м. тогтохням- Д.СҮХБААТАРЬЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫГ тӨЗ ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГА л є”МЖНЛ лт ї 129137141:| ЮХС эцэг зэх, багш цн хүмүүжүүлэгч, өс- (хбаатарчууд та ангирж бай- » Шинэ оны мэндчилгээ рчлөн байгуулалтын їн үед амьдарч, түүний Жэ » ба ирээдүйн хувь за- ) /Э- гардан шийдвэрлэгч . т болсон өсвөр насныхны ? эд 1989 он түүхэн үйл 2773 трэд амжилт бүтээлзар он байлаа. шонерийн байгууллагад "лсэн шинэчлэл өөрч- лт «Залгамжлагч» 12 тудгантай салшгүй хол- ТОЙ билээ. Туулганаас хойш пионе- н ажлын агуулга гүнз- Тийрэн хэлбэр өргөжиж, 3 гүдь ажид үйлс оршин суугаа гу- хороололд өрнөн шинжтэй ажил аливаа -дөө хэлэлцэн мйдвэрл дирдагч, ах- (очдаа өөрсдөө нэр дэв- "үлэн сСонтодот боллоо. Зүүхдүүдийн саналаар чєрийн бүчийг төрийн бааны өнгөтэй адилтган өөрчилж, тэргүүний ба нэ- рэмжит хамт олон шалга- руулах шинэчилсэн жур- мын даруу пионерийн хамт Олон үүрэг амлалт аван ажиллаж байна. Пионерийн орон нут- тийн болон анхан шатны байгууллагын эрхийг өр- Төтгөж, “бие даасан үйл ажиллагааг нь хангах 80- филгоор тамга, тэмдэгтэй болгож, мөнгөн хөрөнгийн Харилцах данс нээх эрх ОЛГОГДООД байна. Д. Сүх- баатарын нэрэмжит Монго- лын пионерийн байгуулла- та хүүхэд өсвөр үеийнх- ний байгууллагуудын олон улсын хороо СИМЕЁА-гийн тэргүүлэгч гишүүн, нарийн бичгийн даргын хувьд “ 2АЗийн орны пионерийн бай стууллагуудын бүсийн лаге- г «Наран үүрд мандаг» «9 дор 1989 оны зуй өөрийн эх оронд зохион байгууллаа. 1 Өсвөүийн Сүхбаатар» Чуудын дотны нөхөр, улс төрийн комиссар пионо рийн удирдагчдын улсын зөвөлгөөнийг нам, төр, улс олон НИЙТИЙН байгуулла- гын төлөөлөгчдийг орол цуулан хийж, нийгмийг Улс төрийп амьдралд пио нерийн байгууллагын гүй цэтгэх үүргийг өндөржүү лэх зорилтын тухай асууд- лыг хэлэлцэн ярилцлаа, : Пинонерүүдийн сэтгэлгээ, Үйл ажиллагаанд гарч буй өөрчлөл, шинэчлэл ажлын бүтээлч хандлага, пионе- рийн удирдагчдын улсын зөвөлгөөний дүгнэлтэд тул- гуурлан МПБ-ын үйлажил- лагааны баримтлалын төс- лийг боловсруулж Төв Зөв лөлийн 1 бүгд хурлаар хэ- лэлцүүлж баталсан нь пио- нерийн байгууллагын ши- нэчлэл, өөрчлөлтийн мө- рийн хөтөлбөр болж байна. 1989 онд олон пнонер авьяас, чадвараараа тодорч пионер нэрээ Дуудууллаа. Улаанбаатар хотын Хөгжим бүжгийн сдунд сургуулийн сурагч Д. Оюунтүлхүүр, Япон улсад болсон олон улсын урлагийн наадмын тэргүүн байрын «Гран» При» шагнал хүртэж, Дар- Хан хотын гуравдугаар сур- гуулийн сурагч М. Отгон- туяа Бухарест хотноо бол- сон олон улсын «Найрам- дэл» дөрвөн төрөлт тэм- цээний 800 метрийн гүйл- тийн зайд өсвөр үеийнх- ний олон улсын рекорд ам- жилт тогтоож, Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын 8 жи» лийн дунд сургуулийн 8- ын «Вэ» ангийн сурагч С. Ганхуяг 286 эхээс 289 төл бойжуулж «Өсвөрийн төл- Чин» уралдаанд тэргүүл- СЭН зэрэг амжилт, бүтээ- лээрээ шалгарсан олон лионерүүдийг бахархан нэр лэж болно. 1990 онд пионерүүдийн маань хувьд олон чухал үйл явдал болно--Энэ онд улаан бүчтэн багачууд,иио- нерийн байгууллагынхаа 65 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлнэ. 1990 оны Ү! сард МПБ- ын Төв Зөвлөлийн бүгд ху- рал пионер сурагчдын зу- ны амралтыг зохион бай- гуулах ажлын тухай чухал асуудлыг хэлэлцэнэ. Хүүхдийн уран бүтээ» лийн «Авьяас» хөтөлбө- рийг гарган, пионерүүдийн ажил үйлсэд хүч, хөдөл» мөрөө зориулсан хүмүүст олгох Д, Сүхбаатарын нэ- рэмжит МПБ-ын нэрэм- жит шагналыг бий болгох бэлтгэл ажил хийгдэж байна. Пионерийн бүлэг, бүл- гэм бүр орон нутгийнхаа түүх дурсгалын болон бай- галийн үзэсгэлэнт газраар тойрон аялал хийх хөдөл гөөн өрнүүлж улсын хэм- жээнд хүүхдийн тойрон аяллын маршруттай болно. МХЗЭ-ийн 70 жилийн ойг угтаж «Бид МХЗЭ-ийн залуу халаа» аяныг пи0о- нерийд бүлэг бүлгэмүүдэд өрнүүлэх гэж байна. Пионерүүд ээ! МПБ-ын 65 жилийн ойн жил-- 1990 оноо амжилт бүтээл, инээд баясал, онц дүнгээр дүүрэн он болгохын төлөө хамтын хүчээ Дайчлан аягиллаарай. Та бүхэнд аз Жаргал, сайн сайхныг хүсэн ерооё! 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 261 (2255) Эргэн эргэн санасан Өөртөө болохоор алим ч авдаггүй со Өрөвдөн өрөвдөн санасан Өнөө жил ирэхийг чинь , 1-4 Миний нэр Мусаев Рагим, 12 настай. Монголын хүүхэд бага- чуудад шинэ жилийн мэнд дэв- шүүлье. Миний хаяг: 801800. СССР, Тульская область, г. Богоро- диц, ул, Коммунаров, дом 75, ив 4, МУСАЕВ РАГИМ Шинэ оны босгон дээр анд найз нартаа мэндчилгээ дэв- шүүлж байгаадаа их баяртай байна, Иамайг Катя Роза гэдэг, Би 12 настай, Надтай харилцах хүүхэд Нэхэн нэхэн санасан -. Хүн бүхний тоогоор нэг нас нэмдгийг (117 1 1990 оны нэгдүгээр сарын 3 Санасан шүү, санасан өвөө таныгах Хүүхэд бүхнийг үнсэж бэлэг өгдгийг чинь чинь нас ч инэмдэггүйг чинь ла|тшаа ї 4 герман хэл дээр захидалд бичээ- рэй. Миний хаяг: Хат/а Юобё Ая аєу У352 7 2Е: 4021 5с0//(донд" ОЭК-7(73 Миний нэрийг Агуз Сугиарта гэдэг. Шинэ он та бүхэнд энх тай- БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГҮН!| Өглөгийн тэнгэр Заавал нэг нас нэмнэ гэж Санан санан хүлээлээ Бүтэн жил онц дүн авч Н . ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө тэсч ядан хүлээлзэ Өдөр хоногийг хэлхэж хуруу даран хүлээлээ буурал таньд чинь дүүргэнэ гэж Бодон бодоп хүлээлээ Сурагч АРИУНЖИН (Найрамллын районы Гачуурт хорооны 10 жил) э10 ї 736 14 ван, эрүүл мэндийг авчрах бол« тугай. Би зургадугаар ангид су" ралцдаг. Надтай захидлаар ха- рилцахыг хүсвэл англи хэлзэр бичнэ үү! 5 Миний хаяг: гч Ф/7 доаак Кауа:С-/8! 808 1-С/теуе ФаКаута 5ё/аїат Ттаотевүа. Арга боргагга. 2 (:524242 75 ” мїогх1О шаналал ОЧ ЭРУУЛ : 025 01) 802 ё. 5 223. « Г БВВЦИЭР" ХҮҮХДИЙН ХУВЦАС "ЭЭ?" тэн 23 Шинэ онд бага айгийн сурагчид тод өнгийн | хувцас өмсвөл нлүү зохимжтой. Охидын хувьд сул чолоотэй банзал, уртавтар даашина өмсөх юм байна, Өмдний загвар банан байсан бол шинэ онд шулуун загварын өмд их голлох Ч ажээ. Хүүхдийн хувцасны үйлдвэр хүүхдийн « хүрмийг сүлжмэлийн хослолтой үйлдвэрлэн ху- Г Ц 5: далдаанд гаргах гэж байна. Эх орондоо сайц иргэн фолио гэлээ. Их ,танхимын тэртээ бу- лангаас «Эрчим хүчэрхэм баялаг» алиыхан гарч ир- х лээ. Хуучий оид тэд цаг хилгаан эрчим хүч хэмнэ- хээр шийдэж урда ажиллал. Аяны хүүхдүүдэд "Арвижих гуай баяр хүргээд бэлгээ гардууллаа, "Тэдний дундаас гарч ирээд, чим хүчээрхэм баялаг» Аяныхан бид їїїйнэ онд Улам их хэмполт гаргаж Уншигч хоёр зуу гаруй мянган улаан бүчтэн пио- иср сурагчид «Пионерийн үнэн» сонины сүлд мод ны наадамд хүрэлцэн ир- жээ. Их тамхимд сүрлэг том гацуурын олон өнгийл гоёл гялалзаж байв. Хүү 4 бүр хөөр баяртай. арим нь онц сур. нэг хэсэг ль їмөрийн амжилтаар Э ойдоо бэлэг барьсан Хүүхэд багачуудын хүсэлтээр хүүхдийн а0- хнолч Д. Содномдоржийн «Навсандамба ба | түүний нөхөд» номыг дахин хэвлэх юм. Та бүхний сайц мэдэх хүүхдийн зохиолч С. Над- мндын «Ялимгүй маргааны төгсгөл» (шилдэг зохиолын түүвэр), Ж, Дашдондогийн бага иас- ныханд зориулж гэр барих, пуужин угсрах | нэг нь гаэд хүүхдийн тоглоомыг шүлэглэж бичсэн « «Тоглоом» нэртэй шүлгийн түүвэр, Х, Ням- буугийн «Өвөөгийн өгүүлсэн түүх» шинжлэх ухааны хялбаршуулсан зохиол хэвлэгдэн га- рах гэж байна. Цагийн зүү хуучин, ши- нэ оны солилцоон дээр тун ч ойртжээ. Энэхэн мөчид вдийн С уут дүү- ирэхэд циГЧиД туг РТ ол” а””Ч”” «Долоон иас» маань бүх найз нараа төлөөлөн, до лгаас Я, араваас түм хүртэл ахиулан сурч эрхэм баян эрдмээ су- ралцах азтай төрсөн бид шинэ-1990 -ондоо сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортьи амжилт гаргана. Бал бурмаа ч хүртэнэ. Баавгайтай чихэр ч хүлхэнэ Хичээл номондоо шамдана Хэдүүлээ найзлац тоглоно Дуу сурна сан Ч Шүлэг цээжилнэ царай үү нараа асарна Өвгөдөө хүндэлнэ гэлээ, Тэдний дараагаар «Баа- тарч гад» бэлэг гардуу- лахдаа Арвижих гуай, Баяртай цогтой Баатарчууд та нар минь Ирж байгаа мяпга есөи зуун ерин ОНД Улаан бүчтэн болоорой гэж хэлээд манай сонины мянга мянган уншигч баа- тарчуудад бэлэг гардуул- лаа. Үеийд Нөхдөө төлөө- соний сурагчдын нан, эгшиг дуурссаар... Энэ удаа өвлийн өвгөн- ижих туай Цэнхэр дэргэд «дєлоо с ирсэн С» маа 139 Ц Номондоо хорхойтой Баатарчууд бид Амьдралд биеэ бэлдэнэ 14 уламжлалаас сурна Ачит балшш -иараа баяр- луулиа, Ариижих гуай таны Арвиилац хэмлнэлтэд оролцоно ! Эрдэм цомоо! доо онц сурна эудм. аЯй да. Эд явахын Єрөөлийг Ар- тиоких Фузй дэвшүүлэв Л Хүүхдийн кино найруулагч (0, Нямдаваа. гийн урам сайхны богино хэмжээний «Хөгжим- чмы», «Даль хагдрах цагаар» кино, кино иай. руулагч Г.Жигжидсүрэнгийн сургуулийн Хунд масныханд зөриулсан адал явдалтай «Алтан шонхорын дууль», кино найруулагч Г, Сэлэн- Р, гэсүрэнгийн «Мартагдсан Дууль» иннио гариа. Ї 3228” нь, Улс орондоо тус болио гэв, Тэдлийг суу даа суу» магцЦ манай сонииы «Ма заалай» гарч ирлээ, Инээд хошигиол хүүхэд бүрт бэ- лэглэж байдаг амд сайн иохроо уншигчид маань алга ташин угтай, Михэн чилээ хүү Цүнхтэй инээд Хамгийн хөгтэй явдал Хошин шог зохиолтой « Мазаалай»-даа бэлэг гардуулья. Ирэх онд улам их инээд баясал хайрлаа- рай гэж хэлээд Арвижих тувй шог зурагтай ном гардууллаа. Хүүхэд бүхэн ицээх дуртай, Хүн болгон баясах учиртай Цалгар наазгайг шоолно Сахилгагүй хүүхдийг шүүмжилтэ Салан задгайг шоглоно Шинэ онд Шинэ инээд авч ирчэ гэж хэлээд «Мазаалай» мэхийн ёсло Бүлгийн ахлагчийн «зов лон»-г бүгдээрээ бид мэд- нэ, Манай сонины ийм нэ- тэн өгүүллийг уншигчид андахгүй. Бүлгийн ахлаг- чи гарч ирэхэд өвлийн өвгөц аав гүүргээ уудлан том ууттай бэлэ) Бүлэг бүхэн бүтээлт Бүх пионерүүд сацаачилгатай Бүлгийих нь ахлагч жаргалтай Бүлээрээ та иар минь хөгжилтэй тэж хэлээд Арвижих гуай бүлгийн ахлагчийг үнсэн. Сонины сүлд модны ицаа- эй ролтийн тамцаэн | Бу лиллсын тэвш эт зуррурдү Завь мизсь хихэсык найргийн баяр мийн тэмцээн лолт сургуулийн тайлан тоглолт -- Октабрийц явлны сигтскты шахэжин миюиэ илэилэа Шэн өвн бжтхо «сг Усүха сяКУОЭ нууд болно. 12 ».9 /1222 12. 42.,/ (С -0.0х 20.2: 22А8-249-2:2290 47 «Худалч шаазгай». Мопголкино студи бага- чуудад зориулж ийм нэртэй 10 минутын зур- мал кино хийгээд байна. -- «Пцонерийн үнэн» сонины цэрэмжьт ул- сын аварга шалгаруулах «Цанахүү, тэмцээн. -- Уасын аварга шалгаруулах дДөрвоц тө- -- МПБ-ын нэрэмжит чЧолөөт бох, атлетикийн «Яргуй», «Олимпийн гараа» боксын -- «Хүрэл тулга» пнопер сурагчдын яруу -- «Алтан бүрээ» -- Хүүхдийн урлагийн «Яргу -- Ерөнхий боловсролын сургуулцудын хөв. гүүдийн найрал дууны шилдэг чуулга шалга. руулах уралдаант үзлэг -- Увс аймгийн Зүүнхангай лийн сургуулийн ппонср сурагчдын дуу хогж- мийн «Баян хай хөхний» чуулгын тайлан тог- -- Завхан аймгийн Яруу сумын 10 жилийн пиовер дуу бүжгийн тайлан тоглолт -- Хүүхдийн номын 10 холог -- «Хүүхдийн ертєєцө зурсийй уралдаан -- Олоц узсын хүүхдийн зургийн уралдаа- 2.ё32:0-050» Дамд «Хамгийн эрхэм ёс», «Робот хүү», «Чацар хүү» иар бас оролцой. Тэдэнд мэг уут бэлэг өглөө, Харий сонины «їайз»- ыг гарч ирэхэд хоёр у гаруй мянган узшигч маань баярлан хөөрөн дуу дуулж угтлаа. «Үсрхэл минь чи Үерийн далан шиг өндөр баа Үерхэл минь чи Үг илг минь монгол бай- Үс шиг минь унаган бай тэж «Найз» маань хүүх, дүүдэд хэлэв. Нэг нэгнээ гомдоохгүй Нар холбож шоолохгүй ? Хүүхэд цасиыхаа үерхлийг онд унш лон Сайхан ц өсвөрийн шхто ирлээ. дээр цас нэмэх шинэ с улам олон материад бичи Шөнө дөл бог эд Чи ач гуч та нартаа амжилт хүсэн ерөөлөө. О топ аав үргэлии/ дээрээ, хөгжөөнтэй ба сонирхолтой сайхан ажил зохиохыг захив Ийцүү «Пионерийн үнэл» сонии уншигчдынхаа хамт шинэ ойтой золголоо хєнгоц | үлээвэр майрад хөгж» маадам сумын 8 жи. сурагчдын дуу бүжгийн райскы нлонер сурагчдын Ёс 22 2. (ӨГҮҮЛЛЭГ) 237 ЇНэгдүгээр сарын нэгний | Өдөр Антоньнко хэвшсэн Эетэсэслүгэлй үүрийн таван ! жингээр ч амтат бялуу хийж эхлэв, Тосгонд шинэ | жилийг хэн ч хүлээж бай- сангүй, Шинэ жилийг тэм» дэглэх нь уйтгар гуниг тө- грүүлж ядуу зүдүүгээ дур- сан санана гэсэн үг ажээ, 1ймээс Антоньикийн бялуу д тэнд гагцхүү баярыг ор- чпож байв. Уилл бүр хам- гийн ойрын хамаатан ар- айлчлан ирэх үеэр хөл хө- дөлгөөн, Дуу шуугиан нэ- мэгддэг байв, Энэ баяр ч гэсэн жин- хэнэ баяр болж чаддаггүй байсан нь тодорхой, Эцэг нь таваас илүү мөнгө өгч чадахгүй байсан тул гур- ваас дөрвөн хүүхэд дундаа ганц бялууг хувааж иддэг байжээ, |. ! Бялуугаа шарж дуусса- ны дараа Антоньико-гадн- лын навчтай тавнНур дээр Кубын: хубуьсалын УРД зогсоно. Тэнд бялуу- гаа худалддаг байлаа, Харин тэр нэгдүгээр са- рын нэгэн өөр болов. Бя- лууны худалдаа дөнгөж эх- лэх үед Антоньикийн хүүх- дүүдийн нэг Агустин хар хурдаарга гүйн ирж, -- Аав аа, аав аа! На- мило (хувьсгалын удирдаг- чийн нэг, орч) сахалтпиууд- тай хамт энүүхнээр өнгөр- сөн гэж -үнэн үү? гэв, з Томчуул “амаа ангайн өд0|т, Агустин үргэлжлүүлж, --. Ерөнхийлөгч Батнст зугтсан гэж хүмүүс ярьж байна! Гоёо, гоёо! гэв. -- Тэгсэн гэж үү? Чи үнэн хэлж байгаа биз? гэж Антоньико асуув. -- Үнэн, үнэн! Хүмүүс ярьж байна лээ. Радиогоор бас ярьсан. Энэ баярт мэдээг сонс- Сон том багагүй бүгд мал- ГТиан дунд Антоньико: -- Нөхөд минь хоолоо зооглоцгооё! Энэ жил та бүхэнд амтат бялуугаа бэ? лэг болгон барья! Хуана! Чи гитар. бөмбөрөө аваад ир, дуулцгаая, Одоо бүх юм өөрчлөгдөх болно гэв. Энэ жил үнэхээр шинэ жил болов, 1959 оны нэгдүгээр рын нэгэнд тосгон | ван айлын хүмүүс хүүх- өрж хоёр мухар сандлын алмайрав. “Хүүхдүүд -Юу . гайгаа дээш нь зэрэг ши- Удаа жинхэнэ баяр тэмдэг- й дүүдээ дагуулан гэрг нь)! хооронд тавиад урцныхаа хийхээ ч мадэхгүй байв. | дэж хашгиралдана. Шүуу- дав. 5 - ... . Я 42- МЭ" - ХОСЕ БЕЛЬФРАН ДАВИД ЧЕРИСНАН Асуултын тухай эргэцүүлэл Өнгөний. тухай. эргэцүүлэл ос Намрын шар нарны халуун туяаны | Халгин гарах газрын тосыг хар тос Солонгыг 1 То, маХ21-7-277 Над дээр чам дээр тусдаг цагаан гэж яагаад нэрлэсэн юм бэ? Ч2ЄСӨН ӨНГӨ ЛЛГЭНЭ ! ! ЗО тэрэл юу юм бэ? Намрын шар нарнаас цагаан гэрэл Цаанаа гуравхан өнгөтэй шүү, «2-9 Найрын дууны цоглог СУарарээ Э5 ирдэг байжээ. Хорвоогийн шар, хөх, улаан өнгийг - 2 9) Намуун зөөлөн салхи юу юм бэ)... Найрын дуунаас 1 22:1-2-3 : за фонд олын : Улай, авын - 1 ЭГ . ҮНДСЭН ӨНГӨ ГЭВЭЛ 5 2 шаиран харагдах мо улаан 219 Хөх тэнгэрийн хаяанд улаан уул Хослон нийлүүлж бусад өнгийг оо) Хөхрөн харагдах тэнгэрийг хөх айдаг байжээ 288 гаргадаг юм шүү, тэнгэр гэж яагаад нэрлэсэн /Хөө шиг хар тос, тунгалаг ус эх Хар өнгийг харанхуй гэвэл ” 9) юм. бэ? газраас гардаг байжээ. Цоо Эзэд, : : 9 Туушдаан урсах голын усыг Ингэхлээр чи бид хоёр юу юм бэ? аан өнгө зөнэрэх шүү. эрж Ч тунгалаг ус гэж, "Ийм юмыг чи мэдэхгүй байна уу? "ЭРМИНИО -5 Чам шиг том байс- идэж чадсангүй дэмий л талан орж дуртай бүхнээ 5 наас жижигхэн биетэй бай- харсаар байв, идсэний дараа гарч ирээд, сан нь дээр гэж би боддог -- За ямар байна? Том -« Одоо ямар санагдаж хэмээн гахай хариулжээ, биетэй байх нь дээр үү, байна? Том биетэй байх 2-- Үгүй, том биетэй жижигхэн биетэй байх нь сайхан байна уу, ж | “байх. нь дээр, дээр гүү? гэж тэмээ асуу- биетэй байх нь илүү юм »отг, ХГүй, жижигхэн бие- лаа, уу? гэж тэмээнээс асууж тэй байх нь дээр гэж тэр -- Хүлээж бай чи мэ- гэнэ. у 44 1 хоёр маргаж гэнэ. дэх авар ТӨВ тахай ха: -- Зарим үед том бис- , ? гад Тэгвэл шалган үзье. Рнулав, тэй байх нь дээр, зарим гэж, тэмээ санал болгов. Тэд цааш явсаар нх ӨН-. үед жижиг биетэй байх нь 2 4 207 ТЭД явж явж их сай- дөр хашаатай, өндөр хаал- дээр юм байна гэж тэмээ 4 хан хашаатай нэгэн цэцэр- гатай нэгэн цэцэрлэгт ир- хариулжээ. 1 слэгт иржээ, Орох газар ч жээ. Тэнд тэмээ яаж ч чад- Түүнээс хойш тэд найз | Ч . » : байсангүй. Тэмээ хашаа- сангүй, Хаалганы дор бай- нөхөд болсон гэнэ. | / -г) Хараач, ямар жижиг. НЫ дээгүүр хүзүүгээ сун- | гаа. жижиг. нүхээр: лаөв- Бэс "-, Нэр өдөр тэмээ гахай- хэн амьтан бэ? Яаж амь- | ган алим жимс дуртай бүх- хөн орж-б : то ИСПАНЫ хэлнээс орчуул- : “тай тааралдаад, нэ идлээ. Гахай юу ч . Гахай тэ Б Дарч болдог байна гэхэд, ЭМГ” мэ (2-2 348728 Жаргал гэртээ яст мэл» хий авч иржээ, 3 23 -оот- Миний: хүү сүүгээр яах гэсэн юм гэж ээж. нь асуухад, » мг .71084, -- Ээж ээ! Би яст мэл- схий 200 жил амьдардаг тэж сонссон, Үнэн худлыг | нь шалгах гэсэн том гэжээ. . . ». -- За амжилттай юу гэж түүхийн шалгалт өгсөн хүүгээсээ аав нь асуужээ. . ». . є Бэ сургуулиасаа и. Од ууртай иржээ, Л тэрг, Миний хүү. юу бо- “ялөв? тэж мэн РЭЛЭ їгс ВЭЖ нь асуу 206 0-- Ээж Зэ! Зургийн багш “-» амьдралдаа тахиа үзээгүй “юм байна, 4 рай ч үгүй байл- С7 гүй дээ. | . “їод.от- ҮнНЭХЭЭр тийм шүү. Би тахиа зураад үзүүлсэн сс чинь багш «Энэ чинь юу оглом бэ?» гэж асуусан. ю, 297 ” 2 д222) Муу авсан. Гэхдээ » би ямар ч буруугүй. Багш. өнгөрсөн зуунд болсон-үйл явдлыг надаас асуусан, Би ямар тэр үед амьдарч бай- сан биш дээ, яаж юм. Тэгээд л муу авчихнаа. Амьтан судлалын каби- -н--3 хичээл орж байлаа. Ш. - Мун-2---- ангид -л байгаа үзүүлэнгүүдэ: амьтиы аймагт багтдаг -Онай ангийн амьтдаас нэрлэ дээ гэхэд, Нямаа босч, о- Амьтдын ша ма- эцгээ, Туяа, Ганаа иар гэсэн 5 Багш, | 3 Ч 5Я8 Яагаад тэр билээ гэ- -- Нямаа, . 32 -- Мавай ангийнхан Цэцэгээг «Цох», Туяаг «Тугал», Ганааг «Бамба- рууш» гэж нэрлэгдэг юм гэв. . . 7-2 Гуравдугаар ангийн су- рагч Даваа автобусаар зор- Чихдоо ахмад хүмүүст үр- гэлж суудал тавьж өгдөг сайн хүүхэд ажээ. Гэхдээ тэр зөвхөн нэг “буудалд тухайлбал, «Хүнс- ний дэлгүүр» гэсэн зогсоол- маг 225 13 “МЛ УУЛЬ басан Ёл эмд хх Ч ЖУЛс өввУй, ЗО. им Ёс ижий! өн, л «0 Ч Ы ЗГ 0) Охид, хөвгүүд хэн ч бу бай үерхэлийн тухай бод- 8: доггүй хүн бий гэж үү? Їй Үгүй. Гэхдээ охид, сэ хөвгүүд нэг, нэгийнхээ "/ хүсэлд мөрөөдлийг ойл- гоогүйгээс сайхан үер- төв | лээ, МПС-ын төв хэж байсан хоёрын нө-. ОХИД, ХӨВГҮҮДЭД ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨХ ТӨВ : т Нээїдлээ) ны бага танхим сар бүг “ гаригт арван таван цагт. хүүхэд бүрийг урьж бай- на. этэ үрээ үчжэг ажижылглглҮгИВЖЖГҮЕ:2111-21822222Ы213 ШМАНАИ ХАЯГ: улаанбаатар РЭхсэ- анин вгэслтхОРЭсваллжанөын 11, МХЗЭ-ийн Төв Хороо, буглаа ьжии х эЭ ЭЛ эхиахдйлөөэнлгь хх явижинвлэлэаын Лаллаэрсүг-хжль: ОРОН БҮХНМЯН ПРОЛЕТАРИ, НАР НЭГДЭГТҮМ!" 10 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 792 (2350) 1990 сны нэгдүгээр сарып 6. БЯМБА | СҮХБААТАРЫН 28 ЗӨВЛӨЛИЙН сонин 7-- ттэмж-глилтижслас лассэтсннх симвэиж МадаЛЬ ХТОЁ ООДОГ П Цайз минь чи сайхал ам- | | рав уу? Хоёр улирал эрдэм ОЛНЫ | номд шамдан суралцаж бага ут | Ч гэсэн ядарсан болохоор ин- 3 гэж асуусан юм. Одоо гу. ДӨ! 115291 угаар улирлын хичээл 2 лээ ӨВГӨН Чиний хувьд хамгийн урт, лон улсын «Найрам- дал» лагерьт болсон сүлд модны наадамд алс холын оддын ертөнцөөс дөрвөн буурал овгон ирэв. Өвлийн өвгөн зүс нжил, нуруу чацуу ёстой л усны дусал шиг ижилхэн аж. Өвгөн аав багачуудын хүслийг гүйцээгч ид шнд- тэй нь бүр ч гайхмаар. Дундговь аймгийн Ца. таандэлгэр сумаас пионер хүү Наадмаар унах хүлэг морь хүеэж цахилгаан нрүүлсэнд одны өвгөД ярилцан хүслзэр болгов. Мэдрэлийн ядаргаатай болсоц аавдаа тусламж хүссэн хүүд одны өвгөд шидэт эмтэй бал бурам гардууллаа. хамгийн хариуцлагатай ули- эхэлсэн гэдгийг битгий арай. Үзэг, харандаа, э, сурах бичгээ эртлээс эн биз. Сурагчийн дү- хувцас, 41 бүчээ элж янзалс : дээ. зүйлээ хугацаанд їчихвэл яарч тэвдэхгүй, юмаа мартахгүй хичнээн сай- хан байх билээ. Бид энэ зур- Гийг гуравдугаар улирлын хнчээл эхлэхийн өмнөхөн ав- Сан юм. Бүгд л хичээлд орох бэлтгэлээ бүрэн хангасан гэж ярьж билээ, Маш сайн байна, хүүхдүүд Хичээлийн зхний Өдрөөс йн заасан хичээлийг ан- тгай сонсож, тэмдэглэл гэрийн даалгавраа ь хийгээд байвал гу- р улиралд амжилт- урч болно гэлгийг-сүр- . Энэ гу- утаар улиралд олон чу- йл явдал. болно. » төрийг үндэс- тарын төрсөн Загш нарын баяр, фа- эсэргүүцэгч Сяцхан дын өдөр, Олон ул- Эйчүүдийн өдөр гээд хан баяр бий. Та- Хүүхэл багачуудын хү. сэл, мөрөөдөл бүхнийг өв» гөн аавд хүргэхээр бяцхан бүжннгүүд дэгдэнэ. «Найрамдал» загерь. таа амрахаар Эх орны өн- цог булан бүрээс нрсэн: анонер сурагчдын сүлд” модны наадам ийнхүү ёс. той л ид шид ср бусын яв» дал дүүрэн үлгэрийн ер. теєнчийг санагдуулна. Өвлийн тэнгэрт одод н сурагчид цана, тэ. гпивчиж хүүхдүүдийн цас шүү. хүндийн өргөлт, гар мөсвөр урлан бүтээсэн Мө- бөмбөгөөр Хүч тамираа (С0- «өп уулс, агуйн гүнд үл. Өэгээ. гэрийн гэрэл сүүмэлгпэнэ. Орон даязр «Би төлчин» 2 сү Ч л Сэтгэлд хэзээ ч ул мар- гян өрнөнө. Энэ бүхэнд илэвх тэй ороллоно гэдЗгт ИТГЭЖ тагдах хүүхэд пасНы баярт 7гЁс: 1 дэг мөч юутай сайхап. : МАНАЙ ЄУРВАЛЖЛАГЧ ёпшынз сСүҮХДИЙН ИНЭЭД ХӨГ- Нэгон насыг апчирлаа би Өвлийн шөнө, Цас будран орсоор.. баяр наадам эхэллээ. Илбийн алтал: Ё---254 ҮЭҮҮИБЭР 3: Хүүхэд бүрийн хүсэл биелж || Уулын бэл дэх алтан хаалганы дэргэд хайрцгийг түрүүлсэн бөх «нээхүйд| Найз аз! Ямар гарсан бэ? Хүн төрөлхтон жаргах болтугай мэргэн ард, жогжоохой хүү хоёрхууч багачуудын дуртай дуу хуур, бүжиг, “Зиа Хар но чи хэмээн Өвлийн Өвгөн Өөрөөсөө өндөр хөөрөн сууна, Дэлгэцнээ «Хулгана наадам өрнөлөө, Н -4Бя ё 5285 онц гарсан. таягаа тулан ирж хүүхэд багачуудта! тэмээ хоёр» хүүхэлдэйн кино гарч Нас нэмэх шинэ он айсуй н Ч Тэгвэл Өвлийн Євгөн ааваас бэлэг мэндчиллээ. арван хоёр жилийн амьтдын тухай Нар мандах їшинэ ЄДөр айсуй Жи, 5 Ямар өндөр таягтай Өвгөн бо? Яс хөгжилтэй түүх »Өгүүллээ. Мэргэн | Цагийн дохио чаг чаг гэнэ : ДЇР-нээгөр хийсэн Элдэв ахьтны сан жаахан биетэй овгөн бэ? гэж хэ! ард энэ тухай хүүд ярьсан аж, Гэнэт | Цасан ширхэгүүд жин жиш гэнэ.. "хоглоомоор чимсэн пионер су” хүнгүй гайхана. Энэ жилийн өвгөн -Жогжоохой сандран үзэгчдэт хандан, хэмээн охидын уянгалууладц дуулсан мам төв ордны зүг хөврөх хүүхэд мааньсрдөд л нэг метр орчигг өндө, --Боролдой хүү үлгогийн орноор дуу, «Үүлэн боре-ыг морин хуураар багачуудын дунд ийм яриа олонтаа биетэй ев бусын өвгөн аа АГА эгшиглүүлсэн хоёр НИЛ, нугаралт согд/ ! ГА гээд үзээд ханашгүй сайхан тоглолтыг | Бирэноо, БАЯСГАЛАНТ БАГА ЦАГААН МОРИН ЖИЛ монгол, зөвлөлтийн тэргүүний кнопер/ МПС-ын Тєв Ордиы дугуйлан, бүл- НАС БУЮУЭНЭ 1 сурагчдын төлөөлөгчид алга Еижиг, гэмгүүдэд суралцдаг пионер сурагчид ЦАГИЙН ҮЛГЭР САЙН БАЙНА УУ! нүүлэн хүлээж авлаа. ! үе тэнгийн найз иартаа зориулж ч ил бүр МҮТ?-ийн Соёлын Төв! «бэлэг» бэлтгэи түүнийгээ «Баясг2, Ордноос зохион явуулдаг Монгог.Зек» лант бага нас буюу энэ цагийн үлгэр» лөлтийн тэргүүний пионер сурагчдын Шийлээс : сүлд модны наадам ийнхүү монгол 2 Арван хоёр жилийн тоглолт, “46 ёс заншлаар болсон Бь урьд урьдын-! мийг баясгагч, алиалагч лгэрийн хаа гтой юм. баатрууд, хөмцөх Хүүхэцийнүүхийх с онцло ! бүжиг, хөгжмийн уяпгалаг Эгшиг, --Би монгол ардын нэг наадам СУР- эд баясаа хас лаа. сон Ррттүй Ба ё --Бїеоїрван хоёр жилийн учрыг олоо” ХОЁР, ДАЛАЙ ЭЭЖИЙН ХҮҮХ- л тайллаа. ! Д --Харин миний хувьд эрийн гурван. зэсжтэ Ён К-гүсгэ ги8нт наадам сопин мсж эс Йачгэйсэд зев-. багачууд гаа д дуугаа 5 Внх сан | бүжиглэн, цан хэнгэрэг дэлдэн бӨ9Ө | --Овлийп Өвгөн аавын дүрд Урьд гаялаад ихэд ядарсан оололтой, Алтан Бээсэнс | үн23-энд өниалыг шэгст мөргөлийг үзүүлэн наадах нь хотын нь тоглож байсангүй, Харин би кк” хаалганы цаана уйтжээ, Яах вэ?гэж С73Ур 0086 дэргэд дүүтэйгээ хамт сууж с багачуудад ихэд таалагдахуйд ЛАхин цопд тоглосон. Удахгүй дэлгэцнээ гар” Мэргэн ардаас зөвлөгөө авахаар Сайсан У ОЛо3Д со дахин тайзнаа урьж байн. па, Ви онц сурдаг гэж «Өвлийн бицхан “рийдэв. 58:45 -8-2сон жил. Их сайн жил. : --Нийслэл хотдоо, тэр тусмаа тэг опгөнө-ий дүрд тоглосоп Зэрүтсүут" 4 Мэргэд ард:-Монгол туургатан Ажил үйлс, амьдрад Сайхан болох го түүний пионер сурагчдын үсэрч ЕТ 30 дугаар “сл 4дөнх 376 “Баяв» ямарваа найр наадмыг эрийн гурван учиртай гэж Євөө | хэлсэн юм гэж 7 ан тоглож байгаадаа ядний гийн сурагч иа үлэ » нладамгүйгээр эхэлж байсангүй, ЧИ огүүлсэн билээ. 5 энд эг-- й х рид авлаа гэж “тоймаж Чуудыл яийн сэн аз жар товдчууавань хунх. Баахан, ииуун, Тийм ээ| Бид бүгдээрээ хичээвэл мэндчилгээг Түр үүхэ, М Хөвсгөлийн хүрнэ ин хөөрнө. галын өргөөндөө "хүүхдүүд дуу ХУУР, Кг: нө -үн сэМй сэргл морин жил бидэнд 53 хийморно бэлэг. ТУРАВ, ҮРГЭЛ?, М ӨВЛИЙН бүжиг наадах пь и байгаа шинэ : хэнэ. өвгөн оны сайн сайхны дэл гэлтэй. | Морин жил үзэгч хүүхдүүдийг хоёр 5 2-3 танхимд өвлийн Өвгөн бэж ирлээ. Манай сурвалжлагч баг болгонд хувааж дөрвөн бэрх орхив. Цагаан морин жил сайн байна уу й Ч Насан жипет хорвоод Ч, СҮХБААТАР “Түрүүлсгш хүү Боролтой хүүг сэттээ пэ ни нтаРЧ Эл ээээөээний 2 Тїїнсвэрийн хуззан. Чи най өмнө яэлгээстэй (бай. таа хуанлийг бид ингэж тэрхлэсээз юм. Яагаад «Пияо тєрийн хуачлы, | байлаг билээ гэж чи асууж ма гал, Эвйэз хүзивлих бїлгийн тооллын ХҮТП жартбгы па саан морин жил буюу 1900 онд манай олснд болоп дэлхий нийтээрээ «Сумын бага сургуу- лийн нэгдүгээр анги уаг- сахад хамгийн адагт нь зогсдог Мажиг нэг өдөр ба- рилдаад өөрөөсөө том хэд хэдэн хүүхдийг хаячихсан чинь нэг хочич хүүхэд эр- хий Мажиг гэж хочлон ЛУудлсанаас хойш хорнод жил болжээ...» гэж төрийн үйд явдлуудыг тусгахын зэрэгцээ инонерийн бүлэг, бүлгэмд зохиогдох ажлуу, дыг оруулж огсон юм. Бид хуайлидаа шинэ ошд 00о- лох бүх баяр ёслол, тэм. дэглэлт өДрүүдийг тусгаж чадсангүй, Тусгалаа гэхэд ёо хоёр пүүрэонлд баг- тахгүй түү лээ. Тиймээс Буянтай жил ирж Овгөн жил морилж Өлзийтэй жил ирж Баясгалантай ЦАГААН САРААР 111119) 94168) Вуурал жил морилж . ай шинэлсний Билгийг айлтгая гэж хэлээд золгопо Малчин аав, ээж, ах эгч, гэртээ тэмдэглэлэг үйл явдлуудаа Нэмэн оруулж болио. Мапгай сонины |пноне. рийн хуанлийг бүлгийн бу- лан, гэртэз хичээл хийдэг ширээнийхээ урд халаж ашиглаарай, Энэ хуанли чиний ашилд өчүүхэн ч тэмдэглэн өнгөргтүлэх гол 1 ханшалслль. шагиалт зохиолч Л.Ванга- ны «Эрхий Мажиг» өгүүл өихшскєлшлэжхивэ 2 чи еөрийн бүлгэм, бүлэг, гэсэн тус болно гэлагт сөв- ахмад хүмүүстэй кин чинь итгэМом, доо золгох- С авннагшшивь | Даага далантай гс» 3 шивгжлльєлвь/ Бананын (19502008) Ч САР Бяруу булчинтай (САВ. | Циэхии 70 хам Үрээ тавихгүй єнөв нэ” ыг. ойг тэмлэглэнэ. Үрээгээ танихгүй баян Жүжиг, киноны томоо- болтугай? хон төлөөлөгч Л.Ванган гэж ерөөгөөд золгож бол- ї 15 22 29119320 онд Завхан аймгийн | ДА 58 (25:19: -26 Ён ат илэн х .Золгохдоо ДА 5.42 :197 26 2 1623 30| 9 Согоо лцАЙЧ 6 13 20 27 | харуулан ахмадын тохолн | МЯ 6 13 20 27 1949 оноос уран бүтээ- 7 14 21 28| доогуур тараа БЭртүЧЭ ЛХ 3 10 17 24 34 | лийнхээзамыг эхэлж 1951 Лх ТАВАН ХОШуу мАЛЫН | ЛХ 7 14 21 28 : умГЛЛЭР “оо Ээ ҮҮЛЭН ШИЛ ЭЭРЭХ: БА-5:512:19:-26 сургууль төгсчээ. БА 2 9 в: 3) Цадраа ярайж харагдаад |ВА 2 9 16 2330 алгим их шимтэй Л 8. 2-2 77у-17 29 ЁЕггг:-42-22-5 , ол ойрын бэлчээ НЯ..7.14 21.28 рэг олон кино, «Жож Сэ-|НЯ 4 11 18 25 Тогтож идээшилж байна НЯ 4 11 18 25 рээнэн», «Эрхий Мажиг» -- Хоёрдугаар са р: даа ВЭ авдугаар сарын 1 -- Нэгдүгээр сарын 1. 3 р, архлэсллэсэм Хоёр гурван гэрээрээ эн .Буравдууларссын :/ Бүгд Найрамдах Куба Улсын БеСнс агар өгүүллэг бич “тон хн р тэЖссажс 33 БОНэ нь ДҮҮЛЭН баялаг МАХН байгуулагджээ. Үндэсний баяр-чөлөөлөгдсөн өдөр. -- Нэгдүгээр сарын 9.Тө- рийн шагналт зохиолч Л.Ван- ганы мэндэлсний 70 жил, -- Бөхийн самбо барил- дааны ГИЙГ Х, ан Малын шимийг аварга шалгаруулах шигшээ ь Зав УЛИЛДЭ Эмтарх начдын улсын аварга шалга-(- боловсруулж байна. тэмцээн ЕилхткПЭИЛЖЕЛЖЛЖЖЫЛЛЖЖХЫЛЛЛЛШНЖивэ. РУУЛЭХ тэмцээн өсвөр үеийн улсын Л.Ванган монголын ор- чин үеийн, театр, жүж. гийн урлагт шинэчлэл хий- хэд үлэмж гавьяа бай- гуулсан юм. Түүний бич- сэн «Эмч нар», «Худал- Дагчийн зүүд» зэрэг жүж- - Хоёрдугаар сарын (4. Монголын багш нарын өдөр. -- Хоёрдугаар сарын 26. Шинийн нэгэн, Билгийн тоол- | лын ХУШ жарны цагаан мо- рин жил эхэлнэ. - «Пионерийн үнэн» с0- нины нэрэмжит өсвөрийн ца- -- Гуравдугаар сарын 6. «Ппонерская правда» сонпны анхны дугаар хэвлэгдсэний 65 жилийн ой болно. - Гуравдугаар сарын 8, Олон улсын эмэгтэйчүүдлйн өдөр Тансаг сайхан бэлчээртээ Таван хошуу мал минь Тасралтгүй ундралтай Далай их ашиг шимтэй Манай монголын залуучууд Малчин ардын хүүхдүүд Машин технин хэрэглээд 3 -- Гар бөмбөгийн ёсгар үеийн улсын аварга шалга- руулах тэмцээн таининлилилилиасэилилслллсихлалиллиилииллилилллихиилииллиилхаиииииинчилиилилиллилиллиииисиилиисииииииииииииихилгииихииилилинэнигигнн Гимназийн хурлын танхимд ТЭР мэлэж байсан юм. Москва 1925 он. Иргэний дай- наар сүйдсэн үйлдвэр, аж ахуйн газруудыг сэргээн засварлах ажил ид өрнөж байлаа. Ажилгүйчүүдийн тоо багассан хэлий Ч хүн ам тар- чиг амьдарч байсан цаг. Гуравду- гаар сарын б-ны энэ өдөр их баярт үйл явдал болов. Хүүхдүүдийн гарт «Пионерская правда» сони- ны анхны дугаар очсон байлаа. Сонины редакц хоёрхон ширээтэй жижигхэн” өрөөнд байрлажээ. Гэвч В. И. Лениний эгч Мария Ильинична Ульяновагийн бэлэглэ- тэж байв. Ингэж «Пионерская правда» сонины анхны дугаар гар- сан түүхтэй. Тэр цагаас хойш 65 жил өнгөрчээ. Эдүгээ «Пионерская правда» сонин 100 таруй. ажил- “долоо хоногт З удаа гарч байна. Сонин уншигч хоёрын хол боог бэхжүүлэх талаар тус сонины газар багагүй ажил зохиосны үр дүнд нэг жилд уншигчдаасаа 8. сая шахам захидал хүлээж авдаг болжээ. билетэнд хариулж чадах сурагч гэж тэр болгон байсангүй. Багшийн хи чээл дээр ярьсан шагганыг Чэн тогтоож аваагүй даалга» варт үзэж хар гэж бичүүлсэн БОМ, сурах бичиг, толь бичгүүдийг судлаа- гүй бол яавч өөдтэй дүн хааргүй байсан сан. Нэг ангийнхан Володя Ульяновоос асуух хүсэ байвч тэр Өдөр чухам юу болсныг бүгд мэдэх хойно ойр- тож зүрхлэх хүн СЄайсангүй, Тэр өдөр түүний ах Александрийг дүүжилсэн тухай Симбирск хот дэяар авч чада- Түүний ах бүх хүнийг эрх тэгл амьдралтай байлгахын төлзө тїмцох яваад амиа алджээ. -4Та билетээ сугалаарай. Түүхийн багшийн энэ дуунаас Бололя өчүүхэн ч айж эмээсэнгүй, Билетээ сугалаад асуултад хариулж эсзэллзэ. Намуухаг тайван, итгэл үнэмшилтэй ярьж: эхэл- лээ. Багш нзр юу Ч нэм: асуусангүй --Ульяновт гимназ төгссөц алтан медаль өгөхөөс өөр арга алга, Хэдий энэ аюултай Ч гэлээ ӨЗо0 хэнд |Өтөх билгэ. Вололя ангийнхлаасаа НЭГ ТОЛ- гой илүү байна шүү дээ гэж шалгалт авч байсан багш нар хэлсэн гэдэг. сэн бичгийн машинтай байсан бо хөр түүхийн шалга. Ч лохоор ажил хэрэг нь амархан бү" 15:21) Хуүхайн, багшийн саядсэх Р” “0 1925 оны тавдугаар са- Үндсэн хууль аливаа | рын 8-нд Улаанбаатар хот- улсын гол хууль учир бу- ноо «Хойчийг залгамжлагч сад бүх хууль тогтоом- багачуудын холбоо» нэр- жийн эх үндэс | болдог. тэйгээр Монголын пионе- Үндсэн хууль тухайн ул- ДА 2 9 16 23 30 рийн байгууллага байгуу- 1 Эч 3 Ё. сын нийгэм, төрийн бай- мЯ 3 10 17 24 лагджээ. Анх 9 бүлэг, 51 гууламжийн мөн чанарыг 1 11:18 25 гишүүнтэй байгуулагдсан 2-:-9.16 23:30 тусган идэрхийцэ:: засаг лх 4 Монголын пионерийн б42-1ПҮү 3 10 17 24. 31 төрийн “байгууллагуудын ГҮҮ 5”-427:49":228 гууллага вх 12-23. БАГ14::115:16:25 зохион байгуулалтын гол мянган пион ” 3 БА 6 13 20 27 ЭтНӨЭВЦЭВ нэгтгээд байн. (БЯ 5 12 19 26 ЄОНХ 7 эладианн 7::14:215828 1965 онд МПБ Д. Сүх- : ” 5 ээ арын Б” дов энс МИ баатарын нэрэмжит болсон | НЯ 6 13 20 27 аас” тодорхойлон НЯ.1 8 158 хагаа Баай тимтолчн Ойн ал аатай 1” нимйуэ үсдэн : Р: 1, | түмний. үйл хэрэгт чин | Одон улсын эв санааны нэгд- шу 17: 2823711::55-15:8 7 дэн хага эүлэрч “эМэрмиүнир со ан занын, на мэн аар сарын 8. сон Улсын анхдугаар нх «Пионерийн үнэн» сопины |таярлаг уламжлалаар бэр Монголын пионерийн бай. Бин Өвс өихэм хдутаар, ЗЭВНВД лд ВАН ҮНЭР аан ан Д зуулиагын 65 хан улс, ардын хувьсгал ялс- 4 сан хувь нэмрийг 4 : ханийн сарын 15. | үнэлж: МПБ-ыг Сүхбаатас| -- Тавдугаар сарын 09. ёл хойш 1940, 1960 онд | Байгаль хамгаалах сарын |, одонгоор гурван улаа | Аугаа их Эх орны дайнд идсэн хуулиа өөрчлөн : 5 батлаад байна. 2 ажил эхэлнэ. шагнасан билээ. лөлтийн ард түмэн ялсан ялал 4 -- Дөрөвдүгээр сарын 232. тын баярын 45 жил Дэлхийн төлөлмөрчдийн их ДХРэн дээд ээх эцэх багш ениний мэндэлс- | ейгууллага нь « 8 2аАД ай лагчь чуулган юм. «Зал- гамжлагч» чуулгар таван жилд нэг удаа болдог. 1921 оны ҮЙ сарын 8--84д МОНЮК, Зөвлөл Залчиулилны зохио- Үй Сар |Т9н хэргүүд Нийслэл хү, “Ус нээл арай эслэг рээг чөлөөлж УИ сарын ҮН САР «Монголын нууц товчоо» ЇХ САР 11-нд Ардын хувьсгалын зохиолын 750 жилийн ой 3 с .н. баяраа ын. нийтээрээ тэм- болно. ! ДА 2 3 30| Дэглэсэн йна, ДА 67 13220127 й эр 17 ээн билээ! моүЖлэд лын үр нээ 7 7 сургууль, Цэцэрлэгийн баг- У9ри : шийн техникумын орчимд пэ 7 14 21 28 | нууц ховчоонд өргөнөөр | МЯ 4 11:18 25 4-0) 18.25 Богд хаант Монгол улсын багтаан уран бөгөөд үнэ- лх шэн 8-2: ДаснА, ЛХ 1 8 15 22 29 | ээн бичэн учир энэ зо-| ЛХ 5/2127/497726, ч 51212213 зам С7 2 ГУДАМЖ НЬ хиол дэлхий дахины гай- п 6 “сой эээ сайнаа... ХУУ. ЇНҮг2275:3571677:23:730 ХоээӨэу зохиолын эрдэнэ-| ПҮ 6::13:2207724, чин засгийн газрын эрх сийн санд орж алдаршсан БА 6 13 20 27 баригчид 1921 Олы ХЇЇ БА 3 10 17 24 31|Ц|юм. Эл зохиол нь. таван | БА 7 14 21 28 сарын 8-нд МАН-ын Төв тивийн ард түмний хэлнээ 7 Х азрыг энд | ш2 Мо -с Бушасыын зэвныг боловч БЯ 4 11 18 25 орчуулагдан дэлхийдахины |БЯ (1 8 15 22 29 Со шишишшииишгд | Намын Төв Хороо нь хуу- түүх, уран зохиол, Хэл 31:-8:4155 22272297 чин сангийн яамны Хоёр соёлын санд монголчуудын 1 ня давхар байшинд, засгийн НЯ 5 12 19 26 оруулсан хувь нэмэр бол- НЯ 2 9 16 23 30 ру. р тазар яамд нь Одоогийн түүх шинзчлэн байгуулах музейн байшинд байрласан сон билээ. Ийм учраас - Долдугаар сарын 1. -- Наймдугаар сарын 25. Монгелын тамирчдын өдөр МХЗЭ байгуулагджээ. - Есдүгээр сарын 1. Хи- НҮБ-ын | чээлийн шинэ жилийн нээл» 0 Долдутаар сарын 11. | байна. : сбоэны тов-| Соёл шинжлэх ухаан эр. | тийн өдөр Ардын хувьсгалын ойн 1921 оны УН сарын ууд хэлсэн олон улсын | бай- р 3 ИХ ү0:нд гэр барь хуучин | 100» хэмээх түүх, уран 80. хов Е-17-7 шил 3085 ЗАСГИЙН газрын | хяолын дурсгалт бичгийг З0- гууллага. ЮНЕСКО-гоос -- Есдүгээр сарын 15. | бүх “сайд, түшмэд цуглан хносны 750 жилийн ойг тэм- «Монголын Нууц товчоо» | Байгаль хамгаалах сарын - Эх орны түүх дурсга- лын газруудаар ннонер су. рагчдын тойрон аялал болно 5 - Птонер сурагчдын хөн- гөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт тэмцээн ЗХУ-д болно. дэглэнэ. зохиогдсон "750 жилийн | 8ЖИл эхэлнэ. ойг ЮНЕСКО-гийн гишүүн орнуудын хэмжээгээр тэм- дэглэх тухай шийдвэр гар- засгийн эрхийг төр ёстой- гоор Ардын Түр Засгийн газрын мэдэлд бүр мөсөн шилжүүлснээр феодалын засгийн газар устаж, ар- дын засаг тогтжээ. -- Польшийн харцеруудын холбоо байгуулагджээ. -- Хөл бөмбөгийн үеийн улсын аварга -- Есдүгээр сарын 28. Болгарын инонерийн «Сеп- БСЭВН темврийчед байгууллага бай- шалга- тэтижтүтлээвнихиэгштсгтогслэтиилжүжээ. РУУЛАХ тэмцээн ЇХ сагын 1. Энх тайвны өдөр. Бүх шатны сургуулийн хичээлийн иинэ жил Зхэлдэг. Хөгжилтэй гэлтэй зун цаг, зугаатай Яявд- лынхаа тухай амраад ирсэн найз инехөд хөсөрөлдөн баясч анхныхаа хичээлд өрох сайхан. Өнгөрч байгаа 1989--90 оны хичээлийн Жилд 807 цэцэрлэгт 81.3 мянга, ерөнхий боловсролын 614 сургуульд 445,3 мянга, тех- ник мэргэжлийн 29 сургуульд 19.6 мянга, найман дээд сургуульд ган хүүхэд шинзэр элсэн хичээл- лэсний 13,7 мянга нь долоон вас- тай бяцхан иргэд байлаа. 1990--1991 оны хичээлийн жилд хүүхдийн ясли, цэцэрлэг, сургуулиуд шинээр хэд Хэд ашиг- лалтанд орлоо, Бидний найз нөхөд энэ сайхан саруулхан танхимдаа ая тухтай хичээллаж байна. 39 дэх сарын ажил явагдана... Анх 1947 онд манай Орны олон нийтийн санаачилгаар 0ай- гуулагдсан Мокгол-Зөвлөлтийн най- рамдлын нийгэмлэг нь уг сарын ажлыг удирдан зохион явуулдаг юм. Зөвлөлтийн ард түмний. даян “дэлхийн энх тайвны төлөө тэмцэлд болоц улс орныхоо хөгжилд олж байгаа ололт амжилт, арга турш- лага, соёл урлаг, спортын шилдэг хамтлаг, чуулга, хүмүүсийн тухай манай орны хөдөлмөрчид Хүүхэд багачууд: найрамдлын Сарын үеэр мэдэж авдаг билээ. : ЗХУ-ын аль нэг Бүгд Найрам- дах улсын жишээл дээр найрамд- лын сарын ажил зохиогддог НЬ зөвлөлтийн ОЛОН үндэстний ёс заншил, амжилт бүтээлээс сурал- 14.3 мянган сурагч, оюутан сурч Жил бүрийн 10 дугаар сарын хүмүүжсэн.юм. 5-наас эхлэн | Монгол-Зөвлөлтийн Ерөнхий боловсролын «сургуу- найрамдлын уламжлалт. сарын лийн нэгдүгээр ангид 55,9 мян- ажил зохиогддог билээ. Энэ жил цахад дөхөмтэй болдог юм. ешлжлссээжүоыїлллоҮЇБЛШЛШҮЛҮЭШЖЭ : 1 : ? л “ХЇГ САР Х.БЭАР, ТУїанжин |Д. Сүхбаата- Х|-САР Монгол оронд хувьс- / рын санаачилгаар 1920 галын өмнө банк, мөнгө 5 оны ХЇ сарын 10-нд Эр- 22 зээл, санхүүгийн ямар Ч хүү хотноор «Монголын систем байсангүй. үнэн» сониныг анхны Ду- хайн Ту, ш хугаарасаы 1 таар хэвлэгдэн | гарснаас 54 ! ОАЛГУ 280 эж ТоВЫ таур? сЖ 1 ДА 1 8 15 22 29 | хойш манай хувьсгалт хэв- Ас 57 1(2:249: 26 ЗутАЭр сай суьХ га бн ДАМ 3::10::12:524:3 ) лэл 70 жилийн зам туул-| їе йг 18 г цэвэр МЯ 2 9.16 23:301ха МЯ-!-6 13-20 27 нөөс шив, їїнэнээ МЯ 4 11 18 25 . Түүний хамт 1. 2, 5, 5 ЯХ 3:10-17/724г:81 МВлү22- -282248-3 22 ЛХ й 21 14.21 28 258850. “|00:тын дэвсгэрт ЛХ,....5:.127519,-726 ПҮ 4 11 18 25 гүүл 1.5 сая хувиар хэв 1 ПҮ 1/778:7437:22--29 “Уг 3 30 БОХБХ оо ПҮ 613 20 27 лэгдэн нэт өрхөд 4-- Э.- 15, 40, БА-5 12-2192228 хЭвнэй ногдож байна. Ра- БАС: :22..29754167 283630, ХоРууүдл ДЕ 1а6а. | БА”. 7 14:21:28 дио телевизийн ёЛба ХӨг- , : .Ы БЯ. 6 13.20:227 жин айш өрхийн бо нээ БЯ. 3 10 17 24 Зүцохэа. ван ох Амбан БЯ.-1 8 15 22.29 Орж хийрүүлэг хамарт, Глїв 35. |Байнотийй сүхойнж, | МН29 16 23 30 ЛЕ Х 712-44 - 12 ЦЭ . НЯ 7 14 21728 байпа. 2424 Д4Я 4 1 ганд 1052: 08Д Эра, юан, 16 є л, 1990 онд «Багш» иин, «Монголын худалдаа», . «Оюун хүүр» ( -- Арван хоёрдугаар єв. рын 2, Лаосын «Арван хоёр- дугаар сарын 2» нэртэй пно- нерийн байгууллага байгуу-. лагджээ. . --« Арван хоёрдугаар са- рын 9, БНМАУ-ын үндэсний мөнгөц тэмдэгт төгрөг гүйл- 65 жил үсгээр бичиж 2 төг- ретний дэвсгэрт гаргахыг больжээ. : Ё-2 : аг Арван нэгдүгээр сарын 410, Монголын хувьсгалт хэв- лэлийн өдөр | -- Аравдугаар сарын 5. “Тэмдэглэлт ой, байга- лийн баялаг, ан амьтдаа сурталчлах зорилгоор тө- рол бүрийн зоосон төгрөг гаргаж байв, . 1990 онд үйлдвэрлэн гаргах Чингис хааны дүрс- тэй алт, мөлгөн зоос олны сонирход татах нь эргэл- рван нэгдүгээр сарын 16--26. Хүүхдийн номын 10 хоног --А этгүү- | 26. БН ту». р нэгдүгээр сарын У-ыг тунхагласан. -. усарын 9чд анхны “|гөн тэмдэгт гүйлгээнд орс: || ны 65 жилийн ой болно. | "рх ЖИВХГЭНРЫН ю”- Д, Сүхбаатарын нэрэмжид 1 -- Хичээлээ хийчихсэн Гэж бодоод Єухарьтай га- биз дээ. Алив чи мухлаг рад халласандаа дав гэг 27 1 | ороод хоёр сү-гийн нунтаг чийп шургуулаад хар эр-ї сухарь аваад Нрээч! гэж чээрээ човхадчихлаа. Ї29 зэж тадад хэлэв. ! 4 Ба Хоёр хөлийнхоо хүчинд |: -- За тэгье ээ, ээж ээ! хортон дайснаас энэ удаа ЦЭ ш Ээж надад зоос өглөө амь аврагдлаа. Уушиг |: Би ч мухлаг руу гүйв. Энэ зүрх амаар гарахнээ, амьс- |: 5) үед фунт талх дөрвөн сү гаадаж байгаа гэж учир-| ы байсан цаг, гүй, 2ЖКирийлгэсээр байгаад (27: Би шатны гишгүүр дам- Х8Ранхуй хонгилд хүртэл | 5 жин ДЭГДЭЖ харайсаар Фийогийн хадаастай гут | 8 «Хоёр сүтээр сухарь ав- ЛИ Ул цардмал зам алга-|,.22 на! Хоёр сүтээр сухарь ЛАМ архан талд дуулдах нь | Е:05 авна!» гэж гишгүүр болгон "””. Би ч түгжээстэй хаал- ЇЕ 55, | дээр хэм тааруулан үглэж хгсцарцлаахсд Тэгтэл 2: явлаа. Ингэж явахдаа юу “соРХӨг том Нударгаараа 1) | авахаа ч сайн тогтоочих- УУХ НУРУУ руу минь нү Ес лоо, За энэ ч яахав, харий шатны хашлаганаас барьж гурван гишгүүр алгасан ха- райх л сайхан байв. Тэгээд | доод давхрын нарийн хон- гилд нэг мэдэхнээ ороод иржээ. Хонгилын цаад | үзүүрийг хаалгаар гудамж- наа гэрэл тусаж, явган хү- ний зам, явган зорчигчид харагдана. Би гэнэт фийо-Г санаж, сэтгэл гопсойчих- лоо, Тэгээд сэтгэлээ. засах гэж «Хаалган дээр тэр бүү байг! Хаалган дээр тэр бүү байг! гэж амандаа хэд хэ- дэн удаа давтав. Дараа нь гудамж руу болгоомжтой харж, эхлээд явах учиртай нөгөө талын явган замыг ажиглаад удаад нь | бид- нээс холгүйхэн байгаа ар- вандолдугаар байшингийн хаалга хүртэл ажиглав. Фийо хоёр халаасандаа га- раа хийчихээд хаалганы яс мод түшээд юм уу хана налаад хэдэн ч цагаар х4- маагүй зогсож байж мэдэх хүүхэд, За ашгүй! Өнөөх чинь алга. Сая Нэг амьсгаа авч” -о-нтнг нунтаг сухарь авахаар дэж гарлаа. Зогсоо зай- ухасхийж, талхны мухла- гүй нүдэхэд нь би, эргээд тийн урьд талын Гудам-цугатаав. ? жийг хөндлөн тарах гэж явган замаар жирийлгэ-. Фийо бид хоёр уг Нь: лзэ. Би буцаж явахдаа хэрэлдэж муудалцаж. бай- зам урьдын адил осол гаагүй л юмдаа. Хоёр жи- аюулгүйд итгэж, өчигдөр Лийн өмнө бид Хоёр нэг уншсан өнөөх хүсээ ЯВД- ангид Сурч байсан юм. лыг нэг НЭГЭНГүй НЭХЭН С4- гэхдээ бие биенээ нэг их зул? маадгархан алхлаа. хо СУВД” болдоггүй” байн лоход айсан гэж юүхэв. За ТУУЛЬД шилжсэн юм. Тэ- “даа, энэ ч Фийо л намайг гээд гудамжинд тааралда- хөөж яваагаас зайлахгүй хаараа Фийо над руу муу | 10 жилийн 1 сургуулийн 1 ангийн БАТ- зурсан зу. «НҮҮДЭЛ» Мандалговь хотын сурагч Ө. БОЛОРЫН раг алсыг өгхлж:) Суосхсжлг үсжэжинш ээс тєэхсо ОгЖЧМЖЛ Үргэлжлэл бий. БЭжэжэ сай харж, арван долдугаар | байшингийн орциоос хол» | дохгүй. зогсоод байдаг бо- | лов, Цїзг удаа галзуу юм шиг намайг хсөсїїөөс хойш, хаа тааралдсан газраа ингож хөөдөг болсон юм, Ёр нь би түүнд хариу өгч чада- хааргүй харагдсан байх л даа, Гэхдээ намайг элдэн хөөж, зодож нүдэхдээ нэг ч үг хэлж, занаж зүхэж, үг хэлээр доромжилж бай- гаагүй. Тэгэхээр тэр н4- | майг харахаараа нүд нь | хорсдог байсан нь лав. -8 3) шаАРЛЬ ВИЛЬДРАК (ФРАНЦ) 1 Гэхдээ чухам яагаад үзэн ядах болсноо өөрөө ч мэд- дэггүй байсан байх, Эсвэл намайг сүрхий цэвэрхэн хормогч өмслөө гэдэг юм уу эсвэл гялалзтал тосол- сон шаахай өмслөө гэж тэгдэг байсан биз. Тэхдээ тэр ингэж хөөж нүдэхдээ ангийн хууль шиг ч гэх юм уу, гудамжны хөдөлгөөний дүрэм шиг Ч гэх юм уу өөрөө тогтоосон нэг тодорхой дүрэм . жу- тамтай, 2 КНишээ нь мангй гурийн босгоор Тэр тїнц хуруу хэртэй ч давж гиш- гэхгүй, намайг хонгил ДО- тор мөрдөж мөшгихгүй. Бас талх, шилтэй юм уу. тортой төмс гээд гүйхэд | саадтай, биеэ хамгаалахад тээртэй юм барьж явааг үзвэл дайрахгүй, Зодох гэж байгаа дүр үзүүлж, намайг нэг сайн айлгаад нэг оноо авах нь л түүнд хэрэгтэй байсан юм. ГЭХ- дээ гэрийнхээ үүднээс хол-1! доно гэж үгүй, Гадаа хоёр гурван найз- тайгаа тоглож байхыг минь харвал зогссон газраасаа ч хөдлөхгүй, ердөө л хор- сол заналтай харж зогсо- но. Тоглоомыг тэр талх сүү шиг ариун нандин зүйл гэж үздэг байсан ч байж болзошгүй, Эсвэл на- майг өмөөрөх хүүхэд бай- на гэж боддог ч байсан байж мэднэ. Заримдаа би томчуултай цуг тэдний хажуугийн яв- ган хүний замаар өнгөрөх удаа бий л дээ, Тэгэхэд Фийо намайг хараагүй дүр үзүүлдэг юм, би ч бас адилхан хараагүй юм шиг онгөрнє. Гэртээ ирээд би Фийо тэгж Ингэж хөөгөөд зодоод гэж хэлдэггүй, Тэр ч байтугай нууцаа хэлж, гомдлоо мэдүүлдэг ээждээ ч хэлдэггүй юм. /Хэлюү гэхнзэ ичээд бас бардам зан хөдлөөд, бас нэрлэхээд нэг л болж өгдөггүй юм. "Гэгээд нэг удаа би санаанд гүй аавд нууцаа дэлгэчих шахсан юм. Зургадугаар сарын нэ- гэн намуухан дулаан орой аав бид хоёр дөрвөн дав- харын цонхныхоо дэргэд суугаад замаар явж бай- гаа машин гудамжны үзүүрт ирээд хаашаа эргэ- хийг таалцаж, шимтэн тог- лож байлаа, Ингэж тогло, хыгоо бид хоёр жолооч 00- лох гэдэг юм. Хэн зхэлж хорин оноо авсан нь хожих учкртай байлаа. Би хожвол зөөлөн чихэр авах, аав хожвол янжуур татах байсан юм. Гэхдээ би хожих болгон- доо яахав дээ гэж санаад аавыг янжуур татуулдаг байлаа. Энэ бол шагнал биш л дээ, гэхдээ би түү- ний сэтгэлийг тэгж тайтга- руулдаг юм. агт) тжтлуй өтэгглилж: Богэгэвжс “ШШЖСБТЛШҮ1 ҮГРЭЕЛЛЕОЧО ӨЕТРЕВҮ(2У3 Р?Вш70131 Б3Л”эьего13 (107-00 үлмбттг) үтээсгтнс ШЕВЖСИНТЖЫ (ВСИЖОГ: ФижсллсжС » л . “МАНАЙ ХАЗГ: Улаанбаатар 11, УТАС: Орлогч эрхлэгч--26332 Хариуцлагатай нарийн бичгийн МАНАЙ ТАЙЛБАР Камбожийн үндэсний баярын өдөрт БҮГД НАЙРАМДАХ | КАМБОЖ УЛС БНКУ энэтхэг-хятадын хой» гийн зүүн өмнөд хэсэгт орш- дог, 181 мянган хавтгай дөр- вөлжин км газар нутагтай, долоон сая хүн амтай, 12 үндэстэн, ястан оршин Суу- даг. Хүн амын 90 гаруй хувь нь кхмерүүд. Түүнчлэн хятад, вьетнам, лаос, малай Үүндэстэн бас бий, Нутаг дэвсгэрийн 70 га- үуй хувийг халуун орны ой мод, битүү шугуй ззэлдэг. “Камбожийн ой мод, шугуйд бар. арслан, заан, баавгай, “аварга могой зэрэг халуун хорны амьтад элбэг байдаг, “Хамгийн өндөр цэг нь.- Ёс лайн түвшнээс дээш 1889Т (метрт орших Ораон уулын ор» ил юм, ) БНБУ-д хувьсгалын жилүү» дэд хөнгөн, хүнсний 60 Газ руй үйлдвэр байсны 56-г сэр» ээн босгожээ. Сүүлийн үед эрчим хүчний үйлдвэрийг хөгжүүлэх усан цахилгаан станц барьж байгуулах та- лаар нэлээд хүч чармайлт гаргаж байна. 1986 онд ху- ралдсан Намбожийн Ардын Хувьсгалт Намын У их хур- лаас улс орны эдийн засаг, ж ахуйг сэргээн хөгжүүлэх анхны таван жилийн хөтөл- "борийг гарган амжилттай хэ- рэгжүүлж байна. Намбожийн ард түмэн ний» гэм-эдийн засгийн чухал зо» рилтыг шийдвэрлэхийн зэрэг- цээ улс орны аюулгүй байд- лыг хангах, тогтвсртой бай- “дал буй болгоход ихээхэн 3 аарал тавьж байгаа юм. 3 Пол Пот, Иенг Сарийн хар- ис дэглэм нь засгийн Эр- шид байсан гурван жилдээ 3 сая гаруй хүн амыг хүйс тэмтэрчээ, Харгис дэглэмийн- хэн өнөөг болтол улс,орны дэвшил, хөгжилд гол саад тотгор болж байна, Камбо- жийн сөрөг хүчин нь гурван том бүлэгт хуваагддаг. -Үүнд: " “Камбожийн-хунтайз байсанН. ,»” Сианукийн бүлэглэл, «Улаан кхмер» гэгдэх Пол Потын дэглэмийн үлдэгдлүүд, түүнч- (лэн К.Самфаны бүлэг залчүК “:байна. Сөрөг хүчин нь ий дээ 60 гаруй мянган цэрэг- тэй зэвсэгт хүчинтэй, Гэхдээ Хамбожийн Ардын . Хувьс галт | Нам, Засгийн га- зар улс орныхоо үндэсний эвлэрэл, нягтралыг улс 19- рийн аргэээ шийдвэрлэхэд асар их хүчги чармайлт гар гаж байна. Энэ нааштай үйлсэд 2 лөөлсөн гол хүчин бол кам- бож орны эрх чөлөө. тусгаар тогтнол, бүрэн эрхийг хамга2- яахад оролцсон БНСВУ-ын цэрэг, зэвсэгт хүчний бүх те” лөөлөгчдийг нутагт нь буца2, сан явдал юм. Вьетнамын цэргүүд ах Дүү Камбожийн ард түмний үндэсний эрх ай гийг хамгаалахад оролцож, туулах зориг төгөлдөр байн8. эгрээт Б.БАТБОЛД хэнээр” гэрэл “алавлалфарбаранховцилиглцгэг төтартислигтнвсгтинлтарөтчилр тэлэлт -ХилБЭуэсиэ угэсрэгчиинчтартиигтэрарчгжэглөгс Эг ”этгэлээн СЭгҮТЛРЛ” ЭллөттэлегллглүллллартуэтүлТЭХЛ ҮҮ” ОРОН ЖҮХ 1 ОУОНЖ АРЫ, НАР НЭГДЭГТҮК" руж тсэвгожттсоЖлЖТҮТ ! " 4. 1. 1-2) с БЬ-- ЖФЭЭГ”ЭЛЭЭ”Ү “ОЭЭРЭ, рРЭГЭ 48 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ! “5 ( ”.Ф нд” 225276 , , 368 (2257) | | когтсєллуж ч ТҮ Бохь. ӨВЕХЖҮа ст 1990 оны Ї сс . «ч. ! Ї нэгдүгээр сарын 10 1 ! т є ” .ь ! - “Ч Х- ЛХАГВА | х ( ” 5 я ХБААТАРИН 1 ! ! 2 - Ч : Ї Эдарларьэлс элсч, - л юшШёлс уул та Үнэ: 0:нөнй р мин сонын. Срогтнулєт ! эь Эс Е Ёл » үс д Ү 4 4 шн ги . 2:2"-25-8 Идсэн чихрийнхээ. солиржтл ажил эгвүдтлггтэлутоүсэсэ эн шог : НИВВВРВВВВВВРР э-.. Эх хэлээ сэтгэл зүрхээрээ мэдэрч түү» ний арвин их санг шимтэн уудлах орги- луун Хүслийг есдүгээр ангийн сурагчдын дунд явагдсан «Төрөлх хэл түмэн авна» сэдэвт нээлттэй хичээл харууллаа, Тэр болгон нүүр учирч байгаагүй тө- рийн шагналт, яруу найрагч Д,. Пүрэв- дорж, «Сэгс цагаан богд», «Хөх даалим- бан тэрлэгэ-ээр нь бидний сайн мэдэх болсон Жагдаг эгч, гавьяат жүжигчин хийгээд хэрэглэхээ байсан эсвэл хөд бөм- бөг тоглоод Хаясан цаас анги танхимаар хөглөрөн хэвтэх нь олонтаа тохиолддог, Ү үнийг харах бү рийд ширхэг ч цаас хаях- гүй хамт олон больё гэж ярьдаг л даа, Гэхдээ ярьсан болгоноо ажил | болгодог- гүй байлаа, Эцэс төгсгөлгүй энэ яриат бодит ажил болгохоор сургуулиараа шийдсэн юм. : чДэгдээхэй» тэртэй малгай, хормогч 9 “өмссөн охинд, хөвгүүд инонерийн танхимд, | цуглажээ, Ширээн дээр олон төрлийн хоол өрсөн байв, Хүрэлцэн ирсэн хүн бүр хоолны амт чанарыг магтаж ямар ч зүй- лээр юу ч хийж болох юм байна гэдгийг өөр хоорондоо ярилцана... «Пионер» кафе гэсэн нэрийг «Пионе- рийн үнэн» сониноосоо уншсанаас хойш Бид «Ховдог уут» нэртэй ажил зо- | Баярмагнай, баян хуурч Тэрбиш ах нар ЭолоонЫ МШЦЭЧН алуглиларлАУ хиож байна. Хэрэв аль нэг анги орчин Зэ. манай хичээ ЦС ша : | 22 хичээлд оролцсон юм. Таван цул гэж нэрлэгдэх цувдаагаар ойрондоо цаас хаявал 10 мөнгөний тор» сЁ Бид яруу найрагчдын болон өөрсдийн -235 бүрийн тоБЛ" зууш, салат Шачилэх ть ноогдуулдаг, ЗЮ зохиосон шүлгээс уншиж ах эгч нараа- 5) : 1 3 ЭР, 3 ул Вэ ”“Ажлын маань ч үр дүн харагдаж эхэл» Тэ саа үнэтэй зөвлөгөө авлаа, хаяг өгөн шинэлсэн ажиллуулсан Бо лзэ. Хүүхэд бүрийн дэвтэр ном үзэмжтэй, Жү Хичээлийг аль болохоор сонирхолтой Е, шаг ХОТ : 5 Г эрэн Ба анги танхим сургууль цэвэр сайхан болж 83 явуулбал бидний сурах идэвх сайжирч ыс «Пионер кафен гишүүн 41- Б-г. ын эхэ- байна, Харин бид «Ховдог уут»-ын олсой м. Сул дүн авах хүүхэд цөөрөх биз ээ. Бг Зиг, 2 Н” Ба СЭ орлогоор бүлгэмдээ данс нээхээр төлөв- Бос Дуламханд багштай 9-ийн «Г» ангийнх» ЁЭс ы “2 ЭЭ - 5 Бплооны санаачилж хийсэн нээлттэй Хичээл ээ заяр, Ба: кш- лөж байгаа, сайхан боллоо 55 жинням, БЯ Гаж ч БЭ - : р ! бадрах, Ичинно БР КМ ьс ров ар олон Ё Єс ов ко Сурагч Ц. гэ Сурагч С.ЭРДЭ БЭ төр хоол - ОНОЛБААТАР с шт хийж сурчээ. сь Э НЭБИЛЭГ (47 БЭ Багш Б. МӨН- Ё» (Ховд, Чанд- ЕЗ дугаар сургуу- 2 ХӨӨ (Увс. хяр, ё- “ мань. Т.хийн БЭЭ лийн 9ийн «В» ЕЭ гас сумын «А» анги) ьф анги) Е- жил) ї 5 , ЖС: Ухсын шуурхай зөвлөлгөөнд оролцоорой. МСХ-ны хорооноос эрхлэн уй" фиигчид-сэтгүүлчдийн улсын шуурхай зөвлөлгөөнийг 1950 оны нэгдүгээр сарын 19-ций өдрийн 9 цагаас «Өөрчлөлт шинэчлэл, хэвлэл мэдээлэл, сэдвээр Улаан- баатар хотноо Шинжлэх ухаан, мэдээллийн төвд зохиох гэж байна. Хэвлэл, мэдээллийн үйл ажиллагааны талаар хөдөл- мөрчдийн санал дүгнэлтийг сон- сох, уншигчид, сэтгүүлчдийн тө- длөөлөгчид харилцан илэц дА- лангүй ярилцах учир өөрчлөлт шинэчлэлийн бодлогыг хэвлэл мэдээллээр сурталчлах ажлын ололт дутагдал цаашид анхаа- рах асуудлын тухайд уншигч- сонсогч, үзэгчид саналаа | хэл- хийг урьж байна. Асуултуудыг төвийн сонин хэвлэл, радио, тє- левнзийн редакциудад з2хид- 0.51150ЛОР 8.50Л0РЧУЛУУН Сонин уншигчидтайгаа уулзана гэдэг том баяр билээ. Өнгөрсөн оны сү эр Дундговь аймагт болсон у гтредакцийн уулзалт сон! ажилтан бидэнд олон шиИ- нэ ил авчирсан юм, Дуу хуурын нутаг гэж алдарш- сан Дундговийн багачууд уншигч» редакцийн уулзалтад дуутайгаа, хөгжимтэйгөө, бүжигтэйгээ, Хий» сэн, зохиосон ажилтайгаа оролц- сон, Уулзалт, үдэшлэг, ярилцла- та гээд олон Ч сайхан арга хэм- жээ болж олон сайн нөхөдтэй болсноо сонин чинь тэгэхэд МЭДЭЖ билээ, «Пиоперийн үнэн» сонины уншигтредакнцийн уулзалт ыг нээж Мандалговь ХОТЫН 10 жи лийн 1 сургуулийн сурагч эгч дүү Ө. Батболор, Ө. Болорчулуун ая дуугаа өргөсөн ЮюмМ. Эгч ДҮҮ хоёр Ч сайхан дуулсан. Бас яг гүй зураач юм билээ. Эдэн шиг авьяаслаг пионер сурагчид Дунд говь аймагт олоц бий. Тэрхүүхдүү- дийн тухай сонины Ї|, ЇН нүүрээс уншаарай, п лаар урьдчилан ирүүлж болно. Тэрчлэн 1990 оны 1 дүгээр са- рын 5-418-ны ажлын өдрүүдэд өдөр бүрийн 9--11, 16--18 ца- гийн хооронд уншигч, сонсогч, үзэгчид сонирхсон асуултаа «Үйнзн» сонины газарт 23392, 20489, «Хөдөлмөр» 23260, «За- луучуудын үнэн» 23005, «Пио- нерийн үнэн» 26332, «Улазз Од», 24568, 24626, «Утга зохиол, урлаг, 21256, «Новости Монпго- диншы» 22331, «Багш» 25215, 28104, «Улаанбаатарын мэдээ» 22182, 22285, «Найрамдлын зам» Ч1--6653, «Спортын мэдээ» 24052 Монголын радио 21966, 21715, «Монгол телеинз» 62848, 21225 дугсартай утсанд штрүүлээрэй. УншигГчкд сэтгүүлчдийн улсын шуурхай зөвлөлгөөнд хүссэн | хүмүүс өөрсдөө хүрэлцэн ирж оролцож болно, Шуурхай зев. злөлгөөНий үеэр 20334, 28135 гэсэн шууд харилцах утас ажил- хуулах тул хот, хөдөөгийн ХӨ. дэлмэрчид, идэвхтэн бичигчдийн санал, асуултыг явцын дунд авч хариу Өгөх боломжтой, Уншигч- сэтгүүлчдийн улсын шуурхай зөвлөлгөөний ажиллагааг радио, челенизээр дамжуулж, сонивуу. дад мэдээлнэ. МОНГОЛЫН СЭТГҮҮЛЧДИЙН ХОЛБООНЫ ХОРОО УДШИГЧ РЕДАКЦИЙН УУЛЗАЛТ УПАЖ -ө- «Пионерийн үнэн» сө- шины уншигч--редакцийн уулзалт угтсан (хоёр са- рын ажил Дундговь айм- гийн нийт сургууль бүл дунд сургуулийн Ц, Болоршаа. Цагаандэл- тэр сумын Дунд СУРГУУ- лийн бын «Б» ашгийн хашт өлөн шалгарчээ. -- Иивсперийц 11 бүл хн зүлэг, бүлгэмүүдэд «Пно- верийн үнэн» сонины 1989 тны дугааруудаас сурал- зах їедөлгөөн өрнож, ун- шингчдын бага | хурал, жрилцдага, хэлэлцүүлэг 30- хвэгджээ -Ф- Далгдрхаггай сумын павшерийн бүлгэм их з0- шэрвижл:: болохоор үүрэг дэх уриалга гаргажээ. 78 болсвсролын дунд сур- туулвуд «Сурагчдын хө мөхөрлөл» Бгянжар: явудмн дэргэдэх ипионе- зав үйлийн клуб», Луус «Хүүхдүүдийн |ха- яавиж» нөхөрлөлийг мээн ажиллуулжээ. Ф- Азшлийн (зөвийн еєрєлхн боловсролын сур- гуулийн исмер дын (Бунд «Пиомерийи үнэн,» сонины нэрэмжит үндэсний бөс, минд -3н0- дейболын тэмцээн болов. -ф- «Ивєонерийн үнэн» 22729 уншигч -редак нийц уулзалт (угтсан өн дөр бүтээлийн гурав хөмө- тийн ажин Дундговь айм тийн ахуйн үйлчилгээний хотбийвт, мод боловсруу дах үйлдвэр зэрэг үйлд: тэр, аж өвуйн тазруудал зөхшөгджэж Манай сурквлжиагч ТҮ, НЯМАА С БОДООШ нвр энэ чүүрнийг 22712273 хиэтч |С. Буяннэмэхийн | сурагч, | Залллллл ын «4 уг» «Усанчн БГА, 2994 САйХЖЛИ 97Ши7 Дундговь аймгийг уртын дуучид, морин хуурчдын өлгий гэлцдэг. Манай одоц сайхан дуучид энд төрж өссөн билээ, Удмаа дагаад ч тэр үү Дундговь аймгийн аль ч сумын дунд сур- туулийн ииопер сурагчдын концертыг үзэхэд «Хөөр- хон халиун», тийн унага», « ан зам 04 тивийн нар» зэрэгт нэ- лээд хэдэн уртын дууг дуулахыг сонсоно, Пионер сурагчдын өнгө- лөг уяхан хоолой ард түмнийхээ уламжлалт ик дуунаас уянгалуулан шу- ранхайлахыг соцсоод баяр- лах сэтгэл аямдаа төрнө, Хуур хөгжмийн хүүрцэл Сайнцагаан сумын сур- туулийн инонерүүд Дуу хөгжимд дуртай. Тус сур- туульд морин хуур, ёочин, ятга, янмбэ, шударга хөгж- мийн төрөлжсөн чуулта- тай. Хөг, аялгуу найруу, айзам, хэмнэл арвинтай эд- гээр төрөлжсөн чуулгуу- дын урын санд урт, боги- но. орчин үеийн олон дуу оржээ. Дөрвөн лимбэчин гарч ирээд «Говийн өндөр»-ийг цангинатал үлээхэд хуур- чин 10 хүүхэд «Мандал- говийн магтаал» хэлнэ. Ятгачин 9 охины уяхан хоолой хөгжимтэйгээ найр- сан эхийн тухай ДУУ дуулца. Зарим газарт олд- доггүй хөгжмийн зэмсэг энэ сургуульд лгаарал байгаа иь сургуулийн аз- хиргаа,. сурагчдынхаа гоо зүйн боловсролд гойд ан- хаардгийн шинж юм, Тус сургуулийн авьяас- Лаг хөгжимчдийн тотлол- тыг ахмад багш Дамбарен- чин. Дэмбэрэл нарын уй- тагүй хөдөлмөр, ур ухаан- тай холбож үзэхээс өөр аргагүй, Багшийн эрдэм шавьд гэдэг чухам л энэ байлаа, Тэдний хуурын эгшиг хүн- гэнэн, ятгын эгшиг яруусан шударга хөгжмийн эгшиг шур анхайлан сонсогдсоор байна. Хуур ерөөл айлдан ярих нь: Магнайдаа дээдэлдэт ард түмний хуурандаа хайртай тутгийн жаалууд минь хөгжмийн зохиолч Д.Бат- төмөр, Ц, Нацагдорж, Г. Алтанхуяг ах нар шигээ бүтээл туурвилын эзэд болтугай. Нутаг усны ба- хархлаас үүдэн ард түмнээ бахархаж олно. Дуу үгээр амилан ирих нь: Уртын дуу шигээ ухаан- тай. богино дуу шигээ золбоотой улаан бүчтэн- гүүд минь гавьяатай дуу- х эгч нарынхаа үлгэр дуу- риаллаар замнан дууг амьдрал болгон ухаарч хөгжүүлээрэй! Дууны сайхан эгшигэнд уян хүн уйлж, усны шу: зууд ганганаж, тал нутаг яруусаж, тансаг хангай мэлмэрдэг гэсэй эртний нэ- гэн үг байдаг билээ. Хуур, дуу хоёр хоршин жаргах нь: Сургууль бүхэн монгол ардын уламжлалт дуу.мо- рин хуурын чуулгатай, Ер нь ардын хөгжим, дуу газар сайгүй, Морин хуу- раа багш сурагчид урлаж байна. Аймгийн нам, за- хиргаз. пиоперийн | бай- гууллага дэмждэг. Алдар- шуулан дуулагч хүүхэд насиы үйнэпч анд иөхөр «Пионерийн үнэн» сойиц минь ардын дуу хуурынхаа тухай улам их уншуулаа- рай. Дундговь аймгийн хүүхдүүд морин хуураа! хөгжимдөж, монгол оно : сурч, даруу дөлгөөн дуулис яруу найргаа зохиож бай- на, Хуур, дуу. хоёрын ярилцлагыг сонссон Л.ГАЛМАНДАХ Дундговийн багачууд дуу шүлэгт дуртай. Уул- даган хэлэх нь Уулзалтын Да- тал талаас нийтээрээ ч цөөнгүй. раа хүүхдүүд »- Чөлөөт цагаараа ардын Яогт тоглоом Хийд Хөдөлгөөн вийг сумын имонер сурагчдын дунд өрнөөд байна ҮГЭНД ЦЭЦЭН, ҮЙЛЭНД УРАН сайхан та- танил» ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Д. Эрдэ- Мэтогс шагайгаар тоглоом бэлтгэж байгаа нь цогт сумын 8 жилийн дунд сургуульд залуу урац бү- тээлчдийн дугуйлан ажил- гадаг юм байна. Түүнийг аймгийн болор цомын авар- га Ц. Энэбиш удирддаг Ч Хүүхдүүд шүл! ишинс гээ ут сах шан цуулга. Авь- яаслаг багачууд. Ялангуяа. П. Цэнгэлмаагийн «Ичиг, нчигэ, (8, Зихцэцэгийн «Хоёр мянган ог», В.Жар- галын «Баянбулаг бригад» зэрэг шүлэг сэтгэлд бууц сайтай болжээ. Бид Сайн- цагаан сумын8 жилийн дунд сургуулийн утга 30» хиолын «Яргуй» нэгдлийн хүүхдүүдтэй уулзсан юм. Хамгийн 10 хєглийн нэг- дүгээр дунд сургуулиас 3 дугуйланд суралцда! хүйх бий. Тэдинй иэг Б. Гэрэлмаа улсын «Хүрэл тулга» тэмцээнд оролцжээ. Ав | хүүхдүүдийн шлрож, би ш зохиолч төр» нө штгал бидэнд дүү. й» Юкэгдлийг Ц, удирддаг Уртиасан ул: цомын тэм оржээ.Од (йн бичдэг юм Со 4хоо уишагч редкцийн уулзалт дээр түүний уншсан «Хүрэл сүк» гэдэс шүлгийг хүмүүс ихэд сонирхож (айсан. Сургууль ньч хүүхдийн авьяас билгийг тэтгэл дэмж байг дэг байна. Энэ жил тэмдэг- лэсэн сургуулийнхаа 50 жилийн ойгоор «Бидний дуу» хэмээх шүлгийц цо» мог хэвлүүлснэз захирал Г. Бизьяажав бидэнд бээ дэглэсэн. Хоёрдугаар ан- гийн Л, Чүлтэмжамцаас эхлээд долдугаар ангийн С. Мягмархорол, Ц. ИНэ» мэхбаяр, М. Уранчимэг нар хүртэл сайн бичи сургуулиас төрсөн хүүх» дийн зохиолч (С, админ» дын зам мөрөөр явж буй авьяаслаг хүүхэд цөөнгүй. Дэлгэрцогт суманд бас нэг. сонин дугуйлалгаар орсноо. хэлэлгүй өнгөрч боломгүй» Тэр бол монгод дээлийн дугуйлан. Охнд дээл оёж сууна «Үйл бүтагї» гэж биднийг хэлэхэд тэд «Мөр зохио!» гэж хариулав. Дугуйлацгийн 1ийшаа: »-Бид мопгол даал ааа хиалгаар хийдэг. Түүний взрэгцаэ бээлнй, хөвөнтэй омд оёй! байна. Бид бүт тээгдэхүүнээ борлуулж, Данс цээн, оёдолчид охидод гучин хүвийц хөлс олгонд гаж ярив, Зургадугаар айх тийн Отгонсүрэн, Байрма4, Ч. Оюуитуна: нар мангол дээлийг сайхан осиж сурчаа- Пидний шинэ танилууд тийнхүү «Үгэнд цэцэн, үйг азид уран болоорой» гасан ардынхаа адтан сургаалыг на. дээдлэн Ж.ДАШДОНДОГ. багш Л, ХОЁР МЯНГАН (0) | Өдөр бүхэн, цаг бүхэн Өөрчлөгдөн буй өнөө үед Хоёр мянган оны тухай Хосгүй бодол төрөх юм. дообчинг дэлхийн хаана ч Жүүс хоорондоо. дайтахгүй Хүүхэд өлсөж зовохгүй Хөршүүд эвтэй аж төрнө. Сайн үйлсийг дэлгэрүүлсээр Сайхан сэтгэлийг дээдэлсээр Хорвоогийн хүн бүхэнтэй Хоёр мянган он золгоно. Хүрээд ирэх тэр л онд Хүүхэд би ч том болно Хүний төлөө насаараа зүтгэх Хүндэт ажлын гараагад эхэлнэ. З. ЭНХЦЭЦЭГ (Дунд говь. Дэлгэрцогт Т-гийн «А» анги) ”- Дотуур бай ний шүүрийг хөвгүүд х.гарсиаа хөдөлмөрчд: худалддаг. хэрэгцээ» д хийж илүү хэрэгцээнд ЗУРАГ ДЭЭР, Тгийн «Л» юк- шан” урыч” М. УЛАМБАЙР хялгас тэгшлэн хайчнаж: ФИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИН ДУНДГОрЬ АЙМГИЙН БАГАЧУУДЫН гүйтэрэ, Е. 00ДРӨГ АЖЛЫН ҮНДЭС Бүлгэмнйи зөвлөлийн Дарга 9. Нансалмаа, зөв. долийн гишүүн 3, Отгон- чимэг хоёрын цэг нь 1, нөгөө нь Ү!Ї ангид сурдаг. Э. Иансалмаа хичээл тар- магц гэртээ харьж унд уу- гаад сургууль дээрээ бу. цаж ирдэг, Түүний ийм их завгүй “ажилтай болсныг ээж иь хамгий! түрүүнд мэджээ, Охиныхоо сурлага. буурах бий гэж санаа зо- зохдоо заримдаа хичээлээ Давтсангүй, тэр орны ажилд оролцсонгүй гэж зэмлэдэг. Гэвч Э, Нансал- маагийн сурлага буурсан- гүй. Дэлгэрцогт сумын 8 жи» лийн дууд сургуулийн су- рагчдын бүхий д ажлыг удирдац, зохион байгуулца гэдэг амаргүй, Хорь гаран дугуйлан эцэг эхчүүдийг дагуулан сургах гэр, ал» бан газрын дэргэдэх амьд: ралд биеэ бэлдэх «сур- гууль» гээд олон ажлыг цаг хугацаанд ць зохицуул» на. Нэгдал дундын үйлд, вэрт гэхэд д Мужаан, то- карийн дугуйлан хичээл» лүүлдэг байна. Эцэ дугуй- ланд хүүхдүүд хоёр жил хичээллээд мэргэжлийн үнзэмлэхтэй болдог ажээ, Э. Нансалмаад их тус болдог дотнын хүн бол бүлгэмийн зөвлөлийн ги- шүүн З. Отгончимэг юм. Гар нийлсэн энэ хоёр охин бүлгэмийнхээ ажил үйл- сийг хамтран удирдаж бие биендээ. зөвлөгөө, санаа өгдөг санж, Тус сургуульд нэгэн бү- лэг бий. Энэ бол багш на- рыц пиоперийн бүлэг юм. Ахимаг настай, нд залуу- хан багш цар цөм улаан бүч зүүж хоёр “ч ".. долоо. хоногтоо нэг удаа пионе- рийн ажил зохиодог юм. Энэ ажил дээр бүлгэмийн зөвлөлийн даргын хувьд -- Бээлий, хүзүүний зэрэг ноосон эдлэлээ охид оөрс дөө хийдэг байна. Э. Нансалмаа сууж, санал бодлоо хэлдэг байна Багш нарын пионерийн бүлэгт сургуулийн захи. рал, хичээлийд эрхлэгч ч ордог бай", Тэд бүлгэ- мийн зөвлөлийд гишүүдээс урьж суулгадаг, асууж лавладаг юм, Нэг үгээр хэлбэл яг д пионерийн ги» шүүн шиг сонгуультиаа хүндлэн тэдгий удирдлагын дор ажилладаг. Бүлгэмийн зөвлөлийн даргын бас нэг туслах нь эцэг эхчүүдийн хороо юм. Амьдрал, ходолморийн их туршлаг ахмадуудын зөвлөгөө, тусыг Э, Нансал» маа сойсоод ажил хэрэг болгодог байна. Ахмадууд улаац бүчтэй бяцхан охи- ны ажлыг үнэн сэтгэлээсээ. дэмжии ямар ч их ажил» тай завгүй байлаа ч заавал тусална, Тэдний ухаалаг санаа, мэргэн үг бүр Э. Нансалмаад ёстой эрдэнэ болдог гэв, Эцэг эхчүүд пионерийд бүлэгт янз бү- рийц дугуйлан удирдаж байна, Дэлгэрцогт сумын нарийн бичгийн дарга гэ- хэд л дармал үсгийн ду. гуйдан хичээллүүлдэг юм. Э. Иансалмаагийн бас нэгэн түшиг тулгуур ць сумын цэгдлийн цам, за- хиргаалы удирдлага юм Хүүхдүүддээ хайртай сум нэгдлийн дарга их ажлыг» хаа зав чөлөөгөөр пинойс- рийн ажилд анхаарал тавь- даг, тэдний санал хүсэлтийг сонсож тодорхой арга хэм- -38Ка2 авдаг юм. Дэлгэрцогт сумын сур туулийн пионерийн бүлгэм, түүний зөвлөлийн дарга ийм сайд түшиг тулгуур тай учраас ажил нь өӨөд- рег байна. Оөдрөс ажлын үндэс нь багш, эцэг эхчүүд, сум ороц нутгийн нам захир» гааны туслалцаа, түшиг тулгуур юм. ороолт ЗУРАГ ДЭЭР: 8ын «А» ан. тийн уран сын Ч, ОЮУНЧИ- мэг ВТГАЯ БЭТГБЇВ ГУРВАН САЙХНЫ ХҮҮХДҮҮД Гурцансайхан сумын сур» туулийн бөхийн дугуйлаа» гийн хүүхдүүүд Мандал гоё, хотод ирж «иодие- рийн үнэн» сонины ун» шигч-редахцийн уулзалтад зориулан тэмцээц зохиов, ур харцага гэгч нутаг усныхаа алдартай бохийц нэрэмжит дутуйлац бай» Туулсанд бүх сурагчдын тэн хагасаас илүү нь хам- рагджээ, Гэтэл ийм олон бөхчүү» Хэд омсох зодог шуудаг хэрэгтэй болжээ. Үүнээс Үүдэн пионерийн. бүлэт Зодог Шуудаг оёх дугуйлан байгуулжээ. Сурагчдын хийслийг ха- ахад, үнэхээр сайхан, Таймдугаар ангийц сурагч "Ш. Уранчимэг бусдаасаа. бүр ч илүү сайхан зодог шуудаг оёдог болжээ,Тэр малчин аав. ээждээ туслан отрын майхан оёсон байв- Авч явахад хонгон, ав- саархац хийцтэй, хоёроос гурван хүций зайтай сан- жээ, Ийм майхан улиралд 20 ширхэгийг оёдог нэг бүрийн үнэ 500 төгрөг гэнэ. Модны тайрдас, өөдөс, эвдэрхий их хоөрхөн сандал хийсэн нь сумын малчдын эрэл су- рал болдог хэрэгтэй зүй- лийн нэг болжээ. Тус сумын сургууль дээр нэгэн цайны газар бий. Пионер сурагчидса» наачилан байгуулсан энэ газрын зууш. цай, хоол унд их амттай, 8-ын «Б» ангийн ЯС Түмэндэлгэр гэ- хэд цайны газрын хамгийн гаяшгай үйлчлэгч, тогооч нь юм. “Сургуулийнхаа туслах аж ахуйн гахайш мах ногоогоор хийдэг зуушыт сурагчид төдийгүй сумын хөдөлмөрчид хүртэх дур- тай. Энэ сургуульд өөр инэ- гэц шинэ санаачилта бий. Сургуулийн үйлчлэгч, цэ- зэрлэгчийн үүрэгт ажлыг хөвгүүд хийдэг . Хөвгүүд анги танхим, урт хонгилын шалыг нүүр ха» рагдахаар байлгадаг юм. Дархайбаатар, Д. Энхбат Дд (Хариуцсан талбайтаа толь мэт байл. гадаг хөвгүүд олон, Үйлч. лэгч хөвгүүд цалинтай. Далиигаараа ном авч ун- дуртай. Бас эцэг. өтч урмын сайхад үс “дуулдаг юм, Гурвансайхад сумын сургуульд шагналт цадинт сурагч гэж бий. Сурлагаа- раа шат ахисан суратч сур» нийт сурагчдын идэвх өр» нөж сурлагын чанар дээ шилсэн байна, 5 Шатиалт цалиц 30-40 төгрөг байдаг юм. Үүнийг хүртэх гэж хүү. хэд бүр хичээн хичээд но- мондоо шамдах болсон байн на. Сумын сургууль нэг л мэдэхэд сул, дунд сурла. татангүй болох байх аа. Гураансайханы хүүхдүүд өөрчлөлт шинэчлэлийц өнөө үед өөрсдийгөө амьд» рал хөдөлмөрт ийнхүү бэлтгэж байна, УНШИГЧ РЕДАКЦИЙН УУЛЗАЛТЫН ҮЕЭР Мандадговь хотын 38 дуучуудын соёлын төв. Улаан бүчтэй шионер су- чид юм. ажилт- нийлцэлийн бодлогын 18 сэн з, 10 жилийн ЇЇ сургууль дээр болсоц уулзадт дээр бүлгэмийн өөвдөлийц /ор- догч дарга Батчимэг «Индпсрийц үйзн» соны- цоосоо бэлдэж авсан би! хан цом, хайчилбар, цом- гоо бидэнд бэлэглэв. Урач зурсны авьяастай энэ охин Сониидоо хүүхдийн сэдэвтэй хошид Шог сураг нийтэлж байхыг хүслээ. ЦИїзс сандалд зэрэгцэц суусан В. Эрдэлабалр 1Ү алгид сурдаг тэж өөрийгөө чаймлцуулаад Сиейїц (1а- мир, спортын талаар тогт- мол цийталж огооч гэж Хү? сэр Драгорцогт, Өлзийт сум- дын соёлын тов хол тавих зайгүй Хүүхдийн цовоо дуу цалгиман дуугаа дуулл балв. Тод сонциыхоо уй. шигч узанам, уулзалтад эртнээс бэлдсэй нь тодхол харагдай. Сурагчид шигээ улаа бүч зүүсэн байд нар бас хүрэлцэн иржээ. сумдын дуйд сур- туулийн пйопсер сурагчид «Паонсрийн үнэн» сокн- учшихийг хүсдэгээ лаа. -- Сонины 4Ционер--» өврчлөгч шийэчлэгч» «Ма «Найз», «Ни заалан», : ! түүлсэхүй», «Хэзээ, Хаа на? Юу?» зэрэг булза таалагддаг. Цаашид говийн хүүхдүүдийн амьдрал, ажил хөдөлмөрийн тухай сурвалжлага нийтлад ол» моор нийтлэхийг хүсье гэж богийн «А» ангийн сурагч С, Монхбатыг өгүүлэхэд, -- Бэр сонциоосоо унш сан материалаас сэдэВ-.- даж хурдан морины тухай цуврад зураг зурж зургийн хичээл дээр онц дүн авлаа гэж 5-ын «А» ансийн су, рагч Д. Бямбажав ярилаа, -- Би та бүхэнд «Би-- Монгол хүн» шүлгээ уй шиж өгье гэж б-гийц «А» ангийн сурагч Ч, Батцэцэг оорийн бичсэд шүлгээ уншь лаа, Хүсэлт... хүсэлт, Хүүхэд бүр редакцийц ажилтанд хүсэл бодлоо илэн далан» түй ярьсац халуун догий уулзаат боллоо. Бүлгийн «жил. бүлгэмийн |зөвдөх аийц гишүүдийн сонгууль, Дугуйлан, секц... тэдгээ» рийц тогтмолжсон ажлыг үзэн, Фалрлах сэтгэд төе роа. Дундговийн: хүүхдүүд ииолерийн ажилдаа бү тээлч ханддаг болсныг энэ уулзалт харууллаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ шАРЛЬ ВИЛЬДРАК (ФРАНЦ) ЁГ мэ? Түрүүч нь Бас миний хувьд ч гэсэн ийм тайтгаруулах «чихэр» байх л даа, Машин гарч ирэхгүй их л удлаа, Тэгээд машин хүлээж суутал ХРийо гэнэт харагд- лаа шүү, Хэзээний зангаа- раа гэрийнхээ үүдэнд хөлөө зөрүүлэн хаалга налж зогс- зээ Түрүүн намайг хажуугаар нь гарахад нэг удаа сүрхий сайн цохнод авсан юм. Энэ нууцыг удаан хадгалахад хэ- дүү боллоо, Нууцаа яльгүй м болохноо тайлж, сэтгэлийн дийгөө гаргамаар санаг- даад болдоггүй ээ, Юмны далнм болгоод хуурмаг өнгөөр аавд хэллээ дээ, г- Аав аа, та тэр арван долдугаар байшингийн үүдэн дэх хүүхдийг харж байна уу? г- Харж байна, юу гэж? -- Өчигдөр би мухлаг ор- чихоод зэж хүлээж байгаа гээд яараад гүйж явсан чинь тэр хүүхэд над руу дайрсаан! Яах гэсэн юм бүү мэд, Зу- гатааж гүйгээд яг хаалгаар ордгийн даваан дээр нуруун дундуур их чанга цохисон юм, -- Чи тэгээд хариугий- нь өгөв үү дээ? -- Үгүй ээ. «үгүй ээ» тэж сулхан хэлсэн маань еЄФийо-ийн өөдөөс гар даг лайх гэж үү?! Даанч дээ! Та түүнийг мэдэхгүй байна» гэ: сэн үг байсан юм. г-. Үгүй тэж үү? гэж аав дахин асуугаад, : -- Шилэн хүзүү рүүгээ шаалгачихаад хариу шанг нь өгсөнгүй гэлээ тэнээ?! Тэр цМуу нусан жураас айж зуга- . аавын хэлснийг С байлаа ? ый "| Нээрээн л аавын хэлдэг ё ! үнэн шүү! Би ер нь дандаа Фийогийн гарын шүүс бо (ӨГҮҮЛЛЭГ) тахдаа чи ичсэнгүй юу? Ча- маас жаахан шүү дээ, тэр чины! гэв, Нүүр халуу оргиж, ичих- дээ би залж гарлаа, -- Айсан ч юм биш л дээ, би-их яарч явсан юм Чинь, Бас тэгээд ээжийн захисан боодол яншуй авч явсан юм. Нэг их өвдтөл цо- хногүй, Надтай тоглох л гэж өдсөн байх, Би таньдаг юм, Фийо гэдэг юм байхгүй юу. Хоёрдугаар ангид хамт сурч байсан юм, Намайг анх удаа л тэгж цохиж авсан юм. Би дахиад ингэж цохнулахгүй л дээ. - Харж л байя! гэж аав хэлэв, Гэхдээ аав миний байдлыг сайн мэднэ л дээ. Энэ удаа хагас хугас Л итгэх шиг бол- лоо, Яаж мэдэв гэвэл аав ингэж нэмж хэлсэн юм. ) - Миний хүү одоохон арван нэг хүрлээ шүү дээ. Ийм танхай юмнуудад ингэж гоочлуулаад байвал цаадуул чинь дээрэлхээд амар заяа үзүүлэхээ байна шүү! Нэг насаараа л тэдний атганд орно гэсэн үг, Одооноос л жинхэнэ эр хүн гэдгээ үзүү- лэхгүй бол цэрэг цуухад ор- сон хойноо ч гараас нь гарах- гүй юм болно, Сайн хөвгүүд- тэй сайхан үерхэж, найзал, ийм муусайн юмнуудыг бут цохиж, нуга дарж бай, тэгэх- гүй бол эдний гарын шүүс болно, Ярдаг нохой шиг ийм ширүүн дүртэй улс их хулч- гар амьтад байдаг юм. Тэд чинь өөрсдийнхөө өөдөөс ха- риу. хийж чадмааргүй харагд- сандаа л дээрэлхэнэ, -- Өө, нөгөө машин хаа- шаа эргэхийг таалцах маань юу болов? Чи лав хоёр ма- шин. хэлэлгүй өнгөрөөчихлөж, - Одоо чиний таах ээлж шүүс, Тоглоом үргэлжиллээ, би! бодсоор л байхдаа яадаг юм бэ? Зуга- таадаг л буруу юм байна. Эх лээд л өөдөөс нь үзэлцэхгүй бол энэ насаараа зодуулж, тархи толгойгоо хагалуулж, нүд амаа хавтгаж, хөх няц болж явах нь байна. Фийо чинь чухмыг хэлэхэд надаас томгүй, харин ч жаахан шүү дээ, Өндрөөшөө илүү гэдэг чинь илүү гэсэн үг биш, Тэр муу надаас бяртай гэж үү? Би түүний бяр тэнхээг мэдэхгүй, мэдье Ч гэдэггүй байлаа, Өөрөө л над руу довт- лоод байхаар нь би хэзээ ч дийлэхгүй гэж бодсон хэрэг. Ингэж бодоход ичгэвтэр бай- лаа. Аймхай хулчгараа бо- дохоор бүр ч ичгүүртэй са- нагдав, Аав чин үнэнийг минь мэдсэн бол юу гэж бодохсон бол?... Одоо л бараа нь харагдвал улаан нүүрээрээ учирья гэж орондоо орсон хойноо сэтгэл- дээ тангараглаж хэвтэв. Одоо 8 нүүр ам руу нударга буул- гадаг юм бол хариугий нь өг- нөө, Ингэж цаг үргэлж дар- луулж айж эмээж явснаас тэр нь дээр. Фийо аавын хэл- дэг шиг тийм аймхай хулч- гаруудын нэг ч юм бил үү? Ер нь ч зам тосч хөндөлд- дөггүй, нүүр тулж урдаас ирдэггүй, дандаа л гэрээсээ өнгөрсөн хойно гудамж хөнд- лөн гарч, араас элдэж хоө- гөөд нуруу руу цохидог шүү. Зүйтэй одоо мэдлээ! Одоо ямар ч байсан зугатахгүй. Улаан нүүрээрээ уулзаж байя, Мэргэн шийдвэр олсон- доо сэтгэл хөдөлж, нойр Ч бүр хулжлаа. Зодолдоно гэ- хээс зүрх алдавч, зодолдож байж л эрх чөлөөгөө олж ав- “на даа гэхээс яараад болдог- гүй. Үргэлжлэл бий “5 ! ”ТҮ77777177717171 14н Ц. Сүхбаатарын ко! гүү?! мбинатад хэвлэв, нэрэмжит Ул сын хэвлэлийн «Хөгжөөнт яриа» СЭДЭВТ уралдаан Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн хороо, эцэг Эх, багш, сурган хүмүүжүү: лэгчид, пионер сурагчдын дунд «Хөгжөөнт яриа» сэ- дэвт уралдаан зарлаж бай- на. Уралдаанд манай орны 2-6 насны хүүхдийн сэтгэхүйг харуулсан со нирхолтой яриаг тэмдэг- лэж хүүхдийн овог нэр, нас, хүйсийг заахын хамт уг яриагаа хэдэн настайдаа ярьсныг дурьдаж энэ оны нэгдүгээр улиралд багтаан ирүүлнэ үү. Уралдаанд ирүүлсэн яриаг шалгаруулж дараах байр эзлүүлнэ. Үүнд: 1, Нэгдүгээр байр нэг 300 төгрөг ОНЬСОГОН "СҮЛЖЭЭ л 2 б 2 о ИР Ф о "0 1, Явах нь салхинд Суух нь жалганд 4. Сагсай буурал аавтай Эвий хонгор. ээжтэй Нээгээд харахад нэхий малгайтай “Шагайгаад харахад шар тос 6. Эрхийн чинээ биетэй “Эрхэм дөрвөн нэртэй “8, Дүү дүүгээр идэж Бяслаг шиг таргална. Жин жингээр идэж -. 1Кинтүү шиг таргална, 2. Хоёрдугаар байр нөр 200 төгрөг 8. Гуравдугаар байр хоёр 100 төгрөг, баярын бичгээр тус тус шагнана, Мөн 100 хүртэл хүнд монголын зохиолчдын га рын үсэгтэй уран зохио» лын шинэ ном дурсгана: Уралдааны материалаас сонгож ном болгон хэвлэ» нэ, Уралдаанд ирүүлэх яриаг Монголын Зохиолч» дын Эвлэлийн Хо Хүүхдийн зохиолын лөлд гэсэн хаягаар хүлээн авна. 1Кич: Ирүүлсэн бичмэл эхийг буцаахгүй, монголын ЗОХИОЛЧДЫН ЭВЛЭЛИЙН ХОРОО Бас нэг цагаан Зүйр зүйр цагаан Зүс нэг цагаан 3.- Шар талд Шавар, хувин 5. Дэвтрийн чинээ газарт Дэлхийн амьтад дайтаж Дөрвөлжин биендээ төр булаацалдана Төрсөн биендээ ухаан булаацалдана. 7. Талын шанханд тоосгүй Холын замд мөргүй Гулс гулс явдалтай Гучин гурван нуруутай 10. Мөөг уулын энгэр дээр 9. Арзайхад Махан гурвалжин 12. Наг мэлхий (Найман шандастай ХӨНДЛӨНГӨӨР: .2. Байр байр цагаан Манай сонины 1989 оны 4Ф61-рт гарсан үгийн сүлжээний хариуг 1К. На- санбат, Баттогтох, Бат- мэнд, Мягмарсүрэн, 5. Зулаа (Өвөрхантай. Богд), 19: 66-рт гарсныг Л, Ду- ламсүрэн (Говь-Алтай. Тон- хил), Х987-рт гарсныг Г. Мөнх-Очир (Баруун-Урт хот), Т. Баярмаа (Сэлэн- гэ. Алтанбулаг), Г. Саран- чимэг (Завхан, Булнай), С. Зоригоо энгүй 53 дугаар сургууль), 8. “Даваахүү (Төв, Борнуур), Батсайхан (Дорнод), Л. Гүнсмаа (Архангай, Цэ- цэрлэг), Д, Чулуунтуул, Урлаг секторын сурагчид (Дорноговь, Оюунаа (Ховд) С. Төгсбаяр (Говь- З0В ТААЛАА Д. Хатантуул (Төв, Лүн), дад Бурзайх 11. Газар доор Гантай шар тос Сурагч Я. АРИУНАА (Октябрийн районы 78 дугаар сургууль) Алтай, Гуулин хороо), Б: Саранчимэг, Б. Наранчї мэг, Б. Одончимэг (Дор- нод, Матад), О. Солонго (Улаанбаатар. ХБДС), Д. Өнөржаргал (Налайх), С. Лувсанцоодол (Булган.Хи- шиг-Өндөр), П, Мөнгөнчи- ммэг (Булган), Т. Энхмаа (Баянхонтор), Ө. Жанар- гүл (Сэлэнгэ, Шаамар), Ц. Жамбалсүрэн ( говь. Дэрэн), Т. Эрдэнэ- чимэг (Увс, Хяргас), Я. Гүсэн ЗСй (Өвөрхангай. ус) зэрэг хот, ХӨ дөөгийн -40-өөд сурагч зөв тааж хариу ирүүллээ. Сониндоо Зөв х ирүүлсэн пионер сурагч- сурлага, ( нх амжилт, эрүүл энхийг хүсье. ОРОН БҮХНМА. ПРОЛЕГАРЫ. НАР МЭГДЭГТҮМ! 23 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ| М4 (2258) 1990 оны нэгдүгээ| сарын 18, БЯМБА Үнэ 10 мөнгө | мэлэ мин ТӨВ ХОРООД. СүхьдАГАРЫН НЭРЭМЖИТ мПь ын тӨВ зөвлөлий | “сэстлижЛЖарЖхлэЖЭЛ0этээүүэгхГБЭВЭэгЭлгүлттлжтэгэтгүЛҮҮүЛТ: тру өрөөдөг Дуу сурч, тоглож нааддаг уу? Эсвэл дараагийн хичээлийн тэрийн даалгаврыг завсарлага гэдэг маань хичээлүүдийн дун- хуулж суудаг уу? Эсвэл... Дах амралт гэсэн үг болох нь, Та нар ам- ралтын энэ хэдэн мөчийг яаж өнг вэ? Е14-13:-13445 ЕД єсоЁОиО Г152-:3-1:3-1-5: С372ы4:1:1-1-37: Ю5-771:1:1:1:3: ЖЗэВ””2 8 /-52 5 ёнв БЭЛЛ-ГТ: БЗӨЁХЭВ 6 ЭРТ ЭЭ Биш 59 Бос, (21:1:1:1: 08-46 ». ЗоЁйНВЕ ЯЗ8.:5С06568 5 8євВбсоё ип»ьо Ё Басассоны Эг, 8 5 54Е.-БН г:1-225:5-1-55- ЗВрсзопады ӨВЧВОВЁВ Өс. ы м20с.-35,.8В 11-44 835 НРГЭЕВ За5зЗвн “ЕБСЕГЕГ: Ё-Б.ЭВН Д. ЭНХЇїогийнН ассан гэрэл зураг 5 а09»5646084л 7 Энэ бүлэгт бас монгол дээл хувцас оёх дугуйлан бий. Үйлчлэх хөдөлмөрийн Сагш энэ дугуйланд тусалдаг учраас охид үйлэнд урам болж байна, Хэрвээ зургаагийн «В»-гийнхэн гэрээтэй ажилладаг бол «Гэ-гийн эцэг эх, | бүлгийн пионерүүд хоорондоо харилцах Нэг нь түрүүлж, нөгөө нь удаах байр ззэлдэг уралдаан гэж “ий. Хамт олноороо нэгдсэн үүрэг авч амалснаа биелүүлдэг ч бий, Анги бүлэгт бүрийн гишүүд уралдаанд үүрэг авч хоорондоо өрсөлдөх нь ч бас бий. Харин нийслэлийн ОК- тябрийн районы 12 Дугаар сур- туулийн зургаагийн «Вэ», «Г» дэвтэр нээжээ. Энэ дэвтэрт ам- хоёр бүлгийн дунд болсон урал- жилт, дутагдлаа бичиж эцэг эх. даан дээр өгүүлснээс арай өөр Тус бүлэгт бас өсвөрийн үсчин багш пионер гурав хамтран алдаа бүлгийнхэн шсидаж санихад «В» юм. дугуйлан буй, Хөвгүүд үсээ -за- дутагдлаа арилтахын тулд ажил- гийнхэн шороо тоосгүй гуталтай Г. Наранжаргал ахлагчтай 6- суулалгүй удвал өсвөрийн үсчин ладаг юм. байх санаачилга гаргалаа, тийн «В» бүлэг хүүхэлдэйн «Ян- түүний үсийг засаж үнэ ХӨлсийг «, бүлгийнхэн ангидаа фонд- ТУС ХОёр бүлэг шинэ шинэ ал-р загахан» театр алгидаа байгуу- Яг л үсчний газрын журмаар авна. той бол «Гэ бүлгийнхэн бас тийм Лыг сэддэг юм. Гутал шороо, лав. Тэд районыхоо цэцэрлэг, Иймээс эдний бүлэгт урт үстэй фонд буй болгожээ. Үүнийг тэд ГҮЙ бол сургуулийн шал цэвэрхэн, сургуулиудын урилга авч тогло- ХӨВгүүд байхгүй. хоёрдогч түүхий эд, шил цуглуулж Хеёягдал цаасгүй бол анги тавд дог, Тоглолт тавин мөвгөний үнэ- Районы хэмжээнд ажлаараа хуримтлуулдаг. Фондод орсон ХЕМ цэвэрхэн. Нэг үгээр хэлбэлй тэй. Тус бүлгийн пионерүүд өөрс- тэргүүний ийм бүлэгтэй өрсөлдө- мөнгөнөөсөө дэвтэр, үзэг, Харан- ЭЦСИЙН зорилго нэг байх тийм, дөө хүүхэлдэй хийж, тайз чимэг- нө гэдэг мэдээжээр амаргүй. даа худалдан авч /хнчээл дээр АЖЛЫГ хоёр бүлэг уралдан сэДї лэлээ урлана, Эднийх ардын Гэвч зургаагийн «Гэ» бүлгийн- бэлэн байлгаад хэн нэгэн сураг- Д9г ЮМ. театр болох зорилготой, Бүлгийп- хэн уралдаж орсөхийн төлөө бус чийн дэвтэр дууссан, эсвэл бэх- Тэд зозхөн уралдахын тул хээ фондод 300 гаруй.төгрөгтэй. харилцан биенээсээ сурах, санаж гүй ирвэл үнээр НЬ Өгч түүнд ту- Урэлддаггүй. Ямар нэгэн ажль Тавдугаар ангид байхдаа райо- Сэдэхэд их анхаарчээ. «Г» бүл- сална. Өөрөөр хэлбэл үйлчилгээг өөр өөрөөр сэдэж, өөрсдөө түүн: ны тэргүүний бүлэг болсон. Одоо ГИЙнхэн ангидаа ардын хөгжмийн сурагчид ойртуулсан хэрэг. дээ урамшин улам ихийг хийхийн улсын тэргүүний бүлэг болох бо- хамтлаг байгуулав. Хуучир, о- «Г» “бүлгийнхэн монгол хув- тулд л уралддаг юм. долтой тэнэ, Ажил нь тогтмолж- ЧИН, Ятга тоглохоор мэрийн хи- цасны дугуйлантай бол «В» бүл- Хор шартай хүнд бол атаар сон энэ бүлгийн лнонсрүүд эцэг ЧЭЭлЛЛлэж анХныхаа тоглолтыг сая гийнхэн товч шилбэ хадах, оёж Хаж болмоор санагдавч бие би эхтэйгээ гэрээтэй ажилладаг, Гэ- ШИНЭ жилээр хийв. Тоглолт су. нөхөх дугуйлан хичээллүүллээ. дээ санаа өгч, авч сурсан хоёр рээ тасалбал торгуультай ажзэ, рагчдын таашаалд нийцсэнд тэд Сургууль дээрээ хаягдал цаасгүй бүлгийн пионерүүд их дотно най Эцэг зхийн хурал балын Ко. их баяртай явна. байх хөдөлтөөн өрнүүлээд «Г» зууд болжээ. таван төгрөгөөр торгуулна, Пио- 5 : нер мэн тасалбал гурван төг- Уралдаан гэдэг пионерүүдийн рөгний торгууль хүлээнэ. Гэрэ дунд чухам ийм л бүтээлч хэлбэ биелүүлсэн пионер шагнал хүр рээр ервөх учиртай савжээ тэнэ. г. “22ВСИВЖЛТҮОЖ-218:2:18.23-2оа21-222211087) Хөвгүүдийг сахилгагүй гэж ярьдаг. ял Тэгэж хэлдэг | бишгүй дээ л байдаг. Аливаа ажилд оролцдоггүй гэж ярих 5 нь ч олон, Тэр үнэн гэж үү? «Бид эрчүүд» клуб бейгуулав Саяхан сургуулийнхаа нийт сурагчдын дүнг охид, хөв- гүүдээр гаргаж үзвэл хөвгүүдийн сурлага охи ! дынх доогуур байсан юм. Ингээд Сид «Хөвгүүд хоцрох агүйн гэсэн хөвгүүдийн нэрэмжит долоо хоно) дүнгүй хөвгүүдийн зөвлөл», «Үс сайхын бол зүс алаан зэрэг олон ажил зохиож дүгнээд «Ухаарч ойлгох нас» хйн» шэнэ Е-хирлэн хийлээ. Дараа нь «Бид эр- у лав. Хө) а - «сйХ оуЛАлн бол маань сурлага сай Пиоперийн ахлах удирдагч Н. ОЮУННЭНЭГ (Өмнөговь. Хүрмэн сум) Хевгүүдэд үзүүлэв Манай сургуулийн 6-- 8 дугаар ангийн охид хи- чээлийн жилайн эхний ха- гаст үйлчлэх хөдөлмөрийн хичэтлээр сурч мэлсэнээ багш, ажилчид хөвгүүддээ тайлагналаа. Тайлан тог- лолтыг АСТ-ын хэлбэрээр зохион байгуулсан нь бүр ч сонин болов. Охинд өөрсдийн Оёсон хувцсаар тоёж, хийж сурсан амтат наар нөхдийгөө дайлсан нь сэтгэлд нийцтэй бай- лаа. Хөвгүүд охидын хөг- жоон дэмжигчдээр орол- цохын зэрэгцээ авьяасаа үзүүлэв. Сурагч Н. ОЮУНЧИ- МЭГ (Хэнтий Бэрхийн хороо) Сургууль, бүлгэмд урлагийн баяр наалам байнга бол- дог юм. Анги бүлэг, бүр аварга луучин, бүжигчин. хөгжимчноо шалгаруулах нь хичнээн сайхан, Ї7ен тэгээ" зогсохгүй шинэ бүжиг, дуу сурч авна гээч. Энэ тухай доорхи 34- хнддуудад өгүүлжээ. Цэвгэгнт бүжгийн тэмцээн Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараа хотын 10 жилийн ! дунд сургуулийн ХЗЭ-ийн хороо, бүлгэмийн зөвлөл-6--10 ду- таар ангийн сурагчдын дунд цэнгээнт бүжгийн тэмцээнийг арван төрлөөр зохиолоо. Тэмцээнд 32 хос божигчин су- рагч оролцсоноос 9-ийн «Б» гагийн сурагч Мөнхбат, Ха- раа нар ур чадвараараа нөхдөөсөө шэлгарч эхний эзлэв. байр Багш З. БАТАА (Сэлэнгэ, Зүүнхараа) Жүжигчин Хүүхэд бильвий Хумүү- жилд муугаар нөлөөлдөг элдэв харш үзэв, хэлбэ- рүүд байдаг. Энэ бүгдийг шүүмжилсэн нэг булэгт жүжгүүдийг манай ярга- мын дугуйлангийн сураг- чид найз нөхөд, багш. ах эгч Нартаа тоглон үзү“л- дэг. Бид зөвхөн зймгийн төвд биш сум, бригалад түСвЄрүүд айлчлан малчин ах Эгч, дүү нартаа тоглодог. Ор- хон сумын Халиун брига- дад тоглолт хийж байхдаа бага сургуулийн Дүү нар- таа 70 номтой йомын сан бэлэглэлээ. Сургагч Д. АРИУН- ТУЗА. Д. БЯМБАСҮ- РЭН (Булган го”, 119 жил) 7 ТАМХИЙГ ЖИГШЬЕ Дэлхий нийтээрээ там- хитай тэмцэж байгаа энэ үед шилжилтийн насны хөвгүүдийн дотор тамхи татдаг сурагч олон | бай- гаа Нь сэтгэл түгшээж байна. Манай сургуулийн хэмжээгээр тамхи татахыг хориглож түүнтэй тэмцэх ажил зохиосны үр Дүнд сүүлийн үед тамхи татдаг сурагчдын тоо эос багас- яза. Манай ангийн 12 » хөвгүүн тамхи хэрэглэж байсан бол ОДОо |тамхи- наас гараад байна. Энэ сайн хэрэг гэж бид ба- хархан ярилцдаг. Сурагч П.ЭРДЭНЭБИЛЭГ (Баянхонгор. Шинэ- хинст сум) АВЬЯАСТНУУД ТОДРОВ Манай сургууль дээр урлагийн үзлэг болж 6- гийн «Б», «А», 8-ын «Б» ангиуд эхний гурван бай- ранд шалгарлаа. Урлагийн үзлэгийн үеэр урт, боги- но. зохиолын дууны урал- даан, грисполь, утсан хөг- жим дээр тоглолт ход сурагч Должинсүрэн. 1ТКамбал, Од-Очир, Өнөр- ” жаргал, Алдар нар тү-? рүүлж сургуулийн шилдэг авьтастнаар шалггэлга Сурагч БУЯНХИТПНГ (Өвөрхангай. Баян-Он- дөр) - Хүүеэ! Хичээлд явах цаг чинь болчихлоо... | гэх чимээнээр Хуягт сэр- дээ. Сэрээд харамсан Дөнгөж саяхан хөд тад ургачихсан. Нуруугаа ҮҮ. рээд ихэмсэг гэтч нь аАл- хаж явсан бүлгийз булан- тайтаа ярилиаж | байсиаа сапалаа. За байз! нагш нь юу боллоо. Аа тийм, Бүл- | тийн бүлэн ях л гомдсон дуугаар -- ХуүхДүүд иамайг | босат тєодотгүй шүү. Зэ- | рим нь бүр чуд үзүүрлэж | яЭгэ түйй юм хайаид ӨЛГӨГДӨЖ, эзэлж байх юм Ямар хэ- рэгтэй юм баэ гэх юм Энэ ч үнэн шүү. Ёсөн сэ- рын изгэйл Жаазай дотор минь хэлэн тг ОиччихЭээдД солик ч үгүй бүтэ» жил болголоо, Өнгирсөр жил бэс иетэзэн | Хэдий бол- төл хүчд сонярхогдоггчй байх юм бэ? Өөрчлөлт. шинэчлэлт гэж яриал би- чээл л байдаг, Өөрчилсөн юм ёр нь юу байна аа эсвэл шүүлэг явах үеэр хагяа нэг би амилах юм Тэдэгд ЯА сайхан харагд- вал боллоо гэж боддог бо- лолтей. Уг нь хүүхдүүлэд шинэ санаа, мэллэг өгө- хүйг байлгаж болно доо. Гэтэл «Жижүүрийн нэос», «Хичэглийн |ХУ- вигрь» гээл хэний мэлаэ. жийн юм бичиж, жаасал- авт зачийнл тогтжээ Ийч юм хийхийн оронд бүлгий! хээ. нэг. хоёр ХҮҮХ- дэд, долоо долоо хоногоор сэт- гэц,) оюуныг |хөгжүүлж. нөхөддөө шинэ мэдлэг огөӨ- хүйц хкэмжэонд хийж бол- но доо, Харамсалтай нь намайг гайшхан бүлгийн ахлагчид хамаатай юм шиг болох юм. Гэтэл б-гийн «В» бү- лэгт 80 гаруй пионер су- ралндаг шүү дээ. Надад юү ч нэмэгдсэнгүй, “Бас хасаглсангүй. Сураг нь намайг бүтээх эх загварыг дээрээс л бий болгодог бололтой. боло- 8 Уг нь хүүхдүүд та нар шнг байдаг гэж сонссон. | Дэлхийд долоон гайхам- Л Хаана, аль улсад байдаг юм бэ? Яагаад дэлхий ний- тээрээ гайхамшиг гэж ярь- даг юм бэ? Үүнийг тайл- барлаж өгнө үү? Сурагч А. АЛТАНЗУЛ (Нийслэлийн 52 дугаар сургууль) Грекийн гүн ухаантан Геродот гэгч хүн түмзн олны дунд үлгэр домог мэт яригдаж байсан гай- хамшгуудыг бөөгнүүлэн эргэцүүлж түүнээс долоог нь дээжлэн авч «Эртний 23 дэлхийн долоон гайхам- шиг» гэж нэрлэсэн нь үнэхээр таашаагджээ. Яа- гаад гэвэл тэр.үед нарт ертөнцийг долсон гариг эргэн тойрч. (Одоо есөн гариг нарыг тойрч байдаг) шөнө дөлөөр Одот тэнгэрт «Долоон бурхан» гэгдэх долоон од бие биетэйгээ Эртний дэлхийн гайхам- шигт багтах гайхмаар зүй- лүүдийн эхэнд Египетийн цац суварга буюу пирамид зүй ёсоор ордог нь учир- тай. МЭӨ Ш мянган жи- лийн тэртээ Египетийн з3- хирагч Фараон (хаан) ХУ- фу гэгч «Дэлхийд хүний амьдрах нас богинохон Ч гэсэн бунханд тайван хэв- тэж алжаалаа тайлсуу» гэж бодоод асар том цац СУ- варгыг арван мянган боол- чуудын хүчээр 20 шахам жилийн турш барьж бай- гуулжээ. Тус бүр 2.5 товн жин- тэй 2 сая 300 мянган тэгш өнцөгт бул чулууг зэсээр өнгөлөн тэгшилж бие биетэй нь нягт ний- лүүлэн өрж босгожээ. Цац суварганы өндөр нь 280 тохой буюу 147 метр. Энэ нь орчин үеийн 40 давхар байшингийн өндөртэй дүйх жилпцээтэй. Хааныг таалал төгссө- - вий дараатэрээслэл ёсоср цогцсыг нь задлан тархи, годэс, дотрыг нь уудлан то авч, Обие хэсгийг НЬ Да- лан хоног давстай усанд | хєсуулн гаргаад акхи- луүн үнэртэй дазирхайгаар п палмаж авсазд (тунгалаг ариунаар байрлуулжээ. Ёгипетчүүд бие иогисыг нь бүтэн халгалж чадвал амь сүнс нь мөнхжрэн үлд- дэг гэж үздэг байва. Бурхан тэггэрийн ачтга болж мөгрхжкєрсон |ХубчМ ЭШЛИНЫ | 5ЄКЖЫ)ЛБҮНЫЖ (ЛБНЭЖЫЖ| Па (/1ЖЖПД()ЭмэлтШЛЖНЫ| (2ника: | 0Еиииа| ОилиЛЛаЄ! (эмшжиины! гинжин! » ЯУГ. Рттетийн цөл суварга 1 421) шүтэлцээтэй эргэн хөдөлж байхыг, борооны дараа долоон өнгийн солонго та- чтаж байгааг ажин өрнөдийн орнуудад тэр тоог ер бу- сын хүчин чадал, нд шилд- ТЭЙ тоо хэмэзэн үзэж, «до- лоО»-гийн тоонд зэВзэлтэй «Ертөнцийн есен есийн 2.» аян нэгэн гайхамш- тийг багтаасан тсзхимод 1987 онд хэвлэгдэн гарс- ныг та бүхнийг олж уншн- хыг хүсээд уг товхимлыг бэлтгэсэн хүмүүсийн нэг Б.Лхагваажав гуай ертөн- цийн гайхамшгууДын 1Уу- хай бичиж ирүүлснийг энэ хааны бунхан ний дараа үе залгамжлан сүндэрлэс- улирагсад нвээлт Наран дор ашдын жаргал эдэлж сааршгүй замын өлзийтэй билэгдэл горилон бунхан байгуулах ёс дэглэм ТоГ- тож, түүнээс хойш үзэсг3- лэнт сайхан Нил мөрит" урсгалын үзэмж чимэг болгож дал гаруй цас " варгыг сүндэрлүүлзн бос- гожээ. Эртний дэлхийн долоон гайхамшгийн сор болон сүндэрлэсэн египетийн цац суварга нь зөвхөн олон зуун мянган хүний амь хөнөөж, хүний хөдсєлмө- рийг утга учиргүй, хХэрчд- ГИЙ догшин хүчирхийллээр үрж үрэгдүүлсний (дур- самж төдий биш юм. Энэ-нь хүн төрөлхтний соёл дөнгөж гэгээрэн ту: яарч байсан 5000 гаруй жилийн тэртээ байгуулж босгосон тжилгүй аварга том барилга .-байгууламж бөгөөд Египетийн тэр үеийн «икженерүүдийн» сэтгэл- гээний өндөр түвшинт үзүүлж байгаа билээ ? рРРР”ИҮ” 2?” РЭГ си 1 мл! 2. Жанжин | залаа, | ярчины) | амын! өөрслийн сэтгэцээрээ 00- дож бясалгаж, Яяасал со- ниөрхолтой, өгөөжтэй бол- гох вэ? гэдэг талаас нь тунгааж бүтээдэгсэн бол миний эрхтэнгүүд шиг хэ- рэгтэй. сонирхолтой юм үгүй байхсан, Гэтэл Хуягт чи өөрөө л энд. тэндхийн хэвлэлд дээс гагсан юм эёчирч взадаг. Хайран совит. “сэтгүүл гзэч, Тэд “ч гэсэн чамд гомддог л бэйх Бас тэ сан болохоор юу гаж СсО- нирхох юм бэ? Харин ахмад буурал. суут хүмүүсийн хэлсэн үг. сургаал, ардын зүйр 19- цэн. үг. оньсогО, таавар. шинэ дуу. товч мэдээ зэг- тээр бүлгийн буланг Сая- жуулсал мөн ч хэрэгтэйсэ Өчигдөр ахлах өнгийн хоёр хүү 2от-- Бүлгийн бүлэн бус- дад тусалдаг уү? гэж бие биенээсээ асууж. ярьж яв- сан. Тэгэхэд пь би тэсэл- гҮЙ түсэл.. Бүлгиїн буланг харну Хэлэх гзтэд Хуягтыг ээж нь сэтээв. Бүлгийн булган тэлэнд юу гэж хэлсэн бол? гэсэн болол Хуягтыг ззэмдэж. хариуг Нь гүйцэд сонсоо- гүйдээ харамсан бослоо. «Бүлгийн булан буслад тусалдаг уу?» Хоёр хүү гийн зчэ асуултанд бүл- гийн бүлэн юу Гэж ха- дугаараас зхлэн нийтэлж үн байна. 4 Хэлэд гэдгийн 0 шиг долодч, уу т м» тадгар гэдгийн им шиг д Яаа их умгар шомдогор долгож 1У0. Бич гэдгийн 0 шиг дууд, монголыг ДЭЭд уудэн шидээ доод уруулдад бабианаас арай хучирхэг хургээд дуудахад болно. Хэлнийхээ узуурийг туушиндээ хучтэйхэн тулгаж дуудна... Дуудахдаа. хэлнийхээ узууриаг туушииндээ. хүчтэй тулган / ! дууд хэлнийхээ уЗуурийг үүдэн шуд- нийхээ хоорондуур гадагш, Нь гаргаж дайгайд гаргасан чих 239рээ С шиг буюу /7 дуудахад олно. Дуудах абиа нь яг дэзрх 9 шиг ү хэлээ гарган дууддаг. /а24Х44 ф.Люм Сар 23дгийн с шиг дууд | Монголын 3 абианаас ялгарах нь хэлнийхэЭ узуурцаг тагнац хургэлгий дууддаг юм 524 5 Кило гэдгийн к шиг дууд /эр гэдгийн 2 шиг дууд. Морь гэдгийн м шиг болсёу, уруулаа арай чанга жимийн дууд Английн п галигийг ямагт хэлний ф3уурэзр дууддаг." 4 Хаан тын н Пу хамар нармайгаар 0440. Лам, лаг, 330320 ордог Л шиг" “дуудахад долно. “кор нвочв О6є-«лны -нд Хе4Хэ өө4ӨӨ кгєх иг Ё Зїшү» пиншї20 Яяожнєо с Гоо нов Өпчїгошне:| Г-..84,/ор--940707 о4Д4,) сонгоо нөэлө 480 22-83 агнах нишиж чн 4оо10И 5,9у5 5557 8Ч5 “под оопгойно э4: эАЬ -5,9ДЦ 8557) 28 цеїсняв кин кин: нин “Эєё со хүло | -шєх голноы Єняє иыин | їонихї ниїнь “Үрел 61 НЄМ | -ААь40 Фооголцон Єє4Х0 “он УУ-тг77-8 д “Эхэ дан -агор шйшийааал, гєшиєх 08) бар ч -итүдїтх н0”2-8402 рнєиєх/9нтт ХУШ аг ЛД БОЛАС 7 4722 22077560 жєг Жонн “|| низїси ХєцїєйнЄ. їйнлтэА 5) 2 2 О52 ниохио: нєєїєү| гцор7СР гїтгб ит? гєрєг 89 0| О өж Сурад Ээ в с) с 5- 0772:17:2: 1 єхёх . зицуҮ1ї нигоХ тв (гор) тешгєуес (дєш) 6НЄ (0 4 хєвїєШїүгє1 “5-)шй 057 945 Зи Є ЕЭ шЦАР 8-4 их 1 рєхїїйх- имниєх иИшїнНУ тёшгЄШєЕ(гор)рєшгєфє(вєшш) ЄНЄ Р : с037 бод р згэн 63 «7 (ДҮГЭЭР өс. ХИЧЭЭЛ Автли хэлний (14- таан толгой 26 үсэттэй. Үсэг болгон өврийн нээ- тэй. Нэрий нь дараахь хүснэгтэнд латин галт гаар бичлээ. Латий га- "анг нь тухайн үгийг яаж дуулыл | ушлихыг харуулиз. Толь бичиг болгонд үгийн дараа нь | халаастан байдаг. Ма- (най бянхгн толь бичигт (ч талит байгаа Латин талигийг ( ) ийм саал- тамд татьсан. Цааш цаатдын хичээлд Га- (рах їнэ 5615 7 Тїт Руупсев5 )( Мей! 1їт ВоБ!- Т/т ёЛв, дагаеле», 22ороО гэдгийн ш. шиг ууд. Монголын -ш абианаа. ээвлэрээ ОссижтэтЖ ОвВвэтээ ТУН. гэдэг абиа нь кирил усгийн я,е,6 Чээвт ордн дуулдаж денёаа хагас | ёигуулэгчэом. Я но /»а,её но /»э, еньу»О гэх мэт гийгуулэгч эг» шиг хоёроос дурэлдсэний гийгүг- эгч нь английн, /. юм. Хил гэдгийн х шиг дуудахад бараг болно. Хэлний угаар буцддаг2й Фаахан хэлний узууртийш наага- | 7улан дуудна. | их гэдгийн ч шиг дууд. | Кадгал гэдгийн ж шиг дууд. | бЄхбїх пешгєюе / з68/ /иийог Л 3 рєхббх бамсаР /їсд/ боф р 5 2402) НӨМ/ Чийг -идр-тэр |!:0|,:99:02:8р 2 Сфусз гон /80/ бїд ас | 25Х:77 11 гэшнэрхї (ёлаүу,/ 48А9)279Р. Соко Т3Ы 4550 Өх нөхдїөх |/12:0/0) (71127080 “8 | єНЄриєє”тэж “с.. Зур 2ЕрєшоЕН-жєг г/у | “Фтнөөивш нгтаур гїтгї нэга0 124911 721 53 ЛЕШЙХ Писүул7 Зу гєоёк Э9с”ЭН Ло |ЄНБ «(20р тЕш2єив он нх авш) тошгу0Е |А849|8лр40, 21 БОВИОЕЯЕП (ёир:26 | ӨВЭВ168 73 845 6026 (иср тЄшг2єоЁ 98Н 8) л, де) 8н рррхпан жийг |/585,/шаа/88820)407:0: нүх /шму|игдт 6 рхбиш ртнбх дхор дроїбг нррх (ї»|8шу тоОр02070Н гошүр/ (З/Ри рлБ(24би роод 5 нх бох жагдйн 4200 | ётгшгэргнрїр2илр н7”ттр» Ч | 72х/и рйыйх нєгєн сСвө “ОН “)бшли, рлб| Вшигла роод ө) |-708 хсєг 7 юррхтон рохбш | вргшийргнргигр нуторр |. ёєёехєплавө гдс аш 0н | /иицедеррлб иооил8219ро02:05 гэргрэр напрбх шар" соро |вргилтр гнриргиртнвеїгд он 29 иод 2єрєг 8903 ан“|. /Пйишгсш рлб/бшилош роод, хлав жє2 57240 5!ЭН 40 |50я “41 онори/ рббийшрэр /фриеенпх бЕвгїргєн тонру 286 нррд /яе)гц/(о//гн:2) 49 12) ЛРУ/ИНУ 2 ЕЭ Бин ииииллииллллиллолэ сониноо ном БОЛГОЖ АШИГ- ЛАХДАА ДООРХ ЗУРГИЙГ ХАР! /МАНАЙ БААТРУУД вөРСДИЙГӨӨ “ЮУ ГЭЖ | хэлсэн БИЛ ЗЭ? “ЗАЙНД БИЧЭЭРЭЙ. 1 зэл иггглогс р " иИнНЫыГ ЗААСАН НУГАЛЖАВАХР | Н-сгүлгэл 21 тАЛЫГ ОГТОЛЖ 3 хэсэг волго. Дахин ЗААСАН Х9ЭСГЗЭР ГОЛООР НЬ МУГАЛ. Ингэхэд ном бэлэн золно. | сношэжэ---х с----шгт тт-гжст син сэселгх тэгтлээ тэтэх суэээт Зэтсээ тстгэть үхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн д.С 6 комбинатад хэвлэв- э 43 Жишээ 3| 33 143 угийн 32 х БО 2рчуулга "2// | Чүг Ран! | табан 1/82/ 1”диг 1/паг/ | одоо 3 !2/1 |Боу. 1/Бэ)/ | эрэгтэй хуухэй Монголын ой шиг хам будаа! Вац,гагцхуу ц-г нь тод шиг дууд. Ер 8-2 заримдаа иэиз гэж дуудах нь английн энэ хос эгшиг/тэй төстэй сонсогддог. | Энэ хос э2шигтэй адил төсөө адиа монгол хэлнээ байхгуй, | “бга ядахдаа ойролцоогоор Зи7в,дуюу ардаа ул ялих р ! 2үудлагатай эр гэж тэмдэглэж аргалаж долно. 1.4,4,9 Энэ гурбан абиагаа | Залгуулан нэган хам дууд,н! битгий саланги дуудаараг 8р ирх ЧчуриббгигрЕ "тур анг аю -эох 9"ө рррхорїїр гртгрєг, бө “-р”їр рош дєєг-7 | 59ашогнон/ он 2-2 5ЖЕ2 776 20002 | хиөрбр гтэ нтгрєг тєшгєср ЁЄ/о40р өө :рнйбр нот тарг |орхөрбр ЖОЛЭ ШӨЙ эргэлрр хєрєє|! итрэлргбг-р онго нєашо2 | хон он грдрїїр гт: 0 нутгрег ШрОд 066р гїт 75 нттгрв2 Ор, «бїр глт йг нрпгрєг 06, рїїїршаб гт бо нптгрьг 5005 ё 5 » Мази, Боролдой хүүтэй тааралдаж ФАлгли хэлээр ҮАВ нэлсэүдэн хэл сурахсан гэж их хүсдэг боловч даанч мэдэх- хариулжээ. й 170 гаруй мянган Үй. лэн нгахийг сондлм чанх хүсэлтээр МУИС-ийн бага. Д, Сорсохон Ї -5ул хөтөлнө. аах сэдэвтэй уллдуулан долоо Б-рүу тэг Х удаа нийтлэх болно. 0000 ч, ЯРНТ 20886232 -өлөмл ир идмлхймлал өл ЭдэнӨайнх хӨмйлдьӨл дуг л 06-70» н0 Яртсэтл эж мэн тт ХАМГИЙН... Тт хүс ї Ї Ї ХЕТВЭГС ”3 1 гэ 125, 72 “баатарын нэрэмжит МП | | гс: 1 55 Цаа: уйшигч багачуудын- мХэ мөн 198 ХОРООД. СҮХБААТАРЫН СЭ 046 үй?л РГ «Сургуульдаа гэгддыг манай єнгийн сурагч: тэргүүвий дын сурлагыг хар. Таван дундтай байсан бол нэг муу, есөн дундтай Солж буурлаа. Бас ангийн охид, хөвгүүдийн зач харьцаа их эвдэрчээ. Хөв- гүүд хэлэх хэлэхгүй муухай үг ярих юм. Охид ч гэсэн. Хачин чамий үг хэрэглэдэг болчихож, Чухам юунаас бо- лоод ийм Сеё л бий болов Манай ангийнхан ярилц: вал зөв, буруугаа заавал олж байж санаа амардаг улс. ТЭ- гэхлээр знэ цуглааны үр дүй заавал гарна». С. Төмөрсүх ингэж бодсж зогсов. Дурдсан цагт бүлгийн цуг- лаан эхэллээ. Ямар асуудал хэлэлцэхээ урьдчилан ярилцсан болохоор 3-ын «А»-гийнхан санал шүүмжлэлдээ орлоо. Өөр сургуулиас шил- жиж ирсэн хүүхэд муу сурч манай ангийн сурлагыг ухХ- раалаа гэж нэг нь босч хэ- лэв. Олонхи нь түүний саналыг дэмжсэнгүй. - Өөр сургуулиас ирсэн хүүхдэд бид туслаагүйд гол буруу нь байгаа юм. Шинэ хпЭРЭР 1 Сонин чинь тал УРАЛДААНД БОРОЛЦОХЫГ УРЬЖ БАЙНА) М.....- -20555555 ХАМГИЙН... ш Хүүхдийн байгууллага--Д, хувьсгалт Сүх- рын 65 жилийн ойг уг: 54 (Хаа дунд «Хамгийн,..» ТЇэсэн нэртэй уралдаан ёарлаж байна, ХАМГИЙНН,.. ? Хүүхэд болгонд хам- "йн дуртай, хамгийн БОРЬР үтшигэжлхэлтэлшєтшиитэыт” Г- ЯЛ «Цнонерийн үнэн» С0- нины рийн үнэн сонип, «Зал- гамжлагч» 1991 оны бүтэн жилийн Ё дугаараар шагнаж, бү- 4 тээлийг нь «Пионерийн 2 үнэн» сонин, «Залгамж- Ї лагч» сэтгүүлд НИЙТЭЛ- й нэ. , 1 | | «Пионерийн үнэн» сони- | ны диплом, «Пионерийн : үнэн» сонины 1991 оны бүтэн жилийн дугаараар шагнаж, ь «Пионерийн үнэн» СО пин, «Залгамжлагч» сэт- гүүлд нийтэлнэ. | Юуны тухай бичиж, | єПионерийн үнэн» С0- пЦС дзшпд яаж оролцох нинЫы Диплом, үнэ бү- Еэ? хий зүйлээр шагиаж | ургмшуулна. хүүхсд шинэ хамт олсн д0- тср ирлээ, Мэдэхгүй, чадах- гүй юм их гарна. Бид пайз нөхрийн ёсоор тусалсан бол яглаа гэж муу гарах билгэ гэж: Б. Ариунзул ярилаа. -- Ариунзул зав ярьж бай- на, Манай ангийнхан дотор элдэв муухай үгээр бие бие- нээ дооглох, хочлох явдал их гарч байна. Ийм үгнэзс болж бидний хоорондын харьцаа муудаж: онэ нь цаашдаа, сур- лаганд ч Нолөглсөн. Онцын тоо цөсрлоө. Дун- дын тоо нНэмэгллзэ. Бид зай харьцаагаа оорчлех хэрэгтэй. Бие биенээ хүндэтгэж сурах ёстой. Олон хүүхэд ингэж ярил Илэн даласгүй ярилц чир зүйгээ слох нь хичнээн сай- хан. Нийслеслийн 38 дугаар сур- гуулийн 8-ын «А» ангийн бүлгийн цуглаан ийнхүү дуус- лаа. Бүлгийн цугланаас... Ямар шийдвэр гаргасшыг уншигч та нар ойлгосон биз. Ямар ч гэсэн сэтгэл зовоож байсан асуудлаа клэп далан- гүй ярилцаж чадсан юм. ТИапай сурвалжлагч С. БОДООШ ХАМГИЙН... ХАМГИЙН... Нэгдүгээр байр 5. диплом, «ГПиопе- сэтгүүлийн Хоёрдугаар байр 10. Е бүтээлийг нь Шагналт байр 10. ““НИЙЛМУХ “НИЙТКУХ Бүтээлийг « Улаанбаа- ЭВШЙЧ ЗХР БӨЛӨХБӨОЛҮ, слтжтИрс ГО ШТУБ: ЛҮ1ЕЛЛЖҮРТ3 -Орс ““НИИЛМҮХ ““НИЙЛИУҮХ фийхан, хамгийн ойр дот- тар-11, «Пиоперийн |, МО шүйл гэж байдаг. үнэн» сонины редакц» 5 ХЭ | Тор бүхнээ зурж, би- гэсэн хаягаар хүлээн 5 5 Е ёиж, зургийг иь авч со- авах болло. Дугтуйн 5 2 Ёссэ илгээх юм. Сэ дээрээ «Хамгийн...» Ё 5 їч Шов маань ергєн хүрээ- уралдаанд гэж бичэ- МО 2 З2йЙ учир уралдаанаа рэй. :ЁБ, 2 үёХамтийн..» тэж нэр! 3 4 5 «эсэн юм. Та бүхэн хам- 3 Та бүхэнд амжилт 8 м 41 шийн шилдэг бүтээлээ ц! хүсье! Ёга Ё Їїрүүлнэ гэдэгт итгэж СЁ- Б байна. СОНИН ЧИНЬ из 2 | ЗЁС| 2: Ёс: Г-28 | -- “| 4 « Г:1 9-5 347,52178./541 БУРЭЭР эх хжалчойлн ЭХ Л лухгаан 40 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 1980 опцы пэгдүгээр т М5 (2859) сарыд 17. ЛХАГВА Үнэ 10 тод РУМЫН: ЭРХ Ч0Л08 ХАМГААС ЧУХАЛ аманд єнгөрөгч оны | хоёрдугаар сарын » эхэлсэн Хузьсга- хал үр дүн нь Чау- їйнхны 24 гаруй жил ноёрхсон да йлагч гтлэмийг түлхэн унагасан явдал байз. Энэ хувьсга: лын тол хөдөлгөгч Хүч нь залуу хүмүүс юм. маны нам. тер, засаг тааны удчрдах төв сгуудад Николае у, түүний горгий Чаушёску Барын мазтги садан хүн ажиллаж Чау Елгна хол, сїрь 300 тару байжээ. Чаушсскугийнхны ноёрх- лыг устгахын төлөэ тэмїї- їн эхний долоо хоногт Румыны ард түмэн 70 мян- га гаруй шилдэт охид, хөв- гүүдээ алдав. Румыны улс үндсээ аврах фронтын зөв лөлийн (шилжилтийн үеиАн тэрийн байгууллага) хууль саяхан тарч энэ сарын 12-нд үндэсний гашуудал зарлан Румыны ард түм- ний эрх чөлөо, нэр төрийн төлөө тэмцэлд амь үрэгдэгс- дийн дурсгалыг хүндэтгэв. Энэ бол “тэднч4 ариуй үйлсийг мөнхжүүлэх нэт хэлбэр төдийгүй Румынд дахиад дарангуйлагч дэг- лэм тогтоохгүй.байх гэсэн баттай баталгааны нэт 10м., Хуучин дэглэмийн үед элэ орны ард түмэн олон янзын бэрхшээлд дэж байв. Ганцхан баримт хэлэхэд орон сууц. сур гууль, цэцэрлэг, эмнэл- гүүд сүүлийн 8 жилд халаалтгүй өвөлжжээ. Чаушескугийн гэр бү лийнхэн гадаадын банкуу, дад нэт тэрбум доллар хад- талуулж улсын асар их үнэ цэнэтэй зүйлсийг хувь Даа завшин ашиглажээ, Энэ нь ард түмэн засаг, төрийнхөө эрх баригчдын үйл ажиллагаанд хяналт тавьж чадахгүй байвал ямар аюултай байдгийг хаг руулж: байгаа сургамжтай - баримт юм. Хувьсгал ялсны дараз- гаар хуучин дэглэмийн үеийн харгис хууль, тог- тоомж. дүрэм заавруудыг Румынд хүчингүй болгож, ажлын өдрийт хорогдуулан, хүнсний болон аж үйлдвэ- рийн нууцлан нөөцөлсөн бараануудыг дэлгүүрт ХУ» далдаалах болов. Хамгийн гол нь Румыны ард түмэн санасан бодсо- ноо ил чөлөөтэй хэлж ХЭ- “рэгжүүлдэг болов. Эрх ЧӨе лөө тэдэг уух цай. идэх талхнаас илүү чухал лээ, «Пионерийн үнэн» 60- инны захиалгаар ҮЗс тө» ЗАР рийн тоймч Д.. нэрвэг- - ф Онөөдрийн дугаараас эхлэн їїнонерийн идэвхтэн сопгуультан, нонер су- рагчдад зориулж «Пноне- рийн товч тайлбар толь» шинэ булан нээж байна. буланд пионер гэдэг үгний учир, нинонерийн онцлогууд, салаа бүлгийн туглаап яаж хийх тухай сөвлөмт: нийтэлж |байх болно- «ПИОНЕР» ХЭДЭН ЖИЛИЙН ТҮҮХТЭЙ ВЭ? 1920-иод онд дэлхий дээр хүүхдийн хэд хэдэн хөдөлгөөн-байгууллага ял- гаран гарч ир кээ. Тэдний лүндаас гол зонхилогч нь Соцниал-демократ нам |(да- гасан «Шонхор», хөрөн- гөтний ардчилсан ба бүгд найрамдах нам дагасан «Скаутэ, Коммунист нам дагасан «Пнионер» турав байлаа. «Пионер»-ийн хө- дөлгөөн коммунист (нам, коммунист залуучуудын эвдэлийг түшин үүсч хөгж- моохон ажилчин ангитай, хүчирхэг коммунист нах- тай хөрөнгөтөн оронд, ха- рип нэгдмэл байгууллага Зөвлөлт Холбоот Улсад да- раа нь Монголд бий бол- жээ, Эрдэмтэн, зохиолч Л. Түдэв «Пиопер шинэ эрн- ний апхны үг, Энэ үг Ок- тябрийн хувьсгал гэдэг үгийн дүү нь болж Монгол хэлийг баяжуулсан юм» тэ- сэн, Ийнхүү «Пионер» гэ- дэг үс 70 жилийн түүхтэй юм. Одоо дэлхийн 80 гаруй оронд пионерийн байгуул- лата ажиллаж байна. СОНИН ХАЧИН ЧУЛУУ БҮХЭН | ТҮҮХТЭЙ | Монгол нутагт түүхийн дурсгалтай, элдэв сонин домогтой чулуу маш олон бий. Зөвхөн Архантай ай- магт хүчтэй эрчүүд бэх- чүүдийн нэртэй холбоотой олон чулуу Сайдат. Хамгийн алдартай Тай- хар чулууны домгийг тз нар андахгүй мэднэ. Энэ нутгийн нэртэй бөх арслан Лундаагийн «Сори- лын чулуу» тэж үхэр мэт том хөх чулуу байдаг бай- на. Арслан Лундаа уг Чу- лууг үүрч бэлтгэл хийдэг байжээ. Мөн Тариат сумын ну: тагт өндөр Гонгор гуайн шон шаадаг чулуугэж Ши- рээ улаан чулуу одоо хүр- «им 186) ЁО) (10с) АРИМУ Хоёр. / Александ)) хотын зэбэлт чамха1 МЭӨ 280 оны үед Алек- сандр хотын ойролцоо эгц өндөр мөргөцөг дээр Сост- рат Книд гэгч хүн тазар дундын тэнгисийн далайч- дад зориулж гэрэлт цам- хаг босгожээ. Эртний дэлхийн түүхэнд хамтийн томд тооцогддог (300 тохой буюу 150 метр өндөр) энэ цамхагийн ба- рилгыг гантиг хавтангаар өнгөлсөн нь хосгүй сайхан уран бүтээл болсон байна. Оройд нь том тогоонд да- вирхай хийж шатаадаг байжээ. Илжгэнд давирхай ачиж дугуйрсан | дээшээ гардаг. Бь- Оройн матнай Чимэг болгож хар лусын бурхан тэнгэр Носейдоны 7 ме өндөр хүн хөшөөг үзэсг лэнтэйеэ байрлуулсан бай жээ. Суурийн хавтан лээр: «Дексифоны хүү Сост- рат, далайчдын эруүд эвь хийн төлөө авралт бурханд зориулан босгсв» гэдэг би- чээс байсан нь хожим нь далайн ёроолоос сөн юм. Пионерийч анхны бүлэг Гермэн. Голлан” ївейцарь, Чех зэрэг їє- «РАЯРЛАЛАА»-ГАА БОЛИХ УУ? «Баярлалаа». Энэ үг хүн бүхснд сай- хан сонсогддог. Ийм үг дуулсан хэний боловч сэтгэл хөдөлдөг. Дүүгээсээ, найз нөхдөөсөө, ахаасаа, аав, эзжээсээ. Өвөө эмээгээсээ ийм үг байнга сонсож байхсан гэж хүсдэг хүү- Эд олон л байдаг байх. Одоогоос жил гаруйн өмнө «Пионерийн үнэн» сонинд «Баярлалаа» клуб анх нээгдэж, хот хө- дэөгийн сургууль 7 лгэмд энэ сайхан ажил амжилттай өрнөж эхэлсэн. Тэр үед олон хүнийг баярлуулж байгаагаа ун- шигчид их бїчдэг байлаа. "Сайн үйлс дэлгээдэгтэй адил бид ч баярлаж байс- ныг нуух юун. Тэтэл сүүлийн үел энс-їжил «унтарч» байна уу гэлтэй «Баярлалаа» клубын нэр лээр захидал, мэдээ ирэхээ больжээ. Зарим газас энэ клубын тухай мартаж ч байгаа бололтой. Олон жилийн өмнө тимурчүүлдийн хөдөлгөөн өрнөж хүмүү- сийн бахархал төрүүлж байлаа. Гэвч хэлэн жил болоод алга болсон. Үүний алил билний «Баярлалаа» клуб байхгүй болох юм гэж үү? Энэ ажил маань р- нөхөө байчихвал «Гялайлаа» ч юм уу эсвэл ямар нэг ажил сэдэх хэрэг үү? Ингээд үр дүнтэй ажлаа үргэлжлүү- лэлгүй осхиод байх уу?! Энэ чиглэлээр хийх ажил байхгүй юм болов уу тэж бодон Баянхошуу, Амгалан, Яармагийн гэр хороололын айлуудаар явлээ. БХ ИУЭ ЗЭЭЭЭЖЖ5 ЦдЦО00 тэл байдаг. Ямар ч бяртай хүн уг чулууг ӨВДӨГНӨӨСӨӨ дээш гаргахгүй биз зэ. Харин Гонтор гуай хони- ны хашааг шавхайнаас нь зайлуулахад ширээ чулуут өргөн нэг захаас нь нөгөө захыг хүртэл зөөж «шонт шаахад 30--50 см гүн шигтгэдэг байжээ. Энэ мэт нутаг усандаа байтаа элдэв домогтой Чу- луу түүхт газрын тухай сониноороо ярилцьЬья. Ажилчин Т. НЯМДЭНДЭВ (Эрдэнэт. Хивсний ком- « бинатэ 4 олджээ Б. ЛХАГВААЖАВ ППУТСО-ны еренхий єнженер) ОХИД МИНЬ ЛЭЭ!.. Тунан үхрийн эвэр хөлтмөө2 гурван есийн хүйтэн цаг ёан. Нийтийн унаа хө- сөг хүлээгээд зогсоол дээр хэсэг зогслоо. Хүйтэн гэлэг жигтэйчэн. Таван мөч зог- сов уу, үгүй юу өөрийн эрхгүй эрүү, тол- гой «зодолдох» эхлэв. багсоолын хажууд босгосон гэрлгйл шонг налаад хоёр охин ам өрсөн ярьж, бас тас тас хөхрөх нь лагжин чичирсэн надад даанч эсгүй байл: билээ. -- Хүүе. Согий! Манай апгийн Логий өнөөлөр яасан гэж сангна аз, муугаа мэдэхгүй байз: чачамал жинс єч ож. Тэгээд түүнлээ бэолзад хошраа ок, дэзгүүр хараад Сайсам. - Үгүй ес сө. Яасгч ч онгироо юм бэ? Яг л мапай байскы аягаа шиг гээч. -ш Рэяргза гэсцээс, газзах чутьэ Р-ын «Гө-гийч Уяггыг гуйсан гээ гүү? Бас их "ом болов сө. Уярга түүтлчэйг тэсч тоох вэ? - Цладах чинь Баясаал зєпотєєрсөн гэсэн - Тэгээд чєрхзж бэйгээ зоээг Үү? - Тийм ухаантай гэ! байх эс, бит- д, гий цзаш нь ярчихагрой. Нэйз пзгчмнхаа гутал. хутпсыг гуйж өмсөөт л Уянгыг дагуул”: бүжконд оо- лог. Улигз ч гэсэн тэрийг лагаал Са”- саж дваа биз. Тэд ч их улаан үерхэлгүй байх аа. Хэр улахыг гь харна иоа гэж хөмтийгөө зуун хэлэхэл, Ёстой, ёстой. Хасах л болно... Бя етиг- төэз Сүхээгийн гэзт орлоо л гео. Түү Ганц бие, тахио дутуу, ендөр Настай гзэд хэдхон шетрийн зайтай худгаас ус авт. дэлгүүрээс идэх юмаа цуглуулж чадахгүй хүмүүс олон байна. Хажуудаа байгаа найз нөхдөө ч харья! Өвчтэй ээ- жээ сахиад хичээлээсээ хоцорсон ч юм Уу эсвэл дүүгээ хараад давтлагандаа ирж чадаагүй хүүхэд олон: Энэ бүгдэд бид үргэлж биш юм аа гэхэд хааяа ту- салж яагаад болдоггүй юм ба? Энэ талаар одоо л ярихгүй юм бол оройтож вэй хүү нь унчигрж чаллаггтй "ээ байна. Мизү-энл 22-тёл уг увтасэ”. Лэв сюуны хом”золтой Сайх аа Хсвд аймгийн Буянт сумын сургуульд олон улсын мастер Л. Мягмарсүрэнгийн нэрэмжит шатрын клуб бий. Хамт олныхоо талархлыг хүлээсэн олбн авьяаслаг охид. хөвгүүд энд хичээллэдэг. 7 1989 оны өсвөрийн шатарчдын аймгийн аварга А.Ма- наргүль, клубын ахлагч багш Ш. Батдэлгэр, сургуулийн аварга шатарчин сурагч Ж. Батхуяг нар шатрын бодло- го зохиож байхад нь энэ зургийг авсан юм. Саяхан А. Манаргүль өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцоод иржээ. 5 -- Өө. тийм үү? Бас л Сүхээг дууга2- сан мүнхэг амьтан биз. Тэзнэйхэн ес нь тэр орпоороэ тэнэг пгүү. Ээж тлэгч гэсэн биз гээ. Агв нь мэпэй ян ажлын газээ токарьчип хэйзэг юм. Сү хээ чамт сойч болчтхсон байх шүү. Нэг л ожоготой харзад байсан. рэдлэ шүү. «Баярлалаа» клубын Үйл ажиллагаа бүр зогссон юм байна гэж та нар бит- тий болоорой. Өөрсдийнхөө идэвх сана2- чилгаа? ажиллаж байгаа тпионерүүд бас бий. с Сүхбаатарын районы (817 дугаар сур- туулийн 5-ын «В», б.гийн 4«А» бүлгийн тионесүүл өөрсдийн сайн үйлсээрээ Чин- тэлтэйн 20, 32 дугаар хорооны хөдөл- мөрчлийн талагсхал хүлээж байна. «Тусламж» нэртэй клубыг ажиллуул- даг хөвгүүд 85 дугаар сургуульд сур Клубын ахлагч тавдугаар ангийн СУ- тагт Б. Лхагвадорж өөрийн найз Н. Дог. сомжав, Д. Эрдэнэдалай нартай хамтран ийм тэгтэй клуб байгуулжээ. Элний тусч сайхан сэтгэлийг ойлгол- гүй зарим хөвгүүд элдвээр хочлон до. ромжлох. айлгэч үрдүүлэх ч Яявлал таргалаг байна. Ямар ч гэсэн «Тусламж» клубын ажлыг/хүүхдүүд ойлган тэдэн- тэй хамтран ажиллана гэдэгт бид итгэж “байна. «Баярлалза» клуб. Энэ нэзээ | бил уу эсвэл сэргээх үү? Бүх юмта яараас л талтгаална. , Манай сурвалжлагч Ч, СҮХБААТАР сс 0- Ш ЖЭЛ Ха ХХ“ ОХ 7) сурдаг юм. З.ЛХАМСҮРЭНГИЙН авсан гэрэл зураг Даамчид Т. Энхтуяа, Н. Мөнхтуяа, Энэ хоёр охин 100 буудалт даамын улсын Ш зэрэгтэй, Бас онц сурна. Тэд Найрамд- лын районы Төр Хурахын сургуулийн хоёрдугаар ангид С. АДЬЯАХҮҮГИЙН авсан гэрэл зураг ххх хх тТтЛМЛЖпжЖЭпи2ЛЖжжиЧЧиИиИТОТОЛТ ла ла, ү3д2366066Е6Е -- Тэр зэргийн «хөвгүүнийг харин Ч тоохгүй шүү... Налал «Буслын хэрэг та нарт ямар хамагтай юм бэ?4 гэж хэлмээр санаглган ч дуу гарч єгсөнгүй. Бүлх залгасан СМ шиг до хуугүй зөгсов. Нөгөө хоёр часхтй" сэн луугаар лахиш (хөхөрлөө. Сөги гэгч нь цаахач нь зогсох нэг хөвгүүнийг 2233. -- Гутлыг иь хараач, Булаг нь х" царчихсан юм байна. Ороолтоо угзалаг гүй юм байх заа. -- Чимээгүй бай! Сонсчих шиг бол209. Наашаа харлаа.. Пөөх, ямар 235239 шүүр вэ? Бүр үвчлээтэй юм гээч. Энэ үгийг сонсоод хөзгүүн даК 8 олов. ї | Ч Л, Хал эээцэй.л тоРСНЫН НЬ 80 ШАСНЫ ОЙД «Хүн, хүнэй (сайн дан гуой хуучин “Сайн хоёр жил, багшийн сур, барс хоёр ба долоон гол сурах бичиг болсоор НЫ үгширцэл” ба БУНЬ сэйхана | талыг үргэлж ноён хан аймгийн ламын гуульд нэг Жил, лекто- байцаагч» зэрэг орос, ирсэн ажээ. Ш. Лувсан лал, уурч 461. НИ» дуурааж, муу доголдол- гэгээний Шавийн цутег рын нэг жилийн курст энэтхэг ардын , үлгэр, вандал багшийн «Мо “Чон шүүх | идлээ той талыг гээж Явсаар одоогийн Баянхойгор суралцсан хүн. дэлхийн хүүхдийн уран гол хэлний зүй» бол нэ гэннэй илр? сайн хүн болдог. Зорил- аймгийн Өлзийт сумын 1945 оноос. МУИС- зохиолын нэрт бүтээлээс БНМАУ-ын хэмжээнд 2818 д рийн орны төдийгүй дэл- хийн монгол судлал!!! салбарт өндөр нэв хун7- тай болсон манай орг”! нэрт эрдэмтдийн нэг 17 Дээд, дүнд мэргэжил 7?! үндэсний боловсон (7 чин бэлтгэх, эх хэл? шинжлэх ухааны Ү?!?: тсрс судлан шит 7 хэрэгт түүний оруулс?” готой, тэмүүлэлтэй, тоо кутагт 1910 оны Т сард ловлөгөөтэй явах хэрэг молчин ардын гэр бүлд тэй. Ёр нь оролдоод бай. төржээ. Тэрээр 8 настай” вал ямар ч ЮМЫГ сурч даа авга ахаараа монгол мэдэж болно. Залхуу бичиг заалгаж, 14 иж- рзх гэдэг гэмийг давж чалсан хүн бүр аслчваа ажлыг |сайц занар-ай тєйж чадна. Эрхэлсэл зжлаа түйлд нь хүртэл чацартай хийхийн ТУЛД ийн монгол хэл ЭЗОХИО- орчуулж хүүхэд багачуу- лын тэнхимд багш, эрх- дын хүртээл болгожээ. лэгч, эрдэм шинжилгээ. 1939 онд хэвлэгдсэл иий ахлах ажилтнаар «Монгол хэлний зүй» 50 орчим мэд тасралт- гэдэг ном нь тэр үеийн анх удаа монтол хэлээр орчин үеийл с”таар бич- сэн хэлний э-Л байлаа. Энэ хэлний з-й дэлхий дахины монголын суд- лалын түвшинд бүрги тохирсон ном байв. ТҮСгЭЦ3 ЛЭ 12:35:33: ЭРДМИЙГ ХИЧЭЭЛ99Р 0ЛДОГ 2-2 англи хэлэгр чөлөөтэй оролдлоготой бодож бү- : ном ашиглэлаг, сайн өр- шсэнн 1958 он ГОО тээж сурах гь багачуу- тайдаа хошууны бага гүй ажиллаж ирэхдээ бүх сургуулийн сурах чуулагч байсан гэдэг, Тэсэы ам са 5 1961 дын санаж тэзх НЭГС0! сургуульд (1924 онд 3НМА!рл итнэ үеийн бичиг болсон байв. Ш. лу ан : С хосэн «да сар зүйл мөн» тож хүүхэл Цэцэрлэгмандал айм- сэхээтнийг бэлтгэх, сур- : дангийн онд 4 Лу багшийн «цагаал ном» гэж алдаршсан энэ бичиг монголын соёлын түүхэнд онцгой | үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Ач хол- богдлын хувьд энэ но- мыг 1305 онд Чойжи- «Орчин цагийн монтол хэлний бүтэц» ном нь БНМАУ-д хэл шинжлэ- дийн чухал салбар хэл зүйн ухаан арга барил, онолын талаар бүрэн дүүрэн биеэ дааж, жин- гож, 1973 онд докторын зэрэг олгожээ. Академич Ш. Лувсан- вандан «Орчин цагийн мөнгол хэлний авианы бүтэц» (1957), «Орчин цагийн монгол ХЭЛНИЙ багачуудад хандан «ин нерийн үнэн» соёшчы 1980 оны вэгэз О(Л7 таарт Ш1. Лувсалвандаа багш бичиж байжээ. Ж Одоогоос арван мяиштийн өмнө хэлсэн энэ үг одоо гийн Баянзүрх уулын хошууны бага сургууль) орж 1 жил суралцаад хошууны бичээч бол- жээ. 19327 онд Улаан- баатар хотноо шилжин ирж Ардыг гэгээрүүлэх гаж хүмүүжүүлэхэд бү- хий л хүч чадал, мэдлэг чадвар, азьяас билгээ зориулахын зэрэгцээ Эр- дэм шинжилгээ, СУдал- гааны цар хүрээ олон талт ажил хийж С урагч- Одсэрийн зохиосон мон- хэнэ үндэсний төгөлдөр бүтэц» (1968) гэдэг х өн гамж, болог би- гээд цргншгноэн тЭрҮЭЭИЙН гол хэлний зүй «Зүр- системтэй пимжлэх хоёр боть хани нт 26 суульд 2 яах шурч төгс- | Академич Ш. Лувсан- хэн тольттой» эн зэрэг- ухаан бий болсныг ха- ний зохиол ЭАУ : ”” Ажадемич ШНЇ. Лувсан- 1 1аль -- ь: вандан 1935-1936 цүүлж болно. Суут эр- руулсан тодорхой н- учир 1971 онд Б 4 вэндэн гузйн тухай Хүү- Ё онд Улсын хэвлэлийн дэмтэн Чойжи-Одсэр шээ болж байна. Энэ зо- ын төрини шагизл хүрт- хэд болгон Мэдэхгүй Ч Ш.Лувсанвандан төв газар редакторзар монгол хэлний анхны хиол нь Монгол хэлний сэн билээ. ажиллаж байхдаа ах Түүний 70 насны нь сйгоор 1980 овд түүний амьдоал, бичиж гуай та нар шиг сур хэл зүй бичиж, тэр зүй зүйн байгууллын бараг Гриммийн үлгэр, нь 1 ї? байсан. бүтээ- гуульд сурч бүрэн бо- ДҮҮ Лувсанвандан- бүх үзэгдэл, анги сал- ойгоо сэн шинж. хүн бүр мэдэж ловсрол олж аваагүй. Ж. Свифтын «Гулливе- гийг «Монгол хэлний барыг урьдынхаас өө. МАУ-ын гавь багш байх шаардлатзтай. Тэрээр бага сургуульд рын аялан явсан түүх», зүй» тарах үеийг хур- рөөр үзэж, шинээр тайл- цол Сэнгээ” Туяа Тїлдэвын Лувсанзан- нэг жил, дунд сургуульд энэтхэг ардын «Өвгөн тэл монгол хэл бичгийн барлаж, хэл зүйн ухаа- Б.С Дагтаршсан цасны чэх- рах чимзэ алсад цуурайл- на. Хайлаастын амны жал- га өгсөн Ерөвлт гуай бид хоёр алхлаа. Нас сүүдэр нзя зооглох дөхсөн өвгөн зажимхан алхах зуур на- дад ийм нэгэн ЯВДЛЫН ТУ- тай ярьсан юм. Ерөөлт гүзй өгүүлэх нь: Өнгөрөгч намар сан. Манайхны энд хув хар нэртэй нэг сайхан өдөр учир хэдэн хөгшид, эмгэдээс өёр хүн гэот үл- дээгүй бэёсэн цаг. Хэннэ- тэн хүн мал үхтээн ЗОВООЖ Сайна тэлгийг бид тадар- дав. Хөл муу болсон бид- ана 98:51:47 маг 2-1 ний сэтгэл зовж байвч хүрч очоод тсйэрэлгүй амьтны гараас эцэг малыг салгаж авч чадсангүй. Гэрт суу- хын аргагүй болтол ямаа орилсоор л байв. Хамар хашааныхаа өвгөнтэй цуг тэр зүг алхлаа. Жалга өгсөн алхсаар яваад тэр өндөр эрэгний дэргэд ирэхэд хэдэн ХҮҮ- хэд хув хээ ухныт ноолж харагдав. Чоно, нохой бит дээ. мал ингэж ЗОВООДОГ мьямар ёс вэ? гэж бодо- хоос Уур хүрэх шиг бол- лоо. Эгц цавчим эрэг дээ- рээс, -- Та нар яаж байна вэ? Больцгоо! тэж зандар- вал дөрвөн хүүхэд цааш 2Угтав Хув хар ухна хулзэстэй тийчлэн байлаа. Эгц эрэг рүү бууж чадахгүй тул иЗ- мыг эрсээр гэлдэрлээ. Нэ- лээд алхсаны эпэст ЖАЛ- ганд оож хат ухна дээр очихол нү- тий нь ухсан Тийм ӨХЖӨУР8У22, Хамт явсан өвгөн маань хүлгий нь тайлан тэр ма3- лыг зовлонгоос хэлтрүүл- лээ. Хөөрхий хув хар ухна ингэж өрөөсөн нүдтэй бол- сон юм. Малд хайртай монгол хүн хэзээч ийм бузар юм үйлдэж байсангүй. Бага байхад унасан мориныхоо боддог учраас тамлах,тарч лаан зодож, Нүдэхийг нү- гэл гэж үздэг байлаа. Га- зар дэлхий дээр амь зуу- хаар адилхан төрчихөөд хэн нь хэнийгээ гадуурхан дээрэлхэх юм ба? Асар том биетэй арслан, заанч атигар жаахан хорхой шавьж ч адилхан амьтай 67256)619) нүүр нүдээ алгаараа илээд наран өөд ширтэв. Ерөөлт гуайгаас би нэгэн зүйлийг зориглон асуух гэж бодож гаан сахлаа илэсхийгээд санаандаа нэгийг ургуулан бодов бололтой хэсэг Дуу- гүй байснаа дээ:ллгэ алхах, зуураа, --Урд чинь мал муул- даг тусдаа хүн байсан юм. Хүн болгон хутга шүүрч мал төхөөрдөг байсан бол буян яаж хурах билээ.Би өлөөг хүртэл мал муулж явсангүй. Харин хоёрхон удаа хавхаар тарвага аг- насан даа, Амьтиы аминд өөрөөр хүрч явсангүй. Нас ахих тусам амьтныг улам өрөвдөх боллоо гэв. Энэ- “хэн зуур Хайлаастын энэ лээ. Өнгөрөгч арван Нэгдү- гээр сарын эхээр энэ жал- ганд таван хүүхэд нэгэн хар нохойг барьж аваад төмөр утсаар дөрвөн х9- лийг нь хүлж дээрээс нь бензни асгаад гал өгчээ. Гал үзсэн бензин тэрхэн жээ. “Үүнийг дурсах тоо- лонд халуун галд шатан тийчэлж байсан нохойны бүхийл бие, гаслах дуу, нүд нь харагдах шиг болж сэтгэл зүрх ӨВвдөхийн ЭР- хэнд ханцуй дотроо битэр балмад хэрцгий хүүхдүү- дийн Өмнөөс залбирч Яв- даг юм. Даанч дээ ийм болтлоо бид чинь энэрэх ёсыг март- лаз гэж үү дээ. Ерөөсөө тэд чинь хүн мөн үү гэхээс сон хэлэх үг олдоогүй юм даа Хээвээ ухаан санаатай нь хүчир мэдэхгүйгээ бал- мадааө хөнөөгөөд байвал энэстээ” юунд хүрч болох вэ? Энэрэх ёс. хайрлах ухаа наа үгүй хийчихвэл юу бо- лохсон бэ? Хүний амьдра-. лын утга учир үь НИГүҮлЛ- сэхүй, энэрэхүйн ёсон лаэ- рээ тогтнодог бус уу? гэж надад бодогддог. Чохой шатаасан тухай Ерөөлт гуайд би хэлсэнгүй. Ийм хүнлэг бус юмыг сонсоод өвгөний сэтгэл зүрх, өвдөж, ларалт нь ихсэх байх гэж болгоомжилсон хэрэг. Өвгөн шалга даган Өг- сох замдаа хэд хэд амрав. Амрах зуураа алсын УУ- лын толгой ширтэн энэ өв- лийн цэг агаарын байдлыг ажиж байлаа. Өвөл өнтэй сайхан гэлээч цаг нарны- хаа горимын дагуу цаанаа Л. жавартай хүйтэвтэр. ЕЁрөолт гуай юунд ИН- гэж тэнгэрийн байдлыг ландаа аждаг юм болоо хүүхэд 72 ЛДүу- яваад боллоо, Хүн м ч тоог гэлзэ. Тэгс- бялдар томтой мал байв. толгой руу цохихыг ижий | ЯВСНаа. энэхэн агшныг Зуур дүрэлзэн шатахад энэ үй шүү ёл н йлан бай ашиглан, хавьд өр зөөлхөн хүний НЭЭ ярианыхаа сэдви эг өдөр ямаа майланбайс аав үздэггүй байлаа. Зөв- сэтгэл өмөрмөөр гаслахдуу Өөрчлөн санаа зовж явдаг паа сүүллээ ямар нэгэн хөн малч бас биш. Энэ -- Та мал төхөөрч бай- хаджээ. Тэгж тэд Хо гүй нэгэн “зүйлийг хэлэхээр араатан коцож байгаа МЭТ | орчлонгийн амьтан болго- сануу? Ер нь ан авхийж Зиманыг Бан Заа шатаа шийдэв. ё муухай орилов. Ажлын ныг өөртэйгөө ижилхэн явсан уу? гэв, Сайхан и4- дээр Саяхан тэдний гудамж хороонд хэдэн хүүхэд таг- таа барьж аваад өдий нь зулгалан агаарт тавьжээ. Удаан элэг болсон тагтаа хүйтэн агаарт хөөрөн нїиС- сэнээ газарт буужээ. Нүц- гэн тагтааг харах бүрийд өвгөний нүднээс нулимс гардаг гэв. Ес эхлэн хүйт- рэх болж байдаг. Өд сөд- гүй нүцгэн энэ тагтаа яа- на даа гэхээс ямар нэгэн хүйтэн гар өрц цэзжий нь урах шиг болдог гэнэ. Нас сүүдэр ная зооглох дөхсөн өвгөн ийм юмыг үзсэндээ бас өөрөө харам- саж явдаг гэлээ. Тэгээд «Хаанаас нь ийм балмад хэрцгий авир гардаг юм бол бо» гэж гайхшираи асуулаа. Уншигч та бүхэнч бас Есөөлт гуайн асуултад ха- пиулах байх. Ерөөс энэрэн- гүй ёс, нийгүүлсэхүйн Та- лаазо бодол, саналаа С0- тиндоо бичих байх. Бидний түнд иймэрхүү хүнлэг биш явлал хааяа боловч гар- саар байхад түүний дэргэ- шини дуугүй өнгөрч болох- гү Тийм учраас энэталаар пионепийн бүх бүлгэм то- дорхой ажил зохиогооссй, тэр тухайгаа сониндоо би- чээсэй. Шваардлагатай үе, “жалганд хэдэн хөвгүүднэг гэж бодтол. юу гэж боддог вэ? Бүгдээ- нэгнээ турхиран дэвэргэж --Манай хамар хашаа- рээ ярилцЬь, ! ” нохой тамалсиыг санаж би» ны хоёр Г. НЯМАА гаар сургуульд сурдаг ЮМ. Хоёулаа зургадугаар анги. Тэр хоёр бөмбөг тоглож муудалцжээ. Түү- нээсээ болж нэгэндээ хутТ- га мэс хүргэсэн гэнэ.Өнөө гийн хүүхдүүд ийм ууртай хүндээ мэс хүргэж болдог гэж үү-Мөн тэгнэгэлэЖҮТшЛТТТЭ22128ИГОШЖО22512-017-пйстг“ооЛВЖШҮШЦ Го пппия халлиалны хаиигий - ОНЫ ШИЛДЭГ ТАМИРЧИААР ШАЛГАРЛАА БАТ-ЭРДЭНЭ, | БИТЦЭЦЭГ, ҮҮРЦ0ЛИ0 7 шАРЛь 8иЛЬДРАК (ФРАНн,, Амуйаайд ГӨГҮҮЛЛЭГ илдэг зохиолын САНГААС ш ДЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН : рэггүй, үдийн хоолны вэрлэх алхам байлаа. Үргэлжлэл, Түрүүч нь дараа оч! Цаадахчинь Яїамайг яг горийнх з Эг өдөржийгөө гадаа зог. иь үүдэнд хүрэхэд Фийо «сАЖЧГТЭЙ МХЗЭ-ийн Төв Хороопоос спорт Нэгдүгээр байр нэг: Гэпсл зур» Онирхогчдын дутд анх удаа 30- гийн аппаратаар сурагч Б, Ганхуяг ион байгуулсан «1989 оны шил» (77 дугаар сургууль ЇХ анги) эг тамирчин хэн бэ?» асуулга-- Хоёрдугаар байр гурав: Гутлыл аврын уралдааны дүн гарлаа. үйлдвэрийн ажилчин 3Н.. Эрдэат /ралдааны комиссын . нэр дээр “имэг, Нийслэлийн 24 дүгээр сур- соно, Өнөөдөр чинь пү. харав. Тэр ч намайг ха- рэв. гариг шүү дээ!» рапгуутаа өөдөөс ухас- эг гэж ажил даалгасан- гүүЛЭНГҮГ үг Эр эсэр. хийлээ. Бич харпугүй үй, гадаа тоглуулай: гар БН (ХӨНДЖИН: зугатдагьйн даваан дээр Эуных нь тоглох бай- отож “болдоггүй. (Пү- болилоо. кав? Нохдийнхөө дуудз- сүүчхүун Эдэ иар Харии ч би биеэ хам- сад Ч очсокгүй. Гагцхүү дэггүй юм). ” сӨмйн гаалахаар хоёр шцудар, йог л хайгаад бай- “Р гаа зангидаж, гараа эл- аа. Тэр газрын гаваар Цойх руу очиж чадал- ТЭНДЭЭ аваад өөдөөс нь рсон юм шиг бараа су- гүй ширээгээ хоёр Чч дөхөв. Хүрч очуутаа би г алга. Би бүр зүрх УЛд4 тойрч алхлаа. Зүрх хоёр мөрнөөс нь цэр ргаж гэрээсээ холдоод түг түг цохилоод горь- ВҮҮХЭН атгаад лүү ван Холдугвар байр гүй нь ээ. Тэгээд ээжийн Мөрнөөс нь түлхээд бай- эглөө боллоо. Ээж с р наманг ингэ 458 (Үүнзэс «Залуучуудын гуулийн Х ангийн сурагч 83. Бат- нэн» сонины хаягаар 1096, «Пио- сайхан, Сүхбаатар аймгийн Сүх- ерийн үнэн» сонины хаягаар 362) баа:ар сумын дунд сургуул йн У л захидал ирсэн байна. ангийд Сурагч Г. Баярцогт иар Спорт сонирхогчдын бичиж шалгарч амралтын урилгаар, рүүлсэн гурван тамирчны нэрийн Гуравдугаар байр зургаа: Нийс- отор хамгийн олон удаа бичигдсэн: лэлийн 62 дугаар сургуулийн УП айдлаар оноо өгч шалгаруулахад, ёйгийн сурагч М. Мэилийг үүдээр эргэлдлээ. өрөө рүү шурхийгээд Хаар Фийо намайг ЦО- олхийн бөхийн. самбо барилдаа. Дундговь аймгийн агаагдагч орчнхлоо. хиж ч чадсангүй, 18- ы болон үндэсний. бөхийн улсын Сумын дунд сургуулийн Сагш Ё. «Байхгүй тусмаа ал - Ээж ээ, надаар ВНУЛЖ Ч чадсангүй. Тэр айн биз» гэж санаа ХИЙЛГЭХ юм алга уу? Ч бас миний мөрнөөс даад би гэртээ орлоо, БИ Мухлаг ороод ирэх Зуураад авлаа. Хоёул ан хурдан ороод ирэв үү? бие биенээ баахан түл- ж ээж гайхаж байна. -- Алга даа. хүү ХЭВ. Тэгтэл Фийо өрөо- юглох хүүхэд алга гэ- МИНЬ! Чи явж яах нь СӨН гараа тавиад над 2 вэ? руу далайлаа. Мөр лүү -- Би баллуур авах сулхан цохиж байна. гэсэн юм. Маргааш зур- Фийо нэг их хүчлэхгүй гийн хичээл орно, би байна, би түүнийг нэг варга «Хүч» нийгэмлэгийн та- /їїгмэд, ПДС-ийн У курсын оюу- ирчин Б.Бат-Эрдэнэ (1259 оноо), тєи А. Золжаргал, Дундговь айм- Тоншуул» сэтгүүлийн нэрэмжит ГИЙН Дэрэн сумын дунд сургууе лон “улсын шатрын тэмцээний ЛИЙН. УШ ангийн сурагч Н. Зо варга, МУИС-ийн оюутан Ц.Бат- ригтбаатар, Дорноговь аймгийн Зү- эцэг (766 оноо), дэлхийн бөхийн ЛЭГтийд 10 жилийн сургуулийн П Й / . Нармандах амбо барилдааны” цом булаалдах, ӨНГИЙН “Сурагч С.анарм рНл 5 2 д Улаанбаатар хотын Хүнсний ТМС- ийн. сурагч Ц. Отгонбат изр їшал- гарч дурсгалын зүйлэгр шагцуу» алуучууд, насанд ” хүрэгчдийн эмцээний аварга, улсын шигшээ агийн тамирчин Г. Үүрцолмоп Фибог хүлээж ядаад рагдахгүй болохоор ороод ирлээ гэлтэй баллуургүй алхам ухраалаа. Фийо 674 лав. Ё р ллуу : ха? х оноо) нар тодорлоо. Бог, 1 сэх тгэл 98: лд ї сгалын л, с ахин, ЗАХСЭР -- За тэг. Яваад НЗМайг хоёр тар ааа. Уралдааны болзлын дагуу шил- ВЬ арц ллналслУаанс З433 лаа Дайсантайгаа 4Ваад ир дээ. Зам хөнд- арагш түлхэж : эг тамирчдаа дэс дараагаар зөв 3 2 23 хүнээс 10-ыг нь онгөт гэрэл зураг олгохоор урал- эрлэсэн 4 5 эр дааны комисс шийдсэн байна. алгаруулах сорилгоор оны шил- эг тамирчин спортын гавьяат мас- ер Б. Бат-Эрдэнээр сугалуулж йр эзлүүлэв. лөн гарахдаа мэдээтэй ов нь ч үг дуугарсан- ай үй огчлыт : Би сая л түүний бо- йг хатуужуулж, бас Би нударга зангидан, гинохон засуулсан «хон- тэж дотор Онгойв. цээжээ сүхийлгэн ШаЗ- гор шар үстэй толгой, йо гадаа харагдаагүй таар аажуухан буув. миний буруу биш «Өнөөх газраа үүдэндээ гү дээ. Шатаар бууж байж байгаасай!» гэж хдаа би «Фийо гад-би амандаа хоёронтаа бүү байгаасай! Фийо давтав. адна бүү байгаасай». Би гадагшаа зориг ж хувь заяандаа гут- тойхон гарлаа. | Фийо ч шаналсангүй. | байшингийнхаа хонгил Харин ч «Гадаа байж руу хараад зогсчихсон йгаасай» тэж | хэлж тул намайг харсангүй. в. Би өөрөө өөрий- Тэгтэл яг энэ үеэр Иа- тэгж дорд үзэж,сэт- рист мөс зөөдөг морин лээр унаж байдгаа бо- тэрэг хажуугаар өнгө. хоор шийдсэн юм. рөв. Тэр тэрэг Фийо- Дөрөвдэх өдөр байсан гийнхруу зугуухан гэлд- мдаг. Өглөө цонхоо рэх ажээ. Би түүгээр с Р к 5 ХООР халхлан зэрэгцэж явсаар “нүд : 27 2) 9 “ЫГ: 3 : х ааржгэлэн Ес арван долдугаар бай- : 2 В сүэ : : " 27 рнеех до газраа муухан шингийн хажуугаар мэ- : : - с : ? царайлан зогсож байна, дэгдэлгүй өнгөрлөө. аг бие хүйт оргиж, їфухлагт ороод СОНИН. ркихүүдэс хүрээд явчих. бичгийн хэрэглэл зардаг 2-5 тасагт очиж хоёр сүтгээр Тэгтэл зүрх минь «Чи баллуур авав. Тэгээд : в урдаас нь 0ч! Алив Фийогоос нүд салгалгүй 9 мээн яв, оч! | Одоохон очих ширтсээр гэр өөдөө Харну нь ямар гар сан бол? хэрэгтэйй» гэж учир зам хөндлөн гарав. Д. ЭНХТЭРИНН авсан судалбар гэрэл зураг- рүггүй шахаж шавдуул- Фийогийн өөдөөс тайван 25 с-----шшш-ш-ш Ла СОНИРХОЛТОЙ МАТЕМАТИК мцэх сэтгэхүйн бэлт- лийн эхний энэ шат УРАЛДААН ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ КОМИСС хэс эжэрйн 5 аа. Тэгтэл бас нэг үүслэнчйн дөхөж кяшэг унжуу хавчиг хамар да- саалхүүгийн «Одоо хэ- Алхам тутам минь шивид- равгар амыг нь ойрхо- ноос харлаа. Би түүний хуучирч халцарсан Хи- лэн захнаас зуурав.Хир буртаг болсон.хар хор- могч нь гөлчийж гялал- зана. Тэр намайг их л хүч- лэн түлхэж байна, арай гэж нэг хөдөлгөлөө. Би өөдөөс нь түлхтэл тэр алхам ухрав, дахиад түлхлээ, бас нэг алхам ухарч байна. Тэгсэн чинь над руу НУЛИМЖ байна. Би бас өөдөөс нь нулимлаа, Ой гутам ин- гэж нулималцсаар сүүл- дээ хэн хэнийх НЬ ам- наас шүлс гарахаа лиход сая нэг юм ӨӨД өөдөөсөө дуугүй шир, тэцгээлээ. Үргэлжлэл бий БОДЛОГО 1. Хөхүүрээс 5 литр айргийг таслан акгс- аар ирсэн хүн Ч, литрийн багтаамжтай Оо, 3 литрийн баг- замжтай том шанг- атай иржээ. Хусаарь- ай багаж сав байх- үй учир 5 литр ай- раг хэрхэн. хэмжиж вах вэ? Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. БОДЛОГО 2. Гурван загасчин нийлж зуу гаруй 3с- гас барьж маргааш өглөө нь тэнцүүхэн хувааж авахаар тс- хирчээ. Эхний хүн өглөө ирэхэд хоёрду- гаар хүн ирээгүй бай- жээ. Тэр хүп загас- нуудыг гурав тэнцүү лэн хуваатал нэг илүү гарсан учир хэн Ч авахгүй гэзд ус РУУ шидчихээд өөрийн ху- сийг аваад явсан баг- на. Хоёрдугаар хүй би түрүүлж ирэв гэж сидүү ойлгоц үлдсэй сагаснуудыг гурав . хуваавал бас цэг 38- гас сондгойрчээ. Хоёрдугаар хүн сонл- гойрсон загасыг УС руу халад өөрийн Ху- шсийс аваад явчихав. Гуравдугаар хүн дэзрхийн адил сЖ- эхээ. --Тзэд хэдэ: 32 гас барьсан бэ? --Гол дээр ззэк- гүй хэдэн загсс үл2- сэн бэ? --Хүн бүр хэдол загас авсан бэ? по... иг зэмлэл бээлий бэлл энэн 5211 46 дАХЬ ЖИЛДЭЭ 4 4793 : РЯР” Айл эрэ : шин 3 1990 оны нэгдүгээр Па. ин. 1, Ё: сарын 20. | 2) чид | БЯМБА | « | : 2 Э Үнэ 10 мөнгө ша сааль 50, адса шигээ ЛЭН Сайд та нарын 8 асуултад ХУЧ САЙН БАЙНА УУ, УНШИГЧ НАЙЗ | МИНЬ! СУРАГЧИЙН ШИРЭЭНИЙ АРД хариулна 3 5 151) СУРЧ ХӨДӨЛМӨРЛӨХӨД ЧИНЬ ЯМАР . ч Э7 Ч 2 т 5 3 ХИЙНЭ. Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ САЙД ПИО- | БЭРХШЭЭЛ ТОХИОЛДДОГ БЭ? МЭДЭХ- 1ЇЭЭРЭЛХЭХ МУУХАЙ д | НЕР СУРАГЧИД ТА НАРЫН АСУУЛ- Монгол хүн хэззэнээс 1 ГҮ АДАХ ЗҮЙЛ ИХ ГАРДАГ УУ? 1 - ёр ҮсЭэрБЭМЭЭХСЭН юос ТАД ХАРИУЛАХАД БЭЛЭН БАЙГАА- томт нь) багадаа, 7 гхүзтэй | АСУУЖ,.| ЛАБЛАХ, УЧРЫГ НЬ ОЛОХ нь хүчгүйдээ дээрэлхэхийг ГАА БИДЭНД МЭДЭГДСЭН ЮМ. жигшдэг зантай. Гэтэл ГЭСЭН ӨЧ ТӨЧНӨӨН АСУУЛТ ТА НАРТ БАЙДАГ БИЗ ДЭЭ. ТЭР БҮХНЭЭ СО- НИНДОО БИЧЭЭРЭЙ. БИД АСУУЛТЫГ НЭГТГЭН МАНАЙ М.Д сонины «ПИОНЕРИЙН УРИЛГА» БУ- ! | лангийн энэ. Оны АНХНЫ ЗОЧИН ЇЛ”| БНМАУ-ЫН АБЯ-НЫ ОРЛОГЧ САЙД 2 | ЦЭРЭНДУЛАМТАЙ ЯРИЛЦЛАГА ) Ч. 2) эрэгт тулчаглмаүүнртаг ээмари8 эгэттуритрэн харрулхарчнатдӨрНСВРЦИАРЛӨЛНЄВКАТР ТИТЕТ-ЛУлУҮ8, нэг хүн нөгөөдөө бус том гүрэн бага буурайдаа дээ- рэлхэнэ гэдэг эдүгээ цагт үнэхээр их нүгэл төдийгүй ялт Хэрэг юм. Эн би өнгөрөгч оны сүүлчээр АНУ-аас Панам улсын эс- рэг үйлдсэн түрэмгийл. лийг хэлж бай амын тоогоор ма: тай бараг адилхан, газар нутгийн хувьд Ховд айм- гийнхтай ойролцоо (78000 ам дөрвөлжин километр), 13 мянгахан хүнтэй арми бүхий энэ бяцхан Оронд америкийн орчин үеийн аюулт зэвсэг агссан 26 мянган цэрэг халдан дов- толж хөнөөн түйвээв. Үү- нийгээ тэд Панамын удир- дагч А. Норьега генера- лыг .баривчлах, Панамд «ардчиллыг сэргээн ТтОГ- тоох» гэдэг сайхан үгээр цагаатгаж байна. Амери- кийн цэргүүд Панамд дов- толж ороод удирдагчдыг нь АНУ-ын эрх баригчдын таалалд нийцсэнгүй гэж баривчлаад оронд нь өӨө- рийнхөө талын Г. Эндар гэгчийг ерөнхийлөгч 6бол- госпыг танай аав-эрхийн тэргүүлэгч муу хүн байна хэмзэн барьж аваад оронд нь өөр хүнийг өрхийн тэр- гүүлэгч-эцэг болгон тавьж байгаатй эгээ ижил юм гэдгийг л хүүхдүүд та нарт лавтай хэлж чадах байна. Америкийн түрэмгийл- лийн үеэр 1000 гаруй панам хүн амь үрэгдэж, хэдэн зуугаараа шархдан, таван мянгаад хүн ба- ривчлагджээ. є,, ХЭ 22 ёи,: Харийн гүрний цэрэгт ах, эгч, аав, зэжээ алүул- 7 ТАРАГТЫН БАГАЧУУД Ж- ЕОВоО Нэг, вх агад, ЛЭ 22 В 9 нь : ХоВссоЭ - үндэснийхээ нэр төрийг ЖЭТ КЛУуЗ ? ИЙМ СОНИНТОЙ ӨЭСЭИГЭР ЭМГ 5 20 Ч 5 9 найрсгаар хандахгүй байх, Саяхан Өвөрхангай айм-гийн гол нь пионерүүд Өөрсдөө санаачилж хийгээд удаа байдаг, Харин | нэг, Хамгийн аюултай нь Төв САЙДАД ТАВИХ АСУУЛТАА ХОЁР- ДУГААР САРЫН 15 ХҮРТЭЛ «УЛААН- БААТАР--11. МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО. 4ПИОНЕРИЙН ҮНЭН», СОНИН, ГЭСЭН ХАЯГААР ИРҮҮЛЭЭРЭЙ. ДУГТУЙН ДЭЭРЭЭ «ПИОНЕРИЙН УРИЛГА» БУ- ЛАНД ГЭЖ БИЧЭЭРЭЙ. ) ) | ) у ! сонин чинь тийн Тарагт сумын нутгаар өөрсдөө танхимаа өөрчилж үр дүнгээ үзэх их сайхан хоёрын зэрэг ажлыг чанар- с сурвалжлах ажлаар яваад тохижуулжээ, Гэхдээ хөдөө- байдаг. Алдаж онодог ч үе тай хийх гэж оролдвол илүү Америкийн бусад, Чүх-ни ирлээ. Өөрчлөлт, шинэчлэл- тийн сургууль болохоор тэр бий. Гэхдээ бид алдаан дээ. үр дүнд хүрч болох юм. ялангуяа Никарагуа, Саль тэд пионер сурагчид хэр зэ- болгон шаардлагатай матс- рээ суралцдаг юм гэж ярн- Тарагт сумын пионер бага- БЗДУВННиАНА “хҮмэн ан оролцож, юу сэдэж, юу риал олддоггүй гэнэ. лаа. чууд ингэж ажиллаж байна. | РИКИЙН цэргийд | гутлын 5 3 Манай сурвалжлагч уланд хэзээ гишгэгдэх бол Бүлгэмийн зөвлөлийн дар- Тус бүлгэм ардын уламж- С. БОДООШ | гэсэн хардлага сэжниглэл га Б. Гакбаатар, орлогч дар- лалт ёс заншил, тоглоом с хийж, бүтээж (явдгийг нь эж харахсан гэж хүсч Ь гарч, тэгснээрээ зон олны йлаа, 31 ї . байл . : га С. Цэрэндолгор нар: наадгайгаас суралцах ажлыг ЗУРАГ ДЭЭР: -- Уран | бие биедээ Итгэх | ИТГЭЛ Пионерийн ажлын төв -- Пионерүүдэд хэрэг- пионер сурагчдын дунд бү хайчилбар, нэхмэл, хатгам8- | алдрах юм. болсон пионерийн танхимаас тэй, тэдний мэдлэгт тус б0-тээлч хэлбэрээр өрнүүлж лын дугуйлангийн сурагч сурралжлагаа эхэлсэн юм. лох ажлуудыг бид зохиохыг байгаа ажсгэ. Бүлэг бүрт Б. Гандолгор, У., Ганболд, Тїлонерийн ажилтай холбогд- эрмэлздэг, Урьд нь шинэ ардын тоглоом наадгай, онь- У. Дарьсүрэн. Ийнхүү нэг гүрэн нө- гөөдөө дээрэлхэнэ гэдэг сон арга зүйн зөвлөмж, ма- ажил зохиох гэхээр яаж сого, зүйр цэцэн үгийн ду- -- Сийлбэрийн дугуйлан- | Ё2Г Хүнд нэгӨВлээ дээрэл- ” тєриал, ном сурах ичиг, хийхээ мэдэхгүй, багш, пио- гуйлан ажилладаг | байна. гийн хнчээл дээр хэхээс ЯГ гээр хө- “ соний тапхимын нэг Хэсэгт Нерийн ахлах удирдагч Зөв- Бүлгэмийн зөвлөл энэ Чиг- -« Бүлгэмийн зөвлөлийн | НӨӨЛтэй байлэг сэ. " (айхад, танин мэдэхүйн хол- ШӨӨРөх болов уу гэж эргэл3- дэлээр голлон ажиллах бо- ЛёРГа Б. Ганбаатар, орлогч «Пиоперийн үнзнэ» со- "| Фогдолтой лавлах, төрөл бүс дэг байсан. Заавал тэднээс долтой байгаа гэнэ. | Олол Ларга С. Цэрэндолгор, нины захналгаар улс. оорийн хөлөгт тоглоом нөгөө асууж байж хийдэг байлаа. ажил хийнэ гэж гүйсээр ЗОХИОГЧИЙН хэсэгт байх жишээтэй, Хам- Одоо тийм биш болсон. байгаад юу Ч үгүй хоцрох агсап гэрэл зураг төрийн тоймч лж ЗВГЖ сийн Д.БАЗАРВААНЬ игЭ ЗЛРЖЭ. 52. 732 1:4У бэлтгэв... «Хүүхэд, нэвтэрхий толь» (1 боть)-Д «Пионер гэдэг нь аливааг анхлагч, нээгч, шинийг сэ- дэгч гэсэн утгатай үг юм» гэжээ, Хүүхдийн өдөр тут- мын амьдрал, алхам бүрт залуучуудын « ОНЕ» 109 ГЭСЭН ҮГ ВЭ? шинэ зүйл тулгардаг. Тэр бүхнээс мэдлэг, чадвар, дадлага олж авна. 70-аад жилийн тэртээ Рязаны бяц- хан хүү Юра Яковлев «Би пнонерт элсэхийг хүссэн юм. Гэвч намайг муу дүн- тэй гээд авахгүй байна. Намайг пвонерт ав гэж ма- най пионерийн удирдагчид элж өгөөч» хэмээн Н.Нруп- скаяд захиа бичжээ. Үүний хариуд Крупская «Пионер хүн ямар байх ёстойг чи хараахан мэдээгүй байна. їй пионерт элсэхийг хүсчээ. Хүслээс гадна гавьяа байх хэрэгтэй. Пионерийн гавьяа юунд орших вэ? Санаж бодсоноо бичээрэй» гэжээ. Уншигч та ч гэсэн энэ асуултын хариуд юу санаж бодож байна вэ? Бид сая. хан Өндөрхаан, Мандалговь хотын пионерүүдтэй энэ сэдвээр ярилцав. Тэд өөрч- лөн байгуулалтын өнөө үед шинээр юу сэдэж, бүтээж, зохион байгуулж, амьдарч байгаа орчноо хэрхэн сайж- руулж байгаа нь пионерийн гавьяат үйлс юм гэцгээж байна. Пионер бүр гавьяа байгуулж Чадах уу? Чадна, Яаж? Бусдад тустай үйл бүхэн буянтай ЮМ, Ахмад хүн, найз пөхөр, бяцхан дүү, хэнд ч гэсэн чадал чи- нээгээрээ тусалж, тэднийг хайрлаж, бас өөрийгөө өөр- чилж, амьдралын мөч бүрт шинийг нээж, мэдэж, чадаж буянтай үйл бүтээж болно. Дандар баатар ээжийнхээ хажууд тамхи татаж зүр- хэлдэггүй байсан гэж НЭГ яруу найрагч шүлэглэжээ. Гавьяаг ганцхан дайны тал- барт байгуулахгүй! «Пионер»--Д, Сүхбаата- рын нэрэмжит |Монголын пионерийн байгууллагын гишүүн. Хамт олон, найз нөхөргүй инонер гэж ү Нийтийн үйл хэрэг б пионертэй хамаатай, Нөг, талаар пионерээр нэрдэс, юм бүхэн та бүхэнтэй хор боотой. Өөрөөр хэлбэл їо нерийн туг, бүлгэм, бүлэг зуслан, Ордон, цуглдаац, сонин, бүч, жагсаад цөм чиний, та нарын юм, ь хайлбал: | Пионерийн цуг лаан багшийн, бүлгийн удирдагчийн, эцэг эхийн юм ерөөсөө биш, зөвхөц Пи» нер та нарынх дээ, Тэгэхээр цуглаан чамд со нирхолтой байх зсэх нь гагцхүү өөрөөс чинь шадү- гаална. Тийм ээ! «Пионер» гэсэц нэрэнд их учир бий, гүй, Үхэн, Хэвлэлд ургальч үзэл гэж бичих болжээ, үзэл вэ? Энэ . ОЛОН УРГАЛЬЧ ҮЗЭЛ «Плюрализм» хэмээх ла- тин гаралтай энэ үг монгол гаар боловч эрх тэгш олон мөн чанартай Ч гэсэн нэг агуулга бүрэн Плюрализм гэдэг бол дээр үеэс лийг танин мэдэхдээ гарахгүй. эрт хүмүүс ертөн- цийн олон янзын юмс үзэгд- ба- римталж ирсэн нэг зарчим юм. Энэ зарчмаар бол ер- чөнцийн бүх юмс, үзэгдэл: бие биеэсээ саланги тус- хэлээр бол «олон» гэсэн л эх сурвалжтай ажээ, Ийм утга санааг илэрхийлдэг учраас уг үгийн шууд утга, юм. Гэхдээ «олон» гэдэг гүнзгий агуулга хоёрыг ганц үгээр энэ үгийн утга нэгтгээд «олон ургальч үзэл» гэдэг гарч иржээ. Өөрчлөн шүүмжлэн ярилцдаг ГУРАВ. АРТЕМИД ХАТНЫ ДАЦАН МЭӨ- УП--У1 зуунд грекийн сар ба ан гөрөо- ний бурхан, охин тэнгэр Артемидад зориулан гайх- маар сайхан дацанг ард түмний хүч хөрөнгөөр бай- гуулжээ- Гэтэл МЭӨ 356 онд л түүхэнд нэрээ үлдээх гэж нэр алдарт дуртай Герост- рат гэдэг тэнэг мулгуу эр -тэр сайхан дацанг шатаа- жээ. Тэгсэн ч хилгэнэсэй түмэн олон тэр шатсан суурин дээр нь дахин сай- хан дацан босгожээ. . нэр томьбо байгуулалтын өнөө үед бид олон ургальч үзлийн ачаар л манай ний- гэмд байгаа алдаа дутагдал, зохисгүй үзэгдлийн учир шалтгааныг тал миЭаС, нь 193) 02 ямар 5 Сурагч П. ДОРЖДЭРЭМ (Хогсгол. "арналан. ини АМЗЕДЬ 10 жил, Э9-ийн «Б» апги) ЁЭРДР одав167 -.. То ХА?мт? лоо. Манай нам, төрийн удирдагчид, соёл, шинжлэх ухаан, цэргийн. нэрт зүт- гэлтнүүдээс эхлээд эгэл жирийн олон мянган хүн яагаад Сталин, Чойбалсан нар болон тэдний гар хөл -бологчдын гарт хэлмэгдэх болов? Сүүлийн жилүүдэд мал аж ахуй зогсонги бай- далд орж улс орны хөгжил удааширсны шалтгаан юунд байв? гэх мэтийн олон телевиз, сонин хэвлэлээр шүүн ХэЭ- лэлцэж байгаа нь үүний асуудлыг радио, жишээ юм. Артемидын дацан нь 110х55 метр талбайд байр- лагдсан 18 метр өндөр бөгөөд эргэн тойрон 417 гантиг баганаар чимэглэгд: сэн үзэегэлэнт барилга юм. Охин тэнгэр бурхны нүүр, гар хөлийг зандар модоор сийлж, их биеийг нь үнэт эрдэнэс, алт мөн- гөөр хувцаслан хучиж хий- сэн байна. удаан чадсангүй. Эх орныхоө хөгжлийн түвшин, одоогийн бодит айдлыг зөв оновчтой үнэлж дүгнэхэд олон ургальч үзэл бидэнд чухал тус нэмэр болдог Өнөөдөр эрдэмтэн, судлаачид энэ асуудлын талаар янз бүрийн санал дэвшүүлэн. олон түмнээр хэлэлцүүлж байгаа явдал бол тухайн асуудлаар үнэн бодитой дүгнэлтэд хүрэхийн тол нөхцөл болж байна. Улс орны хөгжлийн ирээ- ДҮй, цаашдын гол чиглэ- лийн талаархи үндсэн чиг баримжаа ч бас олон ур- гальч үзлийг өргөтгөн хөг-. жүүлэх явцад тодрох ёс- той. Гэхдээ олон ургальч үзэл бол хүн бодсон санасан бүхнээ эмх замбараагүй бахархаж Ө 220 онд 220-3| 22 ярьж, бичихийн нэр биш зэ, Энд аливаа санаа бодол бү- хэн манай нийгмийн эрхэм дээд эрмэлзэл, бүха м- ний эрх ашигт нийцэЖ ту хирсон байх ёстой. Одон ургальч үзлийг хөгхүүдэ. хэд бас санаа бодлоо со лилцох, маргах урлагт су- ралцах, аливаа хүний санад дүгнэлтийг ухаалаг ойлгож хүндэтгэх, өөрийнхөө бодол санааг соёлтой илэрхийлэв, сурах явдал чухал. Үүнд хүүхэд ахуй цагаасаа, анги бүлгийн хамт олныхоо дунд л сурзлцаж эхлэх хэрэгтэй юм. Ингэж л чадвал та нар өөрчлөн байгуулалтын үеийн соёлтой хүн болон төлөвшинө. Г. ЧУЛУУНБААТАР (НУН-ийн эрдэм шин- жилгээний ажилтан) Х5 БУЛ дээр хэвтэзгэрээ өнгөрүүл- сэн аварга том хүн хөшөөг ДӨРӨВ. КОЛОСС ХҮН ХӨШӨӨ | Газар дундын тэнгист оршдог Родос арлынхзан арилжаа наймаагаар бая- жиж түүнийг нарны “ач нөлөө гэж үзээд аварга том хүн хүрэл хөшөө ба- риулахаар .шийдвэрлэв.. Харес 12 жилийн Я4чс уйгагүй хөдөлмөрлөж байж 200 тонн жинтэй 35 метр өндөр хүн хөшөөг нарны Гелиост зориулан босгожээ. Родосчууд тэр алдарт хүчтэй газар хөдөлж 56 жил хөл дээрээ тогтож байсан «Колосс» хүн ХӨ- “Шөө газардсан байна. Тэр үед аварга том хүн хөшөө-. ний гарын эрхий хурууг гүйцэд тэврэх хүн олон тааралддаггүй байжээ. 977 онд Родосыг эзлэн дагуулсан арабчууд хэмх- лэн эвдэж хэлтэрхийнүү- ДИЙГ нь дамган, 900 тэ- мээнд чүү гэж багтаан ачиж аваад ор сураггүй алга болсон гэдэг. Түүнийг Манж үсгийг хэдийд зохиосон бэ? Энэ хэл мөхсөн гэдэг нь үнэн үү? Одоо манж хэлээр хэвлэл ном гарч байна Манж нарын а хаана байна вэ? 2 4:3-гн Л. МЯГМАРДОРЖ (Хөвсгөл. Тариалан. 10 жил, З-ын «В» анги) Єїь-- 5 уран барималч МАНЖ РИЧИГ Манж бичиг 1616-1911 оны хооронд оршин тогт- нож ирсэн Дай Чин (Их чин) улсын албан ёсны бичиг юм. Манжийн 1Ө- рийг үндэслэн байгуулагч Нурхач хааны зарлигаар Эрдэнэ багш, Гагай зар- гач хэмээх хоёр хүн 1599 онд монгол бичгийг манж хэлэнд тааруулан өөрчлөх замаар зохиосон юм. Эр- дэмтэн судлаач нар манж бичиг зохиосон ЭНэ хоёр хүнийг монгол хүн байсан гэж үздэг. Манж нарийн- хүү монгол бичгийг өөрийн бичиг болгож аваад -84нєн: дорно дахины ард түмчи соёлын магж, уйгар, төвд, хятад зэрэг олоц хэлний орчуул- гын толь, тайлбар толь зохиож, илтгэл, шастир, бичиг захидал, албан ба- римт, хууль цаазын бичиг, ерөөл магтаал, дуу шүлэг. үлгэр оньсого, сургаал үг тэх мэт хэл-бичиг, уран зохиол, түүх, соёлын су: далгааны баялаг өвийг хүн төрөлхтний эрдэм мэдлэ- гийн санд өргөжээ. Манж нар 1911 ондулс төрийн тусгаар тогтїолоо алдаж, засаг төр нь мөх- сөнөөр манж бичиг, Үс, гийн хөгжил зогссон Ч Сүү” лийн жилүүдэд БНХАУ-ын олон ястан үндэстийй ИЭ- гэн болох манж иар үндэс» нийхээ бичиг үсгийг сэр” урап баримдаараа тийм Ч л гээн хэрэглэх талаар са- наа тавьж, ном сурах би-. чиг нэлээд хэвл! г бо- лов. Түүнчлэн У-ын --У! өөр- төө засах орны пар манж би олон жил хэрэглэж, ном зохиол туур- висаар байгаа билээ. Манай орны хувьд ман- жийн судлал эртний түүх- тэй, баялаг уламжлалтай. Манж хэл Алтай язгуурын хэлний овогт багтдаг зал- гамал хэл юм. Монгол хэл- тэй гарал төрөл нэгтэйн дээр манж нар монголын “түүхэнд ул мөрөө үлдээж, манай түүхийн гурван зуу: -таад жилийг хамарсан би- чиг зохиолыг өөрийн хэл- бичгээр бичиж үлдээспи дийлэнх нь БНМАУ-ын төв цомын сан, улсын түү- хийн төв архивт хадгалзг- даж байдаг. - Ийм учраас монгол хэл, монголын түүх, соёл суд: лах болон дорно дахины судлалаар мэргэжих хүн. магж хэл мэдэхгүй байх нь зүйд үл нийцэх тул - Мянган жилийг газар Манж МУИС-ийн монгол хэл, уран зохиолын ангид дөч гаруй жил манж хэлбичиг зааж ирэв. Тус сургуу- лийн түүхийн ангид манж хэл зааж байгаад больс ноо сүүлийн жилүүдэд дї- хин судлуулдаг боллоо. Манай орноос бусад орон, ту Дд .3ХУ, БНБАУ, БНАГУ,БНПУ, БНуу, БНСЧСУ, Япон, Тайвань. ХБНГУ зэрэг олон оройд манж судлаг гийл жишээг дог ДЭР. Ү. БУЯНТОГТОХ ” .АХААХ АНГИЙН ОХИД, ХӨВГҮҮДЭД «Найз» буланд долдугаар ан- гийн сурагч Отгон ийм нэгэн захи- дал бичиж ирүүлсэн юм. Уг захид- дыг та нарт толилуулья, Би өөрт тохиолдсон нэг явдлыг бичье. Зун би найз охинтойгоо ки- шо үзэхээр явж байтал тэр «Би ча- майг нэг хөвгүүнтэй танилцуулья. Тэр чамд дандаа сайн байдаг» гэв. яЕл ч зөвшөөрлөө, Бид кино тараад энэ тэрийг ярилцаж явсаар нэг гу- дамжаар эргэтэд пайз маань «Чи эндээ хүлээж бай, Одоохон Эр- дэнийг дуудаад Чи сайн га уу гзэд нэрээ хэлзэрэй, за юу» гээд гүйж одов. Би уч нь сайн оогүй зог байтад нөгөэ хашаа- нзас гарч ирээд үг хэлэхийн зав- гүй миний га ргас угзчих Нь бид хоёр үерхээд сар їж Сайлаа. Нэг ёедөр нүүр нь хөх няд бол чихсон хүрч ирэз. Чухам юу болсныг вь гсууж амжаагүй зотстод «Ямар ичдэггүй Охин бэ?» гэж нэг хүн хэллээ. Бя ч тоосонгүй Эрдэ нийт тэрт нь хүР- тэж өгсөн. Нэмар хүүхэд залуучуудын цЭ- тэрлэгт хүрсэлэнд зугаалж Явтал тэнэт найзын маань царай улай- таад хачин боллоо, Чи яаз? гэсэн чивь, -- Зүгээр гээд юу Ч хэлсэнгүй. Хожим сонсвол ангийнхаа Хонгор гэдэгт охиныг Хараад ичсэн юм байжээ. Тэгтэл нэт өдөр утас АХУУ- тарч, 7 - Чи намайг бодсоны хэрэггүй. Чи налад муу ГЭДГийг хүүхэд хэл- сэн гэв- Ингээд бид хоёр үерхэхээ больсон. Биднийг хэн муудалцуу: Эйелал? Ба бичсэн « Хүүхдүүдээ! Экэ үерхэл мөн үү? Сурагч хүнд хайр сэтгэл байх Уу? Шохоорход гэж юу вэ? Охин, хөвгүүн хоёр хэрхэн үерхэж пөхөр- Лөх юэ? гэсэн асуултыг сонирхож Эрдэнэд их гомдсод гэж байлаа. Агхны хайр сэтгэл хүний амьд- ралын үүрийн туяа болсон өсвөр шилжилтийн насанд төхиөлддогГ. Анхны хайр сэтгэд бүтэлгүй, ха- Риугүй, харилцан биш байх нь олон таа. Гэвч золгүй анхны хайр гэж байдаггүй. Анхиы хайр ахин дав- Тагдахгүй цор ганцхан учир бүтэл- ТҮЙ ч байсан хүний сэтгэлийн нан- Хїн хайрцагт гүүрд хадгалагдаж алс холын од гариг шиг гэрэлтэж, ариун дурсамж болж үлддэг жам- тай, Төрийн шагналт Ь хариуцлагатай үе байдаг тухай өгүүлсэн. Ингэхлээр, анхны хайр сэтгэ- лээр жигүүрлэн бие хүн болж тө- лөвших, нийгмийн болон хувийн амьдралд бие сэтгэлээ бэлтгэх нь чухал юм, | Анхны хайр насанд хүрсэн хү. ний хайр сэтгэлзэс юугаараа ялгаач тай вэ? Хатуу чанд горим сахисан, тэнгэрлэг ариун, бясалгал мөрөөд- лийн шинжээрээ ялгаатай. Энэ тухай зөвлөлтийн нэрт сэт- тэл зүйч, “нийгэм судлаач, эрдэм- тэн Н.С.Кон «Ахлах ангийн су- рагчдын сэтгэл зүй» гэдэг номдоо: «Хөвгүүд анхны хайрыг булаасан охиноо өөрөө ч мэдэхгүй эхтэйгээ зүйрлэдэг, Бас дотно найздаа анхны хайр- тынхаа тухай удтал хуучлах оюун санааны эрэлт хэрэгцээтэй байдаг» гэж бичжээ, Нээрээ, та нар сэтгэ- лийн дагина, ханхүүгийнхээ тухай дотнын найздаа өдөрт хэдэн удаа, хичнээн паг ярь- сан ч залхдаггүй шүү дээ. Харин найз чинь залх- даг ч гэсэн тэв- чЭЭД Л СОНСДОГ билээ. Та нар «Би чамд Хайртай» киног олон удаа үзсэн, Энэ кино ОХИД, хөвгүүдийн үерхэл нөхөрлөл, анхны хайр, хайр сэтгэл, шо- хоорхлыг ялгаж салгаж ойлгоход их тус болсон, Ниноны гол баа- тар Үрлээ, Бая- раа хоёр анхны хайр сэтгэлтэй байгаагүй. Ха- рин Дэлгэр хөв- гүүн Үрлээ охинд анхны хайраа өгсөн байв. Үрлээ, Баяраа хоёр бие биепоэ шохоорх- сон байлаа. Тэ- ГЭЭД зуурдын сэтгэлээс болж амьдралдаа тол- бо суулгасан юм. Шохоорхол тэж юу вэ? Энэ нь урт, богино хугацаатай зуурдын сэтгэл, Зовлолтийн нийгэм судлагч, зохиолч, лектор (ЮОрий Рюринов «Аз жаргал амар слдохгүй» ГЭДЭГ номдоо «Шохоорхол олон өнгө ая- саараа хайр сэтгэлтэй төстэй... Хайр сэтгэлээс ч хүчтэй бадарч асах боловч сэтгэлийн гүнд нэвт- рэй орж чаддаггүй учраас хүнийг өөрчлөн хуриртах хүчээр сул, амар- хац унтардаг» гэж бичсэн байдаг. Тэгээд тэр хайр сэтгэлийг алмаз чулуутай, шохоорхлыг бал чулуу- тай зүйрлэжээ. Отгон охин, Эрдэнэ хөвгүүнтэй танилцах гэж шамдсан нь алдаа болсон гэж бодож байна, Охид цэ- вэр ичимтгий, ариун нандин ааль Энд Р (т--ээ-иэ-э-иэн-э- энх э-э- - 3-8 --чг ---шд-шүд.--.... .йй..П-. тосож өос4 ко х---4 хий хоти. гьшиа ший ЄЛШ Нар, ИЛТЖҮТЛР РЭГ д/20,о/гава2 | 5 27414: Ч Үе уди ахг” 70гталп: Тїап 24577771 7745 бап Т Лауг а и/д/еү: Неүө | 77 Ёу, 070ттааз ТдалК уди дт 23092 ЮМ. уда ат: На: “ (770тт ї 7 8 З Е: : д Б| ЁЧ 5 ё “5 3 с 5 5 1" с 5 Б Е .. 5 5 8 /2 -8 дагайар -8 244» /4/т78 727) 271 02 заа» Дд тоонд /70) 2777:55) 1404 (1. (аны Ц Н! “даваа, Он га: 2) диеиц 2:О Ф шин! ОЛОН 7/ )0 4/2: 024аг олны! даг юм. “(9-р 20) а 712 2 908 7.8) д/ 201 Гы бин 8| Яо /а8 58 17948173 “ бадад (дав! ГЖ Ё: СОНИН ХАЧИН ж СОНИН ХАЧИН Ус хэрэглэдэггүй буюу ямар нэг хэмжээгээр усыг өөртөө агуулаа- гүй амьд организм сртэнцөд байх- түй. Ургамлын 90 хувь, амьтдын 70 хувьд ус байдаг, Дэлхийн бөмбөрдог дээр 1,5 миллиард орчим шоо дөргполжин кг ус байдаг ажээ. Зөвхөн 1 тонн цє- мент үйлдвэрлэхэд 45 тонн, ноос угаахад 56 тонн, талх хийхэд 5,8 ТОНИ үс хэрэглэдэг, Эрүүл ахуйн шаардлагаар иэг хүн хоногт 60--180 литр ус хорэг- лэдэг байхад бод мал 80--40 датр бог мал 3-4 литр ус зайлшгүй у а р!/т-р ТА ШТ, 17) 2 даг28 7774 ий. гэж 0, 2! 127457) Ё б4 7 шураг, рїгдвед 0020Х уу 7 (77759 217: (28-0Т210) ,0/га52 Ма/їёү: Негё уди ад” 79) . Логтап: Тїїдп6 404” Уух «ОМ 094 ага 0 Ёо уди бап Ї"їїдуг ат бап Т бауг й му257 Сар 4. (80 нуур гараа “ (Мадгд 177711:163Х0:::12: 70гтай: ТВат) « 2 ) ултай юманд р 0233 ё3 88, нэр 0 нө ХЗрэглэх 77 8 юм. Д1/78 11/ёё реасїїе5 гарс5 11/К6 а| дтарев д, 223 бар аёда 0М /лд3рт нэ, д 11/6ё Апа 1 17 Э2тэй.ЖишэЭ нө: ! Х30: дтарг 293р т а реасп- а 4: -88 дага тийм, диеец 2227) (10 “Ви олон т00н С 23сЭн 624// л угийг дур. 20ЧууЛАХ. Эл 9 п.. 2092 2: х, ЛаХ... ЫЯ О3йн Хи» 1! 0у0/701) 23» 5” /78 /0е /Жез р/итэ 502 //6е8 рит8 ф (7 717) 717 Үв ана! 14 9” о1/6о 1 йг р ё Харин 404 /7 477) 7 Дэлхийн нийт усны нөөцийн дөн- гол: 3 хувийг цэвэр цэнгэг ус эзэл дэг байна. Цэвэр усны гооЖуурыг онгорхой өрхиход хоногт 30 мяв ган литр ус алддаг байна, Гоожуу- раар шүдэнсний модны диаметр, тэй ус гоожиход хоногт 2400 литр Ус алдагддаг. Энэ нь хоногт 1 төг- рег 20 мөнгө, сард 29 төгрөг 60 юмопгөо, жилд 475 төгрог 20 мөнгө үрэгдэж байна гэсэн үг... . Цэвэр өвс ХБНГУ Шведээс, :400/00209 4жИҮ272 5 сө гөөхөр/т 0/У18Ул дух у (ооснош зэ « Б 3 с 23 х гу Е! К) Ү : 3 2 | | | | 4 3 04 фүб (4еш)ємр “ 5 50 (4 ай. Х(9/ ГА ? шш6: д 94, | : ш 9 ЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН їїлдэг зохиолын ї 15//х0у 2 222272 22752222727727227 шаах шэсэл3 аны? ТН ЖҮҮС ЗВааЯд” С6ёСаВазаакд ЭАвсо2: Хэ.ӨбшЄгЧ ЯН. хЭлхч со Эдэ эс Лас ЖтшаВЦохл ТэЭ2-ь,д-.221-2 эсээ ОЭГСҮҮҮҮХЧ 525 ЮаЁЕЁ АЛ ЗасдаВ Хиалэ ш5 ЭлӨСЭүыӨ2 гд 2-3 526 5РЬ 65 56 09-18 ЭГ 3 БОГТ О527 “Зэ з Ф ХЭВ 5 БСЕ5 “ХЄВЕЁ В583 хо ххэ “ ЕС. ЕЭЗВ 55-25856, "5 55 Ф .ТГЭГЛЭЛСТЭЧ Т-3 с8 БЭ хэ ХОРАЛ Ж- 5Е, ЖЭЖс ЕЭ 5 х жШШАРЛЬ 2 277/083 -ШГүйД | 114 122 17427 24722277 Єрєү зуд? р: штуа р /89 8582) 88202 200Ш Н| П Н 42084 р- ти 8828/0 05-12080 -шт(2 24 1407: 0) 214 828. 9 0-штуй. 7 1 2977) 8н2| ЇР 80248 р- 2 :88021 жєг 090 20085 9АФЦ Т ир, 2р0р 5842 рир түй 71:7 4976, 9508)24 “9802:8 8шо59 (/УУЧ 4ЄЄЖЇГАЭ НИЙЧД, хєЄиєх жє2 жєгуїїй Ж 1 Н 3 Ё : з08 ЯГ, ЮМ 1 0хб722 2912,47) Хе ОЕЄЛ2БИ) ё: 75727471) м ф: “єнєигд| 0 ХӨН НЄОЛГ, Ө! Нн28 И/01 /9Н00Ш ки, дєєгтгє 7 ри нЄиЄХЄ . ндио чи 27 айн апнб пр. 4 хогор ”07 дєн ду/19270ш02 7 5т/йШ 72211113 л1г6р шаш 7 рх770| 5 72 2) | | | | | | | | 9у/04020ш/ р 2! 77) 22 2 29508/0 Ш08402- рг 2) 28627026 2 17 254 ИПп2066 714 Н| ЕЄЇГХЕ26| 1213 29 ЄН1 сєн 273123 р! 5 71ЛДВ. 802) ЄЁРИХ Е: 02 0209 ХЄ. 29508)41!722307 0 Є2 1) “нИ: ЭУУОТ ХЕ2 ШИ! НЄОИЄХЄ 13 0 ргшїй О2н0, 22925 Х 700 он гє0є2 27) /:22711-12) 2 Ч, ян гєн Оруул “ууОч ц Є! “020. -Єх ёниүө. нт: 004 0) 200 (2743 9 /020/020 0/ 89!д 0 ТєПїєЄХ 20 6217 77 (:20шаги/ 428 /Ф0Ё 02 (0: 7771) 5827 элс 176 н! БооЁЁЕООГЄАЁ ЫА| 8 ҮРВРЕЁВРЫГ 8 Х.|152: 86851 3 НМИН21ї12 0 Н ЁУаЕ ЁВЕЫН Хилэн 21:11 ЭЗЭН ЗулЗБ| 50548868 3 БзӨ ЁТГГЭГОГЧИН БЬБ бас, БВ Оёвы 3| 5ь є Ф сэ 11:23 ЕВ 10 БОЭВ 8.85 52768 (ӨГҮҮЛЛЭГ. Өнөө, - шигээ. хү Кучшиаг ал байна, мэдэв үү, чи харж л байгаарай! Би энэ удаад ллалт байгуулсандаа бахар- хан холдохдоо. үүнээс Гэсэн хэдий ч бас араас лАйрах вий гэж мүд, нийхээ булангаар хя- оламхийн харж, сэрэмж. тэй явлаа. Хэд алхаад эргээд харахнаа Фийо хаалга руугаа эргэж, шалбарсан шилбээ үр- энэлэн өнээтээээн өэвившээлэ “имжиээиэээ виижилижэ (Э3-энөтин Оөжэмвитиээ Ссгээтиих Озовиммтөнж (ээээээвээ Зэн вильд РАК (ФРАНЦ) НЬ хоолоо идэж суу. таад ярианы далимд аард хэллээ дээ, -- Аав аа, би таньд нэг хүүхэд зааж өгөөд байсан шүү дээ. Тэр чинь намайг ахиад араас дайрч байхгүй юу. Би тэгэхээр нь шилэн хү- зүүнээс нь базаж, хаал- га руу түлхэж орхисон, Өнөөх чинь харуулдаад явчихна лээ. Нэг их өвдөөгүй байх аа, гэх- дээ дахиад надад гар хүрэхгүй гэдэгт бинт- гэж байна. --Зүйтэй, эрт л ин- “тэх байсан юм! --Энэ хөвгүүд гэдэг чянь ер нь яасан их зодооч улс байдаг юм бэ? гэж зэж халаглав. Үүнээс хойш Фийо намайг зодохоо болин- лоо. Хажуугаар нь га. тахад над руу хэнэг ч үгүй харах нь их л уйтгартай | байгаа юм УУ эсвэл бодолд да- рагдаад байгаа ч юм Уу гэмээр үзэгдэл: бай на лээ. Би хараад ерөвдсөн шүү, тэр ч байтугай урьдын гомдол ул мөр- гүй арилж, тэгж чиг зодолдож байх гэж дзэ тэж хоёр биенийхээ өм- нөөс ичдэг юм байна. Өөрт нь мэдэгдэхгүй холоос харж байхад тэр маань нэг л гуниг- тай байх-шиг санагдав. Надтай зодолдохоосоо өмнө ийм харагдаж байсан билүү? Өдөр дунд би сургуу- лиасаа тараад ирж яв- “лаа. Тудамжаараа ороод иртэл өмнөөс ор- шуулгын цуваа ирж яваа харагдлаа. Хөдөөлүүлэх тэргэн дээрх хар цацгийг ха- раад би «борчуулын» оршуулга юм даа гэж шэг их мэддэг хүний дүртэй бодов. Би сайн- даа ч тэгж сүрхий мэд- сэн хэрэг биш, саяхан миний нэг цайз оршуул- гын үеэр хэрэглэдэг элдэв зүйлийн юмсын гэрэл зурагтай ном авчрахад бид бүх хө- дөөлүүлэх тэрэгний загварыг ихэд сонирхон үзсэнсэн. Тэгээд сүрхий мэдэж байгаа юм. “Энэ оршуулгыг жаа- хан харья гэж бодоод замын хажууд зогслоо. Ядуу хүнийг хөдөө. лүүлж яваа юм байна. Морьд нь хар будгаар будчихсан юм шигса- нагдав. Яг л шар бо- тинкийг хар тосоор то- солчихсодл мэт харагд- лаа. Ер-ийн хар даа- вуугаар бүрсэн авсан дээр нь хоёр бяцхан боодол жинжүү тавь- жээ. Малгайгаа аваад пэг харахнаа австай шарл- лын ард Фийо нэг хү- ний гараас хөтөлчих- сөн мөн л гашуудал- тай явж байгаа хараг- дав. Эцэг нь нас барс- наас гэж бодогдоод явчихав. Хэд хэдэн хүц хамт яваа- гийн дотор арвандол- дугаар байрны хаалгач юм. Хажуугаар гарахдаа Фийо над руу нэг их хариу толгой дохио. Арвандолдутаар байр- пы хажуугаар гарахад манай гудамжны хэдэн хүүхэд хаалтан дээр наасан хар хүрээтэл га- Фийо. Бид сал түүнийг хөдөөлүүлэхээр хөддө- хийг харсан, Хүүеэ, Фийогийн аав нь уйл- саан. Харин Фийогийн нүдэнд нулимс цийлж ирснээ олны дунд уй- лахгүй гэж биеэ барьж байх шиг байна лээ. Маргааш нь би талх- ы |мухлагаас гарч яваад Фийотой халз тулгарав. -- Өчигдөр сршуул- Танд явж байхад зогсож, малгайгаа авч хүндэт- гэсэИд тань их баярла- сан шүү. Би чамд та- лархсанаа хэлэх гээд хүлээж байгаа минь эхээсээ хагацаад бай- гаа арван нэгэн настай жаалхүүгийн ханцуйн. даа уясан даавуу, өл шимгүй цонхийсон ца- райг ширтэв. Би хэлэх Үгээ мэдэх- ГҮЙ. уйлах шахлаа. Хамар борхирч, нүдний нулимс лээ. -- Тэгдэг юм байна лээ... гэж би хоолой- гоо сааралтуулан хэлэв, -- Тийм, тэгдэг юм байна лээ. Гэхдээ за. рим нь малгайгаа акч хүндэтгэхгүй байхыг ч бд бас харлаа л диа. Явир лдуу хүпий ор- шуулга юм байна гэж бодоод тоохгүй байгаа бололтой байсан. Бая- чуудынх байсан бол малгайгаа авч сүйд л болно доо. Харин бүс- гүйчүүд наминчилж байна лээ. Харин чи надтай өстой | хэрнээ малгайгаа авч хүндэт- тэсэн. Тэр байтугай биднийг явл өнгөртөл зогссон. Чамд нэзэрээн их баярласан шүү. -- Би чамд одоо яа- сан ч уурлахгүй зэ. мд учирсан зовлонг би сайн ойлгож байна гэж би арай ядан хэл- лээ. хоёр цийл- Дух нь үрчийж, уй- лам завдан шугширс- наа, зэрэгцэж ирэн. Миний хувьд нээрэн их хүнд байнаа хө, харин зсэжийн минь хувьд бол оносон. Хүн болгон тэгж байна, аав ч тэгж (хэлж байна. Хөөрхий зэж минь мөн Ч их шаналж олонсар хэвтсэн дээ. Өмөн гэ- дэг өдгэрдэггүй өвчин туссан юм. Өмөн гэж мэдэх үү? Мэдэхгүй юу? Тэдэс дотрыг нь л зу- туухан идчихдэг юм гэнэ лээ. Ийм өвчин туссан хүн үргэлж л орилж бахираад байдаг тэсэн. Ээж минь их тэвчдэг байсан. Надаас Ч болдог байсан байх ... Заримдаа намайг гэрээсээ гарахыг гуй- даг юм. Сүүлдээ ч би гээд гардаг юм. Тэгээд намайг босго алхав уу, Үгүй юу л орь дуу тавь- даг юм. Ёстой элэг эм- тэрч, зүрх шимширмээр, тэр ч байтугай ухаан санаа уймарч баларт- маар болж орилдог бай- ааа. шин галдан шатааж, амьтан хүн алсан ч вадаг юм бэ гэж бо- догддог байсан. Би дан- жиж, жаахан ямсин хээр орох гээд З ргж байгаа нь тэр. 58 тэгж орь дуу тавих байхаар нь гэртээ 297 но. Ээ дээ мөн ч өрө дөлтэй шүү. Би юуны нь тоглохтой манатай... -- Тэгнэ дээ, аргагүй гэж би сулхан хэллээ. Тэрбээр алхаагаа саа- руулан над РУУ харж, баахан ичингүйрээл, хулгасхийн байж ийн 52 Хаалган дээрээ хүртэд элдүүлснээ чи санаж байна уу? Энэ єр нь яагаад ингээд байна вэ гэж чн лав өврөөсөө асуусан байх л даа. Яагаад ч юм дотор лавчдаж, уур хүрээд байдаг юм. Тэгээд л тэр уур хилэнгээ бус- дад гаргаж, дотроо он» тойлгох гэж байгаа боз нь тэр шүү дээ. Анх чи их д тайван, нхэм- сэг янзтай манай ха- жуугаар гарч билээ. Тэгэхэд ээж мин орь дуу тавин бахи аад байдаг, тэгээд л дийл- бэл чамайг будаа бол- гоё, дийлдвэл өөрөө будаа больё гэж ший- дээд дайрдаг байсан юм. Дараа нь .. би нэг юм бодож оллоо л доо. Одоо чамд хэлэхэд на- дад улам ч ичмээр юм. Дэндүү тэнэг юм. бо- дож байжээ. -- Хэлчих л дээ, Фийо, хэлчих! За чи хэлчих л дээ, яахав! гэж би гуйлаа. Сэтгэлийн их дарам- танд орсон хүүхэд нэг их гүнзгий санаа алд- даг шүү дээ, Фийо мен л тэгж санаа алдаад нэгэнт хэлэхээр шийд- лээ. -- Үүнийг чамд дуул- тахдаа би баяртай бай- на. Би нэг тоглоом бо- дож оллоо, тоглоом ч тэж дээ, шоглоом юм. Би чамайг харуутЖЖ «Энэ л ээжийг минь өвтгсод байгаа юм» гэж өөртөө хэлдэг байсан. Тэгээд гэрийнхээ |ха- жуугаар гарах болгонд чинь зүгээр өнгөрөөдөг. гүй байсан. Чи намайг жаахан гажигтай юм гэж бодож байгаа байх, би чамайг гүйцэж очоод зодохдоо зэжийн- ХЭЭ өвчин боддог байсан юм. Мөн ч тэнэг юм ярьж байгаа биз, гэхдээ яая гэхэв үнэн нь тэр юм чинь, харин чи намайг зөв ойлгоорой... --Ойлголгүй яахав, би ойлгож байна.Ижий- зодох минь нэг ёсны зугаа болсон доо. Би юу хийа байгаагаа өв- хоёрын балиар заваа- Зүгвй хөвж байлаа. “Замын шуудлын мэдээг уншиж даа хаалганыхаа айрол- ҮЙ гарыг чангаат- Жи тм йг тур блуарчлар гүйцээд яухамы Муук хамийЖЭХ, халцалсан байна. цоо зогсох байдаг шүү Ү “орхичихоод яваад өгөв. тах юм Чинь! гээд мд- байх л даа, -- Хэн нас барчихаа дээ. Ээжийц ёслохыг бэ хэн 1 Фийо Фийо хормогчоороо, роо хавчив, "Одоо ч бүр нэг баа- вэ? тэлээ. чагнаж байгаа нь тэр. юм даа. болсон би халаасны алчуураа» хэв? бЯХаХ, ШВиэ., Лна8: --Фийогийн зэж нь... Манайх хамгийн доод : ! “раа нүүрээ арчиг. Фийд -- Одоо чи тэгнэ гэж ? өөдрөг дэврүүн Чи хар л даа... Нэр пь давхарт юм чинь, Өэ- Ч. СҮХБААТАР дахиад л над руу лайрч энвлхэмэн, шд Бэ ингэнь Орой энэ байна, | Жюльеп жийн болох дуу нам- ” орчуулав, 5 түрж, -Я 5 7 зуугчүн н9 1 й Ми... :112 2 МА өөс ээ ээс нэрэмжит Улсын хэвлэдийн 06 7-0 СОНИНЫ ЗӨВ: -- : далан заалаа, ЗЭРРЭЖЭР ЭРЭН : ------ --- аянаа 11 9“! 1 иж | 5 46 ДАХЬ жилдээ 267 (2361) 1990 оны нэгдүгээр сарын 24, ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө Өтмбөө, цөмбөө юмыг уран ухаан гарган эвлүүлж чадвал өөдөс зөөдөсхөн ч гэсэн ашиг олж болдог тухай нийслэлийн 63 дугаар сургуулийн хичээ- лийн эрхлэгч Сонгуул ярьж билээ. Тус сургуулийн оёдол, мужааны тасгийн тухай пино- нєр сурагчид ам сайтай бай- даг юм байна. Хүүхдийг ба- гаас нь ажил хөдөлмөрт бэлт- гэж, хөдөлмөрийн үнэ цэнийг ойлгож мэдүүлэх тухай нх ярьдаг. Сургууль, бүлгэм бүр янз бүрийн хэлбэрийн ажлыг сохисдог. 63 дугаар сургуу: лийн хувьд хүүхдийг арвич хямгач байдалд сургах талаа: Я - рэн Ё 4 Болортуяа, чанд ИХ баярлалаа (Сурвалтлага) 2 г ыг, СО ! | Ї ! Я Бинхагтай хүн. Учрыг нь «Баярлалаа!» слубтээ бичлээ. Манай аймагт том гол бий. Бид өвөл хөлдчихөөр нь очиж тоглож, зун нь сэлдэг, Амь тэмцсэн энэ аймшигт ЯВД- Ёлын тухай яаж бичихээ “мэдэхгүй байна. 1 ...Би хоёр найзтайгаа хөлдчихсөн гол дээр зогсож байлаа. Хэдхэн хурмын дараа юу болохыг бидний хэн маань ч төсөөлөх” гүй байв. Нэлээд зайдуу эрэг дээр ангийн- хан маань цасан дээр тоглож байлаа. Тэг- М тэл гэнэт бид гурвын хөл доорх мөс цө- мөрч, бид хүйтэн усанд пүлхийтэл уналаа! Ээж ээ!... гэж бид ч цорын ганц ачит эхий: гээ дуудан, орь дуу тавилаа. Хувцас минь бүсэлхий хүртэл норсон тул дороос Чан- гтаагаад ямар аймшигтай байсан гэж сана” Ё на. Тэгтэл биднээс холгүй зотсож барьцгүй их л сандрав, Хувцас сунгасан Болортуяа, чамдаа баярлалаа, Ийм л явдал гүнэхээр ариун, сэн. Түүнийг «Шударга шагиагсай гэж хүсч байна, 1 сургуулийн С-ян. «Бө анги), яанииллын эйж байсан Болортуяа гүйн ирж Бадамгарав бид хоёрт гараа өгч уснаас арайхийн татаж гаргалаа. Буцаж Наранцацралыг татаж гаргах гэтэл биетэй барьцалдаад хөлдчихсөн ганц ч алхуулах- гүй учир бараг мөлхөх шахан дөхсөөр най" заа уснаас гаргалаа. Тэгж байтал ангийн- маань ч гүйлдэн ирэв. Хэрэв Болортуяа таж туслаагүй бол бид гурав хэцүүдэх байсан. Аливаа явдалд ХИЙ ДЭМИЙ ТЭВДЭЖ сандрахгүй ухаалаг байж, авралын гараа болсон юм даа. Болортуяа шударга, сайн үйлс бүтээ- журам» медалиар Сурагч НАРАНЦАЦРАЛ, БАДАМГА- РАВ, ДАРХАНЦЭЦЭГ (Сэлэнгэ аймаг. нх зүйл хийж байгаа сжээ. Оёдлын тасаг нэртэй жижиг- хэн өрөөнд ижилхэн хормогч өмссөн охид эрхий дармын хэмжээтэй гурвалжин, дөрвөл: жин, гонзгой савхины өөдсийг эвлүүлэн эмэгтэй хүний цүнх, бээлий зэрэг ахуйн хэрэгцээ- ний бүтээгдэхүүн хийж бай: лаа. Доод давхрын мужааны та- сагт хөрөо, харуулын чимээ тодорч, хөвгүүд модны өөд: сийг өнгөлөн засч, цэцэрлэ- гийн хүүхдийн ор, сандал хийж байв. Энэ хичээлийн ТО ЛЖҮГЭГ лээ. "ясыг ашиглаж байна. лах хэрэг байна уу? ны хөлсийг нь бодож (Үнэт баялгийн үнийг өргэж үзүүштэй Малын яс үнэт түүхий эд, баялгийн нэг би- | Амтат боов, хоол унд, малын тэжээл бэлтгэ- хээс эхлээд саван хийх, гэрэл зураг, 7 хальсанд, төрөл бүрийн эм бэлтгэх, арьс шир боловсруулах, төмөр өнгөлөх үйлдвэрт хүртэл Зөвхөн 100 тонн буталмал гаргаснаар нэгдүгээр зэргийн гурил 153 тонн, эсвэл 29 тонн хуурай сүү, элсэн чихэр -1583 “тонныг авч болох тухай бид сонин сэтгүүлээс их уншсан, Ингээд үзэхэд яс ямар ашиг тустай зүйл болох нь ойлгомжтой баймаар. Жил бүр манай бүх сургууль «Яс--үнэт баялаг», «ЯсС--ИХ нӨОЦ» ХӨДӨЛМӨ- рийн аян өрнөдөг. Сургууль, анги, пионер су- рагч бүр энэ аянд оролцдог юм. Гэтэл сүүлийн жилүүдэд энэ аяны маань эрч хандлагатай боллоо. Үүний учир юунд байна вэ? Энэ талаар пионер, сурагчид, эцэг эхчүүд- тэй уулзаж саналаа солилцсон юм. ! Нэг нг ясны бэлтгэлийн үнэ (одоогоор 0,15 мөнгө) дэндүү чамлалттай байгааг тэд шүүм- жилж байлаа, Амьдралаас үзэхэд яс цуглуулж тушаах нь зөвхөн пионер сурагчдын ажил бол- жээ. Уг нь нийгмийн чухал түүхий эд баялгийн нэг юм бол ингэж шахалт шаардлагаар цутлуу- Ясны үнийг анхаармаар санагдана, Нэг ки. лограмм ясны бэлтгэлийн үнийг ядаж 50--60 мөнгө хүртэл нэмэгдүүлэхийг холбогдох гууллагууд анхааралдаа аваасай билээ, Эсвэл нэг кг ясны бэлтгэлийн үнэнд 0.15 мөнгө өгө- хийн зэрэгцээ түүнийг цуглуулж, түүж тушаас- олгох» шударга журамд нийцэх бус Пионерийн ахлах удирдагч М. СЕРХАН ( ний хоёр улиралд охид 8000, хөвгүүд 5000 төгрөгийн бү- тээгдэхүүн борлуулж, үйлч: лэх хөдөлмөрийн багш Д. Ням-Осор, С. Даваадорж, В. Баттуяа, Б. Баянжаргал, Ш., Эрдэнэсувд нарын удирдсан 6, 7, 8 дугаар ангиуд чанар- тай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх уралдаанд манлайлж, 8-ын «Б» ангийн Даваадорж, Цэ- рэндаваа, Чапцалмаа, Наран- чимэг нарын олон сурагч ча: нарын аварга болжээ. Үйлчлэх хөдөлмөрийн багш нар энэ хичээлийн жилийн киноны ясыг гадаадад бүлгэмүүдэд хүч | буурах бай- байвал «хийсний хэрээр Хэнтий, Өлзийт сул). “Ё байна. цэвэр ашиг оруулжээ. Бүтээг- дэхүүний нэр төрлийг олш- руулах зорилгоор хүүхдүү: дийн хийсэн бүтээгдэхүүнээр үзэсгэлэн гаргаж хөдөлмөрч- дөд үйлчилсэн байна. Нийт сурагчдын хийсэн бүтээлийг эцсийн борлуулалтаар дүгнэж орлогын 20 хувнар сурагчдыг цалинжуулахын хамт хийцийн чанарын үнэлгээг үндэслэн 5--10 хувь нэмэгдэл шагнал олгодог болсноор багш, су: рагчдын сурч бүтээх, шинийг санаачлах идэвхийг өрнүүлж байна. харамсмаар. Манай сургууль дээр олон ЗУРАГ ДЭЭР: БОДООШ ! явчихдаг ямар хэнэггүй хүүхэд вэ? Наана | чинь хүн ажил хийж байна шүү дээ. Харин нөгөө хүүхэд үйлчлэгч эгчийн үгийг | сонсоогүй юм шиг цааш гүйн одлоо. Ууч- | лал ч гуйсангүй, Сонин байгаа биз. 1 Бараг сургууль болгонд ийм үзэгдэл харагддаг, Эвлэл, пионерийн гишүүд сур- туулийн хонгилоор алхахдаа үйлчлэтч аг- 1 чийн хөдөлмөрийг хүндэтгэдэггүй нь даанч үйлчлэгч ажилладаг. Тэдний нэг Б. Лонжид эгч сур М гуулийн гурван анги, хонгилыг угааж цэ- 7 вэрлэдэг. 1 Хичээлийн дараа угаахаар орсон анги нь 4 өдөр бүр цаасаар дүүрч, нүд хальтирмаар "| бохир болчихсон байдаг гэнэ. За яахав хүүх- дүүд биз гээд л цэвэрлэж орхидог, Маргааш Үйлчлэх В, Баттуяа, бай. рүлгэдччэээЦ 273 оёдолчин охидод ЗӨВЛӨЖ гаа нь хөдөлмөрийн багш ҮЖҮлэ» Ё 2 Т К өдөр нь мөн л хогоор дүүрсэн харагддаг Лонжид эгчийн цэвэрлэдэг 5-ын «А», Є-гийн «Г» антид ажил хийхэд саад учруул- даг хэд хэдэн дэггүй хүүхэд байдаг ажээ. ! Заримдаа бурууг нь хэлэхээр уцаарлаж 7 элдвээр доромжилдог гэнэ. Тав, зургадугаар ангийн сурагчид чинь бүгд пионерийн гишүүд. Бид чинь- сургуульд орохоосоо эхлээд хөдөлмөр хү: 1 нийг бий болгож, хүний хийсэн хөдөлмө- рийг хүндлэх тухай аав, ээж, ардын баг- шаараа заалгаж ирсэн шүү дээ. Гэтэл хажуудаа байгаа үйлчлэгч эгч на- рынхаа хөдөлмөрийг яагаад хүндэтгэдэг” гүй юм бэ? Уучлаарай, үйлчлэгч эгч ээ! Хүүхэд бү” байхсан. Өсвөрийн сурвалжлага 4 хэн ингэж хэлж сурчихвал мөн сайхан С. ЦЭНРЭЛ- САЙХАН (Нийслэлийн 85 дугааф6ур хуул сын О 1 1.4 | 11! 001 Сурлагын хэсэг 1 114511 (» р чиний /Ї 7, БЭЛ ш11є)л27 єл 3 гХАРИ“ Бата Азийн тус газар баян бүрд төгөлдөр гоёмсог Галикарнас цэцэглэн хөгж- сөөр багаахан Нари улсын нийслэл болсон юм. МЭӨ 353 онд насан өөд болсон Мавсол хаанд зориулж тэр нийслэлд бунхан бариул- сан байна. Эртний ромчууд тийм үзэсгэлэнтэй буйнхант шүтээн болгож дээдлэн хүн- ДЭТГЭЖ ОДОО «МБсоЛлой» ГЭЖ тээ яригдах бол рЭ, 13114 Галикарнад бїйт 4 үсийн дайчдын түйваргээнд пэг биш удаа хэлмэгдсэн авч Мавсол хааны хөшөө түүхийн 1800 жилийг алжаалгүй дава!! өн- төрүүлж бараг ХУ зуун хүр- сэн байна, Гэтэл загалмайтны дайнаар хөөрөгдүүлж явал, сртөнцийн гоо сайхныг мэд- рэх чадваргүй харанхуй бү- дүүлэг хэрмэл царэг эрс, хэрцтий харгис үзэл нэвт шингэсэн тэгүүлчин дээрэм, чид Бага Азийг эзлэн түрэм- гийлж галдан шатааж үнсэн товрог болгожээ. Хүний оюун ухааны уран тараар бүтэж бишрэн шүтэгдэж байсан олон ТАВ. Маёсол нэрлэсэн болой. Мавсол хааны бунхны өн- дөр 46 метр, урт 77 метр. өргөн нь 66 метр ажээ, Өн- гөлөгдсөн тантигаар шатлан барьж. орой дээр нь 4 могь хөлөглөсөн тэргэн дээр Мав- сол хаан, хатны хамт заларч явааг амьд юм шиг дүрсэлсэн байдаг. Бунхны эргэн тойрон хүчит арслан, морьтой хүни"7 төрөл бүрийн дүрс байрлуу- лан урлажээ. Мавсол хаан ард түмэндээ догшин ширүүн ханддаг хэрц- гий авир зантай, нэр алдарт дуртай, дур зоргоороо туйл- даг байжээ. Бунхныхаа дүр түргэг хааны бунхан толпүэтүүЖлсэх-гүгшэүлгтигтттээээгтттЛтҮШЄҮтд БС-үШҮШшШтээ2шШТГГҮХШ2ТТ/СТЖЭЖЛЛЖ ЄСҮНр зууны түүх дурсгалт Мавсол хааны бунхан тэр үед сүйрч. дэлхийн хөрснөөс арчигджээ, Хөөрхийлэлтэй ийн дурсах гайхамшигт үйлийн бүтээ туурвил эдүгээг хүртэл хад- талагдаж чадаагүй нь нэн харамсалтай. Хүүхдүүд та нартаа эртний дэлхийн сор нь болж гайхагдан, түмэн олны зүрх сэтгэлийг булаан татах: байсан мянга мянган дуг- самж цагийн хүрдийт даган устаж байгаа Энэ үед ард түмнийхээ уламжлалыг биш- төрхийг санаталзан, барьж дуусгахыг хичээсэн" хаан, хатан хоёрын бие хү| сэнгүй таалал төгсч хүү нг. Сурлагын хэсэг. Ангийн сурагчдын сурлагын ам- жилт ямар байх нь эднээс ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэ- лийн 81 дүгээр сургуулийн Т-гийн «А» ангийн Ц.Тул- дээшлүүлэх шаардлагатай. Өнгөрсөн . улирлаар ам- жилт 2.9 хувь, чанар 15.3 ихгэхэн шалтгаална. Төрөл | хувиар ахижээ. Ангиа са- | га ахлагчтай сурлагын хэс- | үргэлжлүүлэн хийсээр эцэст бүрийн хичээлээр АСТ, | лаатүй зохион байгуулж | гийнхэн ажлаа төлөвлөж | НЬ ач хүү нь бунхагыг барьж мартаан зохиох. давтлага | сурлагын хэсэг бий болго. | байна. дуустасан түүхтэй- хийлгэх гээд ажил мундах- | сон нь амжилтад хүрэх Мавсол хааны бунхан зөв- рэн хүндэтгэж эзэн | хүний гүй. Хэсгийнхээ сурлагын нэг «түлхүүр» болжээ. Д-ЭНХТӨРИЙН авсан |хөн трек орноёр алдаршин ёсоор хайрланхан явахьизби- амжилт чанарыг тогтмол тэрэл зураг гайхагдсан төдийгүй хавь лэгтэй ерөөл өргөн барья Б. ЯХАГВААЖАВ (ШУТЭР” ) ойрын улс орноор гайхам- СОб-ны єрөнхнй ниженер) шигт уран барилгын нэт гэж -- Шинэ он тарсаар нэлээд хэд хонож байна. Саяхан пионер сурагчдын өвлийн амралт ч дуус- даа. Энэ хугацаанд хүүхдүүд хэр зэрэг томоотой байсан бэ? -Т.ї:--Энэ он гарсаар ноц- той гэмт хэрэг багагүй гарлаа. Өн- гөрөгч арван хоёрдугаар сарын 30: ны өдөр нийслэлийн 52 дугаар сургуулийн ссдүгээр ангийн су- рагч Болдбаатар, Түшигбат, Мөнх- түвшин негр өвлийг амралтын үеэр Баншны кафены орчим хэсэг за- луустай маргалдаж байгаад хайс- ны їшармэн төмрөөр нэг залуу- гийн дагз руу цохиж хүнд гэмтэл учрууллаа. - Юунаас болж ийм золгүй явдал гарах болсон юм бол? -0Т, П:-Нэгнээ давж гарах гэсэн дээрэггүй заа, боловсон бус тарьцаанаас боллоо. Хэрвээ тэд зов боловсон маргаж учраа олсон бол хү агь насанд аюул уч руулахгүй байж болох байлаа. -- Хүний Сиед хүнд гэмтэл уч- руулсан тул лав зүгээр өнгөрөх гүй дээ? Т. П.--Эрүүгийн хуулийн 90 дүгээр зүйлд зааснаар шийтгүүл- иэ. -- Саяхан 72 дугаар сургуу лийн хоёр хүүхэд сагсан бөмбөг тоглож байгаад хор шар нь Ххө- дөлж нэгнээ хутгалсан гэнэ. Нэг үгээр хэлбэл хүн рүү хутга да дайх нь мал руу шилбүүр барих тай адилхан болж шүү! Т. П:--Энэ талгар бид тэдээ гүй. Бодвол сургууль, анги, хамт олон нь түүгээрээ шийдсэн байх. Гэхдээ л нуун дарагдуулиа гэдэг эргээд гэмт хэрэг юм. Хүүхэд ба- гачуудын дунд хүн хүнээ хайрлах ухаан их сул байдаг бололтой. Та ны хэлдгээр хүн рүү хутга мэс барих нь бараг ердийн болох дөх- лов. Тийм Ч учраас хутга мэсийг зэвсгийн чанартай авч явахыг ход рртлосон 191 дүгээр зарлиг гарсан юм. Уур омог, хор шар нь хөд- лөөд прэхээрээ ухаан нь тунхарч ТОМ0010й ЯВААРАЙ! Улаанбаатар хотын Сүхбаатарын районы цагдан сэргийлзх хэлт- сийн насанд гэмт хэргэзс урьдчилан сэргийлэх хүрээгүй хүтүүсийг албаны ахлах байцаагч Т.Пүрэвсүрэнтэй манай сурвалжлагчГ. Ня- маа, өсвөрийн сурвалжлагч Н.Давааням нарын хийсэн ярилцлагыг өөртэй нь ижил балчир сайхан эрүүл биед мэс хүргэж байна. Ху- руугаа хутгаар огтлөхөд бид яаж эмзэглэдэг билээ дээ. Тэгэхэд хүн рүү хүйтэн мэс дүрнэ гэдэг тийм амархан хэрэг гэж үү! Үгүй ээ. Өврийнхөө бие хгад хайртай ши- гэз хүнийг хайрлах учиртай. Энэ тал дээр их доголдож байна. -- Сүүлийн үед ар гэртээ, аав ээждээ тус болохоор дэлгүүр хор шоо руу дэгдсэн хүүхэд уйлсаар эргэж ирдэг боллоо гэлцэх юм. Тамхичин банди пар тэдний талх, махны мөнгийг дээрэлхэн булааж авдаг болжээ, Энэ талаар та ярих- гүй юу? Т.П:--Ийм яриа мэр сэр гарах боллоо" Одоогоор сэргийлэх бай. гууллагад бүртгэгдээгүй л байна. Гэхдээ бид анхаарал тавьж эхэл- лээ, Хэрвээ том нь бие багатай гаа, чадалтай нь сул доройгоо дээ- рэлхэнй, тэр Дундаа мөнгө төгрө- гийг нь авч байгаа бол ялахын Ч аргагүй томт хэрэгт юм, -- Тэр ч байтугай өвлийн өвгө- нөөс бэлэг хүртсэн нэгдүгээр ан: гийн нэг хөвгүүний ууттай бэлэг- нээс аль л амттайг нь булаах гэ сен төхиолдэл бас гарлаа. Т.Иї:--Хүнийхээ хувьд бодож узэхэд ЭНЭ бол вх муухай юм. Дүү шигэз хүүхдийн онц сурч байж хишнит хүртсэн атгахац бэлэг- ний амттайг шүүрч авна гэдэг хэр: гийн хувьд ялимгүй ч хумсалсаар хумсалсаар гэгч л болно, -- Охидыг дээрэлхэх, хүчир- хийлэх явдал мэр сэр гарч байгаа тухай ярих боллоо. Энэ талаар ярихгуй юу? Т. П:--Энэ тухай хүүхдүүдэд ярихаасаа би ичиж байна. Гэхдээ хүчингийн хэрэг гарч байгааг нуух гэсэндээ биш шүү! Сургуулийн су- рагч охинд, хөвгүүд ийм замбараа- гүй явдал гаргаж байгаад бид бүг- дээрээ дүгнэлт хийх хэрэгтэй. Ер хэлж чадна. - -- Хүүхдүүдийн дунд нэгнээ онгироох, дэвэргэх нь их байдаг бололтой. Өөрөө хэрэг сэддэггүй мөртлөө бусдыг хатгаж өдөөх хэ- рэг гэмт хэрэг мөн Т. П:--Ийм тохнолдол байгаа нь үнэн. Нэг үгээр хэлбэл найз нөхрөө хэрэгт түлхэж байгаа тийм бид нэлээд анхаарч бай- на. Хоёр хүүхэд хоорондоо ам муруйж байхад хор шарыг нь маа- жинх, өдөөх зэргээр зодоон, цө- хионд хүргэдэг, тэгээд өөрөө зү- гээр үлддэг хүүхэд бөл гэмт хэ. рэг гарах нэг үүсвэр болдог уч- раас зохих арга хээгжээ авзахуу- лах учиртай. Харин эз зүйгий нь олж зөвөөр зохицуулах нь найзын хувьд ч, иргэн хүний хувьд ч чу. хал. Манай хүүхдүүд үүнийг ан- хаараасай. -- Та гэмт хэрэг гэж юу вэ? гэ- дэг талаар хэлж өгнө харш туу үйл гєсэн үг. Хүнлэг бус явдлыг хэлж байгаа хэрэг. - Элдэв мансууруулах бодис үнэртэх, ах зах хүний өөдөөс эв- гүй үг хэлэх, хууран мэхлэх, ху- дал хэлэх энэ бүхэн түүнд брно биз... Т. П.--Тэгэлгүй яахав. Хүн бол эелдэг зөөлөн зантай, жураж тай дэгтэй, гоо сайхан байх учир- тай. Тийм учраас хүн болох ба- гаасаа гэж манай ард түмэн ярьд гийг санаж одооноос биеэ хүмүү- жүүлж, олны дунд төлөв түвшин “зөв яваасай. -- Сүүлийн үед 13-16 нак- ны хүүхдүүд хэрэг түвэгт өрөоцол- дох нь их байна гэж ярьдаг боллоо. Таны шанлоор бол шалтгаан нь П:-Заавад муу үйлд уруу татагдахын учир юу вэ? Сайн таж руу бас татаж болно биз дээ. Н жинхэнэ сайн нөхө найз байх нь үерхлийн э| П ї! зорилго юм. Эцэг эхчүүд уруу 18- тагдаад гэж хүүхдээ өмөөрөх ЯЁ- дал Хүүхдүүд ч гэсэн өөрий” гөө ингэж өмгөөлдөг. Уруу татаг- даж байгаа бол тар хүү үнэхээр сайн хүүхэд мөн гэж үү? гэж асуу- маар байна. -- Та бид пнонер сурагчдын байгаа гэмт Манай ” өөрсдийн бичих т ухаан мэргэн ЦУГ ХЛЬ” БАР БОЛ «Е» хэсэгт: Англи, Гол- ланд, Ирланд, Ёгипет улс (Кальяри, Малермо хотуу- дад) тус тус тоглоно: ЭР а ө.Ф , ТРтэхэл дэр ОЧИХ тод ТтоТтЛонНО. «А» хэсэгт: Игали, Австри, Чехословак, АНУ (Ром, Флоренц хотуудад) Өнгөрсөн оныг ХИ сз- рын Өчнд Италийн НИЙС- лэлд дэлхийн аварга шал- Хүүхдүүд ээ” Та парын гаруулах хөд бөмбөгийн сонирхон уншгсг «Спорт- чиний нөхөр» булан ИЙтг- лид болох хөл бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруу: лах тэмцээнд зорнулагд- лаа. Энэ спортод дургүй, сонирхлэггүй хүүхэд бараг Хойшид, байхгүй байхаа. буландаа спортын альтөр- лийн талаар нийтлүүлэх, 14 дэх удаагийн тэмцээ- ний шигшээ тоглолтын су- галаа хийсэн билээ. Дэлхийн Хөд бөмбөгийн од болсон Бразилийн Пе- ле, Английн Бобби Мур, ХБНГУ-ын КХ- Румме- нитге, Уругвайн РУбец Со са, Аргентины Дандэль Пассарелла, Италийн Бру но Конти нар сугалж: зургааш хзсэгт өрсөлдөх багуудыг тодруулсан: юм. шээ тоглолтонд, өрөл: цөх 24 баг 6 хэсэгт ху- ваагдан Италийн 12 хє «Б» хэсэгт: Аргентин, Румын, ЗХУ, Камерун, (Милан, Бари, Неаполь хотуудад) «С» хэсэгт: Бразил, Швед, Шотланд, Коста- Рина (Турин, Генуя хо. туудад) «Д» хэсэгт: ХБНГУ, Югослав, Колумб, Ара- бын Нэгдсэн Эмират улс (Милан Болонь хотуудад) «Ё» хэсэгт: Бельг, Уруг вай, Испани. /Омнөд. Со- лонгос (Версн, Удине хо- туудад) Эхний, тоглолт УТсарын 8-нд Аргентин -Намерун улсын багуудын -Хооронд лж тоглолт 141! сарын 8-нд Ром хотын «Опимпико» цэнгэлдэх хү рээлэнд явагдана. Энэ удаагийн тэмцээний бэлгэ тэмдэг нь «Чао» нэр- тэй хүн дүрс юм. Итали чууд энэ үгийг өргөн хэ- рэглэдэг бөгөөд зэнз нь олон утгатай ирэздүйн сайн сайхныг билэгддэг учир санал Хөл бөмбөгийн «Спар- тан» багийн ахлагч, спор- тын гавьяат мастер Федор ЭНЭ УДАА Ч ИТАЛИД ОЧИХ БАЙХ нийг хайрлан хүндэлдэг. Зөвхөн Черенковын тог лолтыг харах гэж цэнгэл- дэх хүрээлэнд очдог хү- мүүсч олон байдаг байна. Довтолгооныг зохион байгуулах гайхалтай чад- вар, цагаа олсон оновчтой дамжуулалт, уран тоглолт, зелдэг даруу нөхөрсөг ча- нар энэ бүгдэд нь хүмүүс дуртай ажээ. Черенков анх аавтайгаа цуг хөл бөмбөгийн тэмцээн үзэж өөрийн баг «Спар- тан»-аа дэмждэг байлаа. Тзгээдч энэ кй!бын хүүх- дийн секцэнд орж хичээл- лэжээ. Тухайн үедээ алдартай гэгдэж байсан хөл бөмбөгч Каликов, Осянин, Булга- ков, Абрамов нарын бэлт- гэл сургууль хийхийг Нь харж алдарт Пеле, Ди Сте фано нарын тоглолтыг үз- дэг байсан нь түүний ирэз- дүйд нөлөөлсөн байж бо- лох юм. Черенков 1984 оны олимп, 1986 оны дэлхийн аваргын болон 1988. оны европын аварга шалгаруу- лах хөл бөмбөгийн тэмцээ ний шигшээ тоглолтонд оролцож чадсангүй. Хүн бүр гайхаж байлаа. Учир нь тэр урьдчилсан бүхтог лолтонд ёстой л.вялалзтал сайхан тоглосон байв. Ха- рамсалтай нь спортын «аз» дутсан байжээ. -- Улсын шигшээ багт тоглох хугацаа дуусаж бай- на. Одоо өөрийн багтаа л тоглоно доо. гэж тэр ярь- жээ. Харин 1989 он түүний” хөл бөмбөгийн түүхэнд хоёр дахь сэргэлтийн үе боллоо. Улсын шигшээ ба- гийн бүрэлдэхүүнд, орж дэлхийн аваргын. урьдчил- сан хэд хэдэн тоглолтонд оролцож үүргээ «онц» бие- лүүлжээ, «Спартак» нь ч ЗХУ-ын аваргын цолыг ав- чээ. Черенков энэ хүндэт цолыг гурав дахь удаагаа (19Т7, 1987, 1989 онуу- дад) хүртжээ. -- Италид, болох дэл- хийн аваргын тэмцээнд ор но. Ямар ч гэсэн эхний бөмбөгийг хаалганд оруу: лахыг хүсч байна гэж Че- ренков ярьжээ. Энэ удаа тэр Италид очих байхаа. 2277 | олон хожил | ХҮЛЭЭЖ БАЙГАА. «Аянс» багтаа тоглохыг тодрон гарсан ажээ. шилдэг хэл хэлсэн нь оргүй үг байжаэ. урьжээ. Энэ үеэс л тэр болсон нэг Тивийн шилдэг довтЛог- Очид өлгодот «Мөнгөн гу- тал» шагналыг 1984 онд, түүнээс хоёр жилийн Да» раа өрсөлдөгчийнхөө хаал- танд 837 бөмбөг оруулж «Алтан тутал» цомыг ав, гэмтэл авсан учир нэг их | Эмнэлгээс: тоглосонгүй.. - гарсны дараа нөөц тамирч- наар удаан суужээ. Рол- ландын шигшЭэ багийн дасгалжуулагч Р, Михелс удаан бодсоны эцэст ван Бастенг европын аварга шалтаруулах тэмцээнд багтаа авч ХБНГУ-д ир- жээ, “ЗХУ--Голландын х00- ронд болсон эхний тойр- гийн тэмцээид | түүнийг сүүлийн хэдэн минутанд: л талбайд, гаргажээ. асуулгаар «Чао» «УЛААН ОД» Дэлхийн спортын том баяр энэ тэмцээний бэлт- тэд ажил үндсэндээ дуу- саад байна. Таван тивийн миллиард гаруй хүн «Нэг номерийн спорт» гэгддэг хөл бөмбө- гийн дэлхийн аварга шал гаруулах тэмцээнийг тэсч ядан хүлзэж байна. ИТАЛИ90 БАГААС ТӨРСӨН: ДИЕГИТӨ Аргентины нарт хеа бөм- бөгч Диего Армандо МаА- радонагийн тухай манай спорт сонирхогч хүүхдүүд сонсож дуулсан байх. Буэнос-Айресын захын хороолол. дахь шавар шал- баагтай гудамжны Фифи- то районд тэднийх амь дарч байлаа. Хүүхдэд, тог- лох тоглоом битгий хэл хоолгүй хонох өдөр олон. Хүүгийн эцэг Диего өдөр- жин шөнөжин гурилын тээрэм дээр ажиллана. Ядуү зүдүу ийм л амьд- ралд Марадонагийн ХҮҮ- хэд нас өнгөрчээ. : Диегито. хүүгийн гурван насны ойгоор ах нь түүнд жинхэнэ арьсан . бөмбөг бэлэглэжээ. Хүүгэзсээ »7 р» “багийнхан «Улаан-Од» нь ямар ч Х Р ү эм... ,? Ю Г Эл хн Вэша-эныннтУмЛЫ тоглоно, хожиж л орхино. Аавынхаа буянд Марадона . зөрүүд бөөрөнхий бөмбө- гийг ч ёстой «элдэвлэж» сурчээ. 14 настайдаа Диегито «Аргентинос Хуниорс» клубтэй гэрээ хийх өгөөч гэж ааваасаа гуйсан бай- на. Энэ үедээ тэр муугүй тоглож сурсан байлаа. Ха- рин өөрөө бол үүнээсээ илүүг мөрөөдөнө. Эндээс л түүний спортын амьд- талын зам нь эхэлжээ. Одоо. дуу Усо, нь бас: хөл бөмбөгөөр хичээллэж бай- гаа аж. Алс холын ИНнЗ- лийн Неополоос гэрийн- хэнтэйгээ утсаар ярихдаа. Уго яаж тоглож байна? Хичнээн бөмбөг хаалганд, хийв? гэж. асуудаг. Эцэг вь Уго-г магтаж, өнгөрсөн тэмцээн дзэр гайхамшиг- тай бөмбөг Хийснийг 084- хархан -3 -о «Би тийм бөмбөг “500т хийсэн. Дахин Да- хин сайн сургуулил» гэж захина. Дүүгээ өөр шигээ болгох гэсэн ахын Хатуу шаардлага энэ юм. «Напо- ли»-тай гэрээгэз дуусгаад Марадона гэртээ ирж ДҮҮ вартайгаа хичээллэх бодол- той гэнэ. Францын хөл бөмбөгийн нэрт мастер Нлатини НЭГ бус удаа. «Би Марадона шиг тайхамшигтай техник | эзэмшЭэгүй» гэж. тоглол- тынх нь -ур чадварын. ТҮ”. хай шагшин Өгүүлж бай- жээ, «Улаан-Од» багийн хүү ингэж хөл бөмбөгчин бол- сон доо. “7 «ЄПОРТ-ЧИНИЙ НӨХӨР» АСУУЛГА Ээ» . . . - 94,2:6.25 . 2 «. 820 . « ЁГ”ТЄЭЭГ1Т 122777 | | | | жил, 2-оос дээш жил (зУру Ї. Манай булан чамд ямар санагддаг вэ? ГУ? 2»:А4-а86 2. Цаашид юу нийтлүүлэхийг хүсч байна. . . ханын хү Чиний нэр «. ««. ХОЖИЖ" ГЭЛЭГ, 252225 2: оо ЄХол Хүүхдийн зохиолыг өр- гөөнд шавилан суухыг хү сэгчнД нэмэгдсээр буйд баяртай байна. Монголын зохиолчдын эвлэлийн Хо0- рооны 11 бүгд хурлаар хүүхдийн утга зохиолын тухай асуудал хэлэлцэж, хүүхдийп зохиолч авьяаст- ныг олж тодруулах талаар чухал шийдвэр гаргалаа. Эх орны өнцөг булан бү рээс өргөөндөө ирсэн та нар дундаас арав, хорийг байс гэхэд, ганц хоёр ч бол- тугай хүүхдийн сайн эзо- хиолч төрж гарвал санасан минь талаар болсонгүй гэж сэттэл дүүрэн явна. Өр. гөбнд янз бүрийн насны хүүхэд ирлээ. Дөнгөж .ун- шиж бичиж сурсан шинэ сурагчаас арван жилийн сургуулиа төгсгөхөөр зав- дан буй охид хөвгүүд хүр- тэл байна. - Булган аймтийн Бүрэг- хангай сумын 8 жилийн сургуулийн Їзчийн «Б» ан- гийн сурагч Б.Ганчимэг: -- Хэдий дөрөвхөн мөр Ч анхны , шүлгээ. -шал- туулья! гээд «Хүүхэлдэй» шүлгээ барин зогсоно. Дээлтэй хөөрхөн хүүхэлдэйг би Дэлгүүрээс өргөж авсан Эрдэм сурахаар явахад тэр Эмээтэй үлдэх болсон тэж иний хамгийн бяц- хан шавь Б. Ганчимэт ун- шив, Би энэ шүлэгт онц дүн тавимаар байна. Баруун--Урт хотын 10 жилийн дунд сургуулийн 10 дугаар ангийн сурагч С. Оюунчимэг: -- Надад сургууль төгсч том хүн болох нь их уйт- тартай юм їг санагдана. Үргэлж л хүүхэд хэвээрээ байх юмсан гэж ярьж бай- на. Насан турш хүүхэд сэтгэлээ л хадгалж /явж чадвал хүүхдийн сайн зо0- хиолч болох нь лав- Өн- “гөрсөн хичээлээс хойш С. :Оюунчимэг олон шүлэг бичжээ. -- За уншаарай! - Би «Нэр» “уншгья! шүлгээ Амгалан тэдэт нэрийг Аавд өвөө нь өгчээ. Баатар тэдэг нэрийг Багад минь аав өтчээ Ваанжил гэдэг нэрийг ОЦ, Батбилэг 1965 онд Д..ДАВААНЯМ | Балтир дүүдээ өгнө, би Цагаан толгойн үсэт шүт Цаашдаа манайхан өнөр болно, Бас л онц тавьмаар шү- лэг, Ганчимэг, Өюупчимэг хоёр анги, насаар зөрөөтэй ч хүүхдийн сэтгэлд нэт л ойр, уран санаа гаргах гэсэн оролдлого нь адал байна. Та хоёр хүүхдийн зохиолын өргөөнд эгч дүүс болж хэн хэндээ дэм болон явахад тэмгүй, Хүүхдийн утга зохиолын хүнд хэцүү “ШИНЭ ШҮЛГЭЭ УНШААРАЙ аян замд бие биедээ туслах авьяаслаг сайн нөхөд хэ- рэгтэй. Чингээд шинэ хичээлдээ орьё, 3 -- Гэрийн даалгаварт юу өглөө? -- Үйл явдалтай шүлэг бичиж ирээрэй! тэсэн, ЧМНавь нар даалгавраа шалгуулж үйл. явдалтай шүлгээсээ уншлаа. “Одоо бие алдаа оноог-нь хэлье! Баянхонгор аймгийн Богд:сумаас шавь В.Одмаа, «Зүүд», «Хэл» гэдэг шүл- гээ үйл явдлаар амилуул: жээ, Миний ихэд олзуурх- сан нь чиний шүлэгт үйл үг зонхилж байна. Хүүхдэд зориулсан шүлэгт тэмдэг нэр бага. нэр үг болон ихэвчлэн үйл үг байх нь зохимжтой. Мөр болгон нь утга санаа гаргасан биеэ даасан Өгүүлбэр байвал нэн сайн. Тодотгол ихэдвэл хүүхдийн зохиолын тамир сульдана. Гэтэл нэлээд шавь нар маань, А “үстийг таниулсан Арвин эрдмийг хүртээсэн Ачит багш нарынхаа Алдрыг магтан дуулья тэх зэргээр мөр бүхнээ то- дотголоор тууруулж, харин ч багшийнхаа дүр зургийг бүдгэрүүлэхэд хүрчээ. Түү: ний оронд багшийн дүрийг үгээр зурах үйд явдал хэ- рэгтэй. Үйл үг голлохын учир нь хүүхдийн зохиол үйл хөдөлтөөн сайтай байх шаардлагатай л холбоотой. Н: Лара 52 дугаар сургуулийн хоёрдугаар ан- Ан сурагч Б, Мөнхцэцэг «Унтаахай» шүлэттээ: Нанзад хичээл дээр Бороо орж байна. “Манай: өвөө айхтар мэр- тэн юм аа, Өчигдөр гэ рийнхээ сүүдэрт чөдөр зан- тидаж сууснаа г«За яамай ган тайлах нь, Энэ лүүр чаигарсныг. рай бүүр хуруу унтдаг орох з0ё. 223 32575720,,000209 ЗөгсУӨд ын, гүй шүү гээд» байсан... Бороо ёстой асгараад 4 байна даа, Өглөө болтол ороосой. Тэгвэл Мооно бид хоёр өдөржин зурамчилна. Дээд тохойн хонхор бүхэнд ус тогтоод хэд хоног зурам- чилахад таатай болно. Бас тэрийн бүслүүр чивчирвэл бороо ордог учрыг өвөөгөөр яриулж бяцхан ном хийнэ, Түүнээ «Мэргэн өвөө» гэж 4 нэрлэнэ. е (ӨГҮҮЛЛЭГ) Оройн солонго Аав үдэш эмээлээ ь саар ож ирэх мин 27 - таа тохмоо майханд хий» Найзууд нь «унтаахай» гэдэг Завсарлагаар үймүүлж гардаг За одоо л унтаасай! гэж бид хүсдэт тэжээ. ГовьАлтайн Хөх морьтын Наранцогоо, Өвөр- хангайн . Хархорины Б. Мөнхчимэг, Баянголын Ч- Оюунчимэг, Завханы Зав- ханмандалын Р. Уутанбаа- тар, Баян-Өлгийн 10 жи- лийн 2 дугаар сургуулийн М. Гансүх нарын шүлэг, ФГүүллэгүүд цөм ло үйл явдалтай сонин болжээ. Ер нь амьдралд тохиолдсон сонин үйл явдлаас ургуу- лан урнаар дүрслэх нь ерөнхий үтээр бичсэн шүл- тээс тод ялгарч байдаг. Дундговь аймгийн Сайн- цагаан сумын дунд сур туулийн дэргэдэх эхлэн бичигчдийн нэгдлийн багш Ц. Уртнасан шавь нартай- таа хүүхдийн зохиолын өр- гөөний хаалгыг тогшлоо. Тус сургууль бяцхан авь- яастны бүтээлээр шүлгийн цомог хэвлүүлсэн байна, Сайнцагааны хүүхдүүд: - Гэрийн даалгавраа шалтуулья, багш аа! гээд бичсэн шүлгээсээ уншлаа, Би ч чих тавин сонслоо. Дүү бөмбөг хоёр Эрээхэн бөмбөг » бөмбөрнө Энхрий дүү. минь өнхрөнө Өнхрөөд хол явчихвал Өөдөсхөн дүү минь уйлна Нойрсоод срас Тэс Эрээхэн бөмбөг уйдна. шал ЧҮЛТЭМЖАМЦ (Ц- анги) Таачихлаа Цэнхэр самбар Ч нэвтрүүлгийт эцгээ дүү минь сонсож Ч байлаа өрвөн хүн нэг Дөр малгайтай Тэр юу вэ. хүүхдүүд ээ! гэтэл Дүү хүлээн авагчид ойртон Ширээ! гэж чанта хэллээ “Нээрэн дүү минь таачихлаа Нэвтрүүлэгч ах сонсоо болов төвэл маргааш өглөө заа- вал бороо шивэрч л байна. -Аав минь оройн солонго үзсэн ажээ... : Тод солонго Борооны дараа солонго арилж наран гийхэд «Хо» нино холхон бэлчээ!» гэвэл дүү бид хоёрын нар гарна, Олоон хонот сүргийн бэл- чээрт тоглоно, Аав тод солонго үзсэний ач ЭНЭ билээ... : Жижиг солонго -- Дулаан юм өмсөөд Бамбарууш Уулын амьтад Уйдаж байгаад болов уу? Дах дэгтийгүй Даарч байгаад болов уу? Ойн бамбаруушийт Орой нь авчраад Хамаг тоглоомоороо Ханатал тоглуулаад Өглөө нь хүргээд Өгчих юм сан даа! Т. ОТГОНТУЯА СУ анги) Цоохондой Цовоо ишиг минь Цоохондой нэртэй Цовхорч дүүлээд Намайг унагачихав Босохгүй болохоор Гилжийгээд л харах юм Босоод явахаар Дэвхцээд л хөөрөх юм Ц. НЭМЭХБАЯР (СҮЙ анги) Сайнцагааны бяцхан шавь. - . нарынхаа шүлэгт онц дүн тавьбал яруу найрат С0- нирхогч танар дургүйцэх- гүй байхаа. Шүлтүүд Нь үйл явдалтай, хөгжөөнтэй уран санаатай болжээ.Сая- хан би нийслэлийн есдүгээр сургуулийн | хүүхдүүдтэй уулзлаа.Олон хүүхэд гар өр- гөн босч зохиосон шүлтээ уншлаа. Дүрслэн зохиох чадвар дутагдаж байна уу даа гэсэн бодол төрж СУУ лаа. Хүний сэтгэн бодох чад- вар хязгааргүй. Тиймээс аль нэг хэв загварт бариг- далгүй чөлөөтэй урнаар дүрслэн, сэтгэн зохиохыг зөвлөе, Хүүхдийн зохиол бичих тухайд үл ухагдах зүйл байваас асуугаарай, шавь нар мины Гэрийн даалгавар буюу пэг шүлгийн уралдаан Эдэ удаагийн гэрийн. даалгавраар та нарын дунд нэг шүлгийн уралдаан зар- лаж байна. Сэдэв нь «Нэ- гэн завсарлагаар», Хичээ- лийн нэгэн завсарлагаар болсон хөгжөөнтэй сонийи явдлаас санаа авч урнаар зохиолч , Ж.ДАШДОНДОГ малдаа яваад байвал тэр өдрүүдэд тэнгэр нх муу байна. Аав минь арилахгүй тогтсон Солонгоо үзсэн ажээ. Ён Улаан солонго Өрхөндөө олс дээсээр даг руулга хийнгээ гол дээр хатаахаар тавьсан юмаа бушуу оруул гэж биднийг шавдуулаад байвал хүчтэй ОРОН БҮХНМЯ ПРОЛЕТАРМ НАР нэ ХОРОО Д СҮХБААТАРЫН мпПь-ын төв зөвлөлийн сонин нүүрнээс ё Гэ.) (СУР- ХҮҮХДҮҮДИЙН САНАА- 1 ж «ЧИНИЙ АСУУЛТЫН ХАРИУ» БУ- ЛАНД: ДЭЛХИЙН ДОЛООН ГАЙХАМШ- х «ТАВАН ШАР»-ЫН ГЭРЭЛ, ВАЛЖЛАГА) ХЭСЭГ СУРАГЧ БҮТЭЭЛЧ ЛААС БОЛЖ ЗОГСОХОД ХҮРСЭН ГИЙН НЭГ «СЁМИРАД ХАТНЫ ДҮҮ- ХӨДӨЛМӨРИЙН БРИГАД БАЙГУУЛАН ОРШИН СУУДАГ ХОРООНЫХОО БҮХ ЧИЙДЭНГ ГЭРЭЛТЭЙ БОЛГОХ ЗОРИЛТ ТАВЬЖЭЭ. ЧИЛСАН ЭНЭ АЖИЛ ЗАРИМ ТОМЧУУ- БАЙНА. ЖИН ЦЭЦЭРЛЭГ»-ИЙН ТУХАЙ. ШЧУ нүүрнээс 4 АНГЛИ ХЭЛНИЙ ГУРАВДУГААР ХИЧЭЭЛ 6 «БААТАРЧУУД» СОНИНЫ ЭНЭ ОНЫ АНХНЫ ДУГААР ГАРЛАА. -« ЕРТӨНЦӨД ХЭН ХАМГИЙН ХҮЧТЭЙ ВЭ! -- ТӨМӨР ХҮРТЭЛ «ЯДАРДАГ» ГЭСЭН үнэн ҮҮ! --ХОЁР ХОЁР, ТАСЛАЛЫН ТУХАЙ ХӨГТЭЙ ЯВДАЛ . ЗЭРЭГ МАТЕРИАЛУУД НИЙТЛЭГДСЭНИЙГ УНШААРАЙ. 6 Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛӨӨР ” 6 Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ ГАЗРААР 6 1990 ОНД ЯМАР ХУВЦАС ӨМСВӨЛ ИЛҮҮ ЗОХИМЖТОЙ ВЭ! --(ШИЛМЭЛ ЗАГВАР ЗОХИОН БҮТЭЭХ . ТОВЧООНООС ХИЙСЭН СУРВАЛЖЛАГА ОХИД, “ХӨВГҮҮДЭД ЗОРИУЛСАН ҮЛГЭР, ЗАГВАР) 6 ХҮҮХЭД УРАН зохиол -- За хэн унших вэ? «Багшийг хэлж дуу. саагүй байтал анги дүү- -рэн тар өргөлөө. | -- Наранбаатар ун- шаарай. -- Наранбаатар но- моо бариад уншиж-эхэл- сог хөшиг алгуур нээгд: лээ, Нарны туяаг санат- дуулам хурц гэрэл тайз» наа тусахуйд үзэсгэлэнт байгалийн дундах Ц2- цэгс адил охид. хөвгүүд эгнэн зогссон байлаа- Монгол дээл чавхай- тал өмссөн хоёр охин тэдний өмнүүр гарч ирэн мэхийн, амар мэндээ мэдэлцээд ардынхаа зан заншил, авьяас билгээ сорилцохоор ирсэн 08» гуудыг танилцуулав. Нэг нь «Түмэн эх», нөгөө нь «Ирээдүй», гу" рав дахьнь «Есөн эрдэ? нэ» нэртэй багуудыг сон” гуультан сурагчид бүр” дүүлж байгаа ажээ. Билгийн улирлын тооллын шаргачин мо- той жилийн өвлийн дунд их сарын улаагчин үхэр өдөр явагдаж буй энэ тэмцээн найр наадмаа дуу хуураар эхэлдэг ар- дынхаа сайхан ёсыгда- х “эвчээнэчигтэээчвэтүэгЄэТҮүИҮ 2.0 нэн | 02,8-4, С8ЛЛХЬ Жилдэ: | 1 ї Үнэ 10 мөнгө “га ч эе 8 (2262) осЫ 1990 оны нэгдүгээг ЇЁ сарын 4 1 БЯМБА лээ, Нэгдүгээр ангид сурдаг гэхэд үг, үсгийн алдаа гаргахгүй сайн уншиж байна. -- Танай ангид На- ранбаатар шиг уншиж чаддаг хүүхэд олон бий юу? гэхэд -- Бараг бүгдээрээ ЦВЭ2910 | 24 ё, 52-2- гу 1 : СОЗС 2. Ї! 1 Ё С Их танхимын го244 ган ая дууны мэндчил- гээгээр эхэллээ, Улмаар эрэн сурвалжилсан зүй» лээ танилцуулан хүсэл мөрөөдлөө илэрхийлсэн «Зүүдний онгод» яруу найргийн явуулж дуусах агшинд уянгалаг хөгжим эгшиг лэж цэнгээнт бүжгийн тэмцээн эхэллээ. «Мал . төллүүлэх», «Монгол түлхүүр» нэр- тэй үндэсний тоглоом өрсөлдөөнтэй сайхан бо- лов. Элдэв харш үзэгд» лийг шүүмжилсэн «Ши- дэт толь» шог гарааг үзээд хүүхэд бүр хөг жилдөн баясч, «Яг л бидний дутагдал мөн дөө» гэсэн аятай нэгийг бодох нь илт, Тэмцээн дууслаа. Ангир ахлагчтай «Түмэн эх» бат түрүүлж багаа" раа пионерийн зусланд амрах эрхийн бичиг, но» моор шагнагдлаа. Ийнхүү нийслэлийн ТЭМЦЭЭН бо, гэж багш Ч, Юмсүрэн хэллээ. 9 Нийслэлийн: 34.дү- гээр сургуулийн нэгийн «А» ангийн 34 сураг- чийн 18 нь онц сайн сурдаг. Үргэлжлэл нь ТҮ нүүрт 40 дүгээр бүлгэмийн пиөнерүүдийн санаачил- гаар-5, 6 дугаар ангийн пионерийн сонгуульт» нуудын дунд Явуулсан «Номт мэргэд» тэмцээн сайхан боллоо, -- Бүх зүйлзэ бие даан хийсэн. | Өөрсдөө санаачлаад хийвэл бүч тэхгүй зүйл гэж байдагч гүй юм байна гэж түч рүүлсэн багийн ахлагч Ч, Ангир ярьж байхад, -- Их сонирхолтой тэмцээн боллоо.. Манай сургууль дээр 14 хоног лгон ямар Нэг ажил зохиогддог нь бидэнд сайхан санагддаг. Энэ тэмцээнээс бид их зүйл мэдэж авлаа- Харамсалч тай нь дараа нь үзүүлнэ гээд байсан киногоо гаргасангүй, Телевизийн бичлэт хийнэ гээд бид" нийг гаргачихлаа гэж Б.ын «Дэ» ангийн сурагч Т. Уянга, Ц,. Нямжар- гал, 4-аїйн «Бэ» ангийн сурагч Батсуурь, Лхэг- васүрэн нар өгүүллээ. Хүүхдүүдийн санаа» чилга, идэвх зүтгэл, өвөг дээдсийн ёс заншил, үн- дэсний тоглоом бүтд нийлсэн болохоороо энэ тэмцээн аргагүй сайхан боллоо. | Ч, СҮХБААТАР Тїийслэл хөтвөө ажиллаж, амьларч байгаа МИБ-ын ахмад ажилтан бид Монголын баг тарын өлрийн өипохєн |(цук- важ, дэр залуу яасныхаа ажал амьхралыг Сүхбаатарын тэрэмжит МИБ-тай холбож, өсвөрийн улаан бүчтэнүүлтэй ажиллаж байсан сайхан үеэ арга хэлбэр, сэтгэлгээгэ, САНААЧЛАГЧ, БҮТЭЭГЧ ,30ХИОН БАЙГУУЛАГЧ НЬ. БОЛЬЁ 225252: 2: В. И. Лепиннй нэрэмжит МПБ-ын Төв Ордонд инонерийн ахмад ажилтнуудын уулзалтад манай эх орны пионерийн Нийт ажилтанд Захидал МЛ- гээснийг нийтэлж 02йна, болсон мхавэ, М оролцогчид хүсэж байна. мүүжлийн ажлын үр дээшлүүлэх талаар сана. түүхийг үнэн зөв бичих, Хүү- хэд, залуучуудын улс төр, Хү- ронд багш шавь, ах лүүгий, 11Б-ын Элэгсэг дотно ажил хэрэгч 36, боо тогтоож, харилцан бие биеэ- сээ сурч, ажиллахыг дөвд нөлөөг байна. Өөрчлөн шилэчлэлийц тэргүүн эгнээнд пиоперүүдээ л бод- хошуучлан нийгэм, улс төрийд : 2 - 1 4 үй хэлж, ё Өоо”ЛО ар овон ДҮРЭХ” нв хүлэнэн бадкий хүнхэй төмжиагы чуулганд төлөөлөх 288 ОЛГО ү ДАРАНГҮЙ ХЭЛЖ, “Цудралд саачлагж бүсийн хыг өөрчлөн сайжруулах та- ҮҮРЭГ ЮМ. чөөр оролцсон, үеийн нөхдийн хаж 7байсан ахуйн үл мартаг- З0ХНОН байгуулагч байхыг Та маав банал бойлов солилцлоо. Бид пшонсрийн байгуулла. итгэл найдварыг хүлээж бүл- 7 яь ог хулгамгж ЗУГАА бүхэнд уриалж байна, ( Хуримтлуулсан туршлага, Гынхаа үйл ажиллагааг өөрч- зэм, бүлэг, | салааны ажлыг дах. зүсэлт бичиж үлдээ- В.Н. ЛЕНИНИЙ нЭРЭм. тэлдэг чаддаг бүхнээ шионе- ЛӨН шинэчлэхэд гар бие орол- Удирдан вохион байгуулж яв- хойч Ёєн ийн ахмад ажил. ЖИТ МПС-ЫН ТӨВ ОРДОНД рийн залуу ажнлтан, | сон- Цон тодорхой хувь нэмэр оруу- сан зэрэг олон Сайхан дурдат- Х"йЙГ пнонер Хэ байна БОЛСОН ПИОНЕРИЙН АХ: гуультан, Өсвөрийн сүхбаатар- Яах хүсэл эрмэлзэл дүүрэн бай- гал манай ахмад пнонерүүдэд ТАН Нарт уряа. 2 МАД АЖИЛТНУУДЫН Уул чуудад өвлүүлэхэд бүтээлч На. үлджээ. Үе үеийн шшонерүүд Пионерийн ажлыг өөрчлөн ЗАЛТАНД ОРОЛЦОГЧИД шдэвх санаачилга гарган, хүч бололцоогоо дайчлан ажиллах нь ишонерийн байггуллагын өм- САЙН ҮЙЛСИЙГ ДЭМ- ЖИН ТУСЛААСАЙ! «Таван шар», Толгойтын районд таван шар байшин байдаг болохоор ийм нэр | өгчээ. | г- Яагаад танар энэ | ажлыг хийх болсон Юм бэ? г- Энэ явдал таван сард | (1989-оны) “болсон юм. | Манай Онтябрийн районы | ОСГ-ны У! хорооны хэсэгт | бүлэг хүүхэд сахилга ба: | тын зөрчил гаргасан тухай | телевизээр харуулсныг та | санаж байгаа байх. Харамсалтай нь ганц энэ биш. Ер нь манай хороонд | харанхуй болохоор жижиг зөрчлүүд мэр сэр гардаг л даа. Үүнийг зохицуулахын тулд бид сургууль, эцэг эхийн зөвлөлтэй хамтран хороо хорины эргүүлд гар- даг боловч тэр болгон үр дүнгээ өгдөггүй байсан, Чухам яагаад зөрчил га- раад байгаа шалтгааныг Л олох хэрэгтэй байв. - Яаж олсон юм бэ? -- «Таван шар»-ын хэм- жээнд сүүлийн гурван жил тудамжны гэрэл асаагүй. Манай байрныхан орой бо- лохоор гадаа сагс их тог- лодог байлаа, Тоглож иог Их Гавьсан юмгүй харан- хуй болчихно, Эхлээд сагс- ны талбайн орчимд гэрэл- тэй болчихвол мөн сайхнаа тэж ярилцаж байснаа нэг маань, ер иь байрныхаа эр: | тэн тойриыг гэрэлтүүлчих- Пионер насандаа Сурлага хү- маань Өлөөгийн мүүжлээрээ шалгаран МПБ-ын сурган хүмүүжүүлэх 4Зал- рэгт идэвхтэй Фролцоосой гэж шилдэг арга туршлагыг хүндэт шагнал хүртсэн. Өмнөговь аймгийн Даланзадгад хотын 10 жилийн 1 сур- туулийн 7-гийн «В» ангийн сурагч Ж. Алтай ахлагчтай бүл- гийн инонер | сураг- чид энэ хичээлийн жилд ардын зохиолч Ц. Дамдинсүрэнгийн нэрэмжит бүлэг боло. хоор үүрэг аваад ажиллаж байна. Ж. Алтай хамт олныг сайн зохион байгуул- Даг төдийгүй зурж, бичдэг, хөгжим тог- лодог, шүлэг сайхан уншиж, ажил үйлсээ. рээ ангийнхныгаа үл- гэрлэдэг пнонер юм. Т. АЛГААГИЙН авсан гэрэл зураг багачуудыг шинэчлэх шэг шижим нь ТҮҮ- үйл хэ- хэн уламжлал, үр дүнгээ чиний лїс7, СУУ шавыг? ХАРИУ Ази тивийн баруун Өмнөд хэсэгт орших Тигр, Евфрат хоёр мөрөн Кавказын уулнаас эх авч урссаар Персийн буланд цутгадгийфр Хүү- хэд та нар юу эс андах вэ? « МЭӨ хоёрдахь мяпган жилийн эхээр Вавилоны хүчирхэг Хаант улс тогтож үзэсгэлэнт тунгалаг Евфрат мөрний эрэг дээр Вавилон хотоор нийслэлээ хийжээ. Хаммурапи хааны үед хүчирхэг мандсан Вавилоны хаант улс нийслэл хотдоо Мардух бурханд зориулж үй олон хүн дуган, мөр- төлийн дацан барьж байгуулжээ. Зөвхөн нэг тэнгэр бурханд зориулж 53 сүм, суварга сүндэрлүүлсэн байна. Вавилоны хаан Навуходоносор газар дундын тэнгисийн эрэг орч- мын нутаг Лиди орноос “Семира- мид гэгч үзэсгэлэн гоо бүсгүйг хатан ширээндээ залж авчирсан чинь халуун элсээр төөнөсөн Ва. вилон хотод уйдаж, уул усны сэ- рүүн ундаатай, ургамал модоор арвин баялаг төрсөн нутгаа сэтгэл зүрхээ өвдтөлд санагалзаж, зүс царайгаа алджээ. Хаан хатныхаа Уй гашууг тайлах тэж шатлан дэнжилсэн гайхамшигт цэцэрлэг байгуулжээ. Түүнийгээ «Семира- мид хатны дүүжин цэцэрлэг» гэж нэрлэжээ. Зуун жил өнгөрөхөд гайхам- шигт дүүжин цэцэрлэгийн арчилгаа суларч, үер, хур борооны усанд угаагдан идэгдсээр аажимдаа нур- жээ. Би лэн 1990.1.19 Улаанбаатар хот өгсөн шинэ Зургаа. Семифамцд хатны дүүжин цэцэрлэ) Алдарт түүхч Геродотын бич, сэнээр дүүжин цэцэрлэгийн өндөр 200 тохой буюу 100 м ӨНДөр байсан гэдэг. Тэр үеийн уран барилшыд ямар их мэдлэг чадвартай, Зур. хай, математикийн ухаалаг сарууд оюун билэгтэй байсан нь дүүжин цэцэрлэгийн инженерийн байгуу. ламжаас харагдаж байна. Их хүч хөдөлмөр зарцуулж бү- тээсэн дүүжин цэцэрлэгт түмэн зүйлийн амтат жимс ургаж. бүман өнгийг уралдуулсан цэцэг навч тариалж, усалж ундаалж байсан гэдэг. Грекийн алдарт түүхч Геродот: «Дүүжин пэпэрлэгийг үзээгүй хүн бол заантай адил, үзэх дургүй ХҮН бол тэмээ шиг, үзээд сэтгэл нь хөдөлдөггүй хүн бол илжиг шиг лугаа адил юм» гэж хэлсэн нь талаар ч үг биш юм. Мдо291 ХАС: ) 2 «Уншиж, сурка гэдэг анхны танхамшиг, утгыг нь тунгаана гэдэг удаахь гайхамшиг, уянганд нь нэвтэрнэ гэдэг бүхний гайхам. шиг» гэж яруу найргийн их хүн Гёте бичиэ билээ. Б.ЛХАГВААЖАВ (ШУТСС-зы ерөнхий инженер) -- Сайн байцгаана уу? Тэгвэл та хоёр чинь Ганби- лэг, Эрдэнэбилэг хоёр болж таарах нь ээ. -- Тийм ээ. Та ор л доо. -- Баярлалаа. Яасан их амьсгаадаа вэ? г-. Таныг ирэхээс өмнө ТОРНТШЛЫ вэл мөн сайхан аа гэж хэл- лээ. Тэр ярианаас хойш нэ- лээд хугацаа өнгөрчээ, Нэг өдөр хүүхдүүд өөрсдийн найз Эрдэнэбилэг, Ганби: лэгийн эцэг Алагдай гуайд урьд нь төлөвлөж, ярьж явсан зүйлээ хэлжээ. «Зөв л санаа байна, Гэхдээ энэ ч их ажил шаардах даг. Бас тэгээд материал оло- ход хэцүү» гэж | Алагдай туай хариулжээ, Өдөр хоног өнгөрсөөр. Хүүхдүүд Алагдай гуай: таас хэзээ ажлаа эхлэх вэ тэж асууна. Материал ол- дохгүй байна гэж тэр ха- риулдаг байв. Нэг өдөр хи- чээл тараад ирж явтал - Усшу гэснээс одоо- гийн хүүхдүүд спортын энэ төрлөөр их хичээллэдэг болжээ. “У-шу хүнд ямар хэрэгтэй юм бэ? -- Эрүүл чийрэг болно. Бас тэгээд биеэ хамгаалж чадна шүү дээ. -- Танай «Таван шар»-д Алагдай гуай гадаа ганцаа раа газар ухаж суув. Нийт 0,4 метр өргөн, 0,6 метр гүнзгий 526 метр газрыг ухаж шатсан кабе- лийг нь гарган шинэ на: бель тавих ёстой ажээ. Хүүхдүүд ч гэртээ цүнхээ орхиод ажилдаа орлоо. Тэд зургаа, “долдугаар сарыг ийнхүү газар шорооны ажил хийсээр өнгөрөөжээ. Эхлээд арав орчим хүүхэд ажил- лаж эхэлсэн боловч цөөр сөөр байгаад дөрвүүл үлд- сэн байна. Зарим нь пионе- рийн лагерьт, хөдөлмөр амралтын зусланд явах байснаа больж ажлаа дуус- гах зорилт тавьсан гэнэ- Зу- ны амралтын гурван сар нүд ирмэх зуур өнгөрөв. сон. Тэгэхээр та хоёр чинь өөрсдийгөө хамгаалахын тулд У-шу-гаар хичээллэдэг байх нээ, -- Манай «Таван шар»-д харанхуй болохоор гудамж- ны гэрэл гэгээ гэж «бараг байдаггүй. юм.. Тэгээд л зарим үед зөрчил гардаг. Гэрэл тавьчихвал ч манай энд тайван шүү... хөц | МУЖ Ажил хийвэл бүү ай гэ- дэг мэргэн үг бий. Ганби- лэг, Эрдэнэбилэг, Хишиг- тулга, Гантулга дөрөв Алаг- дай гуайн хамт хуучин ка- белийг сольж суулгах, схе- мийг нь хотын шугамаас салгаж байрныхаа подвал дахь цахилгаан .шитэнд холбох зэргээр ажилласаар аравдугаар сард сая нэг ажлаа дуусгасан байна. Хүүхдүүд хийсэн ажил- даа урамшин «Таван шар»ь- ын орчмыг тэр чигээр нь гэрэлтэй болгох зорилгоор бригад байгуулжээ. Гэвч зарим нэг Бур Энн 4 болж ажиллах омжгүйд 2 сэн байна. Мэргэжлийн вэ. мисс хүүхдүүд 5226 тог- // рөгний, төсөвт ажил хийсэн байна гэсэн албан тоот би- чиг өгчээ. Нэг Фсондоо районыг гэрэл гэгээтэй байлгах үүрэг хүлээсэн ОСНАА-н трестийн ажлыг хэдхэн хүүхэд. саналаараа хийчихжээ. Гэтэл гэрээ хийгээгүй учир мөнгө өгөх боломжгүй гэсэн хариу өг- чээ. Уг нь трест хүүхдүү: дийн урмыг бодож мөнгийг өгөхгүй гэхнээ цахилгааны комплекс багаж, холбогд сурах бичгийг аваад өгчих вөл болох байсан. Хүүхдүүд ингэж шагнуу” лах ажил хийгээгүй гэж үү? Нийслэлийн. 12 дугаар Сургуулийн 8-ын «А», «В», Ө9-ийн «А», 62 дугаар сур- гуулийн 8-ын «А» ангид сурдаг Хишигтулга, А. Эр” дэнэбилэг, А. Ганбилэг, Х. Гантулга нартай уул- заж ярилцаж байхад, -- Хэрвээ багаж, хол: богдох материалууд нь олд- дог юм бол «Таван шар»: ыг бүхэлд нь гэрэлтүүлэх ажлыг бид хариуцаад хий- Чихнэ гэж ярьж байсан. Бид хүүхдүүдийнхээ сайхан сэтгэл бүтээлч са: наачлагыг дэмжихгүй юм хэл дэмжих юм бэ? Октябрийн районы маны, трест энэ талаар на гада Үүдэд тусла- БААТАРЧУУД САЙН ХҮҮХЭД Хүүхдүүд хүнд тус- тай олон ажнл хийдэг тэдгийг нэг охин надад ярьсан юм. Тэр 18 ду- таар сургуулийн хоёрду- гаар ангид сурдаг, Нэр нь Д. Жаргалсайхан, Нх сайн хүүхэд бай- на лээ, Яагаад «сайн» тэж байгаагийн учрыг өдоо хэлье. Хэд хоногийн өмнө ЗфВх хүүгээ аваад гэр лүү. тээ явж байлаа. Гадаа хүйтэн байсан болохоор хүн явах вь ховор, Цүнх барьсан жаахан Охин надтай зөрөөд өмн- гөрлөө. Хэсэг хугацаа өнгөрсний дараа, -- Ах аа, хүүе ах аа! гах дуу ард сонсог. дов. Эргээд харвал нө- гөө охин ирж яваа ха- рагдав, - Энэ та хоёрынх УУ? гээд манай гэрийн түлхүүр, миний хүүгийн бээлий хоёрыг надад өглөө. -- Би хүүхдээ тэз- вэрч яваад бээлийгий нь, халааснаасаа тор авах гээд түлхүүрээ унага- сан ажээ. Тэр “бхин туслаагүй бол хүүгийн- хээ гарыг хөлдөөгөөд, гэртээ хариад орж ча- дахгүйд хүрэх байжээ. Бн тэр охинд, --- Баярлалаа. Чи ёстой сайн хүүхэд бай- на. Жинхэнэ пионер хүн мөн дөө гэвэл, - Би баатарчуу- дын гишүүн. |Харин удахгүй пионерт элсэнэ тэж хэлсэн юм. Хүнд туслах сайхан шүү. Ч, СҮХБААТАР Юрий Ермелаев - Хоёр хоёрын хэд вэ? гэж эмзэ нь ач охн- дөрвийг өгч гэнэ. «Найм гээд хэлчих ухаан надад яагаад ор- харчигилллос сонгүй вэ?» гэж (ач шаал оог охин нь харамсан бод- -- Дөрөв! гээд тэр жээ. дорхон нь хариулчихав. -о Ухаантай байна! Д. БОРОЛЗОЙ ор- гэж эмзэ нь магтаад чуулав (Нийслэлийн түүнд цаастай чихэр 1 сургууль) (Математикийн үлгэр) Эрт урьд цагт МА- ТЕМАТИК нэртэй нэгэн тэнд тэнэж явах дуртай сад дургүй. Та оёр хоёр, тасляа- «т амьдран суу- жээ. дийнхөө хүч бусдад тайхуулан, -- Та нар хар л даа. Бид хоёр нийлээд (22 гэсэн тоог бүтээдэг тэж ярьж явдаг байз. Харин таслал тэж жижигхэн биетэй сүү- гэж уг байдаг биз ч хэрэггүй шүү дээ. Сүүнээ Урхуулсан: бас Дахин багасгаж чадна тэгзэд жижигхэн Т тэй. Харин явдаг тэр хоёрууд өөрс- гээд хоёр хоёр ташаа 5? чадлыг туяан, лээ унжуулсан энд нэгэн байсан гэдэг. Нэг өдөр таслал 22. СҮҮЛээ. өргөдөг онгироо зангийн шинж. той тааралдаж гэнэ. Би ерөөсөө сагсуу ул- хоёр толгойгоо гэдийлгээд, чинь -- Таслал чи хэнд Хэрвээ ингээд байх юм бие- бид бол гүй. гэж бол хоромхон зуур 10 шүү гэжээ. - Чи биднийг Үү Ээ? Арай үгүйг байл- Чаддаг юм бол хэлж амжаагүй -- Хэнээс ч айхгүй. байтал ,тасдал, тэр хоё- Таслал ч мөчөөгөө өг- сөнгүй. бас дээ. - Эрийг бүү рд ииииииииииилииииллллллли | богуах: Англиар Х2дэн-юм айна бэ? гэхийг ббм/ тдпу...агг ёїеге? гэдэг. згийн оронд тойлох юм, нэр у232 тадина. уднийгээ олон тодмйд хэрэглэдэг. Хэдэн мод дайна д3? гэж асуух бал НОк/ талц ёгеёв агг їїїете ? гэх жишээтэй” 2:7777Е51272 5 дле, НОм/ тату Үгее8 ? 0аатд) 7дол! Ту, їйүер, 522147:4123 в/х ,8ёуеп ,6/088,пте,, 2ёп Ямар их тоо бүтээдгийг рын дунд ороод 2.2 бэл- хар л даа гэж гэнэ. Г очихжээ. Таслал гэж ийм л хЭ- рэгтэй зүйл дээ. М. БОЛД 44 ах УулА 20 276 . 2 0 -684..411. / Халим, тэмээ, заан гурав хаана амьдардаг 4 вэ? Бодож олоорой. С. БОЛД зурав. Өглөөний дасгал яагаад хийдэг юм бэ? Шөнийн цагт унтаж амрах үед хүн орондоо юмыг сэтгэж чадахгүй бөгөөд хедөлгөөн бага, биеийн бүх. эрхтэн амарсан байдалд бай. даг. Мөн булчин Ч гэ- сэн сул болсон байна. Өглөө босонгуут хүний бие махбод нь түргэн хугацаанд ердийн Хө- дөлгөөнөө нөхөж чалд- Даггүй тул өглөөний дасгал хийж байж.сая бүх эрхтэн хэвийн болж, тархины үйл ажиллагаа сэргэдэг. Өг- “ДУГААР П САРЫН 2-НД »9 өГТСЧ ! 1 . «.454445.».4. лөөний дасгал хийсний ачааргөдөржин сэргэлэн цовоо явах бөгөөд баг- шийн заасан зүйлд ан- хаарлаа төвлөрүүлж амархан тогтоодог юм. Дасгалыг тогтмол хийх НЬ эрүүл МЭНДЭД ВШИГ- тайгаар барахгүй, бие чийрэгжиж өвчин туса- хаас урьдчилан сэргийл- нэ. Хүүхдүүд ээ! Өглөө эртлэн босч | дасгалаа тогтмол хийж . хэвшэЭ- рэй! Б. РЭНЦЭНХАНД Ф-.. 18 ХХ (88 9 «8... Бэх алд 14 5. уа аЕХ Чоио0 323 454 13) хоо Н 233 81! Жу Ү2) 557 шЁЛАС 23 Хо ХМОГ НаЭЛ 5 БЭ 2395 БЭР” За 8 . . . ч УЛУЛАГЭ 58 ЧОРГА ГАРНА. ї (23 ЧТ! ... ч. БААТАРЧУУД | БҮХНИЙГ СОНИРХОГЧ БАГАЧУУД Төмөр ч тэсэн «ядардаг» Хүн ажил хийгээд ядардаг шиг төмөр ч гэсэн «ядардат» ажээ, нь НИСДЭГ ТЭ9- рэгний сэнс эсвэл суурь машины эд ангийг аваад үзье л дээ. Тэдгээрийн төмөр нь ядарч уу үгүй юу гэдгийг. дуугаар нь мэдэж болдог байна. Та нар дэлгүүрт ороход аягыг худалдахын нө заавал ч үгүй тон- шиж байдгийг лав хар- сан байх, Хэрэв хагар- сан бол бөглүү ДУУ гардаг. Хагараагүй бол жингэнэсэн дуу сонсогд: дог байна. Мөн төмөр замаар хурдалж яваа галт тэ- рэтний дугуй үргэлж чимээ гаргаж байдгийг Ч үзсэн байх. Харин сэнс «ядарсан» эсэхийг нь мэдэхэд их хэцүү. .. Чехословакийн эрдэм- тэд нэгэн сонин цахилч таан батаж бүтээжээ. Энэ багаж дуу чимээг өөрөө «сонсож» хэрэв төмөр «ядарсан» бол амраах хэрэгтэй тэж «ХЭЛДЭГ» ИХ увдистай ажээ. Ийм багаж хиз сэн нь аваар ослоос урьдчилан сэргийлэх бо» ломжтой болжээ. с Ж 226/941504/47 Э ИЛТ | ӨГҮҮЛЛЭГ) сонирхов. Алёша хүү ах Ангон- -« Тийшээгээ хар, доо хандан, усан онгоцонд ачаа ачиж -- Тэнгэр хүртэл хэ- дэн километр байдаг вэ? -- Тэнгис, далайг харьцуулбал аль яь илүү гүнзгий вэ? -« Хэрвээ дэлхий бөө- рөнхий Юм. бол нэг та- лаас нь нэвт ухвал нө- гөө талд нь гардаг бо- лов уу? гэх зэрэг асуулт дандаа тавьж шалгаана. Тэр өдөр Антон ахы. гаа хармагц дэвхрэн. цовхчин гүйн очоод, -- Заан, халим хоё- рын аль нь нлүү хүчтэй вэ? Ер нь хэн хамгийн хүчтэй вэ? гэж асуу- лаа. 24. байгаа биз Усан ОнНГО- цонд гуалин, банз, баг ласан зүйл, торх, хайр- цаг тээж тэнгис далай гатлан зөөдөг, Ийм хо- рин таван, тэр ч бүү хэл гучин галт тэрэг багтдаг тийм уужим том ходоодтой: Тийм их ачаа тээгээд тэнгис гатлан зөөдөг. Албша хүү таг дууг гүй болж, дэвхцэн цовх- чин харайхаа ч болив. -- Антон ах аа! Тэ. гээд хэн бүхнээс хүч: тэй вэ? -- Албша больё| Чи өөрөө. бодож ол. Алёша хүү удтал бо- доод хэн хамгийн ХҮЧ- тэй болохыг тааж олсон- гүй. . -- Өргөгч цамхагийг тэр том гарыг хэн өргөж байна? Хэн түүнийг ХӨ: “дөлгөн ажиллуулж бай- на! 3 Айтон олон ажил хЭ- рэг амжуулахаар яарч , яваа аж. Гэтэл Алёша! хүү . түүнээс. салалгүй дагаж, « : -- Та хэлээч дээ, хэн хамгийн хүчтэй вэ? гэж гуйна. -- Чи тэр өргөгч өн- дөр цамхагийг харав уу? Ямархуу хүндийг өргөн зөөж байна гэж бодно. Бүтэц вагон шүү- Чиний тэр «Сонирхоод чинь сэвхийтэд Өргөчих- .нө тэж Антон өгүүлэв. Алёша -хүү, хачирхан гайхсанаа тэр даруй сэ», хээ авч, -- Антон ахаа, тэг- взл хэн цамхагаасилүү скүчтэй ва? хэмээн лдав- дав. Ч тэрэгний зүтгүүрийг .Хэн -төмер, замаар жолоодож, араас нь Олон вагон :Чирүүл- дэг вэ? : -з.Машинист. : 22 т-- УСАН ОНГОЦЫГ ХЭН хөдөлгөж тэнгисийн УУ? дамд жолоодон залдаг (ӨГУУЛЛЭГ) цамхаг, зүтгүүр, усан хөлөг он- -- Тэр галт тэргийг тоцыг хэн “бүтээж хий: хар дав. Хажуу ханан- эд сү: даа улаан таван хошуу байлг тэмдэгтэй цэнхэр зүт- гүүр бүхэл:-бүтэн тавин -- Тэгэхлээр хэн хам- вагоныг дажгүй чирчих- гийн хүчтэй болж таарч нэ- Вагон “бүр дүүрэн рэгний араас нүд бүл- байна? С2. ачаатай. Тэгэхлээр зүт-тийлгэн ширтэнэ. Үнэн -- Хүн гэж Алёша түүр өргөгч цамхагаас юм даа. гайхах баярлах хосло” хүчтэй байгаа биз, -- Гэхдээ зүтгүүрээс намуухан дуугарав. тийм үү? илүү хүчтэй зүйл бий Д. ӨЛГИЙСАЙХАН Алына хүү талт-тэ- юу? гэж Алёша хүү ес орчуулав 1990 оны нэгдүгээр сарын 27. Ме1 а5 Түрүүч нь Ї нүүрт Тэд ангиараа гоё би» чигтэн, хурдан уншигч болох зорилттой байгаа ажээ. Одоохондоо 0баз- тарчуудын гишүүн 9. Энхжаргал, Д, Наран- баатар, Гэрэлт-Од, Г. Мөнхжаргал, Б. Жавх- ланбаатар нар нөхдөө хошуучилж яваа гэнэ. ЗУРАГ ДЭЭР: Д.На- ранбаатар, А. Төмөр» баатар, Э. Энхжаргал С.БОДООШИЙН авсан гэрэл зураг «Баатарчууд»--ын шууданд Миний бодол Би сургуульдаа хоёр арилгасан. Одоо бас нэг гадгүй. эдөр дараалан таних дутагдлыг арилгана гэж тэмдэг, амны хаалтгүй бодож байгаа. Энэ юу Сурагч Г. АЛТАН- трсэн юм. Багш намайг вэ гэвэл цэвэр сайхан . Чимэг (Дархан-13ду- тутагдлаа засаарай гэ- бичдэг болно: Тэгвэл би гаар сургууль. 2-ын гн. Энэ” дутагдлаа ба сайнаас ОНЦ сурч ма- |«Б» анги) Яаж онц сурах вэ? Би сониноо хоёрдахь одоо сайн сураад байна. жилдээ захиалан уншиж . Яаж онц сурах вэ? Найз “байна. Цээж бичиг нөхөд минь надад ээд, Охийх, унших чадвараа | лөөрэй. дээшлүүлэхэд сонин на- Сурагч Ц, ДАНЗАН- дад их тусалдаг. Би уг (Хөвсгөл. нь нэгдүгээр ангид онц Жаргал сум, 8 жил- сурдаг байсан. Харин 2-ын «В» анги) Манай сургуульд тэр- дүүд. Удахгүй бид пино», Пионерт гүүний сурагчид олон нерт элсэнэ. Бэлтгэлээ ээ. 1-ийн «А» ангийн Уьс Чөжэрлл өнг ад ктябрь, Соронзонболд, гурагч Р. -АМ- элсэнэ нэгт алвулнр-ы Анхбаяр, 8-ын «А» ан- гийн Даваагарав, Карз- гоз нар их сайн хүүх- ТАЛАН (Налайх. Шс- хойн бага 8-ын «А» анги) /СЕ СЕЕАМ5... ЕБОМЕКЗ...РЕАСНЕУ... 2-3 2-3 222253 2222-32-24 22:34 (22:23 СОМРИОТЕБВ5... ТУУ0. 85БзУЕМ 8) 9 СНВЕЕ з/бНТ шалэ8) “ӨРООРО | МИЕО! 2) 1 Е/ЕО ТЕМС- | Сссоск5 чЧАМВОВРСЕВЗВ... Өрөө ”ИНДЕКС-- 14140 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатадхэвлэв- 8-8нич33Л ШИНЭ ҮГ ХЭЛЛЭГ 8та// | 8тэ:1| дага | аёгеё/27)/ мод... | 20 С0ит2 /Казгтё /тоолох Отё /уулП| Нэг: ТууО/24:| хоёр : ЇЛтер. (8т(: гурай Ч 70иү/Т2:| д8рө Зууг (Таг) таб . 5/х/8/468) зургад | євүел /єгүп/ долос ЭЕСЭн найм ле /пат|. ёс їеп /Еел| араб ЛИН 1 /”аз7/тёт | /а:|... /8еэ, 1 492 дадна: бэ? / дМР ёо9 | -5т01| | | 8 Н -2 ЕЭ ш ш ш в 9 г2 шт Ё”) 2 хвий боловсролын 161 ДҮ н тө зөвлөлийн сонин ЯМАР ангийн сурагч ЖАНЖНЫ НЭРЭМЖИТ ГАЗРУУД 1. Монголын пнонерийн байгууллага (1965 онд) 2. МАХН ын Төв Хороо- ны дэргэдэх намын ДЭЭД сургууль (1943 онд) 8. Улаанбаатар хотын нэгдүгээр цахилгаан станц (1948 онд) 4. Улсын хэвлэлийн коМм- бингт (1948 онд) 5. Амгаланбаатар дахь соёлын ордон (1924 онд) 6- Нийслэлийн ерөнхий боловсролын хоёрдугаар дунд сургууль Т. Улаанбаатар хотын Сүхбаатгрын район (1948 ) 8. Улаанбаатар хотдахь Сүхбаатарын талбай (1924 онд) 9. Сүхбаатар нгэ баатар хот (1949 онд) 11. Сүхбаатар Сүхбаатар сум (1943 онд) 12. Өвөрхангай аймаг дахь Хужиртын рашаан амралт (1948 онд) 13. Улаанбаатар хотын Сүхбаатарын тудамж- 14. Эрхүү хотын Сүхбаа- тарын гудамж (1971 онд) 15. Москва хотын ерөн- 9 Ё Ф Ф х К| 2 « г Багш болох хүсэлдээ хөтлөгдсөн хүүхдүүдтэй уулзаж сэтгэлийн ҮГИЙГНЬ сонсохоор Сайншанд Х0- тын 10 жилийн нэгдүгээр сургууль дээр очлоо. Сургуулийн захирал С. Чулуунбаатар багш бүл- гийн үйл ажиллагаанаас товч яриад харамсалтай нь ангийн багш Г. Цэвэлмаа гачигдлын учир өөр газар яваа. Гэхдээ манай хүүх” дүүд багшийгаа орлон аж. лаа тавилдуулж чадна гэ» Ангийн ахлагч .А. Ха- тансайхан угтан МЭнНдДЛЭВ. Энэ хүү биеийн тамирын байхдаа. гэж оорийнх байлаа. 30 хүү? хэдтэй. ОРОН бүхний пРОЛЕТАРЫ БАР НЭГДЭГҮҮМ! (Октябрийн районы 81 дзэд сургууль 20, НАХ ҮүХЬААТАРЫН ЖАНЖИН Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ ГАЗРУУД БАЙДАГ ВЭ? дүгээр сургуулийн У 5, НАРАНТУЯА) гээр дунд сургууль (1971 онд) 16. БНАГУ-ын нийслэл Берлин хотын 29 дүгээр дунд сургууль (1971 онд) 17, БНБАУ-ын нэг аж ахуй 18. БНКАУ-ын нэг аж ахуй 19. Монголын ардын армийн цэргийн. нэгдсэн (1947 онд) Я ны одон тэм- долоо ХОНОГТ мэргэжлийн хичээл 4 цагаар ордог бо? гөөд хоёр цагт Нь онолын хичээл заалгаж үлдсэн ХУ” гацаанд нь багшлах дад” лага хийж байна. Ангидаа гаргасан сур” тан хүмүүжүүлэх ажлын бяцхан үзэсгэлэнг нь үзээд хүүхдүүдтэй ярилцлаа, Би зөвхөн багш бо” лох л хүсэлтэй, Уралдаант шалгалтанд багш мэргэж лийнхээ дагуу орно. Хэр вээ орж чадахгүй бол өөр мэргэжил сонгохгүй. АЖИЛ" лаж байгаад, багш мэргэйс лэзрээ дахиад уралдан3 даа гэж Т. Оюунчимэг гэ" дэг охин хэлэв, Хүүхдүүд ш лдан бид ч.гэсэн тийм бодолтой байдаг гэн гээлээ. Т. Эрдэнэцэцэг, багшлах ДаА.С (7 7 ын Н| үп 77 9 ЇН 1 Ф! ТН Д. СҮХБААТАРЫН МЭНДЭЛСНИЙ 97 ЖИЛИЙН ОЙД ЗУРАГ ДЭЭР: (Зүүн раас) Ардын засгийн газ дэргийн яамны тэргүүн сайд, сайд 1922 онд. (Анх лэгдэж байна). бидний ҮГЭНД орохгүй Үү? мүүлэх Явдал гардаг. Эх ний үед бэрхшээл тулгарч байлаа. Гэвч хүүхдийн юу С2- нирхож байгааг түшиглэн ажиллах нь зүйтэй юм шиг санагддаг гэж хэзээ” ний хашир туршлагатай багш шиг ярилаа. -» Дадлага хийхдээ т3 иар хүүхдүүдэд Дүн тавь” даг уу? гэвэл нэг сэргэлэн охин босч измайг И.Оюу!” гэрэл гэдэг. -- Бид дүн тавьдаг. Хаг рин дүйг тавихдаа зовхөг тухайн өдрийн мэдлэгийг үнэлэх биш чадварыг нь үпэлэх нь зүйтэй гэж бол" дог гэж хариуллаа. -- Хүүхдүүдийн (Сур. лага эхний улиралд таа” руухан байснаа ахидгийг та нар юу гэж боддог вэ? гэхэд, Т. Оюунчимэг, -- Хүүхдүүд бид нар зуны гурван сар амрахдаа зэлчлааггчимцгасүл. тлиэээчж сэмэналтгээг"тилригчимэинэвиэгэээ нлслантэлээрэгххлгчрчихлар тээлт сэвавчжалгстєвт салвгогттаржтд ТГЫЄГИПГ-Ж ЭВЕСДНТ 2БЛ27Г БЭР ГЭЖ: Үүн арк дэгт тусгай хороо онд) 21- Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжнт «Хувьсгалт мо! гол» танкын брнгад 22. Монгол ардын хувьс- сэн эхний гурван танкын нэгдүгээрийг 1942 онд Д. Сүхбаатарын болгожээ. 23, Намын дээд газрын төв сургууль, тех- никумуудын онд сурал- хичээлээр үзсэнээ мартчи” хаад ирдэг. Тэгээд явцын дунд сэргэн сайжрах! шиг санагддаг. Энэ ч хүүхэд биднээс л шалтгаалдаг байх гээд суув. Д. Цэрэн- лхам, -- Багш хүн бол үйлд" вэрийн ажилчин хүнтэй адилгүй гэж боддог. Баг шийн хөдөлмөрийн Үр ДҮН тэр дороо харагдахгүй. Олон жилийн дараа мэдэг- дэнэ гэж боддог гэлээ. Хүүхдүүдийн энэ яриаг сонсож суухад . жинхэнэ багш болох авьяастай хүүх" дүүд л энэ ангид орждээ гэж бодогдов. Тус сургуулийн «багш» бүлгийн үүний өмнөх хоёр удаагийн төгсөлтийн 62 су? рагчийн жар гаруй хувь Нь багш бэлтгэдэг ДОТООД, ГЗ” даадын их дээд тусгай мэр” гэжлийн Дунд СУРГуульд элссЭл байна. Өв тэгш хүмүүжилтэй иргэн төлөгшүүлэх хариуд” лагатай богөөд хүндтэй ал- байд ажиллах багшийг эрж олон, хүмүүжүүлэх: сургаж бэлтгэхэд санаачилгатай хандаж маргаашийн багш нарыг бэлтгэж байгаа сур” гуулиар ороход ийм байна. Ч ДОРЖГОЧОО (Зууй- мод хотын (10 жилийн НИ сургуулийн захирал) (1946 рэмжит шагналт галт цэрэгт хүч нэмэгдүүл- нэрэмжит сур- гууль, Монгол улсын НХ сургууль, Цэргийн нэгдсэн дээд сургууль, Хязгаарын “ цагчдад Сүхбаатарын нНЭ- 46 дАХь ЖИЛДЭЭ 369 (2283) 1990 оны хоёрдугаар сарын 8. ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө цалн! тогтоожээ. (1943 онд) 24, Хөвсгөл нуураар явдаг «Сүхбаатар» хөлө хотын 38 дугаар дунд сур гууль ЖАНЖНЫ НЭРЭЭР НЭРЛЭГДСЭН ГАЗРУУД 1, Сүхбаатар аймгий Сүхбаатар сумын «Сүхбаа тарын зам» шэгдэл 8. Булган аймгийн Гур ванбулаг сумын «Сүхбаа тарын зам» нэгдэл З. Төв аймгийн Эрдэг сумын «Сүхбаатарын зам» нэгдэл 4. Завхан аймгийн Нөм рөг сумын | «Сүхбаатар нэгдэл хайрхан сумын «Сүхбаа- эиа зам» нэгдэл » Ховд аймгийн Эрдэ бүрэн сумын «Сүхбаата рын зам» нэгдэл 8. Балнхонгор аймг: Өлзийт сумын «Сүхбаатаг (НУИ ийн ажилтан) ЗАХИДЛЫН ТОЙМ 800 ЗАХИДАЛ «Пионерийн үнэн» соёпны энэ й д уйшигчид, Оидэвхтэн бичигчдээс 600 захи- дал, мэдээ матернал, гар ба гэ" рэл зураг хүлээн авч 200 гаруй” нийтэлж, 153 захидалд сонш- ноор дамжуулан тоймоор хаа риулж, 60 захидалд амаар, биче гээр хариу ёглөө, Үлдсэн захид- лын 63 нь МПБ-ын 65 жилийн ойг угтаж уншигч пновер СУ- рагчдыд дунд зарласан «Хам- гийн...» уралдаанд ирүүлсэн ма“ териал, (120 гаруй вь шүлэг, хошин шог, асуулга, МГПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛӨӨР Шинэ оны өмнөхөн МПБ- чмн Төв Зөвлөлийн Тэр- түүлэгчдийн АД. Сүхбаатарын нэрэмж::ї МПБ-ын хүндэт самбарыг бий болгов. Бүлэг, хамт олноороо нөөц бололцоогоо ашиглан үндэсний төрөл бүрийн хөгжмийн зэмсэг хийж сур- сан Дундговь аймгийн Хулд сумын дунд сургуулийн 8ын «Бэ» ангийн пнонеёе- рийн бүлгийн хамт олон, АБЯ-ны харьяа | Асрах байрны пионер сурагчдын үлээвэр хөгжмийн хамтлаг, «Улсын тэргүүний бүлгэм» болохоор авсан үүргээ ам: жилттай биелүүлсэн Улаан- баатар хотын 10 жилийн 62 дугаар сургуулийн пно: нерийн бүлгэмийн зөвлөл, Пионерийн чин эрмэлзлэлээ нэр төртэй биелүүлж, ус- ны аюулаас хүний амийг аварч, алтан амиа алдсан Улаанбаатар хотын 9 дү: тээр сургуулийн сурагч агсан Ч. Амарсанаа, хоёр анги алгасан амжилттай суралцаж байгаа Төв айм- гийн Зуунмод хотын 10 жилийн ЦИ сургуулийн 6 дугаар ангийн сурагч Б.Уд- вал, Дэлхийн аварга шал- таруулах тэмцээний мөнгө, хүрэл медальт, өсвөр үеийнхний 1989 оны улсын аварга шалгаруулах самбо ЭНЭ НҮҮРЭНД НИЙТ- ЛЭГДСЭН ТА НАРЫН ХҮСЭЛТИЙГ СОНИНЫ- ХОО ОЙРЫН ГАА- РУУДАД НИЙТЛЭХ БОЛ- НО. Их пай амаа залггамжилна Пионер сурагчдын «Хү: рэл тулга» яруу найргийн тэмцээнд Завхан аймгаас пионер сурагчид оролцуу- лаагүй тухай «Пионерийн үнэн» сонины сурвалжлагч Г.Нямаа «Инонерийн үпэн» сонины 2Ф71-д шүүмжилс: нийг бид хүлээн авч ажил зохиож байна, Энэ оны 5 дугаар сард болох аймгийн пионер сурагчдын чуулга- УНШИГЧИЙН САНАЛ ХҮСЭЛТ Сониндоо «Дөрвөн бэрх» булан нээж түүндээ ардын” хаа уламжлалт шагайн тог- лоомуудаас иийтлэвэл ямар вэ? Энэ хүсэлтийг бие. лүүлж өгнө үү? Сурагч Р. БУЯНМӨНХ (Архангай, Өндөр-Улаан сум. 10 жил 6-гийн «В» анги) Би удахгүй 16 яас хүрч БНМАУ-ын иргэний ас: Бага нас минь дохгүй. Гэсэн ч том болж байгаадаа баяртай байна. Саяхан МХЗЭд элслээ, Ёс! шийдвэрээр бөхийн тэмцээний аварга, Улаанбаатар хотын 77 ду- гаар сургуулийн сурагч О. “Одгэрэл, Хөдөлмөрийн тодорхой амжилт гаргасан Баян-Өлгий аймгийн Алтан- цөгц сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 8-ын «А» ан: гийн сурагч Б. Хуатай. Олон улсын хүүхдийн ур: лагийн наадмын тэргүүн байрын «Гран-При» шаг- налт ХБДС-ын 7-гийн «Б» ангийн сурагч Д. Оюунтүл- хүүр, «Өсвөрийн гөлчин» уралдаанд амжилттай орол: цож, 286 эхээс 289 төл бойжуулсан Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын 8 жи- лийн дунд сургуулийн 8-ын «В» ангийн сурагч С. Ган- хуяг, “Сүхбаатар аймгийн Салхитын тэжээлийн аж ахуйн клубын эрхлэгч пио- нерийн бүлгийн удирдагч Ч. Жамбалсүрэн, Завхан аймгийн Их-Уул сумын 8 жилийн дунд сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч У, Дэмбэрэлнямбуу, Хөвс: гөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын дунд сургуулийн захирал Наранцэцэг, Олон улсын «Найрамдал» лаге- рийн ажилчин Д. Дагрий- маа, Улаанбаатар хотын Найрамдлын районы пионе- рийн штабын дарга 14 дү- гээр сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч А. Ганбилэг, Ховд аймгийн пионерийн байгууллагын зөвлөлийн дарга А. Баатаржав нар Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын хүндэт самбарын анхны эзэд боллоо. Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын хүндэт сам- барын эзэн сурагч Б. УДВАЛ НИЙТЛЭЛИЙН МӨРӨӨР ны үеэр Б. Явуухулангийн нэрэмжит пионер сурагч: дын яруу найргийн баярыг зохион байгуулна.“ Айм- гийн пионерийн байгуулла- гын зөвлөл, утга зохиолын нэгдэлтэй хамтран пионер сурагчдын дунд «Бид их найрагч Явуухулангаа зал- гамжлагч» нэртэй уран бү- тээлийн уралдааны болзол зарлалаа. Д. ТӨМӨРБААСАН (Завхан аймгийн пионе” рийн байгууллагын зөв- лөлийн дарга) «Баярлалаа» клуб байгуулна «Пионерийн үнэн» С0- нины энэ оны Мд5-:д «Энэ- Надад болон 16 нас хүрч байгаа хүүхдүүдэд зориулж ямар нэгэн зүйлийг ний- тэлж өгнө үү? Мөн «Зүүд- ний говь» ГЭДЭГ Дууг НИЙ: тэлж зааж тусална уу? Сурагч М. ГАНЧИМЭГ (Дорноговь. Төмөр за- мын 8 жил 8-ын «А» анги) 1 Би цэцэг их сонирхдог. Манай нийслэлд цэцэг ху: далддаг дэлгүүр байдаг уу? Хэрвээ худалддаг бол хаана яаж худалддаг вэ? «Пиоперийн үнэн» сонн- ноор дамжуулж цэцгийг «ЦЭВЭР БИЧИГТЭН» ШИРЭЭ Манай ангид нэг улаан дарцаг бий. Түүнийг ши- ШҮҮМЖ «Пионерийн үнэн» Со- нины 1989 оны 38-40 (олон хавсралт бүхий) ду- гаарт соёмбын утгыг тайл- барласан гар бичмэлд «Сүлд, болох, гал, хэл- бэр, өнцөг, үнэнч загас» зэрэг арваад үг буруу би- ЧИГДсэН НЬ эхлэн сурч байгаа хүмүүст түвэг уч- руулсны гадна ихэнх үс- гүүдийн хэлбэр нь болхи байв, Энэчлэн зөв бичих зүйн хувьд алдаатай, хэл- бэрийн хувьд болхи буюу хэт чамин зурлагатай бич- вэл эхлэн суралцагчдад нэмэр болохоосоо нэрмээс болдгийг эрхбиш болгоох- сон болов уу! Монгол бичгээ эхлэн сурч буй хүүхдүүд анхнаа- саа бичмэд зүйлд дасчи- хаад, барын) бичвэрийг төдий л сайн уншиж дадаагүй, нө- гөө талаар дармалаар хэв- лэгдсэн унших ном зохиол ховор байгааг харгалзан тийм бичвэрээс тус сонин өргөн нийтэлнэ гэдэгт итгэнэм. Д. ТЭРБИШ (Дорноговь аймгийн ахмад багш) рэх ухаан» гарчигтай нийт- лэлийг уншлаа. Амьтныг хайрлаж энэрдэггүй ямар ухаангүй хүүхэд вэ? Хамт олонгүй, мишины тийм л хэд иИ улай хэрэг СоУДАВ байх. Үүнийг ун- шаад элэг эмтэрч юу гэж хэлэхээ ч. Мэнэн юм... Бид ангидаа «Баярла- лаа» клуб байгуулах гэж байна. Үүгээрээ өндөр нас- тан, зовж зүдэрсэн хүмүүст тусална. Хэрэв ийм үл”бү- тэх хүүхэдтэй тааралдвал дутагдлыг нь арилгуулж, түүнийг энэрэнгүй сэтгэл: тэй болгож хүмүүжүүлнэ, Сурагч ЕЭ ЦЭРЭНДЭМЖИД (Архангай. аймгийн ЧУу- луут сум. 8 жил 8-ын «А» анги) яаж тарьж, арчилдаг тухай сард нэг удаа зөвлөлгөө өгч байна уу Саяхан «Пионерийн үнэн» сонины 4484-т гар: сан «Манай тавт» гэсэн материалд сурагч Д, Ган- туяа (БорӨндөр 10-н жил 2-ын «А» анги) ан- гийнх нь таван хүүхэд 19 төрлийн 59 цэцэг арчилж хамгаалдаг тухай бичжээ. Манайд гэрийн нөхцөлд ургуулах боломжтой ЦЭ- ыа” байдаг уу? Д. НАРАНЧИМЭГ (Улаанбаатар хот) дармал (хорголжин, идэвхтний мэдээ рээндээ тавиулах гэж хүү хэд бүр хүснэ. Хэн цэвэр сайхан бичнэ тэр ширээнд туг очдог юм, Бид ангиа- раа «цэвэр бичигтэн» 00- лохоор үүрэг авсан учир бүгд их чармайж байгаа, Дүү нартаа тусалдаг «Багачууд», ахмадыг хүн- дэлж, эрхэмлэн үздэг «Ха- ламж»э, сурлагын «Эр- дэм», ариун цэврийн «Зад угаагч», мэдээллийн «Цаг үе» зкипаж бид бас ажиллуулдаг. «Манай ангийнхан» гэ- дэг маань нийслэлийн 40 дүгээр сургуулийн хотын тэргүүний 6-гийн «Б» бү- лэг юм шүү. Сурагч Н. АНАР (40 дүгээр сургууль). ГЭРЭЛ: ЗУРАГ «САХИЛГАГҮЙ АНГН» Манай ангийг ингэж нэрлэдэг байлаа, «Муу нэрээ» яаж арилгах (1у- хайгаа бид ярилцлаа, Хүүхэд бүр бодож явдаг зүйлээ ил тодоор ярьсан нь оножээ. Бид дутагдлаа арилгах талаар олон ажил санаачлан хийсэн нь үр дүнгээ өгч байна. Энэ хичээлийн жилд БНМАУ- ын баатар Т. Борын нэ- рэмжит бүлэг болж тэргүү- ний ангиудын эгнээнд хү- рэхээр үүрэг авсан. Ямар ч гэсэн бид хэл- СЭНДЭЭ “хүрнэ гэдэгт итгэл төгс байна. Сурагч БАТЦЭЦЭГ (Дорнод. жил ПИ сургууль. 7-гийн «Вэ» анги) Эрдэнэт хотын 10-н жилийн П дунд сургуулийн пионер сурагчид «Өсвөрийн сурвалжлагч», «Фото зургийн» дугуйлан байгуулж пионер сурагчдын амьд- ралыг харуулсан олон гэрэл зураг агч сурталчилдаг болжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Тус сургуулийн 6-гийн «А» ан гийн сурагч баатарчуудын багийн ахлагч Ц,. Оюун- тунгалаг баатарчуудад зөвлөж байна. Ц. АЛТАЙХҮҮГИЙН авсан гэрэл зураг ТАЛАРХАЛ Хүн төрөлх хэлнээсээ гадна ямар нэг гадаад хэлийг давхар эзэмшихгүй- гээр сурч хөдөлмөрлөхөд хэцүү. Учир нь бид дэл- хийн соёлоос их хоцрох болно. «Пионерийн үнэн» Ссо- нинд англи хэлний хичээл нийтэлж байгаад баяртай байна. Уг хичээл энэ хэ- лийг сурахад их тус болж Зангад юм. Л. ЭРДЭНЭ урагч ЭРД: (Сэлэнгэ, -0Х0 10 жил ҮГ анги). ТААВРЫН ХАРИУ Манай сонины 1990 оны нэгдүгээр сарын 298-т нийтлэгдсэн үгийн сүлжээг тааж Б. Баярсүрэн (Улаан- баатар 40 дүгээр сур гууль), Р.Энх-Амгалан, Х. Даваагарав, К. Нарагуз (Налайх районы шохойн бага сургууль) Н. Бат Оргил, Н. Мөнхбат (Дар- хан хот, 7 дугаар сур гууль), 1Кавзандулам, Оюунжаргал (Ховд. Дуут сум), Г. Төмөрзаяа (Баян- хонгор хот. 8 жил), (А. Туяа, А. Энхжин, А. Цас- чихэр (Хөвсгөл. Мөрөн хот 1 10 жил), Л. Батбаяр (Завхан, Их-Уул), Д. От- гон (Дорнод, Чойбалсан хот Ш сургууль), Г. Цог- золмаа (Говь-Алтай. 8 жил), Ш. Отгонхүү, 5Б. Баатархүү (Төв. Лүн сум), Ц. Энхзул (Дорноговь, Зүүнбаян 10 жил), М, Ха» Спортын ач тусыг мэ- дэхгүй хүн бараг байхгүй биз ээ. Тийм | болохоор бид ямар нэгэн төрлөөр хичээллэхийг эрхэмлэдэг. Бидний дотны нөхөр спортын тухай тусгай бу- Ланд нийтэлдэгт баяртай байна. Ялангуяа 267-д нийтлэгдсэн хөл бөмбөгийн однуудын тухай материал их таалагдав. шар С. ӨСӨХБАЯР дугаар сургууль Т7- тийн «А» анги) лиунбат, Ч. Амаржаргал (Завхан. Улиастай 1 сур- гууль) зэрэг хот хөдөөгийн 80 гаруй сурагчдаас зөв таасан хариу ирүүллээ-3сс рим Сурагчид сониндоо үгийн сүлжээ шинзэр зо- хнож ирүүлсэнд баяр хүр- гэхийн ялдамд сүлжээг зохиохдоо эхлэн ямар нэг тегш хэмтэй дүрс зохиож түүндээ тохирсон үгийг янз бүрийн толь бичиг бу- сад материал ашиглаж байхыг зөвлөе. Үгийн сүл- жээг санасан зоргоор нэг үгнээс хөөж таарсан үгийг олох замаар хийдэггүйг эрхэм Д эрх биш анхаарна бүй заа. хаягаа гадна ини лд ЭТ тэг мат, 4 7416, Сур: -- Шилмэл заг вар зохион бүтээх товчоо- гоор ирэхийн ӨМНӨ ЭНД ажилладаг хүмүүс хамгийн өвөрмөц, үнэтэй хувцас өмсдөг байх гэж бодож байсан. Гэтэл. Ч. Ол: -- Үнэтэй хувцас өмссөнөөр л гоё харагдах- гүй шүү дээ. Хөнгөн ча- нарын мөртлөө биенд то- хирсон хувцас хүнийг их чимдэг. Сур:-- Гудамжаар явж байхад хувцсаа зөв тохи- руулж өмсөөгүй хүүхэдих харагддаг. Яагаад хүүх дүүд өөртөө тохирсон хув- цас өмсөж чаддаггүй юм :-- Хувцсаа ЗӨВ өсмөж сурна гэдэг тоо зүйн боловсролын нэг хэмжүүр- Хүүхдийг багаас нь тухайлбал, цэцэрлэгийн цаснаас нь ямар хувцас өмсвөл өөрт нь илүү тохи- ромжтой байх вэ, аль өн- гийн хувцас ямар өнгөтэй хосолбол сайхан харагдах вэ тэдгийг зааж сургах хэрэгтэй. Сургуулийн прог- раммд ч гэсэн энэ талаар хичээл орж байвал сайн- сан. Сур -- Би р таньтай санал нэг байна. Гэхдээ хүүхэд дэлгүүрээс өөрийн таашаалд нийцсэн хувцас авья гэхнээ ихэвчлэн хэв галбир муутай, эсвэл ба- раан өнгийн хувцас байдаг Ч.О: --ЧӨөөн хүн ам- таа манай орондтом үйлд- вэр байх шаардлагагүй гэж боддог, Олон жижиг үйлдвэр байвал хүүхдийн таашаалд нийцсэн олон заг- варын хувцсыг цөӨн тоо- гоор хийж болно. Бараан өнтийн хувцас үйлдвэрлэ дэг нь үнэн- Манай орон шиг эрс тэс уур амьсгалтай. бор царайтай хүмүүст бараан өнгө зохихгүй, К/7:4 ЭРЭГТЭЙ ХҮҮХДИЙН ЦАМЦ, ХАНТААЗ,ӨМД ЭМЭГТЭЙ ХҮҮХДИЙН ЦАМЦ, УЗҮҮЛЛ2Э.Үлгэдийн ДАГУУ хаслолыг 598 СОНГОН АВ? ХУВЦАС ХИЙЖ ,/08КА ХИЙХ ҮЛГЭРИЙГ ӨӨРГДӨӨ МАТЕРИАЛЫНХАА Өнгийн. ХШМТ/ «Пионерийн үнэн» сонин, уншигчдынхаа хүсэлтээр НААҮЯ-ны харьяа хув цасны шилмэл загвар 30- хнон бүтээх товчоонд айл- чилж ерөнхий инженер Ч. Оюунчимэгтэй ярилцсан юм. Сур: - Танайх жилд хэдэн загвар зохион бү- тээх ёстой вэ? Үүнээсхэд 3 хүүхдэд зориулагддаг вэ Ч. О: - Жилд 203 загвар зохион бүтээх тө- лөвлөтөөтэй, Үүнээс 30-ыг нь хүүхдэд зориулж хий дэг. Сур: -- Сурагчийн дү рэмт хувцасны талаар та ямар бодолтой байдагвэ? огО:7255 Надад таа- лагддаггүй. Бага, дунд, ахлах ангийнхан тээдтэд- ний насны онцлогт тохир сон дүрэмт хувцас байвал илүү зохимжтой | байна. Хямд төсөр материал олд- вол бид үндэсний хэв мая- гийг агуулсан загвар хий- хэд бэлэн байна. Сур: - Манай сонины уншигчид тухайлбал, охид биендээ тохирсон хувцас өмсөхийг их хүсч байдаг. Бас танайд хувцас өмсөг чөөр ажиллахыг хүсэгчид байгааг нуух юун. Ч.О:-- Зохион бүтээг- чээр дээд боловсролтой хүн авдаг, Оёдолчны хувьд ТМС төгссөн өндөр мэр гэжлийн хүн байх ёстой, Харин хувцас өмсөгчийг шалгаруулж авдаг. Хувцас өмсөгчийн хүзүү нь ург. мөр нь тэгшхэн, хөл нь урт гээд биеийн харьцаа зөв байх ёстой. Үүнээс гадна хөгжим | мэдэрдэг, тайзан дээр зөв явж чад- Дат байх ёстой. | Манайд орон тооны гурван өмсөгч бий. Эмэгтэй хувцас өм- сөгчийн бизийн өндөр С) Г 165--168 см байвал илүү зохимжтой. Сур: -- Энэ жилийн хувьд охид, хөвгүүдэд ямар өнгийн хувцас өм- сөхийг та зөвлөх бол... Ч.О: - Тод өнгийн хувцас өмсөх нь илүү зо химжтой. Цагаан, тод шар өнтө их голлох болов уу. Яг тийм өнгө хосолно гэж хэлэхэд их хэцүү байна. Францын загвар Зураач Пьер Кардин: «Мода гэдэг чинь эм хүйсийн үг. Тиймээс ч эмэгтэй хүний адил мода маань байнга өөрчлөгдөж, хувирч байдаг зүйл» гэж хэлсэн байдаг. Охидын хувьд сул ЧӨ- ЛӨӨТЭЙ тод ӨНГИЙН ӨМДӨН болон богино (мини) бан- зал, платье өмссөн ч болно. Хөвгүүдийн хувьд өргөн шулуун өмд их дэлгэрэх төлөвтэй. Гэхдээ өөрийн бие гальбирт тохируулж өмсөх хэрэгтэй. 71Кишээ нь, намхан биетэй хүнд ийм өмд өмсөх нь тийм чсай- хан харагдахгүй шүү дээ. 1990 онд охид, хөвгүүдэд зориулан гартах зарим шилмэл загварыг сонинд чинь толилуулсныг хүүх дүүд сонирхох биз дээ. Сур: - Манай сонины уншигчдад зөвлөлгөө өг- сөнд баярлалаа. Бидний ярилцлагыг уншаад тана4- хаар хувцас захиалуулж өмсөх хүсэлтэй хүүхэд гар- 587: хаана очих хэрэгтэй вэ Ч.О: -- Нийслэлийн Ш хороололд хүүхдийн хув- цас захиалгын тасаг тэж бий. Бидний бүтээсэн заг- вараар тэнд хувцас хийж өгнө. Суртуулийн насны хүүхэд манай шугамаар хувцас захиалбал хөнгө. лөлттэйгээр үйлчилнэ. Хувцас захиалах эж ирэхдээ сурагчийн үнэм- лэхээ мартаж болохгүй, ЛД.СҮХБААТАРЫН МЭНДЭЛСНИЙ 97 Хүүхдийн зохиолч Ч.Лув- санжав Монголын ард түм" ний суут жолоодогч Д.Сүх- баатарын тухай «Сүхбаатар багадаа» гэсэн ном хэвлэлд бэлтгэж байна. Эл номонд орсон огүүллэгээс нийтэл- лээ. СҮХ ХҮҮ Сүх өглөө эртлэн босно, Тэгээд ээждээ зомгол түүж авчирч өгөх буюу хусны үйс хуулан гал асаахад нь тусална. Тэгэхэд ээж нь баярлан, зулайгий нь илэн таална. Сүх өдөр бүр хоёр бор авдрынхаа дундах мо: дон. шургуулга дээр буй сэтэрлэсэн модон морь гүнгэрваа бүхий «Дарь эх» бурханыг гялалзтал арчи- на. Тэгспээ хэдэн модон цэ ЖИЛИЙН ОЙД тагшаа угаан бяцхан ши- рээ! дээрээ өрж тавина. Нэг өдөр ээжийнхээ цай уудаг шаазанг угааж бай- гаад хагалчихар, Сүх «яана даа, ээжийн минь цай уудаг ганц шаа- зан» гээд харуусан бодсо: ноо бяцхан хар нүдийг нь нулимс бүрхэн хэрхэх уч- раа олохгүй хий л сандар- чээ. Тэгснээ зэжийнхээ үйлний гурилаас хагархайд нь түрхэн нийлүүлвээс дорхноо салж ойчлоо, Ээж нь орж ирэв. - Ээж ээ, та намайг бүү аашлаарай, би нэг хэ рэг хийсэн гэлээ. -- Миний хүү ямар хэ- рэг хийснээ хэл, зэж нь сонсоё гэхэд Сүх, - Ээж ээ, таны цай уудаг шаазанг угааж бай- гаад тулган дээр алдаад хагалчихлаа, яанаа? гэхэд ээж нь, гу-. За Яах вэ, миний хүү, бүү сэтгэл зов! Шаазан олдоно биз. Үнэнээ хэлсэн нь сайн, «Үнэнээрээ явбал үхэр тэрэг, туулайг гүйц: дэг» гэдэг юм гэлээ. 9ЭЭ- жийгээ харахад хөрслөг бор нүүр нь туяаран, нэг л өнгө орсон юм шиг баяр жавхаа тодрон гэрэлтэж байв. Сүх баярлаад ч тэр ҮҮ, - Ээж ээ, би «Да-ию» пүүсэнд түлээ хөрөөдөөд танд гоё шаазан авч өгнө... гээд бүр том хүн шиг хэв: лүүхэн өгүүлэхэд ээж нь, -- Яах нь вэ дээ, миний хүү! Тийм юм бүү бод. Хөөрхий минь, юмны учир ойлгодог болж байгаа Нь энэ байх даа гээд хүүгийн- хээ зулайг таалж сууна. АХ ДҮҮ ХОЁР Нар баруунаа хэвийжээ. Бяцхан хоёр хүүхэд дааж , ядсан гишүү үүрэн их ул- хойно -урдаа - баа замаар орон. явсаар Хүрээний мунгөө аваа ба! «Дашо» пүүсний” үүдэнд - Данжаад гуай, ийм хүрч очлоо. “Том дааман их түлээг тээр холоос чүү хаалга цохитол цүү тор- ай үүрч ирээд арван мөн: хийн зовхи нь унжсан оний- сон нүдтэй, гахай шиг тар: данжаад галсан бүдүүн амьсгаадан, -- Ао, ихээ сайн. Манай - Ах аа, нар жаргах түлээ хэрэгтэй ямара үнэ- дөхлөө, түлээгээ арван мөн- тэй?-гэв. гөөр өгөөд, ээждээ гурил - Арван таван мөнгө. аваад харья! гэж Сүх өгүү- -- Хайяа, яасаа ихээ лэв. - , ТУС БОЛСОН НЬ Сүхийг арагтай аргалаа үүрсээр гэрийнхээ гадаа иртэл, /Маахуур толгойн араар нэг хүн тэднийх рүү гүйсээр ирж явав. Төдөл- түй хөх жигүүн дээл нь энд тэндээ цөм урагдсан өндөр бор хүн дэргэд ирснээ, - Хүү минь, ах нь Манж амбаны хар гэрээс босч явна, тусална уу? гэв. -с Ах аа, танд би яаж туслах вэ? - Намайг барихаар манж амбаны хуягууд нэ- хэн хөөж яваа, ахыгаа хүй сэжиглэхээргүй газар нууг" дуулчих! -- За ахаа, та энэ овоол- сон аргалын хажууд хэвт! тэлээ. Тэгснээ Сүх аавын- хаа тэрлэг дээлээр бүтээн, аргалаа дэргэд нь асгав. Тэгтэл Маахуур толгойн арын улбаа замаар морь той хоёр хүн давхин айсуй. Тэд ланжуу буу үүрч, бү- дүүн тэнзэн ташуур барь- жээ. Түүний дэргэд ирс: нээ, - Танай энэ хавнар, толгой нүцгэн, хууз сахал- “тай өндөр бор хүн үзэгдэв үү? гэж жинстэй малгай духдуулсан яравгар хөх хүн асуув. - Манай энэ хавиар тийм хүн явахыг би ер хараагүй ээ... г- Аа тийм бий? Харсан байж худал гүвдсэн байв аа, тэгвэл чи Хө, сайхан мэдээрэй, аль муугаа үзнэ бий! -- За, ахаа, манайхаар хууз сахалтай хүн ер ирээ- гүй, харсан аваас танд хэ- лэлгүй юунд нуух вэ? Ха- рин Довчин занги гуайн хотонд орсон байж болзош- гүй. Тэдний хар нохой учиргүй боргон хуцаад байсан... -- Аа, тийм үү? Чи хө, харсан байтлаа хараагүй гэж худал гүвдэж, биднийг тай боовоо аваба? - Боов авахгүй ээ. За, яахаа, ихээ мунгөө ба! «чулуу хөөлгөсөн» . байв аа! Тэгвэл бага балчир гэл: гүй шаахайны амтыг үзүүл- нэ бий! -- Та нарын эрж.яваа хүн манай энэ хавиар л ер ирээгүй ээ гэснээ. бор гэр рүүгээ год харайн гүйн орчихлоо. Гэрийнхээ цоор- хойгоор харвал тэд зүүн хот руу давхин явж байв. Тэгснээ гарч аавынхаа дээ: лийг.сөхөн, -- Ахаа, жинстэй мал- гайтай, буу үүрсэн хүмүүс зүүн хот руу явцгаасан... -- Аа тийм үү! Хүү чи, миний амнид орлоо.Ах нь тэдэнд баригдсан бол дөр- вөн мөчөө дөнгөлүүлээд хар гэрт сууж, аль муугаа үзэх байсан даа... к -- Ах аа, таныг энэ хү: мүүс яалаа гэж барих гэж яваа юм бэ? -- Ах нь Манж амбаны харгислал, хятадын пүүс- ний дааж давшгүй “өрийг эсэргүүцсэн ЮМ, тэгээд Л намайг барих гэ: яваа нь тэр дээ... -- Аа, тийм үү? Таныг үнэтэй, яажаа болноо! Аму- “арбууи гөөр өгч яаж болох вэ? -- Хааяа, яасаа айхтар хүүхэд ээ, арбуун мунгөө, барьж авбал яана даа? гэЗД Сүх бодол болсноо, том хү- -- Өө, түлээгээ аравхан мөнгөөр өгч яаж болох вэ! Зах дээр аваачвал хүн ар: ван таван мөнгөөр дор нь авна шүү дээ! г-- Тэр ч тийм л дээ, орой боллоо шүү дээ! гэс- нээ Сүх, - Данжаад гуай, энэ --түлээг. аваад гурил өг! гэ- лээ. Данжаад бүр дуртай нь аргагүй, . -о-- Болноо, ихээ сайн, түлээгээ тэндээ тавийба! гэв. Сүх гурилаа, Ранзан түлээгээ үүрээд гэр рүүгээ хол хол алхлан явахдаа нэг нь баяртай, нөгөө нь урамгүй хөлсөө арчин бо- дол болон явна. ЦАШГЛТТЭ 1 г9 ЇЇ! рэн тагшиндаа цай мэлтэл: зүүлэн хийж өгөөд түүн рүү харахад -тэрээр ер бус баяртай оочин уулаа,. НОМ 7їамьян багшийнхаас гараад гэрээ зүглэтэл зам дээр овоодой малгай өмс- сөн лам дээлтэй хоёр бан- ди зогсож байв, Хөнхөрдүү духтай, нүүр нь холцруут-.. сан иамхан бор хүүхэд, г- Чи хэн гэгч вэ? гэв, -- Сүх... -- Аа, чи хаа 14140 дүүтэй жаал байх нь... гээд шүдээ хачин муухай ярзайлган хэ... хэ... гээд инээлээ, Тэгтэл өндөр шар жаал, нөгөөгийнхөө чихэнд нэг юм шивэгнэхэд намхан бор жаал, -- Чиний өвөр түнтий- гээд боов овортолсөн юм уу? гэв, -- Үгүй ээ, надад боов байхгүй... -о Аа, тийм байхаа, худлаа ярь! боов лав бий. -- Боовоо гурвуулаа хуваагаад идчихье, ! гоё рэ? гэцгээлээ. ЭЭС -- Боов биш, ном! -- Ном гэнэ ээ? -- Тийм ээ, ком... -- Аа, лам багшийн заадаг «ум ма ний бад мэ хүм» гэдэг пом Л биз! |. -- Үгүй ээ, түүнээс чинь. -- Өөр гэнэ ээ? -- Тийм! -- Бидэнд номоо үзүү: лээч! гээд намхан бор жаал шавдуулав. Сүх номоо үзүүлвээс тэд эргүүлж баа- хан үзсэнээ, -- Лам багшийн заадаг тарины номоос бүр өөр ямар сонин ном бэ? -- Би л ийм сонин ном ер үзээгүй. Чи энэ номыг дууд! гээд ондөр шар хүү- хэд эгцлэн харлаа. Сүх тазар цомцойн сууснаа, -- Энэ «Цагийн жамыг тодруулагч цаасан шувуу: ны үлгэр» гэдэг ном гээд уншиж дуустал намхан бор “УЭйьсагаиййг заасан номоос. бүр өөр юм. Ямар сонин, гоё ном.бэ? Ийм гоё номыг хаана сурдаг юм бэ? гээд эгцлэн харлаа. -- Энэ манай монгол бичиг. Сурч болно. Тээр урд харагдаж: байгаа хэдэн бор гэрийн баруун захын гэрт 7Камьяп багш сууж байгаа. Тэнд очвол энэ но- мыг сурна гэж Сүх сэтгэл нь хөдлөн өгүүлэхэд өндөр шар жаал, -- Бид хоёр ийм гоё монгол бичиг сурмаар бай- на, Лам багш даанч явуу. лахгүй байх. Хэрэв босоод явчихвал «хойд насандаа муу заяатан бөлж, үйллай. гаа эдэлнэ» гэж хэлнэ дээ гээд гүвтнэхэд, - ц яг тэгнэ дээ! гэж: намхан бор жаал бүр цөхөрсөн янзтай, урамгү: өгүүлэв. тырЖур сэт ХУВЬСГАЛЧ ХҮҮ 7Канжин Сүхбаатарын Манлайлж удирдсан 17Каргалын нар Мандаж гэрэлтсэн Ардын хувьсгал Үргэлжилж байна Амьдрал үргэлж Өөрчлөгдөж байна. Биеэ жаахан гээд Би зүгээр байх уу? Бэлэн чихэр хүлхээд л Бээрсэн юм шиг суух уу? Үгүй ээ, би Хуучнаараа байхгүй, Үе цагтаа Хувьсгалч шүү. Үгээр зүгээр Худал амлахгүй Үйл хэргээрээ Хувьсгалч байна. Эхлээд би Залхуугаа хаяна. Эрх минь дэндсэн Зангаа болино Цайгаа асгалгүй Уудаг болно. Цамцаа өөрөө Угаадаг болно. Дүнгээ ахиулж Онц сурна. Дүүгээ, цэцэрлэгээс Орой авна. Өөрийгөө д зөвхөн Шинэчилсээр байгаад Өрөөлийг мартвал Шившиг болно. Цээж бичгээс Аймхай найзаа Цэг таслал ч Алддаггүй болгоно Нохой муурыг Хамаагүй зоддог Номхон морио ч Хайргүй гуяддаг Нөхрийн гэмийг Дэмжсэн юм шиг Нүдээ аниад Дэмий суухгүй ээ. Ил хэлдэг Зантай болно Ийм л сайхан Заншилд сурна. Өөчлөх юм Амьдралд байвал Өөрчлөх юм Аяндаа гарна- Хуучин аргаа Гээхгүй бол ИЖ Хувьсгалч болж Гавихгүй нь ээ. Хэлж ярьж Амлахаа азная Хийж бүтээх лдаа шамдьля. Өсвөрийн хувьсгалч. Би байна. Өөрчлөн шинэчлэхэд Бэлэн байна. 23 эв. Ийм өөрчлолт -зайч байна Сониндсо сургуулийнхаа өөрчлөлт шинэчлэлийн та- лаар бичмээр санагдлаа. Манай сургууль энэ оноос хичээлийн 5 өдөрт шил- жиж, пүрэв гаригийг хү- мүүжлийн сохжлын өдөр болголоо, Энэ одор сурагч- дын дунд уралдаан тэм- цсэн, үдэшлэг зохиож, дуу бүжиг зааж, биеийн тамир, Бас змч, малчин болох хүсэлтэй хүүхдүүдэд мэр- гржлийн хүмүүсээр хичээл заалгаж байна. Есдүгээр ангид орох сурагчдын хи- чээл сурлагад нь туслах зорилгоор гэрээр нь хи- чээл заадаг боллоо. Манай сургуульд ийм л өөрчлөлт, шинэчлэлт гарч байна. Сурагч ОЮУНЖАРГАЛ (Түнэл сум. 8 жил) спортын дугуйлан секц ажиллуулж, кино үзүүл- дэг юм. (-75121:1К01:15 Шударга. охин о-ын «А» ангийн сурагч Б. Отгончимэг ангийнхаа хэсэг охидтой хичээл 18- раад харьж явах замдаа хүний гэзсэн мөнгө олжээ. Эхлээд гурван төгрөг олж, «Хэн тзэчихсэн юм бол доо? Эзнийг нь олж өгье!» гэж шуугилдаж явтал Д8- хиад зөндөө тєгрөг цувуу- лан хаясан байв. Тэд Мөн- тєний гзэнг хайж явтал анх нэгдүгзэр ангид ороход нь «А» үсэг зааж байсан багш нь байв, Сургуулийн босгоор анх алхлан ороход нь, «Үнэнч, шударга байж, хүнд үргэлж тусалж яваа- рай» гэж сургаж, хүмүү- жүүлж байсан багшаа тэд ингэж баярлуулжээ. Сурагч Н. ЗУЗААНАА (Гурвантэс сум, 8 жил) АР СҮХБААТАР Эмээг Бид авзгидаа «Баярлалаа» клуб байгуулж, гурван хэ- сэгт хуваагдан өндөр нас- тан хүмүүс, ар тэрийн та- чигдалтай хүүхдэд тусалж байна. 73 настай Мажиг бид баярлуулаб эмээ бидэнд талархан «Хүүхдүүд минь сайн явж, санаагаараа жарга!» гэж ерөөлөө, д 4 Ангийц ахлагч Ө.НЭЭЛТ (Сүхбаатар сум. 8 жил) тїний ний », » лР----гг--ТШШШШТТ БАЯНХОНГОР Пионефдүүд Баянцагаан сумын 10 жилийн дунд сургуульд хө- дөлмөрийн өргөтгэсөн сур- галт бий болоод гурван жил болж: байна. Пионер сурагчид томсж. сүлжих цех, суран ба ха- туу эдлэлийн цех, цайны газар гэсэн гурван хэсэгт хуваагдан мал аж ахуйп тоног хэрэгсэл, хазаар, ногт чөдөр, унага ботгоны ногт, саалийн хувин, айр- Гийн сонд, гэрийн хошлон малчдад тусалж байна зэрэг олон нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хийж худал- даад олсон мөнгөнийхөө 80 хувийг өєрсдөө авда:. | Нэг сурагч сард 80 төг-| рөг авч байна. Сурагчдын хийсэн зүйл хөдөсгийн малчдын хєрэгцээг хан- гаж, тэдний талархлыг хү- лээж Сайна. Сурагч Б. ЭРДЭНЭДА- ЛАЙ (Баянцагаан сум. 10 жил) ДУНДГОВЬ «Охид» клуб Манай сургууль дээр «Охид» клуб байгуулаг- даж сопирхолтой ажлын шилдэг санал дэвшүүлэх уралдаан зарлалаа. Ээж: нар ч хоцорсонгүй. Сумын змэгтэйчүүдийн зөвлөл, их эмчийн салба- раас сар бүр «Охидын эрүүл ахуй», «Ирээдүйн хэнтий айл гэрийн эзэгтэй» сэдэвт лекц уншдаг боллоо, «Охид» клуб хичээлийн мэдлэг сорьсон, уран чад- вар шалгасан тэмцээн зо- хиож авхаалжтай, авьяас- лаг, үйлчин ОХидДыг шал- тгаруулдаг. 2 Сурагч Д. БАЯРМАА (ЛУУС сум. 8 жил) 3---ш--тулээ-ас-шшшшооосаЁшекшкклишшолоокоокохохооокооокломаоиесикийисв " Байалиа судална Бид түүх газар монгол хэлний нэгдлийн багш нартайгаа хамтран «Миний нутаг» сэдэвт аян зохиож байна. | Хүрээлэн зүй, байгаа байгаль орчноо та- нин мэдэх, хайрлан хам- гаалахад бидний ажил чиг- лэгдэх юм. Багш сурагч- аялал дын дунд тойрсн бүжгийн мэргэжлийц аварга багш ЗУРАГ ДЭЭР: багш Х. Цэндбаяр 2эф зохиож, байгалийн тухай бяцхан ном, бичмэл сэт гүүл гарган шүлгийн урал- даан зохиох болно, Сурагч Б. МӨНХ-УЧ- РАЛ, С. ОДЦЭЦЭГ (Бэрхийн хорооны сур- гууль) 52 болтээ. шавь нарын- хаа хамт С. БОДООШИЙН апсан гэрэл зураг 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Х4 10 (2204) 1990 он, аммрдугаар сарын 7Т. ЛХАГВА. Үнэ 10 мөнгө Өөрчлөн байгуулалт эх- лэхээс өмнөхөп юмсан. їЗөвлөлт Азербайжаны нийслэл Баку хотын товд алдарт 26 комиссарын хө- шөөннй дэргэд шнэгэн ёс» лолд оролцол: билээ. Орос, азербайжан, армлн пионе- рүүд Зовлөлт сх срны их дайны ялалтыг дурсан хүн- дэтгэж: «Бид эх орон нэг- тэй, амь нэгтэй!» хэмээн андгайлж байсап. Энэ нь хиймэл дүр, сохномол үг байсан гэж үү? Тэгж л таарлаа гэсэн бодол Азер- байжан, Армлны одсогийн хэрэг явдлыг сонсоод бо- дох боллоо. Хүмүүс алагдаж, шарх- даж, орон тэр, сочих аяга- гүй болж, өвлийн хүйтэнд Тал голомтоо халж зугтлаа. Уулын Карабах муж, Баку хот зэрэг газар энэ оны нэгдүгээр сарыл 15 аас онц байдал тогтоосон. Одоо байдал намжиж л байна, тэхдээ болоогүй. Нэг оронд айл хөрш аж төрдөг хүмүүс бие бие рүүгээ зэвсэг барьж, шүд зуун заналхийлнэ гэдэг бузар хэрэг. Зөвлөлтийн хүмүүс бие биенээ алж, өөрийн орон- доо дүрвэгсэд бий болголоо тэхэд итгэмээргүй. Тэд зоуны тулд дайтаа вэ? гэ- сэн асуулт тавихаар «өөр үндэстэн хүмүүс учраас...» тэсэн утга учиргүй ха- риулт өгч байна. Гэхдээ азербайжан, армяны ард түмэп нийтээрээ биш ээ. Харин архагшсан үндсэрхэг үзэл Уулын Карабахын Үндэстэн хоорондын мөр- гөлдөөн ямар их хор хо- хинролд хүргэсэн гээч! Хү- ний амь, бие сүйрснийг дээр хэлсэн. Баку хотын 255 үйлдвэрийн 152 нь одоо хагас дутуу ажиллаж байна. Хүүхдэд хүргэх ёс- той хоол хүнс, ном дэвтэр бүхий ачаатай галт тэрэг- ний 122 цуваа сорьсо2 зүгтээ явж болохгүй зсог- сож байна. Москза зэрэг хотуудад дүрвэгсэд мянга мянгаа- раа ирлээ, Нүдэнд кь ну- раас зуурч согсоо нь өрөвдөлтэй. Өөр үндэстэн ястан учраас л тэд буруу- тан болсон юм гэж үү? Одоо байдал аолслаар хэгийн болж байна. Бүрэн хэзийн болно, учир зүйгээ ололцоно гэдэгт монголын үр сад итгэж байна. «Пиоперийн үнэн» со- ДАШ: ПИОНЕРИЙН БҮЧ Пионерүүдийн жавхаа бүчиндээ буй. Хэрвээ пно- нерийн бүч гоёл байсан бол олон ӨНГӨ хосолсон эрээн мяраан байвал хү- ний нүдэнд өртех нь илүү биш-үү! УЛААН ӨНГИЙГ ЯА- ГААД СОНГОСОН ЮМ БОЛ? Парижийн Коммуны Ояцхан баатруудыг «Улаан бүчтэй гаврошуудД» гэдэг, Эрх чөлөө, ардчилал, шу: дарга ёсны төлөө халуун амь, бүлзэн цусаа зорнул- сан ахмад үеийн гавьяат үйлс, хувьсгалт тэмцлийн түүхээс улбаалсан улаан туг бидэнд бий. Тийм ээ! Хувьсгалын гад улаан тугийн нэгэн хэсэг бидний цээжинд н3- мирзн буй. 1919 оны майн баяраар улаан. туг барин жигдэрсэн ажилч- дын жагсаал дунд хүзүүн- дээ улаан бүч зүүсэн олон хүүхдийг хараад В.И.Ле- нин «Хүүхдийн байгуулла- та бол коммунаруудыг ХҮ- мүүжүүлэх шилдэг зам мөн» гэжээ. ПИОНЕРИЙН БҮЧ ЯА- ГААД ГУРВАЛЖИН БАЙДАГ ЮМ БЭ? Овтяб- рийн орны анхны пионе- рүүд дөрвөлжин бүчийг хугас нугалан гурвалжлан зүүдэг байлаа. Тэд хөдөө тосгодоор явж, хувьсгалт ухуулга хийж, Фагачуу- дыг пионерт элсүүлэх бо- лов. Тосгоны хүүхдүүдэд бэлэн улаан даавуу бай- сангүй, бүчээ нугалаасаар нь хувааж, хагасы нь бяц- хан нөхөртөө зүүлээ. ИЙн- хүү гурван үеийн хувьС- галт холбоог бэлэгдсэн гур- валж:и улаан бүч үүсэв. Долхийн БҮХ ПИО- НЕРҮҮД, УЛААН. БҮЧ ЗҮҮДЭГ ҮҮ? Ард түмэн, үндэстэн бүр өөр өөрийн эрхэмлэдэг өвгөтай. "Тийм болохоор срон орны пиО- нерүүдийг өнгө өнгийн бүчтэн гэдэг, Цэлмэг тэн- тэрийн орны, энхэд дуртай Монголчууд хэзээн ээс нааш хөх өнгийг эрхэмлэж ирсэн. Өсвөрийн .Сүхбаа- тарчууд «Залгамжлагч» ҮГ чуулган дээр төрийн далбааны өнгө хосолсон оүч зүүх тухай хэлэлцжээ. 1989 онд шинэчлэгдсэн ДА. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын бэлгэ тэмдэг, онцлог, ёслол хүндэтгэ- дийн журамд «Пионерүүд социалист эх орноо ха. лан хүчдэтгэдгээ илэрхий- Саэн БНМАУ-ын төрийн далбааны өнгөтэй бүч зүү нэ... Бүчний адил хажуут Эл гүллээрд “суурийн урт си, ондөр 30 см байх ба орой дагасад Төв ХЭС- тийн хөх цэнхэр өнгө нь суурийн уртын гуравны нэгтэй тэнцэх (88,883 си). хэмжээг заана» гэжээ, Ц. ТҮВШИНТӨГС 1 , ЄОРА” дасах т Гэ1:451: Олимп хотод Зевс бур- ханд зориулж ижилгүй гай- хамшигт Хүн хөшөө бос- гожээ. Эртний ухзантан мэргэд бурхан гэж байдаг- гүй гэдгийг ухамсарлан ойлгодог байлаа ч .гэсэн бурхан гэдэг чинь үнэн ча- нартаа «хүн» юм гэдгийг мэдэрч байсан ажээ. Зевс өсөж торниод, Кро- ни дарангуйллын эсрэг зэв- сэг мэс барин босч хэрц- гий эцгийнхээ омгийг дарж, мангаст залигуулсан ах, эгч хоёроо амьдаар нь эгүүлж аваад ах Посейдо- ноо хар лусын хан тэнгэр, эгч Андаа газрын гүний тэнгэр бурхан болгож, ө9- рөоө бурхад хүмүүсийн дээд эзэн тэнгэр бурхан болжээ. Зевс бурхны хүн хөшөөг грекийн уран . барималч Хармидын хүү Фиди бү тээжээ. Фиди бол шавхагдашгүй СЭРЭМЖЛҮҮЛСЭН СУРВАЛЖЛАГА зарим тохиолдолд амь На- саа алдахад хүрсэн түг- шүүрт мэдээ сонсогддог б0- дов. Үүний учир шалтгаан юунд оршиж | байна вэ? Хүүхдүүд яагаад авто ма- шины осолд ороод байна вэ? , Манай идэвхтэн сурвалж- лагч Л. Туяа энэ асуудлыг . эрэн сурзалжилсныг ний- тэлж байна. ЗАМ ДЭЭРХ “ХҮҮХЭД -- Яанаа, хүүхэд дайр- сан гэнэ ээ. 2Колооч нь олдсонгүй... Авто машины осолд ортсон хүүгийн Ха- шууд бөогиөрсон хүмүү- сийн дунд ийм яриа болж байлаа. Нийслэлийн нэг сургуу. лийн сурагч , Монхоаярын Цогт-Очирыг ангийнхан пь тун андахгүй. Энэ хүү зүү залгиснаас болж хичээлд удаан хуга- цаагаар с й ажээ. Хүү 10 дугаар сарын 21-ний одөр өглөө 10 цагт эмнэлгээс гарчээ. Эдний гэрийн гол тэжээгч нь 8. Ханд гуай юм. 3. Ханд эмээ худалдааны ЇУ конто- рын харьяа нэгэи дэлгүүрт ын л тээн илилиийнили ” чиний лї:) тошшшшошсштиошшш-ш- баян дэлгэр уран санаа, уран барилгын зөн билэг өвч хуримтлуулсан гайх- маар авьяастай хүн юм, МЭӨ У зууны дунд үед Зевс бурхны хөшөөг байр- луулах дацанг барьжээ. Дацангийн их танхимийн хойморт заларч байгаа Зевс бурхны 17 метр өн- дөр хүн хөшөө сүртэй нь аргагүй сүндэрлэн харагд- даг байжээ. Түүний зүүн гар дээр зааны ясаар гоём- сог сайхнаар Ники тэнгэр бурхан энэрэнгүй үзлээр билэгдэн заларч байгааг дүрсэлж, баруун гартаа өө- рийн шүтээн, бүргэд шу- вууны толгойтой очир ал- мас таяг тулж суугаа байд- лаар дүрсэлжээ. Зевс бурх- ны өмсгөл нь тэр чигээрээ шижир алт бөгөөд дээр нь хүн амьтны дүрслэл, талын сарнай цэцгийг хээлэн дүр- сэлжээ. Хорин жилийн турш уй- гагүй хөдөлмөрлөж байж босгосон Зевс бурхны хүн хөшөөг очиж үзээгүй ХҮ- ХАРАМСАЛ ДОЛОО. ЗЕВС БУРХАНЫ ХҮН ний хувь тавилан нь төд- рөгджээ гэж үздэг байв. Үзсэн хүн бүхний нүд- ний өмнө азын тэнгэр ба- дамлан асч гайхаш төрүү- лэн амьд юм шиг сэтгэл төрүүлдэг байв. Зевс бурхны хөлийн тус газар «Афиний Хармидийн хүү Фиди намайг бүтээв» гэж бичсэн нь бий. Энэ гай- хамшигт дацангийн эргэн тойронд ургамлын амьд ертөнц цэцэглэн дэлгэрч, Олимпийн тоглолтод ялалт хийсэн тамирчдын алтал- сан хүрэл баримал хөшөөг тэр цэцэрлэгт хүрээлэнд урлан босгодог заншил тогтжээ, Харамсалтай нь зуу зууныг дамжин Эдү: гээг хүртэл хадгалагдаж чадсангүй цагийн хүрдийг дагаж үрэгдэж үгүй болсон байна. Хүмүүн төрөлхтний дарх- лан бүтээсэн соёлын гай- хамшигт өв, цагийн эрхээр насаа элээдэг жамтай бо- ловч хайрлан хямгадах сэт- гэл өвөрлөсөн түмэн үеийн 1989 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдөр Нийслэлийн 62| дугаар захиргаанд. Танайд (Сургууль, цэцэрлэг)-ийн жиж байгаа Мөнхбаяр овогтой сурч, хүмүү. Цогт-Очир 1989 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрийн 19 цаг 20 минутад Октябрийн районы нутаг Геоло- гийн төв лабораторийн урд талын авто замд явган зорчигчийн гарцгүй газраар зам хөндлөн гарахаар гүйсний улмаас автомашинд дайрагдаж хүндээр гэмтсэнд, харамсан мэдэгдэж байна. Хүүхдийг зам тээврийн ослоос урьдчилан сэргий- лэхэд байгууллага, багш хүмүүжүүлэгчид хамт олноос хүлээсэн үүргээ хариуцлагатай биелүүлж дахин ийм золгүй явдалд хүрэхгүй байх талаар оновчтой ажил зохиож дүнг 11 байла. дүгээр сарын 6-нд ирүүлэхийг хүсэж УЛСЫН АВТО ТЕХНИКИЙН ХЭРГИЙГ ШАЛГАН БАЙЦААХ ГАЗАР ногос 1 тасагт худалдагч хийдэг. | З. Ханд гуай шөнө ба- аа хүлээж авах учир . Цогт-Очир очиж тусал- даг байв. Тэр өдөр Цогт- Очир 19 цагийн алдад эмээ- дээ туслахаар явж байгаад зам хөндлөн гарахаар гүйс- ний улмаас жижиг улаан тэргэнд дайрагдаж гэмтсэн байна. : Хүүг дайрсан жижиг улаан тэрэг тэр чигтээ зуг- таж алга болсон | байна. Хүүхэд дайрч зугтсан тэ- рэгний жолооч чухам хэн байн аа?! ИЙ... ИЙ... МАШИН БАЙНА Хүмүүс буудалд автобус хүлээн зогсоно. Гуравду- гаар ангайн охин цэцэрлэ- « гээс хоёр дүүгээ авч зам хөндлөн гарах болов. харж замын дунд хүрч яв- тал цаанаас нь машин /Дө- хеж ирлээ. Эгч нь нэг дүү- гийнхээ гараас чанга атган ортдог юм шиг санагдлаа. Хүүхдүүд ха цар замын авто хөдөлгөөцил тухай. ивээлд таашаагдаж авах аваас мөнхжирдөг учиртай, Амьдралын аясаар ахмад үеэсээ халаагаа, өвдөг сөг- дөн хүлээж авсан залуу үеийнхэндээ ард түмний хээ өвлүүлэн өгсөн соёлын үнэт эрдэнэс чухаг ховор сондор зүйлийг үеийн үе- дээ дурсан санагалзаж явахын билэгтэй ерөөлийг үеэс үед дамжуулан нан- дигнан хайрлаж . явууш- тайг захис уу. Онц сурлагатан пионер Д. Отгонбаяр сургуулийн зөвлөлийн гишүүн, сурагч- дын зөвлөлийн дарга юм, Тэр бас сургуулийн үлээ- вэр хөгжмийн «Жавхаа» хамтлагийн ахлагчаар ажиллаж пнонер сурагчдын урлагийн үзлэгийн хүрэл медаль хүртжээ. Тэр Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын найман жи- лийн сургуулийн 7-гийн «А» ангид сурдаг. Т. АЛГААГИЙН авсан гэрэл зураг “27 Ь Ф Юуны өмнө гэр, сур- тууль хоёрын хооронд явах замын маршрут гар- гаж, замын аль хэсэгт ан- хаарал сэрэмжтэй байхыг олж тогтоон тэмдэглээд замын тэмдгүүдийг таньж дарс болсон байх хэрэг- Үйлчилгээний тэргэнд суусан үед аль талаар нь бууж зам гарах, явган хү- ний гарцаар.хэрхэн яаж гарах, гэрлэн дохионы заалтыг мэдсэн байх ёстой. . Түүнчлэн жолооч аав, зэж, ах, эгч нараа бүлгийн даан зохиох, дуу шүлгийн тэмцээн явуулсан ч болох юм. ”. Хүүхдүүд ээ! Авто ма- ДУСЛААС. ДАЛАЙ. БОЛДОГ Ээждээ ус авч өгөхөөр хоёр хувин барин худаг дээр очлоо. Ус ирээгүй уд- сан ч юм уу, эсвэл донгож онгойж байгаа болоод ч тэр үү Хүн ихтэй байв, Дараалалд Ззогсогчдын ихэнх нь хүүхдүүд эжээ. Усны тэрэг, чарган дээр том том хувин | тавьсан малгайтай, малгайгүй, бээ- дийтэй бээлийгүй, нимгэн, зузаан, хувцастай олон эд зогсоно. Зарим нь дагуулсан хараг- Гадаа их хүйтэн учир тэд хурдан аваад явахын түүс байгаа нь илт, Хүйт- лиралд ханиад томуу Э г, Ялангуяа гэр ХО- рооллын хүүхдүүд өвчлөх нь олонтаа. Иймэрхүү байд- лаар, арснаас ч болдог байж мэднэ. Том хүн гэрт нь байхгүй юмаа гэхэд ядахдаа малгай, бээлий- гээр нь хангаад өгчихөж болдоггүй юм байхдаа гэж бодон зогслоо. Ус түгээх цорго тун жэаз- хан тул ус удаан гоожно. -- Том цорго ХИЙЧИХ- вэл хурдан юм биш үүХЭ- мээн хүүхдүүдтэй яриа өд- вөл, - Ус авахдаа асгах нь их гээд ихэнх худгууд ийм цорготой байдаг гэв. Үнэхээр ч дүүрсэн ху- вингаа солих хооронд ус их асгах юм. - Нэг сав солихдоо я 200-300 грамм ус ас- таад байвал ч хЭцүүднэ шүү зэвэл, 25 Дандаа д асгаж бай- дэг юм гэж хоёр хүү хээв- нэг хэлээд урдуур орох тэсэн эмэгтэйг дарааллын журам баримтлахыг шаард- лаа. Сониндоо явагдаж байгаа «Ус--чандмань эрдэнэ» аяны талаар тэднээс асуу- лаа. Бүгд гайхан бие бие рүүгээ харна. (Сониноо уншдаггүй юм байна гэж бодон сургууль, бүлгэмд нь ийм ажил зохиогдож байгаа эсэхийг сонирхов, Ерсєөсөө юм мэдэхгүй дуу- лаагүйгээ хүүхдүүд Нуул- Гүй хэллзэ, Тэд 27, 93 дугаар сургуульд сурдаг ажээ. Маргааш рын районы нь Сүхбаата: 35, 24, 37 | /700) | Жишээ На: нэг 39у ёс гэж яродагтай бош! 2278 Эр ид энэ хичээл23р Зуу 3уугаар дад 24 120 240 220 ТоЛ-үлн ар хэрэглэдэг2и0. Н Н 2 й хэцэвны 162227 опе Рипатеа, хоёр 294 Бипатеа г.м.Нзг зуун нэгт -опе Рипйтей апа їм/д. гэсэн хол! нө ана холдоОсиг | 23021002 угчилдэл нэг ЗУУ 29д нэг зуун нэг, нэг Зуун - ФоӨ08 -а Рипатга ду -Тиуд випйгей, гурдан Зуу -0пё Випатеа апд оте, нэг зуун хоё, йпа гэдэг нь монгол хзлний 700нд дол арабтин орно! Өм. хэрэглэдэг. бог Липагей апа тїтг ба ес гэсэн у2 Ё77 “Монголоор ил. дугаар сургуулнар орлоо, «Ус--чандмань эрдэ. нэ» аяны талаар сурагчид, багш, үйлчлэгч нар бүгд юу ч сонсоогүй байх юм. 24 дүгээр сургуулиар оронгуутаа бие засах газ- руудаар явж үзлээ. Хоёр гоожуур онгойлгоод орхи- сон байв, Хичнээн литр ус гоожсоныг бүү мэд! Мөн усны татуурга ажиллах- гүй ус их алдаж байгаа яв- дал ч байлаа. -- Үргэлж асгаад байх нь гайгүй. Цоргоо л хаах- гүй орхнод явчихдаг тал бий, Ангиа цэвэрлэх үедээ Ч нэлээд ус болгоно шүү гэж тус сургуулийн үйлч- лэгч эмэгтэй өгүүлж би- лээ. «Алтан түрүү», «Эр- чим хүч--эрхэм баялаг», «Баярлалаа», «Ус--чанд- мань эрдэнэ» гээд олон аяныг сонин чинь зохиодог. «Үр дүнгээ өгч байгаа эсэх нь та нарын ажил үйлсээс харагдана, Харин сүүлийн үед за- рим аяны нэр нь жил ч болоогүй байж дуулдахаа больчихдог боллоо. Бидний хийх ажил их- дээд байна уу, эсвэл бид хэрэггүй юм хийгээд бай- на уу? Хүний биеийн бүх цу- сыг юүлбэл 5 литр болно. Энэ цусны хагасыг нь 8вВ- бал үхнэ. Тэгвэл усыг газЗ- рын «цус» гэж чэрлэдгийг та нар мэдэх ү9д? Усыг хайрлаж хэмнэхгүй үрэн таран хийгээд байвал дэл- хий ертөнц сСөнөхөд хүр- нэ, Гудамжинд хэдэн литр, гэр орон, сургуульд хэдэн дусал ус асгасны төлөө бид сөнөх нь Чгай- гүй байлгүй гэж хэн нэг нь бодож болох юм. Дуслыг хураавал далай лсныг хураавал ЭР- их бовиэ гэж манай ард түмэн ярьж иржээ. Заавал ангиараа, хамт олноороо сүржин ажил зохионо гэл- гүйгээр хүүхэд бүр өөрс- дийн санаачилгаар усны алдагдлыг багасгаад вал мөн ч их тустай ажил болно доо. Манай сурвагжлагч Ч.СҮХБААТАР тддлохыг узнэ. 40 -2/їтёё 9 да,0у904 58 348 ”7 Мн БСН .... ... 422 мөж шиэин Ндус тал с2с48 ате ёїете З0- 1. (1) гггайав 701-0пё бипдтеа атад опг Фу Ж БАС хи 32 22 Ном/ талц сав ате ёїетвг » дэр үг арин хэдэн Монголын эртний уран зохиол, хэл шинжлэлийн томоохон төлөөлөгчийн нэг ХГЇУ зууны эхэн үед амь- дарч байсан яруу найрагч Чойжи-Одсэр юм. Тэр үед хэл бичиг, гүн ухаан, шаш- ны сургаал, анагаах ухаан, урлахуй ухаан энэ тавд нэвтэрхий сурсан хүмүүнд бандида хэмээх цолыг ол- годог байжээ, Чойжи-Од- сэр нь бандида цолтой, мон- гол, төвд, санскрит хэл сайн мэддэг, өндөр боловс- ролтой байсан нь бидний үед уламжлагдан ирсэн түүний зохиол бүтээл, хож- мын мэргэдийн судалгаа, шастираас тодорхой байна, Юань улсын сударт түү- ний гавьяа зүтгэлийг үнэлж, 4 цаасан мөнгө түмэн хэсэг хүртээв гэсэн мэдээ бий. Тэрээр Лувсанданзаны «Алтан товч», Саган сэцэ- ний «Эрдэний товч» зэрэг олон судрыг монгол хэлнээ хөрвүүлэн буулгажээ. Дорно дахинд, ялангуяа энэтхэг, түвдэд утга Зо. хиол, шашин, түүхийн зүт- гэлтэн хүмүүсийн намтрыг зохиол болгон бичдэг эрт- ний уламжлалтай. Хутагт, хувилгаадын намтрыг бү- тээхдээ шашны домгийг баримтлан, түрүү түрүү- чийн төрөл, насандаа туул- сан амьдралыг нь зохиомж- лон бичдэг байсан бөгөөд ийм зохиолыг цадиг гэж нэрлэнэ. Ийм уран зохио- лын цадигтөрөл монголд эрт дээрээс хөгжиж ирс- ний баримт-нь Чойжи-ОД- сэрийн «Бурхны арван хоёр хураангуй» хэмээх зохиол юм. "Уг зохиолыг Чойжи-Одсэр түвд хэлээр туурвисан бөгөөд харам- салтай нь бүрэн бүтнээрээ бидний үед уламжлагдан ирж чадсангүй. Уг цадиг нь энгийн үгээр түүхчилж бичигдээгүй, уран сайхан дүрслэлтэй, яруу найраг, үргэлжилсэн үгийн холимог хэлбэрээр зохиогдсон гэж судлаачид үзэж байна. Тэ- рээр ийнхүү шүлэглэн ур- лахдаа зовлонд учирсан байдлыг «Хумхан дор ор- сон зөгий мэт», тогтворгүй дэнсэлсэн СЭТГЭЛИЙГ «ин4- мар цагийн үүл мэт», ээлжлэн солигдох хөдлӨ- 0ЛОН Зуу ч д0- юм. заабал со лийг «бүжигч ФЮ СУУТ ХҮМҮҮС 10МУТ ГОРЭЛ хүмүүний гар мэт» гэх зэргээр адилт- гал зүйрлэлийг чадамгай хэрэглэсэн нь олон. Чойжи-Одсэр бас: «Хамгаа гайхуулсан эрдмийг чинь Хагархайяа холбон магтсугай» хэмээн Махагал буюу мон- голоор Их хар охин тэн- гэрийн магтаалыг зохио- жээ. Уг магтаал шүлэгт, «Дөрвөн гартай, нэг нүүртэй гурван нүдтэй Төрөлх ургасан шар үстэй...» Төгрөг улаан гэх буюу эсвэл «Сүрхий хашгирах дуун дор нь Сүмбэр уул хөдлөх мэт» хэмээснээс өнгөцхөн хара- хад шүлэглэх эрдэм, хол- бон найруулах арга ухаан сайтай, авьяас билигт яруу найрагч байсан нь мэдрэг- дэнэ. Ийм жишээг түүний орчуулсан зохиолоос Ч харж болно.. Чойжи-Одсэр эртний энэтхэгийн Дом” талц бизбев агг їҮйггг? 0» сод ёо жоооан: ухаантан Шантидэвагийн 4Боди мөрийн явдалд оро- хуй» зохиолын орчуулга- даа, «Ховор зудыг хол ялж Хортон дайсдыг хотлыг хуриулж Хохимой өвчнийг хошуу давуулж Хотол хамгаар хуримлан | жаргатугай... Намрын сар мэт найрт буянаар Нажигай эх найраа зохиож Нармай гүр улс наадам цэнгэлээр Насан үүрд наслан жаргатугай» їсэхчилэн зуд цас ҮГҮЙ, өвс тос элбэг, хортон дай- сан байхгүй. хотлоор амар жаргахыг бэлгэдэн шүлэг- лэжээ. Иймд бид бандида Номун гэрэл буюу Чойжи- Одсэрийг тухайн үедээ монголын төрийг барьж байсан Хайсан Хүлэг (1307 -1311) -хааны дэргэд алба хашсан шашны том зүтгэлтнийх нь хувьд биш, ХЇУ зууны эхэн Ү хийгээд эртний монголын урлаг, соёлын амьдралд оруулсан нэмэр, ханди- вийнх нь хувьд хүндлэн бишрэх нь зүй. Монгол туургатны туур- вин бүтээсэн соёлын нэн их сан хөмрөгийн тэнгэр дэх бүдгэршгүй нэгэн од бол Чойжи-Одсэр бандида- гийн 1305 он буюу У “ жарны хөхчин могой жил монгол журамлах хэлзүйн анхны бичиг «Зүрхэн тольт» юм. Чойжи-Одсэр бандида нь хэлний томоохон шинж- лэлтэн, их орчуулагч бай- сан төдийгүй тухайн үеийн- хээ уран зохиолын бүх т9- рел зүйлээр шүлэг, ДуУ- лал, цадиг зохиол бичдэг авьяас билэгт яруу найрагч байжээ. 2 Ш. УЯНГА / “Ном” тапу бїсез аге Фїетг? ФЮ 46 Жу тат р/штв атг Т дол Кпом! муваё 00 уди їе? эээ 1 //ёе батбигдег5. 99 9: 1 5-95:156 1 /Же... Фю ),,, б/ёеёя їїеге? у3 4 «Үлгэрт гардаг хүслийг хангагч, чандмань эрдэнэ ШИГ тиЙМ ид ШИДТЭЙ МОМ- той бол чи юу хүсэх вэ?» гэж Зунгаас асуувал «Ша- лавхац том хүн болмоор байна!» гэж эргэлзэж тээ: нэгэлзэлгүй шууд хариул- ва. Нөхөд минь үүнд гай- хах хэрэггүй, Зунг чин үнэнээ л хэлнэ, Зунг айлын хамгийн том нь, Лан, Хунг гэдэг хоёр охин дүүтэй. Найман ойноосоо өнгөрч яваа бө. гөөд нэгдүгээр ангид сур- даг. Зунг ёр нь юмны улыг олдог, дуулгавартай хүү. Гэхдээ хоёр том дутагдал бий. Тэр нь, нэгд, зугаа- лах, хоёрт амттан харвал авч ндэх тун ч дуртай, Зунг бушуухан том хүн болохсон гэж мөрөөдсөөр удаж байгаа билээ. Учир нь том хүн болчихвол бү- рэн эрх чэлөөтэй, дураа- раа байж болно гэж бод- но. Амрах зугаалах ч өө- рийн дур, амттаныг идэх Ч өөрийн дур болно гэж бодно. Нэг удаа аав нь хананд өлгөөтэй байгаа. хуанлийг хараад, -- Өнөөдөр гурван бай- тал арван таван хүртэл хэн ингэж хуанлийн хуу- дас таслав? Алив хэн ин- гэв? Шударгаар хэл! гэж асуужээ. Хөөрхий Хунг яах ч аргагүй болж, Зунг руу заалаа. -- Би мэднэ, би хар- сан! Зунг тасадсан. Сан- дал дээр тарч байгаад ур- сан! Аав нь Зунг руу эр- тэлээ. -- Чи урсан уу? -- Тийм... -- Яаж байгаа чинь тэр вэ? Хэн чамайг ур тэсэн юм бз? Дандаа ин- їэж эрхэлж байх юмаа даа чи! -- Аав аа, би эрхлээ-. -- Хуанлийн хуудас бөөнөөр нь тасдана гэдэг чинь эрхэлж, эрхээрээ ха- таагүй яаж байгаа юм бэ? Зунгийн царай | улай- лаа. -- Би... юу яах гэсэн юм... Нэг хүүхэд надад хэлсэн юм гээд бүр ч бан- тан доошоо хараад чимээ- тгүй болчихов, 2: Ф2 02 ” Бойт “Уу дас0000р СЭ УРВЛГЭЭЖ” 25 425 ёгеа- сав аваг 0 54)/7)0) две «х» 22 "їїсго25 ї--2» хөндлөнгөөр " 82 15: ТЁвб аа... 62 25 Жи /тапу,... атг Т7ете? эиглээсэлэцэрэаэчэлйгэлэтэ /ү/| 3 6) ш6 л 1, , “Он ТӨР вл ЭРММРВР Л ЛИЭЫ.. ан СЭ аж шал эш 97 гү. 5 ээ хишжсинд 111: С5асАШ122:млЖ/9ШшЫ: 1:0ЖИСЛЖЛНЛ1-215: -- -- - --- туульдаа ч явна, эмээд зусэвж:: холшаашллахиошлолювжЛЛхилЖлЫ ч тус болно, хас АГИСН 3 4 ОЖЭХЄЙН2н. .ос шаах ч харж асарна. Одоо Ч! Р ТАГ Ч, Ч.сэ--эласэмгэисч дэлассэсвы хилийг Л1ЛЖЖЫНМЛЙШЫБҮНҮСЛҮТЕ пиш(4. оннгээд том хүний оронд Ээж нь хүүгээ өрөв. Сар өдөр чинь хуанлийн Тэгэхээр чи том уд. ҮлЛАлзэ шүү. Ойлгов уу, дөж: буудсан дээр байдаг юм. сууд дураараа зугаалж, МИНИЙ хүү? -- Яв, яв миний хүү, биш шүү дээ. Цаг хуга- дураараа чихэр иддэг гэж - Ойлголоо... Ул хоолоо идчихээд дараа нь | 84 чинь явж байдаг юм. бодож ээ дээ? Үгүй ээ, - Миний хэлсэн бүг ярь... Бүгдээрээ хоолоо идлээ, Аав нь Зунгийг дуудлаа. -- За хуанлийн хуудас язгаад урснаа хэлнэ дээ! Сар хурдан өнгөр- вөл жил хурдан өнгөрдөг юм гэнэ лээ. Би тэгээд сарыг хурдан дуусгах гэж урсан юм. Бага охин Ланыгаа хө- дөлгөж суусан зэж нь ярианд оролцон, -- Шинэ жил хурдан болоосой тэж тасадсан уу? гэхэд Зунг толгой сэгс- рэн: 3 -- Үгүй!ээ, тэгж 0бо- доогүй, Би шалавхан том хүн болох гэсэн юм. Аав нь хэргийн учрыг тэр дор нь ойлгоод тачиг- натал хөхрөв. Зунг ичих- дээ хандсан зүгтээ зугт- маар бодогдлоо. -- Бушуухан том хүн болох гээд л хуанлийн хуудас тасадсан юм биз дээ? -- Аан... -- Ингэлзэ гээд чтом хүн болдоггүй юм даа хүү минь, Цаг хуганаа он жил, ь ДЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН шилдэг зохиолын АЙ ягы (ВЬьЕТНА /М )тэсгэхххэгхэгэлилэтэигллиаллалчилийн САНГЛАС Тэр чинь өөртөө хууль- тай... Хэн ч түүнийг хурд- луулж, удаашруулж, зог- соож чадахгүй. Чи хуан- лийн хуудсыг шинэ он хүр- тэл бүгдийг нь тасдаж, ца- ГИЙн Зүүг хичнээн урагш- лууллаа чцаг хугацаа явд- гаараал явна, өөрчлөгдөх- гүй, Цаг жаран удаа «чаг чаг» гэж байж нэг бүтэн даг болно, тэгээд жаран минут нь цаг болно, хорин дөрвөн цаг нь нэг хоног, гуч хоног нь нэг бүтэн сар болдог юм. Учрыг нь ойлгов уу? -- Ойлголоо... -- Ингэхэд чи ер нь том хүн болох гэж юунд яараад байгаа юм. Зунг хүсэл мөрөөдлөө хэлэхийн өмнө хэсэг ТэЭЭ- нэгэлзэв. Гэсэн ч ярьж гарчээ. Аав нь тачигнатал хө- хөрсөнгүй, тэр байтугай инээмсэглэсэн ч үгүй, Ха- рин хүүгээ гайхахын ихээр гайхна. Ер нь иймэрхүү юм ойлгоход хэцүү байдаг л даа. 5 СЭ 6 Чи 1 8 | а | ( 18: Хүү минь, тийм биш. Том хүн байх гэдэг чинь ажил хөдөлмөр хийж, хүн ард. улс нийгэмдээ хүчээ з0- риулна гэсэн үг. Тэгэхэд чи зүгээр л зоргоороо зу- гаалах юм бодож байна. Чи намайг хар л даа, би дуртай цагтаа зугаалж байна уу? Өдөр нь ажил- лаад, оройд нь хичээл юм уу хуралд суугаад, хичээл на, янз том тїж хуралгүй бол гэртээ та нь, , нартай байдаг смы дээ. ётгахад жаал хулсашиа Харин зав зай овоо гарах ГЭЛ догдолж, золтой 35 юм уу, дэндүү их ядраад УйЛСАнгүй, би чинь одор байвал салхинд: жаахан ТОМ ХҮН хоЖ зол Ёс явдаг. Би дандаа ажилгүй ХҮН Уйлж болохгүй. бодол гэнэт толгойд НЬ алхайж хэвтээд байдаг бол хамт ажилладаг улс маань намайг зүгэзр л байлгаад байх уу? Чи бас чихрийн талаар ярьж байна. Том- чуул дандаа зөөлөн чихэр идэж байдаг уу гэвэл огт үгүй ээ. Тэр бол муу зур- шил. Зай завсаргүй чихэр иддэг хүүхэд байвал чи түүнийг дуурайх хэрэггүй. Арваад жилийн дараа чи ойлгоно доо. Том хүн болно гэдэг тийм ч амар ш хялбар ажил биш, Харин ч хүнд хэцүү байдаг юм... хүү минь. Үүнээс хойш арван жил ч болсонгүй. Энэ яриа- наас хойш жил гаруйхны дээ ОГТ зар бүр 25 Ч учиргүй. дараа Зунг том хүн бол Тосгоны хүүхдүүд тэнд лоо.| Америкийн онгоц загасчлах юм уу. Эсвэл Вьетнамыг бөмбөгдӨЖ” өвгөн манаачаас бяцхан эхэлсэн үе байлаа, завь авч сэлзх, лянхуа Зунгынхны хувьд ар цэцгийн хонгорцог цөмөх тэрт нь их өөрчлөлт гар- чээ. Аав нь Зунгыг хоёр охин дүүтэй НЬ тосгонд суудаг эмээгийнд нь хүр- гэж өгөөд армид мордов. Цэрэгт явахынхаа урьд өдөр хүүхдүүдтэйгээ өнж:- жээ. -- Зунг, аав нь: одоо хол явна, Хэзээ ирэхийг мэдэхгүй байна. | Түрэм- рын гүй. 1 4Шинэүгхэллэг. 1 а с/осё/К4/ цаг 8487 /Ви/| дут Їв У/дигет /Ната) цэцэг. бипагга(йллагеа| (нэг) 394 | 270 /2т0| да,дуюц (холдоос) Ч (ёд ве бипрту/ лд07ү... өлсөж дайна. | 700078 Клой/ /8! автгтё паэ// би мэдэхги/ | Ма? дсуди //е? /о? “ОоОЭн дуртайдэ? "-. ! Л 5 дугэЗР | Хичээл | - 20:)4:13// Тат Липдт: Ч ”т Мипфгу : биелсеж байна. ЇГ 27 «7 Уриагг бит Ё 8 шин Липд! / 2 (чи) ёлсож гийлэгчдийн дах боллоо, хол байгаа, гурав эмээтэйгээ хоцорно. Эмээ нь нас өндөр, чадал тэнхээ муу, хоёр дүү чиНЬ иялх миний хүү дийг биелүүлж чадна гэж тангараглах уу? дүнсгэр царай өөд наа, ! Аав нь тоглоом хийсэн түүнд итгэж найдаад инН- Аав нь гарыг нь чанЖ” орлоо. Уруулаа жимийж, лимсаа гаргахгү Зунг зпэ өдрэөс хойш тосгонд боловч дураараа зугаалж сэлгүүцэх боломжийн таагаар зөндөө Жишээ нь лянхуа цэцэг- тэй цөөрөм, Тосгоны эхэнд юмсанж. Зун лянхуа цэц- гийн алхил нь сэнгэнээд, -цөөрмийн усыг модны том том навчис хучаад сайхан гэж их Дуртай. хурал цуглаан хийдэг газ- лагар банг модны сүүдэрт орой болгон зах гарч зээл дэлгэнэ. Нэг их олон хүн цуггүрахгүй ч гэсэн хүүх- дүүд тэнд сонсох сонин юм Үргэлжлэл бий. Ёй -0 зсрэг тулал- Ээж нь бас тэгэхээр та Тэгэхээр сур- балчир. хичээл Тэгье аав аа, чад- тангараглая. Зунг аавынхаа харс- нүд рүү нь ширтэв. алга. Үнэхээр түүнийг хүний Оронд ҮЗЭЖ, хэлжээ. нНу- 1 гэж НУ: анивчин зогсов. Хэдий амьдарч байгаа өөр боллоо, га: өөрийнх нь үзэж бай- байжээ. ойрхон таатай газар нь банг ногоон Бас нийтийн өмнөх саглагар саг- очиход үзэх, мундах- “ЦУРЭМ 7256 /ипдту гэдэг. 4 уйл уг ...8Лсөж, - | Файна гэсэн утга- тай юм. Энэ гийг яаж хэрэглэхийг ф 2арасхь зургаар узуулэ8... ТЕ 6 бипдг, Бэ» шиг «г 772р)Өлсеж (|. байна.” | НХОЭ Уди атг 2 гэж багш бидэнд хэлсэн. хэрэгтэй юү? Сэцэн хан аймгийн нэ- гэн хошуу ноён Тогтохтө: ЇЁ рийн «Аж төрөх сургаал» | хэмээх улс төр, түүх, гүн ухааны ач холбогдол бү- (Хий дурсгал бичиг эдүгээ Ш|Сидний үед хадгалагдан р, Үлдсэнээс. гадна олон тү | мэнд То ван хэмээн алдарш Ш. Сан энэ ноёны хийж бай- Ш| сан ажил, хэлж байсан ЇЙ сургаал, нь олон ардын й дунд ам дамжин яригдсаар өнөөтэй золгожээ. То ван | Өөрийн хошууны дотоод “үр бүтцийг шинзэр зохион Ё.байгуулж мал аж ахуй, мн газар тариалан, гар үйлд: ШД вэр, уран барилга, соёл :| боловсролыг | хөгжүүлэх | талаар бодитай алхам ї хийж явсан хүн юм. Мй То вангийн сургаал нь: 1 --Ёс журмыг хүндлэн Д аж ахуйг хичээх: | -- Биеийн амрыг үл | харгалзаж аж ахуйд шам- | дах: 1 --Баян хүний улсын өм: “| нө хүлээсэн албан үүргийн 4 тухай: Я 4 --Ядуу хүн олзыг хэр- хэн олох,о000 --Хүн юу.чаддагаа зал "хууралгүй хийх хай - Ё --Лам нарын тухай: -- Хулгай, хэрмэлийн 5 тухайг ажссог гэ “--Нүүдэл суудлын тухайд 4-0 “зүйлээс бүрэлдэнэ. 1Сургаалын хамгийн эхний х хэсэгт хүн бүрийн эрхэм- Цлэвээс (Зохих юм нь энэ 3 ертөнцөд эцэг, эхийг халгүй хүндлэхээс өөр зүйлгү 1 хэмээгээд энэ үйлээс зуг- таж үл болно гэж заажээ. Мөн эцэг, эхээс үр хүүх- ЇЇ лээ сургах талгар «Зарим 1 Хүн сургах.гэж, нялх хүүх: 2 дээ занчина. Хэдий эцэг, “Ї эх нь хүүхдээ. сургах нь 5 ёс мөн боловч тэр юу Ч гс Өгтүээлл гала Г. БАТЦЭЦЭГ (Хөвсгөл, Тариалап сум 10 жил) 1 .. "Гү, түтҮлҮлЛ ма ал тЖ 10 Вангийн єе ургаал г-87-28 --Гэр бүл бололцох ту- ажи. "раа нь улс төрийн тусгаар | “ал, 1 мэдэхгүй балчир, өвдсөн8 Онжинниэнвэсслгэхгэн элит ллРчиэллан АЯГ-и:с18 46 ДАХЬ жилдээ 7411 (2265) ! ааа үл УВВУРА2. 1990 оны хоёрдугаар сарын 10, БЯМБА Үнэ 10 мөнгө -- То вангийн сургаал нь аж төрөхийн ухаан| ЇЁ Энэ сургаал одоо бидэнд ! ! двө уйлахаас гомдсондоо| илүү уйлахыг санавал үнэг, | хзэр өр өвдөх мэт, Бас ч|34 хүүхдийг гомдоовоос заяа! Ё гомдох хэмээх, заяагаа | с,, гомдооваас харин өөрийн биенд гомдол ирэх юуны магад, Иймийн тулд хүүх-!| ДИйг “занчиж бүү гомдоог| | Харин миний хөвгүүн сайн | | хэмээх зэргээр эрхэашпүү:| | лэн хөөргөж бага сага за-, Ё рахад тустайг юун өгүү:! Ё лэх. Дараа томорч мэдрэл, | бүрдсэн цагт сургаж: ятга-! | хыг эцэг, эх нь мэдэх буй | заа. Тийн авч ер хатуу|ф занчлалаар хүүхдээ сайн | болгосон хүнийг эс үзлээ. | Харин түүний өөрийн бод, лыг үзэж Хайрлахын ая-, саар ятган засч сурваас | дээр болох нь магад»гэж! | сургажээ. ! Хошууны хүүхдийг сур: Ё гах тусгай сургууль бай- | гуулж, тэдний үзэх цагаан 8 толгойг өөрөө зохиож бай-! ф сан байна. Мөн тамхи та-| й тахыг хориглосон цааз гар | гасны зэрэгцээ 40 наснаас | Х дорогш хүн архї 2-1) Ї хориглож -байжээ, То ван оөрийн хош|: Зани | аж ахуйг сэргээх, тэдний амвжиргааг дээшлүүлэн, 1 киллаж | төрлөх со” нирхлыг нь Хөхүүлэн дэм- | жих арга хэмжээ авч бай- жээ. йг: То вангийн аж ахуйн, | шинэтгэлийн эцсийн зорил- Ё го нь-манжийн дарлалаас эхлээд, эдийн засгийн та | лаар биеэ даан гарах, да- тогтнолоо олж авах явдал, 1 байжээ гэж эрдэмтэд дүг | нэн үздэг. То ван Нь тус- Е| таар тогтнох үзэл санаа бү, хий эх о хүн байсны 2 улмаас манжийн засаг заг 1 хиргаанаас удаа дараа Ї 1 ШИЙТГЭЛ ЗЭМЛЭЛ ї хүлээж явсан хүн юм. “Хөдөлмөр хүний сайн 2 сайхан амьдралын эх бу-. ї лаг гэсэн үзэл са: Ь наа хэзээ ч гч холбогдлоо | Пионерийн тэмдэг Анхны пионерүүд бу- сад багачуудаас ялгара- кын тул онцлох тэмдэг зүүдэг байв. “Эхний үед өөрсдөө улаан даавуугаар таван хошуу хайчлан зүү- дэг байсан гэнэ, Харин 1951 онд Монголын пио- ниеёрүүд үйлдвэрт бүтээсэн төмөр тэмдэг зүүж эхэл- жээ. МПБ Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит болсон учир пионерүүд 1967 оноос их жанжныхаа дүр бүхий тэм- Дэг Зүүх болжээ. Пионе- рийн тэмдгийн таван Хо- шууны дээд талын дүрэлз- СЭН гурван дөл нь МАХН, МХЗЭ, МПБ-ын бат хол- » ҮҮрд мандан бадрах утгыг илэрхийлдэг, Монголын пионерийн тэмдэг хэзээ хэрхэн өөрч- лөгдөж ирснийг зурж ирүү: лээрэй, Ц. ТҮВШИНТЭӨГС шэвввэжлиьлээвэииииииэиехиилн ХҮҮХДИЙН /ДУРТАЙХИЧЭЭЛ Ховд аймгийн Мянгад сумын улсын тэргүүний 10 жилийн сургуулийн бүлгэмийн зөвлөл монго- лын пионерийн «Залгамж- лагч» УГ чуулган, пионе- рийн удирдагчдын улсын зөвлөлгөөний шийдвэрийг үндэслэн бүлэг, бүлгэмийн зөвлөл, ахлагчдыг цуглаа- наараа сонгож, өөрсдийн сонирхлын дагуу олон хэл- бэрийн ажил зохиож бай- на. Тус сургууль энэ хи- ЧЭэЛийн жилээс ЭХЛЭН хө- дөлмөрийн хичээлийн про- граммыг өөрчлөн, Т--11 ангид гэр орны ажилд туслах, өөрөө өөр- төө үйлчлэх, ЇТУ--У ангид сургууль, сум орчноо цэцэрлэгжүү- лэх, ҮУИП--УуШ аж ахуй, гийн болжээ. ангид мал газар тариалан- чиглэлээр хийдэг ЗУРАГ ДЭЭР: Бүлгэ- мийн зөвлөлийн гишүүн Ц. Оюунцэцэг дунд сур- лагатанд “тусалж даалгав- рыг Нь тогтмол хийлгэж сургаснаар 28 сурагч сур- лагын чанараа ахиулжээ. 8-ын «В» бүлгийн ах- лагч М. Долгормаа, Д. Цэнд-Аюуш нар ардын ёс заншлаас суралцах зорил- гоор анх удаа дөрвөн бэрх тэмцээнийг сургууль дээ- рээ явууллаа. Ч. УЛААНХҮҮГИЙН азсан гэрэл зураг Унгарын пнонерийн бай- гуулдага, Соёлын Яам, олон улсын ипонерийн «Балатон» лагерь дахь хүүхдийн хотхоны урла- тийн галерейгаас дэлхийн бүх хүүхдүүдийн дунд «Солонго--9О» уран бү- тээлийн уралдаа зарла- сан юм. Уралдаанд хүүх- дүүд өөрсдийн сонирхсон сэдвээр оролцож болно. Өөрийн орны ёс зан- шил, үндэсний уламжлал, байгаль цаг уур, сургууль, їүЛӨнгө УРАЛДААНД УРЬЖ : БАЙНА) гэр бүл, найз нөхөд чө- лөөт цаг зэрэг сэдвийг сопгох нь тохиромжтой. Ч20ридала нэг хэлээр й . Овог нэр бичиж оролцож “бөлны || 3. Торсон он, сар, өдөр Уралдаанд 1975 оны 1 сарын 1-нээс хойш төрсөн 4-15 насны хүүхдүүд 1989-1990 онд хийсэн бүтээлээрээ оролцоно. Бү- тээлийн хэмжээ заахгүй, Харин хүрээ хийх хэрэг- гүй. Бүтээлийнхээ ар та- лын доод хэсэгт орос, анг- ли, герман, Франп, испани, З. Яс, үндэс 4. Хүйс 5. Хаяг (тэрийн буюу сургуулийн) 6. Бүтээлийн нэр Т. Бүтээл хийхэд тусал- сан, зааж зөвлөсөн баг- шийн нэрийг бичих юм. Мөн овог нэр, төрсөн он, сар, өдөр, гэрийн бу- юу сургуулийн хаяг, бүтээ- лийн нэрийг тусгай хууд- санд бичиж 1 хувь ирүүл- нэ: Бүтээл нь хугацаанаа- саа хоцорсон, гэмтсэн то- хнолдолд хүлээж авахгүй, Уралдаанд ирсэн бүтээ- лийг буцаахгүй. Шалгар- сан бүтээлийг Унгар ул- сын олон улсын ииноне- рийн «Балатон» лагерь дахь хүүхдийн урлагийн талерейд тавнхаас гадна хүүхдийн бүтээлээр кален- дарь, наадаг цаас, ил за- хнидал хэвлүүлнэ. Уралдаанд ирүүлсэн бүтээлийг төрөл бүр дээр шалгаруулж (зураг, бари- мал, хөөмөл гэх мэт) алт, мөнгө, хүрэл медаль, лиїп- лом, дурсгалын болон үнэ бүхнй зүйлээр шагнана. Бүтээлзэ гуравдугаар сарын 1-ний дотор «Л. баатарын нэрэмжит 2 гэсэн ын Төв Зөвлөлд» хаягаар ирүүлээрэй. МПпс-ЫН УуШ СПАРТАКИАД ЗАЙ ТУС БҮРТ ЭХНИЙ ГУРВАН БАЙР ЭЗЭЛСЭН ТАМИРЧИД Цаначин багачуудын баяр Монголын пионер сурагчдын У! | спартакиадын хүрээнд явагдсан цанын тэмцээн Ханд- тын цанын баазад гурван Өдөр үргэлжилж дүнгээ гарга- | лаа. | Аймаг, хот, Улаанбаатар хо- | ТМн дөрвөн районуудын сур- | гуулиудын аварга 68 шилдэг пионер сурагч спартакиадын |) аваргын төлөө хурд сорин | уралдлаа. 4 Тэмцээн эхний өдрөөсөө хурц | ширүүн өрсөлдөөнтэй боллоо. Арга ч үгүй биз, Спартакиа- дын аварга ГЭДЭГ хүнд даваа | Ч гэлээ хүндтэй алдар, Аймаг, хот, сургууль, апги тэмцээнд оролцож байгаа боло- | хоор тамирчин сурагчид маань сайхан амжилт гаргалаа, Цана хөдөө нутагт их дэл- гэрчээ. Үүний тод жишээг ЭНЭ Цараханн! болно. олонтаа байлаа. Энэ ны, Ч:үл79 дын ур чадвар жигд биш ба!- сантай холбоотой, Гэтэл энэ жилийн хувьд багууд “бэлтгэл сайн хангасан, өрсөлдөх, урал- дүнгээс Харж дах хүч тэнхээтэй олон тамир- чинтай Энэ жилийн цанын тэмцээ. улам сопирхолтой болгож чад- ний есөн төрлөөс наймд нь хө Сан юм. Тийм ч учраас Б. 15-16 НАС: Охндын гурван км-т Б. Алтан- цэцэг (Увс), С. Лхагвасүрэн (Бул- ган), Н. Энхчимэг (Хөвсгөл), 5 км-т: Б. Алтанцэцэг (Увс), С.Лхаг- васүрэн (Булган), Р, ЯГ “(Завхан), хөвгүүдийн 5. км-т: Г. Лхагвадорж: (Булган), З. Г (Найрамдлын район), Г. Баярдэл- гэр (Өвөрхангай) 17--18 НАС: Охидын 5 кмл: Б. Дарьсүрэн (Увс), Д. Саранмандал ( лын район), Ч. Гангаа (Өвөрхан- гай), 10 кмл: Ч. Гангаа (Өвөр- дөөгийн сургуулийн сурагчид түрүүлж алтан медаль зүүлээ. Цанын хэрэглэл олдохгүй, ма- териаллаг бааз муутай ч гэлээ хөдөөгийн багачууд маань бэлт- гэл сургууль тогтмол хийсний дүнд аварга болж чадсан гэх үндэстэй. Увс аймгийн Малчин сумын ДУНД сургуулийн сурагч Б. Алтанцэцэг, Булган аймгийн төвийн 10 жилийн Ї сургуу- лийн сурагч Г. Лхагвадорж нар хоёр ч зайд түрүүлж, хошой алтан медаль зүүлээ. Энэ хоёр хүүхдийг зориуд тэмдэглэн хэл- мээр санагдсан. Урьд жилүү- ДЭД явагдаж | байсан аварга шалгаруулах цанын тэм- | хамт олныхоо итгэлийг хүлээж хүүныы ДЭД НЭГ сурагч хоёр, улсын “ дээш медаль авах нь байсан нь тэмцээнийг хангай), Саранмандал (Найрамдлын вгүүдийн Б. Дарьсүрэн (Увс), Д. ( он), 15 ких:Т. сёк-ээр рекорд амжилт тогтоов. 16 хүртэлх насны хөвгүүдээс нийслэлийн 57 дугаар сургуу- лийн сурагч Т. Батжаргал 4 алт, 1 хүрэл медаль хүртэж спартакиадын аваргаар, 11 байрт 1 алт, 3 мөнгө, Яшшшш-шэшшшот ши-ш--шшшшшш “Алтанцэцэг, Г. Лхагвадорж на- рын авсан хошой «алт» тэсвэр хатуужлаараа олсон гавьяатай шагнал яах аргагүй мөн, Тэмцээн ч амжилттай болж өнгөрлөө. Харин улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд хурд хүчээ сорихоор ирсэн тамирч- зохион лагдлаа. Жилдээ ганц удаа болдог Энэ сайхан тэмцээнээ жинхэнэ Хүүхдийн спортын баяр болгох талаар Б: уралдааныг зохион лж сайны. газар бүхэн анхаармаар байна. “Тэшүүр | Нийт 60 гаруй тамирчин 4 зайд уралдсанаас 16 цасны шалгарлаа, Н. унцэ- цэг 8000 м-ийн зайд 5.40,7 шалгарч хүртэн спортын дэд мастерын болзлыг дын байр, хоолны асуудал муу хангалза 17-18 насны Өө.. Бар нь үзсэнээ, ах ургахаа шахсан хархүү! Гбайж 20 мөнгөний билетээр 157 Яваад байхдаа яадаг юм . Эрдэнэтэд с й бэ? гэж загнав, Санаа чээс минь 5 зусула байсан бол юунд 80 МӨНГӨ гуйх билээ дээ? 44. Багш монгол хэлний 4 Ё НӨ... ТЭЖ юу вэ? ФлХлаа. Бодож санасан Хий цахилгаан Ё. УйМ хурдан Ч ЮМГҮЙ шууд л орох Гэтэд хэдэн өдри ) гэхэд ч раа ... дугаар дэлг гүрт ван, улаан лооль, бүх төрлийн ногоонд ийм 88 Даваа ангийнхаа Пү. бичиг хадаастай байд. Ре вээс, -ф- -е Мөхөөлдөс авах 22 гэтэл яг 30 мөнгө ду- хүүхэд Тэдэ их ална таад байна. Найздаа гээ ярьж инээлдсэний ЭЦЭСТ ЭСВЭЛ | хичээлээ ХИЙЖ гүйцсэний дараа, ЭЛ ер нь ХЭЛЭХЭЭСЭЭ эцэст ямагт «За, өнөөд- рийн нэвтрүүлэг үүгээр гө төгсөв» ГЭЖ ХЭЛДЭГ, 202 ми -- Одмаа, 53 настай ээ. Тэр зорчигч- чамд очлоо гэсэн үг шүү ах Баярмагнайгаас тэн- алгасаар ЗээХ дээ гэв. гэрийн одны тухай ярьж вСүхэд тулж ирээд Даваад 70 өгөхийг хүссэнд тэр, ЭЭ” ЭРЭ? мөнгө 2 БУДАА (Шог өгүүллэг) Гармаа оройжин цэн- хэр дэлгэц үзээд ной- рондсо дийлдэн даалгав- раа ч ЭрШгҮл мэ оров. Өглөө нь тоон Жэй онц авч байна гэж зүүдэлснээ бодсоор их л баяртайгаар хичээл- дээ явлаа, Дулмаа багш хонхон дуутай уралдан орж ирээд гэр даалгавар шалгаж ллээ, Гармаа бушуухан номоороо нүү" халхлан нугдайв. Вигш түүнийг нь мэд» сэн юм шиг самбарт ! таргалаа. Одоо яана аа хэн надад туслах бн гэж бодсоор сууж бай. гаа нөхдөдөө атаархан, царайчлан харна, Бүгд чив чимээгүй сууцгаа- на. Тэгтэл Гармаагийн ДОТНЫН, анд Шараа «золгүй» найздаа тус. даахаар шийд3в болол, оронд байда й Таав зун манай зусланд жаахан хүүхэд оддын орноос төөрчихөөд тлж 2 Зуслантай | минь оршдог шинжилгээ су. хү СЭҮУлуфсуүллруөж эн СЭГЧӨЛӨЙГ АЖ -- Бүх однууд цэг Г ЮМ, Яа. ИНЭ жи э ! явсан бу Сэний Биш "" хмийтаны ас зїй бнын ханш үг ӨӨВ дилэ иар 3 Мун СлХ ХЧН . Харин түүний ярьсан 1 Үүр 31» гэсэн цөөн ҮГ бү. оддын орон гэдэг нь ойр Гүй» гээд халгаасангүй. яг л иймэрх 5 юмсан «Одон орон» Ч -- Бидний аман до- ҮГҮЙ, би ЧИНЬ саяхан гаан» ҮЗСЭН Ньллдыд 5 байсан юм рын мэнд хүргэе, Төмс, гу бодол тархинд Үнэ 0.00 төгрөг» гэх Х ОРЖ ирэв, мэтчилэн байцаа, луу. ло ТенИй дэлгүүр ор 0. Талх, чихэр, 10551 аад бичүүлтэл 9 төг- ( гтэй надад 10 мөнгө ИХ ав, -- За дутуу мөнгөө ӨГӨӨД Л юмаа ав даа Тэр нөхөдтэй» тэлээ. Яадаг юм билээ гэж бодонгоо тараа ха- лаасандаа шургуултал ашгүй 20 мөнгө олдов, аливаа ажлын Үүнийгээ өгч тасалбараа ч авлаа, Гэтэл 10 мөн- заавал авч байсан кассын эгч хариултыг нь өгсөнгүй, 51 дүгээр сургуулийн 9-ийн «Е» анги гэж бичээд зохиогч нэрээ тавихаа мартжээ, той. Тэр нэгэн зүйл бичсэн цаасыг багшийн нүд хариулан хааяа хааяа дээш нь өргөнө. Гэвч наранд нүд нь гялбасан Гармаа юу ч харахгүй байв, Шараа гэнэт «мэргэн» арга олоод золтой л дуу алд- сангүй, Нөгөө цаасан дээрхээ жижиг цаасан дээр бичиж нарийхан хуйлж харандааны гэ- орэнд хийж Гармаа руу үлээж орхилоо. Гэтэл Гармаа самбарт 2 чи- хэр, 8 алим, 5 хуруу зурчихаад хээвнэг зог- сож байв. Түүний зур- гийг харсан ангийнхан нь инээдээ барьж чад- сангүй. Хууллаа, хуул- лаа гэхэд ийм улэарн лдаг мундаг ав иж алим Доржийг давс нэмэхэд бүгд да- хин инээлдэв. Халуун будаа их идвэл түлэгдэж магадгүй юм шүү! Сурагч Б. УРАНЧИМЭГ (85 дугаар сургууль) Нэгэн өглөө Жим ХИЧЭЭЛДЭЭ явахгүй гэж шийдээд багштайгаа утсаар ингэж ярий, -- Өглөөний Би өнөөдөр ХИЧЭЭЛД нь явуулмаар- ТҮЙ байна, Яагаад гэ- вэл Жим ӨВДЧИХСӨН, -- Уучлаарай! Хэн ярьж байна вэ? -- Миний аав ярьж байна гэж Жим хариул- жээ, шигээ Жимийг Багш: -- Хэн газрын зураг Эр Америкийг заах Нинк самбарын өм- гараад газрын зураг Ээр Америкийг заав. Багш: -- Их сайн байна. Хүүхдүүд ээ! Хэн Аме- рикийг нээсэн билээ? Сурагчид: -- Никк нээсэн. со 5 юн К соЁСҮЭ тпипппппипиппиппипипипиипип мл Багш: Хүүхдүүд ээ! Бидэнд сар, Австрали тив хоёрын аль нь ойр вэ? зициллилинашипинипиииининиппи пи Сурагч Би сарыг илүү ойр гэж бодож айна. Багш: Чи яагаад тэгж бодож байна вэ? Сурагч: Яагаад гэвэл сар бидэнд харагддаг. Харин Австрали тив харагддаггүй шүү дээ... -ф- Нэгэн бороотой өдөр хатагтай Речель нохой- тОйгоО автобусанд оров, Нохойных нь савар маш бохир байсан учир ха- тагтай сандалд сууж, кохой нь түүний хөлийнх нь хажууханд зогсож байв. Автобусны мөнгө хураагч ойртож ирэхэд хатагтай: -- Мөнгө хураагч аа! Хэрэв нохой зор- ЧИГЧДЫН адил автобус- н н ы хөлсийг төлбөл түү: ийг суудал дээр суул- гаж болох уу? чипнийцицицинин мэнд! б Мөнгө хураагч нохой. НЫХ нь саврыг хараад: ТЭЛГҮЙ яах вэ? тань “усад зорчигчдын адил болно, суудал 8 болохгүй Хатагтай! Нохой суудалд сууж Гэхдээ савраа дээр тавьж шүү! гэжээ, Англи хэлнээс вр- Чуулсан А. БУЛГАН 7-гийн (ХБДС-ийн «Г» ангийн сурагч) Нэг удаа охиноос, -- Леночка, чи бүх Үсгээ мэдэх гүү? гэж асуув, т- Би мэднэ. Гэх- ДЭЭ хойтон сургуульд орох учир би ухаанаа хайрлахгүй бол болох- гүй. Яагаад гэвэл ми- Ний ухаан маш бага юм дэж хариу хэлжээ, . . Леночка Витя нэгэн өдөр аав- тайгаа гадуур зугаалан явж байтал аавынх нь танил хүн тааралдаад Витяд алим өгөхөд, -- Энэ ахдаа юу гэж хэлэх билээ? гэхэд: -- Баярлалаа, да- хиад өгөөч! гэжээ, «Крокодил» сэтгүү. лээс орчуулсан ЛА, ЭРДЭНЭБУЛГАН цицишинииин.? иипиниц ипипппипиишнииниинииии шиниццинининиипии шишининийиишининиишиинипниншииинипии Л ШҮҮМЖЛЭЛ Ангийн хурал дээ хурц шүүмжлэлд ёрвг лөө. Охид, бидний хэдэн эрэгтэйчүүдийг ёстой 1-4 найргүй шүүмж- эв, Ганбатыг лОДог, хичээл ДОГ, ангийн уралдаа- наас оноо хасуулсан, Төгсөөг цүнхээ хаячи- ХааД гудамжинд ТОгЛО- ЧИХДОТ, тэр битгий хэл хүний цүнхэнд байсан балыг хэлэлгүй авсан, Баярааг яах аргагүй хулгайч гээд л байж суухын аргагүй болтол шүүмжилцгээв. Болормаа бүр ил ТОД байдал гэж байгаад Дү- тэрээг өндөлзтөл шүүмж- лэв. ТЭВЭГ тог ЭЭС хоцор» Намайг хэзээ шүүмж- лэх бол гэхээс аЯдас Хүрч нөгөө шїї Навчааг сэм -харлаа, Тэр гараа өргөх тэж байснаа больчихов. Одоо яана а8| Том ангийн Мөнхөө. ахын тайхинаас нь гуйж байж ХОЁр удаа сорсныг Няв- Чаа яг харсан шүү дээ ТЭЖ бодогдой хөлс тар- лаа, -- Хоёрхон Удаа тамхи сорсныг шүүмж- ЛЭЭД байх даа яахав тэж бодогдон тОоМДЛЫН нулимс нүд бүрхэв, Ха- рин Навчаа, ангийн -- Манай ХӨВГүүДд дотор тамхи сонирхдог хүн бий гэж хэлээд суулаа?” , Миний нэрийг ї31- сэнгүйд баярлан Тайхд татаж байгаа хүний ха- жуугаар ч гарахгүй дээ гэж бодов, Ё Л. ДОРЖГОЧОО Намайг эзгүй хойгуур Цэцэрлэгт хүмүүждэг 5 настай Туяа нэг өдөр ээждээ, -- Ээж ээ, өөрчлөлт ШИНЭЧЛЭЛТ ГЭЭД Л ма- най багш, тогооч эгч нар яриад байх юм, Энэ чинь бүх зүйлийг өөрч- лөӨХ юм гэнэ, Тэр өөрч- лөлт шинэчлэлийг ирвэл би эмээг тан шиг залуу болгоод өгөөч ТЭЖ туй- на. Яагаад гэвэл эмээ манай бүх ажлыг хий- Дэг юм чинь: Харин на» майг цэцэрлэгт явчих- сан хойгуур ирвэл та” яг хэлээрэй, за юу гэж ХЭЛСЭН гэдэг. :49Е8Нз-3 ээрч | зээ тЄгСОоєгйлтҮҮАДТДЭ5. догавсалислтоар Д 8 1 .. САЛАЛТ | зэмлэл (Шог огүүллэг) | --Чи ер нь ямар хаё- (чин хүүхэд вэ? гэж ззэц асуулаа. Би чимээ: ? гүйхэц нурмайж зогсов. Эс тэгвэл тавсц салаа боовны амт үзэж мэднэ гэж Санасан хэрэг. Говч тэссэнгүй дээ. --Чамд чих байна уу? гэж хэллээ. --Энэ байна шүүдээ гэсээр би чихнээсээ зуу- ран үзүүллээ. --Тугалаг цутгачих: сан юом биш биз гэхэд нь, --Үгүй,Онгорхой л байна гэчихэв, --Тагзэд юунд үгав- даггүй хүн бэ? --Би авсан --Юу авсан гэж... г-Үг. ын 5, Хий үг авдаг с юм уу 1 -- Мартчихаад байх юм. , -- Яахаараа дандаа мартдаг юм бэ? Чи хэ- лээд өгөөч. -- Би мартахгүй л гэж боддог. Тэгтэл өөрөө мартатдсан байх юм. - Юуны чинь өөрөө үг өөрөө мартагдаад байна уу? -- Үгүй нэг мэдэхэд д мартсан юм. --Тэгвэл чи мартдаг болж таарав уу? -ЗБи өөрөө мартая төж мартаагүй, --Хэн тэгвэл март гэ- дэг юм бэ? -- Хэн ч биш биөе: Ь рэо л март... 5 Дд. (БУЯН : “ТЕХНИКИЙН дэвшил хөдөөд мартагдах гэж. Миний. СУРАГЧ 1 (Бичил хошин ас» 5) өгүүллэгүүд) . ЯВ) 0) СЭ Ан” Хээ “даг ДСГ 030, Ү 4 Ядмаа орж ирлээ..Ха- р ЇН луун цай, хуушуур бэлт- ) ( гэсэн ээжийнхээ ачаар | цадталаа хооллолоо. Дараа нь цүнхгэ ууд: --Тэгвэд «ээжийнхээ лан ,«2»-00р дүү хэлсэн үгийг битгий) М хяналтын ажлын дэвт- мартаарай» гэж цагаан! ээ гарган шатаав.Цүнх даавуун дээр улаан ут- 5 саар хатгаад хүзүүнээс (| хичээл ДЭЭР чинь оосорлоц зүүж өгөх гү? ! -- Муухай шүү дээ. --Үг авдаггүй хүнийг| өөрөөр яах юм бэ? : --Ээж ээ! Намайг эх: лзэд мартдаггүй бол- гоод өгөөч. -- Ухайс даа, Эхлээд малаа өйтхы ГЕОМЕТРИЙН үг шив дээ. | хичээл: дээР --Тэгвэл би яаж мар: її тахгүй байх вэ? Та хэ- лээд өгөөч. --Чи яахаараа адайр зантай болсон хүн бэ? 2 ! -- Би. болоогүй. шүү | дээ. Багш даалгавар шал: гав, Болд надтай хамт нисч яваа галуун цуваа зурлаа. Багш намайг дуудав. | Даалгавар хийгээгүй би нисч яваа галуун Цу- ваагаа багшид өгөв. Хэтэрхий урланихаж дээ гээд багш «онц» тавив. “Суудалдаа суу: ХЯНАЛТЫН АЖИЛ Алимаа дэвтрээ өг! --Энэ чинь тэгвэл юу юм бэ? --Ээж ээ! Та намайг мартдаггүй болгоод ї өгөөч, Тэг лд дээ, тэгэх: / түй юу ээж ээ! ээж... Өдөржин гадаа тогло соор хичээлээ давтал- гүй сул дүн авсан ТӨ-(/ өн ийнх 5 банэшээ лэн. Тэр дөггүй. Амраа гараа ав- хүү яавал ЭХИЙНХЭЭ даггүй. Цэцгээ. шидсэн бичгийг минь уншсан- гүй. Дэндэв номоо дөр ЯГ: тС7 сөнгүй, Одоо яанаа.Дон- Задар шү Ч дов томьёо хэлсэнгүй. Толгойд юу ч ордоггүй. 74 Ээ чааваас. ҮЕРХЭЛ Ангиар л нэг яриа болно. Алгаа, Цэцэгтэй ч тэх шиг. Хамт л хи: үгийг мартахгүй санаж явдаг болох вэ? Д. Сүхбаатарыд иэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, нь хоосорлоо. Гэвч гэдэс нь томорсоор, Энэ су? рагц мөн үү. Хонх дуугарч хичээл орлоо. Урьд нь суусан Ухнаа навтайсаар,» Ард Амаа бас Амгаа- нь суусан л вавтайсаар... тийн ардах би яана даа. гаад самбар луу хартал «Адил хажуут гурвал- жин зур» гэсэн байв. чаэл давтвал үерхэж л гэнэ. Хамт л кино үзвэл үерхэж л гэнэ. Ичмээр Ч юм шиг... Даанч тогт- воргүй шохоорхлын үерхлүүд өндөрлөсөөр... бутарсаар.., МЭРГЭЖИЛ Цанжид жолооч Со больё доо, За за дарга лох тэнэ. Тэнхээтэл учир л болохоос доо, тар шүү дээ, Төмөр Сурагч багш болно биз, сурлага: Д. БАЯРЖАРГАЛ тай учир аргагүй, Би (Говь-Алтай, Чанд: ямар мэргэжилтэй мань) СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ Инданс--14140. ҮОЕД-42ыьррэг- : шииилэйнцииїї1111 хачин цнцөөейцэаэн ээ ц нт? Хичээл “орж байтал гэнэт иж хаалга хүчтэй нээн ор ирлээ. , -- 33) хүүхдүүд ээ! Цаана чинь ДЫН ЗОЧИД ирлээ. Танай ангиар |Оруулна гэж байна. . Бэлтгээрэй гэж хэлээд гарч одов. Багш маань хичээлээ зогсоон бид ч бэлтгэл ажилдаа орлоо. Одмаа дуулж, Байгал бүжиг: лэн, Сараа шүлэл ун- шиж, Болдоо ангиа Та: пилцуулах болов... Ингээд зочдыг,өнгө» . рөөв, Хичээл ч Дуус: лаа, Маргааш Нь пионе- рийн удирдагч. орж ирээд, --Хүүхдүүд ээ! Үзлэг: шалгалт ирнэ. Танай ан: гиар оруулна. Бэлтгэлээ. хийгээрэй гэв. Бид мөнөөх л бэлтгэл Үпалгалтынхныг . ӨнНгГө- ипипциниипини багш . гадаа: ажлаа !давтаж байгаад. «МАЗААЛАЙ»--Н ХАРИУ "Хошин шог «Мазаалай» сониид ди гар- саар олон сахидалирлээ. Тэ, ээс шил | сонгон энэ дугаарыг бэлтгэв, сахиг 02 дал, шог ярина, бяцхан-0 Дд сонц-000 ны шумлан,, бичлэгийн, ур) найрууллагаас 57274 болоод нийтлэгдсэнгүй. «. » чинь энэ хлаВ эдгээр захидалд ийм хариу огч байна. Сонирхолтой, шинэлэг шог, шокцил “бичлэг ирүүлээрэй. . 4 8 хрл буурч хичээлээ 4. “хийхсэн гэж боддог бол” 9. 54100:: 2 0018 ТАЙ Яагаад манай ангиар өдөр бүр хүмүүс ирд-. гийг лавлахад багш ба? . “Та зэрэг бодсоноо, 7 -- Энэ кабинетаас л “болоод байна. Бас дээр Т89 нь урлагийн тэргүүний ро Б) 1 санги, соёлч анги бол- й! дөр бүр зочин, тө: чихсон чинь ийм боллоо. дөөлөгч, үзлэг шалгал- гэв. 5, 52 хан ирсээр, ирэх -- Ийм тусгай анги. бүрдээ заавал манай ан- сургууль. бүхэнд байдаг сусай Айн» бод ” ш.ДОРЖЕОЛОВ төв В. - Сүүлдээ: бидний сонир- 2363 3 ЕЭ ШОГЧ БИЙР ханинимөөэд П ! Ё Ё 5 | Цэцгээд О?РОЧ ЖҮХНИЭ ӨРӨЛӨ Т4РЫ маөАР ммМдэгэн! 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ М412 (2266) ттэлгги н үүД127 22 4 є сарын 14 1 " р2" 1 р, 29 . ЛХАГВА 1 СҮХБААТАРЫН 4 жсЬ, Хаус а Үнэ 10 мөнгө їнӨНн сон фе энтгүтүэ “ЖУ 3 ЯГ" 1990 оны хоёрдугаар М ал маллавал Дундговь аймгийн авдаг гэж ярьсан юм- ранд шилжүүлснээр Өлзийт сумын дунд Нэт Энд ор- хүүхдүүд өөрсдийн 4 5 сургуулийн дотуур тол хөвгүүд: үс санаачилгаа тан- ам Ч ОСОДНӨ байранд 170 гаруй засч байлаа. Үйчэх химдаа Бйгтогсэд хүүхэд аж төрдөг аж. ирээ юу гэтэл дотуур маргаж, урла уран Монголчууд эрт дээр үеэс таван хө- Тэд сумын . төвөөс байрын охид байна. сайхны арга. хэмжээ- явуу малаа “маллаж ашиг шимийг нь 18--170 км хол ну- Тэд өөрсдийн сана- нүүдийг зохиодог хүртсээр ирсэн сайхан уламжлалтай би. тагладаг малчдын лаар хөвгүүдийнхээ болсон, Манайд цэн- зээ. Гэтэл энэ уламжлалаа залуучууд, хүүхдүүд. Байранд. үсийг засдаг болжээ. тээнт бүжиг хийхгүй “өтөлж зэх, “ээлыл рээ мны юм суудаг 1-8 дугаар Дотуур байранд ямар хүүхэд байхгүй бол- шинэлээчин ин татн “мунАХханы ангийн сурагчдаас ч даавууг өөрөөс нь сон. Чөлөөт маргаа- мэн дугаар анги төгсөв ол 9 ыаүрэсч гэрээ санах, уйтгар- хээ угалз тарган ур- ны үр дүнд хүүхдийн тєхнин мэргэжлийн сургууль «аггихун, лах хүүхэд огт бай- ладаг, ороолт цамцаа бодож | сэтгэх. үүг двэд сургуульд орно гэж тэмүүлэх юм. даггүй гэнэ. Яагаад нэхдэг, хөвөнтэй, дан ярианыхаа” үр чадва- Уралдаант шалгалтанд ороод тэнцээгүй гэвэл дотуур байр су- дээлээ хийчихдэг хат- рыг хөгжүүлэх үр бол ямар Ч ажил хийсэн хамаагүй гээд рагчдын гэрийг ор- гамалчин, нэхмэлчин ашгаа өгч байгаа суман төв, суурин газар бараадан суу- лож багш. нар аав. охид, хазаар, ногт гэж пионерийн ахлах дэг болж, Манай сумын төвд л гэхэд ЗӨ орчим ажилгүй залуучууд байна. Гэтэл хөдөө нутагт тэтгэврийн насны : 7 23 4 215 хоёр хөгшин 500 хонь хариулаад л явж Файна. Сургуульд үнэ төлбөргүй сурч, эрдэм боловсрол олчихоод эцэс сүүлд нь ажлаас хальшрах юм гэж үү? Сурагч Б. ОДМАА (Баянхонгор. Богд сум. 10 жил) ээжийг нь орлодог юм чөдөр тушаа занги- удирдагч О. Бүжин- байна. Бид алх, ха- даж, олом жирэм лхам ярилаа, Ү даас, бахь, шил зү- сүлждэг, мужаан, Н.Гэрэлмаа, Х- » сэгч барьсан хоёр дарханы ажилд ур Баатарчулуун нар- хүүтэй уулзлаа. Д. ухаанаа зориулдаг тай ярилцахад, ( Эрдэнэтөгс, М. Улам- хөвгүүд олон байдаг - Бидний хоёр баяр хоёр салхинд ажээ. Сургуулийн дахь тэр болсон до- хагарсан салхивч захиргаа хүүхдүү-. туур байр. аав ээжийг шиллэх гэж яваа нь дийн хүслийг харгал- минь орлосон багш Сайн байна уу, сонин тэр. зан үзэж дотуур Улаанхүү, Лхагва мнньы! Бид энэ захнаг ар- байранд олон төр- нарын халамжинд гэр- ь.2 гагүйн эрхэнд бичлээ. Ча- - Та хоёр шил лийн дугуйлан ажил- тээ байгаа юм шиг маас өөр хэн ч бидэнд зүсч чаддаг юм уу? луулдаг болжээ. сайхан аж төрж бай- салж чадахгүй юм шиг Хүүхдүүд мал аж на ГЭВ. -- Дөнгөж сурч ахуйн танхимд орох Тус сургуулийн Энэ жил манай бүлгэ- байгаа. Сайн зүсдэг их дуртай гэнэ. Тэнд дотуур байр олон ах нил 360 пнонер «Пио- хүүхэд манайд олон тэмээний хом, шат дүүгийн өнөр гэр бү- нөцхлхл сэн 288017 бий гэлээ. Байрын хийж байгаа охинтой лийг бий болгож чад- ширхэг сонин дутуу ирээд багш 2К. Улаанхүү- танилцлаа. 5--ын сан” байна. байна. Аймгийн холбооны хэн, «Бэ» ангийн сурагч С. БОДООШ улирдах газар буруу мэз- Цэцэгжаргал өнгтөр- | дээлзл өгснөөс ийм явдал гарчээ. Бид- : -- Энэ хоёр сан- сөн зун 10 эмнэг - нийт мөнгөө буцааж авах уу? гэсэн. Бид дал, ширээ засах, хө- даага уналганд сур- ? өл үний узрыг саж өгөө. ӨМ чллөнн "Эшүүр”“лввчууллан” 77 ТЭВиЭВР ан 2 Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга БАЯРХҮҮ урлахдаа тун чадам- Бусад сургуульд рын үсчин Р шинэс (Булган. Могод сум. 8 гай. Ер нь манай до- байхгүй нэг зүйл тэг ахлагч, онц сурла Ийм захидал хүлээж аваад манай уур бай Х- вэл пионерийн танхи тан Н. НАМДАГ сурвалжлагч Булган аймагт очоод ирсэн туур зайрын хүү п р Эс ь : юм. Аймгийн холбооны “алихан Жагчдт аман “ээлийн 1-1 Шаимүүлэнн балнаг -- Морин хуурын шууда: байсан Ё шмййл Жоохан л: нэгтгэн Холбоо- лээр дагнан ажиллах Учрыг лавлавал, гоцлон тоглогч, ч гт ты Яаман: өгөхдөө 200 ширхэгийг ду- боломжтой шүү. Су- - Зөвхөн ажил- магтаал уншигч рагчид чөлөөт цагийн лаад эсвэл байрандаа АМАРСАЙХАН ихэнхийг байрандаа тоглоод байх нь хүүх: өнгөрөөдөг болохоор ДИйн хувьд сонин - Байрын Ш Ян мэргэжлийн . дугуй- биш, Пионерийн тан- гийн ахлагч 5 лантаас их зүйл сурч химыг дотуур бай- мөнх-өлзий бичизэ. Үүнээс болж тус сумын ы-425-ш-: бүлгэмд 160 сонин хуваари- вах болсон байна. Хоёрдугаар сарын тэгизэс Могод сумын бүлгэмийн ПИОНё- рүүд захиалсан тоогоороо (360) сопи- ноо авах болдоо. «Хамгийн кхайртай» «Хамгийн дуртай» “МИНИЙ хайртай эмээ гэсэн хаягтай захидал уралдааны болзол нийтлэгдсэ- нээс хойшхи сар хүрэхгүй хугацаанд 114 ирлээ. Хүү- ч хэд бүр уралдааны болзлыг Зөв ойлгож Багадаа би их уй- вол --г7 “шт Ч өөрийн хүсэж, мөрөөдөж явдаг хамгийн дотно зүй-| ланхай хүүхэд байсан Тэн. л “ар лийнхээ тухай илэн далангүй бичсэн явдалд сонин| гэдэг. Шөнө дөлөөр -О0Д чинь баярлаж байна. уйлж, өдөр болохоор «Монгол Жэн Уралдаанд ирүүлсэн бүтээлийг сэдэвлэн үзвэл эрхлэн эмээгээ л их онд Мэн 29 цэгэн - Ээж, эмээ, багш нарынхаа тухай бичсэн--35 | зовоодог байв. Өсөж өгч аа. Төвд -- Энх тайван, найрамдлын сэдвээр зурж, бич: | том болох тусам ачийг ний цэвэрч » Час сэн--17 нь яаж хариулья гэж ХҮНД тусархаг -- Байгаль орчин, Шиүнээ 7 хайрлан хамгаалах| боддог боллоо. Тэгээд өвлөн авна. Миний сэдвээр зурж, бичсэн-- амгийн анхны -- Малчин ардын аж амьдралаас сэдэвлэж зур- лан эмээгийнхээ СУМЫН Ца й - ». лоо, Би уншсан ио- Ы амиралий мынхоо тэмдэглэл х9- сан ягадад амьдардаг. тэ Нийций ажлын холбогдолтой-5 | далан хаган ойд зо- с- мэл 2.3 рнулж бичсэн. Бич-. : 7 Бусад сэдвээр бичсэн-30 байна, сэн шүлэг маань | СУРАН БҮРЭН 3 алагдаж » батлахын тулд, Уралдаанд түрүүлэхийн тулд. ХАМ-| “ИШэй дээр єннь үн. Гай. Төвийн 8 жэ- сээд «Эвий охин байгууллага багачууд тун Уурамгай Баян-агт сумын нам, за” хиргааны байгууллага жил бүр төл хүлээж авах ажлын үеэр 8 жилийн сургуулийн пионер сурагчДын дунд сойнн хэлбэрийн уралдаан зарладаг болжээ. Төлийн хорогдол гаргаагүй, төл хү- лээн авах төлөвлөгөөг бис лүүлсэн пионер сурагчдыг хургатай хониор шагнадаг байна. Пиойер сурагчид «Өсвөрийн төлчин» аяны хүрээнд хийсэп ажлаа өдөр бүр тэмдэглэн хичээл эхлэх Үед сургуульдаа тайлагна- на. Сумын төвд амьдардаг хүүхдүүд өөрсдийн сана- лаар мал төллүүлэх бааз дээр ажиллана. Ийм урал- даан зарласнаар сум ч.улс ч их ашиг олдог гэнэ. Буман: аймгийн. тионерийл 14978 ионер, ! баатарчууд, 514 бүлэг, баг. 27. бүмэмтэй ЦЭР 41---- 48. .-.40 07”, 1 Занш | нилц | | хи! (занж | СЭНЭЕ | Могод сумын 8 жилийн сургуулийн пионер сураг- чид сумын хөдөлмөрчдийн ахуйн хэрэгцээг хангах з0- рилгоор олон сайхан ажил санаачлан хийж байна. Хөдөлмөрийн кабипетаар орлоо. Малчдын амьдрал ахуйн чухал шаардлагатай ямааны сам, галын хайч, шүүр, шанага, ногтны эр- гүүлэг гээд олон нэр төр- лийн бараа байх юм. --Хан хийсэн юм бэ? гэвэл --Мапай хүүхдүүд гэж ходолморийн багш Р. Ду- | | | | Хоёр ээлжийн хичээлтэй болохоор бүлгэмийн зөвлө- лөөс пионерүүдийн дунд ажил зохиоход их л хүнд- рэлтэй байлаа. Бас тэгээд идэвхтэн сонгуультны се- минарыг хоёр удаа хийх хэ- рэгтэй болно. Бүлгэмийн бүх пионерүүдийг хамарсан уралдаан, тэмцээн зохиох гэхээр тар олон хүүхдийг багтаах байр сууц зайлшгүй шаардагдана. Байр олоод ажил явуул- лаа гэхэд зохиосон ажил нь пнонер бүрт тэр болгон хүрч чаддаггүй. Ийм зов- Г1----11-5281 ПЕЧ шӨгчэнэ | 11228 хэй! Груагчү нү 222117: 112 гар ярив. Ур хийц сайтай, яг л үйлдвэрийн бүтээгдэ- хүүн гэлтэй. Тус сургуу- лийн сурагчид нийт 26 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хийж сумын хөдөлмөрчид, малч- дад худалдсан байна. ЗУРАГ ДЭЭР: --А. Гал тулга 7-гин.«А» ангид сур- даг. Гарын ур дүйтэй, Бие даан ямааны сам, хот из- вэрлэх, сакар галын хайч хийж сурчээ. - Баримлын дугуйлан бай- гуулагдаад хоёр сар гаруй Хугацаа өнгөрсөн боловч из- лээд зүйл санаачлан хий- Нэг сургуулийн -«А» ангийн сурагч Г.Амар- лоц хаана Ч гэсэн тохиолд- дог. Үүнээс яаж гарах вэ Булган хотын П. Ё. Ше- тинкипий нэрэмжит 10 жи- лийн 1 сургуулийн инсне- рийн бүлгэм энэ «зовло! ГООС» ангижрах арга олжэа. Үдээс өмнө хичээллэдэг 7. 8 пугаар ангийн пионерүүд «Тэмүүлэл» нэртэй гЭМдД. үдээс хойш хичээлл: дэг 2--6 дугаар ционерүүд Үндс: ажлаа тус тусдаа төлөвлө- нө. 1 жээ. Буга, нохой гээд ан амь- таны дүрсийг баримлаар хийсэн байна. Тавиур дээр хүүхдүүдийн бүтээсэн тїнл- дэг загварыг тавьжээ. Бас гипсээр Сүхбаатар, Ленни, 3 рын хөргийг ол- ноор урлажээ. 1 ЗУРАГ ДЭЭР: 7Т-гийн сайхан тус дугуйланд су- ралцаад удаагүй боловч олон сайхан бүтээл |хий- жээ. - Манай сурвалжлагч / М. БОЛД: өв эШтс|жЛЖ ГЭЕ (2ЕЕ1 ГБЕЛЕБН (БИЕ ЛЕ! ГЭВ? улан ганг гэнэ СЭЕЛ Гетла гэ, Бид урьд нь бүлгийн аж- лаа голдуу уран зохиолын Манай бүлгэм дээр «Бид малчдын залуу халаа» ду- туйлан ажилладаг, Ногт, хазаар, олом, ташуур, чө- дөр зэрэг малчдын өдөр бүрийн хэрэгцээт зүйлсийг дугуйлангийн сурагчид ном унших, дуу сурах хэл- бэрээр явуулдаг байлаа. Харин одоо бүх юм өөр болсон, Хүүхэд бүрийн хү- сэн хүлээдэг зүйл нь бүл- гийн цуглаан боллоо. Учир нь бид хүн бүрийн сана- лыг үндэслэн маргаан, тэм- ЦЭЭН, тоглоомч гээд ОЛОН Ф хэлбэрээр явуулдаг юм. Бид бүлгээ дөрвөн баг болгссон. Багуууд 7 хоно- гийн хугацаатай ямар нэг ажил бэлдэн ирж бүлгийн цуглаан дээрээ үзүүлж со- нирхуулдаг. ,б САливаа ажил хамтын зүтгэлээр бүтлэг юм байна. Сурагч А.ЦЭНД-АЮУШ (Өвөрхангай. Зүүнбаян- улаят 8 жил) САЙН ҮЙЛСИЙН САН, хаягдал материал ашиглан хийдэг, 8-ын |«Б» ангийн су- рагч Ш. Аманкелдийн удирдсан энэ дугуйлан хүн бүрийн талархлыг хүлээж байна. Сургуулийн захиргаа эд- ний сайн үйлсийг дэмжин тусалж: тал бүрийн ха- ламж үзүүлэхийц зэрэгцээ МАНАЙД онд Цогтцэций суманд 539 мянган төгрөгийн танхимд зохиож байна. Эх фэн маань өнцөг булан ч сур худалдан авч өгсөн нь сурагчдыг баярлуулав, Дугуйлангийн сурагчдын тоог олшруулан хийсэн бү- тээгдэхүүнээ худалдаж бүл- Тэмийнхээ дансыг арвижуу- лахаар төлөвлөж байна. Пионерийн ахлах удир- дагч А. МАГРИФА (Баян-Өлгий. Дэлүүн су- мын сургууль) ИРЭЭРЭЙ бүрт баатар эмэгтэйн НЭ- рэмжит “дэ ны лг нь мэдээж. Та г би- Дэнтэй холбоотой байж хамтран ажиллахыг урьж байна. 1 Музейн эрхлэгч жил) хоёр бүлгэм, СЭНТЭА 4 97-41. 4 | “ал Аав | 1 аман, 1ла:14 | 11:28! 0 Үндсэн бүлгэм тэм: мэг тоглоомын хэлбэрээ Ч зохиож байхад «Тэмүүл эдь бүлгэм асуулт хари маргааны хэлбэрээр ажл за явуулна. Түүхт ой, тэм лэлт үйл явдлын үе эр хэм- тарСан төлөвлөгөө гаргаж ажилладаг байна Шинэ зохион лтад хичээлийн 1 лЛаас эхэлж орж: шилтын журмаар энэ 1 нерүүдийн сэтгэлд их | цэж байгаа гэнэ САЙН 4 АЖИЛЛАВАЛ ЦАЛИН ӨГДӨГ Бүлгийа ахлагч сайчга мөнгөтэй явдаг боллоо.Бү- лэгтээ уралдаан, ! ЗОХИОЖ идэвхтэй өрх пнонерүүдийг шагт шуулдаг болов зү ахлагч хаанаас мөнгө байдаг юм бэ? Бүлгэу зөвлөлөос ӨГДӨГ гэнэ гат сумын 8 шхилї туулийн Сүлгэмн! лийн пнонерүүд ши чээлийн жилээс сургуу цэвэрлэгээ, галлагааг х риуцан Өөрсдөө хийдэг Сол” жээ. Ажил хийвэл ам тос- доно гэхчээр ажлын «хөл- сӨнд ТЭД овоо хэдэн төгрөг авав. Бүлгэм ч өөрийн нэр дгаэр данс нээлээ Ол- соц мөнгөө юунд зарцуулах зар, вэ? гэж удаан ярилцсаны эцэст бүлгийн ажилд 00- рнулах нь зүйтэй гэссн са- нал гарчээ. Бүлгийн схлаг- чийн мэдэлд саод 20 төгрөг өгдөг болов. Тэр мөнгөө яаж зарцуулснаа сарын эцэст бүлгэмийн зөвлөлд тайлагнана. Бүлгэмийн зөвлөл ажлал сайн зохион байгуулсан бүлгийн ахлагч нар, сар бүр 10 төгрөгийн цалин олгєлэгт байга 7-гийн «Вь анги энэ хэ Хүний төлөө үхэж чадах гайхамшиг миний стүчийг сэлбэв Монголын цирк магадгүй дэлхийд хамгийн олон чо но тоглуулж, шилдаг ной мер хийсэн циркийн нэг ч оайж болох юм шүү Мигий бие бас С: « | амьдра С рхож нэлээд зүйлийг су тжЖ (углуулсан юм Ин ї (9 хүүхдүүддээ х 1 ииркт алба хзаж х 1 эн чОо ноцу тэмдэглэ 123 Сайна м алаа мөрт х 4 доголон в хурдан ца гаг! рэг сүүлийн үед ма- улсад нэрд гарсан чо- тухай бичихийг хүсч Болхи ч бий Солсон бодитойгоор нь ийг эрмэлзэж яв- аугаа ДОБАСА ЖИЖЮ даг, Зохиомол зохиолыг ун- шинхаас татгалзаж, мөн тийм зохиолд бичихийг хү- ний оюун санаа хордуул- Сан зүйл гэж үздэг юм Од цаг улиран одохын адил үзэгчдийн баяр та- лархал эсэн монгол циркийн чоно хор- воогийн жамаар насан эцэс- лэж сүр сүлд сүнстэйгээ цуг нэгэнт оджээ, Гэвч тэ- дэнтэй хамт ажиллаж бай- Сан хүмүүсийн зүрх сэт- гэлд тэдний тухай яруу сайхан дурсамж нь үлдсэн байна. Хүн хүнээрээ үл- ДЭЖ, чоно чОоноороо байх нь мэдээж билээ. Эцэст нь миний хүсэх чюныг үзэн ядаж, хараан зүхдэг зол- гүй явдал битгий удаан үр- гэлжлээсэй билээ «Ботго» бүжгийн гоцлогч сийслэлийн 56 дугаар сургуулийн З-ын «В» ангийн сурзгч Г, Баярцэцэг "С. БОДООШИЙН авсан гэрэл зураг ын... дахин дууриан 1 рэглэнэ. | адиагаар дуудна. удахдаа хэлнийхээ үзүүрийг уудэн шиудний Зил 33рэг гаргаж занссий 11233 2/6/ а /6) адёийгаа 3 шиг дуудна. Эхний 4) жагдана. Аяндаа энэ хоёр абиаг даж гусахын тулд телебизийн хичээлээ узэж дахин .. дуудаж узэх хэрэгтэй. /анц 29:72 тухай ярихдаа т//5,2/8 гэсэн аж сурна. длага нь шинэ уг хэллэгт байгаа 5 забсраар ас хэцуу юм шиг са- ХЭ-. 7725 Тийм ээ, мнний ан амьг- ны тухай тэмдэглэл үргэл- жилсээр... АНХ УДААГАА НОХОЙ ШИГ СУЛ БАЙВ Циркийн ац амьтад Да- ни улсад очиж тоглоод ир- лээ. Энэ тоглолт нь тус улсын түүхэн дэх сонин явдал болжээ. Манай гур- ан амьтан байгаль ертөн- цийн Жам ёсоор аж төрөх эрх чөлөөгөө эдэлж, бү- хэнтэй эн зэрэгцэн аж тө- рөх ёстой ажээ. ЖАГСААЛ БОЛОВ Дани улсад очсон зөв- ван чоно гаднаа нохой шиг сул, өглөө орой нь уяатай байдаг байв. Алдуурч хүн барьчих вий гэж их л сэт- гэл түгшиж байжээ. Орч- донгийн бүхий л юманд энэрэнгүй хандах ёстой. Тийм учраас тус орны ну- таг дээр ямар ч махчин амьтныг торонд хорихыг хоригложээ. Ан амьтан руу буу шагайх нь битгий хэл үргээж цочоохыг цээрлэж байна. Дани улс нь эртний монголчууд лугаа адил хамгийн энэрэнгүй ёсыг номолдог бөгөөд амьтан зо- дох, хүүхэд загнахыг тө- рийн хуулиар чанд, хатуу хоригложээ. Энэ нь Ххуу- лийн заалт төдий биш ард түмэн нь нарийн чанд са- хидэг байна. Хулгана, зу- рам, гудамжны тэнүүл муур аль нь ч ялгаагүй энэ орчлонгийн бүхий Л дуу- 7705 /5 а Энэ(д2л) машин зогсоолын тоолуур лөлтийн циркийнхэн баав- гайгаа маш нууц газар тайзны ард торонд байр- луулсан байна. Яагаад гэ- вэд тэр мангар том амьт- ТЭ 21-20 рагКїар теёег Тваё /5 а.зрасевЇр ... зан аргод 25121220 ЭЭ, Энэ юц бэ? Тэр ю 25? гэж асуухдаа У/ай5 208228 | йлай8 2дай2 гай 2 иог 2 | И/та? /в -М/байв | Хариу нэ 12 5.а: бургууүїет: " Энэ дичгийн мн. | гэнз. . л чөлөөтэй тавьж бо» лохгүй байжээ. Гэтэд тайз» ны цаана төмөр тортой баавгай байгааг мэдэнгүүт жагсаал хийж «Баавгайг хорионоос гаргаж эрх чө- лөө олго, Ан амьтан хүний нэгэн адил сул Чөлөөтэй амьдрах ёстой» гэж шаард- жээ, Хэдийгээр тэр хам- гийн шилдэг тоглолтын нэг байсан хэдий ч нэн даруй Дани улсаас тортой баав- гайг арга буюу гаргасан байна. Дани, Швейцари, Швец улсад хамгийн энэрэн. гүй ёсыг ийнхүү хадгал- даг байна. Уг нь ийм сай- хан хүнлэг энэрэнгүй ёсыг монголчууД зуун зууны турш эрхэмлэн нандигнаж ирсэн билээ. Үүнийг нэн даруй сэргээж ард түмэн бүр хойчоо ёс суртахуун, сэтгэл санааны хувьд ав- рах ёстой, Үргэлжлэд бий ГийМ2ҮРТӨХГЧГ, ттттэттэт ео- »ьЬГ Үргэлжлэл, Түрүүч нь М10-т Зунг одоо цөөрөм дээр ч, зах дээр ч очихгүй, Хичээлээс ”рээд, эмээгээ унд цай хийх завсар дүү нараа асарна, үдийн цай- гаа уучнхаад даалгавраа хийнэ. Хийж байгаа юмаа хаяад гадаа гармаар са- нагдах үе бишгүй тохиол- доно, Гэвч «Би чинь том хүн. шүү ДЭЭ, амжиж Хийх ажилтай, тэгэхээр гарч болохгүй» гэж өөрийгөө албадна. Нэг удаа ийм явдал болжээ. Хунг гэдэг дүү нь нэг орой зах үзүүлээч гэж шалаад болсонгүй, Гэвч Зунг тас зөрж толгой сэгсрэн: -- Үгүй гэв. Хунгаэбүр туйгаад салдаггүй, -- Зунг миний хүү дүүгээ дагуулаад жаахан тар даа, өөрөө ч бас сал- хинд гар, -- Үгүй, би даалгавраа хиймээр байна шүү дээ! -- За, за чи хичээл номоо давт, би хоёр дүү- тий чинь дагуулаад гарья тэж эмээ нь хэлэв, Эмээ нь хоёр дүүг нь аваад гарахад Зунг гэр- тээ ганцаараа хоцров. Өм- нөх ширээн дээр байгаа ном, дэвтрээ хэсэг ширтэн суулаа, Хичээлээ давтах тэхээр нэг л Дургүй нь хүрээд болж өгдөггүй. -- Жаахан ч гэсэн га- рах юмсан! Түр зугаалаад орж ирвэл мөн сайхан аа! Үгүй болохгүй, эхлээд хи- чээлээ давтана гэж өөрөө өөртөө хэлээд номоо ша- тайн суулаа, - Гэтэл бас удаан сууж чадсангүй. Сэтгэл нь га- дагш тэмүүлээд юун бод- лого бодохтой манатай, Зунг тэвчсэнгүй номоо хаагаад шуудхан бослоо. «Яавал яаг, зугаалахад яадаг юм» гэж бодоод үүд хүрснээ дахиад Л шийдэж цөхөн эргэлзэн зогсов. Аз болоход яг энэ үеэр эмээ, дүү нар нь ороод ирлээ, Зунг сая нэг сэтгэл нь уужирч, номоо барин ши- рээидээ суув. ДЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН ШИЛДЭГ -тллАЙ НГЫ (8ЬЕТНАМ) Нэгэн шөнө Зунгыг ид сайхан нойрсож байтал ЭМЭЭ нь дуудлаа, -- Зунг, миний хүү, сэрээрэй гэж эмээ нь та- таж, сэгсчиж байж сэрээ- хэд хүү нүдээ арайхийн нээлээ. -- Яав эмээ? Юу бо- лов? -- -Лан халуураад бай- на. Их халуунтай байна. яасан юм бол доо, эмээ нь мэдэхгүй юм! гэжээ... Зунг ухасхийн босч, дүүгийнхээ дэргэд очлоо. Хоёр хацар нь улайж амьсгаа нь оволзож, хамаг бие нь жигтэйхэн халуун байна. -- Эмээ одоо яадаг билээ? -- Миний хүү дүүгийн- хээ дэргэд сууж бай! Эмээ нь сувилагч дуудья гэж эмээгээ хэлэхэд Лан түү: нийг явуулахгүй гэж га- раас нь зуурав. Эмээ нь аргадаж гуйж, унтуулах гэж хөдөлгөж бүүвэйлээд нэмэр болсон- гүй. Лан харин ч улам чанга уйлж гарав. Энэ чимээнээр Хунг сэрээд айсандаа бас л уйлж гиншлээ. Зунг цон- хоор харвал гадаа юу ч үзэгдэхгүй тас харанхуй. Ланыг эргэж хараад өрөв- Дөөд болдоггүй. Одоо яа- даг хэрэг вэ? Ээж байдаг болоосой! гэж бодлоо.. Зунг шазуур. зуугаад бослоо. -- Эмээ та байж бай! Би сувилагч дуудья. -- Ийм харанхуйд ми- ний хүү яаж явах юм бэ? -- Дажгүй ээ, эмээ, зүгээр! гэж Зунг их л ит- тэлтэй хэллээ. Орон доо- 20 хэдэн юм, хуний туха! 2/688-э2гэ3р, 270 роос урт саваа олж ав- лаа. Гадаа гарвал эргэн той- рон нүдгүй, түнэр харан- хуй тул айдас нь хүрчээ. Сувилагчийнд хүрэхэд зайтай бөгөөДд эл хуль тазраар явна. Замд юу ч таарах билээ! Гэвч явахаас өөр аргагүй, «Миний өө- дөсхөн охин нойрс доо нойрс! Эмээ нь . хучаад өгье,/Ах нь сувилагч авч- рах гээд явсан. Сувилагч Сирээд миний -охиныг зү- гээр болгочихно. Хунг, алив унт, битгий гиншээд бай!» гэж эмээгийн нь хэл- сэн үг Зунгын чихэнд одоо ч дуулдана, Зунг баахан хулгаж байснаа замдаа шуударлаа. Тэрбээр таньж мэдэхгүй тосгоноор зам- тай замгүй газраар харан- хуй шөнө ингэж явах нь бүү хэл, үдшийн бүрий болмогц гэрээсээ толгой цухуйлгадаггүй байжээ. Айсан хүнд аргал Ххө- дөлнө гэгчээр зам. зуур таарах бут сөөг өөрийг нь “ ОтоЖж суугаа хүн шиг са- нагдана. Яагаад ч юм чөт- гөр шулмасын тухай дуу сонссон нь санагдаад бол- доггүй. Эргэж .- харалгүй алхсаар л байлаа, Хааяа хааяа бүдчиж, зүрх Нь хүчтэй түг түг цохилно. Харанхуйд тэртэй тэр- гүй бүдэг зөргөө алдаж, байн байн зогсоно. Энэ үед араас нь хүн дагаад байх шиг санагдахад үн- хэлцэг нь хагарах дөхнө. «Би чинь том хүн шүү дээ, би чинь том хүн. том хүн айдаггүй юм!» гэж Зунг: өөртөө .. хэлж, сэтгэлээ . тайвшруулаад алхаад байлаа.. Явсаар бүр тосгоны за- хад алсхан гарчээ, Нэлээд ЗОХИОЛЫН САНГААС ЭЭ гэгээ орж, тэнгэрт одод гялалзана. Намуун зөөлөн салхи сэвэлзэж, дөнгөж сая суулгасан тутрагын суулгацтай газарт ус цай- лалзаж харагдав, Тосгоны захад бүр ч аймаар ажээ. Тосгонд бол хаашаа л харвал улс амь- тан үзэгдэж, тэр бүү хэл гахай хурхирах юм уу, тахиа хонуур модон дээ- рээ сүрчигнэх нь хүртэл дуулдана. Хөдөө хээр чимээ анир Ч. угүй эл хуль оргиод тагцхүү дэвхрэг час час- хийнэ. Овон товонтой замаар явах тун ч бэрх. Хонхор цонхор ихтэй болохоор энэ зөргөөр голдуу одос явна. Зунг хааяа бүдэрч унан тусан өвдөхөд нь уйлмаар байвч алхаагаа сааж, зог- сохоос айхдаа саваа мо- доор замаа тэмтчин гүйн алдан явлаа. Нурууны нь хөлс даа- варлаж, хөл нь цуцна, хүрэх газрын бараа үл харагдах ажээ. Замаа ал- даж төөрсөн бололтой, Зунгийн дотор палхий- гээд явчихлаа. Одоо эргэе ч гэсэн буцах аргагүй, тэгээд ч охин дүү НЬ ТЭГЖ халуурч байхад яахан бу. цах билээ. Үгүй ээ, суви- лагчийнд заавал хүрнэ, Тэднийхийг заавал олно. «Чөтгөр шулмас гэж огт байхгүй, аав ярьдаггүй байсан юм чинь тэд хаа- наас байдаг юм! Ер нь том хүн чөтгөрөөс, бас өөр бусад юунаас ч айдаггүй, би -том хүн шүү дээ! Тэ- тэхээр айх хэрэггүй, ал- хаад бай!» гэж Зунг өв- “рийгөө ятгалаа. Зунг эргэн тойрон эрээд эрээд зөрөг олсонгүй. ҮҮ” лэн цаанаас саран цухуйж мэлцийм талд төөрсөн бяцхан Зунгын бараа тод- ров. Тэнгэрийн гэрэлт С4- ран ач болон төөрсөн жаалхүү тосгон орох зам оллоо. Тосгоны хамгийн захын байшинд гэрэл сүү: мэлзэж үзэгдэв, Зунг баярласан гэж учиргүй, шуудхан гүйсээр дөхөж очлоо, Хамгаалах отрядын жижүүрийн байр ажээ. - Хэн бэ? -- Би байна аа, би... -- Би гэж хэн бэ! Өмнөөсөө гарч ирсэн бүсгүйн өөдөөс Зунг гүйж хүрээд амьсгаагаа дарж ядан “зогслоо. 1 -- Би Зунг байна. зэ энэ тосгоных, Би Дд нүүн шилжиж ирсэн юЖМ. Охин дүү минь халуур2д. сувилагч дуудах гэж яв- на. -- Чи яаж яваад энд ирэх нь энэ вэ?! Эйз тос- гонд сувилагч байдаггүй юм. -- Би төөрчихжээ, тэ- гээд явсаар байгаад л... - Ээ хөөрхий" гэж! Сувилагч энд байдаггүй юм даа! Ийм жаахан амь- тан харанхуй шөнЬ ган! цаараа ингэж яваХ гэж! Алив, би чамд сувилаг- чийнхыг зааж өгье! Бүсгүй орныхоо хүнийг дуудаж үлдээгээд Зунгыг дагуулан явлаа. Тосгонд түрүүчийн дахиа дуугарч байлаа, ..Сувилагч Ланд тариэ хийгээд толгойг нь иллээ. -- Дажгүй ээ, одоо зү- гээр болно. Та зоволтгүй. Би маргааш дахиад ирнэ! Сувилагч эмээд нь ингэж хэлээд Зунгыг баяртай тэх гээд эргэтэл тэрбээр аль хэдийн унтаад өгсөн байлаа, -- Ингэж удаан явж, урт зам туулсан хүн яд- ралгүй ч яахав дээ. Сай- хан зүүд манаарай! гэж сувилагч эелдэгхэн хэллээ. Ц. СҮХБААТАР “нэ хоёр уг мөн л / т.5расес/р /яре/5/р/ сансрын. Бай или н (мттай) 2265) ӨЛВЦ муухай | 201 73 тєлүВ 2 7 Ц Ч44 г00нсл0 22012 хочоож 2К9/) 771: 1 бийг Үөссолнй тай / ИТҮВТ, Сав тийдаан | дуршднд 723 : р Сап0 1 аолї їе ёзс “ТҮүл ГБВан н | дол 7) 29/ - - машин дн нийлдэрэ эхэлсэн хэд! дэглэд3: 27:73 ааа. ЗоЭВЖСЭ Ж Нийслэлийн 10 жилийн Баярмаа, ОД, Пүрэвдолгор, м шаа, С. Одгэрэл а цагаараа бага нартаа шинэ яг, ардын наадгай гчээ. Ангидаа «Баяр- луб байгуулан уулийн ойролцоохь хо- роонд амьдардаг 15 өндөр настанг халамжилж байна. » 6-гийн 5-2) Т-гийн «А» ангийн , т Д.Дар- Дд. Саргнтуча Ч «Г» ангийн сурагч Т. Энхцэцэг игр бүлгийн удирдагчаар ажилладаг, Энэ гурван охин дөрөвдү” тээр ангийн пионерүүдийн дунд «Дөрвөн бэрх» тэм- цээн зохиосон нь хүүхдүү- ДЭД ихэд таалагджээ. ЭБЭ 8-ын «В» ангийн су- рагч, онц сурлагатан Г. Ганбат, Б. Очирхуяг нарыг үе тэнгийнхэн нь тусч, нӨ- хөрсег хөвгүүд гэж бахар- хан ярьж байлаа. Д. ТОМПИЛЫН авсан тэрэл зураг жо- дугаар сургуулийн 7- т «А» ангийн сурагч хЗолбоо» хамтлагийн гею шүүн Д. Дархижав, Б. «Сурагч» гэсэн хаягтай дэлгүүр Архангай айжм- гийн Хайрхан сумын төвд нээгдсэнээс хойш хоёр сар өнгөрчээ. Энэ дэлгүү" рийн нэр хүнд сурагчдын хүрээнээс хальж сумын хэмжээнд яригдах болов. Залуу багш иарын «Үе тэнгийнхэн» | бригад су- рагчдынхаа чөлөөт цагийг үр бүтээлтэй өнгөрөөх 30- рилгоор дэлгүүр байгуул» жээ. Дэлгүүрийн бүтээгдэ- хүүн нийлүүлэгчид нь су- рагчид. Хөдөлмөр сургал- тын хнчээл, уран гартны дугуйлан, сурагчдын |ХөӨ- дөлмөр хоршоолол, хувна- раа хийсэн 50 шахам нэр төрлийн бүтээгдэхүүн дэл- түүрт байна. Бүтээгдэхүү- ний ихэнхийг Энхтайван багшаар удирдуулсан уран гартны дугуйлан, Т. Одхүү ахлагчтай сурагчдын хө- дөлмөр хоршоолол үйлд- вэрлэдэг ажээ. Тус дэлгүүр 7, 8 дугаар ангийн сурагчдаас бүрдсэн дарга, ня-бо, барааны мэр- тэжилтэн, худалдагч гэсэн 8 орон тоотой. Нүүр гарын угаагуур, заазуур, хутга, чөдөр, ногт, гурилын хавтан, түлхүү- рийн оосор, зэрмэл утас, монгол гутал, модон ор, нэхмэл, хатгамал, сийлбэр, зураасан болон гэрэл зураг гээд хүнд хэрэгтэй юм бү- хэн дэлгүүрт байх юм, -- Бид одоогоор З009 төгрөгийн гүйлгээ хийгээд байна. Дэлгүүр онгоймогд од лангуу хоосорчлх гээд байдаг. Үүнээс үзэхэд бид- ний хийсэн зүйл хүмүүст таалагдаж байна гэж дэл- түүрийн ня.бо Н, яань 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 2613 (2267) 1990 оны хоёрдугаар дугаар | сарын 17 БЯМБА Үнэ 10 мөнгө байгуулан үйлчилгээнг: шинэ хэлбэрийн ажил нэвтрүүлэхийг чармайдаг ажээ. Хөдөөгийн сур- гуульд орос хэлийг зөвхөн хичээлийн 45 минутанд заагаад цааш нь улам бат- жуулах нөхцөд муутай. Иймд тус дэлгүүр нэг та- сагт зөвхөн орос хэлээр ярьж үйлчилгээ хийдэг ар- га нэвтрүүлсэн нь үр дүг- «Сурагч» дэлгүүрийл -э Гүйлгээний 10 х»у- внар 6 д цалинждаг, Одоо 1 манай нэг хүн 40--50 төг- рогийн цалин авах тооцоо гарч байна. Бүтээгдэхүү-| нийхээ чанарт бид нх ан- хаардаг. Иймд бид сур-ї гуулийн захиргаатай хамт- ран бараа нийлүүлэх уралдаан зарлана гэж яри-| лаг. Сурагчдад чөлөөт цаг| их гардаг боловч ихэнх нь үр дүнгүй өнгөрөөдөг | байжээ, Тэгвэл-энэ сумын | хүүхдүүд чолөот цагаараа | | аль болох хэрэгтэй зүйл | хийн дэлгүүртээ өгөхийг эрхэмлэдэг болсон нь цйд рийн хэрэг биш ажээ. «Сурагч» мэвана тухай сурвалжлагаа дуус-ї гаад явж бгйтал нэг буу-1 рал өвөө угтан ирж амар мэндээ мэдэлцээд, 1 -- Хүү минь танай дэл-1 гүүр онгорхой байна Уу? эг аятайхан модон орї байна гэж дуулаад ирлээ. Бараа сайтай дэлгүүр шүү хэмээн өгүүлэв. ї -- Тийм ээ, Багш су) рагчдын санаачлан | бай-| туулсан «Сурагч» дэл-! гүүр хүүхэд багачууд, өг гөс хөгшдийг баярлуулж 8 түм түжигнэн, бум бужиг-ї | болов амархан хийчихмээр харан түргэн хийх аргыг олох нь хамгийн ярвигтай “Дэлхийн хамгийн 30хий бүтээ Рубик оюун ухааны шал- шинэ зүдтэжүттэггэттүтэүүэгтлээт 4128 8ган сөд ААН ай гч йаниджан- -8мШ Ён га 11978 ажил юм. 21717 л аанын зохион бүтээгч уг онгоцоо «Мираж 20043. гэж нэр" том дугуй хаана байдаг гэж бодно. Саяхан Баруун Гер» маны хэсэг зохион бүтээг" чид 6,25 метр урт, дугуйн диаметр-2,5 метр дугуй бүл тээжээ. Тэдний тооцоолс- нюор уг дугуй «Гиннессийн амжилтын иомон»-д бичиг» дэх юм «Хэзээ? Хаана? буланд жижүүрлэсэн рийн сурвалжлагч БАЙРЖАРГАЯ д, АР тэвгсүлштлүгүт эт АА? сс ЗАЛЬ ЛЭВБУЛБ ын 0А 2 -2----- г! ивэ-н 2-0 7н79гглм:18---үүн Мун. -ыГ Пионерийн илгээмж, Нийслэлийн Ажилчны Сургуулийн иноннер аймгийн малчдад илгээжээ. Малчда сурагчид цаг туурын хүндрэлтэй байгаа Сүхбаатар 3 зориулж 36788 төгрөгийн эд материалын тусламж районы дунд ндэвхтэй оролцсон байна. ЗУРАГ ДЭЭР: 18, 52 туулийн пионер, сурагчдын лөгчид районы инснерийн байгуулла- гын зөвлөлд илгээмжээ хүлээлгэн өгч дугаар сур. төлөв- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН Д туслах ажилд байгаа Т, 10. 60, 63, 18, 59, 75, 34, 41 дү. АР гээр сургуулийн пионер сурагчид Найрамдлын районы ино- вер сурагчид өөрсдийн бү- тээлч хөдөлмөрөөр байгаль цаг уурын хүнд нөхцөлд ажиллаж байгаа Сүхбаатар сумын аймгийн «Наран» ах эгч нартаа чин сэтгэлийн туслалцааны илрэл болгон голох сгавпуллэллэҮйД Г. Мөнхбатын гэр бүлийн «Жавх- дан» хамтлаг 1986 оноос хойш З02 удаа концерт тоглож, олон арван мянган хүнд сонирхуулжээ. Тэднийх ам бүл арван нзгүүл, бүгд хөгжим- дөн дуулж, бүжиглэдэг, авьяастай. Өнгөрсөн хугацаанд «Жавхлан» хамт- лагийн гишүүд бүх ард түмний болон пионер сурагчдын урлагийн үзлэгийн алт, мєнгөн медалиар энгэрээ Мя- лаасны дотоо охин Мөнхцэцэг, Хн- шигцэцэг, Мөнгөнцэцэг, Бодьцэцэг, Болормаа хүү Галбадрах, Очбадрах, Делбадрах, Цогбадрах нар урлагийн болон сиортын 2--3 медальтай. ЗУРАГ ДЭЭР: Хүү Галбадрах, Дөлбатрах нар 5 С.БОДООШИЙНН авсан гэрэл зураг авсан гэрэл зураг 10 мянга орчим гийн үнэ бүхий зүйл цуг- луулан илгээжээ, Залуу байгальч мэдээлж байна. Зээрийн золгүй явдал Манай сумаас зүүн урагшаа өвс ногоо элбэгтэй нутаг бий. Дээр үеэс энэ нут- гийг ззэр халиуран хонгорт- сон нутаг байснаар нь «Хон- гор зээрийн тал» хэмээн нэр- ялэж байснаа хожим Хонгор- чийн тал гэх болжээ. Харам- салтай нь -. хАаай-ын с ҮРЭлганж. дасал 1970-аад оны үед энэ нутгийн зээр ай- лын хоньтой цуг идээшилдэг байсан гэдэг. Гэтэл зарим нэг хомхой сэтгэлтэй хүмүүсийн гайгаар одоо зээрийн сүрэг битгий хэл ганц нэгээр явах зээр ч үзэгдэхээ байлаа. Бай- галь ан амьтнаа хайр найргүй сүйтгээд байвал хойч үеийн- хэнд маань зээрийг зөвхөн зурагнаас л харах болох нээ, Хойч үеэ бодож хоёр, гурвыг ч гэсэн үлдээгээсэй. Булгийн усны аувь тавишлан г эртнээс бидний биднийг зүйл гахгүй (8э| хэм- булаг аалж лэ банүхийн булгийг хамгаал- жээ .---4- 0 игтэ жижин Заа манай өвөө, сан хэрэг байжээ, хоол, унданд хэрэглэх с маань түү- Булгийн ойролцоо м: ломжтой болгосонд ---0419 4 12 й Ж.ЗэйАЖЖ, хам- баас, шилний хатархай, төм- Е-- “ахмадууддаа ни: : явла! “түүхтэй. «Бул- рийн хог хөглөрч. : 2 ээгэн, : “Ц/ МӨНХБОЛД | гийн 46 нд цагаан юм бүү сан Жохаэ Зун" 1 “ (Архангай, Цэцэрлэг сум. асга. Лус савдаг бууаал мнлон булгийн эргэн тойронд | 8-ын 4А») «Булгийн ойролцоох Сумын ойролцоо айдаг бүү хөнөө» гэж сургадаг бай- 1 АА 27! (241 хашаа барьж, зун айл буул-. арга төгрө- шиш Улаанхуарангийн гар хо роололд 68 дугаар сур- гууль гэж хоёр давхар Саарал байшин бий. Сур гууль нь гаднаа биеийн та- мирын талбайтай, мод зүг лэг тарьсан, урна лоозон ончиж тавьсан жириннин нэг сургууль. Тэр хавьдаа «ганц» гэг дэх дэлгүүр, гэр хорооллын дунд оршдог учир хүмүүс Сургуулийн хашаагаар чө- лөөтэй зорчино. Хашааны төмрийг хуга татан орж гардаг зам гаргасан ажээ. Өнгөцхөн харсан хүнд зам” бараагүй байрын сургууль санагдана. Сургуулиар нь орж багш сурагчидтай нь уулзлаа. Гаднаас нь хараад дүгнэж байсан «өнгөцхөн» бодол мннь талаар боллоо. Ямар Ч гэсэн хийж бүтээсэн ажилтай амжилт ололтоо” роо бахархаж явдаг хамт олон байна. Пионерийн ахлах удир- дагч Д. Батцэнгэл ажил- лаад удаагүй ч арга эвээ эдийнэ олжээ. Бүлэг, бүлгэмээ биеийн амир, урлаг, уран сайхан, мэдлэг олгох, нүдлэн хам- аалах, ариун цэвэр соёл- жилт гэсэн хэсгүүдэд ху- ваан ажилласан нь үр дүн- В гээ өгч байна. Зөвхөн би- - еийн тамирын хэсэг гэхэд л Ё Онеийн тамирын т.:химыг 8 мэдэлдээ авч ажлаа зохиож Б ангн бүлгүүдэд хувиараар 8 Олгож байгаа нь сурагчдад их таашаагдаж байна, «Баярлалаа», «Эрчим хүч--эрхэм баялаг» аян сайн өрнөж байгааг сураг- чид ярьж байв. 8 дугаар хорооны иргэн өндөр настан Л. Дашзэвэг, --Насныхаа эцэст хүүх- дүүдийн ачаар жаргаж сууна. Ээ мөн ч буянтай хүүхдүүд юм даа. Үргэлж тусалж байх юм гэж Є-гийн «Б» ангийнхныг магтан считинийнншининцининин Сурагчдын сурах ндэв. шининитипинин чинимниниииинпиниишинииниининипицдиг ЗОРИЛГОТОЙ АЖИЛЛАХ САЙХАН пиниппппиппниппингипппиппипиишпипнпипинишинтниниинннин Сурлагаар ч, спор:лэор ч Макс) ярилаа. Энэ ангийнхан «Баярлалаа» клуб ажид- До зогсоогүй эцэг эз хүчээр «Ардын уламжлалт тоглоомын төв» бангуулжээ. -Бид бүлгийнхээ ажлыг эхолто! эрээр ын гавьяат уурханчин Ц,. Налайхад очиж уулзалт зохиож бүл ГИЙН ажлаа тэнд хинсэн нь хүүхдүүдэд их таалагдсан. Өнгөрсөн хичээлийн жилд хотын тэргүүний бүлэг бод- лоо. Л ОДОО болтол гэр- ї чилгээ өгөөгүй байна. Яд.5 гаад өгөхгүй байгаа эь? бүү мэд гэж бүлгийн а05 лагч Г. Түмэнжаргад өгүү- дэв. 11111111111111111131111111111111)111111111111111113111111111111113 1111 111112 ин --Саяхан болтол манаа анги сургуульдаа «Сахид- гагүй Харин одоо бидний бодол вөр шүү. Ямар ч гэсэн тэр- 5 гүүнни бүлгийн зэрэгт хүр-Т нэ гэж 7-гийн «Вэ» ангийн 5 сурагч О. Баянжаргал, Б, Ганзориг нар ярилаа. шил Сургуулийн ЭЦЭГ Зхийн зөвлөл, ОСГ-ны 8 Дугаар 3 хорооны өндөр настангууд 5 сургууль, бүлгэмтэй ямагт 5 хамтран ажилладаг нь үр ДҮНГЭЭ ӨГДӨГ ажээ. Өндөр настан Шажинбат 5 лимбийн дугуйлан хичээд-3 лүүлж удахгүй концарт 5 тогдох гэж байгааг сураг-5 чид ярьж байлаа, шил Зарим сургууль дээш удирдлагууд нь пионерийн 3 байгууллагаа дэмжихгүй 5 байгаа талаар «гомдлын 5 Үг» гарах нь олонтад бай даг. Энэ сургууль дээр 5 тиНм «мөргөлдөөн» байх- гүй ажээ, Аль болох ажлаа уял- дуулан бие биендээ тус дэм 3 оолж ажиллахыг эрхэмлэ-3 дэг нь илт байв. Ч. СҮХБААТАР шил олсон мэдлэгээрээ, сиюр- хийг өрнүүлэх кмар арга байлаг бол?! Мэдээжээр тэдний сонирхолд нийцсэн ямар нзгэн бүтээлч ажил чан үүдээр тэмцэлд- сэнээс Х. Болатбек дарга- тай Т--гийн «Б», Т. Ер- кежан даргатай 4--ийн «А» бүлгүүд тэргүүн бай. ранд шалгарлаа. «Бага олимп»-оо ул гэн “риниппиппипиппипипипипипипиииипини пичипицйнипинин Үе тэнгийнхэнтэйгээ захидлаар харилцаарай цэц ецєөцө/гэиицининннцициииийнинцниг ппиниппинаийишиннийнншниишиииншии ХАШЧУЛЧУ ХЇХ зууны монголын уран зохиолын нэрт төлөөлөгчдийн эг Васчиг балын Няжичаш (Хашчулуу) нь тухайн үедээ боловсролтой тэр бүлд өсөн торинж, багаасаа бичиг үсэгт тайлагдан арваадхан наснаа- саа шүлэг холбон, зураг зурж эхэлжээ, Тэрээр монголд тө- дийгүй Азид анхны болох «Хөх судар», «Улаанаа уй- лах танхим», «Нэгэн давхар асар» зэрэг романуудыг туурвнсан байна. Зохиолч Исжиннаш 1837 он буюу ХЇУ жарны улааг- чин тахиа жил Зостын чуул- ганы түмэд баруун хошуунд туслах тайж Ванчинбалын долдугаар хүү болон мэндэл- жээ. Түүний багын нэр нь ЭфХачгчулуу. Хүүхэд ахуйдаа орчин тойрныхоо байгаль, үзэгдэл юмсыг ажиглан «Хөх хад», «Сайхан хур», «Өнгөт солон- го шишгэвэ. «Цагаан үүл» зэрэг сонин шүлгүүд бичсэ- ний гадна «Тэргүүлэгч цэцэг ба хос болжмор» зэрэг зураг зурж байжээ. Хашчулуу «Зу- раг зурж сурахад гурван зүйл зам буй. Тэргүүнд, өө- рийн сэтгэлээс төрөгдөн зу- рах, хоёрт, багшийг дагаж ёсоор зурах, гуравт, бодни- тойг барьж аднл зурах. Энэ гурваас маш эрхэм нь са- наанаас төрөгдөн зурах бол- мой» хэмээн бичсэн нь үнэт сургамж юм шүү. Хашчулуу бага залуудаа язгууртны чинээлэг амьдрэ- лын дунд өссөн боловч гучин хэдэд наснаасаа тэр хүрээл- лийг орхиж, өзөр монгислын ӨЁ бусад газар, нутаг орноор ” хэсүүчлэн, амьдралын ядуу зүдүүг нүдээр үзэж, биеэр амсчээ. Хашчулуу «Өөрөөс нлүү их юм мэддэг, эрдэм овсролтой хүнийг эрх шаал их, бага огт хамаагүй хэмлэн хүндлэх нь миний төэрэлх дагаж төрсөн чин үнэнхүү зан чанар мэн» хэ- мээн бичиж үлдээсэн нь бий. Эрдэмтэн чадалтанд атаа хор- сол үүсгэж, бусдын мууг үЗ- взэс баясан, сайныг үзвээс атаархдаг бэртэгчин үзлийг Инжинаш үнэн голоосоо үзэн яддаг байжээ. Хашчулуу эр- дэм номтой, даруу төлөв Са- ранболор гэгч бүсгүйтэй гэр бүл болж, гурван хүүхэд тө- рүүлсэн хэдий ч тэдний амьд- /73гэхээр,1 /буг Үг /буеё-2ий Бс28/ 1 /бур- -4й хайртай. Ури /буе -та(чи) хайртай та нар ха. ёрташ. 7”ву /дуе- 7730 хад хайртай... СУУТ ХҮМҮҮС саналаас рал төдийлөн азо жаргалтай байж чадаагүй байна. Түүний эцэг БВанчинбал, ах Сунвайдайзун, Гүлиранса, ЖСүнначүг нар цөм зохиолч, яруу найрагчид байлаа. Ах нартайгаа нэгэц дөр цуглан, түүх, шастир, шүлэг найр- гийн ополоор ном хаялцдаг байсан нь Хашчулууны утга зохиолыц олон талт үйл ажиллагаанд таатай нолоө үзүүлсэн нь лав. Хашчулуу шүлэгч ах Гүнначүгээ нас нөгчихөд эмгэнэн «Гашуудал» шүлэгтээ, «Бичгийн ширээ, зургийн хажууд хамт цуглан хурваас Билгийн бийр, оюуны онол цугаар дэлгэрдэг бөлгөө Биндэрьяа мзт хөх огторгуй дор Оне чинь шинтэв Би одоо ах чамайг хаанаас зрьес дээ» хэмээн харамсан өгүүлжээ. Хүмүүний сэрэл, сэггэ- хүйд нөлөөлөх жинхэнэ яруу найргийн тухай Инжинаш, «Хүсэлтэй сонин утга уянга хэмээгч Хөх үүл салхинаа хөрвөх мэт Хүний сэтгэлийг хөдөлгөн эс чадваас Хөнгөн бийрийг хөшиж юугаа Ххиймой» хэмээн төгс яруу шүлэглэсэн байна. Хур бороо өрж байгаль дэлхий дэвтэн сэргэсэн тухай, «Энэ өдөр Загас усыг олоод Элбэрэлт хөвүүн эхдээн уулзсан адил Эрдэнийн рашаан дор түмэн боди ханав» гэх зэргээр шүлэглэснээс үзэ- хэд Инжинашийн сэтгэлийн гүн мэдрэмж, шүлэг урлах тансаг авьяасыг бишрэхээс аргагүй. Тэрээр монголын баримтат түүхэн роман «Хөх судар»-аа, «Мянган оны учир шалт- гааныг бийр бэхээс асууж Мяралзан эрээлжлэх үйл явдлыг судар бичиг лүгээ хэлэлцмой, Миний энэ бие, хэл сэтгэлийн гүнээ чилсэн шалтгааныг «Мятаршгүй хожмын маргэд айлднам болов уу. үгүй юу» хэмээн төгсгөжээ. Түүний авьяас билэг, арвин баян уран бүтээлийн тухай өчүүхнийг тэмдэглэхэд ийм байна, 1, УЯНГА си гэдгийг би линдїамд) хайртай, Эри /буё тв гэ, 22 7а(чи) надад хайрта, нв. 70/0иР 22020йн 20-НБ/уйл юум. /буе гэдэг нр хайрлах, ха: гэж орчуулах | | Энэ 5 32шгийг, гийн өмнө орох бул 42 | тэй дууг сурдарай Б отай гэсэн утгатай. Үргэлжлэл Түрүүч нь 2012-т Далбагар шар Циркийн ан амьтад ихэвчлэн анх- ны золгүй хочоороо нэршиж үлдэх явдал олонтаа. Амьтан сургагч амьт- нэм хүүхэд адилаар өхөөрдөн дууддаг Нэг үгээр хэлбэл тэдний хооронд с881 хүн, зэрлэг араатны ялгаа нэ- лээд хэмжээгээр арилж үнэн сэтгэ- лээсээ! хамтран зүтгэгч, нөхөд гэдгээ ямар нэгэн хэлбэрээр ойлгосон бай- даг юм. «Далбагар шар» гэдэг хо- чиндоо зохицоогүй том саарал чоно бий. Цирктээ хэдийч үзэгчдийнхээ өмнө гарахыг байгаад дөрвөн жил болжээ. . -- Яагаад тэр вэ? Хөгшрөө юү? -- Үгүй -- Авьяас нь мохоо юу? -- Үгүй -- Тэгээд Ан амьтан хоорондоо гарших гэж байдаг юм. «Ховдог» гэдэг цагаан ямаатай цуг хамтран тоглодог бай- сан. Тэгэхдээ гар нийлэн үнэхээр чадамгай тоглодог байсан. 1980 оноос эхлэн 1984 он хүртэл хамтран зүтгэхдээ эзнээ ч,зон олноо ч алга ташилтаараа баярлуулж: байсан юм. Гэтэл 1984 онызун «ховдог» ямаа маань хөгширч насан эцэс болсон юм. Бид ч ерөөсөө юм бодсонгүй. Өөр ямаатай «Далбагар шараа» | сурна байх гэж бодсон. Сэтгэлээр унасан юм шиг ерөмг2өө итгэлгүй ханддаг болов. Гурван ямаатай цуг гурван сар сургуулилаад ер байдаггүй. с- Яах вэ? -- Орхихоос доо -- Яагаад2 2 0 730 хүн гэж эцрайд) ар. Жэоэлицнөоилулатон МУ7777: ё8-энэ(т3р) 502 /бие8-2Н2 /буе гэйэ2-уйл уг: 7їе Руупсёз8 ил хортой, Энд хиМР гишуун гэж хэл Зүй на тухайлаагуй гэйз2 ялгац ги Тїе датделеу Вт/”Се88 нь 7 " ӨЭила аа 7лг Уй6 усрдсан өлаж /:88:5:- С ё/мнө хэрэглэх 20222 2232 Авай ЕЭ , ан 227 .Мьа, сацааснд Ч ГүтҮХ127 12. 5Р анин? їйл: мєгєлчєо -- «Далбагар шар» маань ерөө- сөө ганцаардаж байна. «Ховдог» ямаагаа л санаж байгаа бол Тэр хоёр гар нийлсэн байжээ, Амь- тан гэдэг... 2 Тэр албаа үргэлжлүүлсээр «Далбагар шар» чоно маань хэдийгээр үзэгч олныхдо өмнө га- рахгүй ч монгол улсынхаа циркт хү- чин зүтгэж албаа «хаасаар» явна. Яагаад гэвэл цүрд гэдэг азьяаслаг чонотой хамт, өсөж” бүр ижилдэн дас» чээ. Чонон дотор сайн найзууд тэж бий. Ийнхүү Цүрд, Шар хоёр хамт байна. Хэрвээ ганцаараа байх юм бол Цүрд ерөөсөө тоглолтоо-.хийдэггүй. Тийм учраас хамт авч ирээд л хаал- ганы цаана «Шар» чоно хоцордог юм. Ийнхүү зэрлэг чоно хүртэл бие. биендээ хань татаж, бие биендээ урам зориг өгдөг ажээ. Үерхэл нөхөрлөл, сайхан сэтгэл гэдэг ан амьтны амьд- ралд ч хурц тодоор илэрдэг байна. ---г----ү) Якелц цагаан толгой 26 үсэгтэй, туунээс 5 нө згшиг юм. | “Энэ хашзэлд шинээр У одын хэллэг-ү | о-------туттттт төсөв минтис -- пан Узсээ? Эх нутаг Хөлд ороогүй мөлхөж 3 байхдаа Хөх чулуут зоолсон 2 шюроог чинь Амтат чихэр бурам хэмээн Андуурч эндүүрч үмхэж 5 явлаа. Хөлд ороод явж эхлэхдээ Хөх чулуунд чинь бүдэрч унаад Түрий дүүргэсэн зөөлөд | шороог чинь Аавынхаа өвөр дээр асгаж явлаа. Бүдэрч унасан хөх чулуу Андуурч үмхсэн зөвлөн шороог “Азв, зэж хоёр минь Эх нутаг чинь гэж хэллээ. Н.НАРАНТУЯА (Дэлгэр- хаан. 4-ийн «Б» анги) Дөш уул Дөш ууланд Чингис хаан тарсан юм тэнэ лээ Дээр нь сэлхээ тавиад давтсан юм гэнэ лээ Уул дөш шит хавтайсан ЮМ гэнэ лээ Улс гэрээрээ буудаллаж ХӨВГүүндээ хааныхаа 1) эрийг өгдөг юм гэнэ лэд 72р хичээлшїН 7н Сулжээ?- мий хариу г1 10 17) ДӨРВӨНД ЮЬ СҮҮ ДУСЛАЯ Манай улсад Чингис нэртэн олон бий Манай ангид ч Чингис нэртэй хүү бий. Д.ГАНТУЛГА (Норов- лин. 7-тийн «А» аигн) Энхийн цагаан тагтаа Хөхрөх тэнгэрийн уудам , чөлөөнөөс Алтан наран тэрлээ илгээнэ Хүсэл сэтгэлийн бодол дуцдаас Ариун энхийн тагтаа ниснэ Эх дэлхийн гэрэлт наран Энх тайвны ариун үйлс Энэрэл хайрын хүсэл мөрөөдөл Энх тайвны цагаан тагтаа, Сурагч ОД. НАРАН/ ЖАРГАЛ (4-ийн «А») аймгийн сургуулнудад «Алт найргийн баяр болж Уран зохиолын авьяастай су- рагчдыг тодруулах ажил зохиож байна, Хэнтий ну Гийн хүүхдийн дунд С. Эрдэнэ, Ц. Цэдэнжав, Д.Сод- номдорж, Н, Нямдорж, Б. Цэдэндамба, Р. Чойном рагчид төрнө гэсэн найд- Даьластай сурагчдынхаа алсын аяны дөрөөнд сүү Л. НЯМАА (Сургалт заах аргын кабинет) Англи хэл суралцагч найз нар аа! Англи хэлний хичээл «Пионерийп үнэн» сойннд нийтлэгдсэнээс хойш цэг, Ховдоос Л. Олонбаяр, Дорно- доос Баян-Уул сумын дунд 5 лийн ҮИ! ангийнхан, ---- Бидний хүсэл Эх дэлхий маань таван тивтэй Таван тив нь өөр өөр нэртэй Гэлээ ч амьсгалах агаар нь нэг Гэрэлтүүлэгч нар нь ганцхан болохоор Эх дэлхийдээ хайртай бид Эв нэгдэлд дуртай бид Энх тайвныг хүсдэг бид Эрх чөлөөг эрхэмлэдэг бид Сурагч Ц. ЦОЛМОН (Баян-Овбо сум. 4.ийц «Б» анги) Алтай. Өөрөөсөө өндөргүйд нь баярласан юм шиг Өөдөө дээшээ? тэмүүлж сүндэрлэнэ. Хойч үедээ хадгалсан юм шиг Хормойгоо хумин эрдэнэсээ нууна 1Шүтэгдэн тахигдан Ард түмэндээ хүндлэгдэнэ. “Шүүдэртэн манантан Ажигч үгүй дүнсийнэ. Үзэсгэлэнт Алтай чиний сайхныг Үй олноор шагшин магтана Үүлэн чанадах оргилыг чинь харахгүйдээ л Үнэндээ би харамснам, Сурагч Н. АЛТАНЧИ- МЭГ (Баян-Овоо сумын сургуулийн 8--ын «А» анги) ярилцсаар ангидаа МИНИЙ НОМ Би ямар ч вомонд дур гүй байлаа. Нэг Өө зөж «Миний охин ном Уншиж бай», «Эрхийг сурахаар эрдмийг сур» гэдэг ардын зүйр үг бий гэж хэлэхэд нь, --Сурсан юмыг сураар боож болохгүй шүү дээ гэж хэлчихээд дараа нь ээжий- гээ гомдсон болов уу гэж бодож байтал ээж харин ч ЭЭЖИЙН Ээжийн захисан захиас болгоныг би дандаа л бие» лүүлдэг байлаа. Нэг удая ээж аав хоёр кино үзэхээр болж би дүүтэйгээ үлдлээ, Ээж явахдаа, --Хоол битгий хийгээ” рэй. Өөрийгөө болоод дүү- тээ түлчихнэ шүү гэж 38» хиж захиж явлаа. Харин Энэ удаа захиасыг нь зөр- БАГШДАА. БИЧСЭН «ЗАХИА "Тэр үед би цэцэрлэгт явдаг байлаа. Түүгээр ч зогсох- гүй бүр ахлах ангид гээч! Бүх л юмыг их сайн ойл» гоно. Ээж, аав хоёр на” майг дандаа л «сэргэлэн, хөдөлгөөнтэй цовоо хүү шүү» тэж Алимаа эгчид бахдан ярина. Манай ангид бас «хөдөлгөөнт Даваасү- рэн» гэж нэг хүү байлаа, Тэр бид хоёр найз, Бид нар нэг өдөр цэцэрлэгийн ха- шаан дотор тоглож байлаа. Даваасүрэн «Хоёулаа тий- шээЭ яваад ирье тэнд их гоё» гэж хэлээд бид хоёр хөтлөлцөн гүйсээр тэдний хашааны хаалган дээр ир лээ. Энд миний хайрт “гөлөг бий. Хоёулаа гөлгөө аваад цэцэрлэгийнхээ эл- сэн дээр тоглоё гэв, Биде хоёр гөлгөө тэвэрч суугаад ярилаа. Ээж намайг хөдөл- гөөнтэй, сэргэлэн цовоо хүү гэдэг шүүдээ. Чамайг хө- дөлгөөнт Даваасүрэн гэдэг Оиз дээ, Гэтэл намайг яа- гаад «хөдөлгөөнт Бадрал» гэдэггүй юм бол. Хоёул бо- ДОЖ сууснаа Даваасүрэн, --Чи хөдөлгөөнт гэгдэх тийм сайхан гэж бодож байна уу... Хичнээн ч цаг өнгөрснийг бүү мэд. Цэцэрлэгийн ха- шаа руу очиход гадаа хэн Ч байсангүй. Бүгд ангидаа орчихжээ. --Одоо яанаа багш бид хоёрыг загнана даа гэж ортол айртай 5 4 уди/8) уу/и:| Би танд(чамд) хайртай 1206 2 90297 б8дгсай! 1 Фалрласан шинжтэй «Ми- ний охин ном уншдаг л юм байна шүү дээ, Ном униг даг хүний амнаас л зүйр Үг гардаг юм. Миний охин ЭНЭ номыг уюш гэж нэгэн зөгпөлт зохиол уншуулсан- сан. Түүнээс хойш миний хамгийн хайртай зүйл ном болж билээ, ЗАХИАС Чин хоол гаавал хийнэ гэж бодож байлаа. Орой ирэ- хэд нь хоол хийчихээд сууж байтал зэж минь за- хисныг нь биелүүлснээс ч илүү баярлан «Миний охин тусад оржээ» гэж их магтаж билээ, Зарим захиасыг биелүү” лэхгүй байх нь зөв байдаг ч юм уу даа. загнах нь Сүү хэд яасан гэж санана! --Та нарыг хичнээн их хайв аа! Миний хүүхдүүд хаана байв! гэж баярлан тэврэн үнсэж билээ. Удалгүй бид хоёр сур туульд орлоо, Бичиж, ун- шиж сурлаа, Гэвч Даваа- сүрэн маань цээж бичгэн- дээ жаахан тааруу, Даваа” сүрэн нэг удаа «Би цэцэр- лэгийнхээ багшнд захиа бичмээр байна. Чи надад туслаарай» гэв. Би ч гэсэн Захиа бичмээр байна. Хоёбу- Лад энд бичье гэхэд Даваа” сүрэн, --Би бичиж чадахгүй шүү дээ. --Зүгээр санаа зоволт- гүй, Би хоёрыг биччихнэ, Чи нэгэн дээр нь нэрээ би- чээд л боллоо, Хав рин одоо би рЄ бичиж байя. | Чи гэртээ хариад идэх юм аваад ирээч гэхэд Даваасүрэн «Тэгье» гээд гараад гүйв. Буцаад ирэхэд НЬ би захидлаа | бичээд дуусч байлаа. Хоёулаа 348- хиагаа шууданд хийчихээд алхаж явтал | Даваасүрэн «Одоо чамд «хөдөлгөөнт» гэгдэх ямар санагдаж бай" на!» Тэр ч яахав энэ 32- хидлыг уншаад багш маань лав уйлна даа. Би бичиж байхдаа л уйлах гээд бай- сан юм чинь гэв, Сурагч Г. ЗАЯА (49 дү- тээр дунд сургуулийн 5-ын «Г» анги) СУРАГЧ Б. АРИУН. БОЛОР , , Хэсэг болсноор їпионбс- 99ФФФО99өо099009 00096009 |БҮЛГИЙН АХЛАГЧ мийн зохион байгуулалтыг ы- (Нийслэлийн 24 рүүдсонирхлоороо нэгдэн 4 г. БАТЦЭЦЭГ | (Нийслэ- шинээр хийв. Багш нарын хїгээр сургууль. У! анги): ажлаа явуулдаг болов. Дээ: лийн 27 дугаар сургууль): дунд пионерийн .ажлын ---5-1--025 9 рээ заавар, | зөвлөлгөө ---гт--тттт | МЭДЛэгСорьсон тэмцээн зо. - 2, өгөх нь ч багассан. Энэ нь нонерүүд бие хиодог болов, гучдвагөд 4 юу хүсч, сонирхож бай: -41 дааж ажлаа хий- Бүлгэм тодорхой изг зинан ЛӨЛТ тарч бай шиВлэ ионерүүд өөрсдөө нэ гэж ярьж ажил санаачилж үр дүй сэн гэж боддог. Миг -гларйггтаг1-д байгаа. нь зөв бо э, 26-28 1 “Эг9нийх Үүнийг би бүлгэм дээрээ зо- : Мөн анги, бүлгийн ах- Д.СҮХБААТАРЫН НЭ- ловч томчуулаас тусламж, клуб» байгууллаа хиогддог ажлаас үйдэслэн лагчийг пионерүүд санвлаа- рэмжит монголын дэмжлэг авахгүйгээр ажил Бүлгийн ажлыг пиоие- хэлж байгаа юм. раа сонгодог ардчилсан 4 ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛ- зохиоход олон бэрхшээлтэй , 5 сонгуульд шилжиж ЛАГА ЯМАР БАЙХ ВЭ? ӨХӨЛ" РҮҮД бие даан хийж байна, Манай бүлгэ- үнээс ямар үр дүн Бүлэг, салааны зохион тулгардаг. лээ. Сайн удирдагч байна айгүүлс й с Ч мийн ажил олон жил 6 Зар арий ирэн 3-1 гэдэг сайн ажиллахын эх -- ПИОНЕРИЙН ГИ- төдий явагдаж байлаа. Нэг 1 сүй 5 | Сурвалж биз дээ. ШҮҮН ГЭЖ ХЭН БЭ? талаас пионерийн ахлах Пионерүүд байгуулла- Урьд салаа гэж байсныг Урьд сурлага сайтай, удирдагч Зээл ЭЙ сүх аа рүллБЛЖа го халж хэсэг бий болголоо томоотой пионер л байвал -« ПИОНЕРИЙН БАЙИ- нөгөө талаас багш нар пно- ойлгож аливаа . ажилд ч даргаар томилдог байлаа. 9 ГУУЛЛАГЫН БИЕ ДАА- нєрийн ажлыг ойшоож, үз”... НдӨвХтэй, .. Санаанасарй Эвэ нь ямар ашигтай юм дэггүй байв. Ийм байдалд 10-12 пионерүүд бид ч дасаж оролцох боллоо. Багш нар Одоо сурлага, сахилга ба- пионерийн ажил, идэвхт таар тэргүүний байхын зэ- САН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ бэ? Нэг салаанд ЯАЖ ХӨГЖҮҮЛЭХ ВЭ? | | | тчимы т-хчгэгдэлэ байв, рэгцээ зохион байгуулах ажиан Өэшөлөн -нэвслэй ахь бс Г яардаг үг) ы ад үрийн тэшр- с0:0) авьяастай (санаачилгатай, -- МОНГОЛЫН ПИО- ны влүл Мээгэг ИД чөлзий 67 ыг, - рх ч хайЬ Биняаал иж мн төлөө санаа НЕРИЙН БАНГУУЛЛА- ЙН 016 2 сВнлйЦо3 дийн ЗЭ 33 биах "Энэ алаа явдаг зэрэг 4 бүртэй биечлэн ажиллаж нь харахад ХУ ах, Та ГЫН ШИНЭЧЛЭЛ, ӨӨРЧ лэг, бүлгэмийн ажил сэр: бүхэн өөрчлөлт биш гэж лөлтийнН ТАЛААР, гй байлаа. 1 чаддаггүй байлаа ЯМАР БОДОЛТОЙ БАЙ- ДАГ ВЭ? лөв, Бүлэг, бүлгэ- үү? є 50Ф9Ф6060999999999соооО009 БҮЛГЭМИЙН ЗӨВЛӨ- ЛИЙН ДАРГА Л. ТУНГА- ЛАГ. (Нийслэлийн 1 сур- гууль. ЇХ анги) гээд ирлээ, о2000000С099О999 ооо604 эж ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН! Гэ аа АА яажа ХАХАлЛлАЖАаЖжААЭ далбааны өнгөтэй адилхан БИД СУРГУУЛЬ, БҮЛ. Фөөөсөс» ЄС99ФО0О9 ос оооФо09 ГЭМ, ГУДАМЖ, ТАЛБАЙ, Ф монерүүд хэн Гний “ямар ажил хий тэж хэлэх бол тэж харж сууд: гаа больж өөрсдөө сэдэж, саваачилдаг болж байна. Гэхдээ энэ нь бүлэг бүр дээр хэрэгжиж чадахгүйл байгаа.Улаан бүчийг пноне- хийх болсон нь бүчээ хайр: даж, хүндэтгэж сургахад их вөлөө үзүүлсэн, Төрийн годог бололтой,Сүүлийн үед бүлгийн ажил хийх гэхээр ИЙГЭЖ, ТЭГЭЖ | ХИЙ ГЭЭД Чиг ӨГөөд ЯВЧИХ даг багш нар үзэгдэх бол- жээ. Уг нь хүүхдүүддээ тусалж, ЗӨВЛӨЛГӨӨ ӨГЧ, ажилд нь тэгш эрхтэй орол: цөж байвал сайнсан, болсон болохоор улаан бүчээ халаасандаа, цүнхэн- дээ нуудаг хүүхэд гарах гүй болов уу! Манай бүлгэмд «Баяр: лалаа» клуб их сайн ажил- ладаг. Хүн хүнээ хайрлах, хүндэтгэх, настан буурлуу: дыг халамжлах, дүү нартаа туслах гээд энэрэнгүй Ни- гүүлсэхүй үзлийг хүүхдэд төлөвшүүлэхэд анхаарлаа чиглүүлж ажиллах нь пио- неєрийн байгууллагын гол зорилт гэж боддог. Пионерийн байгууллага, инонерүүдэд хамт олонч хүмүүжил төлөвшүүлэх, улс төрийн боловсрол олго- ход гол анхаарлаа чиг- лүүлж ажиллах хэрэгтэй, Сүүлийн үеёд Су ль, бүлгэмд ард түмнийхээ өв уламжлал, ёс заншлаас су- ралцах ажил их эрчимтэй өрнөж байгаа нь багш на: майг баярлуулах боллоо, Ард түмнийхээ олон зуун жилээр уламжлан ирсэн уламжлалыг сэргээж бай- гаа нь улс, эх орноо хайр- яан хамгаалах үзлээр хү: мүүжүүлэх том алхам юм. авлзша ажил хоёрын ял" гааг тэр болгон ойлгохгүй байна. Бүлгийн ажлаар хичээл твсалсан,үй: мүүлсэн сурагчийн асууд: ЛЫГ хэлэлцэх, ЭСВЭЛ 9В" дэрч хэмхэрсэн сандал засч янзлах гээд Харин инонерийн ажил маань хүүхдэд мэдлэг ол: гохоор, шинэ санаа (54: хөөр, дуу хөгжим, урал- даан, тЭмцӨэнН хосолсон тоглоомын хэлбэртэй яваг- даж байвал илүү сонин болно. Манай бүлгэмийн зөвлө лийн дэргэд «Гавшгай сур" валжлагчийн групп» бай- гуулагдан ажиллаж байна. Бид бүлгэмд зохиогдож байгаа ажлыг сурталчла”/ хын зэрэгцээ ололт, Ду тагдлыг илэн | далангүй бичдэг боллоо. - | ФОФЭФЭОО уОФО90099О92909 РЕДАКЦИД УУЛЗАЖ, УЧИРСАН ХҮМҮҮСТ ЭД- САН ЮМ. ПИОНЕРИЙН БАЙ- ГУУЛЛАГЫН ТАЛААР БҮГД Л ӨӨРИЙН БОДОЖ ЯВДАГ ЗҮЙЛЭЭ ИЛЭН ДАЛАНГҮЙ ЯРЬЖ СА- НАЛ БОДЛОО ХУВААЛЦ- ЛАА. МАНАЙ СОНИНЫ ЦЛАГ ТЭЙ ОРОЛЦОНО БАЙХ ГЭДЭГТ ИТГЭНЭМ. О 53 3 УУУФФОО9оооФооФ?0осо99 :2 СУРАГЧ Д.ДАШМӨНХ (Нийслэлийн 52 дугаар сургууль. УПШЇ анги): ионерийн гууллага байх ёстой.Харам- салтай нь энэ үүргээ бие- лүүлж чадахгүй байна. Жишээ нь, Пионерийн ги: шүүн алдаа гаргалаа гэхэд сурагчдын зөвлөл эсвэл багш нарын хурлаар л Н.СҮХБААТАР (Улаан- Партизаны нерүүдийн комиссир болсон пионерийн удирдагчийг зөв сонгох нь их чухал байна. Пионерийн байгууллагыг төлөөлж сургуульд ажил )-3 ГЭЭР АСУУЛТЫГ ТАВЬ с алгамжлагч» У! чуулганы шийд- вэр манай бүл- гэм дээр хэрэг- жихгүй байна.Пионер сураг чид бид ангидаа бүлгийн ажил хийх гэхээр оруул: даггүй. Уг нь бид зохион байгуулалттай ирдэг л дээ, Гэтэл чухам юунаас бол- дог юм бүү мэд. Хичээл тарсан бол сургуульд орох эрхгүй юм болов уу? гөж бодох юм. Сургууль чинь бидний хоёр дахь гэр шүү оруулдаг, Гэтэл бүлгэмийн зөвлөл өөрийн гишүүн бо- лох тэр пионерийн хувь заяаны асуудалд оролцож чадахгүй байна, Нионерийн байгууллагад бүлгийн ахлагч их үүрэг гүйцэтгэдэг. Анхан шатны байгууллагын ажил сайн байвал пионерийн ажил явагдаж байна гэж үзэж болдог. Бүлгийн ахлагчаар сон: гогдсон пионер эхний жил: дээ уг ажилдаа суралцана. Дараагийн жилд ажил зо- ладаг хүний хувьд пиноне: рийн удирдагч эрдэм бо- ловсролтой, зохион бай- З44а -Өүгэх Эмир Гэтэл дөнгөж сургууль төгссөн хүүхэд юм уу эс вэл багш пнонерийн удир дагчийг орлон ажиллах нь их элбэг харагдах юм. Ийм нөхцөлд пионерийн ажлыг өөрчлөн, шинэчлэхэд их бэрхшээл тохнолдох билээ, СУРАГЧ ЭНХТУЯА, ОЮУНЧИМЭГ (Бүгд 7 су: рагч) (Төв аймгийн Бат- дээ. Ангийн багш, їнонё- рийн ахлах удирдагч хоёр л бидний ажлыг дэмждэг, Ийм. нөхцөлд пионерийн байгууллагын бие даасан үйл ажиллагааг хөгжүүлнэ гэхэд их л хэцүү болно- ДОО. хион байгуулах дадлага хын алдад пионерийн нас: наас хэтэрч эвлэлд зайлиг хүн элсэх хэрэгтэй болно. байгууллага гЭ- дэг мөртлөө 15 нас хүрэв үү үгүй юу эвлэлийн ги" шүүнд заавал элсүүлэх юм. Пионерийн байгуул: лагын гишүүнд зарим ор” ны хүүхдийн байгуулла" гын нэгэн адил насны хяз- гаар харгал эл: сүүлж байвал ямар вэ? . Намайг сургуулийн су: рагч байхад манай бүлгэ- мээс танхайчууд, мэр татагчидтай тэмцэх их эрчимтэй өрнөж байсан. оронд тодорхой нэг, ажлыг , үр өгөөж” тэй хийхийн төлөө мэрийж ажиллавал илүү үр ашгаа өгөх байна. 1.47 ливг “ММ ААМЬ-н--2 ииипицицниинийниинилишининииишин 11111111 11111 1111 1 1ЦЦЦЦЦЦЦ ИШ 11 11111 ТүҮҮүүтүүүтүүгүүүүүүүүүНбнннд, ИЛ 59» 441225 69.07 ? пининиипинииин Бид хоёр удаан ярилц- сан. Найз минь өөрт то- хиолдсон явдлыг ярьж сэт- гэлээ їэг ОНГОЙЛГОЖ авья гэж бөджээ. Бас надаас зөвлөлгөө авах ч хүсэлтэй байсан байх. Гэвч би найз- даа юу ч зөвлөж чадсан- гүй. Харин энзхүү өгүүлэ- лийг бичсэн юм. “Эрдэнэ хичээл ч хийсэн юмгүй гадуур тэнэж, тамхи саж, залхуурч хэвтсээр Ойгаах сая нэг дөлдугаар ангн ТӨГСӨВ, Бүтэн жил юу сурч мэдэж авав гэж асуувал олнгтой харнулт өгч чадахгүй дэг. Долдугаар анги төгссөн нь хэг ёг ал Гайс эн уул элдэв хэрэгт өртөхөө боль- байсан бол одоо бусадтай жээ... Анхаа ХМЭТ лээж авдаг | хэлэ нь ТОМ) үг сонсдог, ХҮ гэн? шлгй цэнэ томдох унтсан Ж----- билээ доэ. Харин аан ташхиа хү хогийн С3- зөв Замд шилээ ЯВДАГ, ванд хаяжээ. Гол нь ТЭР бо рлж, үед Амгалантай мэдэрч байлаа. 2ж Ний мгэг эн хэд хоног нүд ирмэх ЗУУР Зицэнэ хэлж билээ. Эрдэ- “олнод ирий Эрдэнэ АМ- ын бодож а Ё галан хоёрын ШҮргоо ТЭХ бсворийн гэлжиллээ. Харин “ЭрдЭ- Д, , нийн хувьд НӨГӨӨ (Дассан Л.“Алхай аймгийн Чандмань Манай сонины гөаалтин эг" Б.Мөнхзаяа, Дорпод айжг ичсэн захидал тэрэмжит ям Эв туслахаар» тарчгийн дөр В. нөхөрлөлийн МПС-ын Төв Ордонд охид, Хайгыр, “мэдээлсэн байна. талаар өгөх бид ямар шугамаар зөвлөл" МЖлцэцлэоллжшшшыь шал ЭТт»тТтТтТтТтГ орчин лудсаа орчих болдоггү.м Дэмий тэнэж, сав л хийвэл бусадгай гар зорүү лж, татахгүй ч олдвол буцдаг- гүй, тэр ч байтугай «га- шуун ундаа» хүртэл амсаж орхилоо, Хожим нь үүний- гээ Амгалангаас нуух гэж түүнд худал ярьдаг болов. «Амгалан надад итгэж бай- хад би түүнийг хуураад бандаг. Найздаа хамаг үнэ- нээ хэлэх нь зүйтэй» гэл Эрдэнэ хатуу шийдвэр гар- гав. Тэр өдөр Эрдэнэ бүх үнэнээ хэллээ. Амгалан түүний үгийг сонсон хэсэг дуугүй байснаа, -- Чи худлаа ярнад гэв. -- Үнээн. Би өөрийнхөө тухай чин үнэнийг хэлсэн. Нүүрээ зүсүүлчихээд та- найд очсон тэр өдөр би хүүхдэд зодуулаагүй, ха- рин зодсон юм. Нэгэнт бүх үнэнээ хэлсэн болохоор би чамайг дахиж хэзээ Ч хуурахгүй ээ. Уучлаарай найз аа. Эрдэнэ нэг амьсгаагаар бүгдийг хэлчихлээ. Амга- Ё | ї гээд тамхи үргэлж шини ЧОНО НҮДНЭЭСЭЭ ИЛҮҮ ХАМАРТАА ИТГЭДЭГ Нохой 2009 үнэрийг ан: дахгүй ялгадаг гэдэг,Тэгвэл чоно нохойноос-илүү олон зүйлийг ялгах төдийгүй маш хурц мэдэрдэг. Чоно нүднээсээ илүү хамартаа итгэдэг болох нь олонтаа батлагдаж байна. Энэ та: лаар ярих олон жишээ бий. Зөвлөлтийн нэгэн томоохон хотод тоглолт болж байв. Үзэгчид пиг дүүрчээ. Тог: лолтын дэвжээнд гарч ир: сэн чоно гэнэт үсрэн үзэгч: дийн дунд харайн орчихлоо. Хүмүүс хашгиралдан босоод ирэв. Нэг хүнийг очоод л дараад авдаг байна шүү.Би ч гүйж очлоо. Гэтэл тэр хүн маш их архи уусан хүн байжээ. Авчраад тоглуулах гэсэн боловч тэр зүг хараад болдоггүй, Нөгөө хүнийг циркээс гаргасны . дараа тоглолтоо эхлэхэд үзэгчид алга нижигнүүлэн ташсан юм. Чоно бол маш мэдрэмт- гий, архи уусан хүнд дургүй ямагт үзэн ядна,Чоно нэг дургүй хүн юм уу, тааламж гүй зүйлдээ бнеэ барилгүй хурц а гаргана, Чоно бол шударга дайчин... Нүдэндээ биш хамартаа их итгэдэг, с ДОНХОР Энэ бол монгол циркийн уугац чоно, Донхор өөрий- гөө төдийгүй нөхдөө. авар” чээ.Яатаад гэвэл чоно хүнд дасаж урлагт ид шидээ үзүүлнэ гэдэгт хүмүүс үнэ" хээр итгэхгүй байсан юм. нүдээ нээгээгүй бэлтрэг байхад нь үзэсгэлэнт сай- хан Ноён уулаас сонсч Азаар амьд үлдэж, удал: гүй ан амьтан хайрладаг хүний гарт оржээ, Донхор сүнэхээр сайхан харайдаг байсан, Сарлаг, ямаан дээ" гүүр инисэж байгаа юм шиг харайдаг. Одоо түүн шиг харайдаг чоно дахиад циркт төрөөгүй гэж ярилцдаг, На: сан эцэс болох хүртлээ ча- дамгай тоглосоор байв.Сур сан эрдмээ насан туршдаа мартаагүй нь түүний Нэг онцлог юм, Донхор өөрийнхөө. мал- лагч Дамбадаржаа гуайг үнэхээр зүрх сэтгэлээрээ хайрлаж чаддаг байв, уамоадаржаа гуай нэг удаа өөр нэгэн чоныг юм сурсангүй гээд л загнахад түүн лүү дайрч «сургал- цаж» байсаан гэлцэнэ.Бас нэг хүн Дамбадаржаатай хэрэлдэхэд нөгөө хүн: лүү онь архирч ажээ, НЭГ ЭХИЙН ГУРАВ Амьтан сургагч Амгалан өгүүлэх нь: Амьтан сургагч болоод удаагүй байлаа.Гур ван бэлтрэг тэвэрсэн анчин циркт иржээ, -Багш нь түүнд: --Ямар ч болсон ав.Тэ- жээгээд циркт сурга. Чамд маш том сургууль болно шүү дээ гэсэн юм. Амар- хан өсөөд ирлээ. Чоно бүх- ний зан араншин адилгүй. Нэгэн эхийн гурван хүү гэ- хэд гурван өөр араншин- тай. «Оргил» малд гайгүй хүнд маш ширүүн ханддаг учир ямаатай цуг дамар түрж тоглодог боллоо, «Харгана» малд дургүй, гэхдээ авхаалжтай, хүнд их дургүй. Тийм болохоор зөвхөн надтай ганцаарчи- лан дасгал хийх болсон. «Саарал» ямаанд дур: гүй учир сарлаг дээгүүрл харайдаг байв. ч Харгана» сургууль хийж байв. Гэтэл нэг хө- гийн явдал болдог байгаа, галаа. Шууд л дээр нь үс” рээд буучихлаа шүү. «ЯН- зага» гэж мөргөдөг ямаа байв. Түүгээр мөргүүлж хүүхдүүд хувинтай хүйтэн ус авчирч хийгээд л арай тэж салгалаа. Бас нэг өглөө «Хургаа» гэж сайн булгидаг сарла- гийг ташуурдан хөөж бай- тал «Харгана» алдууран сарлаг хөөж эхэлсэн, Яа- гаад гэвэл миний эзэн хү- нийг барих гэж байна би туслах ёстой гэж бодсон бололтой. Ийм хөгжилтэй явдал бидний амьдралд тун ч олон гардаг юм даа. ЦҮРД «Оргил», «Саарал» хоё- роос анх удаа дөрвөн бэлт- рэг гарч циркийн байранд торниж эхэлсэн юм. «Эцэг эх нь хүнд дассан, жинхэ- нэ гарын чонотой болох нь» гэж маш их баярлаж билээ. Яагаад гэвэл ёстой л циркт үе дамжсан «жү- жигчид» болно хэмээн үзэж байсан юм. «Саа- рал» бэлтрэгээ тэжээнэ. Байгалийн жам ёсоор бол нэг гэр бүлийн ах дүүс хоорондоо «гэрлэдэггүй» ч байж “болох юм шүү. Магадгүй энэ нь чонын бичигдээгүй хуулийг зөрч- сөн ч байж болох юм шүү. «Саарал» дөрвөн «хүүгээ» бөөцийлж, «Оргил» асрал- цана. Нэг өдөр манай циркт нүдээ нээгээгүй -3- гэн бэлтрэгшйг анчин ав- чирсан юм, Угж хөхөж ч чадахгүй, сур долоох Чч ойр дот- но байдаг болохоор бид маш их энэрэнгүй сэтгэл« тэй болсон байдаг юм, г-. Амьдарч .чадахгүй нь шиг байна, --. Яатаад2? -- Хооллож чадахгүй байна, --. Тэгээд яах вэ? г- “4Саарал»-д лтавьж өгье, Ер нь үхлийн ирмэр дээр тулж ирээд байн4 шүү дээ гэлээ, -- Нээрээ тэгье гэж цөө мөөрөө зөвшөөрлөө. Б: хан бэлтрэгээ . тэврэн «Саарлын» торон дотор оруулан тавилаа. Цүр, тэмтчин гасалж зүгээр тийнаад байв. «Саарал» нам тайван хэвтэж байс- наа үс нь бүрзийгээд л бог соод ирэв, Дөрвөн танцхан нөгөө дөрөв нь гэнэт үхэц- тэзсэн юм, «Саарал», «Цүрддээ»э, «Цүрд» би хэнд толилууллаа. . гү амьтанд зүрх шал лээ өгсөн залуу амьтан сургагч Амгалан гийн ажил үйлс и2-8 Түү- тэй байх болтугай. МОРИНД Өнгөрсөн оны «Неделяр со: нины сүүлчийн дугаарыг эр гүүлж суутал гурван настай байхдаа, ? 5 Ээж--морь гэртээ харьж явна шэг--морь цайндаа ирж явна Би харин эрх унага 3 болохоороо Бэлхэн ундааг гуурсаар ууж хэлж бичүүлж байсан Вика Ивченко гэдэг хөөрхөн охины сэрэл зураг нүднээ тусав.Жи зы яруу найргийн баярт орол” зож, 1989 онд В. И. Лениний эрэмжит зөвлөлтийн хүүхдийн байна. 12 “дугаар сарын П2-нд буюу төрсөн ө, тон дээр, Кавар шиг хүйтэн ташуурын сур 1 хугацааг шавхуурдан хөөнө Том хүн байх хэцүү гэсэн Тоглоомтойгоо л жижигхэн хэвээрээ баймаар байна рван хоёрдугаар сар гэтэл надад шивнэснийг архан юу гэж : би хэлэх үү? боРжэтэ 220124 Дэлбээгэ5 хумисан Хонхон цэцэг шиг Дэлхий минь Хоногтоо нэг эргэдэг үү? Эргэдэг Жигүүргүй атлаа Нас бидэнд нэмэх гэж Жилдээ нэг Нараа тойрдог уу? Тойрдог Хөдөлгөөн... хөдөлгөөн Үгүй байсан бол Хүлэг морин--дэлхий минь Үгүй байсан уу? -- Үгүй байсан, -- Тийм л үнэнийг Надад аав хэллээ. Тэнгэрээс Нар, сар хоёр баталлаа. --Мөнхрөхийн тулд Бөмбөрцөг Мэчийн сааталгүй хурдтай Өнхрөхийп тулд Бөмбөг ч Өөгүй байдаг нь учиртай. Хөдөлгөөн... хөдөлгөөн Үүнгүйгээр дэлхийд минь Хөгжил дэвшил гэдэг Үгүй юу? Үгүй. Ах минь Ингэж надад хэллээ Аав ээж хоёр Итгүүлж баталлаа, Хөдөлгөөн... Хөдөлгөөн ХАЙРТЕЙ ОХИН ..--«2г-»: маань хөгжим бүжгийн дунд сургуулийн 2 дугаар ангид 9 бас суралцдаг юм. 9 Өөрийн хайртай Пушкин, Ахматова, Цветаева, Пастер- накын шүлгийг цээжээр ун шиж, Чайковский, Бахын хөгж- мийг дахин дахин сонсох дур. тай, Хөршийнхөө зургадугаар ангийн хүүхдийн тоог бодол цож, дуурь бүжгийн хүрээ лэнд үзвэр сонирхохын зэрэг- цээ энэ тухайгаа шүлэг бичнэ. Үзэгчид дүүрэн танхимд - : нэгэн бүсгүй » . Үелзэнхэн, үсрэнхэн, үегүй 3 3 юм шиг бүжиглэнэ. 3 Жүжгийн тайзнаа уйлан 4 хайлан байж . Жизель зовсоор зүдэрсээр 2 туйлдан унана . Шармал эмжээртэй дээд давхрын суудлаас Шагайвч дурангаар би дурандан харваас Бүжгэн жүжгийн 2Кизель үхээгүй байна Бүр мэдэгдэхээр амьсгалан хэвтэх нь үзэгдэнэ. Хөөрхий ээж минь та дэмий бүү гунихар Хөөрхий Жизель ерөөс үхэөгүй байгааг Охин чинь би сайн харж байна. Орчлон мөн ч сайханд баярлаж сууна Энэ жил--морь жил. Мон” голын охид, хөвгүүдийн здил моринд , Вика: охины яруу найргийн унаган хөлөг, шандас хурдан аргамаг боло- хыг бэлэгдэн ерөөгөөд авьяас: лаг охины нэгэн бадаг шүл: , уудалваас байг Орчуулсан Ш. ЦОГТ / Элбэг жаргал, инээд эдэ с Хөнгөн хурдан чарга Хєлөглөж явах ч сонин Эр”” ї байв. Хөлдөө тэшүүр хийгээд Хөтөлж гулгах ч сайхан байв. 5.2 МИР 4-Манай улсын нутаг дэвсгэр 566,5 мянган хавтгай дөрвөл- кин км. БНХАУ, ЗСБНХУ-тай хиллэсэн хилийн урт 8158 км. Өмнөдөөс хойд зах хүртэл 1259 км, харин баруун цэгээс зүүн цэг хүртэл 2392 км юм, | Хүн мын тоо 1988 оны нэгдүгээр 5 » --,Мү намойг, дандаа Чирлээ шүү дэв, Лутал! --Ви дандаа суусаар Бээрлээ шүү дээ, Батаа! Арваад нохой хөлөглөөд Аялалд гарсан Нансан Алс хойт туйлыг Анх зорьсон Нансан Би шүү гэнэ. Батаа Зиш дээ гэнэ Лутаа Өчнөөн нохой хөлөглөөд Өмнийт зорьсон Амундсен Өргөн мөсөн тив-дээр Өлмий тавьсан. Амундсен Би шүү гэнэ. Хэн- хэндээ тэдний: Хэлэх үг НЬ ЭРТЭЙ. Хоёр жаалын яриа-нь Хошьн болоод завтай ГОРУТУЫАА фтОСЮСэ/ х со» Мал дагаад гарвал Хзөр хөдөө уйлахгүй Манай нутагт ирсэн Хэний хэн ч уйдахгүй Ус булаг шоржигнох нь Унасан навч шаржигнах нь Ууланд салхи сүүтэх нь Ургаа дэрс сийгэх нь Цөм л сонин байдаг юм Цөөхүүл хөгжим болдог юм. Ботго эхдээ буйлах нь Болжмор тэнгэрт дуулах нь Бороо “алсад шуугих Нь Боргио харгиа шаагих нь Гойд сонин-байдаг юм... Гоцлол. хөгжим болдог юм. Хтан тэмээ тан хийх нь Анч -Нохой.. гав хийх нь Ангир галуу ганганах нь : Алсад цуурай цангинах нь: "Надад сопин байдаг юм. Найрал хөгжим болдог юм Чимээ авиа нь хүртэл- Чимэгтэй сайхан нутаттаа. Чихтэй төрсөн хүү би “Чин ариун хүсэлтэй. - Яруу сайхан аялгууг. ЧЇНГОЛ РД 506. “тод баримт. Ч 1/ний: байдлаар ..3043,4 үг-ээ сүүнээс эрэгтэй. 1020,3, эмэгтэй 1023,1 мянга байна. дээд бо- мэргэжилтэн ажиллаж байна. Улс ардын аж ахуйд 611,3 мян- тусгай - -..Ялгаж таньсаар байгаад Ятга, хуур, цоорондоо Яг л оруулж сурдаг юм. Ус нутгаа дуугаар нь ч Ухаандаа хадгалах учиртай Уран аялгууг-эндээс Ч Уламжилж авах бодолтой. Мал хариулаад гарвал Хээр. хөдөө уйлахгүй Манай нутгийн аялгууг Хичнээн сонсовч уйдахгүй Б. ГОНГОР эт сган хүн ажиллаж байгаагаас 404,6 мянга нь материаллаг үйлдвэр-- лэлийн салбарт хөдөлмөрлөдөг. тэ-- 97298 4. Эдийн засаг, | нийгмийн хөгжлийн үндсэн үзүүлэлтийн заримаас сонирхуулья. 1988: оны байхаар -----------3 Нийгмийн нийт бүтээгдэхүүн: 17912 сая төгрөг ОФ-Нэг жилд үйлдвэрлэдэг аж үйлдвэрийн зарий йлдвэ| тэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, 6 - рлэсэн үндэсний орлого .7712,6 сая төгрөг ж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүн 7668,6 . гол нэр төрлийн ) бүтээгдэхүүний хэмжээг танил- 5 , сая хөгрөр, цуульл, (1988 оны байдлаар) Үүлд: » Улс ардын аж ахуйн үндсэн фонд ойон , " . ах Урд) ханаа фуучиж? ҮЙЛ Алийн ДАВС Эн 8 явлхэн тав ийгмийн шан ни бүтээм: “Нүүрс 1 змгч х "Зиг арагзйгиан Чалхвиршэйн ал ИИИМНИЙ Р т 631,1 мяв не Тэр хүнд ногдох мопгон орлого 2,1 сая төгрөг . Савхин гутал мянган хөг эг хүнд ногдох бодит үг ЛОЭВ 3, си нн-эА 57 Нэхий 1816 м | Х са д : « 22 бж 4 5 ”т 8 төгрөг Мах, махан "62 мянган тонн эг хүнд ногдох тэтгэвэр, тэтгэмж төгрөг | ёл Ч 69.9 мянгац тонж 0 /». Нийт орон сууцны фонд 4369,9 мянган м2 Талх эон сэл Бүх шатны сургуульд суралцагчид 535,4 мянга Хяам , алин -хончрг тонн сэн ээн 23,4 манган ширхэг | Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн 59,0 сая дитр 4 ОРОН БҮХНМЙ ПРОЛЕТАРЫ НАР мХ22-имн 108 ХОРОО. Д. СҮХБААТАРЫН 4төв зөвлӨЛИЙН Сонин шайлхийлацэнийлийннир лаа Содоогийн Жидхүү гуай 100 гаруй насыг насалж зургаадай таяг тулан гурван төрийн нүүр үзэж Монголд зоны эрт эдүгээг нүдээр үзэж, чихээр сонссоноо ач, жич, зээ, тач нартаа хууч- лан үнэт сургаалаа хайрлан бай- гаа настан буур2л. Жидхүү гуай одоо гал дээр гарсан жич болох Даваажав, хүргэн Бадарч зээ нарынхаа ас- рамжинд энх тунх сайхан амь- дарч баяна. Ахмадаас нэгийг сонсох Гэдэг учиртайсан, 2Жидхүү эмээ 1890 онд найман пастайдаа сар ши- нийн баяраа Сайим хан аймаг (одоогийн Архангай) Өргөөт гэдэг Чөрсөн нутагтаа тамдэглэснээ хуучилж ингэж ярилаа, -- Сар шинийц урьд оройг монголчууд битүүн гэдэг шүү дээ. Оройн иар жарган, малаа хотлуулчихаад од түгэхээр би» түүлэг эхэлнэ, Битүүлгийнхээ идээ будааг сайтар бэлтгээд ши- тайн нэгэнд Өмсүүлэхээр эЭ- жийнхээ хийж өгсөн дээл Хувц- саа өмсөцгөөнө, Бид мөн их хөөр- цөглөдөгсөн, Хүүхдүүддээ есөн ширхэг, нүх- тэй инз бүрийн өнгөтэй цагираг хийж давхар бүслүүлнэ. Өөрт нь харш тэсэн өнгийг заавал оруулна. Үүнийгээ тэр жилийн гай барцад, түүтгэрийг биенээс нь холдуулж байгаа дом гэж үздэг байсан юм, Гэрийн битүү- лэг хийхэд ээж шинь цайгаа ча» наж аавд цар зөв эргүүлэн ая- галж бариулдагсан. Аав цайгаа уучихаад ууцаа талладаг байв. Ууц таллахад хүүхэд, хогшидгүй намбалаг сууцгаана даа, Аав минь ууцаа есөн газраас нь хөх дөөд баруун, зүүн далбаанаас зэлжлэн Өөдлж огтолж шүшиг- лэж байсан бурхан тахил, гал толомтондоо Өргөн, дараа нь өөрөө амсаад зэж, бид нарт өг, дөгсөн, 5 23 Ж 3 до Р, 74 (4 8 52 ан бий агоэж ШЕВлҮЛ ” ян :4 Г44 9-4, 4 7 ээн “2986 Ад гал” 2615 (2259) 1990 оны хоёрдугаар сарын 24 БЯМБА 4-7 33 ч Хониныхоо нохойд хувь өгнө шүү лээ. За тэгээд битүүлэг зөрүүлэх их ажилд бид шар хурдалж, өг- нө дөө. Битүүлгийн орой ч ганц сайн тоглодог байлаа, Бидний үеийн хүүхдүүд алаг мэлхий, арван- хоёр жил, эв долоо, дөрвөн цаг мэт эвлүүлдэг, хөлөгт тоглоо- шуудаар тааддагсан, Дээр үед зүг зүглэх заншил- тай байлаа, Айд хотлоороо өг- лоӨ эртлэн босоод зурхайчийн зүглэсэн зүг чигт идээ ундаа- ныхаа дээжийг уул ус, хангай дэлхийдээ дээдлэн өргөнө. Өглөөн нарнаар х ах- мад настангийндаа орж золго« но. Золгоход настайчууд сууж бид насны их багаар дараалж: золгоно, Хуучны улсууд ер нь хүүхдийг эрх танхид болпо гэж боддог байсан юм уу нэг их үн- сэж өхөөрдөөд байдаггүй байсан санагдах юм, Харин шинийн нэгний өдөр малын хишиг таарч мал хариул. сан хүнийг их хүндэтгэдэг бай- лаа, Малын буянтай хүн гэц- 12777797 4/4Е7:0795599А 7775 ӨВЛИЙН УЛИРЛЫН СҮҮЛЧИЙН ӨДӨР ӨӨДЛӨХ ХАВРЫН АНХНЫ ӨДӨР ӨЛЗИЙ ДЭМБЭРЭЛТЭЙ ШИНИЙН НЭГНИЙ ӨДӨР, өвөө эмээдээ АЙЛЧИЛЖ ОЧООРОЙ! --ТА АМАРХАН САЙН БАЙНА УУ? ГЭЭД ТОХОЙГИЙ НЬ ТҮШИЖ ЗОЛГООРОЙ! --ТАВТАЙ САЙХАН ШИНЭЛЭВ ҮҮ? ГЭЭД ДУХАН ДЭЭРЭЭ ҮНСҮҮЛЭЭРЭЙ! --ӨГЛӨӨНИЙ НАР ШИГ МАНДАЖ ЯВААРАЙ ӨНГИЙН ЦЭЦЭГ ШИГ ДЭЛГЭРЧ ЯВААРАЙ! ГЭЭД өвөө, эмээ чинь ЧАМАЙГ ЕРӨӨНӨ. ӨДРӨӨС ӨДӨРТ ЧИ САЙН ХҮН БОЛНО. 7271 тА 1ГАДЫН ГАЛСАН БАГА ХҮҮГИЙНХЭЭ ТУХАЙ БЯЦХАН ӨГҮҮЛЭВ Аав Дашзэв, ээж Цанд нар маань аавын охин дүү Сонжидод намайг (өргүүлсэн) үрчлүүлсэн юм. Миний аав Дашзэв, Баадай Даазуй гэдэг төрөл садны гурван заан байсан юм. Миний зав, тулгат заан Дашзэв гэдэг хүн байлаа, Эднийг сайн барилддаг их хүч тэнхээтэй байсан гэж 108 НАСТАЙ ЖИДХҮҮ ЭМЭЭ: «Үү НАСАЛЖ ЗУРГААДАЙ ТАЯГ ТУЛААРД !» ярилцдаг. Би найман хүүхэд төрүүлсэн эх, Миний бага хүү Жамц (ул- сын арслаа) багадаа гүжирмэг- дүү шуухидсАн чийрэг банди байлаа. Долооц настай байхдаа наадамд хурдан морь унах бо- лов оо, Наадамд яваад ирсний. 5 Хэз оройхон хонь хотолчихсон байсан үе миний төрлийн охин манайд орж ирээд эгчээ Жамц хэдэн хонь ямаагаа шавхайтай хутгаад хаячихлаа гэж байна. Гараад харсан тэр заан ингэж унагаад энэ заан ингэж унагаад гээд хонь ямаагаа барьж аваад унагаад байна. Бид ч янзэд ХӨХ- реоөн болж байсан юм, Мяний хүү улсынхаа баяр наадамд на3- даж ирээд ээжийгээ хараад инээ- үсгүй авах гэж боддог байсан юм бо- лов уу. (хөхрөөд л байлаа), Нас- тангуудад хоргой, торгд, да3- лимба, ул боов гэзд нэлээд юм боож өгнө, Хүүхдүүдэд цагаан даавуу, мөсөн чихэр, бурам (гоож), тууз өгнө, Тэр үед чихэр бурам элбэг байсан юм шүү. Одоо бүр ч эл- бэг болжээ, тээд суудаг олон тзван ХУРГА ХАРИУЛЖ, Эмнэг “ҮҮ билэ. СУРГАЖ,ХУРДАН МОРЬ УНАЖ л л 2 ЯВСАН БАГА НАС -- Та манай сонины уншигч, хүүхэд багачууддаа сар шинийн баярын энэ өдөр юуг захихсан бол. » -- Өглөөний нар шиг мандаж, Өндөр хангайн цэцэг шиг дэл- гэрч яваарай! Зуун насыг нас- яаарай! Ач, жич, гуч, дөч, тач нараа асарч, хуланц элэнц өн- Бидний үеийнхэн мал маллах л ажилтай байлаа, Малын дэр- тэдээс холдох биш дээ, Би хонь хурга хариулж, даз- га сургаж, хурдан морь унаж ер нь зоримогхон явж дээ. Ганц- хан би ч биш, эр эмгүй эмнэг хангалтай д ноцолдоно, Хуучны улсууд бүгдээрээ тийм байсан юм. Санаанд одоо хүртэд байдаг үзийн Батцагаан гэж Монголын цалаан сар Уншигч багачууд маань сониндоо монголын цагаан сарыг хэрхэн тэмдэглэх тухай дэлгэрэнгүй мэдэхийг хүссэн захидал олныг ирүүлсэн юм, Бид профессор Чой, Лувсанжав, түүхийн лодог гэдэг. Цагаан сараар айл бүр заавал. ууц тавихгүй байж болно,Зарим айл хонн- ны толгой чанаж тавнад, идээ- гээр чимдэг байхад зарим нь дал дөрвөн өндөр, богтос,хонь, ухааны дэд эрдэмтэн Х. 5 Ь дэд Эрд Ч үхрийн өвчүү. шаант тавьдаг. Битүүн Асуулт --Битүүн гэдэг ямар утгатай үг вэ? Чой. Лувсанжав --Битүүн гэдэг бол сар битүүрч үзэг- дэхгүй фолдог 30-ны “дрийн нэр юм. Сар бүрд нэг битүүн бий. Асуулт-- Яаж битүүрэх вэ? Чой, Лувсанжав -- Орой нар жаргаад, од түгэхээр би- түүрдэг. Эхлээд гэр гэртээ битүүрнэ. Махан битүүлэг, банш, шөлний будаа хийж гурав тогоолно. Гэртээ битүүрэхэд гэрийн эзэгтэй цайгаа чанаад гэрийн эзэндээ нар зөв эргүүлэн ая- талдаг. Нямбуу нартай хийсэн ярилцлагыг нийтэлж байна, Асуулт -Битүүний үдэш хүүхэд багачууд ямар тоглоом наадмаар тоглодог вэ? гй. орой. ї р Гэрийн эзэн малгайгаа өм- Х. Нямбуу -- Битүүний сөн, товч бүчээ бүрэн товчил- сон байна. Цайгаа уучихаад ууцаа таллана, Гэрт байгаа хүмүүс ёслол хүндэтгэлтэй сууцгаана. Гэрийн эзэн ууцаа Асуулт -- Цагаан сарын есөн газраас хөндөөд ууцны шинийн нэгэнд хэрхэн золгоц- баруун, зүүн далбаанаас ээлж гоох вэ? лэн өөлж огтлоод гэртээ, гал- Чой, Лувсайжав --Цагаан даа өргөөд,удаа нь өөрөө амсч сарын шинийн нэгэнд бүх хүн эхнэр, хүүхдүүд, хотны нохой- эртлэн босоод сайхан дээл, доо хувь өгч амсуулна. Удаа хувцсаа өмсөөд нарнаар ши- нь баншаа иднэ. Хот айл, нэлдэг. Ах настныдаа орж хөршийнхөн банш, заримдаа золгоно. Тэр айлдаа цай, та- шөлний будаа зөрүүлнэ, Өө- вагтай идээ барьж ордог.Зол- рийн хүний хүүхдүүдэд мөч гоход настай хүн нь сууж бай- махан хувь өгдөг. Айлдаа орж даг. Насны их багаар, дараа- битүүрдэг ч газар бий. дан золгоно. Бүх хүн малгай- Битүүний үдэш сайн хоол- тад өмсч, бүрэн хувцастайгаа орой айл хотлоороо битүүлэг. ЧИцнийн нэгэн хийж, үдэш иь багачууд хүүх ний өдөр хонины хишиг(ээлж) дүүд оньсого таалцан оюун таарч, хонь хариулсан хү- цэцээ шалгаж, монгол үндэс- нийг их хүндэтгэн айл бүхэн нийхээ Ээв долоо, тэмээн та- цайлж, хүзүү чанаж өгдөг. ваг, тулга, арван хоёр жил, Цагаан сарын шинийн нэгэн гэр, олбог, чүү чамай, дөрвөн оны эх тул энэ өдөр хүй бүр цаг, зургаадан зэрэг эвлүүлэх бэлгэ дэмбэрэлтэй үг хэлж, буюу хөлөгт тоглоомоор наа- сайн үйл хийж, хараал хэрүүл, даж болно. Хамгийн түгээмэл муу үйл бүгдийг цээрлэдэг, наадам бол шагайгаар алаг Асуулт --Монгол хүн ца- мэлхий өрөх, морь уралдуу- гаан сараар хүнтэй золгохдоо лах, шагай няслах, шүүрэх бэлгэтэй сайхан үг хэлж мэнд- зэрэг тоглоом юм. чилдэг уламжлалтай. Юу гэж хэлж мэндчилэх вэ? Х. Нямбуу --Тавтай сай- хан шинэлж байна уу? --Он цагт тарган оров уу? --Төлөг сүүлтэй лантай, бяруу булчи золгодог. Залуу хүн золгох- доо гараа доогуур нь оруулан даага да- түшиж өгдөг. Нэг гэрийн эх- 8: ан, онд шад »д МЭНД Оров уу? нэр нөхөр хоёр золгодоггүй. Хип байнаан Санж Настай хүн хүүхдийн духан гАмар аЯлдаж байна уу? (Өндөр настан, ахмад хүнд ийнхүү хэлж мэхийнэ)гэж хэ- лээд алд цэнхэр хадгаа барьж дээр үнэрлэн зөөлөн үнсдэг. Чацуу настай бол гараа сөөл БУ3823 дээр дор зөрүүлж зол- БээгЛЭГ! р Манай- уншигчдын асуул- Суумагц цай аягалж барина, уул Сар шинийн мэнд асуулцан, аны БоэЭ-жүлт хариуадан Та цагаа идээ, битүүлэг амсаж, "ЭРТ баярлалаа. банш -бууз идээд хөрш айлд . Ярилцлагыг тэмдэглэсэн орж цагаалдаг. Шинийн нэг- Ж. ХОРЛОО ОДОО ЯРИХГҮЙ БОЛ ОРОЙТНО ЧУУЛГАН ДЭЭР ЯРИГДСАН АСУУДАЛ Монголын пионерийн “«Залгамжлагчь .УЇ чуул- тан, шионерийн удирдагч нарын улсын И зөвлөлгөөн болсноос хойш нэлээд ХУ- тацаа өнгөрлөө. Эдгээр арга хэчжзэнд оролцсон хүн бүр бодож явдаг зүй- лээ нл тод, илэн далангүй ярилцаж инонерийн ажил- даа сзохнх дүгнэлт . хийн өөрчлөлт, шинэчлэлт гар- тах сорилт тавьсан билээ, биеллээ олж байна вэ? лаан муу болдгийн бас нэг Бүлгийн цуглаан ажнл үндэс юм. хэрэгч болж чадахгүй бай- Аливаа асуудлыг инөне- гааг нийслэлийн 6, 41, 75, рүүдийн саналыг үндэслэж 45, 31 дүгээр бүлгэмийс шийдвэрлэж байх тухай пионерүүд ярьж байна, заалт бас л хэрэгжихгүй Тэдний хүсэл сонирхолд байна. Ангийн багш, сон- нийцсэн асуудлыг тэр бүр гуультан сурагчид эсвэл / углзанаар хэлэлцдэггүй инонерийн удирдагч өөрс- инжээ. Сурагчдыг бие даал- дийн хүслээр гсуудлыг гаж сургана гэзд ангийн шийдэн харин сурггчнд зү- багш ажилд оролцох нь гээр л «ажиглагч» байр- цөөрчээ. наас оролцдог явдал одоо «Найрамдал» лагерьт өөрсдөө шийддэг болмоор. амрах эрхийн бичиг ху- Зургадугаар сард МПБ- внарлалт дээр гомдолтой ын Төв Зөвлөлийн бүгд байдгаа сурагчид ярьж хурал болно. Энэ хурлаар байна. Энэ сайхан зусланд амардаггүй юмаа гэхэд барааг нь харах юмсан гэж боддог хүүхэд олон бий. Чуулган Дээр яригдсан асуудал ажил хэрэг болох ёстой юм бол пионерийн лагерьт хэнийгээ амраахаа инонерийн зуслангийн та- лаар тодорхой асуудал авч хэлэлцэнэ. Иймд хүүхэд бүр бодож явдаг зүйлээ сониндоо бичиж нлэн да- Хот, хөдөөгийн олон -- Бүлгийн ажлаа гу- сургууль, бүлгэмд чуулган, дамж, хороололд хийнэ ч хүртэл байсаар байна. зєвлолгооний шийдвэр хЭ- гээд «гоёж эн» үр. бєх бана. үзгжүүгэх өгөө “д ажил, бол- хад эм над 2рмас хэсголгэр ган сурагчид, бгш,на| михлбо. Гэр хо ЛЫН” өйвэ? Бэ2| 1 судлуулан нх ажил өрнө- хүүхдүүд аль СУР- 11. Багш зусланд амрах сөн, Аливаа ажил тэр бүр гууль дээрээ л ажил 38о- санаснаар бүтдэггүй учнр хиохыг хүсдэг гэж 41 дү- цаг хугацаа хэрэгтэй нь мэ-| гээр сургуулийн 8 дугаар дээж. ангийн сурагчдын ярьсныг. Гэхдээ нэг их ажил бо- ч бодож үзүүштэй. долгүй шийдчих асуудлыг. Бүлгийн ахлагч нарын одоо болтол хэрэгжүүлж дунд зохиодог цуглаан, се- чадахгүй байгаа бүлгэм бү» Мннар ажил хэрэгч бол- лэг байгааг юугаар тайл- доггүй байна. Пионерийн барлаж болох вэ? ээл- удирдагчид семинараа мэ- бэл, Өөрөө удирдах ёсны дээлэл, зарлал хэлэх мая- гол хэлбэр болсон шиноне- гаар хийдгээс ахлагч нар рийн цуглааны ажил хэ- онолын мэдлэг, ажлын арга рэгч чанарыг дээшлүүлье барил олж авч чаддаггүй гэсэн шийдвэр хэр зэрэг ажээ. Энэ нь бүлгийн цуг- (СЭРЭМЖЛҮҮЛСЭН ЯРИЛЦЛАГА) Хэдхэн хоноод гуравдугаар улирлын амралт эхэлнэ. Ээж, аав нь ажилдаа эн ганцаараа 2442 хяна 35 бишгүй д байдаг, Энэ үед хэн нэгэн хүй Хигчнэх яах вэ? 2Юнг арга хэмжээ авах вэ? Энэ тухай манай сурвалжлагч Улаанбаатар хотын Цаг- Хан сэргийлэх гагрын ажилтан хошууч Ж, Очирхуяг ахтай чинь уулзаж ярилцсан юм, к--Эх хүн болгон бараг өдөр эзэдтэй. чинь цуг ажилладаг Бүр ажилдаа тїрахын өмнө гэж өөрийгөө танилцуулаад, хүүдээ танихгүй хүнд хаалга ээжийг чинь иртэл хүлзэш тайлж өгч болохгүйг анхаа- байя гээд гэрт нь ордог байга. “руулдаг... ) "07 Орчихоод ээжид чинь зур- » «-Харамсалтай нь зарим Вас үлдээх гэсэн юм, үзэг, исүүхэд эцэг эхийнхээ үгэнд Цаас аваад ирээч гээд, хүү: | ЙгээсС болж хулгайч ХЭД Цаад Өрөө. рүүгээ орох рт амархан мэхлэгддэг юм. ХОЙгуурнь юмыг нь аваад яв- Ю. Өнгөрсөн онд Улаанбаатар "ихдаг. Мөп Зарим тохиол- зү орон байрын хулгай 579 долд байрын комендант, гэр- : Жарсаны 67 нь хүүхдийн ит- ЛИйя байцаагч, сантехиикийн мтгий байдлыг ашиглас” Слесарийн нэр барьж орж “Маас болжээ. ирэх ч явдал бий. Та г- Хүүхдийг яаж шмэхэл- -- Ийм тохиолдолд сайхь Бэг юм бэ? хүүхэд яах ёстой вэ? 1»: 2Кишээ иь, үл таних эмэгтэй ФеФчс ШҮ? (л», , й / учирээ: , ТИЙМ --Ямарч байсан танихгүй. “салхивчаа хаасан эсэхээ сонгохдоо бид- нээр сугалаа сугалуулдаг гэж 45 дугаар сургуулийн 4 дүгээр ангийн охид ярьж -- Голдуу тэргүүнэй эсвэл ар гэрийн нөхцөл бо- лолцоо муутай, бне сул хүүхдүүдийг зусланд ам- реасдаг. Зарим сурагч жил 1 дараалан амардаг тал Ч ч Ч бий. Биднээс ер нь санал Дархан хотын 10 жилийн ЇХ сургуулийн пионерийн бүлгэмийн авдаггүй юм даа гэж дол- дийтэнэД, Знь ДХ. хэвлэ орлогч дарга Б. Энэрэл нар , ангийн идэвхтэн яа Н, Бат--охь нар зөвлөлдөж байна. Ханд ДҮҮ өгхүлж Ч, ДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг онх дуугаравуу2 Танихгүй хүн байбал, хаалаа. битгий. онгойл100р0й : хүнд хаалга тайлж өгч болох” дээрээ гадуур хувцасныхр Хүүхдийн итгэмтгий занг. Ї гүн, Мэгэнт л гэртээ ганцаа- халаасанд, цүнхэнд, хувцас халганч нар ингэж овжин раа үлдсэн хүүхэд яах ёстой сольдог өрөөнд гээд хаа таа ашигладаг байна. тухай онд ярилцаж байгаа бо- ралдсан газраа түлхүүрээ ор- -4 Үнэхээр бай комен- үй дараахь хэдэн зүйлийг хиж болохгүй шүү. Р рын зориуд анхааруулж хэлмээр байна. байж болохгүй шүү гэж хэлж болохгүй шүү дээ? Хадлга дохиод ӨэсДЫ байвал зэж, аав, хажуу ан" АМДАК сэргийлэхэд утасдаж долд хүүхэд хэзээ ч аиас вал оруулах албагүй. мэдэгдэх хэрэгтэй. 33- Орой ээж, аав нь ажлаасаа. - Сэргийлэхийн 24У-2367 ирэхээр нь уулзаж болно шүү Хүүхдүүд амархги :, дээ. Гэхдээ эцэг, эхчүүд, бай” но. Хэрэв гэртээ утасгүй бол шүгэсээн рын Яомгай, | "Гэрээс гарч явахд У? єд э- ж л- за Ёг О ээ. 4 “эг 4 Ё 4 . Алмасыг эрээд олсонгүй Гималай, П Уулс, Түвд, газруудад алмас Үсэрхэг «Хүн Онднээс уха! навк: ї1онгол, Хятад, Амесрик зэрэг хэмээх нэгэн дүрст хү" нууц амьдар" хүртэл үе яригдсаар, тэр рим ном, сударг эр иржээ. хүмүүс түүний 1 учирсан байг нүүр тулгарч Ч їх юм. гаар са урууны судал" байсан АЛГЛАийнН ал" масын ул мөртэй -дайралдан хамгийн анхны гэрэл зургийг авчээ. Тэдний ахлагч Эрик зын өнөөг ажил явуулж мэргэжилтнүүд гааны УНШИГЧДЫН ХҮСЭЛТЭЭР тар юм болов уу, юу ч гэсээ үзьс гээд майхиаасаа гарч иртэл өмїїӨ нь их муухай үнэртэй, 1 метр 70 см орчим өндөртэй, толгойноосдӨо хє" яөө хүртэл үсээр бүрхэгдсэн хүнтэй төстэй «Онет» зогсол байжээ. Тэр «биет» - зөвхөн нүүр хавнараа үсгүй, хоёр нүд нь хоорондоо нэлээн заг тай, хүзүүгүй гэмэгр, урт тартай байсан байна. Хэдэн секундын хугацаанд бие биенээ бамСарын гэрэлд алмайран харж байгаад гэнэт геологич маань гэрүүдийн зүг хар хурдаараа зугтжээ. Тэр шөнө тэргэл сартай бамбарын гэрэл . талбайг | гэрэлтүүлж байсан болохоор шөнийн ха- руул болсон явдлыг төвөггүй харж, байв. «Шинэ тавил» маань цөхөрсөь дуу гаргаад зугатах нь тэр. Алмас. гэж 1Пиптоны авСан гэрэл зур гийг амьтан судлагч Чернед- кий шинжлээрл Алмас бол том лж байгаа олон үзэгдэл юмс бидний оршин байгаа дэлхий дээр байдаг юмуу, Одоо хүртэл «Нууцаа» хадга. байсаар байна, Египетийн цац суварга, Тэр сонин, гайхамшгГуудын Мэг болох алмас хэмээх «Хүн биетэй хүнтэй төстэй «амь- өгүүлье. тан» хэмээн ДүГ ! : таүоү ЭМЭЭН ДҮГНЭЛТ ХИЙСЭН үнэгний мөр болон хувирч гүүнээс хойш гурван жиг лийн дараа англи хүн Ральф Нззард, америк хүн ЯХсеральд Расссль нар алмасын тухай байгааг ажиглажээ. Үүний үндсэн дээр цасан дээрх үнэг, чоно, бор, баав- гайн мөр нь нарны илчинд хайлан томорч алмасны мөр мэдээ бари углуулахаа п єцэйл цуглуулахаар болон хувирдаг юм байна гэ- явсан ч ал ! тааралдсан сэн дүгнэлт хийв 1 р їЭГ аа алмас- юоллы хий ї гүү БОР ЧЛЧисэнэЭ Олон хүн түүний хийсэн ны мөртэй учирч 13 нэгийн турш мөшгөөд алдсан байна. тгбоне сүмд английн к «Алмасын хатаа- гарэ-Зы гэрэл зураг ав нь эрдэмтдийн сонирхлыг ихэд татаж билээ, Зөвлөлтийн эрдэмтэн Поршнев уг гарыг судал одоогоос 40 000 мөхсөн неандер- (нэгэн төрөл хүний эртний өвөг) гартай төстэй аж гэж тогтоожээ. 1959 онд Памирын уулнаа Зөвлөлтийн хайгуулын анги алмасын эрэлд есөн сар яв- сан боловч олох нь-бүү хэл сан талийн түү мөртэй ч дайралдаа- гүй байна. Тэгзэд тэд алмас тэж єр байхгүй, энэ нь хүний зохиосон «үлгэр домог»» юм гэсэн дүгнэлт хийжээ. 1НН- лийн дараа 1960 онд Балбын нэгэн Уу нд Эдмунд Хилла- йн (12 хамгийн өндөр ын оргил 27О0- мол, 3848 метр)д гар сан анхны хүн) удирдсан хай- туулын ангийн гишүүн, био- логич Лоуренс Соун гэгч нэ- тэн сонин ажиглалт хийжээ. Тэрээр цаст уулын Нар нх тусдаг газар үнэгний мөр ал- масын мөр болж, улмаар нар бага тусдаггазар жижгэрсээр 1т 3520:27 Х0) хад У/раЁБ5 усит, дүгнэлтэд итгэсэнгүй. Хилла- рн тэндхийн нэгэн Сүмээс «!Нинхэнэ алмасны арьс» худалдан авч судалгаа хийсэн боловч харамсалтай нь Түв- дийн ууланд амьдардаг дэл- хоор сайн зэвсэглэж аваад голын цаад эрэгт нөгөө хоёр «хүний» байсан газар очтол том, жижиг хөлний мөр бай- сан бөгөөд том мөр нь баав- гайн мөртэй ижил хавтгай, урт том, хурууд нь хоорондоо нэлээд зайтай байрласан байс- ныг харжээ. Октябрийн хувьсгалын да- раахан 20-ноД оны намар тосгоныхоо хүмүүстэй ойд жимс түүж яваад алмастай дайралдсан тухай Якутын нэгэн эмэгтэй Татьяна Заха- бөмбөл гөн аяга, Бермудын гурвалжин, нисдэг таваг... дүрстэнө- шй тухай өнөөдөр “т.. 7 271 хэл) 17 4 070478 Э2гү98ла/ настай).Алдба ажлие асуу- 067 гэдэг. Хариу нь: Гт... (цэгшан оронд алба ёдж.лаа, нэрлэнэ. - лэ24) /ё иийн хичээлд нэр,нас,ажил асуух гэд 9 хэжилын ус Зайгаа. 7276 2 7уе?:/06: Хариу но мөн л хэлдэрээр Вод./ет.батаглет. хийд ховордсон баавгайн арьс Рора ярьдаг юм. Тэр гараараа, болох нь тогтоогдсон юм. жимс зулгаан идэж байсан алмас харжээ. Хоёр метр га- Алмастай руй өндөр, туранхайвтар, хөл нүцгэн, бугын арьс нөмөр- учирсан нь сөн гэлтэй. Толгойн үс нь сэгсгэр, гар нь хүнийхээс урт Эх орны дайнд оролцож байсан гэнэ, Хэдэн хормын явсан Ефим .Булыгин гэгч дараа өндөр үсрэн хурдан хүү 1920 онд 15 настай байх- гүйсээр алга болсон байна. даа тосгоныхоо. ойролцоохь Иймэрхүү хүмүүсийн ДУР- Цильма хэмээх голын эргээс самж яриа цөөнгүй юм. Харин 300 метр орчим зайнд үеийн алмастай учраад бусдад ха- зургаан хүүхэд, хоёр томхү- руулах, итгүүлэх | барнмт ний хамт -Өөвс нуруулдаж маш цөөн. 1967 оны аравду- байтаголын цаадахь ойн за. гаар сарын 20-нд-америкийн хын нэгэн удган модны дэргэд судлаач Роджер Цаттерсон, «үл ойлгогдох» хоёр биет түүний туслах Роберт .. Гим- гарч ирэхийг харжээ. Тэдний Дин нар хойд Калифорний нэг нь жижиг хар, нөгөө нь, мужийн Блафф Крик хэмээх бор цайвардуу үсээр бүр- тазар морьтой явж байгаад хэгдсэн хоёр метр гаруй өн- горхины хажууд нэгэн биет дөртэй ямар ч хувцас өмсөө- сууж байсныг харжээ. 4 түй байлаа. 4 Тэр биет сайхь хоёр хүнийг Удалгүй нөгөө хоёр удган харуут хөл дээрээ босон хав мод тойрон гүйлдэж эхлэв. цал даган ойн гҮн Рүү ухас” Бодвол тоглоцгоож байсан бо- хийв. Цаттерсон дурангаа ба- лолтой. Гол даган Хэсэг гүйл- рин замыг нь ХӨНДЛӨн Гүйж дэж байснаа алга болжээ. 40 метр ойртож зургийг нь байна. Дараа нь эл Хадланчид түүний учрыг оло- авсан 132 нь: Тт а уатаелет. би- ЭСВЭЛ... Энэ асуултанд. хариулах эрдэмт- баримт, баригдсан алмас үгүй тул шинжлэх ухааны үүднээс хальсийг нь алмас «бий» эсвэд «байхгүй» Паттер- гэсэн найдвартай хариулт өгч /глуу. Зүх баримтаа Чадахгүй байна. өл 5 ЛЭХЭгт одон, Моск- Харин нэг талаас антропо- вагийн эрдэмтдэд үзүүлэхээр Логийн (хүн судлал) судалгаа, авч явсан боловч замдаа Онс ногоо лалНасд нАмасагэхансан: нь муудаж 39 настайдаа ёр үзсэн олон дланы дээр ҮүНДэг- төнцийн МӨНх бусыг ҮЗЖЭЭ. шивсэн хүү флартэжн таамагла- Түүнийг нас барсны дараахан «Ллвгж ь: Английн амьтан олон орны мэргэжилтэн, суд" БУЛЛАГЧ ча ИСЭОНӨ ЗНоН лаазид уг баримтыг шинжээд 75 г рлз нээн хог үнэн болохыг нь нотолсон ЧНэпир нар олон баримт су- далсны дүнд, өнөөдрийн х-” ёЬлсЬ луун орны ойд (Калимантан. баримтаа америкийн дэд үзүүлжээ. Эрдэмтэд үзээд үнэмшсэнгүй. Манай оронд Суматр) амьдран буй Ора!- гутанг хэмээх нэгэн төрөл -. сармагчин цаг уурын хэцүү алмас бий юу? ширүүн нөхцөлд дасан, хүй” х ч тэн сэрүүн газар үлдсэн байж Манай оронд ЭОч-аэр магадгүй хэмээн үзэж байна. учирч байсан нэгэн үйл явД Орангутанг ХЇХ зуунд зүүн лыг одоо сонирхуулья, өмнөд Азид амьдарч байсан 1961 оны найман сард төдийгүй энэ нь одоогоос Дундговь аймагт нэг үйл хоёр сая жилийн өмнө тэдний явдал болжээ. Зөвлөлтийн. уугуул нутаг нь байсан нь мэргэжилтэн геологич Моро” судалгаагаар батлагдсан юм. зов гэгч хоёр өдөр нойргүй Учир вь анторопологийн ажиллаад сая нэг алжаалаа судалгаагаар хүн ба хүний тайлахаар байрлаж байсан овгийн нэгэн төрөл болох “тазраасаа 70 метрийн зайд неандерталь нар одоогоос майхан барьж хэвтжээ. Шөнө 11000--12000 жилийн өмнө дунд болж байтал майхны оршин тогтнож байсан нь бат” гадас, аргамжыг нь хэн нэг лагдсан юм. хүн хөдөлгөөд байж гэнэ. Хөгжин дэвшиж байсан Төдөлгүй гадаа байсан хайр” хүмүүсээс мөхөн буурч буй цаг савыг нь эвдэн халбага, неандерта иуд холдон холд- аяга газар унагах чимээ гар” соор, байгалийн ширүүн уур чээ. Чухам хэн ингээд бай- амьсгалтай, хүний хөл хүрэх” гааг мэдэхгүй учир геологич гүй газар идээшин дасаж эхлээд манайхны нэг нь дам” нуугдмал амьдралтай амьдарч шиглаад байна уу даа ГЭЖ байж болох юм хэмээн зарим бодлоо. Гэтэл хэн ч ингэж эрдэмтэд үзэж байна. тоглох ёсгүйсэн. Эсвэл араа” Т. БАЯРАА Сэнкичн хүү Кандад бай- ДЭГ жин хэмжүүрийн дэлгүүрт хөлсөөр ажилладаг байлаа. Тйаргал зөөлөн нарны тун- ГаЛаАг туяа хаалганы сүүлрэв- мээр дэлгүүрийн доторхийг зугуухан гийгүүлнэ. Дэлгүүрт нэг ч худалдан Звагч байсангүй. Кассны дэр- ЇЗД сууж байсан ахлах ажил- Зан ороосон тамхиа зугуухан Форонгоо пнйшингийн хажууд Фонын уншиж байгаа залуу ажилтанд хандан, -- Коо, одоо ч чиний дур- ХАЙ тунец загасны өөхтэй Тэр хоёроос холгүй хор- шогчныхоо доогуур хоёр га- ара хийн томоотой сууж бай- жаал хүү Сэнкнчн «Су- хоолны гуанзны тухай Ерна байна даа» гэж бодон буув. Сэнкичи хүү Кцобашнд «С» гэдэг нжил бараа ху- далддаг дэлгүүрт хааяааж- даар очдог учир суши хоол- ны гуанзыг сайн мэддэг бай- лаа. Сэнкичи хурдан ахлах ажилтан болж, нйм нарийн ширийн ярна сонсонгоо тийм гуанзанд өөрийн дураар орж хооллодог болох юмсан гэж бодно. - Аа тийм, Еохзэгийн хүү Мацухагийн ойролцоо гуанз нээгдсэн гэсэн. Коо чи мэдээгүй биз? -- Хээ! мэдээгүй. Мацуяа гэж хэнсэн билээ? , - Би ч сайн мэдэхгүй юм. Лав Имагавабашигийн Мацуяа байх аа. - Аа тийм үү? Тэгзэд тэндхийн хоол нь тийм амт- тай юм уу? - Тэгж л ярих юм. -- Бас л Ёохээ гэсэн нэр- тэй юү? ШИГА ИАОЯА (Япон) Тэгээд «Харнн амттай гэж чухам ямаршуухан амттай байдаг бол оо» гэж бодонгоо амандаа хуралдаж ирсэн шүл- сээ дуу гаргахгүйг хичээн чни- мээгүйхэн залгилаа. 2 Түүнээс хойш хоёр гурван хоног өнгөрлөө. Киобашигийн «С» дэлгүүрт Сэнкнчи аж- лаар очих болж, ахлах ажилт- наас зөвхөн ирэх очих трам- вайн билет авч гарчээ. Со- тоборийн трамзвайгаар явж, Кажибашн буудалд буунгуут тэрээр зориуд суши хоолны газрын өмнүүр дайрч явав. Тэр суши хоолны гуанзны үүдний сүүдрэвч хөшгийг ха- рангаа уг хөшгийг эрчтэйхэн сөхөн ярж, дотогшоо орж буй ахлах ажилтан нарын байд- лыг дүрслэн бодно. Тэр үед түүний гэдэс нэлээн өлссөн байлаа. Тосонд шарагдсан ту- нец загас нүдэнд нь харагдах шиг болмогц «Нэг удаа ч гэ- сэн ндэж үзмээр зүйл дээ» гэж бодов. Хүү урьд нь трамвайны би- летийн мөнгөө ашигтайгаар үрэх зорилгоор нэг талын би- дет худалдан авч, буцахдаа явган явдаг байв. Одоо ч гэ- няцаан бодох зуураа явж.өн- гөрлөө. «С» дэлгүүр дэх ажил да- руй дуусав. Тэр хэдэн жижиг гуулин туухай хийсэн жижиг- хэн картон цаасан хайрцаг нэгийг авч дэлгүүрээс гарлаа, Жаал хүү яагаад ч юм, сэтгэл татагдан анх ирсэн за- маараа буцаж явав. Тэгээд өнөөх суши хоолны гуанзны зүг эргэх гэтэл гэнэт тэр дөр- вөн замын уулзварын эсрэг талын Екочойд нжил хаяг.бү- хий сүүдрэвч хөшиг унжуул- сан суши хоолны гуанз бай- гааг олж хараад очиж Үүзэ- хээр шийдэв. Б) ртны танхимын ги- шүүн залуу А мөн тэнхимын тишүүн найз В-ээс суши хоолны амт, загасаар хэрхэн хоол хийдэг тухай, тэр хоол- ны амтыг гараараа барьж идэхээс нааш мэдэх боломж- түй зэргийг сонсон суухдаа хэзээ нэгэн цагт гараараа барин, босоо зогсонгоо идэж үзье гэж бодож байлаа. Тэ- гээд үйлчилгээний түр мухла- тийн хамгийн амттай гэсэн гуанзыг заалгаж авчээ, Тэр өдөр, нар шингэх дөх- "Тэгтэл тэцэт арван туг рав, дөрөв орчим нас- ны жаал хүү орж нрэв. Хүү А-г түлхэсхийн түүний өмнөх давчуухан зайнд орж зогсонгуутаа тав зургаан 88- тас тавиастай байгаа, наад тал руугаа ташуудуухан, зу- заан тавиурын дээдхийг яа- рангуй тойруулан харлаа. -- Норимаки байгаа юу? -- Аан, өнөөдөр түүнийг хийж чадахгүй гэж таргалж өөхөлсөн гуанзны эзэн суши хийнгээ хүүг ширтэсхийн ха- рав. Жаал хүү ялимгүй шийд- сэн байдлаар, энэ ч анхны биш гэсэн мэт эрчтэйхэн сун- тан, зэрэгцээ байсан гурван тунец загасны нэгийг барьж авлаа, Гэвч яагаад ч юм жаал хүү эрчтэй сунгасан гараа татах үедээ хачин байдлаар тээнэгэлзэн саатав. Нэг нь зургаан шүү гэж эзэн хэлэв. Хүү барьсан загасаа уна- тах мэт чимээгүйхэн тавнур дээр буцааж. тавилаа, -- Нэгэнт гараар барьсан зүйлээ буцааж тавьж болох- гүй шүү дээ. Гэвч одоо яая гэх вэ гэж эзэн хэлэв. сэн Хүү ч юу Ягхэлсэангүй, Цаг рай нь хачин болж, байрнав» саа ч өчүүхэн Ч хөдөлж чад», сангүй, Хэсэг зогссоноо да« руй зориг гарган босч, гадаг- шаа гарч явлаа. -- Саяхан загасны үнэ нэмэгдсэн болохоор жаал хүү тийм амар олж идэж чадах« гүй байх аа тэж эзэн янз муу» тайхан хэллээ. Тэгээд нэг суши хийж дуу , Ч лөөтэй-гараараа саяхан жаад хүүгийн барьсан загасыг сурч маг-гэгч нь ам руугаа хаяад, идэж “орхилоо. 4 -- Үүний өмнө чиний заалт өгсөн гуанз руу очиж үзлээ, -- Ямар байна? -- “Сайхан амттай юм. Тэе гээд бас харж байхад бүг-. дээрээ гараараа барнад л гасыг доош нь харуулан бүр» мөсөн ам руугаа шидчих юм. Амтанд нь хорхоётохоороо тэгдэг юм уу?- -- Тийм, ер нь тунецийг тэгж л иддэг юм даа, -- Яагаад загасаа уруу харуулж байгаа юм бэ? -- 4агас муудсан бол хэ- лэнд хүрэхэд л мэдрэгддэг юм. -- Аа эвийг ч сонсвол чи- ний нөгөө хорхойтоод байдаг чинь ч сэжигтэйдээ тээд А нпээлээ. А мөн тэр үед жаал хүү« гийн тухай ярилаа. -- Нэг л өрөвдөлтэй бай- сан, ямар нэг тус хүргэхсэн гэсэн бодол төрж байсан шүү тэж хэлэв. -- Хоолоор дайлчихсан бол сайн байсан юм даа. Хичнээн ч бай идэх чинээ- гээр нь ндүүлчихсэн бол мэ« | дээж баярлах байсан биз. 2. Тэр хүү баярлах бай- | сан нь мэдээж боловч, түү- нийг тэгж дайлах нь надад | ичгэвтэр байсан. | “Үргэлжлэл бий | УНШИГЧДЫН АНХААРАЛД -- Үгүй, нэг юм хэлж байсан. Ямар гуанз гэлээ дээ, сонссон боловч мартчихаж. сэн үлдсэн дөрвөн сэн халаа- сөн үе байлаа, КГуанзанд кгу- сан дотор нь шар шар дуу- равхан үйлчлүүлэгч зогсож гарна. «Дахиад дөрвөн сэн байв, Тэрээр жаахан тэанз- Сэнкэнчи «Алдар нэр нь байвал ч нэгийг авч идэж чад- гэлзсэнээ сүүдрэвч хөшигний түгсэн гуанз олон байдаг ЮМ на л даа.Гэвч нэгийг өгөөч гэх доогуур шурган орж хүмүү- байна даа» гэж бодож суув. нь эвгүй» гэж тэрээр хүслээ.сийн ард очиж зогсов, «Пионерийн үнэн» сонины энэ оны 14 дүгээрт нийтлэгд» сэн «Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс» (тоо баримт) ма- териалд сонины утга зохиолын ажилтны буруугаас зарим тоо баримт ташаарсныг нэг хүнд ногдох үйлдвэрлэсэн үндэсний орлого 3850 төгрөг нэг хүнд ногдох мөнгөн орлого 2510 төгрөг нэг хүнд ногдох бодит орлого 3000 төгрөг их эмчийн тоо 5485 гэж залруулан уншина уу! 2808 26-23 ы-- | э-и--гшо ки ёиииж Өнөий бо-й ёс--и 8-8 В--ё--ы. б-4 ё-..-ибся су. 6-4 к-4 юэ ю-з ү-- є--Зо--л Єтү є--үсү---ч сс--ү ү--шү ё- 57-РХИЧЭЭЛ рэон /пе/т| нэр | чаг /9:03/ нас 28010 ажил,алда | /т07586ё17/1(77078518| мангаа ? 5807у/5207!туух,Ө2үүллэг 4 е/вуёр 1чЧёур| бдрбан нэг. ГМ Тиее)уе|/биее!у/ арбан хоёр Цигферп /Өз:2!:п)ардан гураё Тригфееп/,Тэ:2л| арбан дөрө8 ТҮҮёгеп| Тэсылл| ардан таб З/Хёёрп /8/к5Е/:0| ардан Зургаа 8ёүелТеёп/5ёуйг:0) арбан долоо. ёгдееп (е/їг:п) арбан найм тїтеёгел тат р)арбан ес гэуету | гигти| хорь | Ит2285 удиг тате?/”/о68 /2:0ё:т| Таны(чиний)нэр хэн дэ? | ” Иа15 ураг арай уур5 /Э: ёг05| Тонол(чиний ) нас хэд бэ? Ї уллай5 удит 002 /шоёз 7э: 0з08/7оноцвиний)ажил алда юу бэ! ЇГ Утай 5 Ттастйд 7/игоёв дэ? бтрүэр юм юу дэ? | 1 ФУЭЛЭ2 Ээ хичээлд нэр,нас,ажилалда асууж ха-| ! фиу өгөхийг заана. Нэр асуухад. Ма уоцл | латг? гэдэг юм. Хариу но /77д пате!5... (Цэгийн | оронд н3033 хэлнэ. Жишэ3 нь: /7у дт Боё.Миний нэр-| 1023) дас асуухад Мїаб5 усиг арг ?гэдэг. Хариу но: гд, | Шинээсхэллэл, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, сонины ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРМ МАР НЭГДЭГТҮН! мах 3 мин 168 ХОРООД СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ мПьЬ ын төр ЗӨВЛӨЛИЙН сонин МАХН БН ҮЙЛ МАХН байуулагдсан одот МАХН--ЫН АНХДУГААР ИХ Х 2 АНХДУГААР ИХ ХУРАЛ ХУРАЛЛСАН БАЙШИН .. УРАЛ “ХИАГТ ХОТ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД Монгол улстай шууд хил нийлези Си- бнрьт гадаадын нмпериалистууд тэд нартаа сүлбэлдсэн цагаантны хүчин дарагдсан нь монголын ард түмний эрх чөлөөний тэм- цэл орнөхөд асар их ач холбогдолтой бол- жээ. Мөп хятад оронд болж байсан хэрзг явдал тухайлбал Англи, Америкийн талыг бфнмтлагч Жилн-ийн бүлэг, Япсныг тү- шиглэсэн Ань“ фу бүлгийн хоорондын орсөл- доөн хүчтэй болж ань-фФу бүлэг уцдалсЫн- лигийн талынхан засгинц эрхэнд орсны улмаас Ань-Фу-гийн толсэлөогч Сюи-шү- жан монголоос татагджээ. Японы империа- листууд хятадын цэргийн эрхтций тус: ламжтайгаар монголыг ззлэх гэсэн оролд- лого бүтэлгүй болоход улаа армнд бут цохигдсон барон Унгерн Фоп Штериберг тэргүүтэй оросын цагаантныг ипон ашигла- хаар шиидтвээ. Ингээд 1920 оны өсөл барон Унгерний удирдсан цагаан цэргийн анги Монголын зүүн хойт хясгаараар цомрон ирж «Моп- голыг хятадын гараас чөлөөлнө», «Ато: номийг дахин сэргээж, Богд хааныг ши- рээнд эргүүлэн зална», «Монгол овогтимг нэгтгэнэ», «Шарын шашныг мандуулна» гэсэн хуурмаг үгээр халхавч хийж Богд болон хар феодалуудтай нууц холбоо тог- тоожээ. : Гамингийн харгислалд өширсол ардуу- дыц зарим цагаантны хуурамч ятгалгад итгэж цэрэгт орж байлаа. Ингээд цагаан- сарын 38-нд ниыслэл хүрээг эзлэн авч Богд тэгээнийг монголын хаанд өргөмжлөн авто- номит засгийг дахин тогтоосноо: зарлаж Богд гэгээний засгийн газар барон Унгер- ний балмад бодлогыг биелүүлэгч зэвсэг ээн “болоц хувирчээ. Энэ үед монголын хувьс- галчид Зөвлөлт Орос Улстай хамтран тэм- цэж цагаантны булаан эзлэгчдийг эх ор- ноосоо зайлуулж чадахыг ухамсарлан ойл- тож байлаа. Улмаар Эрхүү хотноо байсан монголын хувьсгалчид Москвад очсон тө- лөолөгчдөө эргэж ирмэгц 1920 оны ХЇ сарын 17-нд зөвлөлдөж монголын ард түмний эрх чөлөөний тэмцэлд Зөвлөлт Орос Улсаас тусламж үзүүлэхийг зөвшөөрснийг баяртай тэмдэглээд хувьсгалчдын хүчийг эмхэлж намыг жинхэнэ ёсоор зохион бай- гуулах, олон түмний гүнд орж, цагаантны тан хятадын цэргийг дийлж 1921:0ны П. 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 416 (2259) 1990 оны хоёрдугагд! сарын 28 ЛХАГВА ".. Үйэ10 төнго БЭЛХЭН БАЙГТУН үноц цүүрийг илчилл, харийн түрэмгийз лэгчд-.22 ох орноо чолоолох цаг болсныг ард түмндээ тапиулж, тэднийг тэмцэлд босгох хувьсгалын ажлыг єрчимжүүлэхээр шийдаэрлэжээ. Улмаар ардын журамт цэргийг байгуулж: шанжнаар Сүхбаатарыг томилж: цэрэг элсүүлэх ажлыг түргэсгэх зэвсэгт тэмцэлд идэвхтэй бэлтгэлээ. Мөн оны ХЇ сарын 10 наас «Монголын үнэн», соццныг гаргаж эхэлжээ. «Монголын үнэн» сонин ард түмэнд гүнэнийг ухуулж намыг жинхэнэ ёсоор зохиол байгуулж, намын анхдугаар их хурлыг . хуралдуулахад их үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Ь Монголын хувьсгалчид Зовлолт Орос Улсад очиж туслахгж авч, Лениний намтай холбоо тогтоосон, хувьсгалт хэвлэл бий болгосон, ард түмэнд үнэн учрыг ойлгуул- сан, ардын журамт цэрэг бий болсон зэр- гээс намын анхдугаар их хурал хуралдах бэлтгэл бүрэлдсэн:байна. Монгол, Зөвлолт Орос Улсын хил дэх Дээд Шивээнд 1921 оны Ш сарын 1--83- ны "өдрүүдэд хувьсгалт байгууллагаас Зөглолт Орос Улсад очиж ирсэн зарим тө- лоолегчид хэд хэдэн хошуу, ардын журамт цэргийг төлөөлсөн хүмүүсийн зөвлөлгөөн болж, эхний хоёр одрийн хуралдаанд 17 хүн, гурав дахь өдрийн хуралдаанд 26 хүн оролцжээ. Монгол- Ардын Хувьсгалт На- мыг жинхэнэ ёсоор байгуулсан тус зөв- лолгоонийг 1924 онд хуралдсан намын ЇН их хурлаас намын анхдугаар их хурал гээс нэрлэхээр тогтсон байна. Эхиий хоёр өдрийн хуралдаанаар тус орны улс төрийн бандлын тухай, бүх ард түмнийг зэвсэгт бослогод бэлтгэж, ардын журамт цэргийн штаб байгуулах, ардын намын суртлыг ухуулан тапиулах асуудал хэлэлцжээ. Намын үзэл суртал, зорилгыг ухуулан таниулж намын гишүүнд элсэхийг урналсан намын үйл хэрэгт үнэнчээр хү- чин зүтгэхээ илэрхийлсэн тэдгээр 26 хүн МАХН-ын анхны гишүүд болсон байна. . Гурав дахь өдрийн хурлыг Д. Сүхбаатар даргалж хуралдаанаар намын программыг батлах, Төв Хороог сонгох асуудал хэлэлц- жээ. Монгол Ардын Намын программ дэлхий дахины болон монгол орны гадаад, дотоод байдалд дүн шинжилгээ хийж ар- дын хувьсгалын үндсэн зорилтыг тодор хойлжээ. : - Хоё. жилийн ӨМбө «Зал- гамжлагч» У! чуулган, өнгөр- сөн жил пионерийн удирдагч Дын улсын зөвлөлгөөн болж ерийн ажлыг өөрчлөн “үлнВэчлэх шийдвэр таргасан билээ. Бид Улаанбаатар хо- тын 6. 23, 24 дүгээр бүл- тэм, Өндөрхаан хотын иог нерүүдтэй Энэ асуудлаар ярилцсан юм. -- Пиоперийп ажилд өөрч- лөлт тарч байна уу? -- Гарч байна. Р -- Бүлгийн ажлаа пионё: рүүд Өөрсдөө төлөвлөдөг бо- лов. -- Ардынхаа зан заншил, өв уламжлалаас сурах ажил Сойнгуультзуудыг пионерүүд зөрсдөө нэр дэвшүүлж сон: яоо-нг ХЭНТИЙН «Монголын нууц товчоо»:ны 750 жилийн ой угтаж «Соём- бо» . хөдэлгөөй гээд зохиож байгаа ажлаасаа лцгээсэн юм. 17.28 и 5 санаа олон байна. Пионерийн ажилд шинэ сэргэг санаа, хурц хөгжилтэй арга барил, цоглог бадрангуй 00- ниц хэлбэр юу юунаас илүү чухал. Ундармаа. Нямгэрэл (Улаанбаатар У! сургууль), Энхбат, Болортуяа (24 дү- ин" гээр сургууль) Уранчимэг, Зэ шлмэнэг ( нтий) зэрэг олон соцгуультан пионерийн ажлыг өөрчлөн шинэчлэх, улам дах талаарса- пионерүүд өрнүүлсэн, нөхөрсөгөөр тусалж ажилла. ЧУУЛГАНЫ ШИЙДВЭР БҮЛЭГ, БҮЛГЭМД 53 вал ашигтай. -- Пионерийн ажлын бэлт- “тэлийг хамт олны бүтээлч хэсгүүд нууцаар хийвэл С0- нирхолтой болно. --4Сурагч шуудан хсроо», «Өсвөрийн сэргийлэгчдийн бү- лэг» байгуул гэж дээрээс шаарддаг. Нэр нь хүртэл МА 2 «Хуучирсан» байгаа биз. Ха- рип «Урлаг солирхогч бага- чуудын холбоо», «Ургамал судлаачдын нийгэмлэг», «Шерлок Холмсын салаа» гэж нэрлэвэл арай өөр сон- 1 ФОГДОНО, хэт -- Пионерийн ажилд урал- даан хэрэгтэй юу? Хэрэгтэй. эхин ганц нэг 4255-7298 Н, г хамт олон, 54-57 ГЭбэоронд байвал то- хиромжтой, -- Дунд ангийн охинд хөв гүүд бие биеэ холбож шоол- дог. Бүр бага ангид байхаас нь цэнгээнт бүжгийн өдөр- лөгт оруулж сургавал шоо- лох нь багасна даа. -- Ханын “сонин | хийх гэж хэтэрхий их цаас зар- цуулж байна. Цаасны ,хоёр талыг ашигладаг. эвхмэл ном хэлбэрээр зургийн дэвтрийн хэмжээтэ гаргадаг, нэгэн жигд гаргасан ханын хэвлэ- лээ үдэж, сургуулийн номын санд хадгалдаг болгомоор. Пионерийн ажлын төлөэ санаа зовж, бас ухаажин хэр» /сүүжиж, хамт олноо зохион байгуулах арга барилд сурах гэж чармайн оролддог сон- гуультнуудын чин сэтгэлийн үгс ийнхүү хөврөв. Пионерийн ажлын тодорхой хэлбэр үгүйлэгдэж байна. -- Шагайн тойром бай- гуулья . -- Оньсого, сургаал үг. таавар, үгийн сүлжээ, дай: ралцаан, шог хошин өгүүлэл, богипо үлгэрийн тэмцэгн лья, (зохиож болно) ос Болгар. Унгар, Польш, Чехословак зэрэг оронд сур, гуульд курс төгссөн ОЛОН хүн “байна. Тэднийг урьж “гадаад хэлний дугуйландаа багшлуулья. -- «Улаан бүч минь баяр- тай» цуглаанаар (УЦ ангийн ппонерүүдийн дунд хичээлийн жилийн эцсээр) пионер бай» сн тайланг .тавнулж ёс төр» тэй пионерээс үдэх ажлыг хийе. УЦ--УШ Лий МХхЗэ- ийн гишүүн бус, бас пионер биш зааг гараад байна. - --Албан газар, үйлдвэр аж ахуйн байгууллага бүр хүүхдээр хийлгэх хөдөлмө- рийн фронтоо, үнэлгээ хөлс- тэй нь хамт зарлаж мэдэгд- дэг байгаасай. -- Улаалбаатарын 23 ду- гаар сургууль дээр «Оллоо» клуб ажиллаж хүний хаяж гээгдүүлсэл зүйлийг эзэнтэй болгодог. --Бүлэг, бүлгэмүүд бне биедээ харилцан зочилж аж- лын арга туршлагаа солил» цьё... Уулзаж учирсин пио» нерүүд ингэж ярилаа. ПпоФ нерийн ажлын өөрчлөлт ши» мэчлэлтэд та нарын санад бодол, эрэл хайгуул их хэ» рэг болох билээ. ( Сопипны совлолийн даал- Хара ЦИИТСГО- Чиний төлөө ярна ьр---- буюу пиомелїн.. байгууллагыз шинэчлэх: тухай Пионерийн байгууллагыг өөрчлөц шинэчлэх ажил сургууль, бүлгэмүүдэд эрчимтэй өрнөж байгаа энэ үед Булган, Сэлэнгэ аймаг, Дар- хан, Эрдэнэт хотын пионерийн ажилтнуудын уулзалт--ярицлага Эрдэнэт хотод боллоо, -----------.н.... Уулзалт--ирилцлага дээр пионерийн бай- гууллагыг хэрхэн шинэчлэх талаар олон ур- гальч үзлийн үүднээс янз бүрийн санал гарс- ныг соийц чинь уншигчдынхаа мэргэн сонорт толилуулж байна, 29:79:25 159747. 7" гснийтлэл"! Мал маллах сайхан Эрдэнэт сүргийнхээ дэр" гэд эх орныхоо сонин сайхныг хүлээн аваг- чаар сонсож суухад ах тай. Адуунд явсан хүдэр эр ангаж цангаж ирэх- дрэ айрагныхаа хулыг гардан авч хүд хүд зал" гилах ай мөн ч сайхан сан. 1 Алдарт хоньчин Цогт гэрэл, аварга тэмээчин Хүрээт нар шиг олон Сайхан ахмадууд, за- луус хөдөлмөрлөснийхөө Хошой аварга малчип Чилхаа гуай БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар бол- жээ. Монголын алдарт мал чид ийм л хүмүүс шүү, Сартай хамт малаа хот дуулах илгээлтийн эзэд --малчнн залуус, сав УЛСЫГ БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЗОРИЛТ СУРТАЛЧЛАХ ХХҮ, ДАХЬ САРД 7: ӨӨР ТВ, Эгийн лалын 17Кил бүрийн 1 сарын 15-наас Ш сарын 15 хүр тэл улсыг батлан хамгаа- аах сорилт сурталчлах са- рын ажил зохиогддог. Үүн: тэй холбогдуулан УБХТН- бэрхшээл бий. Жилийн дөрвөн улирал тэр чи. гээрээ л шалгалт... Аюулт цасан шуурга-- өвлийн шалгалт, гайхал хуурамч тэнгэр--хав. рын сорилт, гамшигт УСГҮЙ ган--зуны шал" галт, Гайгүй нь намар л юм даа. Гэвч бас лхэр хөдөлмөрчийг шалгана даа.Энэ олон шалгалтыг давсаар ...давсаар авар- га малчин, баатар малч" Дын эгнээ тэлсээр “тэл, «Малаа сайн малла: зал мандана шүү,залуус аа» гэж ахмад малчин өөрийгөө магтах, бусдыг зэмлэх аясаар хэлэхэд өнөөх илгээлтийн ЭЗЭД цаанаа л итгэлтэй бод: логошрон сууна. Хэд хүнгүй л малынхаа ту: хай ярина. Монголчууд малчин ардууд. Миний ард түмэн ажилсаг мал- чид, Би ч малчин удмын хүү. Бид бүгдээрээ мал чин ардын үрс ээ, Өсвөрийн сурвалжлагч с- Д.БАЯРЖАРГАЛ (Гось--Алтай. Тө вийн 10 жилийн 1 сур- гууль) Ч. С: - УБХТН-ийн та- лаар «сурагчид мэдэхийг хүсч байна, Иймд байгуул- лагынхаа талаар товч та- нилцуулна уу? : Н.М:-- Анх 1929 оны Т дугаар сард «Монгол улсыг хамгаалах явдалд туслах эвлэл» нэртэйгээр байгуулагдсанаас хойш түүхийн 60 жилийг туул- лаа. 1975 оноос одоог хүртэл УБХТН нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна... --)) Арван найман аймаг, хоёр хотод манай салбар үүр, зөвлөл бий. Радио, морин, авто мото, нисэх, буудлагын спорт клубүүд манай харьяанд ажилла- 3 Зон залуучуудыг цэ- Д.О. а э22011ае Ц2 ЖОСС Д. Энхзаяа (Сэлэнгэ аймаг):! Д. Алханцэцэг (Сэлэнгэ ай- маг): -- Өнөөдөр пионерийн бай- гууллагыг жинхэнэ ажил хэ- рэг дээр улс төрийн байгуул- лага болгон өөрчлөх шаард- лагатай байна. Хүүхдийн бал- гууллага улс төрийн шинжээ хадгалах нэг чухал нөхцөл нь пионерийн сонгуультнуудыг улс төрийн «комиссар»-ын дэв зэрэгт ажиллуулах бүх талын бэлтгэл, сургалтыг эх- лэх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл пиопер бүр улс, эх орныхоо амьдралд бүтээлч орол- цоно гэсэн үг юм, Хишнигбат (Булган аймаг): --Пионерийн байгууллагыг шинэчлэхийн тулд түүний өнхдагч, эхлэн санаачлагч “шинжийг сэргээх хэрэгтэй. Эс ТЭГВЭЭС нам, эвлэлээс дэв- шүүлсэн зорилтыг хэрэгжүү- ЛЭТЧ «идэвхгүй гүйцэтгэгч»- ийн үүрэг хүлээх болжээ. Үү- нээс болж сургалт--хүмүүж- лийн ажил, эвлэл, пионерийн ажил ялгагдахгүйд хүрч бай- на. Миний бодлоор хүүхдүү- дийн сэтгэхүйгээр сэтгэгдсэн пионерийн жинхэнэ ажлыг багш, сурган хүмүүжүүлэгч яаравчлан хуулбарлах нь бу- Руу, Энэ нь л пионерийн бай- гууллагад хэлбэрдэлт үүсэ- хийн нөхцөл шалтгаан болов Уу!? Жишээлбэл, --«Сураг- чийн нэг өдөр» хүүхдийн гэх шинжээ бүр алдлаа шүү дээ. О, Ганхуяг (Эрдэнэт): --Пионерийн байгуулла- таас зохиож байгаа ажил хүүхдүүдийнх байх ёстой, Энэ утгаараа ерөнхий боловс- ролын сургуулийн Одоогийн бүтэц, зохион байгуулалтыг өөрчлөх хэрэгтэй байна. Пио- нерийн байгууллагыг орон УЛАМ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОНО рэг-эх оронч үзэл, нам ард. түмний хувьсгалч дайчин уламжлалаар хүмүүжүү- лэх, цэргийн албанд бэлт- шад бид ажлаа чиглүүлж а. сарын ажлын хүрээнд вар ажлууд зохиогддог вэ? Энэ жилийн Н, М: -- Энэ ажилд 1 хамрагддаггүй нэг ч бай- Улс, дүү социалист 0| батлан хамгаалах нийгэм- лэгүүдийн баялаг туршла- гад тулгуурлан сарын аж- лыг явуулдаг. Урлаг, спортын баяр, сууц, гудамж, хороолол зэрэг хүүхдийн оршин суугаа газар -- Пионерийн нь зохион байгуулах нь зүй- гын шинэчлэлд тэй, Энэ талаар Эрдэнэт хо- ажилтнууд чухал үүрэгтэй, тын пионерийн байгууллагад Гэтэл цөөн биш пионерийн хэрэгжиж буй эхлэл, үүсгэл, удирдагчид пионерийн бай» санаачилгыг цаашид өөр өө- гууллагын үндсэн баримт бич» рийн нөхцөлд бүтээлчээр хөг- гүүдийг өөрийн болгож чадаа жөөн боловсропгуй болгох нь гүйгээс өөрийн гэх чиг бин чухал байна. римжаагүй сургуулийн зо» Н, Бадамсүрэн (Булган) рилтыг хэрэгжүүлэхэд «да с- Чуулган хийгээд пионе- ган баясагч»-ийн үүрэг гүй« рийн удирдагчийн улсын зөв- цэтгэж хүүхдүүдийн эрх, ашь лолгоӨн инонерийн байгуул- гийг хохироож байна. Энэ нь лагын нийгэм улс төрийн 30- эцэстээ тухайн сургуулийн хион байгуулалтад эзлэх байр дэргэдэх хүүхдийн байгуул» суурь, түүний ЭВггээрэнса лагын улс төрийн шинж ча» ны үндсэн чиглэлийг тод ту? хойлсон гэж үзэж байна. Чу- бавыа, Бага тгэнийлиллын хамхүү шинэчлэх зорилтыг 3 3 УНагтүүзаг хувь хүмүүсийн | Г. Гүүсэл (Дарханхот): (14 жишээлбэл, пионерийн удир- --Пионерийн байгууллагыг дагчийн ажлын арга барилд шинэчлэн өөрчлөхийн тулд өөрчлөлт гарахгүй байна. түүхэн уламжлалыг нухацтай Пионерийн байгууллагын ши- эргэж харах хэрэгтэй. Өнөө- нэчлэл, өөрчлөлтийг хурдас. дөр пионерийн байгууллагад гахын тулд улс, эх орныхоо хүүхдийнх гэх юм байна УУ? ирээдүйн төлөө санаа тавигч Пионерийн сэтгэлгээ, пино» хэн бүхэн хүүхдүүдэд хандах нерийн ажил үйлс, пионерийн хандлагадаа арга барилын ажлын арга зүй, пионерийн... өөрчлөлт гаргах хэрэгтэй. бүхнийг бий болгох хэрэгтэй ий цалин (Эрхэвэт хот) байна. : -- Пионер: айгууллагын с з ажил үндэсний шинжийг А. Бадамханд (Дархан): 4 агуулсан байвал сайнсан. Ер --Пионерийн байгууллагын нь Европын онол, арга зүй Шинэчлэл, юуны өмнө хүүх» монгол хүүхдийн «сэтгэхүйн Дүүдээс, хоёрдугаарт, тэдгээ- онцлогт тохирч байна уу гэ. Рийн улс торийн удирдагч-- дэгт ч шүүмжлэлтэй хандах ЧПнонерийн ажилтнуудаас ёстол, Мэдээж хүүхдүүдэд НХээхэн шалтгаална, Өөрөөр зааж, сургах хэрэгтэй. Хам- ХЭЛбзл тэдний бүтээлч хам- тарч ажиллах ч хэрэгтэй. Тэ- ТЫН ажиллагаанаас их зүйд гэхдээ хэрхэн гэдэг асуудлыг хамаарна гэсэн үг, Иймд пио- хаана хаанаа бодох цэгнэх хэ- нерийн удирдагч нарыг бэлт- рэгтэй байна. Ялангуяа багш, гэхдээ нас, бие, сэтгэхүйг хар- сурган хүмүүжүүлэгчдийн галзах нь зүйтэй юм. Шинэч- мэргэжлийн шалгуурлалтад лэл, өөрчлөлтийн өнөөгийн ЭНЭ асуудлыг их анхаармаар шатанд пионерүүдэд жинхэнэ байна. «том найз» хэрэгтэй байна. , байгууллах пионерийн уламжлалаар хүмүүжүү: ЛЭХЭД чиглэгдэж ажлаа турван 30 хоногт хуваан зохион байгуулах юм. Ч.С:-- Ерөнхий бо ловсролын сургуулиуд са- рын ажлын үеэр уулзалт Үдэшлэг хийхээс хэтэрдэг- гүй. Уг нь нэлээд олон төрлийн ажил зохиогдох ёс- техникийн спортын үзүү- лэх тоглолт, зохиолч яруу найрагчидтай хийх уулзалт өдөрлөг, «Хайрт эх орны төлөө» лекторын индэр, “«Дөл», «Шонхор» тоглолт явуулж сүүлийн үед «Ээж- цэрэг хүү» теле уулзал- тыг зохиодог боллоо, Энэ жил Батлан хам- Дэлхийн И дайнд шист Герман, Японы 3 мэн, зэвсэгт хүчний чин баатарлаг, хөдөлмөрч той санагдах юм. Н.М:-- Ажил байлгүй яахав. Харамсалтай нь ту- хайн газар манай салбар Үүр хангалтгүй ажиллаж байна. Ганц хоёр уулзалт өдөрлөгөөр хязгаарлахгүй авто, морин, явган аялал, хөшөө дурсгал | «Спорт -мнний нтөхөрө булашгийн энэ оны хоёр | | дахь дугаар гарлаа. Дуртай зүйлээ хүлээх хэцүү. Иймд | бид спортын уралдаан,тэм- цээний талаар тухай бүр |! | нь нийтэлж байхзЗар тогт лоо. Манай булангийн асуул гад 100 орчим хүүхэд орол цож юу унших хүсэлтэй байгаагаа бичжээ. Та на- рфт хүсэлтийг аль болох бүгдийг нь биелүүлэхийг хичээнэ. Ойрын дугаарт сагсан бембөгийн спортын талзар нийтлэх болно. ШАТА Төв Баянцогт сум. бгийн «В»анГийн нэрэмжит сургуу: лийц аварга шалгаруулах шатар, даамын тэмцээн болов. Шатрын тэмцээнд Лхагвасүрэн, (/-гийн«Б»), Алтангагас (Э-ийц «А»), Энхбаяр (бтийн «В») Энхнэргүй (9-ийн «А») иар, даамын тэмцээнд Саруултөгс (1гийн «В»),Оюун (З-ын «В») нар түрүүллээ Сурагч ЭНХБАЯР (6-тийд «В» анги) САГСАН БӨМБӨГ Баянхонгор Баяд өндөр сум. Сургуулийн аварга шал- гаруулах сагсан бөмбөгийн тэмцээн болж 100 гаруй та минрчин сурагч оролцов. АЛЬ НЬ ЗӨВ БЭ? Манай салаанд даамны аварга шалгаруулах тэмцээн болсон юм, Бидний зарим нь «ухарч иддэг», зарнм нь «ухарч иддэг- гүй» гэж нэлээд маргалаа, Даамны дүрмийг тайлбарлаж өгнө үү? Сурагч НАСАНБАЯР (Архангай, Эрдэнэмандал сум) Насанбаярын асуултад БНМАУ-ын БТСУХ-ны ажилтан Ж, Лхагва ингэж хариулав. --Даамны зарим нэг дүрмээс танилцуулья. Ямар ч дааманд ухарч идэ- хийг зөвшөөрдөг. Хүү буюу даамаар хоёр, түүнээс олон чиглэлд идэх боломжтой үед заавал олныг нь иднэ. Мөн хүү идсээр яваад даам- ны буудалд хүрээд цааш эргэн идэх бололцоотой бол (нүүдэл алгасалгүй) идэл- тийг үргэлжлүүлэх боловч жирийн хүү хэвээр үлдэнэ. Харин орос дааманд ингэж идвэл «даам» гарсанд тооц- дог юм, Эсрэг талынхаа даам буюу хүүд шахагдаад нүүдэлгүй болсон үед тэнц- дэг, Харин идэх нүүдэл байвал заавал иднэ. Манайхны ярьдгаар ї«нулимах» гэж байдаггүй юм. Энэ мэт олон дүрэм дааманд бий. Та нар 1988 онд хэвлэгд- сэн «Даамны уралдааны дүрэм» гэсэн номоос энэ тухай дэлгэрэнгүй уншиж болно. ХОККЕН Дунд насны аваргын тө- өө тоглолтын Ш дахь үе лзэ.2:0 харьцаатай- уун хараагийн : байлаа. Хүүх- 1соёл спортын төвийн (ХССТ) хокнейчид хэдий- гээр ана мана өрсөлдөж айсан ч тоглолтын арга, гийн хувьд өрсөлдөгч аа хүрсэнгүй, Хамгаа- лт буруу хийж довтол- муу зохион бай- , , цаг дуусахад 5:0 тэсэн харьцаатайгаар ХОЖИГДӨВ. л бүр уламжлал бо- ж явагддаг «Алтан п » тэмцээнийг энэ удаа Октябрийн районы ХЗЭ- ийн хороо өөрийн нэрэм- жит болгон зохиолоо. Ш Хорооллын мөсөн гул- гуурын талбайд дөрвөн өд- рийн турш явагдсан энэ тэмцээнд 6 байгууллагын 15 багийн 170 гару4 19- мирчин сурагчид оролцов. Зургаан жил завсарлас- ны дараагаар Баруун хараа: тийн баг ирж оролцсон НЬ БЄ-: тийн бат Бага өёчдаа цулах ЧҮРТҮ СЛЫЛН 5 НЬ? Тэрэн эриний МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ «Баруун хараа»-гийнхан аварга болов тэмцээнийг улам ч өрсөл- дөөнтэй болгожээ. -- Манай нутагт хоккей сонирхдоггүй Хүн бараг байхгүй. Зөвхөн сургуу- лийн аваргын төлөө тэм- цээн гэхэд л 7 хоног үр- тэлжилдэг. Дархан, Буган- таас багууд ирж оролцдог. Хүүхдүүдийн өвлийн хам- гийн дуотай Спортыг хөг- жүүлэх хэрэгтэй гэж Ба: руун хараагийн 10 жилийн сургуулийн захирал Б.Чу- гпуунбаатар ярьж байв. Унаа, зардлаа өөрсдөө гарган хөгжөөн дэмжиг- шидтэйгээ ирсэн энэ 08- гийнхан тэмцээний (2 на- санд түрүүлсэн юм. Эдэнд сайхан сэтгэл гар- ган сургууль дээрээ байр- луулан орон байраар хан- тасан нийслэлийн 22 ДУ- гаар сургуулийнханд спорт сонирхогчид баярлаж бай- таагаа ярьж байсныг ДУР- дахад илүүдэхгүй биз. Найрамдлын районы ОСГ-ны ТУ хорооны «От- тон-Од» баг гурав дахь жил- дээ амжилттай оролцов. Багийн дасгалжуулагч АУ ДС-ийн оюутан Ч. Батбаяр, -- 80, 383 дугаар сур» гуулийн сурагчдаас манай баг бүрддэг. Цохиур мод, хувцас гээд дутагдалтай зүйл бий, Бид өөрсдөө яаж ийгээд аргалж байна гэж өгүүлэв. Тэмцээний цомыг нийл- бэ? дүнгээрээ түрүүлсэн МХЗЭ-ийн Төв Хорооны харьяа ХСЄТ-ын баг энэ жил 3 дахь удаагаа авч үүрд хадгалахаар боллоо. «Алтан шайб» тэмцээнд зарим БТС-ын хороо, ний- тэмлэгүүдээс баг оролцсон- гүй. Тэр ч байтугай Хот, районы спортын хорооны ажилтнууд ч харагдсангүй. «Манайд хөгжихгүй спорт» гэж ярьж явдаг хүмүүсч байдаг ажээ. Өвөл болдог- гүй халуун оронд хүртэл гадаадаас хоккейн мэргэ- жилтэн авчран битүү цэн- гэлдэх хүрээлэн барьж хөл хөөрцөг болж байдаг шүү дээ. Хөгжөөн дэмжигчид, багш, дасгалжуулагчид 38-. багт насаа дараад ор- сон хүүхэд байна гэж ярьж байлаа. Хэрэв тэр үг үнэн» бол дүүгийнхээ байрыг булаан тоглож бай- гаа тамирчин, тоглуулж байгаа багш нь хүртэл йа юм бодох биз. өд амирчид хувцас 5 дулаацах өрөөгүй, талбай цас ихтэй байсныг энд дурьдахад илүүдэхгүй. «Алтан шайб» тэмцэЭ- ХОЁР ӨДРИЙН ТУРШ ӨРСӨЛДӨВ Бага насанд З:ын «Б», дуйд насанд бын «Л» ахлах насанд 8-ын «А» ангиуд түрүүлсэн байиа, Таргүүний дов: логчоор сурагч Ч. гарав. Ганцэцэг, Ш, Хүрэлтулга Нар шал- Сурагч Э ДАВААСАМБУУ (Тийн «А» анги) ТЭШҮҮР Улаанбаатар, 67 дугаар сургуулиын 8-ын «Г» ангийн сурагч Т. Батжаргал он гарсгар содтой явна. Тэр монголын оюутан--пионср сурагчдын спартакнадын 500, 1000, 1500 метрийн зайд түрүүлж алтан кгдаль 9, меигон меЄ- даль нэгийг авч хамт олноо баярлуулав, ЦАНА лийн БӨХ МПБ-ын нэрэмжит өсвөр үеийнхний бөхийн чөлөөт барилдааны аварга шалга- руулах тэмцээн ХЇ дэх Г удаагаа болов. “Спортын төв ордонд ПИ сарын 16-- 18-ны өдрүүдэд явагдсан энэ тэмцээнд БТС-ын хороо нийгэмлэг, аймгууд болон Зөвлөлт Буриадын Нийт 821 тамирчин 29 кг-аас 14-81 кг хүртэл 14 жинд сорив. Жингийн дарааллаар Ч. Баасанцэрэн (ССТ).С.Баяр- сайхан (ЭЗГХХЯ), Б. Эр- (Сүхбаатарын Д. Чулуунбаатар (ССМУ) 20: Пүрэвбаатар (ССТ), Ш. Энхтайван (Най- рамдлын район) С. Боргил (ХССТ), Д. Гантөмөр (Дар- хан), Д. Олзийтогтох (мП нийг улсын Чанартай бол- тон Дархан. Бугант, Ша- тын гол зэрэг хотуудаас баг оролцуулж | байвал улам ч сайхан болно доо. ТЭМЦЭЭНИЙ ДҮН Бага нас 1. Баруун хараа 2. ХССТ-- З. «Отгон-Од» Тэр й хаалгачаар Н. Очирбат (ХССТ), хам- гаалагч Х, Мөнхтөр (Ба-. руун хараа), довтлогч Д. "Тамир («Отгон-Од»э), Дунд нас 10 1, Баруун хараа. || 2. ХССТ 3, МҮЭСТО Тэргүүний | хаалгачаар В. Батбаяр (Баруун Х3- раа), хамгаалагч (Б. Бо- төрөл эх оронд минь амжилттай хөгжиж байгааг илтгэж байв. Ялангуяа тамирчин. ЇЦ,. Алтан- Багш Д. БҮРЗЭЭ Увс, Малчин сум. Сүүлийн гурван Жилд сумын 8 жи сургуулийн сурагчид аймаг, Улсын гаруулах тэмцээнээс 23 медаль авсан байна. Сургуулна раа цаначин болсон энэ хамт олноос пионер сурагчдын спарткиадын аварга шинээр төрсөн юм. аварга шал Багш С. МЯГМАР Х ДЭХ УДААГАА С-ын Төв Ордон), Б. Бат- тулга (Өвөрхангай), Д. От- гонбаатар (Хөдөлмөр), Б. Гантогтох («Шонхор» клуб) Б. Лхагвасүрэн (ССТ) нар тэргүүн байр эзэллээ. Байгууллагын дүнгээр О. Мөнхбат дасгалжуу- лагчтай Спорт сургалтын төв гурав дахь удаагаа тү- рүүлж шилжин явах цомыг үүрд хадгалах болов. Н. Ганбаатар дасгалжуулагч- тай ЭТХ-ны харьяа Хүүх- дийн соёл, спортын төв, П. Сумьяа дасгалжуулагч- тай Дархан хотын БТС-ын хорооны баг удаахь бай- руудад шалгарлаа. Д.ДАВААШАРАВ (МПС-ын Төв Ордны багш) Эгзэгтэй мөч. 50 кгын жик гийн аваргын төлөө ба рилдаан Тэрэл зургийг С.БОДООШ лортоль (ХССТ), довтлогч О. Онон («Отгон-Од»). Ахлах нас Тэргүүний хаалгачаар Баттөмөр (ХССТ), хамгаа- лагч “Отгонбаатар (МҮЭ довтлогч ОН. Хос- төгс, Ц. Отгончимэг нарын тог- лолт үзэгчдээс өндөр үнэлэлт ав- лаа, Тэмцээнээс “Монголын тамир- чид алтан медаль 7, мөнгө 5, хү- рэл 5, БНАСАУ-ын тамирчид алт 4, мөлгө 4, хүрэл 6, ЗХУ-ын та- мирчид алт 1, мөнгө 8, хүрэл ме дал 2-ыг тус тус хүртэв, Ийнхүү 1985 оноос эхлэл энэ жил 4 дэх удаагаа зохиогдсон (1988, 1989 онд зохиогдоогүй) спортын гимнастикийн олон ул- сын тэмцээн ширүүн өрсөлдөөн- тэй болж өнгөрлөө. Манай сурвалжлагч Ч, СҮХБААТАР, Л, ДОРЖСАМБУУ 5 Спортмий төв ордим танхим | Монгол, БНАСАУ,, 8ХУ-ын заана гэл, бодож байна хэмээн 7 ямар ч тэмпоэн явагдсан үзэгч- өсвсрийн 28 тамирчин оролцсон Рю Хен Хи охиц өгүүлсэн билээ, дээр дүүрэн байдаг боллоо. Энэ элэ тэмцээн эхнээсээ аваад эцсээ | ЗХУ-ын тамирчдын хувьд уй- ирсэн хүртэл хурц өрсөлдөөнтэй явдагд- лах,баярлах хоёр тэлцүүхэн байв, хүүхэд даа, ын “2-2 “Учир нь тэд яльгүй оноогоор өр- ааг гэсэн, сөлдегчдөдөө хожигдож, тун ба- Н, Х9- га Оноогоор хожиж байлаа.Хөв- бил гүүдийн чөлөөт хөлөлгоонд тү- глсэд УШ алгийн сурагч Б. ТУ | го спортоор Т жил хичээл- айна, Гадаад оронд анх гаа ирлээ, Улаанбаатар хот, хүүхдүүд их таалагдлаа Тэмцээнээс 2 алт, 2 хүрэл ме? даль авсан БНАСАУ-ын тамар чин Рю Хец Хи, , т 11 тамирчин уг тэм- го юм, Манай та. : Гэрэл зургийг ЦЭВЭЭНДОРЖ, 4 амин ха асууж гэнэ. 2-6 » фон РЭГ өг 4-Г Үргэлжлэл. Түрүүч нь “15 д -- Ичгэвтэр байсаан? Өөрөөр хэлбэл түүнийг дай- дах зориг хүрээгүй байж дээ. -- Зориг хүрээгүй Ч юмуу, мэдэхгүй, юу ч л гэсэн тийм зориг өчүүхэн ч гаргаж чадахгүй юм. Тэр даруйдаа хамт гараад өөр газарт очоод дайлчихсан бол болох байсан. Тзр ч тийм л дээ гэж (В санал нийлэв. 5 А цэцэрлэгт явдаг жаа- хан хүүгээ том болж бай- гааг мэдэж байх гэж угаал- гын өрөөнд жижгэвїэр хэмжүүр авч тавих бодол төрлөө. Тэгээд нэг өдөр тэ- рээр Канда дахь жин хэд амьдардаг байжээ. в, Сийрэгжав гэж. Нягтжав хүү маш хэмжүүрийн дэлгүүрт с наандгүй ортол тэр ь. Сэнкичигийн ажилладаг дэлгүүр байжээ. Дэлгүүрийн хоймор тал хүртэл хана дагуулан бє- тондсон газраар долоон найс ман жин хэмжүүрийг томоос жижгийг нь хүртэл дараа- луулан тавьжээ. А хамгийн жижгийг нь сонголоо, Машины зогсоол, ачаа тээврийн өрөөнд бай- даг том жигнүүртэй нь яг адилхан хийцтэй мөртлөө авсаархан тэр жинг үзээд эхнэр, хүүхэд ч баярлана даа гэж тэр бодов. Ахлах ажилтан хуучин маягийн дэвтэр барин: -- Ямар хаягаар хүргэж өгвөл болохсон бол? гэлээ. “-- Заа!..гээд А Сэнки- чигийг харан жаахан бо- долхийснээ: ? - Энэ хүү одоо зав- тай болов уу? гэж асуу- лаа, -- Хэ, онц ажилгүй ээ, -- За тийм бол жаахан яарч байгаа тул энэ хүү надтай цуг яваад хүргээд өгөхгүй юу? -- За мэдлээ. Тэгвэл тэргэнд ачаад одоо цуг явуулья. А түрүүн дайлж чадаагүй учир өнөөдөр хаа цэгтээ очиж хүүг дайлья гэж бодлоо. 2 -- За, хаяг болон нэ- рээ үүн дээр бичиж өгнө үү? гээд мөнгө төлөнгүүт ахлах ангилтан өөр дэвтэр гаргаж ирэн хэллээ. А үл мэдэг сандрав. Шин хэм- жүүр худалдаж авсан хо- ног хугацаа болон түүний чадалтай - ухаалаг, Сийрэгжав ч дутахгүй чадалтай ухаалаг юм Хоёул бие биетэйгээ цэц булаалдаж, суух их дур тай гэнэ, Тэр хоёр нэг өдөр маргалдаж маргалдаж хэн нь зөв, хэн нь буруу болохоо тогтоож чадсангүй. Тэгээд манай сонины газар иржээ. : -- Бид олон төрлийн таавар, бодлого мэднэ. Хэр: вээ танай сонин зөвшөөрвөл бид хоёр хүүхдүүдэд бодлого өгч бодуулья гэв, Манай сонины уншигчдын дунд бодлого боддог авьяастай хүүхэд олон байдаг ай зөвшөөрлөө. За ингээд Нягт- хоёрын анхны бодлогыг нийтлэе. Га тээ буцаж есөн гэрээ тойроод ир гэ. жээ, Сийрэгжав хүү энэ- нээс амархан юм алга гээд гүйсээр гурван өнцөг гар- гатал цаана нь дахиад 3 гэр үлджээ, Харин Нягт- шав хүү бүх гэрээр орж сопиноо тараачихаад Г4-- раад иржээ, - болохоор бид Ч жав, Сий, Нягтжав, Сийрэгжав хоёр шуудан зоогч өвгөн- -- Хорвоогийн ын бод- өвөө. Ийм амархан бодло- го байсан юм уу? гэж сайрхаж зоогч өвөө, чихлоо. Шулуун шугамаар Дөрвөн өнцөг МҮргүн гэв, Хүүхдүүд ээ оямар байх вэ? Сониндоо “бичээрэй. 2? орохгүйгээр , -- За ямар байна даа гэнэ, Шуудан -- Чи бас л буруу бод- “Хариу нь Б.ЛХАГВААЖАВ. | ШИГА НАОЯА (Япон) худалдан авагчийн хаят, нэр, хүй- сийг бичих зарчим байд- гийг тэр мэдсэнгүй. Нэр усаа мэдэгдэн байж хүн дайлна гэдэг мөн л ичгэв- дугаарын хамт тэр зүйл. Тэрээр бодон байж, өөрийн санаанд ор- сон хуурамч НнЭр хаягийг бичиж өглөө, в Худалдан авагч А аа- жуухан алхална. Түүний араас хоёр гурван алхам зайтай, хэмжүүрийн хэрэг- сэл ачсан жижигхэн тэрэг түрсэн Сэнкичи явна. Тэ- гээд хүн-тэрэгний бууд- лын дэргэд ирэнгүүт Сэн- кичиг зогсоогоод өөрөө до- тогш орлоо. Нэн удалгүй хэмжүүрийг өөр хүн тэр- гэн дээр шилжүүлэн ач- лаа. Нөгөө худалдан авагч "гарч ирзэд: : : - За хүргэж өгөхийг хүсье! Тэгээд мөнгөө очоод аваарай! Энэ тухай ч Нэ- рийн хуудсан дээр бичсэн байгаа гэж хэлээд | Сэн- кичид хандан: | сєост--г ЧАМД-ч гэсэн их баярлалаа, Харин одоо ча- “майг хоолоор нэг маар байна..Хамт яваарай! гэж инээн хэлэв. Сэнкичи баярлан тон- гос тонгос хийн хоёр гур- ван удаа үргэлжлүүлэн мэхийн ёслов. : “Тэд гоймонтой хоолны гуанзны өмнүүр, |суши “хоолны гуанзны өмнүүр, шувууны махан хоолны гуанзны өмнүүр явж өнгөр: лөо. -- Хаашаа явж байгаа юм бол доо гэж Сэнкичи жаахан санаа зовж эхлэв. Канда буудлын Коока “шугамны доогуур Мацуяа- гийн хажуугаар гарч ирэн- гүүт, трамвайн замыг гал- лан БЁокочойд байдаг жи- жиг суши хоолны гуанзны үүдэнд ирээд мөнөөх ху- : савагч хүлээж байгаарай» гээд гуанз руу Ороод явчихав. Сэнкичи түрдэг тэрэгнийхээ гарыг доош нь буулган түр 4 амсхийв. Удалгүй нөгөө худалдан авагчтай цуг нэ- гэн нүдэнд дулаахан эзэг- тэй гарч ирээд: “-- Жаал хүү морилон орно уу? гэж урив, -- Би одоо ингээд ха- рих учир цадатлаа идэж ав гэж А хэлээд зугтах мэт хурдан . алхаагаар хиссанн замын зүг яв- НЯ, -/. Сэнкичи: энд гурван хү- ний идэх сушийг идлээ. Өлсөж шхтсан нохой гэнэт олдсон хоолонд ум хумгүй дайрах мэт тэрээр дайл-- «їаахан- яах ийхийн зуургүй идэж орхилоо. Өөрөөс нь өөр үйлчлүүлэгч байхгүй, 19- гээд Ч гуанзны эзэгтэй өрөөний хаалгыг хаагаад явчихсан тул Сэнкичи Ч эрээлж цээрлэлгүй ёстой иднэ гэдгийг үзүүлж өглөө. Цай авчирч өгсөн эзэгтэй «дахин зооглох уу?» гэж асуухад Сэнкичигийн Цца- рай нь улайж, «үгүй, бол- лЛоО» ТЭЭД -ДООШОО ТОНГОЙ- лоо. Тэгээд яарангуй Х4- рихаар завдав. -- За тэгвэл дахин ирж хоёллоорой! Хоолны хөл- сийгл зөндөө ихээр төлсөн шүү дээ гэж эзэгтэй хэл- лээ. ээг Сэнкичи саатан зогсов, - Чи энэ ноёнтонтой эртнээс танил уу? Э--, Үгүй ээ. - Хээ!.. гэж хэлээд. эзэгтэй, цаад өрөөнөөс гарч ирсэн гуанзны эзэн | рүү харлаа.. . -- Сайрхаж | баярхсан хүн юм даа, за гэлээ ч ГЭ- сэн хүү минь дахин ирж хооллож байхгүй бол бид хэцүүднэ шүү. Сэнкичи хувцсаа өмсөх зуураа өө- рийн мэдэлгүй мэхийн ёс- лов. (2-2 -А жаал хүүгээс салан- гуут, хойноос нь хөөж бай- гаа мэт трамвайн замыг хурдан гэгч гатлан өмнөөс нь чиглэн таксид суугаад дарун В-гийн гэ- рийн зүг явлаа, А маш уйтгартай байв. . Урьд өдөр жаал хүүг харснаас хойш их л уйт- гарт автах болжээ. Тэгээд чадвал нэг дайлья гэж бо- дож байснаа өнөөдөр са- намсаргүй гүйцэтгэжээ. 1КНаал хүү Ч сэтгэл дүү- рэн, өөрөө ч Мөн сэтгэл дүүрэн байгаа нь мэдээж. Хүнийг баярлуулна гэдэг муу зүйл биш. Өөрөө ч гэсэн мэдээжээр зарим баяр баясгаланг. мэдэрч байгаа нь ойлгомжтой. Гэвч, ямар ч учиртай юм бэ, энэ нх уйтгар, сэтгэл, ямар учраас юу- наас төрж байна вэ. Энэ байдал, яг л хүнээс дал- дуур ямар нэгэн муу зүйл үйлдсэний дараа тордог сэтгэгдэлтэй эгээ л адил мэт санагдах юм, Ямар учиртай юм бол доо! Эс- хүл өөрийн хийсэн хэрэг нь сайн гэсэн хачин эвгүй. Энэ хачин бодлоосоо салж чадахгүй байх юм, Ямар ч байсан ичгэвтэр хэрэг хийсэн юм биш, ба- га ч гэлээ аятай сэтгэгдэл төрөх л ёстой доо, ямар учиртай юм бол оо гэж тэр бодлоо. Тэр өдөр очно гэж хэл- сэн учир В хүлээж байв, Тэгээд орой болсон тул хоёул В-гийн машинаар Ү авхайн концертыг сонсо- хоор гарав. Бүүр орой болсон хойно А. гэртээ харилаа, Түүний уйтгар нь В-тэй уулзаж, Ү авхайн эрдүү сайхан гоцлол дууг сонсох зуур бараг алга болов. --. Хэмжүүр авсанд их баярласан шүү гэж эхнэр нь хэллээ, Хүүхэд нь аль хэдийн унтсан боловч молї. Л их баярласан тухай эх- нэр нь ярив. -- Аа тийм. Түрүүн су- ши, хоолны гуанзанд хар- сан жаал хүүтэй дахин уулзсан шүү. -- Хаана? - Хэмжүүрийн дэлгүү- рийн хүү байж. - Бстой санамсаргүй уулзалт байна даа. А жаал хүүг сушигээр дайлсан тухайгаа, мөн түү- ний дараа хачин уйтгар- тай байснаа ярилаа, -- Яагаад тэр билээ. Хачин юм даа гэж сайхан сэтгэлт эхнэр нь санаа зовсон байдалтай хөмсгөө атируулан жаахан бодол- хийлснээ, д юм, тийм явдал байдаг юм. » -- Тийм гэж үү? -- Нээрээ тийм тохиол- дол ч байдаг юм. В гуай юу гэж байна? -.В-д жаад хүүтэй уулзсан тухайгаа яриагүй ээ. - --» Аан, гэвч тэр хүү их баярласан байх ёстой, Тийм санаанд ороогүй дайллагад хэн ч баярлана, Би ч гэсэн тэгж дайлуул- маар байна. Тэр сушийг утсаар захиалж авч болох- гүй юу гэв, 4 Сэнкнчи хоосон тэргэз түрсээр буцаж ирлээ. Түү- ний гэдэс бүүр ханатлаа цаджээ, Энэ мэт гэдсээ- цадтал идэж байсан удаа. олон бий. Харин тийм тай хоол цадатлаа ндэж байсан үе нэг ч санагд- сангүй. “ЭР, Тэр гэнэт урьд нь Нио- башигийн тэр суши хоол- ны гуанзанд . шившгээ тарьснаа санав. А| түүнийг саналаа. Тэгэнгүүт анх удаа өнөөдрийн дайл- лага түүнтэй ямар нэг хол- боотой байсан байх гэж -- Аа тийм байж болох ор. ” "2 0лон ! мл 46 ОРОН хүхэ “магт ! ЭЭЖЭЭ САНАЛАА Ачлалт ээжээсээ алсад Атгахан зүрх өнчрөн Золгон үнсүүлэхийн Зүрх сэтгэл хайраар | баяфын Ы:77, хү|ээе 4 Хайртай ээж мннь нар чүүдшїй 000 4 гЫН.9М91т91 дээ олон улсын чүүдийн тэнд хүргэе. «- -шиииж шинж - - бэтгэрнэ Санан дурсан шаналахуйд Самсаа шархнрч мэлмий үерлэнэ. ерөөлтэй мөчид Ж бялхана Хорвоод сайхан хүн од шиг олон Ч шиг ганцхан. Сурагч Б. ЭНХЖАРГАЛ (Сэлэнгэ, Алтанбулаг, 8 жил. Зын «Бэ» анги) ФОЛЛЕЖТЫЧТ Г11Ы71ТЫТТТЙЛЛС ШАМсасс--у..МЖ Улаанбаатар хотын Сүх- баатарын районы иргэн 12 хүүхдийн зх Золбинтогоо төгөө болон нийт эхчүүд эмэгтэй- едрийн баярын суухад с. БОДООШИЙН авсан гэрэл зураг Монголын ардын хувьсгалын болон МХЗЭ-ийн 70 жилийн ойг угтаж пионерийн бүх шатны байгууллага, пионер сурагчдын дунд УРАЛДААНЫ ЗОРИЛГО мхзЭ-ийн ХЇХ, Монголын У их хурал, пиионе- зпатны байгууллагад , пионерийн ажлын уламжлалыг шикэ үүс- тэл саваачилгатай | хослуулан хєгжүүлэх. Ахмад үеийн довшилт уламж- ард хам- өргөжүүлэхэд ХУГАЦАА сурья, бүтээе!9 урал- Сон өрнүүлэх уралдааны болзол “4714 ажлыг зохион байгуулж, пионер бүр нутаг орныхоо түүх болон өөрийн турзай үеийн иамтрыг мэддэг болсон байх. 2, «Залгамжлагч» УЇ чуулга- ны шийдвэрийг хэрэгжүүлэн т0- дорхой шэг чиглэлээр өөрийн туршлага бий болгох, 3. Сум, ороп нутгийнхаа ХЗЭ, пионерийн байгууллагыг үүсгэн байгуулагч, анхдагчдыг эрэн сур- взалжилж, тэдний дурдатгал, дур- самжийг бичиж үлдээх, түүхэн үзмэрийг баяжуулах ажлыг зохион байгуулах. 4. Чөдөр ногт зангидах, дээс тамох, арьс сур элдэх, мал аж ахуйн тоног хэрэгслийг хийж сурах, цагаан идээ боловсруулах, хувцас оёж сурах 3э- пимопер Ё73 А БЖ л Бїх нан лцаан 6. Монгол ардын тоглоом наад- мыг эрж сурвалжлах, хийж тог- лож сурах хөдөлгеөнийг өрнүү” лэх. 7. МХЗЭ-ийн түүхэн замна- лаас суралцах ажлыг шпнонер, баатарчуудын дунд зохион бай- гуулж, МХЗЭ-д гишүүн бэлтгэх ажилд тодорхой ахиц гаргах. 8. Эх орныхоо байгалийн үзэс- гэлэнт газЗр, ан амьтад, эрдэс баялаг болон түүхийц дурсгалт зүйлүүдийг хамгаалах, сэргээн баяжуулах талаар санаачилга гарган ажиллах. 9, Энх тайван, найрамдлын үзэл сацааг төлөвшүүлэх, ах дүү ориы хүү байгууллагатай хамтран ажиллах хэлбэрийг үр өгөөжтэй болгох зорилгоор «Ахан дүүсийн өргөө» байгуулан ажил- лаж, гадаад хэл сурах, үе тэн- гийн найз нөхөдтэйгвө захидлаар харилцан, тэдний туршлагаас суралцах ажлыг өрнүүлэх. 10. Пиопер бүр хамт олны дэв- шүүлсэн зорилтыг хэрэгжүүлэхэд тодөрхой үүрэг хүлээж, ахмад хүмүүст тустай сайн үйл бүтээ- хэд шипийг сэдэж санаачлан хувь пэмрээ оруулсан байх. Хоёр. АЙМАГ, ХОТ, РАЙОНЫ ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫГ ШАЛГАРУУЛАХ ЧИГЛЭЛ 1, Ияопнерийн «Залгамжлагч» У1 чуулганы шийдвэрийг хэрэг- жүүлэн бүтээлч эрэл, туршилт хийх замаар пионерийн амьдра- лын Тинэтгтт асуудлыг шийд- вэрлэсэн байх. 2, Уралдаашыг орон шутгийн хэмжээлд зохион байгуулж, ино- бүлгэ- ар тулам иишииллшШиИХЛШшШЛ:ЛЛШАХ УРАЛДААНД УРЬЖ БАЙНА ЗйрЛХлгиэла йсслй тогл өнө линын БИД, ЭМЭЭ, ээж, ЭГЧ, ДҮҮГЭЭРЭЭ БАХАРХДАГ ран ажиллаж үр дүнд хүрсэн байх. 2 4. МХЗЭ, МПБ-ын түүхийг суд- лах, түүхэн үзмэрийг баяжуулах чиглэлээр санаачилга гарган ажиллаж, аймаг, орон нутгийн- хаа эвлэл, пионерийн байгуулла- гын үүсэл хөгжлийг харуулсан сурталчилгааны иж бүрэп мате- риалтай болсон байх. 5. Байгалийн үзэсгэлэнт газар, түүх соёлын дурсгалуудыг хам- гаалах, сэргээн засварлах талаар санаачилга гарган, хэрэгжүүлж, тойрон аяллын маршруттай болж, аяллын өртөө, буудлуудыг тохижуулсан байх. УРАЛДААН ДҮГНЭХ ЖУРАМ эхний шатыг МАХН-ын ХХ их хурлыг угтаж 1990 оны 11 дүгээр сарын 1 хүр- тэл, хоёрдугаар шатыг 11 дүгээр сарын 1-нээс 1991 оны гурав- дугаар сарын 10-ны дотор аймаг, хот, районы хэмжээнд пионерийн байгууллагын зөвлөл дүгнэж, шалгарсан хамт олон, пионер сурагчид, тэдэнтэй хамтран ажил- ладаг хүмүүсийг шагнаж урам- шуулан хоёр шатны нийлбэр дүп- гэзр шалгарсан нэг бүлгэм, гу- рав хүртэл бүлэг, онцгой амжилт гаргасан инонерүүд, тэдэнд өв уламжлал, арга шүүлэх талаар ажилласан байгууллага, хүмүү- сийн тодорхойлолтыг 1991 оны 4 дүгээр сарын 1-ний дотор «МПБ-ын Тов Зөвлөл. Уралдаа- вы комисст, тэсэн хаягаар ирүүлцэ, ХАМТ ОЛНЫГ 46 ДАХЬ ЖИ... / 83 “1 (2871) | | 1990 оны гуравдугаар | сарын 7. ЛХАГВА | | Үнэ 10 мөнгө (ТОО БАРИМТ) Улсын хэмжээгээр 4 дарт ох» одонтой 217626 айна эх хүн 6 . Үүнээс зэргийн одонтой 52037, 1! зэргийн одонтой 165589 6 айна. БНМАУ-ын баатар 2 БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар З9 БНМАУ-ын ардын Жү. жигчин 12 БНМАУ-ын гавьяат жү- жигчин 75 Ардын багш 1 Гавьяат багш 19 Хүний гавьяат эмч 18 Гавьяат барилгачин 2 Урлагийн гавьяат Зүт- гэлтэн 5 Соёлын гавьяат зүтгэл- тэн 4 Спортын гавьяат мастер 3 Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан 2 Худалдааны ажилтан 6 Манай орны нийт хүн амын 51 хувийг эмэгтэй- чүүд эзэлдэг. Үүнзэс: Бүх суралцагсдын 50.5 хувь нь эмггтгйчүүд юм. Үүнээс: -- Их, дээд сургуульд 55,7 хувь гавьяат - Техникум, Техник мэргэжлийн дунд сургуульд 60.3 хувь, -Ерөнхий бологсролын сургуульд 50,6 хувь байна. 211 Пионерийн 2 ажилтан, 10 хүр, “эл пионерийг гадаадад амруулж, 20 хүртэл багш, сурган хүмүү- жүүлэгч, пионер сурагчид, эцэг эх хөдөлмөрчдийг эх орлы үзэсч- гэлэнт газруудаар хийх тойрон аялалд оролцуулца. Хоёрдугаар байр2, ойн нэрэм- жит дурсгалын дарцаг, диплом олгож 3000 төгрөгөөр шагнаж урамшуулна. Пионерийн 1 ажилтан, 8 хүр- тэд пионерийг гадаадад амруулж, 15 хүртэл хүмүүсийг тойрон ая- лалд оролцуулна. Туравдугаар байр 3, ойн нэрэм- жит дурсгалын дарцаг, диплом олгож, 2000 төгрөгөөр шагнаж урамшуулна. Пионерийн 1 ажилтал, 5 хүр- тэл пиоперүүдийг гадаадад ам- руулж, 10 хүртэл хүмүүсийг тойрон аялалд оролгуулна. 6) Пиогерийн бүлэг, бүлгомүү- дээс: Уралдаглы болзлыг сайн бие- лүүлсэн 26 хүртэлх бүлгэм, 78 хүртэл бүлгийг шалгаруулж АР- дын хувьсгалын болон МХЗЭ-ийн Т0 жилийн сйн нэрэмжит дурс диплсм елгож, ддалдын, олоц улсын илонерийн «Байрам- дал» лагерьт амруулна. Шалгарсан пиоперийн бүлгүү- дийг хамт олгоор нь орон НУТ- гийп пионерийн лагерьт амруу" наачилгыг дэмжин, болзлыг ханган биелүүлэхэд НЬ бодитой тусалсан ХҮМҮҮ МПБ ын Төв Зєвлөлийн їшагна- буюу эх оспы үзэс дийн 1111111111111111111:111111111111:1111111117111171111: ЦХАН ОЛДДОГ АЛДАР БАГА НАСАНД ГАН ппипииин М бүх » сургуу. “даг. шини тчислииииаалцан Ч. Энхжаргал танхимдаа сууж байв. Завхан аймгийн Ца- гаанчулуус сумын 8 жилийн сургуулийн 2: дүгээр бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга энэ охин ажил ихтэй хүн, Баатарчуудын баг, тавтаас эхлэн пионерийн бүлэг, бүлгэмийн хэмжээний асуудлыг нуруун дээрээ үүрнэ гэдэг үнэхээр амаргүй. Үг авдаг нэгэн байхад үргэлж шаардуулж шахуулдаг нь бий. Ижилхэн л пионер гэж бодон элэг барих нь байхад бүлгэ. мийн зөвлөлийн дарга гэж эмээх нь ч бас байдаг аж. Тэр бүхний түлхүүрийг олж таа- руулна гэдэг арван хэдтэй охи- ны хувьд ахадсан хэрэг боловч хамт олны нїгэл хүлээсний хувьд хамаг хүч чадал, арга ухаанаа шавхан биеэ дайчла- хаас өөр аргагүй гэнэ, Тиймээс Ч. Энхжаргалд оролцохгүй ажил, хүрэхгүй зүйл гэж үгүй. Пионерийн танхимдаа гаргасан үзэсгэлэнг тэр тайлбарлан ярьж явснаа, -- Хийсэн бүтээснийг нь еөрсдөөр нь дүгнүүлэх гэж энэ үзэсгэлэнг гаргасан юм. «Хөв- гүүд» сарын ажлын дүнг ин- гэж бид гаргалаа. Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүд, пионерийн ахлах удирдагч, багшнар дүг- нэдэг байсан хуучин аргаасаа салж өөрсдөөр нь дүгнүүлэн хүн бүхний ололт, дутагдлыг ил тод харуулдаг боллоо. Өө- рөөр хэлбэл ажлаа хүнээр дүг- нүүлдэг байснаа болиод өөрс- дөө дүн шинжилгээ хийдэг бол- сон юм гэлээ. Эхлэн уулзахад бүрэг даруу- хан харагдсан Ч. Энхжаргал ажлаа яриад ирэхийн цагт бас ч үгүй нүүрмэг охин санагдав. Энэхэн зуур ажлаа мэддэг, юм аа хийж чаддаг хүн ам бардам байдаг гэдгийг санаж байлаа, -- Энхжаргалаа, суралцдаг наймдугаар ангийн бүлэгтээ бол чи жирийн л нэг пионер, Ха. рин бүлгэмийн хэмжээнд бол “ зөвлөлийн дарга хүн. Чи бүл- гийнхэз ажилд энэ хоёрын ални- ных нь байр сууринаас оролц- дог вэ? - Жирийн л нэгэн пионер байдлаар оролцдог. -»- Үнэлж дүгнэх үед нь... -- Бүлгийнхээ нэг гишүүн гэж бодон үнэлгээ өгдөг. Ха- рин бүлгэмийн зөвлөлийн даал- гавартай бол арай өөрөөр хан- дах нь мэдээж. -- Танай бүлгэм дээр өөрч- лөлт, шинэчлэл хэр зэрэг явж байна? -- Юутай ч бүлэг өөрсдөө ажлаа санаачлан хийдэг бол- лоо, Гэхдээ шахаж шаардуула- хыг бүр больсон гэвэл хэтрүү- лэг болно. идэвхгүй, үргэлж шаардуулдаг хэсгийг яах вэ? -- Миний хувьд тэднийг нэг их тээршаадаггүй, Яагаад гэвэл би ажлаа хийж чадаж байна уу? үгүй юү? гэдгээ, өөрөөр хэлбэл өөрийгөө тэднээс хардаг. Толь- дох мэг гэсэн үг. - Хүн бүр) хүрч чадаж байвал ийм хэсэг аяндаа байх- гүй болно гэсэн үг үү? -- Миний ажил, хэргийн толь болдог учраас тэдний за- орим хэсэг нь байж байвал на- дад хэрэгтэй биз дээ. Өөрийн- хөө ажлын өө сэвийг олж харах юмгүй болчихвол их л хэцүү байна. -- Танай бүлгэм сумынхаа «Майн нэгэн» нэгдэлтэй гэрээ- гээр ажил хийдэг, бас сургууль | тайгаа гэрээтэй гэж би сонс- лоо. Суралцдаг сургууль чинь “учраас гэдэг ойлголтыг олон Тийм ч учраас холс мөн- цааргалдаг нь бий. . тлантпацтиананааиацииниининининиианинииннинишиииииииниинии Пионерийн | байтууллалын. өөрчлолт, шинэчлэл захирал тєєэзөв ойлгосон. Сур- гуулийнхаа түлшний модыг гэ- гээлэн хөрөөдлөө, Одоогоор 80 шоометр мод бэлтгээд байна. Насанд хүрэгчид ямар хөлс ав- даг вэ түүнийг л бид авч бай- на. -- Хот, хөдөөгүй пионер су- рагчид ажил хөдөлмөр их хий- дэг боллоо. Үүнээс үүдэн хүүх- дийн хөдөлмөр хамгааллын асуудал хурцаар тавигдах болж байгаа биз. -- Та маш чухал асуудал хөндлөө. Сониндоо том үсгээр хэвлэчихээрэй. Энэ асуудлыг ойрын үед шуурхай шийдээсэй, Манайхан дотуур байрныхаа цэвэрлэгээг гэрээлж авлаа. Ал- чуур, шүүрнээс өгсүүлээд хө- дөлмөрийн багаж зэвсэг олдох- гүй байна. Хомын талын угаал- гын нунтагтай усанд хүүхэд га- раа хэд дүрэхэд арьс нь хуурч, АГ | гараг зэргийг банрлуулсан, бу- сад хананд нь мөнхийн хөдөл- гөөнгүй хэдэн самбар өлгөсөн ийм л танхим байлаа. -- Уучлаарай яриаг чинь тасаллаа. Ихэвчлэн пионерийн ахлах удирдагч албархан суу- сан, идэвхтэн сонгуультан цуг- ларч яриа хөөрөө болдог биз дээ. -- Тийм ээ! -- Танай бүлгэмд танхимдаа З14 үзээгүй пионер бий болов УУ -- Энэ талаар төдийлөн бо- дож явсангүй. Магадгүй бий байх шүү! -- Тэгэхээр пионер бүр тан- химаа эдэлж хэрэглэж чаддаг- гүй гэж болох уу? -- Өнөөгийн байдлаар 34- рим бүлэг захиалга өгч энд аж- лаа явуулдаг. Сонгуульт идэвх- тэн цугларч ажил төрлөө явуул- туурлага гарч байна. Энэ мэ- тээс үзэхэд ажлын хувцас, бээ- лий, багаж зэвсэг зайлшгүй хэ- рэгтэй боллоо. Бага наснаас нь эхлэн эрүүл саруул бие бял- дартай байлгавал хүн ихийг бү- тээнэ. ч -- Энхжаргал аа! | Пионе- рийн ажил гэж ер нь юу вэ? -- Хүүхдийн авьяас бил- гийг нээн хөгжүүлж амьдрал хөдөлмөрт бэлтгэж байгаа бүх ажил пионерийн ажил мөн гэж боддог. Бүрээ үлээж, бөмбөр дэлдэн, шүлэг дуржигнатал ун- шиж, рапорт өргөдөг хоосон хэл бэрдэлтээс л аль болохоор түр- | гэн салах хэрэгтэй. -- Бид чинь нэг хэсэг үеийн пионерийг ёслолын ажиллагаа- ныхан болгож бэлдсэн дээ. Их том, том үг хэлсэн, ажил хийж чаддаггүй баяр ёслолд багагүй дуртай хүн олширсон шүү! -- Пионерийн ажил гэхээр баяр хөөр, ёслол шиг л санагд- дагаас тэр. Гэхдээ баяр ёслол болж болохгүй гэсэн хэрэг биш л дээ, Амьдрал чинь ажил хө- дөлмөрөөс эхэлж дараа нь ёс- лол хүндлэлээ бүрдүүлнэ биз Э. 2 -- Нэг үгээр хэлбэл юу Ч бүтээгээгүй, ажил хөдөлмөр хийл? судаагүй байж баяр ёс- лолыг сайн хийдэг болжээ гэ- сэн үг д -- Үнэндээ тийм байв. ХЗ- рин одоо Л ажил хийж сурч амьдралд багаасаа биеэ бэлд- дэг болох гэж эхэллээ, « Пионерийн ” ТАНХИМ Хааяа бас пнонерүүдийн бүтээлийн үзэсгэлэнг даг. хийсэн энэ мэтчилэн гаргаж байна. -- Бүлгэмийн зөвлөлд тан- хим хариуцсан нэг гишүүн бий. Ихэнх тохиолдолд тэр гишүүн «хариуцлагатай жижүүр»-ийн үүрэг гүйцэтгэдэг гэж хэлбэл хэтрүүлэг болохгүй болов уу? -- Үгүй ээ! Үнэндээ ийм л байна. Таныхаар бол пионе- рийн танхим ямар байвал зүй- тэй вэ? -- Олон эшт үзлийн үүд- - нээс би санаж явдгаа хэлье, Энхжаргалаа. Пионерийн тан- хим гэдэг одоогийн байдлаар, чиний хэлж байгаагаар бол «ар- “та зүйн төв» л юмаа даа. -- Бид ч тэгж бодож байна. Ер нь арга зүйн төв нь үнэн, -- Минийхээр бол пионерүү- дийн орох дуртай хамгийн дот- нын газар нь энэ байх учиртай. Эндээс тэдний хөл тасрахгүй байвал мөн сайхнаа. Орж ирээд нэгийг харилцан ярьж мэдэх, сурах, нэг үгээр хэлбэл сэтгэл сэргэн ухаан бодолд нэгэн с8- наа шинээр төрдөг байвал их догио! ? Пионерүүд энд орж ирээд өөрсдийнхөө байгууллагын соё- лын төвд морилон орлоо гэж боддог. Түүнээ их хүндлэн хайрладаг байгаасай гэж би боддог. Үүнийгээ чамд тулгаж байгаа юм биш шүү! -- Таныг би ойлголоо. Бид танхимынхаа талаар их ярьдаг боловч өөрчилж чадаагүй л бай- на. Таны хэлдгээс санаа авмаар зүйл багагүй гарлаа. Бид тур- шинийн ї үн--г-----------итилилгтгттгтгтитлттг----иАийсли-иилоиелохшкшииы -- Манай бүлгэмийн /сон- гуультнууд бид энэ тухай их ярьдаг. ПИнонерийн ахлах удир- дагчтайгаа Ч маргадаг. - Миний бодлоор улаан бүчний маань «нэр хүнд» сүү- лийн үед жаахан буурах л гээд байна уу даа. Өдөр тутам пио- нерийн дунд байдаг та нар ч сайн мэднэ дээ. -- Пионерүүд улаан бүчзэ өдөр бүр зүүхийн зэрэгцээгээр ажил хийж байхдаа ч зүүж бай- гаа нь харагддаг. -- Тэгвэл зүүх -их дуртай байгаа юм биш үү? -- Бид зүү гэж шаарддаг. -- Албан шахалтаар гэсэн ҮГ ҮҮ. -- Тийм ээ. Ахлах насны- хан цүнхэндээ авч хийх нь их боллоо. Тайлж аваад хаана ч хамаагүй шидэх нь ч жирийн болжээ. - Энэ яриач. ---Бид зуны улиралд нэг- тухай тодорхой дэлтэйгээ гэрээ хийж 4100 га-| руй хонь ямаа саздаг. Сүүний- хээ 50 хувийг сум, нэгдэлдээ тэн хагасаар нь өөрсөндөө ца гаан идээ боловсруулдаг. “Энэ үедээ ч бараг л улаан бүчээ зүү гэж шаардах гээд л байдаг юм. Нэг үгээр хэлбэл пионе- рийнхээ хамгийн хүндтэй юмыг нь зүүлгэх гэж залхаадаг бол- жээ. -- Түүн дээр бас хайрлах нандигнах нь бараг сорвнгүй эд- гэрэх л гзэд байх шиг. -- Дуртай цагтаа шинэ бүй.. худалдан авдаг, зусланд амар- сан анд нөхдийнхөө гарын үс» гийг дурсгал болгон улаан бү- чин дээрээ бичдэг болсныг үзэ- хэд үнэхээр нандигнах нь эрс буурлаа. -- Хоёрдугаар ангидаа пио- нер болсон хүүхэд наймдугаар ангиа дүүргэтлээ хичнээн улаан бүч худалдан авч зүүдэг болоо! -- Намар болгон шинэ бүч, заримдаа хоёрыг ч нэг жилд со- лидог биз ээ? нэг л удаа пионерийн гишүүн болдог шигээ нэг л удаа хү- лээн авч зүүсэн ганц нандин улаан бүчтэй баймаар санагд- даг. -- Таны хэлдгийг би хувь- даа зөвшөөрч байна. Насандаа ганц олддог пионер гэдэг нэ төртэйгөө адил нэг л б байгаад өөр олон нийтийн бай- тууллагад элсэх нь сайхан хэ- рэг. Ингэхийн тулд өдөр бүр, юм бүхэнд зүүж явдгаа болиод зөвхөн чухал үед, шугам жагсаал, цуг- лаан, пионерийн ёслолоор зүүдэг баймаар. «Цэнхэр» эр- гүүлд гарч явахдаа зүүж ган- даагаад яах юм. Хонь сааж гэш-- МАНАЙ СОНИНЫ ЗОЧИН- «ПИОНЕРСКАЯ ПРАВДА» БХЛКЗ Э-иЙН ТӨВ ХОРОО, В. ИН, ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ БХПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН ХЭВ- ДЭЛ «ПНОПНЕРСКАЯ ПРАВДА.: СОНИНЫ ЭДҮГЭЭ АНХНЫ ДУГААР ХЭВЛЭГДЭН ГАРС- НЫ 65 ЖИЛИЙН ОЙГ ТЭМДЭГЛЭЖ БАЙНА. ЗӨВЛӨЛТИЙН ПИОНЕРҮҮДИЙН ХАМГИЙН ХАЙРТАЙ, АМТАРХАН УНШДАГ ХЭВЛЭ- ЛИЙН НЭГ «ПИОНЕРСКАЯ ПРАВДА, СОНИН ДОЛОО ХОНОГТ 8, ЖИЛД 144 ДУГААР ХЭВ- ЛЭГДДЭГ АЖЭЭ. ТУС СОНИНЫ ХЭВЛЭН ГАРГАХАД УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН, СУРВАЛЖЛАГЧ, ТУСГАЙ. СУРВАЛЖЛАГЧ, ГЭРЭЛ ЗУРАГЧИД, ЗУРААЧ ЗЭРЭГ 100 ОР- ЧИМ ХҮН ОРОЛЦДОГ. Дүрмийн төсөл БҮЛГЭМИЙН ЗӨВЛӨЛ (Диепропетровск мужийн Кривой Рог хотын 28 ду гаар сургууль): - Манай сургуульд бага насны (т8в, зургаду- гаар анги) дунд насны (долоо, нэймдугаар анги) гэсэн хоёр бүлгэм байдаг. Бид дүрмийн төслийг хэ- лэлцээд дараахь саналыг дэвшүүлж байна, -- Пионерийн гишүүнд элсэж байгаа сурагч анд- гай өргөхдөө пионер 6бо- лоод чухам юу хийж бү- тээхээ хэлэх хэрэгтэй. -- Пионерийн бай- жилдээ УиШигГЧ, идсГгХТтОН БИЧИГЧ ПИОНЕР СУРАГЧИД, БАГШ СУРГАН ХҮ- МҮҮЖҮҮЛЭГЧИД, ЭЦЭГ ЭХЧҮҮДЭЭС 8 САЯ ОРЧИМ ЗАХИДАЛ ХҮЛЭЭЖ АЛДАГ БАЙНА. 4«ПИОНЕРСКАЯ ПРАВДА, СОНИНЫ ХУУ- ДАСНАА. НИЙТЛЭГДСЭН ЗАРИМ МАТЕРИА- ЛААС УНШИГЧДАДАА ТОЛИЛУУЛЬЯ. . ХЭЛЭЛЦЭЖ байн гууллагын төлөө үргэлж санаа зовж явдаг. Миний байгууллага хэзээ ч ус- тах ёсгүй, Иймээс юуны түрүүн пионерийн амьд- ралын үндсэн хууль гар- гах шаардлагатай ,байна. Пионерийн байгууллагад туслах, дэмжих хүсэлгүй. зөвхөн хохироох гэсэн бод- лого баримталж явдаг хүү- хэд байвал шууд саналаа- раа гарах хэрэгтэй. эц йн В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын дүрмийн төсөл нийтлэгдсэнээс хойш сонины нэр дээр олон захидал ирлээ. Тэдгээрийн заримаас нийтлэе. В. БАЛЬПИПЕВЫН НЭ- » РЭМЖИТ БҮЛЭГ (Москва Ё мужийн Коломна хотын 11 дүгээр сургуулийн "-гийн «А» анги), -- Дүрмийн төслийг бүлгээрээ хэлэлцэхэд 20 пионер сайшаан дэмжлээ. Есөн пионер «Пионерийн ишүүнд элсүүлэх» гэсэн хоёрдугаар бүлэгт «ГПио- нерийн байгууллагын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож байгаа том хү- мүүсийн нас 30-аас хэт- ЛЕНА ЗУБОВА (Ле нинград мужийн Сосново тосгон): ажиллагаанд хортой нөлөө үзүүлж байгааг хараад сэтгэл их түгших боллоо, 1Кишээ Нь, гал улаан бүчээ урж хаяхыг би хар- лаа. Би өөрийнхөө бай- -- Зарим хүүхэд пио- нерийн байгууллагын үйл ипип рэхгүй байх ёстой». Пио- нерүүдийн чин эрмэлзэлд Пионер нь аливаа дайны срэг, Энх тайзны телөө интер- ационалч байна», «Гол гэсэн мөр-су « з идэвхтэй тэмцэгч, ! х ! пнййпэитц йн ийцннннйнинининнийнг Сургуулийн сурагч на лин авдаг болжээ. Энэ нь сайн уу ссвэл муу юу? Миний бодлоор бол гснэ хамгийн шударга явдал. Сурна гэдэг маань хөдөл- мөр шүү дзэ, Сайн хөдөл" өрлөвөл мэдээж хэрэг зо0- хих хэмжээний цалин НЭ- мэгддэг. Ташкент хотын 208 ду гаар сургуулийн сурагч, нар зөвлөлдсөний лөөтэй оролцох эрх олж авав. Тун удалгүй цалин олгодог боллоо. (Сурлага сайтай сурагчдад цалин Эмээ нэг өдөр намайг дуудаад, -- Пинд 120 ск:20 см гууллагад пионерүүдийг насны ангиллаар нь дөрвөн хэсэгт хуваавал илүү То- хиромжтой. - Октябрьчууд, пио- нерүүд, комсомолын Ги- шүүд өөр өөрийн улир- дагчтай Сайна. Цалин авдаг сурагч өгнө гэхэд мөнгө тэр бол: гон олдохгүй нь мэдээж. Эхний үед шеф үйлдвэ. рийн газар тусламж үзүүл: лээ. Удалгүй өөрсдийн хүчээр барьж байгуулсан спортын цогцолбороо тү: рэзсээр өгч эхэллээ. ИН- тэснээр тус сургуульд жилд 12 мянган рублийн цэвэр ашиг олдог болжээ. Олоохондоо онц сурлагатан сурагчдад 10--15 рублийн цалин өгч байна. Энэ тийм Ч их Мөнгө биш. Удахгүй усан сан, цахил- таан Хогжиож үйлдвэрлэх цех ашиглалтад орохоор юу болно гэж сансна? Манай сурвалжлагч ВСИДОРКИН (Ташкент хот) Эмээгийн хивс талдаа 80 см, 20 см-ийн гхэмжээтэй гурвалжин хэ- сэг дутчихав, ТААВАР, БОДЛОГО Ё - УРАН ЗОХИОЛЫНХИЧЭЭЛ ДЭЭР чиний үлгэрээр оёчихьё гэлээ. Ч Эмээгийн янзалсан бэ? Я. ЦИФИРКИН хивсийг яаж ”/КА22А1297 100 хүн гадаад оронд ЇҮТ11111111111111111111111111 11111111 11 8 8 иЦИНИЦЦЦНА цинииининниниинининийнийниниинини ХЭМЖЭЭТЭЙ ЖИЖИГХ5.: ХИВС - Чи юу хийж орхив Ё ЁМП. Салхи үзээгүй удсан юм. Сайн гүвээд өгөөрэй гэлээ. Би пингээс хивсийг аваад гаргаж гүвэх гэтэл хоёр өнцөгийг хулгана мэрчихсэн байлаа. Хайч авч тэгшлэх санаатай хай- чилж орхисон ЧИНЬ ХОёр СУРЛАГЫН ДЭВТЭР Ордны хаалган дээр: «Сурлагын дэвтэр 0Ол- сон хүн хэнд ч битгий буцааж өгөөрэй» гэсэн зарлал бичсэн байв, шинпипипипиийшиинийиншинтининииишииншинииииииининлиииииининишиииинииниишиниишинниншинишинзишиниииииииииииг Хэл ярианы соёлд харш зүйл иь этгээд чамин үг, ХАМГИЙН... С8Е110й ЯРЬЖ СУРААС! сивдал юм. оо! тэж эмээ бухимдсанаа, яаж аргалдагсан өөрөө мэд, хивс ямар ч гэсэн тэгшхэн байх ёстой гэв. Би ч дахин хайч аваад ажилдаа орлоо. Удалгүй эмээ ирж миний Хийсэн зүйлийг үзээд, - Одоо болжээ. Би ОЛОН ЭШТ ҮЗЭЛ -- Линкольн чиний на- сан дээр өөрийгөө тэжээ- дэг байсан юм гэж аав нь хүүдээ сургамжиллаа, Мэднээ, аав аа! ХҮҮХДИЙН ХОШИН ЯРИА Гэхдээ Линкольн таны ина- сан дээр ерөнхийлөгч бай- сан гэдэг гэж хүү нь хэл- жээ. зодооч Карл гудамжинд иг Монголчууд өрөг дээд: сээс уламжлал болон ир, сэн хэл ярианы соёлтой хүмүүс. Гэвч бидний үед энэ сайхан ов уламжлал мартагдаж байна, Ах зах хүний дэргэд этгээд | үг хэлэх, үзвэр үйлчилгээний тазйр чанга хашгирах, инээх, сул үг их оруулж эрих ив зохисгүй. Одоо жуулчлахаар явжээ, Тэд-. ний арав нь Герман, Франц хэлээр ярьдаггүй. 175 хүн герман, 83 хүн франц хэл мэддэг ажээ. Хэдэн жуулчин хоёр лээр ярьж чаддаг вэ? хэ- хүүхэдтэй зодолдоод гэр- тээ орж ирлээ, Хэсэг болгонд нэг мод байхаар бодож квадратыг мин дөрвөн хэсэгт хуваах вэ гэж айж. сандарсан эх нь ” асуухад, -- Пээх, наад нүүр амаа хараач. Бас тэгээд хоёр шүд чинь алга байх юм, Яагаа вэ хүү минь гийн хөвгүүд найз нөхдөө дуудахдаа «Битгий уг жаад байгаач дээ...», «Хи- чээл пллчихьл», Чулуун гэхийц оронд «Чука» хэ мээн ярих нь эвгүй сэт- гэгдэл төрүүлдэг. Сургуульд орсон хүүх дээс багш иь, -- Аав, ээжийг “инь хэн гэдэг вэ? гэхэд нэрийг болоогүй. Харин би шүдээ аваад халаасандаа хийчих- шинийишишииинишиниишишшишишинишиШи 11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111110)3111111111111)) 111111 - Нэг их сүйдтэй юм сэн юм гэж хүү Бь х Ё рнулжээ. з нь хагаслан хэлэх үзсг дэд олширч байгаа бь харамсалтай. Ардынтаа хэл ариллы ямдашгүй сайхан өгайг соёлтой хүмүүсийн сэтгэ- лээр хайрлаж ярдгаал! Сурагч М. БОЛОРТУН- ГАЛАГ (Сэлэнгэ. Тө вийц Ш 8 жил, Ттийа «Х») ээжийгээ ХАЙРЛАЖ ЯВААРАЙ Зарим хүүхэд ээжийгээ хайрлаж чаддаггүй юм уу даа, гэсэн бодол төрдөг боллоо. Ер нь ээжийнхээ ачийг яаж хариулдаг юм бол? Найз нар минь энэ Д. Нацагдоржийн нэрэм жит ААВЫН. УХААН (хай бодож байсан уу? Би зэжийнхээ ачийг ха. рнулж чадаагүй ч госэн хэрдээ л мэрийж, дүү на» раа асарч, зэждээ бага Ч гэсэн тус болохыг эрмэлэ. дэг байв. Ээжийгээ насан өөд болоход ямар их ха. рамсаж гутарч гуньж бай» сан гэгч. Тэр цагаас хойш ээжийнхээ ачийг хариулах» сан. дүү нараа хүнлэг арнун сэтгэлтэй сайн хүй болгон хүмүүжүүлэхсэн гэж Энэ үгийг хэлсэд Хү нийг би, амьдралынхаа туршид хүндэтгэнэ. Энэ үнэн үгийг сэтгэл» дэг шингээж, эгнэгт санаж явна Чамд байгаа сор, сай. хан бүх чанар ээжийн чинь үлдээсэн өв хөрөнгө юм шүү. Эхээс төрөлхийн муу хүн хэзээ ч төрдөггүй. Ха- рин амьдралын элдэв Ну» гачаанд энэрэнгүй сэтгэл дутаж эхийгээ үл хайрлах мэрийж явна. Гэтэл зариМ цэндэг хүйтэн сэтгэлтэн нэг хүүхэд ээжийнхээ үгэнд бий болдог. Ээжийгээ орохгүй хэдэрлэж байхыг хайрлахаас хүний ухаан хараад «Болиоч та Нар, эхєлдэг байх. Энэ ухаан хүн бүхэнд ганцхан ээж байдаг. “Эгйээ хайрлаж яваач» тэж хэлмээр санагд, даг, Зөвлөлтийн нэрт Зо- хиолч | Сергей Михалков «Хэрэв хүүхэд эхийгээ хайрлахгүй бол том болоод хэнийг Ч хайрлахгүй, эх орноо ч хайрлах сэтгэлгүй болно. Эхийгээ хайрлаж сураагүй бол энэ ертөнц дээр өөр хэнийг ч хайр» лахгүй болно» гэсэн үг байдгийг найз . нартаа сонсгохыг хүссэн юм. шагналт яруу найрагч 13. ДУЛМАА бүр нялх балчир наснаас эхэлдэг гэж би боддог. Хожимдохгүйн тулд эрт- нээс ээжийгээ хайрлах хэ» рэгтэй. Нөгөө талаар эх хүн үр хүүхэд биднгөсээ ямагт хайр халамж хүсдэг юм шүү. Үе тэнгийн охид. хөвгүүддээ «Ээжийгээ хайр- лаж яваарай»» гэж захья. Сурагч Б. УРАНЧИМЭГ (Нийслэлийн 24 дүгээр сургууль. 8-ын «Б») ҮГ, Д. ГОМБОЖАВ АЯ. Ц ПҮРЭНХҮҮ, ЭЭЖИЙН ТУХАЙ. БОДОЛ ТАЙВАН ДУУЛАЛТАЙ. өгүүлнэ. | Гурван голын сав нутгаар Тэргэл онгон Бурхан Гудайхгүй. тэргүүнээ Манант уулсын торгон галдунд өргөж явсан Фргилоос үүл сэмрэхийг Тэмүүжиний бага нас Эзэн Чингисийн харж тэ үлдсэн өлгий нутаг » Маргааш сейхан өдөр мцэл тулааны их Эртний түүхтэй УУ», 2, 4, болно гэж аавбаярлан ., талбарт монгол Орон. 4 мг оОВЦОЭНЫ өгүүлдэгсэн энхээт эрчүүлийн.мөр Хорол тооноор нь 3 . Эрхэс тэнгэрийн аашийг үлдсэн ? Бао? асгарсан 1, Элгэндээ нааж энгэртээ биз ээ хараад л мэддэг Хотол түмний минь с тэврэх гээд Үнэндээ ч би чинь зовоодог эрдэмтэй эрдмийн өргөө Ээж минь намайгаа төрүүлээ биз ээ Эртний мэргэдийн удам Хойчийн та нартаа өвлөн 9 Ч биз ээ Ээжийнхээ ачийг бишрэнэ, энгээрээн би үлдээх ЯУШаВ наа энгэртээ тэвэр хүү чинь бахархана. Хотойхгүй баян тансаг РХТҮУЛДЭаЖиМИНЫ Энэ л насандаа дуулна, “ай р. "Дээдсийн аугаа ухаанаас нутгаа. 2. Харж ЯВЛГп хайнаг 4. Өрлөг ээж минь зВудаЖ” Дээжилж явалгүй нг» Хөлд орохдоо гишгэсэн |. - эрэг 5 бизээ ЭЭЖ минь үлдвэ? шороо ТДэлхийн хөгжлөөс Хүн гэдгийг зарласан 25) Хараач хүүгээ, хайрла Өлмий дор тань сөгдье 3 їДэн, ховрох Энэ л нутгийн эзэн гэж Хан тэнгэр минь та бидэн Эгвөмөр таныхаа юэ лэваа үү эмгэнэл тэ Е /ӨӨНДҮҮ бунсэ, Элэг зүрхэнд Байдаг Хайртай ээжий минь шаг - Ё . та билээ Өнөд таныгаа энхрийлнэ, ЭХ ОРОН Алтан ургийн Улалижсай 3. Үрийнхээ төлөө зовдог хүү чинь Эзэн дээдэс өмгөөлөн Амьсгалахад таатайхан цэлгэр нутал 54:342-3 С БНХАУ-ын Өвөрмонголын “өө, засах Р” Эрдмийн ил Аав зэжийн голомтоо - ртөө засах орны хүүхдийн хаанин ээцан 5 ампд, МО ” бадраасан зохиолчдын нийгэмлэгийн тэргүүлэгч (дарга) Хасбарс манай Эх орны газар шороо " Ш2Р 215! Амьдрахад бахтайхан оронд зочилсон юм. Тэрбээр Өвөрмонголын Радио телевн- Эдүгээ бидэнд ихийг - монгол нутаг | Зийн хороонд ажил хийхийн зэрэгцээ хүүхдэд зориулсан шүлэг зохиол бичих,хүүхдийн уран зохиолын судалгаа хийх, өөрийн орны хүүхдийн зохиолчдын уран бүтээлийц хөдөл« нь ч суши хоолны гуанзны ур- мөрийг удирдан туслах үйл хэрэгт хүчин зүтгэж байна. Түү- дуур өнгөрөн байж, тэнд очсо- гэртээ суши хоол захиалж авч- руулаад иддэг болсон болохоор л ныг ойлгоход бэрх гэж тэр бод- лоо. Энэ худалдан авагч ямар ч байсан эгэл жирийн хүп биш дэг. Бурхан тэнгэр ч байж магад- гүй. Хэрэв тийм биш бол хувил- таацн хүн байх, Эсхүл Инари тзигэр ч байж магадгүй гэж бо- дов, Түүний Инари тэнгэр гэж бод- соны учир нь Сэнкичигийц эмээ зэж иь Иниари тэпгэрийц шүтлэг- тэн хүн байжээ. Эмэг ээж иь мөргөл үйлдэж, Инари тэнгэр зэмог эхийнх нь тэр гээд эхнэр нь инээлээ. А эхнэрийнхээ үгэнд өчүүхэн ч гомдсонгүй. -- Над шиг өр нимгэн, зүрх зориггүй хүн тийм дайллага мэ- тийн зүйлийг ч хялбархан хий- чихэж чадахгүй юм байна гэж хэлэв. 10 «Нөгөө худалдан авагч» Сэн- кичийн санаанаас гарахаа бай- жээ. Тэр нь эгэл жирийн хүн үү, эсхүл ид шидтэй хүн үү гэдэг нь одоо ямар ч ллгаагүй болов. ний бичсэн бүтээлээс толилуулья. ХАСБАРС ХҮСЛЭН Хүслэн гэж юу вэ? Хүүхэд ингэж гсуулаа Хүрэх учиртай сарьдаг гэж Хөгшин би хариуллаа Сарьдаг гэж юу вэ? : Сарвуутай юу? хөлтэй юү? Сониучирхаж хүүхэд Санааширч асуулаа -- Хүзүүтэй, толгойтой Сар шиг гэрэлтдэг Хүслэнгийн хүлэг Хүлээж байдаг Хүний сэтгэлд Бэлчээртэй байдаг, 4 -- Ямар сайхан юм бэ? -2 Яаж тэнд хүрэх вэ? Хүүхэд ингэж шулганан Хөгшин намайг шахамдуулна, -- Огторгуйгаар нисэхэд Кигүүргүй бол яах билээ Од гаригт хүрэхэд Эрдэмгүй бол яах билээ Хүн болоход Хүслэн чухаг Хүслэндээ хүрэхэд биед залран ирэхэд, эмэг эх нь биеэ салгалуулан чичрүүлж ха- чин мэргэ төлөг хийн хол болсон Гагцхүү түүнд оөрийн баярладаг байлаа. эрхгүй | Хүн хүний с Тэрээр суши хоолны гуанзны Хүслийн тэнгэр гэж Хариу би хошигнолоо үүэнн шүрэн яг таадаг байв. ,.гийхээс хэд дахин хэлүүлж. Хаана -арыл Бчнэй сөн р сэ махны БҮУээ2 эж ҮЗЭХЭД гуйлгуулсан ч гэлээ дахин тий-| Тэр чинь Чэври БЭ шэн : Эвийн нь шахаж нЭ23 2ёслсэй шээ очиж дайлуулах хүсэлгүй | Харагддаг юм уу? Зорьсон хүсэлдээ Яаг болов, Тэгж амтшин, дахин Да-| Сарьдаг чинь гэж Заавал хүрнэ. хин очих пь аймшигтай байлаа. Жаал хүү уйтгарласан үедээ ч, зовж шаналсан үедээ ч заа- Хүүхэд лавлан асууна. Тиймээс ч ер бусын шидтэй Хүзүүдэж суугаад шална хүн гэсэн бодол нь улам улам хүчтэй болж ирэв, вал «өпдөх худалдан авагчаа» 9 бодно. Тэгж: бодохын төдийд л далай, рсөн. Хүслэнгийн хүлгээ Ч Үргэлжлэл.Түрүүчнь261516:4 | д.ийд уйтгар гупиг өдөр хоног сэтгэл иь онгойдог болов. НӨЧЛУлэвн Ё3оЖ Одоохон барина гэнэ херксшээн ЭН өнгөрөхтэй хамт ул мөргүй алга . Хэзээ нэгэн цагт иогоо худал», Ажаад байвал хүслэн Туулшгүй өргөн Тэр суши хоолны гуанзны тухай болжээ, дан авагч гэнэт гарч ирээд са-| Алаг нүдэнд тодорно далай тийш 000 А бөлөн В шар бас х ярьж бай- Харин тэр Капдагийн нөгөөх наанд оромгүй баяр баясгалан 1 эрвэл Туяат оргилтой ! сая гэдгийг Сэнкичи яаж төсөө- дэлгүүрийп өмнүүр өнгөрөх бүр авчирна гэж тэр итгэж “| Хан оргилд нь хүрнэ. Хүслэнгийн уул өөд 1 Ж лөх вэ дээ: Тэр зөвхөн шэг Л хачин эвгүй сэтгэгдэл төрж, түү- НРЭ 2 | т- Юу гэнээ, ахаа гээд Бөмбөрөө дэлдэн. Ч зүйлийг тухайлбал гээр явж чадахаа байв. Түүгээр Жаал хүү «Нөгөө худалдан | Хүүхдийн нүд гэрэлтэнэ Н тан нарын яриаг ч зогсохгүй нөгөө суши хоолны авагч”-ийн үпэн мөнийг шалгах | Яасан сонин юм бэ? гээд д 4 дан авагч сонссон туапзанд Ч очих зүрх хүрэхээ Хүлцэж ядан сууна. -- Очиж болсон нь ОРсо этэтэстрртэр, шинжилсэн ЕЗ Энд яг л үлгэрт гардаг шиг юм болж байлаа. Хүүхдүүд «Том | Жерри хоёр» хэмээх алдарт хүү: хэлдэйн киног үзэцгээн элгээ хөштөл инэзэлдэнэ. Зарим нь цахим тооцоо- луур дээр элдэв сонирхол- ТОЙ тоглоом тоглох нь нэн сайхан. Тайзан дээр бол бүр ч гоё тээч. Хошин шог тоглолт болж, охинд хөвгүүд бүжиглэж, дуу дуулна. Сурсан нэг нь нөгөөдөө зааж өгөх гэж мэрийх нь нх. В.И. Лениний нэрэм- ЭЬент МПС-ын Төв Ордны дэргэдэх «Пионер» экипа- » ДУНДГОВЬ- РОо Д 4 мАРН эгдэг ТҮН! СҮХБААТАРЫН 4їөвВ Зөвлөлийн сонин жийнхны очсон газар бол- гон ийм их хөл хөдДөлгве4 болдог байна. Саяхан тэд нийслэлийн ес, 69 дү: гээр сургуулиар аялаад иржээ. Олон шинэ андууд- тай болж найз нөхөд нь «Пионер» экипажийнхныг дахин ирэхийг хүссэн ажээ. Пионер сурагчид та нар тус экнпажийг бүлгэмдээ урихыг хүсвэл «МПС-ын Төв Ордон. «Пионер» эки: пажийнханд» гэсэн хая- гаар хүсэлтээ тавьж болно шүү. Тэд та нарт тусла: хад бэлэн байгаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ШУДАРГА ҮЙЛСТЭН Ф ТСургадугаар ангийн дүү нар маань хичээлээ тараад гэртээ харьцгаав. Сургуулийн байрны зүг хоёр хүү Ххөг- жилтэй ярилцаж явтал емнө нь боодолтой юм хэвтэж Хха3- таэжллгтготттгстєхШОУЛБЫЭ рагдав. Тэр хоёр гайхан авч үзтэл 200 гаруй төгрөг бай- даа. Хоёр хөвгүүн олсон мөнгийг санал нэгтэй хэл азаачиж өгөв. Писнерийн үүргээ нэр төртэй биелүүлсэн шударга үйлс- тэн бол б-гийн «А» ангийн сурагч -С. Пунцагноров, Бямбалорж нар юм. Сурэтч УОАНГОО (Дэлгэрдогт сум. 8-ын «Б» анги) сэргийлэ- п, ӨВӨРХАНГАЙ Э -Манай сургуулийн ДОТУУР ДОТУУР БАЙРАНД байранд «Мэдээлэгч», «Оёдолчин», «Нэвтрүүлэгч», «Хөдөлмөрч» зэрэг бүлгүүд байгуулггдан ажлаа эхлээд байна, Манай «Мэдээлэгч» бүлэг зүйлийг шахан дотуур байранд байгаа саар зайлуулж, сайн зүйлийг дэлгэрүүлж”сонин “хэвлэлд мэдээлж, сургуулийнхаа-талархай, ”дохио. буланд бичик юм. БУЯНТАЙ ҮЙЛ Сутын товд урлагийн хэ- тул дэмий л улаан булан, түрүүнд сэт ирэхэд зөнынн 5 4-3 л угтдаг. Жүжигч: Эрэн өмссөн хувцас, барьсан ” хөгжмийн зэмсэг хичнээн гоё : харшилж гээч. Харин тэдний 1 үзнэ гэдэг элэг Эм, н хүүхдэд бол санашгүй 7 Элэг бүтэн хүүхдүүд ижий аасаа, эсвэл эгч “Үгээ үзмэрийн үнэ гу 4 авчихиа. Өнчин ороосон дэд тийм юм байхгүй клубын үүдээр оруулчих бо- лов уу гэж горьдон эргэлд- сээр сүүлдээ цөхрөнгөө барж урамгүйхэн буциа, Ээж, аав тинь байсаисан бол энэ хүүх: дүүд шиг урлагийн тоглолт, кино ший үзэх л байсан даа гэж бодохоос өөрийн эрхгүй иулимс нүд бүрхэн дотор ха- ранхуйлах үе бишгүй дээ нэг ириэ, Шинэ кино гарах бүр сэтгэлд иэг л уйтгартай бо- дол төрнө, Азтай, азгүйдээ хүрч өөртөө гомдоно, Ах зах Өмнөговь аймгийн Баяндалай сумын 10 жилийн сур-Ё гуулийн багш М. Хажидмаа шавь нарынхаа хамт, 2 Т. АЛГААГИЙН авсан гэрэл зураг Сурагч ОРХОН, ОТГОНСҮРЭН (Хархорин, 10 жил 9- анги) МАЛЧДАА БАЯРЛУУЛАВ аянхонгор аймгийн Өлзийт сумын 8 жилийн гууль дээр «Төл түмний үйлс» аян зохиож 850 гаруй пио- нер, сурагч хурганы уут, нэмнээ, угж 389, 82 эмийн сан бэлтгэж - малчин ах, эгч нартаа илгээв. Сурагч А. АДЬЯАСҮРЭН (Өлзийт сум, 8 жил. 8-ын 2 ЦУВАА ЗОХИОВ ы 49 -Зүүнхараа хотын 10 жилийн 1 дунд сургуулийн дэр- гэдэх пионерийн бүлгэмийн зөвлөл пионер сурагчдын дунд хоёрдогч түүхий эд цуглуулах цуваа зохиож бэхийн 448 ширхэг, малын яс 3500 нг, үхрийн эвэр 64 хос, дух- ны арьс 58 ширхэг, богийн эвэр 8 кг, техникийн тос 40 кг-ийг цуглуулан худалдаа бэлтгэлийн трестэд «тушаалаа. «Г», Т7-гийн «Б» БАЯНХОНГОР, ийн «Б» анги) (59:31:11 186) Энэ цуваанд 1-ийн «Гэ», 8-ын «А» ангийн пионер сурагчид бусдыгаа хошуучиллаа. хүний өвөр лүүгээ хийх гар харан арав таван мөнгө өгчих юм шиг горьдоно. Өнчин хүүд дөнгө хаанаас олдох билээ дээ. Аймаг, төвийн алдартай жүжигчид алга нижигнүүлэн таших үзэгчдээс авах орло- тоо л бодохоос биш аав ээж- гүй үлдсэн өнчин хүүхдийн тухай огтоос төсөөлөхгүй. Харин ч хаалга үүдээр нь шагайвал хардаж сэрдэн тэн- дээс бушуухан зайлуулна. Цаана нь гэнэхэн цайлган сэтгэл хичнээн их шаналан хувь заяандаа гомдсоныг тэд анзаарах ч үгүй. . Тайзан дээр бол тэд өнчин хүүгийн дүрд өр өвдмөөр тоглоно, Жүжигчид ер нь өө” рийнХөө тоглодог дүр шиг нь хүүхэд цөөнгүй байгаа гэд», гийг мэддэг болов уу? Хэр- вээ мэддэг бол тийм хүүх: дийг тоглолтондоо үнэгүй оруулахсан болов уу гэж бо- догдоно, Гэвч ийм өгөөмөр сэтгэлтэй хүн ховор ажээ. Кино механикчид бол бүр ч хэцүү, үзвэрийн пиуг хам- гаас чанд таслан авч оруу: лаад хаалгаа дангинатал түг жинэ, Харанхуй дунд сүүтэг- "шөнө өөримиииийй өс... 9.2 бУАр6 037 туе х 2 ндиАГ анЖЛ сур сав «Г»,/Ттийн «Дэ», 10-ын Багш З. БАТАА ЇЙ “нэн сүүдэр шийгээ гаргаж эхэлнэ. Үүдэн дээр үлдсэн өнчин хүүг тэр цааш нь түл- хэхээс биш нааш оруулахгүй. Тэдэнд мөнгө чухлаас биш элэг э хүүгийн сэт- гэл юу ч биш байдаг. Дэлгэцнээ гарах ядуу зү- дүү амьдрал, явган нүцгэн хүмүүс, өнчин өрөөсөн нялхас механикчийн сэтгэл зүрхийг хөндөх авч дэргэдээ байгаа бүхэл бүтэн хүнийг тэд аю заарахгүй. Олон хүүхдээс ганцаараа орох мөнгөгүй үлдээд уйлж байгаа өнчин амьтныг яавч зүгээр оруулахгүй. Гагцхүү үзвэрийн орлого л толгойд нь эргэлдэнэ. Өнчин хүүхэд үзвэр тар- магц үзсэн нөхдөөсөө шимтэн асууна. Тэр тоолонд өөрөө л ороод үзчихсэн мэт баясан саяхан уйлж сууснаа ор тас мартсан харагдана. 2Күжигч- дийг унаанд нь суулгаж замд үдэн араас нь дагаж гүйнэ. Гар даллан торойн хоцорно. Энэ 6 Т. Пүрэв дорж гуай гярхай ажжээ, Тэгээд Завхан аймгийнхаа Алдархан сумын нам, захир- гааны байгууллагад шиноне- гээчүүлЛүРД-22 г дугаар г захидал, ! асуулгын “отэрэл зураг хүлээн а ! 200 гаруйг нийтэлж 22 ШХЄЧТТЫУ ХЭАВЛЧГТҮҮҮГЕЯ ЗгйЭГГЛлЭэШсуЛЛЛа шийнэлилхиниййнаййлмиал тэвсэРЭЖ27ТЭ. 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ м8(2773) | | 1990 оны гуравдугаар Ї сарын 10. | | | ! | | 1 | ! | 1 ЇЇ САРД 650 ЗАХИДАЛ 1 «ИПнонерийн үнэн» сай нины газар энэ оны хоё сард уншигч идэвхтэн бичигчдээс 65 мэдээ материа хүсэлт, асуулт, уралдаа харну. гар 6 гаруй захидал, хөгжөөнтэ яриа, шүлэг, мэдээ, үгийн сүлжээнд сониноор да жуулан тоймоор хариулж 65 захидалд амаар, 05» гээр хариу өглөө. 57 ї МПБ-ын 65 жилийн ой зориулан уншигч пионе сурагчдын дунд зарласа! «Хамгийн...» ирүүлсэн материал, үлдд сэн 135 нь шүлэг, өгүүл тэг, орчуулга," асуулгай “гийн сүлжээ, таавар, бодё логын хариу асуулт, хү сэлт, танилцах хаяг байнай Уншигч хүүхдүүд сони ныхоо «Баярлалаа» клуб «Найз», «Чиний асуултын хариу», «Хүүхдийн Зо хиолын өргөө» | булан «Спорт-чиний п асуулга, чөлөөт цагийн буй ланг ихэд сонирхон хам гийн олон захидал ирүүл лээ. (Цаашид гоо сайхный сэдвээр сонирхолтойй асуулт, хүсэлт, пионерийн бүлгэм, бүлэгт гарч буйй шинэчлэлт, өөрчлөлтийн їл дал, мэдээ, сурвалжлагай нрүүлн9 гэдэгт. итгэж Зайна. УТРА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН 5 ? БЛБЛТТҮД рийн ахлах удирдагчийн ху внаэ-өрж өнчин, өрөөсөн хүү. дийг аливаа үзвэрт үнэ төлСэргүй оруулахыг хүсчээ, Алдархан сумын сургууль гэхэд л.68 тийм хүүхэдтэй ажээ. Сум нэгдлийн нам, за» хнргаа энэ асуудлыг авч хэ- лэлцээд шпнонерийн ахлах удирдагч Т. Пүрэвдоржийн хүсэлтийг ёсоор болгож (68 хүүхдэд үзвэр үнэ төлбөргүй хоёр нь уйлсан гэдэг. Харин аймгийн киноныхны өнөөх л мөнгө гэдэг нь дахин сэргэ- сэн сонсогдов. Гэвч буянтай үйл бүтэх биз ээ. үзүүлэх тусламжийн НДЫыГ бүлгэмийн зөвлөлдөө байгуу" лах саналыг сумынхаа олон түмэнд тавьжээ. Энэ асууд- лыг одоохондоо шийдээгүй л байлаа. Бодвол хаврын тэргүүн сард багтаан бас нэгэн буян болох байх гэж өнчин хүүх дүүд ярьж билээ, 4 Тэр сайхан үйлс бүтэх бол- тугай, Т. НЯМАА : 4 | УНШИГЧДЫН ХҮСЭЛТЭЭР ммжэн : Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБын Төв Зөвлө- лийн тэргүүлэгч гишүүн Б. Батбаатарын тухай ний- тэлж өгнө үү? гэж Ховд аймгийн төвийн 8 жилийн 1 сургуулийн багш, сурагчид, Булган хотын 10 жи- хийн 1 сургуулийн хэсэг пионер сурагч х сурвалжлагч Д. Дашимөнх Өсвөрийн ЧҮҮЛЧҮҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮ сүх бүҮҮсүүүүүүүү Ч уүүүүНҮҮҮҮүҮй үй ин ийг Сүү рН ҮүҮҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮҮҮТҮҮҮҮГТТТҮТҮТ ТҮҮТҮҮТҮ1111111111111117111111173111111111117) сэн юм. «Пионерийн үнэн» сонины захиалгаар нийслэлийн 36 дугаар сур" гуулийн 9-ийн «А» ангийн сурагч Б, Батбаатартай хийсэн ярилцлагыг нийтэлж байна. -- Өөрийнхөө талаар Евайз нартаа товч ярихгүй ЕЭ 3 | .2 -- Би 1973 оны ёсдү- гээр сарын 29-нд төрсөн. пи дахь хүүхэд. 1981 «онд Б нийслэлийн Ажилчны райо- ны 52 дугаар сургуулийн 1 ангид элсэн орсон, Одоо 36 дугаар сургуульд сурч байна, Есөн ЖИЛ эвлэл, пионерийн сонгууль хү- лээж байна. Пионер байх Е хугацаандаа бүлгийн дар- зөвлөлийн гишүүн, бүлгэмийн зөвлө- Шин Ё лийн дарга байсан. 1988 Ё онд МПБ-ын Төв Зөвлө- Б лийн тэргүүлэгч гишүү- сонгогдсон. «Зал- гамжлагч» УЇ чуулган, Б.ДЗО-ны ХЇН их наадмын “- Тэргүүхэгч гишүү- ний хувьд пнонерүүдийн савал хүсэлтийг Төв Зөв- 8 гээд үзүүлж харуулах зүйл ВБ одоохондоо алга. Надад Б тодорхой ажил хариуцуул- даггүй. Энэ нь ч зөв байх. : лдаж ажиллана. цайг: Тэр холбоонд хэд “сутын 8 жилийн - жийн үйлчлэх Х9, багш Р. тиарлмөрийн бригад тай- ТГТЦМ 2, бри Бгэиэл сургуулийн б-гийн «А» ан- ги гэхэд 80, 51 дүгээр сургуулийн бгийн «Л» ангиудтай уралдана гэсэн үг Мөн бүлгэмийг пионе- рүүдийн хүсэл сонирхлын дагуу хоёр хэсэгт хувааж уралдааны хэлбэртэй ажил зохиож байна. Өрсөлдөөн дундаас л тодорхой үр дүн гардаг болохоор энэ ажил ашигтай болох болов уу -- Юуны ,өмнө.. хамт олны итгэл гэж би боддог. Өөрийгөө шилдэг тэргүү- ний хүүхэд гэж хэлж Ча- дахгүй. Надаас ч илүү авь- яастай хүүхэд олон байгаа шүү дээ. Чуулганы өмнө Даваасүрэн, Ганбилэг гээд бидний хэдэн хүүхдийн нэ- рийг тэргүүлэгчээр дэв- шүүлсэн байсан. Дараа нь Даваасүрэн, бид хоёр чуул ганы хурлын ажиллагаа, хүндэтгэлийн шугам жат- саал удирдсан. Чуулган дзэр намайг тэргүүлэгчээр --ц Ерөөсөө л айсан, Энэ олон хүүхдүүдийн ит- гэл, найдварыг биелүүлж чадах болов уу? Үгүй юү? гэдэгт би маш их эргэлзЗ- сэн. Тэргүүлэгчдийн анх- ны хурал дээр цөрэл 1» уулаад суугаад байлаа. Юу ч ярих билээ, Анхны үеэ бодвол одоо Овоо ширч, аливаа асуудалд ча- дахаараа оролцож байна. Өөрөөр хэлбэл юмны наа- на цааныг ойлгож эхэлсэн гэх й - ЁА9--2 чөлөөт цаг их “ТМИАН, ҮЗЭСГЭЛЭН, ХУДАЛДАА. гасан нь үзэмжтэй | бол- гардаг уу? Чөлөөт цагаа яаж өнгөрүүлдэг вэ? -- Мөлөөт цаг тун ба- га, Долоо хоногийн дөр- вөн өдөр нь секцтэй, үлд- сэн хоёр өдөр нь бүлэг, бүлгэмийн ажилд оролц- дог. Тэр бүү хэл иям га- ригт ч амрах зав бага гар- на, Хичээл давтах, гэр ор- ныхоо ажилд туслахаас өг- сүүлээд хийх ажил их. Чөлөөт цаг гарвал ихэвч лэн гитар бариад л суудаг. Дуу дуулах, гитар тоглох дуртай, -- Спортоор хичээллэ- дэг үү? -- Спортод дуртай. Буудлагын спортоор хи- чзэллэдэг. -- Сургууль, бүлгэмдээ ямар сонгуультай вэ? -- Би сурагчдын зөв- лөл, бүлгэмийн зөвлөлийн Сонгуульт- нууд наад зах нь хичээлээс их чөлөөлөгддөг. Ажил хийх гэж их гүйнэ. Суу- гаагүй хичээлээ нөхөж авах гэж зовно, зарим үед хичээлээ ч давтаж амжих- гүй. Гэхдээ сайхан, (Яа- гаад гэвэл ажил хийж түү- нийхээ үр дүнг үзэх шиг сайхан зүйл байдаггүй дийлон сайн биш байгаа, Сонгуультнууд гэж лэг иймэрхүү байж л байдаг гэсэн бодолтой пионерүүд олширч байгаад л би их эмзэглэдэг. Сонгуультны нэр хүндийг дээшлүүлэх талаар бүлгэмүүд дорви- той арга хэмжээ аваасай гэж бодож байна. -- Сонгуультны хувьд олон хүний өМнө ярих шаардлага их гардаг байх. Олон хүүхдийн өмнө ярих хэцүү юу? - Хүний өмнө худал ярих хэцүү. Харин үнэн ярих төдийлөн хэцүү биш. Би хувьдаа ярих дадлагад суралцаж байгаа. Бодсо- ноо их уран чадмаг биш Ч гэсэн товч, тодорхой, зөв илэрхийлж чадна байх гэж найддаг. - Ямар сурдаг вэ? -- Онц - Чи хүний ямар зан чанарыг үзэн яддаг вэ? -- Биеэ тоосон. -- Хүний ямар зан ч2- нар таалагддаг вэ? - Юмыг бодож ярь- даг. Дөлгөөхөн зан. -- Чамд олон хүүхэд: тэй хамтарч ажиллах шаардлага байнга гардаг байх. Тэр болгонд учир зүйгээ амархан ололцдог уу? -- Мэдэхгүй юм. Чад- даггүй байх. Нэлээн дад- «Би жирийн л нэг жаал» ажиглагддаг юм л даа. Сайн ажилладаг сонгууль- тан олон байдаг. Гэтэл тэднийг бага шагнаж урам- -- Энэ үнэн. Одоогоор пионерийн байгууллага маань санхүүгийн талаар төдийлөн бие дааж чадаа- гүй байна, Ийм ч учраас бүлэг, бүлгэмүүд өөрийн данстай болцгоож байгаа шүү дээ./Ажиллаад ажил- лаад ямар ч шагнал урам- шилгүй сонгуультнууд олон байдаг «нь харамсмаар... Гэхдээ. -Энд: . пионерийн удирдагчаас шалтгаалдаг. зүйл бий. Сургуулийнхаа захиргаа, бүлгэмийнхээ хэр бололцоонд тодорхой урамшил шагнал өгч бол- “оно. Тэр дундаа түүнийгээ “охамт олных нь дэргэд хүн- “дэттэлтэйгээр гардуулбал сонгуультан маань ёстой их баярлана. Бид чинь жи- житхэн юманд урамшдаг улс. 2 ХУР Харин энэ дашрамд нэг бодож явдаг “хэлэ- хэд өнөөдөр бидний дунд сонгуультны нэр хүнд тө- 111111171111 Онэхмэдд | суралцаж хүүхдийн оймс, ЗиДОНИВ ын олон зүйлийг нэхэж, хат” тг хасыг -. 4 3 тЛЧ й БЭ бэ лага, туршлага . хэрэгтэй, Ер нь хүний арашшннт мэдэхийн тулд өөрөө до- Тор нь орж ажиллаж чад- даг байх хэрэгтэй гэж боддог. Би хүүхэд бүрийн зан араншинд тааруулж харилцахыг л хичээдэг. -- Ямар мэргэжилтэй болох вэ? -- Эвлэл, пионерийн ажилтан. Ер нь хүүхдүүд- тэй л ажиллах хүсэлтэй. Баяртогтох гэдэг. Тэр бас сонгуультан. Бид хоёр цуг ажиллаж байсан. Одоо бол дотно найзууд. Харин, би найзыгаа нэлээн их уур- луулдаг. Гэхдээ дороо л эвлэрцгээдэг. Чиний -- хамгийн хайртай -зохиолч, унших з--2 Хүүхдийн зохиолч НЭЭс-оардтргй хит ном “гэвэл . Горькийн «Эх» роман, “22г- Зөрнк гэдгийг | чи тэж ““хүрэ- охийн тулд нөхцөл байд- лыг зөв. үнэлж тэмцэж чаддаг зоригийг Жинхэнэ өв сангаас сурч, авьяас билгээ то! Ш! зориг гэж санадаг, Ё - Багшдаа их Зэм- 85 лүүлдэг үү? В -- Зэмлүүлэлгүй яахав, 8 Хичээлээ бүрэн хийж 8 ирээгүй байвал зэмлэдэг. -- Дүүтэй юу? 5 -- Хоёр дүүтэй. Нэг 8 нь 836 дугаар сургуулийн 8 4-ийн «Б» ангид, нөгөө нь 7-гийн «Б» ангид сурдаг, Мягмарсүрэн, Ганбаатар. Тэд миний хамгийн дотны туслагчид, -- Харин чи дүү нар: таа тусалдаг уу? - Би гол төлөв Ххи- чээлд нь тусалдаг. Харин эрэгтэй дүүдээ юмыг хайр- лаж хүндэтгэх, томанд хү- лээцтэй хандаж сурахад нь нөлөөлсөн байж ма- гадгүй. Бид нар бүгд том ахыгаа л дуурнаж, | түү- нээс суралцахыг | боддог, эрхэмлэдэг. Э - Өөрчлөлт шинэчлэл- 5 тийг өөрөөсөө эхлэх |Х3- эй тэж ярьж | байна. ин хэрхэн өөрчлөгдөж байна вэ? - Өөрийгөө өөрчлө. хийн тулд хамгийн эх лээд зан байдалдаа дДүг нэлт хийж байна. Юмыг бодолгүй хэлэх явдал бай- сан. Үүнээс салах гзж оролдсон. Гол нь санаанд орсноо ярих биш, юу хэлж буйгаа сайн бодож, цэгнэх шаардлага тавьдаг. -- Гэнэт нэг өдөр чи хүссэн бүхнээ хийж чад даг ид шидтэн болчихвол яах вэ? - Юуны өмнө энх тайвны дэлхий бүтээнэ. Хүмүүс бие биетэйгээ эел- дэг харьцдаг, ойлгодот, хэзээ ч уурладаггүй бол- гоно. - Чи эвлзлд хэрхэн злссэн бэ? - Би МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурлын дараа элссэн. Өөрийгөө жинхэнэ сана- лаараа элссэн гэж боддог. Хоёр сар бэлдсэн, Эвлэлд элсээд ёстой их “баярла- сан. -- Хэнийг биширч, юуг шүтдэг вэ? - ЭРобинзон Крузог их биширдэг. Түүн шнг ажилч хүн үгүй Финз дээ. Хө- дөлмөрийг шүтдэг. Хамгийн м ю 23 3 хүн чинь хэн бэ? - Ээж. Ээж маань на- майг их аашилдаг, Хал нь таднаа, хайр нь дотроо гэж байдаг. Тийм ч Уч раас би ээждээ хайртай, - Чамтай ми ээн Ч ашэртгэй “үржиж циаглциинчдг дэл төрсөн бэ? - Өмнө нь ярилцлага өгч үзээгүй болохоор ба- тагүй сандарлаа, Ярилц- лага өг?х ч хэцүү юм аа. Дараагийн асуулт нь ЮУ байдаг бол гэж түгших юм. шигчдад мээр байна вэ? -- Найз нартаа үнэнч зпударга, энэрэнгүй Хү “жҮфЛЛР сайхан. ча С. ЭНДГЭРЭЛ, : мат (Бул- тан, 1 10 жил) Чуе “БААТАРЧУУД, СОНИНД ч дээшилж байна. Бид «Хэн олон ном унших вэ?» уралдаан өрнүүлж хүүхэд бүр тэмдэглэл хөтөлдөг болов. Хөвсгөл, Могойн го- сААтаРЧУУД | (7 мастай дын бага «сургууль 2ын «А» АНГИЙН- пионер мэс : : Абьяастнууд Би дүү Д. Бямбахүү- 2 гээрээ бахархаж явдаг. цуглараа Тэр зургаан бэлтгэл бүлгийг дүүрР 9ал гээд хоёрдугаар ангид 97 дэвшин суралцаж байна. 2-ын «Вэ» ангийн баа- ХОШУУЧ- тарчуудыг авьяаслаг гийн Өлгий сумын сур- Х гуүлийн Эзэн «Бэ» ан- Зовсолоос аргагүй. Ёс тид онц» “Суралдаж Сайна. ДАВААБУЯН. гишүүн ах эгч нартаа Знйхэх УААж тех ковцертоо үзүүлсэнд бид | ниєттэ) их баярлалаа й Сурагч Д.БАЯР- Ном бидэнд жаргал | (Геөв Алтай. Алтай хот, Ї эрван жил 9-ийн тусалсан «Г» анги) Манай ангид (ном Сүхбаатарын унших дургүй хүүхэд байхгүй. Учир Нь бүгд мүзейд зөв, цэвэр сайхан бич- : дэг болж. ярих чадвар Т1Канжныхаа төрсөн АНДАШГҮЙ Гудамжаар тэнэдэт Ханзархай болчихсон байдаг юм. Дэмий тэнзлэг жаалын “фушЛэвтрийт харахад андашгүй Тавьсан Лүн НЬ Тахир гурав байдаг юм. ЗАХИДАЛ ИРЛЭЭ өдөр музейд нь «Пио- нерь гэдэг эрхэм хүн- дэт нэрийг хүлээж ав- лаа. Д. Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, дурсгалын зураг ава хуулсан энэ сайхан ме чийг бид хэззэ ч маг тахгүй. Сурагч Б. СҮХБАА- ТАР (Сүхбаатар. Сүх- баатар сум. 2-ын «Вь анги) Дээлээ: өмсөөд Баатарчууд бид «бям- ба» таригийг тэсч ядан хүлээдэг. «Ардын уламжлалт зан занш- наас суралцья» хичээл хийдэг юм. /Энэ өдөр монгол дээлээ “өмсөн өндөр настан Фбуурлуу- даа урин авчирч Хө9- лөгт, хөдөлгөөнт, онь сон тоглоомдОр тоглон наадах сайхан байдаг. 12 жил, гарын 5 ху- руү нэрлэх гээд олон зүйлийг мэддэг боллоо. Сурагч Ч. МӨНХ- БАТ (Өмнөговь. Ман- дал-Овоо сум. 8 жил. 2-ын «Б» анги) Нохойноос айгаад гүйж яваа хүүд аль нүүр нь таарах вэ? Хайчилж нааж үзээрэй! Зургийг С.БОЛД (84 дүгээр сургууль) МАНАЙ АНХААРУУЛГА Цахилгаан залгуурт тар хүрч болохгүй шүү! Цахилгааны залгуур нь (разетка) гадуураа жижигхэн хайрцган бүрхэвчтэй, хоёроос турван нүхтэй Сайдаг. Дуу хураагч, телевизорын зал- гуурыг түүнд залгахад гүйдэл үүсдэг байна. За- рим хүүхэд үүнийг сонирхон уг залгуурт гГ8- раа хүргэх явдал бий Ингэж болохгүй. Залгуу- раар цахилгаан гүйдэл үүсдэг учир гар хүрүүт тог цохиж амь насаа алдахад хүрдгийг санаж .. РЭНЦЭНХАНД Хурдан хэл Хурц хэллэгтэй болно Яаруу хэл Яруу хэллэгтэй болно | Ноа, бутарна Булгийн ус “Бургилна Буурал морь Тургилна Буурал морь Үргэнэ Тургина Овон товон хөвөнг НБ Сэвэн гөвөн аваарай : Талын булаг Оргилно Уулын булаг Бургилна Далайн ус Долгилно Далайн гахай Залгилна Т.ЖАМЬЯНСҮРЭН ХАМГИЙН. ХАМГИЙН ХАМГИЙН... "Хашгийн цөөхөн үсэгтэй гуулна төгсөөд 2 жилийн хамгийн өргөн хэрэглэгд- цагаан толгой Фини ба дараа алдарт Кембриджийн дэгт нь хятад хэл ордог Итали улсад байдагаж.Эд- их сургуулийн диплом ажээ. Одоо энэ хэлзэр 700 гээр нь ердөө л 21 үсгээс өвөртлөн англн хэл заах сая, энэтхэг (хянди, 716454 /От їёгух? оо» 3 Энэ - туунд, тээр эмэгтэйд биш (Энэ туунийх дшш. 2 7о8е гэйзг уйл уг ямар ямар угуйсгэсэн. | ! 8 6::27-22-02-2001022 жихиээнгэс (8. чг8 ЕЕС", 10 22с3н Зохил 90011 УдиатЁ поё - уди агео ТВ ал анд, Чэ 30хиа таних. Энэ танд-ирсэн Яв 8 ЛОЁ ИР Ч? таних, Энэ. 5ВР /8 прЁ-- БН (571 Захиа) ЇР /єпрЁ-/Ё ї507Ї» Ие агрпрЁ-ууР атёлт 9ри пгё 70Ё- уби Одтёпї 7вёу агё то8 5 Тлёц атет, Жишээлбэл: 2 0и8н 17т Ё07 “Биг Силббин. 5т бо 5у/ма.би Силобия диш (7 4 | | 71 БААТАРЧУУД Тэнгэр шаг цэнхэр өнгөтэй Уул шиг дүнхгэр ачаатай Том тэргийг ах барьдаг Тоглоомын тэргийг би барьдаг Тоостой замаар явдаг мөртлөө Ахын тэрэг цэвэрхэн байдаг Бартаат замаар давхидаг байтлаа Ачаа бараа нь тэгшхэн байдаг Чухам учрыг Нь ахаас асууж Чухал зүйлийг нь мэдэж авья Алсдгаа би жолооч болно Ахын тэргийг өвлөж барина прээд, -- Би муурандаа сүү завьж өгсөн чинь «мяу» гзэд байх юм. Хүний хэлээр тэр нь юу гэсэн үг вэ? гэж асуув. Ээж нь, -- Баярлалза гэсэн үг гэхэд, -- Тэгвэл «зүгээр, зүгээр» гэхийг яаж хэлдэг юм бэ гэж охин шалгаав. -Ф- Ленаг дүүтэйгээ гадаа тотлоол орж ирэхэд ээж нь, -- Манайд зочин ирсэн ягүү, чимээгтй байгаарай гэхэд, -- Тэгээд тэд чинь ун- -аж байгаа юм уу? гэж Лена асуут. ат рч Аав намайг ном авгэж Арван төгрөг өгсөн юм Улаан аравтын дэвсгэр дээрх Улсын сүлдийн хажуу талд Сүх жанжин харж л байна Өвөөгийн өгсөн туузыг Өөрөө үсэндээ цэцэглэдэг Өнгөлөгхөн булцгар нүүрээ н Е7ЭЭЕС с стрээт -----2 4990 ОНЫ ГУРАВДУГААР С гэрэл: БОЛНО Санаж явлаа Сүлд хийморь нь хамт л байна Номын дэлгүүрт очих замдаа Сүх жанжнаа бодож ” явлаа Номоо аваад буцах замдга Сүү шиг ачийг нь сана явлаа. Өдөрт хэд угаадаг Аавын хайртай охин Аргагүй л цэвэрч болн» доо. Эмээгийн заасан ажлыг Эвтэйхэн гэгч нь Ё хийдэг Эвлүүлж өрдөг » төглоомсо Эмхтэйхэн байранд нь тавьдаг Ээжийн энхрий охин Эвсэг нямбай болно до- | Багш М. ДАШТОГООС (83 дугаар сургууль: «БААТАРЧУУД» ҮЗЭСГЭЛЭНГИЙН ТАНХИМААС улаа с05-745Х «ХУРГАЧИН» г-т, “Сурагч Ө.БАТБОЛОР(Дундговь. Мандалговь. Ү арван жил. 1 анги) -Ф- - Ээж. ээ!. Өнөөдөр ма- найд ирсэн зочинд би тус болсон шүү. Яаж? -- Ноён Дануттийн суух сандал дээр ах тавтай ха- даас босгоод сэмхэн тавь- чихсан юм. -- Тэгээд чи яав? г- Яг суух гэхэд нь би сандлыг нь авчихсан. , -- Илбэчин үзэгчдийн тгч- химаас нэг хүүхэд гаргаж ирээд, -- Чи энэ хүмүүст н"- майг анх удаа харж бай. гаагаа хэлээд өг дөө тэхол Ф ХҮР тогье, яав аа гэв. Орос хэлнээс овчуулс Ч Б.ГОНГОР (нийс- лэлийн 24 дүгээр “гууль). Ё йг -- Онц сурдаг хүүхдүүд | зургаа авахуулаарай гэвэл (миний (таана хэсэг охид хөвгүүд өмнөх ширээний ирэн зогслоо. -- Ийм олон хүүхэд онц АРЫН 140. мө2 | БААТАРЧУУД сурдаг ямар сайн анги вэ? гэвэл, г- Ах аа, та дараа ирж дахин зураг аваарай, Тэг- вэл бид -энэнээс ч олон болсон байна. Эхнээсээ л онц сурвал сайн хүн болно гэж манай багш хэлсэн гээд тэд инээж Нийслэлийн 76 : дугаар сургуулийнї-ийн «Е» ангид онц сурдаг баатарчууд маш олон бий. Гэрэл зургийг Д.ЭНХТӨР Авьяаслаг хүүхдүүд Цэлэг мэг зшэмцгэр харагдах өхнд хөвгүү- дийг харсан хэн боловч сэтгэл хөдлөхөөс арга: гүй. Тэд дуулж хуур- тан хөлөгт хөдөлгөөнт тоглоомоор наадна. Дуу шүлгийн уралдаан, онь- сон тоглоомын тэмцээн явуулж хэн юу чадда- БААЗНЧУудшнн Сан. Хамгийн “Шинийн нэгний өм- нөхөн байсан болохоор хүн “бүр баяртаа бэлт- гэн хөл хөөрдөг болно. Одбаяр хүү сургуулийн сэл зам дээр бөөн мөн- гө байгааг харжээ, Хэн хаясан юм бол гээд ойр хавиа хартал хэн ч бай- х: - Өнөөдөр манай сур гаараа өрсөлдөнө. Эцэг эхчүүд нь хүртэл өөрс- дийн хийсэн төрөл бү- рийн амтат зуушны дээ: жийг авчирсан ажээ. Энэ охид хөвгүүдийг цэцэрлэгийн .хүүхдүүд гэж битгий бодоорой. Тэд нийслэлийн 15 ду гаар сургуулийн 1-ийн «В» ангийн 7 настай баатарчууд юм. Аав зэж, ах эгчээ. урьж гуулийн багш, дын цалин бууж байсан. Тэдний нэг нь л хаяс наас зайлахгүй гэж бод- сон Одбаяр гүйсээр ан- хашаанаас-гарч явж бай” гийнхаа багшид очиж ол- 1700 төгрөгөө хаячи- хаад харамсаж явсан багш нь баярлаж ан- гийн хамт олон нь Од 16 /8т1 Ёот Вт // ДУРэМм “90 агёг шии3эны: 170 Д, СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ УЛСЫН ХЭВЛЭЛИЙН КОМБИНАТАД | ХЭВЛЭВ, “Линз /8 7от уди ./08 /2 Эр | 8ёор 78! /вёвр/й/ Зогс! Байг! б0 жар 1рөр Ш8Уү7) 9 “7” т,йнгли хэлэнд асуас дий. ””гчголоор Энэ нь Хэн? Хэн дэ? гэсэн уг. ате уоц? 7а(чи) хэн дэ? Уунд /5:76 2 Эн, ) эрэгтэй 7 1 :“Мво /5 5ве? Энэ(тэр) Змэггтэс) хэн бэ? уУвд 5 ё752 Энэ хэн г ЦАВ -тгэн 8 М005 ӨР 2. Жунцф нэр асуухад УИдба Мөн МО атё уди? гэж ас Хариулахдаа 1їт... “8-Р хичээл шинз ҮГ, ХЭЛЛЭГ. ч | ёсёоа 72227 608 ь | //до агё уди? /би:а:уи-/ 7(ча) хэн дэ? | 76 752 Тог уди! їгп8 ТЭ:21:1383 Захиа Э (77. хэн 25 ажилч- таны (танд ирсэн! Захиа диш. 8 /208 Тэ:58| Энэ тэр эмэгтэйн (тэр эмэгтэйд) црсэн захиа биш. АЯНЗ ойни(танд иосэн) ан утгатай удагате? ( хээраэсэл хэлнэ) 32 : 5 806. Үр ёлё Кара олно ё «Бидний нэг эдөр» өдөрлөг зохиож байгаа нь энэ. (Оюунтуяагийн аав Рэнцэнсамбуу гуай гэр бүлээрээ тамирчин болсон тухай ярьсан нь өдөрлөгийг улам ч С6 нирхолтой болгожээ. Онц сурдаг, сайхан дуулдаг, шүлэг уншдаг гээд олон тэргүүний хүүхдүүд энэ ангид бий Н. ХАЖИДСҮРЭН сайхан чанар баяр хүүд илэрхийлжээ. Б. Одбаяр нийслэ ныг ийггэнь эс 4! гид онц дүнтэй сурдаг. Пионерийн ахлах удирдагч талархал и/ро7 гэдэг уг? -жэн дэ? : - гэдэг. хэв сэсийннь нг эчиөэыг--- ч : КОСОЭУ» ч 7, ЭР”? Ф. / ”, 4вдахьжилдээ | Х- к) 52 : -65, Жо. М20 (2214), | ж 2 1 ын ын. 2 1990 оны гуравдугаар хүс “ТУЭ 5 5, йлэ.Г | сарын 17. 7 | 1 225 БЯМБА 8, мжит » Н ТӨВ ЗӨВЛӨЛМЙН сонин : уларууллч шин хий эилхийлж 5 Үнэ 10 төнгө УЛС ОРНЫ АМЬДРАЛД БИЙ БОЛСОН БОДИТ БАЙДАЛ НЬ ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫГ ӨӨРЧЛӨН ШИНЭЧ- ЛЭХ ОЛОН ШИНЭ САНААГ ДЭВШҮҮЛЭН ГАРГАЖ ИР- ЛЭЭ. ПМОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫГ ӨӨРЧЛӨН ШИНЭЧ- ЛЭХ ТАЛААР ПМОРр СУРАГЧИД, ПМОНЕРИЙН АЖИЛ- хиаг 2» хннх шРҮС д.2 : ТАН, БАГШ, СУРГАН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧДЭЭС иРҮҮЛ-, Ї СЭН САНАЛД ТУЛГУУРЛАН МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН | АЖЛЫН ХЭСГЭЭС БОЛОВСРУУЛСАН ТӨСЛИЙГ П! НҮҮ- | ДУЛУМ2Л2СУГТЕТ Могол Ардын Нам, их жанжин -Д. Сүхбаатарын үүсгэн байгуулсан Монго- лын Ардын Армийн 69 жилийн ой 3 дугаар са- рын 18-нд болно, Анх ард түмний дун- дөзс төрөн гарч, Ардын турамт цэрэг гэж нэр- лэгдсэн нь ардач шинжтэй, нарийн сахилга илэрхийл- дээдлэн билээ. арми улаан яд улс орноо харийн булаан зэз- К : чөлөөлж, ардын ялалтыг хан- й, 1939 онд н районоор бут ниргэж, гкоо тусгаар тотт- 2 тэрийн бү- длыг Ххам- 1945 онд ны эсрэг оролцож, дэлхийд байдал тогтоох эмэр оруулан риационалч р яруу тод таг түү? 1 Нь Х: үх- д та нар с2 1 үү дээ. Тиймээс ч эх ор- ндо хамгаалж харийн 18, 60 рэмгийлэгчдийн эсрог хий- сэн хүнд ширүүн тэмцэл, тулалдааны талбарт тод- рон тарсан чин зоригт жан» жин Сүхбаатар, мэргэн буудагч Ш, Гонгор, айм- шиггүй тагнуулч Ц. Олж вой, хорооны дарга Ч. Ду- таржав, гарамгай баатар ЯЛ. Дандар, дархан хилийн лхэг дайчид П, Чогдон, » Нэхийт гээд олон мян- тан погт эх оронч, баатар- лаг үйлстэн, ахмад үеэ бахархай дурсдаг билээ. Төрөлх хайрт эх орон, ард түмнийхээ аюулгүй байдал, аз жаргалын (Т0- лФдө алдар гавьяат үйлс бүг лЭэсэЭнН ахмад үеийнхээ хувьсгалт баатарлаг, дай- чин уламжлалыг өнөөдөр ардын армийн дайчид өн» 2 оргон нэр хүйдтэй залгамжилдаг байнд, с Ням, засаг, ард түмний хайнгын анхаарал халамж, Улан өгөөмөр туслам, ийн ячаар монголын ар" рин арин сүүлийн үеийн РЭНД НИЙТЭЛЖ БАЙНА. АРДААРАА ОВОГЛОСОН АРМ зэвсэг техникээр хангаг- даж, Эх орноо батлан хам- гаалах ариун үүргээ бүрэн биелүүлж чадах орчин үеийн арми боллоо, Арми манай залуучуу- дыг эх орноо батлан хам- гаалах цэргийн мэдлэг, дадлагатай болгохын хамт социалист бүтээн байгуу- лалтад оролцуулж, тэдний улс төр, ёс суртахуун, бие бялдрын хүмүүжлийг тө- лөвшүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Барил- гын цэрэг жил бүр үйлд- вэр, орон сууц, бусад 80- риулалттай хэдэн зуун сая төгрөгийн барилга байгуу- ламж барьж ашиглалтад өгч байна. “Армид: алба хаасан олон мянган залуу- чууд, жолооч, холбоочин. барилгачин, засварчин” 3Зэ- рэг төрөл бүрийн мэргэ- жил эзэмшиж эх орныхоо өнцөг бүрт ажиллаж бай- на. Одоо манай нийгмийн амьдралын бүх хүрээнд хийгдэж байгаа өөрчлөн байгуулалт ардын армид нэгэн адил өрнөж байна, Эх оройчдын хойчийгаалгамжлагч (6, вОДООШИЙН. хийсэн зургийн эвлүүлэг Армнд, хийгдэж байгай өөрчлөлт шинэчлэлт 1 їй түүний зохион" байгуулад, тын “бүтэц, үйл 5 гааг боловсро х аль болохоор бага”аар лаар батлан | хамгаалах хүчийг зохистой,түвшинд байлгахад чиглэж байна, Манай улс. зэвсэгт хүчнээ 13000 хүнээр цөөрүүлж, улс ардын аж ахуйд:580 орчим төрөл бүрийн" авто машин, бас татан буулга- сан буюу шилжүүлэн байр- луулсан цэргийн ангийн ашиглаж байсан 80 ша- хам сая төгрөгийн барил- га байгууламжийг шил» жүүллээ, Армийг цомхотгож бай» таа нь түүнийг Чадвар- жуулах, чанаржуулахад улам өндөр шаардлага” та- вихад хүргэлээ. Армийн байлдааны бэлэн байдлыг хангах уг сурвалж болсон . цэргийн сургалтад. шинээ лэг байдлаар хандаж, ондЛ дадлагыг зохистой хослууз лан орчин үеййн техник хэрэгслийг. сайн ашиглаж цэрэг дайчдыг ендөр чад» вартай болгон сургаж бэлтч гэх гол зорилт тавьж бай» на, Хүүхдүүд та. нар ч цэр» гийн анхан шатны бэлтгэл хичээлдээ амжилттай сайн суралцах нь цэргийн сурч галтад тавьж байгаа өөрч» лөлт шинэчлэлтийн шаард» “ лагыг хангахад нөлөөлнө, Дүрэмч ажиллагааг хэв" шүүлэх, сахилга, дэг жур- мыг бэхжүүлэх нь манай армийн ялалт, амжилтын. үндэс, -нийгмийн эрх ашиг, манай залуучуудыг хүмүү- жүүлэхтэй холбоотой нийт лэг зорилт: учраас хуга-, цаат албаны «цэрэг, түз! рүүч нарын. Хоорондын ха» рилцаанд гарч байгаа элч дэв зөрчлийг таслан зог- сооход өөрчлөлт шинэчлэ-! лийн нэг зорилт оршино. онэ зорилтыг хэрэг- жүүлэхэд хүүхдүүд та нар ч тус дэмжлэг үзүүлж час дах юм шүү. Манай армийн дайчид цэргийн албаа нэр төртэй гүйцэтгэх, сурлага хүмүү- жил, сахилга зохион бай- гуулалтаа дээшлүүлэх, с0- циалист бүтээн байгуулал- тад их хувь нэмэр оруулах, армийн дотор өөрчлөлт шинэчлэлтийг эрчимтэй хэ- рэгжүүлэх их ажил өр. нүүлж армийнхаа 69 жи- лийн ойтой золголоо, эд хурандаа 2 ГСТОНГАТЛА Ё Чой хойчийг зал- гамжлагч багачуудын хол- боо (МХЗБХ) нь хүүхэд, насанд хүрэгчдийн хамтын үйл ажиллагаанд тулгуур- | ласан олон нийтийн бай гууллага мөн. Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо нь хүүхэд багачуудын хүсэл сонирхол, эрх ашгийг хам- гаалсан байгхуллагуудыг згэгтгэн. өсвөр үеийнхэнд эх орон, ард түмнээ хайр- лах үзэл толовшүүлэх авь- яас чадварыг нь вээн хөг- жүүлэхэд туслах зорил- готой, Монголын Хойчийг зал- гамжлагч багачуудын хол- нь БНМАУ-ын Үнд- сэн хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаагаа явуулна. Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо нь өс- вөр үсийнхний эрх ашиг- тай холбогдсон аливаа асуудлаар улс төрийн нам, эвлэл, холбоо, олон ний- тийн байгууллага, хөдөл- ! гөөнтэй хамтран ажилла- на. Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо..нь олон улсын “болон улс үндэстний хүүхдийн хөӨ- дөлгөөн, байгууллага,тев- тэй харилцаагаа өргөжүү- лэн, өсвөр үеийг энх тай- ван, найрамдалын үзэл «санаагаар хүмүүжүүлэхэд- хамтран ажиллах чиглэ- лийг баримталж, гадаад идэвхтэй үйл явуулна. Монголын хойчийг зал- тамжлагч багачуудын хол- боо нь улсын төсөв, хүүх- дэд зорнулсан хандив, бу- сад орлогоор санхүүжнэ. Нэг. Холбооны үйл ажиллагааны зарчим 1. Өсвөр үеийнхний идэвх санаачилгыг өр- нүүлж, өөрөө удирдах ёс, ардчилалд цуулах. 2, Хүүхэд, насанд хү- рэгчид авьяас сонирхол, хүсэл эрмэлзлэлээрээ чө- 8. Нийгэм, хамт олонд тустай, өөрсдөд нь ашиг- ан байх. ? , Хүүхдийн нас, хүйс, Ё2д онцлогт тохир- . Улс төрийн аливаа ий. эвлэл, холбоо, хөдөл- төөний үзэл суртлыг хүү- хэд багачуудад тулган Хү. лээлгэхгүй байх. Хоёр. Холбооны бүтэц зохион байгуулалт, удирдлага - Монголыд хойчийг зал- гамжлагч багачуудын хол- боо нь нутаг дэвсгэрийн болон й. сжиллагаа Т.Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын ерөнхий чуулган Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбооны дээд Эрхийг ерөнхий. чуулган барина. Ерөнхий чуулган 2--3 жилд чуулж, а) Холбооны үйл ажил- лагаанд дүгнэлт өгч, хүүх- ДИЙН ХӨДӨЛГӨӨНИЙ, ХӨГЖ- лийн чиг хандлагыг тодор- хойлно. Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ ямар байх ёсто34 4э? Гүйцэтгэх зөвлөх Гүйцэтгэх зөвлөлийн ги- шүүд нь санхүү, эдийн зас- гийн бололцоондоо зохи- цон орон тоогоор ажиллаж: а) Зохион байгуулах хорооны өдөр тутмын үйл ажиллагааг эрхэлнэ, 0) Хүүхдийн хүсэл с0- нирхол, эрх ашиг, Нийг- мийн асуудлаар төр, улс, хоршоолол, олон тнийтийн бййгууллагатай хамтран ажиллаж, дэмжлэг авна, в) Холбооны санхүү, эдийн засгийн үйл ажил- лагааг удирдана. г) Боловсон хүчин бэлт- гэх, давтан сургах асууд- үзүүлэх зорилгоор зохион байгуулах хорооны дэргэд орон. тооны бус нэгдэл, зөвлөлийг ажиллуулна, Гүйцэтгэх зөвлөл Гүйцэтгэх зөвлөлд 3З0- хион байгуулах хорооны гишүүдийг санхүү эдийн засгийн бололцоондоо 30- хицуулан сонгуулийн Ху: гацаанд нь орон тоогоор ажиллуулна. а) Багачуудын бүлгэм, нөхөрлөлүүдийн үйл ажил- лагааг удирдана. 6) Хүүхдийн хүсэл со- нирхол, Эрх ашиг, нийг» мийн асуудлаар орон нут- гийн төр, улс, хоршоолол, олон нийтийн байгуулла- гуудтай хамтран ажилла- на. аилининиинигииининииициинининииниииниининиинлинниииилинийшиниинни Д.Сүхбаатарын нэрэмжит “Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын 0) Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын холбооны үйл ажиллагаа- ны баримтлал, дүрмийг хэлэлцэж батална. в) БНМАУ-ын “Ардын” Их Хуралд хойчийг зал- гамжлагч багачуудын ХОЛ- боог төлөөлөх депутатын нэр дэвшүүлнэ. т) Холбооны зохион бай- туулах хороо, Хяналтын төв алба, сонин сэ лийн нэгдсэн зөвлөлийг бай» туулна. : Зохион байгуулах хороо а) Ерөнхий чуулганы хооронд холбооны үйл ажиллагааг удирдана 0) Гүйцэтгэх зөвлөлийг сонгож ажиллуулах ба “ шаардлагатай үед бүгд хурлыг хуралдуулж ажлаа хэлэлцэнэ. в) Аймаг, хот, дүүргийн багачуудын холбооны бие даасан байдлыг хөгжүүлж, үйл ажиллагааны дээлэн, хангана. : т) Үйл Задхслагччаы , чяиглэл, хүсэл сонирхлоо- “роо нэгдсэн хүүхдийн бай- тууллага, хамт олонд ар- та зүй, мэргэжлийн тус- лалцаа үзүүлэх зорилгоор зохион байгуулах хорооны дэргэд Орон тооны бус тийгэмлэг, зөвлөлийг ажиллуулж болно. Хяналтын төв алба пь холбооны санхүү, эдийн засаг, зохион байгуулах “хороо, түүний гүйцэтгэх зөвлөлийн дотоод үйл ажиллагаанд хяналт тави- на. , Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбооны С0- нин сэтгүүлийн зөвлөл нь хэвлэл нийтлэлийн нэгдсэн 10 Бэнриэрүулн хэ- бфужлаллжж шоган лыг шийдвэрлэнэ. , д) Олон уг хүүх- ДИЙН байгууллс 256 удтай ха- рилцаагаа Өргөжүүлэн, хамтран ажиллах бодло- тгыг боловсруулж хэрэг- жүүлнэ. Ч е) Хүүхэд багохуурын 22 улсын төв ордон, олон лагерь, судалгаа арга зүйн тасгийн үйл ажиллагааг удирдана. П. Аймаг, хот дүүргийн багачуудын чУУДЛЫНн с Чуулган: : .а) Холбооны үйл ажил- лагаанд дүгнэлт өгч орон нутгийн өнцлогт тохирсон бодлого чиглэлийг стодор- хойлшно. 3 0) Зохион байгуулах хороо, хяналтын албыг байгуулна. 7 в) Орон нутгийн АДХ-д : багачуудын холбоог 10- лөөлсөн депутатын нэр дэв- шүулна 8.0 “Зохион байгуулах хороо. а) /лганы. хооронд | ы үйл ажиллагааг у ыг 4 28) Орон нутгийн онц- лог, нөхцөл бололцоонд тохируулан . боловсон Хү- чин, санхүү, материаллаг бааз, гадаад харилцааны асуудлыг бие даан ШшийД- вэрлэнэ. ТП.Багачуудын бүлгэм, нөхөрлөл Бүлгэм, нөхөрлөлүүд нь ерөнхий боловсролын сур- «гууль, хүүхдийн Оршин суугаа. газар, аж ахуй, соёлын байгууллагын дэр- тэд ажиллна. уд нь --урлаг уран б -- биеийн тамир спорт -- тойрон аялал, бай- таль хамгаалал. : о-- ТЄхник, хөдөлмөр -- гадаад хэл дорхой чиглэл, хүсэл со- зирхлоороо нөхөрлөлүү- дэд нэгдэнэ. Багачууд нь нөхөрлөлд нас харгалзахгү сайн дураар” нэгдэх, элсэх, га- рах, өөр нөхөрлөлд шил- жих Махан байна. . сийн туслалцаа дэмжлэг авах зэрэг өөрсдийн үйл ажиллагаатай холбоотой бүхий л асуудлыг бие даан шийднэ. Багачуудын нөхөрлөл нь эрмэлзэл нэгтэй насанд хүрэгчидтэй хамтран ажиллахыг эрхэмлэнэ, Багачуудын бүлгэм нь мөнгөн хөрөнгийн сан, | данстай байна, Бүлгэмд орон тооны зөвлөх ажиллана, Гурав. Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбооны | бэлгэ тэмдэг, онцлог Монголын хойчийг зал- гамжлагч багачууд нь «Эх орон ард түмнийхээ төлөө «хэзээд бэлхэн!» уриан дор нэгдэнэ. Монголын хойчийг зал- тамжлагч багачуудын хол- боо (аймаг, хот, дүүргийн багачуудын холбоо, бүл- гэм) нь хойчийг залгамж- лагч багачууд эх орон, ард түмэн, хүнлэг ардчил- сан социализмын үйл хэ- рэгт үнэнч байхын бэлэг- дэл болсон тугтай байна. Холбооны гишүүн бага, ахлах насны хүүхдүүд нь энгэрийн тэмдэг,дунд нас- ны хүүхдүүд нь БНМАУ- ын төрийн далбааны өнгө бүхий бүч зүүнэ. М. Дугаржавын ая, Д. Нацагдоржийн үг «Пионе- рийн дуу» («Залгамжлаг- Чийг залгамжлагч пионер багачуудын дуу» нэртэй- тээр 1926 онд анх хэв лэгдсэн) кь хойчийг зал- тамжлагч багачуудын сүлд Дуу мөн. Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын чин зэрмэлзлэх 1. Ард түмэн, эх орноо хайрлана. 2. Үнэнч шударга, хүн- лэг чанарыг эзэмшинэ. 3. Шинийг сэдэн Сса-. наачлагч, зохион | байгуу. тусч, ажилсаг байна. 5. Энх тайван, эв нэгд ийг эрхэмлэнэ. -- Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо (аймаг, хот, дүүр- тийн багачуудын холбоо. бүлгэм) нь тамга тэмдэг. он дарааллын түүх бичиг шагналтай байна. МПпБ-ЫН ТӨВ 4 зөвлөлийн ДЭРГЭДЭХ АЖЛЫН УХААН ТАЙЛАХ ТҮЛХҮҮР ард түмэн түүхэнд ал Өвийг хойч ажлан үлдээ- нэг бид мэд- танхим, гэр хо- 1 Монгол наад: тойн төвүүд байгуулаг- даж хүүхэд залуучууд цагаа тэнд өнгө- болов. Энэ төвд өөрийгөө «саа- п, Оюун Ухаа- ( ардын- сурал- : эрмэлздэг хүн олинрсон нь хууштай. МПС-ын Төв Ордны монгол тоглоомын дугуй- лангийн сурагчдын С48- тнаачилгаар хотын авар- та шалгаруулах анхду- гаар тэмцээнийг монгол түлхүүр наадгайгаар 30- хион явууллаа. олзуур- 341 үйлдэл хийнтүл- хүүрийг гарган, з41 үйлдэл хийц буцааж оруулдаг энэ тоглоомд оролцсон хүүхэд бүр түрүүлэхийн төлөө ухаан бодлоо хөвчлөн | байж, тун ч ширүүн өрсөлд: лөө Нийслэлийн .СУРГУУ: лиудаас шалгаран ирсэн 200 гаруй сурагчдаас 50 дугаар сургуулийн 6тийн «Гэ» ангийн су" рагч Г. Одгэрэл, Ц.Сүх- болд, Тийн «Вь»ь ал» гийн О. Одбаяр, 80 ду: гаар сургуулийн б-гийн «Б» ангийн Д, Энхболд нар шалгарч олон ул- сын пионерийн «Над”- рамдал» лагерьт амрах эрхийн бичгээр шагнуу” лав. МПБ-ын Төв Зөвлө- лөөс монгол ардын наад: тайн баярыг жил бүр уламжлал болгон пионе- рийн байгууллагын төр- сөн өдрөөр зохион явуу: лах юм. Бүлэг, бүлгэм, “район, аймаг хотоос шалгаран ирсэн сурагчид энэ өдөр улсын авар- гын төлөө өрсөлдөх бол: но. Ч, СҮХБААТАР ш. цо 188) (8Ьл:-2 ьй 1341-3 нь “ИЗ 8 55 88 Б ГЇЭ Ёс 9 Б Ё5.8 д 25 5848 5 Ёд?В 9 Ү ЧИГ 3 шЕи|3 Ё КР АВ Ё ЕЁ “Зир 8 2ОЛЭ11:2- алс? 8. 3 Сү Яа аСНОД Б 541155 Н Зи 88 ЯВ Бан Б868887 Зиг: 29 (22 || дугаар сургуулий Эс СОНИН, ХАЧИН-------200 Хятадын бичиг үсэг зургаан мянган жилийн түүхтэй, Цаас бий болохоос өмнө хятадууд бичиг хэргээ яст мэлхийн хуяг, зэс ЭД: лэл, торго, мод болон хулсан ялЛ- тас дээр хөтөлдөг байжээ. Тэр үсд хулсан ялтсыг хооронд нь утсаар холбож номын хэлбэрт оруулан хэ” рэглэж байжээ. Гэвч тэр нь овор жинтэй, хадгалах, авч явахад то” хиромжгүй байв. 2 Зүүн Хань гүрний үед (25-- 220 он) торгыг цаасны оронд хэ- рэглэдэг байсан гэнэ. Гэвч торго бол үнэтэй, нандин эд учир тэр болгон хэрэглэх аргагүй тул би- чиг хэргийн зүйлд тохиромжтой хямд төсөр эд бүтээх эрэл хийс- ний эцэст Зүүн Хань улсын эзэн хаан Хэднигийн (88--106 он) орд: ны түшмэл Цай Лунь модны хол- тос, олс, даавуу, загасны тор зэр- гийг өвөрмөц аргаар боловсруулж одоогийн бид бүхний хэрэглэж бай- гаа цаасыг бүтээсэн байна. Хэвлэх техник бий болохоос өмнө бичиг хэргийн бүх зүйлийг гараар хуулбарлан бичиж өлш- руулах нь цаг хугацаа, хүч хөдөл" мөр нхээр шаардаж, олон дахин хуулахад эх бичгийн утга санаа алдагдаж байжээ. Номыг олон хувь хэвлэх боломжгүй байснаас эртний зарим зохиол ул мөргүй алга болсон тохиолдол ч цөөнгүй. Эрт- ний хятад оронд бичиг хэрэголш- руулах хэд хэдэн аргыг санаачил- жээ. Үүний нэг нь үсэг буюу нэг хэсэг өгүүлбэрийг буулгасан дар- дас байлаа. Дардасны үсгийг то- войлгох буюу хонхойлгох маягаар сийлж гаргана. Ингээд дардас дээр хар бэх түрхэн цагаан цаасыг даг байжээ. Товойлгосон дардас- ны үсэг хар өнгөтэй, хонхойлгосон дардасны үсэг цагаан өнгөтэй га- рах жишээтэй. 1041--1048 онд үсэг сийлбэрлэгч Би Шэн хөдөл- төөнт үсгийн аргыг анх ссиссчил- сан байна. Тэр зөөлен ша ардээр Хятадаас гаралтай дөрвөн зүйл тавихад хуулбар цаасан дээр буу”. » Цаас, ном хэблэл, луужин, 9дарь яаж үүссэн 0э? үсгийн хэвийг сийлл: шатаан хатуу бат бэх болгоод тодорхой дэс да- раалалтайгаар хайрцагт хийж хад: галдаг байжээ. Тусгайлан бэлтгэ- сэп төмөр хүрзэнд лавын хайлмаг хийгээд царцахаас нь өмнө үс гийн хэвээ дээш нь харуулан ерж бэх түрхсиин дараа дээр нь цагаан цаас тавьж номоо хэвлэдэг байлаа. Энэ арга пь орчин үсийн хэвлэ” лийн гурван үе шат болох үсгийн хэв цутгах, үсэг өрөх, дардас гар- гах үйлдэл ажээ. Тан улсын үеийн игрт эм зүйч Сунь Сымяо «Хүхрийг хэрэглэх алхимийн арга» номондоо догшип шүү, хүхэр, модын үнс зэргийг тодорхой харьцаатайгаар нунтаг- лан хольж дарь хийдэг тухай бич- сїн юм. 1044 онд бичигдсэн “«Узин Зунтьао» (орчуулбал «Цэр- тийн техникийн каталог») номд хортой, шатдаг, дэлбэрдэг гурван төрлийн дарийг найруулан хийх арга жорыг бичжээ. Луужинг одоогоос хоёр лд- ган жилийн омнө бүтээсэн гэж їздэг. Соронзон зүйлс дэлхийн сО- ронзон оронд хойд омнод зүгийг баримжаалан заадаг онцлогт тул- гуурлан анхны зүг чиг саадаг 19- хөөрөмжийг бүтээв. Тэр нь «Сьг нань» (өмнө зүгийг заагч) нэртэй байлаа. Цаг хугацаа өнгөрөх тута цайны халбага хэлбэртэй Сайгс- лийн соронзоц,таваг хоёроос бурд- сэн луужинг улам боловсронгуй болгосоор иржээ. 1405--1453 онд хятадын их далайчин Жэн Хэгийн удирдсан хөлөг онгопууд аФфригийн сүүн эрэг хүртэл аялахдаа луу жингаар баримжаалн ягжсэ. Энэ дөрвөн нээлт ,нь дэлхийн улс гүрнүүдийн соёл, шилэх ухаан, цэргийн хэрэг, далайн ая- лал, худалдаа, эдийн засгийн Ха- рилцааг хөгжүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруулсан Сайна. » НАРАН (МУИС-ийн гадаад холний тэ хим) : гдин, У/бетё 20 уби с0тё Угот? гэйэл. Уїйете ....УтдтХ йг өэдэ2 хоёр уг нийлж, дайж Хаанаас? гэсэн утга- | ЭБЦДЭЭ 6 : “тай долно. Ргот гэдэг но монгол хэлний -айСрЭэС : 3 2 2 -00С,-88С-тэй утга адил. ё0 «ор гэдэг уйл угийн захиран тушаах : и/летё а0 уои сотё Үгдт? 7а(ши) хайнаас хэлдэр нь Ф2ор! долно. : 3 ирсэн дэ? Хаанахолн хум 03: Мөн адил маягаар | (на асуултанд хариулахдаа Л С0тё Уут... гэнэ. (Цэгийн оронд ирсэн газар, хот,Орныход нЗрий2 “ тий Соте Метег!- Наашаа ир- табина.) тү | Жишзэлдэл: 5 рээ: 1оок!- Хар! 300 | / АЛ 1597777:55:47 «у? ЭН / 1/8їеп!- Сонс! ц, М Ж 298 арон хүм аа34 хуухэлдЗин, кин Хич. Чи Ссотё Тгот ир ёете гэж хэлнэ. Би- тэр дэзрээс бууж ирсэн гэсэн 42- 177 20 кв. 77) 2 29 нас ан аг гж 24200 нь 0200 ди 2 дууж ирээд дайна гэсэн утгатай. . 2.Зарим англи уйл угийн 3 28-00 шушаах ХЭлөн 122 Ал ОР Уйл уг нь ЭС тухайлах фуюу хубираагий 427 хэлдэртэй | бо ашау!-98! Хү прэттөтээ ИЙМ Н9Г СУРАГЧ «эмээ Сэлэпгэ аймгийн төв Сүхбаатар хотоос хойш 15 мод газар Сайханы хөтөл дээр гэрийн буйрын чинээ хад бий, Энэхүү өвөрмөц сонин тогтоцтой хад алсыг харан зогсож буй атан тэ- мээ адил харагддаг ажээ. | Хичээлийн үед Тонгойж суудаг Хэл ам нь Асуулт тавихаар Амаа дардаг Аман дотор нь Алим байдаг. Бумбалзаж байдаг МОПГОЛЫН АРДЫН АРМИЙН “ӨДӨРТ Н ЧУЛУУ» ныг харахад уул, ус, газар, нутаг толинд харсан мэт: нүднээ тодхон тусдаг бай- на, 1921 оны 1 сарын эхээр Ардын журамт цэрэг Сайханы хөтлийн ойролцоо байрлаж байх үед их жо- Тавын дүн Монгол: ардын журамт толгойн а ын сайхан дэн- арнухан рд ура р : Эрхгм найраг” Өч Байн байн залйж МВхсч Тавнулах болгонд цэргийн үйл амьдралтай жид асар, майхан босгох туурвихсан би даа ! МИНЬ М үлэмж холбоотой дурсгалт байрласны. дараа нутгийн- 5 С | Хөөрөн баярладаг - газрын нэг нь Алтанбулаг хан «Салдаг овоо» буюу - Хөнгөн цүнх “Хотын өмнөхөн талд орш- «Цэрэг овоо» гэж нэрлэх ї Сул дүнтэй | дог «Салдат овоо» хэмээх болжээ, Энэ овоо толгойн ААВ МИНЬ | “Сурлагын дэвтрийг ! монгол гэрийн хэлбэртэй арын дэнжид : Голоод байдаг үзэмжит толгод юм. лөөлсний дараахан Аав минь сачхан зантай Асуулт бүхэнд мннь Хүү минь чи эр Хүлэг морно унуулдаг Дөхөж- очоод Үзээд зугтав лагийн ойролцоо барон-Ун- засгийн -анхныг наадмуудад: болохыг хүлээлгүй Толинд хартал. Өвөө, этээ нар герний цагаантнуудыг бут сайн барилдаж, улсын заан Аавынхаа ачийг Дөрвөн нүдтэй... Айгаад сапдрав » цохисны дараа эл товцог цол Хүртсэн байна. харнуяна Болчихож би “Олон нүдтэй байснаас 1 Тоглох наадахыг Ажна сурлагандаа СОНИРХОЛТОЙ | матЕматИк Сонины 1990 оны нэгдүгээр сарын 17-ны өдрийн 265-рт нийтлэгдсэн боллогыг Булган аймгийн Өлзийт 2002 ул, 222гнй2л, ёодц (браг бие Иймэөс нутгийнхан түү. Лбодогч ОД. Сүхбаатарын нийг Эшин чулуу» гэж Шийдвэрээр «Тэмээц чу- нэрлэжээ, луун» дээр журамт цэр- «Тэмээн чулуу»-ны гийн харуул байнга зогс- ордйд гараад орчин тойр-. дог байжээ. «САЛДАТ. ОВОО» УУ 0155) Найраг шүлгийг минь бүүвэйлэн энхрийлж миний ижий ШиГэ энэ Элэг зүрхэнд минь Надаас ч нлүү нузь хайраа шингээсэн нандигнах болно доо цэн ҮҮРҮүлдэг Энэрэлт ээжийнхээ сэтгэл Балчир хүүгийн хайр юм | “95 “үлд ЦҮНХ Ээж “имнпь намайг Монгол -ардын журамт -журамт.-цэргийн. баяр, наа- -цэрэг, улаан цэргийн -ан-дам болж, Эрдэнэ вангийн гнудын хамт 1921 оны хошууны Даннгайн Дамдин | тавдугаар сард Алтанбу- түрүүлжээ. Тэрбээр ардьиг « хариулдаг -ж, хүнтээд | «ШИРЭЭ. НАРС» Алтанбулагийн баруухан өмнөхөн «Ширээ нарс»-ны талд Төгсгөө булагийн дэргэд бууж, олом жирмээ эхэнд ширээ адил дүрс хэл- чангалан бэлтгэлээ хийц- бэртэй нэгэн сонин ч, Гайхалтай хүн Болсон гэдгээ Гайхуулья гэж Гадаа гарлаа багасгаад . гэж Сандарч нэг хашгираад Сая би сэрчихлээ шамдана Цасан цагаан өнгөтэй Мөрөн голын урсгал | | шиг Монгол гэр минь сс» Мөнх нартай тэнгэр ши Намилзан цэнхэртэх Ч, хадгаа. дэлгэж Ё Д Настан бууралтайгаа би Цайлган сайхан г-3 5, -1 7 сэтгэлтэй гү) хэлэлцэн ярилцаж 3-Ж: 5 лжээ. айсан гэдэг. , 3» Жэвэлол хэв ЗОЛГОДОГ. “Ардын журамт цэрэг Ч. ЛУВСАНЖАВ Хиагт руу дайран орохын (Хүүхдийн зохиолч) Б.СУГАРРАГЧАА (54 дүгээр сургууль, 4:ийн «А» анги) ЗШЭГ( /гийн Зүүнговь сумын дунд сургуулийн 4-ийн 4Б» ан- гийн хэсэг сурагчид, Баянхонгор аймгайн Эрдэнэцогт 1 Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын дунд сургуулиас Ц. Гантуул, Дунд- Хэсэг бүрт нэг . “эв цэг байхаар бо-- х дож дөрвөн шу- сл 8 р Сумын дунд сургуулиас Батболд, Цэгийн оронд | 3 Е говь аймгийн Өндөршил сумын дунд сургуулнас Туяа, луунаар квадра Бо анөсгү мн Эр Өвөрхангай аймгийн Богд сумын дунд сургуулиас О, тыг 11 хэсэгт тавьж бодоод Лхамцоо, Дархан хотын 10 жилийн 7 дугаар сургуу- яаж хуваах вэ? доорх хариуг " нас Э. Ууганцэцэг, Улаанбаатар хотын 10 жилийн Ё ” тарга ЇГ сургуулвас М. Батдэлгэр парын олоц сурагч зөв Долоон диаг- д тааж хариу ирүүллээ. нальд буй дугуй Зохиосон ЗӨВ ХАРИУ 1 : бүрт 1--14 хүр- Ц. АЛТАН- 1. Шанагандаа 8 удаа хутгаад домбонд хий? 6. тэлх тоог байр- ГЭРЭЛ (Увс. литр болно. Дахин цэг хутгАад хийхэд 1 энтр нь- луулахад диаг- ө 5 0 ороод домбо дүүрнэ Шанаганд 2 литр айраг үлдэнэ. наль тус бүрийн ндөрхангай. 2 2 Дундуур айрагтай шанагаа орхисд домботой айргаа «оо 30 байх юм. 10 жил тХ анги) 83) . са) -ф Хөхүүрт юүлнэ. Шанагатай 2 литр айргаа домбонд » Дахиад хоосон шанагаараа нэг хутгаад 2. 1. 106 загас барьсан -8. 30 загас эзэнгүй үлдсэн 8. Нэгдүгээр хүн 35 загас, хоёрдугаар хүн 23 загас СТуравдугаар хүн 15 загас тус тус авчээ. СОНИНЫ РЕДАКЦ БОДЛОГЫН ХАРИУ хорооны 10 жилийн сургуулиас Энхцацрал, Эрдэнэт хотын 4 дүгээр сургуулиас Н, Оюунцэцэг, Ховд хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулиас Баяраа, Увс айм- - т чи - - Ї 77-Р 38004934 БӨ ”3ЭОЭГ ё7ете /Фез) тэнд - оёр Єлете /яр Ора/ тэнд, тээр тэнс/ Ягай /”ёа)| толгойд ёуг /а!/ нуд гаг/// чих теск /пек| хузуу 27 /8:т| гар Єуєё /Туй/ эрх чөлөөтэй Фууэнс 1. Англиар дивиин эрхтэн нэрлэхийг 5 вилла нан 3н3 хичээлд заана. Сурахдаа галигаар бичсэн дуудла- 2юг узэн зад дуддж, телебизийн хичээлээ 20 2802883:67028 932320. Анхаарбат зохих хоёр Ч 224 а. /Монголоор гар гэдэг угий хоёр БС-14440 ДС шиэмжит У! : ИНДТ «7 ЛбайайыА” Хаван Уан наан СО ЇЇ 1Ё. | 7088 /пэг2 | хамар ! й 51: 187 Хар! 4408! (/ий/ Хар: тдийїЛ /тагб| ам ї (/5ёёт7 / у: Сонс! “/Чүед аш/й: Клт Туот/ 1сотге Түот... ”ата /багпа| гор | /8г Клт Тготу/ 274 7 760 | хөл | “Сотё ете! аашаа ир! 7005 /ТҮ:2/ хөл | /4лтда/ -00 4 сотё Үгрт ир Ёлете. би-тэр дээрээс ийсэн: 2 /аг Клт їҮүгдт: /птау агт аагп бу| | эрэх Энэ хичээлд англи 2 англиар 1 8-7 5 тушаах хэлдэрийг цэнэ. : 41. 2330 илзрхийлнэ. 1 31 7.Ү/лгте? гэдэг асуух уг нь мийнэ, ”00р Хаана” | 2- ёд77 соо ёэсэн утгатай. узэн » твэнг: М8 20и/т петг /Од417 /на| Энэ доор 5 9: “7 ҮРЭрэир Моиг Гт айшт бєте! Одро би энд ирээд байна. асуух уг, Зарим ЯЛУД угийн захиран” |. Ё : | иегё ад уди сотгё Түдт 2. (чи) хаанаас шрсэн дэ?! Хаанахын хун дэ? би...-ээс ирсэн хэлмш!Үлегг2гэйэР | || Хөгжлийн эх сурвалж бол хөдөлгөөн авай. Ин- гэхээр манай оронд улс төрнён ажил үйлс өр хүй” урьд өмнө үзэгдээ- үн хөдөлгөөнд орж байна. Хүн ард, айл өрх, УЛС ОРОн бүхэлдээ сайн мах үйлсийг л зорьж жил рү тэмүүлж байна Чусэн гд, хү- сэл эрмэлслэл МАХН-ын Төв Хорооны УПЇ бүгд хурлын шийдвэрт тусга- даа олсон 29 - е Монголын ард түмний амьдрал, үйлс, жаргал зовлөнг энд илэн далан- " гүй шүүн ярилндаа. Яаж улам сайн сайхан болох Бүгд хурлаар МАХН- ын удирдах хүмүүсийг шинэчлэн өөрчлөв. МА ХН-ын Улс төрийн Тов- чооны гишүүдээр нөхөр Ч , Н. Мишиг дорж, ЧЦ. Гомбосүрэн, Л Түдэв, Н. Өөлд на- Удирдах аппарат, бү- рэлдэхүүнээс аваад на шын мөрийи хөтөлбөр, шил болон мөн Үндсэн хуулийн 82 дугаар зүй- лээс татгалзах саналыг БНМАУ-ын Ардын Их Хуралд уламжлав. Энэ нь олон ургальч үзлийг шүүн тунгааж, зөвшнн хэлзлцэж бодлого үйл ажиллагаагаа явуулна -тэсэн үг. МАХН өөрөө ингэж санаачилж урь дын бүхнийг захирах эрх дархаасаа татгалзав. Ма- най улсад олон намын систем бодит зүйл бол- доо. Зөвхөн манай орөнд бус дэлхий дахинд өрнөж байгаа өөрчлөлт ЗХУ, М.С. Горбачевын санаач- эхэлсэн юм. М: их хөр шүүд ЗХУ, БНХАУ-тай найрамдал хамтын ажил- лагаагаа зохицож харил- цах бодлого,ухааньу ма- най ард түмэн эрхэмлэж байна. МАХН-ын Төв Хо рооны УШНЇ бүгд хурал ард түмний хүсэн хүлээ” сэн асуултуудад ямар. нэг хэмжээгээр хариулт Олон раанд баттай зогссон чу” хал үе эхлэв.. Намын Төв Хорооны бүгд хурал манай улс төрийн амьдралд цоо ши- нэ үйл явдал боллоо. Асуудлыг хэлэлцсэн бай- дал, ил тодоор түгээн сонссон, эрс өөрчлөлт сопгосон бүгд шинэлэг юм. Гараа сайн бол ба- риа сайн гэдэг. МАХН- ын салын бүгд хурлаас шинэчлэлийн иэзг Шинэ гараа зхлэв, Сайн үйлс бадран цэцаглэхэд хүү” хэд багачуудаас аваад хүн бүрийн хүчин Ччар- смайлт хэрэгтэй. Ухаа- лаг үйл ажиллагаа. Эв нэгдэл аливааг эрхэмлэн хайрлах сайп үйлс бал- ран тапдаг! «Пионерийн үнэпэ со- нины захиалгаар улс торийн тоймч Б.ДАШЗЭВЭГ солдтэжтолханнЫ8 .. ээхГҮЕОТ артихгсэшээсттэгүчгэжэжШ 20ЇЛЖҮЛЭ тпҮСИСНЭЖ: ст"ТЖтЭЖТэпш-" Э-т Нийслэлийн У сургуу- лийн 4-ийн «В» ангийн ын талаас нлүү нь ардын төрөл бүрийн тог- сдоомоор тоглож сурчээ. Нэг сурагч л гэхэд 10- 15 тоглоом сурч, үенйн шөхдөдөө зааж, сургаж бай- Анд найз чинийхээ ам- рыг эрэн «БЯЦХАН ТУС- ЛАГЧ» бүлгийн хамт олон мэндчилж байна. Пионерийн байгууллагыг өөрчилж шинэчлэх нь бид бүгдийн үүрэг мөн, МПБ- ын Төв Зөвлөлөөс энэ та- лаар олон талт арга хэм- жээ авч байгаа боловч дан ганц томчуудын зЗүт- гэлээр энэ бүх ажил бү- рэн. дүүрэн биелэхгүй нь мэдээж юм. Ийм учир бидний хэдэн багачууд пионерийн байгууллагадаа туслах санаа өвөрлөн ажил- лаж байна. Пионерийн бай- гууллагад хийгдэж байгаа өөрчлөлт, шинэчлэлийг түргэсгэхэд өөрийн Хувь нэмрээ оруулсан хэн бү- хэн манай бүлгийн гишүүн байх болно. Найзууд аа! Үүний тулд та бүхэн дараах асуултанд хариулж чин сэтгэлээсээ тусална уу? шаардлагатай юу? Загаад? У7"ТВЕОЛ ӨЛ үст, хт ти ст “ЭттэШ ЖҮН 7---02тӨт-000-1 нь улайн Р 5 ЭРЭГ 40 ДАХЬ 2-р жилдээ Ї- 3421 (2275) 1960 оны гуравдугаар сарын 21. ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө ” гэж 4-ийн«Вь“ангийнхак ярьсан юм. : ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Б. Сэргэлэн ардын цагн- раг сүлжээннй төрлийн гаа гэнэ. Ард түмнийхээ бүтээсэн ухаан задруулах энэ тог- лоомоор наадаж сурах хө8- дөлгөөн өрнүүлснээр ма- най ангийн сурагчид тоо. геометрийн хичзэлд ам- жилттай суралцдаг боллоо .3-а- 3. 5и «БИД--ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ЭЗЭД» (СУДАЛГААНЫ АСУУЛТ) 1. Та МПБ-н одоо явуулж байгаа үйл ажиллагааг хэр- хэн үнэлж үздэг вэ? , 2. Та МИБ-ын гишүүн байхыг хүсдэг үү? Яагаад? З3. Пионерийн байгууллагыг ёөр байгууллагаар солих 4. Солих шаардлагатай гэж үзвэл ямар зорилго чиг- лэлтэй, хэнийг хамарсан байгууллага байх вэ? 5. Солих шаардлагагүй бол цаашид хэрхэн ажиллаж, юуг нь өөрчлөх хэрэгтэй гэж үздэг вэ? 6. Танай бүлгэм дээр пионерийн ажил аль хэр явагдаж байна гэж чи үздэг вэ? « 7. Та нарт хүүхдийн байгууллага хэрэггэй юу? Жич: Судалгааны асуултад хариулахын.тулд иновер бүр МПБ-ын дүрэм, үйл ажиллагааны баримтлалыг сайтар судлаарай. | ” Судалгааг 1990 оны 4 дүгээр сарын 10-ны дотор Улаанбаатар--13, Шуудангийн хайрцаг-891. «Бяцхан туслагчид пионерийн:бүлэг» гэсэн хаягаар ирүүлээрэй! Судалгаанд нэрээ бичихгүй байж болно. Манай бүлгийн зорилго Нь инонерийн байгууллагын «хувь заяаг» шийдэхэд хүүхдүүд өөрсдөө сж санах. бодлоо тусгахад оршино. Та. бүхэн өөрсд чин єанааг тусгаж ирүүлнэ гэдэгт бид итгтаж байна. «БЯЦХАН ТУСЛАГЧИД» ПИОНЕРИЙН БҮЛЭГ : 1 4 зойч ЯГ”? 2 үнэн | Улиастай хотын В жи... ур дутмаг Ч гэлээ оцэг гэн нүүр царайтай, нэг- лийц 1 сургуулиар Ор, овгодоосоо нэгийг ов. нээ дуурайсан шинжтай моёц, цай блдхацгхайр, лөвСҮРХ байгаад нь байгааг хэлэх нь зүй- цаг хананд |олгоостай баярлав. Дархан хүүх, БТ л даа байв. «Асуулт хариулт» дүүд цаашдаа нарийн гэсэн хаягтай энэ хайр, цагт өдөртөө хэдэн ар- Аймгийн ахуй бүр оорийн юэсэн овор» уртай. бол моц онцлогтой, нүүр Ц: ОХ Нь МЭДЭЭЖ, Царайтай байвал хичнээн сайхан, Үүнд бүтээлч 4 үйл» ван сурагч лавламаар, чилгээнд эсгүүрчний ОБиН ШРНХҮГЭ сэт- сонирхмоор зүйлээ хий. “ЖИЛ хийж байгаад иас» дэг ажээ. Сургуулийн ДУ шөл гэ л Сургууль бүрд «хэ- захиргаа, пионерийн бүл. дээл эсгэх, оёх дугуй» цүү» дэггүй гэгддэг хүү» гэм эдгээр асуултыг лац 0 лаад охидод ХЭД байдаг. Тэднийг гол- авч хариуг гуравдугаар уйд Ч а шэн бай. ҮҮ СОӨНСҮС ОНТОЙ цагийн хичээлийн да- НАД алан ШШиЙН барьж суудгийг бид мэд- раахь их засварлагаар нэг хүн зоог, зуушны Улиастай хотын 8 огдөг болжээ, дугуйланд багшаа хийнс ЗИЛИЙН НагДугээр СУР: сурсац Л. гуулийн пионерийн ах- СУ Слаа пионер дах удирдагч Ч, М(ан- урагчид эхлээд хайр» “сурагчдад Зав чөлөөгөө» Цан түүнээс а ай йг цагт мод чулуу хийчих» Ред” зааж "байна. аргыг шээх” байна. дэг байв, Эцэ нь зг Тус сургуулийн |с Пионерийн танхимаа дис» талд: ү , т , ХӨЛӨГ: 0 дар итгэхгүй.байсны рагчдын эцэг зэшүүлайн но, хөлөгт тоглоом явуу: баталгаа, шөгөөтэйгүүр ийм сайхан санаачилгад дахааратохиан Амай асуулаа гэхэд аятайхан нам, захиргаа, пионе: хариу өгөхгүй дээ тэж р бүлгэмийн зовлол ахлах й ЗагТайтран гэнэ сонжисных байв.Сургуу- үнэнхүү баярлаж тэд ажлыг хийж эхэлжээ. лийн радно узелиэзр нийгээ урамшуулах, Танхимд явуулах алс асуулт хариултын хайр- ачийг-нь бага боловч дыг нөгөөх дэггүй, ХЭ- цагт төчнөөн ширхэг хариулахаар багагүй зүй- цүү гэгддэг хүүхлүүд н-2 8203 хийжээ гэж дийг боджээ. удирдан зохион байгуу- Ииэнааа дива маш : лах ажээ, Итгэл хүлээл- ДОВ асуулт, “Ирэх | дөрөвдүгээр гэн ийм. ажлыг уди, с уулт тавиад ӨДӨР” сард/49 “дугуйлангийн дуулах болсон,НЬ Ч бас занг НЬ “СОНСДОГ пионер сурагчдын хийсэн д нэг ухаан, Хэлж янш- маа ас сурагч- зүйлээр үзэсгэлэн ХУ- даг аргаас хийж, зохион Аар хэ На энх швоАА далдаа гаргаж орлогын байгуулдагт | шилжсэн Ё хуу ЭН хагас хувиар ха- НЬ хүмүүжүүлэхийн асуултын Ххайрцар их 3 рийнх нь хөлс болгон хийг болимоор байна», (їронерүүдэд олгох гэнэ. сард төрсөн бүх хүүх. «Сургуулийн зөвлөл дийн баярыг шишшэн 2Йгуу: 22, Настан буурлуудын тэмдэглэдэг олжээ. - “МӨРГҮРРОГ2 Үо-ач нараа ХЭН сэт- ҮНэЛдээн ШАЛЫГ у гэл, өвлүүлж | үлдээх ӨДРИЙН аяры! - л туслах ү босов уу», “МацаВ ан- Ийнхүү пионерийн ажилд лэдэг гэнэ. Тэгэхдээ МЭ: тийн багшаар түүнийг Чулы ШУА ЛАЛОВН гийг сурч, хийж чаддаг тавьж өгөөч». Хайрцагт хар” болсон бүтээлч шинж- байсан олон хүсэлт 38- дууштай. Эндээс ппонё- тэр баяр болгожээ. Саях- римаас нь дурьдахад рүүд ихийг сурч, АЖИЛ цаас «Зуны амралтын ийм байна. | Хаалттай хөдолмөрт биеэ бэлтгэх 755 Ч асуулт гэж | байхгүй. с,д Ахас ихсээ хүн- сарууд 16. 7, 8уад төр: р 1 у 227 5123-3 сөн бид төрсөн ӨДРөө Бөөрөнхийлсөн хариу Ч дэтгэх монгол заншлаас цаг бас үгүй болжээ. ПиО- сурч авна. Энэ бага гэж хаана яаж тэмдэгл вер сурагчид хэлье гэвч үү? вэ?» гэдэг асуулт НӨ- зүрхэлдэггүй ГЕЭРН гөөх хайрцагт ирсэн бай- «хэцүүхэн», «аймаар» “ЭТТ ури: яаа. зүйлээчил тод тавьдаг, Хоосон лоозон, уриа хэд юм гээд нууцлан Жипжт-С11лШШАШЫГ 2172-0877-Ы21:352Шиш 0012-223Т2Ы2. ӨФ ПИОНЕРИЙН АЖИЛ Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ ЯМАР БАЙХ ВЭ! (ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ) сэн бэ?», «Мал: дээр аас аль болохоор дэг бай- їрч бодит ажилд Нээрэн сургууль Е чїх болсон нь ХӨ” амарч байгаа үед ТЭД ӨГДӨГ дөө орон нутгийн пноне- төрснөө тэмдэглэх бая- сийн байгууллагын ололт рыг яаж ХИйх вэ? гэд- гэлтэй. тийг шийдэх боллоо. уртуулийн өөр хэлбэрийн “эгҮй ба ажил «бас 2 зноөлэн, Дуу хуургүй бага и2с | Пионерийн бүлгэм энэ тжил бас 2 татав. Багш, эцэг Эхчүүд ГЭЖ байхгүй. Тус СУР- асуултыг эвтэйхэн зохИ- сургууль дэгр болон гэ Г. ийн язгуур урла: цуулах шинэлэг арга сийн дугуйлан 49-ийг гийч дугуйлан аймагтай эрж: хайж байна. байгуулж түүнд (300 нэр хүндийг олох бол- - . ПИОНе баяраа овор- Улиастай хотдоо шэр- Хээр анхныхаа Тоглол- до. 2 увс, заасоэ Даваа дархан өндөр тыг хийсэн зургаан хүүх, 1 Ч Үй хүүхдүүддээ дийн . бүрэлдэхүүнтэй ДЭР НЬ эргэлзээгүй, чий бурхан эрэ хамтлагийг Гүрбазар зааж байна. гусД удирддаг юм. Шинээр сэтгэдэг хамт дартамыг дагалд- олон иь тэднийг гомдоох- урай йионермонголЛ Хариц ийм хамтлаг гүй нь лавтай, цоож хийчихсэн байхыг бараг бүх аймаг, Сур үзгээ, Хэдийгээр ЖиИЙц гуульд байгуулагдаж нэ- г ! Эцэг эхчүүдийг шагнана, ХҮРГЭЖ МЭДЭХ ЮМ. 2 "Гал хагасыг нь хөдөлмө- Ё шарна лныг Тус сургууль тухайн т: тус болсон гэнэ, ламжлан” дагалдуулагч ХУВЬД хавьгүй үр ДҮНД... Н. Болормаа аймгийн төвийн 8 жил. - Өнөөдрийн байд- лаар пноперийн бай- гууллагын ажилд өөрч- лолт удаашралтай яваг- даж байх шиг санагдах юм. Энэ нь нэгд, дээрзэс хэн юу гэж хэлэх бол ямар даалгавар өгөх бол тэж харж хүлээж суудаг уршила: салж чадахгүй байгаа, нь болж .чадахгүй байг гаатай холбоотой болов Малай бүлгэмд зарим нэг өөрчлөлт гарч бай- Бүлгэмийн зөвлөл сарын ажлаараа шалгар" хачиг жээ. Шинэ оны босон Зуны сард торсаг- ! гурван лагчид, сард 15 төгрөг ний цалин өгдөг боллоо. Пионерийц ажлыг удир- идэвхтцүүдээ. инаж 4444444444444... Пионерийн байгууллага ямар байх ёстой вэ? - Танай бүлэг, бүлгэмийн ажилд ямар өөрчлөлт гарч байна гэсэн асуултыг Олон улсын шионс- рийн «Найрамдал» лагерьт амарч байгаа хот, хөдөөгийн сургууль бүлгэмийн идовхтан сон гуультан, сурагчдад тавьсац юм. Тэд ингэж хариуллаа. 10 жилийн Ц сургууль. ЧИ анги): гүй. Уг нь алнваа асууд- лыг шийдэхийн өмнө пипопер сурагчдаар хэлэл" цүүлл: байвал зүгээрсэн, Томчууд биддий толоо- шоос бүгдийг шийдчих” дэг болохоор бид ч бэ- лэн юм харж суудаг боллоо. ахуйдаа мордож хэвшүү" лэх нь илүү болно шүү дээ. Т. Монхтуяа (Дархан хотын 1Х сургуу. Уу анги)! Я -- «Залгамжлагч» ҮГ чуулганаас хойш манай бүлгэмийн ажилд борч, яогдсон зүйл алга. Д.Сүхбаатарын Мэрэмжий МПБ ймар байх 097 ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГА ПИОНЕРҮҮДИЙН ЭРХ АШГИЙГ ХАМГААЛАХ ЁСТОЙ Манай хэлэлцүүлэг, тэрлэчихмээр цэг ч ажил санаанд буухгүй байна. дэлгүүрт биш бүлгэмд иь хуваарилж, тионерт хүндэтгэлтэйгээр тардуулж огдог байвал бүчээ хайрлаж, хүндэт. тэдэг байх би? ээ. нэр төдий явагдар” даг. Энэ нь нэг талаас тиоперийц гишүүд бил- чий идэвх муу, талаас бидний сймгийн Норовлий су" мын 8 жил У аиги): -- Ахмад үеийнхэн маань пионерт байсан үсэ дурсаж, бах- дан ярих иь их, Гэтэл бидний думд (ДУрсай йноцерийн байгууллага ярих бүү хэл, хаана, яаж пноперт элс” сэнээ Ч мартсан хүүхэд олоц бий. Гэхдээ энэ нь. хэрэгтэй вэ тэж бодогдох бидний буруу биш эз! Яагаад гэвэл хоёр, ту- ангид оров асуул Ё үгүй юу бооноор нь тж ГЭ хэнтэй пиоперийц гишүүн гочихдогт л хамаг бу. руу байгаа юм. Баатар” байх зааж, зовлөж байх ёс той пноперийн ажиллагаанаас байгаа гэж үзэж байна. хүүхдүүдтэй дотио байж, тэднийг ойлгодог, дэмж- дэг баймаар юм. Гэтэл мспай пионерийн улир" МПБ-ын Төв” Золлол үүнийг анхаарч бидэнд өөрсдөө шийдэж байвал илүү үр дүнтэй болох дүнгээ өгч байна. Мөн пидиерийн байгууллагын тааг хөгжүүлэх зорил- гоор «Тимурчуудыш бүл- гэм» нэртэй нууц бүл: гэм байгууллаа. Ц, Байгалмаа (Нийс- лэлийн 10 дугаар сур гууль. УЦ анги): лийц 69 дүгээр сургууль: ҮГ апги): дын гишүүн “хугацаанд нь пионерийн байгууллагын талаар т0: гууллага маань билэнд дорхой мэдлэг олгосны юу өгөв, “Ямер ажил дараа гуравдугаар (4 хийв ээ тиас нь пиоперт элсүүл- дэг болвол Одоогийнх «дэл! шиг идэвхтэй, ИДЭВХГҮЙ гууль. У анги): -- Сурлагын дээтэрт онц, сайн, дунд дүЧГ Х. Ундармаа (Хосс улаан, цэнхэр ногоон төл аймгийн төвийц 10 онгеор тэмдэглэдэг. жилийн ЇЇ сургууль): -- Зарим пнонерийн” пионерийн бүчийг улаан, Манай бүлгэмийн зов- лөлийн “дэргэд байгуу лагдсан чолоот цагийн окюлуб нь пионерийд аж лыг үлгэр жишээ 3 дэг. Чөлөөт цагийн илу: -- Аль нэг бүлэг үү: гаргуулах юм. тэр шийдвэр нь хэрэгждэггүй. Бүлгэмийн гишүү дийн сонгуулийг давхар хү мер гэж дээж байвал ямар вэ? "Н. Туяа (Нийслэлийн 65 агсЭн сургууль, ТҮ Пионерүүд ихч зүйл сдг надчилж, ихч мэриймт- гийЙ ажилладаг болсон. Хийв гэж бодож сэдсэн зүйлээ бүлгэмийн бой, лолд чолоотэй хэлдэг, Салхиаас: манай сур" тууль хичээлийн 5 одорт шилжлээ, Зургаа, дах одор инь пионерийн, хүмүүжлийн ажлаа явуулдаг. Пионерийн джил хийх одортоо бо. лохоор бид социн хэл" бэрийн олон ажил зохиох боломжтой боллоо, Т, Нямцэрэн (Нийслэ. лийн 81 дүгээр сур тууль, У!!Ї аиги): -- «Залгамжлагч» У! чуулгай . хуралдсайаас хойш МПБ-ын Төв Зов" лол юу хийспийг иь би л лав мэдэхгүй, Пиоис: рийн ажлыг нионерүүд оорсдоо хийдэг болсноор удирдлагатайгаа бараг холбоо тасарч орхисон шиг санагдана. Өнөөдөр пионерийн байгууллага зогсонги, уналтын байдалд ороод байна гэж би үзэл: бай- па, Үүнийг би хоёр хү" чин зүйл нолоолсон бо. лов уу гож боддог. Нэгд, бидэнд юу өгөх юм, цаашдын амьдралд ямар боллоо, Бүлгэм дээр зохиогддог элдэв торлийн ажлыг хараад л би им Хоёрт, сүүлийн хоёр, турван жил рок хогжим., бичлэг гэсэн хоёр «түймэр» хүүхдүүд бид- тийг дайраад онгорлоо. Элэ үед пионерийн бай- цэнхэр, ногоон 0! болговол яасан юм бэ? Бүлгийн ажилд нлавх- ролцдог шиснерт Пиоперийл бүчээ ялга- вартай зүүдэг Журамд шилжвэл й гио идавхгү үү? О. Батням (Сэлэнгэ РЕДАКЦИАС ? Ц. Ар сайхац (Нийс- ли 88 дугаар сур” алга болохбиш өөрчлөгдсөн зүйд алга, бүлгийн ажил ч оо нэр Анхан шатим нэгжид байдал ийм байхад МПБ-д өорчлолт яваг. даж байнд гэж үсэл бо. лох 721 Жо. төлрсурд (Сэлэнгэ аймгийд Шаамарын сан" гийн аж ахуйн 8 жил, ҮЦ аиги) Залгамжлагч» чуулганыг хоёр жилд нэг удаа хийж байх са» иал оруулж байна, Таг вэл ийонерийн гишүүн хоёр удаагийц чуулганаа үзэж, энэ хооронд оо” рийи хийсэн, бүтээснээ үнэлж цэгнэх боломж той болно, Л, ГПридэв (Увс айм. гийн Хяргас сумын ДУНД сургууль, У!!! анги): -- Сургууль дээр ай ги, бүлэг хоёр иэгдсэн байдаг иь ямар учир тай юм бэ? «Найрамдал» лагерьт ло гэхэд (анги, (бүлэг хоёр тус тусдаа ажлаа хийдэг. Энэ ч их ашиг тай юм, Хүүхдүүд С4- наа нийлж Мэг бүлэг болбол бүлгийц йшил сайжирна (тэ бодох байна. Иймээс аигийг сур” тулаан захиргаа сохнон айгуулж, Хариц бүл- гэ! зовлол хүүхдүү: дийг хүсэлд сонирхлын нь дагуу дөрөвдүгээр ангиас нь бүлэг Солгой зохион байгуулбал илүү үр дүнтэй болно доо. Б. Цацрал (Нийслэ- лийн 44 дүгээр сургууль. -- Бүлгийн ёжлыг үйлдвэр, албац газарт тохиох гэхээр багшгүй бол өртулхАсТ й. Хом: уул бидийийг Аурссү 2 тэнэ гэж боддог. Гэхдээ хүүхэд бүхэн сахилга" гүй биш шүү дээ, Үйлд- вэрт орж сжил, хөдөл" мөртэй нь танилцана тэдэг маань ирээдүйн мэргэжлээ сонгож асах анхны алхам билээ. Б. Мэнд-Амар (Дар- хан хотын 10 жилийн 15 одутаар сургууль. УУ! айги): -- МПБын Төв Зөв- лөл хүүхдүүдтэй байнга уулзаж, санаа бодлыг солсож байгаасай, Ин- гэвэл бид дээд байгуул” дагынхаа улирдагчдыг таньдаг, тэдний хэлсэн, төслоснийг биелүүлэх гэж улам шамлан ажил- лах юм. «Ппонеоийн үнэн» сонинд МПБ-ын Төз Зөвлөлийн үйл ажиллагаа, түүнд ажил- лалаг хүмүүсийн тухай тийтэлж өгтөл баярлах болио. Ярилцлагыг тэмдэглэ” сэн осворийн сурвалж Ням-Очир, Н. Давааням, Өнөрдаваа, мапай сур- валжлагч М. «Ппоперийд үнэн» сонины ХМь 20-д «Д, Сүх- баатарын нэрэмжит Монголын хойчийг залгамж, лагч багачуудын холбоо»ны төсөл нийтлэгдсэн билээ. Пионерийн гишүүн, идэнхтэн сонгууль- тан. багш, сургай хүмүүжүүлэгчид, эвлэл, пио- рийц ажилтнууд энэ төслийн талаар санад бод: лоо нрүүлж манай хэлзлцүүлэст идэвхтэй орол- цоно гэдэгт Итгэж байна. Ч уүсаєн нїш4ү1үүчхлэ 4 ч ПЦЄЦААТШЄИЄХ| 1Єв ХИУ8. 4УУ(5 Зи 1ЙЖ Ө ХҮҮХЭД УРАН ЗОХИОЛ! Ө ГОО ЗҮЙН БОЛОВСРОЛ Ө АНГЛИ ХЭЛ (Өгүүллэг) Одоо найз нөхөд маань пбадаас «Чиний зэж юу ХИЙДЭГ вэ?» гэж асуувал «Миний зэас цэвэрлэгч» гэж бардам хариулиа. Урьд би ингэж хариу: лахаас ичдэг байлаа. Өи- гөрсөн жилийн нэгэн өдөр хичээлээ тараад явж бай. тал Яп Жихүй найз минь, Чиний зэж ямар ажил хийдэг вэ? гэж асуу. хад би цочирдон балмагд: санаа, -- Харин чиний ээж юу хийдэг юм гэж эргүүлж асуусансан. Тэрээр их л | бардам байдлаар, , от-- Миний ээж инженер, | харин. чиний» Би хулмаги ан | сулхан дуугаар, Чамд ер нь ямар хамаатай юм бэ! гэж билээ. Гэртээ харьсад хойно ээ. жийнхээ тэгшхэн нуруу-: хөрслөг бор царайд нь ГЯ- лалзах хоёр нүд, зовхинд- нь түнээ суусан үрчлээг- ажиглан сууж байтал ээж минь намайг харснаа, -- Шах Мэй) Миний тхин юу бодоов дээ? гэж байснаа Ламбада. Дэлхий дахинд алдар цуу нь түгэж бай- (таа энэ дууг манай хүүхэд 1 багачууд хүртэл сонирхох Ё | болжээ. Энэ дуу анх Бра- аяыг нь хэн зохиосон бо- гдээгүй байгаа Чдшнгл баг: чуудынхаа орос орчуулгаар нь. ний-. Бль 2 Витер нам. ярхайс / ал. СЭ2777 772 хоёрын дуулдаг хоёр дуу? Зааж өгөө. |зилд үүссэн гэх болөвц 9, “дох нь одоо хүртэл мэдэг. ї хүсэлтээр «Лавбада» дууг... 0000:|45-:04444)-А - су А ЗҮ71" үвсава арталасүд 0" Өрсооыл БЭНСТЭРИР" ТЫЛ / шин ЯЛ | Үлсээхссх., (68 ЁО? 29! ү д ЗүВЛА Э Ё ман 1 950 е ( 39 л 87 2 МЭД ЭЛ: О Єо « 9 792: СО 14 22 намуухан асуулаа. Би билээ дээ Зөвхөн таны урамгүйхэн, хийж байгаа ажлыг Л... гээд сандарсандаа хэлчи- -- Ээж зэ! Та яагаад хэв. Тэгтэл ээж, цэвэрлэгч хийдэг юм бэ? -- Ажлыг гэнэ ээ!? Ми- Найзууд маань таны юу хийдгийг. асуухаар хэлэхч үг олдохгүй, ичих юм гэ- хэд ээж минь хирдэсхийн над. руу,нэг том харснаа нэгэнтээ уртаар санаа ал- даад ,зэмлэнгүй аясаар, -- Охиноо ингэж бодно гэж зэж нь даан ч сана- сангүй явжээ. -Чиг чг ээжий- гээ голж байх шив дгө гэ- хэд нь, -- Хгүй дээ ээж минь! ний энэ ажил байхгүй бол Бээжин хот заваарч Хог шороондоо дарагдах биш үү? --Чи болон чиний най- зууд өдөржингөө хог нов- дунд байх биш үү? БЭННЕН нь ажил бол нэг хүн бохирдсон ч түмэн хүн цэ- вэр байдаг юм шүү дээ гэж билээ. Ээжийн ЭНЭ үг өнгөрсөн явдлыг нэхэн С4- нуулсан юм. Тэр нєгэн өдөр "энэ орчим ээжийнхээ цэвэрлэдэг Юнь чижлаа. Ингэнэ гэл! огт са» Динмэнгийн галт тэрэгний өртөөнд очлоо. Унаанаас буусан даруйд жимс худал- даж байсан ХОёр эгч, -- Энэ цэвэрлэгч эгч ажилдаа ч эзэн юм 44. Зөв- хөн түүний толжтэй үеэр цэвэр цэмцгэр байж хүмүүс сэтгэл тавнуй явах юм даа гэж магтан ярихыг сонсож билээ. Тэ- гэхэд ээжий маань хоёр гартаа шүүрээ барьчихсан хогоо сурмагхан аргагүй цэвэрлэж харагдсансан. Ээж минь ажилдаа шам- дан доош харан ажиллаж байгаад өөдөөс нь ирж яв- сан урт үстэй нэгэн залуу- гийн өмдөнд санамсаргүй шүүрээ хүргэн тоос болго- чихов. Тэр даруй ээж санд- ран мэгдэж, -- Уучлаарай! Үнэндээ тгчийнх нь буруу хэмээн буруугаа хүлээж үл мэдэг инээвхийлэх аядахад тэр залуу дээгүүр харан НУ- руугаа үүрч. -- Наадахаа надад гү вээд өгчихгүй юу! гэлээ. ЭЭЖ ер татгалзсан янзгүй. түүний тоосыг гүвж ӨгӨ- паагүй байсан нөгөө залуу балмагдан. цочиж хөлөө хойш угз татан авснаа нүүр нь мэйчийтоэл улайж, -- Гүвүүлэхгүй ээ, гү. вүүлэхгүй! Тоглосон юм эгч ээ! гээд муухан инээх аялдсанаа арилж өгсөн юм. Тэрхүү жимс худалдаж байсан эгчийн яриа, нөгөөх залуугийн эвгүй байдлыг эргэн санахад зэжийгээ бишрэн хүндэтгэх сэтгэл аргагүй төрсөн билзэ. Ээ- жий минь хотоо цэвэр сай- хан байлгах гэж хоёр га. раа цуцтал хог шүүрддэг ч гэлээ хамт олныхоо хайр хүндэтгэлийг хүлээж, гуд: маар зорчих олны магтаал сайшаал сонсож явдаг жиг рийн нэгэн. Ийм сайхан ээжээрээ би бахархахгүй байж яахин чадах» билээ! Тэр цагаас хойш «Танай ээж юу хийдэг вэ?» гэж хэн ч асуусан, -- Миний ээж зэнэд 3 гэж хариулдаг болсон Хятад хэлнээс орчуулсан С. ГОНГОР Ж4Шао-- бяцхан жижиг Таньгаа яалаа гэж голох би нийтийн унаанд суутаад хөөр өмнө нь явган Ссуу-Хэн “ошшголжлиуллллилЗлшиллллллиалатинглистилЭЭВжгЧВжжлШат нг Бү СОНИРХОЛТОЦ -МАТЕМАТНК. уншигчдын ЗҮСЭЛТЭЭР 5/г онжҮй уг мь хос, хоёр гэс3н утгатай. 777, Урдээлииг лал ианиниачдраглан мэр химмжиши-ан ЭАлиалагчийтг Зургаа, долоо, тав гэдэг гурван алиалагч хувцсан дээрх цифрүүдээрээ 13-т хувааагдах 3 оронтой тоо үүсэхээр эгнэн зогсох гэж авхаа: оролдов. Гэвч огт бүтэхгүй байлаа. Гэтэл нэг нь «Би бодож оллоо» гэжээ. Тэр яаж бодож олсон бол? Тэнцүүхэн хуваа 5 ижил алимыг 8 хүүх- дэд тэнцүү хувааж өгөх болжооэ, Хамгийн цөөп Таава Дүнхийсэн гурван-цагаан гэр Зэрэглээн дунд цайвалзана Дүүрэн устай гүнзгий худаг : Тэдний хооронд Ах, ламбада--ритм! Спова нам и снова тповтори Ах, ламбада-ритм! Будем танцсвать мы до зари. Иальмы, и цветы, и луна, ни мечты Б этом танцс сопутствуют нам. Жажда красоты... Ах, ламбада, где ты? С намн вместе поёт океан. мэлтэлзэнэ Хот айл бүрийн хооронд Холоос харагдах овоо бий “Овоо бүрийг босгохдоо “Өнцлөн мөрдсөн дүрэм їе аге Воб алд Миггу. АТт- 20 вёс царёуу хуртэл, Ралд- цар! буунаас шд хоёр Маази урагш. Уунтэй адил хөл гэдэг угийг 2нлийр /Митгу-ала 8о5-аге уе У777 42590 хЭлэд. 24229 -ташаан 5. дурргээ Маази шд хоёр Шагж хуртал,У00Ё: шагайшнаас додш хэсэг 17:17:97 706 8000 2-7 гэдэг ялгац “Мегалд-ийв, Явай 2ишуунийг хэрхэн хэр. хуй сарлысүн 4 ЭБэР 2 Б ап уе -202ийг. 7-р хичээлээс йе аге ёуур р ап 227 4122 Р 21, ид хоюулаа э-ӨЦ 21/ 22) -54-й “441 222 ууя тн зунд Монгл 0 ргеат Туелав аг ме” 27 07/7 | фэл Болд гэж хэлэхэд 823) ШИМ ГЭ 2 Батд”| | тэр хүн сайн дуудаж (Дабётаж дуулна, мэдэхгүй дол «усэглэж уут хэлж Өгч болно. “өмтөай сэ 23 7-0/297-((е1- а|ац- | 8-0-/ -а ---а 7001 7722 и/)44-2-2-/ алд! 2ёа/- ун 04/1-402 -4-2-2-4/ зүсч энэ хуваалтыг яаж хийх вэ? РЭ р бий «Худгаас овоо хүрэх зай бүхэн тэнцүү» Хууль болгон баримталсан дүрэм энэ. Тэр худгийг хаана ухсан бэ? Зохиосон багш ) Ч, ЖИГЖИДСҮРЭН (58 дугаар сургууль) Ури атг Түц 7 Эрх чөлөөтэй а 70» Үгер д ц эрх чөлөөтэй ате Үгер Эрх чөлөөтэй ОРОН БҮХННИ ПРОЛЕТАРИ, МАР МЭГДЭГТҮМ" Өв ХОРОО Д НЭэсЭхАжи БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын ХїЇдэх удаагийн сонгуулийн уТЦ чуулган СҮХБААТАРЫН мПпь ын төв Зөвлөлийн сонын ттхэр БУЛГАНЫ ХҮҮХДҮҮД ТӨЛ ДЭЭР ГАРЧЭЭ Булган аймгийн 4000 гаруй сурагч төл бойжуулах «Өсвөрийн тусалж ажилд төлчин» уралдаанд идэвх гарган ажил- лаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР- Баян-Агт су- мын 8 жилийн сургуулийн 1 ан- гийн сурагч онц Х. Эрдэнбулган, У ангийн рагч Д. Өлзийт, сурлагатан су- УПТ ангийн сурагч Ш. Эрдэнэбаяр, Сайхан сумын 8 жилийн ТУ ангийн сурагч сайхан сургуулийн Ц, ,Жаргал- Н. ХИШИГДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг СУРАГЧИЙН БОДОЛ 40 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 1428-42877), ” 46 хэм 1990 одо” гуравдугаар сарыг 28----,- ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө САНАЛ НЭРИЙН ТУХАЙ Бид чннь өөрийн гэсэн хэл" тэй, бичиг соёлтой шүү дээ! Яа- таад өсвөрийн багачууд бидний өөрсдийн маань нэр, байгуул- лага, хэвлэл маань хүртэл «Пио- нер» гэдгийг бодлоо. Манай ууган зохиолч Д, На» цагдорж монголын пионерийн байгууллагыг «Хойчийг зал- гамжлагч -багачуудын холбоо» гэсэн нэртэйгээр байгуулсан биш !2! Миний бодлоор Монголын пионерийн байгууллагын Төв Зөвлөлийг «Монголын багачуу” дын холбооны Төв Зөвлөл» пио- нерийн гишүүнийг «Монголын багачуудын холбооны гишүүн», «Пионерийн үнэн» сонины нэ- рийг «Өсөх нахиа», «Шинэ үе», «Тэмүүлэл» гэх мэтээр аль болох утга агуулгатай, тодорхой нэрлэх нь зүйтэй. Ц. ГАНТУЯА (Хэнтий, Өм- нөдэлгэр сум. 8 дугаар анги) 88РЧИЛЬЕ Пионерийн улзаан бүч шинэч- лэгдсэн, Төрийн далбаатай адилтгаж дунд тал нь цэнхэр өн- гөтэй баталсан юм. Энэ бүчийг зүүхэд урд хэрэглэж байсан улаан бүчнээс огт ялгарахгүй харагдаж байна, Пионерийн улаан бүчийг нэг талыг цэнхэр, нөгөө талыг улаан өнгөөр хийвэл улаан, цэнхэр өн- гөний хослолтой төрийл далбаа- ны өнгийг хадгалсан үзэмжтэй “ харагдана. Оёоны хувьд ч гэсэн хялбар нэг л залгалт орж бай- на. Иймд пионерийн улаан бү- чийг энэ дагуу өөрчлөх санал байна. ? Сурагч П, БЯМБАСАЙХАН (Өвөрхангай, 10 жилийн 1! сургууль) ТӨР ТА НАРЫН. ТӨЛӨӨ АЖИЛЛАДАГ Төр түвшин бол түмэн амгалан гэдэг, Монгол хүн төр засаг, зан үйл, ёс торимоо сүлдлэн дээдэл- Дэг. «Төрийн минь сүлд» хэмээн сэтгэлийн өчЛӨӨ илэрхийлж байгаа өтгөс буурлыг бяцхан уншигч чИ ололтад хараа биз! Тэр ихээхэн утга агуулж буй. Түүнийг дээдэлж яваа хүн энддэггүй зэ. Монголын їиниглс төрт бс гэж энэ Төрийн сүлд алтран мандсан гоёмсог танхимд ” бүтэн гурван өдрийн турш ард түмэн нийтээрээ бай. лаа таж хэлмээр, Тэнд ФНМАУ-ын Ардын Их Хурлын арван Нэг дэх удаагийн сонгуулийн УЛ! чуулган болж, радио, те: лєвизээр шууд дамжуулав. Эх орны эзэн хэн боловч, тай, төрийн хэрэг шийдэ- хэд холч мэргэн, зориг шийдэмгий цэх тууштай чанарыг эгэл түвшин хүн- лэг энэрэнгүй. шинжтэй хослуулж чадах ёстой. Манай ард түмний бүрэн эрхт 870 төлөөлөгч Мон- гол орны амьдрал үйлсийн олон асуудлыг хэлэлцэж шийдвэрлэв. Хүүхдүүүдэд эцэс төгсгөлгүй хурал мэт санагдаж байсан байж ма- гадгүй. Гэхдээ «Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй» гэг- чээр цөм л санаад бодлоо чөлөөтэй илэрхийллээ, «Олны санаа оломгүй да- лай» гэдэг билээ, Илэн да- лангүй байдал энэ чуул- таны изг онцлог юм. АИХ-ын элэ чуулганы нэг чухал ач холбогдол, нь манай нийгэм ардчил- лын үйл явцын цаашдын хөгжлийг хангахад чиглэ- сэн хэд хэдэн хуулийг хэ- лэлцэж баталсанд оршино. Ардын хурлын депутатуу- дын сонгуулийн дүрмийг баталж, үүнтэй холбог- дуулан БНМАУ-ын Үнд- сэн хуульд зарим нэг өөрч- лөлт хийв. Мөн Гадаадын хөрөнгө оруулах тухай хууль баталлаа, Дэлхийн орнуудтай эдийн засгийн салбарт хамтран ажиллах, эдийн засгийн нээлттэй бодлогын илэрхийлэл болж ийм хууль гарлаа, Хүний эрхийг хамгаа- лах, түүнийг . нийгмээс хуульчлан бататгах талаар одоо манай оронд их ажил өрнөж байна. Эрхтэй бай- на гэдэг нь гүүрэгтэй бай- на гэсэн үг. Улсдаа, сур гуульдаа, гэртээ, дэвтэр номондоо, ер нь юм бүхэнд эзэн байна гэсэн үг. Хү- ний эрхийг нийгмээс хам- таалах, хүн өөрөө нийгэм, эх орол, хүн ардаа хайр- лах, хоёр талаас уялдан зохицолдож байна. Улс ороцн хөгжино, хүн ард нь жаргана. Ажил сургууль, аливаад жинхэнэ эзэн байх ухаан, хайрлах ухаан хоёр -403Н харилцан шүтэлцэж амьд- рал дэвжинэ. Үүнийг өвөг дээдэс, эцэг эх чинь эрхэм- дагаж ирлээ, Ингэ- хээр хүүхдүүд ариун сай- хан өвийг уламжлан авах заяатай. Хүн бүр төрийн жолоо барилцаж болно. Ирээдүйн-их хэрэгт хүн бага залуугаасаа эхлэн бие сэтгэлээ бэлтгэх нь чухал, Ардын Их Хурлын сая- ны чуулган төрийг төгөл- дөр боловсронгуй болгох нэг том гарааны эхлэл боллоо. Манай төрийн эр- хэм дээд Зорилго нь хүн ардаа эдийн болон оюуны баялгаар бялхам дүүрэн, газар бүхнээ амар түвшин аж төрөх нөхцөлөөр хай- гах явдал мөн. Түвшин төрөө түшиж, хууль зарч- МЫГ «Нь дээдлэн дагаж, авьяас билиг, оюун санаа, бүтээлч хөдөлмөрөөрөө хүй ард улс орноо цэцэглүүл- дэг, Түүнээс биш «торөөс хангана», «улсаас хийнэ» гээд алмайрч суухын нэр -биш. ээ... Ардын эрхт Монгол ул- саа шинэчлэн хөгжүүлэ- хийн төлөө манай орны иргэн бүрийн улс төр, нийгмийн идэвх сэргэн вр- НӨЖ байгааг АИХ-ын чуулган, түүнийг тойрсон түмэн олны идэвх харуул- лаа. н БНМАУ-ын Ардын Их Хурлаас Монголын ард түмэнд хандаж гаргасан урналгад «Холч билгүүн хараа, уужим ариун сэг гэлтэй эв эеийг эгнэгт эр- хэмлэн ирсэн ардынхаа сайхан уламжлалыг машид хүндэтгэж, улс үндэстний» хээ эв нэгдлийг нандигиан сахицгаая» гэжээ, Хүүхэд бүр улс Орныхоо “ажил, сурлагынхаа жинхэнэ эзэл ба ухааныг эзэмшье. Улс торийн тоймч Б. “ДАШЗЭВЭГ 1 ПИОНЕР, СУРАГЧДЫН АСУУЛТАД БНМАУ-ЫН АБЯ-НЫ ОРЛОГЧ САЙД Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ ХАРИУЛЖ БАЙНА Ф ЗАХИДАЛ Ө МЭДЭЭ ! 9 Пионер сураг-дын асуул- чад БНМАУлпл АБЯны орлогч сайд Ч. Цэрэнду- лам харнуяж байна, - «Пионзгрийн урил- га» буланд Сайд таньтай ярилцлага хийх тухай зар- лал гарснаас хойш ун- шигчдаас 27 захидал ир- лээ. Нийт 583 асуулт тавь- сан байна. Зарим асуулт давхардсан учир 42 асуулт болгож нэгтгэлээ. За нн- гээд асуултандаа орьё. Хэ- зээ хичээлийн тавап өдөр- тэй болох вэ? гэж нийслэ. лийн тавдугаар сургуу- лийн сурагч Б.Болор асуу- сан байх юм. -- Яг тэдэн оноос хи- чээлийн таван өдөрт шил- жинэ гэж хэлэхэд хэцүү байна. Зарим сургуульд хичээлийг таван өдөрт шил- жүүлэн туршиж | байна. Туршилтын дүнг гаргасны дараа яах вэ гэдгийг шийд- вэрлэх болно. - Мөн л хичээлийн хоног цагтай холбогдсон асуулт байна. Нийслэлийн 62 дугаар сургуулийн су- рагч Б. Багшмаа «Хичээ- лийн хоног, цагийг багас- тах талаар юу хийх гэж байна вэ? 1, Х ангийн хүүх- дүүд адилхан 45 мннут хичээллэдэг. Үүнийг өөрч- лөх үү? Сурагчийн сурла- тын дүнгийн одоогийн бай- таа энэ системийг өөрчлөх болоогүй юу?» гэж асуу- жээ. -- Хичээлийн жилийн үргэлжлэх хугацааг багас- тах боломжийг судалж байна. 7 хоногт үзэх хи- чээлийн цагийг дунджаар 22--32 цаг болгоно. Нэг хичээлийн үргэлжлэх ху- тацааг 35, 45, 90 минут болгох бодолтой байна. Дүн бодитой эсэх Нь одоогийн байгаа дүнгийн системдээ ч биш харин дүтнэх арга барилаасаа шалтгаалж байгаа болов гэж бодох юм. 2225 Би сайн сурдаг. Ан- тидаа дунд зэрэгт нь яваа. Улирлын дүн гарах гэж байтал багш бүтэн ули-. ралд үзсэн бүх хичээлээс асууж байж дүн тавина гэ- лээ. Манай ангийн нэг охин дунд сурдаг л даа. Багш түүнийг дуудаж нэг их юм ГИОНЕИЙН УРИЛГА яриулсангүй хав. Удалгүй миний нэ- рийг дуудав. Хариултал суу гэлээ. Дараа нь тавь- сан дүнгий нь харвал эх- ний охин 5, би 8 авсан байв. Гайхахдаа багшаас асуувал, -- Яаж тавихаа би мэд- нэ. Эсвэл та нар багш бо- лоод заа гэлээ, Дараагийн хичээлд бас л дүн тавих боллоо. Ингээд дүнгээ хар- вал нөгөө охин долоон 5, би 3, 2, 3, 8, 2,2, 3 ав- чээ. Би ямар ч буруу юм хийгээгүй. Гэтэл намайг ИНГЭЖ хохироох ямар шаардлага байна аа! гэсэн захидлыг Орхон хорооноос нэг сурагч ирүүлжээ. Нэр, хаягаа бичээгүй боловч сургуулиудад ийм тохиол- дол гардаг бололтой. Тийм учраас энэ сурагчийн асуултад хариулж өгөөч зэ гэж хүсэх байна. -- Энэ бол тухайн баг- шийн арга барилтай л хол- боотой асуудал байна. Хэ- рэв зээ ийм тохиолдол га- рах юм бол сургуулийн захирал, хичээлийн эрх- лэгчдээ хэлэх нь зүйтэй. Сэлэнгэ аймгийн Шаамарын сангийн аж ахуйн 8 жилийн сургуу- лийн сурагч Хоролсүрэн «Монгол хэлний хичээл дээр дөрвөн алдаа гарга- хад дунд, долоо алдахад муу тавьдаг. Энэ төдий Л бодитой үнэлгээ биш гэж боддог» гэж бичжээ. -- Монгол хэлний Ххи- дүн тавьчи- чээлээр сурагчдыг зөвбич- | гийн дүрмийн алдаагаар үнэлдэг энэ журмыг 04- рын үед шинэчлэх гэж бэйна: : - Ахлах ангийн (су- рагчдыг хөх өнгийн бэ- хээр бич гэдэг. Гэтэл энэ нь тэр болгон олддоггүй шүү дээ. Дуртай бэхээрээ яагаад бичиж болдоггүй юм бэ? гэж нийслэлийн 52 дугаар сургуулийн сурагч М. Угтахбаяр асуужээ. -- Ерөнхий боловсро- лын сургуулийн ахлах ан- гид заавад хөх өнгийн бэ- хээр бичих шийдвэр байхгүй. Харин хүүхдийн нүдний хараанд гажилт үүсгэж болох улаан, ногоон зэрэг өнгийн бэхээр удаан бичиж болохгүйг ан- хааралдаа аваарай, Хөх бэхний хувьд цаашдаа ол- доцтой байх болно. ёстой гэсэн | --Увс аймгийн Баруун- турууны сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургуулийн Х ангийн хэсэг сурагч «10 жилийн сургуульд Орос хэл, алгебр, химн, физни- кийн сонгон суралцах хи- чээл явуулдаг болсоор хЭ- дэн жил болжээ. Харин хөдөөгийн | сургуулнудад ийм сургалт явагдахгүй байна. Гэтэл ийм хоёр өөр программаар хнчээллэдэг мөртлөө уралдаант шал- галтанд орохдоо ижил сэд- вээр шалгалт өгдөг нь шу- дарга бус санагдана. Энэ талаар та юу бодож бай- на. Цаашид энэ хэвээр л байх уу?» гэсэн захидал ирүүлжээ. - Аймгийн Ардын бо- ловсролын хэлтэс аль сур- гуульд орос хэл, алгебр, хими, физикийн хичээ- лээр гүнзгийрүүлсэн сур- галт, сонгон суралцах хи- чээл явуулахаа шийдвэр- лэдэг болсон. Цаашдаа уралдаант шалгалтыг гол- лох бус, сургуульд сурч байхдаа сурлага, хүмүү- жилдээ ямар байснаар нь хуваарилалт хийх чиглэл баримталж байна. --Багануур хотын 8 жн- лийн сургуулийн сурагч - Я. Саруул «Сургуульд маш олон төрлийн хичээл үзэх юм. Хүүхэд бүр ийм олон хичээл үздэг боловч амьдрал дээр бүгд хэрэг болдоггүй шүү дээ. Зэрэг зэрэг олон хичээлд Нух- лагдаад эцэст нь барьж авах юмгүй үлдэх нь НХ. Иймд төрөлжсөн мэргэж- лээр сургууль байгуулбал ямар байх вэ? Япон улсад ийм жишээ их байдаг шүү дээ» гэж бичсэн байна. -- Манай сурган Ххү- мүүжүүлэх ухааны хүрээ- лэн болон зарим сургуу- лийн эрдэмтэн багш нар сургуулийн үндэсний заг- вар боловсруулж байна. Олон төрлийн хичээ- лийг багасгаж цөөн хичээл оруулах чигийг барьж бай- на. Төрөлжүүлсэн сургал- тыг аймаг, хотын олон сур- гууль дээр туршиж одоо туршилтын дүнг гаргасны дараа сургуулиудад нэвт рүүлнэ. -- Завхан аймгийн Алдархаан сумын 10 жи- лийн сургуулийн сурагч Я. Энхжаргал хэд хэдэн асуулт ирүүлжээ, «Жил болгон олон тоогоор сурах бичиг үйлдвэрлэдэг. Үү- ний оронд сурагчийн га8- рын авлагыг олшруулж, сурах бичгээ дүү ангидаа шилжүүлж өгч болохгүй юм уу?» гэсэн эхний асуултад хариулна уу?. нэг ангид хЭ- рэглэх сурах бичгийг дунд- жаар 2--3 жилийн нөөц- тэй хэвлэдэг. Сурах бич- гийн хэмжээг багасгах 33- маар сурагчийн гарын ав- з 8 4 Ё ». 2 х 7 4 -.. 3 24 Жо: лага болох номыг олп- руулж болно. Сурах би- чиг шилжүүлэн хэрэглэх журамтай. Харин сур- гууль бүрт энэ ажлыг ха- рилцан адилгүй зохион байгуулж байна. | Ахлах ангийн сурагчид та нар өөрийн сургууль дээр ном шилжүүлэн хэрэглэх аж- лыг санаачлан хийвэл сайнсан. -- Хоёр дахь асуулт. Монгол бичгийн хичээ- лийг 7--8 дугаар ангид үздэг. Энэ үед хүүхдүүд шинэ зүйл сурах хүсэл б2- раг байдаггүй. Сургууль бүр өөрсдийн онцло - шалтгаалан 5--6 дугаар ангнас нь үзэж болдоггүй юм уу? -- Монгол бичгийн хи- чээлийг цаашдаа жич лийн сургуульд У ангиас үздэг болно. Бүр 1 ангиас нь сурагчдад судлуулж байгаа сургууль ч бий. Саяхан сургалтын төлөв» лөгөөнөөс гадуур аль Ч ангийн сурагчдад монгол бичиг зааж болох шийдвэр гарсан. -- Гурав дахь асуулт. «Аймаг бүрт бүх хамран сургах фонд гэж байдаг. Жишээ нь: Өнчин хүүхдэд тусламж олгоё гэ- хэд өргөдөл, бичиг гээд “өдий төдий дамжлага дах- жиж явсаар удаашрах юм. Иймд энэ фондыг сүй хит ТиНиЭлчэнт тиг Ри лдөнө өн --......д........... эжиээтэээ77ээт--пллл7777:2 ЛВВЛлилаиллө Хөбгүүддээ баярлалаа. Олон Нийтийн ажилд охид илүү оролцдог гэж ярьдаг, Гэтэл бид чинь хөвгүүдийнхээ авьяас бил- гийг мэддэггүй юм байна шүуү ДЭЭ. 9 Саяхан манай сургууль дээр хөвгүүдийн нНэрэм- жит сарын ажил явагдлаа. Соёлч анги, соёлч хөвгүүн болохын төлөө хүүхэд бүр мэрийж, бүлгээ удирдан сэдэвт ажил зохиож, ДҮ: рийн тоглолт хийсэн НЬ бүхнийг баярлуулав. лгийн 3827 А, Мяг- марсүрэн, Гантөгс нар хамт олиоо сайн зохион байгууллаа. Хөвгүүдэд "Өрих л, ЧЛчимэг . , 1 10 жил) Гуфбын холбоо Хамтын хүчний давуу талыг мэдэхгүй Хүн байх- гүй байх, Манай анги 4 хэсэг болн: ажлаа явуул- даг. Хэсэг бүр оноосон нэртэй бөгөөд долоо хоно- гийн ажлыг ээлжлэн хий- дэг ЮМ, Сурагч-багш-эцэг эхийн гурвалсан холбоог бай- гуулан харилцах дэвтэр нээж, хичээл дээр аав, ээжээ урилгаар суулгадаг нь үр дүнгээ өглөө. Охид, хөвгүүдийн зөвлөл ажил, луулан Чин сэтгэлийн ярилцлага зохиодог сай- хан уламжлалтай -боллоо. Хүүхдүүд өөрсдийн сана- лаар хэсэгт хуваагдсан болохоор ажил маань өөд- рөг байна. Энэ хичээлийн жилд «Аймгийн тэргүүний авснаа биелүүлнэ. бүлэг» болохоор үүрэг охин бүлгэмийн зөвлөлийн тэй бүлгийн цуглааныг даргаар ажилладаг. (Мөн бид хийсэн юм. Өөрсдөдөө улс төрийн дууны «Эн- байгаа алдаа дутагдл42 Сурагч Х. АРМЕНБЕК (Баян-Өлгий. Өлгий хот. Ц 10 жил, УЦ анги) Суфлаш, урлаг, спорт Сопгуульт ажлыг гүй- цэтгэхийн зэрэгцээ урлаг спортоор хичээллэж түү: гээр ч зогсохгүй онц сур- на гэдэг амаргүй ажил. Үүнийг сурагчид сайн мэд- нэ, -- Ажлаа Зөв хуваа. рилж чадсан сурагч л.энэ. бүгдийг биелүүлж чадна гэж Чойбалсан хотын Най- ман жилийн Ц сургуу. лийн 8ын «В» ангийн сурагч Л, Энхтуяа ярьсан юм. 80 улирал дараалан онцсайн суралцсан хийн урна» хамтлагийн ахлагч. / чихээд түүндээ дульдуй- дан «аргалаад» дүн аваад явдаг хүүхэд байдаг, Ха- рин Энхтуяагийн хувьд тийм биш. охин зөвлөлтийн дуу лаачдын уралдаанд 1989 онд хамтлагаараа тэргүүлж сургуулийн хүндэт сам- барт зураг нь тавигджээ. «Сонгуультан» нэр зүү: МПБ-ын шагналт энэ Багш Ц. БАР 10 эрэгтэй сурагчтай нь ийм байдалтай байхад гарын арван хуруу мэт ижилдэн дассан бид яаж энэ хоёрыгоо орхих вэ? Ямар ч гэсэн ярилцлаа, Хичээл тасалдаг гэгддэг хоёр хөвгүүн м2: най ангид бий, Дутагд лыг нь хамтарч ажиллахыг асуу: хад найман хөвгүүн санал бодлоо ярьсан юм. лан хэн -- Манай анги ердөө Л . Хоёр хамтран (Дорнод, Чойбалсан хот) ажиллан амжилтанд хүрнэ Гафын афбан вуруу «Нэг нь нийтийн төлөө, ЭНЭ нийт нь цэгийн төлөө» нэр, гэж хэлсэн юм. Хөвгүүд Ш, ОТГОНЖАРГАЛ (Дундговь. Луус сум. УЦ анга) гуулийн дэргэд байгуул- бал үр дүнтэй болох бус уу?» Бүх нийтийг хам- ран сургах Фондыг БНМ АУ-ын Сайд нарын Зөвлө: лийн тогтоолоор «Элбэ- рэл» сантай нийлүүлсэн, «Элбэрэл» сангаас хөрэн- го авах асуудлыг орон нутгийн эмэгтэйчүүдийн йгууллага шийдвэрлэдэг Хеврын шалгалтыг амаар, бичгээр алинаар нь авах вэ? гэж Дорнод аймгийн төвийн 8 жи- лийн М| сургуулийн Су- рагч С. Нэргүй, С.Оюун- цэцэг нар асуужээ. -- АВГА ДЭВШИХ, СУГ- гууль төгсөх шалгалтыг амаар, бичгийн алинаар ньү авах тухай асуудлыг удахгүй шийдэж та нарт мэдэгдэнэ. -- Завхан аймгийн тӨ- вийн 10 жилийн Ї сургуу- Афин сурагч С. Баярцэ- дох, нэг дэвтэр хуулан бичлэг хийлгэдэг. Баг- шийнхаа даалгаврыг хийх үү, тархна амраах уу?» гэж асуусан байна. Ямар нэг хичээл дээр хоцорч яваа эсвэл түрүүлж сурах нөхцөлд багшаасаа бага зэрэг даалгавар авч амрах үе- дээ хийж болно. Амрал- тын үед уран зохиолын ном унших нь Зүйтэй. Сурагч Ц, Өнөр- буян «Жинсэн өмд, хятад шаахай өмсөхийг хориг- лодгийн учир юу вэ?» гэж -- їЖинсэн ӨМД, ХЯтад шаахай өмсөхийг хориг- лоогүй. Хичээлийн бус цагаар өмсөж болно. Алт- эс: нэг хувцсыг сонгож мсөхдөө Орчин үеийн өөрийн хэлбэр галбир, Өнгийн хослолыг зөв тохируула- хад анхаарах нь зүйтэй. - Сурагч Б. Бадмаа- даг шүү дээ гэсэн байна. - Сургууль бїхэн өө- Эрийн дотоод Ж”оахтай. Танай сургуулий: дотоод наадамд Оролцох зэрэгт нэ - явбал тохиромж, той. дэгүү хувлар өгөх болно, -- Нийслэлийн 04 дү. гээр сургуулийн. сурагч Д. Ганболд «Газар тариа- дангийн үндэс», «Аж үйлдвэрийн үндэс» гээд шинэ хичээлүүд орох бол- лоо. Эдгээрээс «Мад аж ахуйн ү дэс» бСагд- гүй мэдлэг олгох юм. Дээрх хоёр хичээлийн оронд «Үндсэн хууль»-ийн хичээл орзол хүүхдүүд ядахдаа, хууль дүрмээ мэд- дэг болно| Үүнтэй уялдан хүүхдийн дундах гэмт ХЭ- рэг ч багасана шүү дээ» гэж асуужээ. - Одоо сургуулийн үндэсний загвар боловс- руулж байна. Цаашид дээрх хоёр хичээлийг биеэ даасан хичээл байлгах эсэх талаар ярилцаж Үлийднэ. Хууль дүрмийн мэдлэгийг эрх зүй, ёс сур- тахууны хичээл, Хичээ- лийн бус цагаар зохиодог олон хэлбэрийн ажлаар олгож байгааг үргэлж- лүүлнэ. -- Баяц--Өлгий айм- гийн Ногооннуур сумын 10 жилийн дунд сургуу- лийн сурагч С. Пүрэзсү- рэн захидалдаа «Манай сумын нэг өрх 2--5 хүү- хэдтэй. Өрхийн орлого 200 төгрөгөөс хэтрэхгүй байна. Гэтэл сурах бичиг жил болгон өөрчлөгдөж 1988 онд авсан сурах бн- чиг 1989 онд таарахгүй дахин худалдаж авах б0- лох юм. “Сурах бичгийг 8-5 жилээр ашиглахаар хийж болдоггүй юм уу?», «Биеийн тамирын хувцас, гутал олдохгүй | байна. Хэрвээ хувцасгүй бол хн- чээлд оруулдаггүй. (Одоо яах вэ?» гэж бичжээ. -- Сурах бичиг жил бүр өөрчлөгдөөд байгаа- гүй. Харин жил бүр 10- дорхой тооны сурах бичиг дахин хэвлэгдэж байгаа. Иймд сурах бичиг шил- жүүлэн хэрэглэхийг сур- гууль дээрээ гүр дүнтэй зохион байгуулбал сайн байна. Биеийн тамирын хув- цас, гутал олдохгүй нөх- цөлд хямд үнэтэй мате- риалаар өмд цамц, Шшаа- хай оёж өмсөж болно. То- хирсон хувцасгүй бол биеийн тамирын дасгал хэдөлтөөн хийхэд биенд саадтай шүү дээ. Ховд аймгийн Бул- ган сумын (10 жилийн лийн сурагч СН сургуу. » Цэнгэл «1989 онд 38- таар анги төгсөгчдөөс уралдаант шалгалтгүйгээр сурлагаар цуваагаар Нь байр эзлүүлж Дээд сур- гууль, Техникум, ТМС-д хуваарь өгсөн» гээд Энэ хуваарь цаашдаа мөрдөг- эсэхийг мэдэхийг хүс- асуултыг сонирхож 1 - 1990 онд 11 айм- боловс рагчтай, 4-ийн «Б», Т- гийн «А», б-ын «Б», 5- ын «А» ангиуд шавар ца» гаан байшинд амьдарч байна. Их даарч хорох юм. Мапай сумын сураг- чид 10 жилд сурахаар 130 гаруй км явж Бэр- хийн хороо орж Сайна, Балн-Овсо, Баян-Адрага, Батноров, Дадал, Бүрэн- хаан, Нороглии зэрэг зүүн сумдад 10 жилийн сур гууль байхгүй, Газар зүйн байршлын хувьд манайх төвд нь оршдог. Манай сургуулиас сүүлийн үед дээд сургуулийн хуваарь авсан хүүхэд байхгүй. Өө- рийн сумын сзхээтэц Х0- вор, Пионерийн танхим л гэхэд дотуур байрны пэг тасагт байна. Дотуур бай- ранд 100 гаруй хүүхэд, нэг тасагт 5-аас илүү хүү- хэд амьдарч байна шүү дээ. Хэзээ шинэ сургууль. тай болох вэ? 1990-1991 оны төсөзт ороогүй, Орос хэлний багш хүрэлцээ- гүй, биеийн тамнрын ХиИ- чээл ямар ч улиралд гадаа хийдэг гэж бичжээ. Энэ асуудлыг яаж шийдэх вэ? БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1989 оны 256 дугаар тогтоо- лын дагуу сургууль, цЦэ- цэрлэгийн барилгыг аль суманд ямар хүчин чад- лаар барих асуудлыг айм- гийн АДХ-ын | Гүйцэтгэх Захиргаа шийддэг болсон. Норовлин суманд 1998- 1994 онд 820 суудалтай 4 сая орчим төгрөгийн төсөвт өртөгтэй хичээлийн байр барихаар төлөвлөгд- сөн байна. Барилгыг 4Я4- ралтай бариулах, орос хэл- ний багшаар хангах асууд- лыг аймгийн удирдах хү: мүүст ярьж өгнө. -- Завхан аймгийн Баянхайрхан сумын иргэн Галаа «Намайг суралцаж байхад л (10 жилийн өм. нө) манай 8 жилд физик, математик, орос хэлний багш хүрэлцдэггүй бай- лаа. Одоо хүртэл хүрэл- цээ муу байна. Дам сон- соход Улаалбаатар хотод нөхөөсний багш хийдэг гэнэ. Манайд энэ чухал хичээлүүдийн багшийг олж өгөх талаар тусална уу?» гэсэн захидал ирүүлжээ. -- Хил бүр аймаг орон нутгийн захиалгаар мэр- гэжлийн багш нарыг Ху- виарлаж байна. Дээрх хи- чээлийн багш нарын (ялангуяа физик, матема- тик) хүрэлцээ бүрэн хан- гагдаагүй. Хотод Ч дутуу байна. Нэмэгдүүлэх арга хэмжээг жил бүр авч бай- на, -- Говь-Алтай аймгийн Эрдэнэ сумын дунд сур- гуулийн сурагч И, Одмаа «Манай сургуульд багш Тэтгэвэртээ гарсан Аюуш, Оросоо гэсэн багш нар хичээл заадаг боловч дориун сурлагатай хүүх- дийн дүнг дарж, харин багш нарын хүүхдийн дүнг мэдсэн ч мэдээгүй ч онц гэсэн ганцхан дүн тавьдаг, Манай дуу хөгжмийн багш гадаадад явсан. Одоо түү- пионерийн ахлах улирдагч хийх гєсэн хийлгээгүй, би ажлаас гарахгүй гэсэн. Одоо тэр багш сум, їцэгдэлд ХЗЭ-ийн хороон дарг хийж байна. «Манай дээ? шалгалт ирүүлнэ үү?» їл сэн хүсэлт ирүүлжээ. -- Одмаа ЧИНИЙ ТАавьЬ- сон асуудлыг Говь-Алгай аймгийн Ардын боловсро- лын хэлтэстэй ярилцаж хариу өгье. -- Сурагч хүүхэд Үй. мүүлж болно гэл би үЗ- дэг. Хүүхэд нас чинь хам- гийн хөдөлгөөнтэй үе ШҮҮ дээ гэж Говь-Алтай айм- гийн Баян-уул сумын дунд сургуулийн сурагч Г. Бөх- баатар асуужээ. ! -- Бага, освөр нЗс бол хүүхдийн хамгийн хөдөл- гөөнтэй үе учраас та на- рын хөдөлгөөнд саад хориг тавихгүй байхыг багш нар хичээдэг. Харин | сургуу лийн анги танхим, гудамж, дэлгүүр, гуанз, кино театр зэрэг үйлчилгээ, олоц ний- тийн газар тодорхой зорил- гогүй сэлгүүцэп явж, гүйж харайх, ноцолдох зодолдох хашгирч шуугих, исгэрэх зэрэг нь ихээхэн зохимЖ- гүй учир олон нийтИЙН газар биеэ зөв авч явах нь маш чухал. Биеийн тамир спортоор хичээллэж гүйж харанж тоглож наадан дуулж хуур" даж бололгүй яахав. Нийслэлийн У Сур- гуулийн сурагч М.Дунгар- маа «Дүрэмт хувцасныхаа ханцуйн дээр заавал сур- гууль ангна бич Тэх юм. Тэр бүү хэл гадуур хув сан дээрээ бичих хэрэгтэй гэдэг. Нэгэнт сурагчнан үнэмлэх гэж байгаа хойно таних тэмдэг хадах хэрзг байна уу?» гэж асуусан байна. -- Сурагч бүхэн биеийн байцаалт үнэмлэхээ бие- дээ авч явдаг хэвшилтэй болсон нөхцөлд дүрэмт буюу гадуур хувцасны ханцуйн дээр сургууль, ангийн дугаарыг бичиж хадах шаардлагагүй. -- Хэнтий аймгийн Хэр- лэн сумын дунд сургуу: лийн сурагч О. Уранчимэг захидалдаа «Хичээлээс га- дуур зохиогддог соёл олон түмний, үзэл суртлын ажил, жишээ нь: ДИСКО үдэшлэгт сурагчийн ДҮ” рэмт хувцас, пионерийн ёслолын хувцастай ор гэж шаарддаг» гэжээ. -- Хичээлээс гадуур 80- хиогддог соёл олон түм- ний болоц үзэл суртлын төрөл бүрийн арга хэм- жээнд сурагчид дуртай хувцсаа өмсөж болно. Харин хүндэтгэл Фсло- лын арга хэмжээнд су. рагчийн дүрэмт буюу пиО- нерийц ёслолын хувцастай байх нь илүү зохимжтой. йн 49 дү- тээр сургуулийн сурагч Ц. Нямбаатар «10 дугаар сарын 1-цээс 5 дугаар с8- рын 1 хүртэл сурагчид 18 цагаас хойш гадуур яв8- хыг хориглосон Улаанбаа- тар хотын. АДХГЗ-ны 02 тоот Сийэс ой Гэтэл киионоос бусад бүх үзвэр 18 цагаас хойш байх юм. Ийм тохнолдолд сонгодог дуурь, жүжиг чад- даггүй, Гадуур явах гэхэд ийм гээд багш нарын эр л явуулдаггүй бас хүүхдийн билет ч ху- аггүй Томчуултай “ улиралд, эрт хулхи бол- оройн Дог үед хүүхдүүдийг цагаар га, - үүднээс ийм шийдвэр гаргасан гэж : « тэ 1 явуулах нь . бодож байна. Хугацааг” нааш цааш болгох талаар Хотын АДХГЗ-тай бид ярилцэл. Харин Сурагч: дын амралт, бямба, ням гаригт болон Саяр ёслолын үеэр зохион байгуулалт- тайгаар хүссэн дуурь жүЖ- гзэ үзэх нь тохиромжтой. -- Нийслэлийн 87 ЛУ- гаар сургуулийн сурагч Д. Батцэцэг, Дархан хо- тын 10 жилийн ЇЇ сур” гуулийн 5-ын «Е» ангийн сурагчид «Заавал дүрээт хувцас өмсөх хэрэг байна уу? Зарим оронд ӨӨР байдаг шүү дээ» гэж 2СУУ- жээ. -- Зарим оронд сураг: чид дүрэмт хувцас өмсдөг- гүй нь үнэн, ХөрөнгөтөнН орнуудын хувийн СУРТУУ” лиуд өөр өөрийн гэсэн дүрэмт хувцас өмсдөг Ч явдал бий. Одоогоор ма- най оронд сурагчид хичээл сургалтын үед дүрэмт хув- цас хэрэглэж буй учир өм- сөх нь зүйтэй. Хичээлийн бус цагаар өмсөхгүй байж болно. Цаашдаа дүрэмт хувцсыг өөрчлөх бодолтой байна. -- Дархан хотын Орхон хорооны дунд сургуулийн сурагч З. Баясгалан «Мо АХ-ны талаар та ямар долтой байдаг вэ? Энэ холбооноос зохнодог ЦУгГ- лаанд пнонерүүд оролцдог уу? Ер нь оролцож болно гэж үзэж байна уу?» гэж асуужээ. -- Улс орноо өөрчлөн шинэчилж ард түмнийхээ амьдралын сайн сайхны төлөө хүчээ нэгтгэн ажил-. лах аливаа эвсэл, холбоо- дыг дэмжиж байна. Энэ холбооноос зохиосон цуг- лааныг хүүхдүүд сонир- хож учрыг нь сайн олол- гүйгээр оролцож байсан. Хүүхэд, насанд Хүрэгчид аль нь Ч гэсэн ялгаагүй, болж буй үйл явдлын учир холбогдлыг сайн ойл- тож өөрийн гэсэн байр суурьтай байх нь чухал гэж үзэж байна. -- Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт сумын дунд сургуулийн сурагч Д.Мөнх- туяа «Та сургуульд сурч байхдаа ямар хүүхэд бай- сан бэ? Уран зохиолын ном уншдаг байсан уу? Ямар номонд дуртай вэ? Та но- моо орой уншдаг байсан уу, эсвэл өдөр үү? Таныг сургуульд байхад чинь өөрийн чинь үеийн хүүхэд үерхэе гэхэд та зөвшөөр- сөн үү? Та ямар мэргэ- жилтэй (сургуульд байх- даа) болно гэж боддог байсан бэ? Таньтай захид- лаар харилцаж болох уу?» тэж асуусан байна. с-- Би сургуульд байх-. даа онцсайн суралцдаг, аливаа ажил санаачлах. дуртай жирийн нэгэн су: рагч байсан, .Хичэ даалгавраа хугац: нь хийдэг, хичээлийн дүрэм. томьёо цээжлэх адал явдалтай номыг со- нирхон, сонирхсон номоо орой өдөр ялгалгүй унш, даг байсан. Бас а нх тоглох дуртай байсан. Над- тай үерхэе гэсэн хүүхэд байсан. Би жирийн нэгэн найз явья гож зөвшөөрдөг байлаа. Багш болох хүсэл- тэй байсныхаа дагуу баг- шийн мэргэжилтэй болсон. Бадаа захидлаар харьцаж хуулад цаг гїргаж сан риулсан, Танд: Унлиц чи гЭоБЛЭЭЖ, Ч, ЦЭРЭНДУЛАМ ХАРИУЛЖ БАЙНА БНМАУ-ЫН АБЯ-НЫ ОРЛОГЧ САЙД ГЧДЫН АСУУЛТАД Үргэлжлэл, Түрүүч нь 7Ф22-т ГЕРХАР БАУМЕР Ф Дэлхийн ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЫН ШИЛДЭГ САНГААС Марта эгч гайж хэлэх үггүй гацаад толгойгоо сэгсэрч байна. Би бүр хар шавхан байж, хольц (БНАГУ) амаа ан- тэнхээгээ "Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийп комбинатад хэвлэн -- Түймэр! Марта эгч ээ, түймэр! гэж хашгир- лаа, -- Ээ, тэнгэр минь, Исус минь! Хаана гараа вэ? -0 Ой шатаж байна! Марта эгч үг хэлгүй гараад гүйчихлээ, Модон шаахай нь тачигнаад чи- мээ тасрав. Би ч араас нь ухасхийлээ. Сүрхий гүйдэг хүн байж, Марта эгч тосгоны хажуугийн цөөрмийн захад хүрчих- сэн тэндхийн нэг сарав- чинд өлгөөстэй байсан зам төмрийн хугархайг балбаж байна. Түймэр, түймэр! Ой шатаж байна! гэж Мар- та эгч хашгирлаа, -- Би өөрөө хоёр нү- дээрээ харсан! гэж бат- лав. Тосгоныхон тэрхэн дороо үүрээ онгичуулсан шоргоолж шиг бужиг- наад явчихав. Гэр гэрээс нь эхлээд хүүхдүүд чавх- дан гарч, араас нь бүс- гүйчүүд санд мэнд гүйл- дэн гарч ирлээ. Удаад нь эрчүүд гарч ирлээ. Гүйдэл дундаа галын хүрмээ ханцуйлж байна. Тосгоны даргань гал эсэргүүцэх бүлгийг ахал- даг юм байжээ, тэрбээр мөрөвчтэй өмд толгой дээрээ дуулга тавьчихсан гүйн гарч ирлээ. Гал гарсан газрыг зааж өгөх үүрэг надад ноогдлоо. Түймэр дараг- чид саравчны хаалгыг онгойлгож, бид бүгдээ. рээ усны шахуургыг өнх- рүүллээ. Тэгтэл морьд хөөгдөн ирлээ. -о Өө тэнэгүүд ээ! Наад шахуургаа цааш нь тавь! Мод уруу авч явж Яах нь вэ? Тэнд ямар ус байх биш! гэж тосгоны дарга хашгирав. Тэгтэл цөм л хүрзээ шүүрэв. Морин тэрэг ирэхэд гал сөнөөгч бүл- гийн зургаан залуу дээр нь үсрэн гарлаа. Би ч бас гараад суучихлаа. Зам зааж өгөхөөс болох- гүй шүү дээ. Морьд ч дэргэтэл хатирлаа. Би тэрэгний арлаас тас зуурч явлаа. Гал со нөөгч бүлгийнхэнд бүрэн өмсөж .- хувцасласан хүн байсан- гүй, хараал зүхэл тавьц» гааж байна, Зарим нь бүсгүй, зарим нь модон шаахайтай, тэр байтугай тосгоны дарга хүрмээ ч өмсөөгүй татуургатай өмдтэй явлаа, Нүцгэн яваагаа гэнэт мэдэж, -- Зогсоорой, зогсоо- рой! гэж хашгирав. Хө- төч жолоогоо татаж, морьд ч зогтусан бид бие биеэ мөргөн урагш налаад явчихлаа, - Би хүрмээ март- чихжээ гэхэд тосгоны дарга хамар руугаа бууж ирсэн дуулгаа хойш бол- гож засаад чөтгөр алгад! Тэрүүгээр ч яахав явья! Цаана чинь ой. шатаж байна! гэлээ. Тэгэхэд нь би, -- Зогсоорой, зогсоо- рой! тэж хашгирлаа. Морьд ч зог тусч бид толгойгоороо мөргөлдөв. Харвал тосгоны даргын дуулга бас л хамар руу: гаа буужээ. -- Бас яах гэж зогс- чихов доо? гээд гал сө- нөөгчид хашгирч байна. - Малын хашаан дундуур явбал арай дөт биш үү? гэж би хэллээ, Над руу бүгдээрээ нэг нх сүрхий том харцгааж байна. Тосгоны дарга хамраа шудраад, -- Юу гэсэн үг вэ, тэрэгтэйгээ хашаан дээ- гүүр харайлгах юм болж байна уу? Аан? Хар тэ- нэг минь гэж бувтнав. Ингээд бид модон дун- туур ухаан жолоогүй дав- хилаа. “Зам дээр гэнэт нэг юм хальт харагдаад, өнгөрлөө. Юуг нь мэд: сэнгүй. /Тэгтэл дугуйн даэр нь юм харжигнах чимээ гарлаа, Ганс ахын унд хоол, бидон, сагс дугуйнд дайрагджээ. --. Зогсоорой! гэж би хашгирлаа. Хөтөч ч жолоогоо татав. “Бид бие биенээ налан ханараад явчих- лаа. Тосгоны дарга ч дуу алдаад явчихлаа. Дуулга нь хамрыг нь цохисон байжээ. «ТУГАЛЧИН» - Чөтгөр авмар чинь, бас яагаад зогсчи- хов? Юундаа ингэж дон- солдог байна аа? -з Ганс ах үдийн хоол цайгүй болчихлоо гээд би буун харайж бу- цаж гүйлээ. Бидон нь бин шиг хавтайж, ван- дуйтай шөл нь асгарчээ. Би уурандаа бахирч уйл- лаа. Ахынхаа унд хоо- лыг ингээд асгачих гэж бас байдгаа гэж бодо- хоос гол харлав, - Алив бушуулаач, гүйгээч! хурдхан суугаач! Өдөр унасан махыг ав- даггүй юм! гэж тэргэн дээрээс хашгирцгааж байна. Бид давхисаар хусан төгөл өнгөрч Ганс ах, түүний бригадынхны ажиллаж байгаа талбайд хүрч ирлээ. Тэд гал сө- нөөгчдийг тэрэг чарга- тай сүр сүндэр болж ирЭ- хийг үзээд ажлаа орхиж бидэн дээр ирэв, Би учир явдлыг тайлбарлах гэсэн чинь тосгоны дарга Өр- сөж, - Хүүе, эрчүүд ээ! Бүгдээрээ тэргэнд суу! Цаана чинь ойд түймэр гараад сүйд болж байна! гэж хашгирлаа, Өмднийх нь татуурга- наас угзарсан чинь, - Чи дуугүй бай! Нөхөр минь чи сая замд хоёр ч удаа дэмий зог- соож саатуулсан шүү сайхан мэдээрэй гэж над руу зангав. Ганс ахын Оригадынхан цөм тэргэн дээр гарч суухад хөтөч ч морьдоо шавхуурдаж цааш хөдөллөө. Ганс ах сая намайг олж харав, Яагаад ч юм бэ? Миний гар дахь намшийж хав- тайсан бидон, миний урагдсан цамц хоёрыг удаан ширтлээ. Гал түйм- рийн түгшүүрийг энэ хүү л дэгдээсэн юм даа! гээд тосгоны дарга над руу толгой дохиод улаан хамраа үрчив. - Зогсоорой, зогсоо- рой! гэж би хашгирлаа. Хөтөч морьдынхоо амыг ангалзуулан татаж, тэрэг ч зогтуслаа. Бид ч биеэ налан урагш налж тос. гоны даргын дуулга хам- рыг цохив. -- Чөтгөр алгад гэж! Би одоо явж чадашгүй нь! гэж хөтөч уурсав. -- Түймрийг яахав? гэж би асуулаа. - Тэр түймэр чинь хаана байна вэ? гэж цөм л ам амандаа шуугил- даад явчихлаа. Би эргэж хараад тариан талбай руу заалаа. Яах аргагүй л тэнд шатаж байсан юм даа. “Одоо харвал хаа сайгүй овгор овгор юм шатаж, хөх утаа суунаг- лаж байна. -- Тэр... тэр байна! Энд, тэндгүй шатаж бай- на! гэлээ. "Хүмүүс гай- хан өөд өөдөөсөө харц гаав. Тосгоны дарга дуулгаа авлаа. Хэн ж. ч юм бэ, нэг нь инээж байгаа дуулдана. Тэгтэл Ганс ах ч түсхийтэл инээд алдлаа, удаад нь тосгоны дарга эг маггүй хөхрөөд эхэллээ. Тэд бүгдээрээ нүүр амаа чи- нэрч улайтал хөхөрч гөөв. Нэг харахнаа бүг- дээрээ нулимсаа арчиж байна. Тосгоны дарга дуулгаа алдаж, инээдээ барьж ядна. -- Энэ чинь төмсний навч, цэцэг шатааж бай- гаа юм байхгүй юу! Ойлгов уу? Юуны чинь гал түймэр байх вэ дээ! гэж байна. Үүнээс хойш хүүхдүүд намайг «хаз- даг үнээ» гэхээ байгаад «Хуурмаг түгшүүр» гэж хочилдог болсон юм. Гэ- рийнхэнд маань энэ та. лаар битгий дуулгаарай гэж Ганс ахаас гуйсан л даа. Өөрт байсан хэ- дэн мөнгөөрөө шинэ би- дон авч өгсөн. Би тэгзэд түүнээс хойш төмсөнд дургүй болчихсон ї10м. Төмсний бараа харах юм уу, төмсний талаар яри- хаас л өнөөх «хуурмаг түгшүүр» санаанд орж, сэтгэл гутраад явчихдаг юм. Сургууль дээр хүүх: дүүд мэдчихвэл миний энэ явдлыг сониныхоо «инээдмийн буланд» та-- вина шүү. Тэгэхээс Ч биш яахав! Орчуулсан Ц. СҮХБААТАР (МРТУХ) «ТЭМЭЭН СҮРЭГ Б. Г. ДАВААЦЭРЭНГИЙН зурсан бар зураг : , (Говь-Алтай, Жаргалан сум) сонины зөвлөл О?РОн БҮхНмЯ п» мХ29 мен ТӨв х пПЬГЬСЭЛЭГ Урьхан хаврын улиралтай золгож байгаа Хэнтий айм. тийн Хурхын єсангы аж ! ахуйн дунд сургуулийн имо- вєр сурагчид МПБ.ын Төв Зөвлөлийн зарласан «Өсвө- рийн төлчин» болзолт урал. заанд амжилттай оролцохоор тєлийн дуу цангинасан малч- ны хотонд очицгоолоо. Малчин аав ээж ах эгч на- рынхаа ажилд туслалцаж бай- тав имөгерүүлтэй уулзахад П. Азжаргал (5-ын «Пе ангийн сурагч): --Манайх төллөх 601 эм хомиэ хєргийн аргаар бой- жуулахаар бэлтгэлээ хавгаад байна. Би төллөөгүй хонио, вх маакь төллөсөн хоныно ха. риуллаг. Нөдвын би 100 хурга ОЛЕТАРЫ ман ГДЭГТҮМ! ОРОО Д СҮХБААГАРЫН сын төв зөвлөлийн сонин УхоЬЧИН ХҮҮГИЙН Б ва 707 -гнйЙ ОК свллгэлэлулир ст ТӨЛИЙН (ДУУ ХҮҮХДИЙН бойжуулсан. Энэ жил түүнээс цеөнгүй төл бойжуулна. Ч Энхбаяр (4-ын «Б» ан- гийн сурагч): --Би хонь төллөмөгц дор нь амлуулж уургийг нь хөӨ- хүүлдэг. Тэгээд гарсан төлөө хөд дээр нь тэнцүүлж эхтэй вь хамт зугуухан тууж ирдэг юм. Хурганы уут авч явах боловч айхавтар хүйтэн шуур- гатай л биш бол хургаа уу- тамд хийх дургүй. Хааяа шо- нө жижүүрт гардаг. Хургаа голсон хонийг тойглон ава- хуулдаг боллод, Өнгөрсөн онд ХЭЭРИЙН БЭЛЧЭЭРТ Увс зймгийн Өмнөговь су- мын улсын аварга малчин Даржаагийн хүү Даваахүү сүргийн бэлчээрт. Даваахүү өглөө эрт босдог, хонь ямаагаа нэг бүрчлэн мүлдлэн тапьдаг, ойр зуур ган- цаар хариулдаг жинхэнэ ажилтай хүү юм. Тор энэ жил 1 дүгзэр ангид орно. Ирээлүйл сайлч юалчин болно. Тэрэл зургийг Р ОНХБАТ энгийн гэрээтэй ажилласан манай суурийг сумын «Энх сүрэгтэн аваргаар», шагнасанд Онд баяртай байна. Н. Жав (6-гийн «А» ангийн сурагч): --Манайх Шивэрт гэдэг га- зар хаваржиж байна Хончо төллөсөн, төллөөгүй, сая төл- лөсөн гаж гурав таслан ха- риулдаг. Би их хөрвийн хоө- нио хариулж байгаа. Төллөх дөхсөн буюу жилбэ муутай эх малыг тэжээх ажлыг хамт хийдэг. Ус хүрэлцээтэй худаг сайтай болохоор төллөх 650 БАЯСГАЛАН. хониноос төлийн хорогдол гар- гахгүй. Б. Эрдэнэчулуун (б-ын «А» ангийн сурагч): -Хурхын голын хөвөө мал төллөхєд тохиромжтой нутаг. Хонь хариулах сайхан. Би хо- нинд явахдаа дуулах дуртай. Хонно тогтоочихоод ном ун- ших, байгалийн байдлыг ажиг лан тэмдэглэд хөтөлж суух гоё. Хурга нарлуулах хашаа цэцэрлэгийн хүүхдийн тог- лоомын талбай шиг байх ёс- той гэж боддог. Би саяны улирлаар өнц гарсан. Одоо «7 46 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Зул (2219) 1990 оны гуравдугаа сарын 81. ”! БЯМБА 2252Ш3Г5сиЫэ. 21211 төл дээр сайн ажиллана гэв” Налх төлийн дуу, хүүхдийн внээд хоёрт цас уяран хайлж байна. Ц, НЯМЦЭРЭН (Хэнтий. Хурхын сангийн аж ахуй багш) | . 98:24 5 ! Өвөрхангай аймгийн Зүйл сумын 8 жилийн дунд сургуу» | лийн 8358 сурагчид улирлын | амралтаараа малчин аав,зэж, ах дүү нартаа туслахаар гар- лаа. Одоо сурагч Мөнх--Адьтяа ! Б. Адьяадорж, Д Отгонтуул, С. Энхмаа, Ц. Дамчаа нарын | очсон суурьт хонь төллөж тө- лөө бүрэн бойжуулж байна. Д. БААТАР (Өвөрхангай аймгийн пионерийн зөвлө- || лийн дарга) ». МПБ-ЫН ТҮҮХЭЭС » мэдээ Ү. ЗАХИДАЛ “ЗУРАГ ДЭЭР: МИ. мПпБЫыНн 65 ЖИЛИЙН онд НОНГОЛ НУГА ПИОНЕР ХЭНЭЭХ ҮГ 13333 С08СД0В л Дөрөвдүгээр сарын 4. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБээын Оно дарааллын түүхэнд бичигдсэн тэгдэг” лэлт өдрийн нэг, Уншигч та 1944 оны дөрөвдүгээр сарын 4нд «Пионерийн үнэн» сонины анхны ДУ гаар хэвлэгдсэнийг сайн мэднэ. Харин 1925 оны дөрөвдүгээр сарын 4-НД юу болсныг сонсоогүй буюу эс анзаарсан байж магад- гүй. МХЗЭ-ийн Төв архивт (Д-1, Хн-636) «Бүх Мон- голын Хувьсгалт Залуу- чуудын Төв Хорооны бүгд хурлын тогтоол» гэсэн гарчиг бүхий нэгэн чухал баримт хадгалагдан буй, МХЗЭ-ийн мөрийн хө төлбөр, дүрэм баталсан, Коментерний гүйцэтгэх хо- рооны тэргүүлэгч гишүүн, Японы нэрт коммунист Сен Катаяма оролцсон энэ хурал МПБ-ын түүхэнд шинэ хуудас нээсэн юм. Бүгд хурлын хоёр дахь өдөрт (1925414У-4) Нийслэ- лийн «Бат хувьсгалт».үү: рийн гишүүн, нөхөр Сан- дуйжав «Хувьсгалт 3За- луучуудын хойчийг | зал- гамжлах пионер хэмээх багачуудын бүлэг ба түү: ний зорилгын тухай» илт- гэжээ. Тус хурлын тогтоолд: «.2Манай хойчийг зал- гамжлах бага насны бага- чуудыг тусгай хуралдуу- лан хувьсгалын явдалд удирдаж тэднээс жинхэнэ ардын тусад насан тохи. рох, халуун амь, бүлээн цусыг хайрлалгүй зүтгэн явах баатар зоригт үнэнч ардын хувьсгалч нарыг гарган бэлтгэхийг завдваас 25853. зохих тул ядуулаг ба дунд ардуудын О0агачуудыг 9л- сүүлэн хуралдуулж залуу: чуудын хойчийг залгамж- лах багачуудын бүлэг тог- тоох нь ту! чухал бөгөөд үүнийг цаг тухайд гүйцэт- гэхийг харьяат Төв Хо. роонд даалгаваас зохи- муй» гэжээ, Энэ шийдвэ- рийн дагуу МХЗЭ-ийн ги- шүүн Д. Нацагдорж, Б. Ишдорж, Ч, Чим!їддорж зэрэг Хүмүүсийн идэвх оролцоотойгоор: Лениний мэндэлсэн сард Дэлгэр хан уулын аймгийн ЯязЗм- ны бага сургууль дээр: Марксын мэндэлсэн Сард нийслэлийн үлгэр жишээ дунд сургууль дээр нэж- гээд пионерийн бүлэг үү: сэж суут удирдагчдынхаа алдраар нэрийджээ. МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга байсан 2. Занабазарын «Ипонерийг анх.байгуул- сан товч учир» (1928 он) гэдэг өгүүлэлд: «...Манай Монгол тусгаар айл улс болон төвхнөж хөгжих Нь хойчийг залгамжлах бага насны хүүхдүүд хувьсгалт явдалд боловсорсноос бол- но» хэмээн тэр бичээд шинээр үүссэн пионерийн бүлэгт зориулан МХЗЭ- ийн Төв Хорооноос даруй хэрэглэхийг бодож з000 төгрөг аргацаан гаргаж өг" сөн» гэжээ. (МАХН-ын түүхэнд холбогдол бүхий зүйлүүд. 1928 он. 371-- 216 дахь тал) МХЗЭ ингэж жаран ЖИ- лийн өмнө ардын хувьсгал хэмээх эхээс мэндэлсэн «пионер» хэмээх дүүгээ монгол нутагт анх хүлээж авсан юм. СПОРТОД БҮГД ДУРТАЙ Хоёр жилийн өмнө бид сургуулиараа цаначин б0- лох үүрэг авсан юм, Сая- хан цол үнэмлэхээ авав. Энэ хнчээлийн жилд цанын өдөр өнжүүлэх бү- лэг нээгдсэн Нь бүр Ч сайхан ажил болов. Цанын тэмцээнийг хоёр үе шат- тай 3 насны ангиллаар явуулсны дүнд жил бүр зэрэгтэй тамирчин 25-28 төрж байна. Сүүлийн гур" ван жилд аймаг, улсын аварга шалгаруулах тэм: цээнээс 23 медаль авсан нь бидний бас нэгамжилт мөн. Ї1Кил бүрийн нэгдүгээр сард сурагчдын амралтаар цана чарганы баяр 80. хиож, тогтмол ашиглах баталгаатай 2--5 км-ийн замтай боллоо, Манай суманд бэлтгэл хийсэн улсын шигшээ 03- гийн тамирчид бидэнтэй уулзалт, ярилцлага 3З0- хиож үнэтэй зөвлөлгөө өгөв. Багш С., МЯГМАР (Увс. Малчнии сум. 8 жил) ЭРТНЭЭС ВӨВГунАЖ ЯВААД СОНГООРОЙ Хэдхэн сарын бид 8. 10 дугаар ангиа төгсөөд ажил амьдралын замаа. сонгоно. Найзууд аа! Та нар ямар мэргэжилтэй болох вэ? “Одоо лав ирээдүйгээ төлөвлөчихсөн, мэргэжлээ сонгонихсон байгаа байх. Гэхдтэ бас одоо болтол мэргэжлээ сонгоогүй хүүхХ- дүүд мэр сэр байх юм. Тэд хий дэмий дүнгийн хойноос хөөцөлдөнө. | Тэ- гээд л ямар ч хамаагүй технинум, эсвэл ТМС-ийн хувиар аваад явчихна. їЇНинхэнэ тэр мэргэжилд дуртай олон хүүхэд ард нь хоосон хоцорно, «Хувиар авагсад» маань ч удахгүй элдэв шалтаг хэлээд СУр- гуулна орхиод ирдэг тал бий. Ингээд лнийгэм, хувь Хүн хохироход хүрдэг. Хүүхдүүд ээ! Та нар мэргэжлээ зөв сонгоорой. Бид |ХХЇ зууны бүтээн байгуулагчид гэдгээ битгий мартаарай, Сурагч Б. ОДМАА (Баянхонгор. Богд сум. 10-|ын «В» анги) ЯГ Л БИДЭН ШИГ Хөгжмийн аянд наадан бүжиглэх хүмүүсийг хар- сан хэн ч гэсэн охид, Хөвгүүд Л гэж бодох байх. Ха- рин тэдний зарим нь багш нар гэдгийг хэн ч мэдэх- гүй биз ээ?! «Хөгжөөнт хүүхэд нас» сэдэвт ажилд багш нар сурагчийн форм, улаан бүч Зүүн оролцсон нь яг Л бидэн шиг харагдаж байв. Сонгуульт пионерүүд багш нарын уялдаа холбоог сайжруулах, бүлгэмийн ажлыг сурталчлах зорилгоор ийм өдөрлөг зохиосон юм. -- Пионер байх үеийг минь санагдуулж, өнөөгийн пионерүүдийн ажил үйлсийг ойлгуулсан сайхан ажил боллоо гэж багш нар ярьж байлаа. Сурагч П. БОЛОРМАА (Сэлэнгэ, Мандал сум) " ТҮВШИНТӨГС1..-4441444-Й4Й-Й4ЯЙЯЙЙ.-П-Й--4Й-4-4-П-2---Й---шудирдан бие биедээ (ту- МОРИО Монголын эргїний нийг» дарааїлэд --Хар-Хорумаас Франц орон хүртэл монгол морь дын тэвчээр, гайхамшгийг гайхуулахуйц аялал хийх гэж байгааг дуулаад бид бахархаж байна. Харин «унасан морио харь газар орхино» гэсэн үгс морин дэл дээр дэрвэж яваа хүүхэд бидний зүрх сэтгэлийг машид эмдэг- лүүлж байна. Ухаант хүлгээ харийн хүнд худалдах нь байту- гай нутаг, УСНЫ танил хүндээ сайн морио өгөх нь ч томчуулд хэцүү байдаг шүү дээ. Хүлэг морьдоо хүний газар орхивоос монгоифс морьд эх нутгаа зорин гүйх байх даа? Хичнээн бэрх- шээл зовлонг туулах бол оо? Хүний газар нэрээ, өөрийн газар ясаа гэдэг бус уу?! Дэл, сүүл нь намирсан аргамгийн дээд зэрдэнзт хүлгээ аврах хөрөнгө.мөн- ГӨ дутна гэвэл унаад бай- тугай өргөөд ирэх сэтгэл- тэй гэдгээ хүүхэд, бага- чуудаа төлөөлж «Монгол адуу» нийгэмлэгийн сонорт уламжилья. (Өвөрхангай. Богд сум. 8 жилийн сургууль 7 Дугаар ангийн хамт олон) АХИСААР АХИСААР Манай сургїїлийн б-гийн «А», «Д» бүлгүүд нэгдэл, дундаа сайнд тооцогддог. Харин манай анги тэдний хэмжээнд хүрэхээр чармайн ажиллаж байна. “Өмнөх улирлаас сурлагын чанар 10 хувиар ахилаа. Групп байгуулан дугуйлан, секц Уран бэрх БАЙГАЛИЙГ Орчин тойрныхоо болон байгалийн элдэв үзэгдэл юмсыг нарийн гярхай ажиглан, тэр агшныхаа үйл хөдөлгөөнийг хүүхдийн оюун ухаан, уран сайхны аргаар “цаасан дээр зурж буулгана гэдэг бол бага гүй хөдөлмөр, цаг зарах ажил. хүүхэд бүхэн сонир- хож оролдсон зүйлээ өө- рийн ухаанаараа хийж дуусгадаг учир тэр хийж бүтээсэн зүйл нь томчуу- дын бодол санаанд хүрээ- түй байлаа ч хүүхдэд дээд зэргээр л бодож боловс- руулсан зүйл байдаг. Ма- най М. Уранбэрх чухам л тэж Монголын Пионер сурагчдын ордны гийн багш Батбаяр, 10 Ж зур " жилийн 1! дунд сургуулийн зураг. хөгөлмөри багш Жодов їр тэр л мөчид нээр хархаж байсныг өгүүлэхийн хамтад тус сургуулийн 8- ын «Г» ангийн сурагч М- “Уранбэрхтэй уулзахад: -- Би өөрийн. бодож санаснаа л цаасан дээр зурж дүрсэлж байдаг. Ин- гэхэд зарим нь надад сай- гагцхүү сайн муу, чанартай үү , муу, чан чанаргүйг манай хэр Он надад хэлж өгдөг дөө. Би багаасаа Зургийг С0- нирхож бага сага зурдаг гнэ санаа бодлоороо зурах, хөдөлмөрт шамдан суралц. содаг юм УРЛАХ ХҮҮ болсон минь “Жодов. Батбаяр багш нарын маань ач гэж ярьж байлаа. Сурагч М.Уранбэрх жил бүр Япон,Чехословак болон өөрийн оронд зохиогддог олон Улсын хүүхдийн гар зургийн уралдаанд бүтээ- гэрээ оролцон тэргүүн болон шагналт байранд шалгарч байсан байна. Энэ сурагчийн ухаарч дүрсэлж амилуулсан «Хүн ба бай- галь» сэдэвтэй гар зургийн үзэсгэлэнг Монголын гпио- нер сурагчдын ордон өө- рийн байрандаа нээж сур- талчилсан. Уг үзэсгэлэнг ангийн багш Дэгдцэцэг сурагчдынхаа хамт ирж үзэн сурагч Уранбэр- хэд улам (ихийг урлан бүтээхийг хүсэн ерөөгөөд дурсгалын зүйл гардуулж байлаа. МПС-ын ордон багачуудын өөрсдийн нь сонирхсон хүсэлтийн дагуу бүлгэм дугуйланд хамруу- лан суралцуулж байна. Энд суралцаж байгаа авьяас- лаг пионер сурагчдад мэр- гэжлийцн багш нар ихийг сургаж байгаагийн дээр сурагчдынхаа гэрн ээс буюу бие даа- үзэсгэлэн гаргаж сур- талчилж тэдний оюун ухаа- салж байгаа нь үр ашгаа өглөө. С Ж. ГАНБОЛД дийн 73 дугаар сургууль. УТ анги) Забханы базачуудаа Завхан аймгийн Тэлмэн сумын 8 жилийн сургуу- лийн багш. сурган хүмүү- жүүлэгчид «Чаддаг бүхнээ сурагчдадаа өвлүүлье» хө- дөлгөөн өрнүүлж багш бүр З0-аас 40 хүүхдийг даал авч ажиллаж байна. Пио- нер сурагчдынхаа авьяас, сонирхлыг харгалзан төрөл бүрийн дугуйлан байгуул- жээ Нэхмэл, хатгамал. зураг, Дуу хөгжим, биеийн тамир, спортоор тогтмол хичээл- лэх болсон эдгээр дугуйлан дийн сонирхлыгих угтаж пнонерийн бүлгэм бүр нэг сайн үйлс бүтээхээр шам- шонд ь? 1 7, 11:19 “1 бн ",, ХУРДАН, ХУРДАН... Танхимд хүүхэд, хөгжөөн дэмжигчдийн ИНЭЭД, уулга алдах дуу үл тасарна. Хэдэн эрэгтэй хүн охн- дын гэзэг самнах нь нэн хөгжилтэй. Тэд уралдаж байгаа санж, Эрдэнэт хотын 10 жилийн Ү дунд сур- : йн 4-ийн «Дэ» ангийн хамт Олон бүлгийн аж- даараа «Аав--би» тэмцээнийг ийнхүү зохножээ. -- Саяхан Эрдэнэт хотод болсон пионерийн удир- дагчдын бүсийн уулзалт дээр хүүхдийн оршин суу: гаа газарт нь пионерийн ажлыг төвлөрүүлэх нь илүү үг дүнтэй гэж үзсэн байна. Хүүхдүүд маань гэрийн- хээ ойролцоо бүлэгт нэгдвэл сургууль руугаа үргэлж гүйж байхгүй, эндээ тоглож наадаад, ажлаа зохио- гоод сайхан байна шүү дээ гэж ангийн эцэг эхийн гтэвлөлийн Дєрга Давза гуай ярьсан юм. ҮУ бичил хорооллын 17 дугаар байрыг түшиглэн пионерийн хоёр бүлэг байгуулах гэж байгаа ажээ. 4-ийн «Д» ангийнхан тэнд Нэг салад болон нэгдэх юм гэнэ. Санаа нийлсэн Хамт олны ажил үр дүнд заавал Эе” Пионерийн ахлах удирдагч О. НАНСАЛМАА ь «Аав--би» тэмцээний хэстээс Гэрэл зургийг Т. АЛТАЙХҮҮ УУР Сап 5и//т. сэлж 2 сап тип.7эд гуйж шд: хэлэх бол Дотор нэг л хачин Оуф» зийгээд хон хөйдий оргин толгой заадсаараа салах гэж буй адил өвдөж, өчигд: рийн болсон явдал бүдэг бадаг санаанд орно, Цагаа харвал найман цаг болж байв. Би буйдан дээр бүх- лээрээ унтжээ, Харин гэр- тээ ирээд элдэв юм буул- гаж, тавьтаргүйтээгүй бо- лолтой овоо эмх цэгцтэй, тэр бүү хэл гутлаа үү- дэндээ тавьчихсан байлаа. Би гайхав, Лав би оөрөө ингээгүй дээ... Өчигдөр гурвуул нийлж шар айраг авч уусан. Гандэлгэр хүүхдээс бу. лааж аваад хатуу юм авья гэж байсан, орцонд зогсоцгоон охидын Тухай баахан маргасан. Тэгээд би ТКавзацгийнд: Очсоноо Л бүүр түүрхэн санав. ГЭХ- дээ ЖЖавзантай юу ярьсан гэдгээ огт санахгуй 0бай- лаа. Бушуухан босч нүүр гараа угаагаад гал тогоо- ны өрөөнд орж хувин с4- ваа онгичин байж тал талх, тал хиам олоод, цай буцалгахаар ус тавьж байтал хонх жингэнэлээ. Яаран нээвэл 2Кавзан зог- сож байна. Тэр даруй до- тор палхийв, Жавзан бол намхан мах- лаг биетэй, тас хар үс, мойл хар нүдтэй, дуугүй гэдэг нь жигтэйхэн, хөөр- хөн царайтай, дөлгөөхөн охин. Бид хоёр нэг ангид найман жил хамт сурахад бусад хүүхдүүдийн суудал өөрчлөгдсөн боловч яагаад Ч юм бэ, бид хоёрын суу: дал солигдоогүй юм. Тэр урд ширээнд,би хойно нь суусаар багшдаа зэмлүүл- бэл зэмлүүлж, магтуул- бал магтуулсаар найман жилийг ардаа. хийсэн. Түүний юм бүхнийг ултай бодож, зөвөөр санахыг хэн хүнгүй сайшаана, Ха- рин би... Хажуу тийшээ болон, хаалгаа нээж, : -- Ор л доо, гэвэл Жхавзан, -- Сайн гэлээ. Түүнийг орж ирээд цу- ваа тайлахад нь би бушуу: хан шиг шүүрч аван өл- төлөө. сайн уу? -- Цай чинь буцалж байна-уу даа. Би сандран гүйж гал тогоондоо орвол цай маань дэврэн асгарч байлаа. 2Кав- зай надаас шалмаг хөдөлж, данхтай цайг авч цахил- таан зуухыг унтраангаа, -- Салан гэдэг нь гэхэд би баахан тулгамдаж дэ- мий л, | өинижэхэээээ8 шин х----.а..--- 1 /кё с/0с55- 5 1522 ? -- Наад иёйхтай цайгаа тавиач. ИйШшаэ суу гэж хэ лээд зргэж шүүгээнээсээ шаазан гаргавал Жавзан, -- Алив гээд барьсан хоёр шаазанд минь цай хийгээд данхтай цайгаа буцааж тавнв. | Аягатай цайгаа ширээн дээр тавьж шургуулганаас хутга гар- гатал 2Жавзан гараа сун- ган, -- Туслах уу? гэхэд нь татгалзаж чадсангүй хут: гаа өглөө, Би ЯХавзангийн өмнө хэрэг хийчихээд шийтгэлээ сонсох гэж буй дэггүй жаал аятай байв. ...Бид халуун цайнаас оочлон хиам талх идэж хэсэг дуугүй суутал Жав- зан гэнэт, -- Чи өчигдөр яах гэж архи уусан юм бэ? гэсэн нь миний тархин дундуур татаад авах шиг болж, үмхэх гэж байсан хиаман- даа золтой лд хахчихсан- гүй. - Би... зүгээр-л, шар айраг л уусан. Ердөө л дөрөвхөн шилийг... -- Гэлээ ч гэсэн адил- хан л хор. Чи согтуу бай- сан шүү дээ. Би хариу юуч хэлж чадсангүй. 1Кавзан нимгэн ноосон цамц, чанамал жинсэн өмд өмсөж, үсээ задгай тавин биеийн тамирын зузаан ултай гутал жийсэн нь түүнд жигтэйхэн их зохи- жээ. Түүнийг хараад суу: гаад баймаар байлаа. Ха- рин надад тэгж суух зүрх хүрсэнгүй, дэмий л аяга- тай цайгаараа оролдож, ширээний тавцанг элэгдтэл ширтэж суув. Тэр уртаа гэгч нь санаа алдсанаа намууХан дуу: гаар, -- Чамайг надад сайн гэдгийг би мэднэ л дээ. Гэхдээ би чамайг согтуу ирж надад тэгж хэлнэ гэж огт бодоогүй шүү гэ: хэд нь сэтгэл дэчслэн, -- Уучлаарай гэж дуу: гарахчаан аядлаа. Үнэн- дээ би өчигдөр согтуу бай- сан болохоороо Жавзанд. юу ч гэж хэлсэн юм бэ“ бүү мэд, Зүгээр байгаагүй нь лав." : -- Бисо чамайг тамхи татдаггүйд чинь. баярлаж “явдаг, Харин хүний” итгэ- лийг алдах. шиг амархан юм түүнийг эргүүлж сэр- гээх шиг хэцүү юм байхгүй. Хүн аль болох цөөн алд: вал сайн гэж би санадаг. Чи дахиж элдвийн юм бит- гий уугаарай, за юу? гэж гуйхад нь би толгой дохи- моор аядан, : бат уди шайс7 9 82уулдэр г,ингэдэг от ао гэдэг уг “Бо То уди Їїйсв...? Та (44) бурт 21) кешшэүлыг -- Од гэж буптнав, Тэр хэсэг чимээгүй болсиод тайвшрав бололтой, Би өчнгдөр гэртээ ганцаараа байсан, манай- хан зусланд гарцгаасан, Би өнөөдөр тийшээ очно, Май энэ гэрийн чинь түл- хүүр гэлээ. -- Аан? Чи намайг хүр- гэж ирсэн юм уу? ЖЖавзан дуугүйхэн тол- гой дохисноо, -- Би ч явья даа гэж хэлээд цуваа өмсөх зуураа над руу ширтэн нэг юм шийдэж ядсан байртай хэ- сэг зогсонгоо, -- Май! Баяртай! гээд над эвхсэн хуудас цаас атгуулчихаад гарч одов. Миний толгой хөндий оргин, жигтэйхэн хүчтэй лугшнин өвдөж байвч чи- хэнд минь зөвхөн Жав- зангийн намуухан өгүү- лэх дуун цуурайтсаар бай- лаа. 1Кавзангийн өгсөн хууд: сыг үзвэл дэвтрийн цаа- сан дээр «Сайхан үерхэнэ гэдэг чинь үргэлж л хамт байгаад байхыг хэлдэггүй биз дээ. Үерхэл гэдэг мн- ний бодлоор бол хүсэл 30- рнг,итгэл найдвараа бат холбож, чин сэтгэлээсээ бие биенээ хайрлаж .хүн- дэтгэн, бие биеийнхээ ал- дааг засалцан туслан дэм- жихийг хэлдэг болов уу? Арван тавхан насандаа ар- хн ууж, агсам тавьсан хүнд нтгэхэд бэрх биз. Гэвч би чамд итгэлээ. Ухаантай хүн алдаагаа да- хиж давтдаггүй юм бн- лээ. Найз минь үүн! їйг чи эргэцүүлэн сайн бодоорой. Сайхан үерхэхэд татгалзах юм юу байх билээ. Харин өчигдөр оройных шиг явВ- дал дахин болбол миний эмзэгхэн зүрх сэтгэл минь итгэхгүй, тэвчихгүй, най- дахгүй болж нтгэл найд- вар, сайхан бүхнзэ хөсөр гээх болуузай хэмзэн ай- на. Чамайг ч ахин тэгэх- гүй гэдэгт бат итгэнэ. 1Кавзанц чинь» гэж туп гаргацтай нь аргагүй бич- сэн байлаа. Том өрөөндөө орж цон- хоо нээвэл гудамжны ЧнН- мээ шуугиан өрөөгөөр нэг хадаж өглөөний цэвэр тун- галаг агаар сэнгэнэн орж ирлээ. Маналзаж байсан тархи толгой ч сэргэн, тэр даруй «авзангийн итгэ- лийг даах болов уу?» гЭ- сэн бодол тархийд минь эргэлдэж эхлэв. Өсвөрийн сурвалжлагч Д. ДАШМӨНХ :Мо,Т сал, -3 2 хичээлд ёо //се гэсэн уйл уг узсэн дилээ. цаганд дуртай гэж Маази хэл- | энгийн одоо цагт дайгаа өгуул- ф30 юм. ТүзнЛ дайнга хийдэг уйлдлийг алэр- хийлэхэд (/тэг хэрэглэ- мэ. Энгийн одоо цагийн угуүйсгэсэн долон асуух хал юм. Оо гэдэг уйл Чгаа | УВ нь энгийн одоо цагт асуух ! Эерлйрт срёгг туслах уйл уг юм. : 1221: ийг н3мж үгүйсгэх утгатай гэж хэлэхэд) сэ ЦЄЄНИХ ИЙНЦЄХ ИШНҮ- -» єИҮН » Э СУРАГЧИЙН ҮЗГЭЭР ХҮҮХЭД УРАН ЗОХИОЛ 5 АНГЛИ ХЭЛНИЙ ХИЧЭЭЛ МИНИЙ БАГШ Навчис шарласан намрын шаргал өглөө Найман иас намайг сурагч болгосон юм Арвин эрдмийн гэрэлт сайхан танхимд Ардын багшийн хайртай шавь нь болсон юм Суу алдрын зам «А» үсэгнээс эхлэн Сурсан их эрдмээрээ хорвоог бидэнд нээж Эх орноо хайрлах нандин хайрыг минь Элбэрэлт сайхан багш минь бадраасан Хосгүй эгэл дүрээрээ сэтгэлд хоногшсон Хорьдугаар зууны -г--ӨЭХЭЭТЭН багшаараа би бахархана Энэ он жилийн нүүдэл шуудрах харгуйд Эргэн хургах сурагч насаа : хайрланам Одноос олон эрдэмт шавьтай мөртлөө Оюунаараа дундраагүй миний хайртай: багш Бичье л гэж бичсэн миний шүлгийн уянга Билэгт түмнээрээ МҮ АСл үн 174 СЭН 5А2 Гас, () А,? м- хэл “. Г: э. Эвхүүлж зурахыг бодлоо Морь унаж яваа Өөрийгөө би зурлаа Модонд дүүлсэн хэрмийг Самар бариулж зурлаа Монгол гэрийн тооноор Утаа гаргаж зурлаа. Хөөрхөн хоёр зурмыг Хөөцөлдөж яваа зурлаа Хөвчийн модонд донгодох Хөхөөн дууг л зурж болсонгүй Сурагч Э. АЮУРДОРЖ (Завхан, Ш 10 жил 8- ын «В» анги) НОХОЙ. Нохой гэдэг. амьтан” Нойрмог үедээ уурладаг Намайг ч гэсэн хазаж 1 мэднэ оЁЦЭрд чам, руу” дайрч ”-омагад "АВ лын Шээс айлгадаг Айхтар нохой муухай Арзгар шүдээ ярзайлган овоглосон... миний... ,Архирч дайрах.нь .... : хайртай багш. Сурагч “(Улиа “хотын 10 ын «А» анги) МИНИЙ ЗУРСАН ЗУРАГ Аавтайгаа цуг би Амралтаараа хөдөө явсан юм Ахындаа тэгээд очсон юм Аятай сайхан амарсан юм. Энэ бүхний ай б| б.ст-- 11 УРТНАСАН. жи. лийн ЇН сургуулийн 10-. “ сүртэй “Гэлээ .м.нохой. ухаантай .. Гэрийнхээ эзнийг таньдаг Цэнэж хотоо манадаг- Циркт хүртэл тоглодог. -ОТГОНБАЯР (24 дү тээр сургууль «В» анги) 4-иайн-- : ГО уси /Ффиете? - Чи 2222 хайртай юу! : 40,1 от? “1 /ае уоа Ви чамайг узэн яддаг. 4. багийг энэ доцгвлй ЧД эран заах дото М 21-27: авг шоо 9 277 2 а 2778) Ткнүйн дай 9-3 а 218д фгвєв, ан Оаашиинз Т а б/ие Огжын: Ш “/тэр(Ээмэ2тэй)-д хөх даашинз бий... г4 Зэ ЕУРчийЛ Би хүрэн өнгөнд чУуЛГ “л Р ус “гунцын атё85. 8.23 76 71 СЭЛИИрентүүс 20111517) Алгадсанаас дор гашуун үгтэй, Адсаганаас илүү зөрүүд ааштай Гурван сөөм гэзэгнийх: ээ үзүүрт сур уясан Гутлынхаа ээтэн хоншоор дээр гаансаа балбасан Гудиггүй энэ өвгөн 28:0ү ЭНХСАРУУЛ гаа” Зүс Хай сургууль, 5-ын «Гэ» ти) ОХИДЫН ТУХАЙ БОДОЛ: Урдаа суусан охины үсийг татаад л. Ардаа байгаа охины дэвтрийг булаагаад л Эрийн намба алдсан хүүг харахаас Эгдүү хүрдгийг ч нуугаад яахав. Айлын ч бай, ангийн ч бай охид - Адилхан сайхан хүүхдүүд Хөвгүүд биднээ өөд татах Хүний нинжтэй төрсөн ачтан “Мандухай” цэцэн хатны , удам Монгол ОХИДОО басаад яахав Цэвэр ичэмтгий зангий нь шоолж Цээргүй занд дасгаад 1 яахав, Охидгүйгээр хөвгүүдийн сш.2ӨНГИ байгуулбал ОХ52ж л хүү ганцаардах байх даа “Эзшгүй. үлдсэн хүүхэд адил Элэг зүрх нь эгших йг Шшоч: Ж. “СОЁЛ. ЭРДЭ. НЭ (Ховд, Буянт сум. 8 жил) - 4 тё нарт бас сургамжтай, дэгт итгэж байна, ЯЛАЛТ АВЧИРСАН ХҮҮ Үйсэн саваар дүүрэн цэцгийг Өргөн оруулав Үзэсгэлэнт ойг аваад ирсэн юм шит Үнэр нь сэнгэнэв Баатар эрийг өнөөдөр Байрны хүүхдүүд эргэн Гоёхон цагаан дэлбээт Голт борын цэцэг авчрав Дайн тулалдаанд орж г- яваагүй Дархан хилээ хамгаалж зогсоогүй Дөнгөж тэр арван хоёртой Дөрэвдү гээр ангид сурдаг. сверийн сагсан бембөгийн Өрсөлдөөнт улсын тэмцээнд Жирийн нэг довтлогчоор Жигд дамжуулж явсан ирүүн тоглолт төгсөх эйртоход Эр хүний ёсоор цэргийн албаа нэр төртэй хааж: ирснийхээ дараахан энэ шүлгийг редакцид авч ирсэн юм. хиолчийн шүлэг уншигч та бүхний таалалд нийнтнэ гэ- Шинииллож Залуу зө- Шийдвэрлэх оноог тэр хийсэн юм Ингэхдээ манай довтлогч Эвгүй гишгэн унасан юм Ямар их үнээр Ялалт ирдгийг мэдсэн юм . ХАРМАЛНА 14:79:55 Үзүүлээч найзаа Үзүүлээч найзаа Үгүй үгүй Үнс: болно " Харуулаач найзаа " Харуулаач найзаа Харвал хөө 33 Хальс болчихпо ь Үзсээн найзаа » Үзэм-л- байна -шүү дээ Хэрсаан найзга Хар чавга л байна шүү дээ Үнэн л байгаа даа Үзүүлээгүй байтал Үзлээ гэж үү? Хачин юм даа Харуулаагүй” байтал Харлаа гэж үү! ) |. Хармалсан зүйл К л Хаа ч нуусан Жи” Харагддаг юм Харамч байна гэдэг Хамгаас нлүү Муухай зан. Индекс--14140 | СОНИНЫ зөвлөл -Д Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлзлийнкомбинатад хэвлэв. БсРЭРНЯяӨ - ОРОн 6 ҮХНМЯ ПУОЛЕТАРЫ нАР НЭГДЭГТҮМ! Д.СухБААТЕРЫН нэРЭмжит мпь ын сониН 7! Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН ЭЭЛЖИТ БУС БҮГД ХУРЛЫН ТУХАЙ СОНСГОЛ МЭДЭЭ Д. Сүхбаатарын нЭрэм- жит МНБ-ынц Төв Зөвлө- ээлжит бус бүгд ху-- Ян Ж энэ-гуравдугаар сарын 29-нд-Улаанбаатар-хотноо хуралдав. Бүгд хуралд нийслэлийн | эвлэл, пионерийн -ажилт- нууд урилгаар оролцов. Бүгд.хурал «Цаг үеийн байдалтай холбогдуулан Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын пнонерийн бай- гууллагын үйл ажиллагаанд хийх дүгнэлт, цаашдын зо- рнлтын тухай» МПБ-ын Төв Зөвлөлийн Тэргүүлэгч дийн мэдгэлэл-анал, Мон- золын пионерийн «Залгамж- дагч» чуулган хуралдуулах тухай болон зохион бай- гуулалгын асуудал хэлэл- цэв. Хэлэлцсэн асуудалтай холбогдуулан Дундговь айм- гийн Цагаандэлгэр сумын сургуулийн захирал, БНМ АУ-ын гавьтат багш Д.Дам- шинжав, “Эрдэнэт хотын Эслерийн байгууллагын зөвлөлийн дарга Д. Болд- 24 баатар, нийслэлийн дүгээр сургуу С. Даваасүрэн, Төв Хорооны нарийн бич- тийн дарга Б. Энхмандах, Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийн пио- нерийн ахлах удирдагч Г. Доржханд, нийслэлийн 23 дугаар сургуулийн сурагч Ц. Нарангэрэл нарын 81 Жүн үг хэлгв. Бүгд хурал хэлэлцсэн асуудлаар тогтоол гаргаж, Монголын пионерийн «Зал- гамжлагч» чуулганыг 1990 оны тавдугаар сарын 43-нд Улаанбаатар хотноо хурал- дуулахаар шийдвэрлэв. Бүгд хурал иионерийн бай- гууллагын өдөр тутмын үйл ажиллагаанд оролцох бо- ломжгүйг нь харгалзан ЇК. Дашдондог, Л, Дугар- 200: нарыг МПБ-ын Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгч ги. , Т. Алгаа, Ш.На- яа, А. Нанзад, Н.Зо- ригтбаатар. Д. Сарантуяа, Ц. Батцэнгэл. Ц. Ганчимэг, Д. Дондогмаа, С. Замбага, И., Нямгаваа, Р. Самдан- "довж, Я. Үржнээ, О. Шаг- дарсүрэн Р. Эихбазар на- МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн гишүүнэгс Чөлөөлөв. Бүгд хурал зохион бай- лалтын асуудал хэлэл- Улаанбаатар хотын Сүхбаатарын районы 23 дугаар сургуулийн сурагч “Улаанбаатар Өнөөдөр МХЗЭ-ийн онц их хуфал ажлаа эхэллээ Ц. Нарангэрэл, Найрамд- лын районы 68 дугаар сургуулийн сурагч 2К.Баа- сандорж нарыг МПБ-ын Төв Зөвлөлийн Тэргүүлэгч гишүүнээр Дундговь айм- гийн Өндөршил сумын 8 жилийн сургуулийн сурагч О. Улнга Улаанбаатар хө- тын Ажилчны районы 52 дугаар “сургуулийн сурагч Ш. Доржсүрэн Завхан айм- гийн 8 жилийн сургуулийн сурагч Г. Өлзийбаяр, Увс аймгийн Зүүнхангай сумын 8 шилийн сургуулийн су- рагч. С. Бадрал, Увс айм- гийн пионерийн байгуулла- гын зөвлөлийн дарга М. Анхбаяр, Улаанбаатар хо- тын Сүхбаатарын районы 23 дугаар сургуулийн су- эагч Ц. Нарангэрэл, Ажилч- ны районы 75 дугаар, сурь гуулийн сурагч Д. Ганчи” мэг, “Өмнөговь аймгийн пнонерийн байгууллагын зөвлөлийн дарга Н. Цэрэн» ханд, Хэнтий аймгийн пио- нерийн байгууллагын зөв- лелийн дарга Б. Батболд, хотын Най- рамдлын районы 68 дугаар сургуулийн сурагч Ж.Бааг- сандорж, | Дархан пионерийн. байгууллагын зөвлөлийн дарга Х. Алтан- цацралт, Баянхонгор айм- гийн төвийн 10 жилийн сургуулийн сурагч Д. Сод- номжамц. Дархан хотын 8 жилийн сургуулийн сурагч ЇМ. Норовсамбуу, Өвөр: хангай аймгийн Хар-Хори, ны 8 жилийн сургуулийн сурагч Ц. Баярсайхан нас рыг МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн гишүүнгөр сонгов. Бүгд хурал пионер су. рагчдын санал, хүсэлтийг үндэслэн МПБ-ын уриа дуудлагыг «Эх орон, ард түмнийхээ үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байг- тун!» гэж өөрчлөв, Бүгд хурал. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн хэвлэл «Пионе- рийн үнэн» сонин, «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийг өөрч- лөд байгуулалтын өнөөгийн , шаардлагад нийцүүлэн Д. Сүхбаатарын нэрэмжит монголын пионерийн бай. гууллагын хэвлэл болгох нь зүйтэй гэсэн асуудлыг БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлд уламжлахаар тог- тов. Бүгд хурал үүгээр аж- лаа дуусгав. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ. МПБ-ЫН ЭЭЛЖИТ БУС БҮГД ХУРЛЫН ТОГТООЛ Монголын пионерийн «Залгамжлагч» чуулган хуралдуулах тухай Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн бүгд хурлаас ТОГ- ТООХ НЬ: Нэг. Манай орны ний- гэм, улс төрийн амьдралд гарч байгаа өөрчлөлт, Мон- голын пионерийн байгуул- лагыг шинэчлэх өнөөгийн шаардлагыг үндэслэн мон- голын инонерийн «Зал- гамжлагч» чуулганыг 1990 оны тавдугаар сарын 3-ны өдрөөс Улаанбаатар хотод хуралдуулсугай. Хоёр, Монголын шпионе- рийн «Залгамжлагч» чуул- ганаар дараах асуудлыг хэлэлцүүлсүгэй. а) Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжит МПБ-ын үйл ажил- лагаанд хийх дүгнэлт, цаашдын зорилтын тухай илтгэл. хотын... 5) Хүсээд байсан яцуудангаар Нисээд ирсэн найз минь Хөөр баярыг түгээсээр Хүрээд ирсэн нөхөр : минь Хүүхэд бидний дуулах дуртай нэгэн дуу ннгэж эхэлдэг. Энэ дуу бол бид- ний анд «Пионерийн үнэн» сонины тухай дуу билээ. Анх 1944 оны дөрөвдү- гээр сарын 4-инд мэндэлсэн тэрхэн мөчөөсөө эхлэн хүүхдүүд бидэнтэй дотно үерхэж, ёстой л үлгэрт гар- даг шиг «Нисээд Ирсэн найз минь» болсон билээ. Хэрэв түүнийг : гэ- вэл эн түрүүнд аварга том үзэг мөрөвчилж, улаан бү. чээ намнруулан алхалж буй пионер санагдана, Араас нь өвгөн буурал Ар- нус гуайгаас Ёс ны антүрүү, анархүү, Роботхүү, Мазаалай... бүр өөдөснөөс томгүй Чихэн “Түдэв, Ц.Га 0) Монголын хүүхдийн шинэчлэгдэх байгууллагын үйл. ажиллагааны баримт- лал, дүрэм -8) Удирдах дээд байгуул- лагуудыг сонгох Гурав. Монголын иноне- рийн «Залгамжлагч» чуул- ганд ерөнхий боловсролын 8, 10 жилийн сургуулийн дэргэдэх пионерийн бүл- гэм бүрээс нэг пиенерийг бүлгэмийн цуглаанаар шууд, 18 аймаг, Дархан Эрдэнэт хотод пионерийн 4 ажилтан тутмаас, Улаан- баатар хотод 6 ажилтан тутмаас нэг төлөөлөгчийг аймаг, хот, районы ино- нерийн байгууллагын вөв- лөлийн бүгд хурлаар сон- гож, нийт 750 төлөөлөгч оролцуулахаар тогтоосугай. Дөрөв. Бага сургуулийн болон Орон сууц, гудамж хорооллын дэргэдэх МО ц нерийн бүлгэмийг 8, ХЫН СОНИН Б, ПАЛАМЫГ авсан судалбар гэрэл зураг «Нисээд ирсэн найз минь» лагч» гэдэг ахтай, «Оюун түлхүүр» гэдэг дүүтэй. Яг л эрт урьд цагт ах, дүү гу рав аж төрөн байжээ гээд үлгэрт гардаг шиг. Энэ чах дүү гурав» маань хүүхдүүд бидэнд. зорну- дагдсан, бидний хэвлэлүүд билээ. -- Өнгөрсөн энэ их ху- гацаанд «Пионерийн үнэн» сонинг хичнээн хүүхэд унш- сан бэ? гэж асуувал хэн ч хариулж чадахгүй байх. ..4К, Родарын «Чиппо- линод учирсан явдал», В. Осеевагийн «Хөх Навч», Р. Гамзатовын «Өвгөн аав минь», А.Бартогийн «Илт- гэгч», К. Булычевын «Хох ягаан бөмбөлөг», А. Алгек- сины «Бүрээн дуу»... Энэ нх олон нэр бол зөвхөн дэлхийн хүүхдийн уран зохиолын алтан сангаас сопины хуудаснаа нїйт- лэгдсэн олон арван бүтээ. “лүүдийн зарим нь, зохиолч Л. , Б.Бааст, М, Чимэд, С. Эрдэнэ, П. Хорлоо гээд л олон арван зохиолч сонины хуудсаар “Манай нэ, 47 ДАХЬ жилдээ 76-25 (3279) ------------- Үнэ 10 мөнгө ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН жилийн су лийн дэргэ- дэх пиоперийн бүлгэмд харьяалуулан сонгуульд оролцуулах нь зүйтэй гэж “үзсүгэй. “сУ“Тав, Пионерийн байгуул- лагын зөвлөлүүдийн дэр-- “тэд инонер: сурагчид, багт сурган .хүмүүжүүлэгчид, эвлэл, пионерийн ажилтан төлөөлөгчдөөс бүрдсэн сон- гуулийн комнес байгуулж, «Залгамжлагч» чуулганд төлөөлөгч сонгох ажлыг өргөн ардчиллын үндсэн дээр үзэд суртал, зохион байгуулалтын өндөр хэж- жээнд явуулахыг .аймаг, хот, районы пнонерийн бай- гууллагын зөвлөлийн дарга нарт үүрэг болгосугай. Д.СҮХБААТАРЫН : НЭРЭМЖИТ МИБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН |, ЭЭЛЖИТ БУС БҮГД ХУРАЛ Ёл та нартай танил болсон би . лээ. Чухам эНэ өнгөрсөн 50 шахам жилд «Пионе- рийн үнэн» сонин хүүх дүүд та нарт хичнээн их мэдээлэл түгээснийг, хнч- нээн ндэвхтэн бнчигч, иид- нер сурагчид сонинд захи- дал бичсэнийг мөн л хэн ч мэдэхгүй. Харин «Пноне- рийц үнэн» сонни маань бидний туслагч, .- дотно найз маань болсондоо -бай- Үнэнийг най орны өгүүлэхэд ма- хувьд «Пноне- луудыг тэдэнд зориулж тогтмол Ямар ч гэсэн « үнэн» сониндоо бид хайр" тай. Ё сэн байсан. «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ АНХНЫ ДУГААР ХЭВЛЭГДСЭН ӨДӨРТ АНХНЫ ДУГААРЫН ЗОЧИН Бид хоёрын өмнө 46 жилийн өмнө хэвлэгдсэн «Инонерийн үнэн» сонины анхиы дугаар дэлгээстэй байна Өсвөрийй: сурвалжлагч: -- Та «Їшонерийн үнэн» сонины анхны дугаарт би- ЧИГдСан онц сурлагатан Ж. Гунгаа мөн үү? Тэр үед пионерүүд юу хийдэг бай- сан бэ? Ж. Гунгаа: Мөөн. Дайн болж байсан цаг. Би тэгэхэд гуравдугаар бага сургуулийн дөрөвдүгээр ан- гид сурч байлаа. Том, ба- тагүй фронтод туслах хө- дөлгөөнд чадах чинээгээ- рээ оролцож байв. Сур, гуулийн сурагчид хаягдал төмөр цуглуулах аян өр- нүүлсэн юм, хэ. «ОНЦ ГУНГАА» Зөвхөн төмөр лаад зогсохгүй бээлий, цамц даг байсан. Зарим долоо хоногт 10 хос бээлий ч оёж байсан шүү. Би ийм л үед суралцаж байлаа. Бид онц сурахыг л эрхэм зорилгоо болгож түүгээ- рээ л улаан армидаа тус болдогсон, Өсвөрийн сурвалжлагч: -- Цаашдын амьдралын зам тань яаж эхэлсэн бэ? » Гунгаа: --Бага сур- тууль төгсгөөд нэгдүгээр Дунд сургуульд суралцсан. Тэгээд л тэнд 10 жилийг дүүргэсэн хүн дээ. Сур- цуглуу- охид бид оёж тусал- гуульд байхын хими со- нирхдог байсан. Тэгээд ч онц дүнтэй төгсөөд Моск- вагийн их сургуулийн бид- логийн факультетад сурал- цаж төгссөн, Улмаар Шинжлэх ухааны акаде- мид эрдэм шинжилгээний ажилтан болсон. Ингэж миний амьдрал хөдөлмө- рийн гараа эхэлсэн юм. Өсвөрийн сурвалжлагч: -- Таныг дэд эрдэмтэн гэж сонссон, Тодруулж ярьж өгөөч, Ж. Гунгаа: -- Би био- логийн мэргэжлийн хүн. Тэгээд ч өөрийн сонирх- лоор 1961 онд мах сүүний технологийн дээд сург гуульд аспирантурт сурал- цаж «Мах хадгалах асуу: дал» сэдвээр эрдмийн зэ- рэг горилсон бүтээлээ хийж эхэлсэн, Ер нь Чин- гиСс хааны үеэс уламж- лагдсан монгол борцны асуудал дэлхий дахинд их анхаарал татфан асуудал юм гшүү Д ЭЭ, ын Өсвөрийн сурвалжлагч: -- 46 жилийн дараах со- нины уншигч багачууддаа хандаж юу гэж захимаар байна? Ж. Гунгаа: - Би тэг гэвэрт гартлаа сонингоо захиалан уншсан, /Амьд- ралын олон жилийн турць лагаас харахад сурлагын чанар, ер нь аливаа зүйлд чапар хамгийн эрхэм зүйд болохыг мэдэж авсан, Ерөнхий боловсролын сур- гуульд үзэж байгаа энэ программ чинь ажил амьд- ралын чинь суурь болж байдаг юм. Тийм Ч учраас залхууралгүй насны багад эрдмийг чанартай суралц гэж захья. Өсвөрийн сурвалжлагч: -- Танд их баярлалаа, Урт насалж, улам ихийг хийж бүтээгээрэй гэж хүсье жЖ. Ту нгаа: - Банрла- лаа охин минь. Ярилцсан өсвөрийн сур- валжлагч Ц. БААСАНСҮРЭН (Нийслэлийн ЇЙ сургууль) СОНИНГОО СУРВАЛЖИЛСАН МИНЬ -- За, чамд юу, юу нь сонин санагдав? г- Бүх юм. -- Тэгвэл бүгдийг нь найзууддаа ярьж өгье л дээ, -- “Тэгье, Эхлээд бид Ж,, Хорлоо гуайтай уулз- сан шүү дээ. -- Тийм. Тэгээд юу: мэдэж авсан билээ? -- Хүүхдүүд бидний сонинд бичсэн захидлыг энэ эгч хамгийн түрүүнд авна. Захидал бүрийн ут- та санаа, юуны тухай өгүүлсэн болохыг | тог- тоосны дараа «Пионерийн үнэн» сонины захидлын өвсжюртэ. гэсэн бичиг ха- Оти Хорлоо гуай «Найз», «Чиний асуултын хариу», «Бөм- бөрцөг хүүхэд хоёр» бу- лангуудыг хөтөлдөг гэсэн, «Чиний асуултын хариу» буланд хүүхдүүдээс олон захидал ирдэг. /Хүүхдүү: дийн асуусан бүхнийг да- раа дараагийн дугаартаа хариулж өгөхөөр бэлдчих- Энэ нь ун. шигч бидний захидалд ИХ аяхаардгийн «нэг илрэл, Гэхдээ найзууд маань сӨ- нинд захиа бичээд, тэр до- роо л сонины хуудсан дээр гараад ирнэ гэж бод: дог. Рэтэл.., -- Миний хувьд бичсэн зүйлээ авчраад л сонинд Удаа тологдож, ахин дахин уйгагүй бичсэпий эцэст анхим маань материал тарч билээ, Тэгэхээр уйга- руулга муу, санаа дав хардсан байдаг учир ний- тэлдэггүй гэнэ. Гэсэн ч ТЭД гомддоггүй, харин улам сайн бичих гэж мэ- рийж байдаг тухай өгүүлж байсан шүү дээ. -- Азжаргал аа! Чи «Нигүүлсэхүй» буланг ду: гаар бүрт гарч байгаасай гэж хүсдэг үү? Хүсэлгүй яахав. Шинэ оны. нэг дугаарт «Энэрэх ухаан» гэж өгүүл- лэг гарсныг сайн санаж байна, “Хүүхдүүд уншаад: дор бүрнээ л нэгийг бод- сон байх. -- Энэ буланг хэн хө- ТӨЛДГИЙГ нь мэдэх үү? Нямаа ах хөтоөл- вдүгээр нүүрт ямар со- хдээцаа” юм гарсан бэ? гээд хардаг. Бас «Мазаа- лай» сонин яагаад гарах- гүй байна вэ? гэж асууж сурагласан захиа, хүүхэд олоп Чэ гэнэ. 2 Тэгэхээр 4 Бин хамгийн: их унших гэж. лээдэг буланг ХЭвгын сайн ах байх нээ? -- Тийм шүү! -- Азжаргал аа! «Со- нин маань хоёр утга зо- хиолын ажилтантай. Нэг нь би» тэж Ч. Сүхбаатар ахын хэлснийг санаж бай-. на уу?. -- Саналгүй яахав. Энэ ахыг найзууддаа сайн тас. нилцуулья. -- «Луу цагт эхэлсэн тэмцээн», «Шинэ тойрсон яриа», «Рок ба үзэгч» зэрэг сонирхолтой “Олон өгүүлэл, сурвалжла- га бичсэнийг "нь би. унш сан, - Би ч бас “уншдаг, «Спорт-миний нөхөр» бу. ланд хөл бөмбөгийн дэл хийн аварга шалгарууаах тэмцээний тухай | бичс: -- Уншиж чаддаг бол чихоод сонин хурдан ирээ- сэй, Аав, ээждээ. уншиж өгөх юмсан. Үлгэрийг нь дүүдээ цээжлүүлэх юмсан гэдэг. Тэдний энэ хүслийг Сүхбаатар “ах биелүүлж чадна.. «Баатарчууд» С0- ниныг хариуцаж хийдэг юм. "Мөн «Спортминий нөхөр», «Баярлалаа» клуб зэрэг буланг хариуцдаг. Сонинд ажилладаг хүмүүс уншигчдаасаа 3За- хидал ихэд Хүсэж суудаг байхаа? -- Тийм ээ. Тэгэхдээ зохиосон: ажлаа тоочих бус, харин тодорхой, ойл- гомжтой, өгөвжтэй, Зо- хиомж, үг хэллэг, най- руулгын хувьд боловсрон- гуй, үзэмж, чан, цаандаа энэ ЭГЧИЙН ХУВЬ | х гэж бодсон. Түм жа ЭГ- чийн цохисон материалын үг, үсэг, найруулгын алдааг ахин засдаг. Үү. нийгээ нийлэх гэж ярьж байсан. --. Ингээд л сонин гар- лаа гэж би бодсон. Тэгтэл нарийн бичгийн дарга ах дээр очдог юм билээ. -- Азжаргад аа! Бид «Зургаа «Бэ-гийнхэн гу- талгүй хоцрох дөхсөн нь», «Авгобусанд болсон яриа». о«Таван шарын. гэрэл» гээд олон өгүүлэл, сурвалжла- гын дор М. Болд, тэсэн нэр. байхыг олонтаа үзсэн шүү. дээ. Сургуулнудаар явахад М, Болд, “Нямаа ЗЯраа нэрийг их хэлдэг. суу: даг. Тэгэхээр үеийн най- зуудын минь хамгийн дот- “Мо. танилын нэг гэж хэлж болох нээ... юм даг, Үүнд нь л бид их баярладаг. -- Тэгвэл хүүхдийн со- нины бүх ажилтанг хүү: хэд шиг цайлган, сайхан сэтгэлтэй хүмүүс “байдаг гэж болох нээ! -- Бололгүй яахав. Тэ- тэхдээ бидний яриа өөр тийшээ хандчих шиг бол: лоо. - Нээрэн тэгж шүү. Бид чинь сонин гардаг дэс дарааллыг найзууддаа танилцуулах л гэж зорь- сон, Гэхдээ сэтгүүлч ах, эгч нарыгаа танилцуулах хэрэгтэй шүү дээ- Болд ах сонины нарийн бичгийн даргын хувьд сонины Тө- лөвлөгөөний дагуу юу орох, зурах, эх материа- лаа хэрхэн байрлуулж бэлтгэхээ шийдэж, дөр- вөлжин нүдтэй цаасан дээр зурна. Үүнийгээ макетлах гэж байсан. Сонинд орох материалуудыг нарийн нягтлан уншиж үг, хэл: лэг, вайруулгын утгын алдааг хянаж засахыг нь үзлээ. Дараа нь Ч. Учир- сайхан гуай сонинд нийт- лэгдэхХх бүх материалыг уншаад «..зөвшөөрсөн эрхлэгч» гэдэг дээр нь га- рын үсгээ зурж | байсан. Эндээс бодоод үзэхэд с0- нины нэг дугаар хичнээн их нягт нямбай, нарийн ажиллагаа шаарддаг юм бэ? гэж өөрийн эрхгүй бо- догдсон, Үүний дараа зу- раач ах материал бүрт то- хирсон Чимэг зураг зурна. -- Сониныг өнгө үзэмж: тэй, хөдөлгөөнтэй зураг, чимэглэлтэй тарах нь Д. Батсуурь ахаас их шалтгаалдаг гэсэн. Найзууд маань ч өө- рийн зурсан зургаа зу раач ахад үзүүлж зөвлөл- гөө авч байхыг нь харсан, -- Одоо л сонин гарах дөхөв шив. -- Яалаа гэж. «Гэрэл зураггүй сонин бол сонин биш ээ» гэж тэд ярьдаг. Тэгэхээр гэрэл зурагчин -- Үгүй л дээ. Хүүх- ДҮҮүд зурагчин ах ирлээ... гэсээр гүйлдэн зургаа ава: хуулах гэдэг. Сонин дээр зураг нь гарсан үедээ най- зууд минь ямар их баяр- ладаг гэж бодко. (С. Бо- доош гуай өрөөндөө бай. хаасаа байхгүй нь их, Би. бодохдоо сайн 3 түүнээ сайхан угаг явдаг гэж бодсон. -- Би чамтай санал нэг байна. Харин одоо хэвлэх үйлдвэрт очсоноо ярья, яаж хэвлэгддэгийг найзууд минь сонирхог. -- Тэгье, тэгье. Бид- нийг Л. Доржсамбуу ах сонины үйлдвэр үзүүлэ- хээр дагуулж явсан. -- Энэ ахын албан хаяг нь хэвлэлийн редак- тор юм билээ. Дээр өгүүл- сэн (Зураг, гэрэл зураг, машиндсан материалууд) ыг Самбуу ах (бид ингэж дууддаг болсон юм) сонн- ны үйлдвэрийн үсэг ерөгч ах, ЭГЧ нарт өгнө, Тэд өрөлтийн зориулалтын ма- шинаар тугалган дэзр үг өгүүлбэрийг буулгаж, түү- НИЙГ НЬ ХИЙСЭН маке: Дагуу боогч ах нар вөлжин рааман дотор «бооно», Цаасан дээр дар- дас гаргаж буулгаж өгнө, Түүнийг уншиж ямар алдаа, зөрөө байгааг засч, (энэ нь дунджаар найм, есөн цаг үргэлжилнэ) үг өгүүлбэрийн нэг ч алдаа- гүй болгосны дараа (гэрэл зургийг цайран дээр буул- гадаг) цэнхэр цаасан дээр хэв буулгаж авсныг «мад: рес» -авахууллаа гэж ярь сан. Ингээд сонин хэвлэх дамжлагад шилжүүлнэ, Нөгөөх хатуу цэнхэр цаа- саараа хэв цутгуулж олон мянган хувь хэвлэхэд бэ- лэн болгосны дараа шаг өдрийн сигнал гэж лэгддэг хүн «їнснбрийл үнэн» сонин гэснээс эхэлж «Д, Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн газар хэв- лэв» хүртэл уншиж хавгэс зөвшөөрөл өгнө, » : (ҮД оцЧайан ! : р, ямар “8 дүрс байдаг гэ? гэхэд т га | --« Геометрийн гонз- | тай, зуйван, цойцон аг ГЭЖ ХЭНэЭГ- ирээ- сансрын нисэгчид лийн турш ганцхан шир- Би нэг жил болоод ир» хэг улаан буудайн үрээр хооллодог гэцггэХ юм. Үнэн гэж үү дээ? -- Өөр юм олдохгүй бол болгож л тларна даа. -- Тийм юм бол, би чамд нэг ширхэг үр өгөөд битүү шилэн са» ванд аваачиж . хийлээ. Үнэн яриад байна уу? сагсуурч байна уу харья л даа. " Ийнхүү өгөө хүн шоргоолжийг битүү са» занд ширхэгхэн үртэй нь хийж орхижээ. -- Ингэгд байж. бай. шүү дээ гэхэд Болд, болно гэв. . 3. ОДГЭРЭЛ (Завхан аймаг, То- хот. 10-. сонцэнгэл жил) БєЄ | Төгсбаяр манай ан-. гийн хамгийн сахилга.2|! “Гүй хүү билээ, Нэг өдөр 1. багш Дулмаа тооны нэр юу Вэ гэж асуусанд бодож монгол хэлний байснаа, -- Тоонд нэр нийг тооны нэр гэж хариулахад чимээгүй байсан инээдээр цалгив. Цээж бичиг бичиж байгаад Дорж хажуу” гийн охин Туяагаас -- Чи үзгээ өгчих гэв, -з Чи үзгээ мартаа юу гэсэнд, -- Үгүй ээ, үзэт алдаад байдаг юм гэжээ. ї Сурагч БУЛГАН (Хэнтий. Бэрх, 10 жил) -- Үгүй би жолооч. өгс- гэнэ анир анги миний нэ гээд мань хүн явжээ. Нэг жил, хоёр сар болсны дараа өнөөх хүн шоргоолжийг гэнэт са- наж очиж үзэхээр гар- чээ. Тэгтэл юу болсон ГЭЖ санана,. Шоргоолж яагаач үгүй байхаар ба- рахгүй ганц үрнийхээ ДӨНГӨЖ талыг НЬ ИДСЭН байна гэнэ. -| Чи бас. идээгүй байна аа?! гэхэд, -- Жаахан” гамнасай юмаа. «Ад ста: нарт итгэх бар Оё Хү ч Ч) жилийн г 3 тэж Болд “он "авсан тэвэл,, ” НЬ, Яах вэ онь. онц бай- гэжээ. (Сэ. ! сургууль! 7 2 /ҮЖ ё 7 5 “илт найз Марио- Ю уран зургийн үзэсгэлэнгээс гарч яв- лаа, ) -- “Хэрвээ түймэр гарвал чи аль зургийг аварч гарах вэ? гэхэд нь Марио, -- Хаалганы ойр бай. тааг гэж хэлжээ, (123-2 Нэг удаа Пьерино » сургуулиа тараад гэр. тээ оройхон харьжээ. -- Чи хаагуур сэл» гүүцээд байна вэ? гэж түүнээс ээж нь зэмлэн- гүй асуужээ. Тэгтэл тэр, 5 -» Үүнд багш л бу. / яв. Н 10 г-0Аа аа! “асуулт . ! бэ? 4 гч. М..БОЛОРТУНГАЛАГ аймаг Сүх- “баатар хот 8н жи- слийн 1! дараа чи намайг эргэж ирвэл би яах вэ? гэж их л догь өчин гэнэ. Х. ОЮУН-ЭРДЭНЭ орчуулав (Өмнөговь. Гурвантэс сумын дунд сургуулийн багш) . . 3 5/А 41 гэв. Ээж нь, ихэд тайхжээ,. й о--- Багш надад! хэ- -рэв чи хичээлийн шинэ Жилийг-амжилттай дуус» гая ггэвэл” ӨӨ гүрвэ- лүүд гунигтайгаар явц- гаж байдаг, -- Яагаад зарим амь- тад өвөл ичдэг вэ? -- Өвөл ажиллахыг хүсдэггүй -учраас тэр дээ гэжээ. ”. Ь | 5 ЗАА -- “Зарим шувууд амьдралынхаа туршид хос хосоороо амьдар» даг. Үүнд жишээ хэлэ үү? 3 ! -- Фм тахианууд! --2 4 -- Туулай өвөл яа, гаад өнгөө өөрчилдөг вэ? -- Нууц ажил явуу, лахын тулд! -ф- -- “Сонгино, төмс, | байцаа, улаан лоолийг нэгтгээд юу гэж нэрлэж болох вэ? -- Зах зээл, Ж. СОДГЭРЭЛ (Сайншанд хот, 10 жилийн 1 сургууль) ХҮҮХДИЙН ХОШИН ШОГ СОНИН 1990 ОНЫ Ме2(25) “знипиппвкинишишининанитититтинтпуииниититэпинииннинтиииииитилииининиинтининииннн (Шог өгүүллэг) Муурын цээжээ мэндлээд, -- Би тоо бодож сур- сан гэж сайрхан өгүүлэв. Гөлөг муурын зулзаганд баяр хүргэж гар бариад, -- Тэгвэл чи хэдэн хөлтэй вэ? Чаддаг юм бол тоолчих л ДОО гэ? зулзага НО- хойн гөлөгтэй уулзаад хүржитнүүлэн -- Чи яагаад дуугүй болчихов 00! Цааш дахин тооллоо. -- Нэг, хоёр, гурав гэхэд... --Яана аа! чихав. тоолж мэддэггүй юм уу? тэхэд муурын зулзага- ны нүд том бага болж, Миний нэг хөл алга болчихож. МЯ-у-мя-у гээдуйл- Гөлөг найзыгаа арга- --Алив би нь өгье! дгэШ зааж, жилтэйгээр инээн, -- Чиний хөл дөрөв л ТЭХЭД Миний байна . шүү дээ -- Бэ гялай! тоолоод Чи хөлөө өргөж бай гэхэд зулзага дур- тай зөвшөөрч нуруугаа- раа газарт хэвтэн ХӨЛӨӨ сарвагануулахад гөлөг хөлийг нэг нэгээр -- Нэг, хоёр, гурав, дөрөв гэж тоолоод Хөг- дан толгойг нь илбэж, хэд зулзага тас тас хө- хөрч, -- Хөлийнхөө тоог мэ- дэггүй ямар амьтан бай- сан юм бэ? тээд урд х9- бусад лийнхөө нэгээр хөлөө зааж, -- Нэг, хоёр, гурав... уртаар санаа алдав, Гөлөгзул- лэв гэж тоолснооО загыг гайхан харж, -- Чи буруу тоолсон байлгүй. Чиний хөлгүй- цэд л байна шүү дээ тэхэд зулзага нулимсаа арчин, -- Би нэг хөлгүй болчихвол хулгана барьж хөл бүгдээрээ байна гээд баярлан. дэвхцэхэд г9- лөг, --/Чи тоо сайнтоолж сураагүй люм байна даа гэлээ, Зулзагатол- гой. сэгсрэн, -- Би арав хүртэл тоолж чадна гээд, ТӨЛӨГ, ЗУЛЗАГА ХОЁВ------------ Хүүхдүүд зэ! Муурын зулзага яагаад өөрийн- хөө хөлийг буруу тоол- сон 6г? Гөлөг ойртон, чадахгүй болно шүүдээ гэж гомдолтойхон өгүү- зулзаганд дөрөв, тав, зургаа, -- Нэг, хоёр, гурав, лоо, найм, ёс, арав гэж түгдрэлгүй зөв тоолов. (ШУА-ын ажилтан) Ю.САНЖААГОНЧИГ ЯВГАН ШОГ -с Хүү минь чи хамгийн гол нь юунаас ч айж цочихгүй, тайван байх ло хэрэгтэй юм байна даа гэж эмчийг, зөвлөхөд хүү, -- "Тайван байж бол- оггүй юмаа эмч минь, т сайхан тайван унтаж завсарлах хонх Д ЦОЧООЧИХДОГ юм тэж учирлажээ. -ө- Чи яагаад эцэг эх, хүүхдийн хамтарсан ху- ралд ээжийгээ явуулчи- хаад өөрөө ирсенгүй вэ? гэж багшийгаа асуухад, г-! Багш аа, би гэртээ д үлдэж, аавдаа бүгдийг тайлбарласан ом| гэж сурагч хариулжээ. -0- -- Миний хүү, дүүгээ цэцэрлэгээс нь аваад ир! гэхэд хүү дургүйцэн, -- Тэр чинь иргх замдаа чихрээ ганцаараа. ИДЧИХДЭГ яамай! гэжээ. юм, -- Дүүгээ толгой өндийл гүй идэвхтэй гэгч нь. нэгийг бичиж суухыг ха" раад эгч нь «Овоо л доо» гэж баярлац тол- тойг нь зөөлөн илээд, -- Миний дүү ямар хичээлгэ давтаж байгаа юм бэ? гэхэд дүү нь, -- Маргааш хичээл дээрээ яаж үймүүлэх төлөвлөгөө боловсруулж байна! гэж хариулжээ -- Чимгээ найз охинтой- гоо уулзаад, - Өчигдөр манай байрны ТНалмаа эгч на- майг дэлгүүрээс арван Чил ундаа аваад ирээч! к гуйсан байхгүй юу. Тэгээд би дэлгүүрээс арван шнл ундаа авч яваад нэг шилийг хагал- ЧиХСан ЧИНЬ намайгааг- наад байгаа юм даа. Би ЁСТОЙ янзын ИХ ГОМДСОН. Одоо зтэр эгчийг»... Ма: тайд орж ирэхээр нь би тавагтай чихрээ хураа. чихна даа гэж хуучил- жээ. ЯДАН А. ДАРХАН. ЦЭЦЭГ (Сэлэнгэ. Сүх- баатар хот П арван жилийн сургууль) ДӨРВӨН САРЫН НЭГЭН «Мазаалай» хашин шог сонинд ирсэн бүх бичлэг» гийг нийтэллээ. Он гар- саар олон ч захидад хү- лээн авлаа. Тэр бүхний дундаас урд өмнө гар- Сан шог хошян-. бичлэ- тийн санааг дуурайсан бичлэг л нийтлэгдсэнгүй, Тийм учраас уучлаа- рай, «Дөрвөн сарын нэ гэн» шүү Башинилииилилиийииитииимиөгэй ТА НАРЫН САНАЛЫГ СОНСОЁ! «Пчонсрийн үзэнэ. Анжх- ны дугаар хэвлэгдэн тар сан-тар өдрөөс сойнн чинь имгэж эг СОНИНЫ НЭР УРИА ЯМАР БАЙХ ВЭ? шерийн-үчэнь сонины хая- гэ0э ӨВ энэ гоны дөрөвдүгээр агссейрай 20-ны ддтөр тшэдэг. Г, Х. АНДЁРСЕНИЙ ТӨРСНИЙ 1895. ЖИЛИЙН ОЙД Нэгэн тосгоны захын навтгархан сарампай бай- шинд гурван хөвүүнтэй нэг өвгөн амьдран суудаг бай- жээ. Түүний хоёр том хүүг сүрхий ухаантад гэж хү: мүүс ярилцдаг байлаа. Өв- гөн өөрөө хамгийн отгон хүүгээ төдий л анзаардаг- вгөний хоёр хүү ном хаял- аж, сүй тавихаар шийд- ины сүүлийн 4-жилийн цугаарыг цээжлээд, эх адаг цехийн даргын судалвал охих бүх дүрэм” зааврыг каван хуруу шигээ мэдсэн Байхаар болзол тавьжээ. “Чингээд-хааны. охийыг ич авна, чи ч авна гэж рйхтар-маргах байдалтай Нэг өдөр , өвгөн Вцэг нь эхний болзлыг хан- асан хүүдЗэ хилэн орь, дараах болзлыг бие- лүүлсэн хүүдээ.үүлэн ц2- “аан моть унуулж явуулах золов. Товлосон өдөэ болж ном хаялцах - ү07:55124 В гшин, хэл ам га- Баг Шиггнгүй тэж бодоод оёр местөлөу юож, -мүх-эр ос түрхэн зөөллөж 2 р залууг үдэж мордуу- ахаар тосгоныхон хашаа- ы “үүдэнд цугларч бай- - Ах нар шинэ хув өмсөөд хайшаа явах нь вэ? гаж отгон дүү НЬ рлны дундуур зүтгэсээр мэрлэгдэж ирсэн билээ. Ушшнгч багачууд сонины ажилтнуудаас гарч бхй саналыг харгалзаннэр цохыг аанаас ч асуухад-түгдрэл- . үй харнулахаар, нөгөө нь » “болон уриаг өөрчлөх «ха- лаар санаа бөдлөө солнл- та байна. Сонин чинь ямар нэр, химжтой гэж боддог вэ? Энэ тухай сонины 263833, бүхнээс. хүсч уриатай байх нь илүү зо- 26332 утсаар болон -«Ино- гс чдөнэ. сүү! 4«ЦИОНЕРИЙН ҮНЭН» сонин ». гон. хүүг хэлэхэд, -- Тэнэг юм. битгий яриад бай, би чамд морь өгөхгүй, ядахдаа. чи ном хаялцах шалгалтад бэлдээ- давиран шогшууллаа., Ява- хынхаа өмнө хүү, хөглөдөг бол доо! гэж ду: Данийн зохиолч Г. Х. Андерссний мэндэлсний 185 жи- лийн ой энэ оны 4 дүгээр сарын 2-ид болж байна. Найман настай балчраас эхлэн цаян настай өтгөс хүртэл сонирхон увших дуртай үлгэрийн ертөнц бий болгосны учир Г.Х.Ан- дерсенийг үлгэрийн ЭюэГЛ-ЫР нэрлэж, бүтээл нь дахинд ихэд алдаршжээ. Г.Х. Андерсевий бүтээл мв- найд 1950 онд «Хэт», 1955 өнд «Алтан туВсахлахсл 1871 онд «Эрэлхэг тугалган цэрэгт тохиолдсон явдал», 1984 онд «Лусын дагина» нэртэйгээр тусгай ном болон хэвлэгджээ. 1989 опд Москва хотноо «Правда, хэвлэлийн тазраас нийт- лүүлсэн бүтээлийг нь монгол хэлнээ орчуулахаар бэлтгэж байна, Манай орны өсвөр үеийнхэн ихэд. хайрлан хүндэт- гэж зохиолыг нь амтархан уншдаг. Г.Х..Амдерсений бү- тзэлүүдээс нэгийг уншигчдадаа толилуулья, ОНС ЗУРБАН) хань болбол яана гэж от-- дэлхий ны. охнид бэлэглэх нь үү, яан? “гээд элгзэ хөштөл инээлдэж гэнэ, Тагзэд явж байтал удсан ч үгүй, -- Хүүе ах нараа|. Би үүнийг бас оллоо| Ийм олз нь хөгжилтэй инээлдэн өм- нө нь ороод хэсэг явжээ. тусам-их юм олдоод бол- тэр юмнаас халаасандаа дүүрэн хийж авчээ. Тэгээд гурвуулаа цааш явсаар Хоёр ах нь морьтой тул нэг цагийн өмнө хааны ор- донд хүрэлцэн очжээ. Хо- тын хэрмэн хашааны үү" дэнд сүй тавихаар ирсэн олон хүн цугларч, ээлж дараалалаа хүлээгээд ЭгГ- нэн зогсчээ. Эгнээ тус бүрд зургаан хүн их л шах- цалдан ар арзасаа шнлээ харан зогссон болохоор хө- дөлж болохгүй” байв, Хааны гүнж энэ олны дотроос чухам хэНийг сон- гож авах бол гэж шохоорх- сон ард олон ордны хавь- цаа бөөгнөрөн хуржээ, Хүргэн болох. “залуус Ордны их танхимд нэг. Нэ- гээрэз цувран орно.” Тө- ДИЙ Л.удалгүй --Хэрэггүй, буцаа! гэж хэлээд тэднийг хийн -цочиж, өөдөө хялай- тал, таазны толин шилэнд магдан сандрав. Цонх бол- х хэлэхэд ийм юм болно гэж огт санаагүй явсан тул амаа хий ангалзуулан мэл гай. хаж хэл нь ээдрээд юу ч хэлж чадсангүй, г-. Ээ, эз! гэж дэмий д зэрсээр байтал гүнж, -- Хэрэггүй ээ, явуул! гээд хөөгөөд гаргажээ, "Удалгүй Нөгөө дүү нв зөрж орж ирээд бүгчим бог лохоор биеэ барьж | Чад далгүй, 1 г-. Энд чинь яасан муу, хай халуун юм бэ? гэж санамсаргүй хэлсэнд, “т--ТНЙМ зэ!Эдэг маа гал түлүүлсэн юм, бул 2 тахна: шаруулна даа гэж гүнж хэлэв. | : г-- Та, та, та! гэж нөгөө нөхрийг аман дотрбо дэ- мий Я гүвтнэхэд бичээч нар «та, та, та» гэж яг тэмдэглэж автал гүнж, гүй. Харин ах нар чинь өдөр болгон замд таарал- ГаРгасаар байлаа. -- Хэрэггүй ээ, явуул! 4.80 хүмүүс хүртэл түү алзахгүй байх шүү гэж дэхгүй шүү гэсээр хүнээ Тэгсээр том ахын зэлж хээл БиынА Уу лага ЭЭ шоо ЛЫН шихэг3д мишанэаиглагАД асаан. дуудахад нь эргэж харвал болов. Сайхь эр гадаа хэ" “ЦЕ ээ Бор шон ээл нь ер тоодоггүй байжээ. -- За, морь өгдөггүй. нарийн хийцтэй, гоё ба- СЭГХЭН хүлээх. хугацдАнД -лиллэр 11177 хаа уна “Хүүгийн нэрийг Ханс Чур- юм бод ухнаа унаад ява- риултай хайруул таваг ол- нөгөө цээжилсэн атын ханэоВлининхарн хямын бан буюу тэнэг годил х9э- хаас даа| Миний ганц сон байв. 724 хэлний бүх үгсийг бараг хаалгаар шууд шогшуулан мээн “өхөөрдөн дууддаг өмч гэвэл тэр л юмсан. -2з “Наадахыгаа «бас л 28: 2: ц х ын орхйгэн сороод, байз. Ном хаялцаад шал” «Миний морь» намайг аж- “хааны охийд өгөх үү? Тэгээд түүнийг ороход тос Яасан сайхан ха- гарсан хүнийг нөхрөө бол- рахгүй хүргэчихнэ дээ гээд -- Өгнө өө, өгнө! гэсэн царсан шал хөд дор нь “луун пийшин бэ? гэсэнд, он авна гэж хааны гүйж Ухнан дээрээ мордож, гэ- үгийг нь сонсоод хоёр-ах чахран дуугарахад: ухас: -- Тийм зэ! дээр нь та- өөрөө зар тараасан учир дэс, цавь руу нь хөлөөрөө Ь Ч хианы -мах аиаруулбал мөн сайхиаа гэсэнд, Чон 2 ттөгтэл АВХХАХ л, эг толгой нь -уруугаа хар- -- Тааллаар чинь больё!. х ЛНЙН: : , ёг.Жоёр ах гуайсч яаж г--Хүүе,ах нараа!-Явах- чихсан байхыг үзээд бал» ГЭЭД авчирсан галууныхаа. Зэгвэд Ургаа Вон алах 5 ? Ё : сыг СҮЧРЭА 53 махыг шараад танд зоог, ог”бэлтгэх явцад чамлалт- шүүү ласахыг | соёрий үй таван олж хүл жэл хэлжээ” тэмээ. -, га. Нэг нь латин хэ Бүх үгс, орон нутгийн сО- -- Тэг, тэг бололгүй яахав! Харин чи тэр г8- луугаа “юунд шарах юм бэ? Надад сав суулга, хайруул таваг байхгүй шүү гэсэнд хүү, - Надад бэлэн байн3 аа! гээд. үүргэвч дотроо- с00-нарийн хийцтэй, “бариултай хайруул таваг гаргаж ирээд түүн дотроо “талуугаа тавьсанд бүсгүй учиргүй баярлан, ! -- Баян ширээ засаж, . тансаг хоод зооглоно!.Ха- рин олон амттанаас юуг цацаж, чимэх билээ гэсэнд, -- Халаас дүүрэн мт- тан байна аа! асгарч гээгд- сээр багассан боловч, атга атгаар дүүрэн байна аа! гээд замаас олсон сайхан амттай ногоогоо харуул, санд, -- Сэтгэл минь 98М заа! Чиэр хүний ёсоор хэл- сэн үгэндээ хүрч, зорьсон хэргээ бүтээлээ, Хоёр биет дээ хань болж, жарган явья! Цонх : ны тушаа бичээч нар, б2с нэг зөвлөхийн хамт сууж байгааг чи харж байгаа биз дээ. Эд нар бид рын хэлэлцбэн үг : амжхан өгүүлээд дуу доггүй шүү! Ээ гялай, гоны тушаа бичээч на маргаа -- Хааныд очин. вх Зяэсайр цахитгүыг » гүнж үзэхээрээ баярлана бас нэг зөвлөхийн хамт авихаар 2х “нэмсэн ви Хааны гүнжийн тавих дааггэж хүү дуу алдав. сууж, хүний хэлсэн үг бү- дрэж байгааг мэдээгүй ГЭЖ асуултад жин тан хариу" - За юу Олоов гэж рийг орхилгүй тэмдэглэн гоёр ах нь ОГТ тоох ШИНЖ” 4 ихээмсэглэх аядаад лах юмсан, Бэлдсэн асуул- тад нь ингэж, тэгж хариу- лах юм шүү дээ гэсэн бо- долдоо яг автаад хоёр ах -- Хүүе, ах чараа! На- майг хүлзэгээрзэй! гээд зам дээрээс олсон. галуу: гаа ганзагалж байтал, .- -- Хүүе, чи чинь энэ галуугаар яах гээв7 Хаа- БЭХ “Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Уулсын хэвлэлийн комбинатад хэ цаадуул нь явуут дундаа сонирхоп асуужээ, - Юмаа юм! Хэлж, ургадаг өвс л байна шүү дээ. Түй! гэж газар Ну. лимж, гэнэ, -- Эд шидийг нь үзүү- лэмз! Аманд Хэрээ! күснЭ хэлээрээ түлхэж болох уу гэж "Хаяь “Чурбап хэлээд авч сонинд нийтэлж ний- тэд мэдээлэх тул юу гэж хэлнэ, яана гэхээс бүр ба- жигдаж гүйцжээ. -- Сонсолгүй яаха8 нь дор дороо дув дуугай сэнд тэд тэссэнгүй эргэж даа пийшингээ улайдтал Би ч бас явна шүү явлаа. Хүү тэднийг гүйцэж хараад, 2 гал өрдсөн тул халуун отгон дүүгээ хэлэхийг очоод, . 1 -- Өө харла! Судагт гэж жигтэйхэн, -- Энд чинь яасан ха- луун юм бэ? гэж тэссэн- гүй ам алдлаа. - ОРОУ Бүхний ОУОЛЕТАРИ мАР нэгдэгүүн! ХБААТАРЫН гмпь-ын СОНИН Байгууллагаа яаж өөрчлөн «инэчлэг вэ? ч НЖАВ (Дунд ЭЖдуаээ агч ргэлныг тэр сумын дунд сургуу. лийн захирал): ЛЁШ «Хүүхдийн хүмүү: бүх нийтийн үйлс». гэж бид их ярьдаг боловч тодорхой ажил хийгээгүй Өдий хүрлээ. Энд багш, сурган хүмүүжүүлэгч бид- инй алдаа ч бий. Алтыг нь аваад авдрыг нь хаяна тэгчээр эцэг эхийг нь ажиллуулдаг байж үр хүүх дийг нь тоохгүй орхих яв- дал үйлдвэр албан газарт их байх юм.. Хүүхдээр Өдий төдий ажил хийлгэ- чихээд хөдөлмөрийг Нь зэв зохистой үнэлж ца. лин хөлсийг олгох тал дээр хайнга хандаж байна. Мягмар (УБДС-ийн багт: - Ард түмний язгуур эрх ашгаас үндэслэн гарч ирсэн болохоор «Монго- л ын холбоо» шөөрч байна. 1 хөтөлбөрөө гаргах хэ- үүгийн асуу" аас чухал бо- тзээгүй. Хүүх- рийн байгууллага өөртөө авах нь зүйтэй, (Ингэсэн цагт өлон асуудлыг ший- дэж болво. Пионерийн удирдагчдыг «эрвлөх» гэж нэрлэх нь зөв үү? Харин «зохнон байгуу. лагч» гэвэл ясан юм бэ? га талаас нь анхаарах хЭ- рэгтэй, Н. Зоригтбаатар (Төв аймаг): -04--6 дугаар ангийн сурагчид мал дээр гарах нь их байна, Энэ хүүхдүү: Сонгож авах үгийнхээ-агуул дээс улс орноо авч явах удмын малчин төрөх ёс- той. Пионер, боловсролын байгууллагын өмнө эдгээр хүүхдүүдийг сургах, эдийн засгийн сэтгэлгээ олгох асуудал тавигдаж байна, Манай сум малчин хүүх- дүүдэд цалин олгох, хө- дөлмөрийн дэвтэр нээх, їладгаламжтай болгох асуудлыг шийдэх анхны алхам хийлээ Миний бодлоор хүүх- дийн байгууллага Монгол улсад хамгийн томд орох байх. Харин бид тэднийг хамгийн багад тооцон үзЗ- дэгийн учирнь юунд бай- на. Улсаа гэвэл хүүхдүү: дээ хамгийн дээд зэргээр. хүндлэн үзэх хэрэгтэй. Ц. Нарангэрэл (23 ду- гаар сургуулийн сурагч): - «Хойчийг залгамЖ- лагч багачуудын холбоо» гэж нэрлэх саналтай бай- на. Гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүдийн дийлэнх нь хүүхдүүд байгаасай, Өөрч лөлт шинэчлэлийг Төв Зөв- лөлийг сольсноор хийчиХ»- гүй. Харин хүүхэд бага- чуудаас эхлэх нь зүйтэй болов уу. Хүүхдүүдэд олон байгууллага, холбоо хэрэг" гүй гэж хүмүүс ярьж бан» на. Миний бодлоор олон эвсэл холбоод байсан цагт хоорондоо өрсөлдөж ажил маань өөдрөг явагдах б0- Олов! уу. Б. Энхмандах (МХЗЭ- ийн Төв хорооны Нарийн бичгийн дарга): -- МЇПБ-гаа “дотор нь өөрчлөх үү, «Хойчийг зал- гамжлагч багачуудын хол- боо» гэдгээ өөрчлөх үү? Зарчмын хувьд энэ хоёр асуудлыг шийдэх хэрэгтэй. Хүүхдийн байгууллага «улс төрийн» байж болох: гүй, Хүүхэд эхлээд хүн болж төлөвших ёстой, ИН- гэсэн цагт улс төрийн ч9» нар нь аяндаа бүрэлдэнэ, Пионерийн насны асуу:. дал дээр эргэж үзэх хэ... рэгтэй, Эвлэлд 16 наснаас элсүүлнэ гэж заасан, Пио- , нер «14 хүртэл» гээд тог- тоочихлоо, «Энэ төлөвшиж чадаагүй хич- нээн хүүхэд үлдэх вэ? Бид сайн дурын гэж ярь- даг мөртлөө хязгаар 18- виад байх хэрэг байна уу? Хотын пионерийн зөв- дөлийг байгуулах нь зүй- тэй. Хот дээр нэгдсэн бод- лого явагдах ёстой, Батмагнай (Хотын Ардын боловсролыг удир- дах газрын дарга): -- Пионерийн боловсон хүчний асуудлаар хоёр Ч чуулган дээр санал хэл- сэн. Тухайн үедээ алга ташин хүлээн авч байсан боловч өнөөдөр хэрэгжсэн ажил алга, Түүхийц багш. пионерийн удирдагч гэсэн 400 гаруй, хүн. ажилгүй байна. Өхлээд эднийг ажил- луулажр- сїстем тогтоох ХЭ- рэгтэйг | Пионерийн байгуулла- хүн ярилаа, Боловсрольи “системээс салгаад бид юу хийх .вэ? Пионерийн бай- хооронд : “гыг бие даалгах гэяс олон - гууллагыг татан. буулган . боловсролын, байгууллагад нэгтгэж: болох юм. биш үү! “-Д, Сүхбаатарын нэрэм: шжнт МПБ-ын Төв Зөв- лөолийн ээлжит бус бүгд хурал дээр зарим хү: мүүсийн хэлсэн үгээс товчлон нийтлэв арт”? Мадчны хотонд сургуу- лийн хүүхдүүд иржээ.Хан- гайнх морио, говийн хүүх- дүүд тэмээгээ, цаатНы б4- гачууд цаагаа унаад мал- чин түмэндээ туслахаар очжээ. Сурагчийн ширээний ард суугаад эрдмийн нх аянд дөрөөлдөг хүүхдүүд маань тол хүлэзнН авах, малчны эрдэмд суралца- хаар холгийн жолоог Ххө- дөө тийш залжээ. «Пионерийн үнэн» С0- нины сурвалжлагчид «Өс- вөрийн.. төлчин» найзна-. ажил үйлсээс - “сурвалжлахаар Дорноговь рын чинь аймгийг зорьж билээ. Малчин түмний хувьд төл хүлээн хамгийн хариуцлагатай үе байдаг юм байна. Хүмүүс өглөө үдэшгүй цас ухаж зам, жим, бэл- чээр гаргах ажээ. Тэдэн- тэй мор зэрэгцэн сургуу. үлийн багачууд эрвийх дэр- вийхээр ажиллана. Малчид шөнөд эзэлшлоцо шхижүүр- олэж цаг тутам олон арван авах ажил . Д. Сүхбаатарын “нэрээгжит миП Б-ын Тов Зөвлөлийн тэргүүлэгч гишүүнээр сонгогдсон Ц. Наран- гэрэл, 2ЖК, Баасандорж нартай өс- вөрийн сурвалжлагч Ц, Баасансү- нараа толоолж Тов Зөвлөлийн Тэр- гүүлэгч хишүүнэр сонгогдсон та нарт бая НТ 39 Та бүхэн өөрсдийгөө таийд- Й ! ыг Элл" юунаас эхлэе : хайнийнийг гэж, бодож байна вэ? Ц, НАРАНГЭРЭЛ: 1. Би нийс- Ж. БААСАНДОРЖ: 1, Нийслэ- лэлийц 23 дугаар сургуулийн 7 Ду- лийн 68 дугаар сургуулийн 6 дугаар ар ангид суралцдаг, Улс төр,гадаад ангид суралцдаг, Спортын төрлүү: дээс ялайгуяа сагсан бөмбөгийн төр- лийг сонирхдог, Одоохондоо спортын зэрэтгүй. 2. лэгч гишүүнээр сонгогд- доо. шоэХ эхэлнэ дээ, Миний бод- лоор пионерийн үүгийн талаар хөл дээрээ шууллын 1 болов уу. Тэргүүлэгч дасан хє Ууган төл мнНньЬ сайхан торнилоо, “Ус тэжээлээр Л дутаахгүй юм шүү ” ЗУРАГ . ДЭЭР: т санх оос ЭХЛЭХ бол шагналд (тэд чинь хүүхдүүд шүү дээ) гар татахгү З, үүгдрн р 1! ний хувд найд нөх- тоо сэд сонирхлыг “харгалзан Дофнолобд . сймиїїй багачуудын тухай. сурбалжлагыг 162513, 011, 47 дахь жилдээ 1.26 (2280) 1990 оны дөрөвдүгээр сарын 7. Бямба Биниуниииилилллллллллиллииллаилный Үнэ 10 төнгө МАЛЧНЫ “ХОТОНД СУРГУУЛИЙН “ХҮҮХДҮҮД, ИРЖЭЭ төл хүлээн, авч байна, Хүүхдүүд басл ходрохх гүй, нялх .тол амлуулж, нэмнэж дулаална, - түлэх түлшийг бэлтгэх хЭ- рэгтэй гэнэ, Мэдээж хүүх дүүд л хийнэ. Бага дүү нараа өндөр настанг асарч бөөцийлөх ажил ч гарна. Хүүхдийн гар хүрээгүй, тэдпий тусламж, дэмжлэг, гүй бүтэж байгаа ажил гэж тун цөөн аж, Хаана хэн хамгийц сайн ажиллаж байгааг эрж сураглах хэ- рэггүй мэт. Аль ч малчны суурь дээр очсон «Манай хүү, охин.., дүү .,,ач сайн ажиллаж байгаа шүү. Со» нинд бичиж өгөөрэй» гэж захиж байсан малчин түм- ний үгийг сурвалжлагч ах нарчинь биелүүлэхийг эр» мэлзсэн юм. Тэгээд энэ дугаарт малчин түмэндээ тусалж байгаа төлчИн 08» гачуудын нэг хээг Дорно» говь аймгийн апинднер су- рагчдын ажил үйлсээс сурвалжлан бэлтгэлээ. Алтанширээ сумын. дунд сургуулийн 6- гийн 4А» ангийн су: рагч Д.” Наранбаа- тар, найз Ж, Эрдэнэ- хуягийн хамт төлчил ЧҮ-р муу|їээе АЙМГИЙН ӨСВӨРИЙН 1ӨЛЧДПЙН Дэнд МэнбАЙНМХЛАГЧИД ДОРНОГОВЬ ммонНннӨы ПОЛНГЛГ Єнгө хорших төгжим адил, ттаншин дүгээр Очирсү- хонь хотлох Энэ үед л ай бай- эвэлзэц п салхийг ЭС ”вьд дулаахан, хэдийнэ орж 14 соёо цухуй- жээ. Уулын энгэр тазрыг ба- раадац буусан энэ суурь « бүл» олуулаа, Очир- туайнх 12 төл- длөх 602 малтай. доо төллөөд байгаад нь 270-д Төлийн хорогдол гараагүй нь хүүхдүүдийн минь ач гэж гэрийн зсэн ярьж байна. Хурга, шиигний май далдаан, хүүхдийн инээд хөөр хорших нь хогжим мэт үнэхээр сайхан, дадал 10 хүүхдийн зург Тас нь сургуульд сурдаг. Сумыихаа төвд сургууг дийнхаа ойролцоо илүү гэ- рэз барьжээ. Аав эзэж нь үе үес эргэж тойрч хоол хүнсийг нь залгуулна. Бу. гэрээ» тодгойлио. Жил бү. рийн хавар ма төллөх үеэр бүгд гэртэз ирж 22 зэждээ тусалдаг аж. Түв шиндэлг Түвшинцэцэг, Түмгицэцэт, Түмэнчимэг с-бүгд домал шаллах, төл арчлах аргыг хэнээс ч ду- тахгүй мэднэ. Өдөр хоёно Суртлын Батгэрэл - Сайхан дуулж бай- жа шүү. -- Хийм байна. Сайхан дуулдаг охин юм. Бидний хажууд суусан хоёр масчин ийлхүү хүүр жэлгэ Алтааширээ сумын нам, тахяарсаасы байгуулдага тагчдед үйлчлэн сурта2т дах бригїд зсхион (бай- туулжээ. Суртал Нэвтрүү дэгч. багш. зомын сайч, кйлю мєх:инйкч, и»- багшаас бурд 23» 28510бу суурьт гя Тг»о БИЙЖ Яриа. ИзжлЕ е 86) 17ү Л227 Р «Ө ги хариулж шөнө малаа наж хопох нь их, Бүрэнхий болохын алдад сумын төвөөс яв байгаа урлагийц хэсэг энэ суурьт ирсэн нь боон баяр боллоо. Айлуудад хэл чиг мээз хүргэж удаж тодсой ч үгүй ажлаа дууссац хү. мүүс цуглаж, концерт,ки- но үзэж сонирхлоо. Ирсэй хүмүүсийн ихэнх нь хүүх- дүүд байсан учир бид ч мэг Сайн хууч хөөрлөө, Тэдний нэг ДД, -Урансу- тар охиц наймдугаар ангид сурдаг юм. Энэ охин 1988 анд сургуулийн аварга төлчүөөр, өйгөрсоп жил хоёрдугаар байранд шал- гарчзэ. Эднийх «Цагаан чулуут» гэдэг газар ха- зарилнж, байгаа аж. Уран- сугар сайн сурахын зэрэг- цээ одон (бөмбөгийн сцор- тоор хичээллэдэг, Тээ сая- хац спортын энэ тө,-эор аймгийн апарга їл: . лах тэмцээнд оролцс жээ. -- Сургуулийн сура чид их ажил амжуулдаг. Бидэнд аав озжийн минь үгнээс өөр гарын авлага болох зүйл алга. Төлд га- рахын өмнө ч юм уу эс- вэл хичээлийн явцад төл дээр ажиллах хүүхдүүдэд зөвлөлгөө өгч байвал би- дэнд их хэрэг болохсон гэж тэр ярьсан юм. Хаана ч очсон хүүх- дүүд. Тэд үнзхээр ажлын ихийг ХИЙЖ малчин аав зэж, ах эгчдээ тус хүргэ- дэг ажээ. ма» бригадын 121 С42 юу ч хийх билзэ дээ. Тийм ч учраас Бат- гэрэл дуу хуургараа ч бо- дов толчин найз нартаа туслахаар шийдсэн Нь энэ. "Гүүний хамт цэцэрлэгт хү- мүүждэг П. Туяацэцэг гэж 7 настай охин хамт явж байлаа. Бас л төлчдөд ту- салж яваа гэлээ. Хөдөө путагт мад төлдөх үеэр тар хумхин суудаг хүн ба- раг байдаггүй юм байна гэж тэгэхэд бодогл-онсон. Бүлгийн ахлагчтай: сүргийн. бэлчээрт, уулзагхад нхХ мын дунд сУР н аяонсрийц ахлах эгч Зоригтбаатартай уулзаа ярьж байхад «6- тийц «А үрэсэн нарийг зурьдаж байсан юм. Ха8- рим эмэ йёигнйн (бүлгийн ёхяагч Д. Гайлимагтэй сүр” тийн балчзаэрт тааралдана тэм єянзсангүй явдаа, -| ӨИяашерийн байгуул. 38т3д Өөрчлөлт шинуүлэлт явагдаж бойнг, Тенай бү! удлрд Би Р лэг, бүлгэм дээр сонин юу байна гэж асуухад, -- Бүлгийн ахлагчаар сонгогдоод удаагүй байна. Бид аль болох сурагчдын хүсэл сонирхолд нийцүү лэн ажлаа зохиохыг боД- дог, Харин манай бүлгэмд хийгдэж байгаа шинэлэг ажил нэдээд бий гэв. 2 -- Сурагчдад хөДөлмө- рийн хүмүүжил мэргэж- лийн баримжаа олгох та- лзар бид их ярьдаг. Хо- «Бид гурвын зу гийг аваарай “У2 Бэлчээрт хойно ха- рнулж явиа» гэж би- чээрэй ЗУРАГ ДЭЭР: Алтанйширээ шүныд нд сургуулн! хураа ангийн сурагч 0. Түвшиндалгэр дөөгийн сургуулиудад энэ ажил яаж явагддаг бол гэж сонирхон асуувал, -- Сургууль бүр эзнз чиглэлээр тодорхой ажил. хийдэг биз. Сурагчдын за- рим нь сургуудиа төгсвөд тодорхой ажилгүй хий сэл- гүүцэх юм. Бид мал мал- лах хүн олдохгүй байна гэж ярьдаг. 4, 5 дугаар ангиас мад дээр гарч бай. гаа хүүхдүүд бий, Тэд малчин аав зэжийнхээ Ховины хулав ИхХэт дунд унаад (сүргийл бэл. суруугийн бин ҮА5 УУРАГ ДЭЭР, |гвлнаа 7 1..уухуул Л ӨҮгүхөөулэгэчйїлэүр ану Зи, ЕЭ, 23 2 ЭшшийГ нөцөйгөүрүүээл )) МАЛЧНЫ ХОТОНД СУРГУ 20 мал маллах арга ухааныг эзэмшиж байна. Харин тэ- дэнд цалин хөлс олгож сурч боловсрох тал дээр нь анхаарах харэзггэй гав. -4Жид бүр та нар төл хүлээн авах ажилд идэвх- тэй оролцдог. Хэр одон хүүхэд шагнал урамшил авдаг вэ? гэвэл, -- Үйзнийг хэлзхэд маш цөөхөн, нэг ангиас нэгл сурагч шагнагдах жишээ- тэй, Хүүхдүүд их ажил ” С »” ий “алс 1 у”Угалдаг нь үнэн. Харин тэднийг шагиаж урамшуу- лах тал дээр их муу ан- “каарч байна гэж ярилаа, , “Ийнхүү биднийг ярил- ооцаж байхад сүргийн бэл- чээрт хонь хургаллаа.Гац- "чимэг охин хэзээний сур- маг гэгч Нь шинэ төлөө эхэд нь долоолгоод тэнц- вэрийг нь олуулж хүйтэн салхинд цохиулчихгүйн “тулд уутандаа хийц эхийг нь дагуулсаар гэрийт зүг "мордлоо, їиёО Фасза-с УЛИЙН ХҮҮХДҮҮД Ёауз ага лозг”-2 удаа . /араа эхлз2д толгой мервндвв хургэж, барга гэ тонгойж өдоб, 2 бэма 732330 нуд, ам,чих хамартаа х: 2.Англаар цаг асуухад, 23нэ. Удай 885» М2аг5 |. Хариулахдаа 165...0СЮСК...цаг дэлж ёайнд- ЇЫ 16 Өрнн, бар 20 :-165 їлгев асюсК, /урдан боди. 243 будан асрын йг аа 168 гїн нө? шү шээээгГгГЦгрг0 4 Хундан цагааш хур" мүүлээрэй. , Хүйтэц ” ЗУРАГ ЭР: Д. Ганчимэг, “Хэт сумын дунд сургуу: лийн 6-гийн «А» ай тид сурдаг юм. Н Ижид сүргээ. гүї- цэхгүй байна. бах ингээд тэврээд хүр- гээд өгье! 2 сургуулийн 5 дугаар ангийн сурагч П.Сод- Эрдэнэ Л настай баатар охин, газар газаа малтайгаа өлжсөц байна, үйлс бү- Яагаад Ч юм. Н. Алтай, тогосыг баатар гэж хүн- дэтгэн нэрлэмээр санагдаж билээ. Та нар бодоод үз л дээ. 11 настай охин өвлийн ид хүйтэн улиралд 500 ма- Ийм гавьяатай тээсэн охиныг баатар Э23 изрлэж болохгүй гэж Бид П, Алтантогостой ҮН гийн бэлчээрт уулзсан юм. лыг хүчтэй явган шуурга- -- Хээр газар танцаа- наас хамгаалж шэг ч төс раа байхдаа ан уу? лиён Чоно ирвэл яамд гэж асуу- хорогдолгүй гарсан байна. Бүтэн 24 цагийн турш гэрээсээ 30 км хол ла. -- Айсан гэлээ, Чих хамар | 2 хєлємдэ9 хүргэнэ. Энэ. лах 25е 22? ч2г 3, цаг флж Ф12-0. Үбрагх Өеїлэ? 5 дотроо -- Чи шуурга зхлэхэд яагаад хойно орхиод гэр- тзэ гүйгээд ирээгүй юм ба? Малаа орхиод явчихвал сүйд болно шүү дээ. -- Чамайг дац дээлтэй явсан гэх юм. ИЛм хүй тэнд даараагүй юм уу? -- Ддарахаара” ховил ороод дулаацдаг байсан. Аав ямарч уед морио тавьж болохгүй шүү. Хонь хариулж явахдад уй- таж болдоггүй юм уэш хэл- дэг байсан, Алтантогос | аавынхаа хэлсэн энд үгийг сайн тог. тоож авчээ. Тэгээгүй бол тэр явган шуурганаар х0- нно алдаж мэдэх байлаа. Удам. дагасан, малчин эндээс төрнө. --Би малчин болохоор | шийдсэн. Сүргийл балчзарт Дуу аялан мад хариулж явах сайхан сайнагддаг.Тэ- гзэд ч удам дагасац мэл- чин болохыг хүссэц юм гэж Д, Энхбат хүү огүүл- дээ. Эдиййх Их-Хэт сумыл «Хашаат» гэдэг газар 300 гаруй төллөх хоньтой ха- варжиж Энэ жил төлдөх хонь авч малласал хүн хүчний тус- лалцаа за үй шаар- сэв байна. Тэд ирсэн өд- амжуулна. Хөдөөний хүмүүсд гэ вэл малын дэргэд ёссөн, амарч мадыг маддажчад даг гэж болдог хүйн бай. Энэ ч бас мэг.талаар зөв байж болох юм. Малынхаа дэргэд өсч байгаа хүмүүбийг тэгэж бодолгүй яахаа. Гэхдээ малд нүдтэй гэж ярих 10-, хислдолд өөрийн мэргэж нутьн) зуу ар х 3. Англи хэлэнд өг о200 тийм ийм аана,хийж дайна гэснийг мм далж хэлэхдээ Өбарүлдэр зохиож, үзье. нАГ” Ми тилд Ч, 155-2 018 гэдэг нь яг тейвн цаг болж байна гэж БуРЧҮ 13 Хү2 Эл Э22 , рт (ма- х ИРЖЭЭ 195) Сүүлд иь сонсвоос Алтан- тогос айхын зэрэгцээ, айй зэл, эмээг23 дуудай х уйлсан гэнэ. Түүншнгээ би- Ддэйд хэлээгүй билээ, Бод- вол ичсэн биз. Яагаад гэ. вэл тэр одоо малчин 00- лохоор шийджээ, Мадүиа болчихоод уйлж байсан тээд ярьчихвал эвгүй гэж бодсолт ч байж магадгүй. Ямар ч гэсэн улс оронд маань малд нүдтэй (нэг сайн малчин рэмэгдлээ. Саяхан--П, Алтантогосын гавьяаг үнэлж Д, Сүхбаа- тарын йзрэмшит МЇПБ-ын «Сайн үйлс бүтээсиий тє лө» медалиар шагвасан юм. 8452 ЇЗНИНОЭ “НЄНХ НИЙ43НОИЦ» 4зэ дээд зэргээр эзэмшсэн хҮДӨҮС хан, рергж ажээ. из суурийн өрхийн тэр- түүн Д. Дашдорж гуай хүүхдүүдээс иь малчин бо- дох хүй байгаад баяртай г ажээ. 7 рюгд, узахгүйн төлөө мэ. рийж байгаа нь очсон та- 5 сөн сургалт дөлмөрийцн дэштэр ч нээ- сэн буруудахгүй санагда. на. Бид удам дагаса ховордлоо гэж ярьдаг. Мал дээр гарч ажиллаж байгаа ганц Вэ гийг нь олигтой түшиж туг даахгүй бол бүр ч малчин | їндї! нийїївиө! нийгӨнэӨ нийМиү 480:0нао! Чинтү1Жиү гүй болж мэдчэ шүү! Үргэлжлэл нь ТҮ нүүрт --»2, х ургэлжлэх цаг хэсэглэн. Ф0 0е гэдэг “л угийн 0900 цаги2н хэлдэр Жишээ нө: д/,45, 7ё Оё. л угийн “лд ба3ада Ои102 1 хїлдэдгйг т208на. 1 Ваулй Зи өглдөй, Бэу ёггоё Лаа Ш цасгаа ууж ёс. | | Тосны аварга төлчин бөлсөон нь иржээ. Сайн хүү Мал төллөх: ажил эхэлчихээд байгаа энэ үед зүгээр суугаад байх нь түүнд ичгэвтэр санагджээ. эгээд л анхны төлийн дуу наар найзындаа ирсэн бай- на. Дэмбээ гуайнх төллөх 500-гаад хоньтой. Эхний |золсо хоногт 50--60 хонь р ГУравдугаар улирлын амархан ажил юм шив дээ гэж бодох шахлаа.Гэ- ТЭЛ тэгэж санааны зоргоор бүтчихдэг зүйл биш ажээ. Үүрийн гэгзээтэй уралдан босдог малчдын ажил мал төллөх үеэр дараа өдрийн өглөө хүртэд үргэлжилдэг байна. “Малд өвс тэжээл бэятгэх, ус татах, хашаа хороогоо цэвэрлэх, нялх Төл амлуулах, бэлчээрт гаргах. дурьдаад байвал олон ажил нэмэгдэх биз ээ -- Хөдөөгийн хүүхдүүд ралтаар нэг сар гэртээ очиж амардаг, Мөн гоёоо гэж хотын хоёр -хүүхэд ярьж байсансан, Гэтэл хөдөөгийц хүүх- дүүд -амрах: биш өдөр,шө- нөгүй ажилладаг юм бай- на шүү дээ. Саяхан Дор- ноговь аймагт хоёр гурван хоног үргэлжилсэн цасан шуурга тавьжээ, Зарим ам. МАЛЧНЫ ХОТОНД СУРГУУЛИЙН Г17”7777----5-- ХҮҮХДҮҮД ИРЖЭЭ энэээч2үнЭ------.шиеезйишоиынинкличеемжэеихиннад.. малчин л давдаг. Дэмбээ гуайнх мал төллөх их аж- лын үеэр цастай тэмцэх давааг амжилттай туулж гарчээ. Аварга малчны хүүх- дүүд ийм л үед сумаас ирж аав, ээждээ тусалсан байна. Тэдэнтэй хамт сург туулийн тооны аварга хүү ч цуг ирсэн юм. Дорноговь аймагт зур- гаа хонох хугацаанд сур- валжлагч ах нар чинь ийм олон ажилсаг хүүх- дүүдтэй танилцаж билээ. үүхэд, настай хүн хоёр нэр нь дуудагддаггүй 00- ловч ажлын голыг хийдэг юм шүү гэж хэлсэн нэгэн буурлын үгээр сурвалжла- гаа төгсгөе гэж бодсон юм. Энэ жил улс орон да- яар 9,4 сая төл хүлээн авна. Хөдөлмөрч хүүхдүүдийн хүчээр хэдэн төл бойжуу- лах бол оо? Мэдэх юмсан. Шүлгийг Хөгжмийг Б. Төмөртогоо Г. Дүгэрсүрэн ТАВАН ЦАГААН б0ТГО Хурдавтар Ая-ны их зам т.үЧ 1-1 төллөсөн гэнэ. Төлийн хо- нутгаа 50-4860 см-ийн : 4 огдол гараагүй шүү гэж ЦЕНСО цас орсон байна. Кг дугаарыг манай коЖ рийн эзэн хэллээ. Оч- Зарим айлд өглөө босоод БОЛД, Ч. СҮХБААТАР сон айл болгон төлийн хо- хаалгаа онгойлгож чадаа- МЭ : тдол гараагүй гэж ярихыг гүй гэнэ. Байгалийн ийм . Н2Р бэлтгэв. сонсоод төл “бойжуулах шалгуурыг бэлтгэл сайтай Таван хөөрхөн цагаан ботго Талын тэртээгээс цуврап айсуй Аяны их зам даган дагасаар Ар араасаа алхан айсуй Цагаан ботгонууд хөөрхөн юмаа Цайдам товьдоо жаргалтай юмаа Ачит эхийгээ харсан бололтой Алхаж явснаа аяархан жонжлоо Хөндийн зэрэглээг урсган урсгац Хөөрхөн ботгонууд буйлж: явнаа Цагаан ботгонууд хөөрхөн юмаа Цайдам говийн хуур юмаа СУГВАЛЖЛАГЧИД ДОРНОГОВЬ АЙМГИЙН ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧДИЙН ДУНД 8.2 саа. МИНЕТГ2777772772777-Ү77777----7-78өснг--Ц-1----91сэниимрөэд (7-4 7 Р” Хайвга зайзга жонжиж, явснаа Харгана бут яралзуулан тэшлээ Хорин тавхай гялс шидлэн Хойно урдаа орон тэшлээ Цагаан ботгонууд хөөрхөн юмаа Цайдам говьдоо хурдан юмаа Товийн хүүхдүүд тэмээ ботгоо 22 Гойд сайн мэдэх юмаа Таван хөөрхөн ботго болоод Тайзан дээр бүжиглэх юмаа Тансаг говь уран юмаа. л өнөалул "Өрхар илр 9? СПЦОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ Д. Энхтуяа охин сурдаг ч Єн Нєя ах эгч зэглнэб зу Танхилхан үрс нь авьяастай юмза Г гуравдугаар “ангид хүлээн авах ажилд 1 шйглыр оролц | ! : | Ү ИНДЕКС--14140 Д--Єүхбаатарын Нэрэмжит Улсын хэвлэлийн хррнсгас: хэвлэв. . сонины зөвлөл өи---у. ү-жэтэшу-. 73-Р ХИЧЭЭЛ 1т Рау/тд а байд . 1 : : | Би усанд орж ёайна.. Бин 2-8 17” д0/»у са беа ётее-/0/| өддөг, б« унтах гэж7дасна: Фасташ, ОӨгуулдэр орчуул: 7. биалхаж байна. саг) хөлийн х, р. У слүлж 096а/ээ 6/в: бауе /ипсд | вву /лль 1! “дийн хоол идэх, лауе аттег /дву ата / оройн хоол идэх 1 тауе а бад /їауд да: 0 | усанд орох 33 ЄҮСИЛЧИГ2Ы би алхадаг. | Оо фе физу /Өй: буг 2 84 И/рай8 ё8ё ёїте?/»оё5 дэ Зшийсыж цаг долж дойёна ЇЕ5.2.01/0сК. //85...8УОК/..1 цаг долж дайн : 7) 2 нэрийг улжлуулз Би ГЭДЭГ ЛЛЭӨ ЭРЭ тчруг "хийхдээ. Оуу дуулдаг бид ч Энэ дууг Оуцлаад Тэс лайн “яваа алд 5д20/28/75, толгой мад Коеёз апа ёоёз -2 удаа өддөг духыг ХУрий тои 75:12:84 ги цай уух 5 биалхаж чадна. ! | ЖУ й7у р - тэ” К гүрвєгэгуй Уух ,ег ,3 983753 тэРР ин 27 83314309 6: 4 001993 зүүн 1101 Дөрөвдүгээр сарын 4-- 7-ний өдгүүдэд болсон Жхсэ -Ийн онц Их хурал эвлалийн түүхэнд улаая 8 снгөэр тэмдэтлэгдон үлдэх учиртай жээ - Учир нь ийм хурал урьд өмнө хэззэ ч бєлж байхаа- Й гүй. билгэ. Эвлэлийн их | хурлыг Жил хагас, хоёр жилийл өмнөөс зарлаж явуулдаг бейсан бол онц нх хурлыг хорнод хєяогт балтгэй суралдууллаа. Тус их хуралд анх удаа- таа эзлэлийл їнхан шатны байгууллыг | төлзөлсэн 12:21 төлөөлөгч шуууд сойтогдон авг18 ОЯииа МХЗЭ-ийн Төч Хо- 4-2 Төв аппаратын цөөн хє дэн хүмүүсийн боловсруул- сан балзи шийдвэрийт нэ- тон дуугаар хүлсэн 42вч яралзтал гар өргөн батал- даг байсан тэр бүхэнули- ран одсон байв. Харин түүний орондэв- яэлиййїїхээ хувь заяаг одөрс» доро шийдэлээр ирсэн ЭР. лэлЭЭ тгэсЭ,ц ЧИН СЭТГЭЛТЭЙ, тийм сориг зүтгэлятай 24- луус их хурлын эляэ хэдэн хоногт (илэн далангүй ярилцсан юм. Олон ургальч үзлийн амьд жишээг зиз хурлын уеэр үзэж харлаа гэж олон төлөөлөгч ярьж байхыг сонссон. МХЗЭ-ийн Топ Хорооты нэгдүгээр нарийн бичгийн Мандахын тавь Р. ЭНХБАТЫН авсан гэрэл зураг рооны Улс төрийн илтгэл», МХЗЭ-ийн Төв Шалган байцаах комиссын тайлан илтгэл, МХЗЭ-ийн мөрийн хөтөлбэр, түр: дүрмийн төс- лийг хэлэлцэх. явцад телөө- лөгч “бүр өөрийн санал бодлоо чөлөөтэй, илэн л8- ланигүй хэлж, зарим зүйл дээр нь маргалдаж санал зөрж байсансан, Хэзээ ин" гэж байлаа даа. Онц их хурал МХЗ9- ийг эрс шинэчлэх шаард: лага, учир шалтгааныг он- гөрсөн түүх, үндэс сууриас нь эхлэн тайлбарлах, үйл ажиллагаагаа явуулах цаашдын зорилтыг тодор: хойлох хариуцлагатай мөч их хурлын 798 төлөолог- ОШ| ЮХ КУРАЛ “баяр, Ховд аймгийн ХЗЭ- ийн хорооны нэгдүгээр на- рийн бичгийн дарга Л.Гал- бадрах, Багануурын мон- “стол ажилчдын. захиргаа- ны “барилгачин, Ц. Оюун, нийслэлийн 10 жилийц Ш сургуулийн сурагч Б.Хулай зэрэг. олон төлөөлөгч үг хэллээ. Онц их хурал . дээр МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Г. Очирбат үг хэлэв. ““Тар хэлсэй угэндээ, МАХН өовлглийн байгуул- лагын ажилд хэт хутгалдан орж, шийгмийн улс төрийн зохион байгуулалтад МХ- ЗЭ-ийн гүйцэтгэх . үүрэг, эзлэх байр суурийг бүдэг- үүлж, түүнийг идэвхгүй аялдан дагалдагч болгон хувиргахад хүргэснийг шу- .47 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Хе27 (2281) ” 1 1990 оны г дӨрөвдүгзэр сарын ЁЬ тооЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө «НИноперийн үнэн» сонн- ны газар энэ гуравдугаар Бигсгахад 15:51:55: нчүүчдээ2-250 за (8 мэдээ матерал, тар “балны рэл зураг хүлээн авч 50 таруйг нийтэлж, 65 захи- -далд сопиноор дамжуулан | тоймоор хариулж, 35 за- хидалд амаар, бичгзэр ха» рну өглөө. Үлдсэн захид- лын 43 нь МПБын 65 жилийн ойг угтаж пионер сурагчдын дунд зарласан «Хамгийн...» уралдаанд ирүүлсэн материад 37 нь шүлэг, өгүүллэг, орчуулга, асуулт, хүсэлт, үгийн сүл- жээ, бодлого тааврын ха- рну. танилцах хаяг байна. Уншигч хүүхдүүд энз сард «Хамгийн...» урал- даанд хамгийн олон захн- дал ипүүллээ. Мөн «Баяр- лалаа» клуб, «Найз», «Чи- НЫМ асуултын харну», “«Хүүхдийн бохиолын Өр- гөө» буланд сонирхолтой захидлууд бичжээ. г төгөлдөр олон сонирх той захидал “ирүүлнэ итгэж байна. УТГА ЗОХИОЛЫН 7 рээс уншаарай. ё, даргаар хүлээх ёстой гээд МАХН, МХЗЭ-ийг залуу- чуудын жинхэнэ биеэ даа-| сан байгууллага болох ёс-, той гэсэн байр суурийг, баримталж байгаагаа тэм-: дэглэв. “Онц их хурлын, гурав дахь өдөр төлөөлөгч! чид зохион байгуулалтын. асуудал хэлэлцэж мхЗэ-, ийн удирдах дээд байгуул-. лага-гүйцэттэх хороог 81| хүний бүрэлдэхүүнтэй сон- тов. Мөн онц их хуралза- луучууд. хүүхдийч хэвлэ- лийн нэгдсол | редакцийн ерөнхий эрхлэгчээр С.Бат- мөнхийг сонгов. Ж » 52 МХЗЭ-ийн онц их ХУР- лаар сонгогдсол МХЗЭ-ийн гүйцэтгэх ,хорооны анхду- таар бүгд хурал болж МХЗЭ-ийн гүйцэтгэх хороо- ны тэргүүлэгчээр Г. Ган- болд. дэд тэргүүлэгчээр, С. Баярцогт, ОД. Мандах варыг сонгожээ. Манай сургалжлагч Цаашид утга, найруулга, АЖИЛТАН л 92) С2РРТ 706 5-ыг нь нийтолснийг 11 нүү» шинилэй | ээ ЖЭ. СОНИНД ИРСЭН ЗАХИДАЛ 3. БИ ТӨЛЧИН АЯНААР 3 БИ ТӨЛЧИН СОЁЛЧ ХАРЬЦААГ ХЭВШҮҮЛЖ БАЙНА ЗАВХАН, Манай сур бүлгэм Дээр су: рагчдын ёс суртахуу!, гоо цэвэр, -соёл» жилтыг дээшлүүлэх 20- рилгоор хөвгүүдийн Дунд долоо хопог ажил зохиов, гууль, зүй, ариул Элэ долоо ний оргил аж ахуйн үдэшлэг явууллаа. Хөвгүүд бид этгээд үг тэйчүүдэд эвсэг хопогоор олс» лоо, Гэвч манай булаацалдах годийн хувцсаа тэмцээн, анги танхимын эд. Хан, ёс журамтай эвдрэл хэмх. ӨДЭЛДэг уламжлалт ёсыг рэлийг засч янзлан «Хөв. 88рим хүүхэд алдагдуулж гүүдийн бахархал» сэдэвт байгаа Нь хандаж хэвшүүлж соёлч Ц3 нэгэнд иь зөв чихаад ХУВЦАСЛАХ бишээ" нь сОоЁХА хэнтий, сийнхээ. ов сумын сургуулийн хөв. монгол дээлээ омсдог бол- зөв сай. Зоп харамсалтай, Хөвгүүд монгол дээл ом» өвдөгнөө. өрнөлөө, харьцааг гээний газраар сэлгүүцэж эхлэн явах, аллд шҮРЭэ Н, УУГЛНБАА. настай хүйтэй ТАР (Завханмандал сум. ср санаа зопсон шинжгүй 10 жил, Өчмн «Бэ» ан- хэнэггүй байх ом. Зарны хэлэхэд тоодог- гүй, Хэн хүнгүй иүд дас- хэлэхээ. Энэ бага зүйл биш ээ, Хөвгүүд минь, үн- дэснийхээ хувцсыг зов ом- сөж сурах нь өвгөд дээдД- Өмнөдэлгэр хүндэтгэхийн хүмүүжил гэдгийг битгий гүүд хичээлийц бус цагаар 5Ь нарыГ” с агш, эцэг эх, бид цөм ЭЦЭГ 08» зөвлөх нь зүйтэй, хувцаслаж, омсож той байл, Сурагч хийж, Ц, ГАНТУЯА (8 жил, 8-ын «Л» аиги) УЛААНБААТАР, Ма- сөхдөө хооргох, энгэр за- най сургууль, бүлгэм дээр хараал, хыг инь топчлохгүй, бүсээ тамхинаас гарах ходолгоон хэлэхийг аль нэг талдаа цээрлэн «Бүдүүлэг үгийг соо доош гартал хоёр са. уршгийн тухай яриа ухуул- архивт» хийж, охид эмэг. лаа унжуулж бүсэлчихээд га ярилцлага 30- цайрсаг сургууль, үзвэр үйлчил. хиолоо, Үүний үр дүнд оорсдийн санайчилгаар тамхипаас тарья гэсэн хүүхэд олон болов, Тамхи- иас гарсан 38 сурагч бүл- гэмийн зовлолийн втэрт тарын үсгээ зурав, Тамхи- наас гарах хөдөлгооп үр” голжилж байна. сүрэг Д. ДАШДАВАА ( дугаар бүлгэмийн зовлолийц гишүүн) Сүүлийн үед манай сур- туулийн ахлах ангийн хов- түүд Охидоо хүндлэхээ больж, явган хэрүүл сала хаа байлаа, Завсарлагааны хөгжөөнт Мочийг хоорон, доо хэрэлдсээр өйгөрүүл- дэг болов, Ил --- “с?лал, ардчилал гэдэг нээ эрээ цээргүй ----! до, шоолохын нэр биш айх, Энэ дутагдлаа засах- гүйгээр яаж сайн сайхан хүн болох вэ? Бага ангийн дүү нартаа бид ийм үлгэр дууриал үзүүлэх гэж үү? Элэ талаар ахлах ай. тийл сурагчид юм бод- гтга тттэтээтттээээээ л ааииаэлиэ нер сурагчид тамс байна, Цогт-Овоо су. туслав, ЗУРАГ ДЭЭР: -- "Тавдугаар ангийн Өмнөговь аймгийн пно- сурагч Б.Малчинхүү хээл- «Өсвөрийн тэй ямаагаа бэлчээрт ха. толчин» аянд амжилт гар. риулаад ирэв. мэд ямаачин С, Буянтый СУИС хэвгэвлх ЭЭН ї хүүхдүүд Одоогоор 240 дид сургуульд орох Г.Цэ- үс таруй тол бойжуулалцаж, цэнгаваа нарт хот хороо- эцэг эхдээ болоц пэгДЭЛ гор цэвэрлэхээс нийгэмдээ их зүйлийг хийж хийх ажил нэлээд бий. Гэрэл зургийг ипииптиишитиныны Хэн ЮУ ЧАДАХААРАА ТУСАЛНА Говийн айлууд хоороё доо хэдий хол ч гэсэн очдод буухад хүмүүс 3» талтайгаа дилхай сэтгэл тэнэгэр улс байх юм. Дор моговь ёйшгийн Дэлгэрэх сушын Буйлс гэдэг нутагт малчин лгэрийн суурь хаваршдаг жад Үд душ яыш үед эвь суурьт очиход 9 4 дүгээр шид сурдаг охин Чанцалдулам нь хоёр дүүгийн хамт «ёрын албаэ-ад эалгуулж суулаа. Аав нь хониндоо. заж нь аа услахаар явжээ диийх тєллох 500 мал- 800 орчим нь шээл бойтгэх, төлөө бүргй! бойжуулгсаа хнчээхэж биш тэр оров. үр хүүхэд, өмсөх хувисав : гүй, эв? балыр ярыйг ч үгүй гэнэ. Энэ бүгдийг ам. ажлаараа дан сс: асуувал, хан бүгд цугладаг. үед л би хотоос саадаг ць ца! гүй гэж өгүүлэв. бодио. т Лшшри ничи ЗГ выж ма, В-д, удаж, байна уу? эв тоо цэвэрлэнэ. Төл хүлээн 5 авах ажилд хэрхэн яаж -| Намайг шаахаы байг р Манай авав Ө9Ж | МАЛЧИН даа. хүмүүс. Азид хөгшид сайн хойьчИц бол? | Энэ бүгдийг амжуулна Р РэВ2 | ТЭДЭГ хэдий "Үнэхээр гдула. нарын үе тэйгийнхэр, иллэг уй Сумандаа 5. зөдолиержэж но доо гэш Я хошуу"! жуулж суудаг Чадицалду: залуусын нэг ажээ, Элэ ам», лам охинтой хууч хөөрлөө, жилтанд хүрэхэд охиных -- Чи хурга, ишиг тар. нь үзүүлсэн - их байгаа лзээ! мар 087 нэ 223 нь. хоёр жаахан »-. Үзсэн, Аав эзнээсээ дүү НЬ тогдож хотонд НЬ тзамдаглэд хөт. хад лодав малтай байсан, дөд, хичээл номоО ч Аль амаргүй З та 4 гээр сарын нийтлэгдсэн «Таван гэрэл» єгүүлэлд арван жилийн 12 дугаар сургуулийн хэсэг сурагч ходолморийн бүтээлч бригад байгуулан орчин тойр- нмхоо цийтийц згэмшлийн ЭД аж ахуйг засч сэлбэх ажил хийсэн. районы ОСНАА-н трёст дэм- жихгүй байгаа тухай бичсэн билээ. юлгор пар сонипы мороор ажилдаа дүгнэлт хийж, 00) дийнх нь хараахац хийж рийн рзбоны орон сууц, вий. тийд аж ахуйн үйлчилгээний «ЭЛБЭРЭЛ» САНД, ХАНДИВЛА мм. НИЙТЛЭЛИЙН МӨРӨӨР: Тус сопаша 1990 опы 1 дүг хэлхсаан мэргэжилтэй 27-ны дугаарт болд, трестийц дарга шарып сүрэн пар зуныхаа ам: Сурагч Ж. / цагаац сум. 10 я (НАЙРУУЛАЛ) -- Зүүн цохионд хад- иш хүнүзэгдэх боллоо гэ” сэн яриа сургуулиар эг тархжээ. Сумын Дунд Сургууг лийн 0-гийц «А» айгийн сурагч Дорж, Батдортооё, -- Ах аа| Алмас гэдэг хадны хүн үзэгдэх боллоо гэж олон хүй ярилцаж байхыг хазар тод боё- жуулж байхдаа би сонссон. Тэр үнэн үү? гэж асуухад, -»- Тийм ярид гараад байгаа гэлцсэн. Зарим нь» гэж, ярьдаг. “гүй эз, Улаан халц- гайд байдаг гэсэн. Ах аа Бохог Саарал гэж өнөөх муухай чоно уу? -- Тийм ээ... гээд Бат- тоосой сахалтай хүн мото- циклээ хазгайдуу тапьчи- хаад дэлгүүр лүү Яв ха» рагдлаа» Батдоэрїх тэр хүнэйс Харж Лагчаа ах гэж аман- дэд дуу алдан ухзсхий. аээ, » БӨС Эг Номор газар ногоо ур- гаж аргуй гайц изгээр үзэг- дэх боловч уулын хяр зоонд цастай, хүйтний эрч д бай- авд хоёр залуу ч бол. боловч Октябр Трестийн дарга Дамдинсү, н, ерөнхий цягтаан бодогч чилгаа лийн хороонд сэтгэл сээ чалархал млархийлье, » сангийн тухай телевш. айл нэвтрүүлгийг үзээд зүрх са! тимширч, шүлигэс шулимс ду? болдог сааж билээ, ядан ям тэрлүүдийг васч 1 оруулсныг сайн! шв, | бүрийг балрын топ шагналаар ддрамшу байна, анир ЛЫН лью хүлээд аваад, лийг шинээр зургаан гэрэл с: тийн “Бохог цут- рын лээд хорь Н : мөр хоож, гүйдэл зам тосч 3 Ё “Чалү з ї в нЁ шЫ:Ь Н СУРАГ ДЭЭР: Өвөрхайл-гай аймгийн Тарагт сумын аачин, Улсын анчдын чга. анхаарч байхыг үлдсэн аа. луудаа сахижээ. Лагчаа шуудхан язж улаан халцгайг даваад цаашаа уулаа арлаж битүү ширэйгийг туулж нар жар- тахын Өмнө ойн цоорхойн хадан хясаанд тулж очив. хуурсан гуриланд хуггаж хатаасан сүүл хэдийг гар- таж аваад хүүдийнийхээ амыг боох зуураа, -- Май үүнийг зоогло- чих, хоол цай Хоёр хам. тарч байгаа нь эндээ гээд инээхэд залуу, бууж цо! тазар гол тү дьс гэвэл үл мэдэг инээмсэглэ! агнаж чадахгүй. -- Тэгвэд номор га - зэ. Эр хүний өндөрлөг галар сэргэдэг гдфоллож АДУУ Үл их хурлыц толоологч Лаг- хонгилын мухарт байгаа амьтны амьсгалаар цангаж байгаа юм. Энд Бөхөг саар- лын гөлөг байна гэсэн үг. -- Тэгвэл бид чононы үүрийл дэргэд ирчихжээ. - Чухам тийм гэж Лагчаа урам хайрлаад, -- Би зүүн хярд гарч ажиглаж хононо. Харин чїи эндээ үлдээрэй. Шїэлно дэл онгөртол Бөхөг саарал ирэхгүй бол, улиарай, чи ний улалтаар шогшоод - Олоц чоно ирээл яах зэ. Эрийг эхэлж буу дах уу? -- Эхдээд эмийг вь бууд, тэгвэл эр чоно, эм чоноо хамгаалаад чам руу дайрма. Тэр үед нь цэцээ шалгана даа гээд Лагчаа буугаа аваад бослоо. Харанхуй шэнэ араатаы дуйд Тайцаараа, үлдэнэ гэж бодохоос залуугийн био чичрүүдэс төрж, эмийг буудвал эр нь дайрч ираа. Чоло хийморьтой амьтай гэсэн. Хэрэв оцохгүй бол яана гэж бодохоос айдас хүрээд болдоггүй. тал энэ маягаар явуулаад 1 Ер нь бидэнд эх 3 ажид нэлээд їл Төлөө момиссын дарга. М, Пэлжээ. В, ! Ч 3 : саар зүүн үзэгдэж байсан аар хадан оройд гайг шалаа дээрэ тавьж дээрээ 1: харсиал Ба, ЦЭ зам | мэдэхгүй газрын, бартаанд саадс- р туй удаан явж дээ гэж уур амьсгал, винр чимээ хмсэни рын хавьтах: хийв гэж, шийдэв, үүрийн хотлийц зөрөг замаар гур- вац чоно цувран шогшиж шэсХХЛҮ гарсан зүг рүү үсрэн дайрч ирлээ. гэрийн дараа- гэж үнэхээр амьтан, нэг нь буудуулчи- хаар нөгөө иь ойчдэг байх нь ээ, Зальт амьтай, аль чинь босоод давхих бол тэж харж суулаа. Үүрийн гэгээ . тэр Ту! аль ць Ч ондийсан. Е хүлээж гайхаш хож очвол гурвуулаа нам унэн, шалгаж үзвал сүү. лийн хоёр чоно нэг суманд омогдсон байлаа. » пэл? » Бага үдээс өмлө эргэж ирвэл үүр сахиж үлдсэн залуу юу ч ирсэнгүй гэж уруу царайлан сууж бай- яза. Улиа:хазч эхэд залуу улилза, Лагчаа толгой сэг Сэрч -- Чи орооны дуудл. газр ульжээ. Одоо чимь го- зоглож байгаа үе тусламж хүсэх юм уу, олзны улил- таар эс уливад сугтчихиа шүү дээ Нэгэлт буруу ульсан болохоор энэ гөлөг юмй ах чоноос өөр юм үү гэзр хавьтахгүй болсон, өдэс үүрээ ухаж гөлөгнүү- дээ авья гэв, Бохог Саа рэл үүрлэ хад “чулууны Оавсар зайгаар "тахирлахн ухсан учир гөлголд хүрэ- Хэд тун хэцүү байлаа. Нар жаргахын өмнө таван Гө- хогоо авч богцноосоо хэ- Фэг Мах гаргаж өглөө Ха- ранхуй болоход Гэлоскүү- дээ шуудайнд хийж, том модны мөчир р хүлж орхцод салхины эсрэг талд тарч сахиж суулаа -« ЭД мар тэр Өндөр" хөлдчихгүй юу? -» Үгүй зэ, хэлдэхгүй. їэхөг саарал биднийг мэд, ярьсан юм. Сүхбаатарын районы ОСГ-ны 31 дүгээр хороол иргэн. 1. Бэе роо. -« Манайх 0 хүүхэлтай. Би өөрөө грумпэд, эвгэй одоогоор ажилгүй байгаа. Мэс хүүхэд маапь ч гэсэн өдөрт үнэ толборгүй үйлч дүүлнэ гэдэг бидэнд (8х тустай зүйд шүү хэмээн өгүүллээ. цшимирямнининиймипиитинарининины. | ЫН ЯН ЇЇ үнэ Ё Ї Т Н СЕГ 1) өдөр, улаан халдгайд то- өвөлжсөх сарлагийн бухаа буулгах | санаатай Ї : : 1| 1! 1) ї 8 1 | НИВҮХ НИНОЭ » | | күзүүгээрээ их үсэрхэг хүн дүрстэй амьтах. -- Зүрх цохиоонд биш гүй. Е чзаг хүн үү, хадны хүч үү гэсэн шит ажиглал Хэсэг хугацаа өлгөрс дараа, -- Дагчаа ах ЭМ Же- ясоч Алтахгэрэл гусзй 8Г чоно шиг уладаг гэйэ лээ. “Гаяы авчирсан гелогиүүд худалдааны хашаалаас олс дэгдэмхаад Алтангэрэл гуай ульсан тавтулаан уулс цсазс: бууж црээд, -. Тийм зэ манай ну. тагт ад амьтяы дуу авиз- гаар ульж їувдалрч, урам: дам ялз бүрээр авыа чимээ таргэдас ачин олон бий шүү гэлээ. С. БОДООШ 49 дүгээр суруулийн хэсэг сурагчидтай уулалаа. -- бидний сайн сайхны төлөө ийм ажил зохиож баярлаж байна. Энэ бүгдийн хариуд эрдэм момондоо шамдай сурал дана гэж ам ом. и үүхдийн Төлөө фондын “Төв комисс хүү хэд багачуудын төлөө бас зг шинэ ажил зохиолоо. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ӨӨЦӨ! НИЙШХКАХ ЧИЙНХАЧ Эг 5 ХҮҮХЭД, УРАН ЗОХИОЛ Ахиад л цай халаа- гаагүй сууж байна уу? Энэ ёр нь ямар ажилгүй амь- тал болох бол оо! гэж эмээ үглээд дээлээ тайлан орон дээр захы нь дээш харуу- лан эвхэж тавиад зуухны ам онгойлгоц зомгол өрөх зуур би гүйн гарав, Гадаа харанхуй болжээ Эмээ- гийн ажил аравт тардаг, тэгэхээр одоо арав хагас, арван нэг ч дөхөж байгаа биз ээ. Би чинь хоёр цагт ло сургуулиасаа ирсэн, (өдий болтол юу хийв эд! МИНИЙ 33Ж (ӨГҮҮЛЛЭГ (Эхлээд тоогоо бодсон, да- (раа нь Ньютоны тухай но- /моо уншсан. Ингээд л бо- лоо гэж үү! Би ийм удаан уншлаа гэж үү! Бараг ун- шаагүй дээ, арваад хуудас л уншсан байх. / Хамгийн тол нь шинэ хууль нээх чгэж гэр доторхи юм юмыг харсаар байгаад хамаг ца- таа өнгөрөөчихөж, Модны доор сууж бай- !сан Ньютон толгой дээрээ "алим унахад энэ чинь яа- таад унав, юу татаад уна- "гачихав гэж бодож бай- таад газрын татах хүчний хуулна нээсэн гэнээ. Ямар тамархан юм бэ! Би ч гэ- сэн нэг хууль нээх юмсан. (Тэгвэл хуулна өөрийнхөө нэрээр нэрлээд л... Өө, (миний нэр ямар муухай урт юм бэ? Цолмон, АН- тараг тээд л гоё нэр бай- хад ийм урт нэр, хэлэхэд ч эвгүй юм. Миний төрсөн ээж ер нь юу бодож ийм хачин нэр өгсөн юм бол о07 Ийнхүү бодлогошир- ПИОНЕР СУРАГЧДЫН АНХААРАЛД Монголын зохиолчдын эвлэлийн хорооноос зар- ласан «Хөгжөөнт яриа» уралдаанд олон пионер сурагч дүү нарынхаа хөг- жөөнтэй яриаг “ирүүлсээр байна. Харин ирж байгаа ярианд малчин, ажилчны үр хүүхдийн өвөрмөц яриа харьцангуй цөөн байна, Олон хүн уралдааны хуга- цаат сунгаж (өгөх, нэ уралдааныг жил бүр зар- лаж байхыг хүсчээ, Иймээс хөгжөөнт яриаг улам өргөн хүрээ, хэмжээ- тэй болгох зорилгоор урал- дааныхаа хугацааг энэ оны У! сарын тэгвийг хүртэл сунгаж байна. Пио- нер сурагчид та яар урал- даанд хөгжөөнт яриа 0л- ныг ирүүлнэ үү! Яриагаа Монголын зохиолчдын эЭвВ- лэлийн хорооны хүүхдийн зохиолын зөвлөлд гтэж хаяглан ирүүлээрэй! монголын зохиолчдын ЭВЛЭЛИЙН ХОРОО 7”- ЗРчнгээтиртэт соор би хашааны буланд хураалттай түлээн дээр жаахан зогссоноо Загд гуайн. амбаарын дээвэр дээр гарч суув. Уржигд- рын нэг банз хэвээрээ л байна. Би банзан дээр тэн- гэр ширтэн хэвтэв. Өө, ямар олон од вэ? Энэ тэйгэр чинь, өнөөдөр бүүр олон одтой болчихоо юу даа. Тэнгэртээ багтах- гүй давхарлалдаад байна гээч. Тэөр мэг жижигхэн хоёр од ямар ч бүдэгхэн юм бэ дээ, тэгсэн мөртлөө хоорондоо холбоотой Ч юм шиг, дундуур нь цагаан зам татаад байна. Ягл Загд, Цэрэн гуай хоёр өр- нийхөө хоёр талд цайгаа ууж суугаа юм шиг. Тээр тэнд том жижиг хоёр сүү- мийсэн од ч эмээ бид хоёр байх аа даа. Эмээгийн одыг будаан ажиглахаар тодроод гэрэл нь улам хурц болоод байх юм. Нүд- нээс нулимс гарч байна. Миний од алга болчих- лоо, үгүй үгүй, тэр байж л байна. Эмээгийн одны хажууд ганцхан миний од байна тэсэн чинь, юу вэ, их олон од гялалзаад бай- на. Баяр болохоор л орж ирж эмээгээс чихэр авдаг Бурмаа, Булгаа, |Алтаа- нууд шиг жижигхэн оОдД- нууд эхлээд харагдахгүй байсан, одоо бүр тодроод байна. Тэр хойно тялал- заад байгаа хурц од нө- гөө алтан гадас муж! болов уу? Бас энэ малгайтай їом шиг одыг юу гэдэг юм бол? Асуух ч хүн байх- гүй, залуу аав ээж хоёр хэзээ ирэх Ирээд ч дээ, болов уу даа... юм. бол оо! хэлж өгөх Тэгтэл эмээ хажууд ир- чихсэн, 5 -- Чи ахиад л ямаа шиг тийшээ авираад гарчихаа юу! Алив буу, хүйтэн тө- мөр дээр хэвтээд наад бөөрөө хөргөчихлөө. Алив буу, орж цайгаа уу гэж хангинахад би эмээгийн хажууд тапхийн үсэрч буу- хад эмээ уулгалан нэг юм хэлээд бид хоёр гэртээ орлоо. Цайгаа уучихаад эмээ ороо зрсав. - Эмзэ, би онэөдөор таньтай унтая, болох уу? гэж намайг гуйхад, -- Юу гэсэн үг вэ! Ийм том зургаад орсон хүүхэн чинь эмээтэйгээ уцгаж болдог юм уу! Багш нь мэдвэл яана гэлээ. Би орондоо ороод нэ- лээн удаан хэвтлээ. Өнөө- дөр яагаад ч юм бэ, нойр хүрэхгүй л байна. За байз, хэзээ билээ, хэзээ билээ. Есөн сарын нэгний өм- нөхөн шүү дээ. Эмээ бид хоёр урд дэлгүүрээс фор- мын хувцас авсан - өдөр. Би толины өмнө эргэлдэн өөрөөсөө нүд салгаж ча- дахгүй баярлан зогсоход эмээ. -- Урд хормой чь унага 2 даага Хойд хормой нь хонь хурга гээд чихрээр мялаа- гаад ажилдаа явсан билээ. Би гэртээ ганцаараа үлд- чихээд формоо дахин да- хин өмсөж үзэн толины өмнө зогсож “байхдаа, -- Би энэ зун ямар өн- дөр болоо вэ? Шинэ фор- моо өмсчихөөд ийм өндөр гоё болчихоод байхад 34- луу ээж ирж хараасай. Мөн их гайхах байх даа тэж яагаад ч юм бодож билээ. Гэтэл үүд дуугаран ха- жуу айлын Сайхнаа эгчийн найз ах шагайснаа, - Ээж чинь байхгүй юу? гэв. лаа явчих- тэвээннээнэинтэлилэчнигтэлллилэинийлэлилиэилэллиилиилчилитииианэлиимииининө ирс дэл эдр үүрээ хиргийнднч” -- “Ми чинь халуун зу- наар хичээл эхлэх болоо- гүй байхад юун форм өмс- чихөө вэ? -- Үгүй, сая авсан юм. Гоё байгаа биз! Залуу ээж ирж хардаг болоосой, та чинь ОД ээжийг таньдаг гэсэн байх аа? - Тийм тийм... Харин энүүХэн хойно дайралдсан. Чамайг знэ арван төгрө- гөөр мах аваад байж бай гэсэн. Одоо ирнэ, -- Өө тийм үү! Би формоо яаран тайлж тавиад арван төгрөгийг нь бариц хойт дэлгүүр лүү- гээ гүйсэнсэн. / Дэлгүүр дүүрэн хүнтэй байв. Би их л удаан зогсож байж арайхийн мах аваад «Одоо ч залуу ээж ирчихсэн бай- гаа, формоо өмсөж үзүүл- нэ дээ» гэж бодсоор ха- шааны хаалгаар орж ир- вэл нөгөө ах, -- За баярлалаа. дүү минь. Ах зах хүнд ингэж тусалж байх нь зүгээр гэ- лээ. - Ээж ирээгүй. юү? Би бүүр удчихлаа, - Би зэжтэй чинь дай- ралдаагүй юм аа, бил чамайг маханд явуулсан юм гэж билээ. Тэгэхэд би залуу ээ- жийг ирээгүйд тун их гом- дож хамар шархиран нүү- рэн дэзгүүр нэг юмаар зураад авах шиг болоход гэртээ гүйн орж чимээгүй- хэн зөндөө уйлж: билээ. Эмээ намайг зургаад 0р- сон том хүүхэн л гэх юм. Харин би ёстой жинхэнэ том хүүхэн болохоороо... -- Эмээ, эмээ та ун- таагүй байна уу? -- Миний охин юу гээв? - Эмзэ, би ганцхай өнөө шөнө л таны опөрг унтая, дахин унтахгүй зэ. -- Заа за, миний хүү нааш ир! Ж. ОЮУНЦЭНЭГ сниинжиалжил лэн нтчвиллигчөнтийнин Төлчин хүү зургаа авахуулаад Аавын хамт хониндоо явлаа. Р. ЭНХБАТЫН авсан гэрэл зураг Инденс--14140 |. Д.Сүхбаатарын хэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэлэ... СОНИНЫ 5ӨВЛӨД 9” БҮчхниа мПь ын зОЛЕ АРМИ НАР НЭГДЭГТҮМ! Д эСчхБбААТАРЫН сонин ХҮМҮҮНЛЭГ ЮХ ХУРАЛ Туйлын ажил хэрэгч, дайчин жуурхай, жинхэнэ ардчилал, ил тод байдалд ялоо, МАХН-ын түүхэнд анх Удаа хуралдсан Овц их хурлын тухай уулзаж учирсан хүн бүр ийнхүү өгүүлж байсан. . Дөрвөн өдөр хуралдсан Онц их хурлын ажилла- тааг чих тавин сонсож суухдаа ард түмнийхээ язгуур эрх ашгийг илэр- хийлэгч нам маань улс Орны дотор бий болсон йдал цаашид юу ХИЙХ тухай асуудалд ямар өх бол гэж бо- дож байсан юм. Энэ тухай МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга Г.Очир- бат «Өөрчлөн байгуулал- Тыг гүнзгийрүүлж, МАХН- ыг шинэчлэх ойрын. зо- рилтын тухай» илтгэлдээ, «Эдүгээ улс оронд бий болсон нөхцөл байдал бо- лон намын үйл ажилла- гааг тал бүрээс нь шүүн лэлцэж, намыг тууштай їиннэчлэх, өөрчлөн бай- туулалтын гүнзгий зорил- то, арга- замыг тодорхой- лох онцгой хариуцлага тус нх хурлын төлөөлөгч Та. бидэнд ногдож байна» гээд чЭнз асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхээс манай на- мын төдийгүй, нийт улс орны өөрчлөн байгуулал- тын хувь Заяа шалтгаалах с» хэмээн тэмдэглэ- жээ. Мөн «Өөрчлөн байгуу- лалт бол нийгмийн амьд- ралын бүх хүрээг захир- тааны хүнд суртлын хуу- чип бүтэц, тогтолцоо, хө- шүүн байдлаас авгиж- руулж нийгмийн тишүүн бурт авьяас билгээ дайч лах өргөн бололцоо нээ- Єэн хүнлэг, шударга, ард- чилсан нийгэм байгуула- хын төлөө тэмцэл юм» тэж томтболсон байна. Илтгэлийн (эхний З өгүүлбэрийг зориуд авсан юм. Эх орны ирээдүйн хувь заяа хүүхдүүд та на» рын тарт байна гэж ярь- даг. Энэ нь юу гэсэн үг вэ? Хүнлэг, шударга, ард, чилсан нийгмийг өнөөдөр, маргааш байгуулчих юм биш, Он удаан жилийн уйгагүй хөдөлмөрийн үр дүнд энэ нийгмийг бай. гуулах билээ, Тийм ч учраас эх орны өнөөгийн хувь заяатай холбогдсон асуудлыг хүүх- дүүд та нар одооноос ойл- гож мэдэж авах нь зайлш- гүй «шаардлагатай гэсэн үүднээс зориуд тэмдэглэ- С3н юм. Онц их хурал МАХН- ын Мөрийн хөтөлбөр, МАХН-ын Дүрмийг баталж улс орны өмнө тулгарсан ойрын зорилтыг шийдвэр- лэхэд МАХН-аас баримт лах үндсэн чиглэлийн ту- хай, МАХН-ыг шинэчлэх зорилтын тухай тогтоолын төслийг хэлэлцэж батлав. Онц их хурал МАХН- ын Төв Хороог 91, МАХН- ын хянан шалгах төв ко- миссыг 831 гишүүний бү- рэлдэхүүнтэйгээр сонгож баталлаа. Намын онц их хурлаас сонгогдсон МАХН-ын Төв Хорооны анхдугаар бүгд хурал болж, зохион бай- гуулалтын асуудал хэлэл- цэв. Э Бүгд хурал МАХН-ын. Төв Хорооны тэргүүлэгч гишүүнээр нөхөр Г.Очир- бат,Н.Мишигдорж, Ц.Өөлд, Б. Сумьяа, Ц,. Гомбосү- рэн. Л.. Түдэв МАХН-ын Төв. Хорооны даргаар Г. Очирбатыг сон- гож батлав. Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн даргаар Н. Мишигдорж, Ц. Өөлд. Б. Сумьяа нарыг сонгож батлав. Намын төв хэвлэлийн ерөнхий эрхлэгчээр Л.Тү- дэвийг батлав. МАХИ-ын хянан шал- гах төв комиссын анхду" гаар хурал болж, намын хянаи шалгах төв номис» сын даргаар Б, Чойжилсү- рэн, орлогч даргаар Д.Му- жаан нарыг сонгов, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ тэсаилилнатэртэдүсэичиалгглирчатчлллваилигииавагжэнилииэээлгБиЖЛЛШТЖЛ”-у БАГШИЙГАА БАЯРЛУУЛАХСАН Өдөржин хичээл заасан багш маань хоолой нь сөөж, дуугарах тэнхээгүй болж тэртээ Бид хичээлдээ анхаараад, тэрийн даалгавраа хийвэл “сайнсан. Багшийн одийг бодож байгаа хөвгүүд харих юм. сэтгэг шиг байна. ни дотроо гүйж, зодол- шуутилдаж багш ан- т орж ирээд: -- Хүүх- д МИНь ЧИмЭэ шуугиа- ядаач дээ гэж гуйхад байх луулах сайхан бэ? авдаг хөвгүүд олон бай- таа ч дэггүй хөвгүүд цөө» дөхгүй бусдын ловсроход саад хохирол уч- руулах юм. юм бол хичлээн Ухаараад үг сурч бо» Манай анги тэргүүний болчихвол багш маань ямар их баярлах бол, инээд алдаад л урт пнасал» на даа. Апгийн хөвгүүд маань томоожиж сурлага, ё хүмүүжлээр сайжирч өөр болоосой доо. Багш нарыг, . 47 ДА жилдээ ХМ29-(2283) “1990 оны. дөрөздүгэгр сарын 18. ЛХАГВА. Үнэ 10 мөнгө | ХҮҮХДИЙН ТУС цвнсвлнлниьлиллллснилагилитллилиллиллиллтлилх Ц. НИНАГИЙН авсан гэрэл зураг “БАЯНХОНГОР: ТӨЛЧИН ПИОНЕРҮҮД Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо сумын нутгаар цас орж, шуурч байгаа боловч төлчин пионерүүд төл бүрийг мал болгохын төлөө шамдацгаав, 367 сурагч «Өсвөрийн төлчин» уралдаанд оролцож, бүл- гэмийн зэвлөлийн дэргэд төлчин багачуудад туслах штаб байгуулжээ. 6-гийн «А» ангийн сурагч Р.Энх- баяр 295 хонь төллүүлэн 295 хурга хүлээн авчээ. «Өсвөрийн төлчин» ша» баас 32 сууриар орж 67 төлчин пиоиерүүдтэй уул- зан төл бойжуулж байгаа ажилтай нь танилцан су- мын малыд-их эмч |ЦЭ- дэнжаваар зөвлөлгөө өгүүл сэд юм. Төлчин: багачууд бүлгэмийн зөвлөлөөс өгсөн үүрэг даалгаврыг сайн биелүүлж -байна. Зургаду- гаар ангийн сурагч Мөнх- бат 180 хониноос 180 хурга, долоодугаар ангийн сурагч Даваажаргал 135 хониноос 188 хурга, зур» гаадугаар аигийдр сурагч Баасан 140 хопиноос 144 хурга, долоодугаар ангийн сурагч сургуулийн хошой аварга, өсвөрийн төлчин Доржваанчиг хүү Халзан- тийн хамт 105--107 хур- га, долоодугаар ангийн су" рагч Насанбаяр. дүүгийн хамт 200 хониноос 200 хурга хүлээн авч төлөө бүрэн бойжуулж. байна. Малын тарга хүч сайн, мал жилбэ сайтай төллөж бүрэп бойжиж байгаад малчид, твлчин пионерүүд сэтгэл ханамжтай тарган тавтай хаваржиж байна, Пионерийн ахлах Удир- дагч Ч.БАЗАРДАРЬ ЕВС МАЛЧДЫН -| ХЭРЭГЦЭЭНД ЗОРИУЛЖ Сурагчдын бүтээлч, тех- ник сэтгэлгээ, зохион бү» тээх авьяас чадварыг нь хөгжүүлэх зорилгоор Увс аймгийн ардын боловсро- лын хэлтэс, залуу тех» НиКЧДИЙН станцтай хамт- ран аймгийнхаа ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын бүтээлийн үзэс- тэлэнг Улаангом хөтөд таргаж сурталчлав. Үзэсгэлэнд 25 сургуу- лийн 90 шахам сурагч» дын 150 гаруй бүтээл та- вигдсаны дотор малчдын хэрэглэх иж бүрэн багаж, хивс, отрын майхан, гал тогооны хэрэгслийд болон талх хадгалах сав зэрэг 27-бүтээлд «Өсвөрийн ши- нийг санаачлагчийн бүтээ- лийн гэрчилгээ» олгож, ШБОС-ын эрхийн хамгаа- лалт хийлгэхээр болжээ. Багш Г. Чимэд (Улаан- гом хотын ї найман жил) АРХАНГАЙ НАЙЗ НАРТАА ТУСАЛЛАА Манай анги хагас болон бүтэн өнчин 11 хүүхэдтэй, Тэдэндээ мөнгөд тусламж үзүүлэх боломж бидэнд алга байв. Тэгээд «Хөдөл, мөрийн сайн дурын зө хөрлөл» байгууллаа. Бид албаи байгууллагад түл хӨрөөдөн хурааж, ахуйн хэрэгцээтэй зүйжЖ урлаж мөнгө олоод, түүс нээсээ өнчин хүүхэд бүрт хорин төгрөг өгөөд үлд» сэнийг ангийнхаа мөнгөн » фондод шилжүүлэв. Сурагч Ц. МӨНХБОЛД (Цэцэрлэг сум. 8 жил) ДУНДГОВЬ «ТИМУР» БАГ АЖИЛЛАЖ, БАЙНА Матай бүлгэмийн дэр» тэд Орхонтуул ахлагчтай «Үїимур» баг байгуулагдч сан юм. Манай багт гучин пиопер байдаг, Бид ганд бие эмгэн, өвгөнд мөд ӨМ чии сурагчдад туслах юм, Саяхан Адьяа змээгийндэа очиж хөвгүүд хашаа ц лэж, мод хөрөөдөж галж, охинд гал түлж, юмыг нь угааж цай чанав, Баярмагнай багш Адьяд эмээд 40 төгрөгийн тэтгэа вэр олгох асуудлыг хөвч цөлдөж байна. Бид алдар, тавьяатай настан бу лууддаа үргэлж тусалж байх болно, ї Сурагч Ц. БАТЧИМЭГ (Төвийн 10 жилийн Ц, сургууль, У! анги) САНАЛ, БОДОЛ ШИНЭЧЛЭЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ! «ОД» -- Танайх ямар нэртэй хамтлаг вэ? -- «Одь! -- Хэр сайн тоглодог юм бэ? -- Та үзээрэй. Долоодугаар ангийн хэ- сэг охид хөнгөн хөгжмийн хамтлаг байгуулаад тоглож байна гэхэд нь нэг л итгэж өгөөгүй юм. Яахав хэдэн хүүхэд цуг- лараад л хөгжим балбаж байдаг биз гэж бодсон бо- лохоор би дээрх асуултыг тавьсан хэрэг л дээ. Одоо харин тэднээс ууч- лал гуйх хэрэгтэй байх, уучлаарай! 1987 онд Сайншанд хо- тын төмөр замын ажилч- дын клубийн дэргэд 8жЖи- лийн сургуулийн сурагч- дээс бүрдсэн «Од» нэртэй ЗУРАГ ДЭЭР: Хөнгөл ХАМТЛАГ хамтлаг байгуулагджээ, 7» гийн «В», «Б» ангийн су- рагч Б.Отгонтогтох, ЖЖ.Бо- лормаа, Л. Болортуяа, Д. Сүглэгмаа, Б.Тэгшлхам, Г. Батсүмбэр нар «Од» хамт- лагийн гишүүн болоод хоёр жил болж байгаа гэнэ. Гэ- сэн ч тус хамтлагийн тог- лолтыг сургуулиар зогсох- гүй төмөр замчид сайн мэдэх болжээ. Баяр ёслол, урлагийн наадам, уралдаан тэмцээнд «Од» хамтлагийг урих нь их. Хоёр жилийн дотор Зүүнбаян хот, Өргөн сум, Замын--Үүд зангилгаагаар явж тоглолт хийсэн байна. «Од» хамтлагийнхан бүл- гэм нь өөрийн данстай болсныг мэдмэгц концер- тын орлогоосоо 7000 төг- төг шилжүүлжээ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хөгжмийн «Од» хамтлаг БНМАУ-ЫН АЖИЛЛАГААНЫ ЯА ХУДАЛДАА, ХАМТЫН МАНД ХӨДӨӨГИЙН ХҮҮХДЭД ТУСЛААЧ! Хөдөөгийн сурагчдад сургуулийн дутагдалтай зүйл их байна. Нэг загва- рын үзэг олдохгүйгээс олон төрлийн үзэг, балаар би- чиж түүнээс болж, бичгийн хэв алдагдаж байна. Бага ангийн сурагчдад ногоон өнгөөс өөр бэх олдохгүй юм. Биеийн тамирын хувцас, гар, хөл үсний боолт гээд дутагдал- тай зүйл их байх юм. Ер нь хот, хөдөөгийн хүүхдүүдийн хооронд зааг ялгаа их байна. Бид хотын соёлыг хөдөөд түгээнэ гэдэг мөртлөө аль өнгө муутад, хийц загвар тааруу бүгдээ хөдөө нутагт өгөх юм. Айм- гийн алс сумдад бүр ч хэ- цүү байна. Энэ бүгдийг онцгой анхаарах цаг бол- жээ. Багш Б, БААСАНХҮҮ (Архангай. Хангай сум) Төрсөн нутаг, уул, усаа- раа бахархахгүй хэн байх вэ? Булган аймагт минь улс, орон даяар алдар цуугаа түгээсэн, гадаад дотоодын жуулчдын сэтгэлийг татсан газар бишгүй бий. Өсөж бойжсон өлгий сай- хан «Хөгнө Хан» уул минь тэр бүгдээс дутахгүй би- лээ. Өндөр гэгээн | Зана- базар, ойрдын Галдан бо- шигтын үеийн түүх соёлын дурсгалтай холбогдох газ- рууд ч байдаг. Мөн уулын оргилд ХУ! зууны үеийн барилгын суурь одоо хүр- тэл хадгалагдаж байна. Ургамал, ан амьтдаас гэвэл монголд төдийгүй, дэлхийд алдартай алтан гагнуур, морин зээргэнэ, танц цэцэгт алтан зул, ал- тан хундага, эмийн бамбай зэрэг бий. Аргаль, ирвэс, алагдаахай, хун, галуу. сар. могой, гүрвэл зэрэг БНМ АУ-ын Улаан номонд ор- сон ан амьтад бий. Уул усныхаа энэ бүхнээр нь бид бахархаж, хайрлан хүн- дэтгэх сэтгэл: өөрийн эрх- гүй төрдөг. Гэтэл «Хөгнө Хан» уу- ланд буу тавьж бидний сэт- гэл зүрхийг шаналгах бол- лоо. Самар жимс түүх нэ- рийдлээр манай сумтай хөрш «Сансар» сангийн аж ахуйгаас олон хүмүүс ирж, мод бутыг нь сүйтгэдэг. Аялал жуулчлал хийж бай- гаа нь энэ гээд элдэв хог тарьдаг боллоо, Кино зураг авах нэрийд- лээр олон мянтан хүн (1987 онд гэхэд 7 мянган хүн зуссан) жил. сараар байнга ажиллаж байна. Үүний буруу юу байх би- лээ. Гэхдээ байгальд сөрөг нөлөөг үзүүлж (одоогийн ярьж байгаагаар экологийн тэнцвэр алдагдах юм биш үү?) ан амьтан, ургамал усыг нь үргээн дайжуулж, мөхөөж, ширгээж байна. Энэ бүхнийг хойч үе бол- сон хүүхэд бид чинь хараад өөрийн эрхгүй харамсдаг. Зарим үед томчуул та на- рын/ үгэнд ормооргүй са- нагддаг. Яагаад гэвэл «Байгалиа хамгаал! Халр- ла!» гэж захиж, сургам- жилдаг атлаа хүүхэд шиг БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН болчимгүй зан гаргадаг, Хүмүүсийн ярих нь «Хөг- нө Хан» уулыг хоёр сумын харьяалалд байлгадаг нь буруу гэдэг. Иймд: 1. Үндсэн нутаг болох Гурванбулаг суманд «Хөг- нө Хан» уулыг харьяа- луулж, хилийг нь уг уулын өврийн машин замаар тог- тоох. 2.. Нэн яаралтайгаар «Хөгнө Хан» уулыг дархан цаазлах. Энэ үзэсгэлэнт, нүд алдам сайхан нутгийг хойч үедээ унаган төрхөөр нь үлдээж өгөх талаар арга хэмжээ авч өгнө үү? Хүсэлтийг ёсоор болцфло гэдэгт хүүхдүүд бид гүнээ итгэж энэхүү ил захидлыг Сониноор мипь дамжуулан хариу илгээнэ гэдэгт итгэн хүлээж сууна. Булган аймаг. Гурванбу- лаг сумын нийт хөдөл- мөрчнд, сургуулийнхаа бүх пионер сурагчдыг төлөөлж «Орон нутаг» судлах дугуйлангийн ги- шүүн С. БАТПЭНГЭЛ, Д.ИЧИНХОРЛОО. Ж. ОКТЯБРЬ нарын 17 су. рагч яАМАНД БНМАУ-ЫН АРДЫН 22 ХУРАЛД шини БАЙГАЛЬ. СҮЙТГЭГЧДИЙГ ЯАХ ВЭ? Тун удахгүй бид анги дэвших | сургууль төгсөх шалгалт өгнө. Хүүхэд бүр эрдэм номондоо мэрийдэг цаг эхэлжээ. Багш нар давтлага өгч бид ч гэр орондоо бололцооныхоо хэ- рээр хичээлээ давтаж бай- на. Харин гарын авлага болох ном олдохгүй юм. НОМ ХОВОРДЖЭЭ «Их дээд сургуульд эл- сэгчдэд тусламж» гэсэн монгол хэл. | математик, орос хэл, түүх, нийгэм суд: лалын чиглэлийн ном хо- вор байна. Гадаад хэл сонирхон сурах хүсэлтэй хүүхдүүд хөдөөд олон. Англи, гер- ман гээд олон хэлний су- рах бичиг 10 жид гуульд сурахдаа үзсэнгүй гэвэл хилсдэхгүй. Түүгээр ч барахгүй манай нэ хиолч Ч. Лодойдамбаг-д. Нацагдорж, Б. Ринч4б, Л. Түдэв нарын зохиол ол- дохгүй юм. Яагаад ийм байна вэ? Сурагч Б. ОДМАА (Баянхонгор, Богд сум! | 10 ын «В» англ) сур. 2 БНМАУ-ЫН ХОЛБООНЫ ЯАМАНД ХЭВЛЭЛЭЭ БҮРЭН АВАХСАН Манай улсад хүүхдэд зо- шахсан «Пионерийн үнэн» «Залгамжлагч»,«Оюунтүл- хүүр» зэрэг цөөн “тооны хэвлэл ,бий. Эдгээр хэвлэ- лээс хүүхдүүд өөрийн оюун ухаанд тохирсон шинэ мэ- дээ хүлээн авч бас олон найзтай болдог билээ. Гэ- сурагч, сургуулийн дан хороог хариуцсан бүл- гэмийн зөвлөлийн гишүүн Д. Нямсүрэнтэй уулзахад, Тухайлбал 72, 49, 53 ду- гаар сургуулиудыг онцлон нэрлэж болох юм. 53 дугаар сургуулийн шуу- байхад 16 ирсэн, «Пиоие- рийн үнэн» сонин Ч Дутуу ирэх нь их гэж ярьж байв. Сонин ирэхгүй болохоо! хүүхдүүд пионерийн ахлах удирдагч, сургуулийн но. мын санч хоёрт л гомдох юм, БНМАУ-ын Холбооны Яаманд ажилладаг ах, эгч нартаа эл учрыг хэлж бид: ний энэ асуудлыг яаралтай шийдэж «Пионерийн үнэн» тэл сүүлийн үед сурагчдын хүсэн хүлээдэг сонин, сэт- гүүл захиалсан тоогоор ирэхээ хэвлэлийн байлаа. ШИНЭЧЛЭЛ ГЭЯС ЮУГ ХЭЛДЭГ ВЭ? цана, тэшүүр, бөмбөг ховор учир сурагч- дын сурах идэвх Ч муудаж байна, Аль ч насны хүүх- дэд тохирох гутал хувцас, Шинэчлэл, шинэчлэл гэх юм, юуг яаж шинэчлэх гээд байгаа юм бэ гэж нийслэ- лийн 42 дугаар сургуулийн 7--гийн «Б» ангийн бүл- гийн ахлагч Ц, Батдолгор ангийнхиаасаа асуулаа.Энэ ангийн сурагчид бүлгийн цуглаанаа шинэчлэл гэж юу вэ гэдэг сэдвээр Хий. жээ. -- Манай пионерүүд бүл- гийнхээ ажилд бусад бүл- гээс төлөөлөгч урьж орол- цуулдаг боллоо. Урьд өмнө хэзээ ч Ингэж байгаагүй Энийг би шинэчлэл гэж ойлгож байна гэхэл. -- Үгүй ээ. гэ, маань үр аинж байх Ёстой. | Одоо: хондоо бид ажил маань ийм байна, тийм байиа гэж маргалдахаас өөр зүйл хийхгүй байна, шинэчлэл ашигтай -- Маргалддаг болсон маань шинэчлэл биш гэж үү? Бид урьд нь үг ч дуу. гардаггүй нэг ажил сэдчи- хээд дараа нь бушуухан Дуусаасай гэж бодож суу- даг байсан. Одоо хөвгүүд хүртэл хамгийн түрүүнд ирчихээд, маргаанд охн- доос илүү идэвхтэй оролц- дог болсоп шүү дээ. Энэ чинь шинэчлэл биш тэж үү? - Мөн байх аа, Бид шинэчлэлээ олж харахгүй ч байгаа юм бил үү. Хөв гүүд л гэхэд маргаанд ялагдчихаад дараагийн аж” лаа яаж хийвэл сонирхол той болох вэ гээд язизт суудаг болсон, - Бүр нүдэнд харагдах бодитой ажил дутмаг са. нагдаж байна, . -- Тэр ч үнэн байх. Гэхдээ бүлгийн ажлаа пио- нерүүд хэний Ч шахалт, шаардлагагүйгээр өөрсдөө хийдэг боллоо. Байгаль хамгаалах сарын ажилд оролцоно гэхээр хамт ол- ноороо хөдөлмөрийн аян, субботинк хийгээд болох мэтээр ойлгодог, Гэтэл зү, лэг, мод сүйггэх, гэмтээх явдалтай бид өдөр болгон учирдаг шүү дээ. Пионер бүр эл байдалтай тэмцдэг болбол сая шинэчлэл болно шүү дээ. 7--гийн «Бэ» ан- тийнхан бүлгийн цуглаанаа ингэж явууллаа, Нэг өд- рийн цуглаан пнонерүүдэд их зүйл өгсөн нь лав. 7 Сайн ажиллахын тулд эхлээд сайн ярилцаж авах хэрэгтэй, С.БОДООШ - Захиалсан цагтаа ирдэг ч гэсэн дутуу л байдаг. Өнгөрсөн сард л гэхэд «Залгамжлагч» сэт- ТГүүл --20-ыг хэвлэл захиалсан ЗУРАГ ДЭЭР: Ц. Бат- долгор пионерийн өөрчлөлт сониноор дамжуулан рну өгнө үү? Өсвөрийн -45-түт-033 3 -Хас сС.цэнгэлс Авга ах Хутулын 4» рээсэлснээр Есүхэй баатар Хамаг монголыг эзэгнэн захирч байгаа билээ. Гагцхүү түүнийг хаанд өр- гөмжлөөгүй байлаа, Өөрөө “ч тэр ёололыг хийлгэх санаа төрсөнгүй. Нөгөө талаар Сэнгүн билгээгийн хөвүүн Амбагай хааныхан тэргүүлэгчид нь болох тай- чууд хэдийгээр Хайду өвгөөс гарал нэгтэй ч гэе. сэн Есүхэйг хүчирхэгжи- хэд бас дургүй байжээ. Сайнаар яривал холын с4- дан гэгдэх тайчууд түү: нийг хамаг монголын хаз3- наар өргөмжлөхөд далдуур дургүйцэн саатуулсаар байв. Есүхэй баатар татаа- руудтай байлдахаар үе үе явдаг байжээ. Өэлүнг хЗ- риугүй шахуут нярайлах дөхсөн цагаар Есүхэй тЗ- тааруудтай байлдаж ихэд дийлэв. Татаарын ноён Мэгүүжин сүүлтийг Буйр нуурын зүг хөөж гүйцэж чадалгүй алджээ. Харин татаарын Тэмүжин үгэ. Хорибуха гэдэг Хоёр Ноё- ныг барьж авав. Тэмүжин үгэ хамаг хүнээ алуулаад нүдээ улаанаар эргэлдүү" лэн хэнийг ч ойртуулах- гүй эсэргүүцэж байсныг нь хараад Есүхэй сэтгэл дотроо түүнийг их л шоюожээ. Есүхэй ёр эг? зоригтой баатарлаг ХҮМҮҮ- сийг дайсан ч байсан нх тазшаадаг байжээ. Есүхэйг татааруудтай улаан галзуу дайтаж явах. хооронд Онон толын Дэлүүн болдог гэдэг газар эхнэр Өэлүн нь амаржжээ. Эрэгтэй хүүхэд гарсанд Өзлүн учиргүй баярлаж, эр нөхрийнхөө царайг нүүр бардам харна гэж бодов. Тэгээд Ч Есүхэйн тэргий болоод бараг жВ- дийн ойн дээр амаржсан учир хэний хүүхэд гэдэг нь тодорхой билээ. ЕЁсү- хэйн хүү байлгүй яах ВЭ. Нялзрай үр нь эхийн хэв» лийгээс баруун тараа 4ат- гаж төрөөд гурав хоноод алгаа тэнийлгэхэд дотроос нь ха нөж унавал атар эр болох байх минь хэмээн Өэлүн бэлэгшээн дайтаж яваа эр нөхөртөө шинэ хүн мэндэлснийг дуулгахаар Чирха өвгөнийг ашииинпинининпнийнцшигиштайнй! (Болсон явдал) ! НУ сгсл ОРчлэөммалнамаа ТЭМҮҮЖИ Зи ТӨРСӨН НЬ Хөвсгөл аймгийн Ца- гаан--Уул сумын Тө- ) мордуулав. Эрчүүд Нь та- тааруудтай дайтахаар одО- ход Хамаг Монголын буу цанд өвгөд эмгэд, ЭМэг- тэйчүүд хүүхдүүд Л үлл сэн байжээ. Хамгийн 14- нагтай нь |Чирха өвгөн байв. Чирха өвгөн Номхон хул морио эмээллэж унаад нум сумаа агсан бөг бөг шогшуулан холдохыг Өэ- лүн гэрийнхээ гадаа УЛ- тал харж зогслоо. -» Чирха өвгөнийг хамаг монголын цэргийн хүрээ буудалласан газар очиход түүдэг гал дүрэлзэж, то- гоо дүүрэн мах тор пор буцалж, татааруудыг ялс- Хорибуха, хоёрыг хүлчихсэн Есүхэйг дохио өгмөгц 14- таарын эдгээр ноёдын толгойг дараа дараалан цавчлаа, Чирха өвгөн Өэ- лүн амаржсаныг Есүхэйд дуулгаж, хүүдээ нэр хайр» лана уу ГЭВ. Есүхэй хэ- сэг бодсоноо, -- Тэмүжин өгье гэвэл Чирха өвгөн тайхасхийн НҮДЭЭ бүлтийл гэн өөдөөс нь харав. гэхэд Есүхэйн ДҮҮ ДӨР"- дай отчигин, гэж нэр нтиитагтийнашишииииниииииишиншииниийї! г «Монголын нууц тов- чоо» --ны 750 жилийн ойн өдөр улам ойртсоор байна, Хүүхдүүд та нарт зориулж зохиолч Ч.Арь- яасүрэн «Нууц товчоо» хэмээх энзхүү эртний зохиолоос сэдэвлэн түү: хзн ойллого бичсэний хэсгээс энэ дугаартаа нийтэлж байна. л ииииллииилиилиннй -- Ахын хүүдээ өгсөн нэрийг сэжиглэж байна уу. Учиртай нэр шүү. Нэгд, татааруудын ялсан цагаар хүү төрсөн тул энэ нэрийг өгч байгаа юм. Хоёрт, татаарын Тэмүжин- үгэ тийм ч муу ЭР биш. “Тэмүжин дөрвөн дС» тайдаа морь унаж сурчээ. Есүхэй баатар хүүгээ морь унуулаад хоёр хө- лийг нь ганзгаар Нь дД8- руулаад хөтөлж явдаг байв. Тэмүжин морин дээ- “рээсээ шувуу шїгГ харагд- даг байлаа. Сүүлдээ өөрөө морио залж чаддаг жээ. Чирха өвгөн түүнд хавчаахай нум сум хийж өгөв, Тэмүжин хавчаахай- гаараа өдөржин хулгана, м агнаж, эцэж ядраад хөөрүүлсэн сүү уугаад нам гүм унтдаг байжээ. Тэмүжин бас хойноосоо олон дүү дагуулжээ. 2 айлын Д.Балжинням нар ажиглаж дуранджээ. “Ажигласан хүмүүсийн --Ван ханат гэрээс том, мн -- 4 ч Тэмүжин- үгээг баатар эр гэж үнэл" дэг. Гуравт, ууган хүүдээ Тэмүжин Нэр Өгч буй нь татаарууд ноёныхоо сүнс хамаг монголд шилжсэн гэж бодож, Алтан улсыг биш манайхыг дагах бол- но. Мэдэв үү гэхэд Чирха өвгөн дуртай дургүй. -- Ма гэлээ. -- Бэргэн эгчид яг ИН- гэж хэлээрэй. Татаарын ноёны нэр өгсөнд сэжиг- лэх болуужин гэжээ. Тэмүжин томрох тусам Есүхэйтэй Тун адилхан болж байлаа. Бүлтэчү өВ- гөн Ёсүхэй багадаа ЯГ ийм байсандаа гэж Тэмү- жинг өхөөрдөнө, Бүлтэчү өвгөн хүүгий Нь тэгж өхөөрдөх бүр Өэлүний сэт- гэл баясна. дөр» жил болоод Хасар, вөн жилийн дараа Хачиун, дараа нь Тэмүгэ төржээ. Түүний "дараа Тэмүлүн їрэртэй нэг Охин төрөв. Есүхэй баатрын нөгөө гэр- тий Сочигэл эхээс Бэгтэр хэмээх хүү төрсөн нь Тэмүжингээс нэг дүү бай» жээ. Сочигэлээс Бэлгүтэй хэмээх өөр нэг Хүү төр- жээ. Есүхэй баатрыг мөн л татааруудтай дайтахаар явсан хойгуур | Сочигэл “хоёр х ээ орхиод үл мэдэгдэх шалтгаанаар гэ- “нэт алга болжээ. Тэр хүүхнийг хайж эрээд хаа- наас ч олсонгүй. Эхийгээ үгүйлж нүдээ бүлцийтэл инииаиининцииинциииилининициииинийнниниишиииинн сэ дурандахад удах тутам улаан, хөх, ногоон.. ХЭД Хэдэн Өнгийн гоёмсог гэрэл цацруулжээ. их биеийн гуравны нэг ор- чим нь бүдэг улбар шар өнгөтэй, дороо тэнхлэг мэт 3--4 метр хөлтэй шшининииииинииниининииинииннниниининиииининин уйлсан Бэгтэр, Бэлтүгэй хоёрыг Өэлүн гэртээ ав- чирч өөрийнхөө хүүхдүү” дээс ялгалгүй өсгөжээ, Тэ- мүжин ч тэр хоёрыг га- дуурхдаггүй байлаа, Чирха өвгөн Есүхэй- гийн хүүхдийг цуглуулчи- хаад үлгэр домог ярьж өгнө. Тэмүжин шанаагаа тулаад бодол бодон СОНС- дог ажээ. -- Монгол аймгийн дээд өвөг Хүннү Шүннү юм шүү дзэ. Хүннү Шүннү гэж хэрцгий боол гэсэн үг. Хан улсын өгсөн нэр л дээ гэж Чирха өвгөн ярина. - Хан улс гэж ямар улс вэ гэж Тэмүжинийг асуухад, - Одоогийн Алтан улсын өвөг дээдэс Л ДЭЭ. -- Хаана байсан юм бэ? - Өмнө зүгт -- Тэнд бас татаарууд байдаг бкз дээ. -- Татаарууд Алтан улсын наана байдаг юмаа. Энүүхэн Буйр Нуурын хавьд татаарууд нутагла- даг юм шүү дээ. -« Аав яагаад татаа- руудтай байлдахаар явдаг юм бэ? -- Монгол, татаар хоёр чинь эртнээс гал ус шиг байсан. Алтан улс тата8- руудыг дандаа манайхны эсрэг турхирдаг Юм ШҮҮ дээ. ШИО НИЙЦИЖ 081 1ЧН-5ООН8О1 ПККН НЇЧЦОЛНОҮ!?- Алтан улс муу улс юмаа даа. - За тийм ч гэх үү Ээ. Олон монгол аймаг нэгдвэл. Алтан улсад Ч сайн юм болохгүй | дээ. Монгол аймгууд НэгдчиХ- вэл эртний Хүннү шиг хүчирхэг болоод довтлоод амар заяа үзүүлэхгүй гэж Алтан улсын хаан түц мэд бодож байгаа, Хүнцү нараас болгоомжилж урт цагаан хэрэм байгуулсан. -« Алтан улс чинь айм- хай улс уу? --4 Аймхай ньч аймхай. Муу санаатай.Чиний элэнц монгол аймгийн анх- дэ эцэг, ны хаан Хабулыг тэд Л бараг хорлосон. Түүний дараах хаан Амбагайг т4- таарууд барьж аваад Ал- тан улсад хүргүүлж алуул- сан. Хутула хаан ч Гэсэн. Харин чамайг төрөх үеэр Есүхэй хаан татааруудыг сүрхий дарж, боржигин, тайчууд бид чинь ОВОО тайван суух боллоо шүү. Тэмүжин гүн бодолд да" рагдаж сууснаа гэнэтхэн, -- Би том болоод АлЛ- тан улстай байлдана гэ" жээ. -- Тэгж болохгүй гэх учир юу байх вэ. Хабул хаан ч | Алтан улсын цэ- рэгтэй байлдаж дийлж байсан гэдэг. Эр хүн. Са- надаг л санаа гэж Чирха “өвгөн Тэмүжинд урам хайрлав. бөгөөд өгсөж уруудах- даа хүнтэй адил хөлөө зөөж явсан гэнэ. (Ой- ролцоо нь бэлчиж явсан суурь хонь тал талтийш бутарч нхээхэн үргэсэй байна. Энэ хөлөг гучаад минутын дараа алгуур- хан хөөрч Өндөр цагаап хэмээх уулыг ороон далд оржээ, Энэ ер хөлөг аль гаригийнх байсан бол? Б. БАТ-ЭРДЭНЭ л аймгийн ра- (Хөвсгө, ү дно нэвтрүүлгийн ре- дактор) їзич їєШэин н!їЄШ1їЄШєү( ИЛ шилиииЦЭ ашиншининийниинзийниийниишин Шатны довжоон дээр бөөн чулуу асгав уу гэл- тэй чих дөжрөм их чимээ байшингийн Үүдэнд гар- лаа, Байшин суурнараа үл мэдэг доргисхийгээд намдав, Ээж бид хоёр бай- шингийнхаа арын шатан дээр байсан болохоор энэ их чимээ шуугиан . Хаа- наас. гарсныг мэдсэнгүй. Галав юүлэх нь энэ. үү гэж -зэж сүнс нь зайлах дөхжээ. Тэгээд ноён Дад- лийн дотоожийг угааж, хэ- цэнд тавьж хатааж чадах- гүй нь гэж айсандаа угаалгын машины гарыг буруу. хурдан эргүүл гэж тушааж байна. ». - Ээж эз:.би харчи- хаад ирье. Тэгэх үү? Би Үзчихээд-ирье л дээ, бо- лох уу?.гэлээ. | -- Чи зүгээр наадахаа Л.бушуу эргүүл, бушуу, Тэнд юу л болбол болог. Энэ юмаа “л /угааж хатаа- вал! барав гээд ээж ноён Дадлын “ажлын хувцсыг угаалгын машинд чихэн- тээ толгой сэгсэрч байна. Би ч машиныхаа гарыг байдаг хүчээрээ эргүүлэн- г ТЭЭ, дахнад чимээ.гарах нь УУ гэж чих орхилоо, Үүд- ний шатан дээр нэг хүн чанга чанга ярьж байна, чухам юу гээд байгаа нь: дуулдахгүй байв. -» Яг: энэ үеэр байшин-: тийн булангаас манай өв- төн гарч ирэв. --. Моррис! Цаана чинь юу болоод байна аа? гэж ” зэж асуув, ! -- Хэнсом хаана бай- на? Цаа чинь хаашаа . аяга. болчихов? гэж өвгөн » маань “амьсгаагаа дарж ” ядан хэлэв. Хэнсом гэж намайг мэ- дээ орсөн цагаас л хойш “Уралдаанд ШИЛДЭГ САНГААС ДЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН-ЗОХИОЛЫН ИК оролцохыг | урьж байна). манайд негр ажилчин. -- Тэр бид хоёр хаа холдох вэ? Гал зууханд л байгаа. Чи тэрүүгээр яах Нь вэ? гэж ээж асуулаа, -- Хэнсомгүй бол би ажиллаж байгаа яаж ч чадахаа байлаа, Одоохон, яг одоо л хэрэг- тэй байна гэж аав хэлэв. -- Аав-аа, би таньд ту- салья, тэгэх үү? аав аа? гээд би-эргүүлж байсан «машинаа зогсоов. -- Хөөе! ВилЛьям! Чи яах нь вэ! гэж ээж тохой- ноос татаад, --. Наад оногдсон аж- лаа л хий! Алив тэр -ма- шин эргүүл! гэлээ. Ингэж байтал гал то- тооны өрөөний. хаалгаар Хэнсомын толгой харагд- “-лаа. Манай өвгөн -түүнийг олоод харчихлаа. : с-- Хэнсом! Наад юм аа бүгдий нь хаяад үүд- ний шатан Тэнд ажил байна. Хэнсом ээжийн юу хэлэхийг хү- лээж өөдөөс нь харан, байрнаасаа ч хөдлөлгүй зогсов. Ээж ноён /Дад- Лийн хуучин муусайн хувц- сыг бөөн бөөнөөр нь чихэж байсан болохоор юу ч хэл- сэнгүй. Манай өвгөн Хэн- сомын гараас шүүрч хөт- лөөд шатаар уруудлаа, Биднийг” эргэж харахын хооронд тэд байшингийн булан тойроод арилжээ. Би тэдэнтэй явья гэж их бодсон юмсан. Гэтэл ээж рүү нэг харахнаа ца- рай нь тэг л бишээ. тэ- гээд хамт явья гэж дахин туйж зүрх хүрээгүй юм л даа. Угаашны усыг хурд- хан базаж шавхарья гэж. бодоод. хар. тэнхээгээрээ машины -гар. эргүүллээ. г/2-н ? СЭ Э дээр хүрээд ир, угаашны шахуурганд | Төдөлгүй хаалга | чих- рах чимээ гарснаа үүдний орөонд тар ияр хийгээд явчихлаа, Байшингийн дээ- вэр нурж байх шиг санаг- дав, 7 Эаж бид хоёр юу болс- ныг үзэхээр гүйлээ, Үүд- ний өрөөнд орвол манай өвгөн Хэнсом хоёр ачаа- НЫ вагон шиг асар том хурц улаан өнгийн хайр- цаг чирч гулдарч явна. Тэр хайрцаг нь таган дээ- рээ томоо гэгчийн төмөр дугуйтай юм. Эртний Фис- тармоны хөгжмөөс бага- гүй, харахад ч хөгийн эд байна. Хэнсом энэ машин дээрээ үсрэн гарч суугаад зочдын өрөөний хаалгаар орвол, хүнд нүсэр хайрцаг шалыг хотолзуулан, |ха- Я й 2) й 1 17 ЫН мини 111111) нанд байгаа зургууд сав- лан санжиж байлаа. Ээж бид хоёр ч энэ том улаан с хайрцагтай хамт яваад ор- чихов, Манай өвгөн ха- жууд нь очиж, илж таалж, өглөөжингөө туулай хөө- сөн нохой шиг түхэлзэн амьсгаадаж байна. -- Моррис оо! Ээ тэн- гэр минь! гэж хэлээд ээж олон улсын зургийн урал- даан зарлаж байна. Энэ уралдааныг оөөрийд оройд Монголын Улаан здгалмай нийгэмлэгийн | Гүйцэтгэх хороо, «Пионерийн үнэ» сопины газар хамтран 30- хин байгуулж байгаа юм. Уралдаанд оролцох бу- хэмжээ ямар ч байж болохоос гадна ха4- ранидаа, бэх, будаг, ээ СОНИРХОЛТОЙ МАТЕМАТ дорхой бичээд,1990 оны" 77 дугаар сарын 1-НИЙ До- тор «МУЗН-ийн Гүйцэтгэх Хороо, зургийн уралдаанд» тэсэн хаягаар ирүүлээрэй! Уралдааны комисс үй- дэсний хүрээндээ 100 хүр- тэлх бүтээлийг шалгаруу- лан тусгай шагиал “Олгох ба шилдэг 10 бүтээлийг сонгон авч Жепев хот дахь дайнд хэлмэгдэгсдийг хам-: гаалах дэлхийн Хөдолгөө- ний нарийн бичгийн дарга нарын газарт явуулна. , Шведийн хатан хаан Кристина гэргүүтэй олон улсын шүүгчид ирсэн зур-. гуудыг шалгаруулан, тэр- гүүн байранд орсон 10 хүүхдийг дайн тулалдаан болж буй улс оров руу эсвэл олон улсын Улаан загалмай ба Улаан хавир- 4 зэг “ЭД Сүхбаатарын тан сар хөдөлгөөний төв байрладаг Кенев хот рүу аялуулна. Мөн шилдэг гэгдсэн бү- тээлүүдийг нэгтгэн тусгай альбом болгон Зүслих Тэргүүн шагнал хХүртс 10 бүхээлийг Финлянд Ул- сын Улаан загалмай ний- гэмлэгийн цуврал мэнд- чилгээ болгон гаргаж, дайпд хэлмэгдэгсдийг хам- гаалах дэлхийн хөдөлгөө- ний мөнгөн санхүүг ё-27 лэхэд хандивлах . Шэн: сурагчдыг «Хүү- хэд, эмэгтэйчүүд, | хогш- ДИйГ хамгаал» сэдэвт дааг- идэвхтэй орол- Бо Лхүсэнн, 2 үл уна тэр хайрцгийн учрыг олох гэж тойрон, За ямар вэ дээ, сай- Хан эд байгаа биз? гэж ма- най өвгөд үг болгоныхоо дараа аахилж уухилан асуув. Тэгээд савлуур дээр сууж, өнөөх хайрцгаа их л баясгалантай шир, тэн, -- Нээрэн сайхан байгаа биз? гэлээ. -- Аав аа, та үүнийг хаанаас аваа вэ? гэж на- майг, асуухад тэрбээр Дуулсангүй бололтой, Хэнсом хайрцгийг тойрч явснаа доторхийг нь харах тЭж завсар заалхайгаар нь шагайлаа, -- Моррис оо, тэгээд үүнийг хүн бэлэг лээ юү? Хаанаас ийм юм эд олчих нь тэр вэ? гэж ээж асуугаад улам сайн харах тэж хана руу ухрав, Худалдаж авлаа. Дөнгөж сая... Өнөө өглөө манай хотод орж ирсэн нэг худалдаачин зарах гэж. “байхаар нь авчихлаа гэж аав хэлэв. -- Хэд гэж байх юм? тэж эзэж сонирхов. "харсан үхэр чамд -- Тавин центийг НЬ бэлэн, бусдыг долоо хоног бүр тавь тавин центээр тас | салж өгөх юм. Тэгээд хэдэн долар хоногт өгч барах юм бэ -- Жилд жингээ ӨгиӨ. Энэ чинь тийм ч их үнэ хадсан эд биш шүү. НҮД ирмэхийн зуур л өнгөрнө. Нэг мэдэхэд бид төлчих сөн л байна шүү дээ. --« Үгүй энэ чинь. ЮУ болж байна аа? Энүүгээр чи яах нь вэ? гэж эж асуулаа: -- Савлагч шахуурга байхгүй юу? Цаас шахдаг юм. Хуучин сонин юм УУ элдэв муусайн цаас амаар нь гартал чихчихээд дээрх хүрдийг нь эргүүлэхэд ши” лээрээ утсан үдээстэй бэ- лэн зэлэн цагаан цаас бо лоод ирж байгаа юм, Мөн Ч гайхамшигтай эд шүү! тэж тэр хариулав. -- Ноён Моррис, үта тэр цаасаараа юу хий» тэж Хэнсом асуув. З - Юу хийх ий?! Хуч далдахгүй юу даа, Ганзе тын худалдаачин манай» хаас долоо хоногт нэг удаа цаас авна. Тавин цєнтээ ингээд л дараад байх юм. Тэгээд бас гар дээр тавих юм үлдэнэ тэсэн үг. -- Зүйтэй! Яах арга- гүй гайхамшигтай эд бай" на! гэж Хэнсом хэлэв. -- Чи тийм их цаас хаанаас олох вз? гэж эзж асуув. -- Өө хөө! Тэр юу бай- хав! Хэрэггүй цаас хө лийн доор хог новш ши хөглөрч байгаа юм чинь! Хуучин муусайн сонинууд хаа: мундахав. Боодлын цаас хүртэл хэрэг болно. Гудмаар хийсээд ирсэн цаасыг хүртэл аваад чих- чихнэ. Энэ бол зүгээр нэ. машин биш, дотор нь ор- сон юм алт болоод гардаг сав гэж манай өвгөн хэ- лэв. - Ээж өнөөх хайрцагт улам ойртож очоод ша- гайж харлаа. Тэгснээ та- ган дээрх хүрдийг нь нэг эргүүлчихээд хаалга чиг- лэхдээ, -- Зочдын ерөөнд наад мэт чинь тавиулахгүй. Оюррис Страун та миний ёслолын танхимаас наад эвдэрхий зэвээ гаргаж хая- вал таарна шүү гэв. | үзсээтээн фгхт тсэтэгэжтэвт/. ) ї ё | Төсөл хэлэлцэж байна. А-898 ЙГ 0Л0-13Ж хөж хэлэлцүүлж Т “бус бүгд Чуултан явуу- влосон хэдий ж орхисон чэлээд байгааг юун. Энэ тгалгүй пионер : «Улаан бүчтэн р» тэж 4 юм. хийж ча- з талгар С0- н бичдэг бол- Говь-Алтай аймгийн онхил / дунд сур- гулийн ан- ийн ХЭСЭГ СУ д захи- алдга. «...Манай М5О-над хүүхд иИОНе- и ахлах удирдагчтай улзаж чин сэтгэлийн үтэз Ярилцсан хүн -бараг байх- үй. Пионерийн ахлах дирдагч бүлгэмийн зөв- өлийн гишүүн хэдэн охид: Я «өдрийн од» шиг уул- аж баахан зүйл шалгаан, |өлөзлөгөө танилцуула- аас өөр ажил хийдэггүй, урагчид, бие дааж ажил- ахад дэмждэггүй. 4суу- айр сууринаас хандаж шгүүдийнхээ Эрх ашгийг амгаалах талаар » ажил гохгүй байгаагаас болж Р йн ажилд хүүхдүүд ф эсүй. болж Сайна...» га- Нийслэлийн ерөнхий : сургуулийн агчидтай уулзахад бүл- ийн Дунд «уралдаанд одог байх» гэж пионс- ш ахлах удирдагчийн- ажлыг тодорхойлж «ярьсан юм. гү дарта гэж байхаас хамт олон гэж |бай- нэгэц ухаант- хоч бий. Пионе- ЗИ ми чоВО3Е2сэх. хшюасслдошлгиолжсжлислснОоюЖЛЕОТЭЖ2-0-11 болш- бүгдийг нэрлэдэт дагчдын та- удирдагч нь ургуулийн йалд дундыг баримтлагчийн тай хамтран шийдэхгүй бол өмнөх байдал арилахгү буй заа. П “рийн байгууллагыг өөрч- лөн шинэчлэх асуудал яригдаж байгаа үед пно- нерийн удирдагчдын аж- лын арга ажиллагааг ши- нэчлэхгүйгээр урагш ахих- гүй байх. Зарим газар пионерийн удирдагчийн амрах цаг нь ажиллахаасаа их бол- жээ. Сүрг ь дээрээ.Ха- рагдах гэж коридорт зүгээр зогсогчид байдаг гэнэ, Су- рагчидтайгаа дуулж хуур- дан явах ёстой хүн маань семинар Өгөх нэрийдлээр ӨӨ Л ХЭДЭН «Совгууль- зууралдан ҮҮ- лгавар--өгч .гарга- Бүлгэмзэс тодор- ирдлагаар .Хє Д л ан- гиуд б аа Хийх- гүй байдаг байна. “МПБ-ын Төв Зөвлөл, барилд сургах, удирдан чиглүүлэх, шилж сонгох тал дэзр муу ажилласаар ирлээ: /Хүүхдийн төлөө сэтгэл зүрхээ өгсөн хүн бидэнд Хэрэгтэйгээс биш аргалж байгаад таван жил болсод шалгаруулалтанд орж цалингаа -нэмүүлчн- хээд зүгээр суугчид хэрэг- гүй санагдана. Үүнтэй холбогдуулан тэдний нас- ны хязгаарыг ч харж үзэх хэрэгтэй. Хувь хүнээс шалтгаалсан эдгээр дутагд- лаас гадна олон жилийн турш «уламжлал» болон тогтсон тухайн сургуулийн удирдлагуудын . захиртаа- далтын арга байна. Хэдий- гээр удирдагч удирдлагуу- дын тоснд Ордог Ч гэсэн захирал: намын лзэд тїүний эрх мэдлийг «хаан боогдуулагчид» олон ажээ. Пионер сурагчдын- хаа дунд, танхимдаа эсвэл гудамж хороололд ажлаа явуулж "байх ёстой удир- дагч маань шил. яс 1у- шаах, гудамж! талбай, ан- ги, сургууль цэвэрлэх, эр- гүүлд гарах, айлаар явж бүртгэл хийх зэрэг ойр зуурын ажилд зүтгэсээр байна. Хэдийгээр ах дүү хоёр гэж яригддаг боловч “сур- гуулийн эзлэл, пионерийн ажлын уялдаа холбоо Ч сайнгүй ажээ. Энэ зөрчил гишүүдээс нь бус удирдан чиглүүлж байгаа эвлэл, пионерийн ажилтнуудаас болж байгааг анхаарууш- тай. Эдгээр бүх зөрчил ДУ: тагдлыг арилган пионер сурагчдад жинхгнэ өөрийнх нь удирдагч, зөвлөгчийг сонгон үр дүнтэй ажиллуу- дах талаар чуулган дээр ярьж шийдвэрлэх вь зүй- тэй санагдлаа, Гэхдээ энэ асуудлыг ардын боловсролын байгууллага- йЙ Ч, СҮХБААТАР дарга, ( сургуулийн жижүүрээс ЭХ-| Дундговь аймгийн Өлзийт умын дунд сургуулийн до- р байрны сурагчид чөлөөт агаараа ардын гар урлалын ламжлалаас идэвхтэй сурал- ж, нэхмэл, хатгамал, шаг- аас, хээ угалз урлахын хамт ээ мал аж ахуйн үйлдвэрлэлтэй холбогдолтой чөдөр, тушаа, хазаар, ногт, буйл, бурантаг, хом шат, бамбай тохопг мэт олон төрлийн бүтээгдэхүүн / урлажээ, ЗУРАГ ДЭЭР: 8-ын «А» ан- тийн «сурагч ОЛ. Сийлэгмаа байрныхаа охидын бүтээлээр Үзэсгэлэн бэлтгэж байгаа нь. С.БОДООШИЙН авсан гэрэл зураг 5 Төсөл/ " Улс орон даяар өөрч- Өн байгуулалт эрчимтэй рнеж байгаа анай хүүхэд, өсвөр ийн хэвлэлүүдийг өөрчлөн инэчлэх шаардлага зайлш- үй гарч ирлээ. /ялдуулан доорх саналыг ид боловсруулав, Нэг, «Пионерийн үнэн» сонины талаар а) Сонины нэрийг «Ба- ачууд» (эсвэл «Ирээдүй» ) 0) Уриаг «Сайн хүн - “болцгооё» в) Хэвлэлийн харьяал- г «Монголын хүүхэд, агачуудын хэвлэл» бол- он өөрчлөх яь зүйтэй гэж эж байна. Хоёр, «Залгамжлагч» сэтгүүлийн талаар а) Сэтгүүлийн «Зал- мжлагч» нэрийг хэвээр лдээх : 0) Урнаг «Сайн хүн лцгооё» |. в) Сэтгүүлийн харьяал- ыг «Монголын Хүүхэд, гачуудын утга зохиол, ран сайхны хэвлэл» бол- , Хүүхдийн эрх аш- 2, Хүүхдийг амь.. өнөө үед" Үүнтэй: Хүүхдийн хэвлэл ямар байх вэ? (СОНИН, СЭТГҮҮЛИЙН АЖИЛТНУУДЫН САНАЛ) : 8. Ардын Дэвшилтэт уламжлалаас өвлүүлэх 4. Хүүхдийн танин МЭ- дэхүйн Хүрээг тэлэх 5. Авьяас чадварыг нээн хөгжүүлэх 6. Эх оронч сэтгэлгээ- хөрлөлөө бэхжүүлнэ, 8, Үнэнч шударга, хүн- лэг энэрэнгүй үзлийг тө- лөвшүүлэх 9. “Аливаа нам, эвсэл холбоод, байгууллагад үл харьяалагдан, бие даасан тэй болгох үйл ажиллагааг явуулах , Т. Гадаадын үе тэнгий- нийтлэлийн бодлого. ба», | «миний хэвлэл»лсуулгА. | | Хүүхэд багачууд та нарын дуу хоолой болсон «Пионе- рийн үнэн» сонин, «Залгамжлагч» сэтгүүлийг өөрчлөн ши- нэчлэх дээрх төслийг уншиж танилцаад манай асуулгад хариулна уу? 1, СОНИН,СЭТГҮҮЛИЙН НЭР: . . . . . . 1) . . ад» . . . . . эм», . (хгүй) (миний санал) (дэмжиж байна) (дэмжиж байна) РЭХЭ ес: » . . » . а.. адал (үгүй) . СО -: 4, «0.0... (МИНИЙ санал) 3. ХЭВЛЭЛҮҮДИЙН ХАРЬЯАЛАЛ | 13 БУ |... ..25... ям лсэалас- БЛСЫН . 4 . ё Э 2 лаар « Мийдийсиэ», (миний санал) 4. СОНИН СЭТГҮҮЛИЙН ЧИН ЭРМЭЛЗЭЛ ХЖа су АЗАЛ Ё 5идэф 4 (лэмжиж байна) 4улЛГэ4 7-4 “РИРЛҮ, ЗОЛ ТВРЛЛТЛЫ 20040004 080404 (миний санал) 4 РӨРСӨТЧ ХАЯГ ! Э Асуулгын хариуг энэ оны 4 дүгээр сарын 30-ны дотор, 1 «Улаанбаатар--11. «Пионерийн үнэн» сонин, “Миний хэв лэл» эзэн, хадгаар ЯРҮҮЛНЭ, ҮЗ үхээд ви: пан (изн үжин тийн: ташилы (хжлЫ (0ЛИВЕЗ! ШЖ:| ОЛНЫ БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦЬЯ САЙН ҮЙЛС ДЭЛГЭРЭГ шиш ШШ БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД циццилигиарйшцалнийнциииишиинцинициии БАЙГУУЛЛАГЫНХАА ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ. ШИНЭЧИЛЬЕ Аливаа байгууллагыг өөрчлөн шинэчилнэ гэдэг нь нэр, хаягаа солино гэ- сэн хэрэг биш, харин ӨдӨ- рийн үйл ажиллагааны мөт чанар, зорилгыг Зөв 10- дорхойлохоос эхлэх учир- тай, Монголын Пионе ЁУРСААР ӨРСӨН МЭДЭЭ ЧУУЛГАНАА УГТАЖ ДХ. Сүхбаатарын Нэрэм- жит Монголын хойчийг залгамжлагч багачуудын холбооны төсөл, «Пионе- рийн унэн» сонинд нэр, урина өгөх ажилд манай сурагчид идэвхтэй Өрол- цож байна. Сурагчдын чөлөөт цагийн асуудалд онцгой, анхаарч соннирхол- той бүлгэм, нөхөрлөл бай- туулсны изг Нь Загасчид, цэцэгчдийн нийгэмлэг юм. Мөн завсарлагаанаар сэт- гэв бодохуй Хөгжүүлэх үндэсний тоглоомууд зааж байгаа нь үр дүнгээ өглөө. Байгуулагдаад 7 жил болж байгаа | «өсвөрийн сурвалжлагч» Дугуйлан- гийн сурагчид нийтлэл, мэдээллийнхза голыг пиО- иерийн байгууллагын өөрч” далт, шинэчлэлийн асуу- далд чиглүүлж байна. гөц ойлголт өгч анхаарууштай. юм. “МПБ-ын гишүүн насыг 9--15-аар тогтоож, 1.54. 2: ны ний гийн пионер, сурагчид хам- шаардлагаар, 37 хувь нь НЬ бидний оршин суугаа «Оч» «Дэл» баг хэвээрээ | БВРЛСЭНЫ 92 хувь нь-УТ-- цөөн хэдэн сонгуультнуу Орон Сууц, ГУДАМЖ, хороо. На ерөөн Май Санал асуулгад пионерүүд хувь нь нөхөрсөгөөр хамт- Дээр, 40 хувьнь мэдэхгүй элсэх нь зүйтэй биш үү. | ДАРАах байдлаар хариулсан ран ажиллаж бие биедээ ГЭЖЭЭ. байх | ЯВУуллаа. Аймаг, хотын пионерийн | Суулгад 46 хувь нь өөрийн гэсэн асуулгад 32 хувь НЬ хамтын ажиллагаа т байгууллагын" зөвлөл | Орны нийгэм улс төрийн бүлгийн ахлагч, 27 хувь байгаа нь илт байна. (багш, сурган хүмүүжүү-| шьдралын тухай, 33 хувь ц, идэвхтэн сопгуультвууд. | Д. Сүхбаатарын -- Ипоперийн “| пзэс. үзэхэд улс пийгмийн Юу саад болдог вэ? гэсэн гад 31 хувь нь дэмжиж Тосол хэлэлцэж байна БҮГДЭЭРЭЭ. ЯРИЛЦЫН Эрдэм шинжилгээ, сур- гүй болох нь ажиглагдаж галтын төвийн дэргэдэх байна. з -- Та өөрийн бүлгээс зохиож ажилд сэт- татгалзаад байх шалтгаан | ёсВвөрийн социологчдын хэ- Судалгааны явцад тухайн гэд хянамжтай байдаг УУ? «нөхөр-| сэг саяхан хүүхдийн | пяонерийн ой тойнд буухдаа «Монголын нэг бүлгийн пионерүүдийн гэсэн асуулгад 17 хувь нь байгууллагын хамт олонч, нөхөрсөг ха- тийм, 34 хувь нь зарим хөдөл-| өнөөгийн байдал» сэдвээр рилцаа, хамт олны ажилд талаар ханамжтай байдаг, мөрийн нөхөрлөл маягийн | нийслэлийн дөрвөн райо- оролцох тэдний идэвх орол- 2! хувь нь үгүй, 29 хувь юм байх нь уу? гэсэн өн-| ны 12 сургуулийн 300 га- цоог тодруулах зорилгоор нь тодорхой хариулт агч байгааг|руй пионер, сурагчдын тавьсан «Танай бүлэг аж- чадахгүй гэжээ. Дунд социологийн судалгаа лаа хэрхэн зохион (бай- Пионерийн анхан шатны гуулдаг вэ? гэсэн асуулгад байгууллага хаана байгуу. 19 хувь нь ангийн багш, лах нь нлүү тохиромжтой Судалгаанд ТУ--У! ан- пионерийн Удирдагчийн ВЭ? гэсэн асуулгад 21 хувь ҮП ангийн сурагчид байв. дын оролцоотойгоор, (24 лолд, 20 хувьнь сургууль байна. харилцан шаардлага тавь- байдлаас үзэхэд -- Сүүлийн үед та нар даг гэсэн байхад, бүлгэм, бүлгээс зохиож байгаа пионерийн ффзжид бид- байна. 10 хувь нь нийцэд- амьдралд явагдаж байгаа ёсуулгад 14 хувь нь гүВ байна, 217 хувсунхгий шинэчлэ: ний ажлыг захирал, багш 4 , | асуудал хүүхэд элийжэ нар дэмждэггүй, 18 хувь олг Аслсы Е гэсэн бай- даас ангид бус тэдний ан- НЬ том хүмүүс ойлгодоггүй, зангыг 23 :-Жун огт харду- 4 ш татсан ээ хувь нь байр Уэуриын Иймд хивсэн Бицнэ зүйлийн болж х нь мэдэхгүй, үлд- ажээ. Ын 1-нр сэн сон нь сэийльЭЛ ий байгаа холбооны төслийг Ч гүй байна. хүртэл эргэж харах нь зүй- тэй санагдана. | Судалгаа зохиож байгаа ажил та на- | -- Сонгуультан шноне. үргэлжилж байна. Та бүхэн рын хүсэл, сонирхолд рүүд ажлаа явуулахад ямар бидэнтэй цаашид хамтран ҮҮ? Энэ асуулгад тулвардаг Бэ? ажиллан санал бодлоо со- нь нийцдэг, 16 гэсэн асуулгад 27 хувь нь лилцоарой. нийцдэггүй 59 хамт олноо зохион байгуу- Саналаа хариулахад бэрх- лахад, 21 хувь нь бусдыг ирүүлнэ шээлтэй байна гэжээ. Энэ олон Нийтийн ажилд хам- 19:45:32 1 дүгнэлт хийхэд Рруулахад, 15 хувь нь аж. ХОРООНЫ ДЭРГЭДЭХ бүлгийн ажил, ялангуяа лаа төлөвлөхөд, 14 хувь ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭ, |ахлах насны пионерүүдийн нь биеэр үлгэрлэн дагуу- СУРГАЛТЫН ТӨВИЙН хүсэл, сонирхолд бүрэн лахад бэрхшээлтэй байдаг ӨСВӨРИЙН нийцдэггүй, «үр өгөөж»- гэж хариулсан байна. социологчид її Наснаасаа єишүүнд элсзе Ппоперийн бүчээ УТРан- наас эхлэн хүүхдүүд ямар ти хүртэл зүүгээд түүнэвс нэгэн багууллагын гишүүн дээш ангийн сурагчид эн- болох ёстой гэж заасан тэрийн тэмдэг зүүж байя. байдаг. Энэ тунхаглалын Дагуу пионерийн (эсвэл холбооны) гишүүнд 11 нас- наас нь элсүүлж байх нь зүйтэй, Хөлбооныхоо нэрийг «Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын хөйчийг зал- тамжлагч . пионерүүдийн холбоо» гэвэл ямар вэ? Ер нь ингээд л нэр хав- Энэ холбоог улам өргө- Г83 СОЛиод байхын оронд жүүлж Монголын ппоне- ёЖлаа сайжруулвал болоо рийн байгууллагын харьяа- ЮМ биш үү? лалд байдаг болговол зү- гзэр санагдана. Сурагч Н. СУ 5 (Өвөрхангай, тө П арван Жил. 8-ын «ГР анги). Ч . НҮБ-ын хүүхдийн эр- хийц тунхаглалд 11 нас- САЙН ҮЙЛС ДЭЛГЭРЭГ «Тусгай» гэсэн хаягтай байгууллаа. Зорилгоо 19 » БАР иг ги хабихэн »хот, 1 май- . ман ,жил) : Залуу байгалчдын төв стан- дын зугуйлангийн (дондорлог- чил) иионер, сурагчид энэ жил 2000, 3000 улиас мөчрөөр тарьж, станцын болон. бусад сургуулийн тохижилтод тэмэр хандив оруулахаар улиас шодыг хэлбэржүүлж, яа нар улиас модыг хэлбэржүүлж, мөчир бэлтгэж байгаа нь. зураг айшитиииииниинииннинииииининин сургууль байдгийг та нар мэднэ. Та нарын үе тэн- гийнхэн тэр сургуулнудад суралцдаг юм, | Хамгийн харамсалтай нь бид нар эрхтэн болон. мэдрэлийн согогтой хүүхдүүд байдаг. Гэсэн хэдий ч нам засаг багш нарынхаа хайр изээ- лээр эрдэм номыг шамдан сурч ач гавьяагаа үзүү- дэхийг эрхэмлэж явдаг. Саяхан манай сургуу- бай- лийн намын гууллага, дефектологийн дорхойлж, мөрийн хет6т бөрөө гарган эцэг эх,багш сурагчдад танилцуулсайд бид их баяртай хүлээн 25 сан юм. Бидний сайн сайхны 19" лөө анхаарал | халая5 явдаг, Үе найз нар минь та НЗр дэнтэй өөрийн ЧИНИЙ АСУУЛТЫН ХАРИУ 8-ын «А» анги) сан шүлэг бичиж, гийн повер лийн үед урьдынх хувьд үүнд гонсойх асга. Юу гэвэл лөтдєж, АРВАН ЗУРГААН НАСТАНД Би удахгүй 16 нас хүрч иргэний шаснорт авна. 11: настанд зєрвулсан зүйл нийтэлнэ совиндоо үү? 5 харж байгаа. Аав, ээж,ах, Ё----- 0 еүйгг-3 эгч, өвөө, эмээз нар тань Ч дын телөр замын 8 " тяз л тухай ярьцгааж бай- Хэдэн жилийн өмнө би «Арван зургаан нас» ГэЭ- хөгж- мийн зохиолч, багш Л.Гал- мавдах түүнд ая хийсэн 6Я- лээ. Энэ дууг хот, хөдөө- сурагчид дүүлж байсан, харин сүү- шиг сопсдохоо больжээ. Миний зүйл үе Гүй, бусдын амыг ДУВ дуу- єдєр, цагаар хувьсан өөрч- гүй чагнаж суугаагүй нь “сийн анхаа- лавтай. Үеийнхээ нөхөд- цаг рал татсан цоо шинэ үзэг- дэл вл шилзэ даран Г4- рах боллоо. Өчигдөрхөн сспии содон санагдаж бай- ОЙР- моор, Тухайлбал цаг үеийн улс төрийн амьдрал, үндэстэн ястны асуудал байна. Та партай ийм сэдвээр айлгол цох бүрэн боломжтой гэж насту иргэний паспорт гардан ав- сан, ёсоор улсын наар болсон хүвүүс ШҮҮ Э. Одоо манай нийгмийн улс төрийн амьдрал ман этзэгтэй байгааг та нар сонин хэвлзэс уншиж, рд- дис, телевизээр сонсож, гааг мэдэж байна. Тэр бай тугай нэг гэрийнхний Д0- тар маргаан дэгдэж, зав зэжийн хооронд, ах дүү- сийн дунд хэн нь аль нам, холбоо, ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ ДЭМ- дийн байр суурийг тодор- хойлсон халуун яриа ч ӨР- нөж байна. Ипгэхэд манай 16 наст- пууд ямар ч бодол санаа- тэй, ээж аавтайгаа ч гэсэн үе технолддог д байх. Элдэв жагсаал цуг лаанд орелцох, сонирхох, таадагдсан эвлэл холбоог талархан дэмжих гэж гүй- дэг, үүнээсээ болоод ямар- ваа хөрир саадтай ч тул- маар зүйл их байгааг -Х3- над РУУ лэх хэрэгтэй. жиж буй талаар өөр, өөрс- АРВАН ЗУРГААН НАСТАНД ван байдлыг алдагдуулсан, айлгаж цочоосон эвсэл бү- лэг байгуулж, дээрэм т9- нуул хийх, зодолдож гэмт хэрэг тарих зэрэг нь юу- тай ч арван зургаатнуудаас маань ангид баймаар С4- нагдаж байна (Бусад нас- ныхан бол хамаагүй гэж байгаа юм биш шүү Би «Үнэн» сонинд бич- сэн нэг өгүүлэлдээ. «Одоо цагт бодохгүй хийх, хийх- гүй бодохын аль, аль нь аюултай» гэж дурьдсан. Энэ «санаа хүүхдүүд 14 нарт ч сүрхий хамаарна. Өөрийн гэсэн бодолгүйгээр бусдыг дагалдаж, дарвин гүйлдэх, учир начрыг тун- гаагаагүй байж ерөөлийн үг яриаг уухайлан түрэх. гөд хөдөлмөр болох хичээл сурлагадаа цалгардах НЬ улс орны өөрчлөн байгуу- лалтад саад тотгор боло- хоос биш нэмэр хандав болохгүй. Ялангуяа, яг ЭНЭ насанд дагаж, дуурнах нь улс тер, нргэний хувьд төлөвшихөд муу нөлөөтэйг анхаарвал зохино. Бас хү- ний үзэл бодол төлөвшин бүрэлдэхэд (миний ажиг- ласнаар) дэвэргэн бөдөл, сэтгэлийн хөөрлийг түр ч атугай памжаан дарж, юу- ны өмнө «өөртэйгээ ярьж үзэх» нь чухал ач тустай. Энэ нь аав эөж, анд нө- хөдтэйгээ ярилцахыг үгүй6- гэсэн хэрэг огт биш ээ! Ярил цахын дээдээр ярилцах, тэгэхдээ л өөртэйгээ байн- га ярьж байгаарай гэсэн санаа юм шүү ДЭӨ. Би та нартаа өөр нэгэн чухал зүйлийг зориуд хэл- мээр байна. Энэ бол мон- голын олон үндэстэн, яст- дөрвөд, бурнад, казах, урианхай, чантуу. халх, үззмчин гээд олон үндэстэн, ястны үр хүүхэд сурч хүмүүжиж байгаа. Нэг эх оронд, нэг жил, магадгүй нэг амаржих га- зар төрж, нэг цэцэрлэг, нэг сургуульд нэг л өдөр бүртгүүлж орсон хевгүүд, охид, Их, бага үндэстэн, их, бага ястан гэж бие бие- дээ дзэрэлхэх явдал нзгэЭ- хэн ч байх ёсгүй. Ахмад үеийнхэн бид тэгш хүмүүжЖ- сэн, та. нарыгаа ч ингэж өсч хүмүүжээсэй хэмээн бодож явдаг билээ. Гэтэл зарим хүмүүс (мэдэвжээр томчуул) эвгүй яриа дэг- дээж, хэн нэгнийхээ үндэс, ар нэрлэн хӨчлох, зарим ястныг дорд, зари- мыг дээр тавих явдал гар- даг боллоо. Магадгүй 198- най гэрт ч сонсдож байж болзошгүй. Орой үдэш ар сонссон үүдээд маргааш: нь антй танхимдаа эвгүй уур амьС- гал дэлгэрүүлж ч магадгүй. Энэ мэтэве С3- рэмжлэгтүш! гэсэн санаа- таар ах чинь сургамжлан захиж байна. Бидний өсөх үе--та цар хичизэн ухаан- тай, дотроо бодолтой, ДӨ- роо суурьтай байна, улс орон хэмээх гайхакшигт өргөө гэр маань төдий чй- нээ өнгө зүстэй, эе эв хүч чадалтай болж, өөрч- лөн байгуулалтын ИХ үйл- єийт түргэттэж чадча. Та нар бол манай сай- хан монгол эх Орны хам- гийн залуу иргэд. Ид соёо» лоц цэцэглэж байгаа нэгэн үеийнхэн. Бүхэл бүтэн үе болж, улс орны хувь заяат хариуцна гэдэг ердөө л торгууд, чиний лїсє/: БИЕ АРИ7У -« Энэ жилийн шалгалч тад ямар өөрчлөлт орсон бэ? Ямар онцлогтой вэ? Нийслэлийн 10 жилийн 63 дугаар сургуулийн сурагч, эгч дүү Т. ЭНХ- ТУУЛ (8-ын «В»), Т. ГҮНТУУЛ (5-ын гГЭ), Т. НОМИНТУУЛ (3-ын «Б» анги) Та нарын асуултанд АР- дын боловсролын яамны ерөнхий боловсролын єуВ- гууль-цэцэрлэгийн | ХЭЛТ- сийн дарга М. Чимэддорж хариулж байна. Хүүхдүүд ээ! Энз хя- чэзлийн жилийн эцСНЙН шалгалтыг явуулахдаа сур" туулийн. хамт олны эрх үүргийг нэмэгдүүлэх, 6У- рагчдад ба эззм- Тухайлбал амаар, бич | гэөр, дадлага ажил хийл. гэх, бүтээлч маргааны хэл» бэрүүдийг дангаар 5 хослон ашиглаж болох юм. 20 зиийлтд/ їУ /е) ТИ | 20 р/ац ТооЁбай(ёгг 7 40 УҮВННЛ 222 басгал хийх 2» 7 салэхвэр ябох хвтолоэгЭХ о д Ү2 Эр р “боёобет /о8:283 4) 227 “ өгүцлэгдэхуцний өмнө орно. Хариу өгбөл: етбВёт /таш!уётва| 77-р сар далдгаэч он , / 5 73254252 79) “ветдар, Үг сар" ( ! ( туган орж Х -. ан тоглох, | 4000 то/їет-вКаял 78 раа таш зкег Б01, С285 БУ Өаасианыг -. - 54 277) н аёах 1 2 60 40 Бигиав (Ег 7770:2:::27423 (даеийн тамирын) Бороо овсодд ядна 77) ЗаМм 203 үлвэет -3. и? Тан 4атК гэдэг үйл угийг энгийн цагт хэрэг. Їп ашйшта її долоо! Л5 шиийгг, 44 деёв аатК Д:0 : 8бел табан цагт харанхцй 207 дог. Фасканс 2 долоон цагт харанхуй болд2 Зун есөн цагт харанхуй долдог.... В”28:292-5 19 аатК ас 6ёүет, - єо | үгэсдах. 16 насныханд ны асуудал. Саяхнаас 14:54 1 Ё дамжлал болсон 6) | зориулж юм бичээч гэж Миний бодлоор бод 18 дэстэн. ястны асуудлыг харэнын хүрээн ирэх Бэх 1 ул -ЭсинД нас хүрсэн хөвгүүд, ОХИД 5 дит зүйл. Ялангуяа ЭДҮ хнологнос зайлс с 1.1 ссэнтэй холбоото Р хү Й ЮМ- гэдэг маань алдаа, Оноо сүрхий ноцтой хөндөн ЯРЬ- цаггта нарт, та нарын дүү дит мэдлэг, чадвар, АД - хсмүххэЖмуйр “аньс ХҮҮХ- хоёрын уулзвар дэр ца. Ло, Намын бүгд нарт бодох юм мөн ЧИХ лыг үнэлж цэгнэх боломж :24 (ьс--Тел єч гаа эгзэгтэй цасан дээрээ хурал, ардыт их хурлын байна, байх ч болно. Улс бүрдэнэ. Бит- нас» ДУУ увдд үе юм. Алдаа нь Ч чуулган дээр ч Ярьсан. орны хувь заяа нэг Л МЭ- яэибаг Ч бүрэнэй тэр ас . оролцсон ЯВАЗ Үс ОУсцоо нь ч НЭГ Эдүгээ энэ яриа ЗВЛ ГЭРС дэхэд нуруун Дээр чинь. Иймэрхүү арга Ї зэр байгэх б г2:2233 8... алхмын зайтай гэмзэр нас өмс эрэ Банн зисын хүрээд н байх бий. энэн цаашид оны гүйх” тэй но» хэм с н вЬ Ч -3 бодсон ч байж. болзошгүй шүү дээ. Сураг Чэсгжс насныхан маань Сонсож р ХангиНЭХ”, ЗЫНГ бяр явцын хүнлэг, ардчилсан, 52 (гэ! Тэгээд ч энэ насныхан Хачин нэртэй х А 4 байгаа гэдэгт ИТГЭНЭ- | тэнхээтэй болохын тулд уян хатан, чөлөөтэй, (бүч сопиноосоо их Л зүйл хүс- орсон хүүхдүүд байдаг гэ- Яагаад ийм ярна.ДЭГ- өнөөдрөөс, биеэ бэлтгэгтүн! тээлч, хүртээмжтэй, Б (лэг бололтой юм нэ. Жо дэх болсон тухайд сУлч “авс жнсал даасан чанарыг өргөтгөх Арван зургаан настан- Улс орноо эгзэгтэй х нэлээд хол эрэх ул үн- син астнуу- эхлэл |тазиг, ЕЗ гууддаа к--онн сургам- нөхцөлд ороод байхад, түүс дэстэй болохоор тар бүх- ДВь хучаад гон эваЖ л гэж хэлж болно. ыТ 24 | хоалмаар юм бишгүй байх нээс гарах арга. замаа за. нийг өгүүлээд Яах ай, 2. ТЭЙ Зурлилсэа Бий боловч л сэ, эр тог- вал. гэн сонгож рин ин ЭйЁЛаанан тож ши нь нд Р ед БАЧЭГ ЧИХ эрж хайж бай- лэх үг байна. З3-с867 АДМИД Агахэсндрегэ Бэст: зайлшгүй чухал санагдана. хад ард олны амгалан тай- Танай ангид л гэхэд . хийг хүсье! /ац ОР /Тг р/е! 2олоф тоглох : Мо, ҮЄ5 Бтелом- : 2) 209 22йн 1142 дгта/ шемниб тоглох... " цвуй ,одоо сайхан 2 дайгааг цзьЕ- снхуй долдог. хар 5) - ф. атал СЯиР252 2512 Б лааг 201-5-727””7 САНГААС ДЭЛХИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЫН шилдэг АНГЛИ ХЭЛНИЙ ХИЧЭЭЛ Үс " «сү суур" Ч | тэ ! ХӨ!»-үс ин їл юэч ҮТТУС ч СЭР / Аж ї« ) ЯОУУХ 4) | 1 411178 ( вь5. , Ї ын Ї- УОАГ- 1 7 СЛЬ-у Ї ! Үргэлжлэл. Түр нь Т829:Х5н- Аав ч араас нь хийлээ. хаа тавих болж байна аа! Чи яалгах гээд байгаа юм бэ? Гадаа гаргаад нар сал- хи, цас бороонд ил задгай хаяж, энэ сайхан эдийг улаан зэвний хоол болгох гэж үү? Энэ чинь үнэтэй | цайтай эд: -- Алив бушуухан гар- га! Гаргахгүй бол Хэнсомд хэлж байгаад. хэмхлүүлж, галд хийнэ шүү! гэж хэ- лээд ээж гарч арын шат өвгөн . эргэж ирээд мөлчийтөл хХаруулд- сан оёдлын самбаруудыг Нь хоёр гараараа илж, савлагч шахуургаа удаан ширтлээ. Тэрбээр дуугүй зогсож зогсож, ГЭНЭт ТОН- гойсноо өнөөх . машинаа өргөдөг юм байна. "Хэнсом бид хоёр ч булангаас нь дэмжлээ. Ингээд гурвуулаа зочны өрөөнөөс урьд хаал- таны шатан дээр гарга- лаа, Аав ч өргөж явсан булангаа тавилаа, бид хоёр ч тавив. -- За, за ингээд байж байг, наранд тандаж, бо- роонд норохгүй ингээд байж байг! гэж аав хэлээд таган дээрх хүрднээс нь барьж, - Алив, Хэнсом гэрт байгаа сонин цаасыг хуу хамаад ир, одоо эхэлье гэв. Хэнсом бид хоёр өрөө ИНДЕКС--14140 й/25Н) | ” Жо гя ЭДР О2 ухас- -- “Марта! Хүүе, Мар- та! Тэгээд энийг чинь өөр авчрай. . -- Сайн бий дээ, хө! Ийм му чин сэтгүүл чинь шигээ л жин дардаг Алив нааш нь аваад гэж аав хэлэв, ыг 7) СОВЫГ ОРЫГ Га ЖОоЛЛЭр рс эн» байна. Дөнгөж “эхэлж эр хүн гаа гэхэд овоо шүү, Н хуу- сонин мөдхөн энэ хотын толгой янзаараа яваад байвал ЮМ. баян болохгүй хайчихав аль! гэж аав хэлж байна. Бид гурав шахмал цаа- Намайг дахиад нэг баа- саа харж сэтгэл өег удаан Үдээсэнд ” бж но хүрдийг шиг долоог дарлаа, Хэнсом хоёр үдээ гаргая гэж. бай. руулах на. Энэ үед ээж гарч ирээд хан еэтгүүл авчрахад ма- суулаа. Тэгтэл аав, най өвгөн дараагийн үдээ- сэнд оруулья гэлээ. Бид » Хэд. шахуургын эргүүлж... шинэ цаасыг боож байлаа. Цагийн дараа гэхэд ма- най шатны хажуугийн бу- ланд гурван үдээс -- Мартааш өглөө эрт шүү, өнөөдрийнх биш. арван бидний шахсан цаасыг ха- рав. Эхний өдөр гэхэд их юм амжуулжээ гэж ээжийг шах- баярлах байх гэсэн шиг мал “цаас -тэвхийсэн бай- аав түүн рүү эргэж харав. төж, гарт баригдсан бүх цаасыг хамав. Гадаах муу тпүнзэнд орсон чинь баахан хуучин сонин овоол гоостой байна. Миний гар- гаж шидсэнийг аав ШУУД л. шахагч машиндаа хийж байна.-Хэнсом ЭНД | ТЭН- дээс ороолт боодлын цаас хамж, тэвэр дүүрэн цаас- тай ирлээ, Манай өвгөн Хэнсомын авчирсан цаа- гүй хэд манай боо удах зааж, ээх шар, СМ халаа шүү 0, Мар: ангидаа авсан уншлага, судруудыг -тэ- ирлээ. Бас даавуу хавтсыг нь хуулж Цаасан дунд элдэв ны худалдаж мөргөлийн вэрч лаа..Одоо авдраа уудлаа ч алгын -чинээ цаас олох- Хаанаас олоов чи! гэж хэ- гэж. Хэнсомыг хэлэ- ЛЭЭД ээж, үдээстэй өвгөн сургуулийн авлаа. гүйцсэн айл -- Моррис, энэ их цаас цаас өөрөө РУУ очиж барьж үзэв. Гэртээ байгаа хамаг цаа- та минь! Одоо үзье ч гэ- сэн манайд алгын чинээ- хэн цаас ч байхгүй болсон. Ер нь тэгээд манайх чинь хог цаасандаа дарагдаж байж шүү МУУ: дээ. Хулганы хөвө л гэ- сыг ч бас шууд л машин- сайн даавуу шаавуу хийж сэн үг. Энэ шахуургыг ав- Доа хийж байлаа, болохгүй, нэрд муу гэж сан нь сайн болж. “Өрөө манай өвгөн хэлсэн юм. тасалгаа маань одоо л нэг Нүд ирмэхийн зуурзуун пүү цаастай болно доо ингэсэн байхад ч ашиг гэ. Цаасанд 1 ороосон бөөн захидал авч- үдээ а раад туузыг нь тас татая, Эргүүлж тойруулж байснаа захидлуудыг 1 р ганд чулуудав. Ингэж бай- б2тгүүл гарч ирлээ. тал үд боллоо. Аав ганц- т : Н хан цаг амсхийе гэж бай- ГЭЖ хэлээд ээж дахиад нэ! на, дэг аяндаа урсаад ирнэ вий, Харин мөнгөө яахыг бодох хэрэгтэй болно. Өнөөх ганзгын худалдаа- чинг ирэх долоо хоногт ирэхээр нь бас дахиад-гу- рав .дөрвөн ийм машин авах юм шүү. Ганц маши- наар хол явна гэж үү? Ба- рахгүй их. мөнгөтэй боло- “хоороо банкинд хагасыг нь хийж болох нь дээ. Ээ дээ энэ хар толгой юу?! Ингээд мөнгө олчих арга байхад эргүүтэж их цаг алдсан байгаа. юм. Алга урвуулахаас ч амархан байжээ, хөөрхий! Цаасаа л аль болох их шахаад байвалцаад ажил нь аян- даа бүтээд байна л даа гэж хэлээд хэсэг Дуугүй болсноо Хэнсомыг үүдрүү түлхэж, -- Хэнсом, бушуул цаас зөөлөө. хийх УРЫН, Тэгтэл аав, а, за аваад ир! Машинд юмгүй болчихлоо гэв. а Өвгөн маань дахиад л өөд нь татах эзэнтэй явлаа. Туузаар шиг боллоо! гэв. Үдээс хойш Ганц хэллээ. : : ЧЬ БЭ Зууван ир ан нэгэнгүй задал, Миний юу Хэнсом бид хоёрыг Прайс ЮҮг авч вэ, би хатагтайнх руу, явууллаа. Ажил бүтэж, бид хоёр тэн- Ч дээсээ хоёр дахиж Ядарсан ч гэж- л өрөөний орж, үүд хаалгатай бүг- лээ! гэв, дийг татаж, ухаж онгичиж Л. Сүхбаатарын пэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. дол абаа гаригт, /Мтгтар гаригт 2.4. хэлэх англиар бол /топаад, от 7шеваац г.м хэлдэг. | | гудээнагсдэс буу Тр/ау “до2ба/! Дабаа гаригт бїх хөл. 7 7иех004:10/04 баяейда!! шусах Фугуйтай тэшиуурээр Ёг/дау 1 70 59//тттд . 7 68272) 299:122) ОР 23552 хэдицд? гэж, 7770 би 0/0 м7-73 57 1282 77) Х2392 89-42 48 (8813 Фил хэээ2(диёи та 07 З5иштйду «ёр/ау вт... . 5.Анли хэлэнд яруй6-гй асуух 1 2и2аа юм./ариг 36. д аС4у/т 298)17:29) би хэзээ хөл дөмдөг /Мягтмар гаригт би сагсандвмдөг тоглодог. /7 722577 100 то!Їгт-5Ка/т. 7хагба гаригт би наадахаар яддаг. СРГ 22” » 76 7У9?ЖЭ өг . ҮРЭЭР” ЭР... 277, уди ю/2у 7 дан Чи | “ун ббмдө2 ДЭР сдөр9 асуулт /табь: Зө Бехло, 2 /тэшиүдрээр наад 29074792 2 7вигзаау 1 40 то ёхётс/585, //урэд гаригт ди (диеийн тамйрин)дасгалаа хийдэг. уг ди. Монголоор цээжлэх дууны хаар яддаг бэ?... | 1. тамирын) ЭЭР дэг 37... 220 002 : “иас таглоййг 89? Тэгээд шатан дээр жаа- өрөөгөөр орж, нүдэнд өр- явсаар бүр сүүлд нь зоч- хан амсхийж суухдаа бу- нь шахуур. ажилдаа орлоо, Дахиад л өрөө та- байна. уу? Таньтай хани- салгаагаа хэд,Хэдэн удаа лан сууснаасаа хойш Хад- онгичлоо, хананд наасан талсан хувцасны хамаг л цааснаас өөр цаасны төр- үлгэрийг баллаж орхижээ лийн юм юу ч олсонгүй. гэж зэж хэллээ. ханын. цаас шүү дээ, Утаа тоо- сайн шарлаж сонд дарагдаж, урагдаж цаасаар яах нь вэ? салбарласан энэ мууг байл- 8ав хэлэв, гаад яах вэ, авья гэж аав Бид ч хуу- хуу дөхөв. Ээж эргэж хараад, яь? өнөөдөртөө Хэнсом өрөө өрөөгөөр болох нь тэр! Их ч юм хий- ГОРРУн юм Ээж нэг үдээстэй цаасыг нэг юм суга татав. Нэг Моррис! Энэ-юу вэ? сэтгүүл сугалав. - Моррис Страун та юу хийж байгаагаа мэдэж -- Үгүй, чи тэр муу- хуучирсан гэж Хэнсом үүд рүү сэмхэн -- Хэнсом,энийг нэгд хармаар байна. Дуулж байна уу? Алив бушуул! гэлээ. Марта минь больж үз... гэж аав хэлэв. - -- Ээж ээ, энэ муусайн хуучин сонин сэтгүүлийг зарж болохгүй гэж үү? гэж би асуув, цаас Үргэлжлэл бий. 20 деё сатк/їг дес ё0 тат /ёїг тёт/ дидитп //2:23/ намар илт2ет/ иила| вдбөл 5рт/тд /507/т | хабар -84ттет /885Ата| Зун /тотаацу 7иевда И/Рапе5аа 27:71557/ на17 Ли !/ Зи ҮЭ 2 :5, Босоогоор 1. Эрэг доогуур Эрээн могой 3. 4. Ф оо одоо Эвийг аваад Хэвийг авдаг Чамайг өргөөд “тавьчихна Эвэр эрээхэн Элэг ногоохон Хөл жороохон ож » Босоогоор - . Зодын цагаан гүү”- Зоддог цагаан унагатай » Намайг хэн ч танина Би нэг ч хүнийг танихгүй . Нүхэн-дотор нүцгэн-хүү Өсөхдөө -өвчүүгүй, өтлөхдөө нуруугүй » Жаран жараахайн ам нэг Жашил харганы үе нэг Манай хонь мал малаас тарган Махыг нь идэхэд юм, "7 юмнаасгамттай » Хөндлөнгөөр 1, Арын ууланд алим. жимс дүүрчээ Ах дүү арвуул очоод аваачиж .үл чадлаач Амандаа зуугаад ирлээ » Төмөр авдар модон цоожтой Их гэрт бага гэр » Идсэн ч цодгор, ндээгүй ч цодгор . Тэр газрын тахиа энэ газар ирж -ус ууна Тэнгэрээс утас уяатай Утаснаас ухна Дуужлээстэй Зохиосон Д. ГҮРРАГЧАА ав:К/ харанхуй долох дороо орох- 0 “тллпа / га, ЁТОРГОЛЫН (2 (Архангай, Жаргалант) -427 СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ ». РО» ОРО» Бүхний ПеОПЕТАРЫ нАР нэгдэгүүн! (ДУСУХБААТАРЫН, | НЭРЭмжиулмпь ын СОНИН | ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ : 1990 оны 5 дугаар сарын 3-нд «Залгамжлагч» чуул- СиГшаллглэд хсЛЛҮэВЭ-«----Т Лили ган Улаанбаатар хотноо чуулна. Чуулганд эх орны өнцөг булан бүрээс анхан шатны пионерийн Сайгууллагыг төлөөлж 750 төлөөлөгч оролцоно. Эдгээрийн 529. нь твонирүд Эн. Хэнийг төлөөлөгчөөр сонгох вэ? Энэ асуултад бид гол анхаарлаа хандуулах ёстой. Өөрсдийнхөө хүсэл бодол, итгэл найдварыг биелүүлэх хүнээ сонгох нь хамгийн чухал юм.Яагаад гэвэл та нарыг төлөөлж чуулганд орол- пох төлөөлөгчид инонерийн байгууллагын ирээдүйн 3 хувь заяаг шийдэх болио. 4 БИ ЗААВАЛ ҮГ ХЭЛНЭ Мэдгэж пионерийн бай- гууллагыг өөрчлөн ши нэчлэх тухай ярина, Сур- гууль хамт олныхоо хэлэх захих үгийг сайн сонсож “авиа, Бүлгэм, бүлэг дээрээ зохиол: байгаа ажлаасаа чуулганы төлөөлөгч | найз нартаа ярьж өгнө тэж Дундговь аймгийн төвийн 10 жилийн ЇЇ сургуулийн УТ ангийн сурагч ,Чуулга- ны төлөөлөгч Д, Алтанчи- мэт ярьсан юм. -- Алтанчимэг ээ! Чуул- ганы төлөөлөгчөөр сон- гогдсонд баяр хүргэе! Сон- гогдох хэцүү байв уу? МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ В.И.Лениний: мэндэлсний. 120 осилийн: ойд Ульяновск хотын 1 дунд сургуульд Вла- димир Ульянов сурч байжээ. Энэ бол түү- ний сууж байсан ши- рээ. Жил бүр нэгдү- гээр ангид элсэн ор- сон сурагчид сургуу- лийн амьдралын анх- ны мөчөө энэ ангид өнгөрөөдөг байна. Москва хотын Моск- ворецкийн районы 54 дүгээр сургуулийн пио- нерүүд В. И. Лениний музейн хүндэт ха- “руулд зогсож байгаа нь АПН-ийн фото В. И. Лениний бага насны амьдралын ту- хай «Лениний гэр бүл» гэсэн материалыг 1! нүүрнээс уншаарай. ОХИНЫ НЭР “ЦЭНДСҮРЭН Цуглааны төгсгөлд багш сурагчид 6-гийн «Бэ» ан- гийн сурагч, бүлгийн ах- лагч О, Цэндсүрэнд баяр хүргэв. Увс аймгийн Хяргас су: мын дунд сургууль дээр 3 үе шаттай явагдсан Мон- голын пионерийн . «Зал- гамжлагч» чуулганы Т9- лөөлөгч сонгох ажилд энэ охин өрсөлдөгч нараа ял- жээ, ! -- Пионерийн ажил нэг хэв загварт орсон гэж ярь- даг, Бүлгэм бүр өөр өө- рийн Онцлогоор ажлаа 30- хиож байх нь илүү үр дүн- тэй болно гэж боддог. Энэ тухай чуулган дээр ярина, Чуулганы шийдвэрийг бие- мн йн лүүлэхэд, | төлөөлө “9805 бүхнийг хийнэ гэж и Цэндсүрэн өгүүлж бай- "“Виш Б. МӨНХӨӨ АРДЧИЛЛААР СОНГОГДОВ Бид» чуулганы төлөөлөгч сонгох цуглаанаа Жинхэнэ ард- чиллын үндсэн дээр явуу. лав. “Өөрсдийнхөө хүсэл бодлыг илэрхийлж чадах хүнээ сонгох ажилд сураг- Чид Маш идэвхтэй оролц- сон юм, Олонхийн саналыг 6-гийн «А» ангийн сурагч Р, Соёл-Өрдэнэ авч тө. лоөөлөгчөөр сонгогдов, «Залгамжлагч» Цуглааны Дараа МПБ- ыг хэрхэн шинэчлэх талаар сапал бодлоо солилцон төлөөлөгчдөө захна даал- гавар өглөө, Ппонерийн удирдагч н, сэлэнгэ | (Говь-Алтай, Төвийн 10: Энэцэгэрээнээирн «байна. мам Үнэ 10 мөнгө : Ү ШИЛДЭГ ПИОНЕРҮҮДИЙН: НЭРИЙГ ДЭВШҮҮЛЭВ Нийслэлийн сургуулиу, дад «Залгамжлагч» чуул- таны төлөөлөгч сонгох ажил эрчимтэй явагдаж эхэллээ. Хаана ч очсон урьдын, хаасаа үнэхээр өөр илт да- вуу, шинэлэг хэлбэрээр сонгууль явагдаж байв: Ажилчны районы 41 дү- гээр сургуулийн сурагчид анги. бүлгүүдээс шалгор- сан 5. пионерийг: өрсол- дүүлсний: эцэст 4-ийн «А» ангийн сурагч Д. Хатан- баатарыг сонгосон байхад. Сүхбаатарын районы 35 дугаар сургуулийн инонер, сурагчид чуулганы төлөө- лөгч бидний үгийг ний нуу, гүй чөлөөтэй ярьж, 2СУУ- далд хянуур нямбай орол- ЦОХ, зөв шийдвэр гаргаж чаддаг тийм хүн байх ёс- той гэж үзжээ. Ингээд 5- ын «Г» ангийн сурагч Б Цэнд-Мягмарыг осочгосон пионер, сурагчдын хүсэлтээр иийтэлж байна, Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН ДҮРЭМ лийн бүгд хурлыг жилд ЛЕНИНИЙ ГЭР БҮЛ Хорьдугаар сууны Фод хүмүүсийн нэг, Орос оронд гарсан социалист хувьсгал, Ч - ЁУЭ шоүрэн Ерөнхий Ассамблей 1089 оны 141 дүгээр сарын 20/4д батал- БАЙ ГУУЛЛАГ ЇН ШИНЭЧИЛСЭ илүү шударга, илүү хүн, сан Хүүхдийн эрхийн Тунхаглалыг В, ИН, Леити й | ) Н лэг шинэ нийгэм байгуу. 2алч гҮХД! ад ыг. стил Мэрэмжит МПС-ын лах гэсэн ордяддоготой Бэр Төв ордны Д эх «Найрамдлын өргөө» нлубын гишүүд болоп бусад нь холбогдсон В, И, Лепип 22 2 өнөөдөр ч өлоп нийтийн вихаарлыг татсаар байна, Одоогоос 120 жилийн Хүний үндсэн эрх, хувь хүний хих хүнс тэжээл, орон бай, НөгөӨчдомӨгҮй ДАХ зэх өмшийй, аны лөрөэдү: нэр Быс Мал на итгэж байгаа- ициж болон наадан оРЧДН, ТӨСӨЛ Тадолганс шатын Ильь Н УВЖ таа Нэгдсэн Үндэстний улс түмэн үйлчилгээгээр хангагдах эрхтэй. у: н : Л Л сүүл ТАВДУГААР ЗАРЧИМ Данөла хирцнн хїнэнээис сүүлээ өв | бин Десүиннрин харжсах Мэн Би Зөн. ий бүл Хунд, үнэн, Й МУлаинь хир гүй т дэвшил, өргөн эрх чолоотэй бай- й! й! л тишүүд, ХҮҮХДийн хэвлэлийн ажилтнууд, Ч ё. далд амьдралын нөхцөлийг САЙЖ- Бие бялдар, оюун ухааны хий- ЖаЛСҮНЭС бү уэхааны “байгууллагад рч жид НА Ш зуслагчид» шиоперийн бүлгийнхэн, өрэрийн Гар най Буар ЭГЭЭ зөрүүлж, » руулахад тус Дөхөм үзүүлэхэд гээд нийгмийн хувьд гажигтай ь социологчил, УБДС-ийн түүх ивоверийн удирдагчийн 4 гу димир гэж нэр өгчээ, : т хүү ангийн өв, аас пмошер сурагч, равны нэгээс дээшгүй Тэд хүүхдээ 0 ӨГ | шийдвэр төгс байгаа: анхаарч, ХЭД, оорийн онцлог байдлын улм ЗД, Сүхбаатарын нэрэмжит монголын хойчийг вал- утаууд р Сурагчдын АУИД ЯВУУЛ: ху, Эрх- ҮҮ эслсэй р Д, улмаас Ї Дд Б САН судалгаанаас үзэхэд Д. Сүхбаата, хувийг шинэчлэх эрх хэ Р Р, - тосүж220 тусгай дэглэм, боловсрол, халамж тамжаагч болачуудын задбаанжы талаар Ни эн сайлгах, цихэн байгуулла" ТЭЙ С “Энхлрэнөөаөррсагл . . алс борног, «илэн , бүтэн, 9 оролцуул 2 Ө | өө, хүйс хэ, Лшинид шүтлэг Гэ хррмнийгэ гайг 022: үрээ рүснч налсан ДА 10120002 222) З игөрүхүлээхнс анчин ГЭ зДуггсэдулыл лаа, Охидоо оВЖ ХАтгаХАХ, Ф4 | улс төрийн болоод бусад үзэл бо- : багш, сурган хүмүүжүүлэгчид, эцэг эх, хөдөлмөрч: | гөвөн шав, салдарлгалай3 ЭГ-2рглүсэчг хөвгүүдээ дархан, мужаа- 3 дөл, үндэсний буюу тас ЗУРГАДУГААР ЗАРЧИМ дөөс 3000 гаруй санад ирээд байда, Ирсэн саналууд Сурагчдаар Г827-23307 85 тэсВыР аслаы. задлах Бонн эн Нэр ажил, Эр ориы жижиг » рал, хөрөнгө чинээ, язгуур угсаа ажиллага. свар хийхэд сургадаг болон бусад аливаа байдлыг үл Хүүхдийг хувь хүний нь ху баата| 5 3 айон)- байв. Тоголдор хуур сайн Б: харгалзан хүний эрхийн трчэныг бүрэн богоод иуан эсЧЭ 2 эй. йл Мэн ЭЖЭнН Ё-. ХОЁР 4 МПБ-ын эмгүй. туслалцаа аглнн Пионерийн аж. халЦирлэн Чуй тоглодог Мария Александ- ЖОО| тунхаглалд заасан эрх, эрх чо- жуулахад энэрэл хайр, халамж нерийн байгууллага бол БҮЛГИЙН ҮҮРЭГ Шарнаийнэ хэлэлхүүлаг лагын хяналтын | алба ровиа хүүхдээ хөгжим сон- Е| дөөг эдлэх ёстой гэж туйхаглас- анхаарал тавих шаардлагатай. Хүү- хүүхэд, насанд хүрэгч- бүтэц, зохион. явуулах, дээд идггээ нь МПБ-ын дүрмийн хэ- соход, авьдастай магийг ныг анхаарч, хэд бололцоотой л бол өөрийн эцэг дийн хамтын үйл ажил- ? 252 МЙБ-ын зорилгыг Лагуудад санал тавих, РЭГЖИЛТ, алпарат болон Ен. шаЗад ДЕЦ жидрнж Тл Хүүхэд бие балАрын болон эхийн асрамж, хамгааллын дор лагаанд тулгуурласан, жүүдэхэд | Пионе- ЯАГУУДАА ойЛАЛ СУСЫЭ санхүүгийн үйл ажилла. ургана. Харин угийн хо- з байж ямар ч тохиолдолд хайр ха- хүүхдийн олон нийтий! байгуулалт БҮҮДИЙН 4дэвх санаа. бөбЬ г гаанд хяналт . тавьж, дөлгөөнтэй сэргэлэн Во- ? оюун санааны дутагдлаас болж тө- р тиан , чилгы ям ” илэрхийлэх 7 0, У. ма (| рохийн өмнө болон төрсний дараа дамж, сэтгэл санааны болон мате- ардчилсан байгууллага ди. ЖҮҮД ГЭЛ 2957 2-21шонерийн. эрх “ВЛАВЧУУЛТЫЫЛ тайлаг Булөйн эчнээ” хэгжиаар Ё риаллаг хангамжинд өсч торних мөн. ирдлаа, : » мана, хыг өөртөө хэ- хамгаалалтыг й: 22 5 ЕЛ Г- зүйн зохих орол- ёстой: бага насны хүүхдийг онц- МПБ- 3 у р Бүдгийн ажлыг гам ДҮҮ ГОЧЭҮТТ: монголын рэггүй, «хөвгүүдийн хийх А.Слран-4--эсүг ол чин тий КОД тохиолдолд Л тэхээс | төрсөн рилго ЖирВГВЭРЫ, эв Д, Сүхбаатарын нэ- Нийгэрүүдэл їшишан БоЛЧаас : ПИОНЕРИЙН хииж бинэ хээггүэдэг: бай- шаардлагыг анхаарч, с : » хүмүү Ч "и эхээс нь матах . “Нийгэм, орон, ард: түмнээ хайр- рэмжит МПБ инь аймаг, байхад -40 1:4:02 -- МПБ-ын зорилго, БАЙГУУЛЛАГА БРнр кэс-21) 12-47 Крупсиаяд захидал бичиж, ЕЭ Ийнхүү тусгай хамгаалалт Флөн нийт эрх барих байгуул- лах үзэл төлөвшүүлж, ХОТ (Район)ын шионе- -- Хайт олны хөгж. ҮЗЭЛ баримтаалд харш. Д, ялангуяа д ажиллаж, өр дээрээ ирж гэргий бо- шаардлага: 2 Г 2 айгууллагу: лах ажиллагааг ” н На. СТ! хо, й - Ё хачринан шэк22чүлнн онуудын ВГыэ 122239 БкЭ авьяас чадвараа нээн, минээ ес Лагчлааын лийн зорилго, чиглэлээ “Т24 нг 8-4 аа! ХҮНС лүлгАрү 5-3 зэвээр байгал зөн хура. хувьсгалт хөдөлгөөнийтүү. лохыг гуйсан байна. Тэрч 2: Хаглалд заасан болон Хүний эр | ХЭламж тавих үүрэгтэй. Олон хүү: өРиГ халиИй ард Пнонерийн байгууллага Со ӨХЖ УХҮс М“ БҮЛГЭМИЙН барих довд байгууллага вец, Чайховслий нар Вав- ахынхаа намтрыг анх бич . тосгоны эрх 551 сирин АЯС 3403 рс БоЛХ ЛЖ 41172-4 НГАРнн 1 сшонндг шоу | хинь Нлигийн хїчин Толрслүслүсс хүү: с С асуу- у. н бу 4 шино. м нь бүлгүүдээс бүр- | -- Пиөнерийг (ард- Чоурл зорион Дмитрий, Мария иар ч |тэр бүл бо х дал эрхэлдэг төрөлжсөн болон гэмж олгож байх нь зүйтэй. дэнэ. чилал, хактын й -- МПБ-ын үзэл ба- уулган 2--3 жил чид байлаа. р бү сон цагт нь 4 З Ч Ь удирдла- Т Ё ” н 4 ах эгч нарынхаа олоон Крупскаягийн байхыг олон улсын байгууллагуудын ДҮ- миПБ БӨСЭ түүү2 БҮЛЭГ гад сургава. Двлиуы дүрмийг) хүчхэтамд Зуулна. «Зал Ульяновынхан хүний | Дор өсч, бодол нь тө. байноарын -О2-өТэвээррэн т рэмд хүлээн зөвшөө! ДОЛДУГААР ЗАРЧИМ рийн тангараг, БНМАУ 11111: є биш з рээнд орон иутгийн онц: агч» чуулган нь С рт 4 Дд Ё- ын төрийн далбааны он” иь бүлэг мөн ЦцэгЖ ү Босоанр ЗАЛГАМЖ дог, нөхцөл байдалд то- | 9) МПБын үйл мар чанарыг хамгаас нлүү энэх хэдийгээр шашин шүтдэг-1 ф 5 Хүн төрөлхтөц хамгийн | сайн ЖинЬ,. боловсрол олж авах эрх- готэй бүч, соёмбот төм- рүүд Ун аар тЭгэн Бус БӨ Эл Є? хирсон бие даасан үйл зайд агаанд | дүгнэлт ЭТРҮүүЭЕд Дэнмэрр: зон Кохан Жор Бар 2 ог гүй ч сүнд өчихсөс Е Б Я ё 9 ол, « на а: уул хийж 4 ч нь 6 2 ажил- АЁТ-ээл ЭГЧЭлсүЭ-ХЭ БҮгЦ 23252300) Мүэг3-0:-54 ГС212Ц эгж хаг сс 4 5 довсролтой болсон байх ёстой. дэгтэй байна. фэь дэр сон харын, “иВрений солоксролын дийн “4043 эрхийн “ЗУЛ ХҮүс тодорхойлно. ХУУ ан МЭРГЭ болио. нууц, эсгэн явуулж хэрэгтэй боллоо. Гэтэл тэр т ю үүхдийг бага насны жаргал- үүхдийн ерөнхий Соёлын Хөг- 5 ь гууль болон хүүхдийн ТОДОрхойлж, үлгүү» ) -ын дүрмийг 4 ашигт: Үү ажил- байв. рээр хэд хэдэн нь тосгоноос 18 | хай ахуй нөхцөлд байлгах, тэдний |. жилд туслах, түүний ачаар адил НЭГ. Пионер тууль. хүүхдийн оршин Овшин суугаа газар, АЧ. ажлын | уялдаа хянаж батална. лагаа явуулахын тулд: 1) | удаа ба ут лүрхэла увсснийлай БЭ » хувийн болон нийгмийн сайн сайх- тэгш боломжийн үндсэн дээр өө- суугаа газар, |албан албан байгууллагын дэр- ХОЛбоог зохицуулан. 8) МПБ-ын гүйцэтгэх үнэнч шударга, 2) хөдөд- Жээ 1903 онд ОАСДН. байсан мэг ажилчил тав- о ны тусын тулд энд заасан эрх, рийн авьяас билэг, хувийн бодол Панвсрт сайн тхуннн байгууллагын дэргэд гэд 100-4с Дээш пио- ДЭМЖЛЭГ туслалдаа дээд байгууллагуудыг мөрт дуртай, 83) ын По их хурал дээр тэр тын зэс зоосоор гэрлэлтийн Ё 3 А эрх чөлөөг эдлүүлэх зорилгоор санаа түүнчлэн ёс суртахууны ба элсэнэ. ажиллаж болио, нертэй тариолдолд пио- ҮЗҮҮЛНЭ. сонгоно, тууштай, 4) ухаантай, ахынхаа хамг хийж өгч тусалжээ. Ф Е | Ерөнхий Ассамблей, Хүүхдийн эр- нийгмийн ухамсраа хөгжүүлж, ний- он ин Ь Бүлэг нь пионерүү- НЄРИЙН бүлгэм байгуул- | -- Нийгэм, хүмүүст | єзалгахжлагч» чуул- мэдлэгтэй байх хэрэгтэй» . болон юм. Энэ нь 1898 ол байлаа. 5 хийн энэхүү Тунхаглалыг тунхаг- гэмд хэрэгтэй гишүүн болоход нь цоверүүданы «ЭХ дийн саналд тулгуурлан "8. Бүлгэн нь | пноне- тустай, пионерүүдийн ган иь төлөөлөгч пионе- тэж тэр бичсэн байдаг. 1918-1920 ом) үед Ө | зан зарлаж, эцэг, эхчүүд, эрэгтэй, тус дөхөм үзүүлэхэд чиглэсэн б0- орон, ард түмнийхээ тө- дотроо салаа, | клуб, ахлас удирдагчтай 8Хүй амьдралыг Ссайж. рүүдийн бата хурал Оросын ардчилсан үзэлт д пар:нзаны тэмцэл Депинца дэргэд гэргийнх 8 У эмэгтэй хувь хүн болон сайн ДУ- ловсрол олгох ёстой. лөө | хэзээд бэлхэн!» хамтлаг, хэсэг, нөхөрдөл СОН (| ( Руудахад чигаэсэн Үйл цнонсрийн ажилтны бага | ЯХ хүн Николай Черныше- . ЯВуулж байгаад түүнийг нь ажид нэг их ажигаы 1 81 рын байгууллагууд, орон нутгийн Цаг ан ИЙН зэрэг бичил хамт олонг . Бүлгэмайн дээд эр- БэлнэЭдЧЭ үчНАав хурал гэсэн 2 танхимаас вский Орост үнэнч шудар. . чӨлөөдсний дараа Крымын | 8Ж мэдэгддэггүй Сайв Ё т эрх барих байгууллага, үндэсний Хүүхдийн эрх ашгийг дээд зэР- МОНЕ н байгуулж ажиллуулж хийг. ан барина. 3 шЭмчнед ЙгууЛЖ бүрдэнэ. Хоёр танхим та, төлөв даруу хүн хувьс.. Зөвлөлт Бүгд Найрамдах Гэвч түүний 45 засгийн газруудыг Дор | Аурдсан гээр хангах нь түүний боловсрол, ТАНГАРАГ болно. Чуулганы хугацааг бүл: л АИМАГ. хӨт нь бие биедээ зөвлөх талч болохгүй байж чадах. | Улсын засгийн газрын бү! | ҮҮҮЛ бол Ильичид нэн хүнд | 3 зарчмын дагуу хууль зүйн болон сургалтын төлөө хариуцлага Хү- Ярэ. 7. ХОЛЫР Бүлгийн эрхийг .ба- гамийн зөвлөл буюу бүх ” эрхтэй байна. рэлдэхүүнд оржээ. Хожим | 08ЙХ | бойсан. Крувскал бусад арга хэмжээ авах замаар ад... дээж буй хүмүүсийн год бардаг 47272727 л Өд0гл0й рих байгууллага нь цуг- бүдгүүдий. . гурашы | /РАЙОН)ЫН Тїйанеганц Бантан нь Москвад эрүүдийг хам- | “МСЕРЗ» | соны ны газар, М 33 гээр эрхийг хүлээн зөвшөөрч, мөр- жаатзх зарчим байх ёстой. орон, ард түмнээ хайр- даан мөн, Цуглааны ху. хоёрын сайалаар Шийд- ПИОНЕРИЙН бага хурал нь МЇПБ-ын таалахыг сохсон юрон шнутгийн байгуулла. со дөж байхыг уриалж байна. Үүнд: хариуцлага нь юуны өмнө эцэг лан хүндэтгэж, чин Эр- ташиаг бүлэг ворөө цэ. БАЙГУУ. ГА Төв Зовлөл, Хяналтын аах аулсал хийж байв. Түү- туудын хооронд холбоо В эхэд МоГдОнО. шийдна. Цуглаацаас: Чуулганд | сонгогдох ЛЛА! тов албаны | гишүүд, ний охин Ольга одоо Моск- барьж, нууц түлхүүр, хаяг, НЭГДҮГЭЭР ЗАРЧИМ мэлзлээ нэр төртэй бие- су, тий д будгийн зөвлөл, бүлгийн бүрэл- Аймаг, хот, (район)- пионерийн. хэвлэлийн хувь заяа сонгож авчээ. ээ Дү-иЛЛЫА ЭР. “цлэч төлөөдөгчдийн загийн их сургуульд баг хийдэг. Г 2-3 Өө Е Энэх Тунхаглалд заа. бүх Хүүхдэд, боловсрол олоход НЬ 2197-аа тангараглаж ахлагчийг сОмтоно. ОЁ ын пионерийн” байгуул- 81 Тодхий Бэгна зхүү Ту лал, сан М т айна. 3 ё 4 дэхүүн!! үлэг, пионе- нэгдсэц Завдолийн эрх- Э зургаан хүүхдээс ажил ё 5 эрхийг хүүхэд эдлэх ёстой. Хүүх- хус Энн Орхайж “овгоо наа- ПИОНЕРИЙН ЧИН ёоэл1Э1217 Ёу) рүүдийн тог харгалзан БЭгнтр дээ барих "ДЭЭД дэгчийн, пиойерүүдийн тав нь хувьсгалч болсон на. шамын бараг бүх вх хуралд ЭР » дийн яс үндэс, арьсны өнгө, хүйс, мин Олон нийтийн эрх барих ЭРМЭЛЗЭЛ бий ажиллагааны бүдгэмийн зөвлөд тог- шиЧ лага нь чуулган бага хурал нь Төв Зөв- билээ. 27 Отсон оны ЮМарил н о1тХ 34 | хэл, шашин шүтлэг, улс тврийц бо- Бчэс2о ГЗар ЙГ хэрэгс цлогт тохируулац: бү, к 73 . Чуулган 2 жил ту. лөдийн орлогч тишүү- залноамихны ХАШПЫН | геөд мөн олон улсын эжэг- доод бусад үзэл бодол, үндэсний байгууллага дээрх орхийг ар -- Ард түмнийхээ ГИЙН Зөвлөлийн гишүү: Т, "Ж тамд чуулна. “Чуулган дийн нэрийг тус тус Ульдновынхны дотроос хайртай охин байлаа. Ма? зойчүүдийн | хөдөлгөөнд 4 | буюу нийгмийн гарал, | хөрөнгө жүүлэхэд хүчин чармайлт гаргах өв уламжлалаас дээд. АЧЇШ Тоог тогтооно. “Чуулгааас | бүлгэ. нь аймаг, хотын пиойе- «Залгамжлагч» чуул- хамгийн түрүүнд Лениний | Рия арван наймтайгаасаа | оролцож байлаа. 1 2 чинээ. язгуур утсаа зэрэг хүүх ёстой. лэн суралцана. Цуглаан нь бүлгийн мий зөвлөл, бүлгэмийн рийн байгууллагын үйл ганд дэвшүүлнэ. МЇЇБ- ах Александр хаант зас Мамын идэвхтэй х -) дийн буюу түүний гэр бүлд х8- НАЙМДУГААР ЗАРЧИМ -- Үнэвч | шударга ЗОРИЛтыг тодорхойлох, ерөнхийлөчийг сон» ажиллагаанд . ДҮГНЭЛТ ын Тов Зөвдөлийн (Ги- гийн их сургуулийн оюутан, | ОРОЛЦОЖ, ах нартаа тусад Надсжда Констангинев- 2 маатай аливаа явгааг үд хөргал- Хүүхэд ямар ч нохцолд эн тэр- хүнлэг чанарыг эзэм- 8Жлаа төлөвлөх, зохион гонО. ИЙ! өгч, цаашдын зорилтыг гишүүдийн авьяаслаг шинжээгхимнч даг байв. “Цагдаа шарг на бас намын жэрт зүтгэл. Ге) т Зан эдгээр эрхийг хүүхдэд эдлүү” гүүнд хамгаалалт, тусламж авах шинэ. байгуулах, дүгнэх Зэ" БҮЛГЭМ Н ЭРХ тодорхойлно. 8. р оюутны хувьсгалт | байнга мөрдөгдөж, баривч. т 8 з дэхээр хүлээн зөвшөөрөх ёстой. хүмүүсийн нэгэн байх шу -- Санаачдагч, зо. РЭГ Хамт олны “-- Пнфшерийн удир- Чуулган нь төлөөлөгч өлгоонд оролцож байв Лагдаж байсан учир түүчд ЕСДҮГЭЭР ЗАРЧИМ хион: байгуулагч байна. СУУДЛЫГ ХЭЛЭЛЦЭН. дах дээд байгууллагад пионерүүдийн бага Тэр үеийн оросын олон | Орост боловсрол эзэмших -3 ХОЁРДУГААР ЗАРЧИМ Хүүхэд бүх рийн | хайх. -- Хамтач, нөхөрсөг, Шийдвар гаргана. Өөрийн. Золөологчднйн грал. аймаг, хот (РЦМй!: ЮМ адад | болохж олдоогүй юм. МА. Хууль орон базах Д.оаэөэхг- рамжгүй харьцаа, хатуу ширүүн тусч ажилсаг байна. БҮЛГИЙН ЭРХ нэр лэх, сонгох ын пионерийн ажи Александр ганц цэгээр алж. Рид Парист Сорбонцын нх 12 даж Хаюуя єанай байдал, мэхваргайс,, ХЭМ -- Энх тайван, (8в .-- Пионерт элсүү: (--- үдийн “эрх бага хурал гэсэн 3 хороох: : дэж | Сургуульд өрж суралцаад хамах, яадар 7”! , таалагдах ёстой. Хүүхэд ямар Ч нэгдлийг эрхэмлэнэ. лэх, чөлөөлөх, хасах ашгийн ёуудлаар төр, болцо гэж "Ч халний |багшийн хэлбэрээр худалдагдах ёсгүй. ПИОНЕРИЙН ЭРХ | -- Өөрийн үйл ажил- улс төрийй нам, ходол- хаао Мэргэжилтэй болжээ. 1917 онд эгч Аншдагийн хамт ёс суртахуун, Өюун болон нийгмийн хувьд эрүүл «а3- к ям, 3 ад захын хэмжээний 1. Байгууллага, хамт Л4гааны хөт! , Онц- ГӨӨН ,. аж ны амь халдахаар , х.үүдэлээей тусан эрх чөлөө. шмин ийн Хүүхдийг ажилд олон, зУрил тээ тухай ЛОГ, ханын | хэвлэлтэй ахуйн йгууллагатай бэлтгэлцэж учир юИПравда» сонины газарт | Ч8г үл мэдэх явдалтай тэж- завдэ « яиинэг, Ил өө» авч болохгүй, түүний эрүүл мэнд, ямар ч асуудлыг иноце- б8йХ. Ицонер: бусад нөхдийн хамт 10887 Ажилдаж эхэлсэн бөгөөд | ШЭХЭД НХЭЭХЭН хүч хөдөл- | цөлийг бүрдүүлж өгөх “клой, Эв боловсролд хортойгоор нөдөөлөх, рийн чуулган, цуглаанд , /- Булгийн бүтэц, хурлаас онд цаазаар авахуулсан юм. түүнээс хойш тэнд олон | МӨР зарж, Уүавасралын | Зорилгоөр зууль зогхоомж гаргах- . не бялдар, оюун ухаан, Ёс Сур хэлэлцүүлэх, хэвлэлд байршлаа тодорх (район ын шил эвэндайна юм. зстудалд зариулсах Өүнээ: төл нь Хүүхдийн ашиг 60 тахууны хөгжилд харшлах ажил нийтлүүлэх -. Ционерүүдийг уд: Наделда Койстантипов. | Хүүдээ, мон Леєннкий дурт- мин т Ё 3 даалгах буюу хийлгэж болохгүй 2. Бүлэг: сайн ду» УРамшуулах, зэмлэх на Круцская гаауудыг хэвлүүлсэн бай- »-- Бүлгийн удирдаг- Ильничийн гэргий на. Владимир Ильи- чийг таалал төгссөнөөс ширхлыг дээд зэргээр хангаж бай. Бал сохнБӨ. хувьсгалчийн амаргүй хувь нь валаг насан турш хуваалц лаар погдах, гарах, дөр бүлэгт шилжих чад сонгох, ажлыг 3. Ционерийн удир. ДҮГИЭХ АРАВДУГААР ЗАРЧИМ хойш ТН таван жилийн ТУРАЯДУГААР ЗАРЧИМ Хүүхэд зөрөмгүүтээ мэр ёвах, дах байгууллагад сон- -- Пионерийн у, сан туслагч, санаа нэгтэн Хараа 1939 өмд нөс нөгч- гох, сонгогдох, өөрийн ХАВХ байгууллагад нь байлаа. Тэр 1869 онд бөн юм. төлөөлөгчийг Нэр Дэ др Петербургт ардчилсан үзэл- яаь нэг улсын хөєрьяат болох эр. ёстой өөгшүүлж бодох нэрийг дэвшүүлэх, тат. тэй ядуу язгууртны гэр бүлд хээр Хамгагд8х яжиллагавиаас ДӨРӨВДҮГЭЭР ЗАРЧИМ хүүхдийг ангид байлгах ёстой, Хүү: ах шүүлэх Жүүхэд хийгэМ | хангамжийн хэд хэрэн ш ойлгох, бүрэг ЖА 4. Санал шүүмжлэл, - 136:384:1: төржээ, 1894 оны рогсод, ойр дөтиын |хүс тусаанж эдлэх (ёєхой, | Хүүхэд лээцт! улс түмний Н-42 6-1: бүх ашигтай “Дон : хугаар сард анх Ленинтай йхан ЭСРЭГ ГЧОЭЛ3 ГБриилний ГЭлгыэ 223ү:3:ХС-3 Эо-2-8с7: ! д : , зай ло болсоц тул ,--4 заламж дон хүчин к 65101117 1-3 б, «Хүүхдийн эрхийн , ялагал тала ШИМ, бїл. Ё засч эд түшиг тү: нР АВРАМОРА явц Өхэд нь Ч, Хүүхдэд Ммь бусдын тусын ту члэх тунхаглад»н-ын | дагуу вэрлүүлэх аархаж, бодол нийл- Орчуулсан Ц, ШАРАВ. ч Бдийхан тусгай хамг , үййг гэсэн өндөр ухамсраар хүмүүжих орк ашгай хамгаалуу: юэч 5.4 манал бүлээй (АЙН) чилгээг үзүүлэх ёєтөй, Жүүхэд 99 1 лаж, байс 6 ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН зохиолоос ЭРсСкин КолдУэль (АЧУ) бХВСО00 ААД 2 дэ 501700 наа, галзуу солио тусав уу гэлтэй муухай орилов. » Төгсгөл. “. Хүрүүч нь “Ө30-д ЗӨВЛӨЛТНИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛООС Сергей Михэлков “Энх тайван Элуврд Успенснай Бүх юм зүгээр Ээж ажлаасаа ирнэ Эхлээд гуглаа тайлна Ингээд өрөөнд өрнө Эргэн тойрноо харна --Манайхыг дайсан довтлоо юу? --Үгүй ээ -- Мангар армаана. ирээ юу? --Үгүй ээ » --Магадгүй өөр байшин уу? --Манайх аа -- Магадгүй өөр давхар уу? --Манайх аа Найз Серёжа маань л Найман настай Женя Төрсөн өдрөө тэмдэглэжээ. " Найзууд нь түүнд их буу Төмөр танк бэлэглэжээ ЛБ зиВног МалЬ ЯУн 4 Гол төмөр нь улалзсан Н Ба ны ирсэн юм : 262 эвдийн сал Бих Гох, дайз нь Гялалзсан дтай «каахач тоглосон -т Дуугаа тат! Эцгийн- босч дхогад, эрэл Цэрэг ахын автомат шиг -СЗа байг юм хээ /рронцгийг өмөөрөх нь 2 шаал . Цэцэн буу ч бэлэглэжээ а Чин маань үү, ын! Өмөөрөх юм наа- Зочид нь тэнд найрлана 2 нураагүй шив? дахад чинь өчүүхэн"ч алга! -- Захидлууд минь бай-ф Зоргоороо 2Кеня наадна 7 ГҮЙ 99 гэж Бэж ойж бууж гарлаа, Н9! гээд-ээж хормогчныхоо ф Байлдаж тоглодог --Заан ирж бүжиглээгүй ? 23 х шадар нүдээ арчса. НЗАДГАЙГаа Жо шив? унаа гч 8 85:-5ан-7 ЗАХаа. Бяц цохин чулуудна Ээжийн нь дотор онгойлоо 5 Анх дурлаж хайрлаж - Яах нь”энэ вэ, 2Кеня “Ингэхэд дэмий л уншлага, мөргөлийн “уд сэтгүүлүүдтэй ХО- он шалан дээр унав. Эж бөхийж нэг ном 5, гэж үглэв. -4 Ээ тэнгэр мнны Өр- -- За за шөөж Хайрла! гэж уулга алдс наа даар яадаг юм, гү(дээ! Гарын үсэг 3у- руулж мөнгийг нь хураал- гаад| худалдаж авсач юм. Надад Бан улс амьтан намайг чин захидал л ээ бүрэн бүтэн хад- галяфчадна гэж итгэж най- даадВөгсөн юм. Тэгэхэд та нарын байж байгаа царай бархиран уйл энэ! тэж тачигнаж гарлаа. шаАБа суух газраа мий Л хой Тэрбээр өмнөх ОвВооЛ- алхав. гоостой сонин сэтгүүлүү- дийг ийш тийш нь шидэлж, дахиад нэг үдээстэй цаа- санд. хүрэв. : ХЭнсомыг заддах-гэтэл үүнд өгсөнгүй, өөрөө тас тас татав. хидал хамж -- Марта хиад захидал - Энэ юу вэ, Моррис оо! гээд нэг захидал авчулуудыг ч яах түрүүчийнхээсээ илүү ДУУ яь чангараад явчихлаа. -- Муусайн цаасны өө- дөс Л байна, ийм юм ЗөнН- дөөн бий. Би наадуулыг чинь пүнзнээс олсон юм. захидлуудаа Манай өвгөн совин сэт- судар гүүл, ӨШшигчин гиш дээр ийш 1 Тэртээ тэргүй л хулгана, оготоны хоол болио шүү ДЭЭ тэж аав хэлэв. Эзжийн царай мипчийн улайгаад сандал дээр лаг- хийн суув. Хоёр хором га дээр хэртэй дуугарсангүй. Сүүлд, нь Хэнсомыг ДУУЛ- лаа. 5» ї -- Ээ --өХансом! гэж хэлээд уруулаа хаалан, хормогчны- эд шал дэм хоо хормойгоор нүдээ ар- чин байж, Ээж чинь уг --|Энэ Чажслиү яг одоо-задлаатах! гэв шарлаж хууч лаас болж и юм ,шүү дээ! бөөн цаасан дэв. лөрс хоногт ганзагы гүүр харайн гарч нэг боод- лын утсыг тасдахад 0аа- хан ээжийн хөлд Заглеййн, Зэн. тнва хүү рэн Захидал хамж -аваад 9: ХЭ- СЭ -1210622 ег Ивдейс--14140, !144ү4л гч сан бол, мөн Орчуулсан: явсан хүмүүсээс минь ир- сэн хайрын захидлууд! Чи- ний “бичсэн захидлууд Ч бас бүгдээрээ бий, рис- 00! Чи.Даанч яав даа! энэ муу хуучин захидлуу. гэдгийг нь тэнгэр 1 мэдэж байгаа. Тийм хэрэг: тэй юм бол би одоо шинээр бичээд өгье, алив хэлээтэ: хээч! гэж тшэлэв. - хидал хэрэггүй! Надад хуу- тэж ээж орилов. Ээжийг ингэж Ээж бөхийснөө дээрээс хормой дүүрэн 34- аав хэлэв. Ээж бослоо. Чи өөрийнхөө захид биччихдэг байж, өрөөл бус- дынхыг яах вэ? Тэдэнд чи уг нь гар хүрэх хэрэггүй байсан юм гэж ээж хэлээд хаалга тас саван гарч одов. Нэг хэсэг дуугаа хурааж чимээгүй байснаа шахуур- очиж гөлийтөл харуулдсан оёдлын самба- рыг хдОёр алгаараа илж, хүү хүү минь| Энэ цаас гэдэг байна даа| Одоо яая гэхэв! сайн эс тоосонд дарагдаж, хилэн бадруулах хэрэггүй ныг ирэхэд цаастай бай- унах байсан юм даа! Ц. СҮХБААТАР минь?! сандарчээ би! Яагаад наадахаа эвдчихнэ вэ?... --Зэвсэг хурааж байна аа! гэж їїеня хүү баяртай өгүүлнэ Мор- Марта минь В. Приходько Би төм бөлоөд Борис Укачкин Н Би там болосд Б , Биеэ “ угаамаар санагдвал ороо Өөри їнхөо том онгоцонд ї Үсрээд л орж явчихна й Нартай бороо Хоёр шоргыг нь Намяран зээ Бод чэн Найртай солонго Зэгсэн угаана Нумран татна Өнгө өнгөөр Өдөр гэрэлтэнэ Өр зүрх минь Өөрөө дуулна хуучин хүртэл ОДОО ШИНЭ 8348. л хэрэгтэй! орилж ахад аав байх олж ядан дэ- ш урагшаа шалан авлаа. Ая дууг минь Авч түрээрэй би чамд дДа- Хоёулаа хамтдаа бичнэ ээ гэж Хоршин дуулья, Өөрийгөө зэгээд Алчуураар ороон, Өргөөд орон дээр Ажрахгүй тавина. ав сэргээгээд хормойлоод номуудыг тэлэн шатан ийш алхлав, минь “дээ, ий. үрэгдэж нь тэр муу- ирсалн захид: нгэтлээ уур Ирэх долоо ий! худалдаач- Ч их мөнгө эг «Й» бүкбаахарын тэрэмжат Улсын -кэвлэлийв комОннатад хэвлав. 10000 Н. Нямбуев “РЭРЭЛ ЗУРАГ --Алив хүүхдүүд зэ, наашаа цавчилгүй харцгаа Нэгэн шувуухай энэ : нүхээр Нисэн гарна гэж зурагчин . хэлэв. Хүүхдүүд зэсвэртэй хүлээсэн авч Хүссэн шувуу нь гарсангүй. Хугацаат жил, дайн : өнгөрчээ» Анивчиж Хуурдаг зурагчин ах Ч үрэгджээ. Хананаас харин хүүхдүү харсаар --Хаана байна аа, шувуухай? Нэргүй булшны дэргэд Энд. юутай намуухан. 3 Шувуу ч дуугаа дуулахүї9 Эгшиглэгч гургалдай 4 жиргэж, ой Ч хөгжин сэргэхгүй Эрээн цэцгүүд анхилж, шоргоолжны бут ханхална...д «Энд хэн нь нойрссон юм бол доо?» Аясхан салхин сэвэлзэх аядаг Аймхайхан байдалтай уруулыг минь илбэн Чш--шш... гэнэ. Ь Орчуулсан Д. ДАВА Сурагч ӨЛЗИЙХҮҮ зурав » (Баянхонгор, Баян-Овоо сум!8 жил, У анги) затжиас Улиласллн таны түмэн амгаланг айлтгая гїлу ( й й : М на: Он: гь сэн тухай найдни сайхан сургаал Ч д мэдэх билзэ й згай бу ( Й мммөр 3, «Эвт шаазгай буга барина» гэсэн зүйр | аниэнарэйл байгууллагынхаа хувь саяаг шийдэх гэж хуран ыэєл-ү х-үнаанжаны нанз нартаа ардынхаа энэ мэргэн (үгийг ц кил үйлсээ амжилттай биелүүлэхий и ык- : У, "лүүлэхийн өлзийтэй мэндээ эрийг дэвшүүлэн доорхи захиасыг толилуулж байна. “рванссочр ажил хэрэгчээр оролцоорой. 8. .. суудал бүхэнд нягт нямбай хандаж, пионерүүдийн | хэ - рилгод бүрэн нийцсэн зөв мэргэн шийдвэр гаргаарай ! | этгэлийн хөдөлгөөнд бүү автаарай. ! - "Төлөөлөгч нөхдийнхөө хэлэх үгий й ? өөрийн санал, бодлыг тозч чөдөрхой хУБрТанй Сайгаирайл Хэлсэн үг үнэн, үйлс нь арнун байх болтугай! ! «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИН | «БИД» ХҮҮХДИЙН РЕДАКЦ | Билгийн тооллын ХУП жариы цагаан морин жилийн хаврын адог сарын есөн, Бархасбадь Х9ЛСЭН ҮГ НЬ. ҮЛЭН, ҮЙЛС НЬ. АРИУН БАЙХ БОЛТУГАЙ 47 ДАХЬ ЖИЛД: 1632-33 (2286--2287) 1990 оны тавдугагр сарын 3. ЛХАГВА. Үнэ 20 мөнгө Манай лавлаж 4 Монголын инонерийн ЭЭЛ жит бус «Залгамжлагч» чуул- ганд нийт 750 төлөөлөгч оролцож байна. - »4 Тэдгээрийл 529 нь пионер сурагчид байла. 4 Чуулганы төлөөлөгчдийНдотор МАХН-ын гишүүн МХЗЭ-ийн гишүүн 131 пионерийн гишүүн 529 | байна. Мөн СДН-ын гишүүн пнонерийн ажилтан 1, ШДХ-ны Тїн- 21 пионерийн нэг ажилтан чуулганд төлөөлөгчөөр оролцож айна. 4 Төлөөлөгчдийн 85,7 хувьнь анх удаагаа чуулганд орол- цож байгаа юм. 4- Чуулганд оролцож байгаатөлөөлөгчдийн хамгийн залуу нЬ Багануурын районы бага суүгуулийн 2-ын «А» ангийн су рагч Д. Өлзийбаатар, хамгийНахмад төлөөлөгч МУИС-ийн тэнх мийн эрхлэгч доцент Б. Бор(63 нас) байна. 4 Чуулганд төр, нам, ЭвСЭЛхолбоод, олон нийтийн байгуул- лага, яам газруудын төлөөлөгчид урилгаар оролцож байна. 48, гарнг. Пиоиер сурагчид бидэнд бие биеэндээ шаардлага та- вих, сөрийнхөө дутагдлыг хүлээх, үйзич шударга байх явдал нх дутагддаг, Мэдээж хүй бүр ийм Ду- тагдалтай, ийм алдаа гар- тасан гэж тэр болгон 20 ритлои хяаж | “алддаггүй “шүү дээ. Бид бүлгэм дээ- «Ил тодын салдар» ажиллуулж эхэлсэн ЮМ. Эл самбарт тухайн сурагч таргасан ёлдаа дутагдлаа оний нуугүй бичиж ямар хугацаанд засахаа тэмдэг- дэдэг. Бүлгэмийн зүгээс тэр сурагчид туслах, зов- ГҮ Б.223амсых га -асалы лолгөө өгөх гээд олон. хэл- бэрээр ажил зохноно. Ингэснээр | пионерийн гишүүн бүлгэмийн зөвлө- лийн хоорондын харьцаа сайжирч бие биеэндээ-итгэ- дэг.болж байна. Пионерийн гишүүнгї итгэлийг олж алиа гэдэг хамгийн чухал асуудал, ДАРХАН ХОТЫН ПИОНЕРИЙН ГУ БҮЛГЭМ Манай сургууль дээр «Пионер» кафе ажилла- даг болсон, Охид олон төр- лийн хоол хийж сурч бай- на. Хэний хоол амттай вэ, хэн хамгийн сайхан ширээ засдаг вэ гээд төрөл бү. рийн уралдаан зохиож Ч үзлээ. Тун удалгүй бүлгэм маань овоо хэдэн төгрөг- 2. ЭЛПЕД 2,2 3 халллжа ал лашүлхах х Ал СЭ абьсАжЖ1лнх тэй болов. Юунд яаж зар- цуулах вэ гэж хэлэлцээд ончин буюу ар гэрийн га- чигдалтай сурагчиддаа тус- лахаар шийдсэн юм. Үсээ засуулах, халуун усанд ороход нь мөнгө өгдөг, За- рим хүүхдэд гутал, хувцас ч авч өглөө. «Пнонер» кафе маань сайн ажиллаж чадвал бид олон ч буянтай "үйлс бүтээх эрмэлзэлтэй байна. Сурагч О. БҮРЭНЖАРГАЛ (Архангай, Цэцэрлэг хот. 8 жилийн Ї сур- гууль) Хөвгүүдэд итгэж болно. Нээрээн шүү. Тэдэнд ямар нэгэн ажил хариудуулаад үзээрэй, Хийнэ л гэж 30- ригловол тэд бүгдийг чад- на. Саяхан бид хөвгүүдийн дунд олон хэлбэрийн ажил зохиолоо, Хөвгүүд яагаад зоригтой, чадалтай байдаг юм бэ? Хөвгүүд охидоос юугаараа илүү юм бэ?Хөв- гүүд юу хийж чаддаг вэ? Энэ олон асуултад хөвгүүд маань хариулах болсон юм, Хөвгүүд уралдаан тэм- цээн гохнож, хийсэн бү- тээлээрээ үзэсгэлэн гар- галаа, Ямчр сайхан болсон їгээч Эяэз ажлаас хойш бид хөвгүүдэд итгэдэг, тэ- дэнд найддаг боллоо, ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН ТӨВИЙН 8 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН ПИОНЕ- РИЙН БҮЛГЭМ мэдээлэх хэсэг ттҮүгХүүтллтэлүүлэтэжээвсээцв элүтллиэггтүєжшжэүгтглптгүүтлєплүэжэээГэлЛЖВЦ Е 3 54 2 2205 ХШЛЛЛНБҮЙЛЧГ хишххжуллштулүжилтэижэижлЄНХЭСНЫНГЖЫ «Сурагч» гэсэн хаягтай дэлгүүр сумын төвд нээгд- сэнээс хойш хэдэн сар өн- гөрлөө. 7, 8 дугаар ан- тийн сурагчдаас бүрдсэн дарга, нябо, мэргэ: худалдагч гэсэн орон тоо- той энэ дэлгүүр сурагчдын чөлөөт цагнїг зөв болов- сон өнгөрөөх тэдэнд хөдөл- мөрийн хүмүүжил олгоход нх тус болдог. «Сурагч» дэлгүүртээ пнонеоүүд бид өөрсдөэ бараа нийлүүлдэг. АРХАНГАЙ АЙМГИЙН ХАЙРХАН СУМЫН СУР- ГУуУЛИЙН ПИОНЕРИНН БҮЛГЭМ ТОРИГАОЁОА..| «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» 7 МПБ-ЫН ТАЛААР... Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ төсөл ХЭЛЭЛЦЭЖ БАЙНА АСУУЛТ -ХАРИУЛТ.. “АСУУЛТ .. ХАРИУЛТ-, ““АСУУЛТ -ХАРИУЛТ.. АСУУЛТ -- ХАРИУЛТ. ӨӨРСДИЙН НЬ БАЙГУУЛЛАГА Н. УРТНАСАН (БНМАУ-ын АБЯ-ны сайд): 1. ПНОНЕРИЙН БАЙ- ГУУЛЛАГЫН ТАЛААР ТА ЯМАР. БОДОЛТОН, БАЙДАГ ВЭ? | 2. ПИОНЕРИЙН БАН- 1, МПБ манай өсвөр үеийнхнийг эх орон ард түмнээ хайрлан хүндэтгэж хүнлэг знэрэнгүй, үнэнч шударга сэтгэлтэй иргэн болгон хүмүүжүүлэхэд ИХ зүйл хийж байна гэж бод: дог, Харин пионерийн бай- гууллага нь сайн бүхнийг тэтгэн хөгжүүлэхийн төлөө мэрийн ажиллаж хүүхдийн сэтгэлгээ, үйл ажиллагааг нэг хэв загварт оруулах хааж боосон арга барилаа- саа түргэн шуурхай салах хэрэгтэй, 2. Сайн дурын үндсэн дээр нэгдсэн хүүхдийн байгууллага байж бололгүй яахав. ГУУЛЛАГА. ГЭЖ БАЙХ ЁСТОЙ ЮУ? БАЙВАЛ ЯМАР, БАЙХ вбсСтТОЙ ГЭЖ БОДДОГ ВЭ? 8. ПИОНЕРИЙН БАЙ- рэмжит МПБ бол хүүхдүүдийн олоп нийтийн бие даасан ардчилсан бай- манай гууллага байх нь зүйд нийцэх болов уу. /Ингэс- нгөр ямар ч хүүхэд өөрийн бодол санаагаа бусадтай хуваалцах, хамтран эрх ашиг, эрэлт сонирхлоо 3, Д. Сүхбаатарын нэ. илэрхийлж хамгаалуулах, ГУУЛЛАГАТАЙ ТАНАНХ ЯАЖ АЖИЛЛАХ ВЭ? 4. АЛИВАА НАМ, ХОЛ БООНЫ ХАРААТ БИШ БОЛЖ БАЙГАА ӨНӨӨ- хүнлэг энэрэнгүй, шударга ариун үзэл, үйлсийг бэх- жүүлэхэд оролцох болом- жоор улам бүр хангагдах болно. ГИЙН . НӨХЦӨЛД ПИО- ИЕРИЙН БАЙГУУЛЛА- ГАД ХЭН ТУСЛАХ ЁС- ТОЙ ГЭЖ БОДДОГ ВЭ? БАЙХ ЁСТОЙ санхүүжүүлэхэд хэн ч дур- гүйцэхгүй байх гэж бодож байна. Ардын Боловсролын Яамны хувьд гэвэл сур- гуулиуд дээр пионерийн 4. Пионерийн байгуул- байгууллагыг бие даан лагад нийгэм бүхэлдээ идэвхтэй үр “бүтээлтэй туслах ёстой. Юуны тү- ажиллах Сололдоо нөхцӨ- рүүнд манай төрөөс ивээл лэөр хангаж, хамтран хайраа хүртээх учиртай. Энэ байгууллагыг төрөөс ажиллах чиглэл баримтлах болно. " ТАНБОЛД (МХЗЭ-ийн гүйцэтгэх явшсалилатасжлэгэслиттлєтэшилтстгиловхтшэигэпивэешилтлилташгиижлэишлтшиштүллэштнаМалэшлЖштЫыннлгизтжа хорооны тэргүүлэгч): 1, МПБ нь манай орны ирээдүй болсон мянга мянН- ган өсвөр насны багачуу- дыг эгнээндээ нэгтгэж авь- яаслаг. эрдэм боловсрол- той. эх орон ард түмэндээ хайртай иргэн болгон тө- левшүүлэхэд уг Эй хувь нэмэр оруулж байгаа нь тодорхой юм. Ппонерийн байгууллагын хувьд Н. БН. Крупскаягийн хэлснээр «Хүүхдийн бай- гу ага бол хүүхдэд 80- вэ? гдсан байгууллага бул тэдний өөрсдийн нь бай гууллага байх ёстой» гЭ- сэн энэ санааг би дэмждэг. Учир нь хүүхдүүд ЭНЭ байтууллгтын жинхэнэ ззэд нь байж өөрсдөө сэ- дэж санаачилж, мэдлэг боловсрол, авьяас чадвараа хөгжүүлж хүмүүжиж, т9- лөвших ёстой. Харин энэ үйл ажиллагаанд нь манай 1Л залуучууд. ахмадууд, ялан- тэсэл хэлэлцэж 1 АЙНА Ниээээтэ.гэ Эмили Бид эх орны ирээдүй 1. Пионерийн байгуул- дуудлагаас яагаа нь эхлэй. шинэчилье. «Эх ориыхоо бүтээц байгуулалтанд бэл- хан» гэсэн уриатай бай- вал зүгээр санагдана. Учир нь бид чинь эх Ор- ны ирээдүй шүү лээ, 2, Хөдөө Орон нутагт пионерийн ахлах удирдагч маань хэд хэдэн байгуул: лагын мэдэлд байдаг учир ДУНД нь бид их хохирох юм. Иймд тодорхой нэг байгууллагын | тухайлбал ардшыи боловсролын яамны мэдэлд харьяалуулбал ма. най байгууллагын ажил чанаржих болов уу? 8. Санхүүгийн талаар улсаас тэтгэйж авдаг бол- тох Нь ЧУуХад санагдана. Биеэ даасал їзрийдлээр санхүүгээ тусгаарлавал бидний цуглуулдаг хэдэн яс шил юу Ч | болохгүй гуяа сурган хүмүүжүүлэгч- дийн зүгээс байнга анхаарч тэдний үүсгэл санаачил- гыг дэмжиж, зөвлөж ЧИГ- лүүлж өгч байх нь зүй- тэй гэж боддог. Ардын боловсрол, пио- нерийн байгууллагын аж- лын уялдаа холбоог улам сайжруулж үйл ажилла- гаандаа эцэг эхчүүдийг өргөнөөр татан оо“ ллуулж байвал үр дүнтэй «сс. 2. Хүүхдийн Өөрсдийнх нь байгууллага байх ёстой гэж боддог. Харин пионе- рийн байгууллага гэсэн нэртэй байх уу? Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо гэсэн нэртэй байх уу? Аль эсвэл өөрөөр нэр- лэх үү гэдгийг манай пио- нер сурагчид өөрсдөө ший- дэх ёстой гэж боддог. Цаашдаа хүүхдийн нэгдмэл байгууллага нь юуны өм- нө аливаа үзэл суртлаас 4. Хүүхдийн төлөө фон- дыг пионерийн байгуулл9- раахь саналыг гаргаж бай- ёсны төлөө гын харьяалалд өгөх са- налтай байна. ( Өмнөдэлгэр сум. 8-ын «А» анги). Бидний: санал -- «Монголын бага- чүудын холбоо» гэж бай. гууллагаа нэрлэе, -- Дунд аигийн сураг- чид төрийн далбааны өнгө бүхий бүч зүүж. бага ав- гийнхан юь ангэрийн тэм: дэг зүүвэл зүгзэр гэсэн са: налтай байча. “Холбооны гишүүд төрийн далбааны өйгө бүхий бүчээ баяр ёслолын үеэр л зүүж байя, -- Сүрвгчийн дүрэмт хувцасны оронд үндэгний- хзэ хүвцсыг өмсөж байх хэрэгтэй. -- Ахлах айгийн сураг- чид холбооны гишүүнд байх шаардлагагүй гэж байта. (9 дү гээр ангиас дээш) -- Пиоперийн бүлгэм ангид олон нийтийн бай- гууллага байх нь зүйтэй бөгөөд хүүхдийн өөрийн удирдлага дээр тулгуур- ласан байж таарна, Хүүхдийн байгууллагын зөвлөлийг сургууль ДЭЭР байгуулахаас гадна тэдний оршин суугда газар, орон сууц, гудамжны хороол- лууд, үйлдвэр аж ахуйн газар, соёл, спортын бай- гууллагыг түшиглэн хүсэл сонирхлын нь дагуу бай- туулах нь зүйтэй болов уу. Ингэснээр хүүхдийн бай- гууллагын үйл ажиллагаа нь тэднийг амьдрал, Х9- дөлмөрт бэлтгэх, чөлөөт цагийг нь үр ашигтай 30- хион байгуулах, авьяас билгийг нь хөгжүүлж, улс. нийгэмдээ хэрэгтэй бие хүн болгон төлөвшихөд ЗОХИХ хэмжээгээр үр дүнгээ өгнө гэж боддог. хэрэггүй. Нөхөрлөлүүд үйл ажиллагаагаа бие даан явуулах, ахлагчаар (дар- гаар нь) сурагч ажиллах нь зүйтэй. Пионерийн ахлах удир- дагч О. АРИУНАА (Өм- нөговь. Гурвантэс Су мын дунд сургууль) Хамт олноороо хэлэлцээд... Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын ямар талаар хэлэлцүүлж байгаа төслийг Увс аймгийн Мал- чин сумын 8 жилийн дунд сургуулийн пионер сураг- чид багш нарын хамт ол- ноор хэлэлцүүлээд Д3- агад 3. МПБ-ын үүсч хөгжих, үйл ажиллагаагаа явуула- хад МХЗЭ-ийн байгууллага үлэмж их анхаарал тавьж ирсэн нь ойлгомжтой. МПБ нь МХЗЭ-ийн шууд удирд- лагын дор ажиллаж, үнд- сэндээ эвлэл нь пионерийг өөрийн найдвартай,залгамж халаа болгон «өмчилж» ирсэн юм. Өөрчлөгдөн, шинэчлэгд- сэн МХЗЭ нь хүүхдийн байгууллагын үйл ажилл8- тааг дэмжих, залгамж үеэ бэлтгэх явдлыг үйл ажил- лагааныхаа нэг гол чиглэ- лээ тэж үзэж мөрийн х9- төлбөртөө тусгасан. Өнөөдөр МХЗЭ-ийн Гүй- цэтгэх Хороо МПБ-ыг цаа- шид үйл ажиллагаа, сан- хүүгийн хувьд бүрэн бие даан ажиллах нь зүйтэй тэж үзэж зарим нэгэн арга хэмжээ аваад байна. Пио- нерийн байгууллагын НӨ- зүйтэй. -- Пионерийн бай- гууллагын санхүүгийн Хү- чин чадлыг “бэхжүүлэх үндсэн дээр жилд нэг удаа сурагч бүрээс зохих ХЭМ- жээний хуримтлал оруу- лах (Орон нутгийн Нөөц бололцоог ашиглах, хөдөл- мөрийн аян цуваа явуу. лах замаар) -- Баримт | бичгийн тоог цөөрүүлж, цаг үетэй холбон боловсронгуй бол- тож, 2--3 жилд өөрчилж байх. . г-- Эх орон, ард түмэн, түүх соёлоо хайрлах үзэл төлөвшүүлэх. -- Эх орон, ард түмнээ хайрлаж, хүндэтгэх зорил- тоор «хүнлэг энэрэнгүй хэзээд бэл- хэн» гэсэн урнатай байна. 2- Нөхөрлөлүүдийн ажиллах журмыг тодорхой руүлж, нууцаар. їл “илж гмөөр байна. (А! А АЛ. эж (:) Ё и ӨР нэр дэвшүүлэх нь р ------ ! өэвсилиии- 3 --э дын өв уламжлал, дадал хөд маань ч ингэх ньзүй- тэй гэж үзэж байгаа. Энэ нь МПБ МХЗЭ-ээс бүрэн «тасарч» байгаа хэрэг биш, бид пионерийнхээ байгуул- лагын бие даасан байдлыг нь хүндэтгэж урьдын адил бүх л талаар дэмжиж тус» лан, хамтран ажиллана. 4. Хамгийн гол нь ма4- най эх орны ирээдүйн хувь заяаг гардан залгамжлах хойч үс тэнд төлөвшиж байгаа учраас юуны өмнө төр, улсын зүггэс хүүхдийн байгууллагад бүх талаар туслах нь зайлшгүй -Нам, эвлэл, холбоодын хувьд хүүхдийн байгууллага ирээ- дүйн үеийнхнийхээ төлөө тавих халамж ямагт ан» харлынх нь төвд байх ёс той гэж бодож байна. Дэн- дүү хэвшмэл сонсогдож байж болзошгүй, гэхдээ л хүүхдийн төлөө халамж бол эх орны ирээдүйн хувь заяаны төлөө халамж юм. заншил, хөдөлмөр, зан үйлээс сурах) -- Бүлгэм байгаа 1То- хиолдолд шугам жагсаал хийх учир удирдах пио- нёр ч юм уу СОнгуультан баймаар байна. -- Бүлгэмийн зөвлөл байх шаардлагагүй гэж үзэж байна, Учир нь сон- гогдсоН хүүхдүүд маань тэр бүр юм хийхгүй байна, -- Хэрэв нөхөрлөл бай- вал бага, дунд ангийнх гэж тус тусад нь байлгая. -- Хэрэв нөхөрлөл бай- гуулвал Тодорхой Хуга- цаанд тодорхой газар тү: шиж үр дүнг үзсэний д3- раа хэрэгжүүлмээр байна. -- Далбааны өнгөтэй пионерийн тэмдэг зүүх хЭ- рэгтэй, Пионерийн у СЭРЖМАА (Малчин 8 жилийн дунд сургууль) » х» 313 ТУХАЙ ЧУУЛГАН. ДЭЭР ЯРИНА Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ байх хэрэгтэй юу? Байвал ямар байх вэ? Пионерийн ажил муу байгаа гол шалтгаан ЮУ вэ? Пионерийн ажил гэж чухам юуг хэлээд байгаа юм бэ? Олон зсуулт. Олон ха- рпнулт. Монголын гїоне- рийн зэлжит бус «Зал- гамжлагч» чуулган хурал- дуулах тухай шийдвэр гарснаас хойш бүлгэм, бү- лэг, пионерийн гишүү- дийн дунд пионерийн бай- гууллагыг өөрчлөн шинНэч" лэх талаар яриа, маргаан, хэлэлцүүлэг өрнөсөн юм. Дархан хотын пЧоне- рийн бүлгэмүүдээс ээлжит бус «Залгамжлагч» чуул- ганд төлөөлөгчөөр сонгогд- сон пионер сурагчдын 34- рим төлөөлөгчидтэй хий- сэн ярилцлагыг нийтэлж байна. Ш. Бадамцоо (Гуравду- гаар сургууль): -- Миний бодлоор нио- нерийн гишүүн «пионер» хэмээх эрхэм нэрээ улан- даа гишгэж, энгэрийн тэмдД: гээ үл тоомсорлодог болс- ноос пионерийн байгуул- лагын ажил уналтад ор” ээ, 4 : “сон тэж болдог. Пяионе- яагаад улаан бүч, энгэрийн тэмг:-э ойшоохоо болив д02 Хэд хэдэн шалт- таан байгаа гэж боддог. ТНэгд, пионерийн гишүүнд бөөнөөр нь элсүүлдэг бол- сон. Хоёрт, хэн дуртай НЬ дэл пионерийн бүч» Н Тэмдэг худал- даад авчихна. Гуравду- Дархан хотын їноне- рийн байгууллагаас ээлжит бус «Залгамжлагч» чуул- ганд сонгогдсон зарим тө- лөөлөгчид. Зураг дээр: Б. Хуяг (ХУ сургууль), Ш. Бадамцоо (ЇЙ сургууль), Э. Хишигдаваа (УН сур- гууль), В. Энхчимэг (ХУИ сургууль), Э. Гансүх 1Х сургууль) МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан гэрэл зураг бүч. энгэрийн тэмдгийн учир холбогдлыг сайн ойл- гохгүй байгаатай холбоо- той юм. Эвлэл, намын батлахыг дэлгүүрт зардаггүй шүү дээ. Э. Хишигдаваа (Дол- дугаар сургууль): --. Би бүлгийн ахлаг- чийн сонгуультай байсан. Олон ч ажил санаачлах гэж үзлээ. Манай бүл- гийн пионерүүд өөрсдийн санаачилгаар хоёрдогч түү- хий эд цуглуулан мөнгөн санхүүтэй болсон, Мөнгө- тэй болсон цагт ямр Ч ажил зохиож болно. Б. Хуяг (15 дугаар сур- гууль): -- Миний бодлоор МПБ ямар байх нь бүлэг, бүл- тэмийн ажлаас их шалт таална гэж боддог. Гэтэл анхан шатны байгууллагын ажил төдийлөн сайн биш байна шүү дээ. Сургууль дээрээ ажилд зохиоё гэхээр багш нар ч оролцдоггүй, жижүүр ч хавьтуулдаггүй. Бид бүлгэмийнхээ тайлан сонгуулийн цуглаан дээр энэ тухай илэн далангүй ярилцсан, Томчууд хүүхХ- дүүдтэй хамтран ажиллаж чаддаг байсан бол өнөөдөр пионерийн байгууллага. уналтанд Орсон тухай ярихгүй л байсан байх. В. Энхчимэг (17 дуггар гууль): --. Пионерийн ажлыг анги танхимаас | гаргая гэж ярьж байгаа өЧөө үед манай хотод ажил зохнНо- ход хүндрэлтэй Л байх бо- лов уу? “Адаглаад пионё- рийн ордон байхгүй. «ХүүХ- дийн Хотхон» ГЭЖ танц давхар хэдэн байшин бай- таа боловч тэнд ажил зо- г-л. БЕСЭНЭРВсс ан ноинилилилийй ян хиох боломжгүй юм. Үйлдвэр, албан газар очьё тэхээр багшгүй Л бол оруулахгүй. Сурагч бидэнд итгэдэггүй л байх. Өсвөрийн сурвалжлагч Э. ЖАРГАЛСАЙХАН ХҮМҮҮС БАЯРЛАНА ДАА Түмэнцогтын Мөнхзул. Нийслэлийнц 49 дүгээр сургуулийн тавдугаар ан- гид «суралцдаг. Тэрээр «Залгамжлагч» /чуулганд төлөөлөгчөөр сонгогджээ. -- Чуулганд ямар байр сууринаас оролцоно гэж төлөвлөж байна? - Сайн мэдэхгүй л байна. АнгийнхНыхаа өм- нө гадаад үг хэлж үзээгүй болохоор ичнэ байх. ХА4- рин дуулж чадна. г- МПБ-ын нэрийг өөрч- лөх талаар их ярьж, мар- гаж байна. Энэ тухай ямар бодолтой байдаг вэ? -- Нэрийг нь өөрчлөөд яах вэ? Үйл ажиллагдан- даа өөрчлөлт хийвэл Зү- гээр. Зохиож байгаа ажил нь хүүхдүүдэд-ойр ЛДөт. сонирхол хүслийг нь таТ- даг байгаасай, г-« Пионерийн байгуул. лага юугаараа өөрчлөгдөн шинэчлэгдэх ёстой гэж боддог вэ? --. Хүүхдийн эрх ашиг, хүсэл сонирхлыг НЬ дэм- жиж, тусалдаг байвал их баярлана. Тэргүүлэгч ГН- шүүдээс сургуулиудаар явж, хүүхдүүдтэй ойр дөт ярилцдаг байгаасай. Өн- | чин өрөөсөн, амьдр3лаар дорой хүүхдэд тусалдаг байвал зүгээр. Ингэсэн цагт «Би МПБ-ын Төв Зөвлөлд ажилладаг тийм хүнтэй уулзсан. Надад тэгж хэлсэн, захисан ч гэх юм уу, эсвэл пионерийн байгууллага надад ингэж тусалсан» гэж ярихад Ч гэсэн сайхан байна. Нэр хүнд нь ч дээшилнэ гэж боддог. - Өмнө нь МПБ эв- лэлд гишүүнзэ, бэлтгэдэг байсан. Цаг өөр болсон энэ нөхцөлд яах ёстой ТэЖ боддог вэ? -- Миний бодлоор бол МПБ (нэрээ өөрчилсэн Ч гэсэн) гишүүдээ эх орноо гэх сэтгэлтэй, хүнлэг энЭ- рэнгүй хүмүүс болгож ХҮ- мүүжүүлдэг байгууллага болох ёстой. “-- ОДоо болох ээлжит бус чуулганыг ям4р бо- лоосой гэж хүсч байна? -- Үр дүнтэй олон асуу- дал хэлэлцэж гаргаасай. Нэг дарга нь голлож яри- вал сонирхолгүй хурал” болно. Харин олон хүүХ- дээр, өөрчлөгдөн ШинНЭЧ- лэгдэх МПБ-ыг ям2р байх талаар чөлөөтэй яриулж, санал бодлыг нь сонсоосой. Өсвөрийн сурвалжлагч Н. ДАВААНЯМ ӨӨРИЙН БОДОЛТОЙ ОРОЛЦОНО -- Танай ашгийнхап су- рагчийн дүрэмт хувцас өмС- дөггүй юм уу? - Өмсөхөө больсон. -- Үүнээс болж хэн нэ- тэн хүнд загнНуулсан уу? -- Үгүй. -- Яагаад заавал но- гоон өнгийн тэрлэг өмсөх болсон бэ? -- Хоорондоо ярилцаж байгаад шийдсэн юм. Их удаан хурдлдсан байх даа? -- Үгүй. Хурал, цуг- лаан хийнэ гэхээр хүүхХ- дүүд биеэ барьчихдаг. Тэ- гээд ч нэг их Сайн санал хүсэлт гардаггүй. Харин энгийн байдлаар чөлөөтэй ярилцахад шинэ санал са- наачилга их гардаг. Тийм нэг удаагийн ярилцлагаар тэ өмсвөл яасан ЮМ бэ? Анхны пионерүүд тэр- лэг, дээл өмсдөг байсан гэсэн санал гарч, бид ХҮ- нээр загвар зохиолгооД бараг л хийлгэсэн. Чуулган мар бо- лоосой гэж хүсч байна? -- Аль болох чэлөөтэй, олоц хүүхдийн санал, бод- лыг сонсодсс4. Надад ит- гэл хүлэ элгэжЖ сонгосон найз нар маань ч ингэж хүсч бангас. Чуулган дС2г дэх асуудалд ө6| суурийг баримталж, орол- цоло. Хүүхэдтэй холбоотой, бидний тухай яриа өрнөх учраас аль болохоор ндэВХ- тэй оролцож Нөхдийнхөө хэлж захисан С л бод лыг индэр дээрээс хэлнэ. - Дүрмийн тэслийг уншсан уу? -- Уншсан. Их зөв 19- сөл шиг надад санагдсан. Харин МПБ-ыг их С хиолч Д. Нацагдорж нэрэмжит болгох нь ц тэй. Яагаад гэвэл пионё- рийн байгууллагыг анх с3- наачлагч нь Д.Нацагдорж шүү дээ. А. Янжин бид хоёр ийн- хүү цөөн мннутанд ярилц- сан юм. Тэр нийслэлийн 79, дугаар сургуулийн зур- гадугаар ангид сурдаг. Ярилцсан Н. НАРАН ЧУУЛГАН БОЛООСОЙ Д. НЯМСҮРЭН (Нийс- 53 дугаар СУР- -- Пионерийн байгуул- дагыг шинэчлэхэд Сс4аад болж байгаа Нэг хүчин зүйл бол пионерүүдийн мэдлэг боловсрол муу. тэднийг удирдаж | байг24 хүмүүсийн бүтээлч сэтгэл- гээ дутагдаж байгаа явдал гэж боддог. Бидний зохиож байгаа ажил хэлбэр төдий явагд- даг боллоо. Жишээ нь пиО- нерийн тишүүнд элсүүлдэг тухай ярья. ПиоНерт эл- сэх мэдэгдлийг пионерийн бүлгэмийн ахлах удирдагч, зөвлөлийн дарга нар, ангї удирдсан” багшид өгдөГ- Багш нь. хэнийг иноверт элсүүлэхээ өөрөө шийдэж нэр цохдог. Хэдэн өдрийн дараа шугам жагсаал, ЭС- вэл нэг баяр ёслолын үеэр ахмад хак - бүч зүүлгэж, тангарагаа уншаад таг цагааа цамд, улаач бүч, энгэрийн тэмдгээ Л авчрах Бээнөөр нь элсүүлдэг энэ журмыг өөрчлөх Х Чуул- гє “НЄНХ НИЙ43НОЙН” 11:17Х4:8 55511: Чин!ӨЦӨӨцөэл 1ЧНУДШААН 9 УУЛЛАГА л 22:22: «Өсвөрийд, сацивлогчид» дэлийн 62 дугаар сургуулийд Уг рагчид ийм нэртэй хэсэг байгуул- юм биш. Х.үүхдүүдэд туслах. зөвлөх үүл: . Нийс- цол лс, Пиопадийн ажлыг г(дээрээс ..! 1 сл төдөдлөдөг, ч Цөөн, мдэвхгэн: ажил, зохиогоод бусад нь сролцдоггүй. ХХАААХХДАЯХАХАХААХХААХАЯЯЛАЯЯЖ 1 :22) хүүхдийн дунд судалгаа явууллаа. -» Судалгааныхаа дүнг МПБ-ын Тов сопо шүү гэж хүн болгон жээ. Дээд байгууллага нь анхан шат- ї Тзд зохиосон ажлынхаа тухай нмаасаа хондийрсоп, Бүх |сурагч- | «Пионерийн үнэн» сонины 2Ф30-д дын сонирхлыг татсан ажил 10- || нийтлүүлсэн билээ. хиож чадахгүй байна гэсэн яриа | «Өсвөрийн соцнологчид» | хэс- нх бий. Бидний явуулсан судал- | тийн гишүүн Ш. Сарантуяа, гаа ч үүнийг нотоллоо. Яавал | Ариунаа, П. Бямбадорж энэ бүхнийг өөрчилж болох вэ? | | өсвөрийн суршалжлагч Н. Д тэдэг бодол бидиййг эзэмдсэн Ї нам уулсаж ярилцав. юм. Хүүхдийн санад хүсэлтийг | Даруухан зантай хүү юм. Өсвөрийн социологчдын а6- Зсо авья, Юу сонирхож, хүсч явдгийг | Долдугаар ангид сурдаг рилго шү вэ? Яагаад ингэж нар- Ы нь мэдэх хамгийн Өповчтой арга тээ. Сүүлийн үед түүний эсэн бэ? д бол шинжлэх ухааны үндэслэлтэй болон найз нарынх ньту- - Инонерүүд байгууллагаа судалгаа хийж дүгнэлт өгөх явдал " хай Дархан хотод их ярих өөрсгөс удирдаж чадах уу? гэсэн юм. ! болжээ. «Хүслийн далай» астуулдыг хэвшүүлж байгаа --Социологийн судалгаа аваад, | хөдөлгөөнийхөн эсвел ЭнХ- Ингэхдээ томчуулыг внонерийн дараа нь яах ёстой вэ? "| тайваны хүүхдүүдтэй уул- ажилд оролцуулахгүй гэж байгаа 12Д -- Бид нийтдээ 1200 гаруй й заарай, Сонин юм их сон- п шээс цөөхөн хүнтэй айпарат ажил- даж бусад ажлаа инсонерүүд оөөрс- адөс асуулга судалгааны дзэр төлөвлож явуулдаг болговол илүү үр дүнтэй болох болов уу гэ- соп боломжийг судалж байгаа юм. Ингэж чадвал иноперийн ажил сайжирна. Нэр хүнд нь ч дээшил- нэ. Үүнийг бид шинжлэх ухааны үндэслэлтэй боловсруулсан асуул- тулгуурлаж та судалгаан дээрээ хэлж байгаа юм. үйдсэн | 1-2 гааг хэлж Зөндөлд тайнлцуулна гэж бодож байгаа. Бидний судалгаа шионе- рийн байгууллагаас хүүхдүүдийн дунд сонирхолтой, өгөөжтэй лмар ажил зохиож болох тус болно гэж үздэг. -- Та нарын анхны судалгаа «Пионерийн үнэн» сонинд МИЙт- | лэгдсэн. Яг өнөөдөр хүүхдүүдийн дунд МПБ-ын нэр хүнд ямар бай- вэ? өгнө үү? -- Явуулсан судалгаанаас ха- -- Соппологци гэдэгтэйгээ уял- рахад МПБ гишүүдийнхээ дунд дуулсан. Өсч хөгжихийн бэлгэд- нзр хүндээ бараг алдсан гэсэн лийг бодсон учраас Өсвөрийн дүгнэлтийг бид гаргасан, гэдэг үгээр толотгож нэрлэсэн. -- Сониологийн Судалгаа гэж юу в» -- Улс өрөндөө болж байгаа үн- ь» явагдах.хүртлээ нууц Энэ зарчмаа бид Төлөөлөгч найзуудыгаа идэвхтэй на. үйл явдллд шинжлэх ухааны дэслэлтэй дүгизлт, судалгаа хий- хийг хэлдэг. 5 -- Яагаад сочиологийн гаа хийх болсон бэ? Хамг эрхэм, хамгийн "дуртай, хамгийн сайхан, хамгийн ойр дотно, зүй- лийнхээ тухай та зарын бич рж,хийж ирүүлсэн бүтээлийг дүгнэлээ. Д, Сүхбаатарын нэрэмжит: МИБ-ын 65 жилийн ойд шин сарласан «Хам- гийн...» уралдаанд хог, Хө- дөөгийн сургуулийн 177 хүүхэд оролцсон байна. Аав ачит багш, анд на р. энх тайван, байгаль орчин, ан амьтнаа хамгаалах, ард түмний аж амьдрал ан үйл, пионе- рын үерхал нөхөр- дөл... эд олон |сэдвээр зурж, бичиж ирүүлжээ. Уралдсаны эцэст нэг нь үлдэг жамтай. Чухам тэргү лгарсиыг та улья Нэгдүгээр 3 байранд: «Уран айрхан» «Хөх Бүрдийн хөндий» зэрэг а Баянхонгор айм- БТ. Болортуяа нийслэ дийн 24 дүгээр сургуулийн зургадугаар ангид сурдаг. Бүдгэмийнхээ 520 хүүхэд оролцсон нугдаанаас 250 хүүхдийн ссиал авч ээлжит бус «Залгамжлагч» зуул тамд төлөөлөгчөөр сонгогд жээ Уулзсан хүн болгон янний тухай ом сайтай бай- ааг Хүмүүс намайг сабл хүүхэд гэж ярьцгаадаг гэ сэн. Харив бн өөрийгөө тэ: тэж 9 Ж. ад ин? Яагаад тэр билээ. т -- Гоо нэт вєхроо хэмжээнд хүртэл ий Тус оф лын ӨР «ёо» судал- өролцоно гэдэгт НтгЭЖ. тийн Баян-Овоо сумын сур- гуулийн 6-гийн «Бэ» ангийн сурагч Г, Адарсүрэн, «Өвөг дээдсийн өвлүүлсэл дур- самж» сэдэвт зургаараа мен сургуулийн (богийн «А» ангийн сурагч Д.Ган- хуяг, «Монголын ууц товчоо» сэдэвт зургуудаа- раа Омноговь аймгийн Маилай сумын дунд сур- гуулийн 6-гийн «Б» ангийн сурагч Б. Бямбаа, «Хам- гийн хайртай хүн» өгүүл- лээрээ «Говь-Алтай айм- тийн Бигэр сумын 10 жи- лийн сургуулийн 4-ийн «Б» ангийн сурагч Б. Са- рангэрэл, «Хөөрхөн хүү- хэд гэж хэнийг хзлэх:вэ?» гээрээ Баянхонгор айм- гийн Баянлиг сумын дунд ргуулийн б-тийп «Г» ай» гийц сурагч Д. Дархан- баатар нар” шалгарч «Пио- нерын үнэн», «Залгамж: ЧУУЛГАН хүргэж чадахгүй байгаагаа бодоход надад амиа боддог дутагдал байна гэсан УГ -- Энэ чинь хэт Даруу зан биш үү? Үгүй. Хэтэрхий Д2- руу зантай хүүхэд өөрий- төө үнэлж чаддаггүй. үргэлж дорд бодож, Ту” тарч явдаг шүү ДЭЭ -с Магадгүй юм. Харин чуулганы тодоологч болс ноо юу гэж боддог вэ? -- Нөхдийн минь ий. вад хүлээлгэсэн штгэл гэж боддог. -- Илтгэдийг биелүүлэх амархан уу? 2: Є. 2: -- Чуулганы өдрүүдэд судал- таа явуулах уу? . -- Явуулна. - Ямар судалгаа хийх вэ? Аливаа судалгааны | байх ёстой. баримтлана. | лагч» сэтгүүлийн 1991 оны бүтэн жилийн дугаа- раар. шагиагдах боллоо. Хоёрдугаар байранд, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө хо- роопы 10 лийл дунд сургуулийн: 7-гийн «А» ангийн сурагч П. Гензуу- зай, Хэнтий аймгийн Бат- ширээт сумын дунд сургуу- лийн 5-ын «Бэ» ангийн су- рагч С, Отгонбат, нийслэ- лийн 52 дугаар сургуулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч А. Түмэнбаяр, Ховд айм- гийл төвийн 8 жилийн 1 сургуулийн 7-гийн «Вэ ан- гийн сурагч Б. Отгонцэцэг, мон аймгийн Буянт сумын дунд сургуулийн |0-гийн «А» ангийн сурагч А. Нэр- гүй пар шалгарч «Пионсе- рын үнэн» сонины 1991 оны бүтэн жилийн дугаа- раар шагиадгдах болов- Шагналт | байранд: Увс ЯМАР. БОЛОХ БОЛ 7. -- Амархап үедээ амар хай Гэхдээ амарханыг амар гэж, хэцүүг хэцүү гэж хялбарчлах, шаитрах- гүй байхыг л боддог. Ямар ч юмыг өөрийнхөө чадах хир хэмжээгээрээ хийх сайхал ЄАМВГДДАГ. -4 улганыг ямар б0- лоосой гэж хүсч байна? - Ажил хэрэч, Бас хүүхдийн эрх ашгийг бү” рэн хамгаалж чаддаг.бай- тууллага бий болоосой гэм бодож байна. БЙГ- 56-16 9872 ханах угвад үү?... ӨӨРий . єйс | гэдэгт Ї Ё | захина. Уулзахсан, ярилдахсан гэж нх хүслээ. Сургууль дээр нь очив, Дархан ХО- тын. 10 жилийн ! сургууль. В. Энхтайван энэ сур- “| туульд сурдаг ажээ, Энэ ! оны нэгдүгээр сард бай- гуулагдсан «Хүслийн да- дай» хөдөлгөөний (анх холбоо пэртэйгээр байгуу- лагджэг) тэргүүлэгч гэнэ. -- Энхтайван! ходолгоөи анх холбоо нэр- тэйгээр гарч ирэхэд сур- гууль даяар бөөн яриа бол- сой гожо сонссон. Ямар учиртай юм бэ? --Элэ оны нэгдүгээр сард сургууль дээрээ хүүх- с дийн Ошинэ байгууллага -| байгуулж, түүнийгээ холбоо тэвл нэрлэчихсэн, | Гэтэл аймгийн Зүүнхангай сумын дунд сургуулийн 5-ын «В» аигийн сурагч Б. Хэнч- биш, Архангай аймгийн 2Каргалант сумын дунд суУр- туулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Д. Бавуужав, нийс- лэлийн 5 дугаар сургуу. лийн 7-гийн «Вэ ангийн сурагч С. Эрдэнэбилэг, Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын 10 жилийн дунд сургуу. лийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Д. Аз, Булган айм- гийн Баянцуур сумын дунд Сургуулийн »6б-гийн «А» айнгийнр сурагч Б. Баярхүү, нийслэлийн 56 дугаар сургуулийн 5-ын «Бэ адгийн сурагч С. Ган- сүх, нийслэлийн 62 дугаар сургуулийн 5-ын «Г» аш гийл сурагч Б, Ганцоож, Архапгай аймгийн төвийн 8 жилийн 1 сургуулийн 7 дугаар ангийн сурагч Бү- рэцжаргал, нийслэлийн 19 дүгээр сургуулийн 4 ЖС гээр ангийл “сурагч 18. Ариунаа иар шалгарч дип- лом, үнэ бүхий зүйлээр а! болтоо. байна. шагнагдах СОНИН ЧИНЬ г-.НЭ| ч яахав оор- ЇЕ ийж бүтээж амжаагүй аагаанд 2 тєлсуүлсал хийх бүлгийн гишүүн байх эг- чилж Э03 Нэрээ 6 «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» байж Бали о сурзаан- зүйл ї Юүннн олгрдэхэАНЧ зайн талзар сагал опгүг на чилсновр бүх їюм оөрчлөг- дуулах . вё р нь хүн хаана сонирхол санал бодлыг хэлнэ, шаар” дөнө нх болдог 7 СОНИНЫ ДАРААГИЙН ид хайсан дээсэн шжил- ТроЛротон Знүрл энэн тн ЭСЭЭ ЭН той ажид явагдана тэнд Санг үртэл ч эр, эрээ хэ 1 Шившерийц байгуулд ? Жо МЭХ ээл: НҮСү к вээр БУаилнсэл НТ ДУГААР ТАВДУГААР чилж болох д Хоо, Манай эм, мана заах, манан Нээндгсүчсүчэү эг эй шс алаг 3 -- «Монголын хойчийу Гагцхүү хүүхдийн толоо ЖБТ- д ноход ч ийм. бодолтой бай». (цар тусламж хэрэгтэй (хийг хүүхдийн байгухлла. гаар гн ын болохгүй ШҮҮ залгамжлагч “багачуудын ажилладаг, бидний эрх : таа гэдээ. “Урам ч.ХУГАРАХ, “байна тэр (бүрд манай |гых сорчлох зорилт бүхий дээ Эцэст нь сотинооо лбоо»-ны дүрмийн төс” шїшыг, хүсэл соширхлыг САРЫН 12-НВ ГАРНА. шиг. Аль тилн л ибарар» аонйнхан- “АНХНЫ долоо» ї77” НЭР? дамжуулан НИЙГ | шмонбо лийг Уу? «хамгаалдаг байгууллага ни - еэ таг. айр, бусад, гишүүдтэй: я СэххүэцэддарэнэЭйн бодоо ЛЭ болох үу? аувАгчвал хэлэхал ӨЮХ8 -- Уншсан, Ойлгогдох” байгаасай. ЭНЭ ДУГААРТ: «ЗАЛ- 33 рилцаад хэрэв зөв доор бол тцонерийн ажал Бяцхан тусдагчнд: (-- ТЭЙ шЭглэх хүсэлтэй хүүх, гүй юм нэлээд байсан Нэрээ ч, үйл ашиллагаа- -гт БЭд-Энч ХаМК асуултад хас. тоглбомын малгаар ХИЙСХ- (инээн) Тооны хүвьд таар- ДҮҮД МӨНАЙД | гэттсүнлар Болон аан й КЬ ХВүүн Чушин нь “КАМЖЛАГЧа ЧУУЛ- рцу өгнө гэв. уе" зар! гй соо Со, УЧРИЫ 20 н.Өрэлчангэа ла одо Эасэж болно Ё Хир лнаэгамидалла 18: 1389. таг ЄгргЧМадаэс 18:11 “ИНЖ |... : “Тогтоосон: цагтаа “ховдог Мвх ЭЭ: Цай тын Үй дэг үгийг өөрчилмөөр са зүйл шалтуаална. Вилюйх:/ | ГАНЫ. МАТЕРИАЛ |......608 олны бадхай Са. эмийн 11680 хилс “бидэн ХУАВТ хэсэн халсэээ нагдсан. Бид тартээ зэр, гүй юм. бол хашлхийх Юм» (| 07020007 мар уа нг МС-ы халбал «Хаад, нар, ХҮС бай юу? ирүүлээрэй гүй. аав заж, ах эгчийнхээ тмйр, рэтгэхайр цинхан Ч їїЛЭХ "БОЛНО: уулзаад: Цала, хн ха12, сон Прааксал учраас 1шууд 3 ны БА өвөн нм. р РӨСсВэны ама амийг арсай... гэж! ШОО шон. МӨНайд наг том хүн бий. 9 ЖУРГАЛСАНХАН багачуудын холбоо» гэж ” Яриацсан ор: БЭБЭг -с ч “ва бэ ОЄВ Єаха Э ЄЯ ЭГ Ба ЛЄНГ йт төг ба? ТӨВ СЄӨСЛӨРГ ТӨВ ӨВ” ! тэр үед улс орны минь "байдал нэн эгзэгтэй бай- сан шүү дөэ. Энд тэндгүй эвсэл холбоод үүсч цуг- лаан: жагсаал хийж эхэл- сэн. Бид өөрсдийн байгуул- лагаа холбоо гэж нэрлэс, нээс болж ийм ярина гар- сац болов уу? Тэр дороо л багш нарын хурлаар ор- сон. т- Яагаад хүүхдийн өөр байгууллага байгуулах бол- соц зом бэ? -- Бид пионерийн бай- тууллагаа өөрчлөн. шинэч- лэх тухай өөр хоорондоо их ярьдаг байлаа, Томчуу- дын ярьдаг хүнд суртал, захиргаадалт гэдэг юм хүүхдийн байгууллагад хүртэл бий болж эхэлсэн юм. Даэрзэс заавар, чиг- лэл боловсруулж. о?дөг. зохиож. байгаа ажил нь хүүхдийн төлөө биш харин бусдад үзүүлэх ,харуулах. үнэлгээ авахад д числэгд- дэг байлаа. ЭЭ гнз нь бүлгэм, бүлэг бүрт ийм болчихсон гэсэн үг биш. нэрлэвэл илүү байх. Та «Залгамжлагч» У! чуулганыг санаж байгаа байх, Пионерүүд энэ чуул- танаар пионерийн.байгуул- лагад оршиж, байгаа ололт, дутагдлыг нлэн далангүй ярьж, шинэчлэге, өөрчилье тэсэн эрмэлзэл дүүрэ! нутаг нутагтаа буцацгаа- сан, Очоод юу ХИЙВ? За- нь чуулсаны төлөө- “ёр снаа .Ч. мартсай шүү. дээ. Инггөд- НӨГӨӨ сайхан ярьж байсан ажил маань цаасан дээр л. үлд- чихсэн. -- Чи ч гэсэн чуулганы төлөөлөгч байсан, Бассая- хан болтол бүлгэмийн зөв- лолийн дарга байлаа. Пио- иерийн ажлыг оөрчлөн «ил нэчлэхэд чи дөрөө юу хий- сэн бэ? -- Нэг жил бүлгэмийн зөвлөлийн Дарга явлаа. Хэд хэдэн ажил санаачлах гээд, үзсэн, Олигтой болж өгсөнгүй. Энэ нь миний ажлаа Удирдан зохион байгуула. ” хаас ч болсон байж мгдэх юм. Гэхдээ хийх гэсэн ажлыг мипь хүүхдүүд лэм- жээд туслаад өгсөн бол болох (ло байсан байх, Хүүхдүүд бие биенээ ойл- годОс, хүйдөтгэдэг, тусал- дас байх нь юу юу! илүү чухал санагдана. Тэ- гэж л чадвал ямар чажил зохиож болдог. Харамсал- тай нь тийм сайн "өхөл надад байсангүй. --Ходөлгоонийхөо талаар товч тайилцуулахгүй юу? -- «Хүслийп далай» хө- дөлгөөл хүсэл сонирхлоо- роо нэгдсэн хүүхдүүдгй!. өөрсдийн нь байгууллага. МПБ-тай зорилго нэг бо- гөөд харин зорилгодоо хү-, рэх зам нь өөр юм. Манай хөдөлгөөй дотроо нөхөрлө- лүүдээс бүрддэг. «Байгаль үхэдэ,.. «Урап «Улаан бүч», «Янзагахан». «Ишигхэн»ь нөхөрлөлүүд өөр “өөрийн чиглэлээр ажилладаг, «Улаан бүч» нөхөрлөл “цэцэрлэгийн дүү тартаа туслах, «Байгаль хүүхэд». нөхөрлөл байгаль “на”байгаа бол? 6 4 4! 4 4 4 ї иїїй тар», “оот- Хүүхдүүд ээ! Та нар « аБяцхан туслагч» гэж пио- сомерийн бүлгийнхнийг тихгүй биз? Тэд одоо хаа- 2ошт-. Танихгүй ээ. Гэхдээ. Соасубойссон юм. байна. Тэ- - 2доөнд хийж, бүтээсэн зүйл 5 багагүй байгаа гэсэн. Тэд- нийг олж уулзах гээд ч4- каЭ дахгүй юм гэж ярьсан ино- мерүүд олон байлаа. «Блц- хан туслагч» бүлгийнхэн- орчиноо хамгаалах атил Зу дрнуцана. Бидний “хийн зайгаа. ажил хоосон 95рий”” битгий болчихоосой гэж боддог. Жишээ иь «Бай- галь хүүхэд» нөхөрлөл тэрийн хорооллын гудамж, талбайн ариун цэврийг сахиулах, баталгаагүй 38- маар машин, техииклвуу- алахгүй байх (зарим гаар машил. явахыг хориглосон тэмдэг хадсан) өндөр нас- тан хүмүүст туслах гээд олоц ажил хариулдаг, Хо- тын байгаль орчиыг хам- гаалах газар, ариун цэвэр халдвар судлалын станц- тай холбоотой ажиллаж байна. Хамгийн гол. нь хүнд хэрэгтэй, нийгэмд ашигтай ажил хийхийгэр- мэлэдэг. -- Танайх ажлаа нуу. ”оцаар лвуулдаг гэсэн, Энэ нь ямар учртай юм бэ? -- Бид чинь хүүхдүүд шүү дээ..Тоглож наадах дуртай. «Төмөр ба түүний команд» номд бүх ажлаа нууцаар явуулдаг хүүх- дуүдийй. тухай өгүүлдэг. Манайхан Ч ингэж ажил- лал тэж боддог. Мөн гэмт хэрэг, хэв журмын Зөр- чил гаргагчидтай тэмцэх ажлыг зохион байгуулж байнаг. Хичээл тарсны д3- раа сургуулийн ойр орчин, тэр хорооллуудад эргүүл хийдэг. 7--- Танай сургууль хүүх. лийн хоёр байгууллагатай болчихлоо. Бид бүлгэмийн 17-ны өдөр долуул лан «Бяцхан туслагч» хэ- мээх ииоперийн байгуулсан юм. Пион шүүн бүрийн үүрэг. байгууллагыг хэд хоёрын хамтын Е Бядхан туслагчид: -- эхлээд нэг ЮМ ий хоёроороо түүнийг яаж оөөрчлөх та- сарын байгууллагыг өөрчилж ши- нэчлэх нь пионерийн ги- ын Төв Зөвлөлөөс пноне- рийн ГЯАЕЯЯАЯЯЯАЛА АЯ ААВАА ЯЯХХАХХЯХ Ц ш”тиШүүд, танай “хөдө. 18 ХҮҮХдүүдтэй уулзаж ярилцахад нэгийм зүйл. ажиглагдсан. Энэ нь хүүхдүүдийн хооронд мар- гаан, үүсч, бие биенийгээ муулах, зохиож байгаа ажлыг нь угүйсгэх ханд- аага юм. Сургууль. бүл- гэм бүрт хоёрэос гудван хүүхдийн байгууллага бий хууфлг юу болох бол 2 --Она хамгийн хэцүү асуулт. Бид ямар учраас шинэ. байгууллага байгуу. лах .балсныг түрүүнд ярь- сан. Харвээ байгуулалагүй- сэн бол хүүхдүүдийн ажиллая, хийе гэсэн тэө эрмэлзэл гарч игэхгуй байсан болов уу Манай хөдөлгөөлий ги- шүүд юу хийхээ өөрсдөө шийддэг. Бүлгэмийн хувьд бол тэдэлтэй Өрсолдогч исгт байгууллага бий бол- лоо тэж үзэж биднийг хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Гэхдээ ажил торлийн та- лаар шүү дээ. Манай хүүх- дүүдийн хэц нь ч гэсэн маргах соёлд. суралцаж чадаагүй байна. Бид пио» нерийцп байгууллагатай пэг зорилготой. Харин зорил- годоо. хүрэх зам нь өөр Ён ой дахиц хэлэх гэсэн юм. от- Өнөөдөр Монголын шийн байгууллагаэг- ЛЖ 13 282:504--3 лэгдэх пиоперийн байгуул- дэг. Асуулт: -- Танайд ги- хжж лага МШйнь” ямар байх ны!!!” ӨГЧДӨОС чуулганы!” т Ыи- нх хамаарна. Чи зэлжит бус чуулганы иидэр дээр тарч үг хэлэх тохизллол таарвал бү: аж- 2 лаас ирих уу, хөдөлгөөлий. | хөө тухай ярих уу. -- Аль алипыг иь ярина. Би бүлгэмээсэ2 чуулганд төлөөлөгчөөр сонгогдсон. Пүлгэмийц хамжагид 20- хиож Сайгаа ажлаас лрииа, Хөдөлгөөнийхөө тухай Ч ярина, «Манай. ходолгоон хүүхдийг амьдрал, хөдөл- мөрт сургахад гол ажлаа чиглүүлдэг. Хөвгүүд «Уран гар» дугуйлангаар дархан, мужааны ухаанд суралцаж, ОХИД, оёж, НЭХЭЖ, хоол у!д хийж сурч байна. Сур- гуультайгаа гэрээ бай» гуулж гипсээр торол бү» рийн дүрс хийж худалдсан, молготэй боллоо, Чуулгандаа монго хандив. лана “тэж бодож байгаа... Хүүхдийг хаана ч гэсэп хүлээж авдаг, том хүний бодоогүй, сэдээгүй зүйлийг санаачилж. хүүхэд чинь ХИЙЖ |чаддрг юм. байна шүү дээ гэж ойлголт ав» даг болтол из ажиллах болно. з-4Хүслийн далай» хө. 00 Ярилцсап М. БОЛД, (| Э.ЖАРГАЛСАЙХАН үйл Бяцхан туслагчид: -- ажиллагааг луид гэж үнэл- -сстжжгэгэтэгггтээь 1 ХяАЙАХЛХ Ж Үсгэн Ес: шт Үс - - ж 11.1 (4! гай! ча4 ї ? : ҮГ! 144451А! Чу1л1»- 121 ЯРИЛЦСАН МИНь гэсэн хариу өглөө...” Асуул: - МПБын Тэр манай бүлгийн жи А га: одоогийн явуулж байгаа. рийн л нэг гишүүн. та- ”, улс Өөрсдийн- хэрхэн А 6 х ярьж өгөхгүй 5 НГ - Тё8 хэн юу? шы үнэлж үздэг вэ? МПБ-ын гишүүн байх уу? хүүхэ. йвал элсэх РИЙН длагын хоёр БЭ Озоо байгаа гишүү. РЭЗАА ажлаа лвуулиа. бүлэг дийнхээ тоог хэлнэ үү? Асуулт: -- МПБын цуг- бүлэг ерийн гана. МПБ- өөр- ажин сэн. Дорио дахины Манайд элсэхийг хүссэн пнонерүүд эхлээд өөрсдийн хүсэлтийг тавина. Дараа нь бид даалгавар өгч шал- Хэрэв --0 дүрмийн төсөлд пионерийн гишүүн нь нэгээс илүү бү. дэгт харьяалагдахгүй гэ сэн санаа орсон гишүүд яах вэ? йсан. Хэрвээ дүрэм маань ингэж, батлагдвал танай бүлгийн - сонссоноор танай бүлэгт чид байдаг гэсэн. ард ихэвчлэн ндэвхтэй сураг- элтэл, чилж шинэчлэх |талаар Бацхан туслагчид: (-- хэрна 2 олон «талын арга хэмжээ Одоохондоо бид гишүү. Хэрэв.д: рэм хуучнаараа -- Ярилцдага өгөхгүй. авч боловч энэ бүс АнЙНХЗЭ тоог хэлэх болоо» (одоо ин төслөөрөө) Бид эхнээсээ эм хэн дам ганц томчуудын гүй байна. батлагдвал бид анги. бай- хирсон | юм. БОРЫН ажил хүгэлээн бизээ хгүй Асрыг, -- Анх додооц (РМН Хэргэдэх бүлгийн ги- учир нь ярилцла нь мэдээж, хүн ХҮҮ- хүнтэй байгуулагдсан гэ? ШҮҮНЗЭС татгалзана. Гэх лээ чүүлганд изг хүн хоё »» 721 т Ииү4к хийиин ! МНУҮШНУВб -тослллид5г ! 1 ! | | 17) УУц4 «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» 6, Ф ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧИД ЯРЬЖ БАЙНА маяналннлиллахаахалэхлихжаилаллтэхштлашлиисүайллостошоилокоахгышшИтЛТ1ёДОЛГЛҮЕЛМС7164141711008 Ё Тэд хоёр жилийн ӨМНӨ пПислео ягжээ, Ажлаа ч Ч зохиочихдог, бодсон санаснаа хэн хүнд ойлгогдохоор ярьчихдаг улаан бүчтэнгүүд байсац гэнэ. Эвлэлд элсээд хоёр жил шахам болж байгаа ч дүү нартаа тусалсан хэвээр... Пионерийн ажлыг яазал үр өгөөжтэй сурагчдын хүсэл сонирхолд нийцсэн болгох вэ? гэдэг талаар одоо ч гэсэн санаа зовж явдаг. Тэд Завхан аймгийн Завханмандал сумын 10 жилийн дунд сургуульд, | сурдаг. Тэднийг Ч, Мөнхнасан, “0. Маядагмаа гэнэ. Ц. ТҮДЭВИЙН авсан гэрэл зураг Ө ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ ӨФ ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ Нийслэлийн 48 дугаар сургуулийн 6б-гийн «А» ан- гийн сурагч Б. Үржинханд, -о Пионерийн ажлыг тавхимаас таргах талаар олон ажил сэдэж үзлээ. Кинонд дургүй хүүхэд ха4- на ч байдаггүй. Харин киног яаж хийдгийг тэр бүр мэддэггүй. Манай бүл- гийн пионерүүд КиИНо ХИй- дэг ажилтай танилцахаар шийдэж энэ хүсэлтээ кино үйлдвэрийн даргад хэл- сэнд, -- Захирал багшаасаа албан баримт авч ир гэлээ, Харамсалтай нь ийм явдал хзана л бол хаана тохиолд- дог. Чухам яагаад ингэ- дэг юм бол оо. Хүүхдүүд бид хэдий нас бага боловч өөрсдөө юм сэдэж хийх гэж оролдож байна шүү дээ. Ийм үед нь тусалж дэм- жиж байгаасай гэж томчуу- даасаа хүсэх байна. Ээ ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ ЧУУЛГАНЫ. ТӨЛӨӨЛӨГЧИД Я Ө ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ Пионерийн ажлыг ши- нэчилье, бие дааж ажил- лая гэвэл пионерийн бүх шатны эвсэл, бүлэг, салаа бүлгэмд хүүхдүүд өөрсдийн авьяас сонирхлоороо нэгд- вэл хамтын нэгэн хүчин болж шинэ санаа сэдэж, шинэ ажил зохиож чадна. Нөгөө талаар пионерийн ажлыг үр өгөөжтэй, чанар- тай болгох гол алхмын нэг бүлэг, салаадын хоорондын өрсөлдөөн юм. Одоо болох «Залгамжлагч» чуулганаар энэ тухай ярилцана гэж бодож байна. Пионерийн ахлах удирдагч албад- лагат нэг загварын ажил- даа «дургүйд хүчгүй» гүй- цэтгэгч болсон хэвээрээл байна. Тийм учраас пионе- рийн ахлах удирдагч гэдэг нь «удирдах» гэсэн агуул- гаа хадгалсаар байгааг өөр- чилж пионерийн ахлах«заа- варлагч» юм уу, «зөвлөгч» гэж солимоор байна гэж нийслэлийн 33 дугаар сур- гуулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч Ч. Одонтуяа санал гаргаж байна. 9 ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ РЬЖ БИН Ө ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ Би «Залгамжлагч» чуу ган дээр үг хэлэх хүсэлт: байна. Юуны нээх рийн шинэчилсэн дүрэх нэмэлт оруулах санал: илэрхийлнэ. | Тухайлба пионерийн улаан бүчи тэмдэглэлт үйл явдал ба: ёслол зэрэг онцгой үү пионер гэдгээ илэрхийл: зүүх нь пионер болон пи рийн байгууллагын хүндийг дээшлүүлэх бо но. Мөн пионерийн гишү ний нэр хүндийг гутаас: сурагчид зэмлэл хүлзэл: дэг байх хэрэгтэй. Зарим тохиолдог пионерийн гишүүнээ хөөхч хүртэл арга хэмж: авч болох юм. Ингэхгү гээс зохих хугацаанд пи нер байх учиртай гэж хү хэд бүр ойлгодгоос пи нерт..авах...арга. хэмжэ зэмлэлийн үр нөлөө буу даг, Энэ тухай яринзу 68 дугаар сургуулийн | гийн «Вэ» ангийн сСура! О, “Баянжаргал ярилаа. ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧИД ЯРЫН БАЙНА Пионерийн байгууллагыг өөрчлєл ши- нэчлэх талаар олон жил ярьж байна. Манай сургууль дээр л гэхэд өөрчлөгдсөн юм алга, Мипий бодоход шууд л ажлаа өөрчилж хиймээр байна, /Тухайлбал, пионерийн идэвхтнээр, сонгуульт ажилд дургүй хүүх- дийг багш нарын шахалтаар нэр цохон сонгодог журам хэвээрээ байна. Үүний оронд пионерийн идэвхтиий ажилд сонир- холтой хүүхдийг сонгсх журам тогтоовол шинэчлэл болно. Би яийм чиглэлийн х9- төлбөр гарган чуулганы төлөөлөгч боллоо гэж нийслэлийн 44 дүгээр сургуулийн 4-ийн «АЛ» айгийн сурагч Ё, Эрдэмбилэг ярьж байна, Нийслэлийн 84 дүгээр сургуулийн 6- гийн «Г» ангийн сурагч С. Алтанзагас, -- Би чуулган дээр үг хэлбэл, пноне- рийн ахлах удирдагчийг бэлтгэдэг журмын талаар ярина, Пионерүүд бие даан ажлаа зохион байгуулахад жинхэнэ эзэд нь байх ёстой гэж ярьж байгаа боловч хүүхдийн төлөө сэтгэлээ өгсөн чадвартай авьяаслаг зохион байгуулагч заавал шаардагдана.Ийм хүн нь пионерийн ахлах удирдагч билээ, Сайн удирдагч байна гэдэг тухайн бүлэг, бүлгэмийн ажил чанартай өгөөжтэй боло- хын шинж, УБДС, Багшийн сургуульд пионерийн удирдагчдийг бэлтгэдэг. Энэ мэргэжлээр, Оюутан сурагч элсүүлэхдээ хамт олонч, авьяаслаг чанарыг нь их анхаарч байхыг хүсэх байна, Пионерийн ажил гэхээр идэвхтэй хэдэн пионер л оролцдог, Идэвхгүйчүүд, ангийн сахилгагүй тэгддэг пионерүүдийг пионерийн ажилд яаж оролцдог болгох вэ? Нийслэлийн 79, 53 Дугаар сургуулийн пионерийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга А. Мөнхсоёл, Д, Нямсүрэн нар ахмадын үлгэр дууриал, ардын зан үйлийг уламжлалт ёс заншлаас судалжээ. Хүн хүнээ хайрлан хүндэтгэх, өвгөд өтгөс, дүү нартаа халамж Үзүүлэх олон сайхан сургамж байдгийг олж мэдсэн байна. Ард түмнийхээ үеийн үеэс дамжиж ирсэн энэ сайхан уламжлалыг плонерүүдэд хэвшүүлэх тухай тарган өрсөлдөгчдөө ялж «Залгамжлагч чуулганд төлөөлөгчөөр сонгогджээ... Эхлээд бүгдээрээ танил- цацгаая. Бид нийслэлийн сургуулиудад сурдаг, та нараас ялгараад байх гоц авьяасгүй жирийн л нэг Су- рагчид. Бид 10,9, 8,7 | ду ангид сурдаг хүүх- дүүХ: Одоохондоо 11-үүлээ. Яагаад одоохондоо гэж хэлснээ тайлбарлая. Олны санал оломгүй да3- лай гэж ярьдаг. Хэрэвзээ та бүхэн бидний энэ сана- лыг дэмжвэл бид ою олуулаа болох учиртай. Нэг өдөр цуглардаг ёсоороо редакцид уулзаад сониныхоо тухай ярьцгаа- лаа. Гэтэл нэг маань (хэн эхэлж санал гаргасныг нь санахгүй юм) хүүхдүүд ЧИНИЙ НАСАН ДЭЭР Нэрт эрдэмтэд, суут хү- 1: рын суурь Францын нэрт эрдэмтэн Лист, Шопен, Ма- сий мүүсийн оюун ухааны ган- 57 То р рдэ) сэн бол т, опен, дэмтэд математикийн шимэн 11 шөогтын на- Жэч : шар ШАВЛНЫ эр- Алексис Клеро 12 настай- нухин нар 11 нас хүрээ- шинжлэх ухааны хаан гэж сандаа зОЖиГЧ тухайн дэ! ХО0-3, эзний мэдээ- даа томьёоны ухааны гүнэ- гүй байхдаа үзэгчдийн өм- хүндэтгэдэг байна. : й лэл 000-дыг бичсэн тий судалгаа хийж 18-тай- нө бие даан коНцерт тог- 4- Кибернетикийн шинж- үе сургуулийн Ххи- То хөтөлбөр, шинж- ч ё7177 өөрсдөө -Сонин гаргадаг болчихвол Ямар вэ? гэдэг байна. Бүгд л дэмжицгээв. Тэгээд энэ тухай сонины- хоо ажилтан ах, эгч нартаа хэллээ. Тэд ч дуртай зоөв- шөөрсөн. ингэж бид «Пионерийн үнэн» сонины дэргэд хүүх дийп редакц байгуулсан юм. Хүүхдийн гэхээс ӨС- вөрийн сурвалжлагчдын редакц ч гэж нэрлэсэн болно. Одоогоор сониндоо «Бид» гэж нэр өгөөд бай- на.Та нарт ийм нэр ямар санагдаж байна. Арваннэ- түүл гардчиллын үндсэн дээр сонгууль явуулж «Бид» сонины эрхлэгчээр Э. 2Каргалсайхан, нарийн бичгийн даргаар Н.Даваа- нямыг сонголоо. «Бид» со- СУУТ ХҮМҮҮС ХҮҮХЭД БАЙХДАА тавьсан 756 учир Л.Эйлерын түүврийг нин сард нэг удаа гарч “байх болно «Бид» сонинд юуны тухай бичих вэ? Мэдээж та нарын ту- хай л бичнэ. Бас эстра- дын хамтлагууд, үерхэл, нөхөрлөл, хайр дурлал, пионерийн амьдралын ту- хай бичих болно. Манай урина: -- Зөвхөн үНэнийг бич- нэ. даа академич болжээ. лэх ухаан техНикийд олол- тыг маш сайн тусгаж СсУ- ралддаг байжээ. Суут хүмүүс гол төлөв тав, зург. стай байх- тэн Блез Паскаль арван оо профессор цол авчээ 4 Орчин үеийн тооны тай хүүхдүүдтэй нэг ан- ин 10 12 заан нэнэ настайдаа «Дууны тухай | Ф Туркийн Бейдри Бай» ,.ааны “УНБСЛЭЧдийн нэг гид суралцаж 13 насандаа дийн сурах хөтөлбөрийг СЭДЭВ» ГЭДЭГ | шинжлэх Кам зургаан | Настайдаа “ард үаусс гурван настай- дээд сургууль төгсч, 14 сурч, хөл давамгайлдаг ухааны гол зохиолоо би- ёлдаршив. Дөрвөн жїїлийн даа төлбөрийн тооцоонд ХҮРЭЭД эрдмийн зэрэг хам- урЧ, зөж,.н дотор усан будгаар мянга. ТЕНХЭЭ байв. 2Нишээ болгож 33- рим суут хүмүүс эрдэмт- 9-дийн тухай товч өгүүлье. 4- Нэрт математикч, фи- Австри улсад болсон зур- НОЛ ЭрЭнВан йг 16 ай | аикч Леонард Эйлер 13 4 19 дүгээр зууны Ун- гүй! эз. тооллын онолд тайхам лийг настайдаа онц- д т үзэсгэлэнд оролцж Н сийлж: Паска ВК: с Е 1 настайдаа ШЇвейцарын БЗ- гарын нэрт математикч Энэ хүүхэд хоёр гартаа зэлт хийж Паскаль, Эвк- сайн төгссөн бөгөөд 18 зелийн их сургуулийн түн дэмтэн болжээ. х й гланЗ7 айга инжлэх жээ. хиолч Моцарт долоон Нас- зуу гаруй шинэ теорем (Архангай. Жаргал угсаны ВИЙ хэл салба- 4 18 дугаар зууны | тайдаа дөрвөн сонат бич- баталжээ. К.Гауссыг эр, сум. 8 жил) өдрийн 8 цаг хуулан бич- нэ гэхэд 50 жил хэрэгтэй болох ажээ. 4- Францын суут эрдэм- чиж, 16 насандаа дүрслэ- лийн геометрийн гол хуу- лийг “нээж, 18-тайдаа тоо- ны машин зохиожээ. Янош Больят зЗургаатай тооллыг нэвтэрхий судал- 4- Фраш цын нэрт мате- матикч Гаспар Монж 14 настайдаа түймэр унтраах машин зохиожээ. 22-той- харандаагаар 5000 гаруй зураг зурснаас 155 нь Швейцарь, Итали, Франц, 4. Хөгжмийн алдарт зо- Дутагдлын хажуу- гаар дуугүй өнгөрөхгүй -- Сайныг дэмжиж, саа- рыг жигшинэ, Та нарт бидний энэ са- наа ямар санагдав. Хэрвээ дэмжиж байгаа бол (д8- раах асуултад хЗриулна уу. -- Ийм сонин байх хэ- рэгтэй юу? -- «Бид» сониноос юу- хэлгттт: “НЄНЛ НИЙ43НОИИН? ны тухай уншмаар байна? -- Сонины нэр (бидний санал юм шүү) таалагдаж байна уу? Та нарын ирүүлсэн :84- хидлыг нэг бүрчлэн үзэж танилцана гэдгээ амлая. Захидал бичихдээ дугтуйн дээрээ «Бид» гэж бичээ- рэй. «БИД» ХҮҮХДИЙН РЕДАКЦ лож байжээ. 4- Германы их зохиолч Г. Гёте 11 настайдаа немц, латин, грек хэлээр шүлэг бичиж байжээ. гарсан алдааг олсноор аав- даа 25 талер (төгрөг) хэмнэж өгчээ. Тэр 14-17 насандаа томьёоны ухааны лидийн хэмжих ухаанд 5 ? нэг, нэг бийр бариад зэрэг ч гаруй теорем томьё0- рилсон зохиолоо бичсэн ухааны факультетын оюу- байхдаа хийл хөгжим гоц зурдгаараа онцлогтой бай- За ЭДҮЛЭСЭЭ. Р 18:5:-сэү: ж хоо тан болж 15 настайдаа эзэмшиж 16-тайдаа диф- жээ : » К.Гаусс йна. төгсөж 17-тойдоо дэд эр- ференциал ба интеграл 2 насандаа конус огтлолын Пионерийн 8хлах улир- тухай ажлаа хэвлүүлж лэх ухааны эцэг гэгддэг алдарт математикч Нор- берт Винер тавтайдаа шинжлэх ухааны авьяас нь тодорч, есөн насандаа 18- 4 Зөвлөлтийн нэрт фн- зикч, академич Н.Н.Бого- любов Киевийн их сургуу: тайдаа Эрдмийн зэрэг го- дагч Д. ГҮРРАГЧАА 4 2 “Ал? гэж 2 «тв? Эф» 5вР уби ад ёүёт гэбэл 3, Аль? гэж асуухын туул 700н агт 77722:1:24 гэдэг асуух ф2 хэрэ2лэнэ 5 20 уди ЁЛ/5 БИРЛ/) Я/ЛгСй тоот ёв (82. | ӨнөйӨ ород уу”Зэй гэх мэт. Алз ёрвө нө юм дэ? Я 2 2Оэс тоо 4.Олв гэдэг уг зоёхөн нэв, ганд гэсэр 25Р 86ёуё7 889 ТҮ/00т-08-р Дэс тоог ...р дабхар гэдэг дээр жишээлж ярьж Субтяг їг 255 2771 2, 29 7/007-7-0 утгатай шиш Энэ угийг нэр угийн өрдыб юмтно нэрийг төлөөлцуүлж жэрзалзж долно. “Мангол хэлний «ХМ шэЭвн, тийм нэгэн юм (хун) гэсэн санааг зчэ угээр иатзит хийлнэ. Тйеге ате їлгед т20т5 өв» 276 5ёс0па! Тї00т.. и/б/сй (8. Өт(псевв./ 80/у/а5 тоот И/вис” сте (га (6? Я Хоёрдугаар бабхсрт гурбан ерөө дий. Ї4К| УНУПШИНҮ1 ИУЛТИПНҮИ За Шич ЦЄХ ИШНУ Ө 2 Ж 820 бойхор Аль врөө но Сигобия гунжийх бэ? (4:7:241-1 220 -79-р 4 өр нь бэ! : Харин төддугээр даёхартгэж хэлэхийн тулд 20 бөө гэдэг уг но энз ссуултанд г3092 у2тл, гОот -өрвө гэдэг угийн орон 2 226 8007-7-8 да, 24:40:42 52222 72037 хэрэглэгдэж дойгаа юм.