! | ардын засаг төр тогтон мандсаны ойг ёслон тэм- дэглэхийн учир утга, ач холоогдол, тус орны улс төрийн оайдлын талаар тодорхой илтгэл хийсэн осайна. ваярын гуравдахь өдөр өглөөний 9 цагт Мөн Гё- зар ниислэл хүрээний цэргиин ангиуд цугларч, їйн болон тимнасти- ХМиН . сургууль үнлдэн иимтэд сонирхуулжээ. Эдгээр ёслолын.зЗэрэгцээ огярын өдрүүдэд уламж- вналт заншлын дагуу эрийн гурван наадам наа яаж нийтээр цэнгэлдэж Файв. Буянт |ухаагийн дэнжид Оолсон Энэ наа. дамд Бандан заан, даг лантай заан, дэндэв На- рын зэрэг алдарт оӨХ- ЭНХ их жанжин Д.Сүх- өаатар, Хатаноаатар маг- саржав нарын Зэрэг ЭР” хии мэргэн харваачид оролцсоноос хүчит 09- хийн барилдаанд Бандан заан түрүүлэн далантай заан үзүүрлэж, сурын харваанд Д. Сүхбаатар 20 сум хариад 20 онож 1Ё өн тэнцүүхэн шдАмдагтуй! Та нарыг 3 залгамж үе араас чинь төрж, Ү9/0 234 ї/ 1 ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ Монголын үрс маш олон болтугай! ЯРЬЖ БАЙНА Д. НАЦАГДОРЖ. Пионерийн танхим” ЦПионерийц теихыю, Бүлгэм Фолгонд имо- мерийн танхим байдаг. Улаан мон эг эгэл мсалР 5 үчдвннийн Эа Хэний мөдийнхиний бичиж хүй ам байнга өсөн ! бид бүхний иэг бахархал юм. Энэ оны эхний байдлаар манай улсын үндсэн хүн ам 1940 оныхоос 2,7 дахин, 1960 ошньхоос Гучаадхан жилийн гүйтэй холбоотой. Дуртай цагтаа танхимд орох боломж пионерүүдэд тэр болгон олд- доггүй байпа. Зөвхөн шугам жагсаал, имонерийн ажил зохиох үеэр л їиноне- рүүд танхимдаа цугларна. Зарим нь пиоис- рийн тапхимд орохоосоо «ичижо болж өгвөл холуур тойрохыг хичээдэг. Зарим бүлгэмд пионерийн танхимыг цаас, Шил зэрэг хоёрдогч түүхий эд цуглуулан ХАд- галах агуулах болгосон байдаг. Мавал инонерийн танхим пионерийн ажлыг Төв- лерүүлэн удирлдаг төв штаб болох вэ? Энэ асуудал пионерүүдийн их хурал дээр яригдаасай, угтаж байна. Уг! төрж байгаа хүүхэд хүрээгүй хад хүн ам гурван гэВриЛэд төлөвтэй байгаа нь юутай их баяр баясгалан! бойжиж байна. Эх оронд маань эрүүл бие, өсвөр, залуү үе шөн ч вх Шушоо Сурагч Г, СОЁЛГЭРЭЛ жилийн ҮП сургууль) (Дархан хот, 10 гэ, 5 ыж аЛ-- бэ мж. 4 СЭ 21202207 зо рл | ЭРТ ”е” яяугаалын тэтчрнэрртчиргүллж”"”рЛЭ2СЛ”ЧЛ-ГгГЛ/ЛЭЭГГгтТЭЭГГгГ-ЦЭгчы тэлэгч т Оо? ТАРИ./ НАР МЭ! ЛЭГТҮЙ! мэн ас: арисииилчүлиилэгэтлитчулилднн юлєжссЛШиИЗЛ2ЕЕ280-0-5Ы. С77 С-2Ё 4 ? з 2. | ”ё” 4422 248 / 26 46 п ї СЖСД! т р Ї 11 4 ү Ё ї. ч ї ї , 1 н хуч: сл -д л шо-эшетж шэхэхэхлшилэн ЖОРЭЛБИЛЭБГРЫиглїЕСЄЇОБЛЭЁНШЖЭТТЖҮОЖОСЕЛГОЫ 2Ж. , 2 4 УВС ДЭХ зухуллл сэт ер арэ: Тшут жсол эн тилгэртэх Нм - ка. 5 д Ё х гАлүлү Анулыг- Р ӨГЖ : 22 шинийн зӨшНВСАН ЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУНЫ 2 2ё225979-0 ЇНХНЫ БАЯР ПИМОНЕР АА! 4 1287) 1/ т 2: ГҮН БАТ ЭРДЭМ МЭДЛЭГ ЭЗЭМШИХИЙН ТӨЛӨӨ БАЙГАА БОЛОЛ- НАААА ЦООГ ДЭЭД ЗЭРГЭЭР АШИГЛАГТУН! НАМ, АРД ТҮМНИЙХЭЭ 4 4 г! г4 монгол ордын хувьс- ХУВЬСГАЛЧ ДАЙЧИН, ХӨДӨЛМӨРЧ УЛАМЖЛАЛЫГ НЭР ТӨРТЭЙ сан талын Ялалтын ойн бая- ЗАЛГАМЖЛАГТУН! 908РЧЛӨЛ рыг Монгол Ардын нам, МАХН-ын Төв Хорооноос Монгол Ардын Ё Ардын засгийн газрын Хувьсгалын 67 жилийн ойд зориулан 5 11151 1 1 1! шиндвэрээр анх 1У222 гартасан Урианаас ? онд «Улсын нх баяр» 2? : “өс -- болгон ёслон тэмдэглэжээ. Б: ! ЭР ТЭЛЇЇ үй Долдугаар сарын 29-нин 5 БАЧВЫН Чэлэрс0 84882227 өдөр Ардын хувьсгалын шэг эцэс ял дугаар сарын зхнии нэг инлийн ОВГ ТЭМДЭГ. : 27 өдрүүдэд дэлхий | дахин лэх тухай бүх цэргинн 5, ч х жанжин Д. Сүхбаатарын -4442 хуралд хэраацлай үвалин тушаал гарсан оанна, Москва, Кремль, Их хурлын Тушаал ёсоор 1922 оны ордныг их итгэл найдвар тавьж долдугаар сарын з0-нд | амьсгаа, даран ширтэн харж баяр ёслолын ажиллагааг байлаа, нээж, цэрэг, ардууд, жаг ХЇХ бага хурал зАувЫ, сан, их буугаар гурван Зөвлөлт орны түүхэнд том үйл зэрэг оуудан есолжээ. явдал боллоо, : : өд: Баярын хоёрдох 5 ээ Бага- хурлын төлөөлөгчид рийн 11 цагийн үед ЗХУКН-ын ХХУЦ- их хурлын одоогийн Сүхоаатарын шиндвэрийн онелэлтийн явц таябайн Зүүн урд талд өөрчлөн байгуулалтыг | гүнз-/ оаисан индрийн дэргэд гинрүүлэх зорилтын тухзи “албан хаагчид, ардын жЖу- зөвлөлт нийгмийг ардчилах, 79 рамт цэргийн . төлөөлөг- улс төрийн системийг шинэч” чид, ард Нийтээр хуран 2-7 032-22-0 -232, ВЛ/ Ц3лсайнэ 2, - яамны тэмцэх ТУхай, үндэстэн хоо- нугаарч шүүх магсар- рондын Харилцааны тухай, сайд хурц гүн лоэ 4 ил тод бандлын тухай, хуу- жав ард олонд р хү лийн ШшинэтГэлиЙН тухай гэсэн тэж, цуглааныг нээснин долоон тогтоолын төслийг т4лЛ дараа Намын Зижггглнд бүргэс нь хэлэлцэж нэмэлт зас- хувьсгалт сн вар оруулдн баталлаа. эвлэлийн телөөлөГгЧиИДд Е дын хувьсгалын Ялалт, Түүнчлэн намын бага хурал намд ч, төрд ч Нэг хүнниг дараалсан хоёр хугацаанаас, өөрөөр хэлбэл 10 жилээс илүү сонгож оОолохгүй гэсэн зарч- мыг нарийн тодорхой заалаа. Энэ заалт намын Сонгуульт бүх байгууллага, түүний | до- тор ЗХУКН-ын Төв Хороо, Төв Хорооны ерөнхий нарийн оич- гийн даргад хамаарах осолвно. Ї Намын хороодын удирдагчдыг зөвлөлүүдийн даргын алсан тушаалд сонгох тухайд оол бага хурлын энэ раионы намын аваад ЗХУКН-ын Төв дорбо хүртэл намын бүх О48игуулла- гад хамаарах болно. Бага ху- рал ЗХУ дахь өөрчлөн сан- гУулалтын стратегийг оая- жуулж, тактикийг тодруулж, орчин үеийн нөхцөлд намаас гүйцэтгэх ажлын арга хэлоэр, замыг тодорхойллоо. Бага ху- рал өөрчлөн байгуулалтыг гүнгэийрүүлэх, зоримог, шинэ- лэг программыг бүрэн дэмж- сэнд тус бага хурлын улс тө рийн год үр дүн оршино, ИйР хүү ЗХУ-д өөрчлөн байгуулалт үргэлжилж, шинэ эрч хүчтэй болж, чснарын шинэ шатанд гарч, эргэлт бУцалтгүй шинж- тэй болж байна. Бага хурлын ач холбогдол зөвхөн | зөвлөлт орны хүрээнд хязгаарлагдах» гүн. Өөрчлөн оашгуулалтыг гүнггинирүүлэх, эргэлт фуцалт- гүй болгох талаар тавьсан 80- рилгоо тус 00га хурал бүрэн Онелүүлж, энэ чухал үйл хэ- рэгт жинтэй хувь нэмэр оруул- лаа, Гадаад орнуудын Улс тө- рийн зүтгглтиүүдийн нэрлэс» нээр «Зургадугаар сарын тай» ван хувьсгал», болсон ХЇХ бага хурал «Москвагийн бага ху- рёлг, «Зургадугаар сарын са- га хуралт, Өөрчлөн сангуу- лалтыг эргэлтгүй болгосов оа- та хурал, гэж түүхонд зүй ёсоор төмдөглэгдэх болно. ”-0ЦШ, ШАГДАР з.пмонЕийнүнн 98888488 ЯА АЛ ХАЄЯЛӨЯЙАХЯААЯЯХЖ ЯРАХЯЖ зөөн, ПИОНЕРИЙН ХОТЫН НЭР--«НАЙРАМДАЛ» ЛЭ Б..! чи - » Ф. Улаанбаатарын ойрол- цоох Баянголын үзэсгэ- лэнт аманд олон улсын пно- нерийн лагерь нээгдсэн өд: реес хойш арван жилд болж байна. Их Ленинд жанжин Сүх- баахарын зорьж гарсан түүхт газар орон орныг ба- гачуудын нөхөрлөлийн хот- хон сүндэрлэн боссон нь билэг дэмбэрэлтэй сайхан хэрэг билээ. «Найрамдал» гэдэг нэ- рийг шинэ лагерьтаа хүүх- дүүд өөрсдөө өгсөн юм. Ла- герийн энэ нэрэнд найрам- дал нөхөрлөлд дуртай ма- най багачуудын чин хүсэл шингэсэн юм. Манай сур- валжлагч олон улсын пно- нерийн «Найрамдал» ла- герийн дарга Ж. Нарантун- галагтай уулзаз: яонлцсан юм. Сурвалжлагч: Лагерийн алтан түлхүүрийг гардуулж байсан цаг саяхан л юм шиг санагдах юм. Гэвч ар- ван жил өнгөрчээ. Энэ ху- гацаанд манай орны өнцөг булан бүрээс хичнээн хүү: хэд ирж амраа бол? Ж. Нарантунгалаг: Хо- рин турван мянга гаруй пионер өнгөрсөн хугацаанд амарчээ. Мөн 200 гаруй пионерийн ахлах удирдагч дадлага хийн, аймаг, орон нутагт манай лагерийн «Найрамдал» экипаж гуч гаруй удаа ажилласан бай- на. Сурвалжлагч: /Лагерьт амарсан пионерүүд юу сурч буцдаг вэ? Ж. Нарантунгалаг: Пио- нерийн ажлын арга зүйн нэгэн томоохон төвийн хувьд бүрээ үлээж, бөмбөр 03330040 227278 1 рийн хөдөлгөөнд гарч буй шинэ зүйл бүхнийг бид хүүхдүүдэд заадаг. Манай лагерьт пионе: рүүд найрамдал, энх тайв- ны сэдэвт ажилд оролцож, хамт олонч нөхөрсөг уур амьсгалд сайхан амарч, шинэ зүйл сурч буцдаг. Манай лагерьт зохиодог олон ажлыг сургуулиуд хийж байна. Энд зохиогд: сон олон дууг орон даяар Дуулж байна Сурвалжлагч: «Гайрам- дал» лагерьт ирж амраагүй хүүхдүүд, түүний тухай мэдэхийг хүсч бидэнд 83а- хидал олонтаа ирүүлдэг юм. Энэ талаар... ЯН. Нарантунгалаг: Эрт- иий мопгол, орос, болгар, куба, зүүн өмнөд Ази, Скандиповын орны уран барилгын өвөрмөц хийцтэй «Нарлаг», «Сансар», «Ту- яа», «Оч», «Солонго.» «Одод» нэртэй зургаан хот- хон зуны цагт пиоперүүдэд хаалгаа нээнэ. Далайн ман- далд сэлэн яваа усан он- гоцыг санагдуулам төв байранд хүүхдүүд жилийн турш-амардаг. Энэчлэн зуу орчим барилга байгуулам- жийг монгол, зөвлөлтийн барилгачид хамтран босго- сон юм. Сурвалжлагч: (Лагерьт зохиогддог зарим шинэ аж- лаас нэрлэнэ үү? Ж. Нарантунгалаг: «Со- нирхолтой ажил үйлсийн эрэл хайгуул». «Уран гарт- ны хотхонд», «Уран зөгнө- лийн гайхамшиг», «Ойн томилолт», «Мэдлэгийн цэц булаалдах тэмцээн», «Энх тайвны өдөрлөг», «Хогжмийн солонго», «Уран сэтгэмж», «Жүжигч ний ур чадвар» зэрэг олон ажлыг нэрлэж болно. Сурвалжлагч: амарсан хүүхдээс захидал их ирдэг үү? Ж. Нарантунгалаг: Их ирдэг. Тэдний захидлыг үзэхэд лагерийн талаар санал сэтгэгдлээ илэрхийл- сэн, ажил мэргэжлээ сон- гоход тусламж хүссэн зэ- рэг олон чиглэлээр бичсэн байдаг. Саяхан ирсэн нэг захидалд «Найман жил хамт суралцахад тэгэж их ижилдэн дасдаггүй мөрт- лөө, «Найрамдал» лагерьт дөчхөн хоноход Жинхэнэ найзууд болдог нь гайхам- шигтай» гэж бичсэн байна. Сурвалжлагч: «Найрам- дал» лагерьт гадаадын олон орноос хүүхэд ирж амардэг уу? Ж. Нарантунгалаг: Энэ жилийн хувьд ЗХУ, Бол- гар, Чехословак, Унгар, Польш, Румын, Куба, Ард- чилсан Герман, Ардчилсан Солонгос, Афганистан зэ- рэг орны пионерүүд ирж амарч байна. Сурвалжлагч: «Найрам- дал» лагерийн ирээдүйн төлөвийн талаар яривал манай уншигчид лавтайяа сонирхоно. Ж. Нарантунгалаг: Ма- найд амарч буй пионерүүд «Уран зөгнөлийн гайхам- шиг» сэдэвт ажлаараа, ла- герийнхаа ирээдүйг төсөө- лөн ярилцдаг юм. Тэдний зөгнөл төсөөллийг хэрэг- жүүлэхийн төлөө бидний үйл ажиллагаа чиглэнэ. «Найрамдал» 1989 онд СИМБЕА-гийн гишүүн Азийн хүүхдийн байгуул- лагуудын бүсийн лагерь болно. Ойрын ирээдүйд дулаа- ны станцаа өөрчлөн цахил- гаанаар дулаацуулах сис- темд шилжүүлэн, тпионе- рийн клуб, усан бассейн шинээт барина. Сурвалжлагч: Танд баяр- лалаа. «Найрамдал» лагё- рийн 10 жилийн ойг То- хиолдуулан хүүхдийн тТө- лоо чин сэтгэлээр нэгдэн ажилладаг танай эвсэг хамт олонд тус лагерьт амарч байсан уншигч пио- нерүүдийнхээ нэрийн өм- нөөс баяр хүргэж, амжилт хүсье! Танайд Нарны туяа цэцгэнд хэрэгтэй Найз нөхөд надад хэрэгтэй «Найрамдал» лагерьт гадаадын хүүхдүүд ирсээр байлаа. Зарим нь хоёр гу- рав хонож байгаа атлаа хоорондоо найзалчихсан, эсвэл хөл бөмбөгийн тал- байд хамт тоглож үзэгдэв. Үнэхээр л «Найрамдал»- ын хүүхдүүд мөн юм даа гэж бид ярилцаж байлаа. Нубын хүүхдүүд монгол найз нартаа бүжиг зааж байна. Унгарын хүүхдүүд монгол найзаараа дуу заал- . 2 гаж байна. Хаана л бол хаана орон орны хүүхдийн баясгалант дуу, хөгжөөнт бүжиг. Дөрвөн хүүхэд хоорон- доо ярьж сууна. - Ямар хэлээр ярьж байгаа юм бэ? гэвэл Ард- чилсан Герман, Болгараас ирсэн хоёр нь немц хэлээр, монгол, болгар хоёр хүү нь орос хэлээр ярьж суув. Монголын А. Аригуунбүү: вэй, Ардчилсан Германы Марко, Кубын Маглис, Болгарын Димитр нар дэв- тэртээ нэрсээ бичилцэн та: нилцаж байв. Дараа нь хэн ямар сурдгаа асуул- цаж байгаа бололтой. ДИ- митр нь дэвтэртээ «Би 5, 82 сурдаг» гэж бичихэд иниипинпипининипниийитппитаицаєєцицианттийн ОЛОН УЛСЫН ПИОНЕРИЙН «НАЙРАМДАЛ»ДАГЕРИЙН 10 ЖИЛИЙН ОЙД Ёл даг» гэв. Удалгүй шугам жагсаал болж «Найрам- дал» лагерийн олон улсын ээлж нээгдлээ. «Интерна- ционал». штабын дарга Г. Хишигдаваа орон орны нийт пионерүүдэд команд өгч, хүндэтгэлийн шугам жагсаал эхлэв. Болгар, ЗХУ, Ардчилсан Герман, Куба. Чехословак, Унгар, Солонгос, Афганистан, Монгол зэрэг орны пионе- рийн бүлгийн дарга нар өөрсдийн хэл хэл дээрээ рапортлав. Аригуунбүүвэй «Би 5 сур- Төв Хорооны нарийн бич- гийн дарга, Д. Сүхбаата- рын “нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга М, Тогтохням үг хэлж орон орны пнонерүүдэд тавтай сайхан амрахыг хүслээ. Монгол үндэсний хувцас- тай охин хадаг сүү өргөн интернационал клубийн ерөнхийлөгч Зденек Крши- жид барив. Хүүхдүүд тойрон бүжиг хийж, дуу дуулж, хөгжил- дөн «Найрамдал» лагерь орон орны хүүхдүүдэд Нээлт дээр МХЗЭ-ийн хаалгаа нээлээ. таппантатаиниланиацлилгиагцанишцицитциитин ХӨГЖМИЙН СОЛОНГООР ХҮҮХДИЙГ БАЯСГАГЧ -- Халтар багш аа! Шинэ дуу хэзээ заах вэ? -- Хаятар багш аа! Өнөө орой бүжигтэй юу? --« Халтар багш аз! Хөг- жим сонсмоор байна. «Нарлаг» хотхонд Халтарын өрөөнд түр суухад хүүхдүүд тийнхүү тасралтгүй асууж байлаа. Хажуугийн байшинд сууж буй Унгарын хүүхдүүд түүний хөгжимдөхийг сонсоод «Монгол аялгуу ямар уянга» лаг сайхан юм бэ?» гэж орчуу- лагчаараа дамжуулан хэлж байна, Халтар дуу хөгжмийн багшийн зэрэгцээ пионерийн удирдагчийн үүргийг бас гүйцэтгэж байгаа ажээ. «Найрамдал» лагерийн ра- диоузелээр «Халтар багш улаан талбайд яаралтай очоо- рой!», «Халтар багш бүжгийн талбайд хөгжим тавиврай!», «Халтар багш узель дээр яа3- рахтай ир!» гэх мэтчилэн тас- ралтгүй дуудна. «Найрамдал» лагерьт зохиогддог бүх ажил түүнтэй холбоотой юм байна гэж бодлоо, Үнэхээр ч тийм юм. Хаана ямар ажил болж байна, тэнд Халтар хөгжим дарж эсвэл өсгөгч залгаж, микрофон угсарч яваа хараг- дах юм. А. Халтар 1981 онд Баг- шийн сургуулийн хөгжмийн багшийн анги төгсгөж ирсэн цагаас «Найрамдал»-д ирэх пионерүүдийг угтаж үдсээр эдүгээ хүрчээ. Өнгөрсөн жил «Хөгжмийн солонго» сэдэвт ажил удир- даж байхыг нь би харсан юм. Хөгжмийн уянгыг уран зураг болгон дүрслэх, эсвэл хөгж- мийн бүтээлийг тааж олох зэргээс бүрдсэн «Хөгжмийн солонго» сэдэвт ажил үнэ- хээр хүүхэд бүхний сэтгэлд яруу эгшгийн гайхамшигт со- лонго татуулан буй мэт са8- нагдсан, А. Халтар хүүхдэд зориул- сан хөгжмийн бүх төрлийн бүтээлийг сурталчлагч хүн. Хэдэн жилийн өмнө хөгж- мийн Нэрт зохиолч агсан Т. Чимэддорж гуай «Сайн байна уу», ФБаяртай»,, хөгжмийн зохиолч Г, Пүрэвдорж 4Түү- дэг гал», «Тавтай нойрсоо- рой!» дуугаа тус лагерийн уран бүтээлчдийн өргөөнд зо- хноход А, Халтар тэр дор нь хүүхдэд зааж, орон Даяар түгээсэн билээ. А. Халтар урлагийн баяр, диско үдэшлэг, пионерийн ажлын хөтөлбөрт хөгжмийн чимэглэл хийх зэрэг ажлыг чанартай сайн |гүйцэтгэдэг билээ. Тиймээс ч /Халтарыг хүүхдүүд тойрон хүрээлж, нутаг нутагтаа очсон хойноо ч тасралтгүй захидал бичсээр байдаг билээ, Хөгжмийн яруу ая эгшгийг тарьж чадсан хүн тийнхүү хүүхдийн сэтгэлд хүргэж, ТЭДНИЙ хайр талархлыг Ххү- сайн сайхны «шидэт» үрийг лээж чаддаг ажээ. Би-чилиэнллиэээчиэчцэилл шу лгггогэн Энэ нүүрийг манай тус-гай сурвалжл дондог, Д. Шүрэвдөрж нар бэлтгэж, у:55-21358) 1 9 9 (с) Өө Ө Өө Ө Өө Өө Ө Ө э Өө Э Өө Өө Э Э 9 Ө Э Ө Ө 9 (! Э Ээ э Ээ Б) Өө 6, Өө Өө 9 2) Ө Оо 9 гс) гс) (1 гс) 9 Э С: Ө Оо гс! гс) Оо Ө 9 Э 11 9 9 гс) 9 гс! о 9 9 Ө гс) Э 9 о1 988.7.11. МАНАЙ ЗОЧИН Бидний хаяг-- Монго- лын үйлдвэрчний эвлэ- лийн ОМҮЭ) хэвлэлийн лэтдсэн редакци. Өөрөөр хэлбэд «Хөдөлмөр» сонин. «Монголын үйлдвэрчний звлэл» сэтгүүн хоёр ний- лзэд дундаа ийм хаягтай. Түүхийн хуудас сөхье. 1927 онд хуралдсан МҮЭ- шянн тогтоолд «Тус эвлэлийн зорилтыг илэрхийлсэн... сонин сэтгүүл зэргийг хэвлүүлэн нийтэлж олон гишүүн ба түмэн ардад таниулан дэлгэрүүлэх явдлыг чухалчилбал зохи- но» гэж Заасан байна. Со- нин, сэтгүүлтэй болох хЭ- рэгтэй гэсэн үг. Энэ асууд- лыг МАХН-ын Төв Хороо дэмжиж 1928 оны долду- дугаар сарын 21-нээс эх- лэн, нам, засгийн «Үнэн» соМинд «Үйлдвэрчний эв- лэлийн байдал» булан гаргаж түүнийг үйлдвэрч- ний эвлэлийн сонин хэ- мээн зарлаж, тусгай эрх- яэгч томилон ажиллуул” сан байна, Ингээд «Мон- год ажилчны зам», «Соё- лын зам» гэхчилэн нэртэй гарч байгаад 1947 оноос «Хөдөлмөрь нэртэй бол- жээ. 1978 онд 50 жилийн Хөдөлмөрийн тавьяаны улаан тугийн одон, 1986 онд 10 жян- га дахь дугаар хэвнцэгдсэ- нийхээ ойгоор Сүхбаата- Үүйлдвэрчин арлын Энхийн урна - «Хөдөлтөр» Эргэлдэн тогтсон бомбөрцөг дэлхийн Эрхийн тунхаг -з Зээ Сочид" сүл” 7 хоногт. удаа. гаруй ЭР. ) нэг удаа 12 мянга гаруй морь Цанд, 1 111111) 11 7 ЇЕ ХөдөлтөрР ШИШ ШИНИ! сгүрудгссүнгггй./ эсвсехаа, --- Э!МЭЭ Д.--12-122025д22512?7 Үссэр Үссэ» Ёспр Үй, 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 9 9 9 2) 9 9 9 9 9 0) 9 9 2) хувь кэвлэгдэн гарч ун- шигч захналагчдын тоо, ирж буй мэдээ захидлын хэмжээ жил бүр өсч бай- на. (О201010101010) ФФдФФФФоФФФӨӨӨ0000000000060 Хэдийгээр манай сонин нийтлэлийнхээ гол бодло- гыг эцэг эхчүүдэд зо- риулдаг боловч хүүхэд, багачуудаа хэзээ ч мартаж байгаагүй. «Хүүхдийн хү- мүүжил - бүх нийтийн үйлс», «Хүүхэддээ унэ шиж өгөөрэй» буяан гарч байсныг аав ээжүүд санаж байгаа. Одоо «Сургууль, багш» буланд сургуулийн амьд- ралыг бичлэгийн янз бү- рийн хэлбэрээр суртал- чилж байна. Мөн сургуу-, лийн өмнөх насны болон бага ангийн хүүхдэд 80- риулж «Бяцхан хөдөл- мөр» булан гардгийг бага- чууд та нар сайн мэднэ. Зөвхөн энэ булангийн ”ту- хай өгүүлье. Энэ булан нэг хэсэг тасарсан, Гэтэл олон сурагч, эцэг, эх «Энэ буланг ахиж гаргаач. Бид их сонирхон уншдаг н юм» гэж захидал бичсэн юм. Тэгээд л энэ оноос акин гаргаж эхэл- яээ. Энэчилэнгээр тус с0- нинд тогтмол гардаг 30 га- руй гүүр, булангийн ту- хай олон зүйл өгүүлж бол- но, Сонин, энэ оны долдугаар сарын 21яяд 60 насныхаа ойг тэмдэглэнэ, Уншигч олны бодлын ФФФФоӨОФФОоОӨОООФООООО ФФоФсобӨӨФ : Ухаан эрдэм мэдлэгийн. 5 гд мм ФФФоӨӨсӨФӨӨӨ Урам зориг, үйлсийн з Б! Учрах тоолон бидний зол болсон үйлд- вэрчний эвлэлийн хэвлэ-| лийн 60 илийн ойг то- хүсье. ) Бидний хаяг -» «Хөдөл- 2ДОГО ТОГОО ТО О 0 010(0101010101010) мааааааааааааааа ЭРӨРөн 14 ХОНОГТ 3 МАШИН (Сурвалжлага) Тэр аавдаа тун ч хайр- тай. Бүр жаахан байхаас нь эхлэн «Сүлжмэлийн үйлдвэр» гэсэн үг сэт гэлд хоногшжээ. Яагаад гэвэл аав нь энэ үйлдвэрт 25 жил ажиллаж байна. Өөрөөр хэлбэд Янжинду- ламыг орчлонд мэндлэхээс 8 жилийн өмнө дөнгөж хо- ринхоёр настай залуу эр энэ үйлдвэрийн хаалгыг анх татсан хэрэг. Тэгээдч өнгөрсөн өвөл ангийнхаа багш Ганбилэгийг: - За Янжиндулам, наймдугаар ангиа төгсөөд яах саналтай байна? гэхэд Яншжиндулам шууд л: - Ажилчин болно гэ жээ. Хоёр эгч нь ажилчин, нэг нь Ноосон вэрт нэхэгч байсан... Амьд- рал гэдэг тэр бүр санас- наар бүтдэггүй. Дэндүү өрөвчгүй хандах тохиолдол Ч бий. Хоёр жилийн өмнө зэж нь нас барж Янжинду- лам 6 дүү, ах, эгч нарын- хаа хамт үлджээ. АРСЛАНГИЙН ЗҮРМГ (Өгүүллэг) Ойн бүх амьтан анчнаае айдгийг баавгай мэджээ, д анчин болж ДЭЭР тэтү Түүнээс хойш аавыгаа улам ч их хайрладаг болж. Бушуухан сургуулиа төг- сөөд ажилчин болж аав- Даа нэмэр болохсон гэж ч боддог болж. Тийм ээ! 17 нас гэдэг амьдралыг ухаарч чадахгүй нас биш эз, Янжиндуламыг Улаан- баатар хотын Сүлжмэлийн нэгдүгээр үйддвэрт ажилч- наар ороод 14 хонож бай- барьж ивах болов. Дай- раядсан амьтанд: -- Би анчин болсон. Сая ирвэс намнаад ирлээ гээд хонгиогоо үзүүлэн: -- Одоо арслангийн анд явж байна. Арслан хаана байна гэж сураглан явах болов. хойш баав- Тай анчин болжээ гэсэн ярна ойгоор тархав. Үүл нийг сонссон хэрэм арс- лангийн зургийг томоор зу- Раад баавгайн байрны ой- ролцоо модонд өлгөжээ. Баавгай харих замдаа үүе нийг үзэж тайхаад бас ч эвгүй санагдаж арслан- хад нь би уулзсан юм. Манай сургуульд оёдлын хичээл ордог бай- сан, Ер нь би яагаад чюм бэ, багаасаа л ажилчин бо- лохсон гэж боддог байсан. Би Адьяа гэдэг хүний да- галдангаар ажиллаж бай- на. Ёстой сайхан ааштай ЭГЧ, нх олон шавьтай. Энэ эгч удахгүй гадаадад курст явах юм гэсэн... Би орой- гоор суралцаж 10 дугаар анги төгсөнө. Дээд сур- туульд орохгүй гэж ярьж байна. -| Яагаад дээд сур- туульд орохгүй гэж? -- Яахав дээ дуралца- хаас ажиллах нь илүүде- нирхолтой, илүү сайхан байдаг юм... Тийм ээ! Хүн бүр заа- зал дээд сургууль төгсөх ёстой биш ээ! Хэн ямар ажил, мэргэжилд дур со- нирхолтой байна, түүний- гээ зөв сонгож ажиллавал нлүү үр дүнд хүрнэ. хоногийн хугацаандаа өөрийнх нь хэлснээр «Гурван машин дэр сууж чаддаг» бо-ё лоод байна. Б. ТӨМӨРТОГОО гийн зургийг зөөлхөн авч: цааш нь харуулж өлгөсөн тэнэ, Ч. ДОРЖГОЧОО Хоорондоо байлдаж тоглохоор Хоёр тал боллоо бид Хэнийк нь дайсан болохоо Хэлэлцэж шийдэх гэж - удлаа бас Ялагдаж байхыг хүсдэг Ямар хүүхэд байх вэ? : ТОГЛООГҮЙ ТОГЛОО/А Даанч олдож өгсөнгүй талынхан хоорондоо Үзэлцэж байлтай биш дээ Р. ЯДМАА ҮГ ЗҮЙН ТААВАР « Тайгад амьдардаг Дархан цаазтай ямар амьтны Эрийн нь нэрийн Эхний үсгийг Н-ээр сольчихвол Өвөр нөмөртэй газар Өөр үг болох вэ? тЭВЛ1257-Лж 23-2122 7 задслнай 4. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН лээ Манай орны хот, хөдөө. гийн 90 орчим зусланд 86,5 мянган пионер, су рагч амарч байна, бэлтгэдэг их, дээд, тусгай мэргэжлийн дунд сургуу- лийн 900 шахам оюутан, сурагч пионерийн бүлгийн е | Талд жЖжж эг жа Багш | удирдагч-багшаар ажиллаж со, байгаа нь зуны амралтыг сонирхолтой, шинэ арга хэлбэрээр зохион байгуу. лахад тус дөхөмтэй болов. Сайхан амарснаа хэзээ хойно, нас бие гүйцэж,бүр эмгэн, өвгөн болсон цаг- таа ч нэхэн санах бага насны ариун дурдатгал үл- дээдэг тэр нэгний тухай тэмдэглэлээ үүгээр эхэлье. ЗАМД Автобусны цуваа хөдлөв. Аав, ээж, ах эгч нар гар даллан хоцорлоо. Биднийг яасан олон хүн үдэв ээ! Хүүхдүүд бидэнд хайр- тай болоод л тэр шүү дээ. Зөвхөн зав ээж.. ах ЭГЧ нар төдийгүй эх орон,ард түмэн маань биднийг ямар нх хайрлаж, халамжилж байдгийг бас дахин ухаа- рах шиг болов. Юу гэвэл автобусны цувааны урьд хөх гэрэл цацруулсан хөн- төн тэрэг зам голлон Жи- рийлгэж байна. Цонхоор нь эрээн мод далласан ах- лах дэслэгч цээжээ гарга- жээ. Өмнөөс ирэх тэргийг эрээн модоороо дохин зог- соож байна. Хамгаалалтын тэрэг зам голлон давхиж байгаа учраас ямар нэг зөрчил гарахад тэр ахлах дэслэгч биднийг амиараа жийрэглэн хамгаалахад бэ. лэн аж. Улс гүрний тэр- гүүн шиг тусгай хамгаа» лалтад хүндэтгэлтэй авч яваа эх орон, ард түмэн- дээ хүүхдүүд бид баярлал- гүй яах билээ. Я.ТҮМЭНДЭЛГЭРИЙН ярианаас (нийслэлийн 23 дугаар сургууль) «ХАНДГАЙТ» Хан уул Хандгайт нэртэй Хаа нэгтэй нь Хандгайн сүрэг бэлчиж явсан сурагтай Эврээ дааж ядсан Эрээн хандгай ЗУСЛАН үЗЭГЧИДДЭЭ 13:11) ЯВИРТАЙ г2:3 театр байгуулаг, 40 жилийн ой удахгүй болох гэж бай- на. Энэ ойгоо угтсан уран бүтээлээсээ уншигч ШиО- нер сурагчдад ярьж гө хийг хүсье. --Манай театрын уран бүтээлч хамт олон театрын- хаа ойг угтсан ажлыг оны эхнээс гэ 3058н-49 шууд ардын жүжигчин С. Обрад- Аомон «Их Иван»,БНПАУ- ын зохиолч Г, Якушевс, каягийнп «Бамбар Петр», яруу найрагч В. Лхагва. сүрэнгийн «Үлгэрийн дэ, Болгарын зохиолч ТаҮлариловын «4Өндөг» А--07480 Индекс-14140 зуслангуудын Ч сусжж Тэргүүнээ өргөж Тэнхээгээ хөвчилж Уулнаас уул дамжуулан Урамдах дууг Он жилийн тэртээгээс Олж сонсох шиг болно. Бодлоосоо Бор зүрхнээсээ Хандгайн урамдах дууг Хангинуулсан Зуслангийн Зуу зуун хүүхэд Хан уул өөд Хараа бэлчээнэ Хандгайн сүрэг Харайн гарч ирэхийг хүлээнэ. Түүх домгийн өлгийгөөс Тууж ирсэн Буурал өвгөний ярианаас Бужигнаж давхисан Хандгайн сүрэг Харах нүдний өмнүүр биш Сэтгэл дундуур Сэртэлзэн харайна. їШүлэгч охин О. Уянга (У дунд сургуулийн гу- рав дугаар ангийн сурагч) бид хоёр бороотой хүйтэн жүжгүүдийг найруулан тоглолоо. Говийн гурван аймгийн бяцхан үзэгчиддээ тоглолтоо үзүүлээд ирлээ. -Та театрынхаа үзэгч- тухай ярьж өгөөч. --Манай үзэгчид бол өлгийтэй хүүхдээс, өндөр настай буурал-хүртэлх бүх хүмүүс юм. Үзэгчдийнхээ сонирхолд нийцсэн чанар- тай бүтээл тоглоно . ГЭДЭГ үүнээс үзэхэд амаргүй да- ваа нь илэрхий. Нялх бал- чирт нь амьдралын Хэв- шил, дадал олгох, гоо зүйн цагаан толгой заах, ахмад үзэгчиддээ бага балчир нас- ны нь баяр баясгаланг хэдхэн цагт эргүүлж С48- нуулах ийм зорилт бидний өмнө тулгардаг юм. Манай театр байгуулагдсан цагаа» саа хойш дэлхийн сонго- дог болон өөрийн орны зохиолчдынхоо зуу гаруй жүжиг тоглоод байна. -- Танай театрын хээл дийн суудал тоглолт үрт дүүрэн байх уу? -- Манайх заримдаа сан- дал нэмж тавих тохиолдол цөөнгүй байдаг юм. Үзэг: МХЗЭ-ийн Төв «Пиоперийн “Одоо ЗХУ-д 140 хонь ӨЧНОЗОр Ши өдөр «Хандгайт» нэрээс үүдэн ийм нэг шүлэг тэр- лүүлэн сууж билээ. Гол төлөв Төмөр замын ажилтан, ажилчдын Хүү: хэд амардаг «Хандгайт» зуслан дөчин жилийн түү хээрээ ч, ээлжиндээ «Хү- яээж авах хүүхдийн тоо- гоор ч манайдаа дээгүүр ордог ажээ, Б. Гантуул (52 дугаар сургууль), Н. Цэцэгсай- хан (35 дугаар сургууль) гээд шүлэг бичдэг олон хүүхэд энд амарч байлаа. Харж ханахын артагүй үзэсгэлэнт сайхан байгаль, цэнгэн наадахын төгсгөл- гүй зуслангийн баясгалант өдрүүд хүүхдийн сэтгэлийн утсыг улам ч хөглөж ӨГ- дөг биз ээ. ЭГЧ НАРТАА БАЯРЛАЛАА Сайхан хоол, унданд дургүй хэн байх вэ? «Сайн хүн явснаа, муу хүн идсэнээ...» гэдэг хууч- ны үгээс болсон ч юм уу, чид маань ганцаараа ирэх- гүй шүү дээ. Аав ээж, ах эгч нарынхаа хэн нэгийг заавал дагуулж ирдэг юм. Энэ талаар манай театр үзэгчдийн хувьд бусад театруудаас илэрхий Да вуу талтай, Тоглолт болж байхад байнгын инээд баясал, алга ташилт НиИ- жигнэж байдаг юм. Жү- жигчдэд урам хайрласан ийм өгөөмөр үзэгчиддээ бид их оёГСҮр “Хөвч үүхэлдэйн театрын хөгжилтийн тухай ярьж өгнө үү? --Хүүхэлдэйн театр нь эртний театруудын нэг юм. гаруй, Болгарт 18 хүүхэлдэйн театрт ажиллаж байна. Ба- га наснаас эхлэн “соёлтой үзэгчдийг. бэлтгэх өргөн боломжийг манай театр ол- гоно, - -- Танай урын сангийн онцлог юу вэ? -- Тлгэр домгийн хэл- бэртэй, хурц тод адал ЯВ- далтай зохиол зонхилдог, Адгуус амьтнаар -дамжуу- лан амьдралын сургамж, Б» Л, Сүхбаатарын нэрэнжиг улсын ЯУС-7 Хор гн Ма АаВаД ол... хэвлэлийн хонбишатад хэвлэв... 123456189101118 НИОНЕРИИН ЗУН---------Г--тГ--тг-тгт00 эь хоол ундны тухай бичих дургүй нэрэлхүү нэг үе байгаа юу даа. Амин гол зүйлийн тухай бид юуны трҮтай ярих ёстой биш ҮҮ Хүүхдүүд бүлэг бүлгээ- рээ жагсан хоолны газар ирэхдээ: --Манай бүлгийн нэр? -- Жавхаа! --Манай бүлгийн уриа? --Эв найрамдал! гэх юм уу ямар нэг жавхаа хийморьтой нэр, өөдлөн дэвжих уриа чанга чанга хэлж явах нь өхөөрдөм хөөрхөн. Хоолны ширээний ард суудлаа эзлүүт бүгдээрээ босож: --Тавтай сайхан хоол- лоорой! хэмээн нэгэн зэрэг хэлнэ. Энэ нь бие биеэ хүндэтгэн урьсан боловсон ёс болой. Хоолоо идэж дуу- саад бас л нэгэн зэрэг өг- лөө бол, -- Үнэхээр их баярлалаа Үд хүртэл баяртай гэнэ. Өдөр бол, үлгэр дууриал болдог юм. Манай нэг гол онцлог бол хүүхэлдэй, жүжигчин хоё- рын хөдөлгөөн, дуу яриа- ны эвсэл, уран чадвар юм. Энэ утгаараа жүжигчнээс уран чадвар шаардаад зог- сохгүй бас хуруу гар, хө- лийн эвсэл Хөдөлгөөнийг давхар шаарддаг юм. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын хүүхдийн т6- лөө фондын Төв Комисс хүүхэлдэйн театрын барил- гын хөрөнгө мөнгө гарга- санд бид их баяртай байна. - Танай театрын жүжиг- чин хүүхэлдэйг хаана үйлд вэрлэдэг вэ? , --Манай театр хүүхэл- дэйн бяцхан үйлдвэртэй. Оёдолчин, барималч, Му- жаан гурвын уран гараас манай тоглолтын баатрууд төрдөг юм. --Хөдөө орон нутгийн сургууль, пионерийн бүл- гэмд хүүхэлдэйн сайн Дду- рын дугуйлан, театрууд ажилладаг. Тэдэнд мэргэж- лийн ямар туслалцаа үзүүл г вэ! --Манай орны ерөнхий “эхээр бороотой сэрүүн өдөр Ү --Онц их баярлалаа . Орой болтол баяртай! гэх юм Оройн хоолны дараа бол --Маш их баярлалаа Маргааш болтол баяр” тай гээд хоолны газрын хаалгаар дэг журамтай нь аргагүй цувран гарцгаана. жХандгайт» зуслангийн хоол бүтэц, амт чанар са 19 тай юм. Сайхан хоол хийх гэж мэрийдэг тогооч эгч (Ахлах тогооч НЬ Д. Ам- галан) нартаа хүүхдүүд баярлалаа гэж хуурай биш, үнэнээсээ хэлдэг бололтой, Өдрийн гурван удаагийн хоолны хооронд (11 цагт сүү, 17 цагт тараг, 2Ү цагт боов боорцог цайтай өгдөг нь хүүхдийн санаа сэтгэлд сүрхий нийцэх аж. -- Хоол амттай байна, гэхдээ заримдаа бардаггүй гэж Салхитын өртөөнөөс ирсэн жаахан охин Ц.Дэл- гэрбодь хэлсэн. Энэ үг ганц түүнийх ч биш байв. БОРООТОЙ ӨДӨР ЮУ ХЭЛЭВ? «Хандгайт» далайн түвш нээс дээш хоёр мянга їша- хам метр өргөгдсөн уулар- хаг нутаг, Тэгээд ч зургаан сарын сүүлч, долоон сарын тун олон байлаа. Хөнгөн нимгэн хувцастай зусланд очсон хүүхдүүд норж, даа- рах нь цөөнгүй байв. Үү- нийг өгүүлэхийн учир бол дараа дараагийн ээлжинд амрах хүүхэд бороо хурын болон дулаан хувцсаа сайн зэхэж яваасай гэсэн санаа юм. ..Ардын хувьсгалын 67 жилийн ойн баяр наадмын босгон дээр ил бяцхан тэм- дэглэлийг бичиж байхдаа: Пионерийн зуслан гэдэг хүүхэд багачууддаа хувьс- галын зассан хамгийн ээл ивээлтэй, баяр жаргалын өлгий юм даа гэж бодож байлаа. Зовох цагт хатамж, жар гах цагт сэрэмж хэрэгтэй гэж ухаант ард минь юу- тай мэргэн онож хэлсэн юм бэ дээ. Хүүхдүүд минь! Ц.САНЖЖАВ (Хандгайт). боловсролын сургууль,бүл- гэмд 200 гаруй хүүхэл- дэйн дугуйлан, театр ажил лаж байна, Эдгээрийг манай театрын уран бү- тээлчид гар бие оролцон байгуулсан юм. | Сургуу- лийн дэргэдэх хүүхэлдэйн театраас Дорноговь айм- гийн Хөвсгөл сумын 8 жилийн сургуулийн «На- раа баясан угтья», Эрдэ- нэт хотын «Найрамдал- бүжинхэн» хамтлагууд ар- дын театр цол хүртлээ. Саяхан Сүхбаатар айм- гийн Мөнххаан, Дорного- вийн Айраг сумын сургуу: лийн хэдэн хүүхэд багш- тайгаа нрж манай театрт дадлага хийгээд буцлаа. Энэ намар Говь-Алтай мгийн үзүүлнэ. Театр маань үзэгчиддээ учраас єөртөө бай таа бүх бололцоогоо дай лан тэдэндээ ямагт тусла ДЭ. Ни 111 22253.........----,шашим“а“ө““ш““ИӨШ“"ДИЦЛЧИНШЛИК-ЛЭВЭЛЛСЧЙ г яст” дАВДОН 1988.7.19) | п 1 тээ? элэээтгэ”»ус ч?” Есөн сарын нэгэн бол го зионер сурагчдын хувьд - со эрдэм, мэдлэгийн баярын ӨДӨр “илзэ, -Энэ 1988-- "1989 оны хичээлийн жил бүр ч опцлог юм. Ерөнхий боловсролын сургуулийн зїрантикт өөрчлөлт шинэч- тэлтийн идэвхтэй” бодлого жэрэгжинэ. 5 й Ё Орчин үеийн. шинжлэх 4 , техиинийн дэвшил, шиапнай нийгмийн давшин ” туй хөгжил, улс ардын, аж ахуйн бүх салбарт яваг- Ө 1988-1989 оны хичээ- лийн жилд дийн 754 цэ- цэрлэгт 75,4 мянган хүүхэд ” хүмүүжиж, үүнд 3,1 мянтан хүмүүжүүлэгч багш ажил- яана. Ф Ерөнхий боловсролын "610 сургууль хичээллэнэ. Үүнээс баг сургууль 100, 1 8 жил 819, 10 жил 192 байх ” бөгөөд эдгээрт нийтдээ 22 эиянган багш, сурган хүмүү- энүүлэгчид ажиллана. Ө Технин-мэ| 43 СҮХБААТАРЫН ЛлӨЛиЙнН сонин даж байгаа өөрчлөлт ши- нэчлэлт нь ппонер сурагч бүрийг өргөн мэдлэг, бис даан суралцах арга барил, хөдөлмөрийн зохих чадвар дадлага эзэмшихийг шаар- даж байна. Нам, засгаас өсвөрийн “үеийнхнийг эрдэм боловс- ролтой, коммунист сур, тахууны эрхэм чанаруудыг тбгс эзэмшсэн, хөдөлмөрч, эрүүл чийрэг бие бялдар- тай, нийгэм, улс төрийн амьдрал, эх орныхоо 0- 1 ТООНЫ ХЭЛЭЭР цналист байгуулалтад идэвхтэй оролцогч иргэд болон хүмүүжүүлэхийн тө- лөө байнгын анхаарал, ха- ламж тавьж, тодорхой ар- га, хэмжээнүүдийг авч хэ- рэгжүүлж байна. «Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох ту- хай» МАХН-ын Төв Хо- рооны сэдвийг хэрэгжүүлэ- хэд амжилттай сурах, хө- дөлмөрлөх, чөлөөт цагаа Үр ашигтай өнгөрүүлэх нөхцөлийг хангахад пио- нер сурагчид өөрсдөө ихээ- хэн бүтээлч санаачилга, идэвх, чармайлт гаргах ёс- той. .. .... Юуны. түрүүнд хичээл, сурлагандаа шамдаж, ор- чин үеийн: шинжлэх ухаан, техник соёлын сангаас өр- гөн мэдлэг эзэмшихийн тө- | лөө өөрийгөө дайчлах нь ХЇїмгийн чухал. «...Мэдлэгээс илүү хүч байхгүй тул мэдлэгээр зэв- сэглэсэн хүн ялагдашгүй» гэж М. Горькийн хэлснийг ямагт санаж, хүн төрөлхт- ИЙЙ хуримтлуулсан мэдлэ- гийн баялаг сангаас ерөн- хий дунд боловсрол эзэм- шихэд зайлшгүй хэрэг- цээтэй, мэдлэгийн үндсийг бүрэн эзэмшихийн төлөө цуцалтгүй суралцвал 30- хино. Ё К Өнөөгийн нийгмийн, хөгжлийг гал, дугуй, уу- рын ба цахилгаан машин, “авто машин “болон нисэх “пуужин, Дарвин, Ньютон, Мендлеевийн хууль, (1Ку- ковсний нээлт, Бор, Резер- форд, Эйнштейн, Ландау- гийн оноягүйгээр, .марк- сиет-ленинист философи ба шинжлэх ухаан техникийн хувьсгалаас салангид ойл- гох аргагүй. Үүний тулд зөвхөн хичээлээр үзсэн, сурах бичигт байгаа бэлэн материалыг уншиж давтаад түүнийгээ багшдаа шалгуу- лах нь хангалттай бишээ. Эх зохиол, номтой байнга нөхөрлөн, хичээлээр үзсэн ухагдахуун, дүрэм, 0ба- римт сэлт, хууль, онол, тэдгээрийн хэрэглээний талаар өөрийн ойлголт, бо- ДОл, -саналыг багш, найз нөхөдтэйгээ чөлөөтэй ярил- цаж, нийгмийн амьдрал социалист бүтээн байгуу- лалтын ололт амжилттай харьцуулан дүгнэлт хийж баяжуулан суралцах нь тасралтгүй боловсрол эзэм- шихийн нэг үндсэн хөшүү- - рөг мөн. Сурагчийн өөрсдийн хү- сэл сонирхлын дагуу хи- Чээлээс гадуур зохиогдох хичээлийн ба урлаг, уран ” сайхны | дугуйлан, сонгон суралцах хичээл, биеийн тамирын секцэд чөлөөт ца- гаараа амжилттай оролцож, өөрсдийн санаачилгаар мэдлэгийн клуб, нэгдэл нийгэмлэг байгуулан ажил- луулах, сурлага хүмүүж- лээр хоцорч байгаа найз," нөхөддөө туслах өргөн хү- рээтэй сонирхолтой ажлуу- дыг пионер сурагчид маань өөрсдөө санаачлан зохион байгуулж, өөрсдийн бай- тууллагын бие даасан үйл ажиллагааг бүх талаар хөг- жүүлэхийг эрмэлзэвэл зо- хино. Сурагч хүн амжилт- тай сайн сурч, хүмүүжих нь түүний хувийн хэрэг биш, хамт олон, сургууль, С ниЙГМИЙН ӨМНӨ хүлээсэн 45 дахь жилдээ 1447 (2335) 1988 оны долдугаар сарын 28. Т 4 1 1 Гї 4 Г, ё Т - И 1 БлЯгр хариуцлагатай үүрэг мөн гэдгийг гүнэз ухамсарлан ойлгож бүхий л бололцоо» гоо дайчлан суралцах хэ- рэгтэй. Амжилттай сайн сурал- цахын зэрэгцээгээр эх ор- ныхоо социалист бүтээн байгуулалт хот, суурин, сургуулийн орчин, анги, ка- бинатынхаа тохижилт,соёл» жилт, цаг үеийн кампанит ажилд өөрсдийн санаачил- га, хөдөлгөөн өрнүүлэн идэвхтэй оролцож хөдөл- мөрлөх нь улаан бүчтэн, пнонерүүдийн эрхэм зо- рилт мөн, Бэлэн зэлэн хэрэглэг- чийн байр сууринаас ханд- даг аливаа илрэлтэй эвлэл пионерийн байгууллага, сурагчдын зөвлөл, сурагч бүр шийдвэртэй тэмцэж, хүний хөдөлмөрөөр бүтсэн нийгмийн баялаг, хөдөлмө- . рийн хүнийг хайрлан хүн- дэтгэх, социалист өмчийг арвижуулах, хайрлан, хам- гаалахад өөртөө болон үе тэнгийнхэндээ шударга шаардлага тавьж, түүний- гээ чанд биелүүлдэг бай- вал зохино. : Социалист нийгмийн бие хүний тэргүүлэх шинж бо- лох хамт олонч, нөхөрсөг тусч, энэрэнгүй,хөдөлмөрч, үнэнч шударга, бие даа» сан өөртөө “болон бусдад шаардлагатай өөрийн зо» » рилготой, шийдэмгий, “даг руу төлөв, өндөр соёлтой байх зэргүүд нь пионер су» рагчдын маань үйл ажил- лагаа бүхэнд илэрч байж сургалт-Хүмүүжлийн аж- лын эцсийн үр дүн амь жилтанд хүрэх болно. пионер гана 27 ер 1 ЭНХ ТАЙВНЫ ХИЧЭЭЛ боловсролын 844 сургууль ажиллах бөгөөд үүний 228. нь эчнээ салбар, 121 нь оройн ээлжийн сургууль бай- яа. Ө 1988-1989 оны хи- чээлийн жилийн нэг онцлог бол 11 жилийн сургуулийн нэгдүгээр ангийн сургалтын шинэ төлөвлөгөө, хичээлийн программ, сурах хичээллэх бөгөөд дунд ангид мал аж ахуй, та- зар тариалан, аж үйлдвэ- рийн үндэс, ахлах айгид мэ- дээлэл зүй, тооцоолох техин- нийн хичээлүүдийг тус тус геудалж Эхлэх юм. - Ө Ерөнхий боловсролын 700 сургуульд хими, физин, сурагчид: Жил бүрийн хичээлийн шинэ жилийн нээлтээр ма- най орны ерөнхий, боловс- ролын сургуулиудад «Энх тайвны хичээл» явуулдаг сайхан уламжлал тогтсон билээ. Сургуулиуд «Энх Тайвны хичээл» явуулах талаар “нэлээд туршлага хуримтлуулаад байна. Энх тайвны хичээлийн тол зорилго нь: Нэгдүгээрт: Аугаа их Октябрийн хувьсгалын үзэл санаа, хувьсгалжуулагч нө- лөө дэлхий дахин, түүний дотор манай оронд хэрхэн ялан мандсан, Октябриар төрсөн ЗХУ тэргүүтэй со- циалист нөхөрлөлийн ор- нууд даян дэлхийд энх тайвны бат найдвартай тү- шиг тулгуур болж байгаа тухай болон өнөөдөр ЗХУ- ын йн амьдралын бүх хүрээнд өрнөж байгаа өөрчлөн Эл-04с43аы явц, ай су схаргис. санаархал, вөр “үеийнхний гаомьдрал, ажил үйлстэй гүнзгий та- нилцуулж өсвөрийн Ленин- чүүдийн үлгэр дууриал- лаар сургаж хүмүүжүүлэх: Хоёрдугаарт: Имперна- лизмын түрэмгий бодлогын уршгаар цөмийн зэвсгийн асар их хуримтлал бий болж, хүн төрөлхтний соёл иргэншлийг устгах дайны бодит аюул бий болсон өнөө үед энх. тайвныг са. хин хамгаалах нь дэлхий ертөнцийн дэвшилтэт хү- мүүсийн хамгийн гол, тул- гамдсан зорилт болж бай- гаа, империалистуудаас хүн төрөлхтөнд учруулж буй халуун цөмийн дайны аюулыг хазаарлан зогсоох, хүч боломж байгаа гэдгийг нотлон: харуулах, энх тайв- ныг хамгаалан бэхжүүлэ- хэд ЗХУ тэргүүтэй социа- лист орнууд болон өөрийн эх орныхоо гүйцэтгэж бай- гаа үүргийг тодруулан ойл- гуулах, хор уршиг, дайнд улайран бэлтгэж байгаа импе гуудын үйл ажиллагааг илчлэн шүүмж- лэх: Гуравдугаарт: Энх тайв- ныг сахин бэхжүүлэхэд су- рагч хүний оруулах хувь нэмэр бол гүн бат мэдлэг эзэмших, үвтэгш хүмүү- жилтэй иргэд болох үүргээ биелүүлэх явдал гэдгийг ухамсарлуулан ойлгуулах: Дөрөвдүгээрт: Энх тай- ван, найрамдал нөхөрлө- лийн сэдэвтэй дуу шүлэг болон урлаг, уран сайхны бүтээлтэй тайилцуулж, су- рагчдын гоо зүй, уран сайх- чы сэтгэлгээг хөгжүүлэх. 11-41 АНГИД: Суг- гуульд шинээр элсэж буй сурагчдыг сургуулийн ерөн хий байдал, музей буюу сургуулийн түүхэн замна- лын танхим, пионерийн танхим, туршлагын тал- бай, д байр зэрэг газ- 4223 Эмнэж өезээр (0 ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ? э-. Г ЭНХ ТАЙВНЫ ХИЧЭЭЛ. тү ...Хүрүүч нь Үнүүрт үч нь 1 нүүрт Сүхбаатар нарын амьд | г» ал, үйл ажиллагаанаас ховх ярина. Энэ яриаг В, И. Ленин, Д. Сүхбаатар нарын Кремльд уулзан ярилцаж буй зургийн утга агуулгыг тайлбарлахаас эх | лэх бөгөөд түүнээс үндэс- лэн Зөвлөлт-Монголын ард түмний ган бат найрамд- Ё тухай тодорхой, ойл- гомжтой жишээ баримтад тулгуурлан (ялангуяа орон нутгийн жишээнд түшиг- лэн) тайлбарлавал зохино. Үүний дараа дэлхийн олон орны хүүхдүүдийн нөхөр- лөлийн тухай дуу шүлэг зааж өгөх зэрэг олон төр- | лийн сонирхолтой ажил з0- хионо. Үүнд: Островскийн хөгжим, Лев “Ошаниний | шүлэг «Наран үүрд ман- даг» дууг | дуулна. зааж нийтээр Түүнчлэн Х. Алтанхуя- гийн ая Д. Пүрэвдоржийн үг «Эх дэлхий бидний гэр», Дд. Баттөмөрийн ая, Ц. Чи- мниддоржийн үг «Тэнгэр дүүрэн тагтаа», Ч. Санги- доржийн ая, М. Чимидийн үг «Найрамдал» зэрэг дуу- нуудыг «Мөнгөн хонхны дуу» түүврийн П, Ш дэвт- рээс сонгон авч дуулуулж болно. Үүний зэрэгцээгээр энэ" оны 7 дугаар сард Болга- рын нийслэл Софи хотод болсон олон улсын хүүх- дийн «Энх тайвны туг» ас- самблейн тухай зураг үзүүлэн, баримт сэлт (ЗХУ- ын тогтмол хэвлэлүүдээс) ашиглан тайлбарлаж, «Энх тайван-найрамдал» сэдэвт зураг, шүлэг, ерөөл маг- таалын уралдаан. зохион байгуулж дүгнэнэ, Бага ангийн сурагчдад эх орон, энх тайван, най- рамдал, нөхөрлөл, дайн гэ- дэг үгийн утгыг тайлбар- лаж юуны өмнө манай ау- гаа их хөрш-3ХУ болгэнх тайвны гол түшиг тулгуур болохыг тайлбарлана. ЗХУ- ын ачаар монгол оронд ар- дын хувьсгал ялж шинэ нийгмийг амжилттай бай- гуулж, манай ард түмэн эрх чөлөөтэй, аз жаргал- тай амьдарч, ажиллаж су- ралцахын зэрэгцээ дэлхийн энхийг эрхэмлэгч орны нэг болсныг цохон тэмдэглэнэ. 2. ТУ--УШ АНГИ: Өн- гөрсөн хичээлийн жилд дэлхий дахины болон ма- най орны амьдралд болсон онцлог үйл явдал тухайл- бал Москвад болсон. Зөв- лөлт, америкийн дээд хэм- жээний уулзалт, мөн энэ оны 6 дугаар сард хуралд: сан МХЗЭ-ийн ХЇХ их ху. рал зэрэг томоохон үйл явдлуудын тухай товч дур- даж, энэ хичээлийн ЖИЛД болох онцлог үйл явдлуу: дын тухай товч ярина. -« Энх тайван гэж юу вэ? Дайн гэж юувэ? гэсэн 1 асуулт дэвшүүлэн ярил- цаж, сурагчдын дайн ба энхийн тухай ойлголтыг гүнзгийрүүлэх. энх тайван, эрх чөлөөтэй амьдралын тухай ойлгуулахдаа өөрийн ориы жишээн дээр тул. гуурлан тайлбарлана. . урагчид бид энх тайв- ны толоо тэмцэлд яаж тус: лих вэ сэдвээр ярилцлага | зохионо, Дайны хор, аюулыг ойл- "Гэвгэнр сурагчдын үз- кино, уншсан ном, ах- е п ! “2 “2 .. 3 ( 128. 2. ч КР. 2Ён Орүгг сэлт ТҮЛлтартэгтээ" мад дайчдын дуртгал, зу- рагт хауудс ашиглан тайл- барлавал илүү үр дүнтэй болно. Сурагчдад дайныг хориглох нь зайлшгүйн зэ- рэгцээ дайн гаргуулахгүй байх боломжтой гэдгийг ойлгуулах нь чухал, -- Хичээлд ахмад дайч- дыг урин оролцуулж, тэд: нээр эх орныхоо эрх чө. лөө, тусгаар тогтнолын тТө- лөө хэрхэн тэмцэж явсан тухай болон дайны хор-ур- шиг хөнөөлийн тухай яриу: лахыг эрхэмлэх хэрэгтэй. - ЗХУ тэргүүтэй со- цналист хамтын нөхөрлө- лийн орнуудаас дайны аюу- лыг зайлуулах талаар хийж . буй тэмцэл, түүнд БНМАУ- ын оруулж буй хувь нэм- рийн тухай хүүхдээр ярну- лах, эсвэл багш өөрөө ярьж болно. -- Энх тайвны төлөө тэмцэгч хүүхдүүд ЗХУ-ын пионер Катя Лычева, АНУ- ын охин Саманта Смитийн тухай ярилцах нь зүйтэй, Пионер сурагчдын энх тайвны төлөө тэмцэл юу- гаар илрэх вэ? гэсэн асуу дал дэвшүүлэн ярилцаж, доорх дүгнэлт хийх: а) сурагчдын дүрэм, пионерийн чин эрмэлзлээ чанд биелүүлдэг, сурлага хүмүүжлээр үлгэр жишээч байх. 0) нийгмийн тустай хө- дөлмөр болон олон ний- тийн ажилд идэвхтэй орол- цох: в) эх орон, ард түмэн, эх хэл, эцэг эхээ хайрлан хүндэтгэж бусад орны хүүх- лүүдтэй эв нэгдэлтэй байх тухай асуудлаар хүүхдийн санал бодлыг сонсож, ярилц лага явуулах, У-УШ ангийн сурагч- дад манай нам, төрийн энх тайванч гадаад бодлогын " тухай МАХН-ын ХЇХ их хурлаас дэлхий дахинд бо- лон Ази тивд энх тайвныг бэхжүүлэх талаар дэв: шүүлсэн санал санаачил4 гын ал холбогдлыг асуулт хариултын журмаар тайл- барлан таниулна, 3. 1Х--Х АНГИ: Ах лах ангид АН тайвны ХиИ- чээлийг явуулахдаа Мон гол-зөвлөлтийн ард түм- ний ган бат найрамдлын үр шимээс танилцуулахын зэрэгцээ ах дүү социалист бусад оронтой тогтоосон найрамдал, хамтын ажил- лагааны талаар ярьж бол- но, Юуны өмнө зөвлөлтийн ард түмнээс монголын ард түмэнд үзүүлж байгаа ах дүүгийн тусламж, социа- лист монгол улсын Хөг- жилт цэцэглэлт бүтээн бай- гуулалтад ах дүү Орнуу: дын оруулж байгаа их хувь нэмрийг онцлон дурдвал зохино. БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986--1990 онд хөгжүүлэх УШ таван жилд ЗХУ-ын техник-эдийц Зас- гийн тусламжтайгаар барьж - байгуулах обьектын 100 өмнөх таван жилийнхээс 1,5 дахин нэмэгдэж, ХӨ- дөө аж ахуй, аж үйлдвэр, барилгын үйлдвэрлэл, орон: сууц, соёл, нийтийн аж ахуйн зориулалттай 500 орчим барилга барьж байгааг тухайн аймаг, хот, орон нутгийн жишээн дээр баяжуулан ярилцана. 1987 оны 6, 11 дүгээр саруудад болсон нөхөр Ж.Батмөнх нохор М. С. Горбачев нарын уулзалт, яриа нь манай хоёр орны найрамдал харилцааг цаа: шид хөгжүүлэн гүнзгий рүүлэхэд чухал ач холбог- долтой болсныг тодорхой жишээ, баримтаар тодруу: лан ярилцвал зохино. Мөн ах дүү социалист бусад оронтой тогтоосон манай найрамдал, хамтын ажиллагаа хэлбэрэлтгүй өргөжиж байгаа, энэ үйл хэрэгт ах дүү нам, төрийн удирдагч нөхөр Э. Хонек- кер, В. Ярузельский, Н. Чаушеску, М. Якеш, Ким Ир Сен тэргүүтэй дээд хэмжээний төлөөлөгчдийн БНМАУ-д хийсэн албан ёсны, найрсаг айлчлал, нө- хөр 4. Батмөнх тэргүүтэй манай нам засгийн төлөө- лөгчдийн БНБАУ, БНУАУ, БНАСАУ-д хийсэн албан ёсны, найрсаг айлчлал, дээрх айлчлалуудын үеэр манай ах дүү нам, төрийн удирдагчдын хооронд бол- сон яриа, хэлэлцээ шинэ үе шат болсныг онцлон ярилцах нь зүйтэй. АНУ болон НАТО-гийн түрэмгий хүчнүүд зэвсэг- лэлээр түрээ барьж, ялан- гуяа хүнийг үй олноор уст- гах хөнөөлтэй цөмийн зэвс- гээр улайран. хөөцөлдөж нийгмийн дэвшлийг зогсоо» хыг оролдон тэр ч байту- гай социалист системийг устгахыг оролдож «байна. Гэвч дайнч түрэмгий санаа хэзээ ч бүтэшгүй бөгөөд дэвшилтэт хүн төрөлхтөн цөмийн дайныг гаргуулах- гүй байх бүрэн бололцоо- той гэдгийг сурагчдын өөрсдий нь санаа бодлоор батлан харуулбал зохино, Үүнд: цөмийн зэвсэггүй, хүчирхийлэлгүй ертөнц байгуулах, олон улсын Хүйн байдлын бүх ний- ийг хамарсан систем бий (72253 2000 он гэхэд цө- мийн болон үй олноор уст- гах бүх төрлийн зэвсгийг шатлан. устгах тухай ЗХУ- ын олон чухал санал С8- наачилга нь улс төрийн шинэ сэтгэлгээний бодит илэрхийлэл. болсон билээ. Чухам цагийг нь олж дэв- шүүлсэн санал санаачил: га, түүнийг хэрэгжүүлэх талаар 3ХУКН, Зөвлөлт засгийн газар, нөхөр М. С. " Горбачевын явуулж бай: гаа тууштай үйл ажилла- гаа, нөр их хүч чармайлт, , тэрчлэн ах дүү социалист бусад улсууд, энхийг эр- хэмлэгч бусад орнууд, » идэвхтэй тэмцлийн үр дүнд дэлхийн байдалд нааштай хандлага бий болж эхэлж байна. Үүний хамгийн то- дорхой баримт бол цөмийн Бекүнэрин СААЯ| ТАР “РВгүнилнч Ю-15и лормаа зуны царай бараа ашид (инээ, фтинд ини үлээн (нд хэмнэх үнэлэн үээлииэд зиниэижинц үэнэииэа өнаыа Хонин үх айлдлаа лыг 25 2 25:58 да 282 4 2ака, зэвсгийг устгаж болох юм. гэсэн итгэлийг хүн төрөлх- төнд төрүүлсэн дунд бо- лон ойрын тусгалтай пуу- жинг бүрэн устгах тухай зөвлөлт-америкийн гэрээ батлагдан, хүчин төгөлдөр болсон явдал юм. Москва хотноо болсон ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга С. Горчабев, АНУ-ын ерөнхийлөгч Ї Рейган нарын уулзалт, дунд болон ойрын тусгал- тай пуужинт цөмийн хэ» рэгслийг устгах тухай гэ- рээг баталсан нь олон ул- сын харилцааг сайжруулах цөмийн дайны аюулыг ба- гасгахад чухал ач холбог- долтой үйл явдал боллоо гэдгийг онцлон дурдвал зохино. Түүнчлэн ЗХУКН-ын ХХҮУН их хурлаас дэв шүүлсэн гадаад бодлогын асуудлыг асуулт харниул- тын журмаар сурагчидтай харилцан ярилцана, -0ЇХ--Х ангид Ж.Чу- лууны хөгжим «Бөмбөг дэлбэрвэл аюултай» дуу, Д. Пүрэвдоржийн «Хар цас», «Светланагийн өчил буюу хүүхэлдэйн дууль» найраглалаас сонгон авч шүлэг дуугаар цөөн мину- тын уран сайхны тоглолт хийж болно. 1988-1989 оны хичээ- лийн жилийн нэзлтийн энх тайвны хичээлийг ӨМНӨХ уламжлалын дагуу бэлт- гэл зохион байгуулалт сай- тай, улс төр үзэл суртлын өндөр түвшинд үр дүнтэй явуулах нь сурагчдад марксист-ленинист | үзэл, коммунист ёс суртахуун, эх оронч интернационалч хүмүүжил төлөвшүүлэхэд чухал ач холбогдолтой тө- дийгүй энх тайвны төлөө тэмцэлд монголын өсвөр үеийнхний оруулах их хувь нэмэр мөн гэдгийг онцгой анхаарвал зохино. Хичээлийн шинэ жилийн нээятийн өдөр энх тайвны зах ажиллуулан, энх тайв- ны сэдэвтэй урлаг, уран сайхны арга хэмжээ 80- хион явуулна. Энх тайвны хичээлд нам, улс, олон ний» тийн байгууллагын удир- дах ажилтнууд, хөдөлмө. « рийн сайчууд, ахмадуудыг урилгаар оролцуулан су- рагчидтай уулзалт ярилц, лага хийлгүүлнэ. Энэ дугаарын матерна- лыг Ардын боловсролын яам, Сурган хүмүүжүү- лэх ухааны хүрээлэн, «Пионерийн үнэн» С90- нины газар х хи- яны шилэн нээлтэд зорнулж 57 тн гэв. ходоо 1 га яма ны ээждээ айгаа нь. МАНАН суРВАЛЖЛАГЧ | | | 5 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 1988. У!. 28. ХУУХЭД ХОЁ ЭХ ТАЙВАН ГЭДЭГ ЧУХАМ ЭНЭ ДЭЭ Цардмал замаар ав- тобус гулгах мэт намал- зан төдөлгүй хотын төвд ирлээ. Тэр хоёр автобус- наас буутал хүү: -- Аав аа хараач! Тээр зусланд, бидний хажуу: ЧИ ханд байсан сар, биднийг дагаад энд ирж гэж баяр- лан, цангинан хэллээ. - Тийм ээ, миний хүү! Бидэн шиг аав хүүг, ер нь энх амгалан амьдар- даг, сайн санаатай хүн бү- рийг нар, сар хоёр дагаад л гийгүүлж явдаг юм. Ер төнцийн хаана ийм энх жаргалтай амьдрал байна тэнд энэ сар мөн л бий. - Таны тэмцээд бай- даг энх тайван гэдэг чинь энэ юм уу? - Тийм, ёстой л энэ дээ. Удахгүй эхлэх чиний эрдмийн их аян, манай энэ сайхан гудамж, хүмүүсийн тайван алхаа, гэрэлтэн ярайх. цонхнууд... бүгд л энх тайван. Бид, жинхэнэ энх тайван орны энх ам- галан хүмүүс. .Бүх орны хүнийг ийм байлгах гэж л энхийн төлөө тэмцдэг. Ма8- най дэлхий дээр 5 мє лиард гаруй хүн амьд даг. Тэдний хоёр сая 3 бид шүү дээ. Олон бүгд, хүн болгон бидэн шиг энх амгалан биш ээ! Ертөнцийн хүмүү сийн санааг зовоодог гол зүйл нь дайн, цөмийн мөр- гөлдөөн юм. Хэрэв цөмийн дайн гарвал хүн байтугай энэ сайхан дэлхий тэр чи. гээрээ байхгүй болно. - Зэвсгийн хувьд өнөө, дөр найдвар төрүүлсэн үйл явдал бас бий. Дэлхийн цөмийн зэвсгийн 90 гаруй хувийг эзэмшдэг, НИЙГЭМ- эдийн засаг болон бусад олон талаар нөлөөтэй хоёр том гүрэн -- ЗХУ, АНУ-ын удирдагчид цө мийн дайн гаргаж болох- гүй гэж ам өчиг гаргаад, цөмийн зэвсгийн хоёр төр лийг устгахаар зэхэж бай- на. Дэлхийн бүх хүнийг хэд дахин устгаж | чадах аюултай зэвсэг хорог2, соор үгүй болох учи Энэ бол энх тайвны ! сэн нөхцөл мөн, Өөрөө жаргалтай байвч. . өрөөлийг өрөвдөх нь ХӨ | ний нандин чанар, Ир Иракийн фронтод 16 ч хүрээгүй хүүг ї хөөж, алагдвал | 8риуй 1 шашны төлөө жаргалын оронд явна гэж ! руулж байна. Үхээд ХМ | жаргэдэг болж байна! АФ ганистан, Никарагуа, Л ван. Өмнөд Африк,. ЁУ. лээд олон газар гарч, бөмбөг дэл на. рч Манай орны жаргалан! | хүүхдүүд, 14 саар эрдмийн: их аянд э тайвны Х"" чээлдээ ирнэ. Та. 0-4 1 хичээл болгон энх Ни... нинжин шиг 48 1988, 28, соосижк-илтэжиь Л СУРАХ БИЧИГ “5” (2207 Хээтэшс хоё ЧИНИЙ хоо3... мчиг 2 ф 4. А. В. Погорелов Теометр : ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИУДАД тичир ҮХ--Х 1988 1-0 7 Ї ” Л Я тангэрэл Банж 1988-1989 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛД ЯсЛИК хара 1. Б. Цэвэгжав 5 7 зэ 5 хааы Цагаа ХЭРЭГЛЭГДЭХ СУРАХ БИЧГИЙН ЖАГСААЛТ гэлэн, сгэс далий Г. Яхаахүү хэмээ АРЫН ВЭЭ 15 мн лын Физик 1986 1-75 д, Дорж, 22 117 дахиад 04-55 ав" Д. Мижилдорж Зэн эид М. Хины” Химн 1987 240 Х, А. Оюунханд Ушинх 1988 240 4. Б. Өлзийхутаг ВОН: Баншайхаь Шинэ 7, 55 “алоэай | нг Дэжээх "3 “-2--/90Р Монгол түүх 1987 2-0 Г. Долгорсүрэн г л Монгол ф хэл 1986 240 9.3. Баасанжав М. Н. Ванютнев Г, Лхаахүү хэл 1988 15380 5. Д. Гомбожав Б. Онхоон Э. Г. Азнмов 5, үндэн “Д. Жамбаажа: Р. Цэгмид ОГТ “Дд - хөвий Матема- 4 Хулан жс Урайп зо- Готов Нэн ши- 8 5эл6 ы 17 1987 450 Ж тик 1988 330 хиол 1985 4-5 Б нэ түүх 198/ 8. -3йн -7 Ё анг хоол 81--1-5 шал а. 2 6. Лха.Чойжил ёс энэ Д. Пүрэвдорж ээ: бал Б. Чимэд Бэлгэ : Ж бом 1988 1-60 7. 3. Өлзийхутаг Б-оЁН 198 080 Д.Намсрай ЭНЖ 1985 1-60 -. т.д үг ээ-эл нас Хүрээ: л? Яоклай : 11. Б. Тончигдорж 9. д Жамсран лэн байгаа Ш. Наташа “эрэн г7 эвсэг зимЧҮлс С. Бүххалний Ч Ербихий м мөр с: Я ? тэй тамнл- хөлт "өв6 1-30 | Г. Намдал хэн -, УРА ЇХ--Х 1987 450 4 гах 1988 1-440 8, Д. Батсүрэй шэл зураг 80, Даниадах П АНГИ Х. Будхүү шэн тол уж л 2 олүун р д Дэшнанц » Ч. Лувсандэндэв - с с 4й-4------ Унших 1984 290 од. Ш. Сүхээ 8. шин 22» Т. Сэнгэцэрж Эрх д. “ргэсэс АЖ -- гэ Сү гэн, С. Ичинхорлоо Хөдөл- хуэж 1987. 23-50 4 с Бадамханд Л. Л. Вохкина 1984 ЭРЧ Зваг “өат гло 11. М. Дөлгоржав Цэргийн Ч Б. Цэвэгжав 1985 224 С. Н.Плужиинкова Раду- 1984 Чадах Згул12 эихэн ИН. Батчулуун Монгол 2 УОАНГН ҮЛВ жим 1987 090 бэлтгэ- 3 Бүндэн чР эт 1. 0. Шагдарсүрэн 14. Чой. Лувсанжав ---- зь, “ЗИ | вэ 1-2 Б-Г х БАЧ-ыы вэ ц тик 1884 280 | Х.Монхбаяр “ау Ц. Шархүү бичиг 4986 139 76 толхййгм 7 ТЄСХТ зэм гэн, ши 3-80 С.Аү БУХЯАн: 15. Н. Загдрадиаа. Газар 12. Ж. Цэдэн-Иш ээх База: Энж ҮГҮП 1986 35380 Ө. Халзан тариалан- хийхтех- , 52 гэнь “ЭД улаа дэс. 1988 1-80 ЇХ--Х 1987 3-0 -) Гэндэнсүрэй 1. Шагдар 3-2 шолнаг таны 13 Ц. Цэгээн: Мод бо- 1. Шагдар Түмэн ши, 1986 2-05 Я 1ба ээшш207 ! НЯЦ (1984 335 3.Т. Жамбалдорж ш ЫГ БазаррагсаА 11985: 220 -92-3 .. 1985 335 |. БатӨлзийт Дундад БИ Цорьнхузан СОМЕЛЭХ 23 үсҮНӨ” ЭЭ Р” 5. С. Жадамба Дуу хөг- : ЗАйєт7 1984 3-30 м-3 152755 14. Д. Няндаг Радио ца- 3 « жим В. Х. Шодо хилгаан 18011 1984 8-0 4, Ж. Гомбожав 3...В: хэ “яма он 1 ЯГ Олгабмнар 1985 390 С Батхуяг 1985: 2-50 гЧ СЭРДаХР эн, , Ж. Барамсай ЇХ--Х 1987 240 Ж. Чагнаа ёс Т-Эачүлд Физик 1986 250 ОН Кадан 1985 4-05 15, Ершөн Зинээ. : эт Бүлсүү т 75. С. Дашиймаа 1984 310 7ЛН. Безносенко эдэ- 1857 нээ 4 Б нж лнэ эд өүиавас.д Алгейр 1986: 3-10 лох яох- өнчиг Т.“Загдрагчаа : с 3. р Нж-- 6, А. В. Ногорелов тэмээ 18224 8. ЁС шиэхүү Ї2 До99” : зөх тАмгацо “иших д -Х. Сампилдэндэв ра: х Х АН лааж: Хасты 1985 83-40 7. Ч. Бямбатогтох Х. Са хиоло 1084 408 3 Улиг 2. Л. Балжир 1984 270 с. Зэшсажчн- ХОГ Батнонх - Цэнд Зава ЗӨ Бүндэн 5 Вятюп: Н. Гүррагчаа 2. Ү. Санжмятав Е Бо” 1206 370 гэ ЕЭ Гөвисчслр 1983: 4-50 Бэ шан Д. Цэдэн-Иш Длгеор Цэрэндагва Н. И, Зинченко Раду- 5 5 42 1985: Г90 Хулис Эрт С. Чимэдцэрэн эхлэл 1986 1-20 С. Црцэгмаа 8, Б. Бямбасүрэн Х2- 3 4 -4 ийг яр Ши Монгол Д. Гүрдорж ТУ АНГИ Ц. Өнөрба: хэд 1006 140, Д. Гүржаа : түвлуй Ээ ын -2 шан м---- Түмэн .» Ц. Хорлоо А. Мекей 4. Д. Баасанжав 2 -: бодис 1985 160 Ж Бат-Очир тэн ”ЭДАвумБҮ Алгебр 1985 8430 4. 2 Зушсэнсл аар, БРЭРГЭГ 7 уйдс хивл 1988 1808 с Этэсэй 2 ууд эрч 1986 240 , “ Очи Физик 1986 2- 5. Т. 5 2. ХоДоэр 16, аш Жон “эрлэнгат-1908 “бла 48 өдалРА 5. эдийн Матема- и. жим 1986 1-0 ТС. Дагвадорж 1985 240 1983 590 “УТЭ 11. 8. Өлзийхутаг 2 ДХ. Дашхүү хайсарл зад 9.Д. Жамбал 5-5 Бамбаст Ч Цани Лун Ц. Сэхжав Л Бамбасүрэн жас 8.Г.Содпомваанчиг юэ М. Зандан Жин, Монгол Л. Мижиддор: зэ д заж Хон О2шлг юРг23 эй” нь 8ы25-2--25 2227 73077 засгийн 9 хими 1986 3-0 Ойг вьслт-рт эс УЗөнэөг Эн: 9. Сүхбаатар газар 4 гЧ ктэсссэгй Ө. Ваанчиг Уран 1985 240 12.Ш, эмс 5. 8:ад мэаыж зүй 1986: 230 Д Мэс очарр-ч жид хайгцганын ахуйн үн- 9. Д. Хөхөө Хөдөл- Б. Батхишиг Нийгэм 5 лэн 1988 1-80 Л, Цэрэнсодиом Зоо 230 судлал 1987 540 ш ги жи ОууБаднаа 2 5 ТАЙЛБАР: Ү ангийн Математик зо- м. Н, Бал -- шоо, ёс БИМАУ- О.Өвөрмав хиогчийн эх бэлтгэл, УШ! ангийн Хүний Л. Л. Вь тута ыг ын фийзк Өгэрлүрнэх биеийн анатомн, физиологи, эрүүл ахуй, АЯ. гсэн Раду- 83-01 газар П ангийн Монгол хэл, Математик үйлх- юЯрҮХ юэ 225 зүй 1986: 2400 10. Чой. Лувсанжав варийн материал, техникийн боломжгүй- ивдорж БЭ урнандэрж Монгол гээс шалтгаалж хичээлийн шинэ жилийн 5 Ж эсэр 013 У-мс Цэ, Шархүү бичиг 1987 -4-25 өмнө үйлдвэрдэгдэн гарах боломжгүй . Дам Л. Болд мэдэгдье. Р, Буха жээ дыл 1986: 11-65 11. Н. Ишжамц бэ ШИНЭ БҮТЦИЙН СУРГУУЛИЙН 1 С” Баннин Жөдөл- ... Д. Наваан АНГИЙН СУРАГЧДАД ЗОРИУЛСАН :2У:7:77 сур- ы2-23--73- Сүр йелэга ча" ҮУСЛ СУРГАЛТЫН ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН талс 1986 190 “Ц. Мөнх сОёс Д. Данианк 1. П. Отгонбаатар 18 л бухганчи» хиол (1986 3-0 шт 8, Оюун жим 1986 0-/75 А. Л. Дамба . 1984 180 12. 3, Өлзийхутаг ээ : 2-2 9. Радиаа шоАлУАХ хуй най райн үе: Е . Ч 1-50 ё 20”: онилж. тмыд 22 488.2.-6-жешээ-ө8 Алгебр 1985 2-0 "Энн 9 : 1985 850 | Ш.Мягмар -ҮУ ЛИГ ги Өлзийхутаг « зивь 6. Ч. Бямбатогтох шд. В. -3 эргийн Х яа Зай Ё ДХ. Отгонсүрэн Хинэнид 140 17Д, Батсүрэв Хэгрэнгүй 1988 Н. Цэндээхүү - 2 гстгасн 2. Д. Цэнд гт. 28-2- . -В-сэад 1084 420 2 Болд сэн С. Шийтэр. Ургамал Н, И, Зинченко мс 1986 420 Д.Пунцаг Уран зо- Д.Бүндэн да 3 23 хиол 1986 32-20 ШИН аг 2577 ” 3 вь гоо20 17, Д. Адала өлрлуррэлчлицийлоВнн ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 4 “СЭР ээ єг їєсэЧїссэ їсэг ҮСЭГ ТЄЭЭ НЄЭЭЭ ТЭЭ ҮС» сн НЄЫУГ їсгэн сн гсэн 1988. ҮЛ. 28: -----шшшг..ЭЭэсээээхээсэлсээсээчээеэээн УРА. ЦАГ МӨЧТЭЙ ТДАНА Долдугаар сарын 12--18-ны өдрүүдэд БНАГУ-ын Потсдам хотноо олон улсын пнонерийн хөнгөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт 32 дахь тэмцээн болов. Тэмцээнд БНБАУ, Куба, ЗСБНХУ, БНМАУ, БНСЧСУ, БНСРУ, БНАГУ, БНУАУ,БНПАУ-ын 130 шахам осворийн тамирчид оролцож 60 метр, 800 метрийн гүйлт, бөмбөг шидэлт, өндрийн харайл- тад хурд, хүчээ сорицгоолоо. Бөмбөг шигдэлт, Бид хов- гүүдийнхээ шидэхийг хар- лаа. Энэ төрөлд хоёр жилийн өмнө Кубын пионер Луис Торрес 105 метрт бөмбөг шидэж тогтоосон дээд ам жилтыг одоо хэр нь хэн ч эвдэж чадаагүй билээ. Ма- най хөвгүүд нутагтаа бэлт- гэд хийж байхдаа 80 метр гаргаж шидэж байсан бо- лохоор энэ удаад 100 метр хүрч магадгүй гэсэн горьд- лого сэтгэлдээ өвөрлөж зэгсов. Үэвч бидний санаанд к ЗУРАГ ДЭЭР: Дөрвөн төрөлтөд оролцсон охид- 5Б. Мөнхигцэг.Б. Алтаннавч, Ц. Саранчимэг. гүүд дотроосоо хамгийн хол шидэж (82,14 м) дөн- гөж долдугаар байр эзлэв, Энэ төрөлд Кубын тамир, чин Бланко Рафаэль 91,34 метр шидэж нэгдүгээр бай- ранд шалгарлаа. -- Яагаад Кубын хүүх- Дүүд бөмбөг ийм хол ШшидД- дэг юм бэ? гэж би Рафаэ- лээс асуусан юм. -- Манай улсад том жи- жиггүй бейсбол тоглох их дуртай. Энэ нь орос үндэс- ний лаптатай. нх төстэй спорт. Бид бейсбол тоглох- шиддэг гэж тэр ярьж би- лээ. Манай оронд малчны хүүхдүүд бага наснаасаа хурдан -хүлэг унаж уралд- нуба багачууд ба: бейсбодл . тоглодог ажээ. Гүйлтийн тэмцээн эхэл- лээ. Охид, хөвгүүд 60 метрт хурд хүчээ сорин уралдлаа Б., Мөнхцэцэг хамт гарсан найм дотроо түрүүлж энэ зайд тавдугаар байранд шалгарлаа. Тэмцээний хамгийн өр- сөлдөөлтэй төрөл болох 800 метрийн гүйлт эхэл- лээ. Ц. Саранчимэг ү охидоо бодвол биеэр жигхэн. Өндрийн харайлтад 1.25 метр харайлаа. метр, бөмбөг шидэлтэд төдий л их амжилт гаргаж чадсан- гүй. Тамирчид 800 метрт уралдахаар гараандаа ир- лээ. Энэ зайдл Саранчи- мэг өөрийнхөө чаддаг бүх- нийг харуулах ёстой бай- лаа, Яагаад гэвэл энэ түү- ний дуртай зай юм Буун дуу тасхийн та- мирчнд гараанаас үсрэн гхасхийв. Гараанаас 200 метр холдов уу үгүй юү Саранчимээг үеийн охидоо- соо арваад метрийн урд тасран гүйж явлаа. Хоёр дахь тойрогт гүйлт нь суларч эхлэв. Ард нь явсан зөвлөлт, кубын хоёр хүүхэд нилээн дөхсөн Ха- рагдлаа. Саранчимэг гүй- -олш- цэгдсэнгүй хурдаа нэмсээр барианд оров. Ийнхүү тэм цээрий талбараас хүрэл медаль хүртсэн юм. Хөвгүүд дөрвөн төрөл төд жигд амжилт үзүүлж багаараа П байр эзэлж мөнгөн медалиар тараа мялаалаа, Охид багаарааа ҮТ байранд шалгарав БНМАУ-ыг төлөөлөн олон | улсын тэмцээнд оролцсолї1 13 пионер сурагч 6 мөнгө ї 1 хүрэл медаль авч багаа-4 раа У байр эзлэв. Ман 1 | охид, хөвгүүд, дэлхийн хөнгөн атлетикийн шилдэг! багуудад тооцогддог БНА ГУ, Куба, ЗСБНХУ зэр Ч орны тамирчин багач їй хүчээ сорьж тэднээс - 3 гүй амжилт гаргаж гэдгийг Потсдам х « Форвертс » цэнгэлдэх Хү- рзэлэнд болсон Дөрвөн төрөлтийп тэмцээнд Х4- рууллаа Багийн нийлбэр дүнгээЁ БНУАУ-ын өсвөрийн та мирчид 3639 оноо авч тэм- цээний аварга баг боллоо. Манай тусгай сурвалж- лагч М. БОЛД шаЛЖИЛТЫГ ЛЫ1ЛЄТЛРМ РЧЕнгын 712ШЕС7-- хүрсэнгүй. С. Энхтөр хөв. гүй үедээ бөмбөг харилцан -- Өндрийн харайлт ЗОХИОГЧИЙН авсан фето ЭРЭ нт овшиигчиилиллллллилллллллллллллллтлиШтШэ -3 Р, БАЯНЖАРГАЛ (Ховд аймь лаа гээд нар гарах зүг рүү л Хасын Цэцэг сумын 8 жил су- яваад Өгдөг. Хил явлаа гээд эж хойшоо ер явдаггүй. | Ї Улсын хил хол байдаг юм уу! бүү мэд. Ямар ч гэлээ аав хэд! хондг л эзгүй байх юм. Хилээ манаж, хамгаалж яваа гэж л “ 2) тосыг 4 Энэ оны долдугаар сарын 10-нд Болгарын нийслэл Софи хотод Олон улсын хүүхдийн «Энх тайвны туг» ДӨ- рөвдүгээр ассамблей болов. Дэлхийн зуу гаруй орны өсвөр уеийнхний элч төлөөлөгчид цугларч үерхэн нөхөрлөж, бие зээ улам и мэдэж, энхийн төлөө тэмцэгч эх эцэг, ахмад хүмүүсийн хүчирхэг дуу хоолойд түрлэг нэмлээ. «Эих тайшил туг» болом улсын хүүхдийн дөрөвдүгээр НИанагдоржийн АЗЖАРГАЛ “(Дориоговь Хатанбулаг сумын 8 жил сурагч) (Завсарлалга ассамблей дээр «Эз иэгдэл, уран бүтээл, гоо сайхан» Мөнгөн хонхны дуу аны томцуул ярина. Хамгаалахаар 7 үг олон ориы ард түмний хэл дээр цуурантав, лоор цангинаж анги үрийн бодоход цаана нь дайсан бай- эдэт үг оло ор . рд ыг 2 тэн пйоНер: гч хаалга нээгдэн хүүхдүүд бие даг бололтой. Дайсантай тулалд- Тус гссамблейд оролцсон манай уншигч, Ї Ч 3 нээ гөровх адий! “ЗҮВЛИЙ “зиртө төрч Мэн, юм... 13 ачдсэр-17-4 толоолөгчдийн уран бүтээлийн заримаас ний- гарна. з- “яалддаггүй дайсан бас байдаг шинж Ж.ХЭ-эрүрэн туяатай ол алажин Бид дуулна, Бидний дуунд юм уу эсвэл тулалдах дайсан- рийн - / аав, ээж, эх орон, багш, мал гүй болж байгаа юм уу. Тийм хилнн нь авах дуртай ї сүрэг гарна, Сайхан дуулах сай. бол ямар сайхан бэ, рхан Сутай уул 1 Манай нутагт байдаг юм Тоонотой гэрийн Утаа цохногүй онгон цагаан Тоост хорвоогийн 7 Тортог суугаагүй оюун вагааш 06 Тостой хан, Олуулаа дуулах мөн ч сайхан, Дуу ид хүчээ авч, бид хөг- жилдон баясаж ирэх үесэд хонх жингэнэн дуугарлаа. 2Жаргалсай- хан багш журиалаа барьсаар гарч ирлээ, Ангидаа бид дуугаа авч орох мэт бас л өрсөлдөн дууладлдан ангийн хаалгаар чи- хэлдон орцгооно, Бидний-- энх тайван Д. НАСАНЖАРГАЛ Нийслэлийн ХП сургуулийн 3-ын «Б» ангийн сурагч) уАль хэзээний юм шиг Анд найзууд болцгооно, Дуу, бүжиг, тоглоом бай Дуртай бүхнээ хийцгээнэ. эс ирсэн Ч ба Зүс шгсэг Үзээнүл ч бай? Наана цаапаа орцгооп Хамгийн дотно танил ч бай . Найрсан хөөрсөн гүйцгээнэ, Харийн орпы багачууд ч Хэн хэнээ шоглохгүй бай Хэл ам татлахгүй Эх орны тал Би хилийн цэргийн даргын охин. Хэлд орж, хөлд орж ер нь Удаж ядаад байхгүй Бие биенээ хайрлах л Ц1-Яннын У тануйрдагт ЧЭ лж Учир зүйгээ ойлгоцгооно. Бидний-энх тайван! - 27777 Ттүлттэлттмтөрчитлтэмцэн хийл нг нар ртэгэтэчилилээн ХЯНИИВИАХ “УЛ гтэ төчрарнрээлжглгтлрслл л лама 7707 1 -- 06498 МАНАЙ ХАЯГ МХЗЭ-ийн Төв Хороо «Бе корпус ї Д. Сүхбаатарын Изрэмжит Улсын 1 “Нианг-14140 : / -Зимйнайл үнэн, сонины редакц ! Хэвлэлийн комбинатад Хэвлэв ЗАХЗЭ МЯН ТОВ ХОРОО, Д. СҮХЬСААТАРЫН нэРЭэмжит мпБ-ын төв зөвлөлийн сонмн Танай 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 14552 (2340) 1988 оны еслүгээр сарын 8. ”” БЯМБА. ҮНЭ 10 МӨНГӨ ЭРДМИЙН АНХНЫ ӨДӨР Хичээлийн шинэ жилийн өмнөхөн МАХН-ын Төв Хо- рооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, БНМАУ-ын Сайд на- рын Зөвлөлийн дарга Д.Сод- ном Улаанбаатар хотын ерөн- хий боловсролын зарим сур- гууль, ТМС-иар орж хичээ- лийн жилийн бэлтгэл ажил- тай танилцаад, нийслэлийн ерөвтий боловсролын болон тєхник мэргэжлийн сургуу: лиудын захирал, хот районы ардын боловсролын байгуул- лагуудын урирдах ажилт- нуудтай уулзаж ярилцав. Уулзалт, ярилцлагад оролц- сон захир лууд «Сургуулийн системийг боловсронгуй бол- гох тухай» Намын Төв Хо- рооны сэдвийг амьдралд хэ- рэгжүүлэх ажлыг эрчимжүү- СУРГАЛТ, ХҮНҮҮЖЛИЙН | АЖЛЫГ ЧАНАРЖУУЛЬЕ сургуулийн дунд ангид сон гон суралцах хичээл явуу: лах, сургууль дундын гүн тийрүүлсэн сургалт-.й анги нээж хичээллүүлэх арга хэм" жээг ергөжүүлэхинн эрэг- цээ, ахлах ангид төр үл-. сэн сургалт явуулах болом» жийг судлан шийдвэрлэх нь зүйтэй гээд, Манай ирээдүй--залуу хүн бүхэн бүтээлч сэтгэлгээтэй, биеэ дааж мэдлэг, бол ро» лоо дээшлүүлэх арга Сарил- тай, эзэмшсэн практик үйл аж хамгийн үр дүнтэй а чадвартай болж чадах эсэх нь ерөнхий боловсролын сур- гуулийн ажил, сургалтын агуулгаас шууд Хамаарч бай- на тэв. . Эх срон дахар хичээлийн шинэ жилийн анх- ны хонхон дуу цангиман жингэнэлээ. Мянга шмяггав багачууд эрдмкйн аяны нх хаалгыг хєєр баяр дүүрэн татлаа. ЇНакь нараа удтал харсан багш, зсутай баяртай. Сурагчдаа зунжин хүлээсэн сургууль хөл” тэй хөгжилтэй. ЗАТХАУУЖЛВЛЧ му чуУУЛГАМ Эхний цаг, энхтайвны дэлхий амгалан бол бид бүгдээрээ жаргалтай| гэж хоолой нийлүүлэн хэлнэ. Сургууль дүү” рэн юутай баяртай, ямар нх хөлтэй хөөртэй вэ?| «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» Ү? хясэгхүтэлүр У! ЧУУЛГАНЫ төлөөлөгч лэх, хичээл байв. Бүх, цэцэг, авги дүүрэн тагтаа. Эвэ өдөр Фотог С. ЛУВСАНШАГДАР ! тын лэх, «ПИОНЕР» РЕДАКЦИ Монголын пионерийн «Залгамжлаг» Уу чуулганы" өдрүүдэд «Пионерийн үнэн» сонины дэргэд өсвөрийн сурвалжлагчдын «Пионер, редакци ажиллава. Өсвө- рийн сурвалжлагч хүүхдүүд сониньч оо сурвалжлагч, Ї утга зохиолын ажилтай, фото зурагчин, уран сайхны редактор, хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга, эрх- лэгчийг орлон ажиллаж «Пионерийн үнэп» сонины | «Залгамжлагч» УЇ чуулганы тусгай дугааруудыг бэлтгэн гаргана. Иионерүүд ээ! Та бүхний санал хүсэлт, сэтгэгдлийг «Имовер» редакци хүлээн авна. Утас 20333, 22048, 26332 бодол Хөөр баяр болон уулзсан гурван хөвгүүн зу- ны амралтын сониноо ярилцана. Тэд сурлага, хөдөлмөр, олон нийтийн ажлаараа шалгарч Монголын иионерийн «Залгамжлагч» У1 чуул- ганы төлөөлөгчөөр сонгогджээ. А. Дэлгэрсай- хан (28 дугаар сургууль): -- Ши гэртээ тоо бодож, ном уншиж... сүү- сургуулиудын сургалт, хүмүүжлийн ажлын ахиц гаргах асуудалд хэн ач холбогдол өгч, ардын боловсролын дын ажлын эцсийн үр дүнг дээшлүүлэх лаар ажил хэрэгч олон С4- нал гаргав. Уулзалт Содном үг хэлэв. төрлүүдээр ерөнхий гүллрыж Манай сургуулийнхан бай- галийг тєнин мэдэх, Эмийн болон олон изст ургамлын цуглуулга хийх даалгавар авсан юм. Зуны амралтаараа сургуулийнхаа хичээл турш” лагын талбайд 600 улиас мөчрөөр нь суулгаж, хүнсний ногоо, үхрийн нүд тарьцгаав, 8--ын «АА» ангийнхан | тэр бүхнийг арчилж сайхан ур гууллаа, Энэ бол манай хамт олны пионерийн чуулгандаа зориулсан гол ажлын нэг гэж нийслэлийн 24 дүгээр СУр- гуулийн иионе рийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга, Монголын имоперийн «Залгамжлагч» У1 чуулганы төлөөлөгч С.Да- ваасүрэн ярилаа. -8 Хүүхэд, залуучуудыг амьд: тал, хөдөлмөрт бэлтгэх зо- рилтыг шийдвэрлэхэд тэдний эдийн засгийн сэтгэлгээг хөг- жүүлэх “явдал чухал байна. Арвич, хямгач дадал зан, шилтай, аж ахуйч хараатай, аливаа юмны үр ашгийг тоо» цоолдог, нийгмийн Өмч ХӨ» Д. рөнгийг эзний ёсоор эзэмш” дэг хүмүүжилтэй болгох чиг чанарт ихээ- байгууллагуу: арга замын та- дээр нөхөр БНМАУ-ын Сайд нарын лэлээр хүүхдийн эдийн зас- Зөвлөлийн дарга хэлсэн гийн сэтгэлгээг хөгжүүлэх үгэндээ, нь зүйтэй юм гэв. Сурагчдыг хүсэл сонир- Нөхөр Д. Содномыг нийсч хол, авьяас чадварын нь да- лэлийн сургуулнудын ажилч гуу байгаль, нийгэм, техни- тай танилцахад Ардын бо кКийн шинжлэх ухааны то» ловсролын Яамны сайд дорхой чиглэл, урлаг, спор- Даваасүрэн, албаны бусад хичээллүү- хүн хамт явлаа. боловсролын МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ОЖШ ПЕН ШЕЫТЫГЦЦИМИШИЖЭЖАНЕ21--135 лийн 14 хоног «Жавхлан» зусланд амарлаа. С. Сэргэлэнбаатар (40 дүгээр сургууль): -« Би Архангай аймагт амарлаа. Тамир зусланд нутгийн пионерүүд, зөвлөлтийн шио- мер Лена, Олег, Нина зэрэг хүүхдүүдтэй та- шилцлаа. Хорго, Тэрхийн цагаан нуур, Тайхар чулуу, Тамирын гол гээд байгалийн үзэсгэлэнт газрыг үзсэн. С. Бахаджан (40 дүгээр сур: гууль): -- Би Сэлэнгэ аймгийн Номгоны сангийн “аж ахуйн ногоо бригадад сар ажиллаж амар- лаа. Бидний 19 сурагч 20 га талбайн төмс, хүнсний нсгооны зэрлэг їзч усалгаа арчилгаа хийсэн. Та нарын ачаар энэ намар өндөр ур- гац авна гэж ногоочид хэлсэнд бид их баяр, лав гэлээ. Төлөөлөгч гурван хүү ингэж ярилцака. Зу- ны амралтын хөгжилтэй мечийн тухай ярна өрнөх энэ агшинд фото дурандаа гурган вай- зын дүрсийг буулгаж авсан юм. С. БОДООШ МЭ. цинллирвлиэнэлэлимиийнлийниилнириидлмиийнинми, 2. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН !! Ч Дугаар ,аигийн сурагч су Хөвч ой хөхрөн уннартам Хөхөө шувуу уянгалан донгодсон Баян зүрх уулын өвөрт Багачуудын сайхан зуслан байна. «Сэлбэ» зуслан юутай сайхан бэ? Сэтгэл санаанд мөнхийн дурсгалтай...хэмээн хүүхдүүд дуулцгаана, Үнэхээр байгалийн үзэсгэлэнт га- зарт «Сэлбэ» зусланг барьж байгуул: жээ. Нэг ээлжиндээ 560 гаруй хүүхэд хү- авч тав тухтай амруулах хүчин яй юм. Зуслан пионер сурагч: зургаан ээлжээр хүлээн авдаг учир зуны турш хүүхдийн цовоо цол- гин дуу хөл хөгжөөн үл тасарна. --Сонгины 10 жилийн сургуулийн 5 дугаар ангийн сурагч онц сурлага- тан Т. Золзаяа --Нийслэлийн 20-р » Мөнхбат Яях ЯА ЯХААААХХАВЛЕАЙӨЛЙАХАХЯАЯХИЯАЯАХАЖ . 1988.9.3 х «Сэлбэ»-д амарсан ггаар газрын хүүх- дүүд хичээлийн шинэ жилийн эхний энэ өдрүүдэд пайз нөхөддөө зуслан- гаа дурсан ярьж байгаа. Тус зусланд сувиллын тусгай бүлэг бий, Энэ бү- лэг анх 1984 онд 100 ортой байгуу- лагджээ. Сувиллын бүлэгт бие султай хүүхдүүд амарч эрүүлждэг, Эмч Ду- лоїмсүрэн гуайтай уулзахад бид хүүх- дүүдийг эмийн бус эмчилгээ тухайл- бал нар, агаар, усаар эмчлэхээс гад- на хүчилтөрөгчийн коктейл, (цэвэр хүчилтөрөгч өндөгний уураг орно), физик, эмчилгээ шүдний эмчилгээ хийдэг. Эмийн ургамлаас сод, таван салаа, гишүүнэ хэрэглэдэг гэлээ. Тус зусланд нийслэлийн пионер сурагч: даас гадна Дорноговь, Багануур зэрэг аймаг, хотоос сурлага хөдөлмөр, ур- лаг спортоор шалгарсан хүүхдүүд амарч байлаа. Тэдний заримаас хүүх- дүүд та нартаа тапилцууля. : --Багануур хотын 10 жилийн нэг- --Нийслэлийн 89 дүгээр сургуулийн | ЯАҮгЭэр сургуулийн 4 дүгээр ангийн 3 дугаар ангийн сурагч онц сурлага- сурагч онц сурлагатан С. Тунгалаг- ! тан А, Аззаяа туяа - ун Гэг-гт--гт--т----------------с кийн районы Байкальск хотоос 28 су: найзынхаа хаягаар захиа бичээрэй! рагч ирж тавтай сайхан амарсан юм. «Сэлбэ» зусланд ЗХУ-ын Слюдянс- нийг та нартаа дамжуулья. Анд хоёр Тэд мопгол хүүхдүүдтэй үеэрхэн нө 665914 Иркутская обл, г, Байцальсц Гагарина дом 1--2 Спец Павгл хөрлөж сайн найзууд болцгоолоо, Иркутская обл. г. Байкальсц 3-2 Марина, Павел хоёр манай сонины уншигч үе тэнгийн найз нартаа ха- луун мэндчилгээ хүргэж хаягаа өгс: рнна д, 163 ка 26 Марина Рогож- никова : --Дорноговь аймгийн Хөвсгөл су- мын дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн сурагч онц сурлагатай Д. Мөнхцэцэг, Бид Сэлбийн нар ус агаар, хамт олных нь нөр их хөдөлмөрөөс олж ав- сан их хүч тэнхээгээр эрдмийн аян: даа зорилоо. --Нийслэлийн 21 дүгээр сургуу- лийн 5 дугаар ангийн сурагч суслан- гийн бөхийн аварга Б. Батдэлгэр баясал, хурд. хүч дүүрэн мэрчЭР 8---2--5-----2-2-ннны ы-2-- 3. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН зєас ), ХЭНИЙХШ таших нь түүнд сон- лэгтэй байх шаардла ! : согдож байсан нь мэ» гатай. Тэгэхлээр тэр дэзж. Яагаад гэвэл нө- ”Эмцээ",2” гөө нисгэгч хүү маань онгоцны кабинд суу- хүүхэд сургууль төг- Сэтгэл хөдөлмөөр | гаагүй газарт зогсож ИЛДЭГ ЗАГВАР вэ? 222227 рээс авсан тоглоом бий юу гэж асуухад, лэлЛийГ засч чадна шүү. Индүү. цахил: гаан тулга, оёдлын машиныг засчихна. Зурагтын схемийг ба- га зэрэг ойлгодог, за! --Би бүх тоглоо- моо өөрөө хийсэн гэ- лээ. Буянзаяа цэцэр: лэгт байхаасаа элдэв сөн үйлдвэрлэлд очоод хамгийн үнэ цэнэтэй ажилчип бо | тоглолт болж байв тодотгож хэлбэл жин- ЛОХ нь дамжиггүй төрлийн мод, төмөр рим нэг засвар хий- Онгоц газраас их чн- | ХЭНЭ онгоцыг дуу- шүү дээ. эвлүүлэн оролдсоор чихдэг гэж Батаа хэл- мэ? чаргг эг" Уиалган өөрөө зохиаг 1 ДҮҮ 2 1.24) тээ гарган , Огцом тийн сэм Зодө Олон улсын иионе: одоо гэр дүүрэн ма Ё хөөрч 1,5--2 мет- | : загвараа шин, онгоцтой бол- Өсвөрийн техник: рийн «Найрамдал» лагерьт болсон «За: | рийн өмдөрт гарснаа нисгэж байлаа. сон гэнэ. Аав нь дар- чид, зохион бүтээг- | “ислэгийн дээд хэлбэр --Өсвөрийн зохион :| луу зохион бүтээгч» | Хан мужааны” багш, | чид бүгд Батаа шиг болох наймын тоо, бүтээгчид дууриамал сэтгүүлийн нэрэмжит | Таван настайд нь авч Хүүхдүүд. Үүнийг би тээгч эргэж, огцом | загвар бүтээхийн тулд өсвөрийн техникчдийн өгсөн мужааны хэ- баттай хэлж чйїдна. , 45 градусын өнцөг с Эааетлрар 52 АА) шогүчад эглэлээрээ т. д мэн. энээ байга. токарь, гагнуурч, ца (зохион . бүтээгчид) | Рэглэ РРЭЭ. ХЭВ,ЛДОҮХ Ла л анар тэдэнтэй | гарга эж байлаа. хилгааны радиотех- улсын аварга шалга- тоглоомоо хийжээ. Б. цуг байхдаа би үүг “Хайн 3 1 Тэгснээ өөрийн дураар | ү йн Тамсу: “ОННда, хэвл Буянзаяа энэ жил |. ЦУГ бай ҮҮ ГИЙН» залуу , үээсынлэайй АЛ Тикий! шугам зур руулах ЇХ тэмцээн » нийг ойлгож авсан тамирчин Б БУуУЯН- нан нэл Өргий, өг: үн муэнгайы зэрэг тав хоног үргэлжилж | Усан онгоцны дар- ! : цом уналт хийв. Би | 50 шахам мэргэжлийн алгаа хорстол ташиж | чир баримжаатай бол: зогслоо. Тэр онгоцыг дог гэж дасгалжуу- вуулт завины төрөлд анх удаа оролцож «Залуу зохион бү- аймаг, хот, районы залуу техникчдийн юм. ЗАЯА Лу тл үлэ лиш ац 25 л Тэмцээний төрөлтус бүрийн эхний : станцын 27" багийн 23 й АР 1 арвангурван настай лагчдын нэг ярьсан 204 өсвөрийн зохион тээгч» хүрэл медаль, груван байранд шал гарсан-сурагчид хамгийн залуу тамирч- ны тусгай шагнал хүртсэн байна. хүү жолоодож байсан Мөн цаг уурын, нис: 5 бүтээгч найман тө- бөгөөд бидний алга лэгийн онгоцны мэд- Радио чимээний тө- Нисэх загварын ролд өрсөлдлөө, рөелд Б.Зайсанбаатар спортын хагас дуурна- (3ТО), Ш. Мөнгөнгэ- мал загварын төрөлд рэл (Хөвсгөл аймаг), Б. Баасанхүү (Өмнө- “Б. Энхбаатар (Сүх- говь аймаг). Ц. Бат- баатарын район). цэнгэл (Октябрийн Радио пелепгацийн район), С. Цэндсүрэн төрөлд Г. Энхзул (УБ (Ажилчны район), «Пионерийн үнэн» со- нины сурвалжлагч бид ч аль багийн хэц түрүүлэх бол гэжг та- ван өдрийн турш сэт- тэл догдлон харж Өмнөговь аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийн сурагч Б. Батаа өсвөрийн тех: иикчдын улсын авар- зогслоо. га шалгаруулах тэм: ТЗ). Б., Мөнхбаяр Усан онгоцны дуу- Ч 5 цээнд хэд хэдэн удаа (Дорнод аймаг). Л, рнамал загварын тө- Хэн түрүүлэх бол? оролцож байсан ха- Цог (ЗТО), релд Ц.Сэнгээ (3ТО), Энэ асуултын хариулт тэмцээний сүүлчийн өдөр гарлаа. Эрдэнэ- тийн Д. Гантулга, Хэнтийн Н. Ганбаа, Өмнөговийн Б. Баа- санхүү, Улаанбаата- рын Б. Зайсанбаатар, Ц. Сэнгээ. Н. Эрдэнэ- бат, Г. Энхзул, М. Батцоож...Тэд шүүгч: дээс тэмцээний дээд үнэлгээг авч найман төрөлд түрүүлсэн юм. Тэмцээний шувтар- гаар хоёр хүүхэдтэй уулзлаа. Б. Буянзаяа нийслэлийн 24 дүгээр сургуульд сурдаг. Энэ жил ЇЇ ангид дэв! шин суралцана. --Гэрт чинь дэлгүү- ЇК.. Бат-Эрдэнэ (Сүх- баатарын район). Д. спортын ЭЛ--3 ан- - гиллын төрөлд Пї.Эр. Чинбат (Дархан), дэнэбат (ЗТО), Г. Усан онгоцны дар- Гансүх (Ажилчны Буулт завины төрөлд район), Г. Эрдэнэбат | М. Батцоож (Ажилч” (Хөвсгөл аймаг), ны район), Бс Баз- санжаргал Хөвсгөл Авто загварын 5 спортын АМ. ангид, аймаг), Б. Буянзаяа сл (Сүхбаатарын район) лын аэромобилийн тө- нар «Залуу зохион релд Н..Ганбаа (Хэн- бүтээгч» алт, мөнгө, тий аймаг), Ч. Тамир хүрэл медаль хүрт: (Эрдэнэт), Ж. Наран- лээ. Байгууллагын баатар (3ТО), дүнгээр. ЗТО:. Хөвс- гөл аймаг, Ажилчны Нисэх | загсарын районы баг эхний гур- Спортын планерын тө- , : рөлд Д.Гантулга (Эр. ван байранд шалгар- дэнэт), А. Энхбаатар шиэг (Өмнөговь аймаг). Д. валжл. Ванчин-Эрдэнэ (Хөвс- Манай сур хэй гөл аймаг), М. БОЛД шир туршлагатай та: мирчин. Энэ жилийн тэмцээнд медаль авч чадсангүй. Авто загварын --Гэхдээ гол нь медальдаа биш гэж Батаа яриагаа эхлээд, хамгийн гол нь найз нөхдөөсөө сурах юм их байна. Би энэ жил шинэ төрлөөр оролц- лоо. Загвараа шинэч” лэх шаардлагатай байна гэлээ. Түүний барьсан онгоцыг со- нирхлоо. Жижигхэн онгоц байна. Өөрөө хийжээ... --Та намайг тог: лоом хийгээд байна гэж бодоогүй биз. Би гэр ахуйн бүх хэрэг- -Эюсшшшиши2и25 2, БЦЭн, Н. ЦЭДЭНДАМБЫН авсан фото ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ-88 ------ УЛААН ХЭРЭЭСТНИЙ УУЛЗАЛТ, ТЭМЦЭЭН 2 ж их сай- 1 сарын үүлэр/ лэх, эрүүл ахуйн хүмүүжлийн доо үерхэн нөхөрлө : шелимыж саНалгай” талаар зохиож байгаа ажлын хан байлаа. Бидэнд яЭсушаа дал» лагерийн цэнгэлдэх туршлагаа харилцан солил: рал халамж тавьж байсан хүрээлэнд том алаг май- цоход ийм арга хэмжээ их «Өгөөмөр», «Найрамдал» ла- хан дэрвэж, «Энэрэл» эки: нөлөөтэй юм, герийн ЧҮү? гало ЭмвилГЫН пажийн радио узелзэр эрүүл оёр Мартнам. Октябрийн районы » Баяд 1982, ХЭВЭ Онд хоёр, дэажсаар сургуулийн пионер энхийн нэвтрүүлэг хийж бай удаа зохион байгуулсан. Уул" дугаар сургу шы” күтгүүүх “ӨНӨ бзэлж, ЗАЛ" тэмцээнд оролцохын тулд Б. НЯМГЭРЭЛ: --Манай эр : багууд үе тэйгийнхний Дун? гүүлийнхэн «Улаан бүч» ра- дын ариун цэврийн ургын дэндсэн дөж гарч ирсэн юм дио станцтай. Дүү нартаа Булган аймгийн Бугат сумын дунд сургуу - уламжлалт уулзалт, тэмцээн ГЭЖ ТЭМДЭГЛЭВ, 52097Х467 17 эрдаугчЗрананэй чид ногоо бригадад байгуулсан хөдөлмөр амралтын эхлэв. Уулзалт--тэм 3 ахлагч, Ахлах дунд бага ангийнхны ? БНАфгУ, БНБАУ. ЗХУ БН Ёсыг Ё ТЗЛАН” НАБИ: АУНД ариун цэврийн гурвал тусландаа ажиллаж хүйсний ногооны арвин их ургац , хурааж байна. : . Бид СРУ, БНУАУ, БНМАУ-ын хөлд, өвгөд ХАМТ олон ажиллуулдаг. : 3 мэ ЛЭН 4 Чэиж 4 Сурагчид ногооны талбайдаа / 5 ариун цэвэр, эрүүл ахуйн үз- аууА ДАвтаул тайх лэж хөгшид, хүүхэд багачууд их ЛЭГ хийж, ханын хэвлэлээр тамах, таньж ЛЭ, Эглэх”, 47 нэрвэгдэн, манай оронд улаан сурталчилдаг. Уулзалт, тэм- тӨНД анхны хнхл ти загалмайн байгууллаг Эд " 8Ч цээний үед найз нараасаа их 7 : лэх, ядарсан хүнийг асарч су- ТУС "Х мэдрэгдэж байна. зүйл мэдэж авлаа гэв вилах, эмнэлэг, ариун цэврийп Хүүхдүүд ялангуяа пионерүүд Тэмцээний дүн гаргахад ах хэрэгслийг ялгах. зөв хэрэг” ядарсан хүмүүст туслах та? дүү орнуудын багачуудаас лэх зэрэг хүүхдүүдийн заа- лаар сохих мэдлэг, дадлага, гадна Улаанбаатар хотын ЯС. вал мэдэж байвал зохих, чадвар эзэмшиж байна. Лувсандэмбэрэл (20 (Дугаар амьдралд шаардлагатай үзүү: : сургууль) Д. Гантуг (53 дуг лэлтүүд орсон байв, ЗХУ-ын багийн ахлагч, Эр! сургуу »дД 4 хүү мужийн УЗН-ийн Эржэа (65 “ОрйлниВАд СЭлн МУЗН-ийн йцэтгэх хороо- рын заа гч, эрүүл ахуйч дугаар сургу, 5 х бежлүнбаг Н. ШУРА ХА ЗАГ, ОВА: --Эрүүл хотын М. Булган--Эрдэнэ ах- лзалт, тэмцээнийг нээж үг аж төрөх, хүнлэг сайхан сэт- лагчтай «Энэрэл», «Эрүүл : , гэлтэй байх гэдэг бага вэ мэнд», «Ирээдүй», «Жарга- ЛИЙгЭМ” цаас тогтсон ХЭВШИЛТЭЙ дан, багууд амжилттай орол! холбоотой. УУЛЗАЛТ-- цож, дурсгалын цом, умедаль, хүүхэд, өсвөрийн үеийнхэнд тэмцээнд оролцохын / зэрэг- дипломоор шагнууллаа. найрам! цээгээр танай сайхан оронтой бэхжүү- танилцаж, хүүхдүүд хоорон: Малай сурвалжлагч ! 22 2 Фотог Л, БАТСҮХ - 11:51 4, ОСМОНЕРИЙН БНБАУ-ын нийслэл Со- фи хотод дэлхийн олон ул сын хүүхдийн «Энх тайв- ны тугэ, «Софи--88» 1У ассамблей энэ оны долду- гаар сард болов. Энэ ас- самблейд Монголы пио- нєр сурагчдын телевлөгчид оо тэдний нэг нь ар- тай пионер Андаа би бил Хүүхэд анх ээ бидний хувьд улсынхаа хилийг тайвны их Моск- чиж үзэв. Тэндээсээ Софи хотод С од үеийн хүүхдүүд алаг цэцэг барин угтав. Даян дэлхийн 120 гаруй орны хүүхэд бага- чууд уулзан золгож энх тайвныг хамгаалах ихүйл- сийн төлөө ивээн баясц- Нэг ЦАГААН ТОЛГОН «А» үсэг нүдлүүлсэн Анхны ном минь Аав, эззжийг минь Ах, эгчийг минь Анд найзыг минь Алтан номын Амтанд оруулсан Ариун эрдмийн Аянд хөтөлсөн Миний ном Бидний ном. Хоёр. ТОО БОДЛОГО Нэг дээр Нэгийг нэмбэл Хоёр болно Хоёрыг хасвал Харин тэг гарна Нэмэх хасах БИРГЭЭР”Эл саг Ву НТ Ү.эргэ жилт Р л ин ннилтилииииэлжэттчгэнн 1988.9.3 г---и- АРВАН НАСНЫ МИНЬ БАЯР гааж байлаа. Арван өдөр хурдан өнгөрөв. Бид мон- гол хүүхдүүдээ төлөөлөн дуулж хөгжимдөн бүжиг- лэж, шүлэг найраг уншиж, уран зураг зурж, утгазЗо- хиолын уулзалт, олон төр- лийн үзэсгэлэн, спорт тог- лоомд оролцож явлаа. Бид- нийг бага балчир гэлгүй газар бүр халуун дотно угтан авч хүндэтгэж байв. Ертөнцийн хүүхдүүд энх тайвны төлөө хамтран гар гараасаа барилцаж, хүсэл мөрөөдөл, ая дуугаа. Со- фийн тэнгэр дор хоолой нийлүүлэн дуулцгаалаа. Олон улсын «Энх тайвны туг», «Софи--88» ЇУ ас- самблейд оролцсон хүүх- дүүд уулзалг ярилцлага, чуулган, кино наадам,уран бүтээл, урлагийн үзлэг, багт наадам, хөгжөөнтэй тоглоом, спортын уралдаан зэрэг олон янзын арга хэмжээнд идэвхтэй оролц- сон юм. Хар тэнгисийн эрэг дэх «Бургас Софи» аялал амралтад хоёр хоног байлаа. «Энх тайвны туг» --«Софи--88» баярын нээлтийн хүндэтгэлийн кон- цертыг Болгарын ардын соёлын ордны Людмила Живковагийн их танхимд бид үзлээ. Хүүхдийн утга зохиолын уулзалтад би «Цэцэг од хоёр» шүлгээ уншиж,цард- мал зам дээр цэрдээр зу- рах уралдаанд «Таван тив» зураг: зурав. Багт наадамд үндэсний хувцсаа өмсч оролцлоо. БНБАУ- ын нам, төрийн тэргүүн Тодор Живковын урилгаар түүний цайллагад орлоо. «Эв нэгдэл, уран бүтээл гоо сайхан» уриан дор бол- сон олон орны хүүхдүү: дийн энэхүү «Энх тайвны туг» ЇУ ассамблейн баярт үйл явдлууд хэзээч мар- тагдахгүй ээ. Энэ их наад- мын дурсгал болон үлдсэн зүйл бидэнд их бий. «Энх Бидний ном Үржүүлэх хуваах Нэгт аравт Зуут мянгат Хоног сар Хугацаа жил Хорвоогийн бүх юм Хязгааргүй тоо Өөрөө өсгөж тоолбол Өчнөөн олон тоо Ойлгож бодож сурвал Оюун ухааныг хөгжүүлдэг Миний ном Бидний ном Гурав. УНШИХ БИЧИГ Үлгэр ярьж Ухаан тэлнэ Оньсого таалгаж Оюун хөгжөөнө Шүлэг уншиж Сэтгэл баясгана Учрыг ойлгоод Уншаад баймаар Миний ном Бидний ном Унших бичиг Ухаантны бүтээл Тэр ном Тун сайхан Ажилчны хөдөлмөр Ахмадын сургаал Энэ дэлхий Эх орон Энх тайван Эв нэгдэл Эрх чөлөө Цагаан тагтаа Цөм бий Бүгдээрээ уншицгаая Битгий залхуур Бидний ном Миний ном Дөрөв. ТҮМЭН БОДИС Уул: ус тайвны туг» ассамблейн дурсгалын тэмдгүүд, үнэм- лэх, бичгийн сав, ёсло- лын хувцас, ил захидал, марк нэрийн хаягууд бага насны минь азтай, жаргал- тай өдрүүдийн бэлгэ тэм- дэг болон үлдэг, Хайрт эх орон, нам засаг ард түмэн- дээ баярлалаа, гялайлаа. Найрамдал, | нөхөрлөл, эв нэгдэл, энхтайван бол хүүхэд бидний ч хүн тө- релхтнийч амь амьдрал юм. Аймшигт дайныг хэн ч хүсэхгүй. Аюулт зэвсэг хэнд ч хэрэггүй, Амгалан дэлхийд амьдралын яруу найраг дуу ХУУР хэрэгтэй, Буцах замдаа Москва Х0- тод буудалласан богино хугацаанд бид Улаан тал- байд очиж аугаа их багш В. И. Лениний Мавзолейг үзэн зөвлөлт гүрний нийс- лэлтэй товч танилцлаа. Пионер хүүхдүүддээ Үү" нийг хэлэхээр Софийн ас- самблейгаас бид ирлээ. Үүл манан Уур амьсгал Ургамал жимс Хөрс шороо Ф Хөвч ой Хөдөө тал Хөөрхөн шувууд Адуу мал Алтан тариа Хандгай буга Хавтгай хулан Хэрэм баавгай Хярс үнэг | Булга минж Бүжин туулай Энэ бүхнийг тоочвол Эргэх дэлхийн Түмэн бодис Сурагч пионерүүд Судлах дуртай Бидний ном Миний ном, БААТАРЧУЛУУНЫ АНДАА (Нийслэлийн 10 жилийн тавдугаар СУРГУУ- лийн 11 ангийн сурагч) БАЙГАЛИЙН СОНИН зуны МӨНДӨР. | Наймдугаар сарын 15.Тэр өдөр Шарга морьтын зусланд, тэнгэ- рийн байдал аятай байгаагүй ч бид ойд зугаалж явлаа, Бороо үе үе шивэрч байснаа арван зур- ? гаан цагийн үед тэнгэр нижиг» нэн дуугарч, мендер хаялж гар» ваа, Зургаа, долоохон хором үр» тэлжилсэн хүчтэй мөндөрт цо» хиулсан модны шилмүүс, навч бөөн бөөнөөрөө энд тэнд тасран унана, Бидэнтэй таарсан тэр мөндрийн хамгийн том нь одон бөмбөгөнд арай хүрэмгүй бай- лаа, Харин зусланд унасан нь тэмээний хорголын дайтай бай- жээ. 5, Бөөрөнхий цагаан чулуу шиг мөндрүүд газарт ойж үсчих нь тун сүртэй байж билээ. Дараа нь халуун наранд хайлалгүй бүтэн цаг тэсч, хатуужлаа үзүүлсэн юм, Найзууд аа| «Залуу бай- тальч» сониндоо байгалийн ийм сонин үзэгдлийн тухай харилцан . мэдээлж байя! Сурагч Ж. ИРЭХБАЯР (Нийс- лэлийн 24 дүгзэр сургуулийн 4-ийн «Гь анги) ЭВЭРТЭЙ ТУУЛАЙ Саяхан АНУ-ын нэгэн сэтгүүлд эвэртэй туулай байдаг тухай мэ- дээлсэн байна. "Тэр амьтныг «туулай гөрвөс» гэж нэрлэжэ АНУ-ын Ватоминг муж улс Дуглос хотын оршин суугчид өөрийнхээ хотыг «Бүх дэлхийн туулай.гөрвөсний нийслэл» гэж нэрлэх дуртай. Хотын төв гудамжинд туулай герөөсний хө- шөө байдаг төдийгүй жил бүр туулай гөрөөсний өдрийг тэм- дэглэдэг гэнэ. Эвэртэй туулай үзэхээр хүмүүс Дугласт очдог байна, Дээр дурдсан зүйлийг мэдээл- лийн төдий зүйл гэж үзэж б0- лох боловч герман, амернкийн ард түмний ярих дуртай туулайн тухай домог яриаг амь- : тан судлаачид баримтаар нотол- соп байна. Толгой дээрээ эвэр- тэй төсөөтэй ур ургасан туулай . тэр нутагт цеенгүй тохиолддог гэнэ. Амьтан судлаач Р. Шоупц, Э. Хорст вар хайгуул хийж аме- рикийн ширүүн үст 75 туулайд судалгаа хийснээс 11 нь доо уртай байсан тухай 1933. онд бичсэн, Ийм туулайг нутгийн хүмүүс эвэртэй туулай гэдэг. юм, Саяхан тэр савынхаа хамт ЗХУ-аар аялаад ирлээ. Хоёр жилийн өмнө олон орны хүүхдүүдийн дунд зарласан «Африк тэмцэж байна. Африк бүтээн босгож байна» сэдэвт гар зургийн уралдаанд Д. Энхбаатар «Африкийн хүүхдүүд энх тайвныг хү- у сэж байна» изртой бүтзэлээр оролцож тэргүүн байранд шалга- рам ЗХУ-аар аялах болсон юм, Саяхан тэр манай редакциар айлчилж Зөвлөлүүдийн оронд хийсэн зарим судалбар зургаа сонирхуулсан юм. . Олон улсын инсэх онгоцны «Шерсметьево» буудал «--Аавтайгаа Улаан талбайд . . 1 Д. ЭНХБААТАР зурав таж болох тухай тодор юм. Ийм кєнрус Миссисин. ний хөндий дундад европ-д ! Д. Энхбаатар, Хэнтий аймгийн “үлэг | хэжээРдЖэн 7-3 сургуулийн 1! авсийн знэ манай сонины х : д Чэн иишигүлы бид бүхний танил болсон Д. Сүхбаатарып шэрэмжит улсын МхЗ9-ийн Төв Херөо «Бо шорпус. хэвлэлийн комбинатад довлав. . 4: МАНАЙ ХАЯГ: донерийн үвэне сонины редакц 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 3658 (2341) 1988 оны есдүгээр сарын 7. ЛХАГВА ҮНЭ 10 МӨНГӨ 2 аг | НИОНЕРИЙН ДЕСАНТ-- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Өмнөговь аймгийн пионер сурагчид Монголын инонё. | 17ЮГ 1 / цинэиээлиэн єгїтч ” ахч сайхан амжилтаар угтаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: (зүүн гараас) Пионерийн чуулгандаа | төлөөлөгчөөр сонгогдсон Ханбогд, Манлай сум, Далан- задгад хотын 10 жил, Булган сумын дунд сургуулийн сурагч Т. Дунжидмаа, Л. Сүнжидмаа, Ц. Угтахбаяр, Ө. эндсүрэн. зАЛГАМЖЛ Фотог Т. АЛГАА гсэд рийн «Залгамжлагч» У чуулганаа хөдөлмөр, сурлагын" | вэ? хэн цохих т, би арт хэн гарах вэ? -- Би, би, би -- Хан цэцэг барих вэ Би, би, : гэж нэ эр ангийнхан суу- дал дээрээ өндөлзөн тар йн өө чухам энэ асуул- т д бид хэмээн өөр- Т итгэнэ. Асуусан бү би, би, би тэх нэг- дэ ангийнхан 53,3 х аа, Тэдний 200 нь н ийя 34 дүгээр сур- гуулийн сурагч, Би, би бичэх олон нөх- дөө төлөөлж 1-ИйнН «А» ангийн долоон иастай 1Т. Баяраа хонх цохив, Түү- аас эрдмийн мөнгөн хо нгэнзэсээр. Тэдний дунд уншиж чад- даг сурагч олон байна. Б. Азарханд сургуульд орсон анхиы өдрөө. аварга ун- шигч боллоо. Б. Анхцэцэг, багшдаа баглаа цэцэг барьж аз жаргал хусэв. О. Долгоржав багш нь хо- рин хоёр жил багшилж байгаа хүн. Долоо дахь ангид нь долоон настай ба- гачууд иржээ. -- Та нарын цүнхэнд юу байна. Хэн үзүүлэх вэ? гэхэд -Г Би, би, би хэмээн 1-ийн ний Сяцха! «Пионерийн десант-ургацын талбайд!» Энэ бол пионер су- рагчдын хөдөлмөрийн уламж- | заалт цуваа уралдааны нэр, Эх орны арвин их ургацын тал- байн хэсэг-сургуулийн хичээл туршлагын талбай, хөдөлмөр ам- ралтын зуслан, гэр хорооллын хашаандаа хаваржин, зунжин тордож ургуулсан бүхнээ ху- рааж авах пионерийн хөдөлмө- рийн улирал. Төрөлх сум, сан- гийн аж ахуй, тэжээлийн аж ахуйн тариалсан бүхнээ хаяг- далгүй хураан авах их ажил бас л пионер багачуудад хамаа- тай! Тарианы ширхэг бүрийг харж хамгаалах, тээврийн замд харуул хамгаалалтад гарах, пионерийн эргүүл пост ажил- луулж тарналанч ногоочин ах эгч нартаа туслах иь бидний Үүрэг, Пионер сурагчид аа! «Пионе- рийн үнэл», сонин чинь нэрэм- жит «Пионерийц десайт--урга- дын талбайд, уламжлалт урал- даандаа урьж байна. Анги бүлгээрээ, сургууль бүл- гэмээрээ ургацын талбайд шпио- нерийп десант буулгаж: тариа- ланч ногоочиддоо туслаарай! Арвин их ургацын энэ намар та нарыг эх орны хаада ч пио- нерийп хөдөлмөрийн талбар хү- лээж байна. Хадлангийн талбайд очиж том- чуудаас хоцорчихгүй юмсан гэж мэрийн хадаж, та нарын тал, хөндий дүүрэн ярайлгасан бух- лууд одоо өвөлжэө хаваржаа, саалийн ферм, тэжээлийн ав ахуйд дүнхийсэн том нуруу болсоор. Мал сүрэгтээ арвин их өвс “тэжээл бэлтгэх уламжлалт ажилд хүүхдүүд идэвхтэй орол- цож төрөл бүрийн гар тэжээл хийхэд биечлэл тусалсаар бай- гаад хүмүүс Саяртай байнл. Хот хөдөөгийн пионер багачууд хө- дөлмерийн талдугаар улирлаа бүтээлч хөдөлмөрийн амжилтаар үдэж Монголын пяонерийн «Зал- гамжлагч»,- У!Ї чуулган, хичээ лийн шинэ жилийн эрдмийн на- мартайгаа золголоо. "Эрдмийн намар, Ургацын намар, Манай сонийы санаачилгыг дэмжиж МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын ХААХҮЯ, АБЯ пио- нер сурагчдын дунд хамтарсан уралдаан зарлаж, түүнээ «Пио- нерийн десант ургацын тад- байд!» гэж нэрлэх болсоор тав дахь жилдээ орлоо. «Писнерийп десант--ургацын талбайд» цуваа уралдаанд ам- жилттай оролцож хөдөлмөрийн амжилт гаргасан хамт олон, пионер сурагчдын тодорхойлол- тыг 1988 оны арван нэгдүгээр сарын изгоч хүртэл «Пионерийн үнэн» сонины релакцид хүлзэн авиа. Сониныхоо нэрэмжит «Алтан түрүү? медалийн эзэд болохын төлөо эх орны ургацын талбайд уралдацгаая! | ! 5 -- . маргаадь зө» аинийг 5. Хухүхүлр ийн «Гэ» ангийн багш Д. «Г» ангийнхний анхны -- Би, би, би 1-ийн бас н-нн-3 шоүэ6- ОВуг Зххай эрдмийн цүнхээ Эрдэнэцэцэгийн сурган хүг. хичээл «Энхтайван» сэдэв- «Б» ээн 48: унэн Тан эжгэй т: гЭЙгээсэ бмаж, нээж, мүүжүүлэх ажлын анхны тэй байв. -- Дд 42-уулал. мэ ий лт ЗЭЭ : жил эхэллээ. Анхны ан- -- Та иар хичнээн найз- болохоор бид бүгдээрээ 42 ! й ? Х 1 . / Фото жлагч эсийн ! вич гиа авчээ, Багш ч шинэ, тай болов? Хэн хариулах санд мэс 5 “-л Л ЭД сурвал ирсэн | Тон хари Дэд сүгацид нь алин СЭР ОЧ ХаНӨЖ ААА л: 5 БГЖС- Л шинж ҮҮДБЇИВЭО7ЭР ЗоНЖООйт ма ийххллын й : циээслглэгдгүллл35 СЭлэд сун өстмиӨЖ 5? 2. 0МмОНЕРИйн үнэн ЯХ ХАА ААА ЛА АЛАХ АХ 43Х0Х30304Х00004Х04Х30Х Завхан аймгайн Завханман- дал сумын 8 жилийн дунд сургууль байгуулагдаад 50 жил болж байна. Тэр үеийн ммонөер сурагчлын амьдрал, хичээл нөмөө хэрхэн үзэж байсан тухай ахмад сэтгүчлч Ц. Түлэв сонирхолтой мате- риал бичсэнийг нийтэллээ. 1.Тумын чулуу Улс орон даяар засаг 3а- хиргааны өөрчлөлт болж сум. баг, арван гэр гэсэн зохио байгуулалт болов. Сум гэдэг маань хоёр гуравхан гэр. Түүний онцлох тэмдэг нь сумын захиргааны гэрийн бү- сэнд урт модон ишинд бэхлэн мандуулсан улаан туг байсан юм. х Дараа нь «Монцонкоп» «Ул- сын худалдаа» гэсэн хоёр шинэ ам бүл нэмэгдэж, цай, гурил, будаа, даавуу даалим- ба, тогоо шанаганаас өгсүү- лээд төрөд бүрийн бараа ху- халдаж, ардуудаас ноос, арьс нэхий авч мөнгөөр наймаа хийдэг газар бид боллоо. Мөн удалгүй 1938 оны зу- ны эхэн сард тэнхим байгуу- лагдлаа. Тэнхим маань чанд- малан барьсан гурван гэрээс бүрдэж байв. Нэгд нь хичээл хийнэ. Хоёрт нь сурагчид сууна. Сурагчид гэдэг нь су- мын арван нэгэн багаас ирсэн ядуувтар айлын холцруутай сайран хацартай, еэтэн мон- год гуталтай, даалимба, зар- мэн дээлтэй хорин тав орчим жаалууд. Ардын цэргийн ал- бан хаасан Жамьянгийн Дү- тэржав гэгч ганц багштай байсан юм. Нїувууны сарвуу їниг мо- дөн хөлтэй төмөр самбар дээр «А» үсэг, нэг дээр нэмэх нэг болох нь хоёр гэх зэргээр БДүгэржав багш маань үндэс- тийхээ уйгаржин үсэг ззаж эхэлснээс хойш тазин жил өнгөрлөө. АЄёАА4 ЯА АХАХЕААЯААХЯААХАК 1444444444444444 ь Ї 99 » » , ПМОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ТҮҮХИЙН ХУУДАСНААС АНХНЫ ТЭНХИМ, Зохиогч зурав. Хичээл зуны эхэн эхэлж намар шувуу буцах үеэр тарж, өвлийн улиралд аав эзж дээрээ очиж малаа малладаг байв. Хичээл шинээр эхлэхэд хүүхдүүд нэмэгдэн ам бүл өссөөр байна. Тийм ч амар- хан олшрохгүй л дээ. Сургуулийн зүг нүүрээ ха- руулж, хөл тавих азв, ээж, хүүхэд тэр үед тун ховор доо, Ёстой юм ёсоороо болдог хой- но яваа яваандаа сургууль маань өсөн өссөөр дэгжин дэгжсээр байлаа. Тэнхим тийнхүү байгуу- лагдсан нь сум орон нутагт эрдэм ном, соёлыг түгээх эр- хэм үйлсийн нэг болсон юм. 2. Матай лионефрүүд «дагхан аймгийн | Завхан мандал сумын бага сургуульд би арван хэдхэнтэй багшаар очиж байсан юм даа» гэж «Дэ багш “маань яриагаа сард эхэлдэг. Түүнтэй байнга уул- зан учирдаг болохоор түүний сонирхолтой дурсамж яриа миний сэтгэлд үргэлж хад- галаастай явдаг билээ. «Дэ» багшийг ирэхэд манай сур- гууль овоо хэдэн сурагчтай, гэр орон сууц ч нэмэгдсэн байсан үе. Яг энэ үед манай бага сургуульд пионерийн “байгууллага бий болсон юм. Энэ бол 1938 оны үе. Бидний хүзүүнд даалинбуугаар хий- сэн пионерийн улаан бүч на- мирч, дружин салаагаар 30- хион байгуулагдаж, ханцуйн дээр ялгах тэмдгүүд зүүж өгч байхад ямар их баяр хөөртэй байсан гэж санана. Пионер хүн хичээлд сул дүн авч болохгүй. Худал хуурмаг, муухай зан авир гаргах, цэвэрч биш байх явд- лыг хэрхэвч үл зөвшөөрнө. Өөрөөр хэлбэл пионерийн ги- шүүн бүхнээрээ үлгэр жи- шээч байна гэсэн үг. Пионерүүд жагсаал хийж «Интернационал», «Шивээ хиагт», «Улаан туг» «Бүхий олон», «Хүмүүн төрөлхтөн» дуулж явахад сумын төвийн- хөн, түүгээр ч барахгүй ой- ролцоо нутаглаж байгаа айл саахалтын хүмүүс зориуд ирж, шохоорхон үзэцгээдэг байж билээ... Аугаа их эх орны дайн эхэллээ. Тэр үед хоол ундаар дутагдаж бичгийн ном хэ- рэглэл ч олдохоо больсон хЭ- цүү цаг байв. Бургаас модны голыг Ссу- галж хар тугалга гүйлгэн ха- рандаа хийж, барааны баглаа боодлын цаасыг үдэж дэвтэр болгон - хэрэглэдэгсэн. Гэвч пнионерүүд зөвлөлтийн баатар- лагард түмэнд туслахын тулд чадах бүхнээ хийнэ. Харганы ноос түүж, үхрийн эвэр яс цуг- луулан хоршоонд тушаах, фронтод туслах хөдөлгөөнд оролцох, хүмүүст бичиг үсэг заах, Фронтод болж | Сайгаа үйл явдлыг ард түмэнд ярьж хуулга таниулга хийх, тэр ий хэл эцэг эхээс асуул- гүй өөртөө өмчилсөн морь малаа фронтод өгдөг байлаа. Пионерийн удирдагч Г. Дэ- мид дурьтгалдаа: «Манай тпионерүүд маш хатуу дэглэм- тэй байсан юм. Манай Дру- жин штабын дарга гэж 3ө- рүүд хэдий ч сурлага сайтай күүхэд байлаа. Түүнээс хүүх- дүүд багшаас ялгалгүй айж эмээнэ. Өөрөө ч зэмлэлээС айкгүй. Сургуулиас оргосон, хичээл давтлага хийгээгүй асалсан хүүхдэд хатуу зэмлэл хү- лээлгэдэг байсан юм. Энэ үнэн зөв, шударга, өндөр шаардлага муу гай тариагүй билзэ» гэсэн байдаг. сургууль дээр багш сурагчдын | цуглаан болж, улаан армид тусламж хуримтлуулах ажил зохиогд- лоо. Түүнийг сумын дарга Ванчинсүрэн удирдав. Гэтэл нөгөө айхавтар дружин шта- бын дарга багш сурагчдаас хамгийн түрүүнд босон фрон- тонд туслах санал гаргалаа. Гэтэл сурлагаар сайн сураг- чийн тоонд ордог, шартай хүү Жамьян өөртөө өмчлөгд- сөн бутал буурал морио фронтод бэлэглэхээр амла- даа. Ингээд л пионерүүХ фронтод чадах ядахаарза бэ- лэг цуглуулж гарав. Пионерүүд зөвхөн ч зогсохгүй, сургууль хын хамт бичиг үсэг заах, ноос түүхээс гадна, хүүх- дүүдийг ятган сургуульдаа элсүүлэх ажил хийдэг байсан юм. Лүндэвийн Дашдаваа бол ийм ятгалгаар элссэн хүүхэд билээ. Түүнийг сургуульд элсэн суралцуулахын тулд уналга тэмээг нь хүртэл өө- реесөө гарган хамт нрсэн юм. Л. Дашдаваа цаашдаа нх сургууль төгсгөж, дэд эрдэмт- ний зэрэг хүртэж, уул аж- лвараа БНМАУ-ын төрийн шагнал хүртэж, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутатзар сонгогдож байсан юм. Манай сургууль ийм я түүхтэй юм. Түүнээс хойш 50 жил өнгөрлөо. Энэ хугацаанд ардын олон мянган хүүхэд манай сургуулийн босгыг ая- хаж эрдэм мэдлэгийн их уур- хайд суралцан, эх орондоо мэдсэн сурсанаа зориулж бай- гаа билээ, Ахмад ппонер Ц, тТҮДЭВ Нэг ,өдөр үүгээр тара- --Ганц хоёр хүүхэд саа- . . лийн сургуульд сурдаг юм. биз. Тэгвэл тэртээ цаана БОРООНЫ ханы 1 Бусад нь энэ зун Нар улам их шарж нэвт нор- байгаа Бонн үүлсийг-ха- Якто сон өвс ногоо, газар хатаж раарай, Цасны үүл баймаар Бод Нэг санг “ЭРдорнаг с эхлэв. Хүүхдийн дуун цанги- байгаа биз. Өнөөдөр өвстэй, БОЛСОН СбАНҮЭ ЭХОВЕ НЫ, Бацза нан хөл хөдөлгөөн улам бүр ногоотой, сүүтэй саальтай болохоор гарын сары ихсэв. Нөгөө гурван охин байхад маргаашийн цаана ЯРИА вайдаг. 5 байв. Сураад ёл Дазан солсон...Өайна, Оо, РЭН сутасханаа хэрэгтэй. 8 унсарыг ярьж дуусахад лно. нд, хоёр хашааг хээр, тийм ч хэцүү ажйї биш нийслэлийн 40 дүгээр сур- томсгон шавардаж хоёрыг за- саж сэлбэсэн. Шавар зуурна гэхээр ярвайх хүүхэд бай- даг. Мнний хувьд цэрвэх зүйл байгаагүй. Хийж чаяд- вал хэрэгтэй л ажил байв. ТН. Туул надаас --Та бидний яриаг тэмдэс- лээд байх чинь. Яах гэсэн юм бэ? гэж асуув. --Бүгдээрээ сонины хууяЯ- сан дээр уулзаж энэ зуны хийж сурсан, бүтээж босгос- ноо уншигчидтайгаа ярьж ху- 7 ваалцах нь зүйтэй. биз дээ "гэж, хариулсан юм. Охид зуныхаа зугаатай Шиврээ бороо татарлаа, билээ, Үд хэвийсэн нар үүлэн цаа- --Бид долуул тус бүр 70 наас гарав. Өглөөнөөс хойш Ямаа саадаг байлаа. Хонийг байрандаа суусан хүүхдүүд бодвол ямаа хөх томтой, сүү- тэнгэр гиймэгц үймэн шуу- ТЭЙ Юм билээ. Энэ зуны 14 тин гадаа гарлаа. Тэдний за- хоногт би 170 гаруй литр рим нь биеийн тамирын тал- Сүү Саалаа. байд очиж ус, шалбааг тогт-|| --Манай хөдөлмөр амрал- сөн хонхор газраас зайдуухан ТЫН зуслан модтой, устайга- тоглэцгоов. Талбайн дэргэ- зар байдаг болохоор сайхан дэх сандал дээр хэдэн охид Шүү. Өдрийн халуунд усанд зас тас инээлдэн нэгийг ярил- Шумбана. Ой модонд зугаа- иоис байна. лахад шилмүүс, навчны үнэр --Манай апгийнхан мян- Ханхлаад мөн ч сайхандаа. 2 тан литр сүү саасан. Ааруул, -Манай зуслан ч бас цагаан идээ, бэлтгэж сур- Сайхан, Ямаагаа саачихаад гуулийн хоёр охин зуны ам- ралтынхаа тухай ярив. Нэг нь хүнсний ногоон дээр ажил ласан гэнэ. -оНогооны газрын шан дагаж ангиараа эгнэн үрсэл- гээ хийж дуусаад соёолохыг үзэж баярласан. Ногоо чинь арчилгаа сайн бол амархан ургадаг юм билээ. Тарьснаа улам сайн ургуулах гэж зэрлэг зулгаасан. --Номгоны САА-гаас но- гоо ирвэл биднийг ургуулсан гэж бодоорой гэж Г. ТагшзЗа- яаг хэлэхэд найз охид инээл- есөн хүүхэд нэг ээлжинд ажилласан. Бид өдөрт 300 хониноос 40 литр сүү саа- даг байлаа. Хөвгүүд хонио ЭВчЖЭЭР хоёр хоёроор хариул- на. Өглөө зургаан цагт бэл- чээж өдөр нд нарнаар арван дөрвөн цагт хотлуулаад хонио холбоно. Та нар хонь, ямаа- гуулийнхаа дотуур байранд Сагс тоглоно, шатар, даам- Гаа холбож саадаг биз дээ дэв 4 7 » ко3 . 3 хөгжилтэй, бүтээлтэй а я- у:Алэноои гэж нэг охин ярьж хэн Бога маа Хөгжил- Тийм, --Чиний тарьсан байцаа тын тухай кинхэт, хэ эерртэй 3 байсаан - --Тэпэлгүй яахав. байх аа их амттай зууш раа ярьж суув. --Та нар хонь, ямаанд | --Та нар хурга гүүргий- - Олон хонь жин гүдээр ҮДИЙн хоолон дээр идсэн. Энэчлэн хүүхэд бүр зуны- хөлөө гишгүүлэв үү? гэж лэн ялгаж үзсэн үү. холбох ама -1М 14 ргүй байгаа биз. ннийх биш гэхэд м3- хаа амралты й жэл -ээнр26:402 үсэндээ зүүсэн . Энн үг: ЗадмеяТ бай- | --Яггүй нь яггүй. | найд ургасан байцаа учраас үгтэй, хийсэн ажилгай байга ш. э1:0й « сан гэхдээ хурга хыг МЭД | --Гэхдээ олуулаа болохоор 3Мт адилхан байгаа. нь эргэлзээгүй. : Танайхан мал саадаг байсан | Харуй бүрийд гүүргийд "УРоон ӨМЛКУУЛДаг байсан, НБ--:3.---88:-8 юм уу? Хөдөлмөр амралтын ДУУ Хадаах сонин юм билээ. -- Охид голын усанд шум- “арч эл л Ё. Ь р: зусланд очоод сурав уу? Тэр дуунд мал хүртэл дасч баж наранд шардаг байв.Ха- --Тэгвэл чамайг винтамич “АД гуяран амархан ялгарах шиг ургуулагч гэж нэрлэхэд бо- .н рин сүүгээ үхэр тэргээр зөө- байсан. санагдсан гэлээ. Энэ бол дөг Увс аймгийн Улаангом х0- | --Бороотой үед мал саах орч 2, : (42-11 ЭРҮҮ Ба л инээлдэв. сургуулийн Суршн"с: Даан ЛЖ хувца --Харин манай сургуулийн | маа байв, Түүнтэй ярилцаж хувцсаа төст Ж. Туулыг хэаажигиагч , сэ Ни. суугаа охин өөрийгөө Баян- --Бид цув. юүдэн нөмөр - ЭР” ЭВЭР Г... 157 ”Р 1 хонгор аймгийн Богд сумын арван жилийн сургуулийн су- цахилгаан гялбах .рагч Б. Бурмаа гэж тания- аймаар байсан 2 юиВК 1 цуулав. Тэдний яриаг чөг- О. Оюунса дайс- иаж суусан охин. ЗАЙ Тэр НоЛҮ-г2 ы2 тэй . --Мацай ансийн хорин гийн Хутаг Дөг байсан. Тэнгэр дуугарч, 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ-УРГАЦЫН тАЛБАНД Онгоцны улаан хэмээх шовх оройтой, тэр хавьдаа сүрлэгт тооцогдох улаан уул элгээ на- ранд зэж, зуны халуунд нозоорно. Буянт гол улаанаар урваж, хавийн ногооны талбайг эзлэн авахаар эргээсээ халин тэмүүлнэ. Зард- гарсан Хөвд, Буянт голын шороон түмэн шумуул нэ- гэн янзын дуугаар ая нийлүүлнэ. Олон өдөр дараалан хурц наран шарж хоёр голын сав га- зарт бут харгана, дов сондуул цөм л шаргал туяатай цаанаа д нэг гандуухан. Харин Мян- гад сумын дунд сургуулийн ногооны газар то- доос тод ногоорон харагдана. Сургуулийн захирал А. Кадар сэргэлэн хүн болох нь нүднээсээ илт. Ногооны талбайд «хишиг» таарсан өдөр бид Кадар захиралтай уулзав. Тэрээр үе үе хүүхдүүдтэйгээ ирж энд ажилладаг ажээ. Кадар захирал өнөөдөр но- гооны талбайд, маргааш саалийн ферм дээр, олоход амаргүй гэнэ. -- Улс орон маань эдийн засгийн шинэчлэл хийж, аж ахуйн шинэ механнзмыг хэрэгжүүлж -2с-2ҮЛЭННИЙ л ий ӨЦиЕллий сэжшээдтсБ2110ЕуНшЭЭсшҮнЭЄ байна. Танай сургууль дотуур байрын хүнсний хэрэгцээ хангах, зулсын нуруун дээрх ачаа»-г нимгэлэх талаар бас нэлээд туршлага хуримт- яуулсан хамт өлөн. Энэ тухайгаа товч ярина уу? Манай сургуулийнхан сармнс, сонгино, байцаа, манжин, улаан лууван, шар лууван, , тарвас, амтат гуа, өргөст хэмх, улаан эрэг 20-нод нэрийн хүнсний ногоог дан үрээр нь тарьдаг. Тарих үрийг сонгох, дараа нь үрслүүр бэлтгэж суулгах, ногооны талбайд усалгаа, тордолт хийх, бордох, зэрлэгийг нь түүх энэ бүхэнд хүүхдүүд ажиглалт хийдэг. Сурагчдын маань олонх малчдын хүүхэд. Гэх- дзэ газартай харьцаж, үр шимий нь биеэр ам- талж, тарьж ургуулснаараа өөрөө өөртөө урам өгч мал маллагаанаас гадна газар тариалангийн ажлын нэлээд их мэдлэг, чадвар, дадлагатай болж байгаа юм. Олон хүүхэд ногоочны мэргэ- жил сонгосон. Нэгдүгээр ангид ирсэн малчны хүүхэд дотуур байранд ороод ногоотой хоол идэж чадахгүй зовно шүү дээ. Ах эгч нар нь нөгөөгөөр янз бүрийн жор найрлагатай, нэр хаягтай, сайхан амттай хоол хийж өгөөд бай- хаар аяндаа дасаад ирнэ. Хүүхдийг ногоо идэж сургана гэдэг бас ч тийм амаргүй шүү. Одоо манай сургууль дотуур байрны хэрэг цээт бүх ногоогоо өөрсдөө бэлтгээд, илүү гарс- ныг хүнсний зах дээр борлуулж, бас нэгдэлдээ огдөг боллоо. Ногооны талбайгаа хашиж 120 гаруй жимс- ний бут суулгасан. Ирэх жилээс алим, үхрийн нүд, давжаа алим, чацаргана хурааж эхэлнэ, 4.5 га тазарт төмс, 5 га газарт тэжээлийн ур- гамал тарьсан. Цөөн үхэр хоньтой, Боомын ам, Баянбулаг, Баянбулагийн адаг зэрэг турван газарт саалийн ферм байгуулсан. Хүүхдүүд маань хөдөлмөрийн түр бригадаар гарч цагаан идээгээ хийж байна. Ер нь манай дотуур байр цагаан идээгээр өвөл, хаврын улиралд тасраад байхгүй шүү. Бас туулайтай. Туулай түргэн өсдөг, ашиг шим, сайтай, аж ахуйн зардал Д хямд, гэхдээ маллагаа их шаарддаг сүрэг дээ. 7 Бид сүүлийн үед бүрхий дадлагажаад байгаа. -- Та сургуу: хичээл хүмүүжлийн аж- лын зэрэгцээ туслах аж ахуйд яагаад их анхаа- рал тавьж байна вэ? Энэ таны бага наснаасаа сонирхож, дурлаж байсан ажил биш биз! шэвшэх хо уг, дүэь. 29, хэо к 2 б 59 : “ТМ го : 4 --« Би Буянт голын эрэгт өссөн. Энэ нут- гийн усаар ундалж, агаараар амьсгалж, хөрс шорооны үр шимээр хооллож ирлээ. Ажил хийвэл ам тосдоно гэдэг мэргэн үг миний мах цусанд бүр багаас шингэж, түүнийг бие, сэт- гэлээр мэдэрсэн юм. Би өөрөө ядуу тариачны хүүхэд л дээ. Бага наснаас амьдралын хатуу хөтүүг үзсэн. (Су- рагчидтайгаа ногооны талбай дээр ажиллаж байхдаа бага насаа үе үе дурсан боддог. Гэхдээ харьцуулж үзэхээр дэндүү ялгаатай санагд- даг юм даа. Нэг өвөл манайхыг зарцалж бай- сан баян чайтуугийн гэрээс «лсөхийн эрхэнд гамбир авч идлээ, Идэж дуусаагүй баригдав. Эзэн маань намайг сургууль дээр аваачии: баги нарт ховоллоо. Багш нар Ч, нөхөд маань ч ми- ний гачигдлыг мэддэг хэдий боловч «хулгай» хийсний төлөө хатуу зэмлэж, сурагчдын зөв- лөлийн дарга чантуу гамбиры минь бариулаад анги хэсүүллээ. "Түүнээс илүү ямар хатуу шийтгэл байх билээ дээ. Одоо би аж амьдрал тарчигдуу ч ажил хө- дөлмөрт дуртай, өнчин өрөөсөн ч хичээл зүт- гэл ихтэй хүүхдэд илүү их хайртай. Тийм хүүх- дэд дэмжлэг Их хэрэгтэй, Үүнийг би бага нас- наас бат ойлгосон юм. “--, | авна. Сургуулийн ногооны газарт цөөн хэд хо- (1988. 9. 7. - Ажлынхаа арга туршлагын талаар ярн- вал нх зүйл байгаа даа? -- Дундговь аймгийн Дамдинжав, Төв айм- гийн Сүндэв гээд туршлагатай захирлуудыг бодвол юу шалих вэ? Гэхдээ бас ч хоосонгүй. Малтуур, гааяуу, хүрз, хөрс сийрүүлэгч зэрэг ойр зуурын багаж хэрэгслийг ядахдаа цэг ээл- жийн хүүхэд (3--4 ангийн 100--150 хүүхэд) ажиллахад хүрэлцэх хэмжээгээр бэлтгэж асах- гүй бол горьгүй. Цаг дээрээ тулаад ирэхээр хүрзний иш хүүхдийн нуруу, туруунд тохирсон, гар холгохгүйгээр байвал тэдэнд Ч урамтай хөдөлмөрийн бүтээмжид ч тустай. Бид хүүхдийг эдийн засгийн тооцоонд сур- гах, хөдөлмөрийн амтыг тэр даруйд нь мэдрүү- лэхийг хичээдэг. Хүүхэд өдөрт таван төгрөгийг томилолтын зардал бас хийсэн ажлынхаа хөлс ног ажиллахад сурах бичгийнхээ мөнгийг олоод авчихна шүү дээ. Сургуулийн туслах аж ахуй- гаас олсон орлогыг багш, хүүхэд цөм л мэдэж байх учиртай. Манайх өөрсдийн мөнгөөр ма- шин, сургуулийн ширээ сандал, тоног төхөө- ремж, үзүүлэн таниулах авч байна. Энэ жил урлагийн чуулгын 50 хүүхэд тайлан тоглолтоо Улаанбаатар хотод хийнэ. Тэдний хувцас хунар, хөгжмийг өөрсдөө бэлтгэсэн. Тарьж ургуулсан ногоо, саасан сүү, боловсруулсан цагаан идээ, өсгөсөн туулай өөрөөр хэлбэл хүүхдийн хий- сэн бүтээсэн бүхэн мөнгө, улсдаа өгч байгаа ашиг гэсэн үг. Үүнийг эзэн нь мэдэж байвал хүмүүжлийн их нөлөөтэй. -- За, захирлын яриаг сонсяоо. Хүүхдүүд юу яримаар байна? - Ш. Оюундэлгэр: Би хоёр дахь жилээ гая тд- гоонд ажиллаж байна. Олон хүний хоол хийх амаргүй. Гэхдээ сурсан эрдэм илүүдэхгүй гэж ээж маань сургадаг. -- Д. Бат-Очир: Нэг үеэ бодвол бид ногоо тарьж арчлах дуртай боллоо. Эхний үед хүнс. ний ногооны иш, навчийг зэрлэг ургамлаас яя- гадаггүй байсан. Би ногвочин болно гэж боддог. -- С. Бишгарав: Манай энд шумуул их. Эх- ний үед нүүр ам хавдаад хэцүү л байсан. -- Б. Пүрэвсүрэн: Ногооны талбайн хажууд бид өөрийн байшинтай болсон. Хэдэн цаг ажил- лаад дуулна, хөгжимдөнө, тоглоно хэн юу Дур- тайгаа хийнэ. Шөнө олон хурц гэрэл тавнад бүжиглэнэ. Үдэшлэг болохоор захирал маань хамт бүжиглэдэг. --М. Өлзийжаргал: Манай Х. Чойжил багш ногооны ажилд ёстой мастер, Өнгөрсөн жил сургуулийн зардлаар ЗХУ-д жуулчлаад ирсэн, Уурлана гэж огт байхгүй. Заримдаа жаахан залхуу хүрдэг л дээ. Тэгэхэд Чойжил багшийн ажиллаж байгааг хараад амрахаа мартчихдаг юм. Ч. Улаанхүү гэж нэг ажилсаг охин бий. «Пионерийн десант--ургацын талбайд» хөдөн- мөрийн аяны «Алтан түрүү» медальтай. Бас сайхан бүжиглэдэг. их авьяаслаг... Өдрийн нар баруун тийш ташихад цоо шинэ ачааны машин ирж зогслоо. Хүүхдүүд Огт ядарсан шинжгүй дуулалдан бужигнасаар мз3- шиндаа суув. Тэндээс хөдлөхөд Кадар захирлын «Манай хүүхдүүд мөнгө тарьдаг юм» гэсэн үг чихэнд сонсогдсоор байз. е Манай сурвалжлагч Ц. ТҮВШИНТӨГС -амалл" 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН Эүэллсүлцалэнт ттж: сжисж ! Освамлах) сожнж:! АХ ДҮҮ ХЭВЛЭЛҮҮДЭД "боотой, цан айлчилдаг, даг тухай энд өгүүлжээ. ралцан улмаар «Пионер болж төгсдөг байгаа гэнэ. Зөвлөлт ТУ- ватай хил залгаа энз айм- гийн пионерүүд өсвөрийн “Ленинчүүдтэй Сайнгын хсл- бие биедээ харил- хамтарч "олон ажил зохион байгуул- өсвөрийн багачуудад юу сурч мэд- сэнээ зааж өгөх эрх бүхий зааварлагч» тухай энэ сонинд өгүүлжээ. Бас мон- тол хүүхдүүд-зурах дур- ОРНЫ. Ко» їсэг Үссх сэ сох Үсээ хэ Їстг Үсэг їсэг сох Үг їсэг Үхэ їссэг!сэ) 1988. 9.7. АМЬТНЫ Хүнээс аврал эрж, 8йЖ эмэзхийг мартан хүрч ирсэн амьтдын тухай сонин үлгэр домог, хууч яриа ард түмний ТУХАЙ ҮЛГЭР дээд амар заяа үзүүлхийг байлаа. Энэ аюулаас яаж ак- рагдах билээ» гэж ярилцжээ. Явз бүрийн олон санал гар- дунд ам дамжин яригдах нь сан боловч тэдний сэтгэлд "Ь олонтаа байдаг. нэг ньч нийцсэнгүй. Хамгийн ф 3 б хашир болжмор, арын унан, ӨРӨӨНИЙ 1 | “банн ю хэр үн соВшэгү тос гү? удаа ч бий. -- Харцагатай хамгийн ойр Өггүлэхэа, дотно нөхөрлөе. Тэгвэд би- Сэтгүүлийн 1988 оны 75 14-д олон улсын хүүх- лэгджээ. 1987. ХЖМ593--94-д Атанас (БНБАУ) сонины оны уран барилга, монгол хүүх- дүүдийн нөхөрсөг зан ааш зэрэг олон зүйлийг урьд өмнө нь тохиолдож байгаа- гүй гайхамшиг хэмээн нэр- лэжээ. Тэрээр Вьетнамын Хай, унгарын ЁЕржи, зөв- ЕННЖЕ:) ГИБЕХТ! СЕЕТЖЦ) Е7УГВНЫЖ | ГИЗБВЛЕВТ ! Зэрлэг амьтад ихэвчлэн хү- нээс дөлж зугатаж зайлах нь жирийн зүйл атал өөрт Нэгэн анчин ойд ан хийж явжээ. Модны чөлбөнд түр амарч суутал гэнэт хажуухан чин аргагүйн эрхэнд баав- гайн эрхшээлд орж түрэгдсээр битүү шугуйд оржээ. Ойн эзэн баавгайн өмнөөс хориг- лох арга түүнд байсангүй. Эвийг нь олж амь зулбан га- “ рахыг бодсоор явав. Баавгай анчныг өмнөө түрсээр ичзэн хөөрхий галуу нэгд шөнө мөстэй авцалдан хөлдөх байх- даа гэж гуниглан бодсоор өдөр хоногийг өнгөрөөдөг байв. Үдшийн бүрий, өглөөн нарнаар нэгэн үнэг ирж гГа- лууг тойрон усанд шумбаж чадахгүйдээ харамссан болол- той буцдаг болжээ. Нуурын өвөлжсөн хот ай- орчноо хамгаалах хэрэгт . Улаанбаатар хотын ойрол- нийг нүд салгалгүй ажсаар 3 ы, х Ч 1 л ч ндэвхтэй оролцдог. Олон цоох байгалийн байдал, | зогсов. Баавгай анчны дэргэд Зутрын, ка222235-8 Тээни хүүхэд Залуу байгальчдын Олон улсын пионерийн | шууд, хүрч ирээд биеэрээтүү- чинээхэн үлджээ. төв станцын дугуйланд су- «Найрамдал» лагерийн нийг түрж эхэлжээ. Айсан ан- -- Одоо ч шиний амьд явах хугацаа бага болж байна даа гэж галуу бодсоор харзны багахан усандаа сэлэн явтал эмгэн арагаа гүрсээр иржээ. Галуу идэх юм горьдон эм- гэнд дөхөж ирэхэд нь барьж авч дээлийнхээ хормойд хуч- саар авч харьжээ, дэнд найр тавьж аюул УЧРУУ: лахгүй байх гэсэн саналыг шОн дийн хөнгөн аглетикийн тохиолдсон хүнд хэцүү мөчид зөвшөөрч харцага гүүрээ зас- Цоо завины сда За. «Найрамдал» дөрвөн тө | хүнээс аврал горилон хүрч сан газар болжморууд айл- руунтурууны дунд сургуу- Р9ЛТ 32 дугаар.тэмцээний явыэ хадаг БослдэРЫг 3 Нэгэн намар тал нутгийн (саж буухаар шийдэн, хар лийн бєийн «Б». ангийн | ТУХАЙ дэлгэрэнгүй | мате- байхгүй. Энэ бао, 2225-4 жижигхэн цөөрөмд сүргээсээ Ццага хөршүүдээ ивээлдээ - нал, Уу! Р - . 3 хоцорсон ганц галуу үлджээ. Гадны янз бүрийн аюулазс хамт олны захидал нийт- 9 » уг тэмцээнд Оролц Файхан энэрэнгүй ёс мөн. цорс ЗУнга алдаг бохилгонигн дэгджээ. ЗХУ-ын. баатар ФОН БНМАУ-ын өсвөрийн Өдөр хоногоор хиих шлэлэхыэ Ёо шарлаж сансрын нисэгч Светлана Тамирчин Алтантуяа (УБ. хайгсар зиалар арг гарахаараа болжморыг барьж Савнцкаягийн | нэрэмжит (9 дугаар сургууль), Са- хан үлдэв. зооглодог нь хэвээрээ байв. бүлэг болох зорилт-тавнад | РЁНЧИмэг (УБ.17 дугаар Хазын аянд далавч “нь | ҮҮНийг мэдсэн болжморууд энэ хамт олон /ажиллаж СУРГУУЛЬ) нарын фото нийт- холгож | сүргээсээ хоцорсон басл дахин цугларч хэнээс тусламж эрэхээ ярилцаж гэа- нэ. Удаан зэвлөлдСөний эцэст хүнээс л тусламж эрье гэж шийджээ. Түүнээс хойш хар- цаганд хөөгдсөн болжмор санд рахдаа хүнээс тусламж эрж гэрийн хаалга тооноор орж ирдэг болсон гэнэ. Энэ домог үлгэрээс «харцаганд хөөгдсөн болжморыг бүү үргээж айл- сонины 1987 оны .Цанков «Цагаан уул цэц- ойролцоо б3 5, заншил бий - ЭМЬ 141. “Монголын пионе- гийн орон» гэдэг тэмдэг- Е сУЭНүс3аас эээ хал арсах! лаас нэгэн эмгэн аргал түү- Зон Сэлсуу алсаас ї зх нутаг, “байгаль лэл нийтлүүлжээ. Зох 3 санд “ хээр ирэх бүрийдээл галууг рүүд у Эл нийтлүүлжээ. Зохиогч даа хөдөлж ч чадсангүй. Түү. ойрч үзээд явдаг байв Нэгэн тай. Тэдний зурах дуртай /Лелтийн Люба, Афганиста- дээрээ хүрч иржээ. Гурван | 41 нэг сэдэв нь ЦЭН тө ны Хайвар, Монголын хөөрхөн бамбарууш эхийгээ Галуу эмгэний дулаан гэрт Энэ явдал говь нутагт бол-- гєлдөр байгаль юм гэжээ. Дашка, Ерка (манай хоёр тосон угтав. Анчин намайг ӨВЛИйн хатуу 2М-1г-н3 -85:3 жээ. Зуны аагим бул нар хүүхэд найздаа нэрээ бүт- ичээндээ авчирч идэх гэж дээ -Х2Врын уринтай золгов.., 28 дээрээс шарж улайссан элс нээр нь танилцуулаагүй гэж бодон айсандаа зүрх нь б8Н шувууд ирж нуурын уса д хөл доороос төөнөж, эхлэхэд ёс бу ЧЛОН ХЭЛЖ цээжиндээ багтаж ядан цог “СҮРЭГЛэн ганганахад галууСҮ- аялагчид үдийн халууныг өн- -2т---Ш--1422-Е Болоусаац дар он лэ хилж байлаа. Гурван бамба | РЭгтээ нийлсэн боловч Орой гөрүүлэхээр буудаллажээ. рїопеге ЁЄР Өгсөн НЬ дВанх харамсал, руушийн нэгнийх нь өрөөсөн бҮР эргэж ирдэг байжээ. На- Говийн халуун наранд байж Ба АЛЭЦ-Т- | тай) нартай (найз нөхөд хөл гэмтэж, хөдөлж чадахгүй (мар болж шувууд буцахад «суухын аргагүй бүгчимдэж (БНАГУ) сэтгүүлийн 1988 болсноо бахархан бичсэн болсныг анчин харжээ, эмгэний галуу сүргээ үдэж шандны хүйтэн ус бие рүүгээ -ЭВ 2-т СИМЕА-гий байна. “.Элэ 8 элс Үүнээс хойш | цутган сэрүүцэж байтал сөөг оны 22 т гийн -- Би изгонт зэрлэг амьтны нутгийнхан нь эмгэнийг Ггё- ан 30 жилийп ойд зориулсан хоод болж таарлаа. “Ямарч луутай эмгэн гэж нэрлэдэг бутан ХУЧдаас Нэгэн туулай тайлбар өгүүлэл нийтлэг- 22422 тэсэн энэ нялх амьтныг з08- болсон гэнэ. борвин дээрээ өндийн тэднийг дэв. Мөн 1973 онд Бер- лонгоос, салгая гэж бодоод | - харснаа шууд хүрч ирэв. Хээ- сайн ажиглавал урд хөлийнх рийн туулай хүн рүү сайнду- лин хотноо болсон ДЗО-ны Х их наадамд оролцсон Моголын пионерүүд олон орны үе тэнгийнхэнтэйгээ нь тавхайд үзүүртэй мод нэвт сүлбэбэн байв. Анчин түүнийг сугалж хаяад өвс ногоо зул-" тааж шархыг нь цэвэрлээд раараа зочилж ирнэ гэдэгт хэн ньч итгэсэнгүй, Гэтэл энэ удаа туулайд говийн халуун (БНАГУ) сонины “1988 оны 2М6-д Монгол охидын “Бүү ЭНД ӨСЧЭЭ ЭМ хэрд ОР ОР ДАРЛӨр ЕРЛД ЭРЛЭРҮЭ л рүг али лан он Цэрэн” эл йлииисан” татуулсан том фото энэ Үндэсний-.хувцасны өвөр. Завьж оЭ БАЯЛАГ Эн Энг сэтгүүлд “гарсан "байна. мөд онцлогийг харуул- хүн гад Зэржойанар шар хүнээс илүү аймшигтай Сэтгүүлийн 1988 оны Х»- сан шинэхэн загва- байсан ойн-чөлөөнд нь хүр- байжээ. Тусламж эрж ирсэн 11-д Монгол ардын «До- Рын тухай фото, дэл. гээд буцжээ. Тэр эр ойн хү. туулай нойтон элсэн дээр лоодой» хэмээх эвлүүлэх |гэрэнгүй өгүүлэл гарчээ. чирхэг араатны хоол болоо- тавтай сэрүүцэж байгаад бут гүйдээ баярлаж баавгайн хой- тоглоомын тухай-Өөгүүлж, Уг өгүүллийг бичсэн Гюн- шэР дамжин дэгдэн ОДсон гэнэ. | зсргэй нь нийтэлсэн бай- тер Плог монгол дээл, хан- ноос алмайран харсаар үлд т Болжморын чуулга. болж на. Берлин хотын Сальва- олон жээ. «Харцага- баднийг барьж Н. ДОРЖЦЭРЭН тааз, малгай зэрэг хувцасны гарал үүсэл, өв уламжлал, онцлог, өнгө хослуулах, хэрэглэх тухай тайлбарласан байна. ЧИП белегаїїй | (БНАГУ) сэтгүүлийн 1988 оны М 4-д Германы Чө- Д9р Альендегийн нэрэмжит 25 дугаар сургуулийн 4- ийн «А» ангийн сурагчид пионерийн ордны олон үн- дэстний тоглосмын тан- химд Монголын «Долоо- Дой»-той анх учирч одоо олон янз дүрс эвлүүлж сураад байгаа ажээ, ХЭнцЭЫн 1988 оны 28 ДХ. Сүхбаатарын нэрэм- - ог 26 21221122 28232 ххливии амиа" 122 МПБ-ын тухай товч лөөт Залуучуудын. Эвлэ- | танилцуулга, В.И. Лениний лийн Төв Зөвлөлийн дэр-” нэрэмжит МПС-ын Ордны гэдэх В. Пикийн нэрэмжит тухай дэлгэрэнгүй өгүү- Залуучуудын дээд сур-, лэлд бүтэн нүүр зориул- гуульд гадаадын оюутан , жээ. Энэ жил гучин жи. бэлтгэж эхэлсэн 80 дахь. лийн ойгоо тэмдэглэх тус хичээлийн . жилийн тухай - Ордны үйл ажиллагааны өгүүллийг фото . зургийн тухай олон жишээ, тоо б- хамт хэвлүүлжээ. 1976 римт энэ өгүүлэлд орсон байна. Тухайлбал: Сүрлэн наамал, төөнүүр, сүлжмэл, ханын чимэглэлийн модон сийлбэрийн дугуйлангийн сурагчдын 1000 орчим бүтээлээр «Амьтны ер- төнц»,мөн өсвөрийн Зу- раач Дэлгэрийн Амарсай- хэлснээр энэ өгүүллээ нэр- Гэрэлээ срргэнлүээй Дарамын Батмөнх лэжээ. (72-7-1527178 хариитан оноос МХЗЭ, МПБ-ын олон ажилтан тус сургуульд су- ралцаж төгссөн байна. Тус сургуулийн орлогч захи- рал Клаус Бетхер БНМА У-д зочилж ахмад сураг- чидтайгаа уулзахад тэд «ГЧ3Э-д баярлалаа, Бо- дензийд баярлалаа» гэж ИХ ГАЗРЫН ЧУЛУУ ССудаалбан) “ула. 33 2 7 Жо Нэр? 21:14 5:-1255 шорвао 136 гч ЕТС 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 3654 (2342) | 1988 оны есдүгээр сарын 10. БЯМБА. ҮНЭ 10 МӨНГӨ «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ ШУУДАНГААС - Чи номтой нөхөрлөдөг үү? Ер нь номонд хэр дур- Тай вэ дээ? гэж хүүхдүүдээс -- Наранд шарж, усанд сэлж, спортоор хичээллэЭ- сэн. ав, ээж, айлынхан- асуухад, даа ажилд нь тус дэм бол- -- Би унших дуртай. Но» сон. Тэр бүхний хажуу- мын сандаа олон номтой. таар физикийн бодлого Ховор номыг найз нөхөдтэй- байнга бодож байлаа. гээ дамжуулж хоорондоо с0- «Физикийн олимпиадын | лилцож уншдаг гэж олонхи бэлтгэл» гэсэн ном орос (нь хариулав. хэл дээр байдаг юм. Тэр номоос УУ! УП ангийн сурагчдад зориулсан 70 гаруй сонирхолтой бодло- гыг бодсон гэлээ. Чанар- Чавархүү би «сургуу- хүү би 23 дугаар сургуу- явж хүүхдүүдтэй лиас их л баяртай явлаа. . Очсон газар бүрт Ганболд шиг Сурагч олон 12 мэддэ- бий гэж багш нар нь ч , чанарын баяртай байна. 24 дүгээр сургуулийн үүдэнд очлоо. Хонх дуу- тарч гуравдугаар цагийн хичээл орж. байна. Энэ олон хүүхдээс чухам хэн- тэй нь уулзья даа гэж гай- хан харж зогслоо. Гэтэл нэг зүйл дээр маргаж бай- зх- гаа бололтой хоёр хүү ми- танай сур- анхаарлыг татав, Зөв зорьсон дүрмзэр маргаж на даа. Тэд чанархүү амайг таньж, -- 5-ын «А» ангийн Х. инзориг, Д.Пүрэвдондог гэж өөрсдийгөө танилцуу- лав. , - Сайхан хэрэг. Номыг үүрдийн хань нөхрөө болгоно гэдэг хөлгүй тэнгист сэлэх | бат найдвартай сэлүүрт хур: дан завьтай боллоо гэсэн үг. Тэгээд ч пионерийн бай- гууллага гишүүн бүрээ ном- Той нөхөрлүүлэх гэж онцгой анхаардаг билээ, Хүүхэд болгон уншсан номын тэмдэглэл хөтөлж, ном анагаах аянд оролцож, хамт олноороо номын баяр тэмдэгч лэдэг уламжлалтай сургууль, анги бүлэг олон бий, «Номын Зайн нөхөр» тэмдгийн болзол гаргасан нь ч учиртай. Ийм болзол гарснаас хойш батагүй хугацаа өнгөрлөө, Харин болзол биелүүлсэн суч рагчдад үнэмлэх тэмдэг тэр бүр олгож “чадахгүй байна. Номын амтанд орж их ун шиж, их мэдэхийг хүсч хор, хойтсон тэр хүүхдүүд бүгдээч рээ «Номын сайн нөхөр» үнэмлэх тэмдэгтэн болбол тун сайнсан. Энэ талаар Зо хих. байгууллагууд анхаарч тусална уу? Д.БАЯА (Налайх хот) Эрдмийн аян эхэлсэн нам | рын налгар шар өдрүүд үр 1 гэлжилсээр. Сургууль, ангй танхимд зуны амралтын соч нин хачин, хөгтэй инээдтэй явдлууд анхаарал. татна. ЮБ. Ягэнэ мөчид найз нөхөд | тэйгээ нэг зүйлийн тухай Їй аминчлан ярья гэж бодлоо, | Найзууд аа! БЮ Юуны өмнө хичээлийн 1 шинэ жилийн нэзлтийн тэр | баярт өдрөө дурсан санаца | гаая, Манай сургуулийн хувьд хөл хөгжөөн ихтэй, ММ багш, сурагч, сургуулийн ММ хамт олон сэтгэл догдлон уул ЮМ залдаж билээ. Хүүгээ, охич ноо хөтөлж ирсэн аав, ээж ч мөн ялгаагүй. Сурагч, багш эцэг эхийн санаа зорилгд нэгтэй дотно хамт олон тэрч Тэгэхээр та нарын авсан Тэднийг аягидаа орохын ярив, Багш нь ирж хичээл- сайн суралцахын тулд гэв. Ё| хэн дор бүрдэх шиг санагда Ё) дүн болгон, шинээр эзэмш- өмнө амжиж би: дээ орохыг сануулсан учир Чанархүү би хичээлийн | сан. Үнэхээр ч тийм байлаа. Б) сэн мэдлэг бүхэн чуул- -- Та хоёр ямар сурдаг бид баяртай гээд салсан жилийн эхэнд хийсэн аял- Долоон настай Түвшинжарч Ё гандаа барих бэлэг чинь вэ? Зуныхаа амралтаар юм. лын замдаа ийм шинэ та- гал эрдмийн анхны хонх цанч 1 -- Нийслэлийн 23 ду- сурлагын чанараа яаж Дараа нь 49 дугээр сур». нилуудтай болсон юм. ф.гинуулан дуугаргахад л бид ЇЙ! гаар сургууль дээр очлоо. ахиулав? гэхэд миний хоёр гууль дээр очлоо, 7-тийн Онц сурдаг үргэлж ихийг 8 бүгдээрээ ихэд догдолсон, ЮМ Миний хамгийн анх уулзЗ- дахь асуултад тэдний «Дэ» ангийн Д. Сонин-Уч.- мэдэх гэж тэмүүлдэг ёстой | Тэр. мөчид хүүхэд бүхэн хич Ш сан пионер У.Ганболд, 7- ийзэд хүрэв бололтой, рал гэдэг охинтой танилц- чанартай сурагчид, Б| чээлийн жилийн эхнээс, бүр ЇЁ! гийн «Бэ» ангийн сурагч. - Зуны амралтаар уу? лаа. Би бас л, Хүүхдүүд ээ! Би та нар... анхны цагийн хичээлээс мэн Ш Өнгөрсөн жил физикийн Тэр үед хичээл тарчихсан -- Зуныхаа амралтаар тай цөмөөрөнтэй чинь найз ийн суралцаж онц сайн дүн | олимпиадад район, хотыи байдаг шүү дээ гэв. Гэ. ..гэж нөгөө Л асуултаа болохыг хүсч байна. Ми- ГЭЭР багш нараа, аав ээжээ Ё аварга болж улсад гурав- лээ ч бас нэгийг бодов 00- тавилаа. Сонин-Учрал: ний аяллын зам хот, хө- баярлуулна гэж бодсон байх, Ё дугаар байранд шалгарчээ. лолтой. -- Ур ангийн алгеб- дөөгийн сургууль бүхэнд ЇЦ Би энэ тухай л ярих гэсэн ! -- Чанартай сайн СУ- -- Бид хоёр арав га- рийн дөч гаруй бодлого хурнэ. ИМ" 7 ! Ё ралцахад зуны амралтын руй ном уншиж товчлол бодсон гэнэ. Надтай үерхэхийг хүс. Ш айзуул аа! Бүгдээрээ онц, й хугацааг ашиглах хэрэгтэй хөтлөв, Өөрсдөө сэдэв сөн- сэн болгонд амжилт хүсье! | | сайн сурлагын төлөө мэрийц- 1 гэж Ганболд ярьж байна. гож зохион бичлэг хийсэн, -- Яагаад У! аигийн- | гээс! Чанартай дүнгийн төч Ё -- Чиний амралтын ту- Байгаль, ан амьтан, спор- Хаа бодлогыг дахиж бод- Чангрхүүгийн тэмдэг- | лөө, чанартай мэдлэгийн төч 1 хай нөхдөд чинь сонир: тын сэдэвтэй ном уиших дог билээ гэхэд, лэлийг өгж Ш | лео суралцья! 0 хуулья гэхэд Ганболд дуртай гэж ам булаалдан -- МИ ангидаа чанартай С.БОДОО | О.ИДШИНРЭНЖИН ї ь -2 -о.8 шалны ас санхэнниллыйн 18 (Нийслэлийн 81 Дд снсилилн г2 » 222: шоо сургууль 9-ийн «Бэ» эмн) заа" 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ЯЯАЯ Л ЯЛАХ АЯА ЯЛ АА АВАДЯААААХЯААЖХЕААЯЯ 14938940 ЗАГХАМЖ ЛАХЧ мл МУУЛГАМА нөхдөдөө ЯРИХ сонин Говийн өглөө сонин ажээ. Хотод төрж, Өссөн Амраа охинд талын улаан наран мэлсхийн мандах ер бусын санагдана. Хаашаа л харна, зэрэглээтэж шаргалтсан тал. Хур бороо багатай, ургамал ногоо ч гандуу. Хааяа та- чирхан ургасан бутлаг урга- мад тааралдахуйд үнээгээ тэнд бэлчээхсэн гэж бодно. Галт тэрэгний гучин гурав- дугаар зөрлөгт зусаж буй ай- луудын үхэр малыг ийнхүү хариулж яваа Амраад найз нөхөд, хичээлийн жилийн шуугиант өдрүүд байн байн дурсагдана. Амраа бүлгэмийн зөвлөлийн дарга болоод удзагүй байв, Ханын сонин гаргах болжээ. Яагаад ч хугацаанд нь хийж амжсангүй. Тэгээд пионерийн ахлах удирдагч, хүүхдүүдээ удирдаж, зохион байгуулж чадсангүй гэж зэмлэв. Ер нь энэ сонгуульт ажлаас боль- дог ч юм бил үү? гэх бодол төрж байжээ. Гэвч: -- Би яагаад чаддаггүй билээ гэх бодол эзэмдэнэ. Даваа гариг бүр идэвхтний цуглаан хийж байхаар тог- тов. Үүнээс бүлгийн ажил, ханын сонин гээд олон зүйл шэлтгаалах байлаа. Тэрээр зөв шийджээ. Ийн бодох зүйл «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» УГ ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ Амргад их. Зарим үед бэдол- доо дарагдан зуны аагим ха- лууныг мартах ч бий. Ам- ралтыг энэ зөрлөгт зүгээр нэг өнгөрөөсөнгүй. Аарц бу- цалгаж ааруул хийж, бяслаг шахаж... сурсан зүйл олон, рэн ЗУРАГ ДЭЭР: Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УЇ чуулганы төлөөлөгч С. Амраа Бүгд л өөр, өөрийн гэсэн өвөрмөц арга шаардсан басч бэрхшээлтэй аж. - Охин минь! Амархан бүтчих ажил гэж байхгүй шүү гэж аавынх нь хэлсэн ёстой л орой руу орно. -- Үнээ сааж сурахсан гэж эгчдээ хэлбэл, -- “Тэгээ тэг. Тэр мөөлөн үнээг саа. Хөх нь зөөлөн ном- хон амьтан байгаа юм гээд хувин өгөв, Хэд шувтарлаа. Гэтэл гар нь сарвайж, -- ча- дахгүй нь ээ гээд босмоор байсан ч үеийн охидоос зовж арай гэж хоёр ивэлгэж саа- лаа. Саасан сүүгээ харвал 1 чамлахааргүй аж, Ийнхүү мэ- риин оанж үнээ сааж сурлаа. амралтаараа сурсан бас нэг шинэ ажил. 1овинн өглөөний тунгалаг агаарт мандаж оуй нарыг харж, Амраа охины хүсэл мөрөөдөл улам сүр оргил- но. Хэдийгээр тэр говьд бай- гаа ч хүсэлд бодол нь сур- гуульдаа байлаа. -- юаштернационал клуб байгуулна. Энэ клубээ хичээ- лийй шинэ жил эхлэлэд нээнэ. Мөн ангиудын бүлгийн аж- лыг жигд болгох, юуны өм- нө ажлын төлөвлөгөөнд нэ- гэнт орсон зүнлийг дахин давталгүй, өөр сонирход тат- сан ажил бодож олох хэрэг- тэй. Бүлгийн ажил сонир- холгүй, өгөөж муутай болд- гийн нэг шалтгаан нэгэн хэ- вийн төлөвлөгөө гаргадагт 94- лээ. Үүнийг өөрчлөх хэрэг- тэйг тэр ойлгожээ. Мөн «Зал- гамжлагч» У1 чуулганд орол- цох үеийн нөхдийнхөө арга туршлагаас суралцан | сур- гууль бүлгэмдээ ажил болгох юмсан гэсэн хүсэл бодолтой. Сэнгэдоржийн Амраа нийс- лэлийн 49 дүгээр сургуу- лийн бүлгэминн зөвлөлийн даргаар ажилладаг. Тэр Мон- голын пионерийн «Залгамж- лагч» УЇ улганд төлөөлөг- чөөр сонгогдсон. юм. |Сур- гууль бүлгэм, анги, хамт ол- ныхоо итгэл сэтгэлийг өзөр- лөн чуулгандаа оролцоно. Төлөөлөгч гэдэг хичнээн ха- риуцлагатай нэр хүндтэй алба болохыг улам бүр ухаар- на. Зэрэглээнд мяралзах талын манхан, үхэр малын ялаар- хан, оодогнох энэ бүхэн одоо ч нүднийнь өмнө харагдах шиг... Амраад ангийнхандаа, чуулганы төлөөлөгч нөхөддөө ч ярих зуны амралтын сонин Н. ДАВААНЯМ ПЙОПСРИЙНТЧ УЦдИРДАГЧ20 Ах дүү социалист орнуудын пионерийн удирдагчдад зориул- сан сэтгүүлийн эрхлэгчдийн ээл- жит уулзалт энэ оны есдүгээр сард Улаанбаатар хотноо анх удаа болно. Энэ уулзалтад зо0- риулсан «Пионеринин удирдагч» сэтгүүлийн шинэ дугаар хэв- лэгдэн гарав. Сэтгүүлийн «Анд нөхдийн туршлага» буланд В. И. Лениний нэрэмжит ЫХПБ ын Төв Зөвлөлийн орлогч дарга, «Вожатый» сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч С. Тупнченко- взын «Шинэчлэлийн утга учир» өгүүлэл нийтлэгджээ. Зохиогч пионерийн байгууллагын үйл ажиллагааг шинэчлэн өөрчлөх онол, арга зүйн чухал асууд- луудыг өгүүлэлдээ хөндсөн бай- на. БНСЧСУ-ын «Пионерска штафета», сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч, дэд эрдэмтэн Х. Грегор 19859 онд 40 жилийн ойгоо тэм дэглэх өөрийн орны пионерийн байгууллагаас зохион байгаа эх оронч, интернационалч хүмүүж- лийн ажлын арга хэлбэр, турш- лагын тухай «ЦИионерийн буухиа интернационалын өртөөнд» өгүү- лэлдээ дэлгэрэнгүй дурджээ. Ах дүү социалист орны сэтгүүлийн эрхлэгч Ф. Фернандес (ЬНКУ), А. Лецеевска Носаль, Ё. Хелс- товска (БНПАУ), Э. Шорош (БН УАУ) зорэг хүн өөрийн орны пно- нерийн бангууллагын ажлын шинэ арга хэлбэр, ашигтай турш- лагын тухай бичсэн байна. МХЗЭийн ХЇХ их хурал өсвө- рийн Сүхбаатарчуудын ажил үйлс, Д. Сүхоаатарын нэрэмжит МПБ-ын олон талт амьдралын тухай хэлэлцсэнг уншигч та уншсан, сонссон байх. СПэтгүү- лийн «Нам, эвлэл, пионер» бу- ланд их хурлын баримт бичиг, төлөөлөгчдийн хэлсэн үгээс пио- нерийн ажил амьдралд холбоо- той зарим хэсгийг түүвэрлэн авч нийтэлсэн байна. «Пионерийн ажлын онол, арга зүй, нрактик» буланд СХУ-ны доктор профес- сор, шинийг санаачлагч И. П. Ивановын «Хамт олны бүтээлч (--- Хилжсилд лэг ИЛ ул” Хараа голын эрэг дэх хөдөлмөр амралтын зуслан- гийн урт, өргөн талбайд хүйсний ногоо сайхан ур- гажээ, Талбайн захаас су- галсан ганцхан байцаа гэ- хэд л 20 аяга д“үргэж ор- хино шүү дээ. Гэхдээ хүүх дүүд энэ их ургацаа зөвхөн өөрийнхөө аягаар хэмжсэн- гүй бүх л сангийн аж ахуйнхныхаа аягыг вита- минтай ногоогоор дүүргэе гэж боджээ, Р витамин их- тэй шар луувангийн шүү- сэнд дуртай жижигхэн дүү нараас эхлээд хараа сайж- руулдаг А витаминтай сонгино, зүрх судасны ажиллагааг сэргээдэг С ви- яаминтай төмс, манжинг үгүйлэн суугаа өвөө эмээ нь хүртэл сангийн ёх ахуйнхан гэсэн хэдхэн үгэнд багтаж байгаа юм. Нартай өдөр өнгө өн- гийн дэрвэгэр малгай өм- талбайд сан хоорондоо буудал хэ- рийн зайтай хөдөлмөр ам- ралтын хоёр зуслан бий. Хуучирч гандсан бан- зан байшинтай нь Мандал сумын сургуулийнх. Ороод очвол урт банзан наартай, нааран дээрээ өнгөрсөн жил төмс хучиж өвөлжсөн болов уу гэмээр шороо тоос чигжсэн эсгий дэвсэж, хүүхдүүд гулуузалж хуйл- сан хөнжлөө шуудайгаар хучсан байлаа. Нөгөө нэг хөдөлмөр амралтын зуслан нь нийслэлийн арван жи- лийн 18 дугаар сургуу- лийнх, Цонх нь наранд гя- лалзсац тохилог өрөөнд, тод өнгийн бүтээлэгтэй ца- гаан ор ярайна. Зурагт байрлуулсан том саруул- хан танхимын буланд хү- нийрхүү байдалтай гурван охин, хоёр хүү сууж байв. Тэд кино үзэхээр хүлээж суугаа юм гэж яриа бай- рын сэргэлэн охин бидэнд танилцууллаа, : анай хүүхдүүд үү? -- Үгүй, Мандал су- мын сургуулийнх Зурагт үзэхээр та- най энд ирдэг юм биа дээ? -- Тийм ээ. Дандаа ир- сэх бологоор уанвлрар аа жаагүй байгаа гэйзЭэн єг сургуулийн Яагаад ч юм бэ? Хэц. ч шоовдорлоогүй байхад тэр таван хүүхэд н өрөвдмөөр санагдаж, ми- ний сэтгэл өөрийн эрхгүй тэдэн рүү тэмүүлсэн юм. Тэгээд кино гартал бид хэд бишгүй л их юм яри- лаа. 13 дугаар сургуулийн хүүхдүүд танай байраар очдог уу? гэж наймдугаар ангийн хүүхдүүд дундаа биеэр бага, дугираг дөл- гөөн царайтай хүүгээс асуулаа. -- Очдог гэж дуулдах төдий хэлэв, Бидний ярина . дөнгөж эхэлж байсан бо- лохоор С.Буяндэлгэр хүү бишүүрхсэн байж магад- гүй. -- Танай байраар ордог уу? хэмээн намайг лавш- руулан асуувал, : Яалаа гэж? гээд товчхон хариулав. -- Танай хоёр сургуу- лийн хүүхдүүд хамтарч ямар ажил зохнодог вэ? -- Түрүүчийн ээлжийн хүүхдүүд «Зуслан минь баяртай» гэсэн зохиож биднийг урьсан гэж хэлэхдээ иүд иь сэргэж үдэшлэгийн олон. баярт явдлууд санаанд нь орсон бололтой баярлаад явчих- лаа, : Та нар үдэшлэг хийх- дээ найзуудаа урьдаг уу? 1 ЗЭлнгрэмйала түү- н гэлд бүр ус хийх “болсо . 5 ” нийслэлийнхээ үдэшлэг. бодлоо бидэнд хэллээ. Ав- тобусны ганц буудлын хэр- тэй зайд байгаа хоёр зус- лангийн хүүхдүүд амьдра- лын түвшин ялгаатай ай- лын хүүхэд шиг байх гэж дээ хэмээн намайг бодлоо Зүргэлжлүүлэн суухад Э хүү. Ь ДИЙГ Сайхан хагалж лохоор урина гэж байна. -- Та нар хэзээ сайхан зуслантай болох юм бэ? -- Мэдэхгүй Ё -- Зуслангаа сайхан болгохын тулд та нар юм Бид нар гар бөмбөг тоглох хоёр шон босгосон. Зурагт раднотой боль! Зуслангаа тохи- жуулья. йраа засаж спортын талбайтай больё гэж багш нартаа, сангийн аж ахуйн дарга наргаа хэ- лээгүй юу. 55. 2ҮГҮүй... -- Яагаад? -- Боломжгүй л гэж боддог : / о-- Тохижуулах зардал, мөнгө төгрөггүй гэж үү? -с- Магадгүй эдЬ СЭТГҮҮЛИЙН ШИНЭ ДУГААР ПИОНЕРИЙН СЭТГҮҮЛЧИД ! УЛААНБААТАРТ УУЛЗАНА ажил, (ХОорА) гэсэа онолын өгүүллийг Чонобалсан хотоос иио- нерийн ахлах удирдагч Д. Өнх- туяа орчуулж ирүүлжээ. ЗСЫН ХУ-ын ардын багш Н. Дубинин пионеринин ажилд их анхаарал тавьдаг хүн. Тэрээр Нладивосток хотын дотуур оанртай хоёрду- гаар сургуулийн пионерийн аж- лын тухай өгүүлж байна. Пнио- нерийн ахмад ажилтан Г. Даш- дорж 1920--1930-аад оны мї15 ын түүхэнд холбогдох нэгэн но- мын тухай бичсэн байна. Тэрээр 1955 онд МПБ-ын ажлын тухай тусгайлан хэлэлцсэн МХЗЭ-ийн ХП их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож үг хэлсэн, түүний да- раахан Улаанбаатар хот дахь багшийн сургуульд пионерийн удирдагчдыг тусгайлан бэлтгэж эхлэхэд мэргэжлийн хичээл зааж байсан хүн юм, Энэ жид В. И. Лениний нэ- рэмжит Монголын пионер су- рагчдын төв ордны 30 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Захирал Б. Цэ- рэндорж манай орны сургуулиас тадуурх хүүхдийн хүмүүжлийн ууган бангууллагын нэг-Ми- ын Төв Ордны сургалт хүмүүж- лийн ажлын тухай дэлгэрэнгүй өгүүлэл бичжээ. Одоогоос 10 жилийн өмнө дэл- хийн залуучуудын дэвшилт хө- дөлгөөний түүхэнд мөнх дурсаг- дах нэгэн том үйл явдал болов, Тэр нь Оросын Коммунист За- луучуудын Эрлэл байгуулагдсан явдал байлаа. БХЛКЗЭ-ийн 70 жилийн ойд зориулсан булангаас 1981 онд Лениний Комсомолын шагнал хүртсэн, пионерийн ко- миссар Валентин Косованы аж- лын туршлагатай та танилцана, Уг туршлагыг «Пионерийн удир- дагч» сэтгүүлийн захиалгаар сэт- гүүлч Людмила Рыбкпна бич- жээ. Уншигчид аа! «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлийн шинэ ду- гаартай танилцаад санал бодлоо Ц. ТҮВШИНТӨГС бичээрэй. ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ-- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Би түүнийг зам зуураа мартаж чадалгүй бодон бодсоор.улам ч их хайр- лаж явлаа. Гандсан бор пиджактай, ажлын гутлаа сайхан тослоод өмсчихсөн хэзээ язааны ногоочин эр шиг тэр хүү одоо хэр на- дад харагддаг юм. Хүү- хэд бужигнасан ногооны талбайд сурвалжлага хийж 3, ПИОНЕРИЙН ҮНЭН: “БЭ” “хаг” “Баг” “ӨГ “БВГ Лаг тн Л СУ СЕГ СӨӨГ СГБУЛЕУ СЫЖ євс БИОНИКИЙН НУУЦ Дэлхийн анхны тийрэлтэт хөдөлгүүр болох БИ-1 гэдэг онгоцыг анх ЗСБНХУ-д зохион бүтээснээр тийрэлтэт хөдөлгүү- рийн түүх эхэлжээ. Эхлээд цэрэг дайны зориулалт бүхий дараа нь иргэний агаа- рын тээвринн тнирэлтэт онгоц зохион оүтээжээ. / Ердийн онгоцонд байдаг винт болон сэнсгүй атлаа асар их хурдтай тийм он- гоцыг бид тийрэлтэт хөдөлгүүртэй онгоц гэж нэрлэдэг. Янжуур хэлбэртэй далавч- тай машин гэж нэрлэж болох юм, Тий- рэлтэт хөдөлгүүр агаарын тээврийн хөг- жилд зарчмын цоо шинэ эрин үеийг нээ- сэн юм. Тийрэлтэт хөдөлгүүрийг эдүгээ санс- рын техникт өргөн дэлгэр ашиглаж байна, Пуужин хөөргөх, сансрын анхдагч хурдаар нисэх аппаратыг хөөргөх, хиймэл дагуул дэлхийн тойрог замд оруулах, бусад од гаригийн зүг автомат станц илгээх зэрэгт тийрэлтэт хөдөлгүүрийг ашигладаг. Тийрэлтэт хөдөлгүүрийн ажиллагааны үндсэн зарчмыг сургуульд үзэж байна. Пуужингийн түлшний шатах төхөөрөмж рүү нэг лаазнаас шингэн түлш, нөгөө лаазнаас нь хүчилтөрөгч орж шатах про- цесс үүснэ. Шаталтын энэ хүчинд улайс- сан хий гадагш хаягдан урагш тийрэх хөдөлгөөнөөр пуужинг асар хурдтай хар- вана. 1903 онд К.Э.Циолковский шингэч тийрэлтэт хөдөлгүүрийн онолыг бүтээж, нэрт зохион бүтээгч С.П.Королёв тий- рэлтэт хөдөлгүүрийн онолын хавсарга судалгааг хөгжүүлжээ. Шинжилгээ су- далгааны зориулалтаар сансарт Хөөргө- сөн нисэх аппаратууд нарны аймгийцч системийн гариг ертөнцийн талаархи бид- ний хичээл дээр заалгасан мэдлэг төсөөл- лийг ихээхэн баяжуулж байна. СПОРТ МИНИЙ НӨХӨР ээ! Чийрэлтэт хөдөлгүүрийн зарчмыг хүн нээж олохоос бүр өмнө түүнийг байгаль дэлхий маань хэрэглэж байжээ гэж зо- ригтой хэлж болно. 7Кишээлбэл: Кальма- ра хэмээх далайн нэг төрлийн иялаахай (зургаас хар) гадна хэлбэр дүрсний хувьд яг л пуужиц шиг хэлбэртэй гэдгийг хүүхдүүд та нар мэдэх үү? Ийм хэлбэр бол усан дотор маш хурдан хөдлөх бо- ломж олгодог гэж эрдэмтэд үзжээ. Каль- мара нялаахай хүзүүнийхээ ойролцоо байдаг оёдол маягийнхаа хуниасаар ус хүчтэй сорж тийрэлтэт хөдөлгүүрт бай- даг шиг шатаах төхөөрөмжирхүү хөндий гэдсээ усаар дүүргэнэ. Тэгснээ гэдэсний булчингаа агшааж сорсон усаа гадагш тусгай гуурсаар хүчтэй шахах үед нь тийрэлтийн их хүч бий болж, биеийг нь АМЬД ТИЙРЭЛТ3Т ХӨДӨЛГҮҮР урагш түрэх хөдөлгөөн гаргадаг нь тий- рэлтэт хөдөлгүүр гэсэн үгээ, Мөн нялаахайн сүүлэнд ромбо хэлбэ- рийн олон живэр байдаг. Энэ нь усан дотор биеийн тэнцвэр олох хийгээд хө- дөлгөөний чигээ өөрчлөхөд нь нэг ёсны пуужингийн залуурын үүрэг гүйцэтгэнэ. Энэ бүхнээс тийрэлтэт хөдөлгөөнийг байгаль анх ашиглаж ирсэн гэсэн дүгнэл- тийг батална гэж бодож байна, Биднийг хүрээлэх байгаль амьтан ургамалд ямар их нууц увидас оршиж байна вэ? Тий- рэлтэт хөдөлгүүрээс хүчтэй тийм Ххөдөл- гүүр амьд байгальд маань байгаа юм биш биз дээ? Хүүхдүүдээ, та нар ургамал амьтныг сайн судлаад үзэцгээ л дээ! «Эр- 1988.9.10 лийг сурлаар, эрдмийг хичээлээр» тэж манай ард түмэн ярьдаг. Та нар байга- лийн өөр нэг хүчит хөдөлгүүрийн эрэлд өнөөдрөөс эхлэн гарлаа шүү. нирхдоггүй хүн нэг ч байхгүй биз тоглолт эхлэв. Та Н хоёрдугаар сард Канадын Калгари хотод болсон өвлийн ХУ олимпийн нар энэ оны амжилт гаргасан билээ. хүртэж Түүнээс хойш олимпийн дэвжээ- нээс арван медаль аваад байна, КАЛГАРИЙН өвлийн олимпийн наадмын хаалтын ёслолын үеэр цагаан олимпийн бэлгэ тэмдэгтэй хамт багадсан тоорцог хазгай тавь- сан хөгжилтэй сэргэлэн бяцхан ба- рын зулзага мөсөн дээр гарч ирээд төгсгөлийн бүжиг хийснийг та бү- хэн лав санаж байгаа. Тэр бол Сеулийн ХХЇУ тоглолтын бэлгэ тэмдэг Ходори байсан юм. Ходори гэж Солонгосоор барын зулзагыг нэрлэдэг байна. Олимпын бамбар дөрвөн ой хүрээд байна. Түүнийг дизайнер--зураач Ким Хена зуржээ. Ер нь Солонгосчууд эрт дээр үеэс торго хуйлж бяцхан барыг хийдэг уламжлалтай (бай- жээ, Бар бас Солонгосын урлаг, ар- дын билэг зүйд ихээхэн түгээмэл баатрын нэг юм, Барын зулзага эгэлхэн бас хөгжилтэй амьтан. Тэрээр тол- гойнхоо дээр тариачны бүжигт өмс- дөг малгай тавьжээ. Бүч бүхий тийм малгайд урт тууз уясан байх нь олонтаа. Шилдэг бүжигчид мө- нөөх туузыг янз бүр болгон бү- жиглэж ур чадвараа харуулдаг байжээ. Ходори ч ингэж чадах агаад түүний малгай дахБ тууз 45» үсгийг «бичдэг» байна, Энэ нь «Олимп--88»-ын нийслэл х0- тын эхний үсэг гэдгийг тайлбарлах юун, “ОЛИМПИЙН ТОГЛОЛ1- СПОРТЫН БАЯР Уишигч хүүхдүүд 9э! Та иа дотор биеийн тамир, спорт тар Бид спортын янз бүрийн урал- даан тэмцээн үзэж сонин сэтгүү- лээс их уншдаг шүү дээ. Спортын уралдаан тэмцээний дотроос олимпийн тоглолт чухал байр эзэлдэг юм. Яагаад гэвэл ха- марсан хүрээ кэмжээгээр бусад ямар ч спортын арга хэмжээнээс илүү бөгөөд дөрвөн жил тутам нэг удаа болдгоороо онцлог. Олимпын анхны тоглолт хаана, хэзээ бол- сон бол? гэж та нар сонирхож бай- гаа байх, Олимпын тоглолт эртний Грекэд үүсчээ. Гэхдээ хэдэн онд гээч! Бүр манай эриний өмнөх 776 онд шүү. Үүнээс ч эрт байж ма- гадгүй. Тэр үед Олимпын тоглолт одоогийнхтой адил дөрвөн жил ту- там болдог байжээ. Бид Эртний олимпын тоглолтууд гэж нэрлэдэг. Харамсалтай нь эртний олимпын тоглолтыг манай эриний 394 онд хаасан байна. Түүнээс хойшхи 1500 жилийн турш спортын энэ баяр наадам өрнөсөнгүй, Харин 1894 онд Олон улсын олимпын хороо байгуулагдаж, 1896 оноос эхлэн орчин үеийн олимпын тог- лолт эхэлжээ. 1896 оны Афины анхны олимпын тоглолтоос хойш дөрвөн жилд нэг удаа болж ирсэн ч 1916, 1940, 1944 онуудад дэл- хийн 1, ИГ дайны уршгаар зогссон юм. 1924 оноос өвлийн олимпийн тоглолтыг цэнхэр дэлгэцээр үзсэн байх! 1980 онд Москва хотод зуны ХХЇЇ олимпийн тоглолт 30- хиогдсон юм. Энэ тоглолт үнэхээр гайхамшигтай сайхан болсныг та нарын аав, ээж, ах, эгч нар сайн мэднэ, Солонгосын нийслэл Сеул хо- тод зуны ХХУЇ олимпийн тоглолт удахгүй эхэлнэ. Сеул бол Азийн үзэсгэлэнт хотуудын нэг бөгөөд хүн ам нь 10 сая гаруй. Энэ тог- лолтод 161 орны үндэсний олим- пийн хороо оролцохоор мэдүүлгээ өгөөд байна. Олимпийн тосгоны 30 давхар барилгуудад 13 мянган тамирчин байрлаж амьдрах болно. (Олим- пийн бамбар (ЇХ сарын 17-ноос аравдугаар сарын хоёрон хүртэл зуун мянга гаруй хүний суудалтай төв цэнгэлдэх хүрээлэнд бадарна. Дэлхийн өнцөг булан бүрийн шилдэг тамирчид спортын 21 төр- лийн 237 алт, мөнгө, хүрэл меда- лийн төлөө өрсөлдөх болно. Манай орны тамирчид зуны олимпийн тоглолтод анх удаа 1964 онд Токиод 20 хүний бүрэл- дэхүүнтэй оролцсон юм. 1968 оны Мехикогийн олимпийн тоглолтоос дөрвөн медаль авсны дотор дархан аварга Ж., Мөнхбат мөнгөн медаль Манай орны тамирчид Сеулийн олимпод чөлөөт бөх, жнү-до, бокс, байт харваа, буудлага зэрэг спор- ты таван төрлөөр оролцоно. Олим- пийн дэвжээнээс медаль авчирна гэдэгт тамирчин ах эгч нартаа пио- нер, сурагчид итгэл төгс байна. Ч. ЗОРИГТБААТАР СПОРТЫН сониноос 7 Хамгийн олон гишүүнтэй олон улсын спортын байгууллага бол Олон улсын хөнгөн атлетикч- дын холбоо юм. Түүний гишүүн орон 173 хүрээд байна. » 1972 оны Мюнхены олим- пийн эрэгтэй сагсан бөмбөгчдийн аваргын төлөө тоглолт дуусахад гурзан секунд дутуу байв. АНУ-ын баг ЗХУ-ын багийг 53:51 харь- цаатайгаар хожиж явав. Гэвч зөв- лөлтийн тамирчид энэ гурван се- кундэд бөмбөг оруулж 53:54 харь- цаатангаар хожиж олимпийн авар- га болж оайжээ, Ж Испанийн сагсан бөмбөгч Ромэя бол Европ тивд хамгийн том гутал өмсдөг хүн юм. Тэр 60 размерийн гутал өмсдөг гэнэ, Э4 Дэлхийн хамгийн өндөр саг- сан бөмбөгч америкийн «Вашинг- тон Буллет» багт тоглодог, Түү- ний өндөр 2 м 47 см бөгөөдөлмий дээрээ өндийхгүйгээр цагирганд бөмоөг хийдэг байна. 7» Эфиопийн тамирчин Абебе Бикилу 1960, 1964 оны олимпийн тоглолтод марафон гүйлтийн (42 км 195 м) аварга болохдоо хөл нүцгэн гүйж түрүүлсэн байна. Ж Олимпийн хамгийн олон ал- тац медальтай хүн бол Финляндын гүйгч Цааво Нурми юм. Түүнийг амьд сэрүүн байхад хөшөөгий нь босгожээ, 4 Болгарын хөл бөмбөгч Ро- даслав Николов бөмбөгийг газар унагалгүйгээр 3 цаг 12 минут тог- лохдоо, хөл толгойгоороо 18110 удаа цохиж, 17950 м хол газар явсан байна, 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 1988.9.10 ---2-2 --- Машинм хүнгэнэх Чи- мээ бүдгэрэн бүдгэрсээр бүүр түүрхэн холдож нэг мэ- дэхэд нам жим болжээ. Зэ- рэглээ мярал зсан их талын жин үдийн нар, моторын Ха- -- Ми өөртөө л авсан хэ- рэг үү? гэвэл -- Та бид хоёр хол явах- гүй биз дээ гэжээ. --Хоноод маргааш орой- хон айлын бараа харна. луун хоёрт бие нозоорон үе -- Манай өвөөгийнх тийм үехэн нүд анилдаж толгой холгүй шүү дээ. дохисхийсээр Ганбат пойронд -- Нүүчихсэн гэж аав дийлджээ. 1Колооч Лхагваа чинь хэлээгүй хэрэг үү? замын энхэл донхол, нугачаа -- Хэлээгүй. тойрууг дагуулан луур -- Хоёул дэлгүүрээр мушгиж, чанх урагшаа хар- орьё, Чамд мөнгө бий биз саар байв. Их халуунд цан- дээ. / гинатал дуу исгэрэн салхи -- Байхгүй. сэвэлзэхийг хүсэх ажээ, Тэр оЖ “Аян замд яваа эр хү- Ганбатыг дуг хийснийг ан- ВИЙ түрийвч хоосонгүй байл- заарсангүй. Гагцхүү үерт гүй гэхэд Ганбат эхлээд түү- идэгдсэн жалгаар гарахад л нийг цаашлуулан тоглож бай- бүхээгний дээвэр мөргөж сэр- сэн Гавбатын нойрмог бай- гааг мэджээ. Эргэлдсэн алаг нүд нь дүрлийтлээ ширтэн юу болсныг эс мэдсэн янз- тай суув. Тэгээд зөөлөн сууд- лын арын түшлэг налан туг- дайсаар хоёр тийш ялимгүй найгасхийгээд бас дахин нүд нь анилджээ. Ганбат дахиад зүүрмэглэсэн байв. «Өглөөний сэрүүнд тор- молзон ийш тийш харж, газар нутаг, уул усны нэр асуугаад хэл сугалчих гээд байсан за- мын хань минь нойронд амар- хан дийлдэхээргүй сэргэлэн хүн шиг байсан. Энэ их ха- луунд тэссэнгүйдээ» гэж бо- доод инээмсэглэв. Түүнийг хэсэгхэн дугхийгээд аваг гэж санаад аль болох донсолгоо багатай талигуулахаар хур- даа хасав, й «Ганбат анх бүхээгний хаалга нээхэд гартаа барьсан цүнхээ дааж ядай өргөхөд нь, - Чи чинь цул алт авч яваа юм уу? гэхэд /--- Үгүй. Эмээ өвөөдөө өгөх хотын боов гэж хэлээд хэвлүүхэн нь аргагүй нэр усаа хэлээд танилцаж билээ. --- Холд хоол хүнстэй явах сайхаан, Хоёулаа зооглосоор яваад хүрэх юм байгаа биз дээ. -- Би тэгээд хоосон очих тэж үү? “- Үлдээнээ үлдээнэ. Ха- рии ах нь ам цангахаараа ар- ван шил ундаа иэг амиар зал- гилдаг хүн дээ гэжээ, Энэ өн- р, том биетэй хүн үнэхээр Стадиаас гааг мэдсэнгүй, бодол болжээ. Хотын төвөөс гарч алсын замд гараад хэсэг давхиулан нэгэн даваан дээр ирж зог- сов. - -- За дүү хүү цүдгэр цүн- хээ задлах юм байгаа биз гайхашран дээ. Өглөө ундгүй гарсан тул. гэдэс хонхолзож, ам цангаж байна гэхэд нь Ганбат цүнх- нийхээ цахилгаан товчоор оролджээ. Нэг шил ундаа гар- тахаар шийдсэн | Ганбатыг хараад Лхагваа тэсэлгүй инээд алдаж: -- Ах нь тоглосон юм. Эр хүн дээ хө гэжээ. Өндөр давааны овоонд чу-- луу өргөж тэр хоёр цааш давхиулахад нар халж Ганбат. зүүрмэглэсэй хэрэг. -- Дүү хүү сэрээрэй. Өвөө- гийнх чинь тэр харагдаж бай- на гэж Лхагвааг дуудахад бөх унтсан Ганбат цочин сэрээд таамгаар ийш тийш сэртэлзэйл харав. Чандамлан буусан гурва4 гэрийн зүг машинаас үргэсэн хэдэн тугал сүүлээ өргөн ца-. хилж харагдав, Гэрийн сүү- дэрт байсан хэдэн ишиг тур- тин, дэгдэн үргэж дэлгээстэй үүдээр майлалдан орж (16- --га91й тэндээс хөөгдөн гарч айв, , Өндөр ачаатай машин х» тын захад ирж зогсоход хал- тар гөлөг сүүлээ хавчин бор- Ганбат машинаас бууж цүдгэр цүнхээ дааж ядан авав, Х : -- Ах нь газар дөхье. Миний дүү сайхан ам- раарай гэж хэлээд . аа хөдөллөө. Түүнийг хот айлыл , МХЗ9-ийн Төв Хороо «Б» 7 «Пионерийн: үнэн, шжы ход: «Цай уугаад мордооч гэ- дэг байж» гэж бодон хоц- ров. Цүдгэр цүнхээ чирсээр гэрүүдийн зүг гэлдэрч явтал аруун талын гэрээс эмээгээ гарч ирэхийг танилаа. Эмээ- гийн урдуур эрх цэнхэр ишиг хэрэн ямар нэгийг нэхсэн ая- тай хошуугаа өгөх ажээ. Ач хүүгээ тэр таньсангүй. Саравчлан харж зогссон эм- гэн Ганбатыг үүдэнд тулж ирэхэд, - Миний хүү хүрээд ир- лээ гэж баярлан өөдөөс нь тосов. Эрх цэнхэр ишиг Ч түүний өвөр өөд цоройлон майлав. Тэгснээ барьсан цүнхийг нь үнэртэн хошуу амаа хөдөлгөж эхэлжээ. - Дөж! Дөж! гэж эмгэнийг хөөхөд тэр? ишиг ялимгүй дальдран хөндийрсөн боловч тэрүүхэн цаана очоод сүүлээ хөдөлгөн царайчлангуй харж байлаа. Эмгэн Ганбат хоёрыг гэрт ороход ишиг мөн л да- гаж оров. Үүд голлон зогсоод өглөг горьдон тэр хоёрын гар харж хүзүү сунгасаар нэг мэдэхэд хоймор гарчээ. -- Тэжээвэр юм аа. Хүү минь! гэж хэлээд эмгэн түү: нийг хүзүүдэн авч угж хөхүү- лээд гаргав. Тэр нялх амьтны сүүл хөдлөн годгонож, эхий- тээ хөхөж байх мэт нудрач ховдог нь аргагүй ажээ. - Ээж нь яасан юм бэ? тэвэл. : - Эх нь үхчихсэн юм. Мал болох гэж хүн хүнийг царайчлан хоол нэхдэг юм, хөөрхий гэж эмгэнийг хэлтэл Ганбат хэдхэн хоногийн өмнө гадаа сагсан бөмбөг тоглож байгаад ялигүй юмнаас болж хөрш айлынхаа аргалд эв- гүй гүг хэлснээ санав. Түүнд Ганбат хэзээ ч тийм үг хэл- дэггүй байснаа яагаад ч юм гэнэ удаа өнчин, өрөөсөнд нь хүрчээ. Ийм үг сонссон Жар- гал мэлтэлзүүлэн уйлсаар буруу харж хэсэг мэгшиснээ гэр лүүгээ дэгдэж билээ. Ганц онооноос болж ингэс- “нээ Ганбат тэр үед огтоос бодсонгүй. 2 Каргал гэртээ ороод талийгаач.. эхийнхээ жаазтай зурагны өмнө очиж, -- Ээж минь та намайгаа яах гэж өнчин үлдээчихэв “дээ. Ээжээ... ээжээ... гэсээр ихэр татан уйлахыг тэр сон- “ сдогүй билээ. Жаргал нүдээ хавдтал уйлж сэтгэл ялим- гүй “онгойгоод: цонхоор гГа- дагшаа харжээ, Бөмбөг:хөөж . байсан. ЗҮүхлүүл “бөөгнөн, нэ-. гийг маргаж байгааг хараад хоолой, “цээжин “дээр, тээг- лэсэн хар юмыг гүнээ амьс- тал аван дарахыг ч бас-мэд- сэнгүй. 1Наргал Ганбатад гомдсон байв. Түүний хатуу үг хацраас гал бутартал ал- гадсанаас долоон дөр. сэтгэл өвтөгжээ. Хагацал үзэж, түүндээ шаналан зовж” яваа «аргал -хариу-дуугарсангүй. Хэлэх үг олдсонгүйдээ ч биш, хэрүүл маргаан боло- хоос зайлсхийсэнд ч бус сэт- гэлийнх нь аньж ядаж явза шарх сэдрэн янгинасан байв. ув цагаан ишиг үүдээр дахин орж ирээд Ганбатад хийсэн аягатай цайруу цорой- лон дайрав. өж, дөж гэж Занд- раад Ганбат түүлий багалзуу- раас базахад муухай орилол өнчин ишигний нүд цагаа. наар эргэлджээ. . “Ач хүүгийн ийм. догшин ширүүн авирыг ажсан Дул- маа эмгэн, оо- Нялх амьтныг алах нь гээч! Чамд өнчнийг өрөвдөх сэтгэл алгаа. Уан г. нааш ир, ... тоос татуулан одо» Эвий минь гэсээр алгаа дэл- баруун хаяанаасаа уядагбол- корпус” Д. Сүхбаатарын пэрэмжит Улсын 1 сивьлэлийн -момбират-д гэхэд ишиг царай өгсөн түү- ний зүг дэгдлээ. Ганбатын чихэнд 2Каргалын мэгшин уйлах нь сонсогдсоор байлаа, Тэгтэл эмэг эхийн хэлсэн хатуухан зэмлэл нүүр хийх газаргүй болтол ичээж, ишиг- ний багалзуур шахснаа гэм- шин дэмий л доош харжээ. Орой хонь хотлоход хув цагаан ишиг ганцаараа май- лан хоёр бөөр нь хонхолзон байв. Түүний зүг майлах вэг ч ямаа байсангүй тул са4- ралтсан гомдонгуй дуугаар хэд майлж цөхрөөд эмгэний зүг дэгдэх нь үүнээс өөр ач- тан үгүй гэдгийг мэдсэн мэт ажээ. Тэр хөөрхий адгуус хүн бараадан аяга таваг руу амь тавин тэмүүлэх нь цаанаа л нэг өрөвдмөөр. Бусад ишиг, хурга эхийгээ хөхөн сүүл ХӨ- дөлгөж байхад ганцхан хув цагаан хүний царай харж, гар хуруу руу давшлах ажээ. Бараадан дагаж явдаг эр- хийн чинээ эвэртэй хор ишиг- тэй хамт эх рүү нь очиход, сэлмэн эвэртэй шарга ямаа сэжин хөөдөг байлаа. Ангир уураг амласан эхийн хээ сүүтэй хөхийг хув цагаан дандаа үгүйлэн дэмий л:0- шуу амаа хий тамшаалан хорхой нь хүрдэг нь илт.Гэвч хайрлан ойртуулах ямаа бай- сангүй. Өнчин үлдэнэ гэдэг ийм л зовлонтой байдгийг өөр ишиг, хурга ерөөс төсөөлдөг- гүй санж. Эхийнхээ халуун сүүнд подойтлоо цадаад ийш тийш тоглон дэвхэрч дэгдэж байхад хув цагаан хувь та- вилангийнхаа эрхээр хувин сав руул горьдонгуй харж царайчлан зогсдог байлаа. Түүний энэ байдлыг эмгэн, өвгөн хоёроос өөр илүү их мэ- дэрч өрөвддөг нь байсангүй. Харин ч -дээрэлхэн мөргөх, хүүхдүүд бол барьж авч тог- лоом тохуу болгох гэдэг санж, «Өнчин хүнд ноён олон» гэдэг л тэр байлгүй. Зуух, тогоо бараадаж явдаг түүний өнгө зүс хүртэл бус- даас өөр, хөө, тортогтой бу- жигар халтардуухан харагд- дагюм. Дандаа хүний гар харж царайчилдаг болоод ч тэрүү, эсвэл тэжээвэртээ ч юм уу, бага зэрэг ховдог тул шоо- догдон ад үзэгдэх нь бишгүй дээ нэг бий, Тэр тоолонд Дул- маа эмгэн емөөрч өмөг түшиг ээ газар дэлхий дээр ДУлай: Донров хоёр байгаа- “гүй бол хув цагаан яах байс- ныг мэдэхэд хэцүү, юутай ч, хөл юмуу нуруу, хавирганы нь нэг хугарсан байх бизээ.. Тийм болсон “мөртлөө лхув цагаан халшралгүй хүн ба- раадах нь гарцаагүй. Ингэж тэр угжнаас сүү амсах -бай- лаа. Халуун, хүйтэн, ус ций- дэм аль л таарснаа уудгаас болоод “хув цагаан жижигхэн биендээ баймааргүй цүдгэр гэдэстэй болжээ. /Олдосныг ингэж эс хүртвэл өлсөж цан- гах байснаас гүзээ нь суна- сан хэрэг дээ. Үдэш болж од түгэх нь хув цагаанд хамгийн хэцүү үе байлаа. Ижил сүргийн нэ- тийг бараадан хэвтэхээр дө- хөхөд тэрнь хэвтрээсээ босч мөргөн хөөж зугтана. Ингэж нүд үзүүрлэдсг тул гэрийн хаяа түшиж хэвтээд “үе үехэн майлдаг байлаа. алтар гөлөг бас түүнийг ад үзэн архирч айлгадаг учраас аргал түлш бараадна. Шөнийн турш майлж хонодог тул эм- тэн өвгөн хоёр гэртээ оруулж т3влав.. “1234567891011: жээ. Хэдий уяатай ч гэлээ тэр хоёртой цуг гэрт хэвтэх нь хув цагаанд жаргал байв. Өнчин хув цагаан өрөм, ааруул тавьсан ширээ рүү бас л ухасхийв, Энэ удаа Гана бат хүзүүдэж аваад эрхлүүч лэн илжээ. Тэр цагаас эхлэн хув цагаан Ганбатыг дагаж гар хардаг болов. Түүний араас дагаж явааг харахад өхөөрдөм хөөрхөн. Яг лэхийз гээ дагах мэт эрхлэн тонгоз чин нааддаг болжээ. Тэр тоо- лонд Ганбат хатуу үг хэлсэн Жаргалыг санадаг байв. Түү- нийг сэтгэлдээ битүүхэн бо- дох тоолондоо Эмээ, Өвөө хоёр мэдчих вий гэж эмзэнэ. Сэтгэлд нь хамаг гэм буруу, харлан сүүдэртэхэд яах гэж тэгж хэлэв дээ гэхээс ар ну- руу нь хүйт орчих шиг болж толгойтой үс аяндаа сэрс- хийн босох шиг болдог болов. Өглөө үдшийн цагаар хонь ямаа хотлох тоолонд хув ца- таан заавал майлна. Т-р тоо» лонд 2Каргал бодогдож Ган- батын сэтгэл хямардаг бай- лаа. «Эмээ намайг зөв хэлсэн байх, өнчнийг өрөвдөх сэт- гэлгүй хүн би, би» гэж өв: рийгөө тэр зэмлэх болжээ. «Очиж, очиж ганцхан онооны төлөө хүнийг насандаа мар- тахааргүй гомдооно гэдэг» гэхээс зүрх нь бэлбэлзэн ха- чин болоод заримдаа уйл- маар санагдана. Уйллаа гэ- хэд 2Каргалыг гомдфсноа цагаатгаж бас чадахгүй, Ха- рин ч гэрээ санажээ гэж хот айлынхан шоолох болно.У сан шалтгаанаа учирлан үнэн зөвөөр нь хэлбэл эмэз, өвөө хоёр тийм хүүхдийг гомдоо- сон Ганбатад бас гомдох байв, Өнчин ишиг өрөвдөж явдаг тэр хоёр хүний бяцхан үрийн харласан элгийг тэгж хатуу үгээр дайрсанд ач хүүдээ гомдоод зогсохгүй сэтгэл зовж шөнө нойргүй хонох болно, Даралт нь ихдэх байх даа. Сургууль цуглах өдөр хоног хоногоор “ойртсоор байлаа. Нэг өдөр Ганбат эмзэтэйгээ хоёул ямаа сааж суухдаа, -- Эмээ та надад нэг то” гооны өрөм, таваг. ааруул тусгайд нь боож өгөөрэй. найздаа өгнө гэжээ... г- Хэний хүүхэд вэ? гэж Дулмаа “эмгэнийг асуухад, -о-- Манай байрны “хүүхэд гээд цааш нь үнэн учрыг өгүүлэх гэснээ хоолой нь сааралтан нүдний харц аян- даа -доош буужээ. 4. Хийсэн -буруугаа наминч- лах гэж байгааг эмгэн тэр- хэн зуур гадарлав. Төдөлгүй эмгэн, өвгөн хоёр ач хүүгээ суулгах унаа ол- жээ. Хотын боов авч очсон цүнхээ цагаан-идээгээр цүн- дДийтэл дүүргэсэн Ганбатыг машины “бүхээгт суулгах, дулааа. Эмгэн, ХЕ эрэ -- Үүнийг тэр хүүд өгөө- рэй гэж богцтой зүйлийг өг- чээ. -- Миний хүү сайн сураа- рай гэж өвгөн хацар дээр нь үнсэв. Хув цагаан ишиг май- лан майлан эмгэн, өвгөн хоё- рын дунд зогсож байлаа.Тэр ишиг бараадан дагадаг дот- Нын -5 хүнээ басл алсын шил мордуулах болсноо мэд- Ганбат бушуухан хот тэртэз хариад зунжин ю» догдсон Жаргалтай уулаа-. хаар яарч байлаа. ї 2Каргал гомдсон хэвээр байгаа болов уу, яагза бол! эж Өсвөрийн Сүхбаатарчуудын дээд лганд зориулсан хэвлэлийн бага хурал МХ лагч» УГ ч ХЭВЛЭЛИЙН БАГА ХУРАЛ 2 БОЛОВ чуулга ийн Төв Хороонд боллоо. Хэвлэлийн бага хурал дээр МХЗЭ-ийн їн дарга, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын М.Тогтохням дэлгэрэнгүй мэдээлэл асуултад хариулав. нарийн бичг Төв Зөвлөли хийж сэтгүүлч, «.МХЗЭ-ийн ХЇХ их Сүхбаатарын нэрэмжит ажиллагаанд лөх арга олбогдол оршиж байна. йн Сүхбаатарчуудыг төлө сурган -. Энэ удаагийн чуулган нь пионерийн гол үндсэн баримт бичиг болох дүрмийг пио- даа өөрсдөө дээд чуулганаараа хэлэлцэж бат- рдах төв байгууллагаа сонгож түүний “-бүрэлдэ- лах, байгууллагынхаа үйл ажил- с арга замыг тодорхойлсон шийд- вэр гаргах гэж байгаагаараа урьдах чуулгавуудаас онцлог к гын үйл шинэчлэн өөрт нєрийн ажилтан, тэлээ. ЧУУЛГАНЫ г ийн «Залгамжлагч» У! чуулган энэ амбаатар хотноо болох гэж бана. їй өдөр В.И.Лениний хөшөө, Д.Сүхбаатар, арын бунханд цэцэг. өргөх ёслол, «Пионе- рхэн өөрчлөх вэ?» хэлэлцүүлэг, ахмад пио- ийх уулзалт ярилц- ю, Мөн өдөр яам, тусгай газар, олон нийтийн лагуудын -удирдах хүмүүстэй пионерүүд уул- юнє 16-18-нд У Чуулганы зх Х.Чойбалсан рийн ажл нерүүд, ч лага бос төв байгу зах юм. Дар шугам жагсаал, улганы ийн дарга сурвал хүүнд пнонерүүдийг ору лагааг шинэчлэн өөрчл хүндэт зочидтой х слагчдын пионерийн хүмүүжүүлэгч 80 гаруй лийн бага хуралд МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ийн дарга Ц.Даваадорж оролцов, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ӨДРҮҮДЭД өдөр тус чуулганы нээлтийн хүндэтгэлийн «Бид шинэ зууныг гардан байгуулна» чуултаны хурлын ажиллагаа болж, инонерүүд урлаг уран сайхны авьяасаа сонирхуулна. -- Хүүе тэр хүүхдийн аа морь хадуурчихлаа... тэх Дуу гарч том багагүй сан- дарлаа. --, Битгий сандарцтаа. Адуунд эрэмтий. Унана тэж бараг угүй гэж эмээл дээрээ хазгай суусан залуу хэллээ. - Сургуулийн сурагч уу гэхэд, - Тийм эз! Энхтуул сангийн аж ахуйн дунд сургуульд сурдат. Эмнэг сургалтаараа алдартай хүүхдийн нэгдээ, өнөө жил 1ТУ ангид орно. Сандатийн Хишигбуян гэдэг. Тун удалгүй Хишигбуян хээр мориныхоо хар хур- иж ирээд зэлэнд м зогсов. Зуны морин дэл дээр ээтөө юу ТЭЖ асуу. хүү инээмсэглэн, -- Дандаа ч мориор Давхиад байгаагүй л дээ. Дундговь аймгийн Адаа- даг сумын «Амьдралын туг» нэтдлийн малчин ТӨө- мөр ахынд очиж хонь ха- риулсан. -- Хамгийн мартагдаш- гүй сонян зүйл юу тохиол- 087 - Ногдон талд бэлчиж байгаа хонь цас шиг цай- раад гойд өвгөлөг юм. Хангайн хонь хашаанд ша- хагдсаар байгаад бор шар болж өнгө алдчихдагийг хөлт, . туулс ээн шинийн «Залга) Төв Хорооны у Д. лла- ажлыг хурлын шийдвэрийн дагу Монголын пвонерийн байгуу дүгнэлт хийж, мыг тодорхойлоход тус чуулта- Тус чуулганд 870 мянган өлсөн 500 төлөөлөгч, пио- бай- Тэ- хүн Нийслэлийн 40 дүгээ «Залгамжлагч» УГ чуу 1988 -оны есдүгээр сарын 14. ЛХАГВА г8хжлсоэ "ись онса ҮНЭ 10 мөнгө рсургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Г.Нямсүрэн лганы төлөөлөгч пионер Л.Болд нар, АМЬДРАЛ ХӨДӨЛМӨРТ БЭЛЭН ҮҮ? ойлгосон. Хаашаа л харна цэлийгээд морины хар хур- даар давхиад баймаар, Өг- лөөний нар гэнэт гарч ир- дэг. Би тэр нарны өөдөөс давхиж үзсэн ёстой гоё- доо гэлээ. Өргөн Сэлэнгэ мөрний өгөөмөр баян хө- вөөнд төрж өссөн Хишиг- буян их говийн зоригт хү- мүүсийн дунд амарч, хан- гай говийн гайхам сони- мин свшхуэых Я Ээглллт тушолшшо сс ЛЛЭГТЭМЭ ЭВ2тсЖҮүттэээү эшэоглжлылллЖҮЛЛИЛЫ. ЗЭБҮСЭИЛЛНЫН -- » ныг харьцуулан ухаарч ол- ныг жишин ярьж байв, Сэлэнгийн хүүгийн зуны амралт хөгжилтэй сонир- холтой өнгөрчээ, : С.БОДООШ (Нэгдлийн гишүүн су рагчийн өдрийн тэмдэглэ лээс) «Зургааа сарын 15. Нар хурцаар шарна. УИ ангиа төгссөн хүүхдүүд өөрсдийн байгуулсан «но- нер бага нэгдэл» дээ очиж ажиллахаар явах гэж бөөн баяр. Хүүхэд бүр хөгжилтэй ярилцана. Сурагчийн ДҮ рэмт хувцсаа ажлын хувц- саар сольсон учир хүүхэд болгон өөр болчихсон юм шиг санагдана. Машин их хүлээв Бид тээшээ ачиж тэр дорхноо суудлаа эзлэв, Бага нэгдлийц шинэ гї шүүн миний хувьд анх удаа явж байгаа учир сэт- гэлдээ их л юм бодож яв- лаа. Гэтэд санаснаас их өөр газар ирэв. Цөөхөн модон байшин нь царай муутай ч юм шиг санагдав. Охид байраа янзалж тохь тухтай болгов. Хөвгүүд орчноо цэвэрлэж тү- лзэ түлшээ базаав. Бүх юм өнгө орж бид улам баяр хөөр болцгоов...» Нэгдлийн гишүүн сураг- чийн өдрийн тэмдэглэл на- дад их зүйл бодогдуулав. Тэгээд нөхөдтэй нь уулзаж ярилцлаа. Хөдөлмөр-амрал- тын зусланд ажиллаж, амарч байснаа дурсан ярьцгаана. Хангай сумын нутагт гандуу зун болж малын тэвээрэг төдий л сайнгүй учир сааль сүү ч ховор хомсхон байв. Тиймээс Пиен”р нэгдлийнхэн ажлаа их л өөр маягаар зохион байгууллаа. Хүүхдүүд мал маллах арга ухаанд су ралцаж малчны хөдөлмө- рийг нэг сар эрхлэн ажил- лахдаа тэд бага нэгдлийн- хээ зохион байгуулалтыг уламжлал ёсоор өөрсдөө бие даан удирдаж байлаа. Пионер бага нэгдлийг удирдаж байсан хүүхдүүд сургуулиа төгссөн учир нэгддийн гишүүд дарга тэргүүлэгчдийг шинээр сонгосон гэнэ. Бага нэгд- лийн зөвлөлийн гишүүд хэ- лэлцэж «Пиойер» бага нэгдлийн даргаар Д.Бям- бадоржийг орлогч даргаар П. Ганцэцэг, нягтлан бо- догчоор Б. Ариунаа нарыг санал нэгтэй сонгож, соёл хүмүүжлийн эрхлэгч, но- «Пионер» бага нэгдэл, гийн «Пионерийн бага нэгдэл» ӨӨРИЙН УДИРДЛАГА ПИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨР Энэ тухай табүхэн манай тусгай сурвалжлагч Г.Нямаа- сурвалж лагаас уншсан билээ. Саяхан манай сурвалжлагч Л.Доржсам буу «Пионерь бага нэгдлийнхэнтэй уул- заж ажил үйлс нь ямар байгааг үзэж сурвалжлаад ирлээ. нв эж шҮгХУСХн ЭСЧ-д "2054 оог хэлийн. / мын санч, нэг бүрчлэн ярьж олонхийн саналаар сонгож тэдэнд их итгэл хүлээлгэв. БИД НЭГДЛИЙН ГИШҮҮД «Пнонер» бага нэгдлийн эмч, няраваа дарга Д. Бямбадоржтой уулзан нэгдлийн ажил байдлын тухай сонины ун- иоигч үе тэнгийнхэндээ ярьж өгөхийг хүссэн юм. Д. Бямбадорж: -- Бид нэгдлийн гишүүдийн хур лаа хийж хөдөлмөрийн улирлаар хэрхэн ажилла- хаа ярилцсан. Ингээд бүх гишүүдээ «Сүүн далай», «Сүргийн ззэд», «Таван эрдэнээ, «Тансаг баян», «Хөдөлмөрийн алдар» гз- сэн таван бригадад хуваз- рилав. Сумынхаа хонины дөрвөн суурийн сааль саах, цагаан идээ боловсруула- хаар 6--7 саальчин охин,. хурга хариулах дөрвөн хүү томилогдон, хоёр пионе- рийг бусад ажилд тусла- хаар хуваарилсан юм. Бид өмнөх туршлагадаа тулгуурлан «Пионер» бага нэгдлийнхээ ажлыг вөрс- дөө шийдвэрлэж ажиллав. Багш нар маань зөвлөг- чөөр ажилладаг. Бид нэгд- дийн бичиг баримт хөтлөх зэрэг олон ажилд дадлаа. Манай орлогч дарга Н. Ганцэцэгт бүх бичиг баримт байдаг гээд орлогч дарга. нягтлан бодогч Б. Ариу- наа иартай танилцуулав. Няттлан - Өдрийн халуун, бо- роо салхитай ямар ч үед хонь ямаа сааж, цагаан ндээ боловсруулна гэдэг амаргүй. Эхний үед саасан жаахан сүүгээ асгачихаад юм уу, догшин хонь ямаанд дийлдсэндээ гомдоллон уйлж байгаа хүүхэд бай- даг л байв. Аав, ээжийн- хээ дэргэд байж тав гур- ван мал эргүүлээд ойр зуурын ажилд туслах, бид- ний биеэ дааж ажилла- хын хооронд их зөрүүтэйг нэгдлийн гишүүн бүр ойл- госон. Бид анх хонь, ямаа саах юухан байх вэ? гэж ярилцдаг байж билээ. Энэ зун бид эрхийг сурахаар бэрхийг сур! гэдэг үгийн утга учрыг багагүй ухаар- даа гээд хоёр охин инээм- сэглэв. ТАНСАГ БАЯН Энэ зун бага нэгдлийн гишүүд багширсан дөрвөл суурь хонь маллан сааж сааль сүү бялхуулан, гүүр- гийн дуу цангинуулан, даа- ган дэл дэрвүүлэн зусчээ. Тансаг баян бригадын гишүүд саалийн аваргаар олон удаа тэргүүн байр эзэлсэн гэнэ. Бригадын ахлагч Г. Эрдэнэбилэг, ги- шүүдээс ПИ. Өчирчимэг, 28. Туваан, Ган-Очир, Г. Энх- мандах иар маш сайн ажил- лажээ. СҮҮН ДАЛАЙ Гүүргийн дуу цангина- сан зуны орой юутай сай- хан. Малчин . хүүхдүүд сэтгэл тэнийн чандган ца- таан хургаа гүүргийлнэ. «Сүүн далай» бригадын- хан гурван өдрийн урал- даанд ЇЇ байр эзлэн ги- го»? ши: д-9--С шүүн нэг бүрийг дөрвөн чихрээр шагнасан бага нэгдлийн даргын тушаал байсан. Л. Ганчимэг гур- ван өдөрт 36 л сүү сааж уралдаанд ИГ байр эзлэн таван чихрээр шагнуул- жээ. ТАВАН ЭРДЭНЭ (Бригадын дарга Х. Ду- ламжав) Дуулбал дуу нэг Дуттарвал хүч нэг гэдэс. Манай бригадын (11 гв- шүүн хонь сааж, хурга ха- риулдаг байв. Байр, орчноо цэвэрлэж ээлжээр хоол ундаа бэлтгэ- нэ. Чөлөө завандаа уран зохиолын пом уншиж өд- рийн тэмдэглэл хөтөлдөг байлаа. Номын санч Р. Оюунсү- рэн энэ ажлаа сайн хийсэн сонины уншигч та нар бид- ний ажлын тухай уншаад өөрсдийнхөө амралтын ту- хай бидэнд захидад ирүү- лээрэй. Бидний хаяг: Архангай. Хангай сумын 8 жилийн сургуулийн «Пнөнер» бага нэгдлийнхэн СҮРГИЙН ЭЗЭД (Бригадын дарга С. Бү. рэнжаргал) Бид эрвийх дэрвийхээ- тээ оролцож байж ажил бүтдэгийг сайтар мэддэг боллоо. Энэ зун манай ну- таг гандуу өвс тачирхан үе үе салхи гарч, цар төөнөж байсан ч бид чамлахааргүй сааль сааж, овоо ч цагаан идээ базааж авлаа. Бригадын гишүүдээс Т. Сарантуяа, Б. Арпунаа, Ч. ЗВРИКД! Хөдөө аж ахуйн хөдөл- мөрт тармуур, модон ба төмөр малтуурыг өвс тар- мах, хотны ноос түүх, цас, бууц малтахад өргөн хэ- рэглэдэг. Малчдад эдгээр багаж тэр бүр бүгд бай- даггүй. Энэхүү «универ- саль тармуур» дээрх ба- гажуудыг бүгдийг орлуулж болно. Тармуур нь хоёр б3ш хэсэг бөгөөд ишэн дээрх тэ?ч эээ мн (538 5-3 (Циэнэн. нугасан холбоогоор эв- хэгдэнэ, Тармуурыг өвс тармах, хотны ноос түүхэд хэрэглэнэ. Гэрийн цас арилгахад модон малтуур нь тохи- ромжтой. Харин хотны цас бууц майтахад төмөр мал- В. Ганхуяг, Д. Нарантуяа, ! идэвхтэй Цэрэндорж нар ажилласан. Бид зөвхөн ажиллаад байсангүй хөвгүүд хөл бөм- бөг, охид гар бөмбөг, ша- тар, одон бөмбөг, даам тоглож зуслангийн аварга, өдрийн аварга шалгаруул- на. Бидний сонирхолтой төглоомуудаар тоглуулах ажлыг соёл хүмүүжлийн эрхлэгч Баярсайхан зохион байгуулдаг байлаа. ХӨДӨЛМӨРИЙН АЛДАР «Хөдөлмөрийн алдар» бригадын гишүүд брнгадуу- дын саамыг хүлээн авч бо- ловсруулна. - Сүүгээ машиндаж цөцгий ялгаруулж авна. - Өдөрт тараг бүрэх нарийн ажил бий. Таргаа гишүүдийн хүнсэнд хэрэг- лэнэ. -- Аарц тавих нягт ням- бай ажил Ч тэдэнд ногдох үе бий. «Пионер» бага нэгдлийн бүх гишүүд хө- дөлмөрийн алдар брига- дынхнаараа бахархдаг юм. Пионерийн бага нэгдэл нь сурагчдын удирдлагаар 4 улиралд ажилладаг юм. 1988-1989 оны хичээ- лийн жилд сургуульдаа нутгийн үүлдрийн тахиа 30, туулай 11, гахай 7 тэжээ: дотуур байрны хүүхдийн хүнсний хзрэг- цээг хангах хэтийн бөдло- готойгоөр туслах аж ахуй- тай болох гэж байгаагаа сургуулийн захирал Ши- жээ тайилцуулсан юм. (Нэгдлийн гишүүн бас нэг сурагчийн өдрийн тэмдэг- лэлээс) «Долоон сарын сүүлч найман сарын эхний өдөр тэнгэр цэлмэг байлаа. Бага нэгддийнхэн бид бу- цахаар хувцас хунар ор дэ- рээ хурааж байна. Бүгдээрээ сайн ажилла- сан тул дор бүрнээ баяр хөөртэй: байна. Нэгдлийн гишүүд плпонерүүд машин- даа сууж баяр хөөртэй хө- дөллөө. Тэрхэн зуур тэнгэр бүрхэж бороо шивэрлээ. Зусландаа зохиосон дуугаа бид дуулцгаав. Бороо татарч, нар гарч бидний дуулсан дуу тал хөндийгээр нэг цуурайт- саар.» Манай тусгай сурвалж- лагч Л.ДОРЖСАМБУУ хүухдууд Д.Нацагдоржийн болон МХЗЭ- ийн нэрэмжит шагналт сохнолч Д. Содномдорж манай хүүхдийн утга зөхнөлын нэгэн том төлөөлөгч юм. Түүний «Жигмнд Тогмнд хоёр», «Норовын памтар», «Навсай Дамба түүний нөхөд» зэрэг шүлэг найраг ладыг уншигчнд андахгүй мэднэ, Д. Содномдоржийн шүлэг зохиол ЗХУ болон соцналнст олон оронд ор- чуулагдан хэвлэгджээ. Зохиолчийн дуу, дуурь, шүлэг найраглалууд уран зохиолын сурах бичигт орж, хүүхдүүд та нарын амтархан уншдаг ширээний цөм бол- сөн байна. Цэцэрлэгийн багачуудаас ахлах ангийнхан хүртэл хүүхдүүдэд 30- рниулж зохиолоо туурвидаг зохиолч Д.Содномдоржийн шинэ найрагла- выг бяцхан ном болгон нийтэлж байна. 2 : хєсйиенелиїйш чинж ЯНИ тивҮшил14 4 ш нєхнємн иХХфомжкоо нєхлижну, и ноход КНЖ, 1єч хекїї: жен хологод Зани 1єя ношцгойоо Чекц Фен ех нєх4КХїну єєгїяєх нєиз4Н исляввд НМЛНЄД, Үехчиг но! ноН хи нньЕХ енеїнї инсїчеХ исїаХх хвсх оои4о еейсєлї єсМнєдХХ єєвИ ссиьи өөчЧөөшӨН Үїехчир зєїБИ Урин зуныг Солигдоно гэж тэдсэнгүй Улирлын сайхныг Халагдана гэж ухаарсангүй Гэнэн багаасаа Тэнэдлээ би Томоогүй балчраасаа Тоогүй боллоо доо Урсгал сайхан Ус минь ээ! Унидраад халигаад Урсаасай даа Ургамал сайхан Цэцгүүд мннь ээ! Найгаад налаад Ганхаасай даа Ижил олон Ангир мипь АМТМРЫН », МЭДЭЭХЭЙН/ ХМИ ХҮСРӨЛНТҮ2-2 Толь шиг Мөсөн дээр Тоглон наадсан Мөнхөө, Энхээ Улаан бүчээ Нампрууланхан Уран бүжгээр Нааданхан иХлнеэєнеэ шєї өнөШгох шчэ4 ис Дд иХлноэМ од зєл ЄнєйнНЄД том ёвї4К янсо жөхөх ян їинэнд иИХл24ӨХ янеө жєЗхХ ихктэ НЄЗИХ ан н09нд УУУНУ4ААХН --!? Гү» 9“ СД27726: х -----1---ишшүтгт ЖоЛОЁЗЫК 255 М)| 3 13 со: Иехсеү 67 Дээд дэлээд Ирээсэй дээ Ижий аав Хоёр тмннь Эрээд, олоод Аваасай даа Хатуурсан төс Хайлаад орхносой Хахир хүйтэн Холдоод яваасай Хаврын улирал Ойртоод ирээсэй Унасан төрөн Утбасан ус минь Уугуул нутаг Уул хөпдий минь Унаган хүүгээ Асран тэтгээч! Урагшгүй намайгаа Авран тэтгээч! ЯС», ЭМЭГ: 2ЭЕ--12507-2-тдаржг Жаргалтай улаахан халсыт нь Жаврын элч Харимаар явна Цоглог алаг Нүдэнд нь Цогийн туяа Гэрэлтсээр язна “ хувад» чамлнү Дуулан дуулан Дураараа цэнгэн Дугуйран дугуйран Баясгалантай бүжиглэнэ Ангирын сэлдэг Усан дээгүүр Алдлан савлан Гулгаж явлаа У нь ангир ним. хүүхдүүдийг Усны захаар Наадан явахыг Олон удаа Харсан байжээ Огт гэмгүйг Мэдсэн байжээ Чухам нэг ч Хөөгөөгүй билээ Чулуу нэгийг ч Нүүлгээгүй билээ” Хоёр жаал Бүчээ хийсгэнэ Хоршин нийлэн »”Бүжиглэн байсаар Эцэтлээ наадан Эрэг дээр амрахдаа Хөөрхий ангирыг Харж гэнэ Хөрсөн биенд нь Хүрч гэнээ Тэгэхэд ангир Яах ч үгүй Тэвдэн айж Явах ч үгүй Бээрч даарснаас Хөдөлж чадахгүй Бээвийн чичрэн Зогвсож байжээ. Эвий хөөрхий Энэ амьтан Эцэг эхээсээ Холдон төөрчээ Эх нутагтаа Хоргодон хоцорчээ Энхрий хөөрхөн Авгир чамайгаа Энэ аюулаас Аварна бид Амьтны хүрээлэнд Аваачиж өгөөд Асран тэжээж Амьдруулна бид гэз Эх нутгийнх нь Энхрий багачууд Эвтэйхэн өргөж Элгэндээ тэврэв Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн Эрхлэгч комбинатад хэвлэв. Индекс-14140 Ж.ДАШДОНДОГ . яина1Хзиж чиеү : жиїинеї нєхиєляС . Ёвїлс14н ХЄ " анийєх єнє нїХирх нєїьиЄ Мєхєл єєї! сиО өӨогчӨ 4єєхєйїх өоїнөэдөө : Чєйн н сеїїхєїнєп жөогӨ жиєх нємХнЄл4(, 484064 вєггє иЕХНЁО ИєшєЄ чним хє аїєнЄ ехєх 7771 ЕнцЕО жойоЧч зиєл өнөөдөшӨ ИХцЕРИЕХ Ө0зд0Ө Иєхєл Аип иХзАХЫ иєфиєх Үнелжї6р| иєиХ-4ХЧ зсїгЄх инєй1 Исхаїд ЕвЧис нинэнч ИЄїЕРНЕЭ ХЄРИКД, 4єєнхАо нєгєч жєл (60 юо? хєц 4Чоогоох шєхїЬ Үехнед иХлеР4еД ЭРЕИХЕМ ОНОБВ 46ЄЯ хинх ёе14| 4еейисо ноогохоН Үхигд Өө го 4АХ зонооц Мөдйө иХХ4єхХ нєиХХинд єєгєХ женїс нїАжлєх ян їиХА: єєёєх "Єєжиїдєвш Хидех ҮесїїХэе: 2) иХлгоох хөггө 45 дАхь жилдээ 3658 (2344) ҮНЭ 10 МӨНГӨ Пнонер! Энэ үг ямагт шинэ хүч буюу шинэчлэгч тэсэн утгаар ойлгогддог. Хүн төрөлхтөн амь, хаа салбар бүхэнд аугаа нх шинэчлэгч нарыг 19- рүүлсэн бөгөөд төрөл бү- рийн шинжлэх ухааны үнд- сийг тавигч бүхнийг тэр салбарын анхны пионер хЭ- мээн нэрлэжээ. Иймээс ч туйл судлалын анхны ино- нер, нисэхийн анхны ино- нер, сансар судлалын анх- ны пионер, хувьсгалын анхны пионер гэх мэт нэр томьёо гарсан байна. Манай өсвөрийн үеийн- хэнд ийм гавьяатай сайхан нэр ногдсон юм. Аав, ээ- жийн хайрласан нэрийхээ өмнө алдар хүндтэй ийм нэр авч явна гэдэг чухам- хүү хүүхэд насны бахар- хал мөн. Пионер хүн аливажилд хошуучлагч, шинэчлэгч байхын тулд юуны өмнө өөрийгөө өөрчлөн шинэчлэх хэрэгтэй. Өөрийгөө өдрөөс өдөрт өөрчлөн шинэчлэх- р хамт олон, ахуй өрч- ноо жинхэнэ ёсоор шинэт- тэн өөрчилж, бусдыг үл- тэрлэн дагуулж хэзээ Ч чадахгүй. Манай нам улс -өрны нийгэм, эдНИйН | засгийг шинэчлэх бодлого явуулж байна. Намын бодлогыг хэрэгжүүлэхэд пионер бү- хэн идэвхтэй оролцох ёс- той. Нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцохын тулд дайчин тэмцэгчид байх учиртай. Пионер бол тэмцэгч мөн! Хоцрогдол болсон гаж бу- руу бүхнийг засч залруу- лахын төлөө, үргэлж ши- нэд тэмүүлэн, сурч соёл- жихын төлөө байнгын тэм- цэл бол пионер бүхний үү- рэг зорилт, хошуучлан шинэчлэгч ер бусын шинж ( чанар мөн. Нас бага, туршлага ним- гэн гэж биеэ чамлах, том болоод бүхнийг хийнэ гэж үүрэг зорилтоо огоорон | орхих нь пионер хүнд туй- лын харш зүйл! Пионер эзэмшихэд бэрх. Сураагүй бэрх хэцүү бүхэн хүүхэд үеэс эхтэй байдгийг бүү Пионерүүд ээ! Та нарыг өөрчлөлт шинэчлэлтийн ау- гад их үйлсэд хичээнгүйлэн “. суралцахыг урвалж байна. анилллллиачиллиилнал хийнахилэах: «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» Уу! ЧУУЛГАНЫ 587 ТӨЛӨӨЛӨГЧ НИЙСЛЭЛ ХОТДОО : ! ) У : ! гарч ирэв. Бид ярилцаж шүүн хүү охин нь хамт ХҮРЭЛЦЭН ИРЛЭЭ, ТЭД БҮЛГЭМ, ХАМТ ОЛНООСОО ПИОНЕРИЙН БАН- Д. МЯГМАРСҮРЭН хамгийн гол иь пионерийн олиыхоо өмнө ямар үүрэг ГУУЛЛАГЫН ӨМНӨ ТУЛГАРЧ БАЙГАА ЧУХАЛ АСУУДЛЫГ ХЭЛЭЛЦЭХ ӨНДӨР эклаа сонирхолтой, гишүүн хүлдэсцийг хэлж биелүү ИТГЭЛ ХҮЛЭЭЖ ЭНД ЦУГЛАРЧЭЭ. БҮЛЭГ, БҮЛГЭМ, ПИОНЕРИЙН БАЙ- (Өмнөговь Мандал-Овоо бүрт үр дүнтэй өгөөжтэй дэх цохцол боломжийг иь с цолыг ГУУЛЛАГА ДАРАА, ДАРААГИЙН ЖИ ЛҮҮДЭД ЯМАР БАЙХ НЬ МОНГОЛЫН сум 8 жил богийн «Б» хэлбэрээр зохиох гэж асууж ярилцдаг болсон х, ЗАЛСАМЖЛАГЧ ПИОНЕРИЙН «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» У! ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧДӨӨС ИХЭЭ- аиги): оролдов. Тэгээд аар өэжүүг Ингэсцээр эцэг эхчүүд ч ХЭН ШАЛТГААЛАХ ЮМ. Инонерийн: ажлаа 40. ДИЙГ зэлжээр урьж орол. маань манай бүлгийн чууг Ё, хмон байгуулахад бидэнд цуудан. Тэди ээс санал зөв: авилд санаа зондог, бие за24:121,й ЧИН СЭТГЭЛИЙН ЯРИЛ ЦЛАГА олой бэрхшээл тохиолддог, догоо авч, инойсрийн ги. дэмд тусалдаг болон. шэг Түүний мэг нь эцэг х Ши 2 маань биднийг ойлгохгүй Манай ангийн тимурчуу: Гэхдээ бусад шаардлага. Я. СОДБААТАР дын отрид дөрвөн хэсэг тай гэж үзсэн Болон байх явдал... Томчууд яа- , (Өвөрхангай аймгийц хупдагдаж ажлаа долоо Ч ажлаа явуулдаг, Зарим гаад ойлгодоггүй билээ? Тэд донгож зэд | Хархорин сумын 8 Жилийн хоцогоор төлөвлөн зохио. нэг хүүхдээс тимурчуудад Тэд чинь пионер явсан шүү ёь ? байлаа. Гартаа жижигхэц | М Сургуулийн сурагч, бүл. дог. Бїяий гол Обьект ХИЙХ ажил үгүй болжээ дээ! - Аав ээжээ дотиы нөхөр, Г, ДАРИЙМАА (42 дугаар сургууль. УИ анги): гэж ярихыг сонссон. Энэ бол худлаа. Гудамжаар хоёр гартаа цүйх дүүрэй гэмийн сайн дурын бай- хүүхдийн цэцэрлэг, өндөр гууллагын дарга): насиы тэтгэвэрт гарсан -- Бусад бүлгэмд чу. настай буурлууд, чөлөөлөх чємодан барьж онгоциоос, галт тэрэгнээс бууцгаана бүлгийн сайн болгож чаддаггүйн туслагчаа учир юу вэ? Ийм асуудал ма- З 2 хам ямар түйшинд байгааг дайнд оролцож явсац ах- Юмтай яваа эмээ, эгч, ээж, 4 12 Сайн явж ирцгээй| хэлж мэдэхгүй. Манай мад дайчид, тусламж ах хэнд ч бай туслахад яа- най бүлгийнхний | өмнө -- Бид хот ходоогийн үү? 8 бүлгэмд тимурчуудын ажил шаардлагатай байгаа бүх гаад болохгүй байх вэ? найз иөхөд, пноперийн бү- -- Сайш маш Зрхвцгий ирцэж бай- хүмүүс, Бид долоо хоногт Бага ангайн гхүүххэйг хак22 Слариуу МНфартругрй гаа. Бүлгэмийн хэмжээ- 2--3 удаа очиж түлээ ха- -- Ядрав уу? гээр тимурчуудын бүлэг галах, ус зөөх зэргээр гэр зам хөндлөн гарахад нь иерийн үнэн» сонниоос год -- Үгүй ээ, бушуухан| 10-аад ажилладаг. ориы ажилд нь тусалдаг, тусалж / яагаад болдоггүй усүнд энөнӨ АВ уугад ажилдаа» орох юмсан... 5 юм бэ? Энэ бол тимурчуу- гэхслар хргхулж, туулай, -эй үржүүлсэн, рхан- дог гэж боддог. Идэвхтнүү- мэг хэлбэр дийн семинар тогтмол з0- дын ажлын биш үү! сайн Хангай сумын хүүх- Б. ЭРХЭМБАЯР дүүд «Пионср» бага нэг- Ажил гэдэг маань чуул- ган шүү дээ. Бид ч гэсэн ажилдаа яарч байсан бо- дохоор анны тоосоо гүвж хараахан амжаагүй дээр нь толоологч иноперүүдэд асуултаа тавилаа, -- Чуулгандаа ямар бэ- дэгтэй ирсэн бэ? Чуулга- ны индэрт хүргэх үг юу билээ гэж асуусан юм. Д. ДЭЛЭГМАА (Увс аймгийн төвийн 10 | жлнийнЦ сургуулийн бүл- гэмийн зөвлөлийн орлогч дарга): Чуулгандаа барьж бай- гаа гсд бэлэг гэвэл манай бүлгэм улсын тэргүүний бүлгэм цол хүртлээ. Хий- сэн ажил ч байна. Амжил- тын хажуугаар дутагдал ч гэсэн бий. Чуулганд өө- рийн изг саналтай ирсэн. Зуны улиралд хөдөө нут- гийн хүүхдүүд ихэвчлэн хөдөлмөр-амралтын зус- данд амарцгаадаг. Хонь, ямаа маллах, сүү сааль авах, цагаац идээ боловс- руулах, хашаа саравч засч анзлах зэрэгт хөдөөний хүүхдүүд хэний ч гар ха- рахгүй хийж чадна. Чө- лөөт цаг ч нэлээд гардаг. Тэтэл зарим том хүмүүс биднээр болж л өгвөл нх | ажил хийлгэхийг хичээх | юм. Соёл, хүмүүжлийн ажил хоёрдугаарт тавигд- даг боллоо. Спорт тоглоом гэж бараг үгүй байна. Ном, сонин сэтгүүл Ч ха- рагддаггүй. Биеийн тами рын чийрэгжүүлэх хичээл гэж алга. Бидний эрүүл йнга хяналт та- мч ч байх ил хөдөл- мөрөөс хэзээ ч халшрахгүй. Биднийг зөвхөн хөдөл: мөрөөс гадиа оюун ухаан, бие бялдраар хүмүүжүү- лээсэй гэж хүсэх гэсэн юм. (Дархан хотын 10 жи- лийн 11 сургуулийн су- рагч, бүлгийн дарга): Бид Дархан хотын 17 бүлгэмийц 15 мянган пио- нер баатарчуудыг төлөөлж 16-уулаа чуулганд оролцож байна. Манай бүлгэм сүү- лийн гурван жилд хотын тэргүүний бүлгэм болж өн- гөрсөн 1987-1988 оны хичээлийн жилд улсын тэргүүний бүлгэм гэсэн цол хүртлээ. Бидний гол амжилт идэвхтнүүдтэй ажиллах арга барилд орш- хиож, бүлгийн ажлыг ямар сэдвээр зохиохоо салаа- даар хэлэлцүүлдэг иь зохих үр дүнгээ өгч байна. Хэрвээ чуулганы индэрт гарч үг хэлбэл, ийонерүү- дийн бие даасан үйл ажиллагааг хөгжүүлэх та- лаар санал хэлнэ. Идэвхт- нийг пионерийн ахлах удир- дагч, багш иарын удирд- лагаар сонгодог. Бид өөрс- дөө энэ асуудлыг шийдэж байх хэрэгтэй. Дээрээс сонгогдсой Идэвхтиий үгэнд тэр болгон хүүхдүүд ор- доггүй шүү дээ. Д.ГАН-ЭРДЭНЭ (Эрдэнэт хотын 10 жи- лийн У сургуулийн су- рагч, бүлгэмийн довлө- лийн орлогч дарга): -- Бид чуулгандаа «Улаан бүчтэний дуулал» гэсэн шинэ дуутай ирлээ. Чуулганы үеэр төлөөлөгч нөхөддөө зааж өгөх бодол- той байна. Би пионерийн улаан бүчний тухай ярих гэсэн юм. Улаан бүч маань хоёр талаараа улаан голын хэсэг нь цэнхэр өнгөтэй байвал яасан юм бэ? Пио- нерийн ёслолын хувцасыг хямдхан бөгөөд, бат бөх материалаар хийх хэрэгтэй. 7їил болгон нэг /сураг- чийн форм авч өгч байгаа нь гэрт ч, улсад ч эдийн засгийн их хохирол уч- руулдаг. Пионерийц ажлыг танхимаас гаргаж, тодор- хой нэг өдөр биш, шаард- лагатай гэж үзсэн өдрөө бозал хийж болдоггүй юм 21 Уүзгт оршик энэ багахап хот манай улсын ганц усан замын М. ҮҮРИЙНТУЯА (Хөвсгөл Хатгал хөт, биширнэ. Бид ч бас өөрс- 10 жил 7-гийн «Бө анги. дийгөэе Далай | зэжийн Бүлгэмийн зөвлөлийн дар- хүүхдүүд гэж боддог, Тийм га): Хатгал, Хөвсгөл далайн хот гэдгийг та иар мэдэх тгал нутгийн хүүхэд бидний анхаарлыг 23 да- лай, тэнгисийн . амьдрал тойд их татдаг юм. Цэнгэг ариунаараа тэрд гарсан Хөвсгөл нуураа нутгийн- хан «Далай эзэж» хэмээн аас «Далай зэж»-ээ хирдлоос хамгаалах, эрэг Н. ТАМИР (Багануур хотын 10 жи- лийн 7-гийн «А» анги): Би уурхайчны хотын хүү. Манай Багануур хотын орон сууцны орц болгонд тимурчууд ажилладаг. Ер нь орц, байр бүхнийг цэ- Энд ппоцерүүд амьдардаг. уралдаантай. Байрцыхай Ихэнх тохиолдолд өөр өөр болон, айд хөршийнхөнтэй- ацгийнх байдаг л даа. Гэ? гээ ойр дотио байж бага лээ ч янз бүрийн насны насны дүү нартаа пноне- вэр цэмцгэр шин р нь байлгах гэж пнонерүүд бү- тээлч үйлс болгоц амлаж м. эв орхино өмнө бид хүүхдийн бүлэг, тимурчуу- рийн ажлын онцлогийг ойл- ноцерийн ёбоор хариу дын хэсэг ажиллах бүрэн гуулах аятайхан боломж сай ажил. Байр, орц бү? боломжтой, Орц орцоороо бүрддэг. Шилмэл сссгнВн 22. илмриилэ лэ 112-00002-2210722 тохойн рансаг Файгалийл хамгаалах нь манай ционе- рийн ажлын салшгүй хэсэг болдог юм. Салаа бүлэг бүр цогоон, цэнхэр, шар эргүүлд гарч орчиоо цэвэрлэх байга- лийн ажиглалт хийж, аял- лын замын тэмдэглэл хөт- лөх, эрэг орчмын амьтай ургамлын судалгаа, бүрт- гэл хийх, зураг зурах, зо-| Энэ тухай хиоц бичик зэрэг байнгын | төлөөлөгчид даалгавартай ажилладаг. Найз цараа! Манай орны | Хүүхдүүдийн хангай, говь аль ч бүсэд. нутаг оримхоо байгаль орч. ныг хамгаалах, лах асуудлыг Чамд бол- гоны салаа, бүлэг бүрийн байнгын даалгавар болгоё! судлахад | “Ан. хүмүүнсүүлэгчид иноперийн ажлаа хандуу: зовм байдаг, Манай сургүулэл яаарай, Байгалиа хамгаа-|энэ ас, дамжс болгонд сумын найман сурагчийг идэвхтцээр сонго- жилийц сургуулийн сурагчид дог. Эпэ Нь өрөөсгөд тал- амьдардаг болохоор цасны тай. Нөгөө сахилгагүй, сур- Я. ГАНБААТАР ялгааг харгалзахгүйгээр гу: дага султай хүүхдүүд яах дамж болгонд сайн дурын вэ? Манай ангийн даргаар (Өвөрхангай 5 йн бүлэг байгууллаа. Хичээлээ М. Мөцгөнтогоо сонгогдлоо. Тарагт хамтрац давтаж, урлаг, Нэлээ! бүлгэч а , урац ц сахилгагүй сургуулийн МА) сайхиы хамтлаг байгуулан тоонд ордог д доо. концерт тогдом, биеийн та. ч багш эхлээд Мөнгөнтогоос -. Мирын тэмцээн захиож бай- ангийн , даргаар сонгоход “87 ХЭ “хүүлэл” ХӨР Нмк Үр дүн ч гарч ирлээ. дургүй байсан юм. айи дурын бүлгийн сурагч - тайд- ац! багшдаа учрыг аж Б-3асл 9 дын сурлага зургаац хувиар В-3 тодцрхой Хугацаанд ийг хахаж, сүүхээн хмдүүнэа, ажиллуулж үзье гэж хүүн лал Ой ор Чанг ынн юурмын зор” юм. Багш ч зөвшөөрсөл, АМ, нэр Энэ хичээлийн жилээс бүл. биелүүлж Хами. Пїнонерийн гэмдээ бүлгийн болон ангийн байгууллагын даасан даргыг улиралаар сонгох жу. үйл Хялххага эмийн НЭЭВ, рам Ї йп нэг нэвгрүүлж яа салга дага БүлчрУА УЛ) яаж онгөроок тухай иигэж шийдэж байна. сумын зүүй хороолол 15, баруун хороо. лол 10-аад гудамжтай, Гу. сурлага, Г. ТЭНГЭР (54 дүгээр сургууль. УШ ангч). -- Манай хүүхдүүд загас, тай. Хөвгүүд болгон гэр- тзэ загасны аквариумтай болохсон гэж хүсдэг. Гэ- тэл бид аквариум, агаар- жуулагч, загасаа хаанаас олох вэ? Сонирхохын эр- хэнд хүнээс худалдаж ав- даг. Энэ нь амьтан хайр- нийслэлийн дах, өсгөж үржүүлэхээсээ туулай, заримд нь ашиг хонжоо ДЭГДЭЭХЭЙ өсгөх нх дур- олох нөхцол болж дамын ЧИН СЭТГЭЛИЙН ЯРИЛЦЛАГА С. БАТЧУЛУУН ЧЦБаянхонгор. Баянцагаан сум 10 жил 8-ын «Б» анги) Хөдөлмөр. Энэ бол пио- нерийн ажлын салшгүй хэ- сэг байх ёстой. Пионерийн ажил гэхээр ёсдолын гоё хувцасаа өмсөж жигдрэн жагссан байдлаар, бүрээ бөмбөр нижигнэсэн танхимд хийх ёстой юм шиг зарим мааиь боддог. Гэтэд мадчны хотонд төд бойжуулах, отрын бэлчээрт мал хариу- лах, ноос, сүү авах, хад: лан тэжээд бэлтгэх зэрэг хаана хүч бололцоо дутмаг тэр газарт бид анги бүл- гээрээ хүрч ажилладаг. Энэ бол пионерүүд бидний хөдөлмөрийн фронт. Тийм учрзас бүлэг садааны ажил тэнд л төвлөрөх ёстой гэж Фодохгүй, нөгөө л танхимд, өмнө нь уйдтад бэлтгэж Файж хийдэг хэлбэрээ үгүйлж, гионсрийн ажил зогсчихдоо гэх НЬ бий. Баянхонгор нутгийн пио- иер биднийг жилийц аль ч улиралд хөдөлмөрийн хүлээж байдаг юм. Энэ жид бүх нутаг бороо хур багатай гандуу зуслаа. Өнгөрсөн жид манай му- тагт хатуухан өвөл болс- ныг ч та нар мэдэж байгаа байх. ажид бүхний анхаарлыг татаж байгаа юм. Пионерийн чуулганы энэ өдрүүдэд манай айм- гийн хүүхэд бүр 200 шир- хэс зоодой хийх хөдөлгөөн өрнөв. Айл болгоны гадаа таана, хөмөл, шар хомоол, ясны гурил Овоолоотой. рамжны эргүүлэг, ботго Хүүхдүүд өглөөнөөс (Х? унаганы Богт, (тугалын шийн бүрий тасартал хүзүүвч, гэрийн хошдон, ажиллаж мянга мянган “эмээлийн олом жирэм, зоодой хийж байна. Бүлэг салдадын ажил тэнд л өр- цөж байна. Манай мйм- гийн 17 мянган пионер су- рагчийц гараас малчид төлчид маань тавац сая ширхэг зоодой хүлээн ав- ца, Ширхэг зоодой 50 Г жинтэй гэхэд бид 250 мян- ган кг тэжээлд бэлтгэнэ гэсэн үг. Хөдөөгийн сургуулцудад пионерийн ажлыг үр дүч- тэй зохион байгуулах, нөх- цөл боломж муу гэж ярих юм. Миний бодлоор бол тийм биш ээ, харин ч бая- лаг өргөн сэдэв байгаа юм биш үү! Манай Баянца- гаан сумын дунд сургуульд мад аж ахуйн тоног тө9- хөөрөмж хийх, хатуу эд: лэл, эрин эдлэлийн Ду гуйлан бий, Сур сайн элд: чихнэ, чөдөр могтоо сан- гидаад сурчихна гэдэг эр хүний нэг эрдэм учир хов- Иймд өвөлдбэлтгэх гүүд орохыг хүсдэг. сурсан нь бүлгийн иэг сэ- дэвт ажлаа хариуцан, ногт яаж зангидах вэ? сэдвээр зохиол байгуула- хад хэм сонирхохгүй байх билээ. Энэ асуудал охидод Бид арьс шир боловсруулж сур элдэхийн зэрэгцээ өвс- мяндсан утсан цутгийнхан маань «Цасанд чуулганы төлөөлөгч нөхөд, дөө үзүүлэх гэж өөрийн ДЭЛ байгуулж чөрсдөө удирдан ажилладаг зэрэг олон сайхан туршлага ун. шиж мэдэж авдаг. Гэсэн ч бүлэг, салаа дын дарга, нэрэмжит, тэр- гүүний бүлэг, хамт олны туршлагаар жил бүр жи жигхэн товхимол гаргаж болмоор фанагдана. наймаа хийх буруу замд татаж байна. "Иймд би чуулганы индрээс бидний сонирхож байгаа амьтан, ургамал, түүнийг өсгөж ЇЇ тэжээж ургуулахад хэрэг- (| лэгдэх багаж төхөөрөм- жийг худалддаг «Пиойер» дэлгүүртэй болох санад дэвшүүлнэ. Пионерийн бүлгэмийн- хээ дэргэд амьтан ургамал сонирхогчдын клуб, цех байгуулж ажилласан ч бо- лох юм гэж бодож байна. дугуйланд Хэц сайц болгон зэрэг ч хамаатай. Морины могт чөдөр, уурганы хуйв. ар- бүгдийг бид хийж сурсан. боолт рэг хоёрдогч түүхий эд ашигладаг, Бидний хийсэн чөдрийг царцдаггүй, бороонд бор- цойдоггүй эд» гэж магтах нь ч бай. Би «Залгамжлагч» У! хийсэн мад аж ахуйч тоног хэрэгслийн багахан үзмэр авчирлаа, Чуулганы зав чөлөөгөөр толөологч нөхөддөө сурсан эрдмээсээ. зааж өгнө гэж бодож байна. Хамгийн гол нь гиоцерийн ажлыг тай- химаас гаргах өргөн б0- ломж хөдөөгийн бидэнд бий гэдгийг хэлэх гэсэн юм. “ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧ СУРАГЧИД ИЙМ БО- СЭЧСЛҮЛ ИРЖЭЭ, ТЭД ЯРИХААС АСУУЛТЫН ХАРИУ «ЗАЛ- АГЧ» УГ ЧУУЛГАНААР ГАРНА БАЙХ ГЭЖ БАЙНА. 3. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН маРРЖРЭРЛЖ ЖЭ Үс» Тєтсэїс-5- кУтсеУТсшэ| Эрдэмтэн зохиолч Цэндийн Дам- динсүрэнг мэдэхгүй монгол хүн байхгүй. Монголоор барахгүй дэл- хийн соёлт улс орны ард түмэн ч андахгүй гэж хэлж болно. Учир нь түүний зохиол бүтээлийг одоо орос, англи, герман, испани, Ххя- тад зэрэг ертөнцийн олон хэлээр орчуулан уншиж байна. Дамдинсүрэн манай өсвө- рийн үе -- хүүхэд багачуудыг эх орны ирээдүйн эзэд гэж үзэж тэд- 1 нийг шүлэг зохиолдоо ямагт өхөөр- 1 Ден, бахархаж, өлзийтэй сайхан 1 үгээр билэгдэн бичсэн нь олонтаа. - «Ариун тунгалаг ухаантай 1 Аз завшаан ихтэй 1 Алив хүсэл нь бүрдсэн 3 Амраг хөөрхөн дүү минь 1 айхай чинээ амандаа 1 Алим уүмхээд бувалзана 1 Аягын чинээ гэдсээ 4 4 АЛХНЫ ХЭЭЛ До ре ми фа соль ля си До гээд” Долоон өнгөө нэрлэж сурья даа До ре ми фа соль ля си ДО ТЭЭД Дуртай хөгжмөө тоглож сурья даа Дуугаа дуулаад Бүжгээ хийгээд Дотны найзууддаа Зааж сургая даа. АБВТГТД гээд А-гаас Я хүртэл . уншгья даа. Нэг хоёр гурав дөрөв-тав Дот.мы най.Зууд.даа Зааж Амтат жимсээр дүүргэлэ» гэж эрүүл чийрэг аз жаргалтай өсч торниж байгаа хүүхдийг барин та- вин дүрслээд «гар нь ганзаганд хүрвэл, гадаад далайг туулах байх, хөл нь дөрөөнд хүрвэл хөрст дэл- хийг тойрох байх» гэж бодол са- наагаа илтгэсэн бий. Манай-хүүх- дүүд «бэх цаас учруулж, бичгийн эрдмийг сурмагцаа» түүний «Өл буурал хангай минь», «Нам», «Зугаалахаар мордсон нь», «Алтан гадас» зэрэг шүлгий нь цээжилж, «Монгол нутаг», «Хэр- лэн» зэрэг дуугий нь дуулахдаа дуртай. Түүний шүлэг найраг бү- хэн аман зохиол шиг энгийн мөр- төө цэцэн цэлмэг хэллэгтэй бай- даг учраас хүүхдүүд хэдхэн ун- шаад л хялбархан тогтоочихдог байна. Ер нь Ц. Дамдинсүрэнгийн ямар ч зохиолыг уншихад амрах цагт цэнгэл, ажил хийх үед эрчим нэмэх увдистай нь чухамхүү мон- гол хүний санаа сэтгэлийн онц- логт тохирсон байдагтай холбоо- той биз ээ. Түүний зохиол бүтээлд эрдэм. ном сурах, сурахын төлөө хөдөл- мөрлөхийн чухлыг «үгээр холбож шүлгээр бичсэн нь эрдэнийг хэл- хэж чимгийг бүтээсэн мэт», Ччи- хэнд сонсголтой, санаанд үлдэцтэй өгүүлсэн нь бий, «Эрдмийн ор- гил» гэдэг зохиолдоо «Эрдэм гэ- дэг өндөр уулын оргил мэт, Уу- ланд авирахад бие чармайна. Эрд- мийг сурахад ухаан чармайна. Уулын оргилд хүрвэл орчмын газ- рын сайхан үзэсгэлэнтэй байдал тодорхой харагдана. Эрдмийг сур- вал хамаг юмны учир сайхан мэ- дэгдэнэ» гэж маш энгийн атлаа эр- Дэм сурахын ач тусыг сэтгэлд хо- ногшим онч мэргэн үгээр уулын оргилтой зүйрлэн гаргасан байдаг. Тэр, зөвлөлтийн "Ташкент хотод очиж нэг хуралд оролцож ирээд бичсэн сэтгэгдлээ мөн иймэрхүү зүйрлэлээр гаргахдаа «Номын ут- ёовсиветтэ Ч Үгээр». 8в221Втттэ өттартт єтлэттол Б---ЭлЬ ЭХ эцэг 12: 2г2э21229- МАНАЙ халяг: МХЗЭ-ийн ТөвХорооны ордон «Б» корпус, Индекс-14140 : «Пионерийн үнэн» сонины редакц комбинатад хэвлэв. 0055 ж. ВЖ-3 “СОЛыН тухай магтаал сургья даа өө ОРДЫН УРАН З0ХНОЛЧ га нь тэнгэр мэт агуу, дэлхий мэт өргөн, далай мэт гүн юм. Номыг унших нь тэнгэрт нисч, дэлхийг тойрч, далайд шумбах мэт. Но- мыг зохиогч нь тэнгэрийн нар, дэлхийн цэцэг, Далайн дагина мэт... Зохиолч хүн бол ард түмний эрх жаргалын амьд ном, мэргэн багш, сайн нөхөр, хичээнгүй бүтээгч, зоригт байлдагч юм гэдгийг Ази- Африкийн зохиолчдын хурал дээр улам сайн мэдэж авлаа» гэж бич- жээ. Зохиолчийн тухай сүүлчийн өгүүлбэр чухамхүү өөрт нь ч бас оногдох үг мэт санагдана. Ц. Дамдинсүрэн зохиол бүтээ- лээрээ монголын ард түмний гур- ван үеийг хүмүүжүүлж, та нарын аав ээжид эрдэм мэдлэгээ харам- гүй зааж сургасан мэргэн багш, таргуун зөвлөгч байсан билээ, Түүний «Хүслийн тухай үлгэр» түмэн олныхоо төлөө л хэн амь бие хайргүй ажиллаж хөдөлмөр- лөнө, тэр хүслийг хангагч чанд- мань эрдэнийг олж, ард олны хүн- дэтгэлийг хүлээнэ гэж хэлэлцсэн ээж, хүү хоёрын ярианы гол учир утга нь бас л эрдэм ном эзэмши- хийн гайхамшиг, түүний хүч чад- юм, Юуны тулд эрдэм сурах хэрэгтэй вэ? гэдгийг «Буурал ижий минь» най- раглалдаа улам тодруулж, ээждээ, эх нутгийнхандаа өчсөн захидлын хэлбэрээр бичихдээ «Аавын бийд хүнтэй танилцах Агтны бийд газар үзэх Эд хураахаас эрдэм сурах Эртний мэргэдийн сургаал биш үү» гээд «өнөр сайхан монгол үнд- сээ хөгжүүлж, өргөн сайхан эрх чөлөөгөө бадруулж, өтгөн сайхан мал сүргээ өсгөж, өн сайхан ну- таг усаа эзэмшиж, айл зэргэлдээ улсаас хоцрохгүй, ах дүү түмэн үндэстнээс гээгдэхгүй, бохир бү- дүүлэг ёсыг халахын төлөө, болов- Улаан бүчтэн багачууд Чухал санал гаргаад Дэлэм дэлэм эвшээдэг. Намар боллоо. Хонь ямаа ч ширгэлээ. Манай саальчид Хоньчин өвөөд -- Хойтон хүртэл Хургачин хүүд ИшигчинН охинтой тэр Ижилхэн хувааж авлаа. Улаанбаатараа зорьж байна. Үеийн нөхдөө төлөөлөөд Өөрсдийн чуулгандаа ирж байна. Сонины баатар Чанархүүгийн Авьяас билэгтэн, өсвөрийн төлчин «Алтан түрүү» медалийн эзэд Чуулганы өдөр уулзаад Өөрсдийн бүлэг салаандаа Суури нгийнхан энэ зун Сааль саахаар хөдөллөө. Сурагч, пионерүүд тэдэнтэй Хонь хариулж, хурга бурууллаа. Цагаан идээгээ хуваалаа. Хоёр гүзээ өрөм өглөө. “Сахлаа тосолно гээд инээлээ. Турзан уут ээзгий өглөө, Хонь холбодог . ї 80 НАСНЫ НЬ ОЙД 4-44344-44444344444443443444344-4-ф сон чийрэг байдалд дэвшихийн тө- лөө өөрийн биеийг гололгүй, өчүү- хэн чадлыг чамлалгүй, алд биеийг гамналгүй, алхайж суун залхуу- ралгүй, аль байдаг чадлаар чар- майж, арга ухаан бүгдээ нэмэг- дүүлж, олон нөхдөө хөгжөөн уриалж, олон түмний төлөө зүт- тэх нь нэн чухал» гэж учирласан нь зөвхөн өөрийнхөө хувьд тө. дийгүй өнөөгийн бидний эрдэм: ном сурах зорилгыг «дэлхийн улс түмэнтэй эн зэрэгцэн» очих Өн- дөр түвшинд тавьснаараа сурла- гынхаа чанарыг эрс нэмэгдүүлэ- хийг биднээс шаардсан хэрэг юм. Ардын уран зохиолч Ц. Дамдин- сүрэн хүүхэд залуучуудын мэдД- лэг боловсрол, хүмүүжлийн төлөө цаг ямагт анхаарч, зохиол бүтээ- лээ туурвисаар ирсний ганц ба- римт гэвэл монголын хүүхэд, за- луучуудын нэвтэрхий тольд Зо риулж бичсэн өгүүлэлүүд нь юм. Тэр, нэвтэрхий тольд өгүүлэл би- чих захиалга авахдаа, -- Миний насны нар жаргаж яваа учраас нартайд амжуулж хийх юм мундахгүй их | байна. Гэвч хүүхэд, багачуудын төлөөх буянтай энэ үйлсэд гар бие орол- цолгүй яахав гэж хэлээд цаг заваа харамгүй гаргаж тэр дор нь би- чиж өгч билээ. Тэгтэл манай нэр- тэй нэг зохиолч, хүүхэд залуусын хүмүүжил гэж их ярих дуртай атлаа тольд тийм өгүүлэл бичи- хийг цаг, цаас үрсэн ажил мэт уцаарлаж, эцэст нь завгүй гэж хаацайлж байсантай зэрэгцүүлэн үзэхэд хүүхдийн төлөө чухам яаж ажиллаж, сэтгэн боддогийн тодор- хой жишээ мэт санагдана. Акаде- мич, төрийн гурван удаагийн шаг- налт, ардын уран зохиолч Ц. Дам- динсүрэн өөрийн шүлэг зохиолоо хүүхдийн хэвлэл «Залгамжлагч» сэтгүүл, «Пионерийн үнэн» сонинд удаа дараа хэвлүүлж -ирсэн нь ч бас үүнтэй холбоотой биз ээ. Хүүхдийн зохиолч Г. ЛОВОР ЧУУЛГАНДАА Өөрчлөлт шинэчлэлт хийхээр Урам зориг дүүрэн байна Сайн нөхөд уулзан байна Санаа сэтгэл нэгдэн байна, нөхөд Сонгуульт идэвхтэн, тамирчич бүлээ бүчтэн багачууд Ямаг хотоос ирж байна нөхдөө төлөөлөөд «Залгамжлагч» У1 чуу. төлөөлөгч Г. СОЁЛГЭР: Тусч эмээд Хорин тогооны Өрөм өглөө. Өвөлжин хаваржин Идэж хүрэлцэх Өрөм ааруул Сургуульдаа тушаалаа. Хонь ч саагаагүй Хурга ч хариулаагүй Ховдог залхуучуул Хусам ч үгүй хоцорлоо. Халвитай, халвигүй Бортого бариад -- Хар цайтай! гэж Бие биедээ үглээд Алд дэлэм эвшээгээд Тэн тэндээ үүрэглэцгээж байна. 34444114--444411-44-4-4444-4-44-44-444-4444-44-4-414-444141414-4-414444- Арчаагүй залхуучуул одоо ч Дэлгүүрийнхээ үүдэнд зогсож -байна. Урагш дандаа тэмүүлэн байна «Залгамжлагч» чуулгандаа ирж байна. .. ё (Дархан, УП сургууль, УП анги) | 857-5522-3нвүр-2- ЭРЧИМТ ҮЛ 7 ӨРӨМ ААРУУЛЫН ХУВААРЬ Халвитай, халвигүй хувин барьж Дэлгүүрийн үүдэнд зогсдог «Хар цайтай хэцүү байна!» гэж ЯЛ (Хамтын. сурвалжлага) Өсвөрийн сурвалж- дагч, пионер .Б. Андаа бил хоёр энэ сурвалжла- тыг хийх болов. Тэрнийс.!.: дэлийн 5 -дугаар сургуу- лийн дөрөвдүгээр ангид сурдаг. -- Хамтын сурвалжла- га яаж хийх вэ? рэхэд Б. Андаа: Та 1 - хурлын .инд- рээс, би танхимаас сур- валжлая! гэв. Зүйтэй с4а- нал. Чингээд сурвалжлага | -ахэлье. Б. Андаагийн сурвалжлага Би төлөвлөгчдийн дунд сууж байна. Хурлын их танхимаас тэргүүлэгч- дийн байрыг харахад ком- мунистуудын таван хошуу, эвлэл, пионерийн тэмдэг, Ш «Залгамжлагч» УЇ чуул- ган тэсэн үгээр чимэглэ- | жээ. Пионерүүд нам, эв- лэлийн үйл хэргийг зал- | гамжлагчид гэсэн санаа ф танхимд Суугаа | хэн бү- хэнд ойлгогдож | байлаа. Төв хэсэгт нь Д. Сүхбаа- тарын цээж баримлыг хүн- Ддэтгэлтэйгээр байрлуул- жээ Нөхөр Ж. Батмонх Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УЇ 15 цаг боллоо. Хурлын лган дээр үг хэлж” байгаа нь, тэргүүлэгчдийн . байранд) 2уу он ор эллэлжэ нам засгийн удирдагч - Ж. Батмөнх, дНом, Хайрт хүүхдүүд ээ! 2 тэм, эдийн (засгийн хөгжлийг Б. л, Ц. Намс- Монголын пионерийн 48ал- хурдасгахад чиглэсэн өөрчлөлт, рай, Ц. тамжлагч» УУ! чуулганд сурла- болон 2 га х жил, хөдөлшөр, пионе- мМАХНан Төй Хог ОаАХ Збалууулалгых ажлын ам- жилтаараа шалгарч манай со- циалист эх орны өнцөг булан ( бүрээс хүрэлцэн . ирсэн улаан :9-ийн Төв Хорооны нэг- бүчүэний төлөөлөгч, эвлэл, ииО- дүгээр нарийн бичгийн| иерийн ажилтан .Та бүхэнд дарга Ц. Нарангэрэл, ВН| мАХН-ын Төв Хорооны өмнөөс | МАУ-ын Ардын ВБоловсС-| халуун баяр хүргэе! ! |, ролын Яамны сайд В.Да-| Та бүхнээр уламжлан манай ваасүрэн, МДЛБ-ын Төв| орны нийт пионер, багачууд, “Зөвлөлийн | тэргүүлэгчид| тэдний эцэг.эх, сурган хүмүү” шинэчлэлийн их ажил орон даяар өрнөж байна. Үүнийг хүү- хэд та нар аав ээж, ахмад хү- мүүс, багш нараасаа сонсож, хэвлэлээс уншиж хэр чинээгээ- рээ ойлгож байгаа байх гэж бодож байна. Улс орноо”улам хурдан урагшлуулан . хөгжүүлэ- хэд манай ард түмний ярьдгаар найман настай балчраас эхлээд наян настай буурал хүртэл хүн бүрийн хүчин зүтгэл, түүний до- тор манай цог золбоот пионе- дэлгэр, Г, Чингэл, МХЗ орж жүүлэгчдэд баяр хүргэж, хам- рүүд, нийт өсвөр үеийнхний ! химхэн ин нм гэж зийх сайн сайхан бүхнийг оруулах хувь нэмэр асар их хуудлаасал ав хүсье! юм. Эх орныхоо эзэн нь болох Зиин ,Халуун дотно угтав, “Д.. Сүхбаатарын нэрэмжит пионер, хүүхэд та нарын эн Миний. сурвалжлага ( тэргүүний зорилт бол үлгэр жи- шээ сайн сурч, хүмүүжих явдал мөн. Энэ зорилтоо биелүүлэхийц тулд пионерийн байгууллагын ажилд оршиж байгаа дутагдлыг илрүүлэн шүүмжилж, ажлыг сайжруулах талаар санал бод- лоо чөлөөтэй солилцож, ээлжит энэ чуулганаараа ярилцсан зүй- лээ биелүүлэх талаар идэвхтэй ажиллах нь чухал байна. Чуул- ганы дараа пионерийн байгуул- лага бүрийн ажилд өөрчлөлт ши- нэчлэлт гарах ёстой. 4 Пионерийн байгууллагын ажилд өөрчлөлт, шинэчлэл нэ гэдэг бол түүний бие даасац үйл ажиллагааг хөгжүүлж, өө- реоө өөрийгөө удирдаж сурна гэ- сэн үг юм. Үүнд пионер тана- рын өөрсдийн идэвхтэй, санаа- чилгатай бүтээлч, ажил хэрэгч оролцоо юу юунаас илүү чу- хал байх болно. Пионерийн байгууллагын ажил хүмүүжлийн тодорхой чиглэл- тэй гишүүн бүрийнхээ хүсэл сонирхолд нийцсэн, гарах үр дүн нь урьдаар сайн бодогдсон байх ёстой, Пионерийн байгуул- дагын ажил идэвхтэй цөөн хүүх- дийг хамарч олонхи нь ажиг- лагчийн үүрэг гүйцэтгэх байдал- тай байж таарахгүй, , Бүлгэм, бүлэг, баатарчуудын хамтлаг бүр ажлаа амьд С0- нирхолтой зохион байгуулахад пионерийн удирдагч нарын гүй- цэтгэх үүрэг асар их юм. Пио- нер, сурагчид эцэг эх, багш, сурган хүмүүжүүлэгчдийн байн- гын нягт хамтын ажиллагаа бол манай өсвөр үеийнхний сур- лага хүмүүжлийг дээшлүүлэх гол нөхцөл болохыг сайн ажил- тай сургуулийн туршлага но- толж байна. Пионерийн ажилтан бүр пио- нерүүдийн үүсгэл санаачилга, зидэвхтэй бүтээлч үйл ажилла- гааг бүх талаар дэмжиж жинхэ- нэ сурган хүмүүжүүлэгчийн байр сууринаас хандаж байвал зохино. Өнөөдрийн пионерүүд бол мар- таашийн ажилчин, малчин, та- риаланч, инженер, эмч, багш, зохиолч, соёл урлагийн зүтгэл- тэн билээ, Мэргэжлийн чиг ба- римжаа, хөдөлмөрийн чадвар дадлага багаасаа эзэмшихэд хүүхдийн сайн дурын, зөв азо- хион байгуулагдсан хөдөлмөр онцгой ач холбогдолтой Иймд хүүхдэд хөдөлмөрийн хүмүүжил төлөвшүүлэхэд бид гоц анхаарал тавьдаг, цаашид ч тавих болно. Хүүхэд та нар хүч хөдөлмөр, авьяас билгээ дайчилбал сурах зүйл ч их байна, Бас бололцоо ч нэмэгдсээр байна. Хичээлдээ сайн сурахын хамтаар цагаа зөв ашиг- лан зохион бүтээх, техник сонир- хох, газар тариалан, мал аж ахуйн ажлын дадлага эзэмших, биеийн тамир, спорт, урлаг, ут- га зохиол оролдох зэргээр аль со- нирхсон зүйлд оюун билгээ сорих нь чухал, Хөдөлмөрийнхөө үр шимийг биеэр мэдэрч, өөрийн гардар юмыг хийж бүтээж чалдаг бай- мааг бусдын хөдөлмөрийг хайр- лан хүндэтгэж ахмад үеийнхний хийж бүтээсэн бүхний үнэ цэнг ойлгон мэдэрч нандигнан хам- таалж чадна. Хүүхэд, багачууд та нар эх болсон дэлхийгээ унаган төрхөөр нь хайрлан хамгаалах, ард түмний дэвшилт уламжла- лаас цуцалтгүй суралцах, эх ор- ныхоо түүхийг сайтар мэдэж. зав, ээж, эмээ, өвөө нарынхаа бү- тээсэн түүх соёлын үнэт өв санг хайрлан хамгаалах, арвижуулах талаар их зүйд хийх хэрэгтэй байна. Манай ард түмэн эрт үеэс «Хүүхдийн тус багаддаггүй» гэж ярьдаг, Үнэхээр ч мал аж ахуй, 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 76 57, 58, 59, 60 (2345--2848) 1988 оны есдүгээр сарын 24. БЯМБА Үнэ 40 мөнгө газар тариалан зэрэг улс ардын аж ахуйн чухал салбарын үйлд- взэрлэлд пионер, сурагчид бага- гүй хувь нэмэр оруулж байна. «Нэг нь нийтийн төлөө, нийт нь нэгийнхээ төлөө» гэсэн санаа бод- лоор бие биедгэ тусалж, шинэ зүйл, сайн үйлийг соргогоор дэм- жиж, хуучин хэвшил зуршлыг зоригтой өөрчилж, сахилгагүй, дэг журамгүй явдалтай тууштай тэмцэж байж л амжилтад хүрнэ, намынхаа үйл хэрэгт хэзээд бэл- хэн байх үүргээ нэр төртэй бие- лүүлнэ. Сургуулийн системийг боловс- ронгуй болгох талаар нам, зас- гаас олон чухал арга хэмжээ авч байгаа нь хүүхэд та нарт тодор- хой билээ. Тэр бүхэн пионер су- рагчдын төлөө зориулагдаж бай- гаа юм. Хүүхэд багачуудын маань эрэлт хэрэгцээ өдрөөс өдөрт өсөж бай- на, Та нарын сайн сайхны төлөө нам засаг, ахмад үе чинь болол- цоотой бүхнийг хийж байна, хийх ч болно, Харин нэгэнт бий болгосон зүй- лийг үр дүнтэй ашиглах, хайр- лаж хамгаалах, орчноо өөрсдөө сайжруулахыг пионер, пионерийн хамт олон бүр цаг ямагт эрхэм- лэж байвал зохих юм. Дэлхийн олон орны, түүний дотор ЗХУ, социалист бусад ор- ны үе тэнгийнхэнтэйгээ найрам- дал, нөхөрлөлийн харилцаагаа бүх шугамаар өргөтгөн хөгжүү- лэх нь пионерийн байгууллагын өдөр тутмын үйл ажиллагааны салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг мон. Янз бүрийн орны өсвөр үеийнх- ний тмьдрал, хүн төрөлхтний түүх, соёлтой танил байхыг ма- най хүүхэд бүхэн сонирхдог байх нь хүмүүжлийн ихээхэн ач хол- богдолтой юм. Үүнд манай бо- ловсролын болон МХЗЭ-ийн бай- гууллага байнга анхаарал тавьж хүүхдэд туслаж байвал зохино. Пионер хүүхдүүд ээ! Пионерийн байгууллагын үйл ажиллагааг өөрчлөн шинэчлэх тухай илэн далангүй хэлэлцэж гаргасан дайчин шийдвэрийг амьдралд хэрэгжүүлэх нь өсвөр үеийнхэн, тэднийг төлөөлөн энэ чуулганд оролцон байгаа та бүх- ний нэр төрийн хэрэг мөн, Чуул- ганы шийдвэр газар сайгүй амьд ажил болсон цагт л түүний ач холбогдол тод томруун харагдах болко. Пионер сурагчдын үүсгэл са- наачилга, бүтээлч үйл ажилла- гааг зүйл бүрээр дэмжин ту- салж, халамжлах явдал сургуу- лийн нам, ХЗЭ, захир- гааны байгууллагын үндсэн үүрэг мөн. Манай орны өсвөр үе--пионер сурагчид «Залгамжлагч» У! чуул- ганыхаа шийдээрийг хэрэгжүүлэгч, гардан зохион бай- гуулагч өөрчлөлт, шинэчлэлтийг тууштай дэмжигч байж МАХН- ын үйл хэрэгт хэзээд бэлхэн бай- на гэдэгт итгэл дүүрэн байна. Тус чуулганы ажилд их ём- жилт хүсье, ны Улс төрийн хан МАХН-ын Төв роонд болсон зөвөлгөө нөөр, сургуу н шинэчлэ- 1 хай лгэрэнгүй 3 мөнх тэр- зам засгийн удир- дагчид, багш сурган хү- мүүжүүлэгчид, ХЗЭ, пио- нерийн ажилтан, эцэг эхийн төлөөлөгчид, улс, нийтийн бай гллагын » сэтгүүл- нэ зөв. өлгөөнд оролц- Зөвөлгөөнд оролцож, лоо санал бодлоо ярьсан бүх хүн ирзэдүйн иргэд пио- нєр сурагчдын сурлага хүмүүжлийн тухай өгүү- лэв. ү119 Батмөнх дарга «Өнөөдөр сургалтын чанар юутай холбоотой байна вэ? тэвэд манай сурагчдын хүмүүжлийн ажлын догол- долтой ихээхэн холбоотой байна... Хүүхдийн боловс- ролын түвшингээс дутуу- гүй түүний хүмүүжилд нх анхаарал тавих ёстой... Сахилга сул байна. Нийг- мийн хэв журам зөрчих явдал байна. Сургууль хн- чээлзэсээ хөндийрөх Яв- дал ч байна» гэлээ. Хү- сахилгагүй н инонерийн У! чуул- эд пио- -Ч» ГА 411 / ! / У1 41.А/11711441 МАХН-ын Төв Жорооны Товчооны ги- 35 ДАХЬ жилдээ аравдугаар сарын 5. ЛХАГВА. Үнэ 10 мөнгь | гадуурх хүмүүжлийн ажилд оршиж байгаа Ду- тагдлыг шүүмжлэн ярь- сан. Чуулганаас хойш ха- гас сар боллоо, тодорхой ахиц гараагүй байна. «Сур-| туулийн системийг /бо- ловсронгуй болгох тухай» Намын Төв Хорооны сэдэв гараад багагүй хугацаа өнгөрлөө. Тэр үеийн баа- тарчууд пионер болж, пио- нерүүд нь МХЗЭ-д элсчи-| хээд байна. Пионерүүд са-| лан баавгайн үлгэрээр су- рах, хүмүүжих хөдөлмөр-| төө хариуцлагагүй, хайн-| га хандаж болно гэж үү?| Сургуулийг шинэчлэх нам засгийн шийдвэрийг хэ-| рэгжүүлэхэд пионер, пио-| нєрийн хамт олон бүрт хийж гүйцэтгэх, сурч мэ-| дэх, санаачилж бүтээх зүйл цөөнгүй байна. Сурах арга барилыг эзэмшихээс| сурагчийн хөдөлмөр эхэл-| нэ. Зөвөлгөөн дээр| эх оронч үзлийн ту хай ярилцлаа. Пионерүүд( анги нэгт ах дүү, анд нө-| хөдгүйгээр сурч, амьдарч, | тэмцэж чадахгүй. Эх| оронч, интернационалч үзэл хоорондоо нягт хол-1| боотой. Даян дэлхийн бай- дал эх орныхоо хөгжил цэцэглэлт, аймаг, хот, су- мын ололт амжилт, бэрх-| шээл бүрийг ойлгож мэ-ї дэхгүйгээр пионер байж: таарахгүй. Тэгэхээр пи0-1 нерт улс төрийн боловс рол хүмүүжил, хэтийн ха- раа зайлшгүй хэрэгтэй. Сургуулийн системийг ши-| нэчлэхэд энэ мэтээр пио- нерүүдийн өөрсдөө шийд- вэрлэх олон асуудал бай-1 на. Түүнд хүүхэд бүрийн! хичээл зүтгэл хэрэгтэй. галлаж байна. Ургац хураалтад ингэж туслахын зэрэгцээ сангийн аж ахуйн хонины сууринудыг шүүн, Намын Төв Хорооны угаалганд оруулах өвөлжөс, нарийн бичгийн дарга Б.Дэз- хаваржааны хөрзөн ховхлох, жид телефон хурал дээр үг урсгал засварын дутууг гүй- дэлэхдээ знэ жилээс эхлэн цээх, өвс хураах ажилд У!!! ургац хурзахад хүнсний но- 8нгийн сурагчид идавхийлан тоон дээр ерєнхий боловсро- ажиллаж байна. дын дунд сургуулийн сурагч- дыг ажиллуулж байх үүрэг риалан, мал аж ахуйн үйлд- өгсөн билзэ. Эрдэнэт хотын вэрлэлийн Жаргалант хорооны дийн сургуулийн 10 жи- дөрвөөс дээш ангийн 860 гаруй су- ахуйнхаа Хүүхдүүд ийнхүү газар та- ажилд тусалж байгаагийн зэрэгцээ хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийн ажил- лагааны арга техиологиос ба- гагүй байна. «Пионерийн десант-урга- Я-наас эхлэн цын талбайд» аянд гарч ур- Бэ” гац хураалт, мал аж ахуйн 1 өвлийн бэлтгэл ажилд, 0о- гооны бригадад Д.Цэсенрэгзэи багштай 460 сурагч 52 тонп шиижин, Бат-Эрдэнэ багштай 131 сурагч 15,9 тонн шар ахуйн хамт олон лууван хурааж улсад туша2- ха хурааж байна. Пионер сурагчил стыд албайнхаа авсан Тт. хугацаанд нь бүрэл дуусгах зорилттой лийн. ангийн аж сургуу ханд с 2- байна. Д.РИНЧИН (Улсантол- гойн сангийн аж ахуйн ламын хорооны орлогч иа- рийн бичгийн дарга) В.И. Лениний нэрэмжит Монголын пионер сурагчдын төв ордны интернационал "найрамдал клубийнхэнд захи- сдал ирлээ. Монгол найзтай болохыг хүссэн зөвлөлтийн охид хөвгүүдийн хаягийг тийнхүү шуудан болгоноос хүлээн авдаг билээ. Хүүх- дүүд "дугтуй бүрийг баяр хөөртэй задална. Учир нь түүнд шинэ танил, дотно нөх- ”рийнх нь чин сэтгэлийн үг бий. ". Нэгэн хуудас захидлаас Внасан туршийн нандин үер- хэл эхэлнэ. хөртэй болно хэдэг энэ насны баяр. гууль ангийн хамт олондоо ч шинэ хаяг хүргэнэ. рамдлын сарын өдрүүдэд ин- тернационал, найрамдал клу- бийнхэн улам их хөл хөдөл- гөөнтэй, захидал ч бүр олон байлаа. дээс нэгэн сонирхолтой захи- дал хүлээн авчээ. Зөвлөлтийн хүүхдүүд улаан. ягаахан туу- зан дээр хаягаа бичиж нар- лаг монголын найз нөхөддөө илгээжээ. «Бид та нартай та- монгол, зөвлөлтийн НАЙРАМДЛЫН САРД ( Олон сайн нө- Клубийнхэн төрөлх сур- Монгол, Зөвлөлтийн гай- шуудангаар ирэх Иркутск хотын пнионерүү- Сэлэнгэ аймгийн инонср, сурагчид намрын ургацын сөр их ажилд сайхан туслал- цаа үзүүлж: салаа бүлгээрээ, аиги хамт олиоороо их ажил пугалж байна, Төвийн 10 жилийн хоёр- таар сургуулийн Л.Цэцгээ, Ч.Баяраа багштай 7-гийн «Л», «Бь ангиуд тав хоногт 18 тонц төмс ялгаж зөөжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Б.Байгал- нуур ахлагчтай тэргүүний хэ- сэг, Тэд арвни их ургац ху- нилцахыг хүсч байна. ний хаягийг Лена, рамдлын сар, Энэ“ ол ино- нер бидний хувьд ТПИнэ найз нөхөдтэй болох зүерхэл нөхөр- лөлийн сар, элэгсэг дотно үг- мянга мянган захидлын сар, Энэ жилийн хувьд хаяг бүхий өнгө өнгийн тууз со- лилцох сар болж байна гэж нийслэлийн уш Түмэндэмбэрэл, дэнэ нар ярьсан юм. Хүүхдүүд ээ! үе тэнгийнхнийхээ хаяг бү- хий энх тайвны лээн тэй їМн- дамжуулаарай Най- Таня, Миша»х ХШ сургуулийн сурагч А.Мөнх-Эр- ангийн Зөвлөлтийн туузыг хү- захидалд бичээрэй! Я. СУМЬЯА огч раах уралдаанд тован удаа лээд байна. "Ор шгч П.Ганбаатар, Л. Мөнхбат, М.Суурьбат, А.Эр- дэнэбат нар төмс ялгаж сав- лах ахнлд нөхдӨөӨ хошууч- “Фотог Б. АДЬЯАДОРЖ 73 ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ Чууманы туг аялж ябна Чуулганы туг нийслэ. лийн ажилчны районы 53 » дугаар бүлгэмээс гараагаа эхлэв. Туг хүлээн авах цуглаан дээр «Залгамж- лагч» УЇ чуулганы тухай МНБ-ын Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгч, 52 дугаар бүл- гэмийн зөвлөлийн дарга Б. Батбаатар мэдээлэл хий- лээ 53 дугаар бүлгэмийн пионерүүд чуулганы туг аялах хугацаанд өөрчлөлт шинэчлэлт хийх ажлыг өөрсдөөсөө эхэлж, пионё- рийн ажлыг заавал анги танхимд биш пнонерүү- дийн оршин суугаа хороо- лол, байр, хашаа, хөдөл- мөрийн талбарт хийх, ДЗО-ны ХШ их наадам угтсан энх тайвны аян зо- хиох, бүтээлч ажил хийх зэрэг олон зүйл сэдэж са- наачлан хийх юм. Цулаан дээр районы тэр- гүүний 7 дугаар бүлэг хо- тын тэргүүний бүлэг боло- хоор пионер сурагчдыг уриалж үүрэг авлаа. С. ЦЭЦЭГМАА (84 дү- гээр сургуулийн пноне- рийн ахлах удирдагч) Өөрсдийн саналаар Чуулганы дараа түүний шийдвэрийг хэрхэн хэрэг- жүүлэхээ пионер бид ярил- цаж байна. Би бүлгийн ажлын талаар ярья. Энэ бол хамгийн гол асуудал юм. Аль ч сургуульд бүл- гийн ажил пионерийн зөв- лөлийн сэдвийн дагуу явагддаг. Энэ сэдэв нь 1-8 дугаар ангийн бүх сурагчдыг хамарсан бай- даг. Тийм учраас нэгэнд нь таалагдлаа ч нөгөөд нь тохирдоггүй. Иймд бид хүүхдийн насны онцлогийг харгалзан үзэж, өөрсдийнх нь санал хүсэлтийг үндэс- лэн пионерийн ажлаа хийж байя гэж ярилцлаа. ОТГОНЖАВ (Ховд. Зэрэг УШ анги) 121:15129 » 7РФФӨӨӨӨӨтӨРҮтӨүҮҮүӨүтҮүҮсээ ах ааааааадАлАлалаад Алла аааладаааада аад 22222 2231111:5175 Хайрт хүүхдүүд зээ! МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга їК. Батмөнх Монго- лын пионерийн «Залгамж- лагч» У! чуулганы индрээс манай орны нийт пионер сурагчдад хандаж хэлсэн үгэндээ: «Нэг нь нийтийн төлөө нийт нь нэгийнхээ төлөө гэсэн санаа бодлоор бие биендээ тусалж, ...са- хилгагүй. дэг журамгүй явдалтай тууштай тэмцэж байж л амжилтанд хүрнэ» гэж тэмдэглэсэн юм. Энэ нь хүүхдийн төлөвшиж байгаа оюун санаа, хү- мүүжлийн тухай асуудал юм. «Залгамжлагч» УЇчуул- ган хуралдаж байсан баярт өдрүүдэд бид нийслэлийн 34 дүгээр сургуулийн пио- нер сурагчдын дунд чин сэтгэлийн ярилцлага зохио- сон юм. Дараа нь тэд энэ яриагаа захидлаар үргэлж- лүүлэн бичнэ гэж амалсан. Урьд өмнө бидэнтэй танил- цаж байсан олон хүүхэд захидал бичнэ гэж амлаад бичдэггүй байсан болохоор яах болдоо гэж бодогдож байснаа нуугаад яах вэ? Гэтэл.84 дүгээр сургуу- лийн хүүхдүүд бодож байс- наас огт өөр хүүхдүүд бай- сан юм. Тэд бидэнтэй та- нилцаж сэтгэлээ нээхээс татгалзсангүй. Хүний амьдралд ганцхан удаа тохиолдох анхны нандин учралуудынхаа тухай ч бичсэн байлаа. Танилцаад сар хүрээгүй боловч тэднээсээ зуун за- хидал, зуун сайхан сэтгэл тосож аваад бид баярлаж байна. 34 дүгээр сургуу- лийн хүүхдүүд --ТА НАР ЯМАР НЭГ ЗҮЙЛД СЭТ- ГЭЛ ДУНДУУР, ЯВДАГ УУ? ө--г-шшчэыыэиэиилээээеоэиээлэхллэээжэээээжэээжэжээжээжлээжэжшэүээжэээхээжэсжээжхсжжсжэфжжхэжетХэжшэгшгшшэжшшгшэшгээжхэхэжтэжеээггтшэжэтлтолэштэфэээ ” ЧУУЛГАНЫ ДАРАА ЧИНИЙ ХАЯГААР... - ХЭН НЭГ НАЙ ЗЫНХАА ТУХАЙ БОДОЖ ҮЗСЭН ҮҮ? -- ЯМАР ҮЕД УИТ- ГАРЛАДАГ ВЭ? гэсэн гурван асуултанд хариул- сан юм. «...Надад сэтгэл дун дуур явдаг юм бий. Би дөрөв дэх жилдээ бүлгийн даргаар ажиллаж байна. Гэвч ангийнхаа дэг жу рам, сахилга батыг сайн болгож нэг л чадахгүй бай- на, Иймээс манай ангийн Ганболд уржнан жил засан хүмүүжүүлэх сургуульд явсан. Одоо ч дэггүй, са- хилга султай хүүхэд бай- гаа болохоор сэтгэл их зо- вох юм. Би хуучин бари- лаасаа салж чадахгүй л байна. Хамт олныхоо ит- гэлийг биелүүлж чадаагүй болохоор багшаасаа, ан гийн нөхдөөсөө ичих шиг болох юм. Би зохион бай- туулах авьяасгүй ч байж мэднэ. Энэ бүгдээс болоод миний сэтгэл дундуур явах нь аргагүй биз ээ! Ямар нэг зүйлд уйтгарладаг уу? гэж асуусан байна. Ууч- лаарай би энэ асуултыг буруу ойлгосон ч байж магадгүй. Бид хатуу шаард: лагатай багш нарт үнэхээр дуртай. Зарим багш нэг сайн гэсэн хүүхдээ магтаад дунд гэснээ анхаарахгүй байна уу даа гэж бодох юм. Манай ангийн нэг хүүхэд даалгавраа . өөрөө хичээж байж хийгээд дунд авсан. Зөв л хийсэн юм шиг байсан. Дараа нь даал- гавар хийгээгүй ирсэн, Би тэр хүүхдэд хичээлээ хий гэж хэлэхэд: --Яасан ч дунд авдаг юм чинь яах юм бэ? гэж хариулахаар нь дуугүй болчихсон. Багш маань юунд тэгэв дээ гэж боддог юм гэж 8-ын «Д» ангийн сурагч Б. Даваа. жаргал бичсэн байлаа. «...Бн ангийнхаа Ххөв- гүүдийг охидынхоо үгэнд орохгүй, ном дэвтрээ авч- рахгүй, багш нараа зовоо- догт сэтгэл дундуур бол- чихдог. Энэ тухай би бод- дог. Яагаад бэлэн байгаа ном дэвтрээ авчирдаггүй юм бол оо" Хэдэн ном чи- рээд ирэхээс залхуурлдаг- гүй нь мэдээж л дээ. Їїйм хүүхдийн нэг нь миний дэргэд суудаг юм. Тэр ми- ний үгэнд орно. Би түүнд хэлээд сайн сурагч болго- ноо» гэж 6-гийн «А» ан- гийн сурагч Дэлгэржаргал бичсэн байна. «...Би тооныхоо хичээлд их муу. Ер нь би өөрийгөө ойлгоц муутай хүүхдэд тооцдог юм. Одоо би б ду- гаар анги. Мэдээж хичээл маань 5 дугаар ангийнхаас арай л хүнд болно. Тавду- таар ангийнхаа тооны шал- галтыг дунд дүнтэй өгсөн. Энэ ангийнхаа тооны шал- галтанд уначих вий гэж хаа ч явсан эмээж явдаг. Тоглож байхдаа Ч гэсэн надад айдас төрдөг юм аа» гэж б-гийн «А» ан- гийн сурагч Оюунчимэг бичсэн юм. Энд нэр хаяггүй захи дал байна. «...Би нэг л юманд сэт- гэл дундуур явдаг, Миний аав болох хүн 10 жилийн өмнө ээжтэй суусан. Ан- хандаа зүгээр л гэр орны. хоо ажлыг хийгээд архи уудаггүй байсан. Гэтэл жилийн дараа архи ууж ээжтэй муудалцсан. Дүү бид хоёрыг зодсон. Тэгээд орой нь ээжтэй эвлэрсэн. Ингээд зүгээр байж бай- гаад 3, 4 жилийн дараа дахин архи ууж агсан та- . виад намайг зодоод --Би чиний эцэг мөн үү? гэж асуусан. Би айсандаа бо- лоод биш гэж хэлсэн. Ха- рин мөн гэсэн бол битгий худал хэл гээд улам их с0- дох байсан юм. Ямар азаар биш гэж хэлсэн юм ба? гэж өөртөө баярладаг, Мн- ний жинхэнэ аав байсан бол би юугэж ингэж явах вэ дээ. Ээж минь намайг төрүүлж өсгөсөн болохоор би ээжийгээ их хайрладаг. Эх гэдэг хүн, хүнд нэг л заяана шүү дзэ. Ээж маань намайг орхнод яв- чихвал яана аа гэж бодоод би уйлдаг юм...» Сэтгэл хөдөлгөсөн ийм олон захидал нэр хаяггүй ирлээ. Хөөцөлдөөд явбал нэр хаягий нь олоод уул- зан учирч болно л доо. Гэхдээ тэгэх хэрэггүй гэ- сэндээ хаягаа бичээгүй гэдгийг ойлгож байна. Бид зөвхөн б-гийн «А» ангийн хүүхдүүдийн захидлаас - голлон нийтэллээ. 6б-гийн «А» ангид ямар сайхан сэтгэлтэй хүүхдүүд сурдаг юм бэ? Сайн сурцгаая, муу дүн авчихгүй юмсан гэж санаа зовдог мөртлөө яах учраа олдоггүй юм байна шүү дээ. Одоо л сайн нөхөд хэрэгтэй. 10 хүрэх гүй захидалд ийм байна. Цаана нь сэтгэлээ ингэж нээж бичсэн 90 захидал байна. ТУ, У анги, дээшил- сээр байгаад 9, 10 дугаар ангийн сурагчдын захид- лууд байна. Та нар аль ангийн хүүх- дийн захидлаас унших хү- сэлтэйгээ бидэнд бичээрэй! Тэгвэл бидний, бэлтгоаж байаа «ЧИНИП ХАЯ ГААР...» очих энэ захид- лууд маань учир холбог- долтой болж, бидний яриа улам ойр дотно болно. Аа- вынхаа өгсөн «Баавгай тай» чихрийг ганцаар ид- чих амархан. Харин тэр чихрээ найзуудтайгаа ху ваах уу? Хоёулаа юу! Гур- вуула: 2 Эсвэл огт идэх- гүй байж байгаад ээждээ өгөх үү? Яах вэ? Өөрт бай- гаа сайн сайхнаа хувааж сурах чадалтай болоосой гэсэндээ энэ захидлуудыг илгээлээ. Та бүхний хая. гаар хүрэх энэ захидлуу- дыг хүлээж аваад, сэтгэ. лээ хуваалцахыг хүсье! «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ РЕДАКЦ з-------.оооооооооооооооооошо өатоошооошшошооихшилиоооошлшшошшолошиошыишилшшшшшлшшшиишшишшшшшшшиишшш1 шилийн оэн ги иалийшаннс сн ПИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨР ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЧДЫН БИЧСЭН УЯНГЫН ШҮЛГЭЭС |" Өсбөр насны эхэс, чө Шил шиг арчсан самбарын өмнө Найртайхан зуны Амттайхан дусал! Хүн бүхэн надад Хүндэтгэн мэхийдэг билээ “Газар эхийн хүү болохоор л Гарцаагүй бөхийдэг биз ээ. ХАМБА ХИЛЭН НОХОЙ Хамба хилэн нохой Хав хав гэж хуцахгүй юм даа! Өөрт чинь тэр сайн болоод Өөдөөс чинь хуцдаггүй юм шүү! Шив шинэхэн шохой : үзэгдэнэ. багачуудад ХАЙРТАЙ НЭР Чиний нэрийг цасан дээр Валентин БЕРЕСТОВ ЭНХРИЙ ХАРЦ Энэ насандаа нэг удаа Энцкрий харцтай тулгарсан Чин сэтгэлээс хайрлаж зогслоо. Өмнө нь би дандаа л Өөрийнхөө нэрийг бичдэг сэн, Хэн иэгэнд тэнд байсныг Хэлж өгөг! гэж боддог сон. Тэгтэл яагаад чиний нэрийг Тийнхүү илүүд үздэг болов? НАМРЫН НАВЧ АНХНЫ БОЛЗОО Балчид насны Нисье гэцгээж Энэ өдрийг хичнээн мөрөөдөв бигээсэггссиднг-цЛэс Навчис бүхэн Эцэст нь хүсэл “Баясдаг байлгүй. мээн хүүхдүүдэд Тогтуун салхи “Ангийн исижүүр хийх үед х үлээвэл ” БН огорууг гүйцнэ гэж Чих удаа хүлнгүйд учирлаа жээ КУШАК Мөрөөддөг байлгүй. Нээлттэй їгөнх шуугиан зээлзгэнэ | Р амнөйнӨМО,. Нарийхан хэлтэй |. Ж. ДАШДОНДОГ | Нэг ч үг сайаанд үл орно. Гүдрэлэгэвэ би БЖ / Ч75224 , мэн | "”ҮНҮЇТ 21:11:44 ээ 7 ки ! фьейсг ) (8.08 р.) “3, ПИОНЕРИЙН ҮНЭН | БХЛЕЗЭЛЙН 70 ЖИЛИЙН ОЙД КОМСОМОЛ: ШИНЭЧЛЭЛТИЙН ҮЕ ЗСБИХУ-ын залуучуулын Комсомол (40 сая гишүүнтэй) энэ жил тууллага болсон хамгийн өргөн олны бай- ТО жолийнхээ ойг тэмдэглэнэ, Зөвлөлт Холбоот Улсад улс ардын аж ахуйн юм уу нийгмийн нэг ч томоохон зорилтыг залуучуул, жомсомолын оролцоогүйгээр шийдвэрлэж бай- гаагүй, їийдвэрлэх ч үгүй байна, Комсомолыг өөрчлөк байгуулж байгаа арга зам, эдийн засгийн салбарт түүний гүйцэтгэж байгаа үүргийн талаар БХЛКЗЭ-ийн Төв Хо- рооты нарийн бичгийн дарга Носнф ОРЖОНИКИЗЕ ярьж байгаа залуучуудын орон сууцны цогцолбор (ЗОСЦ), үйлдвэрүүдтэй гэрээ байгуу- лах үндсэн дээр залуучуу- дын бүтээлч хамтлагийн аж. лыг зохицуулдаг Залуучуу- дын шинжлэх ухаан--техни- кийн бүтээлийн (3ШУТБ), төв зэрэг залуучуудын Ннийгэм-- мг Ал ААА АААААаааалааалаааааааааааал Баллалаааааааааааааааалаааааадаа бан газар, байгууллага баг- таж байна, Комсомолын үнд- сэн фондын өртөг 600 сая рублиэс давдаг, «Комсомолын эдийн засаг» сонгуульт бай- гууллагын мэдэлд байдаг нь БХЛКЗЭ-ийн материал--тех- никийн“баазын удирдлагын ардчилсан, уян хатан чана- рыг тодорхойлж байна. Энэ нь ч эдийн засагт комсомо- лын санаачилгатай ажиллах, туршилт хийх, шинийг эрэл- эрэлт хэрэгцээг хангахад чиг- дэсэн залуучуудын хоршоолод байгуулагдах боллоо, Жишээ нь ЗСБН Эстон Улсад залуу- чуудад зориулсан дэгжин заг- варын хувцас хийдэг Талли- ны «Мадэ» зэрэг 20 орчим янз бүрийн хоршоолол бай- гуулагдаад байна, Улс, олон нийтийн байгуул- лагуудын хамтарсан нэгдэл, «Молодежная мода» төвүүд байгуулахад комсомолын бай- Фийнэ. эдийн засгийг идэвхжлийн шинэ шинэ хэлбэр комсомо- хийлэх ерөнхий чиглэлийн үн- лагууд хувь нийлүүлэн орол- лын дэмжлэгтэйгээр өрнөж | 59С болно. цох нь зүйтэй гэж залуучуу- Өнөөдөр Зөвлөлт Холбоот | хэрэггүй гэсэн бодол санаа | байгаа газруудад ухамсартай ЗСБНХУ-д үйлдвэрийн дар-. ХМН Эвлэл үзэж байна. Бид Улсад ардын аж ахуйд ажил- лагсдын гуравны нэг, үйлд- зэрлэлийн мэргэжилтэн юм уу удирдах ажилтны тавны тэг нь залуучууд байна. Мөн тус улсад 120 мянган залуу эрдэмтэн ажиллаж байна. Гэхдээ нийгэмд залуучуудын эзэлж байгаа тоон үзүүлэл- тэд хэргийн учир оршихгүй ял дээ. Одоо тус орны туулж өнгөрүүлж байгаа шилжил- тийн үсийн мөн чанар гэвэл шинэ дэвшилт бүхэн, үеэ өн- гөрөөсөн хуучин хоёрын хоо- рондын тэмцэл ЮМ. Комсомолын байгууллагыг удирдах захиргааны арга ноёрхож байсан жилүүдэл зөрчилтэй олон асуудал Ху- римтлагдаж, комсомол залуу- чуудын итгэл алдах гүн хях- рзлын босгон дээр тулж оч- сон билзэ Бүх ард түмний төр улсын дотор залуучууд, бий болоод байв, Үүний урш- гаар асуудлаас холдож, амьд- ралаас хөндийрөх хандлага гарчээ. Гэхдээ комсомол гГэ- дэг маань улс оронтойгоо амьдарч, хогжиж байдаг бо- лохоор залуучуудын эвлэлийг нийгэмд явагдаж байгаа нийт- тэг үйл явцын нөлөөнөөс сал- гаж болохгүй, Бид өөрсдийн- хөө туршлагаас юунаас нь ч татгалзахгүй, БХЛКЗЭ-ийн түүхээс дүгнэлт хийж бай- гууллагынхаа ирээдүйг итгэл төгс харж байна. Зохион байгуулалтын гол зарчим болсон төвлөн удир- дах ардчилсан зарчим цаг үеийн сорилтыг даван туулж, БХЛКЗЭ-ийг өөрчлөн байгуу- лах түшиг тулгуур боллоо, Залуучуудыг орон сууцаар нэн даруй хангахын тулд ул- сын материал, санхүүгийн тусламжтайгаар залуучуудын залуус эвлэлд олноор элсэж байгаа иь үүнийг нотлох юм. Одоо ЗОСЦ-ын хөдөлгөөнд 100 мянга гаруй хүн орол- цож, 800 гаруй ЗОСЦ бариг- даж байгаа богоод 12 цогцол- бор хэдийн ашиглалтад ороод байна. Барилгын удирдах газар 15 ЗОСЦ-ын барилгын трест хоёр байгуулагдаад ажиллаж бай- на. ЗОСЦ-ын барилгын Ө9- рийгөө санхүүжүүлж байгаа туршлага нь «залуучуудыг нийгмийнхээ хэрэгцээний хө- роөнго мөнгийг өөрсдөө ажил- лаж олох дээд зэргийн бо- ломжоор хангах» БХЛКЗЭ- ийн ерөнхий чиг шугамд ний- цэж байгаа юм. БХЛК2Э-ийн эдийн засгийн үндэс ардчилсан шинжтэй юм. Тус эвлэлийн аж ахуйн цогцолборт 12 салбарын 600 га нарыг уралдаант шалгал- таар шалгаруулж сонгох анх- ны туршилтыг Латвийн РАФ завод болон Крым дэх бүх холбоотын пионерийн «Артек» лагерьт чухамхүү комсомо- лын санаачилгаар хийсэн нь санамсаргүй хэрэг биш юм. Одоо БХЛКЗЭ-ийн Төв Хо- роо урьд нь ялангуяа нийг- мийн хүрээнд их зөрчигдөж байсан залуу иргэдийн үнд- сэн хуулийн эрхийг хангахын тулд эвлэлийн эдийн засгийн бодлогыг нарийвчлан боловс- руулах ажил хийж байна. БХЛКЗЭ-ийн залуучуудын аж ахуйн идэвхийн бие даа- сан шинэ хэлбэрийг хөгжүү- лэх талаар бүхэл бүтэн цог- цолбор санаачилга боловс- руулав. ЗСБНХУ-д хоршоол- лын болон хувийн хөдөлмө- рийц сектор хөгжиж байгаа бас хүүхдийн орчин үеийн электрон тоглоом үйлдвэрлэ- дэг болохоор төлөвлөж бай- гаа юм. Хүүхдийн тоглоош үйлдвэрлэх бүх холбоотын хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг хамтран байгуулахыг холбог- дох бүх яам, газар, түүний дотор “Лениний нэрэмжит хүүхдийн фондод санал бол- гов. Тэгэхдээ энэ бүх санаачил- га мзань зөвлөлт нийгмийг ардчилах ерөнхий чиг шу- гамд нийцэж байгаа юм. 1988 оноос комсомолын томоохон 30 байгууллага БХЛКЗЭ-ийн төв төсөвтэй харилцах шинэ зарчимд шилжлээ. Харин ком- сомолын хөрөнгө мөнгийг хая- на олж байгаа тэр газар нь мэдэж зарцуулж, комсомолч- дод хэрэгтэй зүйлд зориулж байх боломж олгох нь ХОуЄү Орчуулсан Ц., ШАР. в 22 сапн) 19881055 нөхцөлд залуу хүмүүсийн УРГИЙН ХАЛЬСНААСГ 0: Ч ЗАшдэах» : - « тэдний эрх ашгийг хамгаалах өөрсдийнх нь хүчээр барьж гаруй янз бүрийн үйлдвэр, ал- ПИОНЕРИЙН СЭТГҮҮЛЧИД ЯРИЛЦАВ | Б.И. Лениний нэрэмжит Мон- дал» лагерь үнэхээр хүүхдийн толын пионер сурагчдын төв найрамдал нөхөрлөлийн хотхон ордны интернационал танхимын юм байна. Энд амарсан харце- дугуй ширээг төлөөлөгчид той- руудын ажил амьдралаас сур- рон суужээ. «Пионерийн уднр- валжилж нийтэлнэ. дагче сэтгүүлийн ерөнхий эрх- БНПАУ-ын «Мотыв» сэтгүү- “эгч Ж. ДАШДОНДОГ. - Ах лийн ерөнхий эрхлэгч АЛИНА дүү социзлист орнуудын пионе- ЛЕЦИЕВСКАНОСАЛЬ: рийн удирдагчдад зориулсан -- Манай сэтгүүлд з4Газар сэтгүүлийн эрхлэгчдийн ээлжит нутгийн байрлал» булан бий. уулзалтад хүрэлцэн ирсэн та бү- Олон орны улс төр, эдийн за- хэнд шэндчилгээ дэвшүүлье. Энэ саг, нийгмийн амьдралыг пионе- уулзалт анх удаз Азн тивд, БН рүүд төдийгүй, тэдний удирдаг- МАУ-ын нийслэлд болж байна. Чид сайн мэдэж байх учиртай. «Өсвөрийн үеийнхэнд шнтерна- Бид харцерын удирдагчдын улс цмоналч хүмүүжил төлөвшгүүл2- төрийн бэлтгэлд нэлээд анхаарч хэд шионерийн удирдагчдад 30- байна. 5 , я Ё БНУАУ-ын «Утторовезето» сэт- гүүлийн ерөнхий эрхлэгч ЭРШЕ- БЕТ ШЕРЕШ: -- Пионерийн удирдагчийн мэдлэг, боловсрол арга дүй, чад- эигиииөиигсгэгиисгиилаитиэгээхэж БНПАУ-ЫН ФОТО 3 е Р ОНЫ 27-29 рг :25 485728 953 0мвэ, эр эгчөүрр гэнтэ сєлулс тэр 5 хай» асуудал хэлэлцэх юм гэв. Тэрээр өсвөрийн сүхбаатарчуу- дын яатернацноналч гадаад х3- рилцаа, түүнийг пионерийн хэв- Вараас пионерийн ажлын чанар длэлүүдэл хэрхэн сурталчилж хамаарна. Иймд пионерийн удир- ух: эрэнгүй мэ, 5 дагчдад дав даруй юу шаардла- эг “Эрдидчн юан гатайг сэтгүүлдээ өргөн нийтэлж Пионерийн байя, Үүний тулд Буоал Лү лийн судалгаа ч хийсэн болно, Удах- БЭЛ Бахноэ асүүлэх, гүй СИМБА-гийн тэргүүлэгчдийн --8 ИЙ, Леинпий нэрэмжит ХУРЛААР олон орны хүүхдийн БХПБ-ын Төв Зөвлөлийн орлогч дэвшилт байгууллагуудын хам- дарга, «Божатын» сэтгүүлийн ТЫН ажиллагааг өргөжүүлэх ту- хий эрхлэгч С.Б. ТУНИЧЕН- хай хэлэлцэнэ. Үүнийг нийтлэл шож: сл С сурталчилгааны бодлогод ан- хаарч үзэх нь зүйтэй, удирдагчдад 30- эрхлэгчид ҮЗЖС 12 -- Өсвөрийн үеийнхний ин- БНСЧСУ-ын «Нионерска шта- Варшав, Хөшөө дурсгал элбэг тэй хот. Эх орноо дайснаас хамгаалахын бэлэгдэл- үлгэр ДӨМ- -о тєрнационалч хүмүүжил хилийн фета» сэтгүүлийн ерөнхий эрх- гийн хүн--загас. Нөгөө нь бяцхан дайчны хөшөө, Түүн дээр «Варшавын хүүхдүүд бид ТУ) чанад дахь анд нөхөдтэй холбоо- лэгч, дэд эрдэмтэн ХИНЕК ГРЕ-| далдаанд явлаа. Чулуу бүхэнд нь бидний цус шингээстэй» ГЭ сэн бичиг бий. ий ГОР: 5 жтэ этгүүл, сонин хамтын 30- хион байгуулагч, 1989 онд дзО- рионерийн байгууллагын улс Т9- ны их наадам, манай пяо! рийн шинж чанартай холбон авч байгууллагын 40 жилийн ой бол- үздэг. Манай оронд 50000 КИД но. Пионерийн байгууллага хүүх- найрамдлын дэд улс төрийн талаар нөлөөлөх Эдгээр ёстой, Манай сэтгүүл пионерийн байгууллагуудын амьдралд гарч өөрчлөлтийг --шшшшшшшшшшшшБНАГУ-ЫН ӨСВӨР ҮЕ зочильё гэж ярилаа, Сэтгүүлийн эрхлэгчдийн яриа тэг сэдвээр тогтохгүй, їїноне- рийн амьдралын олон талыг ха- Хоёр талын уулзалт, д ч хийлээ, Ах дүү социалист орнуудын зочид хүүк- дийн хэвлэлийн нэгдсэн ПУУран лэн дуусгах болно. ерөнхий эрхлэгч, дэд ХАЙНА РЕМКЕ: -- Энэ жил Э. Тельманы пио- марлаа. нєрийн байгууллагын жилийн ойг тэмдэглэнэ. Бид сая- - Бидний гадаад харилцаа, Дын хамтын ажиллагааг өргөн боллоо.Ах хөгжүүлэх овҮҮ социалист! орныхоос тадил багачууд тоглолтөо үзүүлж бай- яа. ЗУРАГ ДЭЭР: Росток хотын | АДН-аас ирүүлсэн фото й 1.4 11:41 ь 4. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН зээлээ мааааааааа Р ЭРРРРЭРРЭЧ ҮННӨННННННННННННННННЫН 44444444 Дархан Неөц Энэ жилийн байгал“ хамгаалах уламжлалт са- рын ажил ЇХ сарын 15- наас Х сарын 15 хүртэл «Дархан, нөөц газар» сэд- зээр зохион явагдана. ХЗЭ. пионерийн бай- гууллага холбогдох бусад байгууллагуудтай хамтран пионер сурагчдын дунд да- раах чиглэлээр ажил 30- хиогоорой. Үүнд: -- МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурлаас байгаль, орчныг хамгаалах талаар дэвшүүл- сэн зорилтыг хүүхэд, за- луучуудад сурталчлах, түү- нийг хэрэгжүүлэх арга за- Мыг хэлэлцэж ярилцах, тэргүүн туршлага, дэвшилт үүсгэл санаачилгыг сур- талчлах, үзүүлэх сургууль, өдөрлөг, үдэшлэг, уулзалт, аялал, маргаан тэмцээнийг сонирхолтой хэлбэрээр с0- хионо. -- Сургууль бүрт анги танхимаа цэцэгжүүлэх хө- дөлгөөн ернүүлж, тасалгаа болон гоёл | чимэглэлийн цэцгийг тарьж, арчилж ур- туулах арга ажиллагаанд сурагч нэг бүрийг сургах ажил хийнэ. -- Пяонер , сурагчдын дунд «ногоон», «цэнхэр», «шар» эргүүл ажиллуулах, байгаль хамгааллын чиглэс лээр төрөл бүрийн " секц дугуйлан, нэгдэл хамтлаг байгуулан байгаль хамгаа- лах ажлын тусгай төлөв- лөгөөтэй ажиллана. -- Пионер сурагчдад оршин амьдарч байгаа га- зар нутгийнхаа уул, уе, даваа гүвээ, ургамал, амьтны нэрийг нарийвчлан мэдүүлэх, тэдгээртэй хол- богдолтой түүх домог үл- тэр оньсого, зүйр цэцэн ҮГ цуглуулах уралдаан зарлаж дүгнэхээс гадна монгол орны дархан ба нөөц, үзэсгэлэнт газруу- дын түхай зохион бичлэг хийж, тэдгээрийн тухай товчлол тэмдэглэлтэй болж, байгаль хамгаалах мэдлэгээ б: лна, -- Ерөнхий боловсро- лын сургуулиудын дунд МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МБОХН-ийн Төв Зөвлөл хамтран 1986 онд зарла- сан «Мод, бут, сөөг үр- жүүлэх талбай байгуулах тухай» уралдааны болзол зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх, харилцаи туршлага солил- цох ажил зохионо, «Дар- Анги бүлгүүдэд хан, нөөц газар» сэдвээр түүхийн болон дархан, нөөц газруудаар тойрон аялал хийж, түүнд эвлэ- ногооны дулаан байр, бай- таль хамгааллын музей, танхим, элсэгч, төгсөгч- дийн нэрэмжит цэцэрлэ- тийг үлгэр жишээ тохни- жуулиа, МЗБН-ийн Төв Зөвлө- лийн хариуцлагатай на- йп бичгийн да| 4 ЦЭРЭННАДМИД / ГАЗАР В “нингийн аяллаар ЗА (Тэмдэглэл) Монгол орныхоо байга- лийн гоо сайхантай танил- цах зорилгоор гарсан энэ удаагийн тойрон аялалд залуу байгальч пнонер су- рагчдын эрдэм шинжилгээ- ний. П бага хуралд оролц- сон бяцхан эрдэмтэд, урга- мал амьтан судлаачид оролцлоо, Хөгнө-Хан уул, Дундат Халхын хээрт орших бай- галийн үзэсгэлэнт цогцос Боржин, асмалжин чулууг уулын нарлаг хунхад мо- рнор ч явж боломгүй на- рийхан жимээр зөөж аваа- чиж барьсан Өвгөн хийд дөрвөн зууны тэртээх дайн тулааны хөлд нэрвэгдэн туурь болсон хэдий ч эрт- ний Монголын уран барил- гачид, ард түмний гайхам- шигт бүтээл гэгдэх одоо арав хүрэхгүй тоотой бай. гаа чулуун хийдийн” нэг гэнэ. Чухам хэдийд ч юм хаадыг нь хурга, ишиг шиг хөгиөн устгаж байснаас Хөгнө-хаан нэртэй болсон гэдэг домог байдаг. Хөгнө- хаан ууланд олон зүйлийн сүүгээр бойжигчид жи- гүүртнүүд амьдардаг. Эмийн ургамал их урга- даг байна. Мөн хус, хай- лаас, шинэс, яргай, чар- гай, холилдон ургасан нав- чит ба шилмүүст ойгоор бүрхэгджээ. Залуу бай- гальчдын тэмдэглэлийн дэвтэр төрөл бүрийн урга- мал, цэцгийн | цуглуулга- тай боллоо. Хөгнө-Тарнын яргай гэж халх даяар алдар цуу нь тархсан ташуур хийдэг мод энэ ууланд ургадаг юм байна. ».Домогт Тайхар чулуу, Бэхтөр гэдэг хүчит бөх урд уулнаас .энэ. чулууг тэвэрч авчран аварга мо- гойн орсон нүхийг таглан тавьсан нь худлаа боловч атаат дайснаа Дарж ард олноороо жаргах гэсэн он олны хүслийн биелэл бай жээ, Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын нутагт ОН- гийн чамин бүтээл «Шү- рэнгийн цохио» гэдэг ий- мэрхүү нэгэн цохиог нод- үзэсгэ- лэнт «Найман нуур» орох замдаа үзсэнээ залуу бай- гальчид харьцуулан сонир- хож байлаа, Хэлбэр дүрс, өндөр нам Нь өөр боловч үүслийн шалтгаан нь нэг ажээ. Байгалийн үзэсгэ- ЗУНЫ ХӨГТЭЙ ЯВДЛААС ЯВСАН. НЬ ний жимсийг хүн булаавал бид мөн л дургүйцнэ шүү: дээ гэж Дорж хэлжээ. Гэвч | Бат үгэнд нь орсонгүй зө- лүү эгээд гараа: гаргаж ирэн амтар- хан долоож байтал зөгий- нүүд тэдэн рүү довтолжээ. Тэр хоёр хамаг тэнхээгээ- рээ зугатсан боловч нэг нь чихээ, нөгөө нь хамраа хатгуулсан байна. Өвдсөн- дөө савтай жимсээ хаяад зугатсан тул гэртээ хоосон ЖИМСЭНД Дорж, Бат хоёр жим- сэнд явж байтал эрвээхэй тааралдлаа. Бат эрвээхэй барих гэж. хөөж яваад усанд уначихав. Дорж дооглон инээж Чийг бЕМйЛ Бат уснаас гарах- даа түүний хөлнөөс зуурч хоёулаа усанд уначихав. Энэ хөгжилтэй «угаалга» хийснийхээ дараа хоёулаа хувцсаа хатаагаад жимсээ түүж тус тусынхаа савыг дүүргэлээ. Тэгээд буцаж яваад зөгийн үүртэй таа- ралджээ. -- Балыг нь авч идье гэж Бат хэлэхэд, -- Яах юм бэ? Бусдын юмыг булаах муухай. Бид- 15 Ч ПТ жлэссаїлшлллцсэооэ БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ 833 ДАХЬ САРД ГАЛЧ лэнт «Тайхар» чулууп дээр «41, 44 дүгээр сур- гуулийн тойрон аялагчид» гэсэн бичиг харагдлаа, Эх орныхоо байгалийг унаган төрхөөр нь хадгалахын оронд элдэв зүйлийн би- чиг сараачдаг тойрон ая- лагчид байдаг нь харам- салтай, Хойт Тамигысн хөндийд адуу мал багшран айл гэ- рүүд цайран харагдах нь аль эртнээс | зохиолчдын хӨДөө нутгийн зуны өнгийг дүрслэн бичсэн дүр төрх сэтгэлд бууж байв. Их та- мир . сумынхан «Гэрэлт зам» нэгдэл байгуулагд- саныхаа 50 жилийн ойг хөдөлмөрийн өндөр амжил- таар угтаж үе тэнгийнхэн маань ч энэ их баяртаа ар- вин бэлэг барьж байлаа. ..Тавиун Дөлгөөнөөр мя- радзан урсаж байсан Чу- луутын гол юу болох нь Энэ вэ? гэлтэй жигүүртэн Я нисэж үхэм хавцалын ёроолоор цуурайтан шуугих нь тэртээ галавын үеийн их газар хөдлөл голын гольдролыг ийнхүү өвөр- мөц болгосон нь бас л байгалийн урлал ажээ. Алсад Хангайн нуруу дүнхийж түүнийг өгсөн да вах нээ гэж явтал гэнэт өмнө мэлсхийн бидэртэх их ус. -- Тэр их нуур юу вэ? гэж аялагчид ам амандаа шуугилдав. Ийм учиртай юм. Урьд эртийн цагт ун- дарга сайтай худаг бараа- дан эмгэн өвгөн хоёр аж төрөн суудаг байжээ. Эм- гэн нэг удаа худгаа тагла- хаа мартсанаас ус нь ол- гойдон гарч энэ. нуурыг үүсгэсэн гэх ба хэрэв урд талын «Уран | Мандал» уулын оройг хэн нэгэн хүч- тэн таслан авч «Чандмань» толгойгоор хулгийн амсрыг таглаагүй бол усан галав юүлэх байсан гэдэг. Уг нуурыг анх харсан хүмүүс гэнэт их нуур бий болсонд тойрон аялагч бидний нэг адил. -- Тэр их нуур юу вэ? гэж асууснаас Тэрх нуу- рын нэр үүссэн домогтой. Үнэндээ усан. галав юүлж байсангүй. Харин зуун түмэн жилийн өмнө халуун хайлмалаар галав юүлж уулс оргилон бу- цалж орой юугаа ховх тас- тан цацаж үхэр чулуу хай- лан урсаж тэрхийн голыг гийп бал авахаар үү нь гараа орууллаа. ирж гэнэ. арвалынн МТАЙВАН 40 дүгзэр сургууль) ДОМОГТ ТАЙХАРЫН НУТГААР боосноор Тэрхийн цагаал нуур үүсчээ. Чулуун хайл- маг эрэг нь цардам өрөм- төх үед Суман гол нуур- наас урсан гарсаар Тэр- хийн цагаан нуур цэнгэг устай болох хувь заяа нь тушиж буцалж байсан тэр нуур одоо далан хэлийн жигүүртэн, түмэн зүйлийн загасны орон болжээ. Тэр- хийн цагаан нуурт тул, алгана, цурхай, зэвэг, мө- рөг зэрэг агнуурын загас элбэгтэйн дээр үзэсгэлэн төгөлдөр -учир бидний тө- дийгүй хилийн чанад дахь хүмүүсийн хүөлийг татсан газар юм. Монгол оронд унтарсан галт уул олон байдаг бо- ловч байгалийн тэр нэг, аймшигт үзэгдлийн ул мө- рийг нүдний өмнө бэлхнээ дэлгэн харуулж байгаа хамгийн хожуу. унтарсан галт уул бол Хорго юм. Уул дотроосоо буцалж дэ- вэрч асгарсаар 70 мет- рийн гүнзгий тогоо үүсгэ- жээ. Хорго хавийн чулуу нь хайлмагаас царцсаны дараа хөнгөн хөвсгөр, нү- хэрхэг зарим газраа ша- хаугдан хунирчээ, Чулгун хайлшийн дор хийн бөөг- нөрөл үүсч улмаар цөмрөн унаснаас «Шар нохойн там», «Мөстэй агуй» зэрэг олон домог бий болгожээ. Хоргын хайлмал царцсан талбайд тошлой, үхэр нүд, нэрс, хад зэрэг жимс жимс гэнийн мод сөөг болон Хар мОдон ой ургаж гоёл чим- гийг нь улам бүрдүүлжээ. Жилдээ олон мянган жуулчин, аялагчид ирдэг Энэ нутаг хэдийгээр онгон төрхөөрөө байгаа боловч цаашид дархан газрын хил хязгаарыг өргөтгөн хоноглолын газрыг эмх цэгцтэй болгомоор санаг- дав. Эх орныхоо. байгалийн үзэсгэлэнт, түүх дурсгалт тазрыг хайрлан хамгаалах, аялал жуулчлал, эрдэм шинжилгээний ажлыг зо- хистой явуулахад пионер сурагчдын үүрэг багагүй билээ. Аялагч залуу бай- гальчид маань анд найз нартаа сонирхуулах ганза- га. Дүүрэн олзтойгоор энэ удаагийн аяны дөрөө мулт- лав. л. чимэд (ЗБТС-ийн арга зүйч) с» «АНХНЫ АЛХАМ» Н. БАТТУЛГА т БАЙГАЛЬ 3Х- 1988. 10. 5) 3АЛУУ БАЙГАЛЬЧ (УРАЛДААНЫ ДҮН) МХЗЭ-ийн ХЇХ их ху- рал, Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжинт МПБ-ын «Зал- гамжлагч» У!1 чуулганд 3о- рнулан Монголын залуу байгальчдын нийгэмлэгийн төв зөвлөл, «Пионерийн үнэн» соннны редакциас хамтран залуу байгальч пионер сурагчдын дунд зарласан «Байгаль эх-- залуу байгальч» уран ба фото зургийн уралдааны дүн гарлаа. Уралдаанд 14 аймаг, 3 хотоос 500 орчим бүтээл ирснээс уралдаан дүгнэх журмын дагуу нрүүлсэн уран ба фото зургийн нийт бүтээлийг ба- ї га, дунд, ахлах ангийн хү- рээнд гурван бүлэг болгон тус бүрээс гурван байр эзлүүлж дүгпэв. Уг урал- дааны гар зургаар бүлэг с бүрээс: Ёс -- Хэнтий аймгийн Өн- дөрхаан хотын 10 жилийн Ї сургуулийн ТУ ангийн су- рагч Д. Энхжаргалын «Миний хөөрхөн янзага- нууд», -- Говь-Алтай аймгийн Алтай хотын 10 жилийн » 1 сургуулийн У ангийн су- рагч Ц,. Мөнхцэлмэгийн «Залуу байгальч»: ото зургаас: -- Улаанбаатар хотын Сүхбаатарын районы УЇ сургуулийн УТ ангийн су- рагч Х. Амарсанаагийн «Байгаль орчныг хайр- лая»: Улаанбаатар хотын Сүх- баатарын районы 24 дүгээр сургуулийн ЇХ ангийн су- рагч Н. Баттулгын авсан «Байгалийн сэдэвт фото зургууд» тэргүүн байр эз- лэв. Уралдааны лг, ш байрт нийт 40 шахам су- рагчийн бүтээл шалгарч болзлын дагуу шагнал хүртсэний гадна «Байгаль эх--залуу байгальч» урал- даанд зориулж бүтээлээ ирүүлсэн Хэнтий аймгийн Өндөрхаан хотын 11 цэцэр- лэгийн 5 настай Б.Алтан- барын «Байгална хим- таалья», мен цэцэрлэгийн И. Октябрийн «Тугалтай буга», Дундговь аймгийн Луус сумын цэцэрлэгийн 6 нмастай Г. Төмөрбатын «Зун» сэдэлт зурагт МЗБ Н-ийн Төв Зөвлөл, «Пионе- рийн үнэн» сонины тусгай шагнал олгохоор шийдвэр- лэв. УРАЛДААНЫ КОМИСС Фотог сурагч (Нийслэлийн 24 дүгээр сургууль | .. уутыжт 2 ж- : МАНАЙ ХАЯГ: үү МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус Г.Воланийнхс Ёэйнн натадхэвлэн. .... ИНДекс-14140 эр. ог " «Инонерийн үнэн» сонины редакц ААТАРЫН зотлоЛмы СҮХ Ц сонин ё Ф2»Э 5.4 (44СУ?-44 : 47 45 ДАХЬ Жилдээ 562 (2350) 1988 оны аравдугаар сарын 8. БЯМБА Үнэ 10 мөнгө нандигнан хамгаалж МАХН-ын -. Ашгүй охин шиннь ирлээ гэж Р. Батчулууныг гэрийн хаалгаар орж ирэх тэр эгшинд ээж нь Дуу алдлаа. Сурвалж- лагаар яваа бид энэ үгэнд нэг их гайхсан- Їгүй. Эрдэнэт хотын өн- гөрсөн жилийн хөдөл- мөрийн аварга болсон энэ охины тухай со- євинд сурвалжилж 5ни- чих даалгавартай ЯБВ- сан болохоор яг л ца- гаа олж уулзах нь єтэр. 1Каргалант хороо- ны адуучин аавтай нь ярын суух хооронд Батчулуун дээлээ өм- сен айргын хувингаа аваад гарахыг Зав- дав. -- Батчулуун аа! Хүлзэж бай, асуух зүйл байна гэхэд, -- Би гүүн зэл рүү очоод ирье гээд ухас- хийлээ. Бид ч дагаад арлаа. Батчулуун ху- вингаа барьсаар зэлэн дээр байгаа унаган дээрээ очоод толгойг нь илснээ гүү рүүгээ дөхөв. Унага ч ухас- хийн босож хойноос Г.дагав. Гүү нь их ном- хон юм. ї Надад их дас- “Зихсан болохоор гүү- їнүүд их номхон шүү Ё --- їтээд Батчулуун ажил- ЛИЙН | механикжсай х ферм гэнэ. ыг” ЗЭРРЭЭЭ”БЭМЭНЭРЭРЭРЭРРЭРХ” 2 лээн аинилэ «Хөдөлмөрийн үр шимийг биеэр мэ- дэрч, өөрийн гараар юмыг хийж бүтээж чаддаг баймааж бусдын хайрлан хүндэтгэж ахмад үеийнхний хийж бүтээсэн бүхний үнэ цэнг ойлгон мэдэрч хөдөлмөрийт чадна» Тев Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Нх Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ж. Батмөнхөвс Мон- голын иноверийн “Мї чуулган дээр хэлсэн үгээс, «Залгамжлагч» Би212045УЮА7-3 даа оров. Бид ч зур- гаа авлаа, . » » С.Цагаан халаад өмссөн охид инээмсэгч лэсээр саалийн фер- мээс гарч ирлээ, -- Хичээл дууссан. Юу хийх вэ? г- Бөмбөг тоглоё, г- Бүжиглэе, “- Тэгье. Тэд инзэмсэглэсээр гүйн одлоо. -- Юун хичээл би- лээ гэж биднийг гай- хан асуухад, -10 дугаар ан- гийн охид | үйлдвэр сургалтын хичээлдээ ороод гарч байгаа нь тэр. Тэд долоо хоногт нэг удаа саалийн ме- ханикжуулсан ферм дээр ажилладаг гэж 1Каргалант хорооны 10 жилийн | сургуу- лийн захирал Г. Монх- дой хэлээд Ххаламж- лан хүмүүжүүлэгчээр БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат Ж. Түвшинжаргал ажилладаг. Түүнтэй уулзаарай гэв. Хүүх- дийг амьдрал хөдөл- мөрт бэлтгэх зорил- гоор тус сургууль ес- дүгээр ангиас нь эхэлж үйлдвэр сур- талтын хичээл явуул- даг болжээ. Тэдний түшиг бааз нь саа- 2» (7: -- Есдүгээр ангид онолын 66 цагийн хи- чээл хийдэг. Тэгээд хүүхдүүд дадлагын ажилд гардаг. Манай фермийн нэг сааль- чин 25 үнээ хариуц- даг бол охид хоёул тэр хэмжээний үнээ хариуцан ажилладаг, ӨӨРИЙН УДИРДЛАГА, 71/1Ыи1олйё2-2Г7ТШИЭЛХ- --- Үнээг арчилж, тэжээх, саах бүх ажлыг охид бие даан хийж бай- гаа. Бид зүгээр ажил хийлгээд зогсохгүй сард 60--70 төгрөг- ний цалин олгодог. Сайн ажиллаж бай-, гаа болохоор хөдөл- үнэн» сонинд та на- шишшаниссгшгтжтчтїйНИхЛєЛЛЫШЛОБиштт мөрийг нь үнэлэлгүй яахав гэж халамжлан сэн юм. хүмүүжүүлэгч Ж.Түв- - Өө, яасан гоё шинжаргал ярьсан вэ? Бид үнээн дээр юм. очиж зургаа авг- Удалгүй охид ч Хү- рээд ирлээ. -о-«Пионерийн рын зургийг авах гэ- Дорноговь аймгийн Зүлэгтэй гу (8172! даалган ажиллуулж байна, ЗОРИЛГО НЬ ЮУ ВЭ? 8 ду- гаар ангид ордог бүтээлч хөдөл- мөрийн хичээлийн цагийг ёмьд- рал үйлдвэрлэлтэй холбох, Су- рагчдад хөдөлмөрийн үнэ цэнийг ойлгуулж,. эдийн засгийн Мэд- лэгтэй болгох, авьяас сонирхлыг хөгжүүлж, хамтын хөдөлмөрийн ач холбогдлыг мэдүүлэх зорил- готой юм. цЕХИиЙН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ Цехийн дарга, орлогч дарга, ня-бо, касс, худалдагч зарэг ал- бан тушаалтан байна, Бүгдэд нь сурагчид сонгогдоно. Бас гүй- тээгдэхүүний чанар, жор техно- логийг заалгаж дарааллын жур- маар хийж гүйцэтгэнэ. Харин хөвгүүд бэлэн болсон бүтээгдэ- хүүнд зориулан үзэмжтэй сай- эрээ? Г 1 ? Їз.2-Уний! 1гй!! 1 їл 76 12917ий 417 18! Зїэ44 байна. Багш зөвхөн хянах бу- юу зөвлөх л үүрэгтэй, БИЧИЛ ЦЕХИЙНХЭН ЯМАР ҮҮРЭГТЭЙ ВЭ? зохион байгуулах,, лагаа тооцох гээд л бүх ажлаа зөвхөн тэд хариуцна, Төрсөн өдрийн болон баярын тдээг тусгай захиалгаар амт ча- нартай, цэвэр үзэмжтэй хийдэг. Бичил цехэд ажилласнаараа сУ- рагчид өөрсдөө эрх мэдлээ эд- лэн асуудлыг бие даан шийдвэр- лэдэг, ахуй амьдралын хэрэг- цээтой биечлэн танилцаж хөдөл- мөрийн үнэ цэнийг ойлгодог, ЦЕХИЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН. Сурагчид дїдлагажих тутам ширч амт чанар сайжрах нь зүйн хэрэг. Одоо энэ цехийн сУ- цэцгэн чуургат жигнэмэг цэцгэн Жигнэ- мэг, дүрстэй печень, торт зэрэг гурилан бүтээгдэхүүнээс гёдна иштэй чихэр, мөхөөлдөс (зайр- маг) зефир зэрэг хорь гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хийж байна. БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ҮНЭ Тогтоох комисс Нэгэнт бий болсон бүтээгдэхүү- шийг борлуулахын тулд үнэ тог- Үнийг шийд- (2) ч дарга оролцсон ялжээ. Комиссоос бүтээгдэхүүний амт чанар орцын хэмжээ хар- талзан үнэ тогтооно. Үнэ тогтоож баталсны дєрва сурагчид бү- тээгдэхүүВээ борлуулна. СУРАГЧИД ХӨДӨЛМӨГИЙН 9 ХӨЛС АВДАГ : рооны жийн дунджийг тооцон олгодог байна. Ингэснээр хүүхдүүд зөв- хөн хэрэглэгчид биш хэрэгтэй тустай зүйл бүтээгчид, улс ОР- ныхоо үйл хэрэгт хувь нэмрээ оруулагчид гэсэн итгэл төрдөг өнгөрүүлэх, сургалтыг л лэлтэй аслбох асуудлыг нєхцөл | байдалд шийдвэрлэж чаджээ. 1 ожан хайрпвг сав бөлтгэдэг ажээ. бяе Ингэж сурагч сурагчаа удирддаг Д. хүрэлчУ бүтөэгдэхүүний вэр төрөл ол- Бичил цехийн сурагч нягтлан 1 1 71.1113:171: 118411: Ү??ҮҮҮЭӨтҮттттөөттттттЧ, адааааааааааааааааагааЖ аааааааааааааааааааад адал НАМАР--88» НААДАМ зАлтАН хөгжмийн ЯРУУ ЭГШГЭЭ ХҮҮХДҮҮДЭД Хөгжмийн «Алтан на» мар» болж байна. Эх ор- ны тарнан талбайгаас та- риаланчид маань ургацаа хурааж дуусч байхад хөгж- мийн зохиолчид маань Ч яруу эгшгийн ургацын баяр хийж байна, Жил бүхэн болдог «Алтан на- мар» хөгжмийн наадмын хүрээнд хөгжмийн зохиолч Д. Баттөмөр, Г. Пүрэв дорж нарын уран бүтээ- лийн үдэшлэг боллоо, Ул- сын филармонийн шинэ байранд дуу хөгжимд дур-- тай хүмүүс цугларсан байв. эй, Хөгжмийн зохиолчид хүүхдэд зориулж олон дуу зохиосон билээ, , Д. Баттөмөрийн «Маргааш! түргэн болоосой», «Урла-! тийн ундраа сургууль минь», «Алтан түрүү», Г. Пүрэвдоржийн «Түүдэг | гал» зэрэг олон дууг хүүх-, дүүд дуулдаг, Нийслэлийн ! 33 дугаар дунд сургуу-( лийн сурагч эгч дүү Уран-| чимэг, Уранцэцэг, Уранби-! лэг гурав Г, Пүрэвдор- ! жийн «Шинэ өглөө», «Тав- : тай нойрсоорой» дууллаа. дууг Үзэгчид Г. Пүрэвдор-: тоос сүүлийн үед хийж ! буй хөгжмийн томоохон бүтээлээсээ нэрлэнэ үү? гэж асуухад хүүхдэд 3Зо- риулж «Дэлхий эзэжийн төрсөн өдөр» дуурь бичиж дуусах гэж байгаа тухай- гаа ярив. Уран бүтээлийн үдэшлэг дээр Д. Баттөмөр, Г. Пүрэвдорж нарын ши- нэ дуунаас дуучин Бүтэд, Мөнхшүр, Отгончимэг, Н. Ганхуяг, Б, Бадар-Уу- ган нар дуулав, Хөгжмийн зохиолч Г. Пүрэвдоржийн «Залуучуудад энх тайван дуулж, дуу үдэшлэг өндөрлөв, Т. ХАНДСҮРЭН ХЭВШИЛ 44444 1988. 10.8. Ч Ы дарга «Залгамжлагч» -- Алив, Та минь ээ! Гад команд дуудсан уу? Ээ! чаа- нь гаслах, лон нулимстай царай. Энэ бүхэн Баяраад хичнээн айл- шигтай байсан тэж бодно. Удсангүй гал командын ма- шинууд гэрэл, дохиогоо анив- чуулж ирээд галыг унтраа- лаа. Гэр орноос нь үлдсэн юм сарсийн: . -- Чиний тамхинаас л бол- лоо. Одоо чи гэр орноосоо ха- тацлаа. Аав, ээжээ зовоох чинь үлдлээ гэх шиг... Ээж нь нулнмс дуслуулан: -- Бид чинь юундаа амьд- рах болж байна. Хүү минь чи маар нөмөрлөө, Баяраа аав, ээж, дүүтэйгээ хажуу айлдаа унтах боллоо. Угаас олон ам 143 : Н 1 3 Ч рагдана. ганцхан, ердөө ганцхан шир- хэг тамхи хормын дотор уст- гасан, Ингэх юм гэж бодооч | ҮГҮЙ явсан, Аль л тааралд- санаас нь тамхи гуйж, ол- дохгүй бол хог, автобусны буудлаас хаясан тамхины үл- дэгдэл олно, Татна, Одоо бодоход түүн шиг й зүйл үгүй мэт, Хоёрч нь энэ «хаягдлыг» тат- санаас болж, уушиг, сулдаа Нийслэлийн 72 дугаар сургуулийн пнонерийн бүлгэмийн зөвлөлийн 17! ӨӨРӨӨ ӨӨРИЙГӨӨ ХОРЛОХ ГЭЖ ҮҮ? ЭР ХҮН ХЭЛСЭНДЭЭ... -8 захлолиэн 12 ен жлны2 чуулганы төлөөлөгч |Х. Сэрчмаа өвчин туссан, Тэгэхэд нь юу ч бодоогүй явсан. Өвчтэй, халдвартай хүн хаясан ч юм билүү хэн мэдэхсэн, Одоо энэ бүхнийг бодохлоор дотор нь муухай болох шиг, бөөл- жис цутгах шжклүл 125: тамхинд орсноо бодоод чу- хам «яаж» гэдгээ санасангүй. Тамхи мартамхай болгодог нь үнэн аж, Тиймгүйсэн бол са- нахсан. Сүүлийн үед хичээлээ ойл- тохгүй болж, боддог юм з6в- хөн тазмхи, Хичээлээс оргоно. Багш нартаа худал хэлж, хуурна. ээр арай хийж сая тамхи татна. Сүүл, сүүл- дээ Баяраагийн үгэнд хэн Ч үнэмшихээ болив. Үнэн юм хэлсэн чиг худлаа... худлаа, худлаа ярьж байна чин гэл хэн хүн нүд үзүүрлэх болсон. Энэ бүхэн тамхины гай. Тэр тамхинд орохоосоо өмнө хич- нээн хөөрхөн хүү байлаа. Хэн хүнгүй энхрийлж, өхөөрдөнө. Сурлага Ч онцоос буурахгүй. Охинд ч тойрчих- но. Элдвийг асууж, ярьж хөгжилдөнө. Гэтэл одоо охнд зугтаана. -- Тамхи үнэртээд. Муу- шөнөөс эхэлж тамхн татахаа больё. Тамхинаас болж гэрээ шатаалаа. Одоо яах ч билээ. Би хэлсэндээ хүрэхгүй юм бол мнний элэг хатаг. Бүр тодруулбал «Эр хүн хэлсэн- дээ хүрэхгүй юм бол...» хэ- -- Чиний амаар татаж бай- таа биш, Хлэцибдугг ын Чи ер нь юу юм тэж ирээдд төмдөөж, дэлсэж ч байсан, Одоо бодоход үнэхээр нч ло миэлгөм, Чиний үгэнд орсон өдийд юу гэж аав, ээж, дүүгээ орох оронгүй бол- точихоод ингэж айлын ха- яанд унтаж байхсан хэмээн харамсаж гаслана. Гэвч орон ОЛИМПЫН ТОГЛОЛТ “ДУУСЛАА Р.Сэтгэл догдлуулж итгэл бад- граасан спортын уралдаан тэм- цээн, ард үлдэж Сеулийн зуны олимпын ХХГҮ тоглолт өндөр- дөлөө. Энэ удаагийн олимпод дэл- хийн 160 орны 9633 тамирчин оролцсон байна. Олимпын ээлжит тоглолт Ази тивд хоёр дахь удаагаа амжилт- тай болж өнгөрлөө. Манай гаригийн нийт оршин суугчдын 80 хувь нь олимпын тэмцээнийг Цэнхэр дэлгэцээр харж байжээ. Нзэлт хаалтын ёс- лолыг 100 телекомпани, телеви- зийн байгууллагын хэрэгслзэр ” гурван миллиард хүн үзэж со- нирхжээ. Зуны олимпын ХХГҮ тоглол- тын дэвжээнээс авьяас билэг, авхаалж самбаа, эр зориг, эрэм- гий чадлаа сорьж, хөвчин дэл- хийн хүн ардын баяр бахдлыг төрүүлэн 241 алт, 234 мөнгө, 139 хүрэл медаль зүүж, 31 ор-ХС ны тамирчид олнмпын аваргын алтан медалиар энгэрээ мялааж улсынхаа сүлд дууллыг ертөнц даяар цуурайтуулан, төрийнхөө далбааг өндөрт шандуулж, зк. орон ард түмнээ алдаршуулан өргөлөө. Олимпын ээлжит тоглолтод оролцсон нийт орноос 52 улсын тамирчин нх наадмаас медаль авав. Сеулд очсон зөвлөлтийн та- мирчдын хоёр хүн тутмын нэг нь медальтай, дөрвөн тамирчин бүрийн нэг нь олимпын аварга цолоор шагнуулав. ЗХУ-ын та- мирчид 55 алтан медаль авчээ. Энэ удаагийн олимпод АНУ, 600 гаруй, ЗХУ 500 гаруй та- мирчинтай очсон юм. 300 хү- трэхгүй тамирчинтай очсон БНА ГУ-ын олнмпынхон алтан ме- даль 37, мөнгөн медаль 35,хү- рэл медаль 30-ыг авчээ. дасгалжуулагчдынхаа хамт спор тын ». Миний бичиж буй энэ сурагчид дууриаж «бөг- муугаар нөлөөлдөг гэлцэг шүүмжлэлт сэдэв урьд өм-. лөө»-дөж эхлэн дараа нь нэ, Зөвхөн манай сургууч нө яригдан хэлэлцэж асуу» «мөнгөнд шилждэг аж, За- лийн хувьд хаа л явна тэ! дал дэвшигдсэн зүйл бо ловч манай зарим сурагч «бөглөө юм яахав гэж өм- чид сургуулиуд дээр бай» »гөөлдөг, Зарим сурагч бүр саар байгаа дутагдал юм, Тиймээс ч мөнгөний та. лаар дахин өгүүлэхэд хүр» “дээ. Энэ талаар сонинд сурвалжлагч Н., Энхчимэг вэг өшиглөж |хараг, 23 1 Тэвэг ашигтай 51:21 зас 4 БОЛСОН ДУГАГДЛААС 13333: ЯАЖ 271!!!) ЮИ 537. байна, Энэ нь да саар хөдөлмөрийн бус орч с-- Ашиггүй Ї логоо амьдрахыг эрмэлз» 4: бичсэн шүү дээ, Гэтэл су» 2 ту 11-- Яагаад? сурагчдын рагчид үүнийг үл ойшоон “Аэг ХҮМҮҮС гарч ирэх вий 15 хэнэг ч үгүй тоглож бай- мссэгт сайн түгшүүрт бодолд » »- Тэвэг тоглохоор бөөр на. Мөнгийг гурван янзаар Уу байна, 00 с--а ӨВЧТЭЙ болдог, . тоглох юм. Үүний эх үүс- вэр нь ахлах ангийш су- рагчид мөнгө тоглож бай- хыг цэцэрлэг, бага ангийн Бас манай сургуулиуд ! кЧэгрэа таг нар яагаад дээр «тэвэг» тоглох явдал -- элбэг гардаг. Тэвэг тоглох л нөан оонгаа юм бэ? (, нь хүний эрүүл мэндэд 3. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН хӨӨчӨчүчччччнччйөННЧйчлйӨННЧйчНӨӨӨНӨӨӨӨӨНЧНӨӨӨЧӨӨЧЛӨНӨЧӨӨНЙЧӨӨӨӨНӨӨ3ӨӨӨНЙЧӨӨНӨНӨӨӨЧҮЧНННӨӨӨӨӨӨ 1988, 10. 8. НОШГОЛ--ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД Ө Алеша Семенов Лихачевын “нэрэмжит | Владислав Акеонов техник шэргэжлинйн авто заводын дэргэдэх соёлын ордны сургуудьд тохарьчны мэргэжлээр суралц! ЗИЛ»-ИЙГ БҮТЭЭГЧИД Сүүлийн жилүүдэд Москвагийн машнн вэрлэлийн «ЗИЛ» нэгдэл ажилчдынхаа амьдрах нөх- цөлийг сайжруулах үйлсэд олл шинтай болов, «ЗИЛ» гэ- сэн марктай ачааны ма- шинууд зөвхөн Зөвлөлт орны өнцөг булан бүрт зтөдийгүй дэлхийн олон орны замд давхиж явна, 1916 онд байгуулагд- сан И. Лихачевын (4нхны нь захирал) нэрэмжит энэ 2 -: үйлдвэр одоо ЗХУ-д томоо- олон саяар тоологдох ма- хонд орж байна, Эндхийн үйлдвэрийн хэмжээ байнга өсөж, шинэчлэгдэж байна. Эдийн засгийн асуудлууд нийгмийнхтэй салшгүй хол- боотой болохыг энэ үйлд- вэрийнхэн сайн мэддэг, Хүмүүсийн ажил, амьдрал, ахуй, амралтын нөхдөл Л эцсийн эцэст тэдний Х9- дөлмөрийн бүтээмжийг точ хүүхдийн найрал дууны хамтлагын гоцлол юм. дуучин даг. Ф Миханд Савушкин (зүүн талд нь) дорхойлдог билээ. Машин үйлдвэрлэлийн «Зил», нэгдлийн нийгмийн хөгж- лийн программ өргөн цар хүрээтэй байдгийн учир утга чухам үүнд оршино, Хүүхдийн цэцэрлэг, яс- лиуд ч шинэхэн, уужимхан байруудад орж байна. Авто машин үйлдвэрлэг- чид, тэдний гэр бүлийн» хэн цэнгэлдэх Хүрээлэн, спортын заалууд, соёлын ордны төрөл бүрийн секц, дугуйланд Чөлөөт цагаа үр ашигтай өнгөрөөх бүрэн бололцоотой юм. Тэд ээл- жийн амралтаараа тохи- лог сайхан амралт, сувил- лын газар, жуулчлалын баазуудад очдог. Ажилчдын халааг бэлт- гэх, ажиллагсдын мэдлэг мэргэжлийг дээшлүүлэх зэ- рэг асуудлууд үйлдвэрлэ- лийн энэ нэгдлийн вахир- гааны анхаарлын төвд байдаг. Заводын дэргэд ТМС, техникум байгуулж, шинэ тоног төхөөрөмжийг эзэмшиж, аж ахуйн тоо- цоо нэвтэрсэн шинэ нөх- ТАСС-ын фото Үйлдвэрлэлээс хөн | рэхгүйгээр суралцаж заводын дэргэдэх технич, кийн дээд сургуульд им дээд сургуулийн онцдов гэвэл онолын сургалтыг үйлдвэрлэлийн практиктай гайхамшигтай нарийн хоч солж чадсан явдал юм. , | Үйлдвэр нь ажилчиддаж, ажилчид нь үйлдвэртээ сэн үзлийг «ЗИЛ»-ийнхэн яс махандаа шингээжээ, , Хэн сайн хөдөлмөрлөвөд “- эцсийн дүнд үйлдвэр сайн . ажиллаж ингэснээр ажил?” чиддаа их зүйл өгдөг, 4 БИОНИКИЙН НУУЦ эшиээнссэлсээс л үнллнс ) 5 чээ. БНУАУ-ын ГАХАЙН ХУРДААР | 38ь ун 22 тута ДАЛАЙН А 3 Я7,ЖЭРЯ аан Бурж сая тэрэнд 2 нд уулж, хүүгий Аливаа амьтны биеийн бусад амьтдынхаас нэг их хүчийг сааруулж өгдөгийн ДҮеээ--э залуу зураачдыг гадаадад, урт хийгээд өргөн нь хоо- болохыг эрдэм- дээ гахайн арьс сургахад, долоон саяын рондоо тодорхой хэмжээ-,ТЭД тогтоогоод байна, Тэ» уян хатан мөлчгөр байдаг дыг шинэ бүтээл, онов ний ха гээд бусад амьтнаас яагаад нь хөдөлгөөнд Нь тохш- 3 Камчаткийн эргийн ой- саналын ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ ДЭМ судлаачид тогтоожээ. илүү хурдан байдаг билээ? ромжтой аж. ролцоох нэгэн ишиг загас жихэд зориулжээ. 4 “, Тийм харьцааг тэгш хэмт “Далайн тахайн арьсыг су? | Одоо эрдэмтэд, нв наалдамхай нэртэй, Уг загас чанар гэж нэрлэдэг. далсан явдал чухам тэр нерүүд хиймэл а хө- нь өөр хүчтэй том амьтанд » Хуурай газрын амьтдаад Эрдэмтэд амьтны биеийн «нууцын нээсэн хэ- вөгч биесийн загвар зохион наалдан аажим сорж амь- АФРНКийн заан хамгийн тожЖ амьтны (бүтээж эхлэв. Хэрвээ энэ нь. Уртаараа долоон метрү хошуу нь хоёр метр, сэрвэйн ний өндөр дөрвөн метр, Хов хоол идэж, дардаг, Амьд «загасны дэ- гээ» нь нурууныхаа хөхөлт маягийн сэлүүрээ далайн яст -мэлхий юмуу томхон зага- ОГТ 300 кг «санд наалдан зоонгуут загас- 100--200 литр ус уудаг. чид аажим татаж авдаг бай- 3 на, » Хортой могойн хэл зөв- хөн мэдрэх үүрэгтэй тул ямар ч аюулгүй, Харин хорт булчирхайтай нарийн сувгаар холбогдсон хурц шүд нь шарх үүсгэж түүгээр орсон хор- ноос болж хүн амьтан хорд- дог. » Рубикийн шоо дэлхий даяар тархаж түүнийг зохион Зараа хоолгүйгээр чээж. бүтээгч багагүй шагнал ав- дээ 236 хоног унтдаг. “2 шаилээллилэхиижэмжимэээ-38 «ч 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН зэзэлэлллчлччэчнчэнэн Ни 14144141144-444-14:444-44:44--44444444444444444444444 44444444 1988. 140. 8. : минии али оооияяяөэйыыыыыыныынмөнцоницөөсццццсэээээээн Ту 171 ЛИ ХАРИУГ ХААНААС ! ЭРЭХ ВЭ? Павлик Морозовын ту- хай өгүүлэл, ном зохиол, тэр ч байтугай дуу шүлэг цөөнгүй... В. Губарев, ЕЁ. Смирнов, В. Яковлев на- рын ном зохиолыг олонхи нь уншсан нь лавтай. Гэ- лээ ч Павликийн амьдрал- тай дахин танилцаж, 0а- римт сэлтийг эргэн уншиж, үйл явдлыг нүдээр үзэг- чЧидтэй ярилцаж байхад, түүний хувь зохиолын ту- й ї хай лавлан мэдэх хүсэл- тэй хүмүүсийн анхаарлыг П. Соломейны зохиол, олонд төдий л түгээмэл ун- шигдаагүй «Павка хүү- коммунист» нэртэй номонд хандуулах нь зүйтэй Сса- вагдав. Энэ номыг олох гэж их эрэв. Бараг гучаад жилийн өмнө хэвлэгдсэн энэ зохиол вомын дэлгүүрүүдэд сураг тасраад уджээ. П. Соломей- ны «Павка хүү-коммунист» Дундад уралын хэвлэлийн газарт цөөн хэвлэгдээд тар- сан учир том хотуудын но- мын сангуудаас лавлахад, юугаа асуува вэ? гэх шиг мөрөө хавчина. П.Д. Соломейны гэрч Сбарныг маш үнэ цэнтэй. Тэрээр 1932 оны есдүгээр сард ах дүү Павел, Федя хоёр Морозов хүүг алс- наас хойш хэдхэн хоногийн дараа Герасимовка “тосгонд ирсэн БХЛНЗЭ-ийн Төв Хорооны болон Урал му- жийн звлзлийн хорооны суртлын бригадын бүрэл- дДэхүүнд оролцон очжээ. Авьяаслаг бегөөд шудар- їа үнэнч сэтгүүлч П, Д,. Соломейн Герасимовка тос- тоны түүх намтар, тэр тос- тоны хүмүүсийн тухай гай- халтай ововчтой, үнэн мӨ- нөөр нь өврийн номонд бичсэн юм. Хувийнхаа сэт- тэгдлээс хийсэн дүн шин- жилгээнд тулгуурлан, тТэ- рээр Павел Морозовоор удирдуулсан пионерийн от- рядаас өер намын ч, ком- сомолын Ч үүргүй хөвч тайгын хоцрогдсон бөглүү тосгоны бүхий л зэдрээтэй нөхцөл АЙДЛЫГ ТОВОЙЛ- тон гаргажээ. 2 Соломейн Павликийг тос- тоны жирийн нэгэн хүүх- дийн талаас нь ч, тэгэхэд ТҮтүгүтүттэт лж тРҮЭРЧЭРҮЭ ЭЭГ ГЭЕ ЛТЭЖОЛӨРЛЖИШЛРҮЛРИРЛИИЛЫЖЫ ЭБВС 20087 Оо тишүүний нь хувьд Зо- “БХЛКЗЭ-ИЙН 70 ЖИЛИЙН ОИДУу-2----- МОРОЗОВЫН ТУХАЙ тойгоор хөнөөхөд хүргэсэн, өнөе үеийн хүүхэд бага- чуудад ойлгоход их эзэд- рээтэй эртний тэр үйл явд- лын учир шалтгааныг тай- лахад энэ ном тустай. ХАРИН БИ АЙЖ БАЙСАН ЮМ Уншигчид, та бүхний Павлик Морововын - тухай захидал намайг томилолтын замд хөдөлгөв. 1932 онд Алёша Моро- Зөвлөлтийн шионер су- рагчид, тэдний эцэг, багш, Да» сонинд бичжээ. сЭнНиИЙ дагуу сэтгүүлч В. байна. зов гэгддэг жаалхүү байсан эдүгээ Алексей Трофимо- вич Морозов, тэгэхэд 11 настай байжээ. Тэрээр ах Павелаасаа хоёр дүү. -- Павликтай хамт амь үрэгдсэн Федя маань найм- тай байсан юм. Отгон дүү Роман тавтай байлаа. Тэр минь 1947 онд хорин нас- тайдаа нас нөгчиж, ах дүү дервүүлээс би л ганцаараа өтөл насыг үзэж явна гэж Алексей Трофимович ярьж сууна. : Тэр үеийн Алёша Моро- зов Павликийг пионерт элс сэн өдөр эцэг хүү хоёрын хооронд болсон сергөлдөө- нийг нүдээр үзэж, чихээр сонссоноо эдүгээ ч мар- таагүй. Тэр өдөр улаан бүч зүү- сэн хүүгээ эцэг нь «Ком- мунистуудыг би тэжээхгүй» гээд ширээнээс хөөсөн НЬ тодхон. Энэ тухай Алек- сей Трофимович: -- Манай эцэг тэгэхэд тосгоны зөвлөлийн дарга, тосгон дахь Зөвлөлт Зас- тийн төлөөлөгч байсан х9- рэг шүү дээ. Би түүний үгийн учрыг огт олоогүй. Ийм үгийг яахан ойлгох- сон билээ? гэж байна. Гэвч Павел ах нь ойл- гож, эцгийнхээ жинхэнэ үнэ цэнийг ч мэдэж байжээ. Трофим Морозов эхнэрээ- сээ салсан нэрээр гэр бүл- дээ ямар ч тус нэмэр үзүүлдэггүй хэрнээ бараг Л өдөр 24115214) Яах гэж тэр вэ? ийн эзэн хэн бэ гэдгээ л байн сануу- лахын тулд тэр ингэж ЯВ. : Төв Хорооны ордон «Б» корпус иемерийн үзэн» сонийМ редакц эх, сурган хүмүүжүү- лэгчид, номын санчид, ах- мад дайчид, оюутнууд ЗХУ- ын баатар пионер Павлик Морозовын тухай олон за- хндал «Пионерская шправ- Тэд Павлик хүүгийн тухай үнэ- нийг нийтэлж өгөхийг хүс- Король Павел Морозовын төрсөн нутгаар явж судлан бичсэн баримтат сурвалж- дагыг «Пионерская прав- да» сонин энэ онд НИЙТтЭЛ- сэн юм. Уг сурвалжлагыг Чой. Лхагвагийн орчуул- гаар уншигчдад толилуулж ҮНЭН нэлтэй, цаг ургэлж согтуу тийм л хүн сэтгэлд үлдсэн юм гэж Алексей Трофимо- вич дурсан ярьж сууна. Эцэг нь эхийг нь зодо- ход, Павел чадах хэрээрээ хамгаалдаг байв. Эцэг нь Павелыг «Пионерийн ги- шүүнээс даруй гар» гэж тушаахад Павел «Пионе рээс би гарахгүй» гэж шийдмэг хариулж байжээ, Алексей Трофимович: -үы -- Павел, эцэг хоёр эс- рэг тэсрэг хүмүүс байсныг би одоо л ойлгож . явна. Манай эцэг бичиг үсэггүй, дүнсгэр... Харин. Павел маань эрдэм мэдлэг, гэ- рэлт шинэ амьдрал өөд тэ- мүүлэгч байсан юм. Пав- лик ямар хүүхэд байв? гэ- дэг асуултад ӨГӨХ нэг Ха- риулт энэ. Павка маань но- мын хорхойтон байв. Но- моос манай уудам эх орон хэрхэн аж төрж буйг тэр мэдэж авдаг байлаа. Бас Герасимовкад хааяа нэг ирдэг «Восходы коммуны» сониноос мэдээ авдаг бай- сан, Номоор тэр ямагт га- чигдаж байв гэж. ярьж байна. -- Танай эцэг цөллө- тийн хэлбэрээр нүүлгэж ирүүлсэн иргэдэд тосгоны ЗӨВЛӨЛИЙН | магадлагааны Хуудсыг худалддаг байсныг сайн санааны үйлдэл гэж үзэж болох уу? гэхэд: г--. Юуны нь єсайн са- нааных байх вэ дээ! Сайн санааных байсан бол зү- тээр л өгөх бус уу. Тэгэ- хэд тэр нэг хуудсыг гуч- тын дэвсгэрээр зарж, Ук- раин, Кубань,.. газар газ- раас нударганчуудын хэр- тээр эрхээ хасуулан, цө- лөгдөж ирэгсдийн гай зов- лонг далимдуулан ашиг- лаж, олзныхоо мөнгөөр түншүүдтэйгээ архидаж байсан юм гэж Алексей Трофимович бусдын нэгэн адил эгдүүцэж явдаг са- налаа илэн далангүй хэл- лээ. г-- Энэ гэмт хэргийг бү- рэн эрхт шуурхай шийд- вэрлэгч төлөөлөгчид илч- лэн хэлснээр эцэгт нь ямар шийтгэл ногдохыг Павлик гадарлаж байсан йм хэргийн Кан толгойг илээд өнгөрөхгү, Павел мэдэж байсан ч, ар- ван жилийн ял онооно гэж яаж мэдэх вэ. г- Хэрэв мэдэж бай- сан бол? -- Мэдэж байсан ч Па- вел хэлэхээ л хэлэх бай- сан, Яаж өнгөрч 3 тон 1151171:1:1 2011 ӨГҮҮЛЭХ НЬ ЛА нэ билээ? Орон даяар өелсгө- лөн нөмөрч, талх тариа- гүйн улмаас хүмүүб үхэлд нэрвэгдэж байХад, нүдэн дээр нь ийм хууль бус бу- лай тарьж байгааг хэр- хэвч Павел тэвчихгүй,., Манай эцэг тариа буудай далдлан дарагчдыг нуун халхалж хариуд нь басл шан хүртдэг байсан юм. Мөрдөн байцаалтын да- раа шүүн таслах хурал- даан хүртэл Трофим /Мо- розовыг гэрээр нь байлга- хаар суллажээ. Тэрээр дөрвөн хүү нь үлдсэн гэр- тээ оролгүй гадуур нь ен- гөрч, эцгийндээ шууд оч жээ. Кулуканов өгөөмөр тар гарган зассан ширээ нэрмэл архи, гахайн өөх тэргүүтэй тансаг идээ уг тав. Харин дөрвөн өлсгө- лөн хүү нь гэртээ байлаа. Тэгтэл Павликн хүү гэ- р , нэт ороод ирэх нь тэр.Бу- дуканов ч, өвөг эцэг Сер- гей ньч, эцэгньч бяцхан хүүгийн чин сэтгэл, зориг зүрхийг мэлрэн гайхжээ. Павлик эцгийгээ харья гэж дуудав. г-. Ах маань айгаагүй. Харин би айж шантарсан юм гэж Алексей Трофимо- вич яриад. Ах дүү хоёрыг оршуулахад, П. Соломейн намайг пионерт элс гэхэд би татгалзсан юм, Танхай- дын | хутга, хэ биш байлаа.., гээд: г-. Тэгээд ерөөсөө эл- сээгүй юу? гэвэл: г-. Тэгэхэд элсээгүй, Хожим Герасимовкаас их хол СПвердловск хотод, мужийн асрамжийн га- зарт шионер болсон... гэ- лээ. ПАВЛИК МААНЬ. ДЭРГЭД БАЙХАД Багш нь байсан, э, тавьяат амралтаа эдэлж буй Лариса Павловна Иса- кова Мелитополе хотод суудаг. -о-- ТГерасимовкад тэр даруйдаа сургууль байгуу- лагдаагүй учир ангийн ши- рээг бараг млгалчасчэЭй ниун хүүхэд эзэлсэн байв. Би Павликт 1929-430 оны хичээлийн жилд хоёр- дугаар ангид нь хичээл заасан юм гэж тэр ярив. Лариса Павловна4 их зовлон эдэлсэн хүний нэг. Эхний нөхөр Сталины зал- хаан цээрлүүлэлтэд зууш- лагдаж, хоёр дахь нь ЭХ ионерт элссэн нь түүнд, орны дайнд амь үрэгджээ. Зургаан хүүхдээ өөрөө өс- гөж өндийлгэжээ. -- Багш хүний баяр баясгалан нь сурагчид бай- даг. Тиймээсч багш су- Биш ллиилицийцаннн сум тог-, ис ном өгч, унш гэхэд түгд: рэлгүй уншина, Ахлах ан- гийнхан өөрсдөө илүү унш- даг бага ангийн сураг чийн уншихыг урамтай сонсоно, Тэр хооронд НЬ ангид заах хичээл яах вэ? гэж асуух байх. Явуут дундаа юу сонссоноо тог- тоодог сэргэлэн ухаантай хүү байсан юм. Сэтгэл нь чгэж гэгээн саруулхан хүүхэд байлаа гэж өндөр настан багш нь дурсан ярьж байна. : САНАЛ ХУВААГДСАН нь Саяхан Бүх Оросын «Мэдлэг». нийгэмлэгээс залуучуудын сэдвээр бич- дэг сэтгүүлчдийг оролцуу- лан, «Комсомолын түүхэн дэх цагаан толбо» сэдвээр дугуй ширээний ярилцлага зохион байгуулав. БХЛН ЗЭ-ийн Төв Хорооны дэр- тэдэх Комсомолын дээд сургууль болон эрдэм шин жилгээний төвийн ажилт- нууд энэ ярилцлага дээр үг хэллээ. Ярилцлагыг хөтлөгчид Павлик Морозо- вын тухай асуулт тавив. Энэ асуулт дээр хүмүү- сийн «санал хуваагдлаа. Тухайлбал, түүхийн ухаа- ны дэд эрдэмтэн А.А. Га- лаган, зохиолч В, Амлїинс- кий «Юность» | сэтгүүлд (1988 онд) нийтлүүлсэн өгүүлэлдээ Павлик Моро- зовыг гүтгэн мэдээлэгч пионер тэж нэрлэснийг дэмжиж байгаагаа хэллээ. Түүхийн ухааны доктор М.М. Мухамеджанов гэр бүлийн болон хүнлэг ёс- ны харилцаа улс төрийн- хөөс дээгүүр байх ёстой тэж тэмдэглэлээ, Профессор В.Н. ЮКрк- ворученко, түүхийн ухаа- ны дэд эрдэмтэн Л.Н.Но- ноненко нар эсрэг үзэл бо долтойгоо илэрхийлэв, Тэд иргэний байр суурь бол тэр бүл, ах дүүгийн харил- цаанаас дээгүүр үнэ цэ- нэтэй гэж тэмдэглэв. Миний бодлоор ах дүү Морозовын амь насыг Х8- нөөсөн гэмт хэргийг на- ийвчилж судалсан ЗСБН У-ын Прокурорын газрын прокурор, хуулийн ахлах зөвлөгч И. Титовын «Бага балчраасаа итгэл найд- варгүй гуйланчлалд биеэ- рээ нэрвэгдсэн хүүхдүүд өөрийнхөө давуутай талыг мэдэгдэхүйц ТӨДИЙХөн М3- дэрч иржээ. Павлик Мо- розов тосгондоо цор ганц- хан тийм хүүхэд байв. ийнхүү нөлөөлжээ» гэсэн дүгнэлт шийдвэрлэх ач холбогдолтой санагдана, -Энд би өөрийн саналыг 13 настай ч илэрхийлье. рагч бүхнээ бүх амьдрал- Павлик Морозов эх орны- Даа мартдаггүй, Тэр үеийн хоо асар их цартай олон сурагчдаас Валентин Ни- асуудалд зүрх сэтгэлээрээ колаёнок, Гриша Зубов, хүрч, шаналж байжээ.Та- Павлик Морозов гурав ми- риачны бяцхан хүүгийн ний сэтгэлд хоногшин үлд- сэтгэл хар аминыхаа төлөө сэн юм. Павлик мааньма- бус бүхэл улс орныхоо най сургуулийн жижигхэн төлөө шаналж явжээ. 18 номын санг хариуцуулаач настай Данилогийн ална гэ- тэж гуйсан ньер мартагд- сэн заналхийллийг тэр “даггүй юм. Одоогийнх шиг өчүүхэн сүрдүүлэг мэтээр бие даасан номын сан- тоомсорлоо ч үгүйг санаг- чийн орон тоо тэгэхэд сур- тун| Энэбол Цавелалуурч | гуульд байгаагүй, Павлик даасаа хичнээн их давуу- ном түгээх,урж тай, ариун шударга хүү сүйтгүүл байсны нотолгоо 27 санасан бүхэн бүтэмжтэй үзэхэд түүнийг үл хүндэт- байжээ. Дөрөвдүгээр ан- гэж болохгүй нь ойлгогд- | мэс ла энэх оной, ном, Ес 3 6 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРЫ НАР НЭГЭЭХ ҮН! - МХЗЭ-ийн төв ХОРОО. Д СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ мПЬ-Ын ТӨВ Зөвлөлийн сонин 45 ДАХЬ жилдээ М6З (2351) 1988 оны аравдугаар сарын 12 ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө УРГАЦЫН ДАЛАЙ УРГАНЫН ДАЛАЙ НАМРЫН САЛХИНД ҮЕЛЗСЭН НАЙГАХ САЙХАН долгиотой НАРАН ХУРЫН ШИМ ЮМАА ХӨӨ : НАВЧ НОГООНЫ “ДЭЭЖ ЮМАА Энэ дууг би дуулах дур- тай. Эх орны тариан тал- байд урин намар айлчлан “Ирж улс орон даяараа өнөр бүлээрээ төмс, хүнсний но- гоо, арвин их тариа хураан авах нөр их ажилд идэв- хийлэн ордог үед би энэ мээ, яг зөв. Миний нэр АЛТАНТҮРҮҮ шүү дээ. Энз дуутай хамт миний аян эхэлдэг. Аяны маань нэр «Пионерийн десант-урга- цын талбайд». Чухам Яяа- гаад ингэж нэрлэсэн юм бэ? гэж та нар асууж ма- гадгүй. Энэ аян таван и- лийн түүхтэй. Улс орон даяар ургац хураан авах ажил ид өрнөж байсан тэр 1984 оны намар редакцид яриа болж ургацын далайд бүхний анхаарал чиглэж БН 2. ахнй сурагчид гар-бие оролцох" - тэй гэж үзсэн юм. “йх л Алтантүрүү би бий!бол- сон, Пионер сурагчид : хүнсний ногоо тариан тал- «байд десант буулгаж шир- Тарианы хаягдал түүнэ гэ- дэг идэх талхаа арви- жуулж байгаа үнэ цэнтэй хөдөлмөр, Тэр чанараараа эх орныхоо сан хөмрөгийг зузаалахад оруулж байгаа хувь нэмэр, хүргэж бай- гаа ач тус билээ. Тиймээс энэ аянд орол- цогч пионер сурагчид улс эх. орныхоо цэцэглэлт хөг- жилтөнд тодорхой хувь нэ- мэр оруулж байна гэж хэ- лэх бүрэн үндэстэй. Энэ удаагийн аяллаа Төв, Сэлэнгэ, Булган айм- гийн нутагт хийлээ. Ажил- саг багачуудыг сурвалжла- хаар хүлгийн жолоог тэр нутгийн зүг заллаа. ЭГЧ ДҮҮ ДӨРВҮҮЛ ГЭРЭЭТЭЙ Энэ яриа Эрдэнэт хотын Жаргалант хорооны 10 жилийн сургуулийн захир- лын өрөөнд болсон юм. -- Манай сургуулийн гурван сурагч эгчийнхээ хамт сангийн аж ахуйгаас гэрээгээр гурван. га тал- байг хариуцан авч 26 тонн лууван хурааж улсад тушаасан, Улсын төлөвлө- гөөг хоёр тонноор давуу- лан биелүүлсэн ажилсаг “хүүхдүүд дээггэж Г. Монх- Дой захирал ярилаа. Бид ч тэдэнтэй уулзахаар шийд- лээ. Б.Оюунцэцэг, Долгорсү- рэн, Гантулга, Ганболд, Эгч дүү дөрөв. Оюунцэцэг эгч нь ноднин жил аравду- гаар анги төгсөөд сангийн аж ахуйд ногоочноор горсүрэн ес, Гантулга найм, Ганболд зургадугаар ангид сурдаг. Сангийн аж ахуйтай гэ- рээлж “ажиллах саналыг Оюунцэцэг эгч гаргасан, Ам бүл олуул. Бас тэгээд бидний амралт эхэлсэн учир аав, ээждээ тус бо- лох зорилгоор гурван га талбай хариуцан авч ажил- лав. Хичээгээд үзвэл юуг ч хийж чадна шүү дээ гэ- сэн. Сангийн аж ахуйн за- хиргаа ч хүүхдүүд үзээд алдаг гэсэн байх. Бидний хүсэлтийг зөвшөөрч тал- бай өглөө. ».Талбайгаа аваад цэвэр- лэх ажилдаа шууд орсон. Сангийн аж ахуй лууван- Үргэлжлэл нь Ц, Ш нүүрт Үргалжлол нүүрт Түрүүч нь 1 ( тийн үр өгсөн, Мигаэд шинллаж | гарсан Алтантүрүү Ганболд, тулга хоёрын энэ яриаг үг алдадгүй |тэмдагд У Редакцдаа очоод сониндоо бичнэ. Уншигч багач ха тэдний тухай аавал ярьж бо өгнө гаж борложээ. эмо хүн ж цэг- буурь зэ 0 ши ажилла. Хүүхэд хойно ртай уйдсан- иг иь хшмт ажил эж 0-2ж хаячиь» яв т”ҮГГ гэж я Ясж ожка ав бай сайн авна. лэг млыг нь жам» байхад ийих нь ургаад ирэх Ажил их л бай ал ургац ээтэй Танай хамгийн том дууван хэдэн амм бай сан бэ? хагас нг -- Та 3 сар талбай даа зөвхөн өөрсдийн Хү чээр Лу ха тарьж, ур гуулж, хурааж аясан, Ул сын төлөвлөгөөт ХОЁр тон ноор дашуулж биелүүлсэн байнз. Ер иь хэдий хэрийн мөнгө 8 бол? Ал дүү хоёр хоорондоо нэлээн зөвлөлдлөө, Төгс изэ Ганболд Бид дөрсүүл ний лээд ӨӨӨӨ0- 4 аад төгүни авах байх гай! Тэр мөнгөө яаж 2. ГМОНЕРИЙН ҮНЭН 344444444:444434444444444444444 44444444 4: Свлэягэ аймгийн (Ба руумбүралгийн САА-г дуйд сургуулийн сурагч С.Баттул га сурагч Д. Ганбаатар 144444444444444444444444-1988. 10. 12 -5 гийн Салан » сумын дунд сургуулийн зарцуулах гэж байна гэж Алтантүрүүг асуухад Гам- тулга, Би дугуй авиа гэж бодож байсан, Одоо өөр- төө хувцас авна таа Ч бас мон 4 сэнийг нь ээж, өгнө гэж ярилаа. »-- Та нар дараа жил тэрээгзй ашиллах уу? »- Ер нь ажиллан болмоор санагдсан. Хэр: вээ Сангийн ши ёхуй тат. галазахгүй бол дахиад ажиллана тэж тэд халдээ. Алтантүрүү энэ хүүх. аавдаа дүүдэд маш их баярла. сан, Тэд улс эх өорөндөо нхийг бүтээх | чөдалтай хүүхдүүл, “Хүү хдийн тус багаддаггүй» гэж ярьдаг. Манай ориш имонер бага- чууд багаасаа хөдөлмө- рийнхоо үр Ш ийг биеэр мэдэрч, өөрийн гараар юмыг хийж чаддаг болвол улс орноо улам хурдан урагшлуулан хөгжүүлэхэд их хувь оруулж. чадна тэж тэгэхэд бодсон зом. ШАР ЭРГҮҮЛ ХААНА ЯВНА ВЭ! Иаадмын маргааш мэ мар гэж манай ард тү ярьдаг нь зөвхөн өвс МО, гоо гандан шарлахыг бус бас их ашид хөдөлмөр ундрах цаг ирснийг дав, хар халж байгаа юм. Мул тай аймгийн Салэнгэ су мын 8 жилийн сургуу. лийц инонср сурагчид чу” хамдаа наадмын маргаа- шаас ажлаа эхалжаэ. Анги бүлгүүдийг хосаг хэсгээр зохион байгуулж төмс, хүнсний ногоо, та- риан талбайд десант буул- гаж хаягдсан үр тариаг илрүүлэх, эргүүл пост гаргах зэрэг ажлыг зохион байгуулж байлаа. б-гийн «Ю» ангийн шар эргүүлийнхэн бүлгэмийн зөвлөлөөс тусгай дааага. вар өвчээ, -- Таршан талбай, үтрэмд байнгын хяналт тавыж машины чигэхаэсийг цаварг дэх, хаягдал үр тариа иж. АЛТАН ТҮРҮҮНИЙ эзэд рүүлэн ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3. 4444444444444444444444444444444444444444444444-4444444-44-444444 1988, 10. 23 ч. Булган аймгийн Ингэт- їс Тов аймгийн Угтаалын САА-н дунд сургуулийн су- рагч Э.Алтай цуглуулах ажлыг хийж байв. "Тариан талбайгаас үт- рэм хүрэх зам өдөржин шөложиы цагаан тоос бо- соотой. Нумад тэгширтэл ачсан олоц маркийн тэ- рэгний цуваа тасралтгүй хөвөрсөөр, -- Энэ тоосон дуйд л шар эргүүлийнхэн зогсож: байдагсан гэж замд уулз- сан жолооч хэлж билээ. Ц. Гоёцэцаг ахлагчтай шар эргүүлийн пионер сурагчид шалгалтаар яв: сэн ажлаа сангийн а: ( радио узслпэр ярь- байна дэг Бид ажлаа 7 хоног бүр дүгиэж хаана ямар дутагдал гарав, хэний са- Зал зөрчилгүй сайн ажил, зам байгааг мэдээд «Ал- тан түрүү» нэвтрүүлгээ» рзо ярьдаг. Одоогоор зур- гаан цэштрүүлэг (хийгээд байна гаж пиоперийн ах- аах удирдагч Ч. Саранчи- шэг ярилаа -- Та манай цаштрүүл- гийн хөгчлбөртай таныл» цаач гэж шар эргүүлийн хэй Алгангүрүүд хэллээ. Алтантүрүү тар навт- рүүлгийн цэгийг нь сонны гож тамдагдан: (авсан юм. -- Ургацын | залбайл ажлын тойм. лагчид, Уралдааид хошууч- Пионерийн ургацын талбайд десант- буулаа. -- Тариаланч, механик жуулагчдад зориулсан бяцхан концерт. -- Манай -- Энэ | нэвтрүүлгийн үр дүн ямар байна вэ? тэж Алтантүрүү асуулаа, Хялганат хорооны техникумын сурагчид төмс- ний талбайд чанар муутай ажилласныг манай эргүү лийнхэн илрүүлсэн. Бид дохио 1 га талбайгаас кг төмс хаягдсаныг хурааж авлаа. Замд эргүүл хийж байхдаа хэд хэдэй маши- им тэвшийг шалган ан хааруулж байсан нь үр дүнтэй ажил болсон. Та риа гэдэг эцэстээ талх гэсэн үг. “Талх идээний дээж гэдэг биз дээ. Шар эргүүлийн 6: чууд иммгэж ярьж бил Энэ лд хамгийн сайн ажилласан сурагчийг пэр- дээч гэтэл Ц. Гоёцацэг, -- Бүгд л хичээл зүт- гэлтэй оролцсон гэж хэл сэл юм. Тэгээд бүгдийнх нь изрийг бичиж авсан юм. Л. Уранцэцэг л дормаа, С. Иүрэвсүэн, Г. Болдбаяр, Б тбуян, Д Одцэцэг, 8. 7Кавлмаа, Б Болорсэлэнгэ. Тэдний хаяг Булган аймгийн Сэ лэнгэ сумын 8 жилийн сургуулийн ботийн «Б» ги. 75 МОРИНЫ ХҮЧЭЭР «Сэлэнгэ аймгийн Ба руун бүрэн сумын 8 жи- лайн сургуулийн су- рагч С. Баттулга нь үр тарианы 1 бригадад урийш боловсруулах ажилд ах Сайнбаярын хамт гарч 233 гатийн боловсруу- лалтад гурвай удаа Яв: нийт 660 га-д боловсру: лалт хийсэн» гэсэн тодор. хойлолтыг Баттулга хи- чээл эхлэхэд сургуульдаа авчирчээ. Хүүхдийн зуны хөдөлмөрийг тэр болгон үнэлдэггүй явдал байдаг. Харин Баттулгад 1 брига- дын дарга Д,. 2Кигжид «Миний дүү дараа жил дахиж ирээрэй. Бидэнтэй цуг ажиллаарай» гэж хэл сэн гэдэг. Энэ нь түүнд итгэсэн хэрэг. Эр хүн бол соны шинж, -- Хоёулаа хүчээ үзэх лтантүрүүг асуу- - гэлээ. Гарт нь бяр Яаж ч хүчлээд гүй. Аргагүй ч ба морийг хөлөглөн унадаг энэ хүүгийн хаана нь ч хүрэх билээ дээ. Тэр яриа болгондоо ахь»хаа трак торыг байнга огүүлж байв ДТ-75 гэд Ар. суужээ. дийлсэн т5 сайн хийгээд бай ад л байна. Найд тєхини. Бөга зэр. гийл засвар хийчихдэг гэж хэзээний (эзэн хүн/| шиг ярьж байлаа. Төгсгөл нь 1У нүүрт -- Ах дүү Б.Баттуяга, Гам ЛИ АЛЛСГ ҮҮ хайлин22 Ї!| /р 1) 11 Ш болд 4 гЁ хел 00 -28 эс 72:57 7 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН | Төгсгөл. Түрүүч нь 1, П, Ш | н-үрт С. Баттулга гурван сар 4 иллаж нэлээд мөнгө ав- |чээ. Тэр мөнгөөрөө Дар- 1 хан хот орж өөртөө хнчээ- (лийн форм, гутал худал- удаж авсан гэнэ. | о-- Би спортоор хичээл- | лэдэг. 400, 800 метрийн | Гүнлтэнд сургуулийн авар- 1 | га болсон. Самбо, чөлөөт 97964004034000400040004 цал ЭЭЭТТТЭРЭРРӨРРРЭЧ 9:444-444-4--444-4443240-44-044-4 -- Ажил дууслаа бөх барилддаг. Чөлөө за- ваа болж өгвөл үр бүтээл- тэй өнгөрөөхийг боддог гэж (С. Баттулга ярьсан юм. Тэр дараа жилийн на- мар дахиад трактороо жо- лоодно. Түүний хүлэг 75 морины хүчин чадалтай. ААВТАЙГАА ХАМТ Алтантүрүү миний ая- лал үр Дүнтэй болж бай- лаа. Хоёр. нарны хооронд Энэ дугаарыг манай тусгай сурвалжлагч Д. Бах- зогсоо зайгүй ажиллах та- риаланчдыг харах урам- тай. Аавын хүрэм, ахын томдсон пиджак, малгай өмсөн дагаж яваа хүүх- дүүдийг харахад бүр ч урамтай. Тэд манай алдарт тариаланч механикжуу- лагчдын залгамж халаа. Б.Батдалай энэ зун аа- ваа даган гадаа гандтал явжээ. Урьд нь ааваа да- гаж МТЗ-75 трактор яаж жолооддогийг ажиглан, аар саар ажилд нь гар хөл болж, хоол ундыг нь зөөж өгдөг байжээ. Энэ жил аав нь түүнд трактороо бүр жолоодуулж гэнэ. -- Аавыгаа амрах, чө- лөөтэй байгаа үед нь би тракторыг нь барьдаг гэж Батдалай ярив. -- Яагаад чамд тэгж ит- гэж байгаа юм гэж Алтан- түрүүг асуухад, -- Би энэ жил УП ан- гид орсон. Манай сургууль дээр хөдөө аж ахуйн тех- ник судлах дугуйлан ажил- ладаг, (Олон хүүхэд тэнд суралцах сонирхолтой бай- гаа. Би ч гэсэн орох гэсэн юм. Тэгээд л бага сага техникийн мэдлэг олнс авах гэж оролдож байна гэж ярилаа. Энэ жилийн хагалсан газар нь ирэх жил үр өгөө- жөө өгнө. Б.Батдалай хүү- гийн ажлын үр дүн гарна. Б.Батдалай Булган айм- гийн Сэлэнгэ сумын -дунд НАМРЫН ХӨДӨЛМӨРИЙН АВАРГУУД с Булган аймгийн Сэлэнгэ умын дунд сургуулийн су- рагч Г.Бүрэнжаргал тс Эрдэнэт хотын: Карга- лант хорооны дунд сургуу- лийн сурагч ангийн хөдөлмө- рийн аварга Ч.Батмөчх 2 88 х 47277572 (292554 00 | сургуулийн УИ! ангид сур- даг. ЄӨРИЙН ГАРААР ТАРЬСАН БҮХЭН АМТТАЙ Аялалын минь зам Төв аймгийн Угтаалын сангийн аж ахуйг чиглэв, Сургуу- лийнх нь туслах аж ахуйн тухай «Ажилсаг хүүхдүүд» гэсэн сурвалжлага өнгөр- сөн жил манай сонинд нийтлэгдэж байсан билээ. Тиймээс Алтантүрүү энэ жил ургац ямар байгааг нь сонирхов. Алтантүрүүг ногооны зоорь луу шууд аваад явлаа. Зоорийн өрөө болгон төмс, сонгино, бай- цаа, манжингаар дүүрчээ. -- Энэ ногоог ирэх ха- вар хүртэл дотуур байрны хүүхдүүд иднэ. Энэ жил сайн ургац авлаа. Дотуур байрны хэрэг- цээнд. арван тонн төмс, НЭГ тонн сонгино, арван тонн байцаа нөөцлөөд бай- гаа. Үлдсэн бүх. ногоогоо борлуулсан гэж сургуу- лийн захирал Сунрав яри- лаа. Өөрсдийн «гараар тарь- сан бүхэн . амттай гэдэг. Дотуур байрны сурагчид бүтэн жилийн витаминтай ! болжээ. Алтантүрүүгийн. аялал үүгээр дууслаа. Эх орны | маань тариан талбай дахь | ажил ч дуусч байна. 1988. 10. 12 Ирэх жилийн намар бол- тод баяртай. П.АЛТАНТҮРҮҮ !! суурь, М.Болд, Д.Пушкиннар бэлтгэв. 1/777 Ёл, СЭ 2897 7-ы ай“, 2 1124 эт?” 5./утэссодТ 5 2-2 д Ёс 772 ҮС, -. 2 Чаф» : Фи М/ , () ЯЖ (471 НИ /1:29 1!!! ї : НТ Ёс 22 хЗЭ- ны эн «Б . Сүхба арын нэрэмжитуд мАНАЙ хАЯГ: | МХЗЭ-ийн Төв Хорвоны ордон «Б» корпус ДХ. Сүхбаатарын нэр лсын ёоОэ Эрхлэгч чНИнөнерийн үнэй» сөнины редакц хэвлэлийн комбинатадхэвл Индекс-14140 Ж.ДАШДОНДОГ- НЭРЭМЖИТ мПБ-ын ТӨВ ЗАЁРАМДАЛ, ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНЫ ХУУДАС БАЯЖЛАА Саяхан МАХН-ын Төв Хө- рооны ерөнхий нарийн бич гийн дарга БНМАУ-ын АР- дын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн дарга нөхөр Жамбын Батмөнх Полышн улсад албан ! Ёсны, найрсаг айлчлал хий- сэн якгдал хоёр орны найрам- дал, хамтын ажиллагааны түүхэн хуудсыг баяжууллаа. олон мянган кило- метр алс хол оршдог Польш -| орны тухай товчхон танил- цуулахад БНПАУ нь 312,7 мянган хавтгай дөрвөлжин тутаг дэвсгэртэй, 37,8 сая хүн амтай бөгөөд 4 хүн ам, газар нутгийн хэм- жээгээр Европ тивд ҮГ бай- ЯА ранд ордог. Засаг захиргаа- ны тухайд 49 муж (воевод- ство), 2 мянгаад сумдад (гмн- на) хуваагдана. Варшав, Кра- жов, Лодзь хотууд мужийн ын хоорондын | найрамдал, хамтын ажиллагааны тухай анхны гэрээг 1975 оны УН сард байгуулсан юм. Энэ удаагийн айлчлалын явцад манай хоёр орны хам- тын ажиллагааны хөгжиж ирсэн байдалд нааштай үнэ- лэлт өгч, уг харилцааны үр ашгийг дээшлүүлэх, шинэ 30- ригтой хэлбэр, мєханизмаар баяжуулахад гол анхаарлаа хандууллаа. Хоёр талын ха- рилцааны болон олон улсын асуудлаар манай хоёр нам, засгийн газрын байр суурь бүрэн нийлж буйг хийсэн яриа хэлцээ нотлон харуул- лаа. Азн тив, Номхон да- зайн бүс нутагт олон улсын энх тайван, аюулгүй | байд- лыг хангах үйл хэрэгт БНМАУ-ын оруулж буй хувь штэмэр болон Төв Европт ер- зэтсэглэлийг МХЗ2 мйн Төв хоРОО, Д СҮХБААТАРЫН ЗӨВЛӨЛиЙН Сонин 12711 ӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД ЧУУЛГАНЫ ШИНИДВЭРИЙГ БҮТЭ: эл АЖИЛ БОЛГОЕ! - АЖЛЫН ЗХЛЭЛ БАЙНА «,.Шинэ зүйл, сайн үйлийг со ргогоор дэмжиж, хуу- чин хэвшил зуршлыг зоригтой өөрчилж, сахилгагүй, 33 журамгүй явдалтай тууштай тэмцэж байж л амжилтад хүрнэ...» (МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их УЛарнн Тэргүүлэгч- дийн дарга ТН.Батмөнхийн монголын пионерийн «Залгамжлагч» УГ чуулган дээр хэлсэн үгээс) Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УЇ чуулганы. ажиллагаа дуусаад сар хүрэхгүй хугацаа өнгөрлөө. Чуулганы шийдвэрийг хэрэгжүүлэх талаар ямар ажил зохиож байна гэсэн тавьсан юм. асуултыг чуулганы төлөөлөгчдөд С.ОТГОНЦЭЦЭГ, (Эр- дэнэт хотын Жаргалант хо- рооны 10 жилийн сургуу- лийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга): -- Чуулганаас ирээд бүлгэмийн нийт пионер су- рагчтай уулзаж чуулганы ажиллагаанаас дэлгэрэнгүй ярьж өглөө. Манай бүлгэмд идэвхгүйчүүд их бий. Нуух юм алга. “Чуулган дээр яригдсан идэвхтэн хэсэг нь ажиллаж үлдсэн хэсэг нь ажиглагчаар байдаг. зур- шил манайд ч байна. Би бүлгэмийнхээ нийт идэвх- тэнтэй уулзаж нийслэлийн 40 дүгээр сургуулийн су- рагч Сэргэлэнбаатарын хө- дөлгөөнтэй хэсэг байгуулан ажилладаг туршлагыг ярьж өгсөн. Миний сана- лыг туршаад үзвэл яасан юм бэ гэж тохироод бай- на. Одоо хамгийн гол нь нийт “пионерүүдэд тайл- барлаж өгөх хэрэгтэй. Дар га гэсэн нэр томьбёоноос салахаар шийдлээ. Бүл- гийн даргыг бүлгийн ах- лагч, салаадын даргыг са- лааны ахлагч гэх мэтээр өөрчилж байна. Дарга гэ- хээр хүүхдүүд их дургүй байдаг шүү дээ. Мөн сур- гуульдаа «Пионер» кафе байгуулахаар бэлтгэл аж- лаа хийж байна. Хүүхдийн төлөө эздиЖ зөв илгаар лгары! 8 сийлэн, Тамын Төв Хорооны гишүүн Людмила Живковагийн нэрэмжит Олон улсын " хүүх. дийн фондын дарга, «Энх тайв- ны туг» Төвийн ерөнхий захи- рал Владимир Живков тэргүү: тэй төлөөлөгчид энэ Оны арав- дугаар сарын 8--11-ний өдрүү: дэд манай оронд зочлов, Төлөөлөгчид БНМАУ-ын Хүүх- дийн төлөө фондын Төв Комис- сын үйл ажиллагаа, Монголын хүүхэд залуучуудын ажил амьд- рал, социализм байгуулах үйл- сэд өсвөр үеийнхний оруулж пионер сурагчдын төв со залу, дын “ Намрын «Пионерийн де- сант-ургацын талбайд» ая- наар сангийн аж ахуйн ногооны: талбайгаас, 1,2 тонн төмс, таван шуудай лууван, 300 кг манжин- гийн хаягдал илрүүллээ. “Бид түүнийгээ «Пионер» кафедаа зарцуулах гэж байна. Сургуулийн цайны газрыг түшиглэн хичээ- лийн цагийн завсарлагаа- наар хөнгөн зууш, бутер- брод, ундаа хийж хямдхан үнээр зарах бодолтой бай- на. Кафегаас олсон тодор. Хой хэмжээний мөнгийг бүлгэмийн дансанд оруул- та. Сургуулийн захиргаа бидний ажлыг дэмжиж байгаа. й вийн ажилтай танилцаж, Өмнө- говь аймагт зочлов. « Төлөөлөгчид манай эх оронд байхдаа хүүхэд залуучуудын Фоёл амралтын «Найрамдал» паркт болсон «Энх тайвны туг» хөдөлгөөний нэрэмжит | дурсга- лын хөшөөний суурь тавих ёс- лолд оролцож монголын хүүхэд багачуудын уран сайхны хамт- лагуудаас, «Энх тайвны туг» хөдөлгөөнд зориулсан концерт “үзэв, Тэрчлэн Улаанбаатар дахь Болгарын соёл, мэдээллийн тө- вөөс хамтран зохион байгуулсан «Болгар, монгол хүүхдийн уран бүтээл» уран зураг, сурагч Амраагийн бүтээлийн үзэсгэлэн, “Болгар орон монгол зураачийн жтүдгэр» үзэсгэлэн үзэж сонирх- зо-гэрээнд гАРЫН ҮСЭГ ЗУРЛАА БНМАУ-ын УДыст ЭМүлэм Төв Комисс гын Энх тайвны туг» төв, Л.Живко- вагийн нэрэмжит олон улсын ажиллагааны та- дээрхи байгуулла- хамтын ажиллагаа улам гуудын : ха- Б.. 2 оны туг» олон улсын хөдөлгөө- БЭЛХЭН БАЙГТУН! жилдээ ММ 64 (2352) 1988 оны аравдугаар сарын 15 -... ї 45 ДАХЬ БЯМБА Үнэ 10 мөнгө ПИмНЕНЬ ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ Ж.ӨЛЗИЙБАЯСГАЛАН (Төв аймгийн Угтаальн сангийн аж ахуйн 10 жи- лийн сургуулийн сурагч, бүлгэмийн зөвлөлийн ги- шүүн): Чуулганаас ирэхэд манай сургуулийн захирал чуулганы шийдвэртэй с0- нинг бүрэн уншиж танилц- сан байсан нь миний ажил явуулахад их тус дөхөм боллоо. Тиймээс ч миний сана- лыг дэмжиж хүүхдүүдийн зуны даалгавраар бэлтгэ- сэн зурамны арьс, ахар хурганы ноос зэргийг бор- луулж олсон 320 төгрөгийг бүлгэмийн зөвлөлийн дан» санд шилжүүлж өглөө.Бүл гэмийн зөвлөл өөрийн тэ- сэн дансгүй болохоор одоо- хондоо пионерийн ахлах удирдагчийн нэр дээр-хад- таламжийн дэвтэр нзэгээд байна. Захирал энэ оны сүүл- чзэр 1000 төгрөг манай бүлгэмд өгнө тэсэн. байгаль хамгаалах сарын ажлын-үеэр бүлгүүдийн дунд анги олон вэ?» гэсэн хөдөлгөөн өрч нүүллээ. Мөнгөнийхээ за» рим хэсгийг гөөнд бүлгийг шагна:: урамшуу- лахад зарцуулна. Бид нийт анги «Хэний цэцэг тарих энэ шалгарсан хөдөл анги. Л. ЭНХМАА аймгийн Сэлэнгэ сумын 8 жилийн рагч): (Булган сургуулийн су- -- Манай анги намрын ажлаар төрөл бүрийн жимс цуглуулж сумын хөдөлмөр- чид, хүүхдүүдэд худалдаа 182 төгрөгтэй боллоо. Ан- гийн сурлагын комисс хи- чээлийн Сурах хүүхдийн судалгаа гаргаж байгаа. Юуны түрүүнд ном сурах бичиггүй хүүхдийг номоор хангах - бодоггой байна. бичиггүй Чуулганы төлөөлөгчид ингэж ярилаа. “Ажлын эхлэл “ байна. Бусад сургууль ” 4 бүлгэмд чуулганы шийдвэрийг хЭ- рэгжүүлэх ажил яаж өрнөж байна "вэ? Энэ тухай чуул- таны төлөөлөгчид сониндоо бичнэ гэдэгт итгэж байна. Ярилцлагыг тэмдэглэсэн М.БОЛД Хоёр талын хамтын ажилла- дын жүжигчин А. Хавлаашийг гааг цаашид улам гүнзгийрүүлэхийн чухлыг тэм- дэглэж 1991 он хүртэл хамтран ажиллах үндсэн чигийг тодор- хойлсон "гэрээ байгуулж гарын үсэг зурлаа. Хүүхэд залуучуудын соёл ам- ралтын «Найрамдал» парк, Со- фи хот дахь «Энх тайвны туг» олон улсын цэцэрлэгт цогцолбо- рын хооронд шууд холбоо тог- тоож | цаашид. төлөвлөгөөтэй хамтран ажиллах нь зүйтэй гэж үзлээ. ҮНДЭСНИЙ ТӨВ БАЙГУУЛАВ МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ- ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Б-ын Төв Зөвлө- лийн санаачилгаар «Энх тайв- төв ний монголын ҮНдД: байгуулав. В.-И, Лениний нэрэмжит Мон- голын Пионер сурагчдын төв ордонд болсон үндэсний төвийг зохион байгуулах цуглаанаас монголын үндэсний тевийн тэр- гүүлэгчдийг 15 хүнээр сонгож баталлаа. 193 Хаа анхду- гаар хуралдаан болж үнд төвийн даргаар БНМАУ-ын өргөжүүлэн сонгов. . ? МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгч дүгээр нарийн бичгийн дарга, Хүүхдийн төлөө фондын Төв Ксмиссын дарга Ц. Нарангэрэл тус цуглаан дээр хэлсэн үгэн- дээ «Энх тайвны туг, олон ул- сын хөдөлгєөний монголын үН- дэсний төвийг манай орны хүүхэд багачуудын амьдралд нэгэн шинэ үйл-явдал. болж байна. «Эв нэгдэл, бүтээл, гоо сайхан» урцан. дор зохиогддог МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс, МПБ- ын Төв Зөвлөл, манай Орны олон вийтийн байгууллага, бүтээлийн эвлэд холбоод талаар дэмжин Үү рээнд олон хэлбэрийн ажил зо» хион байгуулсаар ирсэн бөгөөд цаашид ч энэ ажлыг ген дэлгэр болгох тай байна гэж тэмдэглэв. гаруй улс орны хүүхэд бага. чууд, тэдний халамжлан жүүлэгчид энэ хөдөлгөөнд ” рагдда ар. дээ тэмдэглэлээ, байгуулсан вБь “уран энэ хөд хү- улам өр» шаардлага- гоюм гэж энд үг хэлэх, -.- шувнлцлччлнрчлЭ”ЭРчэгэ”"э”эгэгэгэ””" : 2. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ммаааааааааддададл ын гггтлцттөнлцагч . ТЖҮэ! МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН «ЗАЛГ Чин идэвхтний зөвлөлгөөн Архангай айм- Ї-2 гийн Жаргалант сумын дунд сур- гуулийн пионе- , рүүд чуулганы- хаа шийдвэрийг гардан хэрэгжүүлэх ажилд ороод байна. Идэвхтний зөвлөлийн ажлыг пионе- рийн бие даасан ажилла. гааны үндэс гэж үзэж улам идэвхжүүлж эхлэв. «ч Яс-хаягдал биш» |сэ- дэвт ажил зохиоход 500- гаад пионер 2200 кг яс цуглуулж худалдаа бэлт- гэлийн ангид тушаав. Цуг- луулсан яснаас ч илүү Чухал юм бол хүүхдийн санаа сэтгэл, идэвх санал- чилга байлаа. Бид тариа, ногоо тарьж, мал төл өс- гөхөд чаддаг бүхнээ хий- нэ. Д. ГҮРРАГЧАА (Архангай, Жаргалант сум. Пионерийн ахлах удирдагч) -48-18--4.2Ж.4:-4-44-48-4Эшнш-, тн 8--иё-нн-иа-2-4--4-08---ш-4и80--и-ф-к---ш-итииииа----ж-4Шиа-8шшЦ202 99999493444444444444444444444444444444444444-1988, 10. 45. ХҮҮХДИЙН ТУС Газар тариа- ЁС лангийн эх ну- таг Сэлэнгэ аймгийн хүүх- ДҮҮД «Пионе- рийн десант-ур- гацын талбайд» хөдөлмөрийн бүтээлч аянд маш ндэвхтэй оролцож байна, Орхонтуул сумын дунд сургуулийн. Ш. Бурмаа багштай хэсгийн хүүхдүүд өдөр бүр 10--15 га-гийн хаягдал түүж тариаланч ах, эгч нартаа тусалж ирэв. ТУ бригадын ахлагч П. Лхагвасүрэн хэлэхдээ: -- Пионер сурагчид маань тарианы хаягдал түүхийн хамт механик- жуулагчдын ар гэрт ту- салж байна гэв. З3. ЦОГЦАГААН (Пионерийн ахлах удир- дагч) АМЖЛАГЧ»,УГ ЧУУЛГАНЫ АМЬДРАЛД | -- ШИЙДВЭР Мууг дагах яь дорогш буух тэж БНМАУ-ын гавьяат багш, ДОЦент, зохиолч, пионерийн ах- Мандалын аймгийн анхны пио- мад ажилтан Сургаалын өглөг» өгүүлжээ, Сэлэнгэ) аймгийн Баруунбүрэн гт дан уулын хошуунаа 1928 ОНД НЭГ ЮМ. анхны 22 шавиа хүлээн авч зүй судалж, эрдмийн аянд хөтөлснөөс хойш 8 Сурагчид бичиж байна Ы- «Пионерийн үнэн» сонинд хичээлийн шинэ жил эхэлс- БЭ нээс хойш олон зуун захидал ирлээ. Ихэнх нь гүйцэд бо- ловсроогүй шүлэг, өгүүллэг байв. Хүүхдүүд та нар зохиол бичиж байгаа нь сайшаалтай. Гэвч олны хүртээл болж чадахаар улам чанар чансаатай бичээрэй. Сониныхоо энэ дугаарт Монголын пионерийн, «Зал- гамжлагч» УЇ чуулганы шийдвэрийг хэрэгжүүлэхийн тулд зохиож байгаа ажлаас нийтлэв, СОНИНЫ РЕДАКЦ ШИНЭ АРГА Ховд аймгийн Мөст сумын дунд сургуулийн сурагч М. Бат- сайхан монго- лын пионерийн «Залгамжлагч» У1 чуул- ганд төлөөлөгчөөр орол- цож ирлээ. Тэр бүлгийн зөвлөлийн даргын хувьд ажлаа шинэ арга бари- лаар эхэлж байна. Пионе- рүүдийнхээ санал бодлыг мэдэх зорилгоор судал- гаа авчээ. Олонхи хүүхэд бүлэг, салааны ажлын үеэр шинэ дуу, бүжиг су- рах сонирхолтой байгааг бичжээ. Мөн аялал экс- Курсээр явах хүсэлтэй хүүхдүүд байв. Д. БААСАНЦЭРЭН (Багш) Ба ТӨМС ХУРААХАД ЁО Сүхбаатар айм- гийн Түмэнцог- тын дунд сур- гуулийн сураг- чид сангийн аж ахуйдаа 80 га- гийн төмс хураах ажилд туслав. Охид хөвгүүд төмс машинд ачиж, буулгахад оролцлоо. Сурагч Бат- мөнх, Энхбат нар нөхдөө хошуучлан ажиллаа. Г. ОЮУНТУЯА (Дөрөвдүгээр ангийн су- рагч) ЭГЧ НАРТАА БАЯРЛАЛАА 2) Би хүүхдийн уран зохиолын ном, сэтгүүл сонирхон унш- даг. Энэ онд ЁО ногоочид Дорнод ну- таг хуртай ч, ургацтай ч бай- лаа. Чойбалсан хотын найман ЗХУ-д ханиад жилийн хоёрдугаар сургуулийн дэг «Миша» сэтгүүлийн захиал- пионерүүд өөрийн шеф Баянтү- гаас хоцорсондоо харамсаж явлаа. мэн сумын | «Баясгалант хөдөл- Гэтэл Холбооны 46 дугаар сал- барын тогтмол хэвлэлийн худал- дагч Ц. Одгэрэл, Б. Энхжаргал гэдэг зан сайтай хоёр эгч надад «Миша» сэтгүүлийг дугаараар нь олж тусалж байна. Тусч ариун сэтгэлтэй эгч нартаа гүн талар- хал дэвшүүлье. Л. БАТТӨР (Нийслэлийн 23 дугаар сур- туулийн сурагч) байв. мөр» нэгдлийн 89 га талбайгаас хүнсний ногоо хураахад идэвхтэй оролцов. Т. Сугар, Т. Баатарсай- хан нар өдрийн тэргүүнээр шал- гарч байв. Хүүхдүүд ах эгч нартаа тусла- хын зэрэгцээ амьдрал, хөдөлмөрт суралцаж байгаа нь баярлууштай Ц. БОР (Багш) Буурал багшийн өлмий бат оршиг Оролдсоор эрдмийн шимийг авдаг сэн төдийгүй, 1958 онд зохиож, Хий хийсээр ажлын үрийг дөрөв дахин хэвлэгдсэн «Мон- мэддэг голын хуучин бичгийн сурах Хүүхэд аашаараа танигддаг м чанараараа үнэлэгддэг Эрдмийг хүндэтгэхийн учир Д.Нацагдорж, С.Буяннэмэх, Ц. Сургагч багш нарыг хүндэлнэ, Дамдинсүрэн, Б,Ринчин, Д.Цэ- Ачайг хүндэтгэхийн учир Аав зэжийг хүндэлнэ, хиолын ахмад зүтгэлтнүүдийг Үнэнчээр явбаас өдөр бүр таньдаг, тэдэнтэй үерхэн нөхөр- түвшин лөж байсан энэ хүн 1941 оноос Худлаар явбаас өдөр бүр «Манай зам», «Бид бэлхэн» зэ- түгшүүр рэг анхныхаа шүлгийг хэвлүүлж Сайныг дагах нь дээш авирах улмаар «Номын хурим», «Хоёр мэт ээж», «Сургаалын өглөг» яруу найргийн номоо уншигч олонд мэт.., өргөн барьжээ. Тэрээр 1925 онд Цэцэрлэг Д.Чойжилсүрэн нер, 1926 онд Монголын пио- номондоо иерийн Төв Товчооноос зохион байгуулсан пионерийн удирдаг- (Одоогийн чийн анхны курсийг төгссөн, нонерийн ахмад ажилтнуудын Пионерийн ажлын арга Богдхан уулын бичиг»-ээрээ мянга мянган эч- нэрэмжит МПС нээ шавьтай болсон хүн юм. болов, вэгмид зэрэг монголын уран зо- 1 олон эрдэмтэн мэргэд төрүүл- явна. Саяхан Д.Чойжилсүрэн баг- шийн 80 насны ойд зориулсан пионерийн цуглаан В.И.Лениний -ын Төв Ордонд Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөл пионерийн ТҮгтгЭ1ҮТ: т Б31 Барслин эн лэ ны В. И. ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ МПС-ЫН ТӨВ ОРДНЫ 30 ЖИЛИЙН ОЙ -5555:55:2::5:5::5:55: ЭРДЭМ СОЁЛЫГ ТҮГЭЭГЧ ОРДОН Ордныхоо тухай хэн сайн мэдэх вэ? гэж МПС-ын Төв Ордны үү- дэн дээр тоглож байгаа пионерүүдээс асуулаа. Нийслэлийн 17 дугаар сургуулийн Ж. Оюун- Эрдэнэ, с - Би үндэсний хөгж- мийн дугуйланд 3 дахь жилдээ суралцаж Сайна. 20 шахам концертод оролцон тоглолоо, Ма- най ордны фото уран зургийн дугуйланд су- ралцагчид үзэсгэлэн гаргаж, гадаад хэлний дугуйлангийнхан олон орны хэл сурч байна гэхэд бусад нь цөм ми- ний ордон, бидний ор- дон, би тийм дугуй- ланд суралцдаг гэж ам булаалдан ярина. Тий- мээ. Тэд их ч зүйл сурч, мэдэж авч бай- гаа юм, Монголын пио- нер сурагчдын ордон улаан бүчтэнд эрдмийн хаалгаа анх нээж өгс- нөөс хойш 30 жилийн нүүр үзэж байгаа ажээ. Энэ хугацаанд эрдэм соёлыг түгээгч энэ ор- донд олон арван мян- ган хүүхэд суралцаж ирээдүйн мэргэжлээ сонгожээ, Сүрлэн урлалын ду- гуйланд 70 гаруй пио- Б.Цэрэндорж гардууллаа, нер суралцаж сүлжмэл сагс, чихрийн сав, ха- нын гоёл зэрэг Олон арван төрлийн зүйлийг сүрлээр урлаж, тариан талбайд хаягдал болдог сүрлийг үнэт эдлэхүүн болгон ашигладаг бай- на. ЗУРАГ ДЭЭР: Уран зургийн дугуйланд 120 орчим хүүхэд сурдаг. Б. Бадамсүрэн, Д. Ман- далмаа, Б. Отгонбат нар байгалийн сэдэвт зу- раг урлаж байгаа нь - Үндэсний хөгж- ийн дугуйлангийн су- тагч Ж. Оюун-Эрдэнэ, Д. Саруул багшаасаа үндэсний болон дэлхийн сонгодог урлагийн хөгжмийн сангаас ихийг сурч авчээ, Фото сурвалжлагч С. БОДООШ ------с Ци. ...н...нхиеикихиииоин.. ахмад ажилтан Д.Чойжилсүрэнг Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ- ын «Хүндэт тэмдэг»-ээр шаг- насныг энэ цуглаан дээр МПБ- ын Төв!Зөвлөлийн орлогч дар- га, МПС-ын Төв Ордны захирал Өвгөн багшийг урт удаан на 8 салж, эрүүл энх аж төрж, эр- дэм номын ажилдаа их амжилт орны мянга мянган өсвөрийн Сүхбаатарчууд таргахыг манай грөөж байна. ”Ц.ТҮВШИНТӨГС ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3. »»»» тэттҮҮтттттүҮттттттэтээч тэгэд л н бЬлАВааАлмаДЬлы л ган 3:4:4:4:44:44:44:4:4:4:4:44:44:4:444433:33:333-4 АВ Ш 123: 11252311 БМВ 77217 1181 1511 5 ир Б.Див 7 зар ү училт үү БХЛКЗЭЛЙН ТО ЖИЛИЙН ОЛД -------------4 Ко. СЭ, : 4-4-4-4-4-4- 1988. 10. 15. БАХ 231272 218 11111321:22137 2 1356 :а7: 14 1 211117: Эиний 0. СНЕГОВА «ҮРЭЭДҮЙГ БИЕ ДААСАН О68 омы аравдугаар сарын хоёронд Бүх холбоогын радно шугам жагсаалаар « Лениний гэрээслэлд үнэнч» аян гараагаа эхэлсэн түүхтэй. Тэгэхэд В. И. Лениний мэхдэлсинй 100 жилийн ойд зориулсан рмомерийн аяныхан замд гарсан юм. От- бүлгэм бүр «Пионерийн тракторын з», «Лениний цэцэрлэгэ, «Цаасны энкэ», «Байгалийн хишиг», «Хүүхдийн зээлийн үзлэг» зэрэг хөдөлмөрийн хэд операцид оролцох ёстой байлза. Москвагийн пионерүүд Алс Умардад шинэ Пионерийн ордон барихад зориулж мөнгө цуглуулж эхлэхийг тус орны бүх хүүхдэд уриалав. Чукчийн үндэсний той- рог. Анадырь хот пионерийн шинэ барил- гын хаяг боллоо. Пионерийн гавшгай ба- рилга болсон «Чукотка» операцийн штаб нь «Пионерская правда» сонин байсан юм. Тус штабт: « Казахстаны сурагчид сургуулийн тур- шилтын талбайд тарьж ургуулсан алимны- хаа шилдэг сортоос нэлээд хэдэн тонныг унот руу илгээв. Семипалатинск мужийн түүүд ажил хийж олсон хоёр мянга лиэ барилгын фондод орууллаа», «латви гионерүүд хаягдал төмөр цуг дуулах ажил зохиолоо. Ийнхүү олсон мөн- гөө тэд ЗСБНХУ-ын Улсын банкан дахь тус барилгын дансанд оруулав. Даугавпи- лийн дотуур байртай сургуулийн пионерүүд Чукот руу ном, энгэрийн тэмдэг, бэлэг дурсгал, цэцгийн үр зэргийг явууллаа». «Узбекийн хүүхдүүд Анадырь руу үндэс- ний хувцас, тоорцог малгай, хөгжмийн зэмсэг сэлт илгээв». «Ярослав мужийн Михайловскийн дунд сургуулийн өсвөрийн сурвалжлагчид пионерийн шилдэг тоглоо- мын уралдаан зарлан явууллаа. Хүүхдүү- дийн бодож олсон, хийж бүтээсэн хамгийн сонирхолтой тоглоомуудыг Чукот руу ил- гээв» гэх мэтийн мэдээ өдөр бүр ирж байв. Бүх холбоотын цэрэг-спортын «Зарни- по» тоглолтын командлагч Зөвлөлт Хол- боот Улсын баатар, маршал Иван Багра- мян «Чукотка» операцнар хөдөлмөрийн десант зохион явуулахыг өсвөрийн дайч- ХҮМҮҮС Л БАЙГУУЛНА, 1974 онд Чукотод барьж дууссан юм. Тэр жилүүдэд хүүхдийн техникийн бү- тээл их дэлгэрсэн юм. Челябинскийн Пио- нерийн ордны музейд Ашигт малтмал ил аргаар олборлох эрдэм шинжилгээний хү- эээлэнгийн захирлын захидал байдаг. эр захидалд: «Хэтийн төлөв бүхий ду- гуйт зүтгүүрийн ажилладаг загвар бүтээ- хэд оролцож, манай хүрээлэнгийн автома- шины тээврийн секторт туслалцаа үзүүлэ- хийг хүсье» гэж бичжээ. Эрдэмтэд сурагчдын цийгэмлэгийн гишүүд Пионерийн ордны өсвөрийн техникчид, Зохион бүтээгчдээс тусламж гуйдаг байлаа. Нийгэмлэгийн ажилд мянга гаруй сурагч оролцдог бай- сан юм. Тэд физик, химийн туршилт хийх, математикийн хүнд бодлогууд бодох, Зо» хион бүтээх, зураг төсөл зохиох зэргээр эрдэм шинжилгээний жинхэнэ ажил явуул» даг байв, Пионерийн ордон шинжлэх ухааны «Амьд мөнгө» операцид оролцсон «цэн- хэр эргүүлийнхэн» улс ардын аж ахуй, эрдэмтдэд үнэлж баршгүй тусламж үзүүл- сэн юм. Тэд гол мөрөн, нуур цөөрмийг хамгаалан, шинжилж, тэдгээрийн урга- мал, амьтныг судлан, загасны өсөлт үр- жилтийг ажигладаг байлаа. Пионерүүд загасыг хамгаалах, үржүүлэх талаар их ажил хийжээ. Киевийн 171 дүгээр сургуу- лийн «цэнхэр эргүүлийн» отряд ганцхан жилийн дотор хоёр сая гаруй загас авар- сан байна. Чернигов мужийн Макошинс- кийн сургуулийн загас судлаачид 16 сая жараахайг үхэж үрэгдэхээс аварч Десна мөрний усанд тавьжээ. Сурагчид геологийн аян, экспедиц зЗ0- хиож, түүх, археолог, орон нутгийн судал- гаа явуулж, нэлээд олон нээлт хийжээ. 1Кишээ нь латвийн Юргис Риет, Юргис Заринь гэдэг хоёр сурагч наанги шороо, бадмааргийн орд, киргизийн пнонерүүд өнН- гөт металлын орд нээсэн байна. Мөн өс- вөрийн геологчид Кузнецкийн Алатаугийн Магызы хөндийгөөс алт олжээ, Зохиолч Федор Абрамов хөвгүүд, охи- сэ--) ЧИИИИЛШШИИИЛИИШИШЛШИШШШИ1 Зоёблолт офны өс80р үе 4 нАизЗ ОХИД дөлмөрт оролцож, нийтлэг зорилтыг шийд- вэрлэлцэхээс илүү чухал ажил та нарт байхгүй. Ирээдүйг бие даасан хүмүүс л байгуулна. Арван хоёр нас гэдэг гэр орон, нийгэм олныхоо дотор ажилтан болсноо мэдрэх цаг юм. Чухам үүнд хүний дээд аз жаргал байдаг!» гэжээ. Энэ үг өнөө, ирээдүй үеийн пионерүү- дэд Ч захиа болно. ТАСС-ын фото зураг дад тушаав. ДОД захихдаа: «Хүүхдүүд ээ, нийтийн хө- Орчуулсан Ц. ШАРАВ мимшллЭЭЭЫЭЫЭЫЭЫЭааыыыыыыыыиээыээыыэын ЭНЭ ДЭЛХИЙН ХҮҮХДЭД ЭНХ ТАЙВАН ХЭРЭГТЭЙ А АЛТ АН СҮХ ЮУ Я| р 3187 ЗУРАГ ДЭЭР: СурагчГ. АЛТАНСҮХ., байж аз жаргалыг эдлэх -- Та нар онц сураад байвал дунд, ахлах ангид суралцах үедээ БНАГУ-ын Вильгельм Пикийн нэрэм- жит пионерийн бүгд най- рамдах улсад очиж амарч болно. Тэнд тив дэлхийн улс орны мянга мянган хүүхэд амардаг юм. Улс үндэстний хүүхэд уулзсан дороо танилцаж анд найз болдот юм. Энэ зун Ард- чилсан Германы пионер сурагчдын ХҮ! чуулга болсон, Пионер сурагчид ны нэгдэлд сориулж 2,4 ий 8 ёстой. Гэтэл эх орон, ард түмнийхээ төлөө, томчуу- дын адил амь насаа 20- риулж, хүүхэд насаа гал усны гашуун зовлон ДУНД гаслантай өнгөрөөж байгаа сая, сая хүүхэд байна гэж Алтансүх сэтгэл зовнин хэлэв. Яагаад хамгийн олон нь байв? Чили хүүхэд ол- ноороо амарлаа, Тэд нар- тай ярилцвал, -- Бид аль бололцоо- той улс оронд дүрвэн гарч амь зууж байна. Амьдарч байгаа улс “ч 5-2) гурваараа тэнд г заж байгаа учир амрагч- дын олонх нь Чили хүү- хэд болж байна. Бид эх орныхоо төлөө чин сэтгэ- лийш үгээ ярилцах сайхан боломж олгосон БНАГУ- ын нөхөддөө чин сэтгэ- лээсэз баярлаж байна. Бид өнөөдрийн дүрвэгсэд, мар- таашийн Чили эх орны эзэд, эрх чөлөөний улаан туг мандуулагчид гэж ярьж байна. Тэгж ярьж байгаа Чили хүүхдийн нэ- рийг одоохондоо хэлж: бо» лохгүй байгаа минь ха- рамсалтай байна. Онцгой чухал нь. карагуагийн 15 Андес, - Аав минь хувьсга- лын өмнө коммунист үйл ажиллагааг зохион бай» гуулж байгаад харгис цаг- даад баригдаж олон жил гянданд тамлуулсан, Аа- выг минь 16 хувьсгалч- дын хамт нөхөд нь чөлөө» лөн авч би сургуульд су- рах боломжтой болсон юм, Би эмч болохыг хүс- дэг. Өнөөдөр манай ард түмэн нэг гартаа хүрз, нө- гөө гартаа буу барьж эх орны бүтээн байгуулалтад хүчин зүтгэж байгаа. үед эмч онцгой чухал байгаа юм, Бид эх ориыхоо хам- гийн чухал үйл хэргийг залгамжлахыг нэр төрийн хэрэг болгодог гэлээ. Нэрээ пууцалсны учир. ХБНГУ-аас ирсэн 13 нас- тай хүүг Фашарт кэдэг. Түүний жинхэнэ нэр нь нууц юм. Хүүхэд яагаад нэрээ нууцлах болов 002 -- Гурван жїлийн өмнө түүний аав улс төрийн хэргээр мөрдөгдөж эх орондоо байх нөхцөлгүй болж ЇПїерсээс ХБНГУ-д Ни- настай дүрвэн иржээ. , Тэднийх тэр бүлээрээ коммунист болохоор хаана ч явсан нэ- рээ нууцлах учиртай гэнэ. Өргөст торон алчуурын цаана. Ижилхэн судалтай хүлхгэр хувцас өмсөж то- рон хээтэй алчуураар нүү- рээ халхалсан хүүхдийг Палестинаас ирсэн гэж ойлгохоос биш эрэгтэй, эмэгтэйг ч хараад ялгах- гүй. Тэд тоглож наадахдаа ч. үг ярихдаа ч нүүрээ ил гаргахгүй, цаг үргэлж би- түү даавуун дотор явна. Нар салхи үзэхгүй тэднийг хараад сэтгэл өвдөхгүй байж | хэн чадах билээ. Дүрвэгсдийн Шанли гэдэг лагериас ирсэн Палестин охин (изэр нь нууц) торон хээт алчуурын цаанаас, -- Аз жаргалтай эрхэм хүндэт Хүүхдүүд ээ! Л4- герьт дүрвэж очсон хүүхэд аав ээжийнхээ ар талд ажиллаж, тэмцэж байдаг. Би энд ирэхийн өмнөхөн нутагтаа очиж ахынхаа хүүхдийн хамт чулуун хаалт хамгаалалт боеёгож байтал түрэмгийлэгч цэр- гүүд ирж ахын минь хүүх- дээс, - Чи аль гараараа ухуулах хуудас бичдэг вэ? гэхэд тэр маань -- Би баруун гараа- раа үнэний үгийг бичдэг гэвэл автомат тачигнаж түүний баруун гарыг шүүр болтол шүршлээ. Тэр айм- шигтай өвдсөн нь. мэдээж боловч шүдээ зуун нүүр нь хөхөрч ирлээ, Түүний тэсвэртэйд хорссон харгис цэргүүд шархтай гараас нь чирээд гудамжаар Яяв- лаа. Тийм харгислал Па- лестин хүүхдийн зүрх 30- ригийг мохоож чадахгүй. Өнөөдөр манай лагерьт 13 настай охин алагдса- ныг бид сонслоо. Тэмцэ- лийн манлайд амиа алд- сан тэр охин Палестин хүүхдийн эр зоригийн шалгуур, эх орон, эрх чө- лөөний тэмцлийн үлгэр жишээ юм. Бидэнд эв санааны нэг- дэл бүхнээс илүү хэрэг- тэй. Бид өнөөдөр хүн бүхнээс нүүрээ нуувч маргааш эх орныхоо эзэн болж, эрх чөлөөт үе тэн- гийнеанд сайн найз та нар» тайгаа нүүр учран инээм- сэглэн уулзах болно. Хүүгийн итгэл. Тиймээ, империализмын хар хөшиг хүүхдийн нэрийг нууж, зүсийг Халхалж байна. Даян дэлхийн хүүхэд бүгд адилхан нэрээ хэлж зүсээ харалцан аз жаргалаар уулздаг болох таг мөдхэн билээ. Тэднийг энх амга- лангийн гэрэтт ирээдүй угтаж байгааг БНАГУ-ын Писпсрийн бүгд найрам- дах улсад амарсан дэл- хийн олон улсын эв санааны Эв нэгдлийн үйл хэрэг уриан дуу , 63- талж байна гэж «Зал- гамжлагч» УМ! чуулганы төлөөлөгч, нийслэлийн 23 дугаар сургуулийн 9-ийн «А» ангийн сурагч Г. Ал- тансүх хэлэв. 4 Нарантай би Уралдана, уралдана. Найзаасаа би Түрүүлнэ, түрүүлнэ. Наран минь Гоморхоно, гоморхоно. Надад бас Гомдоно, гомдоно, Тэхлээр би Хүлээнэ, хүлээнэ Тэмцээнд хоёулаа Түрүүлнэ. Наранд эрхлэн Торхи наадна Надад эрхлэн Дүү тоглоно Хоржигнон хоржиглон Горхи урсана. Ход ход гэж Дүү инээнэ Өндрөөс дэгдэн Горхи бууна Өөдөөс дэгдэн Дүү ирнэ. Урсгал түргэн Уулын горхи Алдрайхан -дүүтэй Адилхан санагдана, Балчирхан дүүдээ Хамгаас хайртай шигээ Бяцхан горхиндоо Хязгааргүй хайртай би, 25 аз. 0044 03 22 Уяандаа эрэгцэх Ботгоны. буйлаан Хүүхдүүд ээ! Сайн байц- таана уу? «Амаа жимийе хоёулаа» гэсэн цуврал, дуусашгүй наргиантай харилцаа шүл- гийг ах нь бичлээ. Энэ бол зөвхөн эхний төрөв нь юм. Цаашид та нар дөч, дөрвөн зуу, дөрвөн мянга болгоно гэж итгэж байна. Зохиолч ах эгч нар нь ч бас бичицгээнэ биз дээ. Ах нь ч бас үргэлж- лүүлэн бичих болио, АМАА ЖИМИЙЕ ХОЁУЛАА / (Дуусашгүй наргиайт харилцаа шүлэг) 1. Хад хүртэл хайлмаар Халуун зуны өдрөөр хөө шувуу гэнэтхэн Хөелдөж үхсэн гэлцээд байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инээ? Инээчихлээ, тэссэнгүй Ичгэвтэр ээ, худлаа байна Хөхөө шувуу гэнэтхэн Хөлдөж үхэх улирал Өвөл ч байхгүй, зун ч байхгүй тэж Өвөө надад хэлээд байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инээе Инээсэнгүй-тэсчихлээ Итгэлтэйеэ,. үнэн байна 2. Арын хангайн цармаас Амтат сайхан гоёог Тэвэр тэврээр түүсэн Тэгсэн тэгсэн гэлцээд байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инзэе Инээчихлээ тэссэнгүй. Ичгэвтэр ээ, худлаа байна Гоёо гэдэг ургамал чинь Говьд л ургадаг болохоор Хангайгаас түүсэн баймгүй гэж Хажуугаас нэг нь хэлээд байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инээе Ийнээсэнгүй тэсчихлээ Итгэлтэйеэ, үнэн байна. 3. Элсэн далайн гүнээс Ийм том загасыг Барьж аваад цөмөөрөө Шарж идсэн гэлцээд : байна Амаа хоёулаа жимийс Аль худалч нь инээе Инээчихлээ, тэссэнгүй Ичгэвтэр ээ, худлаа байна Элс гэдэг ус биш Их болохоор нь далай гэдэг Ухаа толгодоор Дамнан гунганана. Зэлэн дэргэдээс Зэрэглээ татаж АНГИЙН ХҮҮХДҮҮД Тэнүүн говнон Аав, “зэжийнхээ 3 дайлдаг Тэлэн мяралзана. Ангийн «хүүхдүүдийг» Өвдөж зовбол нь нэгнийгээ Хвөрхөн ботгоны Андахгүй. Өөрийн ах дүү шиг л Шингэн буйлаан Хомир нь нэрээр нь өргөдөг Ц лдар цолоор нь хэлбэл асардаг Хөхөмдөг говьдоо Алдахгүй, Өө эндэгдэл гаргавал нь Зэрэглээтдэг юм УУ--даа Альбом дүүрэн зураг нь Өөрцгүй бас л ч бий. зэмлэдэг Н Алаглуулж бичсэн дурсгал зөвлөдөг ЗЭР, нь ч бий. Нэг ангийнхан Алсаас бичсэн захидал Нээрээ сайхан юмаа. нь ч бий, Ангийн хүүхдүүд ! Атарчин, оторчин гэдэг чинь” а сун ЗАЙ ар р Ам бүлийнхэн л юмаа. Сайд хүртэл бий. мэл Баярын цахилгаан Нэг ангийнхан - Чин сэтгэлээр Биенээ ирүүлдэг Нээрээ мартахгүй. 5 илгээдэг У2ар нь : 3 М Бялуу ерхэл гэдэг ЭХри, дүүг “Чихрээ таваглаж Учгаар - мээ нарлуулна. цайлдаг Үүрд холбоотой. с Энхрий дүү Эмээг нарлуулна. НАРНЫ АЧААР Энхрий дүүгийн на 5 Эйзэ сиын нар » Хуруу товчинд хүрмэгц Цох шиг : : Хурц гэрэл цэлмэнэ. Цох шиг Найз бидэн Гэрлээс айдаг сүүдэр л гэрэлтэнэ. Наранд тоглоно Гэрээс гарч Нарны ачаар Нар бидэнтэй. зугатна, аслаа гэж Накдай ЭН Эод Шүдэнз: лаагүй 2 Наашаа одод байтал анивчина. Найз бидний нар Шөнөөр өдөр Чиний нэгэн Наадамд дуртай нар. болно. адил аа! гэж Н. ОДОНХҮҮ Гэрийн чийдэн Чийдэн тийшээ (Эрдэнэт хот) цацарч ЧорВас йг, Гэрэл гэгээ Ильичийн гэрэл : « цацахад шил Тооноор дээшээ Илч цахилгаан Ё харвал авчирсан 4 ! Тоо томшгүй Ажилчин хүн одод гэдэг чинь “ Цог шиг Аргагүй л Цог шиг нар юм даа. 3 гялалзана. Б. ГОНГОР | Тэндээс загас барьсан нь Тийм л болов уу? гэлцээд - байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инээе Инээсэнгүй тэсчихлээ Итгэлтэйеэ үнэн байна. 4. Аавын авчирч өгсөн Алимыг хадгалаад байсан чинь Улам олон болоод Ургачихсан гэлцэзд байна Амаа хоёулаа. жимийе Аль худалч нь инээе Инээчихлээ тэссэнгүй Ичгэвтэр ээ худлаа байна Үндэс. мөчрөөсөө салсан Үзэм жимс ургадаггүй Дуусдаггүй алимтай болох г Дуртай байх нь гэлцээд байна Амаа хоёулаа жимийе Аль худалч нь инээе Инээсэнгүй тэсчихлээ Итгэлтэйеэ үнэн байна. 3 д Д. ХАЛЗАН (Баянхонгор хотын 8 жилийн сургуулийн хн- чээлийн эрхлэгч) хэвлэлийн комоинатад хэвлэв. 1. Хүүе! Найз 2. За Найз 3 2. Зээ Найз. нь зөвшөөрч Үүний учрыг зөвшилцөвд Үнэн байдлы ТОГТООГООД Найз нартаа туслах уу! Надад ,иим санал байна. вен байна. Эрдэм сурвал ашигтайг Энэхэн үедээ- ухаарахгүй Алс хойшдоо юу болохыг Анзаарч бүр ч санадаггүйгээс Багшийн заасныг анхаардаггүй Бага багаар давтдаггүй Залхуурч сууснаас болоод Зарим нөхөд минь хоцорч байна 1. Зээ -Нээрээ тийм байна Аав ээжээс төрүүлсэн Алдхан бие эрүүл бол Уудам хорвоод заяасан Ухаан санаа гүйцэд бол Хүний хүүгийн хэнд нь ч Хүчин дутах ёсонгүй Сурах мэдэхийн тухайд 74 Сугарч хоцрох учиргүй 1шилШ, ааашиаэнааМНБААЛЦМУЛууууА 2. Зээ Нээрээ тийм дээ хөө Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын аа! Ирээч ээ! минь юү гэз вэ? 1. Эрдэм сурах ажилд Эндэж алдах нь байсаар байна. Энэ чинь чухам юунаасаа Иймд хүрээд байнав дээ Индекс-- Өргөн хорвоод үгүй дээ Оролдон оролдон мэрийсээр Олж авдаг учиртай Үүнийг эрхэм болгоод Үнлс зорилгоо чиглүүлэн Суу билгээ дайчилбал Сурлагатайхан Ч болно доо 1. Зээ Нээрээ тийм шүү хөө Өндөр хэзрийн нуруунд нь мээл зохих нь дэгжин дээ Өсвөр бидний толгойд Нь рдэм байвал ч сайхан даа Нарийн хээрийн зоонд нь Хударга. зохих нь дэгжин ын. дээ Насан балчир бид чинь Эрдэмтэй бол ч сайхан даа Хам. Зээ Нээрээ тийм зэ хө Аугаа хөгжлийн алхаатай Амьдрал биднийг угтаж байна. Мэдлэггүй бол гологдохыг Мэдэж авбал таарна Таагүй залхууг засаад Танин мэдэхэд шамдаад Онцын эзэн болоод Одтой явахыг зөвлөв Зээ Нөхөд минь тунгаа даа. Зээ Нөхөр минь шамдаарай! Ш. СОДНОМДАШ (Сүх- 1 Өөрөө ирдэг мэдлэг баатар. Дарьганга, багш). ” 1 МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус Эрхлэгч шянАВ ХАЯГ: «Пионерийн үнэн» соннны редакц О”Он БҮХНМЯ. ПРОЛСЕГАРЬ, НАР МэгдэгҮүүҮн! ЧХ2Э МИН ТӨВ ХОРОО. Д. СҮХБА АТАРЫН НЭРЭМЖИТ мПпь-Ын ТӨВ зөвРлөлмнийн соннм НАЙРАМДЛЫГ БАТАТГАСАН НАЙРСАГ АЙЛЧЛАА МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бїчгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын их Хурлын Тэргүүлэгч- | дийн дарга нөхөр |Ж.Бат- мөнх БНПАУ-д албан ёсоор, найрсгаар айлчилж дуусаад ГВНСН-ын Төв Хорооны ерөн- хий нарийн бичгийн дарга. БНАГУ-ын Төргийн Зөвлөлийн дарга Эрих Хонеккерийн урил- гаар БНАГУ-д албан Фёслы, найрсаг айлчлад хийлээ, Манай улстай дөч шахам жил ёх дүүгийн |найрамд- ваар нягт холбоотой явж ир- сон тус орны талаар товч танилцуулахад, БНАГУ нь 108 333 хавтгай дөрвөлжин километр нутаг дэвсгэртэй, 16 сая гаруй хүн амтай. Төв Европт оршдог бөгөөд Польш, Чехословак, ХБНГУ-тай хил- хэдэг. Тус орны нутаг дэвс- тэр 15 тойрогт хуваагдана. Нийслэл хот нь Берлин. Өнгөрсөн хугацаанд манай | хоёр орон худалдаа-эдийн засаг, шинжлэх ухаантехиик, соёлын харилцааны салбарт болон олон улсын тавцнаа хамтран ажиллах талаар хам- тын туршлага хуримтлуулж ирлээ. Үүний нэг тод жишээ бол манай хоёр орны харил- шааг хөгжүүлэн гүнзгийрүү- шэх үндсэн чиглэл, төлөвийг заан тодорхойлсон БНМАУ, БНАГУ-ын хоорондын най- рамдал, хамтын ажиллагаа- нЫ тухай гэрээ. эдийн 3а- саг. шинжлэх ухаан-техни- хийн хамтын ажиллагааг 2000 он хүртэл хөгжүүлэх үрт хугацааны Программ юм. Нөхөр Ж. Батменх, Э.Хо- нєкиєр нар айлчлалын үеэр хэлэлцээ хийж. тазан жилд хоёр орны хамтын ажилла- тааны талгар төлөвлөсөш арта хэмжээнүүд үндсэндээ амжилттай хэрэгжиж | буйг онцлон тэмдэтлэсний сацуу ирэх таван жилийн хамтын ажиллагааны төлөвлөгөөний зохицуулалтын бэлтгэлийг халгах талаар цаашид анхаа- рах явдал чухал болохыг заая тэмдэглэлээ. Тэд (бас олон улсын харилцааны тул- тамдсан асуудлаар санал со- дилцов, Езроп болол дэлхий дахинд энх тайван, аюулгүй байдлыг хаягах талаар ГНСН, БНАГУ идэвхтэй уйл ажил дагаа явуулж байгааг, тэрч- лэн Ази, Номхон далайля ул- суудын хоорондын харил- цаанд хүч үл хэрэглэх меха- пиЗМ бий болгох талаар БНМАУ-ын гаргаж буй хүч чармайлтыг өядөр үнэлжээ, Айлчлалын уеэр Бат- мөнх шанай улсын Төв ай- мзгтай шууд харилпаатай байдаг Карл МаркеїПтадт мужид зочилсон нь хоёр ор- им найрамдлын бас нэгэн бэлгэ тэмдэг боллоо, Улаан- Монол, З06лолтийн НАТАШАГААС ЗАХИДАЛ | | Барнаул хотын |Октяб- рийн районы Калинины нэ: рэмжит пионерийн ордон хөл хөгжөэн ихтэй, Энд ажилладаг 24 | дугуйлан сургалтын шинэ оныхоо нээлтийг саяхан хийсэн учир хэн хүнгүй баяр хөөртэй байв. Тус ордны дугуйланд шинээр элссэн пионерүүдийн хувьд бүр ч их онцгой сайхан : Тэд босгоор даван- хичээл гуутаа радиотехиикийн ду- гуйлангийн Дохио ЧИМЭЭГ сонсож алс гаригаас ирсэн мэт чагнадаг, Танхимын нээлттэй хаалгаар шагай- хад зуныхаа амралтаар з0- хиосон хөл бөмбөгийн про- граммаа хүүхдүүд компью» терт тоглуулж байна. Хөл бомбогонд хорхой. той хэний боловч сонирх- лыг татах тэр программыг хэсэгхэн зогсож харалгүй хэн ч өнгөрөхгүй, Харий Витя Краспов, Вася Дубо- внин хоёрын хувьд бол тэд зохиогчид нь юм. Зуныхаа зугаатай амралтаар хол бөмбөг хөөж яваад анх сэдсэн программаа Витл, Вася хоёр хүнд үзүүлэх дуртай, Хөлөөрөө бомбог өшиглөх нэг хэрэг. Харин номпьютерт тоглох прог- рамм зохионо гэдэг тийм | Ч амар байсангүй санж, | Баг тус бүрийн арван нэ- | гэй хүний байр, хөдлөлөөс эхлээд тоглолтын үйл явц, нарийн арга ажиллагааг бишгүйдээ байжээ, Ордны дугуйланд Шши- нээр элссэн хэдэн хүүхэд шохоорхон харж саатаад гарлаа. Эндээс цаашилбал баян хуур хөгжмийн эг- шиг цангинан байв, Арван Хоёр хүүхэд хөгжмийн олон даралт дээр хуруугаа зөв хуваарилан тоглох анх- ны сургууль хийж байлаа. Бушуухан дуу дарж тоглох- сон гэхээс сэтгэл ихэд яарч байгаа нь тэдний нүдний харциаас илт. Марк цуглуулагчдын дугуйлангаар ороход ма- най эх орны шуудангийн марк олноор цуглуулсан жаал хүү зузаан цомог барьсаар гүйж ирээд нэр алдраа хэлж танилцав, Па- вел Пашков, түүний нөхөд манай эх орныг ихэд с0- нирхдог, хүүхдүүдтэй за- хидлаар харилцдаг тухай- гаа ярьж сониноороо тэ- дэнд мэнд дамжуулж бо- лох уу гэж асуув, Зуны амралтын үеэр захидал би- чилгүй удсан тул одоо хїї чээл эхэлмэгц харилцан бичилцэх байх, захидал их хүлээж байна гэсэн юм. Пионерийн ордонд хонх жилнгэнэв, Энэ нь завсар, лага ажээ. Сергей Колотоп, Павел Мананцнков хоёр монгол дуу сурахсан гэж тадаас хүсэхэд нь хүүх. дүүдийн дуулах дуртай «Сансрын нисэгч ах». дууг, БХЛКЗЭ-ИЙН 70 ЖИЛИЙН ОЙД -г-- | ИРЭЭДҮЙН МЭРГЭЖИЛД БЭЛТГЭХ ОРДОН гаргахад бодох санах зүйл үзааж сүүлдээ гурвуул дуул- 45 ДАХЬ жилдээ 34 65 (2353) 1988 оны аравдугаар сарын 19, ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө найфамдлын сафд лаа, Алга ташин баярлаж, Та дахиад нэг дуу, тэгэхдээ ардын дуу зааж өгөөч гэв. Тэдэнд би мон- гол ардын дууны үг, но- тыг явуулахаар амалж энэ ордны хамгийн их нэр цуу- тай дугуйлангаар орлоо. Цав цагаан нөмрөгтэй охид хөвгүүд нх эмч, дугуйлан- гийн багш А. Кравцовын ээлжит хичээлийг тэмдэг- лэж суув. Энэ хичзэлийн жилд «Өсвөрийн эмч» ду- гуйланд хорин сургуулийн 44 хүүхэд шинээр элсчээ. Эмнэлгийн анхны тусламж үзүүлэх, өвчтөнийг асарч сувилах зэрэг хичээл, дад- лага хийдэг байна. Дугуй- хүүхдийн 1, Т дугаар эм- нэлэгт очиж ажилладаг ажээ. Тэд бас ухааны дээд Сургуулийн анги танхимд хамгийн хүн- дэт зочид, тэдний залуу халаа байдаг, Өнгөрсөн хя- чээлийн жил гэхэд тус дУ- гуйлангаас хориод хүүхэд эмчийн мэргэжил сонгож дээд сургуульд элсчээ, Ба- га балчир наснаасаа анх- ны мэдэгдэхүүнтэй болж ажил, зорилготой БЬ 19- инлцсан хүүхдүүд энэ чиг- лэлээр суралцахдаа их идэвх чармайлттай байдаг гэнэ. Тийм учраас пионе- рийц ордны дугуйлан су. рагчдад мэргэжлийн чиг баримжаа олгоход их ту. “ . салдаг гэж ярив. ИРЛЭЭ ээ! Зөв- Хүүхдүүд 1 өнөөдөр найзаас сурггч Б. Д. Гэрэлмаа уншиж өгч а. Якутск хотын пионерийн ордны интернационал клубээс Монгол, зөвлөлтийн най- рамдлын сараар зохиож байгаа ажлын тухай тэд бичжээ. Хариуд нь өөрс- дийнхээ ажил амьдралаас бичихийг зөвлөлтийн анд нөхөд нь хүссэн байна. Хүүхдүүд захидлын хариуг бичихээр шийдэв. Тэд юу- ны өмнө Монголын пионе- рийн «Залгамжлагч» УЇ чуулганы шийдвзрийг хэ- рэгжүүлэх талаар ж байгаа шинэ аж бичье гэж тохирел"лоо Фотог Д. ПУШКИН. Ижилхэл цагаан нөмрөг- тэй охид хөвгүүд ирээдүйн- хээ мэргэжлийн чигийг олж багшийн заасан хичээ- лийг анхааралтай сонсож байлаа. Гаднаас анагаах ухааны дээд, дунд сургуулийн оюутан сураг- чид уу даа гэмээр тэдний ажил үйлс ирээдүйгээ чиг- лэн их өөдрөг явж байна. - Эмч болох уу гаж Лариса Иванова охиноос асуухад минь ч эмч. эмийн жор, танилцлаа, Би гаа охин, болно гэв. Лариса ч бас эмч болно гэлээ. Ирээдүйн -- “эгэлгүй яахав. Ээж -- Дугуйлан хэр зэрэг өгөөжтэй байна ьэз? гэвэл -- Өвчтөнд анхны тус- ламж үзүүлнэ, асарч С”- лангийнхан шеф тус хотын | вилж чадна, ойр зуурын найрлагатай жор бич- анагаах | гийг зөвхөн уншаад зог сохгүй юунд хэрэглэдгийг нь мэднэ гэж бахдан ёгүү- лэхэд түүний дэргэд бай- - Би хүүхдийн лэмч -- Би чгэсэн хүүхдийн хоёр эмчид нх амжилт хүсээд ордноос дийн Ор харахад | 3. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 4-44:44-4-494---4-94-4-2-444-44-4 ,/954444444-4454-4434444444-4444444444444444449- 1988. 10. 19. ИЛЭН ДАЛАНГҮЙ, АЙЖ ЭМЭЭЛГҮЙ ЯРЬЯ. Пионерүүд хам- гүй үнэнийг хэлсэн сурагч Х-д баярлалаа. Үнэхээр бичээгүй сэдэв, хий- гээгүй ажил, хэлэзгүй үг маш олон бий. Х-д яаж туслах вэ? Үүнийг Л хүүхдүүд та нартай ярилцмаар хийг сонин чинь хүлээж байна. онц шаардлагатай дутагдлын тухай, хэрхэн бичүүлэх лах гээд үзэж байна. байгаа юм цаас, төмөр цуглуулах зэ- рэг аянд бүлгээрээ орол- цоход ангийн багш чинь бүртгэдэг үү? ау) Үргэлж-1 Танай бүлгийн пионе- рүүд санаж бодсоноо тэр болгон ил тод хэлж чад- даггүй ажээ. Энэ нь ичсэ- «Пиопорийн үйэзнэ сонины сацал бодол үнэ цэнэтэй, | газар хүүхдүүдээс ирдэг олон Зөвлөгөө авахыг хүссэн атТ- зуун захидлын дотор хааяа нэг лаа Х яагаад нэр, хаягаа нуух хаяг захидал байдаг. Түүний болов. Өөрөө дутагдалтай 0о- н дор сийрүүлэв. лоод нуусан уу? Ангийихнаа- йслэлийн нэг сургуульд саа юм уу, ааш муутай гэгдэх 1. Танай бүлгийн аж- хамтаална-3 сурдаг ерийн бүлгийн дар- тэр нэг охнноос эмээсэн үү? лыг хэн удирддаг вэ? Энэ асуултуудад хариу, га. Манай ангид нэг ааштай -. Зарим хүүхэд яагаад нэр, хаяг- а) Ангийн багш эсвэл лаад нийт хэд болсныг ол: охин байдаг юм. Ангийнхан кэЭ) гүй захиа бичиж байна вэ? пионерийн ахлах удир- Тэгээд зохих үнэлгээг ун- маань эхлээд надад сайн бай- Болсон явдлыг нуугаагүй атлаа дагч--1 шаарай. ! сан, Тэр охин атаархсандаа Ч (55) өөрийгөө нуудаг нь ямар учир- б) Бүлгийн зөвлөлийн ТАЙЛБАР: Хэрэв энэ юмуу намайг дандаа муу хэл- су тай юм бэ? дарга -2 асуултад та нар бүлгээрээ дэг. Хүүхдүүд түүний үгэнд Х үнэхээр жинхэнэ пионер в) Бүлгийн зөвлөл --3 хэлэлцэж хариулсан бол татагдаад намайг тоохоо Ь, байсан бол өөрийгөө төдийгүй 2. Бүлгийн цуглааныг 2 балл нэмээрэй. Энэ хичээлийн жил эЭхХ- су ааш муутай гэгдэх тэр охиноо хэн бэлтгэж хийдэг вэ? Танай бүлэг 10-16 лүүт сонгуульт ажлаас минь ч нэр устай нь ил тод гаргаж а) Ангийн багш эсвэл балл авсан төхнөлдөлд: хална гэж тэр охин санал гар- хамт олноороо хэлэлцүүлэх, ач пионерийн ахлах удир- Харамсалтай нь танай гахад ангийнхан дэмжив. 5у тустай санал зөвлөлгөөг нь авах дагч-1 бүлэг биеэ дааж ажил - Яагаад гэвэл тэр охин иа- зу ёстой биш үү. Танай анги, сур- 0) Бүлгийн зөвлөлийн чаддаггүй юм ба майг хүүхэд болгонд муулсан 6, гуульд нэр, хаяггүй захидал дарга-2 нар хам жлаа өөрсдөө- юм чинь аргагүй шүү дээ. Тэд бичиж өөрийгөө нууж далдал- в) Хэсэг пионер--8 сэӨ) зайлуулж, бусдаар үзэн ядаж, би дарга нь х даг хүүхэд бий юу? Хувийн 8. Танай бүлгийн цуг- хНИЛЕЭХИЙЄ эрмэлздэг бол» жиллах тун хэцүү бай- нь! харьцаанаасаа болоод хэн НЭГ- лаанд төлөвлөснөөс ГЗ- жээ. Хэн нэг нь аяа сэ- яаж ажиллах вэ? яавал нээ гомдоодог, уучлал гуйж дуур үг хэлдэг пионер бий 2оУ8 санаачилбал. 2513 Сул анай ангийнхан надад сайн учир зүйгээ ололцохын оронд юу? «Юундалих сэхүүн юмэ. схла » мын : 5 2 ї 7 Ё би- ау хэлдэг-3 гэж хэлдэг байна. Олонхи болох вэ? Миний захиаг сонинд дуугаа хурааж, дутагдлаа Хүүхэд пионерийн цаВл” з нөхдөөр минь түүрүүлдэг. эсвэл өш хонзон 3 :эгЭйҮ хэсэн БЖ эн зан Гүн үлж өгнө үү? хадгалан занаж анадаг бэртэг- ҮгҮ ЗЭОУОНШ лаа сэн Сүүл онинд маань олон сайхан Э6 чин зантай хүүхэд бий юу? Бий 4. Танай бүлгийн пино- Бээс сандаа зэйлэр дэд522 зүйл гарах боловч зарим анги, бол хэн бэ? Танай анги, бүлэг жээ 28825 үгийг хэн 5 шилж эж” хамт олонд байдаг дутагдлыг хамт олон ийм дутагдалд хэр- 7677 наЬ ба аж ГЭ 17--24 балл авсан тоО- харж бичихгүй байна. Х..» хэн ханддаг вэ? Хаяггүй нэгэн ми шэн үй” Жэн үзэн хиолдолд: - захидлыг аваад Сонины мм захидлаас сэдэвлэж энэ мэт олон хэ хлах удир- Бие дааж ажиллах авж ажилтан бид анги, хамт олны асуудлаар хүүхдүүд та нарыг : ны алхмаа хийжээ. а дунд байгаа нарийн зөрчлийг" х 9 санал бодлоо илэн далангүй, ЁК--1-5 ан. зөвлөлийн нар бага ч гэсэн томчуу- тэр болгон олж бичиж чаддаг- су айж эмээлгүй бичиж ирүүлэ- ВБ дын тусламжгүйгээр ажил» в) тарч-3 | 5. Субботиикт гарах, нээс юм уу эсвэл хэлэх Сонины газраас түүнд голын пионерийн «Залгамж- бу Хааяа нэг-2 гэж байгаа зүйлээ хам- сургамжилсан үг хэлж болно. лагч» УЇ чуулган пионерийн аж- в) Хэзээч үгүй-43 АСУУЛГА гаалж чаддаггүйтэй |хол- Гэвч бүгдээрээ хэлэлцвэл бу- лыг хэрхэи шинэчлэн өөрчлө- 6. Бүлгэмийн хэмжээнд боотой. Танай бүлэг лио й гэдэг шүү дээ. Монго- хийг заалаа. Шинэчлэлт, өөрч- танай бүлгээс санаачлан, нерийн ажилд оролцохд. ионерийн «Залгамжлагч» дөлтийг өөрөөсөө, орчин тойр-| | зохион байгуулж байсан 29:5-6 аидэвхтэй, идэвхгүй глган зөвхөн сургамж заавраар биш шпноне- рүүд өөрсдөө өөрчлөгч, шинэч- лэгч бие даасан идэвхтэй үйл ноосоо эхэлнэ гэж төлөөлөгчид ярилаа. Хаяггүй захидлаас үүлд- сэн энэ яриа бол хуучныг яаж халах, шинийг хэрхэн эрж оло- а) Бий--3 б) Үгүй--1 Р 7. Танай бүлэгт онцгой 4 К, байна. гэсэн хоёр хэсэг хуваагддаг “Т Пиопер бүрт сонирхолд гс бий юу? 122 нь нийцсэн нийт бүлгийн ажиллагаа ернүүлэхийн чухлыг ход туслах учраас хүүхдүүд та-| явдал Зэшээлллл лАЕаа 7 Ї Дд эрх ашгийг тэлаааЕ,о онцлон дэвшүүллээ. Тийм ч уч- нарыг идэвхтэй, бүтээлч орол-| үямар арга хэмжээ авах (ү) 11) тийм ажил хийлгэх нь та бие биенээ сайн таньж цоно гэдэгт шоо” АНЖЖАВ ш97 Бүлгийн цуглаан "И най бүлгийн амьдралд пионерүүд та нарын - хэс, хамт олон ч болох үзлийг б) Хоорондоо ярьж хөө- төлөвшүүлж чадна. Эхэд» зах ааанцүйг 2 сэн ажлаа дуустал, 3 в) Томчууд л шийдэж учрыг нь олог гээд орхи- ) дог-1 8. Багш чинь «Чи сон- 3: соо гууль хүлэзснээ мартаа- ү: сийн үр дүнг үзэх хүрт- дээ тэмцдэг, юмны эрэл хайгуул хийдэг тийм Ч4- нар танай бүлгийн пионе-ү рүүдэд дутагдаж байна. ҮГф Гэхдээ юу ч хийх Хүчин гүй биз» гэж сануулдаг нарт. байгаа уу? а) Сануулдас-1 ( | | х тү чадал та 1 у ажээ. 25--30 балл авсан то- хнолдолд: 9. Танай бүлэг аялалд Пионерийн байгуулла. явахад - тын бие даасан үйл ажил- а) “бүлгээрээ цуглар- даг-3 Р 4 б) Хэдхэн пионер цуг- СХ лардаг-2 Ч в) Хэн ч ирэхгүй 10- хиолдол байдаг-1 10. Танай бүлгийн пно- лагааг бүлэгтээ амжилт- тай хэрэгжүүлж байгаад баяр хүргэе. Танай бүлэг томчуул юу хэлэх бод гэж тар хумхин | уудаггүй. өөрсдөө санаачлан, сэдэж ажиллах дуртай юм бай- на. Та нар өөрсдийн санаа нерийг хэн нэгэн хүүхэд | бодлоо хамгаалж ЭББ| гомдоовол та нар яах вэ? а) Дуугүй өплгөрнө-1 болжээ. Хамтач, дайчин тийм л бүлэг бие даан ажиллаж чадна. ! 6) Нэг нь хамгаална-2 в) Бүгдэзрээ ----шт мтарч СУРАГЧИЙН БОДОЛ, САНАЛ УХААНТАЙ, ЗОРИГТОЙ, ИТГЭЛТЭЙ ШИНЭ шї2шшшт7и7иЛшгнэ К--------- ИРГЭН БОЛЖ Хүүхэд нас руу хүргэж өгдөг электроник, түүнчлэн нийг, мийн өөрчлөлт, хүйн ардын соёл иргэншил энз бүгдийг бид хүүхэд иасиаасаа цуцалт- гүй суралцах хэрэгтэй тэж боддог. Хэрэв энэ бүгдийг сурч чадахгүй бөл хожим хойно харамсавч барахгүй зүйл болох юм. Хүүхэд нас бидэнд хэзэз ч ол- бэлтгэх Ийнгэхийя тулд эхлээд хүнүү- жих нь юунаас илүү зухал байдат, Учир нь хүтүүжил- гүй хүн юу сурах билээ. Зарим хүүхэд бага насаа хайрлаж байна гээд биеэ. нөөж, хэт назгай болж, хи- чээл номоо давтахгүй байх нь үзэгддэг. «Тэртээ тэргүй ажилчин болох юм чинь» ГЭ- гүй юмаа гэхэд адаглаад түү ний тухай ойлголттой болсон байх учиртай. Ирээдүйн ажилчид гэдэг чинь ухзан- тай, зоригтой, итгэлтэй Хү» мүүс байна шүү дээ. Гэтэл одоо хичээд тасалж байгаа хойшид ажил тз- Цаг их хурдан өв- төрдөг. Төдөлгүй бид сур- гуулиа төгсч ажнл амьдра- МХЗЭ МЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН МЭРЭмжит мПБ-Ын төв зөвлөлийн сонин МАХН-ын 12711 ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН п7:171н8 151 45 ДАХЬ жилдээ 2666 (2354) 1988 оны аравдугаар сарын 23. БЯМБА Үнэ 10 мөнгө ЭХ ОРНОО НОГООН ТӨГЛӨӨР ЧИМЬЕ! Саяхан манай сонины газарт Дундговь аймгийн Цагаан- дэлгэр сумын дунд шин захирал, БНМАУ-ын гавь- яат багш Д. ДАМДИ ЖАВ гуай зочлон ирж, мод тарьж, арчлах тухай зөвлөлгөө бичсэнээ өгсөн юм. ний зөв- лөлгөөг нийт уншигч, багш, сурагчдын хү яар л, ул- маар амьдралд хэрэгжүүлэх зорилгоор «Пионерийн үнэн» сонины газар Монголын Ардын Хувьсгалын 70 жилийн ой угтаж «САЯ МОД ТАРИХ» хөдөлгөөн өрнүүлэх санаа- чилга гаргасныг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны товчоо, БНМАУ- ын Ардын Боловсролын Яамны коллегийн хамтарсан хур- лаас сайшаан дэмжив. «Сая мод тарих» хөдөлгөөнийг 1989 онд Монголын багш нарын ҮУ нх хурал ДЗО-ны УШ нх наадмаар, 1990 онд В. И. Леннинк мэндэлсний 120 жилийн ойгоор, 1991 онд Монголын Ардын Хувьсгалын 70 жилийн ойгоор тус тус дүгнэн онцгой ндэвх зүтгэл гаргасан хамт олон, пионер сурагчдыг сайшаан урамшуулж, туршлагы нь нийтэд сур- талчлах болно. Энэхүү ажил нь нам, засгийн «Үнэн» сонины газраас зарласан «МӨНГӨЛӨГ ГАЦУУР» цомын МБОХН-ийн Төв Зөвлөл, МХ төлөө болон ЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ- ын Ардын боловсролын Яам, МЗБН-ийн Төв Зөвлөлөөс зарласан мод сөөг үржүүлэх, цэцэрлэгт талбай, хүрээлэн байгуулах болзолт уралдааны хүрээнд явагдана. Пионер сурагч, пионерийн хамт олон бүр хэзээ хичнээн мод, бут сөөг ургуулснаа тогтмод мэдээлж байхыг хүсье. тарьсан эздийг бид сониндоо байнга «Пионерийн үнэн» сониндоо Ургуулсан модны тоо, нийтлэх болно. сонины зөвлөл ГАЛ МОЦАРЫГПАМ! Дундговь аймгийн хойт. зүүн, өмнө талын есөн су- манд нутагтаа ганц ч өн. чин бургас хайлаасгүй нь манай сум байлаа. Манайд мод ургах ямар Ч нөхцөл алга гэж ярьдаг ч хүн таар- даг л байсан. Энэ үнэн гэж үү? Туршаад үзвэл яа- сан юм гэж сургуулиараа ярилцсанаас хойш - есөн жил өнгөрлөө. Тэгээд бүх усан хэрэгцээгээ худгийн зээврийн усаар хангадаг үржил шим муутай хөр- сөнд жимсжимсгэний мод бутыг ургуулах ажлыг эхэлсэн юм. Услах усныхаа нөөцөнд тулгуурлан байгуулсан бяц- хан хэмжээний туршилтын талбайд цөөхөн мод бут тарьсан хэдий ч хүүхдийн тусч сайхан гарын хүчээр сайхан ургаж үр жимсээ өгч эхЗлсэн билээ. Одоо 22 төрлийн -8000 гаруй мод, буттай.болж .сумын хүн дутамд хоёр мод Оног- дохоор болжээ, Энэ хавар сурагчид маань улиасны гурван настай суулгац 300 ширхгийг шеф 832 дугаар авто бааздаа бэлэглэв. Ирэх хавар 2--3 настай 800- таад суулгацыг сумын ТӨ- вийн айлуудад өгнө. Тэгс- нЗ3эр таван жилийн дараа гэхэд хашаа бүрийн дээ- гүүр өндөрлөн ургасан мод харагдах юм. Үүнээс үзэхэд хүсэл сонирхол бай- гаад. хийе, бүтээе тэж оролдвол юу Ч хийх хүч чадал манай хүүхдүүдэд байгаа нь ажиглагдлаа, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У! чуулга- ны шийдвэрийг хэрэгжүү- лэн багш нарын У их ху- “ рал угтаж нийт пионер су- рагчид сая мод тарих ажилд шуурхайлан орж эх ногоон | төглөөр чимье! Мод бутыг тарьж ургуулах талаар зарим зөвлөгөө өгье. ХӨРС ЧУХАЛ Танайх мод бут тарихын тулд. хар шороог хаанаас аваа вэ? тэж асуух ч хүн байдаг. Хар шороо авна гэдэг нь ургамал биежин эрүүл сэглээд нөгөөг сэргээнэ гэ- сэн хэрэг шүү дээ. Говийн хөрс муу биш ээ. Усыг нь нэмээд арчлаад өгвөл хангайн сайхан хөрс л гэ- сэн үг гэдгийг манай су- рагчид ажлаараа баталлаа. Олон настыг тарихад зүл- гэжин хөх богтой болдог. Хөх бог нь хөвд болон зу- заарч ялзмагт үе болон тэвхийнэ, Хөрсийг бордож сэргээхээс. илүү үнэтэй. зүйл үгүй. Манайх жимс жимсгэний мод бут тарих мод, үржүүлгийн талбай бэлдэхэд намар нь газраа шуудуулан ухаж шаваран- цар хэсэг, чулууг зайлуулж үлдсэн хэсэг дээрээ элс хөх бууц 1:1 харьцаатай- гаар хольж бэлддэг. є Ухсан нүхний ёроолд хатсан навч үет ургамал хийж бэлдсэн хөрсөө шуу- дууны амсраас 10 см орчим дундуур хийн хана- . тал нь усалж хөлдөөгөөд дараа хавар нь мод бутаа тарьдаг. Ингэхэд суулгац- ны амьдрах чадвар 84 94 хувьтай байдаг. Шуудуу гаар гүйсэн ус бүх модонд жигд очиж тогтон ханатал услагдаж байхаар бодож шуудууны чиглэл, урт 00- 2 | 1! гиныг тохируулан ухдаг. Хурын усыг тогтоож бүрэн ашиглахыг их эрмэлздэг. Хөрсөндөө модны үртэс хольж ч болно, Хамгийн сайн бордоо. Манайд хө- 10 сарын сүүлч 11 са- рын эхээр 7--8 пастай улиасаа хэлбэржүүлэн шуулт хийж гарсан мөчрөө 50-50-иар нь боогоод урьдчилан бэлтгэсэн нНү- хэнд хийж цас элсээр ху- чаад ирэх хавар нь суулгац болгон хэрэглэдэг. Улиас, нохойн хошууны үндэсний хавалтаас гарсан цухуйцыг 1--2 нас хүргээд шилжүү- лэн суулгадаг. Зун үхрийн нүдний ургаж байгаа мөч- рийг дарж үндэслүүлэхэд шинэ суулгац болно шүү дээ. Нахиа суусан үед мөч- “ рөөс нь авч Суулгацанд бэлдэнэ. Чацарганы үндэсний ха- валтаас гарсан зулзаган бутыг авч эр эмээр нь то- хируулан шилжүүлж суул- гадаг. Эдгээр нь тухайн нутагт нутагшсан амьдрах чадвар сайтай суулгац бол- но. Суулгацаар бэлдэхэд эл- дэв зардал хэмнэдэг. Ой- гоос тарих мод авч байга- лда гэмтээхээс хамгаалах талуудтай. ЭМЗЭГ ҮЕ Навч хагдран унаж нз- хиа суулаа. Ирэх жилийн с навч цэцэг, жимс мөчрийн угталыг байгаль ээж нахиа болгон өлгийдөж зүүрмэг- лэн торинх 7 сарын аян эхэллээ. “Мод бутанд эргэх "дөрсөн. улирлын хамгийн. хүнд амьдрал-нь нахианы үе гэн: манай жаа алим, ортол нь хучиж дулаалдаг. Өвлийн ид хүйтэнд улнас: дороосоо цуурч хөлддөг. Үүнээс хамгаалж . намар модны тогоог сэргээн томс- гож хөх бууц хийж цасаар моддоо 80--90 см орчим манаж өгдөг. Цасан маналг” модонд хучлага болж цуу-. ралт гардаггүй сайн тал- тай. Ингэж ажиллавал, бид " бүгдээр сая мод ургуулж чадна. Хүүхэд бүхэн чар-. “майн ажиллавал эх орноо " . ногоон хүрмийн орон бол-- гож чадна шүү дээ. Дундговь аймгийн Ца- гаандэлгэр сумын дупд ЗГИХРЫн захирал Ус гавьягт багз Д.ДАМДИНЖАВ сурагчид. с ярьдаг. Үхрийн нүд, дав-| шинэхэн суул-" гасан жимс жимсгоцай бу-. таа анхны цаснаар л далд В. И. ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ МПС-ЫН ТӨВ ОРДНЫ зо жилийн ой Ордондоо бид хайртай Цэцэг барьсан хүмүүс яа- ран лхлана. --Ордныхоо 30 жилийн Ойд очихоор явна. --Багш нартаа баяр хүргэхээр явна, Ийм үгс тэдний амнаас сонсдоно. Нас сүүдрийг нь бодвол пионер гэж .хэлэхээргүй боловч, ярья: хөөрч инээж баясч байгааг харахад ор- дондоо суралцаж, байсан пионер нас нь тэдэнд эргэж ирээ юу гэлтэй. Анхны захирал Д.Сүрэн- жав хамт ажиллаж байсан багш нартайгаа уулзаж, ордны дугуйлангаас төрж гарсан: урлаг соёлын нэрт зүтгэлтнүүд хэрхэн сурал- цаж байснаа дурсан ярьж үзэгдэнэ. Тэд цөм л «Би энэ ордноос төржөгарсан», «Ордондоо бид хайртай» гэж бахархан ярьж байв. Тус ордны дугуйлангуудаас БНМАУ-ын-гавьяат жүжиг- чин Ц. Чимидцэрэн, Н.От- гон, дэлхийн аварга, олон улсын хэмжээний мастер Ганболд нарын зэрэголон зуун хүн төрөн гарчээ. Олон үеийн багачуудын оюун билгийг нээгдүүлж, авьяас чадварыг нь хөгжүү- лэхэд цаглашгүй гавьяатай МПС-ын -ордон 1958 онд анх хаалгаа нээж, 1960 онд В. И. Лениний мэн- дэлсний 90 жилийн ойгоор түүний нэрэмжит болжээ. Энэ бүхнийг ордны 30 жи- лийн ойд зориулсан баярын хурал дээр, тус ордны За- хирал Б. Цэрэндорж тавь- сан илтгэлдээ . тодорхой ярилаа. Ордонд хүүхдийн уран бүтээлийн үзэсгэлэн нээг- дэв. Тэнд уран сийлбэрч, өсвөрийн техникч, зураазч- дын гээд л гуч гаруй ду- гуйланд суралцдаг пионе- рүүд өөрсдийн хийсэн уран бүтээлээ тавьсан байлаа. 30 жилийн ойд зориулсан концертод оролцсон авьяас- лаг пнионерүүдийн тоглолт. эдүгээ хүүхдийн гоо зүйн хүмүүжлийн түвшин хэр өссөний нэг баталгаа бо- лов. «Ахмад төгсөгчдийн ая дууны мэндчилгээ» хэс- гээр тус ордны дугуйлан- гаас төрж гарсан Улсын Драмын академик театр, Ардын дуу бүжгийн чуул- та. хүүхэлдэйн театрын жүжигчид тоглолтоо сонир- хууллаа. : . МПС-ын Төв Ордны 30 єхэлтсийн “эрхлэгч Г. , МХЗЭ-ийн Төв 08 й! Е” Ё 1 ЫН н- Бу ичгийн да! 8 гэрэл. МХЗЭ-ийн Тов Хо- рооны парийн бичгийн дар» га, Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн дарга М. Тогтохиям ЇГ олбаны бусад хүмүүс орол- цов, СУРГУУЛИЙН СИСТЕМИЙГ БОЛОВСРОНГУИ БОЛГОХОД Эх орныхоо газрын зургаас Хүйсийн говийг олоорой! Монгол Алтайн нурууны үргэлжлэд. Хан Тайширын нурууны хойт үзүүрийг дагуулж харвал Баян--Уул гэдэг нэр үзэгдэнэ. Тэр бол Говь--Алтай аймгийн Баян-Уул сум юм. Улаанбаатараас 1163 км зайтай тэр су- мын 10 жилийн дунд сургуульд манай тусгай сурвалжлагчид хүрэлцэн очив. Юуны учир? Тус сургуулийн хамт олон «Пнонерийн үнэн» сонины нэрэмжит сурлага, хөдөлмөрийн арван сарын аян зохиосон билээ. Аянаа тэд сургуу- лийн системийг боловсронгуй болгох тухай МАХН-ын Тев Хорооны сэдэв, Монголын пно- нерийн «Залгамжлагч» ҮГ чуулганы шийдвэ- рийг хэрэгжүүлэхэд чиглүүлэн зохножээ. «Пионерийн үнэн» сонинтой 59 ажилд туслав. Тэднээс 63 су- хог 57д хамтрац зохиосон арван сарын АЯНААР ЮУ ХИЙВ? рагч нэгдлийн шагнал хүртэв. аян олон шинэ зүйл авчирсанд --Анги бүхэн үүрэгавч ажил. тавьж, түүнд хүрлээ. Түүний --- Дотуур байрыг тохижуулж,| «їй, манай хамт олон баяртай байна. ласнаар бага анги, түүх газар үрээр ангиудын 96 хувь, до- Монгол ардын хөлөгт тоглоомын Сургалт хүмүүжлийн ажлын зүй, орос хэл, материаллаг баазыг бэхжүүлж, сургалтад ахиц «Оюун түлхүүр» танхим байгуу- лав. монгол хэлний туур байрны тасгуудын 84 хувь гарч, сурлагын нь сургуулийн соёлч хамт олон -- Хичээлийн завсарла- гаар та нар нутаг усныхаа сурагчдын сурлагын чанар хү- хувь өмнөхөөс 2,1 хувь, чанар болов. -- Бага ангийн хувьд үлгэр ц мүүжлийн ажлын түвшинг дээш- 2,6 хувиар ахив. 3 3 -- Анги кабинетуудыг шинэч- сурах, сайхан бичигтэн, аварга халтдаг ЗУ? тасэжанс лүүлж, сургуульд соёлч байдлыг -- Хамт олны дунд шүүмжлэлт лэн байгууллаа. Хөдөө аж ахуйн тоочин болох, хурдан уншиж үслэчэ айигийш/”БАХЦн нэвтрүүлэхэд аяны үйл ажилла. уур амьсгал бий болж, бие бие- болон бага ангийн хөдөлмөрийн утгыг нь ярих, шатар сурах) . смын хүүхдүүд: гаа чиглэгдэв. Аяны хугацаанд Дээ тавих шаардлага өндөржин кабинет бусдаасаа сайн болов. уралдаант ажлууд зохиогдож -- Ярилцалгүй | яахав, «Пионерийн үнэн» сонинтойгоо аяны хугацаанд гэмт хэрэг, хэв -- Хүүхдийг хөдөлмөрөөр хү- дүнг гаргав. Манай нутагт сонин зүйл улам дотно нөхөрлөж, зарим Журмын зөрчил гараагүй. мүүжүүлэхэд онцгой анхаарав. Ш. МЯГМАР их бий гэзд бидэнд ярьс- нийтлэлийг нь тойруулан пио- заримаас нэрлэе. Оо ХОТО ХОТО ХОТОТОТОТОТОТОТОТОТОТОТОТОТСТОТОТОГОХОТОТОТ010 ОХо1Т01010 001010 0101010101010101010Х01010101020) БИД-ШИНЭ. 39УНД АЖИЛЛАНА чи юу хийж СУРАВ---0--5- гуулийг соёлч болгох Бид Баян--Уулын бага- говьд зургаан ширхэг зоо- чуудтай уулзаж Фбайхдаа нэг асуулт тавьсан юм. «Чи юу хийлж: чаддаг бол- сон бэ?» гэсэн асуултад хүүхдүүд ингэж харнул- лаа. ГАР ТЭЖЭЭЛ ХИЙЖ СУРЛАА --Миний аав Ч. Баатар улсын аварга малчин хүн, Аав минь олон жилийн өм- нө манай сургуульд бид- ний адил суралцаж байжээ. «Хийж сурсан бүхэн эрдэм шүү! Багаасаа малын дөр- тэй болї» гэж аав дандаа лдэг, Бя аавынхаа заас- наар төл хүлээн авч чад- даг болсон. Гар тэжээл бэлтгэж чаддаг боллоо. Таана, хөмөл, агь, шаваг- ны толгой хадаж, сэрүүн тазар хатаагаад хужир, давс, аарцтай хольж зоодой хурууд хийж сурлаа, Мөн тар хадууражр өвс хадаж сурлаа. Зуны амралтаар таана хөмөл түүж хийсэн зоодой, хуруудаа жигнэн үзвэл 370 кг болжээ. Сургуульд явахад аав надад «Миний хүү зуныхаа амралтаар их ажил хийж сурлаа. Энэ чинь бас л хи- чээл шүү» гэж хэлсэн, Аавын үг надад урам хайр- ласан, Би малчны хөдөл- мөрт улам шамдан сурал- цана. Хичээл эхлэхэд хүүхэд бидний зуны хөдөлмөрийг сургууль тооцлоо. (Сум нэгдлийн дарга Д. Сумьяа туай «Зоодой хийж сурна тэдэг сайн хэрэг. Манай дой хаврын хахир цагт 10 кг өвстэй тэнцдэг шүү» гэж хэлсэн. Б. АТАРБАЯН (УЛТ анги) ХОНЬ СААЖ - СУРЛАА Миний аав Төврагчаа бас улсын аварга малчин, Хөдөлмөрийн тавдугаар улиралд багшийн үүргийг аав Төврагчаа, ээж Сосор нар гүйцэтгэв, Би тавду- гаар улиралд хонь сааж сурлаа. Саасан сүүгээ на- мар тооцвол хоёр "мянга гаруй литр болжээ. Мөн хонь хариулах. аргал түүх, гар тэжээл бэлтгэх ажил хийлээ. Т. НАРАНТУЯА (ҮИ анги) ТООСГО ЦОХИЖ СУРАВ Би зуныхаа амралтаар Аав тоосго цохиж сурлаа. тээн -- Ариун цэвэр, соёлч байд- Зуны нєрийн ажил зохиож байлаа. лаар сүүлийн байранд ордог сур- манай хүүхдүүд 18 мянган литр Аяны хугацаанд хийсэн ажлын гууль байв. Аяны хугацаанд сур- сүү боловсруулж, зорилт тоосго цохиж, хөдөө аж ахуйн зэжийн хамт тоосго цохиж, хувийн байшин барив. Зуурмаг бэлтгэх, хэвлэх, хатаах олон дамжлагыг бие даан хийж сурлса. Аав, ээжтэйгээ хамт түмэн тоос- го хийж, түүгээр тохилог сайхан байшин | барилаа. Тоосго цохиж байхад ар- вич хямгач хандах сэтгэл аяндаа төрөх юм. Чимх зуурмаг унагахад л тэрнь нийлсээр олон тоосго хорог- дох болдог юм байна. Өө- рийн гараар тоосго хийдэг болсноос хойш барилгын талбайд өчнөөн төчнөөн тоосго хагарчихсан байхыг хараад хичнээн их харамс- даг болсон гэнэ. Өнгөрсөн зун тоосго. цохиж сурсны үрээр манайх гэрээс тохи- лог байшинд шилжин сууж би тусгай өрөөнд хичээлээ хийдэг боллоо. Өндөр сай- хан барилгаар өссөн төрсөн хөдөлмөрийн цуваагаар 30 мянган хирал) нутгаа чимэх ирээдүйдээ би улам итгэлтэй боллоо. Д. АРИУНТӨГӨЛДӨР (УШ анги) эмнэг СУРГАЖ СУРЛАА Би адуучны эрдэмд улам шамдан суралцлаа. /Ногт чөдөр зангидаж сурлаа. 1987 оны зун эмнэг доГ- шин хорин даага сургасан. «Манай Хадбаатар малд нүдтэй, эмнэг хангалын ну- руунд ёстой шалзан хадаас шиг тогтоно» гэж манай нутгийн Хуучцуул ярьдаг гэж нэг найз маань надад хэлсэн. Би өнгөрсөн жи- лийн 3 дугаар улирлын амралтаар Нааяа ахын хоёр эмнэгийг сургаж өГ- сөн. Энэ зун Даваадагва ахын 15 эмнэг даагыг сур- гаж өглөө, Ер нь би тав- тайгаасаа морь унаж сур- сан. Хурдан морийг бол 6 наснаасаа унасан. Манайд «цагаан шилт» гэдэг алтан медальт хурдан хээр морь бий. Битүүнийг унаж олон Ч наадамд түрүүлж түм- ний эх болсон доо. Аав хоньчин, Гэвч би өөрийн дуртай адуучны эр» дэмд суралцаж байна. Би 8 дугаар анги төгсөөд адуу- чин болно гэж мөрөөдөж явна. Д. ХАДБААТАР (У анги) Хүүхдүүд бидний асуул- тад ингэж хариулав. Түү- нээс үзэхэд багаасаа амьд- рал хөдөлмөрт өөрсдийгөө (Баян--Уул сумын 10 жи- дийн дунд сургуулийн за- ныг уншигчиддаа толш- дуулж байна. ХАР ҮНЭГ Баян--Уул сумын Мөнгөлэйн хад, Бэрхийн ууланд цас бараг- тайхан тогтоно. нааш хар үнэг нутагшжээ, Нут- гийнхан галт хар үнэг байсан газар цас тогтдоггүй гэж ярилц- даг. Тэнд эрткнээс ЦАГААН ҮНЭГ Мөн одоогоос хэдэн жилийн өмнө Хүйсийн говийн сав ну- тагт цагаан үнэг байсныг нут- гийн ард Ш. Хоохлой, О. Дон- дов нар үзжээ. ЦАГААН ТАРВАГА Хөшөө, Беөр, Далан хэмээх газруудад цөөн тооны цагаан тарвага үржиж байна. Нутгийн» "хан түүнийг хайрлан хамгаалж байдаг. 279) БАЛ ЧУЛУУ Хавтгийн Зүүн талын Цэрэлт тогтоцтой шоо чулуу, бал хэмээх газарт өвөрмөц Жо, бэлтгэж, шинэ зууны бү- тээн байгуулалтад хошууч- лан орох зориг эрмэлзэл дүүрэн байгаа нь тодорхой харагдаж байна. ЦЭ. ил! 8 29 Ий дєсАН, 20 1 : Ч ДЭЭР: «Алтан түрүү» медалийн эзэд Б. луу байдаг, Бал нулууг ухаж авах бөгөөд харандаа шиг үзүүр” лэж болохоор зоөлөн, Цаасан дээр яг л харандаагаар бичсэн мэт бичиж зурж болно. Ж ЗУРАГ Ариунтуяа, Б. Атарбаян. ооо ошшшинхллҮлЛишруүуиЭрнгэг “УУ ы Сэр 5 л ага нэанн лан үзлэээээнчлэлнээлнэНэӨНННННӨӨӨҮӨН 1988. 10. 22. сиинснсиосаосоксоолигор- -4 Манай хүүхдүүд дундаас авьяаслаг зохиолч, сэтгүүлчид ӨӨРЧЛӨГЧ, шинэчлэгч---- Ч ТЭД НУУ САНГҮЙ ПИОНЕР төрнө гэж би найддаг гэж Баян-Уул сумын 10 жилийн дунд сургуулийн «Эхлэн бичигч-ирээдүйн зохиолч» дугуйлангийн БЭРХШЭЭЛЭЭ багш Г. Даваасүрэн бидэнд өгүүлэв. гээс үзэхэд авьяаслаг зохиолчид төрж ч бас Машэ2” торлөө. Өөр мэргэн цэцэн нь Үгүй юм шиг санагддаг Миний хайртай өвөөд Хүүхдүүдийн бичсэн шүл- гарна гэсэн итгэл бидэнд Зарим шүлэгтэй нь танилцана уу? Өвөрмөц сонин амьдарч байжээ. Хойчийн биднийг Мэдэхгүй үлгэр гэж үгүй уншиг гэж Өтгөн цагаан сахалтай с Ховор нандин захиа 5 Өндөр буурал өвөө минь үлдээжээ. 4 Улаан шүрэн толгойт Газар шороондоо амин ч ” хөөргөө хайртай Харанхуйг нэвтлэн гэрэл Урдаа тавиад үлгэрээ Гайхам! өвгөдийнхөө , цацарна ирниа: гхаанд бишрэв Харавсан сум шиг машин “Өвөөгийн манан хөөргөнд у! р давхина. Үлгэр нь байдаг юм биш Он цагийн урсгалд Яарч дээ яарч энэ машин байгаа. элэгдээгүй Сургуулийн танхимд пиО- ЗУРАГ ДЭЭР: М. Бай- Насан дВуурГа СУРосыт Б.АРИУНТУУЛ Онгон цэнхэр уулсаа нерүүдээс анх Б. Отгон, М. гальмаа, Б, Отгон ЗКолоочоос” илүү ХАВ ЛБЯН (УТ анги) хайрлав Байгальмаа хоёртой танил- - Ч ҮҮ ЗмчийН Бичгийн НУРУУ цав. Отгон нь бүлгэмийн зөв- М.Байгальмаа хажуугаас нь:| Машинаасаа түрүүлсэн Бичнгтэй уул аа: дэлийн дарга, Байгальмаа нь тэргүүний бүлгийн дарга бо- » сургуулийн удирдла- | байна? гэхэд Б. Отгон: -- Үнэхээр тийм! їНишээл- бэл энэ зун пионер бид их л ажил хийлээ. Хүүхдүүд Т4 сэтгэл давхина. Арга ч үгүй юм биз дээ. Өдөр шөнөгүй яарч ВИЧГИйн Д. ЕСӨНЗАЯА (ҮГ анги) лдохоо: 55, ийг эхэлж танилцуул- нар сайн ажиллаж их зүйл Эг шарна сүйн Й! 2- : бүтээлээ л гэснээс өөр би- амийг 3 тэн бүлгэмд Чуул- дэнд юу Ч оногдсонгүй. Хүүх- Аварч чадах ганцхан адаг Өа гас хойш ямар өөрчлөлт дийн хийсэн ажлыг тоо, чана-| Ачит эмч хани А хийавж ЗЭЫО25 тий 36: 199) Я Бүлгийн дарга нарыг нь бодож өгч баймаа ї Ч вь р байна. й ил тод байдалд хүүхдийн са- Чуул э та? Э явдаг. Бичгийн НУРУУ налаар сонгосон. Бүлгийн доэх Л-р Бүл Уэсэглиу Манарах шуурган дунд Бичигтэй уул аа! ЮЇСТ-11---2-4-354075:588а 3 шин шншлээ ҮээхббӨ голдиайс ҮБЭ аруалж , эж 5 8 (Н. Б 2 1 / сон. Бид НӨХДИЙНХЭЭ ИТГЭЛ нийг томчууд л мэддэг. шийд- түрүүлдэг. Унших хүсэл надад УрХан маг илэн ЖоуцЭа шайдварыг хүлээж, Пноне- дэг. Хөдөөгийн сургуулийн| -В. ДЭНСМАА (1Х анги төрлөө най говьд Д Ё й ) Эзэнгүй явдаг юм биш рийн ажлыг өөрчлөн шинэч- хүүхэд бидэнд хөгжим их ду- Хаххы Чэргсойнн Бүлгийн ажлаа бие даан хийж чадаж байна уу? гэвэл бүлгийн дарга М. Бай- тальмаа: Манай бүлэг төлөвлө- төө ЗОХИОЖ, түүний үндсэн дээр бие даан ажиллаж бай- на гэв. М. Отгон: Бүлэг болгон бие даан жигд ажиллаж чадахгүй бай- ажиллавал бид тавьсан 30- рилтоо хэрэгжүүлж чадна гэж хэлэв. Хоёр пионерийн ярна би- дэнд их зүйлийг бодогдуулав. Бэрхшээлээ илэн далангүй хэлж, дутагдалдаа дүгнэлт хийж л чадаж байвал тэр амжилтад хүрэх НЬ зайлш- гүй. Гэтэл пионерийн бүлгэм, ӨВӨӨГИЙН Үлгэр домог ярьдаг Мандах наран өглөөнөөс. Ь дэх зорилтыг л вээ 4Ө эр- тагдаж байна. Гэвч үүнийг бичээсийг Ы мэлзэл дүүрэн а. уны хүүхэд хөөцөлдөж олж чадах- болтол 4 өмнө бүлэг бүхэн ажлаа бие гүй. Энэ мэтчилэн х йн3эл ХӨ РӨГ Харсаар бас урлах Оин Уныг: ЖҮү ! СЭ хийдэг болох зорилт хүүхдийн төлөө анхаарч, хүүх- зогслоо. 7 тавьж байна гэв. дүүд тэдэнтэй нягт хамтран | Өвөө хүүхэд бидэнд Өвөг дээдэс минь энэ Т БӨХБААТАР | ууланд су Ь . үаүцчччээчччээнэнНннЭ ТүрэсөссӨнӨХНҮӨЗӨЛРМЛЛШЭҮЛ ЛЭН БЯДХАН. ЗУРААЧИЙН 13МДЭ113Л336 на. «Залгамжлагч» У1 чуул- бүлгийн сонгуультан бүхэн танаас дэвшүүлэн тавьснаар тийм биш байна. Бид Говь- Энэ хүүгийн нэр М, гуудад төрөлх Алтай Нут- дуудлаганд явлаа» ЗУР- пионерийн ажлыг үнэхээр Алтайн олон сургуулиар ор- Энхболд, Говь-Алтай айм- гийн нь сэдэв дүрслэгдсэн гууд нь төв орон нутгийн өөрчлөн шинэчлэх цаг бол- лоо. Бүлгийн дарга нар аж-| ГИЙН Баян-Уул сумын дунд байдаг юм. «Хүүхдийн ер- хэвлэлд нийтлэгджээ. жээ. Гэвч бид чухам яаж лаа танилцуулахдаа дандаа жсургуульд сурдаг. Бүр төнц» зургийн үзэсгэлэнд Өнөөдрийнхөө дугаарт тавьсан «Сүрлэг алтай», түүний зарим таталбар өөрчлөхөө мэдэхгүй байна. Ний нуугүй хэлэхэд шинээр сонгогдсон бидэнд тулгамдах зүйл маш их байна. Жишээл- бэл бидний зохиож ажил хүүхдийн сонирхол та- ф22Ж чадахгүй хэвээрээ Л бай- 9-на2 Тийм учраас зохиосон ажил хичээлийн үргэлжлэл шиг болсон хэвээрээ байна. Пионерийн ажлыг анги тан- химаас гаргаж, энгийн чөлөө- тэй явуулах нь илүү сонир- холтой болмоор санагддаг. Гэвч манай суманд гэхэд л хаана яаж хийх вэ? Ихэвчлэн элс шороогоор шуурч байдаг болохоор гадаа хийх боломж- гүй ч юм шиг, нэг албан газар очиж хийе гэхээр наад зах нь л суух сандал нь хүрэлцэхгүй ч юм шиг, Энэ талаар бид уч- раа сайн олохгүй байна. Бие дааж ажиллах хүсэл дүүрэн байвч, тулгамдсан бэрхшээлийг давж туулахад байгаа үр өгөөж нь муу байв уу гэд- д хийсэн ажлаа тоочин ярих юм. Ярилгүй яахав. Гэвч хий- сэн ажил бүхэн нь сайн болов уу, эсвэл сонирхолгүй болж, гийг тэдний ярианаас яахан мэднэ. Хамгийн гол нь үнэн байдлыг ярьж сурах хэрэг- тэй. Зохиосон нэг ажил муу боллоо гэхэд тэр янзаар нь ярьж баймаар. Чиний төлөв- лөж, бодож зохиосон ажил байж бол- сайжруулах талаар тасралтгүй эрэл хайлт Хийх хэрэгтэй. хүнд танилцуулах- дутагдал, бэрхшээл саадыг нь Ч ярьж сурмаар зогсохгүй ДУ” дүгнэлт хийж, эрж олдог болсон жилтад хүрнэ. хоёрдугаар ангиасаа зураг зурж эхэлжээ. Түүний зур- «Хүрэн азарга», «Эмээ- тийн хонь . ихэрлэжээ», «Эмнэг тэмээ сургаад эмч зургаас нийтэллээ. -- Хүйсийн говьд -- Бригадын өдөрлөгөөр .. томчуулын тусламж хэрэг- тэй байх юм. Гэвч томчуул маань тэр болгон бидэнд тус- лахгүй байна. Миний бодлоор ярьж байна. пионерийн байгууллагын өө» на. рийн удирдлага, бие үйл ажиллагааг тэдэг хүүхэд, хамтын ажиллагаан рэгжмээр юм шиг тэм ярив. Бү Бидний танилцсан гон, М. Ба илэн « ажилдаа ханддаг тийм Л пионерүүд санагддаг өөрчлөн шинэчилж, амжилт дарга гаргаж чадах нь маргаангүй. Б”Лын Яэьан хэн т ОӨФОЛБСОЛСҮРЕ : ЗТЭТЭЭЛРҮҮНН Р 275Э77 хнэӨнчннөйчөнчөйчөНнӨЛӨЛ, ЗЭЭЧЭЛНЧЭЭННЭЭЧНЭЭЭ НЭЭ ЭЭН ИН ЭЭ ЭНЭЭ? 1988. 10 : ”Р 22222 “р лааны дарга бас нэг юм --»- Чи чинь 51 я-рлэ! ч Хо гаргаж ирсэн нь тал талх юу байгааг мэддэггүй. | байлаа. уу гэж Оюунаа жэрийр -- Хүүе ээ та минь! Со- -- Миний дэвтэр ном 1 пин явдал болж байна. байх учиртай гэвэл, Болд, Манай найзын ном дэвтэр -- “Мөнхөөгийн цүнх ил идэх уух юм болоод ху- бэтой болчихож гэж бита вирчихаж гэж Болдын дуу алдан хүрч ирэхэд хүүх- нарт түрүүн хэлээгүй юу? Дэлгээд тавихад хоол унд дүүд шохоорхон | Мөнхөө- бэлэн болдог хивс үлгэрт гийн ширээг тойрон зогс- гардаг юм чинь онгойлго- лоо. Туяа цүнхэнд гараа хоор идэх юм гардаг цүнх оруулаад, байж бололгүй яах вэ? Харамсалтай нь яасан дар- жин хоолтой юм бэ гэхэд хүүхдүүд хөхрөлдөж «Нээ- -- Одоо юу гарч ирэх вэ? гэж ангийнхнаасаа -- Юу байна? ЯЗУУЛаЭ. рээ илбэтэй болчихсон юм -- Нэг л хачин юм байх -- Муур тэж Баяраа болов уу?» гэцгээлээ. Ха- шиг байна. алниалав. рин царай нь улайчихсан - Ээ, юу байдаг юм -- За хаанаас. Эрхбиш Мөнхөө л гурван настай ” бэ? Дэвтэр л байгаа. Юун одсоХ ДАН ЭРиноминт тарах бяцхан дүүдээ уур нь хүрч ү аймхай юм бэ? Туяа” дахин байлгүй гэж Оюунаа эсэр- зогслоо. Гэрийн даалгавраа лаа гэвэл чи өөрөө миний їмхан Р Туяа да) гүүцлээ. га СЭЭ Эрс ний : ё : 3 саВЬА оор” Ё гараа оруулж : хам хум хийгээд дэвтрэ Мөнхөө ангид орж ир цүнхнээс аваад , үзчих л » Ё- хайш яйшхан орхичихсон лзэ. Цүнхээ ширээн дээ- дээ гэж хайнгадуухан хэ- - Энэ дэвтэр гэж -- Үгүй ээ, мөхөөлдөс ы 5 : д р ҮҮ 1 цүнхээр нь тэр л тоглож » рээ шидчихээд Болдын | лэв. Туяа ч үгэнд нь ор- | дээ гээд нэг юм гаргажир- | гарах байх гэж Баяраа номы нь гаргаж эсэн бусын дэргэд очиж онгоц буудан лоо, Ширээн дээрээс Мөн- сэн нь нэг ширхэг зайдас таав. Гэвч Мэлхан хэн нь шУЛХҮЛЭЭЫ ЗэҮүл ҮОНТБЫ тоглов. Салааны дарга хөөгийн цүнхийг авч түг- байлаа. Ангийнхан нь хөх- ч ОНООЦВЦҮН шаланд вэ. Урьд оройноос хойш Туяа, жээг нь тайллаа, Дотор нь рөлдөв. сөн хавирганы яс гарч ир- Мөнхөө цүнхээ нээж үзээ- УА өө, ансоныхоО ТЭ? | гараа оруулснаа, : ЛЭ! л гүй болохоор юу байгааг рийн даалгаврыг үзүүл -- Яагаад зайдас цүн- - Энэ юу болоод бай- яаж шэдэх билээ гэж шаардахад, -- Пээ та минь юу вэ? хэнд орчихдог “байна аа наа гэж нчиж улайсан : ЭВгг! -- Хийсээн хийсэн. Худ гэж гараа татаж авлаа. гэж Мөнхөө бувтнатал са- Мөнхөөгийн гайхахад, ШАГДАЙН ЦЭНД-АЮУШНЕ у у эе 29, с101с10101с1010101Т0Т010101010101010101010101010До(01010(010(0|01010101010101515(5(5157575101010) өөөоФоо9оӨ0Ө609Уран байгаль Өө 9 сэн уулын ноён шовх ор- хувирч үргэлжлэх мэт со- (С) Р Ө гилд элс олгойдон хийсч нин бодол төрлөө. Их сал- Ө Ө байгаа нь галын дөл мэт хинаа үелэн хийсэх элсэн Ө 3 Ө цоролзон харагдана. Ни- давалгаа, цахран хєөсрөх Су Ө сэх онгоц дүнгэнэх дуу цагаан долгисоор гэнэт Ө Ө гарлаа. Тэнгэрт хичнээн солигдож байгаа ч юм шиг. б гс) хараад ч онгоц олж үз- Нуурын тэртээ эрэг эл- бу Ө сэнгүй. Тэгтэл хамт явсан сэн уулс алст үзэгдэх нь бу ГО нутгийн нөхөд маань: үл ялгарам. Зөвхөн цэн- бу Ө -- Нисэх онгоц биш. ХЭР, шаргал өнгөөр нь бид үс Ө Элс дуулж байгаа нь тэр| багцаалдан ялгаж байлаа. Ө Ө гэв. Тэртээ дээр элсэн уу- Х Элсэн уулс дунд цуур Оо» Ө лын оргилд дүнгэнэх дуу, тогтоно тэж зЗүүдэлсэнгүй. 9 Ө энтээ дор салхинд хийсэх Юутай сонин үзэгдэл вэ? їс: Ээ элсний шажигнах урсгал- “НУтгийн ард түүнийг :Ф Со) тай хөг нийлэн говийн Эрээн нуур гэдэг юм бай- Өд Ө өвөрмөц найрал хөгжмийг На. Ус нь тув тунгалаг: Ө 3 (0) үүсгэнэ үү гэлтэй. Толин цэнхэр мандалдаа О - Толгодоос толгодыг да- аоэсганй ЭЭсЭБВЭГ асна Ө ван явтал цэв цэнхэр нуур ) Ө - б нүднээ туслаа. Элсэн ман- -- Далбаат завиар нуу. 0) 4 9 хан далай, цэнхэр усанд рын мандал дээгүүр хөвж, (9) О Со) 5 5 Ө 9 Элгаэц ШҮЛ 9 лсэн уулын оргил 5 Э УЛУд9 ир Ө 8 Ө 8 | рэн нуурын хөвөө 5 9 Ч 4 | Г Ө (0) хийдэг юм байна. Онцгой 5 5 өндөр хоёр ч элсэн уу? хүүхэд за- өмнө сүмбэрлэнэ. Салхи| Ө с тойрон аялал шуургатай өдөр байв. Эл- 9 Эншид| О 9. эрэгт нь буй торгон элсэн (9 дээр хэвтэж хүмүүс амар- даг бол ямар сайхан бэ? гэхэд хамт яваа нөхөд маань: -- Замыг нь яах вэ? Өнөөдөр гаргасан замыг маргааш нь таглаад хая- чихдаг газар шүү дээ! гэв. Үнэхээр тэнд очих зам хэ- цүү юм. “Эрээн нууранд юм угаадаг гэж сонинд бичсэнийг үзээд ийм тун- галаг сайхан нуурыг бо- хирдуулж яаж зүрхлэнэ вэ? гэж харамсан бодлоо. Говийн тунгалаг толь ямагт ариун тунгалаг байг, Ийм сайхан байгалийг хайрлан хамгаалахгүй бол эх орноо хайрлаж чадна гэж үү? Эх орон энэ л сайхан нуураас эхэлнэ биш үү? БАР2О ОО ТОТОГОТОГТО2015161011610(91916101010 91070151 ЁРЭР ” 5 21010101020101010ТОТОХОТС10101010101016(0(0101010101910) /0101010101010 10100100 010 0,О1010101010101010 ЦО1010101010101010101010) МАНАЙ ХАЯГ: МХЗ9-ийн Төв Хорооны ордон, «Б» Сүхбаата нэрэм: У. эвлэли! Зовслар Б корпус, «Пионерийн үнэн» сонины редашц, 40 ханан мын гай Бг:727ЭсуУлр Бэ ж ДЭВГТОНД0С / Минии ээнглиииүл ыылсэлэгоыг ЛЭН Чилгсиэл алцнийнгэ-шаг2-йд.. ь 45 ДАХЬ жилдээ 2061 (2355) 1988 оны аравдугаар сарын 26. ДХАГВА Үнэ 10 мөнгө МОНГОЛЫН БАГШ НАРЫН У ИХ ХУРЛЫН ӨМНӨ | 5 Нийслэлийн 17 дугаа гргу 5 р сургуульд 8-ып «Б»-гийнхэн гэхээр сургуулнараа андах- гүй. Ё-- гэ8 Энхтуяа багшийн ангийнхан. Хүн бүр янз бүрээр хэлнэ. Тэгэхдээ дүр» дугуйлан гэхэд илүү сайн мэднэ. 1986 оны хичээлийн шинэ жил эхлээд” удаагүй байхад ангидаа лан байгуулах тухай тэд ярилцжээ. Тэгж анх «Уран дүр» дугуйлан бий болсон бай- на. Пионер сурагчдыг дэлхийн болон өө- рийн орны шилдэг зохиолчдын бүтээлтэй танилцуулах, пионерийн дунд байгаа ду- тагдлыг шог гараагаар харуулах гэж 8-ын «Б» ангийн Сурагчид бэлтгэл, сургуулиа хийнэ. Дугуйлан байгуулагдсанаас хойш гаруй шог гараа, жижиг жүжиг бэлтгэжээ. дугуйлан түр Одоо тэдний тусалдаг. Гэрэд зургийг Д. ПҮРЭВДОРЖ ХҮМҮҮС ЯАГААД ЯАРДАГ ЮМ. БЭ! Бид хоёр өглөө эрт бо- сож «Саруул дэнжийн сай- хан хорооллоор» алхлаа. Хуучин зүүн наран, эдүгээ гурав, дөрөвдүгээр хороол- лоор Чанархүү бид хоёр сурвалжлах гэж яваа хэрэг шүү дэаз, Ажил, сургуульдаа цэцэрлэг яслидаа хөгшин хөвөө, том жижиг хүмүүс зүг зүг яарна. Шинэ өд- рийн албандаа зрт очих гэсэн сэтгэл нь тэдний яВ- дал, гүйдлийг хурдасгажээ. АНХААРЛЫН ТЭМДЭ! Октябрийн районы 77 дугаар сургуульд очлоо. «Невал», «Ротьн дежур» гэсэн гадаад үгтэй тэмдэг ханцуй дээрээ хадсан хүү охин хоёр үүдэнд зогсож хойно хойноосоо түрэн орж ирэх хүүхдүүдийн үнэмлэх сэлтийг шалган оруулж байгаа харагдана. Бид хоё- рын биеийн байцаалтыг дагчийн хэнтэй нь уулзах вэ? хэмээн үгээ дээр дээЭ- «Уран дүр» дугуйлангийнхан. «Удахгүй нэгдүгээр улирлын дүн гарна. Хичээлээ давтах хэрэгтэй» гэж тэд ярь- сан юм. Энэ үед Т. Энхтуяа багш нь нх «Уран жүжгийн дугуй- 20 завсарлаад 7 рээс нь овоолон дуржиг- нууллаа. Намайг гайхан зогстол Чанархүү, Үгүй, тэдний хэн- тэй нь ч уулзахгүй. Хүүх- дүүдтэй л уулзана гэв. Заавал удирдлагатай нь уулзаж байж сая тэргүү- ний багш, сурагчийн нэр авдаг сурвалжлагчийн хуу- чин аргаас чөлөөлсөн Ча- нархүүд баярласнаа хэлээд дотогш орлоо. Тэр өглөө- ний хичээлээс ганцхан хүү- хэд хоцорчээ. Учрыг нь асуувал үзгээ мартаад гэр өөдөө буцаж гүйсэн гэнэ. Түүнийг эс тооцвол сурагч- дын өглөөний ирцийн бай- далд «Чанарын тэмдэг» тавьж болох байлаа. Гэвч Чанархүү «Дутагдлыг ба- га тэж болохгүй. Өнөөдөр хичээлээс нэг хүүхэд ХоО- жигдож байна. Маргааш хоёр, нөгөөдөр гурав бо- лох ч юм билүү» гээд ан- хаарлын тэмдэг орхилоо, БИДЭНД ЮУ СААД БОЛЖ БАЙНА ВЭ! Энэ сургуульд онц сур- даг хүүхэд олон, Муу сур- яагатан Ч цөөн биш. Нэр заан онцчуудыг магтаж, сулхан сурлагатныг муу- лах тээгүй. Сурлагын ча- нарыг ахиулахад юу саад болж байна, Яах нь зөв бэ? тэдэг талаар хүүхдүүдийн чин сэтгэлийн үгийг сон- сох, тэр үнэнийг уиншигч- дад хүргэж улмаар санал бодлоо хуваалцах гэсэн юм. - Юу саад болж бай- на вэ? С, Амараа -- Залхуу! Хичээл дээр багшийн яриаг ойлгохын оронд сүүлд ном, дэвтрээс хатгаж. уншиж мэдье гэнэ. Өдөр хариад орой уншэья, бичье гэнэ. Орой болохоор өглөө больё гэнэ. Ингэж хойш нь тавьсаар байтал бүх юм бөөгнөрч, бичээд барахгүй, уншаад ойлгохгүй. Ойлгох- гүй болохоор бэрхшээнэ. Бэрхшээхээрээ зугтана. Сурах хөдөлмөөрөөсөө зуг- тааж байгаа хэрэг шүү дээ. Зугтааж байгаа хүү- хэд улам л холдож таар- на. Тэгээд л төөрнө. Ц. Магнайбаяр -- їфинхэнэ онц авах хэцүү, тохиолдлоор бол амархан. Хүүхдийг ганц- хан сэдэв мэдэхгүй бай- гаагаар биш ер нь хэр юм мэдэж байна гэдгээр дүг- нэж байгаасай гэж боддог. Д. Даваажаргал -- Сурлагаар овоо гэгд- дэг атлаа ганцхан дунд юм уу, муу дүн аваад гутардаг хүүхэд бий. Дүнгээ засуу- лах оюуны бэлтгэл, сэт- гэлийн тэнхээгүйнх шүү дээ. Хоёроос гурван муу дүн авбал түүндээ «няц даруулж». буруу тийшэд- гээ зам шулуудах гэм Ч байдаг. Б. Алтангэрэл -- Сайн эсвэл муу гэдэг хоёрхон дүнтэй байвал зү- гээр юм, Тэгвэл дундчууд байхгүй болно. 3, Жаргалсайхан -«| «Миний дүн» гэдэг тогтсон ойлголт зарим хүүхдэд байх шиг байна. «Эх орны алтан гурав» авч байвал боллоо гэдэг, Сайн ярьсан ч, муу ярь- сан ч урьдах дүнгүүдийг нь хараад багш дунд тавь- чихдаг. Тэгээд л хэн хэ- ний инь санаа амардаг, Г. Батжаргал Олон нийтийн аж- лын хувьд бага ангид хам- гийн идэвхтэй байдаг ат- лаа аравдугаар ангийг идэвхгүй болж төгсгөж байна. Энэ юуных вэ? Т. Цэрэндагва -- Сургуулийг сурлага, хүмүүжлээр хэн өөд татаж: байна вэ? Бага ангийн- хан. Зүй нь ахлах ангийн- хан манлайлах учиртай биз дээ. Гэхдээ ахлах ан- гийн бид бага, дунд ангид байсан л даа. (хүүхдүүд инээлдэв). УРГУУЛАН БОДОХ «ХУВЬ» ҮЛДЭЭВ Наймаас-аравдугаар ан- гийн хүүхдүүд ингэж ярн- лаа, Нэг үгээр хэлбэл пио- нерүүд та нарын ах. эгч нарын чинь үг шүү дээ. Эдгээр ярианаас үүдээд «тэгэх ёстой, ингэх ёстой» гэж хүүхдүүд та нарыг номлохын хэрэггүй байх., Яах ёстойг хүүхдүүд та нарын оюун санаанд чинь хувь болгон үлдээлээ. Ур- гуулан бодохгүй, гүйцээ! сэтгэхгүй бол урагшаа хол явахгүйг юу эс андах вэ? -- Хүүхдүүд өөрсдийн амьдралын гүнээс, бодож санаж явдаг зүйлээ илэн далангүй ярилаа. Одоо яах ёстойг тайлбарлаж, НО- толж бичих үү гэж Си Чанархүүгээс асуусан. -- Хэрэггүй. Санаагий нь гаргаад өгөхөөр болно. Тайлбарлах гэж нуршаад эсвэл зааварлаж сургамж- лаад байхад хүүхэд Ддур- гүй, Хүүхэд байтугай том- чууд Ч дуртай биш байх. Өөрсдөд нь бодох санах юм үлдээсэн нь дээр гэв. Өөрчлөн байгуулах өнөө үеийн өлгий дотроос ургаж - гарсан. шинэлэг сэтгэлгээ- шн-- 5зулльх «эм тэй бяцхан сурвалжлагч, -- Чанархүүгийнхээ үгэнд орох нь, зөв гэж бодлоо. Түүний сэтгэл хүүхдүү- дийн сэтгэлтэй томчууд биднийхээс илүү ойр бай- гаа нь лавтай. ЧАНАРХҮҮ ГЭЖ ХЭН БЭ! Хүүхдүүд та нар танина. байх. Чанарын тухай нийт- лэл Хариуцсан манай с0- нины бяцхан «баатар» шүү дээ. Бид нийтлэлийнхээ хэл- бэрээс гавшгай, дайчин энэ бяцхан хүүг «төрүүл- сэн». юм, Чанарын тухай сурвалжлагад явахдаа бяцхан баатраа заавал да- гуулж явдаг. Тун ажигч гярхай хүү шүү. Чанар хүү нэрэндээ аргагүй 30- хицсон гээч, Нэг хүүхэд түүнээс, 4- /Чамайг яагаад ЧЗ3- нархүү гэж нэрлэсэн юм бэ? гэхэд, Сурлагад, хөдөл- мөрт... ер нь юм бүхэнд чанар хэрэгтэй. Тийм уч- раас намайг Чанархүү гэж нэрлэсэн, Хүүхэд бүхэн Чанархүү байх ёстой юм шүү дээ. Хийсэн ажлын чанар--эзний чанар бол- но. Хүн хүний чанар ний- лээд амьдарч байгаа нийЙГ- мийн маань чагар чансаа болно. Тэгэхээр юу бо- лохгүй вэ? Сурсан эрдэм, хийсэн ажил чинь ,анар- гүй байж болохгүй. (СУ- рагч та өөрөө хүн чанар- гүй явж болохгүй: Эцсийн эцэст хүн шиг хүн Л бай- гаарай гэсэн үг шүү дээ гэж хариулжээ. Чаиархүүгийн тэмдэглэ- лийг хөтөлсөн Ц. САНЖЖАВ л өииииииииаииллллрттттэ НирүнэгэРэтн МОНЕРЬ УуРҮҮ?ФУҮ?9929222 8 аааалдаааад 1988, 10. 26 | асуувал: УуРУүү?Э9979УФ9РРРуРү адаааадааад да аддал ПИОНЕР--ӨӨРЧЛӨГЧ, ШИНЭЧЛЭГЧ (Сурвалжлага) Би гайхлаа. Дээл өмссөн хүү миний хажуугаар өнгөрөхөд нь: -«Ахын дүү хичээлд дээлтэй суух гэж байна уу? гэхэд --Үгүй ээ! Ах аа! Сүхбаатар... Тийм ин Сүхбаатар болох гээд гэснээ с дуугарчихлаа» гээд анги руугаа дэгдлээ. Учрыг олж ядан гайхасхийгээд юу ч гэсэн хойноос нь орох бодол төрлөө. Бүлгийн ажил нь хэдийнэ эхэлжээ. «Залгамжлагче УЇ чуулганы дараах анхны бүлгийн ажлаа хийж байгаа ажээ. Нэг хүү: -Их жанжин Сүхбаатар эгэл ол- ныхоо санаа бодлыг эпэ л ташууранд хийж их Лепин багшид хүргэсэн би- лээ. хэмээн зандан сайхан ташуурыг хоёр гардан барилаа... --Яанаа! Миний гарах ээлж болчи- хож гэж хэд нэг нь сандрах аятай дуугарахад --Сайц л уншдаг юм шүү! гэх хэн нэгэндээ сануулсап, дуулах, бүжиглэх нөхрөө буруу хий тэж сэтгэл зовсон байдал илт харагдана. Энэ бү. хэн хамтран хийсэн ажилдаа шпиноне- рүүд хичнээн нх сэтгол зовж байгаа нь харагдлаа. Хамт олон бүлгийн ажлаараа ямар- ваа бүтээлч хөдөлмөр хийж байхаар төгтсон тухай А. Өлзийдаваа ярьсан юм. ө..Сүхбаатар болох гээд...» гэж бай- сан хүү Өөртэйгээ адилхан тэрлэг өмс- сөн дөрвөн хүүхдийн хамт ямар нэг тоглолтод бэлтгэж буй нь харагдлаа. Учрыг бүлгийн дарга А, Янжингаас асуухад: --Э. Зоригтбаатар, Г. Даваасамбуу тар Сүхбаатар, Ленин нарын түүхэн уулзалтыг харуулсан тоглолт хийх тэж байгаа юм гэлээ. --ХАан, мөн мөн. Дээл өмссөн нь ийм учиртай вий гэхэд А. Янжин: -Бид ярилцаж байгаад хүүхэд бү- рийг дүрдээ тохирсон хувцас өмсгөхөөр тохирсон юм гэж ярилаа, --Салаа бүрээс нэг, пэг хүүхэд ирж сугалаа ашна уу? гээд Б. Ганцоож асуулт хариултын томцоонийг хөтлөв. Пионерүүд найрамдлын тухай, түүний ач тус манай оропд хэрхэн нөлөөлж байгааг мэдэх мэдлэгээ шалгуулсапл єонирхолтой тэмцээн боллоо. Б. Баа- сандорж, НИ. Батгэрэл нар энэ зун ши- шоэр сурсан Тод магнай» дуугаараа ая өргөлөө, --Хөвгүүд мөн сайп оролцож байна шүү гэж миний хажууд сууж байсан тионерийн ахлах удирдагчийг хэлэхэд: --Тийм байна. Хөвгүүд маань хэзээ ийм идэшхтэй байлаа даа гэж би ч вуу алдлаа. Хөвгүүд, Тэд яагаад ингэж | их идэвхтэй оролцож байгаагийн нуу- цыг ангийн багш ЕЁ Лхаасүрэнгээс Тэд шог Тараа, дуулах хуудсыг химьс гүй Эсстанх дийн хамтарч санаачилсан -22. сан шинэлэг уур Ө амьсгалд боллоо. сурвалжлагч П.ЛАРАЛНЯМ 3. ПМИОНЕРИЙН ҮНЭН зэз4ээнөнн . Болзсоц цагт 7-гийц «Л»- гийнхан бүгд цугларсан байлаа, 86 сурагч яах гож байгаа юм бол гэсэн шиг сониуч байрын харцаар ширтэнэ. Тэмдэглэлийн маань дэв тэрт тэдний тухай товчхон зурвас бичээстэй, --817 сурагчтай. --Ардын зохиолч Ц,. Дамдинсүрэнгийн нэрэм- жит бүлэг. --Бүлгийн даргаа өөрс- дийн саналаар өнгөрсөн хавар сонгосон, --Бүлгийн ажил сайн түвшинд хүрээгүй байгаа, Энэ ангийн тухай миний мэдэх юм ердөө л энэ. Тэд ч намайг сурвалжлагч гэд- гийг мэднэ, Тиймээс шууд л ажилдаа орохоор тохи- ролцов. --Танай бүлгийн ажил сонирхолгүй болдог гэж ярьсан, Пионерийн ажлыг өөрчлөхөд юу шаардлага- тай вэ? Н, Жавхлан (Бүлгийн дарга) -Пионер идэвхтэн хоёрын харьцаанаас эхлэх ёстой гэж боддог. Идэвх- тон гэсэн нэр зүүсэн би- дэнд хамаг ажлаа тохчи- хоод надад хамаагүй шүү гэсэн бодолтой суудаг пио- вєр манай бүлэгт олон бий. -Жишээн дээр яриач. 1472 зориулагдан мартсан юм шиг ХЭНЭГ, ч үгүй чөлөөтэй хандаж, 2-3 ох Ш Ї зөвлөж 9М БАЙНА «НУСНЫ» лэж заншсан жижиг алчуурын ач холбогд- лыг мэдэх үү? гэж асуу- гэж нэр- АЖИЛДАА ШҮҮМЖЛЭЛТЭЙ ХАНДАЯ --Энэ арван сард бүлгийн цуглаан хийлээ, Цуглаан- даа бэлтгэж бас багагүй зүйл үзэж хардаг. Их л өндөр сэтгэгдэлтэй “ирсэн. Гэтэл манай ангийнхай үймж шуугиад их лидэвх- гүй оролцох юм, Б. Уянга: --Бүлгийн ажил уйтгартай явагдса- наас л болж пионерүүд шуугидаг. Бүлгийн дарга би нэг ийм юм уншина, тийм юм хэлье гэдэг, Өөр шинэ сонин ажил сэддэг- гүй. “Сонирхолгүй боло- хоор хэн сонсох билээ, Х. Отгонцэцэг: - Бүлгийн ажлаар юу хийх вэ гэж биднээс санал авсан, Гэ- рим хүүхэд чухам юунд байгааг найтаах нус, цэр шүл- сээ гудамж талбай, хандсан зүг рүүгээ тур- гиж хаях, хөлсөө га- рын алгаараа арчиж явах тохиолдол цөөнН- гүй ажиглагддаг. Нусны алчуур хэ- мээх хувийн эрүүл ахуйн, энгийн хэрэглэ- лийг соёлт хүн төрөлх- төн сэргэн мандалтын үеэс “хэрэглэх болжээ. Үүнийг ХУГ зууны үед “тэл түүнээс хэрэгжүүлж байгаа юм нэгч алга. АЖ- лаа урьдчилан төлөвлөж хийвэл амжилтад хүрнэ шүү дээ. Тийхнаран: (Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга): --Пио- нерүүд ихэвчлэн спорт тог- лоом тоглох, юм үзэх гЭ- сэн санал гаргах юм. Тий- мээс ч бүлгийн дарга яаж ажиллахаа мэдэхгүй явдал гардаг. Б. Уянга: -- Тэгэхээр хүүхдүүд ийм л юм со- нирхож байгаа нь ойл- гомжтой биш үү. Тэдний сонирхолд нийцсэн ажил л зохиох ёстой, Бидний яриа нэлгэн хурц болж байлаа. Олонхи пиО- мүүс бол бидний эрүүл мэндийн дайсан юм. Тухайлбал: Ханиах найтаах үед 20000-- 40000 дусал шүлс, салст агаарт цацагддаг байна. Эдгээр нь най- таах үед 50 м/сек, ха- ниахад 100 м/сек хурд- тай цацагдана. Ийнхүү нэг ханиаж найтаахад хичиээн хүнд халдвар тарааж болох нь ойл- тгомжтой. Ил задгай хаясан (газарт) цэр нус, угаа- дас, өтгөн, шингэнд өв- засэлжгчлаг-иилийс Нталид анх хэрэглэх гүсгэ - вал ихэнх хүүхдүүд чин сгэгч нян, вир гайхах байх. ыы болсон. бөгөөд Франц, хэв ЭВт Хасанаа” Сурагчдын энгэрийн Английг дамжин ДэлЛ- гаар хадгалагдаж сал- халаас, номын аүнхэнд “ЭРЧЭЭ. хиар тарж орчныг бо- нямбайлан эвхэж ин- Нусны алчуурын ач хирдуулж байдаг. Энэ дүүдсэн гоёмсог нусны холбогдлыг мэддэгүй, бохир агаграар амьс- алчуур байх боловч за- хэрэглэж хэвшээгүй хү- талсан хүн өвчилдөг ЕСӨН ХӨӨРХӨН БҮЖИН аймгийн ХЗЭ-ийн хороо, пионерийн хойш. бүжингийн зөвлөлөөс пнонер сурагч- дын дунд туулай үржүү- сүү ихтэй болгов. Бүжин- лэх хөдөлгөөн өрнүүлэх гүүд нь ч хурдан томров. «Туулайчин» . шаанд очиж өвс түүх, хор Говь-Алтай зорилгоор клуб ажиллуулж байна Хүүхдүүд өөрсдийн тэ- жээж өсгөсөн бүжингээ навч бэлтгэх гээд л түүнд хүлээлгэн өгсөөр, туулайн тоо ч нэ- мэгдсээр Эжгож «Туулай- Т чин» клубын гн дийн авна. Гэтэл туулай ньг, нэг О. Улан Өрнөхийн ту- фе: 1 бусад нөхөддөө хай та иарт ярьж өгье. «Туулайчин» гишүүн амьтанд туйлын таван сард маш их тогтох нь ч тэр пиоперийй зусланд амрах болов. Туулайгаа бодож туулайчин ” клубын О. Улам-Өрнөх хайртай хүү. «Туулайчин» клубээс нэг туулай өвргөрсөн, оны Е. хүлээн аваад ярта : хүйннийгээн Слын Б.Буян: хиод унтчихсан чинь хо хөөрхөн амьтныг өхөөрдөн угтжээ, Харамсалтай нь ! дөнгөж туулайгаа аваад байхад нь ЯВЖ одоохондоо аваад зус- бүжин бай. ланд явалтай биш, бодийн угас, Баата туайнд тронж Зусланхаг явжээ. Зуслангаас ирэхэд туулай нь хоёр хөөрхөн ХУНА сургуулийн (7-гийн саарал бүжинтэй болчих- 98? авгид сурдаг юм. сой ба нь түүнийг улам баярлуулав. Түүнээс эхийг тэжээж шар будаагаар Сургуулийн ногооны ха- голжин тэжээл, байцааны ажил ер мундахгүй. Мөнгө л байвал байцаа ван саарал зургаан хар бүгд еєөн бүжин дахин гаргав. Бүжингүүд нь ч төдөлгүй томров.. Гэтэл ДҮҮ О. Буян-Оргих нь ахыгаа эзгүйд бүжингүү- дээ үеийн найз нартаа үзүүлж байгаад хаалга цоожлохоо мартаж р: р хар бүжин нь алга болчи- хож гэнэ. Удтал эрж хай- саар нэг бүжингээ олжээ, Нөгөө бүжингээ ч олдоно гэж бодсоор явна. Учир нь «Туулайчин» багачуудад хар -” клубын Амьтанд хайртай ийм иэгэн хүү Алтай хотын хоёрдугаар арван жилийн Д.ПУШКИН ЗУРАГ ДЭЭР: Туулай пєр бүлгийн даргаа шүүм- жилж байв, Аливаа аж- лыг зохиохдоо хамт олон- тойгоо зөвлөж байх хэ- рэгтэй. Бүлгийн дарга пионерүүд- тэйгээ найзын ёсоор хан- даж харьцвал хүн бүхэн түүнийг хүндэтгэнэ гэж пионерүүд ярина. Энэ нь ч үнэний талтай. Идэвхтэн сонгуультан бүр зазварласан, тушааснаар пионерүүдийг удирдана гэ2- вэл хэззэ ч ажил нь урагш ахихгүй шүү дээ. Шүүмж- лэлийн явцад өөр ног зүйл ажиглагдлаа. ТГийхнаран: --Бид сай- хан ярьж байна. Гэхдээ лол зохиох болохоор хэн ч оролцдоггүй шүү гэсэн юм. 8 Энэ үнэн үг шүү, Хэр- вээ бид тэгэх хэрэгтэй, ин- гэх хэрэгтэй гэж шүүмж- лээд, ёорсдоо хөдлөхгүй суугаад байвал ямар ажил болох билээ. Энэ талаар Ш. Пүрэв- Очир зов санал хэлсэн юм. -Бүх юманд зөвхөн бүлгийн даргыг буруут- гаж болохгүй, Даргаа муу ажиллаж байпа гэж шүүмжлэх нь зөв, Гэхдээ бид өөрсдоо оролцох хэ- рэгтэй. М. БОЛД байна. Иймд өөрийгөө болон бусдыг өвчлүү- лэхгүй байх, өвчнөөс сэргийлэхэд нусны ал- чуур чамд тусална. Нусны алчуурыг дөр- вөөс доошгүй нугалж хэрэглэсэн даруйдаа бохирдсон хэсгийг До- тогш нь харуулж эвхээд өдөр бүр угааж цэвэр- лээд, хатсаны дараа хоёр талаас нь халуун нндүүгээр индүүдээрэй, Алчуур нь 4-5 ээлж, хөлсний, хамрын гэсэн ялгавартай байх нь тохиромжтой. (Нус- ны алчуураа зорниулал- тын дагуу тогтмол хэ- рэглэх нь ариун цэвэрч байх анхны алхам бол- но. Их эмч Дд. АДЬЯАЖАВ Э! 3 2 Ч 1 111 Н п НГ хүрлээ. Тэгтэл сая- 3 Ё лыг Вдан, сал- хитай хүйтэн өдөр манай бүлгийнхэн бүлгийн аж- лаах гангн, танхимаас гаргахаар болцгоож ёсч | лолынхоо хувцастай бүч | рэзгээ татаж, бэмбэрөө дэлдсээр сургуулийнхаа “хаалгаар гаргалаа даа. Манай | бүрээний дуу оцангинан . цуурайлаад | мөнч гоё, Бөмбөр маань пин пан хийн дуугарч зэргэлдээ байр байшинд цуурай хадаагаад үнэ- хээр нэг дуу чимээтэй болох төлөвтэй БХ | мэоРР С1ГГГ хэсэг охид, ровл бал бүлгийн Ү мЯр : байва гэнэ --Мавайд хөдөөнөөс бү- хэн мах хүн -- Хөвгүүдээ даараад байна шүү дээ гэх нь тэр " -- Охид минь олон жил ярьсан зүйлээ өнөө- дөр арай хийж биелүүлж байхад юуны чинь даа- ах! гэж манай бүлгийн Бирэл хариулав. Түү- НИЙ улаан бүч зэвэргэн салхинд намиран хий- сээд мөн ч гоё харагдав. -- Хөвгүүдээ, та нар сонсооч! Даараад байна. шүү дээ. Дараа дулаа- хан өдөр бүлгийн ажлаа анги танхимаас гаргаж хийвэл яасаа юм бэгэж охид ам аманчгаа шуу- гив. Тэд бэмбөлзтөл чи- чирч байлаа. Охидын үг хөвгүү- ХҮРЧ ирээд Энгийн Сагтийг Нь АУул, Эмнэлэг, амт өчиг тэж тушаагаад Өрөөн- ХӨӨ өрлөө Ман ангайн багш цэрл барьсан чигээрээ ирлээ. Т-гийн «В. ӨиГиД хячээл залж байгаад халаад гарчээ, Хусаамж утсаар ХУУААХ ТЭЭЛ хэл авалмсан- Гүй зул --Маж байна. Юу чинь өвлөөд байна гэж Держоос байт асуухад --Орцөй | дээрээ яарж МҮХ ёь эргэлдэн ярвайж гүй гэдгээ хэлээд Жаргалыг сонгох санал гаргав, Бүл- тийн (хүүхдүүд ял тод ярилцлаа. ргал бол сайн сурдаг боловч давт- сан өлрөө ул гар өргөж асуугддаг х) Тэгээд сонгоцгоохоор байв. Бүлгийнхгэ ( дийн нэг чихээр орж нө- гөө чихээр нь гарав бо- лолтой хариу дуугарсан- й. Сургуулийн хашаанд манай бүлгийнхэн туг дарцагаа намируулан зогслоо.Тэгтэл цас хаял- маар болоод ирлээ. Сал- Хи ширүүсч хүйтний эрч чангарсан санагдав. Тэг- тэл манай бүлгийн Бая- раа -- Охид 00! Одоо түүдэг асаана. Та нар халууцах болноо гэлээ. -- Баяраа, болохгүй байхаа! Гал түймэр гар- вал яана! гэж бүлгийн хуучин, дарга анхааруу- лав. Гэвч тэд мод цуг- луулж түүдэг асаахаар бүх өрэгтайчү үлийн ярилцлаа. Цам л нэг Ч Сул талтай гэнэ, Сүл тал- гүй хэн байна 897 гаая яриад байтал Өрж гэж НЭГ нь хэллээ. Мээрээн Деєрж -Дөрж та на халс, НИЙ ДАГУУ ӨичтЭй хүн (ис яод 393 гэхэд нь --Тэглээ ч гэсэн бага, тоож бүгдээрээ маргалда. оржийн сул талыг С8Я тогтоов, Харид өөрөө . -Ёр нь Отгонжаргалыг сонгоё гэлээ. "Тал талаас өндөлзөн босох охид хөв. гүүд, --Тэгвэл багшийг худал хуурч явуулахын хэрэггүй байж дээ гэцгээв, Үнэхээр нигэхийн ха- рэггүй байжээ, Манай бү- лэг ингож анх удаа өөрс- дө0 сонгууль явуулсан бо- ловч бүлгийн даргаа өөр- чилсөнгүй, Харин ангийн багш бай- сан бол хэнийг сонгох са- налтай байсан болоо, Та нар миний саналаар сонгож болОхгүй өөрсдөө шийд гэж хэлээд Отгонжаргалыг сонгуулахгүй байж чадах зо хүн дээ манай багш. Н. ГОТОВ пллллиллиллллэх.. болжээ. Хэнд ч шүдэнз байсангүй, Тамхи тат- даг хөвгүүд байхгүй юм ЧИНЬ аргагүй шүү дээ. -- Найзууд аа! Бид бүлгийн ажлаа анги,тан- химаас гаргалаа. Гоё байгаа “биз дээ, гэхэд хэн ч дуугарсангүй охид тий тий гэсээр бөмбөл- зөн” чичирч, дороо дэв- хэрч байлаа. Тэгтэл Баяраа -» Найзууд аа! гоё нь гоё л юм байна. Харин дараа дулаан өдөр да- хин гартал, Одоо бүл- гийн ажлаа дотор хийвэл яасан юм бэ? гэж бээр- сэн уруул амаар чуу "ай хэлжээ. Тэд энэ удаа бүлгийн ажлаа дотор хийхээр бо- лоВ. Ийнхүү басл анги танхимаас гаргаж чад- сангүй. Ирэх жилийн урин дулааныг хүлээх болжээ. ”Ж Г. НЯМАА клэёшштэшагтжилэшшшлэшшэушэыэыш-шшлэшлэшишээишых Амар хүү говь нутагт байдаг өвөөгийндөө ГЭХЭД НЬ, би амарч байлаа, Өвөө нь -с АЛЬ нэг өдөр: Амар -« Амар ад| Миний хүү гаднаас өвөөДөө бу- МУудаа Юу даа, Рантаг 0л00Д ирээч гэ. байна шүү хэд хүү гадаа гарч өрг, Таг їэж гэН | тойронд ажиглан Хэлдэг шүү хартал тэрэгний хажууд Хнолч Ч, Хэдэн хүүхэд Зогсоод нэ- ГУАЙН «Манай гЭН бүйлийг ярилцана. ЛИйнхан» Ши Жаал байсныг дагуулан ш хү ирж: өөөөӨөӨбөсо ӨбөӨс ХОШИН Шог Сицилд долдугаар сарын аагим халуун өдөр хоёр метр гаруй өн- дөр нуруутай хүн явган хүний замаар явж байлаа. Гэтэл араас нь бяцхан хүү салахгүй дагах ажээ. Нөгөө хүн чигээ буруулахад хүү мөн л дагасаар, : -- Чи юу гэж намайг мөрдөөд байгаа юм бэ гэж уурлан асуу- вал хүү, -- Би сүүдэр л дагаж явна шүү дээ гэж хариулжээ. ЕВСЭДГ, Боб ээждээ, болж тоглоё тэгэх үү? гэв, тат бялуугаар хооллоорой гэв. гаар сургууль) Бат долОон нас хүрч сургуульд оров. Нэг удаа ДҮҮ нь: : -с Ах аа! Би хойтон нэгдүгээр ангид орно. Тэгээд хоёул нэг ширээнд сууна, за юу? гэв, . Ь2 Ы Аав галаа асаахаар шүдэнз эрж дөрвөн настай Болд: байтал ЕЭ Аав аз! Түүнээс асаачих! гэв, Заасан зүг рүү нь харвал цэнхэр дэлгэцнээ түүдэг гал тойрч суугаа хэдэн хүн харагдав. | -- Манайх шинэ байранд оров. Дүү бүх өрөөнд Орж үлээд: 7 -- Бид зуухаа мїргчихсан байна гэв, БЛАТАР (Дархан, 15 дугаар сургууль) 29999Ф080908000060066020, ТОХ ИОЛДСОН Өвөө аваад ирлээ биш 99. Тэмэ9тай буйл- вэ? ТЭСЭНД нарийн ӨӨ! Өвөөгийн Хараа дээ. Буран- ийМ хүүхдийг дээ, » ” : уус? б0с0р барьж ирээд Амар ӨВ99 иЭ- туулси, ДӨХӨӨД харвал тэдний Рантаг гэж яг ий Дунд цүдийсэн бор гү- хэд гардгийг зээтэй, нус нь ТООЖСОН ДЭХГҮЙ л дээ гэв. МИНЬ, раптаг гэдэг хүний 9900080999096600096660666006606066ос ЛЭэД гараад шицээ. Ээждээ өгсөн бэлэг -- Ээж ээ, би танд Миний баруун талд суу- баяраар хөх аяга бэлэг. Даг юм. гэв. лэнэ гэж охин хэлэв, о-» Хоёулаа амьтны хүрээлэн Ё 2Р -- Баярлалаа, охин СбҮҮЛЧийн МИНЬ, ГЭХДЭЭ надад хөх аяга бий тэхэд 3444-44-44 Ээж нь дуртай зөвшөөрөхөд Боб -- Яасан сайн юм бэ? Тэгвэл би заан болно: Та жаахан охин -- Онц! бол. Харин зааныг шоколад, ам- -- Үзүй (дээ, ээж . « минь, би түүнийг чинь аль хэдийнэ сан гэв, Орос хэлпээс орчуулсан Ж. ДЭЛГЭРМАА (18 АУ- Ганцаараа биш -- Ойлгохгүй байна, яахлаараа нэг хүн ийм олон алдаа хийдэг болж Дээ оДоо амралт ахэл- байна аа гэж багш гэе Чихсэн. рийн даалгаврыг шал- 9, Ф.24 гаад дэвтрийг нь буцааж ӨГӨХДӨӨ ХЭЛЭВ, -г “Яагаад ганцаараа раа угааж байхдаа заа гэж? Би ахтайгаа цуг вал савандаж уга хийсэн юм чинь гэж су- учрыг би сай рагч хариулжээ. УИЭРЭГ- Хичээлдээ бэлтгэсэн Ашотик хөгжмийн хи- ч2эЛд явахаар бэлдэж байв. Ээж нь, ФФОФФоо , ЯВДАЛ 0 Иаас босорлож Х9төЛдат 0020 байдаг ЮМ. Алив хүү минь Хо» ТЫН ахдаа бурантаг гэж юу байдгийг зазгяад ЯЛЬ ГЭХЭД НӨТӨӨ ЦҮүДүэр Гүзээт жаал гүйж гарс- НАА ТӨДӨЛГҮЙ тэрийн Хаяаняас нарийхан урт хүүд өгч: --Май! Намайг Дорж гэдэт. Харии энийг бу- рантаг гэдэг юм гэж хэ» АРИУН -- Ашоти! Чи ї» Ї раа угаасан уу? -- Угаасан. -- Чихээ угаасан уу? -- Баруун чихээ угаа- сан. -- Яагаад ганцхан баруун ЧИХЭЭ угаасан юм -- Яагаад гэвэл багш «. . -- Чи энд хамгийн өгүүлбэрээ бичсэн байна. Төгсгөлд НЬ юу тавих дутуу бай- на вэ? мАХАХЭЛАЭХЭЭ ХЭЭГ ҮҮҮҮҮЭЭЧ - 53 Трамвайд -- Чи сургуульд сур- даг байж яагаад эмгэн хүнд сандал тавьж вгөх- гүй байна вэ? хагалчих- Цэнөөөө|эүхсэ -- Сурдагл даа, гэх- 2 Багачууд ярьж байн Миний дүү Нра Яагаад гэвэл нүдэнд саван эд хорсож зугтаадаг юм гэв, д СОДГЭРЭЛ орчуулаз. (Дорнстовь. Сайншанд 2 10 жилийн сургууль) 2 даддалэ2 ээ РӨРРӨЙН Хотод байдаг ах нь Болдод гохы нь дарахаар гэрэл гялс гялсхийн Та- чигнан дуугардаг буу явуулжээ. Тэр Хоёр өд: рийн турш түүгээрээ улаан халтар хоточ но. хой, хойд талын өндөр хад, тоонон дээгүүр НиС- сэн злээ, тэр байтугай өөрөө сүүгий нь. уудаг алаг үнээгээ хүртэл Зог- соо чөлөөгүй буудаж тоглолоо. Гурав дахь өдрөөс сонь буурч харин гэрэл гялсхийдгийн учрыг олох гэж шохоорхлоо. Буу- ныхаа хажуу талыг он- гойлгочихвол ил харагд- маар оргиод байсанд завсраар нь хутганы үзүүр оруулан хөшөөд үзвэл онгойсонгүй. Тэ- гэхээр нь сайтар ажиг- лавал нэг жижиг ЭРГЭНД тороод байгаа янзтайд түүний нь эргүүлж ав- бал салаад уначихлаа. Дотор нь жижигхэн бөндгөр юм, хэдэн Ян. зын араа, пүрш, хавтгай темөр харагдсанд нэг нэгээр нь салгалаа. Энэ бүхнийг аав ээж өвөө гурвыгаа хонинд тэмдэг тавиад орж ирэх ХОо- ронд амжуулж дөнгөв. Хоймроор нэг эрэг шу- раг тараасан хүүгээ ха. раад зэж нь: -- їїзэ энийг хараач. Нөгөө хөөрхөн бууг чинь хэдэн хэсэг болгО- чихож, Тоглоомондоо хайр тамгүй хүүхэд шүү гэж үглэхэл яав НЬ: 11722 йПөгүмллэг) -» Хэмхлээд хаячих- дагаа бодвол овоо эвээр нь салгаж лдээ. ЮЮмныг учир олдог болж байгаа юм болов уу Даа гэхэд өвөө нь: -- Задлахад ухаан орж цөхөх юу байх вэ? Эвлүүлж л дөнгөвөл юм- ны учир олж байгаа НЬ тэрдээ гэх нь тэр. Болд, -- Өвөө би үүнийг дор нь эвлүүлчихэнз тээд оролдож гарлаа. Тэгтэл нөгөө дотор нв байсан юмнууд ХУУЧИН зайндаа нэг Л багтаж өгөхгүй байв. Арайхийж нэг эмхлээдД хажуугийн тагий нь хаатал хоёр жижиг араа үлдчихсэн байлаа. Орой. болсон тул унтахаас аргагүй болов. Маргааш нь “Эрт босоод дахиад л эвлүү- лэх ажилдаа оров. Бас л эд ангиуд нь хуучин зовоолоо. Таван өдрийн, дараа арайхийн бүх зүй- лийг нь хуучин зайд: багтааж тагийг нь Эргүү- лэн тогтоосон Ч ГоХы нь. дартал гэрэл асахгүй байв. Дахиад л задал-. лаа. Хоёр сарын дараа гэрлий нь асааж ДӨНГӨ- сөн ч дуу Нь гарахгүй байв. Гурван сар бол- лоо. Гучин минутад-ХЭ- дэн хэсэг салгаж болсон юмыг гурван сар орол- доод эвлүүлж болдоггүй нь хачин. ШАГДАЙН ЦЭНД-АЮУШ ИЙДЕКС--14140 Д, Сүхбаатарын нэрэмжит шог хошин 9 Ө О зайндаа багтаж өгөхгүй? 9 9 9 Ф 9 Ө Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Будаанд түүнийг дуртай гэж Булт хүүхдүүд шоолон ярина Харин зарим нь будаачин гэнэ Хагас хэсэг Нь буудаачин .гэнэ Хэрэглэж байдаг будаанд Хэд хэдэн янз байна Хэрэг болгож түүний тухай Хэлэх үг надад байна: гээд Цагаан, шар хүүхдийн гээд Цаашилбал хар будаа хүртэл Хүний хэрэгцээнд олон будаа Хүнс тэжээлд ордог тул Түүнийг би хувьдаа хамгаалж Түрүүнээс хойш зөндөө өмгөөлж Нөхрийгөө битгий шоолж бай гэж Нөгөөдүүлд нь захидаг байв. Гэтэл тэр хүүхдийн охиолын АЛТАН САНГААС маань Гэм нь цухуйж, ХӨГ нь илрэв. Өмөөрч байсан буруугаа би Өөрийн эрхгүй хүлээх болов. Дэргэдээ суусан нөхрийнхөө Дэвтрэн тавагтай тоон будаанаас Дээгүүр доогуур шагайж байгаад Дэлсчихээд байдаг хүүхэд юм санж, Эдэлж хэрэглэвэл Энэ будаа гайтай будаа лайтай будаа Эрдэм сурахад хэрэггүй будаа. Эцэстээ та нарт хортой будаа “Ийм будааг хамаагүй ихээр Идэх дуртай тийм хүүхдийн Илэрсэн заримы нь би бичье. Илрээгүй нэгий нь та “нарт захья. 1963 он. М---ЇГ сг, Дөнгөж нэгдүгээр ангид ррсон хүүдээ аав вь: --Х үсэг хонь гэсэн үгэнд үрээ гэв. Хүү нь 2Х- /хонь» тээд л дор нь чээ- | яасан Маргааш хичээ- ээс ирэхэд нь: " --Өнөөдөр ямар үсэг заЗ- ан бэ? гэж асуутал ХҮҮ ь: --Ямаа! гэж хариулав. 87:1461. 79 Аав нь хүүдээ тоо зааж гөөл: ! «Таваас тавыг хасахад д үлдэх вэ гэв. Хүү таг, Эрхлэгч ван хуруунаас тавыг тоолоод хасчихсай чинь ЮУ ч үлдсэнгүй тул гайхаж! --Гар үлдлээ! гэв. М. ОТГОН (Сэлэнгэ. Сант) . . . -Чи зэжийнхээ Өтөрт унтдаг уу? гэж дүүгээсээ асуутал: --Үгүй! Ви зэжийн хон- жил дотуур өөрийнхөө хөнжлийг нөмрөөд унтдаг гэв, Б, МИНЖҮҮРДОРЖ (Дундговь, Говьугтаал) Ж, ДАШДОНДОГ 18 Х224027 -э---т-ттэтт2- хүүхдийн хошин шог сонин Ф 34 Сэтгэштэүгүлүллэхллотэтэшэлэгэгтс (41981161 0 Чихэн чинээ хүү надад ун- шигчдаас талархалын олон захидал Ирснийг уншлаа. Эдгээр захидлын олонхид ихэвчлэн шүүмжлэлийн мӨ- рөөр ажиллаж дутагдлаа Зас- сан тухай бичжээ. Гэвч 848- рим захидалд найз нөхдийн- хөө шаардлага, шүүмжлэлийг хүлээж авалгүй алдаагаа ахин дахин давтсаар байгааг ДурдД- сан байна. Чихэн чинээ хүү | ба тар хүүхдүүдтэй заавал | очиж уулзана. Очих өдөр с4- раа товлон хэлэлгүй нэг Л м9- дэхэд би тэдний анги тан- | химд орно. “Тэгээд нэр зааж Би сүрдүүлж байгаа " ХҮҮХД «Мазаалай» сониндоо бичнэ. юм ийн хошин шог сонин ЧИХЭН ЧИНЭЭ ХҮҮ ЧИНЬ! са лий шэнасыж - бишээ! Дутагдлын хажуу- гаар дуугүй өнгөрч болохгүй. Харин шүүмжлэлийн м9- реөр алдаагаа засаж чадсан анд найз нөхөддөө баярлас- наа илэрхийлье. Дахин тийм дутагдал бүү гаргаграй. Ун- шигч та нараас ирсэн дал га- руй захидлын утга санаа со- нинд нийтлэгдсэн материал- тай давхардсан тул дахин нийтэлсэнгүй. Анги тан- химаараа зочилохыг урьсан уншигчиддаа баярлалаа. Би Заавал очно. Намайг хүлээж | л байгаарай. Манай ангийн нэг хүүхэд хичээлээс ирэх болгондоо элдэв СОНИ- ныг өгүүлнэ, эргэцүүлж бодмоор юм ч ярина, инээд хүрмээр юм Ч -- Чи хичээлээ ойл. годоггүй яасан хүн бэ, чамд ер нь толгой бай-, на уу гэж аав нь хүү, дээ хэлэхэд: хэлнэ. Заримаас нь та Толгой байлгүй | инээд нарт сонирхуулахад: яах вэ. би өчигдөрхөн Жалч толгойгоороо бөмбөг Амьтан судлалын хн- чээл дээр -- Баатар аа, амьт. дын амьдралын төлөө -- тэмцлийн тухай яриач, мөргөж эсрэг багийнхаа хаалганд оруулчихсан. . . . Атомыг хэн ху. ваасан бэ? Чинбат гэж сордсон юм. - “Хамгийн гол нь багш нь асуухад: хулгайн анчидтай тэм. - Би хуваасан юм | ЮУНЫХ вэ? цэх гэв. уу, өчигдөр би хичээлд ирээгүй гү Газар зүйн хичээл ца Цс шүү нээ. . дээр -- Сугарсүрээн, Дэл. хий ямар хэлбэртэй вэ? -- Бэфреихий -- Зүйтэй, Дэлхийг бөөрөлхий гэж анх хэй хэлсэн билээ 7Каргал хэл дээ? -- Сугарсүрэн хан хэллээ шүү дээ. 228 Чи тэр нисдэг тэргийг харж байна уу? -- Харж байна. -- Тэр цэг байран. даа хөдлөхгүй лав 5 минут зогслоо. -- Шатахуун нь дуус. чихсан юм болуу? Х.ПҮРЭВСҮРЭН (57 дугаар сургуулийн багш) сая. 73:::4715:0-ШИЕ" Т2отс тат сүүгий нь уудаг Үхэр уйлдаг уу? Уйлж байхыг нь хар- сан уу? Үхэр сүүлдэн чирэгдэж яваа гур- ван хүүхдээс асуувал: -- Яалаа гэж үхэр уйлдаг юм бэ? гэж хариулах байх. Тэр сүүлдэн яваа үхэр орилж байсан иь хэй- гэнэтэл уйлж байгаа хүнээс ялгаагүй солн- Үхрийнхээ байдлаар л уйлж байгаа нь тэр. Тэр.гурван хүүхэд өглөө болгон ам» : байтлаа түүнийг гэм 1 хийсэн юм шиг сүүлдэн зовоож явдаг нь Ц. БАТТУЛГА (Баянхонгор. Баацагаан) гурвын 48 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 702868 (3850) | 1988 еёны аравдугаар сарын 29. БЯМВА “Үнэ 10 мөнгө 4, Бид 38-уулаа. Шинэч- Ї тэлтийн ард су- дэх Єсгүй гэж ярьж, шийдсэн. тай болов уу с бодсон зарим өөрчлөл- тийг хнї байгаа. Хүүх- дүүдийн хүсэл сонирхол, санаа длыг харгалзан дөрвөн хэсэгт хуваасан. Нэг хэсэгт 9 хүүхэд ордог. Хэсэг бүр өөрийн ахлагчаа сонгосон. Хэсгийн ахлагч ар улирлаар зэлжлэн ан- їйн даргын сонгууль хү- лээдэг болсон. Ахлагч чь ангийп даргаар сонгогдсон үед тэр хэсгийнхэн л ангийн 29 бүх ажлыг хариуцна гэсэн Б. Эрдэнэболд маань Урлага, сахилгаар тааруу үхдийн тоонд орж ан- їхцаа гомдоож явсан үс сан. Харин одоо бол ан- "ийнхаа тэргүүний сурагч болж найз нөхдөө баяр- луулж явна. Бүр хамт ол- ныхоо нтгэлийг хүлээж ан” ги! Ё-оо хотын хошой тэргүүний бү: гийн даргаар сонгогдоод лэг болох үүрэг авсан. байгаа. Хамт олноо «сайн. Сэрчмаа ийнхүү өөрийнхөө зохион байгуулж байгаа. тухай биш ангийнхныхаа Зөвлөлтийн дуу дуулаач- тухай л ярина. дын уралдаанд манай ан- Тэд 732 дугаар сургуу- ги түрүүлсэн. “Одоо цэн- лийн 7-гийн «В» ангийн- гээнт бүжгийн тэмцээнд хан. Сэрчмаа бүлгэмийн эмжилттай оролцохоор зөвлөлийн даргын сон- бэлтгэж байгаа. Энэ жил туультай, «Залгамжлагч» Лениний комсомолын яруу алдарт 70 жилийн ойг сур: лага, хөдөлмөрийн өндөр ам- жилтаар угтах ажил Зөвлөлт орны өнцөг булан бүрд, зөв- дөлтийн ерөнхий боловсролын сургууль. түүний анги тан- химд эрчимтэй өрнөж байна. Зөвлөлт төрийн дээд шагнал долоон одонт Лениний комсо- молын знэ ойг өөрчлөн бай- гуулалтын үйлс ажилтай нягт холбожээ. Алтайн хязгаарын Барнаул хотын сургуулиуд Ч ЭНЭ ОЙГ их өөрчлөлт шинэчлэлтээр угтаж байна. Тус хотын 37 дугаар сургууль долоо хоно- гийн таван өдөр сургалтын ажлаа явуулж нэг өдөр нь үйлдвэр, заводын ажилчдыг амарч байх үеэр суурь ма- шин, багаж төхөөрөмж дээр нь ажиллаж үйлдвэр сургал- таа үр дүнтэй явуулдаг бол- жээ. Ингэснээр сурагчид мэр- тэжлийн чиг баримжаа олж, улмаар ур чадвар эзэмшиж 4 дэхүүн таргадаг болох » ажээ. (Сурагчдыг энэ өдөр шеф үйлдвэр заводад ажил- с яадаг эцэг эхчүүд дагалдуу- лан сургах, зөвлөх р ажиллах, хөдөлмөр хамгаал- лын дүрэм журамд хэв ? лэхэд их анхаарч байна. Энэ нь сургууль, үйлдвэр, эцэг Эитэлжйаг лал алийлӨїна: -ны -уялдаа холбоог -сайжруу- лах аятайхан хэлбэр юм. Тус хотын өөр нэг дунд сургууль хоршоолол бай- гуулсан тухай сонин хэвлэлд бичсэн байлаа. “Сургуулийн газар, тэр дундаа сурагчид юугаараа хоршоолол нээж бо- лох билээ гэж санаад очиж үзлээ. Хөнгөн зууш, сэрүүн ундаагаар үйлчилж байгаа ца гаан хормогчтой охидыг Ха- раад сая учрыг ойлгов. Тус сургуулийн ахлах, дунд ан- ги, бүр нэг нэг өдрөөр зууш- иы газарт хоршоололоо ажил- луулдаг аж. Аль анги бүл. гийг хийсэн зууш ундаа илүү их амт чанартайг мэдэж Ццө- хөх юмгүй. Худалдан авагч хэр олон байгаагаар дүгнэ- дэг аж. Сурагчид өдрийн ол- сон мөнгөөрөө дараачийн ээл- жит өдрийнхөө ажилд хэрэг- лэх материалаа худалдаж ав- даг байна. “Өөртөө хүнсний ногоо тариалдаг сургуульд хоршоолол бүр ч илүү ашиг- тай аятайхан хэлбэр санжээ. Ирэх жилээс анги .бүлгүүд тариалах газартай болж -тэн- дээ хоршоололдоо хэрэглэх хүнсний ногоо ургуулах гэна. Ингэвэл сургуулийн “хоршад- лол бүр ч илүү ур яизэй, У! чуулганд төлөөлөгчоөр оролцож ирээд бүлгэмийн- хээ идэвхтэн сонгуульт- нуудтай уулзаж пионерийн ажлыг яавал сонирхолтой, бас үр дүнтэй болгох та- лаар ярилцсан. Тэгээд тэд пионерийн ажлыг танхи- мын хүрээнээс гаргаж чад- лаа. “Аав. зэж парынхаа БХЛКЗЭ-ИЙН 70 ЖИЛИЙН ӨӨРЧЛӨН БАЙГУУЛАЛТАА --ИХ ОЙДОО ашигтай тэй ажээ. Барнаул хотын олон нийтийн лан, даа. их итгэл лээлгэж анхан дийг оролцуулахад их зангидсан хариуцдаг ерөнхий боловсролын 50 дугаар сур- гууль хичээлийн цагийг ба- гасгажээ. Тэд дөчин мину- таар хичээллэж гарсан цагийг -ажил, дугуй- секц, ажил хөдөлмөрт зориулсан байна. Тэд комсо- мол, пионерийн байгууллага- найдвар -хү- ажилладаг үйлдвэрийн це- хэд, үзэсгэлэнгийн тан- химд, чөлөөт цагийн клубт ер нь хаана сонирхолтой байна тэнд л пионерийн ажлаа хийдэг боллоо. Хүүх- дүүдийн хувьд анхны шинэ алхам. -- Бид пионерийн ажлаа сонирхолтой болгох өөр ши- (03:91 ажиллах ирээдүй- дотоод дүрмийн төслийг 30- хион. хамт олноор хэлэлцүү- лэн мөрдүүлэх үүрэгтэй ажээ. Зөвлөлийн өөр нэг гол эрх- лэх ажил бол сургуулийг хи- чээлийн бус цагаар пионер сурагчдын хоёрдахь гэр орон, тэнд чөлөөт цагаа үр дүнтэй өнгөрүүлэх соёл хүмүүжил, биеийн тамирын олон нийт, төв болгох зорилт юм. Ихэнх тохиолдолд хичээл шатны үүр. тарсны дараа буюу амралтын бүлэг ажлаа явуулах болол. ӨДрүүдэд сургууль эл хуль цоо нөхцөлөөр хангажээ, Ком- Оргисон эзгүй байдаг. сомол, пиоперийн байгуулла- ЭНД биеийн тамирын танхим, га үйл ажилдаа эцэг эхчүү- КОНцерт жүжиг тоглох клуб, ац- Улаан булан бэлхнээ байдаг хаарч байна. Үүний үйдсэп бөгөөд цоож зүүлттэй харагд- дээр сургуулийн зөвлөл гэгч Даг. Энэ хооронд сурагчдад сургууль, эцэггэх, сурагчдын Тоглох танхим олдохгүй хий хамтын ажиллагааг нэгтгэн ДЭМИЙ. гадуур сэлгүүцэж бие байгууллага буй бялдар, оюун санаагаа хөг- болгож тус сургуулийн зөв- Жүүлэх хайран цагаа үрдэг лол 30 гишүүнтэй, гурвап хэ. гэж үзээд сургуулийг хүүхэд, сэг ажиллаж байна. Эдийн багачуудын чөлөөт цагийг зүй засаг, хоронго мөнгө..нэг. нь зохистой өнгөрүүлэхэд ашиг- байхад үлдсэн лахаар болсон байна. хоёр-нь багш сурагчид, су- ГУуулийн зөвлөлөөс зохиосон рагчдын хоорондын болон эцэг Энэ ажилд захирал, захиргаа эхийн хооронд гарч болзош- эхлээд тийм Ч дуртай биш Гэтэл Сур- нэ зүйлийг бодож олно. Харин багш нар маань пио” нерийн ажлыг тэр болгон ойлгохгүй, дэмжихгүй 0о- лохоор бид их гомдох юм. Багш бүхэн пионер сэтгэл- тэй байгаасай. Сэрчмаа охни- ны чин сэтгэлийн үг энэ. Гэрэл зургийг Д. ПҮРЭВДОРЖ Ингэснээр сурагчдын су- рах идэвх дээшилж, сургуу- лийн эд аж ахуйд улам ч өв- риймсөг сэтгэлээр хандах болжээ. 10 дугаар ангийн сурагч Таня Ливко энэ ту- хай сэтгэл хөдлөн: ! -- Ер нь хүүхэд, залуу- чуудыг байх ёстой газраас нь хөөж холдуулах тусам (Яа- гаад ч юм тэр газрын эдаж ахуйд хүнийрхүү хүйтэн ханд- даг нь нотлогдлоо. Хүүхэд залуучуудыг хэдий чинээн их ойр дотно байх тусмаа хайр- лах, ариг гамтай хэрэглэх үзэл бодол аяндаа тогтож ми- ний юм, бидний юм, би эзэц нь гэж бодож өөд татах, өнгө- тэй, өөдтэй байлгахыг хичээ- нэ. Тиймээ гэж хэлэв. Энэ тухай манай сургуулиуд Ч бодож үзээсэй гэж санагдав. Зөвлөлт орны нэг хотын гурван сургуулиар ороход Ле- ниний комсомолын 70 жи- лийн ойг ажлын ийм шинэ- лэг арга хэлбэр, амжилтаар угтаж байлаа. Өөрчлөн байгуулалт Зөв- лолтийн сургуулийн анги тан- хим, пионер сурагч бүрийн амьдралд гүнзгий нэвтэрч байгааг харахад. таатай бай- гүй: зөрчлийг, өсвөр үеийнх- байсан боловч одоо харийн. даа. ний нийгмийн риуидаг- азкзэ. Зовлол нь тус сургуулийнхаа "дэг болж гэнэ. байдлыг ха- улам олон хэлбэрийн ажлыг Сургуулийн өргөн хүрээтэй зохиохыг хүс-: Манай тусгай сурвалжлагч ” Г. НЯМАА 3, пис: ЇЕРИЙН ҮНЭН Хи ХУЛ ХАЛ ХАЛ АААААЛААААААААААААААААА 22 27-25232--25 1ИЙОНЕРИЙН ЭР ЗОРИГГЛНЛУ ЕРЭН 41-тӨдиВ лаа» клубт бүртгэж авиа уу? ээж баярладаг юм байна, авч ээжээ баярлуулна. хлубтээ бичээрэй! МАНАЙ СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ : ! Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын 8 жилийн сур- гуулийн сурагчид «Баярлалаа» клубт сэтгэлээрээ элсэн өрж байна. ж Чанцалдулам гэдэг найз минь ойлгоогүй бодлогыг зааж өгч туслав. Найзынхаа ачаар би анхныхаа онцыг авлаа, Би баярлахгүй яах вэ? Миний найзыг «Баярла- тусч сайхан Оо. ОЮУНЦЭЦЭГ ж Би ээжийгээ баярлуулахсан гэж дандаа боддог. Яавал баярлах бол? Нэг удаа би цэвэр бичгийн аварга шалгаруулах тэмцээнд мэрийн бичсээр аварга боллоо, Ээж учиргүй баярлав. Хичээд номдоо амжилт гаргавал Үүнээс хойш би дандаа онц Ч. ДАШДУЛАМ Ж Зуны амралтаар болсон явдал билээ. Том шуудай- тай аргал үүрч нуруу нь өвдөж байгаа байх гэж бодоод би нэгэн эмээгийн үүрч яваа аргалыг үүрч гэрт нь хүр- гэсэн. Тэр эмээ надад их баярласан, Б. БАТНЯМ «БАЯРЛАЛАА» КЛУБЭЭС: Хүүхдүүд ээ! Чи хэнийг. яаж баярлуулав? Хэн чамайг баярлуулав? ЧїшҮлгтетэ НОМЫН САН М -- Манай помын санг «Пио- нерийн үнэн, сонины газраас байгуулж өгсөн. Одоо 1000 га- руй номтой, 530 гаруй идэвхтэн уншигчидтай гэж номын сан- гийн эрхлэгч Ц. Оюун ярилаа. Хоёр эгнээ арван ширээ эзэнгүй байх цаггүй бололтой. Нэг нь босоход л нөгөө нь ээлж хүлээж байсан юм шиг залган сууна. Ийм олон уншигчидтай атлаа танай ном яагаад хуучирдаггүй юм бэ гэвэл Оюун, -- Уншсан номоо ялигүй гэмтвэл тэр дор нь засдаг журам манай нийт уншигчдын заншил болсон юм. М. Батжаргал, П. Оюунгэрэл, 5Б. Батсайхан, Ш. Мөнхцэцэг, Д. Наранцэцэг, Д. Энхбаяр, Ц. Батбаяр, Б. Бямба- рагчаа гээд “помонд хайртай байнга засан сэлбэдэг олон зуун пионер бий. Хамгийн гол нь жПионерийн үнэн» сонины ах эгч нар бэлзглэсэн болохоор пионер бүхэн номынхоо санд хайртай, хайрлан хамгаалж бай- дагт л ном хуучирдаггүй юм гэж Оюун хэллээ. Ховор ном тэнд олон байлаа. Харин «Пионерийн үнэн» соня- ны газраас бэлэглэсэн номын анхны тоо төдийлөн нэмэгдээгүй юм шиг санагдана. -- Танай номын фонд хэр нэмэгдэж байдаг юм бэ гэвэл -- Шинэ номоор л бид гачиг- даж байдаг юм. Сумын худал- даанд шинэ ном 5--410 ширхэг ирээд зарагдсан хойно л нэр нь сопсогддог юм шүү дээ, -- Шинэ шомын захиалгыг тийм цөөхөн хийдэг юм болов уу? -- Цөөхнөөр барах уу, өнөө жилийн номын захиалгыг өдий хүртэл хийгэзгүй байгаа... -- Ямар харамсалтай юм бэ, 1989, 1990 оны номыг зовхон захиалгын тоогоор хэвлэнэ шүү дээ. Танайх ирэх 2 жилийн номпиоос авч чадахгүй болох нь дээ. -- Энэ чинь юу гэсэн үг вэ. Хүүхэд хохирно -- Тиймээ тэр дундаа 4Хуу- чирдаггүй номтой» хүүхдийг хо- хироож огт болохгүй гэдгийг Дорнод аймгийн Сүмбэр сумын дунд сургуулийн захиргаа, ху- далдаа бэлтгэлийн ангийн ах эгч нар санаж шинэ номыг онц яаралтай захиалахыг пионерүүд хүсч байна. Ж С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: Номын сангийн хаалга хүүхдүүдэд шээлттэй, -! Уншлагын танхамд .-.. . көнөөрөннөөө 1988. 10. 29. 8... ээ Даланзадгад хотын най- ман жилийн ДУНД сургуу: лийн наймдугаар 8 сурагч Д. Эрдэнэтогтох спортын «Говь гурван сай- хан» клубт хинчээллэдагГ. Тэр бага ангид байхдаа авир- Цамбагарав ууланд чээ. Энэ жил зуны амрал- таараа Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэр ууланд амжилттай авирч гарлаа. Далайн түвшнээс дээш дөрвөн мянга гаруй метр уулын оргилд гарах явцад тавнас далан градус хэвгийгээр авнрчээ. Эрдэнэтогтох ууланд авирч явахдаа өдрийн тэм- дэглэл хөтөлж байжээ. Түүний заримаас нийтлэе. 1988 оны наймдугаар сарын 4. Бид 490 км явж сая л нэг амсхийлээ. Машинаар явсан болохоор нэг их ядарсангүй. Харин очих газар маань ойрхон боллоо тэж уулчид ярихыг сонсоод нойр хүрч өгдөггүй. 1988 оны наймдугаар са- рын 5. Уулын барааг 115 км- ийн алсаас харлаа. Отгон- тэнгэр уул ямар ч сайхан уул вэ дээ. “Уулсын дун- даас ганцаар цайрч хараг- дах нь маш сүрлэг ажээ. Бушуухан л очиж үзэхсэн гэж яарна. 1988 оны наймдугаар са- рын 6. Өглөөний найман цагт Завхан аймгийн Отгон су- манд ирлээ. Япон улсын” 17 уулчинтай хоёр баг Отгонтэнгэр лүү авирахаар явсныг бидэнд ярив. Бид тэдэнтэй хамтарч авира- хаар шийдэж хөдөллөө. Шөнийн 13 цагийн алдад уулын ойролцоо ирж буу- даллаа. Биднийг очиход японы нэгдүгээр баг 3500 метр, 1 багт 2700 метрт давшилтынхаа лагерийг байрлуулсан байлаа. Шөнийн авиралт хийж тэднийг гүйцэхээр шийд: вэрлэв. "Манай баг хоёр" хэсэгт хуваагдаж хашир туршлагатай уулчид маань эхэлж авирахаар шөнийн гурван цагт хөдөллөө. 1988 оны наймдугаар са- рын 7. Өглөөний зургаан цагт босч түрүүлж авирсан уулчдаа дурангаар харав, Тэд цас мөсний заагт тулж очжээ. А Оргодол багшийн хэлж байгаагаар 200 метр орчим цэвэр мөс байна. Нөхөд маань хэдий удаан ч гэсэн итгэл төгс ураг- шилна. -- Өглөөний 9 цаг 45 ми- нутад мөст уулын ноён оргилд авиран гарлаа. Оройн 18 цагт манай 1| баг Японы 1 багийн дав- хо- шилтын лагерьт хүрч ноглохоор хөдөллөө. Бид 23 цагийн орчимд дав- шилтынхаа лагерийг бай- гуулж унтаж амрав. Лаге- рийн орчимд хасах есөн градусын хүйтэнтэй их л даарч хоносон, 1988 оны наймдугаар са- рын 8. Өглөө 7 цагт бослоо. Багийн ахлагч хүн бүрийн авирах бэлтгэлийг шалгаж үзэв. Тэнгэр муухайрч, манан будантай байсан учир авиралтыг 10 цаг хүртэл хойшлууллаа. Удал- гүй долуулаа хөдлөв. Бид цөм олсондоо орж явав. Замд хальтиргаа их тааралдана. Ялангуяа на- ранд хайлсан мөс их аюул- тай байдаг ажээ. Авирал- БйваА хоёр дахь цаг дээр гонтэнгэрийн ноён ор- гилд хүрэв. Тэгэж бид үүргээ сайн биелүүллээ. 17 цїгт лагерьтаа бууж ирэхэд нутгийн хүмүүс баяр хүргэхээр ирсэн байв, -- Японы ШП.багийн эмэг- тэй уулчид | Отгонтэнгэрт авирч гарч чадаагүй юм. Бид чамайг. үлдсэн байх гэж бодож байсан гэж тэд ярьцгаав. Ингэж би уулчдынхаа тус дэмжлэгтэйгээр 4000 метрээс дээш өндөрлөгт хоёр удаа хөл тавилаа. Уулчин болох анхны гараа амжилттай болсон юм. Сурагч Д. ЭРДЭНЭТОГТОХ өл- 4988. 10, 29. хөөцӨМӨ"ННННӨНЭНӨӨ, » | (ЗХУ-ын хошой баатар, х ВИТАЛИЙ СЕВАСТЬЯНОВ санс- рын инсэгч, спортын гавьяат тастср) Та хэрхэн шатар сонирхох бол" сон бэ? Яагаад чөлөөт цагаа 1Шач тарт зориулдаг юм бэ гэж хүүх" дүүд надаас олонтаа асуудаг. Ур лагийн төрөл зүйл, спортын урал- даан тэмцээний шинжийг гайхал» тай хосолсон байдаг учраас л ша- тарт би дуртай, Гайхамшигт энэ тоглоом нарийн дүрэм, тодорхой тогтсон онолд тулгуурладаг хэдий ч олон талаас нь ургуулан бодох хязгааргүй их бололцоотой. Шїа- тар бол бүтээлч, чөлөөт сэтгэхүй, уран сэтгэмж, бие даах чадварыг хөгжүүлдэг тул хүүхэд багачуудад онцгой ач тустай. Өөр ямарч тог- лоом хийсвэр сэтгэхүйг хөгжүүлэ- хэд шатар шиг тус болохгүй дэг. Шатрын хүмүүжүүлэх ач хол- богдол нь тэмцээн бүр, өрөг бол- гон зориг, хатуужил, зорилго эр- мэлзлийн шалгуур болдогт орши- но. Шатар тоглодог сурагчдын сур" лагын амжилт бүх хичээл дээр ахидаг нь амьдралд харагдсан би- лээ. Энэ нь тэвчээртэй сууж су- рах, хувийн зохион байгуулалт сайтай байхыг шаарддаг шатрын сахилга батжуулагч нөлөөний ач тус гэж би боддог. Сансрын инсэгчдийн дунд ша- тар өргөн дэлгэрсэн спортын нэг, «Оддын хотхоны» аварга шалга- руулах тэмцээн тогтмол болдог. Сансрын нисэгчдийн хувьд шатар нь аливаа харну үйлдлийн хурдан түргэний шалгуур, өвөрмөц нэгэн БНИОНИКИЙН НУУЦ ЛЕОНАРДО ДА ВИНЧИЙН НИСДЭГ АППАРАТ Дундад зууны Италийн дасгал сургууль юм. Чухам ийм дээрээс л бид байрлал бүр нь ухаалаг, үйлдэл шаардах, нийтлэг «осолтой байдалд» хүрдэг огцом хурд тоглолтыг илүү сонирхдог. Цаг амжихгүй үед оновчтой шийд вэр гаргах нь ямарч шуурхай үйл ажиллагааны онцлог шинж юм. Сансрын нислэгт энэ чадвар онц- гой чухал болохыг нотлохын “ шаардлагагүй. Шатарт «Сансрын ирээдүй» ихээ» хэн бий. Жингүйдлийн нөхцөлд ажиллаж байгаа хүмүүст спортын ТҮҮҮҮҮтэтт гт адаааааг түҮүүҮугг га Адаааааадад тиисии! (Зи) (ви: (13Єттг2 "тэтТТЭН! гууртттлээн! /люсттнж! | гэРЛЛЕЖ шив ла СПОРТ-МИНИЙ НӨХӨР САНСРЫН БАГТАЙ ШАТАР НҮҮХ ҮҮ? бололцоотой цөөн төрлийн нэг нь шатар. | Сансарт хүндийн төвийн ойлголт үгүй болно. Тэнд дэлхийн аварга хүндийг өргөгчийн ямар Ч туйван өднөөс хөнгөн, бөөрөнцөг юм уу жадыг хич9эн ч хол ши- дэж болдог байх юм. Гэхдээ л сансрын нислэгийн үед бид зүгээр суугаад байхгүй нь мэдээж,. Биеийн байдлаа байнга хадгалж байх хэрэгтэй. Тусгай хэ- рэгсэл дээр хийдэг биеийн тами- рын дасгал спортынх биш, эрүүл мэндийн дасгал л болдог. Нислэе ХҮНИЙ 3Ш УДАМ Монголчууд «Удам угсаа- уууаэуэцаа» ПИОНЕРИЙН үнэн 3:! үливтий гийн аюулгүй байдал, ажлын ам жилт сэтгэл санаанаас олон талаар шалтгаална, Үүнд шатар тоглох, спортод хорхойсох, шимтэн сонирч хох явдал тус болно. Энэ нь санс- рын инсэгчдэд бөглүү орон зайд урт удаан хугацаагаар нисэх үед сэтгэл зүйн бэрхшээлийг тэсч г4» рах асуудлыг ихээхэн хөнгөвчилдөг, Сансрын нисэгчид шатрын түү хэнд анх удаа дэлхий--сансрын баг шатар нүүснийг олон хүн са- наж байгаа байх. Энэ тоглолт 1970 оны зургадугаар сарын есөнд бол- сон юм. Андриан Николаев бид хоёр сансрын «Союз-9» хөлгийн шатрын нэр төрийг хамгаалж, ха- рин «дэлхийн шигшээд» Николай Каманин, Виктор Горбатко нар тоглож билээ. Нүүдлийг радиогоор дамжуулж (байв. Бид жингүйдлийн нөхцөлд тоглоход зориулан тусгай зохион бүтээсэн шатраар тоглосныг хэлэ- хэд н дэхгүй. 222: ирээдүйд тойрог замын станц, сансрын хөлгийн баг, дэл- хийн багтай шатрын тэмцээн хийх нь ердийн үзэгдэл болно гэж би төсөөлж байна. Харь гаригийн соёл иргэншлийн элч төлөөлөгчтэй уулзах үед шат- рын хэл холбоо тогтооход хэрэг болно гэж төсөөлөхөд яагаад болохч гүй гэж, Тэр тусмаа сансрын нисч лэгийн тухай-мөрөөдөж суугаа хүү? хэд багачуудад, шатарчдын эрхэм сайхан эгнээнд нэгдэн орох чинь оройтоогүй байна гэж зөвлөе. Инэ гэвэл амьдралд тань хэрэг болно гэж итгэж байна. : Орчуулсан Л. БЭГЗЖАВ ах, эгч, дүү гэхийн зэрэг: цээ үеийн төрлөөс аавын ах буюу орэгтэй дүүгийн хүүх- дийг үеэл хүүг хаяал, түүний хүүхдийг бүч лэнцэр гэж нэрлэн, өөрөөс нас ахжаар бол үеэл, ах, эгЧ, бүл ах, эгч, үеэл бүл дүү гэж хэлдэг. Түүнээс бус шувуун ,зах юутай сонин газар йсан гэж санана. Өнгө өнгийн шувуу жир- гэн донгодно. Тэдний дотор нүцгэн хүзүүт эмэгчин та- хиа, нанхиад гургуул гээд ер ямар шувуу байгаагүй гэхсэн билээ. Нэгэн жиг- тэй худалдан авагч шувуу- ны наймаачдын сонирх- лыг их эд татжээ. Тэр хүн худалдан авсан шувуудаа торноос суллан тавьж алс цэнхэртэх тэнгэрийн хаяа руу нисэн одох тэр-жн- түүртнийг удтал ширтэн харж бодлогошрон зогсоно. Чухам үүнд нь худал- даа наймааны хүмүүс тэр хүнийг ухаан солиотой юм шигээр бодож тийнхүү хачирхсан байж мэднэ, Гэтэл өнөө хачин хүн бол Италийн сэргэн мандал- тын үеийн аугаа их эр- дэмтэн, инженер, зураач, уран барималч Леонардо да Винчи байжээ. Түүний уран бүтээл бай- таль судлалтай салшгүй холбоотой юм. Тэр хүн, шувууны өраг ясыг суд- лан нисдэг алпарат зохио- жээ. Хийсэн аппаратдаа сэтгэл дундуур байсан да Винчи далавчны хийц 20- хиомжийг өөрчилж ,түү- нийг яг л сарьсан ба?баа- хайнх їшиг болгожээ. Леонардо да Винчи ийн- хүү нисдэг аппарат меха- ник хөдөлгүүр,,бүхий иннс- дэг тэрэгний загвар хийж анх удаа шүхэрийн оно- лын зарчмыг дэвшүүлсэн юм. Эрт үед хүн шувууг хараад тэнгэрт хөөрч, эрх зоргоороо элэн халин нй- сэхсэн тэдэг «бодолд» ав- тагддаг байжээ...Рэвч үү” ний тулд нисэх урлагт суралцах хэрэгтэй болно. | Тэгээд хүмүүс бүр тэр үеэс эхлэн шувууны ни- сэх увдисын тууцыг тай- лах гэж оролдох болжээ. Үүнийхээ дагуу жигүүр- тэн шувууных шиг дДа- лавчтай олон янзын заг-. вар хийж туршиж үзжээ. Дашрамд өгүүлэхэд шү- хэр хийж сүмийн оройгоос нисэж байгаад лам багш- даа баригдаж амь алдсан монгол хүү Буниагийн гунигт хувь заяаг зохиолч Б. Ринченгийл «Шүхэрчин Буйиа» өгүүллэгт дүрсэлж харуулсныг танар сайн мэдэх байх. Францын зохион бүтээгч Бресан эрвээхэй шиг да3- лавчтай . инсдэг аппарат зохиожээ. Мөн түүний анд Ле Бри тагтаа шиг да- лавчтай дэгдүүр онгоц хийжээ. Ийм онгоц шувуу- ны хошуу хэлбэртэй шөв- гор хамартай, хараацай шиг сүүлтэй байсан нь нисэх чадварын хувьд тун сайн болсон, . гэдэг. рин дэгдэхэд зориул- сан дугуйн хэсэг НЬ хүнд нүсэр тохиромж муутайхан болжээ. ХЇХ зууны хагаст Фрапцын Труве- гийн боловсруулсан ни- сэх загвар газраас дэгдэж байгаа хун шувуутай үнэ- хээр төсөөтэй санагддаг. Эрдэмтэд, зохион бүтээг- чид Өвс ургамлын хатсай үр агаарт удаан эргэлдэн хийсдэг шинж байдлыг судлан Сонирхож нисэх загвар бүтээхэд ашиглаж иржээ. Тийм нэг ургамал бол тропикийп чөдөр өвс- ний үр юм. 1904 онд Эртрих гэдэг хүн тэр өвс- ний хийсдэг үрийг судлан дэгдэгч Онгоцны загвар бүтээжээ. 5 Онгоцны далавчны дэл- гэлтийн хэмжээ 6 метр бөгөөд даац нь 25 кг бай- жээ. Эртрих загвараа улам боловсронгуй болгон инсэх чадвар сайтай олон шинэ апларат зохиосон хүн юм. Түүний дараа зохион бүтээгчид моторт онгоц, бүр сүүлдээ байгалийн амьд загвараас зарим үзүүлэлтээрээ давуутай тийрэлтэт онгоц бүтээсэ! байна. гаа мэдэхгүй хүн, ойд төөр- сөн бич лугаа адил» хэмээн үзэж хүн бүр өөрийн уг үй- дэс, ураг төрлөө сайтар мэ- дэн, үр залгамждаа учир түүхийг Нь зөв ухааруулдаг уламжлалтай билээ. Хүн бүр аав, ээж, ах, дүүсээ болон анд нөхөд, ах- “лах хүнээ дуудах эрхэм үг- сийг хэн бүхэн хэлж мэддэг байх ёстой. : Манай ардын -заншлаар хүний ураг нь ясан төрөл, махан төрөл, цусан төрөл тэж ялгагддаг богөөд ясан төрөл иь аавын төрөл, махан төрөл нь ээжийн төрөл, цу- сан торөл нь үр хүүхэд бол- но. Үүнээс ясан төрөл нэл эртнээр угшилтай,. эцгийн удам хэмээн үздэг. Тэгээд Чч удмаа тоолохдоо | -гарынхаа нугарах үеийг дагуулан дээш дооших үеэ тодөрхойлдог байна. Ингэхэд төологч хүй оорийнхөө биеийг эхлэл (тэг) болгоод мөр суганы үеийг аав, тохойн үеийг өвөг аав, бугуйн үенйг өндөр өвөө, алганы гүеийг элэнц эцэг, хурууны дунд үеийг хуланц эцэг, хурууны өндөгний үсийг | элэн, хурууны үзүүрийг ху- лан хэмээгээд хулшруулдаг байна. 2 Ийнхүү дээшээ долоон үе тоолохын зэрэгцээ доошоо хүүхдийнхээ үсийг бас то- дорхойлдог. Үүнд: сугыг хүү, толгойг ач, бугуйг жич, ал- ганы үеийг гуч, хурууны | дунд үеийг дөч, өндөгний | үеийг тач, хурууны үзүүр төгсгөлийг жилийх талийх жас! жилийж оддог байна. | . Эхийн талын үеийг бас | эх, эмэг эх, өндөр эмэг, элэнц эх, хуланц эх гэх мэ- тээр тоолдог. Аавын төрлийг 1 азга (ах, эгч, дүү), ээжийн 1 төрлийг пагац (ах, эгч, дүү) гэж яагана. |. : Мөн өөрийн төрсөн төр- «Манай аавын дүүгийн хүү« хэд, миний дүү болох хүү» гэж ярих нь тайлбар үг мэт болно. Үүнээс гадна ураг төрлөө авгайлж дуудах үгс бас байдаг. Жишээлбэл: аа- ваа, аав, ажаа, баавай. Ээжээ «ээж, мөөм, аажий, ижий», эгчээ «адна, аниа, ажла». өвөг аавыгаа «овөо», эмэг эхийгээ «эмээ» гэдэг. Мөн нэрийг нь цээрлэн «Лу авгай» гэх буюу нэрээр хэлэх бол нэрэн дээр нь «гуай» нэмж «Дорж гуай»: гэнэ. Нэрийг нь мэдэхгүй бол «хүн гуай, ах гуай, эгч гуай, ах минь, эгч минь» гэж авгайлна. Дүү хүнд бол «дүү минь, миний дүү» гэж хэл- дэг. Харин «дүү хүү, ах хүү, өргөн гуай» гэдэг нь тийш Ч хүндтэй үг биш. ! Хүний эш удмын нэг Чу“ хал зүйл нь овог ясны нэр юм. Монголчууд эртнээс нааш улс, аймаг, яс, овгоо дуудал- цан танилцаж, түүх шаштирт тэмдэглэсээр гпїрсэн. Их 80- хнолч Нацагдорж «Боржи- тон овогт Дашдоржийн На- цагдорж» гэж биеийн бай- цаалтандаа бичсэн байдаг нь угтаа халхын “доторх боржни- гон овгийн Дашдоржийн хүү жанжин Далайд хязгааргүй Эрдэмд оройгүй Р Ч ». . ". Мэдье гэвэл сурах Сурья гэвэл сонсох ь сэх хэрэгтэй Сурахад бүү алжаа ҮҮ: Сургахад бүү халшир --а Б. САРАНТУЯА 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН зөччөччөӨНННӨНӨӨНӨЧӨӨӨНӨӨННИӨӨӨНӨӨӨӨК ЗЭН Ч ЧӨН ӨӨӨӨЧӨНӨНӨНИӨ"ӨӨӨӨЛӨӨӨӨННУӨННӨӨӨНӨӨЧӨӨӨӨӨӨ-- 1988: 10. 19 “БХЛКЗЭ-ИЙН 70 ЖИЛИЙН ОЙД НИНЖА алсан вслиин,, Пронопенко хөвгүүд нь цөм сайн Артемовск хотын ойрол- цоох, Покровскийн тосгонд нууц хуудас тараах бол- лоо:. Сурагчийн. , дэвтрийн цаасан -дээр бичсэн бяцхан хуудасны төгсгөлд «КСП» гэсэн, үсэг- үзэгдэнэ. Ямар ч л гэсэн фашизмын эсрэг тэмцэлд хувь . нэмрээ оруулсан шинэ байгуулла. га гарч -ирснийг тосгоны хон мэдэж авчээ. - Фашистуудын .ухуулах хуудсыг хуулан авч оронд нь наасан хуудас энд дэх боллоо, : Хүүхдийн гараар хуулан бичсэн «Немцийн эзлэгчдэл үхэл! » гэсэн бяцхан хуудас тосгоныхны сэтгэлд шинэ хүч нэмж, дайсныг ялах итгэлийг улам төрүүлнэ. Тэр хуудсыг гестапын- хан олж мэдээд «НСП» тэсэн үгний учрыг тайлж үл чадна. «КСП» гэсэн үл ойлгогдох үсэгний цаана, арван хоёр эрэлхэг пионер нууцаар ажиллаж байсныг тэд яахан мэднэ. «КСП» тэсэн нь «Наровский Союз Пионер» (Каровын Пионе- рийн Холбоо) хэмээх үг аж. Наров гэж хэн бэ? Үү- нийг тайлбарлая гэвэл Ва- ся хүүгийн, тухай ярих хэ- рэгтэй болно. Вася Носа- нов 1941 онд 12 настай байжээ. Эрэлхэг гавьяаны тухай мөрөөддөг нас, Ва- ся ч тийм л хүүхэд байв. Вася нэгэн удаа эх орны хоо төлөө эцсээ хүртэл тэмцсэн эрэлхэг Анатолий Каровын тухай зохион бич- лэг хийжээ. Удалгүй На- ровын тухай тууж бичээд нөхөддөө уншиж өгтөл унэнч шударга. шийдэм- гий, зоригтой эрийн дүр ТЭДНИЙ СЭТГЭЛИЙГ ХӨДӨЛГӨ- жээ. Вася хүүгийн бичсэн - туужид эрэмцэн тэмцэж ялах нь амьд явсны хэрэг бүтэж байгаа нь тэр гэсэн санааг гаргасан байна. т торны цаана фа- шистууд ямар үзэшгүй аймшигт яргалал үйлдэж буйг хүүхДүүд харжээ... Хо- рих лагерьт олзлогдсон. цэргүүдийг өлсгөн тарч- лааж, Артемовскийн эгэл жирийн иргэдийг уурхайн хонгилд амьдаар нь таглая хороож «байсныг нүдээрээ харсан хүүхдүүд Фашис- тын ЛДЭэрэмчдийг сэтгэл тэндгүй үзэг- : «КСП» тэсэн” товчилсон нэртэй! бяцхан” булаан: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны НоЛНЙЫ уеглалигэ маррвциан үнэн: зүрхээрээ үзэн ядаж бай- лаа: Чипгээд хүүхдүүд өшөө авагч пионерүүдийн бүлэг зохион: байгуулахаар шийдэв. Үнэндээ Каров гэдэг хүн байгаагүй. Вася Носаковын сэтгэлээс. урган тарсан 30- хиомол баатар, Гэвч -На- ров-эх орныхоо төлөө амь хайргүй тэмцэж: яваа Зөв- лөлтийн хатан “зоригт: сая сая баатруудыг төлөөлсөн хүүхдүүдийн дотпо нөхөр мөн. ЭЭӨ ай Улаан бүчтэний дайчин байгууллагаар хүмүүжсэн итгэлд. найдвартай .,арван хоёр хүүхэд нэглэн, дар- “таар ", Вася | Носаковыг, Штабын даргаар Толя Про- копенког санал нэгтэй сонгожээ, Ё 1942 оны тавдугаар са- рын 4-нд бүлгийн анхны шугам жагсаал болов. Ва- ся Носаков нөхдөө жаг- сааж, нэрсийг нь дуудна. -- Толя Прокопенко! -- Би! - Боря Метелев! - Би -- Толя Погребняк! - Би! - Володя Лагер! -- Би! -- Волода Моруженко! -- Би! -- Толя Цыганенко! -- Би! , -- Лена Никулина! -- Би! -- Нина Погребияк! -- Би! -- Надя Гордиенко! 2- Би Р -- Оля Цыгалненко! --« Би! -- Вера Ковалева! -- Би! Вася Носаков тангара- тийн угийг хэлэв. -- Манай эх оронд үхэл, өлсгөлөн авчирсан дайснаас өшөөгөө авахаа тангараглая! Өргөсөн тангарагтаа эц- сэЭ хүртэл үнэнч байхаа батлан илэрхийлье! Цусыг цусаар! “Үхлийг үхлээр! тэхэд пионерүүд гар зан- тидан өргөж . «Тангараг- лая! Тангараглая! Тангараг- лая!» гэж нэгэн зэрэг хэллээ, Арав хоногийн дараа пионерүүд Вася.НОо- саковынд цугларч, дийн нууц байгууллагыг Васягийн туужийн баат- раар нэрлэе хэмээн тог- ТОЖ, тийнхүү «Каровын Пионерийн Холбоо» үүс- -69Н түүхтэй. “ордон мөрөөдөмтгий , өөрс- - 4Б». ийн үнэн» сонины редакц - Дараагийн нэгэн өдөр. Покровский тосгон. Гудам- ЖИНД гурван хүүхэд тог- лож явна. Тэднийг хэн ч үл анзаарна, Толя! Володя! Та хоёр энд аль болохоор дайсныг саатуулан тоглож бай! Би энэ хооронд! гэж Боря хэлээд немцийн хол- бооны утсыг тасалж ор- хив. Гитлерчүүд холбоо тасалсан эздийг олох гэж гудамжаар автомат барин зрэвч -тоглож байсан хүүх- дүүдийг ер сэжиглэсэнгүй. Хэд хоногийн дараа энэ бичлэгийн эхэнд өгүүлсэн нууц хуудас тарсан нь тэр. «НСП» бүлгийн нууц ажиллагаа улам .идэвхж- лээ. Немцийн түрэмгий- лэгчид эзэгнэн буй Арте- мовскийн районд ямар нэ- гэн халдлага дайралт байн- га болж, дайсныг амар заяа, үзүүлэхээ . байжээ, Хүүхдүүд тэр тухай сонсч биднээс холгүй партиза- нууд дайсны эсрэг идэвх- тэй ажиллаж байгаа юм байна.гэж. бодов. Парти- зануудад туслахсан.. Тэд- нийг яаж олох вэ? Холбоо тогтоох «ом сан. Фронтын байдлыг. партизанууд сайн мэдэж байгаа. Завлөлтийн дайчид немцүүдийг.хэрхэн бут цохиж .буй тухай ши- нэ мэдээг тэднээс авч, ухуулах хуудсандаа би- чижс тараахсан. Хүүхдүүд ингэж: бодно. Тэгтэд нэг өдөр Вася Носгковын гэрт үл.таних-хүн ирсэн нь партизан Иван Великанда байв. Тэр партизан пино- нерүүдийн эрэлхэгг,үйл ажиллагааг Сайн мэлдэг байжээ. Тэгээд Васяд Зөв- лөлтийн мэдээлэх товчоо- ны сүүлийн үеийн мэдээ, ухуулах хуудас өгч, өнөө шөнө багтаан тараахыг хүсчээ. Вася ээжийгээ: -- Та битгий санаа зо- воорой! Биднийг хамт тог- лож явахад хэн ч сэжиниг- лэхгүй! гэж. тайвшруулж нөхдийнхөө хамт партиза- нуудын анхны даалгаврыг биелүүлсэн билээ, Гэвч дайснууд Носаковын бай- шинг сэжиглэн далдуур харуулдан явах болжээ. Түүнээс хойш | хүүхдүүд Васягийнд уулзахаа больж нууц газар эрж хайв, Дээр үед ашиглаж байгаад ор- хисон уурхайн нэгэн агуйг тэд сонгон олжээ. Пионерийн бүлгийн штаб тэнд шилжин байр- лалаа, Бүлгийн пионерүүд өөрсдийн хийсэн . тугийг залж, ухуулах хуудсаа би- чиж ханын сониноо гар- гадаг боллоо. Гэвч сонор сэрэмж ямагт өндөр. байх ёстой. гэдгийг хүүхдүүд сайн мэдэж байв. /Мөч- рөөр халхлагдсан агуйн аманд харуулд гаргаж, агуй . дотроо цаашдын үйлдлээ боловсруулдаг байлаа. Партизаны отрядаас шинэ даалгавар ирэв, Ар- темовскийн хорих лаге- риас олзлогсдыг оргоход туслах амаргүй даалгавар “байлаа. Партнзанууд тэд- ний хувцасыг авч Мөнгөн ой хэмээх газар тосохоор тохиролцжээ, Харанхуй шөнө хоёр жаал нууцаар хорих ла- герьт ойртож өргөст | то- :ронд тулан хэвтжээ. Тэн- дээс харуул солигдох нь ил тод харагдан Боря Ме- телев, Толя хоёр даалгавар биелүүлэ-" раараа фронтод явлаа. Бид , хээр яваа ньтэр аж. Нөх- дийнхвө дундаас насаар ах, биеэр том болохоор тэр хоёрт даалгавар оногд- жээ. Хүлээж байсан бо- лолцоотой агшинд. өргөст торыг тасалж орхив. Хо- ригдогсод түүнийг хүлзэж байжээ. Нэг хоёр гурав... Боря, Толя хоёрын зүрх түргэл түргэл хэмээн цо- хилно... Хажууд нь нэг хүн сөөн- гөдүү хоолойгоор -- Баярлалаа, хүү минь тэх сонсдов. Тэр агшинд прожекторын гэрлийг 1та- салж орхив. /Хоригдогсод шөнийн харанхуйд . хорих лагериас гүйлдэн гарлаа. Боря Толя хоёр ч хар эр- чээрээ чавхдан ОДов. Араас пулемёт тачигнах, нохөд хуцах дуу сонсдоно. Гэвч хоригдлууд зугатаж амжсан байв. Каровчууд партизануудын. даалгаврыг нэр төртэй биелүүлжээ. Шинэ даалгавар. Нэг удаа: Хүүхдүүд ээ! гэсээр Володя Моруженко амьс- гаадан. гүйж ирэв.. Агуй хүртэл зогсоо зайгүй гүй- жээ. - Юу. болов? -с Хүүх-дүүд:ээ Манай тосгонооё комсомолын гГи- шүүн Варя Топчий, Надя Курочка” хоёр эгчийг удах: гүй Герман луу ачих гэнэ. Тэднийг аврах Ххэ- рэгтэй! Вася бодолхийлж байс- наа: -- Өнөөдөр харуй бү- рий болмогц Надя, Варя хоёр эгчийг агуйд авчрая. Энэ үүргийг охидод өгч байна. Хөвгүүд тэдний аюулгүй байдлыг хангана гэж хэлэв. Каровчууд үүр- гээ бас л биелүүлэв. Надя, Варя хоёр агуйд хагас сарын турш сууж, хүүх- дүүд хоол унды нь зал- туулж байв. Комсомолч хоёр бүсгүйн ар гэрийнхэн «Найдвартай газар нуугд- сан. Санаа зоволтгүй КСП»ь гэсэн зурвас хүлээн авчээ. 1943 оны намрын сар гарлаа. Есдүгээр сарын 5-нд улаан арми Арте- мовск хот, Покровский тос- гоныг фашистуудаас чөлөө- лөв, «Каровын Пионерийп Холбоо» нууц бүлэг тэгэ- хэд ил гарч улаан армийн дарга нарт: -- Бид та нарыг иртэл дайсантай тэмцлээ. Шинэ даалгавар биелүүлэхэд бэл- хэн байна! гэж товчхон илтгэв. , Покровский тосгонд бол- сон ийм нэг явдлыг Мон- толын зохиолч бид Арте- мовск хотоор аялахдаа ол: сонссон билээ. Ё Дайны жилүүдэд Зөв- лөлтийн бүх ард /түмний нэгэн адил фашистуудын эсрэг тэмцэж байсан эрэл- хэг арван хоёрын нэг То- ля Прокопенкотой бид уулзав. . -- Арван хоёрын хувь заяаны талаар ярьж өгнө үү? тэсэн асуултад Анато- лий Иванович Прокопен- ду- Эрэгтэйчүүд нь баруун тийшээ Эмэгтэйчүүд нь ЗҮХНС тийшээ Эрс чийрэг комсомолчид « Иргэний дайнд мордлоо! тэсэн бадрангуй дуугаялж, мөрөндөө буу . үүрсээр! одож билээ гэв. Дайн дууссаны да- раа... - Бид фронтод хоёр дивизэд хуваарилагдсан.: Би Артемовскийн 266”ду- гаар дивизэд тулалдаж ЯВ- лаа. Түүнээс хойш бид уулзалдсангүй. Бидний зам үүрд салсан байжээ. 1945 оны нэгдүгээр сард Покровскийн тосгонд айм- шигт мэдээ ирсэн нь Вася Носаков нөхдийнхөө хамт “Унгарын Кюльше тосгонд тулалдаж | яваад баатрын ёсоор амь үрэгд- лээ гэжээ. Фронтод явсан Наровын пионерийн бүл- гийн хөвгүүдээс надаас бусад нь бүгд буцаж ир- сэнгүй гээд санаа алдав. Анатолий Иванович цааш нь: -- Яруу найрагч Л.Вы- шеслазский фронтод ми-! ний нөхөд БКаровчуудтай уулзсанаа хожнм | дурсан ярьдаг сан. Нөхөд маань «Залуу гварди» нууц бүл- гийн “зарим хүмүүстэй фронтын -замд танилцан пионер, комсомолын-хоёр байгууллагынхаа тухай ярилцаж «Бидэнд адил юм олон байжээ» гэлцдэг байж. «Залуу гвардийнхан» мөн бидний адил «Цусыг цусаар! үхлийг үхлээр!» гэж тангарагладаг байжээ. Яруу найрагч Л. Вышес- лавский бидний тухай «Пионерийн нууц» гэдэг найраглал бичсэн гэж яри- лаа. 1946 онд өсвөрийн зэх орончид бүгдээрээ «Эх ор- ны дайны партизанд» нэг- дүгээр зэргийн одонгоор шагнагджээ. Нууц бай- гууллагын бүх гишүүд зас- гийн шагнал хүртсэн явдал эх орны дайны түүхэнд ганцхан удаа гарсан нь Энн гэнэ. окровскийн сургуулийг Каровын пионерийн бүл- гийн дарга Вася Носако- вын нэрэмжит болгож, түүний хөшөөг өмнө талд нь босгожээ. Урагш тэ- мүүлсэн хүүгийн дүртэй хөшөөний зургийг би харж байна. .. Хөшөөний дэргэд улаан бүчтэний шугам жагсаал болж, Вася Носаков дар- гатай «Каровын Пионерийн Холбоо» бүлгийнхний үйл хэргийг хэзээ ямагт үр- гэлжлүүлж явахаа илэр- хийлэн пионер тангараг өргөдөг ажээ. Тийнхүү эх Орон, ард- йхээ төлөө сайн үйлс Хүнэнж пионер Вася Носаков, түүний нө- “Хөд залгамж хойч хээ сэтгэл зүрхэнд мөнхрөн Үлдэж, тэмцэл ялалтад н.дуудсаар байна. ЖАМБА ан | шоо) СЭТГҮҮЛЧДИЙН с- “өлөөлөгдсөний дасЖ | 2 3 раа “биднийг Ворзелийн Ж «Өсвөрийн сэтгүүлч» сувиллын газар илгээсэн, 8: суралцагчид Дараа нь бид комсомолийн ё, ОНЫ (ХЇ сарын 1-ний гишүүд болцгоолоо. Охид 6)”Цагт нь хичээлээ үргэлжлүүлж, ф)"ДИЙН энэх. 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 2669 (2357) Үнэ 10 мөкгө й | Ї 3 3 ЁНО эг бы Чой : | 4 ї 4 225 1 г с ЗУРАГ ДЭЭР: имгийн , 5 : - фрРЕуг ЭЕ уан үүсэх” улаантан” гол сумындунд сургуулийн бүлгэмийнзөвлөлийн гишүүд тэднийюу ярилцсан тухай «Захирлаас хүлээх С1:хав даЕ-й а2н-- галаа 2.2-- Ас23 -с аёжы-дл-ыиг «Залгамжлагч» УЇ чуул- ганаас хойш пионерийн хамт олны дунд ажлын шинэлэг олон хэлбэр гар- саар байна. Тэдний нэг нь нийслэлийн ажилчны райо- иы 52 дугаар сургуулийн пионерийн бүлгэм юм. Тус бүлгэмийн пионерийн ахлах удирдагч Н. Буянцэцэгтэй манай сурвалжлагчийн хий- сэн ярилцлагыг нийтлэв. -- Пионерийн байгуул- лагын ажилд шинэлэг хэл- эрэл хайгуул явж «Залгамжлагч» У! зохион:байгуулахаас ажлыг зхэлж байна. Одоо- «Сонирхогчдын ловч янз хүүхди”г сонирхол, эрмэл3- лээр нь нэгэн бүлэг бол- тох юм, Саяхан «Волейбо- лын клубэ-д ная гаруй пиоиерүүд элсээд байна. Эднийг хоёр бүлэг болгож манай сургуулийг төгссөн спортын мастер Б.Болор- маа, С.Цэцэгмаа, Д. Энх- туяа, С.Цолмон нар бүл- гийн удирдагчаар ажиллах боллоо. -- Энэ чинь тэгээд ЮУ- таараа шинэлэг хэлбэр бо- лов? -- Одоохондоо клуб гэж нэрлээд байгаа боловч С0- нирхлоороо нэгдсэн ПИОИС- рийн бүлэг юм. Бүлэг өөрс- дөө ахлагчаа СОНГОЖ ЦУГ- лаан, ёслол хүндэтгэлээ явуулна, Түүгээр ч зогсох- гүй бүлэгт баатарчуудыг дур сонирхлоор нь пионерт элсүүлэх асуудлыг шийднэ. Энэ нь анги бүлгээр нь компаничлан хүчээр шахуу пионерт элсүүлдэг хуучин арга барилыг сольж байгаа хэрэг, сайн дураараа өө- рийнхөө байгууллагад эЭЛ- сэж байгаа нь ардчиллын нэг хэлбэр гэж үзэж бай- яа. -- Ийм клуб буюу бү- лэг нэлээд олон байх нь ээ дээ? -»- Тийм, «Бүжгийн клуб» байгуулахаар шийд- лээ. Сонирхолтой хүүхдүүд саналаа өгсөөр байна. Бүл- гийн удирдагчаар МПС-ын Төв Ордны бүжгийн Ду- гуйланд суралцаж төгссөл 9 дүгээр ангийн сурагч Д. Оюунцэцэг, 2К.Бадамдорж, ТН.Пүрэвсүрэн, Б.Булган- баяр нар ажиллаж сонгодог болон тойрон бүжиг, ардын бүжиг зааж сургана. Нэг үгээр хэлбэл ингэж бай- гуулсан пионерийн бүлэг гишүүддээ нэг зүйлийг сургаж мэдүүлсэн үр өгөөж тэй болох юм. -- Танай сургууль орон гудамж хороололд чолоот цагийн клуб бай- гуулсан санагдана, Тэр тань ажиллаж байгаа юу? - Хот, районоос өгсөн үүрэг даалгавар, үг хэл болж байж байгуулсан чө- лөот цагийн Хоёр клубын нэг нь эвдэрч үгүй болсон. Нөгөө нь ажилтай нэртэй боловч төдийлөн үр Дүн өгөхгүй л байна. Сонирхол эрмэлзлийн дагуу байгуу- лаагүй болоод ч тэр үү, хүүхэд багачуудыг нэг га- зар цуглуулж хэрэг зөрч- лөөс сэргийлсэн байдалтай л байх юм. Тийм учраас бид сургууль дээрээ бай- гуулж байгаа юм. -- Бие бялдар, гоо зүйн хүмүүжлийн чиглэлээр бай- гуулжээ. Хүүхдүүдийн с0- нирхлыг харгалзсан өөр » бүлгүүд байх биз дээ? --« Манайд ажиллаж бай- гаа өсвөрийн зохицуулагч- дын бүлгээ өргөтгөнө. Мэр- гэжлийн чиг баримжаа ол- гоход гоц анхаарч нэлээд хэдэн бүлэг мөн дээрх жур- маар байгуулах гэж байна. Тухайлбал, хүүхдийн 0бү- тээлч клуб, энэ нь дотроо сийлбэр, хоөмөл, уран зу. раг, оёдол хатгамалын Чиг- лэлээр байх бөгөөд өсвөр үеийнхнийг амьдрал хөдөл- мөрт бэлтгэнэ, Хийсэн бү- тээлийг нь борлуулах та- лын арга замыг ч эрж хайж байна, Энэ нь хөдөл- мөрийн үнэ цэнийг мэдрэ- хэд тусална. Эдийн 3ас- гийн бага боловч боловс- рол олгоно, Арвич хямгач байдлыг хэвшүүлэхэд түл- хэм болох байх, -- Танай бүлгэмийн өөр нэг шинэлэг ажлыг сонс- сон. “Тухайлбал сургууль бүрд байдаг пионерийн тан- химыг бүрэн ашиглах та- лаар гарсан ололттой аж- лыг хэлэх гэсэн юм. -о Үнэндээ пионерийн танхим бүлгэмийн идэвхтэн сонгуультны албан өрөө мэт байсныг өөрчилж бүх бүлэг, пионерүүд энд байп- га ирж төлөвлөсөн ажлаа явуулах тийм хэлбэрийгэр сэн юм. Пионерүүдийнхээ санаачилгаар таихимаа бү. лэг бүрийн соёл -хүмүүж- лийн ажлын төв д байна. Өөрөөр хэлбэл нэг хоногийн Өмнө энд ажил явуулах захиалга өгч Т0- дорхой. цаг товолж эхэл- лээ. Өнөөдөр гэхэд 7. 4 дүгээр ангийн хоёр бүлэг пионерийн танхимдаа 34- хиалсан цагтаа төлөвлөсөр ажлаа явуулна. | Манай бүлгэмийн пионерүүд тан- химаа өөрчлөн шинэчлэх зураг төслийн уралдаан булсуүл дунд зарлаад бай- гаа. -- Дээрээс гаргасан заг- вараас оидоон, өөрөөр хэл- бэл өөрсөндоө «дулаахан» харагдахаар болгох гэсэн үг үү? -- Сургууль бүрд бай- гаа пионерийн танхим үнд- сэндээ нэг загварын эрээн мяраан самбар зурагтай байдаг. Үүнийг өөрчилж, бүлгэм, бүр цаашилбал нийт бүлгийнхээ нүүр ца- райг харуулсан шинэ заг- вартай болгохыг пионерүүд хүссэн юм, Үүнийг дэм- жүүштэй зүйл гэж үзээд онцлогоо тусгасан өөрийн гэсэн нүүр царайтай тан- хим байгуулах болно. -- Танай бүлгэм нийт бүлгээ сонирхлыг харгал- зан байгуулж эхэллээ. Тэг- тэл олон ангиас, янз бү- рийн насны хүүхдүүд нэг- дэн нийлнэ. Ажил лах цаг зав зөрөхгүй юу - Бид үүнийг бас бо- долцож нийт гишүүдийн паг, завыг сайтар зохицуул- сан юм. Сонирхлынхоо.Да- гуу сайн дураараа бүрэлд- сэн хамт олон зохиож бай- гаа ажилдаа идэвхгүй, хө- шүүн хойрго, хандахгүй. Харин ч идэвх санаачилгаа дайчилж хүн бүр эрвийх дэрвийхзэрээ оролдоно. Насанд хүрэгчдийн хХу- рал цуглааны хэлбэртэй байсан бүлгийн уйтгартай ажлыг ингэж л идэвхжүү- лэх нь зүйтэй гэж бодов. -- Энз бүхнийг пионе- рүүд өөрсдөө санаачилсан уу? эсвэл... -- Пүлгүүдээс ийм са- нал дэвшүүлсэн. Бүлгэ- мийн зөвлөл авч хэлэлцээд уг саналыг улам баяжуулж эргээд хамт слондоо та- нилцуулсан юм. /Манай ажил одоогоор эхлэл ТӨ-| дий байгаа ч үр дүнд заза | вал хүрнэ. Бүлэг бүр, пио- | нер бүр бүлгийнхээ ажлаас нэг зүйлийг сурч үлдэх | болно гэдэг л бидний урам зоригийг улам бадрааж | байна. ! -- Танай хамт олны энэ шинэлэг ажлын үр дүнг | тэгвэл эргэн сурвалжилж | уншигчиддаа хүргэх болно. | Тэр болтол баяртай. Г.НЯМАА 13 (1! | Хаягийн Оюун аймгийн Сүмбэр дунд БИЕ ДААСАН ЗУРАГ ДЭЭР: Бүлгэмийн зөвлөлийн 8--4--2-2-1221250:20062 н ХЗЭ-д элссэн ч пионерийн улаан бүчээ тайлаагүй, Дорнод сумын сургуулийн пионе- ЦУГЛААН дарга Х. ОЮУН Пионерийн лагч» УМ! чуулган «Залгамж- дээр Ж.Батмөнх «...Өсвөр үе- ийн хувьсгалт байгуулла- гын ажилд өөрчлөлт їшин- нэчлэл хийх арга зам,бие даасан үйл ажиллагааг хөг- пнонер сурагчид намрын ургац хураалтад үлгэртэй сайн ажиллажээ. Хоёр давхрын 8 цонх гэрэлтэй байна. Гэрэлтэй цонхны цаана хэн юу хийж суу- гааг тааварлавч, пионерийн танхимд хүүхэд ажиллаж байгаа гэж огт бодогдсон- гүй. Гэрэлтэй цонхны цаана Х. Оюун сууж байлаа. Тийм орой болтол юу хийж байгааг сонирхвол, -- Бид пионерийн бие даасан удирдлагын асууд- лыг хэлэлцэж байгаад бүл- гийн дарга нар саяхан яв- лаа. Анхныхаа ажлыг мар- гааш багшдаа танилцуулах санаатай цэгцэлж сууна. Пионерийн бүлэг бүр ижил сэдвийн ажил хийдэг байснаа больж тус тусдаа тодорхой зүйлийг хариу- цан авч ажиллах боллоо. Бүлгэмийн зөвлөл, бүл- гүүдийн ажлыг сар бүр хянан дүгнэж мэдээлэл хийх юм, Пионерүүдийн са- налыг үндэслэн аль бүлэг Бо жЖүүлэх, өөрөө өөрийгөө ямар ажил хариуцахаа УДИрдаж сурах, пионер бүлгэмийн зөвлөлөөр бат- бүрийн идэвхтэй санаа- “луулахаар хэлэлцлээ. Энэ чилгатай, бүтээлч ажил хэ-.. нь бүлэг бүрийн хийх аж- рэгч оролцоо юунаас ч лын чиглэл зорилгыг то- чухал байгааг» онцлон тэм- дорхой болгосон шинэчлэл глэж билээ. Энэ намар, юм, Бид өөрсдийнхөө үүс- мбэр сумын сургуулийн гэл санаачилгыг ажил бол- «КОМСОНОЛЬСКАЯ ПРАВДА» ТЭРЭГ. ХЯЛЖ БАЙНА ТАЛТ ! ! ! Н Ї “НИ Ч ИН Ч 1 1 т 2 !! Н ! ! Ї | вннн нэртэй галт тэргийг уг- залуучуудын сана- лаар «Комсомольская прав- да» гэж нэрлэжээ, Уг галт тэ: рэг тэнд 14 жил ажиллаж: байгаа юм. Энэ галт тэргийг хүүхдүүд та нар ч мэднэ. Яа- гаад тэвэл тэр галт тэрэг манай оронд өмнө нь гурван удаа ирсэн юм. Жилийн жилд най- рамдлын сарын үеэр, аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын өмнөхөн ярдэг уламжлалтай. 4 Бүх холбоотын Коммунист Залуучуудын Эвлэлийн Төл Хорооны «Комсомольскал правда» ухуулгын галт тэрэг манай оронд энэ жил дөрөв дэх удаагаа ирээд байна. Энэ жилийн аяллыг Лениний ком- сомол үүсэн байгуулагдсаны - 70 жилийн ойд зориулжээ. Одоо эгнээндээ 41 сая залуу чуудыг шэгтгэсэн Лениний номсомол 1918 оны аравду: гаар сарын 29-ид үүсэн бай- гуулагдсан том, Комсомолылп 170 жилийн ойг аравдугаар сл- рын 29-нд ёслон тэмдэглэлээ. «Комсомольсиая - » ухуулгын галт тэрэг 14 ваго- ноос бүтлэг уртын урт цуваа. Тэрхүү галт тэргэнд кино, томат төглдөмын өрөө ч байг таа. Хүүхдүүд та бүхэн сө- мат тоглоомоор тоглож бод, но гэж ухуулгын галт тэр- гэний ах эгч нар өгүүлснийг хүүхдүүд та бүхэнд да» жуулья, Ухуулгын галт тэрэг манай оронд ирэх тоолонд зөвлөл- тийн олон нэртэй эрдэмтэн, хүүхдүүд та бүхний сайн мэ- дэх өлөн алдартай хүмүүс, жүжигчид, дуу хөгжмийн хэд хэдэн хамтлагийг авч ирдэг уламжлалтай. Энэ удаа хүндэт зочиноор ЗХУ-ын хошой баатар, БНМАУ-ын баатар, ЗСБНХУ-ын сансрын нисэгч ЗМНН-ийн Төв Захиргааны дарга В, В. Горбатко, зөвлөлтийн алдарт барилгачин, социалист хөдөл мөрийн баатар Н, И. Травкин, «Бонивурын зүрх» гэдэг кн-" ноноос та нарын сайн мэдэх ЗСБНХОУ-ын гавьяат“ жүжиг- чин Л,Г. Прыгунов нарын олон хүмүүс ирээд байна, Энэчдэн дуу хөгжмийн «Эр- митаж» хамтлаг, «Скалпер» рок чуулга, зөвлөлтийн янз бүрийн театрын алдарт жү” жигчид ирж тоглолтоо со! хуулж байна, , БХЛКЗЭ-ийн Төв Хорооны «Комсомольская правда» ухуулгын талт тэрэг Бага- нуур, Дархан, Эрдэнэтэд очих юм, Бас зарим төлоолөгчид, урлагийн хамтлагийн пэг хэ" сэг нь Баянхонгор, Ховд ай- магт онгопоор очно, Галт тэрэг манай оронд ар- званиэгдүгээр сарын 10 хүр- тэл байх юм, Энэ хугацаанд аж ахуйн газар, тө” рол бүрэг ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ гохын тулд нь эргэлзээгүй. Тийм учир бүлгийн ажил сонирхолтой өрсөлдөөнтэй болно гэдэгт итгэж байна гэв. Оюуны багшдаа танилцуулахаар цэгцэлсэн материалыг гүйлгэн харвал ахмадын уламжлалаас суралцана гэж байлаа. чармайх - Ахмадын уламжла- лаас суралцах гэдэг чинь хуучин давтагдсан сэдэв байгаа юм биш үү гэвэл Оюун, -- Тийм үүрэг авчи- хаад хэн хэнээс юу сура- /хаа мэдэхгүй явсаар жил өнгөрдөг. Өнөөдөр арай өөрөөр зохиох боллоо. Ту- хайлбал: -с 5-ын «в» ангийн цио- нерийн бүлэг, сурагч Бат- сүмбэрийн өвөө Балдан гуайтай холбоо тогтоож, монгол хүний зан заншил, мэндлэх хүндлэх ёс горни- моос сурч. нийт пионер сурагчдад сурталчилна. Бүлгийн ажлыг Балдан гуайн гэрт хийж ахуй амьдралд нь тусална. -- Пионерийн У бүлэг тэргүүний.комбайнч Марн- на даргатай 1 бригадтай шефийн холбоо тогтоож мэргэжлийн баримжаа, хө- дөлмөрч уламжлалаас су- гуайг ха- ламжлан хүмүүжүүлэгчээр урнх, МХЗЭ-ийн их хур- лын төлөөлөгч Зоригтбаа- Тар ах, таван жилийн гавшгайч Ганбаатар нартай чөлөөт цагийн холбоо тог- тооно, 1 УГ! бүлэг ахмадын баа- тарлаг уламжлалаас су- ралцахын тулд 1939 оны дайчин Булган аймгийн иргэн Г. Баянхонгор аймгийн Пунцаг зэрэг ах- їчдыг эрэн сур- 1 халхын голын ай? Чд ялалт байгуул- сан ахмад баатруудыг тод- руулна. ҮП бүлэг салаагүй бү- лэг зохион байгуулж тав- тын системээр сурч хү- мүүжнх аргыг туршин, сурлагын чанарыг ахну- лах шинэ арга сэдэх, мэр- тэжил сонгох, бүлгийн сэ- дэвт ажлыг үйлдвэр аж ахуйн газар зохионо. Манай ЇҮ бүлэг түүх Дурсгалын газрыг судлах, хөшөө дурсгалыг хүндэт- гэх, засан сэлбэх. хууль эрхийн мэдлэг судлах, хуу- лийн хүмүүстэй шефийн холбоо тогтоон, хүмүүж- лээр доголдогсдыг хариу- цуулж, хүүхдийн үзвэр үйлчилгээнд соёлч зан да- дал бий болгоход туслах... зэргээр хэн юу хариуцаж яаж ажиллахыгаа ярилц- сан юм. ХХЇ зууны иргэн бидэнд нх итгэл найдвар хүлээл- гэснийг чуулганы шийдвэрт тодорхой заасан юм гэж Оюун ярилаа, г--. Манай сургуулийн сурагчдын сурлагын хувь, чанар, аймгийн дунджаас доогуур П,Ш, 1У ангид нийтдээ уншиж бичиж чад- даггүй сурагч 24 байна. Хичээл. таслагчид өдөр бүр нэмэгдлээ. Үүний шалтгааныг бүлгэмийн зөв- лөлийн гишүүд тодруулан ярилцаж арилгах аргыг тогтоох шаардлагатай бол- лоо. Хэнд ямар санал бай- на вэ? гэж бүлгэмийн зөв- лөлийн дарга С. Гантуяа асуув. -- Байр хүйтнээс шалт- гаалж эрт босч чадахгүй хичээлд хожимдож, тасалж байна. Байрны хүүхэд га- Даа хүйтэн усаар нүүр гараа угаасан болчихоод, 300-400 метр хол газар явж цайны газар очиж байна, Тэнд бүлээн цай уучихаад даарсандаа за- рим хүүхэд байрлуугаа очиж орондоо ордог. Байр хүйтэн, хичээлийн танхимд гадуур хувцасаа нөмрөн суухад гар бээрчих дөхдөг, Нэг үгээр хэлэхэд хүүх- дүүд өдөр шөнөгүй даарч байна. Үүнээс болж гэр орноо санаж, хичээл хийх холгүй болж “байна гэж Ч. Цэрэндолгор, С.Гансон- туул нарын ярихад, тэн. хайгаа “бол? -- Хөвгүүд хөл гараа даарахаар дулаацахаар дэвхцэн хөдөлгөөнд орж “Хичээлд үймүүлдэг. Үүнээс болж ахлах ангийн сураг- чид багш нартай маргаж хичээлээс гарах болдог. Тэд нэгэнт хичээлд суугаа- гүй болохоор даалгавар хийдэггүй, Даалгавар хий- гээгүйгээсээ болоод ч хн- чээл тасалдаг юм .гэж Б. Энхтуяа, Ж. Мөнхсай- хан нарын хэлэхэд Г.Май- цэцэг, 1-0 -- Муу сурахын үндэс болсон хичээл тёслах, даалгавар хийдэггүйн шалт- тааныг бид тодр: а. Хойшнд яаж ажиллах ар- таа шийдье, Өглөө эрт бос- гох, даалгавар хийлгэх, дэг журам, үерхэл нөхөр- лелийг хариуцсан пионе- рийн «Нандин чанар» бү- лэг байгуулья. Бүлгийн ахлагчаар 8-ын «А» ангийн Д. Энххүрэ- лийг сонгох санал байна хэв. Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүдийн цуглаан дээр гаргасан энэ яриаг Дорнод аймгийн Халх гол сумын сургуулийн захирал -4фФ--Ы--- “жеєни нөєгєөн ми ФЧеоєнєк ноогинлооН ХХөмсо) Мехєл: А6 ноц «оо хєёєв ь4ияе Үнд (ёо ЄХХ Фөйнө нез Хэ Фрин “ӨчлєдД, -- 4ХАС хөв ХҮэөчтэ ҮХХониү, Ан хєл вчин нєлдАд, "98461, -- чн хогиньчРА Чебеї НЄЙЭЄ6 өөдөөрөх Фдоох Үе 4 жиХХинанех црсХ646Є пресс ниь10/ евйеёє Оех ян єєйї нөоёнї Үехї0ЭӨ иейХХМ 4ввансы НИН210Хомер) жєї КА хєйөд ҮеөөгХХ нөмїєх єёлїєо жейлефех Фед, (66 ЄЮЄН -- “Үрейех желе хїХомнц есөн магХилоп носод єєйєєїМ цвємс ниЧ сох Хо оогож оозооннох Мооэтос жесїс: ичи цинеєаД Ч4о0 нєл -4ел, нєобүвх нєхгєлєх хни4ХХЄХ чи иннийХэ жеовс чи 11111: “цваех в. Хо хАевыгсо нцна Хэ нинох зогєлнї: їоиХ0 2Х нөлзө энө болон Үнед, "ЁРЛНЄО экгэХ6 Үнсэнөх їсчгол хХХАшиД ниниєор нАиогот їчнХХ4Хн цемгү “гис євиХрох я8йХ64э3 зєн хиннїїєд, Чош4ок ноошох иеєїХЄ фдвехАА: нян ави -Єп Үно1 нот нинте» 44 Чєєхних лчднелгөой ниййєї єгхїчнїє нєгєєємє ооёчбон моооо 346 өөиїө ФЧаох ХХокЕН “ККомнео г ЛҮЛЖ Н,02,М6,9 ШИ күн : 1 ! Л ШҮ хДӨ1!1 4! 5 1 4 3 П .л.- П. ХОРЛОО МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт зохиолч, ХЭЛ бичгийн ухааны дөктөр П. Хорлоо манай хүүхдийн утга зохнолын ахмад үеийн “нэрт төлөөлөгчдийн нэг юм. Түүний бичсэн Д. Сүхбаатарын ту- хай «Үүр цайхын өмнө», «Мандах нарны туяа» Кино зохиол, «Багш» тууж, «Говийн хүү?, «Алт 171 жихоН нцєд нуд Єєфсєлїєї 4рд ЭЛРЭ 16 ХЄЛ үндгиаи Нед - “иогэох Ч4рифРИ НєтгД Ми Хи єсэв өгнө чин ХАфеомсонед ох Инейен їегранї нННЧИ() “чиво 4сей! ХАдедиксэнЕд сох ндияв нєпєм ИнеиХХ Уоолооллол оинох чн їлгєд жєєвєд ЕҮїг си КК4 иехйцех їнегоФү РрїїхєиАнйєх оннох ан ШшєРлїр( "зонох жойод нижөнөт жел ееїї енхиняе Үееди Иери АМ ЭэевлХКомни аиннАХ ь оомод| вВЕЄНЕТ| “реН нчлгєрл Эхех жен 1ХХ4еонєонец аёхАв Ф4онох єРхнинидїїН нөоЧӨД, -- "ЯРИХИиС НЕ8ЦЄ: ЧН ЭООННОХ Ь ХХомит() НЄЭ -43Х евИнвоёнер) “8и41 Бйел ОРРї4Н НАШЧЛХ МА ьарл єєдєєї! нодо ИХн нин:4ХомкН Иехєл оч. їгох овеїне нехХАшАд “жог ноооноэ лчх 4|е0 энчан ниеКд Мелир| Нөлгвө ьКХд ширхвэ нөвлөмт 14Х эл єєгнд єнєг мг теМфИФМ ХАХЧ НХХ жрий4Х нєдицгєф8 єєМНє магАХсигрэ -18э НӨэ16 00041106 чи нєгэйЁ н44Ан гєяєл хєяс нАх чєйєх “єєй -ид Єнєх ог те НЕО Эеенеис Нєггойр нАХиХь енє лХАсдиссонец Самбуу арслан хадан дээр авиран гарч нугын ногоо цахил- даг өвсөөр арслангийн толгой дээр өрөвлөг дэл босгож цагаан БУПШГЛГ ЭГЖХЖ2ЛЛЭТЭР, .ЦВТГИЛШЛИҮХЛИЛИРЖҮТЭГЭЭРЭ цэрдээр нүд гаргаж шүд ярзайлган зурав. : 4 д Хаднаас бууж дороос нь харахад зогдор дэл нь босож шүл/ ! нь ярзайн архирах мэт үнэхээр сүртэй. -4 Аймхай Нямбуу л лав үүнд ойртохгүй байх гэж Сам- буу бодоод хонио тууж сэтгэл амар буцаг ё ү ? 4 Арслант цохионы дэргэд хос Вансэмбэрүү байна гэж Гомбо дуулаад баярлан яаравч айл саахалтынхантай арилжаа наймаа хэлцэж явсаар зав нь болсонгүй хэдэц өдөр өнгөрөв. 22 Нэг өдөр Гомбо дүүгээ дагу Цохионы дэргэд мацан мацсаар лаж салхин шуугих чимээн д вөлзүүлэн шүдээ ярзайлга зо: хослон хүрх, 7 . ов эд! “ТҮМ, Часа дугусгэээх 03 Ү44л4:28дэ7(9 4 пгРГЭН цал хэнгэлрилнирээлчэлэчэирэнэчрэлээ-грэлээилэнилээнлгэ-эгэ-лииүл-иэ-гсиргнэүиэгиөг-ийны 2 5 “енцдед ьдехайх ивгэдс мХиХь женхеенх: Ф4еливх энслт цХл «хөхө Үнсүнд ЄвэХАеоквонец “Бонгоо нь КХониц ААХ -- жооО ёл 0 иижто хөйЛХ э4Х0 “ни Хсүвн эсэн ҮнсэХ4. нинефишнд ерхїчиєүй баяр “КХдкс) “йохо НЄМХӨ НЄНЄК 40011040 нїчи4Х женел -иАх неоХ Миш ихирэ Фооггонхол энэнаеїг 4ХХ6 4ед, “явихс жехл эмнэйнХ инпаней исивчей єєйХн 4енХш "ил11 ь нишиж ХХокЕН Үєхсиүєх АХокер) жел ког нєхисмж зөөнө) чн хөөлөн ЧгӨЧөӨнНӨХ урилен ви? нї818ИМ6 Чгеис144 сох нииисїнН6д Ч) Алхогод -- “Фү иг кчис нєэєл ь айнаен нинлїтєп їгод ног жииД, /(КА0Иису) -- “пекеХ нинже Фовох хєсленс аиинХХ мєпєп цнехїєсєп нєх4 єг ноэ -40 Үвксон нєєиХ їчидо ценекн чниь ЄНС (М00 ИБ (ААОКЕН--- “асзаинт азиндпец 4єєиХн цохкох жагХХ4и10 Єолүойєн исэсиднео 4оолио їчнего нєхксо ХКХКокЕН “иидео нєдйДшШ ян ша ёл нвоцсафео ХАМ хємєй Мєєл (єє вониоч |9ААХ -- недїїнсэ ХХокеоу Мохиьо Услдей нинлпеп ниьї4: 4ААМнАМ ноолон Үєвл нєэєл иог їєЄМЧХ сиА хи Үехефес ИНАХ “ис4ееёєє иевїїїсйеү “цефєян жаех АХА -єомєонеа хс ценер| “вчя їцинХд (64 єпо нєхцвэ пэСЦ -- :4ёвлие4еп шчднео АХокннц Мєхєгєх 14Хомер) жеє4 єє єнє чинь АХдсомєэ -нєч нєїєнХ їчн40 иолнор| савиєй дол ЧєєхєндДд 766 мииД,-- “яньО чн ҮелЧєЄ! нємАА: дчэХ нийлмен Мєєл єя їєпєп өОл Ф4еин чниь єнЄ-- “ирхцел жаех ацинХАЦ АКоккНн “ЕМїєфЄх нєхцсэ Инол желиен иех4ї4Клгиб ивхнеї Ч4ероне їчнихисэ иөгөөе ЧєєШ нєдгиш нинфон 144 нєоєлгєМ єбьчен ноолон аєпєП 180 Элївэ 4єїчєїЛХх ивоїлелгеєд Ах Фоолиг4охоп Ч4ет їгнї їе чивийнен ИнХШ ноолон нөх чө юхчлїн їньчен ивэсї44 ХАжалнь ааєпаедє їчнїүх їнєгобу й:1311:1:28111:1:11 08 1372/90 (31 14ХокЕН АХокео Үєєл очсХ чн унївеїаєх женеи ХКог ивгэ4де жян сеиХоох бү сєєМ єнє нєго4ё нвоеий4 їчнх4ей чирлиед - “енцео ог хип Нєгофё еёлцєо мєїчєх нєєаєєН -- 4АХ нөк нємо4её ё6 -- "нвэ1 чн Инєйїн хЧө: нин:нсго4ё нєоччєї оотцолио: єєйсєєМ иөх мєг -вєх нийж өөгөх двох И44Х Чвей ноихоп кох шчинхї4о хяогт| “евиЧ4ех нєиїїїє Мөө иАХ АХоккн Мехєгєх 14Хдиео) жєл еннєө Чєї АХиХн нєпойу (єя хнво Хог хєхнє:ї Ё6 -- ”енхицел эндЕх сєшиих, шин нолгоо кох єєйїн АХоккн Иехеадн нєн чижАх эХ ЭХ АКиХь Хэ шчиХХ жилХ6пг ивль х иїси/| ихиер ш Е :1:41:1:1:812:) и44 нөгїөх 14ХКокин КХомсү) Мєє: оопиио 1Д сЕКЧЯН ЁБ -- с “аАКо жижевэ оолнол «по: ХХдкнн Мєхєиєх нцил4Хдкер жєл Хог уїлхиво К6Я6т 16й Нямбуу Гомбын хормойноос татаж, Ахаа! Буцья, Вансэмбэрүүг эна арслан манаж байдаг юм гэнэ билээ. Түүнийг авбал чулуун арслан дайрдаг юм гэдэг. Түр-| тэн буцья. Цаад чулуун арслан чинь үнэхээр сүртэй байна. Амилсан байх гэж хэлэхэд чулуун арслан хөдлөх мэт Гомбод үзэгдэж, -- Газрын лус савдаг догширвол хүнийг тэр дор нь хорол- дог юм гэж гэлэн авгынхаа хэлснийг эгшин зуур санаж дотор нь арзасхийв. Бөөн хар үүл нүүн цас малгайлан хаялж харанхуй манан татав. Гомбо дүүгээ хөтлөн уул руу бууж явахдаа: -- Хад чулуунаас эхлээд хамаг олон чинь байгаль ертөн- цөө хамгаалж байдаг юм байна. Би л ганцаараа хөнөөгч болж хад чулуунаас ч айж явах гэж дээ. Үүнээс хойш больё. Байгаль эх минь өршөө, Би пионер Самбууд очиж буруугаа хүлээе гэж бодсоор морин дээрээ очив, 551988 оп МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус “ «Имонерийн үнэн». социны. редакц Индекс--14140 Д.Суранин нэрэмжил УДСЫН ---1--------3--шшш-ша223 хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ 5 22378 агсолиех: аридвсыгсд зїчири. зиядрд. 014н2040 11171318:1117:4721 «сєїнш Ин юинц “Єнїїєм үмхий Ын аунхедишвит онхоло өнөш уёхнефєх “ККаш уүнэлгэхүйл д0ноэ 10:409 цэсэмугүрт ман . ЄНЄ тїїц0 Ко! жел 4өлгөр, “би Жисх Аог Ив, , хуржгуУ ар саас ЖиЛга Иесни АКоиго) Иехсивх 1 єнєл ио1 пуна4Хомкн мел шог авїйгех баай Мвцел цингис экел євиид а6146: 661 жиод Чөлтөн өнөүд Эмо! 4рйцво Миш ин Фин -4 “ви” КАвдш ши цехїнит Ин нбоМ10нНЕЄ отиптацеЧч ви ЭНЫА аєМєХл 4емеєсолед 84х имшцолнор| (ЄЧ ХНСО Хог иРхАКи Еон 1вч АКяАш цех4Ки Феин цАлхєйлєї си чи Ми ААШАХ /-- “сицед 13 4016р016Ч -- 16я Ког єнЄб “- “яивоп инихЯРМ 440 -кЕН Үехєэнц ийихчєэ ААчАт шок сєєдєєМ! иеїїех нций14/4жҮХ “целаХэ ь аХд чн хєлнїх Ч4оолнодо нївг ХХ өлгөөн їчнихирэ нєнелїїгиї циНе нинголХ, ИненХ: їчндєн ИККнех нєїєх дөл -вцөл неоїїёє14 Иноо4о0 жив Инихиео овелєп өнө “єєжьо эцөхөй оово Миодо тех нв 44 Ч4евэнк.нєпеи Чаох ХАОИЕН “ККокеру 45ХШ -ИАИ нєМєх хе4їн нвэ244 нєлєй зинлєм4н їчноихоп нєлиє їїЄ| ї 2 "яРиКнлоП иепакАше:ї оифом чн соониох ь АХоиЕнН “чихчеМ нейєг Чевєєх ян єєд Мехияел оолоошож Нєєл эчєХ жиньо ЄёцїөӨоХх “Хог иИЛХХИед зєМєл нєхїиех нєиоЧү МШєєлєд, ЄєинО Єнє! мо: 46їнНЄО ХХКиКь негоёе шот хи ЧєєМ цойо шчиХ4 Чєд, Єн хєн иїлиЕ ЕЬ -- МЗЭ-ИЙН 60 ЖИЛ. ЗОХИОЛЧДЫН УШ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН БЯЦХАН НОМ ЕРЛУЛЛУЛЦГУЛЛУАГЖ 0 УГ ЦЛУ ЛДРЛЛУЛ УЛ! Ш (ЇЇ 41) ЇЕ”! х ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ МАР НЭГДЭГтҮН! -. МХЗЭ-МЙН ТӨВ ХОРОО. Д. СҮХБААТАРЫН "НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН өт” 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ” 2 Ч /, 20, (8358) 1988 “оны “арван “.дэгдүгээр сарын. 5. 9, вяМБАО, Ч Үнэ, 10 мөнгө Ч ППОНЕР, СУРАГЧ, ОЮУТНУУД АА! эрдэм мэдлэг ШАМДАН ЭЗЭМШИЖ, НАМ, АРД ТҮМНИЙХЭЭ ХУВЬСГАЛЧ, ДАЙЧИН, ХӨДӨЛМӨРЧ УЛАМЖЛАЛЫГ НЭР ТӨРТЭЙ ЗАЛГАМЖЛАГТУН! (МАХН-ын-Төв Хорооноос Аугаа нх Октябрийн соцналист Хувьсгалын 71 жилийн ойд зориулан гаргасан Урианаас). . Би «Интериационал» клубын эрхлэгч, Би цио- нєрийн байгууллагын өм» “йө хариуцсан ажлынхаа 5 хувьд Ч ӨӨрөө олон орны багачуудтай найрамдаж нөхөрлөх сэтгэл өвөрлөн явдгийнхаа хувьд ч гадаа- дын хүүхдүүдтэй захид: лаар харилцах дуртай. ”, Би Зөвлөлтийн Лариса, Болгарын Виолота, Иоль шийн Виолетта зэрэг охидтой захидлаар харилц даг юм. Ганц би ч биш манай сургуулийпл олон Хүүхэд гадаадын багачууд: тай захидлаар харилцдаг. бид социалист ҮР орны анд нөхдийнхээ ажил амьдралаас ярилцахаар төлөвлөсөн юм. Чи анд нөхдийнхээ тухай бичиж явуулна уу?» гэжээ, Би нөхдийнхээ тухай Ларисад бичлээ. «Лариса! Бид цөм Октябрийн баяртаа сурла. га, хөдөлмөрийн амжилтаа өргөн барихаар бэлтгэж байна. Заримаас нь танил- цуулья, (Миний найз Д. Алтантуяа малчин аав, зэждээ сайн тусалсан. Аав нь сумын хошой авар га малчин Доржгочоо. Ма- най сургуулийн пионерүү: дээс мал аж ахуйд туслах талаар хамгийн сайн ажил» ласан нь Д.Алтантуяа юм. Пиопер 948. Алзахгүйбаа- тар. саяхан «Пионерийн үнэн» сонины «Алтан тү: рүү» медалиар шагнагд- лаа. Тэр тариаланч аавын юР?ЭҮГС БИД-ОКТЯБРИЙН САД хаа хамт бороожуулагч дээр ажиллаж 40 га га- зарт усалгаа хийн, «Пио церийн десант-ургацын талбайд» аянд тэргүүл- жээ. Миний хувьд онц сурлагын амжилтаар Ок- тябрийн баяртайгаа зол- гох гэж. шамдаж байна, Пионерийн «Залгамж: лагч» У! Чуулган болоод удаагүй байна. Чуулганы: хаа шийдвэрийг биелүүлэ- хийн тулд бид пионерийн ажилдаа өөрчлөлт шинэч- лэлт хийхээр санаж сэдэж эрж хайж явна, Чуулганы төлөөлөгч С. Мөнхбаяр зураач хүү. Бар зургийн дугуйланд су- ралцдаг, Тэр хүү Октяб- рийн баяртаа шинэ уран бүтээлээ зориулж байна» гэж захидалдаа би бичлээ. Манай «сургуулийн пионе- . рүүд ч зөвлөлтийн анд найз нартаа олон захидал бичлээ. Бид өөрсдийгээ Октяб- рийн үр сад гэж бодож явдаг. Бид-Ленин, Сүх баатарын үйл хэргийг үр. тэлжлүүлэгчид. «Интер- национал» клубын пионе- рүүд бид нх зохиолч Д. ацагдоржийн алс тэртээ 1931 онд магтан дуулсан «Баруун Европ, |Амери: кийн үйлдвэрчинд үлгэр болоод таван тивийг бүр. хэх Октябры» гэсэн яруу сайхан үгэнд итгэл төгс байдаг. Яруу найрагчийн итгэлтэйгээр хэлсэн энэ үг найрамдал, энх тайвныг эрхэмлэн дээдэлдэг манай клубын гишүүд пионерүү: дийн санаа сэтгэлийг ч бас илэрхийлж байдаг билээ. М. ДЭМБЭРЭЛМАА (Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын дунд сургуулийн унш анги) Яаниаан: ӨГҮҮЛБЭР Пинонер сурагчдын дунд зохиогдож буй шинэлэг аж- ааас ганцхан өгүүлбэрээр мэдээлж байхыг хүсье. Ф) Манай пионерийн бү лэг бүхэн ЗХУ-ын арван таван Бүгд |Найрамдах Улсын нийгэм, эдийн зас- гийн хөгжил, өөрчлөн бай- гуулалтын ололт амжил- төг сурталчлах ажил 30- хиов. Д. ГҮРРАГЧАА (Ар- хангай. Жаргалант) 4) Манай сургууль тус- лах аж ахуй хөгжүүлж, түүнд нийт сурагчдыг хам- руулан 29,5 тонн төмс, 11,5 тонн сонгино, 19,5 мянган тони байцаа “хураан авч 104,9 мянган төгрөг- ний орлого оллоо. Ц. ОЧИРСҮРЭН (Тов. Угтаал) Ф ЗХУ-ын баатар ино- нерүүдийн дүрээр хийсэн тоглолтод Б. Цүрэвжаргал даргатай «Солонго» бүлэг, орос хэл дээр хийсэн бүл- гийн ажил, ханын сонины уралдаанд А, Отгонжав даргатай «Сансар» бүлэг түрүүллээ гэж бүлгэмийн зөвлөлийн дарга А. Болд- маа ярилаа. ? СУГИР (Өгнөговь. Булган) 6) Наймын «Б» бүл- гийн пионер (О. Энхбаяр сургуулийн хөдөлмөрийн аварга болж, зургаагийн «А» алгийн Б. Энхбаяр зуныхаа амралтаар уул чидтай хамт Отгонтэнгэрт авирч уулын спортын хү рэл медаль хүртлээ. Б. (Сэлэнгэ. Сүх- баатар хот 8 жилийн 1 сургууль) Фф Манай сургуулийн хими-биологийн багш Б Бямбацэцэг зургадугаар ангийн «Мал аж ахуйн үндэс» хичээлийг улсын аварга малчин, ямаачин Б. Пунцаг гуайгаар заал гаж, улмаар малчин болох сонирхолтой хүүхдийн дунд «Малчны залуу ха. лааз» бүлэг байгуулан ажиллаж байна. Д. АДИЛЦЭЦЭГ (Өвөр хангай. Төгрөг) » Бүлгийн ажлын сэд- вийг пионерүүдийн сана- лаар сонгон авч явуулдаг болсон нь тэдний идэвхийг өрцүүлж идэвхгүйчүүд гэгддэг олон пионер ажлын айрамдлын сарыпл үеэр манай сургуулийн пионер сурагчид шеф зөв- лөлтийн 19 дүгээр сургуу- хамтран хогжилтэй буухиа тэмцээн зохиож шинээр сурсан дуу, бүжгээ бие биендээ зааж ? 3 ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 23444444444434444443444444444444-4 Найрамдлын Дархан хо- тын шинэ хороололд Зөв- лөлтийн барилгачдын га- раар баригдсан 10 жилийн дунд сургуулийн шинэ ба- рилга байгууламжийг хү- лээн авлаа. Энэ шинэ сургуулийн иж бүрэн цогцолборыг Мон- гол, Зөвлөлтийн найрамд- лын сар, Октябрийн социа- лист нх хувьсгалын 71 жилийн ойн босгон дээр Зөвлөлтийн ард түмнээс бэлэглэж байгаа юм. Бэлгийн сургууль 25 нь ЛЕНИНИЙ эвнижлахиэхэн илжэллээжлэн Ээинхэхэжиэий Эиииээлэллижий Үинлиишээшииин 0КТЯБРИЙН БЭЛЭГ В-25- - 564 ипиЦфИЫБИН 13500856 ИНВН МГ анаан 85 545 04006:5181:: авиа. 110488 н ОГАЛ ”” 1 4 400" өн м зэлжиндээ 1176 сурагчид хичээллэх байр, 300 хүний суудалтай нийтийн хоолны газар, 200 таамжтай хүний | баг- үйлчилгээний болон спортын тохилог сайхан танхимтай, Мөн Дарханы сангийн аж ахуй- пуудын ногоочид, .тариа- ланчид, малчдын хүүхэд суух 800 хүүхдийн дотуур байр, багш нарын 29 ай- лын Орон суултай юм, О.ДАВААХҮҮ (Дарсан хот. 10 жилийн ЇХ сур- гууль) . ШИРЭЭ Ульяновси. Нэгдүгээр дунд сургууль Энэ ширээнд Владимир Ульянов тууж байв, Энэ бол Лениний сурч бай- сан анги. Жилд бүхэн сургуулийн босгыг алхан орж буй бяцхан сурагчид анхныхаа хичээлийг энэ ангид хийдэг ажээ, Ф Сайн байна уу, мон- тол найз аа! Та бүхэнд байна. Бид сай- “хай амьдарч байна. Яагаад тэвэл манайд хөрөнгөт нийгэм байдаггүй, Хүн бү- мын - сн “Л АГА Н?-А БАД лнАД ХХ АЛиАЖ АПН-ын гэрэл зураг хэн үндсэн хуулийнхаа да- гуу хөдөлмөрлөх, амрах, сурах эрүүл мэндээ хам- « хэлээ ЭЭ ННЭЭЭНэНЙНнНННЭӨННЧЙЧӨ0ӨНӨЙНӨӨӨӨРЕ,-/-1988. 11. 5. ДӨРВӨН ЗОРИЛТ Сайн байна уу, сонины ажилтан ах, эгч нар аа! Та бүхэн чуулганы дараа «Пионер--өөрчлөгч, ши- нэчлгэгч» гэсэн шинэ бу- лан нээсэнд бид баяртай байна. Бид энэ булангаа- раа дамжуулж өөрчлөлт шинэчлэлт хийж буй арга туршлага, бэрхшээл бүх- нээ илэн далангүй бичил- цэж байя. Би бүлгэмийн Зөвлө- лийн дарга. Урьд нь бид олон зорилт тавьж тэр нь хэрэгждэггүй байв. Бид энэ хичээлийн жилд дөр, вөн зорилт тавьсан. Энэ нь" - Пионер бүр өөрийн түүхийг бүрдүүлэх -- Сургууль орчноо цэ- цэрлэгжүүлж сая мод та- рих хөдөлгөөнд оролцох - Эцэг, эхийнхээ эр- хэлсэн ажлын талаар мэд- лэгтэй болох - Сум орныхоо түүх, одоогийн байдлын талаар мэдлэгтэй болох зэрэг бол- но. Манай сургуулийн би- еийн. тамирын багш» Раг- чаа өөрийнхөө түүхийг бүрдүүлсэн хүн. Бид түү- ний жишээгээр одооноос эхлээд л түүхээ бүрдүү- лэх нь зүйтэй юм байна гэж ярилцлаа. Писперүүд яаж ажил- лав, ямар амжилт гаргав, ямар сайн үйл бүтээв, юу сонирхдог вэ, юу цуглуул- даг вэ гэдгээс түүхээ бүрдүүлж | байна. “Энэ ажлыг хүүхэд бүхэн сонирхож: байна. Багш нарыг пионерийн ажилд оролцуулах талаар чуулган дээр тодорхой ярь- сан. Манай бүлгэмд сэ- дэвт ажлыг хоёр долоо хо- ногоор хийж, багш сураг- чид оролцсон комисс түү- нийг удирдаж байна. Түү- ний зэрэгцээ бүлгэмийн зөвлөлөөс «зохион . бай- туулах штаб» томилон ажиллуулж байна. Энэ нь бүлгэмийн идэвхтнүүдээс бүрдэнэ. Тэднийг хэд хэ- дэн хэсэг болгож, хэсэг бүр долоо хоногоор ээлж- лэн бие дааж, хүмүүж- хэд байвал захиа бичээрэй! Би та нартай танилцахыг хүсч байна. СССР. Омская обл, Лю- бицекой р-н. ул Ком- сомольская. п, Красный яр. д. 22, кв 9. Дорони- ной Ольги 9 Би монгол хүүхэдтэй захидлаар харилцахыг эрт- нээс хүссэн юм. Харин хаяг л олдохгүй байв. Тэг- тэл нэг өдөр манай сур. гуулийн номын сангийн ха» нанд «Энх тайван» гэсэн бичигтэй самбар гарч тэнд Монголын пионерийн бай- гууллагын хаягийг тавьсан байв. Тэгээд би танай бай- гууллагын хаягаар хэн нэг монгол найзтай болохыг хүсч захидал илгээв. Би цэ. цэгчний дугуйланд сурдаг, Би амьтанд хайртай. Ма- най Хабаровскт янз бүрийн амьтан, шувуу загас бий. В та нараас ХЭН нэг нь захиа Сичвэл би өөрийн эхлээд л” ПИМНЕРЬ ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УТ чуулггинаас хойш пионерийн байгууллагын ажилд ямар өөрчлөлт гарч байгаа тухай хүүхдүүд манай байна. Зарим хүүхэд санал бодлоо ч бичиж ирүүлэх Чуулганы өмнө сониноороо дамжуулж санал цөөнгүй. сонины газар бичсээр нь бодлоо та нар нилээд ярьсан, Чуулганы үеэр ч та нарыг төлөөлсөн хүүхдүүд багагүй ярьсан. Одоо ярьсан бүхнээ хэрхэн хэрэгжүүлж байна вэ? Тодорхой юу санаачилж хийж байна вэ? Ямар бэрхшээл тохиолдож байна? Түүнийг хэрхэн давж гарч байна? Бодитой тодорхой тийм л зүй- лээсээ бичнэ гэдэгт бид итгэл төгс байна. - лийн олон талт ажил 30- хиож байна. Зарим ажил нь үр дүнд хүрч байна. С. БАТЧИМЭГ (Говь- Алтай. Төгрөг УТ анги) ЧАМААС Л ШАЛТГААЛНА «Хаяггүй захидалд ха- риу өгөөч» гэдэг сонир- холтой бичлэгийг уншаад “өөрийн бодлоо Сичье. Яагаад гэвэл энэ нь ма- най пионерийн байгуулла: гын ажлыг өөрчлөх асуу- далтай холбоотой юм. (Х) чамайг бүлгийн ахлагчаар багш чинь томилсон уу, хамт олон чинь сонгосон уу? Хэрэв бүлгийнхэн чинь сонгосон бол хамт олон чинь чамайг хүндэтгэж, хэлсэн ярьсныг чинь бие- лүүлэх ёстой. Чи бүлгийн- хээ ажлыг тэдний сана- лаар зохиовол найз нар чинь чамайг | хүрээлнэ. Ааш муутай нэг охины ту- хай чи бичжээ. Хамт олон- доо тэр охиныг муучлахын оронд итгэл төрүүлж, сай- хан сэтгэлээр хандаж, улам ойр дотно ажилла! Танай бүлгийнхэн анх сонгосон шигээ чамд нэг сэтгэлээр ханддаг болох У/йанилцааг/ тухай тодорхой хариу ил- тээнэ. СССР. г. Хабаровск. 41. ул. Магаданская д. 83, кв. 64 Овсянннковой Ольги Ө Зөвлөлтийн хүүхдүүд бид монголын багачуудтай захидлаар харилцахыг хүс- дэг. Би 5 дугаар ангид сурдаг. Ажилчны бяцхан сууринд манай сургууль бий. Саяхан «Өнгө өнгийн бүчний баяр» хийлээ. Бид тэр баяр дээр БНМАУ-ын пионерүүдийг төлөөлөн үг хэлэв, Амжилттай болсон, Монголын тоглоомоос тог- лов, Монгол оньсого таал- гав, Бас жүжигчилсэн тог- лолт хийв, Гэвч бид мон- голын хүүхдийн амьдра- лаас улам ихийг мэдэхсэн гэж хүсч байна. Танай пионерийн байгууллагад ямар сонин ажил зохиог- дож байна вэ? Хүүхди эсэх нь чиний Л гарт бай- гаа бус уу. Ц. МӨНХ-ЭРДЭНЭ (Сэ- лэнгэ. Сүхбаатар хот, жилийн 1 дунд сур- гууль. «Энхтайван» бүл- гийн ахлагч) НИЙГ ВЬ ДААЛГАХ ЧУХАЛ Манай хамт олон нөхөр- сөг авьяаслаг хүүхдүүд. Ангийн багш М. Лхамду- лам ч түүнийг нь түшиг- лэн ажилладаг. Манай ан- гид уран зургийн «Алтан од», улс төрийн дууны «Ундраа» хамтлаг Сий. Хүүхдийг бие даалган ажиллуулах талаар бид их анхаардаг. Шинэ үзсэн сэдвээр сурагчид бие би- еэсээ шүүлэг авдаг юм. «Залгамжлагч» УЇ чуул- ган дээр салааг -байлгах, эсэх талаар их ярьсан. Бид хөдөлгөөнтэй салаа бий болгох нь зүйтэй гэж үзсэн. Ажил зохиох үед салааны зохион байгуулал- тад орж ээлжлэн хийх нь дээр юм шиг санагдаж байна. Бид аймгийн хошой тэргүүний бүлэг болсон. Пионер бүхнийг бие даан ажилладаг болгоход л бүл- гийн ажил чиглэгдэж бай- на. А. ДЭЛГЭРМАА (Говь- Алтай, 10 жилийн 1 дунд сургууль. УТ анги) Шаыхг- Эг -Элэа-э гс цы ЭЛВЫГ ЛВЫНЕ ТУ 2 тэй айв -2| Дунд ямар баяр зохион байгуулдаг вэ? Бичээрэй, найзууд аа! СССР. г. Копейск, Че- лябинской областн, Ул. Ленина д 12. Пнонеры 5 «Б» 9 Би монгол орныг бөх- Чүүд ихтэй гэж боддог. Би самбо бөхийн дугуй- ланд суралцаж байна, Бэх сонирхдог хүүхэдтэй за- хидлаар харилцахыг хүснэ. ССОР. г. Куйбышев Ул. Московское шоссе д, 107, кв, 82 ахиенко Васи 9 Бид Горловка хотын «Планета» гэдэг изртэй ин- тернационал, найрамдлын ангийн гишүүд. Би та нартай пион аж- лын туршлага, гэрэд зураг солилцохыг хүснэ, СССР. Допбасс, ловка. уг зо и д. 24, кв, Брыкалину ё- САн син гарч ирсэн сахалтай хүн хэллээ. Танхимд байсан хүүхдүүдийн нүд дорхи- ноо сэргээд ирэв. Тэр -- За тэгвэл би ч хя- чээлээ заая. Харин ми- ний шавь болох хүсэл- тэй хүүхэд байна уу? гэтэл уулзалтын их тан- химаас нэгэн хүү гарч ирлээ. -- Нэр хэн билээ? -- Төгөлдөр! -- Намайг Леонид Каминский гэдэг. Хоёул танилцлаа. Одоо чамд хичээлээ заая! гээд гур- ван хөлтэй зургийн сам- барт цаас дэлгэв. -- Төгөлдөр өө! Эх- лээд чи намайг зураа- рай! гэтэд жаал хүү уч- раа олохгүй гайхан зог- сов. Тэгтэл Л. Каминс- кий цааснаа дугуй 3Зу- раас татаад: -- Энэ бол миний толгой! Надад хоёр нүд, чих, нэг хамар, ам бас сахал, халимаг байна. Сайн ажиглаж байгаад зураарай! гэв. 7Каал хүү зурж эхлэв. -- Нүдийг нь арай том хий! Харав уу, би өтгөн хөмсөгтэй шүү! Бас өтгөн халимагтай, Сахлыг нь арай шингэ. дүүлчихлээ гэж. Инээд багш жаал хүүд хэлсээр байлаа, Зураг бэлэн бо» лов, Л. Каминекий түү, нийг үзэгчдийн танхим руу харуулаад: -| Энэ зураг надтай адилхан байна уу? гэхэд хүүхдүүд инрхийтэл инээлээ, Адилхан ч бай» сан, ондоо Ч байсан ямар ч л гэсэн хөгжөөн, тэй дүрийг хараад хүүх» дүүд инээлдэв бололтой, Инээдэм гэгч ингэж үүс» дэг байжээ, Инээд баг- шийн хичээл сонин бай- гаа биз, Жаал хүүг тайзнаас буух гэтэл Л, Каминский түр зогсоо. гоод: -- Болоогүй шүү! Жаахан хүлээж бай! Одоо би чамайг зурна гэв. Төгөлдөр инээдээ барьж ядан зогсож бай- на, Инээд багш түүнийг тэр дор нь зурчихлаа, Инээсэн хүүхдийн дү- рийг харуулахад хүүх- дүүд мөн л хөгжилдөн инээлдэв. Уулзалтын төгсгөлд Л. Каминский халаас наасаа алтан хонх гар. гааж ирээд: -- Хүүхдүүд ээ! Та нар Ленинградад хэв. лэгддэг «Костёр» (Түү- дэг гал) сэтгүүлийг мэд- нэ биз дээ. Тэр сэтгүүлд «Хөгжөөнтэй хонх» гэ- дэг булан бий. Би түү. нийг хариуцаж гарга- даг юм. «Хөгжөөнтэй Илээд багш--зохиолч, зураач Леонид Каминский хонх»-о0 би хаа ч авч явдаг. Би дуугаргая. Сонссон хүүхэд бүхэн инээдэг юм гээд ХОНХОО жингэнүүлэхэд хүүх- дүүд инээлдэв. Уулзалтын дараа би Ленинградаас ирсэн зо- хнолч, зураач Л. На минскийтэй танилцлаа. Тэр надад «Инээдмийн хичээл» НОМОО СОнЯО- хууллаа. Номын хуудас инээдмийн ХИЧЭЭЛ Заа- хаар самбарын өмнө м- ч шилийн ийниилийниилиний! зогсож байгаа өөрийчх нь зургаар эхэлж байна. Зохиолч, зураачийн энэ. сонин ном хоёр хэсэгтэй. «Дэвтэр 1» гэсэн эхний хэсгийг сурагчийн үзгээр нүүрэлснийг үз- вэл «4, 5, бтийн «Ю» ангийн сурагчдад хи. чээлийн дундуур буюу сургуулийн дараа то- хиолдсон элдэв сопЧН түүх» гэж бичжээ, Энэ дэвтэрт сурагчдад то- хиолдсон инээдэМТ янДд лаас бичиж, бас элэглэн зуржээ, «Дэптэр М2»- Т9сСэнН ДЭД Хэсэгт «Маг, дүгээр ангиас эхлээд хамгийн бяцхан сураг, чид, мөн сургуульд орох арай болоогүй багачуу, Дад зориулав» гэж бич. жээ, Энэ хэсгээс сур, гуулийн өмнөх насны бо» лон бага ангийн багачуу, дын баясгалант инээд сонсдож байна. Үнэхээр энэ ном. бү. ХЭЛДЭЭ ИНЭЭДМИЙН ХиИ- чээл, зохиогч нь Инээд багш мөн ажээ. Номын хавтсыг сөхсөн хүүхэд сүүлчийн хуудас хүртэл инээсээр дуусаж байна. Номын төгсгөлд Эгшигт хонх цангиналаа Инээдмийн хичээл завсарлалаа. Таатай сайхан санагдсан бол Та нар бидэнд захидал бичээрэй! 191 187, Ленинград, наб. Кутузова, д. 6. Дом ДЄтский книги Хайрт уншигчиддаа амжилт хүсье! Харин та нараасаа захидал хүлээс! Инээд багш гэж бичсэн байна. Хүүх- дүүд та нар хэрэв Инээд багштай танилцахыг хүсвэл энэ хаягаар 34- хидал бичиж, Хүүхдийн зохиолч-зураач Леонад Каминскийтэй харилцаж инээдмийн хичээлийн эч- изэ сонсогч болж болно үү! 34:4-44:4:444:4:4:4-44-4:4:4-44:4-444:44-444-444-44444440444 х эч447Ү3ЭҮЭЭЧЧҮЭЛЭЭЭ11-1343-1:94- 49 6444444:4444444444444444444444-444444444344444-44444-4-44-4- Тайлбарлалтгүй ОиШМкоогҮй 824222-2БЧЫ. т1лшлисс2 ) (2лилтииЖлар шиипллллтй мисьслиэс салллваоц шилвпежииэл нившимцэна гэмшилинд иихилсхэны пуг9гшайшй: соплэпл ШНиИСслыыл Бшмын Фэхиолпа шпишохкол пшшилолол -- Өчигдөр чи яагаад биеийн тамирын хичээлд ороогүй вэ? -- Хол өвдөөд! -- Өнөөдөр өвдөхгүй байна уу? -- Өнөөдөр биеийн тамирын хичээлгүй юм чинь! (4Инээдмийн хичээл» номын хуудаснаас) МАНАЙ ЗОЧИН | | УЛ | 31 ” Стихи:/ НАТАЛИЙ БРОМЛҮЙ Ч17: АГ СКАЖИ, Ромашну сделал белой, Гаоздину сдолал краспой, Но тм таков сделай, Что нам єшй неясно, ПРИПЕВ: Сиажи, сцажи, художинй, Какого цаета дождик. Какого цвета вечер, Каного двета ветер, Ответь, иакого цаета Земля--мол планета. Музика: МИХАИЛА ИРОТАСОВА ХУДОЖНИК, Нө аная өтих ястии, Ти не сиди в квартирв. Вовьми в дорогу Еисти, Глаза открой пошире, ПРИПЕВ: В дорогб, словпо в сказие, Найдешь свою жар--итиау, Твоих рисунков ираски Нам дажо будут сиитьея, ПРИПЕВ: ЯФ В1... Г-яГРбЁЖ-ЕР 2:1-1)-411-47-4-160 ц 51622244 П-12-72-12-:1 -жи,скажи ху-дожник, Ка.кого цвета 227--13-5ү5:413 Ё Ёи- тивн чин чив. шивин ---12::11-4 2 ЇЇ РБ-БЇ---1111701 (3.2 12Ү-12:-11229Ф"1 БХ ии Эд 1121 84-10 цвета (0289-2754 1-4-4-97-0 УУ 1-1 би ветер, От.веть,ответь Ён ка..когд (0 -ля моя, би р Р В 1551 72744 авииатдаж “л лелтд 131 лвилжинн. АВ цве та 20р-32-2-052-5э5:5555-5 22-41 (21-2-3 235, зём-я м08Я 28ла.... шочэна Б2Н Г9-4-2-117:11:::1 Ё 2С-48-3 А. ДОРОФЕЕВ Хотын дээгүүр хараа- цай өндөрт инсч байлаа. "Тэд элэн халин энүүхэн- дээ тогтмоор С эрчээрээ доош шумбах нь гайхамшигтай, Тэд- ний дор модны мөчирт сарьсан багваахай сууж байв, Эхлээд хараацай ч юм уу даа гэж бодтол ондөр толгодын зүг эр» чээрээ буулаа шүү. Сарь сан багваахай дан ганц жигүүр үү, эсвэл иймл бие цогцтой юм уу гэж Өрлгоход тийм ч амар-о0-| А ї гүй дээ. Бүх бие нь турв | махир сэлэм зүүсэн мэт бүхэлдээ далавч гэж б0- дож болох юм, Модны завсраар нисч явахдаа тэр далавч иь мөчир, гишүү хяргадаг ч байж. мэднэ.Эмх цэгцгүй, шар» хадсан хараацай л ингэж инсэх байх гэмээр тэгш бус байдаг, Түүний нислэг тэнгэ- рийг мэрж цөолсон ямар тэгэц нүхэнд нуугдсай | алтай шурхийсэн чимээ гарган хажуугаар түргэ- лэн одно. Энэ нүхнээс шөнө гээч нь мөлхөн гардагч байж магадгүй. шшг2----1-ш3Ы Хэцүүхэн боловч хэрэг- жүүлмээр журам бий, Энэ талаар сайтар бодож уч- рыг тунгаах хэрэгтэй, Томчуудын тухай ярил- цая, Насанд хүрсон том хүн чамтай хамт цирк үзэх, хөөрхөн гөлөг бэлэг болгон өгч болох юм. Том- чууд талх барьж, хувцас хунар оёж, хүүхэлдэйн теётрт жүжиглэн тоглодог. Биднийг хүүхдийн будаа- таар дайлж, зайрмаг авч өгдөг. Тийм ч учраас насанд | хүрсэн том хүн байна, гэ- дэг тун амзргүй, Согөөд нэг үгээр хэлбэл бүгдийг хийж чаддаг байх шазрдлагатай. Энэ бүхнийг чи осож тох болсон хойноо ойлгоио. Харин Одоохондоо том- чууд чиний анхаарад ха. ламжийг их хүсч байдгийг д мэдэж аваарай, Тэгтэл тэднийгээ яаж халамжлах вэ? Сайн бодоорой, Эргэн Г”” томчууд, 3 | тойрноо эслдэг, анхаарал-| тай харцаар ширт, Өвөг эцгийнхээ срээд олохгүй байгаа нүдний нь шилийг олж өгч чадах уу? Эсвэл эгчдээ үйлний хайч дохүү-| лээд өгчих үү? Ийм өчүү-/| хэн ч гэмээр, аар сёархан || ч гэмсэр мөртлөө ачтай үйлс одорт үй түмээрээ гардаг. Энэ бүхойд чиний) сэтгэлийн сайхан чанар үл үзэгдэх гал мэт хадгалаг- дах болно. ! Хэрвсэ хараад ханашгүй! сайхан хүн тааралдлаа гэ- вэл харцаа салгалгүй бит- гий ширтээрэй, нүд цавчи- ралгүй ширтэж болио л доо, тэгэхдээ оорт нь ан-/ заарагдалгүй харвал арай, аятайхан. ! Хэрвээ хэц тэгэн хүн, ялангуяа пастайчууд, чамд хандвал өөдөөс нь бүтэн | харж харьцаарай. | Орчуулсан Г, НЯМАА өишийлэв-н 5 Жэ аа МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус «Пиолерийн үной» МАНАЙ ХАЯГ: сонины нь 4 и--ЯЫ ооны ини игцэцэрциииэчиииирчилчилиг Индекс-- 14140 Д.Сүхбаатарын изрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, 123420789101112 АВ. В ТЭНГЭРИЙН ГАЛТ “ГЭВЭГ Їолгодын дээгүүр, хөвчийн дээгүүр Тогоруун цуваа хоорон : зэллэв. Тэнгэрт яваа галт тэрэг шиг Тэртээ алсыг зорин цуврав, Хөгжүүн зуны дуугаа чирсээр Хөх тэнгэрийн хаяа руу шургав. Аялсан дуу нь агшин зуурт Алтан намрын агаарт замхрав, Буурал зулайт тогоруу шувууд ва! Буцаад ирэх өдрийг чинь хүлээе Эх нутагт минь хаврыг тээсээр Эргээд ирэхэд чинь баяртай уулзая. ! 3) ШӨНИЙН ЦЭЦЭГ Түүдэг гал Асан дүрэлзлээ. Түмэн очис Цацан цоролзлоо. Уулын салхинд Урган хөгжсөөр Улаан дөлөн Дэлбээ задаллаа. Харанхуй хүйтэн Хавцал дунд Халуун галан Цэцэг ургалаа, Удалгүй тэгтэл Бороо шаагиж Ургасан цэцгийг "Таслан хаялаа. ЮРИЙ МОГУТИН НУУВФ Р» Зїайз чамайг мөөг түүхээр Чамуухан ойд хэрвээ очвол Гаатай нь аргагүй бут сөөгнүүд ЖИМС БА Амттай жимс цагтаа боловсорч Аятай сайхан улирал ирлээ Тосгоны цаадах ойн төгөл рүү Том жижиггүй бид явлаа Эргэн тойрон жимс алаглаж, Эрээн хивсийг санагдуулж байлга Өглөгч мөчрийг гэмтээхгүй гэж Өөрсдөө цөм сэтгэн бодлоо Яруухан хөгтэй шувуудын дуу Явуулын бидэнд мэндийг өргөлөө Дэгтэй хүүхдүүд ирлээ гэх шиг Тал талаас угтах болно Ургаж: гүйцсэн мөөг түүхээр Улам цаашаа хэрвээ явбал Далдлан хийсэн хуучин нуувч Давчуухан чолөөнд таарах болно Сархиаг болсон түүний » орчмоор "Сайтар чи хэрвээ харвал Боргоцой шиг овоорсон сумны хонгио Болсон явдлыг шивнэх болно ХҮҮХДҮҮД. Дэргэд минь суугаад жиргэж гарлаа Гоёхон жимсээр саваа дүүргээд Голын тэртээгээс буцах боллоо. Дахин дахин ирээрэй гэх шиг Далан хэлийн шувууд үдлээ Бут сөөгөнд буртаг хийлгүй Буцаад цөм гэртээ ирлээ Овоо, эмээ баяртай нь аргагүй Өчнөөн ачаа тосон авлаа. Орчуулсан Д. ДАВААНЯМ редакц Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ 43444444444444410444444444444444444444446- . МАНАЙ ЇЄЗОЧИН «Весб- лыг картинки» хоёр хөт- «Мурзилка», лөлцөөд ирлээ гэсэн яриа нэгэп сургууль дээр тарав. “Үнэхээр тийм байжээ, Манай. хүүх- дүүд хөгжөөнтэй тэр хоёр сэтгүүлийг сайн мэд"э. Бага насны баяс- галант найз нөхөр бол- сон тэр хоёр сэтгүүлийг таргадаг сэтгүүлч, 30- хнолч, зураач хорь гаруй уран бүтээлч Октябрийн баярын Өмнөхөн манай оронд зочлоод буцлаа. Тэд олон улсын пионе-, рийн «Найрамдал» зус- лан, В. И. Лениний нэ- рэмжит МПС-ийн Төв Ордон, нийслэлийн олон сургуульд хүрэлцэн очиж хүүхдүүдтэй уул- зав, Мөн Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөл: Хүүхдийн хэвлэ- лийн нэгдсэн редакцид зочлол ирж, «Гипонерийн үнэн» сонин, «Залгамж- лагч», «Пионерийн удир дагч» Сэтгүүлийн Уран бүтээлчидтэй ярилцлага хийл, Зочдын дунд« Мур зилца» сэтгүүлийн ор» логч эрхлэгч Ирина За- харовнч, ерөнхий зураач 11 САР ИЕРУҮҮҮҮ”7ЭҮ17Ү712::5: 22 22228 таа аан Вячеслав Шляндин, Ле- ниний Номсомолын шаг- налт хүүхдийн зохиолч Владимир Степанов, Хүүхдийн зохиолч Сер- гей Иванов, Юрий Могу- тин, Александр Доро- феев, хөгжмийн зохиолч Михайл Протасов, Мон Мельник, Георгий: Шах- нёвнч «Весёлые картин- кин» сэтгүүлийн, зөвлө- лийн эрхлэгч Стрельникова, тус сэт- гүүлийн зураач Мария Почечуева, зураач--30. хиолч Леонид Каминс- кий, уран сайхны ре- дактор Лидия Климова, сэтгүүлч Феликс Шапн- ро, Александр Мелехин гэрэл зургийн сурвалж- лагч Виктор Загуменнов нарын олон хүй байв. «Пионерийн үнэнэ-ий сар тутмын «Баатар- чууд» бяцхан сонин «Мурзилка», «Весёлые картинки» хоёр найзаа өөрийнхөө хуудсанд зоч- лохыг урьсан ЮМ. Зөв- лөлтийн хүүхдийн найз хоёр сэтгүүл урилгыг дуртай хүлээн авч, Ок- тябрийд баярт зориул- сан дугаарын хүндэт 30- чин болж байна, цэл 34-4:4444-4-14-4-4-4:4:4-1-4-4:4-4-8:4:4-4-4-4-4-4-6 Этьлэ- зэльтэлүжт ёс тэглэсэн тээ члылыгэааагы Надеждаг ЁС Нэгэн сургуульд «Мурзилка» сэтгүүлийн ажилтнуудтай уулзалт хийж байв, УКаал хүү гар өргөн босч: --Танай сэтгүүлийг нэрлэж байгаа «Мурзнл- ка» гэдэг Ямар амьтан юм бэ? гэж асуув. Асуул- тад тус сэтгүүлийн ерөн- хий зураач Вячеслав Шляндин: » -» Манай сэтгүүл хувьсгалаас өмнө Ч хүүхдэд зориулан гарч байв. Сэтгүүлийн гол баатар нь бяцхан гөлөг байсан юм, Түүлд 70- хиолдсон солин ЯВДЛЫГ зурган өгүүллэгээр үзүүлдэг байжээ. 1924 онд «Мурзилка» сэтгүү- лийн ерөнхий эохлэгч рэн СЕРГЕИ ИВАНОВ ЧУЛН. ЗЗВШИН./ ҮЕ Нэг хүү энэ үлгэрийг ярьсан юм. Харид тэр хүү энэ бүхнийг өөрөө бодож зохиосон, эсвэл. өрөөл бусдаас сонссон нь тодорхойгүй ажээ. Чулуун зэвсгийн үед бүх хүмүүс гартаа чулуу барьж явдаг байсан 00- лохоор ихээхэн хэрцгий байж л дээ, Хэн нэгэн хүн өгөө нэг хүнтэй “уудзаад “«Өдр амга- гданггайлтгая, Таны бие с лагшин тунгалаг уу». гээ: асуухын оронд барь- сан чулуугаараа руу нь тогхийтэд ТОН- шоод нөгөөх хүнийхээ амар мэндийг мэдэх жи- шээтэй байжээ, Гэвч хэн нь азтайгаа яаж ч мэдэх билээ дээ. Өнөөдөр чи намайгаа, маргааш би чамтай уул- заад толгой руу чинь Чу? дуугаар тоншнно, ЧУ- луун зэвсгийн үед тун ч хэцүү байж, Мамонт үүгээр түүгээр холхин ! ї ) « СИМ НЫ ка» гэгч дүрийг зурж. бүтээсэн юм. эрхлэгч Ирина .. вич улаан 837 Ояцхан шар «Мурзилка»: хэмээх хурууны хүүхэл-.. дэйг гарган ирж: ?) байцгаана уу гол оронд хүрэлцэн га ЇР Тус сэтгүүлийн орлогч цг даа Би д-н2 та нарт өөрсдийн сайн гээд уулзалтад оролцож, буй сэтгүүлч, зохиолч. миландаг танилцуулсан илээ. энэ тэрийг ширтээд, хөл дээр нь гишгээд л, бар ярал-. зуулх:. Нээ хүн ЯЕдволо, гарч. лүү ойд оржээ. л байж яваад л байж юуч иж харагдсан-| гүй, бүгдээрээ нэг нэг-. нээ тоншоод унагачих-. жээ, Харин хэд хонос- ны эцэст мань хүн өвөр. нэг хүнийг г хараад. хон, аа са уугаа х 4 захаар амдац гүйжээ. Тэгтэл цаад хүн нь тун аймхай нэгэн тул Шууд- хан чулуун сүх шүүгээд авчээ, Тэгэхээр нь мань эр над юу ч байхгүй хар л даа гэх шиг хоёр, гараа сунгажээ. 31: нгэж энэ дэлхийд: анх удаа гар барьж, най- рамдал нөхөрлөл, эв. найрсаг явдад буй бол- жээ. Сонсов уу? Найрам-. дэл, эв түнжин шүү! х.-. ялд сөөх Бжж ачажал, бж Зан Уран Зэс сонирхон оролддог манай сайтар ажиглай утииж дараагийнхаа бү- уншигчдаас 30 гаруй богино өгүүллэг тээлд санаа аваарай, Та нарыд сон Саниний хэлий анин лидийннг ТҮ ирүүлжээ. Эдгээрээс ур чалвар, бичлэгийн А 9, 2 Шэ- Сэдой 1. 1 хувьд излээд зүгширсэн «Өжид» өгүүллэ- ирүүлэх зохиол бүтээлд чинь амжилт М | гийг нийтлэв. Идэвхтэн бичигч та бүхэн хүсье. ГАРУЙ МЯ нН ГАН | 2671 (2359) БД или шиппиаппиинининпипининиинг, ! гӨгҮҮЛЛЭГ) 2-2 ӨСВӨРИЙН | Ё ама 8 с мхзэ-ийн төв хоРОО, ” Ёхөх ол тэм гэрийнхэн нь | СҮХБААТАРЧУУДЫН ОБОЛДЫӨрЦЖИл0 ангийнхан нь ч ярих Дур “шйхад” хэй! дургүй. байх би Ї ХЭВЛЭЛ -4 СуЛЭРН лээ дээ..Тэрзэр хичээлдээ явахаас өмнө толинд Дахин дахин |харна Тормолазсон алаг нүд нь давхраатай, чүдэнсйнй мод тогтдог УРТ маань Гаамаагийн хүүдий. зүйлээс нь дэм. үзүүлэхэд Чиний 10: дээр «Пионерийн. .үнэнэ сонины. шинэ душар оч000 байна. Р тас хар гэзэг энЭ тэй ясыг өөрийп том уутанд | татгалзсангүй, Жаана хүрэх ТА НА ын Ё Ё Н Ё бүгдийг нь тоочивч бари нийлүүлж үүрээд түүртсэн | охиц бэ? гэхэд сургууль | Сониноосоо. чиг оорийн ду|тай 0 буцт-ах унших: бо100 идэх 1989 онд С АНА Л Ё Е Н вцасаа цэвэр ёмсӨ- шинжгүй түүний алхааг гүй? руугаа яс тушаахаар, найз- жижигхэн Тунгалаг тэдэг ч хэлэх үг олдомгүй. Ха- хөөрхөн гэж хэлээсэй гэж охиных байдаг ,багөөд хаа- рин Тунгалаг их хуучингүй бодож явлаа. Харамсалтай шва л явна үргэлж (хамт - ч хөх пальтогоо өмсөжтомд-- НЬ ёр ажаагүй юм шиг ан- явдаг -найд ль -өнбөдөр-Хи сой хэдий ч шар малгайгаа зааргагүй. явсаар сургуу вв. Бусдаас онцгой. хувцас- лах ядан хөөрөлдөн Явав. тайгаа явна гэж хэлэв.Гаа- шинээр 2 ф 7 иш дэх М ? : злакыг хүсдэг жирийн л нэ- замаа нөгөө гоё улаа! маа тэдний ярианд оролцох эр нээгдэх нүү бүлаїгий м ь! 3 гай охин. пальзогоо ёөмсжээ. Түүнд ч үгүй урднь нэг гарч ба- Үүрг 9! 2 ол ЭСЭХ /00лНО.. Маной: сониноос -- Чи ямар хэвлэл захиалах вэ? Харин Цол гэрийн 009- ёстой л зохидог бөгөөд ца- РУуун, зүүнд нэс ЗАвдан 4 иь й 2 БОДЛ ЫГ Зо Одоохондоо шийдээгүй л байга. ролцоо ангийнх нь хамгийн : явахдаа өөрийгөө харааса! : 7 / , -- Хэвлэл захиалах таан малгай тавьсан нь бүр д р! р! шинээр юу. уншиж ЖМэйэхийг хүсч байна. бэ? -У-- -модмйН Ы 0 -- Тийм ээ, Тэгэхдээ ирэх оны нийтлэ- ГЖ! ! 08 яииинн -. хилийн ХҮЛ ЭЭЖ Ё. дийн,талаар мэдэх хэрэгтэй. байна. 2 5 35, 4 “2 Хбёулаа сонины редакц руу утасдаж | асуух уу? чээл, таруутааг Л ТЭДНИЙД | хэлтгий тавьжээ: лийн зэргэлдээ ирсэн хойно, ирэв, Тэр охинд Гаамаа Е 4 Охин минь чамд баяр- 36 ” 22 Төг рмүх ий емнө, нэг настай Р ШҮҮС аЭР т 1 шиг. урт сорм ЗБү-3 алхах бөгөөд . Лалаа гээд чи тусчхөөрхөн : Б - ян 28--2410107 5 аан хэвлэлийн нэгдь тай алаг үд 2 1оо охин 1ом даа..тээд тус тус и редзкц мөн үү? ядан д -- “Тийм байна. бусдад тортой зүйлээ дааж ЛЭХ “НЭГЭЭ хоёр гартаа сэлгэн явах жирийнл агаад ихэд амьсгаадах нь зй охий уур савсахаар нь мэдэгдэ- --Би муухай гэж үү гэ- нэ. Тэр хүнтэй зэрэгцэн | вэл очоод Гаамаа маань өөр рүү- --Үгүй. Харин бүх та- гээ л хараасай гэж бодож | даараа сайхан байх хэрэг- байгаа бололтой ахин дахин тэй тээд танихгүй хүн тэд- Бэрх сан рэгцэн алха- нийг орхин одов. лахад.. Тунгалаг тэссэнгүй тэр хүнд туслахаар тортой нэг алим өгөхөд Гаамаа тэс- сэнгүй охид --« Бид талвас ирэх оны сонины нийтлэ. лийн талаар асуух гэсэн юм. -- Сопирхсон асуултад чинь хариул хад бэлэн байна. эл сэх, -- Байгаль орчноо хайрлан хамгаала- хад тусалдаг «За. ирэх жил гаргах у “-- Гаргалгүй яахав, Улам сайн уншвар- тай шинэ. сонин материалууд нийтлэхээр лөж байна. Чамд сонын доторхи со- Мазаалай» ямар санагддаг вэ? -- Инээхдээ дургүй хүүхэд байхгүй юм чинь -- Бас дутагдлыг шүүмжлэх нь слдаз- хаа засаж, ололтоо бататгахад тустай бич үү! -- Тийм. Ирэх жил улам сайхан болгоо- сой. -- «Баатарчууд» сонин ч багачуудын унших дуртай сонин. Энэ бас гарна биз. -- Гарна. Чанархүү, Роботхүү хоёр ан- ги танхимаар чинь зочилж очно: Шинжлэх ухаан тєхникийн шинэхэн ололтоос та нарт байгальч» нүүрийг Д. ЭНХ-АМГАЛАН Шүлэг, найраг бичих дуртай манай уншигчдаас 30 гаруй шүлэг 2 ирлээ. Эдгээр шүлгүүд өөр, өөрийн онцлогтой, өвөрмөц бичлэгтэй боловч одоохондоо хараахан шүлэг болж чадаагүй байна. Яруу най- раг сонирхогч идэвхтэн бичигчдийн маань шүлэг найраг улам ур хийцтэй, утга төгөлдөр болох нь эргэлзээгүй. Бид энэ удаа соннид ирсэн шүлэг найргаас шилж хоёрыт зээйлнэв. Я-2272 Яррь-.. МИНИЙ ДҮҮ Аварга хөдөлмөрч хүмүүс Тоглоом иаадамд дуртай 4 2 ци. өгчүлнэ, Уз 22 Хашаа хороо Томоогүй бяцхан дүү минь - 4 ёо! ОЧ д: «Хамгийн эрхэм ёс» З т тохилогтой Алаг бөмбөгөө орхиод ї с : өгөж эрхэм булангаа-байн- Ч ул: Ардын сургуульд орлоо з т 4 нийтэлнэ. Ханагар ду? ээж » Өвгөд хөгшид буурлуудын шиЭ - Ажлын шинэлэг арга барил. турш- вөлжөө. лага, эрэд хайгуулыг тогтмол нийтлэх болно. Чи. уран зохиол, зөгнөлт зохиол дуу хөгжим, уран зурагт дуртай. юу? -- Их дуртай. Юм бодогдуулсан уран сайхан санаа. дүр дүрслэлтэй:шинэ зөкмэ- лыг уншихад ухаан суух шиг болдог. Сай- хан дуу хөгжмийг сонсоход сэтгэл сэргэн урам зориг бадардаг. Сайн зохиол, шинэ дуу хөгжим уран зураг нийтлэнэ. Арвижих гуайтай. уулзаж арвич хямгач ачтай буурлын үгийг сонсоно. биз дээ Арвижих гуай ч өөрөө уншигчидтай Ї уулзахыг хүссэн юм. ! Энэ жил бид «Бемборцөг хүүхэд хоёр» буланд гарсан зүйлээр бяцхам ном хийж авсан. Ирэх жилийнхийг би бас ном Хама юргим аагтай Өвлөж бидэнд үлдээсэн х ангаэ таш НУРУУ Агуу эрдэмд суралцахаар Толгойгоо даахгүй Ахын дүү, сурагч боллоо 1 1АМ 15 Ы нахилэсан Эрээн хавтастай номнууд Энхрий дүүд минь соньхон , Тариан тэнгисийн Сурагчийн дүрэмт хувцас ЗУРАГ Тодхон 2 аөэг) Энэ л биед нь гоёхон ийслэ- хадаас Д, ҮҮРДМӨНХ (Н Өүснээ босоод, хэрахад Трактор комбайны “төссЦүлт сургууль” Монгон цагаан хяруу Буншчүнн3Ь 34:4:өн й Өдөр тужын энгээр хгүй огторгувд Азтай шар изран зэллэх батү о25 Үе үехэн сэвэлээх Жигүүртэн ГУ Ц-кэй ”Ч Сэрүүн хонгор салхи Жавхлант хөдөлмбрт Өвлийн тухай хээг мл бодогдуулж Залуу я байд зохих тоог й а уус, багачуудын тонинадаа”--277, шуугиан тавихад бодло болгох бодолтой Жо Баян тансаг орны тын үйлдэл бүх Чиний хүсэл биелнэ. зэлүүд Мутгаар 5 зан, төхиӨЛДӨЛД хөн ү Ч - Өөрлшинээр ямар нүүр булан нэ- жижиг тэр р дүүрэн намар а2 э 25 " мэгдэх вэ? тарга авсан Бахархан Хапашгүй у тЭЕ бэ хуүэрэн 2 Манай ард түмний түүх соёлын их Эар- рэг 4 путгий минь 5 Манай санал өв сангаас танилцуулах зорилгоор «Соём- Байгалийн сайхан бо» будан нээнэ. «Пионер серчлөгч, ши дүүрэн сэнгэнэх намар в3 мэчлэгч» тогтмол булан үргэлжлэнэ. г цагааны үнэр э Баггл 77-ы гэн Эрин чаммжиииын Хүүхдүүд: та нарт нэг зүйлийг анхааруулэл, Майн. 3. НАЙДАНСҮРЭН сул 2 Чүрслг2 ёс. 2 шамдах - 111 анги звсииэииээиэиииэилиниилсиимилжинчилилмирэлилллиггг-------- нар гурвуулаа адилхан «Пионерийн үнэн» 4 иноо захиалах тохиолдол байдаг. Нэг эрийн ах дүүс дундаа нэгвйг захиалж дам жшуулан уншиж болио шгүү дээ. Түүний оронд өөр сэтгүүл захиалж унш- вал илүү биш үү? Уйшигч пиопср сурагч Та мар бол сониныхоо идэвхтэн бичигчид юм. Тийм учраас солиндоо соргог їүинэхэн материал ӨИЧЗЭрэй. энэ хүүхэд хэдэн | хэсэг хайчилжээ.! Яаж бунааж нийлүүлбэл зов болох в9? аҮїлойерэйл Г сонинг 1989 онд захиал, | МХ39-ийн Төв Хорооны ордон «Б» мориус сам, захиалаагүй (Доогуур нь зур!) Орхлагч ШАНАЯ ХАЯГ: өршцонсрийн (нэн. сонБИй релайн Ж.ДАШДОНДОГ Мидекс «14140 ИР! Сүлбооторын нэрэмжит Улсан зовЛэлийн номбийотад хэвлэв. 12840 10010112: Л 0 нүүрийг өөрчилмөөр Миний бодлоор бол өорчлөлт, шинэчлэлийн нэгдүгээр нүүрт спорт, тухай пи пионерийн ажил, чөлөөт өөрсдийн | йрамдал, нөхөр. наа бодлыг иүдэн хэд хэдэн рагдахуйц тавих нь зүй- сэдэвчилсэн тэй болов уу! Сурагч Х. ГАНДУЛАМ (Нийслэлийн 88 ду- гаар сургууль) Нэгдүгээр Олонх инонер «Пиопс рийн үнэй» сонинг аваад нэгдүгээр нүүр нээс нь эхэлж ушидаг. Зарим үед сонины маань эхций иүүр тэр болгон зургаар сайн гарахгүй болохоор боолт хийж нийтэлж бай- уншихгүй орхих явдал маар байна бий. Бас ппоперийн ажлын Пионерийн ажлын гүнд орьё Би «Пионерийн үнэн» сонииг есөн даадын инонерийн байгууллагын ажил жил захиалан уншиж, гарын авлага үйлсээс байнга нийтэлж байх шаард: болгон хэрэглэж байна. Сонин маань лагатай байна, пиойерүүдийн ажил амьдр тус Пионерийн алинда ажлыг зөвхөн болохрор одон «айхан материал ний. сурвалжлаад зогсохгүй бидэнд санаа тэлдэгт би их баярладаг. Гэнч пионер өгөхөөр, иарийн судалж дүгнэсэн, сурагчдын дунд оршиж байгаа дуг үнэлэлт дүгиэлттэй бичиж байвал тагдлыг жиндэнэ ёсоор олж, ил то» идэвхтэн сонгуультнуудад их зүйл доор шүүмжлэх явдал Дутагдалтай өгөх юм байх шиг санагддаг. Пионерийн Бүлгэмийн зөвлөлийн да| идэвхтэн сонгуультанд тусламж (бо ДАВААЖАРГАЛ лох гарын авлага, тэргүүн туршлагад (Нийслэлийн 38 дугаар дунд сур- ажлын, ачлал зөвлөмж болон гууль) Миний санал шинэ дуу болгоныг хүсэлтээр шинэ дуу тэнд нийтэлж байх юм. тавьж байгаасай! «Дууны цэнхэр дэл Зас 2 Сурагч хий» шинэ булан нээх 52 Үзлэг хүүх” ї АМАРЖАРГАЛ саналтай байна. “Хүүх- А"ЇН Дуунаас нийтэлнэ. (Нийслэлийн 68 ду- дүүдийн дуулах дуртай Энэ буланд хүүхдийн гаар сургууль) Манайд «Пионерийн үнэн» сонин жилээс жилд өнгө үзэмж, агуулга, хийц, зураг чимэглэлийн хувьд улам сайжирч олон булан изэн дуулж байгаа нь сурагч бидний мэдлэг санг баяжуулж их зүйлийг мэ- дүүлж байна. Ялангуяа «Мазаалай», «Робот хүү», «Чихэн чинээ хүү» зэрэг булан нь бидэнд сайхан санагддаг. Сүүлийн үед сониндоо таван хо- шуу малыг тайлбарлан бичсэн нь илүү их сайшаалтай боллоо, Эрдэнэт сүрэг--таван хошуу мал бойжуулах ажилд идэвхтэй оролцон амжилт гар- гасан пионерүүдийн тухай (говийн аймгуудын) сурвалжлагч иарын явж бичсэн олон зүйлийг уншлаа. Харин сүүлийн үед сонинд ихэвчлэн говийн аймгийн тухай мэдээ сурвалжлага, тэмдэглэл олонтаа нийтлэгдэх боллоо. Говийн аймгууд онцгой анхаарлын бүс гэдгийг бид мэднэ, Гэлээ ч гэсэн манай Алтай нутагт сайн үйлс бүтээж, урлаг сурлагаараа тэргүүлсэн инө- вєр сурагчид цөөнгүй байдаг. Иймээс та бүгд манай баруун нутгаар ту- хайлбал манай аймаг, сумаар явж сурвалжилбал яасан юм бэ? Уулзалт, ярилцлага зохиосон ч болох юм. Манай аймгаар ирнэ гэдэгт бид нтгэж байна. ирээрэй чанар, ажил- Өсвөрийн сурвалжлагч, сурагч Д. ТҮМЭНХҮҮ (Ховд, Мост сум, 10 жил) | БЕЗЕР аа Ч УЛ ВЬЁ 88 ё 82515 СР885Ей5. 88583 58 555 ю 2 в е 3:3-21- ян ЁнЁ 8... "1 НЭТЭЭР 548 5 Ф Ф 18:56 988З"ЭЙБВЧЕӨВ БЕВ ё. Ёо2 353588:5953 28рзӨиР8885Б ш 5 28 52588582 л ЕС” “ЧЕРЕВЗ Он 23331 27 ЕсЛЯ Ес 9 сн | "8 35313:4Б8 8 ЕЯ63 28. 8ВЁ З3их95 ,ЕН8"ФВ588 88, 8 Буд" 2354: 38848 8Ев: 09 з8У05288йр БЕБВЄВНӨ йэллаалааааалаааааааала лаа дааа агаа 22 (597), Й71) 19 ЕС онад ЭмМ ээ занэлын халаах шимэн Шишмиыа г8налшТ Ошо 11-0-10-000 ҮЭ | ги Уран Яримпид хайа! хөгшин эхийнхээ Ч дөс байв. Ээж нь лахдаа аяга 20 гүй асгаруулдаг 0 : гээ өрөвдөж туслах" н гэ гэлж боддог байжээ. ТӨРӨэд дээ БУдДЭН 28) дүүрмэгц бол даг домбо ХИЙЖ р хойш уран хүүг! УРАН “ЯРИМПИЛИЙН УХ/ ОНГОЦ, МАШИН, ЦЭЦЭГ, БҮЖИГЧИН Сүхбаатар аймгийн музейд цэцгийн мандал дунд бүжиглэж буй бүжигчиц охины зэрэгцээ, онгоц нисэж, машин давхин, хө- хөө донгоддог бяцхан модон хайрцаг бий. Олны дунд уран Яримпил гэж алдаршсан ардын нэгэц уран авьяастан үүнийг хийжээ. Яримпил ур ухаан зарж яна бүрийн оньсон хөдөлгүүрт зүйл Хийж олны гайхлыг Тө- рүүлдэг байв, Уран Яримпил 1960-аад оныг хүртэл амьдарч байжээ. Түүнийг сайн мэдэх хү- мүүс Сүхбаатар аймгийн Уул- баян, “Түвшинширээ сумдаар олон байдаг. Уран Яримпилийн талаар нутаг усны ард түмний дунд сонин хууч яриа ихэд дэл- тэрэн үлгэр домог мэт яригддаг юм. БОЛЬ, БОЛЬ ГЭЖ ХЭЛДЭГ ЦАЙНЫ ДОМБО зэж нь цайгаа ас цайлдаг болса УСНЫ «УЛААН Уран Яримпил. т дэстэй ус зөөдөг урлажээ. Түүний худаг дээрээс дүүргээд гэрн! Чан, гаднаа хүрч її сац тэНэ, (« хүйсний нүх мэт 0 хан цоргоор ус гүүлээд тавихад хүрч зогсдог мүүс хуучилдаг. ны» нууц одоо хү Уран Ярим! өөрөө явж, өөрөө, тэргэнцэр у тай бэхэлсэц ачаад тавихад Я газраа хүрч тэвш гаад эргээд байсан гэнэ. Ийм зүйлийг бү. тээхдээ» ухаан зарсан хялбар оньс хөдөдгүүр ашигладаг бай- сан гэж сайн Мэдах нутгийн нь хүмүүс ярьдаг, ЗҮҮГЭЭР ТЭРЭГ МӨС ХАГАЛЖ БОЛНО Уран Яримпилийн өволждог нутагт тэр нэгэн жил цас орол- гүй хараар оволжив, Нутгийн хүмүүс ойролцоох нуураас мөс тээж ундандаа хэрэглэдэг бай- лаа, Хот айлынхаа ээлжээр хө- сог тэргээр мөс зөөдөг байжээ. "Мосөид явах хүмүүс төмөр га- дас, алх, сүх бэлтгэж өдөржин мөс Хагалах гэж зүдэрдэг бай» бан їэнэ,/ Уран Яримпилийн Ээлж болоход ганц бүдүүн зүү авч, эн! аад хөсөг тэр- үзэ хөтлөн Явчихдаг байн. Айл Хотынхон нь алх, сүхгүй байж мөс Яаж хагалдгийг их л Гайх- даг байжээ. Гэтэл Яримпнл нэг их удалгүй мөсөө ачаад хүрч иржээ, Ачсан мөс нь шоо дөр- вөлжин нэг хэвийн хэмжээтэй сэвгүй зүссэн мэг байсанд хү- мүүс учрыг асуувал: -- Тэрэг мос бэлтгэхэд тэвнэ. зүүхэн л хүрдэг юм даа гэж хариулдаг байсан гэнэ. Ёс АЧЛАГА БУЮУ МОДОН ДУГУИТ Уран Яримпилийнх мал хөрөн- гөөр ядмагхан айл байжээ, Айл ФоӨФӨФӨӨФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ Ф МО эвсэрүриа, 1 Ф О..."ї 4 4 3 ( 8 535 8 2 2 ГО ЧБИМНН1111Ц НЕ Н» 0 9: 1ЭЗН 173411366021 Н 130-8 Ёёч хий р 8? 41453548 55135685 4 4:5 “ха ДЭРЧҮЭЭ ( ДЭ ТМ ЦЛНШРИТТМЙН ЧИЧБЭЖ Ө |ү25:532:,8(05 Е41655131 135 ари 5580 11115113 11111 РМЦЭнН 11 МӨРИГЖХ: 1222 К.5884 8111: 87 085" Бү 4811.0 ниїг? СЭ БД .5 84884 45 “рд 88 ан 3:3:30.,48 43 559 г 16515854 Ю5Ё 314 зүнүүй. 8442355433: 39 49 8 44:5:283 446): 8828 80484 20.13: 29 35 1351355324585 55831228 4 85 ӨР5й 594783) 9 ФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨд ӨӨӨӨӨсӨӨӨсӨӨсӨсӨӨсӨӨӨӨдО «ХЭЦҮҮ» ХҮҮХЭД мүрүрийн зунд Ч сайн хүүхэд га насны Ямвдралын тухай н олон бий. дэх ий длэга гарсан. Одоо иис БАЙХГҮЙ. БОЛНО «ИИнднерийн үнэн» сонин онц, сайн Сурлагатан, тэргүүний су- рагчдын тухай их бичдэг. Энэ нь зөв. Ажил үйлсээрээ шалгарч яваа ииюлерүүдийн тухай бичил гүй яахав, Харин хэрэг зөрчилд орж болзошгүй, дэггүй гэгддэг хүүхэдтэй тэр болгон уулэз юм. Хэрвээ тэдэнтэй ярилцан ал зөвлөгөө өгч сурвалжлан сонинд бичвэл нөгөө дэггүйчүүд маань урамшин хэ- рэг түвэгт орохгүй байж ч мэд Сайн, муу талыг нь зөв алж өгч туслах Гол хэрэгсэл «Пмо- нерийн үнэн» сонин гэж бо, Сурагч Ш, ГАЛБАДРАХ (Нийслэлийн 9 дүгээр сургууль) . . . Бид гуравдугаар амгид сур. даг. Пионерийн гишүүн, Өнгөр сөн жил пмонерт элсэх үеэр нэг зүйл тохиолдсон ЮМ. Хүүхэд бүр пионерийн дүрэм, тангараг, чин эрмэлзлийг су далж байлаа. Тэгэхэд иионёрийн нєрт алсэх баатарчууд ч бж тийнхүү бэлтгэж байгаа байх Тэр тухай исм сонцид гарч бөй сан Л даа э ч «/ронерий үнэн»-ий « тарчууд» сонинд имоиерт алсэхэд зөвлөмж мат” рнэл нийтэлж байвал яасан юм бо? В.И.Ленин, Д.Сүхбаатар н рын бага насны амьдралын 77 хай байнга бичиж вал ба тарчуудыг имонерт эхэд ” их тус болио гэт боддог ЗЫН «Г»- АНГИЙН ПНО- ИЕРҮҮД байгууллага маань чухам яа. (Нийслэлийн 38 дугяар бата сэр гаад Д.Сүхбаатарын нэрэмжит тууль) саахалтынхан путаг сэлгэн нүү- хээр болоход ганц гэрээрээ иИу- таг дээр үлдэж хоцорно, Айл хотынхон нь шинэ иутагт гэр бараагаа барьж дууссаны дараа. хай өөрийнхөө хийсэн модон Ду» гуйт тэргэнд Яримпил гэрээ ачаалж дээр нь ижийгээ суулга- чихсан нүүж ирдэг байжээ, Хү- мүүсийг сонирхохоор хүрч ирэ- хэд бараагаа яаравчлац буул- гаад ачиж ирсэн тэргээ задлаад тавьчихсац Сууж байдаг гэж ярьцгаадаг. Өөрийнхөө бүтээлийн нууцыг тэр хүнд илчилдэггүй байжээ. Манай ардын уран авьяастны дунд энэ мэт сэтгэн бодож, зд- хнон бүтээгчид цөөнгүй байсны нэг нь уран Яримлил юм. Түү- ний тухай олон сониц хууч ярна. ард түмний дунд Ам дамжин яригдсаар иржээ. Н.ДОРЖЦЭРЭН ний хийж бүтээсэн, хҮяСиЙНн Говьд АВЬ 86 «Авьяас» булан бяцхан С. МӨНХБАЯРЫН урласан хул даасан барын зураг -- Бар зургийн дугуйлам (1984 онд байгуулагдсан. Хүүхдүүд түүнд суралцах Дуртай. Одоо бид урам зу раг, дуу хөгжмийн танхимтай болоод байна гэж дугуйлангийн багш Н. Энх жаргал хэлэв. Бид дугуйлангийн авь яаслаг багачуудтай уулзаал цөм л бар зураг урлах дуртай тухайгаа ярьж байв. 8 дуга гийн Г. Сүх ралддаг, (ийн шэмд || зохиолч, яастмууд юмс дэ» Ун АР саХРАА Аны тийн авьяасгнуудыг тодруулан найз нөхдөд нь танилцуулах зорилт тавь даг билээ. Энэ удаа мандй буланд рэн, Говь-Алтай аймгийн Жаргалан су мын дунд сургуулийн бяцхан авь- зураа! хөгжмийн зохиолч, у оролцож байна. жс47 « БОРОАДОМ :ї Алгд Е лүү мҮнь ээ ынд ЗАХЦААЖ ИРЭХ Онд их СОНИН. умлС НийтАЭХ зом гэнэ лээ, баатар. Д. СандагОчир, баяр, 7 дугаар ангийн Б. Нянтайсү АМЖЛАА ШҮЧУ... С. Мөнх Р. Дамбадаржаа, Н. Цэндсүрэн, 6 дугаар ангийн П. Нямзориг мар бар зураг урлах эрдэмд амжилттай су ралцаж байна -- Пионерийн Идэвхтэн сонгуультан бид «Залгамж- лагч» УЇ чуулганы Шшийд- вэрийг хэрэгжүүлж бүл- гийн ажлыг бие дааж 80- хиоход бүх ажлаа Чиг- лүүлж байна. Бид анхны бие даасан бүлгийн ажлыг | цэргийн оёдлын үйлдвэр дээр хийлээ. Дараа нь пио- нер бүр тэр үйлдвэрийн тухай бяцхан ном хийсэн юм. Энэ номонд үйлдвэрт хэн юу ойлгосноо тодорхой би- чиж зурлаа. Хөвгүүдийн хийсэн ном Нлүү, сСонир- холтой болсон нь бидний бие Даасан айхны ажлын амжилт гэж нийслэлийн 24 дүгээр сургуулийн пио- нерийн УПГ бүлгийн дарга Г.Уянга ярилаа, ЗУРАГ ДЭЭР: П.Баяр- хүү, Г.Уянга 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Хх72 (2360) 1988 оны арвап нэгдүгээр сарын 12. БЯМБА Үнэ 10 мөнгө Би чөлөөт цагаараа Мон- голын пионер сурагчдын ордны жүжиг хүүхэлдэйн дугуйланд сурглцаж, «Ман- духай цэцэн хатан» КННО- ны Батмөнх даян хааны ба- га насны дүрд тоглолоо, Энэ бол найз нөхдийнхөө өмнө тавьсан миний уран бүтээлийн тайлан. Чөлөөт цагаа хөгжилтэй, үр”- бү- тээлтэй өнгөрүүлдэг дугуй- ландаа би дуртай гэж П. Баярхүү ярьж байна. 49 Олон улсын ппонсрийн Найрамдал» лагерийн УЛ, ГХ ээлжинд амарсан шионер сурагчид, тус лагё- рийн пноне ийн ахлах удир дагч нар А. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын пио- нерийн байгууллагын ДҮР” мийн төслийн талгар «Бүг- дээрээ хэлэлцье» ярилцла- та зохион байгуулав. Ф Дүрэмд «Д.Сүхбаата- рын нэрэмжит Монголын тционерийн байгууллага НЬ .өсвөр үеийнхний тергүүннй “хэсгийг сайн дурын үнд- сэн дээр эгнээндээ дэгтгэ- сэн, бие даасан үйл ажил- джатаатай, МХЗЭ-ийн хой- зийг бзалгамжлагч,.ХуВЬС- талт байгууллага мон» гэж байвал зохино. Тэгвэл пнолерүүд ЧЬ өөрсдийн үүргийг илүү сарлан, ажилд ИДЭВХ- дтэй оролцож улмаар бусад дүүдийг үлгэрлэн Да- туулж, тэднийг өөрсдийн байгууллагын эгнээнд оруу лах ажлуудыг зохиох бол- но. Үүнтэй уялдаж Нэгдү- гээр зүйлийн эхний өгүүл- бэрт «..8--14 насны тар- гүүний сурагч бүр...» гэж нэмэх, Ф. Чуулганы индрээс пионерүүдийн улаан бү- чийг торийн далбааны Ө!- гөтэй байлгах санал оруулж байсан. Энэ бол бүх ийо- нерүүдийн санал учраас улаан бүчийг торийн дал- бааны өнгөтэй болгох хэрэг тэй байна. Ингээд «Пионер нь улаан бүч, энгэрийн тэмдэг зүүнэ» гэсэн өгүүлбэрийн «Улаан» гэдгийн оронд «төрийн далбааны өнгөтэй» гэж оруулах, Ф Чин эрмэлзлийн 7 ду- таарт «.нөхөрлөлөө бэх- жүүлж, харилцан суралца- на» гэж Нэмэх, Фф Сайшаал, шагиал гэ- сэн. хэсэгт «Сурлага, Хө- дөлмөр, урлаг, спорт, олон нийтийн ашшлд амжилт гаргасан пинонерүүдийг шат дараалан сайшаан шагнаж, пионерийн хамт олонд пио- нерийн байгууллагын тэр- гүүний ба нэрэмжит хамт олон цол олгоно», Энэ нь пионерүүдэд багад нь мпБ ын алт, мөнгө, хүрэл меё- даль зэргийг өгөхгүй байх юм, «Залгамж үе» аян явахгүй учир «Залгамж үе аяны гавшгайч» тэмдэг байхгүй болно. “Түүний оронд «ТЭРГҮҮНИЙ ПИО- НЕР» гэсэн тэмдэг гарга- вал ямар вэ? Ф Баатарчууд хэсэгт Баатарчуудын чин эрмэлЗ- лэл дээр «Пионерүүдээс байнга суралцана» гэж нэмье. Ф Дөрөвдүгээр зүйлийн 2 дугаар өгүүлбэрт «.үЙйЛ ажиллагааг Зөвлөн ЧиИГ- лүүлж удирдах,» гэж оруулах нь зүйтэй юм. Тэ- гэхгүй бол .пиоперүүдийн бие даасан үйл ажиллагаа алдагдах юм шиг санагда- на, 2 оршино 5 спортын замналаа 9 : Сеулын олимпт 8 тоглолтын хүрэл медальт, Эрүүл биед саруул ухаан гэсэн үг юутай үнэн. Бид бүгдээрээ эрүүл чий- рэг бие бялдартай болж өсөж торниихыг хүсдэг. Тий- мээс ч хүүхэд бүхэн бие- ийн тамир спортод дуртай, Ё Та бүхний дундаас эх орны- | хоо туулсан алдартай тамирчид нэр алдрыг цуурай- төрнө. Хүүхдүүд ээ! Та нарыг пионер сурагчдын «Олим- пийн гараа» тэмд ЭС боксын Спортын Олон УлЛ- 2 сын хэмжээний мастер Нэр- гүйн Энхбат 4 уулзуулахаар шийдлээ. Н.Энхбат 17 насандаа анх боксын дэвжээнд гарс- наас хойш пионер сурагч- дын «Олимпийн, гарза» тэмцээн. болоц улс, олоц улс, тив дэлхийн олимпийн аварга шалгаруулах тэмцээ нээс алт, мөнгө, хүрэл ме- Ё даль ОлПыг авчээ. Сеулын зуны олимпийн ХХЇУ тоглолтоос манай ул- сын боксын спортын түү- хэнд анх удаа олимпийн медаль хүртсэнийг бид сайн мэднэ, Пионер сурагчид та бүх- нийг эр зориг тэвчээр ха- туужлын шалгуур болсон боксын спортын вэрт тамир чин Н.Энхбат ахаасаа С0- ниныхоо «Пионерийн урал- га» булангаар дамжуулан сонирхсон бүхнээ асууж чин сэтгэлээсээ ярилцахыг урьж байна. Хүүхдүүд зэ! Та бүхний асуултыг энэ оны 132 дугаар сарын-есен хүртэл «Пиоперийн үнэн» сонин «Пионерийн урилга» буланд “гэсэн хаягаар хү- лээн авна, Хамгийн сонир- холтой асуулт тавьсан 10 хүртэл пиюперр ярилцла- гын баатрын гарын үсЭг- тэй зураг дурсгана, Н.Энх- бат ах чинь та нарын асуултыг хүлээж байна. мэх... тинэээээгэлэнэг 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 34444 444444444444444:444444444444444444444444444 МОНГОЛЫН ХУВЬСГАЛТ ХЭВЛЭЛИЙН ӨДӨРТ уУттРтЭРтЭЭ 11817577 З Монголын ард түм ний жолоодогч Д. Сүхбаа- тар нарын хувьсгалчид Зөвлөлт Орос улсын Эр- хүү хотод 1920 оны 11 дүгээр сарын арванд «Монголын үнэн» сонины анхны дугаарыг хэвлэн гаргажээ. «Монголын үнэн» сони- ныг Эрхүү хотноо хэвлэн гаргахыг хүссэн Д. Сүх- баатарын хүсэлтийг Борис їШумяцкий хүлээн аваад, Зөвлөлт Орос Улсын Га- даад Явдлын Ардын |Но- миссар Г. Чечеринд ца- хилгаан утсаар мэдэгдсэнд чМонголын үнэн» сонин хэвлэх цаасыг Москва хо- тоос, чулуун барыг Казань хотоос хүргүүлэхээр бол- жээ. Дорнод аймгийн Сүмбэр сум, сангийн аж ахуйн олон зуун га талбайн та- риа ширүүн бороонд Ццо- хиулж комбайнаар хураах боломжгүй болжээ. Тус су- мын дунд сургуулийн 1У. ҮЦ ангийн пионерүүд 681 га талбайн ангилан хадсан тариаг сэргээн, мөрлөн овоолж комбайнаар хураа- хад бэлэн болгожээ. Пионер сурагчид 155 тонн төмс хурааж, 162 тонн төмсийг, үрийн, хүнс- ний, тэжээлийн гэсэн 3 зэрэгтэй ангилан, 819 тонн өвс нуруулдан хураа- сан байна. Ахлах ангийн сурагчид ууланд чулуу бэлтгэж, түүнээ ердийн хөсгөөр зөөж 200 бод ма- лын багтаамжтай 3 хашаа барьж мал аж ахуйн өв- лийн бэлтгэл хангахад ту: салж барьсан хашааны хөлснөөсөө. ДЗО-ны ХИ! их наадам, Халх голын ялалтын 50 жилийн ойн мөнгөн хбримтлалд тус бүр 1000 төгрөг хандив- лажээ. -- 8,9, 10 дугаар ан- тийн сурагчид малын ха. Мандалговь хотын улсын тэр “ МОНОЛЫН ҮНЭН 4 «Монголын үнэн» со- нинг хэвлэн гаргахад ЮКО- минтерний Монгол-Төв- дийн “асуудал эрхэлсэн Дорнод хэлтсийн ажилт- нууд болон Зөвлөлт Орос улс, буриадын Коммунист, Хувьсгалт сэхээтнүүд үнэлж баршгүй нх тус лалцаа үзүүлжээ. «Монголын үнэн» сони- ныг бэлтгэн гаргахад И. Васильев, Г, Данчинов, Ц. Баламсуу, Д. Ринчино, Д. Цэдэн-иш, ЮЖ. Сандаг- дорж, мөн Эрхүү хотноо «Үүр» хэмээх сонин эрх- лэн хэвлүүлж байсан Че- хийн Коммунист зохиолч Ярослав Хашек нар байн- га туслалцаа үзүүлж: бай- жээ. Ж «Монголын үнэн» со- шаа барихад зориулж 450 шоо метр чулуу бэлтгэс: нийг үнэлэхэд 8230 төг рөг болжээ. Зураг дээр: Чулуу бэлт- гэхэд идэвхтэй ажилласан сурагч С. Батбаяр, А.Ган- баатар, Б. Өлзийбаяр, Д. Даваасүрэн, М. НарангэрэХ нар. Зураг дээр: Сангийн аж ахуйн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депу: тат Д. Алтангэрэл пионе- рүүдэд талархал илэр- хийлж «Залгамжлагч» У! чуулганы шийдвэрийг хэ- рэгжүүлэхэд аж ахуйн та- лаас ямар тусламж хэрэг- тэй байгаатай танилцаж байна. -- Пионерүүд үр тариа- ны 6 бригадын комбайнч, дын ажилласан 14000 га талбайд эргүүл хийж 690 тонн тариа илрүүлэн дахин хураалгаж сангийн аж ахуйд 241 мянган төгрө. гийн ашиг оруулжээ. «Гярхайчууд» албаны гишүүн Д. Урансүх, Б. Сарангэрэл нар. Гэрэл зургийг С. БОДООШ АНХААР! ТУРШЛАГА! нины анхны дугаарт Д. Сүхбаатарын гарын үсэг- тэй «Монгол Ардын |На- мын төлөөлөгч нараас» гэ- сэн өгүүлэл хэвлэгджээ. Энэ өгүүлэлд Монгол оронд Барон Унгерн тэр- гүүтэй цагаатны дээрэм- чид газар бүр орогнож, тус орны хүн ардыг дар- лан зовоож, улс орны эдийн засаг, баялгийг хоо- солж байгааг тэмдэглээд «Олон Монголчуудын 30- риг хүчээ нэгтгэн Барсн Унгерн мэтийн самуун хул- гай нарыг харьяат нут- гийн дотроос хөөн гаргавал зохино» гэж бичжээ. Мөн сонины зхний ду: таарт Монгол орны тухайн цаг үеийн улс төрийн байд- лыг ард түмэндээ тодор- хой ойлгуулж, эрх чөлөө- нийхөө төлөө нэг санаа зорилготой босохыг уриал- сан дайчин цогтой өгүүлэл нийтлэгдсэн байна. Тэрхүү өгүүлэлдээ, «Монголын ард түмний өмнө тулгарч буй тэргүүн ээлжийн з0- рилго бол Барон Унгерн тэргүүтэй цагааны дэЗ- рэмчдийг нэн даруй орон нутгаасаа хөөн зайлуулах явдал юм» гэж бичжээ. «Монголын үнэн» С0- нинд Сюй-шү-жан тэргүү- тэй хятадын цэргийн хар- гис эрхтнүүд болон урвагч хар шар фесодалыг уран шог үгээр дүрслэн бичиж байжээ. Тус сонины НЭГ өгүүлэлд «Хятадын эзэр- хэг харгисууд ба тэдэнлү- гээ өнго мөнгөөр нөхөрлөн бялдуучлагчдад битгий ит- гэгтүн! Тэднээр улс төрөө залуулан боловстгуулсугай хэмээвэл мал сүргээ Чо- ноор мануулан өсгөсүгэй хэмээсэнтэй адил биш үү!» гэж бичжээ. 4 Эрхүү хотноо хэв лэгдсэн «Монголын үнэн» үзээээлээнэнэнөнөөннөөхөөниижөөөөн БАЙ РЛАЛАА, ХҮҮХДҮҮД 99! сонинг их жолоодогч Л. Сүхбаатар нарын зэрэг монголын хувьсгалчид Эх орондоо нууцаар орж, ард түмэндээ тарааж байжээ. Энэ ажлаар Д. Сүхбаатар хоёр удаа хил нэвтэрч Сумьяа бэйсийн хушууны ардуудад «Монголын үнэн» сонинг түгээж, ухуулга яриа хийж явжээ. Мөн Цагаан ус, Хавтгай харуулын ардуудад «Мон- голын Үнзн» сонинг та- рааж, үүний үр дүнд дээрх хушуунаас олон хүн сайн дураараа Ардын журамт цэрэгт элссэн байна. Ийн- хүү «Монголын Үнэн» со- нин нь Монголын ард түм- ний улс төрийн ухамсрыг дээшлүүлж, эрх чөлөө, улс орныхоо тусгаар тогтно- лын төлөө тэмцэн босоход нь үлэмжийн их нөлөө үзүүлсэн юм. Хүүхдийн зохиолч Ч, ЛУВСАНЖАВ ” Үүний үр дүнд Монгол хэл, гүүний 10 жилийн сургууль ЗХУ-ын сургууль, багш шарын туршлагаар Шинжлэх Ухааны Бага Академи байгуулан ажил- луулж байна, Академи нь ерөн- хий эрдмийн хичээлээр сурагч дад өгөх шинжлэх ухааны үнд- ход ажлаа чиглүүлдэг юм. ШУВА-ийд дээд байгууллага иь чуулган юм, Чуулганаар ерөнхийлөгч, дэд 2) тэргүүлэгчдийг сонгож батал- даг. Чуулган жилд 2 удла ху- ралдана. ЇХ сарын чуулганалр ахадгмийн ажлын төлөвлөгөөг ШИНЖЛЭХ УХААНЫ БАГА АКАДЕМИ баталж, ТУ сард зохиосон ажлын дүнг хэлэлцэж, клубүүдийн тай». лан үзэсгэлэн гаргаж ажлаа дүгнэдэг, ШУБА нь хичээлийн бүх төр- лөөр салбар шлубүүдтэй, энэ клубийн ажлыг 8 хүний бүрэл- дэхүүнтэй зөвлөл, идэвхтэн ги“ шүүд зохион явуулна, Клуб бүр тус тусын шинжлэх ухааны салбараа сурталчлах 7 хоногийг зохиор байгуулж, нэрт эрдэмт" дийп ойг тэмдэглэх, онолд ирак- тикийн бага хурал хийх, сэдэв. чилсэн конкурс, олимпиад, мэр- тэжил сурталчлах сарыг зохио- дог юм. Клубийцп зөвлөд их, дээд сургуулийн танхим, эрдэм шинжглгээний хүргэлэнгүүдтэй харилцаатай ажиллаж өөрийн аймагт байгаа мэргэжлийн хү мүүсээс хүч туслалцаа авах, сонгон суралцах дугуйлан хичээ лийн кабинстийц үйл ажилла. тааг удирдуулдаг юм. Клубүү дээс багш нарыд мэргэжлийн секцүүтийн нэрэмжит (7 хопог, хи дугуйлангуудын сур- талчилгаат өдөрлөг зохиож хи- чээлийн бамр тэмдэглэдэг бол- сон нь үр дүнгээ өгсөн ажил болж байна, ШУБА. нь жил бүр аль нэг салбарын эрдэмтдийг өөрийн сур- гууль дээр урьж ирүүлж уул залт хийж байна. Жил бүрийн эрдэм шинжилгээний бага хур лаараа сурагчдын шилдэг рефе рат, бүтээлийн шалгаруулалт математик. орос хэл, физик, га зар зүйн улсын олимпиадал су- рагчид тогтмол шалгарч Матет матикчид Зөвлөлтийн Квант», «Математик в шкодс, | сэтгүү- лийн редакцтай харилцаатай ажиллаж бодлого бодолтын эч- зад Илт) амжидттай оро. ШУБА нь багш сурган хү мүүжүүлэгч, хүүхдийн хамт ол- ны хамтач үйл ажиллагааг улам ойртуулж сурагчдын сурч хүс 272001 Кла 2 у1ж ТМ Ч АЛ ЛЭ ТЭРЭМ2ӨР”” ҮЭ ЭГЭРЭЭРЧРҮЭ 2-7 2 ӨРР-ЭР ЭГ С"ЭэмВмдирЧЭ ИР ЭЛЭРЧИЛХЭЭИЛЭР, 1988. ҮХСЭН ННйННӨНЧЧНЧЧЧ ЧӨӨӨННИСЧӨЧНӨЙЧӨӨЙӨННЭЧЧНЧӨЧӨЛЧЙЧЙГЇЛ3ЛӨН3Й ЇНЇНЙННӨИЙНӨ"ЭНӨЧ3ӨЧНЙЧИЙЧӨЙНӨӨНЯЙЧӨӨНӨЙННЙӨЙӨ ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3,/ монголын 532-09 өөөөөөөөөсӨсӨөөӨөсӨӨөӨсӨӨӨ БИЕИЙН БАТШ | БАГШ | ТАМИРЫН БАГШ НАРЫН У ИХ ДьниниианинэЛЛЛЧЛӨөч - 4-8 дугаар ангий ээл гн, сурагчдын дунд битийн шнэй : ерөнхий хөгжлийн судалгаа хийж үзэхэд хорь гаруй хүүхэд бие бялдрын хувьд сул хөгжсөн Нь мэдэгдэв гэж (С. Сүхбаатар багш яриагаа эхлэв. - Тийм хүүхдүүд бай- даг. Тэднийг яаж чийрэг- жүүлэх вэ? гэвэл, -- Хичээлийн эрхлэгч- тэй зөвлөж, тэдгээр хориод хүүхдэд биеийн тамирын нэмэлт хичээл оруулав, Зарим нь ондоо болж бай- на. Ер нь биеийн тамирын багш хүний бүхий л ажил сурагч бүрийг бие бялд- рын хувьд эрүүл чийрэг сйлгахад л чиглэх ёстой | гэж би боддог. Тийм ч уч- | Баас бид биеийн тамирын | талбай, танхим шинээр бай- | Гуулсан юм. - Манай сургуульд ын клуб бөхийн ду- ан ажилладаг. Сургуу- га одон бөмбөгчид гймагт богаараа гу- утаар байранд орсон. өн атлетикийн дөрвөн лтэөд манай хүүхдүүд үлийн гурван жил дараа- | | эээ.) БАЙШИН ДОТОРХ «ТЭНГИС» Хүүхэд, залуучуудын төлбөргүйгээр хамруулах спорт-сургалтын усан сан- юм. Харин энэ сургалтад гийн дарга, спортын мас орох сурагчид эрүүл мэн- тер Д. Баяраатай манай дийн шинжилгээ хийлгэсэн, сурвалжлагч Ц. Түвшин- арнун цэврийн | зохих төгс ярилцсаныг нийтлэв. шаардлагыг хангасан байх “сурь. Шаардлагатай. Бэлтгэлийг Хлгг» Цонэ” ТЭГЖ раа нь тухайн сургуулийн 34- т хиргаа, багш нар урьдчни- манай уншигчдад товч та- р, нилцуулна уу? зан хангасан байвал зохи- --Манай спорт-сургал- х Ч тын усан сан 1986 оны --Усан спортын сургал- 19 дугаар сарын 31-нд ТЫГ олон хүнд хүртээмж- ашиглалтад орсон. Нэг ээл тэй болгох талаар юу хийж жинд 40 хүн Хичээллэх байна вэ? 3,5 метрийн үсрэлтийн тавцан бүхий 25х16 мет- --Хүн амын өргөн дав- рийн харьцаатай 1,6--5 харгыг усанд сэлж сургах метрийн гүнтэй том сан, ажлыг өөрийн ажилтан, ээлжиндээ 12 хүүхэд хи- ажилчдаас эхэлсэн. Манай чээллэх 10х6 метрийн хамт олон усанд сэлж сур- харьцаатай 0,6--0,8 мет- сан төдийгүй бусдыг аврах рийн гүнтэй жижиг сан- сэхээн амьдруулах арга тай. чадвар эзэмшсэн,. Нисгэг- --Танай усан сандхүү- Хийц байгуулалтай сурал. ЗЭД Эррхр журмаар суралц- цаж зохих чадвар, дадл4- “227 гатай боллоо, Одоо Улсын --Өнгөрсөн хоёр жил 63 шийн дээд сургуулийн шахам хугацаанд 6500 йеийн тамирын анги, 110- хүнийг усанд сэлж сурган литехникийн дээд СУРГУУ- усан спортын анхны мэд- лийн уул уурхай, геоло- лэг, чадвар, дадал ззэм- тийн ангийн Оюутнууд шүүллээ. Түүний 8900 нь Нэгдсэн журмаар усан дунд сургуулийн сурагчид Спортын сургалтад хам- 3000 нь 7--12 | насны рагдаж байна. Бас хүүхэд хүүхэд юм,7--18 насны багачуудыг усаар чийрэг- хүүхэд усанд сэлж сурах- Жүүлэх, усанд сэлж сур- даа амархан, хөдөлгөөний ГаХ ажлыг хариуцсан су- эвсэл сайн эзэмших болол- Вилагч, эмч, пионерийн цоо ихтэй юм. удирдагч зэрэг зарим ажил (0) Ч мэргэжлийн хүмүүсийг Ө Манай усан санд НЭГ сургаж/ дадлагажуулах хүүхэд гурван сарын ху- ажил эхлээд байна. Ернь гацаагаар, долоо Хоногт ажилчин албан хаагчдаа 2--3 удаа | ХИЧЭЭЛЛЭЖ, нэгдсэн урмаар усанд мэлхий сэлэлт, араараа сэлж сургая гэж үйлдвэр, болон өврэөрөө | даллах аж ахуйн газар, СсУРГУУ- сэлэлтийн арга эзэмшинэ. лиуд хүсээд зардал, 30- Бас зарим хүүхэд далайн хион байгуулалтыг нь Ха- гахайн сэлэлтийг Ч сурчих- риуцвал бид бүх талаар даг юм. Ингэж сэлж сура- дэмжих болно. хад нэг хүүхэд сард 12-- 18 төгрөг, улиралд 36-- --Цаашнд танай хамт 54 төгрөг төлдөг. Энэ нь олон ямар зорилт тавьж үндсэндээ усан санд орохын байна вэ? өмнө, орсны дараа халуун --Усан спортыг нийтэд С) сс) Ф Ф 9 сс) С) 9 С) Ф 9 2) Ф 2) 9 Ф С) С) С) С) Ф С) С) Ф о Ф Ф Ф 2) (0) Ф 9 1) 9 2 ГО) усанд орсны хөлс юм. 2О 2) 9 9 (2) 2) Ф Э (5) Г) Ф Ф Ф 9 Ф 9 () Ө (5) Ө 9 гс) 9 0) 9 Ф Ф 9 го) (0) 3 ГЭ Ш ю ”м 8! Б, ш 3 4 ЫН Ё: яа 8 2 Г! : (дүүд их сонирхож байна. отуур байрны хүүхдүүд л гүйдэг гэж Говь- гтймгийн 2Каргалан дунд Сургуулийн йн тамирын багш, сам- бо бөхийн спортын мастеэ | | 1 | С. Сүхбаатар ярив. | | Со 1О10101ОТОТОТОТОТОТ01010101010101010101О10 0ДО(0(0|0|0(0(0(001010(0(01010(0|0(0(0101с::51: 550101 жЖжиа“аААл. фа осоФоФоФ-02фоОсСоОСОО БИОНИКИЙН НУУЦ “ БАРИЛГА Зөөлөн сэвэлзүүр салхинаа тариа будаа үл мэдэгхэн найган ганхахыг үзээгүй тийм хүн байна гэж үү дээ? Тариа будаа- 2 ны түрүү газар шүргэн налж салхи шуур- 2 га намдмагц эгцрэн өндийнө. Салхин шуур- 2 га болохыг алийг тэр гэхсэн билээ. Зэр 2 их салхи шуургыг тариа будааны турьхан 2 иш дааж даваад тэр бүр хугарч нугараад 2 байдаггүй юм байна. Өвс ургамал, тариа 2 будааны иш тун ч Нарийхан байдаг НЬ 2 мэдээж, Ишний нь хөндлөн огтлолыг 48.2 өндөртэй нь харьцуулбал 200--300 хиа 2 бага . Био эрдэмтэ, бүлэх, “өвс ҮН хшний Уяа Ё хатан ламж нь ихээхэн хэмжээний газар талбай судалж байна. шаарддаг шонлэг та Цс7ЁЛЭ НЫ 1Р "эгээ, ишин зөөлөвч байгаль дэлхийгээ тэр / Хаан найа бай д ЧТүүг гэж байгаа хэрэг билээ. Ингэлс газрын у хөрсийг эвдэн барилга байшин барьж зам ?7 2 баргийн салхи шуурганд хугарч эвдэр- талбай засах нь байгаль орчинд нөхөж дэггүй юм байна шүү ДЭЭ. Үнэхээр С0- болшгүй хор хохирол учруулдаг байна. / 2 ниноо! Тэгээд л бионикийн эрдэмтэд Бурлсэн Бүхэн 2 / 4 » эзлэх, цаг байгаль орчиндоо тохи 7 / Еэжсүржсэрийггэх-: барилгачин Ю. С. той тийм бу агый зураг төсөл эрж бай-2 2 зэтҮЛЬ н ишний уян хатан на. Английн инженер Вильям Фришман ф Б-г судлан. уран СОЖГИСНБҮЙ, 3200 метр өндөр 850 давхар барилгын й / : зураг зохиожээ, Ургаа мод хэлбэртэй ийм байшин талбай бага эзэлдгээрээ онцгой й юм. Хүн төрөлхтө 1 вионикийн нууд 000000 4 | 850 ДАВХАР --Энд суралцдаг олон ӨРгөн сурталчлах, усанд хүүхэдтэй уулзлаа, Олонх сэлж сурахад арга зүйн нь Улаанбаатар хотын то- ТУСалцаа ХЭҮҮЛЭХ,, Ёоо вийн с: лийн хүүхд авлага, ном, В: л. тавгалхлаа” Пихийн БЭЭ зөвлөмж боловсруулж хэв- захын хорооллын сурагч- ЛҮҮЛЭХ бодолтой байна, дыг ямар журмаар усан | МХЗЭ-ийн ХЇХ их хур- санд хамрах вэ? лын үеэр усан споргур вэ: лагийн тоглолт зохион - он єг? Чавшланарэс тууллаа Цаашид 45 Уссл тын сургуулиудыг усан баяр, иь харын, ? бү : спортын сургалтад хам- Р" уралда Т л ” хион байгуулах, зарим хүү руулах төлөвлөгөө гарга мирчыл сан. Аж ахуйн | зарнм ХЭЖ хэр сн Ёх .рт: бэрхшээл ч . тохиолдож 2 Мангсэлсй длагачий байлаа. Гэтэл нам засгаас БН Хэ Х Бэст анхаарал халамж тавьж, таа юм. Гэтэ/ бэрхшээл ч байна. Манайд бүр тодруулан хэлбэл, Ь усан спортын төрлөөр мэр- БЇЇМАУ ын Сайд нарын ї.сэн багш цөөн Зөвлөлөөс энэ оны эхээр хүүхэд залуучуудын усан Усанд сэлэх, наранд ша- спортын сургалтын Уусан рахад зориулсан хувцас, санд хичээллэх сурагчдыг хэрэгсэл, материал хүрэл тээвэрлэхэд зориулан хоёр цээгүй байна. Ер Нь пио- автобус, тээврийн зардлыг нерийд лагерь сургууль нь зорнуд гаргаж өгсөн. соёл хүмүүжлийн төв, Бид 1989 оны нэгдүгээр хүүхдийн эмнэлэг, ясли- улирлаас эхлэн Улаанбаа- цэцэрлэгийн комбинат зэ- тар хотын Яармаг, Баян- рэг шинэ барилга хошуу, Толгойт, Амгалан ламжууд өөрийн чадал зэрэг захын хорооллын чин: тох:,сон усан сан, сурагчдыг нэгдсэн журмаар хүү усаар чийрэг. 1 сургуулийн бага ангийн -386-9 газартай байгаа- : усан спортын суралтадүнэ сай гэж хүсдэг. 8 Ч Го|о|о1010(010101010|0(0(0(0(0(о(0010101010101010101-1 нд хямд, төсөр, уран гоё, й газартаа нүүлгээд буул- й цагт шүүгээ шиг НҮ-дй хичээллэж байж тэр зорилтыг биелүүл- ДЭЭ, та Нараасад амжилт захихад ургамал бол агуу дээ гэсэн эгэл 2 хыг та иараа-д СГо1о1о 162010 10101010162010ХО1ОХОХО ХОТОО ТОТОТОТОТОТОТОТОГОТОГОТОТОТОТОТОТОТОТОГОТОТОТОТ0) 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН -44444 ээээЭЭЭЭнЭЭ33Ө33"НЗ3ӨйэӨӨНЗЭЗЭЭ 9:444-44:4414-44444-4-4-4 9344-4444 1988, 11. 12. Ж (Өгүүллэг) лээ гэд: бодлоо. Гэртээ ха- Банхар чихээ соотолзуу сууж байтал багш орж үзгЭ Дэмбэрэл хичээлээ та. РИЯД дэмий л яс эрэхчээн лан «хэн ирэв» гэсэн шиг ирээд: ) раад гэртээ харих замдаа бОЛЖ байтал Амараа дүү нойрмог нүдээр харснаа -- Хүүхдүүд ээ, манай 3 бэхийн сав, яс яаж олдог -- Хандаа эмээгийн ха- дахип зүүрмэглэхээр хэвт- анги хоёрдогч түүхий эд оеёөсөөсеөөгЭэӨ биле ЄочнЭ Ч с- дандаа эмэ: Хө олээ. Дэмбэрэл дүүрэн яс- цуглуулах уралдаанд сур эилээ гэж бодлогошрон шаанд зөндөө их яс бай-.аүай Эг ү 1 Идэвхтэн бичигчдээс | явлаа. й тай хайрцагны дэргэд очоод гуульдаа тэргүүн байр эдөөөсөөөөөөөөөөро олон өгүүллэг ирлээ, Тэд гээрийн дотроос ур санаа, дүр дүрслэлийн хувьд эх лэн бичигчдэд үлгэр дуу риал болмоор гэж үзээд гурван өгүүллэг нийтэллээ. ЖИЖҮҮРИЙН ДЭВТЭР (Өгүүллэг) Хаалганы хонх дуугар- лаа. “Тайлж өгвөл хөрш айлын эгч зузаан улаан дэвтэр барьчихсан зогсож байв, Би тэр дэвтрийг ха- раад л байрны жижүүрийн дэвтэр гэдгийг танилазх, » Нөгөө эгч манайд жижүүр хүлээлгэж өгөхдөө: ч- Нэг хоног хөтлөөд 32 тоотод өгөөрэй гэж хэ- лэв. Орой нь би жижүүр хийх болсноо аавд хэлбэл илт ундууцсан байдлаар, Яршигтай юм.. Би эмээгийнд нь очлоо: Миний хүү нгадахыгаа ээждээ өг- ЗАЛТАЙД» Өнөөдөр яс, бэхийн са. ваа гурван цагт тушаана шүү гэж зарласан юмсан- жээ, Хаанаас олох вэ? гэ- сэн бодол толгойд, тасралт- гүй эргэлдэхийн сацуу урьд нь хаа ч хамаагүй хаячихдаг байсан ясаа цуг- луулж байх минь яалаа гэж гэмшин харамслаа. Гэнэт Дэмбэрэлд нэг мэр- гэн санаа төрөхөд тэрээр ойролцоох дэлгүүрт орж, ээжийнхээ өгсөн мөнгөөр хоёр ширхэг бэх худалдан авав. Замдаа бэхийг асгаж савыг нь суллаад санаа амарч, яс хаанаас олох би- чихөөрэй гээд гараад явч. лаа. Удсангүй зэж хоёр тороор дүүрэн чихэр,боов барьчихсан орж ирэв, Байрны жижүүр хийх болспыг дуулаад царай нь хувьсхийн: -- Яаж одоо энэ жи- жүүр шиг юмыг нь хийнэ дээ! гэж үглэсээр гал то- гооны өрөө рүү орчихлоо, Нэг ч их удсангүй. ээж намайг дуудав, Очвол -- Саяын дэвтрээ аваад ир. Ээж нь санаагаараа хэ- сэг юм сараачиж . орхиё! Маргааш миний хүү 32 тоотод хүлээлгээд өгчихнө биз гэлээ... Би хичээлээ давтах са. наатай суусан боловч сэт- гэл -санаа тогтворгүйтэж, нэг юманд санаа. зовоод ер болсонгүй. . Н. НАНЗАДДОРЖ (10 жилийц 47 дугаар сургууль) сан, Эмээ агент ирэхээр өгнө гэж хэлсэн гэхэд нээ- рэн тийм гэх шиг Дэмбэ- рэлийн нүд гялалзаж, нэг шуудай аваад гүйн гарав. Хандаа эмээ гэдэг нь тэд- ний хойд айлын эмээ. Яа- гаад ч юм ганцаараа амь дарна. Дэмбэрэл, Амараа хоёрт их сайн, орох тоо: лонд чихэр, ёотон өгнө. Аарууланд амташсан элээ шиг Дэмбэрэл, “Амараа хоёр сав л хийвэл тэднийд гүйж орох дуртай. Дэмбэ- рэл, эмээгээс гуйдаг юм билүү гэж бодоод очтол хаалга цоожтой“байв, Эмээ нэг тийшээ явжээ. Залхуу хэсэг зуур зогсов. Эргэлз- лээ. Түүний нүдэнд хуруу- гаа гозгонуулан загнаж буй багшийнх нь дүр үзэг- дэхэд тэрээр их л шийдэм- гийгээр хайрцагны тагийг сөхөж, яснаас шуудайлж эхлэв. Яс, бэхийн саваа Ццө. мийг нь тушаасан авч Дэм- бэрэлд нэг л хачин байлаа. Тэр үдшийг Дэмбэрэл тун таагүй өнгөрөөв. Телеви- зороор гарсан «байлдаан- тай» кино ч түүний сэтгэ- лийг сэргээж | чадсангүй. Маргааш нь Дэмбэрэлийг хичээлдээ дүнсгэрдүүхэн МИНИЙ НАР, -- Өнчин Туяа! Өнчин ний ээж өнгөрсөн жил ма- Туяа! Чамд ээж байхгүй: Чамд... гэж хэн нэгэн хүү: хэд хашгирахыг сонсоод Туяа эргэж харвал Чим- гээгийн нарийхан хол, ши- лэн цагаан оймс, гялалзсан хар гутал байшингийн цаа- гуур үзэгдээд алга болов. Чимгээ, Туяа хоёр зургаан жил нэг ангид хамт су ралцсан юм. Өчигдрийл бүлгийн цуглаанаас хойш тэр хоёрын хооронд эв- лэршгүй чулуун хана тогт- жээ. Туяа бүлгийн дээр: -- Чимгээ хичээл дээр чихэр идэж, бохь зажлах юм. Бас апгийнхны шаард- лагыг ч хүлээж . авахгүй өөдөөс эвгүй харьцаж бай- на-гэж шүүмжилжээ. Түү: цуглаан шины ослоор нас баржээ. Туяа ширтэн цэнхэр шарыг тэнгэрийг харлаа. Туяад ээж, нар хоёр бай- жээ. Түүнд одоо нар үлд- жээ. Алтан наран мөнх гэдгийг Туяа өнөөдөр ухаарлаа. Маргааш нь Туяа хичээлээ тараад явж байтал Чимгээ түүнийг гүйцэн ирээд: Чи намайг уучлаа- рай! Би буруугаа ойлго- соон! гэлээ. Туяа юу Ч хэлсэнгүй, зөвхөн л инээм- сэглэлээ. Тэр хоёр гэрийн зүг явцгаалаа. Туяагийн нар тэнгэрээс ээсээр байв. Сурагч А. ДАРХАНЦЭЦЭГ (Сэлэнгэ арван жилийн 1! сургууль) ззэлжээ. Энэ ажилд идэвх чармайлттай оролцсон хүүхдүүд, тухайлбал гэс нээ зузаан хар дэвтрээ сө- хөн харж: -- Дэмбэрэл, Сүрэн нарт нийт сурагчдынхаа өмнөөс баяр хүргэе гэсэнд хүүх- дүүд нижигнэтэл алга та шив. Дэмбэрэлийн царай улайж «Эмээд хэлэлгүй авчихаад ингэж магтуулж суухын оронд тэр өдөр багшдаа байхгүй гэдгэз хэлээд загнуулсан нь дээр байж» гэж бодож. суулаа. Б. БАТЦЭЦЭГ (47/ дугаар сургууль) Сурагч Б. Няттайсүрэнгийн урласан хулдаасан бар. (Говь-Алтай, 7Каргалан сум) МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакц өөөөвөгөөөөдөӨөөөөөөөөөФ өөөгөөсөөсөзөөөөӨөӨ Хүүхдүүд ээ! Ямар нэгэн аюул, гамшиг тохиолдсон үед хүн амыг хамгаалахын тулд зарлан мэдээлдэг иргэний хамгаалалтын дохиог та нар мэдэх үү? 2 Ийм дохио ердөө дөрөвхөн ий. Нэгдэх нь «Агаарын түг- шүүр», Энэ дохиог өндөр байшингийн орой дээр байр- луулсан «цахилгаан дохио- луур» гэдэг дуу гаргагч хэ- рэгслийг гурван минутын турш дуугаргаж зарладаг, Агаарын түгшүүр дохио өгмөгц хүн бүр газар доорх хоргодох байр, байшингийн доорх хонгил, нүхэн зоорьт яаралтай орох ёстой. Хэрэв газар доорх хамгаалах бай- гууламж ойр байхгүй бол аль ойрхон байгаа гүн нүх, жалга, шуудуунд орж хам- гаалагдана. Хоёрдох дохио нь «Агаа- рын түгшүүр өнгөрлөө» юм. Энэ дохиог радиогоор гурван минутын. зайтай нэгээс хоёр минут зарласны дараа хорго- дох, далдлах байранд орсон хүмүүс гарч ажил. гэртэз очицгооно. Хүүхдүүд Ч ХИ- чээлдээ явна. Гуравдахь дохиог «Радиа- цын аюул» гэдэг, Цацраг идэвхт бодис газар орон, хүн малыг хордуулж эхлэх үед зарлан мэдээлдэг. Хүн хордвол Туяаны өвч- нөөр өвчилдөг. Иймд амьсга- лын замаар хордохгүйн тулд хий эсэргүүцэгч баг өмсдөг. Баг нүүр, хүзүү, гар зэрэг биеийн ил хэсгийг юүдэн, цув резинин бээлий өмсч хамгаал- на, “Мөн цацрагаас хамгаа- лах далдлах байрт.орж, хор- долтын түвшин буурч өнгөр- төл байх хэрэгтэй, Гэр, бай- шиндаа Ч гарахгүй байж бол- но, Өрхөө тэгшилж, хаяагаа манаад, цонх, хаалгаа сайн хааж, зай завсар байвал даз- вуу, хөвөц чигжиж битүүлдэг юм шүү. Сүүлчийн дохио нь «Хи- мийн түгшүүр» гэж бий. Али- ваа химийн хорт бодис, өв- чин үүсгэгч бактери агаарт цацагдсан үед энэ дохиог ра» диогоор 30 секундын зайтай, таван минутын турш зарла- даг. Аль ч дохиог радиогоор мэдэгдэхдээ «Ард иргэд эЗ, анхаараарай, анхаараарай, Химийн түгшүүр!» гэх мэтээр зарладаг юм. Иргэний хамгаалалтын ДО- хиог зарласан үед та нарт юу, хийхийг аав, зэж, багш, бу сад хүн хэлж өгнө. Тэднийг дагаж, зааж зааварласан ёсоор нь сахилга баттай, тэв- дэж сандралгүй, далдлах байрт очих, эсвэл гэр байртаа битүүмжлэлт “хийх зэргээр ажиллах хэрэгтэй, «Иргэний хамгаалалтын до- хиог хэн нлүү мэдэх вэ?» гэ. сэн асуулт хариултын тэм- цээнийг өөр хоорондоо явуулж ч болно. Тэгвэл та нар дохиог мэдэж, ямар үед хэрхэн зар-7 ладаг, хүлээд аваад юу хий- хээ бүүр ч сайн мэдэх болно. Б. АМГАЛАНБААТАР (УИХГ-ын ажилтан) Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Индекс--14140 хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 1234 6789101112 Ж.ДАШДОНДОГ Ч МХЗЭ-ийн төс хогоо Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ мПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНМН ХУЛ 2 Дорнод аймгийн Халхгол сумын дунд сургуулийн 6-гийн «А» ангийн сурагч, тэргүүннй уншигч Ч. Пагамсүрэн. 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Жтз (2361) 1988 оны арван нэгдүгээр сарын 16 ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө Фотог.С. БОДООШ | ЯМАР ШИНЭ НОМ УНШИХ ВЭ? 7Нил бүрийн 11 дүгээр сарын 16-наас 26-нд хүүх- дийн номын арав хоног болдог сайхан уламжлал- тай. "Энэ жилийи хүүх- дийн номын баярыг Мон- голын Зохиолчдын Эвлэ- лийн хороо, Ардын бо- довсролын Яам, МХЗЭ- ийн Төв Хороо, Хүүхдийн төлөө фондын төв комисс уламжлал ёсоор ундговь аймгийн төв ндалговь хотод зохиож байна. Говь нутагт анх удаагаа зохиож буй хүүхдийн но- мын нэгдсэн арга хэмжээнд БНМАУ-ын тө- рийн болон Д. хэн 13 5 төлөөлогчид, хөдөлмөрийн сайчууд хүүхдийнхээ хамт номын баярын ажиллагаанд оролцох юм. Энэ жилийн баяраар хүүхдийн зохиолчид, хот, хөдөөгийн олон сургууль, хамт олон, уншигч бага- чуудаас урилга хүлгэж ав- сан билээ. Хүүхдийн зохиолч Ч. Лувсанжав Архангайн хүүхдүүдийн урилгаар яв- лаа. Мөн Ц. Нацагдорж, М. Чимэд, 7Н. Дашдондог иа- рын олон зохиолчид нийс- лэлд зохиох хүүхдийн но- мын. баярт оролцож ун- шигчидтайгаа уулзана. Нийслэлийн Хүүхдийн но- мын сан, М. Горькийн нэ- рэмжит номын сан, Д. На- цагдоржийн нэрэмжит. хо- тын номын сан зэрэг олон газар зохиолч уншигчдын уулзалт болж номын баат- руудын тоглолт хийнэ, Уншигчдын бага хурал, зэрэг олон төр- лийн ажил Номын дэл- гүүр, ном сурталчлах бай- гууллага, номын. нөхдийн клубт сохиогдоно. Энэ хичээлийн жилд 30- хиогдож байгаа хүүхдийн номын уламжлалт баяр «Залгамжлагч» У! чуулга- ны шийдвэрийг хэрэг- жүүлж буй үед болж бай- на. Улс төр, энх тайван, хөдөлмөр ёс суртахууны болон, эх орпоо танин мэ- дэх, байгаль орчноо хам- гаалах, үерхэл нөхөрлө- лийн сэдвээр бичигдсэн олон шинэ ном та нарын гарт удахгүй очно, МХЗЭ-ийн шагналт эр- дэмтэн зохиолч П. Хор- лоогийн «Үүр цайхын өм- нө» нэртэй түүвэр зохиол хэвлэгдэнэ. Энэ номонд сүүлийн үед бичсэн шинэ бүтээлүүд нь орсон байна. Уншигчдын дунд нэрд гарсан «Адьяахүү» най- раглалаас гадна «Мандах нарны туяа» зэрэг шинэ кино, жүжгийн зохиолууд орсон болно. Мон «Арлан гурва! хүү» нэртэй үлгэрийн ном хэвлэгдлээ, Энэ номыг 7К. Сандаг найруулж хэвлэлд бэлтгэсэн байна, Уул иод» монд «Аргалчии хүүг», «Аавын гурван хүү», «Орчлонгийн сайхан оюу номин» нэртэй гурван с0- нирхолтой үлгэр оржээ. Ө, Баасанжав «Нар бид хоёр» нэртэй номоо хүүх- дүүддээ барилаа. Энэ но- монд хүүхдийн шинэ шүл- гүүд орсон байна. Ц. На- цагдоржийн «Байлдах дур- гүй өвөө» ном хэвлэгдлээ. Энэ номонд хүүхэд бага- чуудын хүсэл мөрөөдөл, саар мууг жигшин сай- ныг эрхэмлэх тухай өгүүл- лэг, туужууд орсон байна. Л. Соронзонболдын «Да- лан хэлийн болжмор» ном хэвлэгдлээ. Энэ бол хүүх- дийн зохиолчийн 60 нас- ных нь ойд зориулсан ном юм. Түүнд шинэ шү- лэг найраглалууд нь ор- жээ. Ардын зохиолч Ц.Дам- динсүрэнгийн «Морь шин- жээч 27Комбоохүү» нэртэй өгүүллийн иом хэвлэгдэв. Эрдэмтэн зохиолчийн энэ өгүүллэгийн ном нь хүүх- дийг малд хайртай, арчилж тордож чаддаг, ажигч гяр- хай болгоход тустай бол- но, Авхаалж самбаатай тухай сонирхолтой өгүүл- жээ. ЇК. Дашдондогийн «Энх тайван уул» нэртэй шинэ ном уншигч хүүхдүүдийн гарт удахгүй очно. Номыг бодит амьдралд түшиглэн болсон явдлыг уран сайх- ны аргаар бичжээ. Уул номыг гэрэл зургаар Чн- мэглэжээ. Хүүхдийн залуу зохиолч- дын сохиолын шинэ түүвэр «Бөмбөр» нэрээр хэвлэгд- лээ. Түүнд хүүхдийн 384- луу зохиолч Г. Цэдэвдорж, Н. Одонхүү, Т. Алтанцэ- цэг, Ө. Гиваабалжир, Сан. 7Каргалсайхан, Б. Пүрэв- сүрэн, Д. Самбалхүндэв, Д. Дамбийжанцан зэрэг 20 гаруй зохиолчдын хүүх- дэд зориулж бичсэн шү- лэг, өгүүллэг, жүжгийг оруулжээ. Эдгээр номыг хүүхэд та нар уншаарай! Шинэ но- мууд зохиолч ах эгч на- раас чинь энэ жилийн но- мын баярын үеэр та нарт зориулац барьж байгаа бэлэг юм шүү. Д. ХҮҮ (Улсын хэвлэ- Олийн газрын : “вэргэлэн !хүү 1Комбоогийн /авхИЫКМЯ ред р) ы 73 ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ХЭЭ ЭЭчч элч, 19884436 ХҮҮХДИЙН НОМЫН БАЯРТ Бид хойт үе залуус үр хүү- хэд та нарын хувь заяаны асуудлыг огт мартдаггүй. Үр хүүхэд та нарыг сайн сайх- наар хүмүүжүүлж, олон тү- мэн арддаа тустай сайн хүн болгохыг ихэд хүсдэг, Иймд: 1. «Сайн хүн нэрээ хайр- ладаг, тогос шувуу өдөө хайр- ладаг» тэж үг бий. Залхуу хойрго, хичээлгүй муу явдал муухай занг гаргаж олны өм- нө нэр хүндээ алдахаас илүү муухай юм гэж байхгүй. Нөх- дөө хайрлан хүндэтгэдэг, бус- дад тусархаг, нөхөрсөг, ажилч, эрдэм номтой. хичээл- ТЭЙ явах нь чухал байна. Чухам хүн өөрийн ийм сайн сайхан явдлаар нэрээ хайрладаг. Харин худал хэлж, зальхай явдлыг үүсгээд ажил хөдөлмөрөөс зугатаж, арга заль гаргаж явах нь нэр муутай болгодог. «Нэр хуга- рахаар яс хугар» гэж мэргэн ҮГ бий. Монголын чөлөөт хүү тэдэг сайхан нэрээ цэв- рээр хадгалах олон үед уламжлах сайхан нэрээ өв болгож үлдээх хэрэгтэй. 2. Хуучин цагт монгол хүн Үр хүүхдээ өв хөрөнгөтэй үл- дээнэ ээ гэж авдрандаа алт, мөнгө цуглуулахыг оролдож байсан юм. Ажил хөдөлмөр мэдэхгүй, эрдэм номгүй, эрх танхи хүн болж өсвөл хич- нээн алт мөнгө байсан ч дэ- мий хэрэг шүү. Харин одоо үеийн цагт эцэг эх чинь та нарт, хөрөнгийг үлдээх тө- дийгүй, хөрөнгийг бүтээх хө- дөлмөрийн чадвартай болгож хүмүүжүүлэхийг хүсдэг бай- на. Хөдөлмөр гэдэг хүн тө- рөлхтиий амьдрал ба соёлын гол тулгуур юм. Өөрөө ямар ч ажил хийхгүй, бусдын бү- тээсэн ажлын шүүс їпимийг хувалз шиг сорж, хүний хү- зүүн дээр сандайлж амьдра- хаас илүү муухай юм ертөнц дээр байхгүй, Бидний хийж байгаа хөдөлмөр бол, бид- ний өөрсдийн амьдрал боло- хоор зогсохгүй, олон нийтдээ тустай юм. 7Кишээлбэл: Нэг хүүхэд үнээ «саадаг больё. Саасан сүүнзэсээ өөрөө уух ба мөн сүүгээ улсдаа ний- лүүлснийг хоршоонд шил- жүүлээд, түүнийг хотын ажилчид худалдаж авах, бас тадаадад таргаж улсдаа хэ- рэгцээтэй зүйлийг гадаадаас авдаг байна, тэр саальчин хүүхэд маань ганц өөртөө биш, бүк олон түмний амьдралд тустай хүүхэд бай- на. яч Ардын зохиолч, акаде- мич Ц. Дамдинсүрэн гу- чин жилийн өмнө «Пионе- рийн үнэн» сонипы 1958 оны 9 дүгээр сарын 19-ны 0486 (585)-д «Үр хүүхэд- дээ хэлэх үг» гэсэн сур- гамжийн өгүүлэл нийтлүүл- жээ. Ахмад зохиолчийн тэр өгүүлэл өнөөдөр ч манай уншигчдад сургамж- тай, сонирхолтой тул хүүх- дийн номын баяраар дахин нийтлэв. Бүтээлч хөдөлмөрийг хийгчдийг жигшиж, хөдөлмө- үл рийг эрхэмлэн үнэнчээр ажилладаг, хөдөлмөрч занш- лыг (өв болгон үлдээх хэ- рэгтэй. 3. Хүүхэд та нар хичээл- дээ сайн сурцгаа! 150-иад жилийн урьд байсан Равжаа- гийн шүлгийн дуулалд: «Ноёд ноёд гэмээ нь Нутаг зуураа хүндтэй Номтой багшийн шавь нар Газар болгон хүндтэй» гэж байдаг. Эрх тушаалаас эрдэм бил- тийг илүүд эрхэмлэж байсан ард түмний уламжлалт санаа үүнд илэрч байна аа. Гэхдээ бид одоо цагт зөвхөн олонд хүндлэгдэхийн төлөө эрдэм сурах биш, харин олны хэр- гийг бүтээхийн төлөө эрдмийг сурах хэрэгтэй гэж ойлговол зөв. Нам засаг, та нарын эрдэм ном сурах, сайхан бо- лолцоо бүхнийг нээж өгсөн. Та нарыг сайн сурч, эр- дэм мэдлэгтэй, шударга ир- гэд болгохын төлөө юугаач хайрладаггүй шүү дээ. Тэгэх- лээр «Ачийг тусаар хариул!» гэсэн монгол хүний сүү шиг цагаан сэтгэлийн нандин үг байдаг. Нам засгийнхаа их ачийг өндөр сурлагын дүн- тээр хариулбал ачийг нь ту- саар хариулж байгаа нь тэр. 4. Эрдэм мэдлэгтэй ажил- тай, шударга хүн болохын- хоо хамт бас эрүүл чийрэг хүн болцгоох хэрэгтэй. Одоо- гийн жаргалаптай хүүхэд та нарыг харахад урьдын байдал заримдаа санаанд орох юм. Урьд олон хүүхдийг хүчээр лам болгож, хоосон чанарын номыг үгширтэл цээжлүүлдэг байсан. Хүүхдийг 10-аадхан настай балчир нялх байхад нь баяд ноёдын зарц болго- ХҮҮХДИЙН НОМЫН БААТРУУД дог байлаа. Бусдын зарц бол- сон хүүхдүүд их төлөв хоол унд муутай өлсөж зовж яв- даг байжээ. Бага гасанд өл- сөх гэдэг биенд их хортой юм. Чухам ургаж цэцэглэж яваа үед чинь зохих хэмжээ- ний тэжээл хэрэгтэй. Хоол тэжээлгүй бол хүний бие дав- жаа, туранхай болон урт нас- лаж чаддаггүй байна. (Одоо манайд идэх уух, өмсөх зүүх, элбэг дэлбэг болжээ. Иймд та нар хоол ундаа зохимжтой хэмжээгээр идэж бай! Биеийн тамираар тасралтгүй оролд- цогоо! Биеийн тамирын хи- чээл бол эрүүл чийргээр өсөхийн чухал нөхцөл болно. 5. Хүүхэд та нар эрдэм номтой, эрүүл чийрэг, ажилч болж өсөөд Монгол ард ул- саа улам бататгаж мандуу- лах болно. Монгол улс дэл- хий дээр тогтож, монголчууд дэлхий дахины дотор багтаж байна гэдгийг мартаж болох- гүй. Дэлхий дээр дайн да- жин үүсвэл: Монгол ган- цаараа тайван байж чадах- гүй. «Нуур нь амар бол, ну- гас нь амар байна» гэж үг бий. Дэлхий дахин тайван байвал үр хүүхэд бид энх амгалан амьдарна. Иймд дэл- хий дахины найрамдлын хэ- рэгт идэвхтэйгээр оролцож байх хэрэгтэй. Одоо Зөвлөлт улс тэргүүтэй ардчилсан ул- сууд энх тайван амьдралыг хүсэж, дайн дажныг гаргах- гүйн төлөө тэмцэж байна Америк зэрэг улсын харгис хөрөнгөтнүүд дайн өдөөхийг элдвээр оролдож, цэргээ архайтал, дархайтал жаг- сааж, зэвсгээ арзайтал бар- зайтал овоолж байна. Цэцэг шиг сайхан үр хүү- хэд та нарыг тугалган мөнд- рөөр шүрших заналыг өдөөж байна. Ургаж байгаа тариа шиг үр хүүхэд та нарыг улаан Нийслэлийн 24 дүгээр сургуулийн Ж. багштай 2-ын «В» өвгийн 4 хоо баатруудаар театрчилсан тоглолт хийж, баатар- чуудын сонирхолыг татаж Өөөөөөөөөөөсөөөөөө Цоо 01001010) ё, галд шатаах заналыг өдөөж б байна тэд. Ийм заналт дайс- Л ИЦЕ УРЬЖ д ныг үзэн ядацгаая! Эх орон ИД ард түмэндээ улам хайртай, БАЙНА 5 түүний төлөө сурдаг, ажил- Зи-ш---0” ладаг байх хэрэгтэй. “Орон “вуэрчГАаарс хо23 ү--- бүхний нялх балчир найз ко 9 ХЭЭ эшиу-элнч «и-ээс хэ хөддөө хайртай, нөхөрсөг б Рохгүй хэмжээтэй байлгаарай. (2) байх хэрэгтэй. Үзэсгэдэнд уран зураг, бар Ф зураг, баримал, төмөр, мод, С Дэлхий дахин дээр тү- (0 Энэ эмгэнэлт явдлыг ДУР- ваар, нэхмэл, болон цаасаар () гээмлээр нисч яваа энх тайв- О.сан санаж здайн, фишизмын хийсэн бүтээл хүлээж авла. () ны цагаан тагтаанд та бид () энх эв нэгдлийн Ирүүлсэн уран бүтээлийг нас (2) азо жаргалтай бага харгалзан (5-10, (11-15) хайртай, дуртай. Энх тайвны О сэдэвт ОЛОН (хоёр ангилад болгож ирэх Со) цагаан тагтаа, дайны хар хэ- О уран ур» өны дөрөвдүгээр сард тусгай () рээг ялна гэж бат нттэж О бал ЛиГИЙН комисс, зшалгаруулах баян. (С) байна! ГО) уламж- Харин ны дөрөвдүгээр б б сарын нэгнзэс хөйш шрүүлсэн б (5) гүй. (С) Өв ЗПалгарсан бүтээлд «Лядя- (0) 4 23 б сарнай» медаль, дип- б 7122538-25 8 24: | 1 Ї ! ыставкн, Тїнднце. Өэдөдсөсоө 3 80151015121 өөөөөөөӨөөөөӨӨ “ФенКд енеїїех “оед, 4еяе: єємєл єємєД, «йФенех» гис нХлвенеєц, 14Човох Үүнхкеї єємєД, 4єчє чи АХї(М гөогө() 4иао: нїхүеэ НүнмакЄиД 4Чєяєп чн соон од Чєнєх чн хед нөхөө неїїсь кейнелвО ЧеанєД, нөгвөмж нинкол Чєлєнєд, нєївїх цєїхи єЄєхнєД, неїве цєїїєн єЄмМЄД, хє неделэв Үнөөгээөх нХХину хєгцїо нєййинс оеейєеї шчогу хєгА4Х ИХлееєнагс ачисє їчнквү хөгөө: Чесүге Үс чн єехсү “євийн ивеж ЧаоХ 4єємМ них4о1 нїчї4КиКь нєєгд “цешгеМєм хцилїг00 ЦА1Х ь чиу кєяипкн оолгийоё їчнхнү Нохойд 1уйлиес хиху (єя єнєхйХХ 4еелКог енү 5 ХУПСЫ) үнс, шч4инох Нинфєл нчягу Цэ 3Лн шлу 4еехепїо Эсолооядйох ие4Х6Ч ”еєжчиоо ш Ов0 Швнху өөлөснө НЕХНЄО ИРЇНЕАЧ жєєшхєд їирлэвИ їчнхну “иог хиьян Мєє4АХҮ ЯАЦ ”єєвох ацихейлел ниьХХҮ/ Ч4окнох неэнеоО жиехнехХ гийС НнИеШр1ї441 нєїгү шаг) ен Ё-лэнд “єєжнєх Меєл мог инж х гєїєл еРийнс хєйхчєї 4ОүүиОХ єєжлгоО фесгєї в чи тежлЛгрс жихү ҮХХнтотн Зөйнө їгс 550 иссү зсєєжчгоо оохсенл о ногжлоолгоО эегэсгү ЭсэХ Фєх їегХо үсїву “єєьче жгго чи Үехиед ненїєпнНК ”єежїїциш 4евхеф Ко мєйлєү/ нии4з1 НЧЯУУ гижи нивиї4: нєггєЦ "Єємих4О МегйцХ цїлиРИХ СоохиьгоО нихо үефекнн НЄЄГД ог иутулау цєїєл чн хєйхє жир амын ж бп нХ рг гс:59й-21:: “ёєшМор ичхогод нивод, ЁТЭ титенЯш иХгссмс 1 1х 9 хэ шєлиє нєхєн тєгс: шичех по євїїхєдєл Жо: даллэд шимлцацгл "Єєжиеө ойгоо нєхКХкес ч4О ”ког цО1ЛИ4О6 жглгэо оєєнХ: Кєлкє “ө18Ө їеийиец ши євдєєШїє нєЄШшижЄавүү ”єєзицед 1єи3Х0 цехэї:1 ҮногО ИХллог цол, нєєкЄ Үвонйох Фенө їчнооло1 НИНГӨ оренблнел зє46 НИЙХИЄҮү кот НУГАалх 58 : тлйгв ИИНИр( зєїцийиж Мєєл оеёхд Ха АХАХ юмчиХК “нєхАХиех 4иш Єє4Д їегү флоо ЧХлердел нє4Ө евлнєї Үохого түнас Єл7ү чн цинїєн өөлөн ИеелеН шїчиЕЄж Ие144н нишнесу 480 неэ4А 2Х ерицїгнүХ иїлхойцо чи бнь ь чгу. чн ч4ои цєїо1є 4енмн “Енйиех шон о чн оссду "оошооО Мсели44 яаиьиелиу нєлєн нАїхєїєм чн їциншгсу | чи өөлөн иєїєє43 нєєгєХ “ЕнЕРх ШОНЬО ЧН ОёРИЧД “оог дом МегигэА чн це14евеех єє4 їєце аеШЧу ян ААХ цо!ч4фои нїигеХ “эв: онбок нөмнд | | ЄЄЧА ЗУЦҮ ЗҮШВҮ лт вөааииииииийииииииииииииииийиилиииииин ГАЛУУН ЦУВАА Цагийн хүйтний эрхээр Замагт нуураа орхиж Галуу шувуудын цуваа Гадаад далайг зорилоо. Онгон цэнхэр нуурандаа Эргэн хуран буусаар » Угалзан 3 эмжээртэй : Олон шувуудаас хоцросхийж |. Уран хийцтэй даалин, 1 цууг Улаан шүрэн толгойтой , Нэг нь уйтай ганганалаа. Х манаВ Хан : Харь холын тэртээгээс | Хүрэн ман рг. ) аж Нутгаа хичнээн санах бол? | ДЭЭЛИН, хөөргөө гарг Ё | н: боловч Эрхэм дээдийн хүндлэл, Энх амгаланг билэгдсэн Итгэл дүүрэн хүндэтгэл! ДАНДАР БААТАР Халх голын тулалдаанд Дандар баатар тодорсон, : Ха дайсныг хиаруулж бинт алдар нь бадарсан, Тэр хүний зүсийг В Хүн бүхэн үзээгүй ч Тэр хүний гавьяаг Хэн бүхэн андахгүй. Ї ӨНДӨР СҮРЛЭГ УЛИАС : Салаа олон мөчиртэй . ( Саглагар сайхан улнас | Саруулхан цонхны минь с ь харалдаа | Найган найган ногоордог. 1 Ї " “ жєєшхйє эввхвиХинйдол мөлсӨ 1 Бє 168 Єнцсо ҮнХог чн иАХН чрее44нХ өөдөө жєйнС Ч 5 нулллөүллгөх ь гөвө өөхөХ жєл хєдиєё чн Үнодо 146 БСЛ ) єєд цодоодгод нөлїїнӨ жеїлех4 Хо Чөөзөк хөх чрееАалгл4х ян ацндвөнс “ПИ уот » “мсүн ХҮ” г / юл ч4Е ь єєиєл! нємцАХ “НЄМЇХ жєл хєяє Чеие ХИ Будаа Ллг23 ЖҮос ЧМв үл 5 їнөхайх квиехєх Єєчу "єємгдн МХХгрж, нивфексо) Невэнх Єсйеєї4КМ НӨХНӨЇїЧЕХ | їнехнАХ БАН, нєэхєє їе ш “элс | Е ХЄТ1ЭН50) ПЧНИО 4ЄМЄХ ь їсэ їчнїс киссу мєхцАХ ви иг цллол4у 24 їчнєфєх ь чиу “мог цАлдоомхньгооО ниьхекис ИХшгөөШЧӨ иХллоинө4ө єєндєн НЄХАХЬӨ | "єєжгоо нєхцєэ 4емеф | чхєЄМ Үцо40 їчнШш х Фелеиле)р єаүх үн ААА22 “иог иХздөөксөиЧенө евнєэ ИХЛНӨӨ | цвх44яАш нөх4өөх көнЧөӨөхӨ "ер Ш “Еч.хинчдех Үесчн жєхгү “рчлор шо ёєхєйн мөо ҮЛ ллхдэ алган “рчлгор нєєхєл 2Хдо18у ио Моооод өөШїӨ ,» “евйхнак нохич4но чЯРХ “ачиХ ХӨХ НИВО ЧН ШЕЇЁНЕХ «ерү “рей Єлгөє Бєєлцнх ьчу ь4ньче чН 1НИЖЄ6Є ИРХЧИЁХ |догхоцод ИЛ6е4е0 хєМлє(Х | зийзнөх”| Єнє. ёёхнїчхүу с 5 : “рей июг мөШнөдө Чєєхєнд ,» ц 44АЫНАМ їчнХє нАХЫЕХ | єєд: єНХХ сур чн хөдөөи ХКомӨ “ААОМӨ «ерц шог ХОШОЛНОМ НӨХИЄЇЕЛННД | хэ бан ус двчвхахлав 3 “ЄЄЖЄНРО ХИ ЄЄЛНИЖЄЄ , жиКХанК даноё энд (| 9. єємєл 12006 ХЄЧЄЄД, ивл4: ХӨХ ЄНЄ ! еэ мо: хємХХН нєхцешжеД чи ёєїє! хєлгвс НОфоонбЦ | тєєжцєо исийї4Ки ХКикв єнє : : эни Агней АП ачивр “ИХК цо ИнХИ нєйцєэ “эиє нинлнЄ ЯН НӨЭНЇНӨгӨ эевц тог хє4и ш МєєдХХ Эл шино 4430 нцеией цХаиогО пловшоо 4енех нїїхөх шид Мнодфо їчнехЧцүех нолнО "Єєжиго ХАХивє 4энэжниИ АХ4иКн їєнА нииней4Є6 | "рРП мо: НЄїЧчиР Ь нөхЧөөХ | | нь чним Өөхөх “чним ӨӨХӨХ | | 1 | иХлзоло Мвелцех ж4Є 1Х ХЄМАХ цАалеиїяех ь иХайнє: їнб ндкЯлт өөхөх АКИАН ЦУУ(ШЛАН їЧөмс иннЕНЧ чн єє ИХАХАЧЕО-| (4єн нинїїнч. | “їейиеецеэ Єєшүнї НЄМЄХ ! ? шин ь ивє ИХаех нунЧєєх | 1 їеей бїонєо Ооныо ЦОтОХ лчиеЄ даагО2р “иХлхейвёь нО живх | Чеел4Хи-иейдє нинЧчөӨӨ Зи хЗЦВЭгУАЯ, иачхоЧ ол: иёхКь чн нєХ 1004 МолноШ 4ерийёв НИОГООХ ҮИ саван | Нєшгөїїє НАЙдв”ББЄНХ: : ЧИН ӨӨХӨХ Өеїїошїн НӨээӨ үс ЗоЭЫ “иен48ХХи6Х 4отой нинХАД, Үгвеьих нин4өө 4өӨ | |өөдөлнө гоо цйлхЕйРь жигО олох Єни геопинн ЄєїлєйХЭ нємХД “цвгдиво шчөх өөЧӨ ! ӨӨлӨӨ Еєлцє0/14ӨӨ (иеЄ ЄНИЦ! “иенцед НЄХХХНЄХ и МНИ ХАх 4аох нинэд 1 оофилно шо8Моо жөхЧӨ кєє ЄНЄ хоггох оозоонго иижИ 1 евовнчяр їнмиж НЄХДХБӨ “онишиош цАлКА4Х Мөө 1 7цвє нХлхцвд ноов Хєцєнд! || Х9К6иає нивхаХХ өгөх) энцүх єє 4өнө ! ноо неефво чн х4їє 4Ө “Єнеелїнн женилней иӨМЧӨ4Ө ! ь нөэдөр цвїнво цоцооХ ес! 21 ОР ЄлєнХ Ч4ейчяеп ЧөМнНӨ хүл хєиїХ4нА ашнио НД 7 - ї ноо чниь 14хкес Чеехєнд (СС2? ШОО 26 » үїҮНХ 4ҮНЧ8үП 1 авихньчас: Ине4ХА ниниөө4О 2 ХҮГЛЭГЭР: АЗАРГАН 2 ТАХИА Хүглэгэр азарган тахина Хүчээр нэгэндээ эрэлхэв, Ь Хүүдийтэй арвайнд нь дөхсөн Хөөрхий нөгөөдөө бяралхав, Үмххэн хоол харамлаж Өд сөдийг нь зулгаан Өрөөл нэгийгээ ГОМДООСОН Шиврээ бороо | Өөдгүй ч амьтан юм даа. Шир шир шижигиэн Шигврэн шиврэн орлоо, Өндөр уулын хуш Шивэртийн намаг руу Үзэмж төгс ногоон! ” Пол пол дэвхрэн | Өтгөн ой дундаа : Бяцхан амьтад орлоо. : Өнгө ялгарам ногоон! Сайхан хуш гэлээ ч Шальгүй борооноос ингэтлээ | Самарт боргоцой ургадаггүй эмээвч бол Сөлгүй намаг руу үсчих тэднийг Сагсгар хөөрхөн хэрэм ? йэдэж цөхөх юухан байхав || /Салаа мөчрийг нь дамжихгүй, Мэлхий тайхал л байж таарна. ААВ ХҮҮ ХОЁРЫН ЯРИА --Өглөө босуутаа би Үнээгээ цөмийг нь ивэлгэсэн Өдөр хургаа хариулаад Үдэш хонио хашилцсан, --Өчиөөн ихийг бүтээсэн Ч Өөрийгөө магтвал муухай, Үнэхээр тустайг хийсэн бол Хүмүүс аяндаа шагшдаг юм, , лу БОРТОГОТОЙ СҮҮ айны жаахан сүүгий минь . Тэнгэрт цахилгаан гялсхийж |. (Шалан дээр мэлтий Тэрхэн дороо нирхийв, йн 28 АСГАЧНХААК Дэндүү сүүхийсэн модод Цаашаа зугадахыг завдсан 4 Зомгол болон пурхийв, Цаг, хуурыг өрөвдлөө, , : ? ор нь байсан сүүг Өндөр тэнгэрийн аянга ТГонгойгоод : 3 уухыг мэдэхг 1 »-. ҮҮзэгдсэн бүхнийг ниргэдэггүй. Бортоготой НЬ түлхэж 4 ( Өөвгөр жаахан бутыг бол 1 өнхрүүлсэн Үзүүрхэнийг нь ч ингэж Бодлогогүй түүнийг | хяргалаггүй, хөөрхийллээ, | ОЖ, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» ко МАНАЙ ХАЯГ: «Пионерийн үнэн» сонины Чөлөдэнн Бэр ЖРЭЭРЭЛШЭЛЭЭЖ ЭРх--элл анх Алган Ас онэрййгчлсарал йн дэлэн Индекс--« Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын . Эрхлэгч 14140 цуу 18:18 инатад хэвлэв, Ж, ДАШДОНДОГ : : “ 8Йсл «Лер- 59 4.84)-84094)88.16 0940-8560 р 94086 - .. гүйхий . / г-.. ” - 8, нь, Орон .. » 7” те 00262072 Т977К0:0:50Ц11021ю011200 Д. Сүхбаатарын хэрэм- жит МИБ-ын Төв Зөвлө- лийн Тэргүүлэгчдийн Ху- рал болж, Монголын ипно- нерийн «Залгатжлагч» ҮҮ чуулган дээр МАХН- ын Төр Хорооны ерєнхий иарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын. Тэргүүлэгчдийн дарга 7К, Батмөнхийн хэл- сэн үгэндээ дэвшүүлсэй жүүлж, улс орны социа- лист байгуулалтад Х байгууллагын үүргийг улам өндөржүүлэх, инонерийн лэгийг чуулганы шийдвэ- рийг хэрэгжүүлэх ажилд бодит туслалцаа үзүүлэ- хэд чиглүүлэн зөхиөн бай- гуулж байхаар тогтлоо. ї байна. ПИННЕУЬ ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ Саяхны нэг өдөр зурга- дугаар ангийн хэсэг охи- доос захидал авлаа. Тэд зөвлөгөө авахыг хүсчээ. «Бид пионерийн идэвхт- нүүд, “Өөрийн бүлэгтээ ажил зохиох гэхээр ихэнх лиойер оролцдоггүйгээр сүл, зарим үед ирдэг ч үгүй. Юу хийх хэрэг- тэй. вэ? Бидний ажилд ту- сална уу? гэж тэр захи- далд бичсэн байв. Захид- лыг уишиж байхад бичсэн үг, өгүүлбэр бүрт нэг л шаардсан шахсан аяс ха- рагдаад байв. «Тэд юу Ч мэдэхийг хүсэхгүй юм», «Ямар ч ажил зохиосон сонирхолгүй оролцдог» гэ- сэн өгүүлбэр ч байлаа. Найз нөхдийнхөө юу хүсч, сонирхож | байгааг мэдээгүй хирнээ тэднийг ингэж дүгиэж цэгнэж бич- нэ гэдэг зөр гэж үү? Нэг бүлгийн гишүүнийхээ Тө- лоө анхаарал, халамжаа тавьж тэдэнд юу шаард- лагатай байгааг асууж бай- сап уу? Ямар нэгэй ажил зохиохдоо тэдний боломж, хүслийг нь харгалзап үзэ! байсан уу? гэж би тэр охидоос асуумаар санаг- дав. Зарим идэвхтэн үе тэн- гийнхнийгээ захиран ту- шаах, зааж сургах гэж их оролддог болжээ. Тэд зарим нэ! том хүмүүсийг дуурайж ч байж болох юм. Хедөө сурвалжлах аж- лаар явж байхдаа ийм иэ- гэн учралтай тохиолдож билээ. Нэг бүлгийн гур- ван идэвхтэн Оюунчимэг, Эрдэнэтуяа, Болор нар муу дүн авсан Доржийн асуудлыг авч хэлэлцэхээр хичээлийн дараа ангидаа цугларсан байв. Дорж сам- барын өмнө зогссон ха- рагдлаа. -- Та яар түүний юуг нь авч хэлэлцэх гэж цуг- ларсан юм бэ? гэж асуу- хад, -- Саяны хичээл дээр хоёр авсан. Энэ тухай Л авч хэлэлцэх гэж байна гэлээ. Чухам ямар учраас Дорж муу авсныг нь мэ- дээгүй хирнээ түүний асуудлыг ярилцах гэж бийгаа нь надад ойлгомж” Нийслэлийн 48 дугаар сургуулийн 8-ын «Б» ангийн дөрвөн онцын нэг, бүлгийн дарга З. Пүрэвгэл - Манай ангийн сурагчид хувь сурдаг ч.78 хувь нь дундчууд юм. Сар гаруйхан хугацаанд 81 су- рагчийн сурлагын чанарыг ахиулна гэдэг уйгагүй хөдөлмөр шаардагдах нь мэдээж. Гэтэл сурагч бүр үүний- тээ ойлгохгүй, сурья гэсэн зүтгэл гаргахгүй байгаа нь салтай юм гэж ярьж байна . 100 хичээл харам- Б. Охиноо, Ж. Энхбат, Э. Ганбат нарыг дархан онцчууд гэж ангийп- хан нь нэрлэдгийг тэд өөрсдөө 36. шоөрдөггүй гэнэ. Яагаад гэвэл дунд- чуудад бодитой туслалцаа үзүүлж чадахгүй байж өөрсдийгөө онцчууд тэж ярих нь эвгүй гэж тэд үздэг Гэрэл зургийг С. БОДООШ гүй санагдав. Ийм нөхцөлд чухам юунаас болж хи- чээлээ хийгээгүй гэдгээ Дорж хэлэх ч үгүй шүү дээ. Харин Доржтой нө- хөрсгөөр, учир шалтгаа- ныг нь олж ярилцвал то- дорхой үр дүн гарах юм биш үү. Гурван идэвхтэн охид маань ч зөвшөөрлөө. Тэр өдөр Доржийн гэрт түлээ буулгажээ. Тиймээс ч Дорж оройжингоо аав- даа туслан түлээ хагалж, хөрөөдсөөр байгаад хичээ- -дээ хийж амжсангүй. Үүнд л хамаг учир байжээ. Да- раа өдөр нь Оюунчимэг, Эрдэнэтуяа, Болор гурав салааныхаа тиоперүүдийг / дагуулсаар Доржийнд ирж түлээ, модыг нь хөрөөдөж хагалж, хурааж өгч ту- салжээ. Түүнээс хойш Дорж охидод өөрөөр ханд- даг болсон гэнэ. Анх удаа хамт олонч салаа гэж юу болохыг ч ойлгосон бай- на. Идэвхтэн гурван охи- ны хувьд ч бүлгийн пио- нерүүдтэйгээ ярилцахдаа дуу НЬ зөөлөрч «Чи энийг юу гэж үзэж байна», «Чни- ний бодлоор бол яавал дээр вэ?» гэж ярьдагбол- жээ. Түүнээс хойш захи- рап тушааж харьцах «Би мэднэ, чадна» гэж юмны түрүүнд өөрийгөө дөвийл- гөн тавьдаг байдал, тэр муу зуршил гурван охи- ДОД алга болсон байга. м. БОЛД 15 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ мт4 (2362) 1988 оны арван нэгдүгээр сарын 19. БЯМБА Үнэ 10 ї:02: Шинэ хичээлийн жил эхлээд сонины редакц ун- шигчдаас 287 захидал ав» лаа. Их үү, бага уу? Өн- гөрсөн жилтэй харьцуула- хад даруй зуугаар бага байна. Чухам яагаад ийм бай- на вэ? Сурагчид маань сониноо уншихаа байгаа юу? Сонинтойгоо байнга холбоотой байж өөрийн санал бодлоо, пионерийн ажилд оршиж байгаа ам- жилт, дутагдал, доголдо- лыг илэн далангүй бичих- гүй байна. Сар бүрийн эцэст «Со- нинд ирсэн 5 захидлаас» булан ажиллуулж тухайн сард ирсэн хамгийн сонир- холтой захидлаас нийтлэх болно. «Пионер-өөрчлөгч, ши- нэчлэгч» гэсэн шинэ булан нээгдсэн боловч пионерүү- дээс нэг Ч захидал ирсэн- гүй. Пионер сурагчид 60 га- руй шүлэг, өгүүлэл ирүүл- жээ. «Пионерийн үнэн-89» анкет асуулга нийтлэгдэж эхний захидлыг хүлээж аваад байна. Шинэ онд «Пионерийн үнэн» сони- ноосоо юу уншиж, мэдэ- хийг хүсч байна, тэр ту- хайгаа бичээрэй, Сонинд ирсэн захидлаас 5-ыг нийтэлснийг 1. нүү" рээс уншаарай. 1лСҮУЛТАЛ АХ УуЛГАД, Бид сониноо 100 хувь захиаллаа. «Пионерийн үнэн» сониноос юу унших дуртай вэ? гэж ангийнх- наасаа асуухад соннн доч торх «Мазаалай» сонин, «Залуу байгальч», «Хам- гийн эрхэм ёс», «Чанар- Бас олон улсын байд- лын тухай бичихдээ тэд- гээр орны хүүхэд бага- чуудын амьдралыг «Бөм- бөрцөг хүүхэд хоёр» бу- лангаар дамжуулан бичнж байхыг хүсч байна. Сурагч Ч. ХЭРЛЭНТУЯА (Нийслэлийн 33 дугаар сургууль) 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 4444:44:44:4:44:4:4:4:4:444:4:4:4444:44:4:4:444:4:44:44:4:4:4:4:4:4:4:4:44:4-4:4:4:4:4:444-4- мадаллы 1988.14:19 ХЭВЛЭЛЭЭ УНШИХСАН Пнонерүүдийн амьдралд гарч байгаа өөрч- лелт, тэргүүн туршлага, шинэ соргог бүхнийг бид «Пионерийн үнэн» сониноосоо уншиж мэ- дож авдаг. Нэг өдрийн хэвлэл эс уншвал нийг- мянгац алхам. В, ИН. Ленин багш сургасан. Гэтэл «Пионерийн үнэн» сонины 2456-аас эхлээд 27 ширхэг со- инн дутуу ирэх боллоо, Энэ тухай сумын хол- бооныхонд хэлсэн боловч олигтой хариу өгөх- гүй байна. Иймд бид сониноос учрыг нь олж мийн хөгжлөөс өгөхийг хүсч байна. Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын Д Нацаг- доржийн нэрэмжит улсын тэргүүний бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэдэх сурагч шуудан хорооныхон гуулийн пионерийн - ХЭРВЭЭ ТҮҮНИЙГ НЬ БИЧИЖ ҮЛДЭЭВЭЛ ХО- “ИМ НЬ СОНИН ДУРСГАЛ БОЛОХ ЮМ. -- НЭГ ӨДРИЙН ХЭВЛЭЛ ЭС УНШВАЛ НИЙГ- МИЙН ХӨГЖЛӨӨС МЯНГАН АЛХАМ ХОЦОРНО. -- БИД КОНЦЕРТ ҮЗЭЖ ЧАДСАНГҮЙ. ЧУ- ХАМ ЯАГААД ҮЗҮҮЛЭЭГҮЙ ЮМ БОЛ? -- ТОГЛООМ МУНДСАН ЮМ ШИГ МӨНГӨӨР ТОГЛОХ НЬ ЗӨВ ГЭЖ ҮҮ? -- ӨӨРИЙГӨӨ ХОРДУУЛААД ЗОГСОХГҮЙ БУСДЫГ ХОРДУУЛЖ БАЙГАА ИЙМ СУРАГЧ БИДНИИ ДУНД БАЙСААР Л БАЙНА. хоцорпо гэж сур- Төгрөг сум. Саяхан манай суманд Ван- дан, Дуламсүрэн нар ирж тоглосон юм. Улс даяар ал- дартай дуучид ирж тоглоно гэдэг манай сумынхны хувьд аз жавшаан. Тиймээс Ч том, багагүй тэдний тоглолтыг үзэхийн мөрөөсөл болж байв. Ирсэн оройдоо Вандан, Ду- ТОГЛОЛТ ҮЗЭЖ ЧАДСАНГҮЙ мөрчдөд концерт тоглолоо. Маргааш 10 цагаас пионер сурагчдад тоглоно гэлээ. Бид- ч их баяртай байв. Хүүхэд болгон дор бүрнээ ардын сай- хан дуу сонсоно гэхээс нойр хүрч өгсөнгүй. Гэтэл нэг маань маргааш хичээлтэй шүү дээ. Захиралд хэлж тоглол- тын цагийг өөрчлүүлэхгүй Сурагч С. ТҮҮХЭЭ БҮТЭЭЖ БАЙНА Манай бүлгэмийн бүлэг бүр нэг хүүхдийн түүхийг бүтээж байна. Энэ сонин хэлбэрийн ажлыг биеийн тамирын багш Рагчаагийн турш- аагаар хийж байгаа юм. Тухайн сурагч нэгдү- гээр ангиасаа өнөөг хүртэл яаж сурч байна, ямар амжилт гаргав, юу сонирхдог, ямар авь- яастай зан аашийн хувьд ямар сурагч болохыг нь энэ түүхэнд бичдэг. Сургууль төгсөх үед нь түүнд бэлэглэнэ. Энэ шинэ хэлбэрийн ажил бүх бүлэгт амжилттай хэрэгжиж байна. БАТЧИМЭГ (Говь--Алтай. 10 жил) 1 ! бол болохгүй гэв. Бид Ч захи- ралд хүсэлт тавилаа. Гэтэл Вандан, Дуламсүрэн нар ажилтай гээд яваад өглөө. Ингээд бид тэдний тоглолтыг үзэж чадсангүй. Чухам юу- наас болж тоглоогүйг нь бид мэдэхгүй юм. Биднийг балчир гэж голсон юм болов уу? Сурагч Т. БАЙГАЛМАА (Хэнтий. Дадал) л | ламсүрэн нар сумын хөдөл- | р гээл БЭ 71117777 57" 2РЬ ЭН 5 гэв жив ТАМХИ--АМЬДРАЛЫГ ХУЛГАЙЛАГЧ - Саяхны нэг өдөр би авто- бусанд явж байлаа. Гэнэт тамхины үнэр хамар цоргиж эргэн харвал ахлах ангийн бололтой үэган сурагч тамхи татан, утгагий нь хээв нэг үлгэж харагдлаа. -- Чи тамхна болиоч? гэхэд -- Чамд ямар хамаатай юм гэв, Автобусанд явсан нэг Ч , хүн түүнийг зэмлэсэнгүй. Нө- гөө сурагч айж эмээсэн шинж- гүй тамхи татсаар явав. Өө- рийгөо хордуулаад согсохгүй бусдыг хордуулж байгаа ийм сурагч бидний дунд байсаар л байна, Үүнд багш, сурагч- дын хэн хэн нь буруутай. Зарим багш чи наад тамхиа татаж болно, нүдэнд л тамхн татаж битгий үгэгдээрэй тэж хэлдэг, Тэр ч бүү хэл, хүү маань татах там- хигүй болчихлоо гээд тамхи аваад өгч байгаа эх хүн ч байдаг гэж би сонслоо, Эх харин миний . ёсны халамж энэ мөн гэж үү? Зарим багш, эцэг, эх- чүүд ингэж хувна бодон, за- рнм нь бүр дэмжиж байхад тамхин татагчид яалаа гэж х0- рогдох билгэ. Тамхичидтай тэмцэх ажлыг сургууль бүл- тэмд хүчтэй өрнүүлмээр бай- на. Тэгахдээ захиран тушаах аргаар биш тамхины хор урш- гийг сайн ойлгуулж өгөх хЭэ- рэгтэй. Сурагч В, БАТБАЯР (Алтай хот. 10 жил) мөнгө тоглоом ГЭЖ ҮҮ! Манай энд гудамжинд, сургууль “дээр хүүхдүүд мөнгө тоглох Явдал цөөн- гүй үзэгдэх боллоо, Хүүх- дэд тоглох толгоом биш- гүй дээ Л бий. Тэгвэл тог- лоом мундсан юм шиг мөн- гөөр тоглож байгаа нь зөв Тэж үү? Мөнгөн дээр тө- рийн сүлд байгааг тэд ан- заарахгүй байна гэж үү? Мөнгийг хаанаас олдог юм бэ? Миний бодлоор бол тухайн хүн улс орондоо хөдөлмөр хийж түүнийхээ хөлсөнд мөнгө авдаг, Гэ- тэл аав, ээжийн ариун ца- гаан хөдөлмөрөөр олдсон тэр мөнгө тэдний тоглоом болох учиргүй. Пионер -сурагч, эцэг эхчүүд бүгд хамтарч энэ муу зуршил- "ай ширүүн тэмцэл явуулах хэрэгтэй. Хаана мөнгө тог- лож байгаа хүүхдүүд ха- рагдана, газар дээр тогло- хыг нь болиулж | байх шаардлагатай байна. Эс тэгвэл пнонерүүдийн дунд ч мөрийтэй тоглоомын хор- Өшоү бий болж магадгүй Сурагч Д.БАСБИШ | (Хөвсгөл, Тариалан сум 10 жил) тоосгочид Говь-Алтай тийн Ша, айм- р ангийн Н. огзолмаа нар эгч, дүү нартайгаа тус бүр хорин мянга орчим тоосго цохижээ. Гэрэл зургийг Д.ПУШКИН тавиур, түүн дээр эгнүүлсэн бөм- бөр, босгож тавьсан бүрээ. Тусгай зассан Сууринаас төдийлэн хө- дөлдөггүй бүлгэмийн зөв- лөлийн туг, өндөр хөлс мөнгөөр хийлгэсэн самбар зураг, тэр бүр хүүхэд ор- доггүй идэвхтэн сонгууль- тан л шагайдаг пионерийн танхим. Яг л хуучнаараа. » Тэр ч бүү хэл олонх пио- нерийн танхимд «Залгамж Үе» аян, түүний жигүү- рийг харуулсан самбар одоо болтол зүүлттэй хэ- вээрээ л байна. «Залгамж- лагч» УЇ чуулган болоод даруй хоёр сар болоход байдал ийм л янзтай. «Чуулган дээр олон тө- лвөлөгч пионерүүд шинэч- лэлтийн тухай сайхан үг их хэлсэн. Үүний биелэлт хэр зэрэг байгааг мэдэ- хээр нийслэлийн Октяб- рийн районы 22 дугаар сургууль дээр очлоо. Бүл- тэмийн зөвлөлийн дарга Р... Цолмонг анги. танхи- мын ариун цэврийн байд- лыг |шалгаж явахад нь уулзлаа. Чуулганы төлөө- лөгч Р.. Цолмонгоос шинэ- лэг хэлбэрийн ямар ажил эхлэв, юуг шинээр төлөв- лөж байгааг сонирхоход, -- «Орц» операцийг зо- | Ххиоп байгууллаа гэв, Олон жилийн ӨМНӨ энэ “ажил хийж эхэлсэн одоо юуны шинэлэг юм бэ гэвэл дуу- асуулаа. “Олигтой хариу өгсөнгүй, Эцэс сүүлд нь, УМ Л-АаХ6: шийдвэрийг рэгжүүлэх тала 5, хыг хүслээ. ШИВ заасан. Бүлгийн 3 дарга на- рыг ил тод а : рдчилалтай втэр юу байн, твж солирховол « а вэ! ПИОНЕР--ӨӨРЧЛӨГЧ, шинэчлэгч Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга бид хоёр ийнхүү ярилцаж суутал тус сур- гуулийн пионерийн ахлах удирдагч (С. Алтангоцэг орж ирлээ. Бид гуравбүл- гэмийн танхимд орлоо. Байгууллагынхаа чуулга- наас хойш ямар өөрчлөлт "хийснийг эргэн тойрон хар- лаа. Эдний пионерийн тан- химаас түүнийг олж хар- сангүй. Урд нь байсан бүхэн байрандаа санжээ. Ажил амьдралынх нь толь байдаг танхим ийм байхад шинэвтэр зүйлийн тухай С. Алтанцэцэгтэй юу Ч ярих юм билээ. Тэр тойм- тойхон үг ч хэлсэнгүй. Пионер сурагчдаас санал хүсэлт авч ажил зохиох гэхэд «сэдэв» шинэ санаа хэлээд өгөөч гэж ихэнх пионерүүд, анги удирдсан багш нар нэхдэг гэнэ. Даа- сан анги, пионерийн бүлэг- тээ зохиох ажлын сэдэв санааг сэтгэж чадахгүй, бусдаас шаардаж суудаг хүмүүс олон болжээ. Бэ- лэн санаа, бусдын гар харж сурчнхаад түүндээ дасал болсныг тодорхой баталгаа энэ. Ярих болохоор урсгаж гардаг хэрнээ яагаад ажил үйлс тэн чадахгүй бай- на вэ Бне даасан, өөрийн удирдлагын талаар чуул- тан дээр их ярьсан хэрнээ зохиодог тийм бүлэг Улаан- баатар хотод гэхэд цөөхөн байна. пионерийн ахлах удирдагч хоёрын аль нэг нь эс байвал бүлгийн ажил бөөн үймэлдээн, шуу- гилдаан болж гүр дүнгүй тарахад ажээ. Өнөө л идэвхтэй хэд, үймүүлж шуугиулсан хэс- гээ зохиох ажилдаа орол- цуулах оролдлого хийсээр л төгсч байна. Ганц энэ х482А28 28 байдал ийм и! ль бүл- гэмийн хилд шилэх бахь байдгаараа. Уйтгартай. Внчлэнэ-н шахалтын, томчуу- цуглааны шинж хэлбэртэйгээр л явж байна. чилсэн заавар, мөрийн хө- төлбөр болмоор өвцихөж Үе» аян шиг зүйлгүйгээс болж аль ч учраа олохгүй арга тасарсан байдал» ха- пионе- рийн зөвлөлөөс зохиодог мм хи “ФенКд енеїїех “оед, 4еяе: єємєл єємєД, «йФенех» гис нХлвенеєц, 14Човох Үүнхкеї єємєД, 4єчє чи АХї(М гөогө() 4иао: нїхүеэ НүнмакЄиД 4Чєяєп чн соон од Чєнєх чн хед нөхөө неїїсь кейнелвО ЧеанєД, нөгвөмж нинкол Чєлєнєд, нєївїх цєїхи єЄєхнєД, неїве цєїїєн єЄмМЄД, хє неделэв Үнөөгээөх нХХину хєгцїо нєййинс оеейєеї шчогу хєгА4Х ИХлееєнагс ачисє їчнквү хөгөө: Чесүге Үс чн єехсү “євийн ивеж ЧаоХ 4єємМ них4о1 нїчї4КиКь нєєгд “цешгеМєм хцилїг00 ЦА1Х ь чиу кєяипкн оолгийоё їчнхнү Нохойд 1уйлиес хиху (єя єнєхйХХ 4еелКог енү 5 ХУПСЫ) үнс, шч4инох Нинфєл нчягу Цэ 3Лн шлу 4еехепїо Эсолооядйох ие4Х6Ч ”еєжчиоо ш Ов0 Швнху өөлөснө НЕХНЄО ИРЇНЕАЧ жєєшхєд їирлэвИ їчнхну “иог хиьян Мєє4АХҮ ЯАЦ ”єєвох ацихейлел ниьХХҮ/ Ч4окнох неэнеоО жиехнехХ гийС НнИеШр1ї441 нєїгү шаг) ен Ё-лэнд “єєжнєх Меєл мог инж х гєїєл еРийнс хєйхчєї 4ОүүиОХ єєжлгоО фесгєї в чи тежлЛгрс жихү ҮХХнтотн Зөйнө їгс 550 иссү зсєєжчгоо оохсенл о ногжлоолгоО эегэсгү ЭсэХ Фєх їегХо үсїву “єєьче жгго чи Үехиед ненїєпнНК ”єежїїциш 4евхеф Ко мєйлєү/ нии4з1 НЧЯУУ гижи нивиї4: нєггєЦ "Єємих4О МегйцХ цїлиРИХ СоохиьгоО нихо үефекнн НЄЄГД ог иутулау цєїєл чн хєйхє жир амын ж бп нХ рг гс:59й-21:: “ёєшМор ичхогод нивод, ЁТЭ титенЯш иХгссмс 1 1х 9 хэ шєлиє нєхєн тєгс: шичех по євїїхєдєл Жо: даллэд шимлцацгл "Єєжиеө ойгоо нєхКХкес ч4О ”ког цО1ЛИ4О6 жглгэо оєєнХ: Кєлкє “ө18Ө їеийиец ши євдєєШїє нєЄШшижЄавүү ”єєзицед 1єи3Х0 цехэї:1 ҮногО ИХллог цол, нєєкЄ Үвонйох Фенө їчнооло1 НИНГӨ оренблнел зє46 НИЙХИЄҮү кот НУГАалх 58 : тлйгв ИИНИр( зєїцийиж Мєєл оеёхд Ха АХАХ юмчиХК “нєхАХиех 4иш Єє4Д їегү флоо ЧХлердел нє4Ө евлнєї Үохого түнас Єл7ү чн цинїєн өөлөн ИеелеН шїчиЕЄж Ие144н нишнесу 480 неэ4А 2Х ерицїгнүХ иїлхойцо чи бнь ь чгу. чн ч4ои цєїо1є 4енмн “Енйиех шон о чн оссду "оошооО Мсели44 яаиьиелиу нєлєн нАїхєїєм чн їциншгсу | чи өөлөн иєїєє43 нєєгєХ “ЕнЕРх ШОНЬО ЧН ОёРИЧД “оог дом МегигэА чн це14евеех єє4 їєце аеШЧу ян ААХ цо!ч4фои нїигеХ “эв: онбок нөмнд | | ЄЄЧА ЗУЦҮ ЗҮШВҮ лт вөааииииииийииииииииииииииийиилиииииин ГАЛУУН ЦУВАА Цагийн хүйтний эрхээр Замагт нуураа орхиж Галуу шувуудын цуваа Гадаад далайг зорилоо. Онгон цэнхэр нуурандаа Эргэн хуран буусаар » Угалзан 3 эмжээртэй : Олон шувуудаас хоцросхийж |. Уран хийцтэй даалин, 1 цууг Улаан шүрэн толгойтой , Нэг нь уйтай ганганалаа. Х манаВ Хан : Харь холын тэртээгээс | Хүрэн ман рг. ) аж Нутгаа хичнээн санах бол? | ДЭЭЛИН, хөөргөө гарг Ё | н: боловч Эрхэм дээдийн хүндлэл, Энх амгаланг билэгдсэн Итгэл дүүрэн хүндэтгэл! ДАНДАР БААТАР Халх голын тулалдаанд Дандар баатар тодорсон, : Ха дайсныг хиаруулж бинт алдар нь бадарсан, Тэр хүний зүсийг В Хүн бүхэн үзээгүй ч Тэр хүний гавьяаг Хэн бүхэн андахгүй. Ї ӨНДӨР СҮРЛЭГ УЛИАС : Салаа олон мөчиртэй . ( Саглагар сайхан улнас | Саруулхан цонхны минь с ь харалдаа | Найган найган ногоордог. 1 Ї 4. ПИОНЕРИЙН ҮНЭ н к з Ї - 25 д зад эс 5 «ч (| н (ЕБКЕ! Г221 (55 (21 2511 (85) (45) 1Б/ | ны тухан Заас: дуугардал уу? -- Багш аз! Загас дуу: гардаг уу? гэж нэг шавь минь асуулаа. Уг нь би «Загас шиг хэлгүй» гэсэн зүйр үгээр түүнд харну. лах бодол терж билээ, Гэ- тэл манай дэлхийн далай, тэнгис, нуурт олон арван мянган төрлийн загас амь дарч, тэдний дотор ДУУ авна гаргадаг загас Ни лээн байдаг тухай сонссон юм. Ярьдаг загас тийм цөөнгүй төдийгүй бас тэд- ний үгийн сан ч нилээн олон янз ажээ. Загаснуу- дын гаргаж байгаа дуу янз бүрийн зорилгоор үйл- чилдэг болохыг эрдэмтэд тогтоосон билээ. Тэд аюул тохиолдох үед бие биендээ дохио өгч чанга дуу авиа тарган дайснаа үргээж, үржил нийлүүлгийн үедээ эмэгчнээ асарч хоорондоо «ярьцгаадаг» ажээ. Газрын дундад тэнгис, Хар тэнгист амьдардаг «Горбыль» гэдэг загас төрс шахах үедээ ёолохын Хамгийн жижиг загас Далхий дээр жижигхон за- тас гэвэл филиппины арлуу- Урттай бөгөөд үржиж эхлэх ба 20 ширхэг төрс гаргадаг байна. Манропод дулаан ажиглаарай. Эр загасны хэвлий, сүүлний сэлүүрийн байдаг МАНАНЙ ХАЯГ: ны загас. той Члэй Эжс! ЛТҮВр н тохиромж дулаан нь 20- градус юм. Биеийн урт 7--8 см, Эр эм мак- роподын нэгийг нөгөөгөөс нь ял- тан танья гэвэл нуруу хэвлий сүүл- ний сэлүүрүүдийн цацрагуудыг нь нуруу, цацра- дын төгсгөл иь уртассан байдаг , Эм загасны сэлүүрүүдийн төгс төл нь дунд зэргийн хэмжээтэй байх ба хэвлийн хэсгээрээ бүдүүвтэр МХЗЭ-ийн 1Їер Хорооны адил чангаар уянгалан дууг гардаг аж, Намуун шөнө тэнгисийн эрэг дээр Зог- сож байгаа хүнд 80-40 метрийн усны гүнд ийм дуу сонсогддог байна. Халуун орны далай тэн- гист «Далайн тахиа» хэ- мээгдэх нэн гоёмсог 8а- гас амьдардаг. Энэ загас биеэрээ дунд зэргийн хэм- жээтэй хэвлийн сэлүүр нь улаан шар, улаан хөх хурц тод өнгөтэй, дэвүүр аятай ажээ. «Далайн тахиа» загас тахиа шиг дуугардаг 1Тө- дийгүй, архирах, хурхи- рах, хүнгэнэх гэх сонин дуу ч гаргадаг байна. Мичман нэртэй төрсөө шахаад түүнийгээ хамгаалж байхдаа ойртсон амьтдыг айлгах гэж жийг- сэн сонин дуу | гаргана. Аюул тохиолдсон нөхцөлд нэгийнхээ. дуугаар ойр ха- вийн мичманууд яарал- | тай цугларч цохилт өгдөг байна, ф 27) ДАЛАЙН ТАХИА 7Ан! (яаж Питтн (явна) (ИЕВ! (ХЕН1 ГЭНЭ) 125А:) 1ЗВЖ! ГЕВБЫ! НЖ (РЕС (БЕТ ГИВР (Ярих! ин 1255! Шин Амьтад биеийн хэмжээ жингээрээ хоорондоо асар их ялгаатай байдаг, Одоогоос 300 сая жи- лийп өмнө бий болж үр удам дамжсаар эдүгээ хүрч байгаа хамгийн том загас бол халиман аварга загас юм, Халиман аварга загасны биеийн урт нь 15 дйахланод Төрц орхих цаг болохоор эрэг чин манроцд барилгын ажилдаа с ордог. Тэрээр амандаа агаар ху- рааж, түүнээ усны гадар дээр диаметртэй 33 см- рэн амаараа цуглуулан раа төрцөөс ( «“Пнонепийн “үнэна сОпИНЫ | ре їлэ Р ьг 1 цай” сЛ нийтэлж загас ! усан на, Наалданги бүрхүү 5-6 смийн ийн өндөртэй бяцхан хөөсөн арал үүсгэдэг ажээ. 1--2 өдрийн дараа эрэгчин нь аж- лаа дуусаад эмэгчнийхээ хойноос очдог байна. Энэ үед эм загас үү- доор орж төрцөө шахна. Ёроолд унасан төрцийг эрэгчин нь авч П зөөж авчирдаг, 2-4 Өдрийн да. авгалдайнууд гарч 3-4 хоноод жараахай болон сэлж эхэлдэг. 7Караахайн үед нь нэг эст амьтан, шаахайгаар хооллоорой, ордоп «Б» ланц- «Залуу байгальч» нүүрийг энэ дугаараас ї сэдэвчлэн гаргаж байх болно. Энэ удаагийн «Залуу 2 байгальч» нүүрэнд акварнумын загасыг хэрхэн арч- | лах тухай, дэлхий дээр байдаг олон төрлийн загас- - байна. / Налайх хотын Ї Дунд сургуулийн . зургадугаар ангийн сурагч Нямсүрэн, Төв аймгийн Жаргалантын сангийн аж ахуйн арван жилийн дунд сургуулийн сурагч Д. Адьяабазар, Булган хотын 10 жилийн ПГ сургуулийн сурагч Ц. Төмөрчөдөр зэрэг сураг чид далай тэнгист амьдардаг болон аквариу- мын загасны талаар зөв- лөгөө өгөхийг хүсчээ. БИЕ (285 ий 22: авж ( ац аж (7353 Энэ нүүрийг ЗБТС-ын багш Ц. МААЦЭЭ бэлт- гэв, Н 94:4:4:4444-44-44-44444444444-4-444444114141414-441141411--4-414111 1414-4114 1988.11:19 эхлэн 1 Нисдэг Шувуу нисэхээс биш з4- тас яаж нисэх билээ гэж бидний хэн нь ч хэлэх байх. Гэтэл халуун орны далай тэнгист хараацай 34- тас гэж нэрлэгддэг нис- дэг загас байдаг. Энэ За- тас гаднах байдлаараа хэв- лий нь хавчгардуу сүүл- ний сэлүүрийн доод тал нь урт уснаас үсэрч гарах агаарт хөөрөхөд зохилдож цээжний ба хэвлийн С3- ЗАГАСНЫ НАСЫГ ЯАЖ МЭДЭХ ВЭ! Загас бусад амьтдыг бодвод харьцангуй урт настайд тооцогддог. Хоров загас 100--150 жил Халбин загас 70 жил Мөрөг загас 50 жил Хэлтэг загас 25 жил Цурхай загас 24 жил Алтан загас”-15--25 жил Алгана загас 11 жил Шлпрот загас 6 жил Хутга загас 3 жил амьд- рах жишээтэй. Загасны на- сыг яаж мэдэх вэ гэвэл хайрсаар нь мэдэж болдог. хайрсан дээр мод- , ных шиг цагираглал үүс- сэн байдаг. ХӨРӨӨ ЗАГАС Хамгийн метр биеийн жин нь 15 тоннд хүрнэ. Аварга загас нь хоол тэжээл эрж, сүрэглэн яв- даг. Ихэнх аварга загас- нууд махчин амьдралтай тул далайд-орших бүх амь- түүний Индекс-- 14140: корпус Хэ 0ожүр Том, жижиг янз ийп баг- замжтай ахвархумд Гуан зага- -ыг тэжээдэг. Гурами усны хя: найрлага голдоггүй, дусын дулаантай усанд байлгах нь амьдралд хамгийн тохи- ромжтой байдаг юм. Эр эм гурами загас нь бие би- еэсээ нурууны с рээрээ ялгагддаг. рууны сэлүүр нь хурц үзүүртэй байхад эм загасны нурууны сэлүүр нь дугуй хэлбэртэй юм. вагасыг үржүүлье гэвэл 20-30 Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв... ХАЛИМАН АВАРГА том загас танд болон хүнд ч аюул учруулдаг байна. Замд юу, тохиолдсон бүхнийг иддэг энэ загасны ходоодноос за- рим үед хадаас. чулуу. лааз, заримаас нь архины 22:38 грь ийн хэлбэ- р загасны ну- рами Шээс Жульс литрийн багтаамжтай , эм янгасаа Хи байхгаарай. Да. й 821 д 51 2 20 « ЕЭ анин гав гэхэ ги! 1 ПЕН ПЕН НШН! НЬ | загас лүүрүүд нь сайн хөгжсөн байна. "Сайн хөгжилтэй цээжний сэлүүр нь жи гүүрийн үүргийг гүйцэтгэх ажээ. Эрдэмтдийн судалгаа- гаар бол хараацай загас хагас цагт 48-аас 72 км- ийн хурдтайгаар 7--8 мет рийн өндөрт 200--800 метрийн зайд нисэж чад- даг байна. УСАН СПОРТЫН АВАРГУУД Усанд сайн сэлж шум- бадаг өдий төдий амьтад бий. Усанд байнга амь дардаг амьтдын хөдөлгөө- нийг ажиглах нх сонин. Сээр нуруугүй нэг зст амьтдаас шилбүүртэн усан дотор цагт 6 метр, янз бүрийн инфузорууд цагт 3,2--5 метр явдаг байн Тэгвэл загас усанд Ёо. хэн хурдан сэлдэгийг С0- нирхоцгооё. Илдэт загас 130 км/цаг Далбаат загас 125 км/цаг Цэнхэр аварга загас 40 км/цаг Жад загас 80 км/цаг Зэвэг загас 30 км/цаг “Цурхай загас 13 км/ца- гийн хурдтайгаар сэлнэ. Амьтдын хурдан хөдөлдөг чадвар нь тэдний амьд- рах нөхцөлийг хангаж өГ- дөг байна. 4 Хурдан шалмаг хөдөлс- нөөр хоолоо олж иддэг, дайснаас биеэ аварч гар- даг ажээ. аялж яваа онгоцны араас. сүрэглэн дагаж онгоцноос хаягдсан хаягдлыг хаман иднэ. Австралийн эрэг сү» чим баригдсан 5 метр урт каркародон гэдэг аварга загасны ходоодноос нэг том нохой, 45 кг жинтэй далайн арслан, 22 кг жин- тэй далайн хав гарчээ. 7улагш 3, Зїжтэв 4 Хоёулаа хүүхлүүдтэй уу Би ч дуртай дээ, Урд нь Чанархүүтэй т төрөх авч зөвшэөр- хийнэ нам2ЯГ алда. хүүхдүүд билээ. Ченархүүгийн одоо 18- иилцах ажилсаг, нөхөд ИЬ ч цаг хугацааг хайрладаг тийм л сурагчид БИД АНДУУРЧ33 Чанархүү бид хоёр идэвхтний улаан бүч зүү. сэш охинтой анхлан та- мнлцлаа. Түүний нэрийг Н. Ууганбаяр гэнэ. сан л рг -- Хийж байгаа ЮМмаи- даа үнэн (сэтгэлээ. (98Ч 21 - - 22 ажиллссан шиг т сайхан ажиллах Машин» цээж байсан бо- р үү ажилчин гхаарал болгоомж (3 б к осолгүй ажилла- би ойлгосон Миний бодлоор хүн- тай хүнл йнэ дээ гЭ- Ийг С гхүү бид хоёр я өөр хүүх Й Уу р явж байтал Ууганбаярын бичиж авахыг гэлээ. Блад хаягийг нь мартчихаж Тар долоо, наймду- гаар ангийн л сурагч байх ганбаяртай уулзвал низсаалийн дүгээр сургуулийн 10 дугаар аї- гид сурдаг аж. ШИНЗ НАЙЗ Чанархүүгийн шинэ найз Х. Дашдорж. Тэр сая шаг- - Хөдөлмөр гэгч ямар ид шидтэй зүйл вэ? Би шагнуулиа гэж, огт бодоо- гүй байсан хэмээц Даш- дорж яриагаа эхэлсэц юм. Бид түүнээс: - Чаиарыг юу ойлгодог вэ? ГЭХЭД гаж -» Хийж байгаа ажлаа миямбай, гүйцэд хийхийг чанар гэх байх гээд бас Л ё» зун зэрлэг засан, Түүнийг й нь авч Хайх Л чайгр гэж ал зул үндэ миний ажлын боддог бай Хэрвээ зул- гаахгүй удаавал үндэс НЬ томроод хар шороотой Су: гарч, олоц хүний ходолмор талаар болох байсан гэж нийслэлийн 11 дүгээр сур- гуулийн 8-ын 40» ангийн энэ сурагч өгүүлэв. Чанартүүгийн найзууд гэж: ийм л ажилсаг хүүх- дүүд юм. Өсвөрийн сурвалжлагч Н, ДАВААНЯМ ХЭРГИЙН Г4 ТӨЛӨӨ БчиРРЭРЧЭЭ шээшэ (айН үйлсийн 333Н Хуучирсан. ном сэлбэн гасах ажил хийлгэхийг иО- пын санч Б. Баасанжав игчэгс бид хүссэн юм. Хү- сэлтийг минь биелүүллээ нийслэлийн 52 дугаар сургуулийн 7-ийн «Гэ» ан- гийн бүлгийн дарга Д.Даш- моих яриагаа эхэллээ, -- Одоогоор 4300 пом засаж сэлбэлээ, Голдуу Хо" вордсон хуучин ном шүү! Пионер сурагчдын Чөлөөт цагаар уншигчдын бага хурал, өглөөлөг, одөрлө» шавгсллоүалгШиш2Э5 тутеэлгс, ЗРРуУЯР1 Луус 1-7 үлсгглллэжжлүт луу мяа оо х4ЛааЖ 278 ХЭЭ Э32)ДГГ ,Б-ЭэЛХ ЭН ”.Б АЙГ ТУЛ 45 ДАХЬ жилдээ 3675 (2363) 1988 оны арван иэгдүгээр сарын 28. ЛХАГВА ЗУРАГ ДЭЭР: Я. Оюунсайхан гийй хэлбэрээр гсрилцлага маргаан зохиосны үр дүнд уншигчдын згнээ их из- могдсэнд Баасанжав гч баярлаж байдаг юм. -- Манай ангийн 9. Мөнхзул, 3. Пегамсүр Л. дсүргн, Н. Б Ё) тагдах боллоо, Номтой нахөрлэсний ашиг тусыг юу гэж ойлго» дог вэ? , -о Ажлыг сайн муу гэж ялгаварлахгүй хүнд тус хүргэхийг эрхэм бол» годог. Саяхан «Бодит тус» сэдэвт бүлгийн ажил хийж сургуулийнхаа 1 давхрын бүх цойхыг дулаалсныг 1! багш пар бүтсэлч ажил й гэж толархав, Номтой нӨ- хорлөсний ач тус гэвэл ан гийл сурагчдын эв нэгдэл пягтарч нэхөртөд туслагчид олширч сурлагын чанар З9 хувьд хүргэлээ гэв. Отюумааг пионерийн тан- химаас гарч ирэхэд анкийн- байлаа. лүүлэх л үлдлээ шүү дээ гэхэд нөхөд нь баяраан-тол- | гой дохицгоосон НЬ ЗөВ- шөөрсний тэмдэг биз ээ. 1 Сургууль хамт олноороо: З. Оюумаа гэдэг энэгБаа- тар Л. Дандарын нэрэмжит: Үй! бүлгийн даргаар гур- ван жил ажиллаж багагүй зүйл санаачилсан юм. Тэ- судас хамт олныг бүрэл- дүүлэхэд онцгой анхаарч бүлгийн ажилд пионерүү” дийг жигд оролцуулах, аливаа ажлыг цөөн тооны идэвхтэй сурагчдыг түшдэг явдлыг зогсоожээ. Соёл хүмүүжлийн ажлаас хойш тааныг илрүүлэн, тэдэнд й 03 (Ө тү ГЭВ ВЖ 12 08 (22253 | хан охин БНМАУ-ын баа. - рээр амжилтанд хүрэх гол. 2. ПИОНЕРМИН ҮНЭН ФдФФФФФФОФФФФФФФОФФФФФОФОФФООФФОФООФФФФОФФФдФФФФдФФд( 1088.11.23. МОНГОЛЫН БАГШ НАРЫН УИХ ХУРЛЫН ӨМНӨ Говь-Алтай аймгийн 2Каргалан сумын 8 жилийн дунд сургуулийн заах аргын нэгдлийн багш Т. Жам- балдорж, Б. Амарбаясгалан, Х. Батцэцэг, Ц. Ичин- хорлоо, Б. Готов, З. Жаргал нар хичээлээ зөвлөж харилцан бие биеэсээ суралцдаг юм. аж Гэрэл зургийг Д. ПУШКИН байгаа нууц авьяас, хө- жилтанд: хүрчээ. Оюумаа. «сурсан бүхэн амьдралд хэрэг болно, өө- рөө сурч байж өрөөлийг сургах хэрэгтэй» гэж эЭ- жийнхээ захисныг ямагт санаж урлаг спортоор байн» гагхи! хэмиэн бэ рийн утсан хөгжиж тоглож, одон бөмбөгийн спортоор хичээллэж: сурч мэдсэнээ " нөхөддөө заажээ. Одоо тэд- ний ангийн сурагчдын дал “таруй хувь нь одон бөмбөг. тоглодог, (30 гаруй хувь- нь гитар мандолин хөгж- мөөр тоглодог болжээ. Дөнгөж 13 настай онэ охины сэтгэлд хийж бү- тээхийн хязгааргүй хүслэн: оргилж байдаг. Түүний са- наачилгаар «Мөнгөн хараа- цай» хамтлаг, бүлгийн идэвхтний «Эв нэгдэл» клуб, сурлагын «Чанар» групп, анд нөхдийн турш” 24 АНХНЫ ГАРАА лага Суддах зорилготой «Захидал» клубыг бүлгэм, бүлэгтээ байгуулжээ. Оюумаа идэвхтний дунд явдаг хичээл: семинараар зохиосон ярилцлага хэлэл- цүүлэгт. бэлтгэл сайтай оролцон «Идэвхтэн гол хүч», «Бүлгийн цуглаан» сэдвэгр саналаа солилцож, «Пионерийн үнэн» сонин дээр. гарсан «Хөвгүүд хайчсан бэї» хэлэлцүүл- гийн хариуд «Хөвгүүд энд байна» үзүүлэх ажил 30- хиосон нь бусад бүлгийн Дарга нарт ажлын арга “туршлага болох үр дүнтэй- ажил боллоо. Бүлгийн ажлын нэг онцлог нь үр: тэлж сонирхолтой шинэ хэлбэрэзр зохиож чадвал пионерүүдийг идэвхжүүлж үүний үндсэн дээр хүүх- дийн хүмүүжил төлөвшинө гэж ярьж. байгаа энэ охин хамт олныхоо итгэлийг ухаанаараа дааж явна. Л.ӨЛЗИЙМАА (Булган аймгийн їзшиг сум) 1988 оны. арван нэгдүгээр сарын 15-ны. өдрийн 9 цаг 25 «Буран» Хөлгийг «Энергия» жингаар сансарт гаргажээ, «Буран» хөлөг сансарт хөө| минутад Зөвлөлтийн олон дахин ашиглах хэмээх сансрын холгийг хөөргөсөн билээ. хэмээх хүчирхэг шинэ зөөгч пуу- рч дэлхийг хоёр тойроод: автомат горимоор. Байнонурын сансрын нислэгийн. талбайд амжилттай буув: Ийнхүү ЗХУ-ын сансрын шитжлэх ухааны түүхэнд шинэ үс эхэллээ. Дахт11тї юплиплилииыс сЭШЖҮЕШ1 ү жил) лжсо Монголын үзэсгэлэнт саран гоо Намайг тєрүүлсэн ээжий Зүйтэй уран үгсээрээ Сурган хүмүүжүүлсэн ээжий гэж уянгат сайхан дуу бий билээ. Энэ дуунд алагхан хорвоо дээрх хам- гийн энэрэнгүй хүн «эхийн» тухай өгүүлжээ. Бидний өвөг дээдэс маань хүүхэд ахуй цагтаа гэх хүнийг хайрлан хүн- дэлж, асран бөөцийлсөөр иржээ. Иймээс ч ард тү- мэн маань домгийг амнаас ам дамжин ярилцаж, түү- | шинжих их! или) гшипвсал! ШїЕШЕҮШт) лоЖПЦЖНШ! (ШШЕШто27 Ос7апалНЕ) (7БЛЖЖНЖ| шиллл:| ЛюВЖЛЕ) БИИШЫИЛЫ ! саар иржээ. Эхийн ачийг явжээ. Нэгэн. орой хүү хариулах гэсэн хүүгийн | одоо л эзЖийнхзэ ачийг тухай нэг домог байдаг. Тэр хүү буурал болсон эхийнхээ ачийг ачаар ха- риулах гэж холын газар, “хариулья хэмээн бодоод өглөө эрт яаран босч өвс-, ний шүүдэр шүүн явсаар | ядан домбөоо дүүргэж ! | ”нээс сургамж зөвлөгөө: аз- усны уртад ээжийгээ үүрч » түүгээрээ ээждээ цай ча- |.наж өгөв. Хүүгийн чанасан “цайг уугаад зэжийнх нь Ї:э цангаа гарсангүй гэ- нэ. Энэ үед хүү «Ер нь хүн гэдэг ээжийнхээ ачийг хэ- зээ ч хариулж барахгүй юм байна. Миний өвсний шүүдэр шүүн чанах: өгсөн цай, намайг Нялх байхад ЭЭЖ минь шөнө дөлөөр : босч ганцхан удаа хөхөөлө- “хүүлсэнтэй тэнцэх ач юм» : | Манай ард түмний дунд томчуудын ярианд хөнд- лөнгөөс ордоггүй, тэдний ” өмнө цээртэй үг хэлдэггүй, гахмадын үгийг гүйцэд сон- ”соод-дараа нь хариу хзл- 7 : “гаж бодсон гэдэг. Товч- 4 хон дурдсан энэ домог хэп 7"у »( бүхэнд нэгийг бодогдуулах 2 н лавтай. Хуучин юм. ул болно. Шина юм зул болно гэг- чээр устаж арилах юм гэж г. ҮҮ. днээс кондуктор-эгч билетээ ава- эсч- дахин. ЦЭ ч арилах ! (пшиилллилы! С7ЕГҮ шаардлага тавнв. нэг нь «Энэ ямар авгай вэ? Цалингүй бид- нээс юугаа авах гзэ юм бол» гэж хэлэхэд бусад нь инээлдлээ. Тэд амандаа багтаж ядсан бохь хийчи хээд ангас ангас хийн тас няс зажилж кондунторын өөдөөс үг газар гээхгүй хэ. рэлдэж байгаад бууж явсан Охидын хачин юм. Охид... охидууд ингэнэ тэж үү? Өөрийнхөө зэж шиг хүний өөдөөс хэрэлдэж болох уу даа. Хэрэв тэр кондуктор эгчийн оронд тэдний ээж нь байсан бол ингэнэ гэж үү! Охид хөз- гүүд аавассаа айдаг мэртлэө ээжээсээ айхгүй! юм. Яа- гаад ээжээсээ- айдаггүй юм бэ? Миний бодлоор бол төрүүлж өсгөсөн эзжийгса юунаас ч илүү хүндэтгэн үзэж. тэднэзс айж, зэмсэ дэг баймаар. Найзууд минь үүнд, хариулт: өгвөч Хүүх дүүд хичээл тасалж, га Дуур тэнэж хэрэг тэвегт орооцолдох нь цэөонгүй. Энэ үед эхийн сэтгэл ша- налж хүүтийнхээ төлөө са- наас зовж (явдаг. Харин эхийнхээ сэтгэлийг тайван байлгадагүй тэр хүүхдүүд. юу бодож явдаг бод? Мо- дээж |ээжийгээ өрөвдөж хайрладаг л биз. Гэхдэг ариун цагаан сзтгэлд нк талба суулгачихаад түүний- гээ арилгах гэдэг хэцүү зүйл биш гэж үү? Мзгад- гүй зарим нэг хүүхэд зэж загналаа, зэмлэлсэ гээд тэдэнд гомдож байж болох ( Дээр Х-ашэ домогт өгүүлсэн хүүгн д «Ээжийн ачийг хэзээ ч Зл- рнулж барахгүй юм байна» сургууль) шЭ8Да7 Колумб Америкийг 188 4888 тайхал төрлөө, ? өмнө заалгасан хичээ. 7 жлийн доголдол Ч 7 бийг Орон тооны хоёр пионерийн удирдагч, нэг “эвлэлийн хорооны дар- таа ажиллуулсан бол багагүй тус болох бай- Ч аа гэж бодсоор гарч эн янгирын хад нурааж дав- тэй бодлого зохио гэв. Ангийн минь хүү эхлээд тэвдсэнээ ажиг ч үгүй. -» Би зуун настай. миний Хүү надаас 200 Үү дүү юм. Дүү хэдтэй вэ? гэх нь тэр шүү! Бүгд инээлдэв. ? 5 , Багш нэг хүүгээс: -- Хүй нэгдлийн үе- ийн хүмүүс галыг юунд ашигладаг байсан бэ? гэж асуухад, -- Тэд чинь зуух тогоогүй учир мах л шардаг байсан байх. Тэ- гэхдээ 0! ямар хүй |» ба хэхртый уулзсан иш гэлээ. бас л бүгд эизэлдэв. : . Газар зүйн хичээлийн багш биднээс: -- Хагас арал гэж “М : со асоасассШсЖШшЖ ааа "" ШЖсасарааоаосгуст хилдахын адил чимээ, дээд давхраас сонсогд- лоо, Шатаар бууж яв- сан Охин дайжин хаш- лага түшээд хярсан туу- лай шиг зогсоход хэсэг хөвгүүд шатаар чихэл- дэн үймэлдсээр бууж ирэх нь хичээл тарж байгаа аж. Тэдэнд тү- рэгдсээр гадаа гарч амс- хийгээд, | -- Та нар дуугардаггүй, хөдөлдөг ч үгүй суудаг атлаа шатаар ямар их хөдөл- гөөн, тиантай буу- даг ох гэвэл, -- Ангид багш бай- сан шүү дээ гэцгээлээ. ангидаа шоуг хэлдэг юм бэ? Хэн харнулах вэ? гэгэл гар оргон өӨндөлздөг нэг хүү мэдэмхийргн босч, -- Хагас арал гэж аралыг дундуур нь ху. вёасныг хэлнэ гэж бид: ний элэг Хөшоөөш, . . . Урац зохиолын хичээл Дээр испанийн утга 20- хиолын талаар 0агш би» дДэнд сонирхуулаа ярь сан юм. Тэгээд үгийн» хээ тогсголд, -- Дон Кихот гэж хэц бэ? гэж асуулаа, Бид чив чимээгүй, бүр ялаа нисэх нь дуулдаг хаар сууцгаав, Хариу. лах хүн гарсангүйд багш нэр цохов. Нэг хүү босч толгойгоо илснээ, -- Кихот нэртэй Дон мөрний казак байлгүй - Та нарын захирал чинь дайруул- чих шахлаа шүү дээ, -- Захирал бидний ханийг ч танихгүй. Бу. сад багш нар хүүхэд бүрийг танина гэв, Су- рагчдын хөдөлмөрийн талаар сонирхвол тодор- хой үр дүн хэлсэнгүй. Юу гэвэл 8, 9, 10.Ду- гаар ангийн сурагчид Баяндун, | Дешбалбар, Чулуун хороот, Чойбал- сан суманд төмс ху: раалгаж, өвс нуруул- дуулжээ, Тэдний ажлын тоо хөдөлмөрийн хөл» сийг бодож дүгнасэнгүй, ашбалбар, . Ваяндун, Чулуун хороот, Чойбал- ЗАМД сан сумын дарга, иябо нар намар бүхэн сурагч» » даар ямар ч тооцоо хийлгүй бултаж сурсан гэнэ. жагсаалын талбай дээр иртэл хашгиран гүйлдлээ. Юу болсныг ажвал лааз өшиглөн байв. Тэнд овоолсон хо- гоор хаалга хийчихсэн, хоёр тал өрсөлдөж байв. Тэр их хогийг цэвэрлэчихээд цэвэрхэн талбайд тогло- сон бол аштай юу даа гэж бодов. дээ гэв, Хүүхдүүд ниагл- дэв, ЗЭГЖ, Ургамал судлалын ха чээлийн багш манай ан гийн нэг охниоос, -2 Цэцэг болгоц яа» гаад наран зүг тэмүүл- дэг юм бэ? гэж асуу- хад миний найз, -- Зун чинь бүгдээ. рээ л наранд биеэ ша» рахыг хүсдэг (03 дээ гэсэн зам, Хүүхдүүд бас л инээлдэв. Газар зүйн хичээл орж байлаа. Багш бид- нээс: -- Туйл гэж юу вэ? гэж асуув. -- Хүн амьдрах нөх- цөлгүй хоёр цэг биз ДЭЭ ГЭЖ НЭГ Маань ха- риулж инээд болов. Н. ГОТОВ ох сс эж аж жж“ЭХЖЭ5ЖиХ ХЭЭ ЭДЛХЧЭЛЛЭЧ ЭЭ ажил “ хийлгээд Пионерийн . шугам хүүхдүүд урай сүүний тоглож хөл бөмбөгийн С, БОДООШ Он Л л бид оорс» Бүлгээрээ Ооид өнгөр, соц жил 9 дүгээр ан. гийн сурагч онц сурла- чагатан Оюунтай уул. шалт хийсэн. Дахин түүнтэй уулзалт хийж 0олох боловч Шинэ ХэлЛ- оэр, арга барилаар л эс зохиовол эргээд хуу, чин ажлаа давтсан бол- но. Тэр уулзалт бидэнд юу өгсөн 03? Хэдэн хүү- хэд сурлагын чанараа ахиулсан билээ дээ гэж бодтол Дори өөрөө сайн сурдаг байснаа. харин хоёр ч хичээл дээр дунд гарчаа. Ингээд хүн бүр дээр яриад байвал олиг- той үр дүн гармааргүй санагдлаа. Энэ сацуу ЮГОТОГСГО2О101С С То 010ТОТОТОТСТОТСТОТСТо1о1О10) бүгд өөөөөөөӨбӨө (ШОГ ӨГҮҮЛЛЭГ) Ангид ариун цэврийн үзлэг хийх боллоо. Бүлгййн ахлагч бүх пибпе- рийг эгнүүлэн жагсааж үзлэгт бэлт- гэв, Ариун цэврийн комисс | Ариунаа хөвгүүдэд хандаж гар хуруугаа урдаа барьцгаа гэлээ, Манай ангийн хөвгүүд мог нэгнийхээ ардуур пуугдах бултай хоорондоо түлхэлцсгэр.. Өндөр иуруу- тай Эрдэнэ хамгийц Оханд зогссон тул гарцаагүй гар хуруугаа эхэлж үзүүл- лээ. Ариун цэврийн комисс Ариупаа түүний хоёр гарын арван хурууг харс, цаа 2 Зургаан хурууныхаа хумсыг ав чихаад ирж болсонгүй юу? гэхэд түү. ний нүүр улайсхийв, Хажууцаас ха рин Хас-Очир тэссэнгүй -- Наадах чинь өвөөгийнхөө нурууг орой болгон мааждаг юм Чинь гэчих» 80хИОЦГооЁ гэж бүгдийг уриалан. тал бүрээс түүнийг дэм- шин сонирхолтой, элэг ажил азохиой гэц- гээв, Тгөгээд бүрнээ бодлоо. нөвтөэр хэлбэртэй олсонгүй, Бөмбөрөө цо- нэрлээд Шинэ. хэлбэр эрал удтал үргэлжилнэ. Бид эрээд байлаа. Дор бүрнээ бодоод л байлаа. Ам булаалдан их ч шуу гилаа. ЧИЙДЭН байсныг ,анзаарсангүй. ФФФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ9ӨСЄ00 (ОЕРЕНГИЙН Ё Хүүхдүүд ч нэтхэн Ши- - бүгд дор ир ши» зүйл дагуулан сүг харлаа. хиж бүрээгээ үлээж, -- Та нар чинь мэ- дийн будаа ЧИЙ ТУС цуглаанаа эхэлж баа- дэхгүй байна уу гээд Да- ламжтай хүртдэг ба чир- хан үймэлддэг л ажлаа ваагийн нүд орой Дээд- хан хэвээрээ байгаагийн байлаа. сэдвийн Ангийн маань савлан ганхаж 217 СО лээ. -- Чамаас асуугаагүй шүү! гэж бүл- гийн ахлагчийг хэлгхэд хариуд вь, -- Нээрэн, Хумсгүй хуруугаар мааг жиж болохгүй Сиз дсэ голсэ,. Тэгтэл Дэрэм чигчий хуруугаа Нуух саяаа, тай цугалан бариц хэд хэд оролдсоноо санаа амарсан аятай 8офсож: (байл. Ариунаа түүний өмнө ирж хуруу га: рыг нь үзэхэд хоёр чигчийгаа цугалаад найман хуруугаа тэнийлгэг, -- Чи чинь найман хуруутай бил үү? гэж Ариунааг асуухад сандарсан- даа болоод -- Үгүй сэ... үгүй ч гэж дээ оздоод тэнийхгүй болчихсон юм гэв, -- Чигчий хуруу чинь үү? -- Тийм эз! -- Алил, Ямар хгцүү байгаа болоо хуруу оплох шиг совнур байдаггүй гэлцдэг гэж халаад Ариунаа санаанд, гүй байхад пь тэнийлгэхэд хумстай чигчий ил гарчээ, -- Бусад хуруугаа арчилсан атлаа энэ хоёрыг хүч хүрсэнгүй юу? гэж асуухал, -- Би өглөө яараад гэв, Хас-Очир бас хажуунаас иь, -- Наадахаар Чинь чихээ цэвэрлэ. дэг юм. Ариун цэлрийц комисс иигэ» хэд сурагч хүний хамгийц их чухал сонсох үүрогтой чиханд үзлэг хийж баймаар юм гочилэг, Тэгтэл түүний дэргэд асгссон Памбар, -- Нүдойд үзлэг хийх ёстой | энэ хоёр шиг сурахад хамгаас их хэрэг. той юм байхгүй тог. Тэгтэл ч Хас-Очирын Ээлж боллоо, Тэр хоёр гарынхаа алгы Нь доош ха Манай бүлгийн хамгийн ЖиГЧ зархай Даваа гэ- Найзууд аа! гэж Долоовроороо заяхыг нь дзэрээ дээш Гэрлийн хоёр тийш хонхны хэл шиг савлаж байв, рээ гарсан байлаа, -- Төр харцгаа. Тэр, тэр... гэж хэлээд Даваа үүд чиглэн гүйлээ. Үү- дэнд хүрч очоод, -- Газар хөдөлж бай- на гэхэд нь бид санаа авч нам жим болон чаг- навал, цонхны шил (ОХОГОГОТ010101010) ““РЧЖГЭГ 2 Үнэолэло л рүтлэйэжлс ёгларн,, өррилйналнил ирж халны 15) тээв хинь- - 01010 00696 Үй.Эн хамглэл, (О101010101010140101: ӨФо0988Ө00099Ф9ӨФФ99006060669с) «/їлаа. шинэ арга өарил, нрайллЖ байсйаа зог (Ф албардар хийхээр шийд бо. Гэрлийн шил ч га лаа, чэгээд анги бүлгээ "ин цагны дүүжин шиг рээ тойрон сууж ямар тэЧЛнР РЯЖСЛав” Өринэ сэдэвгэй байхыг ярилц Ингэж, бид өөрсд лаа, Арын. ширээний 40! уун 45 463-4--2 дорж гараа гОзолзуу» Н л эн аг “йл ара -эт лг зан өргөсдөр сү Ээ 5 - ГОЦ ЦХУРчиыл Гармаа тэрїйд цаалаас, Гурван! цонхны шил чи- 404 Ч-л8- Оюу! эгчийн туршлагаас -- Дорж Л өөрөө чирхийлэн даржин гүр Бөэд Гүй, сэдэв Ч ияриултын гэлээ, уулд, Ор содовгай ажил байгааг ч мэдсэнгүй, ын “йарнлү” нерий: удирдагч, єнгийн С хоёроосоо шинэ хэл( сэдэв хэлж өгөхийг хү- сэхээр шийдэв. Анирмаа түүнийг эсэргүүцэж бослоо. шил -- Өөрснөө сэтгэж, сэдэж чадахгүй гэж үү! Тэгвэл бид чинь, хүүх- ШИН?7 зэ гэлзэ Нээрэн бодсон өөрснөө зохиох хаа хэлбэр сэдв: өгөхийг хүнээс хүсах нь нэг Л тиймэрхүү шүү! Тийм биз дээ. ЧИНЬ ЧИ- (ТОО О101010ТоТоТо 010 0101010101010Д о (010100 01010101010: н.готов (О201010101010101010101010101010) руулан хэдэн хуруугад саргайтал тэ- нийлгэн үзүүлэв. Хумс байсангүй. Ариунаа түүний алгыг дээш харуул- тал нэл бэх болсон байхыг хараад -- Өглөө гар нүүрээ угаасан уу? гэв. -- Хоёр ч удаа савандаж угаасан. Харин даалгавгаа., юу яаж Сайгаад өглөө юу... бэх болчихлсо гож зэрэн хэлэхэд нь бусдаас будаа идсоний нь мгдлээ. Үүнийг сатааруулах санаатай Хас-Очир -- Үзэгт үзлэг хийцгэсв гэз. Тэгээд сүүлдээ алчуурьш үзлогт шилжлээ. Хас-Очир, Намбар хоёр хогрондоо но- цолдон бие биедээ түлхсээ» айлаа. Жагсаалын адагт Жаргал, Наран хоёр түнжин хагарах шиг | болов. Үзлэг дахиц өндөр Эрдэшээгээс эхэллээ. Үрг ийн алчууртай ягдаг тэр бүхний аминд орох ёстой боллоо. Д-өрээс досш дамжуулах Эгдогтэсгийн цэнхэр алчуур їзг хүүхэд алгасан ардуу ялсаар байлаа. Ариунаа үз- лог хийж дуусаад бүлгийн бүх хүүх- дүүд наг өнгийн алчууртай | Сайгаа- гийн учрыг олсон байв, Тэгээд, -- Үзлэггоэ бүгд сайн гарлаа. Баяр хүггэе гэж хэлээд, Ноход ёо! Цөмөөрөө алчуураа ба- руун гартаа барьж өргөцгөөе. Энэ Сол бидний бие биедээ баяр хүргэж бай- гаагийц тэмдэг болог. Үүнээс хойш дандаа ингэх болно гэтэд хөлгүүлээс ганцхан өндөр Эрдэнээ д гагтАа пям- байлан инДүүдсэн цонхэр алчуур өггө- сон. байв. Түүний гарт нуруу нь хү- гэхгүй зүтгэх хэдэн хүүхэд цоройлон байлаа. Тэгж тэгж тэдний хөлс гар- сан байз, Тэд юугаар духаа арчих болоо! Ангийн хөвгүүд нэг л оцгийн алчуур- тайн учир одоо л гарах боллоо, Г, НЯМГОТОП Манай ангийн ег оноодөр охид хийх ӨУШН2222) хурлаа Ф боллоо, Бие биеийнхээ Ё чихэнд сэмхоц хэлсээр 9 байгаад бүгд л сонсчих» ё сон бололтой, Миний 2 хажууд суудаг Балт: Ф -- Та нар өнөөдөр 3 юу хийх гэж байгаа юм Ф гэсэнд би өрөөсөн нүдээ- 3 рээ дэвтэр лүүгээ шагай» Ф Чихаад: -- Чамд ямар хамаа- Ө тай юм го“ихэв. Охидын 2 хурал их ажил хэрэгч 8 байдалтал эхэлсэн 00- 8 ловч сүүлдээ зөгийн пэг 9 сүрэг дээр дахин нэгийг нэмчихсэн адил хэрэг 9 боллоо. Уржнан сонгог- 0 дож байсан охидын зөв» лөлийн дарга Үржнээ 1214 босоод зогсчихсон байв. 8 Сиймхийгээр нь сонсвол Ө/ янз нь сонгууль явуулж ГҮ шийдвэр гаргах ангийнхаа 15 охины 429:0) рийг нэг нэгээр нь дууг даж хэлэлцээд бүгд л хэл амтай болохоор хойшлогдов. Эцэс сүүлдө нь эхний ширээнд суу! даг Долгор: 1 --, Охид 001 Хэл ам таталдаггүй номхон То- моотойгоор нь ангийн- хад Дондогийг даргаар сонгоё, Бидэнд ч амар гэлээ. Бүгдээрээ л зөв9 зов гэцгээв. Ангийнхааё хаалгаар ЧИХЦЭЛДЭН Өө гүйлдэц гарцгаалаа. Бидний хурал ИйнН-Ө хүү амжилттай болж хөвгүүдээр охидын зөв-Ф лэлийн даргаа сонгодог айна. э юм байна 8 Өсвөрийн сурвалжлаг4д СОНИН ЗҮҮД Өгдөө ортлон сэрсэн дүү минь, --Ээж эз! Би маш сонии зүүдэллээ гэхэд зэх, -Чи юу зүүдлэв? яриач гэв, Дүү, ярих жаахан бодлогоширч, --Ви ярьж чадахгүй нь ээ? Та л ярь гэв. инээмсэглэн: гэснээ. Ээж: --Чи зүүдэлсэн болохоос биш би зүүдлээгүй биз дээ. --Та тэнд байсан юм Чинь мэднэ Шүү дээ ГЭВ. ТЭГВЭЛ ТЭР НАДТАЙ Л ТОГЛОГ --Доржтой битгий тогло! Тэр чинь шогч, сахил- гагүй хүүхэд гэж эгчийг зурах зуураа: -Тэгвэл би сахиагатай, хэлэхэд дүү Минь зураг хүүхэд шоглодоггүй хүү. тэртлэгч идекс--14140 Д. Сүхбаатарын нэрэмжитУлсын | хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, | ж. ДАШДОНДОГ хэд юм чинь Дорж надтай л тоглог, Тийм ээ! гэв, ЯАХ ВЭ? -Дорж оо! Битгий хичээл үймүүлээд бай! Яасан чх хөдөлгөөнтой хүн бэ? чи гэж багшийг хэлэхэд --Багшаа, би томоотой суунд гэж бодох Л юм. Тэгсэн чинь нэг д мэдэхэд ХӨДӨЛЧихөөд байх юм, Яах вэ? гэж хариулав, БОЛОХ ЮМ БАЙНА УУ? -Дүү минь толины Өмнө очил эгчийн савтай 00 энгэсэгийг бариад ашлаа, Нандин эрдэнНзэ харах- яасан эгч, --Болопгүй, болохгүй гээд авчихлаа, Дүү цааш хЗд алхаад ахыц дэвтэр нОомыг авч хажуухаид бай- сан харандаа, үзэг шүүрэв, --Хүүе болохгүй, болохгүй гэсээр ах санд мэнд салгаж ивлаа, Дүү мон цааш хэд алхаад ширээн дээрх аавын том аягаид гархүрлээ.Ээж минь бас Л -- Болохгүй, болохгүй хагалчихиа гэв, Тэгж байсиаа дүү минь бид хэдийг иэг бүрчлэн харах нь «Надад тэгвэд болох юм байнд уу?» гэх ШшигГ болов. 0 БЯЦХАН МАРГААН Нэгэн хотын байшин гийн дээвэр дээр сонир- холтой юм болжээ. Дзэ- вэр дээр нэг үнэг явж байгаад, нохойтой таа- ралдав. Тэгээд маргал- даж гарав гэнэ, Нохой: г-. Самар хус модонд ургадаг гэхэд үнэг: г-. Үгүй самар чинь хуш модонд ургадаг гэв. Тэгэхэд нь нохой: -- Битгий худал ярь, Самар хус модонд ургадгийг манай ноход үнэн гэж хэлдэг юм гГЭ- хэд, үнэг: -- Хус чинь далба- гар том навчтай шүү УУДАГ Уудаг цаас биденд хэрэгтэй Урж болохгүй шүү багачууд аа! Ямар ч бэх дэвтэрт дуссан Яагаав дээ уулгаад Л “-авдаг-.биз дээ. Уудаг цаас цагаан өнгөтэй Урж хаяхгүй шүү багачууд аа! Хөвөн шиг цагаан ӨНгий Нь дээ, Тийм учраас самар хуш модонд ургахаар таарч байгаа биз дээ гэ- хэд Нохой: -- Битгий дэмий юм ярь. Чи бас нохдын өм. нөөс муу ярина гэнэ ээ гээд дээвэр дээгүүр үнэ- гээ хөөж гарав, Үнэг нь зугатахдаа сүүлээрээ хууртал нохой эрчиндээ дээврээс унав. "Самар ямар модонд ургадгийг хөвчийн үнэг даан ч мэдэлгүй яахав дээ! Б. БИЛГҮҮН, (Нийс- лэлийн 28 дугаар сур: туулийн И| анги) ЦААС Хөх, болтол. хэрэглэдгээ | 3 : санаарай. Тэнгэрээс унадаг цас мэт тэх үү “Тэсгим-өвлийн хунгар 111144 :114:761 Тэр бол уудаг цаас шүү Түүнийг л хадгалаарай хүүхдүүдээ. сурагч | ( Д. МӨНХСАЙХАН “ (Завхан. Шилүүст) Ф9Ф9ФФФ9 999Ф99999999999Ф99Ф9Ф Тайлбарлалтгүй ФФФФФ9Ф96ФФ9909Ф99Ф99ФФ9Ф0Ф9Ф9ФФФоФ НАРГИА ШОГ | Д, ЦУШКИШ. зурав ФФФооФФФфФоФФФооФФФоФФФФФФоФФ 9999Ф999999999999999999Ф904 | ФӨд0000000с260208000 вв8ө0000886980800800 ДЭЭРЭЛХҮҮ ХҮҮГИЙН ТУХАЙ ЗАХИДАЛ Чихэн чинээ хүү мипь Ээ! : Манай ангийн цэг хүү охид бидний дэвтэр дээр том эрээчиж хомын хавтас дээр элдэв хачин зураг зурдаг боллоо : 3 ЯОВИЛН З05 удаа битгий ингэж бай гэж түүнд хэлсэн боловч Чихгүй мэт байх юм. Ер нь охидыг дээрэлхдэг хөвгүүд олон байх “шиг сонсогдох боллоо, Энэ талаар чихэн чинээ хүү чи ямар бодолтойгоо бичихийг хүсье. Би нэр хаягаа өнэ удаа тавьсангүй. ХАРИУ Ойрын үед ийм. дээрэлхүү хүүхдийн тухай сониндоо нийтэлнэ, Энэрэнгүй ёсны тухай өгүүллийг дараа нь Та нар уншаарай,. 5 ЧИХЭН ЧИНЭЭ ХҮҮД Жирийн сайхан үерхдэг биднийг холОоЖ хочилдог хүүхэд мэр сэр байх юм. Хичээл но- моо хамт давтаж, хааяахан салхинд хамт явахыг минь харчихаад, тоглож байгааг . үзчихээд бидний зүерхэлийг ойлгохгүй үймүүлэгч нарыг яах вэ? Зайл. Охид хөвгүүд чинь үерхэх учиртай биздээ, Эсвэл нэг ангийн охид нь нэг хэсэг, хөвгүүд бас өөр хэсэг байх хэрэг үү, Хамт олныг ИН- тэж хагалан .бутаргавал їоу болох вэ? Зарим хүүхдүүд холбож, хочилдогоос болж .хоорон- доо хамтарч ажиллахыг больж байна, Эв түн- жингүй болж “нэгнээсээ ичиж зовдог, зугтдаг. ч боллоо, Хүүхдийн үерхлийг хүндэтгэлгүй холбож дооглодог Дутагддыг арилгахсан, ч Чихэн чинээ хүү чи туслаарай, ї Н, ДАВАА ФоөӨөӨөдӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ Өггө2000000000099080 өөөөө! ХҮҮХДИЙН ХОШИН, ШОГ СОНИН (17) 7, ХҮҮХДИЙН ХОШИН, ШОГ СОНИН 78, : Өдөөгчид өөрсдөө зо- долддог гэж үү Үгүй, Хоёр найзын түнжин хагалж Ддийлэг- БНМАУ ТУНХАГЛАСНЫ 64 ЖИЛИЙН ОНД болж Манай орны хүүхэд бага- нхай ч Үївээ- өсч хү- засги жарг ггар ьютерос тохыг ха ангийн «үнэг а. Гу- тийн ӨМНӨ КОМПЬЮ- сонсоод гийМ итгэж ядан хүмүүсайн 4 Санав, Тэр хүмүүс Өнөөдөр түү- тухай бүрэн ойлголттой тэр ч байтугай залуу- чууд компьютер бүтэож, пио- нер сурагчид түүгээр тоглох, тооцоолон бодох ажлыг гар- дан хийж байна. Өнөөдрийн хүүхдүүд ирээ- дүйд сансрын хөлөг, үйлдвэр, хөдөө а Фааг компьютероор с ахуйн үйл ажилла- удирдан жолоодох болно. Улс эх орон маань өсвөр зал ухаан лэгтэй иргэд болгон жүүлэхэд: тийнхүү залгамжлагч шинжлэх эрдэм мэд- хүмүү- байнгын хойчийг үеэ техникийн анхаарал халамж тавьдаг би- (зэ. итнай нэрэмжит ЗУРАГ ДЭЭР: В. И. Ле МПС-ын Төв Ордны компьютерын ДУ- гуйлангийн сурагч Г. Гэрэл- туяа, » удирдагч» Б. Нарангэрэл пар. Гэрэл зургийг С. БОДООШ 45 ДАХЬ жилдээ 2ёт6 (2364) 1 1988 оны арван нэгдүгээр сарын 26. : БЯМБА 10 мөнгө (Өвөрхапгай аймагт болсон уншигч редакцийн уулзалтаас хийсэн сурвалжлага) Биднийг Арвайхээр хо- тод онгоцноос буухад цас хялмаалан орж байлаа. Энэ жимлийн өвлийн анхны ца- сыг та иар аваад ирлээ гэж. тэндхийнхэн хошигнон өгүүлэв, Энэхэн зуур хувь- тай хүн хураар тэдэг. үгийг їхны уулзалт эз гэж Содов, Аймгийн ХЗЭ-ийн хо- рооны дэргэдэх залуучуу- дын Соёлын төвд, анхны уулзалтаа эхэллээ, Тэнд тус аймгийн төвийн 10 жи- лийн 1. 1! сургууль, 1, и бага сургуулийн пионер сурагчдын төлөөлөгчид, багш сурган хүмүүжүүлэг- чид хуран цугларчээ. «Зал- гамжлагч», «Пионерийн сэтгүүлүүдийн ушиигч-редакцийн уулзал- » танд зориулсан ханын эвх- Ф мэл сонин, баяр хөөр бол- фё Сэтгүүл сония сон багачуудын Дуу бид- нийг угтав, Энэ Ч аргагүй. уншигчид- тайгаа үргэлж эчнээ уул3- д даг. Харин тэр бүр пүүр учран уулзаж ярилцдаггү й, Тиймээс ч энэ удаагийн ”? уламжлалт уулзалтаа тус зчїмгийн уншигч хүүхдүү: дийн хүсэлтээр энд зохио- лоо. Дээшээ, дээшээ суугаа- рай андууд аа! гэсэн цог- лог сайхан дуу эгшиглэнэ. Уншигч пионерүүд ая дуу: ныхаа мэндчилгээ, асуулт хариулттайгаа иржээ, ИН- гээд л сэтгүүл-уншигчдын хооронд халуун дотно яриа өрнөв, "Тэр бүх яриаг бич- нэ тэвэл олон хуудас бол- но, Түүнээс хамгийн гол гэсэн зүйлүүдээс дурдья! Сурагч Сувдмаа сэтгүү- лүүдийн жилд гардаг тоог (цаасны хэмжэгг нэмэхгүй- гээр) олшруулах саналтай- гаа ярив, Харин Алтантөгс охин сэтгүүл дээр нийтлэгдсэл материалуудыг уншиж ан- ги хамт олноороо ярилцла- га хийдэг, Иймээс бидний амьдралд тохиолддог амин чухал асуудлыг хендсон материал олон нийтэлж байна уу гэж хүслээ, Энэ саналыг бид талархан дэм- жиж баяртайгаар хүлээн авав. Олон сурагч мал аж ахуйн талаар тусгай бу- лан нүүр гаргахыг хүсэв. Тэгтэл ардын өв уламжла- лаас тэж нэг хэсэг ив аМ өрсөн хэллээ. Бас ардын дуунаас нийтлээч | гэлээ. Бид уншигч хүүхдүүддээ ганзага хоосон очоогүй ээ. Тэдний дуулдаг олон Дууг зохиож, манай сэтгүүл с0- ниноор дамжуулан мянга мянган хүүхдэд зааж сур- гадаг хөгжмийн зохиолч Л.Галмандах багшийг урьж хамт очсон юм. Тиймээс ч энэ уулзалт-чин сэтгэлийн ярилцлага, шинэ дууны дээж боллоо. Галаа багш саяхан зохиосон «Үерхэл» хэмээх шинэ дуугаа хам- гийн анх Өвөрхангайн ба- тачуудад зааж өгөв. Бас өөрийн зохиосон дуунуудыг хүүхдүүдтэй хамт дуулсан, «Залгамжлагч» сэтгүүлд нийтлэгдсэн «Дүүтэйгээ ярьсан Нь», . «Шионерийн удирдагч» сэтгүүлийн «Бөөдэй Тоодой хоёр» зэ- рэг шог гараагаар театр- чилсан тоглолт хийлээ. Ха- рин 1 бага сургуулийн 9. Атарбаяр хүү нямбайлан хавтасласан ном үзүүлэв, Тэр нь Монголын зохиолч- дын У! ях хуралд 80- риулж «Пионерийн үнэн» сониноос эрхлэн таргаж буй манай зохиолчдын ши- нэ бүтээлээр хийдэг цув- рал бяцхан ном байлаа. -- Бид баатарчууд-дүү нартаа энэ номыг уншиж өгдөг юм. Тэд их баярла-: даг. Ийм ном олныг гар- гаарай гэв. Энэ уулзалтын үеэр «Залгамжлагч». | «Пионе- рийн удирдагч» сэтгүүлүү- дийн талаар хэн сайн мэз- дэх вэ? асуулт хариултын тэмцээн боллоо, Уншигч- дийн мэдлэг чадварыг шал- гасан энэ тэмцээнд Чимэд-| цэен ахлагчтай 10 жилийн Т сургуулийн баг түрүүл- лээ. Арвайхээр хотын сургуу лнуд, Их-Уул хорооны 10 жилийн Сургууль, анги танхимд уулзалт ярина үр- гэлжилсэн. Ая дуу, асуулт хүсэлт үргэлжилсээр... Гур ван өдрийн энэ уулзалтаас бид их олзтой ирсэн. Мян- га мянган уншигчийнхаа үнэтэй санал бодлыг тээж явна. Тэр бүх олзоо ирэх оны нийтлэлийн бодлогод тусгана, 1 Н.ЭНХЧИМЭГ («Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга) МОНГОЛЫН БАГШ НАРЫН У ИХ ХУРАЛД Увс аймгийн Хяргас сумын дунд сургуулийн хамт олон багш нарын У их хурлаа УГ- таж олон хэлбэарийн ажил 30- ухнож үр дүнд хүрсээр байна. Ч Ч. Цэвээн (Ээлжийн эрхлэгч). -Бага ангийн сурагчдын сурах арга барилыг сайжруулах 20- рилгоор хнчээлээс гадуур матє- матикийн маргаан, үсгийн баяр, уран илтгэгч сэдвээр тайлан тог- лолт зохиосон нь сурагчдын сурах идэвхийг улам өрнүүлэв. Эцэг эхчүүдийг хичээлд урьж суулган тэдэнтэй захидлаар Хха4- рилцаж гэр хорооллоор эцэг эхийн сурган хүмүүжүүлэх хи- чээл хийж байгаа нь сургууль багш эцэг эхийн холбоог батат- гасан үр өгөөжтэй ажил Солж Сайна. Д. Батсүх (физикийн багш) --Долдугаар ангиудын хооронд физнкийн хичээлийн мэдлэгийг бататгах зорилгоср «Туршла- гаас мэдэцгээееө Сэдэгт сонир- холтой ажил явууллаа, Энэ хэлбэрийг цаашид улам боловс, ронгуй болгож аль болох амьд- ралд ойртуулсан жишээ барим- таар баяжуулах нь чухал юм.: | Я. Дэндэв: (Сурагч)-Би Фи- зик математикийн хичээ? илүү сонирхдог. Батсүх бат- шийн явуулсан Физикийн С0- нирхолтой туршилт маргаан, үдэшлэг, ярилцлага тун СОНИН байв. Манай сургуулийн хүүх9д болгон физикийн хичээлийг С0- пирхох боллоо, ! Ц. Тунгалаг (ХЗЭ-ийн үүрийн тарийн бичгийн дарга, багш) Эвлэл-иионерийн ажлыг сур галт-хүмүүжилтэй холбон явуулж байгааг хамт олон маань ёсайж (эхлэл, |хэмээк хүлээж авлаа. Д, СҮХЭЭ (багш) 1. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Ф9ФФФ99999999999999999999999 С) БАЯРЛАЛАА: фе КЛУБ НАЙЗ НАРТАА БАЯРЛАВ Манай сургуульд Б.Гандолгор ахлагчтай тимурчуу- дын бүлэг ажилладгийг би мэднэ. Тэд сумын өндөр настан буурлууд, хүн бүл муутай айлд байнга тусал- даг сайн хүүхдүүд. Нэг өдөр тэд манайд ирлээ. Том том модыг бүгдийг нь хөрөөдөж, хагалаад хурааж өгөв. Ганцаараа бол олон хоногийн ажил байсан юм. Сайн пөхдийн тусламжаар өдрийн дотор бүх ажлаа амжуул- ГЭ» лаа. Гандолгор ахлагчтай тимурчуудын бүлгийн найз Гэж баярлалаа. Сурагч Д.ДУЛАМСҮРЭН (Өвөрхангай. Тарагт сум) ТУСЧ ХҮҮХДҮҮДЭД ) Эгч минь өвчнөөр нас барж түүний долоон хүүхэд ! өнчин хоцорлоо, Гурван хүүхэд нь сургуульд сурдаг юм. Нэг өдөр зургадугаар ангид сурдаг Отгонсүрэнгийн ? ангийн 30 сурагч гэрт нь ирж мод хөрөөдөж, ус авч. . гэр орныг нь цэвэрлэж, хувцсыг нь угааж, индүүдэж өглөө. Хүнд бэрх үед бидний зовлонг хуваалцаж, тус дэм үзүүлсэн 6-гийн «А» ангийн багачуудад баярлалаа. Багш Д.ЖАРГАЛ (Увс, Тариалан сум) - БХ, 12 Р. Д21о 20202011 ХОХО2020Т0 ТО ТОТОТОТОТОТОТОТОТОТОХоТо20101010101010(0(0101019101010) БИОНИКИЙН НУУЦ ЦАГИЙГ АНХ ХЭН БҮТЭЭВ? Наранцэцэг ургах жар- ко, гах нарыг тэргүүнээрээ Ө.тосч, үддэг билээ. Үүрээр, зарим нь нар дээр хөөрсөн О) хойно дэлбээгээ нээнэ. Цэ- СО) цэгний энэ чанарыг судлан СО) одоогоос 200 гаруй жи- лийн өмнө Шведийн урга- СО) мал судлаач Нарл Линей () анхны цэцгэн цаг бүтээжээ. Ямаан сахал гэдэг цэцэг үүрээр дэлбээгээ нээнэ, Харин ятар цэцэг яг дөр- Ө вөн цагт сэрнэ. Таван цагт нохойн хушуу, намуу цэцэг таримал халуун ӨВС, их Ө шар цэцэг дэлбээгээ нээнэ. О) Өглөөний зургаан цаг гэ- О) хэд багваахай цэцэг, алтан СО) Зул, цэцэг нойроос сэрнэ. Цагаан удвал шөнийн цагт о дэлбээгээ усан дотор нууж өглөө долоон цаг гэхэд ус» ны мандал дээр гарсан ха- рагдана, Удвал цэцэг бүр- хэг өдөр бүхий л өдөржин Ф усандаа нойрсоно, Нар үзэнгүүт нойроос сэрж ус» О) ны гадаргуу дээр гэрэлтэн Т«цаг өг, 42-23цаг МААЛИЛМГА (ОТОТ010101о101010101010) зургаац цаг гэхэд ус тэргүүнээ пууна. Р? Үдшийн бүрий болоход дэгт итгэж болцо, Хүүх- дүүдээ та нар гэртээ Карл Линейн цэцгэн цаг хийвэл ГО) (ОГООТо10101010101010010Д о(о101010101010(01010101010(001010101010101010) 99608000980200099099 9Ө9000002С00900099 О) харагдана, Өглөөний най-” ШэЭрийгэ цэцэг, түүний юута | 20 ЦАГ ГЭХЭД АЛТАН хунда. хойхио нь хоёр дагинг ийг 4 йЙ сопин байх бол, 5 . чөдөр өвс хоёр цомир. нийп нил цэцэг дэлбээгээ Үүн торолхтөц эхлээд логоо дэлгэнэ. Хилэн улаан хумина. Цэцгүүд дэлбээ ЭРВН цаг дараа нь цэцгэн, 9 цэцэг дэлбээгээ нээсэн 2) байвал өглөөний ес, хурган чих цайрац харагдаж бай- зал аль хэдийнэ арван ца 5 болсныг мэдэж ЛЭ7н) (цэц 9 Бо ууна 1) Багваа», даарч агчсан О байвал 11 цаг болжээ гэ- Ф сэн үг, Мартаах гэдэг өвс рүүгээ хэт Дулаан эсвэл хэт мнаөн агаар, өглөөний хар чийг нэвтрүүлэхгүйг хичээх бөгөөд тэр нь урган төлжихдөө аятай тааламж- тай бичил уур амьсгал төө буй болгож байга рэг билээ, түг? . Харин цэцгэн цагийг хчангалагч хөшүүрэг» нь нарны гэрэл юм. хүү байгаль дэлхий анхны цагийг бүтээсэн гэ- усан, элсэн, галан, меха- ник, электрон, атомын цаг О9 зохиоц хэрэглэж иржээ. Цааш нь бас түүнээс ч на- рийн цаг гарч ирэх нь мэ- дээж. Магадгүй та нарын ГО) дотроос одоогийн атом хий гээд цахим (электрон) ца- гаас ч нарийн цаг зохногч 8 төрөхийг хэн байг гэх вэ? гс Үүний тулд ухаан бо, эрэлд гарцгаагтун! 54-84 8 Ф өөөөөөӨӨӨӨөдӨӨӨөӨөӨссӨӨӨөӨсӨөӨӨсӨӨӨӨӨӨӨӨӨөсс ГО101010) О) гаан удвал дэлбээ хумиж, Ф99999999999999999994999 1988.11.26. МОНГОЛЫН БАГШ НАРЫН У ИХ ХУРЛЫН өмнө ФИЗКК МАТЕЙДТИКИЙН БАГШ Г. Чулуунбат Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын дунд сургуульд физнк математи- кийн багшаар 15 дахь жил- дээ ажиллаж байна. Багшийн- хаа тухай сурагчид нь ннгэж бичиж байна. БАГШ--АЖИЛСАГ Чулуунбат багшийн гар хүрч бүтээгүй юм манай сур- гуульд ховор, Их ажилсаг хүн. Багш нарын бүтээлч брн- гадын ахлагч Аймгийн хөдөл- мөрийн залуу аварга, сумын аварга багш юм. Багшийн дүн бүхэн-Нь шударга, яг Л мэдэж байгаа эсэхээр нь дүг- нэдэг. Багшийн тавьсан дүн бидэнд шударга иргэн болох хүмүүжил олгодог гэж би боддог. Анх 6 дугаар ангид хичээл заахдаа ууртай шн- рүүн Хүн шиг санагдаж би- лээ. Одоо бодоход бидэнд юм мэдүүлэх л гэж чаддаг бүх- нээ зориулж байж. Гэрийн даалгавар шалгаж, хийгээ- гүй бол заавал хийлгэнэ. Тийм ч учраас Чулуунбат багшийн хичээлд даалгавар хийлгүй өнгөрөх хүүхэд бай- датгүй. Ч.БУЯНТОГТОХ БАГШ--ШУДАРГА Чулуунбат багш Рлаг 2 хүн, Бид шударга багши дуртай. Физннийн хяналтын ажнл дээр би дунд авсан. Үнэхээр миний мэдлэгийн хэмжээгээр л дүгнэсэн. Би одоо улам ихийг мэдэж авах гэж хичээж байна. Чулуун- бат багш дутагдлыг түс тас хэлдэг. Илэн далангүй зөвлө- дөг. Миний бодлоор багш хүн тийм л байх ёстой. Л.ОЮУНГЭРЭЛ БАГШ--ЧАДВАРТАНЙ Чулуунбат багшийн хичээ- лийг амархан ойлгодог. Фи- зикийн хичээл: хүнд “ч багш нэг л мэдэхэд ойлгуулсан байдаг. Багшийн ажил урлаг юм гэж би боддог. Багш бол- гон адилгүй. Чулуунбат багш бол хүнд юм Сургах нарийн урлагийг эзэмшиж чадсан хүн. “Чулуунбат багш шинэ хичээл мэдэж авсан хүүхэд бүхэнд баярладаг. Би улам нхийг мэдэж авч багшийгаа, баярлуулахсан явдаг. гэж бодб пБ.НЯМБАЯР Зураг дээр: Багш Г. Чулуунбат оөөөөөөөөөөөөөөөөөөөоөэсосӨ өгөөөөөөөөөгөөгөөсөс --Ви гурван наснаасаа нугардаг болсон. 1984 онд МИБ-ыг УРАН НУГАРАГЧ гөө урлагийн Үзлэгийн мөнгөн медаль авсан гэж Алтай хотын 10. жилийн ЇГ сургуулийн Т дугаар ангийн Сурагч Д, Пүрэвмаа хэлэв, Тэрэд зургийг Д. ПУШКИН 999898009 2) Э.ДА хом хийл 2гадйн 4 з-ЖрэлаЛДГЭ6РҮ Э.үйнн ын й 228 " 4 ЦеГҮРЭмӨ самсу-дшэчиинй (инхаоөх: “аєд “сежел цихддох “оо Игэ070 сємє цєїец сх єслнео жгод е Феєех (01 Хис) ЖО иїАХ но зион 4Фоохогоо, с:цсд цо» нцианж нөэөл2Ө 666 "ар ИЁКИЕН -- жєс Чен «ая снеён чим Оео4ьХ осү “ергхинэ 4 цоогод ЭХ Черэец чи жвє 5 Чех «еөмдөнєүех ЄРФХоох Неройс “Нөлөө 1Ємєд, емйМ20 жоМод жел їїнсэвл АА иронсод НАХ 18МНАЖ ЄЄЙЄ -- ЯР 44 Фогоо ЮАНЬ өвүгөк ҮС доохогоо ог Нєгх таїцеед анегэ48 “єєжиєх жєл но? цөх19 2ЕХ эгц үер Жоёор НЄЄМЄХ єєк АМц нАХ 1гєвєл 1елрк “хиед ХЄОЄл 1онОХ ифү шолнор| хєйжеанеН илАд чинь Гєємє Ж үєх сипнөлшө нийгаө Үе: сєїї хє, “Єєгнсд целгвонедех чи хо124 жицех ичдєс1 ЄнЄє Омог 80 жєї1 4веел нинї , Аүхари азвнох НЄХїЄХ ОНЄїчнб (ХАф ЄНЄ з4уох оожоо,| "Ёёлевуц -єємє 260464 нвошХАтао чинь 2єєк( -- “еєпиА чн явс ИНР2 сэх кєхссж ї4есє! Нёэрс) їнчдэох Хи “иелаево Үнсодн 11115884:141127 “АКэс ношчидос жєл (60 Ког НӨӨ нєх ич єсєєєних «8 дөМӨӨгөӨН 800 цХахцед иАХЭ їчнХАГ. “нолгор ицелчегд да: єнє Мєємнс (60 ЖОГ бїї ед мєл 4сєёл Зурух | нєМу МИНЗєнХ 4чгсс Сєв4н ЧИ шевлдерү “сежхныгнех “НЄО НО? ицилеемє Үвслен даасвл ЄНЄ їё гу -- аскьгоо елгє дэох ирс: “сиелсїх чинь НЄООИ Үеса х ЧөМӨ неєхсєи “МАх Мохогод хепАд иєєлииц “непеп 1148:11::01:542:1:435 2814 но зєн кє:єлииБ СёекчӨр “сеонб0 Үезажс “нөзвө НиничӨ ногоо: хєЧи мото өс Чен лтчнхн40 “Боод ёенэ4Хо їєоєх иХлиешгин ь Хог оойно4 чиЦахєсєж шчнэонло1 жи еРүХ нєєньих Үнє бэох оожоо,| слёС ох “Бя? єрїиєлгоєк пєлїєМнАХ МШєхц їєєжє НИНДААХ дэох жєє ягу “ЄЄжоО1401 “вєино Иеэдрх ААх ичнэ 09 жеМХО 4о06но4од Нєїї жа: «ХХ» осенеийн нинэХМАМкХх кнжох Єсно СО цАлхинеї ХНӨ ОН Эвицнэ Нихойо Чєєй НХКшКЫ 4иане: нєйїх ачно ноогод гөө “цөэдөХ мисс ниьех зєн ААХ бэох эхо їйчоХ0 Чэ нєэє! В Фиелгїх “ниьгекф 2 “фєн хояр) “Яцед нөх чН хнцилєЄнє цАлеїае Хєн чн нєодн ьЧАХ Чєєй нєх “үсагХ53 “юнХ Нолаєєр Эиегсэ26 цеоегал 01::5131 08 ЦОРЦОО иХасеєй -цАо 4єн Чаввовн нєглєц «4вежке 4: нїччох» тиннАА: чн мєє “чеу - фэ өннө ҮчдХ Чэох оожоод "еелсук “ШннӨлӨө нэ! мци хол ИнхЕК “євживО ИА4ЄЄЄЛ ӨНКО 44 ичассл нїчлгААшао НиНЭЄХН АХХ “исд 3 ь5л нөїяви (єєцндо пооцод нөлөө ицничө сеягү тиг) зөөнөлчө 11117174: 4вєєёл цАавсины ЯНЬ цААНРїЧИР НАХ ЄЄЙХЄЛ “ЦЄТЭӨ1 НО1240Х иАлслаг нєоєвйєї зєгєө Ч4єєгиж єннүү| СЄнєїїнш нүнгө чнН иїчихсэ 145 “целиек хєк ивїе аєемел шид “шно Мєхєл “ОХ “Єєгди ьаАХ 4весл Нєхєн Чегонх цолиоёо Фолсол “Үринэл жиХХелдес. оожон цєгхнАЧ 14:37: (51:48 11101:3::13 арц нөглөгөх нэнбї ява44 ААХ еє “нөр ААхнинд, “ЦАлноочдох чн яс цвуэеп нєэ ХА Биод МоХ Эжил: їнед, ОньОо їенесє Шиит иААЦ, 14Х4её1 мєс свємє: ЄнєХ ичдєст нуинлєємє “енєн 18еХ нєїдєн Ё3НЧ -- єєвєєвиХ Сеегцёр зоёхїнноо хн НєхцємНӨ иїчгемаХ иеэви неоцХ 1 ян өөцїө Меєлєд, СЛНООгО иаавх Моой ага Уигогеї иналсгаєйєц көяө нөэдөлнӨ доох божоодД “сїсүєу оф ецївїнХ нєїнд “циАлхєМєм зцин2еО Хог “вневх жєї «468 ёл нум сєнє» вяогод ИАїХЄМН ИЧНЭ0РО ЭЕН 289 “єнгєкс ниво Єєлєємє АХХ “-оонко 4єєМ вєёт чннь ин:єєкЄ6 -- (єє єє “єєнєлї ХОГ - “иАшиоэолгио ААХ зиннэгААЛӨ ивх4ї НХруү “вєцєх энєл НєЇ лиже “хньо 4ёєй «Чоєє: чнеї Ийн1ЄєкЄ» Үнд өөшцїө шевїйВ ИГ -- сан Фэох жеєЄ чивс. цодО 4ЄН “сєжонох нөго шиох ОРФПО4РО Э9Н9 єєвє НИЙЛАЛХ ЯМАУТЫ ГУТАЛ Ба 2 ЛГАР Тэр жил Дундговь аймагт их цас унав. Бараг бүх сух“чн нутаг хөр хунгарт хучигдаж, мал бэлчих газаргүй болжээ. Гэвч о:с тэжээлээ гамнан малаа хяр толгодын хянга, хэцээр бэлчээх, усл..х гэж худаг руу туух хэрэгцээ заавал гардаг байлаа, Чингэтэл дагтаршиж Ха- туурсан зузаан хунгарт малын хөл тэссэнгүй. Хөр хунгар цоочин цув- сан хэдэн зуун хонь, ямааны шилбэний арьс туурайнаасаа эхлэн шша- марч бөөн аюул болжээ. Ялангуяа ямааны хол амархан зулгарч, ца- сан дээгүүр цус дуслуулан, тасарч хөлдөхөд ,хүрчээ. Тоомой хүү чөлөөгөөр ходөө гэртээ ирээд энэ бүхнийг үзэж, ӨвВ- лийн тэсгим хүйтэнд хөлөө өргөн, бээрч зогсох үй олон хонь, ямааг ихэд өвөрдсөн гэдэг билээ. Чөлөөнийхөө хугацааг дуусгалгүй сур- гуульдаа буцсан учир ч үүнтэй холбоотой юм. Тоомойд тэр үес ямаа- ны хөлд таарах бойтог маягийн дулаан гутал хийх санцза анх торсөн гэнэ. Тэр сургуульдаа очоод бүлгийнхээ даргад ЭНЭ тухай хэлжээ. Бүл гийн дарга нь бүлгэмийн зөвлөлийн даргад, бүлгэмийн зовлолийн дарга бүх пионерт улаалан ярьж, маргааш Нь гэхэд мянга, хоёр зууй наян есөн бойтог гутал бэлэн болгожээ. Нэг хэсгийг Тоомойн хөдөө гэрт, бусдыг өөр сууриудад илгээсэн гэдэг билээ, "Түүнээс хойш улсын хэмжээний бүх сургуулийн хүүхдүүд өвлийн дүн хүйтэн ХК лэхээс өмнө бог малд зориулан хөвөнтэй дулаахан «шилбэвч»-ийг хэдэн зуун мянгаар хийж шеф пэгдлийн малчиддаа илгээдэг улгыж- лалтай болжээ. -»- Мал хөлгүй болно гэдэг амгүй болохтой яг адилхан. Миний ач Тоомой мөн ч ухаантай хүү шүү гэж 2Каажаа эмээ одоо. Ч ярьдат гэнэ билээ. х шагналт зохиолч С. Надмид 5 нэрэмжит той бороо», «Дааганы уралдаан», «Нарны охид» « 7 замд», «Мод бүхэн эзэнтэй», «Цэнхэр хөлөг» зэрэг олон номоо хүүхэд багачуудад зориулсан билээ. Зохиолч С. Надмид «Гал - “ЄЄжиелс гого агт цүёулгалас 10 ицвэ4Хи й ЭреаьХ зоёгөө Мөөх “иХэдоХх 1ААШ ог хүд. НАлдОХ көөж Цєлцө нидфех “ио БХлтеүїаа х. КвздАХ жясш цохдох Үнөлөөм цнол4оХх “иАлпеүн и ҮеХ “дүХ єєжүїїй МєєлААХ: зөөж цо140Хх евйїнєй! чинж ШААЦХААХ ЕС --. ИесфдЕХ їцнгөөи рин6ї ӨөөнНӨ ЕеЧЄї 16ч хєл нєоААт зөөн нєхйєяєй “Сөол нєхїєкєн АХХ даох (єєгно Нэлрүїис ААШ жєл «єєр» | ҮнХог “ӨөвӨ (єєинө єнє чин хогод Ару “евтїйгв/ КАМ/ жєл (вє-єєї-- өөнӨ еен | ЧН ЦелиїехИе,| “нєдн ь4 х ьїє4 Нвї48во Єєхїєл Ивел “Ха, нєаХАМ./элвэ 4инїөөн” нєхїїєнєй цАЛА Ь ЧдӨм НвэХХэ иХХикАт єсин (Мелїїнеод 40. нниохдох хө чнН ноо) “єєжид 4евонех ивянРд НЄХАН | 1иш ог ноогоо! аєєняє: ЁвфХХИНАМ “жєєА неиелех єєнхАд «өөми Алх 4дэох Гєєлнид сянех оонолгод0 НЄоДХЦ нєоєл ь ООЖООД "ёвиЕЕХ ЇНИМ 6по үєєлєд, снивО0 їєЄм нєоїїєМН ЕиохфохХ їө Євнй ин ЄЄєйїєєл40 484Р0 | ЇнєнсА. жийжниш» РХХКО ьБйюкс БєєлАА: зөөм өөїїНӨ6 Ев1ЄРУЦ, | | "Єєпи0 нєзхєГєМ мєн нєх | 4 їчнонн жого0 Хог Єрїєє өөнө чхиву) “4єг чн хєпїо Ч4роэиХХнлижнєэ 4 "Єєї!| тог 1үнёО но аөөм еёнЁО НнО00Х иг нөж нөлөө цнжЕРЧ КнеПХО НЄХЛДО 1 0во АЛХ зох | Їїчєнк ного ь нєєньих аохооп 4долоожоп “нєйАХ 4ёлиочивШ “НЕбїн Чєл “ИАЛНЕОХИНА145И в оожоодД сяєн | 1-вогер Ивелеп цйхне4двеч “єємс Хивед цАлшид зөөрү “чо40 їнбөгөв ниО 1 1ЄХ еёїєсүЦ жєл с00хо4о и 4аХХНКӨ НИВАТ ИНЖЕРЧ “МОГ ЇЕЁЕН -- 1ЕЛЛлгӨГӨХ “нӨэ1Ө Үөө Оєлнє їнох нинїнгэ46 Чдох оожоо| “ёелесуН - | "єЄєж.. ХиЕд жоолоё ҮнєхсААЭ Нїчигивей ”еешиАХнеа| 9 9». РШ ӨӨНӨ ивївЁ ивЯйЄ х ЄєЁхЄОИНБ2) СооШ200 ИХЛЕЕП4еЄл ЧчН хоёпох : Г но. Г Ах 3 1НЫ Ч жєло єЄєМ чєйн ГєєхАА:Б ий 4өөм цо ох цАл1ЄМГЙ НАХ Овн би 1::7775: оЄЄнНХХэ аипьХ нобооооО. жоїнодо г 280 ААх азох 1:1:1:8: инлонох хєх « : Эрэ "нейшаиет НААЕМ Чех иА1 хиед иллиеавп ноо 01 ьдеї15л1 хи їєн хана ан ВА БАНЧӨС ШЕНЦБОГЭЧЕО ЧиИЖ ИЖ Сан АХ Өөнө цєїьү» в ИНМЄХ НвоНсО ЖНОЕ МЄ116О НИНТООМ0 "євь4опох ноэ | ЧдвоХ, “иИХлнсонвр ЖААТ жвлин өндө Ич4Х “тид0 оооноооноэ мл їРИ машилүул ӨЛ! НӨОЖ 5 ЖООЛ ! . с “Нолг 1 Аь АХх Ч4вох жєлнр ч1ед зөөн цХлйох “рогаох Мєд, явян Инөлөөн 490х ООМООД “ЁРЇРЕУН, ээн гэдсээр ЭРЭ эӨЛГгНГ", ХАХМ4Х и |Ө1НӨ жян ихЕШ хєйив и 18480 Ердчєйєн БЁлррҮрц Үєєгєх мєл илїхєх агцАлаХи ь нєэРц Эко Евлүс0 ӨӨчө НИЭ НОТЭД (60 ЖОГЧ4РПРН -- “НЄхИНХ144И нєєжЄх үениёО жину -- ЯН ЄИЄН “НЄЛ НахньяР Гоодо 4АХ54Х ниеХл инжеЕРЧ -- Л гввїїсивнН ООмОо,| 1АХоноэ Ерїєрур иїчхЕйилтех нийьїЄ ьїеМИРГХо нєоєї нАлаєжєн ГоО2106 ООГО. ААШ НРЭигЭРт 4эвор -- ”єєинд нвонє АХэ мо чин 4ААХЫАХ еецХ ь Чдаох “евитнеэ Лоргенєї ацинАХ. євлєвуц Экнеоко: 1ериХЖЧО ееПНБГ-ЛНИЙААНХААХ нєх сж Єв4ХХН4Х ал Мөөлөр 1ёШибо НӨ1ЯӨ ИРЇНРЄ НЕХИРО “хєЄЄМЄХ ИНЖ звдн ШнєгоА6 соошГ10ШО0 ваар 1ЄН Еррїеёруү( нє4и ь4 х аавихїи инн |"ААО аввэйвиїнвэ нан евиївоХ “єєвоод0 жогно4оО нёоєл ь өөилө Чєд, ! 1 | 1 | Ц. |! “иїлтно- |їн хєл нєп Чех өөгөөчө Єємє “Бйопох оєєнХХЭ 4иьХ аомднон нєх (2ёёо ААХ Чаох чн ивтцвэитаЕХ “оноолос нєвИХ Эн4о, бниох иинХх ноо | | |Єнєємє! жошойфО сЕнян ИнХХэ 4Х9 бөглө адох оожоод “єсїєєу ЭХ. : мзэ.ийн 60. жил, монголын зохиолчдын . “--гтгт3--ш---...иихо - т-гггг-г-3-1-0-3----т--3-сн, УШ-ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН БЯЦХАН НОМ Ч “эн нафэигэггчиүлнч Өнчин ийн «Говийн нар» нэгдэл хоёр түмэн тэмээтэй. ЭнЗ блон тэмээг хоёр у хүрэхгүй тэмээчин малладаг болохоор ингэ бүрийг сааж, ботго лгоныг уяж номхруулж, үнэндээ хүчрэхгүй. Ботгондоо уяулж бай- | азгүй тором жигтэйхэн догшин ааштай мал болно. Гэтэл хэдэн зуун огшин тормыг зөнд нь орхиж ягсан ч болохгүй. Заавал сургаж, унал- а эдэлгээнд оруулах ёстой. Уналга, эдэлгээнд сургахын тулд эхлээд үнийг буйллах хэрэгтэй болно. Тэгтэл «Талын нар» нэгдэлд тэмээ- : ний буйл хүрэлцээгүй байжээ. Нэгдэл даяар яриа болж, памын хур» Ё 2Ээнэ тухай хэлэлцэж байв, 4 ХК Үүнийг пионер Заяа ааваасаа соисож мэдээд «Буйл хийж нэгдэлд лэглэх хөдөлгөөн»-ийг сургууль дээрээ өрнүүджээ, Ням гаригийн , тлөө сургуулийн бүх хүүхэд сумын төвөөс. бараг хагас өртөө хол Буйлстын их аараг руу жагсаалаараа явцгаалаа. Тэнд тэмээний йл хийдэг буйлс (Бүйлс ч гэж нэрлэдэг) мод ургадаг юмсанж. Хүүхдүүд үд өнгөрсөн хойно их аарагт хүрч, тус бүр гурваас доош- гүй буйлын. мод авсан гэх бөгөөд орой нар ханын толгойд байхад мөн л ожагсаалаараа цангинтал дуулалдсаар ирсэн тэнэ. Мар» ! 4 тааш нєрөөдөр нь хөдөлмөрийн хичээл дээр нөгоө буйлаа хийцгээ. жээ. Энэ бүхэн ч яахав. Заяа хачин их баяртай байлаа. Тэр: ХЭ Мянган буйл болжээ. Одоо үүнийгээ нэгдлийн даргад баяр ёслолын байдлаар хүлээлгэж огох хэрэгтэй байна. Бүгдээрээ жагсаж очРоЛ яана вэ гэсэнд бүлгэмийн зөвлөлийн дарга ЮмдДүнжин: 4.-- Бүгдээрээ очоод хэрэггүй! Заяа чи элэ ажлыг эхэлж санасан зөвшөөрсөнгүй ажээ. Энэ ч гэсэн учиртай л үг. Гэхдээ хамгийн. гол (нь «Говийн нар» нэгдлийн тамэо2чид мянган буйлтай боллоо шүү 4 ЭЭ Мянган тэмээ уналга, эдэлгээнд сурна гэсэн үг! , тээсэн ӨВлдӨЭс ац ллажсэээмэниийилниййлиджэмжэээхлчэчийлэгэжсүр-илллээчэий-ээглллглил--анугииөига- ҮЛДЬе, ” ” До ФРОон БҮХНМЙ ПРОЛЕТАРИ НАР (5519: 5 18845) МХЗЭ-МЙН ТӨВ ХОРОО. Д СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПЬ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛМЙН Сонин МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Залгамж- лагч» УГ чуулганы шийдвэрийг хэрэгжүүлэх, пионерийн ажлын арга барилыг шинэчлэн өөрчлөх талаар Говь-Алтай аймгийн пио нерийн бүх шатны байгууллагууд хэрхэн ажиллаж байгааг газар дээр нь шалгаж, зөвлөх зорил гоор МПБын Төв Зөвлөлийн тэр- гүүлэгчдийн үзлэгийг саяхан энэ аймагт явууллач. Үзлэгт аймгийн пионерийн анхан шатны байгууллагуудын 60 хувь, 2000 гаруй пионер сурагчид, 180 багш, пионерийн ахлах удирдагч, ерөнхий боловс- ролын сургуулийн ХЗЭ-ийн хо- роо, үүр хамрагдсан юм. Үзлэгийн явцад аймгийн ХЗЭ- ийн хороо, пионерийн байгуул- лагын зөвлдлөөс пионер сурагч- дын дунд зохиох үзэл суртал, хүмүүжлийн ажлын үр нөлөөг дээшлүүлэх, пионерийн байгуул- лагын өөрийн удирдлага, ард- чилал, ил тод байдлыг хөгжүү- лэх, ажлын тэргүүн туршлага. шинэ үүсгэл санаачилга, хо- дөлгөөнийг сурталчлан дэмжих талаар тодорхой ажил зохиож зохих үр дүнд хүрч байгаа гь харагдлаа, Алтай хотын 10 жилийн 1 дунд сургууль, Цогт, |Халиун сумын 8 жилийн сургуулиудад хүмүүжлийн ажлын идэвхтэй хэлбэрүүд болох чөлөөт ярилц- лага, хэлэлцүүлэг, маргаан өӨр- нүүлж, эвлэл, пионерийн идэвх- ЭР Нэн тээ шаг 2 » сургуулийн ниопнер «сурагчид амьд амьтны булсп байгуулж олон Цалүлласүнн аг элйсэ ийэ лийн гүлж на. лоЛИ. ЗУРАГ ДЭЭР: б-гийн «в» ангийн сурагч онц сурлагатан Д. Ариунжаргал байдлыг! СиэлниНЫ хоч Гэрэл зургийг С. БОДООШ лүүлдэг журмыг хэвшүүлж. НОМЫН БАЯР-ХҮҮХДИЙН БАЯР НОМ БҮТЭЭЛЦДЭГ ХҮМҮҮС Тэр өдөр нийслэлийн гу- сурахад саад учирч байна. удахгүй орохоор шийдэгд- равдугаар сургууль дээр Яагаад хэвлэгдээгүй юм сэн, хөд хөдөлгөөн Ихтэй бай- бэ? Замеш: 6-гийн «Б 5 лах -- Уучлаарай! Хүүхдүүд -гийц «Бэ» ангийн хамт олныг төлөөлж ангийн гүд зэ! Ном бол МИНЬ бидэнд бас алдаа ду- багш Ц.Сарангэрэл: ё мэдлэгийн эх Тагдал байдаг юм. Матема- 7 пионер Х.Сүх- тикийн номын хувьд алдаа- -- Бид энэ жилийн но- хэлснээ 20. Тай зүйл байсан учир за- мын баярыг тохиолдуулан х эр ном 20 24 5 у ИГЧ хүүхдүү- саж залруулах. тээд энэ бусад ангиудыг урналан : 177 жил амжсангүй, Ш.Лхаг- сурах бичиг бүрийг дүү Архангай аймгийн Цэ. цэрлэг хотын дунд сур- гуулиудын пионерийн бүл- гэмийн зөвлөл энэ жил хүүхдийн номын баяраа Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УЇ чуул- ганы шийдвэрийг хэрэг- жүүлэх уриан дор сурла- га, хөдөлмөр, урлаг-спор- їг лзалт эхэлсэ 1. 3 ” Нм АУ- Б Соёлын 2-Жэгэн вадорж (6-гийн «Бэ» ангийн нартаа шилжүүлэн хэрэг- тын өндөр амжилтаар уг. ь Сурах Төмж, “сэтгүүлийн сурагч): лүүлэх талаар уриалга гар- өн к ёсны хүүхдийн ч .: й: Е: галаа, 7Кил болгон бид су- аяр болгон өргөн тэм- дан: 2 жилтан Рэ? 5 : Ё редакцийн тазрын ажилта! Импортоор ирсэн ха. рах бичгээ дамжуулан хэ- дэглэлээ. 7Н. Гомбожар, Х, Замеш туу нартоныг номын хав-.рэглэдэг болчихвол түүний гай нарын яриаг хүүхдүүд тас болгон ашиглаж болох эцэрлэг хотын 8 1) шаг ч: 115584 Ү3 оронд ховордсон болон. ши» шрү амтархан сонсов. Х.Замсш Уу? К.Гомбожав: : жилийн 11 сургуулийн жиг нэ номыг хэвлэж байвал пионерийн бүлгэмийн зөв- -- Бололгүй яахав. Бид ашигтай юм. Манай анги лөл-хүүхдийн номын бая- рыг угтаж сурагч бүр сур- лага, хүмүүжлээр шат ахих, хичээлийн дэвтэр, сурах бичгээ ариг гамтай эдэлж: дүү нартаа шил- жүүлэн хэрэглүүлэх, гоё цэвэр бичдэг сурагчдыг шалгаруулах, олон ном уншиж тэмдэглэл хийх зэ- рэг сонирхолтой хэлбэрийн ажил зохиожээ, Номь арав хоногоор пионер бү- хэн нэгээс, хоёр шинэ зүйл бүтээв. Үүний дүнд пио- нерийп бүлэг бүр нэгдү- гээр улирлаар 100 хувийн амжилттай дүн үзүүлж сурагч бүр уншсан уран зохиолын номоор зураг чимэглэлтэй тэмдэглэл, бяцхан ном хийжээ. Тус сургуулийн пиоперийн бүл- гэмийн совлөл, хүүхдийн -- Манай редакцийн га ашиглаж байна. Одоо дэл- 5-ыд «Б», 7-гийн «Б» ан зар 1935 оноос анхны хэв- хий дахинд цаас ховордож гиудтай гэрээ байгуулж олалзэ таргаж эхэлсэн юм. алтаар үнэлэгдэж байна. цом дамжуулан авах С42- Бид та нарын сурах бич- Номиоос хичнээц их зүй- наачилга гаргалаа гэв. тээс эхлээд их ДЭЭД СУр- лийг мэдэж болдог билээ. Танхимд суусан хүүх- туульд (элсэгчдэд, (багш тийм учраас та нар цаас, дүүд алгд нижигнүүлэн-та- иарт зориулсан тарын 88- цаашилбал ой модоо хайр- шиж халуулй дотноор Хү- лага, уран зохиолын бОЛОН дан хамгаалах хэрэгтэй. лээж авлаа. Энэ уулзалтад “ном бэлтгэдэг юм. Бид өн Хүүхдүүд та нарт энэ даш- зориулж 6-гийн «А» ан- стөт хэвлэлийн номыг за рамд хэлэхэд үлгэр, уран гийн «Өсөх нахиа» хамтлаг иарт зориулж таргаж бай? зохиолын номноос гадна 6-гийн «Б» ангийн сурагч- иа. Саяхан долоон настиуу” байгалийн шинжлэлийн но- дын урлагийн тоглолт болж: дад зориулж өнгөт 11 НӨб уй анхаарч үзвэл та на- ханын Ссонии, бяцхан но- мыг мн иланжин рын эрдэм мэдлэгт илүү мын үзэсгэлэн гаргав. онд: хэвлэг, м , Багш аягийн Газарзүйн том БН. Оруунзимэг 250 ЭЛ всл0 бул МАУ-ын төрийн | шагнал 3 7 партай хийсан уулзалт с0-, 9 бидиий аяс -- «Радуга» номын пирхолтой,| үр өгөөжтэй хүртсэн явдал бидин: хавсралт «Рабочая тет- боллоо. | лыл бас иэг үзүүлэлт болж Бо бАЙНА. ЭЖг | радь? нх ховор банна, Хүүхдүүд дахин номын! и « гчид 2 арХ5н куулаа завиа ЯМ! Сурч байна хүүрлүү- худ ТАН «дар уриаг ч! 5-ын «Гэ» ангийн Сурагч ЛЭД хүйндрэлтэ 8. Фолохоор ИдЭрхтэй оролц- "Б.Батхуяг: Үүнийг хэзээ ХЭВЛЭЖ ӨГӨХ сон (0М. вэ? : номын баярын одрүүлэл -- У ангийн математик, Өслөрийн сурвалжлагч 4 дБоргсоэ т : Эн вс- гоё цэвэр бичдэг хүүхдийн дүрслэх урлагийн ном хо Х.Замеш: шу Ц.БААСАНСҮРЭН хичээлийн дэптэр, сурах ралтин хувьд хэвлэлтэд "сор байгаа учраас бидэнд ЗОХИОЛЧ, УНШИГЧДЫН УУЛЗАЛТ, 45 ДАХЬ жилдээ 26 77 (2365) 1988 оны арван нэгдүгээр сарын 380 ЛХАГВА -ш----х-. Үнэ 10 мөнгө МПБ-ЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧДИЙН ҮЗЛЭГ, «Чөлөөт цагийн клуб», Эрэн сурвалжлах хэсэг» ажиллуулж, пионерийн байгууллагууд ажлаа үйлдвэр, албан газрууд, малччы суурь, сурагчийн гэрт зохион байгуулдаг болж, пиолгрүүдийн сонирхол, эрэлт хэрэгцээг имьд- ралд ойртуулах, танхимд явуул- даг нэг хэв загвараас салж социалист бүтээн байгуулалтын практик үйл явцтай холбож байна.” Үзлэгийн явцад ажлын шинэ арга хэлбэрүүд, ололт амжилт- тай танилцахын зэрэгцээ эдгзэр ажлууд пионерийн анхан шат- ны байгууллагуудад жигд биш өрнөж, хүмүүжлийн иж бүрэн арга хэмжээ болж чадаагүй байгаа. пионерийн ахлах удир- дагч, багш, сурган хүмүүжүү- лэгчдээс пионерийн байгуулла- гын бие даасан байдал, өөрийн удирдлагын мөн чанарыг дут- маг ойлгож, энэ ажилд хандах хуучин хандлага, арга барлд дорвитой өөрчлөлт хийж Ча- даагүй байгааг тодорхой ба» римтаар шүүмжилж ажилд нь бодитой тусламж үзүүллээ, Үзлэгийн дүнг аймгийн на- мын хорооны намын байгуулла- гын хэлтэст танилцуулж МНПБ- ын Төв Зөвлөлийн | тэргүүлэг- чид, аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны товчооны хамтарсан хурлаар хэлэлцэж үзлэгийн мөрөөр 30- хиох ажлын зааварчилга өгч, 1989 оны арваннэгдүгээр Сард аймгийн пионерийн зөвлөлийн дарга Б. Төмөрийн сонсголыг МПБ-ын Төв Зөвлөлийн Тэр- гүүлэгчдийн хурлаар хэлэлцэж үзлэгийн үр дүнг тооцохоор шийдвэрлэв. бичиг, уншсан номын тэм- дэглэл, бяцхан номоор үзэсгэлэн гаргаж, түүнийг аймгийн төвийн олон зуун пионер, сурагч үзлээ. Хүүхдийн номын бая- рын өдрүүдэд тус сургуу- лийн пионерүүдтэй айм- гийн залуу зохиолчдын нэгдлийн гишүүд уулзаж, зохиолч Ш. Чимэдбалдир, залуу яруу найрагч Д.Со- нинбаяр, «ФК. Батсайхан нар шүлэг зохиолоосоо ун- шив. Ф Хүүхдүүдийн чөлөөт цагаа зов боловсон өнгө- рүүлдэг газрын нэг нь Цэ- цэрлэг хотын Хүүхдийн номын сан юм. Тус номын сангийн хамт олон, номын баярын өдрүүдэд сургуу- лиуд пионерийн бүлгэмийн зөвлөлтэй хамтран | Мон- гол, Зөвлөлтийн зохиолч- дын зохиол бүтээлээр но- мын үзэсгэлэн гаргаж, 30- хиолын үйл явдлаар театр- чилсан тоглолт хийсэн НЬ багачуудын сонирхлыг ихэд татлаа. Мөн хүүх- дүүд. тус номын сангийн- хан утга зохиолын «КиИ- гүүр», «Залуу номын санч5 дугуйлан | ажил- злуулж, хүмүүжлийн догол- долтой хүүхдүүдэд чөлоот цагаар нь пом уншуулах, чихэвчээр дуу хөгжим сонсгох зэргээр ганцаарч- лап ажилладаг нь тэдний! хүмүүжилд үр дүн үзүүлж байла. Ч, ЛУВСАНЖАВ” » 42 “пИОНЕРИЙН ҮНЭН ФөөөддддддФдФддддФдФ 45 5 рча к, ж ё 5-8 О02-шшиэ--шишишаыи3иИИ(ДДШ2НЫЫЄБИМНИии!ил77-)-)-Ш!Т- 299999099999909Ф9 э999999Фф0000991288-1 1--30 Хот гайхалтай харагда- Бидний хамгийн бага иа. Горхн хөгжим мэт алс- цийслэлийн 15 дугаар сур- хан уянгалиа Битүү ой- туулийн тавдугаар ан- гийн сурагч Л.Зулбадрах гоор бүрхэгдсэн 1эгО00нН толгодын дунд “Борковица тэр өдөр, хот орших учир ер бусын «Аргалын утаа цэвэр тунгалаг агаартай боргилсон ажээ. «Энэ нутаг удахгүй Малчны гэрт төрсөн би...» гэсэн Дунай орчмын хүн ардын дуртай амралтын газар боо сайхан шүлэг уншсан. Би лох нь лавтай» гэж нэгэн тэр памуухан орой нэг эрдэмтэн Феликс Капцын өрөөнд амьдарч дотно тэгч хүн хэлж | байснаас танилцсан Боряна Евста- хойш нэгэн зуун жилийн ТМёва, Сийка Тодерова дараа бид энэ хотод очсон хоёртоо Зулбадрахын унш- юм. Түүний үг биелэлээ (Сан шүлгийг манай нэрт олж «Берковица олон ул- “РУУ найрагч Ч. Чимэд сын болон дотоодын аялал ЗОХНОСОН ЮМ. Тэр бас Дө- жуулчлал, аршаан сувил- чиц жилийн тэртээ «Бол- лын төв» гэж ном, лавлах, Тер нутгийн гоёмсог Вар- танилцуулгад бичигдэх На чамайг би мартахгүй» болсон байлаа. гэсэн шүлэг бичсэн юм элхийн гаар ЄЭВЬ гэж ярьж билээ. Монгол ЁГ- БИНЖЧСЫН Бах, хэдээр шүлэг хэлэхийг внца хотыг хамтдаа ольё. срковдын цэнхэр гэноан Софи “эхн хоВцгүсГ сонсож, монгол найрагч хараарай. Тэгэхэд Югос- үзэсгэлэнт Варнагийн ту- лав улсын хилээс тун хол- бар олцл зохиож, манай гүй газар, уулсын дунд гэг 5 шамшиглй ЭЛБ эрсэн хотоо олох болно. гэлжлэн батжиж | байна. 22 2075 зэх ххх ганшах Берковица хотод чиний ГО! ахуй амьд алтай улам сайн оно ноход амьдардаг юм. ӨӨӨРӨӨРӨӨӨРӨӨӨӨӨӨФӨӨФӨӨӨӨӨЗӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨС даг л єсхоэж иднийг тэнд Очиход Анх он 1 угтсан хүн ХЭлиВгаЖ ЁЛус шөрцлын мирг, сонардвыг дүүд манай хотод анх удаа ан ЭАНН уулзсаВдаа ирж байна» гэж хэлсэн. аяртай байна» гэж ярьж Энэ үнэн биз. Лав л марк А.энсэ баланланарний | оксэгг-- сонирхогч . хүүхдүүдийн Зангалыан хэрэшин хувьд Болгар оронд Бер- 1 нэрэмжнж ковицад төдийгүй ах дүү уран зургийн үзэсгэлэн оронд анх удаа амарч бай- идэнд их өндөр сэтгэгдэл гаа нь энэ юм. МХЗЭ-ийн төрүүлсэн юм. Төрөлх нут- Төв Хороо хүүхэд залуу- гийнхаа өнгө жавхаа Хө- чуудын чөлөөт цагийг зөв дөймөрч ,түмнийхээ дүр боловсон өнгөрүүлэх, “Эд- төрхийг тэр магтан дуул- нийг эх оронч, интерна- жээ. Кюстендил түүний тойрогт 40 гаруй зураач төрж ажиллаж байсан бө- ционалч үзлээр хүмүүжүү- лэхэд онцгой анхаарч бай- й й р Бид аливаа гайхамшигтай зүйлийн тухайярихдаа «Үлгэр шиг сайхан» гэл ярих гөөд Владимпр Димитров таагийн үрээр залуучуу- | 5 4 ЗЭВҮсокхэн өын н-223)-2 дуртай. Бидний БНБАУ-д өнгөрүүлсэн суны өдрүүдёстой л үлгэр шиг сонин байлаа. хамгийн нэрд гарсан нь нирдогчдын клуб нээн ажзэ. Ард түмэн зүгээр ашллуулж, ЭЭ” ЛИН өөөөөөөөөөөөөөөөсөсөоөөӨөосӨӨ ГОТОТ010(0101010101010101010) ТЭЙ коснйг гэсэн цэл өгөө- хогч хүүхэд, залуучуудын 4 гэдэг вь Ч бүтээ: ЗЭХ хийн Р ШСЭОВ Р эж 2-7 найрамдлын үр галан амьдрах хүй ардын «лан удирдаж, марк сонир- Харагдана. Бэс “рчүллаал гаж, МХЗЭ-ийн ХЇХ их ху ярнг , ис-л марк оо маань хүсэл эрмэлзлэл то- хогчдын нэвтэрхий толь ЧУУуд нх ном уншдаг хү- рах “угтаж, авшиг аицаа ЗЭВ ЗЭВ лэ? ЦУГ бө эр ээ "Тэд энэ цуглуул- зохиосон гэж бичсэн бай- МҮҮС ЮМ гэж бодогдсон. луулгын уралдаан зарлаж цугл ЭЭ сан эдний гаараа дамжуулан энх сан. Томонов багш шиг За- Берковицын номын сан сурталчилсан нь өсвөр 52 Зэн Ар - тухай тайвныг бэхжүүлэх хүсэл луу үеийнхнийхээ төлөө гадаад төрхөөрөэ Софи үеийнхний дунд амжилттай өгүүлдэг, хос ануыа ава) аанар бүхэнд тэсэн “сайхан | сэтгэлтэй Дооо Кирилл Мефодийн өрнөхөд нөлөөлсөн юм. «Сансар энх тайвны тө- илэрхийлж байлаа. Бидэнд хүмүүс манайд ч бий. Ах- нэрзмжит ардын номын Энэ бүхэнд идэвхтэй к-40 О. Учралт «Энх одөр бүхэн хичээл зааж . мад цуглуулагч Д.В - санг санагдуулна. Энэ бол ван, эх үрс» гэсэн цуг байсан Георгий Томонов дорж гуай марк Бэзшүлнс Болгарын 10 мянган Но- оролцсон хүүхдүүд Берко- анцад, очоон байв. Берко- ЯУУЛгатай бол Л. Зулбад- багшийн хэлдгээр «Марк хєхүүлэнн Амай 3 : ! йн нэг, Болга вицад байсан өдөр бүхэн рахын шувууны цуглуул Хамгийн жижиг мөртөө, башүүл,, звнанндЫ” хүүхэн Зиа “СрыЛлный шара, 3 2 ран зурагт ямар их хайр- Сонирхолтой дурсгалтай | ТёНД түүний хамгийн -0Мм гХ 32, байсны дотор анд нөхдийн. тай шувуу тагтааны ХЕрс- аш чухал зурагт хуудас» замналын сэдэвт томдгийн тай түүнийг хөө хамт ардын хувьсга- тэй тэмдэг хамгий юм, “Софн Хотын 21 дү- цуглуулгаа /Ө. Сэрээт хайрлаж “ЦлнЫн лын ялалтын баярын өдөр бий. Н. Хоролсүрэн олол тзӨр сургуулийн багш гуай В.И.Лениний тухай бүхэн “Өрдэнб Хоєтовй долдусаарт сарын 11-нийг | Мөнхцэцэг, р, ЭЖОЧЙАА ХАрнМүрт нийг 25 Жи- маркийн баялаг цуглуул дилд Бязхициэйгийнэс мдэглэсэн маань онцгой. нарын цуглуулгаас энх ам- хогч ХЭРсчбүлнйн “ХУгий: Борцуананга, ТЭД” ОНДНЫВ -7.Грххэмжэалт Уран зур- мннж, эсгэлэн ско Хо- ажлыг үргэлж дэмжин ту. 104 Фашизмын эсрэг тэм- шаж Сойдаг тэж хилийн “ОЛД 8МЬ үрэгдсэн хувьс- хан эх зовон сайхан са- Ну яруу найрагч Николай . олгар нөхдийн | анцаровын хөшөө, Враца ТОонС302-31:-015- мэл д үдэш, Георгий То- хөшөө 1ррн Ботевын 3 ЕоэВаЛоы ХИЧЭЭЛ пОМ найр ёо И р ээжээ яруу иг сайхан байв. музей б “эрин шин гэр 2 Болгарт өнгөрүүлсэн үл лдарт хийиийдэн Мэй артагдах үлгэр шиг өд- өсөж, тэмцэж явсан гэни 220: хоёрыг Кюстен- Т8їт амарч Иван Вазо олон ул ам шэнсын Энд уугайсаларн театрыг зуслан- 5 -: хүүхдийн «Энх 8 аа цонхоор орой бү- Бчсээр Болыг ТУ ассамб- дэн хардаг байлаа. Тэр тээл, гоо сай Усайн шалны г агца арыг 36: їхан, эв нэг- зхагж орон чи нээрээ чаржгаж 23с-22чн-арйсй гээж үс алтай нутаг вэ?» улбЫн: үзмэн манж Булан р эст гаы2-эл Мөн 3 даргад өнөр -тэниэн ГО... шүлгийг дурсан чуу! өгч хүүхэд бага- адаг байлаа. Беркови- дын амьдралд ямар их “ШАД зориулсан энэ үгийг үүрэгтэй нь зөвхөн энэ 286 ХОЛ монгол нутгаас ТОВВгж нэрнээс ч Эрсэн бид ч бас дуу 13 урш, банан билэ хас Ноьлт циалист хөдөлмө " хоёр хамхүү найрсаг шагай эсвэл баатар Лиляна той Болгар орны тухай бэх “эр, мн тэмдэглэл өндөрлөж бай- «Бид маркаар дэммуудан улс орон, ард түмний хөг- чуудын нэвээээшээээчэ(ээш ээ---ээы-:шш---ы 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ФФФФФ 2944099099909099909099999999999999909990990991988-11-30 Зочид буудлын жижүүр эмэгтэй түлхүүр өгөнгөе Нэг охин тантай уул- зах гож оройжин хүлээлээ. Эргэж ирнэ гээд тун сая- хан явсан шүү гэв. Тэр өдөр тэнгэр бүүд гэр, Алтай хотод жихүүн салхитай байлаа. Үл та- их охиныг хүлзэж цэант- сан цонхны цаанаас хө- лийн чимээ чагнан өрөөн- дэө удаан суув. Шөнө дө- лөөр эргэж ирэхийг бодо- ход нх л чухал уулзаатай байх нь дээ. Энэ орой бол- сон хойно аав эзжийнхэз вхэгтэй ирэх. байгаа даа гэж бодлоо. Удсан ч үгүй хаалга тогшив. Даарснаас хацар нь ягаарсан хоёр охин инээмсэглэн зогсож байна. Бид хэзээний тани- лууд шиг уулзалдав. Охид үнэхээр Чухал хэргээр ирснийг би тэр дорхноо ойлгосон юм. На- дад итгэж сэтгэл хӨндүүр лэж явдаг бодлоо ярьсан тэр охиныг Алимаа гэж нэрлэе. Алнмаа одоо ахлах ангийн сурагч, эвлэлийн тишүүн болсон хэдий Ч пионерийн идэвхтэн хэвээ- хамгийн сонирхолтой зүйл болох нь ярианаас байлаа, ил? Гэтэл сүүлийн үед охи- ны «сэтгэл гонсгор явах болжээ. Хичээлийн эхлээд -удаагүй байжээ. Алимаа нөгөө л дадсан зангаараа пнонер дүү на- рынхаа дунд гүйж шинэ хамт олон зохион байгуу- лалцаж, баг, бүлгийн ажилд оролцон чадах бүх- нээрээ туслан гүйж явлаа, Гэтэл нэг өдөр багш эмэг- тэй Алимааг босгож, шинэ жил -- Чи пионерийн ажил энэ тэр гэж нэг их дэрвэг- нэж гүйгээд байх хэрэггүй шүү. “Намайг тэгж хэлж байна гэж тэр дээд 1ту- шаалтнууддаа дамжуулаа- рай гэжээ. «Дээд тушаалт- л үеэсзэ салаа, раалан сонгогдож Нөхдийнхөө итгэл байна гэдэг үнэхээр ажил Алимаагийн ГО 2 1О101010101010101010101010101010101010101010До1010101010101010101010101010101010101010101010) рээ тэнэ. Ер нь улаан бүч зүүж пионерт элссэн тэр бүлгийн дарга, бүлгэмийн зөвлө- лийн тишүүнээр жил да- иржээ. найд- варыг авсан сонгуультан хархмаар юм. Пионерийн хувьд рэн авч Алимааг ба- УРАЛДАХ 99, УРАЛДЫ! ..Газ-69 машины Жо- яоочтой морьтой залуу амар мэндээ мэдэлцсэний дараа -- Уралдах уу гэж асуу- даг нэгэн киног бид мэдэх билээ. «Морьтой Ч болоосой» ийм нэртэй ни- но зохиолоор уран бүтээ- лийн тараагаа эхэлсэн Д, Тармаат хүүхэд багачууд ан, «Хөгжөөнтэй тууж» 89- рэг хэд хэдэн нэрд тарсан зохиолоороо .. Гармаа энэ жил БНМАУ-ын тө- рийн шагнал 5 -- Та ямар Зохиол би- чиж байна? -- ЇХ, Х авгийн сурагч- дын үерхэл, хайр с: лийн тухай зохиол бичээч? г- Та ямар дуунд ХУР: өс, тай вэ? Дуулж өгөөч... ийм асуулт зохиолчидтой уулзсан уулзалт дээр олон- той гарсан юм. Тэр өдөр МҮЭ-ийн Соёлын төв орд- ны 1500 хүний суудалтай тишгэх газаргүй Эндээс л агшинд энэ зур- гийг БОСС, Та нар цааш ургуулж бодоод сэтгэлдэг дүрслээрэй! Юу болсон бол гэхэд очоогүй НЬ ха- Дүү” өФөвөөөөөөөөөөвгөөСвөӨӨд өсөөөө2ссөөсӨдөөӨ2ОСсӨөөсөсөссоссоөсөөӨӨ 9000890000890090000 нууд» гэж хэн бэ? Сур гууль, бүлгэмдээ эвлэл пионерийн сонгууль хү. лээсэн идэвхтэн сурагчид гэж үү? Багшийн бол. гоомжгүй хэлсэн тэр үгийг ангийнх нь нэг охин шүү- . «ДЭЭД тушаалтан» хэмээн их Л намжиртай хэлэх болжээ. Түүгээр ч барахгүй охид «идэвхтэй» идэвхтэн гэж шоглон гадуурхаж сагсан бөмбөгийн багт ч Оруулах- гүй байхыг хүснэ. Хөвгүүдийг ч түүнээс аль болох хол байлгахыг хичээцгээх болж, |Ингэж охид бие биеэ ойлгохгүй нэгнээ гомдооно гэдэг байж боломгүй зүйл биш үү? Тэд адилхан охид байтлаа юунд ийм эвгүй зан тар, гацгаана вэ? (Цэг найзаа ганцаардуулж элдэв эвгүй үг хэлж сэтгэлийг нь 830. воох ямар хүнд болохыг тэд ойлгохгүй баймааргүй- сэн. Алимаа тэдний өмнє ямар буруутай юм бэ? Пио- нерийн идэвхтэн байх нь тийм эвгүй зүйл гэж үү? Уншигч охид минь энэ та- лаар эргэцүүлэн бодоцгооё. Найз охин чинь багшдаа эгчдээ, ээждээ ч хэлэхгүй нандин нууцаа чамд л ит- тэж хэлдэг. Охид болгон адилхан дотно сайн найзтай, өөрийн гэсэн нандин нууцтай, хү- сэл бодол тэмүүлэлтэй бай- даг шүү дээ. Охидоо охид л илүү ойлгох учиртай. Тийм ч учраас Алимаа тэр орой над дээр аавыгаа ч ЭМЧ ӨД Түргэн тусламжийн тэ- рэг халдварт өвчнийг ана- гаах эмнэлгийн зүг ДоВ- толгоно. Гуравдугаар ан- гийн сурагч Болд дүү: тгийнхээ хамт эмч, эмнэл- гийг зорин яваа нь энэ. Болд хоолонд дургүй, гэ- дэс аюулхайгаар өвдөөд, шээс өтгөн шар гарна. Бие суларч, үе үе халуу- раад гэж эмчид өгүүлэв. Сургуулиас. ирээд гараа угаадаг уу? -- Гэртээ шаахай сольж өмсдөг үү? Үгүй, -- Дүүгийнхээ гар, тог- лоомыг угааж цэвэрлэдэг уү? -- Үгүй. Эмч хүү хоёр ийнхүү ярилцав. Үзлэг дуусчээ. Та хоёрын элгэнд өөрч- лөлт гарч, арьсанд шар туяа үүссэн нь бохир га- рын гэж нэрлэгдэх халд- варт шар өвчнөөр оөвчилс- нийг илэрхийлж байна. Чи хувийн ариун цэврээ муу сахиж, сайв асарч “гч гээс ДҮҮ чинь ч өвдсэн байна. Энэ өвчний нян ялгадсаар га- 2 999 Ф99090990092002206сс204026-4с92 чмөмчиссөө..с 0 ӨӨ ГО10101010101010101010|(о1010101010101010(0101010До10101010101010101010101010Т0101010101010101010То10101То10Т010101010101010101010101010) биш, ээжийгээ ч биш найз охиноо дагуулж ирсэн хэ- рэг, Ер нь тэгээд охид хоо- рондоо эвгүй бол тэр ан- гийн хөвгүүд ч бас сахил- га бат, сурлагаар сул байд- гийг бид мэднэ шүү дэЭЭ. Алимаа ийм зүйл ярь- сан юм. Түүний нүд уйт- гартай, сэтгэл нь бухимд- сан, дахиад л нэг үг хэлэ- хэд уйлчих болов уу ГЭ мээр харагдаж байлаа. Охид бие биеэ ойлгох- гүй явна гэдэг байж болом- гүй санагдана. Гэтэл амьд- ралд тийм явдал бишгүй олон тохиолдохыг яана. Нэгэнт охидын эмзэг ариун сэтгэлийн тухай ярьж бай- гаа болохоор саяхан Хү- лээж авсан нэг захидлаа та нарын өмнө задалья. Захидлыг Хэнтий айм- гаас Халипа гэдэг охин бичсэн юм. Халипа зЗэЭр- гэлдээ ангийнхаа нэг хөв- гүүнтэй сайхан үерхэх бол- жээ. Тэд уншсан ном, үзЗ- сэн киногоо харилцан ярил- цаж, хичээлээ хамтран давтдаг. Найз хөвгүүн нь гитар хөгжмөөр сайн тог лодог. Тэрээр Чи гитар -- Халипа! тоглож сураач. Би зааж өгье гэхэд охин их баяр- ласан гэсэн. Үерхлийнхээ тухай, Ха- липа багын дотно нөхөр нэг ширээний найз охин- доо бүгдийг аминчлан ярь- даг байжээ. Харамсалтай нь Халипагийн нандин нуу- цыг тэр охин нөхрийн ёсоор хадгалж хамгаалж чадсан- гүй. Нэг үгээр хэлэхэд найзынхаа итгэлийг даа- гаагүй юм. Халипагийн ярьсан болгоныг хүүхдүү- ДЭД ХЭЛЖ, ТЭД НӨГӨӨ ХӨВ- гүүнтэй холбон шоолж хувцасных нь ар дээр ч шохойгоор бичиж, хаана Ч явсан нэрийг нь сольж дуудан хашгиралдана. Тэ- тээд Халипа найз хөвгүүн- тэйгээ юу ч ярихаа больж, гитар хөгжмөө ч хойш нь тавьж, тааралдсан үедэг гэм хийсэн юм шиг дальд- чин өнгөрөх болжээ. Халипа, түүний зэргэл- дээ ангийн тэр сайхэн сэт- гэлтэй хөвгүүн Хоёо энд ямар буруутай юм бэ гэж дахин асуулт тавья. Уншигч дүү нар минь эргэцүүлэн бодоорой! Хэг нэгнээ сайн сайхан явуу- лахад охид та нар их үү- рэгтэй улс шүү! Энд би дүгнэж олон юм хэлэхээ азная. Харин та нар хамгийн дотно хоёр найз ч юм уу, эсвэл нэг ангийн, нэг сургуулийн охид хамт олноороо хэлэл- цэж санал бодлоо ирүү- лээрэй! Я. СУМЬЯА өӨөӨӨсӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨбӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ өӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ТЭД ЯАГААД ӨВДӨВ даад орчинд гарч эд Хэ- рэглэл, хүнсний зүйлийг бохирдуулж | гараар, дам- жин өвчлүүлдэг юм гэж эмч тайлбарлаад дараахь зөвлөгөөг өглөө. -- Сургууль олон вий- тийн газраар яваад ирэх бие зассаны дараа болон хоол унд бэлтгэх, идэж уухын өмнө тараа заавал хөөсөртөл савандаж угааж занш. - Тадаа тоглохдос орчны “хөрсний бохирдол, бохир усны алдагдал их- тэй газрууд, жорлон, муу усны цооногийн ойролцос тоглохгүй бай. Гэртээ болон сур- гуулийн дотуур байранд орж ирмэгц гэрийн шаз- хай өмс. -- Хүүхэд бүхэн тус бүрдээ аяга, халбага, сам, сойз, хамар, гар нүүрний алчууртай байж бусадтай сольж хэрэглэхгүйн зэрэг- цээ сод, гич, хлорамины уусмал зэрэг ариутгагч чанартай бодисуудыг Хэ- рэглэж сур. Өвчин үүсгэгч нян нь өндөр температурт үх- дэгийг анхаарч хоол цайг сайн буцалган болгож хэ- рэглэх, түүхий сүү, Ус уух, жимс ногоог угааж цэвэрлэхгүй идэхийг эрс хориглоно. - Чихэр, бохь, Дүү гийнхээ угж, хөхөлтийг ам дамжуулан хэрэглэхгүй байж, нарынхаа гар, тоглоомыг сайн угааж бай. -- Галаа ил залтай ху- далдаж байгаа хүнсний бүтээгдэхүүнийг авч идэх- гүй, талх мөхөөлдөс зэрэг шууд хэрэглэх бэлэн бү- тээгдэхүүнийг бохир гараар барихгүйг хичээ. -- Анги танхимдаа 3- 5 хувийн хлорамины уус- малаар чийгтэй цэвэрлэгэз байнга хийж их цэвэрлэ- тээг тогтмолжуулан, сал- хивчийг үе үе онгойлго. Сургууль, дотуур байр, орон сууц, гудамж хорооллуудад пионер Ссу- рагчид, арнун цэврийн эр- гүүлийн үзлэгийг байнга ажиллуулж, жижүүр багш, сурагчдаар хяналт тз овиулж байх хэрэгтэй. Их эмч Д. БАТ-ОЧИР (Улаанбаатар хотын ЭХГ-ын мэргэжилтэн) (0) : : : : : : ө Н : : : эг 4. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ЗӨЧЧЛӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ӨӨ ЧЭЧӨӨӨӨӨЧӨӨӨӨЧ ЧӨЛӨӨ ЧӨЛӨӨ НӨЧӨӨӨӨӨСЧЗ-ЧН4 1988-11-30 чөгитинтэтцөлтэцттийн лнэийннээлинйннцээээтцээтнэттиээтээтинтаниагилзилнигтнзэнгггэнтиэитүгэтҮү Наймдугаар анпгийнхан, чих дүлийрч, ухаан ба- лартмаар шуугин үймэлдэ- нэ. Учир нь өнөөдрийн гу- рав, дөрөвдүгээр цаг цонх- лоод байж байгаа нь... энэ, Энд тэнд бөөгнөрөн су, гааж хөөцөлдөх нь хөөцөл- дож дор бүрдээ л шуугина. Ангийн хойт буланд хэ- сэг хүүхэд бөөгнөрөн зог- сож байсны дотор нэлээд биерхүү нэг хүү хэн ч хар- сан «Энэ ёстой л нэг хэр- гийн эзэн байна даа» гэ- мээр бусдаасаа нэн онц- гой. Энийг тэрийг ч Ццо- хиж аваад, ярихдаа хөдөл- гөөн оруулах нь бүр ч ад- тай. Энэ хүүг яагаад ч юм бүү мэд, ямар ч байсан ба- раг хүүхэд бүхэн «Мөөгий, Мөөгий» гэцгээж их л хүн- дэлнэ. Хүүхдүүд үймэлдэж шуугилдаад ухаан байхгүй. Гэтэл гэнэт хичээлийн эрхлэгч ангид орж ирлээ. Үүнийг хамгийн түрүүнд мэдсэн Мөнхөөгийн царай хачин номхон болж бөөг- нөрсөн хүүхдийг зүсэн гарч байрандаа очуут но- моо дэлгэн, дэвтрээ гаргав. Хүүхдүүд цувралдан байр байраа эзлэв. Эрхлэгч өөрийн харсан бүх хүүхдийг босгож заг- налаа. Тэднийг Мөнхөө дооглонгуй нүдээр харна. Тэд анх хичээл цонхолсон вэгт орооцолдоход Монхөоо яаж ч байсан биеэ авч га- раад ямар ч гэм зэмгүй өн- гөрнө, Өөрөөр хэлбэл ий- мэрхүү үед аль аль талд нь сайн хүн болж үлддэг байв. Гэтэл нөхдөөс нь хэй ч, ямар нэгэн яриа гаргаж байсангүй бүгд л түүнийг биширцгээдэг байв. Өдөржингөө Мөнхөөтэй хамт тэнэж тэнэчихээд Цогт ядарч сульдахдаа гэртээ орж ирэв үү, үгүй юу үг сөгөөгүй унтаад өгөв. Цог- тоо өнөөдөр даалгавраа хийгээгүйгээс гадна одоо Мөнхөөг шөнө сууж даал- гавраа хийж байгааг зүүд- лээч үгүй байгаа биз дээ... Мөнхөө өөрийнхөө сур лагын талаар олсон гоц сайн аргатай. Энэ нь улир- лын дүн зөрүүлэх явдал юм. 7Кишээ нь Мөнхөө ули- рал болгоноор дунд гарсан байтлаа жилийн эцсээр, 4--5-хан сайнтай анги- даа сурлагаар 6-р байр эзэлж ангийнхныгаа уулга алдуулав. Мөнхөөг дагаж хий дэ- мий саахалзсаны эцэст түүний хамтран зүтгэгч нараас ихэнх нь сурлага сахилгаар сул дүн үзүү- лэв... Өнөөдөр Мөнхөө 10-р ангиа төгсчихсөн урал- даант шалгалтад орохдоо бэлтгэлдээ нэлээд итгэсэн, бардамхан алхаж явна. ГЭ- (ӨГУУ/ЛЭГ2| - гэсэн баяртай мэдээ ав- Н ТоЛҮ62 Үй Ж, ги эт тэр хүүхэд ахуй ца- р чирч, ярна шуугиан үүсгэ- гад ХУРНЫ түүний хөх (9 0 л сэн «Мөөгийгийнхөө ту инээд хүрэв. | Инээсээр ї 1 Үү Ээ цаг 22 225-2 Уу ЯАВ инээсээр бүр элгээ хөштөл 4 Ч /7 Эн 2 5 ” инээв. Эн 8 7 5 ї! | Эс К 2) нэмхий, өөрөө тэнэхээс хүн : Банн шицонан Ч! 223-5 их дагууламтгай. Ингэж Д.БАЛДОРЖ яваад ямар нэг хэрэг тү- (1 сургууль) анинилиницииициииииинипииииииининиииииииннийниинилпилиниииниин ши ҮНҮ1111117 шилтэй 23238 734 - -- Зоос 20) к Син 22 Ч шини, СУРАГЧИЙН БИЙРЭЭР ЭГЧ ДҮҮ ХОЁР ЗУРААЧ Ц. Мөнхцэлмэг Ц.Мөнх- мандах, Авьяаслаг зураач эгч дүү энэ хоёр хүүхдийг Алтай хотын үе тэнгийн НӨХӨД нь төдийгүй газар газраас олон хүүхэд бүтээ- лээр нь таних болжээ, Мөнхцэлмэг, Мөпхман- дах хоёр, «Хүүхдийн ер» төнц», олон улсын хүүх- дийн зургийн уралдаануу- дад жил дараалан оролцож мөнгө, хүрэл медаль, тус- гай шагнал олныг авчээ. Тэд Алтай хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуу- лийн 4-ийн «А», 6-гийн «А» ангид суралцдаг. Эгч дүү Хоёрын шинэ бүтээ- лээс уншигчиддаа соннир- хуулья. «ҮЕРХЭЛ» Ц.МӨНХЦЭЛМЭГ МХЗЭ ийп Төв Хорооны ордон ї МАНАЙ ХАЯГ: сусамы 59 КООРДИНАТЫН ХАВТГАЙ ДИХЬ,. АМЬТАН (Эчнээ тэмцээн) «Пионерийн үнэн» Ссо- нин нийслэлийн | Октяб- рийн районы 65 дугаар сургуулийн тоо-физикийн багш иарын салбар секц- тэй хамтран УГ--УЦ ан- гийн сурагчдын дунд «Координатын хавтгай дахь амьтан» | математи- кийн хичээлийн эчнээ тэм- цээн зарлаж байна. Хүүхдүүд та нарын бай- галь, орчин, ан амьтныг хайрлан хамгаалж арви- жуулах, яруу сайхнаар сэт- гэн дүрслэх авьяасыг хөг- жүүлж математик, монгол хэлний болон ургамал, амь- тан судлалын хичээлийн сонирхлыг өрнүүлэн сэт- гэн бодох чадварыг Хөг- жүүлэхэд энэ. бодлогууд зохих нөлөө үзүүлнэ гэдэгт итгэж байна. 5 Хүүхдүүд ээ! Уг тэм- цээн та нарын хичээл сур- лага болоод чөлөөт цагийг үр дүнтэй өнгөрүүлэхэд хэрхэн яаж нөлөөлсөн ту- хай санал хүсэлтээ бичээ- рэй! 8 Хамгийн зөв оновчтой хариу ирүүлсэн 8 сураг- чийг шалгаруулан «Пионе- рийн үнэн» сонины нэрэм- жит тусгай шагналаар шаг- нана. Бодлого зургийг 65 дугаар сургуулийн. матема- тикийн багш Т. Жам»ьян- сүрэн зохиосон юм, Ха, риуг «Пионерийн үнэнж сонины хаягаар ХЇЇ сарын 25-ны дотор хүлээн авиаг” 1 бодлого 1. Дараах цэгүүдийг, коордипатын хавтгайд байз гуулж дэс дараалан хэрн- мээр холбоход (А!, А2,-А2 гэх мэт) ямар амьтны дүрс гарах вэ? Цэгүүд нь: А0 (-4,-441)-нүд,А1(--06., 41), А2 (-4, 42), АЗ (-2 -2,5) А4-(1--43, 4-2,5), АЗ (0,5. 43.3), А6 (3, -2), А7 (323, 41,6), А8- 18, 4-1,5), А9 (5, -2), А10 (4. 40,5), А11 (5, 0), А12 (3, 0). А13: (2,.-20:59 А14 (2, --41), А15 (її, --1,5), А16 (0,5. --41). А17 (-1, --41) А38 (-1.--41.5),А19 (--255, -(1,31)/А20 (-4, -0,5) 2. Гарсан амьтантайгаа холбогдуулан шүлэг зохио. Ц| бодлого 1. Туулайн дүрсэд өгөгд- сөн (А1, А2, АЗ гэх мэт) бүгд 26 цэгийн координа- тыг тодорхойлон бич. 2. Туулайн тухай 100 үгтэй зохион бичлэг хий. ПИГ бодлого Сурагч бүр хоёр амьтны дүрс сонгон авч байгуулаад цэгүүдийнх нь координа- тыг тодорхойлон бич, у Д85 ХЕРТГМ шоШ-22112 «УУРГАЧ» «Бө корпус «Пиоперийп үнэг Индекс--14140 цэ ан нэрэмжит Улсын натад хэвлэв. Ц.МӨНХМАНДАХ Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ . ЗУУН БҮЖИГЧНИЙ НЭГ” , бие даасан бүжгийн концерт тоглож байна. Бүжгийн дугуйлангийн сурагчид кон- сцертын орлогоосоо 1500 төгрөг нийслэлийн 15 ӨӨРЧЛӨГЧ 111711 см 7,551 24) чПибниерийн зохиож бай- гаа шинэ сонин ажил бүр пионерийн удирдагч. бү. лэг хариуцсан багш, пио- бүлгэмүү, шийдвэрийг хэрэгжүүлэх | лэглэв. ЗУРАГ ДЭЭР: ангийн сурагч П. эхлээд байна. Энэ нь үр дүнгөэ өгч байна, Пионе- рүүд бүлгийн цуглааныг ажил хэрэгчээр хийж хэв- ших, өөрсдөө пионерийн байгууллагын жинхэнэ ги- шүүн байх үүргийг нь ойл» гуулахаас эхэлж байна, Эцэг эхчүүдийн дунд «Авь» яаслаг эцэг эх» гэсэц са» нал авах хуудас аялуул- сан нь сонирхолтой бол- лоо, Үүгээр эцэг эхчүүд пионер сурагчдын чөлөөт БНАГУ-ын гууллагын туршлагаар эцэг өх, багш, сурагчдын дунд «Чөлөөт микрофон» 3я- луулдаг туршлагыг судлан лж байна. Бүлэг дугаар сургуулийн У!1 ангийн сурагч О.Мөнх-» баатарын гачигдалтай үед тусламж болгон бээ лахад | байгаа байх, Бүлгийн ТӨЛӨӨ 2 1Ё 2.23 Бүжгийн дугуйлангийн 9ду Анужин Тэрэл зургийг С. БОДООП | ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙ СОНИН, УНШИГЧ, ЧАНАР- Сонины тухай бидний бодол Сонин маань шинэ ОНД улам сайхан болно гэдэгт ит- | гэж байна гэж олон уншигч » «Пионерийн . тамжлагч» УЇ чуулган үнзи» сокипы ХМ971-ийн асуулгад хариулах- даа бичжээ: Сонины нийтлэл, бодлогын талаар бичсэн 47 захидлын заримаас нь сонирхуулья, «Мопголын пионерийн «Зал- бо- лоод гурван сар болж бай- на. «Пионерийн үнэн» сонинд шинээр нээгдсэй «Пионер-- өөрчлөгч, шинэчлэгч» буланд пионерийн ажилд байгаа өөрч лөлт, шинэчлэлт, тэргүүн туршлага, шинэ хэлбэрийн. “ажлын. талаар бичиж байгаа нь сайшаалтай, Гэвч энэ,бу- ланд зөвхөн сонины сурвалж- “дагчид бичих юм. Бүлэг, бүл- | | гэмд өөрчлөлт явагдахгүй байна гэж үү? Идэвхтнүүд яагаад дуугүй байна вэ?» -тэж Чойбалсан хотын 8 жи- лийн 1 сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга, чуулганы төлөөлөгч М, Сугарсүрэн бич- 1 жээ, Дархан хотын Салхит хо- рооны 8 жилийн сургуулийн 1 сурагч Ч, Мөнхзул: «Эх ор- ныхоо бүтээн байгуулалтад тар бие оролцож, гавьяа “байгуулсан пионерүүдийн түү- хэн замналаас одоо үеийн пионер сурагчдад сурталч- “лах хэрэгтэй. Тиймээс ч «Ах- мад үеийнхний дайчин замна- ХЭЛЖ ЯРЬНА АЖИЛ БОЛГОХ ч6б» анги) ярихдаа: |! г-- Бидний арван таван хүүхэд саналаараа ОСГ- ны ХЇЇ хороонд «Өсвөрийн сэргийлэгч» бүлэг бай. гуулж, одоогоор айл өрхөд хорооноос өгсөн «Санамжэ»- ийг судлуулсан- М. ОЮУНБИЛЭГ, (6- гийн «в» анги, бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүн): г- Манай бүлэг ОСГ- ны 63 дугаар байрт чө- дөөт цагийн танхим бай. гуулж ажиллах бэлтгэл хийж байна, 49 дүгээр цэ- цэрлэгийн дүү нарын дунд сонирхолтой олон ажил явуулахаар ярилцсан. Ж АЮУР: (60 ду- гаар сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч, У! чуул- ганы төлөөлөгч): Е2 г-- Пионерийн ажилд бүлгийн багшаас яаж ту- салж дэмжиж байна вэ? Ц., МӨНХБАЯР (6-гийн «а» айгийн сурагч: -- Пионерийн ажлыг явуулахад үнэн сэтгэлээ- сээ ханддаг, санаа зовдог багш цөөп санагддаг, Ан- гид орж ирээд олны өмнө идэвхтэн сонгуультнаа зэм лэх явдал байна. Н. ОЮУНЧИМЭГ (Райо- ны пионерийн зөвлөлийн зааварлагч): » -,Та нар МПБ-ын дү- рэмд зарим өөрчлөлт оруу- саналаа нэмэрлэж лөлийн ахлагч, бүлгийн зөвлөлийн дарга гэж нэр- лэхийн аль нь тохиромж- той санагдаж байна. вэ? Б. САНЧИР (3-ын 40». ангийн дарга): »--. Ахлагч гэж нэрлэвэл зүгээр, Дарга гэхээр 34- хирч, зэмлэдэг хүн гэж ойлгогддог. Б. БАТСҮХ (41 дүгээр сургуулийн пионерийн ах- лах удирдагч): -- Чуулганаас хойш су- рагчдын сонирхол татсан хэд хэдэн ажил хийлээ, Үүнд: Бүлэг дундын өртөө- чилсөн ажил, хорооны улаан буланг түшиглэн ду- гуйлан ажиллуулж байгаа, ТУ--Х ангиуд хөдөлмө- рийн талбартай болох гэх мэт ажлууд хийж эхэлсэн, ЗК. АЮУРЗАНА:-- Хо- рооны улаан булангийн ашиглалтыг сайжруулахын тулд бүжгийн дугуйлан хи» чээллүүлж байна. Хувьс- галын музейтэй холбоо тогтоож: бүлэг бүлгэмийн" ажлыг явуулж байгаа нь ашигтай юм. Ё Г.УРАНЧИМЭГ (Хсур- гуулийн "пионерийн ахлах удирдагч): на, г- Пионерийн ажлыг яавал үр дүнтэй | сонир- холтой явуулах вэ? санал авах хайрцаг, аялах дэвтэр ажиллуулж тэдний хүсэл- “нерийн хамт олон, гишүүн тийг авч түрүүчээс нь ань. 45 ДАХЬ жилдээ 10 78 (28366) 1988 оны арвал хоёрдугаар сарчи .43. лаас» булал кэзх саналтай байна» гэж: бичсэн байна. Омнөговь аймгийн Цогт- Овоо сумын Д. Даваажав. Хэнтий аймгийн Өмнөделгэр сумын Р, Энхболд, Архангай сймгийн Чулуут сумын Н. Бэгзсүрэл нарын олон сурагч «Мазаалай» Сониц их 1аа- лагддаг гэж захидалдаа дурьд» зээ, Охид хөвгүүдийн үер- хэл нөхөрлөлийн тухай, зан харьцааны доголдолд орж болзошгүй хүүхдүүдийн ту- хай болоцд «Танилцья» бу- ланг тогтмол НийтэлЛдс байхыг хүссэц олон захидал иржээ. «Би Залуу байгальчдын тэв станцын «Байгалийн өгвөж» дугуйланд суралцдаг. Дугуйлангаараа төрөл бүрийн зууш хийх, гоёлын ширээ засах гээд их зүйл сурч бай- на, Ялангуяа охидод энэ нь их хэрэгтэй гэж боддог. Тө- рел бүрийн зууш хийх 18- лаар сониндоо шинэ булан нээх саналтай байна» | гэж нийслэлийн ПИ сургуулийн суг “рагч И. Уранчимэг бичжээ. Манай сонины талаар са- нал, бодлоо бичсэн олон 343- хидлын заримаас нийтэллээ. Ирэх 1989 онд сониноосоо юу, уншиж, мэдэхийг хүсч байна. Энэ тухай сониндоо., рэй, УТГА ЗОХИОЛЫН/ . АЖИЛТАН. Л ҮЛДЛ3 лаа зохиож байна. Н. БУЯНЦЭЦЭГ (52 дугаар сургуулийн пионе- рийн ахлах удирдагч). гс -- Бид олон ажлыг зэ. рэг эхэлж яарахыг эрхэм- лэхгүй. Тодорхой нэг аж- лыг хийж үр дүнд хүргэе гэж боддог, Хүүхдүүдийн авьяас, сонирхлыг харгал- зан гурван бүлэг байгуу» лагдсан. 2Кишээлбэл: во- лейболын спорт, сурталч- лах ,түүнд авьяас сонир- холтой хоёр бүлэг, бүж» гийн урлаг сурталчлах бү- | лэг ажиллаж байна Д. МӨНХЦЭЦЭГ (Райо- ны пионерийн зөвлөлийн дарга): -- Бид өнөөдөр чуул- ганаас хойш хийж ажлаа товч тодорхой яри- лаа. Хамгийн гол нь пНО- нерийн байгууллагын ши- нэчлэл өөрчлөлт нь пио- нерийн бүлэг. бүлгэм, пио- нер бүрийн үйл хэрэг байх ёстой. Хэлж ярьсан бүхнээ хийж бүтээхийн төлөө пио- бүр, тэднийг удирдан чиг-. лүүлэгч багш, пионе удирдагчид бие даасан бүс тээлч ажиллагаагаа үр. гэлж хөгжүүлж байх нь чухал гэж ярилцлаа. С. ЦЭЦЭГМАА (34 дү« гээр сургуулийн пионе- орийц ахлах СҮГ - 2.ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 4-4-44-4-44-44-444-4-4:4:4:4:4-:4:4:4:4:444:44:4:444544444-4-44:44 Чилдвэниээгсэглэмжээлиэиээээс-э жэнэл-э-8--- 44444444 1988.ХИ.3. 09909999099999949999944999494994999494 99944449449499449499499949949999444 тарж, хүүхэд байшингийн лаа, Тэр болсон гэж байв. битүүлэг цаана үүрээ зассан ажээ. түүнийг чулуугаар 9999999999909999999999999999999999999999999999499994999999999Ф Г, харуу- НЯЛХ амьтад нүдээ нээж хэдүүл элдэн хөөсөөр хд- бал ХУУГАрснйэ Бгс0В орчлонг харж чадалгүй шааны мухарт шахан Мф лөогүй ахар сүүлээ мод- балмад хэрцгий нэгний сүүлдээд авчээ. Хоёул чи- Ф тонуулан. жиргэж байв. Гарт өртөн амь алджээ, рэгдэн гулгасаар нэлээд ф Тэр болжморыг харахад Тэгтэл хот тохижуулах хол явжээ. Тэгтэл хүрэн ТВ Орчлонгийн аливаа амьт- газрын үйлчлэгч ахимаг тугал зог тусан хамаг бие 3 ны эх гэгч ямар өрөвдөл- насны эмэгтэй ирж дуу Нь чичирч нэг Л номхон Ф тэй байдаг юм бэ гэмээр... алдан, / болж гэнэ, Их ч мөөрсөн ф Ангайхайдаа өгөхөөр ал- --Хөөрхий дөө, Энэ ха- “аж, Баашилж байна гэж Є Хүүхэд, залуучууд та нарын гарт мопголын хүү- хэд, залуучуудын нэвтэр- хий толийн гуравдугаар боть очиж байна. Манай оронд анх удаа- таа хэвлэгдэн гарч байгаа Хүүхэд, залуучуудын нэв- тархий толь бол ерөнхий боловсролын дунд, ахлах анги, тусгай дунд болон техникумын сурагчдаас эх- лээд МХЗЭ-ийн гишүүн, илгээлтийн эзэд, нийт 34- оюуны эрэлт хэрэгцэвг хангах тол 30- рилготой билээ. Уншигчдын хувьд ийм өргөн цар хүрээтэй хүүхэд, валуучуудын нэвтэрхий 10- улирал гэлтэй юм. Дорно- говь аймгийн Сүмбэр су- мын нутагт ч тийм сай- хан улирал болж байлаа. Сумын сургуулийн хичээл багачууд нимгэн хувцасны хормой дэрвүүлэн дэгдэж хараг- дав. Тэгтэл алимны шүүс- ний лааз барьсан нэг хүү дээвэр доорх шувуудын үүр чулуугаар нүүлгэн эвдэж явав. Түүн- тэй аднл мөн нэг хүү 3а- - гасны нөөшны лааз дүүр- хоёр ангуучин бие биедээ бардамнан, -- Минийх ная болсон, - Минийх наян хоёр Учир өнэ их тооны юу байгааг мэдэ- хээр тэдний ярна, явдлыг холоос сэм ажихаар ший- дэж хэсэг дагалаа. Сумын төвийн навтгар байшин- тийн дээвэр дор болжмор Тэд нүүл- тэн нурааж дөнгөж хальс хагарсан авгаахайг газарт нядаан барын яваа лаа- зандаа хийж явав. Агаар тэнгэрт эх болжмор эргэл- дэн нисэж эвдэрч нурсан үүрнийхээ ором руу Дө- нар гаахайг цааш хөдлөв, вуудын үүр, тарлаг, хэрэг хийсэн лэн хэрэлдэж билээ. багш, гүйрмээр муухай төр хавиас ханхийв. ногийн ширмэн арай гарсан гэж санана. эхийг хараач гэхэд ажигч үгүй жишүүхэн харчихаад лааз дүүргэсэн амьгүй ан- гараараа таглан- Миний зэ- вүү хүрч тэдний хойноос гүйцэж очоод, Гэмгүй шу- өндөг нядаа- сан ухаангүй балмад явд- лыг нь хэлэхэд их л баа- эр зоригтой үйл мэт хэдэр- Сургууль пионерийн бай- гууллагаар орж хүүхэд ба- хиодгийг сонирхлоо. Тийм тэж хэлэх үггүй тэвдсэн сурган хүмүүжүү- лэгч, пионерийн ажилтнууд «Ялалт» кино театрын б8- руун урд талын талбай- гаар гарч явтал дотор эв- үнэр Ам хамраа таглан, барин алх- саар яг гарч байгаа газ- рыг оллоо, Хотын цэвэр, бохир усны сСувгын ц00- таглааг ядан сөхөхөд юу Цагаан зүрхтэй арван гөлөг,,,Сайтар ажвал тэр вВоож ЯВДГийГ шийдсэн юм, гэсэндээ баярлан бахдал гачуудад хүний . хамгийн хэдэн хүүхэд нялх гөлөг болсон байртай ннээмсэг- нандин чанар энэрэх ёС- шилэн хүзүүн дээрээс нь лэн мөнөөх хүүтэй уулз- ны талаар ямар ажил 80- базлан тийчлүүлсээр ява- хыг хүмүүс харжээ. сангүй өнгөрсөн гэнэ, Сүмбэр сум төдийгүй нийслэл хотод олон бий. 853 Загсүүнэ сорон Мөн энэ хаварсан. хар гай гарчээ, Үүнээс үү- хандсаар явна уу? ДЭЛХИЙ, ХҮН ТӨРӨЛХТӨН лийг Азид анх удаа Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсад зохион бүтээлээ гэж Зөвлөлтийн хэвлэлд бич- сэн юм. Нэвтэрхий толийн нэг- дүгээр ботийг «Миний эх өрөон--Монгол», хоёрду- гаар ботийг «Аугаа их найрамдал», гуравдугаар ботийг «Дэлхий, хүн 19- рөлхтөн» гэсэн тодорхой чиглэлээр бэлтгэжээ, Хүүхэд, залуучуудын нэвтэрхий толийн ЮШ боть «Дэлхий, жүн төрөлхтөн» нөртэйгээр 45 мянган хувь хэвлэгдэн гарлаа, Ботид дэлхийн 200 гаруй улс ёрон, 500-гаад суут Хү- мүүсийн тухай «гүүлэл, 800 гаруй өнгөт гэрэл,гар зураг, чимэглэл оржээ. 1983, 1986 онд хэвлэг- дэн гарсан энэ цуврал нэв- тэрхий толийн нэг, хоёрдуз Таар ботийг уншигчид та- лархан хүлээн авч, олон хүн санал хүсэлтээ хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий то- лийн редакцид ирүүлсэн билээ. Уншигчид, хүүхэд залуу- чуудын гурван боть нэв- тэрхий толийн талаар са- над сэтгэгдлээ МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Хүүхдийн тө- лөө фондын төв комисст болон манай редакцид ирүүлнэ гэдэгт изжэж бай- на, ФФФФөФФөФФФФөФ, варжин үүгээр нэг жингэр эргэж гүйгээд байсан юм, ийм учиртай байж гэж хэ- лээд ус гүйлэгнэсэн нүдээ ярчив. Тэр нохой үүгээр эргэлдэн чинэрсэн хөхөө суллаж чадахгүй хичнээн зовж явсан болоо гэж бо0- дохоос хэн ингэж жигүүр- тэн шувууд, амьтныг 80- олохоор Сураглаад байтал кино үзэж гарсан Тэд- ний хэн нь Ч үг дуугар- . Ингэж л байх ёстой юм дэн яагаад, юунаас болоод хөвгүүд ийм балмад хэрн- гий болов оо гэсэн бодол төрлөө, Амьтан, шувуунд ингэж хандаж байна уу? аль эсвэл мал сүрэг, түү- гзэр ч зогсохгүй хүнд ин- гэж хэрцгий .- дээрэлхүү тэж бодлоо. Тэгтэл тун саяхан тугалын сүүл тасалсан хэ- дэн хүүхэдтэй Дамбадар- жаад тааралдлаа. Бэлчээ- рээс ирж явсан түүнийг Орвлийн их цас цагийн саас олж ирсэн ол хоолыг бодсон хүүхдүүд чулуу,мо- эрхээр наашилсан нарны хошуундаа зууж ирэхэд, цоо -, доор балбатал дахин ухас- ... хайлж ногоо суг өөдөөс нь час час дууга- хийжээ. Тэгтэл сүүл нь салзан ургасан хавар цаг : КС? БОгДЛЭЖҮЛЖЭН сулраад тэдний гарт хо- билээ. Өвс тэжээл тарчиг- ран амаа ангайдаг астаа- эрчээ ДН Ї хан өнд орсон мал сүрэг, хайгаа алга болсонд өөрөө ) й ан амьтны сульдаж дорд “Ч ХҮРтэлгүй газарт уна- Сүүгий нь уудаг мал сон тэнхэл сэргэн бие гаад эрүү хамхилгүй үг- сүргээ ингэж сүүлгүй бол- тавирчээ. Цаг агаарын лэн халаглан жиргэж эхэл- госон байлаа. Ганц энэ би- бэрхийг давсан хүний хар- шаа гарч сэтгэл тэннйжээ. ФФФФФФ9Ф299Ф999ФФ9Ф999Ф9ФФ9Ф9ФФ9Ф9Ф9Ф9ФФ999Ф9Ф9ФФФФФФ Удалгүй орчлонгийн жа- ,2 мыг дагаж олон амьтан, Ф 2 жигүүртэн шувуу, мал сү. Фф 11ЕККЕКЇй ТҮДСЭЛ , рэг төллөж толгойн тоо СЭ нэмэгдэн нялхсын цовооО- ГЭ лог дуу цангинаж эхэллэ. ФЭФФФФФФФФФФФ 0Ф9Ф9ФФФ9Ф9ФФФФФФ мэл Жэй кулч Хав 5 лээ. Хоёр хүү хоорондоо шээ. Хотын гэр хорооллоор гал өгж , длө мөрийцөлдсөн мэт цааш байдаг ямаа, ишиг мөн л үржихийн дуу хууртай л Ч 5 эь/д 83: алхахад нь гүйцэн очиж, ийм хэрцгий гарт өртөж зхо нялхсын эгшиглэнт Та 7 бэ рц р 28 » - р амьтны ф - ртсэн нь цөөнгүй. Мал- даа ингэж ханддаг болжээ. Харин хүүхдүүд хоорон- доо ямаршуухан байдаг бол гэж бодоод гадуур хэд хоног явлаа. Дэргэдүүр нь охид зө- рөхөд нэг бол элдэв үгээр өднө, үгүй бол үс гэзэг, хувцас хунараас нь татаж чангаан дуу алдуулах нь бараг хэвийн болсон байх юм. Нийслэлийн 51 дүгээр сургуулиар ортол жижүүр өвгөн зөөлөн сандал дээр хөлөө жийчихсэн тухтай нь аргагүй сууж байв.Түү- ний цаахна нь бүсгүй хүүхдийн ёолох дуу гарлаа, Өвгөн яг суусан чигээрээ. Өлгүүрийн өндөр тавцан- гийн цаана цаашаа хараад зогсож байгаа охины гэзэг- нээс нэг хөвгүүн чангаасан харагдав. Охин гэдийн гэ- дийсээр нуруу эвгүй боло- ход л дуу алджээ. Тэгтэл өвгөн жижүүр, -- Хөөе наана чинь хүн... тэчихээд дуугүй болов. Хэрвээ гадны хүн ороогүй бол өвгөн юу ч хэлэхгүй нь ээ! Охидын гэзэгнээс чангаасан нөгөө хөвгүүн ч орилохоос нааш тавихгүй нь байна, Тоглоом нь яван явсаар шоглоом болж,шог- лоом нь даамжиран даам- жирсаар хэрцгий балмад явдал болдгийн наад 88- хын жишээ энээ. Хоёр хөв- гүүн тоглож байгаад сүүл- ДЭЭ НЭГНИЙХЭЭ ТОЛГОЙГ Ха- га цохисон байхыг хараад багш сая сандран зэмлэж байв. Хожимдсон хэрэг биш үү! Илч гэрэл тээсэн, харил- цаа холбоо залгуулдаг утасны шонгийн цагаан ваараар онч мэргэнээ шал- ган хагалж сүйтгэх явдал хот хөдөөгүй их болжээ. «ХИД» гэж нэрлэдэг дэлгүүрийн хойт задгайд ундааны хоосон шил элс шиг болтол үйрүүлэн чу луу нүүлгэсэн хөвгүүд их л бахдил болон хөөрч бай гаатай тааралдаад уулзах гэсэн боловч зуггаалгаж алдав. Эд юмсад хүртэл эвгүй ханддаг болсны гэрч энэ байна. Сургууль,пиО нєр, эвлэлийн байгуулла- га хүний нигүүлсэхүйн ту- хай, энэрэнгүй үзлийн ту- хай бодитой ямар ажил зохиож, тийм хүмүүжил олгож байгааг сурвалжла хаар яваад олсонгүй... Харин Ч бяр чадал, бие бялдар томтой нь бага бал- чирыгаа дээрэлхэн чихэд- сэн байхыг, цүнх дэвтрий нь. булаасныг, байшин- гийн буланд бүлтийтэл ээ рэн айлгаж байгаатай таа- ралдаж билээ. Ингэж тоглоомоос шог лоомд шилжиж удалгүй хэрэг зөрчлийн эх суурь тавигддаг шиг санагдах юм. Настайчуудын дэргэд том том үг хэлж хараалын үг аманд нь аяндаа орсон хөвгүүд, тэр ч бүү хэл охид байх юм. Нэгнээ нулимс дусалтал нь шоглочихоод таахалзаж явааг хараад та нар минь юу л болж байна даа гэж хэлмээр удаа ч олон 10- хиолдлоо. Энэ бүхнээс үү- дэн энэрэнгүй ёс, нигүүл- сэхүйн тухай илэн далан- гүй ярихаар шийдсэн минь Энэ. Тодорхой тохиолдол,цаг мөчид аливаа юмыг хайр- лан хамгаалах гэж эр 30- риг, баатарлаг байдлыг хүн таргадаг юм. Хүн харин цаг мөч бүрд энэрэнгүй, нигүүлсэнгүй байх учир- тай, Энэрэнгүй өрөвч зөө- дөн сэтгэлтэй байх нь хү- ний хамгийн эрхэм чанар юм шүү. Энэ талаар уншигч та бүхнийг үргэлжүүлэн жи- шээ баримттай бичихийг сье. Ингээд нийгүүлсэ- хүй булангаа нээцгээе, Г. НЯМАА ФФ99Ф99999999999999Ф99999999Ф999999Ф9Ф9Ф 949999942949449499999Ф09999999994Ф044-7 9999999999999999Ф 9Ф9Ф9999Ф99Ф9Ф9Ф9Ф999Ф9Ф9ФФФФФФФФФФ9ФФ9229ФФФФФ ФөөФФ0ФөФөөөФӨФӨФФөөФ » А- бор 24 зох 4аох жє: чөдөр їєч Кор шє: чөдӨЦ гєєв ко! жєл чөгөй! ролнш шейнсо цємєпиЦ нвэгХХ4єх чн зєкХАФАД, цєшөх сєН цеїаст 4эохХ цетонс х нвяаД цєтэнд ЧелжилД отозсчно Цає “6 168 лвө 4Фсеєйєх 2 Г1эв-8 Гв244 168 иЄх өн нинаен “ед 1вя Иех авоичин шаааох зєн цүлрҮй “нан нбааХц швэєлзин чнио НӨӨНьӨ 1єп нєяд ийиєєйй “ооНо “нөздөлнӨ иваед чвєєл нєожиЛЭ авгайд :є8 1ТЄН1ЇЛЧ КОН дүү пин: неєйїї жє: яв 0 18а Кор жеї яваХД 06 С) д, 9 о 1 ц троанш ЧИеИ Нїиие: ЧӨВ ннєхєєч4є ьнөӨ6 эесяа4х ЧчєЄнН цєШАА авох 3 1єн жЫ вейєх өөө ио8ооХ явайх оєєлєн оюэчноО Нэг, тэгээс ДАСГАЛ Их үү, бага уу? : Тэг, нэгээс - Нэг, нэгийн Бага уу, их үү? Нийлбэр хэд вэ? Хоёр, нэгийн | оньсого Ялгавар хэд вэ? Өндөр хүүхэн Өрөөсөн нүдтэй Өргөсөн хэлтэй Гунгар хунгийн Гуалиг хүзүү шиг 2 ХОЁР ГЭЖ ЮУ ВЭ! Уаёр гэж юу ВЭ? Хоёр гэж нэг хос ЮУ ХОС ВЭ! Хоёр Хоёроор Холбогддог нь юу ВЭ? Хос Хосоор Хэрэглэгддэг нь юу вэ? Ихэр Ишнг шиг Ижилсдэг нь юу вэ? Ганцаар нь Өшиглөшгүй Ган дөрөө Өрөөснөөр нь Өмсөшгүй Хос гутал Хоорондоос нь Холтгошгүй Хоёр ангир Ми ииилииий 77-11 2 -7-11 Нэгээс хоёр 2 Хэдээр их вэ? Нэг, хоёроос Хэдээо бага вэ? 2212 2 17 1 ЧЄЯ КО! ЖЄ! ЯУ4л! шюох Миесьих. хА Г211222127721 л! ДТ2Т22 ХЭРХЭН НЭРЛЭХ ВЭ! Төо гэдэг Томьёоноос бүтнэ Тэр болгон Тэмдэгнээс эхэлнэ Харж ав. 1145) (81 Зурж бичих нь Зурааснаас эхэлнэ. Буруу зурвал Будлиан тарина. Анхаарч сур. Анзаарч зур Богинохон Шулуухан Дан зургаас Татья, хасах Богинохон Ба! Шулуухан с Давхар зурал” Бан татья, тэнцэх їеМиех ёвйенц» “«ИАНР Г з Хэрчим гэнэ. Зүссэнийг нь Зүсэм гэнэ. Бүтнийг нь Бүхэл гэнэ. Бүхэл гэдэг Бүтэн ганц Хэрчмэл гэдэг Хэдэн ганц Аль нь олон бэ? Аль нь цөөн бэ? АЛЬ НЬ ОЛОН БЭ! Бүтэн бяслагийг Зүсч иддэг Хэсэг хэсгээр Хэрчиж иддэС Хэрчсэнийг нь Богицохон Шүлуухэн Дан зүраас Дахнад татья. Тэхий голоор ,нь Богинохон Босоо зураас пЭ Татгья, нэмэх Тооны тэмдгийг Тогтоон сурья Толгой дараалан Томьёолж зурья Тэмдэг нь ямар вэ? Тэнцэх, хасах, нэмэх Нээ нь юу Хан цааш нь Хичээж бичнх зэ? Хичнээн бичсэнээ Хэрхэн нэрлэх зэ? чүлрҮй чогиод ч нвээ8:00 и Х тоёо0 йсосиыН чи нєосєхИи ГЄєкЄН (41-071 “ЁНЭХАШ | “снослеч и04ЦеО0 23: ОЄХ өнН29 “є хи исяце0 ГШєєгїскєЄН шєниїї (ах шчишэоХЛ1/ ОҮҮЦЭХАЧ ХҮШү4үЧч н4ҮННАТГ (4ёх шчнэ40с00Х дооооо зох ЧевоиАХилоас агсвойєсавл Чввинед ”опнЕД ЭҮҮПНҮ4 шО4МХОХ Є4ү.: ОРЧИХ ОРЧЛОН Орчих орчлон Орнө, дорно, Өмнө. хойно Дөрвөл зүгтэй Зорчих адгуус Өвч биедээ Өмнө, хойноо Дөрвөн хөлтэй Орших орон Өвөл, зун. Хагар, намар Дөрвөн улиралтай ДАСГАЛ Нэг, гурвын Нийлбэр хэд вэ? "Дөрөв, нэгийн Ялгазар хэд вэ? 73-01 87-21 Нэгээс дөрөв Хэдээр их вэ? Нэг, дөрвөөс Хэдээп бата вэ? (4вх їринсэсехц 4єєогААРНЦ 4ееэгХАНлекЄН асеокенц асссєн зєн пнеї 4гр їл 48ен ин: жєї їЄН 168 Кор жєї ««нН 168 КОГЖЄГЇ1ЄН Т їнш О81Є1 но2006 148є8Д “єнє1 Чч40Х ивоняёї ийв нїчаа0Х єнєє ад цОд001 Ш4А НИйїЄН "єниєєє Фаиеч єєн4ёх цАхНЕЧ . єниєєє но4О . ёёнаєх нАМО мєр цМЛ ь Хог Иехэ Х 1є1 ЦАХЛ ь Хо пєхєкєЄнН "єв. шид ӨД, чєпєл 46, (єєиндО їЄХ чейєл 461, :гєн КОоЧ жєї лЄє! ХЭН НЬ ХЭД ОНОВ! (Байт харваа) Байт сурчид Байраа ззэллээ, Гон ганцаар Гоцоо үзлээ. Намхай харвалаа. Наймд туслаа. Хорлоо харвалаа. Хоёроор дутлаа. Нэргүй харвалаа. Нэгээр давлаа. . Арвижих харвалаа. Алдалгүй онолоо. » » Дөлгөөн, Хорлоогийн “Онооны нийлбэр Дөнгөнс Арвижихынхад Дөхсөн байлаа. Одоо цөмөөрөө . - Шүүгчид болцгооё Оноогий нь гаргаж Байр эзлүүлье. Арвижих хэдэд Оносон бэ? Араас нь хэн хэн" Орсон бэ 1-1-1-1-1 ноо Г.ГТГТГТ Байг Ш1214::1:21 21215) чєх їнш 4єэХ о Чесїмсї инїнО гяоцод чн чгү ис» чу 2я0п00 чН Чу ис: Н4А ши0 чн «Уу ив1 ї1өПНӨ осоохогоО чн 498О ив» аөлпө ! ! "енеєдин Шшчїеч ЧН иёг чхешїу - “ЄнЄєций аинХИ ЧН ий: ЧхӨїчак гчоцод чнН чгу 72 ца: гах (чогод чи чиүу, ив: «Уу шн0 чн «сү. ивт ааөпнӨ , соохогооО ЧН 4986 ив1 4аөлшӨө оёваАВ инхеД, « | нвойёх зешлїєдү Ове44ё 4Чихег, нвэдех всша4Х. 1ЄЧ ХИ ЧН ЧИУ 168 Хофеёї жислїн чи 44Кїгєх иєнє! енсён УиньИеХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН. Б СуУсСухсЛЛСОЖЭЖЭЭНСНСЭЕЭ э“-о-Ээ 5-2”2 г) цехїнецїд АХшАХ цөв. холгоо 1наис чн нєхєх (єа. енцтед. ААжех: нємєХ пҮУ12ҮН нижиба ЧӨН ад цеїнгиїд пи, цєлдєн 1їсайЕ8Ц 11:33:1:081:13 1374 1 21:4: 239 ----. угтсгга єя хє ёєї живїїн чн 4КАїеех игєяєї ёнєвН МИНЬИЕХ 16я Хогоо 04н НЄхХЧ4єх 26я еннєо КАмех НЄГЄХ 14:21:14 нижциенЧ4АА 851 нєїаєн О5МН цєцлөпнө наа ЯАМ шит Ыыгэ3 гэгээ ЧЭҮГЭЭЭ ЭЭ 12207705 “МЗЭ-ийн 60 жил, монголын зохиолчдын уш нх ч ЯЦХАН НОМ ТЇЇЇҮҮТ 089909999002890020 «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» ХҮҮХДИЙН ҮНЭНИЙГ БИЧИХ ЁСТОЙ Би хэдийгээр звлэлд элссэн ч «Пионерийн үнэн» сониныг дугаар алга- салгүй уншдаг. «ГПионе- рийн үнэн» сурагч, пионер багачууд бидний сонин, Түүнд бидний санал бодол, гомдол, хэлэлцүүлэг бүгд л үнэн зөвөөрөө гардаг учраас «Пионерийн үнэн» тэж нэрлэсэн биз ээ, Би зөвлөлтийн хүүхдийн 80- хиолчдын Зохиолыг их с0- нирхон уншдаг. Зөвлөл- тийн хэвлэлийг (пионе- рийн) харж байхад пионе- рүүдийн саналыг их ний- тэлсэн байдаг. Хүүхдүүд бодсон санаснаа чөлөөтэй таргаж чаддаг бололтой, Иймээс ч сурагчдын захи- дал ялангуяа бидний дунд байгаа дутагдлын талаар байнга нийтэлж баймаар байна. «Залуу байгальч» бу- ланг улам сонирхолтой болгомоор санагдах юм. Энэ буланд сурагчдын та- лархсан захидал, өөрс- дийнх нь тэжээж буй амьтад, тарьсан модны ту- хай их бичдэг. Энэ өрөөс- Шинэ дэлхийд гөл талтай байна. онд энэ буланд, болон манай оронд ховор- дож байгаа ан амьтан, дэлхийн янз бүрийн улс оронд үзэгдсэн байгалийн сонин үзэгдлүүд, паленто- логийн олдвор тариа, бу- дааны шинэ сортын талаар хүүхдийг анхны |мэдэгдэ- хүүнтэй болгох, цаг агаа- рыг малчид, манай ард тү- мэн яаж мэддэг байсан ту- хай бичиж байвал илүү со- иирхолтой болно байх. Телевиз радиогоор Га- рах хүүхдийн нэвтрүүлгийн сарын тойм хийж, цаг өд- рийг нь бичиж байвал өд- рийн дэглэмээ Зөв 8Зохи- цуулах, телевиз радиог цаг цагт нь сонсож, үзэж су- рахад дөхөм болох болов. уу? Сонирхсон юм маань хэзээ гарах бол гэж бо- доод “Л ихэнх цагаа теле, визийп ӨМНӨ өнгөрөөдөг хүүхэд олон бий. 4Найз» буланг хүүх- дүүд нх сонирхож түүнд бичсэн зүйлийн талаар маргаан их өрнүүлдэг. Энэ буланд хүүхдүүдийн гомд- лыг бичих нь гол биш ха- рин хөвгүүд охидуудад үлгэр дууригл болж Ча- дахуйц үнэн бодит зүй- лийг олж нийтлэх нь илүү өгөөжтэй болох юм, Хүү- хэд бидэнд «Баярлалаа» булан их таалагддаг, хүнд бага ч гэсэн тус хүргэвэл тэр хүн их баярладаг. Үү- нээс үүдэн нинжин сэт- гэл, хүнлэг чанарын талаар сурагчдын дунд ярилцлага зохиож болох юм. Бид тийм л ярилцлага маргаа- “наар өөрсдийнхөө санаа бодлыг бүрэн гаргаж чад- даг. Тамхины хор хохиро- лын тухай их бичих хэрэг- тэй юм. Учир нь тамхи татдаг хүүхэд ихэсжээ. Цаашилбал автобусны мөнгө төлдөггүй хүүхдүүд байдаг. Тэдэнд автобусанд мөнгө төлөөгүйгээс Хич- нээн их хөрөнгө улс орон маань алдаж байна, энэ алдагдал нь хичнээн мал, хичнээн мөхөөлдөс хийх хөрөнгө үрэгдэж байна. вэ гэдгээр тооцож гаргах хэрэгтэй юм ииг санагдах юм, 1985, 1986 онуудад талхны үйрмэг хаяснаар ямар нх зүйл алдагдаж байгаа тухай бичдэг бай- сан. Энэ нь сурагчдыг тооцон бодож арвилан хэм- нэх явдалд сургадаг байв. Редакцийн сурвалж- лагч, сэтгүүлч, эрхлэгч, ажилтан утга зохиолын ах эгч нар ад! Би та бүх- ний ажилд туслахын үүд- нээс бөрийн санал бодлыг ийнхүү бичлээ. Сурагч Д. ЭНХТУУЛ (Сэлэнгэ. Сүхбаатар хот. И 10 жил) ” Жишээ нь Өс? 45 ДАХЬ жилдээ 2679 (2367) 1988 ОНЫ 12 ДУГААР САРЫН 7. ЛХАГВА » Соёлын санд хандивлав Манай, сургуулийн сурагч чид/,багш ажилчид хөдөлмөр соёлын (Чуулганаа тохиолдуу- олан монгол”улсынхаа соёлын |санд мөнгө хандивлав, Төс- | вийн гадуурх данснаас есур- туулийнхаа сурагчдын -тоо-, гоор 1500 төгрөг (1494 сурагчтай) багш ажилчид нэг өдрийн ажлын хөлс шил- жүүлж ,2395 төгрөг нийтдээ », 3895 төгрөгийг соёлын санд хандивлав. Сурагч Б. МАНДАХ (Сэ- дэнгэ. Зүүнхараа хот. Ї 10 жил) Сенирхолтой ажлын эрэл Бүлгэмдээ «Сонирхолтой ажлын эрэл--30 минут» нэр- тэй "ярилцлага зохиов. Пио- Л. ерийн ажилд,оршиж байгаа дутагдлыг ил тодоор шүүм- жилж, түүнийг олон ний- тийг хамарсан, үр өгөөжтэй болгох талаар пионер сураг- чид санал бодлоо илэн да- лангүй ярилцаж байна. Пионерийн танхимд бүлэг бүр өөрийн булантай болж «Бүтээлчээр сэтгэж, сэтгэс- нээ биелүүлье», «Бид удир- даж байна» гэсэн самбар ажиллуулж эхэллээ. Пионерийн ахлах удир- дагч Д. ЦЭРЭНЧИМЭГ. (Төв. Эрдэнэсант. 10 жил) Олны санал оломгүй далай Бид пионерийн ажлыг сайж- руулах талаар пионер бү- рийн саналыг авав. Олны санал оломгүй далай гэдэг. Олон ч пионер сонирхолтой ажил зохиох санал гаргалаа, манай ангийн Сүнжидмаа чөлөөт цаг бол- ,» гоноор шинэ дуу сурах са- -нал тавьсан юм. Түүний да- ё.Гуу саяханы нэг пионерийн ажлаар хоёр шинэ дуу сур- лаа, Бусад хүүхдүүдийн са- налыг үндэслэн ажлын төлөв- лөгөөг хийж байна. Сурагч Г. СОЁЛГЭРЭЛ (Дархан. УН 10 жил) Соёл хүмүүжлийн төвийн захирал Наймдугаар ангийн сурагч П. Энхтуяа сумын дунд сур- гуулийн дэргэд байгуулагдсан соёл хүмүүжлийн төвийн захирлаар сонгогдов. Энэ төвд шинэ, дуу бүжиг, сурах, төрөл бүрийн дугуй- лан хичээллүүлж байна. Энэ бүх ажлыг пионерүүд өөрс- дөө удирдан хийдэг. Сурыгч И. ОДГЭРЭЛ (Дорноговь. Алтанширээ. сум. 8 жил) Мөнгөн фондтой болов Манай анги сургуулийн үйлчлэгчийн ажлыг хариуцан » хийдэг боллоо. Хийсэн аж- ө лын хөлсөө өөрсдөө авч, пионерийн ажилдаа . зар- цуулж байна, Бүлэг, бүлгэм өөрсдийн мөнгөн данстай бо- лох, хөдөлмөрлөсний хөлсөө » зөв зарцуулах, пионер су- рагчдад хөдөлмөрийн хүмүү- жил олгоход энэ нь их тус болдог. д Сурагч Д. ГАНХУЯГ (Эр- знэт, 110 жил, ҮН анги) Э. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН БОЛГАРЫН ӨӨРЧЛӨГЧ ШИНЭЧЛЭГЧ Єш--03 ПИОНЕРҮҮД ЯМАР ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙЖ БАЙНА ВЭ? хэ ЭЕэрылл хандана гэ- С. Даваасүрэн: (Бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга) -- Г.Димитровын нэрэм- жит пионерийн байгуулла- гад ямар өөрчлөлт гарч байна вэ? Ї М. Басилева: Энэ онд манай пионерийн 9 дүгээр чуулган болж . өнгөрлөө. Хар далайн эрэг дэх олон улсын пионерийн лагерьт Ї пионерүүд есөн бүлэгт ху- ваагдан чуулганаар хэлэл- цэх асуудал, гаргах шийд- | вэрийн талаар ил тод ярилцсан юм. Пионерийн үйл ажиллагааг томчууд дээрээс нь удирдаж, өөрс- дийнхөө заавраар явуулах гэдэг хандлагыг чуулганы | төлөөлөгчид шүүмжлэв. Эх оронч хүмүүжлийн ажлыг сайжруулах талаар хүүх- дүүд санал гаргасан. юм. «Септемврийче» сонинд «Эх орон чамдаа би хайр- тай» тэдэг булан ч нээгд- лээ. Мөн «Хүрээлэн буй орчин -- бидний гэр» уриан дор байгаль орчныг өөрсдөө хамгаалах санал дэвшүүллээ. Амьтад, 3а- тас, шувууг хайрлан хам- гаалах талаар олон санал тарлаа. Зарим томчууд байгаль, орчинд хайх- рамжгүй ханддаг. Тэдэнд пионерүүд өөрсдөө дохио санамж өгч байхаар тог- тов. Хүүхдүүдийн цаашид хийхээр тогтсон нэг ажил бол «Гараа өгөөч» гэсэн нэртэй. Хэнд гараа өгөх вэ? Пионерүүд өндөр нас- тай, өвчин зовлонтой хүнд юуны өмнө тусламжийнга- раа сунгах учиртай. Байр сууцанд Ч, гудамжинд Ч хаана л тусламж хэрэгтэй бол пионерүүд тэдэнд хүн- «Ажиллах сан. Гэвч хаа- на ажиллах вэ?» гэсэнса- наачилга хүүхдийн сонирх- лыг татлаа, Хүүхдүүд ам- ралт, чөлөөт цагаараа үйлдвэр, хөдөө аж ахуйд ажиллаад хөлс авдаг бо- лов. 1 Пионерийн бүлгийг сур- гууль дээр төдийгүй хүүх- дийн оршин суугаа орон сууцны хороололд бай- гуулж эхэллээ, Л. Ундармаа: «Залгамж үе» аяп манайд байсан, Танайд бий юу? М. Василева: Тийм аян байхгүй. Дээрээс ирэх зааврын дагуу биш хүүх- дүүд өөрсдөө ажлаа зохио- дог арга барилд шилжсэн, Бүлэг бүхний ажил өөр өөр байх болов, Дөл: Пионерийн аны эцэг, эх тусалдаг 33. -М. Васнлева: Хоёрдогч түүхий эд цуглуулж, аялал зугаалгаар явах зэрэгт эцэг, эх тусалдаг. Сандал, ширээ засах зэрэгт тусал- даггүй, Хүүхдүүд өөрсдөө засч, ажил хөдөлмөрт сур- даг. Л. Ундармаа: Багш нар пионерийн ажилд .оролц- дог уу? М. Василева: Пионе- рүүд өөрсдийнхөө ажилд багш нарыг оролцуулах дургүй. Ангийн идэвхт- нийг ангийн багш биш хүүхдүүд өөрсдөө сонгодог боллоо. : Н, Болормаа: Пионе- рийн ажлыг яаж хийвэл сонирхолтой болдог вэ? Нэг хүн бэлтгэж ирдэг үү, ЭсС- вэл бүгд бэлтгэдэг үү? М. Таагхэнаа” Идэвхтэн, идэвхтэн бус гишүүд гэж «Пионерийн үнэн» сонины урилгаар саяхан ма- най оронд Болгарын пионерийн «Септемврийче» сонины хэлтсийн эрхлэгч Марияна БВаснлева зочилж, пноиер сурагчдын ажил, амьдралтай танилцсан бни- лээ, Тэр В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв ор- дон, олон улсын пионерийн «Найрамдал» зуслан, «Пионерийн үнэн» сонины газар хүүхдүүд пионерийн ажилтан, сэтгүүлчидтэй уулзаж 24 дүгээр сургуулийн гаартаа нийслэлийн ярилцав. Энэ Ду- улсын тэргүүний 24 дүгээр бүлгэмийн инонерүүдтэй хийсэн ярилцлагаас толилуулья. ялгах буруу. Манай сони- ны хуудсанд хүүхдүүд маргав, Идэвхтэн бус гэгд- дэг хүүхдүүд пионерийн ажилд идэвхтнээс ч илүү оролцох хүсэл эрмэлзэлтэй нь маргаанаас харагдлаа. Маргааны эцэст идэвхтэн, идэвхтэн бус гишүүд гэж ялгахаа болив. (Сар бүхэн индэвхтнийг сольж жилийн хугацаанд хүүхэд бүхэн пионерийн сонгууль хүлээсэн байхаар тогтов. Г. Цолмон: (Пионерийн ахлах удирдагч) Бид ч бас идэвхтнийг сар, сараар сон- гон ажиллуулж байна. Б. Бямбажав: Ахлах ан- тийн пионерүүд дүү ан- гийн сурагчиддаа тусалдаг уу? М. Васнлева: Тусалдаг. Бүлгийн удирдагчаар гол төлөв охид ажилладаг. Гэвч бага ангийнхан хөв- гүүдээр бүлгийн удирдаг- чаа болгохыг сонирхдог. Бага насныхны дунд 30- хиох ажил голцуу тоглоо- мын хэлбэрээр явагддаг тул хөвгүүдтэй ажиллах нь тэдэнд илүү таатай байдаг бололтой. Э. Аминэрдэнэ: Пионе- рүүд компьютертой хэрхэн 4-7 рээнд вэ? “М. Василева: Бараг бүх сургуульд. компьютерийн танхим бий. Хүүхдүүд тог- лоомын хэлбэрээр компью- тертой эхлэн танилцдаг. Би та нарт нэг асуулт тавья. Пионерийн ажлаас юу нь таалагдаж, юу нь таалагдахгүй байна вэ? Лхагвадулам: /Дээ- рээс сэдэв өгч хийсэн ажил таалагддаггүй. Өөрсдөө сэдвээ сонгож явуулах л чухал. Г. Уянга: Анги танхимд биш үйлдвэр, үзэсгэлэн, албан газарт хийсэн ажил сонирхолтой байна. Н. Ганбаатар: (У1чуул- таны төлөөлөгч) Бид пио- нерийн ажлыг худалдааны Ї контор, 3 дугаар цэцэр- лэг зэрэг шеф газартаа хийх дуртай. Я. Ууганбаяр: Танай со- нин хүүхдийн үерхэл нө- хөрлөлийн сэдвийг хэрхэн тусгадаг вэ? М. Васнлева: Манай со- нинд «Хайртай, хайргүй» гэсеан булан бий, Энэ бу- лангаар хүүхэд бүхний со- нирхсон зүйлд харну өгө- хийг хичээдэг. «Надтай үерхдэг хүүхэд өөр хүү- хэдтэй үерхэх боллоо. Би яах вэ?» гэх мэт илэн да- лапгүй захидал их ирдэг. Эхлээд сонины ажилтнууд хариулдаг байв. Одоо тэ- дэнд мэргэжлийн сурган хүмүүжүүлэгч, эмч нар зөвлөлгөө өгдөг боллоо. Б. Булган: Пионерийн ажилд охид хөвгүүдийн аль нь илүү идэвхтэй оролцдог вэ? М. Васнлева: “Мэдээж охид. Гэхдээ одоо хөвгүү- дийг идэвхтэй оролцуула- хад анхаарах болсны үр дүнд тал хувь нь тэд байх болов. Ц. Сайханзориг: Танай сонин хүүхдийг нэрээр нь шүүмжлэн бичдэг үү? М. Васнлеєва: Шүүмж- лэл их гардаг. Гэхдээ хүүхдийн нэрийн эхний үс- гийг бичдэг, Д. Жаргал (Сургуулийн захирал) Болгарын үе тэн- гийнхний нь тухай манай пионерүүдээс тавьсан асуултад хариулсан хүүх- ажилдаа их амжилт гарга- хыг хүсч байгааг дамжуулж өгөөрэй. » Василева: Их баяр- лалаа. Танай пионер су- рагчдын шинэчлэл, өөрч- лөлтийн үйлст их амжилт Ж.ДАШДОНДОГ тэмдэглэв. «Эр хүний дотор эмээл- тай, хазаартай морь багт- даг» гэж өвөө, эмээ маань ярьдаг юм, Энэ юу гэсэн үг вэ? Эр хүний дотор эмээл, хазаартай морь хийхэд бүгд Ордог гэж ойлговол таашаарал бол- но байх. Харин эр хүн дороо суурьтай дотроо 00- долтой байна гэсэн үг гэж ойлговол зөв байх гэж би Соддог- . Їзтэл хөвгүүд бид танхай, тамхи татдаг, пио- нерийн ажлаас хо”ш суу- даг, залхуу хойрог гэдэг нэр зүүх боллоо. Үнэхээр бид инь өливаа ажлын сүүлийг барьж, пионерийн ажлаас хойш суугчид бол- сон юм гэж үү? Хөвгүүд охидын сэдэж ХӨВГҮҮДЭД ИЛГЭЭХ ЗАХИДАЛ ”- идэвхтэй оролцдог билээ дээ. Тэрэн шигээ «Бидэнд таала байна» гэж хэлэхийн оронд «Бид хийе», «Бид туслая» гэж санаачилгыг гартаа авч болдоггүй юм гэж үү? Би- дэнд чадал хүч, мэдлэг юу л бол юу байна. Бидэнд танцхан хийгээд алдая, үзээд алдая гэсэн зориг, тэвчээр тэмүүлэл л алга. ч4Эр хүн хэлсэндээ, эр морь харайсандаа» гэдэг үгийг хөвгүүд та нар мэ- дэх байх, || Манайд танхай гэгддэг нэг хүүхэд байсан юм, Тамхи татаж, хичээлээ тас- лаад хэдэн огоор алга болчихно. Ангийн нь хамт олон туслаагүй бол «хэ- цүү хүүхдийн» тоонд лав орох байсан. Хичээлээ хамтран давтацгааж, Чө- лөөт цагаараа спорт ур- лагт оролцож улмаар нө- төө хүүд өөрөө хичээгээд "байвал сайн сурч болдог тэсэн итгэл үнэмшлийг ангийнхан нь төрүүлж чаджээ. Тэр хүү ч мэрий- сээр тэргүүний сурагч бол- сон юм. Саяхан түүнийг ангийн даргаар сонгосон, ЇїШинэ ажил нь их л тэв- чээр, хатуужил шаардана. Гэвч тэр найз нөхдийнхөө дэмээр сайн ажиллаж бай- на. «Эр хүн бол шулуун шударга тэвчээртэй хүнлэг сайхан сэтгэлтэй халуун дотно халамжтай, уужуу тайван нялхас өтгөсийг өргөн тэтгэгч алив зүй- лийн уг үндсийг гүн гүнз- гий олдог, дээрэнгүй занг таягдан хаясан «яль шаль- Сурагч Б. СЭНГЭДАМ- БА (Говь-Алтай, 8 жил) Р”: Бь 8 »-О ...7Ч ууУФУ77999?999?99?99555255555заааааадаааадааааааааааааг РУРЭЭЧ аш: чихшюил оОхЕЛаШпЭ! Оюва или пшилиии: шинэ ЄиНЖ инЖна Мон ШииЖиир 0Уй 1988.ХП,7. ХҮҮХЭД ХО МУ-ЫН ЯВУУРГҮЙ ШИЙДВЭР Ясир Арафат, Палести- ны араб ард түмний эрх чЧӨЛӨӨНий төлөө цогтоН тэм- цэгч энэ хүнийг дэлхий нийтээр андахгүй, Энэ оны 12 дугаар сарын НэЭ- гэнд Ясир Арафат амерни- кийн Нью-Йорк хотноо болсон НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 43 дугаар чуулган дээр 11 дүгээр сарын 15-нд шинээр мэн- дэлсэн Палестин улсыг төлөөлж үг хэлэх ёстой байв. Гэтэл Рейганы засаг захиргаа түүнд "АНУ-ын нутагт орох эрх олгосон- гүй” НҮБ-ын дүрэм, олон улсын харилцааны хэм хэмжээг илтээр гажуу” дуулсан америкийн эрх ба- ригчдын ийм шийдвэрийг даяар бурууш-аж байна. АНУ-ын хань хам- саатнууд, америкийн улс, төр, олон нийтийн зарим зүтгэлтнүүд ч энэ Шийд- вэрийг эсэргүүцэж |бай- гааг хэлэх хэрэгтэй, Чу- хам яагаад америкийн за- саг захиргаа Ясир |Ара- Үүнд олон учир шалтгаан байгаа юм. Юуны өмнө АНУ-Ойрхи Дорнод дахь өөрийн гол хамсаатан ИЗ- ранлийн хамт | Палестин улс шинээр мэндэлсэнд Дургүйцэж байгаа юм. Яагаад гэвэл Палестин улс байгуулагдсанаар ОЙР- хи Дорнодод өөрийн нөлөө- Төө мөнхжүүлэх гэсэн АНУ-ын, мөн Их Израиль улс байгуулах гэсэн (Из- раилын эрх баригчдын С48- наархал нуран унасан хэ- рэг. Хоёрт, шинээр байгуу- лагдсан Палестин улсыг дэлхийн олон орон, түү ний дотор манай улс Хү лээн зөвшөөрөөд байна. Одоо шинэ Палестин ул- сын төлөөлегчийг оролцуу" лан Ойрхи Дорнодын хям- ралт байдлыг шударгаар зохицуулах асуудлаар олон удсын бага хурал яаралтай зарлан хуралдуу- лах зорилт- олон улсын хамтын нийгэмлэгийн өм- нө тулгарсаар байна. Яснр Арафат Нью-Йорк орж энэ асуудлыг бусад улс орны төлөөлөгчидтэй ХЭ- лэлцэж, зөвлөлдөх ёстой байсан юм. Харин АНУ олон жилийн өмнөөс олон | | зАМУ Говь-Алтай аймгийн Баян уул сумын дунд БАЙГАЛЬЧ сур- гуульд «Залуу байгальч» дугуйлан ажилладаг. Ду- гуйлангийн олныг хийжээ. сурагчид танхимдаа төрөл бүрийн эрдэс чулуулгын цуглуулга, ургамал амьтны хатаамал «Залуу байгальч» дугуйлангийн сурагч М. Мөнх- туул (7-гайн «В» анги), Д. Баясгалан (6-гийн «А» анги) нар дугуйландаа хичээллэж байна, Гэрэл зургийг Д. НУШКИН ТтЭМ-ЧИНИЯ НӨХӨР. дэлжэрийг хө, шин хүний : өмнөөс хүн толгойгоо ажил дуулна, Машин хүннй 30- 0ё- ЯВИй хувцасны шинэ загвараа дүрслэн харах бо- эзэмших хэрэгцээ гарч ир- лээ. Та нарын зарим чинь аяторыг мэдэх микрокальку. 1 байх. Тооны машин шүү дээ. Калькулятороор олон үйлдлийн бодлого удаж тө- дөлгүй бодно. Зарим нь персонал ТЭМ-д ажиллаж сурч байна. Цаашид цөмөөрөө төрөл бүрийн ТЭМ ажиллуулж сурах болно, Магадгүй чи лэсэн «Правец» ч чиний дотны зөвлөгч, тус лагч ХИ. ХҮНДЭТГЭЛИЙН ҮГ ХЭЛЛЭГ Монголчууд төрдөө түшиг- тэй, түмэндээ нэртэй, ахдүү, анд найз, олон түмэнтэйгээ үргэлжид эв найртай, элбэ- рэл журмыг барьж явахыг дээдэлдэг билээ, Хүн, хүнээ хүндэлж хүнлэг харьцах нь бас учиртай.,Хүн- дэтгглэ гэдэг нь зүгээр нэг ёс болгон найрсаг хандахын нэр биш, бусдын төлөө са- наа тавьж, хүнийг баярлуу- лах сайн үйл хийж чаддаг, үнэн сэтгэлээсээ хүндлэн дээ- дэлж, эевэргүү үгээр харил- цахыг хэлнэ. Хүндэтгэх, хүндэтгүүлэх ёс нь хүний харилцааны хэ- рэглүүр болсон хэл яриагаар илэрдэг. Хүндэтгэлийн үг хү- ний нийгэм, тухайн үндэст- ний зан заншил, ёс сурта- хуун, шашин шүтлэг зэрэг нийгмийн бүх үзэгдэлтэй хол- боотой байдаг юм. «Чихнээ чимэг болсон аял- гуу сайхан монгол хэл» хүн- дэтгэлийн үг хэллэгээр нэн баялаг, Хүндэтгэлийн үг хэл- лэг түүхийн ном, судар, эрт- ний уран зохиолын дурсгалт бичгээр уламжлагдан ирс- нээс гадна ардын ярианы хэ- лэнд элбэг байна. Ахчлах, дүүчлэх, ахлах, захлах ёсноос үүссэн. Хүн- дэтгэлийн үгийг өөртөө хан- даж хэлдэггүй. їКишээ нь: миний магнай, миний мэл- мий, миний мутар гэхгүй. Бид хүрээлэн байгаа орч- ны юмс үзэгдлийн 85-80 хувийг харах эрхтний тус- ламжаар танин мэддэг Он- лээ, Харж мэдэрнэ гэдэг нүд, уураг тархины нэгдмэл үйл ажиллагаа юм. Гэтэл хүний амьдралын үйл явцад харааг муутгах олон шалтгаан 10- хиолдож байна. Харах эрхт- ний өвчин гэмтэл хүүхэд на- санд элбэг тохиолддог ЮМ. Өвчин эмгэг тохиолдоогүй Ч хүн бүрийн харах чадал ха- рилцан адилгүй байдаг. Энэ нь нүдний гэрэл хугалагч хэсгүүдийн байдал, алимын дотор байдаг. харааг зохицуу- лах булчингийн үйл ажилла- « гаатай холбоотой. Гэрэл ху- гаралын гажгуудаас сургуу. лийн насны хүүхдэд ихэвч- лэн холын харалган тохнол- доно. Яагаад тэр вэ? Ойрын зайнд нх ажиллаж нүдний хараа тохируулдаг булчин- гийн ачаалал ихэдсэнтэй хол- боотой. Хэрэв хараа чинь муудаж БИОТЕХНОЛОГИ ШИЛ ЗҮҮХЭД УЧИР БИЙ зЗӨВАӨЖ БАЙНА 9М шил зайлшгүй зүүх болбол эмчийн тааруулж өгсөн шн- лийг л зүүнэ. Харааг сайж- руулаад согсохгүй өвчнийг цааш давшуулахгүй байх, зовхи салстын үрэвслээс хамгаална. Хараа муутай хүмүүст тохиолддог толгой өвдөх зэрэг тавгүй байдлыг арилгана. Нүдний шил хо- лын, ойрын, хамгаалалтын, тогтмол зүүх гэх мэт өөр өөр байдаг. Иймд хараа муу- тай найз нөхрөө шил зүүхэд нь шоолж хочилж болохгүй. Зарим хүүхэд нчиж зовоод БИЧИЛ БИЕТНИЙ ГАЙХАМШИГ Байгаль дээр олон төр- лийн бичил биетэн (бакте- ри) орших бөгөөд эдгээр нь маш хурдан үрждэгээ- рээ бусад бие махбодиос онцлог юм. Үйлдвэрийн төрөл бүрийн хаягдал, мод- ны холтос, муу ус зэрэг дээр ургана. Бичил биет- ний энэхүү хурдан үрждэг, ургаж буй орчноо ашиглан төрөл бүрийн бодис ний- лэгжүүлдэг чанарыг нь ашиглан үйлдвэрлэл явуу- лах болов. Манай-дэлхийн хүн ам уурагт хүнс тэжээ- лээр бүрэн хангагдаагүй өнөө үед биологийн үйлд- вэрлэлийн аргаар их хэм- жээний уураг болон бие махбодийн үйл ажилла- таанд шаардлагатай амин хүчил, витамин зэрэг боди- сыг үйлдвэрлэж ашиглах асуудал чухлаар тавигдаж байна. Махны нөөцийг нэг мэгдүүлэхийн тулд малд ихээхэн хэмжээний тэжээл өгөх хэрэгтэй байдаг. ИЙ- мээс янз бүрийн бичил Хүний бие эрхтний зүйлээс духыг магнай, нүдийг мэл- мий, гарыг мутар, толгойг тэргүүн, чихийг сонор, шү- дийг цахиур гэж хэлдэг. Мөн идэх, уух, амсахыг зооглох, хүртэх, очих, ирэх, явахыг морилох, ядрах.зүд- рэхийг алжаах, уншиж үзэх, анхааран үзэхийг толилох, харж үзэх, уух, авахыг тог- тоох, хэлэхийг айлтгах гэж хэлдэг юм. Хүн, хүнтэйгээ бичгээр буюу амаар харилцахдаа ур- наар өгүүлэлцэхийн ёсыг сайтар мөрдөн үгээр баяс- гахыг хичээх нь чухал. «Загастай нуур шувуу олонтой Зан сайтай айл нөхөд олонтой» Б. САРАНТУЯА шил зүүхгүй байсаар сүүл- дээ бүр хүндэрдэгийг анхаа» раарам: Харааны шилний рам, өнгө, хэлбэр нь өөрс- дийн чинь нүүр, зүс, Үсний өнгөнд тохирсон байхаар сонгож авах хэрэгтэй Томд- сон буюу багадсан, шилний тов тохироогүй бол бүрч муу, Зарим хүүхэд эмчид үзүү, лэхгүйгээр өөр хүүхдийн хэ- рэглэж байгаа шилийг нү“ дэндээ хийж үзээд тодруулж байгаа юм шиг болохоор нь аваад зүүчихдэг. Энэ нь хамгийн хортой! Харааны шил хүний хоёр дахь нүд тэсэн үг учир хайр гамтай, эдэлж згавал гэрэнд хадгалах хэрэгтэй. Зөөлөн даавуугаар арчиж байнга цэвэр тунгалаг байлгана. Шилээ авах, зүүх- дээ рамны ирмэгээс барьж, шилээр нь тавьж болохгүй, Хэрэв шил чинь зурагдаж хуучирвал дахин солино. Бүдгэрэлттэй буюу хар шил- ний талаар гэвэл их нартай, цастай өдөр, усны захад зүүх нь тохиромжтой. Нүдний эмч Ц. БЯМБАЖАВ биетэн ашиглаж малын тэ- жээлийн хольц бэлтгэх, тэ- жээлийг уургаар баяжуу- лахад биотехнологийн ар- гыг өргөнөөр хэрэглэх бол- слоо. Зарим нэгэн бичил биетэн жишээлбэл, өвсний савханцар гадаад орчин дахь хүнд металлыг өөрийн зсийн хананд хуримтлуулах чадвартай байдаг. Бичил - биетний энэ онцлогийг ашиглан төрөл бүрийн ме- таллын (алт, зэс г. м) хүд- рийг баяжуулах арга бо- ловсруулж байна. Ц. ОЮУНСҮРЭН (Бнио- логийн ухааны дэд эрдэм- тэн) ЦАС ХАЙЛАГЧ ЭВР ДА! Манай нутагт өвөл !20 их ордог. Хэдийгээр цас: ч өвлийн улиралд ма- р-н заавал усалж байх хэ- рэгтэй байдаг. Гэтэл цас хайлах түлшний хүрэлцээ, муутай үед «Цас хайлагч» ийг ашиглаж мал усалж бо лох юм. Цасыг хайлахдаа (1) саванд цасаа хийж таглаа (3)г шороо бууц орохгүйгээр сайн таглаад хотны бууцанд гүн суулгаж бууцаар булна. Ингэхэд бууцнаас ялгарсан дулаа- цас өө хайлна. Савны цас хайлсны дараа цорготой сав (2)-аар усаа юүлж авна Ус юүлэхдээ (2) савандаа ус хийж таг- лааг хий авахааргүй сайн таглана. Устай савны усыг цоргоор гоожуулахад ус дундарч савны дээд хэс- гээр агаарын даралт багас- на. Энэ үед устай доод сав- наас ус хоолойгоор гоожно. Энэ аргыг ваакумын арга гэх бөгөөд үүнийг сангаас ус татахад ч ХЭ- рэглэж болох юм. усан С. ДАШЦЭРЭН, С. ЦОГЖАРГАЛ (Баянхонгор “4 404444444444444 БАГА НУУРААС ОЛДСОН ШҮЛЭГ УУЛС Тэгшхэн оройтой. Дүнхийсэн нуруу 60 НАСНЫ НЬ ОЙД рэг олон номоороо та нарын дотны таннл болсон зохиолч билээ, Зохиолч Л, Соронзон- болд 60 насныхаа босгон дээр «Далан хэлийн болж- "Тэртээ холоос мор» тэсэн яруу найргийн Дунхайж сүүмийнэ түүврээ хэвлэлд шилжүүл- Түүний цаана нь Бас нэг нуруу Түрж хөшиглөн Тогтсон харагдана, жээ. Хүүхдийн зохиолч, багш, Ардын боловсролын тэргүү- Ойртоод очвод ний ажилтан Л. Соронзон- Орог саарал Хүүхдийн зохиолч Д. Со- болд Таны 60 насны ойг то- Ой модгүй ронзонболд «Цэрэг малгай», хниолдуулан сонниы сөвлөл | Уул бараантана «Загас унасан Заяахүү», болон мянга мянган шавь Өмнөө талд нь «Хувьсгалын таван хүү», нарын чинь өмнөөс халуун Том дөрвөлжин «Ертөнцийн дөрвөн өнгө», баяр хүргэж, уран бүтээлийн Торон сүлжээт баяр» зэ- их амжилт хүсэн ервөе. «Мянган цэцгийн Өргөгч цамхаг Өнгийн очоод Өлийн хутгаж Өвөрлөсөн шороогоо Өнөөх уулан дээрээ Өндрөөс асгачихаад МОНЕРИЙН ҮНЭН 3-:454544444534444444 343433 3343 3443 33333492 3ЭЭ41Ч-1Ч ЭЄДӨН ӨНӨ ЧЧЭ ЧЭ Нүүрс олзворлон Далан тоннын ВеЛАЗ машинаар Дааж ядан Ийш тийш нь Зай завсаргүй Зөөж л байнам Хөрснөөс бүтсэн Энэ л уулс Хөгнө хаан шиг Энхрий харагдана. НҮҮРЭНТИЙ Алагхан дэлхийд Амьдрагч хүмүүс Бөмбөрцгөө Бүхлээр нь Үүссэн түүхийг Үндсээр нь мэднэ Нүүрэнтийн хөндий Хэдэн сая жилийн тэртээ Нүсэр их хөвчөөр 13 Хүрээлсэн ой байсан тэнэ Хойчийн хүнд Хормойгоо дэвсэн малдлааааааааааалааллаж аад аааааааааааа ааа лллллАллалаллалаааададалдлг Галаа эндээс асааж Хэрлэн голын усаар 5 Цай чанаж Хичнээн ч удаа Цангаагаа гаргаа бод ! Их зохиолч Нацагдорж Энд төрсөн юм гэж 4 Их Нарангийн чулуугаар! Тоглож байсан юм гэж Тэр үеийп багачууд Түүх болгон ярьдаг юм Том жижиг чулуугаар Тоглож суухдаа Нацагдорж: «Бага нуур» Хот ЭНД Байгуулья гэдгийг Тэрхэн үедээ мэдээгүй Ч » Тэмдэглэлийнхээ дэвтэрт «Уурхай баялгийн охь Ч болсон Уул даваанууд» гэж “Билгүүн ухаанаараа Бичиж байсан юм тэр! Хаяагаа шуусан гэрийнхээ! үүднээс 1988.Х11:77 МНЭӨЭЧЭЭЛЭЭЭЭЭЧ-114 41111444 24 Өөө, ӨРӨВЧХӨН СЭТГЭЛ (Шог өгүүллэг) Сонин уншиж дуусаад өвөө маань -2 -о Өрөвчхөн сэтгэлтэй байх “хэрэгтэй гэснээ тол- той сэгсэрнэ. -- Өвөө, би юу? гэхэд, -- Хүү минь, чи ч гэ- сэн өрөвчхөн сэтгэлтэй байх хэрэгтэй гэж хэлээд миний толгойг йялэв. Ингээд л би өрөвчхөн сэтгэлт:2й болохоор шийдД- лээ. Өглөө хичээлдээ очин- туутаа, би «өөдөсхөн» ХоОЧ- той Туяад - Өнөөдрөөс эхлээд би, чамайг яасан ч зодох- гүй, харин дандаа өрөв- ДӨЖ байна. Ойлгосон уу? Чи, ёстой өрөвдмөөр ЖиИ- жигхэн шүү дээ гэхэд тэр надад итгэсэнгүй, хэлээ булталзууллаа. Ангиар Нн, -- Тамир за шараа, «Өөдөс»-ийг өрөвддөг. Аа аа шараа гэж хашгирна. Би хүүхдүүдийн шоолохыг юман чинээ ч санасангүй харин тэдний дундаас. хам- гийн чанга хашгирч бай- гаа Туяаг хараад өөрийн эрхгүй гомдоод . уйллаа: Гэтэл гэнэт Туяа, - Та нарыг багшид хэлнэ шүү. Тамирааг бит- тий шоолоод бай л даа гэж жижигхэн биенээс нь яаж тарсан бэ? гэмээр чанга хашгирлаа. Туяаг хэн ч «өөдөсхөн» тэж хэлээгүй байхад тэр уйлчихав. Тэгээд Туяамн- ний дэргэд ирээд, -- Ви ч гэсэн чамайг өрөвдөж байна гээд надад алчуураа өгөхөд нь намайг өрөвдсөн Туяад баярлаад би бүр их уйллаа. Д. ОЮУНГЭРЭЛ ОНЦ Ганц сэдэв давтаад л Онц авчихдаг хүүхэд бий. Тар өргөж босоод л Тав авчихдаг сурагч бий. Онц дүн авна гэдэг Ганц удаагийн тохиолдол биш Онцгой чанартай хүүхдэд л Опогдох ёстой шагнал НАР САР. Нар сар хоёр Намайг дандаа дагана. Харанхуй шөнө миний "Сар нар хоёр Сайн нөхөр минь билээ. В. ДАНААСҮРЭН Нийслэлийн 8 жилийн 0 дугаар сургууль. 8- ын «А» анги). Индекс--14140 МАНАЙ ХАЯГ: зог -б-ужг тэийсэЦларэн ордон «Б» корпус: Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн План 999Ф09996900Ф4Ф9Ф04 99909909449499460640099994990999029 йн үнэн» сонины ре Тэртээ дээгүүр Тэнгэр өлгөн Тонгойж байгаа нь Тэнхээт хүлгийн Хүчийг илтгэнэ Уулс босгож Ус урсгаж Хөрсөн дор нуугдсан Хар алтыг уудлан : Ард олондоо Илгээж байгаа 5 Аварга том 23 Алхагч техникийг 5 ЭШ--15/90 гэдэг 5 Экскаватор гэнэ Хүн техник хоёр « Хүчээ энд сорьж , Нүцгэн талаас Өвөг дээдсийнхээ Өвөө нээнэ гэж Нүүгэлдсэн ойгоо Нүүрэнтийн хөндийд Чулуу болтол нь Дарсан юм байж... Хүн гэдэг ухаантан Хүй нэгдлийн үеэс Хөрсий нь давтан Хичнээн жил Амьдарч Ажиллаж Амь хоргодож Хүлэг морнор Нөхөр хийж. Хонины нэхийгээр Дээлээ хийж Гурван чулууг тулж - : - эн ӨйНЙйЧНӨНйНЧЭННЭЧЧҮНӨӨӨӨЧНЙЧӨӨӨӨННӨӨДХӨӨӨНӨӨНӨЭННӨӨӨӨНӨӨЧӨН ӨЧНӨЧӨӨӨНӨӨӨӨӨӨӨВЭӨӨЧНӨӨЧӨӨӨЧЧНӨҮЧЭГЛӨ- ҮЛ ОЛДОХ (Өгүүллэг) Үл-олдох нэрээ сургуу- лийн ханын сонинд бичиг- дээсэй” гэж нэг их хүсээ- гүй. байтал, зуныхаа ам- ралтаар найман даага сур- гасан тул боллоо гэж удирдагчийг хэлснээс хойш сэтгэл догдлон хүлээх бол- жээ. Гэтэл ес, аравдугаар сар өнгөртөл сонинд түү- ний нэр байсангүй, Тэгээд учрыг ангийнхаа охиноос асуухад сурлагаар тааруу. гээд бичээгүй гэхэд урам- сонинд бичих, пионерийн гаргахад сайн дүнтэй су- гүйхэн тийм үү гэж хэл- жээ. Эл өдрөөс хойш Үл- олдох хичээл “Ссурлагандаа их л мэрийлттэй | идэвх зүтгэл гарган суралцсаар шинэ жилийн- үеэр дүн ралцсан хэдий чбитүүхэн- дээ хүлээж байсан нь бас л санаснаар нь болсонгүй. Харин ангийн нь ханын сонинд Туяа сайнаас онц суралцаж, бусад хүүхдүүд идэвхтэй сурцгаалаа... гэж бичигдсэн байлаа. Шинэ жилээс хойш Үл-олдох өө- Хаа холыг ширтэн «Хуучин хүү Шинэ хүү болов» «Хуучин Монгол Шинэ Монгол болов» Хойчийн энэ ертөнц дээр! Хүндтэй гавьяа Дотроо тэр шивнэхдээ Тунгааж цааш нь 2 ” Нүүрэнтийнхээ энэ : Нүүрсний нь баялгийг Мэлмий холч ухаанаараа. Мэдэж байсан юм тэр! зогсохдоо - байгуулья гэж! бодохдоо” хөндийн . рийн цэрээ ханын Сонинд бичигдээсэй гэж Хүсэхээ ч байж . бараг мартчихсан билээ. Нэгэн удаа тэрбээр сургуулийн хонгил дахь жижиг цонхыг санаандгүй хагалчихаад ойр орчноо харвал нэгээхэн ч хүүхэд харагдсангүйд чимээгүйхэн ангидаа гүйн оржээ. Тэг« тэл маргааш нь түүний нэр сургуулийн ханын сонинд гарч, бөөн шуугиан болж нэг нх намжаагүй байтал нөгөөдөр нь ангийн ханын сонинд бас л үзэгдэж бүр болносой гэтэл нь хоёр сар шахам сониноос С0ч нинд дараалан бичигджээ..г 2 Д,. ЭНХ-АМГАЛАН НТ" ОХИНЫ ИОНГОЛООР БИЧСЭН ШҮЛЭГ Саяхан надад Баян-Өлгий аймгаас казах охин монго- лоор бичсэн хэсэг шүлэг ирүүлзв. Абайп Гулдан Өл- гий хотын хоёрдугаар арван жилийн 8-ын «Б» ангид онц сайн сурдаг гэнэ. Аав ээж нь хөлд орж бай- Пионефр Хүзүүнд нь гал улаан бүч улалзсан Энгэрт нь утга учиртай тэмдэг туяарсан Эгнэгт шударгыг эрхэмлэж явдаг Энэ хүүхдийг пниопер гэнэ Энхрийлж өсгөсөн аав зэжийн ач Эрдэмд сургасан эх орны төлөө «Хэзээд бэлхэн» гэж хариулдаг Хэтийн тангарагтай 2 пионер юм. Малчны цагаан зэр Хээр тааралдсан цагаан “тэрийг “ комбинатад хэвлэв. гаа хүүхдийнхээ ирээдүйг бэ- лэгшээж хөлд нь дээсэн ту- шаа хийн хүнээр Гүуксарричн казах ёсон бий, н тэр дагаж, сайхан монгол хэлийг яаг, казах хэл шигээ БХ буйг нь олзуурхахдаа.- Гулда- ны шүлэг найргийн «тушааг»- Хэрвээ надаас асуувал Хатуу цагт малаа бодсон Гавьяаны- одонтой малчных гэнэ Говьд тааралдсан цагаан йтэрийг Голлож надаас асуувал Гарз гаргалгүй өвлийг давсан Гаргуун сайн малчнНых гэнэ Ууланд тааралдсап . цагаан гэрийг Урьтаж надаас асуувал Урам зоригтой малаа малласан Улсын аварга малчных гэнэ Уул Өнгө онгийн чулууп огтлож хөлд аж байна. Энэ бол Оилнэ алрлдйгээж чинь эхэллээ. Дүү минь чи Зохиолч Ш. ЖАМЛИНХАА Өв. дурсгал хадгалсан Улс орны хил заагласан Ургамал амьтны амьдрал Р, 8 уул Тэнгэрийн хаяатай уусан нийлж Хүний амьдралын төлөө гэхдээ Тэртээгээс ирсэн ширүүн салхийг Тэсвэрлэж хамгаалдаг өндөр уул Хүний амьдралын чухал хэсэг Гол ус мяралзан урсахад Нэмэр хандиваа харамгүй өгдөг Мөнх цаст мөсөн уул Уул чи үүгээрээ на Улс орны хөгжилд минь Бидэнтэй цуг явад гэж. цуглуулга Бишрэн хардаг чамайг | "Ха, “Алтан наран гийгүүлнэ, гэл тэлээ гэг” эрлэг лггэгэаэг үлттүлтлттлтэ Р Угтү үүслэлэтээитэгтэтүллэс Бирж т"үүрэлдчэррүүттэгэрдэрлэ гс чиит-ррүрчүсла сэр ээдрээ “танннцрүчуилн ни нг Пионерийн дакци Эрхлэгч | Ж.ДАШДОНДОГ ч Нийслэлийн ХШ сургуулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч, онц сурлагатан Б. Төгөл- дөр В. И, Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв ордны төгөлдөр хуурын сонгон суралцах дугуйланд суралцаж байна. зиєшгчшооиотсүс Төгөлдөр охин хоёрдугаар аигиасаа ЗУРАГ ДЭЭР: Өсвөрийн төгөлдөр хуурчБ. Төгөлдөр эхлэн энэ дугуйланг сонгон авчээ. МХЗЭ- ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч»ь ХЇ чуулганы концертод Моцартын ЧЦ.Сонат “зэрэг бүтээлээс тоглон үзэгч олноос өндөр үнэлэлт авч, хайр та- лархлыг нь хүлээжээ, Гэрэл зургийг Б. ПАЛАМ андсайлж» гэснийг «тан- г 50 0 | гараглаж» гэх нь зөв гэж ) (11) санаж байна. Фф “Чуулганы шийдвэр, 8 й чилсэн дүрэмтэй хол- лсэгчид нь заавал фр “Пїлоперийн эрхийг шинэ 1 Жий үүнал, 3 байх нь барих болон удирдах бай- богдон 21 глэрхэйГ ээд албагүй, энэ байгууллага гууллага гэсэн хэсэгт «эр. ХИМ»-ыг өөрч: 0 14 хүртэлх насны хүүх- хийг» гэдэг үгний урд болно. Ийнхүү өөрчлөн дийг бүгдийг эгнээндээ «байгууллагын» гэсэн,.үг шинэчлэхдээ сургууль бүл- нэгтгэж хүмүүжүүлэх оруулах, 40 үлгэмийн зөв- гэм бүр өөрийн бололцоо Й логтоо тохируулан. бү » Харин «..8--14 лөлийн ахлагч» гэснийг ОНЦ? 4 хил сУрЫг бүр МПБ- «бүлгэмийн зөвлөлийн дар- зэсдоай БЭЛ НХ зайнаа ын тишүүн байж болно »” га» болгох нь зохистой са- дож байна. Харин т гэснийг 47--14 насны су. нагдана. байвал зохих зүйл байгаад, рагч бүр» гэх, тэгээд 1258 6) «Ппонерийн андгай» Өөрлст шан шинса” гаүйсээр фр Д.Сүхбаатарын пэрөм”- насны сурагчдыг баатар- гэснийг «Пионерийн танга- лИЙХ НН ЗҮНХЭЙ.. САНАГДА” жит МПБ -- ямар бай- чууд гэж нэрлэн пионе- ра» болгохыг олон хүй ллага болох тухай т0- рийн байгууллагын бүрэл- санал болгож байна. «Анд. На. Өөрөөр хэлбэл «нэг байх нь Зо- ДОрхойлолтонд ..хувьсгалт дэхүүнд оруулж тооцно гай» гэдэг чинь юу гэсэн загварын» дгийн өмнө «улс тө- гэвэл ямар вэ? үг вэ? гэж пионерүүд олон” иг 48 бай Бүү 5, 2й » тЭСЭН үг оруулах нь ф) «Сайшаал, шагиад»- таа асууж байна. Бид Бах оно. Ү : у зүйтэй санагдана. Хүүх- ын тухай тодруулж «Тэр- «Тангараг» гэсэн Ё Эх дийн улс төрийн байгуул-. гүүний пионер» тэмдэг хариулсаар байна. Тэгээд Д. ЭРДЭНЭБААТАР дага гэвэд пинонерийн ах-. бий болгох тухай тусгах. «андгай» гэдэг хуучирсан лах удирдагчид «улс тө- «Таван онцыг эзэмшигч», үг, тангараг гэдэг үгтэй (Нийслэлийн 28 дугаар й Г Нь 4 Залгамж үе аяны гавш- хамт шахам байх учирта сургуулийн пионерийн бан арай болно. гайч» БэЛЛЖ байхгүй бол- хоршоо үг юм. Тангара- УР 40 у 9” "мерийн байгуул- лоо шүү дээ. гийн төгсгөлд байгаа ахлах удирд: 45 ДАХЬ жилдээ “эиво (23868) ! 1988 оны 12 дугаар сарын 10 БЯМБА Үнэ 10 мөнгө Байгуулагдаад хоёр ссил болж байгаа ч үлээвэр хөгжмийн «Цэнхэр яргуй» хамтлаг кон- цертын хөтөлбөртөө 20 гаруй дуу, бүлгийн цомогтой болж өөрийн. сургуулийн болон зэр- гэлдээх сумдад хад хэдэн кон- церт тоглож пионер сурагчдын талархлыг хүлээлээ. Сурагч У. УРАНТУЯА (Дорноговь. Дэлгэрэх сум. 8 жил) « « . Тучин-Ус сумын дунд сур- гуулийн сурагч Б, Оюунтуул малчин хүний гээгдүүлсэн мон- гӨд чимэгтэй бүрэн хэрэглэлтэй эмээлийг олж өгч пионерийн үүргээ нэр төртэй биелүүлэв. Суүшгч Д. АЛТАНГ ЭЦЭГ (Өвөрхангай Гучин-Ус сум. 10 жил) Ё . 5 - Сурагчдын сурлагын чанарыг трэшлүүлэх зорилгоор 4Хєогцй анги олон дакхар байшин барих гэ?» уралдаан зохион байгуулсан спь үр дүнгээ өгч зарим ёнги 430 давхар» байшин бариад бай- са. Сурагч Д. БАЯРЖАРГАЛ (Говь-Алтай, Чандмань сум. 8 жил) . - « үлгийн лыг анги, танхи- маас гаргал үйлдвэр, аж ахуйн газарт зохиож байгаа нь үр дүн- гээ өгч, пиоперүүд бүлгийн аж- лаа хийхийн зэрэгцээ аав, 9э- жийн ажил, моргэжлээд сурал- цаж байна. Сурагч. Т. НАРАНТУЯА (Тов. Борнуур сум, 10 жил) Пионерүүдийн бие даасан үйл ажиллагааг хөгжүүлэх зорил- гоор манай бүлэг пполер бүрт тодорхой ажил хуваарилан өг- сөн нь пионерийн ажлын агуул- га, хэлбэр олширч, сурагч бүр хариуцсан ажилдаа үнэн сэтгэ- дээсээ оролцдог боллоо. Сурагч Г. ЭНХТУУЛ (Говь-Алтай, Эрдэнэ сум 8 жил) Гадаадын хөгжмийн эстрад хамтлаг, орчин үеийн янз бү- рийн бүжгийг бид их сонирх- дог. Энэ ч зүй ёсны хэрэг. Үүний зэрэгцээ монгол “ар- дынхаа уламжлалт урлагаас суралцах нь бидний үүрэг байх ёстой. Өвөө, эмээгээс минь уламж ван ирсэн дуу, ХУУР, бүжгийн нх өв сангаас суралцуулах сурталчлах талаар Эвлэл, инонерийн байгууллага, С0- нин хэвлэл төдийлэн дорвн- той санаачилга хөдөлгөөн өрнүүлэхгүй байх шиг санаг- дах юм. Иймд «Пионерийн үнэн» социн шинэ оныхоо дугааруу- дэд ардын урлагийн талаар өргөл нийтлээсэй гэж хүсч байна. Сурагч Б. СЭНГЭДАМБА (Говь-Алтай, 8 жил. 8-ын,«Д» аягн) ! 3.п ПМОНЕРИЙН Үнэн 34344441414141114441411111414141444444114115-9-44-444-444444444--014-4- 1988.12.10 Эсэээивэ ээжээ. илиих мижэинэ үинэээ: иттииЖ: шичлэили ЕЭЛЭН ОНЖ ШээНЭЭЫ ӨижЖЭНЛ БИНЖЭН ШИЖИН БИН НИШ! БИЕ) ШИНК! ч БНЖИНЫ БЭнЖ 1ИБЭЫ ШИЖЛВЭМ тиТИЖ ЛЭЭ ШиЖЛИЖ їэсгүл ОглтисНЖ: ОР” | энэ шосэн БАГШ Тоглоом! лох дуртай, болгонд хайртай тоглоом бий. Хүүхэд бүхэн тог- охид хөвгүүд Тзд хєгжилдөн наадах тог- лоотмоосоо орчлон ертөнцийн учрыг улам Фбүр ухаарна. тэгэхээр тоглоом гэдэг хүн өсч торинхын нэгэн сургууль гэлтэй. Нийслэлийн 81 дүгээр сур- туулийн бага ангийн багш на- рын хамт олон бага насны хүүхдийн знэхүү онцлогийг ашиглан сургалтдаа тоглормын аргыг өргөн хэрэглэж тодор- хой үр дүнд хүрч байна. Сүүлийн үед хамгийн шин- нэлэг гэгдэх «Лото» тоглоо- мын, тулгуур дохионы аргыг багш бүр аль хэдийн гартаа оруулжээ. | Октибрийн районы ардын боловсролын хэлтэс сургуу- шиудын бага ангийн сургалт | таах аргын үзүүлэх сургуу- два тус хамт олныг түшнг- лэн зохион байгуулсан нь Ч санамсаргүй хэрэг биш. Үзүү- дэх сургуульд оролцсон багш, | ЗУРАГ ДЭЭР: долооннастай шавь нарын хамт. ЯИИНЛЫЖ: ЖИ ГЛЖЛЕЖ ГВИШР: ,/ТЖҮТО ОЖЖЖЭЖ) Лиэшоэгс Оштиг, ОЛЖ: ОжлнЭж 1) Сото: ОБШТО ОШЛ3Ж!) СҮЖТШ! ОЮЛЕН! (2ШТЕ2 (иЖОЛТЕХ: ОВЛЫ С79ЖВПНС ЗБ5:) шожлж:эгэ сНЖШСЕЛ О7ЫЖс Ол9ЖИН: ЖШЭЛЖ: өмнө НАРЫН У ИХ ХУРЛЫН Т01Л00М00С ЭРДМИЙН ЗАМД сурган хүмүүжүүлэгчид да- руй ажилдаа авч, ашигла- маар олон арга ухааныг мэ- дэж буцсан гэнэ. Нэг үгээр хэлэхэд бүтээлч багш нарын хамт олон бага ангийн сур- талтад тохиолддог түвэгтэй олон асуудлыг уйгагүй хө- дөлмөр, бүтээлч эрэл хай- гуулын үр дүнд шийдвэр- дээд байна. Шеф ахуйн үйл- чилгээний комбинатынхан Ч энэ асуудлыг анхаарч бодн- той тусламж дэмжлэг үзүүл- сээр иржээ. 81 дүгээр сур- гуулийнхны арга туршлагаас суралцья гэсэн хэнийг ч тэд урналгахан хүлээн авах бол- но. Та, хүүхдүүд ангидаа тоглож, наадаж байгааг ха- рах болно. Тэд эрдэм номд шамдан суралцаж байгаа юм шүү! ЗУРАГ ДЭЭР: Г. Цэвээн- жав. 1-ийн «Д» ангийн багш энэ эмэгтэй «Лото» тоглоо- тын, тулгуур дохионы аргыг хэрэглэж сурагч бүрийг ху- гацаанаас нь олон хоногийн эмнө уншиж, бичүүлж сур- гаад байна. Л. ДОРЖСАМБУУ 101001 ПИСТНЫ БАЯР ШЭРЭРЧТ” лаа ялимгүй ч атугай сул- руулахыг андахгүй улс. Хэн нэг нь цонх руу харж нөгөө нь дэвтэр номоо онгоц ма- шин болгон тоглож зхэлнэ. Ер нь долоон настнууд хө- дөлгөөн ихтэй юмыг хурдан ойлгоод, түргэн мартдаг онц- логтой юм. Бидний сонгож авсан тоглоомын арга бяц- хан шавь нарт маань их то- хирч байна гэж ярилаа. Баясгалан багш долоон настай шавь нартаа үргэлж яарна. Маргаашийн шинэ хїр чээлийг яаж зааж, ямар ши- нэ мэдлэг олгохоо үргэлж бодож төлөвлөнө. Хүүхдүү- дээрээ уйгагүй дуурайлгаж бичүүлнэ, бичсэнд нь ажиг- лалт хийж ярилцана, үлгэр жишээ бичүүлэх гэж орол- доно. Хурдан түргэн уншн- хын бахдалтай, уран яруу уншихын сайхан, тод зөв Д. Баясгалан багш сур- ган хүмүүжүүлэх ажлынхаа гурав дахь арван жилийг эхэллээ. Хичнээн ч олон н3- мар сурагч болох хүсэл тэ- мүүлэл дүүрэн бяцхан хүүх- дүүдийг хүлээн авч тэднийг эрдэм номын урт аяны замд хөтлөв дөө. Түүний дотроос энэ хичээлийн жил Баясга- лан багшид онцгой сайхан дуртгал үлдээж байгаа аж. Учир нь долоон настнууд- тай ажиллах боллоо. Хорь гаруй жилийн турш хурнимт- луулсан арвин их туршлага- тай ч долоон настай шавь нар нь багшаас илүү их ар- та ажиллагаа анхаарал ха- ламж шаардана. Хайр хүрэм жаахан хүүх- дүүд багшийнхаа гарыг да3- гуулан бүлтийтэл ширтэнэ. Тэдэнд хичээл заах мөч бү- хэн их хариуцлага, багшаас заах уран чадвар шаардаж "УУ, ! гуай тайлчиниалаг АЙ, | с-элны ни 7? хавч. ан" Фэ рссь - Р ижил Зохиогчийн авсан Нийслэ лийн 81 дүгээр сургуулийнбагш Д. Баясгалан гэрэл зураг УРАМ ХАЙРЛАСАН ЗАХИДЛЫН ХАРИУ Монголын зохиолчдын эвлэ- лийн 60 жилийн ойг УИ! их хурлаа угтсан утга соёлын өр- нүүн ажлын үед орон даяар «Номын? 10 хоног» уламжлалт ажил болж олон хүүхэд сохиолч бидэнд захиа бичлээ. Тэдгээр захиа бол сүгзэр нэг «амар шэнд»-ийн сахиа биш уран 30- хиол хүүхдийн оюун санаанд хэрхэн хүрч, юу өгч байгааг хэл- сэн уран зохиолын жинхэнэ үнэлгээ юм. Би саяхан Дуид- говь аймгийн Сайхан-Овоо «су- шын 8 жилийн сургуулийн 7- гийн «Б» ангийн сурагч Б.Тэгш- аргал, Өвөрхангай аймгийн эн үүртэлчбэжнн сумын (10 жи- олон, Дархан хотын ХЇУ сур- туулийн 8-ын «Бэ» ангийн хамт олноос бичсэн захиаг хүлээж авлаа. «Таны, хүүхэд бидэнд сорну- лан бичсэн шүлэг өгүүллэг зэр- тийг унших урин баялаг гаж Хужиртын сургуулийн хүүхдүү: дийн бичсэнийг үсээд их баяр- лав. Хүүхдүүдийн дурлан ун- ших сайн зохиол бичихийн чу- хал учрыг сурагч Б. Тегшжар- талын хэлсэн үг улам бадраав, -- Та зөхиолдөо ахлах ан- гийнхан бидний үерхэл кехєер- лөлийн тухай мөн элтг өхчүүд түүнд хэрхэн хандаж байгаа Б байдал зэргийг тусган бичсэн нь надад болон миний найз нөх- дөд тусламж, сургамж болж үлдэх юм. Сурагч Билэгт (өгүүл- лзгийн гол баатар)-ийг буруу д ёсамаар орж байхад түүний сайн нөхөд, дотны найз Наран, Зо- ригт, ангийн багш Сүнжидмаа иар нь тусалж анги хамт олон- доо татан авч байгаа нь үнэхээр баярлаж бахдах сэтгэл торүүл- лзэ гэж холснийг үсзэд догдол- сон сэтгэл онгойж эерэг эсрэг баатруудын дүрээр зөрчилдүү- лэн гаргасан зохиолын санаа миль уншигчдынхаа сэтгэлийн үзүүрт хүрчээ гэж баярлан энэ өгүүллэтийг бичсэний хэрэг бүтлээ гэж бодогдов. Энэ бол сохнолчдод уншигчдын өгч бай- гаа том шагнал мөн, -- Өөр илүү сайхан зохиол бичихийг хүсье гэж Б.Тэгшжар- талын хэлсэн к бас надад юм бодогдуулав. у вэ? гэвэл уй- шигчийн сэтгэлийг хөдөлгөх уран дүрслэл энэ егүүллэгт бас ло чамлагдаж байгааг «илүү сайхан» гэсэн хоёрхон үгээр нэрые хэлсэн байна, үнэтэй үгнээс би их ихсэн авснаа сурагч Б.Тэгш- жаргалд талархан хэлье, Саяхан «Пионерийн үнэл» со- нинд нийтлэгдсэн «Арслант уу- ланд аялсан түүх» гохиолыг ун- шиж тантай ярилцах гэсэн сэт- Хон төрсөн билгэ гэж сурагч , Алтангэрэл бичээд, -- Хүүхэд багачууд бидний амьдралыг харуулсан зохиолын байдаг тухай Баясгалан багш өгүүлж билээ. - Хичээл хэр ойлгомж- той, сонирхолтой зааж бай- гааг хүүхдүүдийн хэлээд л өгнө. Тэд ядрахыг мэдэхгүй, лэн байж хүүхэд бүхэн эр- вийх дэрвийхээрээ оролцож байвал сая болох гаан толгойн» баяртаа бэлгэ нь тэр. Тэд багш нь анхаар- цэвэрхэн бичихийн гайхамш- гийг шавь болгондоо амтлуу- лах гэж мэрийнэ. (Ингэх сэтгэл зүрхээ өгч ажиллас- ныхаа үр дүнг «Цагаан тол- гойн» баяраар тодхон харуу- лав. Түүний бяцхан шавь нар яаж уншиж бичиж сурсанаа баяр баярын түрүүч «Ца- минь нүд хөгжилтэй сэргэ- хичээлд болголоо. Яла тинила (шининл хилнэ: ПЕкЖЕНА ЛИ ШИНШЕГЛ: лвлианны ОЖ5НБЫ ПисиБли БИЛЖЛНЭН ШИН ӨииЖиЫЫ НИНЖИН: ШинииэЫн шашины ШИНЕЕ: ШШЛИЫ ШииНН ШИМНННН шшигаиЫ шЭННЫ шижин: ХАЛУУН ХООЛ ТЭЭВЭРЛЭГЧ 2 ЭВРИК! Э г25 сэдвийг яаж сонгодог талаар «Пионерийн үнэн» сониноо дамжуулан зөвлөлгөө төвөд Та бүхэн зургаас сав- заар Хэоэригэ” цэг, | хүсэж байна гэжээ. Энэ үнэхээр сонин мөртөө. чу- хал асуулт. Зохиолын сэдвийг сонгон олох явдал зохиолчийн эрэл хайгуулын үндэс мөн. Сз-" дэв нь өнгөрсөн, одоо ирэздүйн алинд ч хамаарагдана. Тэр дун- даа аль үеийн юуг харуулах вэ гэдэг л гол сэдэв нь болно. Гол сэдэв дотор орчин үе онц чухал, . ӨДдоо манай оронд байгаль орчныг хашмгаа- лах нь хамгийн тулгамдсан зүйл. Ийм болохоор би «Арс- лант ууланд аялсан түүх» шн- нэ өгүүллэ! э сэдвийг түүнд чиглүүлэн сопгож авсан юм. Сонгосон сэдвээ ямар баатруу- даар яаж гаргах вэ гэдгийг з0- хиолч өөрөө ургуулан бодож урнаар дүрслэхийг чармайна. Би дээрх сэдвийг өгүүллэг бол- тон бичихдээ та нарт тодорхой баатруудаар дүрслэн харуула- хыг ороддсон юм. Энэ ялдамд надад захна бич- сэн нэр бүхий хүүхэд та нартаа баяр хүргэж сурлога хөдөлмөр дээрээ нх амжилт гаргахыг хү- сэн ерөөе, МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт хүүхдийн зохиолч П, ХОРЛОО тай халуун хоол ачсан, миний зохион бүтээсэн автофурганыг харж байна. Машин явах үед хаяж байгаа утааны дулаанаар хоолой халж, ачсан хоол хүнсийг халуунаар нь тээвэрлэх болно. Их хурд- тай гарч байгаа халуун гууль) . лагчийн хоёр үеэр гарна. Ийм нөхцөлд агаар бо- хирдуулах, машины төртогт утаа нх хэмжээгээр багас- на. Сурагч П. ОТГОНБАЯР 7 Хөдөлгүүр 5 /арах хоолой 2.Утаа хаях хоолой 6.Утааны хурдыг сааруулагч -» 3 Бутээгд: “АРУМЕЛЛЫН "халаах хоолойд 4БүутээгоЭхуун схоол) р» ЗУРААЧ Б. Мөнхбаяр нийслэлийн | | «Г», ангид суралцдаг, Өнгөрсөн зун пионерийн | зүга» зусланд амрахдаа хангай нутгийн үзэсгэлэнтэй газ- | раар аялж уул ус, ан амьтны 80 орчим судалбар зураг 23 дугаар сургуулийн 7-гийн ОХИН «Цагаан Мөнхбаяр хичээлийн чөлөөт цагаа ашиглаж зуны ! хийсэн судалбар зургаа уран бүтээл болгохоор ажиллаж байна ЗУРАГ ДЭЭР: Нионер Б.Мөнхбаяр | 11115111112т4421131524:-44: шамдан | АЛДРЫГ МӨ! 14143111111111131114111111211611161 411 «Ахмад дайчдын 8лд- рыг. мөнхжүүлье» эрэн сурвалжлах аяныг 1988 оны 12 дугаар сарын 10- наас 1989 оны ес дүгээр сарын нэгнийг хүртэл ХУ- гацаанд өсвөрийн сүхбаа- тарчууд, ленинчүүдийн дунд хоёр үе шаттайгаар зохион явуулна. Халх голын өлгий иутаг Дорнод аймгийн Сүмбэр сумын 10 жилийн сургуулийн улсын тэргүүний пно- нєрийн бүлгэм, Улаанбаатар хот дахь Зөвлөлтийн ёс дүгээр сургуулийн дэргэдэх ЗХУ-ын дөрвөн удаагийн баатар, БНМАУ-ын баатар Г.К.Жуковын нэрэмжит пионерийн бүлгэмийн уриалгыг дэмжиж Халх голын ялалтын 50 жилийн ойд зориулан «Ахмад дайчдын алдрыг мөнхжүүлье» монгол, зөвлөлтийн пионер су- рагчдын хамтарсан эрэн сурвалжлах аяныг зохион явуулахаар шийдвэрлэв, НЭРирии ар таиииииииилииллиилилллиииллиллалиртлнй Пионерүүд ээ! Халх го- лын ялалтын 50 жилийн ойд зорнулсан монгол, зөв- дөлтийн пионер сурагчдын эрэн «сурвалж- лах аян орон даяар эхэл- лээ. Аяны ? Ахмад -. Нэгдүгээр үе шат: Гит- лерийн фашизмыг бут цо- хисолп ялалтын 43 жилийн ойн баярыг угтан:1988 оны 12 дугаар сарын 10- наас 1989 оны тавдугаар сарын ёевсөнд, Хоёрдугаар үе шат: Халх голд японы түрэмгийлэгч- дийг бут цохисны 50 жи- лийн ойд зориулан 1989 оны тавдугаар сарын 10- наас 1989 оны |есдүгээр сарын нэгний хугацаанд явагдана, Аяны хугацаанд пноне- Муу ггтгггтэүтэг гэг мэ” | мений ї ? 7 СО 1: бул ЭШ, ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУД АНД НӨХДИЙНХЭЭ ЗОВЛОНГ ХУВААЛЦАЖ БАЙНА ЦАХИЛГААН УТАС ЯВУУЛАВ Зөвлөлт Армений нутагт хүчтэй газар хөдөлснөөс болж олон мянган хүн, амь 53 ! үрэгдсэнтэй холбогдуулж В.И, Лениний нэрэмжит БХПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга И. Н. Никитинд, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөв- лөлийн дарга М. Тогтохиям цахилгаан утас явуулав. Ца- хилгаан утсанд «Олон мян- ган хүн, түүний дотор хүү- хэд багачуудын амь нас үрэг- дэж, ихээхэн гай гамшиг уч- руулсан хүчтэй газар хөдлөл- тийн тухай гашуудалт мэ- дээг өсвөрийн Сүхбаатарчууд гүн эмгэнэлтэйгээр хүлээн авлаа. Энэ хүнд өдрүүдэд Монголын өсвөр үеийнхэн Зөвлөлтийн нийт ард түмэн, төрөл төрөгсөд, ойр дотны хүмүүсээ алдсан Зөвлөлт Ар- хүүхдүүдтэй уй га- шуудлыг нь хуваалцаж бай- | таа тухай дамжуулж өгөхийг Тэрэл зургийг С,. БОДООШ | хүссэн захидал МПБ-ын Төв Зөвлөлд ирсээр байна. 21311133 4” 8 Н ь рийн хамт олон юу хийх вэ? Халх голын ялалтын 50 жилийн Ойг угтсан эрэн сурвалжлах аян нь МХЗЭ- ийн ХЇХ их хурал, Монго- лын пионерийн «Залгамж- лагч» УЇ чуулганы шийд- вэрийг хэрэгжүүлэх аж- лын салшгүй хэсэг байх ёстой. Пионерийн хамт олон бүр манай эх орон ард түмний эрх чөлөө, аз жар- галын төлөө тэмцэж явсан Зөвлөлт, Монголын 0ба4- тарлаг дайчдын | хөшөө содурсгалыг засаж тохижуу- лах, хүндэтгэлийн ёслол, шугам жагсаал зохион бай- гуулах, сум орон нутагтаа ахмад дайчдыг эрэн сур- валжилж, алдар гавьяаг нь мөнхжүүлэх, тэднийг Ха- ламжлах хөдөлгөөн өр- нүүлж, Халх голын байл- даанд оролцсон Зөвлөл- тийн дайчид, БНМАУ-ын иргэдийг Хамт олныхоо хүндэт гишүүнээр бүртгэн ажиллана, Аяны хүрээнд дараахь ажлуудыг Орон Нутгийн онцлогт тохируулан С0- нирхолтой хэлбэрээр 30- хион байгуулахыг зөвлөж байна, 1. Халх голын ялалтын 50 жилийн ойг угтаж сур- лагын чанараа ахиулах хӨ- дөлгөөн өрнүүлэх, 2. БНМАУ, ЗХУ-д амь- дарч байгаа Халх голын тулалдаанд оролцож явсан. ахмад дайчдыг-эрэн сур- 111Н11:31311111111131124111133111711 Өсвөрийн Сүхбаатарчууд зовлон гамшигт, учирсан үе тэнгийнхэндээ -сайн нөхрийн ёсоор туслахаа илэрхийлж байгааг уламжлан» гэжээ. ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУДЫН ТУСЛАМЖ Байгалийн гай гамшигт нэрвэгдсэн Зөвлөлт Армений анд нөхөддөө туслах хөдөл- гөөн манай сургууль, пноне- рийн бүлгэмүүдэд өрнөж, өсвөрийн Сүхбаатарчууд са- наачилга гаргаж байгаа ту- хай мэдээ, сонины редакцид ирсээр байна. . . -. Пионерүүд хоёрдогч түү- хий эд цуглуулах зэргээр ол- сон мөнгөө Армен нөхөддөө тусламж болгон ЗСБНХУ- аас манай улсад суугаа эл- чин сайдын Яамны 060005 дугаар данс мөн, 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ М681 (2369) - 1988 оны 12 дугаар сарын 14. ЛХАГВА Үгэ 10 мөнгө БАЙГ.УН ! | санд хийсээр байга. МХЗЯ- ийн Төв Хороо, Мо 3 хүүхдийн төлөс фонд тХМЙН 500 мянган төгрөгөө”,туЕ? лав. , « » . Нийслэлийн 48 дугаар сур- гуулийн пионерийн бүлгэмийн. пионер бид Зөвлөлт Армен. улсад тохнолдсон нх тай гамшгийг анд нөхрийн ёсоор сэтгэл түгшин сонсож гүн эмгэнэлээ илэрхьялж байна. Армений үе тэнгийн нөхөд- дөө туслах зорилгоор манай бүлгэмийнхэн хоёрдогч түү- хий эд цуглуулж 1473 төг- рег тусламжийн дансанд шил- жүүллээ. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд аа! . Зовлонд учирсан анд нөхөд» дөө пионер бүр чадлын хэ- рээр тусалцгаая! 48 дугаар сургуулийн пиоч нерийн бүлгэмийн зөвлөлд, Т-гийн «В» бүлгийн пионеч банкны Улаанбаатар хот дахь конторын 822001 дугаар дан- 2.122-2-12Г тшшхлс-7/штгтлшхш:ошоосгпгпшшийшхзэжж жшлшисл1-502:1:9, ПАЙЧДЫН ГХЖҮУЛЬЕ алиа пациишигшиииинил, валжилж, тэдний байгуул- сан гавьяа баатарлаг үйл- сийн тухай булан танхим байгуулж, хэвлэд мэдээл- лээр сурталчлах, 8. Халх голын тулал- даанд оролцож явсан Мон- гол, зөвлөлтийн дайчидтай уулзалт ярилцлага зохиох, 4. Анги бүлгээрээ халх голын тулалдаанаас төрсөн БНМАУ, ЗХУ-ын Саат- руудын нэрэмжит болох хөдөлгөөн өрнүүлж ажил- х, 5. Октябрийн их хувьс- гал, монгол ардын хувьс- гал, халх голын ялалттай холбоотой Түүх дурсгалын газар, хөшөө дурсгалыг сэргээн засварлах, хам- гаалах хөдөлгөөн өрнүүлэх, 6. Халх голын тулалдаан болсон газруудаар эчнээ аялал зохиох, : 7. Цэрэг, эх оронч, хувьсгалын дууны үзлэг, уралдаан явуулах, 8, Халх голын тулал- даанд оролцож явсан дай- чид, амь үрэгдэгсдийн ар гэрийнхэнд туслах зорил- гоор Тимурчүүдийн хөдөл- гӨӨНИЙГ эрчимжүүлж, «Баярлалаа» клуб бай- гуулан ажиллах, 9. Монгол, зөвлөлтийн армнудын дайчин замнал, хамтын ажиллагааны түүх, Халхын голын ялалтын түүхэн ач холбогдлыг пно- нер сурагчдад гүнзгий ойл. туулахад Чинглэсэн ажил зохион байгуулна. /Имонерийц -Хамт. олон РҮҮД Ё бүр эрэн сурвалжлах аянд хэрхэн оролцох сонирхол- той, бүтээлч ямар ажлыг зохион байгуулах тухай- гаа илэц далангүй хэлэл- ЕУ- шийдвэрлэх нь зүй- тэ! : Аяныг зохион байгуулах журам өЛссмад дайчдын алдрыг мөнхжүүлье» эрэн СУР- валжлах аяны төв В.И.Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв ордон, Г.К- 1Куковын музейн дэргэд ажиллана. Аймаг, хотын | пиноне- рийн байгууллагын зөвлө- лийн дэргэд салбар штаб, пионерийн бүлгэмүүдэд- аяны комисс байгуулан, ажиллана. Пионерийн” хамт олон бүр аяны хүрээнд зохион явуулж байгаа ажил, эрэн сурвалжилж илрүүлсэн ах- мад дайчдын тухай ма- териалаа салбар комисс, штабт тогтмол мэдээлж байна, Эрэн сурвалжлах аяны төв штаб Дорнод аймгийн Сүмбэр сум,” нутагт бай- гаа Халх голын ялалтын музейтэй шууд холбоотой ажиллаж, нэр нь тодроо- гүй ахмад д баатруул дыг илрүүлсэн тухай тогт- мол мэдээлж, музейн үзмэ. рийг баяжуулж байна. з Аяныг Зохион байгуул- сан салбар штаб, пионе- рийн Хамт Ол їг пюлга- руулж, Халх голын ялал- тын 50 жилийн ойн из- рэмжит туг дарцаг хадга- лууяна. Хошуучлан оролцсон пионер сурагчдыг Халх толын чиглэлд болох той- : " рон аялалд оролцуулна. "СҮХБААТАРЫН 2. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ФөФө2ӨөөФөөөөӨөөөөөӨөөөөөөӨӨөҮӨӨҮХӨөӨөөөөөФөөөөөжөөөөө 1933:1234 3, ТЕЛЬМАНЫ НЭРЭМЖИТ ПНИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН 40ЖИЛИЙН онд ӨСВӨРИЙН ТЕЛЬМАНЧУУДАД Эрнст Тельманы нэрэмжит пионерийн байгууллагын 40 жилийн ой болж бай- на. Германы нэгдмэл Социа- янст Нам ((ГНСН)ын удирдлага, Германы Чө- лөөт Залуучуудын Эвлэл (ГЧЗЭ)-ийн санаачилгаар өсвөрийн пионерийн хол- боо 1948 оны 12 дугаар сарын 13-нд Сбайгуулагд- жээ. БНАГУ-ын пионерийн байгууллага 1952 онд фа- шизмынп эсрэг цогтой тэм- цэгч Э. Тельманы нэрэм- жит болсон бөгөөд түүхэн хөгжлийнхөө 40 жилийн хугацаанд БНАГУ-ын өс- вер үе хүүхэд багачуудыг социализмын үзэл санаа, пиролетарийн интернациона- лимэзд чин үнэнч иргэд бол- гон хүмүүжүүлэх үйлсэд чухал үүрэг гүйцэтгэж, эх орондоо гавьяа бай- туулсны төлөө алт, мөнгөн одонгоор шагнагдсан юм. Э. Тельманы нэрэмжит пионерийн байгууллага эг- нзэндээ 6--14 насны өс- вөрийн пннонер, пионер- тельманчуудыг нэгтгэдэг. Э. Тельманы нэрэмжит пионерийн байгууллага хүү- хэд өсвөр үеийнхний бай- гууллагуудын олон улсын хороо СИМЕА-гийн ууган | | | | | СУРАГЧИЙН БИЙРЭЭР «ТУСЛАМЖ ИРЛЭЭ» Бинххийй ни ЖЭ БАЯР ХҮРГЭЕ? гишүүн бөгөөд энх тайвны төлөө өсвөр үеийнхний тэмцлийг тууштай дэмжиж, хүүхдийн дэвшилт байгуул- лагуудын найрамдал, хам- тын ажиллагааг бэхижгүүлэн хөгжүүлэхэд их хувь нэмэр оруулж байдаг юм. Ажлын тэргүүн туршла- га солилцох. пионерийн төлөөлөгч харилцан ам- руулах, олон улсын тавцан дээр нэгэн зорилготой хамт- ран ажиллах зэргээр Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ, Э. Тельманы нэрэм- жит Пионерийн байгуулла- гын ах дүүгийн найрамдал, хамтын ажиллагаа жилээс жилд өргөжин бэхжиж байна. Хүүхэд, залуучуудын чө- лөөт цагийн тоглоом, «Орос хэлний баяр», «Улс тө- рийн дууны клуб», «Ма- най маргаашийн масте- рууд» үзэсгэлэн, «Спортын баяр», «Пионерийн яар- маг», «Хэн ихийг мэдэх вэ?» асуулт хариултын уралдаан, «Сургууль бүл- гэмийн баяр», «Бүлэг бүл- гэмийн хүндэт даалгавар», «Социалист пионерийн до- лоо хопог» зэрэг Э, Тель- маны нэрэмжит пионерийн ууллагын ажлын зарим туршлагыг манай пионе- рийн бүлэг, бүлгэмүүд өө-| рийн нөхцөлд тохируулан хүрч 1988 он өсвөрийн Тель- манчуудын хувьд чухал үйл явдлаар дүүрэн жил болж байна. Энэ оны УШ! сард болсон БНАГУ-ын тионе- рийн УШ чуулган өсвө- рийн Тельманчуудын тө- дийгүй нийт ард түмний баяр болж өнгөрсөн юм. Өнөөдөр БНАГУ-д иионе- рүүд «Миний эх орон БНА ГУ-даа бүк сэтгэл, үйл ажиллагаагаа зориулна» уриан дор сурч, хөдөлмөр лөж хүмүүжиж байна. Өсвөрийн Тельманчууд: -- Өөрийн эх орон БНА ГУ-даа хайртай байх. -- Сайн үйлийг санаач- лагч байх -- Энх тайвны төлөө бүх хүч, үйл ажиллагаагаа зориулах хэрэглэж үр дүнд байна. Ажилч хичээнгүй байхыг эрхэмлэдэг БНАГУ-ын пионерүүд байгууллагынхаа 40 жи- лийн ойг угтаж пионерийн түүхийг арвижуулж, «Эр- дэнэсийн сан» байгуулах хөдөлгөөн өрнүүлсэн бай- на. Үе тэнгийн анд -- өсвө- рийн тельманчууддаа ма- най орны пионер сурагчид халуун баяр хүргэж, улам их амжилт хүсч байна. Н.БОЛОРМАА ичиээвэианэ өвжилэнэ сизжиээээжин эниилиилиэн Өвнээиэн Өиниинэи “шэниэиии “шинижишиин Энииииин инээж БУЯНТ СУМЫН СУРГУУЛИАР Хөвд аймгийн Буянт сумын ангийн «А» бүлгийн на, Сурагч У. Батцэцэг бүлгийн даргын сонгуультай, Удирд- сан бүлэг нь 1987 онд «Соёлч нөхөрлөлийн анги» 1988 онд аймгийн тэргүүний бүлэг болж цол мандатаа авлаа. Тэрэл зургийг Д. О?РЛОМСҮРЭН дунд сургуулийн 6 дугаар сурагч Ж. Самсия өөрөө 20 улирал онцсайн суралцсаны дээр хоцорч яваа нөхөддөө байнга ту- салдаг үлгэр дууриалтай охин юм. Т-гийн «В» ангийн опц сурлагатан Д. Бурмаа сурла- га, сахилга, соёлч байдлаараа хамт олноо хошуучилж бай- самиинэигээлшээ Өгжээчэииэчижэлэ (хичээ всїхээ | 2ёжонж эхмажстВОЖЭ (---0эимээнр | үзжиэхэтээиимжижин ФоёёөөӨгөөсөөвгөсөӨ0О өөдөӨөӨӨдӨд20өсгсстоо9Ө 609ө8з9ө0Ө00Ө90000009Ф гтввиехжтүухПгҮШЛЭНЖТЭ ЧД, 14:нсойдах (зурав. тууль 4-ийн «А» анги). , (Говь-Алтай аймгийн 10 шилийн нэгдүгээр сур- Ф900990996050090090 АХ ДЭГДЭЭХЭЙ Цаким (Электрон) дэг- дээхэй (Зураг) нь амьд дэг- дээхэйтэй адил дуу гарга- на. Хийхэд хялбархан, эд ангиуд нь элбэг олддог учир хүүхдүүд та нарыг дэгдээхэй хийж чадна гэ- дэгт найдаж байна. Дэгдээ- хэйд МП--40 транзистор 2 ширхэг, (энэ транзисторын мП13-МП16, МмПз9- МП42 транзнстор ашиглаж болно) 3 комын 1 ширхэг. 68 комын 2 ширхэг эсэр- гүүцэл, 1200 пф-ын 2 шир-- хэг, 100,0 мкф-ын 1 шир- хэг хуримтлуур, 47--50 ом-ын эсэргүүцэлтэй ТЛ чи- хэвч (телефон) орно. Эд- гээр эд ангиудыг хуучин эвдэрсэн дуу хураагч, хү- лээн авагч, пянз тоглуулагч зэргээс авч ломжтой. Электрон дэгдээхэйг бү. дүүвчийн дагуу угсрахдал зурагт эд ангиудын холбол- тыг шугамаар тэмдэглэсэн ба холболтын утаснууд хоо- рондоо холбогдох ёстой га- зар буюу шугамуудын огт- лолцсон газар цэгээр тэм- дэглэнэ. Утсыг холбохгүй бол шугам огтлолцсон га: зар цэг тавьдаггүйг анхаа- раарай. ашиглах бо- Энд орсон эд ангиуд нь дэгдээхэйн дууны өнгө дуу- гарах хугацаанд нөлөөлнө. їїншээ нь: С2 хуримтлуу рын багтаамжаас 2 дууны хоорондох хугацаа, С1, СЗ хуримтлуурын багтаамжаас дууны өнгө хамаарна. С1. СЭ. СЗ хуримтлуурын хэм: жээг өөрчилж, сонгож авс- наар өөртөө таалагдсан дуу- тай дэгдээхэй хийж болно. Транзисторын хөлний байр- лалыг зураг 3-т үзүүлэв. Дэгдзэхэйг угсарч ажил- луулахдаа транзисторын хөлний холболт электолит хуримтлуурын холболтонд анхаараарай. Хэрэв бү дүүзч дагуу зав холбовол та нарын дэгдээсэй шууд дуулж. эхэлнэ. Үэ» шинийг |)! Шин ЭВХДЭГ ЗУУХ Би «Эврика» уралдаанд өөрийн зохиосон эвхдэг зуухаар оролцож байна. Энэ зуух малчдад их тохи- ромжтой. Юуны өмнө эвх- дэг учир нүүдэл суудалд түвэггүй, тортсг оч үсэргэх- гүй. Тусгай зориулалтын шүүлтүүртэй. 1. Зуухны дээд хэсэг 2. Зуухны нүүрэн хэсэг З. Шүүлтүүр (7777 ---с--й.....й.с ...й..у.-жь (7275 тн өн эь эн ни. -....л..ннл.... нь эь нь эээ бн эвээ 8 8ь нь ж эь 8 эй авна - 4.ЧШорасг хийх нүх 5. Хажуу ба цаад тал 6. Түгжээ Т. Зуухны дотор хана 8. Шургуулга С. Япхан 10. Сахөлт буюу суухны «сөхдос ам, М. БАЯРЖАРГАЛ (Дорнод 10 жилийн Ш сургууль). РҮҮ” 46өө өФөөөвөөөд Өөө өсс22ӨӨӨ 860602409869е2080090 90999904099Ф90900900269 98906862809999 а"“ є “кг зєйллгєдєл чн шиехї нєхбїр кинтеємэор| өөшөх цїлшегЧ 16 тичҮХХ34зсгд аХМеєн авт хє ЁХМЄН цємдєн иХздєн “сєтно нї14ЄН Эко? нєоїн оеё0 НөӨөЧӨ спьно хөгтжө хинхЧ1єЄ 4Ө нєоєл єєгїїгс Єикс нєзлкү өогөл оохзиндо хє иїїїєц нинҮгндү “юм нгогєглєєх өөлзөөгөь ХЧС мотео Бүєктгеш ЄєХхНЄ1ї ЄЄКННИОНЄ нєгэХҮ сєёєн зитп Чеїєгө Өєйнсї/ чнгєєк хь нїїдєн Үнеегїї НИРЦ “р: нооёдон 13с4єн 4 чним хе цїлЧєн оосоогол Ний1С Үехирд яигоїноМ неонєй хєгэЧЄд, 4доогол НШїчхиєх инж ЧЄД, “иог хитлонох їнєх41їє ЧӨ ХАА: хөөнө їсї48к нинлөөлӨ цийбо хаоёод ичнго нєг11МєлїС вчогоо єєсєх үгхїї ЄНС “енскгднгд зєсї нєэхєш11ЄД, “оной ОГОО нанэрг Ү1х иннөөЕ ӨХ Гєхєгєк түньзЄ жєл єєшїн наип їнөөжлөХ-- рнехйєЕхг0О Жел неохсиїХ4ЕХ “ хаан анал “ики тегүео иєїїєн хижхтэр( чинь Үєї ноосойнцон хнөр( 16ч Хог 4иьХ цинэєгЧЄн жєл ШХА4ево иї14єЄнН чиг зсїїнсө чн Үс: нєхї6 пинлтенноор| нєхиеэ иїлтєк4нї6 . өөтөх цеїїїн 4єЄнН неэСХиЧос Мо ХКатвро нїл4ЄнН өөтөх НӨ КАатУуүч илїасн зовно тог ОО инчэц Миєнєо нєэдөөХ Чєхєгєх дчхе їиєл чинь ХАГ ооидо їпөХх-- "Євєлїн өөтЗөө жєлї НХтхоогиО,1 оной логоО нинэцг ҮнсЕХХ нєхєр 4586 хунхоиг Мєєцгдєяєп й0е:иер ”“єнєєйєс хї61 инд хивооко, ”СНОй1оГОО нинэг 4ХХє шчхейїнгр Үрэхньелэс ЄєхєО0 жиеО ИХ1йРЭМРНР ) “єнэх 2Жєд нөэхөлө эбємєєМ єехїн4ЄєД, “орвоН лоМОО нинэг ге4Х4д чн аиьнео үсхєиєх їпишеє жєл нияде ХХЭ чиеЕЭ-- “єнэЁх зкєл нєсхєс5ХєЄХ єєльио ИХЛЕРИЇД, “ОНОН тог ОО НИНЭЦ” М01О1П ТЧНЕРНРО) Үєхєгєх 1 шїчнєє жєл єєжьнио нЄХИтО-- | 4ЗОХ їїиЧч 1П1УЧ НИНЗИи ! өцөгөнөӨӨӨ ї» ЭС Эр 28 8:171:31151:1:54 игєлаА зүнцєл160 ьнєнд нРэчЧ ед тслгийго хєгйєноєл їүинХд “онгод иєнХ чн їеєїцрО жил4оү/ Оргио нидох шид Ь ООгО/ єндиьнь Ч4гєє1 пцпягх ЧЄД, ҮниьАХ нцииШєЄни ХИ ЮИИД, Нил 1 Єєа162 нцнОААиАХ нсодиИ ьвяогооО Єєєєх ОньХ пйимжнИ СНИЛГЕХ ЖиЄ14А.Иг СН ШЄЄНИ 40100 нцимндип нохэо!1 циїлгижИ (Ивелен тггигО ХЄйЕП БОО ИАЛСЄЭЄД, ттїцво Хсйфн год нАлсєлеЄд, РРНИРО НӨЗ ЗӨйө 180 Чтюн тенИиРО НРЭМ1ИйРО 1Ки НРЭРН чниь МХКненгийгр ного Єєнєє чннь МХКнгїгийгд ного ЄнЄ глоноёс ного нингэнН “їєгдєпєц| чн Ч4ёеие: Чэох нХАКиАт хєг| елгиаво ниняаип нехивэ Часлиет иезаёх зиш ёл нїчиет Чєхнєү| ЗИҮХ “евицсд ЄнчяР1 нєлєн илЛШоГО тЕйєл єнєєїїр їнийХҮ нооШ1онО єєлї 1 ЛЗИЙГЭХХ ЇЧНИХО ЄСМХРНН УЛЄД, сооигоОд хєпХХМ шчовлеє Ннєлгү хиихеэ зөөнөх НиеиРИ Огу оогдо нєхїїл лт ееМгнжб їг 8єт, цйлгойоО тчхтгйут чннь но МєєлєД, ЖАРАН ХӨЛТ ТОО БОДСОН НЬ ТКаран хөлт сургуульд оржээ. . 1Каран өдөр ангидаа суужээ. Хичээл ер тасалдаггүй ажээ. Хэдэн мөчөөр ч хоцордоггүй Дөрвөн аргын тоо сурчээ Дөт биш -хэцүүхэн байжээ. Оройхон тэр тэртээ иржээ. Олбог дээрээ тухлаад : Тоогоо тэр бодож гарчээ, Толгой өндийх завгүй байжээ Хөлөөрөө бас сампин хийжээ Хөөр баяртай саатан суужээ Гучийг гурваар үржүүлжээ Гучийг нэгээр үржүүлжээ Гучин хөл илүү гарчээ Будилаад байна гэж лав боджээ. Бурууг нь шалгавал зов байжээ. “Бусдаас асуухаар мөдхөн тпийджээ, Бургасан төгөл рүү төдхөн : : очжээ, Даан ч удалгүй нөхрөө олжээ, Дайралдсан цохонд учраа хэлжээ. Дэпян өмнө туслахыг ? Дїгжаахан цох хариу ингэжээ. Тоог: : тэжээ -- хөлөөр. боддоггүй. Толгойгоо ажиллуулан боддог гэжээ. Чодруулж үүнийг онцлон Товчхон боловч ойлгуулж: 9 хєгАХгэид Фдєєлйєє НАХлЧєт, х “евиєл оцло1 ичнихо Єєхнє гах! үннєлиє цслтшчєї цих4еїяс, єєгєл рипимК414Х» нєнхє оеөдШ өөнө жоохол1 Зүеиєн ҮнивоРїее нөлчө єєкєл ёлїиєд їзонох чеду лїииаслыА нєхүро їчнорлев Нєцгү “ЄЄгєл Е2КП иеїєтйрн 1ЄНЄД 14ИРЕИХКЛАМ ицилийэн ЧөШөөнө кгєїєд “өнөзөв4өи 4їчХРян цеїйнео Чөөх зиоэноэ еБЄҮНҮМ ЧН їїнПЄЄНН ЦЄЇГИРЛӨХ “өн өвдөн їинєл иєосє4й 4єЄ:1 4еехКХоу 1ХийРх оохшчсог оо гєчоєЄ чгү зондо унел иєсєєпїїнЄм нєїнїэ 461 тгейХХе хөдөлнө ьчогоо ине “ЄНОАХ иОЭЕЁ1 ИРОЕРЧе15КҮ/ пчнихО ЄЄХНЄ 1ЁГЧН НЕХцрл14ХҮ?/ иЄлЄО НУХПААН "но! НЁОХИЬЕР13 чН Лїчїлрй4е төлнө -- чн ЧеехеїнА Єёлєєнє НРОйРИН НӨӨНЬО - шор нєсних ИЧ - янНих НЄХ -- зүнх нєХ - еНИРОо НООЖОО1 ХН ИЛД, жчүтүх ЭХ нєйЛАМ трлєгоР1, - чинх НЄХ тних НЄХ єнцро нөэйө Ч4еєү 44нс | «МИНИЙ ЦЭНХЭР ДЭЛХИЙ» ХЭМЭЭХ ЦУВРАЛ ЇШҮЛГЭЭС 2 ХУС -- Хус аа чи дун цагаан Хувьтай өнгийг олсон юмаа. -- Эх тазрынхаа шимтэй хөрснөөс Энэ өнгийг авсан юм шүү ХАЛГАЙ -- Халгай чи гар түлээд | Халтай тэдэг нь “үнэн юмаг. --Уруу газар гулсан буух нь Уулын горхинд амархан юмаа. -- Өөдөсхөн дүү минь Өгсөхөөсөө бүр хэцүү шүү дээ. ХУЖИР Хужир үзсэн мал хүртэл їл Хуйларч гүйгээд дуртай нн юмаа, -- Аливаа юмсаг хэтрүүлж идэвсэс Амтат бал ч хор шүү дээ. зөгий -- Алаг зөгий хаа л бол Арав хориороо сүрэглэх юмэа. -- Олуулаа байх шит гаргалт 7 : зм Орчлонд ерөөсөө алга тгүү дээ. АРЦ сэр ГО Ияцас--14140 2 "ємєєннх но жа"! Үктүсен: їүнийж хє4И “Єпєєьн сеїекен нєсє Үосүох нєєо нИмигижЖ ЄНЄ ““мохдопох ан 2є4є: Ч4Єхд ь нєздєл иниех ьв4єоД Үесүүтдциүг Үрэ ЗЄМКЄ ҮееҮгейеүл нЄхнєж.4ЄЧС “рнелэф 451 чинк ҮнофО ИД ноглото ЄЄ(ЧЄЄнЄЄ ЬеКД ҮехейХГ гчгойп 1нөөжЖЛӨХ зїчичдок нєхүєэ зєгХ ФнєлгиРиНкї ПЧНиО ЭНХ жиХХгй4єн 4уеись иёоёнд єнєлгєєгєи Чєєжєёї! нинї ү жиХЛ140 оогож исцгү 4оо нинїеежЧеү/ иХх -нинлоож4017 ҮГйвєс ниианєу) 4Чєєх нцилнер "енезэйХХС чини Үнофо хЄ жоглово єє4єєнх нєєС Үехсү ХҮ хчгоп Чейгү нНИнНүїлгөх нєхНЄО үенжуүу | ФНОоШїо8о єєаєєнєє чаОүү ї1шєєЄү(є їєєнє гєяєл чн Чньд тчнсэдилтех цолїндоє ме Чєєэсєл їе4Х їеЧХ ноохиьооо чним Єрцєн ХЄйЇЇНК оєєнєєвлє юїмчирї ЁчЧХ. “шофГОл ҮХХэнех чн Бөхөн нөөньО “ноёго1 Үненех пєлгєї нөдӨ “нэг ь ШЄдєл ЧєөХ нєхєд! “ирдэе: 16446 нХлшв иєлдєД, “ииео жєоєх 4ХАлвєй їчниЛлХоэ) 7 “ииго жєоин 4ХХаєвєйї нинцХХааХд | “вєйн Үеедел тєшєєн Чеехейнеүц сєйн Мєс4єї полно їчнэнеү цогоэ хєкє: дчнїчву, иєхоє хнаєї иХогу, ӨцЄсоєм Ооой108 цинӨ мєто16 неоєєй ЧөлӨ эресхоАЦ чнН иЕЄ НЕОШААД, шєтоөн чн иєэх ААД, нєзоө ЫБного їЄвҮХ ТАХЬ -- Энхрий ялдам энэ бие чинь Эрээн мяраан харагдах юмаа, к-- Алаг өнгө байдаг гэдгийр.. Анхаарч явахад илүүдэхгүй дПүү дэз, ХАМХУУЛ : -- Хамхуул чи үнэндээ гэхэд Хачин их хурдан юмаа, с- Салхины хүчээр ингэж яваагаа Сайрхаж би хэлдэггүй юм їнүү, БИЛҮҮ -- Билүү чи өөрийн биеийг Бишгүй л нэг элээх юмаа, с-. Үнэний төлөө элэгдэж явах нь ТҮгүүлж баршгүй гавьяа юм шүү, ХАЙРГА --, Ширхэг нарийн элс болохгүй Ширүүн бие чинь юмаа єг Энэ дэлхийг элс бүрхвэл Эргээд намайг үгүйлэнэ шүү г. .. Чєхоєх ЄєйєєМ ХАиеХ згєвєл чи Чиьд, еєгфилпех нохнфос Жеад, Чевоёл |едд 1ечд ноохиьоод Чник єйєн ХЄфНД сєєнєєнлє юїчисх Үч4д, МҮ14МЬХ жЄл үүОч "чө нөдө Инд їёвндд “яеПрлфе Инд ёёїл64К яєгтпєён чишөх нол140Д, яогшиох НЄХЄЄЖ 120140Ц, “Яргц4 “Севн4д “сеєнах "иен 4 ив 14Д, "нєл єєихє ХАшХО оогО “нез єєшид МХКиееж нопО ”8Єл “Снөөм иО ёєн4Д "сири 4 иехлєл 1АД, "Чөйгимлөх 4Хд жилитрЕЦ "нө гөдхөх ИАХИХїЛАХ оёенеєү| “нєд СЛноО Еёниео Єёнад “нвийиЬХ иємє4 4 “Яєх Нөв Чє: ихьеч “нєл Онон Үеедех ҮХХьелїеч Ч чХИивО ЁЄнЄнєї ЧХЕМД, 14Х нооолиоод жинд ”8огооО ХЄМХЄ Иё14нЕРоО Чеэү "ВОПОд ХОглот Мино седёилну УЧИОНХОБ... НЄХА: 14НЄ1РНК, ИОХо06 НЄХНЄО 14 єє тич онон ич ТОНШУУЛ - Тоншуул чигүргэлж тогшоод Толгой чинь ер өвддөггүй юмаа Ажиллахгүй суувал толгой 2 2: ы6лэгй СӨВДӨӨД Амар заяа үздэггүй юм шүү толгод - х -- Өндөр Алтайн дэргэд та нар Өөдөсны чинээ жижиг юмаа -- Хүү минь тэр үнэн ч гэсэн Хүйгээрээ бид холбоотой юм шүү зэгс гс Зэгс чи нэг л уйтай Зэрвэс, зэрвэс бохөлзөх юмаа -- Надгүй бол их усан Намаг болж мэднэ шүү дээ. ЗАГ -- Ангасан цөлд урган төлжиж Атуу тэвчээрийг үзүүлэх юмаа г-- Эх иутгийн минь хаана НьЧ тэсэн Ээлтэй шим байдаг юм шүү ЧУЛУУ 2 ж- Хад чулуу яахын аргагүй Хатуу гэдэг нь ортой юмаа г--Барилгачны гараас ШидДИЙГ олон Байгаа биг минь зөөлөрдөг юм шүү, "рриян Чєєоєє! ичакед Чеэү, етихөйєл овеїїнєл Мид Мееяү, єєлАХЦ нөхЧөөх 4нш Чилнү, ХӨМХХЦ 4ивмен -жє1ї ёехү хєцєлїн ҮиХлхєлє., ногоэ вяєхЧЄХ Кчєєй! | МиО Хивее14И! чн оннох вЄєЄХ Үеелив! | коСЭО чи ШнвэцХХ4А: нєХ 812114:1:5:3 Ї нєїцилиө чи Ч4ееай л ҮЄХ СеФИНО й 5 эженво ацнїєн жиїХп6ел4Є жи: неХААЖ 44 ооцтоО нєхїеогєс ееїХЦЕО нөйЧөөхө єєлДХҮ/ ииЧхнє | иО Мєлйєц ёехнї4ЧЕє “ЖЄЄ “ееинео и аєн чн ИехАХх нєоЧєяєд, игенже Чегцво Мнодоох нєхАХавд, ҮреЧех Ї чн їинхефи иеї4нво НХАХНЄД, ! ио ЄєєлцижЄєЄ иёїнеО жаЄД, “ооиї оо жел ивзеж нийдєл ину. ! єєйшнө ХЄМХХиН Үехеян Иеену., АХ чи хөгө ! чин4ох “АД чин хөлө аїчвеЧдү, д ”ооМо ИнеМид иєялє: чигү, “өөшлө ичай6л зиш ког нөэїнөдӨ Иньїе иАтхине: эв0 д9Ө жиХХ яс: : й шач4эох Мехїїх нєзцнлпӨ » ҮЕхс нєлєн нїчдцво ЧөөжлөнӨ М39-ИЙН 60 ЖИЛИЙН ОЙ, 7 ”оон4о їїевян гивх түхнїчяву, 1 ү,- с. : 55 1. “үвинео нөж Ф4есрл НАКивлиих”| ЧеемхААХ цнєгц«инек иедїх биех »Р.лС ЬНЕЕП ИЄлїєо хєинїеХ 1 ян Чэ Үнеї ирлцд 4евофеХ "ерцйєл жєёлїїї цеїїнео нөөньО хэтэрчээ. 1 чн 4єєйчєї 4еавт ИМчиевж цєлцнїиӨ эецад тцннхХо Чеєгєлїєэ зөсжиндөоӨ ОХХиЛХ ьїегиядО нийех эөөМөӨ ФЧевлгєх фелгеп нїчєвлт хиждуугү єєд жєєшїх ААХ чини їчнхнү, ХӨМХКМ шцємєн жєл еүхү, 4БҮЧ НИЙ4ПӨ 4Є1 7 “евиог цААлЕН4ижу, но өөдөө! 4оохогоо-ЄнЄ. чнии 4єл нөээӨ) - 154 єннедо нХїхАТ, чєн ь НАД, | | ИнХИ нөэөн “ОР. | 11:08 11:51:1:141: 0811-1512) 1 бйний “верот ИХЛИВЄҮ, | но 4оохогод ЄнЄ| ! чини! 4вл ноф0) -- 44Х енцво цХлхеевеї/ 8(5:0 10114314 1:4:1:57:08:1:581:37(01:4:19) нь ЁФОРЛЕЄ -- НҮҮИЛЇЇ НЄХАЧ 4Є! монголын зох бдчдын УГ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН БЯЦХАН ь 2 Зөвлөлт Арменд газар хө- дөлсний улмаас учирсан хо- хирлыг арилгахад сайн саз- нааны болон эд материалын тусламж үзүүлэх санаачилга манай ерөнхнй боловсролын сургуулийн пионер сурагч- дын дунд өрнөж байна. Би долоон настай. Нэгдү- гээр ангид сурдаг. Зөвлөлт Армений нутаг дэвсгэрт айм- шигт газар хөдлөлт болж, олон мянган хүн, түүний до- тор хүүхэд багачууд амь үрэгдсэнийг сонсоод би маш их сэтгэл зовж байна. Армен нөхдөдөө тусалмаар байна гэж хэлэхэд аав, ээж хоёр минь зөвшөөрч надаг хорин төгрөг өглөө. Би хорин төгрөгөөр тусаллаа. шишшш- Оо ННЭЛӨРНСНТАС хөрлЛЭнҮЫа ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧДЫН АНХААРАЛД Өсвөрийн найз нар аз! Та бидний эргэн тойронд ямар хүмүүс аж төрж байна вэ? Ор- шин суугаа хороо, хэсэг, гу- дамж, хашаа, орц, байр, төрөлх хот суурин бүрт алхам тутамд минь өмөг түшиг болдог настан буурлууд амьдран сууцгааж байна. Тэд залуу насандаа ба- хархам ямар сайхан үйлс бү- тээсэн улс бол. Нэг хотынхон, нэг хорооллын- хон, нэг сумынхан, нэг орцны хон тэгдэх тэрхүү өвгөн буур- луудын туулж ирсэн амьдралын талаар та нар сонирхдог уу? Ер нь-Энэ тухай бодож үзсэн үү? Түүх намтрыг нь асууж, сонир- хож байсан удаа бий юу? Манай Өмнөх дугаарт «Ахмад дайчдын алдрыг мөнхжүүлье!г, Монгол, зөвлөлтийн пиойер су- рагчдын эрэн сурвалжлах аян эхэлсэн билээ, Үүнтэй холбогдуу- лан «Пионерийн үнэн» сойин ӨС- вөрийн Сурвалжлагчиддаа нэгэн даалгавар -Өгч байна. Өсвөрийн сурвалжлагчид аа! Ахмад дайчдыг эрэн сурвалжилж Халх голын түүхэн хуудсуудыг баяжуулахад хувь нэмрээ оруулцгаая!| Энэ бол манай ая- ны хамгийн гол зорилго, -- Хүүхэд насандаа Халх Го” лын дайнд оролдож явсан ХҮН байна уу? -»- Пионерийн ёсоор тусламж хүргэсэн хэн хэн байна? -- Тэр үеийн түүхт гэрэл 3У- раг, захидал, баримт бичиг, хад- талж яваа »з Дайны үеийн сонин учрал, 2 домогт гүйл явдлын тухай 0-1 ширхолтой яриа, дурсамж сурвалжилж сурвалжлагч азд зэр- чинь сонирхолтой 1 итгэж байна. хүн тааралдав уу? ! лэлийн 7" дугаар сургуу- лийн 1-ийн «Б» оУЧн цн » . « БНМАУ-ын Ардын боловс- ролын Яамны харьяа Хүүхэд асрах байрны хүүхдүүд Зөв- лөлт Армений ард түмэнд то- хиолдсон гай зовлонг сэтгэл санаагаараа хуваалцаж байна. Манай хамт олон хагацал өн- чирлийн зовлон үзэж байгаа армен хүүхэд багачуудад гүн эмгэнэл илэрхийлж хөдөлмөр амралтын зусланд ажилласан хөдөлмөрийн хөлснөөс 500 төгрөг, багш ажилчид нэг өдД- рийн цалингаас 1384, төг- рөг шилжүүлэв, Хамт олноо төлөөлж їпино- нерийн ахлах удирдагч” Л. ЭНХТАЙВАЕ . 12 13 «Зовох цагт нөхрийн чанар у | ! ! 1 4 ї ї | ТансХлэеттэ л Ї.нихн БЬ. син Сурагч Б. ГАНБАТ (Нийс- танигдана» гэдэг, Нийслэ 10 жилийн 63 дугаар гуулийн 6-гийн «Д» ангийн пионер сурагчид бүлгийн цуглаан хийж 180 төгрөг ил- гээв. Багш Л. ТУЯА . . « Нийслэлийн 10 жилийн 7 дугаар сургуулийн 6-гийн «Г» ангийн пионер сурагчид Зөвлөлт Арменд болсон эм- гэнэлт явдлыг сонсож МэЭ- дээд бүлгийн цуглаан хийж Армений бяцхан анд найз нартаа туслах хөдөлгөөн өр- нүүлж 145 төгрөг шилжүү- лээд байна. Ангийн багш Г. НАСАНЖАРГАЛ . 5 » ЦАХИЛГААНААР ИРСЭН МЭДЭЭ Зөвлөлт Баруун “монголын олон ястны бүжгийн цоморли- гоор эхэлсэн наадмыг харж суусан Насан гуай --Би чинь Ховд айм- гийн хүн, манай Мянгад сумын хүүхдүүд тоглож, байна. Жаран жилийн тэр- тээ хоёр багш ирж, бор ца- гаан хоёр гэр барьж Мян- гад сумын анхны сургуу- лийн эрдмийн хаалгыг нээж билээ. Хоёр багшийн. нэг нь анхны захирал 3. Ц8- гаанхишиг (0доо гавьяат багш), Б. Тангад, Д. 2Кам- балдорж, Г,. Талхаа, С: Должинжав нарын 25 су- рагчтай хичээл эхэлж байв. Тэгэхэд дун, бүрээ үлээ- чихдэг хүүхэд байгаагүй шүү дээ, Өнөөдөр бүхэл бүтэн дуу, бүжгийн хамт- лагтай болчихсон нийслэл хотдоо ирж тайлан тоглол- баршгүй их хохирол учирсанд бид бүхэн их сэтгэл зовж бай- лийн На. Манай сургуулийн сур- нер сурагчид армений ард тү- мэнд тусламж болгож 8265 төгрөг явууллаа. пио- Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Б. ОТГОНБАЯР (Дундговь. Төвийн 10 жил) Сонины редакцид нэгэн хүү ирлээ. Түүний нэрийг Ц.Баа- тарпүрэв районы хүүхдийн нэгдсэн эм- нэлгийн эмчилгээний хоёрду- гаар тасагт асрагчаар ажил- ладаг гамшгаас болж эцэг эхээ алд- сан Армений өнчин хүүхдүү: дийг эх орондоо авчирч Өс- гөн хүмүүжүүлье. Хэрвээ энэ асуудал шийдэгдвэл хүүхдийн эмнэлгийн асрагч хүний хувьд Арменд: нөхөж би тэдэнтэй ажиллахын 39- гэдэг. Октябрийн энэ хүү байгалийн тоо хийж байна гэж бодно, Хөхрөн дуниартах уулсын дундаас Алтан Хөхий дүнхийнэ Хөдөө нутгийн сүр жавхлан Алтан Хөхий миний өлгий Мянгад нутгийн Алтан Хөхий х Монголын сайхан уул Мянгад нутгийн Алтан Хөхий Миний нутгийн гоо чимэг гэж товшуурчдын чуулга аялгуулан дуулж мянгад, торгууд, казах, халх, дөр- вөд ястны хүүхэд бүжиг- лэж Алтан Хөхийгөө маг- тан дууллаа. Насан гуай, --ҮТийм ээ, өнөөгийн хүүхэд эрдэм ном сурахын зэрэгцээ дуулан бүжиглэж, хийж бүтээж байна. Энэ 15 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 36 88 (2870) 1988 оны 12 дугаар сарын 21. ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө рэгцээ зардалд нь: зориулж долоон өдрийн цалингаа өгнө гэж ярив. Гуравхан жилийн өмнө пио- нер явсан энэ хүүгийн бо- дол санаа бид бүхнийг баяр- луулав. . » «. Нийслэлийн 60 дугаар сур- гуулийн В. И. Терешковагийн нэрэмжит районы тэргүүний 6-гийн «А» бүлгийн 83 пио- нер цуглаанаараа Армений үе тэнгийн найз нөхдөдөө туслах тухай асуудал хэлэлцэв. Хичээлийн дараа пионер бүр нэг шил (0,5-ын) ав- чирч үнэнд нь авсан 165 төг- рөгөө тусламж болгон илгээв. Пионерийн бүлэг бүр гай гамшигт нэрвэгдсэн анд нөх- дөдөө туслах хөдөлгөөн өр- нүүлье! 6-гийн «А» бүлгийн їпно- нерүүд. олон товшуур хөгжмийг сурагчид өөрсдөө хийсэн гэж Надар захирал ярьж байсан. Хорин таван Хүү- хэдтэй эхэлсэн -сургууль минь мянга гаруй сурагч- , тай, туулайг нэмбэл зур- таан хошуу сүрэгтэй бол- жээ. Төмс ногоо, алим, жимс тарьж ургуулдаг тус- лах аж ахуйгаас сая гаруй | төгрөгийн ашиг олж | СУР- гуульдаа орон байр нэмж, өнөөдөр 100 гаруй мянган төгрөг зарж нийслэл хотод тайлан тоглолтоо хийж бай- на. Эх орны нийслэлээс ши- нэ автобус худалдаж аваад түүгээрээ буцна гэж . сон- согдлоо. Ай даа, миний сургууль | танигдашгүй болтлоо хөгж эээ гэж бодсоор тайз руу улам бүр шимтэн ширтэв. Д. Гомбосүрэнгийн шүлэг” Н. Цэвээний хөгжим, «Ма- най сургууль» гэдэг! ДУУ- лалт бүжиг эхэллээ. Алтан Хөхийн уянга хамтлагийн тоглолт завсар- лалаа гээд олон ястны Я3- 11 гуур урлагийн хамтлагийн- хан баяр хүргэж дуу бүж- гийнхээ урилга ая дууг өр- гөхөд үзэгчид суудлаасаа босож харилцан дуулж тан- хим дүүрэн түрлэг нэмэгд- лээ. С.БОДООШ,. Зөвээхэлигэээшээээээ-2ээт--7-1-07 ЗУРАГ ДЭЭР: «Алтан Хөхийн уянга» хамтлагийн тоглолтын хэсгээс 6 галан хөөр хөгжил авчир- даг гэдэг. Энэ үнэн үг шүү. Би бүж. тийн авьяастай нэгэн гэр эл Тэмцээн эхлэхэд 10 минут дутуу байлаа, Гэвч хөгжөөн дэмжигч, үзэгч хүүхдүүд аль хэдийнэ сууд- лаа эзэлчихсэн тэмцээний тухай аль сургууль түрүүлэх тухай ЭлЛД- вийг таамаглан ярьцгаана, Нэгэнт уламжлал болсон «Залгамжлагч», сэтгүүлийн нэрэмжит өсвөрийн ганд- болчдын энэ тэмцээн манай хүүх- дүүдийн хүсэн хүлээдэг, сонирхон оролцдог спортын нэг төрөл болжээ, Шүгэл дуугарч тэмцээн эхэллээ. Анхны тоглолтоос эхлээд баярла- сан, харамссан хөгжөөн дэмжигч- дийн дуу шуугиан алга ташилт ихэсч хурц өрсөлдөөнтэй, сэтгэл хөдөлгөсөн тэмцээн болов, : Ялангуяа 5, 75 дугаар сургуу- линудын хөвгүүдийн баг, 45, 18 дугаар сургуулнудын охидын 08- гийн тоглолт гандболоор хичээллэгч өсвөрийн тамирчдын ур чадвар ихэд өсөж буйг харуулсан, ширүүн хирнээ сайхан боллоо, --Бид чөлөөт цагаараа гандбол тоглож сурсан, Хурд, хүч, авхаалж самбаа, зэрэг тухайн хүнээс ихээ- хэн авьяас, зүтгэл шаарддаг спортын энэ төрөл сүүлийн жилүүдэд түргэн дэлгэрч, олон хүүхэд сонирхон ХИ- чээллэж байна. Тэмцээний хувьд тэвэл, хэний баг түрүүлэн, ямар шагнал авах вэ? гэдэг нь гол биш. Урлаг хүнд баяр баяс- үнэхээр ний тухай Ч сайн мэдэх болсон юм. Найзын маань аавыг Хашхүү гэдэг, Анх ардын цэргийн албанд Хоёр өдрийн баяр Тагцхүү гандболоор хичээллэсэн чиний одоогийн түвшин ямар байна вэ, цаашид юуг сурах вэ? гэх зэр- гээр алдаа оноогоо олж харахад их чухал гэж боддог, Ёр нь дууг сай- хан дуулж хүний сэтгэлд хүргэдэг шиг ямарваа спортыг сайн эзэмшиж, чадварлаг тоглож буйг үзэхэд үнэ- хээр сайхан гэж өсвөрийн гандбол- чид ярьсан юм, Тийм ээ! Бид нэг нэгнээсээ су- раагүйгээ сурч, мэдээгүйгээ Мэдэж, спортын ур чадвараа дээшлүүлье гэж өрсөлдөж тэмцээн зохиодог. 5 дугаар сургуулийн сурагч Т, Гантогос (хаалгач), 5 дугаар сургуулийн сурагч Ю. Ганбаатар (довтлогч) нарын овсгоотой, түргэн шалмаг тоглолт үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авсан юм. Спортын тэмцээн бол нэг ёсны баяр. Энэ тэмцээн маань ч бас нэг баяр болов. Тэмцээний дүн Хөвгүүд 1 байр--У сургууль П байр--75 дугаар сургууль ЇП байр-- 1 сургууль 16 Бннс айр --45 сургууль Н байр--18 дугаар сургууль ЇП байр--75 дугаар сургууль Багийн дүнгээр 1 байр-- 75 дугаар сургууль П байр--45 дугаар сургууль 1 байр--5 дугаар сургууль бүлийн тухай найзууддаа танилцуулах гэсэн юм. Магадгүй хэн нэг нь үү- НИЙ тухай лаж мэдэж байгаа юм бэ гэж ч бо- дож байгаа. Учир нь тэр айлын хүү Х. Сүхбаатар манай ангид суралцдаг. Найман жил хамт сурал- цаж, үерхэн дассаны хувьд тэдний гэр бүлийнх- байхдаа бүжиглэж сурсан аавынхаа тухай ОСүхбаа- тар ярих их дуртай, Ар. дын цэргийн алба хаагаад Хашхүү гуай Ховд айм- гийн хөгжимт драмын хү- рээлэнд бүжигчин, хөг. жимчин хийж байжээ. Тэр цагаас аав нь үр хүүхэд, ач нартаа урлагийн гоо сайхныг зааж сургасаар иржээ, Хэдийгээр нас тавь хүрсэн ч Хашхүү гуай бүжиг, наадмаа хий- сээр л байгаа, Сүхбаата- рын ээж мөн л урлагт хорхойтой хүн, Бүжиг хийхийн зэрэгцээ, ёФочин чадварлаг тоглоно, Би Цэндсүрэн эгчийг нь сургуульд байхаас нь сайн мэднэ. “Аравдугаар ангид сурч байхдаа сур- гуулийн урлагийн үзлэгт монгол ардын бүжиг бү- жиж тэргүүн байранд шалгарч байсан юм. Одоо Цэндсүрэн эгч улсын ар- дын дуу бүжгийн чуул- гын бүжигчин болж, Уур- лагийн сайн сайхныг үзэж явна. Харин Сүхбаатарын хувьд тавдугаар ангиасаа бүжиглэх дүйтэй болсон юм. Анх бүжиглэхэд нь бэрх байсан ч удалгүй сурчээ. Манай ангийнхан Сүх- баатарыг манай ганц бү- жигчин гэж ярих нь олон- той. Магадгүй, ирээдүйд нэртэй сайн бүжигчин болчихыг хэн байг гэх Ба 8772 707017--09 зэ тоттгогоир лү“Єгчэр Огчичрсүллр-слигирчр сэлтээр» ЧИРРВЭЕ ГЭ ГЦИГЛККЕЕГЫН 2, «ЛПМОНЕРИЙН ҮНЭН» ФФФ9Ф9Ф9999999999994999994499999999999999999999999 1988:1221, 2-----“--шт-ш-ышишиы-иииихоииилиуи....й.ннтнмжнн 1 ннн|н нө ??9өөөөөөөөөөөөөөөөөөө 19881224. билээ...Сүхбаатер сургуу лийнхаа дэргэдэх бүж- тийн дугуйланд 3 дахь жилдээ хичээллэж байна. Түүний монгол ардын «Хотон», орос ардын «Гар- мошка» бүжиг бүжихийг нь харсан хэн боловч уян налархай хөдөлгөөнийг заавал бахархан ярьдаг. Сүхбаатар сургуулна.төгч сөөд бүжигчин болно гэж ярьдаг. | Бид ч түүнд итгэдэг. ХАав, зэж, эгчийнхээ Ха4- лааг авах сайн бүжигчин болно ч гэж бид боддог. . Өсвөрийн сурвалжлагч С. ЦЭНГЭЛСАЙХАН (Нийслэлийн 85 дугаар сургууль) 0 Пи! П2В ГИВЕТ (БЕ1 ГЕУ) ГЭЭР) БУ?) ШВР (795) ПИН (7587 ШИН ГЕВБР) СЭБ) ГЖ!) ГВЕ1 БН! 1БР, | РБЖ! (ЕК! ГИ Гудамж зам хөл ХӨДӨЛГӨӨН ” ихтэй, автобус дүүрэн хүнтэй явна. Махкомбинатын соёлын ордны буудал дээр Барилга үйлдвэр комбинатын ажилчин эмэгтэй Ч, Сарантуяа автобус- наас буугаад хэдхэн алхаж явтал харанхуйгаас гарч ирсэн нэгэн хүн өмсөж явсан малгайг нь шүүрэн авч зугтлаа, Эмэгтэй яах учраа олохгүй зогслоо, Энэ явдлыг харсанта- ван хүү малгай шүүрэгчийг хөөн барьж сэргийлэхэд хүргэж өгөв. Гэмт этгээдийг барьсан энэ таван сурагч нийслэлийн 10 жилийн 62 дугаар сургуулийн 8-ын «в» ангийн сурагч Д.Энх- баатар, Д. Гантулга, Д, Баа- тарцогт, (8-ын «г» ангийн О. Ганболд, Ч. Чинбат нар аж, Октябрийн районы цагдан сэргийлэх хэлтсээс иргэний. хээ үүргийг нэр төртэй бие- лүүлсэн дээрх сурагчдад Та- лархан, үнэ бүхий зүйл, үнэм- лэх бичгээр шагнаж, сурлага хөдөлмөрийн өндөр амжилт ЗОРИГТОЙ ХӨВГҮҮД хүсэн ерөөсөн байна, Үнэнч шударга эр зоригтой найз нар- таа сургуулийн хамт олон, ажилчин эмэгтэй Ч. Саранту- яа баярлан талархаж байна. хҮУДВИЙН СХШ11ШЦМ! ЭМ зӨВвАӨЖ БАЙНА Саяхны нэг өдөр үйлд- вэр, долоон буудлын ав- тобусанд толгой нүцгэн, зуны ботинк, богино хү- рэмтэй даарснаас ха- мар, чих нь улайсан өвчний учир хичээлдээ яваагүй, тухайгаа ярил- цаж хэд хэдэн найзын- хаа нэрийг дурьдаж тэд- нийхээр очихоор тохи- ролцон ханиаж найтаа- саар буув. Хоёр хүү томуу, то- муу төст өвчнөөр өвчил- жээ гэдгийг хараад л мэдлээ. Харин тэд өөрс- “дөө нэг их юм бодохгүй яваа бололтой. Ингэж явж тун болохгүй. Ийм учир хүүхдүүд та бүхэнд томуу, томуу төст УЧРЫГ НЬ МЭДВЭЛ ӨВЧЛӨХГҮЙ ЯВЖ БОЛНО өвчний талаар гэж бодлоо. Томуу өвчин нь хүй- тэн сэрүүний улиралд олон хүнийг өвчлүүлж хүн амын эрүүл мэнд болон улс орны эдийн засагт асар нх хохирол учруулдаг амьсгалын 34- мын халдварт өвчин юм. Энэ өвчнөөр бүх насны хүн өвчлөх бо- ловч хүүхдэд хүндрэх нь ч амархан байдаг, Томуу 100 гаруй төр- лийн вирусээр үүснэ. Өвчилсөн хүний хамар, багалзуур, хоолойн салс- лаг бүрхүүлд үржиж байгаад ханнах, найтаа- хад шүлсний хамт ца- цагдан орчны агаарыг зөвлөе бохирдуулан . улмаар эрүүл хүмүүст халд- варлана. Даарч хөрөх, өлсөж цангах нь томуугаар өв- дөхөд ихээхэн вөлөөл- нө. Хүүхдүүд та. нарын нэлээд нь толгой Ннүц- гэн бээлий ороолтгүй, энгэрээ товчлоогүй, зу- ны гуталтай, ноосон өмд өмсөөгүй явж байна, Ийм ч учраас сургуу- лийн насны хүүхэд илүү өвчилж байна. Томуугаар өвчлөхгүйн тулд: -- Даарч хөрөхгүй бай! -- Гадуур гарахдаа малгай, ороолтоо зүүж, дулаан хувцасла! -- Өглөө өдөр сүү, болон хэрэглээрэй. -- Хуурай бохир агаар томуугийн үүс- гэгч удаан амьдрах нэг тохиромжтой орчин бол- дог тул хана, шал, шн- рээ, сандал, халаагуур, самбарыг байнга ной- цэвэрлээрэй! Анги танхимдаа цэ- вэр агаарыг үе үе Ер нь амны хаалт их чухал. Дөрвөн давхар . хаалт 80-90 зургаан давхар бүрэн хамгаалах чадвар- тай. Амныхаа хаалтыг хичээлээс ирэнгүүт угааж индүүдээрэй. Сүүлийн үед томуу- гаас сэргийлэхийн тулд халуун уур, ваннад орж хөлрөх аргыг өргөн хэ- рэглэж байна. Томуу өвчин үүсгэгч вирус 87 градусаас дээш амьдрах чадвар- гүй байдаг. Иймд дээрх аргыг өргөн хэрэглэвэл химжтой. ОпиАХХНО1 10 НЄйХХ енбийнєо Үєх6 АХ иАл 01 “ёналХ Оогнооч406, чник АХХ Єё нАїког хояод ОО онгоО 4инхсфХ ї О0110НОХ) енцео 4оєот НИНА НОХОфОХ -- ““үөөя 8 АХ хєйїє БОХ шел4ек Үнси4Х0 нНинэрХХ «-- єнє! яёцлє НєїнєП жеїну 4ддох ААХ бү 4өүө нєчдйї1ї нв 401 нєаё) Ч4өгө нєя4ї: 401 НЄФЄН їнєхаиш ам їєеиєх ЄЄМХХХ жєл «єєй ЄНдАХ й Мней4Ад НИНЭМХХ» онгоО0 Нєхєїнєн НӨїаө 06:18еЧ жєл «иХТхсфїнеп ь гчлєнХ їчнэвїНеЧ » неєїнХэ ААвАЖ ї6 НЄОХХ өөг1ө Үесйё1 Үрэце НмэГү, Үгев14Хї6 нЄРьё НЄМАН ЇЄНҮ, өөгөөх 4010 нөгчө НИБХХҮү Үесисрье нєєфєл їиш инїєєєт 46Чү ”енихнех ААшних 200001 НЄГХ а4нш 1ёяої1 Нїч44КШшАХх 4ессї НЄОГИРИД єнгєн ЖИЛ аелнєД, ен Ы жєнлїєпиХх 44ЧЄїнєдД, єнӨЬ жєєнн Чёлнєд, гєгхЄ (овєлХ гєї4єм ьно нїч4ньр НИХШНХс ннь -чнох 14ейис “4ехсеО ниндөкгөнөх ) ко: а4єМ Єєм 4Ч4єєгвийи ҮО “авихигд) “авеагд “Фее4ен зиншес ниХ140110 ЧЄлнЄД, | (314:2104:2:4:1:2:1) Б-4 ы-27 ньчин 8. байгалийн хэвлүүлжээ. Хоёр их хурлын хооронд эх ортыгОд... 6 үүүвуу- длийн тухай : ом бичиж ээнишилиучдээг- тамөнилилэллээиигчимйлэилллиииилнлнллилииллинй 9 (31310705: МӨ5) ЄЄшїААХ./ ИХИЕЭ. НЄОЄНЄХНАГТЦ өөгЧөлнө ҮнХї! өнө" єнєї жеєї ЕНХХО Ф9Х “он40 4Чөйнөр( ибхїїек нөхїїөр( ТАА. 146. өөШӨ АА. Өнөш өөнӨ ЄНцС0 Єив14 НА1Р14Р ХҮН енцвО жеиїнь ЄршєЁнН Ши ЧН 4ХАА єцєлА нихи2 АХ єцєлА нєод ОО Оонхой шахОои00 иХОогү чним ЦАА 46є1 ЕЕГНУ Єт-анш єєкєД, 141119 009 14:115 Уййшан АА. 1НШ | єєкєд, 22302 1єч Хог жєї аєє(, НооБ0 НЦА1 ЧН ИЄлЧЄЦ : НөХИЄД ШЄХхИ 4иИвиЄ Скь 15К явйвх ацицАА вх авд, “ с лиш 46Є4, - жигхис НойнОо1 НООНОД, Ё вєйєл НєхпнОо 4иШш 40П400Д, ввнойех шцох НАХаеЧ мл ноо00 НИЕО НИҮЧ 77 1:(:3(::18:1:3914:54:0) дрзяеч СТ енвиїепаЕШН МШией їчны“у неїїхв0 4Шїчнев ХА ё:4ү 14::4:1:(:1:1:0 1-5713 4 1 НААН жиО 4ИНПАН НЇїЧЧЄЄД чєйїєЄиМ єєйєєхалєЄ аїєпү зивЖЄү| но1д90хХ нєєЧү 1ИА1А ЧН НЄїЄНА ОЁЕНЭХ Бороо дусагнана Отрын бяцхан гэрийнхээ Оосор бүслүүрийг чангалж Дөрвөн талдаа тэн татаж Дөмөгхөн морьдоо эмээллэв Мөндөрт бороо Мөн чиг сүртэй Өндөг шиг мөндөр Тун ч хүчтэй Араг шиг гэрийг нь Авч хийсгэчих гээд Байн байн оволзуулна Барьц алдмаар хөвхөлзүүлнэ Хүрлээ өвгөн ажигч үгүй Хүдэр гараараа чагтагаа зуурна Айсан хүү дээлээ өмсчихөөд Аянга цахилгаанд навтасхийнэ Салхи хэдий намдсан ч гэлээ Шаагисан мөндөр шөнөжин балбаж Хаяагаар ус урсаад ирлээ Хамаг л юм ус боллоо. Гэртэйгээ ноцолдсоор Хүрэл өвгөн Гэгээрэх үүртэй мэнд л золгов. Атгасан чагтагаа сая л тавьж Амсхийх шиг санаа алдаад -- Айдаа хүү минь тэнгэр гэдэг Ааш нь хөдөлбөл ийм л хэцүү Одоо ингэсгээд үер бууна Осолтой юм чинь үер шүү гээд Дөрвөн зүг рүү хараа тавьж Найман зовхисыг ажин зогсов Довцог толгодын орой бүхэн Цав цагаан Доод нуурын хаялга гэдэг Цав цагаан Наран -мандмагц сайр бүр рүү Сарр сарр Нарийн голууд энд тэндгүй Жирр жиррр Энэ олон голууд үерийн ус байлаа Эрэвгэр жаахан Дэмчиг Үерийг ингэж үзлээ үзсэн буурал өвгөн айн сууж тамхиа асаагаа, 7 5 ично! иХАИСХ хеННД, чєн4ХХ мєчин еєйХАХ жиньїХХх Мчийнн асиїй иинаЇ0Н /НИВХХХ ЦсАХ сєцаАХ нбоврү 20Д, Ми иє4АХ нєоїсгАє 4оооод, шан ЄєнНбї КОГ ЛооГг00 Ад АГ, ЭеЕПНР, ӨӨ ирж нөхөөй нРэнрү ЯНєД жєнлхисї! цихгєМ “жЖисян авлиед, чН иПиж яноїох ЦОСЛСАЙ ясхєн Үєєцєх аниненд аєү, чин ААХ өө нү | єєд єнє! нвонё0 АанАО | Урлнөэ жину | вєдєє!! нөїї х ИАХАХЧЄЭ нєхгиИжИи сєаєєМ єєвиєд0 чиох нєлаи | ЄЄєйЄЄМ өх ёл єв чёїду сєдЄЄМ 4еїнєх єємєц нөїү ЄєиСнОо єнєї мо нво4Р ХК зүнлє1) єнєє чНеМПНБЬ 874 н4є аєг Немо авсёї 4нш Ооло1, нгоМИеи єЄинО Єнєї юоР нєоэЄЦ, ИРИС НАХ/ пёойнН Үнє нэ САСАЙ ишиг ив єЄги0 єнєл шог нв2246 иАлцєєХ 2 гоогоОд нєД єЄинО Єнєї кОЁ їарїї цин146 Үч4Д -- Үрр(їНАШ ЕРХИРЭ нөлӨ ЖиЬвЧас өөэцөх нөгнө жєл ї:4Н цєїцєє чннь ҮЧХ0 (31153 яёхон нАлгєає! чним ААХ ши -- ЁНИЁО ЖРЇЛАЕ Үевйгх 220794 чнНЄви ч408 (Єєх но жехнвоиевэ 4А0 чн нєгєЦ НИНБААНААХА ивївлЕнкК ЕНЄХ ЖЕХИЬЖАЛ1 23 ачноо6 нинве4А ноотолнаОэ ИвеиХХэв6 жехныг лав: ӨөшнөЄ чневи КАМү їеёчеР үееяёв (ееявү -- ве4ХАЄ ХӨИНЄЇї ЄЄГЄЄЦ Чєєйн оёвнїХИ 8 ААх аньиє НЄїПРИфРЇї ЄРИНАШ нєгйаАЧ Чэох АХИв 186 нєдїХ иеллгелїж Єєєїйє: зопЧоод, Ч4вох ААХ нөїнө єєгйлУХ ж » явйиеёП Ноцоох өлнӨ иезцХАлнАх на4а44Н НО нємнь 4Өөчөх нНинПаАЧ Тэнгэр огторгуй өөрийн ааштай. Тэрний нь мэдвэл бас учиртай, Газар тэнгэр өөрийн номтой 5 Гаргаж уншвал бүр ч учиртай, Хатсан газрыг хага зүсээд Харз шиг урсаж байгааг Хардаа хүү. минь сайн хар! Хурц хутгаар бяслаг зүсэх шиг Хуурай газрыг уер зүсдэг. юм. « Үхэр хадаар шагай шиг нааддаг Үер гэдэг галзуу арслан Галыг усаар унтрааж болдог ч Усыг галаар хааж чадахгүй Адуунд дуртай Алаг нүдэн минь Тэнгэрийн хаяаг ажиж мэдвэл Тэр арслангийн аманд орохгүй Адуу маань яг л бэлчээсэн ёсоор Агитын овоон дээр тавтай харагдана Араг шиг гэрээ хийсгэчих вий гэж Аав нь дотроо эмээж байсан Адуутай гэртэй хоёр эр хүнд Айх юм одоо байхгүй тээд. Норсон аргалыг аргалж байгаад Нуугисан галаа асааж эхлэв Сар, нар, тэнгэр, газар Сапаа бодлоо ярьдаг юм шиг Дүрийг нь ажиж хэлийг мэдвэл Дүйцэж түүнтэй нөхөрлөх, сайхан Үертэй бороо ган тайлдаггүй Гай л болдог юм. Ууртай эр баатар болдоггүй Лай болдог юм Зүсэр орсон - Зоолөн бороо л ган тайлдаг юм Зөв санаат Зоригт эр л баатар болдог юм Төгсгөл 2 Нар, иар, нар гэнэ : Наран дэндвэл ган болж гундана Хур, хур, хур гэнэ Хур дэндвэл үер бууж үрнэ 1988, ХЇ сар . ЛэгзантЭРРЭЭ -ү ХРР-ь зэнмррэвлэнэлжган” Эн мооод 461 на) чРипАр иНиФХ (понү цєй нНою00101 ОєКБ нємйєфрилєЄ Мөө аслнец, 114:191:289 11:31 Ш:1131715) инцЕиВН НЄММЄ ириВЛ4ВУ НӨӨЧЧӨХ “їїрипн 4РЕдИЕТЦ живРїНА иви АХиү ОвРНЭХ нцилгАО ҮнЕТП снНиААЛдей аХАйНАН нєоає! жиХоГ ондоМ ААХ 4нькЄ/ "ЄЄЖРИЛҮЙР ОО10Н 4ЄцЄү | жиод ойнє нАв Чешє єнєОалА ААС ьсєєх ННЬОЛНО1 еїЕНА аєєХ ЁнаРИиНАХ ХААаєєє нРоЧе,, ЖИРХНЕХ ЧиИЛНЕЁЖ “ЕНЕРД, чнєєцєїпєм анш АХАЭ но1оолод, єнєєцєгєй 1иш 484ИЁ це:гХ ЧАН нєхпво ҮнейаХд еєлаєд, 14155 4:5514:5101:1108-17122: нИнаЄлнєд, ”“аввоципиеХ ХАйү БРИНЁП НИЁёХНЕЖ РНООЕЕРХ ”ЕРиавнех аАД НВМ1ААШ НАХНБАЕХ нєлєєнд чЧРИИВ єнєо нө жєї чник чнол неїие (ЄвГ нү нЕйХАШОХ АХАЧ ен: НИНЧАХ, ь4фөїнӨөх ь Шөх їмнїХГү НИНХйЄО нНӨ4Ө ге14АХК НЄйНЄЇ Ь иєлїеэ НИНЛААХ ЯРШйР1и4Х нөлвө ЄєгЧїү шєл өөшхөН ЕнейаА0 нинэнАХ явХИЬЯН Үееїер1 Аласо НРПЄЁН иИХИирЭ ЄєшєЄєд БниїХӨйикӨН иХхнейех НЄєлєнд Чеелевє нийнеш 4АХ "єнєєх Чооёд нинтү гнецїнаА1 лєаХЭ НАХГҮ мзэ-ийн 60 жил, монголын зохиолчдын унгих ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН БЯЦХАН НОМ ан ШАГДАР ШОШ ! 1 индекс--14140 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Эрхлэгч 19 лсын хэвлэлийн ХЭ цоэнэх хэвлэн. Ж.ДАШДОНДОГ Ч Н-ын змлтлжилгэтсэглжс оӨжлээг-5 Монгол Ардын Хувьсгалт МНа- юын Тев Хорооны эзэлжит тав- дугаар бүгд хурал Улаанбаатар хөтнөө энэ оны арван хоёрду- таар сарын 21--22-нд болов. Бүгд хурал «Намын зохион байгуулалт, үзэл суртлын аж- лыг сайжруулах шинэ зорилтын тухай» МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нехөр Ж, Батменхийн тавьсан илтгэлийг сонсч хэлэлцэв. Илтгэлтэй хол- богдуулан олон хүн үг хэллээ. МАХН-ын ХЇХ их хурлаас хөйш өнгөрсөн хоёр жил хага- сын детор тус орны улс төрийн амьдралд багагүй өөрчлөлт гар- заг. Намын их хурлын шинэлэг Үзэл «анаа, шүүмжлэлт уур амьсгалын дагуу манай намын умшүүд, нийт хөдөлмөрчдийн улс төрийн идэвх нхзэхэн өсч байгаа нь уг өөрчлөлтийн гол кшамнж болж байна гэж нлтгэгч зэмдэглэв, ЗХУ болон бусад ах дүү өрнуудад соцналист нийг- тийн байгууллын давуу тал, өр- чин үенбн шинжлэх ухаан-тех- винийн дэвшилд тулгуурлан є0- дналвзмын хөгжлийг чанарын Хэдхэн хөнөгийн дараа дүн Богинохон боловч улирал арван нэгдүгээр сард эхэлж шинэ оны босгон дзэр дүн- хоёрдугаар улирлын гарна. сонирхолтой энэ гэз гаргаж байна. Зураг дээр байгаа хүүх- дүүдийн царайг сайн ажиг- зазалашамгтгсэссэлшициэчиээдэчдэслигды:Л: 2АР гийн шинэ байдаяд шилжүүлэх, ард түмний аж байдлыг гуйвалтгүй дээшлүүлэх зорилго бүхий ний- гэм-эдийн засгийн гүн гүнзгий өөрчлөлт хийж эхэлсэн нь ма- най орны амьдралд мэдэгдэхүйц нааштай нөлөө үзүүлж байна гэж бүгд хурал үзэв, Улс ардын аж ахуйн удирдлага төлөвлөлт, аж ахуйн механизмыг төгөлдөр- жүүлэх, ардчилал, ил тод байд- льт хөгжүүлэх, ажлын арга ба- рилыг шинэчлэх талаар МАХН- ын Төв Хорооны сүүлчийн бүгд хурлуудын шийдвэрийн дагуу Намын Төв Хорооны Улс төрийн Товчоо зохих арга хэмжээнүүд боловсруулан шийдвэрлэж бай- гааг илтгэлд тэмдэглэжээ, Энэ нь хөдөлмөрчдийн улс төрийн идэвх, сургууль, пинонерийн бай- гууллага, багш, еурагчдын сур- галт, хүмүүжлийн ажлыг єсайж- руулахад чухал нөлөөлж ирлээ. Эдийн засгийн шинэчлэлийг улам гүнзгийрүүлэхийн хамт нийг- - Эг -аагчнд ТӨЛӨӨ ї мийн амьдралын бусад хүрээнд өөрчлөлт шинэчлэл иж бүрэн хийх шаардлагатай байгааг илт- гэлд бүх талаар иотлон өёгүүл- жээ. Хөдөлмөр, ёс суртахуун, гоо зүйн хүмүүжлийг цэцэрлэ- гээс эхлээд бүх шатны сургуу- лиар олгохын чухлыг бүгд ху- рал заав, Шинжлэх ухааны үн- дэстэй гоо зүйн хүмүүжлийн цогцолбор программ боловс- руулж хэрэгжүүлэх, мөн үйлд- вэрлэлд болон «ахуйд соёл эр- чимтэй иэвтрүүлэхийг саажээ, -- Манай ард түминй үеэс үе дамжин шалгарч, уламжилж ирсэн дэвшилт зан үйл, ёс тв- рийг судлах, мартагдсаныг сэр- гээж залуу үедээ уламжлуулж үлдээхэд цаг алдаж болохгүй. Энэ ажлыг сурган хүмүүжүүлэх, сэтгэл зүй, социологийн шинж- лэх ухааны орчин үеийн арга, хүмүүжлийн бусад хүчин зүйл- тэй нягт хослуулах шаардлага- тай байна гэж бүгд хурлын илтгэлд онцлон ТЭМДЭГЛЭЖЭЭ, БХ! мг БҮГД. ХУРАЛ Хүүхэд багачууд, өсвөр үеийнхнийг анхнаас нь хөдөл- мөрт Эв дүйтэй болгож, хөдөл- мөрийн амт шимтийг зөв аргаар танилцуулан цаашдаа эрхлэх ажил мэргэжлээ зөв сонгон ава- хад нь хүмүүжлийн бүх бай- гууллага, эцэг, эх, хамт олны анхаарлыг төвлөрүүлэхийн чух- лыг бүгд хурлаас-заалаа. Манай өсвөр, залуу үеийнхний төлөв- шинлт олон хүчин зүйлтэй хол- боотой боловч түүний дотроос сургууль, эцэг, эх «4иийдвэрлэх үүрэгтэй, Хөдөлмөрийн хамт олон ч хариуцах ёстойг бүгд ху- рал анхааруулжээ. Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай Намын Төв Хорооны сэд- вийг хэрэгжүүлэх нь сургалт, хүмүүжлийн ажлыг шинэчлэн сайжруулах гол нөхцөлийг бүр- дүүлнэ. Ирэх онд болох монго- лын багш нарын ээлжит их хур- лыг угтаж боловсролын байгуул- лага, багш, сурган хүмүүжүү- лэгчид их ажил хийх шаардла- гатай гэж бүгд хурал үзэв. Ма- ГүаЗС-Д 3! | 4 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 83 (2371) 1988 өны 12 дугаар | сарын 24. БЯМБА Үнэ 10 мөнгө БАЙГТУН | Г ттээттүлдсавн лаг тоатоЖлгч 277772 С7пэвсола. 1 хойнцехстичалєлтланвгисжжгэлжлиллалжэалжиижлылтээ7ЛжиЛЭНШЛ2лтҮтЭшЖЛХОБСВЛШ ЖСОАБТ ОЭЛЛЫЛЛТОРЖЛЧВЛЛВВЖЖ- ЛЛТВОР2041Ж-2-38л л ЮЛХН-ЫН ТӨВ КОРООНЫ най хөдөлгөрчдинг, түүний өс- вер болон залуу үеийг эрүүл чийрэг, бие бялдрын хүлүүжил- тэй болгох шаардлагыг хангах үүднээс ардын эрүүлийг хамгаа- лах, нийтийн биеийн тамирын салбарын ажлыг сайжруулах тодорхой арга хэмжээ авах нь эдгээр салбарын удирдлагын өмнө нэн чухал тулгарч байга: асуудал юм, Хөдөлмөрчгд, 6-- вер үе, залуучуудад социалнст эх оронч, интернационалч үзэл төлөвшүүлэхэд бүгд хурал их анхаарчээ, Бүгд хурал манай орны ний- тэм-улс төрийн өнөөгийн гүйл амьдралын тулгамдсан асуудлууг болон олон улсын хооронды байдлын тухай буйртай дү! шинжилгээ хийж шүүмжлэлтэ! хандан тодорхой заалт бүхий тогтоол гаргалаа, МАХТ"-ын Тө: Хорооны зэлжит бүгд хурлыг дайчин шийдвэр нь манай орнь коммунистууд, нийт хөдөлмөр- чин болон инопер, «сурагчды! хөдөлмөр, сурлагын ариун үйл сэд улам эрч хүч нэгэн зорику- жуулж, өглөө яаарай, Тэд хатшаг анхаар- лаа хичээлдээ төвлөрүүлсэн харагдана. Зарим нь хичээл бүхэндээ дүн авах гэж, нэг хэсэг нь дүнгээ ахиулах гэж би, би, би гэж гар өргөн тэмүүлнэ, Нийслэлийн. 8 жил. 54 дүгээр сургуулийн 7- гийн «Гэ» ангийнхан «Сүл/ модоо хэн Өлоин ОНЦ ДҮН- гээр чимэх вэ?» уралдаанд айгиараа чармайн оролцож байгаа гзнэ, Сурсан, мэд- сэнээ найз НӨХДӨДӨӨ ХЭЛ2: өгөх тэж, ойлгоогүйг ин мэдүүлэх гэж тэд шамдац- таана, Тэгснээр ч сурла- тын дүн ахилаа. Зөвхөн долоо хоногийй хугацаанд Т-тгийн «Гэ ангийнхан 221 зүн авч сурлагын чанараа 73,3 хувьд хүргэжээ. Сүлд модны Ї гэдиий ангийн олон сурагч мМРГГЛР" ЭРЭН 23. 2222. Ул аа -г- 2. Чин сэтгэлэ / тусална ЦАХИЛГААНААР ӨЄгсэНн МЭДЭЭ Зөвлөлт Арменд газар ё! лөлт болж олон мянган хүний амь үрэгдэж, их хэм жээний хохирол учирсныг сонсоод манай аймгийн нийт ппопер сурагчид «Ар- мєпий анд нөхдөдөө тус лїя» |хөдөлгөөн өрнүүлж 178744 төгрөгийн мөнгөн болон эд материалын нэмэр хандив орууллаа Д.ХАЖИДСҮРЭН (Дорнод аймгийн ино- нерийн зөвлөлийн ларга) є », г1 й анд нөхдөдөө услах тийн «Б» ан гийнхчы санаачилгыг сур- гуулийн нийт пионер Ссу- рагчид дэмжиж 1060 төг- рөг тусламжийн дансанд шилжүүлэв. ЦИСНЕРИЙН ХЇЧ БҮЛ- гэм (Баянхонгор, Бууцагаан сум). Ж7--8:206 Нийслэлийн 54 дүгээр сургуулийн багш, ажилчид, пионер «сурагчид Армений ард түмэнд Түн ЭМГЭНЭЛ илэрхийлж 2000 төгрө- тийн тусламж үзүүлж Сүх- баатарын районы 10 жи- лийн Ш сургуулийн 6-гийн «Б» ангийн пионер бага» ЧУУд сургууль дээрээ «Ян- зага» кафе ажиллуулж олЛ- сон мөнгөнөөсөө 50 төгрөг гийг Армен анд найз нар- таа тусламж болгон илгээв. ДЗО-НЫ ХШ ИХ НААДАМ БОЛОХ РАЗАРТ Тїхеньян хостын амьтны хү- рзэлэнгийн хаалган дээр хам- " ба хилэн чагорн (солонгос жндэсний хувцас) өмссөн за- луу бүсгүй угтав, 4 -- анай амьтны хүрээ- дэнд дэлхийн сэрүүн бүс, ха- луун Орон. ой тайга, далай тэнгисийн 350 зүйл амьтан иг л төрөлх байгальдаа бай- гаа юм шиг тав тухтай амь- дарч, үржиж өсч байна. Та. , кухамг ямар амьтдыг сонир- кож байна, Хэрвээ бүгдийг вь үзье гэвэл өлөн өдөр хэ- рэгтэй шүү гээд инээмсэглэв. -- Би бүгдийг эь, тэгэхдээ бүр амьтан болгоныг энэ хү- ээлэнд анх хаанаас яаж ир- гэн түүхтэй нь сонирхож бай- га гэж хошигнон хэлбэл, -- Тэгвэл та манай Пхень- үЯн хотод дор хаяж сар хагас болох хэрэгтэй «эв. Хүрээлэнгайд хамгийн гол зочид нь хүүхдүүд аж. Хаана лд бол хаана хөгжилтэй инээд “цангинаж, амьтдыг өхөөрдөн “нэрээр нь дуудча. Тэд уутанд тэжээл авч очдэг юм байна. Бягуншигч багачуудаа соннр- хок болов уу гэж хилуун орны а зүг очлоо, Та бүхний зургаас харж бүжиглэж байгэа юм шү. Яь байгаа бицхан “адан энэ хүрээлэнд төрсөн ? Р ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ФФФфФФФ 9999999999994099990999 99999999999999999999Ф 19881224. Тэмцээн дуусах дөхөж байлаа. Ахлах насны тэр гүүн байр одоохондоо тодор хойгүй. Аль баг хожих бол гэсэн асуулт үзэгч дасгал жуулагчдын сэтгэлийг догд луулиа., Тоглогч хоёр багийн Оноо 441:396-ын харьцаатай боллоо. (Оноо 45:59, Тэнц- лээ. Хэний баг хожих бол.” сгалжуулагч багш: -- Тайван... тайваг -- Аан зөв... зөв. -- Эз тоогүй юм. Одоэ сайн тоглоно шүү. -- Их сайн... сайн байна гэж өөрөө хүүхдүүдийнхээ хамт сэтгэлээрээ агаарын теинис тоглоно. Хажууд суу: сан охин гараа атгачихсагл өндөлзөнө, - Уучлаарай! Юм асууж болох уу? гэж би түүнээс хүсэв. Гэвч тоглогч нөхрөө бөмбөг алдчих вий тэж сэт гэл зовнин байгаа нь илт... Дунд насанд тэргүүн байл эзэлсэн М. Одгэрэл: -- Эмээ, өвөө хоёр минь хөдөөнөөс ирчихсэн байгаа. «Сайн тоглодог юм шүү» “гэж гарахад минь хэлж бай сан, очоод баярлуулна даа гэхэд Д. Энхболд, -- Гэрийнхэн маань намайг хэддүгээр байр эзэлсэн бол гэж тэсч ядан хүлээж суугаа байх гэж, хүүгийнхээ, охи- ныхоо амжилтанд сэтгэл зовж суугаа зав, ээжийнхээ тухай ярьцгаана. Энэ удаа тэргүүн байр эзэлж чадсан- гүй Сайн бэлдэж байгаад хойтон жил тоосоо үзнэ дээ гэж М. Батбаяр хүү хэлээд «Агаарын теннисний ДУ- гуйлан сургуулиуд дээр хи” чээллүүлж болдоггүй юм болов уу?» гэсэн юм. Ийнхүү хүүхдүүдтэй ярил цаж байтал танхимд алга нижигнэлээ. -- Баяо хүргэе. Туул аз! .-Мөнхбаяр аа! гэх дуу га гэнэ. ЕЬог-ж гурвар үе энд арч байсаа алс шалЫЭ цамтаг шиг өвдөр цоохор анааш багачуудын Га- ас. дуртайяа хооллоно. эвсэн хотынх! хайр ЭнХ- рийлэлд өсч Зайгаа зйа авар- га том амьтад их ухаалаг, ер бусын номхон дөлгөөн зантай -- Хүүхдүүд тараад явчи- хаар орой үдэш их л уйтгар- лаж байдаг юм гэж тайлбар- лагч бүсгүй ярьж байна. Энэ хүү амьтны хүрээлэн сургуу- лийн сурагчдын сонирхлыг байнга татдаг аж. Тэд амьтан хүү арчилж, хоол тэжээлийг нь 608 : Идэвхтэн сурвалжлагч Б. ПАЛАМЫН авсан гэрэл зураг. рахад сая л учрыг олж бид ч тэдэнд талархлаа илэрхий- лээд: -- Өнөөдрийн тэмцээний тухай сэтгэгдлээ ярина уу? гэхэд Ц. Мөнхбаяр, - Их ч өрсөлдөөнтэй, олон хүүхэд хамарсан сай хан тоглолт боллоо тэв, -2Би ч ялгаагүй тийм сэтгэгдэлтэй байна гээд (Т. Туул тэр хоёр нөхөд рүүгээ яарсан юм. -- Дүүтэйгэ» тоглох ма- шинтай боллоо гээд шагна- лын жижигхэн улаан «Вол- га»:оо алган дээрээ өнхрүүл- нэ. Энэ тэмцээний дурсгал болгон хадгална гэж Хүүхдүүд лабораторидоо со- рилт, туршилт хийж амьтан, ургамлын онцлогийг судалдаг гэнэ. Халуун орны ойн лунд нуу- рын ус мэлтэлзэнэ. Галуу, нугас, хун, ангир нургын түмэн зүйлийн шувууд тэр ор чиндоо л Жаргалтай. Хажуу- хантай нэгэн бага їшнг нуу- рын усны мандлаас аймшиг- тай том ам ангайх нь усны үх ажээ. Ойн зурвасаар морьтон жаалууд хурдалж явна. Морь унахыг хүссэн хүүхэд тийн- амьтдын хүрээлэнд ир- дэг аж, Монголын говийн Ху- дан, тэмээ, Энэтхэг орны хү- чит заан, Африк тивээс ир- сэн амьтдын Хаан арслан, ”- «Пионерийн удирдагче | сэтгүүлийн нэрэмжит УР МИН Л 114111 Їр тэмцээнээс хийсэн. сурвалжлага , ВАН НАЙМУУЛАА Намхайдорж, Н. Тогтохбаяр теннисний энэ хэвлэн 58 нар ярилцана. дугаар сургуулийн ДХ. шон Хүүхдүүд шагнуулсан мз- дэлгэр, мж Яазаастгэн, 13 шин, тоглоом бөмбөгөө үзэж зйвгграЭ г магад г нөхөд нь хальсан ууттай бэл Энхболл, Туул: МЦ.! өнх гав аохоорхон тар” дам: | алрьвар:бага, нунд, өхлөж жуулна. Үнэндээ ч наймду Эдэрэеч тэргүүн ЧлвСЛГҮЛТ гаар ангийн хүүхэд машич ЭвВэг агийнилтуниал иЗЫ аваад жаахан дүү шигээ нэгдүгээр сургуулиуд эх баярлана чинээ хэн санах Худаг байрт шишрэсна н билээ. 78 дугаар сургуулийн эмцээнд хоёр, уравду багш 6. Бадамханд: гаар байр эзэлсэн нөхдийн ЄРЭ Хүүхдүүд минь сайн хээө 24у--8 бичих гэвэл 2-8 тоглосны л ач гээд дурсга- хэн зай эзлэх нь : лавтай. лын “алтан медаль руугаа | ХЭРИЧ дурсгалын шуоЕуЛгл, харна. Тийнхүү биеийн тамн туулья 320 3 Ци агэман : рын танхим дүүрэн хөл хөг- авын наймуула: жөөн болж шагналын амтат бялуугаа хуваалцав. «Писнерийн удирдагч» сэт гүүлийн нэрэмжит агаарын Н.ДАВААНЯМ Эсвэрийн сурвалжлагч хан шувуу, хамгийн их т Ихецьянчууд чин сэтгэлээсэ” цастай амьтан... Тэнд Үрийн Бин Загас шөж ер эсээ о9 87-02 мэрийж байгааг монгол НӨХ- (0) Эргэн тойрон Эллээгчивн дөд нь дачжуулаарай гэсэн м лгааны тай юм. 3 2 цнвархуйх бувх зүйлийн за- БНАСАУ даяар Аун гас сүлжилдэх Нь тэнгисийн ХШ нх наадам угтсан эмэ : гүнд зогсож байна уу гэмээр ажил өрнөж ын холоос 15 санагдана. Амьтны хүрээлэн- эрхэм дотно нөхдөө Нэхөн гийн Зарнм хэсэгт шинэчлэн ажилд солонгос хүмүүс, АР 1 засварлах ажил ч өрнөж бай- ХЭД багачууд хичнээн их гааг үзлээ. ДЗО-ны ХЮШ нх наадмын хүндэт зочдоо хүлээн авах татна гэдэгт итгэж байна. Бид- зүрас татар, 2н-9 н--2-, Зүсэл ций ЭНэ ажилд өсвөрийн Сохиогчин авсан гэрэл / Зан, ко: вєоьндо НРХїХ: НИНХХХХ їєнН ЕРХНИННЄ М Сссар-иииелээиосэхилимимишлилээиалиллимаж 1 Банжиг” Хал вм зєгєл “өсгөлөр Үчїохно : Охчоүц “алин нива час ХХ: Хэ нивснж ф(уү Феехїү ү хөх Чилгөнийн тэх явах 4 : вэ Чеечел ич? т.ЛГЭЦЭХыг Зулаа на лэлцн эн лт 3 : ги “жоод х Экг л 4 32 “чиендех Үйе нХ ичхиүх єнс Өр “феувг улны мАЖ бох ыг--Всүл аны ЄЄХЄНИЙХНИХ Үнейгэ иИцИлОХ “уагол ар 3, -эрйч хАХХ “Жидес ер1Х3э ичгэд ис нНийжХот ы ЁР--ы Л аны ог бйсуевр Носонхос йиним 00 ЄНС жээ шин Ч 1 МєхАХХ ваех ХА нидех “несїйгХ/ чи -- нүүсэн нийтийн Ч 1ей ин жоМОд мєс НРОХӨГОХ: ї46юкК Ха ээ Е:- єєйХНьио зууран 4єєвїїсэ єнє ич “(00 нєоєв “ХХ яоцо0 ноэвоо оо) “єєї ком Номгогоо ЯХллойно Үнцидөүгөлө, : " Ч ны “Авдаг эь ээМисын ! өөг1дөн хеМйїр Юр НөїНєє ь Ч " ИВ ПО чн нинїне ни ох сєєй ХМп хогод жөин4Ө Ьь нөөлгөйөх нсоёл кєгоїЦ оодфоонго ажех влне Үгееж Фаох внє єеёлцво цемгейїї ис нехїїн х “ИХХ 046 “резледех и кРМИХРЕ ЄЄї4Д-НИНГелЄэ нїХивх нинїхөн амь ХХК шин: “їАХ єнЄ СнезиКХс4ноо тиекен ХАх єнє цоцгоёо0 ХХЬ с8х Нєсєл єн4ойч ие сс єоно сєлнеїїХМ ЧеєлцМигрно мөөг: эвсМоХо нєзөт Фєлцео ЬЧокн “цХлиеофи 4еей неїно жихей 4өИ чгөзөд, ввєд нєзэ1х хинхєєХ живо чин Феефел Иид “ееииео вт, мєїнєэгєх нийилеежгєйє| чн неоч4н ниНХХ: 46ехенд “НроеиХК нєхдөггөлөл, Үно чн шєслрү сєєєно нерчдн эєсл "Эмо! лєМЄХ/ ИХХ “хєгов: ЧнН овон чиХ441440 “зиєєуєї єє!|1Ө жийх инже өөдөө Чөөэзөх ЄнзнӨ феелХуииен вэєх Үёелин мен инж нохдэох (ӨМ “гөзөд, СИХЛУРИСРЬ. гоо бємєн э4х Фдоохогоо0 Нвїїен ХА ного ниндөггөлөДд Бвогоо 160Нво Мотох Чвїевоөнгєгд 8н мєб “Неэ -4Ро эен чєхөөдөс нгчйсэ нєхїїєх шимж ниндон чн өөчө “єє “8 «Аейчиєє еенхєсХаох ёєлцєї11М нихү) зтөйпгө(Хэ. Мнане 4евл(ү с “үех х чохлндос Ч4есьнет шх їегрехї инхЧХО ЧӨМЦӨЛӨД, -- : сан исочйн есрцгє4єд “а4АХар Инд мєс 160 кг зогно ЄвдєєлХог чинь БєхХ4Х Фєд, “вєй! ш ИХХЄХ -- “єєгєєх нихо жєл нРэмОо: ХЄИХХЄХ брїйен Хе ьвгонхов Єєл “єєгио нөэєи44 нихо чєн иоїЧзох нд гисдХэнвчлжсур, (л, ыгонхоё нинИхїАХ евдєН нїчшгрєг44 зєн иинд, лєєллих аїгсєє64 Чеоєел ном) “яє4н Моошгобо їйнсо ниихон нИмЧ -кХАХ їжэх тззҮїьгонхос хєосєх їїекине что нХү) и0 нєхнєО : “єєгио юог хєН Б МесїїАн амий1е140 ивчоё кєєшхдєө шийес сєелцєсө ИнХ ининїїйд "ЕнцеО ьЧеРИчие Мино МЭХ тєц нєхиеэ зєєьно чн цєлсєєтхйєө ноооочос їгЄлїєэ Эё0 “инж он їюогто “йсснєнХ хиннхХо ёвелүеө Миед чигү гєєївно 81:11125.50) ЭГ нєгчєМєэ эёрьМ ян нєзєн ноогоО Чєєї! иеЧ чи чєнХ 4ооз оо хогоо иО ок МВүсэВЭЧЭЛ зөөхөлө єєлнєж Нинє -визэгэ: «46 ид» нөэелэХМ нєхнєр СиХлнеоиео тонхоё НЄг хиээ тїр “Єєгно нєоэК Оюониноо түнхөлӨ онхоё НЄХЄН нєзьно неїїї пчийїх хи үүд “НО нийгиж 09 НИЯ-ЄЄЙЇ 9 хогоО жин юсйё: Меегнигсе Эг нєоН доо 4ел АХМО яєфєх “зөМөөфөх сєїглдД їгөМїнӨ ридул Нєлдоїгөлөд, “Фениейвд 229 . . “нецех: ссїїхцАл желнин чН ӨӨлӨН ЖЄл үү улүх чниь. нвэцєд жв4 хопгижОох 48Н Чоогло1. 4өркөд гөХх “өөшгөөх эвд н ААхИр) “вөөх нөцїншө шийр ө0КӨ0 “цсриКд шчхиү: Эва ) р нинХАхг) 4єнед “яеди Моооод чи 4Єн нунаААх. Фаох “иА чицед 4еєМй чн НРэвЄх їнИНХД “ОМОГ ПРОХНЫ Х ““ХИФД, -- 168 Аор чнин ХҮР Н -- ! "аАХКЭ нойофо мєї ХРҮН ӨӨ -зднөд неофрлех Ах фоох Мехєйсл 4дєєн ХА зчнийо. “нАХо 4ирХ гт ААХ» “СєежїїнихКо Ах Чех, нєєвєєх | яєл хєиХХШИ хирї КА1 «х иир “Єкїнол ьдишө еЕМЯРҮ "ррифеї1 няв НАХН Ичхигї еҮ1 -нео єєдєєнєх чєх чи их4о10Н “вогод нНеоїєх Ччн очих єєМХЄЛ Ї -нид Яефөл МєєМн оогоох АХХҮО “иАливЭдел44М нихеү ягүу : “нөөтлөчөт эвө нєємєх (61 эчиор єєхєи14 еє 6 -- | 4АХ--жел НА Ї хєМєм ациййгА4144 енїєї жиньфе Ноох иА 100400 “ИХИРЭ НЄХ 4 -нифхе Мо нимїНРэ нимйекен “ниш(ечеХ (АА хєМєм аийсМннх жен хие: чин Фэ Фен еД,(60 могХєйн нєх чинь 8125:4::44:1:14 88 41:31 -нц 155 чогоо Зоїгол хирї носонох инед (өх єєнєї ХОД -- "асаи ьоо0 НӨМПЛНЕЄ 1ӨЭМӨХ ЧН ЧЕУ “иХигцво хөйвө чн ИХш иєнМ ин лчмор ИеГРО ! ици неохныгх чн эчиеХ (3о: ЗЄММН хк янны зиинАХД, -- ! 1661 єно Єрїнгр Єєйєєнєх Хи нвоняв 4өГлНьӨ -- | “ердий ног но14нио. нєоєл ХєМН хех чннь МєхААХ “иоэоогоо зєйди Ноодо 4ХХ-шгей! Ерднейєл Иних эиеэ нь “оликдоү) ЭХХХ “вчян Үнехив: нохоого чн жєЄ6 -- 1 “ерихдинХї ХАхир) нєємєх (45 | мог иХлввяр хиєе: ЧөМөөнӨ) амог ХАїех иш чннь 461, -- : - “нХКэР чин єє нєємєх (Хог ёєл хєйн ХНєД, (8ЁН -- “ясхиА1 нєРпїо ачхивї ХААхНО) “ЁЕГЦЕО єєйєєнєх ИЖлєвоАс ь нєх “иИХхвєйн ь НЄх ХиРЇ 11111: (8112111:1:1811:4:35:54 | чи эчирх ҮНЄү, ОЛГИОЛНО ЯРЭ ЇЧНХИРЇ “ирєхи4 нєМєєйєо эеен | -81444Х нєойёО ниелчел НИЙМ6Є юринХи 144ян сяньо ХХА өөдө | їчиХ 66 ивХ неи1ї4 нєхєёт нинйех “чагне1 єємйїх ХХАхШО | “енеїйгАХМ : хїКов оєсїнєї чн жєє жєл (яєйн Үегьцех АХх иннир -- | “ерниехнех ФєнХ їчнєл -4Х5х нооэинхдон Чекех зөөнөөдө їчноолоХ1 Ее. “ЧирО ЖИШНХ НИН Ї -оэ нинхэгХАжвх 4єєМ нєїнеч їїєитшїл, чн яёү ЄНХКэ вейеєя | -вь Мнейнер НеєхєвиїИ “йєлгєй өөдө неє4їл хинниед, “Якех шин ! шнєх 4єєё 4ХАлшө вяе єєлингєєр ЖиИНеТ иачшоодо єєхнинХ1є 41Х иКї нбонго НЄїйєнєє вєївД "ооц4О нил ёєхєл ХАМО | . . ч. : 2 сснцед экөцөөдөх єєлєєєї, ввлцелХХҮ. “дөїгөлөд, МШохныо севницєдєл 3 “єєй ХХ ЄндЄМ вэ4Х в нойяов нивяө ивя4ееи че4Єх “енйеей Чаох Чех “иод ИХ “кеМиед знӨМөө4өх єєн1ї Фесхєо,оолонох оогоН неїїө ЧөҮгөөнө З.22-1лпгг2Ы ж2---2--------сттгс байв. Өдхүү яагаад ирсэнгүй вэ? Тийм чухал ажил гарсан юм болов уу? Мэдэх аргагүй байв. Гэрэлмаагийн гар цуцав. Төгөлдөр-ч ядрах бололтой, Хамар дээ ргнь хөлс бурзай- жээ. Салхи хонгинож, ёнгинотол үлээв. шааны цаагуур эр- Чилсэн улаан хуй босохдоо хог, цаас хаман агаарт эргэлдүү- лэн | -- Чи цангаж байна уу? Хоёулаа цай ууя. Дүү цай ча- насан байх гэж Төгөлдөр хэлэв. -- За тэгье... : ар нь өвдөж, бөхийсөөр байтал нуруу нь чилсэн боло- хоор Гэрэлмаа аяга цай ууж, жаахан Ч гэсэн юм идмээр “байлаа л даа. 4 Хоёул гэрт оров. Тэнд дулаахан аж. Төгөлдөр данхтай цай шууалВЭЛВНЫ аягалав, Тэгээд дүү рүүгээ «Манайд идэх юм бий юу?» гэсэн адил харлаа. Дүү нь зовов бололтой уруугаа ““харчихав, Гэрэлмаа бүхнийг ойлголоо, Түүнд Хоёрхон төгрөг байв. Энэ хоёр төгрөгийг ээж нь кино үзээрэй тэж өчигдөр өгчээ. Төгөлдөрийнх талхгүй байгаа бололтой тул, эдэнд л тус болох хэрэгтэй. Гэрэлмаа цай уугаад малгайгаа өмсөн гар- лаа, Талх авах зуураа Одхүүгийн яасан тухай мэдвэл зүгээр... зүгээр байтал, очно гээд алга болчихмооргүй сэн... Гэрэлмаа дэлгүүр рүү гүйв. Хүүхдүүд нд тоглож байв. Хөл бөмбөгний оронд, хальс нь хатсан талхыг өшиглөн хөөнө. Нөгөө нь булаан авах гэж хөө- цөлдөнө. Хүний хүнс байгаад, саяхан Одхүүд гологдсон талх шороон дээгүүр өнхөрнө. Талхыг чанга өшиглөж болохгүй. ХЭ- хөлд тулаад зогслоо, Гэрэлмаа эгээтэй л гишгэчихсэнгүй. й : -- Наад бөмбөгөө өшгөл! хэмээн Одхүү хашгирав. 3 Гэрэлмаа талхыг авлаа, Шороог нь гараараа арчин элгэн- дээ тэврэв. Нэг нь өлсөөд ганц зүсэм ч болтугай талх идэх- | сэн гэж байхад, нөгөө нь идэх юмаа бөмбөг болгон өшиглөж байдаг ямар ёс вэ? » РТ -- Өө Гэрэлмаа... Чи хаанаас ирсэн бэ? хэмээн Одхүүсая | л түүнийг таньж асуув. : Чи Төгөлдөри -- Нээрээ тийм... лаад... Бас... Би одоохон очно... Гагц: Бид нар хөл манла тоглох гэсэн ЧИНЬ түйгээд л очлоо. ын пионерийн үг чинь Жшэггжт-тгтэгс-т-т-т-т-шт-т-ттот-ггтттэггг 1 з-с-эрүүлтэнээт-тэтт--ї ї шини илэн чини эчи” є .--- пмрчилссын тєМЄХ “бивеевт НєглКйирАХ мйЗОХ "арюнг нь! 1дөжөн тавсрй Эхо ээр ихивэ ӨД ӨХ “авхүЛ0 еанед, Чөллэ ЦОО ТЭХ “хийх, ҮеүЛДОМӨ. эцөд нү) “вемфе1 нөмлХлоМ Экиех ҮХАХИО єєх “армант, Фөгөөнд) “ногХХ4 Оо чи 4461 ИХ: неоьХйяєн Өот ян цав -ХАМ Эниэл:| өөдөө) но еөвигєдє,| Үехиро ьденХ6. жєл хөгөө4 өх ёєгХ. єєуцєА “дөйтөлөД, РЕИХ исїєн “иемпил: хи 0080 хийнҮсї нифрх “ХХ кор нвоРсрРО Феєгнж нєйєх єєтигїї жезниь ждх мчэгС иХХЭ6 (43 юм: нєоїєм оохого0 Мөө чн єєкСс “онно жил Үген Оо ноэнод н хїгө2 Ффөлїїнөд инех ёёймнифєєЄ “өн:ө нєєд -Ах амианөн оохїчнония нєоиньХХАин оёєжєє "їеү “онйод жив жєло єєйнӨ хєго41 жєн Үлгвййчив нїчйоох Феї єедиєдє, “ЄєйнӨ шйлнсэнВ эд игХЦ нєохєєх хавгенмые ЧФєөд Оёх чин мєє бБяогоф нөэлө иєх чн Үнжєс АХАЧ с0Х чи еейеү| "8ємК0 нИЙХОВХИвм НЕХ эйед имлжег нт кин нунихААХ Чоох иХХькоД, “ежиєх ҮНАХ ИЄЭ ї4й Фөїлгөлөд, жёл он БО Чи Мерлрей онд нд ьяЕН “ӨчЕЛ ич єрогел Дд ”өнөднөй Чаох Үнц “8ос үндїнО ёв хү -- иХлнөэдфдөөтшаөс эвд ьв чн АА үллнөэдөөтнчөв фөүлгөлөд, “єєлїїсл Өөнзө жинсенр ҮФглАлХааХЭ ави арав айн АХАИХААХ ААхдфении їгєноє. ?АХ- ког хїн чн ААЧд жєв. иХансовёмин Үєхєл єндЄйчиєс жеєлни Үооиполгол 4єл х4ө БєхїАх нєхєвм фд0х Чен нє: нифех снооолго өлнөмс нИцжиелїе: ҮєєєД ачив4йчир нцмН -ХААх Фаох Энди 4єєхцинүє» 40039 беёхїинеОиР и4ХвиоД, “нЄоНЄХ зєвлиєө БАХИХААХ цвагедиїчинс,/ кин живо Энсвафихве нчїох Эс Фєх “сЕРИпгефдеЄ,| 100 НАХ НВОРЛГААИ ЕРИНЄ ХНИЙННЕ “ШЕХИЕО ИХАЛвЄЦ -єх Фөүгөлөр 4чийнн хХА0 ноогоч саойБО й ЄРИНЄМ (ФЧєєхиинїє. кєвигєфєр Үчиїлх ицисє м єэнд өнд жХХО нєливє Нохол овил “не” еєлхХлєн: 4Хо цехдөйгөлөд, ген єм нивэ вемгєйєд їиннхХӨ єнС Эко? цолгогоО иєоєл ендейчиЄ НЄЄШ эид ӨӨМ2дөӨө ь чн АХ “Зөйгөзөл, нидех “инд ного нїх нєоєл кегол: ҮейХАХЛХ 4эох ”Єєгид нөэ20ө өөлнөм ЄЄМЛХҮ еюплеийЄЄХХ зуЛлхоноО жеаеп ёєоЁєл желе хчиийбсї ЫАХ) ниндөө Моойор аринэгєх нинлААү/ тЕНЄН ИЧХЄНМХХНЫ евфЄО1 вёїїХ4 эсритх ФєєлцїїлиєМЄМ ьн өөЧ4өө нНэА винд, "єїноко ЄвиХ пеониоее євоиАш Чөйгөлөр ҮеефеХ ичХИЕО жєйн хїєї нєхєниШш їкєфёї эгХа їчнєвав./ эвехєгдєнХ/| нехїчибиео 44:04 гєвэє “Үевдеох хиннїАЛААавт: ииие нєвиЛ нєхцєэ 4єємдЛХ мөхдфох ОХХшШ:| инцсєриин иєнсє “нєєХ цегоєняєр:ї 14ХАЫєЄ “неоёа "сєєМ єнийЙ онох Шех “иєя -ийх зондооод ФеєлХХү, сєєш ХАш 4вєй нвэяр инаАл Инофо пин -Ад САХ тиф хвоХХҮ иг Моонөх нєхїєх зий48ёлї61 ийИлЄЄМЄ “иеЯ -Єнзуеє ХХИлсогє желни нохгоо ЧөМө Фдох Юнд вл 8 хү -- "чн ХАН «инь исо8с жєнх иехєєж ов0 “МИгв ниЖ ПНР1 МЄё1 ХЄИЛКН -Ө4веф єєлЛХҮ “Үееяе хин4нєлє1 ЕРхїччнхнү "ОМёхем жигд идахей |! скь жєлии гоо Чөвгөлөд, нидех Ссенгєв. желиибо иїэхөдцө “Мєх 263 ЕЕВӨГ НА1сЄМҮН ЕЕИ1ЕМЕН ЕРИХӨОХ ЭНЧЕЄ Ф4өӨНӨӨП нӨӨй 14ӨМНӨ Жи ХХҮ"/савүзө ЭМєєне эинйасамтє: єєехнийлєємє 6ЄМХХҮ Фөннөл Ни -222, Гэрэлмаа юу ч хэлсэнгүй. Талхыг нь ч өгсөнгүй, .Үүнийг чинь шороо болсон. юм гээд, хүн иддэггүй їомаа гэхэд яма » “Ч тэсэн өшиглөн тоглож бдлохгүй.”7, : Ч -- Аа... өг л Дөө,.. Наадах чинь манай талх шүү..., Би гэрээсээ авчирсан юм... Бид хоёр Ххожилцэьй л доо. За гайгүй шүү дээ... хэмээн Одхүү гуйсаар дагав. 1 ы | Тэрэлмаа халаасаа тэмтрэн задгай хоёр төгрөгөө гаргалаа. Тэр дэлгүүр рүү явав. Одхүү гуйж ядаад Гэрлээг яаж ч ча- далгүй үлдлээ. Г 2 туйлаас гомджээ. Төгөлдөрийг өрөвдсөндөө, тэтэл Одхүү чухам түүний идэх ёстой талхаар бөмбөг хийн тоглож, нөхрийнхөө тухайд ор тас мартсанд гомдон уйлав. ї : “Дэлгүүрт хүн цөөхөн байв. Худалдагч эгч гуай нар үүдээр | жаал охиныг харна. Түүний тарт Энд тэндээсээ- Хальс нь хяттэрсэн шороо бөлсон талх байв: Чухам тэр тал- хыг узсэн хэн боловч авч яваа эзэнд нь гомдмоор байлаа. -.| талх!... хэмээн Гарэлмаа худалдагчид мэитөө й13 ороотой хутгаа! өшиглөж, тог. өгөхгүй! Дэ охээхйгч эгч ууртай Ю4 “0707 МЗЭЭЙН 60 ЖИЛ, МОНГОЛЫН ЗӨХИӨЛЧДЫН йнүүлчэүлэ-эг-эынд маагийн хоолой “вангирав, -Тэр” Одхүүд: бЭРВэРЭВРРнгэРэрит р - - д-эн-2 -өд, доохонод мүн, Э)Хахе ХХ. уимсї! свжнөйс ҮйллцЛ6. ввййв. “эмтэй, Чїехиь. цномни.. ХИ орд “ААШ нихо. нөхїөөх 4РиррхА хи "реь «юэмөх нөлїө “үеэ АН зев имо1 чН АЛу/ “єнєємєл ёвлдАЙ жиод мивбзиИифеф | ОнМОО 1 мєс: ониофро НИвРїиН(РюО0 (өд ө1ӨД, єє АМт | авиНРО Нєхүрэ Мөөдфөөхө 430 НАХ ИрхЕЯнН жил Үеслэних зээнс| ИнАї/ нїЧйен флє хє но) ЧРИРИГИЖЕ (066! Р.игийрд Чө9 -нөзөд, 4оохогод НА6 “Єнцих иим ҮМөөлэ1өр Рислни Ц.ЭТҮГЛЛЭГ “ивонеМ Иєвоєт анигиж: нохддох Фөйгөлөд, єєх “008и00 и ивО -ян цХахРиХХфеР овф “ИЛТХЕРЛНРН “цХахөл0мө ЄЄлХХМ “Сян ААН нїх нот хонос РЕИРО: ИННХАД, "ЄвїЇ| Єнд ие11646х Хтй Ч? Мерл -өРИ єэиО чнив НАх 46 нєойХ яРї нєяйв чи (1: 08512131:81177171| ил цехинже ин хиих 4 жиж нуниїА14Кэ “Црїйен АЛИ ноно ян мєє в Мєолєд, "ИЖЛНЄООАХ .їЧХЕЯН РРОРРфеР НӨ20ӨГ “ЧИААД -4Хэо нвооеШ ФЧөгөлөд, “Бяєл НЄоцєх ОХХАМАХ неємєх во єєфєєй энвє “и8е ЄЄЛАХҮ ацинАХ: чи 1Д “ёвинд 4еёИХКЭ Бох їнєх нїїчєн ААГ чн жєє “неойеОд оЕН нехнР2 ЧИН ЄЄМЄ “ёежїїинт Чевхєдїчиү ияїїе нїшШОХ0 ёвзцєхЛАМ. нєхєєж тейЧ Ко БилнЕ Рлвд ФөМнөлөг, 17:17) ь4фїх яв: неяйр жөлнөү “Єєй АХт иллхтИРЬ ЖиИРЭХГ 14өҮгөлөд, нолиод ЧөМө чник Мє:ї “ёєгєл в їеМНРО ИХХийб ниняРХ ХАмҮхХ "євж4Х0 еєнхйєєпнєлї хийнИЄ:ї ҮнеЕтшЕХ цРеїНЕЄ ЮМЕМХК лИШ НЬ июшиигоодох Че,| “ёвигцвд ь46йчив ЕРнхиХӨОх єєлиєїїЛН үнж єнє єиєн чн нийїнү “и010) ХЕШОЛш єг їЧөШгөлөД, ян Фиьд “єєвбих -ө1, нєємєх 9чьво НөЁфЕН ХАЧ игогоо4ох дєл Иеї11ХхИр бєх г Мин “өм єнє їн иеХХь ЧөМөөнӨө "ИАлнвоэ1Х ачхоглох, 132:15:505 081127 нХАаявс Чөдөөнө нийвх “Оногло: ЕєМЄЛ ҮХХҮХАХХ ”он200 004 -от ЭХ 9Х Фвєиєєє жакейЛД “ий: иЛтоо4фоО овүр "Енфет Феемїєи эНиех иолиот ивЧКО НЕРМХ Өвевт пєїдөмөн “ЄєгєЛ в нНвОНе хєРЦ, Г -юш диндКиЕх ЕРхїчн4є нейЄн нинвоД “8ИРО яигоо Ф4Ривн 14Х 3 “яеян АА4 цогоо4ох ёл Моойоо Чех нєєкєх «”“чнив мӨ: нЄОЄ1 «їефванеї ИИНЛХ дэнонц» “НАлиивО хєфн ХХхїїр» 5 “"оои4опох ЧЕвэйех хєм Нєохиг: 2юон -рох минХХХ евинєфє,т “чого жилт. сегех ХАхир) нєємєх (ХАт зєа у- рэн минХх Чэноин 41 “ОньО ивнЕвс нф |(ИРО ЯН ИВ -- (1ЄПЇГХАЛӨ) "УИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН БЯЦХАН НОМ ДҮ 11) 6д Ходоо орон нутагт биеийн тамирын хувцасаар байнга га- чигдаж байдаг. Сургууль, бүл- гэмд зохиогдож байгаа урал- даан, тэмцээнүүдэд оролцож буй тамирчин сурагчдын хувцас кигтд (биш, “үзэмжийн хувьд хэнд ч гологдохоор аг нь олонтой, Яавал биед таарсан цэвэр үзэмжтэй хувцастай болох вэ? Энэ асуултыг ЗҮГЭЭР нэг тавьж байгаа юм биш. Хэрвээ боллоо. Сурагчдын тоглох Ур чадвар, техник Өссөн нь харагдав. Хоёрдугаар байранд шалгарсан Т-гийн «А» ангийн охид сайц тоглохын зэрэгцээ хямд төсөр даавуу ашиглан загвар, хийц үзэмж сайтай хув- цас хийж омссөн пь хэн бүхний сонирхлыг татлаа. Хүн хийе гэсэц санаа Өлөрлөн оролдвол юуг ч бүтээж болдогийг Т-гийн 4А» ангийн охид харуулсан юм. Багш Т. НЯМСҮРЭН (Архан- тай, г, 8 жил). 64 Манай бүлгэмийн УЛ бүлгийн ииоперүүдийг түшиглэн ахмад настнуудад туслах тимур- чүүдийн отряд байгууллаа, Ти- мурчүүд Өндөрхайн хотод ёмь- да өндөр пиастан хүмүүсийн очиж гэр орны нь цэвэр- лэх, түлээ модыг хагалах, ху- раах, усыг нь зөөх зэргээр ту- салж байна. Тэд энэ ажлаа тогтмолжуулж бусад бүлгийн пионерүүдийн дунд тимурчүү-- дийн хөдөлгөөн өрнүүлэх 3о- рилт тавилаа. Пионерийн ахлах удирдагч Д, ТҮМЭНЖАРГАЛ (Хэнтий, Өндөрхаан хот. Ерөнхий бо- ловсролын Ї дунд сургууль) 6 Хими-биологийн багш 5Б. Бямбацэцэг зургадугаар ангийн мал аж ахуйн үндэс хичээлээр улсын аварга малчин Б, Пунцаг гуайг урьж ирүүлжээ. Сурагчид олон асуулт тави- лаа. Малчны мэргэжлийг яагаад сонгох болсон, ямаа ямар ашигтай, малчдын цалин хөлс, ахуй хангамж ямар байгаа зэ- рэг асуултад аварга малчин ха- риулав, Хичээлийн дараа олон сурагч малчин болох саналаа өгөв, Тэд малчиы залуу халаа бү- лэгт элсэж, мал аж ахуйн эрд- мээс суралцаж байна. Тїионерийт ахлах удирдагч Л. АЛРАЛЦЭЦЭГ (Өтпөрхантай, Төгрөг сум, 8 жил) БЭРХ ХЭЦҮҮ ЦАГТ БИД 45 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Х84 (2872) 1988 оны 12 дугаар сарын -28 ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө ХЭЗЭЭ Ч ХАМТ Ж. АРМЕН АНД НӨХДӨДӨӨ Ийм хаягтай захидал соннны газар олон арваар нг- сээр байна. Нийслэлийн 40 дүгээр баатарчууд 2852 төгрөг, сургуулийн пнонер эвлэлийн гишүүд 1830 төгрөг, багш ажилчид нэг өдрийн ажлын хөлс, 1938 төгрөг ху- римтлуулж армен анд нөхдөдөө илгээжээ. Нийслэлийн 10 жилийн 57 дугаар сургуулийн 10-ын «б» ангийн 29 сурагч 145 төгрөг, 22 дугаар сургуулийн инонер сураг- чид, багш, ажилчид 2640 төгрөг, нийслэлийн 10 жилийн ш сургуулийн пионер сурагчид 500 төгрөг, 49 дүгээр сургуулийн 7-гийн «г» ангийн хамт олон 80 төгрөг, Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумын 8 жилийн сургуу- лийн пионер сурагчид 400 төгрөгийг армений ард түмэнд туслах фондод шилжүүлжээ. ж БИДНИЙ БҮЛ НЭГ Бид нэг сартай Бид нэг нартай Эх дэлхий гэртэй... Дуунд ингэж өгүүлдэг билээ. Үнэ- хээр ч хүн төрөлхтөн, эх дэлхий гэсэн тоонот нэгэн гэрт ам бүлээрээ аж төрдөг хүйн холбоотой төрлүүд. Хэн нэ- гэнд маань гай зэтгэр тохиовоос өөрт учирсан адил сэт- гэж, зовлонг нимгэлж, хуваалцах нь хүний ёсон, эргэх орчлонгийн жам буюу. ? Өвөр Кавказын Армен орныг хүнд гамшиг дайрч бай- хад элгэмсүү тусч монгол түмэн зовох цагт нөхрийн ча- нар танигдахын үлгэрээр олон сургууль, бүлэг, бүлгэм тусламжийн хөрөнгө цуглууллаа. В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв Ордны «Агьяас» ардын чуулгынхан тоглолч тын орлогоо хандивлав. Мөн ордны уран бүтээлчид, ажил- чид бүтэн өдрийн цалингаа хуримтлалд өргөлөө. Ш. ОДОНТӨР (Нийслэлийн 51 дүгээр сургуулийн сурагч) ЗАХИДАЛ, ЗАХИДАЛ, БИД ШИНЭ СУРГУУЛЬТАЙ БОЛЛОО Манай суманд 320 хүүх- дийн суудалтай 8 жилийн сургуулийн барилга ашиглал- тад орлоо. Орчин үеийн тө- ног төхөөрөмж бүхий саруул сайхан анги танхимд хичээл- елыгтыгөгөлыглөлтыгөглтытыгт ЗАХИДАЛ... лэх болсондоо манай сургуу- лийн пионе сурагчид бид, багш, сурган хүмүүжүүлэгч Чид, их баярлаж байна. Ба- рилгыг чанарын сайн дүнтэй барьж өгсөн 1. Баттөмөр ахлагчтай барилгын брига» дын ах эгч нартаа баярлас- наа илэрхийлье, Пионер ТОГТОХСҮРЭН (Өмнөговь. Ханхонгор сум, 8 жил 8-ын «А» анги) ЧӨЛӨЄТ ЦАГ Хичээлээс гадуур зохиогд- дог хүмүүжлийн олон хэлбэ- рийн ажлыг явуулж сурагч- дын мэдлэгийг арвижуулж, авьяас, чадварыг хөгжүүлж, бүтээлч үйлсэд сургах зорил- гоор Чойбалсан хотын 8 жи- лийн сургуулийн орос хэл- ний багш, МХЗЭ-ийн гишүүн Д. Насанбат «Чөлөөт цагийч клуб» байгууллаа. Долоо хоног бүрийн ням гаригт оновчтой сэдвээр пно- нер сурагчдын санал, хүсэл- тэд нийцсэн шинэлэг ажил зохиож байна. Уг клубт ду. гуйлан, секцэд хамрагдаагүй үлдсэн сурлага, хүмүүжлийн доголдолтой йг. хам- руулан оролцуулсан нь бүр ч үр дүнтэй юм. Тэдгээр су- рагчдын санал, бодол, хүс- лийг мэдэж, тулж ажиллан авьяас, чадвар алив нэг сайн талд нь түшиглэн ажил- ласнаар тэдний идэвх оролд- догосг сайжруулж байна.Энэ нь тэдний сурлага, хүмүүж- лийг дээшлүүлэхэд үр өгөөж- тэй болох нь илт байна, Мөн сурагчдын мэдлэгийг арви- жуулахад анхаарч багш На- ранхуар «Улс төрийн мэдээл- лийн клуб» байгууллаа. «Улс аймаг, байгууллагын цаг үеийн ажлын зорилт, явц, биелэлт», «Олон улсын бай- дал» зэрэг сэдвээр долоо хоног бүр сурагчдын мэдлэ- гийг шалган, цаашид юу сой- сохыг нь мэдэж уг ажлаа улам өргөжүүлж байна. Багш Ц. БАР (Дорнод. Чойбалсан хот 8 жилийн сургууль) Цит-илилэнчлэги нт түЛХЛЭЭР, ЖУ ын й ь5 ыл урэрн 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Ф99999999999999999999999999999999999999999999990 1088 ,Х1122. МЗэЭНИН 80 Жилийн ПИОВЕР/ НАНДАГ БНМАУ-ЫН СОЁЛЫН ГАВЬЯАТ ЗҮТГЭЛТЭН, ТӨРИЙН ХОШОЙ ШАГ- НАЛТ ЗОХИОЛЧ ДОН- РОВЫН НАМДАГ МОН- ГОЛыН АНХНЫ ПИО- НЕРҮҮДИЙН НЭГ ЭЭ. Д. НАМДАГ 1911 ОНД ОДООГИЙН ӨВӨРХАН- ГАЙ АЙМГИЙН ТАРАГТ СУМЫН НУТАГТ МАЛ- ЧИН АРДЫН ГЭРТ ТӨР- ЖЭЭ. ТЭРЭЭР «НАМТ- РЫН МИНЬ НЭГЭЭХЭН ХУУДАС. ДУРДАТГАЛ- ДАА БАГА НАСНЫ АМЬДРАЛЫНХАА тУ- ХАЙ БИЧСЭН БИЛЭЭ. ХАРИЙН ГАЗРААС ЭРДЭНЭ ӨВӨРЛӨХӨӨР... «Би Герман улсад явж суралцах 35 хүүхдийн нэ- гэнд орлоо,.. Германд явах хүүхдүүд" сургуулийнхаа байшингийн үүдний дов- жоонд бүх багш нартайгаа зогсож батиар зураг ава- хуулахад би хоцорчихжээ. Ишдорж багш миний. ирэхийг хүлээж байсан шиг хаалгаар ормогц тул- гаран «Чи. хайчаад ирэв» гэж зандраад цааш залган авч загнаж гарлаа. Би ухаанаа гартал айснаас болж ганц ч-үг дуугарч чадсангүй. Эцэст нь надад «Одоо намайг германд явуулахаа лав больсон биз» гэдэг бодол төрсөн бөгөөд үүнээсээ болж би бөөн гутралд дарагдав... Айн хулгасаар хүүхдүүд: тэй нийлэн сургуулийн нярав хүүхэд бүрт гадуу- раа модон бариултай, хос суран бүслүүр бүхий на- рийн берзентэн савтай юмыг нэр дуудан гардуулж байсан бөгөөд энэ удаад би түүнээс хасагдсангүй. Савтайг задалж үзвээс хоёр энгэртээ халаас бүхий цэнхэр өнгийн богиновтор чисчүү цамц нэг, үүнд зүүх эрээн сүлжмэл эдээр хийсэн зангиа нэг, давхар аралт гоёмсог суран бүс нэг, хар хөх өнгийн пэм- бэн галфитай өмд, түрийт шаахай, түүн дээр шилбэ- ний боолт бор шаргал өн- гийн урт ороолт, дотуур өмсөх хоёр ээлжийн цагаан даавуун өмд, цамц бас том- чуудын өмсдөгсайн чана- рын бүрхэвч малгай байлаа. Тэр саванд хар хөх өнгийн чисчүү тэрлэг нэг байсан бөгөөд энэ нь харь оронд очиж сурал- цах хүнд огт хэрэггүй мэт чухамдаа, сануулах гэсэн санаа байж болох юм..» гэж Д.Нам- даг гуай өгүүлсэн байна. Түүнтэй хамт Монголын анхны пионер Л..Намхай- цэрэн, С. Бавуу, Б.Дорж- сүрэн, Г. Батсүх, Ш. Цэг вэг, Б. Содном, Д.Содном, Н. Наваан-Юндэн, М.Лув- санцэнд, Т. Нацагдорж,Д. Сурмаажав, Д. Цэрэнханд, Г. Халаа, Цэвээн, Пүрэв- дорж, Юмхүү, Багтарсэн- гэ, Бадарчин, Сэдэд, Пү- рэвдорж, Юмбуу, Гомбо, Лувсан, Лувсандамдин, Базарням, Сумьяа нар хамт суралцаж байжээ. «Д. Намдаг, түүний үе чацуутнууд герман улсад сурч байхдаа |Германы коммунист залуучуудын эвлэл, пионерийн байгуул- лагад элсэж үйл ажилла- гаанд нь идэвхтэй орол- цож байсан төдийгүй тэд олон хотоос хуран цуглаж сурлага хүмүүжлийнхээ байжээ. ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮҮ 14 настайдаа Бүх Мон- голын | Хувьсгалт Залуу- чуудын дөрөвдүгээр их ху- ралд (1925 онд) төлөөлөг- чөөр оролцсон тэр «Би уг хуралд арайч ус балгасан юм шиг суусангүй. Асуух асуултад чЭнэ дэлхийд улс гүрэн хэд вэ? Түүний хэд нь манайх шиг хувьс- галт залуучуудын эвлэ- лийн байгууллагатай вэ? гэж байснаа мартдаггүй юм. Санал шүүмжлэл бо- лоход чмөн босожл бай- лаа» гэж бичжээ. Тус их хурал шинээр үүссэн пио- нерийн байгууллагын ту- хай тусгайлан хэлэлцээд:” -- Багачуудыг хувьс- галт боловсролоор сургах: -- Пионер, багачуудыг олон болгоход хэрэглэгдэх санхүү үлэмжхэн орох тул яам, газрууд тусламж үзүү- лэх, - Пионерийн улаан булан (танхим)ууд бай- гуулахын дээр төв газар пионерийн цэнгэлдэх хү- рзэлэн (ордон)ртэй боло- хыг хичээх: -- Пионер багачуудын ЗУРАГ ДЭЭР: Д. НАМДАГ. Берлин хотноо (1927 он) сонин бичгийг сэтгүүлийн маягтай са бүр нэг удаа гаргах (энз заалтын дагуу «Залгамжлагч» сэтгүү- лийг 1926 оноос гарган эхэлсэн), -- Пионер багачууда хэрэглэгдэх Чан, р: ном дэвтрүү- дийг зохнох ба бусах ух- сын ном дэвтрээс орчуу- лах: -- Багачуудын холбоог хөдөөний олон газар хэр- хэн байгуулах тухай 10- дорхой заавар гаргах: -- Эвлэлийн Төв Хо- рооноос түр сургууль нээж пионер багачуудын хэргийг явуулахад боловсорсон нөхдийг бэлтгэх, -- Пионерийн бүлгийн дэргэд урлах, дархлах газ- рыг байгуулах: -- Холбоот улсын бага- чуудтай холбоог зузаатга- хыг хичээх зэрэг шийдвэр гаргасан нь өнөө хүртэл ач холбогдолтой хэвээр байна. 2 Ийнхүү МХЗЭ-ийн 1У их хурал пионерийн аж- лын тухай хэлэлцэхэд анх- ны пионер Д. Намдагийн санал бодол нэмэрлэсэн ажээ. єо--5-ээ-штоошосшхштшєш,:эштошшшоспүлшшшшшшшиоошшолишлшоиоооиошүуӨшлилыло2шош 1927 оны М86-д нийтлэгд- сэн «Дурсгалт хурлын тогтоол» хэмээх өгүүлэлд дурдсанаас үзвэл тэд зур- -гаан удаа нууцаар хурал- даж, нам. засаг, МХЗЭ, Пионерийн Холбооны үү” рэг даалгаврыг хэрхэн бие лүүлж байгаагаа хэлэлцэн ард түмэн эх орондоо тай- -лагнаж, хайр хүндэтгэлээ илэрхийлсэн ажээ. НӨХРИЙН ТУХАЙ Д. Намдаг их зохиолч Д. Нацагдоржтой германд цуг сурч нугалааны үед хилс хэргээр шоронд нэг дор хоригдож, 1930-аад онд уран бүтээлээ хамтран туурвиж байсан нөхрийн хувьд түүний тухай сонир- холтой дурсамж бичиж үл- дээсэн юм.Д. Намдаг гуай Д.Нацагдоржийг пионерийн хөдөлгөөнийг үндэслэгч болох суурийг тавьж байсан үе- сэн... Ер нь алнваа анх үүсэж буй ажил ярвигтай хойно -доо0! Нам засаг ч чадалтай сайн хүмүүсийг энэ ажилд тсмилон тавьж байсан юм. Д. Нацагдорж эвлэлийн гишүүний хувьд пионерийн байгууллагыг удирдах үүрэг хүлээж ав- сан билээ. Нацагдорж ши- нэ ажилд оруутаа юуны өмнө пионер багачуудын дуулах дуу хэрэгтэйг С4- наачлан, өөрөө үгийг з0- хиосон юм. Энэ дуунд На- цагдоржийн нх авьяас би- лиг тодрон гарсан билээ. Уг дуу нутгаас нутагт хүрч багачуудын зүрх сэтгэлийг татсан юм. Ер нь Нацаг- дорж үүнээс өмнө уншигч- дын дунд төдий л тодроо- гүй байсан юм... Д. На- цагдорж знэ дууг эхлэн залуучуудад сургаад, тэд- нээр дамжуулан пионерүү- дэд сургах ажлыг хийжээ» рэАРВЭЭ тухай хэлэлцэж тухай «Залгамжлагч» сэтгүүлийн өгүүлэхдээ гэсэн байна «1925 онд МПБ анхныхаа ард байдаг агуулахын бай- Ч. гс шинд очиход сургуулийн байв. Үиэн чанартаа мон- гол хүн болохыг нь ямагт ВИККИ--БИДНИЙ НӨХӨР х зэ! Та нар хүү- Өнгөрсөн аравдугаар сард Жонг ҮРИЙНХНИЙ байгуул Никарагуа улсын сООрЫЭ лагуудын олон улсын хороо “Манагуа хотод болсон Ш СИМЕА-гийн билэг тэмдэг МЕА-гийн тэргүүлэгчди! «Викки» жаал хүүг сайн та- хурлаас дээрх саналуудыг нина. «Викки» та парын сэт- Хүүхдүүд та нараар хэлэлцүү гэлд аль хэр нийцдэг вэ? Хүн лэе гэж шийдвэрлэжээ. бүрийн хайрэнхрийллийг 14- таж, манай гаригийн хүүхэд - багачууд та нарын хүсэл эр- “ мэлзлэлийн билгэ тэмдэг бо- лохын хувьд «Викки» ямар байх ёстой вэ? Энэ талаар чи юу боддог вэ? : ОНЫ ТЭРГҮҮН БИЧЛЭГИЙН ШАГНАЛ Өсвөр үеийнхний гоо зүй, ёс суртахуун, хөдөл- мөрийн хүмүүжлийн та- лаар сонирхолтой, үр өгөөж сурвалжлага, тэм- дэглэл, асуудал дэвшүүл- сэн өгүүлэл зэрэг олон ча- нартай материал бичиж, Та нар Польшийн харце- руудын бүтээсэн энэхүү 1а- них тэмдгийг зургаас харж байна. Хэрвээ та нарт Викки нэртэй жаал хүүгийн дүр тө- дийлөн таалагддаггүй бол түүнийг чухам яаж өөрчлөх Та нарын анд найз, Поль- саналтай байгаа, мөн дээрх шийн харцерууд, СИМЕА- загвар ямар байвал зохиомж- гийн байгууллагын гишүүн той талаар өөрсдийн санал орны хүүхдүүд ямар нэг 9мб- бодлоо зургийн хамт ирүү- лем, таних тэмдэг зүүж байх лээрэй. нь зүйтэй гэж төмж шүшй: эр 3 тэ таних тэ 1 й 1» ЕЖ 5136) ямар вэ? Та нарын санал, бодол,хү- хэмээн дүрслэн бэлтгэсэн бай- сэлтийг «Пионерийн үнэн». на. : : сонин чинь 1989 оны нэгдү- й гээр сарын 25 хүртэл хүлээн й 5р авна. СИМЕА-гийн үйл ажилла-. гааг алчлан дэлгэрүүлэ- Хүүхдүүд ээ! «Виккн» хэд улам бүр тусална гэжс тэд ямар байвал чамд илүү сай- үзэж байгаа юм, хан санагдах вэ? Пүрэвсүрэн, Ц. гүүн Сайжжав, Г. Нямаа, МУ ИС-ын багш Х. Нямбуу, Б. Сарантуяа, БНМАУ-ын | | | / | з, ПИОНЕРИЙН үнэн ммааааааааааааааалааааааааааааааааалааааа аа ааа 2 102 ХАА-г ян Хү! хөгжүүлж хүч сний хангамжийг ах зорилтот їг ёс хэрэгжүүлэхэд р сурагчдыг зохион гуулалттай оролцуулах, эдэнд намын нийгэм, засгийн бодлогыг системтэй ойлгуулж хөдөл- мөрийн хүмүүжил олгох зорилготой уламжлалт онерийн десант-урга- талбайд» бүтээлч хө9- 1 төрийн цуваа уралдаа- ы 1988 оны дүн гарлаа. «Пионерийн десант-ур- ацын талбайд» бүтээлч дөлмөрийн цуваа урал- ч орон даяар эрчимтэй эж ургацыг хугацаанд ь хаягдалгүй бүрэн Ху- | рааж авах, мал сүрэгт өвс Їтэжээл бэлтгэх ургацын | хаягдалтай тэмцэх, сур- гүүлийн хичээл туршлагын талбай, хөдөлмөр амрал- тын зуслан, гэр хорооллын | хашаанд төмс, хүнсний | ногоо, малын тэжээлийн ургамал тарьж ургуулах, тариаланч, хадланч, мех3- никжуулагчдын ар гэрт туслах тимурчүүдийн хө- дөлгөөн өрнүүлэхэд хот, хөдөөгийн сургууль, пиО- нерийн бүлгэмүүд идэвх санаачилгатай хандаж пио- нер, сурагч бүр идэвх чар- “майлттай оролцлоо. Бүтээлч хөдөлмөрийн цуваа уралдааны удир- |дамжийн дагуу ажиллаж одорхой амжилтад хүрсэн сургууль, пионерийн бүл- тэм, ннонер Сурагчдын то- | дорхойлолтыг (аймаг, хот, | районы комиссоос ирүүл- сэн) уралдааны төв ко- | мисс нэг бүрчлэн үзэж | болзлын Дагуу байр эзлүү- лэв. Үүнд: Г | Сургууль, пионерийн бүл- | гэмээс ДВЛҮ, 272:28:4717и!! 2251АМ211:1А4, «АЛТАН ТҮРҮҮ»-НИЙ ЭЗЭД 1. Сэлэнгэ аймгийн Ба- руунбүрэн сумын 8 жи- лийн сургууль пионерийн бүлгэм (1500 төгрөг, дөр- вөн байгууллагын диплом), 2. Ховд аймгийн улсын тэргүүний 8 жилийн сур- гууль пионерийн бүлгэм (1300 төгрөг, дөрвөн бай- гууллагын диплом) 3. Нийслэлийн Бага- нуурын районы 10 жилийн сургууль, пионерийн бүл- гэм (1100 төгрөг, дөрвөн байгууллагын диплом) 4. Увс аймгийн Хархи- раа сумын 8 жилийн сур- гууль, пионерийн бүлгэм (900 төгрөг, дөрвөн бай- тууллагын диплом) 5. АБЯ-ны харьяа хүү- хэд асрах байр (700 төг рөг, дөрвөн байгууллагын диплом) Хөдөлмөрийн цуваанд пионер сурагчдаа зохион байгуулттай оролцуулж хөдөлмөрийн тодорхой ам- жилт гаргасан Баян-Өлгий аймгийн Баяннуурын СА А-н 10 жилийн сургууль, пионерийн бүлгэм, Дор- нод аймгийн /Сүмбэр су- мын 10 жилийн сургуу- лийн Г.К.Жуковын нэрэм- жит улсын тэргүүний пио- нерийн бүлгэмийн «Пионе- рийн гярхайчууд» хянал- тын алба, Дундговь айм- гийн Луус сумын (8 жи- лийн сургууль, бүлгэм, Ховд аймгийн Мянгад су- ӨВӨЛ... шинэ бн., АНД НӨХӨД Улаанбаатараас, Моск- нөхөрлөлд улам «.батжнж, вагаас, Берлинзэс, Ихенья- амьдрал минь аз жаргал- наас, Нрагаас Түм тү- тай, хөгжилтэй сайхан үйл явдлаар дүүрэн байг гэсэн билгэ дэмбэрэлтэй ерөөл дэвшүүлсэн захидал орон орны үе тэнгийн олон нөх- дэөс чинь ирсээр байгаа. Та бүхэнд шинэ мын 10 жилийн сургууль, пионерийн бүлгэм, Сэлэн- гэ аймгийн Ерөө сумын 8 жилийн сургууль, пионе- рийн бүлгэмийг шалга- руулж тус бүр 500 төгрөг, дөрвөн байгууллагын ДиП- ломоор шагнав. Пионер сурагчдаас Дарийн Чимгээ (Сэлэн- гэ, Баруунбүрэн 8 жил, Т-гийн «Б»), Даваахүүгийн Сугаррагчаа (Сэлэнгэ. Ба- руунбүрэн. 8 жил. 6-гийн «А»), Цэнджавын Саран- туяа (Сэлэнгэ, Баруунбү- рэн. 8 жил. 7-гийн «А»), Аюурзанын Оюунчимэг (Сэлэнгэ. Сант сум, 10 жил. 7-гийн «Б»), Бадау- саны Хуат (Баян-Өлгий. Алтанцөгц. 8 жил, 7-гийн «А»), Даваагийн Урансүх (Дорнод. Сүмбэр. 10 жил. 6-гийн «Б»), Бямбаагийн Сарангэрэл (Дорнод, Сүм- бэр. 10 жил. б-гийн «Б»), Батбаярын Баярсайхан (Ховд. улсын тэргүүний 8 жил. 5-ын «В»), Батсү- хийн Батжаргал (Ховд хот. 8 жил. 7-гийн 4чБ»), Сү хийн Мөнхтуяа (Дундговь. Дэлгэрцогт 8 жил, 5-ын «Б»), Даваасүрэнгийн Болдбаатар (Говь-Алтай. Шарга сум. 8 жил. 7-гийн «А»), Энэбишийн Наран- гэрэл, Михлайн Ерөөсай» хан (Дархан, Ї сургууль. 7-гийн «Б», «А»), Бям- бын Мөнхжаргал, Дашня- мын Амгалан, Баттөмө- рийн Баттогтох (АБЯ-ны харьяа хүүхэд асрах байр) нар, “Чинбатын Батмөнх (Сэлэнгэ. Зүүнхараа, 8 жил. 8-ын «В»), Цагааны Цогтбаатар (Сүхбаатар хот. 8 жил, Т-гийн «В»), Баа- санжавын Пүрэвжав, Алгаагийн Сүхбаатар (Сэ- лэнгэ. Зүүнхараа. 10 жил. 10-ын «А», «В»), Сүрэн- гийн Мэндболд (Сэлэнгэ. Цагааннугр. 10 жил. 8- ын «Б»), Алтайн Оргодол (Сэлэнгэ. “Орхонтуул, 10 жил. 8-ын «Б») Мариза- гийн Адельбек, Хоонбайн Замербал (Сэлэнгэ, Ман- дал. 8 жил. 8-ын «Б», «В»), Гантөмөрийн Мөнх- төр (Сэлэнгэ. Баянгол. 10 жил. 10-ын «А»), Гомбын Бямбасүрэн (Увс, Хархи- раа. 8 жил. 8-ын «А»), Дагвадоогийн Лхагвасүрэн (Ховд, Мянгад. 10 жил. 8-ын «Б»), Дөжейн Хуаг- гүл (Баян-Өлгий, Сагсай сум. 8 жил. 8-ын «А»), Цогт-Очирын Отгонбаяр (Ховд, 8 жил 8-ын «А»), Данзанравжаагийн Ганбаа- тар (Дундговь. Цагаандэл- гэр 8-ын «А») Гүндийн Хүрэлбаатар, (Дундговь Говь-Угтаал, 10 жил 8-ын «Б»), Тогооборын Дэлэг- дамба (Дундговь. Эрдэнэ- далай 10 жил 8-ын «Г») Нооны Хүрэлбаясгалан Дундговь,Луус. 8 жил.8-ын «А»), Сэдийн Одгарав баяр хүргэсэн зарим нөх- дийн чинь шинэ жилийн босгон дээрх хөгжилтэй амьдралыг харуулсан гЭ- рэл зургууд нийтэллээ. Өсвөрийн ленинчүүд ши- нэ жилийн сүлд модны наадмаа сэтгэл догдлон хү- дээж, хүүхэд бүр найз нөх дөө баясгах ямар нэг хөг- жилтэй наадам бодож ол- дог заншилтай, : Өсвөрийн Тельманчуу- дын хувьд сүлд модны наа- дам хамгийн хөгжилтэй баяр билээ. Хүүхдүүдийн хөгжилтэй багт наадам бүх- ний анхаарлыг татдаг. БНАСАУ-ын пнонер анд найз нар чинь шинэ жи- лийн энэ өдрүүдэд цана чаргаа авч хөвсгөр цасан дээр наадах дуртай. (Багануур. 10 жилийн 10- ын «А»), Самдангийн ОТт- гонсамбуу, Чүлтэмжамцын Хоролжан (Өвөрхангай, Хархорин 8 жил, 8-ын «А», «Б»), Сүндэвийн Арвин- жин (Төв. Угтаал 8 жил. 8-ын «А»), Амгаагийн Зур- гаанжин, Хатанхүүгийн Баярмагнай, Балжирын Шагдаржав (Төв. Угтаал. 10 жил. 9-ийн «А», «Б», 8-ын «Б»), Баатарын Атар- баян (Говь-Алтай. Баян- Уул. 10 жил. 8-ын «А»), Шоовдорын Дээлхамжав, Бямбацоогийн Амгалан- баяр (АБЯ-ны харьяа хүү- хэд асрах байр) нар шал- тарч «Алтантүрүү» мв- даль, дурсгалын зүйлээр шагнуулав. «Пионерийн десант-ур- гацын талбайд» хөдөлмө- рийн цуваа нь сурагчдад хөдөлмөрийн дадлага ол- гох, тэднийг амьдрал ХӨ- дөлмөрт бэлтгэхэд том аж- лын нэг болж хэвшлээ. Сургууль, пионерийн бүлгэмд нэгэнт хэвшсэн уламжлалт энэ ажилд ма- най орны нийт пионер су- рагчид идэвхтэй оролцож байна. Гэвч Хэнтий, АР- хангай, Хөвсгөл, Завхан, Баянхонгор, Дорноговь зэрэг аймаг, Улаанбаатар хотын пионерийн зөвлөлүү- дийн Идэвхгүй үйл ажил- лагаанаас болж тухайн орон нутгийн хүүхдийн хө- дөлмөр үнзлэгдсэнгүй. Хич- нээн олон хүүхэдэнэ жил «Алтантүрүү» медалийн” эзэн болох юмсан гэж - хүсч байсан бол! «ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ УРГАЦЫН ТАЛБАЙД» БҮТЭЭЛЧ ХӨДӨЛМӨРИЙН ЦУВААГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ТӨВ комисс | Л) Хийж дуусаад Хэрэг болгон Шалга, хүүхдүүд ээ Саран багш 2220С2ҮЙЛВЕВОБТЖЛЖ ШЛНЖҮВС:: ШИНЭ ЖИЛИЙГ ХААНА, “БиСТГТАУВГДРВАЛЛЛВАГ -ЛНКЯГОННГ Л ВН23 ЦД Тэгж хэллээ Самбар дээр Ингэж бичлээ “Надтай Чамтай Бидэнтэй Тэдэнтэй» Хоёул гурвуул Хамтраад байна Долоо-- Хамтрах! Бүгдээрээ бид Ялгаж дууслаа Бултаараа биенээ Шалгаж гүйцлээ Алдсан хүүхэд Алга, овоо Ангийн багш Шалга, одоо Саран багш Самбарт бичлээ Бидний хийсэнтэй Бичсэнээ тулгалаа Багшийн ялгасан Зогсоно зогсоно Норсон Сие Хатна, хатна, Цангасан газар Дэвтэг, харин Ангасан цэцэг Дэлгэрэг, ер нь. Бороо чи Улам орог! Би яахав Улам норог! Өнгийн цэцэг Дэлбээ нээвэл Өмссөн хувцас Норох нь яамай Өргөн дэлхий Дэвтэж авбал Өөрөө би Даарсан ч яамай Эрээн цэцгүүд Ургаж ганхаад Эргэн тойрон Хичнээн сайхан! Цэцэгт талдаа л Долоо дахь нь Ням Миний нөхөд! Эгэл жирийн Ийм нэртэй Илүү дутуу Элдэв нэмэргүй Ээлж ээлжээр Ирнэ, буцна. Цуваа цуваагаар Цуврана, эргэнэ Чаймуулаа бид Найртай эвтэй Дрлуулаа тэд Дотроо эетэй Эрэмбэ: дэвээрээ Эргэх ёстой Энд тэндээ Орох ёсгүй Долуулаа тэд Давтагдах тутам Наймуулаа бид Найрсах тоолон Суга өсч би Том болно Сурсан мэдсэн минь Их болно, Нэг мэдэхэд Намар золгоно Нээрээ тэгээд Хавар залгана Эдний дотроос Нэгд нь би илүү Эндээ гэхэд Эр нь бүр илүү НИ а2 “Чу М «Би ! 5) 18) Чи цэ Бид Тэд» ЭЭЖ НАДАД Нээрээ ингэхэд БЭРХИЙГ ЗААНА Нэрлээд байна «Эхлээд үүнийг Нэг Ингэдэг юм Нэрлэх! Дараа түүнийг Миний Тэгдэг юм» Биеэр ээж жээ н Хийж үзүүлнэ. коЭн 4 Би сайн ХЗМЧЬ Харж тогтооно ЭХ аатуулж-Энд Заагаад өглөө эгээл 1 Даагаад хийлээ Хоё айна Урам орлоо хоёр-- Улам хичээлээ Н Харьяалах! Хөндлөн зүү ы ЧЭ? Барьж сурлаа БА Харсан бүхэн "уна Гайхдаг боллоо эдэнд» Аагтай цай Үргэлжлээд тэнд Чанаж сурлаа Өгчлөөд байна Амссан болгон Гурав-- Магтдаг боллоо Өгөх орших! «Хүү чи «Намайг 5 Сураад төрөөгүй "Чамайг Хүн бүгд Биднийг Төрөөд сурдаг Тэднийг» юм» Залгуулж бас Ээжийн хэлэх 2 Заагаад байна Их дуртай Дөрөв-- Энэ үгэнд нь Заах! Би дуртай, «Надаас Ээж надад “Чамаас Элдвийг сургана Биднээс Эрхийг заалгүй Тэднээс» Бэрхийг сургана Гадагшлуулж дотроос шинэ хичээл Гаргаад байна : Тав-- Дараахь үгсийг Гарах! Тийн ялгалаар «Надаар Даруй түргэн Чамаар Ялга, хүүхдүүд ээ Биднээр Хэнийх нь зөвийг Тэднээр» Үнэхээр нэгийг Үйлдээд байна Зургаа-- Үйлдэх! ЯАЖ ТЭМДЭГЛЭДЭГ ВЭ? БЬЕТНАМ . Бьестиамд шинэ жилийг изг сарын төгсгөлд буюу хоёрдугаар гүй байна. Шинэ жилийн шөнө бие бие- дээ тоор модны нахиалсан мө- чир бэлэглэдэг заншилтай, япон Японд шинэ он гарахад, арван хоёрлугаар сарын 831-ний шөнө дуид хот, хөдөөгийн сүм дуга- Бы харанга 108 удаа дуугардаг байна. Японд 100, 8 гэсэн тоо- нууд азтай гэж тооцогддог бө- төвд ард түмний домогт харан- ҮЗ дуугарах үед, хүмүүсийг аз өө 5, хөө хүсэл бодлыг шингээн хог сан зургаа лэрэн дороо хийнэ, сон албан ёсны шинэ жилээс им хавар Жэунн, албан ёсны ус гурван р болдог юм. Шинэ жилийг шөнө дундад бус, цар мандахад угтдаг. Энэ өдөр уурлаж маргахыг хориглон дээд зэргийн эелдэг байх ёстой гэнэ. бол ардын домгоор бүтэн жилийн "турш ааш муутай, хэрцгий яв- на гэдэг, Хүн ам нь баярт урьдаас бэлтгэдэг. їйинэ жилийн анх- ны өдөр яаж өпгорнө вэ, тэр жил тийм байнд гэсэн домог- той. Байшилгуудын цонх хаалгыг гэрлээр чимэглэж, босгоны өм- но зочломтгой эздийц билгэ тэм- дэг болгож өнгөт зургууд хийж ХЭРХЭН Бас зөв Хүүхдүүд тоглоод Шан бид Цэнгэж наадах нар өргөв. Яасан бахтай! агш тэгж Гал нар БЭрТЛЭ ХОЧНЭ Бан Шал норж ш болов. Би зүүдэлнэ ЦЭЦЭГТ ТАЛЫН МИНИЙ НӨХӨД ХҮҮХДҮҮД Би Их үер ”, Долоон андтай Ирэхээс холгүй ИД 2 2:522-12 Бүхүус |. - Дотно холбоотой Бууж байна. Нэг дэх нь Даваа Бороо орно Хоёр дахь нь Мягма| Би норно. Гурав дахь нь Лхагва Ороо Ор! Дөрөв дэх нь Пүрэв Нороо нор! Тав дахь нь Баасан Орсон бо 7 Зургаа дахь нь Бямба : 2 товагт 7БЛСТАТГРТ, Баг ХоЛЛЦ ОЧВ-? 22-21 2АШГС/-Ж Фин: пшж пт З л Е -Г-1 72 өзөхир ялга! 2 ыг Жслыьль Ё | ЗАВЗТАЙ Энд байгаа бөмбө, квад- Ь 2 “ва байгаатай ижил бөмбөгийг суулгыг хагалж, шинэчилдэг | | 7 2154 1 заншилтай. эвээ” Г Т 47 А ПАНАМ Панамд шинэ жилийн 81 ч, - гудамжинд ер бусын хөл хө- Л 5) дөлгөөд дуу шуугиантай байдаг. 2 у Бүрээ үлээж, яндан дуугарч, хүмүүс хашгиралдана. Энэ нь 3 эртний домогт гардагаар хорол | муу санааг үргээж (8 ла 5 фе тэсэн утгатай юм, 2 8 Эф ЕЧ 9, р: таа ВАН АВ, ЗЛОРЛЛ ал 8 57 рын тосгонуудад шинэ 9. с. 382 А ?” жилийн өмнөх шөнө мөн муу УУЖ «со, Ёоо хороп санааг үргээдэг ба зөв-»- мэс: С ЯХ2 хөн өвлийн өвгөн Санта-Клау-| 49 “л Гү сын тусламжтайгаар хийнэ, Боиаг, 5-0 “вь х6 ХУ Цагаан хувцас өмсөж, отроо | М12-У С үлд 5 асаж байгаа лаатай сонин мал- 5 9, » ши . 5-3 гай өмсөж «Үнэп бус. хүчийг» 5 «Уб» Эс хоөён зайлуулж, сайхан цэвэр | 13-,9 » санаа ирэхийг уриалдаг байна. | Ё. 82.7 ЁН, ИТАЛИ : “алд Шинэ жилийн шөнө Италийн эр? - хотуудад туйлын сонор сэрэмж- Р тэй. Хуучин оны хамгийн сүү- ЦОО Рн лийн минутад айлууд цонхоороо 2 дэ гудамж руу янз бүрийн ношп, 05) 812 хэрэгцээ нь дууссан мебель мо- ы 5 доп эдлэлзэ халдаг байпа, 3 Оо Фил ФИНЛЯНД . | о гч о С толЧЫг шинэ жилийп шо- Оо глйн БИЕ? ээх 022 ууны ёс заншил, 2) 4,199 уламжлал ёсоор саримс, 30- 153: 1ь. гийн балтай хольж иддэг. Ха- (97:58 о «, 29 аг? 36, рип нөхөрт гарахыг хүссэй охи- ах 9 СЭ авс Ч, дууд пуруугаараа хаалга налан 131 д35--- 4 8 о зогсоод, мөрөө давуулж гутлаа Оо 15 5 5 хална. Хэрэв гутал нь хаалгыг ГЭ ЧД 310 5 209 хамраараа мөргөж унавал ши онд хурим болио, 2