43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ є ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Тез Зөвлөлийн сонин. мо 1 (2205) ж ж х 2 ж ж ж ж МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД 1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 3. Г) ЗҮЛНГ-ЭЕХ БЯМБА ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ БЭЛХЭН БАЙГТУН! үржиж свсөөӨ ИРЭЭДҮЙН ХААЛГААР ї С 2 Улирах цаг түүх болон үлдД- 9 «2 дэг, Ирэх цаг ирээдүй. болон “эзвадтдаг. Хүүхдүүд та нар аав, Ээж, ах эгч нарынхаа хамт нэ- гэн жилийн түүхийг бүтээлцэж аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын 70 жилийн ойгаэм- дэглэх 1987 онтой золголоо. Өнгөрсөн он түүхт үйл ЯВД- лаар дүүрэн байв. Энхрий хайрт намын маань ХЇХ их хурал ху- ралдаж, улс орныхоо хөгжлийн хурдыг эрчимжүүлэх шинэ та- ван жилийн төлөвлөгөөг батал- лаа. Шинэ онтой золгоно гэдэг бол намын баталсан энэ төлөв- лөгөөг ажил хэрэг болгох хоёр дахь жилийн гараатай золгож байга гэсэн үг. «Сургуулийн системийг бо- ловсронгуй болгох тухай» На- мын Төв Хорооны сэдвийг бат- лаад тун удаагүй байна. Энэ сэдэв иь өнөөгийн инонер су- рагч та бүхнийг төдийгүй дараа дараагийн олон үеийг сургаж, хүмүүжүүлэх мөрийн хөтөлбөр болно. Шинэ онтой золгоно гэдэг ийм их үүрэг харнуцлагатай шинэ үетэй золгож байгаа хэ- рэг юм. Та нарын сурч, хүмүү жих арга бэрнл ч цоо шинэ байх учиртай. Шинэ үед, шинэ нөхцөлд байдалд хуучин арга барил, хуучин сэтгэлгээ тохи- рохгүй нь ойлгомжтой. Энэ юу гэсэн үг вэ? “Өөртөө байгаа оюуны болон биеийн хүчний зүйлийг дээд зэргээр дайчилна гэсэн үг. Үүний тулд хүүхдүүд та нар яах ёстой вэ? Хамгийн идэвхтэй, үр бүтээлтэй хөдөл- мөрлөх учиртай. . Урьд нь нэг хэвлэлийн хуудас номыг бүтэн цаг ушидаг байсан бол одоо товин минутад унших хэрэгтэй болж байна. Уюшсанзасэл со С2сгЛЛЭЭЛЭЭаЭЭЛЛЛ АХ хээиан (Нийслэлийн онц сурлагатан, тэр | ЭНХ “ТАЙВНЫ СҮЛД МОД з 2 45 аё, таньж мэдэх зүйлийн хүрээ улам дэлгэр, улам гүнзгий бол сон байх учиртай. Тооны бодло- гын хариуг хоёр аргаар гарга- даг байсан бол одоо гурван ар- гаар Зодох шаардлагатай бол- жээ, Тэр хэмжээгээр оюун ухаан чинь хөгжинө, Зуны ам- ралтаар таван эмнэг сургадаг байсан бол одоо зургаан эмнэг сургахгүй бол болохгүй. Хөдөлмөр, амралтын зусланд нэг гатаас 13 центнер. ургац хураадэг. байсан бол одоо 13 центнєр хүргэх хэрэгтэй болж байна... Энэ бүхний үр дүнд чиний өюун ухаан, бие бялдар чинь хөгжинө, Хувь хүний хүү” хэд бүрийн мэдлэг чадвар, бү- тээлч дадлага хөгжихийн хэ- рээр улс орон маань улам хү- чирхэг, бат бэх, баян чинээлэг болно. Тийм учраас нам, засаг хүүхдүүд та нарыг багаас нь амьдрал, хөдөлмөрт бэлтгэхийг онцгой анхаарч Сайна. Шинэ ссрилт-шинэ оны анх- ны өдрөөс хэрэгжиж эхлэх ёс- той. Пнонер, сурагчид энэ зо- рилгыг хэрэгжүүлж эхэлснээр улам баяр баясгалантай, өөдрөг өнгөлөг. бадрангуй тэмүүлэлтэй ажиллаж, амьдрах болно. Ямагт өөдөө өгссөн ийм ЭРЧ хүчээр 2000 оны хаалгЗар орох учиртай. Өнөөдөр гэгдүгээр ангид сурч байгаа баатарчууд 2000 он гэхэд дөнгөж 21-22 нас хүрсэн байх болно, 2000 он ойрхон байна . Шинжлэх усан техникийн хөгжлийн энэ гайхамшингт зуунд хүрэх замаа бид нх Октябрийн түүхт ойн жилээс эхэлж байгаа нь бүрч учир, утгатай, онцгой үүрэг харнуцлагатай юм. Ц. САНЯДБАВ 4 Хорооны Улс төрийн Товчооны ги шүүн, БНМАУ-ын Сайд нарын |Г2л хүү гарч ирлээ. гүүний инонер сурагчдын Зэвсэг 20----252-2-3----.. модны наадмаас хийсэн сурвалжла- 252 25:45:222232 1------- га) 111-------122-----П-г101 В. И.Лениний нэрэмжит Мон: голын пионер сурагчдын төв ор- дон. Хуучин оны зааг шинэ оны босгоп дээр өнгө өнгийн гэрэл цац- руулж, баярын гоёл чимгээ өмсөн, мөнгөлөг мөчрөөр чимсэн нь улам ч баяр баясгалантай болгожээ, Цагийн уянгалаг цохилт ЭГШиГ-ү лэж багачуудын сэтгэл догдлон хү | эл жилийн | хэллээ. 4 зааланд яруухан ая эгшиглэн ёслолын хувцсаа өмссөн онц сур-| 3 лагатан, тэргүүний пионер сураг" чид хүндэт зочдоо хүлээж байна. сурагчдын сүл модны | Т дээсэн Шинэ ь Пионер, наадамд оролцохоор м Зөвлөлийн дарга Д. Содном, МА ХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, Улаанбаатар хо тын намын хорооны нэгдүгээр на рийн бичгийн дарга Б, Алтангэрэл, МАХН-ын Төв Хорооны «арийн бичгийн дарга Ц. Балхаажав, БН МАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэв | ийн Төв Хорооны нэгдүгээр на зийн бичгийн дарга Ц, Нарангэрэл, БНМАУ-ын Ардын боловсролын | Яамны сайд Б. Даваасүрэн нар бо- лон МХЗЭ-ийн Төв Хорооны иа рийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаата рын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөг | лийн дарга Ч. Цэрэндулам, мхзэ- | ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга иар хүрэлцэн ирлээ, Хүндэт зочдоо пнонер сурагчид ИХ тан- химд урилаа. Шинэ жилийн баяр наадам дайцыг жигшини эсэргүү: цэн, өнхийг эрхэмлэсэн утгатай театрчилсан тоглолтоор эхлэв. 21-51 хийлж нэр хайрласан юм. нийслэлийн ХХ сур П. Баярхүүтэй уу Маш их догдолж тоглолт маань Шидэт эрдэни гайлна. 1 зүүний эрэлд, явна. Н-ын Төв! Тайзнаа бүхний хайртай Азжар- хүндлэл хайр, хүсэл зоригийг илэр- түүнд Азжаргал Азжаргалын дүрд тоглож байгаа -- Олон орны хүүхдүүдийн хү | эгмид, МХЗЭ- сэл зоригийн илрэл болсон азтай жаргалтай хүүхдийн-дүрд тоглоно. байна. Гэхдээ амжилттай гэдэгт итгэж байна гэж ярив. цагийн зүү хоёрт аажим дөхиө, Азжаргал хүү найа нартайгаа дуу хуур болж ши- нэ жил болохыг хүлээж байтал хо рон санаат дайнч чөтгөр шидэт цагийн зүүг хул- їдэт цаг зүүгүй бол ши нэ жилийгх тэмдэглэх боломжгүй шүү дээ. АЭаргад шидэт цагийн Түүний замЛ-энх тайван, эрх чө- Багачуудын хэмээн лийн сурагч Дд болно арван хосгүй дөөний бэлэг тэмдэг эвтэй гурван тагтаа тэргүүн дээрээ суулгаад уран нугарч буй Ундармаа тааралдана. | Монгол, Зөвлөлтийн залуучуудын У!! нх наадам, Ардчилсан Гер- ман, Монголын залуучуудын 1Г их | наадмын төлфэлөгч Ээ? охин аян! замдаа алжаалгүй сайн явж, зорь сон хэргээ саадгүй бүтээгээд ирэ- хийг ерөөн эмх.тайвны бэлэг тэм дэг гурван тагтааны нэгийг бэлэг- лэнэ. 1986 оны сүлд болсон эм-/ хийн цагаан тёттаатай явахад үр гэлж баяр баясгалан авчирдаг би лээ. Аян замдаа орос ардын «Ман- ! жин» үлгэрийн баатруудтай уул зана. Хүүхдүүд та нар энэ үлгэ- рийг сайн мэднэ шүү дээ. Тэр үл: гэрт аварга манжинг эвийн хүчээр татаж гаргадаг тухай өгүүлдэг. бо- манго. ! Үргэлжлэл нь 1 нүүрт «Ээ с Жи ГД УЛ, 11:12 т А мөн МЭ ЦЭЭР | Төгсгөл. Түрүүч нь 1 нүүрт 1 Минии им хиолын баатар өвгөн, эмгэн, охин, | », хулгана, Азжаргал нохой, м | Хүүд ажил үйлс нь бүтэмжтэй бо- лохыг ерөөн цасан ширхэг өгнө. Азжаргал хорон санаат-дайнч чөт- гөрийг эв нэгдэлтэй байж гэмээнэ ялан дийлж болохыг ойлгоно. | Хар, Шар, Цаг: ЭД нь ту р шийдлээ. Тэд хорон санаатнуудын | бэлтгэсэн | ёсуултад зоригтой, ухаалаг хариу- )р лан тэднээс бөмбөрцгийг авч чад- на. Энхийн тагтаа, цасан ширхэг, бөмбөрцгийн хүчээр хорон санаат дайнч чөтгөрөөс шидэт цагийн зүүг авна. : Ийнхүү эрх чөлөө, эв нэгдэл, | Энх тайвнаар хорон муу санаатныг яяж болохыг театрчилсан тоглолт харууллаа. -.. Цасан охидоо дагуулсаар өв- лийн өвгөн Ч ирлээ. Пионерүүд ая дуугаа өргөж, уран бүжгээ сонир- | хууллаа. Өвлийн өвгөн пионер ба- | гачуудад чшинэ жилийн мэнд дэв- шүүлж онц суралцсан пионер, су- рагчдад бэлгээ гардууллаа. Төв аймгийн Зуунмод хотын хоёр угаар сургуулийн 7-гийн «Дэ» ан- | гийн сурагч Б. Оюунчимэг, Дар- хан хотын есдүгээр сургуулийн 5- (ын «Вэ» ангийн сурагч В. Баян- | жаргал, Эрдэнэт хотын хоёрдугаа 8 жилийн сургуулийн сурагч 1 | Батзаяа, Дундговь аймгийн нэгдү- | гээр дунд сургуулийн сурагч Х. Янжингарав, нийслэлийн нэгдүгээр дунд сургуулийн сурагч Н. Энх- | жаргал нар өвгөн ааваас бэлэг ав- лаа. Сүлд модны хөгжөөнт наадам | үргэлжилсээр... Ихийг сурах ирээ- | дүй өөд тэмүүлэгч пионер сураг- чид өнгөрөгч ондоо амжилт бүтээ- лийн дээдээр бэлэг барьж шинэ оноо угтаж байна. | Хүүхэд бүр хийсэн, бүтээснээ бахархан ярина. Өсвөрийн Сүхбаа- тарчуудаас МАХН-ын ХЇХ их ху- ралд өргөх рапортад зуун мянган хүүхэд, энх тайвны төлөө «Салют | мир» аяны хүрээнд дайныг эсэргүү цах хөдөлгөөнд зуу гаруй мянган пионер сурагч тус тус гарын үсэг зурж, 206 мянган хүүхэд 2.8 сая төл хүлээн авч бойжуулахад ту: салж, 2000 тони хаягдал үр тариа түүж, 4000 тонн хоёрдогч түүхий эд цуглуулж, сурлагын чанарт ахиц гаргаж амжилт олсноо илэр- хийлэв, Баяр наадмын үеэр Өмнөговь аймгийн төвийн 10 жилийн сургуу: лийн сурагч Ш. Энэбиш, Багануур хотын 10 жилийн сургуулийн су- рагч Н. Мөнхжаргал нартай уулз: лаа. -- 1986 он бидэнд их юм зааж өглөө, Манай сургуулиудад энх тайвны төлөө аян, цуваа амжилттай | | өрнөлөө. «Найрамдал» лагерьт ам- | рахдаа сургууль, бүлгэмдээ нэвт-| рүүлэх шинэ зүйл ихийг сурлаа гэж тэд ярилаа. | Сүлд модны хөгжөөнт наадам үргэлжилсээр... В.И. Лениний нэрэмжит монго- лын пионер сурагчдын төв ордны | сүлд модны гэрэл гэгээ хүүхдүүд та бүхний гэрт ч бас баяр баясга- лан авчирлаа, | Х Хэ 3) 53) Ж Ж 3! 3: Хо Жо Ж 3! Хс х х ЭНХТАЙВНЫ СҮЛД МОД 2 ! ОЛОН УЛСЫН ПИОНЕРИИН «НАЙРАМДАЛ» ЛАГЕРЬТ МААС ХИЙСЭН СУРВАЛЖЛА 11д7728 2, Эх орныхоо өнцөг булан бүрээс | БОЛСОН СҮЛД МОДНЫ НААД | олон улсын пионерийн «Найрам: дал» лагерьт хүрэлцэн ирж тав "тухтай амарч байгаа пионер су: ЯУАМ 22) халсжэс өрж 8 жилтаар угтахыг хүсэн ерөөв. Өвлийн өвгөн аав тэргүүний |/їнонер сурагчдад бэлэг гардуу: лав. Пионер, сурагчдын сүлд мод: ны наадамд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэвэгмид, МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч Г. Дашзэвэг, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэ рэл, Ардын боловсролын Яамны МХЗЭ-ийн сайд Б. Даваасүрэн, рагчдын сүлд модны наадам бо | лов. Шинэ жилийн сүлд модны | наадам хүүхдийн инээд, баярү хөөрөөр бялхаж, дуу хуур цанги" наж, бүжгийн долгио давалгаалж 1 байлаа, Энх тайвны Жилд пионер | сурагчид сурлага, хөдөлмөрийн бахдам амжилт гарган шинэ он- тойгоо золгож, шинэ Найз нөхөд:| тэй болсондоо баяртай, байна. Өвлийн өвгөн пионер сурагч» дын олсон ололт амжилтыг сай- шаан тэмдэглэж, шинэ онд улам өндөр амжилт гаргаж, Аугаа их Октябрийн мшнмаан хувьсгалын 0 жилийц ойг сурлага, | УЛ Ё спортын, “дээд ам мөр, урлаг, | Тов Хорооны нарийн бичгийн дар | | та, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит | МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. | Цэрэндулам, албаны бусад хүн оролцов. (04811074 12 . ». МҮЭ-ИЙН СОЁЛЫН ТӨВ ОР ДОНД БОЛСОН СҮЛД МОДНЫ НАЛДМААС ХИЙСЭН СУРВАЛЖ эоси-ииисэиииииалэиииии-ииэиижэаитиэниигииииоэииииииикииеоиикнииина « Бяцхан г“«В» найз чамайг, сүлд дүүд баяр хөөр дүүрэн МҮЭ-ийн соёлын төв ордон зорино. Шинэ цас будран орж байгаль дэлхий цагаан цасаар хучигдан | шинэ жил: энэ өдөр бүгд ши-| нэ хөг аястай, » | Ордны танхим дүүрэн, гоёлын хувцас өмссөн багачуудын инээд, ЦОВОО дуу хадаж, рд хуур,бүжиг наадам болно. Тэдний баяр дээр баяр нэмж мянган уулс, түмэн голыг гатал- саар холын цас мөсөн орноос өв- лийн өвгөн аав ирлээ, Алиахан багачууд минь | Амар сайн байцгаана уу? гэсээр өвгөн аав хүүхдүүдтэй уч ран золгож, цасан охид баяр хүр гэн бүжнэ. Хүн бүхэнд, хүүхэд бүрт нэг нас нэмэн, энхийн дууг | үргэлжлүүлэн түрсээр шинэ 1987 онтой учран золголоо. Шинэ оныг бидэнд авчирсан өвлийн аав ба: тачуудыг баяр наадамд урив. Тайзнаа энхийн цагаан тагтаа: нууд бүжиглэнэ. Тагтааг яагаад энх тайвны билэгдэл гэдэг вэ? Чухамдаа тагтаа хоорондоо тун ЭВ найртай амьдардаг шиг хар, шар, цагаан арьстай бүх үндэстэн ястан эвсэг байгаасай гэёнээс л ингэж нэрлэдэг юм. Ингэж хүүх: дүүд ярина. Энэ үеэр бид тэргүү- ний пионер сурагчидтай уулзсан юм. Тэдний нэг нийслэлийн 86 дугаар сургуулийн Зын «А» ангийн сурагч Т. Байгальмаа: -- Би энх тайвны жил-1986 Онд онцсайн дүнтэй сурлаа, Энэ бол энх тайвны төлөө ариун тэм: цэлд миний оруулж байгаа хувь нэмэр. Ирж буй шинэ 1987 онд онц сурахын зэрэгцээ урлагийн амжилт гаргана гэв. Хүүхдүүд ингэж өөрийн амжил- таас ярихын зэрэгцээ сүлд мод- ны наадмын тухай сэтгэгдлээ яри | на. -- Бидний дуртай номын баа: Тар Карлсон, үлгэрийн баатар Од: хүү хоёр сансар огторгуйн уудмаас ирж шинэ жилийн мэнд-хүргэхэд би их баярласан шүү гэж нийслэ- лийн 18 дугаар сургуулийн 4-ийн| ангийн сурагч Х, Баярмаа өгүүлж байна. -- «Чамайг даа!» киноны шинэ анги их гоё байсан. Бас ХБДС ийн сурагчдын бүжиглэсэн «ТоО” дон цагаан» бүжиг их сайхан юм гэж 36 дугаар сургуулийн 1-ийн «А» ангийн сурагч А.Алтан баяр- лан ярина. Зөвлөлтийн ХЇУ сур- гуулийн 7-гийн «А» ангийн сурггч Дубовский: -- Би монгол найз нартайгаа шинэ жилийн энэ баярт оролцож байгаагаа их аз завшаан гэж бо дож байна. Энд хүүхдүүдийн зур” сан зургийн үзэсгэлэн миний со- ннрхлыг нх татлаа. Ялангуяа У сургуулийн 5-ын «А» ангийн су. рагч Ганбатын «Эх үүр энх эмга лан» зураг дуулж байна. | Ингэж эх оронд маань энхийн бас нэгэн шинэ жил ирлээ. . Манай сурвалжлагч уол эл ос ВВНХЧИМЭГ, .. -шж- З3. ,Ямонглыг2 .ЧНЭН Сєе “Є С6Ө “єх єв “БУ СБ8 “па ГЕН БУГ ЛЫГ ҮЕ тєв гн?/1987.1.3 Манай соннны редакцид өдөр бүр ирдэг олон арван захидлын ихэнх нь «Найз» буланд гэсэн хаягтай бай- даг. Захидалдаа хүүхдүүд үерхэл нөхөрлөлийн талаар нандин хүсэл мөрөөдөл, чин сэтгэлээ илэн далангүй өгүүлжээ. «Найз» булан- даа бичсэн хүүхдүүддээ баярлалаа. Та нараасаа захидал хү- лээж байна. Санал бодлоо солилцоцгооё! Ярилцац- гаая! шини ин БИ ЗАХИА БИЧИХГҮЙ Үерхэл, нөхөрлөлийн та- гыхоо хуудсаар у К найз нөхөдтэй- гөө санал бодлоо солилцо- хоор шийдлээ. Би орлон найз хөвгүүдтэй. Харин саяхнаас нэг охинтой ойр дотно үерхэхсэн гэж бодох болов. Тэр тухайгаа найз хөвгүүндээ ярьсан чинь уран сайхан үгтэй захидал бичиж өг гэж тэр надад зөвлөсөн, Ер нь ажаад бай- хад, миний орчин тойрны эрэгтэй, эмэгтэй хүүхдүүд үерхэхдээ ихэвчлэн Ххо0- рондоо захидал бичгээр харилцах юм. Миний бод- лоор нэг сургуульд бараг хөрш зэргэлдээ амьдардаг бидэнд заавал Захна би- чилгүйгээр, сайхан ярил- цаж үерхэж болмоор юм шиг санагдана. Үерхэхийн тулд би заавал захиа би- чих ёстой юу. Завхан аймаг Г. МӨНХБОЛД инээдтэй ХЭРЭГ ГЭЖ ҮҮ? Манай ангийн нэг хөв- гүүн аминчлан надад нуу- цаа ярьсан юм. Тэр ердөө ганц долоо хоногийн дотор хоёр охинд үерхэе гэж хэлжээ. - Яагаад. Тэд чамд тийм их таалагдлаа гэж Үү? гэж асуухад тэр: ЗАЛУУ СЭТГҮҮЛЧ СУРГУУЛЬ МХЗЭ-ийн Төв Хорооны хүүхэд, залуучуудын хэв- лэлийн нэгдсэн редакцийн дэргэдэх сэтгүүлчдийн сал- бараас өсвөр үеийнхэнд мэргэжлийн чиг баримжаа олгох, авьяасыг хөгжүүлэх зорилгоор «Залуу сэт- түүлч» сургууль нээлээ. Нээлтийн ажиллагаанд БНМАУ-ын Соёлын гавь- яат зүтгэлтэн, ахмад сэт- түүлч Х. Чойжилжав бо- НЭЭГДЛЭЭ лон МАХН-ын Төв Хороо, Монголын сэтгүүлчдийн холбооны хорооны хариуц: лагатай ажилтнууд орол- цож сурагчдад үнэтэй зөв- лөлгөө өгөв, Сэтгүүлч 0о- лох хүслээр жигүүрлэсэн нийслэлийн сургуулиудын сурагчид зохиосон шүлгээ уншиж, амжилттай сура- хаа илэрхийлэв, - МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ -- Үгүй ээ! Тэдний юу гэж хариулах нь надад со- нин, тэгээд ч инээдтэй са- нагдсан юм гэж сэтгэл хан- галуунаар ярилаа. Үерхэл нөхөрлөлийг инээдэм наадам гэж үзэж болох уу? Ийм зантай хөв: гүүд та нартай тааралдаа- гүй биз дээ?! Улаанбаатар хот. Ө. ТӨМӨРТОГОО ҮЕРХЛЭЭ НУУСНЫ УЧИР Манай ангийн Н. Ч хоёр үерхдэг. Тэд миний бод- лоор бол бие биендээ үл- гэртэй, тустай сайн най- зууд. Гэтэл зарим нэг хүүхэд тэднийг «эхнэр, нө- хөр» гэж инээлдэн шоо- лох юм, Үүнээс болж тэд хамтран хичээлээ давтах тэр ч бүү хэл хамт явах нь ч харагдахаа больсон. Хүүхдүүд тэднийг найзла- хаа больж дээ гэж бодоц- гоож байлаа. Гэтэл Н. Ч хоёр маань үерхсэн хэвээр. Харин далд нууцаар бус- дад мэдэгдэлгүй үерхдэг болжээ. Үерхэл нөхөрлө- лөө ичиж, нууж -дал- “БЯЦХАН Киприйн Платон Греко- сыг хамгийн залуу зохиолч Тэр долоон нас дөнгөж хүрсэн хэмээн үзэж байна. ч анхны бяцхан номоо хэ- дийн хэвлүүлчихсэн ажээ, Түүний номд ан амьтан, шувуудын тухай 16 боги- но өгүүллэг оржээ. далж болно гэж үү? Ха- рин ч үерхэл нөхөрлөлөө хамгаалж түүгээрээ бахар- хах ёстой гэж бодож бай- на. Зүүнхараа хот. Б. ОЮУНТУЯА ҮЕРХЭЛ, ХАЙР СЭТГЭЛ ЯЛГААТАЙ Бид бага наснаасаа эх- лэн нэг цэцэрлэгт, сур- гуульд ороод Ч нэг ангид орж үерхэн нөхөрлөж бай- на. Хичээл дээрээ хамт нэг ширээнд суудаг, та- раад ч хамт. Ер нь бидний сонирхдог зүйл ч ижил. Чөлөөт цагаараа хоёулаа хөгжим сонсох их дуртай. Бидний хүсэл сонирхол адил болоод ч тэр юм уу, үерхэл маань улам батжин гүнзгийрсэн. Харин бид- ний үерхлийг зарим хү- мүүс буруушаан хориглох юм. Тэднийхээр бид хайр сэтгэлтэн болжээ. Яагаад тэр вэ? Үерхэл, хайр сэт- гэл хоёрын хооронд ялгаа байхгүй гэж үү. Бид өөрс- дийгөө жинхэнэ сайн най- зууд л гэж боддог. Говь-Алтай аймаг. Б. НОРЖМАА ЗОХИОЛЧ Бяцхан хүүгийн зохиох авьяас таван настайд НЬ тодорч үе тэнгийн найз нөхөддөө сонин юм их ярих болжээ. Платоны энэ замнал хүүхдийн санаанаас зохнох яруу сайхан ертөн- цийг нээн харуулж байна, Я. АРСЛАН СХуТуЛаЛХҮОВХТЛХЛагтллгсажэлхажадда « Өвлийн өвгөн, цас мөс- ний орноос цасан охид, ойн олон амьтдаа дагуул- саар айлчлан ирдэг үлгэ- рийн сайхан шинэ жилийн Е Саяраа хүүхэд бүр тэсэн Бо ядан хүлээдэг. Айл гэр, багачуудад аз жаргалын бэлэг түгээдэг өвлийн өв- гөнөө газар сайгүй ам- жилт бүтээл арвинтай уг- таж байна. Манай сургуулийл шинэ жилийн сүлд модыг ер бу- сын сонин чимэг зүүлтээр ӨВЛИЙН ӨВГӨНИЙ БЭЛЭГ угтаж хөдөлмөрийн арвин их амжилтаар бэлэг бари- лаа. Зун намрын хөдөлиө- рийн улирлаар олон су- рагч малчны суурь, тариа, ногооны талбайд очиж ажиллан «Ажилсаг хүүх- дүүд» гэж нэрлэгдсэн юм. Тэгээд ч бүтэн жилийн ху- гацаанд юу сурсан, бүтээс- нээ шинэ жилийн энэл баяраараа дүгнүүлдэг 00- лохоор хүүхэд бүр сэтгэл Ш яаран хүлзэх нь аргагүй "шүү дээ. Өвлийн өвгөпий бэлгийг Д. Сэргэлэн, Б. Өнөрхүү тээд манай сургуулийн ааг ахлаа! «Пионерийн үнэн» Сс0- нины редакциас уншигч- дынхаа дунд жил бүр зар- ладаг уламжлалт «Хөдөл- мөрийн улирал-86» урал- дааныг дүгнэлээ. УУрал- даанд манай идэвхтэн би- чигчид пионер сурагчдын зун, намрын хөдөлмөрийн амжилт бүтээлээс өгүүл- сэн олон арван мэдээ өгүү- лэл, найруулал, сурвалж- лага, тэмдэглэл, фото сур- валжлага ирүүлжээ. Урал» даанд илгээсэн материа- ЫН лаас үзэхэд хүүхдүүд хӨ- ЗЭ долмөрийн тавдугаар улир- лаараа малчны суурь бри- гад, барилгын талбар, но- гооны талбай, сум, нутаг сургуулийнхаа аль хэрэг- цээт газар очиж томчууд- тай мөр зэрэгцэн хөдөл- 3 мөрлөж бяцхан гарын их 2 с үзүүллээ. 1 Г Энэ 1986 он пионер су- рагчдын хувьд онцгой жил 5 болжээ. Сургууль бүлгэм, 3 бүлэг гээд пионерийн хамт 5 олон бүр «Сургуулийн снс- темийг боловсронгуй бол- гох тухай» МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийг баяртай хүлээн авав. Хөдөлмөрийн энэ У улирлаар пионер, сурагчнд ажил хөдөлмөрийн дадлага чадвар шин сууж, ирээдүйд Уу өргэжлийнхээ ди «ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ-66» УРАЛДААНД: ХЭН. ШАЛГАРАВ? чиг баримжааг олж авда- тийг манай идэвхтэн би- чигчид тодорхой барнм- танд тулгуурлан бичжээ. Уралдаанд ирүүлсэн материалын чанар, ур чад: варыг харгалзан үзэж да. раахь байр эзлүүлэв. 1 байрт «Үнэн» сонины Булган аймаг дахь сур- валжлагч Л. Батсүхийн «Малчны зусланд» тэмдэг- лэл, 11 байрт, Сэлэнгэ айм- тийн “Орхонтуул сумын дунд сургуулийн пионе- хаан гааг чүрлн армаагийн « 1 тараг амттай вэ?» сурвалж- лага, мэдээ, Өвөрхангай аймгийн Хархорины дунд сургуулийн ннонерийн ах- лах удирдагч Ц, Хандсү- рэнгийн « ннгэж ам- ш , Завхан айм- гийн Отгон УРАЛДААНЫ КОМИСС :5:51 ТУулЛ слЛУсУл: ЦВФӨМБӨРЦ О/, ХУУХЭД ХОЁ ЭНХИЙН БУУХИА ҮРГЭЛЖИЛНЭ Хүүхдүүд ээ! Манай гарн- тийн хүн ард улс төрийн олон чухал үйл явдлаар дүүрэн 1986 оныг үдэж шинэ онтойгоо шинэ хүсэл тэмүүлэлтэй учран зол- тож байна. Улиран өнгөгөгч он бол олон улсын энх тайвны жил байлаа. ЗСБНХУ болон а:” дүү социалист орнууд энх тайн- ны төлөө урьдын адил эрчим- тэй үйл ажиллагаа явуулж: ирэв. Зөвлөлтийн удирдагч Миханл Горбачевын дэвшүүлсэн цөмийн зэвсгийг 2000 он хүртэл бүр- мөсөн устгах тухай санал дэл- хий дахинд өргөн лэмжлэг хү- лээлээ. Тэрчлэн ЗСБНХУ цө- мийн дэлбэлэлт турших явллыг дангаараа азнах тухай шийдвэ- рээ удаа дараа сунгасан явдал тус орон дэлхийн соёл иргэн- шил, энх тайвны хувь заланы төлөө хүлээж буй хариуцлагаж гүнээ ойлгож, байдгийн тод нотолгоо боллоо. Гэтэл А: рикийн засаг ЗСБНХУ цөмийн дэлбэлэлтийг азнасан хугацаанд АНУ цөмийн туршилт 24 удаа үйлдсэн юм. Түүний Рейкьявинкийн э---------- Ё! УУсонаунаал ах, ЧНЭН --«С--с.- -- -. Юрнй Куклачев 1967 онд ардын циркийн шагнал мөн онд Москвагийн циркийн -------тт---шшшшшг Солозсвэ«С1--сн“6 -ССөсвь-СО-снэ «ССПуэсньэ-«ГТсуеслвьеФС» 1987. 1,3 КУБЫН ХУВЬСГАЛЫН ОЙД ? “2 Никбдас ГИЛЬЕН АНТИЛИЙН орж суралцжээ, Тэр жүжиглэх, дуулах, бүжиглэхээс гадна ак- робат, тэнцвэрийн тоглолт хийнэ. Гэхдээ алналагч» гэж нэрд гарсан жүжигчин, Өнгөрсөн онд тор Мон- хүртэж, сургуулийн алналагчийн ангид 5! тол нь «муургай 2 АРЛУУДЫН тє-Карсод болсон олон улсын циркийн урлагийн ХЇ их наад- “3 маар «Мөнгөн алиалагч» шагнал Ү хээ хэссгдерэср Ь, , мөн «Сэтгүүлчдийн их шаг- | Юрий Буклачев: -- «Амьтан сургагч» гэж зэлүүлэх би дургүй, Өөрийгөө “сургагч ч гэж. үздэггүй. Зяагаад гэвэл, би. нэгдүгээрт алиалагч хүн, хоёрдугаарт. хэ. зээ ч, ямар ч амьтан сургаж байгаагүй, «Куклачев бол муур- тай тоглодог алиалагч, БКукла, чевыг ирснээс хойш л циркт муур тоглуулдаг болсон юм» їэж рилцахыг олон удза сонс- сон, Үнэндээ тийм биш юм. А. 11. Чеховын «Каштанка» гэдэг өгүүллэгийг уншиж үзэхэд, бүр өнгөрсөн зуунд манай циркийн тайзнаа муур тоглуулдаг бай- “жээ. Гэхдээ амьтан. сургагчид муурыг нэг их сонирхдоггүй бэйж, Муур циркт тохирохоор- ,Гүй хэнэггүй зантай хэцүү амь- тан. Амьтан сургахад албадах, саргадах арга хэрэглэдэг. Гэтэл Энэ арга муурт тохирдоггүй юм, Үүнзэс гадна муурыг тай- сан дээр үзэгчдийн сонирхлыг «татахааргүуй жижигхэн амьтан тэж үздэг боЗлаа. Иймээс Ч циркт муур тоглуулдаг жүжиг- мин ховор байжзэ, Би циркт “ажиллаж эхэлснээсээ! хойш дөр- зөн хөлтэй туслагч -олж авах тэж их эрсэн, тэгээд эцсийн зэцэст муурыг сонгосон юм. "Алналагч хүний, -ажлыг олон Зүйл “-одорхойлдог. . Хамгийн тол нь дүрээ олох явдал. На- дад жинхэнэ ардын , алиалаг- чийн дүр олох .нь чухал байв. “Дашрамд хэлахэд, манайд, ер хаа сайгүй муурыг айл гэ- рийн зочломтгой | зан, аятай тохитой байдлын шинж гэдэг. « Байнгын хамтран тоглогч болсон Стрелка гэдэг анхныхаа муурыг олоогүй бол уран бүтээ- шийн минь хувь Заяа ямраар эргэх байсныг бүү “мэд. “Нэг жижиг хотод айлчлан тоглох үеэр ийм явдал тохиолдлоо. Орой зугаалж явтсл «мяу мяу» тэх Өрөвдөм Дуу сонсогдлоо, СТсарсан чинь бургасан “дор мууУ- рын зулзага хэвтэж байна. Ин- тэж мууртай болсон юм. Тэ- тээд Паштет гэдэг нохой, Стрелка муур хоёртойгоо үр- тэлж нааддаг байв, Гэртээ ир- сэн зочдыг зугаацуулахын тулд муураа ямар нэг зүйлд сургахаар шийдлээ, Муур.минь ухаалаг сэргалэн, идэх юмны төлөө бїї өэзөсөө л тоглах А--04402 ИНДЕКС--14140 Ян ХҮҮХДҮҮДЭД 123456787101112 дуртай амьтан бейв, Сальто эр- х гэж, хойд хөл дээрээ зогсож му сурлаа, Үүний нь зочид ихэд Е) таашаана, Тэгсээр надад Стрел- кагаа циркт тоглуулах. санаа төрлөө. Миний олсон бусад муур КЧЦн удирдлагаар» ажилла. Ц Карибий ХБЛЖ алгих долгнот Карибийн Амьтад дотроос хамгийн гэр- 2 халж, сэг болохоор нь тэр үү дээ, УУ Цаасан хөлөг минь хөвж муурыг циркийн гэрэл гялбаан 9 явна. ЗОРИУЛСАН ДУУ дунд харахад сэтгэлд сайхан Хааш гу ун 7 3 аа ч хамаагүй зал байдаг. Надтай хамт тоглож, ОЖХҮҮЙ сальто үсрэх, урд, хойд хөл Харавсан сум шиг хурдалж дээрээ зогсох зэрэг янз бүрийн явна. тоглолт үзүүлээд зогсохгүй бас сонирхолтой утга санаа илэр.,: Цэввиа далон хулс сртонннэ Барбадос ч юм уу Тринидад хийлсэн тоглолтод оролцдог ! ч 5 ьч 7 гү амьтан бол ердийн л гэрийн ННЧНЫГ, ЧОрХэ хэй Мэнд муур шүү дээ. Надад япон, ур шин Зэнжд Л сл ылс БҮХЭГҮЭН й Хар жаал хитэг дээр суужээ. муурууд бий. Гэхдээ ердийн | Хажууд нь, испани эр зогсчээ. “Утаагүй хөлөг онгоц шууд л Урагшаа довтлон хурдалж явна. “Аялан яваа хөлөг онгоц гэрийн муурыг Л би хамгийн авьяастай гэж үздэг. Дүрээ зөв сонгож. авахын тулд" муураа ямар зантай, яаж тоглох дур- тайг нь мэдэх , явдал чухал. Муурт эзэн хэрэггүй, нөхөр л хэрэгтэй байдаг. Тэгээд ч би. муураа юу хайж Чадахыг нь сайн ажигладаг юм. » Надад нууц бий л дээ, харин хэлзхээ азная, “Гэхдээ ид шн- дийн юм биш шүү. Ганцхан зүйлийг зөвлөхөд, муураа уйд- тал ганцааранг нь байлгах хэ- рэгтэй. Гэртээ ороход Чинь муур баярлаж, эрхэлдэг байх ёстой. Ер нь мууртай тоглолт бэлтгэхэд их хэцүү, харин нэг бүтвэл сайхандаа. Цаашдаа : Бэх бэлтгэл сургуульгүйгээр ч тог- 3 луулаад байж болно. Миний ( мэдэх амьтдын дотроос хамгийн (Хойг арлын дундуур хөвнө. : Хоёрхон зорчигчтой хөлөг ЭРТ, 3 онгоц ухаантай нь муур. Муурын Өрх сумтай г-8үЦээ18 : өөлөн да "Чиглүүлж, хөлөг 8 завий үУ:5-3777:) 40 Хамгийн амттай, шоколадаар Бас нэг нууцаа хэлэхэд, Хариуд нь эргүүлж буудна. муур бол шөнийн амьтан, Тий- эсэр сонио заан цалөы 24 мээс шөнө сургуулилахад. юмыг Чья: Залын зун ЗУЛЭл 18 сайн сурдаг. Би «Муур, тогооч МанаН ДоЛЬжс яваа Хоёр» гэдэг гуравхан минутын “25 8 3 2 тоглолт бэлтгэх гэж хоёр жил : урдалн хагас хугацаатай “ажилласан. ХХар жаал алсыг зорино. Стрелка минь энэ “тоглолтыг ажууд нь испани эр зогсоно. «зохиолцсон» юм. Түүнийг жи. Утаагүй залуургүй хөлөг жиг тогоон дотор унтан алж 2 онгоц ти "Урагшаа гагцх урагшаа Ба Чэн Р ыг уола. надад санаа хыг нь хараад номер бэлтгэх юм гэж ярилаа. ОрсУУЖСЭН Ц. ШАРАВ гАПН) МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн хэвлэл «Пионерийн үнэн» сонин, «Залгамжлагч», «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлд уншигчдын та- лархал хүлээсэн, чанар сайтай сурвалжлага, най- руулал, тэмдэглэл, тайлбар өгүүлэл, фото зураг, зураа- сан зураг нийтлүүлсэн идэвхтэн бичигч, эвлэл пионерийн ажилтан, 30- хиолч, сэтгүүлч, сурагч “нарт 1986 оны тэргүүн “бичлэгийн ээлжит шагнал олгов. үзэгэжлллээ 1-8 сонн-» “ны тэргүүн бичлэгийн шаг- налыг МЭТНБХ-ны Гүй: цэтгэх хорооны дарга, Дэл- хийн энх тайвны зөвлө. Кубын нэрт зохиолч Николас Гильен, Арал арлын дэргэдүүр гарна, - Мирта Агирр( нарын хүүхдэд зориулан бичсэн шүлгүүдийг Кубын хувьс- галын ойд зориулан нийтлэв. » БЯЦХАН НЕГРИЙГ СЭРЭЭХ БҮҮВЭЙ Тагт дээвэр дээр Тагтаа дуугарна. --Нар дээшээ хөөрлөө. - Хар хүү минь босоорон! Хотон шувуу Ч Ховдог матар ч Алаг эрвээхэй Ч Алиа. сармагчин Ч Аль хэдийн Нойроосоо сэржээ. Аж төрдөг Гэрээсээ гарчээ. Аяга, сүрэл Аалз, цонх Аль нь ч одоо Амарч унтаагүй Алив хар хүү минь Нойроос сэр дээ! Алтан нар тийш Гүйгээд гар даа! Халуун өдөр Боллоо шүү дээ. Хар хүү минь Босоорой. доо!.. Хүмүүсийн шуугианыг Хүү минь сонсоно Уу? “Хөлтэй гнь хөлхөж Хөлгүй -нь мөлхөж Түм түчигнэж Бум бужигнаж байна. Алив хүү минь Бушуу босоорой! Алтан нартай - Даруй “золгоорой! ү Энхрийхэн үр мянь Инээгээд босоорой| Интор шиг. нүдээ Нээгээд сэрээрэй! «Эзэд ноёд Сөнөтүгэй!» гэж Энхрий үр минь Сэрүүтээ хэлээрэй" Аяга, сүрэл Аалз, цонх Аль” хэдийн Нойроос сэржээ. Алин хүү минь Бушуу хүү минь Алтан нарныхаа Амрыг эрээрэй! он лийн тэргүүлэгч гишүүн Д.Цахилгаан, «Споргын мэ- дээ» сонины эрхлэгч Н.Да- риймаа, Хэнтий аймгийн Хэрлэн САА-н дунд сургуу: лийн сурагч Д. Одгэрэл, «Їнонерийн удирдагч» сэт- гүүлийн утга зохиолын ажилтан, хүүхдийн зохиолч Г. Нямаа, Улсын гэрэл зургийн газрын фото сур- валжлагч Ц. Нина, Өмнө- говь аймгийн пнонерийн зөвлөлийн дарга Т. Алгаа, Монгол прессийн ажилтан И. Чулуунхүү, «Пионе- рийн үнэн» сонины утга 30- чимэг, ШУА-ийн сорилын хиолын ажилтан Н. Энх- Мярта АГИРРЕ ТОЙРОН БҮЖИГ Торгон туузаар уриц Тойрон бүжгээ эргэн 240: тосч ирцгээ, хүүхдүүд ээ! Гартаа туузаа өргөн барья. Ганган бүжгээ эргэн баясья гарч ирцгээ, хүүхдүүд ээ! Нарны алтан сацраг атган Найз нөхөд бүгдээрээ бүнгье нааш ирцгээ, хүүхдүүдээ! Хөрст дэлхийн өнгө олон Ч Хөх тэнгэрийн наран илүү, хүрч хрЦгЭ3-д хүүхдүүд ээ! БАЯРЫН ӨДӨР Өнөөдөр --фяеста, фиеста! Өргөн олны баярт өдөр Бүтэн жил хүлээсэн өдөр Бүжиг йаадмаар дүүрэн өдөр. Даамай “сайхан байнам Да--ра--рам,да-ра-рам! Хүн болгон бэлэг Хүсэн суудаг өдөр. Эрээн -мяраан чимэг Эгнэн байдаг өдөр. Хурц жадаа орхнцгоо| Хуур хөгжмөө хөглөцгөө! Хүйтэн зэвсэг цаашаа! Хүүхэлдэй тоглоом наашаа! аамай сайхан байнам. а-ра-орам,да-ра--рам! Өнөөдөр--фиеста, фиеста. Өргөн “олны баярт өдөр! Бүтэн жил хүлээсэн өдөр! Бүжиг наадам дүүрэн өдөр! Даамай сайхан байнам Да--ра--рам,да--ра--рам| " Фиеста--баяр ДОЛОО ХОНОГ (Тоолол) Нэг--хоёр, нэг--хоёр, Нэг--хоёр--гурав Найз аа, найз аа Намайг дагаад хэлээрэй! Даваа, мягмар, лхагвад Дандаа эмээгийнд очно. Харин Пүрэв, Баасанд Харьж гэртээ ирнэ. Амралтын Бямба, Нямд Амтат жигнэмэг хийнэ. Насэср, нэг--хоёр Нэг--хоёр--гурав Эхнээс нь-дахиад хэлээрэй! Энэ тооллыг давтаарай! Орчуулсал Д. ЖАМБА фФё-38У228-82-22-822-62-80-82486-68,, ОНЫ ТЭРГҮҮН БИЧЛЭГИЙН ШАГНАА гийн дарга Ц. Санжжав, «Залгамжлагч» сэтгүү- лийн шагналыг ШУА-ийн ажилтан (С. Цэрэндэндэв, «Залуучуудын үнэн» со- нины зураач Н. Чулуун, хүүхдийн зохиолч С. Над- мид, «Пионерийн удир- дагч» сэтгүүлийн шагна» лыг Хөвд аймгийн пионет Г 1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 7. / ф ЛХАГВА. ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ нь эхэлж усаар жүүлэх нь нэн чийрэг ашигтай гэж тус бассейны эрхлэгч Д. Баяраа бидэнд ярьж байна. -- Усан спортоор хи. чээллэх дур сонирхолтой хүүхдүүд танай энэ ор- донд ирж хичээллэж бо- лох нь ээ! -- Тэгэлгүй яахав. Ма. най бассейны хаалга тэд. ний өмнө үргэлж нээлттэй байна... Хүүхэд, залуучуудын усан спорт, сургалтын бас сейныг байнгын ашиглал. тад хүлээн авах ёслолын цуглаан дээр БНМАУ.ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэвэгмид, 5. “Танзи дзэр зохиогддог цэрэгэх | оронч, интериационалч хүмүүжлийн ажлаас аль нь та иар: илүү таалагддаг вэ? Уралдаанд ирүү(85ж | ма- ыг «Радиогийн сургууль, териал хүүхдийн родакци. 43СБНХУ-ын ОСААФ-ыг хэн сайн мэдэх вэ?» асуулт, ха- рнултын уралдаанд» гэсэн хая- гаар хүлээн авна. Уралдаадыг зохион байгуу- лах комисс дүгнэл, дараахь байр эзлүүлэн шагнаж урам- шуулна, ЕигЭг" р сургууль нэг. УБХ 42а) » БОДООШИЙН авсан фото ЗСБНХУ.ын Элчин сайдын Яамны эдийн засгийн асуудал эрхэлсэн зөвлө. хийн орлогч В. Б. Нальс. кий нар харилцан баяр хүргэж үг хэлэв. Мөн цуглаанд МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц,. Наран. гэрэл, хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга Ж. Бадраа, нарийн Сячгийн дарга Д. Дашжамц, Ч. Цэрэндулам, П. Энхбаяр нар болон яам, тусгай газоын сайд, дар- га нар, албоны бусад хүн оролцов. Мэн ЗСБНХУ. ын элчин саїдын Яамны зөвлөх 8В, А. Марушкин оролцов. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ лагерьт амрах урилгаар х р Хүүхдийн дуртай спортын төв. оёрдугаар байр хоёр. Тус бүрийг УБХТН-ийн Төв Зөвлө- лийн диплом, фото зургийн ап- паратаар. Гуравдугаар байр Тус бүр УБХТН-инй Төв дөрөв. Зөв лөлийн дипдом, олон улсын пионерийн герьт амрах урилгаар «Найрамдал» | ла: Уралдаанд идэвхтэй оролц- сон 20 сурагчий| УБХТН-ийн өв баярын бичиг, үнэ бүхий зүй-! лээр шагнана. УР, зохион Б ЛАХ КОМИСС Ї МХЗЭ-ыилн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын | нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ жилдээ 3) Моө2 12206) ө ТА НАРТ ЗОРИУЛСАН ШИНЭ БАРИЛГА БАН. ГУУЛАМЖ АШИГЛАЛ- ТАД ОРЛОО. ээшэжээшжэээжэимижииимиииииииинииииииииэ -- Найз аа! Хоёулаа бассейнд очиж сэлье, -- Хаана? -- Чи мэдэхгүй юм уу? Саяхан манаид сиорт, сур- галтын шинэ оассенн ашиг- лалтад орсон шүү дээ, -- Тинм үү? лмар гоё вэ? Энэ яриа саяхан нийс- лэлийн нэгэн сургуулийн хэсэг сурагчдын дунд бол- сон юм. Үнэхээр улиран одсон 1986 оны сүүлчийн өдөр нийслэл хотын төв дүүрэгт Сэлбэ голын эрэг дээр сүндэрлэн боссон өвөрмөц сонин хийцтэй ба- рилгыг чиглэж олон ар- ан хүн цуварч байлаа. -- Бассейн... Бид зуны улиралд л сэлдэг байсан бол одоо өвөл, зунгүй сэ- лэх боломжтой боллоо. -- Хүүхэд, багачуудыг - Ч бага наснаас нь эхэлж усан спортоор хичээл- лүүлж, чинрэгжүүлэх нь ашигтай гэж хүмүүс ярил- цана, ӨҮй 5. їШинэ оны босгон дээ : ашиглалтад орсон хүүхэн Зураг дээр: Усан бассейн залуучуудын усан спорт, -------------- сургалтын бассейн нь ма- усан сангаас бүрддэг ажээ. най хүүхэд, залуучуудын ГМөн 240 хүний суудалтай чөлөөт цагаа үр ашигтай | үзэгчийн тавцан, спорт тан- өнгөрүүлэх төвүүдийн нэг Хим, чийрэгжүүлэлтийн зо- юм. рнулалттай уурын ванн, Уг бассейныг зөвлөл- Зуушны газар, ус халаах, тийн барилгын хоёрдугаар цэвэрлэх байгууламж, ус трестийн барилгачид, ком- шинжлэх лаборатори, эм: сомолчид чанарын өндөр чилгээний хяналтын болон үзүүлэлттэйгээр барьж сургалт арга зүйн каби- ашиглалтад өглөө. Хүүхэд, нетуудтай юм. залуучуудын спорт, сур- Тунгалаг бүлээхэн устай галтын бассейн нь нэг ээл- бага усан сангийн мандал жинд 60 хүн хичээллэж дээр янз бүрийн хэлбэр болох 25 метрийн урттай дүрстэй хөвөгч тоглоомууд 1,4--5 метрийн гүнзгий, харагдана. 6 замтай, 8--5 метрийн Энэ бол манай хүүхэд, өндөр бүхий үсрэлтийн 8 багачуудад зориулсан тан тавцантай том усан сан, хим, Бид энд зургаан 0,7--1,3 метрийн гүнтэй, наснаас дээших хүүхдүүд. нэг ээлжинд 16--20 хүү. тэй хичээллэх юм. Хүүхэд хэд хичээллэж болох бага багачуудыг бага наснаас юм : Я с Ээ ДОСААФ--ЫГ, ХЭН САЙН МЭДЭХ ВЭ? (РАДИО! АСУУЛТ ц зохион Өс Га 26:37 ЛТЫ ДАА ын нэги 3 досогллын ҮРЛЭЛАдЭ ЭЛ ранлааая оролцох пионер Улс орныг батлан. мэс сурагчид дараахь асуултанд илт сурталчлах хариулна. барын ажил болон ЗСБНХУ- "1 ЗСБНХУын ДОСААФ ЁОГХОо-21202:222077 уллаг: Зү3. Ч нэ дурын нийгэмлэг "9. “Аугаа их-Эх орны дай- (ДОСААФунйн (60 жилийн нь үед ДОСААФ-ын гүйцэт- ойг угтаж манай Орны ерөн- гэсэн | түүхэн үүргийн тухай хий боловсролын ЗААГ богэн бичнэ үү. “619 “ү1И ангийн пнонер, О 9. ЗХУ-ын хоёр ул: 22: ан «ЗСБНХУ-ын ДО баатар, ЗХУ-ын сансрын нн- СЛАФ-ыг 2 хэн оо сайн ДЭХ сэгч эмэгтэй С. Ё. Савицкая- ВЭ?» радио асуулт, хариултын гийн амьдрал ДОСААФ-тай уралдаан зарлаж байнА. ...диар холбоотой вэ? Уралдааныг 1987 оны гу- (4, “УБХТН-ийн талаар Чи равдугаар сарын 15 хүртэл юу мэдэх вэ? г шалгаруулж Зөвлөлийн ТАВАН ЖИЛИЙН шинэ мэдээ “ ГаВшгайчийн нөр Наймдугаар жилийн хоёр дахь оны гараа эх- таван төлөвлөгөөний лээд хэд хонож байна. Улс төрийн тоймч пнонер чн улс төрийн мэдээлэл хийхээр бэлт- гэж байгаа нь лав. Тий- ээс чамд тус болох мээс чамд тус зорилгоор өнгөрсөн оны зарим ололт, амжилтаас өнөөдрийн дугаарт нийг тэллээ, Өнгөрсөн онд Хөтөлийн цемент, шохойн комбина- тын инж бүрэн цогцолбор, Дорнодын царууц тоосгоны үйлдвэр, Улаанбаатарт үс. лэг эдлэлийн үйлдвэр, 400 автобусны үйлчилгээ зас- варын станц, халдварт өвч- нийг анагаах клиникийн эмнэлэг, Дорноговь айм. гийн төвд хүнсний болон мах боловсруулах үйлдвэр ашиглалтад орж хот хөдөөд олон тооны сургууль, цэ- цэрлэг, ясли үүд хаалгаа нээлээ. Манай аж үйлдвэрийн минут тутамд үйлдвэрлэн гаргаж байгаа бүтээгдэхүү. ний хэмжээ 1940 оныхоос 43 дахин, 1960 оныхоос найм дахин өсчээ, Тариаланч, механикжуу- лагчид газар тариаланд эрчимжсэн технологи нэвт. рүүлэх, агро удирдамжийг чанд мөрдөж үр тарианы хамгийн их ургац хурааж, дал, наяад оны дээд ам- жилт тогтоолоо. Хөдөө аж ахуйг хөгжүү. лэх, моохон ахиц гаргаснаар өнгөрсөн таван жилийн дунджаас мах 1,3, сүү 11,3, цөцгийн тос найм, өндөг, хүнсний ногоог 26,5 “хувь: илүү ү - 1986 онд 6300 гаруй айл шинэ орон сууцанд “зүтгэл ХнВЭд 8,9 сая тө. | арвижууллаа. ! ер сурагчид та - бүхэн нї р таван “Бухиагталтын мэтэ нө НЫ Л МК”УЭЛ СЭ 27257283 хн иРЭ ЖРэмМран СОНИНЫ НИЙТЛЭЛИЙГ УНШААД «Пионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн пионерийн ажлын талаархи шүүмжлэлт, инонерийн бодлыг нийтэллээ. лийн 14 дүгээр сургуу- идэвхтнүүдийн санал Бүлэг салаагаараа ингэж хэлэлцсэний дараа ажилд чинь ямар өөрчлөлт оров, шинээр юу бүтээв? Ямар амжилтад хүр- бичээрэй! сэн тухай сониндоо БҮЛГИЙН АЖИЛ УЙТГАРТАЙ БАЙХ ЁСГҮЙ Саяхан /Хс-Шин Миний нэрэмжит 10 жилийн 14 дүгээр сургуулийн пинонсе: рийн бүлгэмийн ндэвхтэн сурагчид «НИпионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн «Бүлгийн ажил яагаад уйт- гартай байна вэ?» мате: рниалыг уйшнж ярилцлага зохион санал бодлоо со: анлцлоо. Ж. -ОЮУНТҮЛХҮҮР: (долдугаар анги) 2 -- Манай бүлгийн ажил сайн болдог. Гэхдээ багш байхгүйд зарны хүүхэд (ндэвхгүйчүүд) »хонгуур сууж, үймүүлдэг. Энэ нь бүлгийн ажил бүх сурагч дын сонирхолд нийцэхгүй байна гэсэн үг. Ямар ч ажлыг зохион байгуулахад зөвхөн идэвхтэн сурагч оролцоод бусад нь санаа- чилгагүй ханддаг дутагдал манайд ч бас бий. Энэ ду тагдлаас салахын тулд нь зүйтэй гэж боддог. Т. АЛТАНЦЭЦЭГ: (дол: дугаар анги) зохион байгуулахад ангийн 40-өөд хүүхэд жигд өрол: цож чаддаггүй. Харин са: || аваас Л БАГДНУУРЫН БАГА СУРГУУЛЬД ЦЧЕ-ЕЧЕ-З Бага нуурт нүүрсний том уурхай бий. Уур, хайн төвийн зүүн жи- Пит гүүрт Батга нуур хот | ярайн харагдана. Ба- эв РУУН жигүүрт яг Бага нуурын хөвөөнөө тэр ! хороолол байх бөгөөд нө очтж, хаягийг хар" (9:971!) Ш вал «Улаанбаатар х Багануур районы лаа бол цөөн хүүхэдтэй учир сурагч нэг бүр хам- рагдаж оролцох нь илүү. Энэ нь салааны пионерүү: дийг хамт олонч болгох төдийгүй салааны даргыг зохион байгуулах ажилд дадлагажуулах ач холбог- долтой. Бүлгийн ажилд тус ажил улам чанаржина. Б. БОЛОРМАА! (дол дугаар анги) --0 «Идэвхгүйчүүдэд» ажид хариуцуулбал сайн. ж болно. Энэ нь хоёр талын ач холбогдолтой. Нэгдү (чухам яаж ярихыг) бусад хүүхэд сонсох дуртай бай- даг. - . Б. чимэг: (долдугаар анги) - -- Анги болгонд идэвх: гүй 5--7 хүүхэд байна. Идэвхгүйчүүдийг идэвхт нүүдэд нэг нэгээр нь даал- гаж өгөөд бүлгийн ажлыг хамтарч хийвэл зүгээр са- нагдана. Ингэснээр идэвх- гүй сурагчийг идэвхтний эгнээнд хүргэж болно. Гэхдээ идэвхгүй гэж үнэ- лэгдэж байгаа сурагч бус- дад шаардлага тавих, са- наачилга гаргах зэрэгт хүүхдүүд сайн суралцаж «Эх өорондөо хүндтэй гавьяд байгуулна» гэж Мөрөөдөх мөрөөдөл заа” вал биелнэ. Бага нуурын бага сур- гууль өөрийн түүхтэй. Сургуулийн захирал О. Өлзийбаяр: -- Манай сургууль, 1976 оны есдүгээр са: рын 1-ид байгуулагдсан. Энэ сургуулийг анх нээ: хэд нэгдүгээр ангид ор: сон охид, хөвгүүд ирэх хавар аравдугаар анги төгсөнө.. Тэдний ихэнх нь Багануурын арван нарын дунд сургуу: л аравдугаар ангид шин. суралцаж байна. агануурын бага сургуу” лийн анхны төгсөгчид болж, дуйд сургуульд орсоц, азтай хүүхдүүд шүү. жил дараа” лан хүүхдүүд маань 100 хув нтэй суралц: сан, Дд “0 рүл ажилчдын хүүхдүүд с ү74)9 иїгү Үл л хал «Энэ чинь сэхчихэж» гаж шоолдог хүүхэд мэр сэр байдаг. Энэ бол буруу юм. . . . Б, МӨНХ-УРАН (найм- дугаар анги) . -- Бүлгийн ажлыг маш олов төрлөөр зохиох нь чухал. Сэдэвт ажлыг эх- дээд урлаг, уран сайхны хэлбэрээр, дараа нь спор” тын төрлөөр явуулж бол- но шүү дээ. Ялангуяа хөв- гүүд спортод дуртай уч- раас энэ ажлыг маш их дэмждэг. А, ГЭРЭЛМАА: (найм- дугаар анги) -- Манай бүлгийнхэн бага ангид байхдаа пионе- рийн ажилд ндэвхтэй оролцдог байсан. Бид бүл- ГИЙН ажлаа тоглоомын хавраас нерүүд бүлгийн ажилд оролцох ндэвх нь эрс буур- лаа. Энэ б дүгнэлт хийж пнонерүүдээс бич гээр санал хүсэлт авсан. сурагч «Бидэнд шинжлэх ухаан, танин мэ- дэхүйн мэдлэг олгосон ажил хэрэгтэй байна» гэ- руулж хийх нь хамгаас чу хал юм. Б. ЦОЛМОН: (наймду- гаар анги) -- Бүлгийн цуглааныг ажил хэрэгч хийж, сурагч дын дунд илэн далангүй шүүмжлэл өрнүүлэх нь тэдний идэвхийг өрнүүл- нэ. . » . . С. ГАНТӨМӨР: (зурга- Дугаар анги) --4Н ажлын байна. зохиох хэрэгтэй юм. | Пионерүүд ингэж ярин лаа. Зөвхөн яриад зогсох гүй бүлгийн ажлын чана рыг дээшлүүлэх, сонир- холтой болгох талаар тус сургуулийн пнонер, сураг” мид тодорхой зорилт та- Н. МАНД (Пионерийн удирдагч) ралцдаг. Гэрт амьдар: даг хүүхдүүд болохоор хичээлээсээ тараад ер зүгээр суудаггүй. Түлээ: гээ хөрөөдөж хагалж, худгаас ус барьж, хоол ундаа хийж, дүү нараа асарч “хүмүүжүүлдэг. Бүгдээрээ залхуурахыг мэддэггүй хөдөлмөрч хүүхдүүд. Гэрийн ажлаа хийчихээд, хичээлээ: дав- тана. Хөдөлмөрт идэвх- тэй, залхуугүй оролд: логотой хүүхэд л сайн сурч чадна. Сурагч бү- хэн сурья, мэдье гэсэн хүсэлтэй болохоор багш бид ч баяртай байдаг. 2-ын «Бэ» апгийн Бат- болд, 2.ын «А» ангийн Г, Амартогс, С. Баяр. тогтох, 1:4йн «А» Яс тийн Д. Байгаль, Содномдорж, 1:ийн «Б» ангийн Д. Оюунгэрэл, 8:ын «А» ангийн |Ш. Алтантуяа, Ч. Мөнхзул таэд онц сурлагатан олол гэж бахархан ярив, шиашиэишатээнэр цнэшэгэвэжэ 8 ( .. ЗичашннэЦүй өэсииин--иший ОНЦ С ч Сурагч Н. Тунгалаг. Өмнөговь аймгийн Цогтцэций су: мын БНМАУ-ын баатар Т. Борын нэрэмжит 10 жилийп сургуулийн 6-гийн «Б» ангид сурдаг. Тэр «Залгамж үе» аянаар амжилттай 22 улнрал онц суралцаж, орос хэл бие даан судлан эзэмшихзэр шамдаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Онц сурлагатан Н. Тунгалаг. Т. АЛГААГИЙН авсан фотд ээ Бит цал ХЭРЭЭР ЯОРЭМЛРҮЛЖ зул? ХЯХАХ ХАЯХ АХХА6АЖХЯЖ6ХАЯЯ9 498717. УРЛАГАТАН------ «АВХААЛЖ САМБАА, ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ» ЖИГҮҮРЭЭР---- ХӨВГҮҮДДЭЭ БАЯРЛАЛАА (Болсон явдал) Гэрт «чаг, чаг» дуугарах цагны чимээ л бүхнээс тод, Ээдрээтэй бодлогын учрыг олохоор хөвгүүд дор бүртээ улайран суусаар, Гэтэл нам гүмийг цочоож -- Та минь ээ! Шатаж байна. Яадаг билээ гэж сан- дарч бачимдан хашгирах хэн нэгний дуу тэдний ан- хаа г сарниулав. үүхдүүд хаалгаар багтаж ядан чихэлдэж гарвал хөрш зэргэлдээх Энхтайван ахын гэрийн тооноор хар утаа олгойдон суунаглах харагдлаа. Хавь ойрд хүн амьтан алга. Гурван хүү гутлын тү: рий давсан цаснаас хүрздэж, тооноор хаяж эхэлтэл эмээ, хүүхэд байгаа шүү гэрт... хүүхэд... хүүхэд ... гээд хоолой нь зангирч байна. Сүхбаатар хүү гэрийн үүдийг таттал дотроосоо түгжээтэй. «Одоо яадаг хэрэг вэ? Цаг алдаж болохгүй»... гэж тэд ярилцаад... үү” дий нь эвдэхээр шийдэж, хүч нийлүүлэн угзарвал, аш- гүй түгжээ мултран хаалга онгойв. Үүдээр бөвн хар утаа манарч хиншүү хярвас ханхлан орохоос зүрхшээ- нэ. Гэвч гурвуул ухас хийн орж баруун талаар нь тэм- тэрвэл орны дунд хэрд хүүхэд дайралдахад Сүхбаа- тар шүүрч аваад ухасхийн гарлаа. Нэргүй, үүдэнд байсан 40 литрийн битонтой ус олоод шанагаар утгаж тооно өөд цацавч галын дөл өрвөлзөн гашуун утаа ха- ранхуйлсаар... яраглан уйлах хүүхдийн дуу сонсогд- лоо. Нэргүй хүүг өлж тэвэрсээр, тэмтэрсээр гарч ир- лээ. Рал командын дохио хангинан, гал сөнөөгч ах пар шуурхайлан ирж, дүрэлзэж байсан галыг унтраав. Пионерийн гишүүний нэр төрөө өндөрт өргөж хоёр бяцхан хүүхдийн амийг галын аюулаас аварсан хөв- гүүдийг галын албаны ах нар ер нь хүн бүр магтан сайшааж баяр талархлаа хүргэнэ. Бяцхан хүү Ууган- баяр, Уламбаяр хоёрын ээж аав бүхнээс илүү баяр- лаж эрэлхэг гурван хөвгүүнийг нулимс дуслуулан тэврэн авнгаав, Хатгал хотын 10 жилийн дунд сургуу- лийн 7-гийн «А» ангид В. Энхцогт, Б. Сүхбаатар, Ч. Нэргүй нар сурдаг. 23 Ё Багш Ч. ЛУВСАНДОРЖ ШУДАРГА. ОХИН Шинэхэн цас-намуухан хаядсан өвлийн улиралд Жаргалсүрэн тэшин наадах дуртай. Тэгээд ч өнөөдөр гэрийн ажлаа эрт амжуулсныг хэлэх үү. Харин алгеб-. рийн гэрийн даалгаварт өгсөн бодлогоо шинэдээ дох ЭС 4 Оройн 16 цагийн орчим ажлаа хийж дуусчи- аргалсүрэн охин атлрэнн хотын захыг зорилоо. э 2 суралцсан сурагч өөртөө дүгнэлт хийж, дараахь үли- ралд тооцоотой үүрзг авч онц сурч болох арга замыг сүвэгчилбэл нөөцөө дай- чилж байгаа хэрэг. Зөвхөн дүнгээ ахиулахад биш сурч мэдэхийн төлөө оюуныхаа потенциалыг дайчлах ёстой. 1 их Хүнд (барагдашгүй хүч чадад! Нуугдаж байдаг (Оюуны потециал гэж ань бидэн ярьж, бичих боллоо). Сур- лагатаа чанарын өөрчлөлт ХҮН | ӨӨРИЙГӨӨ ЯЛНА ГЭДЭГ. Э гэдэгсэн. | тухай ү н бодоод ї өө ялах д ёстой байва гэж болсон. Хүн нхөө муу дадал зурш- Д эрхэм америкийн е. : Эрвст Хе- гаргана гэдэг хийсвэр хэл- тэнгис бэрийн төдий байж таарах- д өгүүл- ГҮЙ нь мэдээж, 1Кишээлбэл хнолын Нэг сурагч хоёр хичээлийн дүнгээ ахиулж сайнаас онц сурна (хнми, физикт) гэж үүрэг авлаа гэж бодьё: Гэ- тэл физикээ ахиулаад ХИ- мийг чадсангүй. Харин өөр нэг хичээлд (газар зүйюм уу) ахиулсан бол үүргээ биелүүлсэн гэхгүй харин сурлагадаа ахиц гаргасан гэж үзэж болно. Гэтэл бидний дунд чанар зэг би дал бай- їн тулд дараа нь сэ- т оролдож хийдэг. элбэл, ханын сони- гасчин «Жинхэнэ хү- д эрэлхэг з0- хатуужлын жи- чин барьсан а махчин аварга ны уралдаанд хоёр бүлгийн гаргасан сонинг харьцуула- хад нэг нь найрамдал нө- хөрлөлийн тухай нхийг бо- догдуулахаар аятайхан хий- сэн, шинэлэг зүйл оруул- сан байхад нөгөөх нь ерийн нэг, учин хэв загварын Ээ. Үүнд чанарын 3ө- рөеө харагдаж байна. Үү- нийг ч бас оюуныхаа нөө- цийг зарцуулаагүй гэж үзэж болох юм. Хүнд рилго гэж байх хэрэг Зорилгоо биелүүлэхийг үүргээ биелүүлэхтэй дүй- цүүлж болмоор санагдана. Манайд «Өсвөрийн суР- валжлагч» дугуйлан ажил- ладаг. Энэ дугуйланд 10 гаруй сурагч хичээллэдэг, Сонирхон элсэж орчихоод ганц нэг үзэгдсэн болоод алга болчихдог хүүхэд бий. Багш бидэнд бичих арга заагаад, зохион бичлэг хийлгээд даалгавар өгөөд шалгаад байхаар нь бэрх- шээдэг бололтой. Тэгж байж ирээдүйд сэтгүүлч бо- лох уу даа? Энэ бол сурья мэдье гэсэн оргилуун Хү- сэлгүйн дээр сэтгэлийн тэн- хээ дутсаных байх. Шант- рамхай занг манай ардын цэцэн үгэнд тугалган жад- тай зүйрлүүлсэн нь тун оножээ. Зорилго эрмэлзэл, зо- зүтгэл оролдлого байж зорьсондоо хүрнэ. Хөвсгөл аймгийн 1Та- 10 жи- рналан сумын лийн сургуулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Г. БЭРЦЭЦЭГ Энэ ямар суфач Цэрмаа, Цэцгээ хоёр цэцэр- лэгээс эхлээд УЦ! анги хүрт- лээ үерхсэн, Энэ хугацаанд тэдний хооронд хэн ч мэддэг- гүй хувийн нууц тогтжээ, Чу- хамдаа өөрсдөө ч мэддэггүй нууц байлаа. Цэрмаа ямар хи- чээлд хэдийд асуугдахаа өө- рөө мэддэг. Багш нар Ч түү- ний гар өргөсөн тухайд асу, даг, асуугдсан хичээлээ Га8- рамгай сайн хариулдаг учир байнга онц авдаг. Багш нар ч Цэрмааг бараг ярьж дуусаа- гүй байхад нь: -- За суу, онц гэдэг би- лээ. Цэрмаагийн ард Цэцгээ суудаг. Цэцгээ багшийг дуу- дахаас нааш гар өргөдөггүй. Багш босгож асуухад ямар Ч хичээлд онц хариулахад бэлэн байдаг. Цэрмаа гэртээ ирээд маргааш алгебрийн дээр асуугдах хугацаа болсон гэж тооцоолоод сүүлийн хоёр гарчгийг дасгал бодлогын хамт лж аваад санаа амар- Маргааш алгебрийн багш орж ирмэгц ямар асуулт тавихыг чагнан суутал: -- За үүний түрүүнд ямар сэдэв үзсэн. даалгаварт юу өгснийг хэн хариулах вэ? гэж асуумагц Цэрмаа гараа өргөлөө. Орой гэртэз ирээд өнөөдөр алгебрийн хичээл дээр онц авчихсан. Дараа- гийн бямба гариг хүртэл са- наа зоволтгүй гээд ал гебрийн дэвтрээ цааш хийж, маргааш орос хэл дээр асуугдах хэрэг- рэгтэй гээд давтаж эхлэв, Маргааш нь орос хэлний хичээл дээр онц авчихаад ай- рын өдрүүдэд асуугдах ХхН- чээл байхгүй гэж бодсоор, ер санаа зовсонгүй. Багш үл хичээл, бэ? Нууц---- таних хүний хамт орж ирээд шууд -- За хүүхдүүдээ дэвтэр номоО далд хийчих гээд сурагч бүрийн өмнө ам цаас тав Д самбарт бодлого бичлээ. Баг- шийн бичиж байгаа бодлогыг Цэрмаа хараад түүнтэй төсөө- тэй дасгалыг ганц удаа ч хийж үзээгүйгээ ойлгож, багш яа- хаараа заасан хичээлтэйгээ огт төсөөгүй юм бодуулдаг юм бол оо? гэж бодовч төдий л их санаа зовсонгүй. Учир нь. түүний ард Цэцгээ сууж бай- гаа, Хоёулаа хэззэ ч гэсэн ижил бодлого боддог. Цөр- маа бодлогоо бодож чадахгүй бол арын ширээгээ налж шөр- гөөдөг учиртай. Цэцгээд бо- дож чадахгүйн зовлон байдаг- гүй болохоор Цэрмаа ар тийш налсхийхэд ойлгож бодлогын хариуг өгдөг учиртай. Ёстой юм, ёсоор болж Цэрмаа бас л онц авлаа. Хавар болоход Цэцгээ хотын олимпиадад шалгарч Цэрмаагийн арын суудал нэг хэсэгтээ эзэнгүй боллоо. Энэ үед хэд, хэдэн шалгалт болж нэг удаагийн дундыг эс тооцвол бүх бодло- гыг буруу боджээ. Цэрмаад тохиолдсон гэнэтийн явдлыг багш сурагч бүхэн гайхаж, лав бие нь муу, мэдрэлийн ядаргаа болсон байх гээд эм- чид үзүүлэхийг зөвлөнө. Гэвч Цэрмадгийн бие урьдынхаас сайн байсан учир эмчид гэдэг. Цэцгээ, Цэр- маа хоёрын нууц юу вэ? Цэр- маа яагаад тоогоо бодож ч3- даагүй вэ? Энэ ямар сурагч вэ. Танай ангид иймэрхүү сурагч бий юу? С. БОДООШ ХАХХАХАХХААХХАХХХХХХХУУМХМҮМХХХХХХМХХАХАХХХХАХХХХХХХМУУСХсСссос Ж-ж». мє ртсэж-. үеийнхний баяр хөөр билх- сан аз шаргалтай амьд: ралын нэгэц моч энэ би" лээ. ! АПН-ээа ирүүлсэн фото » Хөдөө тосгоны сургуу лийн замд, үйлдвэрийн це" хэд, сурагчийн гуанзанд авсац зургуудыг та иар харж байна, !! Бэндээт “орны. өсвөр зүрррнойй л ныаа, : ятг й ЧЭирэигэгиии------------иж------- 27722 22775:6:0277) ха ь-Стээс-ЄТОчЄ ЄСЛЭэсэ ССОзсавь СС-28сниь ЄС:2-сан- 729 нсдь Єст» -- - ЗСБНХУ-ын төрийн болон Тїснинний кОмсомолын шаг- шалт зохиолч А. Г. АЛЕКСИН Н. Манай ангийн багш Вален- тина Георгиевна бидэнд хан- даж: Тэгтэл ээж надтай уран гул- гуурын мөсөн талбай руу явья гэж зөрөн өгүүлнэ. Аав, ээж хоёр тийм үедээ хэрүүл маргаан нь надад огт хамаа- гүй гэж “ойлгуулахыг дандаа оролддог. Гэвч миний сэтгэл их зов- дог. Өглөөний цайны үеэр аав надаас: -- Ми ээждээ шинэ жи- лийн мэнд хүргэхээ мартчи- 0ЛӨОР (Өгүүллэг) лэн нэгтгэдэг гэж нэгтэйгээс уншсан онл үү, эсвээс ра: диогоор сонссон санагдаж -- Маргаашаас та нарын Хаагүй биз? хэмээн асуухад Оённа, Хүнийг зовлонд уч: өвлийн амралт эхэлж баина, СЭтгэл бүр хачин тавгүй гу- Руулах нь хүнд баяр хөөр Амралтын өдөр бүр чинь баяр хөөртэй өнгөрнө гэдэгт бн эргэлзэхгүй байна. Та бүг- дийг янз бүрийн үзэсгэлэн, музей үзэхинг урья. Амрал- тын дараа ирэхдээ хамгийн баярт өдрийнхөө тухай Зо- хион бичлэг авчрах хэрэгтэй. Хамгийн шилдэг зохион бич- лэгийг нийтэд уншиж танил- цуулна. Зохион сэдэв: «Миний хамгийн баярт өдөр» гэлээ. -- «Миний хамгийн итгэлт анд», «Миний хамгийн хайр- тай ном», «Миншэй хамгийн баярт өдөр» гэх зэргээр хам- гийн шилдэг зүйлийнхээ ту- хай зохион бичлэгийг дурд- вал Валентина Георгиевна талархдагийг би ажиглан мэдсэн. Өвлийн амралт дөнгөж нигтай болов, Дараа нь ээж, аавын зүг харахгүй байж: -- Эцэгтээ сонингий нь авчраач, гэж дурамжхан дуу- гарна. Ээж, аавыг «эцэг чинь» гэдэг үгээр маш ховорхон нэрлэдэг, Ийнхүү хэлснээр бичлэгийн «Бидний хооронд болж буй ХЭЭС ЭХЛЭХ нь зүнтэй үйл явдал зөвхөн бидэнд л хамааралтай» гэж надад ахин итгүүлэхийг оролдож буй нь энэ. Гэвч тэдний хоорондын харьцаанд гарч буй өөрчлөлт бүр надад бас хамааралтай бандаг юм! Энэ удаа би «Аав ээж хоёр минь. хамт байсан дээр, хоёр тииш салаад хэ. “рэггүй. Үдэш болоход эвлэр- чих байлгүн» гэж шийдээд одон орны үзэсгэлэн, уран оэлэглэхээс хэцүү! Хүнийг баярлуулж, түүнийг оаяр хөөртэн болгохын тулд уйга: гүн хөдөлмөрлөж, байнга шиг нийг эрэн сурвалжилж, ямагт хичээнгүй зүтгэх хэрэгтэй, Үэхдээ хүнин сэтгэлийг 30: воож шаналгах тун амархан! ҮГэвч тэгэх хүсэл алга.. Бодож бодож би баяр хөөр бэлэглэ: гэж шийдэв. 3 Хэрвээ би хичээлдээ явж байсансан бол, хэмжих ухаа: ны хичээлээр сайн дүн авах- сац, ,Манай математикийн багш надад «Орон зүйн 19: сөөлөл» байхгүйг аавд ирүүл" сэн захидалдаа дурдсан удаа ч бий, Тэгтэд би сайн гэсэн дүн аваад ирвэл ч| Аав,ээж хоёр зэрэг тэврэн үнсээд... Энэ оол зөвхөн мөрөөдөл. Миний мэдэхээс , амралтын эхэлїЭл, шинэ жилийн “бая- гулгуурын талбай руу ч яв- үеэр хэн,-ямар-ч хичээлээр рын өмнөхөн аав, ээж хоёр хэрэлдчихвээ. Шалтгааныг нь ч мэдсэнгүй. Тэр хоёр шинэ жилийн баярыг тус тусдаа танилынхаараа тэмдэглэж гэртээ нэлээд оройтож ир- сангүн... Гэтэл тэр хоёр бас л бие биетэйгээ үг сольсонгүй! Эмээ манайд ирсэн бол, түү- ний, гомдоохыг хүсдэггүй: дүн авч байгаагүй| Аав, ээж хоёрыгоо яаж баярлуулья, даа байз! Би гэрээ үлгэр жишээ цэ" вэрлэхээр шийдлээ, Алчуур, сойзоор цэвэрлэж удталажил сэн. Маргааш өглөө бие бие- 8ав ээж хоёр эвлэрэхсэн дээ. лав. Гэвч ээж баярын өмнө нээ тоож Ч харсангүй, рондоо үг дуугарахгүй нь гайхалтай... Үүнээс дор эвгүй явдал гэж байдаг болов уу? Ядаж цухалдан хэрэлдээд эвлэрсэн бол дээрсэн. Тэд шэг л онц- гой тайвуун байж, надтай юу ч болоогүй юм шиг да- хоо- Гэтэл энэ үед эмээ өөр хот бүтэн өдөржин руу арван хоногоор «дунд сургуулийн найз бүсгүйн ».дээ зочлохоор явчихсан байлаа. Эмээ яагаад ч юм тэр най- зындаа одоо хэр дунд сургуу- лийн сурагч охид хэвээрээ байгаа, оусад цагт ер таарал- даж уулзах боломж гарахгүй байгаа юм шиг дандаа сургуу- цэвэрлэгээ хийсэн болохоор савантай халуун усаар угаасан шалыг дахин угааж, модон эдлэлийг алчуураар дахин арчсан бог лохоор санаачилгыг хэн Ч “ажиглан харахгүй шүү дээ, . яая гэхэв дээ. Аав, ээж хоёр үдэш ажлаасаа тарж ирээд шал ахин угааж гял цал руухан харьцана. Би ямар лийн ээлжит амралтын үеэр сепгосныг биш, харин намайг нэгэн эвгүй явдал гарчээ тэдгийг дор нь тааварлан мэдсэн. Гэвч хэдийд дуусах юм бүү мэд, Тэд бие биетэй- гээ ер үг дуугарахгүй гээч! Хэн нэг нь өвдөж зовсон үед тэгдэг шиг... Гэнэт дөч хүр- л очихоор явдаг. Би эцэг, эх хоёрыгоо ганц ч агшин хөндийрүүлэхгүй байхыг чармайв. | Тэднийг ажлаасаа тарж ирмэгц хоёу- лаа гэртээ, түр ч атугай нэг өрөөнд хамт байхаар тийм хувцсаа бохирдуулж хир” түүлснийг л ажигласан, - -6Гэрээ цэвэрлэсэн юм» аа гэж намайг сэтгэл ханга: луун мэдэгдэхэд, -- Ээждээ тусалж байгаа чинь тун сайн хэрэг гэж аав, тэл халуурбал яадаг бол, эм хүсэлтийг шууд тавина. ТЭД ээжийн зүг харалгүй өгүүл” уулгаад Л эдгэчихнэ, айм- хан юм шиг надад санагддаг. Эмчлэх бол бүр ч... Нэгэн удаа эмч над руу нэлээд бод- логошронгуй жид хандан й охэлэхэд мн- Ё, миний хүсэлтийг үг дуугүй.. хоорондоо өрсөлдөн биелүүл- дэг гээч! Байсхийгээд л нуу- цаар ч гэх үү, бие биенээсээ р миний толгойг илж өхөөрдөхөд «Намайг ийнхүү өрөвдөж байгаа нь ямар нэ- гэн о1лчүй хэрэг мандаж » гэж бодогдоно. 7" Геор Валентина гиевна багш амралтын өдөр бүр чинь баяр хөөртэй чих нийцилн “өдөр лээ өглөө эрт долоон ань босож, огоО нээж, у ер хий йгаагүй нэ.Ээж намайг өнчин хүүхэд өрөвдөж байгаа мэт үнсээд толгойг минь илсэн, Дараа нь амралтын үе Ч ГЭ: биеийн тамирын дасгал хийж биеэ хүйтэн усаар угаансэх- лэв. -- Эцэг чинь ч гэсэн ин- 595 ухаан алдан дэмийрч, таа- ралдсан эмийг, залгин далд оруулахад бэлхэн байв. Би хүнд эдгэршгүй өвчинд нэр” вэгдсэн дүр үзүүлж яаж ий? гээд чадах л даа. Гэтэл энэ ертөнцөд халуун хэмжигч, эмч нар байдаг нь даан ч харам- салтай. Тэгээд гэрээ орхин: явж, хэсэг хугацаагаар алга болох л ганц арга үлдлээ, Үдэш болмогц би: -- «Гарцаагүй» Найзын- даа очлоо. Тун чухал хэргээр гэж хэлэв, Гарцаагүй» гэж 1Кенька найзын минь хоч, л доо. 2Кенькатай юуны ч ту- хай ярилцлаа гэсэн эхлээд «Хэнд-ч хэлэхгүй гэж амла!» гэж шаарддаг. Би Ч тийм ам” лалт өгдөг. Тэгэхэд «Гарцаа- гүй юу?» тэж надаас лавла- хад нь «Гарцаагүй!» гэж ха? рнулдаг. Кенькад юм ярихад «Хэ- зээч!... хэнд... Би..., гарцаа” гүйї» гэж батлан нотолдог учраас «Гарцаагүй» гэдэг хочтой болсон юм. Тэр үдэш надад нууцыг баттай хадгалж чаддаг хүн хэрэгтэй байлаа. - Чи удахгүй биз? гэж аав лавлана. -- Удахгүй, хориод л ми- нут, түүнээс хэтрэхгүй гэж хэлээд аавыгаа чанга үнсэв. Дараа нь ээжийгээ фронтод эсвээс Хойд туйл руу алс хол явж байгаа мэт үнслээ, Аав, эзж хоёр бие биесээ ширтэн . ОДООХОНДОо зовлонд уУч- раагүй ч нэг л түгшүүр хар” цанд нь илрэхийг би ажиг- лав, Гэвч тэд бага ч атугай ойртохыг мэдрэв, Би 2Кень- ка найзындаа очихоор гар лаа. Женька намайг хүрч ир” мэгц гайхан харж: -- Чи гэрээсээ зугтаачи- хав уу? -- Тийм ээ! -- Зөв!.. Аль хэдийнээ л тэгэх байсан юм! Сэтгэл бүү зов, би хэнд ч ганц ч үг ал д й... Гарцаагүй! енька элдэв юмны нНа- рийн учрыг ухан ойлгодог- гүй хэдий ч зугтаах, нуугдах оргох зэрэг үйл явдлыг таа шаадаг. -- Чи таван минут болгон 40225222 ХАААГИЙН БАЯРТ" 1987. 1. 7. юм болж дээ гэж ээж өгүүл» нэ. -- Миний ч гэсэн сэтгэл зовчихлоо, Бид хоёр маш чу” хад хэргээр уулзахаар тохи- ролцсон юм! Гэхдээ найз маань зүгээр л байгаа даа! -- Тэр чинь юун чухал хэрэг байсан юм бэ? Нууц! Хэлж чадахгүй нь, Би хэнд ч ам алдахгүй гэж амласан, Тэр манайх руу яаралтай ирэх ёстой... Ямар нэгэн юм болж дээ! Чи битгий хэтрүүл Л дээ гэж би «Гарцаагүйд» са” нуулаад: -- Ээжийн хоолой чичирч байна уу? -- Чичирч байна, -- Үнэхээр их байна уу? чичирч -- Одоохондоо гайгүй, мөд», хөн багтартлаа чичрэнэ дээ! Харж л байгаарай, Би чадна шүү... -- Тэгж яасан ч болохгүй! Бин аав, ээж хоёрыгоо их өрөвдөж байлаа, Гэвч гэр бүлээ аврах арнун эрхэм үйл- сийн төлөө тэмцэж байгаа бо? лохоор өрөвдөн хайрлах сэт" гэлийг даван туулах ёстой! Би цагаас илүү тэссэнгүй, Эзжийн ээлжит утасдалтын дараа Женька найзаасаа: -- Юу гэж хэлэв? гэж асуув. -- «Бид ухаан алдах нь»» гэлээ гэж Женька баярлан хашгирна. Тэр магнай хагарт лаа хөөрчээ. - Ээж чинь «Бид ухаан алдах нь»... Бид гэсэн шүү! Чи ойлгов уу? Болдогсон бол яг энэ баярт мөчид талийгаач болохсон! Гэхдээ Чиний аав, ээж хоёрыг ахиад жааханд, хашраах хэрэгтэй. Цагдан сэргийлэх, хүүрийн газар руу утасдаг| гэж Жїенька хүү ба- хархан дуржигнуулна. -- Бүр хэтрэх нь! гэж дур” гүйцээд гүйн гарлаа, Би гэртээ ирмэгц хаалгыг өөрийнхөө түлхүүрээр Сол- тоомжтой онгойлгож өлмий дээрээ сэмхэн алхан хонгил руу орлоо, Аав, ээж хоёр харилцуу- рын хоёр талд бие биенийхээ өөдөөс харан сууна... Тэр | майг тэврэн үнсэнэ. Дараа нь тэврэлдэн өдөр миний өвлийн ам- ДАХЬ жилдээ. д ,1йна шишийн 1171 ҮНЭ 10 МӨНГӨ МеЗ(2207| А 1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 140. Дд БЯМБА А Яла счтриттэчтэн, ттттчоашгттанчишишииншгалиишиниушиниушишишишивтинтишинцлдтэтнвлниррэнцинт үнийн, ХӨГЖӨӨНТЭЙ АМРАЛТ ДУУСЛАА Энх тайвны жил 1986 оныг сурлага, хөдөлмөр, урлаг сиортын их амжил- таар үдэж нэгэн жил сурч мэдсэнийхээ үр дүнг үз- лээ. Сүлд модны наадамд баяр хөөртэй оролцож онц дүнгээрээ бэлэг барилаа. Хуучин шинэ он солигдож Онд бүхэн нэг нас нэмлээ. Нас нэмнэ гэдэг ухаан сууж, аливаа ажил үйлсэд ултай суурьтай. хэрсүү хандана гэсэн үг гэдгийг ойлгож байгаа болохоор өвлийнхөө амралтыг бас учир утгатай өнгөрүүлэх хэрэгтэй гэж бодлоо. Пионер, сурагчид бид- ний амралтын үеэр театр үзвэрийн газрууд үүдээ цэлийтэл нээж олон шинэ бүтээлээр баярлууллаа. Нийслэлийн кино театрт хүүхдийн кино долоо хо- ногт болов. Цас, мөстэй өв- лийн -ууланд цана чаргаар тулгаж эрүүл агаар, сал- хиар амьсгалан инээд бая- раар бялхсан өдөр ч би- дэнд байлаа. Сургуулийн- хаа биеийн тамирын тан- химд уралдаан тэмцээн зохиож аварга баг, тамир- чнд шалгаруулан ангийн- хаа нөхдийн алга ташил- таар мялаалгав. Орон сууц хорооллын биеийн тамирын талбайд ч өдөр бүр хүүхдийн дуу цангинаж хүч, хурд, арга самбаагаа шалган спор- тын хорхойтой аав ээжий- гээ баярлуулав. Хөөрхөн дүү нар минь ч хөл дээрээ өндөлзөн алга ташиж бидний баяр хөө- рийг хуваалцлаа, Найзтайгаа хамт музей үзэж уран зургийн гай- хамшигт бишрэн сэтгэл сэргэж байлаа. Чөлөөт цагаараа аав эзждээ 1ту- салж гэр орныхоо ажилд оролцох Ч сас сайхан. Ха- лууц ам бүлээрээ цэнхэр дэлгэц ширтэн амттай зоог барьж, сайхан ундаа уул тав тухтай суулаа. дөнгөж хэвлэлээс гарсан уран зохиолын номын хуу- дас эргүүлж сайхан санаа, уран дүрийн увьдаст ав- тан инээхдээ инээж, сэт- гэл түгших үед нь түгшиж уншихын жаргалыг эдэл- лээ. Ингээд бодоход энэ жи- лийн миний өвлийн ам- ралт иоднингийнхыг бод- вол илүү үр ашигтай өөрт дурсагдах үйл явдлаар дүүрэн байв. Нэг нас нэмс- ний минь утга учир магад- гүй энэ байсан байж мэд- нэ. Хөгжөөнтэй амралтын өдрүүд дуусч сурч мэдэ- хийн их аяндаа толгой сэргэлэн, баян, урам зоригтой гарлаа. Су- сэтгэл нэхийг бид бас байна. санасан Хонх мынь цангинан рах хөдөлмөрт дууддаг жингэнэж хичээлдээ ор мөнгөн хонхныхоо жингэ- ТАЙ ИХИР ТАЙЛАН ТОГЛОЛТОО УГТАЖ Архангай аймгийн сур- гууль, пионерийн байгуул- лага, нийт пионер сурагчид онц сурлага, гавшгай хө- дөлмөрийн амжилтаар тай- дан тоглолтоо угтлаа. Аймгийн пионерийн ан- хан шатны байгууллагаас нэгдүгээр ангийн сурагч- дын цагаан толгойн үсэг- лэлийн үеийн унших аж- лыг хариуцан ажиллаж, аймгийн нийт нэгдүгээр ангийн сурагчдад «Цагаан толгойн» сурах бичгийг үнэгүй авч өгөв, Ингэж ажилласнаар хугацаандаа уншиж чаддаггүй сураг- чиИйН ТОО ӨМНӨХ ОНЫ ХИ- чээлийн жилээс 30 хүүх- дээр цөөрлөө. Ф Цэцэрлэг хотод хүүх дийн номын сан байгуулж, пионер «сурагчид 1500 ном бэлэглэв. Ф Аймгийн пионер су- рагчдын анхдугаар тойрон аяллыг Улаанбаатар-Хар- хорины чиглэлд хийлээ, Ф Цэцэрлэг хотын ерөн- хий боловсролын сургуу- лийн пионер сурагчид ЭР- дэнэмандал сумын нийт тугалыг нэмнээгэЗр хан- гах зорилгоор 6000 нэм- нзэ хийж малчин ах, эгч нартаа илгээв, С. БААТАР (Аймгийн мээн зөвлөлийн дар- га їййннэ оны ажил эхэл- сэн анхны өдөр шуудан хүргэгч редакцид 609- дол захидал авчирч өг- ШАТРЫН ХӨЛӨГ ДЭЭР ӨРСӨЛДӨВ МҮЭ-ийн Соёлын Төв Ордиоос эрхлэн зохион байгуулдаг уламжлалт | шатрын тэмцээн 8 дахь | улаагаа захиогдож луяг гаргалаа. Тэмцээнд 24 04- гийн 168 тамирчин су- рагч оролцсоноос шигшээ тоглолтод лЭд мастер 8, Т ИЛ зэргийн 21 тамир- єид оголцож оюун ухаан, Тоглолт эхлэхийн өмнө- хөн. -- Болж байна уу? Түргэлээрэй... ” --Алив, хувцас таарч байна уу? Хараадахаач! Багш, сурагчгүй бүгд л гүйлдэнэ. | Тэдний сэтгэл их хөдөлжээ, Тайзнаа «Та- мнрын уянга» бүжгийн хамтлагийг зарласны дараа сая л бүгд тайвшрах шиг болж, хүүхдүүд маань сайн бүжиглэж байна шүү гэх багш нарын яриа сонсогд- ло. Шанз хөгжмөө. хөглөж байгаа охинтой уулзлаа. Нэрийг нь Тунгалагтамир гэнэ. --Та нар “инь яасан их сандраа вэ? -- Танд л тэгж санагд сан байх. Бид сандарсан юм биш. Сэтгэл хөдөлс- нийх болов уу гэлээ. Сэт- гэл их хөдөлсөн учрыг нь тоглолтын дараа мэдлээ. Архангайдаа төлийгүй зэргэлдээ зарим аймтуу- дад нэрд гарсан пионер, сурагчдын «Тайхис» чуул- гынхны эх орныхоо нийс- лэлд хийсэн анхны тог лолт нь эзэ ажээ. Гэхлээ бүр манай орны пионер болсон В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв ою- донд тоглоно гэдэг сайхан хэрэг. -- Манай чуулга тариа хураах, мал төллөх, өвс хадах үеэр аймгийнхаа олон сум нэгдэл, ферм, бригадаар тоглолт хийсэн тэж Тунгалагтамир яриагаа эхэллээ. Гэхдээ нийслэл хотдоо хийсэн анхны тоглолт, олон УулЛ- сын пионерийн «Найрам- дал» лагерьт өнгөрөөсөн хөгжөөнт мөчийг хэзээ ч мартахгүй. Яагаад гэвэл бидний хоёр жил гаруй хөдөлмөрлөсний ус лунг өнөөдөр нийслэл хотын маань анд найз наг харж байгаа түү дээ гэлээ. Тунгалагтамип Хашаат сумын 8 жилийн сургуу- лийн 8-ын «А» ангид ОНЦ сутлаг. Бүлгэмийн зөвлө- лийн гишүүн, Гана хөгж- мөөр хоёр дахь жилдээ ЗГ танг 1:111-/4:4/14А6 авхаалж самбаагаа сорь- сон нь уг тэмцээнийг улам сонирхолтой болго- лоо. Тэмцээний дүн га- рахад 51 дүгээр сургуу- лийн 3, Нямдорж дасгал- жуулагчтай Т. Шинэбаяр ахлагчтай баг 23,5 оноо, авч тэргүүлжээ. Ж. БАТЖАРГАЛ монгол хэлний БАЯР Архангай аймгийн “у- луут сумын дунд сургуульд монгол хэлний хичээлийн баярыг зохиодот уламжлал 54:4:5:5::4:4:4:32 «ТАЙХИР» сурагчдын баяг, бахархал 28 Ы хичээллэж байгаа ажээ. «Тайхир» чуулга 3-10 дугаар ангийн 60 гаруй сурагчтайгаар хөгжим, дуУ бүжгийн хамтлаг ажил- луулж байгуулагдсанаас хойш «Хангайн ая дуу» «Ардын урын сан», «Най- рамдлын ая дуу» зэрэг зургаан концерт бэлтгэн тогложээ. -- Манай Гартаамаатай. уулзаарай, Их даруухан. бас бүжгийн авьяастай охин шүү гэв. 3 «Тайхир»-ынхны тог- лолтыг харж байхад авь- яасгүй хүүхэд байхгүй ШИНЭ ОНЫ ЭХНИЙ ЗАХИДЛУУД тогтлоо. Пионер сурагчид монгол хэл, уран зохиолын хичээлд муу, дунд дүн авахгүйн төлөө хөдөлгөөн өрнүүлэн, бяцхан ном хийж, сэдэвчилсэн самбар гарган, зохиолын баатрын дүрээр театрчилсан тог- лолт зохиож, уран уншигч, цэвЗр бичигтэнг шалгаруу- лав. Ажил маань Ч сониг” холтой, хүүхдүүд ч ИХ идэвхтэй оролцсон учир тэр хүүхэд түрүүлнэ гэж онцолж хэлэхэд хэцүү на. Гэхдээ Э. Цогбадрах, Г, Бат-эрдэнэ, Г. Энхсай- хан, С. Доржням, А. Өнөржаргал гээд олон пиопер сурагч санаачилга- тай, идэвхтэй оролцсон юм. Хичээлийн эрхлэгч О. ЖАМБАЛДОРЖ ЯХЛатХАЯХх шиг санагдлаа. «Өөлд», «Түвшин сай- хан» бүжиг бүгд сайхан байна. Гэхдээ «Малчин ОХИН»-ыг онцолж Хэлэх Хэ- рэгтэй. Малчин охины баяр баясгалан, хөдөөгийн хүүх дийн амьдралын хэсгийг энэ бүжгэнд чадварлаг харуулжээ. Гартаамаа тє- вийн 10 жилийн 1 сур- гуулийн дөрөвдүгээр ан- гид сурдаг, - Бид аймгийнхаапно . нер, сурагчдыг төлөөлж, тэлнлй итгэлийг өвөрлөн нийслэл Улаанбазтар хот- дсо тоглолтоо хийж бай- ЭР ЗОРИГИЙН СПОРТ БНМАУ-ын мотоспор- тын мастер, ахмад багш С. Лхам мотоспортын ду- туйланг дөрөв дэх жилдээ удирдан хичээллэж байна. Дугуйланд суралцахыг хү сэгчдийн тоо урьдын адил их байв, Гэхдээ мотоспорт олон сайн тамирчид төр- манж Төвийн хоэй сургууль, багч Ц, БАР хаха ХХ лааягө 4987. 1. 10 таадаа их баяртай байна. Бидэнд сурах зүйл нх байна. «Тайхир» чуулгын гишүүн Ц. Амгаланбаатар, З. Отгончимэг, Ч. Алтан- загас, Л. Сайнтогос, нао ч өөрсдийн амжилтаа сур- гууль, авшн хамт олны итгэл найдвар, тус дэмж- лэгтэй холбон ярьж ба?- на. Манай сурвалжлагч М. БОЛД «Тайхир» чуулгын тогГ- С. БОДООШИНН авсан фото 2 ШИНЭ ЖИЛИЙН НЭРЭМЖИТ ХАНЫН СОНИН Манай сургууль ДЭЭР! шинэ жилийн баярыг уг- таж шилдэг ханын сонин шалгаруулах уралдаан зарлалаа, Бид сониноо дүгнэхдээ өнгө үзэмжээс гадна утга агуулга, шинэ санааг хэр- хэн тусгасныг их харсан юм. 7-гийн «А», 2ын «А» ангийн сониц ХАМ гийн сайн сонин боллоо. Говь-Алтай, Чандмань. 8 жил. Өсвөрийд сурвалж лагч Д. БАЯРЖАРГАЛ Ь. Г АВ... » ю- 7 Г2 ж . т 4 . - » . -. . 5 улан сайн зохион нам, улс, олон чиглүүлбэд зохино» Хангай сумыг сүүн далайн нутаг гэлцдэг. «Ардын зо- риг» нэгдэл сүү, цөцгийн тос бэлтгэх талаар Архангай ай- магтаа тэргүүн байранд ор- дог Уу ингэж нэрлэсэн биз. Нх хэд, Өндөр уулын бэлчээрт сарлагийн сүрэг савга шигээ сагсалзсан өвс зогостой эвз нутагт үнзхээр идзэшжэз. Тийм учраас Хан- тай сумыг сарлагийн нутаг гэдэг байна. Тус сум ХАА-н хоёр нэг- дэлтэй, «Ардын зориг» нэгд лийг малчин түмэн байгуулж нэгэн зорилготой нэгдмэл хамт бслон болсон юм. Их айлын орлогын булаг нь сүү, цагагн идээ. Өндөр газрын ширүүн уур амьсгалд зохиц- сон мал сүргээ өсгөж үр- жүүлдэг, удмын сайн малчид энэ нутагт олон. «Ардын ЭО- риг» БЭГДЛИйн дүү НЬ «Пио- вєр» бага нэгдэл юм. нэгдлийг тус сумын 8 жи- лийн сургуулийн пионер су- рагчил ЗХУ-ын Куйбышевийн районы хүүхдүүдийн бага САА-н туршлагаар санаач- ван байгуулсан юм. Мал мал лагааны арга туршлагаас су- ралцдаг, энэ бага нэгллийг малчдын залуу халааг бэлт- гэх сургууль гэж бэс болво. «ПИОНЕР» БАГА НЭГДЭЛ » Хоёр жилийн емвө «ПЦмо-- нєр» бага нэгдэлд гишүүнээр элсэх У--У!Ц ангийн пионе- рүүд өргөдлөө ирүүлнэ үү гэсэн зарлал сургуулийн мэ- дээдлэх самбарт өлгөөтэй бай- шиг дээр бага нэгдлийн зөвлөлийг сон- гэжээ, Б ан том боло- хын хүслэн байдаг хүүхдүү- дэд энэ єдөр л насанд чих шиг болж бага нэгдлийн“ хээ тухай ажил хэрэгчээр ярилцав. Нэгдлийн зөвлөлийн гишүү байгуулахад ардын боловсролын болон вийтийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг (МАХН-ын ХЇїХих хураллзгр нехер Ж.БАТМӨНХИЙН хэлсэн үгээс) БАГАЧУУДЫ БАГА. НЭГДЭЛ рзэр хөдөлмөр зохион бай- туулалттай байх зэрэг слон асуудал гарч ирлэз. Бага нэгдэл зуны улиралд бригад, хаварт нь хэсэг, на- мар нь түр бригадын хэлбэ- рээр ажиллах болжээ. Энэ бүхэнд ахмадын ариун туршлага, хойч үеэ гэсэн өгөөмөр сэтгэл тус болов. Сүүн тасгийн эрхлэгч найм- дугаар ангийн сурагч Д.Эр- дзнзчулуун Өнгөрсөн зун сурснаа ярив. С Харуй бүрий болж одод аажимхан. түгэхийн сацуу гүүргийн дуу аялж хурга ял- гадаг. Ороо цовоо хурга слон байсан болохоор харайж, дэг дэх, хамжиж хаших хэрэг их гардаг байлаа. Хонь их сайхан сүрэг шүү! Саргүй шөнө олон хонь хотонд хэв- тэх нь одод хотлуулсан мэт тэрэлтэй. Нээрээн хониноос гэгээ гарах шиг болдог, Хур- та ялгана гэдэг заримдаа оройн ая дуу шиг санагдана. Харайж дэгдэх нь бүжиг наа- дам шиг бодогддог юм. Бид чинь урд ємнө ийм ажил хийж үзээгүй учир эхлээд эв хавгүй л байлга. Яваа яваандаа дадаж хурга ялгана гэдэг Эв дүй, “их сааль сүүний эхлэл ГЭДГИЙГ мэдлээ гэж хэлээд ИнэзэмСЭГ- лэв. Хоньчдын бас нэг баяр хөөр бол өдөртөө хоёр саа- тын тулд хонь холбох ажил байдаг юм. Хоёр мянга га- Уруй хонь холбоно гэдэг тийм ч амаргүй, Зун цагийн ко- гоон зүлгэн дээр хөл нүц- сурсан бид хөлөө болов- хяргах бас л туршлага, дад- лага и нарийн ажил, Х хайчаар хөөрсөн суухад урамтай, . лагагүйгээс болоод гар цэв- рүүтэх Ч.явдал бий, Бид яа- таад бэрхшээлийг яриад бай- вэ? гэвэл биеэрээ шээж ярихад үнэмттил! байх болов уу гэж бодсон Ноос хяргаж байгаагүй хүү- «БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА» 3длЬ1-------тсс 1! Ци) х Ү7 МЛ ий 4-3 ү23---) ---25248 2-1 , 2-326--- 2--528 Б хх МЭ» шажигнуулж их сангийн зд аж ахуйг хариуцдаг хүн гэж бодож суув. Тэгтэл тийм биш ажээ. Саалийн 5 бригадын гишүүн хүүхдүүдийн хүнс, шагнал лыг тэр ягшуулж сур- сан байна. Өдөр бүрийн хоол ны хэрэглэлийг хүн бүрээр бодож тогооч нарт дацсаар шилжүүлнэ. Харин түүнд агуулах, цоож түлхүүр манаач байх- гүй. Тэр бүгдийг сайхан сэт- гэл, итгэл хоёр орлож атга будаа, чимх элсэн чихэр ч дутагдаж "байсангүй, Гал то- тооны “гэрт нямбайлан ху- раасан хайрцгаар чихэр, хүнс ний бараанд 6 хэн нь ч гар хүрдэггүй, хүрэхийн хэрэгцээ Ч гардаггүй. ажээ, Тийм учраас З.Намжилмааг доож түлхүүргүй мөртлөө гэж - сааль сүүгээ тушааж, цөц тос боловсруулж, хонь, хур- га ялгахад эдийн засагч су- рагч Д.Уламбаярын ажил ун- дарна, Бригад гарсан эхний өдөр саальчин пионерүүд нэ- гээс хоёрхон лит9 сүү саа- даг байв. Сүүлдэ5 хонь саа- хал мэргэжиж, бас мэрийлт тэмэгдэж нэг хүүхэд 15 хүр- тэл литр сүү саалаг болжээ. Багаас эхлэн ихийг сурахын аваргын шагналыг нярав Намжилмаа аль хэзээний бэлд" Түрүүлсэн хүүхэд 10 шир- хэг амттайхан чихрээр шаг- яуулна. Бусад саальчид тав чихэр авиа, 10 чихрийнхээ талыг дүүдээ х: . “Найз охидтойгоо сарны саруулд хуучилж сэҮэ чихрээсээ сүү саахын лхүүр, БУУЛЫН шагналын алаг чих- нямбайлан бэлтгэнэ. Өнөөдөр арван чихэр хэн ажлаараа тэргүүлж хүртэх бол гэж бодно. Хөдөлмөрийн- хөө үнэ цэнийг дуртай чиХ- рээсээ Ч хүүхдүүд мэдэж байга. тооны хэл Бага нэгдлийн Эдийн За- сагч ҮГ! ангийн сурагч Дд. Уламбаярын йанс бичигнээс мэдэж “болно. ахуйн » арга гээ. Өдөр бүрийн уламжлалт мал аж ахуйн ар- таас өөрийн байгаа нь харагдана. Жил 7 дүн өн» гөрөгч 11 дүгээр сард бүрэн харагдлаа. Хүүхдүүд зунжин өвсний соргог, Бэй тунга» сур , аХ “өвлийн улиралд улиралд “байгалийн сайханд Өионгүни ҮНЭН Бин иж. лал л лац жилээ сэний баталгаа, арвилаж хэмпэхийн арга ухаан сууж яваагийн шинж билээ. Эдийн засагчийн тооцооны дэвтэр дээрхийг одоо хуулан бичие, «Пионер» бага нэгдэл 1986 онд сүү--14000 литр, цөцгий 1000 кг, аарц 1100 кг, ээзгий ааруул 750 кг-ийг бэлтгэв. Байгаль эхийн хиш- гийг зүй зохистой ашигласны улмаас Ноён хангайн нуруу- наас жимс нэг тонн, зэрлэг сонгино 1,5 тонныг түүв. Эд- гээрийн үр дүнд бага нэгдэл нийтдээ:31700 гаруй төгрө- гайн ашигтай ажиллав гэж гаргацтай сайхан бичсэн бай- на. ӨНӨӨДРӨӨС МАРГААШ ЭХЭЛНЭ Хангай сумын 8 жилийн сургуулийн иионер сурагч- дын байгуулсан бага нэгдэл зундаа бог мал сааж нэгдэл нийгэмдээ тусална, лотуур байрныхаа бүтэн жилийн хЭ- рэгцээг хангахуйц цагаан идээ базаадаг. Хаварг НЬ мал тєллүүлэхэд хэсгийн зохион байгуулалтад ашил- жин малчин аав ЭЭЖДЭЭ ТУ- сална. Намрыч шар өдрүү- дэд жимс, цэцэг алагласан төрсөн баялаг хишгээс хүртэхээр түр бри- тадын зохион байгуулалтад шилждэг заншилтай. Тэгтэл бага нэгд- лийн гишүүд ямар ажил үйлс эрхлэх тухай : їйтээрээ сая- хан хэлэлцлээ. Сурах хөлөл- мөрийн зэрэгцээгээр нэгд- лийн ! нэр төр, зүүргийг биелүүлэх дорхой 42-17 зарн то- ажил х сураг- чид хүсч байв, Хүн бүр сз- т.Алсэ.: ишигний бурантаг, | хошлоя, , төлийн уут хийхээр Малчны залуу ха- дулааны тогтлоо. лаа байна гэдэг хариулахдаа беєш эз! мал “Мал аж ахуйд Өдөр тутам даж бугуйлын цээж буйл, хомны шат хийдэг бол- бол бас л нэг эрдэм, эр ХҮ- ний эзэмшвэл зохих манай ард түмний нэг урлал. Охид нь хүзүүвч. лээс томж, үйл урлаж сурвал мөн тэг эрдэм. Сайхан монгол бүсгүйчүүдийн: үйлэнд урал, үйлс ариуны нэг шинж юм. «Пионер», бага тэглли“н гя- шүүд энэ саналаа сургуу- лийн нам, захиргасчдаа тавьж багш парьчи.хаа халуун дэмжлэгийг хүлээлээ. Сум нэгдлийн нам, захиргаа ч урамтай хүлээн авч гологдол түүхий эдээр хангах болов. Хашнр туршлагатай өвгөд настнаар арьс, шир шүүлэх, эдээлэх арга ухааныг заалга- хаар шийдээд байна. Үүний үр дүнд «Пионер» бага нэг- дэл өвлийн улиралд арьс нэ- хий элдэж боловсруулах цех. тасагтай болохоор ажлаа эх- лээд байна. Морьтой байлаа ч хазааргүй бол яах юм бэ? Өнөөдрөөс маргааш эхэлдэг шиг үүдээ дөнгөж нээсэн тэр цех тасгаас сайхан хазаар ногт, хүзүүвч зэрэг мал аж ахуйн Өргөн хэ! “тээгдэхүүн гарах нь эргэл- зээгүй. : Тэр Архангай айм- тийн Хангай 8 очиж е! үг дуулгана. Хүн ардад хэрэгтэй, амьл- бн с7н9я. ялах сайхаан! Ер МОгТЭЭ) . .. , . О у5У, 9,8, БУС т,3962056 ОК ГУ З б82 3 57доналыг 23 Ч ЕГЭВ, ССЭэ-жээс-3-энэ-сС2--чвоес2-90ое саХ а2НИфчлйн ах ЛЭХ ЭЭН Зээлээ түй эндээ ээтэн та Хүүхдүүд ээ, нарыг Хүүхэд, залуучуудын утга захио..ыц Олон улсын зөвлөлийн шагналт зохнолч,зураач- дын бүтээлтэй тапилцуулахаар бэлтгэлээ. Энэ зовлөол хоёр жчлд нэг удаа хуралдаж дэлхийн хүүхдийн уран зохиолын шилдэг бүтээлд Г.Х.Андерсений алтан медаль, тусган шагнал, хүндэт диплом олгодог юм, Зөвлөлт Холбоот Улсаас энэ алтан шедалийг 1976 онд ЗСБНХУ-ын төрийн шагналт, ЗСБНХОУ-ын гавьяат зураач Татьяна Маврнна хүртсэн юм. Тусгай шагнал, хүндэт дипломыг нь Агния Барто, Сергей Михалков, Ана- толий Алексин, Юрий Васнецов, Валентин Курдов нарын зэрэг зөвлөлтийн хүүхдийн зураач хүртсэн байна, хорь гаруй нэрт зохиолч, мРРТ түг лшоэиЦҮм тэнэж. Сергей Петрович Алексеев бол хүүхэд, залуучуудын утга зохиолын Олон улсын Холбооны гүйцэтгэх хорооны гишүүн, тус зөвлөл дэх ЗСБНХУ-ын Үндэсний зөвлөлийн дэд ерөнхийлөгч, ЗСБНХУ, ЗСБНХОУ-ын төрийн шагналт Лениний комсомолын нэрэмжит шагналт зохиолч. 1978 онд «Оросын түүхийн өгүүллэгүүд» гэдэг номоороо хүн: дэт диплом хүртсэн юм. СЕРГЕИ АЛЕКСЕЕВ ЗАНА дь дүү БЭЭ (Өгүүллэг) Горькийн цэцэрлэгт хүрээ- лэнд зугаалахдаа Владимир Ильич дандаа нэг л газар очдог байлаа. Тэр ть нэг га- цуур, нэг хус, хусны хажууд сөөгтэй тийм газар байсан юм Владимир Чльич энд ирээд дээгүүр ийш тийш харж уд:ан зогсоно, Хараад л зог соод байнг, Тэнд нь юу бай- сс юм бол доо? Зана Шу: вууд л байдаг юмсанж, Өвөл цаг юмсан. Цас орж хавийн газар нэлдээ цавцай- жээ. Гацуур цасан цагаан өмсгөлөө Зүүв. Бусад шу- вуу явчихаад цэцэрлэгт хү рээлэнд дандаа заяа шувууд -А--044 52 “ИНДЕКС-141440: -- Тийм байна, чи гоё нь юм байна гэж Ленин хариул- на, Тэгтэл өнөөх зана мөч- роес мөчирт, модноос модонд модноос сөөгт дэрхийн нисэн бууж дүрсгүйтэж эхлэв, Байн байн инсэн бууж наад- на, Лениний толгой дээгүүр салхи татуулан өнгөрч, га- зар шүргэн алдан доошилс- ноо цасанд нэг шургачихаад эргээд л мөчиррүүгээ яаран дэвэн ирж сууна. «За та ха- рав уу, би ямар байна! Хам- гийн шаламгай Нь байгаа биз?» осэн шиг хүзүүгээ гилжийлган Лениний” өөдөөс ширтэнэ. Владимир Ильич нэг удаа ирэхдээ өнөөх хєгжилтэй зана шувуугаа хайгаад ол- сонгүй, Өөр газраар жаахан , явж байгаад эргээд иртэл бас | Л алга, ШУВУУ ягаан хэнхдэгтэй юм. Цаана нь бас нэг байна, бас л ягаан хэнхдэгтэй, Тэгтэл нэг нн- сээд ирлээ, улаан хэнхдэгтэй юм аа, Толгой дээрээ бяц: хан соосголтой, харваас зүг- гүй, сэргэлэн бололтой. Вла- димир Ильич энэ шувууг сайн таньдаг болов, - Шувууд ч Ленинд-дасчи- хаад ирэх болгонд. нь талх: ны үйрмэг юм уу хамгийн амттай олсны үр горьдоно, Нэг өглөө үүр дөнгөж хаяар- магц зана шувууд экд ирчи- хээд Леиинийг хүлээж байлаа ер нь зүгээр сууж чаддаггүй амьтан хойно доо, Энд л харин сүрхий идээш- жээ. Ленип улаан туг шит час улаан хэнхдэгтэй шувууг ШО- хоорхоно, Тэр иь Ч наргиан- | Яасан юм бол гэж тэрбээр этгэл зовов. Өнөөх зана ур- хинд орсон байжээ. Егорка гэдэг хүү түүнийг барьж аваа чаад торонд хийсэн юмсанж. » Зайа шувуу торонд их л зов- жээ. Владимир Ильнч шувуугаа хайгаад ололгүй явж байгаад Егорка хүүтэй тааралдлаа. Жаалхүү цэцэрлэгт хүрээлэнд дахнад урхи тавьж байлаа. Егорка аавынхаа том мал- гайг данхайтал тавьчихсан, өвөөгийнхөө том эсгий гутлыг өмсчээ. -- Улаан хэнхдэгтэй зана шувуу хараагүй биз? гэж Ле- нин асуув, «Харсан» гэж хэлэх гэснээ «Хаайа байна?» гэж асууна гэж бодоод: т-. Үгүй, хараагүй! гэв. -- Тэгвэл-осгой: үхсэн юм бол уу? гэж Ленин санаа з0- вон хэлэв. «Үгүй ээ дулаан газар байгаа» гэх гэснээ Жгорка тэр дорхноо больчн- хов. Ленин санаа. их зовоод байгааг мэдээд жаалхүү харц буруулан, -- Тэр хөлдсөөн, хөлд- сөн. Эсвэл муур бариад идчихэв үү? гэж Ленин шаналав, Ёгор тэвчсэнгүй: -- Үгүй ээ, тэр амьд байгаа, энд ирнэ гэлээ. --с Ирнэ гэнээ?! Лениний- нүд явчихав. Ирнээ, -ирнэ! Егорка хашгирав. Ь Владимир “Ильич мар- гааш нь өнөө газраа ирвэл зана шувуу нээрээн | бу- тан дээр сууж байлаа, Егорка үнэн хэлжээ, Өө-. рвө ч хусны ёроолд зог- гээд, гялалзаад” гэж. сож харагдав. Владимир - Нльич шувуу. хүү хоёр луу ээлжлэн харснаа яралзтал инээж: -- Сайн байна уу? гэ- овэл -- Сайн. Та сайн бай- на уу? гэж Ёгорка харну- лав.” -- Сайн байна уу? Чи чинь хаачив аа? гэж Ле-. нин зана шувуунаас асуув. -- Зана шувуу бяцхан “хошуугаа ангайж модон дээрээс Егорка руу харав, Ёгориагийн нуруу хүйт оргиод явчихав, Бэ чинь ладимир Ильичид бүг-. ДИЙГ ярьж намайг илчлэх, нь гэж бодохоос айж бай- лаа. Гэтэл ашгүй зана дуугарсангүй, Егорка тийм муу хүүхэд биш, Яалаа гэж түүнийг хэлэх вэ дээ. Ц. СҮХБААТАР ЁСсҮ12 сэ» Г3) АС 47, с Г3) 9 53) 1: 19 ГА? АД “0. 5 40, г2 О 193 МЯНГАН ЗАХИАЛАН УНШИГЧДАА БАЯР. . ХҮРГЭЕ! Хөх тэнгэрээр мөнгөн онгоц нисэн “ирэхийг |Х4- раад юм уу эсвэл айсуй яваа шуудангийн машин угтан гүнхдээ чи:. “-- Миний сонин ирлээ! Миний сонин.ирлээ! гэж баяр хөөр болдог гэдэгт бид үл эргэлзэнэ. Миний сонин! Энэ үгийн цаана үнэхээр чи- ний дотно сайн нөхөр «Пионерийн үнэн» байдчх. Та нар сониныхоо шк- нэ дугаарыг бушуухан авч унших гэж сэтгэл ДОГДЛОН яарч байдаг биз ээ. “Ре- дакцийн ажилтан бид Ч гэсэн сониноо хүсэл С0- инрхолд чинь нийцүүлэх гэж хичээнгүйлэн бэлтгэж. хэвлэх үйлдвэрийн цехээс шөнө дөлөөр будгийн үнэр ханхалсан шинэхэн дугаа- раа та нарын зүг үдэн зогсохдоо хичнээн баяр- тай байдаг гэж санана. «Миний сонин» гэж хэлдэг хүүхдүүд энэ жил бүр ч олноор нэмэгдлээ. Өнгөрсөн жил «Пионе- рийн үнэн» сониноо захиа- лан уншигчдын тоо 183 нлүү таалагдав? ду-ашэьссЭанээстЭэ сэн 1987. 1 107. ошое 2--Ё-- -СЭ -2Жт (274 Л мянга байсан бол энэ жил 193 мянгад хүрч жилийн дотор даруй есөн мянгаар нэмэгдлээ. Уншигч нэмэг- дэнэ гэдэг сонины, ажил- тан бидэнд цаглашгүй баяр хөөрийг авчирч үү- рэг хариуцлагыг улам. их нэмж байна. Бид та нар- “таа чанартай. сайн сонин л. гаргах ариун үүрэгтэй. Хүүхдүүд ээ! «Пионерийн үнэн» та нарын дотно сайн нөхөр чинь билээ. Та нар дур. тай асуултаа сониндооО тавьж, хүссэн зүйлийнхээ тухай чөлөөтэй бичиж байн гаарай! Ялангуяа «Эрхийг . сурахаар бэрхийг сяр», «Найз», «Арвижих гуайн ярина», «Пионерийн урил- га», «Ямар мэргэжилтэй больё доо» зэрэг булан- даа бичихийн зэрэгцээ ши“ нээр нээх гэж буй «Пно- нерийн ажлын өгөөж», «Яагаад» зэрэг буланд санал бодлоо чөлөөтэй би- чиж болно. Та нарын чин сэтгэлийн үгэнд сонин чинь баярла на. : Хайрт уншигчид аа! «Пионерийн үнэн» с0 нинд ажилладар ах эгч. нар чинь та нартаа шинэ 1987 онд сурлага, хөдөл- мөрийн өндөр амжилт ерөөхийн ялдамд манай асуултад хариулан бидний ажилд туслалцаа үзүүлэ- хийг хүсч байна. 1, Манай сонинд нийтлэгдсэн зүйлээс нмар нь чамд « . (97-13 . ч ... . . .. « . .. . . . - 22 зах» « . . . « Эхэ -. » .. 5 « . ГД . . .. . ». ... « 12:22, . « ... » . ГСУ”ЕЛ хо Су ААС ОЁАЛЖС 40764213: -47764 4 2. Чи юуны тухай уншихыг хүсч байна? П Г УМДАГ эй, СЭ 202 ч . « « а хУүс9гд8л 18, З2А27) элэг, а ... . . 23 . ЗЭ суач « . « . С . нөхрөө гэж үздэг бол бидэнд туслалцаа эрмээр, зөвлөлгөө үү? : ЁУль, лан ИР ЭХ. 482-124)0ы8 "8! 4 1 « «ч . ч а . 4 ч 4 04 2Шї Жил Ч Чи14! (8: 1487584-4 4 шолалЧуьг 4 14! 2) 3 яа, ... “Эн: .. ... . 1» .. « « » 1 мж 1 43 ДАХЬ жиЛДЭЭ до Ме4(2208) А -4 2 2 ” Хүүхдүүд ээ! Чанар гэж юу вэ? Энэ талаар сонин чинь та нартай ярилцах тэсэн юм. Ча- нарыг чи юу гэж Оойлго- дог вэ? Улс эх орон таань хөгжил дэвшлийн гс нэгэн шинэ таван жи- лийн өндөрлөг өөд дав- шиж явна, Бүтээн байгуулагчдын , өргөж яваа туган дээр «Чанар» гэсэн үг бичээс- тэй байна. Аав, ээж, ах, эгч, нар чинь гагцхүү ч2- нарын төлөө тэмцэж ЯявВ- на. Ажилчид хийж буй бүтээгдэхүүнийхээ, малчид мал сүргийнхээ, сэхээт- нүүд эрхэлсэн ажлынхаа чанарыг сайжруулахын төлөө юу чаддаг бүхнээ зориулж байна. Пионер чамд чанарын асуудал хамаатай юу? Маш их хамаатсй гэж сонин Чинь үзэж байна. Хамгийн гол хөдөлмөр болсон сурлагадаа чана- рын ахиц өөрчлөлт гаргах нь та нарын эрхэм үүрэг. 1 всан дүндээ чиний мэд- лэгийн чанар тэнцэж байх ёстой. Онц юмуу сайн дүн авсан атлаа мэдлэгээр дульхан байж яавч таа- рахгүй. Онц сурлагатай хүүхэд онц мэдлэгтэй Л байх ёстой. Дундаас сайн руу, сайнаас онц руу тэ- мүүлж түүнд хүрэхийн төлөө чармайх нь чана- рын төлөө тэмцэл мөн... Сурлагын чанарыг сайжруулахаас гадна та нар бусад бүх ажлын чанарыг дээшлүүлэхийн тулд эрэл хайлт хийж, идэвх санаачилгаа Д лан ажиллавал сайн бай: на, Та нарын дунд 30 ниноо аав, ээж, найз Нөхөд, ДҮҮ гаа хамтран | уншиж, ярилцлага хийж, санал бодлоо харилцан солилц” дог, Бид сониныхоо Унш лагын энэ их танхимд БНМАУ-ын Ардын ВБо- ловсролын Яамны сайд, сурган хүмүүжүүлэх ухаа ны доктор Б. Даваасүрэн гуайг урих гэж байна. лөөс гаргасан тогтоолууд ардын боловсролын сал- барыг хөгжүүлэх, өсвөр үеийг сурган хүмүүжүү” лэх хэрэгт шинэ үеийг УУ Сургуулийд системийг р 1. БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦЬЯ! хниогдож байгаа хүмүүж- лийн ажлын чанар үр нө- лөө ямар байна. Хэрэв ёс төдий ажил зохиогддог бол түүнийг өөрчилж үр нөлөөтэй, амьдралд ойр, сонирхолтой болгож өөрч- лөх хэрэгтэй. Та нарын үзгэн дороос гарчбуй үг,өгүүлбэр, бү: хэн хөдөлмөрийн хичээл дээр хийсэн бүхэн зохио- сон ажил бүхэн чанартай байх «ёстой. Тэгвэл ПиО- нерийн гүүргээ сайн бие- лүүлж байна гэсэн үг. Та нар пионерийн ши: нэ таван жилдээ шам- дацгааж байна. Пионерийн таван жи- лийг пионерийн: чана- рын таван жил болгоё! МАХН-ын Төв Хороо- ноос сургуулийн , систе- мийг боловсронгуй бол- гох талаар гаргасан сэ- дэвт хүүхдийг амьдрал хөдөлмөрт бэлтгэх талаар онцлон заасныг та нар сайн мэдэж байгаа. Та нар бол маргаашийн ажил чин, малчин, багш, эмч зэрэг төрел бүрийн ажил мэргэжлийн хүмүүс. Өнөөдөр та нар ажлын чанарыг дээдлэн хүмүү: жиж өсвөл маргаашийн өндөр шаардлагыг хангаж чадна. Чанарын бүх нийтийн үзлэгт улаан бүчтэнүүд шаламгайлж сурлага, ХӨ- дөлмөр, урлаг, спортын амжилтын чанарыг дээш- лүүлэх зорилт тавин ажиллацгаая! Хайрт уншигчид аа! Чанарын тухай чн юу тэж “бодож байна. Бүх нийтийн анхаарлын төвд байгаа «Чанар» гэсэн үг чамд- хэрхэн хамаарагдах вэ? Энэ талаар сониндоо бичээрэй! боловсронгуй болгосноор: настай Долоон Сунтагмаа, Д. сургуулийн үсэг бүхий мэнд ЗУРАГ ДЭЭР: ПШОНЕР, СУРЛГЧ хүүхдийг нэгдүгээр ангид элсүүлэн сургаж, 1988- 1989 оны хичээлийн жи- лийн нэгдүгээр ангийн элсэлтээс эхлэн сурагч” дад 11 жилийн сургуу. лиар бүрэн дунд боловс- рол олгоно. 2. Сургалт хүмүүлсС лийн ажлын агуулга, ар- га зүй, сургалтын зохион байгуулалтын . хэлбэрийг боловсронгуй болгох 3а- маар ерөнхий боловсро- лын болон техник мэр- гэжлийн сургууль, ХҮҮХ- дийн цэцэрлэгийн сур" галт, хүмүүжлийн ажлын чанарыг сайжруулах, хүүхдийн мэдлэг, ХҮМҮҮ- жил, оюуны хогжлийн өндөржүүлэх түвшинг болно. 2 8, Дунд сургуулийн ГОВЬ НУТГИЙН ОНЦЧУУД Аугаа нх ОктяСрийн социалист «Залгамж үе» аянаар Өмнөговийн инонерүүд Амжилт» тай аялж байна. Ч к «Залгамж үе» аяны «Эрдмийн дадай» жигүүрээр амжилт- тай аялж байгаа энэ пнонерүүд бол Номгон сумын Наймаш | сургуулийн 5-ын «А», 6-гийн «Бэ» ангийн сурагч Б. Адьяабазар, Хүрмэн сумын найман жилийн 5-ын «А» ангийн сурагч А. Тунгалагтуул юш. Тэд улирал дараалан онц суралцсаны учир саяхан зймгийн Намын хороо, АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны даргын гарын чилгээ хүлээж авлаа. : (дээрээс) Сурагч Б. --түшт хөдөлмөр -- мэргэжлийн сургалтын чанар үр дүнг дээшлүүлэх замаар су рагчдыг амьдрал хөдөл- мөрт бэлтгэх ажлын Ча- нарыг сайжруулна. Эдгээр зорилтыг хэ- рэгжүүлэх гол хүч нь багш сурган хүмүүжүү- лэгч, пионер сурагчид т3 бүхэн юм. Та нарт ХЗЭ: пионерийн байгууллага, үйлдвэр, аж ахуйн газар, хөдөлмөрийн хамт олон, аав, ээж, ах, эгч нар чинь тусална. Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох нөр их ажлын амжилт нь су- рагчдын өөрсдийнх нь сурч, хүмүүжих, хөдөл- мөрлөх бүтээлч санаачил- га, идэвх | чармайлтаас шалтгаална. Сурагч байхдаа мэргэ” жилтэй болох, Компьюте- ҮХ ЗҮЙЛ” ШАЛТГАЛ Т7О жилийн ойг БЕТ2-220112-ЖЭ ИД рын боловсрол эзэмших, долоон настай баатарчуу” дад туслах, ухаалаг х9- рэглээний Соёл, өөртөө үйлчлэх хөдөлмөр, эдийн засгийн тооцоонд сурал цах, ХЗЭ-ийн үүр, сурагч- дын зөвлөл, пионерийн бүлэг, салааны ажлыг өөрсдөө удирдах, хөтлөн явуулах зэрэг олон зүйл бүх сурагчдад хамаатай. Пионерүүд ээ! СуР- гуулийн системийг бо” ловсронгуй болгох та” лаар болон өөрсдийн сонирхсон сэдвээр Б. Даваасүрэн сайдад та- вих асуултаа манай с0 ннны газар ирүүлнэ үү! Пионерийн урилга булан асуултыг ЧИНЬ хүлээж байна, 2 Уитнереди ҮНЭН 485352 яж 9 ж гэ Юн (0 ж Ж4Х 28. с ж Гуч ж 2оилшпєхпиэвээиЛВЭЭ. ЛЛЭЭБҮиЭНЭЭЦҮиВЭЭЭжЭэ95. Эх болсон байгалнасаа хишгийг нь авья гэвэл тө- дийчинээ их юм өгч, хайр- лан хамгаалах хэрэгтэй. Сургуулийн орчинд үн- дэсгүй болсон газар бай- вал хөрсний шинмт чана- рыг нөхөн сэргээж, мод, цэцгэнд умбасан төгөл болгоцгооё. Тэгвэл эх орөн маань 591 | сургуулийн тоогоор төгөлтэй болно гэсэн үг. Дундговь аймгийн Ца- гаандэлгэр сумын дунд сур" гуулийн захирал Д. Дам- динжав манай редакцид бичсэн захидлыг бид ипг лэл болгож нийтэллээ. Дамдинжав багш пионер сурагч та бүхний өдөр тут- мын амьдралд тохиолддог зарим зүйлийн тухай болон сургууль бүлгэмдээ хийсэн рагчид та нар энэ материа- лыг уншаад сурагч хүнд ашиглаагүй гээн хаяж бай" таа зүйл бий юу, улс нийг- зтийнхээ эд ар" вилан хэмнэх талаар юу хийж байгаагаа хэлэлцэн ТӨМС Манай сургууль дунл” жаар 100 граммын ж” нт: й төмс тарихад 20 ширхэг буюу дөрвөн кг орчим ур- гац авдаг. Бид үүнийгээ ургуулан бодлоо. Хэрэв ирэх жил энэ хэмжээгээр арчилж ургуулбал 400 шир хэг буюу 80 кг ургац авч болох тооцоо гаргалаа.Үү- нийгээ бид гурав дахь жил” дээ тарихад 8000 ширхэг буюу 1600 кг, дөрөв дэх жилдээ тарихад 160000 ширхэг буюу 32 тонн ургац авах боломжтой, Маш их тоо гарч байгаа биз. Нэг ширхэг төмс хаяхад дөрвөн жилийн дараа 4832 тонн буюу 6 машин төмс улсын хөрөнгөнөөс үрэгдэнэ гэсэн үг. Төмсийг хүнсэндээ хэ? рэглэдэггүй айл гэж нэг Ч байхгүй. Сурагч бүр тари- хад хялбар, хадгалахад найдвартай хүнсний ногоо” ны нэг--төмс тарьж сайн арчилбал зөвхөн нэг шир- Єч 2, 23 03 25 0у- ло маг Ж 1987. 1. 14 гээр хүүхдийн гараар 2000 тонн буюу 400 машин ур- гац авч үүгзэрээ хүнсний программыг хэрэгжүүлэ! хэд их тус ҮЗҮҮЛЭХ билээ. НООРОГ ЦААС Сурагчид математик, хэл Уран зохиолын хичээлүүдэд ихэвчлэн ноорог ХИйдэЭГ. Товч тодорхой алдаагүй цэвэр сайн зүйл бэлдэхийн тулд хийдэг нь ойлгомжтой хэрэг. Тиймээс ихэнх су- рагч цөөн үгээр бодол са” наагаа уран тод илэрхийл- сэн, алдаагүй, ойлгомжтой цэвэрхэн хийхийг чухал" чилдаг. Бэлдэж байгаа цаасныхаа зайг гүйцэд ашигласан байдаг, Алдаг- гаа амархан олж “засахад хялбархан, Ийм сурагч хувийн зохион байгуулалт, сайн, ажилд нямбай, хя" нуур, юманд даацтай ханд” даг хүн болдог. Зарим су” рагч ноорог гэдэг нэрээр Дэвтрийн хуудсанд хөнд- лөн гулд, замбараагүй хэ? дэн жишээг том томоор бичээд ихэнх хэсгийг ашиг- лахгүй байх юм. Хаана таарсан газраа хаяна. Ийм ноорог л сурагчийн тширээн Дотор анги. байр танхимд хог болон үлддэг. Хаягдал нооргийн эзэн үйлчлэгчийн хайрлахыг маддэггүй нь ха" рамсалтай. Эзгээрээс үзг- хэд ноорог гааснаас су рагчийн мэдлэгийн хэмжээ цэвэрч нямбай байдал, цэ- вэр гоё бичигтэн, эсэх хү” ний хөдөлмөрийг яаж хүн- дэлдэг, юмаа хайрлах чад” вар ямар байгаа зэрэг нь харагдана ХӨРС АМЬДРАН СЭРГЭСЭН НЬ Шинэ зураглалаар хуу- чин агуулах байсан газар хичээл туршлагын талбайд орлоо, 20 жил ашигласан агуулахаа буулгаж залгуу- лан нарийн ногооны, ха- лаалттай хүлэмж барилаа. Олон жил нар саяхи үзээ” гүй газар үржил їинмгүй, юм ургахгүй гэсэн ярна ч цухаязав. Талбайдаа хөх бууц, намрын нутгийн хо- ны үртэс Үет ургамлын гуурс хэрчиж жигд тараа- гаад хагалж шавранцар хэс- гийг ялгаж, гаргаад, хана- тал нь усаллаа. Бид хөрс” нь аз шимт чанарыг сэр- гээн тзнхрүүлж ялзмагт нь давхрага бий болгохыг чухалчилсан ЮМ. Хөрсөнд суулгасан үр сайхан соёо” лоход хамт олноороо яаж баярласан гээч, Ажлын зөв эхлэлд урамшсан сурагчид маань хүлэмжийнхээ усал- гаа, гэрэл, дулаан, агаар” жуулалтыг тохируулан хөр- сөндөө ухаалаг, хайр гам” тай хандаж ажилласнаар анхныхаа намар улаан лооль, өргөст ХЭМХ, чин" жүү 6б00-7гаад кг авч амтар хан идэцгээлээ. Їїйл бүр хүнсний нот гоог зэлжлэн тариалах зарчмыг хатуу баримтал” сан юм. Сүүлийн таван жилд жигд сайн ургац ав- лаа. Энэ хугацаанд 712 граммын жинтэй улаан лооль ургаж рекорд тог- тоолоо. Манай хамт олны зарим арга туршлагаас нийтлэхэд ийм байна. хэг гэхэд л улсын хэмжээ” хөдөлмөр, чөлөөт цагийг нины халтар хоргол, мод- Д.ДАМДИНЖАВ Багшийн тухай товчхон. Хаяа тэлсэн нийслэлийн олон дагуул хотын нэг НЬ Сонги- зо юм. 1Шинэ монголын ууган двэрүүдийн нНЭГ-Биоком- т, ОЛОНД --уг гэн ---а түнно» амралт 23 тээний олон байгуул- вага энэ хотхонд бий, Эндэ- жийн аль ч хүнээс Цэрэн- долгор багшийг асуухад ан- дахгүй мэднэ. Ахмад иист Цэрэндолгор багш жил ардын боловсролын бай- ган шавь | сургаж хүмүү-, жүүлсний сүүлийн 20 жиг жийг Сонгино дахь 10 дугаар дунд сургуульд өнгөрүүлжээ, Тийм Ч учраас Сонгины олон өрх гэрийн дотор аав ээж, хүү охин нь энэ хүнтэй үе уламжлан багш-сурагчийн ариун барилдлагатай болжээ. Д. Цэрэндолгор багш олны хайр талархал хүлээсэн сур тан хүмүүжүүлэгч төдийгүй үлгэртэй сайхан ээж юм. ЭдД- ний зургаан хүүхэд ДУНД сургуулиа онцсайн дүнтэй төгсгөж, улмаар гадаад, До тоодын их, дээд сургуульд суралцан мэргэжил эзэмш- жээ, Хүү Л. Хүрэлбаатар эм зүйч, Доёдхүү ийженгр30- хион бүтээгч, охиц Оюунчи- эг, Гэрэлчимэг их эмч, Дондогмаа инжонер, Эрдэнэ- чимэг биологич, Д. Цэрэндол- тор багш, шавь бүртээ өөрийн зургаан хүүхдээс ялгалгүй эхийн сэтгэлээр хандана. Хүүхдэд уурлаж уцаарлах, СУРГУУЛИЙН «Сурагчдын дунд зохиох хүмүүжлийн ажлын агуулга, хэлбэрийг боловсронгуй болгож, уг ажилд хөдөлмөрийн хамт олон, ахмадуудыг өргөнөөр оролцуулж байх нь («Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай» МАХН-ын Төв Хорооны сэдвээс) чухал». » Утсаар урласан үзэсгэлэнд Сонгиныхон ажилчдынхаа клубт нээгдсэн хатгамлын дутуйлангийн сурагчдын бү” тээлийн үзэсгэлэн үзэхийг надад зөвлөв, Өнгөцхөн хар-- вал гадаадад хийсэн, нэхмэ- дийн үйлдвэрт бүтээсэн бо-. лов уу гэмээр олон зүйл тавьжээ. Лавшруулбал тийм биш байлаа. Д. Цэрэндолгор уг нь тоо-физикийн багш бо- ловч өөрийн оролдлогоор Уран хатгамалд суралцан ул- маар сурч мэдсэнээ хүүх- дүүдэд зааж өгөхөөр дутуй- дан байгуулжээ, .4А. Оюунгэрэл, О. Цэрэн- долгор, Б.Бурмаа, эгч ХҮҮ ЭК. Нарантөгс, Наранжаргал, Г, Наранцэцэг, Г. Содномсү- рэн, Ж, Лхагвадулам, Цэнд-Аюуш... 46 охин багшаа тойрон бүчжээ, Хүүхдүүд монгол, орос, унгар, болгар олон янзын оёдол сурч, юу хийе гэснээ хийдэг болтээ, Хөхзүү хөндлөн хат- таж үзээгүй хүүхдүүд хэдхэн сарын дотор хичнээн их чад: варжсан уран хатгамалчид болоо вэ? Аргагүй л баг- шийн эрдэм шавьд шингэ хийн нууц энэ биз ээ. “Үзэсгэлэнгийн танхимд цэцгэн хээ хатгасан даалим- бай дээл, тааран шуудай ашиглаж хээлсэн орны аравч, төрөл бүрийн зураг чимэглэл- тэй сандал, диван, ширээний бүтээлэг, дэрний уут, хор- могч, нимгэд даашинз гээд хүмүүсийн тутам хэрэг- лэдэг, ур 6 шинэ СИСТЕМ баатруудын дүр хатгаж бай- таа гэз:3. Хуучин ноосон хув- цас, хулдаас, давууны өөдөс зэрэг хүний санаанд тэр бүр оромгүй зүйлийг ашиглаж, «Юмхнаар юм бүтээж» бай- гаа нь бүр ч бахархалтай юм. Нэрэлхэж зовохгүйгээр ши- нэ зүйл сурахаар том жи- жиггүй нэг дор цугларч мэ- рийх нь бидэнд их аятайхан байдаг гэж хүүхдүүд ярилаа, Учрыг тодруулбал багш М. Оюунчимэг, Го, Өлзийбаяр, Б. Батсүх, ажилчин Д. Эрдэ- тэчимэг, Т. Цэндсүрэн нарын зэрэг олод хүн пионер су- рагчидтай хамт нэг Дугуй- ланд суралцдаг байна. Цаашид юу хийх талаар сонирхвол, Д. Цэрэндолгор багш: - Манай хүүхдүүд сурч мэдсэнээ найз нөхөд, Дүү нартаа зааж өгч, хүн бүр өөрийн гэсэн Ярхс Зар: сурагч» болно. Дэн Жи- лийн өмнө БНМАУ-ын соё- лын тавьяат зүтгэлтэн, уран хатгамалч Б, Норолхоогийн шавь Дангаа (хожим хүүх- Дийд их Эмч болсон) гэдэг хүү Монголын пионер сурагч- дын ордны уран хатгамлын анд амжилтай сурал- цаж байсныг бид сайн мэднэ, Энэ жишээгээр дугуйлангаа өргөжүүлэн, уран хөвгүүдтэй болох санаатай байна. Хүүхдүүдийн хатгаж, оёж байгаа зүйлийг бие даасан уран бүтээлийн шинжтэй бол- тохын тулд эх загвары нь бэлэн эхээс хуулбарлахгүй, ЗУРАГ ДЭЭР: Л. Ариунзаяа даргатай 5-Ын «А» ангийн су. хөдөлтөрийн хичээл й “рагчид 2 221224 ----Ыт5------ 3 онаун«да. Ч НЭН ГудАМЖИНД БОЛСОН ЯРИА Хүүхэд бүхэн цана. чарга, тэшүүртэй бүр үгүйдээ гэхэд эсгий ту талд мод буюу төмөр тогтоочихсон Жалгын ХЭЦ рүү гулгаж.байлаа. Ням гаригт ихэнх хүүхдийн хувьд инигэж .л өнгөрдөг хойно доо, Хэн гэртээ тогтох билээ хэмээн ХО” рооны дарга Балдангийн ярихыг хөндлөнгөөс сонс- сон бяцхан охин: -- Балдан ах аа! Энэ үеэр гэртээ ажил хийдэг хүүхэд бий шүү. Батболд Энхболд хоёр амралтын өдөр ч гэсэн |зэлжээр тоглодог ЮМ. Нээрэн шүү. Та хардаа, Ганбат, Ариунболд хоёр үдээс өг нө гэрийнхээ ажлыг хий ЗРКИЙГ сү 4: сэн болохоор үдээс хойш ууланд гулгахаар тэр явж байна гээд урт цана мө рен дэзр дамнуулан ал- хаж |Яваа хүүхдүүдийг заалаа. Балдан: - Маруушийн гэр хаа на байдаг юм бэ? гэвэл охнн гартаа барьсан бето- ноо савчуулан: -- Тзр чинь манайх шүү дээ. Би үдээс өмнө тоглосон учир одоо сүүнд явж байна. Манай хоёр ах бас үдээс өмнө мөсөн дээр гулгасан юм.Одоо гэ- рийн ажил хийж | байгаа гэв. - Балдан: - Би энэ хорооны 724 өрх айлыг сайн мэд- дэг юмсан. Бас наг шинэ туршлага гараад ирлээ. Маруушийнхаар нэг ороод гарья. Охины ярьсан үнэн бол ч хороондоо дэлтэ- 2Е-..: 28..2:.Й2 рүүлээд авдаг хэрэгэз гэхэд нь би хамт явлаа. ЗАМД БОЛСОН ЯРИА Бид танилцлаа. Балдан гэдэг маань Ажилчны районы УГ хорооны дар” таар 16 жилд ажиллаж, хот райондоо тэргүүлж «Тэргүүний хороо» гэсэн алдрын улаан туг, Улаан баатар хотын Намын Х0- роо, АДХГЗ, ҮЭ, хзэ- ийн хорооны социалист уралдааны Ї зэргийн ДИП- ломоор шагнагджээ. Б. Марууш ноосны үйлдвэрт эхнэр Ш. Оюунчимэг Х!Ї дэлгүүрт худалдагч най” ман хүүхдийн дөрөв нь 34 дүгээр сургуульд сУР даг. Үлдсэн нь . гэртээ байдаг гэнэ. Хашаандаа төрөл бүрийн ногоо тарь даг бөгөөд ногооны аж- лыг том хүү | Батболд, Энхболд, Ганболд, Ариун болд нар хариуцдаг юм. Дүү нарыг нь сайн мэдэх гүй ээ. Я Манай хороонд хашаан- даа ногоо тарьдаггүй айл хуруу дарам цөөн, ногоо тарьж, арчилж чаддаггүй хүүхэд бараг байхгүй 60- лохоор Маруушийн хүүх- дүүдийг бусдын адил гэж санаж байсан юм. - Одоо тэгээд юу НЬ бусдаас ялгаатай болчиа хоо вэ? -- Тэдний дийн зэлжээр ажиллаж амарч “тоглодог . дэглэм журам... Гэр бүлийн ийм снарийн дэглэмийг ням гаригт хүртэл баримтал- даг болохоор туршлага л гэсэн үг... Ингэж ярилц- саар Маруушийнд очив. ГЭРИЙН ДЭГЛЭМ Тэднийх хашаандаа Ч. гэртээ ч гайхмаар цэвэр суудаг соёлч айл юм. Олон хүүхэдтэй гэхэд гэр нь цэмцгэр. Том хүү Батболд ном их уншдаг. гар зураг сонирх- дог. Гэртээ бол дүү нараа асарна. Бямба, ням гари- гийн амтлаг хоолыг онцолж хийдэг аж. хүүхдүү- СУРАГЧИЙН БИЙРЭЭР “бн? 7БӨГ БӨ? Сав СЄв ЗАЛХУУ. СУРАГЧ. БАЙД. ГҮЙ Дүү Энхболд МПС-ын төв ордны бөхийн секцэд су" ралцдаг. Ардын хувьсгалын 65 жилийн ойгоор анх удаа барилдаж хоёр давсан. Бяртай болохын тулд ха- шаан доторхи нүүрсийг зөөж хураах, түлээ хага- лах, худгаас ус авах ажил хийдэг байна. Банш, бууз, боорцог хийхдээ ахаа” саа ч илүү. Гурав дахь хүү Ганболд дүү Ариунболдын хамт хавар ногоо тарьж зун арчилж ургуулан на- мар ургацаа хурааж, өвөл ногооны талбайд цас тог- тоох ажил голлон эрхэлж, зарим зед ах нартаа зөв- лөгч Солно, Хоёр ах нь үдээс- хойш хичээлтэй учир үдээс өмнө хоёр дүү нь, үдээс хойш гэх мэтээр зэлжлэн Дүүгээ асарч хоол бэлтгэж,үс гэЗ- гийг самнан хувцсыг НЬ угаах зэргээр ясли, цэцэр- лэгийн багшийн үүрэг гүй- цэтгэдэг. Гэхдээ тэд спор- тоор хичээллэж, тоглох ЗУ- гаалах, юм үзэх, хөгжим тоглох, хичээл давтах... гээд бүгдийг тусгай ху- ваариар хийнэ. ААВЫН ЯРИА Анхны хүүхдээ хөлд орохоос нь эхлээд ингэж на- рийн дэглэмд сургачихвал дараагийнх нь ахыгаа да- гаад сурчихдаг юм. Амрах, сурах биеийн идэвхтэй ажил хийх,тоглох зугаалах дэглэм хатуу баримталс- наар хүүхдийн бие сайн чийрэгжиж ямар ч үед ха- ниад хүрдэггүй, Ийм олон хүүхдийг ясли цэцэрлэгт өгнө гэвэл бос л бэрхшээл- тэй. Ах нь дүүгээ гсарч сурснаар ясли, цэцэрлэгийн асуудлыг гэртээ шийдэж чадсан юм. Ер нь хүүхдийг хөдөл- мөрч болговол биес даах чадвар хөдөлмөрийн хүмүүс жил сайжирч, сурлага хи- чээлдээ ч амжилт олж, гэр ахуйн болон бусад аливаа ажлыг санаачилгаараа хийж сурдаг гэж Марууш МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МҮЭийн Төв Зөвлөл, Ар- дын боловсролын Яам, Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс, Монголын зо- хиолчдын эвлэлийн хороо, Монголын урлагийн ажилт- ны холбоо,Монголын хөгж мийн зохиолчдын эвлэлийн Хорооноос зарласан хүүх- дийн Дуу, тойрон бүжиг, хөгжимт хөдөлгөөнт тоглоо" мын бүтээлийн уралдааны дүл тарлаа. Дууны нэг, С. Батболд, Л рйгааса болд нарын «Багачуудын ордон», хоёрдугаар байрт Л, Галмандах, 3. Түмэн- жаргал нарын «Амгалан цэнхэр дэлхий», Д. - мөр, Д. “ДОГ эсвэл саар ши АС гуравду- слийн « э, Ч Чин. ярьж Сайна. Хүүхэддээ сургасан болгон эрдэм би- лээ. Тэдний туршлагыг Балдан гуай хороондоо дэлгэрүүлэхээр шийдсэний адил нийт эх эцэг, пионер сурагч эзэмшвэл бүтэлгүй хүүхэд, эрдэмгүй хүн, зал- хуу сурагч гэж байхгүй болохын нэг үндэс. билээ. С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР. Өнөээдер миний спортоор хичээллэх өдөр.Гэхдээ гэрийн ажлыг хослуулна шүү гэж Энх- болд өгүүлэв. 5 --Аш өдрийн амттай хоолыг | Батболд зохиогчийн авсан Фото УРАН БҮТЭЭЛИЙН УРАЛДААНД буян. Д. Даваапям нарын «Таван эрдэнэ» бүтээлийг бүжгийн хоёрдугаар байрт Х. Сарантуяа, С. Батболд, Л. Соронзонболд нарын «Хичээлийн завсарлагааны дуут бүжиг» Туравдугаар байрт Ц. Лувсанцэрэн, С. Батмонх, Б, Лхагвасүрэн нарын «Нарны цоглог бү- жигэ, А. Ёндонгийн «Хү- мүүн төрөлхтоня», Б. Лхам- сүрэн, Т. Самбуу. Б. Норов нарын «Малчин эхийн дуу» бүтээлийг “Хөгжоөнт, ХхӨ- дөлгөөнт тоглоомын Хоёр- дугаар байрт. Л. Одончи- аж Х. Сэргэлэн нарын «Туулайн бамба , равдугаар байрт Г. Долгор- сүрэн, Х. Билэгжаргал, Д. Батсүрэн парын «Таван эр- дэнэ» бүтээлийг (тус тус шалгаруулав. НМОШГОСТ2122- 275038ы ахан “баг єг сюа Г6Ө “бөг” Төв? тєв гЄВГ ӨВ /1987. 1. 14 БӨРЦ ХУУХЭД ХОЁ САНСАР: ХАМТРАВ АЖИЛЛАХЫГ УРИАЛЖ БАЙНА Хүүхдүүд ээ! Бид энх тайв» ны жилийн үргэлжлэл болох 1987 онтой учран золгоод бай- на. Энэ нэгдүгээр сарын 15-нд Зөвлөлт Холбоот Улс, 2000 он гэхэд дэлхий дахинд цөмийн болон аливаа төрлийн зэвсгийг бүрмөсөн устгах тухай прог- рамм дэвшүүлсний нэг жилийн ой болно. ЗСБНХУ газар дэл-. хийд төдийгүй, сансарт зэвсэг” лэлээр хөөцөлдехөөс сэрэмж- лэх, сансрыг энх тайвны зо- рилгод ашиглах талаар цуцалт- гүй хүчин. чармайлт тавьж ио- сэн билээ. Хамгийн сүүлиэн нэг жишээ гэхэд өнгөрссн сны зун Зөвлөлт Холбоот Улс сенс- рын уудмыг энх тайвны сорнл- гоор шинжлэн судалж, ашиг- п-”. лах талаар улс орнууд хамтран шалтай ажиллах гурван үе программ дэвшүүлээд, сансрын байгууллага балгу: хыг санал болгосон юм. Үүн-эй холбогдуулан саяхан Зөвлөл- тийн цахилгаан мэдээний ТАСС агентлагийн сурвалжлагчийн тавьсан гурван асуултад ЗСБ, - НХУ-ын Сайд насвын Зөвлөлийн дарга Никодаа Рыжков тодор- “хой Хариулт өглөө. Дэлхийн Солон улс орон сансрыг энх тайвны зорилгоор эзэмших та- лаар хамтран ажиллах үь 3зв-" сэглэлээр хөөцөлдөх яздлыг сансарт гаргахыг санаархагчдад " дорвитой цохилт болно. Дэл- хийн сансрын байгууллага бай- гуулах нь сансрыг-энх тайвны зорилгоор эзэмшихэд олон ул-Э сын хамтын ажи,лагааг илүү үр нөлөөтэй, шинэ түвшинд гаргах бололцоо олгоно. Хамтран ажиллахыг бүх улс оронд. уриалсан энэ БанРэ, мат хэрэгжүүлэхэд ЗСБНХУ химэн Бэгээ2 .үүэнэммы” хувь Фруулахад бэлэн байна, Тухайлбал сансар судлалын салбар дахь слолт амжилтаа улс орнуудтай харилцан солкл- цож бусад орны, түүнчлэн олон улсын байгуулаагын энх тайв- ны зориулалт бүхий сансрын аппаратыг зөвлөлтийн зөөгч туужингаар хөөргөхөд | болэн Ь,. тэж мэдэгдэв, Үүний өмнө зөв- лөлтийн удирдагч Миханл Гор- бачез Энэтхэгт айлчлах үеэрээ савсрын талаар чухал санал лсэн юм. 2 Кишээ иь шиг нэ тулгар хөгжиж байгаа ор- нуудлт”: захиалгаар сопсрын техтїї ойн сэх загвар хамтарч сотгол боловсруулах тухай ярь" с оч Онлээ, Мөн савсрыг эзэм- шигч томхон гүрцүүдийн тус, ламаар олон улсын төв байг |! туулах, тэр төвийнхөө ї 4 «5асживулвссын. ЧОН Эрдэм номдоо үнэнч байж НАСАНБУЯН соён гийх Ая, үгийг Т Х ү | Х ЭД Хүүхэд бидний хүсэл шүү! Тагтаа минь тайван бай! Дайнгүй, энх тайван шүү! Амгалан тагтаа дүүлэнхэн нисч байна. , Алиалан тоглоё, наашаа Р наашаа! Ард түмэндээ үнэнч байж Цэгээн тагтаа нааданхан нисч : цэлмэн гийх Хүүхэд бидний хүсэл шүү! зуд СОЭсжээстэээшэессэ-э шэессэ-эноэ Эсэн? 1987. 1. 14 СсоУ» ашоэС-- Э-ашээс-2» ээ ё 17 ЭЛ 25Х 2-38-8--5-2-----2-5 яаая Бин нииииилиний 3 Тагтаа минь тайван бай! Дайнгүй, энх тайван шүү! » Эвийн тагтаа эргэлдэн нисч байна. ё8 Эрхлэлдэн тоглоё, наашаа 2--Бэ»с --н“«ЕБ наашаа! | - -дээ : Ү -нэнч зайж ах Эвлэл, намдаа үнэнч байж соён гийх Эрхэм бидний хүсэл шүү! Тагтаа минь тайван бай! 2 4 Дайнгүй, энх тайван шүү! цэ-лэ)-мэн гийх -риун 54д-- байна. Ч, Цэнгэлдэн тоглоё наашаа Тэмүүлэлтэй хөнгөн наашаа! Аав зэждээ үнэнч байж цэлмэн гийх Ариун бидний хүсэл шүү! Тагтаа минь тайван бай! Дайнгүй энх тайван шүү! Хөөрхөн тагтаа хоөрөнхөн нисч байна. Хөгжилдөон тоглоё наашаа наашаа! сэн-гэл-дэн кБЯХҮГЭУУЛЗҮТЙ К цо) с.ОМХХЭЭ 8) Үү 10-01 Р - Г:21:4У2307 Р А--02841 “ ИНДЕКС--1414 редакия: 2 МАЧПАЛ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хо : -- ордон, «Б» корпус, «Пионерийн үнэн» Су эний ЗУРГАН. | ӨГҮҮЛЛЭГИЙН ТАЙЛБАР ї ҮС нь 1986 оны 78, 82-т бий Г2 5-2: с4 94. --За бүү усан нүд" лэ! гэж Зандрах аястай дуу гарлаа. 25. Би «Робинзон» чи «Баасан» , Битгий гөжүүдлээрэй гэх . нь тэр! 26. Арслан зааны авд мордоно. 2 27. Аварга гүрвэлийг Ч атгандаа оруулна 28. Үүнээс зөрсөн хэ- нийг ч гэсэн Үндсэн мунаар жанчина гэлээг Дорнухан хэрцгий энэ аа? (9 шийг н5 " Даруухан нөхөр нь дагаж л таарчээ. Урт мунаа хуга Ний Л НүДЭЭД Унтаа нойроос нь “инээх чадсангүй» 30. Хамгийн номхон амьтан гэлзэ Хатгуулж уйллуулах дуу 31.Эрдэж сагсуурах эв« гэдгийн Утас 2--20-448. Ж. Д/ ог Хас 2 1 3гвэниАй МХЗЭ-иан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. ::83 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. 22 Мв5 (2209) 5 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН!.» МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛ Бага балчир гэв үү? Тийм биш зэ. Энэ иас үнэг хээр их юм бодох ёстой цаг. Зөвхөн бодоод Ч зогсох биш, хийх ёстой нас. Аав, ээж, ах эгч, эмээ, өвөө, Чинь та нарыг хүрээлж, --Нялх юм, балчир юм, Ї Том болоод л дөнгөх биз -. дээ... гэж ярилцан хийх ёс- : той ажлыг чинь өөрсдөө шүүрэн авч хийгээд байгааг - 1 хүүхдүүд та нар мэднэ. Та нар томчуудаас өмнө ун таж, сүүлд босож байна. Гэтэл: Өнөөдөр сурагч минь чи нэгдүгээр ангид сурдаг Ч бай, аравдугаар анги төгсөх гэж чбай та нарыг заавал 3 оролцуулан бодох ёстой, 5 хийх ёстой ажил эх орон 1 даяар өрнөж байна. Үүний 4 нэг нь сургуулийн систе- : мийг боловсронгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хороо- ны сэдэв юм. Саяхан нийслэлийн нэг сургуулийн хэсэг сурагч- (4 25 тай уулзан ярилцаж байх» » даа бид: -- Сургуулийн систе- / мийг боловсронгуй болгох / сэдвийг хэрэгжүүлэх та- лаар юу хийж байна даа? тэж асууж билээ. Тэдний Е заримынх нь нүд нь бүл” тийж, гайхсанаа огт нуулт. гүйгээр. -- Энэ чинь багш нар, томчуудын хийх ёстой ажил биш үү? гэж асуух дөхсөн сөн, Гэхдээ асуугаагүй л дээ. Үнэхээр манай сурагч” дын дотор ийм бодолтой хүүхэд нэлээд байна. Тэгэх-- лээр өнөөдөр энэ тухай са- малаа солилцоё. : Эх оронд төгс эрдэм ном» той хүмүүс хэрэгтэй. Эх оронд бүтээлч хөдөлмөрч, ч хэрэгтэй, Ийм шударга, хөдөлмөрч, эрдэм мэдлэг- БмифнлөүчОВЛЭГ д та нар юм. МАХН-ын Төв Хо- 48 БАГА: БАЛЧИР.-НАС-, шударга ажилладаг хүмүүс УРГУУЛИЙН ШИНЭ бИСТЕМ/-, УРВГЧ ЧИНИЙ УУРЭГ /772 БОЛДОГ ЦАГ вэ? Бидний тус нэмэр энд хэр зэрэг оролцох ёстой вэ? МАШ ИХ, ҮНЭХЭЭР ИХ Энэ сэдэв гарахаас өм- нө та нар жирийн нэг. су- рагч байж, Харин өнөөдөр бол намын даалгавар гар» дан авсан, эх орны итгэл хүлээсэн сурагч боллоо гэ- хэд хилсдэхгүй. Тэгэхээр сурагч хүнд муу, дунд, су- рах эрх байхгүй. Залхуурч, хойшоо сууж, нийгэмд тус» тай хөдөлмөрт оролцохоос татгалзах эрх байхгүй. Хүүхэд насанд хичээл дээрээ өөр зүйлЧбодож, ха- жуугийн нөхөдтэйгээ ярьж, аль эсвэл цонхоор гадагшаа харж байгаад багшийн заа- сан хичээлийг ойлгохгүй үлдэх, дутуу ойлгох зэрэг явдал тохиолддог. Зарим» даа өвдөх тохиолдол Ч бий. Энэ бүхэн байж болох бо- ловч харин түүнийгээ нө“ хөж ойлгох, мэдэж авахын төлөө хүүхэд бүр тэмцэх хэрэгтэй. Нөхдөөсөө асуух, заалгах, багшаасаа лавлах .ер нь бүх л. хэлбэрээр тэмцэж болно. Түүнд мууз хай, ичмээр зүйл 35: Яа- гаад гэвэл энэ бол МЭДЛЭ- гийн төлөө тэмцэл бүр йэгдэн нийлж, нөхдөө татан оролцуулах ёстой. Бас нэг тэмцэл бий. Энэ бол АЖИЛ--АМЬД: РАЛД .БИЕЭ БЭЛТГЭХ ТЭМЦЭЛ юм, Хүүхэд бүр хөдөлмөрлөж чаддаг, хө- дөлмөрийг хайрлаж чаддаг байхыг энэ тэмцэл шаарда- “на, Ямар Ч хог цаасгүй гоё сайхан гудамжаар алхаж, цэвэр цэмцгэр ширээнд сууж, саруул уужим сур» ” гуульд суралцахыг хүүх-. дүүд, бас томчууд Ч хүсдэг. Үүнд хүүхэд та нарын оруулах хувь нэмэр их. Чи ямар жижигхэн бай» сан Ч гэсэн шалан дээр хэвтсэн, дэвтрийн хуудас цаасыг (хог) даана. Бас ши рээн дээр дуссан бэхийн толбыг ч арилгаж дөнгөнө, Энэ бүхнийг хэнээр ч шаар- : дуулалгүй хийдэг бол чи эх доо хайртай хүүхэд, ий нуугүй үнэнийг хэлэ- “ хүүхдүүдтэй газар бүр тэм- ГД | 1| 7 Ї : “ч байхгүй. Яагаад гэвэл “тун-их бий. Тэр бүхнийг бо- ХЭН БАЙГТУН! т Г.2л87 2244 (515) 5 СОЛПИОНЕРИЙН Э-СТАВАН ЖИЛ ХҮҮХДИЙН ТУС “Манай сургуулийн пиопеф багачууд сумын хоёрдогч түүхий эд цуглуулах төлөв- лөгөөт. зорилтыг биелүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруул- Шинэ оны анхны өдрүүз дэд зохион байгуулсан энэ. ажлаар пионер сурагчид 3000 -гаруй кг яс, 200 кг хаягдал яс, 530 ширхэг бэ- хийн сав, 30 кг хаягдал ноос цуглуулж, сумын худалдаа бэлтгэлийн ангид тушаав.. Зөвхөн цуглуулсап яс гэхэд гахай, тахиа зэрэг гэрийн тэ- жээмэл амьтдад буталж өегөч хөд маш чухал тэжээл бол- дог байна.. Баян-Өлгий, Баяннуур сум, 8 жил, Пионерийн ахлах удирдагч С. ХУАНАР, хэд сургууль, анги танхи» мын цонх өөрөө хагардаг- гүй. Бас байшин барилгын хана туурга, ширээ сандал өөрөө халтартаж, эрээчигд” дэггүй. Орцын гэрэл, ца- хилгаан шатны даралт товх- нууд өөрөө шатдаггүй. Энэ | бол ихэнхдээ хүүхдүүдийн хийсэн ажил. Ийм сурагч” дыг бид эх орноо, ээж аав, 5 ах эгч нарынхаа хөдөлмө- рийг “хайрлах сэтгэлгүй 1) 2 хүүхэд гэж үздэг. Тийм цэж, илрүүлж, хатуу арга хэмжээ авч байх хэрэгтэй. с 3 » Анги хамт олноороо эх 2553 БЯЦХАН БОДЛОГО. орондоо тустай янз.бүри 6) 3 Архангай аймгийн ,Түвш- ажил хийх тухай санаачил- (5 рүүлэх сумын 10 жилийн га гарган ажиллах хэрэгтэй. | сургуулийн сурагчид сумын Жишээ хэлье. Ховд айм- түүхий эд бэлтгэлийн төлөв- гийн Булган сумын 10 жи- лөгөөг биелүүлэхэд жил бүр лийн сургуулийн хүүхдүүд. идэвхтэй оролцдог. багш нартайгаа цуг хавар тус сургуулийн эвлэл, пио- 2 нер,- баатарчуудын гишүүд ногоо тарьж, зуны турш « ?ч : ? ажиллаж. намар нь өөрс- ! 385 71-10 Зүрээн 2 эсэн яс, дөө өвлийн турш хэрэглээд ( арьс 260 ПВрНЭйЫ” Хур Ч барамгүй төрөл бүрийн Я л тушаав. р ногоо, жимс хурааж -авч ! ЗҮЛЭГ ” 3 байна. Сайн хүүхдүүд. Тэнд мод хугалдаг, зүлгэн дээ- гүүр гишгэдэг хүүхэд ганц тэд хөдөлмөрийн үнэ цэ- | нийг ойлгож байна. Сур- гууль орчныхоо талбайг ганц ч хог цаас 3 гах ажлыг нэг ин духаыл дэв. Нэг метр эсгий хийхэд 5.6 кг ноос, нэг хос. эсгий хийхэд 2,6 кг ноос 5 шаардагддаг, . “авч, цэвэр цэмцгэр бүс тү үүлэх сумын р гоно гэж | зоривол. гэрхййА “хү “үэс-д ОХЭдэн л таарна. Энэ мэтийн тий, хос эсги ёР 3. хий Дож, олж, ажиллах л хэ- рэгтэй. Аав зэж чинь та нарыг бага балчир юм гэж хэлбэл битгий итгэ. Та нар бага (4) биш. Эх орондоо ач тусаа - өгөх ёстой хүүхдүүд. Энэ 3 хүүхэд нас чинь их юм бо- ) 7Р дож, их юм бүтээх нас юм шүү, Ингэж байж л сура 422 бид сургуулийн системи боловсронгуй болгох МА Ё. САНААЧИЛГА Ө гүй ОВГОО ТЭМДЭГЛЭВ Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Гүрж | Улсын Цхинвальскийн гуравду- гаар Дунд сургуулийн өс- вөрийн эрэн сурвалжлагч- дын «Аргонавты» клубийн 15 жилийн ой саяхан бо- лов. Түүхийн багш К.Н. Харебова--Белова энэ клу бийн эрвдөхөөр ажилладаг. Клубийн хамт олон эрэн сурвалжилж олсон түүхийн Үнэт баримт, фото, төрбл бүрийн зүзмэрээр музей байгуулжээ. 1960-аад оны эхээр Дорноговь аймагт «Сурагч шуудан хороо», Өмнөговь аймагт Хүүхдийн хэвлэлийн газар, радио станц, Булган ай-тагт хүүх- ДИЙН КИНо Театр байгуу- лагдаж байсныг бид сайн мэднэ. Зөвлөлтийн турш- лагаар нөгэнт үүссэн хүүх- дийн сайн дурын байгуул- лагуудыг тасралтгүй ажил- луулан Ойгий нь тэмдэг- лэж байвал асззлын зохих Үр дүн гарна. ТЭРГҮҮНИЙ ХАМТ олон Зөвлөлтийн | Рижскийн долдугаар сургуулийн өсвө рийн авто зохицуулагчдын бүлэг улсын 1У чуулганд шалгарч, тэргүүний. хамт олны хүндтэй цол хүртжээ, Нировын районы автома- шин сонирхогчдын Ний- гэмлэгтэй ойр холбоотой ажилласан учир энэ хамт олон зохих амжилтанд хүр- сэн байна. Энэ бүлгийнхэн сургууль дээр замын хө- дөлгөөний дүрмээр тусгай кабинет байгуулан октябрь- чууд, бага ангийн пионерүү дэд хичээл, зааж, шүүлэг авч ахлах нд Зөв. лөлгөө өгч байна. Бас ду- гуйгаар зорчин явагчдаас шалгалт авч үнэмлэх тэм- “бУ”” БЭ” “69? “9? “бэ? тєр су ЭЕ ГЄВТГГЄВГЛ “Бу СЄвг с6в” вл лг СОГОГ лав” ““бусчдэг зэ лалцаа дэмжлэг авдаг, бас өөрийн хамт олны нэрэм- жит ажил уламжлал бол- тон зохиодог зэрэг турш- лага нь бидэнд их үлгэр дуурвалтай м. ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧДЫН ТОДОРХОЙ АЖИЛ Зө! На влөлт Туркмены Аан гальчид орон нутгийг суд- лах музей байгуулжээ. 400 зєв “Еэ” 4.84 жа ..6.. ! -) г- су “өр АШИГТАЙ АЖИЛ Улаангом хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуу- лийн долдугаар ангийн сурагч Х.Марта Зөвл н пионерүүдийн ажил үйлс, амьдралын тухай дэлгэрэн- нийтэлж байхыг хүсчээ. Бид энэ дугаарт зөвлөлтийн хүүхэд, залуучуудын ллага, пионер сурагчдын хэд хэдэн туршлагаас Октябрийн 70 жилийн ой угтсан ажилдаа тусгахыг уншигч та нараасаа хүсье. ч Ухсониунс х ЧНЭН А545588545535852 ТУРШЛАГА Ө ЗӨВЛӨЛТИЙН ПИОНЕРҮҮДИЙН АЖИЛ ҮЛСЭЭС өлтинн таруй хүүхдийг нэгтгэсэн залуу байгальчдын нийгэм- лэгийнхэн орон нутгийн гайгууллагын туслалцаа авч байгуулсан төрөл бүрийн Ургамал, ашигт малтмал, чулуулаг, амьтны үзмэр бүхий музейг байнга бая- жуулан сургалт хүмүүж- лийн ажилд тогтмол ашиг- лаж байна, Бас туршлагын талбайдаа хүүхдүүд олон сортын жимс, хүнсний но- гоо, эмийн болон малын тэжээлийн ургамал тарьж ажиглалт хийдэг. Пионер сурагчид байгаль орчныг хайрлан хамгаалахын зэ- рэгцээ түүнийг сурталчлах, таньж мэдэх ажил зохио- дог нь тодорхой үр нөлөө- гөө өгдөг ажээ. ӨСВӨРИЙН Сэтгүүлчдийн СУРГУУЛЬ Зөвлөлт Армены Киро- вакан хотын. «Кайц» сони- ны дэргэд Ю.Фэучикийн нэ- рэмжит өсвөрийн сэтгүүлч- Дийн Хоёр жилийн сур- туулийг 1973 онд байгуулс наас хойш 250 хүүхэд төг- сөж, олонх нь орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн байгуул лагад ажиллаж байна. Су- рагчид сэтгүүл зүй, хэл би- чиг, уран зохиол судлалын хичээлээр зохих мэдлэг, чадвар, дадлага эзэмшихэд сэтгүүлчдийн байгууллага, «Кайц» сонины хамт олон тусалдаг. Энэ жишээгээр манай улсын аль ч аймаг ХОТОД өсвөрийн сэтгүүлч, зохиолчдын сургууль ду. гуйлан байгуулж, мэргэж- лийн хүмүүсийн туслалцаа со ажиллах бүрэн боломж ХАМТРАН АЖИЛЛАХ АШИГТАЙ Москва хотын Лениний районы орон сууц ашиг- лалтын тавдугаар конторын дэргэд «Левша» гэдэг уран удирдсан энэ клубт хүүх- дүүд аав, ээж, ах эгч нар- тайгаа хамтарч ажилладаг. Хүүхдүүд мод, төмөр, ша- вар, оёдол хатгамлын ду- гуйланд томчуулыг датал- дан суралцсанаар гэр ахуй даа хэрэгцээтэй зүйл хийж сурч, ашиглаж чаддаг бол- жээ. Орон сууцны хороо- юу чаддаг, мэддэгээ Өөрийн болон өрөөлийн хүүхдэд зааж сур гадаг, хамтран шинэ зүйл бүтээдэг знэ :1225н1::3 зориуд зохион йгуулж нэвтрүүлэхэд ХЗЭ-пионе- рийн байгууллага анхаарал тавиуштай юм. Ц.ТҮВШИНТӨГС ХХ 3) Сэлэнгэ аймгийн Зүүн- хараа хотын 10 жилийн И сургуулийн | дэргэдэх пионер сурагчдын дурын «Найрамдал-друж: ба» чуулга байгуулагдса- наасаа хойш зургаан кон- церт бэлтгэж Удаа тоглолт мянган хүнд үйлчилжээ. Чуулгын урын санд мон: гол ардын үндэсний дуу бүжгээс гадна,.орос ар- дын дуу, бүжиг олон байдаг. «Пионерийн үнэн» нины 1986 оны 2Ф81-д нийтлэгдсэн «Чи хичээл | дээр яаж суудаг вэ?» хэлэлцүүлгийг уншаад | өөрийн санал бодлыг хэ- гид тохой нийлүүлэн суу: гаад эрдэм сурч байгаа | хүүхдүүдийн дотор дунд, | муу сурлагатан байгаа нь | чухам юунаас болж бай- | на вэ? Хичээл таслаад байна уу? гэвэл үгүй. Хичээлийн хэрэглэл ду таад байна уу? гэвэл бас тийм биш. Хичээлдээ суу- саар байж, сурах бичиг, ном дэвтрээ үзсээр бай- тал чухам юу дутдаг бай: на вэ? Сурагч хүн өглөө бүр цүнхтэй ном, дэвтрээ 274, сайн , СОНИНЫ НИЙТЛЭЛИЙГ УНШААД С0- саваад сургуульдаа очно, | лэхээр шийдлээ. Нэг ан» бай А48588488888888Я888888 14987 417 т- ло-ээд--- ЕЧЕЭЗЕРР”Э Эмчээ гш-эїшт-ш8-шї та шиш ши э үтээ ТӨЛ ТҮМ БОЛОГ. Малчны хотонд нялх төлийн дуу цангинах цаг ойртлоо. Төл хүлээн авах бээлий цуглууллаа. Бид- ний бэлэг малчин ах эгч нарыг маань баярлуулж хариуцлагатай үе эхлэх ажилд нь бага ч гэсэн гэж байна. Малчдын нөр тус нэмэр болно гэдэгт нх хөдөлмөрийн энэ үед итгэж байна. пионер сурагч бид гар хумхихгүй. Манай сур- Нийслэлийн 10 жи- лийн 35 дугаар сур- тууль, б-гийн «Б» аши сурагч С. ЦЭНГЭЛСАЙХАН гуулийн пионер баатар” чууд төлийн уут 84, нэм- нээ 174, угж 92, элгэвч мөн лаа чүдэнз ЗУРАГ ДЭЭР: Гоцлол бүжигчин, урлагийн үзлэ- гийн алтан медальт сурагч Ж. Баярцэцэг, З. Цолмон -45.. Энхчимэг нар. ОНЦ СУРАХ ХЭЦҮҮ ЮУ? Яруу найрагч Д, Равжаа | эрдэм сурахыг эрхэмлэн захиж : орой нь хэртэй, ирнэ. Үү? гээр нь түүнийг суралцаж бодох уу? Тийм биш : бол нэн Сурагч хүн сургуульд ” сайхан сурахдаа нүдлэх, ажиг- Насны багад залхуурахгүй лах, сонсох, үзэх, сурах, бол эрдэм сурахад сэтгэх, бодох,.унших, бн- даанч сайн чих туршилт сорилт гэжээ, гээд олон үйлдлийг гүй- цэтгэдэг, Энэ.бүгд чиний 8841 шинэ ссэл өдөр бүрийн амьдралд гээр жигүү байнга давтагдаж, мөр” хайлт хийж, сурах зүйл- дөгдөж, явдаг, үйл, дээ. сэтгэдээ. зориул Хичээлд бие чинь ирэвч чадна тэр сурагч онцсайн | сурах сэтгэл, идэвх, с0- сур 8. | нирхол,, хүсэл мөрөөдөл, 54 4 ах | тэсвэр хатуужил дутуу дуга: бол суралцаж чадахгүй. багш С, ШААЗАН 5" ш--- Пит 3 ХНЗЧ ЭвВӨГ “БӨ” “ва” “єв” Бэ” “вэ Свв С6Ө С6Э САН нг ГЄВ" СЕВ? 1987. 1.17 Энэ онд Аугаа нх Октяб- ПАВЛИК АНДРЁЕВ ныг бид сайн мэднэ. Октябрийн хувьсгалд орол- цож явсан хүүхдүүдийн 1ту- хай та нарт өгүүлэхээр «Ок- тябрийн бяцхан баатрууд» булан нээж байна. 1971 оны ууүсагтгыйн са- дахь оны Октябрийн “хувьсгалд оролцож рийн соцналист хувьсгалын үрэгдсэн Павлик 70 жилийн ойг даян дэл- нэрийг сийлбэ| хийн шударга хүн төрөлхтөн ёслолд төгөлдөр тэмдэглэнэ. Энэ х холбогдол асар их. Ард түмнийхээ аз жаргал, дүүд өөрийн чадах бүхнээр тусалж гар бне оролцож байс- 55 83 23 С3 58 чь С.сэлЬ. Гэлээ: чьалвэ. 3 СсОӨМНЫНГО ТЕР, ЯРЬЖ БАЙНА Тооцоолох электрон м4- шин (ТЭМ) хөгжим зохиож на гэхэд хүүхдүүд 14 йхах бизээ. Номпью- аж хөгжим зохиодог, хөгжмийн авьяас тай нь хөгжим зохиоход тэр болгон онцгой авьяас нэг Ч их хэрэггүй байдаг гэнэ. 3 бүр 1751 онд английй шн Унльян Гейс онц гойд авьяас- эрхэн хөгжим 80- хай шинэ арга гэ- игнол бичсэн, бай- тэр дээр бэхэйд сойзны үсийг хуруугаараа хөдөлгөхөд үлдэх бэхни толбо хөгжмийн нот болно. Харин түүн дээр хэмжээ, такт, болон бусад тэмдэг- дэгээг хийж ӨГӨХ хэрэгтэй гэжээ. Өвлийн улирлыг хүүхэд бид тэсч ядан хүлээдэг, Чу- хам яагаад вэ? гэсэн асуулт гарна, Хөвсгөр цас хаялан орсон өдөр өвлийн цэвэр түүхэн ач УНШИГЧИЙН ЗАХИДАЛ МӨСӨН ГУЛГУУРЫН ТАЛБАЙТАЙ БОЛОХСОН Амралтын өдөр аав ээж, ах эгчтэйгээ, эсвэл хамт ол- н юм. Москвад Октябрийн хувьс- галын тулалдаанд ажилчны гэр бүл оролцсон билээ. Эцэг нь винтов буугаа барин хам- гаалалтад гарч эх нь хоол унд, хүүхдүүд Нь сум зөөж өгч байлаа. Тулалдаан тав хоног үргэлжлэв. Бослогын үед тулалдааны гол талбар, КОМПЬЮТЕР--ХӨГЖМИЙН ЗОХИОЛЧ Хэдэн жилийн дараа 1757 онд Германд Кирн- берг гэгч хүн шооны тус ламжтай менуэт, полонез зэрэг ая зохиох нотны хүсС- нэгт боловсруулжээ. Тэр хүн шоо хаяж, туссан нүх- ний тоөг хүснэгтэд тэмдэг- лэх замаар хөгжим зохиож байжээ. Моцарт 1793 онд хоёр шоог зэрэг хаях за- маар хөгжим зохиох тухай бичиж байсан байна. Энэ бүхнээс үзэхэд ХӨГ- жим зохиох нь санамсар- гүй тоотой холбоотой болох нь мэдэгдэж байна. Шоог хаяхад тусах нүдний тоо нь санамсаргүй тоо юм. ТЭМ шоо хаяж чадахгүй нь мэдээж юм. Харин са- намсаргүй тоог гаргаж өгч чаддаг байна. Тэгэхээр дээр дурдсан зарчмыг үндэслэн ТЭМ дээр хөгжим зохиох боломжтой нь ойлгомжтой хэрэг. Зөвлөлтийн эрдэмтэн Р, Х. Зарилов ТЭМ-ны тус: ламжтай хөгжим зохиох та- чид санаа авч хүүхэд би дэнтэй хамтарч ийм тал- байг улбадл хичнээн сайхан бэ! Бид чөлөөт ца- раа хоккей тоглоно. хүч хүүхэд спортод дурта: л но. Зөвхөн манай Сүхбаа- Пречистенка байв. Тэнд ца- гааны цэргийн төв-Москва- гийн цэргийн тойргийн штаб байрлаж байсан юм. Түүний ойролцоохон цагааны цэргүү- дийн гол хүч юнкерүүдийн Алексеевын сургууль байв. Пречистенкад ажилчид нуув- чаас гарч өмнө нь хамгаалалт барина. Хамгаалагчдад тун хүнд байлаа. Тэсгим хүйтэн, өлсгөлөн тэднийг давхар дав- хар зовооно, Хувцас, гутал муутай тэд өдөр шөнөгүй өөрсдийнхөө байршлыг хам- гаална. Ээлж ээлжээр цайны газар очиж дулаацна. Ажилч- ДЫГ дулаацахаар явах үед нуувчинд ЦПавлик Андреев хэмээх нэгэн хүү үлддэг байв. Түүний нэрийг бүгд мэдэж үүрд дурсан санаж явах ёс- той. Тэрбээр ажилчдын түр лаар дэлхийд алдаршсан хүн. Түүний хийсэн судал- гаа, боловсруулсан арга НЬ олны анхаарлыг ихэд т4- таж байгаа юм. Бүр 60-аад оны үед «Урал» гэдэг ТЭМ дээр «Уралын айзам» ХэЭ- мээх хөгжмийн зохиолыг туурвисан юм. Түүний «Хөгжим зохиох алгорит- мын тухай» гэдэг бүтээл нь эрдэмтэн, хөгжмийн 30- хиолчдын анхаарлыг нХ татдаг. Орчин үеийн микроком- пьютер нь хөгжим, ая тог- лох боломжтой бөгөөд хял- бархан жижиг программ зохиогоод оруулахад Ком- пньютер төгөлдөр хуур бо- лон хувирч, товчлуурууд дээр дарж дуртай аяа тог- лож болно. Түүнээс гадна компьютер дээр сургалтын болон тоглоомын програм- мыг ажиллуулахад хөгж- мийн ая дагалдан тоглодог нь та нарын урам зоригийг улам сэргээж, ёр бусын тайхамшгийг эрхгүй санаг- дуулна. | 87527 д.БАДАРЧ| / орхин явсан винтов буунуу- даар дайсныг ээлжлэн буу- даж байв. Ингэж бүх хамгаа- лагчид байрандаа байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг юм. Гар нь даарч осгосон хүү винто- воо мөрөндөө наалдуулан буудаж байлаа. Павлик санаандгүй гэнэ- ДЭЖ ВИНТОВОО нуувчийн өмнө алдаж орхив. Тэрбээр буугаа авахаар нуувчаас гарч иртэл юнкерүүд пулемётоор буудаж сархиаг болгов... Хүү гурван өдрийн турш үхэл сөрөн тэмц- сээр... -Түр сэхээ оруут: -- Яасан бэ? |Штабыг эзэлж авсан уу? /Юнкерүү- дийг бут цохисон уу? гөж асууж -билээ. -- Штаб эзлэгдсэн. Юнке- рүүдийг бут цохисон гэж түүнийг эргэж ирсэн улаан гвардийнхан хариулсан юм. “хүү өөрийнхөө шархадса- ныг мартсан бололтой инээм- сэглэж, сүүлчийнхээ бүх хү: чийг шавхан байж «Ура» гэж хашгирав. Удалгүй тэр нас эцэслэсэн юм. Н.ЭНХЧИМЭГ орчуулав. . , , , 5 О ЗУҮРХЭЭХЧЭЭЭЭЭ «», 2322 БҮЖИГЧИН ү БОЛОХ ХҮСЭЛ өч. билээ. Би бүжигчин болно. Охин ингэж бодож буй нь илт. В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын ордны дугуйланд анх бүртгүүлэхдээ ийм хүсэлтэй ирсэн. Анх ирснээ бодв/л одоо Ч нэлээд олон бүжиг сурч, авьяас нь хөгжлөө, Сургуулиа төгстал Дугуйландаа амжилттай сурна. Мэргэжлийн бүжигчин болохыг хүснэ. Эх ор- ныхоо нэрийг тив дэлхийд дуурсгасан сонгодог бү? жигчин болох гэж охин яарна. . «Хунт нуур», «Шелкунчик».., гээд олон. бүжгэн жүжигт тоглоно. Авьяаслаг охины хүсэл бодол ийм “Р, ЭНХБАТЫН авсан фото 4 иомарыгШш ҮНЭН ЄШ»-сэ6с2»-эоеСТО»ӨнжоьС21-ч мо») оєС22у шоёеС оэСТЭӨЖЭЭ (987, 4. 47 «Сансрын зуун бодит зүйл боллоо. Үүнд Коро- лев хамгаас илүү гавьяа. тай... » Эдүгээ мэндэлсний нь 80 жилийн ойг тэмдэг С.П.КОРОЛЕВЫН МЭНДЭЛСНИЙ 80 ЖИЛД э-иигэнигииинөндсасосксссаилсссиооссо-ииапоитт---г--т-т---т. ЕРӨНХИЙ ЗОХИОН БҮТЭЭГЧ жээ. Тэрээр жар арай ч ХҮрэлгүн таалалд төгссөн М. Сергей Павлович нас нөг чихөд түүний ширээн 5, «Хэлбэлзлийн сачр н---шэ---- лэж буй Сергей Павлович : ОНОЛ» ? Норолевын тухайд | Шве- зАГЧООХ заж” ицөгтгүй хэй. хувь нэмэр оруул- судирдлагат халуун цөг З днаа физикч, Нобелийн йлсэн байлаа. ЗаВнолтий мийн урвал», «Залуучуудад шагналт Ханнес Альфвен “ол 2 влөлтийн сансар СУД- зориулсан нисэхийн ! ч Сергей Королев 16 нас: лалын түүхэнд од болон зурагт | ви.эж үнэлэн хэлсэн бай- рг толь», «Хүн төрөлхтнийг 1 даг 3 тайдаа анхны планераа зо- | тялалзсан ерөнхий зохион ямар ирээдүй хүлээж бай р хнон бүтээжээ. Жилийн бүтээгч ямар хүн байсан на вэ?» кУЛЛЫ ыг. | ХХ зууны алдарт зохион дараа буюу 17 настайдаа бэ? внастай байжээ. садан | бүтээгч, шинжлэх ухаан: Киевийн Политехникийн Сергей Павловичийн гол хүн нх НЖ, хөдөлмөр, 1 техникийн олон арван аж- дээд сургуулийн оюутан «Хобби» нь ердөө л ажил лвж хяйль. ч (ахин ван лыг удирдан зохион бай- болж улмаар Москвагийн байсан гэж түүнийг мэдэх жил амьд “ЭХЭ шу гуулагч, Лениний шагналт, Бауманы нэрэмжит техни- хүмүүс өгүүлсэн “байдаг. байжээ ЫН, Жү | Соцналист хөдөлмөрийн хо- кийн ДЭЭД Сургуульд су- “Тэрээр ямар Ч их ажилтай Сергей Королевтай олон 1 шой баатар, академич С.П,.. ралцаж инженерийн боловс яаж ч ядарлаа гэсэн ЄР- жил хамт ажилласан, про- | Кородев Украины Жинто- рол олж авчээ... дөө амарч чаддаггүй хүн фессор- Константин Феок” 1 мир хотод багш хүний гэр Аугаа нх Эх орны ХАВ- байсан гэдэг. стистов багш, халамжлан 5 бүлд төржээ. Хожим Сере- Ёс) гүдэд! Сергей” “Но, Мөнгөнд харамгүй, тусч хүмүүжүүлэгчийнхээ тє 1 жаг хүүхэд байхад тэдвийх вэ ЧД дэлэн ТӨВ, нөхөрсөг зан бол түүний лаар: «Хэрэв Сергей Пав« “Хар тэнгисийн боомт. хот- БууВых пуужинт хурдасгуу бас нэг онцлог. Нэгэнтээ довинч хэдэн зуун жилийн Одесст нүүж ирсэн байна. рын төсөл зохиох чиглэлээр 2 й тэрээр: . “ӨМНӨ байсансан бол шинэ 4 Тус хотод гидроонгоцны ажиллаж байлаа. 1 -- Саяхан цэргээс ха? газар нээхийн тулд далан- | отряд байрлаж байсан тул үндэс суурь нь тив алга! лагдсан нөг залуу Манайд гаар хөвөх байсан юм. | ь жаалхүү багаасаа нясэх он- 1046 онд тэрээр алсын Сан нисэх баллистик пуу- ажилд орлоо. Огт мөнгө- 5 1 гоцыг шохоорхдог болоход тусгалтай баллистик пуу- “ИН байв. гүй гэнэ. Тэгэхлээр нь би Манай эрин үед тэрээр 2 нь тусалжээ. Тэгээд дазэрх жингийн ерөнхий зохион 1961 оны дөрөвдүгээр түүнд мөнгө өглөө шүү ДЭЭ түүнээс Ч нарийн түвэг- отрндын зарнм нисэгчтэй бүтээгчээр томилогджээ.” сарын 12. Энэ өдөр зөв- гэж ярьжээ, Сергей Пав- тэй зүйл үл мэдэгдэх орч- танид болж тэд Сережа 5 лөлтийн иргэн Юрий Га- лович нас Эцэслэхийнхээ лонт ертөнцөд анхны «ал- . хүүг онгоцондоо суулгаж 1957 он. Тэгэхэд ЗХУ гарин анх сансарт ниссэн өмнө, хам хийхэд нь хүн төрөлх- 4 Одеёсс хотдээгүүрннисүүлж дэлхийд анх удаа хиймэл билээ. Гагарины «Восток». -- Ээ хөөрхий дахнад төнд тусалж чадсан юм» “ Я соннрхуулна. Сережа хүү дагуул хөөргөсөн билээ. хожмын «Восход» хөлгийг арван жил насалдаг ч бо- гэж дурсан б 5 1 сФНисдэг аппарат зохиож | Уг хиймэл дагуул зөөгчийн бүтээхэд Сергей Королев лоосой хэмээн өгүүлж бай- ) “Б.БУЯНЦОГ 3 ОЁ НАЙЗУУД АА : Ч мланлг ОГ ОЁ аймгийн нэгдүгээр арван жилийн «Пазач» гэдэг нь болга- Т Л БЧ 582270) х жа/2гг4 жигид ра. раар шөнийн манаач гэсэн сурч : “эчэргэалл ай х ангнас эхлэн шүлэг бичсэн б үг. Хоёр хүүхдийг суга- 4 ( наймдугаар ангид байхдаа сурагч | лаагаар, эсвэл томилж ма- Фс Тор С0ссСХ046 970) Дын дунд зарласан аймгийн хэм- наач болгоно. Хоёулангийн , ( уралдаанд нэгдүгээр байр нь нүдийг боогоод хооронд » 720ё6,4ОО0,х4, 40Х:44/722,/7:0) эзэлж байжээ. Бид түүний сурагч» Я нь нэг алхмын зайтай , ( уг 3? Дад зориулсан зарим шцюг шүлгээс ї зогсооно. Бусад, тоглог- ОО са. зЗиЭЗ орчуулан нийтэлж байна, Чид манаачаас 8--10 мет- Ё : 5 | “рийн хол зайд байрлан Увс аймгийн Улаангом хотын 10 жилийн 1 сургуулийн ӨТЛӨӨГҮЙ ӨВӨӨ Алдаубай хүү «шанална» ээлжилж хуршуулын Үү: 4-ийн «А» ангийн осЭы4 Хасар андаа 22-34 Нэг ангид олон жил О25 ээжээ сандаргана. йцэтгэнэ. гршуу- та нар жинэ гэ, д . сулин аа ав нь « » 55:37:27 аХЬ ч Орны хүүхэд бүр тоглох дуртай. Ялангуяа нар Нээрэн түүний Уй 18210820 “дуудлаа. 3 хурцаар ээсэн зуны сайхан өдөр ч юм уу, улирлын тэлсэнгүй Удахгүй тэднийд эмч амралт, хичээлийн завсарлага, чөлөөт цагаараа Бүрэн 2 БУРУУ? хгүй тэднийд тоглоно, Орон орны хүүхдүүд янз бүрээр тоглодог.Тог- нь өссөн ю Л : 222 ирлээ. 7) лоом бүхэн авхаалж самбаа, түргэн шалмаг хөдөлгөөн Хамаг хүүхдүүд түүнийг Чихрийн хордлого аюултай Л шаардана. 8 том-хүн шиг бодож Ширицээр тарина гэлээ. Ы, Чөлөөт цагтаа сэтгэл сэргээх хбгжилтэй тоглоом сурья! аХал үзсэн ч, хашир Үүнийг сонсоод Алдаубай 1 Болгарын хүүхдүүдийн «Пазачн» (манаач) тоглоомыг суугаагүй өвөө маань» хүү 1 нийтэллээ. : гэдэг юм. Огло үсрэн босов. л ! Тоглоё, найзууд мг тоглоё! Н НОМЫН ХУУДСАНД Одоохон би ирнэ гээд й лууд ээлжээр манаачид на. Хэрэв тэдний нэг нь хиасн лыг арван Үүдээр гарч зугтав ээ ойртон очиж, чимээ гар- мөлхөж буй хүүхдийг шүр “Түүхийн Д ХЭН нь ААМГИЙН МЭРГЭН БЭ! талгүйгээр тэдний хоорон- дуур мөлхөнө, Хажуу 14- лаас мөлхөн орж ирэхийг хориглоно. "Манаач нар туршуулын замыг тун Ч сонор сэрэмжтэй хамгаал- гэвэл, солигдож манаач туршуул болно.Хэрэв тур- шуул гурван удаа ажиг- лагдахгүйгээр манаач на- рын хоорондуур гарч чад- вал шагнал авна. “ЭНЭ ТАВАН ХҮҮХЭД НУМ СУМ ХАРВАНА. ХЭНИЙ СУМ БАЙНЫ ГОЛЫГ ОНОХ ВЭ? ҮҮ- ЧАМД ТУСАЛНА. ЛЭЭРЭЙ. ““ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! ХАРИУГ РЕДАКЦИД ИРҮҮ- БЭШГеии-эл тг ТУ лЛТЭЭ Р Ээни---нинининэхөсс--сн-лкотиж өосот-о3-7 тголтолооутүэл““ “үү тэул гд, НИЙГ ТОДОРХОЙЛОХОД ЕРДИЙН ШУГАМ фаг22 2225 2201324522-2253220535 : хүүхдүүдээс «Толбо нуурын тулалдаан хаана болов» гэж асуув. Нэгэн онгироо жаал | хашгиран өндөлзөөд «Номын жардугаар хуудсанд» гэв. АРГ. н өвчин Айхтар муухай өвдөж. “Он. цагариг | 8389: 4251147587270). уулгавартай 0 цн ! “ЗАЛХУУ ХҮҮХДИЙН ӨДРИЙН ДЭГЛЭМ Өглөөний бослого Эс 5С СРЫЕ 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. с. МӨб (2240) ШИРР Р ЧЛБЭН НЭЭ Ээ 416 Иноверийн бүх бүлэг, бүл- гэм, баатарчуудын баг, пно. вер, баатарчууд дуулж бай! ПНОНЕР, СУРАГЧИД АА! Цаг агаарын хүнд Оэрх- шээлтэй үед малаа алдагдал, хорогдолгүй өсгөх төл хүлээн авах бэлтгэл ажлыг сайн хан- гахад малчид, төлчиддөө тус- лах хөдөлгөөн орон даяар өр- нөж байна. Төл хүлээн авах бойжуулах хүнд хариуцлага- тай үед нь малчин аав, ээж, ах эгч нартаа пионер бүр бо- дитой туслалцаа үзүүлж, өөрсдийн хувь нэмрээ Оруу- зах талаар идэвх санаачилга гарган бүлэг, салЗаа хамт ол- ноороо зохиох ажлыг эрчим- жүүлье, Энэ хичээлийн жилд уламж- лалт «Төл түмний үйлс» цу- ваа, «Өсвөрийн төлчин» урал- дааныг «Пионерүүд--ҮЙ! та- ван жилд» хөдөлгөөний Хү- рээнд пионерийн анхан шат- ны байгууллагууд үргэлж- дүүлэн явуулах бөгөөд гараа- гаа 1987 оны хоёрдугаар са- рын нэгнээс эхлэх гэж байна. «Төл түмний үйлс» цуваа, «Өсвөрийн төлчин» уралдаан нь 1987 онд мад аж ахуйг хөгжүүлэх улсын төлөвлөгөөт зорилтыг хЗнган биелүүлэх, төл бүрийг мал болгож, хүлээн авах, бойжу: ажилд пионер, сурагчдыг идэвхтэй оролцуулах, сургалт үйлдвэрлэлийн холбоог бэх- жүүлэх, мал маллагааны эод- хих дадлага, чадвар, ззэм- Сургуулийн сЯсТРМИЙТ ӨӨТОНӨ» нгуй болгох тухай МАХН-ын өв Хорооны сэдэв, Намын Төв Хороо, Сайд нарын биноойрон т дыг хэрэгжүүлэ хсүүдиэж Ардын боловсролын Яая болон зарим яам, улсын хороо, тусгай газрын удирдах ажилтны зөвлөлгөөн саяхан боллоо. Зөвлөлгөөнийг БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэвэгмид нэзэж үг хэ- дэв. 5 Ардын боловсролын Яамны сайд Б. Даваасүрэн, нийслэлийн 10 жилийн 77 дугаар сургуу- лийн захирал Л, Жагдагсүрэн, долдугаар дунд сургуулийн эцэг эхийн хорооны дарга З. Дор- лит, Эрүүлийг хамгаалах Яам- зєтүэЭ38 сайд Д. Мөнхөө, Өвөрхангай аймгийн ардын 2, ловсролын хэлтсийн дарга О. нийслэлийн 10 жи- лийн 52 лийн пно- дугаар сургуу. нерийн ахлах удирдагч Л. Буян- цэцэг, Дархан хотын 3:3 шиж, ахмад малчдын арга туршлагаас гүнзгийрүүлэн суралцахад чиглэнэ, 1987 онд улсын хэмжээнд 9,2 сая төл бойжуулах зорилт тавьж байна. Өнгөрсөн онд МАХН-ын ХЇХ их хурлын нэрэмжит «Өсвөрийн төлчин» урал- даанд 206 мянган пнонер су- рагч оролцож 2,8 сая -төл хүлээн авч бойжуулахад ту- салж «Төл түмний үйлс» цу- ваёнд 213,2 мянган пионер, сурагч оролцон 10725 хашаа засч сэлбэж, төл хүлээн авах бэлтгэлийг хангахад тодорхой хувь нэмэр оруулж мал аж ахуйн ажлын арга -ажилла- гаанаас суралцсан байна, СУРАГЧ, БИДНИЙ ҮҮРЭГ Тус зөвлөлгөөн дээр сурагч Б. Сарантуяагийн хэлсэн үгийг нийтэллээ, Дээр олсон ололт амжил- таа бататган улам ихийг бү- тээж, санаачилж ажиллах зо- рилт та нарын өмнө тулгарч байна. Зохиох ажлын үндсэн чиглэл Хот, суурин газрын пноне- рүүд: --1987 онд хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх үндсэн зорилт, хүн амын хүнсний хангам- жийг сайжруулах зорилтот программыг пионер сурагч нэг бүрээр уншиж судлуулах --Төлийн элгэвч уут, нэм- нээ, угж, бээлий,. лаа, чү- дэнз, эмийн сай бэлтгэн шеф нэгдэл, сангийн аж ахуй, брн- гад, фермийн малчдад илгээ ИХ «Сургуулийн системийг бо- ловсронгуй болгох тухай» МА. ХН-ын Төв Хорооны сэдэв, энэ сэдвийг хэрэгжүүлэх зорилгоор гаргасан МАХН-ын Төв Хороо, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөв- лөлийн тогтоолуудыг хэрэггсүү- лэх длаар олж байгаа өнөөдрийн зөвлөлгөөнд Орол- цож байгаа үе тэнгийнхнээ тө- лөөлөн үг хэлж байгаадаа би баяртай байна. Сэдэвт заасваар дүү нар маань дол наснаас эхлэн сургуульд с: х болж бидэнд шинжлэх ухааны гүн бат мэдлэг, амьдралын арга ухааныг улам сайн эзэмшүүлэ- хийн тулд сургуулийн бүтцийг өөрчлөн 11 жилийн сургууль- тай болгож «Мал аж ахуй, га- зар тариалангийн үндэс», «Мэ- дээлэл зүй», «Тооцоолон бодох электрон техникийн үндэс» зэ- рэг хичээлийг шинээр судла- хаар болж байгааг сурагч бид баяртай, сонирхон хүлээж ав- лаа, МАХН-ын Төв Хорооны дэв, холбогдох баримт бичг: дийн заалтыг амьдралд хэрэг- жүүлэхэд сурагч бидний багш сэ- 1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 24. « ЛХАГВА --Бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд «Төлчдөд туслах шуурхай бригад» байгуулж хүрз, малтуур, эх мал, төлийн пайз, ялгах тэмдэг, хийж сү- рэл зэгс, борог өвс, модны навч, үртэс, хомоол, хужир, шүү гар тэнгээл бэлтгэж тус- лах --Малчид төлчидтэй захид- лаар харилцах, амжилт хүсэх «Идэвхтэн бичигч», «Гавшгай сурвалжлагчдын бүлэг» ажил- луулж, төл хүлээн авч бой- жуулах ажслын явцын талаар мэдээ, сурвалжлага, бичих, малчдын хөдөлмөр, төл ма- лын тухай дуу, шүлэг, ерөөл магтаал бүжиг сурч малчдын суурь, бригад, хэсгээр «Өс- Эасангэа хамтран хийх ажил, гүйцэтгэх үүрэг их юм. Харин юу хийх тухайгаа тэр бүр мэ- дэхгүй, арга эвээ олохгүй байх явдал бидэнд тохиолдож бай- на. Юуны омнө сурагч бид- ний бие даасан ажиллагаагсайж руулж, идэвх санаачилгыг өр- нүүлэх шаардлагатай байна, Бид бие биедээ тавих шаард- лагаа өндөржүүлэн серөөр хэл- бэл тухайн анги хамт олон ярилцаж тохирсны үндсэн дээр гэрийн даалгавраа бүрэн хий- дэг хэвшилтэй болчихгол сур- гууль багш нартаа ч сэдвийг хэрэгжүүлэх үйлсэд Ч их тус Дэм болох учиртай. Сурагч бид тухайн хамт ол- ны нэг гишүүн туд өөрөөсөө хамаарах бүхнийг хийх эрмэл- зэл дүүрэн байх ёстой, Харин санаж бодсоноо багштайгаа илэн далангүй ярилцдаг, багш ч түү- нийг анхааралтай хүлээн ав- даг байх нь өнөөгийн өндөр шаардлагад нийцнэ гэж бодож байна. мшнаЫ сургуулийн су үхэн онц сурах боломж- ҮҮН байн болно. Харин онц сур- сан, дунд сурсандаа гол нь биш эрдэм мэдлэгийг эзэмших арга ныг эзэмшихэд л гол нь Иймд эрдэмтэн багш нартайгаа хамтран ажиллах за- хыг Дд арга барил угаар Ингэснээр бид өөрсдийгөө ямьд- рал, хөдөлмөрт бэлтгэх юм, вөрийн төлчин» бригад гаргаж сурталчлах гар ба фото зургийн уралдаан явуулах, баатар, аварга малч дын дурдатгалыг сонсох, уул- залт зохнох зэрэг олон хэд- бэрийн ажсил зохиож явуулна. вийн аргаар бойжуулах агаарын байдлыг урьдчилан мэдэх, төллөх дөхсөн эх м4- лыг таннх талаар ажиглалт хийж өдрийн төлнө, х ҮНЭ 410 мөнгө ухуулгын «Өсвөрийн төлчин» ционе- Үүд: --Цас арилгах, ус мөс, өтөг бууц зөөх, түлзэ хөрөөдөж бэлтгэх, өвс тэжээл, хужир шүү татаж буулгах, төлийн пүнз малын хашаа хороо ду- даалж цэвэрлэх --їилбэ муутай эх мал, сул дорой төлийг тэжсээж арч лах, шинэ гарсан төлийг эхэд нь амлуулах, хонь мал усалж тэжээх --Төл эх барьж авах, хөр- цаг тэмдэглэл хө- --Сургуулийн хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн кабине- туудыг түшиглэн малын эмч, зоотехиикч, ахмад малчдаар зоо мал эмнэлэг, малын ар- чилгаа, маллагаа, жуулах арга барилын талаар тусгай хичээл заалгаж зохих мэдлэг эзэмших төл бой- «Өсвөрийн төлчин» урал- дааныг тусгай болзлын дагуу зарлан явуулна. Д. СҮХБААТАРЫН НЭ-. РЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ зөвлөл Манан рийн сангийн аж ахуйд хөдөл- мөр амралтын зЗуслантай. Зун нь тэнд Очиж төрөлд бүрийн хүнсний ногоо тарьж, арчлан тордож ургуулан, намартаа ху- рааж авдаг. Өвөл нь сургууль дээрээ хөдолмор--мэргэжлийн сургалтаар хөдөө аж ахуйн га- зар тариалангийн чиглэлээр хөрс боловсруулах хүнсний ногоо тарьж ургуулах тухай хичээл заалгадаг. Одоо манай ангиас долоон хүүхэд зоотехиикч, агрономч, тракторч-- комбайнчны мэргэ- жилтэй болох саналтай байгаа нь энэ л сургалтын үр дүн гэж бид санадаг, Зусланд ажилла- хад зөвхөн тариаланч ногоочин ах эгч нарын ажил мэргэжил- тэй танилцаад зогсохгүй, үер- хэл нөхөрлөлөө улам бэхжүүлж, ам хэрэгсэл бүрэн биш, эмнэлэг, урлаг, соё» тэй гэж нөхөд маань надад зөв» леснийг энд тэмдэглэе. Ипгээд та бүхэнд сургууль, ангийн хамт олныхоо ӨмнөөеЄ ажлын нх амжилт хүсье. ГР” ”?этэ ? Ямсне/ней.ЧНЭН8145438Х54394333353Х Ерөнхий боловсролын сургуулийн системийг 6бо- ловсронгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийг хэрэгжүүлэхэд Зав хан аймгийн зарим сур- гууль өөрийн гэсэн онц- логтой, сурагчдын сургал- тыг үйлдвэрлэлтэй Нягт холбосон ажлын шинэ үүс- гэл гаргаж байхад, хуучин арга барилтайгаа зуурал- даж байгаа зарим сургууль бас байна. Чухам ямар сургууль өөрийн гэсэн арга барил- тайг доорх ярилцлагаас мэ- дэж болно. ЭМИЙН ЧӨЛӨӨ АВ. ДАГГҮЙ. Тэдмэн сумын дунд сур- гуулийн захирал Г. Цэрэн- балтаваас: --Сургалтын чанарыг ахиулах, үйлдвэрлэлтэй ИЖИЛ ОНДОО аж ахуй, газар тариалан гийн үйлдвэрлэлийн ажлын дадлага сурагчдад олгож байгаа туршлагаасаа танил- цуулахыг хүсэхэд, -Малын ноос, хөөвөр, хиргах, төл бойжуулах, сааль саах, эмнэг сургах, гээд манайд хэвшил болсон олон төрлийн ажил бий. Харин мал аж ахуйн үйлд- вэрлэлийг бие даан явуу- ялахад шаардлагатай зарим асуудал хоцрогдож байсан юм. Энэ нь мал маллагаа- ны зүйлдвэрлэлийн багаж хэрэглэлийг «сурагч бүр хийж сурах асуудал бай- лаа. Тиймээс мал аж ахуйн холбогдол бүхий зүйлийг хийж сургах зорилгоор тусгай танхим бий болгож түүндээ пионерийн сэдэвт үзүүлэх ажлыг зо0- хнож, чөдөр ногт зангидах, олом жирэм, сүлжих, буйл НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ -Ерөнхий боловсролын сургуулийн сургалтыг үйлд- шатанд гаргаж, системийг боловсронгуй шооллын бүх МАХН-ын Төв Хороо Ї Зөвлөлийн тогтоолоос. вэрлэлтэй нягт холбож, сурагчдад шинжлэх ухаан техннкийн гүн бат суурь мэдлэг, хөдөлмөрийн болон үзэл суртал, ёс суртахуун, гоо зүйн хүмүүжил, тэр- тэжлийн бэлтгэл өлгох ажлыг хүчтэй болгох, тэднийг амьдрал хөдөлмөрт эртнээс чиг зорилготой бэлтгэх, өсвөр үеийг тэсвэр хатуужил, сахилга зохион бай- гуулалтад сургаж хүмүүжүүлэх ажлыг чанарын шинэ ерөнхий сургуулийн болгохтой холбогдсон прак- тик арга хэмжээ авахыг нам, улс, олон нийт, хор- шатны байгуу ҮҮРЭГ , БНМАУын Сайд нарын холбох талаар зохиож бай- таа ажлын арга, эцсийн үр дүнгийн тухай ярихыг хүсэхэд захирал --Зуны амралт эхэлмэгц сурагчдын Отрын хэсэг байгуулж нэгдлээс 500 хонь авч малласан. Төмс, хүнсний ногооны гурван га талбай хариуцан авч урга- цын явцад арчилгаа хийж, хөдөлмөр амралтын зус- ланд саалийн үхэг. хонь авч сааль сааж, сүү бо- ловсрууллаа. Ингэснээр су рагч бүр хөдөлмөрт хам- рагдаж, төмс хүнсний 30 тойн ногоо хурааж, 21000 литр сүү сааж, төрөл бү- рийн цагаан идээ 700-- 1800 «юг боловсруулан бэлтгэж, оторлосон хонины намрын дундаж жин 60 нг болсон юм. Энэ бүхэн дотуур байрны Сурагчдын хүнсэнд хэрэглэж төсөвт зардлын бараг талыг хэм- наж байна. Хамгийн гол нь сурагч- дын хөдөлмөр--амралтыг зөв зохицуулж нар, агаарт хүүхдийнхээ биеийг чий- чагт, хүрз, савар малтуур хийх зэрэг малчин хүний заавал хийх ажлын анх- ны мэдэгдэхүүнийг сурагч" дад лж байгаа ту- хай тодорхой баримтаар ярилаа. Мал маллагааны анхны үйл ажиллагаа, багаж, хэ- рэглэл, үйлдвэрлэх аргач- лийн дунд сургуулийн за- хирал 48, аг » ЛЭ зөв сонгоход тусалж, ЭРГЭВ ЗУРАГ ДЭЭР: Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга М. Амарбаяр, пионерийн идэвхтэн Д. Урантуяа, Х. Дол- горсүрэн нар чөдөр зангидах уралдааны дүн хэлэл- цэж байна. лага 99,9 хувь, чанар 45,6 хувьд хүрсэн, Улс яам, тусгай газрын уралдаанд тэргүүн байранд, 3, 10 дугаар ангиудаас улсын олимпиадын тэргүүн бай- ранд шалгарч байсан. Сая- хан ХЗЭ-ийн хорооны на- нер сурагчдыг нэрлэж анги бүлгийн 60 таруй хувь нь 100 хувь сурч, чанараа ахиулсан хамт олон болж байгаа тухай ярилаа. болохгүйн байна вэ?. --Манай сургуулийн ЇХ ангид Булнай, Их --уул, “Тэлмэн гээд тарган нэмэлт хичээл зааж байна. гэж Нацаг багш ярив. «БАЙХГҮЙН УЧИР» Дөрвөлжин сумын дунд сургуулийн хичээлийн эрх- лэтч Г. Оюунхүүгээс Зуун хувь сурдаг анги бүлгүү- дээсээ хамгийн -- Онц сурлагатнуудаа- саа уулзуулна уу. -Захирал байхгүй бос лохоор би тодорхой мэдэх- гүй байна. Бараг л байх- түй болов уу. -Урлагийн авьяастай сурагчидтай уулзья. --Ганц дуучин бий. Хэн- сэн билээ дээ? Дуу хөгж- мийн багш Бадам мэдэх юмсан. --Спортын сайчуулаасаа нэрлэнэ үү --Тэр талаар бүр байх- нь л малчдын 170 хүүх- дийг дөрвөн хананы дунд «хашиж» байгаа юм шиг --Би энд ирээд удаагүй ээ. Тэгээд ч багшийн мэр- гэжилгүй, ЗХУ-д ойн мэр- тэжлээр сургууль төгсч ирсэн аймгийн хэмжээнд ажил олдохгүйн эрхээр энд байгаа юм гэв. ЦЦалнн авдаг уу?... --Авалгүй яахав гэлээ. Энэ сургуульд «байхгүй» гэдэгүг ийнхүү газар их авчээ. С.БОДООШ АХ245Х555Х5Х5Х511Х1Х6Х4Х65486 4 1987.14.24. «ШВХҮҮ-87» УРЬЖ БАЙНА 18 алтан медалийн телөө уралдангаал! «Пионерийн үнэн» «сонины нэрэмжит өсвөрийн цаначдын улсын аварга шалгаруулах «Ца- нахүү-8ЗТҮ» 26 дахь тэмцээн нийслэл хотын ойролцоох «Ханд- тайт» цанын баазад болох гэж байна. Цанын бааз урьдын адил та- мирчин сурагчдаа хүлээн ава. хаар бүх бэлтгэлээ хийлээ. «Пионерийн үнэн» сонины чЦанахүү»-гээс анх гараагаа эхэлсэн «спортын мастер Л. Дорж, В. Рэнцэнхорлоо нар Са- раевогийн олимпийн тоглолт, Саппорогийн Азийн өвлийн анх» дугаар тоглолтод оролцож, спор- тын застер Д. Энхээ 1986 оны шиддэг 10 тамирчнаар шалгар- лаа. Сургууль, аймаг, хотоос шал- тарсан өсвөрийн цаначид маань «Пионерийн үнэн» соняны нэ- рзмжит улсын аварга шалга- руулах цанахүү тэмцээнд эрт- нээс бэлтгэж байна, Увс, Хөвс- төл, Өвөрхангад аймаг, Эрдэнэт хот, Сүхбаатар, Октябрийн райо.. ны баг тамирчид шаргуу бэлт- тэлээ хангаж Булган аймгийн өсвөрийн тамирчид цанын спор- тын аялалд гарлаа, 1987 оны улсын аварга шал- таруулах «Цанахүү-8В/» тэм- цээнд 13--14 насны охнд 2 км, 3- км, хөвгүүд 3 нм, 5 км, 15-- 16 насны охид 3 км, 5 км, хөв- гүүд 5 км, 10 км, 17--18 нас- ны охид 5 км, 10 км, хөвгүүд 15 км, 20 км-ийн зайд, буухна. туралдаанд охид Зх3 км, хөвгүүд 3х5 км-ийн зайд уралдаж хам- тийн шилдэг тамирчид: 18 алтан эзэд болох юм, Өсвө. рийн тамирчдад зөвлөж хэдэн зүйл хэлье. Энэ жил өсвөрийн тамирчид сонгомол ба тэшүүр- чилсэнц явалт техникээр урал- Дах төлөвтэй байпа, Цанын спортын гүйлтийн тө- ролд тэшүүрчилж явах гэсэн чиннэ техник нэвтэрснээр цасач- дын бэлтгэлийн арга, явц, ца- нээс 10--20 см-ээр урт таяг хэрэглэх нь тэшүүрчилсэн явал- тын техникийг өв зэзмшин! түүгээр амжилт гаргахын үндэс болдог. эг? ”эны»ттэтуүла, Пионер, сурагчдын найруулан бичих сурсан цуврал хичээл гаргана . НЭГДҮГЭЭР ХИЧЭЭЛ хэл ярианы соёл үгийн баялаг, чадварыг сайх:руулах зорилгоор «Өсөхөөс хэл» булан гээж, энэ дугаараас эхлэн САЙХАН МЭНДЧИЛЭХЭД СЭТГЭЛ ЗАЯСНА Удахгүй нэгдэлчин түм- ний маань баярын өдөр бо- зох гэж байна. Билгийн тооллын хаврын тэргүүн сарын шинийн нэгний өдД- рийг тэмдэглэж ирсэн эрт- ний уламждалт заншил баяжин улам утга төгөл- дөр болж байгаа юм. Нэгдэлчдийн баярын энэ солгосог. Амар эрж зол- гоход хэлдэг тогтсон (үг хэллэг байдаг. -- Амар байна уу? (Ха- у: -- Мэнд зэ, та амар байна уу?) - Тавтай сайхан ши, нэлж байна уу? - Сар шинэдээ сайхан шинэлэв үү? (Хариу: - Сайхан шинэллээ, сайхан шинэлж байна уу?) -- Он цагт тарган оров уу? (Хариу: Тарган сайхан орлоо, он цагт тар- тан оров уу?) -- Төлөт сүүлтэй. даага далантай, бяруу булчин- тай, онд мэнд өнтэй тарган Т-ыггай сэөгэнэЭ ШИНЭ АРГА ОАЛОО УРА! Ямар нэгэй тоог квадрат: 28- рэит дэвшүүлэхдээ уг “оог өөрөөр нь үржүүлдэг тухай багш бидэнд заасан 10- Ї Й:г п 1 ї ї оров уу? -- Буурал жил морилж, буянтай жил ирж, өвгөн жил морилж, өлзийтэй жил ирж, баясгалантай шинэлс- ний бэлгийг айлтгая аа! гэх мэт эрхэм үгээр мэндчил- дэг. Их настай, хүндэт хүнд товчхон: «Амар сайн бай- на уу?» гээд мэхэсхийЖ тэр ахмадын хоёр тохойг хоёр гарын алгаар дээш мнэсхийн хацраа үнэ- тул машид их баярлан тү- мэн амгаланг айлтгаж, мэнд сайныг лавлан арнун цагаан хадаг, өчүүхэн 348- хидал мэтсийг өргөн барну слав...» Их жанжин Д.Сүхбаатар энэ захидлыг билгийн улир лын цагаагчин тахна ЖИ- лийн хаврын тэргүүн С4- рын эхээр (1921 оны хоёр- дугаар сарын дундуур) ши- нэ жилийн МмЭНДИйн Захи- дал болгон бичжээ. өөрөө ажиглаж олсон учир хөиллллнэиг ирэн “Лайк байна, Баяр сонины гөөд арвын квадрат 100 байдаг учир эхийй цифрийц ард хоёр тэг нэмж бичнэ. асуувал, гурав, ер нь олон оронт тоог зэрэг дэвшүүлэх ерөнхий аргууд байдаг гэнэ, Энэ аргын нэг нь: Хоёр тооны нийлбэрийн Квад- рат нь хоёр тооны квадратуу- дын нийлбэр дээр тэдгээрийн ийг хоёр дахий нэмсэн- юм зом түрж вэр! тэй тэнцүү гэдэг байна. Бах уахгүй үүэн байна. Би боловч энэ дүрмийг хэрэглэж ШЭК-».ж» эж... “өөг нг ЄВГ ГЄВ 1987. 1. 24. “НЭГ МИНУТ БОГИНОХОН ГЭЖ ҮҮ? Цаасан тагтаа ангийн самбар цохин унав, Түү- ний нислэгийн зам Серёжад таалагдсангүй тул дэвтрээ- сээ дахин нэг хуудас урж авав, Анги нь бодлого б0- дож, харин Серёжа цаас» саар тагтаа урлана. Хоёр- дахь тагтааг нисэлтэнд бэлтгэхэд минут хэр өнгөр- лөө. Анги нь хүнд бодлого бодсоор... Серёвнсагийн таг- таа ангийнхныхаа анхаар- лыг ямар нэгэн хэмжээгээр сарниулах нь мэдээж. Гур- зан минут өнгөрлөө, Тэр юу ч хийсэнгүй. Үр дүнгүй өнгөрөөсөн гурван минут ялихгүй тэж үү? Тухайлбал, Серёжагийн ээж гурван минутад өөрийн ажилладаг зочид буудлын- хаа нэг өрөөг цэвэрлэж, мебелийн тоос, шороог ар- д079-4 Би Улаанбаатар хотод сарын турш ажиллаж олон сонирхолтой сайхан зүйл үзэж харлаа. Гудамж тал- бай, сургууль, соёлын ор- дон, пионерийн ордон хаа» на л бол хаана цовоо сэргэ- лэн, баяр хөөр болсон хүү- хэд багачуудтай уулзаж учирч байлаа. Надад та на. рын хөдөлмөрт дуртай зан чанар, өмнөө тавьсан тодор хой зорилготой өөдрөг үзэл тэй байдал их сайхан са- нагдлаа. Гэхдээ зарим үед сэтгэл байдал зовоосон тааралдаж байв, Хүн амын арнун цэврийн соёлын түвшин- тай ! зарнм халдварт өвчин йн дунд гарч байна. 5 бал, цусан суулга, шар, цагаан хорхойтох зэрэг бо- хир гарын өвчин нэлээд их чиж, галуун хүзүүт (лонх): ус сольж амжина. Орос хэлний хичээл оро- хын өмнө Серёжа ангийн- хаа Саша руу нүүр амаа арзайлгаж, нөгөө нь мөн л ярзайлган ангийнхан нь бөөн инээд болов. Серёжа Саша хоёрын ингэж дэмий мэтгэлцэж байх хооронд бас нэг минут өнгөрнө. Сашагийн ээж машины би- чээч, Тэр нэг минутад бү- тэн захиаг машинаар цо- хичихож амжина. Чаша- гийн аав--жолооч. Ромынх ч мөн-ижил. Тэд минут бүрийг тооцоолж Явдаг. Нарийн хуваарьтай боло- Орос хэлний хичээл дээр тэр цаасан үрэл хийж, Светагийн нуруу руу харР- важ багшид зэмлүүлсэн. Знэ бүгд дуусахад ба л нэг минут өнгөрлөө. Се- ПИОНЕРҮҮД ҮЛГЭРЛЭН ДАГУУЛАГЧ БАЙХ ЁСТОЙ бодисын хичээлийн өмпө Серёжа Ленагийн цүнхийг нуучнихсан чинь бүгдэгрээ хайж, ангиараа нэг хэсэг хугацаанд хичээл хийсэн» Ленагийн аав--слесарь, Тэр минутын дотор сантех- никийн төрөл бүрийн мехач низмын холбоосыг задалж, салгаж чадна. Серёжагийн шүд өвдөвВ. Эмнэлгийн хувцасны Өл- гүүрт тгальтогоо өгөхийн хооронд тэр жижүүрийг мин нут хэртэй хүлээж. хугацаа түүнд ямар удаан санагдсан гээч, Тэгвэл хи- чээлийн минут... Түүнээс богинохон байна гэж үү? М. ДАП.НЯМ орчуулав. тэр хороололд мод тарих, моджуулах явц хан- галтгүй байна. Мод бол агаарын бохирдлыг байнга цэвэрлэж байдаг учнр пио- нер бүр мөд тарьж, ар- чилж ургуулдаг байх хэрэг тэй. Агаар бохир байх нь эрүүл мэндэд муугаар нө- лөөлдөг. Учир нь цэвэр хү? унтдаг байна. Ийм байж таарах уу? Унтаж амарч чадна гэж үү? Хүүхдүүд зэ, эрүүл мэндээ багаасаа хамгаалж бэхжүүлэх хэрэг тэй. Одоо хааяагүй эрүүл аж төрөх ёс гэж ярих бол- жээ. Энэ юу гэсэн үг БЭ? Энэ бол юуны өмнө хөдөл- мөрийг зөв зохион бай- гуулна гэсэн үг юм. Өө- рөөр хэлбэл хичээл, амрал тыг зөв хослуулна гэсэн үг. “Тэжээлтэй хоолоор өдөрт 3--4 удаа тодорхой тагт хооллож, биеийн та- мир спортоор системтэй хи- чээллэх хэрэгтэй. Сурла- гаар хоцорч яваа нөхөртөө дүр- мийг зөрчиж байгаагаас тадна, осол гэмтэлд орж «Залуу эмч» клуб, «Зад угаагч» хөдөлгөөн ажлаа улам эрчимжүүлэх хэрэг- ! Зарим хүүхэд гадаа хув- "цасгүй тоглож байх юм. ЭндЗ бол чийрэгжүүлэлт хийх цул минцйн Хоол идэхээс өмнө гараа савандаж заавад угааж бай” ныц өмнө хөлөө угааж, дотуур хувцас, цагаан лэлээ 1 "8, мэл 27 аа ааа ыг лал. 1ллий 12С ац лааг цаг? ! 1 ! Эрүүл мэндийн бөлрэ 8 ГРҮСҮЗЛ ЭС, РҮСРҮЭ БҮТЭН САЙН ӨДӨР Эхлэл Яагаад хүмүүс ням гаригийг Бүтэн сайн өдөр гэж Ялгана вэ? Ямар учраас бямба гаригийг Хагас сайн өдөр гэж Салгана вэ? 1. Даваа гариг Тавтай сайхан амарсан хүмүүс Ажилдаа явна. Таван давхар барилгын ханыг Аав өрнө, Өрой ирэхдээ бидэнд бас Баярыг авчирна Олон нөхдийнхээ хийсэн зүйлийг" Бахархан ярина Нэг дэх өдөр гэдэг чинь Нээрэн сайхан өдөр байна Бүтээл хөдөлмөр өрнөсөн Бүтэн сайхан өдөр байна. 2. Мягмар гариг Нижгэр үйлдвэрт өглөөний гараа Эртээ эхэлнэ. Нэгэн цехийн ээрэх машинд Ээж ажиллана. Гологдол бүтээл гаргаагүй гэж Урамтайхан сууна Гол зүйл маань энэ шүү гэж Учиртайхан инээнэ. Хоёр дахь өдөр гэдэг чинь Хосгүй сайхан өдөр байна Бүтээсэн бүхэн нь гологдолгүй Бүтэн сайхан өдөр байна. 3. Лхагва гариг Уулын нөмрөөр хонь ямаа Аажуухан бэлчинэ . Удамт сүргээ миний ах Айвуухан хариулна. Маш баяртай жаргах нарнаар Оройхон ирнэ Малын тарга сайн шүү гэж Олзуурхан хэлнэ, Гурав дахь өдөр гэдэг чинь Гутрамгүй сайхан “28, айна Бүрэн тарга авахуулсан Бүтэн сайхан өдөр байна. үрэв гариг Үүрийн жингээр эгч минь босч Зэлэн дээр очно. Үнээ малаа ивэлгэн байж Саалиа эхэлнэ. Өнөөдрийн саам арвин гэж Тодхон хэлнэ. Өчигдрөөс хавьгүй илүү гэж Тодруулж ярина. - Дөрөв дэх өдөр гэдэг чинь Бидэн сайхан өдөр байна. ийг сүүгээр хангасан, Бүзэн “сайхан өдөр байна, . гэж Хичээлдээ шамдана, Тав дахь өдөр гэдэг чинь Таатай сайхан өдөр байна. Бүлэг салаагаараа найрсаг Бүтэн сайхан өдөр байна. Бямба гарнг Хөөрхөн дүү минь хоцрох ч үгүй Цэцэрлэгтээ явна. Хөгжөөнт дуугаа олуул нийлээд Цэнгэлтэй дуулна. Хөлөө нийлүүлэн хөгжмийн аяар Бүжгээ хийцгээнэ. Хөөр баяртай хөгжин цэнгэж Бүжингээ хөтөлцгөөнө. Зургаа дахь өдөр гэдэг чинь Зугаатай сайхан өдөр. байна. Бүжиг наадам өрнөсөн Бүтэн сайхан. өдөр байна. Т. Ням гариг Өвөө, эмээ бид цөмөөрөө Тухтайхан амарцгаана. Өндөр уул ой талаар Бахтайхан зугаалцгаана. Өнөр бүлээрээ маргааш хийхээ Цугтаа ярилцана, Өнөөдрийн амралт сайхан болсныг Цугаараа хэлэлцэнэ. Долоо дахь өдөр гэдэг чинь Дотно сайхан өдөр байна. Бүгдээрээ цэнгэн амарсан - Бүтэн сайхан өдөр байна. ТӨГСӨХ 7-7 Долоо хоног гэдэг чинь Дор бүрдээ цуутай . Бүтэн сайн өдрүүд юм “Долбо хоног гэдэг чинь Дор “бүрдээ дуутай Бүтэн сайн өдрүүд юм. ЧИХЭР” ӨГНӨ. ШҮҮ! | (Хэл зүгшрүүлэх шүлэг) --Баяр-аа Баяр-аа Байна уу Байна уу Балруул байна уу Балруул байвал Балруулаа өгөөч Балруулаа өгвөл Баавгайтай чихэр өгнө шүү! --Ханд-аа Хандгаа Хайчив Хайчив Харандаа байна уу Харандаа байвал Харандаагаа өгөөч Харандаагаа өгвөл Хар чавга өгиө шүү! --Туул-аа Туул-аа Туул-уу Туул-уу Туулай байна-уу Туулай байвал Туулайгаа өгөөч Туулайгаа өгвөл Туузаа өгнө шүү! --Өнөр-өө Өнөр-өө Өнөр-өө мөн үү Өнөр-өө энэ үү Өөрийн чинь хүссэнийг Өгмөөр байнаа Өгмөөр байвч Өөрсдөө бид чинь Өгөх хариуг хүсдэггүй юм шүү ҮХЭРТ хөөгдсөн ЧОНО Хөх чоно Айн Айн зугтав. Хөвчийн ойг Хайн Хайн нуугдав. Хөх чоно Хэнэ: Юунаас зугтав. Хөх чоно . Үхэр ь, ? Тугалаас нуугдав. Алаг муур Эргэн Эргэн зугтав. Аль нэгтэй Түргэн Түргэн нуугдав. Алаг муур Хэнээс Юунаас зугтав. Атигар биетэй . Хулгана | Огтноос нуугдав.. Араатан чоно Яахаараа Үхэр Тугалаас зугатна вэ! Алаг муур / Яахаараа марх Хулгана Оготноос нуугдана вэ? Дүүгийн үзсэн . Номонд гэнэ. “Дүүрэн зурагтай Номонд гэнэ. Хөх чоно 3 Байж гэнэ. Хөөрхий үхрийг Хөөж гэнэ. , Алаг муур Байж тэнэ Атигар хулганыг Хөөж гэнэ, Энхрий дүү минь Бодож гэнэ. Авгооусанд түүнийг оруулж 91 өг Ү Сэтгэл дүүрэн эргэж ирээд сэ! Сэлэм буугаа зүүж байлаа. Хөөр баяртай над руу Үүлэн хээр морьтой он Хонины бэлчээрт ижилдэн Хоёр биеэ таньсан юм Тугалын бэлчээрт ижилдэн Тууштай нөхөд болсон юм, Асрын өмнө хээр минь Айргаар мялаалгаж раад ха Хөлсөө арчин зогсож яваагүй юм байлаа 5 Жолоо юугаа булаалдан --Баатар хүн хэзээ ингэж 1Короолж огт чадаагүй юм. Балт зэвсгээ хаяж байлаа, Тэглээ ч гэсэн эзэндээ Би асуув. Тэр үнэнч явсан юм -- Баатар хүн энгийн Хаа холын замд нь хүмүүс дээр Хань болж түшсэн юм Балт зэвсэггүй очно шүү Тийм учраас хээрийнхээ дээ. Тэргүүн ачыг үнэлдэг юм. Хүү хариулав. Үеийн «ву гуйхад нь Й Үнэхээр их рладаг. юм Хайртай юмыг уусьааөлай М ини Харамлаж огт болдоггү р 148 БОДОЛ Тэ сайхан хүслээрээ ч онь тансдиүн явдаг юм. " Буга ер нь сэтгэлээр ч Ном шигээ хайрладаг , гэсэн Номхон хээр морьтой би... Бусдыг ер нь гомдоодоггүй Үзэг шингээ хайрладаг байхаа Үүлэн хээр морьтой би. Булган хангайн ууландаа ч гэсэн 1 Булай зан гаргадаггүй байхаа Тэмээний эврийг дээр үед Тэр аваад өгөөгүй гэсэн. ! Тэгээд яахав өнөөг хүртэл Тэргүүн болгож “гоёдог : "ос ТЭСЭН Хандгай ер нь хаа ч гэсэн Хань нөхрөө гомдоодоггүй 4 : байхаа Е) Хан Хэнтийн ууландаа ч З о Г гэсэн 727 Хажиг зан гаргадаггүй 21 байхаа 52 Ял Эрт цагаас тэмээний с ич Ч МЭ, эврийг (21 Өрсүүлж Яэшэг яваа гэсэн (4) р нэ манай үеийг хүртэл - БААТАР ЭР Эрхэх болж ил тэс 10 Р : м үг байлаа ч гэсэн 4) Байрныхаа буланг тойраод Тэртэй, тэргүй худал ЁС Баатар эр баруунаас ай . ХА - уугаал ОЛЧРАН 3У061лийр Тэмдэглэж номонд бичсэн Оо очтол р, -ОЧ гэсэн | “Ура хашгиран түүнээс рүүхэн хэсэгтээ А айсуй ташаарсан байхаа СОРЖ, Дурантай бол дурантай Даан ч сайхан сэтгэлтэй 5, Бөхөөр хийсэн дурантай .... болохоор нь (2 Дуулгатай бол дуулгатай Дархан цаазтай болгосон (8 2 Савхиар хийсэн дуулгатай "бол уу? ёХо "Унаатай бол унаатай Даамай сайхан итгэлтэй ОД Эн Зурл Цөэхэ болохоор нь 62 Оноото! л оноото: 2 Отох дайсныг оноотой Даяар голноороо Хүүг гээн ЭЭ3 Оо у халржтан бол сэлэмтэй 0 эг. Хусаар хийсэн сэлэмтэй - Сэтгэлтэй бол сэтгэлтэй ТАНГАРАГ 4 Нара гэсэн сэтгэлтэй уутай бол буутай Бургас модон буутай Дэвтрийн цагаан шдан Зоригтой бол зоригтой Зорилгоо биелүүлэх зоригтой Тэр хүү хүрээд ирэв. Дэлгэцэн дээгүүр гэрэл түгж Баатарлаг ялалтын хэсгийг Тэгээд надтай яриад эхлэв. рд үзүүлсэн ын римтат кино гарч Нэр хэн бэ? Ер э Би асуув Ухрах ч үгүй тулалдаж --Нэхийт гэж байгаа Хүү, хариулав. Улаан цэргийн нэгэн и --Нас хэд вэ? ! Би асуув, Дайсны суманд оногдож й --Найм хүрнээ ун | Хуу шуна. й «Дархан нутгийнхаа -- Дарга юм уу?, цэрэг төлөө» гэлээ. юм уу? Дэвтрийп цагаа: ийг. Би асуув ҮРМР ЕГООЧ НЫ --Дандар баатар болсон Дэлгэр уужим гудамжаар (8 Хүү хыг юм аа алхаж "Таатай ярилцах бидний 5 н эрийн | хажуугаар дсоор Таяг тулсан эмээ өнгөрөв. “арт оАснлэсдэж Явлаа. сааж ямнь Хүйн Атаатан дайсны адал | Дааж ядан цаашилж “Буу сэлмээ Дандар | Буурал эмээгийл ХОЙНООС” “Дархан н Аяч яваа юмыг нь өргөөд 1 ЯГДАГС «1 Ү »- 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. /., Ме7 (2211) су 1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 24 БҮЛГЭЭРЭЭ ХЭЛЭЛЦЭЭРЭЙ! БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦААРАЙ! (ШҮЛГЭН СУРВАЛЖЛАГА) ү БЯМБА . ҮНЭ 10 мӨНГӨ Ингэж нэг захидал эхэлж байна. Нийслэлийн-нэгэн сур- гуулийн сурагч Мөнхсаруул ингэж бичжээ. Энэ бол «Чи- ний сонин» анкетын асуул- тад хариулж та нараас бич- сэн 170 захидлын нэг юм. (Захидал үргэлжлэн ирсээр байна) Та нар сониноо үнэ- хээр дотно сайн нөхрөө гэж үздэг юм байна. Бидний хү- лээн авсан захидал бүхэнд сониндоо хандаж бичсэн чин сэтгэлийн үгс дүүрэн байна, Их баярлалаа. Сонины ажил- тан бид та нарын захидлыг авч санал хүсэлтийг чинь биелүүлэх ажилдаа шууд ор- лоо. Яагаад гэвэл уншигч та нарын захидлаас үнэтэй зүйл сонинд байдаггүй юм. Сонин уншигчтайгаа ямагт ярьж байхыг эрхэмлэдэг юм. Эх орны өнцөг булан бүх- нээс тасралтгүй ирсээр бай- 1| гаа захидлыг задлан үзвэл та нарт «Найз», «Арвижих гуайн яриа», «Ямар мэргэ- жилтэй больё доо», «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур» бу- лан, «Багачуудын бага нэг- дэл», «Бүлгийн ажил яагаад уйтгартай байна вэ?», «Дунд төрмөлийн эрэнд» зэрэг олон матерпал таалагджээ. Та нарын үтэлсэн булан, бичлэгүүд манай редакцийн чанартай материалын тоонд орсон юм. «Бүх нийтийн чанарын үз- лэг»-ийн хөдөлгөөн манай ре- дакцид ч өрнөсөн юм. Та на- рын дунд чанарын ямар ахиц өөрчлөлт «гарч байна: Сур лага, хөдөлмөр, хүмүүжлийн ажил, ер-нь бүгдийг чанарын өндөр түвшинд хүргэхийн тө- лдоо чармайх ёстой, Та нар чанарын системийг хичээл сурлага, ажил хөдөлмөртөө хэрхэн. хэрэгжүүлж байгаа талаар сониныхоо «Чанар» буланд бичээрэй! Уншигч та бүхэц манай сониноос цааш- даа юу унших талаар өөрс- дийн санал бодлоо ний нуу- гүй бичжээ. Бид та нарын хү- сэлтийг өнөөдрийн дугаараа- саа шууд хэрэгжүүлж эхлэ- хээр шийдлээ, Сэлэнгэ аймгийн Цагаал- нуураас пнонер З, Цэрэндол- гор бичихдээ, арвич хямгач, цэвэрч нямбай байдлыг хэв- шүүлэхэд пионерийн хамт олон хэрхэн- шинэ арга бари- лаар хандаж байгаа тухай уншихыг хүсчээ. Бид чиний хүсэлтийг биелүүлэх зорил- гоор хүүхэд бүхэнд хамгатай энэ чухал сэдвээр «Бүлгийн цуглаан» гэдэг шүлгэн сур- валжлага бичиж нэгдүгээр нүүртээ нийтэллээ. Та. нар түүнээс санаа авч бүлгийн ажлаа амьдралд ойртуулж хийх талаар санаа- чилга гарган яМар ур ДУНД хүрсэн тухайгаа заавад би- чээрэй! Пионерийн ажлын туршла- гаас нийтэлж өгөхийг олон пионер хүсчээ. Энэ удэа бид та нарын хүсэлтээр «Улаан бүч» клуб, «Идэвхтэн гол хүч» гэсэн хоёр туршилага нийтэлж байна. Та нарын дунд ямар туршлага байна, пионерийн ажилд ямар їйинэ арга барил нэвтэрч байнэ тэр тухайгаа бичзэрэй! “Нийслэлийн пионер Г.Ням- дэлгэр, Н. Мөнхсайхаа, Т. Сарангэрэл, Н. Давааням, Б. Энхцолмон, Налайхынг Ш. Уранжаргал, ПЕ Наадамхүү нарын олон уншигч ї16г хо- шин зүйл уншихыг туйллас хүсдэг тухайгаа бичжээ, БИД та нартаа болон инээх лурз, тай олон мянган уншигчилдаЯж зориулж өвөөдрөөс эхлэн «Наргиантай танхим» шог хошин сонины Эхний лугаа« рыг гаргаж эхэллээ. Та нар нэрнийх нь талаар саналаа бидэнд бичээрэй! Өдөр бүхэн та нараас 33- хидал ирсээр, сонины ах эгч нар чинь ирсэн даруйл нь сд- нирхон уншсаар байна. Сэ лэнгийн Р, Гэрэлтуяа «Та нар дараагийн захидалд зур- гаа хийж явуулаарай!» гэж бичжээ. Биднийг дотно сайн нөхдийнхөө нэгэн адил үзсэнд их баярлалаа. Бидний зураг, ажил хөдөлмөр гэвэл та на» рын гар дээр очиж байгаа ши" нэ дугаарууд маань юм шүү! Харин та нар юу нь таалаг- дав, юугий нь ажил амьдрал- даа пэвтрүүлэв, тэр тухайгаа бидэнд бичээрэй! чиний сонин ЯхснанбсЧНЭН ЯАЖ АХЯААЖ «УЛААН АНХААР! ТУРШЛАГА Ийм нэртэй клуб Сүхбаа- тар аймгийн Баруун-Урт хо- тын 10 жилийн дунд суРГУУ- лийн тптонерийн бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд ажилладаг. 1982 онд байг 3 тус клубын ажлын арга турш 2 “лам баяжсаар байна. « ан бүч» клуб нь пно- нерийн идэвхтэн сонгуульт- нуудын бүрэлдэхүүнтэй бай- гуулагдан хичээлийн жилийн туршид ажилладаг юм. терийн ажлын шинэ хэлбэр, арга туршлагыг цаг 4! 1 н нэвтрүүлж, лага уультан, салаа, бүлгийн ажлын арга барил, чанар, үр нөлөөг сайжруула- хад тус клуб ажлаа чиглүүл- дэг. Клубын гишүүд өөрийн клу- Сыг пионерийн ажлын түшиц болгох рилгоор сар бүр болон үзүүлэх аж- ж иржээ, Ч «Бүлгийн цуг- лааныг хэрхэн хийх Вэ?», «Бөмбөрчдийн концерт», «Су- рзгч: дүрэмт хувцас»,, «Ая лагч мүкрофон», «Багачууд үлгэгийн ертөнцөөр», «Той- рон бүжгийн үдэшлэг», «Хөг- БҮЧ» КЛУБ бын булан, баатарчуудын аж- лын арга зүйн булан, «Зал- гамж үе» аяны дэлгэц ШиИ- нээр байгуулж, пионерийн ажилд хэрэглэх чимэглэлийн фонд бий болгожээ. Энэ фондыг баяжуулахад бүх бү- лэг идэвхтэй оролцдог юм. Пионерийн ажлын холбог- долтой материал, тэргүүн туршлагаар бяцхан ном хийх булан байгуулж сурталчлах, пионер бүрээс «Залгамж үе» аянд авсан үүргийн биелэлт, МПБ-ын. дүрмээр шүүлэг авах, тойрон бүжиг, хөгжөөнт хөдөлгөөнт тоглоомын Хамт- лаг ажиллуулах зэрэг ажил зохиож байна. Клубын дэргэд «Пионер» ухуулах бригад ажиллаж, пионер сурагчдын дунд ухуул- та сурталчилгааны ажил хий- дэг нь үр дүнтэй болдог. Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амар- сан пиоперүүдийн бүрэлдэ- хүүнтэй «Бид найрамдлын- хан» шалган туслах экипаж байгуулан бүлэг, салаанд то- милон ажиллуулж, тэдгээ- рийн ажлыг тогтмолжуулж, пионер нэг бүрийг олон ний- тийн ажилд оролцуулахад онцгой анхаардаг байна. БЭ) Хэ аа ЖАХХХААХАЯЛ ЯАЖ 1987.1.24 ИДЭВХТЭН-ГОЛ.. ХҮЧ Пионерийн гуультны бие ажиллагааг сайжруулахын тулд идэвхтэн сонгуультан нэг бүртэй тулж ажиллах та- лаар Хөвсгөл аймгийн “Кар- галант сумын 8 жилийн дунд сургуулийн тинонерийн бүл- гэмийн зөвлөл нэлээд турш- лагатай, а) Илдэвхтэц идэвхтэн сон- даасан үйл сонгуультан бүрийн ажлыг хариуцлага, сахилгын талоноор дүгнэдэг байна, », Бие дааж багшийн тус- лалцаагүй ажлаа явуулбал «5», “багшийн туслалцаа аваад бие дааж ажлаа” явуул- бал «4», багшийн шууд тус- лалцаатайгаар ажлаа явуул- бал «З», ажлаа явуулж чадаа гүй бол «2» тэсэн үнэлэлт өгнө, Түүнчлэн хувийн манлайл- лаа үлгэр жишээчээр бие- лүүлдэг бол «Сайн», |бие- лүүлээгүй бол «муу», авсан үүрэг даалгавраа хугацаанд нь чанартай биелүүлсэн бол «сайн» Хугацааа нь биелээ- гүй бол «муу» үнэлэлт тави- на, Ингэж долоо хоног бүр дүгнэж, дүнг пионерийн тан» химд ил тод байрлуулдаг. 6) Багш нар болон идэвхЗ гуу хичээл зааж, үзүүлэх сургууль, ярилцлага зохиож, өөрсдийн ажлын ололт, Ду- тагдлыг Шүүн ярилцдаг бай- на. в) Идэвхтэн сонгуультан сурагчдын ажлын онцлог, үү- рэг, хариуцлагыг эцэг эхчүү- дэд нь танилцуулж ойлгуу- лах зорилгоор «Явуулын сам- барь аялуулдаг, Уг самбарт идэвхтэн сонгуультан сурагч- дын ажил үүргийн хуваарь, «Идэвхтэн гэж хэн бэ?», «Хүндэт», «Бүтээлч» даалга- вар, итгэл найдварын хуулас «Танд зєвлөж байпа» гэсэн булан нээж, тусгай дэвтэр дагалдуулан аялуулж, эцэг эхийн санал хүсэлтийг авдаг. Ингэснээр эцэг эхчүүд идэвх- тэн сонгуультан сурагчдын үүрэг, хариуцлагыг ойлгож хүүхдүүддээ биечлэн тусал- даг байна. г) Бүлгэмийн зөвлөлөөс зөрчлийн карт бүлэг бүрт нээж, хэзээ, хаана, аль бүл- гийл пионер зөрчил таргасныг бүртгэж, зөрчил гаргасан пио- нерийг бүлэг, бүлгэмийн бо- лоно сурагчдын Зовлөлийн шуурхай цуглаанаар хэлэл- цэж, дутагллыг дор бүрт нь хамт олны зүгээс хэлж, ОЙЛ- гуулж арилгадаг. Ингэж ажилласнаар «гэмт хэрэг, хэв журмын зөрчил- БӨМБӨРЦӨГ ХҮҮХЭД ОЁР ХҮҮТЭД | ДАЙН ЇЗДЭГ ҮГ НЭДЭХ ГҮЙ Японы Нагано мужийн су- рагч Ханако Накамура4 ЗХУ КН-ын Төв Хорооны еронхий нарийн бичгийн дарга М, С, Горбачевт захидал ирүүлэв, Тэр охни захидлынхаа эхэнд: «Би дуид сургуульд сурдаг, энх “тайвныг чин сэтгэлээсэз хүсдэг» гэж бичжээ. Ханако Накамура бусад орны ард зүмнид амьдралыг сонирхдог, Зөвлөлт Холбоот Улсад ирж үзэхийг мерөөд- дөг тухайгаа М. С. Горбачевт шэдэгдсэн байна. «Зөвлөлт Холбоот Улс мн- ннНй сзтгэлд улам сайхан са- нагддаг болж байва. Бид дай- ныг туйлаас үзэн яддаг. Хэ- рэв дайн вал хүний амьд- рал яадаг болоо?...» гэж тэр ончжээ. М. С. Горбачев япон су- рагчид өгсєн харну захидал- даа, дайн дажны бүхий л гам- шиг асар их зовлон зүдгүү- рийг амсаж, эвдрэлд сүйрэл үзсэн зөвлөлтийн хүмүүст дайныг үгзи ядах сэтгэл сїїл- Ши жоонт тоглоомын єдөрлөг», Тус клубын хамт олон хи- тэн сонгуультны эвлэл, ино- гүй хамт олон» болсон бай- ” : зэрэг ажлын шинэ хэлбэрүү” чээлийн жилийн эцэст сур- | нер, баатарчуудын ажлын на. з Ээнрүл байдгийг тэүдэгээ40ф х дээр, лэх ажил зохио- гуулийн нам, захиргаа, айм- | мө лаг, Чадвар, дадльы сис- 2 Е байна. ” эсээ. гийн пионерийн зөвлөлд аж- | темтэй дээшлүүлэх зорил- эгЧлэн-, дэн хшиүргэл" ЦОГ 8 ЗУыагтр энн Шоо: ты тонерий й (7 Л Ь Ч мы! а- Н - Пионерийн тан-2мд клу- лаа тайлагнадаг. . гоор тусгай программын Дд р! 8 эр Эдсэлм ч МӨН тєнцийг дайн дажингүй, цө- ХАНГАЙН ХҮҮХДҮҮД шини ээг хал улаэг ахын гэ: БҮРЭГ лөө, гариг дэлхийнхээ хүү- , Ё хэд багачуудыг ямагт зол Өнгөрсөн жил 60 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн Булган айм- гийн Бүрэгхангай сумын 8 жилийн дунд сургуулийнхан айм- тэссэчрэнгэй байлгаж, тэдэнд гийнхаа төвд саяхан Соёл урлагийн гурав хоног зохиолоо, Ё шиниинт Цэнд ЗУ БЭХ ЛЭЭР: -- Хадлангийн аварга Ю.Баттөмөр, саалийн - ХҮН Залилнатаа, хайрхахан, аварга Б.Япжинсүрэн В л ша Онц сурлагатан Т.Өлзийбаатар, Б.Ганчимэг, Д.Чимгээ, з гүй. хогижэрн х-Э-пүтэЭ 2 Б.Хөнгөрзул, Б.Батболд, А.Энхбаяр, Д. Нэргүй. ирэг" үй. ергуулж 5 - Бүжигчин Б.Хонгорзул, Д.Чимгээ, МОЦЕЗ-шВинэлд ын эвсум Тэнд Хи Саннаэ байс Хиш: Ч 2 -рваг япон охин д Р, тээ. «Үнэн» сонины Булган аймаг дахь р АЛХ бнүгэ Чив чэн хуул мянган цаасан шупуухайгаа, - 4 « айдаг, - в” ТЭРГҮҮНИЙ БҮЛГЭМИЙН ТИТЭМ ДОР Нийслэлийн 17 дугаар сур» дын түвшин | мэдэгдэхүйц дэг чаддаг хүний эрэлд гар- Бэ лннн гэж зүтгэдэг гэв. : гуулийн пионерийн бүлгэм буурчээ гэдэг яриа гарах бөл- даг. Номноос яг хуулж аж- “Эчрүгээсс үй шинэчлэл байх улсын үний бүлгэм гэ- сон нь дэмий үг биш байна. лаа явуулна. Өөрсдөө шинэ Өмнөх түүхээ лэг хүндтэй цолыг хүртээд 17 дугаар бүлгэмийг ажил санаагаар баяжуулж чаддаг. харин үйлсээрээ тэргүүний болго- гүй гэж ярив. эдлий бид бүлгэмээ улсын тэргүү, гүүний то харагдав. тий болгосон .эЧдэг бахаркал байдаг юм. Гэтэл энэ бүл- Їйллгэмийн зэвлөлийн тн- бий. Ц. Дуламсүрэн үүнийг ба- гэмд өнгөрсөн түүхээ мэдэж (| шүүлийн ажил үүргийн ху. |. Одоо анагаах ухааны ДЭЭД талж өгүүлэхдээ: болох ол дарааллын ваарь, хагас дутуу зураг хө- Сургуулийн оюутан, тус бүл- алдаг оног хөтлөгджээ. рег, эвдэрсэн сандал, «турш, дарга бай- -- Сэдэвт ажлын НЭрийг төлсөн хуудас дээр Нь дага» гэсэн бичигтэй тар сан Р, Оюунханд сургууль ч пиопер «сурагчид өөрсдөө ерийн » ахлах. хүрч салхи оруулдаггүй хуу? АЗ2ра9 ирж идэвхтэй сөн- санал, хүсэлтээрээ БНАГУ-д амрав» гэж я чирч шаралсан цаастай хэв- гуультай пионерүүдтэй ууд? Пионерийн ахлах удирдагч Л жээ. Уг нь дэм! хэдэн (ниймгэв чом | аад мэр заадаг гэв. Энэ бүлгэмийн уламжлалт үзэгдэнэ. Ажил сайтай таз- -- Манай бүлгэм ийм ч “ажлын ИЭГ тухай бичсэн рын аливаа юм бүхэн өг1ө ажилтай байгаагүй юм. Тэр. їиналтгаан бол цийт бүлэг їи0- тайн дээр судлах зүйлтэй зүстэй, эдэлж | хэрэгчэдэг түүний бүлгэмийн ажлын ер сурагчдынхаа санал хүе байх сав, шинжтэй байдаг сан. "Нороо түвшин буурчээ гэж харам» сэ. сонсож ажил төлөв- "Гаргүүний бүлгэм гэдэг дарсан хэдэн бомбөр, тэлгар сан хэлжээ." , шууд хэдхэн хүний титэм Дор санаа Я, болсон алтан өнгөтэй бүрээ Бүлгэмийн зөвлөлийн ор» санад бодлоор болдог учраас байгаа дутагд- эг: эн - идэвхтэй идэвхтэн в биччг рийп хуудас салж | даг, өнгөрсөн хавар сонгууль оно сар 0, будлиантай, хүлээсэн тионерүүд. эт адаг ть мэдэгдэхгүй бол- Н. Оюунгэрэл: -- Манай тээ. Түүн дээр 1980 оны бүлгэмийн ажил буурсан Нь хоёр дугаар сараас хойш Ёныг Ямар нэг ажил хийх үсэт ч тавьсангүй. Сүүлийн Засан шалиныг Үед тэргүүний бүлгэмийн аян ом, эсвэл мэд дам нарыг давж явсан ав- хүү гэдгийг та нар андах- юуны хүчээр цэцэн цэлмэг ай, авхаалж самбаатай болов.. уригдан ирж, хүүхэд ярина. Та нар ямар бичихийн зэрэг- үлгэр тэмдэглэн Алиа Тогмид өнөөдөр та жогжоохон хүү» үл" МОГЖООХОН ДААГАТАЙ ЖОГЖООХОН ХҮҮ Эрт урьд цагт вхэг хн ахай арлыг хэл амаа да байж гэнэ. Тэр ХУҮЫГт хон хүү Могжоохон даа- таа унаад дарданхан 38- маар шавхранхан гуя- данхан зурам гулданхан гээд орчихож гэнэ. Түү- ний нүхийг утанхан ухан- хан суул байтал хар азарга унасан, хар дах- тай хааны адуучин ирээд: ьа юу шэн) 8 зэр эц- еэ түрүү вэ?» асууж гэнэ. Хүү: «Шу луухан нүх рүү шулдан- хан зурам. гулданхан - ныг асуужээ. гээд орчихоор нь ухан- хан утанхан сууж бай- на» гэж харниулсанд адуучин «Яасан цэцэн Цтэй гайхал вэ? Тэн- р ниргэг ча» майг» гэв, Хүү: «Дах- тайгаар нь таныг нир- гэг, одалантайгаар нь азаргыг тань ниргэг, ур» таар нь уургыг тань нир- гэг, өнөрөөр нь хааныг тань ниргэг, өцчинөөр нь намайг өршөө!» гэв. Гэтэл адуучин уурлаж. хаандаа очиж мэдүүлэх гэтэл хаан эзгүй байв. Тэгээд хааны хатанд мэ- дүүлжээ. Хатан нь хүүг дуудуулж авчраад бай- цаах гэтэл хүү: «Ямаан толгой ямбанд ордоггүй, янтгар хатан хуулинд ордоггүй, тэмээн толгой тэвшинд ордоггүй, тэнт- гэр хатан зарга шүү- дэггүй, хонины толгой хоймроо домбойдог, хот- гор сайхан ноёноо ирэ- хэд шийтгүүлнэ» гэв, Тэгэхээр нь тэд хүүг лж морины уяан дээр уячив. Хүүг чич- рэн зогсож байтал хаа- ны оточ лам миад «Чи юугаа хийж байгаа хүү- хэд вэ?» гэж. Хүү: «Эмч хүний эрхий хуруу, домч хүний долоовор хуруу, хувраг хүний хувхай толгой мөлжиж сууна» гэв, Гэтэл хаан ирээд хэрхэн юуны учир уяулс- үү, Ха- тан, адуучин хоёртой хэ- рэлдсэнээ бүрэн хэлбэл хаан: «Хүү чиний зөв» гээд шагиал хүртээж явуулав. ТОГЛОСНЫ ГАЙ (ХоШин өгүүллэг) Баясгалан мөсөн дээр тоглож, байгаад, хажуу- гаараа өнгөрч явсан нэ- гэн эгчээс цаг асуутал, -- Арван гурван цаг гучин минут гэлээ, Баяс- галан сандран гэртээ гүйж ороод дүрэмт хувц- саа өмсөж байтал сая- хан хичээлээс ирсэн ах нь, Ё Е -- Хичээлийн чинь цаг 3 болчихоод байхад хаа- Е гу явж байгаад ирэв 8 зэ? тэж зандрав, Баясгалан хариу хэл- сэнгүй, Пальтогоо өм- 8 сөж, сандал дээр бай- сан цүнхийг шүүрэн аваад гадагш гарав. Түү- нийг сургуулийн үүдээр ороход жижүүр ангийн сурагч, -- Хэн багшийн анги вэ? гэж асуугаад нэрийг нь бичиж авлаа. Баяс- галан шат өөд гүйв. Гэ- 8 тэл урдаас нь хувинтай ус барьсан цэвэрлэгч гарч ирэв, Баясгалан хувинтай усыг нь дайрч унагав. Тэрээр явуут 3 лундаа цэвэрлэгчээс ууч- лал гуйгаад, шатаар цааш гүйлээ, Амьсгаа- даж, сандарсан Баясга- ланг хаалгаар шагайхад багш орохыг зөвшөөрөв. 5 Баясгалан суугаад, дэвт- рээ гаргаж нээтэл улаа- 5 наар тодхон бичсэн «онц» “дүн байхыг хараад өө- рийн эрхгүй цочин дуу алдав. Гэтэл хажууд,нь суусан Оюунаа түүний дэвтрийг нь булаан авч, хаягийг нь хартал Баа- тар гэсэн ахын нь игр бичээстэй байлаа. Нийслэлийн 87 Дду- гаар дунд сургууль. 5-ын «В» анги, Ч, НАРАНХҮҮ мөн. вовэн 5 55 3 а : Е : Ё Е 8 Е Н Е Е Е Е Е 8 Е Е Б Тооны хичээл дээр бичгийн ажил хийх бол- жээ, Гэтэл Туяагийн дэвтэр дүүрчихсэн байв. Туяа нэг ширээний Бол- доос дэвтэр гуйхад Волд цүнхнээсээ гурван ши- нэ дэвтэр гаргаад нэ, гийг нь өгөхдөө «Чи на» дад тоогоо хуулуулаа- рай» гэж аяархан хэл- жээ, Туяд «Баярлалаа! Би маргааш авчирч ог» | нөө» гэснээ0 ОНДОО ЮМ хэлсэнгүй. Хүүхдүүд дор бүрнээ тоогоо бодон суухад ганцхан Болд л багш уруугаа харсаар сууна, Тэр багшийгаа юм бичихээр тонгойх зуур Туяа руу хазайж, «Нааш нь хуулуулаач!» гэтэл «Болдоо чи өөрөө бодоорой» гэх багшийн хаа дууг сонсоод золтой л сандал дээрээсээ уна- чихсангүй. Тэр цаасны “өөдөс авч дээр нь «Тоо- гоо харуулбал дахиад нэг шинэ дэвтэр өгье. Хоёр дэвтрээ би буцааж, авахгүй» гэж бичээд Ту- яагийн өмнө тавьж ор- хилоо. Туяа бичгийг ун» шаад жуумалзсанаа тол- гой сэгсрэв. Болд баг- 115 (ХОиєсмтн өгүуллэг) - шийгаа хойд талын ши- рээ.уруу явж өнгөрөхөд Туяаг нударч «Ви дэвт- рээ авмаар байна» гэл шивнэлээ, Туяа Болдыг инээмсэглэн хараад «Би завсарлагаанаар олж өгье!» гэв, Болд дахиад л «Би дэвтрээ одоо Л авахгүй бол тоогоо бо- дож болохгүй байна» гэ- тэл багш нь түүнийг чи- мээгүй байхыг анхааруу: лав, Туяа тоогоо бодож дуусаад гарч явлаа. Болд бодлогоо бодохын оронд «Туяа ёстой ху- виа бодогч! Чамайг ,дав- сарлагаанаар ангийнхан» даа хэлж ганц сайн шоольё гайгүй» гэж бо» дож суутал хонх дууга- ав. Завсарлагаанаар Золд: -- Нөхдөө манай ангийн Туяа бол хувиа бодогч юмаа. Надаас дэвтэр гуйж аваад 100- | гоо харуулаагүй Гэж хашгиран хөхрөхөд түү: нийг дагаж хэн Ч инээ сэнгүй. Тэгэхээр нь Вол- дын хор хөдөлж Туяа- | гийн дэргэд үсэрч очоод | «Дэвтрээ авья» гэлс хэлж | | дуусаагүй байтал арынх | нь ширээнд суудаг Бү- | жин оХин нэг ШИНЭ ДЭВ» | тэр авчирч өгөөд түс | хийтэл инээд алдчихав- Дараачийнх нь цаг дээр тэдний ангид уран 80- | хиолын хичээл оржээ. | Гэтэл Болд зөрүүлдэж суугаад тохойгоороо но- моо халхлан байдгаараа тугдайн ганцаараа ун» шиж Туяа арынхаа ши- рээ уруу эргэж хараад уншиж байгааг харсан багш нь -- Болдоо? Чи яа. гаад хувиа бодоод Ту. яад уншуулахгүй байгаа юм бэ? гэхэд анги дүү: рэн инээд болов, Нөх- ДИЙН НЬ жиг ЖИГ ИНЭЭХ Болдод ичиг ичиг гэх , мэт санагдаж нүүрнээс нь гал бутрах шиг бо- лов, Ж. БАРАМСАЙ шог хошин зохиолын Л. БАДАРЧ БААВГАЙ (Ёгт үлгэр) Ан амьтнаар бүрдсэн Аж ахуйн газарт Боловсон хүчнийг эрхлэн Бор баавгай сууж гэнэ. Залхуу баавгай өрөөндөө” Тамхиа баагиулж суутал «Болох уу» гэсэн нялуун дуу Босгоны. цаанаас гарлаа 4За!» гэж баавгай гуай Зандрангуйхан хэлэв. «Сайн байна уу» гэсээр Саарал чоно орж ирэв. «Та юу гэж явна вэ? гэж Баавгай гуай бувтнав, «Танайд ажил байна уу?» гэж 2артгай чоно жарвалзав. Нүдний шилээ зүүгээд Нүсэр баавгай хэлэв: «Ажил эрж явна уу? Ашгүй юун сайн юм бэ! Ярзайж инээх юу байх вэ? Ямар ажилд санаатай вэ? Жїартгай чоно маасганаад Зальтай гэгчээр хэлэв. «Маш бага наснаасаа Мал бараадсан болохоороо Хоньчин Блы хүсэж Холоос би ирлээ!» гэв, 4Ашгүй юун сайн юм бэ? Азаар чи хүрч иржээ. Хоньчны орон онгорхой,, 2 АЛТАН САНГААС Хонгор минь ажиллаарай Одоохон ажлыг чивь Олоод өгье чамдаа» гээд Нарийн бичгийн даргза Бүдүүн баавгай дуудлаа. Харвин унжсан гахай Хаалгаар дөнгөж цухуйлаа. «Хүндэт чонын анкиадыг Хүснэгт дээрээ бүртгэж Даруй хоньчноор авах Даргын тушаал бич!» гэж Боловсон хүчний эрхлэгч Бор баавгай тушаалаа, Бүдүүн баавгайн алдар Бүх ойгоор тарлаа, Өргөдөл барьсан амьтад Өдөр бүр цувлаа, Аргат шар үнэг Алд өргөдөл бариад, «Аж ахуйд тариачнаар “ Авна уу?» гэж ирлээ, Ухна гуай хүртэл Урт өргөдөл хийгээд «Аж ахуйд цэцэрлэгчээр Ажиллуул» гэж туйлаа. Хулгана хүү хүртэл Хувийн өргөдөл бичээд: «Архив склад хоёрын Аль нэгэнд нь орьё» гэв, Өргөдөл барьсан амьтад Өршөөл хайр хүртлээ. Баавгай гуай цохож Гахай гуай дансалж Өөр өөрийн нь хүссэн Өндөр тушаалд дэвшүүлжээ, Тэр баавгайн явдал Тэгээд юу болсон НЬ Хэн хүнд илэрхий тул Хэлж нуршаад яах вэ дээ. 1952 он. Хүүхэд ахуй цагт инээдтэй явдал ЧАМД ЯМАР тутамд тохиолддог. Том болсон ХӨҮЭВЛҮН нєхөдтэйгээ түүнийгээ байн байн ярьж инээл- Ёс Ё дэх нь ч бий, ХӨ! ТЭЙ хВш шог арын сониндоо «Хамгийн хөгтэй сАТ 5 дал» гэдэг булан нээх гэж байна. Энэ бол ИНЭЭДТЭЙ та нарын булан юм. Өөртөө болон найз нөхөд: дсон хамгийн ХӨгГТЭЙ ИНЗЭДЭМТ ЯВД- ЯВДАЛ лаасаа бичиж, энэ булангаа-та нар өөрсдөө хөтлөн явуулах болио. Уншигчид аа| «Хамгийн хөгтэй явдал» буландаа бичиж, идэвхтэй оролцоорой| ТОХИОЛДОВ? Нэг хүүхэд утсаар ярьж байна. 2 -- Би Зоригоо байна. Чи Болдоо юу? За чи одоохон гүйгээд манайд өгье! | от- Үгүй Ээ! үгүй, Би тийм хуурамч, худалч юм хийхгүй тийм бул. хай хийсэн хүүхэд алс -- Яалаа гэж дээ, Хамгийн нууц юм чинь энэ шүү дээ, -- Чи харин дэлгүү: йнхний хариуцлага- ороод ирээч онц чухал РЧ рну. даа тун муу хүн болд- хэрэг гараад байна... гүйгээс болсон хөлдүү гийг номноос уншаад бүр Болдоо... алим өгөх юм биш биз. жигшчихсэн. - Тийм чухал юм уу? Би их завгүй байна. -- Чухлаар барах уу даа, Үүн шиг чухал юм гэж хорвоо дээр байдаг- гүй байх... Болдоо, -- За тэгвэл очихоос биш дээ. Би хичээлээ давтаад, даалгавраа хий» гээд тун Ч завгүй байна. -- За чи гүйгээд ир л дээ, Би хүлээж байя. (утсаа тавив). Хэ- сэг байтал үүд тогшин Болдоо амьсгаадчихсан гүйн орж ирээд, -- За юу болоо вэ? Түргэн хэл, яаж туслах вэ? - Ба найзынхаа даалгаврыг бушуухан хийгээд өгөөч дээ, би чамд юм өгнө шүү. -- Юу өгөх юм бэ? -- Би тийм муу хүн болохгүй ээ! Харин сайн хүн болно гэж боддог харж л байгаарай. -- Чиний бодох яах вэ. Бодит ажил болгох л хэрэгтэй. (Одоо чи даалгавраа хүнээр хийл- гэх гэж байна, ингэсхий гээд ороо хүнээр засуу- лах гэнэ, тэгэсхийгээд дэрээ хүнээр тавиулах гэнэ, бүр байчихаад гут лаа хүнээр үдүүлэх гэ нэ, сүүлдээ бүр сур: гуульдаа өөрийнхөө ор- ноос хүн явуулах болно больё чи минь! -- Яалаа гэж дээ! -- Яалаа гэж ч биш дээ. Яван явсаар тийм л замд хальтран ороод түүнээсээ гарч чадахгүй, гарах гэж их л зовох 25 Яалаа гэжээ! Би гэсгэлэн алим өгнө, За за бушуу даалгаврыг минь хийгээд аль. -- Чи өөрөө хийх нь яасан юм бэ? -- Чи лэгвэл: надад алим өгөх нь үү? -- Би яалаа гэж чамд өгөх билээ? -- Яахав залхуугаа ялсанд минь шагнал хүр: тээхгүй юу. --ц Чи ер нь их зал- хуу болжээ дээ? -- Хэлээд яах вэ? Бүр хөдлөхөөс дургүй хүрэх юм, -- Тэгвэл чи юунд дур чинь хүрдэг вэ? -- Би юу... цасан дээр ан. т чаргаар гулгах, мөсөн болно доо, НТ Б6дг мын дээр гутлаараа гулсах, -- Битгий дэмийр.4 -- Чи юу авах вэ? үйлчилгаэний автобусаар гар чи... -- Чи юу өгөх вэ? сүлжих, үзвэрийн газ -- Өө,, чи бүр урьж -Ви чамд алны РУУЛВЭР Яо ДЭЛГҮҮР дуудаж . ирүүлчихээд өгье, хоршоогоор сэлгүүцэх, уурлан загнаш хөөж бай дэмий баахан хэсэх. на уу? За яах вэ, яах “2 :572-240 -- Читэгвэл хамгийн вэ, шан зэл муу хүн болох гаж бай- Хөөвөл ч чи хөө -- Ердөө ганцыг уу гад хүн байна даа! Ча- . Хөөгдвөл ч би хөөгдье эж маас бушуухан шиг Хөө шиг хар бараан -- Үгүй ээ хоёрыг, Холдьё. Чи намайг Уруу юмнаас -- Ердөө хоёрхныг татаж, буруу замаар да- . Хөөгдөж холдсон Л ав? гуулах нь ШИГ байна. минь дээр Ч Үгүй гурвыг бушуухан Дд зайлья. Баяртай! ... гээд Од 4 -- Дөнгөж гуравха- (Явах гэнэ) (Зоригоо бодол 0! -- За чи хийгээд ӨГ ныг уу даа? Чи тэгвэл л дөө. Ви чамд дөрвийг хоцорно), бусад хүүхдэд хэлэх үү? Д, додномдорЖ “ГА-04407 Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комб инатад хөвлэв, ын ТООНЫ МУХАР Томоогүй бяцхан хоёр дүү нь Тооны мэдлэгээр уралдаж гэнэ Саяас дээш тоог юу гэж нэрлэдгийг | Сайн мэдэхгүй түгдэрч гэнэ Толгойгоо Эргэтэд бодоод ( ч олсонгүй Тодруулж ахаасаа асууж : “гэнэ Том ах нь харин тэднийг Тоох ч янзгүй мэдэмхийрч ЇФоны мухар болдог юм 1 тэж гэнэ Торомгор хоёр дүү нь ч Ї ї үнэмшиж гэнэ Саяас цааш тоо мэддэг бол Цааш нь залгуулж тоолоорой, Л, ОДОНЧИМЭД -- ? ё- Ойртоод очсон чинь, -- Аав аа! Таны бодсон тоонд ийм дүн тавьчихлаа. Е ---төө л нииииинй Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Индекс--14140 А ” Хүүхдүүд та нар, инээх дуртай, тиймзэс бид. шог хошин , социн гаргахаар шийдэж санхны дугаарыг нь та иарынхаа өмнө" Дэл: гэж “байна: Харин энэ со- ниноо. «Наргийнтай хим» тэдэг уламжлалт бу. лангаараа түр нэрлэв, Ре: /данцийнг ах, эгч наргчинь шинэ шог хошин сониндоОо нэр өгөх гэж амьтад, шу вуудаас эхлон 4элээд бод сон. боловч “өцэст нь ун шигч та бүхний санал бод- лыг сонсохоор, шийдлээ. Хүүхдүүд зэ! " ЇЦог хошин сониндоО ямар нэр өгөх вэ? Дараа: гийн дугаар "гарахаас. өӨм- нө «Ционерийн үнэн» 60 нинддо яаралтай бичиж ирүүлээрэй! Шог хошин сониныхоо. толгой. Эмбле мийн загварыг зурж ирүүлж, ч болно шүү! Хам гийн. оновчтой нэр өгсөн хүүхдэд дурсгалын зүйл ИЛГ ол. сонины зөвлөл лан-! Эрт урьд цагт биш яг энэ онд оолсон Явдал. Нэг ангийн. хоёр Ы сайхан үерхдэгийг Он мэднэ. Нэрийг нь х: рин мэдэхгүй юм. Би- сэр гэвэл нэг нь арай том, булиадуу, нөгөө нь турьхан бага хүүхэд билээ. Нэгэнт нэрийг нь мэдэхгүйгээс хойш гтом, бага гэе. Тэр хоёр нэг ширээнд сууна. Хи- чээл эхлэв. ын хичээл. Хэн ч намайг үл харна. Би нэгээхэн булангаас ангид болж буй бүх явдлыг харж байлаа. Том нь тоогоо бодож чадсангүй. Бага нь тоогоо бодчихоод сэмхэн өгч томдоо хуу: луулж байна, Дараагийн өдөр хоёул онц авч их “л баясгалантай байна. Хичээл бүхэнд л би тэр Хоёрыг ажиглах боллоо. Нэг өдөр тэр хоёрын нууц холбоог багш нь ажиглажээ. Түүнээс хойш, Бага нь Томдоо тоогоо хуулуулахаа больж, хичээлийн бус цагаар л тусалж байн гэж хэлэв. Том нь нх л дургүйцэж: -от- Би боксын дугуй ланд явдаг юм. чинь ямар зав байх вэ? Чи ердөө л тоогоо бодоод л хуулуулж бай! гэв. Бага. зөвшөөрсөнгүй. Том ширээн дээгүүр га- раа зангидан занаж бай- гаа харагдана. Хичээл тарлаа. Том сургуулнас бал, багшид баригдаж тал Том нуруу руу НЬ “хүчтэй цохнод, нэг сайн өшигдөчихөөд эргэв, Ба- та уйллаа. Багын зов ловг хэн ч үл мэднэ. Ганцхан би л. мэдэж авлаа. Тэгээд яах вэ? гэж бодлоо, Багатай ууасав. -- За би Томын дээ- Ф2-- “ГЭ | | 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ боо Мв (2242) г1987 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 28. 7 Өнөөдөр нэгдэлч түм. ний минь баярын өдөр, хаврын тэргүүн сарын ши- ний нэгэн. Энэ өвлийн ха- хирган жавар, лавссан дастай, цаг зуурын бэрх- шээлийг өнтэй давсан, мал- чин Таны бэрхшээлийг дав- сан нөр их хүч хөдөлмөр, малч арга ажиллагаанд өс- Сүхбаатарчууд бид бахархан баярлаж байна. Таны малч хичээнгүй зүт- гэлийн тань хариуд їно- Малчин та нартаа илгээх пнонер бидний бэлэг. аж ахуйд оруулахаар өчүү- хэн бэлэг бэлтгэж малчин Тандаа барихаар шийдлээ. Төл торинуц, эх мал жил- бэтэй, мал тарган сайхан хаваржихыг ерөөе, Ф Нийслэлийн 10 жи: лийн 1 сургуулийн пионер, баатарчууд бид төлийн нэмнээ 500 гаруй, элгэвч 360, уут 90, бээлий 600, лаа 90 толгой, шүдэнз 50 толгойг Дориоговь айм- гийн Мандах сумын нэг- дэлч малчин ах эгч нартаа бэлэг болгон барилаа, Ф 741 дүгээр сургуулийн гаа даа. С. БОДООШИЙН авсан фото ө гий аймгийн Буянт сумын нэгдэлчин олонд төлийн уут, элгэвч, нэмнээ. угж, зэргийг онгоцоор хүргүү" лэв, Ф 47 дугаар сургуу: лийн пиопер сурагчид бид: ний гараар хийгдсэн 10- лийн элгэвч цэмнээ Дорно- говь аймгийн малчин тү: мэнд очсон. Цаг зуурын бэрхшээлийг давахад тус болоосой гэж хүүхэд бид оёсон юм. | Баатарчууд маань малчдын үр хүүхэд бяцхан дүү нартаа төрөл бүрийн тоглоом явууллаа. Дүү иар одоо тоглож бай- ТЭГ ” ЛХАГВА - Та амархан санн байна уу? Нэгдэлчдийн баярын өглөө эртлэн боссон малч- ны хүүхдүүд шинэ дээл хувцсаа өмсч аав, ээж, ах. нартаа ингэж хэлж золгодог, Ахмад настанд уүнсүүлж буй хүүхдүүдийг харахад нэгэн жилийн до- тор тэдний тус хичнээн бн- лээ гэж бодоход хүрнэ. -- Энэ хэдэн хүүхдийн- хээ л хүчээр мал сүргээ онд мэнд орууллаа шүү дээ! гэж хэлэх малчин олон. Үнэхээр ч хөдөөгийн малчны хүүхдийн тус нэ- мэр нх ажээ. Төл хүлээн авахаас эхлээд Л малд тэжээл өгөх, хурга, тугал хариулах, түлээ мод хөрөө- дөх, аяга таваг угаах, бяц- хан дүү нараа асрах хүр- тэл хичнээн Ч их ажил хийж, аав ээж, ах, эгчдээ тусалдаг билээ дээ. Малчны хүүхдүүд төл малд хайртай. Тийм ч уч- доо ҮНЭ 10 мөнгө раас манай нэрт зохиолчид «Хэнз хурга», «Алагдай авд га», «Цэцэн хурга», «Хар унага», «Хдлзан бу- хандай» зэргээр малчны хүүхэд, мад аж ахуйн сэ- дэвт зохиол олныг бичжээ, Малчны хүүхдүүд өглөө- нөөс үдэш хүртэл аав, ээжийнхээ ажил хөдөлмөрт туслаад ямагт завгүй бай- даг. Тэд малчны хөдөл- мөрт дадлагажин улмаар улс аймагтаа нэртэй сайн малчин болохыг хүсдэг. Манай орны нийт мал- чид, тэдний ажилч хичээн- гүй, сэргэлэн цовоо хүүх- дүүдэд нэгдэлчдийн өдрийг тохиолдуулан улаан бүч. тэний баяр хүргэе! Малчид та нартаа Буурал жил морилж Буянтай жил ирж Өвгөн жил морилж Өлзийтэй жил ирж 1 Баясгалантай шинэлсиний бэлгийг айлтгая. -- Эр хүнд хүйтэн тусмаа сайн! Т. БАТЖАРГАЛЫН авсан фото ? УионеремеслҮНЭэЭН ЯАХ АХА ААЯХАХХАХ АЯХАЯАХАХ ЯЯЯАЯЯЯЯАЖ 19021238. ЗОХИОЛЧИЙН ТЭМДЭГЛЭЛИЙН ДЭВТРЭЭС УнНШ-ХАЙЧИЛ-ХАДГАЛ БААДАРДУЛЛНЫ АЖиЛлдАА АШИГЛА. ДОЛОО ХОНОГТ ПИОНЕРИЙН хэрхэн Говийн мадчны хотонд гуталтай ямаа, хонь биш. ИДЭВХТНИЙ БЭЛТГЭХ ВЭ? | лїларэдэм. Зар аг лын хашаанд зөөлөн нэхий бойтогтой толог, шүдлэн ч үүднээс пиоцерийпн бүлэг, хэдэй арваараа байх ажээ. баатарчуудын баг, багш, |- Яахаараа хонь, ямаа сурган хүмүүжүүлэгч, эв. тал, бойхогтой бАРДагсаН ИЧЭЭЛ м1 дэл, ийонерийн ажилтан, билээ? Энэ асуултад ха. 5, эх эцгийн дунд «Баатар- рнулахын тулд цасны ту- чууд:87» гэсэн уралдаа- кыг зарлан явуулиа. Урал- дааны гол зорилго нь нийт хай ярих хэрэгтэй болио, Дундговь аймгийн ПИОНЕРИЙН 119:151:5 9к:):8 хэм- ХАВГАЙДГОЭ оролцогчдын хийсвэр сэт- жээнд гэхэд л бүх сумын л гэлгээ, уран зогиөлөос «7 нутаг хөр цасанд дараг. «Пионерийн үнэн» соны- | Хоног» ийн нэг өдрийн хам даж, мал бэлчээх бараан ноос та бүгдийн Дунд гийн илүү вариантыг сон- газаргүй шахам болжээ. явуулсан анкетын судад- гох явдал юм. Гэвч дулаан өдөр хяр тол- гаанаас үндэслэн «Идэвхт- Груцпуудын ажил дуус- годын араар бэлчээх, ху- ний хнчээл»-ийн сЭДВүү-| саны дараа бүлгийн зөв- даг тийш тууж услах хэ- дийг МПБ-ын Төв Зөвлө- дөл тус бүрийн тайланг рэгцээ заавал гарна. Мэ- лийн арга зүйн сектор 69- соисож, чБаатарчуудын дээжээр мал, дагтаршиж ловсруулан нийтлүүлж байх 7 хоцог»-ийн программыг болио. Та бүхэн хичээлүүдийн сэдвийг бүлэг, бүлгэмийн, хээ амьдрадд хэрэгжүүлэн гийг хариуцсан бүлгүүд, юуг шинээр мэдэв, юу саАД. бүлгэмийн зөвлөлийн даал болж байна, юуг ХОЙШИД гаврын дагуу ажлаа эхэл- мэдэхийг хүсэж байгаагаа нэ, Гэхдээ бүлгүүд пирог, хэлэлцэнэ. Программ бэлэн болсон нөхцөлд Сбаатарчуудын ба- Өвлийн улиралд ядарч доройтсон малыг тэжээдэг. рсап мал энэ өвөл Эцэс суурь ид байна. Тэд- «Улаанбаатар--11, МПВ- раммд төлөвлөгдсөн бүх- гээрийн тэжээлийг онго- ын Тов Зовлолийн арга ийг шууд |хуулбарлал- цонд хийх юм уу, түмпэн зүйн сектор» халгаар ирүү? гүйгээр нэмэлт өөрчлөлт саванд асгаж хийвэл хоо- рондоо булаацалдахаасэх- лээд чадалтай нь идэж, дорой нь т: оруулж бүтээлчээр хандах нь чухал. лээрэй. Дараагийн хичээлээр «Интерклуб гэж юу вэ? ерклуб гишүүдийн Баатарчуудын долоо хоцорч мэднэ. ингэтэл хЭРДӨо ГЭҮЙГ хоногийн одор бүрийн зарим айлын тэжээлийн ярих болно. Та бүхэнд ам- Рограммыг лаж бэлдэх вэ бярууцууд багсармал тэ- жилт хүсье! Бид та бүгдэд Санаа жээлээ тус бүрийн жижиг МПБ-ЫН ТӨВ өгөх зорилгоор «Баатар» хошуувчаар амтархан идээ! байлаа. Нэг онгоц, ЗӨВЛӨЛИЙН АРГА чуудын 7 хоног»-ийн хоёр ЗҮЙН СЕКТОР өдрийн үлгэрчилсэн хөтөл- шораллныгэЖ борийг нийтэллээ. ТАВАН Дээрх асуултанд Хха- Хөдөлмөрийн алдар тэм риулт огөхийн тулд шилн, хэгхэн эхн лчЛНЫЭ рийн идэвхтэн сонгуу но Уриа нь «Лепин, Сүхбаа- тан та бүгд юуны өм тар нар шиг хөдөлмөрлөж «Баатарчуудын 7 хоног» гэдэг маань чухам юу би лээ гэдгийг сайн тунгааж бодох нь зүйтэй. Учир нь чухам эндээс л та бүгдийн бэлтгэл ажил эхлэх ёстой юм. сурцгаая!». Энэ өдөр пио- нер, баатарчууд байгаль орчноо хайрлан хамгаалах хамтын хөдөлмөр өрнүүл- нэ, Хамгийн гол нь баа- тарчууд хөдөлмөрийн үнэ цэнийг ойлгоход тэр өд: «7 хопог» нь жилийн рийн зорилго оршино. 365 хоногт харьцан- Баатарчуудад хөдөлмо. Бэ эн ийлД засаа, ЁУчуас рийл үнэ. дэвийг ойлгуулах хэлбэл энэ хоногуудын мөч Беее ул, Яо зө? ажлууд бүхэн баатарчуудад 3о- риулагдаж баатарчууд мөч «Ирээдүйн мастерууд бүхэнд мэдэхгүй бүхнээ эндээс төрнө» уралдаан. мэдэж эцэст нь мөч бүхэн Сургууль танхим фабрик, баатарчуудын хувьд том үйлдвэрийн цех болж ху. баяр болно гэсэн үг. вириа гжэн үг. Хаалга эгвэд та нар юу хийх бүхийй цаана бяцхан нө- ёстой вэ? хөд чинь шавар, мод, даа: Пионер инь баатарчуу» вуугаар онгоц, пуужин, дын дотно нөхөр, удирдаг- галт тэрэг гээд хүссэн бүх- чийн хувьд «7 хоногэ-ийг ээ урлан бүтээнэ. Та нар жинхэнэ ,«Баатарчуудынх бяцхан нөхдийнхөө тайлба- болгон хувиргах зорилтыг рыг анхааралтай сонсоо. хэрэгжүүлнэ. вм. мигахгүй тэд шагй Өн, үүрэг хариуцлага. дүйд «Ангарагэ-т зорчих тай байгаа. биз! хөлгөө ч хийсэн байж бо- Ж Энэ өндөр үүрэг, ха? лох юм. Шилдэг бүтээ- нэгт Өинолложлылд ртуцлагаа нэр төртэй бие- лүүдийг шалгаруулж үзэс- лүүлэхийн тулд идэвхтэн, гэлэнд тавьж сурталчил- сонгуультай та бүгд юуны на. «Медаль»-ийн ЭЗДИЙГ өмнө хамт олноороо дахин тоДруулиа. Мөн баатар- дахий хэлэлцэх, тунгаан чуудын дунд «Цас», «Бид сэтгэх өсвөрийн бодох, тимурчууд», шаардлагатай байна. Тэ? «Хуучин цааслшинэ ДЭВ. хэрэгт бусад тэр» зэрэг операци зохио- гээд Ч Энэ Ё Өверүүдийг ялангуяа но, «Пионерүүд-малчиы уран сэтгэгч, зөгиөгч пи” суурьт» зэрэг пионерийн їєрүүдийг татан оролцуу: хөдөлмөрийн аян цуваанд лах хэрэгтэй, баатарчуудыг оролцуулах 47 хоног» эхлэхээс 10 хэрэгтэй. «Тавт бүхэнд б хоногийн өмнө бүлгэмийн сайн үйлс» зэрэг ажил 80- (Ваатарчуудтай хиож тэдний бүтээлч са- зовлөл ажиллах зөвлөлуйЙИ Дэр” тчаачилгыг дэмжиж өгөө, тэд янз бүрийн мэдлэг рэй. «Хэний анги, танхим авьяас, чадвартай лионе- цавар вэ?» уралдаан, «Бид рүүдийн бүрэлдэхүүнтэй юуг бүтээж урлаж чадах бүтээлч ажлын Ч груйнийг воэ?», «Хөдөлмөрчэр, төр Р хэрэг мо 5 байгуулна. Групп бүхэн алдар гавьяаны 9 ДЭЛОО ХОМОРИЙН НЭТ өдрийг мөн» сэдэвт үзэсгэлэн, ИЛГЭЭЛТИЙН ЭЗЭД, зариуцан зохион Явуулах булалт байгуулаарай. зурсан зураг. БЯРУУНЫ НАСТАЙ ХҮҮ Т707 ж.совЛЖАВЫ ГТУТАЛТАЙ ЯМАА Хазуурсан хунгар цөмлөн туучиж явах болдог. Ийм нөхцөлд, ялангула бог малын шилбэний арьс туруунаасаа эхлэн шамарч халцардаг ажээ. Цус нь гоожоод хөлдөх ч бия, Бүр улаан нялга болтлоо урагд сан ч байна, Мал хөлгүй болио гэдэг амьгүй болсон» той адилхан. Тэгэхээр өв- лийц цагт малыг хамгаа- лахын тулд юуны өмнө хө- лийг нь хамгаалах хэрэг- тэй болдог байна. Мандалговь хотын дунд сургуулийн пионер сураг- чид 8600 шилбэвч хийж малчдад илгээжээ. Малч- ны хотод гуталтай, бой- тогтой хопь, ямаа байсны учир энэ юм АЯГА тэг саван дээр чихцэлдэж, булаацалдана гэж ер үгүй. Тэжээл хэмцэх үнэхээр ач тустай ийм «аягыг» хэн хийдэг вэ? Хүүхдүүд шүү дээ! Дундговь аймгийн пио- иер сурагчид мал тэжээх хошуувч хийж малчдад ил- гээжээ. Зовхон Мандал- « говь хотын 10 жилийн нэг дүгээр дунд сургуулийн пионерүүд 350 хошуувч » малчин ах, эгч иар- таа бэлэглэсэн байна. С. НАДМИД юмаа. ЗОХИОГЧИЙН авсан фото (Төв аймгийн Цээл сум) Сургуулийн системийг боловсронгуй бол- яах зузан МАХН-ын Төв Хорионы сэдэвт Сурагчдыг яаар дэвшүүлсэн сөрнлзыг хэрэгжүүлэх 20- риагоор өвөөдрнийхөө дугаараас «Бид малч- НЫ залуу халаа» үүр шинээр гаргах бол- аоо, Увс мө лчны 38199 кАлав ийн шинэ илгээлтНйн эзэн бий йхэвхтэй оролцохыг ТУН НЫ бүх, ----т-т-ттгггг нээс хүсье. ТА НАРЫН Ховд аймгийн Булг-н сумын «Жаргалын зам» "нэгдлийн Баянгол бригадын ямаачил, МХ ЗЭлийн Төв Хорооны болон аймгийн цамын хорооны гишүүн Шилэгийн: Батсуурь БНМАУ- ын залуу аварга малчин хэмээх эрхэм хүндэт цол, шагнал хүрг- лээ. Алтай нутаг уул, нуруу ихтэй, Уулархаг нутагт оволжсөн сар- лаг, ямаа хоер өнгө зүс ордог он- лээ, Энэ жилийн хувьд цас их ор- сон ч Батсуурийн малласан суурь (хагас мянгай) ямаа хур таргад баралгүй имэгдэлчдийн баяр хүрэв, Харгана шавгаасаа эхлээд Алтайн салбар уулсад малын идэш хоол , Тэр тусмаа ямаа адтай амьтан, Ямар ч малын хөл Э- гүй хад асгайд авирч ургайлын сорыг олж чадна, Орой хотондоо ирээд өвс, тэжээл, ус Хужраа| «дундыгаа дүүргэж, дутуугаа гүй. цээнэ». Ямааныхаа сүүг фермийн аргаар зургадугаар сард авч дуусгаад зуны оторт гарна. Тийм болохоор ямаа нь жилийн жилд хур таргатай орж хөх яргуй, нялх иогоотой зол- тоно, Тарган мал тал бүрийн ашигтай гэж малчид | яридддаг, Батсуурь сүүлийн гурван жил дараалан төллөсөн Ямаанаасаа арав, хорин ишиг илүү бойжуулсан нь тарган мал ихэрлэмтгий байд- тийг баталсан хэрэг. БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Т. Жамц түүний хамгийн дотцын багш байжээ. Ямаа маллах ухааны талаар багшаасаа багагүй зүйл сурсны ганцхан жишээг хэлэхэд, хялгасыг нь хөдлөхөөс омно ямаа. гаа самнана. "Тэр үед ноолуур хялгас багатай гардаг аж. 1 ч ноолуураа бүгдийг нь нэг, 22 зэрэгт тэнцүүлэн тушааж заншжээ. Батсуурь арван хоёр жилийн омно Булган сумын дунд сургуулийн МАЛЧНЫ МЭРГЭЖИЛ САЙХАН Малчин болохыг хүсэх амархан. Харин мал хилэн, шаадРАХ нэхээр хэцүү. Би зуны. Тавраа Архангай аймагт” байдаг овоо, эмээ дээрээ очих 1 Тэд үнээ малладаг улс. “Би бөөрөө нэртэй үнээнд нь их хайртай, Зун эмээгийндээ. үнээ сааж сурсан, Эхлээд Г4| хөг шиж, хуруу чинэрч онддог Ш. Байнга саагаад ирэхийн цагт Д8С" сайн саадаг боллоо. Би чий болохыг хүсч байна, » Нийслэлийн 77 дугаар сургууль Ү! ангийн сурагч Д. ИЛГЭЭЛТ АВААД МАЛЧИН. БОЛНО Эмаэ, өгөө хоёр гийн. Гошь Угтаад” бу! Бэ уШЖ, Би багадаа. Эмээ, овоо орь, УнаК зургаан дасаад олой ДУУ- су » (0 Үүйй (ом зОохцоЛ й ш г| ша шүд болн ли номхо!ї ол 1) Вс0р1 0. үзлээ, ОйчиЖ ч удад мо” аймгийн Х. сумын. ашийн, У ийш 1 Ц.Отгоцоаяр: Ондонд рүүлсээ захидалдаа, П йц талаар малчин хү ам й! . ийг хүсү байна» гэж мал аж ахуйн ходөлм0| 1 ииновср, Г8:2-үэүү 41: 7 ун Ч нх үг-ээ АЯЛАХ ЗАМ амьдрал ходвлмөрт балтгэх тас дуМдД Г14Ч8 "ойчжжээ. ! сурагч байн, Яг л хүүхдүүд та иар шиг улаан бүч хийсгэсэн инонер эрдэм номд сурахын хүслэнд автаж бай- лаа, Тэр үед МХЗЭ-ийн илгээлтээр үйлдвэр, хөдөө аж. ахуйд очиж ажиллах хөдөлгөөц пионер сурагч- дын дунд ид өриөж эхэлж байсан юм. Батсуурь хүү цаг үеийн дууд- лагаас хоцорсонгүй, МХЗЭ-ийн бат илэрхийлэх, илгээлт хоёрыг овортлон аав ээжийнхээ адгуулж маллаж ирсэн малын захад очжээ. Хоёр жилийн дотор мал маллах арга, ухааны дөнгөж дөртэй болж байх үедээ цэргийн албанд мордов. Цэргийн албанаас халагдахдаа ма- лаа малласан шиг маллана, бүр яр малчин шиг малчин тухайлбал 1Камц багш шигээ алдартай ямаа- чин болно гэсэн бадрангуй хүсэл: тэй иутагтаа иржээ. Тэр хүслийн- хээ аяны Дахь жилийн га. раан дээр «БНМАУ-ын залуу авар, га малчфн» цол шагиал хүртлээ, Малчин хүл малынхаа бэлчээ- рээс холддоггүй гэсэн ойлголтыг цаг үе хэдийн дөр болгожээ, Бат- суурь МХЗЭ-ийн ХУШ их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож, хөдөлмө- вийн хүндэт медаль, «Тэргүүний малчин “залуу» алтан медалиар энгэрээ мялгаалгаж явлаа. Бас Москвад болсон дэлхийн залуу" чууд оюутны ХЦ их наадамд тө- лөөлөгчөөр оролцож, энхийг эр. хэмлэсэн жорвоогийй залуустай ү хүсэл бодлоо нэгтгэж явсан билээ. Улсын залуу аварга малчны цол, шагнал түүнд Кремлийн цагтай ца- таа тааруулж, улаан талбайгаар да хиад л алхах урилгатай цуг оч лоо. яр Эдүгээ цагт мал маллах гэгч м сайхан ажээ.!Хү та нар ч бас сайн слүуын энэ л замаар аялах но. 5 Ц, САНЖЖАВ Ахын хүүхдүүдтэй бороо, шуур- танаар хонь хариулж явахдаа улс нийгмийн малыг алдчихгүйн тулд хичнээн их хүч зарцуулж байснаа санаж байна. Малчин хүний хөдөл- мөр хэцүү Ч малаа бүрэн өсгөж бойжуулвал жаргал юм шиг 00- ДОГДДОГ. Өвөөгийнх 15 унагатай. Би ег- лсө эртлэн адуундаа явахдаа адуу. ги? олохгүй олон дахин явж, олон Ч удаа хоосон байлаа. Тэгж явахдаа аргал, янгир харсан. Би адуучин болно гэж боддог. Малчны мэргэжил сайхан. Үг анги, сурагч Д.ГАНЗӨРНЫ ВИД МАЛЧИН БОЛНО Бид наймдугаар ангиа тогсоод ангиараа. МХЗЭч илгээлт авч малчиц болохоор шийдлээ. Пинонор бид жилийн жилд малчин аав, зэж, ах, эгч нартаа төл хү лээн. авч лах их үйлсэд 5 лууль УГ Мф Хи СОНИНЫ “ЗӨВЛӨЛӨӨС: Мал ой ана, ды Хьшгых: “хыг хү ха шоЛиЫЫ хболно» буланд ХҮҮХЭД, МАЛЧНЫ ТУХАЙ БИЧИЖБАННА. Ю Фгонаун«а ЧНЭН “өвг “бөг “ӨВӨГ “ваг гааг Сюот С6вг саг Л6ат БЭ “Бв” “Бэ “кв? гүр 1987. 1. 28 Миний ахынх Дадь | лалзан өнгө зүс нь улам тАНХИМ туайн хоёр саахалт юм. ч но. ай өв Хүүдүл нь дм” за. ДАДЬ ӨВӨӨ. зиечллэл| ХАЗААР зэрэгт хүрч ажил амьд: элсэн ралын шар хөөсөн Олны байдлыг мэдиа. Дадьгуай ЗЭН хүргэгч шэал Мал аж ахуйн тоног хоор Дадь гуай эмгэйтэй- Маргааш ямар одор бо Удахгүй цас мос хайлж, | хэрэгслэлийг яаж | хийх гээ хоёул амьдардаг, Түв- (ЛОхыг урд оройны тэ год мөрний ус длагылон | талаар бид энэ буландаа шин төлөв сантай) энэ тэрийн хаяа, жаргах НАР” урсаж урь унадаг хавар | байнга зөвлөлгөө өгч, ЦУВ” овгөн хэдий жар гарч НЫ байдлыг нэг хараад риэ, рал хичээл нийтэлнэ. | яваа ч сул асгасан сувд ХЭЛНЭ. Нутгийнхан түү Дадь гуайн хотонд тө гэж дуунд гардаг хонин нийг мацай цаг уурч гэХ нийц Дуу цангинана. толгой, жолоо) сүргээ. хариулан өсгөж нь холгүй байдаг юм. Нялх хурга, ишиг хашаан Хавгар нь нд үндсэн хэс" ( явна. Түүний амьдралма- | Намрын налгар ӨДРҮҮ: дотор тоглон даадаж ол | шав бүрдэх бөгөд ШЛЮР | лышхаа |аясыг дагасан | ДЭД Оторт гарч оид сайн ны сэтгэлийг баясгана. нь задлавал амтай. зуузМВ. (| дөрвөн өнгө, дөрвөн аяс, ОРох тарга хүч малдаа Ингээд бодоход малч | шил, сагалдрага тэж (ХУ? дөрвөн улиралтай авахуулна. Дадь гуай тос им ходолмор хэдий хэ | заагдана. Даш сУРЧЫ | 38- ё даасан. намар тэж ярих цүү бэрх ч баяр шарга- заарыг номхон моринд, Зуны дэлгэр цагт ма» Дуртай. Хадлан, гар зэ лаар дүүрэн, Дадь гуай | ХАВХАр сураа хазаарыг АОГ- лаа ногоонд цатгаж хөөр- ээл базааж өвлийг да- й. шиш моринд зориулж хий- сон үс ноосы нь авна. ах арга ухаанаа амар днийх Майхан » Хазаарт | барагцаалбал Айраг, сүү бялхан хүүхэд дайчилна. Хашаа хороо- зэс 55 Чиний яА2 Цнэ силгэг, бидний уруул тараг сүү гоо засаж, хөрзөн буу? ойтой сайхан ӨВӨЛЖИЖ | дөрвөш год зайгилаа | бай- болж | цагаан | сахалтай (цыг нь янзалж (байтал (байна, Сумын хоёр удаа-| даг. Дам сурэн хазаар овоо шиг харагдана. Зу? нэг Л мэдэхэд ЦАСНЫ ТҮ” гийн аварга малчин ув хийж үзмс Нэгдүгээр (ЗУР- иыг Дадь гуай цагаан руүч унаж, жавар чан- өвөөгийн маань хотонд | ГИВЯ АХ үзүүлсвээр сурцмы- идээний улирал гэнэ. тариа. Өвөл ирэх Нь ТЭР” дөнгөж гарсан хурга, | ХАА боёнло, үзүүрийг ЗУУ. Тэгээд ч зунжин “Сүү (дээ. Өвөлжөөндөө буусай ишиг хөллөн тэнцээд сэт | З2ЙН гОгЧоОНД Сүжлэж |(1У- тараг, Өрөм ааруулаар Дадь гуайн хашаа хорОд- гэд баястал төлчлэн 15-58 -с---үй 1 хооллоно, Өглөө эрт бо? ноос Өвсний анхилуун цаг удахгүй боллоо. танах” Үзсгчвуүр на амиа, соход бие хөнгөн, толгой үнэр сэнхийж намар зуг богино ззүүр нь хазаарын сэргэлэн байдаг гэж хэл. ныг санагдуулиа. рга Төв аймаг, Лүн СУМ | хамар ба нөгөө талын ула нэ. Тэгээд тэнгэрийн хас хүч авсан мал хотондоо УШ ангийн боддог. Харин | зангидааг яа ширтэж тэр өдрийн налайж үслий нь сор гя- Х, РИН ЛЖЭЭ | зов талаас нь эхлэн хийдэг. Зөв болсон бол дотор тө- даас нь харахад нэгдүгээр зургийн Б-д, гадла талаас харахад 8-д үзүүлсэн зав- гилаа гарва. Бусад саягж- лааг иймэсхүү Оойдлоао гаргана, Давхар суршь (хё- заАРТ бол зууз2аг тогцоо- гоор татаж тугалчлан ТҮҮ ний шацаа хашгыг гарга- на. Завхан аймгийн Яруу н хоньчин Н. Осор 3 төллөх хонь маллаж өнтэй тарган өвөлжиж гий Г. Цэрэнсамбуугийн хамт сүүлийн 10 жилдэ- раалан төллөх хонь х2 ЭР, байна. Хоньчин Осор гэр-|рдулж байгаа тэргүүний УДМАА ДАГАСАН МАЛЧИН ХҮҮ "Аравдутаар сүүлчийн зэврүүн хүйтэн нэгэн өдөр билээ. Алтай путагт мамрын амьсгал БАД: орж өндөр сүрлэг рханбуудай Уулын орой мөнгөн хуягаа | өмсжээ. Тэнгэр бүрхэн цас бу. ширхэгтэл хийлгэж байгаа учир аав лын | Орой бүдэг сүүмэлзэн их говийн зүс тээс Омасо харайхуйлна. Нар шингэх яагаа ч үгүй учир хонио тайвац идээцг хүүлнэ. Агь, ерхөг, таас на, хийг өвсний аль сор хонио Эмэнж хэлд: сэ чацартай сайн өвс цадталаа идсэн юад ямар таардатгүй, гуудэц хоог учиргүй госнийг байн дагуулан “аалмтцхаа согийг їууйнд дэх сарын Осо- Ф хургаа бүрэн бүтэн агч үлдлээ хэмээн дотроо (Найруулал) Нүд хорсон нүүр халуу бололтой машинуудын гэ- л ж нь Хүмүүс өндөрлөг тол- байн бодно. үгих - Цэрэнпнл зэрэг хашир «Дорж оо! Одоо яана гойн орой дамжин сүх малчид ч хонно ойролцоо аа!» гэх шиг СанагданА. (дохио Өгнє. Харин хариулж яваа харагдана. Гэрийн зүг дэх, гэтэл 5-0 ожсонгүй.. Ойр ойр- Нар ч оройтож айлуудын хүч хүрсэнгүй. "адхинд өнгөрөх хяслан- мал буцав. Дорж хоншо Уруудсаар.. Хойт Тосон: тай. -Гэтэд үүр цайхаас тэрийн зүг варалтгүй эр” гийн эхээр өнгөрч болох ёмнөхөд түүнийг эрж гүүлэв. Нэг мастай нялх (гүй. Хар хадны бууцанд хайсан хүмүүстэй тааралд малыг бүдүүн малын ая- л заавал хүрэх тэж (лаа) "Мнгэж ГовьАлтай саар тууж болохгүй гэж хүү бодно. Олон хурга, займгийн Цогт сумын 8 санац вдээшлүүлсээр гэр” шшиг “зэрэгцэн дайрах дунд сургуулийн тээ дөхөв Гэтэл гэнэт Нь ганц хүүхдэд дийг Үй ангийа Вак- цасан шуурга эхлэв. Хос дэхгүй түрсээр Над 261 " нэгд: нины зах) харагдахтай, , Салхины аясаар Їнэ. Гэвч хониныхоо түрүүчийг буцааж (зах зүс чиглүүлсээр, Нутаг- таа тэртэй | Жороогийн тал бертийх (ч 2 бутгүй учир цасан шуурга гал” зуу мэт исгэрэн шуу. тиж, хайр найргүй бал- Нэг мянга гурвай зуу гаруй хурга. шуугилдал хүчээ шавхан буцассаар ишиг майлац (сал химд тууг2ана. Дорж бүх хоо Аав нь аймгийн хошой зангирна, Хөлсөнд аварга малчин хүн, Аав, хөвөнтэй тэрлэг ажилч хичээнгүй норсон бие хайрна. Шүд дагжин чичирнэ, Санасан бууцай даа арайхийж ирлээ. Хо- ино бууцанв дээр хоргоон тогтооно, ялгаагүй аж. Хүү бүр даарна. Тэгсэц ч ос гэш ог: сашг Ямар ч тоож үхиэ сангүй. гэдэг чанарыг өвлөсөн энэ хэмээн туухаас улам дүнд сургуулийн «Вэ» слийн сурэгч гэсэн Н. НАНСАЛМАА 5АА. 8їхмэлгис: чнэн өниэ эь хээ эусарлын ДОЛООГИЙН ТОО ТААРСАНГҮЙ (ӨГҮҮЛЛЭГ, БОДЛОГО) Хөдөлмөр амралтын зус- ланд явах хүүхдүүд болзсон цагтаа сургууль дээр цуглав. Багш хүүхдүүдийг бүртгээд, --Хорин сурагч явах ёс- тойгоос Саруул, Бат хоёр алга, Автобус хөдлөхөөс өм- нө тэр хоёрыг олж ир гэж гэрийг нь мэдэх хүүхдүүдийг сэн. явуулахад, тэд , 2 Хувийн ёлч гүйцээ- гүй, маргааш өглөө нар бє. түү байхад тагнарын нойрон дунд амины унаагдар. очио, гэжээ ыг Ингээд 18-уулаа хөдөлмөр амралтын зуслан руу хөдөл- лөө, Манай сургуулийн зус» лан ой дунд голын зэрэгт байрлажээ. Тэнд сурагчдын сууц, клуб, зоогийн газраас гадна биеийн тамирын тохн- лог, талбай. наранд шарах газар ч бий. Бас төрөл бү- рийн ХУУр ном уншуулдаг номын сантай. Хүүхдүүд амралтаас буцахдаа уншиж дууссан ху- вийнхаа номыг зусландаа бэ- лэглэдэг учир сонирхолтой ном олон. Сурагчдын ажил- ладаг ногооны талбай байр- наас ердөө л хоёр км орчим ойрхон, Хүүхдүүд өглөө болгон го- лын усаар нүүр гараа угаа- гаад цэнгэг агаарт гимнастик хийнэ. Зуслангийн анхны өг- лөө Сүгдэд сонин байв. Эргэн ) тойрон цэл ногоорч модод цэцэглэжээ. Модонд хөхөө донгодно. Бид зуслангийн ца- Тийн хувзарьтай танилцлаа. Өдөрт хоёр удаа гурав гур- ван цагаар ногооны газарт ажиллаад бусад хугацаанд нь аялал зугаалга хийх, өглөөлөг, өдөрлөг зохиох янз. бүрийн тоглоомоор тоглох, биеийн тамирын тэмцээн явуулах, ном унших, зэргээр чөлөөтэй амарна, Гурав дахь хоногийн өглөө цагийн хуваарь ёсоор ойгоор ТАВАН ЯМАА, ХОЁР ЧОНО (ҮЛГЭР, БОДЛОГО ) Бэлтгэх зүйл, Долоон ширхэг самар буюу нэг өнгийн шагай хийнэ. өсч түүгээр чоно, ямаа Тоглогч өгүүлэх нь: Эрт урьд цагт таван. ямаа эмгэн ач гаа нэг изгээр НЬ авиа. Ээл- жилж аваад дуусахад Ччинмй нэт тарт 3, нөгөө тоглоом, хөгжим, гГа-- заранху: тунжин явжээ, Хоёр чоно хүү зугаалж, дараа нь ногооны талбай дээр ажиллаад үдийн хоолондоо ирлээ. Саруул, Бат хоёр ирчихсэн тогооч эгчтэй ямар нэг юм маргаж байв. Тогооч Бадам амттай сайхан хоод хийдэг, хэнтэй ч маргаж хэрэлддэггүй, хүү минь дүү минь гэж явдаг хүн- Яав? юу болов гэцгээхэд, -сБи 18 хүүхэддээ тааруу- лаад хоол бэлдчихээд. байтал энэ. хоёр хүү хоол иднэ гэв. «30 минутын дараа ирээрэй Би -одоохон хийгээд орхиё» гэтэл болдоггүй. й --Аргагүй шүү дээ замдаа: өлсөө биз-гэж хэн нэг нь тал засав. . --Гучин минут хүлээхэд болно биз:дээ: ид ажил хийснээрээ Урдаар иднээ, --За маргаад яах вэ? Бид, хоёр шинэ хоолноос ндье гэж Баатар Ганболд хоёр хэлэв, Зарим нь «сугалаа сугалья» гэцгээнэ. ЭГЧ баахан бодолхийлж байснаа, --Хэнийг хэдийд хооллохоо тогоочийн хувьд би мэднэ, Та нар нурууныхаа өндөр на- маар жагсагтун гэв, Бид жагс- лаа. Өндөр Мэндээ эхэнд нь дараа нь Бат, Саруул хоёр зогсов, --Та нар долоо долоогоор Ї тоолоод долоодох хих 18 нь ширээнд сууж Бат, Саруул хоёр үлдэж ши- нэ хоол Идэх болов. Бадам эгч ухаан сийлсэн байжээ. Та нар энэ гыг ма- гадлая гэвэл савх модоор юм | “уу? өөрсдөө жагсаж байгаад шалгаж үзээрэй, Заавал цу-| ваагаар жагсах ал зогссон ч болно шүү. Харин эхлэн тоолоход Саруул Бат нар 2,3 гэсэн тоонд таарах учиртайг л санаарай. » тойрч чинь хоосон үлдэнэ, Зава гэд- | ГИЙГ МЭДЭГДЭЖ - Жаал хүү дараачийн өдөр мөн л бахь байдгаараа тоглоод суу- чихаж. Тэгэхээр хоёр чоно ямааг бас л авч гэнэ (хоёр самартай гараасаа эхлэн ямааг зажлэн авч дуусахад чиний гарт 5 са- мар, нөгөөд нь 2 самар (чоно) байгаа). 7Каал хүү баахан тог- лож байгаад харсад чинь ямаа- нууд алга гэнэ, Хүү хавийн га- зар эрж, хад уулаар хайж дуу- даж ориловч олсонгүй. Чононууд нуусан гэж санаад нэг үүрэнд нь очиход ямаа нь алга, Хоёр чоно яриад сууж. байна гэнэ. шу” самартай гараа дэлгэнэ) уцахдаа уйлж дээр ирж ЭН ЇНН : Ш. , эсвеС Гэв” Со эв-ЄТшэөсвьбсш, 1987. 4. 28 Хээр даага бид хоёр Хэн хэндээ тустай хоёр. Хээр хөдөө малын бэлчээрт Хэл хэлээ мэдсэн хоёр Сумтай чөдрөөр ) чөдөрлөлгүй Сул тавьсан ч дагаад явна. Суртай ташуураар ороолголгүй Сулхан хүрсэн Ч давхиад , явна. 2 Хонно худгаас услаад Ховоо татан зогстол Холын аяны бололтой Хоёр ах дайралдаад ” Аль вэ, хүү минь Ховоогоо нааш нь гэлээ, Амар “даа, хүү минь Хоний нь усалья тэлээ. Талын халтар аргалаар Таван шуудай дүүргээд Тайлаг тэмээгээ сөглөтөл: Танихгүй ах нар Ь дайралдаад Аль вэ, дүү минь ДААГА. БИД » Өрөөсөн хөлөө давуулах ТАНИХГҮЙ АХ НАР ХОЁР Өлмнй дөрөөнд нь хүрэх төдийд Өвдгөө бараг нугалж өгнө. төдийд Өмнөөс зоогоо хотойлгож өгнө. Хээр даага бид хоёр Хэн хэн нь зэрэг өснө. Хэрвээ миний эх оронд Хэрэг болбол яахаа мэднэ. Ах нь төгнэе гэлээ, Алзахгүйээ, хүү минь Ачаа зүгээр гэлээ. Аав эзжийн үеийнхэн Хүү минь гэх юм. Ах эгчийн үеийнхэн Дүү минь гэх юм. Тал сайхан нутагт минь "Ийм л хүмүүс амьдардаг Таних танихгүй ялгаагүй Ээж аав шиг л санагддаг. Б. ГОНГОР. . нм РЬД» нэртэй шүлэг, | цайраглалын-ном хэвлэгдлээ, Хүүхдүүд та нар сургуу- лийн бага насныханд тохиолд- сон адал явдалт шүлэг үл- гэрүүдийг энэ номноос ун- ших болно. “ОЧ нанрдөт «Атац тэмээг лэн байж хомноод || Ачих ачихдаа | Аав бид хоёр элбэн байж ачлаа» гэсэн бол «Их Маркс манай ангид Ирчихсэн байна Ирэх ирэхдээ миний хажууд суучихсан байна» гэж, «Маркстай би нэг ши- рээнд сууж байлаа» нэртэй шүлэгтээ бяцхан хүүгийн хөгжилтэй зүүдийг сонир- хуулсан байна. Энэ. «Дөрвон Тадиаиан тухай елинээс «Өвөөгөө нэг үнсэх: 1, «Их насны морьд», «Ойн суб- ботник» зэрэг 88 шинэ! бү- тээл оржээ. ыг 1 ШАГДАЙН “АЮУ- шинн «САЙХАН ЭЭЖ» с 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. б Ме10 (2244) О. 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН. 4. О ЛХАГВА: Оо ҮНЭ 40 МӨНГӨ, Няйслзлийн 24 дүгээр 4-ийн «В» гигид ороход баатар, илгээлтийн эзэн Газар тэнгэрийн заагаас Зүүн Богд уул гэрэглээтэн харагдах говь нутагт тэмээ- гээ хөтөлсөн хоньчин хүү: тэй бэлчээрт уулзсан ЮМ. Бутиы хоорондуур цас мал- тан хонь тогтуухан бэлчи- нэ. -- Сайхан өвөлжиж бай» на уу? -- Сайхан, сайхан өвөл- жиж байна уу? Ингэж л бидний яриа эхэллээ. Түүнийг Өвөрхан» гай аймгийн Баянгол су" мын «Шинэ амьдрал» нэгд: лийн хоньчин Д. Даваа гэдгийг бид мэдлээ, -- Би 1982 онд сумын- хаа найман жидийн дунд сургуулийн наймдугаар анги төгсөөд Эвлэлийн ИЛ- тээлт авч малчин болсон. Аав ээж минь хоньчин л доо. Сургуулийн амрал- таар гэртээ ирээд хонь ха- риулах сайхан байдагсан. Хонь хяргах, саахыг сур гуульд байхдаа л сурсан. Гуравдугаар хүүхэд бүр баяр жавхлан төгс байна. Яагаад гэвэл Фнц сурлагатан Ө. Отгонтөгс, Б. Балтуйгалаг нарын жишээ- тээр гэрийн даалгавраа 100 хувь хийж улирлын л хотлуулиа, ОНЦ ОЛОНТОЙ анги сургуулийн Г. Ган Л Тэ амралтаар гэртээ ирж төл бойжуулалцах хамгийн сай- хан, Нялх хөөрхөн хурга, ишигний хөл дээрээ тэнцэх гэж дэнжигнэн байх хич нээн хөөрхөн гээч, Хичээлдээ Очоод Яайз наржайгаа хичнээн хурга, иПиїї өсгөснөө юу гэж нэр» лэсиэУ ярилцахад сайхан байсан, Манай ангийн баг- шийг Энэбиш гэдэг байлаа. Энэбиш багш маань ч бид: ний ярианд оролцоно шүү дээ. Бидний дунд малын ту: хай, малчин болохсон гэсэн яриа байнга өрнөдөг бай- лаа. Тэгээд я би малчин бо- лохоор шийдсэн байхаа, Анхны үеийг бодвол малын дөртэй л болж байна гэж Давла ярьсан юм. Орой хэдийд хойно хотлуулах вэ? -- Нар орохын өмнөхөн Хонь цадчи- ГЭ Ї2Ү 1 с У. багшийн асуултад хариулахад бэлэн бай- даг болсноороо онц сайн чанарыг өмнөх улирлаас 4,8 хувь ахиулжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Л. Олзвой багштай 4-ийн «В» ангийнхан. амАалтл хаад өөрснөө л гэр рүүгээ цувдаг. Гэдэс дундуур бол би жаахан идүүлнэ л дээ. -- Бэлчээрт хийх, бо- дох зүйл их биз дээ. -- Манай говь нутагт тэнгэрийн хаяанд хэсэгхэн үүл гараад тэнгэр муухайр- даг зантай. Тэнгэрийн аа- шинд хууртаж гэнэ алдах- гүйн тулд цаг үргэлж л ажиглаж явна, Ойрдоо цаг сан Шуурга их болж байна, Бэлчээр Ч муухан байна. Бид чадалгүй хониндоо цас малтаж өгнө. Хонио ажигч лана. Ямар хонь ядруу бус» даасаа хоцорч байгаа нь ажиглагдана. Хонь тогтуу- хан байвал аргал түүнэ. Удахгүй цас орж магадгүй. Тэгвэл түлш хэрэгтэй. Гэх- дээ ч хэд хоног хүрэх нөөц бий л дээ. Цас орж магадгүй гэж яаж мэдэв. --Зүүн богд уул нар- тай өдөр тодхон харагд- "РЕДАКЦИД ЗАХИДАЛ ИРЛЭЭ | 1 сар. Өвлийн хөгжөөнт амралтаа тавтай тухтай өнгөрөөсөн | пионер сурагчид шинэ оны хичээлтэйгээ золгоод асар их удаа- гүй цаг. Хэдий тийм ч тараа сайн бол барна 1987 оны эрдэм мэдлэгийн бүтээлийн гараагаар эхэлжээ. Энэ тухай бид дакцнд тэдний илгээсэн 923 захидлаас хүүхдүүд сайн гэгчээр их аянаа амжилт сониныхоо ре- мэдсэн юм. Уншингч багачууд маань хот, аймаг, сум, Орон нутаг сургууль, бүлгэм бүлгийнхээ шинэ төлөвлөгөөт зорилт, ажил үйлс, амжилт бүтээ- лээс өгүүлэхийн зэрэгцээ «Найз», «Арвижих гуайн зрна», «Сурлага сурагчийн гол хөдөлмөр». «Эрхчйг сурахаар бэрхийг сур» буланд өөрсдийн санал бодлоо нлэн далангүй бичжээ. Мөн бид одоогоор анкет асуултад оролцсон 429 хүүхдээс сонн- ныхоо төлөө санаа тавьсан, зөвлөлгөө зөвлөмж хүссэн чин сэт- гэлийн захидал хүлээн аваад байна. Сониндоо захидал бичсэн бүх хүүхдэд баярлалаа. Увс аймгийн Тэс сумын дунд сургуулийн сурагч М. ЁС | Сосорбарам: тус сургуулийн Ї сурагчид багш нартаа олон онц сайн дүнгээр бэлэг барь- сан тухай, Улаанбаатар хо- тын Багануурын районы дунд сургуулийн сурагч О. Баяс- галан: «Залгамж үе» аяны жигүүрүүдээр тус бүлгийн пионерүүд амжилттай аялж | байгаагаа, Найрамдлын райо- ны 44 дүгээр дунд сургуу- лийн сурагч Г. Оюундалай: тус сургууль дээр «Багшдаа барих бидний бэлэг» сурла- | гын уралдаан өрнөсөн тухай, Налайхын районы дунд сур- | гуулийн сурагч Ч. Уранчи- мэг: тус сургуулийн пионё- | грүүдийн дунд «Спорт-бидний | нөхөр» хөдөлгөөн өрнөж хамт | олноороо цаначин болохоор хичээллэж байгаа тухай, Сэ- лэнгэ аймгийн Зүүнхараа хо- тын дунд сургуулийн багш | 83. Батаа: «Бүлгэмийн зөв- | лөлөөс идэвхтэн сурагч гэж хэн бэ?» ярилцлага зохиос- | ноо, Хэнтий аймгийн Бор-Өн- | дөрийн 10 жилийн сургуу: | лийн сурагч И. Будбаяр ан- ги хамт олныхоо сурлагын | амжилтын тухай, “Өмнөговь | аймгийн Булган сумын дунд | сургуулийн пионерийн удир- | дагч Н.ССарантуяа: «Залгамж | үе» аяны «Авхаалж самбаа, | эрэлхэг зориг» жигүүрээр бүлгэмийнхээ пионерүүд ам- » жилттай аялж байгааг, Говь- даг. Зэрэглээнд бүдгэрч цэнхэртээд харагдвал хав- сарга нүдэхийн дохио гэж аав минь ярьдаг юм. Алтай аймгийн Цээл сумын дунд сургуулийн сурагч С. Баттогтох: пионерүүд, баатар: чууд дүү нартаа туслах «Ха: ламж» хөдөлгөөн өрнүүлснээ, БаяНхонгор аймгаас Б. Пэз- рэнлэй: аймгийн төвийн дунд сургуулнудад сурлагын ча: нарыг дээшлүүлэх олон ши: нэ хэлбэрийн ажил зохиож үр дүнд хүрч байгаа тухай, Булган аймгийн төвийн 1 сур- гуулийн сурагч Г. Пүрэвсү: рэн: Хөвгүүдийн дунд «Ав: хаалжтай хөвгүүд» тэмцээн зохиож, С. Бат-Эрдэнэ ах: лагчтай «Мэдлэг» баг тү: рүүлсэн тухай тус тус мэдээл- жээ. Сургууль бүлгэм бүрийн дэргэд «Өсвөрийн сурвалж- лагч» дугуйлан хичээллэдэг гэдэгт бид итгэж байна. Иймд сонин чгнь «Өсвөрийн сур- валжлагчиддаа» энэ оны анх- ны даалгавраа өгч байна. Ө Сургууль, пионерийн ажлын олон талт асуудлаар бичсэн шүүмжлэлт | болон асуудал дэвшүүлсэн Өгүүлэл Ф Пионерийн ажлын ши: нэ арга барил, үүсгэл санаа чилгыг өгүүлсэн найруулал, шог найруулал, ярилцлага, өлгөц, мэдээ, сурвалжлага зэрэг сэтгүүл зүйн олон төр- лөөр бичиж ирүүлээрэй. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН Бэлчсэн хонь цаашлан холдож «Даваа бидэнтэй ярилцах зуур хониныхоо хойноос байн байн харах нь хониндоо яарч байгаа ажээ. С. ДУЛАМХАНД ? фиснейеа ҮНВБЭН 8 548855454545358225 565559 3) АХХХХХАХАХААХХВ АЯ АХ 1987 2. 4. -------г-ггггг-111111177777777------а-----:“«ёы-«-ыш« ин -----ыооооооаоооокшкоаоаоолоооаоаоооеолк-соооиооошшшшиохихиушшшошилшишооиьииишоиошошоуц тэшээшэлээээээээсвэвэжэээээжэшээшээээээээээжтээжээээээээжээээээжэээжэжээнжээжэжэлэээжэээтээээнжлиээлээидэштэриэгиэсиирэмиилйтэнжээингииэ-иниа--ииит-------эиэтуу-шшоииоооош--шүошоиииоолоошш “улэсэисгсат-ы | өэилтэтгттэа |асэтэтжитэшжы Огэтсот--шы оюзсэтттиВ-тл 0 ожш, Санаачилга, туршлага» ашигтай ажил иншилий шашг-эний Шининнийн инииниэм Танхим, клуб, бэлэг Улнастай хотын найман жилийн хоёрдугаар сур- гуулийн Д. Амар-түвшин, Бор-Өндөрийн 10 жилийн сургуулийн Н. Наранбайгаль, Мандалговь хотын 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн С, Болормаа, Улаан- гом хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн Дулам- ханд, О. Отгонжаргал нарын зэрэг олон сурагч зөв- гын тухай нийтэлж өгөхийг хүсчээ. Энэ жил Лениний комсомолын ХХ их хурал, В. И. Лениний нэрэмжит гаас санаа авч, өөрийн нийтэлж Зөвлөлтийн Алс Дорно- дод олон улсын пионерийн «Океан» лагерь байгуулаг- даад удаагүй боловч өв- БоЯн гэсэн шинэ сонин аж- лууд зохиож, зохих турш- лага хуримтлуулсаар бай- на. Владивосток хотод «Хүндэт тугийн тан- хим» үзэхээр олон үеийн хүмүүс цугдасан байлаа. Пионерүүд иргэний дайн, социалист бүтээн байгуу- лалт, Эх орны их дайн, сэргээн босголт, комму- низмый байгуулалтын үеийн улаан цэргийн анги нэгтгэл, үйлдвэр, албан тазар болон нам, комсо- мол, пионерийн байгуулла- гын тугуудыг эрж сур валжлан олж, тусгай жаг- саал ийж, урьдчилан бэлтгэсэн танхимд гурван "инээлээ! Бөнэилчиииий Минииэииин” инээнний Эичиниэжиий ЭиниинииэиӨ Өиншилэб 9”! иниишний хэтсжт-- Б--жэнн Смоленск хотын улсын музейн дэргэд өсвөрийн түүхчдийн клуб байгуулаг- даж ажилласнаар гурван Жил болж байна. Энэ клуб орон нутгийн судлал, ар- хеологи, ардын урлагийн зэрэг хэд хэдэн секцтэй юм. Клубын гишүүд 1Т9- рөлх нутгийнхаа түүхийн т-хай олон шинэ зүйл мэ- дэж, музейн үзмэр, Ффонд- той өргөн танилцаж, ар- хеолотийн малталтад орол- цож байна. Бага хурал, хэлэлцүүлэг, маргаан, кн- но-ярилцлага, уулзалт зэ- рэг клубээс зохиодог олон төрлийн ажилд сурагчид төдийгүй, эцэг эх, ах эгч нар нь Ч оролцдог. Тус хо- тын 26 дугаар сургуулийн ахлах ангийнхан энэ клу- бын идэвхтэй гишүүд юм. Тэд ө жилүүдэд стахановын хөдөлгөөний 50 жилийн ой, эртний оросын гайхамшигт найраглал -- Тбилис хотын 94 дүгээр | сургуулийн ахлах ангийн- я хан нартаа нэг чухал бэлэг . Энэ нь уран дархны жижиг ширээ юм. Гүржийн ард түмэн хэзээнээс гарын ур гаргаж хийсэн элдэв МОДОН ЭДЛЭЛ олон ширээ хийж ангийн ходөлмө- ийн кабинетад тавьжээ. Тэр ширээ нь сунаж, том болдог, хажуудаа гар ба- | А,--- хайрцаг, хичээлийн лөлтийн пнонерүүдийн ажил үйлс, тэргүүн туршла- БХПБ-ын 65 жилийн ой болно, Зөвлөлтийн туршла- онцлогт тохируулан ажил амьдралдаа нэвтрүүлж болох зарим туршлагаас Хүндэт тушїн танхим хоног хүндэтгэлтэй байр- луулан түүнийг тойруулж уулзалт, кино-наадам, ярилцлага, хүүхэд залуу-ү чуудыг “пионер, комсомо- лын байгууллагад злсүү- лэх ёслол зэрэг олон төр- лийн ажил зохиож, туг бүхний түүхийг бичиж, «Өсвөрийн тугчдын сур-| гууль» хийжээ. Ардын журамт цэргийн | “Магнаг үсэгтэй туг»-аас эхлэн социалист уралдаанд хошуучлагчдын, “Хойчиг | залгамжлагч багачуудын холбоо»-ноос эхлэн өнөөдД- рийн пионерийн бүлгэмийн туг хүртэл өргөн утга- учиртай олон туг манайд бий. Туг хүндэтгэж, той- руулж ямар ч ажил зохиож болно. Өсбөрийн түүхчдийн клуб тууж»-ийн 800 жилийн ой, декабристуудын босло- гын 160 жилийн ой зэрэг олон түүхт ой, тэмдэглэлт үйл явдалд зориулан 59| «Игорийн дэрэглэсэн хурал, ярилцлага, найруу- лан бичлэгийн уралдаан зохион байгуулсан нь С0- нирхолтой болжээ. Манай улсын аймаг, хот, бүхэнд орон нутгийг судлах музей бий, Эдгээр музейн баялаг үзмэрүү- дийг бид сургалт, хүмүүж- лийн ажилд өргөн хэрэглэх боломжийг тэр бүр ашнг- лаж чадахгүй байна. Зөв- лөлтийн туршлагаар болол- цоотой зарим газруудад «Өсвөрийн музейчид», «Өс- верийн археологич», «ос вөрийн түүхч»-дийн клуб, бүлгүүд байгуулж ажиллү луулахад нь пионер сурагч- дад туслах, насанд хүрэгч» ! дээс дэмжих явдал зайлш- гүй хэрэгтэй юм. Ахлах ангийнхны бэлэ! хэрэглэл (шугам, харан- даа, будаг)-ийн тавиуртай. Үүнээс санаа авч ахлах ангийн төдийгүй ах эгч, аав ээж нар нь пионер багачууд, бага ан- тийнханд юу чаддагаа зааж сургах, хийж гоё ширдэг, төв халхчуу-. дин ган сийлбэр, уран хат- гамал хийдэг уламжлалыг өвлөх ажлыг зориуд 4 хион өт Б 23 төгс | турвэлдат өмжэээ-- өтилитт ӨВӨИӨИНЫЭ Өиржэиээ БҮЛГИЙН АЖИЛ УИТГАРТАЙ БАЙХ ЁСГҮЙ Сонирфхолгүй ажил идэбхгүйчүүдийг төфүүлдэ? «Пионерийн үнэн» со- нинд нийтлэгдсэн «Бүл- тийн ажил уйтгартай байх ёсгүй» материалыг уншаад пнонерийн идэвхт ний хувьд өөрийн санал бодлоо нэмэрлэе. Бүлгийн ажлыг сонир- холтой хэлбэрээр, өгөөж- Тэй болгоход бүлгийн зөвлөлийн идэвхтнүүдийн идэвх санаачилга юунаас Ч чухал, Тиймээс манай бүлэг хичээлийн жилийн эхнээс пионерийн ажлын төлөвлөгөө гаргаж пио- нерүүдэд танилцуулж тэдний санал хүсэлтийг тусгаж баталдаг. Гэвч тө- лөвлөгөө цаг үеийн байд- лаас өөрчлөгдөх явдал гардаг. СУРЛАГА--СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР .--.-л ыг өзээс ич Нийслэлийн 10 жилийн 51 дүгээр сургуулийн ҮЧ ан- гийн онц сурлагатан шиноне- рүүд Б. Ариунчимэг, У. Пү- ааг 7 Анхтуяа нар.. авсан фото дархаан сумын дунд сургуу- лийн 8-ын «Б» гангийн сурагч л, нар сургуу- лийн хөдөлмөрийн аваргаар аймгийнхаа осэнын хөДөлмер соёлын лг: төлөөлөгчөөр оролцлоо.” С. ДАМБИЙИН авсан фото Сургуульд ороод удаа- гүй байгаа охин минь өө- рийн зурсан нэгэн зургийг үзүүлэв, Тэр зурагт дэлхийн бом- бөрцгийг хоёр янзаар зур- жээ, Нэг бөмбөрцөгт хүүх- дүүдийн аз жаргалтай: амьдрал, юу хүсч мөрөө- дөж явдгийг харуулжээ. Нөгөө бөмбөрцөг нь хар өнгөтэй бөгөөд улаан өн- ГРу”т”т Р Иймээс бүлгийн ажлаа зөвхөн батлагдсан төлөв- лөгөөгөөр бус цаг үеийн сонирхолтой олон асууд- лаар баяжуулж зохиовол илүү үр дүнд хүрнэ гэж бодож байна. Идэвхгүй- чүүдийг бүлгийн ажилд бүрэн хамруулж оролцуу- лахыг бид анхаардаг. Тэ- дэнд итгэж найдан үүрэг даалгавар өгч ажилладаг боллоо. Бид бүлгийн ажлаа анх зөвхөн дээрээс батал- сан төлөвлөгөөгөөр хий- дэг байв. Ийм ажил нэл сонирхолгүй ХЭСГИЙГ төрүүлэх нөхцөлийг бүр- дүүлдэг. Мөн бүлгийн ажлыг су- рагчдын насны онцлогтто- хируулж анги бүлгээр ял- гавартай зохиох ньчухал. Жишээ нь бид 1-3 дугаар ангидаа нхэвчлэн урлагийн номер, хөгжөөнт. тоглоо- моор ажлаа явуулдаг бай- сан бол одоо (УП ангийн- ханд) орчин үеийн шинж- лэх ухаан техникийн хөг- жил, спорт, үерхэл нөхөр- леөлийн сэдвээр зохиовол илүү үр дүнтэй болно доо. Энэ онд бид «Бүлгийн ажил түргэн болоосой |» гэсэн хүсэл сэтгэлийг тө- рүүлзхүйц сайхан ажил олныг зохион байгуулна. Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн 7-гийн «4В» ангийн сурагч Б. НАРМАНДАХ -- Энэ бөмбөрцөг хар өнгөтэй байдаг нь ямар учиртай юм бэ? гэвэд, -- Эпэ бол сөнөсөн ер- төнц. АНУ тэргүүтэй 3а- рим улс, гүрэн дэлхийд дайн дэгдээхийг 13:5:4 дэг. Хэрвээ дайн бол та, би, ээж бүгд байхгүй болно, Эх дэлхий сөнөж үгүй болно. ЗХУ хүүхэд, томчуудын төлөө олон сайхан санаа- чилга гаргалаа. Дэлхийн олон оронд хүү хэд, томчуулгүй энх тайв- ны төлөө тэмцэж, дайны эсрэг гарын үсэг зурцгаа- сан. Би ч зурсан гэж яри- 22:22. 522 5254 за ИЖ Б.їэндай Го Үнэхээр ч сургуульд ор- сон анхны өдөр энх тайв- ны охин минь эрдэм мэдлэгийн их аянаа гүй. Энхийн төлөө тэмцэл бүх үүрэг гэдгийг тэр сайн ойлгосон юм. Дайны хор хөнөөлийг үзээ- гүй бяц рийн хүсэл эрмэлэлээ зурагтаа илэрхийлжээ. өө тэр 1225:122:11:::4.2:. 1987 2. 4. Уонайыга2н ҮНЭН ӨГ 6 СЫ саг сєнг Су ыг гаг баг БЭ Сев” єв” СЄВГ СЄВ? ЗӨВЛӨЛТ ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ. ХАМГИЙН БЯЦХАН ОЮУТАН Сургуулийн бага ангийн сурагчаас үл ялгагдам биетэй, дөлгөөн зантай, ухаалаг байрын харцтай, үргэлж инээмсэглэж явдаг бяцхан хүүтэй саяхан Моск вад уулзсанаа үл мартана. "Тэр хүүгийн нэрийг Серё- жа Гришин гэдэг. Дэлхийд алдартай М. В. Ломоносо- вын нэрэмжит Москвагийн тийн хөгжмийн зохиолч- дын холбооны дарга Тн- хон Хренников гуай уул- заж гоц авьяастай хүү бай- на гээд Барийн мэргэж- лийн багштай хичээллэ- хийг зөвлөхөд нь би хич- нээн баярласан гээч. Гэ тэл Сережа маань урла- гийн хажуугаар тодорхой шинжлэх ухааныг сонир: хох болсон юм гэж ярилаа, Тэр 10 настайдаа найм- дугаар ангийн тоо, физи- кийн бодлогуудыг түвэг- гүй бодож, өөрийн насанд үзвэл зохих ангийн прог- раммт хичээлийг долоон жилээр түрүүлэн үзэж, шалгалт шүүлгийг нь урьд чилан өгч, өнгөрсөн онд (1986 оны долдугаар сард) аравдугаар ангийн бүх хи- Бор багш Хүнд бие, сэтгэл, ухаан гэж гурван чухал зүйл бий. Энэ бол хүний амьдрах тулгын гурван чулуу юм. Гурвуулангий нь зөв тэгш залж явах учиртай. Бие чийрэг, сэтгэл сай- хан, ухаан сэргэлэн бол сайн ч амьдарна, нийгэмд чих тус хүргэнэ гэж Бор на. Яг биеэр уулзаагүй Ч радио, телевизээр ярихыг нь сонссон байж таарна. Эсвэл хүүхэд, залуучуу- дын хүмүүжлийн тухай бичсэн арав гаруй номыг нь, сонин, сэтгүүлд бич- сэн сурган хүмүүжүүлэх болон судалгаа шинжил- гээний мянгаад өгүүллийг нь уншсан байж таарна. Бас Бор багшаар сурган хүмүүжүүлэх ухаан заал- гасан олон мянган шавь нарын нь хэн нэгнээр хи- чээл заалгаж, үг яриаг нь сонссон байх нь лавтай. Бор багшийн бичсэн «Су- ралцах аргын тухай сурагч дад өгүүлэх нь», «Хүүх- байна. «Пионерийн үнэн» сонины хоёрдахь дугаарт (1945 он) «Уран сайханч Думхүү» гэсэн бяцхан сур- валжлага нийтэлсэн бай- даг. Энэ бол Бор багшийн анхны бүтээл юм. Тэр ца- гаас хойш төвийн сонин, сэтгүүлийн байнгын идэвх- тэн бичигч байж ирлээ. Одоо ч монголын рийн ууган хэвлэл «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн зөв- лөлийн гишүүнээр ажил- лаж, сонин, сэтгүүлийн хуудсаар дамжуулан өс- вөр үеийнхэнд сургамж зөв дөлгөөгөө өгсөөр байна. Жаран насны нь ойг тохиол- дуулан Бор багшийг МҮЭ- ийн Төв Зөвлөл, МХЗЭ- лсын их сургуулийн - чээлийг «Онцсайн» дүнтэй багшийн хэд бага » дийн хүмүүжлийн зарим шааслэй, факультетийн ша шалгуулан Москва хотод тай Тулавгын 5 ханадЙн асуудал», «Хүүхдийн мэд ийн Төв Хорооны «Залуу дүгээр ангийн оюутан. ЧРЖжээ. гаж байхыг олонтаа сонс- РЭЛ, ТӨРХ байдал» зэрэг үеийг халамжлан хүмүү Түүний аав, ээж, ах дүү Сережа: Ч жээ ном багш, сурган хүмүү? Жүүлэгч» цол, тэмдгээр Э жүүлэгчид, ХЗЭ, пионе- шагнаж, Дээд, тусгай дунд нь Зөвлөлт Украины «Ки- ровойрог» хотод амьдар- даг. Сережа хүү ном ун- шиж, бүтэн цагаарч ха- маагүй хөгжим сонсдог. Таван настайдаа урлагийн сургуулийн найрал дууны ангид гоцлон дуулж, төгөл дөр хуур хөгжмөөр тоглож бас ая зохиодог байсан. Ээж нь: -- Би Моск- вагийн Гнесины нэрэмжит хөгжмийн тусгай сургуульд авчирч шалгуулсан юм. Тэгэхэд бапш нар нь ховор авьяастай хүү байна гэж магтацгааж байсан. Удал- гүй миний хүүтэй нэрт хөгжмийн зохиолч Зөвлөл- -- Би онолын физикч болохоор зорьсон юм. Ийм хүсэл эрмэлзлээр Ч их сургуулийн физикийн ан- гийг сонгож авсан. Нэгэнт оюутан болсон болохоор зав чөлөө муутай. Гэвч жаахан ч гэсэн чөлөө ца- таа уран зохиол унших, хөгжим сонсох бас тогло- ход зарцуулж байна. Амьд амьтанд нар, ус, агаар амьдралыг тэтгэгч болдгийн адил надад шинэ мэдлэг, шинэ мэдээлэл, шинэ юм бүхэн шим тэ- жээл өгдөг гэж бахархан ярьж байхад сэтгэл ХӨД- лөхгүй байхын аргагүй. Б. ИШВААНЖИЛ Хүнийг хүн шиг явахын ухааныг амьдрал, ном хоё- роос тунгаан олж авч түү. нээ өсвөр, залуу үед ха- рамгүй сэтгэлээр өгдөг сайхан ахмадууд байдаг. Түүний нэг нь МУИС-ийн тэнхмийн эрхлэгч, сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд эрдэмтэн, доцент Б. Бор юм. Бор багшийн очоогүй сургууль, түүний сургамж зөвлөлгөөг сонсоогүй хүн манай оронд цөөн гэж хэ- лэхэд хилсдэхгүй санагда- рийн ажилтан, эцэг эхийн хүүхэд багачуудаа сургаж хүмүүжүүлэх гарын авла- га болж чадсан юм. 1936 оны пионер энэхүн МПБ- ын Төв Зөвлөлийн анхны арван таван гишүүний нэг агаад МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн тэргүүлэгч гишүүний сонгуулийг олон жил хү- лээж, идэвх зүтгэл, үр бү. тээлтэй ажиллажээ. Бор багш зөвхөн сурган хүмүү" жүүлэгч төдийгүй нийт- лэлч, суртал нэвтрүүлэгч, ухуулагч хүн болохыг дээр өгүүлсэн ,баримт нотолж бий. Тэдний нууц нь хөдөлмөрч дэлхий бүр урт насална. жүүлж, биеийн Ганц ч архичин, тамхи- слаагүй. байж, залхууг ялсанд минь энх ашгалан дээ, та нар өдөр Түүн дээр хүүхэд ЕД ртөнцөд даан насалж, амьдарсан хүн олон ЭЕ? чэйч, байпгын хөдөлгөөнтэй, уйгагүй оршино. Хэрэв эх дайн дажингүй байвал хүн бүр биеэ чийрэг- эл бүр ч урт на- 1 салж, удаан жаргахыг өндөр настнууд зөвлөж байна. . . «. Зөвлөлт Азербайжаны та яаж урт насалсан бэ гэ- хэд тэр бодолгүйгээр шууд л хөдөлмөрлөснөөс гэжээ. 160 нас насалжээ. Нэгэн гдаа ийг шүүх дууда- гав, 109: 113 настай 2 хүү: боловсролын улсын хороо- ны хүндэт дэвтэрт нэрийг нь бичлээ. Энэ бол амьдралын тул- гын гурван чулуу-бие, сэт- гэл, ухаан гурваа тэнцүү- лэн зөв залж өсвөр үеийнх нийг сургаж, хүмүүжүүлэ- хэд оруулсан хувь нэм- рэг юм. Балсангийн Бор гэхээсээз илүү Бор багш хэмээн хүндлэн нэрлэж заншсан нь ийм учиртай. Ц. САНЖЖАВ Урт наслахын нууц гээ дагуулан ирж, 140 жи- лийн өмнөх явдлын тухай асуусан шүүхийнхний асуултад хариулсан юм. « « . Ирландийн хааны орд жиглэж, 145 нас насалжээ. . . . 1795 онд Эдо хотод (одоогийн “Токно) хааны настай эхнэр, 198 настай хүү. 145 настай бэр нь үд- жээ. 48 жилийн дараа шинэ гүүр нээх ёслолд оролцохдоо Мампэ өөрөө 242, эхнэр нь 221, хүү нь 201 настай байжээ. Ромын эзэн хаан Неро дээр тааруухан хүүхэд бай- жээ. Харин өөртэйгээ сайн ажилласны үрээр эрүүл даг гэж тэр бичсэн байдаг. Нэрт эрдэмтэн Имма- нунл Кант бие махбодийн- хоо бүх тогтолцоо тодорхой хэм хэмжээнд ер биш зо- хицон биологийн хэмнэлд захирагдан хоорондоо на- рийн уялдаатай машин ме- чин хүн зуу на Залхуу хүн өндөр насалсан Барзаву тосгоны 168 нас- ны бүжигчин байсан нэг ныг хүмүүжүүлж байсан , ханизмын зориудын тохи- удаа түүхэнд байхгүй ажээ. тай Ширали МуслимовыГг эмэгтэй 100 насандаачбү- гүн ухаантан Сенека бага. РУУлга шиг ажилладгийг даа сул биетэй, эрүүл мэн... МЭДЭЭД амьдралаа цагийн нарийн дэглэмд оруулж тогтмол нэг цагт хэвтэж, босч, ширээний ард суудаг кийн ухаантан Со . . . 1-2 -зиэн «Афины урилгаар 194 настай та- чийрэг биетэй болж, уртна- болж 81 нас хүрчээ. магтуу»-т, нэрт барималч Шотландын Генри Джен-. риачин ампэ аян замд салжээ. Хэдий хэр наслах «Техника молодёжн» р кинский 1501 онд төрж явах болоход түүнийг 173 маань бидний мэдэлд бай- сэтгүүлээс орчуулсан 23 дугаар тусгай дунд сур- туулийн 7-гийн «Б» ав- гийн сурагч П. Ганзориг 7-1: 4555:5545:45 5 50:5550 455155 4545:45 50:57:41: пионе». Х ? ? Х х /772720707СХСХ..... /СФАА Ү270ХХС1Л.....СУСДУОЛ2 2 7 0:22:02 “ав, 2- /-242 27217 2 Х 2 Х Их : А л рдэг. Би Казахийн мбул бүр багаасаа морь унаж дэн үйлдвэр, (заводтай. ||" Х ЭЛэн-- нөөс бүр олон арван захидал ирдэг. И Эг Лү “05, 11 -ч Х ч ирдэг юм. Хүүхдүүд захидалдаа анд найзтай болохыг сургуулийн пионерүүд өвөөгийн ярьсан надад их дАД Ж) а: СССР. т хүсэж байгаагаа илэрхийлжээ. бүлгэмийн ажлаараа Мон- сонин, бахархалтай сайхан б11х0в хлзургунаа Пери- х Ё”-... хүүг Г.эү 7-0 8 --от тэстэөа? чинь ирсэн 38- голын пионерийн байгуул- санагддаг. ТЭГЭЭД Монгол сюад обл, Береговая 2 лийн гийн «Б» ангийн хамт внинрии: Хугвн Хана. ЛаГЫН тухай ярилцсан ЮМ. надтай болохыг хүсч з8- ТУКТАМЫШЕВА (7 Х натын хорооны сургуулийн є А. Наранцэцэг, Бид монголын пионерүү: бичлээ. Х А. Эрдэнэцэцэг, О. Ариунтуяа, диМонхуүнй нарын хү- дийн тухайих зүйл мэдэж Э СССР. . » . 1 нийтэлж байна. Анд ээл тартаа захидал бичиж авлаа. 357340 Манай сургуулийн н8- 17 Уу Тэдний пионерийн ажлын ололт суралцаарай. : Казах ССР. хааг Лермонтов, ЇГ тернационал клубын ги- ЇХ д Монгол найзууддаа 1987 5 52 . 484034 г. Джамбул, дом Ч, кв 19. шүүд бид Монгол улсын л 2 Онц амжилт Та нд алс холын 9, кв 21 ТАНЯ тухай пионерүүддээ сур: 7 хүсье. Би 14 хуэжүй хотоос пио- УЛЬЧЕНКО . . 4 талчлан танилцуулах тэсэн Х| шүүлье 3 5 7 ажилд м “долдугаар 8 яах Хар СН зиу МИН үнд. Монголын энхийг эрхэм. | Сайн байцгаана уу? Мон- хавх: багаа лэсвлна тэдэ ГУ гардаг. тавдугаар ан- лэгч дтай найз нө- гол найз нараа, итгэж байна. Та бүхэнд 39 найзтай болохыг тид сурдаг. Спортоор хи. хөд болохыг хүсэж байна. Лүн гэдэг. 12 настай сайн сайхныг хүсье. АЛ Ч Миний өвөө одоогоос 15 й зэж барилгачин, 7. ТуссР 4 хая: УССР : СССР 630182 овжэы өмнө ш-114 оронд 27 пал сэрйалир нг Ж үвтчүн 5 хаяг УС 2 анганбирнг, очиж мэргэжилтнээр ажил- ажилчин. . Жданов “гиншин шинэнлмисэ26- хийсэх , ДОМ ЛЫЭ.. лаж байсан, Өвөө монгол сургуулиа мон Д ширээ ЇГ » дом 58, кв 5 Ё , даг . Монгол хүүхдүүд жигхэн боловч нэлээд ХЭ- , ЕЛЕНА ШЕВЧИК | БОБ0506054546060605150560605456 5, тЄГЄС, , ЄДДОРЬ 115 Ж, цайг 573 Хн ” шил 37:47 СЭСЭР єь ) Ё п МАРТ» 2? 522 Н Ч Эй З27 - эр РЧ Ё Й 28-11 4 47хэче/гйхЧнЭнН «свьеЄоэээСтозсээ СШоэсвэ-СТОЭсвь С2ПХснь «СТу-свь-ФГШОэсь Єспа 1987 2.4. Туркмений Лениний ком- сомолын нэрэмжит шагналт яруу найрагч, орчуулагч Яков Лазаревич Аким «Найздаа би яарч явна» гэдэг шилмэл орчуулгын : номоороо Хүүхэд залуу- Чуудын утга зохиолын олон . Улсын зөвлөлийн хүндэт | дипломыг 1980 онд хүрт- сэн юм. Түүний бүтээлээс уншигчиддаа толилуулья. ЯКОВ АКИМ Найз минь алс явчихаад Надад мөн ч хэцүү байна. Хойно хойноосоо цувсаар Хоног хугацаа талийх юм. Дараа дараалан одсоор Долоо хоног өнгөрчих юм. Хэдийдээ ч болчихдог юм. мэдэхгүй Хэдэн долоо хоночихсон байх юм. Цасан шуургатай өвөл ч өнгөрлөө Цагийн сайхан зун ч өнгөрлөө Найз минь эзгүй Надад мөн ч уйтгартай байна. Ёвнек--1 ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУДЫН ШИЛДЭГУРАН БҮТЭЭЛ Цэнхэр цонхтой 1) Цэмцгэр 6 зуг ирэв, Ингэсээр байтал ер нь Эргэх дөрвөн улирал дуусах нь Сайн нөхрийнхөө эзгүйд би Санаа амар сууж чадахгүй нь ЗОГС! Саван, сойзоо аваад Шалавхан ХОЙНООС нь ЯВЬЯ Тал дундуур таварлаа Тайга дундуур гүйлээ. Ургах нарнаар би Унаа хөсөгт суулаа Хашгирч байгаад нүдэв, Хурдан галт тэрэгний Урдаас найз мвнь Хүрдэн дугуй: «Түгтүгэ. гэхийн мг Анд минь, анд минь Алив чи хаана байна? Хурдан галт тэрэг Генц үг Ё Хүчэл сааруулсаар зогслоо. ОАРЛаГЭЫ Агаарын мөнгөн онгоцонд Амжаад би суулаа Тэнгэрт хөөрлөө. Тэсгэлгүй баяслаа, Яаран гүйсээр Тэгээд дууллаа. Галт ээшэн (Хурдан Ту минь Е эн гЕ7 р Хүчит Ту минь бло сын Өндрөө шалавхан аваарай! Өөдөө бушуухан хөөрөөрэй Онгоцонд суулаа Буудалд буулаа Сүнгэнүүлсээр Анд чамдаа Хүлээх танхимаар Үеийн нөхөртөө 1 Гүйгээд гарав Ингэж хэлэх гэж ! Хөнгөн тэргэнд Үнэндээ их Суугаад хөдлөв. Бодсон юмсан Улаан гэрэл асаад Хэрэг болгоод Унтарч өгдөггүй! Ярья гэтэл Алив ногоон гэрэл Хэлэх үгээ : Мартсан байна. ! Б Асаарай, асаарай 2? СХУ 00) | “СХОХ-ЖСиЭ. сс (ӨГҮҮЛЛЭГ) Өвс ногоо намуухан най Жолооянд | би хэлэв 1 Авирч цонхоор нь Амьсгаагаа жаахан дарлаа Үүдэнд нь ирээд Үрчиж гутлаа цэвэрлэлээ Хаалгаа бушуухан нээ! “Тулгарч орхилоо. Суман онгоцоор Амжаад ирлээ. ” тээш или 11111111 11111111 11111111 шагайлаа гэж Т. БАТАА. МИНИЙ ӨВӨӨ» ном сургуулийн бага насныханд зориулан хэвлэгдлээ. Номын «Манай тагтны тагтаа» эцүлэгт Өнөөдөр манай Тагтан дээр Өчнөөн тагтаа Айлчлаад явлаа Маргааш тэд Олоод ирнэ Маш олуулаа Болоод ирнэ гэж тагтаанд хайртай хүүх, ДИйн Сэтгэлийг ИЛЭэрхийл- сэн бол «Илбэч бугын эр- дэм», «Ишиг гэдэг хөөр, хөн нэр» зэрэг шүлэгт ажил хөдөлмөрийг эрхэмлэ- хийн чухлыг өгүүлсэн бай» на. «Харилцах дэвтэр» шү” лэгт Бяцхан бүжингийн «Хамгаас түрүүнд уншиж сурахсан» гэсэн тэмүүл- лийг илэрхийлжээ. «Гурван бамбарууш» шүлэгт «Ав адилхан в жилхэн Бондон, Бундан, Бөндөн нэр алдартай» тус Ч гурван рууш тардаг бол ЗӨХЭР 8-ын үлгэрэ-т «д»-ын тоогоор 4 Энэ дэлхий Гутна гэхээс гаж, тансаг зөөлөн үнэр анхилсан талд Цоодол хонь хариулж явна. Зуны ам- ралт эхэлснээс хойш Хо- риод хоножээ. Бүр багаа- саа Зэлийн голын энэхүү уужим ногоон талд хурга хариулж өссөн. Сумын сургуулиас харьж явахДаа цагаан сартай хул морийг минь барьж авсан уу, тар- ган байгаа юу? гэж ааваа- саа асууж билээ. "Түүний цагаан сартай хулыг барь- сан бол хүү хариад л хо- ниндоо явна гэсэн үг. Цоо- дол, энэ талд хаана ямар Адуучин Шагайгаа би адуу болгож Хоймортоо тараалаа Арван түмэн сүргээ Арвин талдаа бэлчээлээ 7 Нээрээ энэ олон шагай болоод өвс ургадаг, хонь алийг нь Зэмдл лийн адуучин болбол илүү дуртай иддэг боло. Сай наа гэж бо, Ж. ЖАРГАЛСАЙХАН хэв, х ӨДВХгүй тэаноАНЫЫ, хонь хариулж явахдаа нэг өдөр хонь бүхний ховдог- лон идэж буй өвсийг со- нирхон амталж амсаж үз- сээр байтал хэл ам ньээ. дэрч, усаар угаагаад ч нэ- мэр Болжмор сандарсан удаатай, Тал дундуур ма», шины хэд хэдэн салаа. зам сум руу очно. Хур бороо” их, “Зэлийн гол үерлэс- ”-нээс түүгээр явсан машин шаварт суух.нь олон бол- жээ, Цоодол, хонио хариу- лангаа” явсан машин бү- “хэнд зам заадаг чухал. зажилтай. Хүү үнэхээр их чухал ажилдаа хэмээн бод- но. Тэрээр машин харагд», магц цагаан сартай хулаа гуядан ухасхийнэ. Ямар.Ч. “хурдтай явсан машин зог- сож, хүүг хүлээж уулздаг За хүү минь хаа хүрэх нь вэ? Юу болоов? гэж. жолооч нар ХАЛ ороон Хүн болгоны Зэрсгүр Хүсэл бүрийг нь сонсоорой. “ам П- 277 загасан хүүхэд гоо асууна. Цоодол, -- АХ-аа? хамгийн зүүн талын замаар яваарай. Эс тэгвэл шаварт суучихаад гарахгүй шүү гэж амьсгаа- дан байж өгүүлнэ. 2Колооч ах нар инээмсэглэн Яасан сайн хүүхэд вэ?, Их баяр- лалаа. Хонио сайн хариу- лаарай гэнэ. Нэг машин тэртээгээс тарч ирлээ. Чиргүүлгүй шинэ «гуч» ажээ. Машин, хамгийн их шавартай Чойн булгийн замаар орж хурд- лав. Цоодол яаран мордож давхив. Машин зогсох нь бүү хэл улам улам хурд нэмнэ, Цоодол эхлээд га- “раараа, дараа нь малгай- таараа даллан давхисаар байлаа, Машин бүр холдов. Ма- шин хурдалсаар булгийн наад гөвгөрийг даван далд оров. Хүү мөнөөхөн гөв- гер дээр гартал машин. дөрвөн дугуй нь далд ор- Стол. шаварт шигдчихсэн байлаа. Хүү, гэнэт морин- Дутахдаа яахав... 1 Гайтай 43-ыг алга хий- 8 вэл гайхах Сагачуууд лав тарахгүй тухай өгүүлсэн байна. шиш доо уур нь хурч, олигтой 5 давхисан бол яалаа гэж 5 энэ машин-ингэж суух вэ дээ гэж бодлоо. Түүнийг Ё Е ирэхэд тос тоосонд өнгө нь Ё ялгагдахгүй болсон жо-З лооч, хүүг ширүүн дориун 3 харцаар өрөмдөх мэт шир-2 тэн -- Чи чинь яасан гай- тай хүүхэд вэ. Үүгээр явж 3 бол тэж хэлэхийн оронд ш5--н бодоод бай- даг гэв. Хүү сандран, с- Ах аа би суух эй! - шини 174 Энэ замаар явж бо- лохгүй гэж хэлэх гэсэн юм 4 тэж шивнэх шахам өгүү-8 хОүгжиххр сансарт, сүү" лэхэд Цоодол хоолойгоо лэн хүү доод тивд» ном чичирч байгааг мэдэв. о-- Битгий худал ЭНХ | « тээд жолооч хараал урс-2 тэгэх, Чэн «Эрвээхэй дагаж гав. Хүү дахин юу Ч хэлж (7) орсон сангүй. Мориныхоо Сүнэвнү л «Нүд хальтрам амыг эргүүлэн савь гэлдрэв, 2 үнэн явдлыг» (8) үзээд эй дээр нь бөөн хар «Жигтэй хачин амьтан», юм тээглэнэ. эйАн ээлж шан у--5 хүн бо. Ё19 нь» (37уаар « 1Вовдов- той жаалууд тус болов» гэсэн үлгэрийн баатруу- дын ид шидэт явдал гарна, Харин «Сүүлэн хүү санг Ёл -н 45-17) « НИСЭН нь», 5) Ё зэх сонин Ё ургамал» (87) нь. «Номын баатруу ЯАНАЯ ХАЯГ, МХЭЭ-йн Төв Хароны орин 48» ашигийг. 2” 3, 2. « га Жа Х.ш 2.2 нг” » Нитэсллнндл У час 9 2 ) Дэр гсэн нь Ы ХОЁРДУГААР САРЫН, 7. О БЯМБАО ҮНЭ 10 МӨНГӨ () 1987 ОН Ме11 (2245| Үйлчлэх хөдөлмөрийн : хичээл надад сонирхолтой П 2223 : санагддаг юм. Би гэртээ р : Бос Ё ирсэн ямар ч зочинд дуртай 3 хоолыг нь хийж өгч чадна. Зураг дээр буй хөвгүүдийн хэн нь Ч ингэж бардам өгүүлнэ. Гэтэл харин Б. Энхмэнд: -- Мод харуулдахыг 33- рим охид «эр хүний хийх ажил» гэдэг. Надад бол тийм биш. Хийж | сурвал хөдөлмөрт ялгаа тэр бүхэн баймааргүйсэн. Мод ха- руулдаж сурлаа. Тэгээд ал- хам алхмаар дамжлагыг , сурсаар сандал, ширээ хий- дэг болчихвол сайхан ШҮҮ гэж өгүүлнэ. Бүсгүй хүн үйлэнд уран й| бол нэн сайн. Энэ бол мон-. (| гол эмэгтэйчүүдийн нэг ! онцлог гэж ээж минь ярь- даг юм. Бодууштай л үг. Уран хатгамал, оёдол сур- чихаад дэрний уут, бүтээ- лэг зэргийг өөрөө хийгээд урлачихвал гэр орон минь чимэгтэй сайхан харагдана. Айл гэрийн өнгө зүс эзэг- тэйгээсээ шалтгаалдгийн учир ч магадгүй энэ байх. Ямар ч гэсэн уран хатга- малд би дуртай. Чөлөөт цагтаа хамгийн эхлээд л юм хатгамаар санагддаг гэж Н. Хулан ярьсан. Хийгээд сурчихвал ажил хөдөлмөрт өчүүхэн, ялих- гүй, хүнд, хэцүү аль нь ч байх ёсгүй. Бага балчраа- саа бие дааж хоол унд хийх, гэр орноо цэвэрлэх, хувцсаа угаах, бүр цаашил- бал өөртөө сандал ширээ урлах зэргээр хөдөлмөрлөж сурчихвал та нарт бэрх- шээл тохиолдсон Ч ажрах- гүй давна шүү. Хөдөлмө- . ПУҮГэЛлБСЭГЫ1-00041102Е гөөс ялгах онцлог гэж тайл- барлажээ. Чанарын тухай өнөө үед их ярих боллоо. Энэ бол манай намын зорилт, улс орны хэрэгцээ, шаардлага болж та- вигдаж байгаатай холбоотой нь мэдээж. Сурагчийн хувьд чанарын ту- хай асуудал бол сурлагандаа цанарын өөрчлөлт гаргах ЯявВ- дал юм. Зарим жишээн дээр ярилцья. Нэг сурагч өөртөө дэв- шилтэт тооцоотой үүрэг авч (ма- най сургуульд сурагч бүр ийм “үүрэг авдаг) дүнгээ ахиулах . гэж амлаад биелүүлж чадсан бол сурлагандаа чанарын өөрч- лөлт гаргаж буй хэрэг. Үүнд тоог биш чанарыг харна. , “ Жишээлж хэлэхэд сурагч Сувд нэр заасан хоёр н асвэхийллн лэгдсэн «Нууц» өгүүлэлд хоёр охины үерхлийн нууцыг ил- рүүлжээ. Тэр хоёрын үерхлийн хандлагань буруу байна. Цэр- маа зовж зүдрэлгүй овоохса дүн авчихдаг иь Цэцгээтэй холбоо- той байна. Гэтэл Цэцгээгээс түр хөндийрөхөд Цэрмаа сэтгэлчлэн бүтдэг мөнөөхөн дүнгээ хам- гаалж чадсангүй, Үүнийг зүйр- лүүлж бодвол ховор нандин эр- дэнийн зүйлээ алдчихаад хой- ноос нь харамсан халаглаж суу- гаа арга ядсан хэн нэг хүний хөөрхийлөлтэй байдлыг эрхбиш санагдуулах юм. Ингэхлээр Цэрмаагийн сурлагад чанарын ямар үнэлэлт өгөх вэ? Ер нь бие биеийнхээ нөмөр нөөлөгт байн: «хал будаа» хүртэж: дүн м хэм хэмнгээ болгож чадаагүйгээс: үзэгдэх Л там Манай сургуульд их нөөц алдаж: байна». гэж, онцс, : ! Ж.. сон байдал цөм л чанарын өн- дөр үзүүлэлттэй байх ёстой. Үүгээр сурагчийн нийгмийн идэвх хэмжигдэнэ. Зарим сурагч нэг сайн уншиж Дүн авчихаад нэг хэсэг мөд асуугдахгүй мӨ- рөөрөө гэлдэрч яваад одоо Л нэг асуугдах боллоо гэсэн Цаг- таа дахин нэг уншиж дүн ав- чихдаг. Бусад үед нь хичээлээ давтдаггүй байна. Ийм сураг- чийн сурлагын чанар ямар байх . нь ойлгомжтой шүү дээ. Саяхан хуралдсан МАХН-ын Төв Хороо- ны 1| бүгд хурлаас «Чапарын төлөө тэмцэл бол манай Нийт лэг, зорилт, тэмцлийн гол фронт гэж мэд чанарын төлөө тэмцлийг хөдөлмөрийн хамт олон, хүн нэг бүрийн амьдралын ! эл реөр Хүн хатуужиж, хэр- сүүжиж, ухааждаг. Хөдөл- мөрийг нэгэн өндөр уултай зүйрлэн бодоод оргилд нь 8 8 гарах гээд авираад үзье! ! 1 с ? ? 2-2 ч Бүгдээрээ авирья. 1эн--тигишштштгж тЭЖгЕТ” 2 лошиэ 5 2 2--ш-эшгтол р 5 22114 НИЙТИЙН Ї Чана ын т тхай 22: огцоно хэл, ёурах орчин ФҮ1-1117 тийн | Э 1 2 Я Ё 7 / О х зэрэг шинэлэг ажил (о01г191 НИ 18414111 26,687 рь у ?, 68 Ө ДОЛ явуулбал гОюы сурлага хүмүү- 1 Т ЧЗЛГ » жилд “чанарын өөрчлөлт гарах 1 1ь21м дундыг сайн болгож ахиулах ч байж л байгаа. Үүнийг ядрах лон тэмдэглэсэн. билээ НЬ Эргэлзээгүй. г гэж чармайгаад үүнийгээ бие- цагт нөхрийн чанар танигдана. | Сурагчид шүүлэг өөх, рефез 15 Ж. ГУН--ААСҮРЭН (Хөвс- лүүлж чадвал үүргээ биелүүлж гэсэн ардын цэцэн үгтэй зүйр- рат бичиж хамгаалах сурлага Ь, БулХ-нийгасн Тарналан сумын : байгаа хэрэг. Харин хоёр дун- лүүлэх арга даан ч алга, Сурагч сахилгын талонтой болохын Зэ, ? Эхлэлийн хэр давыж нэгийг орц, нэгийг сайн өөрөө цаг гаргаж, ой ухаанаа Ч ) -ы- Эг БЁ- . болгож, өөр нэг хичээлээ онц зарж хийсэн гэрийн даалгавар, шооч, Зүрх ын хөв юм уу сайн болгож ахиулбал нэрэн увлахын ёэчгэ зэх лийн «Монгол хэлн! ын шивы үүргээ давуулж биелүүлсэн бай- өгсөн зүйл. нийгмийн тустай бар толь»-д ямар өгөө. Дал. Үүнд л чанар байна даа. хөдөлмөр, сэдэвт ажил, аян цу- 1 эр) шинж тэмдэг, нэг юмыг НӨГӨӨ- «Гцонерийн үнэн» сонинд нийт- ваа уламжлалт ажлуудад оролц- | Төв аймгийн м.бургуулийн багц. Ж. : ? Яхонарьеа, | Малчны хөдөлмөр, | пионерийн түс | ал сүргээ өнд бү- ЛЛХ: оруулах 252 үчлсдээ амжилт | ьлаж байгаа нэгдэлч | Ёалчлын хөдөлжөрт нэмэр хандив оруулж өсвөрийн Сүхбаатарчууд малчиддаа туслан төлийн элгэвч, нэм нээ. уут, бээлий хийх аянд гарлаа Мавай бүлгэмийн цана Сургуулийн ЄР хомьчид Лосол, рж гуайнд 200 кг р, шүү хүргэж өглөө. Яган, түлээ мод ха мурчууд д-4К Мэдөж, өөх татав, 2 хороо цэвэрлэв. Өвөрхэнгэй. Бүрд сум. 8 юил УТ! заг. сурагч д. ҮЗМЭЭ вс гймгийн Мал х ц Хувз 2 16 їг 17 хны сумын |(Ддунд Уулийн пионер сурагчид хүйт- Жэ эрч чангарч бай бва үед цас ихтэй зарим суурнйн малчдад туслах зорилгоор 14 ховогийн цу- ва: тєргалаа. Хагас сарын дотор ивонер багачууд ша- Лайн кашуувч 616. мал тэ- жээн арчлах тухай зөв- темж Овцхах ном 130 га- Р25, юалын халцарсан хөлд түрхукэд нє: ашигтай, гэ- ринн векцөлд адууны өөх тостой кэльсон тогооны хөө бүлэг төс 380-г бэлтгэж, юогчдад илгээв. най сун 513 ид 47 мянган төл боёжуулж аймаг- тал 11 байранд орсон юм. Эхэ өнд 48.3 мянган төл боёжуулах үүрмтэй. ХИП Швюснерийн Сүлгэм сумын төлөвлөгөөт ЗОрилтыг бие- хүүлэлэд тисшер бүхнийг ядумстэй эролцолыг урмал, лаг. Бид ч урмалгыг баяр- тай хүлзэн авч хурганы уу? 29, элгэвч 430, нэмнээ 93, снгоц жилийн дунд сур туулийн зєлэл, имоне рийн гишүүд малчин ах, эгч нартаа туслахаар «Төд түмний үйлс» цуваа Зохион чинэн ЯЯ АЛ АЯЯ ААХ АА ЛД Налайх хотын 10 эж илийн 1 сургуулийн пно мерийн ннтернацнонал танхимын су рвалжлагч М. Мөнхцоож, бүлгэмийн Э. Өнөрцэцэгтэй су рагчдын сурлагын зөвлөлийн дарга чанарын Тухай хийсэн ярилцлага. --Мөнхцоож нд мерийн бүлгэмээс «дундчуудыг» цөөрүү лзхэср 1ын дунд ямар алил зохиож бай на вэ? урагч Өнөрцэцэг Дунд ан гийн нонериїэ бүл Ггүүдэд хамтран ажил лах пехөрлөлийг гэрийн сойрслцоогх р байгуул сан. Онц, сайн сурлага тай нэс хүүхдэд 2-3 думд сурлагатайг даал- туслуугзж бай- Менхцоож Сө8д чууд Урьд нь хумдчуудыг онц ДХ даалган Өгч бай- са энэ нехерлел түү- нээс ямар ялгаатай вэ? Өнөрцэцэг Амжилт, дутагдлаа хамтаараа хү ээдэ Нөхөрлөлийн Таван сурагчийн мэг нь л дунд авбал бүлгэ- мийн хэмжээний урал- даанд тэр мохорзол дунд гэсэн үнэлэлт ав на Монхцоож - Дунд, даалгавар сайн хийдэг хүүхэд иөгөөдөө хийсэн дДаал:т авраа ху Уу дуулчих»- даг явдал бий Өнөрцэцэг Бусдын даалг кюрыг хуулж өс рийгео мэхлэх тийм бо ломжс байхгүй. Иагаад гэвэл бүлгийн дарга мар нөхөрлөлийн їи- шүүдээс хичээл орохоос 1-3 минутын өмнө мэдлэгийн шалгалт ан даг юм. Гарийн даал- гаврыг бусдын туслал цаатай хийсэн хүүхдэд хэлэх үг байхгүй ха- рип, оороо-бодож, ойл гож хийсэн хүүхэд даалгавраа тайлбарлаж чадна. "Гийм нөхцөлд хуулсан, хуулуулсан хоёуланд муу үнэлгээ өгнө. Р Мөнхцоож - Зарим онц сурдаг хүүхэд бусдаас болж дунд, муу дүй авч байгааг эсэргүүцэж байгаа гэсэн үйэн үү? Өнөрцэцэг -- Тиймээ, СУРЛАГА -- Су 21 3 нийтээрээ онц сурлага- тан биш, хувна хичээгч гэж нэрлэдэг юм. Монхцоож --Хувна хичээгчдийн тухай ний- тээрээ хэрхэц хэлэлц- дэг вэ? Өнөрцэцэг --Бид «таван дэлбээ» цэцгийн өдөрлөг -- тоглоомыг бүлгийн сэдэвт ажлаар зохиодог юм, Тоглоом эхлэхэд цэцгийн таван дэлбээг сугалуулна. Тэр дэлбээн юан нь аль ангийн хэний даалгав- РАГЧИЙИ ГОЛ ХӨДӨЛМӨР лөлийн ажлыг эсэргүүц- сэн, бас шинээр ааа- сан хичээлийг хэн, хэнд яаж ойлгуулж ямар үнэлгээ авсан зэргийг бичсэн байна. Сугалаа авсан хүүхэд түүн дээр бичигдсэн зүйлийг ун- шаад хэний буруу, хэн сайн үйлс бүтээснийг хэлэлцдэг юм. Мөнхцоож --Нөхөр- лолийн ажлын үр дүнг яаж гаргадаг вэ? Өнөрцэцэг --Хам- гийн гол нь сурагчид ХЯХАХАЯХАХАХЛЯ?АЯДЖ 198727 рэн ойлгож авдаг. Ин гэсиээрээ сурагчдын сурлагын түвшин жиг дарч байна ОӨнцч 21: дундчуудын хамтын ажиллагааны үр үнд «Долоогийн» 1, Г ан гийн Г.Гантөяор, 1 Түмэйдэлгэр, Л.Дапаа сүрэн, Л, Золзаяа, Б Баяржаргал гээд олон сурагч сурлагадаа че нарын ахиц гарган: байна. Мөнхцоож Бид ин- тєринацнионал танхимын гишүүдээр дамжуулан танай туршлагыг дэл- гэрүүлнэ, Цаашид сайн, муу, зөв буруугаа бү- лэг салаадын ханын сопиноор нийт сургууль даяар мэдээлж, байвал ашигтай болохыг санал болгоё гэв. Энэ ярилцлагаас са» наа авч сурлагын ча- нар ахиулах олон ши- нэ хэлбэрийн ажил бү- лэг, бүлгэмдээ өрнүү- лэхийг хүсье. ЗУРАГ ДЭЭР: Бүл- гэмийн зөвлөлийн дар- га Э.Өнөрцэцэг Ярилцлагыг тэмдэг- муу дүн авахгүйн тулд Архангай 19 жилийн 1, 1! дунд сургуулийн 8-10 дугаар анги төгсөх хэ. сэг сурагчтай уулзаш сурлага, БРЧЛ ЛӨМЖ АА4Т 242 9061 үй. цөөхөн, хүүхэд байсан, Харин түүнийг бүх рыг хэн хуулсан, ямар онц сурлагатан нөхөр- ТУУЛАХ ЗАМ Хүүхэд биднийг ахмад үе маань хойч үе-нрээдүйгээ гэж ба- хархан нэрлэдэг. Тэгээд ч тэдний амьдралын замд ялгаатай их бий, Ахмад үе нь туулсан замтай. Нэгэнт туулсан зам илээж бүхэнд тодорхой. Харин туулаагүй байгаа уртын урт зам хүүхэд та бүхний өмнө дурайж байна. Түүнийг хэрхэн, яаж вэ? туулах өэж, эгч эмнэлэгт ажилладаг. Тэд цөмөөрөө ажилчин хү- мүүс, Ийм учраас тэднийхээ ажил үйлсийг үргэлжлүүлэх ажилчий болио Доо, Манай гэрийнхэн нутгийнхаа ажилчин, малчин түмний, ахуй амьдрал, эрүүл мөндийн тө. лөө хөдөлмөрлөж байгааг бо» доход надад үнэхээр сайхан са: ИАГДДАГ. нэг бодол, ижил | би РГЭЖИЛ чимэг, АЛ. Т, Иїэг ангийн найа охид, Хичээ- лээ хамтран давтана, гэрийи- ажилд туслана, нараа хавтраа яриж, Энэ бүхэн тэд» нийг ойртуулж үерхүүлжээ. Охид мэргэнил эөзэм- шилээр » Бид тавду- гаар ангид байхдаа иэхмалчний эзэмшихээр шийд- сэн, маань зургаан дүүтэй, дүү нартаа өөрөө хувцас оёи өмсгөдөг уран охин б46... ГЭ шүү гэж Т, Оюунчимэг ярьж а, Үэгн ХАМТ ОЛНООРОО 1 - Бид о ямар маргэжилтай болохоо үргэлж АриЖцХаг байлаа, Тэгээд ч хамт олноороо нэг мэргэжил зэм шиж гар,сотгэл нийлсэн ажил- чид. болохоор шийдсэн. Ангиа раа «Загийц алим» кино үзээд Оо урам орж сэтгэл шулууд- м4 илдний хүсэл биелнэ гэ: дэгт итгэж, явиа, ХҮМҮҮСИЙГ БАЯРЛУУЛНА М. Арвайхээр: --Пий шаазан ваар, бэлэг дурсгалын зүйл урладаг хүн болио. Энэ бол миний ирээдүйн . мэргэжил. 1Шаазан: эдлэл хялбархан ха. гардаг боловч цэвэрхэн үзэмж- тэй тэгээд ч айл гэрт өнгө нэмж байдаг. Ха би бөх бат, өнгө үзэ шаазан эдлэл хийнэ, : АРАВДУГЛАР АНГИЙНХАН Хэдхэн сарын дараа улсын 9461.04.4, хамтран ажиллаж ши- нэ заасан хичээлийг бү- Ф Мөнгөн тэшүүрийн эзэд: Өм- нөговь аймгийн Баяндалай сумып 10 жилийн Батбаатар, Х. Ганхуяг нар,» - Т.АЛГААГИЙН авсан фото лэсэн С.БОДООШ сургуулийн сурагч Г. шалгалтаа амжилттай өгч зүг бүр рүү таран одох хөвгүүд охидтон уулзав. С. Эрдэнэоат, ЫЙ цэцэг, ОН. Лавдмаа, М. Эрдэнэцэцэг, АА. Алтанчи- мэг, Г., Гантогтох нар ер нь Х ангийнхан өнөөдөр энэ тухай ло ярилцаж байна. Тэд орчуу- лагч, багш, эмч, геодогич гээд төрөл бүрийн мэргэжил эзэм- шинэ, Эзэмших мэргэжлийнхээ талаар ярилцаж буй энэ су, рагчдын нэгэн адил уншигч ба- гачууд минь ч ирээдүйнхээ ту, хан оодох хэрэгтэй. Ул үндэс- тэй сайн бодож, нөхөдтэйгээ зөвлөх хэрэгтэй, Найм, ес, арав- Дугаар айгид орсон хэдий ч ямар мэргэжилтэй бодохоо сон- гоогүй хүүхдүүд тааралддаг, Ийм хүүхдүүд өмнөө зурайх уртын урт замыг туулах оэлг, гэлгүй явна гэсэн үг! Чиглэсэн зорилго тавиад түү» нээ Онелүүлэхийн толоо тэмц» ваа мэдэхгүй, чадахгүй зүйл үгүй. Ер нь эрдэм сурахын тулд хүүхдүүд та иар өөртөө өөрийгөө захирах сэтгэлийн тэвчээр буй болгож, ажиллаж Чадвал зорилго тань биелэгдэ- нэ. Омпө зурайж буй туулах | зам өөрөөс чинь шалтгааана шүү. Л. ДОРЖСАМБУУ, 198727 .Ухвманыи ҮНЭН звВг Г6ВГЕВГ ааг сын “бөг гаг СӨӨГ “ву” Свв” ив єв В... З ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНИК-- ӨСВӨРИЙН ТЕХНИКЧИД- САНСАР. бУДЛАЛД жевская намайг дагуулан «Бномарс» гэсэн сонин нар тэй «Сансрын аварга том хөлгийн» дэргэд очив. Түү нийг сансрын нислэгийн ухааны эцэг Константин Циолковскийн төрсөн хот Ї ( лаххууууууссхссссссссссссссху ххх лугийн хүүхдүүд зохион түтээжээ. но 2 Аппаратыг яагаад иН- нэрлэсэн юм Ээ? гэж ургу! нь авах бүх нє срын хүлэмж улса а. Хөлгийг тгараг гаригийн заасан азарт буухад хүлэмжтэй гассетууд түүнээс салж, угсрагдана. Ингээд хөлөг шинэ хүлэмж авчрахаар буцаж нисэх юм гэж тайл- барлав. й ИГ 2 гэ? 2, -уухад, Зражевская 2 --- ХҮ йн санаа- 7 гаар бол элөг анга- 2 рагт ургам: л организ- 2 Г 1 лхийгээс 2 тэнд очсон хүмүүсийг хоол Й хүнсээр хан юм. Хүүх- ЙГ м їн» онцлог 9! : бодож ? 4 нь, хөл- ЙГ 9 2 94 7 й бүч 1 мэнгэ Хүүхдүүд сансрын хээр шийджээ. Циолковс- кийн тооцоолсноор, нар РУУ арсан нэг ам дөрвөлжин талбайтай хүлэмж 1 хангах юм. | Зражевская цааш НЬ, -- Үзлэгт оролцогчид маш уран төслүүд бүтээ- жээ. 2Жишээлбэл, зарим хүүхэд өөр одот ертөнцөд аялахыг, мөрөөддөг. Тэд энэ мөрөөдлөө хэрэгжүүлэ- хийн тулд шинжлэх ухаа- хи--тттэ (725225 55 55553 ””тэгг2222121-1-58аэа..2 КОМПЬЮТЕР, ЯРЬЖ. БАЙНА. 1585 оны хоёрдугаар сарын 12-нд. Италийн Бо- лони хотод єр бусын ИХ Италийн бусад хотууд тэр ч байтугай Европын зарнм орноос математикч, тоо хэрэгтэй. бодох авьяастнууд ТЭМ- авж илүү боловсронгуй аргыг цээнд оролцохоор цуглар- Тэмцээн болохоос ар- | ОЛЖ, түүнийг ялсан байна. чээ. ваад жилийн өмнө Боло- Тартальегийн зохиож, «Куб тэгшитгэл бодох вийн их сургуулийн мате- дараа нь Италийн матема- тэмцэзид математикч Фио- матикч Сци-о тикч Карданогийн боловс- ропгуй болгосон алгоритм ретой оюун ухаанза сори- хыг урьж байна. Өрсөл- дөгчийнхөө өгсөн бодло- гуудаас хэн г бодсон гд нь энэ ё---82-2 түрүүлэх ) Аххуххххсс САХХАХХХАХЛХССАММХООЛсХОсссСмсхс ХАХХХХХХХХХХХХААХХХхХххххҮҮххххоусссссСсСсссссүсссссссухухухссссссссуссссссссслсссСсссссххс асатилО уес ны сүүлийн үеийн нээлт, таамналыг шийдлүүд санал болгож. маш сонин юм. Тэнд санс- риг рын эргүүл, чирэгч хөлөг, шинжилгээний цог- бор, завод зэрэг үзмэр рын ажилтан Галина Зра- байна. зохион бүтээгч мянга га- руй хүүхэд энэ үзэсгэлэнд бүтээлээ тавьжээ. эрдэм Үзэсгэлэнгийн нэг ас- цо: Үзлэгт гариг хоорондын «фотон--3» хөлөг тавьсан Башкирын залуу техникч- дийн станцын гишүүд, хүн ойрын ирээдүйд нарны айм гаас гарч өөр одот ертөн- юм. цөд аялах боломжтой бол- үзжээ. Тэгэхдээ зорилго. нь өөр соёл иргэншлийн ул мөр юм. мэргэжлийн өндөр дадла- аяллын эрэх яв Хэди Бану хотын өсвөрийн техни чийн загвар ль Ферро гэгч нас "Тэр нас эцэслэ- “өмнөхөн хүндэв- пион Де: нөгцжЭЭ. хийнхээ рөөдлийн шинжтэй ч ихэнх гагцхүү дэлхийн шийдвэрлэхэд харгал ач төсөл асуудлыг Бүх холбоотын залуу тэгснээрээ онолын өндөр чиглэсэн байгаа нь үзлэ- авьяастны ХУ! үзлэг ийм мэдлэгтэйгээ харуулж бай- гийн онцлог болж байна. урна! дор ЗСБНХУ-ын на гэж ярилаа. 1Кишээ нь, Алс Дорнодын Улс ардын аж ахуйн олол- ЗЛ «Ирээдүйн Амурск хотын . сурагчид тын үзэсгэлэнд нээгдэв. | сансрын техиик хүүхдийн . ТӨСЛӨӨ боловсруулахдаа, Сансрын аппаратын загвар бүтээлд» гэсэн Хэсэг нь ойрын ирээдүйд манай га- дээр олоц төрлийн ашигт малтмал ховордоно гэдгийг иш үндэс болгосон байна. Иймээс ч залуу 30- хион бүтээгчид сансрын «Хуш» гэдэг анчны загвар бүтээжээ. Тэр анчин нь химийн бүтцээрээ эх дэл- хийтэйгээ ижил төстэй ба- га гаригуудыг агнаж, тэд- гээрийг дэлхийд авчрах Ер нь аль ч үзмэрийг үзэхэд сансрын техник 30- хион бүтээгч хүүхдийн уран санаа, их мэдлэг төдийгүй зөгнөл мӨ- гад бахархах сэтгэл төрнө. Уйигрлийлс гэж | Юу Ф? болно» тэж тэмцээний Дү” үүнийгээ өөрийн өв зал- рэмд бичээстэй байжээ. Энэ тэмцээнд Фиорегийн өгсөн 30 бодлогыг нэр нь тодроогүй байсан матема- тикийн багш Николо Тар- Европын математикчдыг талье бүгдийг бодож тү- рүүлж байжээ. Фиоре түүний өгсөн бод- логоос нэгийг ч бодож Ча- даагүй гэдэг. Ямар учраас Николо Ч х хөл хөдөлгөөнтэй байлаа. Бэл ориг АМ 23 тулд тэмцээний өмнө бол- сон нэгэн явдлыг СӨХӨН тамжлагч хүргэн хүүдээ хэлж өгчээ Энэ аргыг Фиоре заль мэх хэрэглэй мэдэж аваад грек, араб, тэмцээнд урьж ялан дийлж Харин байжээ. Томьбог эзэмшиж өөрийн болгосноор бүхнийг ялна гэсэн бодол нь харий тэр удаа биелэгдсэнгүй.- Түү- нийг ёр бусын том”ьёОо мэд: дэг болохыг авьяаслаг за- луу Тарталье аравхан ХО- ногийн өмнө мэдэж, оюун анаа шавхан дайчилж хариулахын манай өнөөдрийн үеийг хүртэл “куб тэгшитгэл бо- доход хэрэглэгдсээр байг ӨСВӨР ҮЕ хк эээ ээг й кчдийн бүтээсэн Марс судлагч гариг дээр яваг- й ЧаурӨмБӨРШ |(БУ/ хуухэд хоЁг) Хүүхдүүд токарьч, зорогч, ямар байна? гагнуурч, цахилгаан тех никч, слесарьч зэрэг олон төрлийн мэргэжлийг сайн эзэмшсэн байна. Энэ нь тавьсан зорилгодоо хүрэ- 4 й д 2 2 д : й Чадын байдал 2 2 7 й й Чад улсын байдал сүүз Й лийн -үед нэлээд хурцад- 2 лаа. Ытсуйаэхыл үнэн», хийн тулд уйгагүй тууштай й баар цовчллбар ЕонэД шургуу хөдөлмөрлөдгийнх 9 өгөхийг пионер сурагчи нь нотолгоо биш гэж үү? Й ЗУССЫНР байна р сурагчид Ямар ч мөрөөдлийг биелүү 2 Үү 5 лэхэд ийм л чанар хэрэг- 7 тэй. й Тэгээд ч сансрын уудамд 7 хамгийн удаан ажилласан 7 зөвлөлтийн сансрын нисэгч Й Владимир Соловьев, Лео- нид Кизим нар сэтгэгдлийн дэвтэрт: «Хайрт хүүхдүүд Чад улс Төв Африкт оршдог. Нэг сая 284 мян- ган хавтгай дөрвөлжин километр нутаг дэвсгэр- тэй, таван сая гаруй хүн амтай. Нийслэл Нжамен 2 хотод 211 мянгаад хүн 2 оршин суудаг. Тус орныг ээ! Та парын төслүүд сан- Й колоничлож байсан Франц сарт заавал ниснэ гэдэгт й улс 1960 оны наймдугаар бид итгэж байна. Энэ сай-й сарын 11-нд Чадын тус- хан үйл хэрэгтээ их ам- 9 Гаяр тогтнолыг “хүлээн жилт олохыг Та бүхэнд хү- Й зөвшөөрчээ- сэн ерөөе» гэж бичжээ. ? Сүүлийн “үед энэ орны 2 байдал эрс хурцадлаа. Им- 7 Орчуулсан Ц.ШАРАВ “периалистуудын гар хөл (АПН) : : болсон Хабрейн дэглэх, үндэсний нэгдлийн шил жилтийн засгийн газрын хооронд болж буй ширүүн тулалдаан намжихгүй байг на. Хоёр тал хохирол хү- 9 лээсээр- Франц улс Ча- 9 дын хэрэгт хөндлөнгөөс 8 оролцох явдлаа улам өр- 2 гожүүлж, (1500 цэрэг. 2 офицерын бүрэлдэхүүн- 2 тэй халдан түрэмгийлэгч-, 2 дийн корпус, байлдааны 7 нисэх онгоцуудыг Хабрейн й дэглэмд явуулжээ. . Хаб: ? й й 2 2 2 й / 2 53, 2 2 д 7 ? рейн дэглэм ЭНЭ туслам- жинд сэтгэл хангалуун байгаагаа хэвлэлийн бага хирал дээр мэдэгдлээ. эвсэг, галт хэрэгсэл ач- сан сэх онгоцууд Фран- цаас Чадын нийслэлд өдөр й бүр ирсээр байна. Хабрейн 9 дэглэмийн талаар «санаа Й са Дгнгай бас нэг орон 97 бол АНУ юм. Вашингто- 2 ныхон яаралтай цэргийн Илисаллын болгож Хабрейн 7 дэглэмд 15 сая доллар ол- 2 гохоор төсөвлөсөн бөгөөд 7 зэвсэг нийлүүлэх явдлаа 2 ч эрс нэмэгдүүлээд байна- 2 Өрнөдийн нэгэн дипломат й АНУ-аас үзүүлж буй цэр- Й 2 гийн тусламжийн хэмжээг 7 тодруулахаас зайлсхийсэн 9 хэдий ч «Хабрейн дэглэм Й АЙПН-ээс ирүүлсэн фото 2 зэр зэвсгийн хувьд ханг Я 4 галттай байна» гэж ярь- -ТОЖС 9 жээ. Франц, АНУ хоёр 7 Хабрейн дэглэмд чухам 2 яагаад тусламж үзүүлэх Й болов? Тэд хамсан ажил- Алгоритм гэдэг үг Уз- 2 лахдаа тус орны нутаг бекийн нэрт математикч 2 дэвсгэрийг империализмын Аль--Хорезмийн нэрнээс 2 хүчний түшиг газар болго» гаралтай үг юм. 2 хын тулд засгийн эрхийг Алгоритм гэдэг нь ямар- 2 Хабрейн мэдэлд шилжүү- ваа бодлого бодох дэс даг лэхийг санаархаж байгаа раалал, Энэ бол бодлого юм. Үндэсний нэгдлийн бодох арга биш, Тухайл-й шилжилтийн засгийн газ бал, у--х-Б5 гэхэд Эхлээд Й зар.ийм нөхцөлд афри- хчийн утгыг тодорхойлж, 2 кийн ах дүү орнуудаас түүн дээр 5-:ыг нэмж, үр 2 тусламж авах эрхтэй гэж дүнг уггэсэн хэмжигдэхүүнд 9 мэдэгдэв. Алжир, Нигери, өгөх ёстой. Энэ дараал- 4 Судан зэрэг орой Афри- Й кийн нэгдлийн Мэднгулыэ: гын ивээл дор адын байдлыг зохицуулах арга зам эрж сүвэгчилж байна. Суданы ерөнхий сайд Садык юм- эль--Махди мэдээлэхдээ, Тооцоолон бодох элект- Чад улс нэгдмэл, тогтвор лыг алгоритм гэнэ. 2 2 2 2 2 Й й 9 9 роп машинд аливаа бод- 2 той байх ёстой, тэнд гГа- : й й 2 / 2 Та бүхэн технологи гэ9- дэг үгийг мэднэ. Энэ нь ямарваа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх дэс дараалал логыг бодохын тулд түү” даадын цэрэг байх учир- ний дэс дарааллыг тодор- гүй, нмперналист хүчин хойлох, өөрөөр хэлбэл ал- зовлон зүдгүүр ихэд амсч горитмыг зохиох шаард: буй энэ орныг түйвээхээ лагатай байдаг, зогсоовол зохино гэжээ. Д БАДАРЧ х эээ її, ЧУЛУУНХҮҮ, Эх » | | миниллллсэлл эмт 4 Бу” 99973 чнэн освьСпоеснэ-ЄССу6снэ 293» ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУД -ШИЛДЭГ уРАН БҮТЭЭЛ Ус2хлЕЦН Р ГЛЛРӨ.ГГТНВЭЛВР " ээ»ь Зөвлөлт Киргизийн Токтогулын нэрэмжит төрийн шагналт зохиолч ШУКУРБЕК БЕЙШЕНАЛИЕВ 1976 онд «Эвэртэй хурга» гэдэг номоороо Андерсе- ний хүндэт диплом хүртсэн юм. Энэ номд орсон ”:0) ло ДЭЭЭ 52000290 ” 9956Ө0099980 ӨӨ0000002о095955206000900060: “зөвөө ллэгүүдээс толилуулья. ОТОТОТО ТОТОТОТС шАлАлАЛАЛДГЭ19Ц1Ө1Ч ТЄг 45 |41Е3 өөөөөөөөөөөөӨ 7) ЗУ шас Азиз бсл хоньчин айлын хүү. Тэрбээр өвөл зунгүй өндөр ууланд отроор явна. Азизын аав эр хонь харнул- на. Тэрбээр том том ирэгээ өдөржин ууланд хариулж, Азизын ээж нь гэртээ хоол унд зэхэж, онгорхой цоор- хойгор хатгаж, аавыг нь хүлээнэ. Тэгээд орой ирэ- хээр нь хонио хотлуулна. Аав нь хонио хотлуулчи- хаад гэртээ орж Азизийг рав. Аав нь том алгаа то- сон дуудав. х Азиз тэссэнгүй эцэг рүү: гээ ухасхийв, . - Морь унуулж, хонь хариулж сургана даа, хөө чамайг! гэж аав нь хэлэв. -- Аав хүү хоёр гэрээ- сээ гарлаа. Аав нь хүүгээ дүүрээд, хөгжилтэй ярь- лаа. гирав. саар сүргийнхээ араас яв- д О) морь унаж ирэг хариулах, шиг сайхай ажил энэ хор-со) воод үгүй юм шиг санагдах үг: болжээ. д Ээжтэйгээ гэрт үлдэхдээ эм хоннноос өөр юм үзэж) хардаггүй байсан бол одоо) шал өөр... О Аавынхаа өмнө эмээл дээр мордчихоод өврөөс нь, толгойгоо бөднө шувуу шиг цухуйлган. явна. 8 Морины явдалд яг л бүүвэйлүүлж байгаа юм шиг таатай. Азиз-. урьд() емнө. барааг нь хараад ай-Г2) даг байсан уулнаас ч том()! болчихсон юм-Шиг санагда-( на. Энэ уулсыг одоо ойроос(с үзвэл тийм аймаар биш ха- рин Ч тоё ажээ. Азиз ууланд очоод анх удаа модны навчинд гар хү- рээд: ( -- Мод, мод! гэж баяр- (2) лан далласан билээ. 5 -- Энэ гацуур... Энэ хус су :.4 Тэр арц, энэ тавилгана, тэр чаргай гэж аав нь хүү- дээ мод бутыг зааж нэрийг 2) нь хэлж өглөө. (5) -- Гацуур, хус, арц...) гэж Азиз аавынхаа хэлс- нийг давтав. Тэрбэзр аавынхаа хэл- сэн заасан болгоныг тэр дор нь нэг амиар тогтоох тэж оролдоно. Моднуудыг нэг хараад нэгийг нь нөгөө- гөөс ялгахад тийм амар гэж үү!. ЯГ Тэр хоёр нэг цохионы араар орвол хад асганаас 0) 9 (9) (0) к) (0) цагаан хөөс цахруулан.(Э). шуугин бууж байгаа хүрх-(5) рээ харагдав. --- Ус,ус! гэж Азиз хаш- Эра. » мориныхоо амыг х, хүүгийнхээ бужгар В. руугаа хоёр гар дээрээ өргөж ши- Ээж нь гэртээ үлдэв. Наас даван бууж ирж бай-(9), дэхэд ээж нь сандарч: Тэрбээр нөхөр, хүү хоёрын. На, харав уур :20) -- Болиорой, хөөе уна- хоо араас харан зогсож | -- Хүрхрээ! Хүрхрээ!(5 тачихав! гэнэ, байснаа гэртээ бушуухан гэж Азиз хашгирав, Дуу нь?) - ханы, чийрэг орж домбонд сүү, хомбо- ХҮРХ Эр “шуугианд уусан байх учиртай. Мөдхөн том : а ши! ээ. Б 15-37 Солоод морь унаяс давхина, Ас. Ёс БУ, НЛД ний, аавтайгаа Өдөр бүр жинхэнэ хоньчин болно 2 онь хариулж, өдөр доо гээд аав нь инээнэ. -АЗИЗ ХОНЬЧИН шинэ юм мэдэж, - Ээж нь хоёр гараа БОЛЛОО байлаа. 9 тосч: Азиз аавтайгаа нэг удаа Орчуулсан Ө -- Нааш ир, алив нааш ИНГЭЖ ХОНИНД явснаас хойш Ц. СҮХБААТАР) ир! гэв. Азиз аавтайгаа байх их дуртай. Аав нь ханхар том, хүчтэй, дээлнээс нь хонины зунгаг, задгай галын утаа үнэртэ- нэ. Аав нь нэг өглөө: -- Өнөөдөр Азизыг авч Явнаа гэхэд ээж нь тэвдэлс: 22 юм бэ, яах юм бэ, ийм жаахан амьтныг гэв, Ээж аав хоёр нь ярил- л хаах зэрэг дуудахад хэн, ( р нь ирэх больё 5» ЯМЭХСХАГ, с» 2 г4 С | 4 / ----------г- . ..Ц...- шоо хи ша ХЛ»свө-СС3-снье. Хооэсвэ ЄСээсвь 2 (4987.27 Ш НЬ дөх шахаж: эхлэв. Тэгтал ч ца- гаан баавгайнууд 300 мөхөөлдөс аваад ирж явна. -- За хардаа! Бүгд чиний хүс- сэнээр болж байгаа биз? Усанд сэлж, биеэ шар, мөхөөлдөс ид хэмээн шидтэнийг хэлбэл, -- Хүслээ биелүүлж чадаш-. гүй нь ээ. Мөхөөлдөс идэхгүй ээ. Буцаад нисье дээ. Би өөрөө мөхөөлдөс боллоо шүү дээ. гэн: Энхбаатар хүү уйлагнан. хэлэв, Ид шидтэн тун яаралгүй, тайв- наар: 2 111 Ч11 г2 (шог НАЙРУУЛАЛ) Өрлөэдөр Энхбаатар хүү тун их ууртай. Газар зүйн хичээлд муу авсандаа л тэр шүү дээ. Хүү хариултаа зөв гэдэгт эр- гэлзсэнгүй. Тэгэхэд багш яагаад хоёр тавьчих ваа? Гэртээ ирээд эцэг эхдээ зэмлүүлж уур нь улам хүрээд эрт унтахаар ший- дэв. Энхбаатар тун сонин зүүд зүүдэллээ, " Нэгэц ид шидтэн ирээд, -- Чи хичээл дээр экваторын тухай ярьсан, тэ очиж үзэх ч 25-6 Т -- Чамд тэгээд «муу» тасан Үү? гэв. 7 : 5 -- Тэгэлгүй яахав гэж Энх- шүгэл 4өэ| баатар баярлан хашгирав, - Чи акаиторх рчрох ХОР хийх. -- Газар зүйн хичээлээ дав- вэ гэж ид шидтэнийг асуухад, ТАЖ байх уу? -- Биеэ ёстой нэг сайн шарж, .-- Дав-т-т-т-на... Ч ханатлаа усанд орж, нэг амиар -- За яахав, чамайг өрөв- 800 мөхөөлдөс иднэ Дээ гэлээ. ДӨЖ байна. Гэртээ харья!!! Энх- -- За тэгвэл чиний санаснаар баатар хүү гэнэт сэрээд эргэн болог. Одоо харин явахад бэлт- Бгдл ХЭвүрэцыл “Ч шүт гэнэ шүү. : С ? -- Юу бэлтгэх юм бэ? Бигбэ- байх юм. ямар сайхан бэ? Сэ- лэн. Тэнд чинь халуун гэж ЁС ша. хун сл инцэсл Задгах: цөлгүй. Тийм болохоор майк, ГУУ - урт лаг богио өмдтэй байхад л боллоо! болоогүй байв. Хажуу тайш эр- Ид шидтэн хүүд глобус өгөөд, ГЭЖ хэвтээд, дахин унтах гэтэл ї 5 газар зүйн хичээл нь бодогдоод -- Экваторыг заа даа” Газар болдоггүй, Сурах бичгээ шүү- зүйн хичээл дээр чи Чухам-аль рэн авч экваторын тухай сэд- хэсгийг -заасан билээ? ТЭХЭД, вийг эрж гарав. Экватор чухам ЭР 9 йасламиллэчэрд МАРА хаана байдгийг мэдэх хэрэгтэй! уй? урууга заав. “ Нясэцгээат тэй БЭНХбаатаг Эс тэгвэл ид шидтэн ирээд умард туйл руу нүцгэн шахам рын гараас шүүрч аваад явлаа. аваад язчихвал яана аа! Тэд ниссээр Умард туйлд ир- : Е (зээ. Энхбаатар даарч, бүр хөл- н.ЭНХЧИМЭГ Ф99Ф2оо9Ф99ФФ9Ф99Ф9999Ф0Ф09ФФ9ФФ9Ф ! . Хөвсгөл аймгийн Бүрэктогтох сумын 8 жилийн сургуулийн У! ангийн сурагч Д. Эрдэнэчулууны сэдвээр Д. Пушкин зурав. 52 ? Бин ФФФФоөФФ “ХЬ. төөоФФоФФФ0ф » МАХЗЭ-ыйн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын зэрэмжит ЧАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. О Ме1212246|) Ө ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧДЫН АЖИЛ ӨВӨЛ ЗОГСОХ: УУ? Байаль 0фчныг хамгаалах нь цаг зуурын ажил биш эз! «Байгаль хамгаална гэдэг Эх орноо хамгаална гэсэн үг» гэж бидний ахмад үе бахархан ярих дуртайг багачууд та нар лав олонтаа сонсож, уч- рыг нь ойлгосон бизээ. Эх орноо хамгаалах нь түр зуу- рын ажил биш шиг байгаль хамгаалах ажилд улирлын ял- гаа гэж байхгүй. Тийм болохоор залуу бай- тальчдын ажил өвөл зогсох- гүй харин Ч олон төрлийн зүүсгэл санаачилгыг шаард- даг билээ. МАХН-ын Төв Хорооноос 1982 онд «Байгаль орчныг хамгазлах, түүний нөөц баял- гийг зүй зохистой ашиглах талаар хүүхэд, залуучуудын дунд зохиох ажлыг цаашид сайжруулах тухай», БНМА У-ын Сайд нарын Зөвлөлөөс х Залуу байгальчдын салбар 44 станц байгуулах тухай» болон 1983 онд «Залуу байгальч- дын төв станцын материаллаг баазыг бэхжүүлэхтэй хол- богдсон зарим арга хэмжээ- НИЙ тухай» тогтоолууд гарга- сан нь залуу байгальчдын мө- рийн хөтөлбөр болж байна. Байгаль хамгаалагч бага- чууд та нарын ажил дөрвөн улирлын өнгөтэй. Байгаль хамгаалах ажлыг жилийн турш сар улирлын өнгө аясад тохируулж, өвөр- мөц байдлаар тасралтгүй 20- хиох шаардлагатай байна. Энэ юу гэсэн үг вэ? Нэг талаас сургууль пионерийн байгуул- лагуудын нэлээд нь, байгаль хамгаалах ажлыг тодорхой системгүй алдаг бног зохиож байна, Нөгөд талаас жилд хоёр удаа болдог байгаль хам- ““Фгаалах уламжлалт сарын аж- лын үеэр хавар намрын ду- лаан улиралд ажил нэлээд өрнөдөг мөртлөө бусад үед мартагддаг. Бас эх орныхоо с үнэт баялаг болсон зүйл бү орийн ургамал, цэвэр цэнгэг гус, шимт хөрсөө хамгаалах 7 й пионер сурагчдын дєногоон», «цэнхэр», «шар» нь «ногоон» лийн Ги- “шүүд сургуу: тарьсан мМ зүлэгжүүлсэн талбайд үзлэг шалгалт хийх, цас мөс тогтоох, дулаалга хийх ажлыг хариуцаж болно. Бас сургуулийн цэцэрлэгт хүрээлэн, ойн төгөлд очиж цэвэрлэгээ хийх, хүнтэй дау сал болсон шувууд болон заг рим амьтдад зориулж үүр нуувч бэлтгэх, хоол, тэжээл тавьж өгөх ажлыг санаачил: болно. Орчин тойрныхоо ойн тал- бай, ургаж байгаа мод бут сөөгний бүртгэлийг гаргаж, нөхөн сэргээх, тэдгээрт бай гаа ан амьтдад зориулж ус бу- лаг шанд задгайлж, хужир шүү, өвс тэжээл зориуд тавьж өгөх, уулын модыг бэл рүү нь шилжүүлэх бэлтгэлийг зураглад төлөвлөгөөтэй хийж болно. «Шар» эргүүлийн гишүүд «Цасан дор хөрс» гэсэн ойл- голтыг нөхөддөө өргөн суртал- чилж зүлэгжүүлсэн газар, цэцэрлэг, талбай, цэцэрлэгт хүрээлэнд олон салаа зам гар- гаж, дагтруулах явдлаас сэр- гийлэх ажлыг хийж болох юм. Гол горхи хөлдсөн үед тов- чилж олон салаа зам гарган хөрс эвдэх эх үүсвэрийг тавьдаг жолооч ах нартаа хя- налт тавьж ажиллахын 3э- рэгцээ, гэр хорооллын ай- лууд гудамж талбайд бохир ус асгаж, хөрс бохирдуулдаг 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 14 О ЛХАГВАО ҮНЭ 10 МӨНГӨ ХӨДӨӨГИЙН СУРГУУЛИАР ХИЧЭЭЛ ТАРЛАА. (Хөвсгөл аймгийн Улаан уул сум) 24:11 ДОТУУР БАЙРНЫ ХҮҮХДҮҮД (Хөвсгөл аймгийн Ринчин- лхүмбэ сум) Р. ЭНХБАТЫН авсан судалбар фото 51:41 баагдал хот хөдөөд нийтлэг ФФФФФФФФФФФФОФФ ФУУОФФО ФОӨН4ФФ Ф0Ф444499944444 байгаатай тэмцэл явуулж 00- лох жишээтэй. Сургууль бүхэн «Өсвөрийн 2 . ойчдын нөхөрлөл», «Ногоон» , «Цэнхэр» «Шар» эргүүлийг зааврын дагуу байгуулан Ф ажиллуулж, залуу байгальч , пионер сурагчид байгаль ?Ч хамгааллын төрөлд бүрийн нө- хөрлөл, клуб, секц, дугуйлан, нэгдэл, хамтлаг ажиллуулж, 9” сургуульдаа хичээл туршла-Ф гын талбай, амьд амьтны бу- лан, цэцэг ногооны дулаан Ф байр танхим музей байгуу-Ф лахад идэвх санаачилгаа дайч-Ф лах хэрэгтэй. Залуу байгалвчдын ажил өвөл зогсох ёсгүй, »? МЗБН-ийн Тов Зөвлөлийн 9 хариуцлагатай нарийн бич- Буусин : Ж, ЦЭРЭННАДМИД ". "ӨВЛИЙН СҮҮЛЧЭЭР С. БАТЧУЛУУН зурав 99Ф9ФФФФ9ФФФФФФФФФФФФФ0Фс90ФФФөөөөөөөФӨөөө ? 3 ЭНЭ ДУГААРТ, 2 ОӨ.иНҮҮРЭЭС 2 Яавал дунд дүнгээс ф, салах вэ! ? Ф.Ш НҮҮРЭЭС 2 Чапаевын бяцхан )4 цэргийн тухай. 2 О.1У НҮҮРЭЭС 4 «Залуу байгальч» Ф шинэ булантай 5 танилцаарай! 26 Ф” 25, “тү” Ч ггт”-эг” НРВИЛНН ХЭМНЭЛТИЙН ЕЧЯЧГЧ сошштшагтүишш-хгш-1 “ДУСЛААС | ДАЛАЙ | (Уралдааны болзол) БНМАУ-ын Худ а, бэлтгэлийн Яам, Д.Сүхбаа- | тарын нэрэмжит | МПБ-ын Төв влөлөөс хамтран нийт пионерийн бүлгэм, | инонер сурзгчдын Дунд яс, бэхийн сав, хаягдал цаас цуглуулах улзамжл3лт урал- дааныг энэ оны хоёрдугаар сарын нэгнээс эхлэн зар- | злаж байна. Уралдаанд идэвхтэй орол- цож хамгийн их яс, бэхийн сав, хаягдал цаас цуглуулж тушаасан сум. сангийн аж ахуйн сургуулийн пионе- 4 рийн бүлгэм бүрээс хоёр п хүртэл бүлэг, тав хүртэл пионер, аймаг, хотын төв, Улаанбаатар хотын районы сургууль, пионерийн бүл- гэм бүрээс арав хүртэл бү- лэг, 20 хүртэл пионерийг бэлтгэлийн байгууллагаас хамтран шалгаруулж бая- 1 рын бичиг, үнэ бүхий зүй- лээр шагнана. Нийт сургуулийн тпионе- рийн бүлгэм «Яс, бэхийн сав, хаягдал цаас» Ццуг- дуулсан мэдээ, болон урал- дааны тэргүүн байранд шалгерсан йпнонерийн 190- дорхойлолтыг дөрөвдүгээр сарын 15-ы дотор аймаг, | | | Би тєсролх хайртай. Гэтэл муутай өвөлжлөө, бид гадуур хувцастай сууж бзэрүүлэн Анги танхимын шгл Ц9- Э9 596 ,, 2 429) 522 34 Х| СОНИНД ИРСЭН ЗАХИДАЛ сургуульдаа сургууль маань хуучирч муудсанаас модны өмх со аС0:02рарфо р игчигигсииО т : : ЯС, БЭХИЙН САВ, ХАЯГДАЛ ЦААС ЦУГЛУУЛЬ хот, районы пионерийн зөв- лөлд ирүүлнэ. Аймаг, хот, Улаанбаатар хотын район тус | бүрээс уралдаанд хамгийн идДэвх- тэй. оролцсон пионерийн нэг бүлгэм, нэг пионерийн тодорхойлолтыг тавдугаар сарын нэгний дотор МПБ- ын Төв Зөвлөлд ирүүлнэ. Тодорхойлолтыг аймаг, хот, районы пионерийн зөв- лел, худалдаа бэлтгэлийн байгууллага хамтран гар- тах бөгөөд бүлгэмийн Т0- дорхойлолтод бүлэг, шпионе- рүүдийн тоог тусгасан бай- на. Уралдаан зохион байгуу- лах комисс аймаг, хот, районуудаас ирүүлсэн ма» териалыг үндэслэн иионе- рийн бүлгэм, пионерүүдийг цуваагаар байр эзлүүлж дараахь байдлаар шагнаж урамшуулна, Пнионерүүдээс: » “Нэгдүгээр байр 1. Дилп- лом, гадаадын пионерийн лагерьт амрах урилгаар Хоёрдугаар байр 10. Дип- лом, Олон улсын пионе- рийн «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар Гуравдугаар байр 15. Диплом, дотоодын пионе- рийн лагерьт амрах урил- таар - Бүлгэмүүдээс: Нэгдүгээр байр 1. Дип- лом, 1000 төгрөг Хоёрдугаар байр 2. Дип- лом, тус бүр 750 төгрөг Гуравдугаар байр. Дип- лом, тус бүр 500 төгрөгөөр тус тус шагнаж урамшуул- на. ШИНЭ СУРГУУЛЬТАЙ БОЛОХСОН Нэгэнт манай сургууль биш болохоор тэдний зай завыг харж, хааяд нэг цаг 24:41:45 :41 41:45:41 41:41 4188 Х мий “ТАХ... Х» 5) Хэ Х3 5) Сурлагын ахиулж дундаас сайн руу, сайнаас онцод дэвшин су- чанараа рахын төлөө чармайж, Дундгүй хамт олон боло- хоор үүрэг амлалт авсан тухайгаа бичиж ирүүл- сэн сурагчдын захид- лаас... Онц сурахын тулд яах хэрэгтэй вэ? Энэ та- лаар зөвлөлгөө өгнө үү? Нийслэлийн 40 дүгээр сургууль У анги. Сурагч Ч, ЭРДЭНЭЧУЛУУН ХИ сургууль. У анги. Сурагч Ё Б. ОЮУНЧИМЭГ ..Манай анги 1987 онд «Дундгүй хамт олон» болох зорилттой ажиллаж байна. Дундгүй хамтолон болоход юуг эрхэмлэх вэ? ХУ сургууль, У анги. Сурагч 2 ДАМБИЙНЯМ ! “Хүүхдүүд: дунд Дүн аваад дасчихдаг юм уу түүндээ ердөө санаа зов- доггүй. Хичээл бүгдэд онц авч болохгүй гэж үү? Төв, Зуунмод. 10 жил. Сурагч цолмон Олон сурагч сурлагын чанарын тухай санал,бод- лоо сониныхоо .редакцид илгээжээ. Эдгээр. захид- луудыг нийслэлийн 10 жилийн ЇЇ сургуулийн ах мад багш Х. Должинсү- рэн, Х. Төмөрмөнх нарт уншуулж харилцан ярилцсанаа. зөвлөлгөө болгон нийтэлж байна. ХЭЛСЭНДЭЭ ХҮРЭХ... ..Би гэрийн даалгав- раа хийж. амжаагүй ир- сэн гэж | Дорж уруу цд- йлна. ЫА Яагаад... тодорхой ха- риу хэлсэнгүй. Та нар яагаад гэрийн даалгавраа хийж амжихгүй байна вэ? Ё Энэ бол цэг хугацааг үр дүнгүй өнгөрөөж бай- гаагийн гэрч. /Цаг ху!8-. цааны үнэ цэнийн тухай ХЯХЖЯЖХХХХХХХАХХАХЯЛАЯЯХ 1987.2.11, ЗА ГЭВЭЛ ЗААВАЛ БИЕЛҮҮЛЭЭРЭЙ! чи бодож үзсэн үү? «Чи хэлсэн үгэндээ эзэн бол- дог уу?». Багш нар чинь, аав, ээж хэн ч бай! Чамд хи- чээлээ сайн давт! Ном унш, хувцсаа цэвэр өмс гэж бараг цаг тутам хэл- дэг. Чи «За... за...» гэж товчхон хариулдаг, Гэтэл «Хэдхэн мөчийн дараа чН өөрийнхөө «За» гэж хэлс- нийг мартчихсан тоглож явна. Үүнээс үүдээд аав,ээж чинь чамд гомдоно. Ээж, аавыгаа уцаарлахаар чи уруу царайлаад тэрхэндээ биеэ өмөөрөн амандаа бувтнаад цүнхтэй НОМОО аваад дургүйд хүчгүй гэг- чээр ширээнийхээ ард СУУ таад хичээлээ хам хум хийх болдог шүү дээ! Ийм хүүхэд цөөхөн, гэхдээ байсаар байна... ХҮН БОЛОХ БАГААСАА Багш Х. Должинсүрэн (Нийслэлийн 10 жилийн ЇП сургуулийн бага ан- гийн багш) ..Сурагч бүр бага а4нН- їид байхдаа бие дааж эР- дэм сурах, хөдөлмөрт да- дах нь чухал, Сурагч гэдэг сайхан «албанд» явж эрдэм ном заалгаж, уншиж, бодож, зурахдаа хичээнгүйлэн цэвэр нямбай хийж сура- хад өөрийгөө албадан, ан- хааралтай сууж сурахаас эхэлнэ. 21-11 ангид ямар ч хя- чээлийг чөлөөтэй тайл- барлаж ярьж чаддаг болж, мэдэхгүй зүйлээ багшаасаа, үеийн нөх- дөөсөө ний нуугүй асууж мэдэж авч сурахыг ХИ- чээ, Мөн багшийн тайлбар- ласныг Ой тогтоомжоо- роо тэмдэглэн авч чада- хаар хурдан бичиж сур- зал дунд ангид ороод ямар ч хичээлийг гүйцэд бичдэг болно. “Эрдмийг эхнээс нь мэгийж сура- хыг эрхэмлэн захья! ӨӨРТӨӨ ИТГЭХ итгэл Х. Төмөрмөнх (Нийс- лэлийн 10 жилийн Ш Ха улдан математкийн гиш) Хүүхэд ахуй насандаа ,», яйш хандаж сурвал өөрт муугаас гадна, чамайг хүрээлэн байгаа хүмүүст бүр хэцүү. Дэгтэй, журамтай, сайн хүн болохыг орчин тойр- ныхон чинь сургаж үлгэр лэж байдаг. Тэгвэл яаж, дэг журамтай «хүмүүжил- 4 тэй» хүн болох вэ? Энэ та- лаар яг ингэвэл зохино, тэгвэл таарна гэсэн жор байхгүй. Ямар хүн болох нь зөвхөн өөрөөс чинь шалтгаална. Сурагчид «Дунд» дүн авах нь цөөнгүй байна. Яагаад (дунд) авав? Ээл- жит хичээл дээр сурагч бүр анхааралтай байж, хичээлд идэвхтэй оролцож, ойл- гоогүйгээ багшаасаа асууж, сурах бичигтэй сайн ажил- лаж, үзсэн хичээлээ тогт- мол бататгаагүйгээс дунд авч байна. Зарим сурагч улирлын дүнгээр 2-3 хи- чээлд дунд гардаг. Энэ юу. гэсэн үг вэ? гэвэл гол хи- чээл биш гэсэн ойлголтын улмаас болсон хэрэг. Гол бус хичээл гэж байхгүй. ХЭЛСЭНДЭЭ ХҮРНЭ .. За гэвэл ёогүй шүү бүх зүйл надаас эхлэх нь гэж Дорж хүү хариуллаа. Тэр хүмүүжилтэй хүүхдээс сурах, өөрөө өөрийгөө 838- хирч сурах гэнэ. Дорж 00! Чамаас их зүйл шалтгаал- на. « Хүүхэд наснаасаа эхлэн биеэ албадаж, сонирхсон юмаа хийгээд зогсохгүй, дургүй байсан ч сууж хийж сурах хэрэгтэй. Одоо, өнөөдөр хийчихэж болох ажлыг маргааш гэж хойш тавихаа зогсоо! Жишээ нь: Чи маргаашийн хичээлээ бүгдийг давтаад, цүнхэн- дээ хийгээд жин тан бол- гочихоод амарсан хойноо “үзгэндээ бэхээ соруулахаа мартсанаа сая саналаа гэе. Чи гэрлээ унтрааж орон» доо бие чинь дулаацсан байг, Босмооргүй, залхуу» тай санагдана. Үүнийг өг- » лөө босоод хийхэд болох юм чинь. Энэ ялих зүйл! гэж д бодвол... Ха- рин энэ ажлыг өглөө тэж хойш тавилгүй, нэн даруй гүйцэтгэчихвэл өөрийгөө ялж байгаа нь тэр. Бага Ч гэсэн ялалт шүү!!! «За» гэсэн үгний цаана их итгэл байдгийг мартаж болохгүй! «Онц» дүн «За» гэсэн үгтэй тэнцэхэд НХ тэвчээр хэрэгтэй. Л.ДОРЖСАМБУУ АВАРГА “БОЛСНЫ “УЧИР 2 5 1961) номд байгаа уг Чапаев болон түүний дайчин нөхөд дагуул Петь- ка, пулемётчин Анна на- рын тухай гайхамшигт кн- ног бүгд сайн мэднэ. Ча- паевын дивизийн нэрт пу- лемётчин эмэгтэйн жинхэ- ЧАПАЕВЫН БЯ ЦХАН ЦЭРЭГ нэ нэрийг - Мария АндД- реевна Попова гэдэг юм. Энд түүний дуртгалыг сий- рүүлье! Байлдаан завсарлах үеэр манай хороод шинэ байл- дагчид--сайн дурын цэр- гүүдээр нэмэгдэж байлаа. Ажилчид, тариачид хэсэг бүлгээрээ, ганц нэгээрээ Чапаевын дивизид ирнэ. Эдний чин эрмэлзэл, Хү. сэл зориг нь Зөвлөлт ул- сыг дайснаас хамгаалах байв. Гэтэл 1918 оны зун Ча- паев дээр цэнхэр нүдтэй туранхай хүү ирлээ. Тэр- бээр арван.хоёр, гурав ор- чим л настай. “Өөрийгөө Павлуша Сахаров хэмээн танилцуулж, цагаантнууд- тай байлдах хүсэлтэйгээ илэрхийлээд, - Тэд миний эцгийг алж, тосгоныг маань ш4- таасан гэж ярив. Чапаев түүний яриаг анхааралтай сонсоод, мӨ- рийг нь илж: «Хүү минь, битгий гунихар! Бид Ччи- ний өшөөг авна, чамайг Ч харж хандана. Одоохондоо штабт үлд!» гэв. Тэгтэл хүү жагсаалдаа авч явахыг гуйж, арай л уйлсангүй. Гэвч Василий Иванович гуйлтыг зөвшөөрсөнгүй. -- Чи бага байна. Бараг винтов ч өргөж чадахгүй... гэж хүүд хэлэ. Түүнээс хойш хэдэн өдөр өнгөрлөө. Чапаевын цэргүүд даруу. хан, сониуч зантай хүүг бүгд л ихэд хайрладаг бол- лоо. Павлуша дарга нарын өгсөн үүрэг -даалтаврыг цаг тухайд нь нягт нямбай биелүүлж, байлдаан ту. лалдааны гай .гамшгг”Г томчуултай ижил эрэлхэ- гээр хуваалцаж байлаа. Орой тэр аль нэг байл- дагчийн дэргэд сууж, буу зэвсгээ хэрхэн задалж цэ- вэрлэж, цэнэглэж буйг ан- хааралтай хардаг байв, Энэ үед Чапаевчууд: --» Сайн хар, дүү мннь сайн харж ав гээд Павлу- шад винтов бууны зохион байгуулалтыг дуртай тайл- барлаж өгнө. Энэ бүх хичээл хий дэ- мий өнгөрсөнгүй гэдгийг цэргүүд удалгүй мэдсэн юм. Уралын ойролцоо ца- таан хасгуудтай ширүүн тулалдаан боллоо. Бид дайсны атак руу давхар давхар дайралт хийж бут- дохиж байв. Гэвч дайснууд хүч нэмж байсан. Чапаев хуй салхи шиг довтолгон 1987,2.11 ФУйсонаРмыа "ҮНЭН ӨГ С5 Бл ЛВ. нЫ.. а.н. лЬ на... эг. З өөрийн хороодоор явж, дайчдыг урамшуулан, ту. шаал өгнө. Би пулемётын хоо лентийг сольж байтал, Василий Ивановнч миний хажуугаар давхин өнгө. рөөд нуувчийн захад хэ- Дэн секунд зогсов. «Энэ чинь хэнтэй ярьдаг би- лээ?» хэмээн бодов. Эргэн харвал ГПавлуша Сахаров байлаа. Хүү винтов буу барьжээ. Тэр буу зэвсгийг тун чадмаг эзэмшинэ. Дав- шин ирж буй цагаан наза- кууд руу тун нягт шагайж байгаад маш тайван, сам- баатай гэгч нь бууныхаа го- хыг дарна. Дайсны сүүлчийн ата- кыг няцаагаад бид үзлэгт орохоор жагсав. Ерөнхий жагсаалд ахмад байлдагч- дын хамт бяцхан Чапаев Павлуша Сахаров зэрэгцэн зогслоо. Василий Иванович жагсаалын өмнүүр явж бай- гаад Павлушагийн дэргэд зогсож, гүн талархалтай- гаар түүний бяцхан гарыг чанга гэгч нь атгахыг би харж билээ. Н. ЭБХЧИМЭГ орчуулав ГОТо10101010101010ТО1010101О0 ТОС ОТОТо 01010(01010) Бичиг зохиолд хэрэглэгдэх найруулгын ур маяг олон.Суу билэгт Д. Нацагдорж зохиолч гайхамшигт бүтээлүүддээ най- руулгын ур маягийг маш Чча- дамгай хэрэглэж байлаа. Түү- ний аль ч бүтээл хүний: бодол, сэтгэлийн нууцыг хөндөж, амьд- ралын утга учрын нарийныг яруу тод дүрсэлсэн байдаг. 1932 онд бичсэн «Цагаан сар ба хар нулимс» өгүүллэгт харшууллын ур маягийг бахдам сайхан хэрэглэсэн байдаг. ХАР- ШУУЛАЛ бол амьдралын сөр- чил, юм үзэгдлийн эсрэг тэсрэг шинжийг тодруулахад нэн тохи- ромжтой ур маяг юм. (Зураг). Тайлбар: Дээрх тоо бол Д. Нацагдорж, |Зохиолууд (827) өгүүл- лэгийн өгүүлбэрийд дэс дугаар шүү. Үлгэрлэвэл: 44. Гэрийн эзэд шинэ хувцас өмсөөд, битуүл- из гэж баяр жавхлантайгаар хөдөлцгөөнө. 45. Цармаа гал 2хлал Хаёрын кээн сайхан 7777 1) | 22222лийн улгиж, НЧ дармаагийн сэтгэл 12200лг21 2112:1717573НИЙ Р 27224: 75,15.40 212528 ИИНРУУЛГЫН УР ЯГ тогоотой хуримлана. 50. Энэ орой гэрийн эзэд ёслох цагаа- лахын хамт гаднаас зочид гий- чид ирэх нь тоогүй олон..51. Тэдний идэх уух, инээлдэх бая- салдах нь тэр хагармаар, гагцхүү Цэрмаа зуухны хажууд хөлрөн сууж, гөлрөн харж, шүүрс алдана гэх мэт... Энэ сайхан өгүүллэг бараг зөвхөн харшууллын ур маягаар бүтсэн бөгөөд дүр дүрслэлийг уран яруу болгохын тулд «Цэрмаа, Мядагмаагийн торгон дээлийн өнгөнд гялбахдаа» гэ- сэн хэтрүүлэл, «Завшаанаар, Чүлтэм, Дагдангийн алтан босгыг алхан орж ирээд» гэ- сэн төлөөлөл, «Цэрмаа гал тд- тоотой хуримлана» гэсэн егөө- дөл, «Аяа, Цэрмааг.ноёлох хүн яасан олон билээ» тэсэн яруу асуулт зэрэг найруулгын ур маягийг ашигласан нь оновч- той болжээ. Их зохиолч Д. Нацагдоржийн иайруулах эрдэм барагдашгүй билээ. ы 232 0 Бү 2/маа 76.17,18,19,27,28,58 Миний ач охин тавду- гаар ангид сурдаг Юм. Өн- гөрсөн долоо хоногт ач охин чухам ямар их ажил- тай байсныг би хараад дот- роо их л баярлаж: «Одоо л бага сага юмны нарийн учир ойлгож эхэлхэнэ дээ» хэмээн бодож байлаа. Охин хичээлээсээ тарж ирүүт унд цайгаа ууж, даалгав- раа хийнэ. Орой нь теле- визийн “программ харж үзье гэсэн нэвтрүүлгээ цаг тухайд үзчихээд унтраана. Ээж аавыгаа, дүүгээ, ер нь намайг ч гэсэн өрөө тасал- гаанд ороод гарсны дараа «Гэрлээ унтраасан биз?» гэж лавлан асуугаад, очиж шалгана. Усны гоожуурт ус дуслах чимээнээр л очиж сайн хаана. Урьд нь, шөнө дөлөөр өрөөний- хөө гэрлийг, дээр нь бас ширээний чийдэн асаачи- хаад «даалгавар хийж бай- на» нэртэй ном уншиж суудгаа Ч больчихов, Тэгж суухад бид «аль нэг гэр- лийг асаахад л хангалттай биш үү, юу гэж зэрэг зэрэг асаадаг юм бэ? Улс орон даяар цахилгааныг, юм бүхнийг арвилан хэмнэхийн ач холбогдлыг яриад байхад ингэж ч байх гэж дээ...» хэмээн хичнээн хэлээд Ч үг авахгүй суудагсан, Гэтэл эргэж арвич хям- . Харин бямба өдөр хичээлээсээ л: ҮНЭН СЭТГЭЛЭЭСЭЭ АРВИЧ ХЯМГАЧ БАЙХЫН УЧИ тошШ-ү- Я гэжээ. -- За ямар вэ? Би хүн- гүй өрөөний гэрлийг цаг тухайд нь унтраасан. Те- левизор олон цагаар асааж суусан уу? Формын хувц- саа хүртэл долоо хоногт нэг л удаа индүүдсэн. Хөр- гөгчөө салгаж угааж цэвэр- лэсэн... Тэр бүхний л үр дүн биз дзэ? гэж бахархан өгүүллээ. л Миний охин ийм байд- . слыг цаг ямагт баримталж хэвшвэд л нэн сайн сан тээд баяр хүргэж билээ. Тэр өдрөөс хойш олон хоног өнгөрлөө. Гэтэл охин яг л хуучин хэвээрээ. Дав- хар, давхар чийдэн асааж, тэнд ч телевизор залгаатай, энд Ч «нусны алчуур улаан бүчээ индүүдэх» нэрээр ин- дүүгээ залгаад бүр март- чих юм. Тэр бүү хэл нэг удаа гэрлээ унтраалгүй унтчихсаныг яана вэ? Энэ байдлыг нь хэлбэл, «Арви- лан хэмнэлтийн аял дуус- чихсан шүү дээ» гэх нь тэр. Энэ үг намайг ихэд цочоолоо. Сургууль дээр нь ийм ажил зохиогдсон тэр хэдэн өдөр л ингэж идэвхтэй байж дээ.. гэж бодоод ОХИНДОО гомдох ч шиг Ха- гинах шит болж билээ, тэн сэтгэлээсээ үргэлж ийм байж болохгүй гэж түү? Үүнээс үүдээд өвөө нь та нарт хэдэн үг хэлэх гэ- сэн юм. Арвилан хэмнэлтийн ут- та учир чухам юу вэ? Энэ эйр үеийн байж болох УУ Арвилан хэмнэнэ гэдэг асар үнэтэй, гүн утгатай үг, /Кишээлэхэд гэр орон сургууль ацги .танхимдаа улсын үнэт зүйл цахилгаан эрчим хүч усыт бага 04- таар ч гэсэн цаг ямагт хэмнэж чадвал ямар их ашиг гарах билээ. Гэхдээ шаардлагатай байсан ч тэрлээ битгий үгүй хэрэглэж занш» гэ- сэн үг. Чи гал тогооны өрөөнд цай ууж дуусчихаад тэрлийг нь унтраалгүй тэр чигтээ тєлевизорийн өмнө очоод суучихна. Тэгснзэ хүүхэлдэйн кино гарах бо- | лоогүй байхад л асаалттай хэвээр нь: байлгана. Энэ хооронд нэг зүйл Ч гэсэн | хийгээд амжуулчихья гэ- сээр индүү залгатал кино | эхэлнэ. Индүүгээ мартчи- | хаад л нөгөө өрөөндөө | ороод явчихна. Зөвхөн энэ | ХЭСЭГХЭН хурацаанд хэдий хэмжээний “цахилгаан үр | ашиггүй урсэж байна вэ | гэдгийг боддог, тооцдог ухамсартай, зуршилтай байх хэрэгтэй юм. Цаг зуу- рын биш байнгын дадал зуршилтай байх ёстой тэд- гийг сайн бод! Ингэж багаа- саа ялихгүй зүйлд ч арвич хямгач хандаж сурвал Эдийн засгийн тооцоонд сайн сурч, ирээдүйд гэ- рийн сайн эзэн болох нь дамжиггүй. Чи чухам ямар ааш араншинтай хүн бэ гэвэл, арвич хямтач, нягт нямбай... гэсэн тодорхой- долт өгөхөөр л байх ёстой шүү. :а вар гэр орондоо ца- хилгаан, усыг арвилан хам- | нэдэг үү? Ийм дадалтай болж чадсан уу? Элэ тухай- гаа өвөөдөө бичээрэй, Ха- рин өвөө нь: «Ач охин минь тун арвич хямгач, бүр үнэн сэтгэлээсээ пүү Ї тэж хэлэх тэр цагийг хү- лээн сүүя. АРВИЖИХ ГУАЙ ЧИНЬ | р р ! 222471 Өсоьл жам Ссоороо үргэлжилж байна. «Энэ сар хаврын тэргүүн Ч гэсэн хүйт- нни эрч мэдэгдэм сулраагүй л байна. Таван ес дуусч : ургаан есдөө орсон ч уул талын цас ханзарч, урин дулааны амьс- тал ирээгүй л байна. Өдөртөө дулааравч шөнөдөө хүйтэрсэн хэвээр. Гэвч цаг улам улмаар тавигдан, өдөр уртассаар. Хаврын 14 ал үүд нээгдэх, нүүдлийн шувууд кангар гунгар дуугассаар ирэх цаг ойртон ойрт-“ соор. ХҮҮХЭД БҮХЭН Залуу Сайгальч. Їзинзэр ажил үйлст өөрсдийн хувь нэмрээ оруулж: байдаг юм. Хүүхдүүд ээ! лан баяжуулдаг хүмүүжил Төв Хороо, 15 БНМАУ-ын Сайд нарын лын сургуулийн хүрээнд У Зөвлөлөөс «Ойг НӨХӨН зохион байгуулна. Л сэргээх, хамгаалах ажлыг Сургууль бүхэн «Сур- сайжруулах зарим арга гуульд элсэгчид, төгсөг- 9 смалнын тухай» чухал Чидэ-ийн цэцэрлэг бай- Дд гтогтоол гаргасан билээ. «Эх гуулах ажлыг хэтийн тө- ? орны ногооч гоёл» болсон вөвлөгөөӨ зургаар | бай- "зүйл зүйлийн ургамал, туулж, анги танхим, өрөө ЗУС Мод бут, цэцэг жимс тэр- тасалгаа бүрийг алаг цэц- Жү гүүтнийг хайрлан хам гээр чимэглэж,байр сууц- 475 гаалж арвижуудлахад 34- ныхаа тагт бүрийг цэцэг- лд луу байгальчдын хүчийг жүүлэх ажлыг залуу бай- 9 чиглүүлэх зорилгоор МХ гальчид хариуцан авч хэ- Ё, “ЗЭ-ийн Төв Хороо, МБО рэгжүүлье! ХН-ийн Төв Зөвлөл, Ар- Уралдааны болзол хан- Р дын боловсролын Яам гасан арван таван сур- хамтран уралдааны бол- гууль, ХЗЭ, пионерийн зол гаргалаа. байгууллагыг нийт гурван «Мод сөөг үржүүлэх байр эзлүүлж тус бүрт талбай ,цэцэрлэгт хүрээ- гурваас ариан мянга4 төг- ё лэн байгуулах уралдаан»- рөгийн шагиал олгох юм. ыг 1986 оны ХЇ сарын Уралдаанд идэвхтэй , 7-ноос 1989 оны Х1 сарын оролцсон 30 хүрталх су- 7 хүртэл гурван жилийн рагчийг олон улсын «Най- Э хугацаатай манай орны рамдал» лагерьт амрах ё. нийт ерөнхий боловсро- урилгаар шагнана, 4 Ч ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧ гамдсан асуудал. болж Жжэсдэг вэ? Түүний амьд нээж оуй нүүрээ өнд ин байна. ралаас ажиглам.ан зүнлээ гэж нэрлэж байна. Бяц- Байгаль орчноо хайрлан . өнчээрэй! хан уншигчдын дунд гэр- хамгаалах хүмүүжилтэй 3. Хавар болохоор ал- тээ цэцэг тарьж, амьтан болоход нь манай сонины саас ирэх жигүүртэн нөх- тэжээж, эх орны үзэсгэ: «Залуу байгальч» тогтмол дөө хэрхэн угтах гэж бай- лэнт зар аялж, хөрс--нүүр УНШИГЧ багачууддаа на вэ? ний эвдрэл, усны оохир- туслах болно. 4. Чи байгалийг ажиг долтой тэмцэж явдаг хү- Энэ нүүрийг сар бүхэн ладаг уу? Байгаль орчин, н ОннН. Хүүхэд гаргахаар төлөвлөж бай- цаг УУР, ургамал, амьт- залуу байгальч байх на. Одоо бид «Гуравдугаар ДЫгГ ажиглаж тэмдэглэл тстой. Өсвөрийн ойчид, сар» тэсэн нүүр бэлтгэж Хөтөлдөг үү? Тэмдэглэ- инонерийн ногоон, цэнхэр, байна. Энд та бүхний тус- ЯИйнхээ хамгийн сонирхол- шар эргүүлийнхэн байгаль ламж, ИДЭВХ санаачилга ТОЙ хэсгээс бидэнд бичиж орчноо хамгаалах эрхэм хэрэгтэй. ирүүлээрэй! 4 «Залуу байгальч» та байна? Өсвөр үеийнхэнд эх ор” нарт анхныхаа асуултыг Эдгээр асуултад ха- ныхоо газар шороо, ой тавьж байна. Хариулаа- рнулж сонины хаягаар за- мод. ус агаар, байгалийн рай! хнидал ирүүлэхдээ дугтуйн бүх нөөц баялгийг хайр- 35 Чи тасалгаандаа ямар дээрээ «Залуу байгальч» лан хамгаалж арвижуу- цэцэг тарьдаг вэ? Яаж гэж бичвэл манай захи- арчлан ургуулж байна вэ? олгох нь өнөө үед тул- 2. Чи ямар амьтан тэ- хөнгөвчлөн туслах болно. МАНАЙ ЛАВЛАХ ЗНАМРЫН ЯРИАГ (22:2/1:1:1: 07:01 9. Чи «Залуу байгальч» нүүрээс юу уншихыг хүсч дал харилцааны ажлыг Өнгөрсөн намар өвгөд настнууд: -- Энэ жил мод орой- гоосоо эхлэн шарлаж навч нь хурдан уналаа. Бас хялганы шивээ их өтгөн ургасан байна гэж ярьж байлаа. и Тэгвэл бэ? гэвэл: - Та-нар байгаарай! Өвөл цас их орж хүйтэн болдог юм тэж тэд хариулав. Би түүнийг тэмдэглэж авсан юм. Цаг уурын дугуй- ланд суралцдаг болохоор тиймэрхүү яриаг сонсч явдаг. Өвгөд настны хэл- ДЭГ үнэн байна уу, үгүй юу гэдгийг мэдэхийн тулд өнгөрсөн оны 12 дугаар сард шинжлэх ухааны үн- Уран байгалийг яруу найргийн цонх яадаг юм хараад л ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧДЫН АЖЛААС ӨВЛИЙН Зөвлөлтийн хүүхдийн нэрт зохиолч А. Барто «Өвлийн ойД цэцэг түү: хээр» гэдэг сонирхолтой ном бичсэн билээ. Цалин мөнгөн -цасан дунд өнгө өнгийн цэцэг ургадаг уу? Энэ асуултад залуу бай- гальчид: Ургадаг| гэж ха- рнулж байна. Залуу бай- гальчдын төв станцын ду- гуйланд суралцдаг хүүх- дүүд Өвлийн цэцгийн цо- мог хийх уралдаанд идэвх- тэй оролцлоо. Хүүхдүүд хатаамал, Ур, мөөг, цаас, ургамлын модны мөчир, хайрга” чулуу, хөөсөнцөр болон хямд ТӨСӨР материал ашиглан өвлийн цэцгийг ухааны ид шид, уран га- ӨВӨЛ БАТЛА! дэстэй ажиглалтыг хорин өдөр хийлээ, Үүлшилт, салхины хурд, хүйтний хэмжээ нь тэдний ярьсантай тохирч байв. Ард түмний олон Зуун жилийн гярхай ажиг лалтыг орчин үеийн цаг уурын арга хэрэглэлээр шалгах-нь надад их со- нин санагдлаа. Цаашдаа Ч би тийм ажиглалт тас- ралтгүй хийнэ. Өсвөрийн цаг уурч, Ш., НЯМЦЭРЭН 3 сонины зөвлө- ӨӨС: Хүү, Д та нар байгалийн Эван шинж ВАЛЕНТИН БЕРЕСТОВ Бо шубуу Бор шувуу өвлийн сүүлчээр Босон суун юу гэж дуулав? -- Жавар жаварт амьд ! шүү! -- Жаахан бид нар энд шүү! жиргэнэ -- Жийгэийг наргина м -- Жийвжийв Ц. НИНАГИЙН ав 524... - - сан судалбар фото ЦЭЦЭГ рын чадлаар «ургуулж», 1М түүндээ сонирхолтой нэр өгчээ. 52 Тэдний,уралдаанд ирүүл- Ү5 сэн бүтээлээс цаг уурын ду-, гуйлангийн сурагч Б.Ог 298 гончимэгийн «Цасхан», С3 цэцэгчин дугуйлангийн с. сурагч Р. Сувдмаагийн 28 «Баярын мишээл», Эмийн гс ургамлын дугуйлангийн сурагч Ц. Уранчимэгийн «Ойн цуурай» цомогууд тэргүүн байранд шалгар- лаа. Сургууль, пионерийн ф 1 байгууллагууд, улаан бүч- тэн та нар ийм сонирхол- Чр той ажил зохион байгуу-4 лаарай! Залуу хухгэиВыл төв станцын арга з ё 4 Х. ТӨМӨР ЭХ : Фо С” др 42:17 ти НИЙ ногооны хаягдлаар тэ- жээнэ. дах гэж (нэг ажил нь гэлж цэвэр лай өвчилж болзошгүй. -: Миний туулыг ооны зу-4 ХосуоЭтаРЦЫА цуурайтах нь дөхөж бай 7 ч. Юн Ч бас бяцхан хөөр- баяртай байна. Л. БЯМ ҮРЭН Улаанбаатар, 87 0, 8 ОРОН БҮХНИЙ -ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! У. ХҮ зО5т 7 ЁЭ РАХЗЭ-иян Төв нэрэмжит МПБ-ын Чөв Зөвлөлийн. сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ её Ме13(2217) Ө Хороо, Д.Сүхбаатарын 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 4 9 БЯМБА Ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ НИСЧ “ЯВНА -- Захидал хаана хүрдэг вэ? -- Захидал ..Хүрэхгүй хязгаар манай дэлхийд байхгүй. ярьсан энэ үг үнэхээр үнэн ажээ, Эх дэлхийг маань шуудан холбооны түм буман сүлжээ хол- | божээ. Өндөр уул, өргөн тал, гүн далай ч түүнд Хүүхдүүдийн болохгүй. нэг. болдгоос тэр. ЗАХИДАЛ ... БОР0208064598454206 лан “нар. Е-БЕл-езалрдар ЛЭ Энэ дэлхийн өнцөг захидлуудаар нийслэлийн 81 дүгээр клубын өдөр тутмын ажил эхэлдэг. Интерклубынхан энэ удаа ЗХУ, БНБАУ, БНАГУ, БНСЧСУ-ын пиинонерүүдээс | нийт 40 гаруй захидал хүлээн авлаа, Ер нь интерклубынхэн өдөр бүр шинэ найз нөхөдтэй болдог. Тус клубын гишүүд сургуульдаа, найз нарынхаа дунд нэр хүндтэй. тэдний хүсэн хүлзэж байдаг хүмүүсийн Энх тайван, цагаан тагтаа болсон түм буман дээгүүр минь бидний зүг нисэн ирж байна, Бас нисэн одож байна. Түүнд хүрэхгүй газар үгүй. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлин 31 дүгээр сургуулийн ИН- терклубын гишүүн С. Наранцэцэг, Б. Ундармаа, Э.Ху- С БОДООШИЙН авсан фото Захидал хамгийн их иРдэг газрын нэг бол сургуулну- дын ннтернационалч нөхөрлөлийн клуб билээ. - Захидал гэж юу вэ? "-- Энэ бол итгэл найдвар, нөхөрлөл найрамдал... » - Захидал гэж юу вэ? 5 -- Энэ бол энхийн цагаан тагтаа... »5 Хүүхдүүд ингэж ярина. Энэ ч бас үнэн үг. булан бүрээс ирсэн анд нөхдийн |. сургуулийн интер- Долоо хоног тутмын улс төрийн мэдээлэл, найрамдал нөхөрлөлийн сэдэвт үдэшлэг, интерклубээс зохиосон аливаа ажил сонирхолтой сайхан захидал «ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ ҮЙЛС» ЖИГҮҮРЭРГ? ЗАМ БҮХЭН МАЛЧНЫ СУУРИЙГ . ЗОРЬДОГ Их талын Дунд орших сумын төвөөс хаашаа ч харсан битүү цагаан цас. Харин эндээс дөрвөн зүг найман зовхист гарсан ма- ЭР шин зам цав цагаан цасан ээр татсан хос тууз адил харагдана. Их цас хагалан одсон тэр зам харгуй малч н өволжөөг зорьжээ. Тэр замаар малчны суурьт өвс тэжээл, хужир шүү, төлийн бэлтгэл, туслах хү: очиж байдаг юм. Товь нутагт энэ ЖИЛ цас их салхи, шуургатай хатуу ӨВӨЛ болж байна. малчид төдийгүй төвд суудаг өндөр пионер, сурагчид гаар ангид сурдаг. эгч нартаа эрвийх дэрвий- хээрээ тусалдаг сайхан уламжлалтай. Хөдөөний хүүхдүүд гу: равдугаар улирлын ам- ралтаа тэсч ядан хүлээж байна, Мөнгөнсаран охин ч сумынхаа тавду- Мал- ялгаагүй. Тэр дунд сургуулийн ЗАХИДАЛ” хөгжөөнт тоглоом гээд Л найрамдал нөхөрлөлийн газар дэлхий саад | Дорно- Дэлгэрэх Мөнгөнсаран говь аймгийн сумын найман жилийн сургуулийн | сурагч, Тус сургууль сумынхаа мал аж ахуйн хоёрдугаар хэ- сэгтэй шеф болсоор таван ч жил болж байна. гэж сургуулийн захирал Г.ДУ- гар ярьсан юм. санаачилга гаргажээ. Мал аж ахуйн таван суурьт нэг нэгээр өгсөн нүүрэв- чид Ч пионер сурагчид хувь нэмрээ “оруулсан. Цас шуургатай хүйтэн үед нүүрэвчтэй хороо гэдэг дулаалгатай байр л гэсэн үг. Цас орохгүй, Хүйтнийг ч хаана. Бууц хуурай бол чин айлын охин. Өнгөрсөй зун амралтаараа өэжийл- хээ хамт 15 үнгэ сааж арвин их «үү «ааль авч цагаан идээ болбвсруул- жээ. Мөнгөнсаран чи одоо сургуулийнхаа дотуур бай» ранд сууж байгаа юу. Гэ“ рээ, яав, эзджээ санадаг уу? -- Үгүй ээ, Байр тохи- лог сайхан, Өдөр бүр хи- чээлээс гадуур төрөл бү. рийн сонирхолтой ажил зо” хиоглдог, Мөдхөн 8мралт эхэлнэ. Тэгзэд ГЭртээ Хї- рина, Малчин аав, эзэндээ тусална, : Сурагчид, шеф хэсгийн малчдад ха: шаа хороо засах, хөрзөн ховхлох, өвс тэжээл бэлт- гэхэд нь тусалдаг байна. Харин гуравдугаар улир» лын амралтаар багш,ажил- чид мал төллүүлэх баазад ажилладаг. Шефийнхний маань тус ихээ гэж хэсгийн малчид талархан. ярьцгааж байв. Нэг машин буюу зургаан тони өвс, Энэ бол пионер сурагчдаас шеф хэжгийн» хээ малчдад зориулан хад- сан өвс, Бас сурагч бүр нэг нг давс, нэг шуулай цуглуулж малчдад өгөх пнионерүүд мал дороосоо жинддэггүй. Хөлдүү хороонд дороосоо жиндсэн мал амархан эцэж турдаг. Тэгээд ч хашир малчид «дулаан хэвтэр- --дунд ндэш» гэж ярьдаг билээ. Ингээд бодохлоор шеф сургуулийн пионер сурагчид малчиддаа ямар их хэрэгтэй зүйл бэлтгэж өгсөн нь тодорхой. Тэдний тусламж зөвхөн үүгээр хязгаарлагдахгүй, Суман дээр жил бүр толчин эмэгтэйчүүдийн чуулга уулзалт болдог. Мон сургуулийн багш су" рєгчид «Тол түмний үйлс» цуглуулсан үй УУТ, цуваагаар олон элгэвч, нэмнээ, лаа, чүдэнз, эмийн апте» каа уг чуулга уулзалтад оролцогчдод хүлээлгэн өгГ- лөө. Тэдний энэхүү бэлэг олон машин ачаа бараа болж цасан тал дундуур хос тууз адил. зурайсан замаар малчны суурьт оч" соон. Энэ л замаар мөдхөн Мөнгөнсаран түүний найз нөхөд гуравдугаар улир” лынхаа амралтаар хөдөө гэрээдээ, малчин аав ээж, ах эгч нараа Зорих гэж байна. Их цасан. дундуур зу” райсан зам бүхэн малчныг - суурийг зорьдог, Энэ бол говь нутгийн өвлийн Дүр зураг. Цаг үеийн их аж”. лын дүр зураг. Малыг өнөтэй өвөлжүүлж, төлийг толгой мэнд, Тоо бүрэн хүлээж авахын төлөөнөд цаян цастай буурлаас ава” хуулаад найман настай балчир хүртэлх нийт ХҮ" ний хүч чармайятын дүр Говь нутгийн цастай өв» лийн зам бүхэн малчныг суурийг зорьж байна. Б, БУЯНЦОГ 1987.2.14 Я485228ХХ548455Х4АХХААХХХАХАЯ8Я8Я8 СУРЛАГА-СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР ФИЗИКИЙН ОЛИМПИАДАД рээр ямар дундаж хурдтай хө- дөлсөн бэ? 10. Зэс бөмбөрцгийн эзэлхүүн 2 дм куб түүний масс 6 кг. Бом- бөрцөг цул уу? эсвэл хөнднй юу? Хэрэв хөндий бол, хөндий эзэлхүүн ямар байх вэ? Шаар- дагдах зүйлийг хүснэгтээс авц- Хүүхэд өсвөр үеийнхний байгууллагуудын олон ул- сын хороо (СИМЕЁА)-гийн ууган гишүүн, нарийн бич- гийн дарга Д. Сүхбаатарын нэрэмжит ЭїпБ -ах дүү социалист орны пионерийн байгууллагуудын хамт өӨө- рийн бүхий л үйл ажиллагааг энх тайвны төлөө тэм- цэлд чиглүүлж «Монголын багачууд энхийн төлөө» хөдөлгөөнийг манай орны инонерийн бүх бүлгэм, бүл- гүүдэд өрнүүлсэн билээ. Үүний жишээ нь «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» урнатай олон улсын пио- нерийн интернацноналч буухиа аян юм. "Энэ аяны хүрээнд зохиогдсон бүх ажил өсвөр үе- ийнхний энх амгалан, сайн сайхан ирээдүйг хангах, дайны аюулаас ангижруулах ариун зорилготой юм. «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» урнан дор 1986 онд зохиогдсон” «Салют мир»-аяныг 1990 он хүртэл үргэлжлүүлэх, В. И. Лениний нэрэмжит БХ ПБ-ын саналыг манай орны пнонерүүд санал нэгтэй дэмжиж байна. Өнгөрсөн онд гарсан энх тайванч санал, санаачилгуудыг хэрэгжүүлэх, 1987 онд ИН- терклубын сонгуульт идэвхтэн, гишүүдийн үүрэг хариуцлага улам бүр өсч байна. Үүнтэй уялдуулан нинтерклубын зохион байгуулалт зарим ажлын та- лаар ярилцья. Интерклуб хэдэн ч гишүүнтэй байж болно. Интерклубын эрх барих дээд байгууллага бүх Үн- шүүдийн цуглаан бөгөөд цуглаанаас ерөнхийнөгЁ дэд ерөнхийлөгч болон 7--11 хүний бүрэлдэхүүн- тэй клубын зөвлөлийг нэг жилийн хугацаагаар сон- гоно. 3 Клубын ерөнхийлөгч пионер сурагчдын интерна- ционалч хүмүүжлийн ажил хариуцсан бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүн байх ба ннтернационад танхимын эрхлэгчийн үүрэг гүйцэтгэнэ. Клубын зөвлөлийн гишүүд нь ажил үүргийн нарийн хуваарьтай ажил- лах нь зүйтэй, Клубын зөвлөл ажлаа жил сараар төлөвлөж бүх гишүүдийн цуглаанаар батлуулж ино- нерийн бүлгэмийн зөвлөлд улнрлаар тайлагнадаг уламжлалтай. Нитерклубын гишүүд Өөрсдийн хүсэл сонирхлын дагуу төрөл бүрийн секц, гадаад хэлний болон өс- Бөрийн орчуулагчдын дугуйлангуудад хуваарилаг- дан ажиллана. Интернационад танхимыг яаж байгуулах вэ? Самбар тус бүрийн дээд талд тухайн пионерийн байгууллагын тэмдгийг өнгө ялган зурж, байгуулла- гын нэр, урна дуудлагыг бичнэ. Самбарын дунд хэсэгт байгууллагын пионерийн бүч зурж, товч танилцуулга бичнэ. Түүнчлэн бай- гууллагын билэг тэмдэг онцлог, ёслол хүндэтгэлийн ажиллагааг харуулсан лавлах булан байвал бүр Ч Улс бүрийн хөгжил цэцэглэлт, өсвөр үеийнхний үйл амьдралаас харуулсан фото зураг, альбом, зу- рагт хуудас, нионерийн байгууллагын хэвлэл,, ПНО- нерийн бүч, үндэсний тоглоом, бэлэг дурсгалын зүйл, дарцаг зэрэг зүйлсийг байрлуулбал илүү үзэмжтэй. Интербулан яаж байгуулах вэ? Тус буланг «Анд нөхөд» нэртэйгээр гаргана, Самбарын төв хэсэгт хүү- хэд өсвөр үеийнхний байгууллагуудын -олон улсын хороо (СИМЕА)ны эмблемийг өнгө ялган зурсан байна. Түүнийг тойруулж ах дүү социалист орны пнонерийн байгууллагуудын тэмдэг, бүчийг зурж, байгуулагдсан он, сар, өдрийг бичнэ. Интернацио- нал танхимын үлгэрчилсэн загварыг «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлийн 1985 оны М1 дугаараас Хад- дэвтэр терклубын түүхийг бичиж тэмдэглэх хэрэгтэй. Клу- бын уриа эмблем, дуу, ханын сонины їр зэр- гийг б зохиосон ажлуудаа он, сар, өдөр, оролцсон хүндэт зочны Овог нэр, албан тушаалтай нь тодорхой бичиж хадгалан интерклубынхээ түх- хийг бүрдүүлнэ. ажлын төлөвлөгөө, биелэлт, холбог- УРЬЖ БАЙНА. Пнонер сурагчид аа! Улсын физнкийн эчнээ УЛ! олимпиад эхэлж байна. Анги, хамт олноороо уламж- лалт олимпнаддаа оролцож фи- зикийн элдэв сонин туршилт, бодлого бодож ухаанаа тэлж, мэдлэгээ бататгахыг хүсье. Аймаг, хотын физикийн олим- пнадын салбар комнсс шалга- руулсан материалаа энэ оны ТУ сарын 15-ны дотор «Ардын 00- ловсролын яамны ерөнхий бо- ловсролын сургуулийн хэлтэст» гэсэн хаягаар ирүүлнэ. ҮГ АНГИ 1, Яг адилхан хоёр ширхэг ёотон аваад, нэгийг халуун ус- тай аяганд, нөгөөг хүйтэн устай аяганд хийв. Аль аяган доторх ёотон хурдан уусах вэ? Яагаад? 2. Дараахь туршлагыг өөрөө хийж үзээд, тайлбар өг, Савтай усанд хэсэг мод, хөнгөн цагаан цилиндр, төмс хийцгээ, Эдгээр биеийн аль нь усанд хөвөх вэ? Аль нь живэх вэ? Тэдгээрийг давсны ханасан уусмалд шил- жүүлэн хийхэд, аль нь живэх вэ? Аль бие нь хөвөх вэ? Учир шалтгааныг үндэслэлтэйгээр тайлбарла. З. Монгол гэрийн нөхцөлд амьдрахад та нарт физикийн ямар үзэгдлүүд илэрч ажиглаг- даж байна. вэ? 4. Дэлхийн сансрын анхны нисэгч Ю. А. Гагарин «ВОС- ТОК--1» хөлгөөр Дэлхийн бөм- бөрцгийг 2800 км/ц. дундаж хурдтайгаар 41580 км замыг туулав, Нислэг хичнээн хуга- цааны турш үргэлжилсэн бэ? 5. Тэгш өнцөгт хэлбэртэй са- ван дотор 50 см өндөр Хүртэл керосин хийв. Савны ёроолын талбай 20х30 см Уул, савны ёроолд керосины учруулах да- ралтын хүч, даралтын хэмжээг тодорхойл 6. Хэсэгхэн лаа огтлон аваад, түүний доод хэсэгт үл ялнх ачаа тогтоогоод ус бүхий шил Булган аймгийн Мо- год сумын 8 жилийн сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга ЛД. Ичинноров пионерийн идэвхтэнтэйгээ | сайн ажилладаг. ЗУРАГ ДЭЭР: (зүүн гараас) Сурагч Д. Ичинноров бүлэг, салаадын ИДЭВХТЭН ОНЦ єулагатан С. Алтанту- яа, Л.Оюун, Ж.Алтай- - хүү, Д.Дэлгэрмаа нар- тай ажлаа зөвлөж а. Л. БАТСҮХИЙН авсан фото Булган хотод хүн бү- рийн сэтгэлийг татсан,үр- гэлжийн хөл хөдөлгөөнд умбаж байдаг нэгэн газар бий. Энэ “бол пионерийн «Найрамдал» ордон, Энд үүд төрөл бүрийн ду- гуйланд суралцаж чөлөөт цагаа тавтай тухтай өнгө- роох дуртай, Тэгээд чор- дон өдөр бүр хүүхдийн хөгжөөнт дуу хуураар бял- хан байдаг. Саяхан бас нэг ер бусын үйл явдал болсон юм. Энэ өдөр багш нар сурагч болж пионе- рийн бүлэг, салааны ажил зохиож, шалгарууллаа. «Пионерийн улаан бүч зүүж, ёслолын дүрэмт хувцас омсөж, бүрээ бом- бөр хангинуулан танхимд орж ирсэн багш нар нь хүүхдүүдэд их сонин сай- хан харагдана. 4 ,«Гөнэт танхимд онгоц. ны моторын хүржигнээн сонсогдож «БаатарчууД саванд (шаазан аяганд) ГЭ) Тєсек) тавь. Лаа хөвүүр шиг хөвж, лааны толын дээд хэсэг усны гадар- гаас ялихгүй дээш гарсан байх ёстой. Лаа аль хэр удаан шатах вэ? Лааны шатахыг дуустал ажиглан уул үзэгдлийг тайлбар- ла. Т. Туршлаганд зориулж шир- хэг өндөг аваад чанаж болго, Болсон өндөгний хальсыг цэ- вэрлэж, 80х80 мм хэмжээний хэсэг цаас авч хуйлаад, шатаа. Дараа нь шатаж буй цаасаа шил Ррафин дотор хийж 1--2 се- кунтийн дарга, өндгөөрөө шил трафинаа бөглөнө, (1--дүгээр зураг) Цаасны шаталт зогсч, өндөр шил саван дотор татаг- дан орно. Уул үзэвдлийг тайл- барла. 8. ү--3 м/с тогтмол хурдтай шилжин яваа моторт завь нНуу- раар 5--600 м зам явлаа. Тэр- хүү завь устай харьцангуйгаар мөн тэр хурдтайгаар хөдөлсөөр голын урсгалын дагуу 5,--300 м урсгалын эсрэг 5:--300м зам вэ тус тус явлаа. Эхний болон хоёр дахь тохиолдолд завьны хөдлөх хугацааг жишин үз. Голын урс- галын хурд 1/--1 м/с болно. 9. Автомашин өөрийн замын 1/3-ийг 20 м/с хурдтайгаар, үлдсэн хэсгийг 36 км/ц хурдтай- гаар явлаа, Бүх замын турш тэ- гаа. үУЦ АНГИ 1. Усан цахилгаан станцьий гаргасан энергээр турбинээр нь нгөрөх бүх усыг буцалтал нь халааж болох уу? Тооцоолж гар- га. 2. Мөнгөн устай саванд болд бөмбөрцөг байв. Хэрэв саванд ус нэмж хийвэл бөмбөрцөг яах вэ? 3. Сав дотор 09С температур тай мөс байв. Түүнд 809С темпе- ратуртай 100 г ус хийвэл тем- ператур нь ямар болох вэ? Сав дотор мөс үлдэх үү? 4. Нафталиныг халаахад тем- ператур нь “хэрхэн өөрчлөгдө- хийг зурагт харуулав. ВС хэсэгт нафталины молекулын тарх байдалд ямар ямар өөрчлөлт га- рах вэ? (3 дугаар зураг) 5. 5 м гун голын ёроолд үүс- сэн 2 см3 багтаамжтай хийн цэв- рүү дээш хөөрч гарна. Цэвнрүү- ний эзэлхүүн өөрчлөгдөхгүй гэж үзээд архимедийн хүчний гүй- цэтгэх ажлыг ол. 6. Жигд хөдлөж байгаа туу- зан дамжлага дээр минутад 50 ширхэг хэвлэгдсэн тоосго уна- на, Тоосгоны төвүүдийн хоорон- дох зай 0,5 м бол туузан дамж- лага ямар хурдтай хөдлөх вэ? 7. Спиртэн дэнгийн ашигт үй- лийн коэффициентыг туршла- таар тодорхойл, Туршилтад ашигласан багажууд болон а тачлалын талаар тодорхой би 8. Аягатай цайг тодорхой ху- гацаанд хүчтэй хөргөе гэвэл эх- лээд халбага саахар уусгаад да- раа нь хүлээх үү эсвэл эхлээд хүлээж байгаад эцэст нь саахар уусгах уу? 9. Нэг нь нөгөөгөөсөө 2 да- хин их раднустай адил бодисоор үйлдсэн хоёр бөмбөрцөгийг ха- лааж- тОомынх нь температурыг хоёр дахин их болгоход өгөх дулаануудын харьцал ямар байх 10. 1009 С-д байгаа 1 кг усны уур ба мөн тепературт байгаа 1 иг усны дотоод энергүүдийн ялгаа ямар байх вэ? (1009 С-д усны уурших хувийн дулаан 23.107 ж/кг) ОЛИМПИАДЫГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ХОРОО Үүгээр багш, сурагчид, пионер баатарчуудын аж- лын шинэлэг арга хэл09- рээс суралцаж үр дүнг харилцан ярилцдаг. Мөн энэ үеэр ахмад багш Ө. 2 Чимидбалжир, Л. Нямдорж Сүхбаатарын орноор» тог- лоом аялал эхэллээ, . Ийнхүү бүлгүүд ид тэм» цэлдэж байх үед танхимын мэдээллийн хэсэгт «Су- рагчийн оноо», «Багшийн оноо», «Захирал, хичээ- лийн эрхлэгч, пионерийн удирдагчийг оноо» гэсэн. үзүүлэлттэй бяцхан самбар 2 гэж ирэхгүй бага нас,пї0- нарыг хүндэт пионерт эл" сүүлж амьдрал тэмцлийн түүхээс нь сонссон юм. - Хэзээ ч дахин ЭР нер настай минь хэдхэн хором ч гэсэн учруулдаг энэ ажилдаа бид хайртай. Тэгээд ч жил бүр уламжЖ- лал болгон зохиодог, Ха” ит 1987.2.14 | лагааны ҮР ДҮЧ ямар ФАШИЗМЫГ зсамнеа 86) сэрж: ЭСЭРГҮҮЦЭГЧ БЯЦХАН ТЭ илсэВдэн 2 андцинын БААТАРЧУУДЫН ӨДӨРТ С220-002-2-022---- Дэлхнй ертөнц эмзэг ҮҮ гэвэд змзэг... Дэлхийгээр дүүрсэн цөмийн цэнэгт ХО- шүү бүхий ПУУЖиНГУУД «эс- рэг этгээдийн» цэргийг гэ- хээсээ манай гаригийн ирээ- дүйг, тэгэхлээр бас . өөрс- дийг Нь Онилоод байгааг мэддэг 20 дугаар зууны хүүхэд дэлхий ертөнцийн змзгийг зөнгөөрөө ойлгож байна. Иймээс Ч ТЭД үйл ажиллагаа ӨРНҮҮЛЖ улс ТӨ- рийн зүтгэлтнүүдэд захидал илгээж байна. Япон сурагч Ханако Накэмурэ, мэаксик хүү Эрико Артурэ Кар сая- хан зөвлөлтийн кэммунис- түудын үлирдэгч М.С. ГОР- бачевт итгэл Нгйлв-рын За” хидал игРүүлсэн билээ, Энэ нь манай гаригийн хҮүҮХ- дүүд «соцналнзм» ба «энх тайван», «игээдүй» ба 4С0- пналнэм» гэдэг ҮХЭГДЭХУ Ё ныг салшгүй холбоотойгоор ойлгєж | байгазг гэрчилж байна. Хүүхдүүд эчзх | тэйВНЫ төлөө тэмцэлд оролцож бай- сан баатарлаг жишээ ТҮҮ- хэнд олон бий. Энд гермд- ны эсэргүүцлийн хөдөл- гөөнд оролцож явсан ах дүү Шолль Вальтер, Грета Вальтер. зөвлөлтийн | НУУШ байгууллагын гишүүн, гпар- тизан Леня Голиков, мэрзт Казей, Зина Портнова наь юм уу 1962 онд дайн эсэр- гүүцсэн жагсаалын үеэр алагдсан Франц жаал Да- низль Фери, 1963 онд гян- данд тамлагдан амь эргсл- сэн ирак хүү Фадыль жэ- маль нарыг сгнахЗд Л хан- галттай.. Чухам эчЭ хүүХ- дүүдийн дурсгалд зориулж хан баатруудын олон улсын өдрийг тэмдэглэ"ээр 1964 онд тогтож, ТҮҮНЭЭС хойш дэлхийн ардчилсан залуу- чууд зЧа өдрийг жил бтү- рийн хоёрдугаар сарын 8-нд тэмдэглэдэг болсон ЮМ. Интернэционэалч найрамл- ЯАГААД... энэ асуултыг бага- чууд та нар алхам, тутамдаа тавьдаг. Энэ нь биднийг хүрээ- лэн байгаа байгаль, єртөнц эл- тохиолдлоор Дүүрэн байдагтай холбоотой. Тэгээд ч юм бүхиий учрыг олж мэдэх гэсэн хязгаар- гүй хүсэлд хүүхдүүд та нар хөт- тад чинь хариулах зорилгоор «ЯАГААД» нэртэй булан нээж байна. Сонирхож байгаа асуултуу, вмтрүнн | буландаа йн, р сонины зөвлөл Энэ удаа Дархан хотын Ша- рын голын уурхайн ДУНД --Үр дүн гэвэл Я"З л даа. Гэхдээ тэмцэл, дыг төлөвшүүлдэг. шинэ , жилийн өмнөхөн дэндД олон мянган явууллаа. гэж үнэн ҮҮ? --Арай ч үгүй ЭЭ. дарга Луйнс Корвалан лын клуб гэхэд Зөвлөлт мид алба хааж ирээд клуб- Аламосын бөөнөөр бай- ялз тус- ламж хоёр интернационалч- Їн- шээлбэл, бид тоглоом ЦУГ- дуулж афган хүүхдүүдэд илгээсэн. Мөн «Номпаньё- ро» Операциар никарагу4- гийн өнчин ХУүХДҮҮДЭД 30- риулан мөнгө цуглуулж, тэ- бэлэг --Москвагийн пионер, сурагчдын ордны ХҮҮХДҮҮД Пиночеттэй Утсаар ярьсан Чи- лийн Коммунист Намын ерөнхий нарийн бичгийн өөрт нь Энх тайвны Лениний шагнал олгох үеэр Трес- хорих Холбоот Улсад ямар ч СУ- ТЗЭ арга зүйчээр ажилла. Шоронд хоригдож байлза Я рагч андахгүй. Хамгийн жээ. даа. Тэгэхэд испани нэрд гарсан клубийн нэг вь Лениний уулан | лахь хожинА. 2 ЭРТ ун түүнд баяр хүргэж, Мьанагийн зиснеэ, сурых, “ййгинтой шү “Шилдийнх чидлын төлөө шилийн ор: цаг санс энэ ордон тэдний мэдлийнх түмний хийж цал хэл судалдаг хүүхдүүд маань ард- ард тэм нисэгч Юрий Гагарины НЭ- юм байна. Хүүхдүүд Ч ОРД: цэлтэй манад гаряги рэмжит клуб юм. ныхоо эзэд нь юм байна. Ха- Нийслэлийн пионерүүд, РИН пионерийн ямар ямар комсомолчид энэ саруул ОР- ажиллагаа, акц явуулдаг ВЭ? донд хуран цуглардаг болс- гэж асуухад минь тэр: 7 дэх оын юм. 3 ноос хойш 25 жил өнгөрч -үТэгээд | утасдсан. байна. Жил, бүр энд мян- «Пионерская прэзвда» -Утасдсан. Харин сонин манай «Артек» ЗусС- ронгийн комендант нь үнэнч шударга бүх хүн эв санаа нэгтэй байгааг хэлэ- хээр тэр шорон РУУ үтас- үу? шО- ҮЭ -37-ниийн хүүхэд ШИНЭЭР Танд зочноор ирж байсан саар .Ярихыг зөвшөөрөх чилн оюутан - Альваро То- эрхгүй гээд яриулаагүй.. Өөрсдийнх нь оролдсон ро БВега. түүний найз Ора- Бид хэд хэдэн газар хамгийн сонирхолтой ажил Ссно Лирег фашистын гян- утасдаж, эцэст НЬ бүр руу Пи- юу болохыг НЭГ дугуйлан- дангаас суллуулахын тУЛД ночетийн Утасны дугаарыг гийн хҮҮХДҮҮДЭЭС асүүхэд «Амнго» операци явуулс-. олж авлаа. Пиночет рүу тэд янз бүрээр хариуллаа. Ныг та сонссон байх. Тэ- утасдсан чинь Утсаа авсан- Зарим хүүхэд «Энд надад гэхэд тус сонин 40 саянл гүй. Ингээд бид нөхөр сонирхолгүй юм байдаггүй» захидал хүлээн авч, НҮБ, Корвалантай холб?о барьж гэв. | Москвагийн пионер, дарангуйлагч Пионочетийн чалаагуй юм. Харин бил- сурагчдын ордны арга зүй” канцлярын газар, гянданд най ийш тийшээ утаслаж чид, хүмүүжүүлэгчдийг явуулсан юм. Ингээд ТЭР Сайхыг тэр мэлэж байсан сайшаасан Хүүхдийн | дээд хоёр 1986 оны хавар сул- юм билээ. Суллагдсаныхаа зэргийн магтаал Энэ биз лагдсан билээ. Манай орд- дараа манайхаар зочлох Нлуб улнодагчдаа өөрөө ны хүүхдүүд Улс орныхоо үеэрээ Энэ тухайгаа ярь- хүмүүжүүлдэг юм. Тухайл- бусад пионерийн хамт энэ “Сан. Лашрамд хэлэхэт, бал, гадаад харилцааны ардун үйлсэд оролцсон юм. Москвагаас зөвлөлтийн СУ- секторын эрхлэгч Леонид ду илийн хоёр оюутныг Рагчид утасдаж, испаниар Германович Калинин ёнХ өмгөөлж гарын үсэг зур” ЯГ чили хүч шиг ярьж бай- 13 настайдаа грек хэл сСУ- сан ил захидал ЗСБНХУ ЛЗА гэж «Мегкүэно» рахаар энд иржээ. Тэгээд төдийгүй | Болгар, Унгар, ЧиИНД бичсэн байна билээ. шинэ найзуудтайгаа салз- Чехословак сэрэг улсаас Хэлнийх нь МмЭТЛЭ"”ЙГ ин- хын аргагүй дасаж, яваан- ирснийг лэлхийн 160оронд гэж ӨнНдөӨо үнэлсэЧд УУУХ- даа “клубийн захиргааны тардаг «Пионерскэя прав- ЛУУд Мм”ань асэр их баяр- гишүүн, бүр ерөнхийлөгч да» СОНИНЫ сурвалжлагчид ласгн ШҮҮ. нь болсон байна. Тэр ар- тогтоолыг судалс: Г лэн ярьсан, Харин ийм ажил- Орчуулсан Ц. ШАРАВ сан (ниссэн) цаг дөнгөж 350 ҮНДСЭНИЙ БНААфгУ-ын хувьсгалт зөвлө- лийн хуралдаан дээр баталсан «Афганистанд үй эвлэрэл тогтоох тухай» тунхаглалаас ав- сан өгүүлбэр. Афганистанд энэхүү эвлэ!| ямар хэрэгтэй юм бэ? Яах сын иргэдийн эдэлдэг эрх ҮҮР- гийг эдлүүлнэ гэж зарласан юм. на. Бидиий нүдэнд Үү С.Ё.Са- цаг байлаа. Гэсэн хэдий Ч доо эргэж ирэ зөв- таа нарны эл вицкаягийн, амьдрал 197Оонд Английн Халлавинг- шөөрөн урналсан байна. доон өнги ДОСААФ-тай ямар”холбоотой тон хэмээх нисэх спортын Өнөөдөр хүрэн, шар, ї ягаан туяану гийг үзэж бо. нарны гэрлийн солонгон заар «Спектор» гэж нэрлэдэг. Нар- им цагаан гэрэл ингэж олон өн- гийн гэрэл задардагийн тай байдагтай холбоотой. Физикийн "шинжлэх ухаанд улаан, шар гаар ангийн сурагч байхдаа аварга болжээ. тионы урт шүхрийн дугуйланд орж су- Энэ тэмцээний дараа зарим алцжээ. Яїнлийн дараа 17 хүмүүс С.Ё. Савицкалягийн зүйл/ амжилтыг тохиолдлын мастер, туршин н тад дараагаар 14252 метрийн өн- нисэж байгаа онгоцноос тоосон юм. оо- хурал үед түүний агаарт бай- рын 27-ны өдөр : сомолын гишүүн 23 настай Светлана Савицкая аравду- Светлана Савицкая дэлхийн Савицкая дуунаас хурдан 4Е--133» опгоцоор 21 кило- оролцсон , Үүнийхээ өндөрт Арван гурав дахь удаагийн вицкая Москвагийн энэ рекорд амжилтынхаа да- раагаар нэгэн хэвлэлийн бага дээр: --Та улам Өндөрт нисэхийг хүсэж байла уу? гэсэн асуул- тад тэр д -«Хязгааргүй их хүсэж байна гэж хариулж байжээ. эпэ Светлана хүтэл 1982 оны 8 дугаар са- биелжээ. вэ? 5 баазад спортын нислэгийн үндэсний эвлэрлийн Хэнтий. Бэрхийн уурхай. дэлхийн аварга шалгаруулах баг үнийг мм явагдаж байна 10 жил. сурагч А- Бямбажав тэмцээнд оролцох тамирчдын 2 эв анд айна баг бүрэлдэхүүнд оруулжээ. уча, 5 уу? Спортын мэргэжилтнүүд бо- Ж“Члийн хэрэгслүүд бүгдээрээ са- чин түүний дотор социалист ла- нал нэгтэйгээр Америкийн та- рийн тала “ мирчин М. Гаффниг (агаарт хэн юм. Олон: арван хүрвэгсэд, ҮстЛГ гж, “мулыс эь эн сул 29: гээж ЁУ 2 2) 5 энэ хү “3272 Ф ї Цанын мэ 5 галжуулагчдын Үзэж байгаагаар тэмцээн үргэлжилсэн та, Бүэ чид “45:23:32:7 4- шаг, ус «Пионе авсрга шалгаруу,. дугаар сарын 4 цаначдын хотхо гууллагын 120 7 29 1-1 Ё Е Ё 3 уралдах бүх бүрдсэн байлаа. Тамирчин сураг- Ч тэр итгэлийг эвдэлгүй «Ца- нахүү-87» тэмцээний дээд амжилт тогтоов. Тэмцээний эхн насанд охид 2 км, хөвгүүд 3 км-т уралдаж гараагаа э “53 Шасны хөвгүүдийн 3 нм-т Й дэх жилдээ хичээллэж ЖЭ бэлтгэл цагийн на ажилласнаар амжилтад 2 Тэмцээнд түрү сэн. 3 яоо гэж Г. Гантулга ярилаа. РЗ 17--18 насны охидын 5 км-т бүрт аварга болов, 23 Сүхбаатарын районы ДАРЦГИЙН рийн үнэн» сонины нэ- рэмжит өсвөрийн цаначдын улсын лах тэмцээн хоёр- --8-нд Хандгайтын нд боллоо. 26дахь удаагаа болж байгаа тэмцээнд аймаг, хотын 20 бай- тамнрчин сурагч 13-14, 15-16, 17-18 засуы Гурван ангилалд хурд -1-5--5-5БЫ2 2 09-12 Ргэжилтнүүд, багш дас- хүчээ сорив, ван өдөр таван занд нй өдөр. хэллээ. Сум, ай- хотынхоо аварга болж улсын аваргын дэвжээнд хүчээ ирсэн ,тамирчин Т дасгалжуулагч ас «ӨН НЬ илт. юэ Дархан хотын та 5405 билэг үеийн охидоосоо ХОоэнэ зайд дээд амжи сурагчид багш, дын сэтгэл үлэх зорилготой ир- 13-14 сорихоор жилж 15-16 насны хөдөл- Гуравдахь өдөр. 13 ын энэ төрлөөр дөрөв. охид Зкм, хөвгүүд 5 тогтмол насны охид 10 км, хөв рийн хуваарьтай хурд, хүчээ сорьсноос хүрлээ. Сүхбаатар Октябрийн район Эрдэ- дэнэт хотын спорт клубын тамир- хны гараа амжилттай бол- чин Д. Саранмандал, Ф нийслэлийн 10 жилийн лийн сурагч Д. Баяржар: 55, насны хөвгүүдийн 15 к 28 нийгэмлэгийн. тамирчи! р галан нар түрүүлэв. Хоёрдахь өдөр. Тэмцээн үргэл- Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын дуид сургуулийн сурагч » Отгонбаяр, Өвөрхангай айм- тийн Хархорин 84: дунд сур- туулийн сурагч Тунгалаг, Баясгалаи, Архангай аймгийн дунд сургуулийн сурагч З. Би- лэгт, нар хөдөлгөөн, авхаалж самбаа, хурд шаардсан тоглоом внийтэлж өгөхийг хүсчээ. Тэдний хүсэлтийг биелүүлье. Хүүхдүүд ээ! Дарцгийн төлөө уралдацгаая. Тоглоомын зорилго: Тоглогчид өрсөлдөгч 0ба- гийнхаа талбайд байгаа дарц» гийг өөрийн талд авчрах азо- рилготой. Тоглоомын хэрэгсэл: Тоглоомд 16--20 ширхэг дарцаг, тоглогчийн тоогоор даавуу! таних тэмдэг бэлт» Танэ. Тоглоотын талбай: 40 м хэгтээтэй 2 7д-- 04415 54 ч урт, 20 м өргөн « тамирчин м-т «Алдар» н Б. Энхам- лоо. ТӨЛӨӨ (УРАЛДААН) Тоглох журам: тоглогчоо аврахын тулд Баг тус бүр 10--20 хүн- тэй байна. Багууд хоорондоо ханцуй дээрх өнгийн даа- вуугаар ялгагдана. Тоглол- тын талбайн төвөөр: шугам татаж хоёр хэсэгт хуваах бө. гөөд нүүрний шугам тус бүрт 8--10 дарцгийг эгнүт- лэн байрлуулна. Цастай тал- байд ч тоглож болох юм. Тоглоомын удирдагч до- ХИО ӨГӨХӨД ТОГЛОГЧИД эсрэг багийн талбайд нэвтрэн орж нүүрний шугам дахь дарц- гийг авч аль болох хурдан өөрийн. талбайд авчрах ао- рилго тавина. Хэрэв өөрийн- хөө талбайд Орохоос чинь өмнө эсрэг багийн тоглогч чамд тар хүрвэл баригд- санд тооцогдож дороо зог- соно. Уг хүний дарцгийг ху. раан авч буцааж байранд нь тавина. Багийн гишүүд баригдсан МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус «Пиоперийн үнэн» сонины редакци | Г. Гантулга, : Д. Баяржаргал, Г. Мерей нар зай "ҮРҮҮЛлээ. Баянхонгор аймгийн Галуут.су- Ї сургуу- мын дундасургуулийн ОХИДЫН: охидын 3 Юм мөн на гү- км-т Октябрийн районы тамирчин ДИЙН 5 , Сны хөвгүү. » Одгэрэл (өнгөрсөн жил: Увс спорт тябрийн Мирчин В: Баяр- клубын багт орж гурван зайд тү- Ч түрүүлж, РҮҮЛЖ гурван алтан медалиар эн-рагчаа нар аваргаа “Дахин болов. Эрдэнэт. ХАмгаалав. Мөн насны хөвгүүдийн” Гантулга тү- 2 төрсөн онд энэ. МИРчин-Д. Ундрах шалгарч алтан --14 насны даан явагдлаа. Тэмцээний ава баг тодроход буухиа уралдаан Гүүд 20км-т үүрэгтэй. Охидын Зх3 км-т Баянхонгор, хөвгүүдийн 3х5 юм-то Октябрийн км,.17--18 Найрамдал районы спорт клубын «Цанахүү--87» тэмцээний үеэр Өвөрхангай аймгийн сурагч, онц сумын дунд сургуулийн хамт олон гал, мөн. сурлагатан А. Мөнхжаргал тэм- МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэ- цээнд анх удаагаа оролцож алт, рийг хэрэгжүүлэх, хүүхэд залуу- мөнгө, хүрэл медалийн!эзэн бол- чуудын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх зорилгоор Дөрөвдэх өдөр, 15--16. насны раа цаначин болох үүрэг барьсан хүнд гар хүрнэ.Ав- рагдеан тоглогч өөрийн тал- байд ирэх эсвэл эсрэг ба- гийн талбай дахь дарцгийг авахаар гүйнэ, Хэрэв тоглогч .дарцаг аваад гүйж явах үед эсрэг багийн тоглогч хөөж бариг- дахад хүрвэл дарцгаа өөӨ- рийн багийн гишүүдэд дам- жуулна. Тоглолт 20 минут үргэлжлэх бөгөөд 10 мину- таар байрай солино. Тоглоо мын хугацаа дусаахад аль олон дарцаг авсан баг нь хожил авна. Хэрэв тоглол- тын хугацаа дуусахаас-өмнө эсрэг багийнхаа дарцгийг авч дуусвал тоглоомд хожино. Тоглоомын удирдагчаас гад- на талбайн нүүрний Шшуга- мын хоёр талд хажуугийн шүүгчид ажиллаж тоглолто, на, й хил, Л НАРАНБААТАР Тэмцгэний сүүлчийн өдөр. Хам- “тийн өрсөлдөөнтэй, хамгийн ХоЛтоОй зай.болох охидын Зх. гүүдийн 3х5 км-ийн буухиа баяр баясгалантай рапортлав. Тэд 600 гаруй сурагчийг цанын хэрэглэлтэй болгож, сумандаа бааз Йгуулан жилд зургаагаас доош- Гүй бүх нийтийн өдөрлөг зохионо. «Пионерийн үнэн» соннны нэрэм- жит өсвөрийн цаначдын . улсын аваргын дэвжээнээс жил бүр мє- дальт тамирчин төрүүлэхээр үүрэг авчээ. Хужирт сумын багачуудад авсан үүрэг, тавьсан зорилтоо ам- жилттай биелүүлэхийг сониныхоо 192 мянга уншигчийн өмнөөс хүсье. Таван өдөр үргэлжилсэн тэм- цээнд байгууллагын дүнгээр Ок- тябрийн районы өсвөрийн цаначид 698, Эрдэнэт хотын өсвөрийн цана- чид 625, Увс спорт клубын өсвө- рийн цаначид 623 оноогоор нэг, хоёр, гуравдугаар байрт шалгар- лаа. . Манай сурвалжлагч М. БОЛД Тэмцээний зай тус бүрт түрүүлж алтан медаль авсан тамирчид, С. БОДООШИЙН авсан фото ЭРрӨРЧэРЧ 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ -ы- Эхэнд зогсож байгаа хүүг Б. Эрдэнэ- Энэ хүү нөхдийнхөө | цогтбаатар гэдэг. сурлагын чанарыг дээшлүүлэхэд их ан- | хаардаг. Ингэж хүүхэд болгон чанарын төлөө мэрийснээр дундгүй салаа бол- лдоо. Уран уншигч Э. Дорждцагам:!, ангийнхаа төдийгүй сургуулийн аварга болжээ. Нөхөд нь түүний уншихыг сонсох дуртай. Онц сурлагатан жаргалын зургийг нь зсавсарлагаар авсан юм. нерийн цуглаан давтлага ер юм бүхэн сонирхолтой хөгжилтэй байх ёстой гээд пионер Д. Ундрах савх модоор бодлого бодох олон хувилбарыг нөхөддөө тайл: барлаж байна. С. БОДООШИЙНН авсан фото АНД НӨХДИЙН ТУРШЛАГА Т, КРАСНОВА. Сочи хотын наймдугаар сургуулийн пионерүүд сүү: лийн хэдэн жил цаас цуглуу- лах аянд хошуучилж байгаа ажээ. Энэ амжилтын НУУЦ юунд байна вэ? гэж бүлгэ- мийн зөвлөлийн даргаас асуу” хад, -- Нууц нь уу? гэж Юля Иванова давтан асуугаад, үүнийг сургуулиараа мэднэ, Энэ бол уралдаан гэж билээ, Уралдаан хэрхэн өрнөдөг тухай ярихын өмнө бүх юмыг нүдээр үзэх хэрэгтэй, Юуны түрүүнд «Искорка» сонинтой танилцав. Сонинд хэд хэдэн байнгын булан, түр- дэг тэрэг дүүрэн цаас ачаад чирж яваа гурван хүүхдийн зураг харагдана, Сайн ажил- ласан хүүхдүүд бас хоцрогс, дын тэрийг байнгын булан» даа бичжээ, Зөвлөмж байна, Жишээ нь цаас зөөхөд түр- дэг тэрэг хаанаас авах тухай болон гудамж, зам хөндлөн гарахад юу анхаарах тухай гФ хичээлийнх жснииг 2 уран яруу Д. Нандин- Хичээл пио- бичжээ, Тэдний сургууль хо- тын төвд байдаг. Эргэн той- рон олон гудамжтай, Хөл хө- дөлгөөн Ч ихтэй, Тиймээс Ч энэ зөвлөмж нь бага зүйл биш. Сургуульдаа, «Бидний гавшгай хөдөлмөр» иэртэй самбар хаджээ. Тэндээс тайл- баргүйгээр бүх зүйлийг ун- шаад л ойлгоно, Олон өнгийн харандаагаар хүүхдүүдийн хөдөлмөрийн ам жилт, ололтыг схемэор ха- руулсан байна, Цаас цуглуулах аяц 30- хиосны дараа ходөлмөрийн штабаас зурагт хуудас гарга- на, Жишээ нь Лениний ком- сомолын ХХ их хурал угтаж 10 хоногийн аян зохиоход 5,500 кг цаас цуглуулжээ, 7тийн «Вь ангийн сурагч бүр 50 кг цаас цуглуулсан байна. Тэдний араас 5б-ын «А»-гийн пионерүүд орно. Онтябрьчууд гар хумхин суудаггүй байна, Али зарла. хын өмнө сургуулийн хөдөл- мөрийн штабаас пионерийн Десант Октябрьчууд дээр ирс цаас цуглуулахын ач хол- богдол, үр дүнгийн тухай яриа хийдэг. 7Кишээ нь тус сургуулийн сурагчдын хагас жилд цуглуулсан цаасаар хичнээн шинэ дэвтэр хийж болох тооцоог хөдөлмөрийн штабынхан гаргажээ, 10000. Долоон жилийн дотор 3000 нарс, гацуур бүхий бүхэл бү: тэн ойг сүйтгэхээс хамгаалж чадсан байна, Энэ үзүүлэлтийг хараад бахархахгүн хэн байх билээ. Улам их амжилт гаргах Хү: сэл аяндаа төрдөг юм. Онтябрьчуудын гишүүн Игорь Выченко 200 нг, 6- гийн «А» ангийн Жанна Алн- фапова 180 кг, 7-гийн «В» ангийн Алёша Плесконос 630 кг цаас цуглуулжээ, Хүндэт- гэлийн шугам жагсаал дээр Миша Михадаегийн хөдөлмо- рийн алдрыг тэмдэглэв, Шу- Ф Ме44(2248) ф 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 18 Ф ЛХАГВА Ө ҮНЭ 10 мөнгө шишииилэллилилилиилллилилилллилтэтоГд Бид хүсэл сонирхлоо дагаж саналая- раа нэг салаа болсон. Тиймээс манай салааныхан гэж бахархан ярилцдаг. Пио- нерийн бүлгийн нэг эд эс болсон салаа бол хамгийн ойр дотпо, эвсэг хамт олон доторхи бяцхан найртай хамт олон билээ. Салааны маань хэн нэг нь сахил- га алдаж дэггүйтвэл нөхдийнх нь сэтгэл нэгэн адил зовж түүнд тусална. Сурла- гын дүнгээ ахиулж сайнаас онц, дундаас сайнд дэвшвэл бүгдээрээ баярлана. Хн- , чээлийн завсарлагаар яагаад ч юм бас л | нэг дор цугларсан байна. Салааны бүх хүүхэд сагс юмуу, хөл бөмбөгөнд дуртай байх алба үгүй л дээ. Зарим нь уран гулгалт, одон бөмбөг сонирхож болох юм. Энэ нь бидний нэгдмэл үйл ажил- лагаанд огтхон ч саад болдоггүй, Харин ваалцана. байна. чам жагсаалын дараа түүнтэй уулзлаа. -- Урьд нь хичээл дээр нх зэмлүүлдэг байлаа. Юм л бол миний нэр дуудагдана. Энэ бүхэн эвгүй санагдаж бус Дыг хошуучлах зорилгыг ӨМ- нөө тавилаа. -- Чи хаанаас ингэж ИХ цаас цуглуулаа вэ? -- Тэр байшинг харж бай- на уу гээд сургуулийн цон- хоор харагдах есөн давхар байрыг заав. Урьд нь бид олуулаа очдог байлаа. Хог- жилтэй ч байж, цонхон дор нь очоод л шуугиж гарна даа. Гэрийн зїсгтэй нар бидэнд их л дургүй байлаа, Дараа нь аргаа өөрчлөв. Хонхыг нь Дараад уучлал гуйж эслдэг- хэнээр «Хуучин хэрэггүй бол сон цаас бий юу?», «Долоо хоногийн дараа ирж болох уу?» тэж асуугаад хэлсэн өдөр нь ирнэ, Ингээд өдөр өдрөөр бага багаар цуглуул- даг байв гэж ярилаа, Сургуулийн цаас хүлээн авах газарт хөдөлмөрийн шт4- баас тогтмол хэц нэг нь Жи ч санаа нийлсэп нэг салааны бид бие биендээ сайхан үлгэр дууриал үзүүлдэг. Нэг салааныхан сурах хөдөлмөртөө ул суурьтай хандахыг бие биедээ шаарддаг юм. Хүн бүрийн сурлагын дүнд, хүүхэд бүрийн идэвх санаачилгын үр дүнд са- лаа сайн нэртэй сайхан ажил явна. Тийм ч учраас салааг хамгийн ойр дотно найз нөхөд гэдэг биз. Бид тоглох- доо ч нэг баг, нэг тал болно, нь шинэ дуу бүжиг сурвал хамгийн тү- рүүн салааныхандаа зааж өгнө. Нэг үгээр хэлбэл жинхэнэ үерхэл нөхөрлөлийг нэг салааны хамт олон бид үзүүлдэг. ний амьдрал, хичээл сурлагад баяртай, гунигтай явдал тохиолдвол бүгдээрээ ху- үйлстэй Хэн нэг Бид- Салаа минь сайхан хамт олон. Сайхан хамт олон минь нэг салааныхан. Хүүхдүүд та нар нийслэлийн 33 ДХУ- таар сургуулийн 6-гийн «Г» ангийн Ц, Алтантуяа даргатай пионерийн Ш лааны эвсэг хамт олныг зургаас харж са- жүүр хийдэг. Сурагчид цаа- саа тушаагаад талон авна, иймээс ч бүлгийн нэг сурагч хэдэн кг цаас тушаасныг тог- тооход амархан, Амжилтын нууц нь гэвэл ердөө лд энэ. Орчуулсан М. БОЛД ПУГА АРТ: АРАЛ Ө Манай сонины кПионерийн урилга» | | буленд БНМАУ-ын Ар- | дын боловсролын Яаж | ны сайд Б. Даваасүрэн | хүрэлцэн ирж та на- рын асуултад хариулс- | ныг П, Ш нүүрээс ун- шаарай. 1 9 Оросын аугаа их | яруу найрагч А.С.Пүш | кины зохиолыг монгол хэл дээр орчуулсан ту- хай 1У нүүрнээс унши- СУЛЛАГ 2 ЭЭР ЭЭГЭРРСЭРЭВЧ | ЭВСЭРӨЛЖЭХ.Жє2нМВ 26 ? Ё51 3 1-3 --шшлэтул ЛҮҮ 2 ул авг ну ээ” ов ХӨГ 398 хснгүне2гг ЧНЭН 358988888823Я8Я85ї889888888888888а8 1987.31.48 НИ... у.н. гм л..нч.ї.л Заг ОЄВо -6во 198728 хийх ажлыг санал ”-Бааянхангор. “Жинст сумын жил Бинүниил Бамт «4, Д. начСЫЖ БОЛАБААТАР: п Саяхан сургалтын зорпу- Уир-ий товуг мн ас лалтггай компьютер эх оран- УРГУУ: свстежн доо угсарч үйлдвэрлэх тала: униньшииаэг” боловсровшгуй болгоход сураг: БНМАУ ї8, Сайд дарын шөч сэнэн Гүдучаг инээ байх бэ? лөл тогтоол гаргалаа. Иймд ї 2 он Глүау7- хэлд чвсэ йн сс манайд ковтьютер үйлдвэр- .. “боловс: эх: й дэх ажил энэ опоос эхлэн из- ” ронгуй хээд ернөлттэй нвагдах гэж 7-9 болгоход сурагчийн байна суудал бол нийгмийн дүүлэх вь зүйтай. Гэхдээ амьдралын бүх хү «Сургуулийн системийг бо рзэид хамгарах юм ловсрокгуй болгох Өнөөдрийн сурагчид та нар Намын Тєв Хорооны с ХХЇ зуунд ажиллаж аж тор- 0) рагчдыг дэвтэр м(5-Ээ засч по. Тэр үсийн манай мий дэг бадгоно гэссий. те мийн хогжил, та шараас нар амхдарч хэрэгигүүлэх хэ- өцоөдрийнхөөс хавьгүй их рэгтэй юм. мэдлэг, ажал хөдөлмөрийн 2 3 үний хүчин зүйлийн оёдол, хатуу хавт ыг зэм Зууналд хот, 10 үүрэг үнэхээр их -228-2-2-211222-1 юм. Юууны өмнө сурыч та | -УБ-21 дүгээр сургууль УБ хот. тавдугаа| БНМАУ-ын Ардын Боловсролын Я үлэх У! арга барил, харилцаа хаад Сүхэн сураж | хєдөлмөртоо 6--гийн 4«Г», Ч ДАВЛАСҮ- сургуулийн дугаар, ны уншигчдын «Пионерийн ролын Яамны сайд сурган хүмүүжүүлэх Ухааны ДООГ, Б. Даваасүрэн манай сопи- эвлэлийн байгууллагаас ний- сага шаардд : шолийн сургууль, ү Ь З тЕВҮҮЛ рдах нь мэдээж ? вдэкх зүтгэл ї эргэж сурын, РЭН, 65 дугаар Л ЧҮЛБЭ УНЫ ЕВСс тайрт нийтлэв. урилга»-ыг хүлээн авч пионер, сурагчид та нарын тавьсан асуултад харнулсныг эйэ ду- тийн бүжиг сурах хөдөлгоон Мэддэг, хегжил, хүмүүжлиг: БЭцЭс”: ГАНДҮ- мэдьс гэсэн чин хүсэл эр- 6-гийн «Г» ОЛЗОД: БНХБАТ: .. ориүүлж, өдөрлөг, үдэшлэг тэрхүү өндөр шаардлагыг : бухэн Бид Найра зохиой байгуудж байгаа сай. та нар өнөөдөр сузагчийн 557 Зурсан эр цаг ямагт жигүүр- -- Монгиын хуучин бич- ЭР хан туршлага далгэрч байна, ширээний ард сууж эрдэм бэртэй хийж болохгүй зу? х ёстой. Чөлөө цагаа- ГИЙг доод ангиудад үзэх үү? Лагсрьг амарч байхдаа баг- тогти раа нийгэмд болон өөртөө хэ- гийг доод ангиудад үзэх ҮҮ? ийн оронд багш болж хи- БАНЯДЭХРЫЖ сонгох нь ном зохиол, бэлэй байгаа там хэмшиж байх ёстой зүйл нэгэн хүнтэй хуваалдахын “Хэнтий, Өмнөдэлгэр. 16 номд шамдан суралцахдаа зүйлийг бүтээхийн 8, 3 чээл зааж үзлээ. Үүнийг үе | Хүүхдүүд та байгаль ертөнц, хүний өөрийц юм. Зөвлөлтийн нэрт сурган тулд түүнд найз иөхөд заа Хэнтий. Өмнөдэлгэр. 10 олж авах учиртай. Сурагчийн үзэс зөрчлмлжс хэв ЭЛЭГ Слайшаг х лг21:3373-8 2 З УахгэцУр Орж ШЭШЭЛВаЛын ШОРЭДНИУНЛЖ мий лиштэмэ р ШВЛЭЛЭЛТ рийн чадвар, дадал эзэм- » - тийн эх булаг юм. усдын линский «Хүмүүст халамж хүмүүс ХОо) 3 53-4424:1 , рыг биедээ шингээж, эрдэм шит. дүрслэх урлаг, дуу хөг тийЖлахичВэв ара: пв-З Хвр БХҮҮ ажил, мэргэжил яриаг анхааралтай сожсож, тавын, тэдний төлөө сайн Билэг ӨБцэрдэан нө: Мөрөн хог: В жинийн момдоо сайн суралцах нь та “эшэшэхн- Хэрээ: жим, техник, биеийн тамирыг үзэ шаардлагагүй гэж авай дуид, ахлах чадах ыаЭ амжилт гаргаж сурах, ном унших, энэ бүгдээс бүхнийг хий, нөхрийгөө ядар- баяр бая рилцай тусалж, гууль, бгийн «Б» Б.БҮДСҮ: нараас Өөрөөс чинь их Ха Э-н жас и- совирхон оролдох, ёс сурт Чиц бичгийг “Монголын хуу- абгийн сурагчид чинь яма тухайн орон нутагт хэрэгтэй юмаа бичиж тэмдэг- Сан цагт тусалж яв. Нийг- сой? сгалан, гуниг зовлон... РЭН: маариа. Зөвлөлтийн нэрт тоодог. “Энэ ДАГУУ бие салдар, гоо ЗҮЙШ унд нийг сур БЭЭ нугварцаж: бага ангийнхаа дүү хүний шаардлаг мэргэжлийн дэж авах, байгаль ертөнцийн сам. өмчийг үрэй. сүйтгэх, ГОО ХУваалддаг. Үерхэл бол ууд, ХХЇ зууны сурагч лаж сурган хүмүүжүүлэгч В. ЛА. манаа улсад “ЗХУ болэн шилтэй болох талаар змїил сурагчдад заагаад нарын хичээл СУР- гэдгийг үсээ байна вэ? юмс үзэгдлийг ажиглах, 99: хууран мэхлэх явдлыг үзэн Харилцан бие биедээ туслах, сурах вэ? Сухомлийсний «Чи өөрөө социалист бусад орон ч сурах т бүр чармайлт гаргах шэвВиэ Хүүхдэд 9. 70 ш.үжелэх: 3 аас улас сайхан “Элгхаг л бонох хэрэгтэй... рео хийж үзэх, хамгийн тол яд» гэж хүүхэд та нарт сур” найз нөхдийгөө баярлуулдаг рээдүй маань бидний сайн сурч, сайн, Хүн ТЭЭХ бичгэйг , зохын хэлбэрээВ үүд аль болох гаар алгид нь эд 9, 10 ду- ЕГ--шохийнн урагч, балш- -- Ерөнхий боловсролын ЗҮЙЛИЙг дагалдах бусад зүй” тасан байдаг. Энэ бүхэц иргэ” хад чиглэсэн байвал зохило. МНӨ улам тодорхой тэм мэрийхгүй бол чамайг хийж байна. Харин хүүхдейй өөртөө үйлчлэх бо- Ш н сурал- тайгаа хамтран бэлтгэж, заах дунд лийн л : ний хүмүүжлийн эхлэл бол- Я (ор: 100 сайн багш сургах гэж Хибдран хнчээлийн хэлбэрээр моп- хичээлийнхээ агуулгыг сайн шЖан В-хэн, үсчэнд мэл арлаас) 5242 шурхх 0 Жишээ нь, ЗХУ-ын Диепро- болж, шиижлэх ухаан мэрийгээд ч нэмэргүй» гэж мэс шахлаа ву рэн йыг ЭМТ-х олын хуучиш “бичгийг су, хэврэалү » зэр 2РГ - эртэй ы петровс , тЄхнинийН Ололт ам- с: байдаг. элбэртэйгээр зэ солгон авч түүнд биеэ дуулбал одоогийн тавьж 204 овжон аас Эн үнгснин багшийнхаа орсон хичээл юу вэ? Сурал СУУЖ Сурах, эрт босох, нэг Зуунмод хот, 10 жил. 1 сур: бх р эй гэм23-1 Мон жилт өдөр бүр амьдралд гүй Хит шэЛггыг22 ийг ҮЙ хаш Блй тэл үүн гаа зорилтонд нийцнэ. Ард но. Ийнхүү үе үе хичээл Заа- дын долоо хоногийн ачаа: Уншаад ойлгохгүй зүйлээ даг ууль, Ц. БАДАМСҮРЭН: Үүлэн " мэвзэрч, сурагчийн ширээн » Цэцэнэуул сумын Ч УБ. 40 дугаар сур- түмнийхээ срт дээр ог саар ХамЦЭЭЛХЭН2 хаадуамархаөрхаалтгхарах анир лан байх ч аргад баг- зүв ИМсН хүнээс ямар гуульд мэгдүгээр ангигс эх- дээр кномпьютер тавигдлаа. 10 жил, б-ын «Б», Д.УЛАМ- Буүүн Ган -дэнгөр зэржулэх 5 СУР” түүх, соёлын баялаг сан хөм- чуудыг үнэн. ссэтэдэвсээ ТҮХхайа бий балдрый шанг шижж чанарыг нь хүүхэд бид яоал хон ҮҮЛ Эн, ОХИДҮУАЛАА. Д.Оанд хас дын ыь БАЯН, рос хэлвээс өөрэвэдад гараар янз бүрийн хэлбэрт-3 ЕМ хагацах үлэ, хүүхдүүд хайрлаж чаддаг болно. Хүүх- өсөлт сэтгэхүйн Зэ 7-7-уБ хөг. 41 дүхээр өвцэх хэахгээт хувцасны БВУХУЭРт ЭВЛӨгЖ, Бетрүлн Ж шилхийн НОХХ хэл хэзээнээс масдгдүлсөлыл хэд хэдэн ном хэвлүүлэх: Р МЭД- хүрээг Зайсан мэдэхүйн дүүд та нар ингэж ажиллас- лийг харгалзан долоод р У5 хот. 41 дүгээр ЭХ 9972-2221 Авж оог хэвшжээ. Өнз бол ололт амжилтыг ашиглах дүгээр ангид үзэх вэ? Г тохирч хийг нь бэлтгэж ягийг комшыютерээр “ЛД ангид монговын хуучин сон балшлаа ми ли цастайгаас сургуульд ГО тэйдтэдгий азай дэхах хгийлавид бага хөүвэц бил ны гзарда бэнвд малгүй сургуулийн ДО ОО Ву 3 ИЙН Тэүлэсргл насиү ээн тївэх үү? ||) бичгийн хичээл оруул: мадаг сонгон авч хүүхдэд зүрх сэт. сургаж, тэдэнд унших, бичих, ». ургал: 4, хол ЭМЭЭ. дийг багш дэмжишшэ, Харин бүтэц өөрчлөгдөж, анги наби- рос хэлнээс өөр хоёр бал харандаа, үзгээр бичиж шар бизтийн ирээд Өруулж, ТӨЛ, гэлээ огсон багш болбол бид тоо бодох баттай дадал ол -- Хичээа дээр зай, бүгдээрээ.19” үерхдийг бур, Оймон НЄТийн систем ч шинэ. байд- гахь гадаад хэлийг хүү болно. Гагцхүү хортой харан- оно ЖЬалөв туйлын баяртай байх болно, гох зорилгоор бага сургуу- дүн й 22 Ж.. релх,вх орон, “намь ссгир, Ихйгав: лаар солигдож болох юм. хад залуучуудад зааж АВа хэрэглэхийг хориглэнб.. эхэ гэнэ сү Я-Егг-12-200103-0- : 28 лийн хугацааг 4 жил болгож , байж болох уу! үйлч хайртай хүмүүс- ТӨД жих ёсгүй- Цай асэд СЭМ тэр зүйдбол 2 С.Дур Чүү муу. УБ-б0 Га сургууль ний тулд мэдлэг гууль. 5--ын ». сурагч Хэнтий. Баянменх 1Ванд- 9 бог, Ч: өв». ур. 2 4 2 вхаалж самбаа, хүнлэг дслтой болж байна. Үг шалгах тухайн сэдвийн агуул| УНДАРМАА: сумын 8 жил. 5-ын Хүйхан Сэтгэлийг хүү нийг нийт С “10 жилийн рхгимихигыаүгаэ ) 21) ургуульд заа. н тар хууль хэрйэ Үүний уон АН ОЛ баа эн ямр . сбмээх Е2-Би 0-5 ЖалЖ сэрж үлэ й ах ас : оруулна гэхэд багшлах 22 тавсан программ зохиож, ма» дүгнэлт хийж байна. холбохын гол учир юу вэ? 19 2 ман ) ирээдүйд ны алийн | ИГ хорсон хүчин, ном сураг дүрэмт хуэ- шины хэлэнд хөрвүүлэн оруул хөмниЛлЫн----2 47 бкнд 012 - мар хүргэж өгнө. Нүвэдүйн ХЫМ хүрэлцээ муу байна. цөс лаж сорчлогдох вэ! сан байх шаардлагатай. 1988- огтмол хиЧЭэЛЛэДэГ- эдөлмөрийн хүнийг 2” К сурагч яаж сурах вэ? гэдэг Иймд Ардын боловсролын үрэмт хувцасны зав В9 оны хичээлийн Жилээс гүй, бэрхшээлийг хүндэтгэх үзэл, т 580) ч 1 нь өнөөдөр та. цар хэр зэрэг Яам зохион байгуулан нийс. жр яваандас сорт ерөнхий боловсролын дунд давай туулах өндөр ажил хөдөлмөр бие Зэ? : р сурахаас ихээхэн шалтгаална. дэлийн 6 сургуулийн сурагч ходөцо. Ахлах Су? сургуулийн ахлах ангид «Мэ- шаарддага өөртөө дааж єєх, ! 1 Ї м Ї элсүүлэн авч, англи. фагчдад р хилэн» дээлэл зүй, тооцоолон бодох ТАВЬДАГгүй биеэ дааж ажил- ЗӨДвар, дадлыг гагцхүү меХТ” тогэши-------н-н--ит--ггту герман, франц Хэлний сонгон гээс ог материалёар хам техникийн үйдэс» шинэ хї. ЛаЖ чаддаггүй, хичээлийн прог , ї) : Завхан. | Баянтэс суралцах хичээлийг МУИС сош дүрэмт хувцас өмсүүлэ. Чэвл заах эхэлнэ. Энэ хичээл Раммын шаардлагыг хагас ду- оролцож сум. 8. жил. ШИН гаддад хэлний тонхимийг хээр загварыг боловсруулсан Заахгай холботдуулай сур- ХУУ? биелүүлсэн сурагчид тийг сурагч хэв 7 ? : 1 ЗүчиОдгыл 2 лэц зохион улааД юм. Бага, дунд ангид хєлэц гуулнудад сургалтын зорну- ХУНД дүнтэй суралцдаг, Дунд: Рех байх. Ийм 3 22 : р ҮЭ х Ж, хоёр дахь жилдээ Хичээл” форм хэвээр байна. Гэвч ок” далттай компьютерийн ка- гүй сайн, онц сурах нөөц 00- лийн системийг ! ЗА : ! -- Хүүхдэд бие бялдрын дүүлж байна. Үр дүй муугүй гө хэлбэр нь өөр болно. Энэ бинет байгуулах, сурах бичиг, Лолцоо хүүхэд бүхэвд байдаг. болгох тухай МАХН-ын ” 5 Ї 5 ХАРД 14:83рсуэнин ямар ажил байл. Ийм маягаар болол- таван жилд шимэ загварын ын боловсруулах зо- ХЭРЭВ өөрсдоо чармайлт та- Хорооны сэдэвт сургуулийн 4 4 3-9 | цоотой газарт 2 дахь гадаад формыг үс шаттай үйлдвэр, р д хэлийг сонгон суралцах лэн хангана. Уг хувцасны | үүхдүүд зэ! Бидний програ: рилт тулгарч Сайна. Хүүх- вибал нийт сурагчдын 80-- үе цаашид үргэлжлэх болио. сдийн засгийн тов байгуулза . сургалтыг , Дийн мэдлэгийг компьютерээр 90 хувь нь сайн, онцсайд су- ТЭЙ холбож: явуулахыг чухалч- на? 1 15 4 Үнэлж дүгнэх “ажлыг нийт рах бололцоотой Эвэ и8" / с амьдарч буй эриш сургуулиудад нэвтрүүлэх 20- хүмүүжүүлэх ухаан нотолсон янз бүрийн замаар хэрэгжи- . рилт одоогоор тавигдаагүй байна. байна. рагчид нийгэмд болоод өөр- УБ. хот. 67 дугаар Б-2--ү212-, - Ковньшетерзэр дэвтэр дийн 8--ын «Бэ», сурагч явцад орчин үеийн гүйлдвэ- засах уу? хААСАНСҮРЭЖ эвуздээн прак- -- урт хотын жилийн 5-- рчин үеийн сургал. ын «Вэ, сурагч Н. МӨНХ- тик дээр нь танилцах боломж улмаар ерөнхий боловсролын урагчдад дүн тавих- идэр залуу насандаа хүүхдүүд явжээ танд номпьютер өр- БАЯР: бид та бүхэнд бүрдэнэ. Энэ з0- дунд Биеэс сургах хуга. їүйгээр харин юу мэд- та нарын өнөөдөр ашанг ад ла УӨТрүүлэх ..2- Гэрийн даалгаваргүй Тевнд сургалтын эаватаал Е бурагчд болгож сөрчил: Сдаг, чаддаг болсныг сурч, хүмүүжиж байгаа хот, Зоёр чиглэл байна. суртадтыг амьдралд ЭВТ- твенд нийгмийн Ё-.:-- ын . Сурагчдын амьдрал, Хө- нэ үнэлэх ажлыг сайн суурин зваугнаых болог. Нэгдүгээрт янз бүрийн бодло- рүүлж болох уу? тээлт хөдөлмөр х тус: дөлмөрийн бэлтгэлийг дээш- хийгээд бага ангийн сурагч- бусад олон зүйлийг зрэлхэг то болоход номиаютер ижил 1-2 ап даг гаргалаа. түүлэх зорилгоор зарим ши- дыг амжилттай сургасан Гүрж зориг, тэсвэр хатуужил, шу? |. ё бүх тай ашиагсах боломж, олгохуйц, ургалт бол баяш, Дунд ангид «Мал аж ахуй, НЭ ХИЧЭЭЛ оруулах болио. улсын эрдэмтэй ЮЬ Ж. Амо- дарга хөдөлмөрөөрөө бүтээн хүүхдийг хамарч бүжиг заах дийд агуулга, арга бо Ероогийн мэдлэг, чадвар, СДадлыг СУ- Сурагч хоёрын хам- газар тариалан, аж үйлдвэ- 67 Бага ангид «Хүрээлэн иашвили дүн тавихгүй байж байгуулсан. Тэдний эхэлсэн УУ? аогсронгуй болгоно. Ыу-5-4 10 жилийн , Тийн дувд сурч рагчдад эзэмшүүлэх, хоёрдУ- тын идэвхтэй, бү. рийн үндэс» тэсэн шинэ хи- буй орчинтой танилцуулах», болдгийг харууллаа. ЗХУ-ын аугаа их хувьсгалт үйл хэр- Тзарт, Хичээлийн гадуур сУ- зА». ТҮ. нан ГЭРЭЛ: гууль (ТМДС) нь. 3 жилийн таарт номпыютерийг сургал- тээлч үйл ажилла. чээдлийг 1988-1989 Соүэгэ дуцд ангид «Мад аж ахуй, сургуулийн нэгдүгээр ангийн тийг та нар залгамжлан үр- (3 нарын хүсэн рагчдын дунд зохиох бие | -- Бүх бичгийг өв- Фогөөд дунд СУр- тын үр дүнг дажшлүүлэх, хэ- Үйшнм, ҮС дүнд кл жилээс --рувсн р -. гт үртэй сурагчдад дүн тавихгүйгээр тэлжлүүлэх тавилантай. 19 Сонирхож байгаа бүх бялдрын хүмүүжлийн ажлын тот хатуу хавтастай "УУЛНАА 9, 10 дугаар ангийн С1ү:5:21:4:302513:45--Жэр 42:42:48: лгүс2- ШОГКЧОТЭЖ Ёл ЧЛОХ үсж эмд Цин ж үл Жо сүл у 3 , » ? төлөө, юуны тулд, ямар хүнд хичээл, ловсруулна. С! чэ злєктрон машин буюу компькю- Вар зухал үүрэгтэй. Енлиэн :5:-50й мэргэжил эзэмших р дйшүэ 1.2уЭ8 ахлах ААН най сургуулиудад тавигдаа- бэрх замыг ӨНДНХ ЭМЧ аацгууд сургууль СРДН даан, тэмцээн. хол ойрын урах бичиг нь шилж” -ЁЛчсүэрэ-Ээл тєр хэччизэн боловсронгуй бол- БЭЭР, багшийн заасан зүйлийг болно.) рх зүй-ёс суртахуул», «Мэ” гүй байна. туулсныг та иар сайн судалж хүмүүжлийн төвүүдэд ожил- тойрой аядал, спортын секц, зах ухааны (үндсэн рай хя наь 24 бий. сон ч гэсэн бєгшийн хөдөлнө. ЗӨВХӨН ОйЛГОСОн төдийгөер 7 урядалговь, 10 жил. дэвжэд ээ, тооцоолон бодох “-урсхан хот 10 шил. ЇХ мэдэх хэрэгтэй. Ийм ч уч- лах болно. Тэдний мэгмь сур. соо суралцах гах. мат. мэдлэгийг | Црог-ёа, к1эЦ рийг бүрхөсен орлож чадах- СанЗа амарч болдоггүй. ДА” ө.сийн 4А», Ж. МӨ эг үндэс» хичээлүүд | Дархан хот, 10 жиа. їх раас нам, ард түмэн та нарт гууль дээр програм. Гуравдугаарт, Энэ 1987- раммын дагуу сурагч, анги төгсөөд 2 жил сур гүй, хэрив багш нэрт дотны раа нь түүнийг ворийн болгох, уд, увс, Малчин сум. 8 жил. ша: БАНЦЭН шах 21:23 жо ахмад үеийнхинй уртын, маар хичээлдэдэг бүжгийц 1988 оны Вшлннаа халаг ЗИК-элгохын " зэрвгцаа сүүн гэгээ! шэ сү мөлршэж тусзагч нь байх юм. Иймээс СЭРТЭэн Син шаардаагатай- ЯА, Увс "үВ». 3. ДОЛГОР- | ЕрӨнХий боловсролын ДУНА.. -- ЦЭГ: ЦҮХ . ДАЙЧЫГ ходолморч уламжла: дугуйлан юм. Энэ дугуйланд үлдэн хичээлийн омвох ГИЖ- бэ нд улддсых Оечаж: р зврийнн-н Чин сурьгчдын дувтүийг засах аж тулд ГОХгЫЖ д МАА: сургуульд сургах хугацаа 11 гоя юу вэ? уван лаас цуцалтгүй суралцахыг суралцагсад монгол ардын бо. настих». зхнчээлийн ХВЦАД Херд, өнгөтэй (байх гына? оагчч сүтд хыж олюстонхөо балж нар гүй. РВАЗЫН тол Эү у, Олж Зо. -- Ажил изргэшлийг жил болох узраас долоо хо .. цахим сургадаг. лон олон үндэстций бүжгийн хийх оюуны алжаал тайзах Иймд бага анги. цэц клавгуяа НА л Мэн Ч ин : хи Өүтийн өэӨллү хэрэглэж Н:дат-1 үр, 54 НВЛүнгҮэлэр наа гээд” гуаг ээ Г гоэжсүсэ 1 той- Дөрөвдүгээрт ХӨдөр бүр свюр- ЯвгАҮгээр, авгийд сурах (би ЗӨсвөд 1 шад сүришин Зав “МЕ-Уаа 2 вэ! мөд биш харим эх 3 чиг, түүнчлэн ургамал суд хөв шэргэжил ззэмшлн тєгс Шинэ Ч 7 ЗЗЭРРҮЛЭ Л? . Арвайхээр хєт. 10 үсний шинэс 5--ш20нн эн 3006 Жархиэогэгиныннн 5 | 0,-н, ард түмнийхээ. бүнгүүдий. сурч байгаа тын төрлүүдээр тог2ОНОД СУ. дэд, амьтан Судаад (ЗАРХ дөг тєххих мэргэжлийн СУР, жилийн сургууль. талд тэрийн хаалталгр зиай. улсад Ор” ” Дорцоговь, Мандах төлөө би юу хийх ёс, гацаа гаргаж өгвө, Мөн биФ хул ахлах ангийн зарнм Су- гуулиуд бий. 8 дугаар, зөти. шиг. Үрийн дахан иж яим мэргэжил байна. үрдцыд. бгийн «Б» Р. ЭНХ- тойгоо рэн ойлгосон хүн 2 чийрэгжүүлэх ба спортын рдх бичгийг (Өнгөт зурд Олон сопирхолтой асуулт ЭР, 22::4-Сай-аеХ Аан ёвө Ледийн мэргэжлийн |бвицангн ооо 0 мугай. ОиВЦ чадиа. Үүнийг ний. Секцийа Хичэээлэх Хаан хэвхэж байна. Хавтасны 2 ирүүлсэн сурагч аа бүхэн: байршац хэлбэр юм. Гэрийн ил хээд" СУРГУуЛиулАА магд 7: Сурах хөдөлмөрийн 88- 08 ЦУУггал, Ч Кгүает 1-- цовь” мий атуагадыг сард эс увад, ТЭАЛ,аг жхэвчл Г54:52-4--02-023 2гэ-Арэүйн ажиллагад, Т иг ихэвчлэн хатуу хралгавар нь сурагч хүнд үү: 300: завхан! маргажлаар зар, шинэнсиЕВэ 2 їр иргэний. хүмүүний ний. -Ї балнанаг нийтийн бүжгийг ЗРҮҮХ “ӨРХ бохиоо ЗЭМ- тастай хэвлэх байпа. Сурах ХӨЛМӨРЧ түү. Үүнийг рэг хариуцлагын мэдрэмж 19- гэжилтэй ажилчин, мэргэжил" 5222Э008 » бичгийн эдэлгээнид хугацааг Ямагт Санаж явахыг эцэст НЬ лөвшүү, чухал ач хол. ЗЭН баатгэдэг. Энэ олон мэр» урах ходолмор бол Иргэний. ! шиашиии---э-гтгэттг-т, урсгах (ЗОрилгоор Үүдээсэн захил. богдолтсй, Үрийн даалгавар- гэжлээс өртөв тохирохыг зэдлэг, Чадвар ху- эхлэх вэ? ноходдөо тус" Сэлэнгэ. хи: мын 8 түй сургалтын тухай асууд 998 СОНГОЖ аваа тэдэг амар” эд бёНр хөдөлмөр лах, хүмүүсийг хүндэтгэн. воилийа сургуу. Фан «Б» ... үеийлтний зомпыг ямт тдлогоор бөд дэтпүүлэн гүй нь мэдээж. Мэртэжлийг юм, Ийм учраас мэд: суудал тавьис огох, шударга 93 анги Ч ОДМАА: 3 га. терийн боловсролд хузь 8» тавиагүй Хариц гэ» 8ль болох эртизэс, тухайлбал, дэгийн өх булаг болж байдаг Онш зүйлтэй хандан “ЗулсгҮалнар зүйл хүүхдэд . нам, дох вэ! м. туузагын туяд сургаж ийн даалгавраа хүүхэд 8.7 дугаар айгиасаа ухам” зүйлс дээр өжилдаж сурна дах зэргээс бол . Зэн, зориулалттай номпыютер заввал хийж байх 2247 сартай, ул суурьтай, бол їкэн үг, Хүмүүсийн яриа, та бүхний ав үйлд өдөр 59? НагЭ Ф О1010(01010191010, О|О101010) ТЭЖС01с10:0101010,0 610 010х6о1010101010101010101010101010/ ЁС” 234112: зөнишиээггхэииин-ггттт ёо, 72 05 у - Пушинны ЗОхно- дыг хэн «нх орчуулсан тухай нигэлж егнө үү. Д. ЭНХ-ОКТЯБР (Сэлэн:э. Хүдэр сум) Дд, р ДдЭНЭЧИМЭГ (Хэнтий. Норовлин сум) Оросын аугаа.их ЯРУУ найгагч Александр Сергее- вич Пушкины бүтээл туур- вил дэлхийн утга зохио- лын эрдэнзсийн сан хөм- Ш Ни) 1155:0 111257: ШИШ 2 ” 2 5 27 р ЭГЭЭ 2 01 1 ТҮ 1 201-0 ит ! хов» ёсээст-Єтоєсв-Єозов" /О1С10:О10101010101010) (о1010) МӨНХ НАСТАЙ НАЙРАГЧ рөгийг баяжуулсан юм. Дэлхийн олон Орон их найрагчийн гандан буурш- гүй зохиолыг орчуулан хэв лэж уншигчдынхаа хүртээл болгосоор байна. Манай оронд А. С. Пушкины б4- раг бүх зохиол монгол хэ- лээр орчуулагдан хэвлэгд: жээ. Түүний шүлэг найр- гаас манай их зохиолч Дд. Нацагдорж 1980-аад онд орчуулж байлаа, 1936 онд түүвэр зохиол нь монгол хэлээр хэвлэгджээ. Ардын зохиолч Ц. Дамдинсүрэн «Алтан загасны үлгэр»- ийг яруу сайхан орчуулс- ныг та нар сайн мэднэ. Их найрагчийн Оросын утга зохиолд оруулсан өөр нэг том гавьяа бол -утга зохиолыг амьдрал, хүний сэтгэл зүрхэнд ойртуулж өгсөн явдал гэж судлаачид /5Ү51615101510151010101010(91016(010160101001022) ГО о(0(0(0(01010) ЛШ СА 1 27 | |! |о1010(0101010) өӨөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ : Ї ни! ХҮэсэь «СО-свьэ-Єс1Пзснэ-б.ссэсвэСЄссэ 1987.2-.18 4 хэр ний / 7 гэїС БО То10101010101010101010) ТУЭГЭТЭТЭ 619 0101010161601010101010292 од йн О10, 39 дийн тэргүүн эгнээнд ор- аялгуутайгаараа ЭНЭ най- О сон билээ. раглалын урлагийц онцлог Ө Найраглалд энэ ертөн- оршино. ГО) цийн бодитой амьдрал, ил «Бахчисарайн оргилолт 9 үзэгдэл бичигдсэн юм, булаг» Найраглалыг эр- үздэг юм. Пионер сураг Цушкины цэцэн цэлмэг, дэмтэй зохиолч Ш. Гаа- Ээ чид та нарын амтархан цэнгэлтэй гялалзсан най- дамба монгол хэлнээ ор- 9 уншдаг түүний зарим 30- раглал тэр үедээ уншигч- чуулсан юм. Пушкины оүг 9 хнолын талаар товч ярья. дын таашаалыг ихэд тат- тээл туурвил дотроос гүн Ф А. Пушкины уран 0ү- сан байна. Уг найрагла- агуулгатай, уран бүтэцтэй 9 тээлд томоохон байр эзэл- лыг зохиолч Д. Маам мон- гайхамшигт зохиолын нэг Ө дэг «Евгений Онегин» шү- гол хэлэнд чадмаг орчуул- нь «Зэс морьтой хөшөө»? (2) лэглэсэн романыг Оросын сан юм. найраглал юм. Ө нх шүүмжлэгч Белинский Пушкины уран бүтээл, Найраглалд баяр ёсл0- бу «Оросын амьдралыг Х4- тухайлбал найраглалын тө- лын шүлэглэл, энгийн яриа” руулсан нэвтэрхий толь» рөлд романтик магтуу хэл- ны хүүрнэл зэрэг хэлоэ- 5 гэж нэрлэсэн нь онож хэл- бэрийн дөрвөн зохиол бай- рийг зохих үед НЬ ЯГ тохи- ї: сэн үг юм. Пушкины гай. даг. Түүний нэг нь« Кавка- руулан хэрэглэсэн билээ. Ф хамшигт зохиол «Евгений зад олзлогдсон нь» най- Ардын зохиолч Ц. Дамдин- Онегин» романыг зохиолч раглал бөгөөд Романтик сүрэн монгол хэлэнд оР- 0) Ч, Чимид 1956 онд ор- магтуу хэлбэрийн анхных чуулан хэвлүүлсэн ЮМ. (0) чуулж тусгай ном болгож нь бүтээл юм. их найрагчийн уяна- Ө хэвлээд манай уншигчдын «Бахчисарайн оргилолт ЛЭГ аястай, утга төгс дүрс- () сайшаалыг хүлээсэн билээ. булаг» зохиолоо 1821 оны лэл, амьдралд ойр, |СэТ- СО, 1817 онд Пушкин «Рус- хавар эхэлж 19523 оны на- гэлд ДОТНО шүлэг зохиол 0) лан Людмила» найрагла- мар дуусгасан юм. Уншиг- нь түүнд мөнх насыг Хайр- Ө лаа бичиж эхлээд гурван чид их магтан сайшааж ласан юм. Пушкины зохиО- (бу жил болж дууссан юм. байсан боловч Пушкин өө- лыг үеэс үе дамжин у”. б Энэ найраглалыг бичээд рөө голдог байжээ. “Яруу Ших нь дамжиггүй ээ! 9 Пушкин Оросын Шшүлэгч- сайхан хэлтэй, уянгалаг Г. НЯМАА 9 9 35. Хадан хавцлын тэртээ хөтөлд Хачин зүйл нүдэнд туслЗа 36. Баартаа саадыг даван дөхтөл Бас нэгэн бөх нэмэгдлээ 37. Ганган бөхийг нь шинжиж харвал Галбын улаан шиг ат баймаар 38. Дасгаж тэжээж авья гээд гүйтэл З9. Дахнад л бас бөх нэмэгдлээ 40. Эндхийн тэмээ гурван бөхтэй юм уу? Эдэлж унахад эвтэйхэн байх шүү 41. Дөхсөэр байтад дөрөв болов Ахнсаар байтал арав болох нь Нэмэгдэж барагддаггүй бөхтэй Нэг л хачин тэмээ байна. даа 42. Түрүүнээс хойш нэг л биш ээ. "Гүргэн зугатаж амь г Дунд төрмөлийн ХАйВЫЫ “ИШ Ш ЇР Дунгуй хадталаа ягдын | сС ши! 11 ИРТ хууртах гэж! МАНАЯ ХАЯГ, МХЗ | .. 1й « , Э-ийн Төв Хорооны ! 55 корпус «Пионерийн үнэн» сонины ред дрдон, 482: 2-р Утас 2--20--48 1) Эрхлэгч Д-04414 3-403-033 ж : » ДАШДОНДОГ ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТ (1 Сэ ОонЖ АРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Ө дахь милдээ 9 НХЗ--ийн Төв Хорооны ї!! бүгд хурал МХЗЭ-ийп Төв Хорооны ээл, жит УЦ бүгд хурад болов, : Бүгд хурал МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бич- Ё гинн дарга Ч. Нарангэрэлийн Ё «МАХН-ын Төв Хорооны Ц бүгд хурлын шийдвэрийг хэ- рэгжүүлж, МХЗЭ-ийн боловсон Ё хүчинн ажлын арга барилыг Ш сайжруулан харнуцлага, санаа» чилгыг Өндөржүүлье» илтгэл! . лийн сэдвийг ХЗЭ-ийн ажилтан, идэвхтэн сонгуультан, ХЗЭ-ийн гишүүд, залуучуудаар хэлэл« Ё цүүлсэн дүн, цаашдын зорил» тын тухайн мэдээллийг сонсов, Ё Илтгэдийн сэдэвтэй холбог» дуулан МХЗЭ-ийн Төв Хороо ны товчооны орлогч гишүүн, Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн ё хорооны нэгдүгээр нарийн бич- тинн дарга Б. Энхмандах, БНМАУ-ын Ардын боловсроч лын Яамны сайд Б. Даваасүрэн, В . Завхан аймгийн ХЗЭ-ийн х0-Ё рооны нэгдүгээр нарийн бич» тийн дарга 5. Мишигжав, » Улаанбаатар хотын Октябрийн районы намын хорооны нэгдү- . гзэр нарийн бичгийн дарга Д. Лхагвасүрэн, Төв аймгийн Бү- рэн сумын АДХ-ын гүйцэтгэх . захиргааны дарга Г. Батмөнх, Өмнөговь аймгийн ХЗЭ-ийн хо- рооны нэгдүгзэр нарийн бич- а тийн дарга Ц. Дамчаа, Улаан- баатар хотын нэгдүгээр цахил» ? гаан станцын намын үүрийн на» ж рийн бичгийн дарга Г. Зандраа, Хэнтий аймгийн ХЗЭ-ийн хо- рооны нэгдүгээр нарийн бич- тийн дарга 1. Мижиддорж, Сүх- баатар аймгийн «Сүхбаатарын зам» нэгдлийн саальчин, , БНМАУ-ын хошой аварга мал-, чин Н. Осгон, Улаанбаатар тө- мөр замын ХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга. Д. Бадарч нар үг хэлэв. Бүгд хурал зохион байгуулал- Ё тын асуудал хэлэлцэв. Бүгд хурал МХЗЭ-ийн Төв В Хорооны товчоон: орлогч гїи- шүүн, Улаанбаатар хотын ХЗЭ- ийн хорооны нэгдүгээр нарийн В бичгийн дарга нөхөр Б. Энх-Ё мандахыг МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны товчооны гишүүнээр, ТИХЗЭ-ийн Тєв Хорооны їи- шүүн, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны 5 хэлтсийн эрхлэгч, иөхөр Г. Өл- зийг МХЗЭ-ийн Төв хорооны д товчооны гишүүнээр, МХЗЭ-ийн Оо . “Төв Хорооны гишүүн, МХЗЭ- - ийн Төв Хорооны хэлтсийн эрх- Т гэгч, нөхөр С. Ганбатыг МХЗЭ- ийн Төв Хорооны товчооны орлогч гишүүнээр тус тус сон- - тож батлав. , 7 Бүгд хурал өөр ажилд шилж» 2 сэн тул нөхөр Ц. Батсүх, Ж. ий Баатарцогт нарыг МХЗ рийн Төв Хорооны товчооны гишүү- 3 дээс чөлөөлөв. Бүгд хурал хэлэлцсэн асууД» С ояаар тогтоол гаргав. талаар хичээл хэргүүний Зөвлөлийн. сонин. Ме15 (2219) ф МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 21 Ф БЯМБА-.ф ҮНЭ40 МӨНГӨ. 9,2 САЯ ТӨЛИЙН ТӨЛӨӨ --- сурагчид аа! чЧөв Хороо, БНМАУ-ын Ардын бо ловсролын Яам,Хөдөө аж ахуйн Яам,Нэгдлийн Хол бооны дээд Зөвлөл, Мэ- дээлэл радио телевизийн улсын хороо, Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлд хамтран пио- нер сурагчдын дунд 30 хион. явуулдагуламжлалт «Өсвөрийн төлчин» урал даан 1987 оны гуравду- таар сарын 1-нээс ээлжит гараагаа эхэлнэ. Пионер, МХЗЭ-ийн «Өсвөрийн төлчин» уралдааны хүрээнд пиО- нер, сурагчид дараах аж лыг хийж гүйцэтгэсэн байвал зохино, МАХН-ын ХЇХ их хур лаас мал аж ахуйг Хөг- жүүлэх талаар дэвшүүл- сэн зорилт болон өөрийн аймаг, сумын төлөвлө- гөөт зорилтууд, малын арчилгаа, маллагаа, төл бойжуулах арга барилын заалгах, малчдын арга Туршлагын талаар хэв- ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИН Уф(алдааны лэлд гарсан материалаар хайчилбар, бяцхан ном хийх, цаг агаарын мэдээ болон төлчдөд зориулсан радногийн нэвтрүүлгийг тогтмол сонсож малчид, төлчдөдД ухуулга яриа хийх -- Малын хашаа Хх0- роо засч, сэлбэх, чигжиж дулаалах, хаягдал ноос хөөвөр түүж хэвтэр буу- цыг . цэвэрлэх, өвс тэЭ- жээл, хүжир шүү татаж буулгах, аргал түлш бэлт гэх -- Төллөх дөхсөн 0о- лон жилбэ муутай эхмал сул дорой төлийг тэжээж арчлах, төл эх барьж, авах, төл амлуулах, пайз- лах, тэмдэглэл хөтлөх, мал хариулах, услах, тэ- жээх зэрэг ажлыг хийж гүйцэтгэнэ, Мал аж ахуй дээр ажилласан үеийн өд: рийн тэмдэглэлийг Заа- вал хөтлөөрэй. болзол ДҮГНЭХ ЖУРАМ «Өсвөрийн тэлчин» уралдаанд идэвхтэй оролц- сон пионер, сурагчдыг сургууль, бүлгэм, сан- гийн аж ахуй, нэгдлийн зөвлөлтэй Хамтран дӨРрөв дүгээр сарын 1-:ний ДО тор шалгаруулан шагнаж урамшуулна, Сургууль, бүлгэмийн аварга төлчин пиопер, су рагчдын тодорхойлолт ма- териалыг «Өсвөрийн төл- Чин» шалгаруулах айм- гийн комисст ирүүлнэ. «Өсвөрийн тӨЛЧИН» уралдаанд амжилттай сролцож, аймагт шалгар- сан пионер, сурагчдыг аймгийн хөдөө аж ахуйг удирдах газар, ардын бо ловсролын хэлтэс, пионе- рийн зөвлөл хамтран шалгаруулж шагнана. Осворийн төлчин урал даанд аймаг бүрзэс шал- тэргүүний хоёр тодорхойлолт, МХЗЭ-ийн гарсан пионерийн материалыг Төв Хорооны дэргэдэх «Өсвөрийн төлчин» урал даан зохион байгуулах комисс дөрөвдүгээр С4- рын 20-ны дотор хүлээн авч дараах байр эзлүүлж: шагнана, Үүнд: Нэгдүгээр байр 1--Га- даадын пионерийн 484- герьт амрах урилга Хоёрдугаар байр 5-- Олон улсын пиолерийн «Найрамдал» лагерьт ам- рах урилга Гуравдугаар байр 30-- Диплом, дурсгалын зүй- лээр тус тус шагнана. «Өсвөрийн толчин» уралдааныг сайн зохион байгуулсан багш сурган хүмүүжүүлэгч, эвлэл пионерийн ажилтан, Хөдөө аж ахуйн мэргэ чилсан бичигч, идэвхтэн пионерүүдэд тусгай шаг- нал олгоно. УРАЛДААН ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ КОМИСС. Л! 8 й й 1 иРХ6 828: ё (3 57 Н К2):4-6) «Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох ту- хай» МАХН-ын Төв Хороо- ны сэдэвт, «...Суралцагч- дад политехникийн боловс- рол, юуны өмнө тооцоолон бодох электрон техникийн Үндсийг эзэмшүүлэхийг чу- халчилна» гэж заасан би- лээ Үүнтэй уялдуулан ШУ ТУХ-ноос зохиож буй ажил, цаашдын зорилтоос ярьж өгнө үү? гэж өсвөрийн сур- взалжлагч асуухад: -ХХ1 зууны өндөр мэдлэг мэргэжилтэй болов- сон хүчин бол өнөөдрийн пионер сурагч та нар юм. Бид суралцагчдад поли- н боловсрол, тоо- цоолон бодох электрон тех- никийн үндэс эзэмшүүлэх ажлыг нарийн төлөвлөгөө- тэй, дэс дараатай явуулж байна. Заримаас нь дурд- вал мэдээлэл зүй, тооцоо- лон бодох электрон техни- кийн үндэс хичээлийг заах нарыг бэлтгэх хоёр анги (дисплейн анги) нээх бэлтгэл хийж байна. Энэ нь тус бүр 16 компьютер- ТЭЙ анги юм. Мөн багш бэлтгэх сарын курс зохион байгуулж И, ЇїЙ улиралд багтааж 120 багш бэлтгэ- нэ. Харин сургалтанд ямар техник хэрэглэх вэ? гэвэл ЗХУ, ах дүү социалист ор- нуудын туршлагад тул- гуурлан тэдний хэрэглэдэг машинтай ижил зарчим бү- хий техник хэрэглэнэ. Бүх сургуулийг тооцоолох тех- НикийН ангитай болгох СОНИНД ИРСЭН ЗАХИДАЛ БИД ЯАГААД ТЭМЦЭЭНД ОРЖ ЧАДСАНГҮЙ ВЭ! Саяхан болсон аймгийн аварга шалгаруулах цанын тэмцээнд манай сургууль оролцож чадсангүй. Эндээс цанын тэмцээнд оролцохоор багш, УИ ангийн нэг хүү. хэд бид гурав, насанд хү- рэгчдийн тэмцээнд оролцо- хоор нэг ахтай нийлээд-дөр- вүүл нисэх боллоо. Агаар муу байсан тул онгоц ир» сэнгүй, Аймгаас 69 мар- кийн машиныг таксын жур- маар сумдад үйлчлүүллээ. Бид дорөв тийм унаагаар. аймгийн төвд ирлээ, Цанын БаРОВарараж 21001515 7хонелеебсЧНЭН84848585224 я АЖлАХ Уулзалтын цаг боллоо. В. Төв ордны их танхим дүүрэн пионер сурагчид суудлаа эзэл- жээ. Тайзан дээр хүндэт зочныг гарч ирэхэд алга нижигнэн баяр тодорно, БНМАУ-ын Шинжлэх ухаан техникийн улсын хорооны дарга, доктор М. Даш- тай, нийслэлийн пнонер сурагчдын төлөөлөгчдийн хийсэн сонирхолтой уулзалт эхэллээ. хүүхдүүдкйн царайд ХЯЯЗЯХЯХАХАХАХЖАЯЛ АЙ 9 198722 ёс Эг 1 ЭБамн ла И.Леннний нэрэмжит М1С-ын М. Даш пнонерүүдийн хамт. С. -------- асуудлыг дэс дараатай шийдвэрлэнэ, Бидний тоо- цоолсноор 1995 он тэхэд ерөнхий боловсролын бүх сургууль, техникум, техник мэргэжлийн сургууль тус- гай тооцоолох техникийн ангитай болно. Мөн өөрийн оронд сур- галтанд ашиглах техник зохион бүтээх зорилт тавьж байна. Эрдэм шинжилгээний ажилтан болох хүн ямар чанарыг эзэмшсэн байвал зохих вэ? Бага наснаасаа нягт ням- бай, уйгагүй, тэвчээртэй байдалд сурах хэрэгтэй. Өндөр мэдлэгтэй, бүтээлч, бэхэлгээгүй, таяг байхгүй бас зориулалтын шаахай ч байсангүй. Ер нь манай сум, сур- гуульд цанын ямар ч хэ- рэгсэл, материал байхгүй. Сургуулийн захиргаа биднийг Мөрөн хотоос хэ- рэгтэй зүйлээ бүрдүүлж Хатгал хотод очиж тэм- цээнд ор гэсэн юм. Айм- гийн төвд ирэхэд бүх су- мын баг тамирчид Хатгал хот руу аль хэдийнээ яв- сан байв, Аймгийн спорт хороонд байсан бүх хэрэг- лэл материалыг бусад су- мынхан авчихсан тул би- дэнд юу ч үлдсэнгүй, Тэ- гээд бид тэмцээнд орж ча- далгүй буцаж ирлээ. Хүүхэд бид хөвсгөр сай- хан цасан дээр цанаар гул- тах гэж цаст өвлийг тэсч ядан хүлээдэг шүү дээ. өндөр ууланд цанаар гул- гаж чөлөөт цагаа хөгжил- тэй сайхан өнгөрүүлэхэд анхаарч бидэнд туслаасай. Хөвсгөл аймгийн Цагаан нуур сумын 8 жилийп сургуулийн наймдугаар ангийн сурагч Б, БАЯРМАА авсан фото санаачилгатай байх ёстой. дүү социалист ор- нуудад ЗЗБ-ийн олон ул- сын тэмцээнийг үе үе то- дорхой сэдвээр зохиодог уламжлал бий болсон байна. | ЧосөВдллил- тэж юу Энэ бол өргөн агуулга- тай шинжлэх ухааны сал- 04584508 0845458050Р4 Сурагч М. БААТАРЖАВ ХХГ ЗУУН ТА НАРЫГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА бар юм. Сүү цагаан идээ боловсруулахаас эхлээд тө- рөл бүрийн эм хийх, амь- тан ургамлын удам, төрөл зүйл угсааг өөрчлөн сайж- руулах хүртэлх өргөн хү- рээг хамарна. Уг чиглэлээр манай ШУА-ийн холбогдох хүрээлэн, эрдэмтэд их ажил хийж байна гэв. Түүнчлэн ШБОС-пионер сурагчдын тухай, ШУА, ШУТУХ-ны ялгаа, энер- гийн нөөцийн тухай хүүх- дүүдийн асуусан олон асуултад М. Даш гуай то- дорхой хариуллаа. Ярилцлагын төгсгөлд доктор М. Даш пионер су- рагчдад хандаж зөвлөхдөө: -- Та нартай уулзсан энэ мөч сурагч ахуй үеийг минь санагдуулж, сэтгэл их хөдөлгөлөө. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд--ирээдүйн ХХЇ зууны эрдэмтэн, зо- хион бүтээгч, инженерүүд. Ирээдүй та нарын гарт байна. ХХЇ зуунд нж бү- рэн автоматжигдсан олон үйлдвэр заводад өндөр мэд- лэгтэй ажилчин ажиллах болно. Тэр үеийг төсөөлөн бодоход Ч сайхан юм. мээс жирийн ажил- чин хүнд политехникийн боловсрол, тооцоолох тех- никийн мэдлэг хэрэгтэй нь мэдээж. Тэр өндөр мэдлэг боловсролтой хүмүүс бол өнөөдрийн хүүхдүүд та нар гэдгийг алхам тутамдаа са- наж одооноос амжилттай сайн сурахыг эрхэмлэн захья. Алс ирээдүйгээ өнөөд- реөс эхлэн тодорхойлон харж мэргэжлээ сонго! Шинжлэх ухаан техникийн дэвшлийн үе--ХХЇ зуунта нарыг хүлээж байна. Ярилцлагыг тэмдэглэсэн нН.ЭНХЧИМЭГ Ф ААВ МИНЬ ОТОРТ ЯВАА ! ж.минийИ хөдөө " НУТАГ: зурав. Завхан Номрөг, ” Сурыч Д.МЯГМАРДОРА: зурав Говь-алтай | 121: ЗӨВЛӨЛТИЙН АРМИ, ТЭНГИСИЙН ЦЭРГИЙН ФЛОТЫН ӨДӨРТ БАГА. НАСНЫ МӨ РӨӨДӨЛ (тэмдэглэл) Саша хүү Ленинград хотын төвд байдаг усан цэргийн хөшөөн дээр очих дуртай. Дайсны өмнө сөгдөж үзээгүй оросын баатарлаг усан цэр- гүүдэд зориулсан энэ хөшөө заримдаа зүүдэнд нь харагд- даг байлаа. Энэ эрэлхэг цэр- гүүд шиг болох юмсан гэж хүү олонтаа мөрөөднө. Хэн нэгэн хүн хэдхэн жилийн да- раа чи энэ баатарлаг цэргүүч дийн гавьяаг давтана даа гэж хэлсэн бол, хүү баярлан инээмсэглэх байсан биз. Зо- вох юмгүй, амьдрал сайхан байлаа. Гэтэл дайн эхлэв. Аав нь фронтод явж Ленин» град хот бүслэлтэд орж, амьдралын хатуу ширүүн өд- рүүд эхэлжээ. Ээж нь хүнд өвдөж, талх улам бага бол- соор байв, Нэг өдөр шуудан зөөгч захидал авчирлаа. Эцэг нь эрэлхэгээр амь үрэгдсэн тухай мэдэгджээ. Удалгүй байшин нь бөмбөгдөлтөд өр» төв. Ийнхүү Ленинград хо- тын зургадугаар ангийн су- рагч Саша Ковалев өнчин хо- цорчээ. Хүү фронтод очихоор шийдлээ. Өлсөж ядран, олон арван км явган явж | Хойт флотын усан цэргүүд дээр очсон юм. Сашаг усан цэр- тгүүд халуунаар хүлээн авч моторчны дагалдан цэрэг бол- голоо. Усан цэргийн судалт хув- цас «Хойт флот», гэсэн алт- лаг үсэгтэй малгай нь тун сайхан таарчээ. Торпед зөөгч бяцхан онгоц нь түүний төр- сөн тэр болсон бөгөөд хүү онгоцоо таван хуруу шигээ мэддэг болов. Саша олон удаа тулалдаанд оролцсон юм. Түүний зэр зориг, ав- хаалж самбааг хашир дайчид Ч магтан шагширдаг байлаа. Хүү эрэлхэг тулалдсаны учир Улаан тугийн одонгоор шаг- нагдлаа. Түүний багд насны мөрөөдөл биелэгджээ. Нэг удаа тэнцвэргүй ширүүн ту” лалдаан болов. Дайсны хүнд торпедууд зэлж | дараалан хөлгий нь зүг хурдална. Гэ- нэт тэсрэлт боллоо. Онгоцны командынхны амь нас түүний гарт байлаа. Дахиад нэг хүч- тэй тэсрэлт. Мотор хагарчээ. Халуун уур цацран нүүр га- рыг түлнэ. Хүү огт сандар- сангүй. Хэрвээ моторын цоор- хойг бөглөхгүй бол хурд ал- даж онгоц зогсох болно. Са- ша хөвөнтэй хүрмээрээ цоор- хойг таглаад тэврэн хэвтлээ. Тэсэхийн аргагүй халуун бүх биеийг янгинуулна. Тэсэх л хэрэгтэй. --Саша Ковалев тэссэн юм. Тэр усан онгоцоо дайчин нөх- дөө амиараа аварчээ. Эх орон гавьяагий нь үнэлэн Эх орны дайны 1 зэргийн одон- гоор нэхэн шагнасан юм... Баренцовын тэнгисийн эрэгт нэгэн хөшөө бий. Энд «1944 оны тавдугаар сарын 9-нд тэнгисийн тулалдаанд эрэлхэгээр амь үрэгдсэн за- луу усанцэрэг Саша Кова- левын гавьяаг мөнхжүүлэв» гэсэн алтлаг үсэг алсаас гя- лалзан харагдана. ї Бас хойт флотод «Саша валев» нэртэй хүчирхэг усан онгоц эх орныхоо дар- Хан хилийн манаанд зогсож “байна. 0 С, 8 «Ухсхаладй ҮНЭН СЄГ СЄР СЄРГ сєг сєв ст СЄР 3899 НАЛаа МАЛЧИН БОЛНО Би таван настайдаа морь унаж сурсан. Өвөөгийндөө (Өвөрхангай аймагт) жил бүр очиж адуу малладаг. Өнгөр- сөн жил гэхэд д ХОёр даага нэг шүдлэн сургалаа. Оторт явах дуртай, Хонио туугаад дуу аялж явах хичнээн сайхан. Нэг өдөр би аадар бороонд Цо- хиулсан юм. Хонио тогтоо- гоод байтал ах ирж майхан руу явуулав. Тэнд бригадын дарга ирсэн байв. - Х Хүүхдүүд та нар Ту- равдугаар улирлын ралтаараа аав, заж ах эгч нартаа туслахаар малчны хотонд Төллөх дөхсөн ямааг хотондоо авч үл- дээнэ. Ингэхлээр та нар л эх барьж авна шүү дээ Хонь, ямааг төллөсний дараа эхэд сайн долоол- үү малчдын халааг өвлөн минь чи малд нүдтэй сайн хүү байна. Сайн малчин бо- лоорой гэж хэлсэнд ньоинх урамшсан. Үүнээс хойш ил- гээлт авч малчин болно гэж боддог боллоо. сурагч О. БАТЖАРГАЛ Нийслэлийн 54 | дүгээр сургууль. УШЇ анги. . » . Зуны амралтаараа Төв аймгийн Баян суманд байдаг эмээ өвөөгийндөө очиж хур- га хариулан хонь, ямаа, үхэр саадаг. Энэ жил гүү сааж сурлаа, Хөдөөгийн цэвэр сай- хан агаарт хонь хариулж явах хичнээн сайхан гээч. Би малчин болох хүсэлтэй. ТЭэ- гээд ч хашир туршлагатай авч ТӨЛЧИН БАГАЧУУДДАА вуугаар хаттал арчиж тэн цүүлээд элгэвч хийж өгч эхэд нь амлуулаарай. Эх мал төлөө долооно гэдэг нь нэг ёсны иллэг болж цусны эргэлтийг | сайж- руулдаг тул энэ үед НЬ саад хийж болохгүй шүү. Харин эхэд нь давстай бүлээн ус бэлтгээд төлөө амлуулсны дараа ханатал усалж тэжээх хэрэгтэй. Гэхдээ шууд хөхүүлж болохгүй. Эхийн дэлэнг содтой | бүлээн усаар угаана. үс ноосы нь Цэ- вэрлэж арчина. Хөхний бөглөөг гаргаж сааж шувтраад л эхэд нь Х9 хүүлнэ. Хүүхдүүд ээ!Та нар хурга, ишгээ ам- луулсны дараа сайн ажиг лаарай. Хурга эхийгээ хөхөөд хэвтэхдээ хааш гож, үсийг хуурай | Да4- яаш дөрвөн хөлөө ЧИ ҮҮНИЙГ МЭДЭХ ҮҮ? МАЛЧИД ЦАГ АГААРЫГ УРЬДЧИЛАН. ЯАЖ МЭДДЭГ ВЭ? Мэргэжил бүхэн сайхан. Тэр бүхний дотроос малч- ны мэргэжил бүр ч сайхан. Редакцид ирсэн захидлууд дотор малчин хүний хөдөлмөрийг бахархан өгүүлсэн нь олонтаа. Удахгүй гуравдугаар улирлын амралт эхэлж пионер чид төлчин болж төл хүлээн авах их хөдөлмөрт хувь нэмрээ оруулах юм. Малчин болох хүслээ илэрхийл- сэн зарим сурагчдын захидлаас нийтлэв, сураг- Ф хүн арддаа сайн сайхан үйлс бүтээх хүсэл их байна. Сур- гуулна төгсөөд илгээлт авч малчин болно. Сурагч Ц. ГАНТӨМӨР Нийслэлийн 77 дугаар сур- гууль. УЇ ангн. . » » Би зэмээгийндээ гурван удаа очсон, Тэгэхдээ тугал хариулж, үнээ сааж сурлаа. Өглөө зургаан цагт босож эмээтэй хамт үнээ сааж, туга- лаа хашаанаас гарган эхэд нь хөхүүлчихээд бэлчээрт гаргадаг, Анхандаа үнээ саа- хад хуруу чилж их өвддөг байсан. Одоо дасаад байна. Сургуулиа төгсөөд саальчин болж эмээдээ тусална. Сурагч Л. ОДМАА хэвтвэл хөлөө хөлдөөж мэднэ. Хоёр юмуу, ГУР: ван удаа эхийгээ хөхөөд хөлөө дороо хийгээд хэвВ- тэж байвал эхтэй хамт сул “чөлөөтэй орхиж бол- но. Зарим мал нялх (Т9- лөө долоох ч үгүй хөхүү лэх ч үгүй хаяад явчих- даг, эсвэл төлөө голдог явдал ч бий, Энэ үед малчин ах эгч нараасаа зөвлөлгөө авч төлийг эхэд нь авахуулах хэрэгтэй. Чиний бойжуулах төл нэгээр. нэмэгдэж, цаашид арчилж маллах ажил эхэлнэ. Хэрэв эх нь СҮҮ муутай байвал угжина. Хурга ишгийг өвсөнд орох хүртэл нь өдөрт ойр ойрхон олон удаа хӨ- хүүлээрэй. 1 өдөр Ганхуягийн үлджээ. харсан тууврын сүрэг алтайн 1. Мал сүрэгтэй холбогд: сон шинж тэмдэг. 9 Ө Өвөл,цагт сарлаг уул хяр, өндөр газраар нутаглаад байвал дулаавтар, тэнгэр тог- туун байна. Тал хөндий, нам дор газар нутаглавал хүйтэн шуургатай байна. Сарлаг тон- гочиж тоглож хөөцөлдвөл тэнгэр муухайрахын шинж, ОӨ Үхэр бэлчээрт гарахын өмнө их мөөрөлдвөл цас орж, шуурга шуурах буюу ИХ хүй- тэрнэ. Зуны цагт үнээ тугал- даа хоргодож мөөрөлдвөл оороо орно. Бороо орж бай- хад бух урамдаж байвал тэн- тэр удахгүй цэлмэнэ, хи ширүүсэх, хур бороо оро- хын шинж, өвөл цагт хүйтрэ- хийн тэмдэг. Ө Ботго, бага насны тэмээ цочир ихээр шуугин тонго- чиж тогловол зэнгэр муу- хайрна. Тэмээ жалга, ХОЛХИ энгэр, нөмөр газар дагаж хэв- тээд, толгойн нь салхины уруу харсан байвал хүйтэрнэ. Ингэ ботгондоо хоргодож буйлал- даад байвал тэнгэр муудаж бороо орно. Бороо орж байх үед ингэ, бозгоо Орхиод оэлчээртээ цувбал оороо арилна. ОӨ Намар, өвлийн улиралд хонь, “өглөө . хотноос сг СӨГГ ГӨӨ. Сєв/ ЄӨ? “ЄВГ СЧН 1987. 2.24, ӨСВӨРИЙН АВАРГА ТУУВАРЧИН (тэмдэглэл) 1982 оны намрын тэр нэгэн сэтгэлд тод Бор Цонжийн говиос өндөр нуруудыг дамжсаар Хол- боо нуурт хүрч ирлээ. Гурван аймгийн олон зуун тууварчид тэнд малаа тушаах ажээ. Ганхуягийн аав М. КОо- тоогийн ахалж ирсэн суурь ч хонио тушаах боллоо. Туршл4- гатай, хашир тууварчны тушаа- сан нэг хонины амьдын жин бусад гурван аймгийнхаас да- вуу байв. Хүмүүс аавд нь баяр хүр- гэж өнгөрсөн оны амжилтаар авсан улсын аваргын диплом, шагнал гардуулж тууз зүүж өглөө. : Аавд нь шагнал гардуулсан хүн Ганхуягийн толгойг илж, -- Аав шигээ аварга туувар- чин болоорой гэв. Ганхуяг баярлан инээмсэглэв. Тэр туу- варчны ажлыг сайн мэднэ. Дөрвөл настайгаасаа аав, ээж, ахаа дагаж тууврын замд Ха- туужсан хүү. Ганхуяг ингээд аавынхаа заавар зөвлөлгөөнзөр бие даан мал хүлээж аваад ХЭНИЙХ НЬ 30В БЭ? Жилбэгүй төллөсөн ХО- нины хургыг Болд, Амар хоёр тэжээв, Болд угжиж, Амараа саванд СҮҮ хийж өгчээ. Хєн нь зөв тэжээе сэн бэ? уутыг Үүнийг аав зэж, 4аХ эгчээсээ болон мал аж ахуйн мэргэжилтнүүдээс асууж мэдээд харну ИРҮҮ лээрэй! “ХОТОО ЦЭВЭР БАЙЛГАЯ Хүүхдүүд ээ! Малчин ах эгч нар чинь олон зуун хонь, ямаа, төллүү- “лээд, цөөхөн хурга, ишиг бойжуулчихдаг явдал бий Энэ юунаас вэ! Мэдээж олон зүйлээс хамаардаг даа. | Тухайл- бал хашаа хороогоо муу дулаалснаас, төл хөхсөн сүүгээ шингээж чадалгүй “ходоодонд Нь | бөөгнөрөх буюу, гэдэс дотор нь өв чилж хорогдоход хүрдэг байна. Зарим малчид тө- лөө эхэд нь хөхүүлэлгүй 9. Мөөгөн уруултай. Монхийн эмээлтэй Шуурганд дахтай “Шумуулд нүцгэн З. Чиглээд дэргэд НЬ очиход Чихээ ч хөдөлгөхгүй , мөртлөө тууварчин боллоо. Дэлгэр сай» хан зун цагаар мал тууварлах боловч ширүүн бороо, мөндөрт цохиулах, халуун нар шарах өдөр олоц тохнолдоло. Бас чо- но гэж хүний сэрэмж шалгасан малын дайсан бий. Үүр хаяа» рахад хонь бэлчээртээ хүрсэн байна. Сартай шөнө хариулах ч удаатай. Ингэж явж хонин- доо тарга. авахуулдаг. Аавын нь ингэж Өсгөсө:Ч хонь олон суурь болжээ. Тиймээс Ч 1985 онд аавд нь БНМАУ-ын гавь яат нэгдэлчин цол олгожээ. К. Ганхуяг аавынхаа зөвлөс», нөөр гурван жил хонь туувар- лаж үйлдвэрлэлийн даалгавраас 9,1 тонн мах давуулан тушаав. Энэ нь хаврын жингээр бараг гурван зуун хонь өсгөжээ гэсэн 3 үг. Ховд аймгийн Алтай сумын 8 жилийн сургуулийн У ангийн сурагч БН. Ганхуяг аймгийн «Өс- вөрийн аварга туугарчин» бол- сон амжилтаар «Пионерүүд УУ таван жилд» аяны гараа- гаа эхэллээ. Түүний эрдмийн зам, хөдөлмөрийн зам төгсгөл- гүй. Ч, БЯМБАЖАВ удаах, доч лоолго, хотны ноо- соо түүж цэвэрлээгүйгээс нялх төл өлсөхдөө түүж ид эд юм уу зсвэл хони- ны ноос зулгааж идээд давс хужир доггүй болдог. гэдсэн дотор нь бөөгнөрч өвчилдөг Иймд хотныхоо ноосыг өдөр бүр түүгээд онгорхой хашаа ХОР нь бөглөж | дулаалаграй, Төлдөө бүхэл давс байн- га тавьж долоолгож байс гаарай, Үүний учрыг мал чин ах эгч нартаа хэлж Ц ажил 5 н. ГАЛ МеЛХ 7 сэс хэгсээссэжээгсүлл син ЭЛиГнииэлйчЭЛӨӨЫ СЭР 22 ХЭВ, лан 0 06 З.ЭТИЙ ЛЭН ЛЛЛБСЧ ҮЛҮЛЛСЛЭ2Р” Л ЖЭЛ 247 200 сонаадыга 2, “ҮНЭН -соэ-«Ссоесэээ-Ссоесв-Єсооєє--СТО-свь-2-16сь Хїшээевэ Стэзсвь Єшэ 1987.2. 24. Эмээ, аавыг мннь “азгүй хүн гэдэг юм. Гэхдээ үүний- гээ шууд хэлдэггүй. тэгээд аавтай хамт дээд сургуульд сурч байсан нөхдийг нь тэгэ- хээс тэгэх гэсэн юм шиг маг- таж, энэ ч тэгж ерөнхий эмч, тэр ч тэгж" профессор болчихож гэх юмуу, эсвэл наад зах нь тэр ч тэгж ана- таах ухааны дэд эрдэмтэн болсон байна гэж байн байн ярина. Аавын найзуудын ам жилтад эмээ нигэж магнай тэнийн баярлан ярьсны да- раа манайхан дуугаа хурааж Дүнсийгээд яЯваихна, Аав минь «сүүл барьж» яваа юм байна гэдгийг бид ойлголоо. --Цаадуул чинь чамаас зөвлөлгөө авна гээд л ирэх ял. Чиер нь шалгалтан дээр нь хэлж өгдөг байсан байхаа даа! гэж эмээ нэг удаа халаглав. : --Одоо тэд чинь эрдмийн зэрэг хамгаалах зохиолоо барнад л ирнэ гэж ээж ааваар бахархаж ч байгаа юм уу, түүнийг зэмлэж ч бай- таа юм уу намуухан хэлэв. Эрдмийн ажид хийж ном бү- тээнэ гээд бүтээлийн чөлөө авдаг юм билээ! Тэгэхэд ма- “ыай энэ ээлжийн амралтаач авч чадахгүй гурван жил болчихож байгаа юм, Өдөр болгон л эмнэлэг| Мэс .3а- сал, мэс засал. “Амнаас нь тардаг нь л энэ. Өвдөөд Ч юм уу, амраад ч юмуу ядах- ” даа ганц долоо ХОНОГ ЭнНЭ- мсэсзэ хөндийрдөг болоосой, Тэдхөн аав томуу тусч ээ- жин санаагаар оолов, Аавд эм бичиж өгчээ. Тэгээд бас дуу шуугиангүй тайван бай- таарай гэж змч зөвлөсөн байна. ї Ингээд хоёр минут болоод д манай харилцах утасны хонх зачигнадаг боллоо. -Бие нь яаж байна? Ямаршуухан байна гэж таньж мэдэхгүй улс асууна. Аавыг тайван унтуулах- гүй юм гэж би эхлээд уур хүрдэг байлаа. Тэгээд орой зэжийг ирэхээр. . --Өнөөдөр лав л хорь утасдах шиг боллоо! гэв. : -- Хэд гэнээ гэж ээж лав- лав. ! Ээжийг хачирхан гайхаг тэж тэнэт бодоод: 1 --Гучин удаа! Аавыг ун- туулахгүй юм! гэж залж ор- хив. 2 --Мэддээ, мэдлээ. . Тэд сэтгэл их зовцгоож | байгаа байх нь ээ! 2 -- Тэгэлгүй яах вэ. Зарим нь бүр уйлах шахаад бай- дФөөөвөсөөөӨӨӨөӨРӨӨӨ өөөсөөөөөөөөөөсөөсөөөөөӨөсөөӨзөөөөөөӨ Ногоон гэрэл, Цагаан шугам сан... сэтгэл зовоод .. Би тайвшруулсан л даа! --Хэзээ ингэж утас тас болсон хэрэг вэ, чинь? гэж эмээ асуулаа. -- Таныг эмэнд явсан хой» туур. Үгүй ээ, гал тогооны өрөөнд байхад бил үү...Би сайн санахгүй байна. --Нээрээн, тийм ч бай- хаа даа...Үнэхээр олон дуу- гарсан шүү! гэж эмээ хэ- лээд аавын хэвтэж байгаа өрөөний хаалга руу гайхан харав. Эмээ ингэж олон утасдана гэж санаагүй байж. Ер нь ээж эмээ хоёр аль му- энэ АНАТОЛИЙ АЛЕКСИН налт, Лениний ЗСБНХУ, ЗСБНХОУ-ын төрийн шаг- | аль нь ингэнэ чинээн бод- сонгүй. / . «Аав өвддөг ямар сайн хэрэг вэ? Нэг мэдэж аваг... Ер нь ч ойлгоцгоог. Тэр дундаа ээж!» гэж би бодов. 1Шал танихгүй улс аавын тө- лөө яаж санаа зовж байгааг ээж мэдээсэй гэж би юу юунаас илүү их бодож бай- лаа. : 1 Яг энэ үеэр утасны хонх тачигналаа. Харилцуур ав- бал: ( --Уучлаарай та..гэсэн эмэгтэй хүний намуухан, хоолойгоо-нэг л шахсан дуу. гарч, ї --Та хэн бэ? гэж байна. -- Хүү нь байна! ї --Юун сайн юм...Чи тэг- вэл ойлгоно байх. Би ч бас хүүтэй. Хүүд маань маргааш мэс засал хийх учиртай юм. Тэгээд л би аавын чинь бие гайгүй болохыг хүлээх гэсэн хэрэг л дээ. Бүтэх бол уу... Асуугаад өгөхгүй юу. Бүтнэ комсомолын шагналт, со- цналнст орнуудын М. Горькийн нэрэмжит гэвэл...Манайх ердөө лганц хүүтэй айл. Би сэтгэл -30- воод-байна. Болгож л өгвөл сайн байна. Аавтай чинь л яримаар байх юм... Тэгвэл нэг «сэтгэл онгоймоор байна. --Та үүнийгээ эхнэрт нь нэг давтаад хэлчихээч...Өө- реөр хэлбэл манай ээжид... Би одоо дуудаадахья| Би ээжийг дуудлаа. Үүнээс хойш дөчөөд ми- нут болов уу, цаг ч болов уу утасны хонх дуугара- хаар авбал эрэгтэй хүн: --Хэн бэ? гэж байна. -- Хүү нь байна! тодорхой --Одоохондоо П орой. хэлчих юм алга. Та утасдаарай, авгай нь яг гэртээ байж байна! Танд бүгдийг тайлбарлаж өгнө... Ээж ажлаасаа ирээд утасны жижиг ширээний дэргэдээс холдсонгүй, өнөө орой утасдаарай гэсэн улс завсар зайгүй залгаад сал- даггүй. Тэгээд би эмээд: ! -Та хэсэг ярьж ээжийг амраахгүй юу? гэлээ, Эмээ ээжийн оронд ярих юм бол- лоо. л Аавын биеийг асууж бай- гаа өвчтөн, эмч, сувилаг- 327 ВАИНА (ӨГҮҮЛЛЭГ) --Өө юун сайн юм. Чи ойлгохгүй: байж болохгүй дээ. Эхнэрийн минь цөсний гэрийг авах. болоод байна. Аав чинь өөрөө мэс Засал хийнэ гэж амласан юм. Тэ- гээд л энэ эмнэлэгт би зо- риуд хэвтүүлсэн юм. Өөр газар хэвтүүлж болох бай- сан л даа! Аав чинь өөрөө надад амласан юм. Ийм тоогүй хэрэг болох гэж бас байдаг аа! Тэгээд одоо яах вэ? Босгох л хэрэгтэй бай- на! Чухал эм тан хэрэгтэй юу? Ховор эм олох уу? Би чадна..Нэг үгээр хэлэхэд аавын чинь бие зүгээр бо- лохыг л хүлээмээр байна. Эмнэлэг бол театр биш, энд орлон тоглогч хэрэггүй. --Энэ б Ээ та эх- нэрт нь хэл дээ. Надад ярь- сан шигээ л яриарай. Үг үсэг гээлгүй! Тэр танд тус болж мэднэ. Би л ээжийг дуудлаа. Үүнээс хойш би аавын биеийг асуу- сан хүмүүст: ЗААВАЛ ЗОХИЦУУЛАХ ЇСТОЙ ЮУ? Замын уулзвар дээр тал бүрээс Нь ирсэн олон ма» шин, хүмүүс хүссэн чиглэл лээ бие биеэсээ дрсон явах боломжгүй нь бидэнд ойл- гомжтой, Тийм учраас бүх хүмүүс ягштал мөрдөж бай хн! зохих замын - -ийн Төв Нулариий Эл Дийгүй зөвшөөрөгдсөн До- хиогоор яваа машин, хү-- мүүст ихээхэн саад учруулд тийг анги бүлгээрээ шүүн ярилцаж сурагч бүр учрыг ягштад ойлгож аваарай. -ь- . тэсэн дуулдахын төдийшив- рамсалтай | болохгүй э өэерөөзөөөөө шагналт «Гол ба туслах дүрд тоглогчид» гэдэг номоороо 1976 онд Андерсений Хүндэт дипломоор шагнагджээ, чид юм л бол: Ё --Халуун нь хэд хүрч байна? гэж асуух юм. Ха- рамсалтай нь, халуурахгүй байлаа. Гэхдээ би тэднийг аавын төлөө санаа зовсон «хэвээрээ байгаасай гэж их бодож байлаа! "Тэгээд нэг удаа: оо--Халуун нь Зу? ЖоаЬ гүй... халууны шилээ хагал- чихсан. Дух нь жигтэйхэн халуун байна. | Дэмийрээд байх шиг байна. 4 Энэ өдөр би асуусан хүн бүрт ингэж хариулав. Аавд “дуулгахгүй гэж шивнэх тө- дий ярьж байлаа. Ингэж ярих хүнд их нөлөөлдөг бо- лолтой. Ярьж байгаа улс ч нэж: Ё --Барагтайхан л байгаад байна уу? гэж асууна. 4 --Тийм...Та эхнэрийг нь нрэхээр ярихгүй юу даа! , Орой манайд дөрвийн дөрвөн халууны шил аваад иржээ. ! (Бүгдээрээ бодоцгооё!) Гэрэлхүүг гэрээсээ гара- хад хүүхдүүд замын |х8- ЖУуд цасан хүн хийж бай лаа. Улаан луувангаар ха- мар хийж, урт дэрсэн шүүр бариулсан нь тун ч ингэд- тэй. Хүүхдүүд хөгжилтэй баяртай байлаа. Замын нө гөө талд автобус ирж зсог- сов, 4 Хөрш айлын Болд ям: усны урд хаалгаар Уу» лаа, Хүүхдүүд хар цах «Болд оо нааш ир. 8э ний хараа» 59:27) "Найз нараа харсан бөөн баяр . Ухасхийх нь тэр, Гэрэлхүү: БЭХЧиЭН нь вэ? Зогс! гэж бачнидац хашь - Аарын ЧИНь халуун буурч хэвэндээ орог гээд өнвөл хүүдээ ааваар мэс засал хинл, гэх эмэгтэй надад халууны шил сарвайхдаа: З- Дэмийрээд л байна уу? гэв. -- Үгүй, одоо осоо бейиа. Түрүүчиннхээсээ дээрдсэн Та санаа зовох хэрэггүн гэв. -- Энэ шилээр халууныг нь нэг үзэзтэхээрэн гэж баннг. Эна шилнээс л биеийн байдал нь хамаарах юм шиг... ингэж гуйлаа. -- Миний санаж байгаагаар бол мэдэгдэм дээрдсэн шүү гэж тэр эмэгтэйг би тайвшруу- лав. Эмэгтэй уйлаад буцлаа, Ээж залуудаа хөгжминн сур- гуулийн морин хийл тоглодог нэг сурагчид сэтгэлтэй болсон юм гэнэ лээ. Тэр нь бүх хол- боотын уралдааны шагнал .. хүртэл агсан юм гэдэг. «Их өссөн!» гэж эмээ түүний ту- хай ярих дуртай. -- Та хоёрын яриад байдаг өнөөх морин хийлчийг томуу тусвал ингэж олон хүн утас- дах Уу даа? Ийм өч төчнөөн халууны шил авчирч өгөх үү?. -гэж гал тогооны өрөөнд би зэж, эмээ хоёрт хэлэв. -- Үгүй чиш, чи юу яри- нав!... Яаж харьцуулж болох вэ? Тэгэхэд чинь бид хүний амьдралын тухай л ярьж бай- сан хэрэг шүү дээ! гэж эмээ уулга алдав, “-- Тэр чинь хүнд хэрэгтэй хүн л дээ! гэж би хэллээ. -- Яриа юу байхав! гэж эмээ уухайн тас шүүрэв. Аав томуу тусаагүй байсан бол ээж яагаад ч ингэх: санаа зовохгүй байсан. Нэг үгээр хэлбэл өнөөх л хэлдэг үгээ, өнөөх сулхан өнөөх л итгэл муутайхан өнгө болгонд бичиж байна. Би яах вэ? Надад ингэж нх шийдлээ. Түр босдог бол ямар хүнээ алдса- юм, гэхдээ Заавал өвдөх юм шүү. Манай ан- ан «цөмөөрөө (дөчин гурван хүн!) утасдана. Яаж цах байгаад нэг өвдөх минь! гвэл цөмөөрөө тэр до| л ойлго. ? л өөвөөөөөөөөөөөө ЮУ БОЛОХ БАЙСАН БЭ? х 98ө99Фө929Ф96Ф0236Ф36823969. | ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! БЭЛЭГЭЭ ЭР ТО22, 1 Төв МПБ-ын Т | ! | муул | МХЗЭ-иан | | эрэмжит хо Хороё, Д.Сүхбаатарын 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. ф өв Зөвлөлийн. сонин, ме16 (2220) Ф 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 25 Ф ЛХАГВА ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! цахдаа, хэвлэл, мэдээллийн байгууллагын боловсон хүч- нийг бэлтгэх талаар дэвшүүлсэн зорилтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор МСХ-ны хороо, газраас «Өсвөрийн сурвалжл нээ сургууль нээж байна. СЭТГҮҮЛЧ» ЭЧНЭЭ 8 ! МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн Н дарга, БНМАУ-ын Ардын ,Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн | дарга Ж.Батмөнх Намын Төв Хороонд төвийн хэвлэл мэ- Ї дэзллийн газрын удирдах ажилтан нартай уулзаж ярил- | Ї ) | ШЕсАЖЛ- 5 яїшшссЕЦИҮХТСГМ НЫ «ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ ИРЭЭДҮЙН Ї бичгийг «Пионерийн үнэн» сонины агч--ирээдүйн сэтгүүлч» эч Эчнээ сургуулийн зорилго юу “вэ? МСХ-ны хороо, В «Инонєрийн үнэн» | сонины газрын дэргэд байгуулж бай- гаа «Өсвөрийн сурвалжлагч- ирээдүйн сэтгүүлч» эчнээ сургууль нь ерөнхий боловс- ролын сургуульд суралцаж буй “сэтгүүлчийн төрөл зүй- лээр бичих авьяас, билэгтэй, уг мэргэжилд -дур сонирхол- той пионер сурагчдыг манай анкетын дагуу бүртгэн авч тэдэнд, сэтгүүл зүйн анхны мэдэгдэхүүн эзэмшүүлж ирээ- дүйн сэтгүүлчдийг бэлтгэх зорилготой » юм. Эчнээ сургуульд яаж хам- рагдах вэ? Хөдөөгийн сур- гуульд суралцаж байгаа хүү- хэд бид яаж хамрагдах юм бэ? гэж та нар биднээс асуух нь лав. Сэтгүүлч болох дур сонир- холтой, авьяастай хүүхдүүд юуны Өмнө «Монголын сэт- гүүлчдийн холбооны хороо- й ны «Өсвөрийн сурвалжлагч- сэтгүүлч» эчнээ | гэсэн “хаягаар ан- эх хэрэгтэй. Энэ нь эчнээ гуульд элсч бай- ! гаа нь тэр. Дараа нь «Пио- | нерийн үнэн» сонинд өөрс- Ї дийнхөө бичлэгийг ирүүлнэ. сонины «Пионерийн ил», «Эрхийг. сура- хаар бэрхийг сур», «Бид малч ны залуу халаа», «Миний байр, хашаа, тудамж», «Ямар мэргэжилтэй больё- доо», «Чанар», «Сурлага су- н гол хөдөлмөр», «За- айгальч», «Наргиантай «Сонинд ирсэн За- хидал», «Би төлчин», «Пио- десант-ургацын тал- Манай ап Ж Ш исрийн Ш байд», «Спорт чиний ивхөр», «Манай сургуулийн шеф 1 үйлдвэрэ, «Өөрийн гараар тарьсан бүхэн амттай», «18 цагаас хойш», «Энэ ямар су- рагч вэ?» зэрэг олон булан- таас өөрсдийнхөө сонирхлоор сонгон авч, ажил амьдралын жишээгээр баяжуулан бичиж ирүүлэх хэрэгтэй. Мөн фото, тар зураг ирүүлж болно. «Бүх нийтийн чанарын үз- лэг» болж байгаа энэ жил сурлага, хүмүүжлийн ажлын чанар, өгөөж үр нөлөөг дээш лүүлэх талаар асуудал сэд- сэн өгүүлэл Ч бичиж болно. “Хамгийн олон, чанартай зүйл їбичсэн хүүхдэд «Пионерийн . Түнэн» сониноос «Өсвөр сурвалжлагч» үнэмлэх олгд но. Өсвөрийн сурвалжлагчдын ирүүлсэн материалыг «НиФ» нерийн үнэн» сонины зэрэг- цэз «Залгамжлагч», «Сэт- гүүлч» сэтгүүлд нийтэлнэ. Эчнээ сургуулийн хичээ. (| лийг хэрхэн заах вэ? Сэт- гүүл зүй, урлаг, утга зохиол судлалын эрдэмтэд, сэтгүүл, зүйн мэргэжлийн багш нар, ахмад туршлагатай сэтгүүл- чид «Пионерийн үнэн» со-| ийн, «Сэтгүүлч» сэтгүүлээр цуврал хичээл заах юм. Эчнээ сургуулийн дараагийн ! шат «Өсвөрийн сурвалжлагч- | ирээдүйн сэтгүүлч» өчнээ | сургуулийг төгсч бичлэгийг | зохих дадлага эзэмшсэн «Өс- | вөрийн сурвалжлагч» үнэм» лэхтэй хүүхдүүд 8--10 дуг гаар анги, ТМС-д дэвшин | суралцахдаа сэтгүүл зүйн тө9- рөл зүйлд шамдан суралцах үргэлжлүүлж, МСХ-ны хороо, «Сэтгүүлч» сэтгүүлийн редакци, аймаг, | хотын сонины газар, сэтгүүлч дийн салбарын дэргэдэх «Өс- ворийн сэтгүүлчдийн нөхөр- лөлийн» программаар хнчээл лэнэ. Уул программаар хичээл- лэж байхдаа ч «Пионерийн үнэн» сонин, «Зал ? сэтгүүлд чих хэрэгтэй. силттай су ф, шилдэг бүтээл ол» ныг үүлсэн өсвөрий сэтгүүлчдийг уул мэргэжлээр нь дээд сург, ьд, элс уралдаант шалгалтад оруул на, ажлаа цааш ӨСВӨРИЙН "Ч-ИРЭЭДҮЙН Г1 Д АНКЕЛ Овог ! Сонинд ирсэн захидал зад- ахад үерхэл нөхөрлөлийн талаар бичсэн нь олонтаа. -- Манай ангийн охид бие бнеэсээ хол хөндий байх юм. Тэднийг яаж ойртуулах вэ? ГАНТУЛГА (Батсүмбэр) -- Хоёр эмэгтэй хүүхэд | үерхэж болно биз дээ. Би енгийнхаа Н. Бямбасүрэнтэй үерхдэг. Тэр ямагт зөвийг зааж сургадаг. Би найздаа түүнд нь баярлаж явдаг. Д.ЯГААНЧУЛУУН (Дархан) -- Миний дотно хоёр найз эвдрэлцэв. Яаж урьдынх шиг нь эвтэй сайхан үерхүү- дэх вэ? Т.БОЛОРТУЯА (Баруун-Урт) -- Нэг сургуулийн сураг- чид хамт кнно үзэж, хичээл гурлагадаа туслалцан сайхан үерхэж болохгүй гэж үү? П.БАТЦЭЦЭГ (Жаргалант) Хүүхдийн сэтгэлийг хөдөл- гөсөн үерхлийн тухай олой асуултад сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд эрдэмтэн Б.Бор хариулт өгнө. Түүнийг 1 нүү, рээс унша зай! ї , ҮЕРХЛИЙН ТУХАЙ ДУРСАМЖ Р. ЭНХБАТЫН авсан судалбар фотө ? Ух»еунеб2 ҮНЭН 88888883482255 22:52: ЯХЯ88888ВВ 498225 2) 1.27: НАЙЗ ГЭЖ ХЭН БЭ? чанартай холбон үздэг юм байна. Ховгүүд охидын үерх- лийг ч тэгж үзэж байгаа нь сайшаалтай хэрэг. Эхлээд би уншигч хүүх- дүүдийнхээ бичсэнээс авч толилуулья. «Зарим нэгхүү- хэд үерхлийг юман чинээ бодохгүй байдаг. Энэ бол буруу юм шиг санагддаг. Үерхэнэ гэдэг бие биеийн- хээ хичээл номонд тусалж, хамтарч ажиллах, нэг нэгний- хээ итгэлийг алдалгүй бай- хыг хэлнэ гэж би ойлгодог» (Улаанбаатар, Х сургууль Б. Отгонгэрэл) «Оюунбаяр бид хоёр бие биеийнхээ Ду- тагдлыг өөрт нь шууд хэлдэг. Миний найз бусдад тусч, ил цагаан үгтэй, шударга, спорт их оролддог тамирчин охин. Нэг нь нөгөөдөө долигонОо- Надтай үерхэж байсан Д. гэдэг охин хүндээр бэртэж тэртээ хэвтэж байхад нь би ном, сонин зөөж аваачин ун- шуулдаг байсан. Гэтэл Д, маань өөр нэг хөвгүүнтэй най залсан төдийгүй, түүндээ бодол санал бич Манай сонины энэ оны гуравдугаарт «Чиний с0- нин» гэдэг анкет (асуулга) нийтлэгдсэн билээ. Түу- ний хариунд олон арван уншигч захидалд ирүүллээ. Ялангуяа «Найз» буланд зориулж сонирхолтой олон сэн байна. юм. Бид хоёр өөр өөр ангид сурдаг. Хамт хичээл давтаж цуг явдаг байлаа. Гэтэл багш маань загнаж сурагчид шоо- лох боллоо. Миний бодлоор бол тэд бидний үерхлийг зааж зөвлөж баймаар юм шиг санагддаг. (Дорноговь Б..Март) захи- Та Иймэрхүү утгатай дал олон ирсэн байна. ХУУХЭД ХОЁР болно. Дунд, ахлах ангийн сурагчдын хайр бол жирийн дотно сэтгэл, энэрэх буюу өрөвч зан, хүн хүндэтгэх ёс юм. Та нарын хайр сэт- тэл бол голдуу аав зэж, ах эгч, бага балчир хүүхэд, мөн их НААДМЫН Дүү нартаа хэрцгий ханд- даг, охидыг дээрэлхдэг, хүч тэнхээ султай нэгнийгээ ЗоД- дог хүүхдэд хайрын сэтгэл дутаж байгаа хэрэг. Тийм хүүхэд том хүн болоод жЖу- рамт бүсгүйгээ юмуу журамт хархүүгээ хүндэтгэн хайр- лаж чадахгүйд хүрнэ гэж Зөвлөлтийн их сурган ХҮ- О бо Зинэа019 лэх ухааны тэнхимийн эрхлэгч, дэд эрдэмтэн доцент Б. Бороос хүссэн юм. Түүний хариулсныг дор сий- гүжүүлэгч А. С. Макарен- сэн Бо лА. Сухомлинский нар анхааруулж байсан юм. ч сон, бялдуучилсан, эсвэл хи- чээлээс нь хуулах гэсэн нӨ- хөрлөл бол жинхэнэ нөхөр- лөл ч биш. сайн найзууд Ч биш» (Архангай, Болортуяа) Нийслэлийн 33 дугаар сургуулийн (Ч. Дуламсүрэн «босоход нь тусалж, бүдрэ- хэд нь түшиг яв» гэсэн сур- гаал үгийг санаж явах ёстой гэжээ. Сэлэнгэ аймгийн Ца- гааннуур сумын дунд сургуу- лийн сурагч З. Цэрэндолгор олон янз. Аав ээж, эгч, ан- тийн нөхөд, захирал, багш нар хамгийн дотно найз. АД- туус мал маань ч бас нэг «найз». Эх оропдоо элэгтэй. байгаль орчиндоо гамтай байх нь бас л найзалж бай- гаа, хайрлаж, байгаа ХЭРЭГ үерхсэнээс хойш “хараал, вон. муухай үг хэлдэг, бас та- Захидлуудыг үзэхэд ЭХ- дуур их тэнэдэг болсон. Би лээд хөвгүүд нь хөвгүүдтэй, хэдийгээр түүнд гомдсон бо- охид нь охидтой үерхэх НЬ довч түүнийг зан аашаа За- зүйтэй юм байна. Ёр нь Ч саасай гэж боддог. Энэ охин тийм байгаа. Харин Дунд, засрах болов уу? Би үерх- ахлах ангид ХхӨВГүүд ОХИД дийг ариун нандин " зүйл гэж боддог. Зарим хөв- гүүд үерхлийг шал дэмий зүйл гэж үзэх юм. Аль нь зөв бэ? (Дархан, Д. Барс- болд), Д. охип үнэхээр тэг- сэц бол хүний мөсгүй муу- хай юм хийж дээ!! хэлж хэдэн хүүхдээр намайг зодуулав. Д. нөгөө хүүтэй хай бодол санал олон ирсэн байна. Энэ тухай ярилцахгүй өнгөрөх арга алга. «Надад «Найз» булан маш их таалагддаг..Би ангийн- хаа сура гийн нэг охин надад манай ангийн Б. гэдэг хүүг. тэ- Сүхбаатар дэг охинтой үерхвэл мөн гийн сурагч Гэрэлмаа «Бу- таарнаа гээд инээж - руу зам руу орсон мөртлөө Үерхэл гэдэг тоглоом иаа- буруугий нь зиМЭн засрах- дам гэж үү? муухан гүй байгаа нөхдөө яах вэ?» сурдаг хүүхдүүдийг Е До сНиэгхүү хуухай зЖ Шбуулт ши Шүүнжлэлээ д цөөнгү: юм» 5 (Хөвсгөл, Отгонноров) «Энэ "ёл УРВалзаж гөждөг жил цг нас хүрч хоёр- їЇ « ноо уншсаар л байх болно... «Найз» булангаараа дамжуу- Би О. : зан үердал өхөрлөлийн ТУ. үсрхйж байса Төр мань - 23 миний тухай хүүхдээс цуур- хүсье. Мапай ангийн зарим боягоон хүүхэд, охид хөвгүүд Х00- Бид хоёрын Тэуэйдэрэ зєрхээд ХҮрчдлэх одоо больцгооё 2 хий Лий маан Т эж Н гэж ярих юм, Энэ зөв үү?» Ү р ? 5 2238-5251: ЇДГОВЬ гИї . Алтан- үү нарын зэрэг Сурагчид (д бодож бна (Сэлэнэ рхлээ нуух нь тусгүй гэж Гантуяа бичжээ. 5 : Сонины олон уншигч үер- Би урьд нь нэг хэл нєхөрлөлийг хүний сайн тэй энгийн үерхдэг Н нь миний найз үнэмшжээ. Хоёр нүүр гаргаж хэн хэнээ -6| сургуулийн УИЇ ангийн су- нар юу гэж бодож юу гэж хариулмаар байна? Хөвгүүд охидын үерхэл нөхөрлөлийн асуудлаар хүүх дүүд их бичсэн болохоор энэ тухай тогтож ярилцах хэрэгтэй боллоо. «Хүүхдүүд яагаад үерхэж байгаа хөвгүүд охидыг шоол- дог юм бол? Энэ лав буруу зүйл байх аа» гэж нийслэ- лийн Х сургуулийн нэг хүү- хэд бичсэн байв, Ганцхан охинтой үерхээд, бусад охид хөвгүүдээ үл тоомсорлон хөндийрвөл хүүхдүүд дДур- гүйцэх нь зүйн хэрэг. Иймээс нийт охид хөвгүүдтэй юм асууж ярилцах, хамт Ххн- чээл ном давтах, тоглож: наадах, самбар сонин гаргах, бүжиглэх, дуу дуулах, адил- хан үерхэх нь чухал. Аль ч охидыг ялгалгүй муу явдал, муухай нөлөөнөөс өмөөрөн хамгаалдаг бол тэр хөвгүү- ний үерхэл нөхөрлөлийг зөв тэж үзэх болно. Ийм хөв- гүүд, залуусыг жинхэнэ зөв зоригтой, зүрхтэй хүнлэг сайп эр хүйн гэдэг. Хөвгүүд охид хамт харьж явааг юмуу бүжиглэж бай- гааг харчихаад шоолдог, эс- вэл холбож нэрлэдэг хүүхэд хааяа байдаг гэнэ. бол муухай зан! Ийм салаа, бүлгийн цуглаан дээр зэмлэн шүүмжлэж ичээвэл зохино. ( УЛ! ангийн «сурагчдад Зарим нэг хүүхэд залуус хаалга үүдээр орж гарахдаа бусдад зам тавьж өгдөг зан сураагүй мөртлөө нэг хоёр охид, бүсгүйд «би түүнд хайртай, дуртай» гэж ярих гэдэг байна. Энэ бол бодло- гогүй, ичмээр, зовмоор зүйл. Хөвгүүд охидын хоорондохь хайр сэтгэл тийм чухал зүйл гэж үү? Үүнд хариу болгож Хэнтий аймгийн төвийн дунд ДЗО-ны зэлжит их наад- мын цуурай дэлхий дахинаа түглээ, Их наадам «хэзээ хаана болох вэ? ДЗО-ыы ХШ| их наадам 1989 онд Бүгд Най- рамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улсын Нийслал Пхеньян хотод болно. 5 Ямар урнан дор болох вэ? 4«Империализмын эсрэг эв санааны тэгдэл, энх тайван, найрамдлын төлөӨї» цогт "үмэндэлгэрийн 34- мссан ш. уриа буухналан үргэлжлэнэ, хидлаас дурдахад болох бай- на. «Сурагч бид үерхэл, хайр-єэтгэлд яарч болох уу? Миний бодоход яарах хэрэг- гүй. Бидний хамгийн тол зүйл сурлага биз дээ. Гэтэл зарим охид хөвгүүд үерхэлд яараад, бас нзг нь больёо гэхээр уруу царайлаад хи- чээл номондоо муудах явдал гарах юм. Бас хэп нэг хүү- хэдтэй үерхэхдээ заавал 34- хидал бичих албатай юм шиг бодох юм» гэх мэтээр зэмлэснийг би дэмжиж бай- на. Хөвгүүд нь охидыг, охид нь хөвгүүдийг сонирхон шо- хоорхох хандлага бий. ҮҮү- нийг буруу гэж хэлэх арга- гүй юм. Гэвч ямарваа харь- цаа хандлаганд хэмжээ гэж бий. Зарим хүүхэд манай кино үйлдвэрийн «Би чамд хайртай» гэдэг кипоноос Баяраа, Дэлгэр, Үрлээ нарын алдаа дутагдлыг ойлгохын оронд өнгөц хэт сонирхон олон удаа үзсэн баримт бий. . Эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн иймэрхүү харьцааг их со- чхөгшир- гэж “элэглэн рооны нэгдүгээр хуралдаа- наас ингэж шийдвэрлэв, Тус хуралдаан хоёрдугаар сарын 6--8-нд Москвад бол- сон билээ. -- Хоёрдугаар сарын 8-нд Зөвлөлтийн пионер сурагчид наадмын урина цуурайтаж байгаа нь бэлэг дэмбэрэлтэй -- Эпйэ удаа Москвад ирэх- ийн пионерүү- Дунд, ахлах ангийн су- рагч та пар одоо ном хэв- лэл, уран зохиол, урлагийн бүтээлзэс хайр сэтгэлийн тухай ойлгож мэдэх үе боло- хоос биш нэг хоёр охид буюу хөвгүүнд татагдан ий- мэрхүү ярна дэлгэх үе биш билээ. ї Одоо та нарт сайн сурч хүмүүжихээс илүү эрхэм 30- рилго байхгүй. Бас багын- хаа сэтгэл, зоригийг элдвийн . (5 Алиа Тогмид ямагт Хошин инээдтэй үлгэр ярьдьг -- Энэ удаа та ямар үлгэр ярих гэж байна вэ? гэтэл Алиа Тогмид: г- За байз,Даанч тэнэг Дамаагийн үлгэрээс ярих Уу даа! хэв, Даанч тэнэг Дамаагийн үлгэр Урьд Далай засаг гэдэг далан тэнэг гэдэг үлгэ- нэгэн (ипоён их ү Да ийг ярьж өгчээ. тэл маадаа хоньчин Доогийн амаа энэ үлгэрийг маш цэвэр үзэсгэлэнт царай- их сонирхон сонсч их л таА, цэцэн сэргэлэн, ухаа инээн гэрээр дүүрэн тэн- даг охин Бүжмааг гуйж гэрийн дуу болсоор унт- эхнэр болгон азч өгчээ. | жээ. Тэгээд маргааш өг- Тэр Дамаа нь даан ч лөө эрг босч, дув дуугүй яавдаа гэмээр шал усан мордож яваад удалгүй тэнэг, сармагчин мэт инээсээр ирж: юмыг дуураймтгай юм- «Бүжмаа, Бүжмаа би санжээ. Бүжмаа нь нэ? аавын хүзүүг хуга муш- гэнт учирсач хань тул гиад ирлээ» гэхэд Бүжмаа ухаан сэхээ оруулж өөд- санамсаргүй: «Яагаад» тэй амьдарья гэхдээ шд- гэхэд: «Ингээд...» хэмээн нө болгон сайхан үлгэр Бүжмаагийн хүзүүг муш- хэлж, сайныг сапуулан гиж их л инээж: т жигшүүлзхийг бод- -- «За одоо Буянтын но. Нэгэн орой Бүжмаа давааны буцалмал ра- наа уралдуулна. За төг алга будаа Мэг лмаа хөтлөн ЯВЖ, буцалмал шаан Дотор гүзээгий будаагаа хийж: 434, ямаа гаа уралдуулаад иртэл, энэ будаа буцалж байг» үй! хээр нэг чоно явжээ.Мань хүн зогсч: «Муу чоно чи шогшоод ний лөөд шаанд будаа чанаж иднэ. гаа тавьж үргээн хөөхө, Сайхан өндрийн саарал ямаа үрнэ чонын бүс чонотой шаазгай алаг ух- хар хурдаараа давхижээ, Чоно ямааг харж барьж вэл хө далан тэнэг хү! идэхээр хөөхийг зөвгДЫ. шиг сайн эр болио Хэ,х9, маа үзэж | миний хээ...» тэж | ганцаараа түрүүлэв инээн ярьсаар, авдраасаА очиж үзвэл гүдЭэ иь хэвт» » ХОТМО0С сэнд: МИНИЙ Ямаа цатгал- даад гэдсээ орхижээ! гээд Ць авч явтал, дөрвөн шийр иь байжээ, Миний ямаа хөл нь ха- лууцаад гутлаа тайлжээ! гээд давАА | давтал үз» (Гээд шийрий нь авч оворт- жаахан явтал толгой ямаа толгой нь ха- ирэхнїїн сонжин байнауу, лууцаад малгайгаа Орхнод гүйгээд ирэхийн гүзээ явжээ!» гээд толгойгий нь байна уу, миний ямаатай бариад хөндий тал дун- уралд до даа» гээд ямаа. дуур явган оджээ, Д. сэнгээ аа 2)2)/0729 5298 Модчин Сандагийн хэдэн тэрэг нь хуучраад их мууджээ, .Нэг өдөр засах гэж. оролдож гэ. нэ, Эхлээд нэг тэрэгний гол хийе гээд, бүдүүн сайхан дүнгийг цавчиж гарлаа. Өдөржин ноцол- дож гэнэ, Оройхон хирд тэрэгний гол ч биш, юу ч биш болж гэнэ, За тэгвэл болдоггүй энэ муу модоор чинь нэг сайхан сүхний иш хийгээд авья гэж дахин цавчив, Бүрэнхий боло- хын үед бас юу ч биш юм болов, Яасан айхтар золиг вэ, Заавал нэг ЮМ ХИЙНЭ ДЭЭ гэж бо- Доод Одоо нэг аятайхан ээрүүлийн иш болдог байгаа даа гээд бас л хийж алдав гэнэ, Тэтэл шөнө ч болж, дом ч харагдахаа. байжээ. Тэгэхээр нь мань хүний Ширээний том цагны сэрүүлэг жингэнэн дуу гарч өмнө нь нэг хүүхэд уур хүрч, хорондоо зай» вал нэг хэрэгтэй юм хийв дээ тэ бодоод ганцхан сайхан “Чигч, лүүр хийж шүдээ чигч» лэхээр шийдэж байтал, эхнэр нь: -- Аа хөө Сандагаа! Орой боллоо, больж үз- дээ, Чи нэг юм хийхээ. рээ юунд ингэж нойр хоолгүй улайж байдаг юм бэ? Хоолоо ид гэж дуудахад нь мань Сан- даг: -- Ямар хоол вэ дээ тэр чинь гэжээ. Эхнэ. рийгээ - Бүхэл мах! гэж уцаарласан маягтай оро ход нь -- За ва яамай, Шүд чигчилж болох хоол хийсэн нь болж дээ гэж баярласаар гэртээ. орж гэнэ, 1944 он тэгж удаан зогсоож яах гэсэн юм бэ? Хүүхэд:-- Би нойроо , , « ШОГ ХОШИН ЗОХИОЛЫН АЛТАН САНГААС , . Цаг:-- Чадахгүй! Тэ- Хүүхэд:- ААА Ар- тэж зогс Ч болохгүй. ван хоёрт... заримдаа... Тэгвэл түмэн хүнийг ЦАР наг Чар “чаг: өвдөг сөхрөн суужээ. ханатал сайн унтаж ажил сургуулиас Нь хоц Хүүхэд:-- Цаг гуай авах гэсэн юм. рооно. Цугг дух Эг лгэр Ын танаас би нэг юм асууж Цаг:- Чи ханатал Хүүхэд:-- Яалаа ин ЛвЫ ХЭЭР Ён болох уу? та хариулж унтаж авахгүй яасан юм дээ! Та худлаа хэлж бай (йг вон АРХОСЫН өгөх үү? бэ? 10 цагт унтах Ч унтаж амраад 5 Цаг:-- Чаг, Заг чаг, өглөө 7.00-д босоод сур- за юу асуух гээ вэ? тун гуульдаа явж хичээл- их чухал юм уу? би зав ДЭЭ хожимдолгүй очдог гүй л байна. ЮМ Хүүхэд:-- Их чухал. Цаг:- Тэгвэл асуу асуу. Би хариулж дөн- гөх юм болов уу? Хүүхэд:-- Та дөнгөх. гүй бол хариулж чадах цаг энэ ертөнц дээр нэг ---!--Ы7--үт наар л байж сур! Ойл- ч байхгүй! Хүүхэд:-- Би бүр Цаг:-- Би худал хэ. гов уу? Цаг:-- Чаг чаг чаг. орой болтол зурагт үз- лэхгүй. Тэгж ч болдог- за асуу асуу! ДЭГ ЮМ ТЭГЭЭД Л... гүй юм, Цаг минутыг бэл наас, Цаг гуай Т Цаг:-- Чаг чаг чаг. зөв ашигладаггүй хүү- та өглөө яг 8 цаг хагаст и түүгээр өөртөө 0» Ч түр зогсчихож болохуу? риулсан нэвтрүүлгээ л НӨ гаЛЛ8 39? ӨРохай сайн хүүхэд болно. Цаг:-- Болбол яах үзэх ёстой юмаа, үзээд Хүүхэд:-- За! Би мар гэж? тэгээд хэдий хүр. л унтаж бай! Үдшийн Хүүхэд:- (түгдэрч) гааш өглөөнөөс тусгүй тэл би зогсвол чамд үлгэрээ сонсож дуусаад Би би өглөө 8-Д таван биш, тустай хүүхэд сайн байх вэ? л унтаж амарч бай мэ? минут дутуу байхад бос б0Л98! Хүүхэд:- Ядаж 9 лэвүү! дог, Цаг:- Тэгээрэй дүү цаг их увсын зогсвол Хүүхэд:- Та тэгээд Ц ” Я 1: минь! мөн ч сайн болнд доо. өглөө түр зогсож чадах» агг-» Аа шө . ? Цагг- Чи намайг гүй юм биздээ? дийд унтдаг вэ? Д. СОДНОМДОРЖ Хүүхдийн хошин яриа Гэрийнхэн нь бүгд л дүүрээд байх юм гэв. Торой болгон “арчаагүй но. Хаанаас олдог гэж бод Хоолоо идээд дуусав, Тэг- Ч, БОЛОРЧУЛУУН|биш л дээ. Торой гэвэл НО?! Хоолны шүүгээ, талх- тэл бяцхан Болдын хоол Х.ЗУКЭЭ .5 заавал заваан залхай байх ны сав, цахилгаан пийшин- хэвээрээ үлдлээ. -- Миний дүү онц аваачалбагүй л дээ, ТИЙН жигнэх өрөө, эсвэл ! гэ бяцха. нь: 9р- «- Яагаад хоолоо идэж РЗЭ! Бдрал ЕхэлиДЭЭ Гэхдээ үйэхээр хойрго, 18!З4Н дахь гэрлийн бүр барсангүй вэ? гэвэл: тав авна гэж хариулжээ, |Салан нэгэн торой байж хүүд, ХӨВӨС Ч олдох жи. - Энэ хоол чинь ер. Ц, БАДАМЦЭЦЭГ гэнэ. Түүнээс болоод гахай Ч дундрахгүй. | Дороосоо л Дархан|л бол тийм байх ёстой ЮМ. Хэн тэнд хийдэг гэж с4- : шиг ойлголт гарсан ч бил нана, Торой эцэг Бодон, үү хэн мэдлээ. эх Мэгжтэйгээ л амьдар- Тэр торой өдөржин дэ-даг юм даа. Тэд яалаа гэж мий сууж, цаг үрнэ, Өглөө тийшээ ,аваачиж хийхэв дуудуулан барин О0Д дээ, Нэг өглөө өнөө торой, түмэн эрэл, суралд гарна, хачин муухай чанга дуу. -- Хүүе ээ! омд хаачив “230: аа?! -- Хүүе таминь ээ, ми- -- Хүүе зэ! өрөөсөн ний толгой Хаачиваа гэж оймс яав аа?! хашгирч гэнэ, Дуу нь гарч байгаа юм хойно, толгой Өөрийнхээ өмсөж зүү, хаачив л гэж дээ. Тэ- дэг хувцас хунараас өглөө ги болгон ингэж гурваас доош гээй “рэг ӨднХнүэн яаы гүйг өндөр дуугаар асууЖ бордох нь л дээ, сурна. 2 "эгж тэгж санаанд ором | ТЭОРҮҮ 2 гсАН22 :7 Шу гүй тазраас тэднийг: Ёгт үлгэр Хайчибаа, лачибаа! Хүүхэд:- Нээрээ тэг вэл би тусгүй хүүхэд, юмаа. Тэгэхлээр яах вэ? Цаг,-- Яах юу байх вэ. Хүний зөвлөлгөөн сайн авч, хүний 3Заас- Шог гараа Хүүхэд:-- Ойлголоо, мэдлээ... Цаг:-- Тэгвэл чи тус- Г, БАТАА Хошин шог дугаарын чимэглэлийг зуг раач 1, БАЙДЫ! хийв. -- Яахлаараа ингэдэг байна аа! Еэ еэ бөө вөо, Залхуу, цэвэрч биш, худалч, мэх- лэгЧч, эд хогшилд хайр гамгүй ханддаг хүүхдийг нө- хөд Нь ингэж шоолдог. Шог хошип сониндоо «Еэ-еэ бөө вөө» булан нээх сайалыг-нийслэлийн Октябрийн районы 10-жилийн 40 дүгээр сургуулийн нэгдүгээр ангийн сурагч Ц. Нямтайван гаргав. Харин энэ. буланд хүүхдүүд та нар өөрсдөө бичиж идэвхтэй оролцоорой! «Наргвантай.” танхИм»- ын |Зөвлөлөөс:.!Өөртөө ТОХИОЛДСОН: хамгийн, -- яэвахтай Бо арнай чиж » ирүүлэхдээ.аа-, ХАЛУУН БУДАА хидлынхаа дугтуйн дээр ХҮҮХДИЙН ШОГ ХОШИН СОНИН не «Шог хошин ,сонинд». 2” ! ( - Бат, цэвэрхэн бичиг- халуун Юм бэ? гэхэд гэсэн. онцлог үг тавихаа: : : “эсшлгттэ ё тэй бусдын дэвтрээс гэ- хүүхдүүд нирхийтэл “ мартуузай, 2): «Шог хошин сонинг ун- З р -8882-05 рийн даалгавраа ша- инээлдэх нь тэр, Гайхан 28 . шаад би өнөөдөр маш өн- РАЯРЛАЛАА, ХҮҮХДҮҮД 9Э!. матери бидэнд ламгайлан хуулж сууна, харвал багш ирчихсэн дөр сэтгэгдэлтэй | байна. ? ? жээ... булангуудад Ширээн дээр нь нар зогсож байв. Багш" Энэ үгэнд та нар итгээ- хан- туссаныг Ч хэлэх үү хөлс нь бурзайж их л халууцаж байгаа болол- -- За яав, халуун будаанд амаа түлчихэв 5 ? гэхэд хүүхдүүд да- той. Бат халуунд бүр ыг хар мУдДл тэсч ядан: -0Ёоёбо, яасан ч В.БАТБАЯР.Алтай хот. 2 ыг тохирох “рэй! Дараагийн дугаарыг Нэн д Гу:98ды-10 Энхжаргал, А, Ариунаа. гаснаас нь 2 нийтэлж, тэсэн ядан хүлээж байна» дөр сумын дунд сургуу Мөнгөнтуул нарын зэрэг гэж .Хялганатаас Ч.Энх: лийн 4--ийн «А» ангийн 170 гаруй уншигч саналаа э-Д туяа бичжээ, «Энэ үгийг хамт олон, Улаанбаатараас бичжээ. Тэдний нэлээд нь СУУДлаа эзэлсэн 192 мян- Ховдын Дуутаас Галбад- Б. “Одхой, Дундговийн «Наргиантай танхим» гэ- ГАН Уншигчиддаа мөн рах, Хунамбай, Эрдэнэтээс говь-Угтаалаас (С. Мөнх- ДЭГ НЭрийг дэмжсэний да- зан дээр нь нөхө, »47ИМ ХОМЬ 527С07 Эв гыг нээе! шинжээ Ч48:2:3-/:0681-үү1:-3 Х. “Баялжаргал, Хэнтийн болор, Дорнодоос Ш.. Бо- ГУУ хэвээр нь үлдээж шог инээд баясал бэлэг. тэл цэнхэр , дэлгэцэнд Бэрхээс Мөнгөнцэцэг на» дормаа, Өвөрхангайгаас Р, ХОШИН танхимынхаа хаал: тарч ирсэн өсвөрийн валжлагч, идэвхтэн бичиг- НҮҮР НЬ ЯАГААД, УЛАЙВ 28 лээ тасалчихаад гудам-, -- Босч | чадахгүй жаар явж байтал ан- байгаа! гэтэл ирж явса хэвтэж байгаа юм уу? гэв. Н.зовсон царай гар» алим үзэгдэв. -- Тэр алимнаас аваад өгөөч? гэж тэр уйлагнав. нь! тї -- Минийс дүү өөрөө очоод ав| гэлээ, Очир рын олон пионер давтсан Сүрэнхүү, Баян-Өлгийн байна. “Шог сониндоо нэр Баяннуураас К, Есенгул, өгөхөөр Завханы Улиастай Говь-Алтайгаас Х. Мөн- хотын 8».жилийн П дунд гөнбаяр, Өмнөговиос 319 Олон хүүхэд хошин шог “"АДЭЭ Их баярлалаа. | буландаа өөрсдийн шог оролцо- бичлэг, зургаар гийн нэг нөхөр нь таа: нэг эмэгтэй: 20000 БйХсЧЛлаэ 0. ч аЕ:125 ВМ СЕ- Хүү минь хичээлээ: Яв сагтуллл гоглаа, Дүү 2 ныг доромжлов. Хөөр- --Танар яаж байгаа 0) сш сээ тараад явж байна ув бас-л уйлагнаж: | хий охин ичиж байгаа хүүхдүүд вэ? гэж чан- дээ очсонгүй вэ? гэтэл уу? Ээж нь ч ажлаасаа йНШЭГ (41:34 ТҮ: бололтой, орох байх газ: га хэлтэл хөвгүүд тал) Н. шууд л: тараад харьж, явна! гэ.) оо БН ниадагйн :й “0, роо олж ядах ажээ. Ин- тал тийш тарж аугатав, () -- Яах юу байх вэ? ЛЭЭ.Шүү, ЇН-ийн цигай! Гэрт“. байсан хүмүүс» наг “017 | тээд зогссонгүй. Бас нэг эд намайг харсангүй. О Ээжийн бие муу! гэв. Тэрхэн дороо час улайх. зэ. Синээлдлээ. , Ї хүү сүүлчийн охины гэ- р өнгөрөх том Нөхөр нь сэтгэл ихэд НЬ тэр! "ҮН Уү47 1 ӨНӨРЦЭЦЭ 9 зэгнээс “чангаалаа. хүмүүсийн нэг нь л хаш- 9 зовж: “2,,В./АРИУНГЭРЭЛ |... (8: ховд 59 9 -- Яах гээд байгаа гирдаа гэж санав болол. 2, Н. гэдэг хүүхэд хичээ- -- Ээж чинь тэгээд Хөвсгөл, 2 ! Ю 5 үзэн энгэр эагд той. Охидоо хүндлэхгүй. 8 - : 5 тэрч зодно. 2 2 9 эр С3 19 : 9 заларчээ кон гэдэг яасан санаанд баг. е 22 г2 - сэрмийгээд Л-|- ) : 9 тамгүй-. явдал Манай ангийн Пөөвгөө Манай авгийн Пөөвгөө (2227 .215 /2рРРНЬ 9 тар хүрч зодлоо ШҮҮ, , вэ? Сархэйхүүлэрллын 8 ЭЭ, / : ер,нь1...Л . ! . ралдах зэрэг шог шүлэг цондогоноод-Л : 2:7777752 Хүндэлдгээр д түү- Маш сонин,жаал шүү |... |, 2Ф9/97ё боловч тэднийг тоож ан- ний хүн чана Манай ангийн Пөөвгөө е. Манай ангийн єр э нь “Гудамжинд гарахВараа БОЫЭГҮ72 8 хаарах ч хүнгүй. Том- бус Уу? ар танигддаг Ё ГГас Л / ”дэндэгнээД ЯВГЭ2Р, , Чууд энд тэнд Явж. ха» ? л шүү! м Хамгийн-“хөгтэй. явдал , (0) Чихэн чинээ арай башал “Гэртаа ирэхвэр “.... 17 ТУАВЗанд орохоороо. | дордбц настайд минь 16- О рад зон Чинээ хүү Миний зурвасыг салаагаас |РЗГДАВЧ бидэнд “ямар хүсэлт: Шоглон хэлмээр Э дэлдэгнээд Л, ЗЭ есТэмаэ, гэдэг раа хэлэлцсэн тухай Сүхбаатар-айм: х Ф түнжигнээд л гэдгэнээд Л 5 од |! ХЯОЛДЖЭ (0) Ү р-аймгаас пно. хамаатай юм бэ? гэсэн дутагдал та вал : Байхгүй үед нь Гэдсээ илж « Автобусааар зорчихдоо), анаргауамьтныг. сонирхож Ор Д. Зуунибсу, Б. Эрдэцэгуяа нар бичжээ. |шиг дөлөн өнгөрнө. Чи. заавад бичээрэй Чихэн О Хэ Түжигнээд л 7 ЦҮДГЭНЭЭДЭЛ до: ТУгДаи АЧ АЭГ араас ньсдагаад алхалж д Тэд Мн л чинээ хүүгийн ,сургамжэ. сэдэвт |Хэн чинээ хүү би тэдэнд чинээ хүүнь нэг л мэ. О , Завсараатай ба дыг БҮТҮуТТиСГ ЭГ, Аргалахсан-ТӨйС4. . ...| янжилудээг Тагтэл) хоргол Сү Эггүү раа Том шиг дээрэлхүү хүүхдүүд /лаж туслахаа олж ядан дэхэд оччихсон та нарт О гиЖиГДЭЭД Л тодгоноод л 22! “нугдаганаад л унгахыг, нь харуутаа. би: бидний дунд байх байргүй гэж ,тохиролцжээ. (дэмий л: сэмхэц тусална Ө л. Үаххах суудаг Ээж ОГЧ Манай ангийн ПӨӨВГӨӨ! 1... “хүүе, хэмээг бөмбө- Ф Хэнтийгээс-лнонер Д..Доржмаа «Манай ангид Ээ () гэзэгдээд Л ЧОРЛАЛ МОГУБНБОД л : 578 энэн | Ц гөөгтаэчихлээ! тээд даруй 2 Ё--2-2 хүүхэд мэргсэр бий, Гэвч чихэн чинээ - б 2 Манай ангийн цөөвгөр 2 Манай ангийн шивнэ 4 “Мад гэвэл, анивалзаад л гтаргмахүдилтэйгээ! яр О байна “84. эсерэ Мнээ эач хутгаа хаг (0) Маш сонин жаал шүү! . Маш сонин жаал шүү! Тарвал Ь ЭАрЦУгүэгАЭй! инөэж! бидэн Чэн. .. Ө. : ы, ! 9 Алгебрийн Яаг сйЙ, Чадццд 2373 л... Телхтэвэл! 110577 1198 Эд жанр 4и4 ! 8 ДЭГГҮЙ НЬ ДЭНДСЭН ХӨВГҮҮД | 5 АЧ рам явж Унтаарай мэн, Манай эүтийл ТЙдлаг” ОЛУС, Мөй, ” шин ё | 9 Ёлогэжн гүнээс би Тэгтэл хэдэн) хөвгүүд л үлтэгнээд л тормойгоод л 27) ер ны илж ишиг далдгай 7 ор- хошууран охидын" хо/» | Хоёр а б блВҮ 22 лоо, “Хичээл ч.яг та ! » гүЛЖж оёр мон (сьНИВ Бодоорой йеш ИН Ё Маш сонин жаалгшүүг АЖ ДАШДОНДОГ | ё байхад нь таарав, Хүүх, Өөр он эв, Түрүүлж ү 9 Хонх дуугармагц Болиорой тэхээр С. НАДМИД Ч | О тӨоЛи оүс ӨАВн Хар “5 муу нойлын но.” Ф ТЭХ иэРлыг.Ч Үррөрчцан ї б г ыын СОАВНА. гооцо тэг! гэж нэг охин. . 5 А-083492 Д. Сүхбаата эмж И лэВ, 5 : Цэр! 1. 4740072-:5 үхбаатерын нэрэмдйд Улсын хэвлэлийн конбилагд хэлээ. , ШИН, 9ФдФоөө ӨӨӨӨӨдӨӨӨӨӨӨӨӨӨд 0ӨӨӨӨӨ0Ө0Ө09090::3998:.) | - Ч - 4 ЫГ нэ : : ЕЧ: 4 2 НиМп . БАН 7-2 то БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ шэг шУЛАЛА! Ш:. : : с МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. ОРГДРЭ: ГЯНЖ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Өө нийтлэл Нам, Эвлэл, Пионер. Энэ бол хэзээ ч тасраш- гүй ган бат холбоо. Өнөө- дөр бид хүзүүндээ удаан бүч зүүгээд алхалж явна, Түүнд гурван хошуу бий. Нам, Эвлэл, пионерийн бат холбоог утга төгөлдөр Ме17(2221) Ө. илэрхийлж байна. Ард түмэндээ ЭРх ЧӨ- лөө, зол жаргалыг авчир- сан журамт цэргийн улаан тугны хэсгийг хүзүүндээ зүүж яваадаа бид бахарх- даг. Пионерийн хамт олны дунд их зүйлийг мэ- дэж, нийгэм Олноо гэх хүмүүжлийг олж авдаг. Дараа нь намын дайчин туслагч, бэлтгэл хүчин МХЗЭ-ийн эгнээнд элсэн орж, энгэр дээрээ алтан сацралт тэмдгийг нь зүүж, тал улаан бат илэрхийлэ- хийг нь өвөртөлнө. Эх орны аль хэрэгцээт тазар очиж ажиллах залуу насны оргилуун хүсэл сэтТ- тэл биднийг эзэмдэнэ. Улаан туг залуучууд хоёр ихэр Уралдаан ялалт хоёрын нөхөд байдгийн учрыг мэднэ. “Манай орны хүн амын бараг тэн хагасыг хүүхэд залуучууд эзлэх болж, удахгүй хоёр сая дахь өчигГ- ши- бүч зүүж Энэ охид,хевгүүд дөрхөн л сурагчийн рээнд улаан суусан билээ. Хэн ямар мэргэ- лтэй болох вэ? гэсэн асуултад гар Р? багшийнхаа өргөн: -- Би малчин болно! тэж хэлсэн өдөр энэ 3а- » СУ агчийн ши- їн малчин ажил эхал- мартдаггүй ариу ун цаг з болж хөдөлмөрийн сзн ӨДрөө ЭД Анхны илгээлт. Анхны хөдөлмөр. Анхны цалин... Энхрий хайрт намынхаа урна дуудлагаар эвлэ- лийн хүндэт и7 лгээлтийг өвөртлөөд ёмьдрал хөдөл” мөрийн хаалгаар алхлан орсон залуу малчид бол Төв аймгийн Эрдэнэ сумын «Туяа» нэгдлийн Баян хэсгийн Б. Отгондорж ахХ- лагчтай илгээлтийн ЭЗЭД юм. Тэд өнгөрсөн жил ха- риуцсан мал сүрэгтээ тар- та хүч бүрэн авахуулж, малын зүй бусын хорог- долгүй ажиллажээ. Мөн ашиг шимийн төлөвлөгөө- төө биелүүлсэн амжилтаар малчин болох замаа эхэл- сэн байна. Энз онд болох МХЗЭ- ийн илгээлтийн эзэн мал- чин залуучуудын чуулга уулзалт угтаж төлөө бүрэн бойжуулж, ашиг шимийн төлөвлөгөөг давуулан бие- лүүлэх нэмэлт үүрэг аваад м зориг дүүрэн ажил- “аж байна. 10: ОДЬ НОРОВДОРЖИЙН савсан фло . 200 т-гү-үтэлттт иргэнээ угтах гэж байгаа өнөө үед залуу үеийнх- нийГ коммунист ёсоор хүмүүжүүлэх асуудал чух лаар тавигдаж байна. МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БИМАУ-ын Ардын Их Хурлын | Тэргүүлэгч- дийн дарга 2, Батмөнх МАХН-ын ХЇХ их хуралд тавьсан МАХН-ын Төв Хорооны тайлан, цаашдын зорилт илтгэлдээ: «Манай залуу хүн бүрийг социа- лизмын үйл хэрэгт хяЗ- гааргүй үнэнч, эх оронч, интернацноналч үзэлтэй, хөдөлмөрт дуртай, боловс- ролтой, үнэнч шударга, даруу төлөв, эрүүл чийрэг бие бялдартай иргэд бол- тож хүмүүжүүлэхэд на- мын бүх анхаарал халамж чиглэгдэж байна». гэж тэмдэглэлээ. Монголын байгууллагын лагаа ч дээрх пионерийн үйл ажил- зорилтыг ОЛКЖСТЕГХБҮЭ 1987 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 28. ө БЯМБА Ө үнэ 10 мөнгө МАХН-ЫН 66 ЖИЛИЙНОНД хангахад бүрэн чиглэгдэх ёстойг уул илтгэлд онцлон заасан билээ. Улаан бүчтэн бидний дундаас МХЗЭээр”" хү. мүүжин улмаар арван най- ман насандаа МАХН-ын эгнээнд элсэн орж болно. Монголын ард түмний Марксист Ленинист ман- лай- МАХН-ын эгнээнд орно гэдэг эрхэм дээд хувь заяа билээ. Намын гишүүнд хэн эл- сэн ордог вэ? «Монгол Ардын Хувьс- галт Нам эгнээндээ Ссо- циализмын үйлсэд үнэнч, хамгийн ухамсартай, тэр- гүүний, идэвхтэй, БНМАУ ын харьяат ажилчин, ХАА-н нэгдлийн гишүүд, сэхээтэн нарыг яс үндэс, эрэгтэй эмэгтэй гэж ял- гахгүй элсүүлж авна» тэж МАХН-ын дүрэмд заажээ. Хамгийн ухамсартай, 27 уҮЛҮГЭЭЛГГЖ ОЙ ЛЙЛЛЛВУЛХЖТ-НЖ1--АЫ-1--6 24 ИЛ 8 «со тэргүүний, идэвхтэй байх ньрулаан бүчтэний эрхэм ЛЭН (ДЭЭДЛЭХ «чанар мөн, Тэгж, хүмүүжсэн пионер” мхзэ- ИЙН” ЭГНЭЭНД нөхдөө ям2гт манлайлсан тЭР- гүүний гишүүн нь байж. нандиййл улаан батлахыг нь“намаасаа гардан авах болно. Намыг үүсгэн байгуул- сан мөнхийн гавьяат Сүх- баатарын нэрэмжит бай- гууллагын гишүүн болсон- доо улаан бүчтэнүүд 04- хархдаг. Өсвөрийн Сүхбаатар- чууд бид аугаа их Лени- ний хэлснээр «Манай эрич үеийн оюун ухаан,нэр төр, нандин чанар» болсон ком" мунистуудын эгнээнд эл- сэн орж социализмын бүс рэн ялалтын төлөө ний- тийн төлөө үйлст амь биеэ үл хайрлан зүтгэ- хэд ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН! ИгДРИЙн У ХСОЕай Б ын оь (42! Н”ЭЗЭ7 ? Литшрэ6э-ҮНЭНЯЯ9Я8Я88888888888848 Ажил, шүү! Хот, районы тэргүү- Е:415:45:41::45:45:45:45:4 5414 зорилго ний бүлэг гэдэг цол ава- Ё Нэг ангийнхан: нийлсэн хад идэвхтэй хэдэн хүү- үйлс, амьдралын нэгтэй, | санаа -7) хамт олон. Тэгээд ч хэн нэг хэд эрвийх дэрвийхээрээ 1 сурагч математикийн олим- зүтгээд нэмэргүй, Пнонер пнад, спортын уралдаан бүрийн хүчин зүтгэл, 55 тэмцээнд тэргүүн байр эз- идэвх санаачилга жигд | лэхэд түүний анги хамт ол- оролцоо шаардагдана. ны нэр дуудагдана. Т-гийн Тодорхой нэг ГЭГЭЭ «Вэ-гийн Энхээ ч юм УУ, » нелү хэ Ь 7 Эрдэнээ гэж заавал эхэнд О”ёЛҮҮЛЭхэд хамт олны нэг- Ээ: - ДЭЛ, нягтрал зайлшгүй хэ- нь сургууль, анги хэлэгд: рэгтэй. Нэгдэлтэй, нэгэн зо- дэг. Түүний амжилтанд то- | хой залган суудаг анд, ши- , лээ харан эгнэдэг найз, ойр байдаг юм. Тэд гэртээ ма- най ангийн тэр тэргүүн БӨрсЧ4:415:45241 5241 4454 дакциас зөвлөлгөө өгч тус- лахыг хүсчээ. Нэр гэдэг учиртай. Эхээс мэндлэхэд ээж агв нэр хайрладаг. Харин хайрла- сан нэрийг цэвэр ариу- наар авч явах үүрэг чамд ногддог юм. Ээж ааваас өгсөн нэрээ дуудуулах гэж, дуурсгах гэж хөдөлмөрлөх учиртай, Тэгтэл хайрласан нэрийн хажуугаар хоч өг- байр эзэлсэн гэж эцэг эх, К орчных нь хүүхдүүд цөм ах дүүдээ бахархан ярина. Хүүгийнхээ ангийнхны ам- баяр хүргэж өөрсдөө л гд Х сайхан хүрсэн мэт сэтгэлд өндөр жилтыг сонсоод Х хамт олон, хүүхдүүдтэй рилготой байна гэдэг Хамт олон бүрэлдэн тог- үерхэж нэг ангид сурал- хар амиа бодох, хойгуур тоход чиний оруулж бай- нь : цаж байгаад нь баясан бас Суух, жожигрон онцгойро- К л тэдний адил бахархана, Хоос тэс өөр ойлголт. Хүн 5 бүр нийтийнхээ төлөө ҮҮ” Су глий, - РЭГ хариуцлага хүлээж, Х| борийцтуларга У-Ээж эхо санаа тавьж, түүний нэр руулах тэмцээнд ангийн. ёЛДАРыг эрхэмлэн хүндэт- хаа баг тамирчдыг хөг. ГЭЖ хайрлаж чадсан цагт жөөн дэмжиж бусад нь яа- СаЙХан хамт олон бүрэлд- даг билээ дээ. Суудалдаа ДЭГ байна. ЗХУ-ын баатар тогтож чадахгүй өндөлзөн 9» Матросов тасаг салаа- өөрсө л эсрсг багийн сам- НМїХАа байлдагчдыг давшил- барын зүг бөмбөг залан ТЭНД ОРуулахад алтан амиа | довтолж, явах шиг болж ЗОРНУЛсныг бид мэднэ: урамшуулсан үг хэлж зо0- | Дайсны пулемётыг тагла- гаа хувь нэмэр бол онц сурлага, сахилга, дэг жу- рам юм. Гэтэл дунд, сул дүн ава- хад бас л анги хамт олны нэр дуудагдана. Тэгэхдээ муугаар дуудагдана. Сул, Дунд сурснаас болж хамт олны чинь нэр хугарч мэд- нэ. Улаанбаатар хотын нэгэн Сургуулийн сурагч Б.Оюун- туяагийн захидал миний нө гэдэг хамгийн бүдүү- лэг хэрэг. Өнгөц гаднаас ДУУДДаг байжээ. Харин хэл, харьцаа, ёс зүй бүрэл- дэн тогтох явцад биесээ хайрладаг Шинжлэх хүндлэн болсон нэр ажээ. төнц цэцэггүй байсан бол ямар хахир хатуу, ширүүн харагдах байсан бол оо! Хүний ерөнхий соёл, хү- мүүжил охид, эмэгтэйчүү- данг хүндэлж хайрладаг байдлаар нь хэмжигдэх ёс- той. Ээждээ хайртай бол эмэгтэйчүүд, охидыг хайр- лан хүндэлж, хамгаалж яваарай. Хөвгүүдээ үүнийг бодож үзээрэй. -- Ажиглахад нэг ан- гийн охид, хөвгүүд ялга- ран хоёр хэсэг болсон ха- рагдах юм. Магад ч үгүй энэ байдал хамт олон бү- рэлдэн тогтоход ямар нэг хэмжээгээр саад болдог биз зэ. Сурагчийн сурлагын дүнд хөвгүүдийн, охидын гэсэн хөнгөлөлт, хүндрүү- лэлт байдаггүйтэй адил тэдний зорилго, угтах ирээ- дүй нэг юм. Охид бас хөвгүүдийг хүн- дэлж буруу зам, будлнан- тай явдлаас тэднийг та- хамтын дотпо эелдэг харь- цаан дээр тогтож байдаг. Тийм учраас анги хамт олон бүрэлдэн тогтохын ухаан техник хөгжсөн өнөө ҮНДЭС НЬ охид хөвгүүдийн үед балар эртний бүдүү- лэг байдлаар найз нөхөр- дал юм. биесээ ойлгож хүндлэх яв- Чухам ийм нөх- ригжуулдаг. Нэг ангийнхан сан түүний цээж, зүрх сэт- ТҮҮНД Л нуулгүй ЁУ-нсэн 2 нь түүний төлөө ингэж са- гэлд хамт олноо, эх орноо манай ангид БӨЛЛЄКТЫВ наа тавьж түгших Үед нь гэсэн чин санаа юу юунаас Й й К түгшиж, баясах үед алга Ч илүү үнэтэй байжээ. Энх байхгүй. оллектив гэж анай ангийнхан, ми- төө хоч өгч дуудна гэдэг цөлд манай ангийнхан, й- ний хамт олон гэдэг са өөрөө орчин үеийн хүн мөн чухам юу болох талаар манай ангийнхан, үе тэн- гийнхэнд маань зөвлөжс өг- нө үү?» гэжээ. Дархан хотын сургуу- лийн долдугаар ангийн су- нижигнүүлэн ташиж бай- цагийн хөдөлмөрт бригад хыг хараад тэднийхээ өм- цехийнхээ хамт олныг урна- нөөс тоглож, ангийнхаа ЛанН норм төлөвлөгөөгөө хамт олны ариун нэр тө- ямагт чанартай сайн бие- рийг авч явахыг хичээнэ. лүүлдэг, ажилчин хүн олон Нэг нь нийтийнхээ төлөө, бий. К ҮҮ.бнш үү гэсэн асуулттай Бушла тулгарч мэдэх юм. төрж өөрийн- хөө нэрээс өмнө хамт ол- 4 5, үндэ, аа Өнөөгийн нэр бас билэг- тбвЄдын хиа аах) Ксвєэ дэл шинжтэй болж Энхээ, Ё Энхтайван лоод байна. гэх зэрэг бо-- нь болж чадсан цагт хамт олон эргээд чамд ач тусаа үзүүлж сайн явах, сайхан нийт нь нэгийнхзэ ГЭДЭГ зарчим байна. Ё Д ї жөөн дэмжсэн хүүхдүүд ч багийн гишүүдийн нэг адил чанар, Чанарыг бид ихэвч- гийн нэр алдар хамгийн Р цоогүй хүүхэд хүртэл ха- цана.Манай ард түмэн дуу- төлөө хэрэгжиж Хэрвээ энэ тэмцээнд ан- гийн чинь баг аварга бол- бол үзэгчдийн сандалд хөг- рагч Б. Алтанцэцэг, Нам- жилмаа нарын захидалд «Яагаад манай анги кол- лективгүй байдаг юм бол о07 Энэ бүгд хэнээс шалт- гаалж байна вэ? Яавал кол- лективтэй болох вэ? Үүнд охид бид ямар үүрэгтэй вэ?» гэж асуужээ. Анги хамт олныхоо тө- лөө санаа тавьсан эдгээд 20 гаруй захидал хот, хө дөөгөөс иржээ. Октябрийн районы 77 дугаар сургуулийн 7-гийн «В» ангийн хөвгүүд дэг- гүй, охидуудаа шоглодог. Нэг нэгнийгээ Тэдний ажлын амжилт хамт олондоо сайн нөлөө үзүүлж | үлгэр дууриал болж байна. Хажуу хавь- даа, ойр орчиндоо гэрэл, гэгээтэй, нөлөөтэй, санаа тавьдаг байна гэдэг сайхан лэн бүтээгдэхүүнтэй хол- бож ярьдаг. Үнэндээ хүн хэдий чинээн мөстэй бай- на, түүний гараас төдий чинээн чанартай бүтээл гар- на. Тэгэхээр чанар мээн, нь хүний мөстэй салшгү холбоотой байх нь ээ! Онц сурснаараа чи ан- ти хамт олныхоо нэрийг хочилдог. Хамгийн эрхэмлэн билэг- дэж явдаг зүйлээрээ хүүх- найртай, “бутаршгүй дээ нэрлэж түүндээ итгэж бат хамт олон болсон бай- хад сурлага хөдөлмөр, ур- лаг спортын амжилтад хүр- нэ. ажиллаж амьдрах өнөөгийн хүүх- дүүд нэгнээ хочилсон хэ- вээр байх уу? Үгүй ээ! Охидыг зоддог хөвгүүд Эвт шаазгай буга бари- на тэж ард түмэн сургадаг. ши алд Э ИЖ ашлгулэчүд 2 дөөс “ЭсэрЛАдыр үн, Лийн турш амьдралаар нот- эр хүй. ан гч :842:-1 логдсон энэ үг та нарын Бүсгүй дүү. ЭГЧТЭЙ ЧИНЬ элЬны захидалд хариу бол- адилхан бяр чадал дутуу, "., энхрий ялдамхан, бас уя. | ХЭМТ | олноо хайрлаж яваарай. Хүн хүнийхээ хү- хан зөөлхөн охидыг жинхэ- чинд жаргалтай, эрдэм бо- ловсролтой, эрүүл саруул ХАХАХА 5АХЯЯЯХЯЯ (49872228. М. 29 р ёОФ Р 080 ё ё РОё26089 084808 484808 42429 ! баярлаж бахархана. Ан- : түрүүнд дуудагдаж олны сэтгэлийг хөдөлгөнө. Энэ нэр алдарт тэмцээнд орол- ! маарагдана. Зэргэлдээ ан- Тийн хүүхдүүд танай ан- Їй гийн нэрийг дуудаж ярил- - дах нэрийг эцэг эх өгдөг, дуурсгана. 7-гийн «Вэ-гийн Энэ бол хамгийн ханш дүүрэн амьдралтай дуурсах алдрыг ард олон тэр гэж заавал ангийн чинь Өгдөт гэж “ярьдаг үнэн нэрийг түрүүнд нь дуудна. дутагдал гэж нэг хүү захи- далдаа бичээд сонины ре-билээ. ОРЧРОРС ЁОРЧЁ 05050505 Хүүхдүүд та изр Мон- шийн манай орны хөгжил ямар | мэт нүүр буруулна. . Ийм юм. С. Идэрхангай багш: Бузсэ2-4 “АГ ЭӨР90 Мн 2-7 7----0 8 4л 8-3 хэ Дог лулд ялна г--82-03:222-09 -- Би бүр н хэрхэн хүлээн байсныг | ииний нэрэмжит С-ын | юуны өмнө зураг сонирхож дөрвөн нас- сэтгэлд23 Дүрслэн бод ДОО! | төв ордны уран | зургийн зурж сурах хэрэгтэй. Ил- хийн эн 2 «Анхны онгоц ирлээ». Эчэ :2515217 сурагч (И. | гэснээр хэлбэр дүрс. хэм- онгоц монголд агаарын хөгж- Ганзориг өнгө будгийн жээ. өнгө будаг, зай, гэрэл лийн шинэ зам төдийгүй | нарийн чадвар- зжилэн монгол . зөвлөлтийн АРД | лаг үзүүлжээ. П. Ганзориг, таж чаддаг жинхэнэ үг” 3 ДИЙц тухай Б-н-27-ий Энэ К-. 28.2 тэн шинэ зам гаргаж энд ч лээ. Зөвлөлтийн нисгэгч он- шүү. ) ! н) зо Фосайнсайх “ҮҮГЭЭР СВ? ЄВТ СЄВТ “Баг тєв сыг СЄвг “авт Тв? БЭ” ЛЄВ/ СЄВ СЄВГ ОӨ уөвтлв, НАМ | ТАНДАА БАЯРЛАЛАА Мавай анги «Намдаа онц дүнгээр бэлэг барьц- гаая» сэдэвт сурлагын ая- наар 158 онц дүн авлаа. Д.Долгорсүрэн, Ш. Энх- маа, Я. Цэнджав, Б. Ду- дамжав нарын олон сурагч хичээл бүрт онц дүн авч нөхдөө хошуучлав. Дорнод. Баяндун сум. 8 жил. УНШ анги сурагч Б.БАТЖАРГАЛ Манай нам хүүхэд бид- ний төлөө үргэлж анхаарал халамж тавьж байдаг. Өс- вөр үез сайн хүн болгон хүмүүжүүлж, эрдэм мэд- лэг эзэмших бүхий л бо- лолцоогоор хангаж байдаг нам тандаа баярлалаа. Би 18 улирал онц сурч саяхан үе тэнгийн найз нөхдийн хамт олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амарлаа. Тэндам- рахдаа эх орны маань өн- “цөг бу. бүгээс ирсэн олон хүүхэдтэй дотно үер- хэж нөхөрлөлөө. Нийслэлийн 80 дугаар. сургууль. Сурагч Н.ТҮВШИНТӨР Октябрийн Ын » 1917 оны аравдугаар Жо сарын шөнө. Калугийн тал Ж- байд (одоо Октябрийн тал- Жо обай) дүрэлзэн ноцох түү- дэг галын дэргэд ажлын хувцастай хэдэн зуун ажилчин илтгэгчийн үгийг анхааралтай сонсоно. Энэ хүн бол большевнк, Моск- вагийн хувьсгалт цэргийн хорооны гишүүн, Москва- гийп их сургуулийн астро- номын про со П. Н. Жо Шилтернберг эвсэн 5 Гэнэт харанхуйд олон Ж хүний алхах чимээ сонс- дов. Цэргүүд!... гэж бодон хүмүүс буу зэвсгээ шүү- рэн авлаа...Гэрлийн зур- васт хоёр офицер ойртон ирэв. Хувьсгалт цэргийн 196 дугаар бэлтгэл отряд бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ бослогын штабын мэдэлд ирлээ гэж тэд илтгэлээ. --Харин биднийг энд Ж нэг хүү авч ирсэн, хааччи- Ж хав аа, нөхөр Кауров гэж Ж- тэд шуугилдлаа. ж Хормойгий нь тайрч, Ж ханцуйгаа шамласан шн- Ж нельтэй, дунд зэргийн ну- Ж груутай хүү харанхуйгаас гарч ирэв. Тэрээр Штерн- бергт дөхөж очоод: -- Нөхөр хувьсгалт цэр- гийн хорооны гишүүн та- наа! Би цэргүүдийг авч ирлээ. Тэд манайхан. Бас хоёр офицер! гэж рапорт- лав. ? х 3 х х х 3 хаХаХжАХаХХАХАХАХАЖАЖЖЖЖЖЖжЖжЖжЖжЖжЖ гагаар тэмцэл олоорой...» «Эх ориыхоо эрх чөлөө, аз жаргалын төлөө баатарла. гаар тэмцэж явсан зөвлөлтийн хүүхдүүдийн тухай уншмаар байна» гэж Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сумаас сурагч Зийн 2-ын «Б» ангийн сурагч А. Үүүрийнтуяа, Өвөрхангай гоэли л амс Ид сэгдахссжЛЭ ЕЭХОЛ2 43 ст лылациЛлйылєтсыгол аймгийн Хархорины 10 жилийн сургуулийн сурагч Ц. Адьягсүрэн нарын олон пионер, сурагч хүсэлт тавьжээ. ХЭэлэрэго3 гс едэ лээ хсгхэүгтэн ниглалкы ЭХЭ -Єсгн тэлсэн үвэатойс Та нарын хүсэлтээр «Октябрийн бяцхан баатрууд» буланд Бэр далий шини хална лэхӨйнгэлэлх алаглан ан гандах араллал баатарлаг хүүхдүүдийн тухай нийтэлж байх болно. шишшэд2 ши ганд Ээ ээ тэг 1:2.2.5.3.3.3.3.3.3:3.5 5:5:3 92-82 6.53:9.6 Хүүхдэд баймсаргүй тийм их хэрсүү байдлыг нь 1йтернберг ажиж мэдлээ. Тэгээд ч, ямар нэг зүйл бяцхан хувьсгалч хүүд бэ- лэглэхсэн гэж ихэд хүслээ. Харамсалтай нь түүнд тэмдэглэлийн дэвтрээс өөр юу.ч байсангүй. «Нөхөр Кауровт. Чиний үе Майн Ридийн номны оронд гар буу барих хувь- тавилантай. Гэрэлт ирээ- дүй сайн сайхнаа өөрсдийн хаха аХхаХжХХХлХлХАХЖХАХХАХХЖХХХЖХАЖ ххжиаажажАЖжХАЖХАЖАЖЖХЖХЖЖЖЖ ХХ, гэж тэмдэглэлийн дэвтэртээ бичлээ. Хэдэн цагийн дараа хүүг тагнуулын дарга дуудаж дахин даалгавар өгөв, --Тверийн цэцэрлэгт гудамжны эцэст манайхан нэг байшинг эзэлсэн юм. Гэтэл тэндээс мэдээ ирэЭ-: хээ больчихлоо. Чи явж учрыг нь олоод ир гэв. Кауров байшинд хүрч очвол, тал талаасаа юнке( Врүүдээр бүслэгдсэн байлаа. Хүү хамаг хүчээ шав- хан байж газраар мөлхсөөр бүслэгдсэн байшинд орлоо, Байшин шатаж байв. Хол, боочныг айиглаж мэдсэн отрядын гишүүд: «Буц! Найшинк шатаж дуустал бид хамгаалж байх болно гэж хувьсгалт цэр: гийн хороонд очиж хэл...» хэмээн хашгирав. Каурев буцаад ухасхийлээ. Хүү тун их зовсоор гу: дамжинд мөлхөж гарлаа. Тагнуулын дарга хүүг эрж байв. Тэгтэл Кауров цэр: гийн эмнэлэгт таалал төгс- сөн байжээ. Октябрийн бяцхан баа: тар Кауровын нэр 1962 онд Москва хотын пионе- рийн байгууллагын Хүндэт дэвтэрт үүрд дурсагдан бичигдсэн юм. Орчуулсан Н.ЭНХЧИМЭГ хаХХАХАЖХАХХЖХАХХААХХХХАХХЖЖЖ ХХ ХЭЭ УҮ үх в. ж хххахалл халж кххжХ аж ХЖЖ Ж хжжж, орны о0с60) үе Е, ПАВЛОВА Энэ голыг Зеркальная (Тунгалаг) гэж хэн, Х9- зээ нэрлэснийг бүү мэд. Харин яагаад ингэж чнэр- лэсэн нь ойлгомжтой. ИХ устай тунгалаг голд нар- ны туяа, моддын мөчир тольдон тоглоно. Энэ гол Японы тэнгисийн мӨн Л Зеркальная гэдэг нэртэй буланд цутгадаг. Гэтэл Зеркальная гГо- лын анир чимээгүй, амга- лан тайван байдал алдаг- дах нь тэр. Яасан бэ гэ- вэл, түүний хөвөөн дэх Кавалерово тосгонд Уу" лын баяжуулах комбинат, мод, авто засвар, төмөр бетон эдлэлийн заводууд байгуулсан юм. |Голыг цэвэр байлгах асуудал тулгарлаа. Кавалеровод загас хам- гаалж, үржүүлэх асуудал эрхэлсэн шалган байцаах газар байгуулагдав. Пио- нер сурагчид томчууддаа туслах боллоо. Тэд «Цэн- хэр эргүүл» отряд байгуулж, толыг шеф- лэн авав. Хавар цас хайлж үерлэхэд гол сав наасаа хаагуур хальдгийг орон нутгийг судлах му: зейн архивын материал, настан буурлуудын яриа- наас мэдэж ёвлаа, Тэгээд экологийн зураг гаргаж, голын эрэг дагуух айлуу: Даар явж, хаврын үерээс өмнө түлээ модоо өөр газар буулгах, холтос, зомголоо цэвэрлэхийг зөВ- лөв. Томчууд Ч хүүхдүү: дийн хэлснийг биелүүлэв. Энэ нь яльгүй юм, шнг санагдавч хойтон жил НЬ Зеркальная гол цэвэр бол- сон юм. Дараа нь «Цэнхэр эр- гүүлийнхэн» багш нартай хамтран го- лын хөвөөгөөр явж хуш ь? « га, 14 «4 ФтилагчЧ х ЦАА, тарихад тохиромжтой газ- руудыг олж тогтоов. Хуш тарихаар сонгож авсан нь ч санамсаргүй хэрэг биш юм. Энз мод сүүдэр сайтай болохоор зуны х4- луун нарнаас усны манд: лыг хамгаалдаг. Хушийн үндэс газрын хөрсийг бэхжүүлж, гулсахгүй бол годог. Бас самар, үнэт давирхай гэсэн үг. Ингээд хүүхдүүд ойн аж ахуйн мэргэжилтнүүдтэй хамт- ран зулзган хуш суулга, сан юм. Одоо Алс Дорнодоос зөвлөлт орны Өмнө Зү" тийн нутаг руу, Азовын тэнгист очиж үзье. Энэ тэнгист цутгадаг гол мөр- ний нэг нь Бейсуг гол юм. Хөвөөнд нь Бейсуг гэдэг хамтрал байдаг. Хэ- дэн жилийн ӨмПӨ ГОЛД нутагладаг үнэт үүлдрийн саамх загас үгүй болж тэндхийнхний (21:51:14 түгшүүлсэн юм. Энд бас л «Цэнхэр эргүүлийнхэн» тус бол лоо. Хүүхдүүд | шүүрэн ховоогоор махчин загасыг барьж дууссан юм. ҮҮ нээс хойш Бейсуг гол дахин саамх загастай бол- жээ. Каспийн тэнгис догшин болохоор хэдэн цагаар эр- гээ халин | давалгаалж, хуурай газарт загас гар ган хаядаг, Эрэгт хаягдД" сан загасыг усанд нь бу- цааж тавихад бас хүн хэ рэгтэй. Томчууд ферм, талбайд ажиллаад завгүй. Гэтэл ойр хавийн сургуу лиудын «Цэнхэр эргуү лийнхэн» туслав. Хүүх- дүүд загасыг той түүж, хувинд хий- гээд усанд нь аваачиж тавьдаг болжээ. Орчуулсан Ц, ШАРАВ 4 Хүйтэн жавар хацар нүүрийг жиндүүлэн хай равч, хүүхдүүд мөсөн гул- гуурын талбай уруу яа: ран алхацгаана. Тэндээс хөгжөөн дэмжигчдийн дуу нэг хэсэг чангаран, нэгэн үе намсаж, өрсөлдөгч Хоёр багий хүүхдүүд тун ч шаргуу тэмцэлдэнэ. Гэвч аль аль нь багтаа оноо авсангүй. Хоёр ба- гийн бэлтгэл, хурд, хүч тэнцүү ажээ, Тэмцээн маш өрсөлдөөнтэй болж байв. Тэмцээний гурав дахь үе зхлээд арван миг нут өнгөрсний дараа Өк- тябрийн районы хүүхдийн спорт сургалтын төвийн тамирчин Занданболд ам- жилттай довтолж | багтаа анхны оноо авчирлаа. Хөгжөөн дэмжигчдийн баяр хүргэсэн дуу цуурай тав. Мөн удалгүй МҮЭ- ИЙН соёлын төв ордны тамирчин Б. Тайван «даа- таа нэхэж» довтлон баг- таа нэг оноо авч, тэмцээн 1:1 харьцаатай дууслаа. Улаанбаатар хотын -ийн хорооны нэрэм- жинт хотын аварга шалга- руулах хоккейн «Алтан шайб-87» уламжлалт тэм- цээн болж байгаа нь энэ ажээ. Хоёр насны ангил- лаар болсон уг тэмцээ- нийг хотын ХЗЭ-ийн хо- рооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Б. Энхман- дах нээж, таван жил да- үе» (МҮЭ-ийн төв ордны) багт үүрд хад: галах цом гардуулав. Та- соёлын мирчин нөхдөө төлөөлж багийн ахлагч Д. Ганбат (МҮЭ-ийн соёлын төв орд- ны) Октябрийн районы хүүхдийн спорт сургал- тын төвийн тамирчин, тавдугаар ангийн сурагч Я. Тэнгэс нар үг хэллээ. Тэмцээнд найман багийн 160 гаруй тамирчин бага- чууд хурд хүчээ сорилоо. Уламжлалт энэ тэмцээнд Оролцогчдын тоо, тоглол- тын чанар жил ирэх ту: там дээшилж байгаа нь мөсөн талбайд жигдрэн жагссан тамирчдын хув- цас хэрэглэлийн бэлтгэл, тоглолтын явцаас харагда- на. Тоглолт бүхэн сэтгэл хөдөлгөсөн, өрсөлдөөнтэй болж байв. Аваргын тө- лөө өрсөлдсөн найман 0б4- гийн эцсийн дүн гарах хурам ойртсоор... Дөрвөн өдөр үргэлжил- сэн хоккейн тэмцээн ҮД дундын үед үзэгч олны уухайн дунд өндөрлөв. Уг тэмцээнд ахлах наснаас: ЇК.. Батжаргал дасгалжуу- лагчтай Д. Ганбат ах- лагчтай МҮЭ-ийн соёлын төв ордны баг, Г.Шархүү дасгалжуулагчтай, С. На- санбат ахлагчтай Сүхбаа- тарын районы 10 жилийн раалан түрүүлсэн «Өсвөр- Уу сургуулийн баг, Г. Чь үд Б 27 2У9”99975-2 ЧБЭН зээ-Стэесвэ-Єсох-----:112-ш-330236--- мэнбаяр | дасгалжуулагч- тай С. Цогтбаяр ахлагч- тай “Октябрийн районы хүүхдийн спорт-сургал- тын төвийн баг, Дунд нас- наас: Д. Нармандах ах- лагчтай МҮЭ-ийн соёлын төв ордны баг, Б.Очирбат ахлагчтай Октябрийн райо- ны хүүхдийн спорт-сургал- тын төвийн баг, Ж. Энх жаргал ахлагчтай Сүхбаа- тарын районы 10 жилийн У сургуулийн баг тус бүр эхний гурван байранд шал- гарч алт, мөнгө, хүрэл медалийн эзэд болов. Тэмцээнд дөрвөөс тав- Дугаар ангийн 10 гаруй тамирчин оролцлоо. Ий- мээс цаашид улсын авар- гын тэмцээн болгож гур- ван насны ангиллаар явуулж баймаар санагдав. Бага наснаас нь хүүхэд багачуудыг спортын энэ төрлөөр хичээллүүлэхэд байр хангамжийн талаар холбогдох байгууллагууд анхаарах цаг болжээ. Хүү- Хэд бүхэн хоккейн спор- тыг сонирхож байна. Энэ бол эр зориг, хүч чад- лын гайхамшигт спорт юм. “Өнөөдрийн бяцхан хоккейчдын дундаас мар- гаашийн алдар цуутай тамирчид төрөх нь дам- жиггүй. Н. САРАНЧИМЭГ МУИС-ийн оюутан Спортын тэмцээн шинэ ялалт . аварга төрүүлдэг. Энэ удаа | Эрдэнэт хотноо болсон өс- вөр үеийнхний бөхийн чө- лөөт барилдааны «Найрам- дал-8Т» тэмцээн ч аварга төрүүлсэн юм. Уу- лын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн нэрэмжит уламжлалт энэ тэмцээнд Улаанбаатар, Дархан, Хө- төл, Эрдэнэт хотын нийт есөн багийн 80 гаруй та- мирчин авьяас чадвар, хурд хүчээ сорилоо. Авар- гаар Улаанбаатар хотын Октябрийн районы Спорт өдөр өнжүүлэх сургуулийн Х.Гочоохүү дасгалжуулагч тай баг шалгарч, удаахи байруудыг Т. Батчулуун у дасгалжуулагчтай Улаан- баатар хотын спорт сур- галтын төв, Ш. БатОр- ших дасгалжуулагчтай Эрдэнэт үйлдвэрийн спорт ордны баг тамирчид эзэллээ. Тэмцээнд өсвө- рийн бөхчүүдээс С.Лхагва- сүрэн, Д.Пүрэв-Очир, Б. Болгарын хүүхдүүдиин «Манаач» тоглоомыг тоглож сурлаа. Дахин өөр хөгжилтэй тоглоом нийтэлж өгнө үү? гэж Баатар хот Москвагийн нэ- рэмжнт улсын тэргүүний 10 жилийн 33 дугаар сур- Сандал дээр алнм тавина. Хүүхдүүд зэлжилж бөмбөг шиднэ. Бөмбөг газарт ой- хоос өмнө «ургацаа хурааж» амжих ёстой. Өөрөөр хэлбэд олон П лэг | сль217-ь., тш шонг уЄЛЛЬЫ5Э | 1987.2.28. ӨСВӨРИЙН БВХЧҮҮД бүр Гансүх, С.Эрдэнэбаяр, Б. авчирч, шинэ Буянтогтох (Спорт сургал- тын төв), М.Баярсайхан, Б.Даваасүрэн, Б. Энхболд (Октябрийн районы спорт өдөр өнжүүлэх сургууль), Ууганбаатар (Дархан) нар жин тус бүрийнхэзэх- ний байрт шалгарч аварга болов. Тамирчин дасга чид тэмцээний гуулалтыг улам Уу лах, бэлтгэл сургуулилт секц дугуйлангийн хичээл- лэлтийн Чанарыг дээш- лүүлэх талаар ярилцаж санал бодлоо солилцов. Цаашид энэхүү тэмцээнд аймаг, хотуудын баг та- мирчдыг бүрэн хамруулж оролцуулан МПБ-ын Төв Зөвлөлтэй хамтран зохиож ирээдүйн тив дэлхий, олны пийн аваргуудын анхны хү чээ сорьж байх улсын ча- нартай тэмцээн болгон явуулж байх саналтай бай- на. Ш.БАТ-ОРШИХ (Эрдэнэт, Дасгалжуулагч) ТОГЛОЁ НАЙЗУУД АА! гуулийн 4-ийн «А» ангийн сурагч Д.Энхзаяа бидэнд захидал ирүүллээ. Энхзаяа болон тоглох ДУР- тай хүүхдүүддээ зориулж Зөвлөлт Туркмений хүүхдүү- дийн тоглоомыг нийтлэв. ХЭН ОЛОН АЛИМ АВАХ ВЭ? 999ФФөФФФФө2ФФФФФФФФФФФФФФФФ2ФФ9Ф92ФФФ9Ф2Ф9Ф ЗӨВ ТААЛАА Манай сонины 1987 оны нэгдүгээр сарын 17-ны өд- рийн МЬ5 дугаарт хэвлэгд- сэн «Хэн нь хамгийн мэр- тэн бэ?» тааврын хариуг хот, хөдөөгийн 200 орчим сурагч ирүүллээ. Уг таав- рыг ӨВӨРХАНГАЙ айм- тийн 1! дунд сургуулийн ТУ ангийн сурагч Д.Цэрэн- ханд, СЭЛЭНГЭ аймгийн Баруунхараа хотын 10 жи- лийн сургуулийн 1 аигийн сурагч Л.Мөнхбаатар, ДОР НОД аймгийн Гастеллогийн нэрэмжит 1 сургуулийн У ангийн сурагч С.Алтанчи- мэг, ГОВЬАЛТАЙ айм- тийн төвийн найман жи- лийн сургуулийн 1 ангийн сурагч Л. Оюунгэрэл, БАЯНХОНГОР аймгийн төвийн 10 жилийн ЇЇ сур- ” туулийн ЇУ ангийн сурагч Б. Мөнхзул, ХОВД айм- А--03952Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн Комбинатад хэвлэв, Индекс-14140 гийн төвийн 10 жилийн 1 сургуулийн П ангийн су- рагч Б.Буянтогтох, АРХАН ГАЙ аймгийн Цэцэрлэг хо- тын 10 жилийн П сургуу. лийн Уангийн сурагч С. Алтанчимэг, 9:62):98117) аймгийн Өмнөдэлгэр су- мын 10 жилийн сургуу- лийн ЇУ ангийн сурагч Т. Лхагвасүрэн, ӨМНӨ- ГОВЬ аймгийн төвийн 8 жилийн сургуулийн УИ ангийн сурагч Г. Оюун, УВС аймгийн 1тө- вийн 8 жилийн Ш| сургуу- лийн У! ангийн сурагч Ц. Оргой, ХӨВСГӨЛ аймгийн Мєрэх хотын 10 жилийн И| сургуулийн УЦ ангийн сурагч Г.Бумдарь, СҮХ- БААТАР аймгийн Түмэн- цогтын САА-н 10 жилийн сургуулийн 1 ангийн су- рагч Г.Оюунтуяа, НИЙС- 9Ф9099994999944499940949944949944909490044 ЛЭЛИЙН 33 дугаар сур- гуулийн ЇУ ангийн сурагч - Г.Батсүрэн, 45 дугаар сур- туулийн 1 ангийн сурагч Б.Эрдэнэбат, 53 дугаар сургуулийн У ангийн су- рагч 2Ж.Цэрэнноров, 81 дүгээр сургуулийн У ан- гийн сурагч Н.Нарантуяа, ЭРДЭНЭТ хотын 10 жи- лийн И сургуулийн У ан- гийн сурагч Ц.Гантөгс, На- лайх хотын 10 жилийн 1 сургуулийн И ангийн су- рагч Ш.Загд-очир зэрэг 66 сурагч хамгийн түрүүнд мэргэн харваач хоёр но- мерын тамирчин гэж зөв тааж хариу ирүүллээ. Со- нинд. хариугаа ирүүлсэн уншигч хүүхдүүддээ сур- лага, хөдөлмөрийн өндөр амжилт хүсэхийн хамт со- нирхолтой таавар бодлого сониндоо ирүүлнэ гэдэгт итгэж байна. сонины зөвлөл 99999499099909999999999Ф9Ф оос ».- сандлаас алимыг шүүрэн ав- на. Алим авч чадсан хүүхэд үргэлжилж тоглох эрхтэй. Сандал дээр хоёр, гурав... хэд л бол хэдэн алим тави- на. Тэгээд бомбөг агаарт байх хооронд хэн олон алим авсан нь тоглоомд хожно. Алим байхгүй бол жижиг чулуу, “хар чавганы яс тавьж болно. ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ. хал зүйлийн нэр бүтнэ. ” ворпус «Пионерийн үнэн» сонины Хорооны өржи,ЭВРы нд , -р? л.» Зураг дээрх амьтдын нэрийг хүснэгтэд байрлуулахдаа оо дөрвөлжин нүдэнд таарах үсгийг өөр өнгөөр ялгаж бичээрэй. Хүн бүхний хүсэж мөрөөдөж байдаг эрхэм чу: Ж. СОЁЛЖАВ зурав Ци... нэрэмжит 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ф Ме18(2222) ө Нийслэлийн Сүхбаата- рын районы хөдөлмөрийн аварга 10 жилийн 72 ду. гаар Уу багш, сурган хүмүүжүүлэгчид сургалт үйлдвэрлэлийн холбоог бэхжүүлэх талаар өвөрмөц туршлага хуримт- луулсан хамт олон билээ. Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох ту- хай МАХН-ын Төв Хороо- МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын МмМПБ-ын Төв Зөвлөлийн соним. ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! СУРГАЛТ ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХОЛБОО МАХН-ЫН ҮЙП. ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУВ! Ьь 4 -К-1-! 1987 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 4 БИД ХӨДӨЛМӨРТ ДУРТАЙ ны сэдвийг амьдралд хэ- рэгжүүлэх нөр их хөдөл- мөрийн энэ өдрүүдэд тус хамт олон чухам юу хийж бүтээж байна вэ? Хөдөлмөрийн хичээлийн кабинет. Сургуулийнхаа энэ танхимаас ирээдүйн мэргэжлээ сонгосон сурагч цөөнгүй. Багш нар төг сөгчдөөсөө сайн дархан, мужаан, оёдолчин болсон хүүхэд олныг нэрлэж бол- но. Харуул, өрөм, тиски, өрөвтөл аль ч ангийн су- рагчдын тоогоор хүрэлцээ- тэй, Нэгэнт ийм болохоор хичээлийн минут бүр үр дүнтэй болж хүүхэд бүхэн хөдөлмөрийн үр дүнг хар- даг юм. Сурагчдад хийж бүтээхсэн гэсэн хүсэл эр- мэлзэл, урам зориг төрж өөрийгөө хэн болохыг со- рино. Тэгшхэн харуулдаж, зөв өрөмдөж будаж, нааж, хадаж сурна. Бага юм биш шүү. Хөдөлмөрийн багш Н. Очирбат, Д. Ням-Очир нар сургуулийнхаа хөдөл- мөрийн кабинетыг иж бү- рэн тохижуулах гэж санаа сэтгэлээ зориулан их ч хүч хөдөлмөр гаргажээ, Сурагчдад Ойр зуурын ажлын дадлага олгож, тэднийг амьдрал хөдөл- мөрт бэлтгэхэд үйлчлэх хөдөлмөрийн хичээл, түү- нийг заадаг багш. нараас гол -зүйл шалтгаална гэд- гийг тэд сайн ойлгосон улс. Багш, сурагчдын хүчээр ойр зуурын багажаа хий- чихдэг болжээ. Хичээлийн цаг минут бүхэнд сурагчдын. гараас бэлэг дурсгалын зүйл, сандал ширээ, шүүрний иш, ахуйн хэрэглээний эд юм “бүтнэ. Тус сургуульд хадаас алх нийлүүлдэггүй хөвгүүн, оёж. хатгадаггүй охин гэж үгүй. Багш су: рагчдын уран бүтээлийн үзэсгэлэн, зах байн байн гардаг юм. 2 --. Манай хүүхдүүдийн урласан эд агуурс Хай- лаастын олон айлд бий. Шеф цэцэрлэг албан -га- зар, сургууль орчмын айл хорооллынхон бидний хийж-бүтээсэн-зүйлийг-сэт- гэл хангалуун авдаг гэж Ням-Очир багш ярьж бай- , на. Чанарын тухай ойлголт бас л бидний. хичээлээс. эхлэх ёстой. Үнэхээр ча- нартай хийсэн юм болгон нүдэнд дулаахан өнгө үзэмжтэй байдаг, Чанар гэдэггхүний сэт- гэл шингэсэн нарийн чимх- лүүр хөдөлмөрийн үр дүй юм шүү гэж Н, Очирбат багш хэлдэг юм. Хүүхэд ахуйгаасаа чанарыг эрхэм- лөж сурсан хүн ажилчин болоод чанаргүй бүтээгдэ- хүүн гаргахгүй гэдэг Эр- гэлзээгүй. Сурагчдын хэр чинээнд тохирсон ажил хөдөлмөр бие бялдрыг нь чийрэгжүүлэн хөгжүүлж, ухаан санаагий нь улам тэлнэ. Хүн ингэж өсөх бага наснаасаа хөдөлмөрийн год сайхныг мэдрэхгүй бол ажил хөдөлмөрт жинхэнэ ёсоор хандаж чадахгүй. Я. СУМЬЯА Фото эвлүүлгийг С. БОДООШ, ГУУЛААРАЙ! Зорилго: Пионерийн хэвлэлийг суртал- чилж, уншигч, редакцийн холбоог бэхжүүлэх МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ ын Төв Зөвлөл, «Пионерийн үнэн» сонины анхны дугаар тарсан дөрөвдүгээр сарын 4-ид жил бүхэн «Пионерийн хэвлэлийн өдөр» зохион бай- гуулж байхаар шийдвэрлэв. Хамгийн дотно хэвлэлийн- хээ («Пионерийн үнэн» Сс0- нин, «Залгамжлагч», «Пио- нерийн удирдагч» сэтгүүл) өдрийг утга агуулга төгөлдөр сонирхолтой болгон хийхэд пионерийн нийт салаа, бүлэг, бүлгэм: идэвхтэй оролцоно гэдэгт бид итгэл төгс байна. «Пионерийн хэвлэлийн эдөр»-т яаж бэлтгэх вэ? Юу- ны өмнө сонин сэтгүүлийн дугаараар уншлага хийж, ажил сурлага амьдралдаа юуг нь ашиглаж хэрэгжүү- лэх талаар хоорондоо ярил- цаж, юу хийхээ төлөвлөөрэй! «Пионерийн хэвлэлийн өдөр»-ийг яаж хийх вэ? 4 дү- гээр сарын 4-нд «Пионерийн хэвлэлийн өдөр» сэдэвт ажил зохион байгуулаарай! Сэдэвт ярилцлагууд зохион . бай- гуулж пионерийн хэвлэлээс юу олж мэдсэнээ сурлага, хөдөлмөртөө юуг нь. тусган нэвтрүүлснээ тайлагнах хэ- рэгтэй. «Сурлага-сурагчийн гол хөдөлмөр», «Чанар», «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур», «Ямар мэргэжилтэй больё доо», «Бид малчны залуу халаа», «Миний байр, хашаа, гудамж», «Найз», «Наргиантай танхим», «За- луу байгальч»э, «Хүүхэд, уран зохиол», «Шинэ дуу» лангуудад түшиглэн шээтэй. Пионерийн идэвхтэн сон гуультнууд «Пионерийн аж хүүхдийн хэвлэлийн зохион байгуулж болио. Ө ЛХАГВА Өө гийн үзэсгэлэн, гаж болно. зэрэг сониныхоо тогтмол бу- уул ярилцлагыг хийж болох жи- лын өгөөжийг дээшлүүлэхэд үүрэг» сэдвээр дугуй ширээний яриа уртчигтээ ҮНЭ 10 МӨНГӨ БҮЛГЭМ, БҮЛЭГ САЛААГААРАА ЗОХИОН БАЙ. ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН ӨДӨР 17 Хугацаа: Ь,.. 4 дүгээр сарын ЯЛ. , «Өсвөрийн сурвалж- Мөн лагч ирээдүйн сэтгүүлч» эч- нээ” сургуульд ханын сонины зэрэгцээ хгүх- суралцагчид дийн зурсан зураг, фото :ур- булан гар- с 1 Дараа нь «Пионерийн үнэн» сонины амац дугаарыг бэлтгэл Сайтай зохион “-бай- гуулж, нийтэд сонирхуулааг- рай! Аман дугаарыг «Пноне- рийн үнэн» гэсэн баатар удир» даж, сониныхоо дөрвөн нүү- рэнд нийтлэгдсэн буланг ашиглан тоглолт хийж”. дуу дуулж, шүлэг унших зэргээр аль болох сонирхол татахуйц хэлбэрээр зохион байгуулах хэрэгтэй. » Жишээлбэл: сонины нэгдү- гээр нүүрнээс «Пионерийн чаван жил» «Бителчин», «Бүх нийтийн чанарын үз. лэг», хоёрдугаар нүүрнээс «Идэвхтний хичээл», «Пионеё- рийн урилга», гуравдугаар нүүрнээс «Арвижнх гуайн яриа», «Аавэзэжийн ажлын газраар», «Бэмбөрцсг хүүхэд хоёр», дөрөвдүгээр нүүрнээс «Уран гар», «Шинэ ном», «Хүүхэд уран зохиол», «Ши- нэ дуу», «Наргиантай тан: хнм» зэрэг булангуудын мас териалыг ашиглан аман ду- гаарыг гаргаж болно. Аман дугартаа хөдөлмөрийн нэр цуутай хүмүүс, соёл урла- гийн. зүтгэлтнүүдээс урьж дуу хөгжим, бүжиг, утга зо- хиол, жүжгийн дугуйлангийн пионерүүдийг. өргөн оролцуу, лах нь зүйтэй. Аман дугаа- рыг зохион байгуулахад «Пионерийн үнэн»-ий дугаа- рууд тусална. Мөн «Залгамж- лагч», «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлээр аман дугаар хийж, дугуй ширээний ярилцлага хийж болно. 4 2 Сонины зөвлөлөөс: «Пио- “ мерийн хэвлэлийн өдөр»-ийг хэрхэн зохион байгуулсан тухайгаа бидэнд бичиж ирүү: лээрэй! Зн----и-- с» Фихснгүнэч ЧНЭН Я8Я8885888888888888 ы ХяХХАХХХАХХХХЯХАЖХ 1987.3.4. Эсэс ЭсЭсЭгЭсЭсЭсэс БҮЗЛ: 2 1. ЦЭЦЭГ ХҮҮХЭД ХОЁР дээ дагуулсан хижээл насны үл таних эмэгтэй цэцгийн мандлын дэргэд ирснээ юу юугүй тасдаж эхэллээ. Хүүхдүүд 0чоо- гүй бол яах “байсныг бүү мэд Шаардлага тавихад тэртэй тэргүй намар болоод хатчих юм чинь гэж хээв нэг өгүүлнэ. Зуны гуравхан сар дэлбээ цомирлогоо дэлгэн хүний сэтгэлд баяр хөөр бэлэглэдэг цэцгийг өөрийн өсөн бойжиж буй үр хүүхэдтэй зүйрлэхгүй байна гэж үү. Ийм л хү- мүүс хүүхдүүдэд муу дуу риал үзүүлж байгаль ор- чин, байр орцоо хамгаал- даггүй болгон хүмүүжүүл- Зуны дэлгэр цаг. Хүүх: НЭ. Энэ бол өнгөрсөн зун дүүдийн байгуулсап цэц- болсон хэрэг. гийн мандалд өнгө өнгийн цэцэг нүд булаан найга: на. Үүнээс дутахгүй гэ- сэн шиг энэ. байрныхны суулгасан 46 ширхэг мод хажууд нь өрсөлдөн ур гаж байлаа. Хүүхдүүд байгальд хайртай түүний сайн нө. хөр нь. Тэд хавар болгон цэцгийн үр үндэслүүлж байрныхаа айл бүрд та: рааж өгдөг. Ингэснээр энэ байр зун болгон тагт бүрээ цэцэгжүүлж нийс- лэлийнхээ өнгө жавхааг нэмж байна. » Гэтэл нэг өдөр хүүх Дайн тэж юу болохыг өнөөгийн хүүхэд мэдэх- гүй. Оршин суугчдын нь хамт орвонгоор нь эргүүл- сэн өнгөрсөн дайны ул мөр өнөөдөр ч байсаар байна. Дайны галд өртөж газрын хөрсөнд булагдсан хотын нэг БНСЧСУ-ын Лидице билээ. Үнс нурман дороос хот Дахин цэцэг- лэн бослоо. Лидицегийн эмгэнэлт явдлыг санах бүр шударга хүмүүс дай- ныг жигшип зэвү байна. Дайны аюулын 2с- 2. АЖЛАА ЮУНААС эхлэх ВЭ? «Тэргүүний» гэдэг нэ- рийг сонсоход сайхан Чч, хүртэхэд амаргүй. Тэргүү- ний байр болохын тулд ажлаа юунаас эхлэх вэ? Байр сууцаа сайхан бол- гохын тулд орцноосоо л эхлэх хэрэгтэй. Хүүхдийн нүдлэн хамгаалах штабын дарга ХЇ сургуулийн дол- дугаар ангийн сурагч Б. Энхтогос болон түүний нөхөд анх ингэж шийджээ. Тэд юуны өмнө орц бол- тоныг гэрэлтэй болгож нүдлэн хамгаалсан байна. Анх чийдэнгийн шил хул- гайлах хагалах явдал гарч ЛИДИЦЕГИЙН САРНАЙ рэг тэмцэлд дэлхийн шу- дарга түмний үр хүүхэд, түүний дотор монголын багачууд их хувь нэмэр оруулж байна. Лидицегийн тухай уран зургийн уралдаан нь дай- ны эсрэг тэмцлийн нэгэн уриа, Энэ уралдаанд мон- толын пионерүүд идэвхтэй оролцдог сайхан. уламж- лалтай. «Лидице--86» урал- даанд монголын пионер Б. Батбаяр, А. Энхбаяр, Э. Батбаяр, Б. Баасансү- рэн нарын 10 гаруй хүүх- дийн уран бүтээл шалгар- лаа. ! ФдФОдФФоФФФФӨФӨФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ 2 22812 Г 4-4.) ” ФЭоРеү байсан боловч тэд таслан зогсоожээ. Нүдлэн хамгаа- лах штаб нь орц бүхэнд нэг нэг ахлагчтай Ї оор- цыг Д. Орхон, Ц орцыг Ц Бүрэнжаргал, Ш-ыг А. Боргио ЇУ-ийг Т. Энх- цацрал нар хариуцна. Нийт 60 гаруй хүүхэдтэй. Тэд Г. Пунсал даргатай хүүхдийн секторт хамраг- даж ажлаа эхэлжээ. 3. ОРЦ БҮХЭН ГЭРЭЛТЭЙ Үдшийн бүрий болж хичээл сургууль, ажил завсарлаж их хотод олны хөдөлгөөн ихэсчээ. Хү- мүүс харанхуй болохоос өрсөн гзр гэртээ харьж алжаалаа тайлахаар яарч яваа. Тэдний дунд | бид- ний аав ээж найз нөхөд, ах дүү нар ч явж байна. Орой ирэхэд нь байрны орц хаалга бүхэн гэрэл- тэй угтвал хичнээн их баярлах бол... Биднийг хичээл сур- тууль, бүлгэм дугуйлан- гаас тарж ирэхэд ч юм УУ, ДҮҮ нараа ясли цэцэрлэгээс авах, тоглож яваад оройтож ирэхэд орц гэрэлтэй байвал ямар их баярладаг билээ. Харин энэ байр руу орж бай- гаа хүмүүс хэзээ ч сэт- гэл тайван. Учир нь орц хаалга бүхэн өДөр мэт саруулхан гэрэлтэж, түү- нийг багачууд даан ажил- лаж байна. Гэтэл гэрэл- гүй сууцанд хүмүүсийн бүдчин тэмтрэх, хүүхдийн айж орилох, хөгшдийн уулга алдах дуу сонсог- дож байгаа. Гэрэл гэгээ хүмүүст илч дулаан, сайн сайхныг бэлэглэдэг шүү дээ. 4. ЦЭВЭРЛЭГЧГҮЙ АТЛАА... Ханан дээр АУД--Дур- лал БУД--Ү. Ү. М гэх мэт үг бичсэн байраар ороход эрээлж бичсэн үг өгүүлбэр нь | зарлалын самбар шиг санагдаж, эл- дэвлэж зурсан амьтны дүрс зураг нь эртний хад- ны сүг зураг шиг ч юм уу «Лидицегийн сарнай» тэргүүн шагналыг нийс- лэлийн 47 дугаар сургуу- эсвэл одоохон дайрах гэж байгаа юм шиг сүрдмээр. Гэтэл цэвэрлэгчгүй ат- лаа шил толь шиг цэвэр тунгалаг байр байдаг. Энэ бол яглтийм байр. Уг байраар нэг удаа ч гэсэн ороод гарсан хүн үнэхээр соёлч тэргүүний байр бо- лохыг хэнээр ч хэлүүлэлт гүй мэднэ. Үүнийг хэн хийж байна вэ? Миний юм. бидний юм гэж хайр- лах халуун сэтгэлтэй хүүх дүүд тэдэнд зааж зөвлө- дөг эцэг эхчүүд. Багачууд маань орцоо гэрэлтүүлсний дараа хана шалаа хамгаалж хог хая- даггүй, юм эрээчдэггүй болгохын төлөө тэмцсэн. Түүнд орцны гэрэл их нө- лөөлжээ. Хэн ч гэрэлтэй байхад ханан дээр юм эрээчиж зогсдоггүй, ха- лааснаасаа хог авч хая- даггүй байна. "Мөн бай- рын цэвэрлэгээг зохион байгуулж тусгай хуваа- рийн дагуу хийдэг. «Ний- тийн цэвэрлэгээг хүүх- дүүд зохион байгуулсан үед бүр ч чанартай сайн болдог. Учир нь хүүхдийн үгэнд том хүний” “орох ндэвх сайн байдаг. Хүүх- дийн сектор, нүдлэн хам- таалах штаб сайн ажил- ласнаар бидний ажилд их тус дэм болдог гэж байрны зөвлөлийн дарга Б. Золбинтогоо гуай ярь- сан юм. Энэ бол хүүхдүү- дийн хөдөлмөрийг үнэл- сэн ахмадуудын үнэлгээ. 5. ААВ ЭЭЖИЙН «УРАН ГАР» Эцэг эхчүүд маань аж- лаа тарсны дараа тоглоо- мын талбайд тоглож бай- на гэвэл хүүхдүүд лав гайхах биз. Үнэндээ тийм явдал болоогүй л дээ. Ха- рин тэд хүүхдүүдтэйгээ хамтран өөрсдийн хүчээр тоглоомын талбай байгуул- жээ. Өвөл зун, хэзээ ч хөгжин тасардаггүй. хүүхдийнхээ сайн сайхны төлөө үргэлж ан- ашиглан гутлын 200 гаруй тоглоом цэцэрлэгийн нартаа бэлэглэжээ. байрныхан 26 жил амьд- рахдаа гэмт журмын зөрчил гаргаагүй бөгөөд 1979 оноос байр- ны баяраа тогтмол хийдэг болжээ. «Гэр ахуйн цол мандатаа авсан. чуулын энэ сайхан үлгэр жишээ талаар гүй. Хүүхдүүд аав учраас Бяцхан нерийн үнэн» сонинд нийт- лэгдсэн хашаа, болзлыг уншаад байр ор- цоо улам тохижуулахаар олон ажил зохиож байна. Хийе бүтээе гэсэн хүүхдийн тус багадахгүй. Ажилсаг 0а- гачууд маань хүрэх нь дамжиггүй, тэнгийн хаардагийн нэг жишээ. Мөн өөдөс материал алчуур, хийж дүү Энэ бяцхан хэрэг хэв Мөн 1982 онд нөхөрлөл» Том- өнгөрсөн- ээж. ах эгчийнхээ хийсэн зүй- лийг хайрлан хамгаалдаг. Хүүхэд томчуулгүй миний байр, бидний юм гэсэн элгэмсэг үзэл бүрэлдсэн энэ хамт олон есөн удаа хот, районы «Тэргүүний байраар» шал- гарчээ. 6. СОоНИиНОО УНШААД тимурчүүд «ГПио- байр, аяны «Миний гудамж» хэлбэрийн шинэ амжилтад ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! үе найз нарынхаа жишээгээр нүдлэн хам- гаалах штаб “байгуулж. орц бүхнээ гэрэлтэй бол- гож байраа тохижуулаа- рай. Нэггбайрны санаачил гатай, ажилсаг энэ. бага- чуудын байр орцонд очиж ажил үйлстэй нь танил- цаарай. ТЭДНИЙ ХАЯГ: Нийс- лэлийн Сүхбаатарын .райо- ны ОСГ-ны УН. хорооны 50 мянгатын 25 дугаар байр. Н. САРАНЧИМЭГ МУИС-ийн оюутан. лийн пионерүүд авав. БНСЧСУ-аас манай ул- сад суугаа онц бүрэн эрхт элчин сайд Д. Розбора пионерүүдэд шагнал гар- дууллаа. ЗУРАГ ДЭЭР:-«Ли-днце--86» 22:251515151517 Уралдааны шагналт пнонерүүд, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ЭӨвг” “кг СбӨГ БТ Тавг ТЭ” “ӨВ СЕВГ 4987, 3. 4. 3 Угганалгааа СҮГЭЭВД “ЭЭГ СЄВ” “ЄВГ “авг сын сл ФФ9бфөөөөөөөөөөөөөөӨөөөөөөөө 999ФФФФ99Ф99Ф9Ф9ФФФФФФ хүүхдүүд яах ийхийн зуур өчиөӨн төчнөөн буйлны мод олоод огтлоод иржээ. Тэгээд багшдаа хэлж хө- дөлмөрийн хичээл дээрээ мянган буйл хийгээд тэ- У27-арн Суурь бүхэнд ил- гээсэн байх юм. Хүүхдүү- дийн хийсэн буйлыг Ол олон айлын тэмээний ха- март байхыг үзсэн. Холт- Сыг нь цэвэрхэн авч үзүү- рийг нь шовхлоод, товх тогтоох хэрчлээс гаргасан зэрэг нь тун нямбай, зүт- гэл сэтгэл гаргасны гэрч ил байлаа. Хүүхдүүд та нар энэ са- наачилгын үнэ цэнийг ойл- гох хэрэгтэй! Зөвхөн, Ман- дах сумын сургуулийн хүүхдүүд мянган буйл хий- жээ хэмээн ойлгож болох- гүй. Мянган буйлаар мян- ган тором буйлласан. Буйл- ” дана гэдэг маань сургана гэсэн үг. Өсрөөр хэлбэл Одоо Дундговь аймгийн Өлзийт сумын 8 жилийн сургуулийн хүүхдүүдийн тухай та нартаа ярья! Бас л тэмээтэй холбоотой ажил юм. Өлзийт сумын «Хоёр- дугаар таван жил» нэгдэл бол аймагтаа нэгдүгээрт, улсад дөрөлдүгээрт орох олон тэмээтэй айл. Шинэ таван жилд хоёр түмэн (20000) тэмээтэй болох зорилготой юм байна. Одоо жил бүр 1500--1600 бот- го бойжуулдаг ажээ. Эд- нийх адуугаар ч гэсэн баян. 7Кил тутам 800-- 900 унага бойжуулдаг. Сумын сургуулийн хүүх- дүүд сум--нэгдэлдээ тус- лахын тулд «Унага, бот- гыг уяж, уналга, эдэлгээнд сургах» тухай үүрэг авц- гаажээ. Бүр улсын хэмжээ- ний ерөнхий боловсролын нийт сургуулийг уриалж ийм үүрэг авсан юм шүү! »? Ер нь тус сургуулиас спор- » тын ийм мастер олон төр- »? сөн юм. Сургуулийг төгс- Ф сөн спортын мастер тэмээ- чин-Ц, Дагвын гурван охин Ф сО- «Пионерийн үнэн» инид хөрөнгөтөн орны хүүх- гурвуулаа бас аав шигээ Ф эмнэг Сургалтын спортын Ф хүүд: Зяглгллаас: ний мастер болжээ Ф тэлж огно үү?» Ах чинь ийм л хүүхдүүд: Ф с тэй уулзаж явлаа. Малчкл ф ҮДЭГЧ ах эгч нартаа хайртай, мал Ф» Б. ЗигхүрэУ ШАД аж ахуйдаа элэгтэй хөдөө- »? (Нийслэлийн 10 гийн энэ жаалуудад би бас Ф 53 дугаар сургууль, М/ л «БаярлалаА: хүүхдүүд ф оч) "Ч ээ» гэж хэлсэн билээ. Одоо Сурагч миний яриаг сонсох дур- » Т. ХОРОЛГАРАН, тай хүүхдүүд та нартаа би Ф Ж. ОЮУН-ЭРДЭЛЭ юу хэлэх вэ? . (Увс, Баруунтурууны : Юуны өмнө хүмүүст тус Ф САА-10 жил, УИ анги хүргэх зүйлийг дандаа бо- ф см ) дож бай гэж захимаар бай- »?” на. Боддог байвал бодсо- ноо ог адна, ог нэ хайж ЗЭрэдүүнж бэх ХҮҮХДИЙН но шүү дээ, Хүмүүст тустай ажил ХООЛЫГ бүхэн чинь улс нийгмээ урагш хөгжүүлэхэд нэмэр хандив заавал болно. Та ХЭН БУЛААВ ф гэйн Мандах сумын 8 жи- Ф энэн өгасаий Бур тус ер багадна гэж дийн ту ярья. сум үгүй. Ї дээгүүр орох олон 5 й бөгөөд тус суманд Жишээлбэл одоо мал ид АНУ-ын Колорадо мужийн Ф БНМАУ-ын хөдөлмөрийн төллөх гэж байна. Хөдөө, Беннет тойргийн дунд сур- Ф. сагтар Н. Хүрээт, Ардын хотын ялгаагүй төл хүлээн ф... ГУУЛИЙН захиргаа хэсэг сурагч Ф Их Хурлын депутат Д. Гэ- авах бойжуулах үйлсэд эр. ф.. ЛЫН ЭЦэг эхийн шахалтаар бу- Ф гэл, улсын хошой аварга вийх дэрвийхээрээ оролцох ф.. б8Д Улс орны шаа УОАДд 3 5222: зэрэг алдар ёстой. Ботгоны нэг нэмнээ, бүх Лэүсэнт хи яХан Ш Фф “СЭРЭЭ дуурсгасан олон тэ- Хурганы нэг угжны цаана бох жиг нмндллах »? тив. ямар гайхамшигтай том лсон шалтгааныг тэдгээр ажил үйлс оршдог гэж са- эцэг эхчүүд тайлбарлахдаа Тэмзэчдийн хүүхдүүдээс нана. Чи ботгоны нэг нэм- «Бусад улс гүрний тухай мэ- эвлэлийн илгээлт авч са- нээ хийж тэмээчинд бэлэг- дэх нь америкчуудын эх оронч лэлээ гэж бод! Эрдэмтдийн үзлийг боогдуулж байна» гэ- тэмзэчин болсон байх юм. Жишээ нь Н. Хүрээт баатрын зур- хүндэтгэдэг бай- Хурлын дє- 200 ботгоны эргүүлэг хийж тэж надад хэлээд магтаалыг ямар ТЭЖ 8: оосор нь урт байх хэрэг- Га ал | нэгдлийн мянган эмнэг тэ- мээ номхон болжээ. Ном- хорно гэдэг чинь саалгаж, унуулж, ачуулж сурна гэ- сэн үг. Ингээд бодохоор ямар чухал ажлыг тэд үү- Дэн санаачилсан байна вэ? За бас энэ сумын хүүх- д нэгдлийн тэмээчиддээ өгчээ. Ингэхэд тэмээг бот- пионер «Би тоноос нь номхруулдаг бө- гөөд яая: номхруулдаг вэ тэвэл гол нь уяж тчомх- руулдаг юм. Нялх ботгыг эхлээд ногтолно. Ногтны тэй байдаг. Уяатай ботго бэлчээрт чинь ярих гэ- яваа ээжийгээ харуулдан дий биш үргэлж эргэж, тэмүүлж гэвэл тус су- са- Дуулйд гардгийг санаж бай- . Бас л тэмээтэй гаа биз дээ. юм. байдаг юм. «Гадсаа той- роод буйлж явнаа» гэж Хүүхдүүдийн хийсэн рын уяаны эрч харих буюу эсвэл чангарч тасрахаас тадна нялх ботго уяандаа мэгдэлд 1000 орооцолдон осолдож Ч бо- болжээ. Ийм лох аюултай. Пиоперүү- шаардлагатай дийн санаачилга тамээч- болсныг сумын сургуулийн дэд бас л ийм 3ч сурагчид анаж мэд- зүйл болжээ, тустай Би саналаа. Өлзий- тийн хүүхдүүдийн уриалга үүрэг нээрээ «Пионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн л дээ! Тийм болохоор тэд- ний үүргийг: дурдаад яах вэ! Гол нь уг ажилд хүү- хэд бүхэн оролцож жил бүр 2--3 даага, 1--2 то- ром сурган номхруулах, жил бүрийн дөрөвдүгээр сарын нэгэнд 100 торомны, есдүгээр сарын нэгэнд 100 дааганы уралдаан зохиох, ингэснээр 1990 он гэхэд хүүхдүүд нэгдлийн бүх тэ- мээ, адууны 70 хувийг буюу 3250 тэмээ, 2800 адууг уналга эдэлгээнд сургасан байх ёстой билээ. Мөн ч сайхан хөдөлгөөн шүү! За, тэгээд юу болов гэ- хэд энэ сургуулийнхан ам- ласнаа ёстой л гялалзтал биелүүлж байна. Анхны жил буюу 1986 онд 250 даага сургах үүрэг аваад 393-ыг сургажээ. Гурав- дугаар ангийн сурагч Б. Баатарчулуун гэдэг хүү өн- го зуны амралтаараа 10 даага сургаж, бага ан- гийн эмнэг сургалтын, дө- ровдүгээр ангийн сурагч Ш. Хатанбаатар гэдэг ино- нєр 33 даага сургаж ах- лах апгийн эмнэг сургал- тын аварга болсон байх юм, Овгөн ах чинь тус сур- судалснаар бол нэг охин ботго 20 жил үржилд ашиг- лагдахдаа 27 тэмээ болж, 569,1 кг ноос, 2600 литр сүү, 3640 шуудай аргал өгдөг байх юм. Нэмнээгүй- гээс нэг охин ботго үхвэл энэ бүх тэмээ, тэр бүх ноос, сүү, аргал үгүй болно гэ- сэн үг шүү дээ! Хүүхдүүд минь хэлэх болно. АРВИЖИХ ГУАЙ ЧИНЬ О) Арвижих гуайн энэ удаагийн ярна чамд ямар чухам «юу санагдав? Чи ойлгов? ОӨ) Чи болонтанай хамт олон хүмүүст ач тустай юу Ф юмыг наад талаас нь биш, цаад талаас нь буюу өсөж үр- жих, арвижих талаас нь бодож байх хэрэгтэй! Та нарыг говийн дурдсан хүүх- дүүд шиг нэгдэлч малчид- даа тус хүргэж, ухаалаг сайхан хөдөлгөөн, санаа- чилга гаргаж байвал өвгөн ах чинь «Баярлалаа» гэж 99999999 Ф99999999Ф99999 999999999Ф99Ф жээ. Америкийн охид, хөвгүүд хилийн чанад дахь найз нөх- дийнхөө амьдрал, юу сонир- хож, юу хүсдэгийг мэдэхийг хүсдэггүй гэж үу? Хүсэлгүй яахав. Харин АНУ-ын зарим эцэг эхчүүдийн сэтгэлийг зо воож байгаа зүйл нь тэдний хүүхдүүд бусад орны түүх, уламжлал, өнөөгийн амьдра- ЛЫГ «судлахад «хэрэггүй» асуулт тавих вий гэж их бол- тоомжилдог явдал юм. їНи- шээ нь «Африк» тивийн ту- хай сэдвийг үзээд «Яагаад манай онгоцууд Ливи улсын хотуудыг бөмбөгдөв?», «Ма- най Колорадо мужаас 1000 км-ийн цаана оршиж байгаа Ливан улсын хот, тосгодыг манай «Ныю--Джерси» Ххө- лөг онгоц яагаад бөмбөгдөх болов?» гэх мэт олон асуулт тавьж магадгүй юм. --Олон улсын пионерийн «Артек» лагерьт амарсан ар» ван хоёр настай Ливан хүү тэдний хот, тосгодыг амери- кийн цэргийн хөлөг онгоц. ин» сэх онгоцууд хэрхэн бөмбөгд- сөнийг ярьж билээ. АНУ-ын Чикаго хотын ор- санаачилж ямар хөдөлгөөн Фэ| шин суугч долоон настай хүү ? өрнүүлж байна вэ? ОӨ) Арвижих гуайн яриаг Ф бүлэг, салаагаараа хэлиан, сэн үү? Хэлэлцсэн ямар шийдвэр гаргав? телевизийн Си--бн--эском- панийн сурвалжлагчтай ярил цахдаа «Зүүдэндээ л цадат- Ф лаа идэж үзсэн» гэв. Чикаго хотын түргэн тус» ламжийн албаны эмч нарын бүлгийн -28 хил эн ван Ч к ийн и, кабинетуу хэ- он гуудийн анги, р н----3 Ч. ув калцүлгэнчү йн 2аЙ гн дэг орж үзсэн. «Тавай “уншигчид АА! Дээрх ф тодорхойлсноор чэвхраны бай- ? адуучдад бэлэглэсэн байх эрдэнэ», «Бид малчны 3а- асуултад хариулж сонины. ф, гаа өвчтөн 0 1-6АЛ өнд ЗоД Ф ны гаригийн амрал- юм. Айраг исгэж уухын луу халаа» Саннд шөфсыгл доо бичээр(! Гэсэж коЁ Өссан -Ж уад ». уРд хад руу явж тулдайлууд гүүгээ барьдаг Ч с3лэн айн лах СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ (Ф сургуулийл цэг сурагч «Би 9 буйл түүцгээс гачлЭР, арлн цархсын зул Чив, на 5 - зөвхөн идэхийн - доошгүй буйлим гаа уядаг, унагаа уяхын сурагчдын өөрсдийн нь хий юЛЛамЛНЖЛ: ийн гол нь ЗОЛ ын хэ саалиа, зүллах хохо хэригэл ТЭНД ОГЛООНИЙ Хоол өгдөг» Ф цаад «Мянган буйлны шуур- Өнлэхтээжс эрихэй зүрх, хуваар, ЧӨДӨР, ногт, хуцаа, эд гэжээ. : Фф хай аян»-д гардгарр гэнээ. иу-3 зо иэ бүх буйл буртаг зэргийг ф Буйл хийхэд хатуу пягт санаачилгыг тавьжзэ. Өөр нэг сонин Ийм байдал АНУ-д их бай- л л ? сумын зүйл гэвэл эндхийн сур- на. Мэргэжилтнүүдийн үзэж » ац гаргаж болдог говийн үзэж сонсоод гааг ярла- гуулийн хүүхдүүдээс эмнэг байгаагаар ард түмний ядуу бүйлс хэмээх мод маш то- 2 тын спортын масте- дорой байдалд орсон гол Ф їуромжтой байдаг юм. Ийм яаа д ВЭЭ гэж хэл- зувсии Ф Биг Би. гэн. яах вэ? болзол хангах үүрэг шалтгаа НЬ ситээр 2 авсан хүүхэд олон Засаж 475 шиг Б. 9494949400» М, БО « түрүүнд босоод, "Зөвлөлт Молдавын БВангелн 1974 онд «Ө танилцуу. малгай бөмбийгөөд ирэв. Гугуцэ малгайгаа бүх . Гугуцэд аав нь дэндүү. ний эрч чангарав. Гадуур Гугуцэ үүнийг хараад эр» тосгоныг бүрхсэн тийм , тэм малгай хийж өгснөөс” явахад хөлийн дор цас гэж ирж малгайгаа аваад, том болгохсон гэж бод- хамаг хэрэг үүджээ... . --,Аав аа, энэ .Чинье нүд рүү орж “ирээд байх юм байна шүү дээ. -- Дээш нь болго, Гу- гуцэ! Ингээд өвөлжингөө” хийх ажилтай болох нь энэ дээ, хүү минь, Яалаа гэж дээ! Гугуцэд өөр хийх ажил байхгүй юм гэж үү? Аянв, харж л байя! Гугуцэ өглөө хамгийн өлмийл- дэж явсаар гадаа гарч, хо- ниныхоо тэжээлийг сэмхэн өгчихөв. Эцэг нь гарч ир- лээ. Гугуцэ ирэг унаж ха- шаан дотроо давхиж байв. - Өглөөний мэнд хүр- гэе, Гугуцэ! -- Өө-ө-ө! Аав! Өглөө-” ний мэнд хүргэе, аав аа! гэж гар даллан, за давхи давкихгүй юм бол, тэжээл (Өлмуүллэг р) төрийн шагналт зохиолч Спнридон Г2аД Л байлаа. Салхн хөө- С,ВАНМГЕЛИ хэсэж сайд» гэдэг номоорсо Ан- дерсений хүндэт диплом- хүртсэн юм. Түүний бүтээлээс чтья. Ё чихрах нь хөгжмийн чав- хадсан дээр гишгэсэн мэт. Гугуцэ замаар явсаар нэгдүгээр ангийн нэг охи- ныг гүйцэж очлоо. Хөөр- хий тэр охин цэлдэн Ххө- хөрч их даарчээ. Гугуцэ номыг нь авч барив. Охин- хоёр гараа ханцуйндаа зө- рүүлж хийгээд араас нь гүйцэж ядан шогшив. Гу- гуцэ номыг нь сугавчлаад яваад л байлаа, тэгтэл тол- гойд нь нэг сайхан санаа төрөв, Номоо малгай Дот- роо хийчихвэл багтана даа гэж бодлоо. Гугуцэ малгайгаа аваад, охин руу харж: -- Даарч байна Үнэнээ хэл гэв. -- Жаахан даараад бай- на гэж охин шүдээ Хав- жигнуулан хэлэв, уу? ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУД, ШИЛДЭГ УРАН БҮТЭЭЛ -- За чи дургүй байгаа бол яахав, Энэ малгай ин- гээд байж байг гэж хэлээд Малгай нь зам дээр бай- рөгдөн үлээхийг хүлээж байв. Салхи ч хөөрөгдлөө, охинтой хамт хоёулаа өмс- чихөв. Зэрэгцээд алхлаа, малгай жавраас халхлаад таатай сайхан байлаа. Үүнээс хойш нэгдүгээр ангийнхныг тарахаас өмнө Гугуцэ сургууль дээр аль хэдийнэ оччихсон байдаг боллоо. Тэгээд долоо, най- ман охинд малгайгаа өм- сүүлж гэрт нь хүргэж өг- нө. Тэрч байтугай эмэгтэй багш нь нэг удаа хүүхдүүд- тэйгээ хамт. ингэж.. харь- сан удаатай. Үүнийг хар- сан улс өхөөрдөж: -- Энэ малгайг нь ха- рав уу! Бухал л гэсэн үг! Үгүй мөн догь эд ээ! гэц: гээнэ. “Гугуцэ хүүхдүүдийг ин- гэж гэрт. нь хүргэсээр л байлаа. Тэгтэл малгай нь гэнэт өлгүүрт өлгөчихмөөр” Сургуулийн хонх дуу нь царгиж, тосгон даяар нэг ч нохой байрнаасаа гарч Гугуцэ ажлаа бүү мартаж бай гэж духаа алгадав. Малгай нь ч түүний үгэнд орлоо. жээ. Тэгээд хөрш айлуу- дынхаа хонийг тэжээдэг болов. Малгай нь том бо- лоод л байлаа. тэнгэр бүр- хэм том болжээ. лоо. Өдөр ч гэсэн цахил- гаан гэрэл асдаг боллоо шүү. Машин сүнгэнээд л,худгийн цас чнхараад Л аж төрөл аанай л хэв янз... Харин хүмүүс малгайгүй явах ажээ. Нэгд гэвэл энд малгай өмсөлтгүй дулаа- хан, хоёрт гэвэл бүх мал- гай нь Гугуцэгийн аварга малгайд орчихжээ, Тосгонд хэдхэн малгай үлдсэн байв. /Хутгамш, цагираг боов авахаар юм уу элдэв ажлаар хот руу явах улсын малгай хоцор- чээ. “Гугуцэгийн шидэт малгайнаас гарья гэвэл Малгай дор хавар бол- , 1. МҮЭ, МЗЭ-ийн шагналт зохиолч Д.Гармаагийн «Хөөр хийдөө Болдоо мннь» нэртэй туужийн шинэ лийн ахлах насныханд зориу- лан хэвлэгдэв. ном сургуу: Энэ туужид: «..Сүүлийн өдрүүдэд миний сэтгэлд ямагт орж, заримдаа намайг ичээн сэмхэн баярлуулж хүсэлд мө« рөөдөл бүхнийг ундруулсан тэр зүйлийг чухам юу гэж нэрлэдгийг» мэдэхгүй гүйж яваа бяцхан охин Гэрлээ гарч байна. Харин ангийн нь сурагч Болдоо хүүд бол эхлээд дууг- гүйхэн, томоотой, ердийн нэ- гэн охин шиг санагдаж бай- Гугуцэ малгайгаа цасан хуцаж чадахгүй болтол дээр хаяв. Гугуцэ түрүүлж, хүйтрэхээр ингэдэг юм охин ард нь явлаа. Тэр байж дээ гэж бодов. »- хоёр эргэн харж | явлаа. Гугуцэ гэртээ ирээд Эзэндээ хаягдсан малгай бүгдийг ойлголоо. Өглөө Ч: зам дээр торойсоор хоц- хониндоо тэжээл тавьж - ров. өгөөгүй байжээ! Тэгээд өгөөтөх! гэж хоньтойгоо -- Май энэ малгайг жижигхэн болчихжээ.” дахиад л хөр цас цавцайж, сан. «Гэрлээ түүнд гараа сун: ярьсаар хашаан дундуур: өмсчих. р Малгай нь нэг удаа хүүг хүйтэн жавар, тачигнасан БоагэсурыГ чивоиж, хо хансалал” -- Үгүй, Гугуцэ. Чи бас ингэж молигодов. Гугуцэ өвөл болж байгаа газар хуурсан олон хүүхдүүдээс Гугуцэ хонь малаа ин- Өөрөө даарна шүү дээ. түүнд амлаж нэг.гүзэж, Хуй Бэнэс, -- Ёоний Талнаж, зовохгүйгээр ж тордож эхэл- Охид ийм малгай өмсдөг- -аминчлан гуйж нэг үзэж, рчуулсан түүнийг хөтлөн сургууль,ур, гэж тэжээ: рд түй: малгай нь том болсонгүй. Ц. СҮХБААТАР орсон...» нь нэгэн зураг ЯВ зээ. Ингэж байтал хүйт- Ё муутайхан явдлын ЭЦЭСТ Болдоог ангид “УРАЛДААНД УРЬЖ БАЙНА МҮЭ-ийн ХЇЙ их хурал, “Үйлдвэрчний байгууллагын 60, Октябрийн социалист их хувьсгалын 70 жилийн ойг угтан эрүүл . мэнд, ариун цэвэр, -эрүүл аж төрөх ёсыг амьдрал ахуйд хэвшүүлж байгаа байд- лын үлгэр жишээ сайн тал, энэ талаар гарч байгаа ду- тагдал доголдлыг шүүм- жилсэн сэдвээр зурагт хуудас, шог зургийн урал- дааныг манай орны ерөн- хий бололгролын сургуу: лиудын сурагчдын дунд зарлаж байна. Бүтээлийн сэдэв НЬ ху- вийн болон гэр орон, орч- ны ариун цэвэр, өдрийн дэглэм, зөв хооллох, хув- цаслах, биеийн тамир, спортын ач холбогдол зэ- рэг эрүүл мэндээ бэхжүү- лэхийн тулд хувь хүн, су- рагч бүхний анхаарч, амьд- ралдаа хэвшүүлэх зүйлүү- дийн тухай байна, Мөн ар- хи, тамхи хэрэглэх, гу. дямж талбайгаар тэнүүч- лэх зэрэг эрүүл аж төрөх ёсонд харш дутагдлуудыг шогчлон шүүмжилсэн бай- ЭРҮҮЛ АЖ ТӨРӨХ Ёс цаас, картон дээр хийсэн байвал.зохино. Бүтээлийг 1987 оны тавдугаар сарын 15-ны дотор «Улсын арнун цэвэр гэгээрлийн ордонд» гэсэн хаягаар хүлээн авч, бага, ахлах ангиар нь шал- гаруулж, дараахь шагнал олгоно. Нэгдүгээр байр 2, дип- лом үнэ бүхий зүйл- Хоёрдугаар байр 3. Бая- рын бичиг, үнэ бүхий зүйл Гуравдугаар байр 6, дурсгалын зүйл Ахлах анги Нэгдүгээр байр 1 Дип- лом үнэ бүхий зүйл Хоёрдугаар байр 2.Бая- рын бичиг, үнэ бүхий зүйл Гуравдугаар байр 8. Дурсгалын зүйл Ирсэн нийт бүтээлээр олон улсын хүүхдийн бая- рын өдөр үзэсгэлэн гарга. на. Хүүхдүүд ээ! Манай уралдаанд идэвхтэй орол- цоорой. їгийн хамт олноосоо бүтэлгүйтэх замд оруулахгүйн Нтөлөө ангийн Дтавьсан анхаарал нь байн байн д. нь олж авсан олдоог сургууль, байна. ан- тасран даргын хувьд «Хөөрхийдөө Болдоо минь» Нгэж сэтгэлд нь дуун алдуул- З Ён «Сэтгэлийн догшин шуур а» болон хоцорч ангийнхаа Н.Болдоог тэр шуургатай хол- Я бон бодож буй нь номд гарна. ИНЭЭД» НОМ ХэвлэГДэвВ. дэмт өнгө аястай «Байя, байя», «Өнгө» корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакци ГҮ он 9951:2949459495 ” анг” ТЭ. асын хэвлэлийн | сомби! ”" шан «9794» ЭХЛТа Ф””Э Еот, Лань. 27 3456789101112 Шог хошин зохиолч хүү- хэд, сургуулийн амьдралаас сэдэвлэсэн шог хошин, инээ- 2, Ж. Барамсай, «Цүнхтэй ( «Цүнхтэй инээд», «Шөнө гарсны учир», «Тус уу. заль уу?» өгүүл- лэгүүд, «Арвай хээр хэмээх бяцхан морины адал явдалт й үлгэр тууж зэ- Уралдаанд ирэх ». УЛСЫН АРИУН ЦЭВЭР ТҮҮХ? нэртэ Ч лийг 30х40 98:17 ТЭГЭЭРЛИЙН ОРДОН. рэг 30 шахам бүтээд орсон х. Д. ХҮҮ МАНАЙ ХАЯГ, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» || Э5| Утас 2--20--48 , бич ангийн хүүк- » » ю Х2 МХЗЭ-ийн, Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын | нэрэмжит- МА ЙБ-ын Төв-Зөвлөлийн, сонин. 13 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ -Ө Мед (2223) ө ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! 1987 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 7. Эрхэм хүндэт ээж, эгч, Эмээ та “бүхэндээ” :олдн улсын эмэгтэйчүүдийн.. баярын йзнд, хүргэе!: | мөнхийн РАШААН БАЙДАГ БӨЛ (Сурагчинн зохишц бичлэг) 1 Эзжийнхээ оёж өгсөн хөх даа- “-анмбан тэрлэгийг хүүхдүүдтэй | ноцолдож байгаад урчихдаг оай- лаа. Ээж минь уурлана, загнана. Гэсэн ч дорхноо мартаад оёод л өгдөгсөн. Саяхан сургуулийн бөхийн тэмцээнд түрүүлчихээд, бөөн баяр болж зэждээ очтол зэж минь үнсээд «Эвий муу хүү минь,эр хүн болжээ, Нял- хаараа амьтан тэр олон хүүхдийг яаж давсан юм бол доо» гэж би- эз. Шагнуулсан улаан дипло- "яыг минь жаазанд хийгээд орж ирсэн хүн бүхэнд үзүүлж, «МН- ний хүү шагнуулсан юм» гэж бахархана. Ихийг сурч эх орон, грд түмэндээ хэрэгтэй сайн хүн болоорой гэж зэж минь захисан болохоор өөртөө өчүүхэн Ч зав чөлөө эс олгоном. Ээжийн энэ Үг гайхамттгийг хийхсэн, бүтээх- сэн, одод гаригийг нэзэхсэн, гхсэн гэсэн хүслийг ур- . Хүний хүүгийн сэт- багтдаг билээ ДЭЭ. гариг дзэрээ ЭэЭ- 2) чиж «Ээж минь та ч. Үүнийг би нээсэн. Та г төрүүлсэн байна шүү лнэ. Ээж минь яасан х бол. Эзжийгээ баяр- ! дуулах хүсэл, сэтгэл миний "жаргал, 2“Инний хүү хүний хий- дэг бүхнийг чадна гэж ээж бо- їдож байгаа. Харин өгөөмөр хайс, "рыг чинь буруу ойлгож, эрх “танхи, өөдгүй хүн болчих Вий| Жээ гэж үнэн голодсоо айна. Нэг унайз минь үрээ тэвэрсэн эх хүн зураад «Үзэсгэлэнт цэцэг» гэж “виэрлэсэн. Ээжийнхээ үгэнд ордоггүй їөчүүхэн хурам ч амгалан 3 бдаггүй байх. Саяхан ээж минь ! өвдөөд биднийг айлгачихлаа. Үр “биднийгээ зовоочихно гээд ӨВЧ: Їнөө нуугаад байжээ. Гэвч ачит "эмчийн ачаар эдгэрсэн юм. Өн- “гөрсөн хавар шалгалт шүүлгээ өгч эзждээ дуулгахаар ни: сээд буучихлаа. Ээж минь гэ- нхээ ойролцоо тонголзон юм түүгээд байх шиг, Гайхаад ОЧ: тол гэр орчмын газарт ширхэг / ч чулуу үлдээлгүй түүж байлаа» Ээжээ та яаж байна? гэвэл -- Амбааг хөлд ороход ын л, ргүй гэж санасан юм гэж би- ээс гэж миний ахын - ждээ “мөнхийн ус олж өгөх: Яс мөнхийн ус ав ! ! 2214-17-24: ----- -... 2 сёснНЫ Энэ удаагийн «Пионе- ийн урилга»-ыг Архан- аймгийн Өлзийт су- «Өрнөлть НЭТД: ХЇХ их хурлын тө- өгч, БНМАУ-ын хөг ИР” ЛЭ”ЛЭ-Д анин 22 ЭВЛМЛЫНЭ Ёамлнн баатар Д. аа гуайд илч гээв, Хорь гаруй жи- лийн өмнө Гончигсум- лаа гуай мал аж ахуйн үйлдвэрлэл дээр гарах саналаа өгч гэр бүлийн БНМАУ-ын хөдөлмо- лзуулж өгнө үү?» сум. 8 жил, Сурагч с, БАТДОРЖ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН-ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН -БАЙГТУН! ө БЯМБА Өө ҮНЭ 10 МӨНГӨ. ” ЭЭЖИЙН ОДОН Ачит ээж минь өнөөдөр ” Алдарт эхийн одон авлаа Ах эгч дүү нартайгаа би ээждээ баяр хүргэлээ “Энгэр дээр нь, “үгг2ц Ял-н ҮЯЛаЛЗСАН Эрдэнийн туяат одонд » Ээждээ тэврүүлж 535 “өссө! Миний багын дүр : : байна Олон хүүхэдтэй эхчүүдэд хамт нийслэл хотоос хөдөө нутаг зорьжээ. Саальчин гэсэн алдрыг хүртсэн тэр үеэс ма- лын хорогдол гаргалгүй үнээ бүрээс тугал “бойжуулж, сүүний Ттө- лөвлөгөөт даалгаврыг тогтмол давуулж байв. Монгол үнээнээс жилд 480 литр сүү саах норм төлөвлөгөөтэйг Гончиг- сумлаа гуай 2000 литрт хүргэж хөдөлмөрийн га- рамгай амжилт гарган БНМАУ-ын хөдөлмө- рийн баатар болжээ. Баатрын ажлын гол онцлог нь үнээ хээлтүү- лэх, тугал бойжуулах хугацааг техиологийн да- гуу чанд баримталж саальчдын түвэгшээдэг гунжин насны үнээнээс ондөр ашиг шим авч чаддагт оршдог. Д, Гончигсумлаа баа- тартай 300 гаруй хүн багш шавийн холбоотой “ажиллаж байна, МХЗЭ- ийн илгээлтийн эзэн ар- ван охины халамжлан хүмүүжүүлэгчээр ажил- лан, ажлын арга турш- Д. ГОНЧИ АС: « к . : .!:ї Овог, нэр .. Хаяг « “ ГСУМЛААД ТАВИХ ЧИНИЙ гааг! с 2: Ч ... .Х Одон гардуулж өгдөг юм Хүн төрөлхтний эх Зувцуул дэлхийдээ Хүүхэд бид одон өгөх сөн. Энгэртээ одон зүүсэн Эх сайхан дэлхий й минь Холын оддын дундаас Хичнээн гоё харагдах болдоо Улаанбаатар 28 дугаар сургуулийн сурагч Г. ПҮРЭВДОРЖ ХАМГИЙН САЙХАН БЭЛЭГ Бидний хайртай ээж, эгч, эмээгийн хамгийн сайхан баяр Мартын найман хаврын зөөлөн нартай хамт хүрэлцэн ирлээ. Баярын энэ өдөр 4Ээждээ аз жаргал, эрүүл энхийг хүсье, Би онц сурч, том болоод тань шиг ажилсаг, хө- дөлмөрч болно» гэж хэлнэ. Ээжид минь үү: » нээс сайхан бэлэг үг Зө В. УУГАНБАНБ ӨВ. Сссум:10: БорнууВссум:: 0, ттштл соотж- СОЛС-71 ОЛНЫ Чэ ЮюВЫс ОЕсН БОЛН үзл Го2ЭШ ЕПОТТЇОСГЛ ОГО27) ОУсс Ф1Л2 0ЖСУу на. Д. Гончигсумлаа МАХН-ын Төв Хороо орлогч гишүүн, Улсын хошой аварга малчин, Түүний ууган хүү адуу- чин, охин нь саальчин: болжээ. Малчин хүн! малч хүүхдүүдээрээ ба-| хархдаг гэж баатар ярих дуртай, МАХН-ын ХЇХ их хур? лын индэр дээрээс пин лагаа эзэмшүүлж шь гийн үнээ бүрээс жилд 2000-аас дээш литр сүү саах өндөр үүрэг авсан. ! Пионер сурагчид аа! Та нарын дотор Гончиг: сумлаа баатар шиг! саальчин болох хүсэлтэй хүүхэд олон байгаа. Тий« мээс сонирхсон асуултаа сониндоо бичиж ирүү- лээрэй, Ж МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийн дагуу сур- галт, хүмүүжлийн ажлыг хөдөө аж ахуйн үйлдвэр- лэлтэй нягт холбох, пнонер сурагчдад мал маллагаа- ны уламжлалт арга барил, хөдөлмөрийн хүмүүжил, малчдын нрээдүй залуу халааг бэлтгэх зорилгоор Мэдээлзл, радно телевизийн улсын Хороо, Д.Сүх- баатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөл, Хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцнас «Бид малчдын залуу халаа» аяныг орон даяар зарлаж байна, ТОВЧЛОН НИЙТЛЭВ «4 МАЛЧДЫН ЗАЛУУ) ХАЛАА» АЯНЫ УДИРДАМЖ --Малын нас, хүйс, зүс, тарга хүчийг ялгаж мэдэх, зоо мал эмнэлэг, малын арчилгаа, малла- таа, төл бойжуулах арга барилын талаар тусгай программт хичээл заалгах малын наад захын өвчин эмгэгийг анагаах, эмнэх дадал эзэмших, төллөх дөхсөн эх малыг таньж, 4 АЛЧДЫН 3809 Халба Нэг, ПИНОНЕР СУРАГЧ- |/дДын мэдХЭг ээл З0- ТА, ХИЙЖ ГҮЙЦЭТГЭХ АЖЛЫН ҮНДСЭН ЧИГ- лэл 1, ХОТ, СУУРИН ГАЗ- РЫН ПИОНЕР СУРАГ- ЧИД --Малчид, төлчидтэй за- | Хидлаар харилцан, төл хү- мэргэжлийн бэлтгэл олгох ажлыг хүчтэй болгох, | хэМ ээжийг Рэн- цэндолгор гэдэг. Политех- никийн Дээд сургуульд лаборантаар ажилладаг. Ээж минь бидний төлөө тэлж санаа тавьж зөв (09:14): хүмүүжилтэй, хичээл сурлагадаа сайн, Сонины редакцид олон хүүхэд эзжийн тухай зохион бичлэг, шүлэг зурсан зургаа ирүүлсэн байна. «Миний зэж хорвоогийн хамгийн сайхан хүн. Би ээждээ хайртай. Ээж таныхаа ачийг заавал хариулна» гэж бараг хүүхэд болгон бичжээ. 1 Ойрын өдрүүдэд хүлээж авсан захидлын ийм сэдэвтэй байлаа. Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярын энэ дугаартаа уншигч багачуудынхаа ирүүлсэн захидлын заримаас ний- тэллээ. кл 1 нхэнх нь ЛЖ .. .» э Миний сайхан ээж хэд энэ хувцсыг өмсөж чүүдийн баяраар зэждээ , баярлана даа гэж | бодо- сайн сайхныг хүсч амьд хоор зэжээрээ, нэхмэлчин цэцгийн баглааг «Онц» эгч нараар бахархмаар, дүнгийнхээ хамт бэлэглэ- хүүхэд баярлуулахын 18- нэ. хөдөлмөрч хүн болгохгэж бүхнээ зориулдаг. Би ай- лын ууган охин болохоор ээждээ. дүү нартаа байн- та тусалдаг, Буруу хэрэг хийвэл өэж минь хатуу- хан зэмлэнэ. Өвдвөл эз- жийн минь л санаа зовдог. Би ээжээ үргэлж | баяр- луулж явна... З. ТУЯА (Нийслэлийн 48 аар сургууль 6- За үйгүүр СИУ »-Ээж минь ажилчин хүн. Сүлжмэлийн 1 үйлд- вэрт нэхэгч хийдэг. Ээж ажил мэргэжилдээ дуртай, лөө төрсөн улс шиг С8- нагдана. Хүүхэд бидэнэ л нар шиг ачтай ээжийнхээ ас- рамжид өсч торнидог. Ми- ний ээж энэ дэлхийн НЭ- тэн нар. Би зэж шигээ өрөвч цайлган сэтгэлтэй сч хүн болно. ТУ ОЮУНБАТ (Нийслэ- лийн 49 дүгээр сур- туулийн 7-ийн «В» анги) 2Ш.Миний ээж сайхан сэтгэлтэй, Хүүхэд бидний- тээ сайн хүн болгох гэж зүтгэж явдаг. Би хааяа зэжээ гомдоодог. Яагаад гэвэл заримдаа дунд ав- ЛД. ТҮВШИНБАЯР (Нийслэлийн ХЇ сур тууль, 7-гийн «Вь» анги) ..Миний зэжийн нэр Нямдаваа. Зургаан хүүхэд өсгөн хүмүүжүүлсэн ач. тай хүн. Зэжийн” минь ажилсаг даруу зөөлөн зан ааш, ямар ч зүйлд шудар: та шийдэмгий ханддаг ча- нар нь надад нх сайхан санагддаг. Ээж минь ба- таасаа ажилсаг болох хэ- рэгтэй, ямар ч ажлыг нягт нямбай хийж бай гэж сур- гадагсан. Ангир шар уур- гаа хөхүүлж, амгалан шө- нийн нойроо хасан байж биднийг хүний зэрэгт хүр- мэдэх, төлийг зх барьж авах, хөрвийн аргаар бай- | жуулах, жилбэ муутай эх мал, сул дорой төлийг | тэжээж арчлах, шинэ гар- сан төлийг эхэд нь амлуу- үйлдвэртээ хайртай хүн. Өдөр тутмын ажлаа би- дэнд бахархан ярьдаг. Би ээжийнхээ үйлдвэрт очиж үзсэн. Олон эгч өнгө өнгийн утсаар төрөл бү- | лээн авч бойжуулах аж- | “ын явц, «Өсвөрийн төл- ЧИДэ-ийн ажил үйлсийн | талаар мэдээ, сурвалжлага бичиж, төлийн элгэвч, уут нэмнээ, угж, бээлий, лаа, тэсэн хайрт эзжээ хайр- лана. Хүмүүст аз жаргал бэлэглэгч эмч болж таны- хаа ачийг хариулна. 3 БАТЦЭЦЭГ (Нийсл: лийн ХХ сургууль 7- чихдаг юм. Намайг ам- жилттай сайн сурч байвал ззж минь баярлана. Би хичээлээ их давтдаг бол- сон, Ээждээ аль болохоор | Шүдэнз, эмийн сан бэлтгэн Лах арга ажиллагаанд рийн гоё хувцас нэхэж туслахыг хичээдэг. | шеф нэгдэл, сангийн аж суралцах, байсан. Над шиг олон хүү- Олон улсын эмэгтэй- гийн «Д» анги) | | ахуй, “Оригад, фермийн --Сум орон нутгийн- хаа дэвсгэр нутагт урга- --шшэииэшэишэш-шш--ых даг малын тэжээлийн өвс ургамлын аймгийг таньж мэдэх, байгалийн өгөөж, төмс, хүнсний ногооашиг- | лан төрөл бүрийн чанамал | ундаа, дарш, зууш бэлт- тэн хүнсний хэрэгцээнд | ашиглаж сурах, худаг, цөөрөм шандны усыг ашиг лан төмс, хүнсний Ногоо хавшлнар эвсжлгиыг «ОХИД» тэмцээн Олон лэ эмэгтэйчүүдийн баярыг уг- Охид тэмцээнд авьяас, уран ухаанаа таж манай сургууль дээр «Охид» тэмцээн Ч хэл дээ зохиов. «Хамгийн сайхан бэлгээ зэждээ» бидхэ ца үнд 5 уриан дор бүх ангийн охид шүлгийн урал- ДУУЛЖ, шүлэг уншиж, оньсого таалцав. Энэ даанд оролцож амтат зууш бэлтгэн, уран бол хаврын баяр, ээжийн баярт зориулсан гараар оёж нэхсэн алчуур, хормогч, 083- пионер сурагчдын хөгжөөнт тэмцээн юм. лий, малгайгаар үзэсгэлэн гаргалаа. Сэлэнгэ, Сүхбаатар хот. 8 жил Сурагч Э, СЭЛЭНГЭ | хөдөлмөр, төл малын ту- хай дуу, шүлэг, ерөөл, магтаал, бүжиг сурах хө- | делгеөн өрнүүлэх. --Аймаг, сум, хотын- хоо нутаг дэвсгэрт урга- даг малын тэжээлийн өвс ургамлын аймгийг таньж мэддэг болох. Байгалийн єөгөвж, малын гаралтай Өвөрхангай. Төвийн 10 жил, Сурагч Т. БАЯРМАА дайвар бүтээгдэхүүнийг тарьж ургуулах ажлыг | ашиглан төрөл бүрийн хийж гүйцэтгэнэ. | чанамал хийж сурах Хоёр АЯНЫ ҮЕ ШАТ, | : ч лангийн сурагч Ц. Батболд дарш, зоодой, хужир, шүү. ДҮГНЭХ ЖУР. Жлг, 5 Хөдөөгийн нионерүүд Ген Сүүг АВ Бэрэн . болон малын бусад уламж | лалт тэжээл бэлтгэх, хад- Өмнөговь аймгийн Хан- Нэгдүгээр шат, 1987 хонгор сумын 8 жилийн сур- оны хоёрдугаар сарын 15- багш слалцаатайгаа| нв загжнийг хийжээ. - | галах, хэрэглэх арга тех- нологиос суралцаж, бүл- тэмийн дэргэд «Төлчдөд туслах шуурхай бригад» байгуулан сүрэл, зэгс мод- ны навч халиар, хомоолоор тар тажэзл бэлтгэн малч: дад илгээх, | «Бид малчдын залуу ха- | лаа» бүлгэм, дугуйланг | ХЗЭ, пионерийн байгуул- | лагын дэргэд байгуулан | зорилтот ирограмм ба хүү хэд», «Мал маллах сай- хан мэргэжил» зэрэг сэл. | зээр булан, самбар, бич- | мэл сэтгүүл гаргах, хэрэглэх малд аж ахуйн Ч нологиос суралцах, наас 1988 оны тавдугаар сарын 10 хүртэл үргэл- жилж МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурлаар, Хоёрдугаар шат, 1988 оны тавдугаар сарын 10- наас 1989 оны тавдугаар сарын 9-хүртэл үргэлжилж Ялалтын баяраар: Гуравдугаар шат. 1989 оны тавдугаар сарын (9- нөөс 1990 оны тавдугаар ажиллуулах, «БНМАУ- хөдөө аж ахуй, аж үйлд Сарын 8 хүртэл үргэл- | вэрийн орон», «Хүнсний Жилж | Д, Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын 65 жи- лийн ойгоор, Дөрөвдүгээр шат. 1990 оны тавдугаар сарын 8- наас 1991 оны тавдугаар гууль, пионерийн бүлгэмээс сурагчдын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, тэдний авьяас чадварыг хөгжүүлэх талаар олон ажил зохиодог. Саяхан тус сургууль өнгөт диско хөгжимтэй боллоо, Өс- верийн зохивн бүтээгч дугуй- “2 луулсан элгэвч, нэмнээ, бээлий, | 2.ХӨДӨӨ ОРОН НУТ- сарын 10 хүртэл үргэл- | гийн Мйснэр СУРАГ. жилж МАХН-ын ХХ их чид хурлын өмнө тус тус Дүг- 7 Ыанөтгүүйс- “Бсуйтэт” наг 2” малчдын залуу у ) уралдаанд идэвхтэй орол- гамж зөвлөгөө өгч байна. Бүс - цох, «Би малчин болно» шө-эд ховцагчий сн (Захидлын тойм) Пионерүүд төлчиддөө рэнтогтох сумын 8 жил, Хэминн хөдөлгөөн өрнүүлж, эвлэ- жил р зааса 2 Малчны хотонд толийн дуу цангинаж байгаа энэ. сургууль аймгийн Орхон жил, | лийн. илгээлтээр малчин Иаас 10 хоногийн мич бүлгэмд төлчин ах эгч нартаа туслах ажих эрчимтэй өрхөж бай. Баянгол сумын 10 жилийн ов | болох, сургуульдаа мал аймаг, хотын пионерийн | гаа мэдээ, сурвалжлага соннны редакцид ирсээр байна. гуулийн пионер Ч логчү дэн ахуйн танхим байгуулах зөвлөл, сэтгүүлчдийн сал- Уу. хотын Партнзан Хорооны пионер багачууд цас, ТҮМНИЙ оюу К лэх ээр суу- | хашаа саравч, засаж сэл- бар хамтран гүарлгэгй хорооны 10 жилийн сургуулийн Зудтай цаг агаарын түр зуурын Зава, Ёл: Жулы “сан | бох, барих, цас арилгах, илтгэх хуудсаар . «ВнД 1 аюж, бү -4олүэгэүлээн Бнлгчүсэ: туслах ажлыг пионерийн “МЖНЛТ хүссэн захидлын хамт ус, мөс, өтөг, бууц зөөх, , уу " 38» 2-ын «А», «Вэ, З-ын ЧВ» гавшгай үйлс болгон бүр Т2РДуулж өглөө. | түлээ бэлтгэх, өвс тэжээл, аяныг зохион байгуулах | 24, 9ив га ай?» байна. Да бишнэг хужир шүү татаж буулгах, Комисст гэсэн хаягаар | хан хотын хорооны ХЇ хэд Увсаас Г. Төмөрбаатар, малын бэлчээр, усыг зөв МПБын Төв Зөвлөлд Төв аймгийн Жаргалантын 10 сургуулийн суршг Р. Сархадхан, тэгээ | зохистой ашиглан, цаг ирүүлнэ. жил, Өмнөговь аймгийн Хүрмэн С. Нямтуяа, Б. Хишигбаяр, тар: Гэнөэ эй. . Гоёх агаарын байдлыг урьдчи- ї к) с-нн аймгийн зах нар төлчдөд туС- БУ өвөөс Ч 2 лан мэдлэгт болох, цагаан Аянд онцгой идэвхтэй -: Тэртечэы рна- дах ахилд төлөвлөгөөнвөс мах нийл Д, ГМ-оч лэ идээ бэлтгэх, хадгалах зөв Оролцсон . пионерүүдийг | лав, Наранбу, байцуухах хо элгэвч, нэмнээ цуглуулж ш Дүжсэн, Са лүд лэн - хишАруулаВ Ээ Еснн Зүгс ын үлэ2эт аймгийп Цагаан-Уул » Ганчимэг: “Дархаваас Р. ц Алтанцэцэг: Хөвсгөлөөс На- | тоног хэрэгсэл хийж су. Даадын пионерийн лагерьт , ИЙН ЗӨВ” аних шин ы. рах дадал заншил (эзөм. самрах урилгаар, мөн 10 Нргэрчэнд Хн 3:7:1:днн-Т-арынн “СИА: 3 ших, даага, тормыг сур Дорхой амжилт гаргас Орнод аймгийн төвийн 8 жи-. «И малчин» шор! - бэдиаэнь Б. Бямбацэдэн, Д. - гах, үхэр, адуу хөөвөрлөх, пионерийн . Хамт олон, гуулийн анги, бүл- байгуулагдав. БНМАУ- Оюунбат нарын захидлыг тэмээ ноослох, ямаа сам- пионерүүдийг гурван бай. гүүдэд 49,2 сая төлийн төлөө» ын хөдөлмөрийн баатар Ш, Нан- ашиглав. го Ё хяргах арга тех- гууллагын диплом, дурс, өртөөчилсөн буухиа аян вохног- ад гуай тэдэнд хичээл зааж утгА зОЛЫ" наихЦ асан галын зүйлээр шагиана, дож, Эрдэнэт хотын Жаргалант мал, маллагаа! талаар сур- 12220002000022220222202200200088888 8 оаиигисоо оноо анинииииииииинннөнөөөөөнөаиижэ Нисэх иэнийлни лЛлнй тэжээж жмеаэгт ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНИК, ! ӨСВӨР ҮЕ : 9 8 Манай уншигчдын захидал Хүүхдүүд зэ! Залуу техийкчдийн ордонд бичиж, ярилцах дуртай нэ- техник сонирхогчдын дунд нисэх, авто, усан онгоцны болон техникийн загвар, кино фото техник, радно электроник, ХАА-н бага меха- гэн булангийн нэр «Эрхийг рч сурахаар бэрхийг сур!». Энэ ЗРНИЙГ. никжуулалт, хими технологи, одон орны ба компьютер сонирхогчдын эчнээ клуб ажиллаж байгаа билээ. Манай клуб «Пионерийн үнэн» сонинд нисэх, усан онгоцны хялбар загвар, хөдөө аж ахуйн гар хөдөлмөр хөнгөвчилсөн багаж, машин техник зохион бүтээх зэрэг цуврал хи- чээл нийтлэх болио. нузагт ажиллаж байгаа техникийн Төв орон клуб, дугуйлангийн багш, өсвөрийн техникчид, техник сонирхогч пионер сурагчид хичээлийн талаар санал бодлоо «Залуу техникчдийн орд- ны -эчнзэ клубт» гээрэй. (ӨСВӨӨ!Р (2эчиаээ тэсэн хаягаар бичиж ирүү- рын далавчны өрөө- сөн талыг зурж, давх- раар нь хайчлаад дэл- тэн загвар хийх цаа- сан дээр тавьж га- дуур нь тойруулан зурж, зураасаар хай- чилна. Ингэж ерөн- хий дүрс гаргаж ав- на. Загвар Зураг 2. 6-д заас- наар загварын өмнө талаас 1,3 хэмжээ- тээр шугамдаж түү- ННЫ дагуу шугам тавьж өмнө талын толд хавчуулсан цаас- тавьж ялимгүй болсон заг- заг- там дээш Бэлэн зэрэг уруудуулан го- лоос нь барьж 3өө- дөн шидэлтээр иИнс- гэнэ. Сайн нисэх нь хоёр талыг дээш сөхөж ну- галсан нугалаас ижил далавчны талбай тэгшхэн далавчны арын сөхсөн нуга- лаасны их бага бай- хаае шалтгаалиа. талын сөхөж С.РАХААр: ООР. мэ? А. ОЧИРБАТ. (БНМАУ-ын гавьяат жүжигчин, МХЗЭ-ийн нэрэмжит Хүүхэд, за- луучуудын театрын жүжигчин) БЭРХШЭЭЛ ДУНДААС ДҮР. ТӨРДӨГ Нэгэнт би энэ сэд- вээр та нартайгаа ярих гэж байгаа бо- лохоор өөрийнхөө хүүхэд ахуйн дурсам- жаас эхэлье. Би хөдөөгийн хүүх- дүүдийн нэгэн адил мал маллаж өссөн. Цасан шуурга, хүй- тэн бороог ч ажрах- гүй ажлын төлөө зүт- гэж явлаа. Мал төл- лөх үед хаврын цас- наар бүх хувцас нор- чихсон унд цай ч уух чөлөөгүй явах өдөр олон. Дайны үе бай- сан болохоор нутгийн эрчүүд цэрэгт явж хөвгүүд бидэнд ажил тун их ан. Зав чөлөөндөө бүлгэмд сууж бичиг үсэгтэй болсон. Тэр үед дэв- тэр харандаа олдох- гүй тамхины цаасан дээр марганцаар бич- үеийн хүүхдүүд хүнд ажлаас бэрхшээдэг- гүй, хийх лёстой зүй- лээ хийж байна гэж боддог байв. Бага насандаа туулсан бэрхшээл хожим Жү- жигчин болоход минь их дөхөм болсон. Театрын тайзнаа анх- ны дүр бүтээсэн тэр нэг үе санаанаас гар- даггүй юм. Жүжиг чин болчихоод уд93- гүй, хорин хэдхэн настай байлаа. Гэтэл «Ялалтын Жигүүр» жүжгийн Лэгцэг ӨвВ- гөний дүр бүтээх даалгавар авлаа. Тэр бол хамт олон, найруулагч, багш на- ЭРКИЙГ дэг байлаа. Бидний. үгийн утга учрыг та юу гэж ойлгодог вэ? Өөрийнхөө ажил замтай холбон єчр! энэ сэдвээр уншигч хүүхдүүд: тэй санал бодлоо солилцоно " уу гэж БНМАУ-ыг гавьяат жүжигчин А. Очирбат, оёдол- чин Г. Төмөрсүх, оюутан Б. Батцэнгэл нараас хүссэн юм. амьдралын рын минь итгэж хү: лээлгэсэн анхны нэр хүндтэй даалгавар. Өөрөөр хэлбэл жЖү- жигчин болж чадах эсэхийг минь сорьсон нэг ёсны шалгалт бэрхшээл байв. Уйга- гүй чармайн зүтгэж байж Лэгцэг өвгөний дүрийг бүтээлээ. Тун эвтэйхэн дүр боллоо тэж үнэлэгдсэн. Хүүхдүүд та на- рын сайн танил «Тун- галаг Тамир» киноны зальтай ч, ухаантай Итгэлт баяны дүрийг амьдруулахад багагүй бэрхшээл тулгарч билээ. Кино дэлгэц- нээ анх тоглосныг хэлэх үү? Хот хөдөө- гөөр явж, олон хүнтэй уулзаж хүмүүсийн зан төрхийг ажиглан харж их ч зүйл унш- сан. Итгэлтийн дү. рийг үзэгч олон 1а- лархан хүлээж авсанд би баяртай байдаг юм. Олон хүүхэд би жү- жигчин болох хүсэл- тэй. Чухам яах хэрэг- тэй вэ? гэж асуудаг. Багаасаа ямар ч ажлыг хар бор гэж гололгүй, бэрхшээ- лээс шантрахгүй явж гэмээж нь хүн зорь- сондоо хүрдэг юм шүү. Эрхийг биш бэр- хийг сурвал хүсэлдээ хүрэх зам бүхэн дөт болно. “ЗОРИУЛДАГ Ах -нь оёдолчин хүн. Яагаад энэ мэр- гэжлийг сонгож авсан юм бэ гэж та нар асуух биз. Миний ах эгч -энэ үйлдвэрт ажилладаг байлаа. Сурагч байхаасаа та- нил дотно болсон Га- зар даа, Учир нь ах эгч дээрээ байнга ирж хамт олных нь нөхөр- сөг, элэгсэг дотно байдалд дасчихсан юм. Дунд сургууль төгсөөд оёдолчин бо- лохоор шийдэж гэз- рийнхэндээ хэлэхэд хэн нь Ч татгалзсан- гүй. Ингэж би 1975 онд тус үйлдвэрт оё- долчноор орсон. Бэрх- шээлгүй зүйл гэж үгүй. Жинхэнэ оёдол- чин болно гэдэг амар- гүй шүү. Нэг л мэдэ- хэд техникийн дүрэм зөрчинө. Түүнээс болж цаг алдана, бү- тээг, чанар муудна. Эхний үед төлөвлөгөө биелүүл- нэ гэдэг бүр ч ярих юм биш. Ингэж байж миний оёдолчин бо- лох ч дээ гэж бодох үе гарна. Ер нь боль- дог ч юм бил үү гэж шантрах үе бишгүй байсан. Гэвч сайн хамт олны дэмжлэ- гээр зорьсондоо хүрэх гэж уйгагүй ажиллас- ны дүнд анхныхаа урам. зоригийг алдаа- гүй. Дүү нар мины Та нар хөдөлмөрийг ба- га гэж чамлахгүй, хүнд гэж бэрхшээх- гүй, хөлс хүч санаа сэтгэл бүхнээ 30 риулж байж ажлын жинхэнэ амтыг мэ- дэрдэг гэдгийг санаж яваарай! Хөдөлмөрт дуртай байвал хүнд шилдэг сайхан чанар бүхэн аяндаа бий бол- дог. Тийм хүн бэрх- шээлийн өмнө бууж өгдөггүй. Би одсопнонерийн улаан бүч оёж байна. УШ таван жилд 248900 ширхэг улаан бүч оёно. Мөн тийм тооны пионер им иний оёсон улаан бүчийг зүүнэ дээ Б, БАТЦЭНГЭЛ (МУИС-ийн 15 нас: тай оюутан) ХЭЦҮҮГЭЭС нь эхэлБЭЛ СОНИРХОЛТОЙ Би тоо бодох дур, тай. Математикийн ямар нэг хүнд жишээ, бодлого бодож хариу: гий нь гаргах үнэ: хээр бахархмаар сай- хан байдаг. Сурагч байхаасаа хичээлээс гадуур сэтгүүл, ном ашиглаж төрөл бү- рийн бодлого боддог байв. Ихэнх матє- риал орос хэл дээр байдаг болохоор хэл сурахад ч их нэмэр- тэй байдаг. Би хоёрдугаар ан- гидаа гуравдугаар ан. гийн, дерөвдүгзэр, ангидаа тавдугааран- гийн математик бо- лон бусад хичээлийн программыг багтаан үзэж, арван дөрвөн настайдаа МУИС-ийн математикийн ангийн оюутан болсон. 5.0 -- Миний хүү бэрхшэзлзэс шант- рахгүй хэрдээ таар» сан зориг тэвчээр гар» гаж байна даа гэж аав. зэж минь хэлдэг" сэн. Миний хувьд хүнд" хэцүү байгаагүй, Учир нь өдөрт бодох ёстой бодлого, хийх хуваарьтай ажлаа бие» лүүлж | заншсанаас. Бас тоглох цагийн хуваврна ч мартдаг- гүй. Одоо Ч мен яд, гаагүй оюутан авюуйн өдөр бүхэн цагийн нарийн дэглэмд захи» рагддаг. Би бүхнийг аль хүндээс нь эхлэ. хийг эрмэлздэг. Яриаг тэмдэглэсэн Н. АЛТАНТУЯА сашшшиииишиишишш-Ш))пиШнн шп-)ш7и-4ЦПип21-11--2---555535 АНХААР! БҮГДЭЭРЭЭ Ё ЯРИЛЦЬЯ ДЭМИЙ СЭЛЭГҮҮЦЭГЧИД ФсФӨӨФӨӨФӨӨФӨӨӨӨФӨӨФӨФӨӨссӨӨ929ФФӨФӨФӨФӨФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдӨөӨӨӨӨӨӨӨӨсӨӨсӨӨӨоӨӨоОо ГО 101010(010(010101010101010101010101010101010) -»« Мипий дүү ийм орой бол- сон хойно хаашаа явж байгаа юм бэ? - шалан үзье. Я -- Ганцаараа юу Ийм асуулт тавина гэж бо- доогүй бололтой, Гайхсан хар- цаар биднийг ширтсэнээ-- гэлээ, -- 16 нас хүрээгүй Х хүүх юун оройн үзвэрт оруу. - Зиг лав рамжтайг мэдэх үү? па Мэднэ, Гэхдээ би кино үз- чихдэг. юм. г Ё тэгээд яаж жи юм 097 гэж асуухад өнөөх хүү. -- Тэр амархан, Том хүнийг дагаад орчихно, Эсвэл гуйж байгаад орчихдог, -- Кино үзэхээр явсныг аав, ээж чинь мэдэх үү? Автббуслы буудал лөр бил. ний хооронд яриа. өрнөсө! юм. Цаг 19,30 болж байв. Ажил- чин, албан хаагчид ажлаа Та- раад дэлгүүрээс хүнсний зүйл» сээ Зоос гэрийн зүг яарц- гаана. Хүн ч ихтэй, Энэ хүмүү- сийн дунд нөгөө хүү зүгээр л дүү, төрөл гаан гаднаас 6--7 дугаар ододтой дөрвөн хүү орж ирээд захаас нөгөө рүү чанга инээлдсээр 1 УөӨЭд гарч зэв) дахь хагас бо Ё ан 1) ний Дэл руулс: үтээгдэ: хоёр нь энэ боов ямар үнэтэй вэ?», - “эв, энэ -үг-н шанд ЛЫГ х өх үү? үгүй. сонины зөвлөлөөс Зөвхөн нэг орой сон хоёр зүйлийн тухай асүүллайдбар өгөхийг бодсон. гүй, Та хээр , Орхйа явгар дотор бий юу? Юунаас н бийнэ Энэ Ё--- сониидоо бичээ ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУД,ШИЛДЭГ УРАН БҮТЭЭЛ Зөвлөлт Белоруссын төрийн шагналт зохиолч, Бело- руссын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Василь Битка1978 онд . . “Үлгэрүүд, гэдэг номоороо Андерсений “хүндэт диплом ӨГЛӨӨНИЙ МӨНД | ХҮРГЭЕ хүртжээ. Уугуул нутаг Белорусстаа би Ургах пнаргы ууган Ухаан санаа”-цэлмээгээд тунгалаг Здравствуй! гэж орос : гэлээ. Урдаас нь би: -» Добры зденьы! гэлээ. “Ургахын улаан нарнаар : “ингэж Ураг садангууд мэнд : : мэдэлцэв. -- Тере! гэж Эстончууд ЯЛ 3 Дд мэндлэв. --Лабас!-гэж Литвачууд : “мэндлэв. Дөрвөн зүг найман “ ЗОВХИСТОО Дүүрэн жаргал налайсан : 2 оронд Ах дүү, анд нөхөд бие биеэ. Амар энхийн ерөөлөөр : угтлаа. Хэл яриа минь өөр өөр ч Хэн хэнээ бид ойлгоно. -с- Свейки! гэж Ригад Эрхэм Киргиз, казах нөхөд Инээд алдаж амар эрнэ, «Улс түмэн ахан дүүс болох учиртай» Ухаант өвөө минь бат итгэж байсан Улаан тугийн доор тэмцэн босохдоо Ууган хувьсгалч Ё Ленинийг тэр дагасан, Ангамал цөлд суваг татаж Ах минь туркменчүүдэд ач болсон, Атаат дайснаа даран сөнөөхөд нь ьАав минь Украннчуудад тусалсан. Балгас, үнс нурам дундаас Белоруссыг сэргээн босгоход Орос, гүрж олон нөхөд туяаг тосч Эхлээд надтай хариу мэндлэв. Оролцаж тусалсныг . Дэлгэр зөвлөлт түмэнтэйгээ мэндлэв. -- Салам! гэж мартаагүй. Добры зденьы! гэж Хот тосгон, уул. талаасаа "Гашкентад Зуун уул мянган голын 5 мэндэллээ. Хосгүй дотно дууг мэндлэв. . цаана Уужим тал цэлийгээд би сонсном. Алс хязгаар нутгаас Зөн бэлэгтэй найрамдлын мөнгөлөг Украин:-4Добрий дены Нар нь надад мишээнэ. үг: дуурсана. МУ, ч» Москвагийн нэгтэн сур туулийн гуравдугаар ангид 22ӨФФ000900000006 цомог хий гэсэн» гэлээ. Ф -- Хэрэгтэй л юм бол Ф хийлгүй яахав гэж хэлээд О би, ямар шүү цомог ВЭ 0) дээ гэж асуулаа, 0) - Мэдээжээр зургийн 0) я цомог тэнэ. Түүнд нь 0 улаан бүч, пионерийн бү- 0» рээ, бөмбөр, бүлгийн цус- С) яаан, баатар пионерүүдийн су Зураг байх ажээ. Бас дуу байх юм гэнэ, «Хөгжилтэй 07 бөмбөрчин модон цохиур 4 барьжээ, харж байна уу, С) - Сайхан дуу шүү гэж 0) хэлээд би, Чамд туслах уу? Би ам цаасан дээр улаан бүч зурж үзүүлэв. Тэгтэл “хүү минь мөнөөх зургийг (9) цомогтоо нямбайхан хор- 00 дууллаа. Этээ л адилхан (0 болжээ. Тэр бүрээ, түүдэг 60 тал, цохиуртай бөмбөр, га- эмэгтэй хүүхэд «” зурав... Миний хүү хэдэн 0) орой цомогтойгоо ноцол- 6) ДООД гадаа ч гарсангүй, сТүүн Зоөөөөс гш2ФӨӨЭӨӨӨӨ! 21510) МАНАЙ ХАЯГ, МХЗЭ-ийн Төв Хороовы ордон 4Б» с Алтан Москва биднийг ингэж | Амин судсаар минь үүрд холбосон: Эв найрамдлын жаргалд басан, би Энхийн нарны мөнхийн цацрагийг тосож Даян дэлхийн хүн ардтай «Добры здены» гэж мэндэлнэ. Ц. СҮХБААТАР С СЕЮГЕЙ АБРАЛЛОВ (5) өгүүллэг) УЛ ЛВЛААА Үнэ цэнэ үзүүлэх гэж авчрав, Зур- гууд нь муугүй болжээ, Бичиг тайлбар нь л муруй сарийхан болчихож. Хуу- даснууд нь цавуунд хал- тартчихаж, Бас зургуудыг өө сэвтэй хайчилчихжээ... Гэвч хамаг юмыг өөрөө хийсэн нь сайн юм! -- Сайн байна, гэж би хүүгээ магтав. Гоц гойд биш л дээ, гэвч анх удаа- гаа гэхэд бас ч муугүй болж. Өөгий нь хэлэх үү? гэвэл, -- Мэдэж байна, гэж хүү товчхон өгүүлэв, Да: раагийнхыгаа л бодьё... Маргааш нь миний хүү багшдаа цомогоо өгчээ. Харин долоо хоногийн да- раа түүнийгээ авчраад, ши: рээнийхээ нүд рүү ууртай- хан шидчихлээ. -- Юу болоов? гэж 0 асуулаа, “ар -- Буцаачихлаа, Цэвэр: хэн байх ёстой юм гөнээ. -- Бусдынхыг нь бу- цаасан уу? -- Тэд нарын цомгийг эцэг эх НЬ ХИЙГЭЭД ӨГЧИХ- жээ, Үзэсгэлэнд тавихаар | шахуу болж гэнэ, Ангийн бүх хүүхдүүдийн өмнө тэд- нийг сайшааж байна, ф -- Хүүхдүүдийг үү, эцэг эхийг нь : ийгээ дуусгаад надад Лаа гэж үнэнээ хэлэх вэ? -- За хүү минь, дахиад хиймээр байвал хий л дээ гэж би ундууцав. Чи л өө- рөө тэр удаа алдаагаа Да- раа бодьё гэж. хэлээ биз дээ. Бод л доо, Хэрвээ хэн нэгнийг мэхэлвэл, тэгээд бас түүнийхээ төлөө маг- туулбал, тийм сайшаал со- хор зоосны ч үнэгүй бай- даг юм гэдгийг санаарай л даа. Тийм магтаал сонс- чихоод дуугүй байна гэдэг бол өөрийгөө л хүндлэх- гүй байна гэсэн үг. Худалч, хуурамч гэдгээ зөвшөөрч байна гэсэнтэй л адилхан. Энэ бол бузар булай нэр 29р гэдгийг мэдэж байгаа 8... Хүү маань хагас өдөр- жин дуугаа хурааж, царай нь барайж байлаа. Тэгснээ хайч, цавуу, өнгөт эсгий балаа аваад «дутагдлаа бодохоор» болов, Шинэ цо- мог урьдахиасаа илүү бо- лох нь гарцаагүй л дээ. Бас энэ нь түүний өөрийн үнэн, | гараар туурвисан, ариун бүтээл болно, Яг үнэнийг хэлэхэд, өрөөл бусдаар хийлгэсэн ажлынх --нь төлөө хүнийг магтахын учрыг би нэг л ойлгохгүй байна даа. Хичнээн сайхан хийсэн байлаа Чгэсэн чи “биш өөр хүн бүтээсэн шүү дээ! Ер юм бүхэн багаас л эхэлдэг дээ. Бусдын хө- “Дөлмөрөөр олж хүртсэн магтаалаас, (Сүрхий сайн «будаа. идээд» авсан онц ӨФӨӨӨӨФЭӨӨӨӨСӨӨФӨӨӨӨӨсоосөөсӨӨӨӨӨӨсС өөөөӨөӨӨӨӨӨӨФӨРӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨСӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨС ӨӨӨӨӨӨӨ ҮНЭН дүнгээс, Хийсэн гэм буруу: гийнхаа төлөө загнуулах- гүйн тул, уучлуулж, итгүү: лэхийн тулд «Би биш ээ, тэр...» гэсэн гүжир ов мэ: хээс бузар булай юм эхэл- нэ. » Энэ бүхэн ялихгүй л юм шиг, энэ яриа багачуудын л тухай юм шиг гэж үү? Тэгтэл хүүхдийн ертөнц, томчуудын ертөнц хоёр чинь нэг дор л байгаа шүү дээ. Өнөөдөр чи-хүүхэд, маргааш өсвөр нас нөгөө- дөр эрийн цээнд хүрсэн хүн. Аж төрөхийн анхны алхмаас л ааш зан, алн- ваа бүхэн нь цогцолж хүн болж эхэлдэг юм. Тэгэхэд л ээж аавтай- гаа элбэж хэлцэж хийсэн цомог аваачаагүй минь зөв болж гэдгээ миний хүү ойлгосон юм. Миний хүү болон тэдний үе тэнгийнхний | пионерт байх хугацаа нь одоогийн үндсэн чиглэлийн төсөл, үйл ажиллагааны жинхэнэ төлөвлөгөө болон хувирах тэр өдрүүдэд эхлэх юм. Өнөөдөр хэнийг пионерт элсүүлэх вэ? гэдгээс энэ агуу их төлөвлөгөөний бие- лэлт шалтгаалах болж бай- на. Та нараас л шалтгаа- лах юм! Та царын эрмэл- зэл зорилгооё, та нарын хөдөлмөрт хайртай сэтгэ- лээс, та нарын арнун шу: даргаас, үнэн мөнөөр нь өдөр бүрийг, мөч хором бүрийг шалгадгаас шалт- гаална. Ер та нарын «бие даасан» амьдралд хүрэх зам чинь ялигүй Ч гэлээ хуурмаглалд гутах учир- “гүй, Бүүр хар багаасаа л та иар үнэн үгийн үнэ цэ- нийг ойлгох ёстой, Ялан- гуяа хүн бүрийн үнэн үг. снээс--тэр хэдийчинээ үнэ- тэй байнав гэдгээс хамаг орны хангалуун чинээлэг амьдрал шалтгаална. Үнэн үг гэдэг, ийм Л юм даа! 2 П. ТУНГАЛАГ эг ЭЗөФөӨөӨссӨӨӨӨ2ддӨФӨСӨӨсӨ 2 сӨӨӨӨӨӨӨФӨдд0в99099909 (1010) ГО о101019 25) Ж. СОЁЛЖАВ зурав, ээж Айл гэрийнхээ багана лсон ээж Алаг үрийнхээ нар нь болсон ээж Ая дууны дээж болсон ээж Ард түмнийхээ хайрыг татсан ээж Ард олондоо ажилчин-- ээж Алжааж өвдөхөд эмч-- ээж Энгүй сайхан сургаалаараа багш--ээж Эх “орныхоо төлөө - гүйлст баатар--ээж, Дархан хотын 10 жи- лийн.1 сургууль агч сур ч, мөнхтогоо | ЄЄЖИХЭ. НИЙЛА Зураг дээрх дүрсийн эх- дог билээ. : р ха "ма" "А"Аа"а". с ЮМ” х" В ХАШАА ГУДАМЖ» УЕ| АЯНЫ УДИРДАМЖ ОРОН БҮХНИ г, МХЗЭЗ-2л, нэрэмжит МПБ-ын Төв Тєв Хороо, Д.Сүхбаатарын Зөвлөлийн сонин. й ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. ө “Ме0 (2224| ө 1987 ОНЫ Г УРАВДУГААР САРЫН 44. «МИНИЙ БАЙР, ХАШАА ГУДАМЖ» АЯН 8 н-р-8:3 мэхлэн Төв-Хөроөны сэд- даяар ОСГ-ны шо0-0 байр, ө ЛХАГВА ө хүүхдийг кашаа, гудамж 7772 ас амьдр өрийн баярь тєлевнзийн улсын Хо- Дөлмөрт бэ Хи даж, хөдөхдөрийн бие» йг |, Ардын өмч өөриймсөг й 8: аж ахуАн үйлчилгээний Яам. уг -38 хуь-8, Цуанас ,ра- нийт ЭН Дурулннл--ц ашаа, гудамж» хйрааг сангачилгаар «Ми. ша отын ХЗЭ-Шд 3-4 СҮГ дог -94-28ЕС- зөвлөл, “Ардын байгуулах тухай тогтоол гар- өяныг хичээлийн хэлтэс, удирдах, галаа. турш хийж, жид бүрийн 5 газар, орон сууц нийтийн ловсронгуй болгох тукай хоногийн ” гаригт орон “үү болгожээ. «МИНИЙ БАЙР, социалист хувьсгалын ТО жилийн ой угтаж 4 дү- тээр сарын 10-наас 5 дугаар сарын 10 хүртэл нэг сарын хугацаатайгаар орон даяар тараагаа эхэлж байна. Хүүхдүүд байр, орц, х4- шаа, гудамжаа нүдлэн хам- таалахаас гадна тэнд байгуу, лагдсан хүүхдийн зөвлөлөөс төрөл бүрийн ажил зохион лна, л ХҮҮХДҮҮД ЮУ ХИЙХ ВЭ? 1. Орон сууц, байр, орц, тудамж, хашаандаа 88-12 сурагчдын бүрэлдэхүүнтэй хүүхдийн зөвлөл клуб ши- нээр байгуулиа/ Хуучин бай- туулагдсан зөвлөл ажлаа тогтмолжуулан шинэ сэргэг ажил төлөвлөн хийсэн байна. 2. Байр, орц, гудамж,ха. шаандаа Улаанбаатар Төмөр замын 34 дүгээр байр,.Ок- тябрийн районы 4 дүгээр хо. тооллын 13 дугаар байрны туршлагаар «Нүдлэн хамгаа-. лах» эргүүл, пост гарган 7, 14 хоногоор ажлаа дүг- нэх... ҮТ ү » 28. Орц, байрны доод дав- хар, гудамж хашаандаа аль боломжтой газарчөлөөт цагаа . сөв өнгөрөөх -танхим байг туулж тохирсон ажил зохиох, , 4. Байрны орц, ашигла- хаа байсан барилгыг тохи- жуулан танхим байгуулж тэн- дээ улс төрийн дууны хамт- лаг, гүйгчдийн клуб, луу нартаа зориулсан «Бүжин- тийн театр» байгуулах, 5, Байр, гудамжиндаа спорт тоглоомын талбай за» саж тохижуулах, Талбайтай бод шинээр өргөтгөх. 6. Соёл хүмүүжлийн төвд, спортын, гар урлалын секц, Дугуйлан байгуулж эх эЭЦц- гийн хүчийг татан оролцуу- анги насны :онцлогт | " шаа, орчин. цэвэрлэх зэргээр нарийн ху- ваарьтай туслах. ОРОН СУУЦ. 7 ” АШИГЛАЛТЫН КОНТОР ”.. ЮУ ХИЙХ ВЭ? 1. Соёд хүмүүжлийн төв, биеийн тамирын талбай бай- гуулах, засаж тохижуулах, төрөл бүрийн дугуйлан, секц ажиллуулахад материаллаг туслалцаа үзүүлнэ. 2. Тэргүүний - ажилтай хүүхдийн зөвлөл, байр, гу- дамж, хашаагаа үлгэр жи- шээ тохижуулаад идэвхтэй. оролцсон сурагчдыг шалга- туулж урамшуулна, -. “3, «Миний байр, хашаа, тудамж» хөдөлмөрийн аянаа дүгнэж жил бүрийн 5 дугаар сарын эхний долоо хоногийн Ням гаригт «Манай байрны баяр» сэдэвт “ажил зохион байгуулна. - : .. «ХҮҮХД ХӨДӨЛМӨРИЙН БАЯР» НЭГ ӨДРИЙН АЖЛЫН УДИРДАМЖ “Байр, брон сууц, гэр ха- тойрноо цэвэр үзэмжтэй байлгах ахмад хү- мүүсийн хөдөлмөрийг хүндэт- “эж тэдэнд туслах зорилгоор манай пионер сурагчдын дунд «Хүүхдийн хөдөлмөрийн баяр» нэг өдрийн ажлыг нийт улаан бүчтэний хөдөлмөрийн баяр болгон жил бүрийн 5 дугаар сарын эхний долоо хоногийн Ням гаригт зохиож байхаар МХЗЭ-ийн Төв Хо- роо, Л, Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв Зөвлөл, МРТУХ, АБЯ, НААҮЯ-ны коллеги шийдвэрлэлээ, - “ «Пнионерийн үнэн» соний, хөн 5 дугаар са "10:ад” орох дугаар сарын 10-нд “Даяар анх удаа хийнэ.. ХӨДӨЛМӨРИЙН БАЯРААР ЗОХИОГДОХ АЖИЛ: «Хүүхдийн хөдөлмөрийн баяр» нэг өдөрт хүүхдүүд “хүрз, алх, хадаас будаг, багс, шүүр, хөрөө, сүх зэрэг хӨ- дөлмөрийн багаж хэрэгслэл барьж, суудаг орон байраа нийтээр цэвэрлэж эвдэрсэн зүйлийг сэлбэн засч, өнгөлж будна. : Мөн орчин тойрныхоо гу- “ Дамж талбайг цэвэрлэж,цэд» гийн мандал байгуулах зү. лэг мод, тарьж, хайс, хашаа, тоглоомын талбай зэргийг засч тохижуулна. Энэ өдөр юу юу хийх ямар зүйлийг засч янзлахыг ай- маг хотын » хот тохижуулах газар, орон тын контор, хороо хэсгийн захиргаа тодорхойлон зааж хэрэглэх будаг, мод, хадаас болон бусад материалыг зэ- хэж бэлтгэсэн байна.. Ажлыг хариуцан Хийлгэж " байгаа газрууд тэр өдрийн дүнг гаргаж идэвхтэй сайн ажилласан хүүхдүүдийг урам- шуулан шагнана. . «Хүүхдийн хөдөлмөрийн баяр»ж нэг өдрийн ажлын явц, хийсэн ажлын үр дүн- тиИйЙН тухай «Пионерийн үнэн» сонин, радио телеви, зээр өргөн сурталчилна, сууц ашиглал« ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД”БЭЛХЭН БАЙГТУН! ҮНЭ 10 МӨНГӨ -- - т Хүнийрхүү хандлага Зараа, хэүсхэс сг мАлхайд бэлродл, бэрх өүеэө руссоалА ОЛЖ 8, “э- хоайксуэн, Х.урехшас 2581 хос )9Хх хоАА 1 Хөдөө орон нутагт амь- Малнслнлиилииисхиглисөнн ст дардаг хүүхэд бидний хувьд сургуулийн дотуур байр хоёрдох гэр маань болдог. Тэгээд ч дотуур байраа өөрсдийн төрсөн гэр шингээ тохитой байлгахыг хичээ- дэг. Гэтэл зарим нэг хүү- хэд амьдарч буй ерөө та- салгаагаа тохижуулж цэвэр- лэхгүй хүнийрхүү хандах юм. Бидний гэр болсон до- туур байр ТОХНТОЙ тухтай цэвэр цэмцгэр бай- вал биднийг амжилттай сайн сурахад ч тус дэм болно. Байранд | зохног- Дож буй аливаа ажил хүү- хэд бидний хичээл зүтгэ- лээс л шалтгаална. Баянхонгор, Бөмбөгөр сум. УЦ ангийн сурагч Н. МӨНХЖАРГАЛ Цайлган жмэммэтэн Биеийн тамирын танхимтай болохсон Ү.Узагдвва 2. тюрт-22у 25 Бид сагс, волейбол, хөл бөмбөг зэрэг спортын төр- лийг их сонирхдог. Манай ргууль спортын танхим түй учир биеийн тамирын хичээлзэ хонгилд ЯВуулж зөвхөн одон бөмбөг л тог- лодог. Бусад авги бүл- гийн хичээлд саад болох тул гүйж харайх боломж- гүй. Хэрэв тэмцээн урал- даан зохиовол бусад албан газраас гуйхад хүрдэг. Энэ байдал чөлөөт цагаа Зөв боловсон өнгөрөөх, спор- тын амтхилт гаргах эсэхэд Ингэвэл уулзалт, үдэш- лэг ч яв бололцоотой болно. Бид хэзээ танхим тай болох вэ? Нийслэлийн ХЇ сургуу- лийн 8-ын «Б» ангийн хашт олон хбнгунөбх ҮГЭН 8842 мөмюхехексехоэМоМОӨХХХЭЭХЭХХХХХХАХАААААААААД с ха ярилцаж байна. Пионе- рийн бүлгэм, бүлгийн ажил уйтгартай болж бай- гаа тухай байнга яригдах болов. Сониндоо нийтлэгд- Ээу увбхос 1 Ахоестасу? «ссахссуалс лд д Отуессєєссгү, ТЭРСОХУ: бусс. сєуохосс, заса, 4с- мєс өт»? сэн «Бүлгийн ажил яа- гаад уйтгартай байна вэ?» өгүүллийг идэвхтэн, сон- гуультан, “инонерүүд ун- шиж бүлгийн цуглаанаар хэлэлцлээ: Олон сурагч бүлгийн ажил ганц ндэвх- гүйчүүдээс болж байгаа мэг ярьж байна. Үнэндээ зуун хувь тийм биш, Үүнд «сайчууд» ч бас . зонхи- лох үүрэг.. гүйцэтгэдэг. Манай сургуульд: тийм Эм ээводвободооооооосовооохойдод Х-боддохххххокхохяхАЙХ АР ААДАААААчлАад АЯАХХЖХХЕВ: 1987.3.11 «Би сониндоо лээсээ шигч багачуудаас газар өдөр бүхэн ирдэг з Чин сэтг: хндад ингэж эхэлдэг, Хүүх- дүүд та нарын бичсэд захи- ипнонерийн ажил амьдралд тус болохуйц, шинэ санаа олон байна, Ду- тагдал доголдлыг илрүүлэн, Далд сургууль, бичнж байна», Ун- сонины Э- ажилд тус “болох захидал их бичээрэй! МВ---ы-бэ-тэн-2 шиг лага авч цагийг өнгөрөө- дөг. Бид тоглож, сонин сайхан яриа сонсож, үзэ- хийг хүсч байна, Өдөр өнжүүлэх бүлэг гэж хичээлийн дараах хи- чээл юм гэж үү? Нийслэлийн 44 дүгээр улийн сурагч шив ү? НАРМАНДАХ ХҮҮХДҮҮД: БИЧИЖ БА сурагч нэлээд бий. Тэд зөвхөн хичээлдээ шамдаж, бүлгийн ажил, олонс ний- тийн бөлон хүмүүжлийн ажилд оролцохоос зайлсч хийдэг. Идэвхтэн, сон- туультанууд энэ дутагдал- тай тэмцэхгүй байна. За- рим бүлгийн. дарга нар сурагчдын дунд ажил зЗо- хиохын оронд, бүлгийн ажлыг ор нэр болгон өнгө- рөөж тасалж байна. Ернь алнваа сонгуультныг бу- сад сурагчдын санал хар- галзахгүй сонгодог, Энэ нь бүлгийн ажил уйтгар- тай болох бас нэг шалт- таан гэж үзэж байна. Сая- хан манай сургуулийн 7- гийн «Бэ» анги сонирхол- той бүлгийн ажил зохиов. Хичнээн сонирхолтой бол- сон гээч, Бүлгийн ажил бүр ийм. байгаасай. Тэг- вэл бүхний сонирхол тат- сан сайхан ажил болно. Говь-Алтай. Чандмань сум, 8 жилийн (227 лийн өсвөрийн Су| д лагч Д. БАЯРЖАРГАЛ хичээл БУЛГРГРГ?Э өаиөд 4, тАлгуэл, Хайяхж, аАгахлдлл, аД,с, өк9- Хүүхэд бүхэн чөлөөт цагаа хөгжилтай, ашигтай өнгөрүүлэх дуртай “шүү дээ. Бидэнд зориулж хи- чээлээс гадуур олон төр- лийн ажил зохиогддог. Үүний нэг нь сургууль дээрх өдөр өнжүүлэх бү- Үнэ -телбөргүй зорчигчид о2рьоЛусохгар отє- 855882 2С уеуйасгсеыг| 79/25 уз сБ --Автобусны буудал руу хоёр хүү гүйж явна. --Чамд автобусны мөнгө бий юу? --Бий, Харин чамд? --Байхгүй, --За яахав. Би чамайг даачихья, Кондуктор мөн- тө нэхэхгүй бол хоёулаа өгөхгүй шүү! 5 төгрөгийн үнэтэй дог, Үү билет ч бас бий. Үүнийг аав ээж болгон сайн мэд- дэг. Гэтэл хүүхдүүд нь нийтийн унаанд яагаад үнэ төлбөргүй явж |зор- чигч олон, ко үйлчлэгчдэд чирэгдэл уч- руулна вэ? Тийм сурагч БЭХ салаа 4 бий юу? Энэ тухай гэр бүлээ- рээ анги бүлгээрээ хэлэл- « агч С.БУЯНЖАРГАЛ. Пионерийн тишүүнд элсэж улаан бүч, энгэрийн ТЭМДЭГ хүндэтгэлтэйгээр 112232: тардан авч баярлан бахар- байсан хаж цаг | саяхан. Гэтэл манай ангид улаан бүчээ дүрэм ёсоор зүүдэг- гүй сурагч бий боллоо. Тэр ч бүү хэл зарим охид улаан бүчнийхээ оронд эл- дэв чамин Зүүлт чимэг зүүж гоёдог. Пионер бид гоёл болгон зүүх гэж улаан Сбүчний ЙНД эзэд болоогүй шүү дээ. ! Өвөрхангай, Арвайхээр, хот. Сурагч Д. ГЭРЭЛ- МАА х ЭМ ёв, Р,» ЁЭ Түс уу эсвэл ус уу! р энэ миний дотны найз боло- хоор би хуулж, энэ надад хуулуулах ёстой гэж тэд боддог бололтой. Зарим нэг нь хуулж байгааг мэд- сээр байж ажиг ч үгүй явах юм. дунд хуулуулах, хуулах явдал тазар авсаар байна. Энэ байдал хэдий ҮР- тэлжлэх юм бэ? «Найз нөхөд» гэдэг нандин сай- хан нэрийн дор ингэж байж болох уу? Энэ Ён анд найздаа тусалж 3 таа сайхан тхослхийн тус уу эсвэл ус уу? Бүгдээрээ бодоцгооё| Дорнод, Чойбалсан хот. райр 8. МӨНХТУЯА” Талхны үртэснээс үүдсэн бодол Сургуулийн цайны га- зар ороход ширээ сандал БЭ хийний БЛИЖ эв шуугилдан орж ирэв, Тү- рүүчийн хүүхдүүд хоолоо аваад сууж байна. Хэсэг хугацаа өнгөрсний дараа хооллож дуусав. Хонх ч 295 4 “ес с ТУЛ, дуугарлаа. Гэтэл саяхан цэвэрхэн байсан . ширээ- нүүд талхны үртэс, булан үйрмэгээр дүүрчээ Талх ямар их хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг билээ!? Бид үүнийг яагаад ан- заардаггүй байв аа? Энэч хүүхэд бидний санаа 13- внх зүйл, Нийслэлийн У1 сургуу- лийн сурагч Г. БАЯР- БАТ ТЭД ХЭН Бэ! (АНГИД БОЛСОН ЯВДАЛ) тай, гол Үүргийг гүйцэтгэдэг (Одоо- хондоо нь бичихээ больё?) Тэд хөвгүүдийг за- хирч охидын өмнөөс эсэр- гүүцэл гаргуулдаг, Бусад нь ч тэдний үгнээс гарах- гүй юм. Саяхан манай ан- ТИД ийм явдал боллоо. Багш «А-г «Н»-д туслуу- лах гэж хажууд нь суулгав. Гэтэл хэд хоногийн дараа- таас «Н», «Аэ-г зодох бо- лов. Түүгээр ч барахгүй нэг удаа химийн хичээл дээр «Нэ, «А»г -- Чи миний хичээлийг бичиж өг тэж “шаардав. Бүгдл хи хоор «А» -- Би хичээлээ хийж байна чи өөрөө бич гэтэл «Н» уурлан зодов. Ингээд «А» маань гомдож өор сургуульд шилжих бол- сон. Бид яах вэ? 2 Ээ бичихэ, болгох сэтгэлийн » ангийн үгэнд хөвгүүн нэрийг » “д чээлээ хийж байсан боло. “эш эшиш1101-00-2-1-200-12-122-2-2-00200022-2 3 зэ т с- ФїгвчалемнлЫНэЭнН Ба жа элэтү! 3 ЧишэжээсшиЭ ГесВ 8 7 эррөрэрдэрлэлээгг тэггллллалллалллллллдлалдлайлА? 9940444040404444444444000604040040044444444444444440444044444444404444404204444444440047 3 СА ю- 5-6 Н 2 ХАМГИЙН ЧАНАРТАЙГ - ХҮҮХДҮҮДЭ Сул22сагэ 3 - цУгээс--ээээ. з 3 дээр ажиллах хүч дутаг- -- 8ХУ-ын 9-11 ДҮ- вэрл згамжий айяс Ї ) дадтай Улаанбаатар хо- гээр ангийн сурагчид ДЕ ЗЭ “ЯНЧьэ ханаа хам 10 Мишут. Хичээлийн зав. В ” -! зуулах та? м, сарлага. Б ? : 3 ын Оёдлын, үйлдвэр, го- нэ загварын дүрэмт хув- Биеийн тамир спортын ул- Түүнныг Зэв, хэгжихгсЖ 4 Бал аймгуудын хүнсний цас хэрэглэх боллоо. Ма- сын хороотой хамтран 34- өнгөрөөхийг хүүхэд бүр “хүс, үйлдвэрүүдэд анги бүл- най дүрэмт хувцас өөрч- рим арга хэмжээ авч эхэлж дэг. Тэгээд ч Зуунмод хотын тээр нь түр хугацаагаар явуулж ажиллуулах хөдөл- төөн өрнүүлж ажиллуул- Сургуулиудын хөдөл- мөрийн танхимыг тоног төхөөрөмж, матсриалаар хангахад анхаарна. Юуны өмнө МПС-ын ордны оё- дод эсгүүрийн кабинетыг тохижуулн тоноглоно. Сургуулийн бага ангийн сурагчдад тохирсон хув- цасны хангамж сайп байх юм. Гэтэл ахлах ангийн сурагчдад зорнулсан гоё- 44444444444444447434444- 2144-Х- 471172) » лын болон спортын, өдөр Н гал ур үнэн гухал хан байна. Бай- ма э33322217777777717777777772727:27222272777722Т 4 -- Ер нь манай үйлд- Нэргүй лүүЛДэ3 3 ын , яВид өнөөгийн эрэлт зэрэг бүтээ Бэх өнгийн материалаар орчин үеийн Устай: хнгэнн чимэглэл, төрөл өурм үүйлдвэрлэнэ. Мөн гутал, сүлжмэл хувцсыг ч с0- циалист орны ний түвшинд хүргэж үйлд: вэрлэх зорилт тавьж тех- мин технологийн зарим өөрчлөлт хийж байна. Ахлах алгийн сурагчдад зориулсан оёмод болон силиэг. зөрөн Фүрийн тэ” хувцас, Ч Илдвэрлэ ӨөөөөөӨӨӨНӨӨӨЛМӨӨӨНӨӨНӨӨ үҮӨНӨӨННЭНӨӨНнбӨОӨӨ6666Ө435584 тал Ү х хэмжээ 1987 онд. өмнөх оноос 15--80. хувиар нэмэгдэ- вэ. ОХИДЫН Эр рэм дөрвөн загвараар 2 мянган ширхэг, охид хөв гүүдийн үэй мянган ХОС Ч дөгдөх үү? -ч Ахлах ангийн су- рагчдын дүрэмт хувцсыг шинэчлэхээр холбогдох газ руудын саналыг авч заг варыг батлуулаад байна. Шинэ дүрэмт хувцас- байна. Манай оронд үйлд- вэрлэх боломжтой биеийн тамир, спортын хэрэглэл материалыг үйлдвэрлэх ажлыг зохион байгуулж өнгөрсөн онд боксын төрел бүрийн хэрэглэл, спортын ны гнэ, стандартын асууД: гүнх, бөх, боксын гутал лыг шийдүүлсний үндсэн спортын малгай, бэзлий дээр АБЯтны захиалгын зэргийг туршилтаар үйлд- дагуу 1988 оноос эхлэн вэрлээд байна. үйлдвэрлэнэ. Цаашид эх орны үйлд- -- Ах дүү соцналист вэрүүдэд үйлдвэрлэх бо- оронд 46--48 размерийн хувцас, том размерийн гут лын үнэ бага байна. Ма- найд энэ жишээгээр гутал тон үнийг багасгаж болох 3914 Энэ бол шийдэх ёс- той чухал асуудал. АШҮН- Манад яамны ийн Гутлын үйлдвэр ахлах ангийн эрэгтэй сурагчдад зориулсан 38--42,5 раз- мерийн хямд үнэтэй өвөл Зуны ботинк, гутлыг ХУ- далдааны захиалгаар үйлд нэрлэх ажлыг нэмэгдүүлж байна. Тухайлбал 1986 онд 55 мянган хос гутал үйлдвэрлэж байсан бол 1987 онд 6 загвараар 95 тал ботиикны үнэ рогеос доогуур. Цаашид ч мбэ, даавуу хиймэл м43- териал х ашиглан 88-аас лзэш размерийп хүүхдийн тутлын үйлдвэрлэлтийг нэг мэгдүүлнэ. 43 размерийн туг Ер 4Ь техноло- ломжтой биеийн тамирын хэрэглэлийн жагсаалтыг тогтоож бөөнөөр үйлдвэр- лэх цех, тасгийг Арьс шєр- ЦН дунд сургуулийн сурагч Т. Долгорсүрэн, Чойбалсан хотын ЇЙ дунд сургуулийн сурагч Г. Гантуяа, Тосонцэн. гэд хотып (10 хснлийл дунд сургуулийн сурагч Ц. Баттв» мөр иарын олон сурагч зав» сарлагаар унших сонин сай» хан зүйл нийтлэхийг хүсчээ, Хүүхдүүд та бүгдийнхээ хү» сэлтээр «Завсгарлага» їшинэ - булан нээж байна. Уг будангаас шанай гарн». гийн өнцөг булан бүрт болсон тухай бичиж болно шүү. сонины зөвлөл УХААНААР ЯЛСАН НЬ Нэг удаа ангийнх нь нэг сурагч Исаак Ньютоны гэ- дэсний тус газар ухааны нь баларттал чанга цохижээ. Түүнээс хариугаа яаж авахаа Ньютон удтал бодоод эцэст нь бяр чадал, хичээл сурла- гаар өөрөөс нь хавьгүй илүү, өрсөлдөгчөөсөө юуны өмнө түргэг хугацаанд сурлагаар давж ялах зорилго тавьсан байна. Хичээж оролдсоор хэд, хэн сарын дараа Ньютон зо рилгоо биелүүлж бусдад үл» гэрлэх онцгой сайн сурлага» тан гэсэц үнэлэлт багшаасаа авчээ. ШОХООРХЛООС ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ЗАМД Д. Менделеевын ээж эмийн сангийн сав, суулга ХИЙДЭГ шилний багахан заводыг эр» хэлдэг байжээ. Бяцхан хүү Меиделесев зуухан дотор соод, элс, шохой хэрхэн шилд болон хувирч буйг туйлын их шО» хоорхон ажигладаг байв, Ба» та цасны нь энэ хүчтэй ним хоорхол түүнийг амьдралын» хаа турш химийн шинжлэх ухааны төлөө шургуу ХӨДӨЛ» г-ү2а 2: Л ҮЭ? 4 (1 3 1 . Ї : : : : : В Ї Е 1 ї : ! : : : ( 3 1 е С. НАМХАЙН авсан фого ний үйлдвэрийн нэгдэл, Ноосны үйлдвэрийн нэг- дэл, Оедлын үйлдвэ 3 мөрлөх хүслийг хөржөөсөн рийн нэгдэлд байгуулах гэдэг. зохион байгуулалтын арга АНХНЫ ЗАГВАР 15 МЕТР хэмжээ авахын дээр биеийн ЯВАВ тамирын хэрэглэл матс- А. Яковлев зарзан таван риалын үйлдвэр байгуу- 23 настайдаа нимгэн нарсан гах асуудлыг боловсруулж хавтгайнуудыг цаасаар бүрж, байна. хадаас цавуугаар бэхэлж ни- - Манайд хоёр теР- 2 сэх онгоцны загвар хийжээ. лийн зайрмаг үйлдвэрлэж Сургуулийнхаа танхимд нис байна. Самартай, жимстэй 2 гэж үзсэн нь 15 метр хол яв- хэд үйлдвэрлэж (6б0-31 жээ. Ийнхүү залуу зохион лох бүтээгч энэ ажлаараа мэргэ- Сүүний гүйлдвэрийн цЄ- жин зовлөлтийл нисэх хөн хүүдэд СҮҮ. шоколадтай үндэс суурийг тавигчнйн нэг зайрмаг үйлдвэрлэдэг. болсон юм. 1986 оноос эхлэн зайрма- 120 ХЭЛ МЭДНЭ тийн үйлдвэрлэлийг нНЭ- мэгдүүлэх арга хэмжээ авч байна. Зайрмагийн нэр төрлийг олшруулах, үйлд: вэрлэлгийг нэхэгдүүлзхээр үйлдвэр- хавтгай шухэхээх18-8 БНА. ны академийн 35 улс, үндэстний хэлийг төг ролх хэд шигээ мэддэг ажээ. Тэрээр 120 хэлс: чөлөөтөй лэх төх ГУ-аас авч Улаанбаатарын лрьж чаддаг байна, сүүний үйлдвэрт суури- К. хэслниат он нисэн -еүлй-ж тч ” гэнэ. Тэр 22 настайдаа лаад байна. 1987 онд хүүх 3 байсан эж, ций- АД Өр дүүлэх, 7 Зав бонилгй мэн та бүхэн хавтг ҮЗ дөл : бай нь цэс эвммстэй, Есөн настай Борис Сласс» 2 360 48сн эж Чо7 Ермаг гүй? 22: 3. шид Ленинград хотын писне- . "Бид басхан уут 4 БэВйг- ыг эгЭ8 1 Хай. 4 рийн ордны шатрын клубын ортыг 47-23 Сосгыг анх удаа алхжээ. х тэ. спортын : цаас! | рээнээс толгой. нь дөнгөж шан хэрэг- Уулзалтын хэрэг Сү-ЭЭг- рээ шааж Эд өндөр үнэтэй, 223 зар 1-3 хувцасны заг- гү Сэ лрыл ра урхиан 225: Ян: Эу? юэ? 5 шагэг” 2775 уйлсаар гэртээ Час иржээ. ЯрЭ-гы 2 нг-гй13 Н.ЭНХЧИМЭГ 4 23 жилийн дараа, 1989 бал шинийн аварга болжээ. ТЭЭНЭНЭНӨЧВРЭЬе ээн сэнс сэн ээлийн 1987.3.11 «Илья доторх байж байгаад орж өрнөнө. Саша, Николаевич ДӨНГӨЖ саяхан хашаан цэцэрлэгтээ жээ. Цэцэрлэгт их ажил Володя Ленинч ёсо0р байгальд Хандал ургасаар байна. Леннц тасалгааны цэцэг, гоёд чимэглэлийн ургамлыг арчилж хамгаалах дур- тай байжээ. Өрөөнд нь хасарваанын том дал орныг удирдаж төвх- нүүлэх их ажлынхаа хажуугаар байгаль орчныг хамгаалахад Онцгой анхаарч биеч- лэн оролцдог байв, Тэр жипхэнэ ёсоор цэцэр» лэгжсэн, орчиц үеийн том сайхан хот болох үндэс болсоц байна. 1919 оны нэгдүгээр сард Астраханийг Б. И. ир- хөёр моддынхоо суурь мод ургаж байлаа. Нэг 1918 оны тавдугаар Лениний санаачилгаар шороог сэндийлцэ. Аня, өдөр түүний шарлаж сард «Ой хамгаалах дархалжээ. Энэ нь Оля гээлстэйгээ гурвуу. байгааг хараад тордон хуулинд» гарын үсэг ЗХУ-д анхны дархан лаа цэцэг суулгаж, хам- сэргээх хүн ирүүлэхийг зурсан байна. Бас 1919 тазар болж түүхэнд гийн бага Маняша, Ди: хүссэнд мэргэжилтэн онд Москва орчмын ойг оржээ. Бас 1920 онд ма хоёр тусална. иржээ. ихээр унагаж түлшинд В.И. Ленян «Иль- -.Ульяновынхан бай. Тэр өөрийн эмч Ро- хэрэглэж байгаа «Бо- мшенснт дархан цааз- гальд их дуртай, хайр. зановыг орж ирэхэд гатырь» фабрикийн ДУ, тай газар байгуулах тай байжээ» гэж «Сим- «Та түр хүлээзнэхгүй тагдлыг илрүүлж, тухай» хуульд гарын бирскийн хүү» номонд юу? Энд өнөөдөр хоёр Москвагийн эргэн той- үсэг зуржээ. бичсэн байдаг, өвчтөн байгаа учраас рон 30 мод газраар Байгаль орчныг хам- эрэмбээрээ үзүүлж эмч, ойн бүс тогтоох, хот гаалах талаар В,И. Ле: 1917 оны зун Ленин лүүлэхээс» хэмээн ОРчмын ойг хамгаалах ниний гаргасан санаа: «Разлив» нуурын хө- инээмсэглэж: байжээ. тогтоол гаргуулж мөр- чилга олон бий. Энэ бол вӨӨНД ӨВСӨН овоохойд дүүлсэн байна. Тэр ба- байгальд Лепинч ёсоор хоргодож байхдаа нэ- В. И. Ленин аугаа римт бичиг ногоон бай. хандахын үлгэр жишээ гэй залуу царс мод их Октябрийн хувьсга- гууламжаар ДЭЛХИЙД мөн. суулгасан пь одоо ч лын дараахан Зөвлөлт алдартай Москва хотыг Ж.ЦЭРЭННАДМИД эгнээ 2-нх К Як Өрөө тасалгаа бүхнээ ТУРАВАУГАЛР САР х «Өнгийн цэцгээр чимье! Хаврын эхэн сар, Есөн ес дуусахад ерийн дулаан болно гэлцдэг. лан Үнэхээр ч дулааны амьсгаа мэдэгдэм боллоо. Уул талыг хучсан цас ТАСАЛГААНЫ цардуу чигээрээ байхыг хичнээн хнчээвч, урин цагийн хүчинд автаад А ї жалга гуу бүхнээр жир жир урсана. Өрсөн дор унтсан амьтад нчээ- цэцэг шээсээ цухуйж сүүлчийн цасан дээр мөрөө гаргавч,тэр нь дорхноо хайлан одно. Дулаарсны -улмаас хЭларэ даралт багасдаг тул салхн й й ихэсдэг. Энэ сар залуу байгальчдад л тарих бэлтгэл хийх цаг. ШУВУУХАЙН БАЙШИН Хатсан мөчрөөс нь модыг салган цэвэрлэж, ишийг нь шохойдох хэ- Жил жилийн хавар рэтхэ: этэн Өаөш шувууд өт колын орноос Манай кутагт ИРДЭГ юм. | | Тэгэхлээр одоо цөмөө, Тэдэндээ байшин барьцгаа«! » ХАЙРЦГАН Үүр (см-ээр) 25 Шувууны Таг, Ероол .. Шувууны орох нэр , ёроол хүр- гарах нүх Ууль, шар шувуу, бэгбаатар, тодол 25х25 65 10-12 Алагтуу, өвөөлж: 15х15 30-35 | 7-8 шаазгай 20х20 ЦИКЛАМЕН Бор шувуу, 12х12 28-35 4-5 Тэргүүлэгч цэцэгтний шуйнх 14х14 | овогт багтана, Гарад үүсэл зэрэг 21 Талт сүүлт болон 10к10 22-28 3,0-4,5 2 нь Бага Ази, шин Г-73 бусад жижиг шувууя Эхэ 2,5-43.5 наст булцуут “ургамал. нь! модны холтос, ЦУУЛСАН БӨӨРӨНХИЙ . МОДООР ХИЙХ ҮҮР (см-ээр) Шувууны Ёроолын Ероолоос Ш увууны орох нэрс диаметр тагхүр- гарахдүх- тэлх өндөр «ний диаметр 3-2 3 -8225 Бэгбаатар, шар шувуу, тодол 25 60-10 10--12 Ууль зэрэг шувууд 14-15 88-40 7-8 Тоншуул, бухандай 12-15 25-28 47--5 Галт сүүлт болон 10-12 22-25 83,8-43,5 бусад хэжиг шувууд Т-9 20-20 3,0-43,2 "Үүрэнд ямар шувуу ирж байрласан ту- хай «Залуу байгальч» буландаа би- Д, ГАНБАТ ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧДЫН ЗАХИДЛААС ча. Тахиандаа байр барьж “Миний хамгийн оглөө, Алсаас -ирэх жигүүр- той улирал “өвөл, Ой мод ургамлыг амь ши-тэн нөхдөө угтах бэлтгэл-юм, Өвөл гулгаж, тээ хайрлаж явиа, Би бай. хийж байна. Модоор х түүх дуртай, тальд дуртай, Гэртээ байга- хөц байр хийгээд сургуулийн лийн сэдвээр ханын сонин хаа тээж ны ДӨӨ. таргадаг. Түүндээ төрөл бү- уБАДАМ рь- амьтан, ургамал, "ой . Дархан, Хонгор хороо. модны тухай бичдэг, Би Мун» уулын к Тасалгаанд лаг халгай, дэг, Мөдхөн олон бүжинтэй зуун наст, усац цэцэг тарь- болно доо. Тасалгаандаа цэ- Би том болоод эх орноо, түүний ан амьтан, хөрс ус, Дундговь, түг, Бас тахил тэжээж бай- цэг тарьдаг, дугаар анги, МАНАЙ ХАЯГ, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон 4Б» Утас 2-20-148 корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакци А--03853 Дд, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн . г РИТХХ Аяны шувууд ирэхэд гэ- ГАРАВ ийг нь барьж угтах гэж байна. Манай сургуульд ян- зага бий. Бид түүний тэнсээ» лийг .бэлтгэн ӨГДӨГ ЮМ. аан ягаан цэцэгтэй. ХЇ са» раас дөрвөн сар хүртэл цэе цэглэдэг. Үрээр, булцуугаар үржинэ. Хөнгөн хөрсөнд сайн ургана, Ширэг, навчит хөрс, ялзмаг, элсийг 2:1:1:1 харвцаатай авна. ЗИГОКАКТУС (Угсаргана) Э Кактусын двгийн ургамал, Бразилийн: чийглэг ойгоос га... ралтай, ХЦ, 1! сард цэцэглэ- дэг. Үелэн тогтсон мөчрийн Үзүүрт ягаан улаан өнгөтэй 5 гоёмсог цэцэг гардаг. Чийгэнд дуртай. 16-20 градусын ду» лаантай, гэрэл сайтай га» зарт сайн ургана. Цэдэглэх Үед нь хөдөлгөж байрыг сольж болохгүй. Цэцэглэж дуусангуут усалгааг багас-» гаж “амраах хэрэгтэй. Мөч- рөөр үржинэ. Ширгэ, нав- чит хөрс, злсийг 1:1:1-ийн харьцаатай найруулж бэлт- гэнэ, сонирхоль зуц хоёр зуц цэцэг цасан хайлна. өр Ж.ДАШДОНДОГ ““Түгээстэгүэ" ТОМ ТУ ЭЛГЛЛГҮЛГ0 л сүчлчЧЭэшЖ13 » . . «ан БҮХЧ мэрэмжит МП1Б-ын 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 9 Ме24 (2225) Өө ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороёб, Д.Сүхбаатарын Төв Зөвлөлийн сонин. ь 4-1: 1987 ОНЫ ГУРАВБДУГААР САРЫН 44 МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Оо БЯМБА Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ МХЗЭ--ийн Төв Хороонд ХҮҮХДИЙН ХЭВЛЭЛИЙН ХҮМҮҮЖЛИЙН ӨГӨӨЖ | МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нэрийн бичгийн дарга. БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн дїрга ФМЖ. Батмөнх Намын Төв Хороонд хэв- жэл шэдээллийн газрын удирдах ажилтан нарта уулзаж ярилцахдаа, олон нийтийн мэдээллийн альч хэрэгсэл өөр Өөрийн өнгө төрхтэй сонсогч- динхоо онцлог, хүсэд С0- ивржолд тохирсон нийтлэ- жийн бодлого боловсруулж хэрэгжүүлэхийн чухлыг тэмдэглэсэн билээ. уншигч Түүнийг | хэрэгжүүлэх зорилтоо: саяхан МХЗЭ- ийн Төв Хорооны товчоо «Хүүхдийн хэвлэлийн ХҮ. мүүжлийн өгөөжийг дээмь дүүлэх оарим арга хэм- жээний тукзй» тогтоол гар- талаа. “Тогтоолд хүүхдийн ХэВ- яэлийн нэгдсэн редекциас гаргаж байгаа «Пїно- үзэн» совин, «З8л- «Трюнерийн эрэлт хангахуйц хүүхлэд сонирхолтой Май- руулал, эсээ, шог иайруу: дал, фото найруулал асуу- дал дэвшүүлсэн өгүүлэл , сонин сэтгүүлийн дийн бичлэг, хэллэг, тарчит хуучирч, ТОГТСОН мэл байдлаас гарч ча- й байгаа зэрэг ДУ” тагдлыг заажээ. й шалгаруулж пионерийн с0- тзэлч үйл ажиллагааг хөг- жүүлэхэд анхаарлаа төв- лерүүлж, нийтлэлийн хуу- чин арга хэлбэрийг зориг- той өөрчилж, уншигчдад өгөөжтэй чанартай мате- риал, нүүр, буланг олп- руулж, «Пионерийн үнэн» сонин «Пионерийн хєвлэ- лийн өдрүүд», «Өсвэрийн сурвалжлагч-ирээдүйн СЭТ- гүүлчэ, «Бид-малчдын 3а- дуу халаз», «Миний байр. хашаа, гудамж», «Шуур- хай сурвалжлагын аялал», «Залгамжлагч» сэтгүүл Тимурчүүдийн хэдөлгөөн, «Пионерийн удирдагч» сэтгүүл «Пионерийн УДЯР- дагчдын мэргэжил дээш- лүүлэх эчнээ сургууль» зэрэг ажлыг тус тус 30- хион байгуулахыг уул тог тоолд заасан байна. Мөн писнерийн хэвлэлд шог хошин, шүүмжлэлт материал нийтлэх, дутагдал дотолдлыг бичихэд хүүх дийг өргөн оролцуулах, шүүмжлэлийн мөрөөр эр тэн сурвалжлах ажлыг хүч” тэй болгох нь зүйтэй гэж үзжээ. МХЗЭ-ийн Тов Хорооны товчооноос хүүхдийн хэв” дэлийг сурталчлах, хүүх дэд ашиглуулж сургах 30- рилгоор «рионерийн үнэнэ , сонины анхиы дугаар нийт дэгдсэн өдөр--жил бүрийн 4 дүгээр сарын 4-нд «Пио ф иерийн хэвлэлийн өдөр», тус сонины аман дугаар зохион байгуулах, ийонё. рийн байгууллагын дэргэд өсвөрийн сурвалжлагчдын клуб байгуулах, иионерийй хэвлэл ашиглалт, захиалта, тараалтын байдалд Жил бүр үзлэг хийх, пионерийн хэвлэлд нийтлэгдсэн пи» нер хамт олонд баяр хүр 0 гэх, хүүхдийн төрсөн од рөөр боний сэтгүүлийн шт В из дугаар бэлэглэх, «Маг най хамт олон хэвлэлийй хуудсанд» альбом бий бол- гох,. тэргүүний өсвөрийн! сурвалжлагчдыг жил бүхэн ! 2 БаёоёОёОёОёОё464 лэгийн тэргүүн шагиглт й /удагатай төхөөрөмжөөр Т0- ХҮҮХЭД, ХӨГЖИМ ХОЁР 50 таа чарга дэлүү сэт, ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлийд 81 дүгээр сур гуулийн сурагчдын ДУУ хөгжмийн «Алтан ха- раацай» хамтлагийн дуучин хөгжимчин 1985, 1966 оны Сүхбаатарын районы урлагийн үЗ- инонер Г, Ганбат, Л.Гэрэлгоо, Д. Оюунгэрэл, Ц, Болормаа нар Фотог С, БОДОО Баравававаарасавасавасасар д СУРАГЧИЙН ЗАХИДЛЫН. || МӨРӨӨР ї ! Уг барилгыг Сэлэнгэ ї аймгийн Барилга тын контор барих энэ онд 833,0 мянган төг- | рөгийн барилга угсралтын 1 ажил гүйцэтгэж 1988 оны | иоглон энэ оны.. дарөвдү- гээр улиралд ашиглалтанд Манай сонинд нийтлэгД: оруулахаар төлөвлөж бай- сэн Сэлэнгэ аймгийн Шааг ца, Мон сургуульд 2.6 сая төгрөгийн төсөвт өртөг бү. хий хичээлийн байр, спорт заалын барилгыг 1987-- 1988 онд барьж ашиглал- тад оруулахаар 42 г- үйлчлэх ийн ка- саг, ин х бинетыг бололцоотой том наймдугаар таван жилийн таихимд байрлуулан шаард төлөвлөгөөнд тусгасан бол- но. сурагч есдүгээр сарын нэгний ДО- тор ашиглалтанд оруула- хаар графикт тусгаж бай- нал гэж тус Яамны орлогч сайд Б. Энхтүвшин мэ» дэгдлээ. хариу ирүүлэв. Уг харнуд: иээээүрүртср гт о-тШГ--т----ш. 2 Ү Угбнеутне бу ЧЭЛЭН 4 яУАХАЛЖЛЕЖ Манай гаригийн хүүхдүүд ОМ, 9 Ол) ЕА2ЯЯФА ЛА ТФаЯЛЯЛ АЯ Р 487314. --- , . 1799999өө909044990000900096949004040049444044444 9440444444444444 40, Б ү!дээрээ хэлэл цье ХӨВГҮҮД ХАЙЧСАН БЭ? Манай сонинд нрсэн олон зуун инонер сурагчдын захидалд хилийн чанад дахь үе тэнгийнхний үйл амьдралын тухай тогтмол танил- цуулж байхыг хүссэн санал цөөн- Р90000444000666000004- малд. ї ГҮЙ байна. Энэ дугаараасаа эхлэн Бүлгэмийн зөвлөлийн вэрлэгээ хийлгэх зэрэг аж- хээ өгч түүний төлөө санаа 3 «Манай гаригийн хүүхдүүд» булан гишүүдийн цугларалт болж лыг голчлон, хүмүүжлийн тавьдаг сайхан чанараа нэг 1 нээлээ. байлаа, Тэд пионер, баатар- ажилд тэр бүр хүрч ордог: л мэдэхэд алдаж болох 3 : чуудын дунд зохиох олон гүй нь ажиглагдлаа, Тэрч- юм. Ойр орчиндоо, дэргэ- 3 2 талт ажлынхаа талаар са- лэн сургууль дээр зохиодог дэх хамт олондоо хайх 3 СИМЕА нал бодлоо солилцож, шинэ биеийн тамир, спортын рамжгүйэрхүн шиг муухай Ї санаа, хэлбэрийг эрэлхий- уралдаан тэмцээнд хөвгүүд юм байхгүй. Юм болгоныг 2 Аль ч орны хүүхэд бага- шүүнээр Амгол БНСВУ, 4 дэн заримдаа ширүүхэн мөн л чамгүй бэлтгэн орол- хүлцэн хүлээдэг, аливаад 2 чуудад энх амгалан амьдрал, Книр, ахолумба, Никарагуа, маргаж байгаа нь сонин са- цож зохих амжилтад хүр- хүйтэн, хол хөндий байдаг ї баяр балсгалан, аз жаргал БНЦАУ, Сири, Суданы ино- нагдав. Идэвхтний улаан дэг байна. Тэд баг тамирч- тийм эр хүн жинхэнэ эр хүн 3 эрхэм чухал. Үүний төлөө Нерийн байгууллага ажиллаж бүч, таних тэмдэг зүүсэн дыг бэлтгэх, зориулалт хув: биш ээ, 2 дэлхийн олон сая хүүхэд за- банна, охидын дундаас нэг нь босч цас, хэрэглэлийг бүрдүүлэ- 1 луучууд идэвхтэй тэмцэж ир- лээ. Дэлхийн Ардчилсан За- луучуудын Холбоо түүний дэргэдэх хүүхэд өсвөр үеийнх ний байгууллагуудын олон улсын хороо СИМЕА тэднийг нэгтгэж, энэ тэмцэлд Онцгой Үүрэг гүйцэтгэсээр байна. 1958 оны хоёрдугаар са- рын 15-нд байгуулагдсан СИМЕА одоо эгнээндээ 50 сая хүүхэдтэй таван тивийн 60 гаруй орны 79 байгуул- лагыг нэгтгэж байна. СИМ ЕА нь өсвөр үеийнхнийг энх » найрамдлын үзэл са- наагаар хүмүүжүүлэх, хүүх- ДИЙН ДЭВШиЛТ ХӨДӨЛГӨӨНИЙ ЭВ нэгдлийг бэхжүүлж, хам- тын үйл ажиллагааг хөгжүү- ерөнхийлөгчөөр Конго. лэд Франц, ерөнхий нарийн бнч- хийц тийн даргаар БНУАУ, на- рийн бичгийн даргаар БНМ АУ, Финлянд, тэргүүлэгч ги- СИМЕА-нь Дэлхийн Ард- чилсан Эмэгтэйчүүдийн Хол- боо, Дэлхийн Энх Тайвны зөвлөл, ЮНЕСКО, Олон ул- сыг хүүхдийн фонд ЮнисС ЕФ, Дэлхийн Багш нарын ҮЭ-ийн холбоо, хүүхэд-залуу чЧуудын киноны олон улсын төв зэрэг нэр хүндтэй олон байгууллагатай хамтран ажил ладаг. СИМЕА-гаас жид бүр олоп улсын пионерийн ла- герь, пионерийн удирдагч- дДын семинар, хүүхдийн хөн- гөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт тэмцээн, гар, зургийн үзэсгэлэн, 30- хнон бичлэгийн уралдаан,энх аян зэрэг олон арга хэмжээ зохнон байгуулдаг юм. СИМЕА-гийн 80 жилийн ой 1988 онд болно. Мөн 1989 онд БНАСАУ-д болох ДЗО-ны ХШ их шоснэд хүүхдийн программыг СИМ ЕА зохион байгуулна. Эдгээр түүхт ой, тэмдэглэлт үйл ЯВДЛЫГ угтаж, «Хүүхдүүд энх тайвныг хамтран бүтээж байна» олон улсын аян, «Ази, далайн район бол цөмийн зэвсэггүй бүс, энх тайван аюулгүй байдлын бүс» до- лоо хоног явуулиа. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд СИМЕА-гийн бүхий л үйл ндэвхтэй. ПИОНЕРҮҮД: МАЛЧНЫ СУУРЬ бар | 5) » ” Архангай аймгийп Хотонт Т. БАТЧУЛУУН зурав Хотонт сумын өсвөрийн төл- | | | | | : | » -- Манай бүлгэмийн ажил албархуу, ёслол хүндэтгэл нь ихдээд бүлэг салаадад хүрч чадахгүй байна гэлээ. Пионерийн танхимд цугла- ран урт ширээ тойрч суусан тэдний дунд хөвгүүд ха- рагдсангүй. Тэднээс -- Танай хөвгүүд хайч- сан бэ? гэж асуухад нэг нэ- гэн рүүгээ эргэлзэн харс- наа инээвхийлцгээж: -- Угнь ч байгаа нь байгаа л даа. Харин... гээд доош харцгаав. Охид ажил хэрэгт оролцдоггүй амиа хичээсэн хөвгүүдийг ангийн минь анд гэж бодоод хам- гаалж байгаа нь энэ, Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүд бүлэг салааны ажилд нэг хэлбэртэй явагд- даг тухай шүүмжилж бүл- гэмээс зохиох ажлыг тул- гамдсан гол асуудлаар цөө- хөн бөгөөд чанартай, өгөөж- тэй зохиохын чухлыг онц- лон ярилаа, Энэ ярианд хэрвээ хөвгүүд оролцсон бол ямар санал, шүүмж гаргах байсан бол гэж бо- ДОЖ суулаа. Хот хөдөөгийн хорь гаруй сургууль бүлгэ- мээр орж ажилтай нь та- нилцан идэвхтэн сонгууль- уулзахад ихэвчлэн охид л байх юм. үүдэн пионерийн бүлгэм, бүлег салаадад хөвгүүдийн нийг сонгууль хүлээсэн байдлын талаар Эрлшиаар санагд- сан юм. Зөвхөн Улаанбаа- тар хотын ерөнхий боловс- ролын нэг сургуульд бүл- гэмийн зөвлөлийн гишүү- дийн дөнгөж хоёр хувь нь хөвгүүд байна. Тэнд бүл- гийн даргаар хоёр гурав- хан хөвгүүн ажиллаж бай- гаагаас үзэхэд үнэхээр хөв- гүүд хайчсан бэ? гэж асуу- маар байна. Тэд яагаад тинюнерийн хамт олны итгэл найдвараар сонгууль” хү: лээсэнгүй вэ? Ер нь хөв- гүүд аливад хамт олныг удирдан ОВилтар ЫН ын үүрэг, сонгуу. чадахгүй байна уу? гэсэн асуулт сүүлийн үед их га- рах боллоо. Бүлгэмийн зөв- лөлийн хурал дээр ч, бүлгийн ажилд ч охидын араар суудаг хөв- гүүд олширч аливаа. ажил хэрэгт оролцсон нэр хүлээ- дэг болсон Үүнээс Ая хэд 4 4 с хувцастай, нэр, дугаарыг нямбай бичиж хэрэглэсэн нь харагдах юм. Түүнээс үзэхэд хөвгүүдийг идэвх- гүй, санаачилгагүй гэж хэ- лэх үндэсгүй, Анги хамт олноороо ая- лал экскурст явахад хөв- гүүд их дуртай. Тэд эх ор- ныхоо үзэсгэлэнт газар, ну- таг усанд дөхүүлэн хүргэх унаа хөсгийг ч хоорондоо ярилцан олчихсон байдаг. н замд хэрэглэх аяганы хийц, дуу хөгжим тэргүүт- охидоос өмнө гартаа авч санаачлан хийснийг олонтаа харлаа. Үзэгч олны сонирхлыг татсан кино, жүжгийн олд- дохгүй ховор билетийг хөв: гүүд мөн л «Эр хүний ар- Ван гурван мэхийн» нэгийг гарган аль хэзээний авчих- сан байх юм. Энэ бүхнээс үзэхэд хөвгүүдийн идэвх- санаачилга буураагүй, ха- рин Ч өөрс, өө, сонирхолтой зүйлсийг ямар ч атугай амжуулдаг явцуу- хан хүрээтэй болчихоогүй байгаадаа гэж зовмоор... Зөвхөн өөрсдийнхөө ашиг сонирхлыг дагаад хамт ол- ны аливаа ажил үйлсэд ихээхэн санаачилга гаргаж нэгэн жигд өнгийн Дэргэд нь суудаг нэг нө- хөрт нь эвгүй явдал то- хиолдоход тийм эр хүн тэс өөр зүйл бодож, хувиа хи- чээн довоо борлуулж бай- даг. Энэ байдлаараа тэр үерхэл нөхөрлөл, хамт ол- ны хайрыг өөрөөсөө түлхэж эцэстээ олон түмэнгүй орь ганц нэгэн болдог юм. Хүнд анхааралтай хандах, хамт олны ажил үйлсэд үнэн сэтгэлээсээ идэвх санаачил- гатай оролцож түүнийг зо- хион байгуулалцдаг хүмүү- сийг нийтэч, хамт олонтой, өгөөмөр сэтгэлтэй гэж ярь- даг. Үнэндээ эр хүний ан- хаарал, халамж идэвх са- наачилга хамт олонд ихээ- хэн үүрэгтэй байдаг юм. Хөвгүүд нь сахилгатай, сурлага сайтай, аливаа ажлыг санаачлан зохион байгуулдаг ангийн амжилт үнэхээр дээгүүр байдаг, Харин хөвгүүд нь нэг хэсэг болж охидын араар орж суудаг анги хамт олны ам- жилт илт тааруухан байх нь олонтаа. Тэгэхээр хөв- гүүд гэдэг хамт олны ноён нуруу, тулах түших багана шүү дээ. Хэрвээ ноён ну- руу, тулах багана нь болох- гүй, тулга тойрсон аар саар- хан зүйлд эргэлдэн тунир- хаж анги, бүлгийн хамт олны дунд эзэлбэл зохих байраа эзлээгүй хөвгүүдийг хэн гэвэл таарах вэ? Хөвгүүдийн дунд «Ша- раа болно!», эсвэл «Яасан идэвх амьтан бэ?» гэж нэг- нээ шоолох нь сонсогдох юм. Идэвхтэн сонгуультны Үүрэг хүлээж, санаачилга гаргадаггүй охидыг урдаа Сбарьж ажлаа зохион бай- туулуулдаг хөвгүүдэвс эр- гүүлээд «Яасан шараа юм бэ?» гэж асуумаар байна. Харин идэвх санаачилгатай нэгийгээ атаархан шоолж суугаа хөвгүүдэд «Яасан доожоогүй амьтан бэ?» гэж хэлж болно. Гэвч хөвгүүд өөрсдөө бодоцгоо. Хэдий та нарын өмнөөс ан- Ти хамт олон, пионерийн бүлэг бүлгэмийн ажлыг охид толгойлон зохион бай- туулах юм бэ? Бүлгэмийн зөвлөлийн сумын 10 жилийн сургуу. лийн пионер сурагчдын хд дөлмөрийн 135 хэсэг ЇШ улир- лын амралтаараа төлчин аав зэждээ туслахаар «Тол түм- НМАУ-ын цанын мастер Д. Бадарч 18 хүүхдийн бү- пионерийн ухуулгын хэсэг байгуулж Ор- хон, Өндөрсант бригадын иут- таар гарч хаваржааны гар цэвэрлэн үерээс Зангэгэнт, төл хүлээн авах ажилд туслах, урлагаар үйлчлэх ажээ, чин багачууд 87 суурьт очиж 34000 богийн төл хүлээл авах, өвс тэжээл татаж өгөх, жилбэгүй төллөсөн богийл толийг угжих зэрэг ажлыг зохион байгуулахаар гарлаа. Т-гийн «А», «Б» апгийн су- рагч У. Ганбаатар, Л. Ухаа нарын олон сурагч аав, зэж- дээ төл хүлээн авах ажилд нь туслан хөдөлмөрийн ам- жилт гаргах үүрэг авав, Сурагч Х. МЭНДСҮРЭН БА риинхииииэчиэгиээиээлиимииинииилсигсигииииииииииийс Г Зөнээсчид-о7 чаг? Угстаалма л ГЕГЭН “ӨГ “ӨГ ТӨВ” “БУГ “БУГ ИГ ХӨГ СЄВ “БВГ-ывг Звв? -ЄВГ чВг| 198731. Э 1! ӨОсоегрвөс оулсажс 9 Ба 255: 57222277 6) Хүндтэй:- Таны амар ам- галанг айлтгая. -- Эрдэнэт лагшин, түмэн амгаланг алс хол, өндөр уул, өргөн усны далдаас хичээн- гүйлэн айлтгаж... гэх мэт, 4. Мэндчилгээний дараа, за- хидал бичсэнд талархах үгхэл- лэг байдаг. Н -- Санамсаргүйд шагнаж ЗАХИДАЛ БИЧИХ МАЯГ Хувийн захидалд эхлэл, их бие, төгс гэсэн гурван хэсэг байдаг. Эх нь дотроо мал- гай, толгой, мэндчилгээ гэсэц хэсгүүдтэй. 1. Аувийн захидлын малгайн : Дүү (ах, найз гэх Гомбожаваас тань (чинь) хүндтэй: Дүү (ах найз...) в хичээнгүйлэн: ). ёсорхуу: Өчүүхэн (доорд...) дүү Гомбожав хичээнгүйлэ айгүй ч байж болно. 2. Хувийн захидлын толгойп ї: Эрхэм хүндэт ах » най... таны (хаа) : Хайрт ээж, (ах, дүү, туйлын х мэ энхрий бусад аятайхан хүндэтгэх: Ачит гэдгийн оронд: багш, өршөөлт эмч, өөлт эмч, журамт нөхөр санн найз гэх Хөрст алтан дэлхий үн амьтан олон боловч, ын хайртан (зав, ззж, ах дүү...) таныхаа Бат журамт мэргэн ах нөхөр) таныхаа (чиний- зэ) гэх мэт. Хувийн захидлын мэндчил- гзэний маяг: энгийн: -- Таныхаа ам- рыг эрье. -- Та амар (сайн) байна уу. - Таныхаа амрыг эрж (шин. нэ жилийн) баяр хүргэе. хайрласан захидлыг тань (чинь) хүлээн хүртэж машид баярлав. - илс эн (хүргүүлсэн, бариулсан) хидлыг авч тэс- гэлгүй баярлав. (мэнд баясав) -- Шагнад хайрласан гэрэлт захидлыг үзэж чин сэтгэлээс баярлав. -- с. баярласац нь далайгаас хагацсан загас далайн гүнээ цэнгэх мэт болов. -- тэнгэрийн доор, дээр дэвхцэн баярлав. -- баярлавч баршгүй гэх мэт сайхан үг хэллэг байж болно. 5. Мэндчилгээний ЇГ хэсэгт: а) энгийн: -- Энэ үест сана- вал, эрхэм (хайрт) таны (та нарын) бие хэвийн мэнд сайн, эрхэлсэн алба ажлаа сайхан мандуулсаар биз зэ. 0) Хүндэт: -- Энэ үес чээнгүйлэн санавал, ны гэгээн лагшин эрхэлсэн алба ажлаа мандуулсаар биз ээ. -- Гэгээн лагшин аливаа санасан үйлс сэтгэлч- дэн дэлгэрсээр буй биз ээ. -- Лагшин амгалан, гэр хот- лоор түвшин эелдэг буй за. -- Эрхэм буян төгөлдөр, гэ- гээн лагшин амгалан, эрхэлсэн алба ажил таалалчилан баяр бэлгэтэй болов уу гэх мэт сэт- тэлийг баясгах үг хэллэг байж болдог. газрын хи- эрхэм та- тунгалаг, сайхан тунгалаг, Захидлын «их бие» гэ- сэн хэсэгт чухамхүү өгүүлэх санаагаа энгийн, ойлгомжтой, тодорхой, сэтгэлд шингэхээр бичдэг ёстой. Амьдрал өргөн агуулгатай, олон талтай учраас яг тэгнэ гэж журамлах арга- гүй. Соёл иргэншил нэн дэлгэр- сэн оронд захидлын эхлэл, төгс- гел нарийн журамтай ажээ. 4 : Ё чиилпитпиттипиитилнигииашиниантинигтитиигииини шини» 2 КОМПЬЮТЕР- Шатар гэж юу вэ? Энэ нь спорт уу, урлаг уу. аль эсвэл шинжлэх ухаан юм уу гэсэн асуулт гарах нь олонтаа тохиолддог. Дэлхийн шатрын гурван удаагийн аварга байсан А. Карпов хэлэхдээ шатар бол миний хувьд спорт, урлаг, шинжлэх ухаан юм. Гэхдээ өнөөдөр шатар юу- ны өмнө спорт мөн гэжээ. "лиииииигииинициниииииНини шоопанцссазссь КӨОМПЬЮТ ЕЗ- ЯРЬЖ БАЙНА шшнииншинииниийииинининин Тооцоолох электрон тех ник бий болсноор шатар тоглох ажиллагааг прог- раммчлах боломжтой бол- сон. Шатар тоглодог прог- раммыг олноор зохиож, улмаар 1974 оноос компь- ютерийн хооронд дэлхийн шатрын аварга шалгаруу- лах тэмцээн зохиох бол- лоо. 1974 онд Стокгольм хотод болсон дэлхийн аварга шалгаруулах тэм- цээнд ЗХУ-ын «Каисса», 1977 онд Канадын Торонто хотын тэмцээнд АНУ-ын «ЧЕС С4,6» программ тэр- Б Е Е Бү ШАТАРЧИН гүүн байранд шалгарч бай- жээ. Компьютерээр шат- оновчтой асуудал юм. Шатрын хөлөг дээр 32 дүрсний эзэлж болох оайр- лал нь Т7х1052 байна. Зөв- хөн эхний 10 нүүдлийн бүх хувилбарыг хийхийн тулд дэлхийн бүх хүн 217 миллиард жилийн турш шатрын нүүдэлд хийх хэ- рэгтэй гэнэ. , Энэ бүхнээс үзэхэд шатрын нүүдлийн хувил- барын тоо асар их учир боломжит бүх нүүдлээс богино хугацаанд сонголт хийх явдал хэмжээлшгүй их тооцоолох хүчин чадлыг шаардах бөгөөд ийм компьютер одоогоор байх- гүй байна. Гэхдээ өнөөдөр зэрэг- тэй шатарчны хэмжээнд тоглох программыг зохио- сон нь шатрын спортыг хөгжүүлэх, шатар сонир- хогчдын Хүрээг тэлэхэд ихээхэн тус болж байна. Удахгүй сургууль, гэр ахуйд олноор нэвтрэх мик- рокомпьютерт зориулж зохиосон шатрын . ирог- рамм нь хэд хэдэн. “түв- шинд тоглох боломжтой нь хүүхдүүд та нарыг ша- тарчин:болоход чинь зэрэг ахиулж, туслах асар их ач холбогдолтой юм. Д. БАДАРЧ нүүдлийг сонгох нарийн түвэгтэй шитипинипзишииййи шиншинийнийннийшнцшанишиннишшииишин/ СЭТГЭЛ ТАТСАН АМРАЛТ Олон улсын пионерийн «Най- рамдал» лагерьт жил бүр 3000 өрчим хүүхэд амардаг. ЗУРАГ ДЭЭР: -- Зоогийн газар юм бүхэй бэлэн байдаг ч хүүхэд өөрсдөө үйлчилбэл илүү тааламжтай. -- Чөлөөт цагийн тоглоом нэн хөгжилтэй. -- Хөвгүүдийн байр Фотог С. БОДООШ ЗЕБӨМБӨЛЦӨН ХҮҮХЭД ХОЕР, Е Е Е Е ҮРЭЗДҮЙН 1608 Эх сайхан дэлхийдээ зэв сэг хангинуулахгүх энх ам, галан байдал тогтоохын тТ9- лөө тэсцэл өдрөөс өдөрт эр- чимжиж эрч далайцтай болж байна. Үүний нэг тод жишээ бол «Дэлхий ертөнцийг цө- мийн зэвсэггүй болгох, хүн төрөлхтнийг эсэн мэнд байл- гахын төлөө» олон улсын чуулга уулзалт юм. Энх тайвны энэ том арга хэм- жээнд дэлхийн 80 гаруй ор- ны улс төрийн янз бүрийн нам, олон нийтийн хөдөл- гөөн, үйлдэср, худалдааны бүлгийн төлөөлөгчид, шинж- лэх ухаан, соёлын зүтгэлтэн, санваартан мянга шахам хүн оролцлоо. ”улзалтад оролцогчдод Ми- хнал” Горбачев хандаж үг хэлсэн билээ. Өнөө үед ма- най гаригт цөмийн зэвсэг, түүнийг байнд хүргэх хэрэг- сэл бүтээж, үлэмж ихээр хуримтлуулсан нь.хүн 19- рөлхтөн, соёл иргэншил ор- шин тогтноход асар их аюул- тай байна. Стратегийн НЭГ шумбагч хөлөг Онгоц дДэл- хялн хэд хэдэн хоёрдугаар дайнтай тэнцэхүйц хөнөөн устгах их хүч тээж явна, тийм хөлөг онгоцыг Ч олон арваар нь бүтээжээ. Дайн Ё энхийн хооронд хүн төрөлх- Ё тон оршиж, сөнөж мөхөхийн Ё ирмэгт тулж, зөрчил хурцдаж Ё байна гэж тэрээр заан тэм, Ё дэглэсэн юм. 5 -М.С, Горбачев хэлсэн үгэндээ цөмийп зэвсгээр тог- тоон барих номлол гэгчтэй холбогдуулан гурван зүй» лийг онцлон тэмдэглэв. Үүнд: Нэгд: Энэ номлолыг үнлэс болгодог юм гэхэд «цомийн дархламж бичиг» пнайдвар- гүй, хэдийд ч хүп төрөлхт- нийг цаазлах ялын тогтоол болж мэднэ. Цөмийн зэвсэг олширвол түүний «дуулга- вартай байх чанар» улам багасна. Хоёрт, тогтооц ба- рих номлол нь занан сүр- дүүлэх бодлого юм. Энэ бодлого цэргийн мөргөлдөөн гарах боломжийг багасгах бус, харин ч ихэсгэж бай- гаа юм. Гуравт, ҮүняЁг б- римталбал, дайн хүний салш- гүй дагуул болно. Тэгэхлзєр хүнийг устгах улам шинэ хэ- рэгсэл бүтээж, боловсронгуй болгож нөөцлөх нь зайлшгүй тэсэн үзэл бодолтой эвлэрэ- хэд хүрнэ гэжээ. М.С. Горбачев дарга хоёр- дугаар. сарын 28-нд хийсэн мэдэгдэлдээ Европ дахь дунд тусгалын пуужингийн асууд- лаар тусад нь хэлэлцээр бай- гуулахыг АНУ-ын талд са- нал болголоо. АНУ Өрнөд Европт өнөө- гийн байдлаар нийт 364 нэгэнт байрлуулаад байгаа юм. Үлдсэн пуужинг рэгсэл юуны Өмнө ЗХУ лон Варшавын гэрээний ги- тгүүн бусад орны чухал бай- гууламжуудад гэнэтийн ЦцО- хилт өгөхөд зориулагдсан нь тодорхой. Үүний эсрэг ЗХУ, оператнв- пуужингаа БНАГУ, БНСЧ СУ-д байрлуулсан | билээ. М. Горбачев даргын саяны саналыг АНУ-ын тал хүлээн авч Европт зөвлөлт, амери- кийн дунд тусгалын туужинг лу СЧСУ-аас гаргана. И. ЧУЛУУНХҮҮ 1 755 Хэ лШШ ҮНЭН хєвь Єосээсв- (ГЭ эсвн боЭэсэн- О3эсвь -ЄСТО-снь- ЄОТ»-сэн-бсоээсэм 2-0 1987.3.14. ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН ӨДӨРТ ЗОРИУЛАВ дуунд дуртай. Сонинд дуу» булан нээж, эд зориулсан Дуу. эл иийтэлбэл бид их баярлана. О. УЧРАЛТ (Нийслэлийн ХХХУ сур гууль УП анги) ь 2 шинэ ДУУ Аяыг Г. ПҮРЭВДОРЖ Шүлгийг Ж.ДАШДОНДОГ УЛААН БҮЧТЭЙ СОНИН Хүсээд Сайсан шуудангаар Нисээд ирсэн найз минь Хөгжөсн бгясныг түгээсээр Хүрээд гїрсэн нөхөр минь Ардын хүүхэд Биднинї сонин Алдар пэр нь Нионерийн үнэп Унших дуртай Бидний сонин Улаан бүчтэй Пионевийн үнэн. Нандин үтээ амннчлаад Найдаж хэлдэг туслагч мннь Хамгийн хэцүү асуултад Харну өгдөг зөвлөгч минь Дахилт Энх тайвны уриалгыг Илгээж барьсан элч мннь Ирэх цагийн урилгыг Итгэж өгсөн ачтан мннь Дахилт Гэв. М, СУРАХБАЯР зурав. Говь-Алтай Жаргалан сум) Хү-сээд Бай-сан шуу-дан --гаар д бм 8 бяд тү--гээ зөээ-сэЭЭр С Са нө-хө Эр-дын күү-хэд бИд-ний са---нин с Ял-дар нээ нь аио-нерийн Ррю єн --нэн 3 минь со-ний 6мд-ний са-ний (яма «УЯНГА», Ятгын эз... яруухса уянгалахуй, үзэгч олны сэтгэлийг бодлын ертөнцөд аялуулж, уул, тал, цэцэгт нуга, цэнгэлт багач жаргалын дуунд умб Э.Чойдогийп «Нїала» ыг Х жилийн У сургуулийн 6-гийн. «А» ангийн сурагч ЇТК.Батболд гоцлоц хөгжим- дөхөд шандаст хүлгийн яв- дал ятгын чавхдаснаа амилж, алсаас тодрон то- дорсоор хажуу талаар ха- тируулан өнгөрөх шиг бол- лоо. Төдөлгүй сурагчийн дүрэмт хувцсаа өмссөн пионерүүд уран хөдөлгөө- нөөрөө бага, дунд ахлах ангийнхныг төлөөлж Ч.2Кар галсайханы «Сургуулийн вальс» бүжгийг бүжсэнээр концертын хоёрдугаар хэ- сэг эхлэв. Т.Чимэдцэрэнгийн дэг- лэлт «Баяд» биелгээ, Дол- горын дэглэлт «Энэтхэг бу- жиг»-ийг гоцлон бүжиглэ- сэн бяцхан охин хөдөлгөөн бүрийг өөрийн болгож сэт- гэл зүрхнээсээ хандаж чад- варлаг бүжиж байгаа нь «АРЛЬЯАС» үзэгчдийн талархлыг Хү- лээж, нижигнэсэн алга та- шилтаар шагнуулж байлаа. Энэ авьяаслаг охин бол 33 сургуулийн 3-ын Н гч Ц.Мөн- улуу ан юм. Бид түүнийг тоглолтын дараа хувцсаа сольж байхад нь очиж уулзав. Бяцхан бү- жигчин маань 2 дахь жил- дээ бүжгийн дугуйланд су- ралцаж байгаа бөгөөд «Ирээдүйд бүжигчин бол- но» гэж итгэл дүүрэн хэл- сэн юм. Бүжгийн дугуйлан гийнхан 50 гаруй тоглолт хийж 30 гаруй мянган хүнд үзүүлжээ. Ингэж В.И.Лениний нэ- рэмжит Монголын пионер сурагчдын төв ордны Ят- гын дугуйлангийн «Уянга» бүжгийн дугуйлангийн «Авьяас» чуулгын пионер сурагчид тайлан тоглолтоо хийж хөгжмийн «уянганд» «авьяас»-аараа жигүүрлэж явна. Авьяаслаг багачуудад уран бүтээлийн алдрын ор- гил ойрхон байна. ХҮҮХЭЛДЭЙН УРИЛГА Үзэгчдийн танхимд чив "чимээгүй. Бүгдийн аихаа- рал тайз руу чиглэжээ. Баатар эрийн хуяг дуулга Гөмссөн бяцхан охин ухаан “сийлж, хөрш хааны хүү. тэй эвлэрэн эцэст нь ху- рим хийж, хоёр хаан ураг төрөл болж байгаагаар жү- жиг төгсөв. Энэ бол улсын гхүүхэлдэйн театрынхны тог лосон «Цуурай» жүжгийн үйл явдал. Хорон санаа, хөнөөлт дайныг эвийн ха- луун сэтгэлээр зогсоож чад дагийг жүжигт харуулжээ. Тус театрын жүжигчид Дүрслэх урлагийн дунд сургуулийнхантай гуулзалт ярицлага хийв. -- Та энэ жүжгийг та- вихдаа гол нь юуг анхаар- сан бэ? Үндэсний хэлбэ- рээр тавьж болох байсан уу? гэсэн үзэгчийн асуул- тад найруулагч Г. Алтан- Очир: -- Үлгэрийн сэдэвт жүж- гийг найруулж тавихдаа тол нь Европ дахины ур- лагийп тайзанд тавигдаж “байсан уламжлалт занш- Сурагч Ж. АЛЗАХГҮЙБААТАР (Говь-Алтай, Жаргалансум). їыгГ ыг хичээсэн. -- Яагаад энэ жүжгийг ахлах насныханд зорнулсан юм бэ? -- Хүүхэд багачууд теат рын мөнхийн зочид, Харин томчууд бага ирдэг. Тэд манай театрыг зөвхөн хүүх дэд зориулсан театр гэж ойлгодог бололтой. Тэгвэл тэдэнд Ч зориулж тоглодог гэж найруулагч ярив. Хүүхэлдэйн театрын жү- жигчид, Энэ бол хүүхдийн ертөнцөд аялж, тэдний сэт- тэл зүрхэнд бүтээсэн дүрээ рээ хоногшин “үлддэг үргэл- жийн залуу «Баатрууд». Энэ хамт олон 1987 онд багачууддаа «Барын бам- бар», Ч. Нацагдорж «Али- ман гаригийг аврагчид», С. 1Каргалсайхан «Гэрийн даалгавар», С. Образцов «Их Иван» зэрэг шинэ уран бүтээлээ толилуулах гэж байна. Бяцхан хүүхэлдэйнүүд үзэгчдээ хүлээж байна. Зо- рин очсон хэн бүхэнд теат- рын хаалга нээлттэй. Н.САРАНЧИМЭГ МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» ГА--03551 корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакци Л, Сүхбаатарьш нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад к) Утас 2--20-048 : Эрхлэгч 2-63-33 Ж.ДАШДОНДОГ хэвлэв, «Индекс-14140 ». ж їл. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ф Уралдааны зорилго: ХН-ын ХЇХ их хурлын шийд- МА вэрийг хэрэгжүүлэн пиноне- рийн анхан шатны байгуул- лагуудын биеэ даасан дай- чин чадварыг дээшлүүлэн ажлын чанар, үр нөлөөг сайж- руулах хамт олон, пионер бүрийн бүтээлч идэвх санаа- чилгыг өрнүүлэх, В. И. Лени- ний нэрэмжит БХПБ-ын аж- дын арга туршлагаас сурал- цах өсвөрийн сүхбазтарчуу- дын «Залгамж үе» аянаар зохиох ажлыг эрчимжүүлэ- хэд чиглэнэ. “Уралдааны үе шат: Ї шат: В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын 65 жилийн ойд 30- ринулан 1987 оны !И сарын 40-наас У сарын 19 хүртэл. 1Г шат: Октябрийн хувьс- талын 70 жилийн Ойд зОрНуУ- лан 19817 оны У сарын 19- нөөс ХЇ сарын долоон хүртэл, 11 шат: МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионе:, рийн «Залгамжлагч» УЇчуул тан угтаж 1987 оны Хї1 са- рын долооноос 1988 оны У сарын нэгэн хүртэл. з Нэг. Аймаг, хотын пноне- рийн зөвлөлийг шалгаруулах үүлэлт: 1. Пионерийн байгуулла- тын ажилд мөрдөгдөж бай- таа тогтоол шийдвэрүүдийн заалт бүрийг хяналтад авч хэрэгжүүлэх ажлыг хугацаанд нь гүйцэтгэсэн байх. 2. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, "МПБ-ын Төв Зөвлөлийн Л- зийн бүгд хурлуудын р вэр, дэвшүүлсэн зорилтуу- дыг хэрэгжүүлсэн байх, "8, «Залгамж үе» аяныг й өрнүүлж .пионе- рийн бүлгэм, бүлэг, салааны дайчиц чадвар, бие даасан дааны сан цагтаа Л.Дандар шиг хийморь солбоотой,-Л.Аюуш УР байх зүүргийг цэ» тухамсарлана. Ялах МХЗЭ-иян Төв Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит М(15-ын Төв Зөвлөлийн сонин. “Ме22 (2236) е ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! х АНХААРААРАЙ! Б пнонер сурагчдын дунд үйл ажиллагааг бүхий л та4- лаар хөгжүүлэх, ажлын арга барилыг нь өөрчлөн сайжруу- лах талаар дорвитой ажил санаачлан зохион байгуулж бүлгэмүүдийн социалист урал дааныг улирал тутам дүгнэж ажлын чанарын үнэлгээг 95- аас дээш хувьд хүргэх, 4. Тэргүүний болон нэрэм- жит хамт олон болох хөдол- төөнийг өрнүүлж, улс, аймаг, хотын тэргүүн, нэрэмжит хамт олны тоог нэмэгдүүлсэн байх, 5. Ардын боловсролын байгууллагатай хамтран ажил лах ажлын цар хүрээг өргөт- гөж, сургуулийн . системийг боловсронгуй болгох ажилд бүтээлч санаачилгатай хандан сурагчдын сурлага хүмүүж- лийн түвшинг ахиулах, тэдэнд хөдөлмөрийн хүмүүжил, мэр- тэжлийн баримжаа олгох та- лаар тодорхой ажил зохиож Үр дүнд хүрсэн байх, 6. Эрх зүйн зөрчилгүй хамт олон болох Хөдөлгөөн өрнүүлж, хүмүүжлийн догол- долтой хүүхэд нэг бүртэй ажиллаж сурагчдын гэмт хэ- рэг, хэв журмын зөрчлийг 40-өөс доошгүй хувиар СУУ! руулах, | 7, Пионер сурагчдын би- еийн тамир, спортын секц дуг гуйлангийн хичээллэлтийн ча- нарыг сайжруулж, суралцагч- дын тоог нэмэгдүүлэх спор- тын шинэ төрлүүдийг ДЭЛлГЭ- рүүлэх, ХБХБ тэмдгийн нор- мыг хүүхэд нэг бүрээр хал- гуулах, тамирчин хамт олЛ- ныг олшруулах талаар тодор- хой ажил зохиож үр хүрсэн байх, 2) 8. ОСГ-ны хороолол, До- туу» байсанд сурагчдын чө- лд соргог, жагсаалд жавхаалаг, биеийн тамирт гарамгай билээ, Зэвсэгт хүчний анги сал- барт онцоос өөр дүн авдаг, ( 5 н. буу. ? танц сумаар байг уст. тө сайшаал шагиал хүрт- дайчин эр олон бий. Тэдний амжилтыг сонирхон асууж болио, «Цэргийн үүр- гээ биелүүлл:..» гэж даруу. хал харлулдаг юм, Цэргийн гэсэн. үгэнд, орондоо өргөсөн тангараг нь тэр аяараа багтана. БХ ходолморийн талбарт «Сурлага, 1987 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 48. ө. БҮРЭЭН ПУУ МЭЛЭЭЛЖ БАЙНА СУРЛАГА, ХӨДӨЛМӨРИЙН ДЭЭД АМЖИЛТЫН ТӨЛӨӨ Аугаа их Өктлорийн соцналнст хувьсгалын 70 жилийн ой, МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Мон” голын пиоперийн «Залгамжлагч» У1 чуулган угтаж пионерийн бүх хөдөлмөрийн шннэ дээд амжилтын төлөө» уралдааныг 282-26.-51822125-28Ёш 222082 лөөт цагийг зөв боловсон өн- гөрүүлэх зохион байгуулал- тын арга хэмжээ авч, соёл- хүмүүжлийн ажлын чанар, үр нөлөөг дээшлүүлэх, мате- рпаллаг баазыг нь бэхжгсүүлэх талаар санаачилга гарган ажиллаж үр дүнд хүрсэн байх, 9. Пионерийн ажилтны аж- лын мэдлэг, ур чадварыг дээшлүүлэх, тогтвор суурьш- лыг сайжруулах талаар сис- темтэй бодлого боловсруулан хэрэгжүүлж, пионерийн хэв- лэлүүдийн захиалга, ашиг- лалт, тараалтад чанарын өөрчлөлт гаргах, 10. ЗХУ, ах дүү социа- лист бусад орны пионерийн байгууллагын ажлын арга туршлагаас суралцах хөдөл- гөөнийг эрчимжүүлж, таваас доошгүй тэргүүн туршлагыг бүлгэмүүдийн ажилд нэвт- рүүлэх, шинэ хэлбэрийн С0- нирхолтой ажил таваас доош- гүйг сэдэж аргачлал, хөтөл- бөрийг нь боловсруулан хэ- рэгжүүлсэн байх, 11. Багш, сурган хүмүү: жсүүлэгчдийн эвлэл, дионер,. баатарчуудын ажлын мэдлэг, чадвар, дадлыг дээшлүүлэх клубыг сургууль бүрт байгуу- лан ажиллуулах, удирдлага туслалцаагаар хангах, 12. Пионерийн зөвлөлийн дэргэд пионерийн ажлын тэр” гүүн илага, арга зүйн кЗ- билет Тбайгуулж, тус каби- нетаас тэргүүн туршлага дэл- гэрүүлэх, пионерийн ажил- тан, идэвхтэн сонгуультан, багш, сурган хүмүүлгүүлэгч- дийн мэдлэг, чадварыг дээш- лүүлэх талаар тодорхой аж- лууд зохиож үр дүнг тооцож ажиллах, - 13. Аймаг, хотын пионе- ар нь гавшгайл- музей, хушөо дурсгал, хот байгал. “рэг. эрс. өнгөрсөн баха Ч аж, хүндлэн рхан | » хүндлэн тийн бахархал бий. Мэргэл буучид, урай жолоодогч, онц ЛХАГВА Өө. ҮНЭ 10 МӨНГӨ шинэ ЕС тэЭМУ уу 5 шатны байгууллага, рийн штабын үйл ажилла». гааг идэвхжүүлж, тэндээс - бүлгэмүүдийг удирдлага, тус- лалцаагаар хангах ажлыг эрс хүмүүжлээр доголдож байгаа сайжруулах, пионер сурагчидтай нэг бүрч- Хоёр. Пионерийн бүлгэм лэн ажиллаж гэмт хэрэг, хэв шалгаруулах үзүүлэлт: журмын зөрчилгүй хамт олон 1. Бүлгэмийн дайчин чад- болсон байх, вар, өөрийн удирдлагыг дээш | 6, Пионер сурагчдын 70- лүүлж, бүлгүүдийн уралдаа- аас доошгүй хувь нь төрөл ныг сар тутам дүгнэж ажлын бүрийн дугуйлан, сайн дурын чанарын үнэлгээг 96-аас дээш байгууллагад хамрагдсан хувьд хүргэх, Ё байх, 22. «Залгамж үе» аяныг Ч. Өөрийн сургуулийн су- зохион байгуулах сургуулийн рагчдын дотуур байр болон комисстой хамтран «Залгамж хамран сургах тойргийн орон үе» аянд бүлэг, салаа, пиО- сууц, гэрийн хорооллыг Ха- нерүүдийн авсан үүргийн бие- рцуцан тэнд «Мисий байр, лэлтээр тайлан хамгаалалт хашаа, гудамж» аян зохиож, хийлгэж, пионерүүдийн ззэмш оршин суугч хүүхдүүдийн чө- вэл зохих мэдлэг чадвар, дад: лөөт цагийгзөв Соловсон өн- лын түвшинг тодорхойлох үл- гөрүүлэх, социалист эд ХОГШ гэрчилсэн: үзүүлэлтийн дагуу лын ашиглалт, хамгаалалтыг. дүгнэдэг байх, эрс сайжруулах талаар идэвх З. «Гүн бат мэдлэгийн төг. санаачилгатай ажиллан үр лөө» байнгын аянаар зохиох дүнд хүрсэн байх, ажлыг эрчимжүүлэн сурла- 8. Идэвхтэц сонгуультны тын байдлыг бүлэг, салааны сургуулийн хичээллэлтийн ча- цуглаанаар тогтмол ХЭЛЭЛ- нар пцонерийн ажлын. арга цүүлж, тодорхой ажлууд са- хэлбэрийг эрс өөрчлөн сайж- паачлан зохион байгуулснаар 5. дах талаар тодорхой ажил бүлгэмийн хэмжээгээр сур зохицож үр дүнд хүргэх, үүнд ЇЛЫН Цоож 86-аас ДЭЭШ гионерийн тогтмол хэвлэлийг ! өргөн ашиглаж хэвших, 4, «Пионерүүд УШ аз: Еэ! Нийт бүлгийн 0-аас ван жилд» хөдөлгөөнийг эр- дсошгүй хувь нь тэргүүний чимтэй өрнүүлэн хамт олон, ба нэрэмжит хамт олон болох пионер бүрийг бүтээлч .Х9- хөдөлгөөрд хамрагдаж, бүх дөлмөрийн даалгавартай. бүлгийн 50-нас доошгүй хувь ажиллуулан биелэлтийг тэргүүний ба кэрэмжит дорхой хОЦНЭХЛд шээх про хамт олон болсон байх, дын залуу халаа», «МШОНб 10) Ппонерүүдийн ахмад рийн десант--ургацын тал- цохдийн шаусхий: зааврын байд», Арвилан хэмнэлтийн дагуу байгуулж бүлгэмийн аян, хөдөлмөрийн бусад аян, ЗӨВЛӨЛТЭЙ хамтран тодорхой Д.нуголэхлихэйВ | Ти, Үр дүнтэй ажиллах, у6 , 3 луб, жилт, “үр дүнд Түргэн “байх э Уус сорөэалонал 2 "5. «Халамж» . опёрацыг Биеэ бүлэг бүрт зохиож, сурлага, | Үргэлжлэд нүүрт “МОНГОЛЫН АРДЫНАРМИЙН 66 ЖИЛИЙН ОНД ээшиээээтэшшэээ-э-ш--ш-----ш--ш---г-------эт|т----“тгттг1111007 лөөтэй золгож байна. Энэ өглөэ үеийн үед дуурсагдах баярыл өглөэ нь юм. Аавын. сурлагатан, өндөр мэргэжил- тэн, үлгэр жишээ дайчид Г.. халааг авах пиолер Су- гала Ло Хүлсгэ рагч та нарын энх амгалан хайртай, аав, ах на| з рийн өглөө албад хааж байгаа. Тэд Бэролүй оохзн өнөөдөр уудам эх ороо сэт- гэлдээ тээж, мэлмийдээ баг- таан, эх орноо батлан хам- гаалах хөдөлмөрийн шинэ өг- ”тэгг-гаг” ч Гагч : ї ”Ч ? 4 1 : эе ? : 17:44:14 ЭившүнеС2ҮНЭН 6288Я8Я8АЯЛАААЯ49Ф8 6 ЛЛА Л 88888889 19873.48 СУ РЛ А ГА, 222 «3 А/ | | Ул 1192 Ү 27 АЯ Ї ТААР үөөөөөөөөөөөөөөөл ХӨДӨЛМӨР : Дд ӨРИЙН НОМГОНЫ ПИОНЕРҮҮД : 1 ши НЭ ДЭЭД 1 Омнөговь аймгийн. Номгон сумын найман жилийн ургуулийн пиопер сураг 1 | чид «Залгамж үе» аянаарамжилттай аялж байна, ЯГарГы й Н 4 : АМЖИЛТЫН ТӨЛӨӨ с, 1 2 Эийтээ -. 1 11 5 Төгсгөл, Түрүүч нь! нүүрт идэвхгэ ї 3 | 2 ч - хүр ( х ба сї хүлиртай 34 | Ї 3 ОЛӨР 21. ! : 1 социалист аж 2. 57 гайхнь 1 цагуу бай- төрөх Фс, зан үйлийг эзэм 2 г ) ших 2 . Уралдаан Дүгнэх журам, : 3 « ах с олгох шагнал. 1 Г.. : .г- у ы нэг, хоёр 2 « с нэвт- ду ї аймаг, хот, Б ї : : гой бү районы хэмжээнд пионерийн ! Ї 1 гайх . ын ачлан зо! 1 дүгнэж, шалгарсан 3 з » . 3 хамт олон, пионер сурагчдыг Н 1 Гурав. ийснсрийн бүлэг ж урамшуулан төв, Н ьдгаруулах үзүүлэлт: орс нутгийн хэвлэл, радио, : Б - 84 телевизээр сурталчилна. Ї Пи 7,1-э Гуравдугаар шатыг а/- Ї х: х к, айм: хот, районы хэмжээнд Ї Бэр ү " нэж, шалгарсан нэг бүл. Ї эн гурван бүлэг, 10 пино- Ї йн тодорхойлолтыг ай -7 , хотын пионерийн зөвло- БНМЛУ-ын баатар эмэгтэй Т.Борын нэрэмжит пионе- Б лөөс з 1осо! аж? ли 2. гийн хамт, 1988 рэжсо нэгд Н рийн бүлэг болохоор үүргээ амжилттай биелүүлсэнд 7-гийн 2 г рын 10-ны дотор МПЬ- 3 «Б» ангийн пионерийн бүлгийн дарга Ө.Туяа салааны Б Ээ тэанивул ла дарга Н.Мөнхтүвшин, ангийн дарга П.Ганхөлөг нар 3 р эзлүүлэн шагнаж ээ Б : эр эт: 2 хотын пноне- 5 рийн зөвлөлүүдээс: 3 2 Нэгдүгээр байр 1 1 2 6: мх: ХЇХ их хурал, Н » л Е: х ын агч» УЇ чуулганы 1 : ь олон болсон дурсгалын улаан Н ом, 5000 төгрөгөөр 3 3 инонерийн тэргүү- 8 3 ажилтанг гадаадад 3 : 1 рдугаар байр 1 : ї ЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, 8 Ї дагч» У! чуулганы : 1 дурсгалын диплом, : 3000 төгрөгөөр шагнаж, пио- 8 В ийн тэргүүний нэг ажил- Е танг гадаадад жуулчлуулна. 2 Гуравдугаар байр 1! В амраг МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, : 2 2 “0 «Зал!: слагч» У! чуулганы 5 Н за боо нэрэмжит дурсгалын диплом, «Төл түмний ЁорыН, Н 1 иг" и гүлэх | та- 2090 төгрөгөөр шагнаж, пио- Сурлагын чанараараа цуваанд амжилттай орол- Е шдэвх санаачилгатай иерийн тэргүүний нэг ажил- удаа дараа шалгарсан цож 3 цамнээ.15 шир- 3 : тодорхой үр дүнд танг гадаадад амруулна. 0 6-гийн «А» ангийн су- дэглдаШиүВн, 9, ШИрхэг,, 2, 6). бүлгэмүүдээс: 76 рагч Х. Баянмөнх эмийн уут хийсэн 4-ийн Ё р Уралдааны болзлыг сайн хАзшангийн «сурагч, Ц- Ы хангасан 26 хүртэл бүлгэ- Амарбаясгалан Н мийг шалгаруулж МХЗЭ-ийн Н ерзци, ХЇХ их хурал, «Залгамж- 22 ? 1 ! үүдэд бү. лагч» УГ чуулганы нэрэмжит Ї роо идэвхтэй дариаг, дипломоор шагнаж, Н тодорхой амжилт бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Н марыг гадрадын пионерийн Е Дөрөв, Пиюнер сурагчдыг лагерыт, бүлгэм тус бүрээс Н дэлт: 10 дионерийг дрон тутгийн 85, аянд пионерийн лагерьт амруулиа, 1 улсаас в). бүлгүүдээс: Н " аадваг Уралдааны болзлыг сайн 3 йпсиы онц: хангасан 78 хүртэл бүлгийг Ї зогт тохируулан бүрэн эзэмш» шалгаруулж, МХЗЭ-ийн ХЇХ ї сэм байх, их курал, «Золгамжлагч» У! » 2, Ни ! гишүүний Чуулганы изрэмжит ДиплЛО: В вэр дөрт өргөн бус. моор шагнаж, бүлгийн зоөв- Н дад үлгэрлэн өмцсайн дүнтэй лөлийн дарга нарыг ЛИОНб» 8-7) суралцаж, сурлага, зүмүүж- рийн «Иайрэмдал» лагерьт 5 лээр хоцорч байгаа 2өөс вмруулна Е дөннгүй хүүхдийг хариуцан Бүлгийн хамт олиы зургийг 2) ажиллаж тодорхой амжилтад бүлгэмийн тугийн дэргэд авч, Н хүрэх, сург) , бүлгэмийн түүх, он З. Хөдөлмөрийн болон вро дарааллын дэвтэрт үлдээнэ. ) г), Инойер сурагчдаас: 7 : шилэн ХЭМНЭВТИЙН ЯН, ЫУ ваатуудад идэх санаачилга, Уралдааны болалыг сайл тай бүтээлчээр оролцож, хангасан 200 хүртэл пноне: хийж бүтээсэн зүйлээ тооцон рийг шалгаруулж, МХЗЭ-ийн үр дунд хүрсэн байх, ХЇХ их хурал, «ЭЗалгамж- 4. Урлаг, уран сайхан, ялагч» У! чуулганы язрэмжит мӨнө"өөөөӨөөӨөНөө төр диплэмсор шагнаж, 26 пио- Фашизмыг эсэргүү- Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Г. Гэрэлмаа сур- -Ё-ы-- хоэн-Өмн М хус нєрийг гадаадын пнонернйн дөэр тогзвол ХичээнЛэн 28, цэгч бицхан баатруудын Ё Ь от 3 вийн амжилт, --флэ8 ч “өөх үрэ7 нд хүрэх мини өдрөөр бүлгэмийн зөв гуулийн аварга хөг-2 зах, бүгдэд зааж - тэм .- 39 зүүнэ тмо89- лөлөөс «Эв санааны жимчинөор 3 жил шал-32 » Инонерийн буюу си , үзэсгэлэнт газ- нэгдлийн зах» ажил- гарчээ. Тэр бас Д. Сүх- 2, дурын “хөөн өнөөг”, сон нн 4.2 сын Тойрон аялалд луулсан нь 14: дүнтэй баатарын нэрэмжит 2 туульт ажлыг ИДЭВХТЭ сайн лан, 130 хүртэл пво- чухал ажил лоо. Уг МПВБ-ын Төв Зөвлөлийн 2 хийж зохион байгуулах ЗАД оролцуулан. 180 хүргэнд төс. ажилд 5-ын «А», «Б» алтай медальт сурагч вар эзэмшин нт Фуурэн” өг мерийг хоч шнн ангийн бүлгийн дарга ЮМ. ууцаа! зарчуулыа бага! удирд -, лээр шагнана. 2 Д. Жаргалсүрэн, О. Үү- ! 3 н үүрэт Гүйцэтгэж |19 Д. СҮХБААТАРЫН рийнтуяа нар идэвхтэй 4 Б,...- сурвалжлага. 2-4 шини өмурыг ямжил н (жит мпвын оролцов. лтгэсэн Т.АЛТ 6. ИНБ-эас зарласан урал” төв зөвлөл ттттээтттллл-лсүаүсрсрүрүгсгэлцүүуүуүтсүсүрүртсттсгсПглэг даан, тэмцээн, ОлНМЛБаДад сторуудын зөвлөлгөөн : сурах бичгийн агуулга, р, ашиглалтыг сайжруу- хтай холбоотой санамжийг гчдад зориулан гаргасан огуулийн системийг бо ( болгох тухай» : Төв Хорооны сэд- улга, үзэл санааг хэрэгжүүлэхэд сурагч та бүхний амсартай Сурч бү- өндөр мэргэжилтэй, хүмүүжилтэй ир- амь хөдөл- н тулд нам, а халамж ан- вьж байдаг билээ. ч хэрэглэж байгаа йт бэлтгэхийн ч-эрдэмтэн багш н газар, үйлд- шаргуу чх хэмжээний ХӨ- : даг. Гэтэл г ганцхан мар нэгбайд- 5 “байгаагаас ахин хэвлэхэд Энэ нь сурагч- дор байгаа их йг алдаж байна Хэрэв улсын хэм- лд хэрэглэж бай- рах бичгийн 50 шилжүүлэн хэрэглэ- 4.5 сая төгрөгийн гарах юм. Эвлэл, н болон сурагчдын тлага, сурагч бүр улс орныхоо ззэн хү: сэтгэлзэр дүгнэлт хийж лах ёстой. таа бүх су хувийг в х ї сэн оайх. э Сурагч бүр сурах бич- гзэ хичээл дээр болон хичээ- лийн бус цагаар бүтээлчээр ашиглан шинжлэх ухааны мэдээлэл, нэмэлт .- сэдвийн агуулгыг бүрэн судлан ойл- гож, асуулт, даалгавзЗр, дас- тал, дадлагын ажлыг шир- хэгчлэн хариулж гүйцэтгэдэг байх. 8. Сурах бичгийг уншиж ашиглах явцад төрсөн санал, анхааруулгыг багш . нартаа болон холбогдох газарт мэ- дэгдэн цаашид сайжруулахад санаа бодлоо нэмэрлэх. 4. Анги, бүлэг, эвлэлийн үүр, хороо, сургуулийн хэм- жээнд сурах бичгийн зэдэл- гээ, ашиглалтын байдалд улирал бүр үзлэг хийж илэр- сэн дугагдлыг арилгах, сэл- бэх засварлах ажлыг тогт- мол зохион “байгуулах. 5. Анги бүлгээрээ сурах бичгийн эдэлгээ, ашиглал- тыг сайжруулах тодорхой 30- рилт дэвшүүлж энэ чиглэ- лээр сургууль, аймаг, хот, улсын хэмжээгээр зарлаж буй уралдаанд идэвхтэй оролцон туршлага, санаа. чилга дэлгэрүүлж ажиллах. Хичээлийн жилийн төгсгөлд . дараахь ангийн дүү нартаа сурах бичгийг заа- вар журмын дагуу шилжүү- лэн өгч дүнг салаа, бүлэг, ак- ги, үүрээрээ тооцон хэлэлцэж байх үүрэгтэй. Сурах бичгээ соёлтой, зөв, аригтай эдлэх нь номоос эр- дэм мэдлэг олж авах, мате- риал баялгийг арвич хямгач ашиглах хэвшил, хүмүүжил эзэмшихэд чухал ач холбог- долтой болохыг ямагт санаж яваарай, СУРАГЧДЫ ЭРГҮҮЛ МХЗЭ-ийн Төв Хорооны тэргэдэх хүүхэд залуучуу- дыг хэрэг зөрчлөөс урьдчи- лан сэргийлэх ажлыг Зохи- “цуулах зөвлөлөөс гаргасан Хурдарийн дагуу бо- Фолын сургууль бүр “Хамран сургах үз: Йна. Сурагчид үзвэр, үйлчил- хэрхэн ҮЦ -Х ангийн сурагчид зөвхөн багш ахмад хүмүү- сийн удирдлагын дор эр гүүлд гарна. Эргүүл хийх хугацаандаа ханцуйн тэм- дэг зүүнэ. СУРАГЧДЫН ЭРГҮҮЛЭЭС ХИЙХ АЖИЛ “Үзвэр уйлчилгээний газар автобусанд сурагчид ХхичЭЭ- лийн бус цагаар ДЭМИЙ СЭЛ- гүүцэх, улмаар хэрэг зөр- чилд орохоос урьдчилан.сэр- гийлэх, дарааллын журмыг сахиулах үүрэгтэй ажилла- на. Тодорхой зорилгогүй, | ганц нэгээрээ, хэсэг бүлгээ- рээ дэмий сэлгүүцэж яваа сурагчдад хэлж азовлех, гэрт нь хариулах арга хэмжээ авна. Хэрэв тухайн зөвлөл: гөөг хүлээж авахгүй дахин тасан, амгалан тай- ван байдал алдагдуулсан су рагчдыг СУРГУУ. хуулна. журам төвтэй холЛ- боотой ажиллах явдал чухал байна. су- рагчид зохицуулж буй ХҮ мүүстэй эелдэг зөв харьцах ч 2 Ч, БАТДОРЖ даавууны өөдөс, утасны учиг, арьс- ны год, цаасны хаягдал, юухан хүүхнээр юм хийдэг 220, (Хийн ЗӨВАӨ БАЙНА хүрч болох вэ? Ч.ДОЛГОРСҮРЭН (Нийслэ- лийн 10 дугаар сургууль) С.ОЮУН--ЭРДЭНЭ (Хэл- тий, Баян-Овоо) Сурсуулт, бүхэнд «Залуу эмч» илуб бий гэдэгт итгэж: байна. Тус клуб сургуулийн эмчийн улирдлагагр НЭЕСЕЁТ «ЗАЛУУ ЭМЧ» КЛУБ хүүхэд “хаана байдгийг асуухад Арвижих гуай урт сахлаа шувтарч ийш, тий- шээ зэлжлэн харснаа “--- Нийслэлийн 72 Ду- гаар сургууль дээр очиж чуур нь хиртэй, саарь- лан гєр хуруу йг угааж, байгаа, хожигдож болох- гүй гэв. Бид сургууль дээр очиж Цэрэндолгор, Энхмаа нартай уулзаж -- Та хоёрын юмхнаар юм хийдэг аргыг чинь сонирхож ирлээ, Эхлээд материалаа яаж олдог ту- хайгаа ярьж өгнө үү? гэ- хэд уран гартан охид -- Цаасны өөдөс хаа- наас ч олддог. Олсон цаа- саа зузаан, нимгэн, хатуу зөөлнөөр ялгаж хадгалдаг. Даавууны өөдөс, утасны учгийг оёдлын үйлдвэрийн ах, эгч нар өгдөг. шини) 3 4Яйрачабема 2 “ҮГЭН “ба ӨВ? “бгааг ын “вг Эбаг “хаг с6вт “Бэ занал АЛ АЛИ “Эсгий ЄВ” СӨӨГ 4987, 3. 48 юэ хэчнэээчэлчиэлиэхилилэитлинэхииймиажиилнийийнээтэииэхинчиииигчигин » СУГАГЧДАД ӨГӨХ САНАМЖ ... 5 яр со Слыргэ 17 х хамбийланиий2 ймданаж йль алан УР нн тиишиншининайиининшиицлааниншипийнийнииашиншаайаншийн шилийн”) -х? л зар Н 7 огч! СУРАХ БИЧГЭЭ ЗӨВ Ё 0040С ЮУ БОЛДОГ ВЭ? : є Ё 5 ц 8 АШИГЛАЯ! Иймээс пиопер, сурагчид Ё 7 В та бүхэнд хандаа дараахь са- Ё -Гийн «Г» ангийн сурагч 8 соӨн мода : Е Хүүртэвтээ Ё “ог озАНү 18 «Сургуулийн систетийгбо "ЭМКИНГ өгч байна, Ү їе Д. Цэрэндолгор, Б. Элх- Ё ронгуй болгох гаар 1, Хичээлийн жилийн : маа нартай уулзуулья. жор ыыа Төв Ха ухаЙ» эхэнд тухайн жилд хэрэглэх Ё Тэр хоёр юм, юмхны өөд- 4 ЕЭ чаг Лыг-- ., хулээн сэд- бүх сурах бичгээ олж бэлт- сөөр уран гоё наамал, вс Бчүлэнэ12-с з хүзэчдэн.н гэн хавтаслах, засаж сэлбэх Ё тамал хийдэг юм. Одоохон ь энээ игиныг” УРТУУ зэргээр ариг гамтай эдлэх Ё ЭхиХгүл рол төднийибүхээ, : сурах бичгийн ЗОХНОГЧ, нохцол, бололцоог бүрдүүл: 8 лээр үзэсгэлэн гаргах гэж - Хийх зүйлийнхээ өнгөний хослолыг яаж тог- тоодог вэ? --Эхлээд зурагаа зур- на. Түүн дээр ямар өнгө хаана хэрэглэхээ шийддэг юм, Дараа нь давууны өнгийг сонгож, шааэдлага хангах өнгийн даавуу байх- гүй бол цаасаар орлуулж буддаг. -- Уран бүтээлээ үзүү: лээч, -- Тэгье гээд үзэсгэ- лэнгийн танхимд оруулж ярилцлагаа гүргэлжлүүлц: гээв, Эргэн тойрон өнгийн цэцэг дэлгэрч, янз бү- рийн эрвээхэй цэцэгнээс цэцэг дамжин, бүжин туу- лай бутнаас бутруу /дэг- дэж, түмэн хэлийн шувуу жиргэж байх шиг, Арвижих гуай эргэн тойрноо ажиг- лан инээмсэглэж -- Энэ яргуйг хараач... яг л мөндөө, За уран гартаа охид минь маш их баярлалаа. Та нарын үе тэнгийнхэн бүгд ийм бүтээлч байхыг ерөөе гэснээ -- За сурвалжлагч чи- ний хүсэл биелэв үү гэвэл -- Ёстой сайхан юм үзлээ. Бусад хүүхэд инм юм хийж чадах болов уу гэхэд Арвижих гуай -- Бүгдээрээ чадна. юмхнаар юм хийх гэсэн хүсэл, зүтгэл байвал бие жижигдэж, ухаан нялхад- даггүй болохыг уран гарт- нуудын бүтээл баталж бай- на гэснээ -- Цэрэндолтор, Энх- маа нартаа уран бүтээлийн амжилт хүсье гэв. Ярилцлагыг тэмдэглэсэн С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: Б. Энх- маа, Д. Цэрэндолгор нар. таталт тш гэ Ши Өө 0011411101011111111111 барийн 1111111711111111111111111 игипигнгиинилийиишиишилагатаитиииаг ЛжСгжГгХттмүлшэлдЭГТ ҮРЭТГЖШИЭЭ-ишжэүэ ЭэЭРлЭЭ ГЭВ На» 4 55нчалыгайт,, Үнэн Боса аВнийс л лал өн тэтчэиэчрчнд 1987. 3. 18 23 123 ч» Үүдний өрөөний сандал тавьж сайн чанартай даавуугаар Сандал хийхэд алх нэг их шаар- бэхэлнэ. Суудлаа сандалтайгаа дагдахгүй. хоёр ширхэг төмөр нугасын Эргэддэг хадаас, отвёртка тусламжтайгаар бэхлэх хэрэг- ашиглан эпэ сандлыг хурдан тэй. Зураг дээр сандал хийх хий чадна. ногоон ГЭРЭЛ, ЦАГАЛН ШУГАМ ХЭРЭВ ГЭРЭЛ ДОХИОГҮЙ БОЛ? Болдыг зогсож байгаа авто- тоормосоэ огцом хүчтэй гиш бусны УРрдуур зам хөлдлөл гүй- гэж, жолоогоо хажуу тинш му АН хэд Гэрэлхүү хэрхэн сандарч гин машин нь замын хашлагын байсныг та нар сониноосоо ун. гадна гарчихсан байлаа. аргыг тодорхой заасан байгаа. М. БОЛД | шил олон хүүхэд хариу ирүүл- Гэрэлхүү ингэж яриад Бид 16см 16см жээ. Болдоо минь| Зохицуулдагг үй Зах Болд тийнхүү хөдөлгөөний уулзварыг цэвтрэх, гарцгүй газ- р . дүрмийн заалт зөрчихөд Гэрэл- раар зам хөндлөн гарах журмыг хүү өөрг тохиолдсон нэг ЯВД- сайн судалж байнга ягштал лыг ярьж өгснийг энд бичье. мөрдөн хэрэгжүүлж явахгүй з-Гэрэлхүү хотын захын хо- бол юунд ч хүрч болзошгүйг рооллоор анх удаа явахдаа нэ- ойлгов уу? гэн уулзвараар нэвтрэх гэж --Зохицуулдаггүй уулзвар, нэлээд будилжээ. Уулзварт замын хэсгийг яаж зөв нэвтэр- тулж очоод юуны түрүүн гэрэл дэг хэрэг вэ? дохио хаана байгааг хайлаа. -- Тийм уулзвар замын хэ- Зохицуулагчийн дохиогоор уулз- сэгт тулж очоод хоёр талаас вар нэвтрэх дүрэм сайн мэддэг автомашин ойртон инрж яваа болохоор аюулгүй нэвтэрч чад- эсэхийг ажиглаж, хоёр тийш 100 на гэдэгтээ эргэлзсэнгүй. Тэр метрээс цааш орчин сайн ха- уулзварт нь гэрэл дохио, зохи- рагдах газраар эгц хөндлөн цуулагч аль нь ч байсангүй Гэ- нэвтэрнэ. рэлхүү зам яаж иэвтрэхээ ший- Уулзвар, замыг жишүү та- дэж ядан зогссоноо: ших” байдлаар нэвтрэхийг дүр- -- Элдэв хориглолт саадгүй мээр хориглодог бөгөөд машин юм. Хүссэн газраараа тайван ойрхон ирж | байвал түүнийг гарч болох юм байна гэж бОД- заавал хүлээж өнгөрүүлсний лоо, -Гэтэл хажуунаас “СИГНАЛ дараа яаралгүй нэвтэрдэг юм. дуугарч машин юу юугүй ороод нрлээ. Гэрэлхүү айсандаа бо- С.ПИОНЕР. УАТХШБГ-ын лоод нүдээ тас анив. Жолооч ажилтан ӨХЗЭЗЭЭХЭЭЭЭЭЭЭ2 43. Хадат нуруугаа Уран гартан хөзгүүд, сэдэх, санах, урлан бүтээх хүсэлтэй нийт сурагчдад зориулж үүд- ний өрөөнд хэрэглэх авс: архан сандал хийх зөвлөлгөө өгье, Бэлтгэд ажил, Гутлын тос, сойзны хайрцагтай сандал хий- хийн тулд 30х20 см-ийн 2-3 см зузаантай хоёр банз, 16х15 см-ийн хэмжээтэй хоёр банз (хайрдагны хажуу талд зорну- лан) 16х16 см-ийн хэхшээний нэг банз (хайрцагны доод талд зорнулан) хайрцагны доод талд тулгуур болохоор хоёр нарий- Хан хөндлөн мод тус тус бэлт- гээрэй. Сандлын суудлын дйа- метр 31 см байхаар тооцоолж түүн дээр зөөлөлч (поролон) Ханыг бэхлэх харшуулан хөдөлгөж Хахир дуугаар ү77-55) ар ПРтДБа ай эт ШИН | БВ 22 7! 28 20йй Ч таараагүй бол Эцсийн мөч ирэх л байлаа. 45. Өндөр эрэг нүцгэн арал Өнөө хоёрын амийг аварлаа | Хэдрэг нуруутын | ї8 40811 1|| 71ШШ бн У | мар! | 3 Р бХ ЇЛЇЖ ааг дарагдаж 4 Гэдрэг зугатаах шинжтэй боллоо 46. Хамаг юм сайнаар эргэж Халдах дайсан ариллаа гэтэд Арал» шилгээж аюул нөмөрлөө ММ | 721 аш! Арзгар сэрвээт ч айж зугатлаа 47. Хөөрхий хоёр мэгдэн сандарч Хөдөлж чадахгүй чичирцгээж байхад Ууцан дээрээ юу болж байгааг Уул шиг биет олж харсангүй, - -- 2--20-48 БЭЭ 2 эд лс 78227 ЭГЭНЭРра иг ” хойг 127 ж.дАД дог алишлилпий! | өорипус «Пионерийн үнэн» ссинны редакци он 5 23415678 1011 А--03893 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Инпдекс-14149 123456 13 мө БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 2(1йлгӨлч-еурийллЯ-с 43 ДАХЬЖ | ДАХЬ ЖИЛДЭЭ фё Ме2312227| Ф 1987 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 21. ө БЯМБА. ө «ҮНЭ 10 мөнгө БИ БҮРЭЭН ДУУ МЭДЭЭЛЖ БАЙНА (ВМ. Брэзн ДУ” АНХААРААРАЙ! рын 15-нд Ыреу их хур- дуудын Ордонд нээгдэнэ. -Энэ ш Удахгүй тсослолтийн анд найз нарт чинь асар том баярт үйл явдал бол- но. Тэд дөрөвдүгээр С4- рын 15-нд нээгдэх БХЛНЗЭ-ийн ХХ их хур! лыг угтаж -бүтээлч, аши? тай ажил санаачлан хийж байна. (0) Нурск мужийн Димнтриевийн районы хүүхдүүд «БХЛНЗЭ-ийн ХХ их хуралдтионерийн бэлэг» аянд оролцож ын цу! тамирын род бүрийн 1 хэрэглэгдэх 0а эд хогшил авдаг юм. н ПпиИО- ӨФ Ерасиодарий нерүүд бөөрөлзгөнө, үх- рийн нүд, зэдгэнэ жимс тарихаар шийдлээ. ЦПио- иеёрийн бүлгэмүүд аж ахуйн тооцоонд тулгуур лан “ажиллах юм. Тэд ажил Чөрлөө “орон (їут- гийн «Кубайьплодопром» нэгдэлтэй ярьж тохирчээ. » Ф Манай бүлэг -438 сурагчтай. Бүлгэмийнц зөвлөлөвс хаягдал цаас дуглуулах уралдаан ,зар- ласан юм. Тэгэхдээ ,нэГ “жилийн хугацаатай тө. Глөвлөтоө дгсөн. ! Харин бид: энэ толөвлөгдөг КОМ” сомолын ХХ их хурал | нээгдэхэд биелүүлсэн бай Ч шийдсэц юм. Одоо тдор 777 г."ограммы цаас цуглуулаад байна. Энэ Оны “төлөвлөгөөнөөс 200 вилограммаар давлаа. ЭГАЭ цуглуулсаар,... ГЭЖ лтай нутгийн Бийск хо н 25 дугар “СУРГУУ өдөр манай орны пионерийн бүх бүлэг. бүлгэмд «Лениний комсомолын яруу алдар» сэ- дэвт хүндэтгэлийн шугам жаг саал болно. Пионерийн хамт Олон бүр зөвлөлтийн комсомолчидтой уулзалт хийх, тэдэлд баяр захидал, цахилгаан ил- гэх, хөшөө , дурсгалд цэцэг өргөх, комсомолын сэдэвт ДУУ- ны үдэшлэг зохиох, ЗХУ-ын баатар, комсомолын . гишүү- дийн нэрэмжит хамт олон бо- лох үүрэг амлалт авсх сэр- гээр тэмдэглэнэ Өсвөрийн ССүхбаатарчууд аа! «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, “Октябрийн орны анд нөхдөөсөө суралцья» уриатай «Залгамж үе» аяныхаа «Энх тайван, найрамдал» жиг Ё амжилттай аялж, БХ, ийн ХХ -их хурлыг сурлага, хөдөлмөр, урлаг спортын өн- дөр амжилтаар уст цгаая! ӨСВӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮД КОНСОМОЛЫН ЇЇХ ХУРАЛДАА лийн 5-ын «Б» бүлгийн дарга С. Тананыхин бич- жээ. ОӨ Одоогосс нэг Жи лийн өмнө бид ахмад коммунист Н. А. Волков- той захидлаар харилцаж эхэлсэн. Тэр манай УКк- раин нутгийг сайн мэдэх бөгөөд элсэн чихрийц 348- вод, Төмөр замд алжил- лаж .байсан юм. Бүхий л амьдралынхаа турш су- рахын төлөө явсан хүн. Өөрөө бие даан сурчтех- никумд элссэн юм. Дараа нь хөдөө аж ахуйн- ца. хилгаанжуулалтын 1нсти тут төгсчээ. Манай бүлэгт сурла- тадаа хайхрамжгүй хан- даж, чөлөөт цагаа Үр дүнгүй өнгөрөодөг хүү? хэд олон байсан, Бид энэ тухай Николай Алгексее- вичид бичсэн юм. Тэр сурч, мэдэхийн их хүсэл шинэ амьдрал байгуула- хад ямар их тусалсанту- хай: зөвлөж ярьсан, Түү: нээс хойш хичээлээс ХО- жигдох дутагдал нэг Ч тарсангүй. Ингээд бид «Пионер үеийн хөдөлмөрийн уламжлал» цуглаан хий» хээр бэлтгэж | материал цуглуулж байиа, Нинолай Алгксеевич дайны үеийн тингра- дын хүүхдүүдийн тухай огүүллэг бичиж ирүүл- нэ гэсэн. Эпэ цуглааныг бид комсомолын ХХ их хуралд зориулах юм гэж Украины Черновицкий мужийн Недобоевцы тос- гоны 5-ын «4Б» бүлгийн» хэй бичжээ. Ингэж өсвөрийн Ле нинчүүд их зүйл санаа. чилж айна. МИНИЙ ОРДОН В. НИ. Леннний нэрэвь жит МПС-дын ордны ур, лаг, уран сайхан, гадаад хэл, хөдөлмөрийн анх- ны мэдэгдэхүүн олгох олон төрлийн дугуйланд нийслэлийн иионер су- рагчид суралцдаг юм. Тэд ордондоо ирэх гэж нхэд яардаг. Тэгээд ч миний ордон гэж ба- хархана. ЗУРАГ ДЭЭР: -- «Ин- тернационал»ь танхимын ерөнхийлөгч Б. Мөнхсай- хан, дэд ерөнхийлөгч Б. Доржханд, гишүүн Д. Энх- баатар нар 1 -- Сүрлэн наамлын ду- гуйлангийн сурагч Т. Мөн- гөнцэцэг, Ө. Жавхлан, Ц. Цэндаюуш нар шинэ уран бүтээл хийж байна. Хүүхдүүд насаараа шалгаран су ралцдаг, уран баримлын 3 Фотог Ю. БОДООШ шимж эй» “иэшунснЛҮЄРГЭН 9 ЯАХХАХАЖАХЛЖЭЛАХХХАХЭАЯХАЖ Бүх Оросын Коммунист залуучуудын Эвлэлийн ЇЇ бага хурал 1922 оны У сарын 19-нд хүүхдийн нэгдсэн коммунист. бай- тууллага байгуулах шийд- вэр гаргажээ. Түүнээс хойш өнгөрсөн 65 жилд В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-аар зөвлөлтийн 200 сая хүн дамжин хүмүүж- сэн юм. БХПБ өсвөрийн үеийг коммунист нам зөвлөлт төр, В. И. Лениний гэ рээслэлд чин үнэнч иргэд болгон хүмүүжүүлэхэд их тавьяа байгуулсан учир В. И. Лениний нэрэмжит болж, төрийн дээд шагнал Лениний одонгоор (1962, 1972 онд) хоёр удаа шаг- нагджээ. ? Зөвлөлүүдийн оронд пионерийн хөдөлгөөн үүсч хөгжихөд Н. БН. Крупская М. И. Балинин, Ф, ЭЭ, Дзержинский, А, М, Горь- кий, С. М. Еиров, В.В, Нуйбышев, А. В. Луна- чарский, ММ. В, Фрунзе зэрэг нам, төрийн нэрт зүтгэлтэн их хувь нэмэр оруулсан билээ. 1920--1930-аад оны пионерүүд иргэний дайны дараахь эвдрэл сүйрэл, өлсгөлөн, өвчин тахал, энчрөлтэй тэмцэж, улмаар хүн амыг бичиг үсэгт сур, тах, нударганчуудаас хамт- ралын талх тариаг хам- /9444444444444444-4444- 444443444444444444444444414444443494344040644444444444444044444444444444440440444440449/ р мөөөнэмөцнооуоно ууу цг цул н . 84444400406094404404404904004440440444044404444444440944444404444442 М. Пүрэвжал (Завхан. Шилүүстэй) Ш. Сайрангүль : (Дорноговь. Зүүнбаян), Б. Э. Батболд (Дархан. УЦ сургууль), Х. Одбаатар (Баян- хонгор. Хүрээмарал), Г. Золжаргал (Хэнтий. Хэрлэнбаян- лаан), Л. Чинтогтох (Сэлэнгэ. Зүүнхараа Ц 10 жил), » Нарангэрэл (Дорноговь. (Говь-алтай Дарви) зэрэг олон пионер сурагч В. И. Ленн- ний нэрэмжит БХПБ, өсвөрийн Ленинчүүдийн тухай нийтэлж өгөхийг хүсчээ. БХПБ-ын 65 жилийн ой, Бүх Холбоотын пионерийн ЇХ чуулган энэ жил болно. Иймд Октябрийн орны үе тэнгийнхний тухай цувралыг бүлэг, салааныхаа. ажилд ашиглаарай. гаалахад ахмад хүмүүст тусалж байв. Павлик Мо- розов, Кычан Какыпов, Гриша Акопян, Коля МяЯ- тотин, "Никнта | Сенин, Коля Яковлев нарын олон хүүхэд энэ хэрэгт амь на- саа зориулсан юм. Аугаа их эх орны дай- ны үед пионерүүд фрон- тод явсан аав ээж, ах эгч нараа орлон үйлдвэрт ажиллан бас партизаны отрядад тагнуулчин, хол- боочин, эмнэлгийн суви- лагчаар ажиллаж байсан. Пионер Валя Котик, Ма- рат Назей, Леня Голиков, Зина Портнова нар ЗХУ- ын баатар цол хүртэж, «Москваг хамгаалсны тө- лөө» медалиар 20 мянга, «Ленинградыг хамгаалсны төлөө» медалиар 15 мян- тан пионер шагнагдсан юм. Социалист бүтээн бай- туулалтын төлөө Хөдөл- мөрт идэвхтэй Оролцсон, 13 настай пионер Мамла- кат Нахангова «Лениний одонгоор, пионер Алёша Фадеев, Коля | Кузьмин, Ваня Чулков, Мамед Га- санов, Ваня Вознюк, Рау- за Шамжанова нар «Хүн- дэтгэлийн тэмдэг» ОДОН- гоор шагнагдсан бол, дай- ны дараа эвдэрч сүйдсэн аж ахуйг сэргээн босгоход их тус үзүүлсэн пионер Турсунали Матказимов, Оюунхүү (Сэлэнгэ. Ерөө), Сүмбэр), ИН. Бямбасүрэн Натела Челебазе нар ЗХУ-ын Социалист хөдөл- мөрийн баатар болжээ. |! 1980-аад онд пионе- рүүд «Бүтээлч хөдөлмө- рийн аян», «Ногоон ап- тек», «Уренгой», «Ургац» «Туулайн ферм», «Эх орондоо сая тонныг» цуваанд оролцон намын- хаа шийдвэрийг хэрэгжүү- лэхэд их хувь нэмэр оруулж байна. БХПБ одоо дэлхийн 80 гаруй орны хүүхдийн 100 орчим байгууллагатай ин- тернационалч холбоо, най рамдалтай ажиллаж, «Ар- тек» (1925), «Орлёнок» (1960), «Океан» (1988) лагерьтаа олон . мянган пионерийг хүлээн авч ам- руулж байна. Өнөөдрийн өсвөрийн Ленинчүүд ХХЇ зууны коммунистууд, энх тайв- ныг бүтээгчид юм. Катя Лычева, Миша Соколов шиг олон сая хүүхэд ЗХУКН-ынхаа энх тай- ванч санал, санаачилгыг бүх талаар дэмжиж, энх тайвны аян, цуваанд идэвх тэй оролцож байна. Тэд Октябрийн Социалист Их Хувьсгалын 70 жилийн ой, Лениний Комсомолын ХХ их хурал угтаж ахмад үеийнхээ шилдэг уламж- лалаас суралцах их ажил өрнүүлж байна. ц. 5 эмх: 09900000 9940990440000 999000904004 ши 99999924 млалалааддаллад 9444099440944999999:554400449949949994999999490990499490990090999004000000004: “7-гийн «Б» ангид бүлгийн цуглаан болж хоёрдугаар улцраад "хийсэн ажлаа дүгнэв. Пионерийн ажилд оршиж байгаа дутагдал, ололт амжилтаа дүгнэн Я ёстой байлаа. Хэрэг 09444404694444404440444444654444444440404440404440404044400404640 04, ..Бүлэг дуулж бай, номхон! Бүлгийн цуглаанд салаадын дар- та нар мэдээллээ... Хүндэтгэлийн шугам жагсаал, бүлгийн цуглаан, баяр ёслол, тэмдэглэлт үйл явдалд зорнул- тєрүүд гараа урдаа тавиад дуул- таж сурлагын аян зарласан, Ан- гиараа үзвэр үзсэн. Муугүй са- лаа болох үүрэг авч тодорхой ажил зохиож байна гээд дур- жигиатал уншлаа. Цаасан дээр бичсэнээр бол хийсэн ажил их ажээ. Гэвч цаасны цаана ю), байна вэ? 5 Тэд нэг ангид сурдаг. Тэднийг нэгтгэж байдаг цорын ганц зүйл нь энэ. Нэгдмэл нэг хамт олон Ганж гн ркн- Хөлд илтийн оных Чинайолыар хай бэх зөв» сан гэж асуув. Салаадын дарга нар цаас ха- раад хүүхэд бүр үүрэг авсан. Бие биендээ сурлагад нь ту- уу бадаг. Ёро нары баярыг уг- жүжигчилсэн тоглолт хийлээ... Хэдхэн аж- лаас өөр зүйл иэрлэж чадсан- гүй. Надад харамсах сэтгэл 19- рөв, . Долоон жил хамт сурсан хэр- алдаа нээ одоо хүртэл бне биений- гээ мэдэхгүй байгаа нь үнэхээр харамсмаар байлаа. --Та нарт ингэж нэг дор сурч, хөдөлмөрлөх нь үнэхээр сонин юм гэж үү? гэж асуулаа --Урьд нь манай анги их хамт олонч байсан гэлээ, Зургадугаар ангид байхдаа улс төрийн дуу- ны хоёр хамтлаг байгуулж шеф йлдвэрийн газар очиж тоглож снаа ярилаа. Ангиараа Хувьсгалын музей үзэж багштайгаа зургаа ава- хуулсан, Хөвгүүд сагсан бөм- бөгөөр зургадугаар ангиуд дот- түрүүлснээ бахархан ярив. лийп ардын дууны авар- га сурагч манай ангид бий. Ма- най ангиас хоёр хүүхэд сур- лийн хөдөлмөрийн ртай Хэрэв сурлагын талаар ярил- цах хэрэг гарвал онц єурлагатан сурагч л үг хэлдэг. Сахилга батын талаар апгийн Х4Х4245ХХА ЛА8ДД 01987324. "Шинэ зо 729217 177/27:5::3:59 эн | бисавч ЧИНИН ГЭ37272:1:765::59 Миний бодол Сургуулийн системийг бо- ловсронгуй болгох талаар МАХН-ын Төв Хорооны тог- тоол гарч сурагч бидний өм- нө том зорилт дэвшигдсэн гэд тийг хүүхэд бүхэн мэдэж байна. Өөрөө яаж бие дааж мэрийн оролдож сурах вэ? гэдгийг ухамсарладаггүй су- рагчид бас байна. Хөдөөд хичээлийн зарим хэрэглэл дутагдалтай байдгаас хичээл сурлагад багагүй нөлөөлдөг. Тухайлбал гортиг, зорнулал- тын дэвтэр, хатуу балтай ха- рандаа ирэхгүй байна. Хн- чээлийн цүнх хэт том амар- хан урагдаж, хийц үзэмж, муу, олон зүүдэлтэй учраас ханзарч урагдах нь их бай- на. Энэ бүгдийг харж үзэх цаг болжээ. Арван жилийн дунд сур- туульд хөдөө аж ахуйн тү- гээмэл мэргэжлийн дадлага , олгож, цахилгаан техник, гэр ахуйн цахилгаан хэрэглэлийн засварчны мэргэжил эзэш- шүүлэхээр ахлах ангийн х8- дөлмөрийн хнчээлийн прог- раммыг нэмэгдүүлбэл зүй- тэй байна. Зарим эцэг эх хүүхдийн хээ сурлага хүмүүжилд тус- лахгүй байна. Манай зарим аав, ээж, ангийн эцэг эхийн хуралд ч ирэхгүй сургуульд хүүхдээ сургана гэдгийг огт ойлгохгүй мэт үл тоосоц байд. раар ханддаг. Түүнээс бо- лоод л манай ангийн Батмөнх хичээл таслах, хангалтгүй суралцаж анги хамт олны ан- жилтаас байнга хойш татдаг. Бид түүнд их санаа зовж байдаг. Хөвгүүд хнчээлд идэвхгүй ханддаг хэнэггүй байдлаас болоод УЦПЇ анги төгсөөд ЇХ ангид ороход тэд- ний тоо цөөрч ердөөл5-06 байдаг. Эрэгтэй хүүхдийн сурлага хүмүүжлийн ажлыг сайжруу- лахад ХЗЭ, пноперийн бай- гууллагууд үр бүтээлтэй олон төрлийн ажил зохиох шаард- лагатай болжээ. Х. МЭНДСАЙХАН Архангай. Хотонт ЇХ анги ПИОНЕРИЙН НЭР ТӨР 1252 АХ6 1ЕВ1гЛ15УУЛ3, Хажуугийн хашааны гэр шатаж байгааг мэдмэгц тино- нер Б. Мөнхжаргал гүйн очиж гал, утаа ихтэй, гэрт орж зүүн орон дээр унтаж байсан нэг настай Удвалыг тэврэн гарч, дараа нь хойморын орон доогуур байсан дөрвөн нас- тай Даваадоржаийг гэрээс гар- таж улмаар гал гарсныг цаг алдалгүй ойр орчны хүмүүст мэдэгдэж, гал дээр ирсэн хү- мүүст ус зөөж өгөх зэргээр туслан гал команд очихоос өмнө хохирол багатай унт- раалцсан байна. Хэрэв Б. Мөнхжаргал галаас хоёр хүүхдийн амь аварч, гал гар- сан тухай хүмүүст шуурхай дарга урьдчилан бэлтгэсэн бай- даг. Пнонерийн ажил гэвэл бүл- гийн дарга, бүлгэмийн зөвлө- лийн гишүүн, идэвхтэн сурагчид л үг хэлнэ. Цуглаан дээр үг хэлэх су- рагчийг урьдаас бэлтгэдэг муу зуршил тогтжээ. Тиймээс 7-гийн «Бэ» ангийнхай бүлгийн цуглаа- наа дуусгаад гэртээ харихын түүс болдог. Бүлгийн цуглааны дараа бүл- гэмийн зөвлөлөөс бүлгийл ажил дүгнэдэг хүснэгт двэр нэмэх тэмдэг тавигдана. Ингээд л нэг ажлыг нөгөө- гөөр бөглөдөг байна. Пиовер сурагчдын идэвх, санаачилга, бие даасан үйл ажиллагаа алга болжээ. Бүлгийн цуглаан дуусах үеэ 7-гийн «Бэ» ангийнхнаас энэ бү. дэд хэн буруутай вэ? гэж асуув. --Бид бүгдээрээ ,Зөвхөн ярил- цаад өнгөрвөл ажил дээшлэхгүй. Гараа хумхиад суух цаг биш. Биднээс л бүх зүйл шалтгаал- на. Бид бүлгийн ажлаа сонир- холтой хийхзэр төлөвлөж бай. гаа. Та заавал ирээрэй гэж ярь- сал юм. Бүх ажил гараанаас эхэлдэг. Гараа сайн бол барид сайн гэдэг шүү дээ. Гараа сайн болпо гэдэгт нүгэж байна. ММ. БОЛД-/ Таун) аг зүнгсауыл Онине мэдээлээгүй бол гэрт байсан хоёр хүүхдийн амь нас гал түймрийн аюулд хохироод зогсохгүй айлын гэр бүрмөсөн шатах аюултай байсан юм. Галын аюулаас хоёр хүүхдийг аварч социалист нийгмийн иргэний үүргээ болон пионе. рийн чин эрмэлзлээ нэр төр- тэй биелүүлж, эрэлхэг зориг тарган шударга үйлс бүтээс- ний учир Октябрийн районы 13 дугаар сургуулийн 3-ын «А» ангийн пионер Б. Мөнх- жаргал Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжит МПБ-ын «Сайн үйлс бүтээсний төлөө» медалиар шагнагдлаа. Ч. НАРАНБААТАР (Ул 2441 -6639ГА ГА ААН ЛАЫГ » Өиннини йн ЭиЛнаийнасшидээаллллийгиилчийгийггли-л 1987.3.21. гийн хувцас өмссөн хөв гүүд германчуудтай ту- лалдахаар Фронт явж “солдллолдс байна. хэмээн ярина, ( ёс, 2 Володя ёсөн настайдаа 20 59, С .. эхээсээ хагацсан билээ. (85 Хүү хүнд хэцүү амьдарч байлаа. «Одоо яах вэ?» гэж их бодлоо. Тэгээд тө- мөр замын буудалд очиж цэргүүдтэй нийлж ГПет- роград хүрлээ. Уранхай тай. навсархай хувцастай, өлс- Оросын «Рюрик» хөлөг гөлөн хүүг Кронштадтын Онгоцны боомтод далайч- усан цэргүүд авч явжээ. НЫ дагалдан сурагчаар хОлвьорынэг Тиймээс ч түүнийг Ширүүн сахалтай их бууны цэргээс: ( --Ах аа, удахгүй хувьс гал болох юм уу? Та на. 1917 оны аравдугаар сард балтийн тэнгисийн усан цэргийн отрядтай Карасев Петроградад бага Карасев Тэд Кронштадтад эргийн авав, тодхон. Учир нь төмөр замын буудалд цуваа дийн гасаа оросын Пен- цэргүү- ирсээр, Цэр- хэсэгт хүүг тохинуулж хайрлана. Тэрбээр түргэн шаламгай, хөнгөн гөөнтэй далай тэнгист дур- хөдөл- тунхаг бичгийг үе нь сайтар уншиж учрыг нь олно. Командын байрт хувьс- үеэр майг авч яваарай. Тэгэх- гүй бол би ганцаараа... гэ: л Ө ЯоЖс2 өнгөрөөсөн ЮМ.. хувцаслаж, хооллож ун- галч цэргүүдийн нууц хус “нэ. 1 Аравдугаар сарын 25- Дэлхийн нэгдүгээр дална. " рал болоход Володя сэм- Их бууч нөхөдтэйгээ ид өвлийн ордонд нэвтэр- дайн эхэллээ 1914 он Усан цэргүүд эрүүл Хэн ороод илтгэгчийн ярьж тохироод хүүг ХОЛ- сэн хүмүүсийн нэг нь Во- Болодя хүүгийн сэтгэлд чийрэг биетэй хүүг ихэд | ярихыг анхааралтай сонсч | боочноор авлаа. Тэр хэлөг додя Карасев байсан юм. онгоцноос эрэг дээр нууц уран зохиол, намын ба. римт бичиг авч ирнэ. ирээд хувьсгалын цэрэг боллоо. о лсан - Рр, ЭНХЧИМЭГ СУРАГЧИЙН САХИЛГА. ДЭГ ЖУРАМ Цагаан ямааны тарзолоод Толь шиг гялалзсан / Р Халуун усанд шалз ! шилэн цонхтой 1 . мулзал Тохилог сургууль болж ( Цаас болтол нь хусаж билээ 2 нимгэлээд Ийм л үе байсан юм шүү дүү минь яо22 Тал талаас нь цовдолж Энэ түүхийг ярьж өгөөрэй : 227 хад» цааш нь ” Ингэж яриад тамхиа Өнөөдөр гэтэл шил гэдэг ? нЭрэВ үнэндээ хөөрхий элбэг » ” Их л учиртай инээмсэглэж болж ! суув. 2 ” ЕВ-н Дарханы хэлснээр хоёулаа Элбэг тусам нь ус цас Дэндүү Хэцүү нь шил Дав даруйхан ажилдаа шиг Тээлийн хөндийд сум ховор орлоо Эвдэж хагалж урсгаж төвлөрөөд Дэлгүүр хоршоонд ирэхгүй Гурван цонхоо тэр л өдөр болох уу? Манай сургууль нь хяслантай "Түргэн зуур «шнллэж» | Ангийнхаа цонхыг хагалж байгуулагдсан жил Тэр он--дөчин дөрвөн он байсан юм. Тэгэхэд би багшилж эхэлсэн юм. Орд харшийн дээдньгэж Сургуулиа хүүхдүүд минь бахаддагсан Ойр хавьд эгнэх барилга Сумандаа л лав байхгүй тэлцдэгсэн. Баярын өдөр улаан тугаар Байшингаа бид чимдэг Юм юмаар тарчиг гундуу орхилоо. орхидог Ертөнцийн нар нэг л Арчаагүй гэм ч байж л Би саяхны нэг өдөр авто- бусанд явж байтал, зургаа, долдугаар ангийн болов уу? гэлтэй нэг хүүхэд ямаринэ- гэн юмнаас айсан мэт ураг- шаа зүтгэсээр жолоо-ийн дэргэд очиж зогслоо. Учрыг олж ядан хойш харвал кон- дуктор ирж байв. Бхондуктор түүнд дөхөн ирээд: 2 -- Миний дүү билетээ ав гэлээ, Тэр нэлээд дуугүй доош хари зогссоноо, 1 --Эгч ээ? надад мөнгө байлаа бүүдгэр байна : Уршигт дайны гай гэлцэнэ Авдар шилийг ч жилдээ ширэн Загйж зарсимгчнн Улс амьтны царай ч баргар. дуусгадаг өглөө. Автобусны жолооч, Урин намар холдоод Айхавтар явдал гарч л ах түүнд хандан: ї байдаг - байна --Аав, зэждээ хэлж, са Уулын орой тоосроод Аж ахуйн агуулахын гадаа нуулж байгаад таван төгрөг- байдаг ч шил ний билет авчих| Шуудан Цонхоо яаж шиллэх тухай Ангийн шүүгээний араар гуудад чөлөэтэй зардаг шүү Цохож хоёуд шийдмээр Маргааш өглөө нь ороод ч шил дээ. Тэгвэл амар! байдаг ирсэн чинь Хувцасны өлгүүрийн гү! 22 Аав, ЗИ Багачууд хүүхдүүд Хичнээн бодоод Ч арга "Манай сургууль дулаахан дэргэд ч шил Жэн ам «сүй цөмөөр олсонгүй ч юм шиг Хувийн сууцны тагтан Бэнү Хэлэхээ лэл байх- Хир АР анал х таврхөн таралтай ГУЛЛЭолча ГҮЙ. хүүхдээс хэзээ л биле-- иэн 1 л яг г9 Билсэцгүй Хэрдээ л хөөрхөн золөлвэн Ийм байж таарах уу ний мөнгө нэхэж | байлаа Гучин хэдэн сурагчтай | Ням гаригийн нэг өглөө Магтаж шагшаад” баршгү хүүхдүүд ээ? гэдэг юм. Ийм яриа өрнө- Хотол дундаа Бүр цөхрөөд дархан Шил шиг санагдаад Ипгэж байж болох уу, сөөр тэр хүүхэд хүйсний Ууган сургууль нэртэй Бужаагийнд х ву архлаж пнонерүүд ээ? нэгдүгээр Өэмүүрэн юууг дөр баярт умбаж Ямар их хөрөнгө сүйдэж дал дээр бу . Ханий энэ 28 1-3 Явж очоод ярьж ртэгэй д дарвиад Ё р, Байна Энэ яриаг сонсоод би.нэ- байлаа Явдал узраа хэлж, онлээ. Яс махнаасаа ойлгох лээд зүйлийг бодлоо. Түүний Хүүхдүүд минь ч хэрэгтэй хэлсэн нь яг үйэн. зүүнд Юм юмаар гачигдаж шуугиантай э юм аав. ээж гэр орных нь хүмүү- Хэрдээ сүрхий сандардаг Цантдаггүй, хагардаггүй Сө айлаа глагый! «оэгАр сээс өөр хэн, хориц мөнгэ байлаа. цонхтой биш шүү! өгч таван төгрөгний оилет Олны дотроос алины нь Цагаан байшин минь авч өгөх юм бэ? Эцэг эЭх- тоочхов дуулиантай. . Яруу найрагч чүүд хүүхдүүддээ таван төг- Ганцхан юмны тухай Л Өвөл хаврыг ийм л Э., ХАРХҮҮ рөэгний Оилег авч өгөхийг, ярья! байдлаар » хэрвээ авч амжаагүй байхад Өнгөрөөж билээ бид нар. Эрлэг болсон аюулт Дайн чинь дууссан бол хорин мөн. гө өгч байгаасай! Мөн сур: гарисл хөгийн :Яацуу Өөдөөс минь мвгаж хїхээ Тэр хавар нь дууссан 8-3 гуулийн нэл Өннни 4 үүрнэе! ч журмаар бүх с 5 Сумынхаа ЯЭР-.2-- «Хөгийн л юм аа даа Намар болж Зувлрг дБ ван хрнл билет авч Хэд 4 дон. болох ч болов уу... дөг болчихвол үнэгүй А рзан цонхоо сольж чигчид бидний дундаас га. Сургууль минь гуравхан Хүүхдүүд МИНЬ үз. билээ. Басүй Бэ ҮЛ ї 9 5Шлчайы 2 ТҮЕГЭН Зо тийн ииаи-----аг--игиииийгхиичүийнхсадү аг 1-2 БОТГО, мМӨНДӨл ХОЁР (Өгүүллэг) " Мөндөл бяцхан толгойн бэлд нүх малтан шинэ орон сууц- тай болж | төвхноөжээ.. Тэр хавьд хэдэн тэмээ үргэлж 7 бэлчдэг байв. Мөлндөл эхлээд тэднээс жаахан” бишүүрхдэг сүүлдээ дасаад айхаа больжээ. Тэр ч байтугай нэг ботгстой бүр сайх тани бол. жээ. ан мөндөлд “огт дээ, Й, томоотой да- ЖЭД ботго туг дөл гаХажалд болов. (7 Хүүхдийн энэ бүжгийн чуулгыг Зөвлөлт Холбоот Ул- сад төдийгүй Англи, Франц, Куба, Унгар, Польш, Чехдс- “довак, Афганистан, Шведэд ч сайн мэднэ. » » Арван зургаан учгүэг өм- нө бүлтиг дэглэгч ксандр “Филипповын санаачилгаар Москвад шинэ чуулга бай- туулж, «Калинка» гэж иэр- лэсэн юм. | Александр Фи- липпов багаасаа бүжиг со. їнирхож бүжгэн жүжгийн ду- суралцаж байсан бө- 5 вал Хходтэй ажиллах болсны учир юу вэ? 4 : »-- Би бүр сургуу. бүжгээр нээн тустайг нь өөрийн мэднэ. Бүжиг “гэдэг хүүхдийг сайхац хог- ожнмтэй | танилцуулж, “бялдрыг нь хөгжүүлэн, ши» НЭ найз “нөхөдтэй болгодог юм. “ гоолиг биш Ч ӨУЛОТЭР ӨлэтэээЄлүлөвэ ЄСЭлэвн онөвисӨ Дүвнивы тэнсэн 3) 1987.3.21. лсэлэв -- Хого, хөго! Чиний ну- руун дээрх хоёр том-гозгор юм чинь юу вэ хө. Харсаар байтал энэ намар шинээр бий болчихлоо гэхэд Ботго: Миний хувийн агуу- лах байхгүй юу гэв. Мөндөл хөеөгөө хураан бас завгүй байх болов, -- Чи юу хийгээд завгүй болчихвоо гэхэд Мөндөл: -- /Хадлангаа хадаж бай- наа гэв, хойш хоёр найз нэгнийгээ агуулахын нярав, хадланчин гэж алиалан нэр- лэдэг болжээ. -- Жаахан хадлан авах хэрэгтэй. Өвлөөс л өрсөх юмсан гэж Мөндөл огтхон ч завгүй бандага бандага шог- шино, Удалгүй анхны цас орж хүйтрэв. Гэтэл нэг мэд- сэн чинь хадланчин найз нь үзэгдэхээ больчихжээ. Ботго найзыгаа хадсан өвсөө нө. хөддөө. өгөхөөр явчихаж дээ гэж бодоод л өнгөрчээ. Хавар болов. Ботго-өнөөх л толгойнхоо бэлээр ндээ- шилж явтал хажууханд нь хого, хого гэх танил дуу га- рав. Цочин харвал мөндөл нүхнийхээ амсар дээр паг- лайтал суугаад наранд ээж байна. огстг- Сайгайн-бай-ай чуу-уу хадланчин гуай гэж ботго баяртай мэндлэв. Гэтэл мөн- дөл хуучин найзаа таньсан- гүй. : --,Чи чинь”. агуулахын нярав маань мөн гэж үү дээ, г-- Мөн байлгүй яах вэ. Харин би ботго биш аль хэ- дийнээ тором болсон “шүү дээ гэв. Үнэхээр ч ботго Энэ хугацаанд өсч том бол- сон гэж жигтэйхэн. Бас унал- Хан хүүхэд” байлаа. Харин манай чуулгад хичээллэснээс тай бо: юм, Ер нь бид хүүхдүүдээ сурлага сайтай шаарддаг. Одоо Мо- Белоруссын .ардын бүжгийн чуулгад гоцлол бү- жигчиц гэж Александр Фни- липпоп яриз, 3 уулгад уян, " «Калинка» үжиглэх дур- тай бол ямар ч хүүхдийг авна. Алекса! Филниппов мэргэжлийн бүжигчид бэлтгэ- дэггүй, харин хүүхдийг ур- лагт хамруулах, тэдэнд ца- тИЙг хогжилтэй өнгөрүүлэх мж олгохын тулд.ажил- ладаг, р - Одоо тус чуулгад б-гаас 20 хүртэлх насны (зарим хүүхэд сургуулиа төгсөөд бас 2-3 жил хамтлагтаа Лддэг) 950 хүн оролцож байна. Үүнээс гадиа шефийн га эдэлгээнд сурч буйл зүүж гоёсон байлаа. -- Энэ өвөл жинд явсан. Алс холын сайхан нутаг үз- лээ ёстой гоё юмаа гэхэд мөн- дөл үгий нь таслан: -- Хого, хого, хөе хөе няраваа чи агуулахаа яачи- хаа вэ. Хулгайд алдчихсан юмуу гэв. Ботго түүнийг шоолон инээмсэглэж: -- Яалаа гэж! Би өвөлжин завгүй ажилласан юм чинь аргагүй шүү дээ. Яах вэ жаа- хан тураа л биз. Зун дахиад л тарга хүчээ нөхөөд авчих- на гэж тоомжиргүйхэн дуу- гарав. -- Харин чи өвөлжин үзэгдэхгүй хаачиваа? -- Ичээндээ унтаж л өн- гөрүүлэх шив дээ гээд мөн- дөл биеийнхээ чилээг гарган залхуутайхан суннав. Юу! Бүр. өвөлжингөө юу даа! Үгүй мөн их нойроо! жэж ботго гайхан дуу алдаад: -- Чи тэгээд өнөөх хад- лангаа яасан бэ? Нөхөддөө өгсөн биз дээ? -с- Өөртөө ал хэрэглэхгүй юу даа. Ичээнийхээ мухарт сайн нууж дарсаны хүчинд хадсан жаахан өвсөө хулгайд алдчихалгү хэрэглэлээ гэ- хэд, 0: -- Би чамайг хадлан ха- даад байхаар нь бусдад тус- лах гэж мэрийж байгаа юм байна гэж бодсон л доо гэж урамгүйхэн дуугарав. » Чи тэгвэл энэ өвөл ямар сайхан юм болж өн- гөрснийг огт мэдээгүй хэрэг шив дээ-гэж голсон байдал- тай асуувал Мөндөл: -- Мэ-мэ-дээ-гүй л дээ гэж ичсэндээ зэрэн бувтнажээ. «Калиика» чуулгын 12 бү-. лэг Москвагийн нэг соёлын ордонд долоо хоногт гурван юуны түрүүнд хөгжим сонсож, нам- “батай- хөдөлж-сургана. ТЭ- гээд зааж, сонгодог дасгалын үн- дэс, ардын бүжгийн зэле- ментүүдийг эзэмшүүлнэ. “«Калинка» чуулгынхан хн- чээл, сургууль хийж, концерт тоглоод зогсдоггүй юм. Тэ- дэнд бас чөлөөт цаг, Өөрс- дийн баяр, уламжлал гэж , бий. Хэдэн арван багшаас 9 тадна хүүхдийн өөрсдийнх нь байгуулсан зөвлөд Чуул- тын ажлыг удирдана. Хүүх- дүүд чөлөөт цагаараа театр, концерт, үзэсгэлэн үзэх үү эсвэл ходөө хээр аяллаар явах уу гэдгийг зөвлөл шийд- нэ. “Чуулгынхан эисан лийн бүжгийн наадам Ш дэг уламжлалтай болжээ. Тэд бүжгийн наадмын зохио- тоглох даг. Бид бас үйлдвэр, завод, хамтрал, сангийн аж ахуй- гаар явж тоглодог гэж Алск- сандр Филийпов хэлэв. Орчуулсан Ц. ШАРАВ (АИН) ЮУ ЮМ БОЛ? Гэрэл унтарч хүмүүс уатсан хойно гөлчгиИй шалал дороос сэмхэн гарч аль дайралдсац юмсыг мэрж сүйтгэдэг байв. Энэ удаа Цэцгээ охины зургийн дэвтрийн өнцгөөс омийж, онгой- тол нь мэрж, ээж нь мартаад онгорхой орхнчихсон талхны са- ван дотор үсрэн орж гайгүй сайн бусниулжээ. Тэгсэц мөр- төө сэтгэл нь ханасангүй эрэг- нэг дотор байсан будааны уут цоолж хамаг будаагий нь аг- гаад, гурилын уутны ёроолыг ч бас зүгээр орхисонгүй. -- Одоо буцья. Нүхэндээ" орж тухтай амарья. Бусдын эд хогшлыг дэмий сүйтгэх хэрэг- гүй гэж бусад нь ятгахад тэр огт тоосонгүй. хөөрөгтэй тамхи со- ниуч зангий нь хөдөлгөжээ. Оролдсоор байгаад түүнийг өнх- рүүлэн унагаж орхив. Дотроос нь-урьд огт үзээгүй нунтаг шар зүйлд асгарч эхлэв. Энэ ер нь идэх юм ллав биш дэгээ! гэж бодсон хэрнээ юунд хэрэглэдэг юм бол гэж гайхахдаа үнэрлээд үзлээ, Хөөрхий гөлчгий сэхээ чөлөө- гүй найтааж гарах нь тэрээ! Энэ үеэр орон дээр цагираглай ХҮҮХДИЙН ДУРТАЙ 8:162:1:7(9): их Фктябрийн социалист хувьсгалып 70 жилийн ойд зорнулан Монголын радио- гийч сургууль хүүхдинин ре- дакцнас «Мөнгоц хонх» буу- хна уралдаант нэгтрүүлэг эхлээд удаагүй. Энэ нэвт- рүүлгийг хүүхдүүд еөрсдєө бэлтгэж, хэтөлж байна. Монгол, зөвлөлтийн гал бат хэвтээд тухтайяа хурхирч бай-| найрамдалд үнэт хувь нэмэр сан том эрээн муур аль хэдий- нэ анир чимээ авчихаад бол- гоомжтой гэгч өндийж байлаа. явдал цөөнгүй гар- х ёстой ажээ, Тэгэх- дээ бүжиглэх чадвараар муу үхэд бол бүр ч хи шаа эх хэрэгтэй юм. йг хөнгөн шалмаг, гоо- лиг тэгш болгонс, хэмнэл, мэд- рэх чадварыг: хөгжүүлдэг. оруулсан хараацайнууд хэн байв, тэд ямар үйлс бүтээв гэдгийг аймаг хотын пнонер сурагчид эрэн сурвалжилж, тэдний үйлсийг монхжүү: дэх төрөл бүрийн ажил со хиож байна. Мөн зөглөлт анд нөхдийнхөө нх ой угт суралц, хөдөлгөөн орнүүллээ. Пионе- «Зөвлөлтийн хүүхэд- найз» зохиол бичлэг, бичиж, шинэ дуу шүлэг сур- санаа лрьж байна. Сэлэнгэ аймгийн пноне- рүүд сансрын инсэгч Н. Ру- кавешинковтой утсаар ярьж, Хөвсгөлийн пнонерүүд Мө- рӨп хотод ажиллаж байсан зөвлөлтийн мэргэжилтэн ИН. Махмутова багшийг Москва- гийн радногоор дамжуулан «Мөнгөн хонх» нэвтрүүлэгт урьж оролцууллаа. И. Мах- мутовза хүүхдүүдийн урилгыг хүлээн авч Зөвлөлт Татараас Москвад сорнуд ирж радно- гоор мэндчилгээ дэвшүүлсэн юм. ажил бүл- гэм, бүлэг бүхэнд өрнөлөө. Хүүхдүүд хичээл сурлагадаа шамдаж, эх орон ард түмэн- дээ тустай сайн үйлс бүтээж сонсогчдын талархал хүлээж байна. Пионерийп ажлын шинэ- дэг арга барил, оршиж бай- гаа дутагдал «Мөнгөн хонх» нэвтрүүлгийн анхаарлын төвд байнга байдаг. Архангайн пнонерүүд «Гэрийн даалга- вар», нерүүд хариуцлагатай А.БУЛДАХМЕТ Хорооны ордон 4Б». 8-1 свориус «Пионерийн үйэн» сонины редакци 00000000 Э Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад р. 7 хэвлэв, | ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! мэ МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. ӨСВӨРИЙН ТЕХНИКЧИД «ӨСВӨРИЙН ТЕХНИКЧИД-ХӨДӨӨ АЖ АХУЙД» УРАЛДААН ЗАРЛАЖ БАЙНА Хөдөө аж ахуйг хөг- жүүлэх, хүн амын хүнс- ний хангамжийг сайжруу- лах зорилтот программыг хэрэгжүүлэх үйлсэд пно- нєр. сурагчдыг өргөнөөр оролцуулах зорилгоор «Өсвөрийн техникчидХӨө- дөө аж ахуйд» сэдэвт техникийн бүтээлийн урал- дааныг манай орны ерөн- хий боловсролын сургууль, сургуулиас гадуурх хү, мүүжлийн байгууллагуу- дын сурагчид, өсвөрийн техникчдийн дунд 1987 оны УИ! сарын 20-ныг хүртэл хоёр шаттай зар- даж байна. УРАЛДААНЫ ЗОРИЛГО Сургалт үйлдвэрлэлийн уялдаа холбоог сайжруу» лах, сурагчдын зохион бү, тээх, шинийг «сэдэж са- наачлах авьяас, чадварыг хөгжүүлэх, сургалт-хү, мүүжлийн ажлыг улс ар- дын аж ахуйн тодорхой салбар, түүний дотор мал аж ахуй, газар тариалан: тийн үйлдвэрлэлд ойртуу- лахын зэрэгцээ хөдөө аж ахуйн төрөл бүрийн хө. дөлмөрийг хөнгөвчлөх, сургуулийн дэргэдэх туршлагын талбай, туслах аж ахуйд ашиглахад 30- тиулан төрөл бүрийн ба- таж хэрэгсэл, бага оврын машин, техник зохион бүтээх хөдөлгөөн өрнүүлэ- хэд оршино. ! УРАЛДААНД , ҮЛГЭРЧИЛСЭН СЭДЭВ -- Нар салхи, усны эр- чим “хүч ашиглан мал аж ахуйн суурь хэсэг цахил- таа лах - ин ноос үс, сааль сүүг авч ашиглах, цагаан идээ. боловсруулах, -- Гар тэжээл бэлтгэх кил. механикжуу, одах, 006 4 С. БАТСҮХИЙН авсан фото -- Хүнсний зүйл, ХАА-н түүхий эдийг боож | баг- лах, ачиж, буулгах засвар- лах, -- Отор нүүдлийн тэ- рэг, чарга, тээврийн бусад хэрэгсэл, -- Арьс, нэхий элдэх, хөхүүрийн шир утах, мод нүхлэх зэрэг ахуйн зорну- лалттай төхөөрөмж, -- Амьтны болон ур- тамлын гаралтай хүнсний хаягдлыг болфвсруулах тө- хөөрөмж, -- Механик ажиллагаа- тай хадуур, хөрзөн ховх- лох сэндэчлүүр, овс, сү- рэл хамах, боох, дарш, ма- лын тэжээлийн бусад зүйл бэлтгэх төхөөрөмж, -- Туслах аж ахуй, туршлагын талбайд ашиг- лах машин төхөөрөмжүүд (сийрүүлүүр, үрлүүр, бор- доо, хор цацах хэрэгсэл, услуур г. м) -- Үр тарианы ургам- лын болц, хаягдлыг . то. дорхойлох механик, цаг хилгаан буюу электрон багажууд, -- Машин техникийн засвар үйлчилгээ, тохи- руулгын багаж төхөөрөмж, туслах хэрэгсэл, -- Байгалийн өгөөж (самар, жимс гэх мэт) ашиглахад зориулсан тө. хөөрөмж, Тайлбар: Сэдэвт нэр заагдаагүй боловч хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлд зориулсан бусад бүтээ- лийг уралдаанд орол: цуулна. БҮТЭЭЛД ТАВИХ ҮНДСЭН ШААРДЛАГА -»| техникийн | бүтээ- лийн ажиллагааг зохих шаардлагын дагуу туршиж шалгасан, техник-эдийн зас» тийн үр ашгийг тооцсон, -- ХИЙЦ, ӨНГӨ, үзэмж сайтай, бүрэн ажиллагаа- тай, 1 юэ» техникийн | зураг, ” тэрчилгээ, оновчтой сана, схем, ажиллуулах горимын тухай заавар, тайлбар хав- саргасан байна, ДҮГНЭХ ЖУРАМ Дээрх үндсэн шаардла- тыг хангасан бүтээлийг аймаг, хот, районы пионе- рийн зөвлөл, /Хүүхдийн төлөө фондын салбар ко-- мисс, залуу техникчдийн » Хүүхдийг хамгаалах олон улсын өдөр--6 дугаар са- рын 1-нд гаргах манай со- “нины дугаарыг багачууд та Гар өөрсдөө бэлтгээрэй! Тэр өдөр уншигчид, өсвөрийн сурвалжлагчид сонины газ- “рын сэтгүүлч биднийг ор- “лон ажиллах болно. Ялан- "гуяа энэ ажилд «Өсвөрийн сурвалжлагч-ирээдүйн сэт- салбар клуб тавдугаар сарын 20-ны дотор хүлээн М ГҮҮЛЧ» эчнээ сургуульд бүртгэгдсэн хүүхдүүд авч сонгон шалгаруулсны үндсэн дээр холбогдох би- чиг баримтын хамт найм- дугаар сарын 10-ны дотор Ардын боловсролын Яамны харьяа Залуу техникчдийн ордонд ирүүлнэ, ! УРАЛДААНЫ ШАГНАЛ Нэгдүгээр байр 1 -» Диплом, «Өсвөрийн зо- хнон: бүтээгч» алтан ме- идэвхтэй оролцоно гэдэгт бид итгэж байна. Тэр өдрийн дугаарыг «Энх тайван, хүүхэд» гэсэн сэдвээр гаргана. Та нар бидэнд ямар ма- териал ирүүлэх вэ? 1 нүүрэнд: -- «Би энх тайвныг хүсч байна» сэдэвт зохион бич- лэг. -- «Энх тайвны үйлст миний хувь нэмэр» сэдэвт даль, “социалист орны й. пионерийн лагерьт амрах || М4териал урилга -- «Энх тайван, хүүхэд» сэдэвт плакат, зураасан зу- раг, фото -- «Энх тайван ном»-ын оёрдугаар байр 2 -- Диплом, «Өсвөрийн Зо. хион бүтээгч» мөнгөн медаль, "олон улсын | ХУУДаснаас «Найрамдал» лагерьт -- Энх тайвны бөмбөлөг 4 Ш | дээр чиний бичих үг амрах урилга ! ! ТГуравдугаар байр 2 -- | Диплом, «Өсвөрийн Зо» хион бүтээгч» хүрэл ме- 7 даль, орон путгийн пино- иерийн зусланд амрах урилга Мөн гурван байгуулла- тын иэрэмжит тусгай шаг- иалд гурван бүтээлийг шалгаруулиа. Уралдаанд пионер сурагчид, хамт ол: ныг сайн зохион байгуулж оролцуулсан гурваас доош” гүй байгууллага хүнийг баярын бичиг, дурсгалын зүйлээр шагиана. ї “Улсад ирүүлсэн бүх бү- тээлд «МММ» үзэсгэлэнг. тийн гэрчилгээ олгож шал-! гарсан бүтээлүүдэд ШБ,Ё -. Дайн өдөөгчдийг ил- ын эрхийн хамгаалалт ф чилсэн улс төрийн шог Зу. тогтоолгож зохиогчийн Ё раг -- Империалнзм, дайны 1 нүүрэнд: -- Энх тайвны сэдвээр зохиосон пионерийн ажлын тухай -- «Интер клуб»-ийн аж- лаас -- Хилийн чанад дахь анд нөхөдтэйгээ харилцсан захидлаас р -- «Ямар мэргэжилтэй больё доо» буланд өөрс- дийнхөө хүсэл мөрөөдлийг бичиж ирүүлэх 11 нүүрэнд: -- «ХХЇ зууны хаал- гаар» сэдвээр бичих -- «Бөмбөрцөг хүүхэд хоёр» буланд «Нуур амар бол нугас амар» сэдэвт улс төрийн тойм хайциин шилний УНШИГЧ БАГАЧУУ. , ӨСВӨ ЛАГЧДЫН АНХААРА Л. ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖ ТА НАРЫН ӨӨРСДӨӨ ГАРГАХ ДУГААР хэнээтний эсрэг тэмцэж байгаа оронтой эв сан нэгдлээ илэрхийлж, тэдний! залуу үеийнхний шударта тэмцлийг дэмжсэн үг, сэт-, гэгдэл 1 ТУ нүүрэнд: ! -- Энх тайвны сэдэвт, өгүүллэг, шүлэг, бар зураг, зураасан зураг, судал -- «Миний уншсан ком» буланд энх тайвны сэз/. вээр уншсан номын тукс:! чиний сэтгэгдэл -- Хүүхдийн лаас тусгасан хошин, зургууд Хүүхдүүд ээ! Манай сонины нүүр, бу, лангуудаас аль дуртайгаа сонгон авч бичиж больх Түүнээс гадна чи өөро ямар шинэ булан, бислел/, санаачилж хийх санаат байна? Материалаа г адил ирүүлээрэй! Мөн н:. руулал, тэмдэглэл, эсэв сЭ- рэг сэтгүүлчийн олон төр лөөр бичиж оролцож болно. Та нарын ирүүлэх мат» риалыг энэ оны 5 дугаар сарын 15-ны дотор хүлээн авна. Нэгэнт өөрсдөө сониноо бэлтгэж байгаа болохоор бичсэн зүйлээ машинд явуулбал сайн байна. Зураасан зургийг хар бэ- хээр тод зурж, фотог пас- санд буулгасан зураг., хальсны хамт явуулаарай! Хамгийн шилдэг бичлэг, , фото, зураасан зураг, шог зураг, бар зургийг шалга- руулж, сонины газрын тус-, тай шагнал илгээнэ. «Өсвөрийн сурвалжлагч- ирээдүйн сэтгүүлч» эчнээ сургуульд оролцогч хүүх- д ээ! Эд нарын сэтгүүлч болох авьяас чадвар, идэвх Сса4-, наачилга тэрхүү тусгай ду- гаарын хуудсанд тодорго гэж бил найлаж байна. Сонины зөвлөл/ 17! 13 4 ам-ар:)/ шов! т СЭ) ХӨВГҮҮДЭД Ч И Тэвчээр бол хөвгүүд та на- рыг биеэ захиран жолоодо- ход туслах чанарын нэг мөн. Би нэг жишээ ярья. Зөвлөл- тийн нэрт эрдэмтэн О. Ю. 1їмидт 14 настайдаа хойш- дынхоо амьдралын нарийн программ боловсруулан түү- нийгээ биелүүлэхэд 900 жил хэрэгтэй гэж тооцоолсон бай- на. Тэгээд дахин нарийвчлан 500 жил болгоод эцэст нь 150 жил болтол Нь хянаж нагийвчилжээ. Нөр их хө- дөлмөр зүтгэл, бүтээлч үйл ажиллагаа, амьдралаа мину- хүртэл нарийн төлөв- ий үрээр энэ хатан тэв- рт эрдэмтэн 64 наслахдаа 150 жилийн программаа үнд сэнд нь биелүүлжээ, Өөрөөр хэлбэл «нормоо» гурав дахин давуулан бие- лүүлсэн байна. Энэ болхү- ний өөрийгөө захиран жо- СЭ 25 ӨӨ лоодсон их хөдөлмөрийн шим агуу их ялалт мөн, Бидний амьдралд олон ян- зын бэрхшээл тохиолддог. Түүнийг жинхэнэ эр хүний ёсоор оюун санаа, бие мах- бодь, сэтгэлийнхээ их нөө- цийг шавхан ялан давж бай- дагт Л хүний агуу их сүр хүч оршдог гэдгийг найз нар минь үргэлж санаж яваарай, Та бидний биширдэг, ба- хархан дуурнадаг тэр агуу их суут хүмүүсийн амьдрал бол тэр аяараа бэрхшээл, саад, хатуу бэрхийн эсрэг хийсэн ширүүн тэмцэл, ха- тан зориг, тэвчээрийн сур- гууль байсныг түүх гэрчил- нэ. Тэгвэл бид юунаас эхлэх хэрэгтэй вэ? Хамгийн тү- Ррүүн өөрийн хөдөлгөөн, үй- лээ эзэмдэн захирахаас эх- лэх хэрэгтэй. Түүнийг ухам- сартайгаар жолоодон сура- хад хэцүү л дээ. Гэвч бид ҮР эр хүн гэдгийг лохгүй. Ялангуяа эхний үед асар их зориг тэвчээрийг биднээс шаардах болно. (Олон ний- тийн газар, ялангуяа хүмүү- сийн амгалан тайван байдал, амралтын үед чанга ярих, дуулах, хашгирах хүсэл хич- нээн ч байлаа “тэсэн биеэ барьж бусдыг хүндэтгэх Явд- лаас л тэвчээр маань хараг- даж эхэлнэ. Бас тоглох, сай- ханюм үзэх, телевизийн ши- нэ кино үзэх хүсэл хичнээн Ч байлаа гэсэн тэвчээртэй суун маргаашийн хичээлээ давтаж дуусгавал сая эрхүн болж байна гэж бодох хэ- рэгтэй. Хүн төрөлхтний түүхэнд суу билэгтэн гэгддэг 400 таруй ор- чим хүмүүс байдаг ажээ. Тэд нарын хэн нь ч нөр их хөдөлмөр, биеэ захиран Жо- лоодох асар их сэтгэлийн хүч, зориг тэвчээр, дасгал сур- ҮНЭН АЯХАХАЯАЯХХХРААЖАХХХХХ ХЭ ХЯЯАЯ 884885 1987. 3. 25 гуульгүйгээр тэр их алдар ЦУУ, нэр хүнд, авьяас билэгт хүрч чадахгүй байсан юм. мартаж бо: Туйлбаргүй зан гаргах,за- мынхаа хагаст зогсох, тавь- сан зорилгоосоо буцах,юманд хайхрамжгүй хандах зэрэг нь биеэ захиран жолоодож ча: дахгүй, тэвчээргүйн шинж, Би өөрийн сонссон нэгэн түү- хийг ярья, Эртний Грекийн уран илт- гэгч Демосфан хэл яриа муу- тай, ээрүү, дуу султай, ноо- мой, юм ярихаараа хоёр мө- рөө хавчин хөдөлгөдөг муу зуршилтай хүн байжээ. Гэвч тэр үед хамгийн их хүнд- лэгддэг байсан уран илтгэгч болохоор зориг шийдэн дас- тал сургуулийг уйгагүй хийж эхэлсэн байна. Дуугаа аялгуу төгс чанга болгон уран тод үгээрээ сон- согч түмнийг өөртөө татаж сурахын тулд Демосфан өдөр шөнөгүй хичээллэж тэнги- сийн эрэг дээр очиж удаан цагаар өндөр дуугаар шүлэг уншин эргийн хад цохилон нүргэлэх давалгааны чимээг дарахуйцаар тийм чанга ярих дасгал хийдэг байлаа. Хэл ярианыхаа гажгийг засахын тулд амандаа элс хайрга чу, луу хийгээд ярьдаг байжээ, Мөрөө хавчдаг зуршлаа арил- гахын тулд байшингийн тааз: наас үзүүртэй жад унжуулан зоож дор нь зогсоод ярьдаг байжээ, Өчүүхэн төдий л мөрөө хөдөлгөвөл жадны хурц үзүүр мөрөнд нь зоогд- ДОГ байв. Ингэж өөрийгөө албадан жолоодсоны үрээр тэрээр Грекийн алдарт уран илтгэгчийн нэг болж чадсан байна. Ийм гайхамшигт жЖи- шээ газар сайгүй бий. Залуу нөхөр миньБ, тэгэ- хээр биеэ захиран жолоодно тэдэг хөндлөнгийн удирдла- тагүйгээр өөрөөр хэлбэл бу- сад хүмүүсийн нөлөөгүйгээр өөрийн зан үйлийг танин мэ- дэж түүндээ дүгнэлт хийн з0- хих замаар хөтлөн явахыг хэлж байгаа хэрэг юм. Ц. НАЦАГНЯМ ч. 11 АРДЫН АРМИЙН ЗАЛУУ ХАЛАА нийслэлийн пионер сурагч дын цэрэг спортын тэмцээ- нийг үзлээ. Эх орноо бат- лан хамгаалах найдвартай халаа болсон хөвгүүд ар- дын армийн дүрэмт хувц- саа өмсөн жагсаалаар жигд алхах, рапорт өгөх, түргэн хугацаанд баг өм- сөх зэрэг цэргийн анхан шатны Хаврын энэ өдрүүдэд бэлтгэлд хүчээ сорьцгоов. Тэмцээнд оролцогч баг, сурагч, бүр тоглолтод сайн бэлджээ. нэг нь түрүүлдэг. Дүн гар лаа, " Нийслэлийн тусгай сургуулийн баг тү- рүүлж удаахь байрт 77, 41 дүгээр сургуулиуд шал гарав. Гэвч тэмцээнд хуш Л.АРИХ («Комсомольс- кая правда» сониноос манай оронд суугаа тус гай сурвалжлагч). | БУХ Редакцид захидал ирлээ. «Пио нерийн үнэн» сониныг бэлтгэн хийж байдаг сэтгүүлч биднийг «захидал ирлээ» гэсэн мэдээ зүй ёсоор баярлуулдаг. Учир нь уншигч пионер сурагчид С0- нины ажилтан бидний хоорон- дын холбоог захидлаар хэмждэг билээ. Сурвалжлагч бидний хүрч чадаагүй газар, сонсож мэдээ- гүй бүхнийг шуурхай мэдээлж байдаг идэвхтэн бичигчиддээ «Пионерийн үнэн» сонин чинь үргэлж баярлаж байдаг. Өнгөрсөн хоёрдугаар сар за- хидлын хувьд «Өндөр ургацын» сар байлаа. Бид өсвөрийн сур- валжлагч--идэвхтэн | бичигчид, багш, пионерийн ахлах удирдагч сурган хүмүүжүүлэгчдээс нийт 678 захидал хүлээн авлаа. Сүү- лийн саруудад ийм их захидал аваагүй юм. Та нарын захидалд юуны ту- хай өгүүлэв? Идэвхтэн бичигчид улс орны чухал зорилтын нэг болох мал төллүүлэх ажлын явц, төлчид малчиддаа төлийл элгэвч, нэм- нээ, уут, төлийн аптек, бэлтгэх ажилд пионер сурагчдын оруулж байгаа хувь нэмрийн тухай за- хидалдаа бичжээ. «Манай сур- тууль дээр төл түмний үйлсэд яаж хувь нэмрээ оруулах та- лаар их ярилцав. Ботгоны нэг нэмнээ, хурганы нэг угжны цаа- на ямар гайхамшигт том ажил үйлс оршдогийг Арвижих гуайн ярианаас сонссон. Тиймээс су- рагч бүр нэг нэмнээ хийхээр үүрэг авсан бол хоёр болгож, нэг элгэвч хийхийг хоёр болгох зорилт тавьж ажиллаж тодор- хой үр дүнд хүрлээ» гэж Хэн- тий аймгийн Өмнөдэлгэр сумаас сурагч А. Оюунтуяа бичжээ. Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумаас Э. Одончимэг, Эрдэнэт хотын 8 жилийн ЇЇ сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга М. Баттөр, Өвөрхангай аймгийн Өл- зийт сумаас М. Долзодмаа на- рын олон сурагч цэг үеийн чу- хал компанит ажлаас шуурхай мэдээллээ. Олон сурагч Д. Сүхбаатарын мэндэлсэн өдөр, багш нарын баяр угтаж зохиосон ажлаасаа ЗАХИРАЛ 3) ЇН бичжээ. Сургууль бүлгэм дээрээ зохиогдсон пионерийн ажил, шин- нэ үүсгэл санаачилга, төрөл бүрийн уралдаан тэмцээний ту хай идэвхтэн бичигчид захиан- даа бичжээ. Хэнтий аймгийн Бэрхийн хо» рооны 10 жилийн сурагч ЇП. Мөнхбат «Манай ангийн хөвгүүдийн хооронд шүлэг, даам, шатрын тэмцээн зохиов. Олон хүүхэд шатар даам тоглож сурав. Бид- ний дунд олон авьяаслаг хөв- түүн байдгийг энэ тэмцээнээс мэдсэн юм» гэж бичжээ, Бид Мөнхбатын захиаг уншаад их баярласан юм. Хүүхэд бүр өзв рийн авьяас, билгээ сорьж, ши- нэ зүйл сурч байгаа нь баяр- лууштай юм. Мөн аймгийн Бат- норов сумын дунд сургуулийн хөвгүүд сургуульдаа 118 мод хөрөөдөж тусалсан тухай сурагч Бүтэдмаа сонинд мэдээлэв. «Сурагчдын чөлөөт цагийг зөв боловсон Өнгөрүүлэх, тэд- ний сэтгэн бодох авьяасыг Хөг- жүүлэхэд АСТ их тус болдог» тэж Сэлэнгэ аймгийн Зүүнха» раа хотын багш З.Батаа, Өвөр- хангай аймгийн Хужирт сумаас сурагч 2К.Дэжидсүрэн матемё» тикийн хичээлийг биеийн та» мирын хичээлтэй холбож со нирхолтой шинэ хэлбэрийн ажил зохнолоо гэж мэдээндэВ өгүүлэв. Гэвч редакцид зарим үед хэе дэн тоо дурдсан, хүүхдийн нэр бичсэн захидал ирдэг юм. Тоое доо биш чанартаа голнь гэш ярьдаг биз дээ. Зохиож байгаа ажлаа дэлгэрэнгүй бичих, бүйе гийн ажилдаа шинэ ямар арга барилыг нэвтрүүлсэн, найз нө хөд чинь дундаас сайн, сайнаа онцод яаж шилжин суралцай, ахмад настай, буурлууд, цэцэре лэг, бага ангийн дүү нартай яаж тусалсан тухайгаа бичиж ирүүлбэл бид нх баярлана. Идэвхтэн бичигч та бүхнээс дайчин шуурхай, ур чадвар сай- 8 бичлэгийн олон төрлөөр ичсэн материал хүлээж байна. УТГА. ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН. ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН ӨДӨР УГТАЖ инн гаргаж сурталчлахаар бэлтгэж байна. « маань зов- лөж байна» хэвлэлийн хайчилбараар цомог хийж, «Сурлагын чанар», «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур» хэлэлцүүлэг ярилц- лаг, зохиож эхэллээ, хэвлэлийн өдрөөр олон жил сониноо захиалан ХУЛВЫНД” гээн ччдах хэс, диэн бичдэг хүүх- й Налсэнайн ХҮ сургууль алЛай цоо ЯМ”-Ч хос Цас Ён Сэ Энх тайвны билэгдэл болсон тагтааг анх 1947 онд Францын зураач Па- зол Пикассо зурсан юм. Түүнээс хойш дэлхий да- хин энх тайван гэдэг ойл- голтыг дүрслэхдээ тагтаа- гаар” төлөөлүүлдэг болжээ. Хүүхдүүд та нар ч гэ- сэн энх тайвны сэдэвт зу- раг зурахдаа тагтаа зур- даг нь бас үүнтэй холбоо- той биз. П.Пикассо бол дайныг эсэргүүцэгч, энх, тайвны ИДЭВХТЭЙ:: ТЭМЦЭГЧ байв, Тэр германы «рашис- тууд Испанийн хойт нут- гийн Герника гэдэг бяц- хан хотыг үнсэн товрог болгож, газрын хөрснөөс арчин хаясны дараа «Гер- ника» гэдэг алдартай зур- гаа бүтээсэн юм. Тэр зу- рагт айж сандарсан, амь тэмцсэн хүмүүс учраа олох 1 4444444464444444444444 8 8 3 Ё Ё Ё Ё 1 2 ю "0 1: 11 5 йл) Ё 1-4 2 тэмүүлж, Ё дын єр бусын дүрст ам хоншоор, хэмхэрч бяцар- сан орчинг дүрсэлжээ. Дайнаас болж юм бүхэн эвдрэн сүйрч, уй гашууд лаар дүүрдгийг энэ зураг- таа яруу тодоор илчлэн үзүүлсэн юм. Дэлхийн П дайны гүед Парист сууж байтал фашистууд гэртнь дайран орж ирээд, я 1 мн Ё 8! 8 Ф Дд 14 С: ч Ч маа АААВГХНГ ларлдллар хайс йл ЭГ ДАВААГ 36444444446444444 11 Ф эт Ё 2) 85) Ф и ш Ф ч Ё Ф ч мн Энх тайбны билэгдэл «Гериика»-ыг бүтээсэн гэл үү? гэхэд -- Үгүй, фашистууд та нар бүтээсэн шүү дээ гэж эрс бөгөөд ёжтойхон ха- риулсан гэдэг. П. Пикассо хэдийгээр испани хүн боловч 1904 оноос францад шилжиж бүтээл туурвилаа хийж тэндээ насан элтлээ амь дарчээ. Тэр байгаль, дэл- хий, хүн ардыг хайрлаж, хүнийг зэрлэг араатан бол гож байгаа хөрөнгөт нийг- мийн бузар булайг уудлан илчлэгч байв. Энэ бүхэн нь түүний уран бүтээлд тусгалаа олжээ. Амьд сэ- рүүн ахуйдаа П .Пикассо шиг алдаршсан зураач хо- вор гэлцдэг. Тэр зураач, барималч, сийлбэрч, тайз чимэглэгч, шавар вааран эдлэлийн эх загвар 30- хиогч байсны хувьд урла- гийн асар баялаг өв сан үлдээсэн нь одоо дэлхийн алдартай музейнүүдийн үз- мэрийн сан хөмрөгт бий. 1979 онд манай улсад ЮНЕСКО-гоос сонгодог урлаг сурталчлах зорил- гоор гаргасан үзэсгэлэнд П.Пикассогийн «Хүүхэд, тагтаа хоёр» гэдэг өнгөт хуулбар зургий нь бэлэг- лэсэн нь одоо манай «Дүрслэх урлагийн ! му- зейд» хадгалагдаж байна. Г.ЛОВОР чи муу ХҮН БАЙДАГГҮЙ Манай ангийн Энхжар- тал, Энхтуул хоёр дотно үерхдэг найз охид. Бага ангид байхдаа нөхөдтэйгээ эвтэй, сайн суралцдаг хүүх- дүүд байлаа. Гэтэл сүү лийн үед зан ааш нь Ху- вирч, хичээлээ давтахгүй арайхийж дунд сурдаг бо- лов, Үүндээ огт санад 308- сон шинжгүй элдэв 4ЭТ- гээд» үг хэлж, ангийнхнаа- саа онцгойрно. Найзууд в, михлилов З00лолтийн хүүхдүүд энх таны төлөө ..Таллин хотын төв шуу- дангийн дэргэд эв санааны нэгдлийн яармаг нээгдэж хөл хөдөлгөөн ихтэй байлаа. ХО- тын пионер, сурагчдын орд- ны уран гартны хийсэн бам- барууш, тоглоом, бэлэг дурс- галын зүйлс хүүхэд бага- чуудын харааг булаана. Гүйл гээ ч сайн. Худалдагчид (мөн пионерүүд) минутад хэдэн ар- ван бэлэг дурсгалын зүйл ху- далдана. Тэд ингэж олсон мөнгөө Энх тайвны фондод шилжүүлэв. Дараа нь пионе- рүүд хотын интернационалч найрамдлын клубүүдийн УП чуулганд оролцохоор Хэвлэ- лийн ордны хурлын танхимд цугларлаа. Таллин хотын комсомолын хорооны нарийн бичгийн дарга Тийна Мандер налч найрамдлын клубүүдийн чуулганд оролцохоор Юрий Гагарины нэрэмжит Москва- гийн пионер сурагчдын орд- ны интернационалч найрамд- лын клубийн төлөөлөгчид ир- жээ. Төлөөлөгчдийн бүрэлдэ- хүүнд энх тайвны бяцхан элч гэж нэрлэгдсэн Катя Лычева орсон байна. Катя тайзнаа гарч: - Манай интернационалч найрамдлын клуб дэлхийн бүх хүүхдэд энх тайвны урналга илгээсэн. Энэ уриал- гынхаа анхны хариуг хүлээж аваад байна. Социалист ор- нуудаас, мөн Австрали, Швей царнас энх тайвны тагтаа ир- сэн. Манай клубт өдөр хичнээн зураг ирж бүр байгаа чуулганыг нээж хэлэхдээ: тэж санана| Бүгдээрээ энх -- Энх тайван гэдэг дэл- тайвны төлөө Дуу Х00- хийд хамгийн үнэтэй үг. Зөв- лойгоо өргөе. Эх дэлхий лөлтийн ард түмэн дайны үед олон сая хүнээ алдсан юм. Наяад оны хөвгүүд, охид та нар эцэг, өвгөдийнхөө үйл хэргийг үргэлжлүүлэх ёстой гэв. : Дараа нь хотын интерна- ционалч найрамдлын клубүү- дийн шилдэг гишүүд ажил үйлсийнхээ тухай ярилаа. Хотын олон сургууль най- рамдлын нх наадам. зохио- жээ. Энх тайвны төлөө тэмцэгч хүүхдүүд зэвсэглэлээр Хө9- цөлдөхийг зогсоох уриалгад 160 мянган хүний гарын үсэг цуглуулсан байна. Таллин хотын интернацно- гэдэг чинь бие биедээ сай- наар нөлөөлж, тусалж, сайн үйлсийн төлөө санаа нэг байхын нэр биз дээ. Гэтэл энэ хоёр охины үерхэл жинхэнэ найзуудын үерхэл мөн үү? Манай хамт олон хоёр найздаа зөвлөж, охидын хурлаар, дараа нь ангийн хурлаар авч хэлэлцлээ. Түүнээс хойш тэд бусадтай эелдэг даруу харилцаж ду- тагдлаа ойлгож Эхэлсэн, Бид тэднийгээ ингээд Ор- хихгүй сайн сурлагатны эг, нээнд оруулна. Муу хүн байдаггүй гэж үнэхээр үнэн 44999999: 94999944409499994909499944944494449090400444409444094 маань үр хүүхдийнхээ дууг сонсоно гэдэгт итгэж байна. гэв. Дараа нь хүүхдийн сайн танил, Зөвлөлт Холбоот Ул- сын баатар, цэргийн нисгэгч Эндель Пусэп үг хэллээ. Бид та иарын төлөө, та бүхний аз жаргалын төлөө тулалдаж явлаа. Та бүхний хамт энх тайвны төлөө тэм- цэж байгаа болохоор дайн да- хин гарахгүй гэдэгт итгэж байна гэж тэр хэлэв. Энэ үеэр мянга мянган су- рагч энх тайвны төлөө гарын Үсэг зурлаа. Орчуулсан Ц.ШАРАВ (АПН) үг юм, Энэ хоёр, охидын нэр хүндийг өндөрт өргөж явна гэдэгт итгэж байна. Отгон-Эрдэнэ. УБ хот ХҮН ХҮНДЭЭ итгэж БОЛОХГҮЙ ГЭЖ ҮҮ? Би долдугаар ангид сур- даг. Нэг хөвгүүнтэй үерх- дэг байлаа. Бид хол учраас зөвхөн захидлаар харилц- даг байсан л даа. Харин сүүлийн үед захиа бичихээ больчихлос, Гэтэл «Чи бид хоёр яагаад ч таарахгүн. Хоёулаа үерхлээ таслал». гэсэн захидал ончжээ, Ин- гээд би маш хүнд байдалд орсон, «Хүн хүндээ итгэнэ гэдэг хамгийн сайхан зүйл» гэж номоос уншсанаа С4- наж байна. Би түүнд итгэ- дэг байсан. Гэтэл... Хөвгүү- дэд итгэж болохгүй гэж үү. Алтантуяа. Сүхбаатар ҮЕРХЛИЙН ТУХАЙ БОДОЛ Хүн бүхэнд найз нөхөд хэрэгтэй. Дотны найз бүр ч хэрэгтэй гэж боддог. Надтай нэг хөвг сайхан үерхдэг байсан. Гэтэл тэр өөр охидтой үерхэх боллоо. Одоо бид мэндлэхээ ч боль- сон. Сурагч үеийн гэнэй цайлган,» хөгжилтэйхэн үерхэл ийгээд сарних гэж үү, юунаас болов? Миний ямар нэг байдал түүнд таалагдаагүй юм бо- лов уу. Жинхэнэ найз нд- хөр бол дутагдлыг нь хэлж, засахыг зөвлөмөөр юм. ДОЛГОРМАА, УБ хот 1987, 3. 25 ҮХ ОКТЯБРИЙН УРИА ДУУДЛАГА Октябрийн түүхэн гавьяа, ач тусыг манай хүүхдүүд сайн : мэднэ, Хүн төрөлхтний түүх хэнд гарамгай үйл явдалд болсон Аугаа их Октябрийн, социалист хувьсгалын 70 жиг лийн ой энэ жил болно. улаан бүчтэнгүүд сурлага, хөдөлмөг рийн амжилт бүтээлээ Он тябрийн их баяртаа өргөн бае рих хөдөлгөөн өрнүүлж байг на. Энэ өдрүүдэд 9ЭХУНН-ын Төв Хороо «Аугаа их Октяб» рийн социалист хувьсгалын 170 жилийн ойд бэлтгэх ту. хай» тогтоол, зөвлөлтийн ард түмэнд хандаж урналга гар: галаа. В. И. Ленин тэргүүтэй большевикуудын Намын удирдсан Оросын пролетари нар аугаа их хувьсгал хийж, дэлхийн ажилчин тарначны анхны улс байётуулагдсаныг тунхагласан билээ, Октябрь, хүүхэд залуучуу" дын замыг эрдэм мэдлэгийн гэрлээр гийгүүлж, сайн сай- хан амьдралтай золгуулсан юм. «Сайн сайхан бүхнээ хүүх» дэд зорнулья» гэсэн үг ОК, тадрийн туг дээр бичигдэж, амьдралд хэрэгжлээ. ЗХУКН-ын Төв Хорооны тогтоолд «Хөдөлмөрчип ялан» гуяа залуучуудыг коммунист нам, зөвлөлтийн ард түмний хувьсгалч, дайчин, хөдөлмөрч уламжлалаар, ЗСБНХУ-ын ард түмнүүдийн эвдэршгүй найрамдлын үзэл санаа, С0: циалист эх орноо хамгаалас хад байнга бэлэн байх үзэл санаагаар хүмүүжүүлэх нь нам, үйлдвэрчний эвлэл, ком- сомол, олон нийтийн бусад байгууллага, ардын депута» туудын зөвлөл, хөдөлмөралйн ба сургуулийн хамт олны Чу, хэл зорилт мөн» гэж заалаа, ЧЗогтоолд «Хувьсгалт алхаа» гаар явагтуш» гэсэн уриан дор Лениний комсомолын Са наачилгаар өрнүүлж байгаа зөвлөлтийн залуучуудын эх оронч хөдөлгөөнийг дэмжжээ, Октябрийн 70 жилийп о8Д зориулсан комсомолын Ги- шүүд залуучуудын бүх хол: боотын чуулга уулзалтыг 1987 оны аравдугаар Сард Ленинградад хийх юм. Октябрийн үзэл санаа зөв» лөлтийн ард түмний социа- лист байгуулалтад биеллээ олж, өнөөгийн өөрчлөн бай» гуулалтын ажил үйлст үргэл: жилж байна. Октябриар тун- хагласан энх тайвны уриа дуудлага яруу тод цуурайт- саар байна. Зөвлөлтийн ард түмэнд хандаж гаргасан “Уриалгад «Социализм, энх тайван хоёр, салшгүй холбоотой. Социализм хэдийчинээ Хү" чирхэг байвал энх тайван Тө, дийчинээ бат бэх байх болно». гэжээ. Октябрийн ачаар феодал лизмаас капитализмыг алга“ сан соцнализмд шилжсэн ма най ард түмэн, түүний залуу, үе Октябрийн социалист ИХ хувьсгалын ЧО0 жилийн өөрийн үндэсний баярын адил ёслон тэмдэглэхээр бэлтгэж байна. “уе Мишлээ-2 3 ё ЕЭ ! Ы 4 улсын хүүхдийн атлетикийн «Най- дөрвөн төрөлт тэм- тамирын хор- сурагчид самбаа- пио- Олон хөнгөн рзамдал» Мээн биеийн ЮКойтон , пионер хурд хүч, авхаалж таа сорьдог нэг ёсны нєерийн олнмп билээ. Улсын аварга шалгаруу- лах өнгөрсөн 5 жил харахад : атар хотын 2, 13, 17, 48, Дархан хотын тий, Архангай Дунд- БМГИйн төвийн 10 жи сургуулийн тамирчдын Ур чадвар жилээс ж байгаа нь тухайн бүлгэмийн биеийн багш нарын уйга- ли ли (5 ы! ( ОЛИМПЫН АВАРГА ТӨРНӨ Гүй хөдөлмөртэй шууд хол- боотой, Дундговь аймгийн төвийн 10 жилийн улсын тэргүүний сургуулийн би сийн тамирын багш Б.Гун- гаадаш жил бүр баг тамир- чиддаа гүйлт, харайлтын төрлийн техиникийг чадмаг эзэмшүүлж сэтгэл зүйн өн- дөр бэлтгэлтэй оролцуулс- наар «Найрамдал» дөрвөн төрөлтийн улсын болон олон улсын тэмцээнээс 50 гаруй алт, мөнгө, хүрэл медаль ав- сан байна, Одоо манай улсын хөнгөн атлетикийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүний 80 гаруй хувь нь «Найрамдал» дөр- Тэмцээний охид, хөвгүүдийн гүйлт, бөг шидэлт (150 гр) 60 м-нй м-ийн даг. Манай өсвөрийн чид 1968 оноос бүр «Найрамдал» төрөлт тэмцээнд 180 гаруй алт, рэл медаль хүртсэн юм. Олон улсын хөнгөн Тикийн «Найрамдал» вөн төрөлт тэмцээний нөх сорилт болгон сургууль аймаг, хот, бүсийн гүйлтийн хүүхдийн «Найрам- т тэмцээ- икийн дал» дөрвөн төрөл зай төрөг тэмцээний дээд амжилт Дээд амжилт Ё хид хэ-1-380 1. 60 м-ийн гүйлт 7,6 сек 8,07 сек 2. Өндрийн харайлт: 1,82 см 1,60 см 3. Бөмбөг шидэлт 80,40 см 72,74 см 4. 500 м-ийн гүйлт 1,14.6 сек 1,19.46 сек ф 5. Дөрвөн төрөлтийн нийлбэр дүн (оноо) 477 410 6. Багийн нийлбэр дүн (оноо 2199 оноо 1765 оноо - Хөвгүүд - 1, 60 мийн гүйлт 6.9 сек 7,0 сек ї 2. Өндрийн харайлт 1,93 см. 1,93 см З. мбөг шидэлт 112,74 см 99,66 см 4. В00 м-ийн гүйлт 1,58,6 сек 2,04,40 сек 5. Дөрвөн төрөлтийн нийлбэр оноо 543 450 6. Багийн нийлбэр дүн (оноо) 2376 1982 программд өндрийн харайлт, бөм- охи- дын 500 м, хөвгүүдийн 800 төрөл багт- тамир- эхлэн жил дөрвөн оролцож мөнгө, хү атле- дөр» өм- болон улсын гэсэн дөрвөн үс шат- н гаруй- сургууль бүлгэмээс шалгарсан зуугаад өсвөрийн сөлдсөн юм. Пионер сурагчдын «Най- вӨн төрөлтийн тэмцээнээс га- тай уралдаан жил бүр зо- рамдал» “дөрвөн төрөлтийн раагаа эхэлсэн тамирчид хиодог. 1980 оны улсын аварга байна, Улсын шигшээ ба. Өнгөрсөн. жил. «Найрам- шалгаруулах тэмцээний 1 Гийн. залгамж халаа эндээс дал» тэмцээндээ хамрагдац- байрын "амжилт 1986 оны төрд ! 7 м, 2 өрдөг. таая!» гэсэн уриан Дор 850 улсын аваргын . тэмцээний 2 .Х байрын амжилттай ижил ний “рекорд амжилтыг ӨӨ- | тэмцээний рекорд амжилттай байгаа нь тамирчдын спор- рийн. орны дөрвөн” төрөлт харьцуултя, тын ур чадвар жилээс жилд Манай орны Олби улсын Дээрх Їэлай-3д Бехєчна ЇЕ м-ийн гүйлт 8--5 сек,|5--6 секундээр тус тус өнгөрсө, жилд хөвгүүдийн А 3 Өндгийг харийн “707: охидын 500 м-ийн гүйлт ахисан байна, СПОРТ ӨСВӨРИЙН БӨХЧҮҮД Үндэсний бөхийн залуу- чууд, өсвөр үеийнхний 1987 оны улсын аварга шалгаруу- лах тэмцэ»н спортїли төв ор- донд боллоо. Тэмцээний 15-16 насанд Баянхонгор аймгийн С.Очир- гм 29 давж түрүүлэн авар- шиш алтай медаль, БНМАУ- ын їшөнхор цол, Завхан айм- гийн Ц.Цэрэнпуицаг 29 давж үзүүрлэн мөнгөн медаль, БНМАУ-ын харцага цол авав, Дундговь аймгийн С.Пүрэв- жав 28 давж гуравдугаар байр эзлэн хүрэл медаль хүр- тэв, 17--18 насны бөх үдээс Октябрийн районы 225 Ц. Батмөнх өвдөг шороодолгүй түрүүллээ, " 1985 оны өсвөр үеийн аварга, улсын шонхор Увсын Д. Жавзанжамьян үзүүрлэн БНМАУ-ын шандас цол ав даа. Найрамдлын районы бох А.Буянжаргал 28 давж, гу- равдугаар байр эзлэн хүрэл медалийн эсэн болов. МАНАН СУРВАЛЖЛАГЧ" МАНАЙ лиш эдээ 36 СЭЭНЦЕЭЭ.. корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакци Д,. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэ! Хөвсгөлийн алдарг ямаачин Хөдөлмөрийн баатар Банзрагч гуай Өндөр нам тайрдасуудыг Өрж зэрэгцүүлж тавиад Хөөрхөн жаахан ишигнүүдээ Хөгжилтэй тоглуулдгинг 2 сонсоод Төлийн нарлах хашаанд Тоглоомын талбай заслаа Найзууд минь та нар Наадмын талбай засаарай Чоглох тусмаа ишиг Том болдог юм гэнэлээ. Эвэр угж Хундан цагаан хониноос Хув хурга гарлаа Хув цагаан хургаа «Хувдай» гэж нэрлэлээ Тэгтэл харин эх нь Төлөө цатгахгүй байлаа Ээжид үүнийг хэлэхэд Ишигний тоглоом Эвэр угж оглөө Өдөр бүр би Хургаа угждаг боллоо ї Хурга хурганы дотроос Хувдай надад хайртай Намайг тэр харуут Нааш гүйгээд ирдэг Нэг удаа угжихдаа Нэг л угжийг өгнө Ишиг бид хоёр Ижилхэн тоглох дуртай Хаврын наран дор Хад дамжин наадна ХАЯГ, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» Зж (51 .131ч4318. 13110313) , ЛРТРЛГО 7 өссөнийг харуулж байна. » Өнгөрсөн оны “ҮЦ сард БНКУ-ын нийслэл “Гавана хоткюо болсон олон улсын Хүүхдийн хөнгөн атлетикийн «НАйрамдал» дөрвөн төрөл- тийн ХХХ дахь удаагийн ТЭМЦЭЭН хүүхэд, залуучуу- дын найрамдал, нөхөрлөлийн баяр болж өнгөрсөн юм. Өр- СӨЛДӨГЧ ИХТЭЙ ЭНЭ ТЭМЦЭЭНД манай хөвгүүдийн баг тех- никийн болон тактикийн бэлтгэл сайтай байгаагаа ха- руулж багаараа 12 орноос 111 байранд шалгарч дайчин багийн цом хүртлээ. Гэвч охид, хөвгүүдийн 60 м-ийн гүйлт, мбөг шидэл- тийн төрлөөр (150 гр) сүү- лийн жилүүдэд олон улсын тэмцээнд-эхний байрын тө- лөө өрсөлдөх бүрэн боломж- ТОЙ боловч тодорхой ахиц гарахгүй байна. Охидын өнд- “Өсбөрийн төлчид яруу найфашт---------0 Хамаагүй их өгвөл Хурганы хоол нхэднэ. Д.БАТЖАРГАЛ («Эрх чөлөө» сонины сурвалжлагч). Тооны хичээл Улирлын шалгал таар Төмөрөө Уруу царайтай гарахдаа Дунд дүн хүртчихээд угаа ингэж хураажээ. Төмөрөөг харип тэгтэл Төлчнөөр хөдөө явуулжээ. Бага жаахан Төмөрөөг Балчир гэж голсонгүй Аварга малчин Дамдин гуай Ажил хуваарилж өгөхдөө Сурагч хүн номтой гэж Утас 2--20-48 2-863-33 тамирчин аваргын төлөө өр, Суурийн лэвтэр Өдөр өдрийнх нь төлийг Өнгө зүсээр нь бичнэ. Эхийг иь бол нүдлэнэ. Төлийг нь бас зүсэлнэ. Орой нь дүгнэж Ойнцолсон Штабт өгөх мэдээг Шалгахгүй бол горьгүй Төмөрөө хүү мэрийнэ. Төлийн тоог жирийлгэнэ Даалгаж өгсөн Даамай Төлийн Тооны хичээлдээ рийн дүү социалист орнуудын өс- харайлтын амжилт ах үеийнхний амжилтаас СМ доогуур байгаа нь багийн амжилтад муугаар нөлөөлж “байна. Иймээс «Найрамдал» дэр» вӨн төрөлт тэмцээнд өсвөр үеийнхнийг бэлтгэхдээ юу- НЫ.ӨМНөӨ шилэлтТ, сонголтыг сайн хийж, 60 м-ийн гүйл- тийн -гарааны хөөлт, зайн гүйлт, барианд орох бөмбө- ТИЙГ -(150 гр) зөв барих, шидэлтийн гүйлтийг сүүлийн зургаан алхалттай холбох, 00 вөр 1 )-м, 800 мийн зайн гүйлтэд давтан гүйлт, той« рогт орох, гарах техник, өндрийн харайлтад 3,5 алх- маас харайх, гүйлтэзс түл« хэх, хөндлөвч дээр ажил лаж сурах зэрэг техник так« ТИКИЙН ур чадварыг сис« темтэй эзэмших шаардлага» тай байна, - Энэ жил БНБАУ-ын нийс» лэл Софи хотноо УЦ сарын П хагаст олон улсын хүүх- дийн хөнгөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөл- тийн ХХХЇ дэх тэмцээн бо- лох гэж байна. Өсвөрийн тамирчид аа! «Найрамдал» тэмцээндээ одоогоос идэвхтэй бэлтгэж амжилт гаргацгаая. Ч, НАРАНБААТАР хөтлүүлжээ, тоо гаргана. ажилд сайн хандаж тоо бодсоор сайжирчээ. С.ДАЯНДОРЖ 9- 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ о эе ҮНЭ 10 МӨНГӨ 1987 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 28 ө. БЯМБА г Ме25 (2229) о Ш-хь... УЛЛАР б-эйдсонс Хаврын нэг өдөр утсаар холын дуудлага цангинав. - - Байна уу? «Пионе- рийн үнэн» сонины газар . »-Тийм байна. Хаанаас ярьж байна вэ? ї , »-Ховд аймгаас, Бид та бүхнийг манай аймагт хүрэлцэн ирэхийг урьсан юм. ї --Чухам хэнийг уриа : Энэ үеэр хэсэг сур- 2 2Ү77"1 4 2221 валжлагч малчин ах, эгч, аав, ээждээ төд хүлээн авч, бойжуулах ажилд эр- вВийх дэрь.,ихээрээ орол- цож улс, нийгэмдээ сайн үйлс оүтзэж оайгаа төлчин багачуудыг сурвалжла- хаар хөдөө нутгийг зорих гэж байлаа. Редакциараа хүрэлцэн ирэхийг урьсан урилгыг хүлээж аваад онд их баярлав. Гэвч... --Хэрэв бүгдээрээ яв- чихвал хэц сониноо гар- гах вэ? ї -Манай Ховд аймгийн пионер сурагчид та нарт тусална гэлээ, ї Сониныхоо олон мянган уншигчидтай нүүр учран золгож тэдний тухай өгүү: лэх болсондоо баярлан бидний гурван сурвалжт лагч Ховд аймгийн зүг хүлгийн жолоог заллаа. Ховд аймгийн нисэх онгоцны буудалд бид буу: лаа, Улаан бүчтэй пио- нер хүү биднийг тосч ир- лээ, Үнэгэн лоовууз өмсч, гартаа шилбүүр барьжээ. »--Сайн байцгаана уу? Сайн явиш ирцгээв үү? Миний нэрийг Төлчин хүү гэдэг. Та нарыг ирэх сур- гаар төл дээр ажиллаж байгаад нааш ирлээ, Би та бүхний ажилд туслана. Энэ манай жолооч Б.Ган- болд. Баазын соёлч шуур- хай бригадын гишүүн. Ганболд, түүний машин хоёр та бүхнийг дуртай газарт чинь хүргэж, уул- зах гэсэн хүнтэн чинь уул- зуулна гэлээ, Бид ч тэр дорхноо хо- лын аянд гарахаар бэлт- гэцгээв. Цасанд хучигдсан тал... Тэртээ цаана Мөнх цаст 1Каргалант хайрхан. уул харагдана. Наад талд нь Хар ус нуур, түүний за- хаар Чандмань сумын малчид хаваржиж байгаа ажээ. --Саяхнаас нэлээд цас орж шуурлаа гэж Төлчин хүү ярнагаа эхлэв. Мал онд тарган орсон учир тарга тэвээрэг сайн байна, Хаврын тэнгэр тогтворгүй, хаашаа ч эр- гэж мэднэ гэдэг үнэн шүү. Өчигдөр явган шуурга нү: дэж цас хаялаад байсан. Өнөөдөр тэнгэр онгойж эхэллээ гэв, Төлчин хүү аливаад сэргэлэн, авьяас- лаг, юмыг гярхай ажиг- ладаг хүү юм, Пионер багачууд алдарт малчиддаа эрдэнэт сүргээ өсгөж, бойжуулахад НЬ хэрхэн тусалж байна вэ? гэхэд Төлчин хүү: Үргэлжлэл нь НИ ШУ нүүрт Энэ дугаарыг манай тусгай Сурвалжлагч Болд, С. Бодоош, Д.Бат- суурь нар бэлтгэв. ЗУРАГ ДЭЭР:.--ГУур- ван ихрийн эзэн УШ ан- гийн сурагч Ц.Цогтбаатар. бай Ч Ухсналв2х“ЧНЭН2828322535 В.) Л »Жт Ч, 5 Чу хээ “р О йл 4.) 3) ВннөӨөӨөӨНмӨрөӨНӨЙНЙӨӨӨӨӨӨВӨӨ ЧөмӨӨөмөөӨөнөөӨөӨмӨмөцӨмөөөмнйөмйөмэнөддддэөмөгөмэддээээчэг хэ З “7, Чур Үргэлжлэл Түрүүч нь 1 нүүрт Зухгсгшсэнньс ЭГ Эх... 205 --Аймгийн бүх сумдын 1-8 дугаар ангийн эвлэл, двонер, баатарчуудын гишүүд төл хүлээн авч, бойжуулах ажилд сарын хугацдлагаар гараад байна. Тєд сайн авбал улс орны Эдийн засагг нэмэр хан- див болно. Гиймээс ч төл двэр гарсан бүх хүүхэд бүтээлч даалгавар авсан. Мад төллөх үед хүүхдийн тус их хэрэгтэй. Ховдхо- тын сургуулиудын 5000 уй ицнонср сурагч мал- ддаа элгэвч 3300, бог, эмнээ амжилт хүссэн хамт илгээлээ. --Сайхан тоо бай хогийн багач шиил үйлстай бид тамнил- цах хойво доо. : Эх- рвй уманд рэг алдар нэ- тасан хоньчин -- Эхлээд хэнийд очих в87 гаж жолооч Ганбол- Дыт зсуухад, 7 --Эцэт хүү хоёр авар- гынд ӨчьЁ (гэж төлчин хүү хэсэв. Машин ч х9- Ажлаа | мэддэг, уул, талаа нэр лэж чддаг сайн (хүүтэй яваадаа сурвалжлагч бид батртай бейлаа Хоёр абафла Л. Аатанжаргал сумын дунд Сургуулийн сурагч, 59)” ЕС, У.4 їь, рэрээтээттэээтсүсШрүЭДудфлттлтлтЛТг 2д2д0000000222222222 мл ҮЭ... ш. ЁР5 | ит 1980 онд олон төл бой- жуулсацн амжилтаар су- мандаа түрүүлж анмгини хөдөлмөр соёлын чуул- ганд оролцон хөдөлмөрийн өсвөрийн аварга гэсэн мандат авч хичээлийн бү- рэн хэрэглэлээр шагнуул- жээ. ? "Түүний аав Ш, Лхагва улсын аварга малчин. Ховд аймгийн | зуугаас дээш хувь төл хүлээн авагсдын зуун хувьтны клубын анхиы гишүүдийн нэг ажээ. Биднийг Лхагва авар- тын суурьт ирэхэд Алтан- жаргал хойнндоо явсан байлаа. Лхагва гуайнх төллөх 533 хонь, 61 ямаа- тай. Алтанжаргалтай уу захаар хонины номхон мо- рийг нь уйаад төлчин хүү бид хөдөллөө, Уулын бэлээр хоньд айваш бэлчинэ, Дэргэдинь Алтанжаргал хааяа шэг чимээ өгч алхалиа, 3 --ӨЭнэ жил аваргаа хам- таалж чадах уу гэж асуу- хад . --Одоогоор 200-гаад хонь төллөөд бүгд мэнд бойжиж байна гэлээ. 4, Бид хонь дагаж нэлээд явав. Алтанжаргал: Уг нь манайх Баянцагааны нУу- руунд хаварждаг л даа. їэнд цас их орсон учир наашаа нүүж ирсэн, Ма- най нутагт таана, будар- тана зэрэг шимт тэжээл сайгай ургамал уртадаг, гэв. Бидний ярианд төл- чин хүү оролцож: с --ан ямар хонь ха- Г вэ? гэж асуув |, --Сувай хонь, Одоо олон хонь төллөж байна, Ийм үед хад бартаа ба. татай, цагаан энгэр өөд бэлчээдэг --Хээр хонь төллөвөл яах вэ? р ны хуурай хомоолоор арч- вал саны. Бээрч даарсан дуртай, сонирхдог зүйл нь морь, Тэрээр зургаан иас- тайдаа морь унаж арав- тайдаа сумын наадамд уралдаж эхэлжээ. Цогт- тэрэл бидний асуултад товчхон хариулна. Тэрдуу цөөтэй, бас жаахан ичнм- хий хүү бололтой. --Миний дүү амрал- таараа ирж бидэнд (их тус болж байгаа юм гэж саальчин эгч “Эвшинхор- лоо ярилаа, 1 Герман, монголын 3а- луучуудын мын төлөөлөгч эгчээрээ Ио их наад --Саяхац хоёр даага сургалаа. 2Кил болгон аав- тайгаа жижиг . майхнаа аваад хөдөө гардаг. Тэгэх- дээ даага олныг сургадаг юм. гэлээ. й Аав нь хүүгийнхээ мо- ринд дуртайг мэдээд хур- дан хээр морь авч өгчээ, Хээр мориороо улсын бая- раар сумын наадамд урал- даж хоёр гуравдугаар бай- ранд оржээ, 5 --Чи ямар мэргэжилтэй болох вэ? гаж төлчии хүүг асуухад: хурга, ийцээ уутандаа хийдэт. ” Сүргийн түрүүчээс хэ- сэг хонь, Ямаа тасраад өгслөө. Малчин хүүгийн хаая! чааг! гэх дуунаар тэндээ тогтов. Бид АЛтан- жаргалд амжилт хүсээд буцлаа, Замдаа «Намайг эзгүйд Алтанжаргал ма- лаа хариуцан үлддэг, Юу хийхээ сайн мэднэ» гэж аавынх нь хэлснийг сё цав, Хуфдан морины эзэн Р, Циглгэрэл мориндоо явахаар зэхэж байлаа, Ам» ралтаараа гэртээ ирсэн энэ хүү ямар ажил хий- хийг хэнээр ч хэлүүлэлт- гүй мэдиэ. Аргал түлш түүж, усаа татаж авчир- иа, Бас үхэр, хойно ха- ряулиа, Гэхдээ хамгийн Цогтгэрэл бахархаж явдаг. Цогтгэрэл иэг өдөр хонь маргааш нь үхэр хариулж ах, эгч нартаа зөлжлэй тусалдаг, | -- Цогтгэрэл ээ, Чи олон чаага сургасан уу гэж Толчин хүү асуув, (Төлчин хүү бидэнтэй хоёр гурав хоног цуг явахдаа дэвтэр, харандаа бариад малчин хүүхдүүдтэй байнга уул- заж байв, Биднийг Улаанбаатар хот руу буйлхый өмнө Толчин хүү сонинд мэдээ нийтлүүлье гэж бодоод ийм нэт зүйл бичсэн гэм зүүлсэн юм. Тэр мэдээг Дд Єопиндоо инйтлүүлэ. хээр авсан юм), --Сайл адуучин болио гэж боддог гэж хэлэв, Бид түүнтэй олон зүйл яримаар байлаа, Цогтгэ- рэл инээмсэглэл хонио туугаад явчихсан юм. Малдаа хайртай өнэ пио- иер сайн малчин болно доо гэж бодлоо, Малчны хүүхэд 9|тэч байдаг Хуурай мод, хөрмиг тийн илчинд аваргын гэрт Я5ХХЕ ХААХ АХ АХА ХХАХХАХЯРЯЯЯХ 19873. 8. төллөөллөөөллөлл тала лал ла 0 000 004-404400044460606060040040400900994440044499444444444444444449444444044044 044060: цөөн энээ ү халуу дүүглээ. Малчны өглөө нэгэнт ЭХЭЛЖЭЭ, --Малчин хүмүүс их эртэч байдаг гэж БНМА У-ын аварга малчин Б, Валиа гуай хэллээ, Зэрэг сумандаа нэртэй сайн тэмээчин, |«Ходол- мөр» магдлийн ууган ги шүүний цэг Бүдээц гуайн хүү Палиа бөхїоос нь нам- хан байхдаа тэмээ мал хариулж сурчээ. Хонь малласаар арвай . ёсдөх жилдээ улсын аварга гэдэс. хүндэт цол хүртсэн энэ хүн төллөх 500 гаруй хонь, маллаж байгаа зэкээ равдугаар улирлын амрал- таараа хүүхдүүд нь ир- жээ. 10 дугаар анги төгсөөд илгээлт авсан В. Явааисү- рэн, дүү Бичхүүгийн хамт хонио бэлчээхээр гарлаа, Тэдэйтэй хамт төлчин хүү Ч явлга, Бичхүү долдугаар ангид сурдаг. Хэн нэг нь зохицуулж хуваарилаагүй ч энэ г- рийн хүн бүрийн ажилд то дорхой. Хүүхдүүд д-р бүр- тээ ажилтай, «Хөдөө нут Тийн багачууд ямар нх ажилсаг байдгийг та нар удахгүй үзнэ» Гэж төлчии хүүгийн хэлсэн санаанд орно. Бичхүү өх хонь ха- риуцна, Тавдугсар ангид сурдаг Сутай охий төллө- сөн хонь ямаггад хариул ва. Захчин бос үдшийн чанасан махнаас дор бүр чээ аягачлга хөшиглөж ид чихээд Төлчин хүү бид гаолаа. Бичхүү хашай, х0: роогоо цэвэрлэж байв, -- Төл сайц бойжуулж байна уу гэхэд, -- 509ийд хонь төллөөд байна. Төл бүгд мэнд гэв, -- Та нар ээж аавдаа яаж тусалж байна. -- Тэжээл бэлтгэж, ха- шаа хороогоо цэвэрлэдэг, Хурга хөхүүлэн, усална. Голсон хургыг эхэд НЬам- луулах гээд ажил мунд: даггүй, Бид ажлаад хуваа. гаад авсан. Хөдөө байх хугацаандаа аав, зэждээ сайп лтус болохыг хичээ- дэг юм гэлээ. Валиагийн хүүхдүүд нь бэлчээрт явахдаа номоо өвөртлөөд гардаг байна, Толчин хүү бид төлөө МЭНД бойжуулахыг ерөө- ГөөД хөдлөв, 4 : Дуу хууртай айл Онөөдөр Ду хууртай айлд очи., Соа зулчаа хүү хэллээ, зэрггийн голыгаи- сөж явснаа гэв гэнэг нэ- гэн андын хаваржаад дээр Оуучихлаа. Зэргїййц гол орчмын зогс өндөр, бас тэгээд дов сондуул ихтэй, Морьтон хүн ч харагда- хааргүй тийм өндөр өвс ургадаг байна. юидчийг оуухад сургуулийн цасны дервен хүүхэд гүнж ирээд Чөлчин хүүг бүчээд авав. Хэсэг ярилцаж юайснаа бидэн дээр ирлээ. Тэд өөрс- диагоо Ачлалт, Азжаргал, Анхгуяа, Алтантуяа гэж танилцуулав. -- Эд нар манай айм- гийдц тэргүүний шионерүүд, Бүгд оёц сурдаг. Харий Алтайтуна Оолтгад ангид Сурч байгаа, Бас сайн маа чиа хүүхдүүд, Гэрт орлоо. Аймгийн хоёр, сумын ар- вїц удаагийн аварга Хав- чиг гуай суухыг уйинад, -- БЯДНИН бүс завгүй үе эхэллээ, Хоногт туч, дөчөөд хонь хургална шүү. «Сургуулийн хэдэн хүүхэд д нх тус болж бай- ма гэж ярилаа, С. Хавчиг гуайнх толд хонь, адуутайгад НньлээД 1709 гаруй мад малаадаг ажээ. С. Хавчиг гуай өө. урь адуугаа |(х4- | Том хүү Ядамба- зар срагадын зоотехникч, Ховд аймгийн хөдөө ёж ахуйн ТМС-д сурч байхдаа эмнэг сургалтын мастер имактула эгч нь АУ ДС-д сурдаг. Удаахь нь 1 Каргалсайхан:,. МХЗЭ-ийн лт аваад гурван жил лл маллахдаа аймгийн аварга малчин болж, МХ ЗЭийл тэргүүний малчин залуу алган медаль авчээ. Жаргалсайханы малыг хариуцан дүү Ганболд нь үлдсэн байна. Бас идгээл- тийн ззэл, Ахьихад «Ший- рийг хатаах хүн дээ» гэж тутаг үсныхан нь ярьцгаа П02007700250Ш0 22050818 208 эээ хэээхэгэээх эгээ лэр эрээ эдээ даг гэнэ, Зун хоёр гурвай сараар хонио аваад хүй хүрэхгүй ууланд хол МҮҮ даг байна, -- Өндөр газар овс сай- хайч ургадаг, бас тэгээд шим тэжээд сайтай, Тий- мээс ч мал тарга хүч сайн авдаг гэж Ганболд ярив. Түүний хариудсан хонь иамарт амьдын жин63 кг болж бригаддаа хоёрт ср- жээ. Тэгээд Хавчиг гуайнх хэзээ концертоо тоглодог байна даа гэж Төлчин хүү: гээс асуухад: -- Эгч нь хотоос ирж, Ганболд уулнаас бууж ирэ- хэд л нолцертоо бэлтгэж тоглодог. Сумандаа хэд хэдэн удаа концерт тогло- сон гэв. Хонин сүргээ хариулж явахдаа, адуугаа манаж байхдаа ч тэд дуугаа дуулж явдаг байна. «Өндөр-оор) өрсөн. 0ршо Бид Манхан сумын Баян гол Орагадад Очив. Энд малын хашаа барьж буй хэсэг залуучуудтай уулз лаа. Тэдний дунд малчин ах, эгч наргаа Хашаа бе- рих ажилд туслахаар сэн сумын дунд азийн сурагч Ц Ц. Алтансоно нар С2Алаа Тэд өндөг адил бөөрөнхий чулууг эвлүүлэн ёож Ма лын хашаа барьж О262.Ер нь энэ? нутгийн | хүмүүс голын" бөөрөнхий цагаан Чулуус авлүүлэр маядса хашаа барьж сурсан Вь анх харсан хүйд олон өй- дөг өрөөд ташьсан мэт со- мин харагдах Фёээа, Элэ бөөрөнхий чулууг яаж эв- лүүлж орж тогзюодог юм 037 гэж тэднээс асуухад: -- Эвий нь олж сурвал амархан шүү. Хүйдийн төвийг нь л олж өрөх хэ- рэгтэй, Ер нь малын ха- шааг чулуугаар барихад анхаарах зүйл, нэлгэд бий. Юуны өмнө хашааны суу рийг излээд оргон тавина Гэхдээ Хир олол малд эс- риулж байгаагаа тооцоо- лох хэрэгтэй. Сууриас дэмц нарийсгах журмаар өрнө. Хашааны Талиа, до. тор өрлөгийн хооронд буун, жижиг чулуугаар чИГЖУЖ Өгвад САЛХИ дЭВТ- рэхгүй дулаахан болдог Хашааны дотор, гадна тд- лыг мал дамжиж |тарэах- түл, шөргөөхөд турахгүй байлгахын түлд жигд 19. лэггуутай (тишгүүр байх- гүйгээр) хийнэ. гзэӨӨ нӨ"эӨӨЄь тү --- 2) 5) 1С10Дсүс с Ю О| С1161626161016161610160161016) С С1С10(5) о99Ө 4 Эйсэчглыг лс ЧНЭН “иь ЄтлвэсьеЄЛОхс эн ЄСозсн ЄТО эсэн Он оээснь ЄСпээсэр ЄТЛ» 31987. 3. 28, Төгсгөл, Түрүүч нг 1. П. ИГ нүүрт Малын хашааг дугуй хэлоэрт-и хийх нь ашинг- тай. имаг-ад гэвэл малд бне биенээ дарх яВдал гардаг- гүй юм. өосэ бүгдинг оОн- дэнд малчин ах 0, Сайнж- сүрэн гуазн зааж сургасан юм, Одоо Онд хоер бне дааж чулуугаар “хашаа барьж чадиа. Харин бид- ний араас хашаа Оарнхаар ирэх найз нартаа юуны өм- нө сайн бээлий, лоом,жоо- туу зэрэг багаж хэрэгтэй гэдгийг захья гэлээ, Нэгд- лийн маань мал жил бүр бидний гараар барьсан дДу- лаан сайхан хашаанд байх болно. Бид нэгдэлч ахэгч нартаа тустай, өөрсдийн хийсэн зүйлээр бахархах дурсамжтай ажил. хийж байгаадаа баяртай байна. Энэ хашаагаа дуусгаад да- хиад нэгийг барина » гэж тэд «баяртай өгүүллээ. “Ажилсаг хүүхдүүдийн г3- раар-боссон «Өндөг»-өр өрсөн өргөө Манхан су- мынх гэж Төлчин хүү хэ- 29::2-5 Манхан сумын Баянгол бригадын Улаан Бух хэ- мээх газар Баярмөнхийг сургуульд орох тэр жил хаваржаа. барьжээ, Одоо гоос гучаад жилийн өмнө, Ховдынхон малын хашаа- гаа чулуу, шавар, зэгсээр голцуу барьдаг, Баярмөн- хийн малын саравчтай х4- шаа маш дулаахан, С (О м/ Он удсан Дулаан бууц- наас халуу дүүгнэ. Анм- гийн. зуутнуудын клубын гишүүн, Монгод -Зөвлөл- тийн залуучуудын У1! их наадмын төлөөлөгч Баяр- мөнхийн дүү Мөнхцэцэг хашаа, хороогоо гялалзтал цэвэрлэсэн байв. 7Кил бү- рийн хавар Мөнхцэцэг мал төллүүлэхэд туслахаар ахындаа ирдэг байна, -- Чи ямар ажил хий- дэг вэ? -- Төлийн пүнз, малын хашаа хорооны ариун цэв- рийг хариуцдаг, Ахтайгаа ээлжлэн төллөх хонио Ха-. риулж, бууц зөөн хашаа- гаа дулзалах зэрэг ажил хийдэг, 13 с -- Хэцүү байна уу гэж Толчин хүү асуулаа, ээ, Би - Үгүй. жил болгон ирдэг . болохоор алздаггүй. Сурсан юмыг хийхэд ядардаггүй гэлээ. П. Мөнхцэцэг. Манхан. сумын дунд сургуулийн дөрөвдүгээр ангид сурдаг, Бүлгийн даргын сонгууль. . тай, -- Одоогоор хэдэн хонь, ямаа төллөөд байна гэхэд, -- 270 гаруй! - Дахиад хэд төллөх вэ? -4800 шахам. хүү: -- Мөнхцэцэг ээ! Та- най ангийн сурагчдаас олон хүүхэд хөдөө гарсан УУ гэж асуув. -- Бараг ихэнх нь, Бид сурагч бүрт үүрэг даалга- вар өгсөн, Хичээлд орох- Төдчин доо (Дөрөвдүгээр сард) үүргийн биелэлтийг шал- гана, Манай ангийн хүүх- дүүд их тусч, нөхөрсөг, Мөнхцэцэг төлөө мэнд хүлээн “авчихгад ангидаа хичнээн баяр хөөртэй очих бол, Тэр малчны хотод өнгөрүүлсэн хаврын нарлаг өдрүүдийг хэзээ ч мартах- гүй. Хэн хариулах бэ? Хоёр цах нь: --Бяцхал. халтар минь цадав уу, чамайг ээж чинь голоод | эхний өдрүүдэд жаахан ядраасан байх шүү. Тийм үү? гэхэд эрх хал- тар ишиг хүүгийн энгэрт улам аслаа. Хоёр ишиг тэ- хүүхдийн ярил- ” вэрсэн жаал, --Даваа чиний ишиг гайгүй ээ. Миний ихрүүд сайн цадахгүй байна. --Тийм бишээ. Ланжн- даа. Ихэр ишгэнд чинь Бямбадулам эгч нэмэгдэл сүү өгдөг юм. --За тэгвэл аль нь илүү цадсаныг хоёулаа шалгая. --Яаж? --Ядах юмгүй. Ходоо- : ДЫГ НЬ ИЛЭЭД үзье. --Болохгүй ээ. Буруу “-илбэл уураг зангирна гэж Сэмбаасүрэн ах хэлсэн. --Гайгүй байхаа. Нод- нин хавар би бойжуулсан хурганыхаа гэдсийг илээд л байсан зүгээр юм билээ, --Чиний аз таарчээ. “Түүнээс Сэмбаасүрэн ах буруу ярихгүй ээ. Энэ “чинь эвлэлийн ХҮПЇ их ,. Хурлын төлөөлөгч, улсын аварга малчин хүн. Бас алтан гадас одонтой! --Пөөх! Яасан мундаг ах вэ? --Тиймээ, авгай нь бас “ажилсаг! Бямбадулам эгч айм- гийн депутат, ҮЭ-ийн У их хурлын төлөөлөгч шүү дээ. --БЁстой сайн юм даа. Багадаа байсан бол оо? --Мэдэхгүй. Эвлэлийн илгээлтээр хоньчин болс- ноосоо хойш л ийм бол- чихсон юм гэнэ лээ. --Тэгвэл бид хоёр яма хүн болох бол оо? с 2 --Би ч ишигчин бол- но. --Ишигчин биш ээ, ямаа- малчид ямар "аниад чин гээч. --Үгүй-ээ ншиг хэөр- хөн! --Тиймээ. Ишиг хөөр- хөн амьтан л даа. Гэхдээ ямаачин-гэж ярих ёстой. --Хургачин, тугалчин гэж ярьж болсон юм ишиг- чин байж болно биз дээ. -- Упагачин, .ботгочин, ишигчиц » гэж ярьдаггүй шүү дээ... Дарви сумын дунд сургуулийн У ангийн сурагч Р.Дагва, Ланжид нарт унагачин, ботгочин, ишигчин гэж яагаад ярь- даггүйн учрыг тайлбарла- сан захидал илгээхийг ун- шигчдаасаа хүсье. ї Ё 7 Чихрийн -нууц Ачлалт! сонин: нэр шүү. Хавчиг гуай төр-улс, тү- мэн олондоо ач тустай хүн болоорой гэж хүүдээ Ачлалт гэдэг нэр өгсөн ч байж магадгүй. Ачлалт!У ангид байхдаа эзгүй хээ- рээс ганц хар ишиг олжээ. Ишигний эзэн олдоогүй учир Ачлалт түүний эзэн болж чухам ямар нэр өгө- хеө мэдэхгүй байсан гэнэ. -Хавчиг гуайнх 10 гаруй бүлтэй ч нэгдлийн суурь хонь, сүрэг адуу бүгд 1700 толгой мал малладаг учир Ачлалтад тусалж ишгэнд нь нэр өгөлцөх завтай хүн бай- гаагүй аж. Малаа хотлуулчихаад үдшийн үлгэр ярилцах зуур нэр сонголцохыг Ач- лалт хүсэв. Гэр бүлийн концерт бэлтгээд боломж олдсонгүй. Нэг орой аймаг сумын төлөөлөгч тэдний гэр бүлийн концертыг их сонирхон үзэж, Ачлалтын бүжиглэхийг өхөөрдөн гу- ам чийн чихрээр шагнажээ... Гайхалтай нь Ачлалт 80- ийн чихрээ ээждээ өгч ар- ван нэг Хорийн чихрээр сольжээ. Тэр үеэс Ачлалт өөртөө олдсон чихэр, шо- колад, ямар ч амттаныг зөвхөн гаатай чихрээр сольдог болсны нууц өн- гөрсөн хавар илэрчээ. Юу гэвэл Ачлалтын олсон хар ишиг том болж анх төл- лөхдөө 3 ихэр ишиг гарс- ны маргааш Ачлалт түү- нийг, --«Гаатай» гэж дуу- дахад гурван ихрээ дагуу- лан майлсаар ирнэ. Ач. лалт арван иэг хорийн гаа- тай чихэр өглөө. «Гаатай» чихэр амтархан идэхийг ажигласан эгч нь Гаа- тайг дуудаж зөөлөн чихэр өгвөл тэр толгой сэгсрээд буцаад явжээ. ё Ингэж Ачлалтын ямарч чихрээр Хамаагүй сольж авдаг гаатай чихрийн нууц илэрсэн ажээ. Өнөө, жил дахин ихар« лүүлэхийн -тулд Ачлалт хүү гаатай чихар цуглуул: саар байгаа гэнэ. болсон. пионефүүд --Зэрэг сумын хөдөл» мөрчид 1986 оны соцна- лист уралдаанд аймагтаа нэгдүгээр байрт шалгарсан юм. Төл бойжуулах, сааль саах, отор хийх, тэжээл бэлтгэх нийтийг хамарсан. хамгийн нүсэр ажилд хүүх дийн тус их юм. Манай сумын социалист урал: даанд түрүүлсэн сайхан амжилтын хүчин зүйлийн нэг пионер сурагчдын тус. билээ, Тусч хүүхдийн дундаас Ц.Цогтбаатар, В.Бичхүү, Х.Ганболд, Жаргалсайхан парын зэрэг малд гярхай, ажигч, сааль, сүү, хадлан, бэлтгэхэд чадмаг ажилсаг олон арван сурагчдыг орон нутаг даяар мэддэг юм тэж Төлчин хүү ярьсан юм. «..Буцах” Ховд цаг боллоо, аймгийн ажилсаг пионер сурагчдын ажил үйлсээс их зүйлийг сур- валжиллаа, Олон ч шинэ найзтай болов, Ялангуяа бидний ажилд тусалсан Төлчин хүүд их баярла- лаа. Бид Төлчин хүүд «Пионерийн үнэн» сонины өсвөрийн сурвалжлагчийн үнэмлэхийг гардуулж өгөв, Багачууд та нарын хий-? сэн ажил бүхэн чинь улс нийгмээ урагш хөгжүүлэ- хэд нэмэр хандив болно. Хөдөө нутгийн багачуул ямар их ажилсаг, идэвх зүтгэлтэй байдгийг бид бахархан үзлээ. с5Я О101010101010, 210 0101010 101010 010 0101010101с10сТо То 101010Т0Т0Т0ТО 0о16201610101010101610161520) (О1О101010101010101010101с1010) ЯГШЬ Утас 2--201-48 ё:3 2-863-33 Ж.ДАШДОНДОГ - Ши оллоггггт нссчын МАХН-ын Үйл ХЭРГИЙН төлөө хэзээ МХЗЭ-.. Т х ”-Ф-ийн. Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын ггч т П 1 У мжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. Хийж бүтээх их урам, Р, ГОМБОЖАВЫН авсан фото Тог, тог, тог... Гартаа алх барьсан жаал хүүгийн гэжилтэн В, А. Пименовын удирдлагаар агрегатын зургийг «Пионерийн үнэн» сонины газар очихдоо засвар шалгадаг гурван машиныг бид шинээр хий- Үзэж, сэтгэл хөдлөн бага насны алхан дуугаа дурсан лээ, Энэ явцдаа техникийн өндөр мэдлэг зайлшгүй саналаа. чухал болохыг ойлголоо. Шог, тог, тогд. Тэр л алхан дуунаас миний ажил 1980 онд МАХН-д элсэв. Түүнээс хойш ажил, амьдралын зам эхэлсэн юм, Арван таван жилийн өм- амьдралд минь олон баярт үйл явдал тохиолдлоо. суралцаж байв. Тэр нэгэн хөдөлмөрийн хичээлийг гайч, Наймдугаар таван жилд найман жилийн ажил би мартдаггүй, Багь бидэнд түлхүүр хийхийг зааж хийх үүрэг аваад ажиллаж ба Анхныхаа бүтээ. /рамшсан гэж жигтэйхэн. Багш цанд оруулсан. Саруултөгс, Сайнбаяр гэдэг хоёр хүү- Ч «аятайхан “сөн эсээ: үгээр шагиалаа. Одоо хэдтэй, Эхнэр маань угсармал орон сууцны автобаа- бодвол ажил амьдралынхаа анхны түлхүүрийг тэгэхэд зад мастер хийдэг. Би сард 800--900 төгрөгийн л хийжээ. Тэр жил наймдугаар ангиа төгсгөөд ЗХУ- цалин авдаг. ын Замбул хот дахь барилгын ТМС-т суралцсан. Сайн ажиллах, сайхан амьдрах нь гагцхүү эзнээс Дараа нь ардын цэргийн алба хаагаад тус заводад шалтгаалдаг гэдгийг ажилчин болсон энэ хугацаан- засварчиаар орж ажилласан юм. даа би мэдэж авлаа, Хувь заяаны түлхүүр гэдэг Пионер байхдаа хийсэн анхныхаа түлхүүрээр уна- өөрийн чинь гарт явдаг юм байна. даг дугуй задлаж, угсарч байлаа, Тэгвэл одоо барил- Тог, тог, тог... Багд насны алхан дуу бидний араас тын «Э0-41-421», «Э0--33--22» гэдэг 36314 сонсогдсоор. Нийслэлийн 60 дугаар сургуулийн пно- хэг экскаватор засварлаж байна. Эд бол маш нарийвч- нєрүүд манай үйлдвэртэй шефийн холбоотой ажил- ладаг, Тэдний хөдөлмөрийн хичээлийн танхимаас д сонсдож буй алхан дуу, та нарын араас бид явис бай- на шүү! гэж хэлэх мэт сэтгэлд юутай дотно вэ? Барилгын машин механизмын засварын заводын засварчин, МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Ч. АРСЛАНДОРЖ Д БЭЛХЭН БАЙГТУН! ХАВРЫН | НАЙРАЛ ДУУН Хангай говьгүй төлийн дуу цангинаж, Хаврын найрал дуун болон эгшиглэж байна. Тэр сай- хан дууг сонсч, малчин аав ээж, лахад нь тусалж, «Төл» й үйлс» цуваанд идэвх- тэй оролцсон нийт пионер суа рагчдад баяр хүргэе! Манайд идэвхтэн сурвалжлаг- чид газар газраас тэдний тухай мэдээлж байна. Ж.9. Са Ф Хэнтий. Гурланбаян, -Мак найх энэ шил найман зуу гаруй хонь төллүүлж байна. Би төл- лөсөН хонио амлуулж, уургийг нь цадтал хөхүүлдэг. Гарсан төлөө бүрэн бойжууллад гэж су рагч Б. Алтанцэцэг Ярилаа. Ц. НЯМЦЭРЭН « . . Ф Баян-Өлгий, Баяннуур, «Ар» вижих гуайн яриа» буланд нийт- Ллэгдсэн «Мянган буйл» сэдвээ ярилцлага хийж, нийгмийн ма- лыг арвижуулж байгаа малчид- даа тус хүргэх зүйлийг дандаа бодох болов, Тэгээд төл хүлээн авах ажилд бүгд “Эршоэт ыклАС . » . Ф Дархан. Хонгор. Хүүхдүүд цанаар аялж хурга бордох баа« зад очив. Ахмад малчид, ил- гээлтийн эздийн удирдлагаар, хурганд тэжээл “бэлтгэж өгч, хашаа хороо цэвэрлэх ажилд нь тусаллаа. Р. АЛТАНЦЭЦЭГ . . Ф Сэлэнгэ. Орхонтуул. Гїло- нерүүд морин аялалд гарлаа, Пионерийн ахлах удирдагч Л. Гармаа өмпө нь явна. Тэд хонь төллөх бараг бүх сууриар оров. Өвс татах, хөрзөн ховхлох, хот цэвэрлэх, концерт тоглох ажил хийж малчдын талархал хү. лээлээ. “С. СОДНОМБАЛЖИР . . . Ф.Булган, Сайхан. «Тол бэй- жуулахад миний хувь нэмэр» ярилцлагыг бүлэг бүхэн хялж гурван зуу гаруй улаан бүчтэн малчдад тусаллаа. Л. УУГАНСҮРЭН . » ». Ф Дундговь. Айраг, Цаг агаа- рын байдал хүндэрч хүн бүх- НИЙ анхаарал мал аж ахуйруу чиглэв. Хүүхдүүд ч мөн нэг адил төлчдөд тусалж байна. Тэд вагоноос (Овс буулгах ядарч доройтсон малыг харну- цан авч тэжээх зэрэг ажил хий- лээ. С. ДУГАР . . Ф Сүхбаатар. Асгат, Бат-эр- дэнэ, Мягмардорж, Буджав, Энхболд, ЭКүгдэр, Түвшинбаяр нар өсвөрийд төлчдийн дундаас ажлаа тодорлоо. Ын Г. ЭНХТӨР 1 Япшсоеунеб- ҮНЭН 28888Х85282258525522152820Х5835586Я88883 198744 Дөрөвдүгээр сарын нэгнээс үламжлалт интернационал са- рын ажал эхэллээ. Интериацнонал сарын үеэр хараах ажид зохионо. -- Б.Н. Ленипий мэндэлсний 117 лийн ойд зориулсан хүн- хэтг | шугам жагсаал, цуг- лзаац хийж, «Лениний үйл хэ- рэгт үнэнч байж, Октябрийн ор- “ы анд нөхдөөсөө суралцья» риатай «Залгамж үе» аяны шатны ажлыг дүгнэнэ. -- БХЛКЗЭ-ийн ХХ их ху рал нээгдэх өдөр пионерийн бүх бүлэг, бүлгэмд «Лениний КОм- сомолын яруу алдар» сэдэвт хүндэтгэлийн шугам жагсаал болно. - В.ни. зүтгэгчид, Лениний хамтран ахмад хувьсгалчид, Улс орон даяар чанарын тухай ярьж байна. Бүх ажлын чанарыг сайжруу- лах нь шинэ таван жилийн гол збрилт юм. Улаан бүчтэний хувьд Ч энэ асуудал хамаатай. Сурла- гын .чавар. Пионерийн ажлын чанар. Ер нь л ча- нартай зүйл гараасаа гар- тадаг болж хүмүүжих нь гол юм. Энэ удаа бид та бүхэнтэй пиенерийн ажлын чанарыг яаж сайжруулах талаар илэн далангүй ярил- цах гэсэн юм. Манай Сс6- нинд нийтлэгдсэн «Бүл- | гийн ажил яагаад уйтгар- | тай байна вэ?», «Хөвгүүд бий. Бид Ч БионЄ «Г» ны хаар үүрэг на. Интернационал сард ямар ажил зохиох вэ? эх орны дайны баатрууд, ялан- гуяа баатар пиоцерүүд, вомсо- молчдын амьдрал тэмцлийг суд- лах, тэдний нэрэмжит хамт олон болох хөдөлгөөн өрнүүлнэ, -- Бүх нийтийн Ленинч суб- ботникт пионер бүр гар бие ноо тохижуулах цуваа гаргана. «Хүүхдүүд энх тайвныг хүсч байна», «Дайны аюулыг зайлуу- лахын төлөө», «Бид империализ- мыг илчилж байна» сэдэвт ажил, зих тайвны марш, Зв нэгдлийн баяр, өдөрлөг, цуглаан, улс т9- санал бодлоо лийг бүлгийн цуглаанаараа халалцэж, бичсэн пиалерүүд Ч аайн. бүлгийн ажилд сууж, ХҮҮТ 3) гсгшлды швигнй ал л гагнл 2 салтно-.Ц дийн халж ярихыг сайсынн “АСУУЛТ У дунд Эн лийн дугаар анги гуу. бүлгийн пионерийн оролцлоо. д х.лгүнгэа бүлэт боло- авсан юм бай- Бүлгийн дарга Б. Бат ргал пионерийн цуглаа- чадмаг удирдаж бай на. «Сүүлийн ү рч Нь саХ бэр уймүүлдэг оролцон «Пионерийн бүтээлч долоон өдөр» хөдөлмөрийн аян явуулж дүгнэх ба байгаль хам- гаалах уламжлалт сараар «Эх орны ногоон гоёл» орчин тойр- рийн дууны болон плакат, зур- гийн уралдаан явуулж болно. Найрамдлын обьектуудаар аялал, экскурс зохиож, ах дүү орнуудын мэргэжилтэн, ажил- БҮХ НИЙТИЙН ЧАНАРЫН ҮЗЛЭГ хал» гэх зэргээр ярьж «Удирдах хүмүүст байна. Зарим нь хийсэн үзүүлж харуулах л юм ажлынхаа тайланг тавьж байвал боллоо гэсэн Өө байна. Бүлгийн ажлын гөцхөн ойлголтууд байгаа эцэст би тэднээс: Танай цуглаанд нэг талаас бүлгийн дарга илтгэж, асууж шалгааж, нөгөө та- лаас пионерүүд хэвшмэл маягаар хариулж идэвхгүй оролцож байна. Зөвлөл- тийн пионерийн байгуул- лагын ажилд өөрийн удирдлагын арга хэлбэр нэвтэрч, зохиосон ажилд бүх пионер идэвхтэй орол- цож байна гэв. Пионерийн ажил хэлбар- учраас хэлбэрдэх, ёс Тө бодлоо. ярилцлагаа «тэгэх ёстой, ингэх ёстой» гэсэн үгэз л давтах болно. Тэгээд яах вэ? Бидэнд нэг санал байна. Энэ талаар «Най, дал» лагерьт хийсэн ан- кетанд 00382 ингэж хариулж байна. үсэн бүлэг пионерийн ажлаа чанаргүй зохиож холтой хийж зхлэцгээе. хийсэн нэр хүлзэдэг. Ёс Хүүхэд ЦЭ чэгүлэн "эй йл гєтүеэ шанг хиввгиий оролцож, чин сат- идэвхгү, орол: Я 9 МЛ наал, (Н. Нэмэхжар- гэлийн үгчэ илэн далангүй гал) ярьцгаая. 1. Танай пионерийн ажилд ямар дутагдал байна? Нэл2эмөиэХВВВМРВЛЭВ ЛЭ Р 5 хээхижчглвин Ч салаа, бүлэг, бүлгэм ки Б-г, зохиож, ямар үр дүнд хүрэв? (Тодорхой эөнсилжисилэиэиииггэ 03 Сэ" 55-22 дуушад хариулаад манай сонины хаягаар «Пионерийн ажлын чидтай уулзалт хийнэ. «Ленин, Онтябрь» сэдвээр уламжлалт «Орос хэлний баяр» хийж БНБНУ, БНСЧСУ, БНСРУ- ын пионерийн байгууллагуудын Өдрийг тэмдэглэж, үе тэнгийн анд найз нартаа баяр хүргэж, захидал цахилгаан явуулаарай. -- Интернацноналч клубын ажлыг эрчимжүүлэн, интерн4- ционал танхим, буланг зохих зааврын дагуу тохижуулан, үз- мэрийг нь баяжуулна. -- 8. И. Лениний нэрэмжит БХНБ-ын 65 жилийн ойг уг- таж «Өсвөрийн Ленинчүүдээс суралцья» сэдэвт ажил зохиож, БХПБ-ын түүхэн замнал, үйл ажиллагаанаас нь суралцах, аж- лын тэр бүтээлчээр нэвтрүүлнэ. мэт өгөөжтэй ажлын жишээ олныг хэлж болно. Өвөр- хангай аймгийн Хархори- ноос 10 дугаар ангийн су: ЭЭЭЙКЛИШННР Мянган км гүйсэн нь Польшийн Бидгошч хотод гүйлтээр хичээллэдэг хориос тавин насны арван хүн мян- ган километрийн буухна. гүйлтийн дэлхийн албан ёены бус аварга амжилт тогтоожээ. Арван километрээр буухна- лан мянган километрийн зайг түүн туршлага судалж, 62 цаг 52 мннут 14 єенундэнд туулжээ. ыг нь Шог шүлэг -- өлдуурсан бүсээ аваарай гэж “ Араас хэлэхийг сонсуу. тэнэг чоно цагт нэгэн эм чоно миаар ороод явж тэнээ. зам хонины хэвтэж байна гэ- вэ. Түүнийг чоно үзээд Смдэх Цэл халан! Чо но та намайг битгий ид. -- Чон . майт эдэх. Чи байл шон Жэт үвэиициэциөаээукэцюэөюө оооцдлцуууллаацооээеэеутее Я. Занданцацал, 7Кавхлансайхан нар манайд юм бол, шавраас минь татаж гаргаж орхиод нд гэж гэнэ, Түүний хэлсэн ёсоор шавраас нь гаргаж орхиод идэх гэтэл бас л та одоо Ча- майг шавартай хэвээр нь идэх гэл, байхын оронд цэвэрлэж, орхиод ид гэж гэнэ. Бас хэл. “сэн ёсоор шавры нь хэ- лээрээ долоож арилгаж орхиод идэх гэтэл, бас миний хойт хөлийн туу. райнд нэбэн бичиг би- чээстэй бий. Та ий минь үзээд идсүгэй гэж хэлж гэнэ. Чоно түүний туурайн дахь бичгийг үзэх гээд очтол тэр адуу тархий нь хага өшиг- “лөж орхиод босоод дав- 00444404064404040 н ӨӨӨӨӨэӨӨӨЗӨӨНЄ 1 ЗӨӨӨӨНӨӨӨӨӨӨННӨЙүӨӨӨЙӨӨӨӨЙЧЧӨНӨӨ, хиц явчихаж гэнэ. Бас тэр чоно үхэх гэж байж ингэж, хэлж гэнэ: нь ирүүлсэц захидалдаа Алиа үлгэрийг сонсох дуртайгаа -- Чи яагаад хошин үлгэ -- Багачууд та нарыг Тогмидын хошин бичжээ, ярьдаг юм бэ? зэлгэх гэж! -- Хошин үлгэрийг хаанаас сурав! -- Ард түмэн надад заюж өгсөц юм 12 Алиа Тогмид үлгэр сонсохоор ирсэн хүүхдүү, лийн асуултад хариулав, -« Өнөөдөр та ямар үлгэр ярьж өгөх вэ? -- За би «Тэнэг чоно» гэдэг үлгэр ярьл А88, таж эзэн нь билээ, Шавры гаргах нь ямар долоож арилгах ямар ээж нь билээ. туурайнд -- Замаар явсан нь бичиг үзэх гэдэг зантгар толгой, зайд- санд хуурагдсан эргүү толгой, шавраас нь та- ДӨРВӨН САРЫН НЭГЭН үвчин хүү Айсан хүүг ичээх нь тэр, Хүүхэд бүхнийг хуурснаа Хөөр болгон зүггүйтнэ өрвөн сарын нэгэн! гээд сагсуурна. -- Морь чинь алдуурчээ!. гэтэл Молигдох нь гэж сэрдээд Хайхарч тоосон шинжгүй Хариуд нь эргэж шоолно. Удалгүй хичээл ч дууслаа. ямар бичиг мэдэх би. лээ гээд орилж хэвтэн гэнэ. 2)С) Хүүхдийн хошин яриа Телевизийн нэвтрүүл- гээр цасан шуурга шуу: рахыг хараад таван иас- тай хүү аввдаа: --Хүүе авв аа! Паль- тогоо өмсөөрэй, гадаа цас орж байна хэмээн “Саран охир Сандран тэмтэрч үзтэл -- Дөрвөн сарын нэгэн! гээд Дүвчин хүү инээх нь тэр. Олуул даган хөхрөлдөөд Охиныг улам ичээх нь тэр. -- Захирал дуудаж ди гэж “З8инсарлагаар хэлэхийг сонсуут Тэгшээ хүү давхийж “Тзйлэн сандарч гартал - Дөрвөн сарын. нэгэн! гээд Дүвчин түу инээ» ць тэр. МАягийн нөхөд нь хөхрөлдөөд .2Ж , Алиа Дүвчингийн морь Алдуурч одсон байлаа. Хүлэг Морио унасан Хүүхэд бүхэн «инээлдэж! -» Дүвчин минь өнөөдөр Э5н Дөрвөн сарын нэгэн! гэв. 4. ДАШ Уяа. руу хүүхдүүд ч гүйлдлээ, Дондог сануулжээ, 8 .... (62 О С) « 8 т- Миний хүү дахиад б л нарны малгайгүй ү4- даа тоглож дээ. Наранд цохиулбал яана? ї --Үгүй, зэ, би мал- Энэ байна гээд хүү халаас- , наасаа малтай таргаж гайтайгаа байсан. " үзүүлсэн гэдэг, . . «. ен Галд хӨмгийн тэс, вэртэй бодис юу вэ? таж багшийн асуухад нэг хүү. --Гал командын хү мүүс! тэв, || т ю (Шог өгүүллэг) Би хотын баруун дүү! рэгт авто гурыр явж байлаа. Миний арын суудал дөэр нэгэн эгч хүүхэдтэйгээ сууж байв, Би хотынхоо цэцэг, лэн хөгжилтийг ажиж явтал өнөөх хүүхэд гэв гэнэт: --« Ээж ээ! Ээж ээ! Та энийг хараач! Хөөр- хөн нохой явж байна гэж автобусаар дүүрэн хашгирлаа, Би тэр хүүхдийн 3а4- сан зүг рүү харвал нэ, гэн хар ямаа явж байв, ймнээхэдл УЧИР Бий Бат бид хоёр маханд дугаарлан зогсож байтал миний хөлд нэгэн Зө» лөн юм гишгэгдсэнийг харвал жижигхэн хар түрийвч байлаа. Би маш их айж: -- Батаа! гэж дуу даад түрийвчийг заалаа. Бат түүнийг авч, гүйн гарав. Би урдаа зогсож байсан авгайд дугаараа санд мэнд захиад ЁРа- тыг гүйцэн очиж: -- Хоёулаа наада. хаар чинь яах вэ? гэвэл, -- Доржийн ерийг дарья! Бид хор түү гээр мөхөөлдөс авахуул, сан шүү дээ! Үлдсэнээр нь миний дуртай чих- рийг авна даа! гэсээр э9 ОҮҮРсэд, (5:1-98 Автобус доторхи хүмүү: ч сийн зарим нь инээж, н. : 7, эв -... зарим нь дургүйцэв. 09" 227) сл ТӨМТ, түр байна Ээжийнх нь нүүр улайж хүүхдээ дэмий л зэм, лэсэвр автобуснаас буу» лав, Надад ч гэсэн, нохой, мал хоёроо ялгахгүй тэр жаялын өмнөөс ИЧИХ сэтгэл төрөв, нэг бал раа хий сарвагануулав. Баатархүү тэр хоёр, Хүл- гэж гуйв. Хүлгэн тэдний дунд тавилаа. Тэр хоёр. зэрэгт ухасхийж төтөөХ балыт булаалдаж эхэлтэл багш, -« Баатархүү! Чи яаг гаад байгаа юм бэ? Би (Шог найруулал) : грүүчийн хичээл Вацецлийд ит Гаж "Б-д 1 Яир сануулсан минь ба- сургуулийн 6-тийн байлаа. Болд хяналтын гадаад байна уу? гээд ц, | | ажлын энэ СЭДВИЙГ ГЭР? уруу» дүн тавьчиха8. «Г» ангийн сурагч Ц. | | тээ давтсан болохоор . Баатархүү уурлаж» ДУЛМАА! | онц явахсан гэж хүсэв. намайг чимхээд авлаа. ». ИНГЭЖ горьдох гэж гээд Хүүхдүүд ээ! «Пионерийн үнэн» соня- ныхоо «Наргиантай танхим» шог хошин сонингоор байнга аялж, бидэнд болон найз нөхдөд маань тохиол, сургамжтай, засаж залууштай явдлуудыг үргэлж бичиж байхаар шийдэн В. ниний нэрэмжит МПС-ын Төв ордны утга зохиолын «Бөмбөр» дугу ны" бүтээлээ илгээлээ. Хүүхдүүд та нар- таа инээмсэглэл бэлэглэе! Утга зохиолын «Бөм- бөр» дугуйлангийнхан Г--э---ниииигинидэнини--тэт-эттгоу- 17 дугаар байрны орц руу оров, Ингээд түрийвчийг нээвэл дандаа чихрийн дааснууд байлаа. Бат гайхаж: - За, за наадахаа хая! Шал дэмий юманд явав. Би хойноос нь гүйж очоод: - Хоёулаа үүгээр өөр хүн хуурья гэв. Ингээд бид хоёр бай- шингийн буланд өнөө- хөө тавиад сэмхэн харж байлаа. Нэг өндөр ах ирж, ийш тийш харс- над бээлийгээ унагааж, түүнийг авахдаа Тү- рийвчийг авав. Миний инээд хүрч, -- Тар ах ямар шу- налтаї| юм. Сэ?гэж инээ- хэд Бат: -- Чи бид хоёртой яг адилхан” шуналтай юм байна гэв, Би инээ. хээ болилоо... Нийслглийн зургаду- таар сургуулийн (7- тийн 4А» апгийн су- рагч Ц., АРИУНБОЛД дсон хөгтэй СОНИН, Би чанга гэгч нь дур- хиран уйлав. Багш бу- химдаж: -- Баатархүү чи ай- гиас гарч бай! Завсар- лагаанаар чамтай хатуу ярина гэлээ. Баатархүү дурамжхан босож гарав. Болд инээмсэглэн, ну- лимсаа арчаад тоогоо бо- дох гэтэл Хүлгэн эргэж хараад. -- Алив, доо би тоо- гоо бодлоо гээд ТОСОН балаа авчихав. Болд үргэлжлүүлэн уйллаа! » Нийслэлийн зургаду- гаар сургуулийн 8- гийн «Бэ» анги Б. БАВУУ И, Ле- Гэтэл үзгээ гэртээ ор- хичихжээ. | Баатархүү: гээс: -- Илүү үзэг бий юу? гэвэл Баатархүү, -- Байхгүй! Би өё реө ч үзэггүй гээд гГ4- ” «Миний хүү, Содоо | ахындаа ороод шөвөг 7д аваад ир» гэсэн юм. Со- ЧАХ доо ахынх манайхаас нэ- лээд зайтай зусаж байв. Нямбат тээнэгэлзсэн с 1 шинжтэй гарч оддоо. !| Гэтэл түүний дуу анир “ чимээгүйг . эвдэж, -- Ээж эз! Эзж ээ! амьтан (Шог өгүүллэг) -- Улаан нүдтэй амьд амьтан гэж ёр нь бай- даг болов уу гэж би хө- дөөнөөс ирсэн найзаа- саа асуухад --« Тийм амьтныг айм- хай хүүхдүүд шөнө л зохиоц амилуулдаг юм даа! гэснээ. ийн өгүүл” сэн юм, -- Өнгөрсөн зун мас най ахын хүү | Нямбат хотоос манайд ирээд хоёр хонож байлдаа. Нэ- гэн орой ээж маань Улаан нүдтэй намайг... хэмээн хаш- тирсаар гүйн орж ирлээ. Гэрт байсан хүмүүс бүгд гайхаж, гарч ирвэл лтэ- рүүхэн тэнд хоёр улаан нүд шиг юм харагдаж байв. Тэгтэл зэж Дуу алдан, «Хүүе! Би тү- рүүн аргалын цог унт- раах гэж- тавьсан юм. Энэ маань түүнээс л айж л дээ!» гэхэд бид цөм инээсэн юм таа! Нийслэлийн 49 дү гээр дунд сургуу: Т-гийн 4В» ангийн су- рагч Н. ДАВЛАНЯМ ШОГ ГАРАА «Би өөрийн зохиосон шог гараагаа явууллаа. Би шог гараандаа сурагч бидний байдаг дутагдлаас шүүмжлэхийг хичээв, жилттай боллоо» гэжээ. ЗҮГГҮЙЖАВ Өгүүлагч, Эрт цагт биш энэ багтана. Аа тийм, То- үед юмсанжээ. Зүггүйе госмаа тогосын нэртэй жав гэдэг нэг жаал болохоор бас орж таар, байдаг юм, Жинхэнэ на. нэр нь Жав боловч туй- Хөтлөгч: Хоёрдугаар лын зүггүй болохоор цаг «Хими», нөхөд нь түүнийг тийн. Багш: За 7Кав аа! Өмнө хүү нэрлэх болжээ. үзсэн химийн 26 шинэ Чимээгүй, хүүхдүүдээ! элементийг нэрлээд ор» Зүггүйжав ирж явна. хи| Жишээлбэл 2С, Цүнхээ үүрчээ. За ан гидаа орлоо, Хичээл ч эхэллээ. Эхний цаг «Амьтан судлал», Багш: За сурагч Жав босоорой! Шувууны аймгийг мэдэх үү? Жав: Шувууны аймагт манай ангийн | Сараа, Дорж, Жанцан нар орно. Сарааг-шаазгай, Дор жийг-шар шувуу, Жан- цанг-хэрээ гэдэг боло- хоор шувууны аймагт “всдУлилчр л, БЭ 53 ї хор : ” та” Р, ЭН” БАТЫН авсан фото А--03911 Арвайхээр хотын 10 жилийн дунд сургуу. лийн УЦ ангийн сурагч С. Нэргүй «Наргиан- тай танхим» шог сонинд бичсэн захидалдаа нэ шогга». рааг манай салааны хамт олон тоглож, анги хамт олондоо үзүүлж сонирхуулсан нь ал- хөнгөн цагаан гээд Л нэрлэнэ шүү дээ! Жав: Таны хэлсэн хоЁ- роос бусад 24 элемент л байхгүй юу? Хөтлөгч, Гуравдугаар цаг «Монгол хэл» Багш: 2Кав гаа! Эзэн биегүй өгүүлбэр гэж юуг хэлэх вэ? Жав: Энэ бол ойлгомж- той. Хэзээ өгүүлбэр эзэн биетэй байсан юм бэ?: Бүх өгүүлбэр л эзэн биегүй шүү дээ! Хөтлөгч: Зүггүйжавгэж ийм л нэг хүүхэд бай. гаа юм! даа! Хүүхдүүд инээвэл улам онгирно, Та нарын дунд ийм хүү: хэд арай байхгүй биз дээ, таминь! Хүүхдийн хошин яриа Дөрвөн настай |Ал- дарнай охин ээжээсээ асуусан нь: --Энэ ноход яагаад дандаа чанга . ярьдаг юм бэ? Гөлөгнүүдээ загнаж байгаа юм уу? ” 2 » Дээл нь багтахгүй болчихсоныг мэдээд дөрвөн настай охин тайлбарласан нь: -- Энэ дээл эхлээд надаас ах байсан юм. Дараа нь би гүйцэж тү: рүүлээд том болчихсон... 2 . ». Дэгдээхэйгээ дагуулан яваа тахиаг зааж бяц- хан охин: -- Энэ том нь тахиа, хажууд нь дагаж яваа жижиг нь болжмор гэж тайлбарлажээ, 3. ДАЛХЖАВ хамги Н СУ авда Өөртөө тохиолдсон хам- гийн хөгтэй инээдэмтэй явдлаасаа уншигчид бичиж ирүүлсээр байна. Тэдний заримаас толилуулья. Цавуугаар наая Намайг сэгсгэр гэдэг байв, Яагаад гэвэл-миний үс урт ч гэж. жигтэйхэн, сэгсгэр ч гэж тоймгүй бай- сан юм. Нэг өдөр ээж на- майг харснаа: --« Энэ халуунд ийм их үсээр яана? гээд хайчаар шууд тайрч орхив. Аав аж- лаас ирээд: -- Хайран үс! Юунд тайрчихаа вэ? гэтэл ми- ний бяцхан дүү цавуу ав- чирч -- Ааваа! Эгчийн үсийг одоохон наачих! гэв. Манайхан бүгд инээлд- лээ. Х. БАЯНЖАРГАЛ Эрдэнэт 4 дүгээр сур- гууль, У анги. Өөх Хамгийн хөгтэй явдал хоёр настайд минь тохиолд- жээ. Хонь сааж байхад нь би хараад зогсож байж гэ- нэ. Манай ах хонины сүү- лийг зааж: -- Энэ юу вэ? гэтэл би: - Өөх! гэж шууд ха- риулахад хүмүүс нирхий- тэл инээлджээ. Майлсан нь Дөрвөн настайд гэнэ. Ээж намайг дагуулаад хөрш айлдаа оржээ, Ээж: -- Миний хүү айлд оро» хоороо хонь шиг номхон болчихдог гэхэд би: - Ма! Ма| гэж. хонь шиг майлж байсан гэнэ, Гэрт байсан хүмүүс бас л инээлджээ, М, ЭНХ-АМГАЛАН Нийслэлийн 75 дугаар сургууль, УЇ анги, ЁР,------ ээлийн Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Индекс -н14140 ХҮҮХДИЙН ШОГ ХОШИН СОНИН 103 ХАЛБАГАНД БЯРАЛХАГЧ -- Хэрэг зориг хэнд вэ? -- Бамбарууш : -- Уулын бамбарууш- тай уулзах нь уу? : -- Аглаг уулын бамба- рууш биш амттан”бүхнээр дайлдаг «Бамбарууш» зорьж явна, 7 Чихэн чинээ хүү ингэж хэлээд нийслэлийн Төвд байдаг «Бамбарууш» Кка- фед оров. «Сайн сайхан бүхнээ хүүхдэд». гэсэн уриа сонсдох, шиг болно. Тэнд гагцхүү .хүүхдэд үйлчлэнэ. | Тэд: өөрсөддөө тохирсон намхан ширээнээ тухалцгааж, сүү, цагаан идээ амтархана. Тэгтэл гадас хэдэн хүү орж ирлээ. Хоол захиаллаа. Удсан ч үгүй хоол нь ирлээ, Нө- гөө хөвгүүд хоолоо “идэх- гүй суусаар байв, э “5,6 бөө Хайран ширээ Хүүхдүүд тоогоо 6бо- дож сууна. Гэтэл Бат ширээн дээр юм эрээчиж гарав. Ангийн дарга Оюун: -- Ширээн дээр бүү эрээч| гэтэл Бат -- Энэ миний ширээ биш эрээчихэд яадаг юм -- Хоолоо халуун дээр дүүд ээ! -- Юугаар идэх вэ? . -- Халбагад яасан бэ? - “ Мөрөн дээрх тэмдгийг нь харвал нэгдүгээр сур- гуулийнх бололтой. эн. чинээ хүү-нь та нарын нэ- рийг дандаа хайрлаж яв- даг болохоор энэ удаа хэ- лэхээ больё, . т Хоолны халбагыг. бид хийдэггүй, г: ас ху- далдаж авдаг Улсынхаа өмч хөрөнгөнд ингэж «хүй- тэн» хандаж болох уу? Халбагагүй бол чи хоол яаж идэх вэ? Хоод идэхэд тусладаг хадбагандаа бя- раа үзүүлдэг нь юу вэ? ЧИХЭН ЧИНЭЭ ХҮҮ- нь идээч? гэхэд хөвгүүд хугалсан жаалууд байгаа ГИЙН ХҮСЭЛТ: Зоогийн бие рүүгээ харж жуумал- юм. Намайг тэд хараагүй газар, дэлгүүр, гудамжинд зан сууна. Үнэндээ юугаар идэх билээ, Чихэн ирэхэд ямар ч гэмгүй ца- чинээ хүү намайг харсаар райлан сууж байв, халбагаа мушгиж байтал бэ? гэв. Ангийн хүүх- дүүд: 5 -- Тэгвэл чи манай Бат биш нүүрэн дээр чинь эрээчинэ гэхэд Бат сандарч: -- Би эрээчсэн бич. гээ одоохон арилгая! гэв. Ширээн дээр эрээ- чигч Бат еэ еэ бөө вөө! Х, ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ Нийслэлийн 85 ду- гаар сургууль У анги, тэд л дээ, Тэгээд үйлчлэгчийг дэггүйтэж, өмч хөрөнгөнд хайр гамгүй ханддаг хүүх- дүүд та нартай тааралдвал. -- Хоолоо идээч хүүх- заавал бичээрэй! Тонгоргон. | яриа Хавар. Төлчдөд тус -- Хнээ чивь унагал» лахаар хүүхдүүд хөдөө даг. Ж гарлаа. Хотын сургуу- -- Яалаа гэж дээ! лнас нэг охин бас “арч ГҮҮ Унагалдаг юм. ирсэн юм. Малын дөр мэддэггүй -- Чи хонь уургала. тэр охин еэ еэ бөө вөе! хыг үзсэн үү? гэтэл тэр охин нүдээ том болгон: Б.ОЮУНЧИМЭГ Ховд, Дарви сум. -- Юу? Хонь чинь иш- тэлдэг юм. Үгүй дээ. Ямаа ишиглэ- дэг юм. -- Яалаа гэж ямаа чинь ботголдог юм. -- Үгүй! Тэмээ бот- голдог юм. -- Тэмээ чинь тугал- даг юм байхгүй юу? -- Үгүй. Үнээ тугал. даг. “Жддан, » бүтээн бие орол Ё г 2 “дийн цуглаан шугам жагс уяаг гон БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МП1Б-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ жилдээ о Ме27 (22331) 0 1987 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. о» БЯМБА ” МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ҮНЭ 12 мӨНГӨ --Төл хүлээн авч бой- жуулахад тусалсан өсвө- рийн- төлчиддөө их баяр- лалаа! гэж малчид ярьж байна. Өсвөрийн төлчид хичээлдээ орлоо. ( ЗУРАГ ДЭЭР: Өмнө- говь аймгийн өсвөрийн төлчин Ц,. Галбадрах, Ц. Төмөрчөдөр, Ц. Азжаргал (Баян- овоо), Э. Энхамгалан, Ц. Болорцэцэг, Ц. Бямбасү- рэн (Цогтцэций) Дунд- говь аймгийн Өлзийт су- мын Б. Өлзийорших нар. : Фотог Т. АЛГАА “СУРГУУЛЬД СУРАГЧ-. СУУРЬТ МАЛЧИН “БХЛКЗЭ-иИЙН ХХ ИХ ХУРАЛ НЭЭГДЭХ ӨДӨР 4 ДҮГЭЭР САРЫН 15-НД ЗОХИОН БАЙГУУЛНА. Нэг, Бэлтгэл ажил: : -БХЛКЗЭ-ийн"ХХ их хуралд зориулж пионерийн бүлгэм, бүлэг бүр Леииний комсомолын түүхэн замнал, Зөвлөлтийн залуучуудын хөдөлмөр тэмцэл, өөрчлөн ах их үйлст тэдний Оруулж буй хувь нэмрийн тухай, В. И. Лениний нэрэм- жит БХПБ-ын ажлын турш Язга, ӨснНөрийн ленинчүү- амьдрал үйлсийг ха- фуулсан ханын сонин, үзэс- гэлэн гаргана. . »--Лениний комсомолын эх хурлын нэрэмжит урал- тэмцээн, шүүлэг, ярилцлага. зохионо. --Монгол-Зөвлөлтийн тионер сурагчдын туршлага ох уулзалт зохионо. »-Манай орны социалист байгуулалтад гар цон тусалж байгаа Зөвлөлтийн залуустай уул- залт хийнэ. 4-ТЦугам жагсаал, хүн, дэтгэлийн цуглааны хөтөл4 бөрийг бүлгэмийн зөвлөлийн дуглаанаар хэлэлцэнэ. лааны ажиллагаа --Бүлгэмийн ЛЕНИНИЙ КОМСОМОЛЫН ЯРУУ АЛДАР --Ийиопсриан ахлах удир- дагч цуглааныг нээж хүн- ДдЭт Зочид төлөөлөгчдийг танилцуулна. Инонерүүд баяр хүргэж, цэцэг дурсга- лын зүйл гардуулна. Радно узелээр комсомо- лын дуунууд нэвтрүүлнэ. 1 пионер: Москва. Нремль. Их хурлуудын ордон. Коммунизмын орны. 3а- луу үеийн их чуулган Ком- сомолын ХХ их хурал Ленин, там, комсомол! Ленин, нам, комсомол! 11 пионер: Ильич нам хоёрыг Ихэр төрсөн ах дүүс гэж Их найрагч Маяковскїй Эгшиглэн дуулсан юм. Ленин, нам, комсомол гурав Нэгэн бүлийн эцэг үрс гэж Их хурлын танхим Ижил жигдээр хэлж байна. Нийтээр: Ленин, нам, комсомол! Ленин, нам, комсомол 1 инонер: Баийтарлаг гавьяа хаана гарна, тэнд-комсомол! Бахдам “амжилт хаана 3 цуурайтана, - тэнд-комсомол! Байгуулах үйлс хаана өрнөнө, тэнд комсомол! 1 /Бадрангуй «дуу гхаана эгшиглэнэ, тэнджкомсомол! 1У шнонер: Иргэний дайны домогт Бонивур Эрс шулуун зоригт Матросов Энх цагийн баатар, охид, : хөвгүүд Эрэлхэг залуусын алдар- комсомол! У пионер: Паша Ангелина, Лиза Чайкниа, Зоя Космодемтяпсгая, Эдний сэтгэлд Эх ориоо гэсэн Гайхамшигт үрийг тарьсан нь Лениний комсомол! Үү пионер: Санаа сэтгэлээр болд шиг хатаагдсан Николай Островский Саруул үеийн төлөө амиа зориулсан Олег Кошевой”- Сансрын хаалгыг аих нээсэн Юрий Гагарин Сайн бүхнийг тэдэнд өгсөн “нь Лепипий комсомол! (Зөвлөлтийн баатарлаг хөдөлмөр лийг харуулсан баримтат киноны хэсгээс үзүүлнэ) 1 пионер: Леииний комсомол-өндодор /Аядар гавьяаны зургаан залуучуудын тэм. одонт тугийнхаа дор Зөвлөлт нийгмийн лэн байгуулах, улс орныхоо нийгэм эдийн засгийн хөгж лийг хурдасгах, ЗХУКН-ын ХХУП их хурлын шийдвэ- рийг хэрэгжүүлэхийн тэлэд тэмцлийг хошуучилж байна. ЇГ пионер: - 1 Лениний. комсомол-өнөөдөр ирээдүйд тэмүүлсэн эрч хүч, өөрчлөлт хийх чип эрмэлзэл, дутагдлыг арил- гах чадвараараа нам ард түмнийхээ их итгэл найдва- рыг хэрэгжүүлж байна. , ПИГ пионер: . Ч Лениний номсомол-өнөөдэр Буурьтай ажил үйлсийг эрэлхийлж, бичиг цаастай зууралдах, хэлбэрдэх, хэт ёсорхох явдлаас ангид 3а- луучуудын жинхэнэ дайчин удирдагч байх үүргээ. бие- лүүлж байна. ї (Эвлэл, пионерийн ажилт- нууд, лепнпий комсомолын сүүлийц үеийн ололт ЗЧам- жилтаас товч мэдээлэл Хий- нэ) ТҮ пионер: Тийгүүлсэн нар октябрь! Гэгээн үйлс нь Коммунизм! Удирдагч багш нь Лепим Уриалагч залуур нь нам! ҮУ пионер: , Амгасан туг Нь дөөлөгчидтэй хамт ХҮНДЭТГЭЛИЙН ЦУГ- ЛААНЫ ҮЛГЭРЧИЛ- СЭН ХӨТӨЛБӨР)" өөрч- .- Интериацисиал! Ариун хүсэл “нь энх тайвзи! Алдар нэр нь комсомол! Ач үрс нь пионер! Нинтээр: Ленин, нам, комсомол! Ленин, нам, комссмол! Хэзээ ямагт Хэзээд хамт Ирээдүй зорьсон | Их замаар Үнгэл дүүрэн Давшиж явна. 4 --Хүндэгт зочид, пионер ” сурагчдад хандаж үг хэлнэ. . сЗЭ- --Пионерүүд 1.44 : ийн ХХ их хурал уггах о6- хєасон ажлын рапортыг нам, ХЗЭ-йн байгууллагад гардуулна. КУо -- БХЯКЗЭийн ХХ их хурлын нэрэмжит улс төр, соёл хүмүүжлийн ажилд идэвхтэй оролцсон хамт олон, гионер сурагчдыг шагчах, хүндэт Зочид т9- дурсга- лын зураг авахуулах, сөв- лөлтийн дуу дуулаазлын тогдолт зохиох сэрэг аж- лыг тусгай программаар 30- хнопц байгуулна. Д. СҮХБААТАРЫН НЭ- РЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ зөвлөл ШРИ... 5 ЭВВчүенбОҮНЭМ 2808448888 08881488 :8:548 лАлААЯАЁ 198744 ж | ийнвийшинидчидинДй эг эТ" ХЭГ Сэрж сирнтыыл 2 “үүд -2-2--3-22220 5 СЭДЭХ, САНАХ ЧУХАЛ , нл захидал, пянз зурагт Севастополь хотын дол- гуулагдсан энэ клубыг усан онгоцны нэгдүгээр зэргийн бэлтгэл ахмад Ф, М. На- рамянц удирддаг. Хүүхдүүд цуглуулга хэрхэн хийх талаар турш- ! | | | | | | Уднрдагч С. Батмаа тус дад туслан 15 хашааны ажилтан З. Цогцагаан, Ор- ЗӨВЛӨХ БАГШ сургуулийн Д. Цэнджар- хөрзөн ховхлож, хашаа, хонтуул сумын 8 жилийн тал, Ө. Арьяатогтох нарын тпунз засварласан тухай, Ї сургуулийн 20 морьтой Зөвлөл- 1986 оны байдлаар өн- олон сурагч 3--16 ихэр ДОРНОГОВЬ аймгийн Өр- сурагч Ширээ, Атарын Тийн Клин дөр насны тэтгэвэрт гар- төл хүлээж авсан тухай, гөн сумаас багш Н. Ням- ХӨНДИЙН ЧИГЛЭЛЭэр аялалд ! хотын 17 сан 115 мянган хүн бай- Богд сумаас сурагч О. Пү- сүрэн, Сүмбэр сумаас пно- гарч концерт тоглож малч- дугаар сур- гаагийн дотор-манай орны “рэвжаргал наймдугаар ан- нерийн ахлах удирдагч Ц. дын хашаа «саравчийг засч туулийн аль ч өнцөг буланд Хал- гийн сурагчид, малчны Уранчимэг, Мандах сумаас сэлбэсэн тухай, СҮХБАА-. «Залуу хын голын ахмад дайчин, суурьд очиж цас арилгаж, Л. Пүрэв ХОВД аймгийн ТАР аймгийн Асгет су- -: ба тальчдын нийгэмлэг»- тэтгэвэрт гарсан ахмад малын пүнз хашааг ду- Дуут сумаас багш Б. Дам- маас сурагч Г. Энхтөр, ийл зовлох багшаар багш, анхны нэгдэлчин, Хаалсан тухай, Нийслэлийн диндорж, ТӨВ аймгийн Эр- Баруун-Урт хотын 10 жин. ахмад сурган хүмүүжүү- анхдугаар таван жилийн 8 дугаар эмийн сангийн дэнэсант сумаас пнонерийн лийн сургуулийн сурагч 4 лэв Н. И. Борисова ажил- гавшгайч зэрэг ажил мэр- Ажилтан В. Эрдэнэчимэг, ахлах удирдагч А. Цэвэл- Ч. Сарантуяа, Хэнтий айм- ? ладаг. "Хүүхдүүд байга- гэжлийнхээ жинхэнэ мас- ХЭНТИЙ аймгийн Дэлгэр- /маа, Сүмбэр сумаас пино- гийн Норовлин сумаас су лийн кабинетаа ТОХИЖУУ- терууд амьдарч байна. хаан сумын дунд сургуу- нерийн ахлах улирдагч Г. рагч Д. Эрдэнчимэг нар лах, ургамлын хатаамал Тэднийг хүүхдийн сайн ду- лийн хоёрдугаар ангийн су- Амармандах, “Жаргалант малчин аав. ээж, ах, эгч хийх, төрөл бүрийн сэдэв: рын байгууллагын зөвлөх рагч Ц. Батбилэг Долоод сумаас сурагч 00. Мөнх- нартаа төл бүрийг мал бол- чилсэн альбом бүтээх, р урьж ажиллуу- бригадын эмчилгээ тэжээ- сүлд. Адьяабазар. ГОВЬ- гох нөр их хөдөлмөрт нь лекц, ярианы сэдэв бичих- лан, хичээлээс гадуурх хү- лийн цэгт очиж ядарч до- АЛТАЙ аймгийн Чандмань пионер сурагчид тусалж дээ зөвлөх багшаасаа тус- мүү | ажилд туслал- ройтсон мал тэжээхэд ту- сумаас сурагч -Д. Баяр- байгаа тухай бичиж ирүүл- лалцаа авдаг.. цаа авч болно салсан тухай мөн сумаас жаргал, Бугат сумаас пно- жээ. Ростов мужийн Гуковс- “ЙРЬЛ. 15 сурагч ТООНО ерийн ахлах улирлегч Пї. УТГА ЗОХИОЛЫН кийн эрэн сурвалжлагч Пионер, хүүхдийн хамт бригадын малчин Б. Ба- Бямбажав, ДУНДГОВЬ АЖИЛТАН пионерүүд клубын зөвлөх олон бүр ахмад хүмүүстэй 1 - ? багш, ЗХУ-ын баатар, пар- холбоо тогтоож ажиллавал 2 Ї тнзаны отрядын тагнуул- «Сургуулийн системийг бо- чин байсан Н. И. Кузнецо- ловсронгуй болгох тухай» нын хамт Эх орны дай- 4Усгүй Төв Энэ 112 3 ны үеийн баримт сэлт цуг- Вийн заалтыг хэр хуулж, хуви алдрын му. хэд тодорхой хувь нэмэ Ёс өӨӨӨӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨөөөӨөӨөӨС өөөөөөөөсӨд Ил :2207--: Хэмж (0) Төл түмний үйлс аян Ө. .»- Бэ ОӨ орон даяар эхэлж пионер : өглөө, Төлийн пайз, нэм- б є: БЭ Ол... ЭМЭЭГ ЭХЛС. ни эгч нартаа төл бойжуу- сЭГӨ Үэ лэлч АН са лАЖг- лөө. сэн нь угж алга. ХҮҮХЭЛДЭЙН БОЛЬНИЦ 3 лах Үїхсэх нь тусалж бай- хээ?! 2 Ахаа угж байхгүй байна 8. А Зөвлөл- нер сурагчдад зөвлөлгөө Оф)|Тза үед би өсвөрийн төлч- гтэвэл манай хонь дунд- тийн пино- ӨГДӨГ .байна. Энэ опера- нөөр ажиллах томилолт жаар 58 кг жинтэй. Хүч 8 « нерүүд цийн үеэр Октябрьчууд, (0) авч Хэнтий аймгийн Өмнө- сайтай тэгээд ч угтуулан хамт олноо- цэцэрлэгийн | багачуудын СО) дэлгэр сумын | Чандган тэжээсэн. Тэгэхээр угжны Ө роо цэцэр- дунд тоглоомоо угааж цэ-Ї (0) Оригадын хоньчдын хамт- хэрэг байдаггүй юм гэж 0) 2 лэгийн ан- вэрлэх «Ай ёо докторын 8 () лагийн ахлагч М. Сандуй- хэллээ. Цайгаа зучлсаад Го) ти бүлгийг хариуцан авч Уралдаан» зарлаж дүгнэ-Ё (9 дав ахынд очлоо. хонины хашаанд цавОн сэр Ө дүү нарынхаа дунд тө- Дэг. Бас пионерүүД ши- Ө Эднийх 600 бог мал халзан хонь хургалч! Зо Ө реөл бүрийн ажил зохио- НЭЭр янз бүрийн тоглоом О) төллүүлэх 60 м Урт саё- байв. Анхны вэ Б-Г-слан б дот, Владивосток хотод ХИЙЖ дүү нартаа бэлэглэ- равч, 400 м ашигтай тал- их л баярлав. цэн хэнд О аинсүр БХУнхарирдданы, ээх аднэ, тангад хурга нардах байр, Т-- Хлэдөэгирхлл Элцэм 9 Ийц» Операцн зохиодог. .ееСургуулийн системийг БаВлллчГиЛЬБНБВЛНД Зэй Баларт халаа ЗОВ Тогтсон өдөр пионерүүд цэ- боловсронгуй болгох ту- хэмний рн тв ОТ ТӨВД Эй НЭМНЭЭД “длдөвӨхӨ цэрлэгийн болон айлуудын хай» Намын Төв Хорооны Н- цос Н хввцэхийх 2Эү4 болгочихлоо, Үүрэглэж эт б хүүхдийн тоглоомд үзлэг садэрр сурагчид цэцэрлэ- бай, барушн талдаа хам. лав. Хариуцлага алдвал (0) хийж, эвдэрч муудсаны нь гийн дүү нартаа туслах, гаалалттай -1.5 га хөрөв -. Өмнөдэлгэр сумын 1987 () халмн саасан мал рЭмэнж, үзрэр ЭДЭЭ, хивлөө хүвүү, хурганы бэлчээртэй. сал-- ОНД авах 37749 төлсөс х0- Ө дөлмөор, дархан, мужааны лэх, талаар заалт орсон, хнны хүчээр ажилладаг 1 Ррогдоно гэж аварга ахын Ө багш нараас гадна бүлгийн Дүү нартаа зөв боловсон сэнсэн худаг, ,дулзалсан ,ү | хэлсэн санаанд ороод уү- Ө удирдагч янз бүрийн мэр- тоглох боломжий нь бүр- усан сан, хужрын цэг, өвс, Га рэглэхгүй явсаар өглөө Ї өндийн хүмүүс операци дүүлэхэд, пвОВЕр, дур, дув: тэжээл бүх юмаа бэлдсэн, гЛ болсон чинь төлийн жур- эхлэхээс ӨМНӨ хүүхдийн лавад тап ич боонлама чэа, төлчид нь дулаан хувцас. АЛ нал дээр 45 гэсэн тоо тэМ- 1 тоглоом Засах талаар пио- Ц, ТҮВШИНТӨГС түлээ “зүшц, ууг нэмнээ ( суРӨд дэглэгдлээ. Эх нь гр, 5 С 9 » хурга нь чада/ ч ийн нхийлийлэх нийл лийнлийнгн хараад бОЛОН х аЖИИааах хургаа эх нь цатгадгэйг « ХҮҮХДИЙН лекторын групп ажиллаж, Үзэсгэлэнг хичээлдээ өргөл | ашигладаг, Марк сонирхогчдын ний- гэмлэгийн гишүүн юм. Клубын гишүүдэгс нь Бүх Холбоотын үзэсгэ- лангийн медаль, 80 нь дин- лом, баярын бичиг, 7 нь тусгай шагнал авчээ. 19 НОМЫН БАЯР Даа хошуучиллаа гэж багш Д. Маам бичжээ. ӨВӨР- аав, ээж дээрээ очиж төл бойжуулж байгаагаа, Зүйл сурвалжлагч Т. Сарантуяа нар аймгийн 1986 оны ес- вөрийн аварга төлчин С. Жавзмаа 100 эхээс 100- таас дээш төл бойжуулах үүрэг авч ажиллаж байгаа тухай, Зүүнбаян улзан су- маас пионерийн ахлах байна даа гэж бодох М. Сандуйжав гуай На- Я. Дүгэрсүрэн тус сургуу- лийн «Малчдын залуу ха- бууц ачиж, хөлдсөн бууц- тай суурийн хэвтрийг хуу- маас багш Ш. Туваан ту- равдугаар улирлын амрал- 5-ын «Б» ангийн таар тус сургуулийн 400 гаруй пионер сурагч бойжуулах ажилд тусалж байгаа тухай, Өлгий сумаас багш Ш.Пунцаг 7--8 ду- жэ н . сумаас пионерийн уднр- райлж малчиддаа тусал- СЭЛЭНГЭ аймгийн Сант м-- сургуульд «Марк Энэ клубынхан хамт ол- дагч П. Бүрнээ Бэйлийн сан тухай, Өндөрхаан су- сумаас пненерийн ахлах онирхогч багачуудын ноороо Бүх | Холбоотын 2 клуб» бий. 1977 онд бай- 2/9 15 53 төл гаар ангийн сурагчид малч- яахав гээд сумын энх сү- рэгтэн, аварга малчин ах хонь байж хувь нэмрийн тухай маллахаас гадна 6 шиж, гурван дуу удирдагч гуулийн нөөр шалгарсан тухай, айм- МАРК СОНИРХОГЧДЫН КЛУБ я с / ОГЧДЫН кл ПИОНЕРИЙН ТУС, ТӨЛИЙН ДУУ 1 Орчин үед лагатай цуглуулагчдаас ”” соёлт Хүн зөвлөлгөө авч, ярилцлага БАЯНХОНГОР айхгайн дарчингийн суурьд очиж аймгийн Луус сумаас пно- бүр хувийн зохиодог, Хамгийн гол нь Жинст сумын дунд сургуу- 300 ямаа самнаж, 80 кг нєрийн ахлах Удирдагч Ц, архивтай, тэд цуглуулгыг сэдэвчилж лийн сурагч С. Баярхүү, ноолуур авч нэгдүгээр 33- Дэлгэрцэцэг нар төлийн сонин ха- хийх, марк, тэмдэг, ил аа- Д. Шийрэвмаа иар 8316 рэгт тушаасан тухай багш элгэвч, нэмнээ бэлтгэх, нуулга занд дэ . Рун эарүлн к1о “Энэнээс ямаа төллүүлэн 341 ишиг Цэдэнбал, Увс аймгийн төл бойжуулах ажилд пно- У Ллуулга хиндэг ЭЭ. Та га катологто Золгоход ?их бойжуулж төлчи айзуу- Б 7 агч не урагчдын 7 марын дунд марк, тэмдэг, анхаардаг. Клубан айлган ХА? н найзуу- Бөхмөрөн сумаас сур р сурагчды оруулсан бич- Э. хуудас зохиогчийн гарын үзэсгэлэн тойруулж сур- ХАНГАЙ аймгийн Төгрөг лаа» бүлгийн сурагчид 10 Хулд сумаас сурагч Г. С үсэгтэй ном, чихрийн цаас тал ухуулгын олон ажил сумазс сурагч Н. Чулуун- суурийн төлийн дүнз ду- Буддэлгэр малчны хотонд зэргийг сонирхон цуглуул. зохиодог. Бас багш нар бат амралтаараа малчин лаалж, таван машин хөх 14 хоног ажиллахдаа мал даг хүүхэд олон бий. хүүхдүүдийн цуглуулга, ном ун- сурснаа, Д. Оюунсүрэн, сурагч Баярлах 150 хоннноос 1 хурга, 52 ямаанаас ншинг хүлээн авч сур- өсвөрийн төлч- пионерийн зөвлөлийн жилбэтэй гэдэг юм хэмээн мэдэж авлаа. є Мөн ч уйгагүй ажиллагаа. майг бог мал төллүүлэх ха- баяртай байв, Номонд дургүй бас тэгээд ном уншдаггүй хүүхэд гэж бай- Е? а оруулж бүгдийг Шинэ ажлын өглөө эхэл- 300 Мал эмнэлгийн мэдэг- ямггай. Төв Хорооны харьяа Х хөр гэлэн, тайлбарлаах, йь жил 701 лээ. М. Сандуйжав ах ЛЭХүүн сахилга, хариуцла хонь хургална гэв. Анх бог та шаарддаг юм байна гэл- шанг 5 0221:1015151) өөоөөӨӨӨӨӨӨӨӨӨ зөөөөөөӨөӨӨөӨӨөӨӨӨӨөӨӨсо эрт босчихсон өсвөрийн 4 Хүүхдийн төв номын сан Улаанбаатар дахь Болгарын соёл мэ- 9 2 - йн ГИЙГ мэдэв. Хонь, хур- хүүхдийн утга загланыа” хиэвстнн тэмдэг. Ї Чех Эн АүүлүгхэЖрунл Рун сурын ӨУ Баг -зувналчс: ганы майлалдах дуун лиудаас хүүхдийн тов үочэн сангийн, “байнгын “02 байна даа гэж дотроо бод- Батцэцэг, төлчин Ч. От- Сэндслүжн эгшиг Эй 3ь Д! Нацагдорж олон сурагч энэ баярт оролцлоо, Бая- сон ч өнгөндөө мал малла- гонжаргал, Р, Минжүүр- еэ! Хэсайгсучнсн Мин юэ рын үеэр олон арга 3 Монгол, орос, бол- гаа мэддэг хүн шиг-л М. дорж, Д. Сиймаа, Л, Ичин- хурга м ань Жү, тар, хэл дээр болгарын шилдэг зохиолчдын бү- Сандуйжав ахаас толчид хорл0о нарыг цуглуулаад каааэгЧ байхыг, төл - 2 таргажээ. Болгарын соёл мэ, » цагийн нарийн хуваарьтай ажил байдлын хуваарь зам гааг хараад сэтгэл дэргэдэх эдний Дд Улхих нэ ЗУН биз. Надад бас төл бойжуу- хийж байв. Энэ өдрийн эв луун байлаа. Э болгар хэл дуу дуулж, шүлэг . Нийслэ. д лах арга ухаан зааж өгөө- жүүр надад ногдлоо. Тө- Өсвөрийн ло! ю.-8- тий Басүү ЫН зохлолчдых шулмас рэй гэлээ. Аа, Тэгэлгүй лийн журнал гээд дэвтэр А. ОТУНТУЯА .. 5 ? 9 Дара ль л Р илр нд тал АЦАН СУРВАЛЖЛАГЧ Э2дФ9Ө9ФӨӨФФдӨӨӨӨӨӨФӨӨдӨөӨооооо, ФоФӨӨӨӨӨӨӨӨӨ.. . 12 ИЛЭХҮЭЛҮҮГТҮ шэиО 2 ОСҮТОЛУГУУМ тҮҮҮТТ «ажаа л7л7 . 19. хэ. 46646097? «)....? - - -. - - 2 - 1 . - 1 н Н - « . » - - - - - 3 БЭ - - - - - -о - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 53 - 23 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - хо 2 ч 53 ї и . . н 53 . 51 Н - « - « 2 53 . . « . . С 2 Б3 Б 23 23 Н Ї хо . . . . 2 » . » : В Ю Хо Н Н ы ы 23 Ни - м м - н 3 . 3 . - м Ю . 22 3 Н Н . 2 - Н 3 4 Ы а ы 3 . . . Ы . . . . . . 2 -. . Ы 3 ы . 53 . -. -. 3 - . Н Б -. - . - - Н - » - ы - - Н - - - -. - - - 2 - -о - илгээлтийн эзэн АЛЧДЫН 38199 Халаа ХҮНИЙ ЧАНАР Говь нутагт бороо, цас орж ургамал таэруу, тачир ч өвөлдөө дулаахан билээ. Эдүгээ хаврын урь унаж эзвэр газрын ногоо үндсээ түрж эхлэв. Гэвч хаврын улирал шороогоор ч, цасаар ч шуурч чадах болзошгүй цаг гэдгийг ГО- вийнхон андахгүй. | Мин- жүүрийн Өлзийбаяр нас дөнгөж хорь гарч байгаа Ч зургаа дахь жилийн хав- Мал маллах сайхан гэж аав, ээж, ах, эгч нар маань ярьдаг. Би малчны суурьт хурга хариулж өссөн боло- хоор мад маллахын сайх- ныг багаасаа мэдэрчээ. Аав маань «Өлзийт гол» хэсгийн хоньчин, зэж сааль чин. Өнгөрсөн зун би ам- Цээл, сурагч) “ЄРС Сєво сэ? “ёВС сбвСӨЭ С6Э СЄВ ӨВ сЄвг Өв рыг хонины бэлчээрт өнгө- рөөж байгаа болохоор өг- лөө өрхөө татахдаа тэнгэ- рийн царай, салхины ая- сыг ажиж хэдийн заншжээ. Дорноговь аймгийн | Ман- дах сумын «Социад"змын зам» нэгдлийн энэ бүсгүй шиг хүүхдүүд та нар ч бас хэдхэн жилийн дараа, за- рим нь энэ онд Ч, ирэх онд ч илгээлтийн эзэн-малчин болцгооно. Өлзийбаяр хоёр жилийн өмнө яг хорин на- сандаа намд гишүүнэээ элсч, хамт олныхоо итгэл найдварыг хүлээжээ. Ингэж сайн ажиллаж, гайхан амьдрахал тууш- тай зоонлго түүнд хүрэх уйгагүй хөдөлмөр тусал- на. Одооноос сайн, Онц сурч оюуны хөдөлмөэт өөӨ- рийгаӨ зориулах, улмаар биеийн хөдөлмөрт дасаж дадах нь ирзэдүйн амьдра- лын чинь найдватутай үндэс суурь болно. Өлзийбаяр ХОНь малласан зургаахан жилд БНМАУ-ын хөдөлмө- рийн баатар Ц. Намхай- нямбуугийн нэрэмжит шаг- нал хүртэж бас МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Тэргүүний малчин залуу» алтан м9Ф- далиар шагнуулжээ, НЭГД- хан гэж санана. Цэцэг навч Өнгө өнгөөрөө алаг- лаж, энд тэндгүй мал сү: рэг багширна. Би малчин болохоор шийдсэн. Аав, ззж маань дэмжиж | бай- гаа. Яваандаа аварга ма3л- чин болох зорилготой, Архангай аймгийн Чу. дуут сумын дунд Ссур- туулийн наймдугаар ан- ЧВС: БАТДОРЖ ЖТ 14-28 Би тав лахь жилдээ ма- лын төл боёжуулахад орол- Вэ тач, нөхөрсөг, Бид брига- “5 даа би баяртай байна. Нод- лээсээ хүлээж авсан хонио хорогдуулалгүй малласан төдийгүй тарга хүч дээд зэргээр авахуулж, ихэр тө- лийн тоог олшруулсны учир ийм сайхан шагналд хүрсэн байна. Ажлын чанар бол хү- ний чанар юм. Хүний ча8- нар нийгмийн чанар бай- даг. Тиймээс нийгмийн хөгжил бие хүнээс Шшалт- гаална. Өлзийбаяр улсын залуу аварга малчны эр- хэм цол шагнал хүртсэн нь түүний мөн чанар байв. Ийм л хүмүүс эх оронд маань хэрэгтэй, Пионер су- рагч та нар ч ийм л чанар чансаатай хүмүүс болох учиртай. Эхлээд аав ээжээ. дараа нь ард түмнээ баяр- луулахгүй бөл хүн болсны гавьяа гэж юу байх билээ. Үүнд л хамаг учир байна. Үүний төлөө өсөж өэдөлж, ирээдүй өөд замнах учир- тай. Чамд ийм чанар бай- на уу? Хүүхдүүд минь өөрөө өөрийгөө шинжиж, урагш- лах замаа зөв олоосой ХЭ- мээн энэ бяцхан сурвалж- лагыг бичив. Ц. САНЖЖАВ фүу7222-22:2722--Л8 7 ТМ 223 ТЭЭВЖлЕг гэн цг ЭВнгЭйн 2 зэнүэргүарэн БИ МАЛЧИН БОЛНО цож аав зэждээ тусаллаа. Хонь хурганы майлалдах дуу хөгжмийн эгшиг ШИГ яруу сайхан сонсдох юм. Өнгөрсөн зун гүү сачж ай- раг, цагаа идээ сайн авсан амжилтаар сургуулийнхаа хөдөлмөрийн. аварга. бол- сон. Энэ ажлаа цааш. ҮР” гэлжлүүлж малчин болох зорилготой. МХЗЭ-ийн ил- тээлтийн жинхэнэ эзэн НЬ болно гэж боддог. Үеийн анд нөхдөө ХӨДӨӨ нутагт очиж нэр төртэй. малчин болохыг уриалж байна. Төв аймгийн Эрдэнэ су- мын дунд сургуулийн наймдугаар ангийн Ссу- рагч Б.ЦЭРЭНДОЛГОР илгээлтийн эзэн СААЛЬЧИН БОЛООРОЙ Ээж намайг багагс гүнээ саалгаж сургасан. Одоо ээж, ах хобул саальчин, Би өнгөрсөн онд наймду- гаар ангиа төгсөөд МХЗЭ- ийн илгээлтээр саальчин болов. Эхций. жилийн. 2Ж- лын амжилт сайн байгаа- нин нэгдлээс Өгсөн ҮЙЛЛ- вэрлэлийн даалгавраа. да- вуулж биелүүлсэн, Таван саальчин хамтарч залуу- чуулын гавшгайч бригад байгууллаа. Манай бриталынхан хам- даа сурталчлах ажил 80- хиож хэсгийн ӨДөрлөгөөр концерт тоглосон, Улаан бүчтэнүүддээ арвин саа- мын азон саальчин боло- хыг уриалж байна, Төв аймтийн | Мөнгөн- морьт сумын «Улаакбаа- яар» нэгдлийн Тэнүүн хэсгийн саальчин гээлтийн эзэн Ю. ЭНХ-АМГАЛАН ил- МИНИЙ ХҮЛЭГ Хулдаасан барыг Г.Сүхбаатар (Говь-алтай Жарга- лан У1Ї анги) :: 1! «Би морь унах дуртай. тухай маш бага мэддэг. Тиймээс ны морины зөв эдэлгээний тух: ринд тохиолдох зарим эмгэг өвчний Гэвч хэрхэн унаж эдэлдэг болон хурлд- бас унааны М0- шинж тэмдэг, түүнийг яаж эдгээх тухай мэдэхийг хүсч байна. Сурагч А. МӨНХБАЯР Төвийн Дундговь. 10 жилийн 1 сУРГууль. МОРИО ХАЙРЛАХЫН УЧИР Асуултад чинь хариу. лья. Морь унасан хүн Дав- хих, хатирах, алхуулах .39- рэг ямарч явдлаар явахад адуунд нөлөөлөх муу тал бага боловч тухайн жЖ- лын шаардлага, туулах 34- мын хол ойр, улирлын бай- дал, унаж яваа морины тарга хүч, нас, уналганд бэлтгэж уяа сойлго ямар хэмжээгээр хийсэн зэргээс шалтгаалж хурдаа тохируу: лах хэрэгтэй. Тухайлбал, алс холын зам туулахдаа алхах, шогших, хатирах зэргээр ээлжлэн явбал сайн байдаг. . Мөн өвөл, намрын ули- ралд морио гамнаж аль болохоор их хөлөргөхгүй байх, хаврын сүүлч, зуны улиралд ялангуяа бага нас- ны (даага, шүдлэн) адууг ойрын зайнд хурдлуулан давхиж . сургах хэрэгтэй юм. Морийг уналганд хоногт 8--10 цаг эдлэх нь хэвийн хэмжээ боловч хоёр цаг тУ- тамд 80--40 минут 4м- рааж байвал зохино, Өвөл “хөлөргөж хөлдөөх, хавар харшааж эцээх, намар тар- тан үед нь сойлго хийхгүй ширүүн унаж хайлуулахыг хатуу цээрлэхийн зэрэгцээ аль болохоор сойж хөнгө- рөөсөн нөхцөлд цөөн ХОНО- стоор унаж байвал сайн. 5 "ӨӨРСДӨӨ ХИЙЦГЭЭЕ- НОГТ Суран, хялгасан, олсон ногт гэж байдаг, Дан су- ран: ногтыг голдуу хЭрэг- лэдэг, Ногт хийхэд 4.М сур элбэг хүрэлцэнэ, Ногт зангидахдаа, уул сурныхаа нэг үзүүрээс зурагт үзүүлс нээр 25 см орчмоос гог. цоо гаргаж тугалчлан уяад, урт үзүүртээ яг эрүүний их дугуйн орчимд Давх- раараа 5 см гогцоо гарга- на, Энэ нь сагалдрага түү- ний гогцоо хоёр болно, Ха- рин анхны гогцооны үзүү”: рээр ногтны хамрыг хийж. богино үзүүрээр 2--3 сүл- жиж бэхлээд, эргэж анхны гогцоогоор цулбуурыг оруулан тогт болгоно. Ногтны шил давхсаараа 40 см, хамар 18--20. см. сагалдрага 40 см, цул 949ү99,99479999|,ууү,сүү09е. 464944544549496594444960944 49444 зэллээл зөөэөөллөөөвдөдөөөөлөөлөлэддлөсдөллд000999444917 69644409449064464144) Уналга эдэлгээний 6бу- руугаас шалтгаалж үүсэх өвчин эмгэг олон байдаг. Морнор хурдлан дав- хиж ирээд гэнэт зогсоож уяснаас тавгандаа буюу шилбэний доод Хэсзгт ЦУС хуран тогтож хөл нь мМуул- даг. Иймд хүрэх газартаа очихоос өмнө нэг км зайтай тазраас зөөлөн алхуулж шогшуулж очих нь Зүй- тэй. Мордохдоо олмоо чак- галж: буусан үедээ сул- лаж сурах нь морио зов эдэлж байгаа хэрэг, У Унаж хөлөргөсөн морийг услах, идүүлэхэд элдэв өв- чин согог үүсэхээс сэргий- лэх нарийн горимтой. ИЙ- мээс хавар намар бие нь халж. хөлөрсөн үед усла- хыг хориглох, зун өвөл услах шаардлагатай тэж үзвэл амгайтай нь Ши- мүүлж услах, хавар нам- рын шинэ цаснаар унаж хөлөргөсөн морийг заавал уяж хонох, намрын ули- ралд хөлөргөсөн морины эмээлийг, хөлсий нь хат- сан хойно авч агь багатай газарт аргамжин идүүлэх зэрэг уналга эдэлгээтэй холбоотой уламжилж ирсэч олон арга байдаг, Эрдэм шинжилгээний ажилтан Б. СААРАЛ буур 2-8 мтус тус урт байна. Морь ногтлоход ногтны хамар хазаарынх- тай давхцахгүй ног см оР, чим дээр байвал тохирсон ногт гэж үзнэ, Хаваараа эхэлж зангидаад түүндээ тохируулж ногтоо хийх нь зүйтэй. Зураг: 1. Зов талын шанаа 9 Сагалдраганы гогцоо З. Сагалдрага 1987.4.4 044400800044640004044404400 4449444444949 24444444444444444444494444444444444444444444044944444444444444444444440409:444424444444 64606404 4440 Ї : цээнэ ээ рээөээээцүэээн дү ддэлэлэлээээгээээээлээээтүэдлэӨН эээ эээ ээ921134ээ4 14039 99440490! 0ей :902900940:000099040003 993999 1эЭ 01 14444944444440344491990040100400000000-00000000400000201000 104 990404443 ГҮТТТҮҮТ1Х11Е10 » Өөөөөөөүөүөөэээллллээл 4 “Бивиалыьсс, Үнэн “өнсЭн рнр нт ЭтгэРч лээ хурч энэний энэь-ёс» б с ДӨРӨВДҮГЭЭР С САР «Нахналан дэлбээлэх яргуйнд би хайртай» гэж Мөрөн хотоос пионер Б. Түхэндэмбэрэл бичжээ. Энэ сарын сүүл- чээр яргуй дэлбээлэн ургана. Хүйтний амьсгал дулааны амьсгалаар улам бүр сэлигдсоор байна. Энэ сард байгаль хам- таалах сарын ажил эхлэх тул залуу бай- тальчдын їамлан ажиллах цаг юм. Залуу байгальчдын захидлаас Би сагас тэжээдэг. Түүнийг ажиглах сонин, ХэЭэРЧЭНЭЖ сагаспы тухай тэмдэглэл хотлөл:, ЭН, БАТЖАРГАЛ (Нийслэлийн 40 дүгээр сургууль) Би туулай тэжээдэг, Хүнд амархан дасдаг амьтан юм. Мөн байгаль, цаг уурыг ажиглаж тэмдэглэл хөтлөдөг, Мм. НАРАНЧИМЭГ (Дорноговь, Айраг) Тонтойсон хондлойтой Огдойсон сүүлтэй Бүлтийсэн нүдтэй Боөмбийсөн туулай " Дэгдэж гүйгээд Дэрсрүү орлоо элдэн чих нь 4. Аргалаад барья Аваад харья 9 Асарч тэжээс! (С151616(91616(910010101010101610 010 161010101О10 Жо1010 01010 01015161516161216|01010101010(01010101010(01019101010122121010101210101010ДО10101010102010101010101010222222//272202020 4 | А--0З991 11111) Отаад “олсонгүй. Гэрийн Шүлгийг Г.СЭСМ93 лбэгнэж: харагдла.. Амьтадтайгаа нийлүүлээ, ЛИГҮҮРТЭН Газрын холоос жигүүртэн нөхөд маань Гангар гунгар дуугарсаар айсуй. Тэдэнд гэр хэрэгтэй. Түү- нийг нь та нар бэлтгэж өгсөн гэдэгт итгэнэ. Дэлхий дээр хичнээн шу- вуу байдаг вэ? Дөчин багийн 8700 шахам зүйлийн шувуу бий. Мон- голд 390 нь байдаг. Манай ор- ны шувуудын наяас ерэн хувь нь халуун оронд өвөлжөөд дулааны улиралд алс холоос дэвэн дэвсээр ирдэг. Холоос ирэхэд нь үүр сууц, хоол зууш бэлтгэж угтвал жигүүр- тан нөхөд маань юутай баяр- лах сан бол. Залуу байгальч- Дын-.ихэд эрхэмлэх нэг зүйл МИНИЙ ТЭЖЭЭСЭН АМЬТАН ЯСТ Яст мэлхийг хамгийн удаан явдаг амьтанд тооцдог. Тийм нь ч тийм. Гэхдээ хүнд амар- хан дасдаг амьтан яст мэлхий. тэжээдэг. Тэр хоёр ч жил монгол гэрт амь- дарч байна. Дулаан орноос сирсэн даруйдаа хүний гараас “ хоол идэхгүй, энд тэнд авдар саван Доогуур шургаад алга “болдог байв. Зуныхаа амралтаар яст . мэлхийгээ хөдөө авч явсан хай- хой» гуур жижигхэн горхи урсдаг. Үдэш горхины хөвөөгөөр зу- юм, Нэг өдөр түүнийг ХЭМААЙ юм. Би. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон 4Б? Утас ЄВ -20-48 Индекс--14140 корпус хжидэйаг эш” сонины -үглүсэй 1987.4.4 НӨХӨД АЙСУЙ бол шувуудыг айлгаж үргээл- гүй, өндөг ангаахайг нь гэм- тээхгүй байвал зохино. вууны өндгөнд тусгаж болохгүй Шу- сүүдрээ. Ч гэж өвгөд хөгшид анхааруулдаг. 2НнН- гүүртэн нөхдөө халамжлахын зэрэгцээ, тэдний. амьдралаар ханын сонин гаргаж, зохион бичлэг, зургийн. уралдаан зарлаж, ярилцлага хийх зэр- гээр сонирхолтой ажил 8о- хион байгуулаарай. Ж.ЦЭРЭННАДМИД сонины зөвлө лөөс Холоос ирсэн жигүүртэн нөхдөө хэрхэн угтсан тухай- гаа Залуу байгаль4 булан- даа бичээрэй! МЭЛХИЙ гаалж явахад нь хүн олж ав- чирч өглөө. Түүнээс хойш юм л бол горхины эрэг рүү явчихдаг боллоо. Усанд хий- тэл явж чадахгүй хий самар- дав. Одоо бидэнтэй дасч га- раас минь талх, хүнсний но- гооны навч авч иддэг, бас ус ууна. Шөнө яст мэлхий маань өвөрт орж хошуугаа нуруун доогуур шургуулж унтана. Түүний ясан хуяг тун бат бөх. Яст мэлхий хүүхэд бидэнд дасч ийнхүү сайн нөхөр маань боллоо. П.БОЛОРМАА (Ховд хот. 10 жилийн 1 дунд сур- гууль. 6-гийн «Б» анги.) Аяыг Д.ХАНИНБУУ 83-33 | Ширэг, навчит хөрс, ялз- э2эээооөоөӨӨб9ӨбӨбооөоөөөөӨӨӨС ӨӨРӨӨРӨӨӨӨӨӨӨддөөөөсөөӨӨӨӨӨдӨӨӨ99ӨӨ9Ө0д00899059Ө999 ӨРӨӨ ТАСАЛГАА БҮХНЭЭ ӨНГИЙН ЦЭЦГЭЭР ЧИМЬЕ! С. БАТТУЛГА зурав ТАСАЛГААНЫ цэцэг Амариллис цэцэг) Сарааны овгийн урга- мал. Өмнөд Африк, Аме- рикийн халуун бүсээс га- ралтай. Нэг ишнээс 2-4 ширхэг том улаан цэцэг гарна. Есен сарын сүүл- чээс усалгааг багасган сэ- рүүн, харанхуй газарт тавьж тайван байлгаж ХЦ, Н сард 20--25 граду- сын дулаантай гэрэл- тэй газар тавина. Энэ үеэс цэцгийн бундуу гарч өвөл хаврын турш . цэцэглэнэ. (Саримсаг маг, элс 2:2:2:1 харьцаа- тай найруулсан хөрсөнд та- рина. 5 Калла. (Годаль) Өмнөд Африкаас гарал- тай. Өвөрмөц сонин бэртэй том цагаан цэцэгтэй Сүүдэрлэг чийгтэй орчинд сайн ургана. Намар өвөл цэцэглэнэ. Цэцгийг баг- лаанд хэрэглэхэд төхи- ромжтой. Ширгэн, навчит хөрс, ялзмаг элсийг 2:1:1 11 харьцаатай найруулсан хөрсөндар, сайн ургана. БЭоРЭРВЭртэн хэя- ФФосооФооо0ФФФОФ9ӨӨӨӨФФФӨООООФӨоо90060ФӨӨӨФӨӨӨӨӨӨӨӨ ФОФОФо809060Ө0Ө9ӨӨ9Ө900Ө00808022606ӨӨ00606ОӨо00 /010101916151519:515161010101010101010101010101с(0) өөөөсөөРӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨСӨӨӨО ӨөөөөөөсөөөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ БТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ТХЗЭ-ийн Төв Хород, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МАПБ-ын Төв 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Өвлөлийн, сонин, оо Ме28 (2232) о 1987 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 11 , БЯМБА. с . МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН бАЙГТ/Н1” ҮНЭ.10 МӨНГӨ: Манай бүлэг энэ жил Ю, лохоор үүрэг авлаа, Гагарины үйл амьдра- лаас сонинд хэвлэж тус: лана уу. | хотын 8 жилийн угаар сургуулийн 4- «А»-ангийн хамт айконуурын сансрын нис» ! талоайд Юрий Гага- рин ї эгтээ бэлтгэж байв. Аварга том сансрын хөлөг жолоодох ззнзэ хүлзэж бай- лаа, Юрий Гагарин тэр хөл- бүхээгт орж суудлаа лээ. «Би тэгэхэд их дог- элж байв. Гагцхүү робот л сэтгэлийн хөдөлгөөнгүй учир тийм үед байдгаараа байх байсан биз ээ» гэж Гагарин хожим бичиж билээ. Сансрын анхны пионерийн амьдрал энгүүн бөгөөд бүхэнд тодорхой болжээ. Дайны хүнд жилүүдэд өлсөж, оюутан ахуйдаа нийтийн байрны хав- чиг өрөөнд амьдарч, хойт хэзгаарт амаргүй албанд зүт- гэж байсан юм. 1959 оны аравдугаар сард түүнийг Москвад дуудсан би- лээ. Энд бид эмнэлгийн үз- длэгт орж анх уулзсан юм. За- туухан эр тасагт орж ирэхийг харвал надтай нуруу Чацуу- хан хүн байв. Хуучин тэнд амьдарч танил дасал болсон хүн шиг л зоримог орж ирж билээ. Над руу тар. сунгаж бид өөриймсгөөр мэндлэлцэ- хэд «Юра..Гагарий» гэж нэ- рээ хэлэв. Ингэж бид танилц- лаа, Удалгүй улам дотно 14- иилцаж үерхсэн юм. Бидний ингэж амархан дотносоход нөлөөлсөн зүйл бол нэт эмчид зрүүл мэндээ үзүүлсэл явдал бөгөөд Агиия Бартогийн нэ- гэн шүлэгт «Тамара бид хоёр холбоотой юм шиг явдаг» гэж гардаг шиг л үерхэв, Юрагийн намтар жирийн нэг «билээ. Путиловын заводын “ажилчны ач, тариачны хүү. «Уран дархны сургууль, техни- нум, нисэх илуб, нисэхийн сургууль энэ бүхэн амьдра- тын шат нь юм.Гэхдээ түүний намтар түүхийг нарийн ажиг- лахад бага наснаасаа эхлэн хөдөлмөрч шинжийг олж ав» сан нь харагдана. Би түүний амарч байхыг нэг бус удаа харсан. Амралтаа идэвхтэй, ажил хэрэгчээр өнгөрүүлнэ. Төр үргэлжид ажилтай, хү- г ний төлөө санаа тавьдаг, ном- “той нөхөрлөж, юмыг бодож сэтгэдэг хүн байлаа. г Гагарины бяатарлал бол хөдөлмөр юм. 11981 оны дөрөвдүгээр са- рын 12-ны өдөр түүний нисэх даг боллоо. өдрийн өг- гдөөний 9 цаг 07 минутад ма- най эриний сансар огторгуйд цойлох нх аян эхэллээ. Би хөөрөхийг нүдээр үзээгүй» А. Гагарины нэрэмжит бо- Төр “үед нислэгийШ граж болно... т - ! ЖОСЖО ОЧ 09 Ж ЛИ 4 САНСРЫН НИСЭГЧДИЙН ӨДӨРТ” удирдах нэгэн цэг дээр би ажиллаж байв. /Холбоогоор «Гараанд» гэлээ. «Восток»» хөлгийн хөөрөх үеийн мөч манай удирдах пункт хүрэхэд их л удаад байх шиг тэр үед надад санагдаж билээ. Тэгтэл Юрагийн баяр- лаж бахадсан сайхан дуу гарч «Заря» би «Кедр байна» «На- майг сонсож байна уу?» гэх дуулдаж билээ. Догдлон баяр- лахдаа микрофоноор «Сайн: сонслоо» гэж билээ. Юра «миний зам ямар харагдаж байна» гэж сонирхон асуулаа. Намайг тэр дуугаар таньж «их баярлалаа. Би та нарыг ойлголоо, хонгор шаргал үс- тэй нөхөртөө мэнд хүргье». гэж билээ. Сансрын нисэгч- дийг бэлтгэх отрядынхан наг майг ингэж нэрлэдэг байв. Юратай би хэдэн үг солимоор санагдсан боловч хөлөг ма- най цэгээс тараад явчихсан байлаа, Секундэд 8 км хурч дан галт тэрэгнээс 500 дахин, шумбагч онгоцноос 80 дахин хурдтай болохоор тийм зав чөлөө өгсөнгүй. Тэр цагаас хойш олон жил өнгөрлөө. Түүний нэртэй тэнгисийн хө- леөг онгоц алсын замд аялж явна. ТГагарины нэрэмжит гудамж, талбай, хот бий бол: лоо. Төрсөн хүүхэддээ түү: ний Нэрийг өгдөг боллоо. Гагарин хүүхдэд хайртай хүн байсан юм. Өнчин хүүхэд асрах тазраас айл үрчилж авсан Вова хүүг нэг удаа ихэд томдоосон тухай тэр мэд- жээ, “Тоглож байсан хүүх- дүүд түүнд эцэг эхээ магтай бахархцгаажээ. Миний аав жолооч -- Миний аав тэгвэл инже- тєр тахэд нь Вова, -- Миний..тээд | дуугүй болжээ. Тэгснээ Вова зориг орж -- Миний аав бол саисрын нисэгч гэжээ. Энэ үгийг сон- сдод бусад нь шоолон ИНЭЭД наргиа болсон ажээ. .УЖаал хүү нулимсаа асгаруулан гэр- тээ иржээ. “Үрчилж авсан эхийнхээ өвдөгт наалдан уйлж: -- Женьца Семичев намайг эцэггүй гэх юм. Түүний аав нь нисгэгч Эсжээ! Надад аав бий. Миний аав сансрын ин- сегч тиймээ! гэжээ. Ээж нь түүнийг арай хийж тайвш- руулсан боловч чухам юу гэж хариулахыг мэдсэнгүй, Энэ тухайгаа Гагаринд захи» дал бичсэн юм. Удалгүй Га- гаринаас хариу нь иржээ, 2Ж захидалд: айрт Вова минь ээ! Ча- майг сайн хүүхэд бөгөөд санс- рын хөлгийг оддын дунд чад- маг зоригтой залж тоглодог тухай надад ярилаа. Модхон том болохоор чинь хобул хяЗ- гааргүй уудам сансарт хамт- рян нисч Ангараг гаригт хү- Чи татрадзахгүй 2 рагчдад талархлаа нлэ биз дээ. Харин чамайг гом- Олон арван захид доосон 2Кенька Семичевт чи намайг бас их гомдсоныг хэ- лээрэй. Хэрвээ дахиад хэн нэгэн хүн чамайг элэг барих юмуу, Эс- вэл амьдралд чинь хүнд хэ: цүү үе тулгарвал надад заа- вал бичээрэй. Чамд туслахад , би ямагт бэлхэн байна. Д. ОДГЭРЭЛ зурав мэ | ХЖансарт хүн анх иннс өдөоү х сурлага хөдөлмө, гурлаг, спортын өндөр жилт гаргасан пионер ЧИНИЙ (бичсэн -та нарт эрүүл, э газ, жаргал сайн сай» :хүсье. : / БНМАУ, ЗХУ-ын баа «Чиний Юрий Гагарин» гэж тар, сансрын нисэгч |. бичсэн билээ, Ж, ГУРРАГЧАА| со аыН Зэс АМЖИЛТЫН МӨРҮҮД майг чи хамгийн үнэнч нөх, рөө, хэрвээ хүсвэл аавыгаа гэж бодож яваарай. На-! (8 жилийн дунд сурРГууд рийн ҮУ ангинн сурагчид ЇбБид 1986--1987 о.ы хий зэлийн жилд БамА ЗХУ-ын баатар, совсрыд чисэгч 4. Гүррагчаагий эрэмжит аймгийн соёл О гүүрэг аваад хоёр улирад дараалан 100 хувь суралц (лаа, Ангидаа сансрын ни дээр хичээллэж, асуугдаж сурлагын дэвтэртээ «Онц» дүн тавиулж байна. М. ОЮУНЧИМЭГ глийн жилд Таны нэрэм гжит бүлэг болохоор үүр: аваад ажиллаж байна. Ма: їнай ангид “БНМАУ, 8СБ /(ХУ-ын баатар, сансрын “сурлагын дэвтэр» аялуу сурагч бүр. заавал онц авахын төлөө мэрийд Энэ хугацаанд 89 онц 196 сайн дүн авлаа. дарга 1 И. БАТБОЛД ХӨВСГӨЛ. АРБУЛА Сансрын нисэгч Ж. Гүр К “УМУВяаш нэрэмжит бүлэф 3 лохоор үүрэг аваад сУРЖ лагаараа чанарын ахиш “таргаж онц Сайны хув 46-д хүрлээ. Манай ан гиас дөрвөн сурагч сансЯ рын нисэгч болохсон гэж маш их ярьдаг. н ням | 9 БАЯНХОНГОР. тТэөви сургуулийн сансрын «өдрийг угтаж өндөр Ч "тээлийн өдөрлөг зохгов.Эн өдор бидний сурлагын чай иар 72,7 хувьд хүрэв.Ак ги хамт олон түрүүлсэ сурагчдад зориулж нэрэ экит цэцэг тарилаа. ЦЭ цэг маань сайхан урга гэдэгт итгэж байна, Бүлгийн дарга л олдох Одон гаригт, |. ЭНХ ТАЙВАН ГД) (Хэнтий Хэ эцгийн САА-н сургуулийн. УМ! ангийн «урагэ), | . 1110 (5 изнелей22 ҮНЭН 8894 ХОТ ДҮҮРЭН ХУРГА Л.Отгонбаяр охин хур- 5 га, ишиг ЭХЭД Нь ам- : луулж, хөхүүлж аль хэр цадсаныг нь шалгана. Ар- хангай аймгийн | Жарга- лант сумын дунд сургуу: лийн наймдугаар ангид суралцдаг тэр охин --Теөл бойжуулах ажилд аав, зэждээ тусалж бай- на. Хонь, ямаа нд төл- лөөд сайхан байна гэлээ. --Олон мал төллүүлдэг үү? -- Би жил бүр гурав- дугаар улирлын амрал- таараа Т0-100 мал ха- риуцан твөллүүлдэг,. (Өн- гөрсөн онд зуун мал төл- луүлж 104 төл бойжуулж сургууль бүлгэмийн авар- га телчин болсон. Улмаар тэр амжилтаараа «Өсвө- рийн төлчин» шалгаруу- лах улсын уралдаанд гу- равдугаар байрт шалгар- сан. Энэ жид амжилтаа ахиулна. -- Төл яаж туслав? 2-Би «төл бойжуулах ехнологи--23» гэсэн хи зэл «семинар заалгасан. Түүгээрээ бяцхан ном хийж ирснээ Суурийнхан- даа уншиж ярьж өгсөн. Бас телийн элгэвч арваа- дыг нэмж Хийсэн, Төлөөс гадна төллөсөн эхий НЬ тэжээж усалдаг. Төлийн- хөө хэвтрийг өдөр бүр хуурайлдаг гэж Л. Отгон- баяр ярилаа. Отгонбаяр охины аав, Хоолтын бригадын хонь- чин, БНМАУ-ын аварга малчин В. Лүндэн-Очир гу суурьт хот дүүрэн ишиг шуугиж бай- бойжуулахад Г-3-! 3 Мж ””тҮүү, 11177777 221722722 11375157: 7 , шини хөө ши 10111 0000000900090600000094040004000009999900009009900000г СУТАЙН ХҮҮХДҮҮД Сутай салбар Баруун Алтайн хайрхан, түүний уулсыг тойрон Ховд айм- гийн Дарви, Цэцэг, Мөст, Зэрэг, Манхан зэрэг олон сумын малчид жилийн 4 улиралд таван хошуу малаа өсгөж, тансаг баян амь- дардаг. Дарви Сумын «Су- тайн хөгжил» | нэгдлийн малчид аймагтаа социа- лист уралдааны 1 бай- ранд шалгарсан гол үзүү: лэлт мал оторлох, сааль сүү боловсруулах, эмнэг хангал сургах, хадлан бэлтгэх, төл бойжуулах ажлын хүчийг нугалагчид нь ицонёо сурагчид юм. Манай Сутай нутгийн сурагчид сурч ч чадна, ажиллаж ч чадна, Өнөө жид 119 суурьт 45000 мал толлүүлэхэд 874 су- рагч оролцож төл хүлээн авахад хүчин зүйл болж байна гэж сумын намын НОРОВЦЭРЭН ХИЧНЭЭН ТӨЛ АВАХ Дарви сумын дунд сургуулийн ГУ ангийн сурагч Л.Норовцэрэнгийн ах Алтанжаргал аймгийн пионер сурагчдын төл бойжуулалтын 1986 оны аварга бол- сон юм. Өнөө жил Алтанжаргал дүү Сүнжидмаагийн хамт хонь хариулж, Норовцэрэн нялх хөрвийн арчилгаа хийж байгаа аж, Тэднийх 15 дахь жилдээ, дунджаар 550 хонь төллүүлж бай- гаагийн дээр энэ хавар төллөх 654 хониноос 110 хувь төл бойжуулах үүрэг авчээ. Энэ хавар хэдэн мянга дахь төлөө хүлээн авах вэ гэж Норовцэрэн- гээс асуухад тэр тун амархан ровцэрэн хэд дэх төлөө авахыг бодож үзээрэй. хорооны нарийн бичгийн шир суусан малчин хүн дарга Б. Сүхээ танил- шиг санагдав Мэнд мэ- цуулав, дїлцээд цасан шуурганд Сутай нутгийн ажил- У хийсний нь сонирхвол саг багачуудтай танилца- --Мөнхөө гэрийн хойт на уу. хаданд ямаагаа идээш- ЦАСАН ШУУРГАНД ДАЖГҮЙ Цэрэндондовын Мөнхөөг сайн ямаачин гэж сонсоод уулзахыг хүсвэл аав Нь -- Мөнхөө ямаатайгаа уулын хярд гарчихсан. Мориор явбал цаг гаруй явж очно. Харин эгч Оюу- наа талд хонио хариулж явна. Түүнтэй уулзвал дээр гэв. Гурав хоног үр- гэлжилсэн цасан шуурга намдсан ч хүйтний эрч сулраагүй байлаа. Бид Оюунаатай уулзахаар Ха- нын хөндийд очлоо. Оюунаа У ангийн рагч гэхэд хэзээний су- ха- ВЭ? ахынхаа туршлагаар хариулсан юм. Но- ЗУРАГ ДЭЭР: Ж. Цогт-Очир, Сурвалжлагыг | бэлтгэ- соп С. БОДООШ лүүлсэн. Би урд ард хо- нио хариулсан. Манайх чухал үед ашиглахаар ой- рын бэлчээрээ нөөцөлдөг болохоор бараг морины аргамжааны зайтай бэл- чээрт хонно хариулж яваа хүнд цасан шуурга юуны бэрхтэй байхав гэж ярилаа. -- Тийм хүчтэй шуурганд хонь чинь олж идэж чадах уу? --Чадна аа! Хөрлөөгүй цастай газар хонио бөөг- нүүлбэл зөөлөн цасыг цавчнж, цасан дорх өв- сийг гаргаж цадталаа ндээшилдэг юм. Хонь цас цавчихдаа биеийн хө- дөлгөөндөө дулаацаж, нэг ёсондоо цасан шуургатай тэмцэхэд болдог гэж цасан юм «гимнастик» ярьдаг аав “тай дгагахгүй байна уу? НУ” ш.Цгом ЭРТ ЭРНРҮ ЛЧӨРЧИХ АСЭРХӨУРЭЛБР чим,” ЯЯАА484558385588855885Х8454 68585882 198744 - үнэд шүү. --Ийм хүйтэн өдөр хө- вөлстэй дээл, дан алчуур- -- Өнөөдөр салхигүй Өдөр хонь тогтуун байгаа дээр адууны хомоол түй хэрэгтэй. Их дулаалчих- вал халууцаад хомоол түүхэд саадтай байдаг юм. -- Танайх түлш муу тай юм уу, хомоолоор юу хийдэг юм бэ? - Түлш сайн бэлтгэсэн. Энэ хо- моолыг нунтаглаж хурга- ны уутанд дЭвсдэг юм гэв. Тиймээ, адууны хуу рай хомоол төлийн дэвс- гэр болдгийг Оюунаа охин сайн ойлгожээ. Оюу- наа мал маллах, төл бай- жуулах арга ухааныг сайн эзэмшиж байгаа тэр- гүүний пионер юм. ЗУРАГ ДЭЭР: Пнонер Оюунаа сүргийн бэлчээрт базаалтай Сутай хайрханы зүүн бэл Баянголын бүрдэнд тархан бэлчээрлэсэн тэмээн Сүргийг харахад туг ширэз бөх нь өтгөн дэрсний дундаас тодорч, ойртоод очиход хонгор хүрэн зогдроо намируулан туулай хамраа сарталзуулан үргэж бултаж, тоглож тонгочих нь намар цагийн налгар өдрийг санагдуулна. Сүргийн Эзэн 25 настай Ж. Очир түүний гэргий илгээлтийн эзэн Ч.Оюунцэцэг нар жи. бүрийн төлөө 100 хувь бойжуулсан. сүргээ захлан, орсон үед хэнрүү Ч хү Сүргийн дунд ботгоноосоо яльгүй өндөрхөн хөвгүүн нааш цааш эргэн ннгэний бурантаг эвхэж, ботгоны БЭМ- нээ засч байв. Тэр хүүг 7К. Цогт-Очир гэх бөгөөд Дарви сумын дунд сургуулийн У ангид сурдаг. Уламжлал ёсоор ахындаа ирсэн туслах малчин ажээ. Цогт-Очир хөрьо экиж байгаа хүрэн ботгыг хүзүүдэн автал түүний араас эх нь дайрч ирлээ. -- Цогтоо араас чинь гэтэл хүү тайвнаар зргэж харснаа -- Зүгээр ээ энэ ингэж ботгоо харамладаг юм гээд хүрэн ингэний зогдорноос шүүрч аваад сөглөн номхотгов. Ботгоо харамласан догшин ингийг КОмхотгодог нь Цогт Очирын сурсан эрдмийн нэг байлга. всс Бэ рх 5.Р брРГ ” 09:5990000444060000000004000000900040000000900960040600900090049994044494 99 ээ. Өнөө жил тэмээний 1 | ! 1 90:4449:0464449 039 3ээ 0912) ё хнөэөэлөэлөэлөээээөэндээчлээлч, 4140444290444444419149:1040:44019 094:020002:20402042044433 444) . Балин - х--ш. өФФӨоӨөӨӨӨөӨөӨӨӨӨӨ 20202СТОТОТО16101010101010101010101019101019Ү5 2912) «Залуу үе эрх чөлөө, Энх тайвны тэмцэлд» гэсэн СЭДЭВТт пионер, комсомолч- ДыЫн Жил тутмын чуулга Москвад эхлэв. Энэ жи ЛИйн чуулгыг БХЛНЗЭ-ийн ХХ их хуралд зориулж бай- гаа юм. Москва хотын 271 гээр сургуулийн комсо- олын хорооны гишүүн Ни- кята Мелентьев ярихдаа: Сурагч бид энх тайв- м ны төлөө тэмцлийн үйл- сэд идэвхгүй ба гүй Гариг тайван гэдэг бол би ирээдүй юм гэв. Энэ бол зүгээр нэг үг биш ээ. Чуул гад сургууль даяараа бэлт гэжээ. Сурагчид хаягдал цаас цуглуулан, эв санаа- ны нэгдлийн яармаг ажил- луулж, тийнхүү олсон мөн- гөө Зөвлөлтийн энх тайв- ны фондод шилжүүлсэн занэнэи- К.МЖЭН ёл ол ллллссаг2111-2221-0202-00000-00 3 “өмчөөс, ҮЗГЭН “вт хэс ввг -ньо хэр чаг Ла лаг лал ЯЛ ЛЛЭЯТЭГР? ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДҮҮД ЭНХ ТАЙВНЫ ТӨЛӨӨ байна. Тус сургууль чи- лийн хүүхдүүдэд зориулж «Найрамдлын цүнх» цуг- луулах ажилд оролцжээ. Чуулга эхэлсэнтэй хол- богдуулан сургууль дээр цуглаан хийв. Цуглааныг сургуулийн улс төрийн дууны чуулгынхан нээлээ. Минут өнгөрөхөд танхим дүүрэн байсан хүмүүс хоо- лой нийлүүлэн дуулав, -- Хүүхдүүд биднийг хэзээ ямагт дэмждэг юм. Манай чуулга саявтархан байгуулагдсан боловч олонд нэрд гарч, районы шилдэг чуулгын нэг боллоо. Бид үдэшлэг бүхэнд шинэ программ бэлтгэж ордог. Өнөөдөр онцгой өдөр, Ий- мээс ч бид хэдэн долоо хо- ног бэлтгэсэн юм. Чуулганы үеэр бид их ажилтай байх болно. Энх тайвныг хамгаалах хороонд тоглож, Лениний уулан дахь Пионерийн ордонд районы улс төрийн дууны уралдаанд шалгарагсдын концертод тоглоно гэж ухуулгын хамтлагт орол- “цогчдын нэг Света Маль- кова ярив. ” ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨС 9 2) Цуглааны төгсгөлд 271 дүгээр сургуулийн сураг- ЧиД цөмийн туршилтыг зог- соохыг шаардаж амери- кийн засгийн газарт ил- гээлт явуулав. Пионерийн танхимын орчимд хүн ихтэй байлаа, Очиж сонирхвол эв са- нааны нэгдлийн яармаг гарчээ. Тэнд хатгамал, төөнөмөл зураг зэрэг янз бүрийн зүйл худалдаж байна. Эдгээр бүтээл нь мэргэжлийн хувьд гойд болоогүй ч гэсэн хүүхдийн сэтгэл зүрх, цэлмэг тэнгэ- Булган хотын ционерийн «Найрамдал» Ордны найрал | Дууны дугуйланд Сбурал- ГО ОТОТОТОТОТОТОТОТОТОТ0101о1010(0100 01010100) рийн дор амьдрах гэсэн ТЭДНИЙ хүсэл эрмэлзэл шингэсэн юм, Орчуулсан шаардлага тавьсан нөхрөв| Н. ШАРАВ (АПН) «ХЭНХЭГ», «СЭНТЭГУ, «ОНКИ-| бүтээсэн тухайгаа, мөн юу о зүсэж аваад ут- талаас (5) барьж хөдөлгүүт | Ес Эс Жи аГдэн саар сугсэрдарэн эрчилнэ. ” ямнад амд жинд шалга: ххвввк, сєисэых үлсил:, ов. С) | Роо» гэх буюу охидтой ойр | дотно, тэдний Со) өӨӨӨӨӨӨӨӨӨөӨӨөӨӨөӨӨӨӨөӨ ДОГОТОТОТОТОГОГО1010(010) ӨФФӨооөөөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ , Пионерүүд «Коммунизмын неро» сонин пионер багачуу- ф дыг хувьсгалын үзэл санаа, МцэнЭ» -гэж тангарагладаг. ахмад үеийнхний шилдэг нист Намыг үндэслэгчийн нэг Энэ нь ахмад үеийнхний уламжлалаар хүмүүжүүлэхэд Мексикт ,цөлөгдөж, хувьсгалч уламжлалыг үр-ис хувь нэмэр оруулсан учир » | Кубын залуу коммунистуудын 1961 оны дөрөвдүгээр са- эвлэлийн хамгийн хүндэт шаг | 1953 оны долдугаар сарын рын 4-нд Кубын Пионерийн нал-Улаан тугаар шагнагджээ | 26-нд Нубын Сантьяго хотын Холбоо нэртэй байгуулагдаж, Монкада хуаранг 158 эрэгтэй 1977 оноос Хосе Мартийн 9 Хосе Мартийн нэрэмжит гэрэмжит болсон кубын пионе- Пионерийн! байгууллага СИМ ТҮту5утартлт) герийн байгууллагад одоо 5--. ЁА-гийн дэд ерөнхийлөгч бө- эрэг 12 насны хоёр сая хүүхэд ГӨӨД Латин Америкт СИМЕА- КУБЫН 1 4 АНД | лааны цуглаанаар ил тод,| нлэн далангүй ярилцах хэ-| рэгтэй болжээ. Булган хотын 10 жилийн П сургууль, 8 жилийн сур-| гуулийн 34 бүлгийн даргын Б.Батзориг (Сэлэнгэ. Бу- гант), Ж.Алтаннавч (Өндөр- хаан хотын 10 жил), А.Бат- чимэг ( 25у1 ирээл 77 дугаар сургууль), Т. туяа (инбээгхэх.. Чойрын 10 жиа), зэрэг олон хүүхэд ах дүү со- туулж чадахгүй гэж үү? Чадна. Харин зарим багш нар ангийн сурагчдад хү: чээр түрий бариулах үүд- нээс хөвгүүдийг сонгодог тал.бий. Энэ бол буруу юм шиг санагдана. | Сэтгүүлч Г. Нямаагийн бичсэн «Хөвгүүд хаачив» нэгдэж байна. гийн үйл ажиллагааг өргөжүү Кубын залуу коммунистуу- ЛЭХЭД чухал хувь нэмэр дын. явлэгайн 52 ЖичнгЭй, оруулж байна. Тухайлбал сүү У их хурал болж байна. Энэ Банн жилүүдэд Латин үхсэн: у вВдлыг то- Кийн бүсийн лагерийг зохио ХҮЛЦҮд Н1-38-7-0 Сухоах байгуулж, 1984 онд СИМЕА- тарчууд кубын анд нөхөд- ГИЙН тэргүүлэгчдийн хурал М үл» - дөө чин сэтгэлийн мэндчил- ХИЙЖ, 1986 онд олон улсын Г. 1 э?ХЭэ Г 1 гээ дэвшүүлж байна. хүүхдийн хөнгөн атлетикийн ҮлТ Он дарагллын бичгээс дөрвөн төрөлт «Найрамдал» нийцүүлэн бид сятгшштыосАХ-ШЕҮШТТШҮЕШШЖЕРЇМСЛЖТХТЙ »? 1978 ОНД Кубын Пионе- тэмцээнийг эх орондоо хий- энэ дугаарт Кубын инонерийн 3 эмэгтэй хувьсгалч залуу- рийн байгууллага ДЗО-ны Хї сэн байна. байгууллагын товч өгүүлэл чууд дайрчээ. Тэднийг 25 нас их наадмын хүүхдийн прог- Ф Нийслэл хотоос холгүй нийтэлж байна. тай. Ф.Настро удирдсан бай- раммыг зохион байгуулахад Тарара дахь Хосе Мартийн Нубын хүүхдүүд Хосе Мар- лаа. идэвхтэй оролцож, 40000 ис нэрэмжит пионерийн лагерь ти, Мануэл Сангуили, Онора- 1956 оны 11 дүгээр сарын эй шээг Үүдөх сухан хов нэг ээлжинд 19000, жилдээ 4 , ха- гэн Санчес, 441863 4-лрүэ Ёсан. дурсгал зүйл. яд ининах шэсэр: хүлээн Гевара, пан гэдэг усан буудлаас Гран- солилцож, ойр дотно холбоо яруулдаг Мелья, Ками- ма гэдэг жижиг онгоц хөдөл- тогтоожээ. . --Фф Гавана хотын В.И.Лени- Ф 1973 оноос Кубын ПИО-ний нэрэмжит цэцэрлэгт хү- оронд ирж, рзэлэнд өдөр бүр олон мян- “Аргенти- манай пионерүүд 1974 Сул стан хүүхдийн Еоэр, баяр бах, убын байв. Тэ- Кубын Варадеро дахь «7 Ду- хаж байдаг. несто Ё рвэр Куба зувасн НЭрэмжит Геварын со 8 пионерийн болов. : Б. амардаг хэн ТӨВ ордон бий. ё Резин хөдөлгүүртэй эр- Тахийлгасан төмөр утсаар взэхэй тасалгаан дотуур да- савхан э! хоо- лавчаа вэн нисэх нь зу. ронд гаатай. Л аУХҮү тоглоомын тулж холбоно. Үүнийг тул. сэнсийг 0,5 мм диаметртэй гуурт холбоос гэж нэрлэе. нарийн төмөр утас тахийл- гаж хийвэл тохиромжтой, . б албааг харил- зурж, зургийн дагуу утсаа аторихиын 15--20 тра- дугуйлна. (3) Далавчны хү: | дус онцөг үүсгэж байхаар рээг савх модны утас, тул, “-, нугалж, дараа нь НИМГЭН гуур холбоосонд холбож 1 цаасаар бүрж цавуудна. үнмгэц цаасаар бүрж ца- г-1223: Жи и79 хүү. Нартон цаасаар холхивч (2) зуудна, Тулгуурт холбоос, ни зо- Жийрэг (8) хайчилж голоор цэгээр хооронд нь резин хө» чадва. нь Иүхэлж сэнсний утсыг додгүүрээр холбоно. Тэгээд раа хөгжүүлье гэвэл надтай шургуулж үзүүрийг тахийл сэнсийг хэдэн арван удаа хэмшэхэрэн Хас Ган дэгээ гаргана. эргүүлж резинийг эрчлээд Банзны захаас 140х5 мм тавихад эрвээхэй ниснэ. хэмжээгээр хоёр савх хө- "Тэгэхдээ түүнийг сүүлэн ттицрли ул212012312 х ,: » ҮМММ Элл ХллААА ЗАД хаад эй элээ « 5 хөээммашимийлийнчэлчиилэихаиигэн «РАДУПЬ»-НОНГОЛЫН ХҮҮХДҮҮДЭД Хайрт хүүхдүүд ээ! Манай: хэвлэлийн газ- раас монгол хэлээр гарга- Сан номыг уншиж бидэнд халуун дотно үгтэй зЗахна бичсэн монголын сурагчид «Радуга» хэвлэ- ар гүн талархал Ї ж байна, Улаанбаатар хотын 83 дугаар “дунд сургуулийн 3-ын «Б»” ангийн сурагч Т. Өлзий-Орших, мөн сур- туулийн 4-ийн «Б» ангийн сурагч Солонго, нэгдүгээр ийн хоёрду- їн сурагч Э. Но- 18 дугаар дунд 1-иИйЙН «А» ан- Б. Булган, й ОРхон Т-гийн «В» гч Б. Пүрэвхо- манай номыг хүүхдүүдэд байна. н «Үлмэдэх өд», А.Толс- н түлхүүр» М. н «Лениний гүллэгүүд», В. йн «Ногоон йн олӨн номыг Өгахчалыг 2 “ҮСЕГЭНЦ зсв- ЄСоэснн Єтозов- Солон СО онь 216. эн сонирхон таашаан уншса- ныг тань та нарын захиа- наас бид мэдлээ.Манай хэв- лэлийн газар, цаашид га- рах номын тухай товчхон танилцуулья, «Радуга» хэвлэлийн га- зар 1982 оны нэгдүгээр сард нээгдэн байгуулагд- сан бөгөөд дэлхийн тавин хэл дээр уран зохиолын ном орчуулан хэвлэж бай- на, Орос зөвлөлтийн сон- годог болон орчин үеийн шилдэг зохиолчдын бү- тээл, бага насны болон сургуулийн бүх насны дэд зориулсан ном, Зөвлөлт Холбоот Улсын хотуудаар аялах газрын ЇН лавлах тайлбар, урлаг. утга зохиол, спор- тын сэдэвтэй зохиолууд хэвлэн гаргаж байна. Ма- най хэвлэлийн газар бас тадаадын уран зохиолыг орос хэлнээ орчуулж хэв- лэдэг, Өнгөрсөн онд Мон- голын залуу зохиолчдын «Молодыеё голоса» (За- луучуудын дуу хоолой) Гэ. дэг түүврийг монгол хэл- нээс орчуулж гаргасан. Хайрт хүүхдүүд ээ! Бид одоо «ЗСБНХУ-ын үндэстнүүдийн ардын үл- гэр»э-ийн өнгөт зураг Чи- мэглэлтэй таван боть ном монгол хэлээр бэлдэж бай- на. Энэ таван номд ЗөвВ- лөлтийн бүх бүгд найрам- дах улсуудын үлгэрийн дээжэгс орчуулж нэрт зу- раачид зураг чимэглэлийг! нь хийсэн болно, Мөн «Ин-, женер Гарины сүйрэл» зөгнөлг тууж, шинжлэх ухаан танин мэдэхүйн с9: дэвтэй «Дэлхий ямар хэл- бэртэй вэ?», «Хорхой шавьж» зэргийн олон со- нирхолтой ном гарна, Нэг номыг хэвлэн гар- тахад олон хүний хүнд хүчир нарийн түвэгтэй хө- дөлмөр шаардагдана, Энэ хүндтэй ажилд манай хэв- лэлийн газрын Алс Дор- нодын хэлнүүдийн редак- цийн ажилтан орчуулагч, монголын залуу яруу най- рагч 28. Оюунцэцэг, танай улсад монгол хэлний мэр- гэжлээ дээшлүүлээд сая- хан буцаж ирсэн редактор Марина! Пасина, “Монгол Улсын Их Сургуулийг төгссөн Виктор Гудов нар идэвхийлэн ажиллаж бай- на. Хайрт хүүхдүүд ээ! Та нарын сурлага ХИ- чээл, сургууль пионерийн олон ажилд өндөр амжилт хүсэн ерөөе! Бидэнд захидал бичээ тэй! «Радуга» хэвлэлийн тазрын ерөнхий редактор Г. А. АНДЖАПАРИДЗЕ ї СПОРТ ХҮҮХЭД | хүүхдүүд спортод дуртай. | Нэрт тамирчидтай уулзан | наснаасаа спорттой нөхөрлөсөн гэж Ярнх нь олонтаа байх юм. ї Уншигч та бүхэнтэй танилцуулж буй Энэ гурван сурагч ч багаасаа спортоор хичээллэж, изрт тамирчдын халаа нь болох ЗОРИг эрмэл- зэл дүүрэн байгаа тухайгаа ярьж байна, Мөрөндөө тэшүүр тохсон Фото сурвалжлагч Ц, Нина “гөвсгөлд уулзжээ. Аатгалын 10 жилийн дунд сургуулийн 10 ду- | таар ангийн сурагч Л. Энхболд, Б, Гантулга | хоёр спортын 3 дугаар зэрэгтэй, | Бөхийн зодогтой хүүг С, Очирсүм “Үндэсний бөхийн өсвөрийн үеийнхний 1 оны улсын аварга шалгаруулах 15--18 нас- | ны тэмцээнд түрүүлж улсын шонхор цол ХҮР- | тээд байхад нь «Спортын тэдээ» сонины сур- валжлагч Х. Батсүх зургийг нь авчээ.С.Очир- 1 сүт Баянхонгор аймгийн Байдрагийн 10 жи- лийн дунд сургуулийн УЛ ангийн сурагч юм, ярнлцахад бага хоёр сурагчтай гэнэ, 1987 59)1,11 | А--08884 | ” Индекс--14140 корпус «Пнонерийн үнэн» сонипы редакци МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хоробны ордон «Б» | Утас малолран Ололт амжилт арвинтай 3 Олон ястны өлгий Хол баруун хязгаарын Ховд нутгаар явахдаа Сонсож үзэж, сурвалжилсан Сонин, сайхан олон ч Баатарлаг пэгэн явдлын тухай Багачууд та нартаа ярья. Хот сууринд амьдардаг Ч Хөнь малд нүдтэй гэгдсэн Сэргэлэн хүү Гомбын Ганболд Сэлүүн хөдөөд, хонь хариулахаар очлоо. Долоохон настай ч Ганболд Долоон зуун ямаагаа Өвсний сайханд хариулахаар Өдөр бүхэн дагаад гарна. Тэгтэл нэгэн өдөр Тэнгэр газар нийлэх шиг шуурч Байгалийн энэ аюул дунд Бяцхан хүү, ямаатайгаа уруудлаа. Өвдөг тулсан цасан далайд Өдөр шөнө нь ч ялгарахгүй Хаана яваа зүгээ алдсан ч Хариулсан сүргээ л алдаж болохгүй Гурван хоног бүтэн шуурлаа Гучин зургаан цаг тэслээ. Тэнхээ тамир нь сульдсаар л Тэгэвч Ганболд хүү зүтгэсээр л.д СТЁРТ ЭЛЧтР” ЭЭР Ег-. ЗЭР ЭВЭР свь-ЄСШОэснэ Єо23 1987.4. 11 дэгээ 4 Эрхийн чинээ жаахан хүүг, Эрлийн хүмүүс арай гэж олоход Эрдэнэт сүрэг нь бүрэн бүтэн Ч Эзэн нь харин ...2!?! 2 Өнчин цагаан дэрсэнд бүдрээд Өрөөсөн гартаа чулуу атгаад Сүргийнхээ хойноос зүтгэсэн чигээрээ Сүүлчийн амьсгалаа 4 хураасан байлаа. Ган шиг зоригтой Ганболд хүүгийн Гавьяа алдрыг хотлоор бахархан «Шударга журам» медалиар шагнажээ Сургууль дээр нь булан байгуулжээ. Байгуулсан энэ алдрын буланд Багынх нь тоглодог тоглоомоос эхлээд "Дэвтэр, ном, үзэг цүнхийг нь Дээдлэн хүндэтгэж тавьсан байна: Богино товчхон намтартай ч : , гэлээ Болд шиг хатаагдсан чин зоригтой Энэ хүүгийн баатарлаг гавьяаг Эх орон нь мартах учиргүй! Д. ХАЛЗАН Энэ дүрсийг яг ижилхэн дүрсээр дөрвөн хэсэг болгон хуваана уу? Гэхдээ хэсэг бү- рийн тооны нийлбэрүүд хоо- рондоо тэнцүү байх хэрэгтэй, Г. ЭРДЭНЭ ЗӨВ ТААЛАА Манай сонины МУ17, 19 Булган аймгийн хоёрдугаар бага сургуу. чигийн сурагч Д. Энхцэцэг, лийн сургуулийн хоёрдугаар баяр, Дорнод аймгийн Матад сумын дүгээрт нийтлэгдсэн тааврыг лийн гуравдугаар Багануурын районы 10 жи: ангийн сурагч С, Тэргүүн- ДУНД сургуулийн маймдугаар ангийн сурагч Ариунаа, нийслэлийн 11 дүгээр сургуулийн гуравдугаар ангийн сурагч тэг хот, хөдөөгийн 350-над Ч ын ирүүллээ, Ундармаа зэ: сурагч зөв таасан хариу Сониндоо захидал бичсэн та бүхэнд сурлага хөдөл- мөрийн амжилт хүсье. СОНИНЫ ЗӨВЛОЛ оөёөөөөөӨӨөөӨӨөӨӨӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨӨӨӨӨ Д. Сүхбаатарын хэвлэв. ... ! Улсын хэвлэлийн Мийшиэл | сэн БУҮТ” П -Ф ос. -4 дэх жилдээ е Ме29 (2233) Ф 4987 оны ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 15. Ө 41 » 131 ы» ОлитАРИСНАВФСЭГРН ЭРТ: 3 ханна ирмүй хэвэташЭтөрэсгэгэоргөчир ЯнсндйадудСР, » “э-шанн---.0- БХ э Энаэн Энэ» 1 1 арилан Б. Бор, Л Ха хи тэилн сэрэн ТЭВРҮЭНЧЭРИРЧГҮҮЭНХ ТҮ 220 697:227-383 С. Бодоот, Л. Галмандах, Д. Хүү,Л. Чимиддорж Нямгаваа, нар бэлтгэв, Аман | душарын хуудаснаас Дөрөвдүгээр сарын" дөрвөн. «Пиоднерийй үнэн» сонины төрсөн өдөр. Хүүхдүүд пионерийн хэвлэлийн өдрийг зохион байгууллаа. Төвлөрсөн өдрүүд Цэцэрлэг хотод болов. Аман дугаарын хуудас дэлгэгдлээ. Тасзан дээр хүүхдийн найз гурван хэвлэл «Пионерийн үнэн», «Залгамжлагч», «Ниоперийн удирдагч» хөтлөлцөн гарч ирээд өөрсдийн- хээ түүхээс товчхон ярилаа. Чингээд «Пионерийн үнэн» сонин өөрийнхээ дөрвөн нүүрийг урив. Нүүр бүхэн тогт- мол булангаа танилцууллаа. Тэргүүн. МАХН-ын Төв Хорооны гишүүн, "Архангай аймгийн намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Г, Бизьяа: -- Манай нам, төрийн удирдагч 2К. Батмөнх дарга МАХН-ын ХЇХ их хурал дээр тавьсан илтгэлдээ «Бид ХХ! зуунд ажиллаж амьдрах хүмүүсийг одоо сургаж бэлтгэх тухай “ярилцаж байгааг мартаж болохгүй» гэж онцлон тэмдэглэсэн билээ. Та бүхэн бол өнөөгийн бидний хой- чийг залгамжлагчид, коммунизмыг гардан байгуулагчид мөн. : Ийм учраас та нар хариуцлагатай чухал үед сурч, амь- дарч байна гээд бидний элбэг баян, сайхан амьдарч баи- гаагийн гол эх сурвалж нь манай яруу алдарт ажилчин, малчдын шаргуу хөдөлмөр, үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн олон салбарын эрчимтэй хөгжлийн үр дүн мөн. Энэ хөгжлийг улам нэмэгдүүлэхэд өндөр мэргэжил боловсролтой ажил- чид, малчид онцгой чухал байна гэв. Нөхөр Г. Бизьяа, манай аймгийн хүүхдүүд мал аж ахуй, тазар тариалангийн үйлдвэрлэлд их хувь нэмэр оруулж байна. Өнгөрсөн зун хөдөлмөр амралтын 24 зусланд 1800 сурагч ажиллан 20 мянга шахам бог мал сааж 110,6 мянган литр сүү авч, 33,5 тонн цагаан идээ бо- ловсруулжээ. Пионер сурагчид зуныхаа амралтаар 10,3 тонн хүнсний ногоо, 187 тонн байгалийн хадлан бэлтгэж, 980 эмнэг хангал сургаж, 3500 кг жимс самар түүж ашигласах байна.Манай аймгаас Эрдэнэмандал сумын 19 жилийн дунд сургуулийн сурагч Д. Эрдэнэ-очир пионер сурагчдын хөдөлмөр соёлын улсын Ц чуулганд шалгаран оролцож засгийн газрын хүндэт жуух бичгээр шагнагдаж байлаа. Хоёр жилийн өмнө 8 дугаар анги төгсөж, би ээж шигээ саальчин болно гэж МХЗЭ-ийн илгээлтээр хөдөөг зорьсон БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Д,. Гончигсумлаагийн охин Д. Удаанжаргал сайн ажиллаж саяхан МАХН-д ор- логч гишүүнээр элслээ гээд төгсгөлд нь та бүхэн шинжлэх ухаан техникийн их эринд амьдарч байна. ХХЇ зуунд шинжлэх ухаан бүхнийг шийдвэрлэнэ. Одооноос түүнд бэлтгэх хэрэгтэй. Ялангуяа математик, физик, биологи, химийн хичээлд онцгой сайн суралцаарай! Шинжлэх ухаанд нэвтрэх онь-, сон түлхүүрийн нэг орос хэлийг сайн сурах хэрэгтэй. Тех- никийц Өргөн мэдлэг, дадлагатай болохын тулд орчин, үеийн хялбар багажаас эхлээд автомат удирдлагатай тоо- цоолон бодох электрон машины зарчмыг сайн мэдэг, ул- маар өөрөө зохион бүтээх анхны алхмаа хийх хэрэгтэн. Хөвгүүд аавынхаа алхдөшийг, Охидээжийнхээ Оёдлы машин, саалийн хувинг уламжлан авах ёстой. Сансарт нисэх, мөсөн туйлыг судлах, атрын шинэ сангийн аж ахуйг төвхнүүлэх, малын өндөр ашиг шнмтэй шинэ үүл- дэр бий болгох зэрэг гавьяат үйлс бүтээж байгаа ахмад үеийнхээ халааг та нар хүлээн авна гэж хэлээд мєч : сурахад бүхнээ зориулж, сахилга бат дэг журам, соёл боловсон байдлыг ямагт эрхэмлэж явахыг зөвлөлөө. 5 Пионерийн таван жил. Аймгийнхаа 462,8 мянган. Э7 бойжуулахад пионер сурагчдын оруулсан хувь нэм, мэдээлэв. үйлдвэрийн нерийн урилга. Мод боловсруулах ү яллана БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат 186: марсүрэн хүүхдүүдийн сонирхсон асуултад харк.л ол үх нийтийн чанарын үзлэг. Сурлагын чанарын ту : асуултад онцчууд хариулт өгөв, : йн системийг бо- Аман дугаар үргэлжилсээр. «Сургуули ГЛнынны | болгоход сурагч чиний үүрэг», “ох сүхээр ажлын газраар», «Найз», «Ямар мэргэжилтэ 5д хв «Сонирхолтой уулзалт», «Хүүхдийн шинэ ном», «Хүүхэд уран зохнол», « Наргиантай танхим» зэрэг буланд сонин . яриа, хөгжөөнт дуу, баясгалант хөгжим хослосоор байв. Аман дугаарын төгсгөлд «Пионерийн үнэн» р За ингээд дөрвөн нүүртэй минь Зарим нэг булан, хөмсөгтэй минь Хүүхэд та нар Мулаг ас Хөгжилдөн сууж сонирхл гээд эрдэм ажлыг хослуулсан шилдэг иргэд болцг: шинэ зууны босгоор алхлан орохыг хүүхдүүдэд сроов, -СУШГ-22ын. «мж ИХАГВА ФӨ ҮНЭ 10 мӨнге ОР Эх Үнэн 84 48 милаалаллааалжаалалааалалладлахльаза»а 22522023 :20:8аасс ОН ДАРААЛЛЫН БИЧГЭЭ БАЯЖУУЛЖ. БАЙНА Архангайн хүүхдүүд анх удаа өөрийн аймагт зо- хиогдсон ционерийн хэвлэ- лийн өдрүүдийг улаан бүч- тэний сурлага хүмүүжлийн ажлын амжилтыг дүгнэх баяр болголоо. Мал хавар- жуулах, төл бойжуулах ажилд туслахаар «Багачуу- дын тус» хөдөлмөрийн цу- ваа зохион байгуулах, зөв- хөн Цэцэрлэг хотын бага- чууд Өлзийт сумын «Өр- ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН ӨДРҮҮД Ф Архангай аймгийн на- мын хорооны нэгдүгээр на- рийн бичгийн дарга ГГ. Базья, АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны дарга Л. Баа- санхүү нар пиопгрийн хэв- лэлийн өдөрт оролцсон хүүхдийн зохиолч, зураач, хөгжмийн зохиолч, дуучин, сэтгүүлч, сурган хүмүү- жүүлэгч, найруулагч, жү- жигчдийг хүлээн авч уул- зав. Ф Сурган хүмүүжүүлэгч, Б. Бор намын анхан шат- ны байгууллагын удирдах ажилтан, сонгуультан, ТМСлийн багш, эцэг эхчүүд тэй төрөлжсөн уулзалтууд зохиож «Сурган хүмүүжүү- лэх ухааны орчин үеийн тулгамдсан асуудлууд», «Хүүхдийг хүмүүжүүлэх арга барил», «Хүүхдийн хүмүүжилд эцэг эхийн үү- рэг» сэдвээр ярилцлага хийв, Ф В.И. Лениний нэрэм- жит МПС-ын төв ордны захирал Б. Цэрэндорж ах- лагчтай уран бүтээлчдийн хэсэг Цэцэрлэг хотод ажил- лаж, пионер сурагчид, багш сурган хүмүүжүүлэгч- дэд сүрэл ашиглан бэлэг дурсгалын зүйл хийх арга ЦЭНХЭРИЙН ПИОНЕРҮҮД, «Пионерийн үнэн» сони- ны төрсөн өдрийн баярт оролцож байгаа зочид Цэн- хэр сумын ийионерүүдтэй уулзлаа, Зочид, инонерүүд харилцан ярилцаж, авьяа- саа сонирхуулахын хамт «Социализмын зам» нэгд- лийн малчдын 65000 төл бойжуулах ажилд пионе- рүүд их хувь нэмэр оруулж 20 гаруй мянган төл хү- лээн авсан амжилтаар «Ипонерийн үнэн» сонины баяраа угтсанаа илтгэв, Тэндхийн пионерүүд хөдөл- морийн дадлага олох з0- рилгоор нэгдлийн үйлдвэр нөл» нэгдэлд 10 мянган төлийн элгэнвч, Эрдэнэман дал сумыг «Хөдөлмөрч» нэгдэлд 6000 тугалын нэм- нээ хийж, Оно-бэлдмэлийн 4000 шил цуглуулж өгөв. Октнорийн хувьсгалын Т0 жилийн ойд зориулсан «Мөнгөн хонх» радио нэвт- рүүлэг хийж, аймгийн дра- мын театрын дэргэд «ЛТ- гачдын чуулга» шинээр бангуулавн, Цэцэрлэг хотод шинээр нээгдсэн хүүхдийн номын санд пнонерүүд өөрсдийн санаачилгаар 5000 ном цуглуулж бэлэг- лэлээ. Тайлан тоглолтоо Улаан- баатар хотод хийсэн дуу бүжгийн «Тайхир» чуулга «Ардын сайн дурын чуул- Га» цол хүргэж, Хангай су- мын дунд сургуулийн «Пио- нер» бага нэгдлийн турш- лага «Ппонерийн үнэн» со- нинд нийтлэгдсэн нь тус аймгийн пионерийн бай- гууллагын он дарааллын түүхэнд тэмдэглэгдэх чу- хал үйл явдал юм. технологийг заав. Сүрлэн наамлын дугуйланд 140 га- руй хүн суралцаж, хийсэн зүйлээрээ «Хүүхэд уран бү- тээл» үзэсгэлэн гаргаж хө- дөлмөрчдөд, сурталчлав. ФЭЗохиолч -Д. Содном- дорж, хөгжмийн зохиолч Л. Галмандах нар багшийн сургуулийн сурагчдад хүүх- дийн уран зохиол, дуу хөгжмийн тухай яриа хийв. ФИнонерийн хэвлэлийн өдрүүдээр Цэцэрлэг хотод зураач Д. Батсуурийн хүүх- дийн номын чимэг зур- гийн, сэтгүүлч С. Бодоо- шийн фото зургийн, Ар- дын боловсролын Яамиаас сүүлийн жилүүдэд гаргасан хүүхдийн уран зохиолын номын булан гаргаж пио- нер сурагчдад үзүүлэв. ФЦэцэрлэг хот, Төвш- рүүлэхийн сангийн аж ахуйн залуучууд, ахлах ан- гийн сурагчид «Би чамд хайртай,» кино үзэж, уг ки- ног найруулсан И. Ням- гаваатай ярилцлага хийлээ. ФЇПнонерийн хэвлэлийн өдөрт оролцогчид ерөнхий боловсролын багш сурган хүмүүжүүлэгч, багшиин сургуулийн су- рагчдад пионерийн ажлын арга барилын талаар зөв- лөлгөө өгч Цэцэрлэг хо- тод «Хүүхдийн хүмүүжил- бүх нийтийн үйлс» радио нэвтрүүлэг явууллаа. бригадын мужаан, дархны газар ажиллаж, малчдад зориулсан гэрийн тавилга эдлэл хийх, будах ажилд багагүй нэмэр болдог гэ- нэ, Наймдугаар анги төгсч малчин болох саналаа өг- сон 11. Жаргалсайхан, П|. Болормаа иарын олон хүүх- дэд эвлэлийн бат илэрхий- лэх гардууллаа. Пионер Болормаа Ш ангиасаа эх- лэн үнээ сааж сурсан, өи- төрсөн жил 8 үнээнээс 5300 литр сүү сааж хө- дөлмөрийн аварга болсон ажээ, Цэнхэр сумын дунд сур- туулийн пионер сурагчид, сурлага, хөдөлмөрийн ам- жилтаа улам ахиулах зориг төгс байгаагаа илэрхийлэв, ЯХ Хаах ааа. хазжллтлаь сургуулийн . СУРЛАГА-СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР Энэ буланг МУИС-ийн тэнхимнин эрхлэгч, дэд эр- дэмтэн, доцент Б. Бор хөг- лөв. Сурлага гэдэг нь сур, сураглах зэрэг үгээс га- ралтай үг. Сураглах, эрж хайхаас сурах ажил гарна. Сурахаас сурлага гарна. Сурлагаас хөдөлмөр гарна. Сурагч Ж. Гэрэлсайхан, Р.Цэцэгмаа: --Сурах арга гэж юу вэ? Багш Б. Бор: -Өллөө хичээлд ирээд өдөр буцах НЬ сурах арга хараахан биш, хари нэг манутад 80--109 үг уншиж, 60-- 80 үсэг бичиж чаддаг бо- лох нь сурах арга юм. Ном дэвтрээ урахгүй, эдлэх, су- рах бичигт байгаа сэдвинг Т--15 дахин бага болгож товчилж бичих нь сурах арга. Энэ мэтийн арга олон бий. «Эрдмийн түлхүүр-- багш» амьдрахын Түлхүүр --агаар, ажиллахын Түд- хүүр--арга» гэдэг сургаад | оайдаг юм. » Сурагч Х. Бямбасүрэн, М. їаноолд: --Орос хэлийг яаж амархан сайн сурах | вэ? Орос хэлний багш Ц. Гэ- рзлмаа: -Өөрөө өдөр бол- гон 3--5 орос үг тогтоох замаар байнга ажилла. Га- даад хэл сурахад бүтэн сайн өдөр, зуны амралт гэж | ї | ! байдаггүй юм. Сурагч С. Нэргүйцэцэг: -- Зарим хүүхэд гэрийн даалгавар хийхдээ мэдэхгүй зүйл гарвал орхичихдог, ийм хүүхдийг яах вэ? Х ангийн онц сурлага- тан С. Амгалан: --Мэдэх- гүй юм аа яаж хийх вэ дээ! Мэдэх гэж чармайя, мэдүүлэх гэж тусалья... | Сурагч 1. зорнгоо: -- Манан зарнм хүүхэд хн- чээлд тэвчээртэй сууж ча- дахгүй юм. Яагаад тэр вэ? Багш Б. Бор: -- Өнөөдөр шинээр юу заах бол гэж со- нирхон Ооддоггүй хүүхэд тийм байдаг юм. Ангидаа орж ирээд сууж байгаа бо- ловч хнчээл тасалсантай адил хүүхэд байх юм. Юу ч хийхгүй, юу ч бодохгүй ингэж гиеүрч байвал тун хортой. Сурлага бол чухал хө- дөлмөр. Цаг минут ба- римталж сурна, даалгавар биелүүлж сурна, хамтран 29... ажиллаж чаддаг лно. шаДЫЧЛНЭЛ78:-ЖЭжоГЭЫ Ли хэвжилгы НЭТ, ХҮҮХДИЙН Цэцэрлэг хотын сургуу- лийн гудамжинд тааралд- сан хоёр хүүгийн ярилцах нь: --Баасан чи азгүй жаал, яагаад хожигдов оо. --Гэрийнхээ түлхүүрийг эрсээр оайгаад... гэж Баа- сан урамгүй хэлснээ. -- Тэгээд тэр баяр чинь болоод дуусчихав уу? -- Дууссан, «Пионерийн үнэн» сонины төрсөн өд- “рийг тохцолдуулж Архан- гай аймгийн пионер сурагч» дад зорнулж хүүхдийн но- мын сан, номын дэлгүүр нээж байна. Арван зургаан мянган номтой манай номын санд пионер сурагчид бэлэг ху- римтлуулж 14000 ном хан- дивлав, 5 «Алтайд» роман, «Эрт- ний уран зөгнөлүүд» зэрэг ховор ном ирлээ... гэж но- мын сангийн эрхлэгч Ч. Дуламсүрэн тапилцуулсан. Аймгийн хайх бооэхын нэгд р нарийн бичгийн дарга, 1. Бизья, АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны дар- га Л. Баасанхүү, «Пноне- е Өмнөговь аймагт пионе- рийн хэвлэлийн өдрийг өр- гөн тэмдэглэж өнгөрүүлэв. Даланзадгад хотод Оолсоц өдөрлөгийн ажиллагаанд залуу яруу найрагч Д. оролцож, өсвөрийн сур- валжлагчдад зөвлөлгөө өгч, уран бүтээлээсээ уншиж сонирхууллаа. Хэвлэлийн өдөрт оролцсон сурагчид хүүхдийн хэвлэлийн нийт- лэлийн мөрөөр зохиож бай- рийн үнэн» сонины өдөр- лөгт зохиолч, дуучин, хөг- жимчин, ална шогчид оролцсон. --Тэд өнөөх хүүхэлдэйн гоё жүжгээ тоглосон уу? -- Тэд дуулж, уран ун- шиж, аймгийн төвийн сур- гуулнудын уран авьяастан О пионер баатарчууд уншсан номынхоо баатруудаар жү- ЦАХИЛГААНААР ИРСЭН МЭДЭЭ дуулж, шүлгээсээ уншиц- тэй Цэнджав, Э. Хархүү нар Гаалаа. «Пнонерийн үнэн» 14 сонины анхны дугаар хэв- НОМЫН САН, НОМЫН ДЭЛГҮҮР жиглэсэн шүү, --Ээз дзэ Сүхээ минь чамд л гэж хэлэхэд би тун Ї муу юм боллоо. Дахиад хэ- Зээ ч хожигдож байхгүй гэж Баасан хэлэхэд Сүхээ --За яах вэ дахиад хо- | жигдохгүй байвал боллоо. доо нэгдүгээр сургууль дээр уулзалттай гэнэ. Тэр Вүү хурдан очьё гэв, г756534 ДЭ”РТЭЧ оролцлоо. Бас «Пионерийн үчэн» сонины тэргүүн бич- , 84 ГХОГҮЭҮГГЭЭГ ЛРУГҮҮЭЭ ЖГЛРН 8. П ! | | Ї ! | ИРЭЭДҮиН Хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцинн ажналг тууд энэ фуланг хөтлөв. -- айна уу, «Иноне- рийн үнэн» сонин уу? ьа өсвөрийн сургвалж- лагч Золзаяа байна. Цэ цэрлэг хотоос ярьж байна. Инонерийн хэвлэлийн өд- рүүд манлай аймагт болж байна. -- «Пионерийн үнэн» сопсож байна. Өсвөрийн СЭТГҮҮЛЧ сурваллаагч та нарын асууслгд хариулахад од Фэлэн байна. у” «Өсвөрийн сурвалжлагч- ирээдүйн сэтгүүлч» уул залт нигэж эхлэв, Өсвөрийн сурвалжлагч: Би «Өсвөрийн сурвалж- лагч-ирээдүйн сэтгүүлч» эчнээ сургуульд элсэхээр анкетаа яах вэ? явуулсан. Одоо «нонерини үнэа»: Ма- най оулашуудад тохирсон магсрааЛл мвуулЛааран! млшшуна. «Ямар мэргэ- жилтэн оольё доо», «Эр: хинг сурахаар оэрхии сур», «оөглуу Оайгалыьч», заааргиантан танхнм» зэ рэг оулангуудад бичиж оолно. Энэ оол манай эч- нээ сургуульд оролцож сангаа нь тэр, Өсвөрийн сурвалжлагч: -- Бидэнд тусгай хичээл заах уу/ «Пионерийн үнэн»: -- Сэтгүүлчилн төрөл зүйлээр мэргэжлийн сэтгүүлч С0- нины хуудсаар хичээл заа- на, Өсвөрийн сурвалжлагч: -- Цаашдаа яах вэ? «Пионерийн үнэн»: -- Манайд хамгийн сайн би- чиж, идэвхтэй оролцсон пионерүүдийг шалгаруулж «Өсвөриин сурвалжлагч» үнэмлэх олгоно. 8 дугаар анги төгсөөд |Монголын сэтгүүлчдийн холбооны хо- рооны «Залуу сэтгүүлч- дийн нөхөрлөл»-Дд дэвшин суралцана. Уулзалт үргэлжилсээр. Цэцэрлэг хотын Ц. Чимэд- дондог (10 жилин ЦП сур гууль) А. Ганчимэг (10 жилийн 1 сургууль), 9. Идэр (8 жилийн сургууль) нарт «Өсвөрийн сурвалж- лагч» үнэмлэх гардууллаа. 2 22:28 БССҮЙЖТЭ, ВЭЭ --Ы----5--ЫЫ зөрчлөөр дүүрэн байдаг тул хожим нь харамсаж амаа барихгүйгээр амьд- рах хэрэгтэй юм. Гэтэл чиний үерхэж байгаа хүнд хүмүүжлийн ямар догол- дол, хүний ямар сайхан шинж чанар байна вэ? Түүнийг үерхлийнхээ явВ- цад мэдэж бие биедээ тусалж явмаар санагд: даг. Ингэж хоёр биеэ та- нин мэдэж нэг нэгэнгүй- гээр байж чадахгүй бол- хины бохь нэвт үнэртэ- нэ. Гэтэл миний үгэнд орохгүй юм. Тэрнээс гад- на энэ хүүд маань нийг- мийн идэвхжил огт байх- гүй, Хичээл, хурал цуг- лаанд олигтой оролцдог- гүй, юу бодож явдаг нь мэдэгддэггүн. Хачана жаал» гэжээ. Үнэхээр ч хачинжаал байна даа. Хүн амьдрал- даа заавал урдаа зорилго тавин ажиллаж, амьдарч САЙХАН ҮЕРХЭЛ БАЯР БЭЛЭГЛЭНЭ Олонх хүүхдийн асуул- тад, «Үерхэл, хайр Сэт- гэлийн хооронд ялгаа бий юу? Анхны хайр бүтдэг- гүй гэсэн үнэн үү? яа- гаад? Ер нь үерхэл гэж юу юм бэ?» тэсэн байна. Энэ асуудал та нарыг 20- воох нь зөв, Гэхдээ та нар яаж үерхэж байгаа- гаа өөрсдөө бас бод 4 Үерхэл гэдэг бол хи- чээлээсээ гэрт ирж цүнх- тэй номоо шидчихээд Л хоёулаа хөтөлцөөд алхаад байхын нэр биш гэ, Хи- чээлээ хамтарч давтаж, уншсан ном зохиолынхоо тухай ярьж маргаж, бие биендээ шинэ сонин зүйл мэдүүлэхийг эрмэлзэж, нэг нэгэндээ хатуу шаард лага тавьж, амьдралд би- еэ бэлдэхээс эхлэх Хүний амьдрал ЭЭДРЭЭТ төггэтэтэтЭ СО” сон үед л анхны хайр ир дэг банх. зэгэхдээ Хан- рыг хайрлах хэрэгтэй. Үү нээс хайр сэтгэлийг Өр шиг нэхдэггүй, хүнд сэт- гэл санаагаа зориулж чад сан хүн л эцсийн эцэст аз жаргалтай амьдардаг. Хүнин -хайрыг татсан сайн хүн болохын тулд сурагч ахуй цагтаа сураа- таа эрхэмлэх хэрэгтэй. Чиний сурлагаар, чиний сайхан сэтгэлээр, чиннИ өгөөмөр нийтлэг зангаар үерхдэг хүүхэд чинь ба- хархаж явна гэдэг Хэн хэндээ бэлэглэж буй баяр юм. Олон хүүхдийн асуулт захидалд хөвгүүдийн ТУ: хай их бичсэн байна, Нэгэн охины захидалд: «Миний үерхдэг хүүхэд тамхи их татдаг. Түүний хувцаснаас нь хүртэлтам хэнтллэдгснсөллтөлтгллсл сурах хэрэгтэй шүү дээ. Зорилгогүй бол луужин- гүнгээр далайд гарсанхү нээс юуны ялгаа байна? «Хүний сэтгэл санаа, хүнлэг чанарын дээд хэм- жүүр нь эхчүүд, эмэгтэй- чүүд, охидод яаж хандаж байгаагаар илэрнэ» гэж нэгэн ухаантан хэлжээ. Гэтэл үерхдэг охиныхоо зөв шаардлагыг одсо хү- лээж авахгүй байгаа хүү хожим Нь ямар хүн бо. лох вэ? Гэхдээ цөхрөхийнц хэрэг байхгүй. Шаардаад л байх хэрэгтэй. Тэр хүүд чинь ямар нэг сонирхдог оролддог зүйл байж л таарна. Туслахыг л бодох нь чухал. Хэрвээ тэрхүү чамайг ойлгохгүйгээр, сайхан сэтгэл санааг чинь гомдоосон байлаа ч ХО- жим нь заавал харамсах болно. өмдөлуцлрйслй!: хөллөллэгллл рг т- тол” тэгт Цэцэрлэг хотын 10 жи- лийн нэгдүгээр сургууль дээр 10 дугаар ангийн- хан, 10 жилийн хоёрду- гаар сургууль дээр найм- дугаар ангийнхан цуглаж, «АМмар мэргэжилтэй боль4 доо» уулзалтад оролцлоо. Пионерийн хэвлэлийн өдөрт оролцож байгаа хүүх- дийн уран бүтээлчдээс гадна БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн баатар, гавьяат тээвэрчин Р. Ёндон, гавь- яат багш С. Гончиг, МХЗЭ- ийн илгээлтийн эзэн, 9ЭсС- гүүрчин Д, Нарантуяа, 0ё- долчин Л, Бямба зэрэг ажил мэргэжлийн хүмүүс уулзалтын хүндэт зочны урилга авчээ. Залуу үеийнхэндээ ханд- сан ахмад хүний үг бүхэн сургамжтай билээ. Р. ЁНДОН -- Техникт дурлавал хэлий нь мэдэх хэрэгтэй. Байнга арчилж додомдож . байхгүй бол ямар ч техник «ядаргаанд орж эмчилгээ авахгүй. болтлоо сульдана шүү дээ». Машины дуугаар нь хгага, юу болохгүй байна рэ? їэдгийг мэдэж болно. Үүнийг жор болгоод бич- чихсэн ном байхгүй, зөв- хон амьдралаас л сурна. С. ГОНЧИГ: -- Би ба- гадаа өнчирсөн. Ажил хө- дөлмөр хүнд эцэг эхээс өөрцгүй түшиг тулгуур БИД БАЛЧИР гЭЖ ҮҮ? «Амьдралыг ажиглах нь бидинн хорвоог таних их аяны гараа төдийгүй, эрхинг ялгаж, бэрхийг ойлгох ухааныг | бидэнд нээж байна, Надад 438 ээж, ах эгчийн хайр, найз нөхдийн халамж аль аль нь оин. Дутагдаж гачигд сан зүйл байхгүй, Гэхдээ нэг зүйл үгүйлэгдээд бай- на. Манайхан гэр орон цэвэрлэх, хувцас хунар угаахад хүртэл намайг оролцуулдаггүй. Бид хэ- тэрхии их бөөцийлөхөд нь дуртай болчихоод бай- гаа юм биш биз» гэж 10 жилийн хоёрдугаар сур- гуулийн сурагч Д. Дорж- ханд «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур!» уулзалтын танхимд ярьсан юм. Б. АлтанОд, Ч. Сз рангэрэл, Ю. Цэгмид, Н. хэд: -« Том хүмүүс | бид- нийг бага байна. гүй, аяндаа сурна гээд тэр бүр ажилд оролцуул- даггүй, Ганболд зэрэг олон хүү" болоо- ӨӨРИЙГӨӨ нээхээс эхэлнэ болдог юм билээ. т Д. СОДНОМДОРЖ: -- Хүн өөрингөө нээж олох Л чухал, юн юм бүхэнд шО- хоорхон, юухан хээхнийг Ч Оолтуган хийж сурах гэж оролддог байлаа, дөг- жимдөж, дуулж, машин жолоодож, хоол хийж, Оне даан орос хэл оролдож яв- саар нэг мэдэхэд зохиолч | болчихсон. Бага залуу на- санд юм юмны дөртэй бо- лоход буруудах зүйлгүй. Харин амьдралын чиглэл болгох нэг зүйлд зүрх сэт- гэлээ зориулах ёстой доо. Л. БИмшАА: --Эмэг- тэй хүнийг оёдол үйлээр нь дүгнэдэг манай ард түмний ёс заншил охидыг нэг янзын ажил хөдөлмөрт сургах зорилготой юм. Ямар ч орчин үеийн тех- нинк амьдралд нэвтэрлээ гэсэн товчоо хадах, ураг- даж ханзарснаа оёх хэрэг- цээ хэвээр байх болно. Оёдол үйл охин насыг сал- гаж ойлгох аргагүй. Б. БОР: -- Сургалтын системийг боловсронгуй болгож байгаа нь хүүхэд бүрийг онц сурлагатан, дээд сургуулийн оюутан болгох гэсэн хэрэг огт биш ээ. Харин хүүхэд бүхэн сургуульд байхаас ажил мэргэжлийн баримжаатай болох, амьдралд бэлтгэг- дэхэд түүний зорилго ор- шиж байна. Ийнхүү ажил мэргэж- лийн тухай чин сэтгэлийн халуун дотно ярна удаан үргэлжлэв. Уулзалтын да- раа ч сургуулийн гадаа хүүхдүүд хэд хэдээрээ бөөгнөрсөн хэвээр байв. ЗРКИЙГ (7 Уус -- Эрхийг хаанаас таньж, бэрхийг юунадс сурах вэ? -- «Бэрх» гэдэг ойл- голтод юу багтдаг вэ? -- Орчин үед хүүх дүүд яаж баатарлаг үйлс бүтээх вэ? гэх зэргээр санал бодлоо ярьж, слон асуулт тавилаа. Найруу- лагч И, Нямгаваа, зураач Д. Батуурь, Хзэийн ажилтан Д. Энхболд, багш Д. Хүү нар хүүхдүүдийн асуултад хариулж, зөвлө- гөө өгөв Тэд ажиллавал шээлд орохгүй. | ммниын ХӨГЖӨӨНТЭЙ: УУЛЗАЛТ “Хүүхэд, уран зохиол» амарханй уу? “| тээр асуулт хөвөрч ха- булангийн хүндэт -зөч --Ямар бэрхшээл тул- риулт, үргэлжилсээр, уул- мөөр Д. Нацагдоржийн гардаг вэ? залт илэн далангүй болов, м- , с : жишээн чшслсай --Та яагаад зохиолч Хүүхдүүд зохиолчийн жит з ХҮҮ болсон бэ? Со Уран бүтээлээс уншиж | зохиолч Д. Соднөмдор- Бвсугэ 2 жийг урив. С --Одоо ямар зохиол Дуулж, хүүхэлдэйтэй тог- ! Хүүхдүүд ном, сонин, бичиж байна.-вэ? : талт ХИЙЖ ХӨГЖӨӨН нэм- “Сэтгүүл, радно, телевиз. --Бидэнд сонирхолтой, мино, сурах бичгээс олон адал явдалтай кино байх. --Би та нарын захиал- сайн танилтай болжээ. гүй байна. Та зохиож |Гыг биелүүлэхийн төлөө эдний нэг Д. Содном- өгөөч! авьяас, хүч чадлаа дайч- дорж юм. Тэр зохиол бү- н лахаас гадна зохиолч нөх- лээлээ хүүхдийн төлөө --Бидэнд зориулсан ийнх со! - зориулсан, тэдний Дотно жүжиг олон баймаар бай- бан ДА Сорксмдсра” тунд Сүмүүсийн нэг билээ. на. Зохиолч нөхөддөө хэлэв. Уулзалт эхлэнгүүт хүүх- уламжилж өгөөрэй! дүүдийн жижиг цаасан Ё Уншигчид тэр тусмаа ээр бичсэн асуулт цас --Таны 5 Торовын нам- пионер сурагчидтай нүүр шиг дарж, танхимын урд тар» шог шүлэг, «Жигмэд тулан уулзсан тэр мөчид эгнээнд суусан хүүхдүүд Тогмид хоёр» дуу, «Улаан хэлсэн энэ үг дамжиггүй биелнэ гэдэгт лавтай ит- тэж болно... б ӨФоөөсөөөөөӨөөөӨөөӨөӨөӨӨӨӨӨӨӨс дарцаг» кино бидэнд сайхан их санагддаг гэх мэ- О«НАРГ Й 8 ХҮСЭЛ МӨРӨӨДЛИЙН ГАЛТ ТЭРЭГ о«НАРГИАНТАЙ ТАНХИМ»-Д Ө 9 яүүсэ2 | о О о9 СЭТГЭЛИЙН ЦЭЦЭГ фо4 ... БУЮУ ДО, РЕ, МИ... ” Р Ф4Гоо сайхны ертөнц - 5 ЭЛГЭРЭВ О ханг БНМАУ-ын гавьяат 9 ОӨ жүжигчин В. Долгор улаан 3 О) баатар хотын 52 дугаар З , ц ОО) сургуулийн багш хөгжмийн 8 г “Наргиантай танхим» О)) Зохиолч Л, Ганмандах нар р өтлөв. (0 Ын эрхлэгчээр Улсын хүү- Ө д Томчууд хүүхэд бидэн рүү 9 : Ө хэлдэйн театрын жүжиг- яаран тэмүүлсээр ирлээ.Би " Р 9 тэдэнтэй уулзахсан гэж мө- Су Зин, МХЗЭ-ийн нэрэмжит Ө рөөдөж байсан юм.. Өнөөд- (с) рөөс маргааш руу явна гэ 9 шагналт л. Чимиддорж, 8 дэг “ууь тэрэг шиг санагд- 5 гчин А лт. аа. Хүүхэд насны минь Э.жүжи . яивлын 8 том болог хлн, хүслэн-галт а иллав, тэрэгний аялал, хөгжмийн Оо 4.28 о ҮНДСЭН долоон нотыг ДУУ- Ө лахтай адилхан ч юм уу. арг ай ЇХиМм», (0) Пионерийн хэвлэлийн өд, 5 шир чарчын Нэн О гууд билэнд луу хөгжим, О) «Өсвөрийн алиа шогчдын баяр хөвр, “Бирмгсэг шасэнс О) клуб», «Хүүхэлдэй тХэсЖ 2) авчирлаа, "Галт тэрэг хурд- СО) луулах өдөрлөг» гэсэн үг ОӨ лаж байна. Аялал, эд эр: 2) : УО.Стмма урэтелллалсс: яОй. 9 Нэгдүгээр галт тэрэг-До. тэй уулзах гэж би яарч ир сэлтэй. «Бага насаа хайр- ин : сл , а Ө Би до нотыг хөгжилтэй дээ тэсээр найраг баянхуур даж явна» дуунд бүр ч манд «хүн бүхний чихэнд б Уу! 22 - » дэн ч , а аас ам дам- цаг мөчийн эхлэл гэж би- барьсан ах гараад ирлээ. . дуртай, Ми Дуулж Үгүү жэл ооо (2) лэгдлээ. До ноттой галттэр- Нөхдөөсөө нэрийг нь асууж гэж хоёрдугаар 10 снггтэнл эм 0 йн “О Дуурь бүжгийн амжаагүй байхад хөтлөгч: сургуулийн сурагч Энх- 2) С. Михалковын «Гахайн тэнд маань -. : Бум зөрсы ом Чрулал Шашин Чрид оныг ,Ө Үхэ Аашаи лрна 2 ГаРШилЭг СХ илэн СО) ны төрсөн өдөр Цэцэрлэг доржийн «Норовын нам-Ч() шиэш "0 харуй ЖиХ- ХҮҮХ-ОЛ. Таамшин, Боны яа: гэ гсаргэ Су Хотын бага сургууль дээр тар» зохиолоор хүүхэлдэйн "Өө ДИЙН ДҮУ дуулсан эгчтэйгээ нилцууллаа. Нэрээр нь та. дугаар -Си. ту танхим дүүрэн багачууд жүжиг бэлтгэж чадварлаг ГО) Уулзлаа.Бидний мэддэг дуу- нид боловч өөрийг нь үзээ- Эвэ галт тэргэнд дуу нэг цуглажээ. Хүүхдийн зохио" сайхан тоглож, инээд баяр бУ? нуудыг хөгжилтэй сайхан “гүй байсан юм. Хоёрдугаар жимд хайртай нутаг бүрийн Ф лын алиа хошин баатрууд дээр хөгжөөн цэнгээн нэ- О) дуулж байна. Найзууд 10 жилийн Ц. Баярсайхан хүүхдүүд нэмэн ирсээр бай 9 амилж, ХӨГТЭЙ СОНИН ЯВД- мэв, С) маань дуртай дууныхаа нэ- Б, Хавхиан аар вэ. вон Э----гэвсн Өл гуд Үү жилж, хүүхдийн Иїнонерийн хэвлэлийн рийг хэлсээр. Долгор эгч Дд, энд-Аюуш, 51 - ” Дд ургуу уд үргэлжилж, хүүхд: нонер йн мм ? : х: ШэнӨЛэӨЭЖ тэжээ БОХ-үй М-ХГҮЛЛСЛ үлэ 5) “Наргиантай танхимэ-д сэт. лийн багачууд 100 гэд ф)о Хоёрдугаар галт тэрэг- аан ан зохиосон дУунуудаа- бахархах сэтгэлтийгээ ир- Ө.гэлийн цэцэг болж дэлгэ- тарьсан нь их бэлэг дэм б Тэр хойноос 10 жнлийН (С.д дуулж өгнө үү гэжхүс жээ. Та нар харсан бол рэв.. Хүүхдүүд Л. Чимид- бэрэлтэй юм. Ийнхүү «Нар- нэгдүгээр сургуулийнхан «дээ, яОннЫн ” “ӨлигВэнт баяр” Аны 5 тэсэн үг.Энэ дорж ахынхаа Нарийнжав, гиантай танхим» дүүрэн 0) «Бас гоё», «Таван мянган бахархалтайяа. “сургуулийн Бямбасүрэнгийн а Мөндөн, Бөн- хүүхдийн хөөр баяр, инээд () захидал», «Сайн уу? Муу Тавдугаар галт тэрэг-Соль Дүүрэнжаргал охин МХЗЭ- Яарсыг ЧНХТ, “Хурц ха- баясал бялхаж, цэцгийн хү. (0) юу? альны вэ?» Дууг СОЁЛ ни багшийн ИЙН бат илэрхийлэх гардац на НИЛТР : Ї 2 уун |(18- Би Галмандах гши Эрвассэа айл с ОО. луулна гэхэд, баруу : Би Га: А: Зургаан нас» О) раат нартай танилцаж, тэд рээлэн болл “анаан (0) лаас найман жилийн сургуу. зохино авнаа багшийн ши тАрван Зургаа Вэ. СО) ний тоглолтыг сонирхлоо. Узяр нь шин 51 5Лаагэ 9 лийнхан «Найз» дууг дуу- рийг бичиж авлаа. «Зуун захих ДУНД Сургуулийн СО) Бага сургуулийн 3-ын «А» дөө цэцэг, шоо () луулья гэж баяртайгаар зууны єрэөл», «Сурагчийн Б. Цэдэгмаа:-- Би дуухөг. СО) ангийн алиа шогчдын клуб сэтгэлийн цэцэг 2 ОӨ. хаяж байна. Сонсогч хүҮХ- жилүүд», «Бага насн сийн Жим бүтээдэг бүх хүнтэй О дүүд: ., жилүүдийн ДУУ». харийн танилцмаар байна. Хөдөө Э ОӨ --Долго эгч ямар ОЛОН хүсэл-Энх тайван»... ЭД усыг БИМӨ ХҮҮ хуййн сар (0) О) лууг сайхан дуулдаг юм 9? сайхны ертөнц» Чжэн даг тэж бодол саналаа ч Ө гэцгээнэ. Тэдний дахин ДУУ- слон сайхан ДУУуны үгй д Ү Пїцонсрайн 9 Уулах хүсэл их байна даЗ. сохносон Д. Содвомдорж цүрсаад авзаа. Їнэнс ын 9 (0) 2 Ре үндсэн нотынхоо да- гуай Сролцлоо. Яруу най- сонины аман дугаарт ха ч 9 Ө д эгэлжилсээр. Ч кмийн зохиолч, дуулсан учир олол хүүхэд рааллаар үргэлжи/ р, рагч, хөгжм й » згээл х Ө Гуравдугаар галт тэрэгмн |Багч, ХӨгЖмнй цөмөөрөө ийнхүү галт тэргээд | суу Баг 3, ” аг дэт гүж байх нь нх урилга авчээ. Хүүхэд гс О, Хүндэтгэж хайрлад дэ нэг дор сууж ба дуу хөгжим хоёр эїшхээх 2 ЭРГ27 га ирсэ / юмаа. 28 С 0 (2) ноо хүмүүс маань сонин ом байза гэж би биш Р Үй гу: авна юм на гэж би болд 8 9 дад гэж нэг хүү. нухацтай Зургадугаар галт тэрэг төгсгөл Ф эллээ. Долгор эгч хариулж Лая, Ч мэа.. лє о , байн Р ч -: нэ хамгийн 5: эээ. ЖГ: бол- гү ох вэ? лээ. Галт тэрэг маань дууч- , ёс эдэлж 9 2) БЕьс. Ан агдэн Залиу ДдыН | унаа болж хувирав. лоо гэсэн хүүхдүүдийаарна 9 9 777 эн) » Цэцэрлэг хотын найман жи- мизна сэтгэлд 5-4 ирээ. 9 9 588 Таны дуучин болсон дийн сүргүүлийн хиато- Дуучин Г-онрдээ 7 7 -Эннд 9 гү. хариулт ша», «Ундраа» хамтлаг, СУу- мандах гш Өтүүхээс? Асуулт штэ. риз БооНороы” “Эв. хүүхэд цёс руу, бид нар 20) (0) МС эсээр АЖ 8 эрэл 7 дугаар 10 жилийн сурагч ирээдүй өөд цөм баяр хөөр 9 2Ө м-чиү ЛИЙ эг, Тэр Ц. Баярсайхан зэрэг олон тэй аялж явна. мэддэг Ё Ё ) 9 () өрөвдүгээр галт тэ| хүүхэд дууллаа. зөгнөлт галт тэрэг су! МАНАЙ ХАЯГ, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон 4Б» Утас 2--420--48 Индекс-14140 Борпус «Пионерийн үнэн» сонины редакци 2-863 я--игэ. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД ЕЭЛХЭН БАЙГТУН! ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-мян Тав Хороо, Д.Сүхбавтарын Ө мез0(2234 нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн, сомин. (О2 1987 оны ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 18. ю БЯМБА О ҮНЭ 410МмӨнНГӨ 8с мөрөн, ой тайга баясаж БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРЫН АЖИЛ ЭХЭЛЛЭЭ, соЭ : 5 Ээ ЗАЛУУ. БАЙГАЛЬЧДЫН БАЯСГАЛАНТ | ЦАГ Хавар боллоо... Айлчин шувууд хүрэлцэн ирлээ. тай сайхан. Залуу бай- гальчид юу хийхээ ярил- цана. » -- Найзууд аа! Байгаль хамгаалах уламжлалт са- раар нийслэл хот, төвсуу- рин газруудад мод бут суулгах, гудамж талбайг цэцэрлэгжүүлж, зүлэгжүү- лэх ажилд оролцонгооё! -- Зүйтэй! Хүрз хувин- гаа бэлтгэцтээе! Тарьж ур- туулж арчилцгаая! -- Уулнаас хот газар зочлон ирсэн мод:бутбүх- нийг хатааж, гэмтээлгүй усалж, тарьсан бүхнээ хамгаалах ажлыг залуу байггаьчнд бид шефлэн авья! -- Тийм шүү! Нийлэг хальсан уутанд мод бут- ны мөчрийн тайрдсыг үн- Мисслүүлэн ургуулах шиг нэ аргыг ч бид хэрэглэж болно шүү дээ! -- Тэгье. Нийлэг халь сац уут цуглуулж тэр ар- гаар тарьж ургуултя. -- Сургуульд элсэгчид, төгсөгчдийн | цэцэрлэгийг тохижуулах, орон нутгийн- хаа ойн баялгийг хянал- мэт хур бороо шаагиад шуугинам. Алаг зүрхний тольтод танд авч, тарьсан мод бүт сөөг бүхнийг эзэнтэй болгоход «Пионерийн ха- ламж» отрядын ажлыг чиг:- лүүлье. -- Бид бас сургуулийн туршлагын талбай, амьд амьтны булан, ногооны дулаан байр, байгаль хам- гааллын танхим, цэцгийн мандал зэргийг тохижуу- лах, шинээр байгуулах, хичээлийн байр, байрны тагтыг өнгө өн- тийн цэцгээр: чимэх аж- лыг хийцгээнэ шүү! то--сНИнонерийн «Цэн- хэрэ, «Шар», «Ногоон» Зэргүүл гаргана. Төмс, хүнсний ногоо, жимс жимс- гэнэ, тарналах, аквариу- мын загас, гахай, тахна. туулай, зөгий үржүүлэх ажилд оролцоцгооё! Залуу. байгальчид гэж ярьж байна. Хүүхдүүдээ! Байгаль хамгаалах сараар юу хийс- нээ сониндоо бичээрэй! Залуу байгальчдын шам- дан ажиллах, хөдөлмөр өр- нөсөн баясгалант цаг ир- лээ. ин- Ж. ЦЭРЭННАДМИД дэглэн мяралзах тэнхээ, ( суухад дотуур ИХ САНААЧИЛГЫН ҮРГЭЛЖЛЭЛ Одоогоос 67 жилийн өмнө, Москва Базаний төмөр за мын ажилчид сайл . дураа- раа амралтын нэг тэрэг ашиглалтад оруулжээ. Ажилчдын санаачилга гарсан анхны энэ коммуа нист субботникийг В.И.Ле- Нин «Их санаачилга» гэж » 1920 оны тавдуэ Манай ард түмэд уламж/ лал ёсоор энэ жил | боло коммунист субботникт бан газар, үйлдвэр, аж ахуйн бүх байгууллага юу хийж, бүтээх, хичиээн мян« төгрөгийн улаан бүчтэн пионер сураг- чид ч аав, ээж ах эгчийн нэг адил бүх нийтийн хөдөлмө- Энэ. жилийн коммунист: субботник Октябрийн соцна-(| ХИГ-их гтсан их ажлын жилд болж | байгаа юм. ! Пиенер-сурагчид та на Ог-шти жаргасан бодлын шувууд дуулалдаад Эргэн шинэдэх хавар цагийн ногоон дальт салхин Хөвч сарьдгууд мөнгөн зулайгаа наранд ээн зүүрмэглэж Хөндий талын Гэзгийг Газрын түмэн нүд-иуур. 4 , “тойромд Ертөнцийн наран өнгө . Кавар догч түүхнй Эд цуглуулах, төл түмний үйлст оролцох, Мяндсан шүхэр хөвөн Х зүсээ тольдон гялбалзаад эрвээхэйн далавч, цэдгийн самнасан мэт тарианы шан | дохикуулах, тариалан үүлнээс хөллөн бууж “ОЛЫн: шувууд, ЗэЭЛЛЭЭн өлгөнд уусаад нугын 1 ЭГНЭНЭ. "| услах, орон сууц, . хороо- Мянган довын цэцгийг хундаа ДУЗ налсан хоЛЭн тв индундаасгдуудна Нийслэлийн 11 Ээ| ЯоЁЛ хОрц» Оврын захиох ганцхан “агшинд сэрээсэн Цайдмын дундаас цагаан Хөвсгөл их далай мөсөн бэнг ха р сур- шөргэар БОЛЧанцд Уииарт цэнхэр хавар чиний тэрүүд утаагаар даллана. |... хөнжл йрэн хаяад шин, АРИ 08 ӨЭрҮйЛӨАН ялдам инээмсэглэлд Алтан ЯтГын утсыг товВших Хөх усан (9 СЭР ЁОУрагч - УНЦ, 23 ү ХАНАН ДЭЭР ХЭН 5 | ТЭЭХ За Өй? ярчыа, ха” даруй авч гэрт нь оруулж өгдөг. Зөвлөлтийн зохиолч Ю. Коринецийн «Гур- ван зуун гучин гурван иргэн» шүлэг: |. ёул буруутанг олохо.р шийдлээ. Орцныхоо “шатны “дээд Доод ээг с йшин: талаас сэмхэн джиг. Зил шилж элгэ байтал, нэг жаал гад- гээд Ганаа. ханан -дээр “Хэлэлцсэн юм шиг л наас орж ирүүтээ ха- бичсэн үгээ мойлон ал- 2 Г нан дээр юм эрээчлээ. "чуурвар арчиж арилга- Р гн Үрвө Т2ЛБЭэХ Бид ч түүнийг хоёр сан юм. Түүнээс хойш НД талаас нь хашин барьж | Гапаа байраа шүдлэн. Модоо усалдаг сан. авлаа, Түүний иэринг хамгаалагч бидний эг- Хэн нэг нь өвчилбол : Р ? ) рсон билээ. Гурван зуун гучин Мандан, ТЭ ЭХҮҮД зэ! хиад ингэхгүй! гэв. Тэ- га ла ланаа хиа Э| ачив? Алтек ордог ссп тож ЯРаВ. а нарт амар ха- | бичсэн байдаг. , ё маатай юм бэ? Нэг байрныхан. Цэ-.. вэрхэн тохитой суу“, бие биедээ туслахыг хис чаээнэ, Саяхны иям га- ригг манай байгныхан “Сонины зэвл «Миний бєйр, хашаа, гу- домж» аян эхэллгэ. Энэ ийтийн Азс ахуки ЯхэшөннС2 ҮНЭН 88884 яЯ 4 Яа Хад ХАЯХХЯАКХАЯЛАЯЯЯТ 4987. гү, 48. го) Со) Ө (5) Ь, ЕС, Ө го) 9 гс, Өө Ө гс) о Өө Өө го) Өө Ө Өө го) Ө Ө Өө Ө Ө 2) Өө 2) Ө Ө 9 Ө Ө 2) Б) Ф Ф Ё) Ф Ф Ө Ё, (2) 9 Өө 22) Өө 22) | эв? 4 ХХ НИЙТИЙН НЯРЫН УЗЛЭГ Өглөөний ээлжийн хүүх- дүүд хичээлээсээ ирж үнд хоолоо ууж идээд гарч тог- лохыг завдаж харагдана. Ээж нь: -Миний хүү гэрийн даалгавраа хийсэн үү? гэ- хэд нэгэн хүү толгойгоо илснээ, --Үгүй! Жаахан тоглоод ирье гээд годхийн гарав. Хожим нь надад, тэр хүү гэрийн даалгавраа хийгээ болов уу? Яасан бол гэсэн бодол яагаад ч юм бэ? төрж билээ. : Сурлагын чанар даалга- вар, давтлагаас тэй. Сурагчдын өдрийн ца- гийн хуваарийг гаргахдаа гэрийн даалгавар хийх ху- гацааг тооцож гаргадаг бо- ловч. мөрдөхгүй тал нх үзэгдэнэ. Иймээс пионер сурагч та нар гэрийн даал- гавраа хэдийд хийх нь зо- хистой байна вэ? Өдрийн цагийн хуваарь дээр бол голдуу аль ч ээлжийн су- рагчид хичээл тарж ирээд унд хоолоо ууж. идсэний дараа гэрийн даалгавраа хийхээр тогтоогдсон бай- даг, Энэ хугацаа та нарт тохирч байна уу? Эсвэл гэ- рийн даалгавраа хийхийн өмнө салхинд гарч бас тогломоор байна уу? Энэ талаар юу гэж бодож бай- на. Эцэг эхчүүд хүүхдүүд- дээ шаардлага тавьж гэ- рийн даалгаврыг нь бие даалган хийлгэж заншуула- хаас гадна гэрийн даалгав- раа хийсэн үү? тэсэн асуулт анхааруулгыг тогт- мол тавьж биелэлтэд нь хяналт тавьж гэрийн даал- гавар хийх цагийн болол- цоогоор хангаж байх нь чухал, Хүүхдүүд ээ! Та нар өмөөдрийнхөө хичээлийн гэ рийн даалгаврыг хийсэн ҮҮ? Энэ асуултыг хүүхдүүд та нар өөрөө өөртөө, ан- гийнхаа пайз нөхдөд тавьж байгаарай. Ю. САНЖАЛГОНЧИГ (1ПУА-ийн ажилтан) Өс, сс, Со, О () (0) () сс) () 9 () ? сс) Ф (0) (0) (0) 9 Со: Ф (0) О Со) 9 2) (0) о (0) (0) 9 Ө Ө 9 Ө Со, О со, Ө Ө Ө сс, Ө 2) 9 9 Ө гс) Ө Ө Со, 9 9 9 о 9 (0) Ө Со) 2) Ө 2) (0) 2) Со) 2) (2) Ө 2) 9 3 2 9 (0) 9 223 20) (0) 2) сс, Э 9 (0) (0) (0) Ө 9 (0) Өөрийн муу дадал зур- шилтай тэмцэнэ гэдэг жин- хэнэ эр хүний тэмцэл юм. Тэмцэхийн тулд дутагдлаа мэдэж авах хэрэгтэй. Яаж олох вэ? Тун амархан. Хү- ний сайн, муу талыг илэр- хийлсэн олон үг бий. Найз нөхөд, аав ээж чинь чамайг дүгнэн хэлдэг тэдгээр үг- сийг сайн, муу гэж хоёр эгнээ болгон жагсаа. Ду- тагдал чинь шууд хараг- дана. з-Цагаа зөв зохицуулж чадахгүй байна. -- Салан задгай байча -4Юмыг нэгтгэн дүгнэх дэггүй, мартамхай, За дутагдлаа оллоо. Нээ рэн ч энд тэндгүй кст маань хөглөрөөд д хэ рэгтэй зүйлээ ч олж ча- дахгүй, цаг алдаж нэг л мэдэхэд өдөр өнгөрчихсөн байдаг, Тоглосон ч юмгүй бүтээсэн ч зүйлгүй, дээр нь бас аав. ээждээ зэмлүүлээд ямар сайн байх вэ? дээ. Дутагдлаа МЭДЭЖ авлаа. Нэгд цагийг ашиглаж ча- дахгүй байна, хоёрт ням- бай бус, замбараагүй бай- далтай байгаа, гуравт мар- тамхай байдал. Ингээд л тулалдаж гарна даа. Цаг! Цагийг яаж үр бүтээлтэй “ашиглах вэ? Хоногт 24 цаг байдаг. Найм нь унтахад зургаа нь хичээлд хоёр нь хоол идэхэд зориулагдана гэхэд цаана нь 6 цаг үл- дэж байна. Үүнийг л ашиг- лах хэрэгтэй. Зургаан ца- гаа бүр минутаар хувиар- лаж зугаалга, спорт тог- ЛООМ, ном зохиол унших, гэрийн ажил хийх зэрэгт ----- Тэмээчии Л. Өөдийхүү сурагч Б. Зоригтбаатарыг гуравдугаар улирлын ам- ралтаар нь манайд очиж хээлтэй ингэ хариулж өгөөч гэж хүсэхэд ээж хүү хоёр нь дуртай зөвшөөрлөө, Гуравдугаар сарын 23-ны өглөө тогтуун, сайхан бай- хаар «ернулах хэрэгтэй. Сурагч хүнд анги, насанд нь то- хирсон өдрийн дэглэм бай- даг. Өглөө босохоос эхлээд орой унтах хүртэл нарийн хуваасан дэглэмтэй болох хэрэгтэй. Дараагийн алхам хамгийн хүнд дээ. Тэр бол- гон хүн чамд одоо амраа- рай, одоо хичээлээ ХИЙГЭЭ- рэй, одоо- телевизор үзээ- рэй гэж: хэлэхгүй. Иймд өөрөө өөрийгөө л шалгах хэрэгтэй. Энэ бол нарийн цагийн хувиар зохиохоос олон дахин хүнд шүү. Хэ- рэв чи жинхэнэ хатуужил, зориг тэвчээр гарган ца- гийн хувиараа хэсэг хуга- цаанд мөрдөж чадах юм бол аяндаа дадаж занши- на. Ямар ч гэсэн тогтмол цагт хийе гэсэн зүйлээ хийж чаддаг боллоо. Одоо хоёр дахь дутагдлаа үзье. Юуны өмнө өөрийн хэрэг- лэдэг зүйлийнхээ нэрсийг «ОН Р, ЗЮИИЖ -. ЧАМД ДУТАГДАЛ БАЙНА уу? юагсаа. Ном, цүнх, хувц- саа байх газарт нь тавих гээд үз. Эхний үед дадаж заншаагүй болохоор Ууур- лаж бухимдах зүйл гарах л байх. Үсгийн дарааллаар алгебр, геометр, биологи, газарзүй гээд номоо байр- луулсан байтал маргааш байр нь солигдчихдог. Бу- цаагаад л байрлуулчих, Энэ бүхэн огт хэрэгцээгүй мэт санагдавч ирээдүйд ча- майг ямар нэг нээлт гар, гахад хүргэж мэднэ. 1Ши- нэ зуршил шууд л хэвшил болж чаддаггүй. Хэвшил болгохын тулд өдөр тут- мын шаргуу ажиллагаа. олон хоног, сар шаардаг- дана. За одоо гурав дахь ДУ- тагдалдаа орьё. Мартам- хай зан. Орой бүр мар- гааш хийх зүйлзэ цаасан дээр биччих. Жишээ нь 1. Хог асгах. 2. Номын санд -н--чс рийн лийн ШУУРГА СӨРСӨН ХҮҮ шороо холилдсон ширүүн шуурга тавьж тэмээнүүд нь уруудаж гүйн хүүг сан- Даргаж эхэллээ, Хүйтэн жавар дээлийг нь нэвт хайрч байсан ч тэ- мээгээ яасан ч орхиж бо- лохгүй гэж Зоригтбаатар шийдээд салхи сөрүүлэн нөмөр газарт оруулсан бо- ловч шуурганы хүч улам нэмэгдэж 2--43 метрээс цааш юм ч үзэгдэхээ бо- лив. Хүү унаж явсан ном- хон бор атни"гаа өвдөг зог- Дорын нөмөрт хаацайлан тэмээнийхээ салхин доод талд эргүүл хийсээр бай-: тал шөнө болов, н ч гарз хохирол гарч мэднэ гэж хүү бодсоноо тэмээн- ДЭЭ дуу ӨГЧ, унасан тэмэз- гээ хэвтүүлэн өвдөг зогдо- рын нөмөрт нь тохмоо нөм- рөн үүр цайхыг хүлээхээр шийдлээ. (Шөнө хүйтний эрч чангарлаа. Хөдөлж бай- сан хүн хөлдөж үхдэггүй ФМм гэж нэг хүний хэлж байсан санаанд нь орж тэ- мээнийхээ өвдөг Фогдорын доогуур газар малтаж хон- Бостэр ЗУсадр : сурагч Н. албадрах Мандахцэдэг, Цогтцэций сумын ном аваачиж өгөх. З.Бол- ДООТОЙ кино үзэх. 4. Ха: НЫН сонины зураг олох, 5. Эмээгийнд юм аваачиж өгөх. Хогоо асгалаа. Зурчих хэрэгтэй. Хийснээ тэр дор нь зураад явбал амар. Но- мы нь аваачиж өглөө, --Ингээд орой болсон хой» но төлөвлөсөн зүйл хийгд- сэн эсэхийг цааснаасаа ха- раад дараачийн Өдрийн ажлаа бичнэ. Заавал цаа- сан дээр бичих албагүй, Ой ухаандаа тогтооё гэвэл чин тогтоож чадна. Гагц» хүсэх л хэрэгтэй. цэст .нь эрхэм найз минь сануулахад дутагд- лаа долоо хоногт л ялчих- на, эж бодож болохгүй шүү. Сар, хоёр сар хэрэг- тэй. Хагас жил өнгөрөхөд дутагдал чинь сураггүй ал- га болсон байга. Ц.НАЦАГНЯМ : | Саяхан Өмнөговь аймгийн пнонерийн -0 зөвлөлөөс өсвөрийн төлчдөд туслах сур- ”, ? валжлах, урлаг ухуулгаар үйлчлэх, пионер 5 Сурагчдын ухуулгын «Пионер» экипажийг , Баян-овоо, Цогтцэций Шхогсүүррэ суманд ажиллуулав. үрэлдэхүүнд Даланзадгад Вдугаар улирлын амралтаар өсвө- төлчнєөр сайн ажиллаж байгаа 8 жилийн сургуулийн » Ц. Энх-амгалан, Ч. 10 жю Ц. Жүрмэдсайхан, талархлын (Баруун гараас) О. Болд- Ө. Мөнх-амгалан нар. Фотог Т. АЛГАА » УМ. хор гаргалаа. Тас хөрч бай- сан гар нь ч бүлээцэв. хонхортоо тохмоо нөмрөөд хэвтэж байтал үүр ца Нар гарахаар тэ- юм уу турш ца- сан шуурганаас хамгаалж чадсан энэ хүү Өмнөговь а Хүрмэн сумын Мани эн нинэнэннэн Эсэн лнэ 1 Ч ЛЖжжжэжэжэээ яа? Хасэаэс4сасас сс сс ХЭС ЖОООСЖ ЭХ 902033, ХҮНДЭТГЭЛИЙН ШУГАМ “үл В. И. Лениний нэрэмжит Монголын пионер, сурагчдын тэз ордонд БХЛКЗЭ-ийн ХХ их хуралд зориулсан «Лени- зий комсомолын яруу алдар» ТАРСААЛ ЦУГЛААН Дараа нь пионерүүд Лени- ний комсомолын дайчин зам- нал, баатарлаг гайхамшигт үйл амьдралыг нь бахадсан ая дуу, шүлэг найргаа өр- сайхны сонирхолтой олон төр- лийн ажлуудыг зохиолоо. Комсомолын их хурлын ажиллагаанд амжилт хүсье! Наран үүр мандаж, тэн- гэр мөнх цэлмэг байг!» Ийм үгтэй цахилгаан ут- сыг хүндэтгэлийн шугам жаг- саал--цуглаанд оролцогчид БХЛКЗЭ-ийн ХХ их хурлын нэр дээр явууллаа, 25:55» ЭХГЯГЖ7 Олон улсын хүүх- дийн номын өдөрт зо- рнулж зөвлөлтийн зу- раач Виктор Чижиков энэ зурагт хуудсыг бүтээжээ. Жил бүр Ханс Криєтиан Андер- сены төрсөн өдөр дөв- рөвдүгээр сарын 2-нд энэ өдрийг тэмдэглэн өнгөрүүлдэг. Энэ өдөр сэдэвт монгол, зөвлөлтийн ГӨВ- Тус ажиллагаанд МХЗЭ- Соцналнст хөдөлмө- пионер, сурагчдын хүндэтгэ- «Лөниний комсомолын ХХ ийн Төв Хорооны хоёрлугаар рийн баатар Лениний лийн шугам жагсаал--цуг- !Х ХУурлын төлөөлөгч та бү- нарийн бичгийн дарга 7Н.Бад- шагналт хүүхдийн лаан болов. хэнд Монголын өсвөр залуу раа, нарийн бичгийн дарга Д. нэрт зохиолч Сергей Шугам жагсаал-- цуглаа- үеийнхний өмнөөс чин сэтгэ- лийн халуун мэндчилгээг дэв- шүүлье, Өсвөрийн Сүхбаатарчууд Дашжамц, МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны нарийн бичгийн дарга, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дар- га Ч. Цэрэндулам, ЗХУ-аас 1 5 манай улсад суугаа Элчин мянган пионер сурагчдыг эг- хэс үг5 зуслан нх Хурал сайдын “Яамны консулын ! сурлага, хөдөлмөр, ЭВ- хэлтсийн эрхлэгч, ерөнхий нээндээ нэгтгэсэн нийслэлийн ерийн “бүх шатны бай- тгууллагууд пионер сурагч- нүүдийн тухай ярьж, үр дүн ач холбогдлыг нь дүгнэлээ. лэл, пионерийн ажилдаа то- дорхой амжилт гаргалаа. лилцох уулзалт, ажил төр- лийн ярилцлага, урлаг, уран консул В. Л. Федоров болон Элчин сайдын. Яамны дэргэ- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ххїххлллллХлХа ХХА ЖЖХЖХЖХХХЖ Жа Энэ загварыг хийхийн тулд нэгдүгээр зурагт үзүүлснээр 160х180 сант- метрийн хэмжээтэй хатуу цаас авч ирмэгийг давх- цуулж голоор нь нугалаад гаргана. Хоёрдугаар зурагт үзүүлснээр А--Д хүртэл дэс дараагаар нугална. Тэ- гээд нугалаасаа сайн хэв- шүүлэх хэрэгтэй. Ингээд загвар маань бэлэн боллоо. аагварын ерөнхий дүрсийг : ПЛАНЕРИЙН ЦААСАН ЗАГВАР Михалков дэлхийн хүүхдүүдэд хандаж уриалга гаргасныг нийтэллээ. ДЭЛХИЙН БҮХ ХҮҮХДЭД Бүрх малгангаа уншиахсүйг | орчлонгийн хүмүүс бОидкийг дунд БХЛКЗЭ-ийн ХХ «Комсомолоос суралцах» ДЭХ Комсомолын хорооны 8 3 гүнцэж яваа мэт ыӨГ- улам нэгт:эн ойртуулж, бид хурлыг угтсан олон төр- уриан дор нэрэмжит 7, 14 ЭЖилтнууд, албаны бусад хүн тийсөөр хотын гудамжинд ал- бүхэнд нэг адил арвун сан. йн санаачилга, хөдөлгөө- хоногийн ажил, туршлага со- ОРОЛЦОВ, хах өндөр нуруутай нэгэн хү-. хан бодол санааг төрүүлдэг нийг ажигласан бүхэн баяр- лан найр тавьж, түүний зүг инээмсэглэж байлаа. Тэр хүн бол аугаа их үл- гэрч Ханс Криестнан Андер- сен юм. Олон арван жил өн- гөрсөн боловч өдоо хэр бүрх малгайгаа гүйцэн алхсаар хи- лийн шон: үл анзааран хо- билээ. Бидэнд эв нэгдэл хэзээ хэ- зээнэгс улам их шаардагдах боллоо. Хүн бүрд, бүгдэд энх тай- ван, шударга ёс хэрэгтэй гэж ав адилхан хүсч байд- гийг сайн мэдэж байна. Тийм учраас аугаа их үлгэрчийн «Миний тоос хот, улс орноос улс зүрх энх амгаланг Одоо нисгэнэ, Гэхдээ хэдэн оронд аялан хүмүүст хайр хүсэн цаггаж байна...“. Нлэг, итгэл тохируулга хийнэ. Үүнд: -- Хүндийн төв далавч- ны өмнөөс гуравны нэг дээр тохирсон байна. - Далавчны өмнө та- энэрэл, цэцэн найдвар хайрласаар явна, Андерсены үлгэрийг чи бид хоёр зэрэг (нэг нэгнээсээ. алс хол, өөр тивд) уншихад үзэл бодлоороо уулзан учрах маар мангас юм» гэсэн үг дөнгөж саяхан хэлсэн мэт тод- хон сонсогдож байна, Энэ аймшигт мангасыг лын сөрүү өнцгийг зөв шиг болж, тэрхэн мөчид НЭ- сөрөн зогсоход зөвхөн зориг гаргаж далавч, тогтворжуу! гэн одны зүг ширтэх шиг са- тө, шулуун шударга, лагчийг нэг шугаманд ну- нагдана. ан сэтгэлтэй, хүнлэг, их галах хэрэгтэй. Тэнэг хааныг ичиглэн хийж 5 Г -- Далавч тогтворжуу- лагчийн гадарга тэгшхэн, шин ишиг гт ШҮ шоолж, үнегэлжин охинд аз жаргал ерөөж, туйлбартай, үнэнч шударга тугалган цэ- чаддаг, хүн байх хэрэгтэй. Тийм бо- лоход чикь амьдралын дагуул, анд сайн бол түтттитинтий, үрчлээгүй байна. Тохируул- рэгт бахдах сэтгэл төрнө. гаа хийж гүйцээд загва- Ухаалаг сайхан ном бүхэн хитжээин М.Багт-- 87 рынхаа далавчны хойд нэг хүний хувийн өмч, оюун Ё талаас барьж өмнө тал санааны баялаг биш бөгөөд Сергей МИХАЛКОВ руугаа уруудуулах мая гаар шидэж нисгэнэ. Та нарын хийсэн загвар 10--15 метр ниснэ. 2 техникчдийн өрд- ны багш Х. ДАШДОРЖ Жэ, гэ 1240 / Зувдг М:7 99ФФ0ФФФФ9Ф9Ф9ФФ9Ф9Ф9Ф9Ф09Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9ФФ ФФФФФФФ9ФФ9Ф9Ф9Ф9Ф0944Ф ЧИХ ЯАГААД Хүн төрөхдөө дүлий байвал лийрнэ. Чих хатуурах дүлийрэх шаардлагатай мэ ӨВДДӨГ ВЭ? ХӨВГҮҮД ХААЧСАН БЭ? Манай ангийн хөвгүүд ихэнх хичээл дээр үймүүлж, түүгээр ч барахгүй чавхаар охидыг харвадаг. Манай ангийн хөвгүүд ахлах ангийнхан шиг биш, нэг л бага ангийнхан шиг охидуудаасаа зугатаад л, тэр ч битгий хэл багшийн зааж өгсөн суудалд ч суу- даггүй. Бид хөвгүүдтэйгээ эвтэй найртай үерхэхийг хүсдэг. Хөвгүүдэд сайн тал ч бий л дээ. Гэтэл хөвг гүүд маань бидэнд нэг л өширхөөд ч байгаа юм шиг санагддаг. Бид хөвгүүдийнхээ санаанд таардаггүй юм уу? Зарим үед хөвгүүд маань зохиосон ажилд оролцохгүй зугатаад явчихна. Тийм ичимхий, зориг- гүй гэж үү? Нэг арга хэмжээ зохиоход охид бид л ангиа хамгаалаад өнгөрдөг. Бид хөвгүүддээ яаж тус- лах вэ? Сурагч ДЭЛГЭРМАА, ДАРИЙМАА Увс. Улаангом хот. хэзээ ч хэлд ордоггүй юм. нь сонсгол ргэ- Хүүхдүүд минь Ё тэнцэхгүйд харьцах чухал эрхтэн чихээ хам- Чихээ өвчлүүлэхгүйн тулд яах 25 Удахгүй сургууль төгсөнө. Билетээ хурдан боловс» Хамрын шуухинаа, ХАНШАД,. »-хаянад, руулж авах хэрэгтэй гэж Баянмөнх хүү бодсоор хн- уушигны хатгалгаа з3- рэг өвчин, эсвэл биеийн эсэр- гүүцэл суларсны улмаас хөндийд байрлаж байсан өвчин үүсгэгч нян идэвхшин Чихний чээлээ хийж суулаа. Гадаа хүүхдүүдийн цовоо дуу сонсогдоно. Гэнэт гэрийн хаалга онгойж хажуу айлын 1 хүү сандруу орж ирээд: 4 Талхал ах өм! Ишжамц гуайн гэрийн тооноор -Я нь бөөн хар утаа олгойдож байна, Гэрт хоёр хүүхэд ёвч 9МЧЕДЙНА Чгэийдарга “аг хоргэй с1ныг: хвол эмчийн | байгаа гэлээ. Бахнионд удаж болохгүй гэдгийг ойл- Хүүхдүүд ээ! Чих яагаад өвд- дотор чихний гэж апгилна. “Бан ий ““РНӨхгүххийн нм ль БН таван настай Баяр- дөг вэ? гэсэн асуултанд хариу- ЧИХ үрэвсэй 5 илхэн ПЭНВ Өөрийнхөө болон дүү нарын- сайхан гэрээс гарчихсан дүүгээ дуудаж байлаа. лахын тулд эхлээд чихний з0- Шингэн ялгарч : хаа чихийг , хатуу зүй- Гал улам нэмэгдсээр. Баянмөнх хаалгыг угз татан хион лалттай лээр цаг ямагт ЦЭЭР» | харанхуй утаан дотроос хоёр настай Юүрэнг олж гэ- 24 рээс гарлаа. Дахиад хоромхон хугацаа өнгөрсөн бол мэдэхээр байлаа. : байдал юу Ч болж мэдэхээр Ц, Дунд чихнээс дотогш дотор чих хөндийн 5 дөрөө лж, хүндрэлээс урьдчилан РЕДАКЦИД ийм хоёр захидал ирсэн юм. Дэлгэр- Ё Бьн нуга шэн 2ЁУ-р тай. ЗОМЧӨЧЧИЙН ИлЭгдэх ГЭМТЭЭН, сэргийлэх боломжтой болно. маа, Дариймаа нар редакцийн ажилтан биднээс хөв- Ё Б. ДАНГААСҮРЭН 7 (ик, РнЛ, хоолойн их эмч) Ё 9999909001. ддээ яаж туслах тухай хэлж өгөхийг хүссэн байна. 4-4) аа энэ хоёр захидлыг хэл: Л зохион лалттай. яснууд : ЁЕ. сониндоо бичээрэй. . 33! .. ------П3-П--өш шшошышшшоошлоеишхилшоиоккмчышшшшошошоошлоошашошохшшшошслна 4 57охсаунв««Беч. чнэн Өв- СЛэесэ-ЄТоөєвь ЄСозєв- СО өсвьч ТЭэснь ЄОсооонь ЄЛээсвеЄ-э 1987. 1Ү. 18- ооФФФоо2Фоө ӨФӨӨ2ӨӨӨӨбӨөӨӨӨӨӨӨ ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ БАГАЧУУД, ШИЛДЭГ ОКТЯБРИЙН ОРНЫ УРАН БҮТЭЭЛ. 7” Ируу найрагч, орчуулагч БОРИС ЗАХӨДЕР Л. Кэррол хүртсэн юм. лын «Гайхамшгийн оронд Алисад учирсан адал явдал» гэдэг номын орчуулгаараа Андерссний хүндэт диплом Яруу найрагчийн бүтээлээс толилуулья. болохоор А х « жил нь буцлаад л байж Тэгтэл нэг удаа Тэнэг явдлаас болж Хамаг хэрэг бишдэж ачиц шуугиан дэгдэв «Я» үсэг Ярдаглаад гарсангүй, Я» үсэг Зїагсаалд нийлсэнгүй. Цагаан толгойн Ямагт сүүлд байдгийг Хүүхэд бүхэн “андахгүй Яагаад тэр вэ? гэвэл ч- Мэдэх үү? -- Мэдэхгүй. 4-Сонирхоогүй юу? --Үгүй. За тэгвэл аан гэж бай! --Я үсэг БИ Ямарч байсан Хамгийн гол! Хаана ч явсан БИ Ягштал хариулах хүнгүй. х Зогсох учиртай. Хамгийн сүүлд Би жагсахгүй. Харин » Нүдэнд өртөхөөр “ Нүүрэпд зогсоно. --Явж жагс! гэлээ. амгийн эхэнд Нүх үсэг нийлээд --Явахгүй! Бүтээж гэнээ, Би та нар шиг Нагаан толгойг. Үсэг биш ЭВтэй найрсаг гэдэг нь Биеийн төлөөний Ижилгүй сайхан гэнээ Нэр! гэлээ Арцалдаж мэтгэлцэхгүй Миний дэргэд та нар Ї “ЕРТННЫ Амьдралд чухам юу хэ- рэгтэй вэ? Сэтгэлийнилч, уян зөөлөн зан ухаарал, хайр халамж... бүгд хэ- рэгтэй, Улсын хуүхэлдэйн театрт ойрын өдрүүдэд ба- гачуудын хөл хөөр урьд урьдынхаас бүр ч их. БНБАУ-ын Видий хотын хүүхэлдэйн театрын жү- жигчид айлчлан ирж, ? Нетровын «Цагаан Үүл- гэр», Б. Априловын «Өн- дөг» жүжгийг манай бяц- ” хан үзэгчид сонирхон | үзэж байна, “с-.. Нар алгуурхан манд- лаа. Азарган тахиа Перко бяцхан “ангаахайпуудаа “үзэхээр- яаран ирэв. Эм “тахиа ч тэсэж ядан өндгөө рна. Удалгүй өндөг вэг нэ- тээрээ хагарч ангаахай- нууд гарч ирнэ. Би... би... -би... Харин тав дахь өн- Сдөгнөөс болж шувууны "тосгонд эвгүй байдал бий " болно. , » Эм тахиа, азарган та- хиа, жижиг хэрээ бүгд л Хүүхдүүд баярлан алга ташина. -- Юм бүхэнд хүч хэ- рэглэх нь ашигтай биш гэдгийг «Өндөг» жүжгээс бид ойлголоо гэж: нийслэ- лийн ХХИ! сургуулийн ТУ ангийн сурагч Г. Халиу- наа ярьсан юм. Бид завсарлагаар жү- жигчин Трифонова Павлни- натай уулзвал: - Бид танай сайхан оронд айлчлахын өмнө, орос хэл дээр тоглох жүж- гийг маань монголын хуүхдүүд төдийлэн сайн ойлгохгүй байх гэж бодсон юм. Гэтэл байдал огтөөр. “Анхны тоглолтоос эхлээд л бяцхан үзэгчдийн гуниг харуусал, баяр хөөр,инээд алга ташилт... Үүнд лбид их баярласан даа, Томчууд бид тэдэнд чин. сэтгэлээ гаргаж чадвал хүүхдэд ойлгохгүй зүйл гэж “байдаггүй юм билээ. Гагихүү бух юм сэтгэлийн “ордон, 1"20”ҮҮҮтӨҮТҮР”” үгэ" Юу ч биш Мэтгэж маргаад Нэмэргүй! гэлээ Цагаан толгойн бүх үсэг Сэтгэл үймрэн цугларлаа. --Фу! чааваас! Ээ чааваас! гэж Ф үсэг гомдлон халаглав, --Ингэж булай болох гэж байх уу? гэж С үсэг уурсан зандрав. -- Битгий донгос, чи! Бүгд ингэж хэлж чадна шүү! Би ч гэсэн бас угтвар үг! Биеэ магтаж чадна шүү! В үсэг ингэж хашгирав, -«Ухуулж сайн хэлж өг! Учрыг нь сайн гаргаж ярь! П үсэг ингэж бувтнав. --Зөөлөн ярь, аргыг нь ол! гэж Зөөлний тэмдэг тэндээс учирлав. Хатуугийн тэмдэг харин Хатуу ярина шүү! гэлээ. Үсэг тэмдгүүд ээ, ичгэвтэр биш үү?! Үгээ олж яриарай! гэв. . Эгшиг үсгүүд хашгиралдаж Энд тэндгүй шуугилдав. Гийгүүлэгч үсгүүд хашгиралдаж Гэрт гадаагүй шуугилдав. Өдөө л учрыг нь ол. Оройтохоороо зодолдож Ч осФсосоӨОоОоӨӨөӨӨӨөсСӨӨӨӨӨссӨссӨсО (Оо О1О1ТОТОТОТОХТОХОХТОХОТОТОХОТОТОТОТОТОТОТОТо1010101О МО) “Н бОТГӨЛИЙН БЭЛЭГ “угаас л байх ёстой гэж ярьсан юм. 4 Тийм ээ! Болгарын жү- жигчдийн чин сэтгэлийн бэлгийг хүүхдүүд халуун дотно хүлээн авлаа. Сайхан жүжиг. үзүүл- ЭВЬ Д. Сүхбаатарын изрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад . Ав ТРҮГ262:7:7 өч «Б» кориус мэднэ. Бид соёлтой улс! Чи Сав хийвэл БИ!БИ! гэдэг Саваагүй зангаа татвал таарна Я үсэг үүнийг Яваандаа ойлгоно биз! Я-гаар бүтсэн захидлыг Ямар юм гэж ойлгох вэ дээ? Я үсэг доороо дэвслэн. -8БИ та нартай Та наргүй болно. Бүгдийг өөрөө даана. Буй ухаан минь хүрнэ! гэв. Үсгүүд өөд өөдөөсөө харав. Үг хэлгүй инээмсэглэв, --За: яахав тэгдэг байж Зарга шүүж маргалдья гэж Нэгэн зэрэг хариулав --Ганц мөр биччихвэл Гарцаагүй чиний зөв! ас Мэдэв үү! - --ВБИ бичихгүй юм бол Өөр хэн бичих юм. бэ? Бэлэг авьяас хүрэхгүй бол Би өөрөө Я үсэг ч биш 1: -. Я үсэг ажилдаа орлоо. Бүтэн цаг нухлаа Бүтээж чадахгүй зовлоо. Хөлсөө гартал оролдлоо Холбож мэдэхгүй зүдэрлээ. «ЯЯЯЯЯ!» гэхээс 1 Яагаад ч хэтэрсэнгүй! Х үсэг үүнийг үзээд Ха--ха--ха-ха-ха! инээв "О үсэг түүнийг хараад | сэн ах эгч нартаа хүүх- | дүүд баярласан сэтгэлээ | бяцхан гарынхаа алга та- | шилтаар илэрхийлж бай- на. Манай сурвалжлагч Н. ЭНХЧИМЭГ . өөөөөөө| В. Петровын ї «Цагаан үлгэр» . жүжгийн хэсгээс. Фотог Р, ЭНХБАТ | | Ф9Ф9ФФ9ФФФ ”үрьД. (зан Ё: хвэчэлццалэцаөөнинцицициэауцлангайн ӨФӨөрсоӨӨөеөвөөсөӨӨӨӨСӨӨС Өнхөрч дугуйран хөхрөв. А үсэг Аах! Оох! болов. Б үсэг Байж ядан гэдсээ маажив Ханхалзаад байсан Я үсэг Харин сүүлд нь Бууж өгөв. -»- Уучлаарай нөхөд өө Миний. буруу! Хэрээ мэдэж Бяраа танилаа! Хэзээ ч ингэж Онгирохоо болилоо. Юу гэж ингэв ээ, би! Одоо жагсья! Ю-гийн дараа 2Курмаараа зогсье. --Дуртай газраа ор, Хаана зогсох нь хамаагүй. Хамт байх ньл Хамгийн чухал! А-гаас Я хүртэл Амь нэгтэй Халуун бүл. СБЭР «Я» үсэг Ярдаг зангаа гээжээ. Бүхний хайртай | Бахдам ааштай болжээ. Цаг заваараа, хүүхдүүд ээ Цагаан “толгойн үсэг болж Тоглоорой! Гэхдээ Я үсгийн явдлыг Ямагт санаж байгаарай! Ц.СҮХБААТАР орчуулав. ОӨӨӨӨөөөөөөсӨӨӨӨ доОлбеон (22251 | Танилцья -- найзууд аа! Баатарчууд аа! Та нарг зо- риулсан «Танилцья найзууд аа» радно нэвтрүүлэг бямба тарит 18--00 цагаас да- ваа гариг бүхэн 10 цаг 10 минутаас нэвтэрч байгаа. Та нарын сайн танил, нэвтрүүл- тийн баатар Оюунтүлхүүр пионерүүдийн ажил үйлстэй танилцаж, Электроникийн ор ноор аялж байгаа. Тэр бай- галь, дэлхийн түм буман яа- гаадын учрыг асууж лавла- хаа бас мартаагүй яваа. «Тааврын минутаар» болох | хөгжилтэй яриаг сонсож, таавар гарамгай сайн таадаг хүүхдүүдтэй уулзан, /Оюун- түлхүүрийн хөгжилтэй ая- | лалд оролцож байгаарай! Цэнхэр тэс к-- Самбар | ” Суррхулаан, өмнөх насны | ханд зориулсан хөгжөөнт ра- дно хичээл ФИ саг самбар» 1 нэртэй, Аав ээж нар хүүхэд- тэйгээ, ах эгч нар дүү нар- тайгаа ахан эж хичээлийг сонсож, санал бодлоо ирүүлж байна .Миний дүү радно сон л биянж бай- самбар» хөг- жөонт радио хнчээлийг тогт- мол сонсож, долоон настай» А « зө:ӨӨс 44 ДЦЭХ ЖжиЛДЭЭ Ө Мез4(2235) Ө 1987 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 22. В.И.ЛЕНИНИЙ МЭНДЭЛСНИЙ 1?7 ЖИЛИЙН ОЙД | Ульяновын гэр бүлийнхэн. (Симбирск 1879 он. КОМСОМОЛЧДЫН ДЭЭД ЧУУЛГА 1987 оны дөрөвдүгээр рооны нэгдүгээр нарийн сарын 15--18-нд Москва бичгийн дарга Ц. Нарангэ- хотын Кремлийн Их хур. Рэл тэргүүтэй төлөөлөгчид луудын ордонд Бүх Хол- оролцсон юм. боотын /Лениний Комму: 7 128 нист Залуучуудын Эвлэ- БХЛКЗЭ-ийн Төв Хорооны лийн ХХ их хурал болов, Чэгдүгээр нарийн бичгийн дарга В. И. Мироненко їлныг «БХЛНЗЭ-ийн Төв Хороо- Лениний Комсомолын ЗН хиёланДИНИЙК ЗХУКН- дээд чуулга уулзалтад 40 ын ХХУЦ их хурлын сая гаруй комсомолын ги- заалтын дагуу залуучуу- шүүнийг төлөөлсөн 5 мяпга дын коммуйиист хүмүүж- төлөөлөгч оролц. лийг цаашид хүчтэй бол- Е7 вий -и гоход комсомолын зорилт» доо. илтгэл тавив, " 4 БХЛНЗЭ-ийн ХХ их ху: олын ажиллагаанд 2 Эфеэ " Төрэвчев тэргүүтэй Рёл дээр ЗХУКН-ын Төв ЗХУКН, Зөвлөлт төрийн Хорооны ерөнхий нарийн удирдагчид оролцов. Мөн бичгийн дарга М., С. Гор- 104 орны залуучууд, оюут- бачев дэлгэрэнгүй үг хэлэв. ныг нэгтгэсэн олон улсын . Өсвөрийн Ленипчүүд, Ха- болон бүсийн, үндэсний ламжлайн . хүмүүжүүлэгч 198 наг Црснвйд хүрэлцэн дотнын удирдагч--Номсо- шисйн молчдынхоо их хуралд з0- “НД МОНГО- -Э85у 2828: 8-эр: риулан пионерийн баяр залуу үеийнхнийг тө- рэн, ХЭЭ ийн Тев Хо- хийлээ. п2 227777 вээ ю ЛХАГВА О ҮНЭ 10 мөнгө А. СИВЦОВ чийг халуунаар хайрлаж хүндэтгэдэг болжээ, Иймээс «Кремль дэх В. И. Ле- ниний ажлын өрөө, сууц» музейн номын санд нээгд: сэн «Бэлгийн ном» гэдэг шинэ хэсэг зургаан зуу орчим ном хэвлэлээс бүрд- жээ. Анхны номыг хэн, хэзээ, ямар учралаар Вла- димир Ильичид бэлэглэс- нийг яг мэдэх хүн байхгүй, Харин хамгийн сүүлчийн- хийг Замоскворечийн пио- нерүүд бэлэглэжээ. Тэр бэлэг нь. «Барабан» сэтгүүлийн тав дахь дугаар юм. Зөвлөлт бүгд найрамдах улс оршин тогтнох уу, үгүй юу гэсэн асуулт тулгараад байсан иргэний дайн, ин- тервенцийн хүнд бэрх үед Ленин «Сайн сайхан бүх- нээ хүүхдэд» гэсэн уриа дэвшүүлсэн юм. Ингээд түүний санаачилга, удирд: лагаар залуу үеийнхний амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалах улсын арга хэм- жэзний систем боловс» руулж, хүүхдийг үнэ төл- бөргүй хооллодог болгож, талх тариа ихтэй нутаг юмуу хотын захын тосго- «Хүүхдийн анд нөхөр» ний- гэмлэгийН гишүүний кэг тоот бат илэрхийлэхийг 1923 оны арван хоёрду: гаар сарын 5-нд В. И.Ле- нинд олгосон нь гүнээ би: лэг дэмбэрэлтэй юм. 1924 оны нэгдүгээр са- рын 19-нд Замоскворгчийн өсвөрийн пионерийн төв клубт тус районы пионе- рийн үзэсгэлэн нээлээ. Үзэсгэлэнг нээхэд Моск- вагийн нийт зочид оролцов. Үлээвэр найрал хөгжим эгшиглэн, сайн дурын уран сайханч хүүхдүүд концерт тоглож, пионерийн отря- дын тухай ярилцлаа. Тэгэхэд нэг хүүхэд Ле- нинд сэтгүүл бэлэг: ё нал гаргасан байна. И хүүхдүүд хар б: | талд нь: «Эрх Ильичид Замоск: пионерүүдээс» гэж: Сичээд багтахгүй болохоор баруун сууд нь «районы үзэс- нээсний дурсгалд» гэж гүйцээжээ. Баруун дээд буланд нь «19. 1. 24» гэж өдөр, сар, оноо тавьж, доод талд нь бас гараар: «Бид дод илгээн, дотуур байртай халаа авч байна!» гэж сургууль, ойн сургууль, бичсэн байна. ! хүүхэд асрах газар, цэцэр- лэгүүд байгуулжээ. Орчуулсан Ц. ШАРАВ (АПГ) Тэгээд ч хүүхдүүд Ильи- Үү 1 яиСҮМ22 43333333 СҮҮ (33333 ТүҮмоОон зүү ЭТ| 14.1 1 69Дд4 Нийслэл хотын Гсрькийн гудамжинд 009 Октяб- рийн районы түм, түмзнН пионер сурагчдын цуглаж Үргэлжлэл нь Н нүүрт: 1 ибхеүнөх ҮНЭН ЧЯ ЯАЛАА ЛЛААХААЯАААЯАЛЛ2ЭЛРЭЯ ДР 4087-1м.1 АРД ТҮМЭНДЭЭ БАРЬСАН ТРВУН ЦАГААН СҮҮ АМ. (0) (0) (0) (0) (0) : Ө үег лыг | (2) 9 9 (0) (0) 9 МАХН-ын Төв Хорооны орлогч гишүүн, БНМАУ- ша ТУДАЖЖ ын хөдөлмөрийн баатар, саальчин Д. Гончигсумлаа 192 мянган уншигчийн их танхимд пнонерийн урил- мэргэжил. Гэвч саальчны мэргэжлийг илүү сонирх- сон. Улсын баатар С. Төв- мөрбаатар манай хамаатан шээлгүй ажил гэж байх- гүй. Чин санаанаасаа хийе бүтээе гэж шийдсэн хүнл бэрхшээлийг давдаг. ЇЧан- гал хоёр Өлзийт сумын дунд сургуульд, Отгонжар- гал энэ жил сургуульд ор- но. Төвхөнжаргал онц сур- сайн. Юмыг мын даалгавраар эрлийз үнээний фермд шилжин ажиллаж байна. Энэ фермд ч бас ил- гуульбүлгэм дээр пионер Өө сурагчдын дунд уламжлал Ө болон. явагдах «Миний ГС байр, хашаа, гудамж» ая- Ф 9 9 Э. Солонго: (Улаанбаа- гаар Архангай аймгийн Өлзийт сумын саалийн фер- 9 9 тар. 6 дугаар сургуулийн 9 9 У. анги) --Та яагаадсааль Мээс хүрэлцэн ирлээ. Пионерүүд хүзүүнд нь гал 8 5 Зян болсон бэ? Түүнд нө. || шөөлсөн зүйл бий юу? “улаан бүчээ зүүж сонирхсон асуултаа түүнд тавилаа. 8 9 ----------------Э“Уултаа түүнд тавилаа. Д. Гончигсумлаа: Альч (0) 9 мэргэжлийн хүнд өөрийгөө Бэх. 9 СВРЫН ХЖИЛ 9 олно гэдэг чухал, Хийжча- бэ? Би өөрөө саальчин бо- на. Саяхан МАХН-ын ор- ЗОБҮЛЖЬЛҮ Е5у-2 9 9 дах сонирхолтой ажлааол- дох сонирхолтой. Саальчин логч гишүүн боллоо. Баян- зах зэр би эрлийз үнээ- Со) 313 1!1ЕК) 0) бол амжилтад хүрнэ. Би болоод яаж ажиллах вэ? Жаргал Алтанбулагийн хө- ний усн23 шимийг бүрэн Ө 1 сн Боэсанд зөөгч лэд дөө аж ахуйн хехинцунд: ашиглахгүй байгаа талаар ОӨ лол ЛЛЭЖОЭН ло Ө хийж байлаа. айхан л » БОнЧигсумлаа: Бэрх- Мөнхжаргал, вхөнжар- Ч ктябри: районы нн шүүмжилсэн. Тэгээд на. 5 жилийн 77 дугаар сур- 20) 9 9 9 9 байв. Түүний зөвлөлгөө тарсан хүн юу ч хийж үл даг. : й. Би Ө гээлти: Ё тэ- саальчин болоход минь нө- чадна. Надад олон бэрх- Чин сэтгэлээсээ хийдэг. ДЭНД үвэ эс хэжэ эн ажил- ны анхны сарын ажил эх- Ө лөөлж өөрийгөө олоходту- шээл тохиолдож байсан. лахыг л зөвлөдөг юм. лэв. Ө Одоо ч тохиолддог. Гагц- Р. Алтанцэцэг: (Дархан, «Миний байр, хашаа, 9 салсан гэж боддог. Ж. Хүдэрчулуун: (Баян- Өлгий. 10 жилийн П сур- гууль. УП анги) --ССааль- чин хүнд авьяас шаардла- гатай юу? хүү түүнийг үл шантрах зүтгэл л ялан давна. “ССаальчны хөдөлмөрийг өөрөө чин сэтгэлээсээ со- нирхсон бол заавал ам- жилтад хүрнэ. | Саальчин болсон хойно чинь бусдыг Хонгор хорооны дунд сур- гууль. У! анги)--БНМАУ- ын хөдөлмөрийн баатар. болж МАХН-ын ХЇХ нх хуралд төлөөлөгчөөр орол- цоход танд ямар сэтгэгдэл Хандмаа: (Бор-Өндөр. 10 жилийн дунд сургууль. УШ анги) -Та ХХЇзуу- ны саальчид ямар болно гэж төсөөлж байна вэ? Д. Гончигсумлаа: Шинэ гудамж» аяны ажлын нээл- тийн цуглаан дээр бүлгэ ОӨ мийн зөвлөлөөс пионер су- (9) рагчдын дунд энэ хичээ- () лийн жилд «Орц» опера- Ө цыг хэрхэн явуулж /бай- Ө гаа болон аяны хугацаанд ГО) зохиох ажлын тухай мэ- б зөвлөе. Миний хаягийг мэ- төрөв? з ууны саальчид өндөр мэр- ДЭЭЛЭВ. ! Д. Гончигсумлаа: Шаард- ДЭХ Хойно. захидал бичнэ к гэжил мэдлэгтэй хүмүүс валжл: -9 лагатай байлгүй яахав, 0Н3 дээ. Надтай захидлаар Д. Го! аа: Үнэнч байна. Бүх ажлаа Маш Э.ГгэхнД: Нансалолаа. ) Циркийн амьтан сургагч харилцдаг хүүхэд олон ЗАМ хөдөлмөрийг нам гаанаар хийнэ. Тооцоог нь рийн сургуулийн хамран Ө шиг малаа өөртөө дасгаж, (бий. асаг өндөо үнэлдэг юм. бодоход компьютер тусал- сургах тойрог, Октябрийн (6) бүжигчин шиг түргэн шал- маг, эрдэмтэн шиг санаж сэддэг байх нь саальчин хүнд чухал. Малаасаа бид их зүйлийг сурдаг. Малын дөр мэдэх авьяастай саальчны амжилт их бай- на гэж боддог. Ч. Янжинлхам: (Баян- хонгор, 10 жилийн П сур- гууль, У! анги) -- Та хэ- дэн хүүхэдтэй вэ? Тэдний дундаас саальчин болсон хүн бий юу? Д. Гончигсумлаа: Би зургаан хүүхэдтэй. Цөмөө- Би тэр баярт өдрүүдэд өнгөрснөө биш маргааш хийж бүтээх ажлаа л бо- дож байсан. Б. Ариунтунгалаг: (Төв. Зуунмод. 10 жилийн 1 сур- гууль. ҮЇ анги) --Эвлэ- лийн илгээлтийн эзэдтэй на. Хотын залуус шиг ав- тобусаар явж үнээгээ саа- гаад, номын санд сууж, Үдэш нь гоёлын хувцсаа өмсөн бүжигт орно. Ма- лын ашиг шим маш ихнэ- мэгдэнэ. Шинжлэх ухаан техникийн өндөр хөгжид- тэй шинэ зуун айсуй. районы 81 дүгээр хороо- 0 ны 9-А байруудад () амьдран суудаг ахмадууд, ГО) өндөр настай, ахмад дав- ГО) чид, Коммунистуудыг эрэн ГО! сурвалжилж тэдгээр хү- б мүүстэй холбоо тогтоон бүл- гэм, бүлэг, салаадад тэд- О ний үлгэр дуурниаллаар сурч Ф хүмүүжүүлэх ажлыг зо- Я. Чулуунцэцэг: (Сэ- реө 7Каргал, Томхүү Бат- та хэрхэн ажилладаг вэ? манай фермийн ХХЇ зууны хаалгаар хион байгуулна гэж үүрэг () лэнгэ, Сүхбаатар хот. 8 жаргал | жилийн по с үа Ур эрхлэгч. Удаах охин Удаан- | Д. Гончигсумлаа: Мон- сэтгэл бардам алхлан оро- авлаа. б анги) -Т Жуссайсал то- Жаргал 10 дугаар анги гол үнээний фермд илгээл- хын тулд одооноос хичээж, - 4ийн «В» ангийн Ти- ти) -Та 7 хиолдож баясан уу? Түү- яаж даван туулсан тал бүрийн боловсрол хү- мүүжлийг эзэмшицгээ, хүүхдүүд минь! тийн эзэдтэй хамт ажил- лаж байлаа. Тэдний зарим нь МАХН-д злсэж, дээд төгсгөөд эвлэлийн илгээл- гээр саальчин болж хоёр дахь жилдээ ажиллаж бай- мурчуудын командын ах- о лагч Т. Сэргэлэн 11 ДҮ- гс) гээр байрны 1 дүгээр ор- б нийг ЦОНД суугч янз бүрийн насны пионерийн бүлгийн 9 дарга Н. Баярмаа нар «Са 2) рын ажлын хугацаанд байр, 9 0) /ОРцоо цэвэр гамтай эдэлж, (9) О нүдлэн хамгаалах штабын ) ї! ажлыг тогтмолжуулан чө- ГО) лөөт цагаа зөв боловсон Ө Ф ЄӨмгөрүүлэх, хүүхдийн бу- О Ө ланг байрын олон нийтийн їс| (0) 9 Со) Ф 2 О20101010121010101016101919151577| Төгсгөл, Түрүүч нь 1 нүүрт авын гийн дЖГЭйЛ ТҮМ ТҮМЭН ХҮҮХЭД наар В. И. Лениний мэн- дэлсний 117 жилийн ойд зориулсан коммунист суб- ботник--освер үеийнхний Шөдөлмөрийн баяр эхлэв. Хөдөлмөрийн баярт 23 Ёсянган пионер .урагч орол- цолс районы дэвсгэр нут- тийн 46000 хавтгай метр талбайд цэвэрлэгээ, тохи- жилт хийж 8000 пионер сурагч цэцэрлэг, сургууль орчноо тохижуулж 5000 сурагч үйлдвэр аж ахуйн тазар, троллейбусны сам шугамын ажилд тусаллаа. “Арван жилийн 40 дүгээр сургуулийн О Цэвэлмаа, Т. Дашжаргал, Р.- багштай У, Х ангийн пио- нер сурагчид хийсэн аж- лын чанараараа түрүүлэв, зөвлөлтэй хамтран тохни- 9 жуулж ашиглалтад оруул- на» гэж хийх Э нилцуулав. 9 »- “Пионерийн ахлах улир- 9 дагч Д.ЛХАГВАДОРЖ О) Ө 9 С.О ТОО ТОТОТОТОТ01010101012) ажлаа та- 9 () Ф 2) Ө Ө Ө Ө Э Ө Ө Ө 9 9 0) Ө ! () Э (0) 9 () Го) (0) 8 Ө 3 2249 22 77 тээсстээсээээвлимитШлллжилиЫА. ЕС алнэн Нэн -у саг Х.ЭЭНЕУ-ы га ИРСЭНИЙ УЧИР Москва хотын 12 настай охин Катя Литвейкогийн хүүхэд нас амаргүй байлаа. 1914 он. Амьдралын хүнд хэцүү үед эцэг эхдээ тус болох зорилгоор эгч нарын- хаа хамт зангиа бүч хийдэг газар дагалдангаар ажил- лаж зхлэв. Тэрбээр өдөрт 10 цагаар ажиллана. Хөл дээрээ тог- тож ядсан ядрангуй гэртээ ирнэ. Гэвч сэтгэл санааны хувьд тэвчээртэй байж бүх- нийг даван тууллаа. Эцэг нь 1905 оны Прес- нийн хамгаалалтад тэмцэж явсан тул хүүхдүүддээ үл- гэр дууриал болж байв. Эдний тэр бүл хоёр дав- хар 6 ЙН хонгилд амьдарна. Жижиг өрөөгөө хоёр оюутанд хөлсөлжээ. Тэдэн дээр үргэлж хувьс- Охин өнөөдөр пнонерт элслээ. Зөвлөлт Азербайджаны Баку хотын В.И.Лениний музейд инионерт элсэх ёсло- хөөр тасрахгүй. Гал улаан бүчний эзэн болсон дуре- талт тэр өдөр охины сэт- гэлд хоногшино. Охин баяр лан өргөсөн тангарагтаа үнэнч байхаа батлан анд- гайлна. АШПН-ээс ирүүлсэн фото БАЯСГАЛАНТАЙ галч нууц ажилтнууд ир- нэ. Шөнө дөл болтол улс төрийн хориотой ном ун- шицгаана, Цагдаагийн газ- рынхан байнга нэгжлэг хийх авч үр дүнгүй байлаа. Катягийн эцэг эх оюут- нуудад тусалж, ухуулах хуудас, хориотой номыг нь нууж далдалж өгнө. Нэгэн удаа харгис цаг- даа нар гэр орныг нь юу Ч үгүй онгичиж онгичиж, хонгилд үлдэхээр шийдэв. Оюутнууд тусгай хамгаа- лалтад, хүүхдүүд нөгөө өрөөнд байлаа.Эцэг эх нь энэ үеэр гэртээ байсангүй. Удахгүй ирэх нууц ажилт- нуудад энэ тухай хэрхэн мэдэгддэг юм билээ? гэсэн асуудал тулгарав, Хүүхдүүд нь тэдний хая- гийг мэддэг байв. Ингээд хамгийн бага нь болох Ка- тя охин салхивчаар гара- хаар шийдлээ. Арай гэж авирч гараад хичээж бөхийсөөр цагдаад мэдэгдэлгүй нуугдав. Катя хоригдсон газраасаа зориг- той түргэн гэгч гараад ха- жуугийн орцоор дамжин гудамж руу алхав. Цагдаа юу ч сэжиглэсэнгүй охи- ныг хаалгаар гаргаж орхи- лоо. Натя охин бүх нууц ажил- танд байдлыг урьдчилж хэлэв. Хонгилд шөнө орой болтол хүлээж суусан хар- гис цагдаа нар ингээд ямар ч олзгүй буцжээ. Тэгтэл ч байшинд Катя охин баяс- галантай гэгч орж ирэв... Н. ЭНХЧИМЭГ залж, СПОРТ ЧИНИЙ НӨХӨР | Ленинград хотын 12 нас- тай сурагч Гата Камскийн тухай сонирхолтой мэдээг «Московские новости» со- ниноос уншсанаас хойш до- лоон хоногт зөвлөлтийн гурван хэвлэлд түүний ту- | хай бичсэнийг олж үзэв, Тухайн үедээ Гарри Нас- паров, Анатолий Карпов | нарын тухай ч ийм түгээ- ! мэл нийтлээгүй шиг санаг- дана. Зөвлөлтийн шатрын нэрт Оволчийн нэг, олон улсын нх мастер Алексей Суэтин Гата хүүгийн тухай өгүүл- лээ: «Аваргуудыг ниргэх аянга уу?» гэж гарчигла- жээ. | | Оны эхээр болсон ЗСБ НХУ-ын идэрчүүд (18 хүр- тэлх насны)уийн шатрын аварга шалгаруулах тэм- | цээнд жаал хүү Гата Нам- | ский түрүүлсэн | байна. | | Урьд нь идэрчүүдийн | рүүн тулалдаанд нэг биш | удаа оролцон, хал үзэж хатуужсан, ахлах ангийн- хан тэмцээнд оролцогчдын дийлэнх хувь нь байсан ч, | тэр туршлагатай шатарчид анх удаа энэ тэмцээнд ор- сон Гатаг «тогтоож» чад- сангүй. Алексей Суэзтин бичих- дээ: «Гата хүү өөрийн нь үеийн насныханд хараахан батжиж амжаагүй баймаар оновчтой тооцоо бүхий ху- вилбарууд, байршлаа гүнз- гий үнэлэн,, бодож боловс- ЦАХИУР ХАГАЛАХ ХҮҮ (тэмдэглэл) уламжлалт тэмцээний ши руулсан төлөвлөгөөгөө, ал». даа мадаггүй хэрэгжүүлдэг | хэрсүү ухаалаг тоглолтоо- роо гоц ялгарч.байлаа» гэж үнэлжээ. Олон улсын их мастерын тэмдэглэснээр шатрын сод авьяас билэгтэн тодорхой хоёр шинжтэй байдаг ажээ. Энэ нь ялигүй давуу талаа чадамгай лавшруулж, | байршлаа бэхжүүлж чад- Даг, тоглолтын төгсгөлийн урлагийг төгс эзэмшсэн байдаг хоёр онцлог шинж юм. Их мастер Алексей Суэ- | тин Гата хүүгийн тухай өгүүлэхдээ: | «Энэ урлагийг он удаан жилийн нөр их хөдөлмө- рийн үрээр эзэмшдэг гэж үздэг. Зарчмын хувьд тийм ч байдаг. Гэлээ ч онцгой тохиолдол бий» гэжээ. Гата хүүд сод авьяас билэгтний өөр шинж чбий | ажээ. Тэрээр хоёр настай- даа ном уншиж ,зургаан | насандаа хөгжмийн томоо- | хон бүтээлийг нот-бичгээр нь төгөлдөр хуур хөгжимд | алдаа мадаггүй тоглож сур- чээ. Шууд гуравдугаар ан- тид орж суралцсан байна. Идэрчүүдийн аварга | шалгаруулах тэмцээний | үеэр Гата хүүгийн тоглол- | тыг үзсэн шатрын спортын онолч мэргэд шатрын хувьд сод авьяар билэгтэй, холын биш ирээдүйд цахиур хага- лах хүү гэж үнэлсэн нь таамаг төдий үг биш биз ээ. Чой, ЛХАГВА ФФФФФФФФФФФФФФФФ9Ф9ФФФФФФФ 999999999099999999909999994000904 с тчүчэг”« 99909904 Ц121: 9994 КОМПЬЮТЕРИЙН ХЭЛ 99944944 Б1111 Аливаа тооцоолох злект- “авмннгий бүр өөр зүйлийг хүлээн авч, ойл- гож гүйцэтгэдэг гэхэд хүүхч дүүд та нар гайхах биз ээ. Үнэн хэрэг дээр тооцоолох электрон техник өвөрмөц хэлтэй байдгаараа бусад технинээс ялгагддаг юм. Хүн төрөлхтний олон үн дэстний хэл байдгийг та нар мэднэ. Тэгзэд ч өөр . нэг гүрний хэлийг мэ- 5. хишүй сох бие биеэ ойл. гож, санал бодлоо солил- цоход хичнээн бэрхшээлч тэй байдгийг нь андахгүй. Үүнтэй адил компьютертэй санал бодлоо со- лихын тулд түүний хэлийг мигэг эзэмших хэрэг, Знсүнийг машины хэл хөн тэр хэл дээрээ бичсэн хаа ыг х сэжлрий 999999949999994994999909 99999», 299999999949944444944490, тохиолдол бий. Гэхдээ ма- АЛЬ ПЛП, БЕЙСИК, ПАС- шины хэлийг эзэмших яв, дал мэргэжлийн өндөр мэд- лэг шаардах учир компью- терийг хүн нэг бүр ашиг. лах боломжгүй юм. Ийм уч- ритмын хэл өргөн дэлгэр хэрэглэгддэг байна. компьютерт 800747) зэрэг алго- Орчин үеийн алгоритмын раас эрдэмтэд хүний тө- рөлх хэлтэй тєүтэй хэл 30- хиож, тэр хэлний тусламж- тай машинтай харьцах бо- лолцоо олгосон нь тооцоОО- лох электрон техник хэ- рэглэгчдийн хүрээг эрс тэл- сэн юм. Ийм Зйлийг АЛГО- РИТМЫН ХЭЛ гэж нэрлэ- дэг. Эдгээр хэл нь зохио- “тийн нарийн дүрэмтэй бай- даг. Өнөөдөр дэлхий дээр хэдэн зуун алгоритмын хээ лийг зохион ашиглаж бай- на. | Тэдгээрийн ФОРТР, АН, АЛГОЛ, КО- Бейснк хэл өргөн дэлгэр- сэн, Энэ хэлний тусламж тай хүн--машины хооронд харилцан ярилцлага явуу» лах боломжтой нь тооцоо- лох техникийн талаар огт мэдлэггүй хүмүүс, тэр тус маа хүүхдүүд та нар Ч компьютертэй ажиллах дад» лага эзэмшихэд түвэггүй болжээ. Эндээс үзэхэд компью- терийн техникийг сайн эзэмшихийн тулд юуны өм- нө түүний хэл болох алго» ритмын хэлний тухай со- нирхон уншаа ДАЛ ААДАР 1 : : : ? : Я: ы2 ШээсэчтгЛГЭЭтсүэтэээгии- 2 гшШэнэжсжрчит-лн-шсэйадгййгшгхшшэжнш-222иЦИЙ БӨ” “ЄӨ? “ва Сєв “Бг Эв “эг “ӨӨ” " ӨГСӨр “еРг тєаг “єЄ 1987. 1Ү. 22. ХУУХЭА ХОЁ -4 нь Дүйсэн ТЭМЦЭЛ Саяхан дөрөвдүгээр Єзм рын 18-нд нэг хүний төрч сөн өдрийг дэлхийн -бүх шударга түмэн өргөн тэм- дэглэв. АНУ-ын одон орны физикч Чарльз Хайдер яа» таад бүх анхаарч лыг ийнхүү хүчтэй татах болов оо? , Ч. Хайдерт үр хүүхэд,ач зээ, хөрөнгө мөнгө, эрдэм . боловсрол, нэр хүнд цөм байсан. Тэр юуны учир , 1986 оны есдүгээр сарын 23-наас өлсгөлөн зарлав аа? 57 настай өвгөн эрдэм- тэн долоон сар зөвхөн хар усаар ундлан, биеийн жинч гээ 60 гаруй килограммаар хорогдтол Цагаан ордны өмнөх Лафайет паркад ” юунд сууж байна вэ? Ч. Хайдер бүх хүний, энэ дэлхийн амин эрх ашигч энх тайвны үйлсэд амь на3 саа зориулахаар шийджээ, Тийм эрэлхэг зориг, шийдвэртэй зорилгыг хаа: наас авав аа! Ч. Хайдер сансрын уудмыг судлах АНУ-ын үндэсний төвд ажиллаж байхаасаа цөмийн дайны эсрэг хөдөлгөөнд идэвхтэй оролцож иржээ. Тодорхой жишээ дурьдаж болно. Ї1Кеневт цөмийн болон сансрын зэвсгээр хийж байз таа зөвлөлт, америкийн хэ- лэлцээнд оролцогчидтой уулзахаар Ч. Хайдер зо риуд нисч очжээ. Амери- кийн төлөөлөгчид түүнийг "хүлээн авсангүй. Харин зөвлөлтийн төлөөлөгчидтэй Уулзаж цөмийн бүх зэвс- гийг 2000 он хүртэл устз тах зөвлөлтийн програмиы- тай тэрээр танилцжээ. Өнөөдөр Ч. Хайдер олон орны эрдэмтэн, энх тайвз ны зүтгэлтэн, сэтгүүмчид- ТЭЙ уулзаж, орон бүрээс ирсэн чин сэтгэлийн үг- тэй захидал, цахилгаан ун- шиж, тэмцэлдээ улам ха- туужиж байна. Ч. Хайдерын тэмцлийг дэмжиж, манай орны өнз цөг булан бүрээс «Пяоне- рийн үнэн» сонины газарт Захидал ирүүлсэн олон пно» нерүүд түүний зоригтой тэмцлийг бахархахын зэрэг- цээ тэмцлээ улам идэвхтэй үргэлжлүүлж, ялахын тулд өлсгөлөн зарлахаа цуцалж эрүүл мэндээ хамгаалахыг уриалжээ, Ц. ТҮВШИНТӨГС 1987- 1Ү. 22. (сон ЯЯРиВ Р ы-ихэний” е өөөөеөөөөөөөөөөөөөөөөөөөедө Ф Мих ЗОШЕНКО Ленин бага сургуульд Ө гойд сайн сурч байв..Тэ- гээд ч гимназийг алтан ме- дальтай төгссөн билээ. Дээд сургуульд бүр онц- гой суралцах байсан авч сургуулийн “харгис удирд- өФ лага түүнийг. хувьсгалч үзэлтэй гээд их сургуулиас Ө хөөжээ. Хувьсгалчдыг дээд сургуульд суралцахыг хаан ф хориглосон юм. .- е ө Чухамдаа энэ бол Лени- Ө хийг дээд сургуульд сурал- цуулахгүй гэсэн хориг байв О - 2 Хэрэв Ленинээс өөр хэн нэгэн хүнд ийм явдал то: хиолдсон бол дээд -боловс- ө рол эзэмшиж чадалгүй хоц- рох байсан.!Гэвч Ленин ФӨ зєссэхийг хүсээгүй юм. Ленин!-«Би их сургуу- лиа төгсгөнө», гэж ээждээ нэг удаа хэлжээ. Тэр ца: гаас хойш хоёр жил өн- төрөв. 7 Мөвсусөлдл Ленин хаант засгийн гэ- 4 гээрлийн яамны -2сайдад өргөдөл ггаргаж, их сур- гууль “төгсөх | улсын / шал: Ө галтыг шууд өгөх зөвшөө- Ф роел гуйв. -- х -21оа "Тэгэхэд нь сайд гайхан, эргэлзсэнээ: ь«Энэ . олон фу шалгалтыг өгч яаж чадах юм? Бас тэгээд дээд сур, туульд суралцаж “байгаа- Ө гүй гэсэн. За, яах вэ? Тэр: Ө тээ тэргүй өгч дийлэхгүй Ө юм чинь» гээд зөвшөөр- Фф) зээ. Ж-о285 ё Ленин, сайдын зөвшөөр- Ф лийг аваад шалгалтад шар- ф ГУ? бэлтгэж эхлэв. Тэрээр Ф өдрийн турш-,ном уншиж, Ф бичиж, гадаад хэл үзэж, орчуулга хийнэ. 327 : Зун нь цэцэрлэг дэх дал- дуу модны өтгөн навчсын дор сандал ширээ «засаж тохилог өрөөтэй - болов. Өглөө бүр тийшээ очно. Үдийн хоол ».болтол ган- даархнаа сууж хичээллэнэ. Үдийн гамралтын дараа голын усанд хэсэгхэн шум: Ф саж аваад л Эргээд очно. ФӨ Гурав дөрвөн цагийн турш Ө уншиж судалж,сууна. Ха: Ф)рин орой-нь голын усанд фр орж, гадуур Зэсэг явснаа. Г) дахиад л, номоо “уншиж суухыг төрөл:. садангийн- н нь олонтаа харсан ажээ. "Тэд түүнийг тийм олон ца: гаар сууж -/аддагийг ха- Ф.раад гайхан биширч бай: Фсан тодийгүй түүний эрүүл Ф мэндийн төлөө санаа их Ф.зогдог байв. 7 -- Ленин тэдэнд: - ф --Хэрэрхүн зорамарт фр залах л юм С гайхалтай (й их юм сурч, бүтээж чадиа Р гэж хэлдэг байлаа. ” Ф “Үнэндээ, Ленин зөв амарч фр заллаг байсан. “Тэрээр нэг ӨӨ даг унтаадгимнастик хий- (нэ. Тэгээд нэг, хоёр цаг бичнэ. Дараа нь гол руу гүйн хүрч усанд орно. Ус- таас гараад амрах юм уу. Ё ЗөөөөөөөөөөөөөөсӨөӨөӨӨөӨӨӨӨӨ "чө 3 НАЙ ХАЯГ: Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Эрхлэгч т7сгэглэж ЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон, «Б» корпус ,9Пионерийн үнэн» соннны | редакци 3 А--03824 идекс--14140 - эсвэл ОЙ модоор явж, да. хиад л номоо уншиж гарна. Тэрээр цэцэрлэг дэх өрөөнөөсөө холгүй турник зоосон байв. Тэгээд л үе үе суниах зэргээр дасгал хийдэг байлаа. Тэнгэр сайхан байвал: өдөрт хоёр гурван удаа ч, усанд орно. Сайн ч сэлнэ.! Түүүний сэлж байхыг хар- сан хэн боловч гайхан зогс: дог байв. Ленинийг таних нэгэн хүн хожим дурсан ярихдаа: Швейцарьт байсхийгээд л хүн живчиХдэг нэг аюул”, тай нуур байсан юм. Гү- нийг нь бас яана. Ус нь хүйтэн, эргүүлэг иктэй, энд тэндээ цүнхээлтэй, ГЭ- тэл тэр нууранд Ленин айж эмээхийг мэдэхгүй сэлдэг байсан гэжээ. Нэг удаа тэр танил нь Ленинд энэ нуурт олон хүн живж үх- сэн шүү, тун болгоомжтой байгаарай гэж захижээ. --їШивэх гэнэ эзэ?гэж Ленин асуугаад, зүгээр бид арай ч живэхгүй байх аа! гэж итгэлтэй хэлжээ. Тэгээд бараа нь хараг- дахгүй алсад сэлэн оджээ... Ленин усанд сэлж, биеийн, тамирын дасгал хийж, зөв, амарснаараа их уншиж, дээд сургууль төгсөх шал-. галтад амжилттай сайн бэлтгэж чадсан юм. : Тэрээр тийнхүү бараг! хоёр жил шахам эрчимтэй сайн бэлтгэсэн бөгөөд энэ хоёр жилд оюутны дөрвөн жил суралцаж мэдэж авах ёстой их сургуулийн бүх. хичээлийг бүрэн үзэж су: далжээ. Ленин бүх шалгалтаа амжилттай өгч, их сургуу- лийг, нэгдүгээр | зэргийн дипломтой төгссөн юм. Их сургуулийн профессорууд түүнийг гайхахын ихээр тайхаж: ї -- Энэ бол тун гайхал- тай юм! Та их сургуульд, суралцаагүй, бидний лек- цийг сонсоогүй мөртлөө” яаж ингэж бэлтгэж амжив аа? Танд хүн тусалсан Л байх нь дээ гэхэд, Ленин:, -- Үгүй ээ. Би бие дааж ганцаараа судалсан юм гэж, хариулжээ. Тийнхүү про- фессорууд хачирхаж бай-" хад гэгээрлийн яамны сайд бүр үг ч дуугарч чадахгүй , болтлоо гайхсан гэдэг. Профессорууд, сайд дар- га нар Лениний сод ухаан, гайхамшигт авьяас нөр их ажиллах чадварыг олж харж чадах ч үгүй байлаа. Лениний нөр их ажиллах чадвар нь биеийн тамирын дасгал хийж, зөв амарч чаддагт л байаан юм. Чу: хам үүнийхээ ачаар Лепин их сургуулийг амжилттай сайн төгссөн ажээ. Б.ПҮҮШИЛ орчуулаж,. Г жи їкж юэчч ёжтєл ниэээ гуогсг) Бштєтл|) БСёэтлл НашуүсгрүгггнсжжТЯ4---1--ы Аяыг Н. БОЛД Иїүлгийг Д. ЄЛННОНАН. МИНИЙ Арын цасыг хайлган хайлган Аясын салхи сэнгэнэ сэнгэнэ Агины үндэс хөөлгөн хөөлгөн Анхны бороо шивэр шивэр дээ Алаг зүрфэнд нэгийг шивнэх Анхны бороо аясын салхи аа сайн байна уу Аавыг дагаад хоньчти болсны Анхны хавар миний хавар аа амар сайн байна уу Айзам уянга хоршин хоршин Айлчин шувууд гангана гангана Алаг цэцгээс урьтан урьтан Анхны яргуй дэлгэр хи». Алаг зүрхэнд нэгийг шивнэх Анхны яргуй, айлчин шувууд аа сайн байна уу Аавыг дагаад хоньчин - болсны Анхны хавар миний хавар аа амар сайн байна уу Ажилч эзнэз баясган баясган Анхны хурга цангина цангина Алсын оргилд хөтлөн хөтлөн Алдрын харгуй хөвөр хөвөр д дөө Алаг зүрхэнд нэгийг шивнэх Алдрын харгуй анхны хурга аа сайн байна уу Аавыг дагаад хоньчин бол Анхны хавар миний хавар аа амар сайн байнауу хэвлэв. хайлсан Яав-ыг Улсын хэвлэлийн комбинатад «Шефгд шеёєно 0 аягсын сал---хї(аа) сайн Бай-на ХАВАР « хайл-ган .ЛЛя-сын сал-хи сэн-гэнэсэн-гэнЭ 8-1:52:5-Н 2 даг -аадД Ж. ДАШДОНДОГ а4 дэх жилдээ нирхуулья. ШИЛЭН БАЙШИНТАЙ ХОНЬ -- Хөөе хүүхдүүд ээ! Цэрэн- дуламын яриаг сонсов уу? Хонь чинь модон гүнз, чулуун ха- шаанд байдаг атал эдний хонь шилэн байшинд байдаг гэнэ ээ! гэж хэн нэгийг хэлэхэд сураг- чид гайхан дуу алджээ. -- Чи залаад байгаа юм биш биз? Цэрэндулам ичингүйрэн: -- Та нар үнэмшихгүй бол очоод үзээрэй л дээ. Манайх Өвөр байгалийн нарийн ноост хонь малладаг юм л даа. Өнөө жил 550 хонь төллүүлсэн. Энэ хонины хурга нялхдаа огт үс- гүй байдаг юм, Тийм болохоор манай хавар- жаанд зөвлөлтийн барилгачид давхар цонхтой 10 гаруй өрөө тасалгаатай байшин барьж өгГ- сөн юм. Шилэн байшиндаа НнО- гэО гартал хургаа бойжуулна гэж: тэр хэллээ. УГЖТАЙ БОТГО Би олон ботго бойжгуулалцсан. Тэдний дундаас угжтай хүрэн ботгондоо их хайртай. Одоо са- наж үгүйлээд л байна. »-- Ямар сонин юм бэ? »- Тэмээнд угж байдаг юм уу? -- Үгүй зэ. Өнчин ботго, Би түүнийг угжиж тэжээдэг боло- хоор надад их дассан. (Нялх малын дотроос ботго хамгийн том атлаа зулайнаасаа амархан даардаг юм. Би 10-аад угж, 50 шахам зулайвч хийсэн гэж тэ- мвэзчия Цэдэн--Ишийн Ганчу- луун ярилаа. Тэрээр: -- Ботгыг анх тарахад НЬ эхэд нь даруулчилгүй авахаас эхлээд,.тээд цааш ярьтал хи- чээлийн хонх дуугарсан юм, ЦАГ УУРЧ ЯМАА -- ..Болормаа чамайг 600 шахам төл хүлээн авахад бүгдэд гар бие оролцож, аав ээждээ тусалсан тэж сонслоо. “- Яалаа гэж би бүгдэд нь оролцох вэ дээ, Аавыг хонио хариулж явахад бууцаа цэвэр- лэж, ээжийг аргал түлшинд ява- хад цайгий нь чанаж бага хөр- Ф тийн хурга угжих, дулаан өдөр 999499949949949994499900Ф» Ял а , 9999999999999999999694494409 29999999944945444404 9999999999999999999Ф9999Ф МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын чэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн Сонин. Ө Мез2(2236) хонь хариулах зэргээр л тусал- сан юм. -- Зарим хурга ишгэнд нэр өгдөг гэсэн үнэн үү? -- Үнэн шүү. Миний жижүүр» тэй шөнө том хөх зусаг ихэр ишиг гаргасан. Хар нүдэн, бор нүдэн тэж нэр өгсөн. Ямаа ухаантай амьтан шүү. Амархан нэршдэг, -- Пөөх, нэрээ мэддэг ухаан- тай ямаа байдаг гэж үү. - Тиймээ, Түүнээс илүү ухаантай ч ямаа бий. Цаг агаа- рын байдлыг урьдчилан мэддэг. -- Үнэн гэж үү? -- Үнэн. Манай солжир хөх ямаа байсхийн тургиж бог үнэр- тэж, ерхөг шүүрдээд сүргээ за- халж хаваржааны зүг харж зог» соод байвал заавал шуурч, хүй- тэрдэг. Аягүйтвэл цас ч ордог п юм. -- Ямаа яаж цаг ир эддэг учрыг д ожлин Звмин банк л тайл- барлаж чадах байх аа! -- Үгүй ээ? физикийн багш,. -- Биологийн багш... Хүүхдүүд нэгэнт маргаж эхэлсэн хойно учир шалтгааныг лав олно доо! Энэ яриа зөвхөн тэднийх биш. Тол бойжуулахад гар бие оролц- сон түм түмэн хүүхдийн малч- ны ухаанд суралцсан эрдмийн яриа юм. Д. САРАНТУЯА : Ж : Өө Манайд ирээрэй Ням гариг. Амралтын өдөр ч гэлээ хүүхдүүдийн хувьд хамгийн албархуу өдөр. Байрныхаа орчин тойрныг цэвэрлэнэ, эвдэрч хэмхэрс: нийг нь засч сэлбэнэ. Бүх зүйл хариуцсан эзэнтэй 0о: лохоор бие, биеэс өрсөж хэр- дээ л чармайна. Дашдэндэв гуай тэдэнд үргэлж зааж дөв- лөнө, Гавьяаны амралтаа эдэлж суугаа энэ буурал байрын намын хэсгийн 80: хион байгуулагчаар ажилла- даг. Нэг ёсондоо тэдний ганц Дотнын зөвлөгч нь, Хүүхдүүд энэ буурлын үгнээс гарах тэж үгүй. Байрын зөвлөлийн дэргэд янз бүрийн насны хүүхдийн бүлэг байгуулагдаад удаагүй боловч томчуудын талархлыг хэдүйнэ хүлээжээ, Хүүхдүүд «цонх, хана, чийдэн» операци зохиодог болсноор хагархай цонх, чий- дэн, халтар хана нүдэнд үл - тусна. Байрын гадна талд ил “8адгай хог хаяж чухам хаана- Х хэн хаясан нь үл мэдэг- ОЯ “Өзэнгүй даамжирсаар гааг соргог тусган түүнд 9 9Ф9999999909Ф9ФФФФФФ02ФФФ9Ф 1987 (61:17) ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 25. с Еаных : ҮНЭ 10 мөнгө ТАЛ НУТГИЙН ХҮҮХДҮҮД ГУРВАЛЖИН ЯРИА 9 Хаана ч явсан хаврын тухай, төлийн тухай : ухай ярна сонсогдоно, Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын дунд сургууль дээр ТУ улир- лын эхээр, хичээлийн завсарлагаар болсон яриаг та бүхэнд со- хараа хяналт тавьж ажиллас: наар дутагдал арилжээ, Энэ бүгд ажлын эхлэл, , («Хүүхдийн тус багаддаг-, гүй юм байна» хэмээн том- чууд талархан сайшааж, өӨрс: : дөө ч гар хумхиж суусангүй. | Томчуулын талархал дэмжлэг ! бүхэн. багачуудын урмыг хөг: жоөж улам сайн ажиллаж, сайхан амьдрах хүсэлд хөтөл: нө. Б. Баярчимэг, Т. Баярчи- мэг, Ө. Үнэнтайван, С. Саран, П. Хүрэл, Ч. Чулуунцэцэг, П. Хүрэлхүү гээд санаачил: татай олон сайн хүүхдүүд энд аж төрдөг. «Миний байр, хашаа, гу: дамж» сарын аян орон даяар эхлээд байгаа энэ өдрүүдэд” тэд бүр ч их ажилтай. Юуны"! түрүүн тоглоомын талбайгаа тохижуулж будах бас орцын! доод хонгилд ЧӨЛӨӨТ цагийн танхим байгуулах гээд л. ёнэ Ф бүх ажилд багачууд хэнээрч. шахаж шаардуулахгүй, сэт, гэлээрээ оролцдог. ї Ирэх онд төрөлх хотын маань 50 жилийн ой болно. Аймгийн .тэргүүний соёлч байр болохоор авсан -үүрэг хүүхдүүд биднээс шалтгаал, на. Өөрсдийн гэсэн танхий, 2 ФФФ 999Ф9999Ф9Ф9Ф99Ф99Ф9ФФФ тай болчихоод ажил тог: молжсон үед манайд ийдэд! рэй гаж хүүхдүүд биднийг урьсан юм шүү. Ажилсаг, авхаалжтай энз хүүхдүүд Дорнод аймгийн Чойбалсан хотын ОСГны 9? зургадугаар хорооны нэгдүт гээр байранд амьдардаг. 9999Ф9999Ф999Ф999444 999999Ф99Ф9999099Ф99Ф9949Фф нерийн ажлын өгөөж» хэлэл- г зөвхөй бүлгийн дарга зохион. бай: АНХ нөхдийн туршлага их тус Гэвч манай ангийнхан иноне« -- Яагаад бүлгийн ажлы! цүүлгийг уншаад санал бодлоо болд -) 5 зөрэ ажилд ндэвх гаргадаггүй. хуули, ам ажлаА өөрсдөө хийж сурцгаая, ярүхдан, цовн улхлгын эь мУАГЭЫС ҮэВЭЛЭНГаҮтэмөнж, минчиг чирэн . 22 Ниоперийн ажил уйтгартай, нэг л хэвийн болдог шалтгаан ялан МИРЧЛЭЭ, ЄсРАЫ » хийх бодолтойг нь сонирхоход 3 . хэй хэлэлцүүлэгт | идэвхтэй (їнонер бүрийн санал чухал саналаа зунд байна вэ?.. хэлэх хүн вш Пионерийн ажлыг сонирхол- Пионерийн ажил сонирхолгүй ч оролцоно байх гэж бодож байна, ПИОНЕРИЙН АЖИЛ СОНИРХОЛГҮЙ БАЙХ ЁСГҮЙ Анд нөхдөөс сурч байна той болгохын тулд пконер бү- Манай Маэну дуглаан со- нирколгүй болдог байв. Нэг та- лаас бүлгийн дарга илтгэнэ. ТЭ- гээд л асууж шалгаана, Пноне- сөн. Өмч Дд ир ианы йн байгууллагын ту оч зүйл сурлаа. Бүлгийн ажил зохиохын өмнө салаа болгон рээс санал авдаг. ипонерүүдийн ажлын шла- гаас байлга суралцдаг. ЇПионе- рийн ажлаа багшийн туслалцаа- гүйгээр бие даан хийж сурлаа. Ажил, Д. ОДОНЧИМЭГ " . . Пионерийн ажил яагаад ны ур Уйд шийгринн ямар шэг өжил 3 сурагч, дын саналыг харгалзаж үздэг, Зөвлөлтийн Манай суудаг байлаа. Тэгэхлээр нь хүүхэд б даалгавар өгдөг нь: тар- 3 ЖЯхонгунебо ЧНЭН яЯХтАХЛАЛАЯХЖЕХЛАЛЭЕ эвмэнжинниитэж--ин-- Пионерийн ажлын шинэчлэл БХЛКЗЭ-ийн Төв Хо: нарийн тєэлтЛнүнн-эөэү р сэн роненкогийн нлтгэлээс ..Эгнээндээ 20 шахам сая хүүхдийг нэгтгэсэн В. Н.Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын Пионе- рийн Байгууллага зөвлөл- тийн нийгмийн амьдралд онцгой байр эзэлж байна. Тус байгууллага намын үйл хэргийн төлөө залуу тэмцэгчдийг хүмүүжүүлж тэднийг коммучист бай- гуулалтын практик ажилд оролцуулж, БХЛКЗЭ-ийн вэр төртэй халааг бэлт- гэж байна. Нам пионерийн бай- тууллагын үйл ажилла- тааг удирдах үүргийг Ле- НИНИЙ КОМСОМОЛД ХҮЛЭЭЛ- тэсэн билээ. БХЛКЗЭ, энэ үүргийг гүйцэтгэхдээ ӨНӨӨДРИЙН МАРГААШИЙН үгээс «Пионерийн өнөө үеийнхэн шинэт- хүч- нийг гараас нь удтал хө- Түүгээр Ч барахгүй обонх ажилтан бодож сэт- гэхээ ч мартахад хүрчээ. турш мэрийгээд зорилго- доо хүрлээ. Гэвч бид тэд- нийг инонерүүд, хүүхдүүд ЯХАХХААЯ ХАЯЯЯЯЯХ 1987, 1У. 25, Комсомолын их хурлын индрээс пионерүүдийн амьдралын чухал асуудлын гүн рүү нэвтэрч «орохын оронд олон жилийн турш ерөн- хий зорилт дэвшүүлснээр ажлаа хязгаарлаж иржээ. Хэрвээ ямар нэгэн аян, ажил зохиовол нийт орон даяар явуулдаг, Пионе- рийн удирдагчдыг сургах гэвэл хэдэн мянгаар нь хамруулдаг, богино хугар цаатай акцийг ч гэсэн асар өргөн хүрээтэй зохиодог. Өсвөрийн Ленинчүүдийн Хунд зохиодог, амьдралд ашиг тустай байх «ёстой ажил нь уриа лоозон бү- хий сүржин болдог байна. Комсомолын олонх хо- роодын пионерийн хамт олонтой тогтоосон холбоо суларснаас пионерүүдийн дунд ямар үйл явдал, болж байгааг ч мэдэхгүйд хүрчээ. Пионерийн ахлах удир- дагчдын бүрэлдэхүүн до- йтжээ. Пионерүүдтэй хамгийн ойр дотно байх ёстой сургуулийн коОмсо- мол үнэн чанартаа тэд- ПИОНЕРҮҮД- КОМСОМОЛЧИД тай мөртлөө тэр болгонд нионерийн ордонгүй бай- на. Манай нийслэлд 30- хиолчдын төв ордон, ан- чид, загасчдын төв орд- ноос эхлээд бүх холбоо- тын хэмжээний олон төр- лийн ордон бий. Харин пионерийн төв байна. Хүүхдийн «Миша» мэ- юм. Пионерийн байгуул- лага орчин үеийн зохиолч кино найруулагч, жүж- тийн зохиолчдын хараа- ны гадиа байдаг боллоо. Өнөөгийн хүүхдийн дүр төрх, сургууль, анги тан- хим, тэр орон нь тууж, кинонд гардаг мөртлөө пионерийн байгууллагын тухай юу ч үгүй өнгөрч байла, Михаил Сергеевич Гор- бачев энэ нндэр эх орныхоо өмнө хүлээх асар их хариуцлага залуу- чуудад ногдож байна гэж шууд хэллээ. Үүнд 3а- оролцох нь Владимир Пийвх Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллагын үйл амьд: ралын зорилго юм. ордонгүй нээс асар хол хөндий бол- жээ, Пионер, октябрьчуудыг хүмүүжүүлэх ажилд бол сурган хүмүүжүүлэх ур дүй, өргөн дэлгэр мэдлэг, боловсрол, ихээхэн сэтгэл зүрх шаардсан нарийн хөдөлмөр юм. : БХЛКЗЭ-ийн Төв Хо роо, Бүх Холбоотын Пио- нерийн Байгууллагын Төв Зөвлөл хүүхдүүдийн өөрсдийнх нь оролцоо- тойгоор пионерийн ажлын агуулгыг шинэчлэх шаард- лагатай байна. Өсвөрийн ленинчүүдийн байгуулла- гын үйл ажиллагааг ард- чилалын үндсэн дээр өөрч лөн байгуулах шаардлага- тай боллоо, Ингэхдээ түүнд бие даасан байдлыг хөгжүү- лэх, тоглоомын хэлбэр, цоглог бадрангуй роман- тик шинж, уран сэтгэл- гээ, сэтгэмжийг оруулах хэрэгтэй. Бүх Холбоотын Пионе- рийн Байгууллагын ажлыг сайжруулахын тулд ком- сомолын төдийгүй, улсын үгээс г-Бай одоо сургуулийн байна. Энэ баримт бичиг бидний цаашдын. хувь заяанд яаж велөөлөх бол гэж сэт- тэл их догдлож байна. Гэтэл «Өөрийн зүгээс шийд) вэр гаргах хэрэгтэй байна. Энэ бол пионерийн ёслолын хув- цас, онцлох тэмдэг тэр- гүүтнийг үйлдвэрлэж ху- ваарилах нэгдсэн систем бий пионерийн ШИНЭ зуслангууд, сургуу- лийн биш байгууллагууд байгуулах явдал юм. БХЛКЗЭ-ийн ХХ их хуралд комсомолчид бид- ний нэг адил лалаа. Удахгүй Бүх Хол- боотын пионерийн 1Х чуулган болно. Энэ чуул- ганаар коммунист намын- хаа үйл хэргийн төлөө тэмцэгч жинхэнэ өсвөрийн “аенинчүүд байхын тулд сурч хүмүүжих тол зорил-. гоо пионерүүд хэрхэн бие- лүүлэх тухай авч хэлэл- цэх болно. Энэ ажилд туслах нь Комсомолын өөрийнх нь заавал биелүүлэх эрх, үү- рэг юм.. ТӨРӨЛХ ХАМТРАЛААСАА ЭХЭЛНЭ нарын зөвлөлийн байх ёстой» гэж оруулмаар байна. 311 Ч В. 33, ” төлөө зүтгэл 3552 “у Манай үеийн Ньютон «Манай үеийн Ньютон» зуунд ал- даршсан нэрт физикч А, Эйнштейн бага насныхаа ту» гэж хорьдугаар хай дурсан 12--16 насандаа бэл тэрээр бага сэн байна. Октябрь итгэл эгөв ЗХУ-ын социалист хөдөл: мөрийн гурван удаагийн баа» | тар, төрийн шагналт, Ленн: ний таван одонт, академич И.В. Курчатовын амьдрал нь шинжлэх ухаан эх орныхоо бүтээлээ зо- риулсан тэмцлийн үлгэр дуу» риал байв, Түүний бага нас хүүхэд асрах газар, ядуу бэрх амьд: рал дунд өнгөрчээ, 14 нас- тайдаа Октябрийн хувьсгал» тай золгосноор амьдралд нь эрс өөрчлөлт гарчээ. Номонд дуртай, нягт нямбай, хөдөл: мөрч хүүг алдарт эрдэмтэн гэж тэр үед хэн ч тө- сөөлөөгүй юм. Октябрь өн- чин ядуу хүнд сурах, хөдөл- мөрлөх бүх бололцоог өгсөн тэдэгт бат итгэсэн хүү ирээ- дүйн мэргэжилдээ тууштай зорьжээ. 50 копейкийн татвар нислэгийн нийгэмлэгт 50 ковейкойн татвар хураалгаж, гишүүнээр элсчээ. дэн жилийн дараа С. Королсв агаарт хөөрөх асуудлаар залуучуудын ду: гуйлан "13 нд мөн л ги шүүн нь ов. Ийл олон нийтийн ЭЫ Сансар, атомын шанжлэх ухаанд, гурван «Н» тэж Келдьш, | С7:454:Фб/2 бичихдээ «Би интеграл, дифференциал тооллын үн ДЭС трсон математиктай та» нилцсан» гэжээ. Өөрөөр хэл, насандаа өнөөгийн их, дээд сургуульд Үздэг дээд тоог судалж эхэл» я | | "Айлын эмээ, манай эмээтэй Дорж гуайн та- | охин дэргэд нь ирж, | - ар аа, энэ тоог бодоход туслаач гэ. | сан хэрнээ би бодож ча- | дахгүй юм гээд Кавз- | маа хэсэг зогссоноо 1| горьдлого тасарч яв. 1| лаа. Мягмар бодлоо үр- | гэлжлүүлж, ”0-» Хоёулаа зэрэгцэн | сууж байгаад заалгасан Ї | | | тоог НКавзмаа: бодож ча- дахгүй байхад би чадаж. Юм бэ? -- Чи яагаад болдог хэлж очвол ээж минь лав загнахгүй дээ гэлээ. Энэ орж тусалж байгаа минь Дундарчихжээ, Ийм дун-.. Мягмар, сүү гуйдаг Мяг- миний сайн тал, Ингэх: ДУур сүүтэй очвол ээж мар гэж тал бүрээс нь лээр надад ер муу тал Уурлана гэж бодсон Мяг- шивнэх сонсогдлоо. байхгүй. гэж бодсоор мар гоожуураас ус нэмэ. Мягмар ичихдээ зав- сүүндээ явлаа. Мягмар хээр цэцэрлэг рүү эр. сарлаж чадсангүй аиги- сүүгээ аваад харих зам-. гэтэл Кавзмаа савтай даа орж суулаа. Багш даа сүүнээсээ уумаар юм барьчихсан тааралд-. орж ирээ, санагдав. Сүү уух бол лаа, хүүхдийн сайн тал, Яав- лаа. Ууж, ууж нэг хар. ГЭЭ тал Дэлдээхүү дэргэд нь... аашилна. ирчихсэн, сүү нэмж - Мя нар чи завсар -»« УЖфавзмаа чи юу лахгүй Яагаав? гэвэл гаад гэвэл сүү бол хүүх). 8ВЧ яваа юм бэ? Мягмар, Ээж дүүд нирхийтэл инээл- жаахан дэв, гэв, Хүүхдүүд ээ! Мягмарт 1Кавзмаа га 8! -4 Хээ, хээ. Чи сүү агазарт тавьсан өөрийнх нь боддогоор ер шомбодож байгаа юм уу. Надад нэг балгуулчих л даа гэтэл Мягмар, - Чи бол болохгүй. сүүгээ авч, -- За яахав, би сүү. үнэн үү. Худлаа бол нэмж өгье Өөө. Намайг ямар муу тал байгаа ту- хальтирч унаадсүү 8С-. Хай Арцлдайрын гачихсан гээд үнэнээ. Я:| муу тал.байхгүй гэдэг ОДООШ Үсш272 Нэг их өргөн биш бо» сэн цагаахан сэтгэлэар ловч нэлээд гүнзгий, нөгөө улиаснаасаа асуу, Он цагийн уртад тэр. НОО ойлговол барав гэж хүү улиасны нэг нь ургаа улиас хариулжээ, 1 унаж эргийг холбон гол... Унасан мод улам уйтгар» лан, өдөр ирэх бүр өнгө зүсээ алдан алдсаар,, Гэтэл нэг өдөр ишиг- дээгүүр тэгнэжээ, Үлдсэн улиас -»- Храв уу чи, бө- рийгеэ| Одоо ингээд ТЭЙ ямаа хэнд Ч хэрэггүй болох улиасны мөчрөөс зулгаа» нь энэ дээ гэхэд, унасан Гаад, унасан улиас үнэхээр тэглээ дамжин -- Ёр нь ингэхэд чи Дээрээс ихэмсэг дээрэн- бид хоёр хэнд, ямар хэ-. гүй. үг рэг тус болж байна гэж больж учрыг сайтар ойлгох гэ- Амьтан судлалын багш: маягийн амьдралтай гэ- жээ. Физикийн багш, -- Циолковский ямар хүн байсан бэ? гэж асуу хад сурагч -- Эрдэмтэн кэв. Багш -- Калугийн салбарт гэжээ. Ваня ? -- Нина Антоновна багш аа!.би шөнө бол- гон хичээл давтайгүй эрдэмтэн болж зүүд- лээд байна, Яах вэ? гэ- хэд багш Би ус уугаад ирье гэж шар хүү ааваасаа гуйжээ, |” лаар өдөржингөө ярилц- байгаа минь миний сайн -- Би бол эзэн нь бүх яриаг Дэлдээхүү хэлэн АС Луй БД т “аг 1 яин : ту “лаа, Хүн бүрд сайн, муу. тал мөн, Гэтэл зэж нь Юм чинь яасан ч болио сонсчихлоо: Маргааш ы! эрэгт хоёр улиас мөр -- Мэдэхгүй, амьдралыг элээ Үү! ба Нариэа, гартас. Захэр | тал байдаг юм байна. дуудаж сүүдваадир гэв. гээд савруугаа хартал ээлийн завсарлагаар, даран ургаж, олон жие хийг ч хүсэхгүй, Харин Ё ГЭХЭД СУРЫН |... дЭрГВД 0800д лан | сайн, муу лал юу Мягнар ээжийн Үгэнд Сүү савны талдаа ортол | -- Сүү шомбоддог лийн нүүрийг үзжээ. . чи юунд Ч нэмэргүй болс Ё ,.єсин альллалгар тэ? оо 22 Юая 4 | аг гэж Мягмар - Юля! Чихрээ өгөөч Жаахан ч болсон барьж байгаад өгье гэжээ, - Витя, Хүү минь Чи хичээл давтав уу гэж ээж нь асуужээ. -- Арай л болоогүй байна. ! : 7 -- Зүйтэй. Ямар сал- -- Бид чамд сонин дэд зориулагдсан зүйл -- Сүү -- Багшаа, би даал- гэж харамсан ихэд гут- Эрэгт гарчээ, Ма гэж бодоод нүдээ аньж -- Чи сүүнээсээ, үгүй. гавраасаа илүү тоо бо- рах болжээ. Нэг удаа Түүнээс хойш унасан барт ажиллаж байсан ба хүн гэсэн юмсан. -- Багш адилхан заа» Обайгаад саваар нь уу- би хальтарч унаад сүү- дох гэсэн юм гэхэд хүүх тэрээр, улиасанд бэ? гэхэд сурагч, ая даа! -- Та тэгвэл намайг бүх хичээлээ давтчихсан гэж бодож болохгүй юу? гэжээ, . . . Ээж нь -- Коля! нэг ангид хоёр жил сурахаасаа чи "ичихгүй байна уу? гэж асуухад: : - Ба унтаж бай -- Ээж минь би чинь “ХҮҮХ Й 25 8, лан рийн... гэж харнулаа : ЭНЭ ангид НЭГ ЖИЛ НЬ Х : х ли н т н Й 2 24222. сууж, нөгөө жил нь үүд- » 4 "ї тон ЛРЛЫ Ад. Вова хүү аавтайгаа ний нь гадна зогслоо 2 хошин ЯРИА Оранж АРМИЯНБЕК 9 хамт “телевизээр кино шүү дээ! гэв. 4 с эн Баян-Өлгий) 9 үзэж байлаа. «Дружиные ребята» " Цэцэрлэгийн дүү Нь Хэххат ) (0) -- Кино дуусчих ий сониноос Г.Нямаа ор- . . . орой 5 Гадаа тоглож байсан 9 та сайн харж байгаарай, чуулав, 28 й дүү наамлын 3 Оо вав? гэвэл: Батыг зэж нь: хичээлд ямар а -» Ундаа уу! гэж дууд: 0) | -- Тав! гэж хариулав. Б Ээж ажлаас ирлээ. шөлүЛҮЧЛ ОЧ -- Манай Бат өнөөдөр 573 ч наамлын хичээлдээ онц ав-.. "5 шав йн 14441 жотгооН 8 СҮРГИЙН УДАМ “ чээ гэтэл Дүү: Э - 2-- Худлаа. Би тав ав ТҮв Ба ээлэн” сЖ СЭН 9 Сутай хайрханы салбар й сан! тэв, Дараа нь би ДҮ. Б.БАТБАЯР(Говь-Алтай) О Сүүж улааны хажуу . тав, онц хоёр адилхан 9 Бэлүүт цахирын цохиог ЁГ байдгийг минүлж минь ХАМГИЙН ХӨГТЭЙ 0) Бид гурав эзэгнэн төрлөө. : - 13417-4 ЯВДАЛ С) Хад дамжих хорхойтой 3 эмэ” ХҮҮГИЙН ХАРИУЛТ 0 Харайж цовхрох авьяастай 2 8ж Еэ үс К багш 7 ха багш нь судалтай авч: С Ямба хэргэмд дуртай вэ? гэж багш 5 эмд дурта Баяраас асуун, Дуугүй зог- най Аав, ээж чинь юу 6) Ямаан сүргийн удам хойно доо. соод байхаар багш нь ойл- БоЛн гээх Жи5 Э5-4 Май, май, май, май. Ирихчэшаын Чамд та. 168 Аав зүрнЭМ “засдаг. 9 Майлсаар, майлсаар мал болно, л туулай байж, Аав чинь | Ээж гутал улладаг гэж нэг тймж туулай нэмэн өгчээ. удаагийн хийж байсан зүй: Май, май, май,май. й эд хэдэн туулай бо» лийг нь эрхэлдэг ажил мэ, Малчин эзэндээ сүрэг болно. гэхэд Баяраа: тээр хариулж гэнэ. Х Вэ УВАН ХЭН! ГЭЖ хэл- Л.ЦЭДЭНДАМБА (Архангай, Тарнат) Ингэж болохгүй- тг угаал лы х еэ 05184-н 23:13 үл» ? даалгавраа хүүхэд ШИРЭЭН ДЭЭР ЭРЭЭЧИГЧ Нүдлэн хамгаалагчид ан- тид орж ирэв, Тэд ши- рээ, сандал шалгав. Ба. тын ширээн дээр зөндөө юм эрээчсэн байлаа. «Энх-Амгалан» гэсэн нэр байна. Тэр манай нөгөө зэлжийн ангийн сурагч гэдгийг бид мэд- из. Түүний нэрийн дэр- гэд «Арилга» гээд бич- сэн байв. Дор нь «Ча- дахгүй» гэсэн үг бай- -? ЗАВ ДААЛГАВАР ХУУЛАГЧ - Манай ангид гэрийн- хийдэггүй бий. Тэгээд л нэг нэгнээсээ хуулахыг нь яана. Хийсэн даал- эЭмМий СЭЛГҮҮЦЭГЧ Би хичээлээсээ элхэж оройтож тараад харьж ээ Ян явтал хэдэн хүүхэд жаалууд араас инээлдэн, доог10- | ез еэ бөө вөо! хуу хийх нь сонсдов, Хи МӨНХ-АЛДАВР чээлээсээ тараад харьж (Хөвсгөл) Ф " Фэлэнгэ охин Өөрөө угааж индүүдсэн цагаан хормогчоо өмсөөд хи- 1 чээлдээ явж байв, Өм- нөөс нь нэг ангийн Дорж Болд хоёр хүрч ирээд: | -- |Манай Сэлэнгэ өнөөдөр яасан их гоёчи: | хоо вэ? гэв, -- “Өнөөдөр баатар-, чуудын ажил дээр би үг хэлнэ гэтэл хоёр хүү охиныг дэгээдэн унагав. Босвол цав цагаан хор» Ж:БАЙГАЛМАА (Улаанбаатар) | гаврыг минь нэг жаал хуулах гэхэд Нь би: -- Өөрөө хийгээч! Би ,! хуулуулахгүй! гэхэд тэр: --а Аа чи сайхан тол- гойтой, эрдэмтэй хүн! | гэлээ. Өөрөө даалгавраа хийдэггүй хуулаачид еэ еэ бөө вөө! С.БЯМБАЖАВ Нэгэнт эн? П на. Энэ мэтээр харил- цан бичилцсэн байх юм. Батын нүүр улайжээ. Эхлээд л «Энх-Амга» лан» гэсэн нэрийг арил- гачихсан бол юунд нүүр нь улайх вэ дээз- ” Ширээн дээр юм эрээчдэг хдүүд еэ еэ бөө вөө С.ЛХАМСҮРЭН (Улаанбаатар) яваа нэгэн хөвгүүний тэд бүслэн авч үг хэлээр өдөн зодов, Би тэссэн- гүй: -- Яаж байгаа нь энз вэ? Сэргийлэгч дуудлаа! гэхийн хооронд бут үе рэн тарж гүйлдлээ, Бинээгээа ееэгөөөэзөөөөөөӨөөөөӨөМГ""Эээээ. “ловч ер З БАВВЦШО 0 “ф 1 “Ошинө Миний үс, нүд, чих аавынхтай адил, Аавын баруун гар дээр мэнгэ бай бдаг бол надад Ч бас бий, » Би зөвхөн аавтайгаа зүс царайгаараа ижил төдий- гүй бүх талаар адил бай» “хыг хүсдэг. Бидний ялгаа гэвэл аав барималчин, бас өндөр нуруутай. Би нэгдүгээр ангийн сурагч. Намхан, Гэвч том болоод ижил болох юм чинь. Одоохондоо хүүхэд байх үеийнхтэй нь адил байвал болоо. Би аав шигээ онц сурч байгаа. Аав сурагч байхдаа хүүхэд рүү цаас бөөрөнхийлж, шидээд ваг- лсан бол би бас тэгсэн. арин нэгдүгээр ангид байхдаа аав гол дээрээс хөл нь хөлдсөн хүүхэд үүрч авчирахад тэр жааз- лын аав зэж их баярласан юм гэнэ лээ. Энэ л на- дад дутуу байв. Голын эр- гээр явж хөл нь хөлдөж байгаа хүүхэд хайсан бо- тааралдсангүй. Тэгэхээр нь Батаа найз дээрээ очиж «Чи надад тус бол?» тэж гуйлаа. Тэр «Нинхэнэ найз бол нөх- рийнхөө төлөө юу Ч хий- хэд бэлэн байх хэрэгтэй» тэдэг тул цааргалсангүй. Гол дээр очиж гутлаа тай- лан нүдгэн хөлөөрөө мө- ажилд явсан хойгуур Болд: -- Хоёулаа аав ээждээ туслах уу? гэлээ, Ээж, аавыгаа -- Яаж? гэж |Бямбыг асуухад, -- Яахав, цай чанал! гэв, -- Тэгье! Тэр хоёр данхаа ус8ар дүүргэв. Дараа нь цай, хоёр аяга давс хийв, Удал гүй аав, зэж хоёр нь нэг танихгүй хүнтей ирлээ, Болд, -- Ээжээ бид хоёр цай чанасан гэлээ 4 ёо сөн дээр гишгэтэл ул нь наалдаж хайрагдав. Би Ба- таагаа үүрч гэрт нь очвол юу болсон гэж санана. Аав зэж нь баярлахын оронд «Хүүхдийн хөл хөлдөөлөө» тэж намайг загнав. Тэр байтугай аав ч зэмлэлээ. -- Би тантай адил үйл хийхийг хүссэн юм гэвэл -- Хэзээ, хэн зориуд зо- хион байгуулж урдаа болсны дараа тус байлаа гэснээ: «ус олж» -- Аавын хүү зөвхөн аавыгаа дуурайдаг байж болохгүй, Аав нь тооны хичээл дээр тааруу бай- сан бол хүү нь тэр ду- тагдлыг засаж онц сурдаг байх хэрэгтэй. Аав нь сахилгагүйтдэг байсан бол (2 хүү нь болохгүй, Аавын- хаа сайныг авч саарыг за- саж давж гарах хэрэгтэй гэж захилаа. Би аавынхаа .- үгэнд орно. Аав метр 60 сантиметр өндөр бол би! метр 64 сантиметр өндөр болно. Аав саяхан ботго- той ингэний баримал ур- лаж хүмүүсийн талархал хүлээсэн бол би том бо- лоод хоёр ботготой бари- мал бүтээнэ. | Шагдайн ЦЭНД-АЮУШ Ээж” нь, 5 -- Яасан сайн юм бэ? Энэ ахдаа аягалж өгөөӨ- рэй! гэв. Бямба зочиндоо цай аягалж өгөв. Зочин нь цайнаас нэг балгаад муухай ярвайв. Аав, ээж нь гайхан амсаж үзсэнээ бас я. ярвайд биенээ харөв. ямба, лд хоёр дуугүй зогсоно. 217 Ц.НЯМТАЙВАН (Улаанбаатар, 40 дүгээр сургууль) Эрхлэгчийг Ц. ТҮВШИНТӨГС тэс эрйгэхэгэгтэ 77 73 мэн төрииин мннинииииииииицэлчийрээ-счиниуцииилилиилшн А--08064 ,. Сухааарын цэрэнжий. Уасын кэвдэдрарүво9""“ той» кэрдл Индекс 40440 ХҮҮХДИЙН ШОГ, ХОШИН СОНИН Нед Дархан хот. Гурван охин кино үзэхээр явж, байв. Хажуугаар нь гар- сан хөвгүүд охидын мал» “ тайг шүүрэн зугатлаа. Охид малгайгаа авах гэж хойноос нь гүйв. Нэг ньарайгэж автал нөгөө хүү дэгээдэж унагаад малгайг нь да- хиад л булаан авав. Тэ- гээд хөвгүүд гүйсээр ха- шааны булан то галд оров, Охид гүйц гүй, билеттэйгээ санаж кинонд орлоо. Кино ч тарлаа, Гурван охин гэ- рийн зүг явж байтал нө- гөө гурван хүү явж бай- на. Сайн ажвал охидын малгайг тэгшлэн оёод өмсчихжээ.. Хүүхдүүд ээ! Гурван хүүгийн, энэ жигшүүрт явдлыг чизюу гэж үзэж байна вэ? Чихэн чинээ хүү би дээрэнгүй занд дургүй билээ, Гэтэл зарим хүүх» дийн дунд тийм муухай явдал үзэгдсээр байх юм. | “Алтай хотод очлоо. Тэндхийн сургуульд охи- дыг зоддог зарим нэг хөвгүүд харагдах юм. Түүнийг болиулахын оронд улам дэвэргэж хөгжөөн дэмжигчид бай гаа нь гайхмаар, Тийм дээрэлхүү | хөвгүүдийг бүлэг, салаагаараа: хэ- “лэлцдэггүй нь юутай ха» “рамсалтай вэ? Охидыг хүндэлдэггүй муухай зай хаанаас гарч ирэв? Би бас Мөрөн хо- тод. очлоо. Охидыг ан- гидаа орохоор явах замд нь хөвгүүд эгнэж зогс- чихоод дэгээдэн уна- гааж их л ид бах бол- гон инээлдэж байхюм. Энэ чиньюу гэсэнүг вэ? Чихэн чинээ хүү би Зуунмод хотоор явж бай лаа, Тэнд бас л охидыг дээрэлхдэг дэггүй хүүх- дүүд тааралдлаа. өрвөн хөвгүүн охи», дын малгай булаан авч модны оройд өлгөлөө. Хүүхдүүдийг ажигла- хад бие биенээ их шоо- лох юм. ,Бас нэг хүү- тэй тааралдлаа. Тэр нэг Инд хоч өгч шооллоо. ариуд нь охин нөгөө хүүг бас шооллоо. Төэг- тэл хүү зодлоо. Энэ ер нь ямар ёс вэ? Тоглоом шоглоомыг зодоонд хүр- 383 ямар хэрэг “байна вэ Нийслэлийн нэгэн сур туулийн хичээл дээр би очиж суулаа. Тэд намайг мэдээгүй л дээ. Арын ширээний хөвгүүн нь өмнөх охиныхоо араас хатгаад хичээлийг нь хийлгэхгүй шинжтэй. Нөгөө хүү, -- Чи цагаа өг! Өгөх гүй бол дэвтрийг чинь урлаа! гэв, Охин арга буюу цагаа өглөө. Хүү цагаар нь тоглож өөрөө Ч хичээл хийсэнгүй, хү- нийг ч хичээл хийлгэ- сэнгүй. - .. Энэ мэтчилэнгээр Чи- хэн чинээ хүү би охи- дыг дээрэлхдэг хөвгүү- дийг харж, үнэхээр жиг- ших сэтгэл төрлөө. Над- тай тааралдсан хөвгүүд хүнийг, ялангуяа эмэг- тэй хүнийг хүндлэх сай» хан заншлыг уландаа гишгэжээ. Энэ талаар та нар хамт олноороо илэн да- длангүй ярилцаж үзэш, гүй муухай тэр доголд- лыг арилгаарай! Тэр тухайгаа Чихэн чинээ хүүдээ заавал би- чээрэй! / Нүд нь й , «Авраач» гэсэн о Сэтгэл хөлхөнө. кМ, Аргаа барагдахаар ,- Өөрөө холхино. “ Тооны шалгалтаас | 3, сэчмшдийэтэж 3 - ти 4 Үеийн найз та нарт Захиж хэлмээр үг байна. | Үзсээр харсаар байтал 006 Засаж авмаар дутагдал 006 Х цуглаан урал сЖай Худал хэлдэг хурций 7 Уралдаан тэмцээн Ухарч суудаг зутагдаа. « Биеийн тамирын хичээл Биё султай дутагдал Урлаг спорт болоход Ухарч гардаг дутагдал 1 Өглөө болтол Хичээлд хожимддог 3 дутагдал : Тооны хичээл 24 Толгой мааждаг 29 : агдал Увс айнгийн Төр | лан с СЕХ 0. ОУХ гс тээхэгггүч ца 3, н адил энэ бүх баяр нийлж м Т чг баяжуулж, сүр жавхланг Нь улам /048д- : улсын Чикаго хотод ажилчид ажлын цагаа найм т хорогдуулах гэж тэмцэн боссон 101 жилийн тэртээх Ё, т Өдрөөс хойш дэлхий даяар олон улсын хөдөлмөрчдийн санааны нэгдлийн баярыг жил бүр тэмдэглэдэг сайхан алтай болжээ. Манай гаригийн шударга түмэн майн г энх тайван, Эв нэгдэл, эрх чӨлөө, найрамдал нөхөр- »л , , ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-н нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сьнНин йн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын 44 ДЭХЖИЛДЭЭ Оо Меэ3(2237| б8 4087 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 30. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 66 ПҮРЭВ О ҮНЭ 410 МӨНГӨ” “87 аж алчалтла СэлаүлэиэЭЭНЭГИВЭ 22571230 Мох ПИОНЕР, СУРАГЧ,ОЮУТАН НАР АА! .- Олон ялсын хөдөлмөрчдийн рын Өдөр. Энэ өдрий авж заншжээ, 25 сон урээх “о2127 ЁЧргХ ун грелх нутагт маань урин дулаан ца ач. ирэх х үеэр! олддог Майн байан, манайхан заармр зоны гээн нэрлэх нь бий. Р Хаврын баяр нь манай орныг дотоод амь, өргөн дэлгэр утга агуулгатай юм. Малчид ма: тарган тавтай оруулж, төлийг нь тоо толгой бүрэн 3 ж чы баяр! Тариаланчид хаврын хагалгаагаа дуусгаж”: Үрэлгээ хийхийн баяр! р Лениний санаачилсан коммунист субботникт өндөр ам- жилт гаргасны баяр! Пионер, сурагчид, оюутнууд бол ул- чанар чансаатай бэлтгэж онцсайн сурал- 4 цахын баяр! Майн нэгэн ажилчин ангийн хамгийн Том баярын нэг. 3 Я Орны ажилчин ангийн манлай Монголын Үйлдварч- ний Эвлэл хэдхэн хоногийн дараа ХЇЇ их хурлаа хийж, хэдхэн сарын дараа 60 жилийн ойгоо тэмдэглэх гэж байна. Энэ бол чин аав ээж, ах эгч нарын чинь давхар баяр 1 Тэд урьд үзэгдээгүй хөдөлмөрийн шинэ дээд амжил- хүрч байгаа нь ч баяр дээр баяр нэмж байна. гол мөрөн нийлж нуур, далайн сан хөмрөгийг арви- йн баяр-хаврын бая- Ян төлөө тэмцлийн уриан дор нэгэн зууны турш тэм- эж ирлээ, В в нэтдлийн хөдөлгөөний их баяр одоо хоёр дахь зууныхаа түүхийг бичиж эхлээд байна. Энх тайвныг бэхжүүлэхэд ЗХУ болон ах дүү социалис Цол Үс ча 0 2 АА, л С 3 Ё х 2 Ё 3 3 3 л Ё 17 (41 ю 3 | Га ч л 8 : 3 м ” х х 2 илтэт Өсвөр, залуу үеийнхний интернацноналч узэл Уу тод үлгэр дууриал боллоо, Т. ХУР ЭЭС ийн давшилтын зэвсэглэлийг эрс хорогдуу, ЭВЭЭЛСЭЖ л хэвээр байна. Бид энэ талаар таван жилийн эзсгийг 50 хувь хорогдуулах буюу арвай жилд устгах хүртэл хамгийн шийдвэртэй алхам. хий». а билээ». / “ДОМ, багтаан бүр хэд бэлэн М. С. Гор даад бодлогын я шударга түмний Өсвөрийд үеийялхэц маань Ч лӨө тэмцлийн эгнээнд нэгдэн т2агсаж, ир өөд урам зориг дүүрэн алхалж явна. Са ї бага насиы баялаг иамтар үүний Яруудтод” 2 к билээ, 1 ХҮ ЬдГЭж Зуу) 10095200 Монголын пионер сурагчдын жил 11 зохиоц | ЯВу Лда! 20 «Энх тайвны хичээл» ч эйхийн төлө9 тамцаййн нэГэй мж, дууриал юм, Хүүхэд хөөр Й4, маань Ло ЭЗБэ, хэ» фен: тчээлд суралцаж байна. 5. ва 5 ЭД ха Уяирлын сайхан хавар, амьд сайхац Энх зантай “. пуг айлчлан ирж байна. Хүүхэд багачууд мвань бага нэ ын 27 Ч зөц билэг дүүрэн хүсэл мөрб ГУрэвхүйгэй”” : харж, ит төгс Өсч хүмүүжиж байна, Хүүхэд, энх тайван-хүй ЗХУ-ын энх тайванч га». ойлгож . авч . чаддаггүй. Оворхангай, Арвайхээр |. “заасан хичээлийг бүрэн |. охин Тгийн «Г» ангид , ч , ш 7 тээг 228 х нт ти Э » сурдаг. “Онц сурлагатан, Тааира” зол “Чиь! Ба ь Зэн Ё 4,4 : » жил. богийн 25 галант» нэртэй. Бид оөн- хот, И-10 д н Тийм сурагчийг манай эж Гэрийн даалгавар хийхдээ 7 ФНЕРИЙН дөр настан, хиндын «А» ангийн хамт олон. эл 74 Би сул сурла. толбогдох ном, сурах бич П тиарэг ходыт өд хүмүүст Сурлага сурагчийн тол татан хоёр сурагчийг даан гийг ашиглан мэдд с5 ТАВА н ЖИЛ “усайдаг: Тэдний маань нэг Өү шуу БУ эйнс Бдөнрнтй Хэддээ сэнйл ха 1 ул. : н хичээлл 3 4! 12-2-2----2- Аюуш жилЬ Мн хай нөхөддөө НЙ чанар нь ахилаа гэж То Хам алны: уалулл-л “Тримурчуулын ажил үйлс бүр түлээ хагалан усыг үрРГЭЛЖ Б. Мөнхболдмаа ярилаа. нь яр . -“иЭЭТЭЙГЭЭ БИД р ш эмээ ”3| х -4112-5 сласцоод, - ! нь зөөж ӨГДӨГ, АМОУ ТУСАЛДАГ Бүлгэмийн зөвлөлийн Р өд. Чойбалсан хот. 4 4| бидэнд их хайртай, бид Ч. багшийн (| даргын сонгуультай энэ |. ДЭН “Багш | эмээдээ мөн хайртай. - Сурагч” болгончбанийг 5222-0279Ц9 - “эсгийн Зсэигээиииииөэтжл » 3 Яшнер-бСЧНЭН 488488884588888844 888588 ААЯАЛААЯАЯНЯР 1987. А. 36. мүэгийн х хш их ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ шагналаа вэл хэс сайги илчийг ПУШКИНЫ МЕДАЛЬТ БАГШ «..Тургенев, Толстой, Добролюбов, “Мернышевс- кийн хэд аугаа бөгөөд Хү" чирхэг юм» гэж В.ИН.Ле- ниний хэлсэн үгийг багш минь ярих дуртай, Бидө- рөв дэх жилдээ Ш, Зул- хүү багшаар орос хэл заал- гаж байна. Анх орос хэл» ний хичээлд орсноо санаж байна. Зулхүү багш «Здравствуйте, дети» гэж бидэйтэй мэндлээд нх Ле- ниний гэл-орос хэлийг су" р-н ач холбогдлын ТУ" хай олон сайхан зүйл ярь сан юм. Түүнээс хойш орос хэл сурах хүсэл минь улам нх болсон билээ. Би орос хэлний хичээлд онц суралцдаг. Манай сургуу- лийн олон сурагч ЗХУ-ын хүүхдүүдтэй захидлаар ха» гаар ангиудын дидактни материалыг зохиоход манай багш оролцсон, Багшийн даасан ангийн сурагчид орос хэлний улсын олим- пниадад оролцож гурван удаа эхпий байруудад шал- гарч байв, Тиймээс орос хэл тү: гээн дэлгэрүүлэхэд гарга- сан амжилтыг үнэлж Ш, Зулхүү багшийг олон ул- сын орос хэлний багш нарын холбооны шаг- нал А. С. Пушкиний алтан медалиар 1986 онд шагналаа. Саяхан Монго- лын Үйлдвэрчний эвлэлийн их хурлын төлөөлөгчөөр сонголоөӨ.- Олон зуун шШа- вийнх нь өмнөөс хайрт багш- даа пионер ёсны баяр хүр- гэж байна. Олон улсын ЭНХ рилцаж, орос хэл дээр ном уншсанаа, шинэ үг сурс: наа, орос найзтай болсноо. ярьдаг. Энэ бүгд Зулхүү -гэж багшийн ач гавьяа боддог. тайвны харилцааны. түл- хүүр нь болсон орос ХЭ3- лийг хүүхэд бидэнд зааж сургах их үйлсэд тань ам- Хүүхдүүд бидний унших дуртай «Радуга-1» су- рах бичиг, зургаа наймду- ЭВ НЭГДЭЛ, ЭНХ ТАЙВНЫ Үүлгүй цэлмэг тэнгэр, алтан нар, өндөр барилга байшинтай нэгэн өргөн гу" дамжинд хүүхдүүд тоглож байна. Тэд «Энх тайвны тудамжэ»-д Дуугаа дуулан эвтэй найрсаг амьдарч, ирээдүйгээ итгэлтэй харж байна. Хүүхэлдэйгээ тэвэр- сэн охин, машинаа түрсэн жаалхүү Энэ. гудамжинд оршин суудаг ажээ, Түүний тэр тэртээ цаана харагдаж байгаа олон давхар бай- шинд байдаг, Хүүхэд хүсэл мөрөөдлөө тоглоом наадам, дуу, шү" - дэг, бүжгээрээ илэрхийлнэ, Тэд зэж аав, Эх орон, үер хэл нөхөрлөлийн тухай дуулах дуртай. чуу- “дын дуулах дуу юм. Танхим дүүргэн дуулсан тэдний дуу энхийн Өлөө тэмцлийнх тайвны тунхгаас энхийн зуунд» уриатай орос хэл- ний баяраа тоглоомын хэл- бэрзэр найруулан бэлтгэ- жээ, Нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн пионер сураг- чид орос хэлийг улс үндэст: ний найрамдал, нөхөрлөл, харилцан ойлголцох эв нэг- дэл, энх тайвны хэл гэж УУ 2, дун худ сургуулийн наа гарч ир- Зун тар дээр цаа- яд “шувууд далавчаа дэвж рөн хүүхдүү, цорын ганц хүсэл нь энх тайван, эв нэгдэл гэсэн санааг илэр». со хийлсэн тоглолт үзэгчдийн рхлыг хүлээв, Эв иРси байхад энх тайван байна. Энх тайван байсан цагт цэлмэг тэн- гэр, цэцэг, нар юм бүхэн өнгөтэй, өөдрөг байх бол- но, Хүүхдүүд тоглоомоор - энхийн хүслээ илэрхийлж, байна. МАНАЙ. СУРВАЛЖЛАГЧ Ням гаригийн өглөө. Хүч бүхэн амрахын сацуу орон гэрээ цэвэрлэх, хувцас хунараа угаах гээд л их ажилтай байдаг. Өөрөөр хэлбэл “айл гэрийн амрал- тын ч өдөр, бас их ажлын өдөр. Харин Сүлбайтарын районы Х хорооны 47 ду- гаар байрны оршин сууг- чид энэ өглөө яг л тохир- сон мэт бүгд зэрэг гарч орцныхоо хана, шат цонх, хаалгыг угааж орчноо цэ- вэрлэнэ. Охидоо ирэхээс л өмнө ажлаа амжуулаад, цэмцийлгээд байх юм шүү гэж цөм яарна. Ажил Ч . дуусна. Охид ч ирнэ. Тэд дүнгийн хүснэгтээ барьсаар айл бүрээр явж чамбай шалгаж өрх бүрийн цэвэр- лэгээнд үнэлэлт өгч, «Та- лархлын хуудас»-аа хэнийд өгөхөө шинддэг. Онцолж хэлэхэд «шаардах хуудас» авсан айл өрх байхгүй. Шалгаж, дүгнэх гол аж- лаа дуусчихаад хүүхдүүд- тэй нь уулзаж ярилцана. Хичээл сурлага, шинээр сурсан дуу шүлэг, тоглоо- мыг асууж сонирхон илэн далангүй яриа өрнүүлж суухдаа охид дуртай. -Эгч ээ! Дахин багт наадам тоглож үзүүлээч! гэж бяцхан хүү хүсэхэд: -- Гоё дуу дуулж өг л дөө гэж дэргэдэх охин ам булаалдана. Тэгтэл ч, -- Хүү минь ээ, эвдэр- хий гоожуураа засуулчих- сан, орж үзээч! гэж эмээ гуйна. Охид-бүх хүсэлтийг дуртайяа хүлээн авч дор нь биелүүлж сурчээ. Энэ охид хэн бэ?” Нийслэлийн 10 жилийн Ү сургуулийн Т7--гийн »- «Бэ» ангийн охид. Тэдний нэг “бүлгийн зөвлөлийн дарга А. Баярмаа: 2-- Манай хамт олон хх Найрамдлын районы хоёрдугаар хороо орохоор «Дарь эхийн» овооны ав- тобусанд суулаа. Буух ёс- той буудалдаа буулаа. Тэнд “настай эмээ худгаас ус. авч хоёр бетоноо дааж ядан явахтай тааралдав. Эмээг тунна муутай түр зогсох “й зуур надтай. Згобуснаас буусан хоёр бяцхан жаал, “й бетонтой усыг нь барин, 2 хашаа даган одов. Нөгөө 2 эмээ алсын бараа ширтэн “ХЭХЭХЭ “УХХХХХЭХ “72 анзаарсангүй бололтой бе- 2 тонтой усаа эрэн, эргэн. 2 тойрноо ажив. 2 | -- Сайн байна уу? Та 2 юу хайгаа вэ? эмээ гэвэл, -- Ус| Бетонтой усаа 1 гэв. Ийнхүү танилцах зуу- 2 раа эмээгийн нэр ус, нас сүүдрийг ас «1Камс- 2 рангийн Нянзцоо гэдэг, 86 2 настай, ач хүү бэртэйгээ» 2 хамт амьдардаг ажээ. -- Таны бетоцтой усыг хоёр бяцхан жаал аваад явчихлаа. Нэн ач уу? 2 гэхэд 2 -- Үгүй! | Эндхийн хөөр- 2 хон, Ла: үрсүүд байгаа 2 юм. Тэд минь байхгүй юу. 2 Би огт шүтээн ЭРйА ын, 2 хүү минь гэв. й цадтай ярьсаар, агсдИГЭн орж / | иртэл нөгөө хоёр ОХИД ХААШАА ЯАРН 83 1985 “оноос эхлэн ЭНэ байрныхавтай хамтран ажиллаж ирсэн. Бид хэдэн групп болж ажлаа зэлжилж хийдэг. Биднийг анх ирэ- хэд оршин суугчид нь өөӨ- риймсөг, дотно угтаж ав- сан. Бид урамшиж өнгөр- сөн хугацаанд нэлээд ажил зохиолоо. «Ус», «Чийдэнэ. оухоохучхохххоххсахоухохолохохохохххохс лааз уруу усыг нь юүлээд дуусч байлаа. Бас нэг их сэргэлэн бай- рын хөөрхөн охин аль хэ- дий нь ирчихсэн байв. Түү- ний хүзүүнд пионерийн ЭМЭЭГИЙН ЕРӨӨЛ гал улаан бүч харагдана. Ингээд яриа эмээгээс хөв- гүүд охидод шилжив, Нэг нь Өлзийбаярын Эрдэнэ- чимэг гэдэг. 30 дугаар сур- гуулийн 3-ын «А» ангийн шаг сурлагатан, Лувсанда- н Батсайхан 48 ду. лаар, дунд сургуулийн су: БЭНхйфсэ эмээ: - Жийнс: нар “минь ингэж “хүргэдэг улс л даа. Миний төрсөн биш, гуйж. дуудсан биш. Мөн. ачтай, сайхан үрс шүү! Хүүхдүү: ОДИйЙН маань (9 ИР осайн явах бараа Хэв ерөөж суух дад, лдэ операцн, шатар даамны тэмцээн явуулсан гэхэл Пнонер ?7М. Туул: -- Хамгийн сайхан нь энэ байрныхан хүүхэд, хөг- шидгүй хоорондоо их эв- сэг. Бид энд хүүхдийн зөв- лөл байгуулж тэдний су- далгаа, сурлагын үзүүлэл- тийг гаргасан. Улаан бу- ланд нь төрөл бүрийн ажил хийдэг. Бид их дасчээ. Ням гариг болохоор лий- шээ ирэх гэж яарна. Тэд ч тэсэн ядан хүлээдэг юм. Саяхан байрныхан маань санаачилгаараа ханаа буд- чихсан байсан гэв. Сайхан сэтгэл, харилцан хүндэтгэл... эндээс л сайн үйлс бүхэн.эхэлдэг Тэгээд ч 47 дугаар байрыг соёлч тэргүүний байр болгохоор охид ажиллаж байна. - Бид «Миний байр, хашаа, гудамж» аянаар энэ зорилгоо биелүүлэхээр улам бүр чармайна, Чө- лөөт цагийн танхим бай- гуулна гэж охнд ярьсан. Ням гаригийн өглөө. Охид яарна. 20 айл өрх тэднийг хүлээнэ. Охид сайн үйлс, сайхан бүхэнд яар- на. й н.энхчимэгГ даа гэж санаашран өгүүлс- нээ! - Миний эмээ рүүгээ үргэлж гүй- гээд, хичээл номоо хагас дутуу хийж байгаа юм биш -биз. Өнөөдөр ямар дүн ав- сан бэ? Онц уу, сайн уу? гэж шалгаав. Хүүхдүүдээс та нар энэ эмээгээ яаж таньдаг бол- сон юм? гэвэл тэд: -- Автобусны буудалд эднийх ойрхон байдаг бо- -дохоор мэддэг болсон. Бид- сс ээ хүүхдүүд ний эмээтэй адилхан боло- хоор хайрладаг. Манай өвөө, эмээ, зэх, аав настан буурал, ахмад хүмүүст ту- салж, хүндэтгэж яваарай гэж (захидаг юм хэмээл пионер охин Ө. Эрдэнэчи- мэг хэлэв. Энэ үгийг сонсч суусан эмгэн буурал Нянз- цоо гуай «Буян нь дэлгэрч яваасай хүүхдүүдийн минь! Эднийгээ би сайн Ч ялгаж таньдаггүй юм Л даа. Өөр бас олон бий, Эд нар чинь нэг мэдэхэд мод түлээ оруулаад ирнэ. Өөр юу хийхэв гээд намайг ХХХХХО мас л Гэ »эжгг.сл жа эж 3. ппицапанын шиациашилииинигагацицтилатаа цааш анииццаниицлилнилиашинийиинцнашишишнишиинн СТАНИСЛАВ ГЛУШНЕВ МӨНГӨН БҮРЭЭНИЙ ДУУДЛАГА 2 5 Но инцццЛлЛ22107720171717 02200722 5 ТПИГИЙГИРҮҮҮНҮҮИҮИТР, Иргэний дайн болж бай- лаа. 1920 оны хавар Ко- товскийн домогт морьт бригад шинэ даалгавар авч фронтын өөр цэгт оч- жээ Котовский газар нут- гийн байр байдлыг мэдэ- хийн тулд дайсан гол хү чээ төвлөрүүлсэн тосгон суурины ойр орчмыг нэгд нэггүй судалж ирэх даал- гавар өгөв. Бригадын за- хирагчаас үүрэг авсан морьт тагнуулын захирагч Лебеденко «Шурагүйгээр ч амжихгүй байхаа» гэж боджээ. Тэгээд - Лавренко Шураг над дээр дууд! гэж ту- шаав. Ш ура Лавренко тэ- гэхэд арван таван нас хү- рээгүй атлаа, Котовскийн бригадад жил гаруй алба хаачихсан байв. “Өнчин Шурка Октябрийн хувьс- галын дараахан Петрогра- даас Украинд иржээ. зэр Цетроград хотод тэнгэ- сийл цэргийн хөгжмийн сургуульд сурч байхдаа ахлах ангийцхаа сонсогч- дын хамт өвлийн ордД- ныг авах дайралтад оролцжээ. Зоригт . хүүг Балтийн усан цэргүүд бүрээчин гэд: гийг мэдээд Киев хотруу явахдаа отряддаа авчээ. --Шурка минь сонсож бай! гэж хэлээд өмнөө ном- хон зогсож байгаа хүүг харж Энэ хуучин муу хувцсыг солнод өмсчих, тэгээд тосгон ор. Тэнд ца- гаантнууд юу хийж бай- гааг сайн тагнаад ир. Хэр зэрэг олон цэрэг байна вэ? Их буутай юм уу? Сайн ажиглаарай. Хэрэв баригд- вал өнчин гэдгээ л өмнөө барьчих гэв. Шуркна явсаар газар гэрт хүрчээ. Тэнд дөрвөн - нх буу харагдав. Харуул хамгаалалтгүй аж. Хүү зэвсэг рүү мөлхөн дөхөв. Хамгийн захын их бууны дэргэд хүрч цоожий нь мулталж аваад бут руу ТӨВ АЙМГИЙН ЦЭЭЛ СУМЫН ДУНД СУР- ГУУЛИЙН СУРАГЧ С. БОЛДТУЛГА, С. БАТ- ТУЛГА НАРЫН ЭНХ ТАЙВНЫ СЭДВЭЭР ЗУР- САН ЗУРГААС «Энх тайван» гэсэн ҮГ хэд хэл дээр сонсогдоно. “империалист гүрнүүд зэв- сэглэлээр улайран хөөцөл- дөж хүн ардын амгалан тайван ТЭРТЭЙ мөнгө зарцуулж байна. Энэ хөрөнгө мөнгөө ард түмэн, баёачуу сайн сайхны төлөө Фдориулаа- шидэв, Чичирсэн гараараа дахин нэгний нь цоожийг мултлаад өөрийнхөндөө авч иржээ. Тагнуулын хэсгийн дар- га Лебеденко Шуркагийп яриаг сонсоод нхэд маг: таж -- ТХаал минь буцаад яв, Үлдсэн бууны бүтээл- гийг авч гол төмөрт нь элс хийчихээд ир! Эргэх- дээ дахин бүтээлэг нөмөр- гөхөө мартуузай гэв, Нэг цагийн дараа таг- нуулын хэсгийн дарга Ко- товскийд байдлыг илтгэ. жээ. Григорий Иванович Но- товский толгойгоо илэн ширээнийхээ. ард. сууж байлаа. -- Тэр Шуркагаа над дээр дууд! Эр хүн! Бри- тадын захирагчийн ту- шаал төлөвлө! гэв. Шурка орж ирээд номхон зогсо- ход Котовский түүнд гар буу бэлэглээд: 5 - Арай өөр шагналыг дараа бодно гэжээ. Котовс- кий хоёр дугаар морин хорооны захирагчийг Дуу- даж ирүүлээд: -- Хороогоо жагсааж Шуркад миний нэрийн өм- Ганцхан энх тайван амьд: рал л хэрэгтэй. Бид дайн нөөс энэ мөнгөн бүрээг гардуулж өг. Шура Лав- ренког энэ өдрөөс эхлэн штабын бүрээчнээр томил- лоо гэж билээ. «Энэ мөнгөн бүрээний дуу Котовскийн цэргүү: дийг эр цэргийн албаа нэр төртэй биелүүлэхэд зоригжуулж байг» гэж морьт хороон дарга Иван Макаренкогийн цэргүү" дийн өмнө хэлсэн үг Шур: кад насан туршид нь Са: нагдаж байдаг юм. Иргэний дайн дуусч энх сандр Ерофеевич Лавре- нюк хөгжмийн дээд СУур- гуульд орж суралцсан би- лээ. Дараа нь симфон най- рал хөгжимд олон жил ажиллажээ. Түүний мөн- гөн бүрээний дуу урьдын адил цэвэр ариухан цачги- насаар байна. : Нийслэлийн ХУ сургуу- лийн УЇ ангийн сурагч Б. Бат-Амгалан орчуулав ХХ Э 7 үү сССЭС”с:-« олонтаа үзэж, дайны гай гамшиг хор холбогдлыг ойлгосон. 8СБНХУ энх тайвны төлөө, зэвсэглЭ- лээр хөөцөлдөхийн эсрэг шийдвэртэй тэмцэж |бай- на. Би энх тайвныг байнга хүсдэг. Энх тайвны хүч хэзээ Ч ялагдашгүй. Бид нэг гэртэй. | : амьдралтай золгоход Алек- 8 Ё Н 8 : а ” гамдсан асуудал, Ази тив 0010Н УЛСЫН ЗУЛЗАЛТАД | БЭЛТГЭЖ” | БАЙНА Сүүлийн жилүүдэд МХЗЭ « Азийн орнуудын залуучуу- дэн дын хөдөлгөөний хүрээнд - идэвхтэй үйл ажиллагаа 2 явуулах чиглэлээр ажил- лаж байна. Энэ нь МАХН-ын энх тайванч гадаад улс төрийн тууштай бодлого, ялангуяа Ази тивийн улс төрийн уур амьсгалыг сайжруулах та- лаар намын ХУШ, ХЇХ их хурлаас дэвшүүлсэн тодор-- - хой саналыг МХЗЭ дэл- хийн орон бүрийн залуу үеийнхэнд сурталчлан, уг асуудалд их анхаарал тавьж байгаатай холбоо- той юм. МХЗЭ, Монголын оюут- ны холбоо, Олон улсын оюутны холбоотой хамт- БЭЭ ран Ази, Номхон далайн - орнуудын оюутан залуу» чуудын олон улсын уул” залтыг энэ оны зургаду- гаар сард Улаанбаатар хотноо зохион байгуулахаар бэлтгэж байна. Бүс нут- тийн энэхүү уулзалтад урьдчилсан тооцоогоор Ази, Номхон далайн 20 гаруй орны оюутан залуучуудын байгууллага, олон улсын арваад байгууллагын Т9- лөөлөгчид оролцох юм. Уулзалт «Ази, Номхон да- лайн энх тайван, аюулгүй. байдал, хөгжил, ардчил- “сан боловсролын төлэө оюутан залуучуудын хамс тын ажиллагаа» гэсэн-сэдД- вээр болно. : Оюутан, залуучуудын сэтгэлийг түгшээж байгаа олон улсын байдлын тул- 965 А.241 5 үс? ГА, сс” болон даян дэлхийд энх тайвныг сахин хамгаалах, цөмийн дайны аюулыг СЭ- рэмжлэн зайлуулахын тө- лөө тэмцэлд залуу үеийнх- нийг өргөнөөр татан орол” цуулахад тус уулзалтын . зорилго чиглэх юм. к МХЗЭ-ийн Төв Хоросны гадаад харилцааны хэлт сийн референт эн Д. БҮЖИНЛХАМ ХАЙДЕР АД Миний нэрийг Доржсүе 006 рэн гэдэг. Бид энх тайван, аюулгүй байдлыг хүсдэг. АНУ-ын ноён Рональд Рей- тан өөрийн гэр орондоо жаргалтай амьдрахыг ХүС” 2 дэггүй юм аа гэхэд нийт 2 ард түмпийхээ амьдрал Ч 2 “хувь заяаг нь боддоггүй нь 2 дэлхийн шударга хүн Т9- ц-2 7 рөлхтний гайхлыг төрүүлж 2 Сайна. : . үзэл санаа нь энхийг ЭР” 00006 хэмлэгчдийн анхаарлыг чө ихэд татаж байгаа “5, гагцхүү Хайдерын амь на« - 06 сыг нь Р. Рейган аврах |. болов уу? 1 54 хиииөөнөий 52 ХОНД 4 АГ гамма мийльдр Ан адил АЛБАА х элэг дс-ж-- нан үхллаианилиглнэийллийц2 алаад 4. Яйдагааунебсс« Ч ХЭН зсвь-босээсвь-ЄСОсвє ЄТтоссэвн Єосгєсвь ЄСсоэсвн. С23 эсн Соль со 1987: 4308: 09Ф92099Ф9Ф0ФФФ9ФФФо00Ф0ФФФ0Ф99Ф909Ф69Ф9Ф9Ф00Ф99Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9Ф009 9999402224 ! ныг ажилд авчээ.Түүнийг тэдний хайрыг татдаг бол »ФФФФФФФФФФФФ : өд? үтгэлтэй ажилла. СЕРГЕЙ АЛЕКСЕКВ Ү К хээр зүтгэ: 1 Ардын комнссаруудын Е 1 ! сан юм. ё.оүйн Зан зөвлөлд нэг ШИНЭ ажилт- 109 А 3-9) дунд нэр хүндтэ Александра Нестеровна. гэдэг байв. Албан тушаал нь гэвэл жирийн нэгүйлч лэгч. Гэсэн ч Александра оо иИЛчЧЛа Шг2/11:52:23ИНГ 97:52 хав. Энэ хооронд Ален» сандра Нестеровна цэвэр- лэх ажилдаа орлоо. Ле- жээ. Владимир Ильич Алек, сандра Нестеровнагийн аж лыг их үнэлдэг байлаа, Нестеровна. нх л сэтгэл ниний ажилд саад. болс- --. Нийгэмд ажил бүр зовж байлаа. ноо ойлгож түргэн цэвэр- ҮНЭтэй, хэрэгтэй. Хөдөл- Ардын комиссаруудын лэхээр их яарчээ. . мөрчин бүхэн хүндтэй. зөвлөл гэж хэлэх нь хүр Александра Нестеровна Хүн бүхэн | Александра тэл тоглоом биш гэдгийг ХЭсссссэс и-ш-4- пгшш-и- ШИ ШИШ б ЦШ дараагийн өдөр бас л эрт Нестеровна шиг ажилла. даг болоосой Ленин та нар мэдэх биз. , | ирэв. Ленинийг ирэхээс гэж -- Зүгээр зүгээр, бит- өмнө албан ерөөг нь цэ- Ярьдаг байв. гий зүрх алдаад бай! гэж 574, - вэрлэхээр шийджээ. |Тэ- Нэг удаа Александра түүнийг тайвшруулдаг 17 гээд хаалгы нь татлаа. Неёстеровна хүндээр ӨВ: байлаа. Ажилчны хувьд Владимир Ильич аль хэ- чилжээ.Түүнд ахлзэд нэг, Александра Нестеровна зээний ирээд ажилдаа Удалгүй хоёр дахь мэс маш сайн хүн. Үнэндээ орсон байв. , засал хийлээ. Үүнээс бо- зүрх алдах юм байсангүй, Ленин түүний өөдөөс лоод эцсэн турсан «гэдэг Александра Нестеровна харан нь өрөвдмөөр болжээ. жаал тайвширчээ, Тэгтэл -- Александра Несте- Цаг хугацаа урсан өн- гэв гэнэтхэн бас нэг ши- ровна сайн байна уу? гөрч нэг л мэдэхэд өвөл нэ зүйл нэмэгдлээ. Орогтун!, орогтун! гээд болов. Хүйтэн жавар та- -- Та Владимир Ильн бас л ямар нэг хэргээр чигнан тас няс хийж эхэл- 5 7) жээ. Владимир | Ильич чийн-албан өрөө: вэр- Н өрөөнөөс гарав. лэнэ 1 ул гамгыа” Үүсидг Александра Нестеровна, Александра Нестеровнаг сонсоод гуравдахь өдрөө ажилдаа Буу лирсан муу нан ЭД - гэгээ ороогүй хар үүрээр льтотой явахыг хар Юу гэнээ! Та минь иржээ. Ардын комисса- түүнд шинэ дулаахан хув- гэж балмагдав, руудын зөвлөлийн үүд цас олгохыг хүсэв. Б Айлтгүй ээ! Та л чад (ӨГҮҮЛЛЭГ) оо хаалга түгжээтэй | байв. -- ХөвөнгӨөр хийсэн Э ас ЭЭ. хаалга онгорхой байв.Ийм - Их сайн байна, Хаалга нэзэгдэхийг түр хөнгөхөнийг нь бодолцоо- анх дэнсавдра .Нестеровна” байна тэж санаагүй учир Александра Нестеровна саатан хүлээгээд хамгийн рой.. Тийм мэс заслын Хны өдөр ажилдаа ир- дотор нь пал хийлээ. минь, Бид ингээд л тани- түрүүнд оржээ. Лениний дараагаар Александра жээ. Өглөө эрт байв.Түүн Албан өрөөнд “Влади- лууд боллоо гэж Ленин албан Өрөөний зүг шийд- Нестеровнад хүнд пальто Бэ эрт ирсэн хүн байсан мир Ильнч ширээнийхээ хэлээд: сс мэгхэн алхаж хаалгыг өмсөх нь хэцүү биз дээ. Эг ХүлэнН ЕВХЛүН са ард суугаад ямар нэгзүй --:Та ор, ор. Би танд нээлээ. Тэгээд нүдэндээ гэжээ.. Эртэөргэн шалжл ХЭЭ лийг хичээнгүйлэн бичиж саад болоогүй биз? гэж итгэж ядан харлаа. Вла- Лениний. хүссэнээр авч гялалзтал цэвэрлэлээ. харагдав. Владимир асуув. Тэгж хэлэхэд НЬ димир Ильич ажилдаа сгсөн дулаахан, хөнгөн Зэвл цэнэглэг ВМ Жэн: Ильич толгойгоо өргөн Александра Нестеровна орсон байв. пальтог өмсөөд Александ- ҮН Ллтод: ТЭдоөВӨ ҮЛ м --2 Ор, ор. Та манай бүр ч их эмээв. Юу гэж Олон хоног өнгөрчээ. ра Нестеровна гудам- байв. Тэр ӨэгжЭ Ар эжы: лон ажилтан мөн үү? хариулах, яахаа ч мэдэх- Александра Нестеровна жаар алхалж явахдаа, НИЙ”албай тасалгаа да, эр тань хэн билээ? гэв. гүй байлаа. Ардын комиссаруудын яасан сайхан дулаахан их болгоомжтой алхав. Эр тэн тойрон чив чимээгүй нам гүмхэн. Гагцхүү тасалгааны Аленсандра Нестеровна ичингүйрэн эмээсээр Намайг Александра Нестеровна гэдэг гэж амандаа хэлэв. 424 - Орогтун! гэж Ле- нин дахин хэлээд --Надад түр гарах хэ- рэг байна -гээд. Влади-: мир Ильич гараад явчи-- зөвлөлд “ажилдаа дасчээ. Ажилтнууд түүнд бас да- саж, -тапил болсон байз. Орчин тойрныг цэвэр цэмцгэр байлгахад үнэ. пальто вэ, хүмүүс мэддэг болоосой» гэж бодож ЯявВ- лаа. Г. НЯМАА орчуулав 99999999994449499449499349499494494999994944990944 99999999999499999Ф99990994999999994949444494494444 99Ф0о99099ФФФ0Ф9Ф99Ф920099:094990Ф9ФФФФоФ0ФФ09ФФ000 ФФФӨдӨФӨФдФФФӨӨФӨФООФО гараа эсгэсэн бололтой нус- ныхаа алчуураар боосон, бу- сад нь тэдний араас гутлаа ё: - 32 » д 2 хоорондоо ярилцах бүдэг чи- ё . е - 67 2 мээ сонсогдлоо. Бан) БЭнссчртээт БаЬ дугаар -46 243 Ч 1 » 11:77 рагч Батхүүгийн Хэрлэнгуяа 4 Чи Лавлан ажваас, дэггүй Даг | 6 ? оагаасаа урШн зохиол сонирхон : : Хо» ваа хүрмээ огло татсан, ша- С хсЭ25, л шүээг! бичжээ: аж г ЭРХ 3 77 8рЧ 5 С вилхан “Дамба бүлцийтлээ - шүлгүүдийг үзэхэд СЭ айр (ӨГҮҮЛЛЭГ) . 4-2 уйлсан, ямагт жагсаалын маг- ЗЬ : 550) гаар дөнгөж -ЄХэлд орж яваа» ” : найд зогсдог горзгор Цэдэв Ч, 39 5 хэн ЗюуХаж «суд ЗЮЭ?- тан сэтгэлийн догдлолын нь цаанаас хожмын шүлэгчийн уран санааны оч гялсхийх шиг Хүүхдүүд ээ! Удахгүй ямар. 229 баяр болох билээ? яйх балын ээнах Ё! У267-. УРСАН ӨӨМЛӨӨ ТЭ тиг ан шон ХА? РС АХ. санагдав, Очоос гал дүрэлздэг 1257 ХЭРД соссНАХГ ЛАВДАГДОВН УЛ Эв шүлгээ хэвлүүлсэн -- «Майн нэгэн» хэмээн Ү Хо байдалтай урамгүйхэн уван ошиг анхны 5 Үү ЯЬ. ирээдүйн хүүхдүүд цовоо цолгнун дуу» 5 : спуван гарч ирлээ. Охид гай- сэтгэлийн урам таар бие биеэс өрсөн хариу” лав. -9 -- Баярын “жагсаалд хэн ( юу барьж жагсах вэ? тэхэд, : -- Би цэцэг. Ба дарцаг. : Би... тэж ам амандаа шуу- , гилдав, Багш чимээг намжаа- 1 гаад, 5 -- Бид жагсаалд барих зүйлийн хуваарь хийв! гэв, Багшийн саналаар Дорж, Бат хоёр дэлгэмэл ,: уриа, охид улаап, цагаан, цэнхэр, өнгө хосолсон цэцгийн баглаа, за» .. РИМ Хөвгүүд тагтаа барихаар й болов. Багачууд бөөн баяр ГИ хөөр болон шуугилдсаар тарц Ёо. гаалаа. Жагсаалын бэлтгэл ” шалгах өдөр болж, Бат, Дорж й тоёмсгоор бичсэн дэлгэмэл 5 уриа, охидууд цэцгийн баг- 2 со яаагаа өнгө өнгийн бөмбөлө- У0 төвр чимэглэй, товлосон ца- С таас өмнө ирээд багшийгаа “000 тэсэж ядан хүлээж байв, Хөвгүүд ирээгүй л байлаа. Сургуулиараа жагсаалд жигдэрлээ. Охидын жагсаа- лын бэлтгэл хэдий магтагд- ссан ч бүрэлдэхүүн дутуу тул зэмлэл хүлээв. Багшийн сэт- гэл зовнин, хөвгүүдийг хайж гэр руу нь утасдан, хөл бөм- бөгийн талбай, бөхийн сек- цийн танхимаар яваад Ч ол- сонгүй. Эцэст нь охидоос «Уул руу явна» гэж байсан: тухай сураг сонсов. Багш охидтойгоо хөвгүү- дийн эрэлд “гарлаа, Нарга- хын улаан наран цэлмэг тэн- хоёр улаан даавуун дээр ГЭРИЙН хаяаг тунамал зэсийн өпгөөр туяаруулан улам улам хүүшлэн доошлов. Булган “уулын бэлд тэд- нийг хүрч очтол, хад чулуу шаржигнан нурж, хүүхдүүд -. хах, өрөвдөх хослон багш руу: гаа харвал, багш: 4222 с-| Эрчүүд ээ! Юу болоо вэ? Хэл "дээ, хэн нэг НЫ... гэвэл, Ангийн дарга бор хүү: -- Багш аа, бид барьж жагсах тагтаатайгаа хөөцөлд- сөөр бэлтгэлээс хоцорчихлоо. Ганцхан Дамба л нэг тагтаа- ны сүүлнээс атгаж аваад, хэд: хэн өдтэй хоцорсон гэж дур- жигнан ярив. Багш өдийг харснаа: . -- Энд хэн хэн маань бу- руутай. Майн баярын жаг- саалд энх тайвны Тагтааны зурагт хуудас барьж жагса- хыг хөвгүүд маань амьд таг- таа. гэж ташаа ойлгоод уу- лын хөх бух шувууг тагтаа- тай андуурч хөөцөлдсөөр хөг- лөжээ гээд -хөх бух тагтаа хоёрын ялгааг ярьж өглөө. Ц, л -ДУУ бүтээлийн нь эхний мөр болох болтугай. Хара, Хара дууч шувуухай минь! Дэлхийн” бөмбөрцгийн “нөгөө хагаст очоод сонсоогүй ээ би Хара! Дур булаам зх орондоо байж сонссон би Хара! Дайны эсрэг дууг ЧИНЬ сонссон шүү Хара! Аз жаргал бэлэгдсэн- Ариун сайхан дууны 3 чинь “уянганд Алтан говь, өндөр уул. 26 өргөн тал Ард түмэн минь , уяранхан байсан шүү Хара Хара дууч шувуухай мнны САЙННЯМБУУ- Тээврийн Яамны авто сур- Дуулим хорвоод дуу 1 Б23Ч Дуурсана шүү Хара! АЗ . ЖАРГАЛ Аз жаргал миний Утга зохиолын шүүмжлэгч 2 Х. СсАМПИЛДЭНДЭВ “ээж минь өгсөн нэр Айл гэрийн минь нар Ална хөөрхөн дүү минь Ах эгч биднийгээ Аз жаргалаар бялхаадаг, Өглөө болгон “дүү минь Өхөердмөөр хөөрхөн ннээгээд Өэрийн цэцэрлэгтээ. С : очдог «Албан ажлаа» дуусгаад Аз жаргал гэртээ ирээд Ангийнхаа бяцхан .77:585 маамууг Аав эзжид маг , : 2 ярина. Эрх танхил дүүдээ аз жаргал хүснэм Энэ дэлхийн бүх. 5 83 жаргал ерөөнөм, « 2 « ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхосатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. " 44РФДЭХЖИЛДЭЭ Оо Ммез4(2238) 1987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 6. ОО” ЛХАГВА Оо: ҮНЭ 10 МӨНГӨ ТИХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт хүүхдийн зохиолч ИРЭЭДҮЙ --Хүмүүс ирээдүйн тухай ярих юм Хүүхдэд ирээдүй бий гэх юм Ирээдүй гэж юу вэ? ээж ээ Их хол уу, та надад хэлээч! --Ойрхоон хүү минь, ойрхон Одоогоос ирээдүй эхэлдэг юм. Даалгаварт өгсөн тооны ЧИНЬ Гарах хариу--ирээдүй! Дараа унших номын чинь Мөр бүхэн--ирээдүй! Маргааш авах дүн чинь “Магад чиний ирээдүй! Хонгорхон үр минь Хол биш шүү, ирээдүй! Гаталж үзээгүй замын Гарц бүхэн ирээдүй! Сууж үзээгүй унааны Суудал бүхэн ирээдүй! Гишгээгүй алхам бүхэн чинь Гэрэлт сайхан ирээдүй! --Найзууд ирээдүйн тухай ярих юм Надад ирээдүй бий гэх юм. Ирээдүй гэж юу вэ? аав аа Их хол уу, та бас ярнач! --Ойрхоон хүү минь, ойрхон Одоогоос ирээдүй эхэлдэг юм. Аав, ээжийн чинь зэхсэн Эмээл хазаар--ирээдүй! Ах, эгчийн чинь эзэмшсэн Электрон багаж ч ирээдүй! Алагхан үр минь Алс биш шүү, ирээдүй Том болох хүсэл чинь ч сайхан ирээдүй! . Ирээдүйгээ бодно тэдэг чинь Илүү сайхан ирээдүй! Ойрхоон хүү минь, ойрхон Одоогоос ирээдүй ,өхэлдэг юм. | : 1 8 , т ЭНХ ТАЙВАН ХАВАР ХҮҮХЭД Талын цас талдаа шингэж “ Голын мөс голдоо уусаж Модны мөчирт нахиа ургаж Замын хажууд ногоо цухуйж Энгэр газар яргуй дэлбээлж Ээвэр нөмөрт цэцэг соёолж Зуныг уриад хавар ирлээ Энхийг дуулаад хүүхэд угтлаа. Фотог С. БОДООШ гиниигтлэ (иииевз НИСДЭГ СҮРЭГТЭЙ БОЛЦГООЁ! кин П25552122555 шийн | СУРГУУЛИЙН ДЭРГЭД ЗӨГИЙ ҮРЖҮҮЛЖ БОЛОХ УУ? БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА “Хүүхдийн хөдөлмөрийн ээж 08Ярт бэлэн үү? Ч | Хүүхдүүд ээ! ! “ єМнний байр, хашаа, 2 ” дамж» аянд та нар ндэвхтэ байгаад баяртай Энэ аяныг «Пионе- Пионер сурагчид, залуу байгальчдын дугуйлангийн " сурагчид зөгийг гойд С0- нирхдог, Үнэхээр Ч ХО- ногт 17 цаг ажиллаж чад- даг өвөрмөц шавьжны авир төрх, биологийн онцлогнь хүүхэд төдийгүй хэн »Хү- (ний сонирхлыг татдаг. Ий- мээс манай орны ойт хээ- “рийн бүсийн сургуулиуд ялангуяа Сэлэнгэ, Төв, Ар- хангай, Дорнод, Булган, Өвөрхангай зэрэг аймгийн зөгий үржүүлдэг түшигч лэсэн байгууллага нь Су- мын сургуулиудыг зөгий- тэй болгож түүнийг үр- жүүлж сургуулийн дотуур байр, багш ажилчдын цай- ны газарт зөгийн балтай ундаа хэрэглэх бүрэн бо. ломжтой юм. Түүнчлэн сурагчдаар амьтан судлалын хичээ- лийн дадлага хийлгэж, 89- гий маллах анхны мэдэг- , дэхүүнтэй болгох, «Өсвө- рийн зөгийчин» дугуйлан ажиллуулж ахлах ангид нь мэргэшүүлсэн Ч болох юм. сургах гол нөхцөл болох юм. ЁҮГд : 3 " Ногоо, жимсний турш- лагын талбайн дэргэд .86- гийн бүлийг байрлуулах нь тохиромжтой. Зөгийд, Ха- вар, зуны арчилгаа хийх, оторлох, эх зөгий гаргах, бүлэнцэр бүрдүүлэх, бал хураах зэрэг . үйлдвэрлэ- лийн гол гол ажлын үед мастер багш буюу бноло- логийн багш нарын удирд- лагаар «Өсвөрийн зөгий- чин», «Залуу байгальч» дугуйлангийн сурагчид ээл- жээр ажиллавал зүгээр юм. Сургуулиуд зогийтэй бо- лохын тулд: 1, Зөгни үржүүлэхийг хүссэн сургуулнуд үйлд- вэрлэл сургалтын мастер, биологийн багш нарыг 89- гийн станц буюу үржүүл- гийн газарт дадлага хийл- гэх зэргээр мэргэшүүлэх, мэргэжлийн хүмүүсийг урьж | сурагчдад хичээл заалгах, тэднийг зөгийн суурь, хэсэг дээр дадлага хийлгэж болох юм. й 2. Сургуулийнхаа турш- лагын талбайд жимс жимс- гэнэ, зарим төрлийн балт ургамлыг тарьж дэргэднь зөгий байрлуулбал арвин. жимстэй болно. З. Зөгийн аж ахуйдхэ- рэглэх үүр, давхцуур, ховхчуур, бал юүлүүр," жааз зэрэг ойр зуурын 04- гаж хэрэгслийг сурагчид өөрсдөө бэлтгэх, сургуу-, лийнхаа мужаан, дарханы кабинет, сургалт үйлдвэр- лэлийнхээ түшиц газартаа зөгийн багаж хэрэгслийг хийх жижиг цех ажил- луулж болно. 4. Сургуулийнхаа хү- лэмж, шилэн дарлага, туршлагын талбайнхаа орчимд цөөн тооны зөгий! өвөлжүүлэх байр бэлтгэх, зөгийн. үүр. багаж төхөө- 5 рөмжийг хадгалах, засах байр бэлтгэх нь чухал юм. "Г. ОЧИРБАТ Х. ОТГОНБИЛЭГ |. Ж.ЦЭРЭННАДМИД, зөншинилиэилимилииииииииниилэлииллэ сонины зөвлөлөөс: Сургуулийнихаа зөгий үржүүлж болох уу? үржүүлэх ажлыг санаач- лан хийцгээё, Нисдэг сү: рэгтэй болсон тухайгаа бидэнд бичээрэй! М зогий үржүүлэхэд мэдэх- дэргэд в. САЙН ТЭМЭЭЧИН БОЛНО Ц. Ганбат энэ жил урьд жилийнх шиг сайн ажил- лаа. 15 ингэнээс 15 бот- го бойжуулж, найман то- ром уналганд сургажээ. Нутгийнхан нь Ганбатыг аав шигээ сайн тэмээчин болно гэлцдэг. Х. Чимид- дорж -гуай аймгийн авар- га малчин. Хоёр ах нь ил- гээлтээр мал дээр гарсан. Тиймээс ч Ганбат «Ил- гээлт авч тэмээчин болио» гэж ярих дуртай. Баянхонгор. Баянгогь сум. 8 жил, Дотуур байр ны багш П. ЦЭДЭВ НЭГ АНГИЙН ХОЁР Ө. Амаржаргал, Д- Энх- жаргал нар нэг ангид сур- даг. -Ө.. Амаржаргалын эцэг, эх малчин хүмүүс. Гуравдугаар улирал эхэл- хэд Амаржаргал найзы- гаа дагуулан хөдөө мал “дээр ажиллав. Тэд 18 үнээ к гарсан төлийг бүрэн бойжуулжээ. . “ Хоёр найз зуныхаа аУ. ралтаар хамтдаа үнээнгй ферм дээр ажиллах хүсэл: тай байна... мЖэ иж 4 СЭН их ургацтай, чанартай үр өн -1 гээж г20-173 а ПИ” ЭРГЭЖ, 2: 1-7: 4 2:2-272-1-2-5-2-2-2-2-2 2-2 4Л27 монголын СЭТГҮҮЛЧДИЙН «Пионерийн үнэн» сони- ны редакии, МСХ-ны хо- рооноос зохион байгуулж байгаа «Өсвөрийн сурвалж- дагч-ирээдүйн сэтгүүлч» эч- нээ сургуульд элсэхийг хүссэн хот, хөдөөгийн 200 гаруй пионер сурагчдын захидал анкегыг МСХ-ны хороо хүлээн авлаа. Нэгэнт та нарын захид- лыг хүлээн авч бүртгэн, зарим хүүхдийн бүтээлүүд- тэй танилцсан болохоор эч- нээ, сургуульдаа элссэн гэж бодоорой. Захидал, анкетаа ирүүл- сэн та нарын хэн нь шү- дэг, өгүүллэг, мэдээ сур- валжлага бичдэг, ямар хэв- лэлд бүтээлээ хэвлүүлс- нийг «Пионерийн үнэн» сонин, сэтгүүлчдийн хол- бооны ажилтан сэтгүүлч ах эгч нар чинь сайн мэд- дэг боллоо. Өмнөговийн Баяндалай сумын 10 жи- лийн 9-ийн «А» ангийн П. Адьяа, Баян-Өлгий аймгийн Ховд сумын 8 жилийн сургуулийн 7-гийн «А» ангийн |Абай, Хэнтий аймгийн Хэрлэн баян улаан хорооны 8 жи- лийн сургуулийн 2-ын «А» ангийн Д. Гантулга, Дар- хан хотын Хонгор хорооны (0101010101010101010) 14 дүгээр сургуулийн 6-гийн «Б» ангийн Р, Алтанцэцэг зэрэг су- рагчдын захидал эх орны дөрвөн зүг найман зовхи- ФФФФФФФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ (О 01010) дунд сэтгүүлч, болох авьяас хү- сэлтэй хүүхэд иэн олон байдгийг харууллаа, Хүүхдүүд захидалдаа өөрсдийн санаа, бодол хийж бүтээж буй зүйл, хи- чээл сурлага, хамт олны- хоо тухай, бас хэвлэл мэ- дээллийнхэн бид ч санаа авмаар хүсэлтээ илэн да- лангүй бичсэн байна. 1. Төв, Зуунмод хотын жилийн (О 01010) -- Би дөрөвдүгээр ан- тид байхдаа эмнэлэгт хэвт- сэн юм, Энэ үед хоёр найз охин минь эргэж ирэв, “Тэдний өгсөн чихрийг би яагаад Ч юм бэ аваагүй, лд нь бодоход би хоёр найзыгаа томдоочихсон байв, Ингээд «Гомдсон бо- лов уу» гэдэг өгүүллэг бич- дөрвөн шүлэг өФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ сэн, Ж Ч НҮАЛЧ6) р бичсэн. Гэвч бичсэн зүйл “-маань. сэтгэлд нийцдэггүй болоогүй юм шиг санагд- даг учраас хэвлэлд өгдөг- гүй. Одоо тусархуу сайн хүүхдийн тухай сурвалжла- гаа бичнэ гэжээ. 2. Хэнтий аймгийн Бор- өндөр 10 жилийн сургуу лийн 6-гийн «А» ангийн ИН. Будбаяр -- Би эмээтэйгээ хамт байдаг. Гэр оронд зөвлөх хүнгүй тул пайруулж би- чихэд тусламж хэрэгтэй байна. Иймээс сониноор заах эчнээ хичээлээ хурдан эхлүүлэхийг сэтгүүлч ах эгч нараасаа хүсье, 3. Архангай, Цэцэрлэг хотын 10 жилийн П сур- гуулийн 6-гийн «Г» апгийн М. Цэвэлмаа -- Би дөрөвдүгээр ан- гид байхаасаа сотгэгдлээ янз бүрээр бичиж эхэлсэн. Сургуулийн ханын сонинд хоёр зүйл хэвлүүлсэн. Сур- валжлагч хүн бүх юмыг мэддэг байх естой гэж бод- дог. Чэгээд би аигли хэ- лийг гэрээрээ сурдаг гээд ангийнхныхаа ухан бич: сэн мэдээнд «Манай анги Зо сурагч:ай. манай ан- тийн хүүхдүүд яг л нэг гэрийн хүүхэд -шиг эвтэй наирсаг, тун ч тусч хүүх- дүүд шүү. Ангиин маань оагш цэвэлмаа бидэнд их халамжтай, Бид багшийгаа хүндэтгэдэг» гэжээ. 4. Булган. Тэшиг сумын 8 жилийн сургуулнин 1- гийн «Б» ангийн С. Долгор- маа -- «Освөрийн сурвалж лагч-ирээдүйн сэтгүүлч» эчиээ сургуульд орох бол- сондоо туйлын их баярлаж байна. Харамсалтай нь ми- ний сурлага дунд. Би одоо- ноос эхлэн хичээж долду- гаар ангиа амжилттай төг- сөөд наймдугаар ангид бүр сайн суралцвал сурвалж: лагч болж чадах болов уу?! хариулж өгнө үү. Би хичээнэ. Надад бичих хү- сэл их бий гэжээ. ХАРИУ Долгормаа! Чи өөрийн тухай чин шударгаар бич- сэнд баярлалаа Юуны өмнө сурлагаа сайжруул- на гэдэг чинь тун зүйтэй, Сэтгүүлч болохын тулд юуны өмнө ном, утга 30- хиол, сопины төрөл бүрийн бичлэгийг байнга уншиж яаж бичсэн аргыг нь ажиг- Монгол хэл, утга зохио. лын хичээлээ сайн үзэж, энэ мэргэжлийн багш иа- раасаа тусламж авч бай! Эчнээ хичээлээ сайн ун- шиж, захидал бичиж, бай: гаарай, 5. Улаанбаатар, 39 дү- тээр сургуулийн 7-гийн 5ВБ» ангийн Х. Пүрэв -- Би сэтгүүлч болох хүсэлтэй. Гэвч онц, сайн, дунд ямар авьяастайгаа хэлж мэдэхгүй. Би «Пионе» рийп үнэн» сонипоо ямагт захиалан уншдаг, Тус со. ийнд нээсэн чанарын тухай буланд нэг санал хэлье гээд ийнхүү бичжээ, ЧАНАР -- Сурлага бол.сурагч бидний гол- хөдөлмөр: Сурлагын чанар нь су рагч бид багшийн заасан хичээлд хэр зэрэг аихаа- ралтай ханддагаас шалт- гаална. Багш нараа хүн- оагшийн Хи- дэлдэггүй, чээлд анхаардаггүй хүү- хэд л сурлага сахилгаар доогуур оуй. Бидний дунд оайгаа зарим сурагч Ча- нарын төлөө биш өнгөц нүд хуурч, дүн авсан болж өнгөрөхийг эрмэлздэг. Энэ бол маш буруу. Хүүхэд Оид чанартан хүн оолох ёстой. 6. Дархан хотын У сур- гуулини өчийн «ЗА» ан- заан сурагч 1. Дэнсмаа. - юн Өөсвөраин сэт- гүүлчдийн эчнээ сургууль Оангуулсанд Оаяртай оай- на. аАнх 11 ангид байхдаа «Хөх тэнгэр» шүлэг бич- сэнээ хэвлүүлээгүй. Сур- туулийн ханын сонинд «юагш» гэдэг шүлэг би- чиж гаргасан. Би бичсэн зүйлдэ хэв- лэлд очихоор болох ч юм у их хуРЛЫн Өмнө ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨОӨӨӨӨӨӨ ЭЧНЭЭ СУРГУУЛИЙНХАНД 9(сЛгГЭЭ2? 2БЭЁОЧЭИС” уу! болохгүн ч юм уу?. тэж боддог байсан. Одоо. харин хотод эчнээ сур- туультай Ооллоо гэжээ. . Даэнсмаагийн шүлгүү- ДЭЭС. ЭНД НЭГИЙГ НЬ СсиН- рүүлье. ХӨХ ТЭНГЭР Тэнгэр толь шиг цэлмэг байна Тэртээ уул намуухан 2 байна Тэнгэс далай дөлгөөн байна Тив тивийнхэн тайван байг! Хүн бүхэн инээлдэнэ Хүүхэд оүхэн “тоглоцгооно Ээжээ дагасан янзагахан Эмзэглэн бүү цочиг! (Дэнсмаа энэ шүлгийг »34 ангид байхдаа бич- жээ) т є .ї. хэнтий. Хэрлэн баян улаан хорооны о жилинн «сургуулинн 2-Ын «А» ан- їнан Дд. Гантулга Ангийн нь багш А. Оюунням Гантулгын тухай МОСХ-ны хороонд ирүүл- сэн захидалдаа «Би ан- гийнхантайгаа гэрийн даалгавар сэдвээр ярил- цаж зохион оөнчлэг хийл- тэсэн юм. Гантулгын «Даалгавар» гэсэн зохион бичлэгийг анкетын хамт явуулав. Энэ охин 8о- хион бичлэг хийхдээ их ухаалаг юм шиг санагд- даг, Алсдаа сайн сэтгүүлч ” болж юу магад гэж санаж байна» гэжээ, «Өсвөрийн сурвалжлагч-ирээдүйн сэт- “түүлч» эчнээ сургуулийн тишүүн И ангийн сурагч Гантулгын бичлэгийг сий- рүүлье, ГАВАР Нэгэц өдөр манай ан- гийн нэг хүүхэд гэрийн даалгавраа хийгээгүй ирэв, Би тэгэхэд нь Е. -- Чи яагаад даалгав- раа хийгээгүй юм бэ? гэв. Найз минь дуугарсангүй, Тэгэхээр нь би -- Дуугараач гэв. Дуу- тарсангүй. Найзыгаа ихэд өрөвдөөд -- Би чамайг даалгав- раа хийгээгүйг багшид хэ- 222 22222222 о9000699ӨФӨ6Ө66 го1Н 1. Бару ууг яр у9 «увэдэл га УайИГыа АРФСЧ члээи22 ....ОЭН “лээ. «Пионерийн үнэн» со- 432205 442 дА 5888 ХА 198756 лэхгүй. Маргааш нөхөөд хийгээд ирээрэй. УЭс хий- вэл багшид хэлнэ шүү Г9- хэд найз минь -- Хийнээ! Заавал хий- нэ, их баярлалаа гэв. Түү- нээс. хойш найз маань гэ- рийпй даалгавраа дандаа хийдэг болсон юм. Харин энэ удаа найзынхаа нэ- рийг бичихгүй. 8. Хэнтий. Дархан су- мын 8 жилийн сургуу- лийн 7-гийн «А» ангийн Г. Отгонбаяр - Би У ангиасаа Ссо- нинд юм бичдэг хүн. бо- лохсон гэж хүсдэг байсан. Ямар нэг хэвлэлийн газ- рын сэтгүүлч ах эгч нар- тай уулзахсан гэж мөрөөд- дөг. Би эчнээ сургуулийн сурагч -болохын тулд ан- гидаа идэвхтэн бичигчдийн «Өнөр» хамтлаг байгуул- лаа. Саяхан би «Урагшаа» сонины «Үйлчилгээний өн- дөр соёлын төлөө» буланд "анхны бүтээлээ нийтлүүл- (010|0(01010101010(0(0(0(01010101010) ниныхоо «Чанарын» бу- ланд материал явуулна. «Би өөрийгөө ирэх ши- нэ зууны сэтгүүлч гэж боддог. Энэ бол миний зо- рилго. Үүндээ хүрэхийн төлөө би тэмцэнэ» гэжээ. ж . ж «Пионерийн үнэн» Ссо- нины 1987 оны ХМ16-д зарлан бичсэн ёсоор МСХ- ны хороонд ирүүлсэн анкетад, хүүхдүүд -ийн- хүү бүтээлч санал бодлоо бичсэнийг «Өсвөрийн сур- валжлагч-ирээдүйн сэт- түүлч» эчнээ сургуулийн захиргаа олз»урхан хүлээн авч хүүхдүүд та нартай улам идэвхтэй ажиллахыг хичээж байна, Эчнээ сургуульд анке- таа ирүүлсэн хүүхдүүд «Пионерийн үнэн» сонинд сүүлийн үед нээсэн шинэ булангуудын агуулгыг сайн ойлгож түүнд тохир- сон мэдээ бичсэнд баярла- лаа. Үүнээс хойш энэ бу- лангийн нэр дээр бичсэн мэдээ сурвалжлагаа «Пио- нерийн үнэн» сонины га- зарт гэж хаяглан явуулж байгаарай. ЗАРЛАЛ МСХ-ны хороо, «Сэт- гүүлч» сэтгүүлийн редак- цинн дэргэд «Өсвөрийн сэтгүүлчдийн нөхөрлөл» байгуулсан тухай дүрэм зааврыг «Сэтгүүлч» сэт- гүүлийн ММ, «Залгамж- лагч» сэтгүүлийн ФМ1-д тус тус нийтэлсэн билээ. Сэтгүүлчийн авьяас, со- нирхолтой, энэ нөхөрлөлд суралцах хэсэлтэй нийслэ- лийн ерөнхий боловсролын 8-10 дугаар анги, ТМмС- ийн сурагчдыг энэ У сарын 13-ны 15 цагаас Монго- лын сэтгүүлчдийн Холбоо- ны хороонд бүртгэнэ. х (ООГО101010Г01010Хо(01010То10101010101010101010) ГОО1010101о1010То1010101010101010) нүүрийг МСХ-ны хорооны ферент сэтгүү. Пигхар бэлтэй. Ын) 22 С ГоТо10(0101010101010101010Т0ТОТОТ01010ТОТ0Т0Т0ТОТоТО Мо 20 201210) ФөсөсөөөөөсөөөӨ (00 ф ПиИОНЕРИЙН АЖЛЫН 9 өгөөж | 5 711017 83 Дөрөв, тавдугаар сард болдог бүлэг, бүлгэмийн тайлан сонгуулийн цуг- лаанд манай бүлгэм эрт- нээс бэлтгэлээ. Баг, бүлэг, бүлгэмээрээ өнгөрсөн хи- чээлийн жилд зохиосон ажлаа дүгнэж шинээр юу Хийхээ ярилцаж байна. Энэ үеэр зохиогддоггол -К ажлын нэг нь тайлан сон- гууль юм. Бүлгэмийн зөв- лөлөөс 8-ын «Гэ, 4-ийн «Ё», 3-ын «Вэ», 6-гийн «Д» ангийн Д. Энх-Амга- лан, С. Цэсмаа, Н. Ууган- чимэг, Г. Эрдэнэхүү нарын нэрийг дэвшүүлэв. Тэдний авьяас билэг, сурлага хү- мүүжлийн талаар тодорхой өгүүлсэн самбар гаргалаа. Пионерийн гишүүд бүл- гэмийн зөвлөлийн даргаа өөрсдөө хэлэлцэж сонгос- ноор ардчиллыг улам хөгжүүлж, пионерийн бай- гууллагын ажлын үр дүн, чанар эрс сайжрах юм. Яагаад гэвэл пионерүүд хэнийг сонгож байгазгза сайн мэднэ. Бүлгэмийн зөвлөлийн даргаар сон- гогдсон тэр пионер хамт олны итгэлийг хөсөрдүү- лэхгүй нь мэдээж. Бүлгэмийн зөвлөлийн даргыг сонгох санал хү- сэлтийн хайрцагт нийт 113 пионер саналаа. | өг- лөө. Олонхийн саналаар 8-ын «Гэ» ангийн сурагч, Д.Энх-Амгаланг бүлгэмийн зөвлөлийн даргаар” сонгов. Түүний төлөө 367 сурагч саналаа өгсөн байна. Пио- нер сурагчдын эрэлт хү- сэлт, сонирхсон зүйлийг хүлээн авч хэрэгжүүлдэг, авьяаслаг, үнэнч шударга, дутагдлыг илэн далангүй ярьж, засч чаддаг сурагч тэж хамт олон нь түүний нэрийг дэвшүүлжээ, Пионерийн ахлах удир- дагч Ц. ШАРХҮҮ рид лттТтТтӨшӨФӨЮОЮЖэжсСжд? ї уУЗОЖЧЭЧШО“ЭлХОЭГлЛЭЭЛЭЛЭ ЭЭ ЭЭЖ ин» єє... КОМПЬЮТ ЕР, ЯРЬЖ БАЙНА. АНД НӨХДИЙН ТУРШЛАГА ОЛОН ХЭЛНИЙ КОМПЬЮТЕР, Тооцоолон бодох злект- рон машиныг ажиллуулахад зарчмын хувьд дэлхийн бүх хэлээр түүнтэй харилцаж болно, Гэвч ЗСБНХУ-д өр- гөн дэлгэрсэн ТЭМ-д мэдээ- лэл өгөх төхөөрөмжийн товч- нууд гагцхүү орос, латин үсэгтэй байдаг. Гэтэл Сибирийн Омск хо- СУРГУУЛИЙН ХОРШООЛОЛ Молдавын нэг сургуулийн ахлах гийн сурагчид хүн ахуй үйлчилгээний Тэдний байгуулсан гэрийн хогшил мастерын газартаа обжээ. Тэгээд дын тоглолт нь хувцас давхар жээ. Хотын тийм хувцас хийдэггүй лохоор сургуульд захиалга сяноор ирэх болсон юм. Хэдэн багш, сурагчид сургуулийн мастерын газарт түшиглэн хоршоолол «байгуу- лах санал таргасиыг хотын зөвлөл зөвшөөрчээ. Гэрийн ажилтай эмэгтэйчүүд, өндөр настнуудыг ч пүүсдээ урь. сан байна. Хоршболлынхони үндэсний хувцас оёхоос гад: на сүлжмэл, сийрсэй эдлэл, шигтгээтэй модон Эдлэл, хөөмөл зэргийг хийнэ. Мөн хүлэмжид цэцэг, хүйсний ногоо тарьж ургуулах, Хү- мүүст галт тэрэгний билет авчирч өгөх зэрэг ажил гүй- Единцы хотын ан- амын анхны хоршооллын гишүүд болжээ. «Интег- рай» түүс хотынхонд ИХ ХЭ рэгцээтэй үндэсний хувцас, хийдэг юм. Хоёр жилийн Өмнө охид с сургуу- лийнхаа иайрал дуучдад 30- риулж үндэсний 170 хувцас найрал дууч- үндэсний сурталчил- үйлдвэрүүд бо- Ингэхдээ сурагчид хичээ- лийн программд орсон 0ү- тээлч хөдөлмөрийн цагаар ажилладаг юм. Тухайлбал, 4--6 дугаар ангийн сураг- чид долоо хоногт хоёр, 7-8 дугаар ангийнхан гу: рав, 9--10 дугаар ангийн- хан дөрвөн цаг ажиллах жишээтэй. Тэд ийнхүү ажил- лаад сард 12--15 рублийн хөлс авдаг, Хүүхдүүд жил бүр үйлдвэрлэлийн . дадла- гын үеэрээ 16--20 өдөр ажиллаж, зуу орчим рубль авна. 9--10 дугаар ангийн сурагчид хэрэв хүсвэл Зу: ныхаа амралтаар ахлах ан- гийнхны хөдөлмөрийн отря- дад үргэлжлэн ажиллаж болно. Хууль тогтоомжийн дагуу тэд дөрвөөс илүүгүй цаг ажилладаг, Хоршоолол орлогынхоо арван. хувийг ашгийн тат- варт өгч, үлдсэн хэсгийг өөрсдийн хэрэгцээнд .зар- дуулна. Мөд мөнгөнийхөө зарим хэсгийг аялал жуулч- лал зохиох, сургууль дээр ажилладаг янз бүрийн Ду”. гуйлангийн багш нарын хөлс төлөхөд зориулдаг. тын нэг сургуулийн 10 ду- гаар ангийн сурагч Саша Опачанов өвөрмөц шийдэл олжээ. Түүний зохиосон программаар ,ТЭМ-ыг ажил- луулахад ЗСБНХУ-ын аль ч үндэстэн ястны хэлний цагаан толгойн үсэг ДЭЛГЭЦ- нээ гарна. Энэ нь ямар ч автономит улсын аль ч тос- гоны сургуульд бага ангийн АРВАН Арван найман настай Иштван Даби гэдэг хөвгүүн Будапешт хотод амьдардаг. Тэр найман жилийн дотор арван найман хэл сурчээ. Иштван Даби орос хэл сайн мэддэг. Авьяаслаг хүүгийн анх судалсан га- даад хэлний нэг нь. Бүх хичээлдээ амжилттай сурч байсан болохоор нөхдөөсөө түрүүлж орос хэлээр яри- хад нь гайхах хүн гарсан- гүй. Харин герман хэлээр ярьж эхэлмэгц хүмүүс гай- хаж гэнэ, Энэ хэлийг суд- лахад бусдын тус дэмжлэг аваагүй. Түүнд ердөө толь, сурах бичиг бий. Иштван Дабийн хэл сурах арга өвөрмөц. Эхлээд толиноос идэвхтэй үг хэллэг мянга таван зуу орчмыг цээжил- дэг, хэлзүйн гол гол дүр- мийг тусгайлан үздэг бай- на. Тэгээд юуны урьд уран зохиолын номыг эх хэлээр нь уншиж эхэлдэг. 7Нишээл бэл орос хэл сурахдаа Н.В. Гоголийн «Амьгүй албат»- ыг уншжээ, Бага сургуулийн хобр- дугаар ангид словак, польш, болгар хэл сурсны- тэжээн НТ ХЭЛТЭЙ ХҮҮ Г: сурагчдыг ТЭМ ажиллуула- хад сургаж болно гэсэн ү! юм. Саша саяхан амралтаараа Москвад уригдан очиж, ЗО БНХУ-ын Шинжлэх ухааны Академийн Мэдээлэл зүйн асуудлын хүрзэлэнд илтгэл тавьжээ. Ингээд эрдэмтэд түүний боловсруулалтыг амьдралд нэвтрүүлэхээр шийдсэн байна. НАЙМАН хаа дараа хинди хэл үзэж гэнэ. Түүнд хэлзүйн дүр- мийн лавлах бүхий хинди орос хэлний толиос өөр зүйл байсангүй. Нэг са- рын дараа Москва руу дээрх толь бичгийг зохиогч профессор Бесровныйд хинди хэлээр захидал бич- жээ. Хөвгүүнийг амжилт- тай сурсанд профессор ха- риу талархал илэрхийлэв. Дараа нь Иштван Даби испани, итали, фин хэлээр ярьдаг боллоо. Сүүлийн үед Иштван Дабн дорно дахи- ны хэл судалж байна. Араб хэл үзээд урду хэл, түрэг хэлний дараа япон, бенгал хэл гэхчилэн үзсэн байна. Иштван Дабигийн арван найм дахь хэл нь Вьетнам хэл болов. Авьяаслаг хөвгүүн дээрх бүх хэлээр чөлөөтэй ярьж чадахгүй нь лав, Гэхдээ үзсэн хэл болгоноор мадаг- гүй унших, бичих, орчуу- лах чадвартай болжээ. Д.ӨЛЗИЙ-НАСАН орчуулав. (Нийслэлийн 18 дугаар “сургууль. УЦ анги) П 4 24 45.13 12225242: 1 “МАНАЙ | РВА с-- Ийм учиртай юм. Чуз 1987.5.6 ФТассаунабн ЧЇЕРЭН “ст чЄвт : хос салыН үрэлт ! : 2 “ХИР” ЄР БЭ СЄН Ын СЄГ СЕВГ СЫХ ОВЭ а ХТг ст 3. эгээл жи), ВЭвэоосВЭЭЙйЙА уӨэЁ Ё”Ё РЛЛЖЭГЦЖЭГ й Яг 2 5 П тай ямаа ялгаж малласан 8 4 Мянган мет) Ихэр 0Л0НШ0М юм. Бас зуны отроор ма- 2 ! лаа таргалуулж, онд сай.. 2 түмэн грамм суурь оруулсных. 7 -« Энэ эрчмээ алдал- Ховд аймгийн |Манхан Манхан сумын «Баяс- гүй олон ихэр төл авна 8 шил ын галант амьдрал» нэгдлийн гэв. 2 а» сумын дунд сургуулийн ямаачин Б.Баасанхалтарын 2 ангийн сурагч Ц.Нямжав охин УГ ангийн сурагч Ба- Эфгэ лтийн. зам 2 гурван сарын Т-ноос дөр- Зуу УВУВс Б Й Б : Ч зэв сарын Ч үрхэх зав -- “Танайх хэдэн ямаа ХЭүхэцвиа йн ах Баа-2 7 бой тӨллүүлэхээс хэдэн ямаа ТРОйлэг талдаа 3-4 нм зэж дээрээ очиж төл ООН- ишиглэж байна вэ? гэхэд, ЗАЙТАЙ бэлчээрээс өдөртөө д жуулах ажилд тусалж өдөр -5 Манайх 411 ямаа 20-00 иншгийг мориор д төө 10 кг багтаамжтай са- төллүүлнэ. Одоо бүх ямаа- зөөдгийн тавны нэг нь 2 ваар 100 метрийн зайд ны гуравны нэгийг төл- яЛхооХОН0 ЗайХ Аргун 2 Ё: 3 5, лүүлж, төллөс маан 2 л, 7 шар: бууц эзөж:байв. Ням бийг тавны НЖгТой. ХЭндах таа зөллүүлж гүйднэгхэж 2 жав хоногт 10 удаа бууц ихэр ишиг бойжуулж бай- бодвол Баатарбилэг үлдсэн 2 зөөдөг гэж бодвол өдөртөө на. хугацаанд хэлэц ихэр ишиг 9 МЕДАЛЬ мянган метр аялж, хичнээн чээл эхлэх өдөр Нямжав Олноороо ихэрлэж бай- хүлээн авч) эргэж антаан 2 : хэдэн км зам аялж, хэ- ИЙ Ч нь хэдэн км болох вэ? : килограмм ачаа тээвэрлЭ- дэн тонн ачаа тээвэрлэх Хэрэагчн МНХЭрйулЧ ИАР | 2 ПОВИим ЛМГ"”" з 5 ойлгож байна вэ? МАНАЙ 2 |алтан медалийн эзэн гэдэгг- дэг нь тодорхой. Харин хи- вэ? -- Манайх ихрийн удам- СУРВАЛЖЛАГЧ 28 эн гариалнйА 5 2 Яагаад «тав» гэдэг юм бол 2 гэж би гайхав. 2 й 2 - Тийн «А» ангийн 2 2 Чулуунцэцэгийг таних уу? -кЬ. : гэж хажуугаар өнгөрсөн 5 2 хүүгээс асуулаа. Р, 2 -- Ямар, аварга: уу. | 2 - Тийм чбайж магад. 2 р 2 2 гүй, таван алтан... " 7 52) 2 -- Танилгүй яахав. Тэр 2 2 2 чинь 1986, 1987 оны өсвө- 2 2 3 7 2 рийн тэшүүрчдийн аварга 2 2 хүн. Й 2 - Чулуунцэцэг 2 жил 3 : дараалан аварга Солж 8 ме- Е 2 даль авсан шүү дээ. Яагазд 2 таван медалийн эзэн гэдэг 2 юм бэ. луунцэцэг 1987 оны тэшүү-". рийн улсын аварга шалга руулах тэмцээний бүх зайнд шинэ амжилт гаргаж -нэг Тудаа таван алтан медалнар “зэрэг шагнуулсан юм гэхэд нь би. - Чамд Танай 41 их баярлалаа, дүгээр сургуу" лийн бүх пионер сурагчдаас Чулуунцэцэг шигээ спортын шинэ хүсье гэв. амжилт тогтоохыг ЗУРАГ ДЭЭР: алтан медалийн эзэн Ш.Чу- | ЛУУНЦЭЦЭГ. үү. Ёсч ф. 1987.5.6| Эинчинэ-чилн-эг-ислан-н-- Вэ 3 5ЭЛгӨнаунааб “Ч НЭЭН -»-вн--сс»- энэ» со» со» эмс» Л» аны - СОЛО мэх ЄЛЛ-чинэ 1 , 4 Ы Б.. 4 шд мэн гиш 23 29090ө229909099Ф99Ф90999992909999999999Ф9Ф9Ф0999Ф9Ф9Ф999Ф009Ф өөө 9999909020029994Ф а ЭС 2 У9:51г111 03572255 --П-----П----т-тлтгт » Сорийн гараар АКВАРИУМЫН ЗАГАС 3 ь2 Ё 5 ”, ”23 ! Ф тарыцаана ТЇЕЇРАГ 1 ЙГ : (9 » СИГНГ0НОШ - н Ф Манай ангийнхан хаварт 9 (3 , р Ф дуртай. Хашаандаа цэцэг но- ? Ф гоо тарих цаг боллоо гэжтэд 17-27 4эгт г2223 ! 3 баярлаж байна. Нийслэлийн ХХП сургуулийн йЙ Жав : " Ф сурагч О. Улаанхүү, Ц. Энхсай- шиирнан багтаамжтай анвариу- ? »? Д. Одонтунгалаг хашаан- хан, Н. Батгэрэл, Б. Батсайхан Г сонгон авч ёроолд нь элодей- » Ф даа олон төрлийн цэцэг та- 46 дугаар сургуулийн сурагч Г. талшиил зэрэг жижиг нав- Ф ГЭ рихаар бэлтгэж байна. Г. Очир, Б. Батгэрэл, Э, Тунгалаг- | чулуугаахлыг | дэвсэж ТОВ сэ Оюундарь. ногооныхоо тал- тамир, А. Чойжилням, Дархан | людвиг эмлөрынд криптокорин »-4 ь байг өргөтгөж өнгөрсөн жил барав залуу байгальчдын сал- | навчит ургамлыг ЗҮСиН ОЧОЫН 4 Ф тарьсан төмс, сонгино дээрээ байгальчх тойи тэр эхн! суулгаж байрлуулна. ? кг л . лууван сармис. нэмэн тариа- сурагч акварнумын загасны бно- Аквариумны усны түвшин ? лах гэнэ. С. Идэр мөн лтал- логийн онцлог, тэдгээрийг тэ- | ёроолоос нь эхлээд усны дээд ? байгаа томсгож төмс, луу- жээж арчлах, үржүүлэх талаар гадарга хүртэл 25-30 см байх Ф ван, сонгино, цэцэг тарихын “гдг өгөхийг хүссэн бай- бөгөөд-ус:-25---26 градусын ХУ- ф зэрэгцээ мод зүлэг суулгана на. Тэдний хүсэлтийн, дагуу | Лёантай шэг йг гэ ялЬЫЖ бУИЛА УУ ЗБТС-ын багш Ц. Маацээ манай Төрс шахах аквариумдаа хоёр ”ч Х вэ | орны нөхцөлд аквариумд тэжээж | ЭР нэг эм загасыг байрдуулж х.ввар--тарих даг,. Оөрс, байгаа зарим загасны тухай зөв- | ДЭЭД талд нь хурц гэрэл тусга- Ф дийн гараар тарьсан бүхэн лөлгөө өгөв, на, Тэгэхэд загаснууд бне биеэ Ф» - амттай гэдэг үнэн шүү! даган хурдан сэлэх ба эм загас ? Т 7 2 ургамалд ойртох үедээ төрсөө ТАВДУГААР САР Н. ДАВААНЯМ ог ЗЭЁС, лс суслсон гаргаж түүнд эр загас нь ҮР 9 Үндэстэй бүх й (Нийслэлийн 49 дүгээр ыг --Ээаг 5 тогтоодог. Төрсийг нэлээн хэдэн Ф Э үхэн урган төлжих цаг. Мод- сургууль УИ анги) хүрэвтэр ягаандуу, хэвлий бо- цаг үргэлжлүүлэн гаргадаг. Төр- ? ны мөчир гөлөглөж, ногоо цухуйж дэлхий ургуу лон хажуу тал нь ногоовтор ту- | сөө шахаж дуусмагц идэж эхэл- байгаль үзэсгэлэнт өнгөөрөө нүд булаах яатай, мөнгөлөг цайвар зүстэй. | дэг тул аквариумаас яаралтай ? цаг айсуй, Тетрагоноптерус амьд хуурай гаргах шаардлагатай, 2-4 хо- Ф : хоолноос гадна ургамлын гарал- ногийн дараа төрсөөс гарсан жи- ф Тавдугаар сарын энэ өдрүү 9 тай тэжээл их иддэг. Тиймээс жиг авгалдайнууд ургамал бо- Ї р дрүүдэд залуу 3 ї тетрагоноптерус байгаа аква- | лон аквариумын хананд өлгөгд- сөн юм шиг дүүжлэгдсэн байх »? ринумд элодей, риччи, валлиснер зэрэг ургамлыг нхээр байлгах нь ажиглагдана. Түүнийг 2-3 Ф байгальчдын ажил их. Юуны өмнө орчин тойрныхоо мод бутны хөрсийг сийрэг- жүүлж тарихад бэлэн болгоно. Тавдугаар. нь ашигтай. хонуулаад нэг эст организмаар сар пионерийн ногоон, шар, цэнхэр эргүү- Тетрагоноптерус загасыг үр. | 10 хоногийн дараа жижиг даф- , л лийнхэн байгаль хамгаалах ажлаа төлөвлөн жүүлэхийн тулд төрс шахах ор- ни, циклоп зэрэг усны хорхой хэрэгжүүлэх цаг. чинг- эхлээд бэлтгэх хэрэгтэй. шавьжны авгалдайгаар хооллож ? Төрс шахахад зориулан 80--40 болно. өеФ 2 л 1 хүл 1" АЛГЬТНЫ ДЭЛГҮҮР АЛГА ХАНГАЙД 5 Бид амьтан тэжээх хүсэлтэй. Гэтэл түүнийг худалдах ХАВАР »т дэлгүүр алга байна. Залуу байгальчдын төв станцыг тү- ү т шиглэн тийм дэлгүүр байгуулж болмоор санагдах юм. ГОВЬД ЗУН ? Мөн загас худалдах газар хэрэгтэй. Аквариум, загасны Ф хоол, агааржуулагч зэрэг хэрэгсэл олдохгүй байна. 9 э?Э Ургамал, цэцгийн үр худалддаг газар ч бидэнд хэрэг- Говийн нутагт дулаан Ф ” эрт ирдэг учраас манай сумын модод ногоон нав- чаа дэлгэн, таана, хүмүүл, т өвс ургамал газрын хөрс- нөөс баясан, өндийж, хор- хой, шавьж, гүрвэл эндФ тэндгүй хөшсөн биеийн-Ф хээ чилээг гаргаж байгаа Фф ? мэт наран.тус газар биеэ ээн зогсоно. Ийм сайхан ?Ф байгаль хүүхэд бидэнд бая- » тэй байна. - Н. ТӨМӨРБААТАР (Нийслэлийн 80 дугаар сургууль. У! анги) ЗЭЭРИЙН СҮРЭГ Бид дархан цаазтай ан амьтдын тухай уншихыг хүснэ Д.АМАРЖАРГАЛ (Баянхонгор, Заг сум) ? Ф » Ф Бид Дорнодын нүд алдам талд давхиж явлаа. Алдарт ф Мэнэн, Бадам-Ишийн талууд, Алаг морьт, Адаг дулааны ф урт шилүүд тэнгэрийн хаяатай нийлж зах нь үл үзэгдэнэ. Мэнэн гэдэг ямар сайхан тэгш тал вэ? Уудам талд уул сал авч ирдэг болохоор бид . хайрлахаас ч яах билээ. 9? Усны шувууд гангар гун- ж ї 54 битгий хэл нэг ч дов толгод тааралдахгүй, эх газар тэн- ! гэрийн хаяатай тэртээ алсад нийлэх нь нэн сонин. “инь тал нутаг ямар их үзэсгэлэнтэй юм бэ? гар дуугарсаар миний дээ- Эх гүүр, дүүгийн, эмээгийн Ф орны Ю Гэтэл хээр тал тэр чигээрээ хөдлөх шиг, зээрийн сү- йг: МФ рэг хуйлран үзэгдэв. Ийм олон мянган зээр урьд нь нү- шэнЭ442 зэллэн өнгөрсөөр Фф Мф лзэр үзээгүй болохоор оөрийн эрхгүй сэтгэл догдолж:-- ОсЭГЯ Бай ХӨТГЭЛД ВӨГү, 79 ф ф Алив жолооч ахаа зогсоорой гэж билээ, Зээрийн сүрэг пяахАН байх лом: э» Ф шаргалтан урдуур хойгуур нүүгэлтэн усны урсгал шиг Байгаль хамгаалах са- Ф ч үелз-ш давалгаална. Би тэмдэглэлийн дэвтрээ гаргаж ца- рын ажлыг тохиолдуулан ї саан зээрийн тухай ингэж бичив, Эрийг нь ооно, Эмийг манай бүлгэмийн пионе- 9 рүүд сургуулийнхаа модыг 9” услах, цонхоо цэцгээр чи- мэх, орчноо цэвэр байл-Ф гах хөдөлгөөн өрнүүлэн, Ф » нь шаргачин, төлийг нь янзага гэж нэрлэдэг. Ооно эвэр- Ф ой, шаргачин эвэргүй байдаг юм, Бидний зогсож байгаа Ф энэ талд 10 гаруй мянган цагаан зээр тархан бэлчээр- 52 , лэж байгааг хамт яваа нөхдөөсөө мэдлээ. Намар цагт Фф Дорнодын талд 40--50 мянгаараа ч цагаан зээр бөөгнө- аялал зугаалга, сум орон- ф, ф Рон сүрэглэдэг удаа бий, Унаган төрхөөрөө байгаа сай- тойгоо танилцах зэргээр ф, ф |Т97 тал нутаг минь юутай баян тансаг билээ, Энэ сай. олон төрлийн ажил ТӨЛӨВ- фр, Ф хай байгаль, шаргалтан бэлчээрлэх зээр гөрөөсийг пио- лөн зохион байгуулж бай- » ї нер сурагч бид хайрлан хамгаалах хэрэгтэй, на. 9 С,ЦАРААН .. : Энэ ажилд биологийн 5 Ф 142 Хулдаасан барыг С.ЖАМЦ | сг Цэрэнхандын УДИрд-ф : її -« | сан «Залуу байгальч» ду- Ф ТАСАЛГААНДАА ГОНЬД ТАРЬЦГААЯ! гуйлангийн сурагчид х : шуучилж на. ” Гонпь р ЭН РЧ »д тарихад 30 см ер. хойш. 20--25 хоногийн 2 » гон, 50 см урт хэмжээтэй дараа 10--15 см өндөр (ин гүвээ, 53 » модон сав тохиромжтой. ургасан үед хүнсэнд хэрэг- ВЭӨсэгч сургууль ТҮ еФ » Хар шороо, элс, бууцыг лэх боломжтой. Гоньд Ви-| үд) УУЛЬ, 1У.ан-ф, » 3:1:1 харьцаатай Ханс тамин, тэжээлийн боди- Фт хөрсийг бэлтгэнэ. Хөрсийг соор баялаг, хоолонд амт , 2 савны амсраас доош 2 см оруулдаг, сайхан үнэртэй 2. Ф зайтай хийж тэгшлээд ногоо юм. Тасалгаандаа, ха- 4 Ф чийглэнэ. Үрээ 10 см зай- шаапдаа гоньд тарьцгаая. 3 Ф ммнар,д -02 см гүн суул, ы 4 гапа. араа нь сайтар Ш. ОТГОНДАРЬЯА Ф . Д ї усална. 5 Гоньд ЧӨгЭЛН хоногт ОЛ байгальчдын тов Ї жигд соёолпо. Тарьспаас станц 4 1 фдФоосФ29о9292999Ф99999999999 99999999 Ф9999999999999Ф 999999999999904000фөг 2” ? 1 - :|Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын МАНАЙ ХАЯГ: .МХЗЭайн Төв Хорропы ордол «Б» корпус Х “ар » К А--03944 Ү «Пионерийн үнэн» сонины ” реданци | 98486180101112 Ц Н Индекс--14140 хэвлэлийн номбинатад хэвлэв, ж» тэт”-н”” 3 | ОРО! , ЇИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН Хороо, Д.Сүхбеатарын » » мн | шэн Пер-ын Төв зөвлөлийн сонин. К- ол гий им үтт ь. ? СОЛРНЭ | ЕНЭС Ко 223 йг эгэгшээтээххэм-иэшлмэлэииэн БЭЛ 27182 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Ө Мез5(2239) О”-4987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 9. Өө БЯМБА жжж» ХХ 304344Ж949Ж4434949жЖтТ7 7 Үү7с7: ЯЛАЛТЫН БАЯРЫН ӨДӨРТ ЖЖЭЖЖЖЖИ ЭЖЖХЖЖЖЖАЖЖЖ д Э)| Х ТА Ул ЭҮЙЧТ , тэллЖлїэлй ид ЭНХ ТАЙВНЫГ АВЧРАЛЦСА 3 Өэ29 ГУЧ 1 .? | ) Ш| Э1| шал »! Ч Ё Ч 1 Ч в Э 529852 х к , х Ё ”Э ЁЭ жЖ оЖ --Өвөө! Дайн гэж юу юм П Яс бэ? Таныг дайнд оролцож х 2 явсан гэж аав ярьсан юм. х- Ёс Ач хүү өвөөгөөсөө ингэж РЭ ЭС асууна. Аугаа их Эх орны х Зиоо дайнд оролцож явсан өвөө- -о гийн сэтгэлд (тэрхэн аг- Ч эс Шинд «Ялна, гагцхүү /ял- х » На» гэсэн итгэлээр тулал- х Ёо даж, зовж зүдэрч Өнтөрөө- ж. Жо осён аймшигт хар өдрүүдийн х ж зураглал бууна. Ж Ё” Дайн хэзээ ч бүү гараг! » мм! Ач хүү минь аз жаргалтай х- ЛА! амьдарч, дайн гэгчийг бит- 54 тий үзээсэй хэмээн (Өвөө х к смандаа шивнэж болол бол х Эс Сон харцаар ширтэнэ. ж» -к Баяр баясгалан тодорч х ко 23 жаргал гэрэлтсэн ачийн- 54 4, хаа нүднээс Өвөө нь энх ЇС "цагийн жаргал цэнгэлийг 8 "ас олж харна. Тэд харцаараа 21! "ус ойлголцоно. Харилцан ярил 2 К цана Чиний жаргалтай ї, 158 амьдралын төлөө, ялалтын 51 43 төлөө өвөӨ нь тэмцэж |ЯВ- х 4: сан. Тэр тэмцлийг чи цааш х -: онь үргэлжлүүлж Өнө мөн- х» 2, Охий энх тайван болгох ёс- х “ус той.:Өвөө, ач хүү хоёр ин- х- бу, гэж Ярилцана. х -к ТАСС-ын фото » Х өөөөөөөөоӨд2ө0ө00099990909999949999409949999 « 5, х эж ҮҮУХЛИЙН 34М81311| єг х- л АТ! ХДИЙН ЕРТ ӨНЦ ЕСОЛНОМ 31 ЭС Хотлоор энхжих Өгөөмөр нарны туяанд Сүүгээ өргөсөн ЭД :Ж Амгалан цагийн төлөэ Жигдрэнхэн алхацгааж Саальчин зэж минь мэднэ! Польшийн Вроцлав хотод сүүлчээр Виктор хүнд шар- (|. -юк Хорвоо дэлхийн Өлзийт эрдмийн далайд Хатан дэлхийн зөвлөлтийн дайчдын булш- хадлаа. Тэр хээрийн эмнэ- “и Ариун ирээдүйн төлөө Умбаж байгаа минь Эгэл түмэн мэднэ. ны дэргэд амьд цэцгийн лэгт сувилуулан эдгэрч, уд- 2 1 отэрэс-3 “эмшиэн ТҮННИЙ” 89252. дайсНЫГ АЯВСАН Хан ертөнцийн сазоннАЙ эайжж тэвэрч, сангүй дайсны сөрөг, атас Ь ГЖ Гал халу сая зүрх эрслүү мэдн аажим - кийг няцаах тулалдаанд ОР-,! ж Тэгээн орчлонд Тэр 20 сая хүний Нй-хс2 наран шєл лах хүвгүүсийн дунд Өлсхбол сон юм. 4 ай яа, -ж Үүрд зогссон юм андашгүй минь рсан сандра ргеевна удро Агшин бүр үнэ амь 2 "ис Гэвч, хоёр дугаар дайны Ш : тавБяацНЛАн ЛШҮЧ Гал улаан бүч минь ч гуай шионер сурагчдынтан өрссөн тулалдааны талбарт “г ас Галыг унтраасан юм! : Цэнгэл жаргалын тараг өргөх дууг сонсон, «Хайрт зэж мнньы Байл- | “уу Хотойшгүй их Зөвлөлт Яндашгүй зоригийн хүч ЮМ Гайхамшигт туяа Ццацраасан |Этгэлийн гүнээс санаа алд. даасы өмнөхөн тандаа ҮҮ-:/ 110 гүрний шүү! Ё ран «Хонгорхон үр инны» нийг бичиж Ааваас 2К Хорин сая хүний амьдрал дөр би, ОНЦ авч шрийн тэр тугны гэж зүрхэндээ шивнэн зог- захна авсан. “Бид холгүй х Эх Дэлгэр баян хүсэл тэмүүлэл НӨЖ, вен д Э85 мэмал Эрхлэн 52::2 аар шүү. сов. Тэр эх Ч лгоөдд 1 нь боловч уулзах аргагүй. 2 "їе Дэмий рөөгүй ргал, : ялалт: сан турш цөхөртлөө Ялалт тун ойрхон боллоо. 4. “Гэлөс: “эвдрэн ЭЭ! Багтаж ядан дэгдэж яваар ч Харвасан оч юм шүү! юм. Өнгөрснийг дурсья. | Ялалтын дараа халуун ВМ х. О5 Шувуудын жиргээ болж Бэл чд : д Хорин сая хүнийхээ .. Одёсс хотод, цэргийн Їбүлзэрээ гэртээ цугларна. , рс ЭРГЭН /НэСЭМ, дөр бүхэн нь шинийг Алтан сайхан “амиар » | инженер Георгий Игнатье- Таныгаа үнсье! Виктор х- Ж.Бэсн ам? г авчирдаг Хорвбурлав ан 2 внч 2Жудрогийн Өнөр бүлд чинь» гэж бичсэн захиа Нь х ёь ЭС Энхийн жавхаа хуж Сэүн гоо эх Орондоо баяр цэнгэл бялхаж байлаа. хожим олджээ. Ж, болж ирсэн: хархал 2 А2Уд Эиүлинээ 5 Хорь дугаар зууныг аварсан -- Виктор маань ямар | Ялалтаас ганцхан сарын х Ж Дүрэлзэн намирсан Яриан байхгүй бас Л Яв “/Хойчийн бүх зууныг. аварсан чих ЕЭ-Э ярилцала хайДЫ 9й? хорвмжгоос Р хальжээ. Я эс Ялалтын туг болж эргэн Ялалтын төлөө эрсдэн унасан Хүчирхэг ЗӨВЛӨЛТ түмний | Дайвэхэлж 16НасЧХҮ- Орон даяар ялалтын ЦУУ- х 25 ирсэн, Тэр сайхан хүмүүсийн йр.. гавьяанд | рээгүй Виктор их буучийн рай түгж байсан эр өдрүү- х Дөрвөн далай Эгнэшгүй их ачлал билээ! Хүн төрөлхтөн ёсолном. 9 |ддунд сургуульд оржээ. одэд Александра х Эд тлыах тивийн энгээр эргэн Бейштагийд “овой Хээр ТдсЭН Хүж “дэлхий ёсолном! 5 17 настайдаа сургуулна хүүгийнхээ амь эрсэдсэн Ж Ж 4Р8Х Ялалтын тугаа Улаан арми | Хүүхдийн ертөнц ёсолном! зөв гж, н Толэр экуура ы зжэээ. : х Д. Өнөөдөр, ч Ямар их үнээр мандуулсны” Э, ХАРХҮҮ Диеприйн тулалдааны тал- Георгий Игнатьевнч, Алек Ж- /К Өнгөт оддын тухай Ч х- В", 1 Сүргээ хотлуулсан буц лам барт, хожим нь фашистын сандра Сергеевна нар хүү- ОК Зөгиөнхөн ярьцгааж. Малчин аав минь мэднэ руу найрагч бат цайз болсон Бреслау гийнхээ шарилыг хорь 18-Х- ж / 4 ! к- -. (Вроцлавүд ту- руй жил эрсээр явж олжээ. д жЖ 4 у : : лалдаж твардын дэслэгч, »..Вроцлав хотын | залуу ,, ЁЭ 525 12223022” Ч В,. Жу туршлагатай захирагч бол- иргэдийн ӨМНӨ борурынээж 2, Эк : Л у : 1 сон юм. Түүний цээжинд үг хэллээ. Тэр хүүхэд бол- Ї зөвлөлт төрийн хоёр одон, гонд аз жаргал баяр лу, 15 » Эф : 5 28 Ё 228 1 гурван гавьяаг нь байхын | бэлэг- 1 ! » элсэн - эв: жиээ. х 9 4 : 6. .ч 1945 оны 3 дугаар сарын Киев хох 2! . "ЭЭЖ ХЭС ЖОСЖЭЖС ЖЭ ЖСЖ эст ЖЭ СО ЖЭ Ж.ЖсҮсусТсй: ХОЖЖЭЭ ЖЭСЭСЖ ЭХ ЖЭ Ж ЖсйсТгтыЁС 2 Жихонел( ҮНЭН 2ХХ5245Х235 315827 6325 13) 13) | х ХХХХ2425ЕХ7 ХЕ 1987 5.9. | ӨР ЁС ТУГ Є0 Нь ЕРЇЬ 2/Ц-Ша. | ҮЗЭГХЭН ОКТЯБРИЙН ОРНООР | -- Сайн байна уу, Үзэгхэн? - Чи бидэнд найрамдлын хотуудыг танилцуул- сан. Шинэ аялалд гарахыг чинь бид ямагт хүсэн хү- лээж - Саяхан би Октябрийн өрниөоөр яваад ирлээ. Тэр тухайгаа бичих гэж яарч байна. - Бид ч унших кэж яарч байна. ЭТГЭЛТЭЙ БАГАЧУУД сургуулийн Т-гийн «Б» ангиян иионерүүд нэгэн зүйлийн тазаар нэлзэд ярилцжээ. Тэд хороо, хашаа, гудамжаа дэг журат, сахилга батаар тэргүүний болгох үүрэг аваад тэр тухайгаа хэ- лэлцэж байгаа нь энэ. олноороо ярил- цаад «Өсвөрийн сэргий- лэгч» бүлэг байгуулах шийдвэр гаргав. Сургуу- дийнхаа звлзл, пионер, 5 нам захиргааны бай- гууллагад ч танилцуул- З лаа. Тэдний ажлыг дэж- " жив. Ингээд л ажилдаа орлоо. Бүлгийн даргаар Ч. Батбаярыг сонгав. Бат- баярын туслахаар Б. Лхагвасүрэн, Н. Өтгөн чимэг нар томилогдов. ЛЕНИНИЙ ТӨРСӨН ГЭР з ФСоовсибоуссагй /Фялдр. Нльнч Ульянов. Би 1870 оны дөрөвдүгээр сарын 10- нд Симбирскт төрсөн». Ин- гэж Ленин өөрийн намтраа бичиж эхэлжээ. Түүнийг Октябрийн хувьсгалын өд- | рүүдэд бичсэн юм. Ямар ?9 үзэг ингэж бичээ бол гэж авах хүн байхгүй. Есдүгээр хоров 28 су би бодлоо. Тэр үзэг миний "” Эгч эз та намайг дамжтай. 970 гаруй өрх гэж ярьж бай- айлтай. Өсвөрийн сэр- өвөг дээдэс мөн. Лениний барьж бичиж байсан алдарт үзэгнээс үзэгхэн бидний шинэ намтар эхэлсэн би- дээ. Бид-Октябрийн өӨд- рүүдэд бичиж байсан үзэг- ний үр сад. Лениний төрсөн өдөр, Ульяновск хотод буй түү- ний мэндэлсэн байшинд айлчлан очих их завшаан Үзэгхэн надад тохиолдлоо. Лэвниний дурсгалын цог- |, цолбор дунд нэгэн бяцхан ОВРЭЙГ ассан 3 2, төрсөн гэрт орлоо. Хуу- чин цагийн пийшин, ширээ сандал, эд хогшил... Жи рийн нэгэн байшин. Гэвч бүхэн амилан сэргэж бай- сан тэртээх зууны энэ нэ- тэн өдөр Ленин мэндэл- айл өрх оршин суугчдад тусалж, сайн үйлс бү С. тээж явдаг. шар байшин өнгөрсөн зуу- Симбирск хотын Стрелец- Хожим нь тэр, хуучин | рооны ны төрхөө хадгалан үлд- кийн гудамжин дахь тэр нийгмийн мөсөн хучлагыг Ї Амарсайхан ахдаа илт- Тэгээд хүүхэд хөг- жээ. Хананд нь «Влади- байшинд Октябрийн ИХ хувьсгалын нараар хай- гэв. Сэргийлэгч ах заа- шидгүй тэднийг манай мир Нльич Ульянов (Ле- хувьсгалын удирдагч төр- луулж, хүн төрөлхтнийг зар зөвлөлтөөӨ ӨГЧ С- өсвөрийн сэртийлэгчгэж нин) 1870 оны дерөвдү- нө гэж хэн мэдлээ Ижил шинэ эрин үетэй золгуул- бахархан нэрлэдэг бол- гээр сарын 10 (22)-нд энэ мөрөн тэндээс холгүй. Мө- сан билээ. жээ. сөн баринтагаасаа салж ядан байна. Урин хавар урсгал дундуур нь цөн хө- лөглөн явна уу гэлтэй. Юм байшинд төржээ» гэж бич- жэз. Үүдэнд нь пионе- | рүүд хүндэт харуулд зог- сож байна. Бид Лениний ЗУРАГ ДЭЭР: Энэ бай- шинд В. И Ленин мэндэл- жээ. 1 Ш : ! | ЯЛ, (и ЛЕ Н в62 жилийн Ойд Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБЫН хо УЛААН БҮЧТЭНИЙ БАЯР М.КУЛЗА рын гол, Н--10 жил. «Би бүжиг их сонирхдог. Завөрөны бү - Эс” гийг үзэх маш дуртай Би ирээдүйд болно гэж боддог», Л.ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ УРЛАГТ АН Ку ДУРТАЙ ХҮН БОЛООРОЙ 70 жилийн ойд зориулсан «Лениний үе» алпы жигүүр тус бүрээр юу сурч үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн мэдсэнээ тайлагнаж улаан бүхснэй орны анд нөхдөөсөөӨ суралцья» баяраа хийв. урнатай «Залгамж үе» аянаар иа- ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлийн ино- пай өриы өсвөрийн сүхбаатарчууд нєрийн «Залгамжлагч» ХХЦ чуул- гал, тогтмод амжилттай аялж байна. ган. » Усан спорт, цана, тэшүүр, Нийслэлийн инонерүүд «Залгамж- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Зава? хэрэгтэй. иш! шинигашии тинпншинпутиүиилииииал: їлэгийн цуглуулга үзаж, музей, ялан- ны үндэстэй агротехиикийн шаардлагыг хатуу барим- талж чадвал дөрвөн метр ч ургуулж болох ажээ, улсуудын цагдаа нарын малгайг цуглуулж эхэлжээ, Түүний цуглуулгад одоо 1000 гаруй малгай бай- гаа бөгөөд Заир, Кони, Сингапур улсын цагдаа на- рын малгай онц сонирхол- той үзмэрт тооцогддог байна. , Т. ДОРЖСҮРЭН дуртай нь цовоо сэргэлэнгийн шинж, лийнхаа дэргэдэх бүжгийн 3, ДУУ, хӨгжН. - луу, 2 ши Зүлчцүл Цагийн хуваарьтай нот, бү- Ї » )4 » » Ф с 3 Ф 4 » Ф »? »? Ф », »? »л »? »” ? » ь. » »Ф 3 3 3 : 1 : БААТАРЧУ ес Сансрын нисэгч Ж, ах манай ангид суралцаж байсан тэж Булган аймгийн Хишнг-өндөр сумын дунд сургуулийн сурагчид ба» Гүррагчаа хархдаг. 99999999 9940400444994006» 99999994 УД ЮУ ( БУРАВ? Фотог Л, БАТСҮХ «Үнэн» сонины Булган аймаг дахь сурвалждагч ЭРДМИЙН АЯНЫ АНХНЫ БАРИА Жилийн өмнө сургуу” лийн босго алхан орж ардын багшаар зрдэм заалгаж байсан нэгдү: гээр ангийн сурагчид өнөөдөр баатарчуудын гишүүнд элсэж бас ун- шиж, бичиж чаддаг болс: ноо бахархан ярьж бай- на. ТууртА нэг нийслэ- лийн дугаар сургуу! лийн нэгийн «Бэ» ан- гийнхантай уулзсан юм. Сурагч гэсэн эрхэм нэ- рийг хүлээгээд нэг жил өнгөрлөө, Энэ хуга- цаанд юу сурав. гэж баатарчуудаас асуулаа. Д, Уянга (онц сур, даг) -- Чөлөөтэй у!! шиж, бичиж чадна, Вагш 100-ын дотор ма» тематикийн дөрвөн үйл» дэл зааж өгсөн, Үлгэ: рийн дөрвөн ном унш» сан. Л. Цэцэгсайхан (сайн сурдаг)! --БВБи уншиж сураад дүүдээ «Лени- ний тухай өгүүллэгүүд», «Лєїшний бага нас» тээд олон ном уншиж өгсөн, Б. Болортуяа (онц сурдаг) Бид хөдөлмө. рийн хичээлээр даавуу” ны өөдсөөр самбар,,шн- заний алчуур хийсэн. Їанай ангийн бүх су: рагч номны хавтас, хав- ху, хийж чаддаг. » Энхтуул (сайн сур: даг): Хориогчоо өөрөө угаагаад дараа нь ИН дүүддэг, Дүүгээ цэцэр, лэгт нь хүргэж өгдөг, Бүх юмыг бие дааж хийж сурахыг хичээдэг. Ю., Хүрэл: (сайн сур- даг): Би ээжийнхэв сайн туслагч нь болсон. Дэл- гүүр явш талх авчир- на, сүүний газраас дүү- дээ сүү авдаг. Мөнгө- ний хариултыг зөв тоолж авдаг, Та надаар тоо бодуул л даа. Ви хариулья гэлээ. НАЙ : СУРВАЛЖЛАГЧ ЛАШАРЧУУДЫН ШУУДАНД х Д, Отгонжаргал 1 ангид сурдаг. цн амралтаар тэр малчны суурьд очиж хург 5 ЭЛ, гэвчлэх, угших, ЯМХГЫн хургалсан ХОЛЫН хархуаах ажил хийжээ, Түүнтэй хамт пионерийц гишүүн Д, Отгон» баяр, 9, Отгонсүрэн, 9, Батболд нар ажилласан юм 4 М, АНХТУНА. Архангай, Эрдэнамандад сум. н үлгэр, сонин ёйдал явдлын тухай 0 унших дуртай, Бас «Їїдонерийн үнэнэ СОНАДОО АВХХАЛА уяшиа, Чөлөөт цагаараа ном их уншдаг, ,НАРАНГЭРЭЛ, Хөвсгөл, Морон хот 1-8 жил, Ц анги Манай бүлгэм өнө хичээлийн жилд Олон улсын ком» мунист хөдөлгөөний нэрт зүтгэлтэн Георгий Димитро», вын нэрэмжит болох үүрэг авсан. Бид болгарын чавдар" чууд (баатарчуудрын ажлын туршлагаас сурч, олон дуу, бүжиг сурлаа. Энэ ажилд нэг, хоёрдугаар ангийн баатар, чууд идэвхтэй оролцлоо, Б, ЭРДЭНЭСУВД. Дархан хот, Х бүлгэм, Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга “Л.Трүлдүрлцуэ2 ЭУУр 7ТГЭЭ /(йэт28ХЯН3 ХУЛД, Гуравдугаар улир, 0 99999999999999Ф99 Ф999999999999944(999Ф99099999Ф999Ф0094Ф ФФФ2Ф9Ф9Ф9ФФФФ 999999999999999999449444:999994999444999999944404 99002442024900э4 ” уу? гэж ганэ. Үнэг, туу: ДОЛООН ТЭРЭГ ЛУУВАН 4 (Үлгэр) зар олоод ихээс 3 Хаврын нэг өдөр баав- 21255 гөнөр ЭЭ Тай ,үнэг, туулай, зараа Баавгай хүчтэй боло» дөрөв уулааж туслах аж хоор бордоо / хамгаас чу- ёхуй эрхлэх талаар тун ч хал гаж бууц, эрдэсийг шийдвэртэй ярилцлаа. Хү. бузгай их хэрэглэж, хөрс чит Баавгай: Тарианы цаг шороотой хольж хүч гар» боллоо, уралдаж ажиллах ган тарьж гэнэ, . Зараа номын дэлгүү! лай, вараа дөрвүүл гар өрг равр орж «Агрономичийн төн баталжээ, Хамгийн их лавлах» авч, замдаа таг лууван хураасандаа гоё риачин өвгөнтэй уулзаж, дүнзэн байшин барьж өгө» зөвлөлгөө авч хаваржин а9р тохирчээ. зунжин борви бохисхийл- Туулай сэргэлэн болох гүй ажиллаж гэнэ, Нэг л хоор бусдаас түрүүлж үр. мэдэхэд намар болж тариа- жил шимээр баян өөгүй данчид ургацаа хураажээ. тазар олоод, хагалж таг- | Сэргалэн туулай дэгдэн шилж хачин сайн тарьж гэ: ирж тарьсан газраа арай нэ. Газар нь сайн юм гар» хэмээн олж, зэрлэг өвсөн цаагүй их ургана гээд да» дотрооо хэдэн лууван авч раагийн ажлыг хийхээс үүрээд болзооны газраа залхуурч гэнэ, зорьж гэнэ. Үнэг зальтай болохоор Үнэг яаран ирж ширгз аль болох бага зүтгэж ая» ногоон дундаас шинэхэн тай ургац авахаар төлөв” луувангаа сугачиж, үндэс лөж, ер нь усалгаа хан, үр нь бага ч навч нахиа талттай бол ургац арвин нь урт юм. Би ямар идэх Баавгай ургацаа ху! рааж сугавчлаад хол хол алхаж явахдаа миний ёуга дүүрлээ, магад байшин мяг нийх гаж санав, Зараа долоон үхэр 19- рэг хөлсөлж, зуун шуу. дай луувангаа ачиж бол- зооны газраа буулгаж үлд- сэн хагасыг нь авчрахаар буцаад явж гэнэ, Тэр хөо- ронд нь туулай, үнэг, бааз гай гурав ирээд шуудай болгоны нь амыг Сехөж харсан гэнэ. Гэнэт зараа ирж явааг хараад ичиж эмөэхдээ баавгай ой руу. үнэг хадан хясаа руу, туу" лай талын жалга руу зуга- таж гэнэ. Тэр цагаас хойш тэндээ амьдардаг болцгоо- сон гэнз. Зараа харин бай- шингаа бариулах гэж өдөр шөнө хэдийд ч нөгөө гур- ваа хайж киш-киш гэж Чиг мээ өгсөөр явдаг болсон гэнэ, ” ОЛ.НЯМА2. төэд уулын бяцхан булт биш байшинтай л болбол тийн ус урсаж орохоор га» болоо гээд одсон гэнэ. Х ЗАВЬ. 2607-25-83 Ф-. БУУ, ХЭРЭГГҮЙ, ОЙ ХЭРЭГТЭЙ Тэнгэрт бүртийх ч үүл- гүй цэнхэртсэн зуны дунд сарын цэлмэг сайхан өдөр. Таван жилийн өмнө мөч, реер тарьсан мод өнөөдөр байшингийн дээвэрт хүрэ. хэд хэдхэн төө дутуу бол- сон байлаа, Тэр мод Бол- дын сэтгэлийг өөрийн эрх, гүй эзэмдэж тэртээ таван жилийн өмнө болсон нэг явдлыг санагдуулна. Хаврын сүүл сарын нэг өдөр дөрөвдүгээр ангийн сурагч Волд хичээлээ та- раад тэрийн зүг яаран алхаж явтал хөршийн нь таван настай бяцхан жаал хоёр хүүгийн хамт модны хугархай мөчир барьчих» сан буу хийгээд тоглож байхад нь таарчээ. Дөнгөж амилж байсан навчис амьд рах нөхцөлөө алдсан тул (Өгүүллэг) өршөөл гуйх мэт өрөвдөл- тэй болсоныг Болд хараад 4Хайран мөчир чи юунд сүйтгэж яваа юм бэ?» гэж харцаараа хэлэх мэт жаал руу хартал, хөөрхий тэр бяцхан хүү ойлгож, мэдсэн шинжгүй, Волд ах аа, гоё буу байгаа биз! гэж асуу- хад нь түүнийг өрөвдөх сэтгэл төрөв. Мод бол бай- калийн үнэт баялаг шүү дээ. Ингэж сүйтгэж хөсөр хаяж болохгүй шүү дээ гэж Болд амандаа шивнэн, мөчрийг барнад гэрийн зүг гэлдрэхэд: -- АХ 84 бууг минь өгөөч! гэж учирлан гуй. саар хоцорсон, Ингэж тэр мөчрийг хашаандаа суул. тан арчилж торджээ. Тэр нь шилээд жилд өндөр болж ургасаар,., Волд ан- 5 (Хэнтий-Мөрөн) ги дэвшсээр таван жилийн нүүр үзэж мөчир ч үзэс- гэлэнтэй том мод боллоо. Цаашдаа 0й болон үржи- нэ. Волд ч есдүгээр ан- гийн сурагч болсон юм. Болд олон амьтан тэжээ- нэ. Тэр амьтанд нх хайр- тай. Түүний тэжээсэн дар- хан үин ховор амьтны нэг бөхөн энэ ижил таван толгойд хүрсэн нь түүнд бас нэг баяр байв. Түүний чихэнд: «Байгальбидний нөхөр шүү, байгаль орч- ноо хамгаална гэдэг бол өө» рийгөө хамгаалж байна гэ. сэн үг шүү дээ» гэж хэн нэгэн хүн шивнэх мэт С4- нагдана, ГТ, ГАНХҮҮ Говь-Алтай, Цогт, 8 жи- лийн сургууль УШ анги х « 4 П Илюша Астахов пио- нэрт элсээд удаагүй бай- тад төрөлх Барановка тосгоныг нь фашистууд эзлэн авчээ. Германд хүчээр дайчлагдан явах гэж байсан залуус нэг шөнө тосгоны шилдэг морьдыг унаад партиза- нууд руу явсныг (8: шистууд мэдээд галзуу: рах шахав, Тэд тосго- ны төвд дүүжлүүр бос- гон партизантай холбоо: той бүх хүнийг залхаа- хаар шийдлээ, Үүр цай. хын өмнө ойгоос Роман Астахов тосгонд нуу: цаар орж ирээд дүү Илюшагийн хамт дүүж- лүүрийн модыг хөрөө- дөн унагав. Ах дүүхоё- “ ХЭЭСЭЭЭХЭХЖХХЖХЖХЖХЖХЭЖ ХХХЖиЖЖЛАХХХЖЖЖЖЖЖЖЖЖЖЖ ОКТЯБРИЙН ХУВЬСГАЛЫН 70 ЖИЛИЙН ОЙД ПАРТИВХНЫ ХҮҮ ЮМ) түлээ хагалж, хотхоны ариун цэвэр, тохижил: тыг хариуцдаг-.байлаа.. Нэг орой партизанууд байлдааны даалгавар биелүүлэхээр явлаа. Илюша” унгар цэргүү- ДИЙН Хамт ХОТХОНЫГ хамгаалж үлдэв, Гэнэт хаанаас ч юм үл таних нэг эмэгтэй гарч ирээд байшингийн цонхоор ша» тайн элдвийг ажиглан явах нь Илюша хүүд сэжигтэй санагдав, Тэр” эмэгтэйг унгар цэргүүд дээр аваачив, Тэд орос хэлээр хазгай ярьж бай- сан учир өнөөх эмэг- тэй фашистууд гэж бо- ДООД тагнуул хийж яваа» гаа илэн далангүй хэл: лээ, Цэргүүд ярилцаад «Яаралтай ир! Бид хү. лээж байна» гэсэн зур- вас бичээд эмэгтэйд өгч явуулав, Илюша: хүү Ч лартизануудтай холбоо ВИД МАТЕМАТИКТ ДУРТАЙ Хичээлийн нэг жилд юу сур- ярьж өгдөг бас тэмдэглэд хє рын зориг, шийдмэг сан «өөрийнхөндөө» хэл ажиллагааг дайснууд хүргэх хэрэгтэй гэсэн үзээд галзуурах шахсан бодол хүүг эзэмдэв. Ойн юм. Тосгоны бүх бай- гүнээс хүмүүсийн дуу шинг галдан шатаах ронсогдсон нь парти: Чушаал өглөө, Фашис- занууд байв, ( тууд гэрийг нь шатаа- Илюша: -Ах аа! хаар ирж явахыг хараад Тосгоныхныг бүгдийг Илюша ой руу гүйлээ. нь устгах гэж байна. жс Түүний толгой дээгүүр Түргэлээрэй гэж нэг зс сум улина. Ямар ч бай- амьсгаагаар хэлээд тү- ж ХАХХААХААХАХАХЖЖААЖЖХЖЖА.ЖХАЖАЖЖАЖЖЖЖАЖ рүүлж гүйв, Сенунд бүр хүний амьтай холбоо. той учир маш их яарна. Партизанууд ч цагаа олж ирлээ.. .. Илюша партизаны хотхонд амархан дасав. Түүний туслагчаар Ф4- шизмыг эсэргүүцэгч дөрвөн унгар цэрэг ажилладаг байв. Тэд барихаар давхин одлоо. Партизанууд тэр шөнө фашистын батальон цэр» гийг /устгажээ. Өглөө Роман ах нь Илюшаг” Дуудаад, Ял -- Баатар минь, одон шиг зүүж яваарай гээд | КОМСОМОЛЫН «ТЭМДГЭЭ эн- гэрт нь зүүж өгөв, : Орчуулсан М.БОЛД, | сан мэдсэнээ шалгуулж, анги дэвших, сургууль төгсөх цаг ха- яанд туллаа. | Бяцхан баатарчууд .маань Ч эрдмийн аяны нэг жилээ сурла- гын арвин амжилтаар үдэж бай- на. Олон ном уншиж хурдан унш- лагын аварга болсон Я. Оюун- түлхүүр охин нийслэлийн 60 ду- гаар сургуулийн хоёрдугаар ан- | гид сурдаг. Тэр уншсан номоо төлж заншжээ. Ер нь 2-ын «Б» ангид Я. Оюунтүлхүүр шиг сургуулийн аварга, тэргүүний баатарчууд олон бий. П.Батбаяр саяхан бол- сон математикийн тэмцээнд тү- рүүлж аварга болсон. Тус ан- гийн баатарчууд тоо бодох их дуртай. Тэд одоо мянгын Д0- торхи тоог дөрвөн аргын үйлд- лээр бодож чаддаг болжээ. ЖЭХКХУуХХАХ-хжїж її жХї л ЖЖЖ ү8,8,8.8.2.3.2 282222 43252235 5227 Энэ сарнайг сайн ажиг- лаарай, Дотор нь дэлхийн нэг улсын нэр байгаа, Түү- нийг олоод дэлхийн аль өнчөгт байдгийг нь хэлээ- рэй. Жишээ болгон дээр нэг ширхэг модыг хөдөлгөөд алдааг нь засаарай, Цааснаас харандаагаа салгалгүйгээр энэ дүрсийг яаж зурах вэ? А--03855 Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ЗАЛХУУ ЖА З2 71ү, у ЛА АЛ Хаврын шалгалт ойртсоор байтал Хачин залхуу нэгэн жаал Хашаа, байшин, талбай бараадаж Хавь ойрын жаахан хүүхдүүдтэй Ханатлаа тоглож явсан ЮМ, Арчаагүй залхуу тэр жаалд Ахиад битгий тогло гэж Ангийн үнэнч найзууд нь Ахин дахин сануулж «билээ, За яахав маргааш уншья ! Завтай цагтаа сайн давтья тэж Өөрөө өөртөө чөлөө өгдөг Өөдгүй жаалын зан гаргасан юм Сурсан эрдмээ багшдаа шалгуулаад Сурагч бүхэн баяртай явахад . Сандарсан жаалыг хоёрын тоонууд Санд мэнд бариад авчээ, 3 Анд олон найз нөхөд нь Анги дэвшээд суралцсан юм Арчаагүй өнөөх залхуу жаал Ард нь сугараад хоцорсон юм Цаг сайн баримталдаггүй Цалгар назгай ийм хүүхдийг Хамт олноороо хэлэлцэцгээе| Халамжлан хүмүүжүүлж авцгаая| Б, ДОРЖНАМЖИ, Говь-Алтай, Дэлгэр сумын сургууль УГ анги, шишийн Эрхлэгч. Ж.ДАШДОНДОГ Индекс-14140 Ж. ЭСЭЭ ЖЭ эс ЭРЭ 4 ЖЭ Эр 36 38-43 38-36-Ж 36-46 2 36-3-36 6 38-36 36- шеф цэцэрлэгийн дүү нартаа -- Дууны. аварга З. Батцэ- цэг, Батцэнгэл, Н. Болормаа. ї 2 -- Онц сурлагатан О. тэмч т15:41:464 Ооуин анги дэвшлээ Мдмын арвлгүүр 212212) Ардын сургуулийн алтан босгыг алхан ор- сон намрын тэр өдөр охины сэтгэлд саяхан мэт санагдана, Цаг ху: тацаа гэж юутай хур- дан юм бэ? Охин өнөө- дөр нэгдүгээр ангиа онц дүнтэй төгсч анги дэвшлээ арван намар, хаврыг ингэж л өнгө: реөх гэж яарна. Хичээ. лийн бүтэн нэг жил дууслаа. Энэ хугацаанд чин юу сурч мэдэв? Анх уншиж бичиж чаддаггүй охин лцүн- хээ дааж ядан ангидаа орж ширээний ард суу: сан даа, Гэтэл одоо: Минутад 178--193 үг уншиж районы хур- дан уншлагын аварга болсноо бодоход нэг л сайхан. Бас «Хоёр дал» баа» шүлэг уншиж сур: гуулийн уран уншлагын аварга боллоо, Багагүй амжилт шүү! Охины номын санд шинэ шинэ ном нэмэг- дэнэ. Шинэ ном унших гэж их ч яарна. Тэр ч бүү хэл зарим найзын» хаа шинэ номыг уншиж дуусахыг нь хүлээж байгаад авч явна, Нэг л сайхан амттай чих: рээр шагнуулсан юм ШИГ НОМОО чанга тэ- вэрсээр гэрийн зүгхур, дална, «Аз жаргалын эрэлчин», «Вьетнам ар: дын үлгэр, домог», «Сай- хан зэж», «Шаазгайн 1 хэл сурсан минь»... гээд. 30 гаруй ном уншжээ.. Охин шинэ ном хайна.. Аав ээжээ шална. Найз нөхдөөсөө асууна. Ч Тийм ээ! Охин уншиж | сурсан. Бүр сайн унш- даг болсон, Их мэдлэг гийн алтан хаалганы. түлхүүрийг гартаа атга сан бяцхан охин шинз бүхнийг хүсэн хүлээж, шинэ сайханд тэмүүлэн яарна. Нийслэлийн 10 жи- лийн зургадугаар сур: туулийн 1-ийн «В»ан- гийн сурагч Г. Өнөр- жаргал охин ингэж. «Онц» (Дүнтэй (анги дэвшлээ. . Н. ЭНХЧИМЭГ « - ва 44 дэх жилдээ Ө Ммез6(2240) 9 1987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 13 1 ЛХАГВА Өө» ҮНЭ 410 МӨНГӨ » Хүүхдүүд учиг. утас, , Зэрэг машиныг үзэж их сонн “лоо. Тийм машиныг 2487 : дийн хувцасны үйлдвэрт ЙЕ ондохчин МҮЭ-ийн ХЇїїї их хурлын төлөөлөгч Л. (чимэг эзэмшин Ут, УИта- гтавшгайч УШ таван жилд8 ажил гүй: цэтгэхээр тооцоотой үүрэг авч өдөртөө 400 цамцны в00 ван жилийн болж, жил 5 сарын ханцуй оёхоос ээжийнхээ нэг учиг, утас, зүүтэй ма- шиныг сайн мэднэ. Таван зүүтэй нэгэн таван янзаар оёдог Оюун- Оюунчимэг асуултанд хариулж, -- Учиг рх- нин холбоо, мал шаглах, хатгах, лууд шаарддаг юм. бүхнийг нэг. зэрэг таван ныг -- лох үед Би өглөө гэрт бослоо. Гэрээсээ гарч гүйв, Цэ- цэрлэгт гүйж “яваа хүүхХ- дүүд Ч олон үзэгдэнэ.За- рим нь аав, ээжтэйгээ тэр бүлээрээ гүйж явна. Зарим хүүхэд бяцхан но- хойгоо хөтлөөд ч гүйж Яв- на. Гүйснээс хойш сэргэ- лэн цовоо, баяр баясга- лантай болж, тэр ч бай- тугай хичээлдээ сайжирч онц сурах боллоо гэж ӨГ- лөө эрт гүйж яваа хүүхХ- дүүдийн нэг нь надад ярь: сан юм. Гүйцгээе, хүүхдүүд ээ! (Энэ дугаарын хоёрдугаар нүүрнээс гүйлтийн ач ту- сын тухай «Аз жаргалтай явья гэвэл, гүйцгээ» ГЭ- сэн ярилцлагыг уншаа- рай!) бүр учиртай. Цамцны ханцуй ёход хо- хөрөө хатга- 2 Ї ль | шаглаас гаргах зэрэг оёж Хүүхдүүд сургууль руу нэ хийж зэрэг оёдог маши- БНАГУ-д бүтээсэн юм. Оёдолчин бид түүнийг эзэмшиж нэг зэрэг олон ажил хийж чадах боллоо. 3 Та нарыг оёдолчин бо- лөөлөгч оёдолчин үүнээс илүү ХӨ- 1000-г оёж байгаа юм.Л. дөлмөрийн бүтээмжтэй ма-, хүүхдийн, шин бий. болно. Тэр үед | та нар бидний өнөөдрийн , тогтоосон оёдлын дээд хэм»! жээг хэд дахин эвдэх учир- тай гэв. очих замдаа /Оюунчимэг эгч шигээ аварга оёдолчин болохыг мөрөөдөн ярил, цаж явлаа. 1 ЗУРАГ ДЭЭР: МҮЭ- Л.Оюун- чимэг С. БОДООШ ийн ХИЇ их хурлын 19- БҮХ НИЙТИЙН ЧАНАРЫН ҮЗЛЭГ х Чанар! Энэ үг хүн бү- хэнд хамаатай. Чанараас ангид хэн Ч байхгүй. Гуталчин ах хийсэн гут- лынхаа чанараар ажлаа үнэлүүлж байна. Оёдолчин эгчийн урлаж мэтгэсэн зүйлийн чанараар ажлын үр дүн нь хэмжигдэнэ.Га- раас гарч буй бүтээгдэхүү нийг, хийсэн эзнийх нь хүн чанартай холбон ярих боллоо. Хүний чанараар сайн хүний гараас чаларгүй бү- тээгдэхүүн гарах ёсгүй. Сурагчийн чанарыг юу- таар хэмжих вэ? Юуны өмнө сурагчийн гол Хө- дөлмөр болсон сурлагын чанараар хэмжинэ. . Хү- мүүжлийн чанар. Хүний чанар. Хүүхэд насандаа юм бүхэнд чанарыг эрхэм болгож хүмүүжвэл том болоод ямар ч ажилд го: логдохгүй. ЯЬ! Чанартай сайн сурагчаа- раа багш бүхэн бахархдаг. Хүүхдүүд ээ! Та нар улс эх орондоо чанараа шалгуулах тэж байна. Чи юу сурав? Ямар шинэ мэдлэг чамд нэмэг- дэв. Энэ асуултад хариу: лах цаг боллоо. Сургууль- даа. даалгавраа хийлгүй очиж, шинэ хичээлийг дор дор нь ойлгоогүй өнгөр- сөн хүүхдэд бол үлдэж байгаа цаг бага хугацаа нь мэдээж. Тогтмол ча- партай сурдаг хүүхдэд бол харин үзсэн сурснаа улам бататгахад хүрэлцэх л ху: гацаа. Аав, ээж, ах, эгч нар чинь «Бүх нийтийн чана- рын үзлэгэ-т амжилттай дүн үзүүлэхийн төлөө хи- чээн зүтгэж байна. Су- рагч та бүхэн ч нэгэн адил шамдаарай! Чанарын шалгалт ай- суй. 3) Яхзьередбй ҮНЭН ЯХХЯХАХАЯХЖХХАХХАЯАЖЯАЖАХ АХ ХЖ2ЕЯ ЯЯЯЯдЖ 198 ОНЦЫН лийг амьдралтай ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ БИЧИЖ БАЙНА Автобусны буудал дээр хүн цөөн байв. Хоёр гар- таа дүүрэн юмтай цүнх барьсан нэг эмээ ойрхон явж байсан хоёр хүүхдийг дуудаад: Хүүхдүүд минь надад туслахгүй юу? Эмээ нь алдаж, унагачих гээд, бас энэ хайрцагны хүндийг нь яана гэлээ, Хоёр хүү- хэд дурамжхан «За» гээд цүнхтэй юмыг нь авлаа, Удсангүй автобус ч ирлээ, Эмээ хайргтаа өргөж ядан автобусанд оров. Хүүхдүүд автобусанд юрж хойно нь Пионер сурагчдын цэрэг- спортын улсын аварга шал- гаруулах «Дөл--87» тог- лолт зургадугаар сард Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт бол- ио, Сургууль, район, хот, аймгаас шалгарсан шилдэг 25 салааны 250 пионер сурагч цэрэг-спортын такн- тикийн хээрийн тоглолтод оролцох гэж байна. «Дөл» тоглолтыг 1981 оноос эхлэн жил бүр ай- маг, хотын хэмжээнд, гур- ван жил тутам улсын авар- та шалгаруулахаар шийд» вэрлэсэн билээ. Энэ жи- лийн тоглолтод оролцогч пионер сурагчид эмнэлгийн анхны тусламж үзүүлэх, тал эсэргүүцэгч баг өмсөх, гранат шидэх, цэргийн ан- хан шатны бэлтгэл зэрэгт хүчээ сорьцгоох юм. «Пио- нерийн үнэн» сонинд «Дөл- 8Т» тоглолтод амжилт гар- тахаар шаргуу бэлтгэж байгаа тухай мэдээ ирсээр байна. Энэ жилийн улсын аварга шалгаруулах тог- лолтод оролцогч пионер, сурагчид ахмад дайчидтай уулзалт хийх, хувьсгалын музей үзэх, түүх дурсгалт газруудаар аялах ардын армийн сайн дурын уран сайханчдын концерт Үзэх зэрэг олон арга хэмжээнд оролцох юм. Ардын армийн. залуу ха- лаа шионер сурагчид аа! Цэрэг-спортын «Дөл-8Т» тоглолтод өндөр амжилт гаргацгаая! 999999999994909999906 ШАЛГАЛТАД БЭЛЭН ҮҮ? ЗУРАГ ДЭЭР: -- Заасан хичээ-! холбовол баттай сайн ойлгодог гэж 7-гийн «Г» ангийн сурагч Ч. Оюунаа ярилаа, ирнлцвал ашигтай байдгийг 6-гийн «Гэ ангийн сурагч М. Бадам, Б. Сүх- бат нарын жишээ харууллаа. ТӨЛӨӨ Авууж 3МЭЭД ХЭН ТУСЛАВ -- Эмээ, бид өөр зүг явна гээд хоёр хүү тортой юмыг нь орхиод явав. Эмээ ачаагаа өргөн ядан байтал нэг хүүхэд ирж: -- Эмээ би танд туслая тээд хайрцгийг авлаа. НЭэ- лээд явж байтал араас нь Юу мэдэж сурснаа шалгуулж онц дүн авахын шамдан бэлтгэж байна. Нийслэлийн 60 дугаар сургуулийн тийнхүү бэлтгэж байна, -- Хамт олноороо харилцан ярил- цаж маргалдах нь гүн бат мэдлэгийн Үндэс болдог, 5-ын «В» ангийн сурагч Б. Отгонзана, Эрдэнэ, Х. Баттөр, Ц. Ариунаа, Н. Туяа нар. төлөө пчонер сурагчид пнионерүүд Ч Д. Энхбат, З. Оюун- руу орчих нь тэр. Эмээ ч тэр хашаа руу орлоо. Гэ- тэл эмээ, нөгөө хоёр хүү- тэй нэг хашаанд суудаг байжээ. Эмээд хэн туслав. Энэ гурван хүүхэд нас бие адил боловч зан чана- рын хувьд эрс ялгаатай, нь хүнд туслахыг хи- чээж явахад нөгөө хоёр нь өөрт нь тээр боллоо гэж үзэж аль болохоор зайлс- хийхийг 999999999999994994940 4944449999494994994999999 49 99499499449949444004444 5122 , ? 9 Ф 9? Ф Ф Ф 9 Ф .. Ф , 9Ф ? 9 Ф Ф Ф, Ф 2 Ф .. Ф 9 ад 727577 Өндөр настны эмнэл- гийн ерөнхий эмч, Улаан- баатар хотын | гүйгчдийн клубын дарга Д. Чүлтэм- тэй манай сурвалжлагчийн хийсэн ярилцлага. х: -- Сүүлийн үед гүйх хөдөлгөөн өрнөж, түүнд хүүхдүүд олноор хамраг- дах боллоо. Энэ нь гүй- хийн ач тусыг мэдсэн- тэй холбоотой. Мэдэхгүй хүүхэд ч бас бий. Тэгэ хээр гүйх юунд хэрэгтэй вэ гэдгийг тодотгон ярьж өгнө үү? - Шинжлэх ухаан техникийн дэвшлийн эрин үед хойч үе маань эрүүл чийрэг бие бялдар, цовоо сэргэлэн оюун ухаантай, гоо сайхан байх ёстой. Энэ бүхнийг хангахад хуучнаар амьдарч болох- гүй. Өөрөөр хэлбэл. хүн бий болсон цагаасаа гэ- дэс цатгалан, мөр бүтэн явах, хөдөлмөр хөнгөвч- лөх гурван үндсэн зорил- тыг өмнөө тавьж ирсэн. Хэт таргалах нь өвч- ний бай болно. Нөгөөтэй- гүүр хэт дулаан явья гэс- нээс болж их бээрэг бол- лоо. Энэ нь ангина, ла- рингит гэх мэт өвчнийг үүсгэх үндэс болж байна. рин хөдөлмөр хөнгөв- чилсөн нь «хөдөлгөөний өлсгөлөнд» оруулж байна. Дэлхийн хүн амын тал хувь нь зүрх судасны өвчнөөр өвчилж байгаа нь хөдөлгөөн багадсаных юм. Ингэхээр хоолоо таа- руулж идэх, өлчир чий- рэг байх, өөрийн биед хө- дөлгөөний өндөр ачаалал өгөх зайлшгүй шаардлага урган гарна. (Ингэж хө- дөлгөөний ачаалал өгөх гол арга нь гүйлт юм. Гүйхэд тавхины хүчил тө- рөгчийн хангамж .нэмэг- дэн дотор эрхтний үйл ажиллагаа сайжирдаг учир хүнд баяр баясгалан ав- чирдаг. Гүйлт «амь нас- ны даатгал» гэж би бод- дог. Гүйдэг хүүхэд зал- хууг мэдэхгүй, сурлага сайтай болно. Тэр ч бай- тугай гүйх явцад бодож чадаагүй тоо, . ойлгоогүй хичээлийн «сэдэв Ч толЛ- гойд орж ирдэг шүү, --Манай хүүхдийн дунд гүйхийг хүсэгчид их бай- даг. Гагцхүү өглөө бүр эрт босч гүйх нь бэрх- шээлтэй гэж ярих юм. Энэ Зэсхлнувлийг хэрхэн давах вэ --Хэрэв хүн «жаргаж байна» гээд л хэвтээд ун- таад байвал элдэв өвч- ний боол болно. Өглөө бүхэн тимнастик хийж, гүйж, спортоор хичээллэж жаргал хөлсөө гаргавад Шээс 52 9 Ф9Ф9999999999999999999999 Ф9Ф9ФФ9999999Ф9999999ФФ9Ф4» АЗ ЖАРГАЛТА Я8ЬЯ ГЭВЭЛ ГҮЙЦГЭЭ! ирнэ. Ямар ч хүн тавьсан зорилгодоо хүрэх нь чялалт» болдог. Тиймээс өглөө эрт босдог болж залхууг ялбал, энэ чиний хувьд «Ялалт». Ялалтын дараа аз жаргал, цог хийморь... Гол нь өөрийн- хөө сэтгэл санаа, оюун ухааныг эзэмдэж сур! Ин- гэвэл бэрхшээлийг давна. --Сэтгэд санаагаа эзэм- дэхийн тулд яах вэ? --Аутоген дасгал гэж бий. Өөрийгөө эзэмдэх дасгал. Юуны өмнө би гүймээр байна, гүйх на- дад ашигтай, би гүйх хү- сэлтэй, гүйгээрэй гэж өө- рийгөө сэтгэл санааны хувьд бэлтгэнэ. Тэгээд гүйх явцдаа: Би сайхан байна. миний бие хөнгөн байна гэнэ. Мөн гүйгээд бай, шогшоод бай гэж зургаан удаа давтан хэл- нэ. Ийм байдлаар дасгал сургууль хийх хэрэгтэй. -- Та өдөрт ямар дас- Ээ хийж хэдэн кюм гүйдэг вэ -- Би одоо 61 настай. 1976 оноос эхлэн гүйл- тээр хичээллэсэн. Өглөө 5-6 цагт босдог. Өглөө ний гимнастик хийчихээд 10, 15, 20 км гүйдэг. Харзанд орно. ино- нєр сурагчид гүйлтэнд их хамрагдах боллоо. Энэ та- лаар... -- Би үүнд л их баяр- лаж явдаг. Гүйх хөдөл- гөӨНн их дэлгэрч байна. Үүний нотолгоо болгож ХЭДЭН тоо баримт дурдья. Улсын хэмжээгээр 251 гүйгчдийн клубт 22000 хүн хичээллэж байна. Нийслэлийн 41, 31 дүгээр сургуулийн зарим сураг- чиз анги бүлгээрээ хамт с55Сороо гүйдэг боллоо. Харахад бахархмаар. Үү- нээс жишээ авч сургууль хамт олноороо гүйх аж- лыг зохион Ф99999Ф9Ф99Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9Ф Ф9Ф99ФФ | 7. Ч. 13. » 52 ? байгуулмаар ф юм. Ф уламжлалт асуулт. Нийт уншигчдад хандаж юу хэлэх вэ? --Гүйлт бол зрүүл аж төрөх ёсны дадлыг хүнд өгнө. Тиймээс ухаантай. эрүүл чийрэг, гоо сайхан сэргэлэн цовоо байхын тулд гүйцгээ. Аз жаргал- тай явья гэвэл гүй! Гүйц- гээе! Хүүхдүүд ээ, гүйц- гээе! Ярилцсан Н. ЭНХЧИМЭГ Баш2---ялшлиВ лэл ди СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛӨӨС: Чи өглөөгүйдэг үү? Гүйгч- -ДЕЙН клубт орсон Уу? Энэ рэй! ? ? » ? »? ? 99 » П 12 з 99999499994994 зогслоо. Хэдэн буудал | яваад бүгдээрэ буулаад,. | » 17:4144344 й Бо Ч. ДАвллням: . | ЗРЭНЭР / ШШЛСЭ7) Зөнөөнөнөөлөөлөөөөөөөөлэөэс ! " ГҮТЫТ! ЯЛ УС: » хэвээ «(ыг Э“ерг Ж давшихад саад болж казануудын байв. Ж Энэ өдөр улаан гвардийн- Ж хан нуувч ухаж, төмөр ж » ж » » ж ж» 18 Ж Торон хаалт хийлээ. Хо- росны үлд 12 настай Миша врилов гарлаа. Тэр уртадсан шинель, томдсон хатуу саравчтай малгай өмсч, карабин буу барьжаэ. Нуувчаас хүү харагдах төдий. Гэвч тэр иягт ням- бай байлдагч. Ингэж ма- наанд зогсохдоо түүний өмнө ямар их хүндтэн, хаг риуцлагатай Үүрэг ногд- СОНЫГ ойлгоно. гэнэг түү- НИЙГ чиглэн нэгэн морь- тон давхин явах нь хараг- дав. Морьтой хүн ойртон ирээд: -- Хүү минь, эн яма Зуут баина вэ? Дєрчөнд орох зам аль байна? хэ. мээн асуулаа. цо ЭОНД ямар ч зуут байхгүй. Чөмөр завин батальон байдаг юм. гэж Миша хариулаад түүнээс хараагаа үл салган ма- нанх мөн үү, биш бодож овжын жэл Гэвч түүнийг холдож амжаагүй оайхад, «Зуут! Зуут гэдэг чинь зөвлөн цагаан казакуудад байдаг шүү дээ. “Зэгэхээр энэ лав цагаан офицер. Тэр “Үрекиног учиртай асууж шүү. Тэнд дайснууд осай- гаа. Яадаг билээ Фөрийн- хөндөө мэдэгдье. гэхээр энэ офицер зугатаачихна. Түүний морь нь их хурдан омголон юм» гэж бодлоо. Миша агшин зуур На- рабин буугаа шагайп бууд- лаа. Офицер тал руу зуг- тахаар ухасхийв. Миша да- хин буугаа оннлж гохыг нь дарахад офицер унав. Миша түүний хээрийн цүнхийг нь мултлан авч штабт хүргэж өгөв. Өглөө эрт улаан гвар- дийнхны хороон дарга Иноков, Миша Гавриловыг эрж явав. Тэр харуулаас Оуугаад нуувчийн хамар хэсэгт үүрэглэж байлаа. Бяцхан Фбайлдагчийг сэ- рээнэ гэдэг Иноковт тун санагдав. Миша мэдсэн юм шиг гэнэт сэрэв. -- Сайн байна уу? Бүргэдхэн минь! Чамд чин сэтгэлийн баяр хүргэе. Чи Уральскийн МНУалтын Энд О| нэт баримт НД - Айгалсанна. Баа- тарлаг тавьяа байгуулж хувьсгалын үйл хэрэгт хү- чин зүтгэсэнд чинь их баярлалаа. Хувьсгалт хо- роо, хамгаалалтын шта- баас шагналд тодорхойлсон гэж хорооны дарга хэллээ. Миша нойрмог оайсан учир дарга нь чухам юу яриад байгааг төдий л сайн ойл- гохгүй, хэрхэн юу гэж хариулах, баярласан сэт- гэлээ яаж илэрхийлэхээ ч мэдэхгүй зогсоно. Ахмад Дайчин хүүгийн сэтгэлийн хөдөлгөөнийг ойлгож Ми- шагийн толгойг цээжиндээ наав. -- Дахин чамд баяр- ласнаа илэрхийлье! Одоо амар даа! Удахгүй тулал- даан эхэлнэ гэв, Нар мандаж, битүү утаа, тоос шороо дарагдаж га- зар дэлхий сааралтан эр- гэн тойрон нам гүм. Цагаан халаат өмссөн Эмч, сувилагчид шархтай цэргүүдийг эмчилж ооолт хийн, цэргийн эмнэлэг рүү шилжүүлж байв, Эвдэрч хэмхэрсэн их бууны дэр- гэд, дэлгэж тавьсан ши- нель дээр Миша Гаврилов хэвтэнэ. Хагас цагийн өм- нө түүнийг асрагчид Ча- ганы эрэг дээрээс авчир- чээ. Хороон дарга шархдагс- дын хажуугаар явж бай- гаад Мишаг олж харав Тэр газар өвдөглөн сууж, хүү- гийн гарыг өргөж судсыг барьж үзээд: -- Эмч, Эмчийг ирүү- лээч! гэж хашгирлаа. Байлдагчид тал бүрээс бүчин “ирэв. Миша чнү- дээ нээлээ, Тэр тойрон зогссон дайчдыг танимагц инээмсэглэн, --..Уух юм... гэж сул- хан хэлэв. Түүнд ташмаг- тай ус өгөхөд, балга ус очив. Бяцхан чапаевын нүд хоромхон зуур баяр тайгаар гэрэлтэв, Бид ялсан уу? хэ- мээн Миша үгээ зөөж ядан хэлээд чимээгүй боллоо. Миша болон бусад улаан гвардийн дайчдын шари- лыг хамгаалалтын нутагт авч ирэхэд хотыг хамгаа- лагчид баатруудтай салах ёс гүйцэтгэв. Зуны цэлмэг өглөө мян- га мянган дайчид, чид, хотынхон амь үрэгд- сэн давчдыг Чаганы зүгт үдэж оилэЭ. зүүнээс хойш хоёр долоо хоногийн дараа Уральскийн комис- сарын газраас Миш Гав- риловыг шагнасан Улаан тугийн одон ирсэн юм. Уг одонг: «Улаан цэрэг Ми- хайл Гаврилов Уральск хотыг хамгаалахад орол- цож яваад 1919 оны зур- гадугаар сарын 24-нд баа- тарлагаар амь үрэгдлээ, Баатрыг үүрд дурсана!» гэсэн цэргийн комиссарын газрын рапортын хамт Москва руу илгээсэн юм. 1958 оны наймдугаар сар. Уральск хотын төв гудамжаар Казахстаны муж бүрээс цугларсан пио- нөрүүд хүндэтгэлтэйгээр жагсаж явна. Казахстаны пнонерүүд: -- Мишагийн тухай бид сайн мэднэ. Тэр бидний хамгийн хүндтэй хүн. «Дружные реОята» сонины газраас түүний дурсгалд зориулсан хөшөө босгохын тулд хоёрдогч түүхий эд цуглуулах уралдаан зар- лахад пнонерүүд «алуу- наар дэмжиж, энэ ажилд шуурхайлан оролцсон би- лээ. Бид хамтралуудад ажиллаж, хаягдал төмөр цуглуулж, концерт тогло- сон юм гэж Райхан И0- раев ярив. Казахстаны бүх пионер хувьсгалын баатруудын хөшөө дурсгалыг хүндэт- тэн хамгаалахаар шефлэн авлаа. Хөшөөг тойрон өн- гө өнгийн цэцэг алаглан ургаж байх болно. Хүндэтгэлийн дууллаар ппионериин бүлгэм хөшөөн дээрх бүтээлгийг авав, Бяцхан оаатар толгойгоо бардам өргөж суурь дээр зогсжээ. Урагшаа итгэл- тэйгээр харж хөмсгөө зан- гидаж байна. Хөшөөний. суурин дээр: «Иргэний дайны бяцхан баатар Мн- ша Гавриловт Казахстаны пнонерүүдээс!» гэж бич- жээ. ажил- » х х » » 23 » жжЭЖЖЖЖЖЖЖЖЖХ ЖЭ ЖЭ ҮҮ ЖЖ жи 1,4:5.5.9.2.9.2.9.2.9.2.2.5.9.9.9.9 9:4:8:2:2: рРРРРРРРРЭРРЭРРэтЭэн ххх ЖжлЖлХЖжЖ ххжхХхХЖХАХАЛАХАХАХААХХХАХХАЖЖЖ ЧЭЁСЕ ЗЇЕБ БЭЛ» Зөвлөлт Молдав улсын Бельцы хотын Аркадий Гайдарын нэрэмжит номын санд Загачууд» ажилладаг. Түүний хам- гийн идэвхтэй гишүүд НЬ Октабрчууд байдаг. Тэд со- нирхолтой таавар таалцаж, хөгжил “тэй тоглоом тоглон бүжиж наадацгаадаг ажээ. ТАСС-ын фото 9уо4 бодрол 601: 8071 84 «Бүхнийг сонирхогч нэртэй клуб ном уншиж, !4) Р: 13:77 СҮргэлжлэл) . “Хувийн захидлын төгс- | ГӨЛД: гуйлт хүсэлт, ёсол- гоо, гарын сүсэг, огноо (он, ( сар, өдөр), захидал, бичсэн | газрын нэрийг бичдэг. 1 1. Гуйлт хүсэлтийн маяг: а) Хүндэт: -- Захисан ! юмыг болбол түргэн илгээ- хийг танаас хүснэ, -- хариу захидал бичих: хайрлана уу. с.сЫГ очсон хүнээр | өгч хайрлана уу. | -- харну захидал шаг- нахыг хүсье г. м. 6) Энгийн: -- Миний захиссн юмыг даруйхан явуулаарай, 2 -- Хариу түргэн би- чээрэй. -- Энэ номыг багшид | даруйхан бариарай. -- Миний дүү танд баяр | хүргэж байна. -- Миний .найз таны амрыг эрээрэй гэснийг уламжиля. -- Миний өмнөөс баг- шийн (Дорж гуайн...) ам- рыг эрээрэй айлтгаарай) -- Намайг багшийн | (Дорж гуайн) амрыг эрж | байна гээрэй. Намайг Доржийн мэндийг асууж байна гээ- рэй, , 2. Ёсолгооны маяг: а) Энгийн: Ёсолсон дүү (найз) Дулмаа чинь | 0) Хүндтэй: -- Хичээн- | гүйлэн ёсолсон таны дүү Дорж . -- Ёсолсон таны шавь Дорж -- Таныг хүндэтгэн ёсолсон Дорж -- Таныгаа хайрлан са- | нагч Дорж -- Таныгаа хэзээд үл мартагч Дорж г. м. 3. Хувийн захидлын төгсгөлд элбэг байдаг ҮГ хэллэгээс, а) Захиа мэтсийг бичив. Захна мэг өчүүхэн хуудас | эрээчив. Дэмий нуршин таныг чилээв. 0) Захидлаа үүгээр тегс- гөе, Урт захидлаа одоо дуусган. в) Жич: (Захидалд баи- чихээ мартсан юм уу, 34 хидалд Хамаарахгүн зүй лийг захидлын .эцэсг| «Ч» гэдэг үг тавиад хойно иь бичдэг) г) Захидлаа олчиж мэс ! , ёсолгоо, огноо, Г4- | Солу үсэг, жич гэдэг ХЭС | гийг ч бичсэний дараа “бас 1 юм бичих ын өЭЧРЭр | үлдвэл голдуу бичд Ь уол Даруй баяр! Маш бат, Түргэн баярын уч- рал) Бат журам, Учрэлт | баяр), Өлзий учрал! АЗ жаргал! Баяраар учирьх. Уулзахын ерөөл! зӨнн, гэх мэт бэлгэ Дэмэрэх, үг хэллэгээс ,биниж, Ор ДӨГ. үл У. Уйсонаунс сс” ЧНЭН СЭ-ээжо-с-2- нов» мо6СТ3»ӨшоөССЛ3- шт о«СТ»ө ээ СН эь СЭ : УРАН БҮТЭЭЛ МУСТАЙ КАРИМ ДУУ Ээж минь намайг 29999929 49999999999999 Коонсн мэднэ. минь ч өхөөрдөнхөн бүүвэйлэхдээ : Й хЧ 3 уүүв : Аанай л энэ дуугаа эн Энэ дууг эгшиглүүлэнхэн Олны гаргасан дардан зам ЁЭГЭХэх МєНн 5 дуулдаг сан, /Олойр татан зүрайдгийг : - Алсын замд жолоо залахад мэднэ, 22) Ф минь Ч Өөдгүй нэгний гаргасак зөрөг бу Аанай л энэ дуугаараа үдсэн Өргөс шарилжинд - сэн, дарагддагийг-мсднэ. вэ Ээж минь энэ дууг дуулах Сэрүүн талын алаг цэцэгс - их дуг.ай «Сэтгэл уярааж, нүд булаана. Өө Эргэж очилгүй утан биоих Зөрөг дээр ургасач ганц Ф буруута4... цэцэг Өө Хонгор ээж минь Чадаас Зөндөө тэгээд хатаж ө аолдсмюэл заяна, хатллгсна. чөзөөвөөөсөөөтөгөөөөөөөөӨӨөөөсгөөсөөгөөөөөөө БИ Хүүхдүүд усанд солж байна. Зун цагийн зугаатай мөч санагдана. Гэтэл энэ Удаа хүүхдүүд гол, мөр- ний усанд бус бассейнд сэлцгээлээ. Тэд тоглолтоо «Би усанд -сэлж сурсан» гэж нэрлэжээ. Үнэхээр сэлж, шумбаж, тоглож сурсныг нүдээр үзсэн хүн л мэднэ. Гурав, таван мет- рийн тавцангаас ус руу годройтон эргэлдэн харайж байна. Ар, өврөөрөө дДас лайн гахай шиг, мэлхий шиг салж байна: Усан до- тор бөмбөг “тоглож байна. Усан доогуур загас шиг сэлж, усны “гүнээс -. цэцэг түүж байна... ийм л үзмэ, рийг МХЗЭ-ийн Төв Хо. харьяа Хүүхэд-за- луучуудын усан спорт сур- бассейны сурьл: үзүүлэх тоглолтдоо Тэд гуравхан сар боловч анх спортын ааны эхлэн Та: вигчид боллоо, ассейнд хичээллэгч- Дийн 50 таруй хувь нь бидний үе тэнгийнхэн өөрөөр хэлбэл 8--15 нас- ны найзууд маань байна, Тийм болохоор усан спор: ЦАГААН ШУГАМ НОГООН ГЭРЭЛ, хилиииин ин хигн гал 2521.28.522:5-12.13 ӨССӨРИЙН ЗОХИЦУУЛАГЧДЫН ӨДӨРЛӨГ лундаас хоёрдугаар байрт шах 9) гаэчаэ. Өдөрлөг үргэлжилсээр. Хүүх- Талоанд ПӨдвөн Замын уулт вар дүрслэн зуржээ. Дүнд нь тэрлэн дохио .асч унтран байв. Замын голд өсвөрийн сэргий» лэгч зогсонО. Түүний шцохи9 тоор зорчигч хуухдууд зам хөндлөн гарч байв. Явган зор- ЧИГЧИЛ ЗОГСОХОЛ ГуОВэЧ дУГҮй- ТАЙ ХҮҮХЛУҮЛ ХҮрдлан гзэлаа, Тэд машиныг ооложээ, Өсвө рийн зохицуулагчид замын х0- дӨЛГӨӨНИЙ ШҮрдрЭМ танилисулж байна. Тэл нийслэлчїїн 347 лу» гаар сургуулийн У ялгийн «ЛА» бүлгийн ионерүүд, Өнгөөсөн ЭЭЖИЙН ДУУЛДАГ, УСАНД -СЭЛЖ СУРСАН Башкирийн ардын яруу най- рагч, ЗСБНХУ-ын төрийн шагналт, ЗСБНХОУ-ын К, С. Станиславскийн нэрэмжит тө- рийн шагналт яруу найрагч Мустай Карим 1978 онд «Зочдоо хүлээж байна» гэ- дэг номоороо Андерсений Хүндэт диплом хүртсэн юм. Хоёр чихэнд дуу нь хангинасаар л байна, «Очоос дөл бадардаг» гэж Олон түмэн бүгдээр мэднэ. Унтарсан хойно үнс л үлддэгийг Улс түмэн цөмөөр мэднэ, Дуслыг хураавал далай болдгийг Даяар олон бүгдээр мэднэ. Газарт унасан ганц дусал Гавихгүй тэгээд ууршдагийг тын “ирээдүйг үүсгэгчид, гэж хэлж болмоор санагд- лаа. Үзүүлэх тоглолтыг олон аав, ээж, ах, эгч анд найзууд “үзлээ: Тэдний дундаас нэгэн бядхан хүү- тэй уулзвал: - Нэр Б. Жавхлан, 28 дугаар сургуулийн 41 ангид сурдаг. Дүүгээ да- гуулж ирсэн. Их гоё. юм үзлээ. Энэ зун сэлж сурна аа. Усан спорт их сайхан юм. Гэртээ очоод гэрийн- хэндээ, сургууль дээрээ ан- гийнхандаа ярина...» гэж хэлсэн, Үнэхээр оролцогчид нь спортын амжилт үзүүлэхээ, үзэгчид нь өөрсдөө хичээл» лэхээ бодсоор бассейнаас тарцгаасан нь сонин бай- лаа. Анхны гараа амжил- тад уриалан дуудлаа. Хүүхдүүд ээ! Монголын усан спортын тамирчид олон улсын тэмцээнд (0) оролцлоо... байр эзэллээ гэх цаг тийм ч холгүй бол- 9 жээ, «Би усанд сэлж сур, сан» -- энэ тоглолтыг үз- сэн. бол доо?| Хичнээн гоё 09 гээ. (9) (0) А. БААТАРЖАВ 10) (0) Ф 2) (0) (0) 9 Со) ДҮҮД замын хөдөлгөсний тухай мэдлэгээ сорилцож, кина үзэж, өдөрлөгт идэвхтэй оролц: лоо, Найрамдлын районы ХЗЭ- ийн хороо, автын салаатай хамтран өтөрлөгийг зохион бай- гуулсан юм. «Самын хөдөлөн, зорчигч» хоёр сарын нийслэл хотод-тийнхУү лээ, ГОДОЦОТ0101010101010) явган ажил эхэл- Т Эжил өсвөрийн “зОХИНУ Лаг йын МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 5 А-08905 Д. Сүхбаатарын Н эмжит Улсын " Индекс-14140 | хэвлэлийн комб їатад, хэвлэв, С.СГОХСХОГОГСДОВӨрОГоТОГС0|о1010(0101010Д0) Алдар нэр улаач 23м дээр чинь Амархан дайралддаг олз биш шүү Тулах хүнгүй бол аяны хүн Туулах замынхза дундаас буцлаг юм шүү! Дусал болж далайд унавал, чи Дуулим хорвоод мөнхөрнө шүү! Олонтой явбал олойр зам чинБ Олиггүй шарилжинд дарагдахгүй шүү! Ээж минь намайг өхөөрдөнхөн бүүвэйлэхдээ Энэ дууг эгшиглүүлэнхэн дуулдаг сан, Алсын замд жолоо залахад эс ыг эв 3 ЧИГ Хот нийтийн автобусаар Холхиж дэмий тэнээхэй Хорин мөнгөө «хэмнэх» 2 гаж Хойгуур, урдуур бултаахай, Ийм хүүхэд байдаг гэнэ Ичиг, ичиг, ичиг дээ, Орон сууцны хонгилд Орой үдэш шуугиахай Орц, шатны ханан дээр Олиггүй юм эрээчээхэй Ийм хүүхэд байдаг гэнэ Ичиг, ичиг, ичиг дээ. Гэгээнд өстэй юм шиг Гэрэл-чийдэнг сохлоохой Гэзэг үснээс нь чангааж Гэмгүй охидыг шоглоохой Ийм хүүхэд байдаг гэнэ Ичиг, ичиг, ичиг дээ. Мөнх ногоон цэцэрлэгийн Мөчир нахиаг хугалаахай Хайран сайхан зүлгийг Халцалж, гишгэн гатлаахай, Ийм хүүхэд байдаг » гэнэ Хайхрамжгүй тэр хэн бэ? Ичиг, ичиг, ичиг дээ. Д, САНЖЖАВ Хэн болохыг нь олоорой! Шоо 2010101010ТОТОТО 0 101010101010(0(0101001010) өөФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ /«Ционерий ” МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв (Хорооны н үнэн» (сонины ре:дакцн Зөвлөлт Татарын Г. Тукайн нэрэмжит төрийн шагналт зо- хнолч Шаукат Галиев 1982 онд «Биеийн тамирын дасгал хийдэг туулай» гэдэг номоо- роо Андерсений Хүндэт дип- лом хүртсэн юм. ШАУКАТ ГАПИЕВ БИ МӨРӨӨДӨХ ДУРТАЙ «Одод тоолох Огт дэмий ажил» Гэв үү, чи? Тэр худлаа, Шөнө би 2 Одод тоолох дуртай Сансрын нисэгч болох Бүр ч их хүсэлтэй. Алх тог--тог Ахин дахин Тог--тог Хадааснууд банз руу Хазайж тахийхгүй орно Тэгтэл нэг Тэнэг хадаас Тэгшхэн оролгүй Тахийж гулзайв, За энэ ч яахав. Алх байгаа цагт Аяыг нь нэг олчигно. Хаздаг бахины амнаас Хаашаа тэр гарах вэ. Цаашаа би явахгүй гэж Цааргалж зөрүүдэллээ, Бахируулж чахруулан Бахиар түүнийг Суга татав. Алхаар давтаж Ахиад түүнийг Тэгшилж орхилоо, Алх дахиад л Тог--тог--тог. Арай огцомхон Тог--тог--тог. Хаздаг бахь Журам сахиулахдаа Хатуу. Хараа салгаж Дэргэдээс: холдохгүй Хэцүү. Ц. СҮХБААТАР орчуулав ФРОТО ШҮҮМЖЛЭЛ ЭНЭ ХЭН БЭ? Ханан дээр эрээчдэг Хичээл дээр үймүүлдэг Хэнэггүй тэр хэн бэ? Хэлэлцэж түүнийг засаарай! Фотог МА СУРВАЛЖЛАГЧ өөө өФөөФөөӨ2ӨӨЭОрӨ28ОФФӨӨӨӨӨӨ ӨөӨӨөӨөӨӨ ГО1о10101010101010101010101010101010101010101010ДО1О1010101010101010101010101О1010(0ТОТОГОТОТОГОГ010101 1987. Ү. 13. өгөөөөөөөөөзөс зӨөөөөөФөөөөөөөөөэөӨөзөӨӨӨӨӨФЭЭЭӨ єөөӨдгөөзөссбӨэст2ӨЭ2ӨӨО ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУД ШИЛДЭГ 21-12) 1 » « » Г2 угээ----ииэхэиоиооилиоишиннкы ПРОЛЕТАРИ ОРОН БҮХНИЙ Р” ёс» МХЗЭ-аян ил риннсрнигтэилиэн Тав Хороб, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сони» хөнчиэвмээиийнлиилйтиичилийнэиийнэчр-гн НАР НЭГДЭГТҮН! МАМН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН төлөө хэзээд БЭЛХЭН 5 Тавдугаар сарын 10. Ням гариг, Оршин суудаг байр, хашаа, гудамжиндаа гээв. За эрээчсэ байхад шал угаа зарим нь хогшүүр- Нэг хэ- сэг нь гартаа алх барьж хашааныхаа эвдэрсэн хэм- хэрсэн зүйлийг засч сэл- Өбэж, хаяг хадаж байхад нө- төө хэсэг нь зүлэг, мод, Согоо. цэцэг тарьж усалж үзэгдэнэ. Тийнхүү «орон даяар хүүхдийн хөдөлмө- рийн баяр болж өнгөрөв, » .Өнгөрсөн жил Улаанбаа- » хотын намын багаху- дээр нөхөр Ж.. Бат- мөнхийн хэлсэн үгийг хЭэ- рэгжүүлэх зорилгоор «Пио- нерийн үнэн» сонины са- наачилгаар МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжит МПБ-ын Төв Зөв- лөл, МРТУХ, Ардын бо- ловсролын Яам, НААҮ- Яамнаас хамтран «Мин байр, хашаа, гудамж» ая- ныг хүүхдийн дунд Өрнүүл- сэц билээ. Уул аянд пионерүүд идэвхтэн оролцож, өнгөр- сөн Ням гаригт хүүхдийн хөдөлмөрийн баяр хийв. Түүнийг Радио, телевизийн їн нэвтрүүлгийн ре- ийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцийн тусгай сурвалжла Д хамтран 1 сурв ав, Хүүхдийн хөдөлмөрниї аяр хэрхэн зохион байгуулсан тухай энэ дугаарын ЦИ нүүрнээс уншаарай ОРЧИН ЦЭВЭР БОЛ СЭТГЭЛ САЙХАН Бидэнд олон баярт үе то- хиолддог. Өнөөдөр хөдөлмө- рийн баяр болж манай районы 20 гаруй мянган пионер су- рагч орчноо тохижуулах, орц хаалгаа будаж эвдэрсэн зүй- лийг сэргээн засварлах ажилд оролцлоо. Баяраар хүүхэд бид будаг, мужаан, шаврын аж- лыг гардан хийж, хөдөлмө- рийн онцлогийг мэдэрч бай- гаа нь сайхан юм. гэж Октяб- рийн районы 10 жилийн ЇХ сургуулийн сурагч, соёлч дол- дугаар байрын хүүхдийн сек- цийн ахлагч (С. Ариунзаяа ярьсан юм. " ийж АЙГТУН! ЗУРАГ ДЭЭР: Байрны орч" ноо тохижуулж байгаа нь: --Ийм сайхан будсан ханан дээр дахин хэн ч зураас гар- ёолон гэдэгт итгэж байна гэх: » Оюунтүлхүүр ярьсан зом. --Шат байнга цэвэрхэн бай» зал сэтгэлд сайхан. МИЛТЭҮл2л эвдрэлгүй байлга- д ширхэг хадаас хэрэгтэй байдаг. Ё МЗННийн УШ ИХ ХУРАЛ, 40 ЖИЛИЙН ОНД 1211! НАЙРАМДЛЫН элч Ё.сэхгиэн, Энэ үгийн ггыг инонерүүд сайн мэд- э. Сайц сайхан бүхэн аань аугаа их Октябриас СТЭЙ. Хувьсгал. Найрамдал нтернационал. Энх тай- ан. Хүүхэд бидний хам йн эрхэм дотно үгс г2 л энэ билээ. -- Найзаа! Би Зөзлөл- анд найзаасаа захи- хүлээн авлаа. -- Юу гэж бичиж вэ? -- Октябрийн 70 жи- ойд сориулан зохиож ажлаасаа бичжээ. -- Чи хариу бичсэн үү? »-- Бичсэн ТЭЭГ - Юуны тухай бичсэн бэ? -- Удахгүй болох МЗИН- ийн УШ их хурал, 40 жи: лийн ой угтан зохиож бай- гаа ажлаасаа бичлээ. Энэ яриа манай бүлгэ- мийн дэргэд байгуулсан «Интернационал» . клубт болсон юм. Манай клубийн гишүүд өөрсдийгөө найрам- дал нөхөрлөлийн бяцхан элч нар гэв үздэг. Энэнь аргагүй. Бидпий ажил най» рамдлиг сурталчлахад чиглэгддэг. Ялангуяа М3З НН-ийн УИ их хурал, 40 жилийн ой угтаж монгол зөвлөлтийн найрамдал, хамтын ажиллагааг сур, талчлахад чиглэгдсэн олон ажил зохиож байна, Зөв- лөлтийн пионерүүдтэй 83а- хидлаар харилцаж, хэн хэнийхээ ажил амьдралтай танилцаж байна. Үүнд орос хэл тусалдаг. Манай клуб зөвлөлтийн Чимкент хотын Бөгөн районы Төрт- көлийн сургуулийн Д.Сүх- баатарын нэрэмжит интер» национал клубтэй байнгын харилцаатай, Манай клуб анд нөх. дөөс илгээсэн. дурсгалын зүйлээр улам баяжиж бай- на. Одоо бид «Энх тайван, хүүхэд» Өдөрлөг зохио- хоор бэлтгэж байна. Монголын хүүхэд бид нар энх тайванд дуртай. Тэр хүслээ өдөрлөг дээр ая дуу, уран үгээрээ улам ч яруу тод илэрхийлэх бол- но. У, МӨНХЗУЛ (Баян-Өлгий. Буянт. 8 “тулан сургууль. У ан- ти ЗХУ-Д ОЮУТАН, СУРАГЧ СУРГАЖ ЭХЭЛСНИЙ 65 ЖИЛИЙН ОЙД БИ ЗХУ-Д МЭРГЭЖИЛ ЭЗЭМШСЭН Зөвлөлтийн ард түмний өгөө- мор сэтгэл, найрамдлын үр ши- мийг хамгийн сайн мэддэг хү- мүүс гэвэл ЗХУ-д сургууль төг- согчид байдаг. Нам, эвлэлийн илгээлтээр БХЛКЗЭ-ийн Төв Хорооны дэргэдэх Комсомолын дээд сургуульд суралцах аз зав- шаан надад тохнолдсон. Зовлө- лүүдийн оронд суралцаж байсан нь миний амьдралын дурсгалт сайхан мөч болж үлдлээ. Бид суралцаж байх хугацаандаа зөв- лөлтийн салуучуудтай үерхэн нөхөрлөж, комсомолын ажлын баялаг туршлагаас суралцаж ирлээ, Зөвлөлт орны социалист бүтээл байгуулалтын ололт ам- жилтыг нүдээр үзэж, дэлхийн болоц зөвлөлтийн соёлын Өв дурсгалтай танилцаж, зөвлөл. тийн хүмүүсийн тусч, ажилсаг ” сайхан чанарыг сэтгэл зүрхээрээ мэдэрсэн юм. Зөвлөлтийн эр- дэмтэй багш нарынхаа байн- гын нөр их хөдөлмөр, тусч сэтч гэлийн хариуд онц сурлагаар бэлэг барьсан юм. Би төгсч ирээд пионерийн байгууллагад ажиллаж байна. Хүүхэд наснаасаа мөрөөдсөн хү» сэл минь биелэн, улаан бүчтэ- ний комиссар боллоо. Комсомолын дээд сургууль төгсөгчид бид сургууль багш нартайгаа байнга холбоотой ажиллаж, эвлэл пионерийн аж- лын арга зүйн ном хэвлэлээ солилцож, захидлаар харилцдаг. Найзуудын захидал Москаа, Киев, Вильнюс, | Лениаград, Тюмепь, Алма-Ата гээд ласар уудам Зөзлөлт орлы өлцөгбу- лан бүрээс ириэ, Бидилй үерхэл нөхөрлөл улам зузаарч байна. Би Зөвлөлтийн хүмүүсийн ачийг ажлын шилэ шянз амнлтаар хариулаа. МПБ ЫН Төв Зөвлөлийн ажилтан Н, БОЛОРМАА 24:25:17 Хил ийн УТАС ДУУГАРЛАА «Пионерийн үнэн» сонин, радно, телевизийн хүүх- дийн нэвтрүүлгийн редак- цитай хамтран холбогдох байгууллагын туслалцаа- тайгаар зохион байгуулсан «Миний байр, хашаа, гу- дамж» аянд манай орны пионер, сурагчид идэвхтэй оролцлоо. Орон даяар анх удаа зохион байгуулж бай- гаа хүүхдийн хөдөлмөрийн баярын өдөр-энэ сарын 10- ны ням гаригт «Пионерийн үнэн» сонины хөдөлмөрийн штабын утас байн байн дуу- гарч байв. Сургуулиуд хүүхдийн хө- дөлмөрийн баяраа хэрхэн тэмдэглэж, ямар ажил хий- сэн тухайгаа энд байнга мэдээлж байсан юм. ««-утас дуугарлаа. -- Би Октябрийн райо- ны 62 дуггар сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Т. Шүрхүү байна. Манай сургуулийн 567 сурагч 13 байрны 48 ор- понд цэвэрлэгээ хийлээ. Гуравдугаар ангийн сурагч Дагзмаа, зургадугаар ан- гийн сурагч Саран нар идэвхтэй ажиллав. Утас дуугарлаа. - Октябрийн районы 67 дугаар сургуулийн 379 хүүхэд есдүгээр хорооны 10-30 дугаар гудамж, мөн 10 дугаар хорооны 2-12 дугаар гудамжинд цэвэрлэгээ хийж тус бүр 30-40 хашаа будлаа гэж пионерийн ахлах удирдагч Я. Цэрмаа ярив. Утас дуугарлаа. -- Найрамдлын районы 33 дугаар сургуулийн 28 бүлгийн 1224 сурагч хө- дөлмөрийн баярт оролцож сургуулийн анги танхим, орчноо цэвэрлэв. Хамран сургах тойргийн 24 байр- ны 461 орцонд «орц» опе- раци зохион байгууллаа. 16 кабинетийн үзүүлэн таниулах, тарааж өгөх ма- териалыг төрөлжүүлж, сэр- гээн засварлав гэж пионе- рийн ахлах удирдагч 2. Даваадалай ярилаа. Утас дуугарлаа. Ажилчны районы 84 дү- гээр сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч С. Цэцэг- маа: - Манай сургуулийн 1525 сурагч 1400 өрх ха- марсан 33 гудамжинд цэ- вэрлэгээ хийлээ. 11 гудам- жинд хүүхдийн хөдөлмө- рийн баярын нээлт хийв. Хашаа байр тохижуулахад Яармагийн 2. 5, 8, 9, 11, Арцатын 8. 9 дүгэр гудам- жинд ажилласан хүүхдүү, идэвхтэй оролцов гэж яри- лаа. Хөдөлмөрийн штабт амжилтын мэдээ үргэлж- лэн ирсээр байлаа. Ц з.УХүүхдийг амьдрал, хөдөлмөрт эртнээс бэлтгэ- хэд чухал ач холбогдолтой хөдөлмөрийн баярыг жил бүрийн хавар уламжлал бол- гон зохион байгуулж зан- шихад сургууль, ХЗЭ. пио- нерийн байгууллага пионер, сурагч бүр тодорхой санаа- чилга гарган үр бүтээлтэй ажиллах шаардлагатай бай- гааг эцэст тэмдэглэв. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ БӨ49168 БЛАЛАГ”Д БӨМБӨРИЙН МАРШААР Ням гаригийн өглөө бөм- бөр нижигнэж, гудамж ер бусын их шуугнантай, хөл хөдөлгөөнтэй болов. МХЗЭ- ийн 40 жилийн ойн нэрэмжит 10 жилийн гуравдугаар сур- гуулийн пионер сурагчид Сүхбаатарын районы орон сууц, гудамжны 27 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт хө- дөлмөрийн баяртаа тал та- лаас цуглаж байгаа нь энэ. Хүүхдүүд хүрз, хувин, алх, хөрөө, шүүр, будаг, багс барьжээ. Зарим эцэг эх ч хүүхдийн баярт оролцохоор ирсэн байв. Удсангүй хүүх- дүүд байр, орон сууцандаа жижиг засвар хийж, орчин тойрны нь цэвэрлэж, зүлэг модоо усалж эхлэв. Тэдний хөдөлмөрт оролцохоор бэлт- гэл ангийн сурагч Д. Батаа эмээтэйгээ иржээ. Үд өнгөрч пионерийн ах- лах удирдагч Б. Амаржаргал, бүлгэмийн зөвлөллийн ги- шүүн О. Номуулин нар ха- риуцсан хэсгийнхээ ажлын дүнг гаргахад З00 гаруй мод усалж, олон га газар тохи- жилт, байгууллага ажилдаа дүгнэлт хиймээр 8-2 лаа. я. БАТСУУРЬ эрэгт тэг “нэг, 2000 хүүхэд хөдөлмөрийн талбарт Бид Найрамдлын райо- ны ХЗЭ-ийн хороогоор ор- лоо. Ажилтнууд нь «Хүүх- дийн хөдөлмөрийн баяр»- ыг зохион байгуулж бай- лаа, Нэгдүгзэр нарийн бич- гийн дарга Д. Нямдорж: -« Бид Ардын боловс- рол, хот тохижуулах хэл- тэстэй хамтран хүүхдийн , дунд «Миний байр, хашаа, гудамж» аян өрнүүлж эв- дэрсэн зүйлийн судалгаа гаргаж Тооцоо хийгээд өнөөдөр түүнийг сасч бай- на тэв, Бид тусрайоны 1 хорооны 27, 28 дугаар байраар орлоо. Хүүхдүүд орчин тойрноо цэвэрлэж, мод усалж, байрныхаа ха- на туургийг угааж арчиж байна, 27 дугаар байрын дарга Г, Батхүү, хүүхдийн зөвлөлийн дарга Л. ид нар: -- Манай байранд 120 хүүхэд бий. Хүүхдийн хө- дөлмөрийн баяр өгөөж сай- тай боллоо. 48 дугаар сур- туулийн пионерийн бай- тгууллага энэ ажилд ту, салж байна. Манай байрны Д, Мэндбаяр, Ө. Налж маа, М. Нарангэрэл, С. Туяа нарын пионерүүд идэвхтэй сайн ажиллаж бай- на! тэв, 48 дугаар сургуулийн пионерийн бүлгэмийн зөв- лөлийн дарга З. Туяа, орц орцоор явж хамгийн сайн ажилласан хүүхдүүдэд та- лархлын хуудас гардуулж байв. . Нэгдүгээр орцны хүүхдийн хэсгийн ахлагч Д. Баярмаад талархлын хуудас гардууллаа. Бид 59 дүгээр байраар орлоо. Байрын зөвлөлийн дарга Ч. Дагва: Манай хүүхдүүд өнөөдөр байр сууцаа цэ. вэрлэж, өрөөндөө сонгино, чинжүү тарих ажил хийлээ ТЭР үүхдийн байрын Зала хөдөлмөрөөр туурга, шал САЙН МУУ ХОЁР Ажилчны районд очлоо. Тавдугаар хорооны 20 ду- гаар байшингийнхан том жи- жиггүй ажиллаж харагдлаа, Нэг хэсэг нь хувин барьж модоо усална. Нөгөө хэсэг нь орцныхоо хана, шалыг угааж харагдана. Хоёр охин- той уулзлаа. 15 дугаар сур- гуулийн зургаа, долдугаар ангид сурдаг гэж Б. Үүрийн- туяа. С. Алтанчимэг нар өөрсдийгөө танилцуулаад, хүүхдийн хөдөлмөрийн баярт манай байрнаас нэлээд хүн оролцов. Томчуул ч бидний ажилд тусалж байна. Гэтэл зарим орцны хүүхдүүд, ялан- гуяа дунд, ахлах ангийн су- рагчид хөдөлмөрийн баярт оролцсонгүй. Гэхдээ бид нэ- лээд ажил хийсэн. Сайн ажилласан хүүхэд ч бий гээд Б. Батцэцэгтэй уулзуулав. 34 дүгээр сургуулийн У ан- гийн сурагч энэ -охин байр, орцын цэвэрлэгээнд байнга гардаг байна. -Би энэ бай- ранд амьдардаг. Гэрийн до- тор бүх юм цэвэр, цэмцгэр байвал хүн бүхэн баярладаг. Түүний адил орц, байр маань цэвэр байвал хичнээн гоё гэж Батцэцэг ярилаа. Батцэ- цэг шиг сайхан сэтгэлтэй хүүхэд олон байх юм. 120 мянгатын 11 дүгээр байрын хүүхдүүдийг ч хэлэх хэрэг- тэй. Дөрвөн, орцтой энэ бай- ранд 120 хүүхэд амьдардаг, Хөдөлмөрийн баяраар орц- ныхоо хана туургыг угааж мод усалж, зүлэг суулгажээ, - Өнөөдөр хүүхдүүд маань их сайн ажиллаа. 35 тоотод амьдардаг М. Оюу- наа (75 дугаар сургууль, ЇХ анги) хөдөлмөрийн баярт хо- шуучилсан даа гэж байрын дарга Ө. Ядамжав гуай ярив. Районы хүүхдийн хөдөл- мөрийн баярт оролцож ява- хад сайны хажуугаар саар- тай ч учирсан юм. (Зарим сургуулийн сурагч хөдөлмө- рийн баярт гар бие оролцо- хын оронд зохион зааварлах үүрэг гүйцэтгэж байх юм. Бид хэсэг сурагчтай тааралд- лаа. Манай хариуцсан бай- рынхан хөдөлмөрийн. баярт оролцохгүй. байна гэж тэд ярилаа. Та нар яаж оролцож байна гэвэл дуугарсангүй. Зарим охид нь үсэндээ ца- гаан өнгийн тууз зангидаж ёслолын хувцас өмссөн ха- рагдлаа. Хөдөлмөрийн 0аа- гаж зэвсэг нэгэнд нь ч алга. Тэгэхлээр энэ хэдэн сураг- чийн хувьд орон даяар 80- хиогдож байгаа хүүхдийн х9- дөлмөрийн баяр зүгээр л нэг зугаалга болж өнгөрөв 00- лолтой. М. БОЛД ” БЯЦХАН ГАРЫН ТУС районы энэ 5 Зомаээцийн Ху, ҮҮН. сургуулиудын сурагчид оршин Г. суудаг. Г. (ХУШ сургууль УП анги) (ТҮ анги), Б.Оюу- билэг (ХУ сургууль, У! анги) нар дүү нартайгаа хамтран орчноо цэвэрлэж, хана, ша- угааж, хөвгүүд Бэх Зар ах, эгч нартайгаа цэвэрлэж, мод суул- гаж байна ос «Районы эвлэл, пионерийн ажилтнууд 40 дүгээр байр- ны орчинд ажиллаж байгаа хүүхдүүдтэй уулзлаа. -- Та нар байрандаа орц нь цэвэр цэмцгэр болжээ. Энэ байраас 10 хүүхэд усан бассейны дугуйланд явдаг юм байна. Одоо компьютертай танилцуулах ажлыг байрын зөвлөлөөс зохион байгуулах гэж бай- на, Хүүхдийн хөдөлмөрийн баярт оролцсон Х. Эрдэнэ- хүү: -- Манай байрны хүүх- дүүд цөм нүдлэн хамгаа- лагчид. Хананд юм эрээч- чих вий гэж үргэлж хянаж явдаг. Та үзээрэй! Манай аль ч давхрын хананд ямар ч эрээчиж сараачсан зүйл байхгүй гэж хэлэ: боо операци зохиодог уу? -- Зохиодог. Манай байр- ны орц операцийн тэмдэглэл гээд дэвтэр дэлгэн үзүүлсэн хүүг, охид хөвгүүд манай дарга гэв. Энэ дэвтэрт | байрандаа тогтмол цэвэрлэгээ хийлгэ- хэд ерх бүрийн идэвх орол- цоог тэмдэглэдэг гэнэ. --Та нарт ямар санал бай- на вэ? гэхэд -- Энэ орчинд мод зүлэг муутай. Мод таривал бид ар- чилж ургуулж чадна гэв. рацийн к-гү5 дийн чин , орчноо өөд- тэй өнгөтэй -- гэсэн санаачилгыг оршин суугчид дэмжиж туслах биз ээ! Хүүхдүүдийн сэтгэж ярь сан бүхэн ирзэдүйдээ итгэ- сэн үнэнийг өгүүлдэг. Хийж бүтээж байгаа бяцхан тарын тус нь хөдөлмөрийн их баяр болдог юм. Л.ДОРЖСАМБУУ Орой нь Найрамдлын райо- ны ХЗЭ-ийн хорооноос ма- най редакци руу утасдаж: -- Хүүхдийн |хөдөлмө- рийн баярт 13 сургуулийн хоёр мянга гаруй сурагч оролцож, 51 байранд орц операци ажиллуулж, цонх, хаалга, хонх, ЧАЛДВАГ а- сууллаа. Мөн хашаа 1 ах, хаяг 1987. Ү. 16. У2аонарныиь БСБ лж» жээ. түргэн, сурмаар байна» гэж Завхан аймгийн Отгон сумын Дашдорж, аспнрант П. нар хөтөлнө. Увш дав. Хэдэн жил тахна маллаж бай- мЦэггггүгүлллүээүэүллтүэ» ХӨГЖИЛТЭЙ 1 2 5 д ТАХИАЧИН жилийн сургуулийн ТУ ан- » 0Р00ОХЭЛ | гэнсурачД, Мөнхбат бич- Ах дүү Онон--Туул, Бат-Орших | » ЖЭЭЭЭ5З. жээ. Иймэрхүү захидал со- хоёр 11, Ш ангид сайнаас онц сур- ) Ф Е3 нины редакцид олон ирсэн. даг, Бас тахиачин, Биднийг очиход э хэсч Ба эм чин алгац дээрээ будаа хийж, Л сүүхдүүддээ -30- -- Гоор гоог гэж дуугарахад ф тэ 2 гээ 8-7 1729- “эрээ улаан залаат цагаан тахианууд тойр- , ) «Би орос хэл сурахыг их «Орос хэл хурдавчлан сурах ЧУХАЛ Хүүхдүүд, ый Ээслүн шанаЛАа? эрмэлздэг. Чухам яаж сурах бичиг» зохиосон Д. Сүхбаа- будаагаа гойжуулбал ширхэг бү- Ф ьэ? Бас гэртээ бие дааж хи- тарын нэрэмжит Намын дээд рийг нь алдахгүй түүж байгаа тахиа- фруо зээллэдэг л дээ. Улам сайн сургуулийн багш, доцент 3. ны хошуу гайхалтай уран хараг- д гааг сонирхвол Бат-Орших, --їКинхэнэ маллагч нь манай ээж, бид хоёр тусалдаг юм. --Танайх хичнээн тахиатай вэ? --Бараг мянга шахам тахиатай, 4 70 гаруй өндөглөгчтэй --Танай ээжийг хэн гэдэг вэ? ТҮ ХАХАХА АНХААРАХ АРВАН ЗӨВЛӨЛГӨӨ 1, Олон жил орос хэл заасан дадлага, туршлага- хэл сурахад зарцуулж бай- гаа бүх цагаасаа сонсоод » »? ? Ф »? ? ? ? ? ? ? ? т тФ ? ?Ф »? »? 54 ? ? , Та хоёр ээждээ яаж. тусалдаг вэ? -Манай ээжий Бид хоёр, тахиа тэжээх, услах, сал- хинд гаргахад туса г Тоожин гэдэг. лж өндөгтүүдэг. тай байнгын зөвлөх багш- ойлгох--40 хувь, ярих 40 --Та хоёр тахиа |маллахдаа тай байвал их сайн. Баг хувь, унших 15 хувь бичи- зул харин ч хөгжилтэй СҮРЭГ Й шаасаа асууж, ямар сурах, хэд --5 хувь гэх мэтээр зан ? 5 ТУУЛА бичиг үзэх, ямар зорилгоор хувааж унших, бичих ца- байдаг гэж ах дүү хоёр хариуллаа. чин хэдий хугацаанд орос хэл тийг аажим аажмаар нэмэх явунын өрлэтөршэнр эрэр судлахаа юуны өмнө ший- хэрэгтэй. 27, ГАНХАШ дэх хэрэгтэй. 2. Тодорхой төлөвлөгөө гаргаж улирал, сар, долоо хоног, өдөр тутам үзэх ма- терниалыг нарийн хувааж хатуу мөрдөх өөрөөр хэл- бэл хоёр сарын дараа юм уу, хоёр жилийн дараа Ч гэх юм уу орос хэлний мэд- лэгийн түвшин тийм хэм- жээнд хүрнэ гэсэн чиглэсэн зорилготой байгаарай. З. Аль болох бага хуга- паанд сурах бичгээ дуус- гаад уран зохиолын ном ун 6. Хэл зүйн дүрмийг тусгайлан үзэх хэрэггүй, Ярианы хэл сурах явцад давхар мэдэхийг хичээг- түн. Т. Анхнаасаа орчуулга- гүй судалбал илүү ашигтай Зарцуулах бүх цагийн 85- аас дээш хувийг орчуулах- гүй цээжлэн аваарай. 8. Салгуу ганц нэг үг цээжилж болохгүй. Бөөн бөөнөөр, болбол бүхэл бү- тэн өгүүлбэр, цаашилбал үлгэр, өгүүллэг, ном тэр Цагаан, хөх саарал туу" лайнууд бултан дэгдэн зуг гаацаж зарим нь хойт хөл дээрээ босч эзнийхээ га4 раас улаахан лууван шүүрч байгаа нь өхөөрдөлтэй. Туулайн эзэн Г. Ганхаш- тай уулзаж на уу гэвэл --Олоон олон. Туулай амархан үрждэг амьтай. Бн шихыг бод. Тухайлбал хүүг. чигээрээ нь цээжилбэл маа ЗИ? шансВын -96 хэд та бүхэнд зориулсан ашигтай. ллүү? 2 Ё «Алибаба ба дөчин дээрэм- 9. Таван хичээл үзээд Л Тийнхүү тахиачин, тууз чин»э,«Синдибат далайчин», өөрийгөө шалгаж, юу сурс- лайчидтай Ховд ГИМТИЙН «їйидэт дэнлүү» гэх зэрэг наа дүгнэх учиртай юм Манхан суманд уулзсан онц сонирхолтой үлгэрүүд билээ. Хүүхдүүд та нар бий. Хурдхан олж уншаа- рай. 4. Өдөр өнжилгүй тогт- мол оролд. Ялангуяа өглөө эрт босож үзвэл ашиг тус сайн байдаг. Өдөр бүр орос шүү. 10. Оросоор бодох, сэт- гэх, үйл ажиллагааг бү- тээлчээр хөгжүүлэхийг ямагт санаж яваарай. Доцент 3. ДАШДОРЖ »? ?Ф ? ? »? ? т »? »? ? »? »? »? »? »? »? »? ? »? Ф »? ? тФ ? ?Ф ? »? 54 ?т ? » 99999999999994949999 ЗАЛУУРТ, ПЛАНЕР шинэ сүрэг өсгөхөд ямар. хувь нэмэр оруулж байгаа тухайгаа бидэнд бичээрэй, ЗУРАГ ДЭЭР: -- Тахиа- чин Д. Онон--Туул, Бат- орших ҮЛЙВЛГЛАСа ф : --Туулайчин Г. Ганхаш . өөөөөөөөсөөӨӨӨсӨӨӨсӨЫ ӨФӨӨӨӨ су --Туулай олон болж бай. - 9 й залуурт планерийн заг хайчилж тасархай зураас с| : Бэвүгү Сү йн Зййхийн тулд ДЭвт- НЫ ДаГУУ нугалснаар нис: бу ХЯМТИЙН : Должинсүрэн бичжээ. Ийм 5 Бай асны хэмжэЭ- дэгийн чиг өөрчлөгдөнө. б ЭРХ ЭЯ| ЕС хүсэлтийг олон хүүхэд крүул- м рийн тал ца нь Урд хошуунд нь ватом цаас сэн, Үүний дагуу тус сонинсос (5) | тэй ватом аваад Эйдео р» давхарлан нааж хүндийн Ф «Хамгийн эрхээ ёс» булан (у. озий л хасэй дарга оэрайх гаж төвийг далавчны өмнөөс 9 нээж ардын дэвшилт уламж- О. ҮҮ харласан. дээр 10 мм-ийн хойш тохируул- Ө шуна Бь. лалаас нийтэлж байх болно. үс) 1” о| буулгаж давхраар нь хайч- 3 Ө 10 ймгийн руун Сонирхсон асуултаа ирүүлээ- 4 7700 лан тасархай зураасны да», Є СТ талх улаа орж рэй. Бид дуртайяа хүлээн 4 ура, тогь Эдгээр зажуурньаэ ангид сурдаг. «Пио- Т8В: 8 гуу нугалж Ж, суг38 5 гээр нь хөдөлгөөд нислэ- С) нерийн үнэн» сониноо үргэлж Ё: 9 воржуулагчи . гийн өөр члөдтийг ажиглах (у УНшдаг. Харин ардын дэвшилт сопины зэвлел 9 Чиглүүлэгчийг тусад нь хэрэгтэй. Нэг байдлаар 9- : авч сүүл хэсгийн завсарт аас доошгүй туршин нис- ЗОЛГОХЫН УЧИР ЮУ ВЭ? 8 наана. Энэ загварыг ХИЙХ- гэнэ, Тэгэхдээ түрүүчийн Г51 дээ үрчлээгүй цаас авах хөдөлгөснийг тэгшлэн Да» Өвөө ач хүү хоёр шөнө дөл биенээ үнэрлэдэг. Харин Аф- 9. хэрэгтэй. Үрчлээтэй цаас раагийн залуурыг өөрчлөх болтол хүүрнэн суух дуртай. рикийн зарим үндэстэн цээ- /с) авч, бас олон дахин нугал- журмаар нисгэнэ. Залуу: Ач хүүгийн түм буман «яа: жээ балбан мэндэлдэг. Түүний 9 вал залуурт планер маань рыг хайш нь нугалснаас гаад, ямар учиртай юм бэ? гэ- нэг адил монголчууд алгаа д " сайн нисэхгүй. Элерон, ХӨДӨЛГӨӨНИЙ чиглэлийн сэн асуултад өвөө чадах ядаг дэлгэн гар зөрүүлэн мэндэл- ! 1 өндрийн залуур, Чигийн өөрчлөлтийг ажиглаж бол- хаараа хариулна, Энэ үдшийн дэг. Энэ бүх зан заншил өөр 9 2 залуурыг зураасаар нь и0о, яриа ингэж өрнөлөө. боловч утга учир нь нэг юм. (1 Я Өвөө! Дамбий гуай, бас өөр Нарийн утгыг нь өгүүлье л ГО) : олон хүн тантай уулзахдаа дээ. Мэндийн ёсноос гар ба. бу) Ё» ! гар сунган золгох юм. Зүгээр рих нь биеийн халуун илчээр, (бу с, ! л «Сайн байна уу?» гээд бид: үнэртдэг нь сайхан үнэрээр (бу 5 4 ний мэндэлдэг шиг гар барьж дцэнгүүлж байгаа хэрэг. Цээж Ө болдоггүй юм уу? Золгон балбах нь дотор сэтгэлээ уу , 3 мэндлэх нь лав нэг учиртай далж буй хэрэг гэлцдэг. (с) 12 байх... Гар зөрүүлдэг нь хиргүй Ч Зураг МЧ Зураг 1. Загвар хийх үл- гэр. руулах арга 2. Загварын жолоодлого хийж нислэгийг - За ийм учиртай юм хүү минь. Хүн төрөлхтөн эрт- нээс ариун санаа, чин сэтгэ- лээ нээлцэн аялуун сайхнаар мэндэлж ирсэн. Дэлхий дээр үй түмэн хүн, олон янзын үн- дэстэн ястан бий. Тэд өөр өө- рийн өвөрмөц сонин ёсоор мэндэлдэг. 7Кишээ нь: Европ тивд амьдардаг хүмүүс гар барин золгодог. Энэтхэгийн зарим нэг угсаатан хамрын: хаа үзүүрийг нийлүүлэн бие ГО(с101010101010101010101010101010ДС1010:223 тунгалаг сэтгэлээр алгаа дэл- гэж ахачлах дүүчлэхийн ёсоор дүү нь ахмадынхаа гар доо- гуур гараа зөрүүлэн золгож байгаа учиртай. Ийнхүү мэндлэн золгох нь хүний таван мэдрэ ариун сэтгэлээ нээлцэж бай- гаа хүн журмын дээд ёсон билээ, Маргааш үдшийн яриа хүр- тэл сайхан нойрс доо, ХҮҮ мины!... Ө э--- ЄоөөөФө-стөөӨӨӨСӨӨӨӨӨӨӨӨӨсОВбӨӨӨРӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨӨӨӨФСӨӨӨӨӨӨӨӨФӨӨӨСӨСӨӨӨӨӨЧ Вандуйн дотор цэв цэн- хэр морь байх юм. Өчиг- дөр би үзлээ. Энэ морь вандуйны цэн- хэр цэцэг идэж байна лээ. Яагаад цэнхэр өнгөтэй болс- ны нь учрыг би мэдэж бай- на. Дэлхийн өнцөг булан - Энэ машин гээч юм эз дийлж бид ялагдах нь. Тэгэхлээр нэгийгээ мөнх- рүүлье! гэж ярилцжээ. Мөнхийн хүлэг заавал цэнхэр байх учиртай гэж шийдэж гэнэ. Яагаад гэ. вэл энэ бол хүсэл мөрөө- гэж үзэв. Ганцаараа Соло- хоор хамгийн их уйтгар- лаж, мөрөөдөж, итгэж най- даж, тэгээд бас орь ган- цаараа хүлээж байх болно. :32998029202992920909909991099989909099909909999299992 цаадахь цэнхэр ой. дахь гур- ван цэнхэр нүргэс модны дэргэдэх цэнхэр булгаас уугаарай! гэж нөхөд нь за- хив, Тэнд гурван цэнхэр ца- хилгаан цэнхэр галан сэ- лэм далайж туулай хөөж ингээд чи өөрөө учрыг нь олно биз... Харин чи цэнхэртэх ал- сад амьдрах учиртай, Хү- мүүс итгэж найдахаараа алс ОКТЯБРИЙН ОРНЫ БАГАЧУУД, ШИЛДЭГ УРАН БҮТЭЭЛ ӨР ЁСЛГ ЄВ БЭЛ» 211 Шаг Зөвлөлт Латвийн ардын яруу найрагч Имант Зие- донис 1976 онд «Өнгө өн- гийн үлгэр» гэдэг номоо- роо Андерсений хүндэт диплом хүртсэн юм. бангаа, тэнд Цэнхэр хүлэг бэлчиж яваа, Гацуур моддын зүг дун цагаан өвөл, үдшийн бү: рэнхийгээр хараарай, Цэнхэр хөлөг тэнд цэн: хэр сүүдэр үмхэж байгаа. Цэнхэр хүлгээр хүлэглэ- сэн хүнд орчлон тэр аяа- раа цэнхэр харагдана. Мо- нэ. Цэнхэр гайхамшиг гэдэг нь ийм л учиртай юм даа! Цэнхэр хүлэг бол цэн- хэр гайхамшиг! Энэ хүлгийг унасан хүн ЦАГААН ҮЛГЭР Өчигдөр цас орчихоод одоо хамаг юм цав цагаан, Өчүүхэн ч бөртийх юмгүй дун цагаан. Цагаан тахиа цагаан дуу дууллаа. Тэр дуу нь дээ- вэрт тулаад тэндээ царцав. Мөсөн унжлага шиг үзэг: дэхийг нь яана. Би өөрөө ой дундуур ал- Ф хахдаа хаана мод, хаана р нар гийсэн цагаан талбай- р гааг үл ялгана. Савтай бэх минь ч цав дөл, итгэл найдварын өнН-, цагаан байх юм. Бичээд л гэ. Энэ хүлэгтээ цэнхэр) байдаг, бичээд л байдаг, кигүүр. ургуулж, «Итгэл юу бичсэн нь үл үзэгдэнэ. ӨФ найдварын цэнхэр хүлэг» Та. нар үүнийгяаж унших ф сэж нэр өгөв. вэ? ө Цагаан талх зажлаад ца- ф Тэгээд бас Бүх Мор цны гаан цай уугаад, гутлаа ца- ф 13 Ц: энхэр хүлэг гаан тосоор тослоод, горхи бр : байх нь зүйтэй. руу явлаа. Манай энэ горхийг Гауя гэдэг. Энэ бол цагаан эр- Ф гээр урсдаг цагаан устай гол. Би дэгээ шидэж цагаан Өө Улсонаймай ны ҮНЭН жэл нсгслу жалллу аас лэ ссту лэ сллу мэн СТЭУчарж" 1987. Ү.16- «л ндл флйнаэбиййллийнйийлйалглифнгдайгйайланийл н , бүрээс хар, буурал, хээр, яваа. Тэнд гурван цэнхэр н Цагаан шахалтын нэ? у ёс 3 ос ч цэнхэр, туулай ч цэн- ан ду хул, цоохор морьд цуг- Үүл цэнхэр торхонд нойр- Имант ЗИЕДОНИС хэр, тэр ч байтугай мсээй УүүНЬ Усны” ЁА 1 лаад: сож байгаа. Тэнд... байгаа. рийн дүлий цэнхэр үзэгдэ- од цурхай барилаа. Гэдсий нь Р” хагалтал нугасны цагаан р Мариа: заран хЭлӨрлөх | дэгдээхэй (ховдог цагаан) морьд ч үгүй, гүү ч үгүй. - гарав. 0 унага даага ч үгүй болжээ. Би энэ нугасны дэгдээ- Цэнхэр морь уйтгарлаж Жакуу Ван, “дөлхийгээр 2 эхлэхэд цэнхэр уйтгар “ НИСЭГ. ! түүнд мөн ч их зохиж байх 2» -Энэсдэгдээхэйг барьж,ав- юм гэнэ. “магцаа гэдсэнд нь цагаач бр жин тавиарай! Орой болгон -- Чи бол Мөрөөдлийн 7 «л,» | тавиарай! "Тэгээд: өндөглө- -Ф хүлэг! Чи бидний иддэгийг газар хардаг шүү дээ. Ал- . Цэнхэрморийг олж үзэх л. цэнхэр гайхамшгийг олж -| “сөн доргнь надад:.Цагаан- 3 : е ёв “Идэж, уудгийг ууж болно, сын цэнхэр далай, алсын их амаргүй. Харин хавар хардаг юм. Энэ “хүлэг тэр. толын- эрэг. “дэх Цагаан Но- - өс Тэхдээ чи өөрийнхөэөнгийг /Цэнхэр тэнгэр,-алс тэртээ эрт, хөөндий шувуу ирэс болгон хүн бүрийг: ХАвьтууг 7 МИНД., огэж: Балгааад/ захи-. Ф . 2. алдана шүү дээ! Чи--мө- цэнхэртэх ойг ширтдэг. Зөв-/ хээр ойд цэнхэр яргуй дэл» лахгүй: Харин зарим яруу. 5 155 бичээрэй... 2 ” рөөдлийн хүлэг учраас хо- хөн үүрээр, цэнхэртэх-үү- тэрдэг. Тэгэхэд л хараа- чшайрагчдад баригдана. ээ “байна. “шүү. 3 ёл унэ иЦан рээр, зөвхөн оройн манан “рай, тэнд цэнхэр хүлгийн Е “ЗАН ч хэр цэг З.2гл 24 єв овин зангуу буюу дурсгал. дундуур чи хүмүүст ойр-. мөр байх нь уу, үгүй юу? “-Харинчи атга чимх цэн- “| дан цагаан! бэхээр: бичээ-/0)- - єв цэцэг идэх учиртай. Цэн- тож болно:гэйС: “Бүх Мори- | Зун тал дундуур зөөлөн. Хэр “овьёостой: бол.... Чамд |: “рэй! 2825 ЁУРЛУН Өө. ” с9 хэрцэцэг--чинийталх: Юм ны хурал “двар түүнд хэл-. яваад -үзээрэй: Тэнд-маа- “втгагцанхар, овьёос байна. 5122: “Ц.СҮХБААТАР: Бод : ёс ууя тэвэд цэнхар “уулын 38Э2 -СээЕл шин шдмныас хонгор зуд эргавжч! Уу? син) унд брбууайа” 9 эээ сз МЭГЛЭЭЭ й си: 23 ЗиЛүЛЭЖ Үс 0ш22269 1 сөстөсөөөӨӨӨӨӨВӨӨӨРӨӨВРӨӨӨӨ өөвгӨ20260099088885806002880880668998080860 2 4 түЭ-ийн Ххийнх хурлын өдрүүдэд Ж с то ї Ф ( ӨНИРХОЛТОЙ-. ҮЗЭСГЭЛЭН 2407:4 ил : зввдэх хадаасыг бас 3 Хоёр хүү ингэж Ярил-.. лэл, сийлбэр, баримлынду: санан, Жэ? ээг-ээй өФ. цана. гуйлангийн сурагчдын: Хий-. гэн, 269 ЗЭВБ Ф юа 4 х эц хаймггаг( 1 сс ТОГТОХ болно. Нэг талы нь 2. Пионерийн төв ор- сэн зүйлүүд л.Тэхэд: 1 «өрөмдөж цоолоод хананд нь дөнд үзэсгэлэн нээгдсэн | гэрийн хананд чимэг болд-,: 3 рХсгЭ “ин? гэнэ. Очиж үзэх үү? хоор сайхан бүтээл болж эн Энх хийнэ. х» Ж.Жилнэй 11112123 “гвМбуа, Но. бүхийн эь юм. бол? 55 30 гаруй. бүлгэм, ду- “сан Цэцэг хийж байвал хичг Ф -- МҮЭ-ийн ХЇ! их ху- рудсыу : “нээн сайхан бэ? Ф ралд зориулж пионерийн гуйланд суралцагч энэ хүүх: : 2 » төв ордны бүлгэм, дугуй” | ХҮҮД ИХ Ч зүйл сурсан бай- 1 с Воїесагє? н. Энхчимэг » дан, секц, илубт суралцдаг сн 3 йн ны С3,с13 : й 115 2 » хүүхдүүд хийсэн бүтээлээ- мгийн гол нь х С с (- 1 гэ үзэсгэлэн гаргасан юм. ТЭЖ (ярнн Л мүн а2-- “урн : 3 6 ХИ ЙХ ВЭ? 3 сонирхолтой үзэсгэлэн вууны өөдөс, т. дас , Уда й з зугаатай 3 2? ГЭНЭ лээ. цаас, төмрөөр хичнээн сай-ф ыг. .ой4 БЕх үл: ов: ? -2р хан зюм урлан хийж бол0о- Ф гэ Ч мар 3 23 4 Эгвэл очиж үзье. хыг хүүхдүүд үзэсгэлэнд Фф. нерийн лагерь, хөдөлмөр Ф . Хоёр хүүгийн ярьсан. тавьсан бүтээлдээ харуул- ф» ёмралтын зуслан, Хөдөө Ж.:5 их сонирхолтой үзэсгэлэнг жээ, Тэдний нэг гоёл чи. Ф. нутагт очиж амарца, Үзэс- Юуны өмнө хоёр бөөрөн- ГА ! » нам л ЕС нд марагүн дүгуйланр сур фру гэлэн зар ог талалд гүйж “хий мод бэлтгэж |авна. »? үзэсгэлэнгээ «Өсвөрийн | даг Б. Уранбилэг: , “алаглан ургах өнгийн цЭ- (Өөрсдөө хөрөөдөөд хийчих-” | уран бүтээлч» гэж нэрлэ- -- Би энэ дугуйланд хи- 4 цэг, навч түүж: хатаадаг. нэ шүү дээ). Хоёр модны- -4 : 33. Хүүхдийн уран гараар чээллээд жил болж Сайна, Ф.“Цагаа Л гийг Ёс 5 »ч олон бүтээл хийгджээ. Сүр-. Бидний дунд МҮЭ-ийн-ХЇ! саванд 5 аЛЬлЬ, 2 20. 22) Гана талыг өнгөлнө.. 2Ж. лэн урлалын дугуйлангийн их хурал угтаж уран бүс 2 Тэгээд- -мОдиыхоо гол Х Ф-. бах сэ хинэгэн цүнх, | Нвгай ОН арал ШиЛЭР ввмийн 8 өнө хХоалыг СИй, хадаас хадиа. (Хоё 3 й 5 цүнх, П гар тээл хий- ! -- уут, байгалийн гоо сайх- сэн. Түүнээс Ч нь өнөөд. Ф бүгдээрээ хатаасён. цэцэгт дмОдНЫ Чон ялав са Ф-.. ныг, ан амьтдыг сүрлээр | рийн үзэсгэлэнд тавиглсан Ф шоирын сав хийж сурья, нэвт хадна шүү). 5 927: Табор, оло олон 0) аад. МАНАН 2969399499044 ээн ЭЭуүл "Зэцэнэй 22733 1 23 үтээл “бай- НАЙ өФ мад 1351-2337 на. Төөнүүр, гоёл чимэг- СУРВАЛЖЛАГЧ , дан “зар МАНАН ХАЯГ! нхвуан йн снэсэрийр 3 Энэ ордон «Б» Бо «П Д. Сүхбаатар:їн игрээмжит Улсын комбинатад 5 хэвлэлийн Зфгиннл 12 р 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ чэн МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 40) мезв(2242| ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ВЭ ЄР ЁС ЕЭ Еь ЕЭЭЬ 211 Шас арван нэгдү- д Ижилинн ын гимназын рийн нэг хүү рноо жинхэнэ ёсоор сайрлах сэтгэл юугаар ил- зэх вэ?» гэсэн сэдвээр зо- ион Ончлэг хийжээ. Тэр үү бол Владимир Улья- цов, хожим зөвлөлт 16- ийг үндэслэн байгуулсан В. И. Ленин байв. 1924 оноос УЛльЯяноОоВСК эдэг болсон знэ хотын зучин гимназын байранд ренхий боловсролын 1 Дү- тээр дунд сургуулийн су. агчид яг зуун жилийн дДа- аа мөн дээрх сэдвээр зо- нон бичлэг хийсэн юм. лон янзын хэвтэй бич- гээр бичсэн дэвтрүүд өмМ- “нь хураалттай байна. йн залууст «Эх рон» гэдэг үг ямар сэт- ал төрүүлдгийг сонирхоё. «Зарим нэг хүн эх ор- ныхоо тухай, түүнийг айрлах тухай зөндөө ярь- даг атлаа амьханаа бодон дардаг байж болох юм. рин бусад нь эрт бо- ажилдаа очин, ажлаа гдаргаар хийж, үр хүүх- өсгөн, эх орноо хайр- аах тухай боддоггүй Ч нандигнан үнэхээр хайрлаж явдаг» гэж 2Кан- ча Лелечева бичжээ. «Сайныг төдийгүй саа2- хардаг. Энэ тухай ихын зэрэгцээ харин бүх дутагдлыг арилгаж, илүү айн зүйл хийдэг байх нь жинхэнэ иргэн хүний НЭГ үүрэг мөн» гэж Саша Ге- симов бячсэн байна. «Өнгөрсөн түүхийг нь мэдэхгүйгээр эх орноо хайрлана гэж байж болш- түй юм. Эх орон гэдэг бид- нийг тэжээж тэтгэдэг уг үндэс маань шүү дээ...» гэж Света Кабакова бич- жээ. Би зохион бичлэгүүдийг Яццааш тавиад сургуультай танилцахаар очлоо. Одоо энэ сургууль хоёр бай- шинд байрлаж байна. Хэ- дэн жилийн өмнө барьсан тиинэ байр нь уудам тан- хим, орчин үеийн төхөө- жүүдтэй, усан сан. өвлийн цэцэрлэг, спортын танхим, тэр Ч байтугай телевизийн Жижиг төвтэй юм. Энд ахлах ангийн хичээллэдэг тимназын АЛТАН МЕДАЛЬ дүрс бүхий Октябрьчуудын,, тэмдэг зүүсэн хү үд хөгжилдөн бужигнана. Би! тэдний багш Наталья Сау-| роватай танилцлаа, ! -- Хичээлийн жил эх-| лээд манай сургуулийн нэгдүгээр ангийнхан бүг-| дээрээ музейн нэг тан- химд хичээл хийдэг. Тэр! танхимыг гимназын анги! байснаар нь сэргээсэн юм. ! Анхны хичээл дээр хүүх-| дүүдэд эх орны тухай, Ле-! ниний тухайн, энх тайвны, тухай ярьж өгдөг. Энэ: маань «Энх тайвны хи-! чээл» шүү дээ гэж тэр ярив. Өнөөдөр Лениний нНэ- рэмжит энэ сургуульд 1408 хүүхэд сурал 1 цаж байна. Багш нар нь тэднийг ямар хүмүүс 00- лоосой гэж боддог вэ? хэ- мээн сургуулийн захирал Людмила . Синицынагаас, асуувал, --4 Юманд хайхрамжгүй биш, бусдын зовлонг ху- ваалцдаг, худал хуурмаг, шударга бус явдлыг тэвч-. дэггүй хүмүүс болоосой хэмээн хүсдэг гэж хариу- лав. Угаасаа ч тэднийг юманд хайхрамжгүй гэж хэлмээр- гүй юм. АНУ, Ливийг зэр- лэгээр бөмбөгдсөнийг сон- соод тус сургуулийн су- рагчид өөрсдийн санаачил- таар эмийн зүйл цуг дуулж, Триполийн хүүхХ- дүүдэд илгээжээ, Саяхан эв санааны нэгдлийн яар, маг ажиллуулж олсон мөн- гөө Энх тайвны . фондод шилжүүлсэн байна. Тэд бас хичээлийн хэрэглэл цуглуулж афганы хүүх дүүдэд явуулжээ. Владимир Ульяпов Сим-, бирскийн гимназыг ОНЦ сайн төгссөний зууи Жи» лийи ойг тус сургууль энэ жил тэмдэглэнэ, Й тэмдэглэх үеэр төгсөх ан» гийн сурагчид гимнавзын хуучин байраид очиж бо» ловсролын тэрчилгээ авч зохион бичлэг бас бичиэ. Зөвлөлт засгийн үед тус сургуулийг | алтай медальтай төгссөн 195 хү. ний нэр бичсги хүндэт самбар тэпд байдаг. Хуучин гимназын бай- раид үргэлж очиж байх боломж тэр болгон бүх хүнд олддоггүй. Гэвч тэнд өнгөрүүлсэн жилүүд нь сэтгэлд Эгиэгт ХОНОГШИН үлддэг. Орчуулсан Ц, ШАРАВ (АПН), ! -- Баасанжав аа! Чи цэ- цэг усалж байгаа юм уу? -»« Тийм ээ! Дараа нь гарч теинис жаахан тоглоно... -- Одоо ч хаврын шалгалт хаяаид ирээд байхад, тоглох гэж үү?.. -- Зүгээр. Би цагийн ху- ваариа л мөрддөг. - Ингээд лбид хоёрын дунд шалгалтын тухай яриа өр- нөсөн юм. Сурагчид хаврын шалгалт ойртохоор их айж сандарч, зарим нэг нь бүр аль ч уч- роо олохгүй ном дэвтэр Су- гавчлан ийш тийш утасдан гэр ориыхныгоо хүртэл тэв- дүүлдэг. Тапай ангийнхний дунд ийм үзэгдэл бий юу? -- Ганц нэг хүүхэд яг Л ийм байдаг. Миний бодлоор шалгалт гэдэг гэнэтийн юм уу, эсвэл айж цочрох зүйл биш. Сурагч хүн Хичээлийн жилийн эхнээс системтэй дав» таш, цагийн хуваарийг На- рийн чанд мөрдөж, ойлгоо- 0 дутуу ойлгосноо дор байдалд хэзээ Ч хүрэх- нь мэдэж авсан бол лууллаг. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ь2-6-1-:1 1987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 20. дрттэтэгэ 7 ЧАНАРЫН ШАЛГАЛТ МӨРӨӨДӨЛ. (Фото хөрөг) Хүүхэд нас мө- рөөдлөөр дүүрэн. Хүссэн мэргэжлээ эзэмшихсэн гэж Мө- рөөднө. Компьюте- рын бичиг үсэгт тай» лагдаж, шинэ зуун- тай золгохсон гэж мөрөөднө. Зарим нь одонд нисэхийг МӨ- рөөднө. Ирээдүйгээ мөрөөдөх сайхан,Онц сурдаг /А, Баярмаа “охин Ч нөхдийнхөө нэг адил энх тайвны шинэ зууны ажил үйлсийнхээ тухай мө- рөөднө. Манай идэвхтэн сурвалжлагч А.Оюун билэг өөрийн авсан “энэ Фото хөрөгтөө «Мөрөөдөл» гэдэг нэр өгчээ. ШАЛГАЛТ ГЭНЭТИЙН ЗҮЙЛ БИШ гүй. Тэгэхэд хүүхдүүд эхний улиралд тайвширч, 1 улирал болохоор бага зэрэг бэлтгэ- дэг. Өвлийн өвгөнөөс бэлэг авья гэж боддог хүүхэд ч цөөнгүй. Тэгснээ л Ш ули- ралд бүр тайвширна. 1У улиралд дээд зэргээр сандар- на, Ийм байдлаар олсон мэдлэг гүн бат, ул суурьтай байж чадахгүй гэж би бод- дог. Чи өөрөө шалгалтанд яаж бэлтгэдэг вэ? -- Би шалгалтанд бэлтгэл нэ гэж тусгай цаг гаргадаг- гүй. Хичээлийн жилийн 9Х- нээс даалгавраа чанартай хийж, сэдэв бүрийг гүн ойл- тож авахыг эрмэлздэг. Шал- галт ойртохоор шэгэнт олж мэдсэнээ батжуулан баяжуу: лах зорилгоор холбогдох ном зохиол уншиж, нэмэлт бод- лого боддог. Манай анги давтлагын группээр ажиллаж байна. Их сургуулийн физик матем2- тикийн 11! курсын оюутнууд тай шефийн холбоо тогтоо- сон нь өнгөрснөө сэргээхэд их тус дөхөм байна. Мөн шалгалтын булан ажил» Сурагч бүр нэг би» летийн асуудлыг хариуцаж бэлтгэдэг. Энэ бол ашигтай юм. . Чи гэрийн даалгаврыг яаж хийдэг вэ? -- Шалгалтанд амжилттай дүн үзүүлэх нь гэрийн даал- Ё таврыг хэр зэрэг чанартай, хийснээс хамаарна. Эхлээд арай хөнгөн гэж үзсэн бичих даалгавраа хийдэг. Дараа нь. ойлгоогүй унших зүйлээ ун» шаад, эцэст нь тоогоо бод» дог. Ингэхэд оюун ухаан то» дорхой хэмжээгээр ажиллаж ямар ч хүнд хэцүүг ойлгох бэлтгэлтэй болдаг. . Үеийн нөхөддөө хандаж юу хэлэх вэ? -- Бидний зэж аав, ах эгч өдрийн ажлын үр дүнгээч рээ цалин авдаг. Үүний адил хичээлд сууж, асуугдаж дүн. авч буй нь бидний хувьд «Цалин-» Хэн чанартай сайн! ажилласан нь их цалин авдаг, | шиг бидний сурлагын чанар, мэдлэгээр хэмжигдэнэ. Гүй бат мэдлэг, сурлагын чан» рын төлөө шамдацгаая, най» зууд аа! Нийслэлийн У сургуулийн 5-ын «Бэ» ангийн сурагч,онц сурлагатан Н. Баасанжав “ярилцсан Н. ЭНХЧИМЭГ 1 987.5.20 2 “ эЄвць. ч нэ ч 88 х ая 2: ах 288 45242522 : х8 88 т7 тэ 9 29 88 ? БХП Б ы н 65 ОЙДОо Я ЛИЙ 1 сл ни ЇнН ий ҮЙ л ҮВдЭгч Үүн эн Ч БА иж К хэ 5 3 Эр сода » Д-- О : Б.... » 2л8ыг: ( ы АНД 3 А САНД -3-7-25. | “АРХ хдөө Ф жилиї | сӨ ) ЗҮ л АНГ ( Өө БУХ ша 22 Ї ЗҮҮЛЭЭ н иЖ АЙ ГА »4 РИН 06 АЯ » РИНН -Б АД Н ДОЛГОР ) 3 Эр ЛННН БА “ӨВ Оал цЭлг төв | с Ч ТУ ЯН хү ИГУ Н мн Ли ДОР ш , »4 ЭС Бү, Заан , ман Ї ЗОНЧг . ТА шоо вВь хий Ф ЖЭ горс р4 хаг ҮйХ нэ 3 “СҮРГУУЛЬ ТУГ ОРН Ш951 Л, 2 оВЫГ хот 5 НЭО ү! уул ГБ ҮҮ УУ. и РШ НУУ, А. цэ ги 1) тя Н ї1нН ий ын ) Жо и хос 4 усшОг юэ 029 л бүлгэнэ ҮВОНН 4 дын двэр, хөдөө! ЗУНАй БоҮоН АРМАЛ 5 шллы Стрель анги хсангий ДӨӨ. бү ї Н Э Н 1) А ,Ц рс йн ас п Ь- х Вэг ї ! Е Е) 2 ї 9» Хулшах аж Бин АГЫ РНЙН НИНТЛЭ. Ф ТӨЛӨВ, Шон 1Оне- К2 эмс : шУУЛү га ахуй хуйн с н Т Н ЗӨВЛӨЛ: БУЛсаОЫН ьж Й ас ИЙ ОК- Ф ан гхоло йгуу. заг ШОН гэ уны ҮҮ жл Л- ? за тэй їх Х Эх Уу уди ї га 30. ЭО ул р: ЭГ! б- Э, 1 Х (2 Ё Й а лэ! ха, р- 9 оо: блгограл авга оыс Баг нуэы ЭЭР 18: шиошээ цэ ЭЛ, Ф буудла ргуулн ажиала хэд Зүүдбүх уей б лож ЫВ олс ДВС ЭЭ. ЭХ А Э ! “ана тУЛЬа,. ла ше с д бү Еж: айг , Я К, дэг, 028) Д д х д С ,Л 23 шигээ) Ер ӨГ а6 0 м821 үз хүнд барыг Бикн Чсооэ АрулаА Ф ны түүх 748 2 Шинь 34 санагдаж, маг анмгуулна , ангий иҮыД 0 хоногт тогт УУ, Цэх д Ин матер хн ХаВэр ерүүд бо, шоВДг лжээ. 2 НОриин БЭ22) Холовл тогт- ОР ГАЛ, дөч гаруй » Бигчэл х ааиалы хнмын к255:- өх гс Ф ХЭЛЕТн сура шигон ХУЛЭ УУ. ГД лерийн БЭЭ 2 Ф рын аггүл Эр 8 2 Ш эх тутам Гэвч Баг ) Т5б на, хэлэв үнэгд зүйл ЛАХ шүн н б хаВслүых » шоо Тосыг хЭлН шЭОБҮО гдсээр л чон Ф эл уулаа үгээр САН тиоис малоа2 до ,? доо аянла байг ша шиов Ч: ӨдО рх байх Хү уудаа ҮНЭЭ мас” ГА элтгэлэг ПЕН Ялагын ЫГ) Ф Ауа ЗАЧНХ" иЛБнуд Ё ОНЄ| 28-28 байх ? о шэн ше с Үү 2 ХЭЖ Л хүн элэ: Н гиг Эд їН пно- Ф оролц ЫГ тионерүү алд: сурлаг їо55 Т ОЛНЫ. ? ржтас 2рЕс мартдг Е-2 цөл бий «АТ ба! сайн ЯЕГфЛОНГ 2 ШЭНҮЭх шооЛДЫН ГЭР. шРогп Шугоо 2: Ил 16 М) БО н СэХЭН ура! рН ах- М ЮМ. Ханы гэ, Д- б тай аас в. ба , аж НП рь л ий эж чух пио из нга сэх П р шоо 22 рийн ко эр Бэшэ : биенээ шин шэг сн ион нь ЕЕсыг йн Огоо 2-0 ишиг д ч дэхг тийн 18 СУУХ” баг гын ААС За мэддэг ХАВс Гар сэн байнс бүлэг ї загОО НЫ авс, Ууч нЬЭ оло вэр шэНЭН аж БннЭй, Н ээ ЭД бүл вэ Бэл Жо ал г ЭГ ас еор ах яиийн ыг Эг » Х жээ. Оне єв ӨЛАЛФО: 5, ТҮнн . ОД төм үйлд Д » гГ гай. б - ээ! тух гябр Ус: на. ар- хӨнс” гие ди та. ИН- Ф сур Хабаро ийн ээ аал: уг ҮЙ Эс) рийн вэ- ? дагч өө, ЭЦГЭ: їг салс Бар Эй Энэ ай БогҮү Н Бүл ҮА Я тух вна ЭЕ БоР : до 21 ЗөхВОээ 2|ри: дэс-3Ы шж шинэ БОХ: ЗА, Тонок: 5 » Хигшүлж хавл шавыг Эрэ 3 ЕГпыЛоо хлбрьг хүүд Чдэт лаарсун шүү 255 Үү яашилг 3 54 Балгаль-Ам: зүйх сэ дуг эхээ, Хлрлэслн ЗАДАрд зүжб үлэг Я! хвээ УДИр- ЭНүлэнт ОНД бү ргуу. ур сур Өнэүр 2 25: гч -28 шанг НЕ шаа сон сыр шүлс 20 125 Ф ж Ч олж шу хардаг Зарнлс эдг: Эд хүчин сангийн байл уун Бү ЗНЯХ-ЭО ШИЛ эг пионе цө хүүх: шавж шийдээ Эивгн үмүүж: : 2 ДсЭн шошы2 харуулсан од Ёуаэн дал 2 хэ Д үлдэг тух түү дУ0 Бонд дуга гэсэн 10 222 220 двэрлэсэн- ляүү, углуу. ӨЗЦЭҮ ЗуцыЫ араа х 1 үн ДД ТЕОНЭс хяЭЭ б шиЭсВыг : 5 з Хор сэг Уссэн ЯВЦсонГ ол хэ раа. ЭН яб| ч ай сан ак три нги Ж чээ ды анги Н, 29 їН: оло) 7Ф эцэс: элээ 2 сан пионег Га бол Зсыг 5 ЕГ203 мэдэхгүй хоёр хосыг ЗОВ бол? ЦОлдЭХ йн б ЭЭС Ту Үүн 5 со удад СОРЫЭ ҮЛ “Эрин шацНыг 58113 Ф үлгий балт АЛҮЭ үй хоёрдугаа Блавиб Насаа Г тиоперт | ЗО: орд- зО2 Эн. 7, пионерийн ГЭР байн ЭДВБХ ЭЭаГИЭЛЫ: саузад ?Ф БА ши : Дүрэмд ЯВ ар ш лбарлахдаа б “Энэ юм эл туравду- З тоос тҮсЄЭ ОВООНЫ зоЁ: шиг" Хи Жэггэн шэг Зогс шоо Ф анх Ян шОсолг Үдэ Ко Ф, БЕЭосх УРЛрОыс нч- лэл! сөр НРВнс тас ЛаВЬ мг 18 эв. хийг : сил Үдэш нэг ЖУ уяа: би: эш ЧИЛГ: сур Н ааж яри. ор ийн вэ цээ хэ ДЭН, 24 Й 2 гын пи З-22 г ге ЖС шоэр хиүхгэ ыөг Ү л аоосаЛ )4 рилцан ил Шэ) Ён ИЙГЛ өлсээ ЯНД Өр МИ, Ф эр м ямсаг нь үлгэр, хээх үн, ЭГ ухал ? С Н Уу Агын 5) рла Үү, на Лаг, рийн тэн Фф 5 2-1 яр ЭБоЭ аман хээ Ф Бонн юм. дхан 6 дюугч сан шэВНл ё5 Зян: нН ҮҮ байд Ї БАРАВ” шоЛбЫЙН “ригдаж ЭГ, Л! р г» саа? ЭЭР ч 36 ан эл: х Ч т » хэмог шим дээр шаа -. Би най 2 23 ШВсын док БЭ арал хэлбордэ Э2 шөл ЭР шоМо2 ям» бай Э- ». болж бид хн эхэлсэн Х155 с би удахгүй шаг 2,2 орд түрь ХОЛЫН а су- йн ай, Жа ЗАН рч, 2 пи - СЭН єв -ын Энэ Ф шог "цэцэн үг, юэ хайн ад лгарчлын чид Ф гЧЭ9 эсот сч авч Ё бо- 9. эр 27 шог оБы ЕС 2 ж хиХСЭнг айна: Ёвөхс 5 кужийн АЖ А хүүхдийн 211 олох 8 хэв ропольск ЁС 4-, сс хэшээ. шон 2 дагана» нөснө 52 даа Ээ 5 Яг Е »ах - х» хав 5д уд ввг Чирырүэлт Дара хмадууд, яг зохион ? Єн Схявгаа тєрь нє: НГӨ! сак Чест, сс Дд гдО уд, ама! ийн 9? Миш 15 ХЛєйЛс рсө, Чгий ЗОВс ын Бага ура Ё --3 3 лий байгуулж Ко ю5Р ЭШ, л Цэн зо- Ф агч 4 Ү їн ОН жэ: 07 ил аж тал ца А вл хио- Э БЯВРЭР ы З СЭ бисР Г 2) ) 2 дирдг 7 Жэн, огЖН З ца 227 ЕР гчӨӨ » 18 дагааар гоонь зэргийг ЦЭПЭГЖ 2 234 56: шор 22 нэ дагерыл тү3-13 аж ? «5 Ф Хийл) хүч айцүла шиЦЧАГЭГ0 2808 чийг болгоон нгла. 22 ї ар: лагы БпЫн 802 рол: нөгмнй ЗАЛЛЧаВН лты Ф анарсй 0 гардсан. н Ч бай: хаслүлт нов. ын хүлэнж Ф Ф шаваа “байгуула ЭН сл В- “Энхээ бусад ь хүү 22 Ё. хам са ай, уул яг: г б Ө- Ма а. ло. гуу хөд х, 5:4 2:-335 Бус л гүй. ай- маг най Чгуулалттай Ф байгуулс н алтай юм. том клЭй со 85 ой ай ? у-28-: Ц, ян. пионер Эрхэс авнаа уланд бол- Ф »Б лах б, бол ар нери Ягрүт хэ? ч Жлах 21) ара: Ё урга: Бисиар хү йн ТУг5Ул ид, уй ын Хо03 ? Ф сага ЗандЫ ла УУД хаагч тЖ сум ол БВлдАг Ф Ээ? БҮ? тар ла 9 за терь Биодоын рна шосиБс 00 23 Ле: ЯГ риал гер зө рдал раглав н х лан дль анг км ? 2 эжы Башллыд 20 ӨБР-ь шолнидл 4 сс эн 8 ? 3” Нранн ОмСО. У/ ршла шт влө адах Бол “8 албан » 43-22 Жооо 1982:5 оне шовийн олыг РД 2) хгОН ийн 5 БАЙХ бүр ф5Б р- гийн: рийн « Свєрдл ч мэрэ АГ Бу байгуул: шим. 9 22: ї Хөгсрун Улс шааиго 24: 9 АЛ » ла ха ах гч велг л нь ЙД ЭРТ 116) гаа АНТ : ЗБтН3 Ма Бий эв хотын гуйна ТУ би шэрцаг р » Б гФ лоом хэоЛыг Энэ бүх тек СЛА) Аогай 23 ( Ч АГА » шэг 22-13 Жоол Барс Лэрс 225, ШИ нАс Ф буун 26559 лдаа! дөр, гаа| даг- енгийн Энн аа А 52 Н : Ф уулс: БичЫнг мроүсс р ын тай бү р ЕВ б 24 тэжээ, Жүн тэй тог гэл соо кэс 2 ВАН ИЙН Ї 22-9 | сиад цВЭНт ? В 2 АЛД Ф харху Яо: зэрэг хам оос басан нэг 5 3 арт ЖИЛ сан , Брыашыс" нүшшо 01 1-4) 233 о8: БНМАУ, дҮ23 өш нм л » жо2227 Б-4Ы бү- Бжлгй 53 тХаы НЬ бутэн Ф СО? ТАУь ман ЧД 57 Ахаг » 33 шэн от бү ыг гий 5 айг: яд шаВмОа ЁҮЭ ? С.1 тө -ын ай С ын Бид Яс Буоаж Ф “ас бн. чид юм. ч нэм БӨрлгэг аа нь бүрт оронзол Ф дөл 20 2 дэгээ ДУгрд бай 23:25 «но бүтахий ДТ цаоВ2 г шилыс тоооСЛ бийрин орч Эржарь: Ф ажилд 23-20 ба шилат ЁАНСыл алтай ? новд на ХОМНЫ яаасаа кпхот Ы-3 зху . Ф к-н өєвьгй “эн Хар РҮүдД ТУЛД шуЖОр” зойронд 5 22 оны ҮВЧЭй МАЗУ-ын хө ИЙГ хэн -2233 ёсон Яо 6 ТАС 5 р яаг аг зэр 81.2. дан Бсг:2) Бэнрүс чуу, 9 мэргэ ч уухдаа, хө- йг үзээд 3: хээл 0 яана Оци 33:28 23 бүт: 2) ална, Блшонид 24 83 ахан ад 3 УЛ, эргэ: лдноол Сурал. ссэрыс Босни “рвнийл али зан Фото Ф 117 д сэдвээр, сон Х рь ИД дэр эд! айч дөлм д зүлэлт »? лага исл бор о3Ө орн цо зидний х р- Ч-5 ерүүдтэй б / 4 Жрагон мэ Ё эр тон ла янин уул өри 45:03 Ф ин хэрэгээ 17 Д Дорноговь... Б мэн аж ӨДӨ. за: уса, ?ч хи Хэн рхсон ҮҮ. мэд хүү амь, Зөвангр ширхолтой. тух Биасуу 5 ОЛ шэг ТЭХ “ СЕнэл: доо : долио “4.22 р олон нэ- дөл эдний ду бол» хорыг бай: ., шан шаүи бар өөрсдийн ши Айраг” РТУ. ы БНМАУ: хшйдлаар х. буун ХҮ тэ, мн дүй дөнган ер болжээ. ай- Ф Оо ийл Зи үх ХЭИГЧ йн шшилд ӨҮдНэ рын узэж ЭГ баг Г төдий Шүүн” буулгах. ид доолой кчнй422 бөгд” цан ярьж маж Ц: эг” сар Уын 6 бай- төд Тирчыг, шу тэнд г айх, үй -Ф б ТүЁГ ч Цэлгэр ю со гуулйн, сонгов -8 0123 “баатар й : й т Я7 долр бах с, дурданг , үсэг хумс шон р биднээс б БИЙ бүмси В НЕР Эн х Т р эмүүдэд Ур нүтсү пи пиоце| ага хальсанд , хэвлү бол Зургах” кар" най, ши та 3: лын Ёс 25-41 5) Чайөм Х 2-8 бол шав хүгсэса ар ГЭ ло 5 гж Т хиларн ган ни иаги: Өдёолүр сайсуухан гогдОЭН шэвсдэг бахж” ээн 3 Умшан 3 Эүжнйл агвын далаар 52 Үл нарт РЛРОРЭЖ "дүн Чио сов- хийн 2-7 22 бүлэг, сал р 2 й гэж захиса Мосогэ 1 дэ! шээс : хо НЭВдэа вото Цлмайр ил? ,? хийллээ х Зарүм рөхүй цол Л 2 82225 аа С билран цэн - а. Манас р Льт- хэлэ Зухчэ : ай! бүр Ф Сүрэгч тьлдмнхо су- Сур ЗОХиОЖ! сур сон- МБЭ лэн ИНТӨГС Фээ Ц. шаг Зээл им шигэр айм эРЭЛС н гар ? хээдсүдорын нлэр- ЗэВсаД Булых үүрэг дарга, яааж Бүнчлнын Чэн 522208 идийлээн орол харром энэ : 0 урагч ЛАВ жилий! САЙН «4Б пион 72 ХҮС 4вдар ийн хнон д ид Є| БАХИ 5 Ян: 4 эд. Октлбрий шалаль с 2-4 4 БВДүлс23 шл аирЬ 23 на со- урагч ОЛОО. Ц| ЖӨВы ол зооЫХ ван бж, 6 ын ГҮРЛ цэлмэг: ураг р бүлгэмд ин сурагч рмаа 3224 мд Ож, Чийгэн мин ин- Бин ки: ҮН. 2 3 Цль рээ 27303 Ви тУНН « ангийн богн 4 «санс "БАЛ Ю””- Аа Ул? 1987.5.20 БИ ШИНЭ 5) ЗҮЙЛ СУРЛАА --Уденя! Чи «Пионе- рийн дууны» бүх бадгийн үгийг цээжилсэн үү? .. --Чамаас ч сайн дуулна ггүү гээд инээснээ, харин чи «Кавказын уулан дахь бүжигэ-ийг хэр сурав даа! 8 Алив, нэг бүжиглээч! Бат- болд, їМеня хоёр уулзах бүхэндээ ингэж бие биен- дээ зааж өгснийг эргэн шалгана. Зөвхөн энэ хоёр хүү ч биш, нийслэлийн 54 дүгээр сургуулийн 5-ын «Гэ», Зөвлөлтийн 9 дүгээр сургуулийн 5-ын «Б» ан- гийн хүүхдүүд харилцан шалгаж, шалг. уулна. Өнөөдөр хүүхдүүд бүр их баяртай. БХПБ-ын 65 жилийн ойн баярын энэ өдөр тэд нөхөддөө баяр хүргэх тэж яаран ирсэн. 5-ын «Б» ангийн хүүх- дүүд монгол нөхөддөө 20- риулан ширээ засч өөрс- дийн хийсэн боов, бялуу ! амттанаар дайллаа. Тэдэнд бас концерт тоглож үзүүл- лээ. -Одоо бид монгол анд нартаа орос ардын тоглоом «Ручейка», «Боярн» зэр- гийг зааж өгнө. Дараа нь спортын хөгжилтэй тог лоом, шинэ дуу... Бүгд бослоо. | Шинийг сурах «их ажилдаа» ор- лоо. Ї1їеф хоёр ангийн хэн нь ч ийм уулзалтын дараа «Би шинэ зүйл сурлаа» хэ мээн баярлан гэрийн зүг, сургуулийн зүг гүйн оддог. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ-а А--. Улубь ПЖүСиёхэн ху лс 8 АВА. 1 ЯРЬЖ БАЙНА. Хүн -- Өнөөдөр үдээс хойш орсон бороонд та баярлаж байна уу? Номпьютер--Үгүй, би нар- даг өдөрт илүү дуртай. Хүн--Халуун өдөр дор хаяж нэг удаа усанд орох “хэрэгтэй шүү. БНомпьютер--Тиймээ бигу- дамжинд гарсан чинь ха- лууцаж бүр ядарчихлаа. Хүн--Шинэ жил 0боло- хоор хүйтрэх болно доо Компьютер -- Хүйтрэхээ? Аа, тийм 12 дугаар сард хүйтэрдэг шүү дээ. Хүн-- Өнөөдөр цэлмэг өдөр байна. Энэ удаан лов уу? Компьютер -- Би худал хэлж чадахгүй. Энэ чинь наймаачин хү- ний яриа байна. Бороотой өдөр яаж цэлмэг байх вэ? Хүн машины хооронд болсон энэ ярилцлага зөг- Г Р ү2:211:1:1:1:1:1:1-2:5:53 КӨМПЬЮТЕР | үргэлжлэх бо- Хэдхэн жилийн өмнө На- надын Торонто хотын их сургуульд болсон яриа юм. 5 ГО ГС1о1С 010 0101О 00101010 010 0 Д о(010(010101с(01010101013 (6) (О| ХҮНИЙ ХЭЛЭЭР. ЯРЬДАГ МАШИН Гүржийн Шинжлэх ухаа ны академийн хэл шинжлэ- лийн хүрээлэнд байдаг «ярьдаг компьютер» гүрж хэл дээр үг, өгүүлбэр хэлж сурсны дээр «Орос хэл» дээр ярьж сургахад дорно зүгийн хүний аялгуутай ярьсан гэдэг. Өнөөдөр компьютерт хүнтэй ярих, хүний хэл яриа ойлгодог «чадвар» олгох талаар су- далгааны нэлээд зүйл хий- тээд байна. Компьютерийг хүнтэй ярьж сургахын тулд эрдэмтэд асар их х9- делмөр зарцуулж байна. Машин хүний хэлснийг сонсож ойлгоод хариулна гэхэд үнэхээр гайхалтай. Дуу авиаг танихад нэгта- лаас хялбар боловч нөгөө талаас бэрхшээлтэй бай- даг. Дуу авиа гэдэг Нь агаарын хэлбэлзэл, олон янзын давтамжтай долгион юм. Авиа бүрд харгалзсан давтамж байдаг байна. Хүлээж авсан дууг ма- шин дотор телефон, радио- гийн нэг адил цахилгаан хэлбэлзэл болгон хувир- гаж, давтамжаар нь ялган санах ойд хадгалсан дун- нөлт зохиолын хэсэг биш. даж сигналтай харьцуулах замаар дуу авиаг таньдаг байна. хэл яриаг ойлгох гэдэг нь машинд их 2 бэрхшээлтэй байна. Зөвлөлтийн академич А. П.Ершов машинд хүний хэл яриаг ойлгуулах та- лаар шинэ арга дэвшүүл- сэн юм. Энэ аргын гол агуулга хүн, хүмүүстэй ярьдаг ши- гээ машинтай ярих, харин машин уг ярианаас өөрийн ойлгохгүй хэсгээ хүнээс асуух замаар . тодруулж, бүх зүйлийг мэдэж автлаа хүн-- машины хооронд ярилцлага явуулахад ор- шино. Одоо энэ чиглэлээр хийж байгаа эрдэм шинжилгээ- ний ажил нь «Хиймэл оюун ухаан» бий болгоход чиглэгдэж байна. Д.БАДАРЧ 9.ӨрӨӨФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ЭЭЖ. 7Э757575701615101010161-101010 0 01010101010101С10010010101010101010101010101010) Ө С Оо Ф Со) 9 2 Со) 2, 9 2 2) Ф 2) Со Со, С) Ө 5, (2) Оо 2) Оо 9 мм Оо 2) р, 9 2 Го, (0) Го, (0) (| 2) Оо С| | 2) О Ө | 0) 2) сл 9 лгочалаь ҮНЭН эг “ЄГЄВ ЫГ иСЄУ 6 СБГСЄГ С6УСӨУ СӨЄ СЄВ? 76 3. ЗОХИОНБҮТЭЭХ ЭРДЭМ ЧАДАЛ үгтэй гэрийн эх суурь энэ холбоотой билээ. Зөвлөлтийн хүүхдүүдийн бү: тээлийн үзмэрийн хэсэгт нн- сэх онгоц, усан онгоц, авто- машин, галт тэрэг, сансрын техникийн радио удирдлагат загварууд байх нь яг л үйлд- , хэриын хийц шиг харагдлаа. эж үүхдүүд загварын зэрэгцээ (НТТМ-87 үзэсгэлэнгээс) улс ардын аж ахуйд чухал Москва хотноо социалист ХЭрэгцээтэй техник зохион бү- орнуудын залуучуудын шинж ТЭЭЖ үйлдвэрт нэвтрүүлжээ. лэх ухаан-техникийн бүтээ- їїишээлбэл, ГПетрозаводск лийн «НТТМ--87» үзэсгэ- ХОТЫН залуу техникчдийн лэн хоёр сар орчим станцын сурагчид эрдэс тэ- хугацаанд ажиллаж байна. ЖЭЭЛ бэлтгэх машин, модны Түүнд Зөвлөлт, Болгар, Вьет- Холтос нунтаглагч, Нрасно- нам, БНАГУ, Куба, Лаос, Дар хотын сурагчид ногооны Монгол, Польш, Румын, Үрийг тариалахын өмнө ша- БНАСАУ, Унгар, Чехослова- рах аппарат хийжээ. БИйЙН залуучууд шинжлэх О Залуучуудын шинжлэх ухаан--техникийн сүүлийн Ухаан-- техникийн хөдөл- үеийн ололт ашиглаж хийсэн ГӨӨНД зөвлөлтийн сурагчид зургаан мянга гаруй бүтээл идэвхтэй оролцож байна. Нэг тавьжээ. Тэдгээрээс таван сая хүүхэд сургуулийн дэргэ- мянга орчим нь Зөвлөлт Хол: дэх шинжилгээ судалгааны боот Улсынх. ажилд оролцож байна. Монголын залуучуудын 90 СО) Техник мэргэжлийн сур- орчим үзмэр тавигдсаны Ддо- гуулиудад НЇБОС-ын 600 тор физик техникийн хүрээ- гаруй анхан шатны байгуул- лэнд зохион бүтээсэн «Мо-Лага бий болж 2 сая сураг- Зел» компьютер, ноосон эдлэ- ЧИЙГ хамарч байна. Тэд 1985 лийн «Говь» комбинатад нэв- ОНД 13500 оновчтой санал тэрч жилд нэг 8) шалыг Яо Бах Лас лл л хүр ашиг оруулж тооцоО- Ё Хөх ЕНАБСОН, До, залуу . О 1986 онд болсон залуу- техникчдийн ордонд хийсэн чуудын бүтээлийн үзлэгийн гэрлээр буудах тоглоомон явцад 1 миллиард рублийн буу, загварын дотоод шатал: үр ашиг өгөх 1 сая 200 мян- тын хөдөлгүүр. гээд олон ТОН ШБОС гарчээ. сайн бүтээл бий. Монел гэж СО) Зөвлөлтийн 506 дээд юу гэсэн үг вэ? Монгол элект сургуульд Оюутны зохион роник гэсэн билэг дэмбэрэл- бүтээх товчоо байгуулагдаж тэй үг дээ. Шинжлэх ухаан ӨНГӨрсөн онд 60 сая гаруй --техникийн тэргүүлэх таван рублийн ажил хийж, 25 мян- чиглэлийн нэг электроник Г8аД зүйлийг нэвтрүүлжээ. шүү дээ. Электроникийн үйлд: Я.АРСЛАН со2шгшшшш221:- Э895-85855-585558 шиний КОНДУКТОР БИЧИЖ БАЙНА БАЯРЛАЛАА, ХҮҮХДҮҮД МИНЬ Өглөө бүрийн 6 цагаас газар цэвэрлэхээсээ залхуур- ажил минь эхэлнэ. Хамгийн сандаа би гомдоогүй эз! Хө- анхны зорчигчдын олонх нь дөлмөрийг хүндэлдэггүйд нь цүнхээ үүрсэн хүүхдүүд бай- тэр. Хүмүүсийн дунд өөрий- даг юм. Тэд шинэ өдрийн хи- гөө бас хүндлээгүйд ньгомдД- чээлдээ яарч явна. Өчигдөр сон юм. Бүтэн өдөржин олон. зорчигчийн тийз авалгүй ол- түмэндээ үйлчилж яваа би. ны дундуур бултаж байсан иймхэн юмнаас болж урмаа хөвүүн өнөөдөр автобусны хугалахгүйг хичээдэг. Хүнд хаалгаар оронгуут хорин мөн- урам хайрлана гэдэг учиртай гө өгч надтай найрсагаар мэн үг шүү! : дэлнэ. Тэр хүүгийн бие бял- дар өсөж өндийсөн шигээ хүүхэд дандаа суудаг юм. Гу- ухаан бодол, сэтгэл санаа нь тал нь өглөөний наранд (їя- бас урд шөнө хэрсүүжээд хо- лалзаж, хувцас хунараа (10- носон юм шиг санагданэ. лийтол индүүдсэн харагдана. Автобусанд ороод хэнээр Ч хэлүүлэлгүй билетээ авч орж ирэх хүмүүст тээр бололгүй урагшаа шууд очно.Сул суу: дал байвал сууна. Өндөр настан, охид, ээж шигээ эмэгтэйчүүд орж ирвэл үнэнээ хэлсэн нь шулуу- хасчи111 ЗЭ ХҮүхҮйг хан эж бодсон нь баяр- е дийг тэд бас хүндэлж суудал лалтай. Хорин мөнгөндөө гол тавина. Тэднийг хараад баяр- нь биш, гэрэлт алтан нарны дад, тэр өдөржин ажиллахад дор үнэн шударга амьдрах цэг д урамтай. Заримдаа би шиг сайхан юм байхгүй гэж амандаа дуу аялсан . байдаг санасан нь сайн хэрэг. юм. Орой гэртээ харихаар Өчигдөр автобусны суудлын орж ирэхэд нь би сул суудал түшлэгийн бүрээсийг нүд Ха- хайж тэднийг суулгадаг. риулан зүссэн хүү өнөөдөр Баярласандаа болоод тэднийг өглөө түүний хойт талын суу- хөлөө түр ч болтугай амрааг далд суухдаа «өчигдрийн 0Ө- гэжс боддог. рөөсөө» ичсэн байх аа! Яагаад Гэтэл хүүхэд тэвэрсэн хүн гэвэл тэр хөвгүүн урьд шөнө орж ирлээ. Тэд минь зэрэг унтахдаа буруу хэрэг хийснээ зэрэг өндөлзөн суудал тави- зайлшгүй бодсон доо. Хийсэн лаа, Баярлалаа хүү Д алдаагаа гэмшиж, сэтгэл з08- минь та нартаа. Хүүхэд но гэдэг хүмүүжлийн том дандаа ийм бол мөн ч сайхнаа. ялалт юм. Харин автобусанд гэж би бодсон юм. суугаад цаасны хог хаявал эгч нь гомдож л явдаг юм. . Автобус комбинатын НХРүЛ) Уртаашаа 4 хүрэхгүй метр Кондуктор Ц, УРТНА Нэг хүү надад үнэнээ хэл- лээ. Өглөө урдынхаасаа ялим гүй оройтож босоод сандран тэрээс гарахдаа ширээн дээр тавьсан мөнгөө тэр мартжээ. Нийтийн унаанд бултан бул- талзаж үнэгүй явснаас Энэ буудлаас хэдэн сайн . 77209 Тур “уэррчэигччилргтгтэгэгЧ бөтөоөӨӨгэӨӨөРӨӨс2гӨӨӨӨӨФӨӨ өөсФөөөРӨөӨӨӨӨӨӨӨӨ Зо Эшэнайны са ҮНЭН ”Унис-ээсьс-5 Коля Синигерёв Москва- дах болов, Хувцас хунар байсан өнөөх лут хүн чинь “нь дусаал гоожихгүй бол- "Хайн ойролцоох зусланд нь хөх будаг болчихсон чи бил үү гэсэн шиг Грунь- гож, алимыг нь хураагаад, ХЗїмэг зэжтэйгээ суудаг явдаг боллоо. “Үдэш орой нагийн араар нуугдаад бай- хашаан доторх замуудыг УУажээ. Тэрбээр гэр орны болсон хойно яах ч гэж гаа Пенкин рүү зальжин нь засаж орхив. ӨЭажил юу ч хийх дургүй, байгаа юм бэ, мэдэхгүй, харж нүд ирмэв, Колл эмэг эхтэйгээ Моск- Өсхашаа хороо ч цэвэрлэх- гол руу сэмхэн гүйнэ. Өг- й Грунька нөхөд рүүгээ вагаас буцаж ирэхэд зус- Єэгүй, “цэцэрлэг, ногооны лоө эрт хүн амьтан босоо», харав. Цаадуул нь ӨӨДӨӨС лангийн байр нь танигда- Фэтолбай ч услахгүй хашаа- гүй байхад Коля хох буд- нь гайхан харлаа. Тэгээд хын аргагүй цэвэр цэмц- фосы унжсан санжсан модыг гаар тууш судал тавьж: ор- зиВЭн гэр болчихсон байна. Грунь- фз халахгүй. Энэ зусланд ны хоёр дэвсгэр даавуу- -анн 9, танайд аварга ка нөхдийнхөө хамт тэд- тхуу Колягийн ойролцоо гаар хийсэн томоос том до- том Хүн ирээ юу? Одоо ний хашааны ойролцоо э мш хамгийн ажилсаг туур өмд цамц гадаах хэ- тэгвэл тэр хүн чинь танай харж зогсов. Коля Сниге- 9 Грунька гэдэг охиных цэн дээрээ дэлгэн тавь- ногооны талбайг ТИШГЭЖ, рёв хашаан дотуураа сэт- е эг байв. Грунька бо- жээ. Эдний хажуугаар гар- байшингийн чинь дээврийг гэд тавгүй, урагш, хойш хэд Ф.., түүний нөхөд Коляг сан томчуул хүртэл гайхан засч, хашаа хороог ЧИНЬ алхлав. Тэгээд Грунькаг Өө агэж нэг бус гайхан, эргэн эргэн харж: янзалж өгөх юм байна даа харж: Өудөд зэм дэг байлаа. «Эднийд нэг мундаг том гэв, К " -- Хэн ингээд хаячи- с “со БОЛЯГИЙН хашаан д0- хав аа? гэж гНЭЭС. Ё өӨзөөсӨө ӨФӨӨӨӨӨФӨӨӨӨӨФӨӨӨ сох юмс үлээн рүүхэн асуулааы ла ВАЛЕРИЙ МЕДВЕДЕВ ЗСБНХОУ-ын Н. К, Крупскаягийн нэрэмжит тө- рийн шагналт зохиолч Валерий Медведев 1980 онд «Баранкины уран зөгнөл» гэдэг номоороо Андерсс- ний Хүндэт диплом хүртжээ, ЖИРИЙН АВАРГА. Х ХҮ Ц (Өгүүллэг) ө ФсєөвөөсӨеөөөӨөӨӨөсӨөӨөӨөӨӨӨӨӨ Нэг удаа Ностя Пеикин эдний зуслангийн хажуу- Ө гаар Груньнатай хамт явж Ф) өнгөрөв, Коля Снигерёв энэ үед ф ХоКуугаараа гарсан хүмүү- сийг дооглож, нүүр амаа үрчийлгэж, Грунька, Нос- тя хоёр руу хэлээ гаргаж элдэвлэж байв. Тэгснээ сүүлд нь таван хуруугаа сарвайлган хамар аман дээ- рээ тавив, Ностя Пенкин тэвчсэл- -- Шилийг нь жаахан базах уу, тэгвэл жаахан ухаан суух болов уу... гэв, Энэ удаа юу ч болсон- гүй ингээд өнгөрлөө. Коля энэ зун анх удаагаа бодолд дарагдсаныг хэн ч ажигла- сангүй. Коля үргэлж бодол болон энэ тэр юм оролдож зүгээр суухаа больжээ. Байшингийн дээд хонгилд нэг юм хийж, будаж шунх- А--03995 Индекс-14 т ,? . 140. хийлын хүн иржээ дээ...» гэж бо- дож явжээ. Грунька нөхөдтэйгээ хамт өглөө эрт Нолягийн байшингийн хажуугаар га- рахдаа энэ аварга том өмд цамц хоёрыг юуны түрүүнд олж харав. Бүгдээрээ гай- хан харж зогсов. Грунька хүртэл амаа ангайн гай- хаж хоцров. Тэрбээр амьд ралдаа ийм том дотуур өмд, цамц үзсэнгүй, Ха- шааныхаа хажууд зогсож байсан Коля эдний изэд хачирхан гайхаж байгааг хараад их л додигор жуу- малзав. ? -- Наадах чинь яасан мундаг эд вэ? Юун ийм хувцас хаанаас гараад ирээв? гэж Грунька Коля- гаас асуув. 2 "юм байна. даа гэж “юм шиг дэндээд байгаа юм. “одаг “хэд гүйцсэн аж, Байшингийн нь дээвэр цоорхой, ногоо- чихэв ээ гээч гэж Грунька. ныхоо талбайн хөрсийг хэлэв, гишгээгүй, замаа шүүрдээ- -- Хэн хийчихээ вэ? гэл: гүй байлаа, Коля засч хэлэв. -- Одоо тэр мундаг эр чинь хаана байгаа вэ? гэж Костя Грунькагийн араар толгойгоо цухуйлгаж асуув. -- Унтаж байгаа. Алив чимээгээ аядаарай, унтуу- лахгүй хашгирч шуугиад , гээд их уурладаг юм гэж хэлээд Коля зальтай гэгч нь инээмсэглэв, -- Одоо ч танайх гэрт, гадаагүй цэмбийгээд ирэх Грунька хэлэв. -- Одоо зуслан тэр аяа- раа цэгцрэх болж дээ. За- рим нь бүр захиргаагүй -- Хэн гэж үү? Аварга эр! Тэрнээс өөр ямар хүн энэ бүгдийг ингэж хурдан хийж чадах вэ дээ. Ганц хүн яагаад ч хийж барах- гүй. Ноля Снигерёв болов, Ё? 1 -- Энэ чинь хэний авар» га эр байдаг билээ, миний аварга эр явчихсан бай- гаа шүү дээ гэж Коля уур- тайяа хэлэв. Коля тэнэг ч биш, бас зальтай хүүхэд ажээ. Тэ- гээд Грунькаг тийм ч удаан молигодож чадахгүй гэд- гийг ойлгожээ. Чиний аварга хүн яв- чихсан бол биднийх энд байгаа гэж Грунька хэл- лээ, Эмэг эхийгээ инээмсэ! лэхэд Ноля: -- Танай тэр аварга хүн одоо хаана байгаа юм бэ? гэж итгэлгүйхэн асуув. Үнэхээр аваргаас авар- та хүн л ийм их ажлыг ганц өдөр хийж барна гэж бодоод тэр аварга хүний бодол Хүүе, хүүхдүүдээ о0ДоО цөмөөрөө аяархан ярихгүй бол Колягийн мун- эр бидэнд уурлана шүү! гэж Грунька албаар чанга хэлэв... - : : Хүүхдүүд усанд шумба- хаар эндээсээ шууд гол руу явцгаав. Зальт Коля шөнө гол дээр ирж нээрээн л аварга том хүн ирж усанд орж элсэн-дээр на- ранд биеэ шарж дээ гэ- мээр палигар том том мөр анж аар Буг ээл одоо хаана байгааг сураг- Хүүхдүүдийг буцаж ирэ- Ласан нь энэ байж. 1 Ноля бас -л хашааны . . Өөрөө бол чухамдаа тэр хажууд зогсож байв. Өнөөх аварга хүнийг санаанаасаа мундаг том өмд цамц хэ- зохиож ярьсан шүү дээ! цэн дээр алга:байлаа: Грунька ннээд алдаж, -- Өнөөх .мундаг эр нөхөд рүүгээ хараад: чинь одоо хаана байгаа вэ? -- За тэр аварга чинь тэж Грунька Колягаас ЧИНИЙ өмнө биеэрээ байл асуув. . -- Усанд шумбах гээд явчихсан гэж хэлээд Коля доогтой инээв. Грунька голын зүг харс- наа нөхөд рүүгээ доогтой нь аргагүй нүд ирмэж: -- Тэгнээ тэр, голын ус татарчихсан байсан юм тэв, . Үүнээс хойш Грунька хүүхдүүдийн хамт Коля-. гийн байшингийн хажуу- гаар бишгүй л олон Удаа явжээ. Гэтэл тэднийх бахь байдгаараа ногооныхоо тал- байн хөрсийг ч гишгээгүй, дээврээ ч засаагүй, хашаан доторх нь хөглөрсөн хэ- вээр. Колягийн , хэлэх нь ӨНӨӨХ мундаг эр усанд шумбахаар, явсан, мөөгөнд явсан, наранд биеэ шара» хаар явсан гээд бараа нь үл харагдана. Коля нэг удаа эмэг ээлс- тэйгээ Москва руу хонуу- таар явжээ, Грунька нох- «ДӨӨ цуглуулаад, нэг өд рийн дотор ногооны тал- байг нь-гишгэж, төмсийг нь хурааж, хашаан дотор: руулж хараад:--ганц ган- цаараа бол бид охид, хөв- түүд харин нэгдэж ний- лэхээрээ бол энэ ертөн- цийн хамгийн их аварга, хүчтэн! Чи бидэнтэй хамт гэв. -- Би байсан бол гэж? : -- Чи байсан бол улам ч аварга, улам Ч их хүч- тэй байхгүй юу. Грунька ингэж хэлээд НөхдийнХөө хамт дахиад аварга их ажилд гарлаа, Коля хэзээнийхээ зан- таар хашааныхаа ёроолд торойгоод хоцров. Тэгснээ би ч бас нэг бяцхан авар- га хүн... гэж боджээ. Ийн- хүү бодож бодож байснаа аваргын араас нэг үгээр хэлбэл, Грунька, түүний нөхдийн араас ухасхийн гүйжээ, «Араас нь гүйж очоод нийлье, яах хиннн, ордон «Б» корпус «Пио ) -2- --Хаячихав аа. биш, хий-, айна даа гээд нөхдөө той-. байгаагүй нь харамсалтай” ФесеөөөөөвөөөөФ чэвбоэв-Єшэөвь ЄооөєвсЄтоэлаичсэхаласыд 1987400 Ф Ф Ф Ш. Ф ө 2) Ф 4 3 Ө ө Ф 2) Өө Ф Өө Ф : Өө Сххилэц -) ҮРТУУГ2У2” 237, 2 «7 Монголын Зохиолчдын Эвлэг лийн шагналт зохиолч З. ДОРЖ е хХухд дэд зориулан «СҮҮТЭЙ Өө. 8602 с -5--ар сонирхолтой ө.? Хүүхдүүд та нар романаас Ө Москвад, Лениний Уулан дээрх Ө Ломоносовын их сургуульд суз Ф) ралцах болсон» хүүхдүүдийн Өр болон ажил амьдралын олон са» фр 144 замд орсон үе тэнгийнхнийз ”! Зээ тухай сонирхон уншиж бол Ф Я Өө Ф 2 Өө с 9 Ф 5 ө Өө ө 3 : Дуу», х 38 ДОРЖГОЧООГИЙН чэмээ- ТИЙН ААВ» ном сургуулийн бага. насныханд зориулан хэв- лэгдэв, Энэ номын «Баавгай дуулсан нь», «Хорьтын мөнгө», «Зүүд», «Дэлхий эргэдэг Үү», «Тоглоо- моо өөрчилсөн нь» холтой өгүүллэгт Үзэгдлийн учир «Энх «Эмээгийн мн «Нууц» «Аүний нууцыг хэл лэх с “ байгаад, ахул сургамжтай явдал дүрслэгдсэн “байна. Санасан тоо: 0Л0Х нь 1. Ямар нэг Үржүүлээд 5-ыг жүүл, Дүнг нь асуу оронг ам т 4х2.-48, :48-4-21 --3-75, т88-237 4 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН бАЙГТУН! ” хийний х “вл ад гэх, ! ё МХЗЭ-илн Төв Хороёд, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МАПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. : - аа дэх жилдээ 4. Мез9 (За) » 1987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 23. 4 БЯМБА 4. ҮНЭ 40 МӨНГӨ ПИОНЕРИЙН ЗӨдӨЛийрийн 98139 ЖадөлмөрРийн талБАРТ ЧИНИЙ . ОРУУЛАХ ХУВЬ НЭМЭР” -Мал аж ахуйд тусална -Уйлдбэрт ажиллана -Їазар тариаланд ажиллана -Байгаль орчныг хамгаална: -9мийн ургамал туунэ ПИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙН ДЭВТЭР НЬ ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУ, УЛААН БҮЧТЭНИЙ ХУВЬ. Хичээлийн жил дуусч инонер сурагчдын хө- дөлмөрийн тавдугаар улянрал эхлэх гэж байна. Пионер сурагчид хөдөлмсрийн тавдугаар улирлаар эх орныхоо социалист бүтээн бай- гуулалтад өөрсдийн хувь нэмрийг оруулдаг сайхан уламжлалтай билээ. 1986 онд улс ардын аж ахуйн салбаруудад давхардсан тоогоор 485 мянга гаруй пионер сурагч ажиллаж, 9,6 сая төгрөгийн хөдөлмөр хийж гүйцэтгэсэн байна. Энэ бол улс нийгмийнхээ хөгжилд оруулж буй тодорхой хувь нэмэр юм. Өөртвө болон нийгэмдээ ашиг тустай үүнээс ч илүү их зүй- лийг бүтээх нөөд боломж байгаа нь эргэлзээ- гүй. Улс орныхоо эдийн засаг, нийгмийн хогж- лийг эрчимжүүлэхэд пнонернын хамт олон пнонер бүр өөрсдийн оруулах хунь нэмрийг нэмэгдүүлэх талаар санаа тавьж, алнваа ажилд эзний ёсоор хандаж, аймаг, хот, сургуульдаа аль болохоор ашиг тустай зүйл хийж бүтээхийн төлөө үүсгэл санаачилга гарган ажиллах хэрэг- тэй юм. Хичээлээр олж авсан мэдлэгээ практикт ба- татгаж авах нь бас л хөдөлмөр гэдгийг мартаж болохгүй. Пнонерийн . анхан шатны “байгууллагууд «Пионерүүд--УШ! таван жилд» хөдөлгөөн өр- нүүлж, хөдөлмөрийн төрөлжсөн аян, цуваа- нуудыг амжилттай сохнон байгуулж байна. Хөдөлмөрийн У улирлаар уг ажлын эрч да- лайцыг нэмэгдүүлж, ялангуяа «Бид малчдын залуу халаа» аян, арвилан хэмнэлтийн цуваа- нуудыг зохиож «Ногоон», «Цэнхэр», «Шар» эрсүчхи ажиллуулах шаардлагатам байна. ал аж ахуй, газар тариалан, үйлдвэр, Са- рилга, улс ардын аж ахуйн бусад салбаруудад болон туслах аж ахуйг хөгжүүлэх, хоєрдогч түүхий эд цуглуулан бэлтгэхэд пионерүүд та нарын хүч туслалцаа чухал хэрэгтэй-юм. Мөн хүрээлэн буй байгаль орчиоо“хамгаа- лах, нөөц баллагий нь зүй зохистой ашиглах, төрөлх хот, суурин сургууль, оршин суудаг байр, хашаагаа цэцэрлэгжүүлэн тохижуулах гээд л өнөөдрийн тулгамдсан олон ажил пио- нерүүд та нарыг хүлээж байна. 1980-аад оны пнонерүүдийн дупдаас ажил бүтээлээрээ шалгарсан Хэнтий аймгийн пио- нер Д. Шүрэнцэцэг, Архангай аймгийн пно нер Ч. Эрдэнэ-Очир нар нам, засгийн шаг- налаар шагнагдаж, аймаг, хот, сумын хөдөл- мөрийн аваргаар олон зуун пконер тодорсон нь улаан бүчтэний бахархал болж байна. Хөдөлмөрийн У улирлаар хийж бүтээсэн бү- хэн чннь Оитябриын хувьсгалын 0 жилиькн ой, ирэх онд хуралдах МХЗЭ-ийн ХЇХ их ху- рал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» ҮУ! чуулгандаа өргөн барих хөдөлмсөр-бүтээлийн арвин бэлэг болно. Та нарт хөдөлмөр бүтээлийн өндөр амхилт хүсье. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПпБ-ыН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ Хөдөлмөрийн дэбтрийг , Пцонерууй Үї!! табан -жилд" аянд идэбхтэй оролцсон тионерт олгоё Хөдөлмөрийн табдугаар улиралд чиний хийсэн ажил эд ТАВДУГААР УЛИРЛААР ЮУ ХИЙЖ БҮТЭЭСНЭЭ Ё БАРИМТ БИЧИГ ЮМ. ЭНЭ ДЭВТРЭЭ ЧИ НАМАР ХӨДӨЛМӨРИЙН ТАВДУГААР УЛ РАЛД ЮУ ХИЙЖ Б нинжин өтжл олов бэлгэ євөт “түү брвв Єээа эээ явиаж їюээ вэ Єэни тээ өтээ өнд өсннтөча тээх ленв бтэв ттэ ЄсЗ ЭХ ОРНЫХОО СОЦИАЛИСТ БҮТЭЭН РУУ. ИЙН БАЙГУУЛАЛТАД ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛЖ, ХЭЛОЛ РАМАР СУРГУУЛЬДАА.. АВЧИРЧ АЖЛАА. ДҮГНҮҮЛЭЭРЭЙ! ҮТЭЭСНЭЭ СОНИНДОО БИЧИЖ ИРҮҮЛЭЭРЭЙ! НЭМЭР 1.2-2 ам «--.й.. вт чий амь өм» ава өм өвч онь шин өн өнь өвч тн өвч »ФФФоФФФФФфФоФФ 2дФФФФ2 0 ФөФөөөөөө. ЭНХ ТАЙВНЫ НОМ БҮТЭЭЦГЭЭЕ! 999490440904444494990499444044440400044 Нийслэлийн Сүхбаатарчууд үе тэнгийнхиээ уриалж байна. Анд найз нар аа! Соцналист Монголын хүүхэд багачууд бид 18- реөлх хайрт нам, засгийн хаа ивээл халамжийн ачаар эх орныхоо энхийн цэлмэг тэнгэр дор аз жаргалтай сайхан амьдарч байна. Газар бүрийн хүүхэд цөм бидэн шиг биш байна. Тэ- дэнд энх тайван хэрэгтэй. Тийм учраас элэг бүтэн гэ- рийнхээ халамжит аав, ээж, ачлалт ах эгч, энхрий дүү нараа, бөмбөрцгийн өнцөг булан бүрийн сэтгэл. зорилго нэгтэй үе тэнгийн найз нараа, гэрэлт наран, цэлмэг тэнгэр, өнгийн цэ- цэг, тунгалаг булаг, анхн- луун төгөл, шинэхэн ном, саруул сургууль энэ бүх- нээ хүүхдүүд энх тайван гэж нэрлэдэг. Гэтэл өнөөдөр олон оронд багачуудын сэтгэл санаа түгшүүртэй, бага нас нь уйтгар зовлонгоор дүү- рэн байна. 7 Манай сайхан гариг ер- төнц цөмийн сүйрэлд уч- рах аюул занал улам бүр өсч байна. Дайны аюулыг сэрэмж- лэн зайлуулах, зэвсэг хо- рогдуулах, улс гүрнүүд сайн хөршийн ёсоор аж тө- рех, хүүхэд багачуудыг энх амгалан өсгөн бойжуула- хын төлөө энх тайванч са- нал санаачилга гаргаж ба8й- даг ЗХУ, ах дүү социалист бусад орны улс төрийн га-. БУД РҮҮ “йн, саг 22:127:0:22-225 ГҮҮҮҮГҮҮТҮҮҮЭЭГҮҮ222111411221111 080253 ----этххы г---. даад бодлогыг 9999999499944 БАГШ БОЛНО Би наймдугаар ангид бид гүнээ 9ФФФ22ФФФФ2ФФФФөФФөөӨФӨӨФФӨӨӨөФ. Удахгүй бид сургууль төгсөж амьдралын нх замд Ж ххахаХ лж хх жа ЖОС КК ЖЖЖЖ хөл тавина. Олонх сурагч ямар мэргэжилтэй боло- хоо эртнээс төлөвлөдөг. Харин зарим нэг хүүхэд со- нирхсон мэргэжилгүй, нрээдүйд ямар хүн болохоо - мэдэхгүй явдаг. Мэргэжил бүхэн өөр өөрийн онцлогтой, хувь хү- нээс тодорхой авьлас шаарддаг. Ажилчин, шалчин, эсвэл багш, инженер, болдог юм уу гэж гайхаш барж байхын оронд би чинь аль талаараа авьяаслаг, юу сонирхдог билээ гэдгээ сайн тунгаан бодсоны үндсэн дээр мэргэжлээ сонгох хэрэгтэй. Сонирхсон мэр сурч, ном хэвлэл захиалан уншиж, уралдаан тэм- цээнд оролцож байх нь тэр мэргэжилдээ дуртай бо- лох нэг алхам. Сурагч Б. ЭНХ-АМГАЛАН Ховд, Төвийн 10 жилийн 1 сургууль. лох юмсан гэж боддог байв. Одоо наймдугаар ангид сурч байна. Амралтаараа очихдоо заавал мориор сурдаг. Ямар мэргэжилтэй Явдаг..Зуны өглөө адуугаа болох вэ гэвэл багш болно. Багш ардын хүүхдэд «А» үсгийг нь зааж өгнө. Эр- дэм номтой сайн хүү бол- гож хүмүүжүүлнэ. Эх ор- ноо, ээжээ хайрлан хүндэт- тэдэг хөдөлмөрч иргэн бол- тож хүмүүжүүлнэ. Тийм болохоор би багш болно. Сурагч ОТГОНЖАРГАЛ Баянхонгор, Өлзийт сум, 10 жилийн сургууль МАЛЧИН БОЛНО Намайг багад аав минь морь унуулж сургах гэж уйгагүй оролддог байлаа. Мориндоо дүүрээд адуун- даа явна. Би тэр үед хур- дан том болж адуучин бо- хураагаад алтап нар ур- тан мандахыг харж, түмэн шувуудын жиргээг сонсох хичнээн сайхан. Сурагч Д. ӨЛЗИЙБАДРАХ Архангай. Өндөр-Улаан сум. 10 жилийн сур- гууль. жолооч БОЛНО ш ЖОЛООЧ БОЛНО. Аав минь жолооч. Бен- зин, тос үнэртүүлээд ирэ- хэд нь би их дуртай. Аав тэрэгтэйгээ «ноцолдож» байхад нь би туслахыг их хичээдэг, Сурагч АРИЛДИЙ 34 дүгээр сургууль дагуу сонгон, дугуйланд ЗОХИОН БҮТЭЭГЧ БОЛНО 4-ш-ш----5Эгүэ эн Би юм зохиож, бүтээж явдаг хүн болно. Тиймээс ч сонирхлынхоо дагуу ду- гуйланд хичээллэж байгаа. Мөн техникийн холбогдол- той ном, сэтгүүл байнга уншдаг. Энэ нь миний хи- чээл сурлаганд их тус бол- дог. Сурагч. ЛХАГВАЖАВ Говь-Алтай. Төвийн 10 жилийн ЇЇ сургууль -2-Г--п-8-ш--ш-шшшшшШ-чШ. БАРИЛГАЧИН БОЛНО ТЭРЧиИИЭЭ6 ХН сир 15:2 Би барилгачин болно гэж боддог.. Миний сурч байгаа сургууль, амьдарч байгаа байшин бүгд барил- гачны гараар бүтсэн бай- даг. Барилгачин хүнийг уран гартан гэж ярьдаг. Би энэ байшинг барьсан тэж ярьж байхад хичнээн сейхан гээч, 1 Сурагч Н.ТУЛГА. ж-Э-ЖЭЖЭС ЖЭ ЭС Ж. нэ ЖЭСЭЖ ЖЭСЭСЖ, үлэ Ж ЖЭ ЖЭСЖЭСЖ үЭЕЖЭСЖЭ-Х Эд, ) 4 Ф мзниийн уш их ЇДРАНТУЯ! БАЯР ХҮРТЭН! Ф ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ : . » үг- аа, пимоне- 41 Ф -- Нарантуяа! Чамд баяр (11050 хүний гарын Егєр хай Бүүхэн ЗАчИНАВИр, Хариах- сан. Энэ бол зөвхөн Ф хүргэе. Чи Монгол-Зөвлөл- луул : Их ху- лаа. фооотийн Найрамдлын Нийгэм. гараад хийсэн ажил. ӨХ ху. Зөвхөн манай сургуульд фоо лэгийн УШ-инх хуралд тө- алд үг Заөалаэ, “байнал? 500 гаруй сурагч гадаадын хүндэлэн, сайшаан їнээр ЭЭ Баяалаиййн 5-3 ярина үй хотын пионерийн үе тэнгийн хүүхдүүдтэй за- байн “асч ла энгэ”, Бид хоёрын яриа ингэж | штабт а тВЕҮ” Зэрдуниг ХАЛ МЗНН-ийн 40 жилишг6 . Бэ эхэллээ. П. Нарантуяанийс- мүүжлийн ажил хар : за аниЖор рэврчээ., ӨЭүсүүллгл 2 ЛЭ ЛЭ ллислл-ГЁ-Дийллн чир нас, гэрэлт ирээдүйгээ е - Ь- : За алйхын төлөө даян » ин хөвөн! инонерийн шта- ус-Эарн сс. Тэрээр Эруулй -- Манай сургууль өр : дэлхийн хүүхэд багачуу- ф, “2 Миравтухай Хэрвээ чи “байна? аша 23 г-5- цашэлнн П дын тэмцлийн их далайд Ф.ооих хуралд үг хэлэх болбол -- Социалист орнуудын сургуультай байнгын холбоо: түрлэг нэмэхийг дэмжиж, юу ярих вэ пвонерүүдийн дунд өрнөсөн .УВГУУЛЫГ22 218) "Тэмдэглэлт өөрийн орны үе тэнгийн ,т - Сургуулийнхаа дэргэ- “Бид энх тайвныг сахин хам- үйл явдал, баяр ёслолоор анд найз нартаа уриалах 3 дэх нинтернацнонал Цэ Аеэг Гэнэн Ур асаж “үүслээ хамтран ажил зохиодог нь: ажлаас эхэлж ярина. Манай аянза өрийн дамжлалта: өвхөн 1, 1988 онд болох МХ-фо анги клубын ажлыг хариуц- (баатарчууд «Монголын баг2 (үүдийн дэргэдэх шнтернантк. ЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Мон- ф даг. Бид өлаанаыж хүталүүл шЕЫ Сєтхврцит-умжээ над клуб гэхэд л сард нэг Уугнэг-- пионерийн «Зал- ф Уусгай 5 нь! таж үйл хэрэгт зохих хувь нэм- |Ул43 БУ лэн Фур? мжлагч» ҮУЇ чуулган, ф 6 шээх хийсэн | “БЭЭ ялаа. ллЬ, зөвлөлтийн Олон улсын хүүхэд, өсвөр ф, БВСРХЭГХЕЛ эв нэгдлийн зах бүлгэмүүдэд энх тайвны нэ- УУ ЛА анжий зах үеийнхний байгууллага- ф, ажиллуулж олсон 1308 төг» рамжит уралдаан тэмцээн змлинхаг ойн энэ ӨХРҮТХЭХ СИМЕА-гийн 30 жилийн ф) Рөгөө Монголын энх тайвны зохиож, энх ны Сэдэвт улам ч нх өрнөж байна. о0Й угтанс «Энх тайвны Фондод шилжүүллээ. Мөн дуу бүжиг сурч, үсэг м. ном» бүтээцгээе. Бидний 2 энх тайвны төлөө тэмцэлд зурах хөдөлгөөн өрнүүлж, : Ярилцсан БОЛД ном Энхийн сэдэвт дуу, гЯ шүлэг, зураг, тоглоом, зо- Ф ҮЙЛЧИН ОХИ хион бичлэг, бодол зэргэ- Ф эй нэ цүүллээс бүрдэнэ. ? Ф 23 2. Нам, засгийнхаа энх Фф тайванч бодлоготой цаг »? тутам гүнзгий танилцаж, », хилийн чанад дахь үе тэн- Ф гийнхэнтэй тогтоосон най- Ф рамдал нөхөрлөлөө улам бэхжүүлж, улс түмнүү- Ф дийн найрамдлын танхим, 9 ж булангаа жинхэнэ ёсоор Ф 2 ажиллуулан «Өсвөрийн Ф интернационалчдын сур Ф гууль» энх тайвны хичээл, ? аянд цөмөөрөө оролцоц- ф, гооё. ?Ч Бидний сурлага хөдөл- , мөртөө олох амжилт бүхэн Ф энх тайвны тэмцэлд оруу- лах хувь нэмэр гэдгийг Ф баттай ойлгож байна. Ф Наран үүрд мандаж, Ф тэнгэр мөнх цэлмэг байг! Ф . Улаанбаатар хотын Ф : пионерийн «Залгамжлагч» Фф 25 нэгэ , р ХХН чуулганы төлөөлөгчид Фф -. -Стишэт » 2 Судалбар фотог С. БОДООШ з Х Ж » «ДӨЛ-87» ТОГЛОЛТЫН өмнө Сургуулийн аварга шалгаруулах пионер сурагчдын рэг--спортын «Дөл» тоглолтод 11 бүлгийн 200-гаруй нер сурагч оролцлоо. Тэд жагсаалын бэлтгэл к2-5 зэрэг ма Угаас: өрсөлдөв. Тоглолтод Ч ээн «Б» анги түрүүлж оны сургуулийн аварга бат Сурагч Д. УРАНЧИМЭГ Эрдэнэт, арван цэ пио- . . - тт жээ рээ Манай сургуулийн С. Долд ахлагчтай салзааныхан айм- гийн-аварга шалгаруулах «Дөл» тоглолтод амжилттай оролцож нэгдүгээр байр эзлэв. Тэд одоо улсын аварга шал- гаруулах «Дөл--8Т» тоглолтод оролцохоор бэлтгэж бай- на. Сурагч Х.ОДОНЧИМЭГ. Баянхонгор.Баянцагаан сум. 10 жилийн сургууль :5--1 дугааргангийн сурагчдын дунд болсон «Дөл» тог- лолт маш өрсөлдөөнтэй болов. Анги болгон тоглолтод сайн бэлтгэсэн байлза. Гэхдээ 5--ын «Бэ» ангийн пионер су" рагчид бусад ангиас бэлтгэл арай илүү байсан учир тү- рүүллээ. Багш З. БАТАА. хэхэх хх Ж ЖЖ » Сэлэнгэ. Зүүнхараа хот. Арван жилийи 1 сургууль. хжжжжжжжжэжЖ ООС ХЭЭ НЭРЭМЖИТ БҮЛГИЙН НЭГ АЖИХА ж . . ё Ээ» , 1) (2 (987. 5.23 ФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨСО 212121221212121 ! 4722 овчвунаал ч, жэл жа жэиж лж ла лаала Ё 225 өФөӨөсӨөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ФӨөӨӨӨӨӨӨӨӨРӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ гОуулсан бухнээ Ху Оюуны сан арвижна. Миний танил эг ТЭ- мээчин өвгөн, сумын сур- гуульд сурдаг хүүгээ ба- гаас нь малд хайртай бол- гохын тулд мал аж ахуй- тай, ялангуяа тэмээтэй холбоотой зүйр, цэцэн үг, үлгэр, оньсого цээжлүүлэх гэж их л мэрийдэг байжээ. Хичнээн үлгэр ярьж, зүйр цэцэн үг цээжлүүлж, онь- сого таалгасныг мэдэхгүй. Өвгөний ярьснаар бол тоо алджээ. Тэр бүхнийг хүү тогтоож цээжилсэн буюу бичиж тэмдэглэсэн бол өдийд сургуульдаа төдий- гүй аймаг улсдаа ч гай- хагдахаар баян цуглуулга- тай болсон байх ёстой аж. Гэтэл саяхан шалгаад үзЗ- сэнд бараг бүгдийг март- чихсан байв гэнэ. «Тэнгэрээс Тэвнэ унжина» "гэр юу вэ? (Хүү дуу- гарсангүй ажээ) -- «Их уулын оройд Ихэр хоёр бүргэд» Тэр юу вэ? (Толгой- гоо илж гэнэ) «Манхан дээр Магнаг хавтага» єїэр юу вэ? (Бас л ! таагаагүй гэнэ) сүү Эхний |оньсогыг «Тэмээний сүүл», дараа- чийнхыг «Тэмээний ОөХ», гуравдахийг «Тэмээний мөр» гэж хэлэх ёстой байсан боловч таасангүй бололтой. Үүнийг аав нь бүр багаас нь зааж, хэлж өгсөн гүү гэвэл хэлж, зааж Чингэтэл ойшоож Өвгөн тэмээчин ЭНЭ ТУ- хай сэтгэл гонсгор өгүү- дээд: -- Миний хүү Ч НӨГӨӨ «Салан баавгайн үлгэр» шиг хүүхэд юмаа. Эцэг зхийн хэлсэн, ярьсныг бүү хэл, багш нарынхаа заас- ныг ч цээжилж тогтоолгүй хаяж гээдэг учраас ер өсч үлгэн салган дунд суралцдаг хэрэг. На- майг танхимын сургуульд сурч байхад багш маань «Салан хүүхэд ёроолгүй савтай адил» гэж хэлдэг- сэн. Нээрээ ёроолгүй С28- ванд юу ч хийсэн үл ТОГ- тохын адил салан хүүхХ- дийн чихэнд юу Ч ХЭЛСЭН /0101010191919191919191910101010101010101010(0(016(010101010101010101010101010101010ХО10121212222 (Оо(0(010101010101010101010) РТЭҮ27-29252525161616101610101010101010101020221 ГО1010(0(0(010101010101010) тогтдоггүй байх юм хэ- мээн толгой сэгсрэн, ха- лаглах байдалтай сууж байж билээ. Үүнээс үүдээд өвөө чинь та нартаа нэг чухал зүйлийг хэльс гэж бодсон юм. Арвич хямгач байга гэдгийг бид зөвхөн дэвтэр номоо урж тасдахгүй хэ- рэглэх, орон байр, мод зүлэг, хувцас хунараа ариг гамтай хэрэглэх, эдлэх зэ- рэгтэй холбон нэлээд ярилцсан. Гэтэл арвич хямгач гэдэг үгийг эрдэм мэдлэгтэйгээ холбон ойл- гох, ярих маань бага бай- жээ, Ерөөс «арвич» гэдэг үг «арвижуулах» гэсэн утгатай болохоор оюун ухааныхаа савыг өдөр, цаг тутам эрдэм мэдлэ- гээр арвижуулан дүүргэж байх та бүхний зорилготой маш их холбоотой юм Л даа. Хүүхдүүдсурагч дүү нар минь! Та нар дээр өгүүлсэн өвгөн тэмээчний хүү шиг хичээлээр үзсэн эрдэм, уншсан номынхоо утга санаа, ах зах хүмүү- сийн ярьсан сургаал үгийг нэг чихээрээ сонсоод нӨ- гөө чихээрээ гаргачихаад байвал үргэлж өлсгөлөн байдаг оюун ухааны чинь сав юугаар арвижиж дүү- рэхсэн билээ? Өвгөн най- зын маань хүү энэ хавар тавдугаар анги төгсөж байгаа бөгөөд өдий 13 нас хүртлээ мөн ч их юмСон- сож, |заалгаж, уншсан байгаа даа. Тэр бүхнийг хичээнгүйлэн тогтоож, учир утгыг нь байнга эр- гэцүүлж хэвшсэнсэн бол өдийд хүү яавч «дунд» сурахгүй байсан. Ингээд бодохоор оюун ухааны саваа хэн хоосон байлгана, тэр муу сурдаг, хүмүүж- лийн доголдол гаргадаг, хэн энэ гайхамшигт саваа эрдэм ухаан, ЗӨВ сайхан -ёс суртахуунаар тэжээж, Үл даг, Гэтэл үзвэр, үйлчил- гээний газарт эсвэл гудам- жаар сурагчийн дүрэмт тамхи зуу- ний өмнө «Пионерийн со- нины редакцид» гэж хи- чзэнгүйлэн хаягласан, сэт- гэл зовохын эрхэнд бичсэн гаасай гэж, хэн хүний дэнд дулаахан харагдаасай 2 итгэл, тун) ддаг, шал- галтанд бэлтгэхэд хөвгүүд ий тэнэсээр байж дө- хөөд ирэхээр, охидын бо- всруулсан. билетыг ил “Эрим хөвгүүд эргэцүүлж бодох, өө-| түүнээ цаг мөч бүр арви- жуулан тэтгэж байна, тэр байнга өсч, дэвжиж, сайн онц суралцаж байдаг нь тов тодорхой биш үү? Энд би хэдэн жишээ дурдана. Манай уншигчид хүүхХ- дийн зохиолч, «Хүүхэд, залуучуудын нэвтэрхий толь»-ийн редактор Г. Л0- ворыг лав сайн мэднэ байх. Тэр тэмээчин өвгӨ- ний хүү шиг жаахан бай- хаасаа эхлэн үлгэр, оньсдО- го, зүйр цэцэн үг цуглуул- жээ, Тэгээд юу болов гэ- вэл ганцхан оньсого гэхэд л хорин хэвлэлийн хууд- санд багтахааргүй болсон байна. Улсын хэвлэлийн га- зар одоо Г. Ловорын цуг- луулсан оньсогын түүврээр ном. хийх гэж байна шүү дээ. Г. Ловорт бас эх ор- ны төдийгүй дэлхийц бараг бүх шувуудын цуглуулга (марк, зураг, тайлбар) бий. Чухам энэ цуглуулгаасаа сэдэвлэж, шувууны амьд- ралаар «Нэрээ хэлдэг Шу- вууд» мэт олон сонин ном бичсэн, байгалийг таних түлхүүр болсон бүтээл туурвисныг ч уншсан байх. Бас та бүхний сайн мэдэх, зураач Д. Пушкин гэж хүн Файна. Энэ зураач нэгэн үе энгэ,рийн тэмдэг ИХ цуглуулдаг байлаа. Гэрээр нь очиход тТЭМдгийн ҮЗЭС- гэлэнд ороод ирэх шиг са- нагддагсан. "Ач тусыг нь хожим мэдвэл Д. Пушкин өөрийн улсын хэрэгцээний олон тэмдгийг маш гоёмс- гоор урлан бүтээсэн бай- лаа. Цуглуулга дотор нь түүний эх загварыг хийсэн тэмдэг Өдий төдий байдаг юм. Өөр нэг сонин хүн бол Г. Гонгоржав юм. Г. Ло- вор, Д. Пушкин нартай хамт «Нэвтэрхий толь»- ийн гурван боть хийлцсэн хүн, Г, Гонгоржавт жэл («Суут хүмүүсийн амьд- рал») номын ХЭДЭН зуун цувралын” ихэнх нь бий. 9р ХҮД.. дагийг илэн далангүй, шүүмжлэн бичсэн байна. Хөвгүүд гэдэг маань хэн бэ? цөмөөрөө эрчүүд. Эр хүн гэдэг багаасаа алив асуудалд буурь суурьтай, холын хараатай ханддаг, тэсвэр хатуужилтай, юу юуны туханд хүрэлгүй үг- лэж дуулаад байхгүй ухаа- лаг тайван, хэрэгцээтэй үед шүү лийг рөо өөртэйгээ ажиллах, ор- чин тойронтойгоо зөв харь- цах талаар дэндүү хайх- й байна. Дутагдлаа дуулаад «өртөө дүгнэлт аавал | Энэ хүн химийн мэр- гэжилтэй бөгөөд түүн дээ- рээ үндэслэж ард түмний эрт дээр үеэс уламжилж ирсэн урлан бүтээх арга ажиллагааг шинжлэх ухаа- ны үүднээс тайлбарлан но- толсон онцын сонирхолтой бүтээл туурвижээ. Энэ бү- хэн нь уйгагүй эрэл, цуг- луулгын үр дүн юм. «Хүү- хэд, залуучуудын нэвтэр- хий толь» гурван бү- тээлийн ерөнхий редактор, сэтгүүлч (С. Жамбалдорж (одоо «Хөдөлмөр» сонины ерөнхий эрхлэгч) мөн Л «цуглуулгын хорхойтой» хүн билээ. Зөвхөн нэг өрөөнд, нэг ажил эрхэлдэг дөрвөн хү- ний хувьд ИЙМ байх юм. Манайд марк, тэмдэг, за- хидлын дугтуй, уран ЗУ- раг, домбо хүүхдийн тог- лоомын машин, хүүхэлдэй зэрэг сонин зүйл цуглуул- даг хүмүүс бишгүй байна. Энэ бүхнийг юунд хэлж байна вэ? гэвэл нэгдүгээрт тэмээчний хүү шиг салан, хайхрамжгүй байж болох- гүй гэснээс хоёрдугаарт оюун ухааныхаа савыг ард түмэн, улс орондоо хэрэг- цээтэй шинэ, сонин зүй- лээр ямагт баяжуулж бай- гаарай гэснээс юм. Ер нь амьдралын баян дэлгэр мэдлэгтэй хүн бүхэн уйга- гүй ажилсаг, цэцэг дамжин өдөржин нисч явдаг балт зөгий мэт хүмүүс байдаг. Тийм хүн шинжлэх ухаанд нээлт хийх, хүн төрөлхтний соёлын өв санд үнэлж баршгүй хувь нэмэр оруу- лах ч бий. Ийм жишээ олон байдгийг Энд дурдаад яахав. Дүү нар минь та нар ерөөсөө цэцгийн бал цуг- луулагч ажилчин зөгий шиг л байх хэрэгтэй. Эцсийн эцэст цуглуулсан бал буюу эрдэм мэдлэг чинь ард ТҮ- мэнд л хэрэг болно. «Дуслыг хураавал далай болдог Дуулспныг хураавал эрдэм болдог» Энэ юутай үнэн үг вэ? Чи өдийд дуулсан бүхнээ хураасан бол одоогийнхоо- соо их л өөр хүн болсон байхсан. Чамд өсөхөөс чинь өдий хүртэл муу муухай үг хэлж, заагаагүй гэдэгт өв- гөн ах тань итгэж байна. Дандаа хурааж хуримтлуу- лах, хадгалж арвижуулах үнэт сургаал, эрдэм ухаан, амьдралын баян туршлагыг та нарт зэж, аав, эмээ өвөө, ах эгч, багш хүмүү: жүүлэгч бүхэн хэлж бай- сан нь лавтай, Харамсал- тай нь хүүхэд бүр тэр бүх- бу нийг Оюун ухаандаа хад- Ө галж арвижуулж явж чад- даггүй байна. Ёроолгүй сав 22 шиг байвал эрдэм ухаан (бу хэзээ ч арвижин нэмэгдэх- (5) гүй, Хамгийн аюултай зүйл гэвэл энэ юм. Мянган төгрөг хурааж хуримтлуулснаас мянган цэцэн үг хурааж хуримт- луулаасай. Арвижуулах, арвич хямгач хандах зүйл бол эд бараа, эдлэл хог- шил, төгрөг мөнгө мэт нү- дэнд харагдах юмс төдий биш, хүний хүчин зүйлийг өсгөн нэмдэг эрдэм ухаан, хүмүүжил, туршлага мөн юм. Дүү нар минь шинэ цагийн эрдэм ухаан, ард түмнийхэз амьдралын турш лагаар оюун ухаанаа арвни- жуулан баяжуулж яваарай!, Сайн сайхан бүхнийг Ху- раавал оюуны чинь сав ДҮҮРНЭ- АРВИЖИХ ГУАЙ ЧИНЬ О Өвгөн тэмээчний хүү шиг сурагч та нарын дотор байдаг уу? О Аав ээж, өвөө, эмээ, (2) Со) 2) Со) 2) 2 сх ГО|0(0(0(0(0|010101010) БҮЭТЭ2025 01010105 01015101910101525252 хийхийн оронд бусдад өшир- х хөвгүүдэд 33- хөх, эв зүйгээр зохицож | ХИХДАА «Хэрвээ хүн бүр болох өчүүхэн зүйл дээр Ч биеэ барих тэвчээргүй, өө- ю түрүүнд нударга захирч залгидаг! аав гэмт хэрэгтэн болно. ач ивээлийг "бо | Хүн бүр ха хү: дохгүй, ариун Эрдэнд сур | зэ Үүнйн о3-3 ыг таж байгаа багш нараа ял- гаварладаг дутагдал бай- цүү болно. “Тиймд юуны тэр байна. өмнө биеэ овж зүдэрсэн, сандарч | хэ 2 . тэвдсэн хүмүүст туслах, жүүлнэ гэдэг бол үнэн зөв ялгах, ард | гээ маш нх тэмцэл “хийнэ иргэдийн өмч хөрөнгийг гал түймрийн аюулаас хам: гаалах товчлон хэлбэл хү" ний төлөө эх орцыхоо т0- лоо зүтгэх эр зоригийг муур нохой тамлан лах, ой мод, мод соогийг сүйт- гэх, чадал тэнхээгээр Дут- маг хүмүүсийг айлгаж, ал нь алдуулах тайхай балмад явдлаас ялгаж су- х хэрэгтэй. гэ Зөвлөлтийн изрт сурган хүмүүжүүлэгч л 54. Яйгнгулнай гс ҮНЭН шээс-шєЄэшєишшєшшєпшє«шшєжшшШ 1987. 5. 23. “ХӨДӨЛМӨРИЙН ТАЛБАР ЦЭ ДУУДАЖ БАИНА. | «Манай сургуулийн хөдөлмөр амралтын зуслан Төв аймгийн Зуны " ж Батсүмбэрийн сангийн аж. ахуйд байдаг, Бид бие даан нэг бри: Зусийг бяьлгэн ээ Пионерийн лагерь, хөдөлмөр амралтын - “хад бөлж- 100-га талбайд. н ес Ь 5 / , рм, сургуулийн туршлагын талбай, хөдөлмө- ч өгөөн Онгино, төмс, байцаа, лууван рийн түр бригадад инонер сурагчид очиж ажиллах гэж байна 2 зэрэг хүнсний -ногоо тарьж арчлан, ургуулж байна. 1986 өнд Танай бүлэг, бүлгэм хөдөлмөрийн тавдугаар, улирлаар юу хийх Ь талбайгаасаа 450 төнн ургац авч төлөвлөгөөгөө 131 хувь бие- гэж байна вэ? БНМАУ-ын зарим -яам, газар, чинонер сурагч жилтаа бууруулахгүй» та бүхэнд даалгавар өгч байна. бургуулийн хамт олон Эх-орондоо үр бүтээлтэй ямар үйлс бүтээхээ хэлэлцэж ярил- : “цаарай!, гэм ! : 5 Ч ЯЕС-уОлышгы 12 -1-552--55-5-2:-2-20-ш-2228 ” Пионер “сурагчид “881 МАХН-ын “ХЇХ-анх ху эайшан ойас, : : ын. ? рлаас ловсруулах, хонины ноос хяргах, хадлан тэмсээл-бэлт- | Хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний Хан: гэх зэргээс -гадна. гахай, шувуу, туулай, зөгий-үр- гамжийг сайжруулах ГУН л программыг биелүүлэх жүүлэхэд та нарын туслалцаа их -хэрэгтэй.-Мөн сур- . гол арга зам нь малын үй бусын хорогдлыг багас- | гуулийнхаа -дэргэдэх- туршлагын: талбай, тариалан- гах, нэг малаас авах ашиг шим, нэг га талбайгаас гийн талбайд ажиллан, зэрлэг ургамал түүх, хөртөн Зйлчсэжээ, нэмэгдүүлэх үтээхй тэж заалаа. Энэ” | шавьж устгах, төмс, хүнсний ногоог. тарьж ургуула- нер сурагч.та бүхний хувь нэмэр, с Ё Т ? их билээ, : 5 : : эн, АТГЭХ 3ЭВ Чавсганн: 2-6 Та нарт хийж чадах ажил их байна. Хөдөлмөрийн тавдугаар улирлаар сайхан -амра- Зуны улиралд мал маллах, хашаа саравч шинээр хын зэрэгцээ, өндөр үр бүтээлтэй ажиллаж амжилт барих, засч сэлбэх, сааль сүү авч, цагаан идээ бо- гаргаарай. : : » БНМАУ-ЫН ХӨДӨӨ-АЖ. АХУЙН ЯАМ Хоёрдогч түүхий эдийг ашиглах нь намын эдийн лэхэд идэвх санаачилгатай оролцоорой: : засгийн бодлогын гол асуудлуудын нэг юм. Хоёр- 4. Хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулахад пио- ж - ДОГЧ түүхий эдийг цуглуулан бэлтгэх ажилд манай нерүүдээс оруулах хувь нэмэр их. Жимс, жимсгэнэ, : пнонер сурагчид идэвхтэй оролцдог. 1986 ОНД 2175 хүнсэнд хэрэглэдэг ургамлуудыг түүж худалдаа: бэлт- ? тонн яс, 210390 гаруй ширхэг бэхийн с88: 1730: -.тэлийн байгууллагуудад тушаах, сургуулийн. дотуур тонн цаас цуглуулжээ. Ё ал ээг гс 0 яа айр эцэцэрлэг, яслийн хэрэгцээнд нийлүүлэх явдал 4 2 й тУггЭлЛ9 02 0 счухад: юм, : Т26 нэ Энэ ажлаа үргэлжлүүлэн орон нутагтаа хоёрдогч . 1Кимс, жимсгэнэ, ургамлыг боловсорч гүйцсэн үед ВЭ түүхий эд цуглуулах төлөвлөгөөт зорилтыг биелүү: | нь түүхээ мартаж болохгүй... .. : БНМАУ-ЫН ХУДАЛДАА, БЭЛТГЭЛИЙН ЯАМ. - - » ЕЭН химыг 7 ЮоСЬ ЗЭ ЫГ . х Р Манай орны нутаг дэвсгэрийн арван, губавны ЭЭГ, хувь буюу 11,4 сая: га: талбайг ой мод эзэлдэг. Эх орны ногоон гоёл болсон-ой модоо хайрлан -хамгаа- “Та нарын үүрэг гэвэл: Ойг гал түймрийн аюулаас - сэрэмжлэх ажилд оролцож, мод схулгайгаар огтлогч- дыг илрүүлнэ. Мод-үржүүлгийн талбайд тарьц суул- лах нь иргэн бүрийн: үүрэг. Орон даяар 20 мянган гах, он майрлахд хамгаалалтын зурвас “байгуулахад з пионер сурагч «Ногоон» эргүүлийн ги НЭ? -.с туслаарай. Мөн самар, жимс, мөөгийг зөв түүж ашиг- Р сур, Х.Үүлийн, шүү ЭаӨыйны лан, ай амьтан, шувуудыг хайрлан тэжээж, шоргоолж- лаж “БНМАУ-ын ойн “хуулийн биелэлтэд хяналт н ч : 3 ы “үүр. хово гамлын -төрл Гг-хамг: от - Хавьж, ойг арчлан хамгаалахад оролцож байна... аваарай! ёс ОР" 95 аиавххэдгт БНМАУ-ЫН ОЙ, МОДНЫ АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ЯАМ ї Хүний эрүүл мэндийг сахин хамгаалах нь “манай: | оролцдогт бид их-баяртай байдаг. Энэ-шил“ч-мөн тэс ї нэн тэргүүний зорилтын нэг юм. Эрүүлийг хамгаа- .тэж ажиллана байх гэж итгэж байна. Сургууль, анги," лах салбарт шинэ техник нэвтэрч, эмийн ургамлыг ашиглан шинэ төрлийн эм үйлдвэрлэх ажил их хийг- дэж байна. Манай оронд 600 нэрийн эмийн ургамал байдаг, Хүүхдүүд та нар жил болгон зуны амралтаа- раа олон арван тонн Эмийн ургамал, жимс зэргийг түүж улсад тушаадаг билээ. Улсад маш их хэрэгтэй, няхуур ажиллагаа шаардсан энэ ажилд идэвхтэй БНМАУ-ЫН ЭРҮҮЛИЙГ ХАМГААЛАХ ЯАМ хамт олноороо эмийн ургамал “цуглуулах аянд ндэвх- "тэй оролцоорой. Аяндаа -гарах бэлтгэлээ: одооноос “Хийх хэрэгтэй. Юуны түрүүнд танай орон нутагт ямар Эмийн: урга- мал ургадгийг хэдийд хурааж авч болох, яаж хад- галж хамгаалдаг зэргийг сайн, Судлзарай! Байгаль, орчноо хамгаалах ажлын тэргүүн эгнээнд пионер сурагчид, ялангуяа «Ногоон», «Цэнхэр», «Шар» эргүүлийн гишүүд явж их зүйлийг санаач- лан хийнэ гэдэгт итгэж байна. Манай оронд дархан цаазтай газар 13 байдаг бө- төөд БНМАУ-ын ховор, ховордсон амьтан, ургамлын улаан номонд, 23 зүйлийн хөхтөн амьтан, 6 зүйлийн хэвлээр явагч хоёр нутагтан, 2 зүйлийн загас, 86. “зүйлийн ургамал, 19. зүйлийн шувуу ордөгийг пио! “нер бүр мэдэж, тэдгээрийг хамгаалан” өсгөж үржүү- "лэхэд онцгой анхаарах хэрэгтэй, Сургууль, бүлгэм бүр -арчлалт, хамгаалалт хийх тодорхой. газартай болж, газар, Уус, агаарыг -бохир- дуулах, ургамал, амьтны ертөнцөд: хайр гамгүй хан- дах явдлыг таслан зогсоохын төлөө эрчимтэй ажил . зохцогоорой! Осверийн сурвалжлагчдыг соний чинь хөдөлмө- рийн тавдугаар улиралд Эчиээ томилолтоор явахыг хүсч байна. Та нарын үе тэнгийн найз нөхөд пионерийн ла- терь, хөдөлмөр амралтын зуслан, саалийн ферм, сур- туулийн туршлагын талбай, хөдөлмөрийн түр бри- гад, хөдөө.нутагт амрахын зэрэгцээ, хөдөлмөр хий- хээр явлаа. Өсвөрийн сурвалжлагч чиний найз нө- «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИН гийн идэвхтэй оролцсон. өсвөрий шалгаруулан тусгай шагнал олгоно, МОНГОЛЫН БАЙГАЛЬ ОРЧНЫГ ХАМГААЛАХ НИЙГЭМЛЭГИЙН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ хөд хүнд тустай, нийгэмд ашигтай сайн үйлс бүтээх гэж байна. Чи ч гэсэн үзэг, харандаа, дэвтэр, зур- гийн аппаратаа аваад яв. Нөхдийнхөө зуны амрая- тын хамгийн сайхан баярт мөчийг бичиж сурвалжил. Найруулал, сурвалжлага, тэмдэглэл, ярилцлага, мэ- дээ, фото, зураасан зураг зэргээ сониидоо яаралтай ирүүлээрэй! Хөдөлмөрийн Магүдэй БУ эггҮйавсн ч, ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ман Төв Хорооб, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МЇПБ-ын 44 дэх жилдээ Төв Зөвлөлийн сонин. 2 5 2255) эс «Ах дүү мэт гар га- асаа барилцаж, нэгэн уугаар бүгдээр СССР-ийн пионер ба БНМАУ-ын пио- нер багачуудын агуу их найрамдал улмаар мандту- ай хэмээн ерөее», Ийм үг- тэй захидлыг Москва хо- тын Лениний районы нэг- дүгээр сургуулийн дөрөв- дүгээр бүлгийн пионерүү- дээс 1935 онд монголын пионерийн байгууллагад илгээжээ. Манай хоёр орны пио- нерүүд бүр хувьсгалын эх- ний жилүүдээс ойр дотно харилцаж, найрамдан нө- хөрлөж ирсэн ийм түүхэн баримт олон бий. В. И. Ленин, Д.Сүхбаа- тар нарын үүсгэн байгуул- сан их найрамдлын тугийг оёр орны пионерийн слон үеийнхэн гар дамжуулан өндөрт өргөж октяорийн социалист их хувьсгалын 70 жилийн ойд хүргэн ирж байна. Хүүхдүүд та нарын өвөө эмээ. аав ээж, ах эгч нар инь бүгдээрээ л «Алх хас дуурт зөвлөлтийн далбаа, Алтан соёмбот монголын албааг» өндөрт өргөн явж, их найрамдлын түү: хийг ажил амьдралаараа бичилцэж иржээ. Өнөөгийн пионер бага- чууд та нар ялалт амжил- тын тал улаан тугийг өн- дөрт өргөн ирээдүй өөд өр- өөлөн авч явах болно, Улс орны маань тасралтгүй урагшлах хөгжлийн алхаа- тэргүүн магнайд их най- мдлын улаан туг ман- дан намирч байх болно. «Бид монгол, зөвлөл- тийн ах дүүгийн найрамд- лын яруу алдарт түүхээр, 2 1 ааж ги 182 ЯС: : ин. 24 Ян 52 » л : 22 . МӨНХ НАЙРАМДЛЫН ТУГ (нийтлэл) ! түүнийг хөгжүүлэн бэхжүү- , лэх гэрэлт хэтийн төлө вөөр зүй ёсоор бахархдаг юм». Манай нам, төрийн удирдагч 2. хэлсэн энэ үг бид бүхний сэтгэл зүрхэнд бат оошиж: байдаг. Их найрамдлын тэр гэ- рэлт хэтийн төлөвийг жин- хэнэ ажил, амьдрал бол- гогчид нь пионер сурагчид та нар. Ийм өндөр итгэл найдвар хүүхдүүд та нарыг өсгөж бойжуулж байна. Эрдэнэт, Дархан, Хөтөл, Бор-Өндөр... монгол, ЗзөвВ- хамт- лөлтийн иргэд яаж ран ажиллаж, юуг шинээр бүтээн босгодгийн дууригл- лыг яруу тод үзүүлсэн най- рамдлын жинхэнэ талбар! Өнөөдөр эх орны маань олон арван газар монгол, зөвлөлтийн пионерүүд хамтран сурч, хүмүүжиж нэг эцэг эхийн хүүхэд лу- гаа адил халуун дотно үер- хэн нөхөрлөж гэрэлт сай- хан ирээдүй өөд тэмүүлж байна. 1 Найрамдал--ийм сайхан бодит бололцоог бий бол- гожээ. Манай ард түмний ярьдгаар тэд жинхэнэ уна- ган найзууд. Найрамдлын тугийг бат атгасан гар дээ- рээ өргөж ирээдүйд хүр- гэх салшгүй андууд. Ард түмэн маань үр хүүхэддээ сайн сайхан бүхнээ зориулж итгэж найдаж байдгийн учир үүнд билээ. : Найрамдлын улаан туг зөвхөн байшин барилгын оройд төдийгүй хүн бүх- ний сэтгэл зүрхэнд ман- дан намирч, хүүхэд бага- чууд та нарын хүсэл зори- гоос дүрэлзэн бадарч буй. ОМе40 (2244) (4 14987 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 27. 4 ЛХАГВА Батмөнхийч ! МАХН-ЫН: ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 4 ҮНЭ 10 МӨНГӨ : “ФАЙН НӨХӨД Ч Фотог С. БОДООШ МОНГОЛ ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН БАЯР спортын өндөр амжилтаар угтахаар шамдан байна. Өнөөдөр 100 мянга гаруй охид хөв- гүүд зөвлөлтийн үе тэнгийнхэнтэйгээ сахид- лаар харилцаж баялаг туршлага, баяр баяс- галангаа хуваалцаж байна. Сургуулийн анги танхим, пионерийн ордонд интернацнонал клуб ажиллаж, найрамдлын үдэшлэг, уулзалт, уралдаан, тэмцээн, үзэсгэ- лэн гаргах зэрэг олон төрлийн ажил зохиогдож байна. 1": Хүүхдүүд та нар «Бид Артект очно» теле- |! олимпиад, орос хэлний баяр, зөвлөлтийн дуу дуулаачдын уралдаан зэрэг арга хэмжээг сайн Октябрийн социалист их хувьсгалын ТОжи- лийн ой, Хүүхдийг хамгаалах олон улсын өдөр, МЗНН-ийн 40 жилийн ой, УШ их ху- ралд зориулсан «Бид--Октябрийн үр сад» сэ- дэвт Монгол, Зөвлөлтийн хүүхдийн баяр зөв- лөлтийн шинжлэх ухаан соёлын төвд боллоо. Энэ баярт МАХН-ын Төв Хорзоны Улс тө- рийн Товчооны гишүүн, Намын Төв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга Ц. Намсрай, ЗСБН ХУ-аас тус улсад суугаа (Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд К.Е.Фомиченко албаны бусад хүн оролцов. : Монгол-- Зөвлөлтийн пионер сурагчид Ок- тябрийн социалист хувьсгалын 70 жилийн ой угтаж энэ хичээлийн жилд зохиосон ажлаа мэдэж байгаа Түүнд манай мянга мянган пно- | рапортлав. нер сурагчнд оролцдог. 2 ус бая ээ өхө 2 , л но. Ї 292496 56-02763 Шог лныг ра ЦаЭАЖ з.«Бид--Октябрийн үр сад» энэуламжлалт | үгс Яс уулзалт нь эцэг өвгөдийнхөө ган бат найрам- баяр хүргэж үг хэллээ. Нөхөр Ц. Намсрай хэлсэн үгэндээ «...Монго- лын ард түмэн дэвшилт хүн төрөлхтний хамт аугаа их Октябрийн түүхт ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэхээр бэлтгэж байна. Манай сурагчид насанд хүрэгчид биднээс дутуугүй ажиллаж байна. Өнгөрсөн хичээлийн шинэ жилийн эх- ний өдөр бүх сургуулиуд энэ ойг угтсан «Зал- гамж үе» аяныхаа гарааг эхэлсэн юм. Мон- голын хүүхэд багачууд аугаа их Октябрийн ТО иш ш ойл сурлага, хөдөлмөр, урлаг далд өсвөрийн үеийнхэн үнэнч байдгийн ба- талгаа болж байна» гэв. Мөн «Манай гарн- гийн хүүхдүүд нөхөрлөж байна» сэдэвт кон- церт тоглов. Баярын үеэр тус-ордонд «Зөв- лөлүүдийн орны хүүхдүүд» сэдэвт фото зур- гийн үзэсгэлэн нээгдэв. «Бид энх тайвны төлөө санал нэгтэй» сэ- дэвт цардмал зам дээрх гар зургийн уралдаанд олон пионер сурагч оролцлоо. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ аас да.» сэг шиэ----ыэ ЯХАХААХ 66456886 1987.5.27. Я 3 хлзеуньс.ОҮНЭН8888888482488888 Г1о10101С(0(01010 01010101 10101010) өөсФөөсоӨӨӨ , ) «ь (В. Н. Леннний нэрэмжит ММСын Төв ордны тайлан тоглолтын кснцертоос хийсэн сурвалжлага) Иймээс ч тус ордны «Авьяас» чуулга, «Ардын - чуулга» цол хүртэж, БНМАУ-ын Хүүхдийн тө- аажим нээг лээ. Өнгө өнгийн гэ анивчиж, хөгжим гатай эгшиглэн шу Хөшиг дын жиргээ хөг бу 7 дана. Ойд ч юм уу, аг лаг хээр талд очсон мэт сэтгэл нэг л сайхан. ч үгүй энэ ор- өөрчлөгдөж цоглог сайхан ая түрэхэд тайз- Су наа сурагчийн цүнх үүр- сэн бяцхан охид хөвгүүд гарч ирж бүжлаэ. Дараа нь пионерүүд, тэгснээ эв- лэлийн гишүүд... “Сурагч ахуй үеийн хөөр баясал, О) цэнгээнт мөчийг хэн бү- О) хэнд санагдуулах «Сур- туулийн вальс» бүжиг үзэгч олонд ихэд өндөр сэтгэгдэл төрүүлсэн... Ятгын «Уянга» хамтла- тийн дуулж хөгжимдсөн «Миний ээж», Цахил- гаан хөгжмийн «Цэцэг» хамтлагийн тоглолт, шу- Ө дарга хөгжмийнхний«Түв- СО) шин сайхан»эаялгуу,«Най- ОӨ) руулагчийн паян» шог гГа- раа, ёочингийн хамтла- гийн «Польна», хийлийн чуулга гээд л үзсэн Хү- ний сэтгэлд тодорхой байр эзлэх олон сайхан тог- лолт ур чадвар сайтай, хүүхдүүд өөрийн хөгжим зэмсгийг хичнээн сайн эзэмшсэнийг гэрчилнэ. Энэ бүхэн үзэгч бага- чуудын нижигнэсэн алга ташилтаас ч тодорхой. (01101010 01010101010101010 012 0101001010101010101010(0101010101019 Удсан (010) (ОДОЦО10) Ө Ф 2) 2) 9 2) (О10101010101010101010) ТО ТОТОТОТОТОТОТОТОТОТОГОТОД ОГОТО То 010101010101010) - лөө фондын 4 тан меда- лиар шагнууллаа. Авьяас лагс хүүхдүүд маань МХ ЗЭ-ийн Төв Хороо, Сүхоаатарын нэрэмжит МИБ, Хүүхдийн төлөө фонд зэрэг олон байгуул- лагын шагналуудаар шаг- нагдсан юм. МПБ-ын урлагийн лэгийн алтан шагнагдсан 93 | дугаар сургуулийн УЦИ ангийн сурагч Ж.-Бадамдорж: --Өнөөдөр миний амьд- ралд тохиолдож буй хам- гийн баярт өдрийн нэг, Би анх бүжгийн дугуйланд орж суралцсанаас хойш дөр- вөн жил өнгөрчээ. Энэ хугацаанд 20 орчим бү- жиг сурч, тайзнаа олон бүжиглэлээ. Миний авь- яас билгийг-өндөр үнэлж алтан” медалиар, шагна- санд туйлын "баяртай. бай- на. Энэ | медаль, “надад цаашид, ихийг сурч,.“бүг тээх /амжилтыг “Титгэл өглөө ФэЖ! 180 5 Найзууд аа, найзууд, га ирээрэй! - Наран гийсэн ордонд зочлоорой| гэж «Авь- яас» ардын чуулгынхан Ө та бүхнийг урьсан, Манай сурвалжлагч н. энхчимэг б үз- медалиар |ОТО10101010101010ТоТ01оТ01010101010101010101ОТ0Ж ОТОТОТОТ010То10101010101010(010) (510) ГОДОТО1010101010101010101010101010101010) утас, цавуу, | харандаа... Уран гар, гярхай нүдний хан бид цэцэг хийж сурлаа. сурна... ! Армений Кафан хотын “| “Ваче Хачатрян гэдэг дөр- вөн настай хүүхэд хөгж- мийн хүнд хэцүү | бүтээ- лийг тоглож чаддаг ажээ. Тэр хүү хотын хөгжмийн сургуульд тоглосон кон- цертод Моцартын 40 дү. гээр симфони, Бетховены Үйлчлэх хөдөлмөрийн хичээлд бид дуртай, Ондний гол ид шидээр юуг Сарнай цэцэг Даавуу, хэрэглэдэг зүйлс. , Ч хийж урлаж болно. шүү. Өөр олон зүйлийг цаас, хайч, сїї Сал- хийж ГОО САЙХНЫ ЕРТӨНЦ Бяцхан хүү нэг удаа эцэг, эхтэйгээ амралтын газарт очжээ. Тэр хөгжим сон- “соод ёр бусын сонор тус- їтан ««авч байгааг тэнд амарч - байсан Ереваны хөгжмийн дээд сургуу- лийн багш нар ажиглаж, гойд Сайн сонсголтой. 0бо- лохыг нь тогтоосон байна. Сүүлдээ Ваче хүний дуул- сан, телевизээр дамжуул- БЯЦХАН ХӨГЖИМЧИН цоёр гараараа тоглож сурсан байна. Бяцхан ХҮҮ нэг сонссон аяа хөгжимд амархан оруулдаг бөгөөд нот тааж тоглох.маш ДдУр- тай, таахдаа ч сайн аж. Нэг сонин зүйл гэвэл, Ваче бүтэн жил шахам зүгээр ярихгүй дуулж | ярьдаг байжээ. Тэр Янз бүрийн хүн амьтан, үзэг- дэл юмсыг дуу авнагаар марш, украин ардын дуу дүрсэлж чаддаг юм. Орчуулсан | Ц. ШАРАВ (АПН) хөгжимдөж сонирхууллаа. сан аядуу сонсоод төгөл- Чүүний. хөгжмийн авь- дөр хуураар тоглож чад- яас хоёр ой зургаан сар- даг болжээ. Тэр эхлээд тайдаа мэдэгдсэн байна. нэг гараараа, дараа нь Нийслэлийн 53 Ду таар сургуулийн 8-ын «Д» ангийн сурагчид ма Ф99Ф90099Ф9Ф9Ф9ФФФ 0ФФФФФФФФФоФФФОФФ?д ё » Ф тематик, монгол, орос ? ! , хэл, төр эрхийн хил, Хожмийн цагаан. толгой балр 4 лээр улсын | шалгалт ф 2 Ф кг» СУрмчэд хичээлээ Ф Төр хурахын 8 жилийн дунд сургуулийн дуу хөгЖ-ө хамтран тэрийн ойрол. Ф Мийн багш 2Жадамбаагийд санаачилгаар 1-2 дугаар ан-ф цоогоор хэсэгчлэн дав- Ф гийн сурагчдын дунд хөгжмийн цагаан толгойн баяр ф зохиож, хи Ф ол бүр 23 хийв. 2-ын «А» ангийн сурагч Энхжаргал, Ундраа, Цэ-9Ф дээр «шүүлэг авч Бх-глйлллүоэнр бэлт- 2 дэвсүрэн, Нарангэрэл нар ятга хөгжим, 9-ын «Б» ан ? гэж . 5 СОУЙАГ дээ х 9 Оины Модаг” МОНКЧРГаА бочиц хөгжмийг чадвараа 8 » уан- Боёк ЯианлС”” Ч ГЭ Бөхийн дэвээ, шаваа, хурдан морины цол гийнгоо, 4 Е“Чддулаг г б-ил 3 зав зэргийг чадварлаг тоглосон «Эрийн гурван Ф « , 0. нхбат, -ан- үзүүлэх тогл - гийн дарга Т. Хатантө. Ф Дамбаагийн уйгагүй олт сайхан боллоо, Багш ЭН8-Ф мөр не харилцан ярил | ажиллагааны үр дүнд бага ангийн Ф цаж б.ггал нь. сурагчид хөгжмийн анхны мэдэгдэхүүн эзэмшлээ. ? ё Фотог МАНАИ фо | Өсорийн сурвалжлагч Б, ЭНХТӨР , СуРВАЛлЖллгч 9 5 52 » ? - Р” Эусгэрий Тэн л. ТҮДЭВ ЭРТ БОССОН Нь Ирэх зэмдэа р яваад тоглосоо| Эхний хичээлд дандаа хожигддог гэж Иїдэр хүүг зо 0000 энгийн хурлаар Дэмий л хуруугаа базлан суулаа (Шог өгүүллэг) Өнөөдөр шалгалт, Би маш баяртай явлаа. Хүүхдүүд надаас: -- Чи ч их баяртай байна. Хичээлээ сайн уншсан болоод л тэр биз дээ! Гэлцэнэ. Яг үнэндээ бол би уншиж базаасан юмгүй. Хүүх- дүүд «Шалгалтын Кко- мисс ирлээ!» гэлцэн сан- дарч байв. Би ер тэвд- сэнгүй. Яагаад гэвэл мн- ний найз охин ХЭД Хо ногийн өмнө нэгэн нуу: цыг надад задалсан юм. -- Шалгалтын ко» омиссын даргаар, аав чинь ирэх гэнэ. Би хү. ний | олж сонс» тэр надад хэлс» 481119) хэлчихвэл хичээлээ хийх- ү. гүй гээ! аав бодсон нь”| аав лав. За 1207 Шалгалтын |! сон Ч орж ирлээ. (тай зууралдаад толгой | сын да . .. , ХОШИН ШОГ ЗОХИОЛЫН АЛТАН САНГААС Харин нэг л мэдсэн Хамаг амьтан Ч Харвал цаг талийж Хараач өнгөрлөө гэж Идэр ч сай”рчээ. Маргаашаас эхлээд эрт босох болно, Мандах нартай зэрэг сургуульдаа очно. Марзганан тоглож цагаа барахгүй Манай Идэр ингэж бодон бодон унтав. Манай ангид «Сэрүүлэг» клуб ажилладаг, БИ түүнийг удирддаг. Бид «Сэрүүлэг» клубээр муу сурдаг, хичээл тасалдаг, дутагдалтай сурагчдыг мүрэхэнж, р дүн нь ч харагдаж байна. Манай анги Муу- гүй болж онц, сайны тоо ч ахисан, Манай «Сэрүүлэг» клубт тохирохуйц шог ХО- шин өгүүллэг нийтэлж Өгч байвал бид их баяр- 3: Ц, солонго ( (Дархан) Солонго 00! Чамд их баярлалаа. Юунд гэвэл шоү сониндоо шинэ булан нээх санааг чи өглөө. Танай ангийн 822 Өү манай «Наргиантай танхим»-д жингэнэх болов. Энэ «Сэрүүлэг» ДУ- тагдалтай бүхнийг нь хүүхдүүдэд сануулан сур- ль бүхэнд жингэнэж байг! гэж бид бодлоо, дүүл ээ! Та нэ дунд арилгаж засууштай ямар дутагдал байна? Тэр тухай «Сэрүүлэг» бу- дандаа Ы-3 рүэйу д “НАРГИА АЙ ТАНХИМ»-ын эрхлэгч яахав, 0 ОМ ны» 4: 1 Ч өглөө болжээ босож байгаа ажээ. холсдох болжээ. өндийх завгүй болохоор оминь өөрийнхөө д хүн явуулж дээ! ” 0, “намайг захисан бул ГЧЭрэн бодож суутал | УЛ: 5 хий тын комис» | Эртхэн хувцаслаж цүнхээ: зүүгээд Идэр хүүг талх үмхэлж байхад Хажуугийн өрөөнөөс ээж ив гарч ирээд Хайчиа вэ, хүү минь енөөдөр ням гариг! гэв ээ. 1956 он танилцуулав. Миний ца- рай ямар болсныг бүү мэд, Аавын адил нэртэй хүнийг найз маань ан- дуурчээ! гэсэн бодол орж ирлээ. Ингэх ч гэж дээ. Хичээлээ уншиж байсан бол яалаа гэж ийм гэнэтийн сандралд орох вэ? гэж өөрөө өо- рийгөө зэмлэж дэмий л Хуруугаа алан шалан РУУЛЦЭЦЭГ “(Улаацбаатар) й "РТ .ы”” | | матикийн дэвтрийг урд Ї : ! | | | 1 | | | лолт :| ирээд хүүгээ үнсэж СОЭЛЛТ--ЭЭ8--1 эй ээний ий лииийлийны | | Дэвтэр “мин 1156 С6" 1ЕСЭ2 | | ! | (Хошин өгүүллэг) Хонх дуугарав. Хүүх- дүүд, багш орж ирэхээс өмнө амжих гэж гэрийн даалгавраа шамдан үзэж дутуугаа хийхээр яарц- гаав, Түмэнгийн матс- ширээний Дэжидмаа гуйн авч бодлогыг нь хуулж дуустал Дэнсмаа: -- Алив нааш нь түр- гэл түргэл. Би хурдхан... гээд шүүрэн авлаа. Түү- нийг харсан Дэнсмаатай Дэндэв, уралдан Сүмбэр, айлын эрх ганц хүү. Аав хүү хоёр бие биедээ туйлаас хай тай, Сүмбэрийн хэлсэн үг бүхэн тэр айлд хууль зарлиг адил хүчтэй. Аав нь хол явбал тэд биесээ их санана. Саяхан Сүм- | бэрийн аав томилолтоор бүтэн сар явсан хойно | тэрбээр ааваа тун их са- наж зүдэрчээ. Нэг мэ. ДЭХНЭЭ аавын Нь ТОМИ- дуусаж гэртээ -- Ааваа их санав | уу? тэж асуухад -- Уг нь санах нь са- 125 анал р- байсан юмсан гэж Сүм- хуулж гарав, Урд ин 177 рээнд нь суусан Дэмбаэ- рэл, Дэнсмаагаас Ддэвт- (Шог шүлгүүд) Багшийн асуулт болгонд Баттай сайн хариулж Онц дандаа авдаг » Сйтой ойон мєртлөө Я Салгич кодээгүй сүйлээ АНД нөхөд нь асуухад Огт би мэдэхгүй гэж биншй ивээ! иэээш Опшш 01 рийг нь булаан авч, хам Толгой сэгсэрдэг гэмтэй, хум хуулж эхлэв, Дэвт- рийг дахиад урд ширээ- ний Гонгор, Гомбо хоёр --Би би гэсээр шахан булаацалдан ав лаа, Тэгтэл багш ирэн - Алив дэвтрээ гарга. гээд хамгийн арын ши- рзэнд суусан Түмэнгийн дэргэд ирж: -- Даалгавар чинь аль вэ? гэлээ, Түмэн сандарсандаа -- Хүүхдүүд ээ, ми- ний дэвтэр үзэгдэнэ үү? Хуулж амжаагүй нь багшид үзүүлсний дараа аваач хэмээн хоолойгоо чичрүүлэн өгүүлэв. Хүүхдүүд ээ! Та нар үүнийг юу гэж үзэж бай- на? насан, Гэхдээ та дахиад хэд хоносон бол сайн бэр хариулжээ, Хүүгийн- хээ үгийн учрыг олж ядсан аав нь Ё -- Яагаад тэр Оила97| гэж гайхан асуувал -- Тэгбэн бол о| даалгаврын тоогоо өөрөө бодоод юм. Ээж, миний тоо бо- дожс чадахгүй болохоор намайг тун зүдрээсэн шүү. Муу дүн авна гэ- дэг аймаар юмаа гэжээ. Б. НОРОВ (Увс) орж 2-1 бин) Бииснн (шижиэээх! (хилэн (толииилэ.! Бохлэли: Фкнын (13 сурчих ОО Олиггүн 1//1: ФРЦТОН | хаа нэг байдаг гэнэ Олон нөхөд нь түүнийг /| Онцмуу онцтон гэдэг байна, Заавал даалгавраа х? Зэжаиас бэ? урчих Цэнхар бэх асгаад цөмөөрөөм Дээд тавцанг нь Очигд- дын даалгавраа шалгуул Цээжээр хэлчих бодлогыг Дээр нь нэмж, хасаад Дохио сонин дээр гарчээ Хэний ширээ вэ? таа! гэж | Дор тайлбарт нь асуужээ. Цаад ширээн доогуур нь Цаас хөглөрүүлэн зуржээ, Цав хугархай гарган орж ирлээ. Дүү: Тооны багш: рүүлж: багтахгүй! гэв. Баатар гар өргөн босч: хатгаад байна гэжээ, Ээж, нь: арав шүү дээ! гэв Ю халтарлачихсал бяччихсэн Хэмхаэрхий ширээний зураг Даалгавраа хийхээ мартахгүйг Хэддүгээр ангийн сурагчийн Дүү гаднаас орж нрээд: - Магайд хүн ирж явна! гэв. Тэгтэл Ядам ах » ” ” « Хэтий ширээ вэ? таа гэж х йл эзнийг с ахаар Зургийн тайлбарт Оетжээ --4Дохион» дээр гарсан ширээний Эзнийг та яар олов уу Дорхи тайлбарт нь хариулахад Нэр иь яг бэлэн үү?! Өмч хөрөнгөнд ингэж Өөдгүй сэтгэлээр ханддаг сурагч Нээрээ тачай гигид байдат бол Нэрлэх эзэн нь тэр мөч шүү, агагуу- Заалгасан хичээлээ бататгаа Завгүй тоглох дүүдээ Зандмаа эгч ль сануулж Одоо ганцхач тоглочихоод, Орж очоод хийчихнэ гэж Эрх дүү нь шуудхал Эгч Зандмаадаа амлажээ. Од түгсэн хойно Залхуу дүү нь орж ирэв. Оройн хоолоо идүүт Орондоо ороод хэвтчихлээ, Дахиад эгч нь сануулахад Яааахан хэвтчихээд босно гэж Залхуу дүү нь харлулжээ, Адар баахан ширтэж Алмайрч тэр хэвтсэнээ Алд алдаар эвтшээгээд Нэг хөлийг нь доголдуулжаэ, Амарч унтаад өгчээ, Г. ЖАМЬЯНДОРЖ (Ховд) 999999Ф999Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9Ф9ФФ9Ф9Ф9Ф9ФФФ -- Хүн гэсэн чинь Ядам ах байна шүү дээ! гэв. Үү, ЭНХТӨР (Сүхбаатар, Асгат) -- Хүүхдүүд ээ! Гурван тэнцүү талтын талууд нь | 6, 9, 27 см байж болох уу? гэв, Боргно бүхнээс тү- -- Болохгүй, болохгүй| гэж байрнаасаа хэлэв. -- Яагаад болохгүйг тайрбарла! гэтэл Доргио: -- Энэ адил талт гурвалжинд бидгий дэвтэр дэ2р Д, ХАТАНБААТАР (Дархал) Газрын зураг дээр багш улс улсыг зааж байлаа. - Багш аа! Манай гэр хаана байгаа юм бэ? гав. Б. БАТТУЛГА (Завхан) Аав нь ажлаасаа ирээд үнсэхэд хүү нь: --Ёо бо, тагы нүүрэнд ергөс срчнхсон юм уу. Д. БОЛОРТАМИГР (Дєрхан) гойгоороо тоолох болсон биш үү? Гэтэл хүү гь: ! -- Одоо болтол хуруугаараа тоолж байх юм, Тол- -- Би ганцхан толгойтой, Харин хуруу маань Д. БАТЧИМЭГ (Булган, Гурчанбулаг) эриэхэрР эрэлт хийн сэрүүтээ шууд л: Манай ангийн сураг. Базаж! гэв, Хүүх-| чид ганц хоёр цагийн дүүд инээлдэв. Багш: хичээл тасалдаг байв, Бур сүүлдээ тэр Ч өвд. лөө, энэ Ч өвдлөө гэж бие биендээ худлаа хэлж хичээл тасалдаг болов. Нэг өдөр зургаан хүү. -- Чи яагаад хичээл дээр унтав?-гэвэл Бат: -- Өчигдөр шөнө те- левизор үзээд! гэв, г- ХҮҮХДИЙН-ШОГ ХОШИН СОНИН | Ме5 Цагийн хуваарь ба- римталдаггүй хнчээл дээр унтдаг тэр сурагч еэ еэ бөө вөд! Т. ДОРЖПАГМА Манай ангийн сураг- чид долоо хоног бүр жи- жүүр хийдэг. Бид хоёр охин жижүүр хийлээ. Дараагийн өдөр хоёр хөвгүүнд хүлээлгэж өгөх гэтэл тэд: -- Хийхгүй, “Хичээл дээр унтагч 9 БОЭЭТГЭГЭ мөгц хаалганд ойрт! Чи. хэн чинээ хүү нь ингэж, | зөвлөе, | ЫГ Н7777972Х9 зөвлөе. Гудамж, талбайд 17767) 24 2, 2 ноцолдож үймэх, бүдүү- лэг үг хараал хэлэхийг Зи (Хөвсгөл) Бат: хичээл дөвэр ун- дахин д Б Олон хий! гэж дээрэлхэв, Бид цээрлэ! Ахмад хүмүүс- сэв арч 3 184 5 дахин хоёр хоног жи- гишүүнтийг эмхэтгэх» хэд «Түмэн бодис»-ын жүүр хийж ангиа цэвэр- лэлээ. Гэсэн ч нөгөө хоёр хөвгүүн хэл яриа өдөж хичээл дээр зэрэг «өв- дөв», Орой тэд зүв зү- гээр гадуур тэнэж яваа тухай шинэ хичээл заа- яаа,:Ват унтсаар л бай- 0 5) Зээ, тэй эелдэг харьцаж, хэ- 4567 Ч рэв гудамж талбайд өн- 1221:3:4/:7: дөр настан, тахир дутуу 2 ЭөшгэЭГ27--- 48 2 хүмүүс, балчир хүүхэд боссонгүй. Нэг харвал үнэ-| ихтэй, улам даарна шүү гүй харагдана, Гудамж. дэлгүүрээс авсан талхаа... Мөнгө байхгүй! гэв 7, 8зай8, зачл хээр хичээлийн цаг өнгөр-| дээ! ны нөгөө талаас нэг МЭРЖ явна. Нөгөө нь ав- гээд тэд хүмүүс дундуур. Тэр ч бай ай сөн байв. «Лувсан яаран тул | Жаал: Саш киселээ долоож яв- зүтгэлэн (уулаа: Би нь Зүйл Ер гү босч гар нүүрээ.ч угаал- -- Үгүй зэ! Оргилд нь -- Хөөе, Оогий! Бүл. 84. Яаж болох вэ? Тал- цааш аяллаа. Хэсэгхүү- хад хучин гүй маш түргэн хувцаслаж | Гарахад наранд ойртох уч- тийн ажилтай юу? гэхэд Хаа гэртээ идэх ёстой. хэд нэг буудал хүрч гээн б --144) : гарав, раас дулаацна шүү дээ! зорчигчид цөм эргэц Кнселийг буцалгаж уу- буугаад л буцан автобу: Хэ мн боллоо. Лувсан ангидаа орлоо. | ГЭВ. харлаа. Чихэн чинээ Даг. Бас нэг хүүхэд га- санд суугаад л наадаж цай ЗАХ Алл ЫГ Тэгтэл хүүхдүүд цөм Лув- Бид бүгд хөгжилдөн хүү би цааш явтал цэг Раараа байшингийн ха- тоглож явах юм. Бас шууги 8! сангийн гутал руу ширтэв. | инээлээ, | Хүүхэд нөгөөгөө зам На арчин явах юм. Тэ- шөнө хүртэл автобусаар Х н Шог Ээ) Лувсан ч сандран хартал Л. УДВАЛ 1) дээр упагаж хувцсыг нь ДЭНД гоо зүйн хүмүүжил чааш цааш зорчин яваа до оын мавч нжил буруу хоёр гутал ! шороо тоос болгов. Гэр. ДУТАЖ байна. Гудамж хүүхэд үзэгдэх юм Орд, ТӨЛ хачизан,дай, өмсчээ. (Хөвсгөл, Хатгал) лэн дохио, Улаан гэрэл, Талбайд цэвэрхэн явах вах гэсэн ажилдаа Эн - Амар сайн байна уу? | Өнөөдөр бол дэгдээхэй Анги дүүрэн нирхийтэл Гурван хүү цагаан шу. Ёстой. Бас соёлтой явж, л “автобусаар зорчиж байх “үзвэри БН32-| Алдар нар хэн билэз?| боллоо. инээлдэв. тммлнтээвээлэвтэгээсээтээээр М амаар гүйн гарлаа. зорчигчдын амгалан тай- бай! Зорилгогүй зорчиг- Усыг Эн тазрын “уг -- Өчигдөр бол өндөг-| Таны нэр хэнсэн билээ? 9 Д, ТОДВААТАР Н хлмч ОНД Шоо Өсвөрийн | зохицуу. 28 ЦэлдлыГ Ж.ЛАГДУУ” чид байж болохгүй. Би- раарай! тэж Чихэн хөн байлаа! Танилцья даа, хоёулаа (Хөвсгөл, Цагаан уул) »ДАШДОНДОГ | Лагч шүгэлдэж: хан ИЧВЭЖ ЯВАХЫГ дөтөэ ав! Ахмадыг үн нээ нь й 2 Шог Эи »? с.Э. ЗЭгв 211237 Ч -- Ногоон гэрлээр їнхэн чинээ хүү нь дэл! Буух газраа ЫГ т “үрлэн үн хөх | А--08856 Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Индекс--14140 , Шинийн с : НОЙР ИХЭДВЭЛ -- Сэр! сэр! сэр! гэх шиг цагийн сэрүүлэг жин- гэнэв. Лувсан -- Одоохон! гээд унт- саар л байв, -Хич, лоо! гэж дүү нь сэрээв, -- Одоохон! гэсэн атлаа м,өА ЦАГ бол- ТЭНД ДУЛААН ИН) ЧИН Цин Чихэн чинээ хүү дутагдал доголдлыг шүүмжлэн бидэнд тусалж байна, Сахилга бат, дэг журамтай холбогдсон шүүмжлэл бүр ч хэрэгтэй, Ялангуяа хүүхэд олонтаа хөлхдөг газраар чихэн чинээ хүү хамт явж үнэн байдлыг бичээсэй гэж бид хүсч байна. Б. ОЮУНДЭЛГЭР (Увс, Цагаанхайрхан) Баярлалаа, Оюундэлгэр ээ! Чиний бичсэн за- хидал аяллын минь замыг тодрууллаа. Чихэн чинээ хүү би автобусаар явлаа. На: майг жаахан болохоор хүүхдүүд харахгүй юм. Би сандлын хөлийн дэр- тэдээс л тэднийг ажиг. лаж .байлаа. Автобус маршрутаараа бүтэн тойрог хийхэд тэд буу- сангүй. Харин ч санд- ? тааралдвал тэдэнд ямагт с 2 Ч Л |гэЭ омжил- на. Багш самбарт тоо үзэгдэнэ. Энэ ч арай хэ- НОЛХЛЖ ШЛНлӨ ын тусалж бай! Саяхан би хүүхдийн бичээд: тэрч байна шүү! Охндыг дээрэлхэгч " театрт очлоо. Ихэнх нь : й / Худлаа хэлж хичээл тэр хөвгүүд еэ еэ бөо 861 урү 11 театрт ирэхдээ бэлтгэж -- Бат аа! Энэ олон таслагчид сэ еэ бөө вөө! вөо! 8-0 2 П-Д гоё сайхан хувцасласан гишүүнтийг яаж эмхэт- ОТГОНТӨГС Г. ГАНТУЛГ. Сэ ж Жү, байв. Үү С.Вэ? гэтэл Бат зан- (Улаанбаатар 3Күжиг эхэллээ, Гэ- тэл арын суудалд бас нэг «Тайзгүй» жүжиг эхлэв бололтой, Нэг хүү хажуудахь охины зайр-. магийг шүүрч аваад «Эрка!» гэж дуудан ши. дэж орхилоо, Нэг хүү- хэд эргэн хартал нөгөө жаал «Горьдов оо, Чи» ТЭЭД чангаар инээв. БАЙ би нийслэл хотоос эхсээ Ла лаас сандал эзлэн чан» Хүүхдүүд түүнийг зэм- АЙГАА ХУ наг с эхлэе. Дараа нь танай нутгаар та чанга ярин хөхрөлд- лэнгүй хартал мань эр Хавдээс эдгээ аогаг ! х Сөөр байв. Нэгнь яриан- сандлынхаа араар нуугд- зугаалж явлаа. Тэгтэл дүү ! рирнн даа болж өмнөх санд: лаа. Ард суусан хүүх» маань уулын оргилыг зааж: -- Ээж ээ, ээж ээ! Би тэр оройд гармаар байна гэв. ргилд нь гарч яах юм бэ? -- Би даараад байна! -- Уулын оройд салхи “ФУГУДЭМЖ ҮҮ 5 е Гудамжаар явах сай- хан. Гэвч гудамж гэдэг өөрийн дүрэмтэй. Түү- нийг зөрчсөн болгон эв- гарах ёстой шүү дээ! Машин байхгүй байна шүү дээ- 1 -- Болохгүй, Ямар ч тохиолдолд гэрлэн до- хиогоор гарч занш! Чихэн чинхээ хүү би цааш явлаа, Хоёр хүү- Хэд тааралдлаа. Нэгнь лынхаа түшлэг дээр чихтэй амьтан сийлээд хажуугийн хүүхдээ ну- дарч: -- Чи! гээд инээв. Нөгөөх нь чихдэж олон хүний дунд ноцолдлоо шүү! Кондуктор ирж: -- Чимээгүй! Биле: тээ ав! гэв, дүүд бие биедээ нэр хоч өгч, чанга чанга ярьж. бас сандлаа хяхтнуулах нь яршигтай, (Ждүжгийн төгсгөлд үзэгчид жүжигчдэд та- лархал нлэрхийлэн алга нижигнүүлэн таших үед зарнм хүүхдүүд хөлөө- ОРОНЧ БҮХНИЙ ПРОПЕТА ь а4 дэх жилдээ Жо меа2(2245) -.. 1987 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 4. - МЗНН--ИЙН МЇШИХ ХУРАЛ Монгол-Зөвлөлтийн най- рамдлын нийгэмлэгийн (МШ их хурал саяхан МҮЭ-ийн соёлын Төв ор- донд болов. Их хуралд манай нам, засгийн удирдагч нөхөр Ж. Батмөнх, Д.Содном, Б. Алтангэрэл, Б. Дэжид, Д. Моломжамц, Ц. Намсрай, Т. Рагчаа, Б.Ламжав, С-. Лувсангохбо, Ц. Балхаа- жав, П. Дамдин нар болон БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга нар, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгч ги шүүд, ЗХУКН-ын Төв Хо- рооны гишүүн, ЗСБНХУ- ын Дээд Зөвлөлийн тэргүү: дэгч гишүүн, Гадаад ор, нуудтай найрамдал, |соё- лоор харилцах зөвлөлтийн нийгэмлэгүүдийн холбоо- ны (ГОНСХЗНХ) Тэргүү- лэгчдийн дарга. ЗХУ-ын баатар. БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн баатар, ЗХУ-ын сансрын нисэгч В.В. Те- реткова, ЗСБНХУ-аас тус улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд Н.Е. Фомиченко болон Болгар, Вьетнам, БНАГУ, Нуба, Польш, Солонгос, Унгар, Чехословак, Лаос, БНААФфгУ-ын ЗХУ-тай найрамдах нийгэмлэг, бай- гууллагын төлөөлөгчид оролцов. МАХН-ын Төв Хороо- ноос МЗНН-ийн УШ.. их хуралд ирүүлсэн баярын бичгийг МАХН-ын Төв Хо- рооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэр- гүүлэгчдийн дарга 2К.Бат- мөнх уншиж тардуулав. Уг баярын бичигт «МЗНН байгуулагдсанаас хойшхи дөчин жилд манай орны хөдөлмөрчдийн хам- гийн өргөн давхрага түүний эгнээнд нэгдэн орж, хамт олноороо нийгэмлэгийн ги: шүүн болсон байгууллагын тоо өссөөр байна. Нийгэм- лэг зохион байгуулалтын хувьд ихээхэн бэхжиж, үйл МАХН.ЫН ХЇХ ИХ ХУРАЛ, ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГА. ” МАХНЫН ХЇХХ ИХ ХУРАЛ, ПНОНЕРИЙН БАЯГУУЛЛАГА УЛААН БҮЧЇЭНИЙ АЖИЛ ҮйЛСЭ30 .. МАХН-ын ХЇХ их ху хамт олон болох хөдөлгөө- рал хуралдсанаас нэг жил өнгөрлөө. амжилтаа бататгах, тагдал доголдлыг лын хойш Их хур- лын шиндвэрийн дагуу пиО: нерын байгууллагын ажлын өвөөгийн байдалд зарчмын дүгнэлт хийж, олсон ололт ду. арил- гах, боловсон хүчний аж- арга барилыг өөрч- нийг сургууль, Оүлгэмд өрнүүлснээр улсын тэр- гүүнни.. бүлгэм 4, улсын тэргүүний ХЗЭ-ийн үүр 5, нэрэмжит | бүлэг, бүлгэм олон арваар төрөн гарлаа. Хөдөлмөрийн У улир- лаар пионерийн хамт олон, пионерүүдийн хийж гүй- цэтгэх ажлын чиглэл гар- гаж, холбогдох яам,тусгай лөн сайжруулж, сахилга хариудлагыг өндөржүү: газартай хамтран хөдөл- дэх, өсвөр үеийнхний дуйд мөрийн: даалгавар өгөөд зохиох үзэл «суртал-хү байна. мүүжлийн ажлын үр өгөө- 3 ойн дээшлүүлэх ҮР АХШар Өсвөр үеийнхэнд гоо тодорхой ажил зохион бай- гуулж байна. Өсвөрийн «Леииний үйл ралцья». уриатай гамж үе» одага, хөдөлмөр,. Сүхбаатар- чууд Аугаа их Онтябрийн 10 жилийн ойд зориулсан хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн 5 ан нөхдөөсөө 9 орны ганд д 5 2282 аянаараа ам- жилттай аялж байна. Сур- урлаг, “спорт, олон нийтийн аж- “оын амжилтаараа. 450 та- лоо. х 225 “д МПБ . Пиоперийн алхан шат- тын «Дөл» ургууль, бүлгэ- циалист орны 5 ай лаар ха өлэж В, Жо этэ : 2 1 2774 ! танхим, . 2 Ї дүг25, / 5) 119 эЭМжи! Жан 1! үй бүлгэх ий! зүй, бие бялдрын «хүмүү: жил олгох зорилго бүхий «Хүүхдийн ертөнц» зур- тийн уралдаан, үзэсгэлэн, урлагийн үзлэг, хүүхдийн урлагийн | долоо. Хоног, спортын нэрэмжит урал- даан,тэмцээн, тайлан тог- лолтууд уламжлал болгон явуулснаар ардын чуулга- 2 шинээр төрөн гарч, 4 гаруй пионер сурагчид урлаг спортын алт, мөнгө, хүрэл медалийн эзэд бол- “ны байгууллагаас «Монго- “багачуу ХИЙН 9: “дөө» хөдөлгөөн. өрнүүлж, у динтер- : лийп У, ах дүү СО- үе тэигийн- ажиллагааных нь агуулга, хэлбэр улам баяжив. МЗНН-ээс гадаад орнууд: тай найрамдал, соёлоор ха- рилцах зөвлөлтийн нийгэм: лэгүүдийн холбоотой, түү: ний дотор Зөвлөлт-монго- лын найрамдлын нийгэм: лэгтэй тогтоосон ажил хэг рэгч харилцаа нь улам няг- тарч, үр бүтээлтэй боллоо. Тус нийгэмлэг монгол, зөв: лөлтийн найрамдлыг. бэх- жүүлэхийн төлөө олон талт эрхэм чухад үйл ажилла- гаагаараа монголын өргөн олон нийтийн гүн хүндэтгэ- лийг зүй ёсоор хүлээж бай- даг бөгөөд ажлын өрнүүн амжилтаар ээлжит их хур: лаа угтаж байгааг МАХН- ын Төв Хороо сэтгэл нэн “ханамжтай тэмдэглэж бай- на» гэж МЗНН-ийн үйл ажиллагааг өндөр үнэлсэн байна. Их хурал, МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Тов- чооны гишүүн, Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн найрамдлын болон интер- нацнонал сарын ажил,улс төрийн дууны наадам,энх тайвны хичээл, эв санаа- ны нэгдлийн цуглаан зэ- рэг ажил зохиож байна. 1988 онд МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Залгамж- лагч» УЇ чуулган болно. Пионерийн бүх шатны байгууллага өсвөрийн Сүхоаатарчуудын «Зал- гамж үе» аяны дагууши- нэлэг аргаар ажиллаж инонерийн хамт олны онц- логт тохируулан уралдаан зохиох хэрэгтэй. Аймаг, хот, районы пионерийн байгууллагаас эхлээд бүлэг, бүлгэм хүр- тэл бусад байгууллага, хөдөлмөрийн хамт олонтой хамтран ажиллаж, пионе- рийн гишүүн нэг бүрийг нийгмийн тустай хөдөл- мөрт оролцуулах өгөөжтэй хэлбэрийг эрж хайх, бү- лэг, бүлгэм бүр өөрийн гэсэн нэр хаягтай бүтээлч ажил өрнүүлэн. тодорхой үр дүнд хүрэх нь чухал, Пионерийн . сопгуульт идэвхтнүүдийн ажил хэ- рэгч байдлыг өндөржүү: . лэх. зорилгоор сургалт, дадлагын чанарыг... лүүлэн, . тэдний нэр дийг өргөх, ХӨДӨнД НИ , төрүүлэх үндсэн дээр йг л “ нерийн хамт олны.9 йн удирдлагыг ЭМВИР аж лыг нь тодорхой идэвхжүүлэх Нь хойшлуулшгүй болж байна. г авай зорилт тын зрхл: хүн | Ч, УЧиРСАНХАН н | Б-ын Тов. бовлө .ве ї дарга, МЗНН-ийн Төв Зөв- лөлийн дарга Ц. Намсрайн тавьсан «Монгол-Зөвлөл- тийн найрамдлын нийгэм” лэгийн Төв Зөвлөлийн тай- лан, МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг биелүү- лэхэд нийгэмлэгийн зорил- тын тухай» илтгэлийг сонс- лоо. Их хурал дээр, ЗХУКН- ын Төв Хорооны гишүүн, ЗСБНХУ-ын Дээд Зөвлө- лийн тэргүүлэгч гишүүн, ГОНСХЗНХ-ны -Тэргүү- лэгчдийн дарга В.В.Тереш- кова болон гадаадын зочид төлөөлөгчид баяр хүргэж үг хэлэв. є МЗНН-ийн 616. мянга гаруй гишүүнийг төлөөл- сөн 550 төлөөлөгч их ху- ралд оролцлоо. Их хурлын төлөөлөгчид үг хэлж ажил хэрэгч саналууд гаргав.” Их: хуралд: нийслэлийн пионер, сурагчдын -төлөө- лөгчид баяр хүргэж МАХН- ын үйл хэрэг, монгол, зөв- лөлтийн ард түмний. ган чи? А ХААНА Хүүхдийг хамгаалах олон “улсын өдрөөр болсон олон төрлийн сонирхолтой аж- “Сдыр өсвөрийн сурвалж- лагчинд сурвалжлан мэдээ лэв. л ийн зохиолчдын УУЛЗАЛТ Ардын боловс сайд Б. Даваа хамгаалах “БНМАУ-ын үзэсгэлэн «Хүүхдийн . ертөнц -- 87» уламжлалт Бечнэ зургийн “үзэсгэлэн онголын пионер сурагчдын Ордонд изэгдэв. хайртай хүүхэд» « 1 И НАР -НЭГДЭГТҮН!: МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ - ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН 6А! Ч 2” х ус тоо3 ЭР ээ! / с | д- ч 7 Р | / »:7)7 22 9) 27 / “ЖФ ё ! 3 /Ү9 ла га ?” : й ! 1: н "2. : “Ш. «ёс Ф 2? Ё Ш 4 42240242 | сг 6 - ! | Жэ” Ї ХСЭДС 12274810 ЁС 328-4| Г: Бос ЇЕ ТББ я Г| ЧӨРлИРЭРЧ00”” 4 , ч 2 1 “« 56 4 г-5--4-. ЭАХЗэ нм Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын 589 БУзиЖ т. "оо устны. в-3 ЗЭ) 129) х... » чэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлелийн. сонин. | тын 9 ї Кун : Зэснйй” 1) | халцай21 822277 1 7777) : Эг? 3,2 1 | СУСЭрОРЛИМЭЭӨӨТЧИГЭҮҮ- Л... днншгн эь, шїшг1) ПҮРЭВ 4 ҮНЭ 10мОНГӨ бат найрамдлын телөө хс зээд бэлхэн байхаа батла:. илзрхийлэлт өргөв. МЗНН-ийн У!Ш их хур- лаас МАХН-ын Төв Хо- роонд илэрхийлэлт, ЗХУ КН-ын Төв Хороо, ЗСБН ХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчид, ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлд ца хилгаан утас, Гадаад ор нуудтай вайрамдал, соёл, лоор харилцах зөвлөлтийн нийгэмлэгүүдийн холбоо ны тэргүүлзгчид, Зөвлөлт Монголын найрамдлын нийгэмлэгийн Төв Захир гаанд илгээлт явуулав. Их хурлаас сонгогдсон МЗНН-ийн Төв Зөвлөлийн анхдугаар бүгд хурал болж, МЗНН-ийн Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгч гишүүнээр 25, , хүнийг сонгож, МЗНН-ийн Төв Зөвлөлийн даргаар МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гис шүүн, Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ца Намсрайг сонгож батлав. | МАНАЙ СУРВЛЛЖЛАГЧ Ф99Ф999Ф9Ф9Ф9ФФФФФФОФоФ9 эвлөлнйН хорооноос зохиосон цардмад зам, та? зургийн урглдаалд олсн Заслгаач льд орж бОлчиг үсэг гуульд ОР эн гүй “бяцхан ,г? ИРЭЭДҮЙ» БАЯР Хүүхэд залуучуудын Соёл амралтын «Найрамдал» паркт ХДИЙН | 5 5 Зориулсан «мцаргал дүй» баяр болж Хї найргийн Хүүхдийн уран зургийн урал баяр дурта? 853, эгэ-2 медаль хүртсэн 30 үд» Саст наах нийслэлийн 1| дунд СУргуУу, Д дуу хөгч 1-- сурагч Д. Бв жиМ--8(»-. 6 3, урлагийн а Ы. газар», . аад ” ардь! 3 н.1! цэцэрлэгийн 5 ва ХҮҮ “яав Н, Болорын 41Цувуунд сурагчдын УУДЫН тоглолз зэрэг олон болж өнгөрлөө, 48525885 5 5502084558454Х455 ГЭ 11:21:12: 1987.6.4 Ж. БАТМӨНХ ТЭРГҮҮ ТӨРИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧ АЙЛЧЛАЛЫН ӨМНӨ 1960 онд Монголын пио- иерүүд БНУАУ-д анх удаа явж амарчээ. 1963 онд БНУАУ-ын пионерүүд анх удаа манай оронд ирж амарчээ. 1967 онд БНУАУ-д бол- сон олон улсын хүүхдийн хөнгөн атлектикийн «Нрай- рамдал» дөрвөн төрөлт ХЇ тэмцээнээс Монголын та- мирчин Л. Авгайхүү хөв- гүүдийн 60 м-ийн зайд 7,2 секунд гүйж, анхны алтан мелаль эх орондоо авчрав. 1970 онд «Хүүхэд ба- гачуудын аз жаргалын тө- лөө» уриан дор Будапешт хотиоо болсон СИМЕА- гийн ЇЇ Ассамблейгаар Д. Сухбаатарын нэрэмжит МПБ нь СИМЕА-гийн тэр- гүүлэгч гишүүнээр анх сон- гоглїсээ. 1975 оны И сараас Ун- гарыг Фашизмаас чөлөөлс- ний 30 жилийн ой, БНМАУ, БНУАУ-ын хоо- ронд дипломат харилцаа тогтоосны 25 жилийн ойд зориулан МПБ-ын Төв Зөвлөл, Унгарын Элчин “МАНАЙ СОНИНЫ ШУУДАНГААР «Пиогерийн үнэн» сонин он гарсаар 2500 гаруй захидал хү- язэн авлаа. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад хоёр дахин Өссөн байна, Идэвхтэн бичигчид захидал мэдээндээ хөдөө Орон нутаг, сур- гууль,бүлгэм, бүлэгт зохиогдсон сонирхолтой ажил үйлс, дэмжиж дэлгэрүүлүүштэй санал, турш- лагын талаар өгүүлсэн байна. Говь-Алтай аймгийн Бигэр сумын дунд сургуулийн бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга Д. Энх- насан: сурагчдын ухуулах групп малчдын сууриар явж төлөө 100 хувь бойжуулсан малчдад ур- лагийн тоглолт хийсэн тухай, Чандмань сумын дунд сургуу- лиас «сурагч Д. Баяржаргал: «Төл--87» аянаар сурагч Цэнгэлмаа 334 хониноос 338 хурга бойжуулж сургуулийн аварга төлчнөөр шалгарсан ту- хай, Баян уул сумын дунд сур- туулийн багш Г. Даваасүрэн: Улсын аварга малчин Ч, Баата- рын гурван хүүхэд мал малла- Ногоо цухайж, нэ- МОНГОЛ-УНГАРЫН ПИОНЕРҮҮДИЙН НӨХӨРЛӨЛИЙН ТҮҮХЭ3( ТЭЙ БНМАУ-ЫН НАМ, ДИЙН БНУАУ-Д ХИЙХ Сайдын Яамнаас «БНУАУ- ыг хэн сайн мэдэх вэ?» асуулт хариултын уралдаа- ныг өсвөрийн | Сүхбаатар- чуудын дунд зарлаж дүг- нэв. 1975 оны У сард УАСН- ын Төв Хорооны орлогч гишүүн, Унгарын |Пионе- рийн Холбооны дарга Ишт- ване Сюч тэргүүтэй төлөө- лөгчид манай оронд 80- чилж, МПБ-ын 50 жилийн ойд оролцжээ. 1979 онд. Олон улсын хүүхдийн жилд зориулан Унгарын пионерийн Хол- бооноос зохион. байгуулан «Найрал дуу--79» урла- гийн наадамд МРТУХ-ны дэргэдэх хүүхдийн найрал дууны «Удаан бүч» хамт- лаг оролцсон юм. 1986 онд Унгарын пио- нерийн холбооны 40 жи- лийн ойг өсвөрийн Сүхбаа- тарчууд өргөн. тэмдэглэж, Олон улсын энх тайвны жилд зориулан, «Салют-- Мир» ном бүтээжээ. Ц. ТҮВШИНТӨГС гааны арга барилд амжилттай суралцсан тухай, Баян--Өлгий аймгийн Баян- нуур сумын дунд сургуулийн су- рагч К. Есенгуль: тус сургуу- лийн дөрвөн бүлэг нэрэмжит бүлэг болохоор авсан үүргээ ам- жилттай биелүүлсэн тухай Чой- балсан хотын 10 жилийн ЇЇ сур- гуулийн сурагч Д. Энхбаяр: 10 жилийн 1 сургууль дээр пионе- рийн ажлыг шинэ хэлбэрээр зо- хиож байгаа тухай, Булган айм- гийн Могод сумын дунд сургуу- лийн сурагч Л. Отгончимэг: малчдын суурьд ажиллахдаа 400-гаад хурга, 30 ишиг бой- жуулалцсанаа, Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул сумын дунд сургуу- лийн пионерийн ахлах удирдагч Л. Гармаа: Малчдын суурьд ажилласан 162 сурагч нийт 3695 төл хүлээн авсан тухай, су- рагч Д. Цэнд: сургуулийн гар бомбогийн тэмцээн өрсөлдөөн- тэй болсон тухай, Ховд аймгийн Ховд сумын ажилтан Н. Хавал: сурагч М. Сэтэр мал төллөх үеэр маш хариуцлагатай ажил- ОКТЯБРЬ--70 СУТХ”Эа Үл Иргэний дайны домогт тө- мөр дивизийн тухай та нар сонссон биз ээ. Төмөр дивн- зийн музейд Үзэгхэп миний сэтгэл ихэд хөдөлсөн билээ. Ган болд шиг хатан зоригт баатарлаг эрс төмөр дивин- зийг бүрдүүлж байжээ. Үзэг- хэн би ч бас өөрийгөө. төмөр дивизийн дайчинд тооцлоо. Өнөөдөр сая сая төмөр үзэг энх тайвны төлөө дайны эсрэг тэмцэлд нэгдэн нягтарч .бай- на. Ийм учраас үзэгхэн на- майг ариун үнэний төлөө тэм- цэж явсан домогт төмөр ди- визийн дайчинд тооцоорой! Би тэдний үйл хэргийг цаа- сан талд үргэлжлүүлэн хүн ардынхаа сайн сайхны төлөө тэмцэж явна. Одоо би төмөр дивизийн музейн тухай бичье. Энэ музей Ульяновск хотын 11 дүгээр дунд байдаг. Намайг угтаж ирсэн охин өөрийгөө: . -- Музейн зөвлөлийн, дар- га Лена Малофеева гэж та- нилцууллаа, Лена бидэнд: -- Төмөр дивизийн музей пионер сурагчдыг дайчин уламжлалаар хүмүү- 9999999999999999099999999904 ч ласан тухай, Булган сумын дунд сургуулийн багш Ж. Буяндалай, Дуу? сумын дунд сургуулийн багш Б. Дамдиндорж нар төлчин тын тухай, Төв аймгийн Батсүм- бэр сумын дунд сургуулийн су- рагч Ц. Халиунаа: 8-ын «Бэ» ан- ханыг шохойдож, ширээ санд- лаа нэг бүрчлэн засварласан ту- хай, Нийслэлийн 65 дугаар сур- гуулийн сурагч Ш. Цэрмаа: Ан- гиараа Октябрийн районы тэр- гүүний бүлэг болох үүргээ ам- жилттай биелүүлснээ, Сүхбаатар аймгийн Баруун--Урт хотын 8 жилийн ЇЇ сургуулийн хичээлийн ь4 .? гийн пионерүүд ангийнхаа тааз, 9 Ф ? ? ? эрхлэгч Ш Чулуунбор, 6-гийн Ф «В» ангийн сурагчид олонул- сын пионерийн «Найрамдал» лагерийн туршлагаар сонирхол- той ажлууд зохиосон тухай би- чиж ирүүлжээ. . Та бүхнээс зуны амралтын баяр баясгалан, хөдөлмөр шин- гэсэн захидал хүлээж “байна. утгА Зохиолын АЖИЛТАН ФФФФФФФОФФФФФ4о04:09Ф99Ф9Ф9Ф9Ф9Ф сургуульд хувьсгалт, ,? 5-4 Ф багачуудын хөдөлмөрийн амжил- Ф ТӨМӨР ДИВИЗИЙН жүүлэхэд их үүрэг гүйцэтгэ- дэг юм. Энд комсомол, пио- нерт элсэх ёслол болдог гэж хэлээд музейн үзмэрийг тайл- барлав. Иргэний дайпы баатар Г. Д. Гай төмөр дивизийг ман- лайлан энэ нутагт цагаант- нуудтай тулалдаж явжээ. Му- зейд түүний үйл амьдралыг харуулсан үзмэр олон байна. Г. Д. Гай армян хүн. Музейн эрэн сурвалжлагчид түүний хүүг тодруулан олж үнэтэй ховор материал олж авсан гэнэ. Тал дугуй зургийн өм- нө очвол буун дуу гарч, ту- лалдааны чимээ сонсдов. Ба- римал зургийн хослолоос бүт- сэн тэр үзмэрт иргэний дай- ны үед Симбирскт болсон нэгэн тулалдааныг дүрсэлжээ. Тулалдаан 1918 оны 9 дүгээр сарын 12-нд Өргөст цэцэрлэгийн дэргэд болсон байна. Духнаас хөлс Дусалж байна уу. Аль эсвэл цус Асгарч байна уу Алийг нь ч Анзааралгүй Тулаанаас тулааны хооронд Тухалж суух ч завгүй Тийм л үед бид чинь Тэмцэж явлаа шүү дээ! Нэрт яруу найрагч Васни- лий Федоровын иргэний дай- ? инь на, ? Аугаа их хүүхдүүд сурлага, урлаг, Ф байна. ? ? ?Ч Монгол-зөвлөлтийн хуухлийн концертын хэсгээс. » Ф зейд ярилцлаа. Октябрийн хувьсгалын ТО жилийн ойгоо Зөвлөлтийн шинжлэх ухаан, соёлын төвд болсон МУЗЕЙ ны сэдэвт энэ шүлэг музсїнь танхимд цуурайтиа. Үзэгхэн би сургуулийн му- хүүхдүүдтэй уулзаж - Би энэ музейд улаан бүч зүүснээ хэзээ ч мартах- гүй гэж дөрөв дүгээр ангийн сурагч Костя Яшенко хэлэв. -- Танай орны сургуулну- дад музей бий юу? гэж Еле- на охин надаас асуув. -- Бий. Тэгэхдээ сургууль бүхэнд биш. Сургуульдаа му- зейтэй болох санаачилга гар- гахыг пионерүүдэд урнална гэж бн хэллээ. Елена надад хаягаа өгч: --« “Үзэгхэн! Хэрэв захид- лаар харилцах сонирхолтой хүүхэд байвал түүнд үүнийг өгөөрэй! гэв. Хаягийг нь үзвэл «ёг. Улья- новск. ул. Транспортиная, Д. З9, кв. 2. Зиновьсвой Елене» гэж бичсэн байв. Үзэгхэний хүсэлт. Улаан бүчтэн багачууд аа! Улья- новск хотын Төмөр дивизийн музейн туршлагаар сургуу- лийн музей байгуулах санаа-,, чилга гаргаж, тэр тухайгаа бидэнд бичээрэй! спортын амжилтаар угтаж 99999999999999999999999 “Фотог С. БОДООШ » ю » нэг навч нахиалах үеэс эхлээд --Би-. хашаандаа Төмс тарилаа --Чи хашаандаа юу тарьсан бэ? --Би байрныхаа тагт дээр, модон са- ванд сонгино тарьж тавилаа. л Ёэ-эн ч сургууль очсон хүүх, - дийн ийм яриаг амнг таа сонсож болно. --Би хашаандаа төмс, хүпсний ногоо тарьсан. Бас жимс” инй ургамал тарьсан тэж нийслэлийн 37 й) УУЛСЭГФИЛГЖФЕРЛЦЭГЭЦ бяхс Чи хашаандаа дугаар сургуулийн долдугаар ангийн су- рагч Я.Нууцбат ярив. --Юуг яаж тарьс- ны чинь очиж үзвэл болох уу? --Болно оо, ма- найх хотын хойд за- хад, Чингэлтэйд бай- даг. | Сүхбаатарын райопы 82 дугаар хо- роо. Сурагчийн 61 дү гээр гудамжиы эхний хашаа гэж хүү хая- гаа зааж өгөв. Нууцбатын аав Ядамсүрэн Хөдөө аж ахуйн Яаманд мэргэ- жилтэн, ээж Алтан- цэцэг нь 41 дүгээр цэцэрлэгт хүмүүжүү- лэгч--багш аж. Эд- нийх зургаан хүүхэд- тэй. Тав нь дунд сур- гуульд сурч, бага нь цэцэрлэгт явдаг юм байна. Намайг очиход Нууц- | бат дүү Нууцбалын- хаа хамт жимсний бу таа усалж байв. Ха- шааныхаа хойд талд томс, байцаа, сонгн- но тарьжээ. Урдталд нь тарьсан чацарга- на, үхрийн нүдний бут хэдийн нахиалсан байв. Ногоо, жимс- ний ургамлын талбай хоёрын хооронд хар шороо суурилан өн- дөрлөж цэцгийн ман- дал байгуулжээ. Тэнд нэг наст өнгийн пэцэг тарьсан гэнэ. Цэцэг нь хараахан цухуйгаа гүй байлаа. . Жимсний талбай нь юу тарьсан бэ? гурван эгнээ суулгац- тай юм. Эхний эгнээг Нууцбат хоёр дахь эгнээг Нууцбал, гу- равдахь эгнээг Эрдэ- заяа (гуравдугаар ан- гийн) хариуцан усалж торддог гэнэ. Төмс, хүнсний ногооны тал- байг есдүгээр ангид сурдаг Эрдэнэтуяа, нэгдүгээр ангид сур- даг Нууц хоёр дагнан ха г юм байна. --Намар, хэн нь хариуцсан талбайгаа- авахыг шалгаруулна гэж аан, ээж нь хэл- нь агрономичийн мэр-” тэжилтэй тул ямар ургамлыг хэдийд хэр- хэн тарьж, яаж ар- чилж тордохыг хүүх- дүүддээ сайн зааж өгсөн байна. Эднийх онгөрсөн жил хашаан- тац авахаас ч илүү"! нэн чухал нэг зүйл бол жимс, ногоо тарьж чаддаг хүүх- дүүд өсч бойжиж бай- тгад байв. Нууцбат эгч, ДҮҮ нарынхаа хамт ха- шаандаа ийм сайхан жимс, ногоо тарьсан нь ургаж цэцэглэж эхэлж байна. --Харин чи ха. шаандаа тарьсан бэ? бн» Боуйнын «Пионерийн үнэн» со МИН чинь хүүхдүүд Та нарт тавьж, ха- | рнулт хүлээж байна. | Ц. САНЖЖАВ "6 Уэридэн ар агээглийрнлийа иднэ гн өФөөөөөӨөӨөӨөӨӨӨӨӨӨӨӨС 9 || » о Өвөө ач хүү хоёрын энэ үдшийн ярна ингэж эхэллээ -- Хүү минь, чи өнөөдөр (с) хоньчин Лувсан гуайгаа орж б ирэхэд нэг л таагүй мэндэл- чихлээ. өӨ- Яагаад? -- Малчин, тэгээд бас ах- ”-) мад хүнтэй шууд «Сайн уу, Лувсан гуай? гэхээс арай өөр, Ө сайхан үг хэлж болно доо! -- Ойлголоо, өвөө? Би дэв- 6) тэртээ бичиж авья, бас найз нөхөддөө хэлж өгье, та яриач. б Танилтай хүн талын чинээ, танилгүй хүн алгын чинээ гЭэ- дэг зүйр үг байдаг. Хүнтэй танилцах шиг сайхан үйлс ОО юу байх билээ. Нэг байрных, нэг голынхноос авахуулаад 2 бригад, нэг хороо, нэг сум, аймаг тэр ч атугай нэг улс гүрэн, бүр тив дэлхийн хүн ард өөр зуураа найрамд- () лаар учирч, харилцан дотор СО сэтгэлээ нзэлцэж танилцана Ө гэдэг эрхмийн дээд. Танилцах ёсыг сайтар суралцахын тулд золгох ёс, амар эрэх мэндийн Ө) үгсийг нарийн мэдэх нь зүй. Мэндийн үгс нь дэлхийн бусад ард түмний нэгэн адил монгол хэлнээ бас арвин р баялаг. Ердийн. мэнд, өдөр МЭНДИЙН УЧИР Пионер сурагч та бүхний тутмын мэнд, улирлын мэнд, мэргэжлийн мэнд, ёслолын мэнд гээд л олон янз. Үүнээс хүнтэй анхлан мэндлэх үг- сийн тухай сонирхуулья, ИН- гэхэд ихэвчлэн ердийн мэн- дээр мэндэлдэг. Ердийн мэнд нь үе насныхны болон ахмад настанд ялгаатай байдаг. Энэ мэндээр мэндлэхдээ олон хүнтэй тохиолдвол «сайн байцгаана уу?» гэж нийт дунд асууна. Хариуд нь «Сайн» гэнэ. Ганц нэг хүнд бол дэ- раах байдлаар мэндчилдэг. -- Сайн байна уу, Та? -- Сайн, Та сайн байна уу? -- Сайн гэх, Ахмад нас- танд бол «амар» гэдэг үгийг заавал оролцуулж хэлдэг. -- Та амархан сайн байпа уу? Амар айлчилж байна уу? Та амархан уу? Амар байна уу. Та гэх, харнуд нь--сайн, та сайн уу? гэнэ. Үүний да- раа бие, ажил, цаг улирлын байдлыг асуудаг. Жишээ: Малчин хүнээс: - -- Бие сайн (данги, амар- хан), сүрэг мэнд, сайхан зу- саж байна уу? гэх, ажилчин албан хаагч хүнээс -- Бие сайн, ажил амжилт- эрхэм ёс» буланг МУИС-ий р: 4 Эрдийэн Г -ийн багш, Х. Ням- буу хөтөлж байна. ла гад ї5 «Хамгийн ГО! 9 шитенисиэ х 9 тай тарган сайхан намаржиж 9 байна уу? гэх, оюутан сурагч- даас ї Ө -- Бие нь сайн сурлага б өндөр? гэх, амарч байгаа хү-(б) нээс Ө -- Бие сайн, сайхан амарч Ө байна уу? гэж асуух буюу хариуд нь мөн л сайн сайх-О наар хариулна. | Түүнчлэн СО) зун--тарган сайхан зусаж байна уу? Бороо ногоо элбэг? гэх, өвөлд--өнтэй сайхан орж гс! байна уу, цас зуд гайгүй юу? гэж улирлын байдлаар ял-О гамжтай асуух нь бий. Мөн(б) таньдаг хүнд бол гэр орных- (5) ны нь дараа нь асуух ж!-(б шээтэй, Го) Ингэж хүнтэй ёс төртэй зөв мэндэлж танилцсанаар (бу та бүгдийн найз нөхөрлөлийн үүрдийн барилдлагаа ҮҮСНЭ Го) дээ. Тарга тав хоногийнх Танил насных » ж з Уулаар явдаг угалзын зан Уулзаж явдаг багын зан » ж . Нэг өдөр танилцаж Мянган өдөр нөхөрлөнө (Ардын зүйр цэцэн үгнээс) 9 ГОО О1010101010) оӨөөӨөӨөӨөӨӨӨөӨӨӨӨӨӨӨөӨсэӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ЦОДС ОТОТО 010101010) өгсөн командаар гэрэл асааж, цонх онгойлгож, хаалга сууж, явж чаддаг бай- жээ. Дараа нь програм- мын удирдлагатай 30- рох, өрөмдөх зэрэг то- карийн «Суурь бий болсон юм. 27Караад үеэс электрон ажилла- хааж, босож, машин оны дунд гаатай аж үйлдвэрийн На. робот гарч уны өмнө тооцоолох Чехийн зохиолч Ка- электрон техникийн хөг- өөрийнхөө жилтэй шууд холбоотой зохиолд «робот» ТЭДЭГ юм. Аж үйлдвэрийн ро- нэр томьёог ашиглас бот нь наас хойш механик байдлаараа хүнтэй адил ажиллагаатай төмөр хү: байх шаардлагагүй б9- нийг «робот» ХЭМЗэН гөөд харин хүний хий- дэт үйл ажиллагааг ор- ХЇХ зууны эхэн үе лож чадах болжээ. Аж үйлдвэрийн робот жилд жигчин зэрэг механик нь манипулятор-гар рел Чапек нэрлэх болжээ. хүртэл хөгжимчин, бү- лийн автомат «робот» зохиож байсныг ирсэн нь тадаад төрх үйлдвэр болгохоор байна. ажиллагаатай роботыг хийгээд байна. Аж үйлдвэрийн робот нь хүнд ажлын нөхцөлд ажиллаж, хүнд хүчир техник, нэг ажиллагааг жуулан, ажилчин хүний хөдөлмөрийн жийг олон арав дахин осгөхөд чиглэгдэж бай- хэмийн автомат- бүтээм- Өнөө үед аж үйлдвэ- рийн роботын удирдла- гын системийг цаашид боловсронгуй «ухаалаг» болгож, улмаар хүнгүй завод, мат--завод, «уян үйлд вэрлэл» бий болгох 30- рилт тавигдаж байна. авто- ЗХУ-д Москва хотын цагны Ззаводыг ЭНэ автомат--завод төлөвлөж ЭЗХТЗ-ийн гишүүн орнуудад ХХЇ зууны автомат--завод байгуу- бид РИН удирдлагын систем лах талаар хамтын су- компьютер байдаг далгаа-шинжилгээ үйлд- вэрлэлийн ажлыг явуулж эхэллээ. Энэ бүхнээс үзэхэд ирээдүйн үйлдвэр заво- дад ажиллах ажилчид робот техникийн болон компьютерийн талаар гүнзгий мэдлэгтэй байх хэрэгтэй болж байна, ХХЇ зууны үйлдвэрийн инженер, зохион бүтээг- чид, ажилчид та нарын дунд байгаа шүү дээ. Д. БАДАРЧ Эагончалыга л. “ҮНЭЛН схаг єв гєвт єв еу вг С6г “БгЛӨВ СӨГЛӨГГЛЄГ сг 1987.6.4. ХЭРЭВ ЧИ БАЙСАН БОЛ... ХЭН НЬ ГОМДСОН БЭ? Танцэцэгийн ээж Сүрэн гуай районы эмнэлэгт су- вилагчаар ажилладаг. Шө- нийн ээлжинд жижүүрлэх үнэхээр хүнд байдаг. Ээл- жиндээ багтаж төрөл бүс рийн тарилга, боолт, эмчил- гээ гээд л хийх ажил мун- дахгүй. Тиймээс ч Сүрэн гуай ажлаа тараад гэрийн зүг алхахдаа орондоо ороод хурдан л дугхийх юмсан гэж бодож явлаа. Гэтэл тэрт нь... Юун оронд орох! Энд тэнд Ганцэцэгийн хувцас хөглөрөн хэвтэж, гал То- тооны өрөө угаагаагүй сав суулгаар дүүрч. газраар НЭГ ХОГ ХЭВТЭНЭ. Хоолны ширээн дээр «Ээж ээ! Кино үзэхээр яв- лаа. Удахгүй ирнэ» гэж охины нь бичсэн зурвас ха- рагдлаа. Сүрэн гуай ажил- даа оров. Шалаа шүүр- дэж, сав суулгаа угаа- гаад охиныхоо хувцсыг ху- рааж дуусаад сая л нэг унтаж амрах боломж- гар- лаа. Тэр үеэр Ганцэпэг найз хоёр охины хамт «Би чамд хайртай» кино үзэж суув.. Кинонд үерхэл нөхөрлөл, хүнийг хайрлах, бусдыг хүндэтгэх тухай өгүүлжээ. Бушуухан гэртээ харьж зэждээ ярьж өгөх юмсан. Ганцэцэг ингэж бодож суу- лаа... Ганцэцэг хаалгаар орж ирэнгүүт ээж ээ! гэж хаш- гирав, Ээжийгээ шөнийн ээлжнээс ядарч ирснийг Ч мартсан бололтой. -- Би ямар кино үзсэн гээч... Сүрэн гуай сэтгэл нь хөөрсөн охиноо харлаа. Гомдсоноос болоод зүрх нь өвдөнө. Цонх руу шир” тэж зогсов. -- Ээж ингээд байдаг шүү дээ, Миний амьдрал танд ямар ч сонирхолгүй юм шиг, Хүн сонин юм ярьж өгье гэхэд... Сүрэн гуайн дотор ба- чимдав, Цэрэгт алба хааж байгаа нь ойрдод захидал ирдэггүй. Бас энэ охины байж байгааг. Ээж» ДЭЭ тусалж, дэмжихийн оронд тоглох, баяр цэнгэ- лээ нэгдүгээрт тавьж бай« даг. -- Хүний үг сонсож сур гэж ээж хэлдэг мөртлөө... гэж Ганцэцэг үргэлжлүүз лэн ярив, Сүрэн гуай дөхөж очоод хацар руу нь алгадаад ав- лаа. Ганцэцэг хоёр бай» шингийн цаана байдаг най“ зынхаа гэр рүү гүйх нь тэр. Ганцэцэг найзтайгаа «амьдралын утга учрын», тухай ярих дуртай. Хаана л бол цуг явж, сав л хий- вэл бие биенийхээ гэр рүү гүйнэ. Энэ удаа Ганцэцэг гэрт нь юу болсныг найз» даа ярьсангүй. «Би өнөө” дөр танайд хоноё, Ээж зөвшөөрсөн шүү» гэлээ, Найз нь ч татгалзсангүйг Ганцэцэг өглөө сургууль руу явахдаа ээжийнхээ цонхны ойролцоо хэсэг эрт гэлдлээ. Охин «Ээж сурч гуульд явааг минь хараг, Намайг дуудаад уучлал гуйг» гэж бодно. Гэвч ээж нь охиноо харж чад- сангүй. Хэрүүл гарсан тэр өдрөө зүрх нь өвдөж «ОЗ»э аар эмнэлэгт хүргүүлжээ. Ганцэцэгт энэ тухай Ха жуу айлынх нь эгч хэл“ жээ. Энэ мэдээг дуулаад Ганцэцэг яасан бэ? Хи чээлээ тараад эмнэлэг рүү гүйсэн үү? Эсвэл Ээж ээ? Намайг уучлаарай. Би гэ- рээ цэвэрлээд таныгаа үр" гэлж эргэж байх болно гэж зурвас бичсэн үү? Ганцэцэг аль алиныг нБ хийсэнгүй. Сүрэн гуай эм- нэлэгт хэд хоноод эзэнгүй гэртээ эргэж ирлээ. Бие, ийн байдал нь төдий Л сайжраагүй ажээ. Бас эмч нар сэтгэлийн хөдөлгөөнд орохыг хориглосон байна« Эхийн сэтгэлийг «охин минь яагаад алга байдаг эзэм" чнэн " «сш.їСс өс эвсэн Сэнс» ЄС1:1 сав 47:28 сэв 27) 8сввь 2-214-нвн 4-2 1987.6.4 шиний є ! МХЗЭ-ийн лэгт хүрээлэн авч Түмэнцогтын ЗУРГАДУГААР САР АайЦЛст-өЙйөкэА Залуу баигальчдын хамгийн сайхан цаг ирлээ. Зун. Нов НОГООН ХӨВЧИД ХӨХӨӨ ДОНГОДОЖ зун цагийн бүрээг татна. Багваахай цэдэг энд тэндгүй шаргалтана. Залуу байгаль- чид ногоон, цэнхэр, шар эргүүлд идэвхтэй оролцож, бай- галь орчныг хамгаална. авлаа, Эх орны үзэсгэлэнт газраар аялна. зийхээ тусгасан байна. Эцэст нь ямар үр дүнд Залуу байгальчид аа! “лндарн Байгаль орчноо хамгаалах тал » аар ямар ажил хийж бай- гаа тухайгаа болон амьтан, ургамалд хийсэн ажиглал- таасаа сониндоо бичээрэй! гэн өргөтгөж, газар сурагчдад ногоо, мод, цэг, хээрийн на. Орон нутагт мөчрөөр үржүүлж Загас яаз өвчилдөг. Энэ бүрийн нь хоолондоо дургүй болох болж өвчилдөг вэ? Ямар өвчин огцом өөрчлөх, буруу хооллох, гаснаас болж өвчилдөг. Загасны дунд ихэд тархсан өвчин. бол хатгалгаа. Гэнэт хүйтэн.усанд хийх, удаан байлгах. үед: энэ өвчнөөр өвдөнө. Хөдөлгөөн нь удааширч, хоолондоо . дургүй болж анхны шинж, тэмдэг илар- нэ. Энэ тохиолдолд усны ду- БАЙГАЛИЙН Р ГАЙХАМШИГ ХАМГИЙН ХАМГИЙН ХАМГИЙН... Фф Өвслөг ургамлаас дэл- хийд хамгийн том нь бамбук хулс юм. Ишний диаметр нь 80 см, урт нь 50 м хүрдэг. Тохиромжтой нөхцөлд хоногт 1 м урт ургана. Ф Дэлхийн хамгийн өндөр мод бол Австралын Эвкалипт юм. Түүний өндөр нь 199 м. Хамгийн бүдүүн мод Секвой юм.АНУ-ын Калифор- нид ургадаг секвэйн диаметр 85 м хүрдэг. Фф Хамгийн том цэцэг су- матрийн ширэнгид ургадаг раффлези юм. Цэцгийн дина- метр 1 м, хүнд нь 10 кг юм. Фф Хамгийн том навчит үур- гамал Мекснкт ургаж байна. Навчны урт 12 м юм. Нэг навчаар нь байшингийн дээв- рийг хучиж болно, Фф Цэцэгт ургамлын хам- гийн жижиг нь Рояска юм. Түүний павчны урт 2--3 мм юм. Фф Хамгийн том хөвдөг ур- гамал бол усны виктори юм. Энэ ургамлын навч диамет- рээрээ 2 м хүрэх ба 85 кг жинтэй хүүхэд дээр нь суу: гаад хөвж болно, Лгчимэд ИМЖ. 0: С.ЖАМЦ Хулдаасги барыг ШУВУУХАЙН ЖИРГЭЭ юу хүсээд байгааг нь бие- лүүлэхсэн.. Тэжээл тавьж өгөхөд зай завсаргүй жир- гох нь лав «Баярлалаа!» тэж хэлж байгаа бололтой, Ангаахай нь нэг Л. мэдэ: хэд үүрээ орхин ниснэ дээ! Тэгээд амгалан тэнгэрт сонсдон буй шувуудын най рал хөгжимд өөрийн өвөр- мөц аялгуугаа нэмэрлэнэ дээ! Д.САРАНГЭРЭЛ (Ар- хангай. Эрдэнэмандал 10 жилийп сургууль УИ аиги) д ЇПувуухайн жиргээ хөг- м адил сонсогддог. Зу- ны өглөө эрт боссон хүн л үний гайхамшгийг мэд- чэ. Би шувуунд хайртай. ун цагт шувууд ангаахай- аа тэжээх гээд ажил их- й болдог. Би тэдэнд дэш уушийг нь тавьж: өг- өг, Шувууд сүүлдээ Да- ад миний тусламжийг лээдэг. Заримдаа надад шувууны хэлийг сурахсан тэсэн сонин бодол оржир- дэг. Хэлийг нь мэддэг бол ” АКВАРИУМ ХААНА БАЙНА Й ё сидлыг би и «Залуу байгальч» буландаа анхиыхаа захидл ын байна. (9 загас үржүүлэхийг хүсдэг. Гэтэл аквариум лдохгүй юм. 28, р Бахїхын шилний үйлдвэр аквариум хийж байгаа ту ай сониноосоо уншсан. Манай эндхийн дэлгүүрт ирэх байх гээд л хараад байтал алга. Ганц би ч биш аквариум хүлээж байгаа хүүхэд манай энд олоп бий, Н.САРАНГОО (Дорзод, 8 жилийн 1! сур гль. У анги) - г: “ хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Төв Хороо, бүр МБОХН-ийн Төв Зөвлөл, Ардын Боловсролын Яам. маас зарласан мод, сөөг үржүүлэх, талбай, цэцэр- байгуулах уралдааны болзлыг хүлээн “ЛАГ Нүдэн», Сүхбаатар аймгийн 10 жилийн олноос ерөнхий боловсролын сур- гуулиудыг уриалж гурван жилийн хугацаатай үүрэг Тэдний авсан үүрэг нь тодорхой. Жил жилд юу Сум Орчноо цэцэрлэгжүү- лэх зураглал зохиож, төг- сєгчдийн «Пионер» цэцэр- лэгийг жил бүр өргөтгөнө. Сургуулийнхаа туршлагын болон мод, цэцэг үржүүл- гийн талбайг 3,5 га-д хүр- бор- дож их ургац авдаг оновч- той аргыг нэвтрүүлэн 840 цэ- ургамал та- рих, арчлах түгээмэл мэр- тэжил эзэмшүүлэх юм бай- ургадаг улиас, хайлаас, гүйлс бүйл сийг хальсан уутанд үрээр, сурагч их тусдаг вэ? Усны дулааныг хэт удаан ганцааранг нь байл- бн! арваас доошгүйг тарьж арын 8 га төгөл хамгаалах түмэн суулгац мод бут ногоон, шар эргүүлийн бүс шилжүүлэн суулгана. нутаг тогтоож, түүнд 16 Гоёл чимэглэлийн нэг бүлгийг ажиллуулна. наст цэцгийн 10 төрлийг Мөн бүх сурагчдыг цэн- «Хадаасан хэр эргүүлд хамруулж 32 Зол АЛД", УЛ -, уст цэг, 318 крант хариу- цан хамгаалалдаа . авна.! 3 мг Сургуульдаа. туулай, га- 5 алуу хай, зараа тэжээж, амьд | , 4 амьтны булан байгуулнаг байгалчдын Туршлагын болон хүнсний | ногооны талбайдаа мянган ! МОДТОЙ ойн зурвастай | санаачима болж нохойн хошуу, гүйлс ! Эеш-Ёсон хл2-эйй, Р хавшасны нутагшсан үр | Ээлтгэж, үхрийн нүд, мо- Хунд цг405-23 шигиУ нос зэрэг жимсний мод дүүлж 100 орчим кг Үр туршин тарих ажээ хураан авч, эргүүлэн ингэ энаэ” : тарьж 60 кг-аас доошгүй үрийг хэрэгцээнд нийлүү- лэх ажээ. Хавар намрын баярыг жил бүхэн тэмдэг: лэдэг уламжлалтай болж, цэцгийн үзэсгэлэн гаргаж, байгалийн музейг өргөжүү- лэн түүний дэргэд «Яагаад хан» клуб ажиллуулна. Сургуулийн «Өсвөрийн цэцэрлэгчдийн клуб»-ийн сурагчдыг сургуулиа төгс- мөгц 4 дүгээр ангийн ДҮҮ нартаа шилжүүлэн үргэлж- лүүлдэг уламжлалтай бол- гоно. Хан--Хөхүй уулын АКВАРИУМЫН ЗАГАС ЯАГААД. ӨВЧИЛДӨГ ВЭ? өвчнөөр лааныг оага сэрэг, дээшлүүлоэл хөдөлгөөн удаашрах, сэлүүрээ хумих, биен дээр нь өлгөр үүсэх, ёроолын элс, чулуу, ургамалд биеэ үрэх, зэрэг шинж тэмдгээр илэрнэ. Юунаас зохино. Тохиромжтой дулаантай ус загасны өвчнийг эдгэрүүлэх гол нөхцөл болдог. Аквариум гэрэл, ургамлаар дутмаг бол загас хүчилтөрөгчийн дутагдалд ордог. Ийм нөхцөлд аквариумын ёроолд хоолны үл дэгдэл харьцангуй ихэснэ. За- гас хүчилтөрөгчөөр дутагдвал усны гадаргууд амаа гарган амьсгалдаг. Ингэвэл усыг 30- хиомлоор агааржуулах, хоолны үлдэгдлийг цэвэрлэх, усны ту- равны хоёр хувийг цэвэр усаар сэлбэх хэрэгтэй. Зарим үед за- гасны биен дээр жижиг цагаан өнгөр тогтдог нь бүдүүлэг биет организмууд шимэгчлэн амьдарч "Дээвэр дээр ерєвтас шувуу Дэлхий дээр эих тайван арын нэрэмжит Улсын. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон ЖГг Асч03946 |) Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын 6.25. «Пионерийн үнэн» сонины редакци Хүнсний ногоо болон эрт ургацтай гоёл чимэглэлийн цэцэг үрслүүлэхэд зориул- сан зөөврийн дарлага, цэ- ЦЭГ НОГООНЫ дулаан байр- тай болж сургалтад ашиг- лахын зэрэгцээ цэцэг, мод- ны туслах ахуйтай болно. Энэчилэн олон зо- рилтыг уралдааны болзлыг биелүүлэх хугацаандаа шийдвэрлэх юм байна. Энэ зорилтыг хэрэгжүү- лэхэд залуу байгальчдын идэвх санаачилга онцгой үүрэгтэй. аж оайгаагийн-шинж юм. Ингэж өв чилвөл тусгаарлан давстай усанд буюу трипафлавиний сулруулд сан уусмалд байлгаж эмчилнэ. Бага дулаантай усанд гаснаас сэлүүрүүдийн сэлэ ажиллагаа муудах өвчин үүс: дэг. Энэ нь эмчлэхэд хүндрэл: тэй. Юуны. өмнө тохиромжтой нөхцөлийг бүрдүүлж трипафла! виний (10 л усанд 1 гр) уусмал Оруулах хэрэгтэй. байл Загасны амьдрах орчинг зө бүрдүүлж эрүүл ахуйн шаардла” гыг хангавал өвчин тусахгүй маш сайн үржиж ёсдөг. байна. Ц. НАМСРАЙЖАВ (ЗБТС ын багш). АПН-ын фото 44 дэх жилдээ аз (2247) Яг ьєсСЭэЛЛЭ тД1ГЭЛООҮЛСЧА тэсгсжЛЛ-ШЭСТГИЖЫТЛ1Г-ЛЛССЖО5А Зуны амралтыг сонир- холтой үйл явдлаар дүү “Ү | тосоосЕОҮТНСЭРЧВЭЭЭХИсЭЖЭ 1987 ОНЫ ЗУРГА- ДУГААР САРЫН 11. шини нллхлжлэл3 нер сурагчдын зуны амрал- тыг зөхион байгуулах зөв- лөлийн арга зүйч Л. Нина нараас хүссэн юм. Н. Мандах: Энэ зун манай орны пионерийн 80 гаруй лагерьт 83,7 мянган хүүхэд хүлээн авч амруул- на. 1987 онд нэг ээлжин- “дээ 240 хүүхэд хүлээн авч амраах. хүчин чадалтай пионерийн лагерь Төв айм- гийн Өгөөмөр, Дорнод айм- гийн Улз, Дархан хотын Зулзагын голд нээгдэх.0бө- гөөд Булган аймгийн 7Нар- талан, Улсын барилгын х9- роо, Материал техникийн ” хангамжийн улсын хороо- ны Баянгол пионерийн ла- - терийн хүчин чадал 80-- 100 ороор нэмэгдэх юм. жилүүдэд мэдэгдүйц ихэс” ПҮРЭВ ҮНЭ 10 МӨНГӨ шиглингипиииииинициинининини Зуны улиралд олон ч ажил төлөвлөгдөөд байна. Зари- маас дурдья. Октябрийн хувьсгалын 70 жилийн ойн нэрэмжит «Улаан цэ- цэг» улс төрийн дууны баяр, «Бага олимп»-ийн тоглолтууд, пионер сурагч- дын цэрэг спортын улсын аварга. шалгаруулах «Дөл- 87» тэмцээн болно. Мөн сурагчийн нэг өдөр, Хиро- симын өдөрт | зориулан «Цэлмэг тэнгэрт уулзац- гаая» энх тайвны цуглаан, цардмал зам дээрх гар зургийн уралдаан 3Зэ- рэг уламжлал болсон ажлууд зохиогдоно. Бас сонирхолтой. ажил гэвэл МПБ-ын Төв Зөвлөл, Болгарын соёл мэдээллийн сын гайхамшигт үлгэр» 30- рийн лагерьт хүүхдийг идэвхтэй амруулах ахуй нөхцөл. сайжирч байна. Тэвч тэнд зохиогдох үзэл суртал, хүмүүжлийн аж- лын цар хүрээ, арга хэлбэр өнөөгийн багачуудын оюун санааны эрэлт хэрэгцээг хангаж чадахгүй байна. "Хүүхдэд үлдэх өгөөж муутай, ёслол хүндэтгэл голлосон ажил их зохиог- дож байна. Пионерийн ла- герь бүр тус бүрийн өвөр- мөц, онцлогийг хадгалсан өөрийн гэсэн нүүр царай- тай пионер сурагчдад дур- сагдаж байхуйц шинэ хэл- бэрийн ажил зохиох нлүү сонирхолтой болох юм. Манай сурвалжлагч: Пионерийн зун ямар болох пионер сурагчдаас өөрс- дөөс нь их шалтгаалдаг. Манай сонинд ирсэн За- хидлууд дотор пионерийн лагерь, хөдөлмөр амрал- тын зусланд амрах боломж- гүй хөт суурин газар үл- жэл, амралтын төв болго- Манай сурвалжлагч: төв, Хүүхдийн утга зохиол дэх хүүхдүүд зуны амрал- нирхолтой болох ёстой. | хөд юуг анхаарвал зохих Пионерийн лагериудын ма- урлагийн зүтгэлтнүүдийн таа хаана яаж өнгөрөөвөл Л. Нида: Зун пионерийн сурвалжлагч териаллаг бааз сүүлийн НЭГДЛЭЭС хамтран «Ер бу- зүйтэй вэ? идэвхтэн сонгуультны.Ү- рэг их гэдгийг онцолж хул- Л. Нина: Нэрт нь" ОгийнН орон сууц, хороололдоо янз бүрийн насны хүүхдүү- дийн бүлэг байгуулж эх орноо судлах хол, ойрын тойрон аялал зохиох ус агаараар биеэ чийрэгжүү- лэх, амьдарч байгаа байр, сууцаа нүдлэн хамгаалах зэрэг олон хэлбэрийн ажил зохиож болно. Нийслэл хотод амьдарч байгаа хүүхдүүд МПС-ын Төв Ордонд нээгдэх «Өс- вөрийн уран . бүтээлч», «Хүүхдийн ертөнц», дөл- дугаар сарын 5-наас нээг- дэх «Амьтны ертөнц» уран бүтээлийн үзэсгэлэн үзээ- рэй. Наймдугаар сарын 20-ноос: Говь-Алтай. айм- пионер сурагчдын гар зургийн «Алтайн бага- чууд» тайлан үзэсгэлэн нээгдэнэ. Манай сурвалжлагч: Пионерийн зунд эртнээс бэлтгэх хэрэгтэй. Бэлтгэ- лээ сайн базааж авсан тэр сурагчийн зуны амралт со- энэ болон өөр слон асуул- суран а- мээр байна.. Хамгийн -гол хиох уралдаан пионер су- хүмүүжүүлэгч А...С, хариу өгвхийг МҮЭ- лээ. Тэгэхлээр тэнд зохиог у шин Төв Зөвлөл МХЗЭ-ийн дох соёл хүмүүжлийн аж- рагчдын дунд зарлаж бай- каренкогийн хэлсэнчлэн нь пионерийн зун ямар : өргөжих 4. «Пионерийн үнэн» с0- хүмүүжилд завсарлага гэж болох нь пионер сурагч- лын цар хүрээ биз .дээ. Л. Нина: Энэ жилийн пионерийн лагерьт зохиог- дох соёл, хүмүүжлийн аж- лууд аугаа их Октябрийн д зориулагдах юм. нинд уг уралдааны болз- лыг удахгүй нийтэлнэ. Н. Мандах: Пионерийн лагерьт зохиогддог уламж- лалт ажлуудын тухай са- нал бодлоо хэлье. Пионе- даас өөрсдөөс нь хамаар- на. г Пионер сурагчдад зуны амралтаа зугаатай, хөгжил- тэй, сонирхолтой өнгөрөө- гсье. байдаггүй билээ. Хот, суу- рин газруудад байдаг пио- нерийн ордон, залуу бай- гальчдын станц, залуу тех- никчдийн ордонд өдрийн зуслан ажиллана. Мөн хийг х «е с «, . лелийн Н. Мандах, Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит МПБ-ын Тө пио- Зөвлөлийн ажилтан. ХЭЭР МОРЬ Би өнгөрсөн жил Дорно- ноговь аймгийн Сүмбэр суманд очиж хоньчин ах, эгч на ажилд тус- ласан. Анх хөдөө гарч ажилласан болохоор юм бүхэн сонин байлаа. Анх удаа морь уналаа. Хонь хариуллаа. Би хонь хариулахдаа хээр морио унаж явдаг. Их номхон, Бас ухааитай сайн морь. Их Саисар, Бага сансар гэдэг уулын дунд хонь ха- лж явахад юутай сай- хан. Заримдаа би халзан морьтой хоминд явдаг байв. Халзаи морь бол хээр морьтой адилгүй. Хурдан хүлгийн уралдаанд орж байсан морь. Чү! гэж хэл- штэгц л аваад давхичихдаг. Манайх бас хоёр цагаан ээтэй. Би бас аих удаа ХилЛЛЭА,данмшинминашөнөишиишшшилиишишиимжиишишшишинтииашишичинйшилни МИНЬ ХҮЛЭЭЖ БАЙГАА тэмээ унаж үзсэн. Өнгөрсөн жил би үнээ сааж сурсан. Энэ бүхний- гээ би нөхөддөө ярьж өг- сөн, Намайг сургуулийн хөдөлмөрийн аварга болго- сон. Энэ жил би дахин Их, Бага хоёр сансар уулынхаа дунд очиж хонь хариулиа. «Пионерийн үнэн» С0- иинд «Пионерийн хөдөлмө- рийн дэвтэр» нийтлэсэнд би их баяртай байна. «Пио- нерүүд УН! таван жилд» хөдөлмөрийн аянд би ч бас өөрийн хувь нэмрээ оруул- на. Энэ жил ,зонер бид хөдөлмөрийн дэвтэртэй бол- лоо. їїгээ сониноосоо хайчлан авч өвөртлөөд хӨ- дөөг зорих болно. Тэгээд хийсэн бүтээсэн бүхнээ хө- дөлмөрийн дэвтэр дээрээ бичүүлж, сургуульдаа ав- чирч өгнө. Юутай сайхан бэ? Би хөдөө гарах гэж яарч бай- на. “Өнгөрсөн жил ижил дасал болсон сайн “хүлэг хээр морь мннь намайг хү- лээн байгаа. О. ДАВААСҮРЭН (Нийслэлийн ТУ сургуу- лийн У! ангийн «А» бү- лэг, 1986 оны хөдөлмө- Анд аварга пионер) (9) НИНЫ ЗӨВЛӨЛӨӨС" «Пионерийн үнэн» сонины энэ оны 89 дүгээрт Бийт- лэгдсэн «Пионерийн хХө- дөлмөрийн дэвтэр»-ийг пио- иер бүхэн хайчлан авч, тавдугаар, улиралд хийсэн ажлаа түүн дээр бичиж, сургуульдаа ирэхийн зэрэг- цээ сониндоо бас бичээ- рэй! СААЛИЙН “ОТРЯД Нийслэлийн «ерөнхий 09- ловсролын сургуугийн 1200 гаруй пиопер сурагч зуны амралтаараа хөдөө очиж бог мал сааж хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах 30- рилтот программыг хэрэгжүү- лэхэд хувь нэмрээ оруулах санаачилга гаргасныг МХЗЭ- ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын Хөдөө аж ахуйн Яам, Улаан- баатар хотын ХЗЭ-ийн хороо дэмжсэн байна. Тэд таван аймгийн 20 га- руй суманд очиж нэг сар ажиллах богөөд анхны отряд 34 дүгээр сургуулийн 9-ийн «Б» ангийн 27 сурагч Дор- ноговь аймгийн Даланжарга» лан сумын Туяа нэгдлийг ЗО» рилоо. ! сг єв хэ ӨГ Эва “юэ? “ЭС “үрг” тєв” р єв 76 /1987.6. 11. чид жирийн сургуулийн үе тэнгийнхнээс өөр байдла р суралцана. Эндхийн сурагч асуудал шийдэх авгэоэйн “лгарч зөв шийди їг мээд Хэлэл- З. Япамар. ҮНЭН сэг сЄг Ж БАТМӨНХ ТЭРГҮҮТЭЙ, БНМАУ-ЫН НАМ, ТӨРИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧ- ДИЙН БНБАУ-Д ХИЙХ. АЙЛЧЛАЛД | ЮНЕСКО-гийн тоо ба- | үимтаар Бүгд Найрамдах | Болгар Ард Улс боловсро- . лын хөгжлийн түвшингээр ү ИН СУР! К, У , даан олох ёстой. ДЭЛХИЙД гуравдугаар, байр цүүлэг, уран зохиолын гаэлж байгаа юм. БНБ/ Ну жүжгийн хэлбэрээр хичээл- бүх нийтийг заавал дунд 3 лэж, сурагчдаас тодорхой | Соловсролтой болгох жу- судалгааны ажил шаарда- Р рамтай. Гурваас зургаа на. Хичээлийн явцад хүүх- настай хүүхдийн 90 хувь дүүдийг үзэж буй асуудал цэцэрлэгт хүмүүждэг. Бол- букл бодлогоор маргаанд гарын нийслэл- Софи хот- дуудаж багш нь зөвлөг- 1ю Витоша уулын хормойд шавс үүрэг гүйцэтгэнэ. п хүүхдийн цэцэрлэг, дунд Сургуулийн дэргэдэх сургуулийг нэгтгэсэн «Соё- сэтгэл судлал, бие бялд- ын үндэсний туршлага рын лабораторийн хамтлаг судгууль хэвээн эд эх сургалтын үр дүнг задлан сан төв оршино. Тэндхийн са лүыл туршлагын шинж- «эцэрлэгт орох гэсэн хүү” лэх ухааны үндэслэлийг | хэд өргөдөл өгөхөөс гад- тогтоодог. Лабораторийн | на элсэлтийн. ат ГЭ эрдэм шинжилгээний ажилт- давах шаардлагатай, “УР нуудын хийсэн дүгнэлтийг ван настай хүүхдээр нугас- гндэслэн багш нар сураг- цахгсоднын 5 юу хэн Новш ажиллах бүчээлч гуулахаас өөр юу хэлүү- єилла? со лэх юм бол гэж бодсоны хЛНи шгЕаЛПСАНВЭ-Ы хэрэггүй. БН шил- сүйн ЁогЖсүХүБОЛЭЛЛН, ч , “урган хү- 4 13254 бал » -н хүүжүүлчиэн тЭБӨ хүүх” салбарт туршлагын сургалт дийн оюун санааны чадва- явуулахад их биш хугацаа. ыг шалгах асуултыг бо- Гэлээ ч багш, эрдэмтэд зтовсруулжээ. Хүүхдэд бү- түүний үр дүнг нааштай -ээлч шинж чанар байна үнэлж байгаа юм. Сургуу- уу, үгүй юу гэдгийг мэдэ- лийн сурагчдын дийлэнх хэд асуултын зорилго ор- хэсэг ерөнхий соёлын өр- “ЛнНО. . төн Мэдлэгтэй, дэлхий да- с х3шлар хинд болж буй үйл явц, үр шээс 2 он үзэгдлийг гүнзгий сэтгэх . шон г? залж па лага чадвартай, урлагийн зарим ОноОЭсцлахгад ххйЖоэг төрлийг сайн мэддэг, бие Р балчраасаа төрөл бүрийн дааж өвөрмөцөөр сэтгэж бростүг ХЭЭВЭрир муэрэр чаддагаараа ялгарч байна. тик уран зураг. Дуу. хөг- Олонхи нь урлаг, нийгмийн синм, бүжгийн хичээл үзэ- ухааны шмул Хүй Бэгээ: хээр сургуулийн программ - жил сонго: н Дд сохиогдсон байна. Нэг жил 4 4 Р сэг нь математик,,финэик. хичээллэсний дараа хүүх- нь зураг зурж, нэг хэсэг хичээллэнэ. Хичээлийг зугаатаНн танин мэдэхүйн анагаах ухааныг сонгож дүүд сонирхлын дагуу бүл... нь дуу хөгжмөөр, нөгөө хэ-. уралдааны элемент агуул- » Норм хэмжээнд ДОГТООНО. байгаа юм. гүүдэд хуваагдана. Зарим | сэг нь хавсарга урлагаар сан тоглох аргаар явуулж, Энэ сургуулийн сураг- Я. АРСЛАН орчуулав. 2 эээшэшэээшшшишшэээшшлшлилэши21112211122шш---1 ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ, АВХААЛЖ САМБАА ) 1 н -- Хөөе ах аа, гал, гал... лын дөл улалзана. Хүдэр- 09 ПИОНЕРИЙН Хадбаатарын ингэж тэвдэж Хад хаалгыг нь цөм цохи- « Ж байхыг ер хараагүй учир лоо, ї ТАВАН ИЛ бодож байсан тоогоо ор- -- Хад аа! Хүмүүст хэ- хиод Хүдэрхад гарлаа. Ха- лээрэй ,Хурдал! гээд цам- жуугийн айлын тооноор цаа толгой дээгүүрээ нэ- утаа савсан харагдлаа. Ах мөрч хаалгаар багтаж ядах БҮГДЭЭРЭЭ ЗӨВЛӨВӨЛ... дүү хоёр хаалгыг татвал түймрийн манарсан улаан Бүлгэмийн тайлан сонгуулийн цуглаанд пнонерүүд эртнээс түглэзтэй, Хүдэрхад: гал руу орлоо. Нэг хүүх- 73 бэлтгэв, Салаа, бүлэг, бүлгэм өнгөрсөн хичээлийн жилд ямар -- Миний дүү сүх аваад ДИЙН гар тэмтрэгдэв. Да- ажил зохносон, ямар үр дүнд хүрсэн, дутагдалтай зүйл юу ир. хурдлаагай! гэв. Тоо- хиад нэг хүүхэд бай. байсан зэргийг илэн далангүй ярилцав. Дараа нь бүлгэмийн цсор гарах утаа нэмэгд- ? 1 хММ- аг зөвлөлийг сонгох ажил боллоо, 7 сээр Ул бонийн 70 Хүдэрхад . Чи бүлгэмийн зсвлөлийн гишүүдэд хэнийг сонгох саналтай ЫГ таамгаар тэмтрэв. Хүдэрхад ы2 вэ гэсэц бичигтэй хайрцаг ажиллуулж пионер бүр саналаа өг- Тай 7 54 хоёр хүүхдийг тэврэн гарч зөө. Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүдээр зохион байгуулах авь- автай Ганбаатар, гурав- ирлээ, яастай, сурлага, хүүүжлээр тэргүүний иионерүүд сонгогдлоо. тай Батбаатар хоёр цоож- Э07 эр? в Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүн М. РИЗА хэүүндл 1 2: той гэртээ Сниэ өНГӨ- Маргааш өглөө нь найм- 42) сум. 8 жил, рееж, сурчээ. Галаар наад- дугаар ангийн Д. Хүдэрха, АНХНЫ ЖҮКИИГ сан шинэ тоглоом нь эндо дүү “Хадбаята 2Ё 38:5э 3 Манай ангийн инионер сурагчид П. Хорлоогийн «Алтан үст гай тарив. Галын дөл, утаа- үй й р эЁэ-с: охин» ярианы жүжиг тоглож, сумынхаа хөдөлмөрчдөд сонир- ны гашуун хахаж | 27 ХҮНМрийн аюулаас хоёр хууллаа, Хүүхдүүд өөрсдийн хүчээр баатруудын хувцас, гоёл Гайбаа уунд г3 цацсан хүүхдийн амь аварсан мэ- чимэглэл, тайзыг засч чимэглэв, - затар дүүгээ хөтөлж | дээ нийслэлийн ЇХ сур- 5? Сурагч Т, ТӨГЄ-ОЮУН Сэлэнгэ, Жавхлант сум. 8 жилийн заллна сарүдэс Цоожтой гууль дээр түгэж сонссон сургууль, Ё онгойлгож чадсан- хүүхэд бү Н нийслэлээ ногоон хот 2 ХВУРАГ “ДЭЭР: «Сайн гүй. Чаддагаараа л уйллаа. үйлс "эр “зэоригчда хухай БОЛГОЁ » Үйлс бүтээсний төлөө» ме- Хадбаатар: сүх авчрав: ярилцаж байв Ы " Онтлбрийн районы ерөнхий боловсролын сургуулиудын эв- дальт пионер Д. Хүдэрхад Тооноор гарах утаанд га- С.БО лэл, пионерийн “рл Чөслжс дэргэдэх «Ногоон» эргүүлийн су: Ч к доош рагчид 10 жилийн дугаар сургууль дээр зохиосон «Мод сөөг тарьж, арчилж сурцгаая» үзүүлэх сургуульд оролцов, Үзүүлэх сургуулиар сургууль орчноо цэцэрлэгжүүлэх ажлыг хэрхэн -төлөвлөх талаар зовлөлгоо огч, мод, бут, сөөг тарья цлаг арга ажиллагааг заав, ” дараа нь «Ногоон» эргүүлийн сурагчид 100 гаруй мод, 30 гаруй жимсний бут тарьж 36 дугаар сургуулийн «Ногооны: эр- гүүлийнхэнд хүлээлгэн өглөө. сэнээрэгэ уншигч (0011) дНИ нил зүрхийг эзэм, . Хөл бөмбөг сонин ЭДҮЙТЭЙ СПОРТ -д юг гучин Со Лэдурэйнэссчиы “у8гны/ а. мар учир гэвэл: х ҮГҮЙ биз 58, Єа Заналллйлна нх 58-28 Хад Дургүй хүүхэд доо минь» тууж хэвлэгдэн мрх үн Болдоог хилс хэрэгт гүтгэгдэж, тас Э 4 3 нн ЛЫН тэх 9 3 2 М, ГЭРҮй Сургуулийн 400-гаад сурагч оролцоно” “лСЛЭЛИЙН шигчдыг баярлууллаа. Энэ номыг ун- гүй шимийн хүйтэнд бээлий, ороолт- мбөгчид уран хар,баг өрсөлдсөвөөс 40 дүгээр сургуулийн хол ших явцад хүүхдүүд амьдралын хурц Мж -- занд уран чадварлаг тоглолтоо : ээ санд 23 дугаар су, роо түрүүллээ, 13--14 на- Эрэг: р сургуулийн баг ава с ихэд өрөвдөж, Гэр- йшаана гэдэгт б нэ гэлзэ: » Сүүлийн үед гарсац бууг шуудтай харьцуулбал уг тууж нь со- урхолтой, амьдралын хам- эмзэг асуудал болох үерхэд / ЗЭЭнРЭчын -5 ан” далд - ХТас-- Зохион бүтээгч яа ужГгАЛАА, СУУДЛЫН МАШИН... САНААНДГҮЙ ТООНЫ ҮҮСГҮҮР Калуга хотын НЭГ СУРГУУ- ахлах ангийн сурагч АС Сироткин суга- суудлын машин, . й гэхэд мотоцикл хожих юмсан гэж боджээ. Нїийрийн нэг нїмж бодлоосоо жинхэнз ажил хэрэгт шилжив. Калу- га хотын залуу техникчдийн ч радио-электроникийн ланд орж, санаандгүй дуг: тооны ҮҮүСсГүүр (генератор) зохион бүтээжээ, Тэр машин нь харин сугалааныхтай таа- рахгүй өөр өөр тоо гаргадаг машин болсон байна. Гэлээ Ч «муу гүүнээс сайн унага гардаг» гэгчээр тийм үүсгүүр зохион бүтээсэн нь Александр хүүгийн хувьд зо- хион бүтээх үйл ажиллагаа- ны нь «эхлэл» болж өгчээ. Зөвлөлт Эстоны нийслэлд болсон Бүх Холбоотын хүү- залуучуудын шинжлэх у техник, үйлдвэрлэлийн долоо хоногийн үеэр Сирот- кини зохион бүтзэсэн өөр нэг зүйлээ, тухайлбал хором хэм- жүүр, цагийн татагдуур (ре- ле) хоёрыг орлосон багажаа авч очив. Түүнийг нь мэргэ- жилтнүүд, жишээ нь гэрэл зургийн лабораторнд гэрэл сураг цаасан дээр буулгах ажлыг хөнгөвчлөхөд хЭрэг- о тэй зүйл байна гэж үнэлжээ. ЗАЛУУ ТЕНИКЧДИНН клУуБТ ЗОХИОН 3 БҮТЭЭСЭН БАГАЖ Уралын Челябинск хотын сурагч Миша Крымский аа- вынхаа барилгачин нөхөдтэй- гээ юу ярилцаж байгааг чаг- нах дуртай байлаа. Нэг удаа шавзрдсан гадаргууг будах 99999999944449949999999999999:999944494094499999999900ФФ ( , ? 1 , » , ? | үгэндээ, 9999999999999999994 болсон, эсэхийг мэдэх туй хэцүү байдгийг дуулж мзд- жээ, їШавар бүрэн хатсаны дараагаар л будаж болдог, гэтэл «бүрэн хатсан, хатаа- гүйг»э лаборатори л хэлжөг- дөг ажээ. Бидний хэн маань ч хүүхэд ахуйдаа ямар нэг хэмжээгээр зохион бү- тээгч байсан, энзэ тэрээх- “нийг сэддэг, ургуулан бод- дөг байсан. Энэ болер ньл хүүхэд болгоны «зан» л даа. Авьяастай айхтар ия- хуур мянга мянган хүүх- дийн хувьд зохион бүтээнэ гэдэг гол ажнд үйлс нь болж хувирдаг. Тийм хүүхдүүд тэгээд. сургуу- лийнхаа техникийн бүтээ- лийн дугуйлан, залуу тех- никчдийн станцуудад авь- яасаа хөгжүүлдэг. Тэдний зарим нь үнэхээр их ам- жилтад хүрдэг. Арван дөрвөн настай хүү тэр ярианы талаар бодсоор өндөр хэлбэлзэлтэй цахил- гаан гүйдлээр үр тарианы чийгийг тодорхойлдог арга санаанд нь оржээ. Тэр аргаар туршаад үзвэл яасан хэрэг вэ гэж төрсөн бодлоо хотын залуу техникчдийн клубт хамт суралцдаг нөхөддөө ярьсан байна. Клубын удир- дагч Борис Медведев уг ба- гажийг зохион бүтээн санаач- лагчдын хэсэг байгуулжээ. Хагас жилийн хөдөлмөрийн үр дүнг нэр төртэй комисс өндөр үнэлэн гэрчилгээ ол- Ф9999Ф999999Ф9Ф9Ф99Ф999Ф9Ф9Ф9904 9999209Ф9Ф9Ф9Ф09999909999Ф9909000Ф9Ф 3 ХЭРВЭЭ ЧИДУГУЙТАЙ БОЛ 23469999999999994999999999999999999999999 Унадаг дугуйгаар хур- далгах сайхан. Түүнддур- гүй хүүхэд гэж байхгүй. Гэвч хотын дотор дугуй- гаар явахад дүрэм журам- тай. Түүнийг дагахгүйСэл ямар ч осолд орж болзош- гүй. Дугуйн гар залах нь машин жолоодохбос өөрц- гүй. Адилхан л замын хө: дөлгөөний дүрмийг ба- римтлана. «Пионерийн үнэн» С0- или, Ул.ын авто тгахєя- нийн хэргийг Шалган Рай- цаах гасраас (УАТХШБГ) хамтран дугуйчин хүүх- дүүлэд зориулж цуврал хичээд нийтэлж, замын хөдөлгөөний дүрмийг сур- талчлах ажил зохиосон бї- лээ. Чингээд дугуйгаар явах дүрэм журамтай та- нилцсан хүүхдүүдэд үнэм- дэх өгч эхлэв, үнэмлэхийг саяхан УАТХ ШБГ, Хүүхдийн төлөө фондоос хамтран зохиосон «Хүүхэд замын хөдөлгоө- ви! аюулгүй байдлын тӨ- төө» өдөглөр Дэр Гар ! дууллаа. УАТХШБГ-ын дарга 18 Ринчиндорж өдөрлөгийн ажиллагааг нээж хэлсэн замын хөдөлгөө- ний дүрэм баримтлахыг дугуйчин хүүхдүүд анхаа- руулсан юм. Өдөрлөг дээр цэцэрлэ- тийн багачууд, сургуулийн бага насны хүүхдийн ду- туйн уралдаан | боллоо. Ялангуяа цэцэрлэгийн бяц- хан дугуйчдын уралдаан тун ч хөгжөөнтэй. Зарим ЗСБНХУ-ЫН СОЁЛЫН ӨДРҮҮД ж болдог вэ? госон богөөд- Миша, түүний нохдийн зохион бүтээсэн ба- гаж шавар аль зэрэг хатса- ныг хэдхэн хоромын зуур яг «хэлж ӨГДӨГ» | болжээ. Хүүхдүүдийн бүтээсэц тэр багажийг үйлдвэрлэлд шил- жүүлэв. САНСАРТ ДҮҮЛЭХ ЗАМ ГАЗАР ДЭЭР эхэлдэг Таллинд нээгдсэн үлэсгэ- лэнд сурагчдын зохион бү- тээсэн хоёр зуу гаруй багаж, хэрэгсэл тавигдсаны дотроос нэлээд нь Миханл Крымс- кийц багаж шиг үйлдвэр- тлэлд нэвтэрсэн зүйл байв, Жишээ нь Ростов хотын су- рагч Денис Ромашкагийн зо- хион бүтээсэн хөдөлж бай- гаа зүйлийг хэмждэг элект- Вон тоолуурыг автомашины шатахуун олгодог олон стан- цад тавиад байна. Тийм тоолуур бодож хий- нэ гэдэг сансрын шинэ мая- гийн хөлөг зохион бүтээхээс хавьгүй амархан л даа. Гэ- лээ ч гэсэн нэрт олон эр- дэмтэн, түүний дотор манай нөхөр, зөвлөлтийн сансрын техникийн үндсийг тавигчдын нэг Михаил Япгель зохион бүтээх үйл ажиллагаагаа эгэл жирийн зүйлс зөхион бүтээ- хээс л эхэлсэн хэрэг шүү дээ гэж Москвагийн нисэх онгоцны дээд сургуулийн профессор Ирина Стражева үзэсгэлэнд оролцогч хүүх- дүүдтэй уулзахдаа ярьсан юм. ЗСБНХУ-ын саисрын ни- сэгч, техникийн ухааны док- тор Георгий Гречко ч хүүх- дүүдийн зохион бүтээсэн зүйлсийг өндөр үнэлжээ. Орчуулсан Ш. ДОРЖГОТОВ (АПН) ДУГУЙЧИН ХҮҮХДҮҮДЭД ҮНЭМЛЭХ ӨГЧ БАЙНА. нь барианы.газар хурдаа- раа ирж Сайхад зарим нь уралдааны замд яваагаа мартаад эргэж тойрон тог- лож явав. “Зарим нь хо- цорсондоо бачимдан уйл- чихсан явна: Хөгжөөнтэй уралдааныг үзсэн бүхэн бяцхан дугуйчдыг өхөөр- дөж хайрлана. Сургуулийн сурагчид бол өөр. Тэд зөв- хөн барианд орохын төлөө л тэмцэлдэн байв. Урал- дааныг үзэхэд манай су- рагчид унадаг дугуйг сайн 9999999999999999999999 “ьс ин эмийн жа АЛ ЯЛ үЭлїлнгтиїлш тоигоБьИЕНЫЫ-шилгүгНциц---- » Яхбыеунес2МНЭН2886888888 ЯЛА ХЁХЯ9Х5 225529 Є 9 8 198764. Ага нутгийн залуу шүлэгч Батожаргад Гармажапон бид М. Горькийн нэрэмжит Утга зохиолын дээд сургуу- лийн танилууд билээ. Өнгөрсөн жил бидний хэдэн сохиол- чид Зөвлөлтийн Чит мужид очихдоо Батожаргалын уна- ган нутаг Агад нь зочлов. Батожаргад маань энэ завсар хүүхэд багачуудад зориулан олон сайхан шүлэг, дуу би- чиж, мөн Улаан-Үд хотиоо «Шинэ үлгэр» нэртэй номоо хэвлүүлжг уншигчдын хэзээний танил болсон байлаа. Эл номоос цөөн шүлэг хөрвүүлснээ багачууд та нар- таа толилуулахын хамт, утга зохиолын анд Батожаргал- даа уран бүтээлийн өндөр амжилт хүсье. Өдөр хоног өртөөлөн Тавиун зун ирлээ. Талын цэцэгс алаглан Таатай байна, Агад минь. Хөвөн цагаан үүлнээс Хур бороо асгарснаа Ивээлт наран шагайж Эх тал минь сэргэнэ. ЭД ЛИ 5227-2575 Үдэш бүрнй болоход Өдрийн ажил дууслаа. Ах нар минь цөмөөрөө Амжилт бүтээлээ сонсголоо. С.ПҮРЭВ Їзр гэртээ тэд нар Гэгээн баяртай ирлээ. Үгээ мал хүртэл Үдшийг дагуулж ирлээ. Хэсүүл зантай Батангай л Хичээлээ тараад ирсэнгүй. Элгэн таргаа идэхээр Эргэж нэг яарах бангаа... Дэлхий манадаг саран Дахнад л тэнгэртээ мандав. Ажиж мэдсэн Арслан хүү Ааваасаа ингэж асуув. -- Юндэн өвөө шиг энэ сар Юунд халзан байна вэ? Хамаг хүнтэй адилхан Хаамар амь нь хаа байна? Наашаа ширтэж байгаа Нүд гэж байна уу? Холоос биднийг сонсдог Хоёр чих нь аль вэ? ? эзэмшдэг-юм байна гэсэн бодол төрлөө. Харин замын хөдөлгөөний дүрмийг Л чанд баримталж заншвал жинхэнэ дугуйчин Солно. Шүгэл тасхийв,. Нийслэ- лийн дөрвөн районы өсвө- рийн зохицуулагчид жагсч, замын хөдөлгөөний дүрэм сурталчлах үзүүлэх тоглол- тууд хийлээ. Дугуйчин хүүхдүүд ээ! Авто зохицуулагчийн шүгэл дуугарч, жолоочийг зогсоон үнэмлэх баримт бичгийг нь шалгадгийг та нар мэднэ, Түүний нэгэн адид дугуйчин та нарын үнэмлэхийг бас шалгаж, унадаг дугуйгаар хэрхэн явахыг асууж танилцаж байх болно. вА 9999999949999099999Ф9 Гудамж талбайд зорчих дүрмийг судалж мэдсэн дугуйчин хүүхдүүдэд УАТ ХШБГ үнэмлэх олгож бай- на. Үнэмлэхгүй дугуйчин хүүхэд гудамжаар зорчих нь, эрхийн үнэмлэхгүй жо- лооч явахын нэг адил байж болшгүй зүйл. «Чи Ч бас жолооч» сэдэвт ажлын учир зорилго нь ч түүнд байгаа юм. МАНА СУРВАЛЖЛАГЧ 99999999999999999994999490, 52 ? 99999Ф999999Ф999Ф999999Ф9Ф994Ф 3 « » Хүн бүр нэртэй(заавал), эсвэл 1 хочтой (хэрвээ хоч өгсөн бол) бай- даг. Би нэрнээсээ гадна хоёр ч хоч- той. Эхлээд намайг Бүрээч гэж хоч- лов. Харин би бүрээ үлээж ч үзээ- түй, ер нь хөгжмийн сонсголгүй хүн л дээ. Тэр цагаас хойш. олон, жил өнгөрлөө, гэхдээ би сонсгол: той ч болсонгүй. Одоо ч гэсэн би, янз бүрийн дууг цөмийг нь нэг л аяар дуулдаг. --Бүгдийг нь тэгшитгэж байна даа! гэж ээж хөгжмийн зохиолчдыг өрөвдөн нэг удаа тоглож хэлсэн билээ. Миний ээж ер нь хүнийг өрөв- дөх, тэдний зовлонг хуваалцах гэж төрсөн юм шиг л хүн дээ. Тэр ч байтугай миний бодлоор бол өрөв- дүүлэх гээгүй хүнийг хүртэл өрөв- дөнө тээч. -- Хүн бүр өрөвдүүлэх, зовлонгоо хүнтэй хуваалцах дуртай байдаг. Үүл манангүй амьдрал гэж байдаг- гүй юм гэж зэж нотлоно. Манан ч хар үүлийг бодвол гай- гүй байнаа. Манан будангаас аа- дар бороо орохгүй. Амьдралынх нь туршид аянга цахилгаанаар ниргэх аймшигт хар үүл ээжийн толгой дээгүүр хоёр ч удаа бүрхэж ир- жээ. Харин азаар ниргэсэнгүй. Ээжид ганцхан ах байжээ. Анд- рюша. Миний нагац ах. Би юм ойл- тохтой болж ирэх үеэс л ээж ахыг гаа дайнд үрэгдсэн гэж надад ярь- саи. Арван наймхан настайдаа шүү. Ээжийг дуурайгаад би ч гэсэн тэр нагац ахаа Андрюша гэж нэрлэнэ. Эажид ганцхан нөхөр байлаа. Тэр нь миний аав... Аав бас л байлдаж явжээ. Гэхдээ дайнаас эргэж ирсэн юм. --Салах ёс.гүйцэтгэх гэж л эр- тэж ирсэн гэж ээж хэлдэгсэн. Байлдааны талбарт эцэг минь шороон дор хүртэл орж үзжээ. Битүү ияцран ухаан алдсан байхад нь шороон дороос ухаж гаргаж ир- жээ. Тархины гэмтэл нь тэр чигээ- рээ үлдсэн бөгөөд арван гурван жилийн дараа эх газартаа үүрд нойрсохоор дахин шороо дэрлэн унасан билээ, --Үхээрийн хар дайн устаасай! тэж ээж хэлнэ. «Үхээрийн» гэдэг үгийг эзж хэлэх болгонд миний нуруу руу нэг юм жирс гээд яв- чих шиг болдогсон. Ээж энэ үгийг намайг чичиртэл нэг л хачин хэл- Ээжийг манай байриыхан буян-” тай хүн гэнэ, «Нина Васильевна буянтай хүн шүү» тэж айл хөршийнхөн хөөрлө- лө. Зөвхөн манай доод давхарт амьдардаг Гиедков гэгч хөрш л ээжтэй дайралдахаараа нэг их са- цнаа зовсон байртай сургаал айлд: - ы” Д. Сүхбаатарын А--03827 “Индекс--14140 МОНГОЛЫН БЯЦХАН УНШИГЧ ХАЙРТ НӨХӨ ТА НАРТАА ЧИН СЭТГЭЛИЙН МЭНДЧИЛГЭ ЖАРГАЛ САЙН САЙХНЫГ ЕРӨӨЕ. ТАНАЙ ПИОНЕРИЙН СОНИНД МИНИЙ «БҮРЭЭН минь ээ! ДЭВШҮҮЛЖ АЗ ДУУДЛАГА» ТУУЖ ХЭВЛЭГДЭХ ГЭЖ БУИД ИХ БАЯРТАЙ БАЙНА. СУРГУУЛИЙНХАА АНГИ ТАНХИМААС АУГАА ИХ ЭХ ОРНЫ ГАЛЫН ШУГАМ РУУ ШУУД АЛХЛАН ОРЖ, ШИРҮҮН ТУЛАЛДААНЫ ТАЛБАРТ ЭРСДЭЖ, ГЭРТЭЭ ЭРГЭЖ ИРЭЭГҮЙ ЗАЛУУ ДАЙЧДЫН ТУ- ХАЙ ЭНЭ ТУУЖДАА БИ ШИГ| ТЭД МӨНХӨД ДУРСАГДАГ. ҮРСЛЭСЭН ЮМ. ТЭД МӨНХӨД АЛДАР- ТУУЖИЙН ТӨГСГӨЛД «ДАЙНЫГ ҮЗЭН ЯДНА!» ГЭЖ МИНИИ ЗО- ХИОЛЫН БААТАР ХЭЛДЭГ. «ДАЙНЫГ ҮЗЭН ЯДНА!» ГЭСЭН ҮГИЙГ БИД БҮГДЭЭРЭЭ СЭТГЭЛ ЗҮРХЭНДЭЭ ДАВТАН ХЭЛЖ БАЙНА. ЧИН- ГЭЭД ЭНЭ Л ҮГ МИНИЙ ЗОХИОЛЫН НЭВТРЭН ГАРАХ ГОЛШУ- ГАМ БОЛСОН ЮМ. ХАЙРТ ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! ТА БҮХНИЙГ ДАХИН ЧАНГА ТЭВЭРЧ, ГЭРЭЛТ ИРЭЭДҮЙД ЗОРЬСОН БАЙХ БОЛТУГАЙ ГЭЖ ЕРӨӨЕ. АЛТАН ШАР ЗАМ ЧИНЬ ӨЛЗИЙТЭЙ ЖИРГЭЭ л лал лгалалж МаГагнарын --Нина Васильевна сөхөрч унуу- зай. Хүмүүс үнэлэхгүй шүү! Хү- мүүст таны юу хийж, бүтээж өгсөн нь хэнд ч хамаагүй. Хүн бүр та- ныг өөртөө юу хийж өгснөөр л дүг- нэнэ шүү дээ. Хүн төрөлхтнийг өөрчлөнө гэвэл, үнэндээ таны ча-,» дал хүрэхгүй. Гнедков хачин хулмалзсан, хор- той хүйтэн дуутай хүн байлаа. Тэ- рээр ялангуяа түүний-санаанд таар- даггүй, дургүйг нь. хүргэсэн хү- ний тухай ярихдаа ээжийн нүд рүү их л итгэсэн маягтай ширтэнэ. Зөвхөн өөрөө л мэдэх үнэн гэг- чийг үг өгүүлбэр болгоноороо Гнед- мм ТЕ Үг, ков оатлана, Итгэмтгий гэнэн төө- рөгделд орон муу муухайтай хут- галдаж байгаа орчин тойрныхноо өрөвдсөн царай нь энэ. Дайны өмнөхөн Андрюша ми" ний эцэг хоёрын зам нийлжээ. -- Мөс»: тулгуур дээр хоёр та- лаасаа халз мөргөлдөж тэр цагаас цаашдын зам нь нийлжээ. . Дараа. нь Андрюша миний аавыг нэрэмжит Улсын хэвлэлийц МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» комбинатад хэвлэв, 2, А50777 корпус «Пионерийн үнэн» сонины радакци АНАТОЛИЙ АЛЕКСИН гэртээ дагуулан ирж | дүүтэйгээ танилцуулжээ. Энэ нь миний ээж. Хэрвээ тэр хоёр мөсөн гулгуур дээр бие биетэйгээ мөргөлдөөгүй бол яана? Би төрөхгүй байх байж дээ! Бодохоос аймаар юм. Андрю- шагийн хөргийт харах бүрдээ би талархаж баярладаг байлаа. “Намайг яагаад Бүрээч гэж нэр- слэсэн бэ? гэвэл бүх юмыг тод: руулж өгөх нэг явдлыг ярих хүрт- ”-олээ энэ тухай би хэлэхгүй ээ.Да- руу зан хүний чимэг гэдэг шүү дээ. Нэлээд хожуу танилцсан Ёна- терина Ильинична багш «даруу зан танцаараа байдаггүй юм» гэж тайлбарлаж билээ. -- Хүнийг даруу Засд хэлэхдээ 40 ! 3 ум ! | ! 1 | | /Єй | бид заавал «мөртлөө» гэдэг ҮГИЙГ дотроо бодох хэрэгтэй. Зоригтой мөртлөө даруухан, авьяастай мөрт- лэө даруухан, ухаантай мөртлөө даруухан... гэх мэт. Даруухан мөртлөө даруухан гэж болохгүй. Ямар нэг онцгой чанар байхгүй бол юундаа ч даруулхаад байх бИ- лээ гэсэн юм. ї Екатерина Ильинична багшийт бол би ухаантай мөртлөө даруу: хан, үнэнч мөртлөө даруухан. ерөөсөө л гайхамшигтай сайн хүн мөртлөө даруухан гэж хэлэх бай-., на. Та нар ч өөрсдөө аяндаа ойл- тоно. Екатерина Ильинична багш эхлээд намайг Бүрээч, дараа НЬ Мэдээч гэж нэрлэсэн юм. Учрыг нь бас л дараа хэлье. Өөр юм руу орчихгүйн тулд дэс дараагаар нь ярья, Тэгээд Ч аль эртийн явдал юм чинь. Миний ээж хүүхдийн эмч бай- сан юм. Гэхдээ манай байшингийн хүүхдүүд ээжид үзүүлэх гэж ир- дэггүй байсан. Ер нь залуудаа хүн өөрийгөө мөнхийн юм шиг санаж өвчин зовлонгийн тухай . боддог- гүй. Томчуул харин зэжийг, ху- далч хүнийхээр бол бараг.лявуул- даггүй байлаа. Өвчтэй нөхрөө (ми- ний аавыг) асарч бөөцийлсөөр ээж минь анагаах ухааны бараг лбүх мэргэжил эзэмшсэнийг хэн хүнгүй мэддэг байв. Танай гэр чинь яг л эм: нэлгийн өрөө шиг юм, тариа хий- тээд л, даралт хэмжээд л... Хэр-Ї.- вээ би таны нөхөр байсан бол ингэхийг яасан ч зөвшөөрөхгүй! тэж манай доод хөрш Гнедков ээ- жийг зэмлэнэ. Гнедков хэзээ ч ээжийн нөхөр болж чадахгүйд би баярлаж байлаа. Гэхдээ-л яаж мэдэхэв гэж бол- тоомжлоод ээжил, -- Таны төлөө санаа тавьж бай- на-гэж битгий бодоорой. Муу хү- мүүс сайн хүмүүсийг хайрлаж ча- дахгүй гэж хэлэв. , -- Гэхдээ заримдаа сайн хүмүүс муу хүнд хайртай болдог л доо гэж ээж санаа алдан хариулав. Манай байрны их олон хүний да- ралт ихсэж багасана. -- Энэ ч аргагүй шүү дээ. Үүрч өнгөрөөсөн он жил нь тэдний дээ- рээс дарж байгаа юм. Зовлон зүл- гүүргүй амьдрал гэж ерөөсөө бай- даггүйн нэг гэрч дээ. Дайн. бүг- дийг дайраад өнгөрсөн гэдгийг бит- ” тий март. Үхээрийн хар дайн! гэж ээж өгүүлнэ. -- Таны хайрлаж ємгөөлж өөд татсан тэр хүн-л таныг өгөөмөр энэрэнгүй гэж нэрлэх болно шүү дээ. Нина Васильевна минь, бүх хүнийг хайрлаж халамжилж чадах- гүйгээс хойш, ер нь тэгээд хайр халамжийг чинь хүртсэн хүмүү: ч таныг дорхноо мартана даа! гэж Гиедков ээжийн нүд рүү их-лит- гэсэн байртай шагайн байж ухуул- на. -- Намайг мартахгүй байгаа- сай гэж би бодохгүй байна л даа. -- Та ч Андрюша ахтайгаа адил- охан зөөлөн зантай хүн юмаа. Тэр бас л «үгүй» гэж хэлж чаддаггүй хүн байсан юм. Татгалзаж сур! Энэ ч ашигтай чанар шүү. ” Ээж өөрийнх нь тухай бол тэс- вэртэй сонсож, ямар ч муу үгийг дааж өнгөрөөдөг байлаа. Өвчин зөвлонг ч ёо гэхгүй тэсвэрлэнэ, сэтгэл санааны шархаа ч нууна. Намхан туранхай биетэй, үсээ бо- гинохон тайрсан миний ээж өвчин зовлон, сэтгэл санааны зовнилд а тахдаа хамаг биеэ хураан дуугүй. болох нь долдугаар ангийн охин шиг харагддаг байлаа. Харин өөр | нэг хүнийг буруутган муулж байгаа | үед бол ээжийн царай тулалдаанд орох гэж байгаа юм шиг тодрон, дуу нь чангарна. 9 7 Үргэлжлэл нь гаарт. дараачийн ь . Ь МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. бас нэгэн їнинНэ Хуудас нээ- лэз. Манай хоёр орны ард 27, мЭ рэй багш нар аа! гэж да- хин дахин сэтгэлдээ хэлж суулаа. Үнэхээр эхийн хай- раар хайрлаж чаддаг, эц- гийн сургаалаар түшиж яв- даг зүйрлэмгүй ачтан-багш нар мөн. Сүүлчийн хонхны өдөр бид үүнийг урьд урь- даас илүү ухаарч бидэнд хичээл “зааж байсан. бүх багш иартаа баярлалаа гэж Бид 122-уулаа нийслэ- дийн найман жилийн 15 дугаар сургуулийг төгсөж байна. Хичзэлийн жилийн сүүлийн өдрүүд олныг бо- догдуулж ихийг ухааруул- лаа. Сүүлчийн хонхны өдөр. Өтлөө эртлэн төрөлх сургуулийнхаа үүдэнд цуг- яаж баярын цуглаан хий- яээ. Манай ангийн онц сур- лагатан: Д.Нямдорж сүү- хэллээ. лийн хойх нохиж бид анги, | Сургууль тарах. ойртох ангидаа орон. Ариун эрд: дутам- бид сургуульдаа улам их хоргодох. боллоо, Аргагүй ч юм уу даа. Ба- га насны олон дурдатгал яүр СУРгуульуа9 холбоотой, ирээ. сандал, цэцэг юм бүхэн нь биднийх.гэж, ам бардам хэлнэ, сургууль маань мийл эхлэл «А» үсэг заа- сан Д Долгор, наймдугаар анги удирдсан Ө. Батиасан багш маань биднийг углаж авлаа. Тэрхэн мөчид бид наймал жилийн тэртээх анх, ны хичээлээ өврийн эрхгүй эргэн сайяалаа. Долгор баг- шийн маань дөлгөөн сай- хан харц төлөв сайхан иам- ба төрх нь яг л хэвзэрээ, харин бид ширээндээ баг- тамгүй өсч том болжээ. Багш маань--За хүүхдүүд зэ! Бүгдээрээ «А» үсэг зэпгээе гэж хичээлээ ЭХ- яэв. Хичээл зааж дуусаад. --Миний хүүхдүүд их сайн сурагчид байсан. Одоо улам сайн, ухаалаг болжээ. “Аяхны багшийн хувьд энэ бүхнээрээ туйлын их ба- хархаж байна гээд баярын нулимс унагав. Олон хүүхэд уйлчихсан байна. Хоёр багшаа хараад бид хайрын дээдээр хүндэт- гэж, тэрхэн мөчид болчим- гүй Үе, болгоомжгүй ЯВД- болж хичнээн Ч улаа варыгаа томдоож ба уучлаарай. ершөөгөй- багш нартаа тусалдаг. Үнэндээ хөвгүүд вэр цэмцгэр байдаг юм дурсгал бєлгож олон дахин ярилцсан. гээд их зохиолч М. Горь ний алс холоос хүүдээ бич нийг харах Хаана Ч, та 1 “даа. сэтгэл, (80702:127070762 060997 ЗРБуБус209 58655952 Ингэхлээр бидний хоёрдахь гэр яахын арга: гүй моп, Манай ангийнхан, ялангуяа бусад ангийнхнийг бодвол ховгүүд сургуулиа өнгөтэй өөдтэй байлгахын төлөө чадах бүхиээ хийж л ариг гамч байж чадвал сургуу- лийн маань юм бүхэн цэ- билээ. Бид сургуульдаа юу үлдээхээ Та- сэн захидалдаа: «Хүү минь явсан ч тарьсан пэлчэг чинь сайхан ургаж байна. Түү: бүрийд хүү мин» сайхан цэцэг тарьжээ, тэж чамаараа бахархах юм, хэзээ ч тэр хү- йв мүүст цэцэг, хүнлэг ариун сайхан дурдатгал хөсэнээсилэиэиллиииилииилсчииииэиилээилэигчиэигиүчииигисиииэсэисииииииаисгсгинич МАХН-ЫН ҮЙЛ-ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БбАЙГТУН! (ЭТТЭРЯРЛ Ь 8-1, гоё вз? Найз охиныг “маань Онсана гэдэг юм.Анх Оксана- Ер нь хүүхэд бүхэн зөв- үлдээж байвал амьдрал чинь аз жаргалтай байх болно.» гэж захисныг Са- наж сургуульдаа-олон сай- хан цэцэг үлдээлээ. Бас аз жаргалтай амьдрал:дуу хуураар бялхаж. байдаг 00- лохоор Диско хөгжим хийж өглөө. /Нөгөө.-- ангийнхан маань фото лаборатори 10- хижууллаа...Аль-аль-нь, бид сургуульдаа гэсэн-чин сэт- гэлээр, өөрсдийн. гараар хийсэн. юм. с ЗУН Энэ-өдөр-бид төрөлх х0- тоороо аялал хийлээ. Пио:, нерийн ахлах удирдагч Сэ- лэнгэ аяллыг удирдаж яв- лаа, Энэ бол «улаан бүч зүүж: явах -хамгийн сүүл: чийн өдөр боллоо, Зайсан толгой дахь зөвлөлтийн: дайчдын хөшөөнд цэцэг өр- гөж, Сүхбаатарын талбайд. дурсгалын «фото. татуулж, гал улаан бүчээ дүү иар- таа дурсгав. МХЗЭ-ийн ги- шүүний бат илэрхийлэх » гардан авцгаалаа. Пионер байсан тар жилүүдээ бид хэзээ ч мартахгүй. Дараа нь бид өөрсдийн хийсэн » диско хөгжмийн аянд багш нартайгаа хамт дуулж бү- жиглэлээ. Їчц спер насны он жилүү: “дээ ардаа орхиж, сүүлчийн “ хонхны баяр хийхэд иргэн хүний ажил амьдралын их сургуулийн эхний хонх ши- нэ зорилгод бидпийг урна- лан дуудлаа. Нийслэлийн 15 дугаар сургуулийн имаймругаар ангийн агч Д "БАТЦЭНГЭ. мМдДэхХжЖжилДдээ - Ме44(2248) ын ! : 1987 ОНЫ ЗУРГАДУГ Ч ДУГААР САРЫН 18 » ПҮРЭВ - ҮНЭ100МмӨНГӨ НАЙРАМ АМДАЛ - ДРУЖБА ЛААН : а УЛААН БҮЧТЭНИЙ ТН аас эн найрамдлыг гийн ил захидалтай захиаг лөлтийн үе тэнгийн найз на--. ирэхээс өмнө Н СЭТГЭЛИЙН ҮГ цал ар нандигнан бэх- авснаас хойш би түүнтэй ынхаа баялаг “цэаьчийсла8 чи жүүлэхэд чиглэсэн уулзалт хоё Ч р туршлагаас логдоЛ. их. хэмжээгээр гарч арййньхаатүйх нөхөр ЯСЛАХ э р дахь жилдээ үерхэж суралцах хэрэгтэй. «Зал- байжээ... Ирж ажилласнаа номер сурагчид бид мойё мон МЧС орбалеа 8 сай 5. Зэнйймацан: аав, ээж, эгч гамж үе». аян маань ч тийм хойш хагас сар хэвээ влелтийн ард түмний Бэй Зо. гээ амьдардаг. Тэр зорилготой “билээ. Монгол гол л бү 1 мөнхийн найрамдалд тол, влөлтийн харил- дуу шүлэгт их - ! с занг хэй ЭМ ХЭГаЙ” ити нан сутлалхаЛЖ Хаг цан ашигтай хамтын ажил- Баас Зинший бүнЖЬ бох зайваг, маш Шунал сс ыг сэн ЭНЭ Л Олонд уна агуулга,“ хэлбэрийг ХУУ ЛШ ИЙ шүлэг” бизиж авХӨОЖ. Зяасчалаа 8144-1-3 їймээс манай ам бүлайн -- | ЖВРҮҮХЭХ цаашид: ХМУЛХЭЛТЫ ЭС 3 халуун дотно яриа зөвлөл- Октябрийн Ад эхлнснэЛ ГА баяжуулан хөгжүүлэх шинэ СОНИХАЖ ТуУслны ОРОН сэг өсниүй аы 0” МЦХ уа л 3 ад 027 хувьсгалын 70 жилийн Ойд “Чиглэл, зорилтуудыг тодор- ЗОН 3Сдаа лийн УЦ ангийн сурагч, ач тус, ажилч хичээнгүй ээл- нөх н 8р лээ с- гн М7 хойлон заасан нь улс.орны- 2 өсвөрийн сурвалжлагч дэг зөөлөн зан төрх, эцэст орны анд шилэшэн СУЛ хоо маргаашийн бүтээн бай- Найзын маань олон сайхал савааг гуу лыгн ан шарсан хтнмляссорктатэг цэл!» . урватай :: Чинхай гуулалтын талбарт, очиж Зураг надад бий. Нэг нь том ӨЬын тайлан мөгЫН хөгнхэн Тө» ялваараа бяд эялж зөв энэрэх хүсэл эрмэлзэл дүүг | Цагаан туузтай, ёслолын дү- ЭГЧИЙН БАГШ тай л оэалн акт мсарвэн араа бид аялж зөв- н байгаа пионер сурагч “РЭМт:. хувцастай гхаалаг : Оо Чуршинэлл сүрхэиих, байна: бидний урам зоригийг улам | Харцтай өнгөт зураг. Нөгөө Манай гэрт орой. бүр» ха: саяха Н Өсо “13, 885: 3 ур -7 бадраалаа. нь жирийн л ажлын хувцас-”/ Луун Дотно: яриа... өрнөдөг. . х С. Горбачев нарын Жуух, Энэ сарын 15-нд МАХН- тай, харин турав-дахь нь ,Ихэвчлэн эгч ярина..Эгчийн рес 30Ба Эн -эй ша үражтий Бизиэлийн Фу сургуулийн . зуны амралтаараа «Орлёнок».. Ярианы . сэдэв. зөвлөлтийн уран Таннсэг санэвх нарийн бичгийн | дарга, 1812 өсвөрийн. сур- пионерийн зусланд концер- ХҮН, хамт,ажилладаг. Мэргэ... барьж, бийг “үйшиэн БНМАУ-ын Ардын Их Хур- 22 тонд баян хуур хөгжим тог. Жилтэй ЛНодмила нь байдаг. дэлийн . болох шинжлэх лын Тэргүүлэгчдийн дарга ЖоОтҮУЛ шигээ шлнсэнн байгаа “зураг Би энэ хүнийг “үзээгүй” хэр- ухаан ХООАВИВХ 772 өв -3а . ЇЖ. Батмөнх, ЗХУКН-ын ” нь юм. Энэ бүгдийг би нан- НЭб, яагаад Ч юм. хэзээнїй | лд ёс ї өгжүүлэх ьЕ Байн ЯАГ ЗӨВЛӨЛТИЙН АНД диган хадгалдаг. Саяхан би таньдаг мэт, ам булаалдан ванны” мэрг Бианэлэг: ТЭЭХ үй ар -БЙ 22062171: ҮИЙМГ214:5572 64772 5-8 ирж эх э Ж герийнхаа тухай, хэрхэн Яаг. лэл й : Зүү 161215 10Й 1125 рус:2ХИ6:2-ас22л87:-35 Хий лоло0 9 а а и| юдмил: гай , ард тува, Баддэмдаа! хам- Миний үерхдэг Зөвлөлтийн шүлэг өгүүллэгээсээ бичиж На. Ч ЭЭлэлэсүихын - онснн Эүлээ. байна. тын аны түүхэнд .Охиноос захна. иржээ Ямар явуулсан. Мах нонсервын номбинатад Нийслэлийн “ 49” дүгээр Фургууль, УП ангн Эгч бол чанар Н. ДАВААНЯМ- Людмила гуайг ажилладаг. шалгагч. өөөөөөөөөөӨөөөөӨөсөөөөӨөӨөеС өөө: СУРЛАГЫН ЧАНАРЫН Ш АЛГ АЛТ Энэ- жил ерөнхий бо- ловсролын сургуулийн найм, аравдугаар ангийг 59 мянга.гаруй сурагчид төгсөх юм.. Нийслэлийн 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн УНТ. ангийн 5 бүлгийн -150 та-- руй сурагч сургууль | төг- сөх улсын шалгалтыг ам- жилттай өглөө. 4 хичээлд 45,7--10 хувийн чанарын амжилт үзүүллээ. Сурагч Я. Нарантуяа, Ц. Амараа, Ө. Ууганчулуун, Ч. Сув- даа, П. Тунгалаг, Н. Бат- - цоож, нарын олон сурагч ,» онц дүнтэй шалгагдаж нөх- дөө хошуучиллаа. ШНалгал танд орохын өмнөхөн, ЗУРАГ ДЭЭР: Фотог С.БОДООШ п111Т11111111111111111111:222 Сурагч Ц. Амараа шал галтийн үеэр, 2. цул арэрлэ дэрс үр ЭРдЭцийГ ГУ? н-ж-хт-ссг---т--------ы-иы---шөаааоаоассолсоаоакииолккпкокопеошиы ” итөере4 ҮНЭНЯ888884888482888288889885988288 88888 198768. 3 Фон ҮНЭН сєрг тєв тєрт сваг са тв “буг “уг Гбэ” “ӨР ТӨР” “ЄР” тєрт то 19876. 1. Аугаа их Онтябрийн социа- лист хувьсгалын 70 жилийн ойд зориулсан ЗСБНХУын соёлын єдрүүд манай орсонд парпилттай болж /опйгөрлөө. Соёльч өдрүүдээр Моск- - 1 загийн Горькийн игрэмжит уран сайхиы акадсмик теат- Аалхалхажгллгал ЗОБНХУ-ЫН бОЁЛЫН ӨДРҮҮД 22:22:58 Манай орны вутаг дэвсгэрт ая. аад хийх дүрмийг 1982 онд БТС УХ-ны тэргүүлэгчдийв 11 дүгээр тогтоолоор баталжээ. Ривгхүринн дагуу 3 хоногт 40 км иг, 5 хоногт 75 им заш туулбаа 1|, 110 км замыг В ховогт багтаан сял- сан хүүхдүүдэд 1 зэрэг өлгөхоөр тогтоосон байна. бай томилогдмогц аяллын »: хангах миид бий тосоо, шацага, хоол хүнс, Г.ОУХУЫЛ гутал хувцаг, хөвжил тэр, үүр. гэвч бэлдэх азрэг ЯМ хаг дН ХУУХЗЭД ХО! дарч гарил. Энэ бүх зүйлийг үүр. гэвчиндээ багтаан дааж үүрч ал. ёстой шүү дээ, Тийм болохоор БНМАУ-ын төрийн шагналт, ардын жүжигчин Н. Норов- байзад “Уяхан замбуу тивийн мар» дуугаараа ая барьж, ул- үмвөмииөсчиглэлжэмээ 4 т хөлгөн үүргэйчтэй ивах ох нь АЗИ, НОМХОН ДАЛАНН Силхан ЗСБН сын ардын дуу бүжгийн чуул- Хүүхдүүд та мар жилийн турш Аялагчдын Өөрсдийнх нь арга ухалн, БҮС НУТГИЙН ОРИУУЛЫН гтэй, Д Эвүрсигэнд, га, монголын ардын армийн | эрдэм номд шамдан ихийг сурч ашилдагалнаас шалтгаална, Оюутны ОЛОН УЛСЫН 2 Отоод явдлын яам. дуу, бүжгийн ансамбльж хи. | мэдэхиф ! төлөө мэрийсээр бага ч Дашрамд сонирхуулахад: ИДС, УУЛЗАЛТЫН ӨМНӨ 1 ны дотоодын цэргийн дуу лийн ба дотоодын цэргийн дуу | болов Ядарсан байгаа. Оюуны ал- МУИС-ийн отутай ах өгч нар чинц, ---- ”- бүлгийн шисамбль, дуу хогж- бүжгийн ансамблийн бүжиг 4 ”4ал ялралаа тайлж зуны амрал- эиз зун «Монгол (Шарын даваа 1 мийн зНөмө» чуулга (гоцлов ү хи г ЧД б таа аятай талтай өнгөрөөх, олой 87» гэсэн төмх/длрон нэртэй б09 Зүлэллар дуулн СУСЛАЛ эеэ чид «Адуучин» бүжгийг бү. | црєд хэлбэрийг аав зэжтэйгээ хам- м-ийн явган аяаАыг ружнон бай. АЗИЙН иар) ЗСБНХУ-ын академик жоиалалтийд зохиолчдын ЁГ зарч өрэн сүвэгчилж байга Сайн гуулахаар шургуу бэлтгэж Сайца, шиган Зуу0д дэл ч ирлээ, ? хлэн Хє лу Бин тээн Диэнхг ХоЛОЭ лэлийн хорооны иарийн бич. БӨЕҮГ шалан аэлийг өмс. Ийм аяллыг 1-2 хоноё) багтааж Лллшгтзахдаа зуныхаа даалгав хурын цамнин авын ХҮҮ ХДҮҮД хайрэлн лбали УЛТАМахан тийн дарга, ЗСБНХОУ-ын тө- | зоо яаг тицону уудаг, Хариа Богд,уУ- рын заримаас биелүүлж болно, Сарьдаг уулыг давж Дархадын хот ., ийн шагналт, я| найрагч Зарим нь хөдөлмөр зусланд яаж, й Чөмд тааралдах цэцэг, иавч, л торыг туулан улшаар Цагаа , эс -аруүлйн Зарруүг2 лия Друнниа, Д, Нацагдор: бас заж хүүхэд иэррийн зус Богд уулыг тойроход Төр хура- Ус, гол мөрний үэрийг бичиж ям. Тэйгис голыг Эгсаж” эх Од) нд АМГАЛАН жигчин А. Диншев, Б. Мин- жийн шагналт, яруу найрагч | ла!д амрахаар төлөвлөж байгаа. САА, Налай: йдэглэл хөтөлж, цугдуулга хийд дэ- ХЭМГИЙН ХОЙТ Талын нутаг Монгол жилкнсв, нэрд гарсан дуу- Д, Тарва, МХЗЭ-ийн Аялж амрах тухай бодож байгал уунмод хот, Богд уу. рэгтэй, Ан амьташ байрлал тоог !Шарын даваан дээр гараад баруун ЭНХИЙГ чин Ж. Бичевская нарын зэ- яруу найрагч Ш. Сүрэнжав | ХҮҮХЭД Ч цөөнгүй байгаа нь мэ- ЛЫН байгалийн музей, Бугын САА ажигдал зураг авч пар сарны маш. ЗҮГТ Шишгэд голыг гэтлал Улзал ийг “рэг зөвлөлтийн 200 гаруй юэ? бийнн энхийн сэ, й | дээл, «Монгол шарын даваанаас ЗЭрэг үйлдвэр, аж ахуй хот суурин Аан жаргах хугацааг тогтоон, ойн ТАЙГЫН уулсыг түулэн Улалн/Уул хэ шкш--В-лүсолоУ р лдэвтэ! Орвог гашууны овоо, Алтай таван Газрын түүх дурсгалын газартай Шувуудын хэлийг судалж ч болио СУМЫН ТӨвД алллаа дуусгахаар тө. хүснэ : игчний аны шүлгээсээ уншлаа, богдоос Буйр нуур хүртэл...» гэж ТӨнИлцаж ирнэ, Олон улсын индис. ШҮҮ дээ, Энэ мэтээр ямар ч хот 5Ө8ЛӨишЭ, Чэтээвүх сэтгэл санаанд ЗСБНХУ-ын ардын жүжиг- 1 хүүхэд та нарын хичээлээр үздэг РИЙн «Найрамдал» зуслангаас эх- Суурим. сум САА-н төвийн орчинд . Аялалд бэлтгэхдээ хүүхдүүд та вогшиж таш , чин социалист хөдө. үзэсгэлэнт эх ориы маань уудам ЛЭЭД НИЙСЛаЛ хотын хойт болон Сонирхолтой сайхан зам чиглэл иар биеийн тамирын багшаас гад, Лам шонхон далай 0 Мөн зөвлөлт, монголын урай ГҮ Е БН кор хй гС. ЛУВСАК Г баатар Д. М. Гиатюк, Москон- | дэлгэр нутгийн хаана ч аяллын со- ЗҮҮН Чїїглэлийц пионерийн 12 зус. Заавал байгаа, Аллж амрахын тулд На газар зүй, ургамал судлал, амь- төг бол бүх дэлхийн барыг тэд зохиолч. зураач, архитекторч, Зих тайвны алт олтын хэсгээс, Фотог С. ШАГДАР цертын гоцлол дуучин Т. Фи: | нирхолтой сам Чиглэл олом бай. ЛАНД зочилж аялах сайхан чиглэл юуны түрүүнд та нар ангийлхаа Тай сУАЛАЛЫН багшаас тус тусад хагас нь юм. Хүн төрваатй кино ажилтны бү Л2-217222522:5-2-ш 8 ---БЭТЭ 2035-1128: шоу Ур 2170 7ЭЧ УГЖ ММ лимонова нарын дуулахыг Жишээ нь, зөвхөд Улаанбаатар Ч байна. Улгалбаатар хотоос ав. багшаар уламждуулан спортын ИР зөвлөлгөө дараарай. гуравны хоёр хувь эмэ бүс иу- 1 тзэлч уулзалтууд болон «Ок үзэсгэлэн худалдаа, 4ЗСБН газраар явж хөдөлмөрчидтэй тайвны уулзалт тоглолт болж үзэгчид сэтгэл өндөр хүлээж | хотын хүүхдүүд гэхэд л Богд уу. ТОбусаар Зуунмод хот ороод Богд хамтлаг,лэвлэл, ииомерийн байгуул. | Цэвэр цэшгэс агаарт аялан нэр тагт амьдарч, дэлхийн аж 3 тибрийн ховор нандин зүйл» ХУ-ын орчин үеийн архитек- Нөхөрсөг уулзалт хийв. өнгөрөв. авав. лын доёи ор “.Дугүрэы, уунианы! дах 50108 хүрт Бирэнцэнг РЭН 77-30 ух най бахиргаа- С-44:4477-4 ЭГЦ эж чан -3 Э-р шини 8 ко, ирэх, эсвэл т| їдор ширээ, " ны. шийдвэд гаргуулах хэрэгтэй. лта! » ямар ч тїшээлийг Элдвэрлэж байна. юэлэр” үхчих зург Мазэехэ тус тус изэг- ЭИХ ТАЙВНЫ УУЛЗАЛТ , Ёслолын хувцас омссөн | Уулзалт--тоглолт яаж Баруун шарын орсилд эмэг уу- Зуслан, үнзэний ферм, хөдөлмөр Энэ Цийдвэрт аялагчдын цэрс, ал. ЛАВан туулж найз мөхөддөө хэзээ 2 их тайлан, социализы, ыт- эн БэгэАдЛ . ажиллав, 5 “ТОГЛОЛТ лон ппонер сурагч, цэ- мОнгод зөвлөлтийн уран бү- лан дээрээс төрөдх хотоо харахад ОУслангуудыг дайрч буцаж ирэх дах хугацаа, замын чиглэдийг тог. Ч ТУСАЛДАГ сайхап зан чанартай бо. териалнзи, милитэрэчын үн төрөлхт: дэвшил» гэ? Зөвлөлтийн жүжигчид Улаан- « цэр. багачууд өнгийн тээлч, урлагийн зүтгэлтгүү- | эх орныхоо хөгжил цэцэгдэлтээр МЭт хичнээн Ч зам чиглэд (байж тоол удирдах багшийг томилсон ЯОХОД ЧММЬ спорт аялал их тустай бие биеэ сөрөн ершдөс. Янз болон баатар, Эрдэнэт хот, хэд хэ- Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд бөмбөлөг, цэцэг, эрвээхэйн дийн хамтын баяр болж оөн- | бахархахын зэрэгцээ байгаль орч- болио. байх дүрэмтэй. Та парын аядлыг ТЭХГИЙг хүүхдүүд та нарт оицлой рийн нийгмийн байгуулалттай - дэн аймагт тоглосны дээр Монгол зовлолтийн соёл, ур» Хүр барьж, энх тайвныг бэ- гөрлөө. ноо хамгаалах болон хот орчноо | Ахлах ангийн сурагчид Хэмтийн “заавал багш нараас эсвэл эцэг эх- Захья, Ж, ГЭРЭЛХҮҮ, ТҮҮХ соёл шашин эрүтлэг сан иянзны янзбүрийн үйлдвэр, аж ахуйн лагийн зүтгэлтнүүдийн энх лэгдэн «Наран үүрд мандаг» | МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ | дэцэрлэгжүүлж |». ногооруулахын пурууны ноёц оргид Асралт-хайр- ЧҮүүдээс чинь удирдаж явах ёстой (ПДС-ийн багш, Монголын З8йнлын рх лаа хөгжлийн тулд бид их зүйл хийх хэрэгтэй юм хан ууланд: авираад ирэхэд 8 хо- юм шүү. уул аяллын холбооны тэргүү- өөр түвшинтэй том хижиг у 2 өөр баййа даа гэсэн бодол төрөх болио. ногт багтана. Ийнхүү зам чиглэл тодорч удир- лэгч гишүүн) Өлбн улс орон байдаг. : 999999999999006. 2ү7унн со5а хрэинхийн 4 ирмүүн хөгжил, шийг- Инээмсэглэл д Ф хийд шивэчлал өөрчлөлт, 2-4 ямар ид шидтэй вэ? Тэр ид Фр "ММ Сөргөлдөөний талбар байна. тэр цааш шмь яаж ф 3 ашиглах болон ер нь алддын фр Ази тивд дайны їал унтарч үед юу тохилдов? фоттомын шарх амых батүүрээ- хээр Хойт 8 ээ. 2 аж Ч явуулав 2 ЙГ Бонөүнн- Аар гн рч Ул Энэ үлгэр үдээс хойш 5 үсэгтэй тэмдэг нэрүүдийг дэв- гурав, тав уу? Зуун тав!уу? жаахац хүн бол өөр хэн Ч -- Байшин минь иисээрэй! жиглэж байсиаа сууринаасаа уу? »9 гүнЭ рэн утга, учиргүй ї лгэр зохиоцгоо цагт Бургас хотноо огт Са- тэртээ бичжээ. Гадаа гарч гэж уйдууцлаа. Уур-нь баг- биш харин иөгөө нэр зард хэмээц Анчо хашгирсан бог салж, тэнгэр өөд, хөөрлөө. 3. Анхаарлаа сулруулснаас ф сайныг эн, Афгалшсть- » наанд ороогүй байтал гэмэт тоглохсон гэхээс байж сууж таж-ядсан Анчо ширээний гарсан илбэчиц шидэт хүн ловч байшин мэдээжээр байр- -- Ура-аагаа! хэмээл Анчо муурын гэдсэнд орсон шидэт » ны БУГЭЭГЭГ203 »Ф эхэлсэн -юм... Бургас. хотын. чадахгүй байснаасийм муу» ЧИйдэмгийн товчийг “дарж Давс байлаа, наасаа огт хөдвлсөнгүй, хөөрөн-дуу алдлаа. хүн яасан, ер нь энэ байна. Америсмйн зээс- » Надтай хамтарч үлгэр зохио. хий вош “зохиолцох Нь байна хаяанд байгаа Хар тэнгисийн хай”бичиж байгаа нь тэр, Тэ- Фэцс ажиллуулаад, Александ- | -- Аа| гэж Анчо гайх -- Ингээд юу ч бүтэх | -9 Сайн санаат хүмүүс ээ, түүхэнд Давс ямар үүрэг гүй. 9 гийн нэлээд хэсэг Ази шэнхэн Ф тө уу? гэж хүухлүүА та нартаа шүү дээ. Энэ мшомыг хүүхдүүд тэгэп тохойд загаснууд үдээс рээр оноодөр цайз нартаа «рын сүүлнээс дугтрахад муур сандаа уулга алдан хашги- гүй ээгээд муур инээд алдав. туслаарай! гээд эмээ нь бо- цэтгэсэн бэ? Ф.лллайн бүс нузигт бий. Явоц, »? шог Хэн жи нэиэ зхлхэн ЭССЭЭГЫД 7-4 хойшийн цайгаа ууж байлаа. жуулчлагч Солж тоглоё гэсэн мяугуу хэмээн муухай орї- раад тэр жижигхэц хүнийг -- Алив хө читэр угаалгын рооны халхавч бариад цоо (4. Өөрсдийнхөө инээмсэг 9Ф раяль, шанаа ай БОС) Ф Харш түүний үргэлжлэлийг та Яагаад ү2-н та нар Ён яв. Яг 5 цагт аав, ээж, ах эгч нар санал тавихаар бэлдээд байв. лов. Яг энэ агшинд тэшисийн барьж авах санаатай ухас- машин залгаад орхи доо? гэж хоор үсрэв. лэдийг алдсан Бургастахан (8 үүц ч ойрхон байгаа кь туйлын Ф бүхэн єєр серийнхөө д бодсо- далд дуртай, бас тэгээд зориг- ажлаа”дуусаад хавтсаа үдэж, Найз нар нь түүнийг хүлээж зүгээс салхи үлээлээ, Бургас хийхэд бяцхан хүн шилэн тэр хэллээ, -- Хараач, таминь тэрнийг яав? Тэд ямар хүжтүс бол- 9 єюултай түгшүүр шөн. Ф тоор бичнэ бизээ. Чухам ийм той, баяр хөөртэй, сайн сайхан машинаа зогсоож, бүрх мал- ядан бөөнөөрөө цойхой доор” хотод урьд өмнө нь хэзээ ч аягатай усанд унаад дорхиоо -- Бэдээ!! тэж Анчо ха- хараач! хэмээн Бургасынхан сон? Юу хийцгээсэн бэ? ? таагаар үлгэрийн єр бусын со- чанар өөртөө бүрэн шингээсэн, тайгаа өлгүүрээс авч, цүнх холхиж байлаа. Анчо элд: үлээж байгаагүй салхи ис- хайлжээ. риулав. хашгирна, Тэд. инээмсэглэ. 5. Үдээс хойш яг 5 цагт Ф АХ-ын мхэгж эь » зин шин Зачихэн та иар бүгдээ- үлгэрт байтугай амьдралд ха- болоод халааснаасаа хамгийн вийн юм зохиохдоо тун "сэр- гэрлээ. Шорвог болоод хүй- -- Лок, лок, лок! хэмээн -- Дотор нь арван өндөг гхийг,хичиээн, их хүссэд. боо загасанд зориулсан цайгаа Ф ЗХУ, Азийн сацлалих арчих »? рээ оролцох юм шүү дээ. рамсалтай нь байсгар л байгаа сайхан гэсэн инээмсэглэлээ гэлэн ажээ. тэн гэдэг нь тоймгүйгажээ. үсэрсээр муур тэр усыг уу- хагалаад хийчих! ловч тэдэнд инээмсэглэл бай- ууж, загасанд зориулсан те (4 цомкйн эрин үсенйа шаарлаагад 534 Хүүхдүүд зэ! Өөрийнхөө уран муу муухайг тэнэг мангууг, гаргаад Бургас хотынхноос -- Анчо, хүүе Анчо! Бу- Салхи санаанд оромгүй түр- гаад, хойт хоёр хөл дээрээ -- Бэдээн! Саигүй, Инзэмсэглэлгүй боло: левизийн нэвтрүүлгийн тү. Фф кийдсэл улс тєрийн ївинэ сэт- 22 зөгнөл, мероөдлөө бүрэн гүй- шударга бус явдлыг яс махиаа- өөр хаана ч тэгж зугаалж чад- шуулаач дээ! хэмээн тэд хаш- гэн зуур үлээсэн бодохоор зогссоноо гурвай инээмсэг- -- Зүймэдшалны тос НЭГ хоор тэд муухайгаар ярвай- рүүчийг үзэж суудаг Бурга? фу гэлтээгээр идэвхтэй Ө-г ажил- ”3 тэд таргацгаа| (Өөрийнхөө сз- саа үзэн яддаг шүү дээ, даггүй тэр л янзаараа аажуу. гирна. үдээс хойшийн ногдсон цай- лэлийг шүүрэн авч амандаа шилийг асга! жээ, Айцгаасан гэдэг нь сын тохойн загаснууд энэ ер .? дэгга Бэ 1-1 С.Гөр- »? наж сэдэх, эрж олох, бүтэ2эж | Өөрийнхөө овог нэр, нас, уужуу, баяр хөөр дүүрэн зу- -- Одоо очлоо! гээд Анчо гаа ууж, телевизээр загасанд нааснаа долоон өөр өнгийн -- Бэлээн! тоймгүй ээ. бусын адал явдалд ямар үү базслаас дэвшүүл- , туурвих чадварыг тэр чигээр хаягаа бичихээ битгий мартаа- гаалахаар гарч байлаа. Өдөр дэвтрээ хамхилаа. ! зориулсан эхнїи үү?” бүрх малгайг давхарлан ӨМ: | -- Гурван ширхэг цахид: (7---Жирн Жирн! Хүзүүгээ рэг гүйцэтгэж яаж оролцсон (2 ян 67-70 07 ү-03:0233 » эж Гүү элгэн зохио, бас рай! болгон явдаг л замаараа, ха- -- Хаачих ць вэ чи? гэж гийн хөтөлбөрийг харж бай- сөөд мэхийн ёслов. гаан дэнлүүний шил хагалж сунгаад, мапай найзын бай- бэ? ?4 Бав өн этгүлгггшооал » Мт--2-1 Янг зөхиосөн Злэштых хамтын номны яянас жуутаар нь сарнай цэцэг алзг- эмээ нь үзэмтэй талхны зуур- Сан загаснууд хүртэл” амаа -- За, ямар байна даа, хий! 5 шинг бариад аваач дээ. Бид 6. Бургас хотын усан буу- Ээ хавизн бий болгох тухай шавэй » үлгэрийг свагд би манай гарн- Бэгиэлинэ лэх лай лах гудамжаар аажимхан магийг хэв рүү хаях зуураа ангайн гайхжээ, одоо тэгээд жуулчилж эхлэх - Хийлээ! чамаас туйлын их гуйж бай. далд өргөгч цамхгийн ажил- » улсын сашал, Х Тийн бусад узс орны хүүхдүүд, зураг илгээхээ “битгий мартаа- алхаж, зөрсөн болгонтойгоо зандрав, Ёс Ба вэ? юэ? фолсод 1 тэж "муур Сүдүүн дуу. ЄнЗүн гэгээ шинэ өм- на шүү дээ. Найз маань ни- тай, хүзүү эржлОООЛ7 3 сан хамтарсан Делгёт туяхаг- та нарын үе тэнгийнхний бич. рай, Фото зургийг чинь чиний урьдын адилаар ялдамхан ж цаа !гэчихээ, йнаа? гэж учиргүй гайхсан гаар хэллээ. эгч нь хяргаж хн- сээд явчихлаа гэж хүүхдүүд анааш Эири выг шэмншүэ Ацлэг Кампучийн 4 сэнхэй шэгтгэнэ. (Ингээд Л та мэрн тавиа, ондоо инээмсэглэн мэндэлж, малгай- -- Жуулчилна Д анааш 2Кири төмөр хєл дээ- | Энэ санамсаргүй тохнолд- гээд, дотор нь хая! хашгирна. Т. Манай найз Анчо юу Ф тайзснч улс төрийн бодлого, Фроо хэр хамгийн осошиы, (зугаатай, хэдэг юм ШҮРд оо э8и гаа авч мэхийн ёсолсоор таа- АНЧО годхийн гарлаа. Яг Га" рд, салхины аясаар дэшжиг- лооё болоод Анчогийн эмээ --Бэлээш! Гайхаж, айсан анааш хү амсав? Тэр ямар баяр хөөр, Ф -- де нтүүн эн 17 фроо тэгжилт адал явдал, санаясар: тай нь аргагүй явцгаана. Энэ Рахын даваан дээр эмээ нь үэж байв, цочихын эрхээр үзэмтэй талх. -- Нэг шил шар тос асга! үүгээ нугдайлгасан байх бө. ГУМЯГ, гомдол түгшүүр, адал 4 бодлого зэрэгт Ази тив цонхон Ф түбхээр дүүрэн үйл явдал (61 КИНА КЫДРЕВА бүхэн ердөө өдөр болгон дав- БЭЭР үоэндийр зэхлллөгүй. - Юу вэ? 197 болойд хийх ЗЕН зуурсан шА78-3 Эв өн Х-ы-ү8 хая! гөөд хөдөлж Ч чадсангүй. Ха- хүлрээ 2 эгч бэ Ф халайн бүс цутагт амар жимэр тагддагийн адилаар тун Ч хэ- кож, байлаа? хэмээн Бургасын гу. хэвээ пийшин рүү хийхи! үүн гутал! Цамцны РУУН рин байшин дээшилсээр дээ” . Дотроо Анчо, Александр фоох терөх арга саныг төдєрхөйд- » вийн байсан болохоор одоо» Цагт зугаалга гэж ярихгүй даужаар сугаалж явсан хү: оронд ач хүүгийнхээ хнчээ- ханцуйг! Хоёр боодол соод! шиг ЗЭХ, өөд иалэл муур, бяцхан шидэт хүд Дав ф, Сон юм. 14 хон үлгэр эхлэх нь ээ гэд- 50348. яаадан шахсуугах мүүс дороо яг хөшсөн 8-8 13 “цүнх үү шургуулаад АЛЖГҮү халан Жимсний Ч4- өгчээ, сыг хутагын инсч яваа жсай »? онь мөн С-1--) шин ё гийг таамагласан хүн нэгээ- ТҮ: г) зогсоход салхи тэдний бүрх гайхсандаа болоод таг хөшиж намал! Математик болон хэл- |. Баяртай, баяртай! гээд УМН яасан? Зарим хүжүүсн! хамтарч 24 хэн Ч байсангүй өө. БНБож шгҮлЖ вс маягайнуудыг хуу. оврын, ос малан 5 ши дүрмийн сурах бие? Анчо 5385 Зишгагн, га- Н.нрөгэй лэн шоньсй 3 роо, тгээн холбоо- тол баатар АНЧО ч бас гада: -- Би даалгавраа хийсэн арилав, мүүс малгайгаа в- лд даа. Харид чн ч . Алек чид ту! хүрэх энээ гүйлс зургадугаар ? ласангүй. Анчо математикийн шүү дээ! гэж Анчог хэлэхэд ЭЭГ шО2н3 харайдгасан тэгээд хаашаа явах тухай | Муурын тушаалыт | Анчо л хээ бүс шалаа оронд тоглоом, ииээдэм, хөг 9 нэг БүгА8 эн Маресата-л » тэрийн даалгавраа ДӨНГӨЖ эмээ нь боловч ингэж гүйх зуур иь бодсон уу? гэж баярласан Ан- хичнээн хурдан. ямар их дур чихоод, сахлаа тааламжтай- Жил баясал бялхсан ертөнцөд 9 Зава. сюулгүй байдал ба хөг. сая дуусгаад дүрмийнхээ -- Алив тэгвэл ӨгөөД салхи эхлээд тэдийй Нарны чог асуухад муур хүсэлтэй биелүүдж хэлсэн гаар илсэн, дээр дээрээс иь ӨЧСОНгэж ярьж байгааньүнэн Ф хид. ардчилсан боловсролын даалгаврыг яаруу сандруу би” орхи! гээд мүдний шилээ хадхавчийг, дараа иь Инээм- - гүй "яахав: дээ! бүхнийг угаалгын машин руу давхарлан таасан гурван байдалтай хэр нийцэж байна. ф төлөө оюутны хамтын ажилла. 2 чээд байлаа. Хэн ч урьд нь зүүж, дэвтрийн хуудсыг эр, сэглэлийг нь Чулаан аваад Хойт туйл руу явиа. Сүүлийн чулуудаж байсныг та бүхэн цнээмсэглэлээрээ нэгэц зэрэг 89? Бас хүмүүс тэднийг сайн фр га» х 7-02 Ён нэ агнаа ”2 таньдаггүй байсан Александр гүүллээ. -- Бичсэн гэнээ, арилав. Тэгээд өөрсдийг нь үеийн мэдээгээр бол хойт лав гадарласан байх аа. ииээмсэгдэх авай... сайхан.гоё ганган,энх амгалан. ф Ены-ЁВ 8. Ё.Л---үч ЁЯ нэртэй муур сандал дээр ла- хө|!Энэ чинь одоо юу гэгч ийш тийш шидэлж эхлэхэд туйл цасаар биш, шоколадтай ,-- Хүүетанар,танарчинь Би үлгэраэ энд дуусгаадта баяр жаргалын ертөнцөд оч ф замы Ц: задуучуулын оруулж Ф зан хөдөлсөн янзтай хэвтээд болж байнаа! Чинийхээр бол хүмүүс гудамжалр бүрх малФ цөцгий, гаатай гүзээлзгэнийг яаж байнаа! хэмээн эмээ Мь мартаа шилжүүллээ! сон гэлцэнэ. Мон өөдгүй МУУ- ф» байгаа хувь нэмэр», блом ул- ёсоор та пар зохиосон ногоон шүдээрээ Анчогийн эцэ чинь гэрийн даалгавар гай, царны халхавч, инээм- хольж хийсэн зайрмагаар бүр- бахирна. Эмээгийн үгийг сон. Энэ түүхийг та бүхэй цааш хай, нэр нүүргүй, шударга Фф сон оюутны семинар, ОУОХ-ны 54 үлгэр, иэр, нас, хаят, чимэг зу- Дэвтэр рүү залхсан байдлаар болж байна уу? гэснээ дэвт- сэглэл аль,аль нь байхгүй хэгдсэй байдаг гэнэ, "Ийм сох амьтан нэг ч байсангүй ц, үргэлжлүүлээрэй! биш, аймшиг, дайн дажиы ыр ф ХҮ нх хуралд, бэлтгэх засуул » / г, өөрийн фото зургаа ирүү: харж байна. Тэр бас л одоо: рээс хоёр хуудас тасдан халад болчихоод тонгочиж! байв. сайхан юмыг тойрч гариа гэ: ээ. Ингээд цаашаагаа юу болс- ТӨВЦӨД Очсон Ч гэх юм. Үл лаар гишүүн Өануүнихурнн, 25 тариалыг шалгаруулж, дэраахь | Хон болох гэж байгаа юмыг | -- Суугаад дахин бич! Ээж, аав, ах, эг нар Бургас дэг дэндүү тэнэг явдал бол. . Угаадгын машин садын Өр ныг ярьдгаа даа! ДОГҮ8-1 гүй 0-р 37 -эмыцөлаг 2 зайг гадарласангүй, Бургасын усан хэмээд тушаалаа, хотын гудамжаа хүдОх шаг но биз дээ? хэмээн хэлэхдээ рүүгээ хийсэн бүхиййг эр- 4 дүйн ертөнцо, 5 54 їэгд 72өр байр 1, Диплом, буудалд өргөгч цамхгийн ажил". Та үй чухам ямар!байд- хан ЭЧ ээрэаг Чүү Чамай саяхан цаасан гурван инээм» гүүлж тойруудац эргэлдсээр | Хүүтэй юу учрав. муурна- ярилцана. р 3 эв: харсан хэв Р-идл үн ЁЛ «КР БУСЫН ГАНХАМШИГТ пБИБАУД |Жол олон улсын хийдэг Жири нэртэй 8нааш гийг бүү мэд, харин Анчо тогтож бїйсан ч салх улам сэглэлээр зальжиш иннээмсэг. бүгдийг хольж, зуурч байж сац бо, бяцхан шидэт хүнюу Ийм юм болсон гэж үзэхэд, зал! “АрьЖ аа М-- ----8 Ё ҮЛГЭР», зохиох уралдааныг Д. хүүхдийн «Онх тайвны туг» 1У энэ үед хөлөг ойгоцїоос ам: минчийж улайтлаа уурлан. догширсоор Анчогийн өрөө. лэж байв, сая нэг санаа амарчээ. хийв? Нисээд явсан байшин, эдгээр ертөнцөд наж очив, 23 туузаагыж ЗО гаруй гадаадын С.үхбагт срын зү л--3 МПБ- ассамблейд оролцох урилга тат жүрж буулгаж байлаа. Тогдох гэж яарч байхад гэ? инЦ цонхыг саван он йлгож .,”- Сайн Сайна хэмээн |(-- За гүйцээ! хэмээн хэ? түүний зорчигчид яасан бэ? танд тэд нар юу үзэв, юуг Фф зочид төлөологчид оролдох юм. мын Төв Зөвлөл, Болгарын соёл, 7 Хоёрдугаар байр 2, диплом, Тэр ч бас мэдсэнгүй. Үзэм: рийн даалгавар устгана гэдэг. шилийг!нь хагалаад хйшгийг Айчо зөвшөөрөөд, -» Тэгээд лээд муур толгойноосоо но- Тэднийг аялж Яваа байдлаар биеэр туулав, яаж эргэж ф занал "амин Уончгнср Өрийг цан бүрллэнч хллыг байр Ч. Диплом, тэй ТАЛХАНД |ХОЛИХ | ӨНДӨГ МИНь юу гэсэн үг вэ, тамины нь тасдаад алга болдфО. Яг тийшээ чинь юугаар явах юм гооц бүрх малгайг авч, баяр нь дүрслэн бодоорой! Бодоод, ирэв? »? ү 8, / 7 д яалт хөлдөх уулзалт юь МАХН-ын урч байсан Анчогийн эмээ -- Сонс до доо Та, Сонс! энэ агшинд Анчогийй роонд бэ? Галт тэргвэр үү? эсвэл хоөрийн байдалтай мэхийн ёс- юу болсон тухайгаа надад 9, Тэд тэгээд дэлхийдээ ХЇХ их хурдаас дэвшүүлсэн мян 23 хүртэл | хугацаагаар Толгарын ардын дуу, сонгодог гу » Ф 54 2 Феоедын Төв комиг ? 54 ? 2 л авь2 н --. - -- Эмэдэгдээрэй. Гэхдээ дараахь эж ирэв, ь эргэж Ази, Номхон халайа улсуудын мүр"ч болоц зєтрєйын дуутай хальс Г тухай гадирласайгүй э9, гэж тар уйлан дуугараад,-» долоон өөр өнгийн ма !.гур. онгоцоор уу? гэлээ. доод, АМТР-МАНТР мэдэгдээрэй. Гэхдээ дараахь яаж эргэж ирэв єр 2 1 Яая 16-14) шмны | 30 хүүхдийг “тусгай шилийг уг Хүй тэн! "Давстай! Хүч" Хүчтэй, шорвог, хүйтэн! Хүч! Ван инзэмсэгдэл, учирч - Найшинд суугаад л БАНТР| Иисэцгээд! хэмээц муусуудыг болож, ЛЖ” мал ана. Бэхөч 9 наа ллэ тухай жинд зүү? : 2, г хиаг 9-2 2 3-2 тэй! гэх мэтээр Анчо гурав тэй, шорвог, хүйтэМ| Энз парийн төдий болсоц 4г муу ЯВЬЯ. Ингэж аллбад тохь тух: хашгирлал, бичнэ биз дээ. Ёс: дож, ю 29 ---2--0--005 сүл 8: Л 22 ос МХЗЭ-ийн Тов ХӨ- Тэргүүн байр эзэлсэн бүтээ. й бог тай байна биз Элэ Үү! ийг хэлсний дах. 1, Муур яагаад инээмсэг- байгаагаар знэ бүх түүх єр у - 7 ёи Ута зовнол, ИЙГ орчуулж «Энх тєйвим дугаар ангийн сурагч л би? муусайн үгнүүдийг бн хэд даг. нарны халхавч, дор айна даа гэж муур гиүүд ЛЭЛИЙГ ЮВЧ,. мэлгАЙГ омсов? нь даж дуусав ба! сурталчлаа хэрагжүүлэхэд “р Ф трамийг Зүнэлтиүүлийн ӨӨР. зуу? вс йн төвд явуулна. чиж болохоор муруй сарий хин бичих болж байшаа!Хоёр, хүн инсэн орж “Энэ: хариулдаа, ра байших шижигиаж шү, : 9 а2, хад ач холбогдолтой юм. ирс, х 2 “.СОДБОМДОРЖ 992090999Ф9Ф9999999999Ф09999999999Ф990999999999999999999999999499995400004: 9999999999940499490949699949440499900999999999999499099099 ө, : 4. “Яхсотеунваалх, чнэн “єэөсвь«26снь тш, Түрүүч нь М43-т чэмээээлэшхшэшэлллии-иа -- Андрюша зөөлөн зан- тай байсан гэнээ? гэж ээж Гиедковоос лавласнаа ми- ний гараас угзран, -- Алив явья, Петя| гэв. Тэгснээ эргэж харан, -- Өөрийнхөө зөөлөн зангаар дайсны танкийн Өөдөөс эгцлэн босож оч- сон юм даа, Танд ингэх тохиолдол байсангүй юу? -- Би өөр юм хэлэх гэсэн шүү дээ... гэж Гиед- ков сандчив. Ээж түүний үгийгсонс- сон ч үгүй, -- “Гатгалзаж чаддаг- гүй байсан уу? «Угүй» гэнээ? Тэр фашистын тан- канд «үгүй» гэж хэлсэн юм даа! Үнэнч шударга хүмүүст энэ үгийг хавирч яах нь вэ?| Явья, алнв явья гэм, Петя! -- Үнэнч шударга хү- мүүсийг би хэлзэгүй л дээ... би тэднийг хэлээ- гүй! 3Кижигхэн туранхай ми- НИЙ Ээж наманг гуд гуд талын гуравдугаар дав- хартаа гаргачахав. эзж Гнедковын үгийг сонсохыг хүссэнгүй. їэвч тэссэнгүй шатан дээгүүр тэгнэн доош тон- гойн дахин хэдэн үг хэ лээд авав. -- Зоригтой хүчирхэг хүмүүсээс сул талыг нь, төм агуу хүмүүсээс жи- жиг сажиг дутагдал-эрэх нь өөрийгөө тайвшруулж йгаагийн шинж биздээ7 Ингэснээрээ тэдэнтэй ойр- тож очнж байгаа юмшиг болдог уу, аа?! - Үа юуг хэлээд байгаа юм бэ? Хэнийг? тэж Гнедков тоглож (2ай- таад дэлбэрэх бөмбөгөнд хүрчихсэн юм шиг мэгдэн сандран бувтнав. хаалганы хэн гэдэг хүн ямар өвчнөөр өвдөж байгааг ээж сайн мэддэг байлаа. Манай байрныхны эрүүл мэндийг хариуцах даалгавар авсан юм шиг л ан. «Хэнээс ийм даалгавар авсан юм бол7» гэж би боддог байсан юм. Харин том Солсон хойноо ийм даалгаврыг ээжид өөрийнх-нь хүнч чанар л өгсөн юм байна гэдгийг ойлгосон. : Өвчтэй хүмүүсийг зэж царайных нь онгө, нүд: нийх нь харц, хөдөлгөөн, алхаа гишгээгээр иь хүр- тэл тодорхойлж | чадна. Тэгээд ч өвдсөн хүний ха- жуугаар. дуугүй “өнгөрч чаддаггүй байлаа, -Үүний- гээ энэ бол миний өвчин ҮЭДЭГСЭН, өб?: ээ! зүрхээ туслахгүй байпа тэдэг бү: дүүлэг хэрэг шүү, олз чинь соёлгүйн шинж гэж нэгэнд нь хэлнэ. ) «Өвчтэй .-байж яагаад хэвтдэггүй юм-.бэ:. Биеэ хайрлахгүй бол та өөрөө л хохироно доо» тэж нө: төөд нь сургамжилиа. Эрүүл мэндээ боддоггүй хүмүүсийг ээж хайнга омтгой тэж тооцио. Өө рийгөө хайрлахгүй гэхэд өрөөлийг хайрладаг бай- гаа даа! гэдэгсэн, «Таны царай нэг л Саргар байх чинь!» гээд тимиастик хийж байгаа эж “Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын МАНАН ХАЯГ: МХЗЭ-ийн 7 ствє!- ням 1йө оо УОХиЫ байдлы йны 7100 Мрэс Миннрйн ном самшран юм шиг өлмий Дийн хэн нэгний духыг барьж үзнэ. Ээжийн алга хүний халууныг бараг л алдахгүй тодорхойлно. Ээж өврөө ч мэдэлгүй- гээр нэг л мэдэхэд манай хөршүүд зөвхөн эмнэлгийн Ч төдийгүй өөр янз бүрийн тусламж гуйн ээж рүү гүйдэг болчихлоо. Манай- хыг «буян үйлдэх товчоо» гэдэг байлаа. -- Гомдмоор хоч, биш «ээ. Харин ТОВЧООНД НЭГ хүн ажиллаж болохгүй, ядахнаа хоёр байх ёстой. Чи ойлгов уу? гэж зэж надад хэлэв. . дээрээ өн- -- “Сөхөртлөө гүй- гүй. Таны тус болоод гүйгээд байгаа хүмүүс чинь дараа нь танд ямар нэг аюул зовлон учирхад гараа сун- тах ч юмуу даа, үгүй юу! Эмч нар зөвхөн эмчилдэг- биш өөрсдөө. (ас өвддөг биздээ гэж Гнедков өрөвд- сөн дүр гаргана. Хүмүүст үл итгэх бай- дал, эргэлзээ төрүүлэх нь дөод давхрын хөршийн өвчин байв, -- Нөхөр чинь эсэн энх байгаад үүнийг харсан бол яана! Хөөрхий хэв- тэрт ортлоо л.. таныг хүүхэд шиг зэрхлүүлсэн дээ! гэнэ. Ээжийг энхраилэл ч, эрх дураараа -амьдрал ч эвдэж өөрчлөөгүй . юм. Ээж ёстой л сөхөрч унат- лаа их ажилладаг, ерөө- сөө л.хүн гэдэг. «элэгдэж мууддаггүй» юм шиг л алжаал ядралаа- нуун, хий- сэн ажлаа гавьяа ялалт. гэж ерөөсөө ,. ярьдаггүй байлаа. Эмч гэдэг зөвхөн мэргэжил төдийгүй амьд- ралын, аж төрөх ёсны нэг жишээ байх ёстой гэж тож ярина. || . «Буян үйлдэх товчоо» ч ажилласаар байв. : Ганц бие хүмүүс бус-. дыгаа бодвол С.йсхийгээд л удаан өвдөнө. -- Ганцаардал гэдэг. нууц халдвар шиг хүнийг. Дотор талаас нь иддэгюм... Зарим ганц бие хүмүүс, өвдөхөөрөө ...баярлахыг . яана, аймаар юм!. Өвдө- хөөр нь тэднийг санадаг - халамжилдаг байна. л к даа! Хөөрхий гэж! Эмнэл- гээс эмч ирнэ, .би байн байн орно... Хүнийг ган- цааранг нь орхиж “болох- гүй ээ, ерөөсөө болохгүй! ” тэж ээж ягина, Нэгдүгээр давхарт суу-/ даг Надежда Емельяповна гуайн үүдэнд очих бол- тоидоо л ээж «Үхзэрийн хар дайн устаасай!» гэж. амандаа” хэлдэгсэн. " Ээж: » (ТУУЖ) Ё үгийг хэлэхээр л хаалга онгойх шиг надад санагдана. -- Петя знэ гэртээ харь! Надежда Емельяновна хүү- хэдтэй ярихаараа уйлчих- За миний хүү даг юм... харь гэж зэж намайг хөө- нө. Үс “Надежда Емельяновна туайн охин нь дөчин нэгэн онд дайнд амь үрэгджээ. Таня гэдэг ,байсан: гэнэ. Г---.3а 8в.яв..ПетяГл Ингэж хэлээд ээж ми- - ний тохойноос барин ца- хилгаан шат руу аяархан түлхэнэ. Згє: гсЭэж бүүргтэр үед: на- даас төө “хэртэй намхан байсан:юм..Гэхдээ том хүн байсан болохоороо нүүр ца- рай,-зан чанар “нь бүрэн тогтворжсон харагдана. --0БисСол баригдаж Дууссан барилга, харин чи дутуу байгаа барилга шиг харагдаж байна гэж эзж намайг хэлдэгсэн. - Үнэхээр ч тийм байлаа. Баригдаж дуусаагүй ба- рилгын зарим нэг хэсэг нь “нөгөөгөөсөө заавал тү- рүүлж энд тэндээ цоройж нэг л эвгүй харагддаг шүү дээ. Байгаль эх миний га чА авгь эснэ-С36свь-Є2-снь хоёр тар, хүзүүнд иххүч анхаарал тавьжээ. Миний хүзүү, хоёр гар дэндүү урт байлаа. Би ч үүний- гээ мэддэг, тэгээд ч хү- зүүгээ мөр хоорондоо шигтгэн нугдайх, гараа ар нуруундаа үүрэх гэжорол-: доно. Уртыг богиносгож байгаа нь тэр. Айлд орж болохгүй л бол Солохгүй,. цахилгаан шат руу ор л гэвэл орлоо. Би ээжийнхээ үгнээс ерөөсөө гардаггүй -байсан болохоор эзэжээс өндөр байх надад нэг л эв- гүй, : Гэвч заримдаа Надеж- да Емельяновна гуайхүн- дээр өвдөхөд ээж, - их олон эм бич- лээ. Тэгэхдээ (энэ бичиг ямар эдгээчих биш дээ, " чи л сурсан замаараа ап- тек руу яв! гэнэ. Аптек явах нь надад үнэхээр дассан зүйл бай- лаа. ямар нэг” хөр- шийнхөөс эмчлэх довтол- гоон эхлэх үед зэр зэвсэг” болсон эм танг би авчирч өгнө. Хэрвээ тэднийд эмэнд Явах хүн Сайхгүй” бол шүү дээ! Надежда |Емельяновна гуайн үүдэн дээр ирээд “ЛОөснө«ЄС1608ь ЧУЛО (4087, " ны доор “ ЗОГСДОГ би зэжийг дуурайн, Яг тагнуулч тохиролцсон нууц Үгээ хэлж байгаа юм шиг «Үхээрийн хар дайн уС- таасай!» гэж шивнэв. Хөлийн чимээ дуулдсан- гүй, харин хаалга онгойн. -- Уадаа хүйтэн " бай. на уу? гэж асуухад нь би, -- Үгүй үгүй дулаахан байна гэв. Тэрбээр ороосон алчуу- рандаа нуугдах гэсэн мэт шургасаар, | -- Би бүр даарчихлаа гээд ор луугаа эргэв. Би Надежда Емелья- новна гуайтай гадаа хэд хэд дайралдсан -юм байна шүү дээ, Хүн түүнтэй ярих вий гэсэн шиг чимээгүй- хэн харагдахгүй шиг өн- төрдөг: байсан болохоор ямархуу царай зүстэйгий нь мэддэггүй байжээ. Орных нь дээхнэ талд хоёр залуухан хөөрхөн хүүхний зураг Сайлаа. Би шилтэй, хайрцагтай эмээ барьсан хэвээр тэр зураг луу өөрийн эрхгүй дөхөж очив. -- Энэ миний охин гэж аяархан хэлэхэд нь би, -- Хажуудах нь? -- Хажуудах нь... би. Итгэмээргүн байгаа биз ДЭЭ? гээд -зурагтай нь харьцуулах вни гэсэн шиг алчуур луугаа улам ч шигдэв, Гэхдээ л уруул, эрүү, хамар нь “зураг дээрхээсээ огт өөрчлөгд- сөнгүй, хэлбэр төрх, ихэм- сэг чанарыг нь он жил чэвдсэнгүй». Урьд нь бү- хийл нүүр царай ньитгэл найдвар, өөртөө итгэх ит- гэлээр дүүрэн байсан бол одоо... 1 . Надежда Емельяновна туай хүүхэдтэй ярихаараа уйлдаг гэдгийг гэнэт са- наад уйлуулахгүй л юмсан гэж байдгаараа чармайв. Тэгээд, - -- Өнөөдөр “ёстой сай- хан өдөр байна. Таны ца- рай зүс ч сайн байна... урьдынхаасаа сайн... гэж хэлтэл, - Урьд нь чи манайд орж ирдэггүй Сайсан шүү дээ. т-- Орой тан ирнэ! Манайх засвар хийх гэж байгаа тэж.би уйлахаас нь сэр- гийлж бушуухан өөр юм ярьж гарав. - с г-. Энэ.байшин "ч хуу- чирлаа даа! Гэхдээ л бөх эд дээ, - дээр зэж ! а зөвшөөрөн. өгүүлэв. 1 » Энэ байшинг аль боло- ) --ОТаня цонх үсэрч- тарах мөн их кВ--н2, тэв. - Том биз дээ?" -- Тиймээ, тэнд цонх- хүүхдүүд хүлээж | ан юм. тэй хүүхдүүд наашаа орж. ирэхээсээ ичээд... : намайг суу гэж шивнэв. Би орны дэргэдэх жи- жигхэн ширээний хажу суулаа. болсон хойноо «Б» 6. 18. 23 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ыйн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАП1Б-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 44ДЭХЖИЛДЭЭ -- Ме45 (2249) ь (Аугаа их Октябрийн со- циалнст хувьсгалын 70 жин- лийн ойд зориулсан ппонер цэрэг-спортын «дөл» тоглолтын улсын авар- та шалгаруулах тэмцээнээс сурагчдын хийсэн сурвалжлага) Улсын сүр цэрэгтээ, тийн сүр Манай хүүхдүүд сонсоод баярлах, сэтгэл төрлөө. Магадгүй өс- сурамт магнаг үсэгтэй агнай дээрээ мандуу- оо харийн дайс- явсан тэр үеэ, оцы Халхын го- аын байлдаан, 1945 оны Чө- лөөлөх дайнд анд зөвлөлтийн нөхөдтэйгээ мөр зэ- далд үеэ ч дурсан санасан байх. Буурлуудын хувьсгалт баа- т: үйл хэргийг залгам- жи. зх орноо батлан хам- ах соргог манаанд зЗог- гаал соход хэзээд бэлхзи ардын армийн салуу халаа дайчдын жагсаалыг сэтгэл заавал төрөх ажээ. ..Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагсрьт дөрвөн өдөр үргэлжилсэн пионер су- рагчдын цэрэг-спортын «Дөл» тын дүн гарлаа. уль сум, район, хот а шалгаран улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд байгаа шилдэг 250 єсөн төрөлд агаа сорьсноос игай, Сэлэнгэ | өсвөрийн дайчид эр дүнгээр эхний гур- зан байранд шалгарлаа Эр зориг, бие бялдар, эх оронч болсон цэрэг хүмүүжлийн жишээ ртын «Дөл» ын аварга шал- цээн Монголын багууд догдог ал Г жигдрэн жагсчээ. Пионер су- рагчдын эрэг, спортын «Дөл» тог. ын улсын авар- та шалг: ах зэний изэлтийн аж армийн залуу халаа батальон бэлэн болсныг пионер су- рагчдын цэрэг, спортын «Дөл» тоглолтын ерөнхий ко- майдлагч, хошууч генерал ГТ. Ма сиадад парад Кко- ми ч, сурагч Д, Батбаяр илтгэлээ. Үүний дараа Д.Сүх- баатарын гурван одонт МПВБ- ын туг, «Дөл» тоглолтын ту» гийг хүндэтгэлтэйгээр авчрав. Хошууч телерал Г. Махба- риад тэмцээнийг изэсиййг мэ- дэгдсэний дараа тоглолт өх» цэр- жагсаалдаа гэдэг. ч сайхан алхаж байна шүү гэж настан буурал хоёр өвгөний ярихыг бахархах атаат дайсантай ту- ялалт байгуулсан тэр хараад баярлах ! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! лтлтттт ь28-1-1-1 1527 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 25. АР АВХААЛЖ САМБААТАЙН НЭГЭН Гараа сайн бол бариа сайн гэдэг. Аль ч баг аваргын төлөө өрсөлдөхөд бэлэн байгаа нь тэмцээний эхний өдрөөс ха- рагдлаа. Тэмцээн маш өр- сөлдөөнтэй, сонирхолтой яваг- даж цэргийн 1, 2 дугаар 16 тоот гимнастикийн тоглолтын эхний гурван байранд Ховд, Өвөрхангай, Төв аймгийн ба- тууд шалгарав. Энэ үеэр Төв аймгийн тө- вийн 10 жилийн ПИ сургуу- лийн сурагч онц сурлагатан Б. Оюунчимэгтэй уулзсан юм. Тэрээр: -- Би цэрэг-спортын өртөө- чилсөн буухиа, эмнэлгийн анхны тусламж үзүүлэх нө- хөрлөлийн тэмцээнд оролцож байна. Бид зөвхөн өрсөлдөх гэж ирээгүй. Бие биенээсээ ши- нийг сурч, сурснаа улам бая- жуулж, туршлага солилцо- ход тэмцээний зорилго орши- но гэж ярилаа. Мөн өдөр тус лагерийн дэр- гэдэх Халхын голын дайчдад зориулсан хөшөөний дэргэд хөшөө дурсгал хүндэтгэх ёс- лолын ажиллагаа болов. Хал- хын голын дайчдын мөнх алд- рыг хүндэтгэн, хүндэт Хха- руулд зогсож, баг бүр бэлт- гэсэн улс төр, уран сайхны арга хэмжээг тоглолоо, Энэ тоглолтод Эрдэнэт хотын баг түрүүлсэн юм. Багийн ахлагч хотын бжн- лийн И| сургуулийн сурагч, бүлгэмийн зөвлөлийн дарга М. Баттөртэй уулзлаа. Эхний өдрийн дүнгээр ма- най баг амжилттай дүн үзүүл- лээ. Багийн гишүүн бүр ха- риуцсан үүргээ сайн гүйцэт- тэсэн. Бид тэмцээнд түрүүлэх зорилготой ирсэн. Гэхдээ бу- сад багууд сайн бэлтгэлтэй байна. Ялангуяа Өвөрхангай аймгаас ирсэн өсвөрийн дайч- 2: ҮуЛСГГЇН ЇГ ШАЛГУУР дын тоглолт жигд, маш сайн зохион байгуулалттай байна гэж Баттөр ярилаа. Үнэхээр ч Өвөрхангай аймгийн баг тамирчид, тэмцээнд амжилт- тай оролцож олны талархлыг хүлээл, байв. Тэмцээний эхний хоёр өд- рийн дүн гарахад Өвөрхангай аймаг Эрдэнэт хотын өсвө- рийн дайчдын оноо тэнцүүхэн байсан нь үүнийг гэрчлэх биз ээ. Бусад багууд ч түрүүлэгч хоёр багаас хоёр гурван оноо- гоор хоцорч явлаа. Хоёр гурав дахь өдөр бол- сон тоглолт тэмцээнийг улам сонирхолтой, өрсөлдөөнтэй болгов. 2Кагсаалч салаа шалгаруу- лах тэмцээнд Өвөрхангай ай- маг, эмнэлгийн анхны тус- ламж үзүүлэх нөхөрлөлийн тэмцээнд Эрдэнэт хот, багийц захирагчдын дунд явуулсан цэрэг- тэмцээнд Өмнөговь, спортын өртөэчилсөд 6 уралдаанд Ажилчны р өсвөрийн дайчид шалгарлаа. Аль баг аварга болох бол? Энэ асуултын хариу тэмцээ- ний хамгийн сүүлчийн тог- лолт «Өсвөрийн дайчин» ха- нын сонины тэмцээнээс Ха- рагдах байв. Өнгө өнгийн ха- рандаа, будаг, шугам ширээн дээр ярайна. 830 минутын хугацаанд нэг багийн гурван сурагч «Дөл» тоглолтын утга агуулгыг бүрэн зөв тодор- хойлсон, өнгө үзэмж сайтай сонин хийх үүрэг ногджээ. Тэмцээний энэ төрөлд Зав- хан аймгийн баг түрүүлэв. Энэ нь тэмцээний ерөлхий дүнд өөрчлөлт оруулав. Нэг- дүгээр байранд Эрдэнэт хо- тын баг, хоёрдугаар байранд Өвөрхангай аймгийн баг, гу- равдугаар байранд | Сэлэнгэ аймгийн баг тус тус шалгар- лаа. Өвөрхангай аймгийн ХУ- жирт сумын 10 жилийн сур- гуулийн багийн дасгалжуу- (ва лагч багш Д,. Өсөхбаяртай уулзлаа. -- Манай баг пионер-- сурагчдын «Дөл» тоглолтын улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцохын тулд сум, бүс, аймгийн аваргад өндөр амжилт үзүүлох ёс- той байв, Өсвөрийн дайчид энэ зорилгыг сайн биелүүл- сэн, Бид «Дөл» тоглолтын улсын аварга шалгаруулах тэмцөэнд Онц сурлагаар бэ- лэг барих зорилт тавьсан юм. Хүүхдүүд маань Улсын аварга шалгаруулах тэм- цээнд Дунд сурдаг сурагч оролцох ёсгүй гэж үзээд хїн чээлдээ их чармайж суралц- сан, Манай багийн 10 су- рагчийн тав нь сайн, тав нь онц дүнтэй ангиа төгсгөсөн юм гэж дасгалжуулагч багш Д. Өсөхбаяр ярилаа. Пионер сурагчдын цэрэг- спортын «Дөл» тоглолтын улсын аварга шалгаруулах тэмцээн нь өсвөр үеийг ар» дын армийн хувьсгалч дай. чин, хөдөлмөрч уламжлал цэрэг зх оронч үзлээр ху- мүүжүүлэхэд их ач холбог- долтой, спортын том 0баяй болж өнгөрлөө Тэмцээний хаалтын ажил- лагаа, үзүүлэх тоглолтыг МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн (товчооны гишүүн) Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ц. Намсрай, Намын Төв Хорооны хэлт- сийн эрхлэгч Г. Чингэл, хэлт, сийн орлогч эрхлэгч Б.Сам- буу, С. Ванчиндорж, Монго- лын Ардын Армийн Улс то- рийн газрын дарга, дэслэгч генерал Ї8К. Балжинням, БНМАУ-ын Ардын Боловс- ролын Яамны сайд Б, Даваа- сүрэн, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны хоёрдугаар нарийн бич- гийн дарга Ж. Бадраа, УБХ ТН-ийн Төв Зөвлөлийн дарга, хошууч генерал Ж. Гүрраг- чаа болон «Дөл» тоглолтын Төв Шїтаб, холбогдох бай- гууллагын хариуцлагатай ажилтнууд сонирхов. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ПҮРЭВ 7 ҮНЭ10МмМӨНГӨ МОНГОЛЫН ЭРДЭМ ДЭЛГЭРҮҮЛЭХ НИЙГЭМЛЭГИЙН ҮГ ИХ ХУРАЛ Саяхан монголын эрдэм дэже тэрүүлэх инйгэмлзгийн У! ни хурал шинжлэх ухаап-техникийн мэдээллийн төвд болж өнгөр» лвө. 4 МАХН-ын эдийн засаг, нийг- шийн зорилтыг хөдөлмөрчин олон түмэнд сурталчлахад авч жилт гаргасад 200 гаруй эрдэж дэлгэрүүлэгч их хуралд төлөө« дөгчөөр оролцов. МЭДН-ийн У! их хуралд МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийд- вэрийп дагуу нийгэмлэгийн ажилд хийх дүгиэлт, зорилтын тухай нийгэмлэгийн захиргааны: дарга, Шинжлэх ухааны Акаде-/ мийн сурвалжлагч гишүүн (Ц. Пунцагиоров тайлан илтгэл тавьж хэлэлцүүллээ. Тус их хуралд ЗСБНХУ-ын Бүх Холбоотын «Знаине» ний- тэмлэгийнц захиргааны орлогч дарга В. Ё. Семнчастнын тэв- түүтэй тус нийгэмлэгийн төлөө» лөгчид, БНБАУ, БНСВУ, БНА! ТУ, БНПАУ, БНУАУ, БНСЧСУ- ын эрдэм дэлгэрүүлэх кийгэм- лэг, байгууллагын төлөөлөгчид зочноор оролцлоо. АЗИ, НОМХОН ДАЛАЙН БҮС НУТГИЙН ОРНЫ ОЮУТАН ЗАЛУУЧУУДЫН ОЛОН УЛСЫН УУЛЗАЛТ “МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Монч голын оюутны холбоо санаа» чилж ОУОХ-той хамтран хийлч гэж байгаа Ази, Номхон далайн бүс нутгийн орны оюутан залуу» туудын олон улсын уулзалт Улаанбаатар хотноо болл Өн4 Баглаа. ТЭ 4 с нутги! энэ уулзалтад оудХ, ДАЗХ, ААЭСНБ, АОАД ЮНЕСКО зэрэг олон улсын байгууллага, зөвлөлтийн залуу дын байгууллагын хорсо, їйН Миний КЗЭ, БНАСАУ- Социалист хөдөлмөрийн залуу чуудын эвлэл, Лаосын Ардын хувьсгалт залуучуудын эвлэл зэ-! рэг олон байгууллагын зочид төлөөлөгчид оролцлоо. 5 Бүс нутгийн уулзалтыг ОУОХ- ны дэд ерөнхийлөгч Паллаб Сен ТГунта нээж, МХЗЭ-ийн Тов Хог» рооны кэгдүгээр нарийа бич-| їгийн дарга Ц,. Нарангэрэл үг хэлэв. ! МАХН-ын Төв Хорооны ерөна хий нарийн бичгийн даргад БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын : Тэргүүлэгчдийн дарга иөхөр Ж. 5 Батмөнхөос тус бүс Бутги уулзалтад оролцогчдод ирүүлсэн: “илгээлтийг МАХН-ын Төв Хоч рооны Улс төрийч Товч гишүүн, Намын Төв Хороо “тарийн бичгийн дарга Ц. Н рай уншиж сонсгоход хуралдаг. сад инжигнэтэл алга ташиж юм халууц дотноор угтаж ээг | нэ улзалт /Лзп, Номх далайн энх тайпан аюулгүй байч дал, хөгжил, ардчилсан боловс-1 төлөө сюутаы хамтын ажиллагаа сэдэвтэй юм. « Уулзалтын үеэр «Ази, Ном- хоп далайн сринуудыц нийгмийн хөгжилд бюутан салуучуудын4 1 хувь нэмэр» сэдогт олсп улсын семинар, ОУОХ-ны ХУ ех хур» дын бэлтгэлд ажлын толаар Азид Номхон далайн оргуудын сюу-д тан залуучуудын Сайгууллзгууч дын төлсөдөгчдийл сөвлслдөх уулзалт боллсо. Мөл зочид төлсөлсочид ШМОН- голын оюутан залуучуулын энх тайвны меанифестанкд сролцож, В. Пикийп цорэмжкт хивсинй үйлдвэр, Монголын гионср су рагчдын тев ордегд зочлов. | 2111 ын . АНАЛ СУРДЛ: плАГЖ . зэ рээс төмс, хүнсний ногоо худалдаж авч байснаас биш түүнийг тарьж ургуу- 2: 1 | баярлалаа. Үүнийг ээждээ 2 3 7) Э? Найз аа! Бид өнөөдөр байцааны үр суулгаж дуусаад байна. Үржил шимтэй Сөгнөгөр сайхан нутагт дөрвөн жил ногоо тарьж өндөр ургац авсан. Өнөө жил ч бас их ургац авна. Хэдийгээр хур бороо багатай, сэрүүн, сал- хи ихтэй байлаа ч хүний хөдөлмөр хэзээд үр дүнд хүрнэ. Анх энэ зусланд ирээд орой харуй бүрийд гара- хаасаа ч айдаг байж би- лээ. Газар шороо гэгчийн өгөөж шимийг төдийлөн мэддэггүй явлаа. Дэлгүү- | | Сайн байна уу? ЇР | | | лахад хичнээн их хөдөл- мөр шингэснийг ойлгодог- гүй байв. Шороо болчихлоо гутал хувцсаа арчиж гэж цэ- вэрлэж явсан би газрын өгөөж хишгийг ногоо тарьж хөдөлмөрлөж байж мэдэж авлаа. Бид өдөрт 6 цаг ажиллаж үлдсэн цагт нь хөгжилтэй амарч байна. Нартай уралдан талбай- даа очиж зэрлэг зулгаана. Суваг шуудуугаар ус гүйл- Шан- бол- гэж газраа усална. гаас цухуйсан соёо Хөрс сийрүүлэх таапуу- гаа мөрөн дээрээ өндөр өр- гөсөн хөвгүүд охид ногоо- ны талбай руу алхаж яв- лаа, Тэдний царай салхинд ялимгүй борлосныг эс тооц- вол ядарсан шинжгүй, хи- чаэлийн танхимд байдаг шигээ хөгжилтэй. Хөгжил- тэй ярианаасаа болоод ну- лимс цийлэлзтэл инээсэн хөвгүүн алчуураа гаргахдаа нэг чихэр унагачихлаа. -- Хүүе, Цогтоо чихрээ ав гэж ар талд явсан охиц хэлээд өгөхөд тэмшингүй харж -- Ариунаа чамд их Өгөх гэж хадгалсан юм... -- ЮОУнДд танц чи ониолсон юм бэ, 5 СЭР - Өэж минь га ЭНЭ чихэрт дуртай байх гэн ТОЙ юм. Яагаад гэвэл ма- най ангийнхан уралдаанд 2 удаа түрүүлж, анги дэв- ших дад шалгалтаа нО- Манай Э. Тулгаа өөө (22222311 520898 чнэн гя ...::1987.6.2 ГҮҮҮГГҮҮҮҮҮТҮҮҮҮҮҮТТҮ1117 112124, /198 (7 гонд баярлаж дуу хуур болно. Хагалсан газраас цухуйсан жигдхэн навч, дэлбээ үнэхээр гоё шүү! Үдээс хойш найз нөхөд- тэйгөө сагсан бөмбөг тог- лоно. Бидний авч ирсэн шинэхэн бөмбөг одоо ха- жуу тал нь халцран хууч- рах шинжтэй боллоо. Охид бид хөвгүүдтэй ана мана тоглож, нэг их хожигдоод байхгүй болов. Үдээс хойш талбайдаа очиж тарьсан ногооныхоо хөрс суллах, манах гээд ажил мундах- гүй. Ус чийг, дулаан нь таараад ирэхээр энэ тал- бай ямар гоё өнгөтэй бол- дог гэж санана. Хар ногоо- рон дуннараад харахад яг хивс гэсэн үг. Нар хэвийл- гэж ажлаас буугаад наа- даж тоглож амарна. Орой нь бүжиг явуулна. Олуу- лаа сарны дор хоолой ний- лүүлэн дуулах хичнээн уя- ралтай. Тэнгэр өндөрсөн, хаяа нь тэлэх шиг болж бидний саруул ирээдүй ийм л тодхон харагдах шиг болно. Хүүхэд насандаа хүн арддаа хэрэгтэй ажил хийж байгаадаа бид баярлана. Эх нутгийн минь хөрс шороо анх мөрийг минь гаргасантайгаа адил бид- Дэлгэрбал нар онц, бусад хүүхдүүд сайн дүн авч 67,6 хувь сурлагын чанар- тай шалгагдлаа. -- Байзаараа, Т. Цог- тоо гээд өөрийгөө онцын тоонд нэмчихээрэй гэж Алимаа хэлээд инээмсэглэ- хэд -- Миний онц яах вэ. Бидний сурлага, хөдөлмө- рийн амжилт шингэсэн шаг- налын чихэр гэж хэлээд ЭЭЖДЭЭ ӨГӨХ ГЭСЭН юм. Ээж минь энэ чихэрт ёс- той их баярлана даа. -- Цогтоо чи ухаалаг зүйл санажээ гээд Алимаа Үгээ таслах нь нэг дурамж- хан санагдахад -- Алимаа чи яав? На- ДаД гомдчихов уу, сонир- хож байвал май гээд чих- гүй өгөхөд Алимаа авсан- -- Боль доо би ямар жаахач хүүхэд биш, чих- рээр яах вэ? Ганцхан чи Л ээжтэй юм шиг ийм чу- хал санаа олчихоод нөхөд- дөө хэлэлгүй лормаа, М. Оюун, Э. Он- д. 201 ТЭ ЭҮүлэр лүү үүл сэн зэ алиа гачин ашид амин ханивсд наан мад ттРРӨмРЛ нийг бас ажил хөдөлмө- рийн амтанд оруулж хөл тавнулсанд бахархааа. Сөгнөгөр сайхан нутгийг бид мартахгүй. Манай хүүх- дүүдийн зарим нь энэ ну- таг намартих сайхан гэдэг юм. Миний хувьд хавар нь сайхан санагддаг. /Хамаг ургамал, амьтны урган төлждөг цаг болоод тэр биз. Бид энэ жил ноднин- гийнх шигээ өндөр ургац авахсан гэж мэрийж бай- на. Яагаад гэвэл хойтон улсын шалгалттай учир энд ирэхгүй. Тийм учраас сурагч насны минь хөдөл- мэрийн талбар болсон энэ зуслаядаа улам сайн ажил- лаж ургац их аваад ажил амьдралын шинэ шатанд гиилгэхсэн гэж бодож бай- на. Аразс дагаж төрсөн дүү нарт минь ч бас сургамж- тай байх ёстой. Хөдөлмөрийн У улирал- даа гарсан найз нартаа ажлын их амжилт хүсье. Сааль сүү сав дүүрэн бял- хаж, ургац талбайдаа суг- салзаж байхын ерөөл дэв- шүүлье. В. БОЛОРМАА (Нийслэлийн У1 сургуу- лийн сурагч) чинь л таалагдсангүй. -- Уучлаарай. Үнэндээ бүгдэд мэдээлмээр тийм чухал санаа ч гэж ух сангүй. мэс -- Тиймээ, би, чи бай- сан бол бас л хэлэхгүй байж магадгүй. | Гэхдээ заавал хэлмээр зүйтэй са- ын шиг санагдаад байна, агаад гэвэл бид бүгг, өн бидний сурдаг, 2, өлмөр шингэсэн чи баярлах ёстой, р -- Бид дахиад 8-4 а- хин түрүүлэхийг хэн байг 2 юм бэ. Тэр, шагналын хрээсээ хадгалцгаа нөхөддөө хэлье, Жг -- Зүйтэй бас аавыгаа орхиж болохгүй ээ... ниж Алнмаа хэлээд инээлээ. С, БОДООШ нь. нийлэн ЭТҮҮЛЭаг л ЗУРАГ ДЭЭР: Төв аймгийн Бетсүмбэр сумын дунд сургуу- лийн хими биологийн багш Ц. Алимаа шавь нарынхаа хамт. Бутнаас, бутны хооронд гүйл- дэж байгаа охидыг Ө-гинн «А» ангийн 4. Туяацэцэг, Ь. Баяр- маа, Д. Ллхагватунгалаг нар гэж танилаа, Энэ охид юу болчихов оо эж Алимаа багш гайхан очлоо, Туяацэцэгийг -- Багш аа... Хайран жимс, ганц ч цэцэг үлдсэнгүй гэхэд Ү. Билэгцэцэг, С. Ариунжар- гал, Д. Ариунжаргал, Г., гГан- болд, Д. Батдэлгэр нар тойрон ирж -- Гурван жил арчилаад анх- ны жимсээ авах болохоор ин- гэж хөлдчихдөг... Алимаа ч тэд- нээс дутуугүй харамсаж -- Хүүхдүүд минь хүн зорил- гоо биелүүлэхийн тулд яагаад алдав? гэсэн асуултанд ха- рнулж, учрыг олоод цаашаа явах учиртай -- Багш аа, та бидний гурван жилийн ажил яагаад ийм бол- чихов, Жимсний бут, мод ин- гээд хэрэггүй болчихов уу? -- Үгүй ээ. Бид цаг агаарын дулааханд хууртаж жимсний 5 модоо хөлдөөлөө. Мод маань өнөө жил жимс өгөхгүй, хойтон жил жимс өгнө. Харин өнөө жил 45 модоо мөчирлүүлэн 3 яахан үржүүлж 135 модтой НО. -- Багшаа хойтон жил да- хээд хөлдөөчихвөл яана гэж уяацэцэг сэрэмжлэн ас Алимаа гн -- Үгүйээ. Бид алдаагаа дав- тахгүй, уг нь өчигдөр орой бут бүхэндээ гялгар уут өмсүүлж (79 (ер) о Өглөө бүр тэнгэрийн хаяа ширтэж хагалсан газраа хардаг боллоо. Өчигдөр цухуйсан соёо нутагтайгаа танил болоо тэр үү, энэ ажлын дөртэй бодс нэг ад хавар хөдөлмөр ноос ч энэ үү, сэтгэд урамтай байт юм. 1Кил бүрийн зусландаа ирж төм! бүтээсэн бол ингэхгүй байсан юм. -- Багш аа бид олон зуун модтой болно. Мод бүхнниг орой бүр уутаар бүтээж: болох- | гүй шүү дээ. - Тиймийн тулд бид жимс- ний талбайг тойруулж хүйтэн салхинаас хамгаалахаар улиас улиастай болсон, өнөө жил ба- тарьж байгаа шүү дээ, Бид 300 | руун талд нь тарина. - Өрлийн мод Яагаа бол? - Өрлийн мод бэхэжсэн, тэ- гээд ч үхрийн нүдийг бодвол тэсвэртэй. -- Бид өрлийн модноос хич- нээн жимс авах бол? -- Анхны жилдээ 2-43 кг гэж бодвол 300 модноос хэдийг авахаа та нар бодоцїоо! -- Дунджаар 750 кг жимс авна. -- Их сайн байна, түүн дээр та нарын хашаандаа тарьсан 80 бутнаас авах жимсээ нэмээд үзээрэй гэв. Хүүхдүүдийн ца- райд дорхноо баяр баясгалан гэрэлтэв. Алнмаа багш Ч тэд-/ НИЙГ шагаад тон -- Бид модоо мөчрөө, үржүүлж 135 болгоход манай бүх пионерүүд тусална. Тусал- сан пионер бүхэнд нэг жимс- эж, -сАзүт бэлэглэнэ. Ойтон хэдэн з модтой болно 3 Алимаа балнийн хэлэхэд бүгдийн сэтгэлд жим Б-г ой найгаж байх шиг сонин л ” МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ өөрөөсөө өнөө өглөө асуулаа, Тариаланч, ногоочдын хөдөл- хан. Миний гараараа тарьсан витамин гэж бодохоо: баярла сэтгэл төрдөг, 5 -2 ногоо тарьж, түүнээ арчлан таа”, чадах боллоо, “Хихахра! р хүнээ таньдаг, йЙна. Тавьсан асуулт, хариуллаа, Досчыгт Ын сэрж нө . со үНӨӨӨӨӨн бнын бууч нэх шини ллль 2 . 3. шааалаабй.ЧБЭН сэг бу 6 зсөг СєЖ З СевСХг Сєэ? СЄГ ТВ? “ЭГ ГЄВТ ТЕ. /4987.6.:5 Зуслангийн нээлт болох өн хөл хөөрцөг. ын их тал. Нарст ын зүг хү У нбаата- нгаас... Ма- үүс до олгоно. дугуйтай жаа- ийлгэнэ. Харин шдун сумын төвөөс модон дунд өвөр- хийцтэй бай- ууд өнгө ялгаран үзэг- Энд тэндгүй хүүх- шуугиан. Эргэн рс болжморын жир- . Хөхөө донгодно. Энэ рсан нийлж, энх та сэдэвт симфони мэт сэтгэлд эгшиглэнэ. Зургийн аппаратаа ба- рин алхалтал хүүхдүүд: - Зурагчин ирчихэж. Зурагаа авахуулья гэлцэн над руу гүйж ирэв. Бид мэнд усаа танилцав. -- Зурагаа авахуулцгаа! Харин «Пионерийн үнэн» сонин дээр я гарна шүү дзэ! тэж хэлтэл нэг ХЭСЭГ нь: -- Тэгвэл яах юм бэ? тээд эргэн гүйлдэв. Тэгтэл арай багавтар хэдэн хүү- хэд: - Ах аа! Биднийг тэг- шинд тавьчих! гээд мэдэн : тойрлоо. Тэгтэл нөгөө эргэн гүйсэн хүүхХх- дүүд буцан ирж: Ах аа! Биднийг ч бас : д тавиарай! гэв. -- Болдог сон бол энэ 3 йн бүх хүүхдийн з тавимаар байна! Гэтэл нэг охин инзэж: - Манай «Улз» зЗус- дангийн 240 хүүхдийн зургийг тавих зай яаж байх вэ? гэв. Хүүхдүүд хөгжил- дэн элддээ. Бид дорх- нбо лцлаа. -- Хүүхдүүд зэ! Энэ ямар нэртэй газар вэ? Билүүт. Танд бид шинэ зуслангаа танилцуу- лья! гээд хүүхдүүд миний тараас хөтлөн явлаа. -«| «Бүжинхэн» тээдэг энэ байшинд бид суудаг гэж нэг охин хэлэв. Гур- валжин оройг нь зөрөлдүү- лэн барьсан тэр байшин- гийн хаалгыг татлаа. Дугуйрсан танхимд хүүхдүүд зураг зурж, ша- тар, даам тоглож байна. Хананд нь зурагт сам- бар, сонин, Оюун ухаан хөгжүүлэх тоглоом зэргийг байрлуулжээ. Эргэи той- ронд инь хаалга үзэгдэнэ. Пионерүүд тал талд буй хаалгаар гарч орно. Нэгэн өрөөнд орвол зарим нь тэмдэглэл бичиж, нөгөө хэсэг нь шинэ дуу сурч байна. Байр, ор, дэр, бү- тээлэт бүгд цоо шинэ. «Хамгийн сайн сайхан бүх- нээ хүүхдэд сориулья» уриа энд Ч бас хэрэгжиж байна. Надтай танилцсан Г. Болормаа охин: -- «Бүжинхэн»-ий адил таван байр бий. «Нарлаг», «Оч», «Гацуурхан», Бзавигсталлэн -- Зусланд танилцсан анд нөхөд а2ж АА: -- Нарны халуун усны дэ, гэд Фотог ЗОХИОГЧ Зуслангийн соёл хү- иүүжлийн төвд бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Б. Ганцэ- цэгтэй уулзлаа. -- Пионерийн дунд с9- нирхолтой ямар ажил 30- хяох гэж байна вэ? гэж «Одод», «Сансар» гэсэн ёсуутал Б. Ганцэцэг: нэртэй! гэв, РЭГ” ЭГ "уа ртгэчиэн -- Бид ажлаа эхэлчих- сэн. Бүлгүүд ханын сони- ноо гаргаж, шинэ зуслан- гийн ажлаас хүүхдүүдэд мэдээлж эхлэв. Уран зу- раг, шатар, даам, теннис, үндэсний бөхийн дугуйлан ажлаа бас эхэлсэн, Орчноо токижуулахад хүүхдүүд идэвхтэй оролц- ТКагсаалч байдлын хийв, Цаашдга церт, тойрон бү г, зуслан- гийн нэг өдөр зэрэг хүүхдийн сонирхлыг татна байх гэж бодож байна гэв. таявлцууллаа. Халуун ус- сон. «Боргоцой» операци пионерүүдийн сонирхол татсан ажлын нэг байлаа. үзлэг Хүүхдүүд надтай хамт цаашилж халуун ус, гуанз, зочид буудлын байшинг ны гурвалтин оройт бай- шин миний сонирхлыг тат- лаг. Наран ээвэр талын дээвэр нь шилээр бүрхэгд- сэн аж. Нарны гэрлээр халдаг юм байна. Усыг нь гоо- жуулж үзтэл бүлээн байв. -« Ийм усанд ороход хүйтдэхгүй юу? гэвэл Б. Баатарцогт гэдэг хүү: -« Үдээс хойш сайн халдаг. Өчигдөр намайг ороход 60 градус халуун байсан! гэв. Зуслангийн нээлтийн ёс- лол боллоо. Захирал, 30- чид, пионерүүд үг хэлэв. Баяндун сумын хоньчин, улсын аварга малчин Д.Цэ- рэнжав Хүүхдүүдэд хөг- жилтэй сайхан амрахыг ерөөлөө. Зуслантай холбоотой газрууд бэлэг дурсгалын зүйл өгч байна. Аймгийн урчуудын салбар бэлгээ урьдчилсан өгсөн байв. Тэр нь зусланг чимэглэж буй уран зургууд аж. Эрээн хорооны 8 жи- лийн сургуулийн сурагч Б. Баярмаа зуслангийн нээлт дээр: - Би өнөөдөр монгол хэлнийхээ шалгалтыг онц дүнтэй өгөөд зуслангийн нээлтэд оролцохоор баяр- тай ирлээ. Хүүхэд бидний төлөө нам засаг байнга ан- хаарч байдгийн нэгэн тод жишээ бол, одоо нээгдэж буй пионерийн «Улз» зус- лан юм. Хайрт нам засаг- таа баярлалаа! гээд зуун ширхэг ном авчирснаа бэ- лэглэв. Пионер Баярмаа онц дүн аваад ирсэн нь зусландаа өргөн барьж буй хамгийн том бэлэг юм. Зөвлөлтийн пионерийн зус- лангаас | Наташа, Жанна гэдэг хоёр пионер зочлон иржээ. -- Пионерийн Бүгд Най- рамдах Улсад зочлон ир- сэндээ бид баяртай байна гэж тэд хэлэв. «Улз» зус- ланд интернационал танхим бий. Хүүхдийг найрамдал, энх тайвны үзэл санаагаар хүмүүжүүлэхэд чиглэгдсэн олон ажлыг тэнд зохио- хоор төлөвлөж байна. «Улз»-ынхан удахгүй Чи- та мужаас ирэх зочдоо хү- лээж байна. Хүүхдүүдтэй «Улз» зус- лангаар хамт алхахдаа олон зураг дарж амжив, Заримыг нь тэд мэдсэн. Заримыг нь ч мэдээгүй. Авсан зурсгаа бяцхан сур- валжлагадаа хавсаргав. Зуслангаа танилцуулсан хүүхэд та нартаа баярла- лаа. Хариуд нь та нарыг би уншигчиддаа танил- цуулья, Манай эх орны дорнод хязгаарт шинээр нээгдсэн зуслангийн анх- дагчид та нар сайхан ам- раарай! Анхдагчид, Сайхан нэр шүү! Шинэ зууны хаал- гаар орохдоо та нар бүтээн байгуулалт, амжилт олол- тый талбарт анхдагч гэдэг сайхан нэрний эзэн болж Ж. ДАШДОНДОГ Хэн шалараб шалгаруу- лах хөнгөн атлетикийн «Най- Улсын аварга рамдал» дөрвөн төрөлтийн тэмцээн болж аймаг, хотын 25 байгууллагын өсвөрийн тамирчин хурд, хүчээ сорн- лоо. Охид, хөвгүүдийн 60 метрийн зайн гүйлт тус бүрт Дархан хотын тамирчин М.Бо- лормаа, П. Баасанбат түрүү- лэв. Мөн хотын тамирчин Д. Нармандах бусдаас өндөр харайж нэгдүгээр байр эз- лэв. Тэмцээний бусад төрөл охидын өндрийн харайлтад Ш. Батцэцэг (Сүхбаатарын район), бөмбөг шидэлтэд охи- доос Г. Ганчимэг (Октябрийн район), хөвгүүдээс Т. Насан- билэг (Өмнөговь) охидын 500 метрийн зайн гүйлтэнд Т., Энхмаа (Хэнтий) хөвгүү- дийн 800 метрт Б. Багтар- цогт (Булган) нар аварга болж алтан медаль авлаа. Байгууллагын дүнгээр Дархан хот, Булган аймаг, Сүхбаатарын район 1, Ц, Пї байр эзэллээ. С. АДИЯХҮҮ Чи туулай гүйцэх үү?, Тал нутагт туулай гүйцдэг хурдан хүмүүс байсан гэлц- дэг. Туулай хөөж бутыг нь гурав тойруулаад барьж ав: даг хүн ч байсан гэнэ. Харам- салтай нь тэр үед гүйлтийн тэмцээн, хурд хэмждэг багаж байсангүй. Ганхуяг хүүтэй би Сэргэлэн суманд танилц- сан юм. Уул нь |Чойбалсан хотын 10 жилийн нэгдүгээр кургуулийн сурагч. ХБХБ тэмдгийн төлөө аймгийн тэм- сээн Сэргэлэн суманд болж байлаа. Сумын төвийн өглөө гүйж яваа хүмүүсээр эхлэв. Тамирчид нааш цааш сүлжил- дэж спортын төв болсон нь илт. -- Хүүхдүүдээс хэн нь ойрын зайд хамгийн хурдан гүйдэг кэ? гэхэд багш ны -- Тэр хүү! гээд Ганхуя- оог заасан юм. Ганхуягаас и: -- Чи туулай гүйцэх үү? гэтэл инээж: -- Би туулай хөөж үзээ- гүй! гэв. -- Зуун метрт хэдэн С6ё- кунд гүйж байна? -- 12,5 секунд! гэж тэр хариулав. Хэрэв туулай хөө- вөл гүйцэж юуны магад гэ- сэн бодол түүнд төрөв болол- той. Ганхуяг өнгөрсөн жил улсын тэмцээний замаас алтан медаль авчирчээ. -- Хурдан болохыг хүс- дэг хүүхэд олон бий. Тэд яа- вал хурдан болох вэ? гэж со- ниноосоо асуудаг ч удаа бий. Чи тэдэнд юу гэж хариулах вэ? гэтэл Т. Ганхуяг: -- Миний бодлоор багал- саа өдөр болгон гүйгээд бай- тал хурдан болно. Тогтмол гүйдэг хүн зрүүл чийрэг, бэяр баясгалантай байдаг гэж хариулав. Тогтмол гүйдэг хүүхэд хурдан болж, хамгийн хурдан гэдэг туулайг гүйцэ- ыг болохгүй гэх халгүй нь 1 4 ) . д МАНАН СУРВАЛЖЛАГЧ ч ЖээФ «008 6» хаана байгааг "Гүрүүч нь Х43, 44-т Ширээн дээр дөрвөл- жин, тууш шугамтай дэвт- рийн оёс тэмдэглэ: (йн дэвтрийн цааснууд хэвтэ- нэ. Их олон цаас бай- лаа... Он удсанаас хүний нүүр шиг үрчийжээ. Зарим ,” нь дүүрэн юм Оичээстэй, зарим дээр нь хэдхэн мөр харагдана. Үзэг харандаа- ны мөр он удсанаас цайрч бүдгэрчээ. -- Энэ бүгдийг Таняд - бичиж байсан юм... гээд Надежда ЕЁмельянов на гуай уйлмаар болоход нь би, -- Ийм олон хүн хайр- тай байжээ дээ! гэж уул- галав. -- Энд зөвхөн зурва- сууд, жинхэнэ захианууд далд байгаа. Тэрбээр ингэж хэлээд өндийсхийн шүүгээний дээд нүхнээс хэдэн захиа гар- таж ирэв. -- Энэ гурав Танягийн төлөө амь насаа зориулна гэж амлаж байсан юм гээд цайрч шарласан гурван дугтуйг ширээн дээр та» виад, -- Хөөрхий гэж, одоо. хаана байцгаадаг бол доо? Таняг минь мартаагүй бай- таа? гээд хоолой чичрэн Дуу нь тасалдмаар бол- могц би «мартаагүй мар: таагүй» гэж хашгирав, -- Эд нар цөм Таня эг- чийг мартаагүй. Бусад нь ч гэсэн мартаагүй! гэж би зас» үгүй би итгэж на, Надежда Ёмельяновна ай миний үгэнд итгэж лох уу, үгүй юу гэсэн шиг гараараа нүүрээ да- рав. Тэгснээ аяархнаар, -- Энэ хүүхдүүд одоо мэдэхсэн гэв. -- Та тэд нарыг таних- гүй юу? -- Тэд цонхон доор л зовж зогсоцгоосон улс. Нэг хоёрхон л үсгээр га- Гэлөэгэтэ үсгийг зуржээ. анцхан энэ нэг захиан дор л «Петя» гэж байна. -- Намайг ч Петя гэ- өөүйн Чи ТПетя Перов.« дгийг би мэднэ. 43 - Пепе гэсэн үг бол- чихлоо. Ийм өгүүллэг бай- даг та сонссон биз дээ. Намайг ийнхүү шулга- нахад Надежда Емельянов- на гуай гунигт бодлоосоо жаахан хөндийрөв, Би бүр Ч чангаар, -- Би эд-нарыг олноо! Та итгэхгүй байна уу? Гур- вуулангий нь олно! гэж ам- лав. -- Яаж олох вэ? гээд тэрбээр нүдээ анин хөн- жилдөө алгуурхан шур: гаж,-ҮТТэдний сурч байсан сургууль аль хэзээний байхгүй... нураачихсан. -- Дайны дараа тэд эр- гэж ирсэн үү? -- Хэн рүүгээ ч ирэх вэ дээ! -- Тан дээр! - Би тэдэнд ямар Ч хэрэгтэй билээ дээ? Манай хоёрын дунд, хоёр» дугаар давхарт суудаг Гнедков нэг удаа надад, «Хэрэггүй бол хэн ч үүд тогшихгүй» гэж хэлсэн юм. -- Та тэгээд түүнд ит- гээд байгаа юм уу? -- Гиедков тэд Нартай нэг ангид сурч байсан юм. Би түүнээс асуусан чинь ингэж хариулсан юм. Үнэн л болох нь дээ. Тэд над руу ирсэнгүй. -- Өөр хот руу Явчих: сан байлгүй гэж би Надеж- да Емельяновна гуайн хоо- лой дахин чичир хийг мэ-. дэрмэгцээ итгэлтэй хэлэв. -- Хаяг нь л өөрчлөгд: сөн биз. Би тэднийг олноо! Харин одоо гарын үусгүү: дийг нь бичээд авья... -- Бичиж авч яах нь вэ, харин бүү хаяарай, 88- хиаг авах гэж ухасхийх-- дээ би шилтэй, хайрцаг: тай эмүүдээ одоо болтол барьсаар байгаагаа мэдэв. -- “Тайя хөөрхөн даэ- рээ сайхан сэтгэлтэй, хүнд дандаа туслах гэж ЯВДаг. яг л чиний ээж шиг гэж Надежда Емельяновна туай хэлээд миний гар дахь эмийг бас л хараалд, -- Чам шиг гэж нэмж. хэлэв. : » Валька Гинедков бол яг л аав шигээ хүүхэд бай-. хэд Өөрт нь хөлт од хэрэгт оролц хийл ллээд юу болж бай» гааг шинжиж сонжиж С0- чи захиануудыг ав... нирхоно. -- Гэрээр тусалж явна уу? «Буян үйлдэх тов- чоо» Ха-ха--ха гэж Валь- ка миний нүд рүү турш- лагагүй мөрдөн байцаагч шиг сонжсон байртай шир- тэн асуув. Валькагийн аав Гнедков нь ингэж хэлж, харахдаа их бологоомж- той. өрөвдөж хайрласан, итгэсэн царай гаргана, -- Чи юу үйлдэх товчоо вэ? -- Би ямар нэг үйлдэх үйлчлэх товчоонд ажилла: даггүй шүү! Чи л магтуу- лах дуртай биз дээ? гэж онгиров. -- Хэрвээ хэн нэгнийг магтвал Валька энэ маг- таал хоосон гэж нотлох ямар нэг шалтгаан заа: вал эрдэг байлаа. -- ӨЭнэрэлт дүү! Ана- таах ухааны доктор! Ха-- Ха! ! -- Чи цонхны доор юу гэж хашгичаад байгаа юм о3? Надежда Емельянов- на гуай өвчтэй байгааг мэ- дэхгүй юу? Охин нь дайнд үрэгдсэн шүү дээ, - Өвчтэй ээ? Уучлаа- рай би мэдсэнгүй. Харин охин нь дайнд үрэгдээгүй шүү. - Юу, яагаад дайнд биш гэж? -- Дайнд биш, газар дээр ч биш, тэнгэрт ч биш, тэнгист ч биш... гэж Валь- ка хөлөө сэлгэн Ддэвхрэх шахан цэцэрхэв. -- Тэгээд хаана? -- Тэнгэр газрын хоо-. ронд! 3 -- Валька бусдад байх гүй чамин хачин юмтай байх дуртай байлаа, ЖНи- шээ нь, барометртэй, св- кунд хэмжигчтэй цаг.. Валька бие хамгаалагчаа гэсэн маягтай их л бар- дамхан байсхийгээд л ХЯ: лалзан хардаг, амаа байд-- гаар нь ангайсан барын. зурагтай битүү цамц гээд олон юм бий. Эсвэл ямар нэг Бууц. ядахнаа л тун жаахан Ч гэсэн сонин мэдээ сонс- чихсон байдаг байлаа. Валька энүүгээрээ бусдаас онцгойрч харагдах шиг болно. Тэрбээр ярилцаг" чийнхаа сонирхлыг улам “Дэзрээн: бүжиглэх гэк байгаа юм шиг хөлөө сэл- гэн, за таа л даа таа, алив хэлээтэх гэв, Ичгүүргүй дэвхцэх Валь- каг би ясархаг нарийхан мөрнөөс нь шүүрч аван өөр лүүгээ татан эргүүлж, -- Хаана амь үрэгдсэн гэж, алив хэл! гэхэд,. -- шин тэнгэрийн хоо-. ронд гэж би хэлсэн шүү дээ. Дээвэр дээр гэж бувт: Ямар дээвэр дээр? ч Манай “4 т БАЙШИНГИЙН сс27 77 яаж мэдээв?. 4. йлсснеунедг ЧНХЭН «Ошээсвьээ сс2-свь.бСпоэснь-Єосолөєвь ЄЭхсвь -3өсны«ЄТЛусввн 61-3- “4987:6.15 тай нэг ангид сурч байсан юм... Гэртээ гүйн орж ирэхэд зэж Надежда Емельяновна туайд шөл хийж байлаа. Цагаан хоол, хоолны ца- гийн хуваарь их ач холбог- долтой гэж ээж үздэг юм. Бие организмаа цуцаахгүй байхын тулд яаж хооллох, яаж амьсгалах, хөдлөх ёс- той гэдгийг манай байрны- хан бараг л цөмөөрөө эз- жээс мэдэж авсан билээ. Манай гэрийнхний өм- нөөс энэ бүх дүрэм журмыг баримтлах хүн нь би бай- лаа. -- Хэрвээ чи эрүүл байх юм бол би эрүүл байна гэ- сэн үг. Газар дээрх ганц ээжийнхээ төлөө л хичээж байна гэж бод! сургамжилна. Ер нь ээж намайг бул- тах аргагүй байдалд олон- таа оруулна. --Амьсгаадаад л чи чинь яачихаа вэ? Юу болоо вэ? гэж ээж хоолны сав руу тонгойсон хэвээр асуув. -«4Валька Гнедковтой ярилцлаа. --Аюултай хатгадаг «өр- гөст» дөө. гэж зэж --Таня Ткачук эгчийг дайнд биш дээвэр дээр амь үрэгдсэн гээд байх юм. -- Дээвэр дээр бас л дайн тулааны гал асаж байсан юм гээд ээж шөлнөөсөөӨ холдон, -- Таня манай байшингийн дээвэр дээр унасан шатаах бөмбөгийг асахаас нь өмнө шүүрэн авч газар шидэн унтрааж байгаад... дэл- бэрэлтийн долгионд цохигд сон...Хэрвээ Таня байгаа- гүй бол Валькагийн эцэг Оид нар хоргодох газар бү- тэж үхэх байсан юм. Зэр: гэлдээх хоёр байшин үнс нурам болсон. Одоо тэнд модот цэцэрлэг байгаа. “--Валька маяглаад л бү- жих шахаад байсныг яанаа гарч очоод нэгсайн дэл- сээд авах юмсан яах вэ? гэхэд ээж Толгойгоо СсэгГС- рэн, --Чи номхон аргаар дийл. Чамд юу байгаа би- лээ? захиа... -- Хуучин, бүүр дайны өм- нөх захиа. Таня эгчидэнэ захиаг бичсэн тэр хөвгүү- дийг олно гэж би амласан. Хаана юу хийж, яаж амь- дарч байгааг нь мэднэ гэ сэн. Харин яаж жилж нм Өөрөө ч мэдэхгүй л на. Буцах хаяг байхгүй юм. Нэр овог ч алга. , --Ердөө л гуравхан за- хиа юу гэж ээж. гайхан асуув. о--Үгүй ээ, ширээ дүү- рэн захиа байсан, Харин амь насаа ч | хайрлахгүй гэсэн нь энэ гурав. зА Эн хөн охин байсан Юм. СУрк- гуулиар ч барахгүй район” , доо хамгийн хөөрхөн байс , сан. ї --Хөөрхөн охидыг хар- магцаа л Танятай харь-,, цуулна гээч. Таняг гүйцэх хүн надтай одоо болтол .»- дайралдаагүйдэг. Би жил хагасын дүү байсан юм. ,. Эрэгтэй хүүхдүүд яадаг ,! байсан гэж санана! Таняг хармагцаа сууж байсан нь огло үсрэн босож, зогсож байсан нь суудаг даа...Нэг үгээр байсан хэлэхэд Танягийн дэргэд өөрсдий- гөө яах ч аргагүй л илчил« . чихдэг байсан юм. Аа, манай Андрюша? --Бас л хичээдэг бай- сан. Ялангуяа сүүлд нь... дараа...илчилсэн дээ. Та-. няг амь үрэгдмэгц л фрон» |, тод явна гэсээр байгаад , явсан даа. Дөнгөж арван долоо хүрч л байсан. Нэг, жил хүлээж болох л бай- сан. Фронтод бүтэн жил байлдана гэдэг юу болохыг чи мэдэж байна уу? Харин Андрюша нэг ч өдөр үлдэ- хийг хүсээгүй юм даа! с--Тэгвэл түүнээс...Таня эгчээс болж фронтод яваад амь алджээ дээ? --Би ч гэсэн тэгж бодож чадах л байсан, Гэхдэз тэгж бодохыг хүсэхгүй байна. Ээж гараа арччихаад дугтуйг аван яг л зураг үзэж байгаа юм шиг нү дэндээ нэг ойртуулан, нэг холдуулан харав. --Дайны өмнөх шуудан» гийн тэмдэг...үсэг, тооны хэлбэр бичлэг өөр, ер нь бүгд өөр байжээ...Мг л чий дэнгийн оронд лаа сүүмэл-. зэж байгаа юм шиг гээд зэж асаагуурын товч да- рахад гэрэл цэлсхийн асав. --Чи тэгээд яаж “олох вэ? гэж ээж тухлан асуу- “ даа. --Захиануудыг уншаад л, юу бичсэнээр нь л... , --Энэ захиануудыг чамд бичээгүй шүү дзэ? --ТҮэгээд яаж? --Амьд гэрч байна гээд, бодлогошрон эрэгтэй хүүх- дцанх шиг богинохон үсээ хуруугаараа эргүүлэц, -Гарч байцаа, эмэгтэй гэв. 5 --Тэр хүн чинь” тэгээд | тодорхойлж чадах юм уу? . Чаднаа. Нэрээр нь... бичгийнх нь хэлбэрээр , --Өдий олон лийн | дараа юу? Арай ч дг ээ... нэг 44 дэх жилдээ Ме46 (2250) 1987 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 2. Ф пүрэв Ө ҮНЭ10МмӨНГӨ Ё| МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ Ш БҮГД ХУРАЛ Монгол Ардын Хувьс- галт Намын Төв Хорооны ээлжит ЇЇ бүгд хурал 1987 оны зургадугаар са: рын 30-нд болов. Бүгд хурал «Үйлдвэр- лэлийн үр ашиг, чанар дээшлүүлэх зорилтын ту- хай» МАХН-ын Төв Хороо- ны Улс төрийн Товчооны гишүүн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга нө- хөр Д. Содномын илтгэ- лийг сонсож хэлэлцэв. Бүгд хурал дээр МАХН- ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БН МАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр 3КН. Батмөнх дэлгэ- рэнгүй үг хэлэв. «Төлөвлөлтийг боловс- ронгуй болгох, аж ахуйн шинэ механизмыг нэвтрүү- лэх, үйлдвэрлэлийн үр ашиг, ажлын чанарыг дээшлүүлэхэд МҮЭ,МХЗЭ болон олон нийтийн бу- сад байгууллагын үзэл суртал, хүмүүжил, олон түмний ажил чиглэгдэх ёстой» гэж бүгд хурлаас МХЗЭ-ийн гүйцэтгэх үүр- гийг онцлон заалаа. Чанар. Энэ үг ажил хө- дөлмөр эрхэлж сурч хү мүүжиж буй хүн бүхэнд хамаатай. Уяс эх орны маань хөгжлийн өнөөгийн шаардлагаас урган гарсан үр ашиг, чанарын тэлөө тэмцэлд аав ээж, ах эгч нар чинь хошуучлан орол- цож байна. Тэд гаргаж буй бүтээгдэхүүн, өсгөж буй мал сүрэг, туурвиж |буй бүтээлийнхээ чанар чан- сааг сайжруулахын төлөө мэрийн хөдөлмөрлөж яв- на. Харин хүүхдүүд та нар чанарын төлөө тэмцэлд хэр- хэн оролцох вэ? Зуны | хөгжөөнт амралтын энэ өд- рүүдэд хөдөлмөр амралтын зусланд ногооны талбайд ажиллаж, сааль сааж, от- рын бэлчээрт аав ээж, ах эгч нартаа тусалж | байх- даа “ч чанарыг эрхэмлэнэ гэсэн үг. Түүнчлэн сурагч хүний гол хөдөлмөр бол- сон сурлагаачанаржуулж, пионерийн олон талт аж- лыг үр дүн, өгөөжтэй зо-| хион байгуулахад идэвх- тэй оролцоно гэсэн уг. «Үйлдвэрлэлийн үр ашиг, чанарыг дээшлүүлэ-| хийн төлөө тэмцлийг нийт, хүмүүсийн үйл ажиллагаа-| ны ердийн хэм хэмжээ, болгон хэвшүүлэх...» гэж| бүгд хурлаас тэмдэглэсэнч:| лэн хүүхэд та нараас ча- наргүй зүйл гарах ёсгүй.| Ирэх хичээлийн жилд ча нарын аян үргэлжилнэ. | Бүгд хурал зохион бай-| гуулалтын асуудал хэлэл(| цэж өөрийн хүсэлтээр насч| ны тэтгэвэрт гарах бол-| сонтой холбогдуулан өт хөр Түмэнбаярын Рагчааг| МАХН-ын Төв. Хорооны Улс төрийн Товчооны ги шүүнээс чөлөөлөв. ! Бүгд хурал МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн| Товчооны орлогч гишүүн) МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Намын хянан) шалгах хорооны дарганө1| хөр Банзрагчийн Ламжа1| выг МАХН-ын Төв Хороо) ны Улс төрийн Товчооны гишүүнээр, мөн МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бич! гийн дарга нөхөр Пааванц гийн Дамдинг МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрий. Товчооны орлогч гишүү МОНГОЛЫН БҮХ АРД ТҮМНИЙ УШ СПАРТАКИАД Спорттой нөхөрлөсөн хүн юутай их “баяр жаргалтай, дүүрэн жавхлантай байдаг юм бэ? Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болсон МБАТ-ний УШ спарта киадын спортын уран сайхны тоглолтыг үзэхэд ийм сэт- гэгдэл төрлөө. Хэдэн зуун хүүхэд уран хө- дөлгөөнт гимнастик хийж бай- гаа нь бахархалтай. Хүүхэд наснаас биеийн тамир спор: тоор шамдан хичээллэвэл эрүүл чийрэг, сэргэлэн цо: воо хүмүүс болон өсөх нь гар- цаагүй. Би дэргэдээ суусан хүүх- дүүдтэй ярилцлаа. -- Энэ баяраас хамгийн сонирхол татсан нь юу вэ? гэвэл ТЭД: г- Энгэр дүүрэн медаль 208 см-ийн амжилт үзүүлсэн гялалзуулсан ахмад тамирч- Д. Алтансүх ах шиг дын жагсаал сэтгэл ихэд хө- сон. Тэд дөлгөв. -- Октябрийн бамбараас асаасан мөнх галыг атган гүйж яваа монгол зөвлөл- тийн тамирчид бахархал тө- рүүллээ. -- Уран гимнастик, хөн: гөн атлетикийн тэмцээн, спаор- тын олон төрлөөр хийж буй үзүүлэх тоглолт, морь, бөх, сур, дугуйчид, мото спортын тамирчид... -- Үүлэн задлан залуурдсаар болох- ийнхүү өрсөлдөн ярьсаар байв. Хүүхдүүд биеийн тамир, спорттой нө- хөрлөн, тамирчдын залуу халаа нь болон өсөх зориг эрмэлзэл дүүрэн байна. Манай орон даяар болсон ҮШ спартакиадын анхан шат- ны тэмцээнүүдэд нийт зуун дал гаруй мянган хүн оролц- сон билээ. Тэдний дунд пио- нер сурагч олон бий. Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болсон жавхлант сайхан бая- дунд шүхрээ рыг үзэхэд «Спорт чи энх заасан тайван буюу» гэсэн үг спор- цэгийг онож буусан шүхэр- тын хэлээр яруу тод цуурай- ЧИД-.. тан байлаа. -- Өндрийн | харайлтад . МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 4 Бид пэгэн удаа ухуул- болж, ер бусын баяр баяс-4 5 5 : галан нүүрэнд нь гэрэлтэ-й нэ. «Манай тоглолт дуус-й: гэсэн) гын галт тэргээр аялж явлаа. «Ган зам» чуулга хамт яваа гэж ярилцана. -- Ямар жүжигчид яв- на вэ? гэвэл -ш Ифүжигчид энэ бай- на! гээд хэдэн жаахан хүүхдийг заалаа. Охид нь олс эргүүлэн тоглож, хөв- түүд нь жүржийн, ундаа ууна. Үнэнийг хэлэхэд «Юуны жүжигчид байх билээ дээ» гэж голох сэтгэл төрөв. Тэгтэл нэгэн өртөөн дээр тэд тоглох болов. Бид үзЗ- лээ. Хөшиг нээгдэж хөг- жим дуу цангинаж нөгөө хүүхдүүд танигдашгүй өөр ло! Баяртай» үгийг сонсоод бид «Гай-| хамшигтай тоглолт» гэж) нэгэн зэрэг хэлэв. ї Тоглолтын дараа бид «Ган зам» чуулгын жү-| жигчдэд баяр хүргэж хөгжмөөс нь зөөлцөн гүйл- дэж явлаа. ! - Бид чинь ардын чуулга цол авсан хүмүүс шүү! гэж. чуулгын удир- дагч багш Цүлтэмдорж | гуай дэлэв. Галт тэрэг цааш хөдөлж аян замдаа орлоо. Фотог Яс, ДАШДОНДОГ , 999999Ф99Ф9ФФ9Ф9999Ф9Ф9Ф9Ф0Ф9Ф999 | -- 2, ЁС Этэтэ хивэн 22:272717 ФФФеФөөөөөөФ0Фөөөөөөөөөөөөж -0үл Тэр цом мл ис лЛЭР Л гЭЭЭЁ ЙГ... лс... ХЯАЯХАХТ 52 ХАХХХХТХ ХХА ЯВЖ 1987 7.1. Фэ-8? ЭР” С3 2 эг... Зөвлөлт Армены нийслэл Ереван хотод нэрт ёгт үл- гэрч Хико Аперийн нэрэм- жит хүүхдийн номын сан байдаг. Аугаа их Октяб- рийн ТО жилийн ойд зо- риулан Ереван хотод хий- сэн олон улсын сэтгүүлч- » ФФФФФФФФөФөФФөө0ФоФ 9Ф99Ф9Ф9Ф9Ф9ФФФ9ФФФФФ9Ф9999Ф9Ф9Ф00Ф4Ф ҮЛГЭР С0НСГ0ДОГ НОМЫН САН дийн бага хуралд оролцог- чид зуны эхэн сарын нэ- гэн парлаг өдөр тэр номын санд зочиллоо, Хүүхдийн номын санг 1933 онд байгуулжээ. Но- мын сангийн шинэ барил- гыг 1979 онд олон улсын хүүхдийн жилээр барьж, бяцхан уншигчдад бэлэг- лэжээ,. Номын сангийн уншиг- ЧИД нь 5--15 насны хүүх- дүүд юм. Номын сан Ере- Ц цэцэрлэг- тэй харилцаатай ажиллаж, ван хотын бүх бяцхан уншигч, сонсогчоо Ё. ЭРХИЙГ СУРАХААР Энэ асуултыг бид Дор- нод аймгийн-зарим нертлтавьсан юм. Сэргэлэн сумын иэг пионер бидиий асуултад хариуллаа. гултыг та иарт Ч ЧИ ЮУ ХИЙЖ СУРАВ ниО- Энэ бас БЭРХИЙГ СУР! логдож бидний хөдөлмө- рийг зохион юм. Би хөдөлмөр зусланд “ хонь ямаа сааж сурлаа. Бидний 27 пионер 1600 литр сүү сааж, өрөм, аа- байгуулсан БИ тавьж байна.«Сурсан бу- хэн эрдэм» гэж аав ээж маань сургадаг, рийн хөдөлмөрийн дэвтэр» тээ ямар хөдөлмөр хийс- нээ бичих гэж Чи юу хийж сурав? сэн асуултад хариулж би дэнд бичиж уншигч та бүхнээс хүсье. «ИПионе- байна? гэг ирүүлэхийг БОГ МАЛ СААЖ СУРЛАА. Өнгөрсөн жил бид нэгдүгээр хөдөлмөр зусланд ажил- лав. Зуслангийн лаар Х. Цэйд багш томи- Сонинд ирсэн захидал ХӨДӨЛМӨР АМРА пионер бригадын захир- руул, бяслаг.боловсруул- лаа. Би энэ жил онц сур: сан, “Өнгөрсөн жилийн нэгэн адил хөдөлмөр зус- ланд гараад байна Миний өвөрт «Пионерийн хөдөл- мөрийн дэвтэр» бий, Би түүн дээрээ хийсэн ажлаа бичиж, намар сургууль даа хөдөлмөрийн тавду: таар улирлын тайлангаа тавина. : А. ЭРДЭНЭЗАЯА (Дорнод, Сэргэлэн 8 жилийн сургууль У! анги) ( , ЛТЫН ЗУСЛАНТАЙ БОЛОХСОН Манай сургуульд хөдөл- амралтын байхгүй. Хөдөлмөр амрал- тын зуслантай х6ясДйхэсэы хүүхдүүдтэй уулзахад тэн, шамтин амарсан тухайгаа сэтгэл хөдөлмөөр зүйлийг хах ШИГ сургууль тийм зуслантай болбол мөн тОЁО. .. Хэрвээ хилд, ам- ралтын ри омад аж ахуйг түшиглүү зуслан сайхай ярихад нь атаар- болдог. Манай зуслан вал лэн бариасай. Пионер су: рагчид бид малчин түмэн- дээ чадлынхаа хэрээр ту” салж мал сааж, цагаан идээ боловсруулж сурна. Хамгийн наад зах нь морь унаж сураад Хонь хариулахсан гэж боддог. Хөдөлмөр амралтын зуслантай болохсон. Б, ЯНЖМАА Нийслэлийн 67 дугаар сургуулийн сурага .... дүгээр анги, ямар сурдаг, юу сонирхдог вэ? гэсэн асуултаар амрагчид та- нилцдаг. болоход Ё. Болороо гаар «А» уран уншиж сурахыг хүс- дэг. гэртээ харнад амралтаа яаж үргэлжлүүлэх вэ? лангаас сурсан олон дуу бүжгээ найзууддаа зааж өгнө. Бас хэдэн төрлийн ургамал мэддэг боллоо. Түүнээ мартахгүйн тулд зуслангийн мал түүж хатаамал хийж хадгална. Намар ангийн- хандаа гэлээ. нэгдүгээр давхартаа хү- лээж авна. Тэнд цэцэрлэ- гийн насны болон 1--2 дугаар ангийн хүүхдүүдэ, зориулсан үлсөрийн арав буй. Биднийг тэнд ороход жаалууд армен ардын үл- гэр амтархан сонсож суу- лаа. -- Бид хүүхдүүдээ ба- гаас нь гоо зүйн хүмүү- жилтэй, армены түүх, хэ- лийг сайн мэддэг, өөрийн жижиг Армены тухай, өө- рийн том Зөвлөлт орны ту- хай сайн мэддэг болгохыг их анхаардаг гэж хүүхдийн номын сангийн захирлын шинжлэх ухааны асуудал эрхэлсэн орлогч Симонян Липаритовна ярьж байна. “Хүүхдийн номын сан- гийн фонд 400 мянган ном- ын, ажээ. Номын санд жил- дээ сая хүртэл хүү дэг байна. МЭ эл Хөгжмийн нотын өрөөнд суугаад өөрсдийн дуртай хөгжмийг сонсож буй хүүхдүүдтэй Погосян Гоа- рик гэдэг бүсгүй хичээл- лэж байна. П.Гоарик Арме- ны Улсын Багшийн Дээд сургуулийн хөгжмийн анги БОЛОРООГИЙН БОДОЛ -- Аль сургууль, хэд Тийм асуултын эзэлж -- Нийслэлийн 52 ду- сургуулийн (1-ийн ангийг онц төгссөн. -- Зусланд юу сурав, -- Миний бодлоор зус- ойроос урга- төгсөөд, 7 дахь жилдээ ажиллаж байна. Тэнд бас уран зургийн танхим, 8-- 4 дүгээр ангийн хүүхдэд зориулсан диафильм гар- гадаг өрөө, 5--6 дугаар анги, 7, 9 дүгээр ангийн хүүхдийн уншлагын тан- хим бий. Хамгийн олон ном уншсан хүүхдээр ун- шигчийн картаа хамгаа- луулах ажил зохиодог нь нрээдүйд эрдмийн зэрэг хамгаалах ажлын эхний шат болдог ажээ. Тэгээд ч Армены нэрд гарсан олон зохиолч, зураач, уран бүтээлчид хүүхэд ахуй цагтаа энэ номын сангийн уншигч байжээ. МХЗЭ-ИЙН ИЛГЭЭЛТИЙН ЭЗДИЙНЧУУЛГА. УУЛЗАЛТАД 999999999949999499999999 тайлбарлаж өгнө 5, сСАШ Мун 22217 2 д Манай зусланг зуслангийн нээлтийн гам жагсаалд гурвуулаа туг өргөв. хэ ! кЭ Миний аав хоньчин. На- мын гишүүн, Аав надаас дандаа л -- За чи юу хийж су- рав? гэж асуудаг. Би ха- риулт өгөхөд бэлэн бай- хын тулд юухныг ч гэсэн хийж сурах гэж мэрийдэг. Хамгийн сүүлд гэхэд л хөшмөл хаамаг (сүлжмэл хашаа) хийж сурлаа, Бас чөдөр, ногт зангидаж сур- сан. Эмнэг сургаж чадна. Нийтдээ хорь гаруй эмнэг адуу сургаад байна. Бас морь уургалж чадна. Алаг морио унаад тал дундуур давхих ч сайхан даа! Аав надад: -- Зүйтэй, миний хүү! Хийж сурсан бүхэн хэрэг болно гэж хэлдэг. Би тэ- гэхэд нь улам урам орж малчин хүний хийж чаддаг бид баярлаж байна. ДАЙ бүхнийг сурна гэж хичээх болсон юм. Энэ хавар 380 төл бойжуулж, өсвөрийн төлчдийн сургуулийн авар- га болов. Би ер нь гурван удаа сургуулийн хөдөлмө- рийн аварга болж байгаа юм. Аав надад: ! - За миний хүү СУР- гуулийн аваргаас улсын аварга малчин болоорой! гэж ерөөдөг. Би малчин болно ч гэж боддог. «Хэнз хурга» гэдэг шүлгийг ун- шиж байхдаа би бас өө- рийнхөө хэнз хургыг сана- даг. Хэнз хургандаа Хал- заадай гэдэг нэр өгсөн юм. Та нар ийм нэрийг « Хонь- чин Найдан» зохиолоос уншсанаа лав санаж бай- гаа. байх. -- Халзаадай! гэж дуу- дахад сүргийн дундаас нэг халзан хонь намайг таниад гүйж ирдэг. Тэр бол хур- га байхаас нь эрхлүүлж ижил дасал болсон миний хайртай Халзаадай юм. Би хоньчин болбод ,Халзаа: хал яАНЫ | Үүвм олон олтоИд, Н цагаан хал- заад44 Масай хой Хос өсч үржинэг?!!?5 8.2 С. ТҮВДЭНДОРЖ (Дорвод, Дашбалбар. 8 жилийн сургууль УШ анги) ” ? «Хай- гуулчин» гэдэг. Бид, хоёр зуун арвуулаа эхний ээл- жинд амарлаа. Энэ жилийн шу- оролцож Тэнгэр цэлмэг тэр өдөр бидний өргөсөн туг тэртээ дээр памирах нь сайхан са- "1111111111111111111111111111111111111112 нэг байранд орсон. сан, ангийн дарга. гээ танилцаж эхэлсэн. дуулсаар явлаа, нагдсан. Нэг ангид суралц» даг найз Сарангоотойгоо Манай С. Сарангоо гур- ван жил дараалан онц сур- Бид автобусанд суугаад л хамт амрах хүүхдүүдтэй- Бид хоолой нийлүүлэн Манай цувааны түрүүнд хамгаа- лалтын машин явсан. 9. лээд бид сэргийлэгч ах байх гэж бодож байтал биш байв. Зусландаа ирээд хэн болохыг асуувал Гео- логийн төв лабораторийн дарга Шагж гуай өөрөө байжээ, Бидний сайн сай- хан, эрүүл энх, аз “гар- галын төлөө манай ахмад хүмүүс, ялангуяа аавын минь ажлын газрынхан ингэж анхаарал тавьдагт Манай зуслан ёстой сай хан. Байшин нь хүртэл үл- тэрийн юм шиг сонин хэл- бэртэй. Нар агаарт биеэ чий- рэгжүүлж найз нартайгаа тоглож тав тухтай амарч байна. С.Сарангоогийн ээж сая ирээд явлаа. Бид хоё- рын царайг хараад л та нар сайхан амарч байгаа юм байна гэсэн. Энд ирээд олон найзтай болсон. 43 дугаар сургуу- лийн А.Энхмандах, 39 дү- гээр сургуулийн Д. Үүр- цайх, 41 дүгээр лийн Б. Энхмаа гээд л... Манай зуслан хамгийн сайхан байгальтай газар баригджээ. Өглөө босоход навч цэц- гийн үнэр сэнхийгээд нэг шилмүүст мод, л сайхан. Удахгүй бидний амрал- тын хугацаа дуусна. Зус- лангаа, хамт амарсан найз нөхдөө мартахгүй. Энэ жи- лийн нээлт дээр нь миний өргөсөн тугийн намираан дор олон хүүхэд сайхан амрах болно. сургуулийн сурагч сургуу- 23 дугаар «4 цайн... ниилный А зо Упоаалнс0. ҮНЭН зө єв хє? єє хэ? эиниилжииэииииииэлт-инВ Зиг 6 хэ Єо Оо ЖУ СЭ ҮС 4987.7.2. уус 1У:9)8: 1 ДОЛДУГААР САР Тунгалаг наран ээж байсмаа зөөлөн цагаан бороо шаа- гин ериө. Борооны дараа тэнгэрт солонго татна, Дахиад л нар гарна, Өнгө өнгийн цэцэг үзэсгэлэн төгс алаглана. Цэцэгнээс цэцэг дээшээ инсчихэв үү гэлтэй эрвээхэй агаарт эргэлдэнэ, Түмэн шувуудын найрал дуу үүсч бай- галийн гоо сайхныг магтан дуулиа. Борооны дараа өвсөн дундуур хөл иүцгэн гүйлдэх хич- хайрлан хамгаалж явна нээн сайхан, Өсвөрийн ойчид иогооп хөвчид аялан түүнийг / 2//77 3 Е 7 ЛАТ Эрдэмтдийн тооцоолс- ноор ургамлаар Оа» г, цэцэрлэгжүүлэн тохижуул- сан хот суурин гудамж талбайд бүх чийг тундас- ны ТО хувь нь хөрсөнд шингэж 20 хувь нь уур. шиж агаарыг чийглэж, таа- тай сайхац болгодог байна. Хот суурингийн орчны баялаг ургацтай 1 гатал- байд мод бут зүлэг цэцэр- лэг нь 18 сая. шоо метр агаарын доторхи, элдэв хөдөлгөөнөөс үүссэн тоос шороо, утаа уннарын 35,5 хувийг шингээж, 64,5 ху- вийнх нь тоосруулах нө- лөөг сарииулдаг, Мон янз бүрийн дуу шуугианы 26 хувийг шангээж, 74 ху- вийнх нь хүчийг буу- руулж, зуны аагим халуун нарны төөнөлтийг 10-15 дахин, агаарын хэт халалт ба хөрөлтийг 2--4 граду: саар багасгана. Тохижуулан цэцэрлэг- жүүлсэн 1 га талбайн но- гоон ургамал гэрэлтэй үед цагт 8 кг орчим нүүрс хүчлийн хийг шингээн ав- даг нь мон хугацаанд 200 хүний амьсгалаар ялгарсан нүүрсхүчлийн хийтэй тэнц- дэг байна. Нэг га цэцэрлэгжүүлэн ойжуулсан талбай жилийн туршид 18 сая хавтгай дөрвөлжин метр агаарыг цэвэршүүлдэг. Хот рин- гийн тохижилтонд зориулж тарьсан 1 га талбайн га- цуур 32, нарс 36 тонн тоо- сыг жилийн туршид шин- гээж хот орчны агаар дахь цацраг идэвхт бодисын хэмжээг 50 хувь хүртэл бууруулдаг. Мөн нэг га талбайн арц 300000 хүн- тэй хотын агаарыг бүрэн халдваргүй болгох чадвар- тай ажээ. Цэцэрлэгжүүл- сэн орчны 10000 хавтгай дөрвөлжин метр шилмүүст ой 0,7--0,8 шоо дөрвөл- жин км усыг боловсруул- даг байхад мөн Ийм хэм- жээний навчит ойн цэцэр- лэг 0,3--0,5 шоо дөрвөл- жип км усыг боловсруулж байгалийн усны эргэлтэнд оруулдаг байна. Ийм уч- раас хүн төрөлхтөн эрт- нээс нааш «Ой бол ус, ус бол ургац, ургац Сол амьдрал» гэж гайхамшиг- тай сайхнаар зүйрлэн ярих болжээ. Бас тасалгааны 600 цэцгийн 1 шөнө ялгаруу: лах нүүрсхүчлийн хий, нэг хүний амьсгалаар ял- таруулахаас бага, харви өдрийн цагт ялгаруулсан амьдрал тэтгэгч хүчилтө- рөгч хий нь олон зуун ад- гуусан амьтад, хүмүүсийн амьсгалахад зарцуулагд- даг болох нь тогтоогджээ. Ийнхүү хот суурингийн ногоон байгууламж Сай- галь хамгаалал, гоо зүн, эрүүл ахуйн онцгой чухал ач тустай ажил болохыг зориуд анхаарч МБОХН- ийн Төв Зөвлөл, МЗБН- ийн Төв Зөвлөл хамтрал «Байгаль хамгаалалт-- хот суурин цэцэрлэгжүү- лэлт» сэдэвт ажил зохиож байна. Хүүхдүүд та їр, энэ ач тустай ажилд идэвх- тэй оролгоорой! Ж. ЦЭРЭННАДМИД НАР МАНДУУЛДАГ ШУВУУД Алтан гургалдай Алс хөвчид шөнөжии дуулав Охил бялзуухай Ойрхон хөвчид шөнөжий дуулав. Үүр дөнгөж тэгээрмэгц Гал сүүлт алсад жиргэв. Өглөө боллоо, сэрээрэй| гэж Гадаа тахиа донгодов. Ухаа омруут 1 Ургах нарыг угтай дуулав. Уран жиргээ Усны шувуудыг дуудан дуулав. Уянгалан ДХуулсаар ШУВУУД Аймаар харанхуйг хөөлөө. Урин дуудсаар байгаад Асралт нарыг хөөргөлсо, Б. ГОНГОР ГЭМГҮЙ ШУВУУНД ХЭН ХАЛДАВ Тэнгэрт эр эн« гау гау» Хэмээн дугарах улаал хошуут шувууны дуу «Туслаач, тус- їтпач» гэх шиг Өрөвдөлтэйеэ сонсогдоно. Нисэн эргэлдэж байгаа газар нь очиж үзвэл ер хүүхэд байшилгийн дээ- рт «өндөглөсөн шувууны үүрийг эвдэж байв. Нэг нь өраад ирлээ, бариад ав, ба- “Йвад.. хэмээн их л олзуурхан баярласан байдалтайгаар бар- хирахыг сонсоод сэтгэл хачин боллоо, Амьтныг хайрладаг- гүй, ямар муухай хүйтэн цэр- ДЭГ СЭТГЭЛТЭЙ хүүхдүүд вэ? Тэр хоёр хүүхдийн барьсан бяцхан шувуухайн өхөөрдөм өд жигүүр хараахан ургаж гүйцээгүй боловч амиа хам- гаалан, хичиэзи зүтгэвч ту- сыг эс олно. -4Яах вэ? хурдлаарай, алд: даа шүү гэж нэгийгээ их Л тэвдэнгүй хэлэхэд -- Алив, нааш нь аваад ир, Хурдхан «Цаазалчихья» Г9- лээ. -- Болиоч! Наадах чинь та хоёрт ямар гэм хор хий- сэн юм бэ? Наад хөөрхөн амьтныгаа өөрсөдтэйгээ юмуу дүү нартайгаа зүйрлүүлж бо- доход яадаг юм бэ? Ан амь- тан, жигүүртнийг хайрлах сэтгэл алга уу? хэмээн хэлЭ- хэд тэд ангаахайг хаячихаад зугтлаа. Хойноос. нь хөөж барьж авья тэсэн боловч хоор хий ангаахай сарвагиан муу- хай орилоод газар унаснаа тусламж эрэх мэт өрөвдөл- тэйеэ харах нь чанга Ч барык боломгүй тийм л иялзрай эих- рий амьтан байв, Үүрэнд нь буцааж тавихад түүнтэй адил гурван ангаахай өрөвдөлтэй нь аргагүй хашгичин байлаа. ӨОрэ бицхан амьтдын амгалан байдлыг тэр цэвдэг сэтгэлтэй хүүхдүүд бусниулсан. Тэдний балгаар энэ хөөрхөн амьтдыг эх нь гтолбод яана, "Тэгвэл эдгээр амьтад эх орны минь амгалан цэнхэр огторгуйд дүүлэн нисэж чадахгүй бол- но шүү дээ. Бид бүхэнд шувууны Үүр өндгийг хайрлаж хамгаалах ариун сайхан сэтгэл байх ёс- той. Гэтэл зарим хүүхэд С48- ваагүйтэж, өөрийн сонир- холдоо хөтлөгдөж ангаахайг үүрнээс таргаж үзэх, инсэх болоогүй байхад Нь шидэж болгоомж- дээш иннсгэх ГЭЖ ) гүй үйлдлээр үр төлийг үрэгдүүлж байна. Зарим нь хүйтэн цэвдэг СЭТГЭЛ гар- тан зориудаар алж устгаж байгаа нь маш муухай жиг- шүүрт хэрэг, Найзууд аа! Бид амьтдын үр төлийг хайрлан хамгаалж, асарч хамгаалж, тэжээж тэт- гэх ёстой биш үү?. Багаасаа ийм хүйтэн СЭТ- гэлээр хүмүүжвэл ирзэдүйд яах вэ? гэдгийг бодож ярил- цэья! Н. ДАВААНЯМ (Өсвөрийн сурвалжлагч) БИ ЗАРАА ТЭЖЭЭДЭГ Өнгөрсөн зун ах бид гурав Сэлэнгэ амыг асд БУ ргалтайн сангийн аж ахуйд байдаг нагац ахындаа очиж амарсан юм. Тэнд байхдаа нэг зараа олж тэжээв. сард сургууль цуглах үеэр зараагаа хотод авч ирсэн, ха раа маань анх ирээд амархан уурлаж бов бөөрөнхий оо2- Намар нанмдугс( дог байв. Одоо бидэнд дассан учир гэрг чөлөөтэй гүйдэг болсон. Зараа өргөстэй биетэй ч гэсэн цайлган хөөрхөн амьтги юмаа, Манай зараа нийслэлд ирээд 20 ду Ї аар сургуу: 30 жилийн ойгоор пионер сурагчдын гаргасан үзэсгэлэнд зочилсон. Зараа өвөл ичдэг гэсэн. Манай зараа ичээгүн, байр дулаан болохоор... Хааяа хоёр, гурав хоногоор унт- даг. Бид зараагаа мах, сүүгээр тэж хан дасдаг гэм хоргүй амьтан. Яагаад муу муухайг 7 "Тэр хүнд амар- за- раатай зүйрлэдэг юм бол доо? Л. ЗОРИГТ (ХХ сургууль) БАЙГАЛЬ. АЖИГЛАЦГААЯ! Хүүхдүүд ээ! Энэ хоёр зургийг сайн ажиглаарай! ТЭ- гээд зурагт буй шавьжнуудын Ёо нэн ярилцаж соницдоо Т Оо бичиж ирүүлээрэй! тог С.БОДООШ 2” 0и вк 5 Т.сончаунвх л. Чнэн ХоээвьеСто-сьсЄг ЗЭРЭЧЭРЭРНР. » ? 1987. 7. 2. - | “Өв СС3ьсвь- ЄСэ са. ЧУзөсс 28 ОО: Екатерина Ильинич- . ! хавга ах» гэдэг үгийг хэл лу ЯгЭХЭ Э ДОВСЭ 5Ввь нээ. тройиийн нүүр царайнь чихэр мм --үС-228 зураг дээрхээс 8 ї 3:5 5 аар алгадсаг м. Тэ- ин хулэинаг? эөр бол -- Бүрээч! Бүрээ үлээ- гэхдээ «Үг УВУмнн Тэ -ШЕ5 хэл зэр Урин сн өнсийнх нь дэг байсан биш Ээ, биш хэлж байсан Врри иг хэлоэр урьдынх шигээ цэх Хөгжмийн со ГҮН үл эУ 277) түүлнжс ШАВЭ ед ( 4 1 сонсголгүй хүү- 25 : шулуун ихэмсэг сайхан хэ- ХЭД байсан юм ГЭЖ: ний Нар уу:587 Ми Дуу нь ца : 33 УУ Дуу ь Цаг -- Би чгэсэн со - М8 43.24 ас «бутарсан. гүй! 841287 гэхдээ 8ЭУ Э36, нолаолыд : 3. 44. Р гүй» булүэ БэЗЦДЫн ь, Э) ) -. ҮНЭНЧ Шу- 1 д үй» түдүүн чанга ажээ, Би эрэлхэг баатар ах- дарга зоригтой Цэн ч шу «Алтан шаргал үстэй биш 2 алуухан --“Тонцуй "198 Ы тайгаа ямар н: гү Э Сү , Гэдний ангийнх нь л байсан болч Нарменд колАж БЭНс юмаараа Хүү нөгөө худалч, хулч- багш, Эндээс холгүй суу- л тоглож баймаар юм» байлаа хүсдэг гарыгаа адгадсан юм, даг. замын цаахантаа. Бис гэж би бодов. Үс нь гайх- : ис тс Хэзбэ? нь жаахан тааруу, тэгээд маар өтгөн, гоёмсог ажээ. аримдаа би заль -- Энэ бараг л адаляв- гаргадаг байсан юм тэрбээр хүлээснээ, -- Сурагчдаа гэж Дал гэмээр түүхийг дэл- гэхгүй байх нэг шалтгаан байна. Тэр тусмаа чамд! -- Надад ий? Яагаад? ооь Бүгдээрэнд нь биш сайн хүнд сайн байх ёстой тэж Андрюша ч гэсэн бо- Дож байсан байхаа. -- Хэнийг алг сод адсан юм г- Чамд энэ л сонин байна уу? Хариулахын оронд харин чамаас асуу- маар байна. Чи юу гэж яваа вэ? Аан, хэл дээ? -- Надад нэг ажил бай- на. Нэг гуйлт... Гэхдээ ЭЭЖ Шууд Л гуйж шалгаа- гаад байвуузай гэсэн юм. Эхлээд таны эрүүл мэнд, миний зөвлөснөөр оройдоо Чанга с глжсэн бүдүү - салхинд Үан СЭ гарч, ягл орос ардын гудамжаа р зэг нь | ! вээр байлаа. Үргэлжлэл, Түрүүч нь ҮСеД идэгдэн ӨӨД нь ы/ З. Далхжавын «Бяцхан өгүүллэгүүд» ном сургуулийн бага насныханд зориулагдан хэвлэгдлээ. 2 2Знаые? : Бас ээ байгааг сайн «Хөршийн зам», «Шийт- ОМГТТЭРЭЫ : 27 товтол, “ЭвБТН" ”” Уугаарай гэсэн. гэл», «Эрх хээр унага», «Хүрз зөрж лаг сОВОЁ Сонэ, фон! БҮС-сууатах НЭр өгчихөөд ажиг- Екатерина Ильинична. яагаад зэврэв»э, «Хамаатан жүүлэгч байсан юмьадү Ы пиг мөрөн дээгүү- лаад байх сонин байдаг багшийн сургуулийн тан- садан», «Дудрангийн чих» зэ- Яиыг ял м. Хү- р мушгиралдана. Ека- юм. Тэр нэрэндээ тохирох химаас гэртээ авчирсан рэг олон сонирхолтой өгүүл- их сайн ойлгодог хүн терина Ильинична багшийн гэж хичээж байх нь хөөр- «Аан, хэл дээ?» рс лэгийг уншаарай! дээ. Өөрөө сурагчиддаа бүх юм сайхан, өнгийн хөн, Багш хүний хэд хэ- үг самба ын Банэ! 2-4 «Баавгайнаас айдаггүй,..», . нэр хоч өгнө. Тэгэхдээ яг тоёмсог байлаа. Гагцхүү дэн нууцыг чамд хэльел риулж бїлгэх юм хээд Эоэй «Ид шидгэж үү? «Шинэ ма л мэргэн буудагч шиг царайных нь өнгө саарал- дээ, Харин Андрюша хи- ХОЛ Самбары М Тог шин», «Арван хуруу тэгшийн онож өгнө шүү! Хэн нэ- тан хөвхийжээ. чээх хэрэггүй, нэрэндээ яг ДО хой РУЛЭАГ Бий баг: тухай үлгэр» зэргээс хүн бай- тэнд тэр нэр таалагдахгүй -- Ангич багш гэдэг тохирсон сурагч байсан ОРОН ХЭЛ НЗЫ болчлоо галийг өөрчилж танин мэдэ- байлаа ч арилгахын арга- бол миний цол байсан юм юм. ыг р бол дэлгэ хийн явцад тохиолдсон шинэ Гүй мэргэн өгнө гээч. --Андрюшад нэр өг- сөн үү? -- Өгсөөн. Бүрээч гэ- сэн. Би дахиад л миний ха- жууд зогсож байгаа эмэг- тэйг зурагтай нь харьцуу- лан хаэж зогсов. -- Би их сүр жавхлан- тай харагдаж байсан бай- таа биз? -- Үнэхээр сүртэй сай- хан байжээ гэж би цаг тухайд нь амаа татаж чад даггуй хүүхдийн гэнэн зан- гтагэ хариулав. -- Бид хоёр нэг ян- зын зан төрхтэй улс бай- на. Би ч гэсэн хэлэх үгээ урьдаар цэгнэж цэгцэл- даа. Надад бас хоч бай- сан... Аугаа их Енатери- на! Аугаа их ГЭДЭГ НЬ На- дад таатай л (46):(40)310:(0)4 байсан. Харин нэртэйгээ нийлэхээрээ нэг их эзэр- хэг хэмжээлшгүй эрхт нэр болчихсон юм. Тэгээд ч би намайг ингэж нэрлэхийг болиулах арга эрж билээ. Тооны хичээлээ орхигдуу- лан орхигдуулан сураг- чиддаа үүх түүхээс баа- хан ярьж, өглөө. Хатан хаан Екатеринагийн Дү: рийг дэндтэл нь товойл- тон ярьж, намайг түүнтэй харьцуулахад ерөөсөө л эвгүй болтол нь ухуулж билээ. --..Юухаараа.. байсан гэж? -- Хэрэггүй үед «бү рээдэж» хүн амьтныг дуу- даж «сэрээдэггүй» байсан юм. «Бүрээдэж сэрээнэ» гэж би хүмүүст хэл мэдээ өгч зарлан дуудахыг хэ- лээд байна шүү дээ. Анд- рюша ямар нэг хүнд гай зовлон учирч аюул тохиолд- сон гарцаагүй чухал үедл түгшүүр зарлан урьдчи- лан сэргийлэхээр бүрээд- дэг байсан юм! Ийм үед тэр хэзээ ч цааргалж бай- таагүй. Хичнээн олон хүн хувийн нууц, түгшүүр зов- нилоо түүнд л гэж итгэж хэлж байсан гэж санана! тохирч рэнгүй хариулах хэрэгтэй байлаа. Тэгээд ч юм УУ мэдэхгүй нэг л мэдэхэд би ээжийн захисныг Екатери- на Ильинична багшид хэл- чихсэн байлаа. Тэрбээр хялгасан цавтай толь руугаа дахин очиж лалаажаа нарийсган тат- санаа, -- Долоохон “хоногийн өмнө хасаж оёсон... гэтэл одоо бас л хасмаар болчи- хож. Бие л онцгүй бай- гаагийнх даа. Би удахгүй нэлээн хүнд мэс засал хийлгэнэ, Эмнэлгээс гарч ирэх үү, үгүй юу, оройдоо цэвэр агаараар амьсгалан төрөлх гудамжаараа алхаж явж чадах уу, үгүй юу мэ- сонин адал явдал гарна. » З.Түмэнжаргалын «Голын жараахай», ном гарлаа. Уг Өөрөө хүний сэтгэл санаа- ны нууц руу хэзээ ч өн- гийдөггүй байсан юм шүү. Хэзээ ч... Тун ч төлөв түвшин Бүрээч байсан юм. Орчин тойрныхныгоо айл- гаж сандраахгүй, бол- тоомжтой ухаантай бү- рээдлдэг байсан юм. Анд- рей Добровольский жин- хэнэ, жинхэнэ Бүрээч дээ... Нэг хүү Танятай кино “үзэхээр гоёлын хүрмийг »в. НЬ гуйхад Андрюша хүр- -номд «Өнгөгүй цэцэг», «Го- лын жараахай», «Тулалдаан» «Цагаан арслан», «Багшдаа би хайртай», «Алдаа» зэрэг өгүүллэг, «Аз», «Шагналын зүүд» нэртэй үлгэр туужууд орсон юм. «Өнгөгүй цэцэг» өгүүллэгт бяцхан хүү бал ха- рандаагаар цэцэг зуржээ. Тэр хүүд зурсан цэцэг бүхэн нь - өнгөтэй байдаг тухай өгүүл- сэн бол «Голын жараахай» өгүүлэгт Тулгаа жараахай барьж аквариумд тэжээх бо- лов. Түүнийг гэрт тэжээж бо- Би гэзгийг нь хараад байгааг мэдсэн Екатерина Ильинична багш, -- Түлхэн унагагдсан хэмжээлшгүй эрхт нийг- мийн төлөөлөгчтэй адил- гүй болохын тулд би гэз- дэггүй. «Үг бол бор шу- вуу биш, амнаас гарсан л бол ахиад барьж болдог- түй» гэсэн зүйр уг бай- даг тиймээ. Бор шувууг амархан барьчихаж Эв ог юм шиг хачин үг шүү Би зүгээр л сонбой ох бор тээ ингэж өөрөөр самнах шувууг барих 2-8 хоган юм гэж тайлбар- болохгүй юм лээ Д. : тэж Екатерина Ильинична -- Та зарим сурагчид- багш хэлэв, даа хоч өгдөг байсан юм -- Миний авга ах хэ- уу? дэхгүй л байна. Чи асуух лавлах юм байвал одоо л асууж ав, -- Мэс засал аа? -- За юу асуух гэсэн юм бэ? Хэл дээ? Багш нар хариу хүлээх зуураа сурагчаа ичиж эв- гүйрхэх вий гэхдээ ангийн журнал руу харж суух олонтаа. Энэ ч зорилгоор Екатерина Ильинична багш хуучны том толь руугаа лэхдээ... гээд ярих гэтэл -- Энэ нь ухаалаг з нь ноосон цам. ДАХИН харав. Екатерина Ильинична арга гэж би боддог бай мээ ааг хэннүл5»7 2 Батаа айг зай- дохгүй тул найз Отгон голд багш үгийг минь дахин та- сан юм. Дутагдалд нь то- сэн аюм. .Өөрөө “Таняд ТЭЙ, Надежда Емельянов- буцаж Н--3л БУ тарна, салж. хирсон хоч сонсохоороо охайртай байсан мөртлөө НА гуайтай | ярилцсан... шор Зэрлөэжэрн Эс гч з хүн чинь өөрийгөө хянаж. 3 хичЗэх “бонд шүү дээ. Бас кДёЫ грҮлЛҮн дад бол миний. хайртай. тэгээдч өөрөө зохиох нь. йг Үлыаг ХОВОЛАНГИЙ НИ шавь Андрюша. За-юу!.. аюулгүй гэж би бодсон 7 авчирна. Дуулгавартай 5 -- Бич гэсэн анх сюм. Чи юу Бан судрнсал бїйн хүс АЛЫН мг Тай -- Би ах гэж хэлж ча- Екатерина Ильинична то- дахгУй нь, уучлаарай. На- линоосоо огцомхон эргэж холдов. -- Чи өөрөө очоо юу, эсвэл чамайг дуудаа юу? асан хоёр хараацайн тухай өгүүлнэ. «Аз» нэртэй үлгэр туужид хөгжил- тэй бодол хүсэл мөрөөдлийг байгаль амьтны элдэв сонин л авга ах гэчихлээ. . -на? Аан, хэл дээ -- «Үгүй» гэж хэлж ча? .-- Хатгаа аваад. Би эм үзэгдэлтэй холбоотойгоор гар- нээс дандаа л Ан, : тэ мини Зан ХС Й ХН? байсан юм уу? аваачиж өгсөн юм. гаж, үлгэрийн байдалтай бол» ЙГ цав энд ХЭЙЛГҮЙ" ХУ3 Екатерина Ильинична -- Чи бас өїрэн 8-3, гожээ. хуучин том толь руу дө- багш над руу ойртож суу- сВшРЭ. багш ”“АМЧИЙг «Шагналын зүүд» үлгэр хөж очин биеийнхээ хэл- гаад, хүндэтгэсэн байртай харс- туужаас «Энэ о| цор арайг харав. -- Хаанаасийм юм дуу- 522 Тй яагаад Үг лаа вэ? «Үгүй» гэж хэлэх авга ахыг 241647 205 лэсэн юм бэ? 6 " Би Екатерина Ильинич- дэргэд өнөө- дөр хоёо Ь удаагаа дүргүй байсан юм. Тэрнээс биш. энэ чинь чаддаггүй тэсэн үг биш шүүдээ.Нэг улаа ангийнхаа нэг хүүх- "дийн хоёр хацрыг хайр наа, -- Энэ хоч танайханд уламжлагдах нь ээ! гэв. Үргэлжлэл бий. МХЗЭ-үн, нэрэмжит МПБ-ын 44 ДЭХ жилдээ Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын - өв Зөвлөлийн сонин Ф ПҮРЭВ ө ҮНЭ10МмӨөНГӨ хэв гАЗИ, НОМХОН ДАЛАЙН БҮС НУТГИЙН ОРНУУДЫН ЖОММУНИСТ, АЖИЛЧНЫ Ёилмуудын зөвлөлдөх Э-с-ж, УУЛЗАЛТАД 58) Эн 4 ” “ЭЁлийнгл гэрт газрын зураг 1 " “бий.Радио, телевизийд ИЭВТ- Ё Эүүлэг, сониноос Ази, Ном- ин хон далайн бүс нутгийн ор- “нуудын коммунист, ажилчны “имамуудын зөвлөлдөх уулзалт “Улаанбаатар хотод болж бай- таагїмэдсэн учир би газрын 7 аа урьд урьдынхаас үү,ИХ янихааралтай харлаа. шсошсыои (МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНО ЗОРИУЛАН ГАРГАСАН Г МЭДЛЭГТЭЙ, ТУЙЛЫН АЖИЛСАГ, ӨНДӨР СОЁЛТОЙ » Дун бүрээний Эгшиглэж дуудсан цагт” Хэлэх үг минь Хэзээд бэлхэн! са с ХУВЬСГАЛЫН БҮРЭЭ “ЦАНГИНАЖ БАЙНА Бүгдийг дуудаж «Бүхий олноо...» дуулуулсан Бүхнийг жагсааж «Бүлэг дуулж бай. Номхон» хэмээн Их хувьсгалып үйл хэргийн Ирээдүйн залгамж халаа болгон Тэргүүн эгнээнд жагсаасан Тэмцлийн дуудлага эпэ бүрээн дуу Хүүхэд бүхний Хүсэл сэтгэлийг гэгээн алсад дуудна Бүгдийг дуудсан Бүрээн дууцд минь Бүр хорин нэгэн огы Ширүүн тэмцлийн уухайн түрлэг бий «Шивээ хиагтын» уриа дуудлага бий Жалгын нэг тарсац олныг сэрээж Жаргалын төлөө тэмцэлд босгохоор Тужийн нарсанд хувьсгалчдыг цуглуулж Тугийн гэгээг дагуулан нсагсаахаар Морин дэл дээр өвгөдийн үлээсэн Монгол орноо аврал! хэмээн (| 51 дуудсан Дун бүрээний дуул ! шингэсэн юм 1 Дуудах уриалах аллгуу нь ! Ууссац юм Бүрээн дуу бүгдийг зоригжуулж | Ї ! ! ! | Ї Бүхэл үеийг минь дуудаж өсгөсөн юм Тэгээд ч пионер бид Тэр дуудлагыг сопсох бүрий «Хэзээд бэлхэш!» гэж Хэлэхэд урамтай, баяртай байдаг Бүрээн дуу- Тариан талбарт биднийг : дуудсан. Ургацын талбайд десант буудгаж | Улаан бүчтэний армид ! жагсахад Хэзээд бэлхэн! 41 Бүрээн дуу- па Төлийн штабт биднийг ! дуудсан, Гэр орны ажилд тусалдаг байсан бод Эх орны ажилд туслахад Хэзээд бэлхэн! Хувьсгалчдыг мипь дуудаж Хувь заяаны тэмцэлд босгосон Өнөөдрийн бидний аз жаргалын төлөө Өчигдрийн ах эгч нарыг өсгөсөн Дуун шингэсэн Энэ бүрээ Д. ТӨРБАТ / ТПМИИНЦОТЫЫД АНХ тлоаПиД ЯяготлЛ КОННУЙНОЛТУУД | ЗИХ 12:27 1 11211 сапаачилга гаргасан нь их ын цэргийн олон бааз Ази олон улс оронтой, дэлхийн хамгийн олон хүнтэй энэ ти- вийн коммунистууд цуглана гэдэг их бахархалтай юм. Тэ- тээд ч энэ зөвлөлдөх уулзал- тын “тухай олон зүйл эрэг- дүүлж бодов. Манай орон "Азийн анхны социалист орон. Тэгэхээр энэ уулзалтыг "Ардын хувьсгалынхаа их бая- рын өмнөхөн ах . орондоо дөнуудем газаррутастай, хийлгэхээр МАХН, манай улс , бэлгэ дэмбэрэлтэй санагдлаа. Энд коммунистууд цугласан болохоор тивийнхээ ард түм- нүүдийн бүр тодруулбал Дэл- хийн энх амгалан амьдралын тухай хэлэлцэж байгаа нь ойлгомжтой. с Иран, Ирак зэрэг дэлхий нийтийн анхаарал татсан хүний цус урссан дайн болж байгаа улс орон, бас АНУ, тнвд байгаа нь аймшигтай санагдлаа. 40 гаруй жилийн өмнө Ази тивд атомын анх- ны бөмбөг дэлбэрсэн, Вьет- нам орон олон жил дайны хөлд нэрвэгдсэн, Бага Азийн олон улс түмэн Израилийн түрэмгийлэлд «өртсөн, Тэгэ- хээр Азийн аюулгүй байдал дэлхийн энх тайванд нэн их хамаатай, Коммунистууд энх Эьнший зо тоосгтлихлтүилпис:” 4 тайвныг хүсдэг., түүнийг хам- гаалдаг. Тиймд энэ зөвлөл- дөх уулзалт энх тайвны үйлст нх хувь нэмэр болж байна, Миний энэ бодол Монголын багачуудын төдийгүй Азийн хүүхдүүд, манай оронд амарч байгаа ЗХУ, Афганистан, социалист Вь ётнам, Ардчил- сан Солонгос, зэрэг энэ тн- вийн пионсрүүдийн санаа бо- долтой ч иййдэх нь мэдээж. Улаанбаатар хотын 47 ду- гаар сургуулийн наймду- гаар авги?н сурагч Т, ЭНХБАТ 2 хаанай ҮНЭН ЗРКИЙГ (273 сул ХААр 4С СУУ БЭРХИЙГ СМ єр! -- Би бага ангид бай- хаасаа эхлэн барималчин больё гэж бодсон. Аав минь ажлаасаа хэдий ядарч ирсэн ч, залхуурал- гүй надад барималаар яаж юм хийх тухай заза- даг юм. Аавынхаа тэр чин сэтгэлийг эрхэлж инаа- даж, залхуурч байж л хө- сөрдүүлэхгүй юм шүү гэ- сэн бодол байнга төрнө. Анх барималаар юм хий- хэд гарт наалдаж, хуруу чинэж ер нь л больё гэ- сэн бодол төрж байсан. Гэвч аавынхаа цаг гарз- дан байж зааж сургасан өгөөмөр сайхан сэтгэлийг бодон бодон сууна. /Чу- хам энэ л надад хүч, тэн- хээ, итгэл өгсөн биз! Ийн- хүү уйгагүй оролдсоны ачаар хоёр жилийн өмнө дугуйландаа тэнцэх, тэн- цэхгүйгээ шалгуулах гэж байхдаа хүний дүрсхийж чаддаггүй в. Яг шал- гуулж байхдаа сэтгэл хөөрч, нэг л ер бусын баяртай. Тэгээд ч шалгал- тандаа тэнцэж аавыгаа баярлуулах юм шүү гэж бодсоор... Эндээс л барн- малч болохын их гараа- таа эхлэх юм шүү гэж өөртөө итгэлтэй хэлж би- лээ. хэмээн 49 дугээр сургуулийн 6-гийн «Вэан- гийн сурагч Х. Баярсай- хан ярилаа. Түүнээс: --Чи хүний МОРЬ УРЛАГЧ дүрс хийж сурсан уу? гэ- вэл түүний найз хажуу- гаас нь: Түүнийг хийж сурсан. Сурахаар ч үл барам «Аюуш», «Буурийн но- цолдоон», «Хурдлаарай» зэрэг бүтээлүүд нь МПС- ын төв ордонд нээгдсэн «Өсвөрийн уран бүтээл- чид» үзэсгэлэнд тавигдсан хэмээн найзаараа бахар- хан ярив. -- Чи одоо ямар зүйл урлаж байна вэ? гэхэд «Морьд» гэсэн бү- тээл хийж байна. Тэр бу- тээлийг харахад үлгэрт гардаг гайхамшигт ид ши- дэт аргамаг хүлэг тэнгэ- рээс буугаад ирэв гүү? гэлтэй үнэхээрийн сүр жавхлан төгөлдөр. - Би баримал хийж сурснаа аав, багш хоёрын минь ач тус гэж боддог. Хүн баримал хараад өн- гөрсөн үеэ дурсаж, ирээ- дүйгээ мөрөөддөг. Ер нь хэн ч гэсэн аав, ээж, ах эгч, нарынхаа зааж сур- гасныг сурчихвал түүн шиг сайхан зүйл хаа байх билээ. Гэтэл зарим нэг хүүхэд бэрхшээлээс шан- тарч буцдаг. /Бэрхшээл- гүй ажил гэж хаа “ч байх- гүй гэж аав минь ярьдаг. Тиймээс би бүхий люмыг хийж сурахыг эрмэлздэг гэж ярилаа. Тиймээ,«Сур- сан юм хэзээ ч илүүдэх- Гүй, хүний сурсныг хэн ч авахгүй» гэж бидэнд сургамжладаг аав ээж на- рын минь үг үнэн юм шүү. Н. ДАВААНЯМ (Өсвөрийн сурвалжлагч) Домогт Хэрлэн гол. Нов имогоон бургасан дундуур уран хуурын аялгуу үүс- гэж "өнө эртний үлтэр хүүрнэнэ, Үлгэрийн хоёр баатар нь түүний эрэгт золгожээ. Голын наана цаанаас бие биеэ ширт- сэМ хоёр толгой тус тусдаа нэртэй. Хойт талын ногоон хошууг Энх, өмнө талын хадан хошууг Мөнх гэнэ, Хэрлэн гол цэнхэр хадаг адил. Энх, Мөнх нэр- тэй хоёр толгод хадаг ба- рин золгоо юу гэлтэй. Хангайн хүнд толгодын дүрээр буувч талын хүний сэтгэлд уулын сүрээр сү! дэрлэнэ. Эрт урьд цагт Энх, Мөнх гэдэг хоёр хүү- хэд ч байсан юм уу? Нэг л ломогтой биз. Үлэнч иө- хөрлөлийн үлгэрийг сэт- тэлд шивнэх Энх, Мөнх хоёр толгой хичнээн үеийг туулсан бол? Энх амгалан аж төрөх дуртай ард түм- ний минь хүсэл сэтгэлийг тэр хоёр толгой үеэс үед тээж ирсэн нь лавтай, Эдүгээ Энх, Монх хоёр толгой наяад онд шинэ улгэр сонсох . бол- жээ. Үлгэрийр баат- рууд нь Энх толгой дээр жагсан алхлана, Хү- зүүнд нь улаан бүч намир- на «Улаан галын дөлийг таслан авч хүзүүндээ зан- гидаад»... жавхлантай дуу- лан алхлаж яваа тэд үл- гэрийн баатрууд биш гэж үү. Тийнхүү Дорнод айм- гийн пионерийн «Энх» зус- лан хүүхдүүдэд хаалгаа нээлээ. Зуслангийн захи- рал Б. Буджав: -- Чойбалсан хотын 12 үйлдвэр, албац газар энэ зусланг барьсан юм. Ээл- жиндээ 150 хүүхэд амраа- даг. Эхний ээлжинд 1-43 Дугаар ангийн хүүхдүүд амарч байна, Пионерийн «Сансар» бүлгэм хүмүүж- лийн ажлаа эхлээд байна гэв. Энх, Мөнх хэмээх тол- год хүүхдийн дуу шуу- гианд баясч, тэднийг тор- гон зүлгэн дээрээ тог- луулж, тунгалаг усандаа шумбуулж, алтан элсэндээ нарлуулж байна. Энэ бүхэн цөм Энх тай- ван! Энх тайван мөнх ор- шихын өлзийт сайхан үл- гэрийг тандээс сонслоо. ХҮНСНИЙ ПРОГРАММ ХҮҮХДИЙН ТУС саг цэ иЭ38. тарьдаг вэ? -- Эгчтэйгээ -- Эгч чинь ажилладаг вэ? хаана -- Миний эгч Б. Дол- гор ня-бо хийдэг. Дашбалбар сумын 8 жилийн сургуулийн УП ангийн сурагч Б. Баатар- мөнх бид хоёр ингэж ярилцлаа. Зуныхаа ам- ралтаар тэр тарьсан бүх- нээ арчилж тордож, ус- лаж, ургуулдаг юм бай- на. Ёр нь Дашбалбарын хүүхдүүд ногоо их тарь- даг гэнэ. Туслах аж ахуй хөгжүүлэхэд аав ээждээ тус нэмэр болдог хүүхэд ч олон аж. Тэдний нэг.нь Д. Дашням. Тэр тахианы -- «Алт» бүлгийн А. Ор- гил уулзалтын байранд өчоо- рой. Ах чинь хүлээж байна. гэж жижүүр охин мэдэгдлээ. Оргил найз Ш. Баттүвшин, очив. Пүрэвжав хөвгүүдтэй мэндэлж үнсээд: -- Сайхан амарч байна уу? Амралтын сониноосоо яриад байгаарай гээд чихэр гаргаж дэлгэлээ. Оргил най- зуудаа чихрээр дайлах зуу- раа: -- Ах аа, ёстой гоё амарч байна. Манай зусланг «Хай- Гуулчин» гэдэг, Алт, монгө, цэс, оюу нэртэй дөрвөн бү- шини нэгтэн" 277 М ХХАХАХХАХЯХХ --- 1987.7.9. 1:00/42/2::1202) 2АЖИГА ШИН -- Хашаандаа чи юу шин ко Э мэднэ. ЦЭЛ: тарьсан” б8? нийх 50 өндөглөгчтэй. Д. “Дашням Бүх ард --Сонгино, төмс, улаан түмний урлагийн үзлэ- лууван, манжин, өргөст ГИйн (алтан медальтай. хэмх, улаан дооль,. тар- | Магадгүй уншигч та түү? вас... ний бурнад хошин шүлэг уншиж байхыг сонсоод ионы ОЛОН НОГОО ТА- алга ташиж суусан ч риа вэ? байж мэднэ. -- Ногооноос тадна Д. Дашням «Пионе- монл, үхрийн НүҮДНИЙ МОД рийн хөдөлмөрийн дэВв- манайд бий. тэрэ-тээ хичнээн тахиа -- Их сайн байна. Хэ- өсгөснөө бичиж намар дэн жил тарьж байна? сургуульдаа очно доо. -- Гурван жил! МАНАЙ : СУРВАЛЖЛАГЧ - Хэнтэй хамтарч лэгт 210 пионер амарч бай- на. Шинэ лоом сурч байна, дуут жагсаалын үзлэг болно. Манайхаас 27 сурагч оролцо- Б. Энхтөгс хоёрыгоо дагуулан НО. ДУУ. Шатар, даамын тэмцээнд оролцоно. Гар зургийн тэм- цээнд оролцох гойд авьяас- тай хүүхэд ховорхон юм даа гэхэд Пүрэвжав: -- Дажгүй ээ. Тэгвэл ой мод, навч цэцгийг хэн сайн мэдэх вэ сэдэвт уралдаан зо- хиоё гэж багшаасаа хүс л дээ. Би энэ орчны ой мод, цэцэг ургамлын нэр, онцлогийн ту- хай та нарт хэлж туслая. Да- 12 11159 раа нь бүжиг тог хөддөө Удахгүй та хэлж рэй гэхэд хүүхдүүд вэг дуу: гаар зөвшөөрлөө. Цайны да- раа Оргил бүлгийнхээ пио: нар 128: өгөө нерүүдийг урьж чихэр түгээ: цэхэд Оргил: лэг авчирсан хэд хүүхдүүд: -- Танай ах чинь ирсэн юм уу. Ямар сайн ах вэ гэл: -- Миний авга ах юм. Авга ах үүнээс чухал бэ- ирсэн гээд ахынхаа зааж өгсөн ургамлын тухай бүлгийнхээ пионерүүдэд тайл: барлан ярилаа. тэр бэлгийг хүүхдүүд чихрээс үнэтэй бэлэгт тооцлоо. Авга ахын С.БОДООШ Аав намайг нааш ир гэлээ Аавын дэргэд гүйгээд очлоо, Ахмад хүний ярнан дундуур Ам булаалдах муухай шүү! -гээд Маш амгалан над руу эргэж Магнай руу минь томоор харав, Ээж намайг өрөвдөө юмуу Эгцэлж ирснээ буцаад алхав. Аргагүй миний буруу шүү дээ Аавын хэлдэг үнэн шүү дээ! Ингэж би эзждээ хэлэв Ээжийн царай цэлмээд ирэв. 3. Улангаүнь м Үнэн “ку” Эбаг гЄв? сєа Сєв “БЭ? 6 “БГЕГ СБГСЖГ ӨРГӨЛ |/1987.7.9. Ээж намайг нааш ир гэлээ Ээжийн дэргэд гүйгээд очлоо, Ширээнд тавьсан зочны тавгаас Шувуу шиг шүүрэх муухай шүү! гээд Бугуйнаас минь дөмөгхөн хөтөлж Булангийн сандалд номхон суулгав. Аав намайг өрөвдөө юмуу Аргил дуугаар хоолой засав. Энэ чинь миний буруу шүү дээ Ээжийн хэлдэг үнэн шүү дээ! Ингэж би аавдаа хэлэв Аавын царай цэлмээд ирэв. Ах намайг нааш ир гэлээ Ахын дэргэд гүйгээд «очлоо, Хүний урдуур учир зүггүй Хөндлөн дайрах муухай шүү!-гээд Өлмий тушаа явган сууж Өвдөгний нүд гижигдээд авав, Эгч намайг өрөвдөө юмуу Эрэвгэр хөмсгөө дэрвэсхийлгэв. Аргагүй миний буруу шүү дээ Ахын хэлдэг үнэн шүү дээ! Ингэж би эгчдээ хэлэв Эгчийн царай цэлмээд ирэв. Эгч намайг нааш ир гэлээ Эгчийн дэргэд гүйгээд очлоо, Өндөр настанд туслахгүйгЗэр Ө. БААСАНЖАВ (МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт, хүүхдийн зохиолч) Өнгөрөөд явчих муухай шүү! гээд Чигчий хуруугаа чичигнүүлэн Чихний гүзээ бөнжигнүүлэв. Ах намайг өрөвдөө юмуу Айсуй яваа нь сүртэй харагдав, Энэ чинь миний буруу шүү дээ Эгчийн хэлдэг үнэн шүү дээ! Ипгэж би ахдаа хэлэв, Ахын царай цэлмээд ирэв. Дүү намайг нааш ир гэлээ Дүүгийн дэргэд гүйгээд очлоо Очингуут минь цээжинд асав Оёсон товчны утас татав. Нүүр минь бас халтар байв уу Нүдээ томруулж сүрхий ширтэв, Тэгснээ тЭр инээд алдав Тэсэлгүй би нулимс алдав, Хаясан товчоо олж ирье. Халтар нүүрээ угааж ирье! Ингэж би дүүдээ хэлэв Дүүгийн царай цэлмээд ирэв. Аав, ээжийн сургадаг зөв Ах эгчийн хэлдэг зөв Намайг хүндлэх дүүгийн зөв Дүүгээ хайрлах миний зөв. Ачтангуудын үгийг дуулж Алган дээр нь дэрвэж явья Ахын дайтай ах нь байж Алиахан дүүгээ дагуулж явья. Бичиг эрдэм сурна шүү дээ Бяртай том хүн болно шүү дээ! Бодох санаа ингэж үүсэв Бяцхан дүүгээ өргөж үнсэв. Т. ЖАМЬЯНСҮРЭН шууж ТоЛ!ой З. ТҮМЭНЖАРГАЛ Урсч явах нь Зэвүүн байжээ. Том чулуу Ч Уулын УРУУ Уруу дагасан 1Калга судгаар Улаан хоормог Цахарч байжээ. Өндрийн уруу Цовхчин буух Унага, тугал шиг Бөмбөрч байжээ. Гарцаагүй тэгтэл 1їигүүр дэлгэсэн Галуу шувуу л Байж гэнээ. Өндөрт нисдэггүй Амьтан юм шиг Өехийгөөрөөн тэр Хөвж явжээ. Алдлан дэлгэсэн Далавчин дээрээ Арван дэгдээхэйгээ Гишгэх газраа олохгүй Гэнэт хальтарч уналаа ч Гэм нь гэвэл хөднийх биш Хэнэг муутай толгойнх! Хэлэх үгээ онохгүй Хэрүүл маргаан өдлөө ч Ааядаа нь гэвэл хэлнийх биш Адгуу мунхаг толгойнх! Данхар боловч толгой иннь Голох аргагүй өөрийнх минь! Өнөө айхтар Усан дотор Этгээд хачин Нэг бор юм Эсгий малгай шиг л Нэлмэгнэж явжээ. Олон хүн Гайхан харсаар Ойртоод ирэхэд нь Дөнгөж таньжээ. Суулгаж явжээ. Үерт хөвсөн Мод чулуунд Өртчих вий гэж Аагим зуны Бултаж явжээ. Нэг өдөр Аймаар сүртэй Үер болжээ. Ургаа мод ч Булга үсрээд Жигүүртэй гэтлээ л Нисчихэж чадалгүй 1Кижигхэн үрсээ Хүүхийлж явжээ... Дандаа эндэлд орлоо ч Булзах аргагүй миний: ЛА ын 0, ХАРХҮҮ «Нээг, хоо-ёр, гурваа!» «Гүү-хүүг» Нижигнэсэн их төвөргөөн Гүвээ толгодыг цочоов Ижилхэн хөөрхөн 8 өмсгөлтэй Цовоо жаалууд гийнгоолов. Морьдын салхинд өвс ногоо Уран бидэр татав. Морьтны удам эмээл дээрээ Улаан дарцаг шиг дэрвэв. Хажуугийн уулс їїнлээ даран цуврав Ханагар тал Цэцгээ даллан урсав. Найман ганзага Сугсран сугсран сарвайв Намуухан салхи Шуугин шуугин исгЭрэв. Тойром бүрдийн ус Цэлэлзэн мяралза» өнгөрөв Тодхон эрээн өмсгөлүүдД 17Кирэлзэн алаглан өнгөрөв. 22 Сэргэлэн хөөрхөн жаалууд Ташуур өргөн гийнгоолов. Омголон хүлгийй жавхаа Галын дөл шиг сэргэв. Хээр номин талаа Дөрөөн доогуураа эвхсээр Хийморьт хурдан хүлгүүд Барианы газар ойртов Цэцэг адил алагласан Наадамчин олны хараа х “ Цэнгэлт их баярын Түмэн эхийг чиглэв. Зуузай холбосон морьдоос Шандас мэдэн сугарч Зуу зуун агтын Түрүү магнайг авч Ухаа хонгор морь Торгон жолоо өргүүлэв Уяачин аавын хүү Түмний хайрыг булаэ8. Тэлмэгэр сайхан : нүдэндээ Хөх тэнгэр мэлтийлгэж Тэгш дөрвөн хөлөөрөө Хөрст газрыг цавчланхан Сувдан дусал бөмбөрүүлж Ган зуузай шаригууланхан Суран жолоо чивчлээн Дөрөө гөлөм шилгээнхэн Баясгалан төгс наадамчдынхаа Бахархал хайранд эрхлэнхэн Ухаа хонгор хүлэг Дүүхэлзэнхэн зогсоно. Уяач эзнийхээ алдрыг Өргөнхөн зогсоно. Уиасан хүүгийнхээ хийморийг Бадраанхан тормолзоно Удамт ардынхаа наадмыг Баясаанхан эрвэлзэнэ. (4. Уйгссонунел ЄВГЭНГ «Осэесвь ЄСтэвсэвь СЛсоөсив- С-стьєньн СОТОЭ сэв бГ2-) сав 7160 нь Ко: 1987.7.9, Уэлуйар сөсӨв илр арг арч эл улан сэнимчдлрр хо хлнлднайлэй лд найналйилйнлнбаныга аВММАЭДАГ БАШшЭДЖЖТОЛ-сЄ тгэштссэтЖүЛОЛЛЭРсЭРГЛЭрЖү ”ЗЕЕЛГЭЛНС шостывнлуишлдхоэтүлы2 ГОНАҮСТОЛОЛЛОСТЖЭРҮГРЭЛТЭЭ((- Түрүүч нь сан юм... Харин үсгүүд хэв түүнийг «Шаонгийн мод» раа шал угааж зогсдог- | Ха4З, 44. 45. Абу хэвээрээ! Юкатерина Нльн- гэж нэрлэсэн дээ. Энэ нь сон. Үүнээсээ нчдэггүй |! (ЗА, с-----д Гү, - пггг-----т р НИЧНД багш хэсэгхэн дуу? шулуун, дэндүү эрс зан- байсан.Охидууд,..Таня ха- ! . ү22 Ї! м Тэгээд палаажаараа гүй сууснаа, тай гэж хочилсон хэрэг, жуугаар нь явжл байна, | 211) оролдохоо больж -- «С, Н». Энэ бол Се-../ Яагаад эрс шулуун гэгд: Саша шал угаагаад л, (|! Еэ» 0 -- Элэз палааж яах вэ! рбёиса Нефедов”мөн дөө, яг сэн бэ? гэвэл, .Володя зүлгээд л, хувинтай ус! мВт СО ГУУ”-Эг ЭТЭ ҮТ-ттсэр Зовох юм алга. Энэнд зо- воод ч байхдаа яадаг юм! Би чинь одоо Танягаас гу- рав дахин ах болчихоод байна шүү дээ. Гурав да- хин, Надежда ЕЁмельянон на гуай ямаршуухан байна даа? -- Эм уухгүй, эмчлэх- гүй байна л гэж ээж гом- доллоод байсан шүү, -- Аа аан ойлгомжтой... гэснээ Екатерина Ильинич- на багш гэнэт зогтусан дуу- гүй болов. Тэгээд --Намайг ингэж хэлс- нийг чи дуулаагүй мэдээ- гүй юм шиг байгаарай, 29-7527948 төрнө тэтгэн 207 ойлгоо! Тохиролцлоо шүү! -- Ойлголоо! -- Би Надежда Емелья- новна гуай дээр ордог л байсан. Гэхдээ аль эртээ. руулах үг олдохгүй хэцүү байдаг юм. Нэг орохдоо Таня ямар сайн сайхан байсныг ярьж сэт- гэлийг нь.улам үймрүүл- чихээд л гарсан... Сүүлд нэг дайралдахдаа мэндлэл- цээд дуугүй байж байгаад л салцгаасан. Дараахан нь дүү рүүгээ билүү, эгч рүү- гээ яваад удсан даа, одоо тэгвэл эргээд ирж л дээ. -- Надежда Емельянов- на гуай надад гурван за- хиа өгсөн, Энэ байна... Энэ турав хаана байгаа, яагаад орж ирэхгүй байгааг мэ- дээд өгөөч гэж гуйсан, Таня эгчийн төлөө амиа өгнө гэж амлаж байсан гэ- Ингэж хэлээд би Екате- рина Ильиничча багшид цайрч үрчийсэн дугтуйнуу- дыг сарвайв. Тэрбээр нүд- нийхээ шилийг зүүн зЗа- хиануудыг их л болгоомж” той сугалан авч уншиж эх- лэв. «Чамд бичээгүй шүү дээ» гэж ээж надад хэл- сэн, гэтэл Екатерина Ильи- нична багш нэг бүрчлэн их удаан уншаад байхаар нь би тэссочгүй, -- Үсэгнүүд нь арилчи- хаж уу? гэж асуув, -- Үгүй эз, арилаагүй. Үсэгнүүд өнөө л хэвээрээ.., хэв хэвээрээ! Яг л ширээ- ний ард хяналтын ажил, самбар дээр шохойгоор бичдэг өнөө л үсэгнүүд хэв хэвээрээ. Чи ойлгож уу? яг хэвээрээ шүү. Орж ирэхгүй байна гэ- нээ? Амиа өгнө гэж амлаж байсан юм бол яаж ч орж ирэх билээ дээ? -- Тэд тэд бүгдээрээ амиа алдсан гэж үү? Гур- вуулаа юу? гэж би итгэл- Й асуув. Э - Тлхцлнд биш ээ. Тэд сая саяаараа гмиа алд- мөн, Мөн ч мөрөөдөмтгий уран сэтгэлгээтэй хүүхэд байсан юм. Цонхны тавцан дээр цэцэг тарьдаг байсан, Хичээл тараад заримдаа зургаан ч цүнх үүрч явна. Охидыг хүнд ачаанаас хөнгөлж байгаа нь тэр. Хэрвээ охидууд бүжиглэж байгаад өсгийгөө унагаа- чихвал хадаж өгдөг байсан даа. Ангиас нь зөвхөн нэг л хүн түүнийг «хүүхнүү- дийн гар хөл» гэж нэрлэ- дэг байсан юм. Зөвхөн нэг л... Өөх миний энэ хөв- гүүд яаж бүжиглэдэг бай- сан гэж санана! Төв сайхан, гоёмсог, тун ч цэвэрхэн... Серёжа . Нефедов бас сайхан зурдаг байсан! гээд Екатерина Ильинична багш нэг юм санасан бололтой бөгтөлзөн ийш тийш санд- чин харав, -- Аан аан... Надад түү- ний зурсан «Цүнхтэй охин» гэдэг зураг бий, Захиан- даа сэтгэлээ ямар сайхан нлчлээ вэ? За, энэ зурсан Зураг нь. Хэн бэ, таньж байна уу? -- Таня эгч энэ зураг дээрхээсээ илүү гоё бай- сан байхаа гэж надад са- нагдаж, байна. - -- Гоё, гоё, үнэхээр илүү байсан юм. Ёр нь тэд цөмөөрөө сайн сайхан, ёс- той л өөгүй тэгш хүүхдүүд. байсан юм даа! гээд Ёка- терина Ильинична багшийн хоолой чичирсхийв. Хоо- лой нь зангиран дуу нь Нэг. чангаран нэг. бүдгэрнэ. Дургүй хүндээ уурлан, ямар нэг юмыг эсэргүү- цэн нотолж байгаа мэт. -- Бүх талаараа сайн, арван хуруу тэгш. хүн бай- даггүй гэх үү? Ми энэ : шавь. рвуу- лаа | ёстой | ху- “руу тэгш өөгүй” сайн хүүхдүүд байсан юм даа. «Богинохон насалсан бо- лохоор өөгүй байсан, Муу муухай юм “мэдэж, хийж амжаагүй» гэх үү? Үгүй ЭЭ. тийм биш! Тэд хич- нээнч уртнасалсан тийм л хэвээрээ байх байсан! Миний өнэ бодлыг хэн ч өөрчилж чадахгүй гээд зэвхийрч цайсан хацарт нь ягаан туяа татав, Гар дахь захиа нь чичирнэ, Б.» Энэ бол Володя Бугров... Надад нЭг дэвтэр нь бий. Миний бодож чаддаггүй байсан бодлогуудыг Володя энэ дэвтэр дээр боддог бай- сан юм. Тэгээд бичгийн- хээ ширээний нүдийг ухаж байгаад нэг дэвтэр гаргаж ирэн Таня эгчийн зургийн дэргэд тавив. -- Ангид нэгл хүн -- 4В, хэрвээ үйлдвэрлэлийн би- ёийн "тамирын нормыг биелүүлэх ёстой бол хүн гэдэг хүн ччанарын нор- мыг заавал биелүүлэх ёстой гэж үздэг байсан юм. Володя дандаа үнэ- нээ л ярьдагсан! Ямар ч урт дараалал байсац зал- хууралгүй зогсоно. Хэнийг Ч түлхэж шахалгүй тай- ван л зогсоно. Нэг мэдэ- хэд л хамгийн урд бол- чихсон зогсоно. Их- тэв- чээртэй, ёстой л акаде- мич болох хүү байсан даа... Хичнээн ч олон ака- демнчууд дээд сургуульд орж чадалгүй үрэгдсэн ЮМ. бэ дээ! Екатерина . Ильинична багшийн дуу дахин-өнгөө алдаж дахиад л ямар нэг хүнтэй маргаж байгаа юм шигээр, й т-.Эрс сошулуунс гэ- нээ?... Хяналтын ажил бо- ЛОХОД ангийн ӨНЦӨГ бү- рээс аврал гуйсан«өгөөч» гэсэн цаас түүнийг бөм- бөгддөгсөн. Би хараагүй юм шиг л сууна. Өглө- гийн эзэнд саад болохыг хүсдэггүй байсан юм гээд над руу хандан, -- ,Би чамд энэ нуу- цыг яриагүй болог за юу? гэв, 3 ! -с Засойлголоо. Өөгүй хүн байдаг- гүй гэнээ? Энэ чинь худ- лаа, арван хуруу тэгш хүмүүс байдаг юм. /Ми- НИЙ ХӨВГүүд, МИНИЙ су- рагчид арван хуруу тэгш хүүхдүүд байсан даа! Энэ “«С» гэдэг чинь Саша Лв- лешкин. “Овгоосоо ичээд ганцхан С үсэг зурсан хэрэг. Жаахан хүүхдэд тун их хайртай хүү бай- сан юм! Үүнээсээ бас ич- нээ.Сургуулийн ард нуУуц- тайханаар нэгдүгээр |ан- гийнхныг чарганд суулга- ЧИХСаН чирч явдагсан. Ээж нь сургуулийн цэвэр- лэгч байсан, Хааяа эзэж- дээ туслан хичээлийн да- зөөгөөд л явна... Ээжтэй- гээ хоёулхнаа зүдүүхэн л ! амьдарна. Гэхдээ байгаа бүх юм нь хийцийнх, Хүлээн шүүгээ, . ширээ, сандал гээд цөм гар хийцийнх. Их ажилсаг хүү байсан даа. Андрюша энэ Сашад Хүрэм, ноосон цамц хоё- роо өмс гээд авчирч өгч байсан юм. Өөгүй тэгш хүн чинь ёстой манай Са- ша даа! Зөвхөн нэг л хүн түүнийг «шал угаагч» гэж хочилсон доо. Зөвхөн нэг Л... -- Энэ нэг хүн 5) гэрт гап авагч хэн --Энэ бол нөгөө Андрю- 2 шагийн .алгадсан хүн. За даа, би ер нь... яаж ч мэ- дэх хүнд мэс засал хийл- гэх гэж байна.Ер нь чамд ярьчихья. Чи энэ тухай заавал мэдэж байх ёстой, тэгээд Ч тэр нэг хүн чам- тай ойрхон суудаг. -.2 т- ГНедков уу? би аяархан шивнэв. -- Харамсалтай нь ми- ний гурван шавь тэр нэг хүнтэй цуг нэг байшинд 3 суудаг байсан юм.“ Гур- вуулаа дайнд амь үрэгд- сэн, харин тэр нэг хүн... Гудамжинд дайралдахаа- раа үхэх гэж байгаа юм шШНгГ л-машины урдуур гүЙЖ ирэн мэндэлж нүд рүү янзтай ширтдэгсэн. Валька -нь миний ангид сурч байсан болоод тэр, Харин сүүлийн гурван жил намайг тэтгэвэртээ гарснаас хойш тэгж гүйж ирэхээ больчихсон доо. . Андрюша түүнийг юунаас болж алгадсан юм бэ?«Хүүхнүүдийн гар хөл» эсвэл «шал өмнөөс уу? . -- “Энэнд нь Андрюша сануулж бага зэрэг айл- гадаг байсан. Гнедков ч ахиад ингэж хэлэхгүй гэж ам тангараг өгч | Андрю- шагийн зөөлөн итгэмт- гий. сэтгэлийг ашиглан «Чи харж л/ байгаарай. ахиад ингэхгүй» гэж-ам- лана. “Андрюша ч «үгүй» гэдэг үгийг хэлэх дургүй чи. хүртэл мэдэж байгаа юм чинь уучлаад л «За тэгвэл дахиад бүү хэлээ- рэй!» гэнэ. : -- Тэгээд ямарч гэсэн сүүлд нь алгадсан биз дээ? д сс алжэХ --Тэр өдөр Гнедковыг алгадах биш алж ч болох байсан юм. гэж ( угаагч»-ийн | Хүүхдүүд та нар морь унасан хүүгийн зургийг харж байгаа биз! Энэ сай- хан зурагтай өнгө үзэмж бүхий «Куланы» номыг ЗХ У-ын «Детская литерату- ра» хэвлэлийн газраас орос хэл дээр 150 мянган хувиар хэвлэн гаргажээ. 2 МХЗЭ-ийн шагналт, хүүхдийн зохиолч Мөнгө- ний Чимэдийн өгүүллэгийн энэ түүвэрт «Эцэг хүү хоёр»,. «Тарвага агнасан нь», «Өрөвтасын зулзага», «Зам», «Аюушийн байц», «Анхны алтан хараацай- Нууд», «Хулангийн тоос» зэрэг сонирхолтой 16 өгүүллэг оржээ. Зөвлөлтийн утга зохио- лын орчуулагч Г. Матвеева энэ номыг орос хэлнээ ор- чуулж өмнөх үгийг бичсэн а. «Энэ номонд орсон ихэнх өгүүллэгт өсвөр үеийнхний зан суртахууны чухал асуудлыг хөндсөн бөгөөд өгүүллэгийн баатрууд жар- галтай. сайхан амьдарч, хүн төрөлхтний эрхэм нан- Дин хүсэл--энх тайван, найрамдал, нөхөрлөлөө эр- хэмлэдэгийг мэдэх болно. Социалист монголын өсвөр үеийнхэн хэрхэн сурч, хө: дөлмөрлөж, ажиллаж амь- дардаг болон тэдний хүсэл мөрөөдлийг энэ номоос ун- шиж мэдэхийн зэрэгцээ Монголын:үзэсгэлэнт бай- галь, “говь нутгаар эчнээ аялах юм» гэж бичжээ. «Хулангийн тоос» ном сургуулийн дунд насны- ханд зоритлагджээ. Зөв- лөлтийн анд найз нар чинь манай хүүхдийн зохиолч М. Чимидийн зохиол бү- тээлтэй танилцаж, энэ нд- мыг сонирхон уншиж бай- на, Н.ЭНХЧИМЭГ Ё:! "яв456 НААЦАЬ : д Төв Хорооны ордон Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Энэ Эрхлэгч "дййшилэг145 38 ханна. “хїэтэйг 1-0. «эн редакан хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Ж. ДАШДОНДОГ ИНДЕКС--14140 То 999 усэг 44 лэХ жиллээ -----252599 ї ч (иио3) 1987 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 16. ПҮРЭВ ЛЭЭ 22201:Е241 ҮНЭ 10 МӨНГӨ »? - Сезерийн 64 Сохайн барилдаанд түрүүлсэн Ц. Цэ- рэнкүү. үзүүрлэсэн Г. Ал- тайхуяг. Өсвөрийн сурчдын тэм- цээнд түрүүлсэц 80 дугаар сургуулинй сурагч Д. Бат- цэмэг. -- Дааганы уралдаанд 31 дүгээр сургуулийн сурагч Д. Хосбаяр цавьдар даага унаж ТҮРҮҮЛЭВ. Фотог С. АМАРСАНАА, Т. ДАМБАДАРЖАА Ардын лын 66 жи- дийн сяч и р наадам жавх- дантай сай өнгөрлөө, Ө Төв т барилдсан 16 дугаар уулийн сурагч Ц. Цэрэ: , 58 дугаар сур, гуулийн сурагч Г, Алтанхуяг иар учраа бэхөэ өвдөг шороо- дуулсаар үзүүр, түрүүнд үлдэв. Барчлдаанд Ц, Цэрэнхүүтү- рүүлж улсын шонхор, үзүүрлэ- сэн Г. Алтагхуяг улсын хар- нага цол хүртлээ. Тэд В.И. Лешциний нэрэмжит мозголын пионер сурагчдын төв ордны чөлөэт бөхийн секцэд хичээллэ. дэг, спортын -нэ төрөлд өснө. рийн үеийнхнид Ц зэрэгтэй та- мирчид юм. О Баяр иаадмын сурын тэм- цээнд аймаг хотоос ирсэн 200 шахам сурчиц оролцов. Тэдгээ- рийн 37 нь освөрийн сурчид байлаа. Освөриййцн сурчдын тэмцээнд 80 дугаар сургуулийн ҮГ ангийн сурагч Д, Батцэцэг түрүүлэв. Батцэцэг ээж, ах, эгч нарынхаа хамт үндэсний сурын сиортоэр хичээллэдэг ажээ. Д, Баттулга ах нь сурын спортын мастёр, улсын мэргэн, ээнс С. Гажид нь мөн спортын мастер, мэргэн харваач юм. Өс- вөрийн сурчдын тэмцээнд Гат- цэцэгийн ихэр батиавч тар,эгч Бадамцэцэг дөрөвдүгээрт байрт шалгарчээ. О Уяа сойлго таарсан хур- дан хүлгээ уйаран багачууД тал дүүрэн гийнгооляо, Улсын баяр наадамд даага, соёолон, хязаалан, шүдлэн, азарга, их насны морьдын уралдаан болов. Даагапы уралдаанд нийслэ- лийн 31 дүгээр сургуулийн су- рагч Д,. Хосбаярыц унасан цавьдар зүсмийн даага, азар» ганы уралдаанд Улсыг батлан хамгаалахад туслах нийгэмлэ. гийн төв зөвлөлийн морин спор- тын клубын дугуйлангийн су» рагч Ч. Ариунтунгалагийн уна- сан цавьдар халсан, их изсанд Төв аймгийн Батсүмбэрийн сан- гийн аж ахуйн 10 жилийн сур-, гуулийн сурагч Х. Баттулгын унасан бор зүсмийн морь түг рүүлэв, Номхон далайц бүс путгийн сг 4 помын төлсөлөгчдИйн услза. .--- ач холбогд жилийн нийсл БННУ- хотод коми сын бү хамтын т нал б Али 1) аа боллоо, тыг Октябрийн лын 79 тн Азиа ти өмнө Берлин нэр отрид-МАХН-эх орондоо хион ба »- Уулзалтад Афган Ї Бал» б ЧэтХэг, Кампучи, Вь Ланка, Шинэ олон орк ны на оролцов. дөвлөлдөх уулзалт дээр. МАХН-ын ны ерөнхий нарийн 0: В б дарга, БНМАУ-ын Ардын“ Их хад БНМАУ-ы Хурлын Тэргүүлэгчдийн дар- санал: Афганы га 8. Батмөнх үг хэлэв, тайван сайдлыг хангахын ЗХУКН-ын Төв Хорооны тулд АААН-ын Тэз Хороо, ерөнхий нарийн ичгийн БНААфсУ-аас язуулж бай- дарга М,-С. Горбачев, Аф- гаа үндэсний эвлэр: ганистаны “Ардын Ардчилсан лого: Эв Намын Төв Хорооны ерөн- хий нарийн бичгийн дарга үл нэгдэ Нажиб нар зөвлөлдөх уул» эрмэл: залтад оролцогчдод илгээлт сэггүй, хүчи ирүүллээ. төнцийн 10 НУУР АМГАЛАН БОЛ агуулсац ДЕЛИЙН НУГАС АМГАЛАН Солонгосын | хойгийн Нуур амгалан бол нугас суул Энх тайвны |за- (амгалан гэдэг. Хүн төрөлх- маар шийдэх гэсэл БНА тТ9н халуун ам бүлээрэээнх САУ-ын санал зэргийг нэр- амгалан амьдрах эсэх иь цэг лэж болно. “Энэ бүхэн улс тив, нэг бүс нутаг, нэг улс төрийн ухаалаг бодлогыг орноос шалтгаалах Нь ихбо- илэрхийлж цэргийн зардлыг лов, Иран Иракийн дайндуу- хорогдуулж хэмнэсэц хөрөн- 1саж, Палестины ард түмэн гийг шинэ тулсар хэгж Фөрийн газар нутагтай болж, байгаа орцуудын нийгэм, М.Солонгосын ард түмэн ЭХ эздийн засаг, соёлын хэрэг- рноо тайван замаар нэгтгэж цээнд зориулах гэсэн дэв- Афганистан дахь зарлаагүй шилт олон нийтийн хүсэл |данн, зогсож мөн Ази тив зорилго биелэвэл хамгийн | цэргийн харгис холбоогүй, олон хүнтэй Азн тєзийн Ш.цөмнйн зэвсэггүй, гадаадын хүүхэд багачуудад хичнээн цэргийн баазгүй энх тайвны их ач тустай болохыг Өгүү- бус болбол энэ тив ТӨДИЙГҮЙ лэх юун, мапад гаригийн дэвшилт улс Улаанбаатарын зөвлөлдөх (орон хүн ардын сэтгэлийн түгшүүр ннмгэрэхсэн билээ, 1Үүнийг Ази, Номхон далайн Мбүс нутгийн коммунистууд Улаанбаатар хотноо цөхөр- сөг, интернацноналч эв са- нааны нэгдэлтойгээр хэалэл» цэв. УХААЛАГ БОДЛОГОД уулзалт үр бүтээлтэй, ашиг- тай боллоо Ази, Номхоц да- лайн орнуудын ах дүү на- мын харилцааг зохицуулаг- чийн үүргийг дараачийн уул- залт хүртэл МАХН биелүүл- сээр байх болцо. Энэ нь ма- най нам энх тайванч, нитер- нацноналч гадаад улс төрийн НАЙДВАР БИЙ бодлогыг тууштай явзулж Уужим сэтгэл, ухаалаг байдгийн цэгэн тод жишээ хандлагаас энх амьдрал. аз юм. Ц. ТҮВШИНТӨГС | 1 Ё Р 1 «Найрамдал» лагерийн олон улсын ээлжийн нээзтийл Н ажилдагсанаас хийсэн сурвалхлагыг 1 нүүрнээс ушиг-- й рай, “3 УионерөМн ЧНЭН 88 89858525 2Х8852552222ТЇЕТЕЄ 5Е8882Р 49820146. АНД НӨХӨД «НАЙРАМДАЛ»-А УУЛЗЛАА -- Үерхэл, нөхөр- лөл бол уран зохио- лын мөнхийн нэг сэ- дэв юм. -- Яагаад? -- Яагаад гэвэл хү мүүс эв нэгдэлтэй амьдрахын тулд хоо- рондоо үерхэж нөхөр- лөх хэрэгтэй. Хүмүүст үзэл бодлоо хуваал- цаж, сайн сайхан үйл- сийн төлөө тэмцэх бүрд нь найз нөхөд юунаас ч илүү чухал. Найз нөхөд нэгдэж нийлээд найрамдлын баганыг босгодог. Тийм ч учраас олон улсын пионерийн энэ лагерийг «Найрам- дал» гэл: изрлэсэн юм (Амрагч хүүхдүү- дийн ярианаас) ».Үүлгүй цэнхэр тэнгэр. «Найрамдал» лагерийн төв талбайд ах дүү социалист ор- нуудын төрийн дал- баа мандлаа. Ес дэх удаагийн энэ ээлжинд БНААфгУ, БНБАУ, БНСВУ. БНПАУ, БИН КУ, БНСЧСУ, ЗХУ, БНАСАУ, БНУАУ- аас ирсэн 100 гаруй пиопер сурагчид ам- рах ажээ. Нээлтийн ажиллагаанд МХЗЭ ийн Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, Д.Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв Зөв- лөлиїйн дарга Ч. Цэ рэндулам оролцон үг хэлж амрагч пионе- рүүдэд монгол орны өсвөр үеийнхний мэнд чилгээ дэвшүүлж ая- тай тохитой амрахыг хүсэн ерөөв. Лагерийн олон ул- сын ээлжинд зохиог- дох бүхий л арга хэм- жээ «Энх тайвны жи- лээс -энх тайвны зуунд» уриан дор явагдах юм. Орон ор- ноос ирсэн улаан бүч- тэн багачууд ,Октяб- рийн социалист их хувьсгалын 70 жи- лийн ойд зориулсан урлаг, спортын баяр, «Бид энх тайвныг са- хин хамгаална» эв санааны нэгдлийн өдөрлөг. улс үндэс- ний өдөрлөгүүд. улс төрийн дууны «Улаан цэцэг». наадам, бай- галь орчинтой танил- цах аялал, энскурс зэрэг олон хэлбэрийн ажилд оролцож мон- гол найз нартайгаа үерхэн нөхөрлөж тав- тай сайхан амарна. УЛААН ТУГТАЙ ГЭР Нүд алдам голын хөндийд та- ван эрдэнэ болсон мал сүрэг тар- хан бэлчиж үд дундын наран зулай дээрээс төөнөх мэт шарж энд тэнд танан цагаан гэрүүд гурав, таваа- раа хаяа дэрлэн бууж айл бүрийн тадна адууи сүрэг янцгааж, цовоо сэргэлэн охид хөвгүүдийн цангина- сан дуу гитар хөгжмийн эгшигтэй уянгалан сонсдож ажил хөдөлмөр өрнөсөц жижиг хотхонд очив, Туг лоозон хадсан том гэрт бид орлоо. Энэ хотхон бол Хотонт су- мын 10 жилийн дунд сургуулийн Хүйсийн хөдөлмөр амралтын зус- лан билээ. Зуслангийн захирал Дагважанцан зусланд амрахын зэрэгцээ хөдөлмөрлөж нхийг бү- тээж “байгаа хүүхдүүдийн тухай их зүйл ярьсан юм. Энэ нутаг бол мал малчин хоёрын жаргалын ну- таг гэж нутгийн хүмүүс ярьдаг. Аймгийн намын хорооны даалга- вар авсан хүүхдүүд нэр хүндтэй -энэ даалгаврыг ,биелүүлэхээр чар- майж байна. Бид гуравт, тавтын системээр богийн суурь зохион бай- гууллаа, Өдөрт 60 бог малын сүү сааж саалийн хугацаанд 600--720 лиїр сүү бэлтгэх төлөвлөгөөтэй. Хөвгүүд 2--8 эмпэг сургах, ноос хяргах ажлыг хийх юм гэж захирал багш ярилаа, Бид сурагчдын гал тогоо гэсэн ханггай гэрт орлоо. Тогооч Д.Оюун эгч амрагч хүүхдүүдэд зориулж хийсэн шар сүүний варениар бид- нийг дайлав. Оюун гуай өөрийн мэргэжилдээ охидыг сургаж байгаа ажээ. Хотонтын дунд сургуулийн пионер багачууд хөдөлмөр амрал- ” тын зусланд сайхан амарч, хөдөл- мөрлөхийн зэрэгцээ төрөл уралдаан Сурагч Х/МЭНДСҮРЭН дуу инээд бая- | -- Чи зуныхаа амралтыг хууртай өнгөрөөнө гэч өнгөрөөх гэж байна гэхэд Энэ үеэр «Октябрь, орчин үе» сэдвээр ах дүү социалист ор- нуудын пионерийн ажилтнуудын туршла- га солилцох уулзалт болно... Үерхэл нөхөрлөл, найрамдлын тухай хүүхдүүдийн яриаг үргэлжлүүлье. | Тэд- ний ярианд гадаадын найз нөхөд, зочид Ч оролцлоо. Зөвлөлт Киргизийн Фрунзе хотоос ирсэн ҮЦ ангийн сурагч Сергей Любовцев: - «Артен» даге- рийн дотны нөхөр. гай халтай сайхан «Най- рамдал» лагерьт амарч байгаадаа бид их баяртай байна. Та- най нам засгаас хүү- хэд багачуудынхаа аз жаргал, баяр баясга- лан, тэнүүн сайхан амьдралын төлөө маш их зүйл хийж бүтээд- гийг бид харлаа гэв. Болгарын тионе- рүүдийн ахлагч, бол- гарын пнонерийн төв хэвлэл, «Септемврий- Че» сонины сурвалж- дагч Атанас Цанвкок: - Монголын сай- хан оронд анх удаа ирж байна. Бүх зүй- ЛИЙГ нарийн төлөвлө- гөөтэй зохион байгуул- сан нь надад маш их таалагдлаа. Энд ам рахаар ирсэн хүүхэд бүхний сэтгэлийг нэ- гэн зүгт залсан нх хүч бий. Энэ бол үер- хэл, нөхөрлөл юм. Зохион явуулж бай- гаа арга хэмжээ. дуу, хөгжим, тоглоом мноа- дам бүр энх тайвны сэдэвтэй юм гэж ярл- лаа. БНААфгсУаас ир сэн сурагч Нрмач А6- дул Нарин, болгар охин ИНрена Цочевг, нийслэлийн ЇЦ сургуу лийн сурагч. онц сур- дагатан Ч.Болор на- рын олон хүүхэдтэй уулзахад сайхан та- нилцсан найс нөхдийн хөө тухай. үүрд үр гэлжлэх үерхэл пө- хөрлөлийн тухай ярьд гааж байлаа. Пионерийн «Наё- рзмдал» дэгерийн олон улсын эзлж иш гэж эхэллээ. Манай сурвалжлагч Ж.ЧЙИНТОГТОХ 3 дэг үнэхээр сайхан. Ингэхийн тулд хувийн төлөвлөгөө боловс- руулах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл тодорхой зорилготой амарна гэ- сэн үг шүү дээ. Ингэж амарч бай- гаа хүүхдийн нэг бол 72 дугаар сургуулийн УЦ ангийн сурагч” Д. Мөнгөнцэцэг юм. Тэр зуны амралтаараа 20 гаруй ном ун- шиж, тэмдэглэл хөтөлж байна. Мөн гэрийн ажлаа хийдэг. Хичээ- лийн үеэр бол эгчтэйгээ эзэлжил- дэг байсан. Бас оёх ур чадвараа дээшлүүлиэ гэж байна. гээв 3 Удахгүй пионерийн «Гацуурт» зусланд очиж амарна. Зусланд явахаасаа өмнө өөртөө платье оёж, уншихаар төлөвлөсөн уран зохиолын номнуудаа уншиж дуус- тана гэж ярив. Зарим нэг хүүхэд ямар ч төлөвлөсөн зүйлгүй хий лэмий гудамж, дэлгүүр, олон ний- тийн газраар сэлгүүцэж явах нь “үнэхээр харамсалтай. Нигэж амарч буй хүүхдийн нэг бол «Ө». (хаягийг бичихээ больё) юм. Түү- ”- Юуч хийхэв дээ. “Гоглож өнгөрөөхөөс өөр ч яах билзэ. - Аав, ээждээ туслахгүй гэж үү? Бид амралтаараа хичээлийн даг биш үү. төдийгүй шинээр олон зүйл сурч, өөрийн мэдэх, чадах бүхнээ найз нөхөддөө сааж сургана. Тиймээс ч бид «Санасан бүхнээ нөхдөдөө заасан. Санаа нэгтэй андууд бид» хэмээн дууд- Саяхан Москва хотиоо олон улсын сурагчдын орос хэлний олимпиад амжилттай болж өнгөрлөө. Энэ нэр хүндтэй тэмцээнд монголын 10 сурагч оролцож ар- куулаа алтан медаль хүртэв. Дэлхийн таван тивийн 517 орноос ирсэн 500 шахам су- реагч хуран цугларсан газар -- Москва хотноо орчуулагч ш.аардагдсангүй. Куба, Франц. Полын, Швед, Вьетнам, | Чехословак, Могол гэзд л тэмцээнд оролцсон бүх орны хүүхдүүд хоо- рондоо зөвхөн орос хэдээр л ярилцацгаав. Одоо үед дэл- хий дээр ПНушинин. Лермонтов, Достоевский, Маяковскийн хэлийг 20 сая гаруй хүн үзэж байна. г ОРОС ХЭЛ САЙН НӨХӨР НЬ БОЛЖЭЭ Өөрийн сронд болсон орос хэлний үндэсний уралдаант шалгалт, хацИЙХ түрүүлсэн хүүхдүүд Москвад ирсэн юм. Д. Ариунаа, С. Менхтуяа, М. Уянга, Б..Урансайхан, Ө. Мөнхтүвшин, Г. Алтансүх, Б. Дэмбэрэл, Б. Хулан, Д, Загд-Очир, Г. Ганхуяг... Тэд ерөнхий боловсролын сургуу- явудын ҮЙ, ЇХ ангийн пионер сурагчдын дунд зохиогдсон өрөс хэлний улсын УИ! олимпиадад тэргүүн байраид шал- гарч Москва хотноо болсон олон улсын сурагчдын орос хэлний ЇХ олимпиадад оролцсон билээ. -- Баяр хүргэе, хүүхдүүд ээ. Олимпиад та иарт ямар СЭТГЭГДЭЛ Зэн нар тэдэнтэй уулзангаа асуулаа, -- Баярлалаа. Олимпиад их сайхан болсой тэж тэд хэллээ. -- Олимпиадад оролцож байхад ямар зүйл хамгийн их өл татав гэхэд, - Бид «Орлёиок» нэртэй том зочид буудалд байрлаж байв. Олон орпиы хүүхдүүд хоорондоо сайхан танилцаж, найз нөхөд таасан | АЛисдазаадан «Чи ямар авсан Ясж байна» гэж асууж бүгд л бие биенийхээ төлөө санд хадан байсан тэр л мөч хамтийн сайхан санагдсал тэж Г. Алтансүх ярив. : Багш дэнтэй маш сайхан харьцаатай яг л найз. мөхөд, Х.. цулын байсан нь их сайхан санагдсан тэж М. Уянга ярилаа, СУРАГЧИЙН ШИРЭЭНД НАЙМАН ЦАГААН ГЭР Ч ХАМТ, СҮРГИЙН БЭЛЧЭЭРТ Ч ХАМТ : эмнэг хангал сургаж, эдэл- З.Найдан нар болон Хөлөө Энэ онд бүх аймагт болох гээнд оруулсны үндсэн дээр аж ахуйн яам, Хөдөлмөр, МХЗЭ-ийн илгээлтийн эзэн техникийн зардлыг 40--59 нийгэм хангамжийн улсын хо- Чүүэж за: улсыиГ хувь багасгах аж. Явцын дунд рооны төлөөлөгчид, аймаг, чуулга у лийн баяр наадмын өмнөхөн Завхан аймгийн Түдэвтэй су- манд боллоо. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын Хөдөө аж уйн Яам, Хөдөлмөр, нийгэм ангамжийн улсын хорооноос хамтран зохион байгуулсан энэ чуулга уулзалтын үеэр малчин залуусын сэтгэл хө- дөлгөж, урам зориг соргээсэн олон сайхан үйл явдал болсон юм. Түүний нэг нь үйлдвэр сургалттай мал аж ахуйн хэ- сэг бай ажиллахаар сургуулийн рагчдад МХЗЭ-ийн илгээлт гардуулах ёслол байв. Сумын төвийн дээхэн талд нэгдлээс өгсөн найман цагаан гэрийг эгнүүлэн барьж нэг суурь болох хүүхдүүд гурав гурваараа оржээ. Эцэг эх нь ор дэрнээс эхлээд гэрийн та- вилга товхийтал бэлдэж, хөг- жим, дуу тоглуулагчтай, ар- гагүй л орчин үеийн айлын сан малгай хийх ар- малгайд (зураг 91) Шинэ 50х50 см, товгор оройтой малгайд (зу- раг 22) 70х70 см харьцаатай тэг дор- волжин иимгэн цагаан малчин у лол байгуулж, Увс Малчин сумын малчин. БНМ АУ-ын гавьяат иэгдэлчин Гээ- пилийн туршлагаар дотооддоо мөнгөн үүрэг дын гуулж хөдөө нутагт соёл, ур- Лаг түгээн ЮУНААС ЭХЭЛСЭН БЭ? Түдэвтэй сумын «Бадрал» нэгдлийн анхны дарга байсан, одоо Ц. Галдандэмбэрэл өнгөрсөн намар шийдсэн Түдэвтэй сумын дунд гаар их хуралд оролцож ирээд Н. Шоопор багшийн ангийн- хантай уулзалт хийжээ. Тэр уулзалт хүүхдүүдэд малчин болох хүсэл сэтгэлийн нь ут- сыг анх оргиосон авай. Су- рагч Д.Нармандах, онц сур- лагатан таа илгээлт авч малчин болц- гоовол яасан юм бэ? гэж анх ярьж, бүхний дэж, нэг д мэдэхэд ангиараа малчин болох хүслээ нийлүүл малгайн ийм хэлбэ- | дийг ЭХхгийнгийн болон, багт наадмын оролцохлоо ашиглаж болио, Харин өнгийн будаг, онгийн цаасаар “имэглэвэл | ийл бүр " үзэмжтэй гоё | болно. ! залуучу їш хороо-сум, нэгдлийн у, аймгийн дирдах хүмүүс оролцож МХЗЭ-ийн илгээлт, хөдөлмөрийн дэвтэр, сахиа даалгаврын хуудас, бэлэг дурсгал гардуулав. Илгээлт гардсан: хүүхлүүд сайн малчин болж, өөрсдийн- хөө ажил амьдралаас эхлэн хєдөө нугагт социалнст зан үйл хэвшүүлэхээ илэрхийлж байлаа. Ё Ь3 Чуулга уулзалтын тэөлөө- лөгчид хүүхдүүдэд зоргулан ерөөл билэгдлийн үгтэй цуг дуу, хуурынхаа дээжзэсь өр гэж, үдэлтийн ёслолд оролц- сон хүн бүхнийг баярлуулсан : учир утга төгөлдөр сайхан боллоо. Төв, орон нутгийн байгуул- лагаас өгсөн бэлэг, дурсгалын дотор өнгөт диско хөгжим, спортын тоглоомын иж бүрэн хэрэгсэл, «Хондо» мотор, ха» луун сав, ширээний иаг зэг рэг өнөөгийн залуу малчны нэн чухал хэрэглээний зүйл байсанд хүүхдүүд их л урлм- тай байв, Түдэвтэй сумыз хоньчин, тооцоотой ажиллах авсан байна. Тэд ар- урлагийн чуулга бай- дэлгэрүүлэх юм. адууны хэсгийн ахлагч нэгдэлчдийн зургаду- найз Д.Должинжав- тэр санал ухаан нь хүүхэд бодлыг эзэм- шинж төрх бүрдэх төлөвтэй. сэц ажээ. БНМАУ-ын Ардын Их Хур ТЭД ЮУ ХИЙХ ВЭ? ҮДЭЛТИЙН ЁСЛОЛ лын депутат, улсын аварга Найман цагаан гэр-найман Найман цагаан гэрийнхээ малчип Г.Цэрэндачи: охидод 23 "урь нийлж 7000 ша-үүүдэнд гурав гурваараа гарч саалийн хувин, хөвгүүдэд хам нэг хүртэлх настай бог зогссон хүүхдүүд илгээлтийн хуйвтай уурга гардуулахдаа: мал маллах үйлдвэр сургалт- эзэн малчин залуучуудын ул- - Би та нарын халамж: тай мал аж ахуйн хэсэг болох сын чуулга уулзалтын тө- лан хүмүүжүүлэгчээр ажил, ч аж. Үйлдвэр сургалт гэж нэр- лөөлөгчдийг тосон угтаж анх- лахдаа мэдэх, чадах бүхнээч лэхийн учир бол эчнээ сургал- ныхаа цай, идээний дээжийг рээ тусална. Та напаас су: “| тын 92-10 дугаар ангийн өргөн барилаа. Ангиараа мал рах юм ч бас их бий. Өлөө” цогцолбор кабинет байгуулж, чин болох гэж байгаа хүүх- гийн малчин яаж ажиллаж, улмаар гурван жилийн д0- дүүдийг мал аж ахуйд үлэх амьдрах ёстойг биетэй, бодис тор бүрэн дунд боловсрол Ёслолын ажиллагаанд МХЗЭ- той харуулигаая гэв. эзэмшихэд байв. Сурагчийн ийн Төв Хорооны нэгдүгээр Чил үнэнээсээ мал мал- ширээнээс сүргийн бэлчээрт нарийн бичгийн дарга Ш.На- лая, малчин больё гэсэн са. очиж байгаа хүүхдүүд мал рангэрэл, аймгийн АДХ-ын наа хүүхэд бүхний нүд, нуүч маллахын зэрэгцээ малын тэ- гүйцэтгэх захиргааны дарга рэид тодорч байгаа нь там. жээл 300 га-д тариалж, ур- Д.Раднаарагчаа. намын хо гаас илүү баярлууштай байз гацыг нь хураан авах, 160 рооны нарийн бичгийн дзгга лаа, ЦцСсАНЯСКАВ НАРНЫ, ! ЦААСАН ДМААСТБУ Хүүхдүүд та нарт нилц, Эхлээд жижиг яйсыг шэиэн өдөр цаасаар зурагт үзүүлс " | туршлагын талбайд ини дагуу хийж үз- | ажиллах, спортын тог вэл, Дараа хийхэд лолт уралдаан тэм. чинь улам хялбар цээн үзэх, аялал, зу- байх болно. Малгайн | гаалгаар явахад иар. хөвөөг эргүүлж, гур- | ны хурц гэрлээс найд- валжилсан. талстын | вартай хамгаалахуйц, үзүүрийг дотогш ну- ” | өргөн хүрээтэй бүрх галан | хавчуулахдаа : | малгайг өөртөө таар- цаасаа урж, цуула- сан хэмжээгээр, хайч, хаас болгоомжлоорой. цавуу хэрэглэлгүй Нэгэнт эвхэж бэлсн цаасаар хийх аргыг болсон малгайнхаа са- | : зааж өгье. равчийг 24-р вє? | автга он лон хушуутай, . 1 | “Зах ЯрэээнЭрээгч раар ч гаргаж болох | Ё йн нарны цаа- ЮМ. Нарны даасан | пионерийн цэнгээнд | хурч | м.ДАГВИН | (Баянхонгор | а. . -х Үнэн Жо ыг сєЄсэє лгэ от є ша шэхшхо 1987. 7.46. Түрүүч нь-Х А лоод л үлдэж Тэгэхэд нь. рүү дайрах би дургүй, гэм- бууж Ж.2. Нэн? тэр хаягдсан, эзгүй талбай гүй хүмүүс гэ 1 болж Ёс Мунаас вэ д Таня гарч зогсжээ. ортөгдөх ч бий. Тэг х ч худ - Ханд-амь. үрэгдсэн Т дээврийн хонгилд бас нар а 0 Өвнэ учрыг На ын й ан, Їаня уцасан ша- Ем О м "» Эчгэж, хэлээд, Екатери- таах бөмбөгнүүдийг дэлбэ- на багш намаг санлал дээр рэхэгс нь өмнө авч шидсээр суулгаад байжээ. Нэг бөмбөгийг т- Гиедцовг итгэх ч гэнс - «Хөөрхий хөл буруу, асаж байгаа даавуу сате- гшийн нийг эг чинь юм чин ядан, байлаа. амьсга. Ха шөнө таг АЙЧҮ эз! гэж Ох дахиад л хэл- с С 1 50 : ! : айцуг Л Б: 2 дол хэл харьчихсан байхад Валь- гаа эзгүй төхдөөсөө 9Д 117 Гэлэг цэг үг байдаг. авч шидсэн байна эр үед ЧИХЭН. Энэ гурав Танягэг- на эзний ёсоор тал урв. : ш. Тана Бас л хачин хэллэг шүү. дээврийн, хонгилд угаасан ЧИЙН төлөө амь амьдралаа й фгч юм. й Хєл д биднийг энэ дэлхий юмаа хатаадаг байсан юм. ЗОРНУлна гаж амлаж бай- в зөрүүдлэн хөлөө дээгүүр авч явж байгаа Хажуугийн хоёр байшин сан, тэгээд Ч яориулсан мэдлээ үр лүүлэн Ду- сэлбэн бүжиглэх, гэж бай- ШҮҮ дээ. За чи юу ч гэсэн. шатаж, танай байшин бү- гэдгийг нь мэдэж байсчи рангаа мини зүг сунгав. гаа юм шиг таахалзан суу... рен бүтэн үлдсэн юм! Тэг- шүү дээ! -- Оө чи яасан жижиг- --. Үгүй ээ үгүй, бо- Би яриаг нь сонНсмМогцоо тТ.Л хажу ! 0 5 1 тол хаж) НД онь унгсан 3 С: гуйваад уначихана гэж ай- г бөмбэгний” 10 --, Тэб мэдэж байсаач, байс л бЛМйс эл Д уначихана гэж ай нэг бөмбэгний дэлбэрэл- 387 » Өөрөө л гулгаад упачих- сан ӨЭХОлон: тийн долгион Таняг гэнэт "ОУ ГЭЖ” сан юм гэнэ лээ! | 5 -с Өэнс чинь чамд яриа- цоХи идж -- Та чий Жж 5 ьж А ТҮРЭү мд яриа- цоХнц їуинн шиджээ. : Таня эгчийн ээжийг Би барьж явсан зураг, Б т- “Тэгэхэд Андрюша.. марглаа, эргэж: ирэхгүй дэвтрээ. слидал ((зэр яаг н толгой сэгсрэв. -- Хулчгарыг хайр найр- байна гэж: Гиедков зэмлэ- ралгүйхэй тапцад, сур- -- “Чамайг хайрлажээ. гүй нүдсэн, Гнедков айн сэн гэнэ. Нас барсац хү- Аа ч гэсэн эхлээд тэгж бод чичирч «Оршөө Андрей мүүсийг зэмлэж буруутгаж 7 сан. зангаараа гараа ну- руундаа үүрэв. --/ Алив ахиад цэг хэ лээтхээч! 0 Балька” ичсэндээ “таа- халзсаар байв. Ингэж бай- тэл нь л мїїний уурыг дүрсхийлгэн би ч нэг мэ- дэхэд л зоргоор нь тавьсан ой. Валька, гийн. олоо гэгч Ши- дэгдэв. г2-- Алив алив, хүрээд ир! гэж түүнийг дуудав. Харин Валька зөлхөн хү- нийг руутгаж шүүж шийтгэж, | л чаддаг бай. лаа, Миний урт гар ч гинж- нээс мултарсан мэт гялс- хийн Валька дээр буув. -- Хулчгар эцгийн чинь шан! Май! Дахиад май, Чамд өгөх шан! Май! Ма... гээд хэд хэд сайн гэгч цохиод авав.. -- Өршөө Петя оор шөө! Би мэдэхгүй. Би яах ч гээгүй... өршөө гэнс Вэлька эцэг нь тэрг ” Өдөр Андрюшагаас Чриалх гуйж байсснтай адиллар бувтнав. сон. Яагаад гэвэл Гиедков өршөө» гэж гуйн. гуншиж байсан байгаа юм даа!- танай хөрш, Одоо бол ха? байсан юм. Андрюша тэ- Ямар хачин хүн бэ! Ахиад рин ч ойрхон суудаг уч. гэхэд, «Үгүй» гэж хэл- нэг сайн алгадаад өгөхсөн! раас яримаар байна! Хайр- сэн дээ. Үнэхээр үзэл ядах... -- Боль боль! Харин На- лах гэдэг гэнэт гарч бо» гэдэг хүнд заавал хэрэг. дежда Емельяновна. х.лйД лох гай гамшиг, сөрчил тэй, Тэгэхгүй бол сайн са- анхаарлаа тавьж тусал, Чи тэмцэлд бэл3н байлгах гэ? наа, шударга бус хоёрын .чинь Бүрээч шүү дээ! Ха- сэн үг. Юу ч хэлэхгүй Хооронд миний тооны хэ- рин энэ зураг, Володя Буг- ярихгүй нуугаад бүх юм лээр бол тэнцүүгийн тэм- ровын дэвтэр хоёрыг На- сайн сайхан гээд байвал дэг тавих хэрэг гарна. Дежда Гмельяновна гуайд яаж бас л буруу, тиймээ! Тийм «Хэн чиний найз вэ, хэ- надаас бэлэг болгож өгөө- о ХЭН ЮМ бэ гэж |хөөрөн гэж би уурандаа багтарч биз дээ? лээд орхи, ТагдыД би ча- рэй, 5 хашгирав, ЬГ" (Є7:42122 схахиран хэлэв. Дараа нь -- “Тийм тийм, тэгэл- майг ямар хүл болохыг хэ- й -г: Дурангаа- жаал” тай к: тараа үрж гүй яахав, таны зөв! лээд өгье» гэдэг үг байдаг Энэ хавтсан дээр “НЬ тэр га339 0и сэгсрээд сандал” Хэрвээ, үл, . Татьяна энхрийхэн Та- : | МО Чо258:7 2 шүү дээ. Энэ ёстой зөв үг 5 2 но. . чин “Валька гэ, ” зураг дэвтэр хоё аван -- Дайн эхлээд. сар дээ, Хэн чиний дайсан бэ, Хинын уачЬры ЖулҮгл Олэх тэж. яарсан таг р тВэчриочдэан болсны дараа дайсны ийн, хэлсэд орхи... гэсэн лм бо- : Ч.ТЧЭЭ ЯВсор Пе: ЗВХцОР Ийэ ЭМЭЭ ” Чадварыг ширэг овс8 юм. “ТНИЛ Жиш аа лж ЯВЛРАН "ов өснийн” “ана борыөн 0й шиг түүнд саг байрны хэвгүүд. байшин. гээд Киатерчил, Ил шин ман МоДын ТЭНЗЭ!! нагджээ... Тэгээд “чих д 153 х Бар алүлдээасч АЫ жүүрллх Хуваарь гаргасал Сайтад Ом АЯдыр эээ Зав ууланд ди агар 81:4:::2:8 37 25:23 д 5 Ха: йн ЭХ даг юм. Уул хэди з381-2 | ҮҮдгрү т зэрэг ухас” | байлаа, Байшин их том юм Тайяг нөс чинээ” өндөр- байна. намаг ний шиш хүргэж ёсон зай чинь зогсох жижүүрлэх раа миний”: Хөвгүүд д байд ! газраа хэсэг хэсгээр хуваа. цэргийн эст / өргє рөч эр одвн хэд ахччэх товчоо! гэж хилэн дээр альнагийн » Валькагийн дуран өвсөн дээр хэвтсээр хоцров. Ха- жээ, эг удаа түгшүүр зар: бичиж ОнТоД..: ) БИНИЧН | дун сэн л та багш хэлэв, СасРлЭс Эн 21:31 0235 ЭЛ 071-36-35628-: : эр 2 Би Овцшон ИОГ байд яг л цэнгэлдэх хү-| гэдэг үгийг залгичихав бог “сандчина. Бүдэг саарал өн- харин хоргодох р луу үй, . ХЯрУл шиг спортын хөрч ,лолтой. «Хүүхнүүдийн гар” төгэй шил нь хүртэл айж гүйж явахыг Таня харж л хоцорсон, дээ. Таня түүнийг дууда. хөө шиг тусыг зуун кило- : хад байшин дээр шатаах метрийн цаанаас ч харж ЭЭН Өдөр бүр л. болно. Валька Гиедков шүүгч бо бөмбөг унаж эхэлжээ. Би аг байсан даа! Ги 5 овгшиг хараатай... х мүүс “ох тун,дургай,. Бусад уудын ямар нэг тэм- Хөл», «шал угаагч», одоо гөлийсөн харцыг нь н болохсор «зөөгч»... Явсан чадахгүй байлааг ҮРС Ч Дуусдаггүй- юм бэ! гэж -- Нина Васильевна та бодохоос гэнэт миний уур тэртээ байна уу? Ямар энэ бороотойд жижүүрлэж бамбогчдэы Хүрч 5 чадахгүй дээвэр дээрээс солиоород байлдаж байсан ДҮҮД. бөмбөг юмуу |ХҮрч, : 83 вЭ, энэ чинь ёстой аз- | а “Дай. “байгаа юм. ХӨӨХ тэж. хүсэх у -- Чамд тэж хэлэхэд рал байна! Би ч танайхыг тулгаж ойчвол яана гад даа. ИйМл түүх байг а 10 шүүгчийн... шүгэл Таня эгч дайнд амь үрэга, " Үүрч БДүсээүлгэ Гиедков яваад өгч. з» 41 7 - АМАРХАН ОНОГДОНО., ТЭГЭЭД сэн юм.шүү! Дайнд! Ма. ло9 шүү. “Хамаг булчин муу бас-Таняд-хайртай. с3 | -- Ёкатерина Ильинич дэв үү? СНЦЛ үү! Шөрмөс татчихлза!. Зүрх 1 ї а, Ч .Валька бас «тун нарий ха гВн2 мөн ЙГ ЭХ, ол ни! НЫ Г тєрдүгалхүлэл цагтай», жьс барометр, гэв. “Тэгээд Валька мн- Зөгсчих шахлаа! ЯВ,-3 8-2) даг УУ, най энд тань» тэж “ХОРОМ хэмжигчтэй цаг, 08с ний үгийг эсэргүүцээвэй -- Хэрвээ зүрх зогссон ЯРИХ, ЖЭлү Ес Б,х40 ЭЭ бай анж ТОЖ бидний тоглолтыг ЦЭВТ ХАЧ (гэж бодлоо. тэгээд ||0до бол ч та,үнэхээр мамай- Үсүнгэеу ч Р үхэнд анз” тухай РАХ-гоё дурантай байлаа. Балька миний байдлыг Хыг хүрч чадахгүй байх шолж Р ч. нарай гэж Екае, ЭНЭ бүхэн дь тоглогч, дэм? (үд анзааран хүссэнээр байсан гож сэж хэлэхэд -- Чадахгүй! : р на: багш ЖИГЧохэн бүхэнд хүчтэй нө? минь Гиедков азар | аяархаа Чадиаа, Пета миць... .. Т6| мий шаргүд 3: Ё, “лөөлиө. 1 -- Юу, чи юу гэнээ?” Пїшгэлэн өрөө рүү оров. УАН Халуааж, төлө Р Шүүгч Солсод Валька “Дээвэр дээрээс л”уначих- | 0-7 Та надад тариа хий- өөри хайрлаж чадиа. вагчи! дон ч” Чуаалыы ЧАД Ч сан юм гэсэн шүү дээ гэв... ГЭЭД ӨГчӨ биз дээ! Судас Ер иь аймхай хулчгар зан я ч хугациа. өНРөрсөл” “тун ч “бай 8-Эйн -- Эцэг чинь чамд ин- (9Мчийлгэх.. Түргэн тус- ив тэ, бусад чанарыг уучилж өХгүй л Хангалуун “байна, А! гэж хэлээ юу? дээ. дарж аага болгож байдаг Гэхдээ Гивдков эхнэр хүү. тэвэл хүн бүхэн:түүнд ЗАР | -« Эцэг арай илүү, Май дээр буян үйлдэх юм. Тэгээд Гиедксп хорго- хэдтэй... ре үгУГвшалты! БУ РРМАЧ содн-мэдаж” байгал “ОН. товч» байгааг гэнэг са- х байранд ороод нуугд- . -- Ярл тэй адил» байлгүй! Торгуулийн мо- Наад 2-2 хүрлэлнэЛЧ “ хан гэж! би нэйл тавьчи: хилтыг онцгой дуртайгаар 93 | Ш.гукылд Ї бөг | Я-98-125 222220 МООГДуулна. Нэгийг нь зэм- - Эцэг чинь худлал уласан уу? гэж Боол нал эзгүй талбай болон үлд- | -- Тиймээ, эцгээсээ ав. лэ шийтгэж ногдөг (нь! Үүэү Вчүлээ 8.41: ХҮЛЭЭ! сурын» жээ. Би элдвийн айктар мааргүй4 авсан л бай. ) хэж є айн ф 7 117 "ч гэр 0 гч багшийн Өгсөн. ЭЦайр Валька шүүгчийн төрхөө Үргэлжлэл бий ) ү29 . | гоё үг хэлэх гээгүй байна. на лээ, ээж ! Үнэхээр эзэгүй талбай. “бүсгүй лээ. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ э М249(2253|) ф 1987 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 23. Ф ПҮРЭВ ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ Нийслэлийн Ш сургуулийн 8-ын «Г» айгийл су- рагч Д. Ганбаатар пионерийн «Хайгуулчин» зусланд “амрах хугацаандаа зуслангийн эргэн тойрны уул, ус, ой хөвчийн олоц судалбар зурагтай боллоо гэж ярьж БАЙНА...» Фотог С. вБоДОоОШ | тун .. Үсний өнгө ондоотой Ч Үг хэлээр ялгаатай ч Орчлонгийн хүүхдүүд бидний Оргилуун хүсэл адилхан, Пионерүүд ингэж дуулж, бас бүжиглэнэ. «Найрамдал» лагерийн 1987 оны олон улсын ээл- жинд зохногдох урлаг спортын баяр эхэллээ. Бая- рын ажиллагаанд МХЗЭ- ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэндулам болон МПБ-ын хариуцлагатай ажилтнууд оролцлоо, Октябрийн с0- цналист их хувьсгалын 70 жилийц ойд зориулсан ур- лаг, спортын баярын хө- төлбөрт бүлгүүдийн хоо- ронд шатар, даам, хөл бөм- бог, сагсан бөмбөг, волей- болын аварга шалгаруулах тэмцээн, дуу, Хөгжим, бүжиг, уран зургаар ээлжийн авьяастнаа Тод- руулах зэрэг олон төрлийн уралдаан, тэмцээн орсон байв. НӨХӨРЛӨЛ БҮХНЭЭС ЧУХАЛ ... Бөмбөг агаарт дэгдэ- нэ, торонд ойно. Баярла- сан бас харамссан дуутай | хосолно. «Одод» бүлгийн хөвгүүд ч тооцоотой, хамгаа- лалт сайтай тоглосоор хөл бөмбөгийн тэмцээнд тү- рүүллээ. Бүлгийн Сүхбаатар: -- Манай бүлэгт бол- гар, чехословак бас мон- гол хүүхдүүд байдаг. Ша- тар даамны тэмцээнд Ц, Ш байр эзэлсэн. Гэвч хо- жил, байр тэх нь манай тэмцээний гол зорилт биш ээ! Хамгийн гол нь хүүхХ- дүүд спортоор харил- цан үерхэж, бие биенээ удирдагч Б. ойлгож нөхөрлөх нь чухал гэсэн юм. Зөвлөлт Киргизийн шцио- нер Айда Иноргуль, Гуль- мира Акимжина нар дуулж, үндэсний бүжгээ үзүүлэ- хэд найз нөхөд нь нижиг- нэсэн алга ташилтаар хү- лээн авч байлаа. Өнгө алагласан үндэсний хувца- саа өмсөж «Гайда» хөгж- мийн аянд «Хоро» хэ мээх бүжиг бүжиглэх болгар хүүхдүүдийг хара- хад юутай сайхан. Тэд ин- гэл: улс орноо сурталчн- лан, бас бүх дэлхийн улс үндэстэн Хөгжим бүжгээр нөхөрлөж болохыг илэр- хийлсэн юм, Америк тив дэх эрх чөлөөний арал-- БНКУ-аас тус лагерьт ам- рахаар ирсэн гпинонерүүд «Куба орон чи юутай сай- хан» хэмээх дуу дуулсан нь хүүхэд багачуудын та» лархал хүлээлээ. УШ ан- гийн сурагч, мужийн ба ул- сын тэргүүний пионер тэм- дэгтэн Нанкиу КардеЧо Очова даамын тэмцээнд П байр эзэлсэн юм, Бас авь- яаслаг охин гэдгээ Ч үзүүл- лээ. Кубын пионерүүд үн- дэсний бүжгээ хийхэд тэр охин бусдаас илүү сэтгэ- лийн хөдөлгєөнтэй, уран гоё бүжиж байв. Баяр сайхан болж бай- лаа. Энэ тухай зөвлөлтийн пионерийн байгууллагын төлөөлөгчдийн ахлагч Ку- лакова Нина Михайловна: - Спорт, урлагийн баяр надад болон манай хүүХдүүдэд туйлын өндөр сэтгэгдэл төрүүллээ, Цэн- гэг агаар--эрүүл мэнд гэ- дэг. Энд үнэхээр сайхан байгальтай юм. “Спортын тэмцээний талбараас олон хүүхэд найз нөхөдтэй болж буцлаа гэж өгүүлж байв. ШАГНАЛТНУУД ХЭН БАЙВ ..«Найрамдал» лагфж рийн төрсөн өдөр. Урлаг, спортын баярын дүн гар- лаа. Дууны тэмцээнд Ти- лаа, Альберт (БНАГУ), Па- менка Тихомирова (БНБ АУ), хөгжмийн төрлөөр Петух Эмэшэ (БНУАУ), Ирена Цочева (БНБАУ), бүжгийн уралдаанд М3те- на Либор, НИлона Павел- ковда (БНСЧСУ) зургийн тэмцээнд Диень (БНСВУ) нар түрүүлж «Найрамдал» лагерийн алтан медалийн эзэд болов. Спортын тэмцээнд Г. Ба» дамцэцэг (БНМАУ), Бусар- макулоз, Болот (3С БНХУ/) Х. Эрдэнэбаяр (БН МАУ), Рико Паппэрт(ВН АГУ), , М. Энхцэцэг (БН МАУ) Би Зон Сон(БНАС АУ) нар даам, шатар, тен- нисний тэмцээнд түрүүлж алтан медалиар энгэрээ мя- лаав. Спортын төрлүүдийн нийлбэр дүнгээд «Туяа» бүлэг, урлагийн баярт «Одод» бүлэг хамт олноо- роо шалгарч шилжин ярвах цомоор шагнууллаа. Өнгө бүрийн бөмбөгөөр хөгжилдөн. тоглох хүүх- дүүд бүлгийн удирдагч, ах- лагч нарын дөлгөөн сай- хан инээмсэглэл хөгжилтэй, уяхан сэтгэлд Хоногших дуу, бүжиг хөгжим,.. Энэ бол энх амьдралын яруу сайхан дүр зураг юм. Хүүхцүүсийн оинх тай- ван, аз жаргалын тухай дуут нууд, цог жавхлант хөгж- мийн ая, найрамдлын сэд- вээр ах дүү Социалист ор- ны пионерүүдийн зурсан зураг--бүгд Хүүхдүүдийн сэтгэлд насад туршдаа үл мартах үерхэл нөлөрлө- лийн дурсгалт мөчүүд бо- лон үлдсэн юм. Манай сурвалжлагч Ж. чиНТОоГТох 2-----122 ХАХХХЖХХХХХХХХТХАХЭЖХЕЯТ 19872723. ПИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙН ДЭВТЭРТЭЭ ЧИ ЮУ БИЧИЖ БАЙНА ВЭ? ” Чөмсний цэцэгс багсайн, наранцэцэг, дун ногоо, сон: гино, чинжүү болон бусад цэ- цэг нөгоо өөр өөрсдийн өн- төөр алаглан ургажээ. Тал: байд болжмор жиргэж, тарь сан таримлууд салхины ая- саар ганхахуйд үлгэрт гар- даг үзэсгэлэнт төгөлд орж ирсэн мэт сэтгэлд нэн таа- ламжтай. Энэ үлгэрийн мэт Сяцхан төгөлийг 72 дугаар сургуулийн 4-ийн «Г» ан тийн сурагч ЇН. Ганбаатар уулжээ. Тэрээр: йн гараар тарьсан бүхэн амттай гэдэг үнэн шүү. НогоогоО намарт хураагаад хоол хүнсэндээ хэрэглэхэд нэг я өөр. Тиймээс ч би хүч, хөдөлмөр шингэсэн ургацаа- раа аав ээж, найз нөхдөө дайлах их дуртай. Энэ жи: лийн шинэ ургацаараа басл айлна хэмээн өгүүлж бай- хад тус сургуулийн 7-гийн «Ё» ангийн сурагч С. Гомбо: -- Хонь хариулж, хяр галцаж, бас бог малын угаал- ган дээр ажиллахад их со нин, бас хэцүү байсан. Хам: тийн сонирхолтой нь хонь хяргаж ноосыг нь авах л... хэмэзн хэлээд энэ үедээ эмийн Ургамал түүх гэсэн юм. Гэтэл хугацаа нь болоогүй тул пионерийн зусланд явж ирээд түүнээ гэхэд 49 дүгээр суртуулийн 8-ын «Вэ» ангийн сурагч У. Амарбаяр: - Би эмнэлэгт ажиллаж байгаадаа маш их баяртай байна. Энэ ажилд орсон анх- ны өдрөөсөө л бүхнийг хи: чээнгүй хийж, ажилдаа э3- ний ёсоор хандахыг тол зо: рилтоо болгосон. Ажил дээ: рээ амжилт гаргах, мэргэж- лийн чигтэй болох нь надаас л хамаарна. Энд ажилласан тухайгаа «Пионерийн хөдөл- мөрийн дэвтэрэ-тээ бичүүлж сургуульдаа очно хэмээн инээмсэглэн өгүүллээ. Хүү- хэд бүр хөдөлмөрийн тавду- таар улирлаар ямар нэг ажс лыг хийж сурч байна. Ажлын талбарт бидний найз нөхөд ийнхүү хөдөлмөр- лөж ихийг бүтээж ирээдүйн сайн сайхпаа бүтээн “байгуу: лалцаж байна. Н.ДАВААНЯМ (Өсвөрийн сурвалжлагч) 1 “ АРДЫН ЗОХИОЛЧИЙН АЧ ОХИН Олон улсын пионерийн «Артек» зусланд танилц” сан орон орны үе тэнгийн нөхөд дундаас би Зөвлөлт Халимагийн ардын зохиолч А. Сусеев гуайн ач охин Света Бимбиёватай дотно нөхөрлөсөн юм. Манай ор- ны ерөнхий боловсролын дунд сургуулиудад жил бүр зохиогддог «Бид Ар: тект «очно» орос хэлний тэмцээнд шалгарсан Ман: далговь хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн бид- ний дөрвөн сурагчтай Све- та гойд сайхан танилцаж нөхөрлөсөн билээ. Миний аавтай чиний нэр ижил тээд л найз маань надад сургууль, анги, пионерийн бүлэг өвөөгийнхөө тухай маш сонирхолтой олон зүйл ярьсан юм. Түүний өвөө А. Сусеев гуайн ту: хай бид мэддэг. 1930-аад онд манай оронд ажиллаж байсан хүн бөгөөд зохио- луудыг нь амтархан унцпг даг билээ. Сусеев гуайн бүтээл ардын аман зохиолд ойр дөт байдаг. Тийм сай- хан өвөөгийн ач охин Све- та маань надад үргэлж за- хидал бичдэг. Тэр оросоор чөлөөтэй ярьж, бичиж унш- даг төдийгүй англи хэлэнд шамдан суралцаж байгаа юм. Мөн шүлэг бичнэ. Зуслангаас ирээд найзын- хаа тухай өвөөдөө ярьж, ирүүлсэн захидлыг нь үзүүлсэнд энэ хүн чинь «Манай Зайсандагвын багш» гэлээ, Зайсандагва гуай манай өвөөтэй нэг дор ажилладаг бөгөөд 1930 онд Улаанбаатар хотод А. Сусеев гуайгаар эрдэм заалгаж байжээ. АЧ охинд той нь миний танилыг мэ- дээд Зайсандавга гуай на- даас Светагийн хаягийг авч багшдаа захидал бич лээ. Ингээд бодоход бид хоёрын үерхэл нөхөрлөл манай хоёр ард түмний их нөхөрлөлийн салшгүй хэ- сэг юм гэсэн сэтгэгдэл төрж байна. Мандалговь хотын 10 жилийн нэгдүгээр сур- гуулийн сурагч Х.БЯМБАСҮРЭН ё--5---------1000000000 УДМААРАА БИ Манайхыг хөдөлмөрийн баатрын гэр бүл гэж хүмүүс ярьдаг. Аав Пүрвээ, зэж Дол- жинжав хоёр маань энэ хүнд- тэй цол хүртсэн болохоор тэр биз. Аав, зэж минь хоёр нарны хооронд ажиллаж газар шороноосоо хайр хишгийг нь хүртэж жил бүр өндөр ургац авдаг юм. Тэд хар бор гэж хөдөлмөрийг ялгадаггүй, ха- туу хэцүү гэж халширдаггүй хүмүүжилтэй болгож өсгөх гэж үр хүүхэд бидэндээ биеэ- рээ үлгэр дуурнал болдог юм. Тэгээд ч Манай ах эгч нараас гурав нь аав ээжийнхээ ногоо- чин гэдэг алдар нэрийг зал- гамжлахаар МХЗЭ-ийн ил- гээлт өвөрлөөд байна. Том ах П. Бадамдорж тракторчин, ул- сын аварга цол хүртлээ. Түү- ний удаах ах ногоочин. Өн- төрсөн жил нэг ах минь ҮН! ангиа төгсөөд погоочин бол- лоо. Нэг гэрийн таван хүн тазар тариалан эрхэлж хүнс- ний ногоо ургуулдаг юм. Тав- дугаар аягийн сурагч би жил бүр зуныхаа амралтаар но- прээслэсгэнтллгтээтчил-чрэээгчүланс Д НОГООЧИД гооны талбайд ажилладаг. Нялх багаас минь зхлэн ах эгч нар минь үүрч но- гооны талбайгаар явдаг Жэ сан гэдэг. Сонгины цоор, төмсний цэ- цэгт, байцааны ногоон навч- ны үнэр ямар содон сонин байдгийг түүний дэргэд өсөж өндийсөн хүн л сайн мэднэ. Хаврын тунгалаг өглөө ха- галсан газрын шан даган ээ- жийнхээ зүг дэгдэж явахад энэ газар нутаг, алтан нар ямар сайхан.байдаг гзж са- нана. Харин ногоочин болох уу гэж надаас хүн асуудаг. Ма- найхан удмаараа ногоочин, тариаланч хүмүүс. Бага нас- наасаа хийж сурсан ногооч- ны мэргэжил сайхан. Хэнээс Ч дутахгүй ногоочин болио. гэж би өөртөө найддаг. Өө- реөр хэлбэл хүний эрүүл мэн- дэд хэрэгтэй витамин таригч гэсэн үтзэ. П. МӨНХБАТ (Батсүмбэр 10 жилийн сур- гуулийн сурагч) 3. Яшона/лыг. ҮНЭН хэ євєр сєв эг 7 6 “хо ГЫг 6 БУ гвг “ҮМс0 (2753) “оиний 5 А" ёи 28 Зохиогч Сурах бич- Хэвлэгдсэн Үнэ гийн нэр он 1 АНГИ 1. Б. Цэвэгжав М. Цэрэндорж 1985 1--290 Г. Лхаахүү Цагаан толгой 1986 1--90 2. Я. Гончиг С. Шарав 1985 3--35 А. Оюунханд Унших 1986 -3--295 3. Б. Цэвэгжав Ц. Дэжээхүү 1985 1--20 Т. Лхаахүү Монгол хэл 1986 1-20 4. Д. Бүндэн 1984 3--15 Ц, Нямжав Математик 1985 3-15 1986 33-15 5. С. Жадамба П. Отгонбаатар ТН. Чагнаа Ч. Сангидорж Дуу хөгжим 1-1 3 985 3--90 Х. Бүдхүү 1986 3--2890 П. АНГИ 1. Ч. Яувсандэндэв Я. Гончиг 1984 2-290 Д. Ганчимэг Унших 1985 2-290 23. Х. Өлзийханд С. Бадамханд Б. Цэвэгжав Монгол хэл 1985 2-24 Ц. Батчулуун 1986 2--24 3. Д. Бүндэн 1984 2-80 Ц. Цэвээн Математик 1985 3-80 1986 3-80 4. Д. Базар Я. Гэндэнсүрэн Б. Долгормаа Түмэн бодис Н-Ш1 1984 3--435 Ї1П., Шагдар 1985 3-35 НнГ АНГИ 1. Я. Гончиг С. Шарав Унших бичиг 1985 3-40 Я. Дарь | 3. -Я. Бал 1984 2-70 Д. Бүндэн | Математик 1985 2-70 1986 2-70 3. 3. Цэрэндагва 1985 1--90 С. Цэцэгмаа Д. Батбаяр Монгол хэл 1986 2--290 ТУ АНГИ 1. Д. Базар 1985 1--60 С. Нацагдорт "Түмэн бодис 1986 1--60 2. Х. Дүгэр - С. Шаргв Математик 1985 2--290 Я. Цэдэнбал 3. Ж. Надмид Б. Бимбэсүрэи Монгол хэл 1985 2--45 “УБ. Санжаа 1986 2--845 4 ЛП. Гаадамба Ө. Ваанчиг Уран зохиол 1985 3-40 5. С. Гадинжид Ш. Сүхээ Ш. Зулхүү М. Н. Бятютнев Радуга-1 1983 3--07 Л. Л. Бохмича 1985 3--207 А. И. Кочеткова 6. Т. Пүрэвдорж Т8К. Дамба Л. Мяжляддорж Р. Бүдханд С. Билэгмаа Хөдөлмөр сургалт 1986 1--30 2-8 дарг илж 1988 0--75 . Оюун хөгжим ш- АНГИ й. Ц, Ш-38-2-43:8 Эртний дэлхий 2 - 1985 3--50 3. А. м. ц. 19 С. Дүнчээ ҮгГ-ҮиИ 1986 3-480 2. Ч. Дүвжир Ш. Шагдар, Эх газрын 1984 2--05 газар зүй 1986 2--05 3. Т. Жамбалдорж Дундад Ш. Бат-Өлзийт зууны түүх 1984-3-430 4. Ж.Гомбожав . С. Батхуяг Ж. Батцэрэн Физик 1985 2--50 Д, Рагчаа 1986 2-50 5. С. Дашиймаа Ш. Мягмар 1984 3-10 Г. Загдрагчаа Алгебр 1986 3-10 6. А. В. Погорслов: Геометр УГ-ҮУШН 1984 2-60 17. Ч. Бямбатогтох С. Гадилжид Т. Дулмаа М. Н. Вятютнев Л. Л. Вохмина Радуга її 1983 4--650 И. И. Зинченко 1985 4--50 8. Б. Бямбасүрэн Ц. Жанчиндорж Ц. Өнөрбаян П Д. Бат-очир Ч А. Далхсүрэн Уран зохиол 1986 1--890 10. Х. Галхүү Дуу П. Отгонбаатар хөгжим | 1980 11. З. Өлзийхутаг Ц. Цэвээн л Л. Мижиддорж Хөдөлмөр Н. Норжиихорлоо сургалт 1986 1--8380 УЦИ АНГИ 1. Ш, Цэгмнд БНМАУ-ын физик газар зүй 1986 2-00 2. Ц. Жанчивдорж Монгол хэл 1986 1-40 Л. Болд Б. Пүрэв-очир Монгол хэл 1986 1-465 8. Т. Гомбосүрэн Ц. Мөнх Б. Эрдэнэбаяр Уран зохиол 1986 3--50 4. Л. Дамба й Ц. Рагчаа 1984 1--80 Э. Раднаа Физик 1986 1--80 5. Б. ваасүрэн С. Даш иймаа 1985 3--630 Ш. Мягмар Алгебр 1986 3--30 6. Ч. Бя Д. Дашдаваа Л. Л. Вохмина Н. С. Брилева М. Н. Вятютнев Радуга--1У 1984 4--20 Н. И. Зинченко 4-20 Ё ьяа май цар 1984 4-85 Ш. Лувсандорж Л. Мижиддорж Ү-ҮШ 1986 8. Я. Намсрайжав Шинэ түүх 1986 Б. Готов. түүх 1987 10. Т. Сэнгэдорж./ БНМАУ-ын О. Жамбалдорж Үндсэн хууль 1987 Б. Чимид 1 Х 3 З13эсөнний Л, Батс м Ь 1984 1 Т: Нэмдэн” Шугам зураг 1986 1--55 12. Ш. Содномбалжир Ё Хөхөө Н. Норжинхорлоо Хөдөлмөр . Но С. Ичинхорлоо сургалт 41987 : 13. ЭК. Чагснаа. Дуу хөгжим 1987 0--90 14. Чой, Лувсанжав ж. ШраниЛр 50 онгол бичиг 1988 1-- Ц. Шархүү бүр АНГИ Хими 1985 4--85- к! | | л 9. Д. Хөхөө Л. Цэрэнсодном Э. Раднаа О. Өнөрмаа О. Жүрмэд Хөдөлмөр сурсалт 1957 10. Чой. Лувсанжав Б., Лувсандорж Ц. Шархүү Монгол бичиг 1987 11. Н. Ишжамц Д. Наваан М. Санждорж Д. Дашжамц БНМАУ-ын түүх 1927 ЇХ АНГИ 1. Ц. Өлзийхутаг Ё Дорлиг Монгол хэл хэн мл Отгонсүрэн . -- 2. Д. Цэнд Д. Болд Д. Пунцаг Уран зохисл 1986 3--20 Д. Шагдар | Алгебр ба ана- Т. Батболд лизын эхлэд 1986 2-55 4. А.В.Погорелов Геометр ТХ-Х 1986 1--50 5. Н. Алтангэрэл ГТ. Бямбаа Физик 1985 3--29 Д. Халтар 1986 3-29 6. А. Авирмэд й Ц. Даваадорж Ц. Мишиг М. ЮЭдндэн Хими 1987 17. С. Гадинжид Д. Батчулуун Г. Долгосүрэн М. Н. Бятютнев Э. Г. Азимов - 3 С.У.ВБолков Радуга-У! 1986 4--50 . 8. М. Буянтөр Гадаад орнуу- Х. Гантөмөр дын эдийн зас- Д.Намсрай гийн газарзүй 1985 1--60 9. Ц. Жамсран С. Дуламцэрэн Ц. Жанчив Ерөнхий бие- логи ЇХ--Х 1987 5 Зь НЇЗ 4! 9 3 5 х суртахуун 1987 , Т. Сэнгэдорж 11, М. Долгоржав Цэргийн анхан шатны є Б. р бэлтгэлийн га- үл аялага зөв4 2-25 д Х-Х 1988 2-23 12. Ж. Цэдэн-Иш Хоол хийх техчодогч : 13. Ц. Цэвээн Мод бэлойс- 1Х-Х 1987 руулах технологч 14. Ц. Няндаг Радно цахУл- Б. Барамсай | гаач теүтих бас ! : 18 ШГ төд бич- ын | В. колАРОВЫ | ойд - МЭНДЭЛСНИЙ 110 ЖИЛИЙН (НАЙРАМДЛЫН СУУРИЙГ, » ТАВИЛЦСАН ХҮН Добре дошли! (Тав- тай морилно уу!) гэс эр болгарын пионерүүд найз нөхдөө угтаж үндэснийхээ өдөрт зориулсан үзэсгэлэн- гийн танхимд урина. Тэд ингэж үндэсний өдрөөрөө улс орноо сурталчилж,бас нэгэн чухал явдлыг монго” лын болон ах дүү социна. лист орны пионер сурагч- дын төлөөлөгчидтэй хамт: ран тэмдэглэсэн юм. | Жил бүрийн долдугаар сарын арван зургаан бол Болгарын болон олон ул- Сын коммунист, ажилчны хөдөлгөөний нэрт зүтгэл- тэн Васид Коларовын төр: сөн дурсгалт өдөр билээ. Улс үндэстэн бүрийн түүхэнд ард түмнийхээ аз жаргал, сайн сайхны тө- лөө тэмцэж явсан гавьяат хүмүүс нэрээ үлдээсэн байдаг. Харин Васил Ко” ларов бол зөвхөн болга- рын ард түмний төдийгүй дэлхийн бүх хөдөлмөрч: дийн аз жаргалын төлөө тууштай тэмцэгч, цогт хувьсгалч байсан юм. Тийм ч учраас дэлхийн коммунист хөдөлгөөний нэртэй удирдагч болж, Ко- минтерний ерөнхий нарийн бичгийн даргын өндөр ха: риуцлагатай ажлыг гүйцэт- гэж байв, В. Коларов 1934 оны намар Коминтерний төлөө- лөгчөэөр манай оронд ирж МАХН-ын ЇХ их хуралд оролцож, МАХН-ын удир- дан чиглүүлэх роль, на: мын эгнээний нэгдлийг бэхжүүлэх асуудлыг онц- лон үзэж үнэтэй зөвлөл- гөө өгч байсан юм. Тэр 1080 ” - 1) 2229| 2 27752210 42) гурван сар орчим лахдаа монголын малчин ардын амьдралтай танил: цаж энэ сэдвээр олон зу- раг зурж, үлдээжээ. Ийнхүү алс тэртээ 1934 онд В. Коларов монгол оронд ирж монгол болга- рын ард түмний найрамд- ЛЫН ИХ суурийг тавилцагч- дын їг болжээ, «Найрамдал» лагерьт түүний 110 жилийн ойг тэм- дэглэх үеэр БНБАУ-ын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, БКН-ын Төв Хорооны дэр- гэдэх Г. Димитровын нэ: рэмжит үндэсний музейн захирал Мария Червенди- нева тэнд амрагч пионер сурагчдад сонирхолтой ярна ярьж өгсөн билээ. Арван зургаахан настай- даа партизан болж фашиз- мын эсрэг эх орны дайн дуустал тэмцэж явсан Ма- рия Червендинева: -- В. Коларов сурагч байхдаа онц сурдаг бай- сан юм. Тэр өндөр соёл- той хүн байсан бөгөөд хэд, хэдэн хэлийг төгс эзэмш- сэн байв. В. Коларов хийл хөгжмөөр чадварлаг тог- лож, сайхан дуулдаг бай- лаа. Бас чадварлаг зураач байв. Гэвч тэрээр бүхий л амьдралаа хөдөлмөрчин ард түмний аз жаргал, сайн сайхны төлөө зориул- сан юм гэв. ажил- Болгар, монголын ард түмний найрамдлын түү: хэнд В. Коларовын нэр хүндтэй байр суурь эзэл- Дэг юм. МАНАЙ но. Түрүүч нь 2643-48-д Валька гадаа чихаад орж ирээд... тариа хийлгэж б хээ хүүтэй маргахгүй мэт над руу хандан, -- Петя би чамд муу юм ї нэг нь чамд лж л дээ. Төр- сөн хүүхэд үнэнийг хэл гэж санахгүй. тулгаад... Хэг буруу ойлгуу,. зодуул- гэснээ айгаа хүний- гэсэн Тэр өдөр Валька шүүгчийн үүргээ гэртээ үргэлжлүүлсэн бололтой. -- Төрсөн хүү үнэнийг хэл гэж тулган шаар- дахад зүрх ч хагарч болох юм! гэж Гиедков намайг өрөвдөж дээ? эцгээсээ тарчлан Уулгалаад, --Аймшигтай тат- лаа шүү! Урьд нь ер ингэдэг- гүй байсан юм. Нина Васи: льевна та эмч хүний хувьд байгаа биз Ж 3 -- Эмч хүний хувьд бол тиймээ тийм гээд ээж дан- даа бэлэн байдаг төмөр хайр- цагтай шприцээ аван, --Та- ныг нэг хатгах цаг ирдэг юм байжээ. Алив энэ хэвтээч, доошлуул. Петя гал, зуухны өрөө рүү оч гэв. орон дээр Надежда ингэж өмдөө Емельяновна гуай сандал сэлгэж суугаад: байхтайгаа болжээ. Серёжа Нефедовын зурсан “зургийг. гартаа барьсан хэвээр, Би гэж мунхаг толгой яагаад өөрөө санасангүй вэ? Танюша надад түүний тухай Хөөрхий ярьсан шүү дээ. э -минь, амар амгалан нойрсог. доо! Охины минь сайхан сэт- гэл шийдэмгий занг бүхий нүднүүдийг доор заасан будвал хам- гийн танил Дд чинь нуугдаж байгааг олох бол- хар, 2ногоон, 83- улаан, 4-шар, 5- улбар шар, 6-хүрэн, 1:9 125 23) 2 Ээгэй 2209) дэсч бэ? “шугам, АМЬТАН СУДЛАЛЫН буулгасан байна шүү дээ. Би ОХИНОО хувьсгалч гэдэг бай- сан юм. Найз нөхөд нь үнэл- дэг байсан тэр зан чанараас нь заримдаа ч айдаг байсан даа. Сайхан сэтгэл заримдаа хүнийг биеэ хамгаалах чад- варгүй, шийдэмгий зан тун- гаан болгоомжлох бодолгүй болгодог юм. Би аль алинаас нь л айдаг байсан, гэхдээ хянаж сэргийлж чадсангүй... Тэр орой ч гэсэн хянаж хам- гаалж чадаагүй юм. Би өө- рөө л дээвэр дээр гарах ёс- той байсан юм! Тэгвэл бүх юм ёсоороо... болохгүй2 юу? гээд диван дээр сулдасхийц суув. -- Петя чи манайхаар орж ирж бай л даа. Хичээлээ та- раад ч юмуу, эсвэл гадаа тог- лохоор гарахдаа орж ирж бай л даа. Замд юм чинь. -- Орж ирж байнаа, заа- вал! Харин та ээжийн үгэнд л ороорой, эмээ уугаарай. -- Хэрвээ чи орж ирж байх юм бол би ээжийн чинь үгэнд орноо, тэгээд ч нэлээн хэд хоног элээнэ... т-- Эмээ л уул байгаарай гэж танаас гуйя! -- «В. Б» гэдэг чинь нээ- рээ л Володя Бугров: доо... Би яагаад санасангүй вэ? Та- нюша «Ирээдүйн Лобачев- ский» гээд л магтдаг байсан юм. Ирээдүйн... Володягийн захианд нэг ийм мөр бий... аан энэ. бай- ХЛОсвь-ЄС0-сньес 1987.7.33. 21:58 22 5флглфээгЖ лэг эрсэрд гар ло ЭМЛЙ вий ханд! Энэнь өөртөө хэлсэн үг бололтой, би гэдэг... «Танкица энхрийхэн Танюша!». Надежда Емельяновна гуай Пушкины шүлгийн мөрийг жаахан өөрчлөв. Энэ нь өө» рийнхвө охинд хандсан боло- хоор тэр биз. -- Энэ дэвтрийг авчирч өгсөнд тун гялайлаа гээд да- хнад л өөрийгөө зэмлэн, --Мунхагийн санаа үдээс хойш гэгчээр. «С» гэдэг нээ- рээ л Саша Лепёшкин мөн дөө аргагүй мен. «Хамгийн Сайхан зөөлхөн сэтгэлтэй хүү. Нэгдүгээр ангийн хүүхдүүд» тэй яг л асрагч шиг тоглоно гээч!» гээд л. Таня ярьдаг байсан даа. «Амь насаа зо- рнулна гэчихээд орж ирцгээх ч үгүй юм» гэж бодож байс- ныг яанаа. Ээ хөөрхий хүний сайхан үрс минь намайг өр- шөө! Тэгээд Надежда Емелья- новна гуай захиа, дэвтрийг шүүгээнд хийн түгжив. Ха- рин «цүнхтэй охин» гэдэг зургаа орныхоо өмнөх жижиг ширээн дээр тавив. Бас тавдугаар давх- рын Дима Савельев дайнд амь алдсан. Сураггүй алга бологсодын тоонд ордог... гэхдээ хөөрхий хаа нэг газар л үрэгдээ... - Одоо ч байх даа. -- Ээж нь одоо болтол хүлээдэг. Мэдэгдэл ирээгүй болохоор горьдлого тасрах- гүй л... Хоёрдугаар орцны Боря-Лунько Ленииградын хавьцаа «Амьдралын зам»-д амиа алдсан даа. Ээлс нь одоо байхгүй, бурхан болсон зай» луул. Манай байрнаас дайнд яваад үрэгдсэн хүүхдүүдийг би бүгдийг нь мэднэ. Дима, Боря хоёр ч Танягийн ангид байсан. -- Екатерина Ильинична багшийн сурагчид гэж би нэ- олдохгүй... ГАЗАР ЗҮЙН ХИЧЭЭЛ - ДЭЭР Багш: Манай улсын том нуурыг нэрлэ. Сурагч: Манай байрны хажуу дахь хиймэл нуур Багш: Яагаад? Сурагч: Энэ газрын зураг заажээ. ХИЧЭЭЛ ДЭЭР 19 С Шугам зурагт зовхон дэвтэр хэрэглэнэ шүүдээ. Би 5 настай дүүдээ үргэлж ном уншиж өгдөг байв, Нэг өдөр ун ших номгүй учир түрүүчийн но- комбинатад хэвлэв. . Багш: Сармагчин ямар амьтан Сурагч: Циркчин ШУГАМ ЗУРГИЙН ХИЧЭЭЛ Ба ДЭЭР Багш: Чи яагаад гортиггүй ир- “сэн юм бэ? Сурагч: моо дахин уншиж өгсөнд:Би нийг чинь хэдийн уйшчихсай шүү 10-н жилийн дунд сургууль сурагч дээ гэж онгиров, Увс ай Тэс сумын Ш. ДАЛАЙ жит Улсын хэвлэлийн гэ түрлэлБналсд 127 :456789101112 хамгийн нуурууд бүгд ийм жижиг байна шүү дээ гээд Аугаа нх математикч К. Ф, Гаусс долоон нас тайдаа бага сургуульд ор- жээ. Тооны хичээл орж эхэлсэн ЇЇ ангиас жаал хүүгийн авьяас билэг тд- дорч багш нарынхаа гайх- лыг төрүүлэв. Нэг удаа багш нь 1-100” бүхэл тооны нийлбэрийг олох бодлогын өгүүлбэ- дөнгөж хэлж дуустал: ЁЭВС Би Чистєэд оо гэж Гаусс хэлэв. Тэр үнэхээ- рийн Энгийн гайхалтай ухаалгаар зөв бодсон бай- хад багш нь талархаж: -- Гаусс бодсоноо нө- хөддөө хэлж ог гэв. Гаус- учраас 100: 1: 99-13: 98-43: гэх ө-й2, 7сүрий ход дор бүрийдээ гэг сэл шийхбэр гарна. Ийм » 299909000009900000Фд0ө00000000Өө0009Өө0Ө0өөӨө6Ө6 ! и ОРОН БҮХ Ёо мхзэ 34 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Ө Ме50(2254) 90 Й ПРОПЕТАРИ -ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. Заан тэрэлжийн нурууны үзэсгэлэнт нутагт пионерийн «Өгөөмөр» зуслан нээт- Дэж анхны жилдээ 1000 шахам пнонер амруулж бай. малчид, зориулж Төв аймгийн САА-н (на. Зусланг нэгдэлч экээ Нэг ээлжиндээ 240 хүүхэд амрах 6 бүлэгтэй, с ! задгай халах халуун ус зэрэг соёл үйлчилгээний бүх зүйлээф! лын төв, зоогийн газар, (ангагджээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Пионерийн ес, Єрөнхий байдал. ТАНИЛЦУУЛАХ БУ ЛАН өвөр, хад, мод хосолсой! 1 тариаланчдын хүүхдэд” ах эгч нар нь байгуул! театр, нарны элчээр: «Өгөөмөр» зусланги Фотог С. БОДО Ф Ф - Ф ЯЛ УТГҮНИУ 11 цус: 72-53: 1: 92:28:24 х э2ӨФФөӨӨӨӨРӨӨӨӨФЭ?2ӨӨӨӨӨРӨӨФӨӨФЭӨФӨӨӨӨӨӨӨ Соёл хүмүүжлийн шинэхэн ».Төв, Хэдэн жилийн өмнө на- (мын гишүүн Л. Чулууибаа- тар «Дарьганга» зусланд 1соёЛ хүмүүжлийн шинэ төв байгуулах санаа сэдэж, загва- ыг нь модоорхийж аваад таньдаг олон хүнд үзүүлжээ. Зарим нь аятайхан барилга болох нь, зарим нь барилга "барихад зураг, барилгын ма- “териал, хүн хүч, хөрөнгө мөн- гө гээд олон бэрхшээл тул- гарна даа гэх зэргээр ярина. Гэвч тэрээр хальшнирсангүй, хөөцөлдсөөр Дагшин нуурын эрэг дээр Алтан-Овоотой өн- дөр булаацалдсан, хоёр дав- хар гоёмсог барилга барнул- жээ, МҮЭ-ийн Төв Зөвлөл, аймгийн намын хороо, АДХ- ны гүйцэтгэх захиргаа зэрэг олон байгууллага Ч ажлын төлөө гэсэн тэр коммунистыг бүх талаар дэмихэн ажээ, Одоо тэнд сум сумдаас ир- сэн малчдын хүүхдүүд төрөл бүрийн дугуйланд суралцаж байна, Зуслангийн захирал ҮД, Дугарсүрэн, дизельчин 3. : г, тогодч 11. Амаржар- » Гал, багш Хүрэлбаатар гээд (5. хүн бүхэн «гарын шавь»-тай болохоор гар урлал, хөдөл- мөр, техник, уран сайхны чиглэлтэй олопП дугуйлан удирдаж байна. 200 гаруй мянган төгрөгийн өртөгтэй, 10 гаруй өрөөтэй авсаархан энэ барилга орчин үеийн зу- раг загвараар хийгдсэн нь хүүхдийн хүсэл таашаалд нэн их нийцжээ. Талд тарьсан таксаг урга- мал, Өргөст хэмх, чинжүү, улаан лооль зэрэг нарийн ногоо, сарнай, алтан лишь, голт гэсэр зэрэг гооО цэцэг талд, тэр тусмаа шилэн хү- лэмжид тарьсан нь бахар- халтай, Бид хүлэмжинд тарьсан хүнсний ногоогоо хоолонд хэ- рэглэж байна. Цаашид хү- лэмжээ тохижуулан Дотоод зохион байгуулалты нь сайж- руулах, тарих ногоо, цэцгийн- хэз нэр төрлийг олшруулах, хүмүүжлийн ажилд өргөн ашиглах бодолтой байна гэж зуслангийнхан ярьж байна, Дарьгангын сайхан нутгаар, Ганга нуур, Шилийн богд, Їй "1987 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 30. ЧШ Талын агуй, Молцог эж, Ал-Ө тан-Овоо, Хөдөө цайдам зэ-б рэг монгол - орон далар ал даршсан байгалийн үзэсгэ. лэнт тазарт | Дарьганга зусФ лангийнхан аялал хийдэг. Э оронч үзэл нь төрсөн газар нутгийнхаа тухай хэр зэрэ, мэддэг болсноос эхэлдэг гэн пионерийн ахлах удирдагч Ц, Саарал өгүүлэв. Саяхан ма! най аймагт ах.дүү социалист) орнуудын уран үгсийн мас терууд айлчлан ирж номын баярт оролцлоо. Эрхэм хүндэ зочид манай зусланд ирж уулзалт «хийхэд хүүхдүүдд маань мөн Ч их баярласа!ф даа гэж Ч. Тунгалаг багший хэлэхэд Баяндэлгэр сунь р пионер Г, Сумьяа. 9 »-« Би анх удаа пионерий зусланд амарч байна, Их Ч зүйл сурч мэдлээ. Олон “Ч найз нөхөдтэй боллоо, Бүл гийнхээ ажилд нэвтрүүлэ. эн туршлага ч олж ав ЖЭ 188: Ийнхүү талын пной нерүүд талдаа жаргалтай) амарч байна. Ц. түвшинтөгф - өөөөөөөөөөөө 7 4 нь Ь. Р: ) Г 23131 осррчнфо ж 7 иь: гээн. шин11111111111111111122111111111112111111111 «Октлбрьпионерийн бай- гууллага», Ийм нэртэй уул- залт саяхан пионерийн «Най- рамдал» лагерьт болов. Ах дүү соцналист орнуудын пио- нерийн ажилтны” .турш- лага солилцох энэх уулзалт дээр Н. Мухамед (БНААфгУ), А. Цанков (БНБАУ), Динь Бьет Хьвенг (БНСВУ), Г. Шимндт (БНАГУ), Н. Болормаа (БНМАУ), Ч. Яниак (БНП АУ), Гю Уй Хи (БНАСАУ), В. Ласло (БНУАУ), Д. Ма- рия (БНСЧСУ) зэрэг олон хүн өөрийн оронд Октябрийн Социалист их хувьсгалын 70 жилийн ой угтан зохиож: бай- гаа ажлаасаа мэдээлэв, Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллагын төлөөлөгч Ни- на Михаловна Куликова хэл- сэн үгэндээ: -- Дунд сургуулийн ши- нэчлэлтийг манай эх орны пионер багачууд халуун дот- но хүлээн авсан юм. Октябрийн их ойд зорну- лан «Ахмад үеийнхэнтэйгээ мөр зэрэгцье» уриан дор явуулж байгаа пионерийн аян Чу 11:23 2 ч 111111111111111211111111110111111111 1111 ХАЛУУН СЭТГЭЛИЙН УУЛЗАЛТ таван жигүүртэй. Зөвлөлтийлд бүх пионерүүд энэ аянд идэвхтэй оролцож байна. Ту- хайлбал «Газар дэлхий дээрх энх амгалан амьдралаа хам- гаалцгаая» гэсэн энх тайвны ү цуваанд пионерийн бүх бүлэг, салаа оролцлоо гээд БХПБ- ын туршлагаас дэлгэрэнгүй ярив. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэ- рэндулам, уулзалтад орол- цож дэлгэрэнгүй үг хэлэв. Тэрээр: -- Октябрийн хувьсгалын үзэл санаагаар өсвөрийн үеийнхнийг хүмүүжүүлсэн, зөвлөлүүдийн орны өөрчлөн байгуулалтын туршлагаас су- ралцах явдал өнөөдөр Чух- лаар тавигдаж байна. Энэхүү уулзалт нь ах дүү социалист орны пионерийн байгуулла- гууд харилцан бие биенээсээ суралцах, пионер, багачуудыг хүмүүжүүлэх үйл хэрэгтээ шинэлэг санаа төрүүлэх яв- далд чухал үйл явдал боллоо гэж ОНЦЛОН ТЭМДЭГЛЭВ. Б.ЧИМЭДБАТ » Яхвансн ҮНЭН 88 мэРЭХӨӨн сэйниинийн яХАААХАЖАХХ Я5852245525555570Т5 Х8952887 1987.7.30 їлонерийн х өдөлмөрийн хүү хэн юу бичиж (Ё : дэ ЯГ 5, х, 3 Жэ Туг сҮйЬА. буй 22357 - байна 1 ВЭ: ЧИН ОХИН | оАДУ Дорноос гүүрийн гэ- гээ шаргалтан цайхуйд уул толгодын бараа то- дорч болжморууд нойр- ноосоо сэрж шинэ өдөр эхлэх болсныг зарлах гэсэн мэт шулганалдан жиргэж эхэлнэ. Энэ үеэр голын хө- вөөнд зээглэн буусан гэрүүдээс нэгэн хүүхэд яаравчлан мордож хойд зүгийг барин довтолго- но. Үүрээр эртлэн бос- сон энэ Хүүхэд хэн байв, юуг зорино вэ? Энэ бол Г. Тогоончу- лууны жирийн өдрийн эхлэл. Тэр нийслэлийн 60 дугаар сургуулийн ҮГ ангид сурдаг. То- гоончулуун охин ингэж эртлэн босож адуугаа хурааж ирдэг. Үүнийг уншигч хэн нэг хүүхэд: -- Дөнгөж УТ ангийн охин, арай ч үгүй байл- гүй гэж эргэлзэж ма- гадгүй. Үгүй дээ. Ха- рин ч унага барихад ямар ч эрэгтэй хүүхдээс дутдаггүй ажээ. Түү- нээс? - Морь уургалдаг уу? гэхэд -- Сольж унах морио бол ч уургалчихна гэж билээ. Эднийх өдөрт 20 гүү сааж айраг бэлддэг ажээ. Тогоончулууны ээж С. Хандсүрэн гуай: -- Миний охин На- майг ,бараг оролцуулал- гүй гүүгээ саачихдаг юм. Гүү, үнээ, хонь, ямаа саана. Харин одоо ингэ саалгаж сургана тэж өгүүлэхэд: -- Сурсан бүхэн эр- дэм шүү дээ гэж эгч нь бидэнд хандаж хэл- сэп юм. Тогоончулуун саяхан Майн Ридийн «Морь унасан толгой- гүй Хүн», «Мөнхийн дуудлага» романыг ун- шиж дуусгажээ. Их Ле- ниний хэлийг шамдан суралцаж байгаа гэнэ. Чөлөөт цагаараа дүү нартаа хувцас оёж өгГ- дөг үйлчин охин ажээ. Тогоончулуун тогтож яд- сан хээр мориндоо мор- дож «тэртээд бэлчих адуун сүргийн зүг хурд- лан явахы нь харахад «Ёстой л адуучин охин, ёстой пионер байна даа» гэсэн бахархах сэтгэл төрсөн юм. -- Гүү саах цаг бол- жээ. Манай сурвалжлагч ж. чинтогтох Хичээл эхлэхэд - Бутны араас бултэс Дэрсний цаанаас дэлдэс тэр юу вэ? - Туулай л байна гэдэг шүү дээ. Тэгвэл бас өөр туу- лайнууд бий, Тэд бол бутны араас ч булталздаггүй, дэрс- ний цаанаас ч ДЭЛДЭС ГЭДЭГ- гүй, хүнд ойр,хүүхдийн хайр- тай тэ: эр туулайнууд юм. Нийслэлийн 60 дугаар сур- туулийн УП ангийн сурагч Т. Гэрэлцөгт өнгөрсөн жил хоёр бүжин авч тэжээж эхэл- жээ. Одоо том, жижиг 11 туулайтай болсон байна, Бас дөрвөн туулайг найзүуддаа өгсөн гэнэ. Тэр: Р -- Зуныхаа амралтаар туулай тэжээж, арчлах та- лаар олон зүйл уншиж мэд- ДЭЭ... Миний олон найз нар туу- лайтай болох гэж хүсдэг юм. Би өдөө тэдэнд туулай ч өг- нө, бас тэдиийг яаж арчилж, тэжээх талаар зөвлөлгөө ч өгч чадна гэж өгүүлж билээ. Намар хИчээл эхХлэхэд Г. ГэрэлцОгт сурсан, мэлсэнээ найз нөхөддөө зааж ӨГНӨ, Туулайчин жаалууд ч олон болно. Тэр ингэж сурсан мэд- сэнээ батжуулж зуныхаа ам- раятыг идэвхтэй ӨНГӨрүүлж байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Дарайсан шаргал өрөм Зуныхаа амралтаар хэн юу хийж сурав? Мөн ч олон хариулт сонсоно доо, Харын Төв аймгийн Бугын САА-н бага сургуулийн Ї ангийн су- рагч Д. Нарантуяагаас ин- гэж асуух хэрэг байсангүй. Тэр тогоо дүүрэн сүү с3- марч байхад нь бид тааралд- сан юм. Сүү хоөрүүлж бай- хад тааралдсап хүн заавал уудаг заншилтай. Охин бид- нийг сүүгээр дайлангаа: -- Би энэ зун сүү хөв- рүүлж, өрөм загсааж сурлаа. Дарайсан шаргал өрмөөр аав, ээж, ах дүү нараа, аяны хү- мүүсийг дайлахад сайхан шүү гэсэн юм, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ УРГАМАЛ БҮХЭН УЧИРТАЙ Би зуны амралаараа Бутын сангийн аж ахуйн адуучин А. Чулууныд очиж сар гаруй хугацаагаар адуу малласан. Өглөө эрт адуу хураах, эмнэг хангал уургалах гэдэг ёстой эр хүний хийморь сэргээсэн ажил юм. Өнгөрсөн сарын хугацаанд 5 эмнэг сургаж, унага татаж сурлаа. Чөдөр, ту- шаа, ногт, чагт, олом, жирэм гээд олон зүйлийг хийж бай- на. Энэ бол миний хөдөлмөрийн дэвтэртээ бичих бэлэг юм. Нийслэлийн 60 дугаар сургуулийн УП ангийн сурагч Би хөдөлмөрийн У улирлаар хөдөө байдаг ахындаа очиж гүү ивэлгэж, унага татаж бас ямаа сааж сурлаа. Үлдсэн хугацаандаа аарцтай багсармал тэжээл хийж сурах зорилготой байна. Д. ГАНБОЛД Нийслэлийн 16 дугаар сургуулийн УИ ангийн сурагч х. энхээ Эмийн ургамал танивзал Мэддэгийн сан арвижиа. й. 255 элий хааш хьл “БЭЛ 6? “ӨӨ” “ЕВГЭВГ “ЄВТ 76 (987 «үтгрлтэвлэрж жээ ЭЛ Ж ту анйын 4-: | 47.30 сонины ниятл: у лэл УНШААД Хүүхэд ялих, шалихгүй зүй- лээс болж ээжтэйгээ маргал- даж, урьдг нь хэлэх, хэ- Дан ДОГДЛОН . ХОНОХОД» лэхгүй. үг тдэг нь ёс сур ца | морины бяцхан хүү тахууны доголдолтойнН эг Уан ЖЭсЭР шинж биш гэж үү? Бидэнд 365 Чайна санлна 42 Болдын бичсэн «Хэн «чПиолерийн Үнэн» сонины дугаарт сурвалжлагч М. нь холгүй явж байхад нь тааралдсан юм. Түүнээс Ь 3 нь -- Чиеюунд ээжий 5 ГОМДСОН бэ?» өгүүллийг унш- гэж байгаа ЮМ бэ? “Нэсэл лаа. Түүнд Ганцэцэг гэгч хүн, ба. охин Ээжийгээ ной сэн атлаа гэр орныхоо танц алгадахад уурлан хэрэг, Гэтэл саяхны нэг өдөр до бо- ) хөл муутай ээжийгээ бараг явж чадах- Хурдан яваач, ямар удаан явдаг юм бэ? хэмзэн зандарч, чирэх лоо, наймдугаар ангийн лолтой хүүхэд гүй байхад нь-- жижүүр хийж ргүй хоносон гэдгийг мэд” аж лыг хийлгүй, сав суулга, хув- ». одас хунараа новшруулан ор- ХНОД, КИНО үзэж яваад ирэ- хэд, ээж нь охиндоо гомдон лой яв- « “даг. Элэ бод үнэхээр муухай тэгээд хөл муутай байг на шүү дээ гэхэд -- Чамд хамаагүй. Чи дуугүйхэн л яв гэлээ. Гэтэл ээж нь:-Хүү минь, чи наадахдаа юу ч гэж хэлээд нэмэргүй. Ийм хүүтэй байснаас... гээд хоо Нь зангиран нулимс дуслуулав. Тэр эхийн «Ийм хүүтэй байснаас...» гэж хэлсэн нь үнэхээр зөв! Харин хүү нь огтхон ч тоосон шинжгүй зогсож байсан нь юу ч ойлгодоггүй «бул хар чулуу» гэлтэй. Бидэнд ээжийгээ гомдоох эрх байхгүй. Мөн зарим нэг нарт ертөнц дээр эхээс өөр чухал эрдэнэ үгүй билээ, Эхийн хайр үр хүүхэд бидэнд Хэзээ ч дутахгүй, Харин бид бүхний хайр л тэдэнд дутаж Йдаг шүү дээ. Тэднийхээ хайрыг хайраар хариулахын Зэрэгцээ ачийг-нь бага ч болтугай. хариулж,баярлуулж байвал түүн тиг жаргал байх билээ. Эхчүүд амс баярлаж гомддог, Ээжийгээ баярлуулна гэдэг үгээр хэлж, үзгээр бичиж боломгүй сай: хан үйлс, Харин гомдооно гэ- дэг чухамдаа л хорвоогоос дахиад хэзээ ч эрээд олдош- гүй тийм эрдэнэт зүйлээ ёроолгүй далайн гүн Рүү хаяхтай адил хэрэг биш үү? Энэ талаар илэц далангүй ярилцья, найзуудаа. Эх хү- ний мишээл тодрон инэзм сэглэсэн гэрэлт царай уйтгар гунигаар хэзээ ч, солигдох ёсгүй ээ! Өсвөрийн сурвалжлагч Н. ДАВААНЯМ ХЭРВЭЭ өн Т3лиөниасг 8 Баг: Биххэлхчэ лэл Эсмйс ь4.4.4.4-6.2-6-2ь4.2-5-2.2 өФФФФФ9ФФФФ9Ф04Ф 999ФФ9Ф9Ф9Ф0Ф9Ф9Ф0Ф4Ф Энэ бол ил уурхайн дэл Экснавгтор нэг. дээр нь дөрвөн давхар байшин байна. Экскгваторын сумны сүүдэр хөл бөмбөгийн хийд Томоохон (ухуур машинуудын Гинж туян» машин ороод явчихна. Ачааны машин юм уу ДУ СУРАГЧИЙН ЁС СУРТАХУУН ЭРӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ӨӨӨӨСӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ », өӨӨ: Б.СТОТОТО ТОГТОО ТОГОО 010101910101019) Өнөөдөр өглөө «Хайлааст- УБДС» чиглэлийг автобу- санд болсон нэгэн явдлыг єгүүлье! Ү1--ҮП ангийн болол- той гурван хүү автобусир- мэгц хүмүүсийн дундуур чихэн, дайрсаар Түр, Оруут нэгэн суудалд вуул шахалдал суув. Зор- чигчид Ч уван цуван орж, автобус хөдөллөө, үн ихтэйг хэлэх үү, нөгөө гур- дэргэд хдээ тэвэр- гг-) Хигийгэллгүэй өргөн зогсоно. Тэд юуг ч үл ан- зааран чанга чанга ярьж, хөхрөлдөнө. Эсрэг талын суудалд суусан нэгтэн хи- жэзл инасиы эмэгтэй: ХХ зууны аварга Экскаватор гуйт техникүүд уг экскавато- рын дэргэд шүдэнзний хайр- цаг мэт харагдах бөгөөд аварга том экскаватор хүнд дуулгавартай жолоодогдоно. Хөшүүргийг дарахад сум ажиллана. Тумблер (товч) Белазын тэвшин доторх зүй- лийг өргөж, асгах командыг шанаганд өгдөг. Хоёр хутгахад тэвш дүүр” нэ, Шинэ экскаватор «ЭНГ- 20» одоогоор Зөвлөлт оронд ердөө 15 байгаа аж. Уралын машины үйлдвэрийн ажилчид зохион | бүтээгч-инженерүүд тэдгээрийг Нерюнгрийн хур- хайд зориулж хийсэн байна. Эйд дэлхийд хамгийн том нүүрсний ил уурхай байгаа юм. Олборлох ажлын хэмжээ: гээр ч дэлхийд хамгийн томд орно. Энэ юу гэсэн үг вэ? Энэ бол уурхай биш харин зайлшгүй машинд ачиж, мөн л дэлхийд хамгийн том бая: жуулах үйлдвэрт аваачих ёс- той чулуужсан уул гэсэн үг. Нерюйягрид хагас жил хүйт- ний эрч -40 градусаас дээш байдаг. Хүмүүс тэсвэрлэж, машин, экскаваторууд жаг- саалаас гарч байлаа. Жишээлбэл, Америк: Япо- ны «Марион» экскаватор удаан тэсвэрлэж чадсангүй. Уралын инженерүүд экскава- торын өөрсдийн бүтээлийг санал болгожээ. Энэ аварга том машин халуунд ч тэс- вэртэй юм. Хэрвээ шаардла- гатай бол элсэн цөлд ч ажил: лаж чадна. Гэхдээ одоогоор чулуулаг ачиж байна. Шинэ экскава: торт ирээдүй их бий гэж «ЭНГ-20» төслийн ерөнхий инженер Владимир Николае- вич Цветков ярьж байна.Энэ гайхамшигт том машин Умард, Красноярск, Кузбас: сын уурхайчдад жилээс жилд улам илүү олноор зайлшгүй шаардлагатай болж | байгаа юм. Баянхойгор аймаг Баянлиг сум багш М. ДАШНЯМ орчуулав. 1: 2-В: Төмөртогоогийн «Өвөөгийн хүрэмнээс чо- но айдаг» нэртэй шүлгийн ном хэвлэгдэв. Энэ номын шүлгүүд сургуулийн бага насныханд зориулагджээ. Хөдөө нутаг малчны. жаа- луудын сонирхолтой амьд: ралаас өгүүлсэн байна. 1Кишээ нь: «Өвөөгийн хү- рэмнээс чоно айдаг» (8) шүлэгт Шивээт уулын бэ- лээс нүүж, шинэ нутагт буусан шөнө хойд асганд чоно ульж ХОТТОЙ хонь үргэж хуйлрахад бяцхан хүү Арын довцгийн Чанх орой дээр Аав бид хоё р Чулуу овоолж Тэр үдэшдээ Өвөөгийн хүрмээр Тэмээ шиг өндөр «Өлзийхүү» босгосны дараа чоно ульсангүй гээд, «Өвөө аавын Хүрэмнээс нь хүртэл Олон чоно Ё Айдаг юм байна» тэж байгаа бол, «Малчны жаалууд эрт босдог» шүлэгт манхан та: ӨВӨӨГИЙН ХҮРЭМНЭЭС ЧОНО АЙДАГ лын үүр цүүрээр манай гэрийнхэн эртлэн босно гээд: Энхээ ах Адуугаа хураан: Хандаа эгч Үнээгээ: саана, Би өөрөө Үнээ ивэлгэнэ дах шөнө» шүлэгт «Улсын баярын урд шөнө уяачдын гаач: гэхэд, -- Бид олон буудал яв- на. Суумаар л байна шүү гэж нэг нь хэгжүүрхэн өгүүллээ. -- Та нар билетээ ав- сай уу? -- Үгүй зо, мөнгө алга гээд халаасаа дэмий лтэм: тэрнэ. Ингэж явсаар буух буудлаа ч анзаараагүй бо- лолтой, гэнэт үсчин босож: -- Ах аа, зогсоорой, бид бууя! гэв. Тэгснээ л хүмүү” сийн дундуур хүч мэдэн зүтгэж, шахалдсаар хаал- га зүглэв. Ингэхдээ нэгэн эмэгтэйн оймсыг барьж яв- сан цунхиийхээ ирмэгээр урчихлаа. Зөвхөн энэ үйд явдлаас ямар х0- хирол гарав аз! Шаардлага. тавьсан ЭМЭГТЭЙ ТЭДЭНД гомдож, олон хүмүүс чихэлдэхэд нь эвгүйцэж, нэт хүн уран” хай оймстой сэтгэл ду!- дуур ажилдаа очно, Үү- изэс нэгэн зүйл дээр тог- тож ярья! Х хүнээ хүндэтгэх сййан байдаг. Багаасаа эхэлж хүнийг, иөхдөө хүй- дэтгэж сурахгүй бол яах вэ? Том болоод сурах уу? Нэг удаагийн ялихгүй мэт санагдах эвгүй үйлдэл хүний сэтгэл санаанд хич- нээн хүчтэй нөлөөлдгийг мэдэх үү? Бас нэг жишээ хэлье! Манай орцны нэгдүгээр давхарт ихэвчлэн настай ялйлүй Зүд- ГЭЖ. үү, хүмүүс амьдардаг. Тэд нам гүм, тайван байх дуртай? Гэтэл өглөөнөөс аваад Л орж гарч буй хүүхдүүд хашгиралдан, шуугилдаж хаалга тас няс хийтэлсав- на, Хаалгаа аяархан хаа! гэж заавал энд тэнд бичих хэ рэгтэй юм гэж үү? Хэлж ойлгуулахад хангалттай Онш үү? гэж нэгэн өвөө гомдон ярьж билээ, Энэ бүхэн ялихгүй мэт боловч цаанаа асариххор уршиг: тай. Хэрэв чи орчин шэн хэн нэгэн хүнийг түлхчи- хээд уучлал гуйсангүй, час тэж хөдөлмөр бүтээлийн хүү Галхүү хоёр», «Ха- шинэ өглөөний тухай өгүүл”. луул будаа», «Алдаа», сэн бол, «Наадмын урь «Шагиал», «Амьтдын наа- шөнө унтахгүй» догдлон хүлээдгийг лсэн байпа. Энэ ном «Айраг бүлсэээр тоо сур- сан би», «Өвлийн нүүдэл», «Оторчны зураг», «Нялх ботго», «Саарал даага», «Эрх цэнхэр ишиг». «Сал- хин зээрд» нэртэй З0 ша- хам богино шүлгээс бүрд: жээ. 2. Д. Санжжавын «Мө- рөедлийн хэлхээс» яруу найргийн ном хзвлэгдэв. Ном гурван хэсэгтэй. «Хувьсгалын бүрээч» сэн эхний хэсэгт «Чан, нуруу, насаар би Чацуу юмдаг Сүхбаатартай Эр зориг ухаанаар бол Их жанжныг яаж гүйцэх вэ?» Умбаа өвөөгийн ярина ч2ХЖанжны өнөөгийн ау- раг» шүлэгт гарч байхад «Мөрөөдлийн хэлхээс» гэ- дэг хэсэгт «Тэмээн вагон» шүлэг оржээ. Тэр шүлэг, «Ачаатай олон Атан тэмээ Ар араасаа Вагон шиг цувна» гэж эхлээд, хүч сайтай хү- рэн ат бух тэрэг шиг бус- дыгаа хөтөлж явааг хара- хад «Тэмзэн хөсөг Тэпүүн хөдөөнөөс Богинын тээврийн Вагон л юм даа» гэж байна. Харин «Тэмээн дээ- рээс шүхрээр буув» гэсэн гуравдугаар хэсэгт «Зул- гэ- дам» нэртэй соннрхолтой Д оржээ. Д. ХҮҮ майг бас хариу түлхэнэ. Тэгээд л тэр өдрийн турш хэн хэний нь сэтгэл санаа эвдэрч бухимдана. Ууртай хүн яаж хичээл ойлгож, сайн ажиллах вэ дээ? Ин- гээд л ялихгүй нэг зүйлээс урган нийгэмд харш үзэг- дэл бий болно шүү дээ. Тэгэхээр энэ тухай маг үргэлж бодож явцгаая! Нэг жмэгэндээ тавих анхаарал халамж хүндэтгэлийг лаас ажиглаж олж Явах ёстой эрхэм нандин чанар. Хүний хөл дээр санаанд- гүй гишгэчихвэл, эелдэг зөөлнөөр «Уучлаарай та» гэж хэлж сур! Чи өчигдөр, өнөөдөр. 2, нийг гомдоож, уурлуулав Бод доо! Ганц д сайхан үс хэлсэн бол... Ялчхгүй мэт санагдах атлаа хүз2й хүндэтгэлийг үл төрүүлэх үйлдлийг таслан зогсооё, хүүхдүүд ээ! н. Энхчимэг 9989989Ф999ФФ999089О99дОоФӨО0006 өөөөс? ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨсӨӨӨс өөөвөсӨсвсӨӨӨӨӨдддОӨӨд өӨӨӨӨсӨӨсӨӨӨсӨ : ШТУмлььгбэ2 тТүрүүч нь 26-43--49-т б-- Дайны өмнөх жил тэдний сургуульд нэг л аравдугаар анги, Танягийн анги байсан юм... Манайд орж ирэхээ мартав-аа? -- Үгүй-ээ үгүй! -- Тэгвэл ч би дахиад хэд хононоо... Тэгээд хэлсэн үгэндээ “хүрч чадах нь үү, үгүй-юу їгэсэн байртай -босож цэх- (лэн зогсоод цонх хүртэл “алхаад эргэж суув. -- Петя, би манай “байрны. хөвгүүдийг дандаа я дурсдаг. Тэгээд нэг ийм «санаа... Үйлдвэр заводад ажиллаж байгаад дайнд яваад амь үрэгдсэн хөв- бичиж манай байшингийн хананд хадвал ямар вэ? Орцны хаалган дээр эсвэл цахилгаан шатны хажууд... эсвэл гадна талд... тэгвэл хай? гэж Надежда Емель- яновна гуай асуув, Маргааш нь би өөрийн- хөө төлөвлөгөөг Екатерина Миний охины ту-. лохгүй шүү! гэж Екатери- на Ильинична багш миний үгийг таслаад, -- Танай байранд бас... Дима Савельев, Боря Гээвигсчтэ т талаа нэрлэнэ гэсэн байх аа? -- Тийм ээ. -- Дима ор сураггүй үрэгдсэн юм.Нэртэй алдар тай хүн болох байсан даа «Ирээдүйн Амундсен! Пржевальский!» гэж түү ний тухай ханын сонинд бичдэг байсан даа. -- Дахиад л нөгөө үг Хичнээн ч «ирээдүйн» хү тэр ирээдүйн хэвээрээ үлд сэн юм бэ дзэ!.. «Үх рийн хар дайн устаасай! тэж ээж хэлдэг гэж бодсоноо чангаар хэлэв. - Хүн бүр л ин бодох ёстой юм даа!-гэ Екатерина Ильинична бэятн захирангуй “хэлээд,--Ин гэж боддоггүй хүмүүсийг шийтгэх хэрэгтэй... Наана ? 4 2 со даж хүн чанарын үүднээс гүүдийн тухай гантиг сам- 2Х ВЭ? Ильинична багшид танил- | Лунько хоёр бас манай н ҮҮ ӨР хээр у аата лүсар. - Юу юу гэнээ? цуулав. байрных! шүүн шийтгэх ёстой. ч «Энд тэр тэр... ажиллаж -- Самбар хийж хад- -- Хэрвээ чи үүнийгээ -- Тийм ээ, Дима Боря С2ЭЖИЙНХЭЭ хэлсэн .үгий байсан. вал. Бас «Манай байрны Тэдний мөнхийн гавьяаг үүрд дурсана!» гэж бичсэн байдаг. Тэгээд ч хэнийг ч мартаагүй, юуг ч мартаагүй байдаг. Гэтэрп манай байрны хөвгүүд хаа- на ч ажиллаж байгаагүй. Ажиллах нас нь ч болоо- баатрууд» . гэсэн дурдат- гал ч бичиж болох юм гэж би гараа савчуулан хэлэв. -- Хаа нэг газар тэгж хийснийг чи үзсэн үү? Тэгж болох уу? гэж На- дежда Емельяновна гуай хийх юм бол би эмнэлэгт сэтгэл амар тайван хэвтэх болно гэж тэрбээр баяр- лан хэлэв. -- Заавал хийнээ. Сам- бар хийх модоо хүртэл ол- сон. Эцэг минь надад үл- дээсэн юм. хоёр гээд тэрээр дахиад л ямар нэг хүнтэй байгаа юм шигээр, -- Арван хуруу тэгш биш гэх үү? Миний хөв- түүд ч ёстой өөгүй хүүх- дүүд дээ. Чиний ээж ч гэ- сэн! Чи ч гэсэн! Гэхдээ чи маргаж байнга санаж явдаг чин сайн байна. Энэ чинь тун сайн байна. Димад нөхөд нь Пржевальский болно гэж зөгнөн хэлэхэд тэр «Ядахнаа Пржевальскийн адуу (тахь) болохсон, дэл хийг тойрон давхихсан» гЭф 5 доо ДЭГ байсан юм. Цүнхний гүй байсан. амжаагүй. 20УУ8) Ю. сайн ЗЭОЭ2 -- “Үлдээсэн. гэсэн чинь үдвР өл зун үЛСАН ГЭДГИЙГ оронд аяны үүргэвч үүрч тэдний тухай хаана Ч би- байнав Гэхнээлүйл вэр ын юу гэсэн үг вэ? рт, М. мЭлдЬ явдагсан. Гар дээрээ зан чигдээгүй . дурсагдаагүй. СӨ8НА. дээлҮ Ё р 2 ору ллаа. лруу. ГУУ шивчихээд надад за Зөвхөн булшин дээр нь л ЗОДУУДАд гантиг боржин -- Аав минь сүүлийн тив иил сэ СЭН" ХҮМҮҮЛ нүүлсантБН түүнийг ганц байгаа болохоос... Тэдний С“ Мбарууд урьд нь байгаа жилүүдэд сэтгэл ,санаа. Жүүлэх ухааны дүрмийг амьдарч байсан хотод юу ч гүй шүү дээ. Одоо хийгээд гаар унаж «би ч хоол хо“ эвдэж байна уу? Үгүй ээ, хан удаа загнасан нь эн ї болсон юм 1 й - ОЛ хадчихаж! Ямар,нэг ЮМ-.. роохоос өөр ашиг тусгүй» , ХАМГИЙН гол дүрэм нь үнэ: З2НГУУНЗАС : Босай Ён рэвсс яДиг наас эхлэх хэрэгтэй. биз гэдэг болсон юм. Тэгэхэд Сон 1-1 ёстой биз дээ! Код хавцал - тойр сон, гэтэл хуучин сур. ЛЭ9-. Дайчин хөвгүүд НЬ нь ээж хүч нь хүрэх 412: ВэнгсОНЗ ДЭЭ Хан! явна» гэдэг нэг үг байдаг гууль аль хэдийнээ нурж МаРТагдаагүй байна гэд-| нэг ажил өгч үүнийг хий- -- Тийм ээ. Увайгүй. ичгүүргүй үс унасан гийг эхчүүд өдөр бүр харж гээдхээч, тэрийг хийгээд- г-- Дима Боря хоёр... - Нурж унасан -Яах вэ. байз? -- Харин мэдэхгүй юм аа. Тэд ажиллаж амжаа- гүй нь тэдний буруу биш шүү дээ? Тэд өөр олон юм үзэж харж амжаагүй. Гэнэт сайхан санаа орж ирмэгц би огло үсрэн бо- сов. - Надежда Емельянов- на гуай, сонсож бай! Мо- уу? байх болно. Эцэг, эх, ах дүү нар нь харж баярлаж бахархаж явах болно. Гэнэт орж ирсэн санаа минь улам” өргөжин бүр нүдний өмнө харагдах шиг болов. -- Хэрвээ хүү нь юм уу ах дүү нь хаана ч ажил: лаагүй, сургуулийн ши- рээнээс шууд фронтод яв- сан бол тэдний тухай заа: хээч гэж гуйна: Тэгээд энэ банзыг харуулдуулан сам- бар хийлгэсэн юм. «Яах гэснийгээ өөрөө ч мэдэх- гүй байна» гэж ээж ярь дагсан, Тэв тэгшхэн, тун бөх сайхан самбар. Цагаан цагаан судалтай яг л амьд, юм шиг. Хамгийн гол нь аав минь надад хийж орхисон юм. .Гэрээсэлж үлдээсэн -- Тэр хоёрын тухай бүгдийг сайн судалж мэд- нээ гэж би амлав. -- Амьдрал нь хэдий- гээр богинохон байсан ч олон юм мэдэж авч болно... - Чи найз нөхөдтэйгөө хам- тарч хий, тэд туслаг. Би ганцаараа хиймээр, энэ бүх түүхийг өөрөө эхэлж мэдээд дараа нь нө- хөддөө ярьж өгмөөр бай- Гнедковын үг гэж нэрлэ мээр үг. Харин Дима зун болгон ууланд аавтайгаа явдаг байсан даа. Бүгд бие биетэйгээ олсоор хол- боотой, бие биенээ татаж явдаг уулчдын ах дүүсэг холбоо хүмүүсийн хооронд тогтоосой гэж бодож явдаг хүү байсан даа! Газрын зу- раг дээр алс холын зам зурж суусан юм, харин өө рөө Наро-Фоминскоос цаа 1987.7.30 сан болохоор дуугүй зог- сов. -- «Манай байрны баат- рууд» гэж чи тэр дурдат- доор ч юм уу ямар нэг материалаар нэг сайхан «самбар хийгээд нэрсийг нь вал, хаа нэг газар бичиж дурсаж тэмдэглэх ёстой! Заавал! явж чадаагүй... харамсал тай, хайран Ч хүү. Үргэлжлэд бий, гэхэд ч болно. Тэгэхээр үүн дээр... -- Хэнийг ч орхиж бо- : - “Афганистан, Вьетнамын үе тэнгийнхэнд зориулж тоглоом, ном худалдаж авчээ. Эв найрамдлын яармагт Чехословак, Солонгосын хүүх- дүүд хамгийн идэвхтэй оролц- сон юм. Энх тайван, найрамдлын БИ ЕРТӨНЦИЙГ ХАРЖ БАЙНА Эв найрамдлын яармаг Эвтэй дөрвөн амьтны модон том зурагт хуудас барьжээ. сийлбар монгол хүүгийн гарт Ийнхүү «Найрамдал» зус- байлаа. Тэр жаал хүү «Хөл- ланд эв нэгдлийн яармаг гийн далбаа ганцаар цайран нээгдсэн юм. Хүүхдүүд өөрс- ҮЛОн-Н хулсны ЗУРАВ барьсан дийн гараар хийсэн гар ур- ” Вьетнам найздаа эвийн тухай лал, бэлэг дурсгалын зүйл- сгалаас ил эрхэм нан- үлгэр ярьсан юм. . Нарлаг сийг худалдан, 2600 гаруй ХАС бадэг Ж-Н цээр бөм- Балканы хойгоос ирсэн Бол- төгрөг цуглуулжээ. Энэхүү бөрцгийн . хүүхдүүдэд үгүй гар хүү энхийн цэнхэр тагтааг мөнгөө хүүхдүүд хүүхдийнтө- билээ. Хоёр хүүхэд өвгөний зөн- лөгөөГ СсонсооД мориндоо хүүхдийн гараар зурж байгаа лөө фондод бэлэг болгож бас мордмогцоо мориныхоо хар, Эрт нэгэн үед амбан 2: | ЗИ | | гөө өгчээ. Цихэ Зи ЭХнииийнихиэй 277” учрыг сонсоод сонин зөвлөл- . хурдаар давхижээ. Өвгөн юу ӨӨРИЙн мал сүргийг ядууч, гэж зөвлөсөн бэ? со Дад тарааж өгдөг шилий : сайн эрийг барьж аваад цаа: лахын өмнө ардуудаа ц: луулж, --Энэ хүнийг ална, өрш: нө» гэсэн үгтэй сугалаа бэ. гэсэн юм. «Ална» гэсэн с галааг авбал ална. «Өрш нө» гэсэн сугалааг авбал ө шөөнө гээд сайн эрээр су лааг сугалуулжээ. Хорон наат ноён хоёр сугалаан дээ чална» гэж бичүүлсэн "Ч ГЭЖ ЗӨВЛӨВ Хорон санаат илбэчин хоёр адуучин хүүхэдтэй тааралдаж ” от-Та хоёр уралд! Хоцор- сон морины эзнийг би шаг- нана гэжээ. Хоёр хүүхэд шагнал авахын тулд хэн нь ЗХУ-ын сургуульд сурдаг оюутан залуучуудынхаа өдрүү- дийг тохиолдуулж «Би ертөнцийг харж байна» сэдэвт цардч мал зам дээрх гар зургийн уралдаан зохиолоо. Уралдаанд 6-8, 9--12 насны хүүхэд оролцож пийслэлийн 60, 18 дугаар цэцэрлэгийн Г. Дэлгэрмаа, Д. Алтанцоож, Ш. Бат- жаргал, Н. Санчир, Б. Батсайхан, Ч. Уянга, Х. ӨР Ч урагшаа явахгүй бараг байрандаа зогсох шахам өдөр- жин наранд шаруулжээ. Тэд- нийг наршдагийн даваан дээр сайн санаат өвгөн тааралдаж яЯагаад удаан явж байгаагийн тал сайн эр ухааны сайнаа амь аврагджээ. Э. Гантөгс, Э. Алтан-өд, Э. Дэнсмаа, Н. Мөнхбат, А7, 69, 52, 5, 84 дүгээр сургуулийн Д.Баярцэцэг, Т.Гэрлээ, Б. Шагж, Н. Мандахиаран, Т. Ганбат, С. Аяиад пар эхин байранд шалгарч оюутал, ах, эгч нараасаа бэлэг авлаа. эр”, 8 А--05632 МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Тов Хорооны ордон «Б» корпус «Пно- Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Эрхлэгч Индекс 14140 нерийн үнэн» сонины редакци 123456Т89101112 хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ж. ДАШДОНДОГ Сайн эр ямар ухаан га сан ба? ш 5 МАХН-ЫН ,ҮЙЛ ХЭРГИЙН. ТӨЛӨӨ. ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! | “АэС -8 ОРОН БҮХНИЙ “ПРОПЕТАРИ, НАР, НЭГДЭГТҮН!, эж, “652 Уу МХЗЭ-яан-Төв “Хороо Д.Сүхбаатарын Өэрэмжиг, МПБ-ын Төв: ЗөВлөлийн сонин 444 дэх жилдээ | й ҮНЭ 10 МӨНГӨ Ом МеяЯ( (2255) 43 4987 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 6. 7. ПҮРЭВ 5 чимх ӨВС, ШИРХЭГ... ҮР ГЭЭХГҮЙН ТӨЛӨӨ тэй утга иэг, хүндэтгэлтэй лаас хүртдэг болохоор ух, шМНг хариуцлагатай сонсдо- Хи р Ухаан, Оо. санаагаа хандуулахгүй, ур чадлаа гаргахгүй хүн нэг Ч үгүй. Пионер сурагчид Ч бас зуныхаа амралтаар өвс ха- пионерийн «Найрамдал» зус- лангийн олон улсын ээлжинд амарч байсан Өмнөговь айм- тийн Цогт-Овоо сумын дунд сургуулийн сурагч Б. Гүнж- маам, Булган аймгийн Ху- Хэрвээ шим шүүс нь багас- зал изг тонноос гурав, дөр- вөн зууч килограмм өвстэй тэмцэх шимт бодис алдана, хэмээ! амьдал ахуйгаа ухаар- сан том хүний ухаанаар ярьж Хөхөөн дуутай, хөхрөх зэ- рэглээтэй хөдөө нутгийн но- мин талд эдүгээ Өдөр хоног галт тэрэгний Үргэлжилсэн их цуваа адил ар араасаа өртөөлөн ээлжил- нэ. Цаг цагийн аян нуруун байв. Эдүгээ хангайн хүү дээрээ их ирээдүйг тээн авч Баясгалан шинийн сар шиг ирнэ. Ирээдүй үзээгүй сони- шимээсгээр газрыг хагас Дугуй татан өвс хадаж, го- вийн охин Гүнжмаам таана хөмүүлийг сорс, зоодой хий- гээд бухал шиг эгнүүлэн өрж байгаа нь лавтай. Манай, орны олоп арван мянган хүүхэд бас ингэж шамдаж байгаа гэж бодоход бүр ч урамтай. эн Пионерийн эргүүлүүд өвс ныг үзүүлж, сонсоогүй сайх- ныг сонсуулж, бүтээгээгүй ихийг бүтээлгэнэ. (Хорвоо- тийн энэ л жамаар намар цаг эх оронд маань айлчлан ирж, шимт ногоо, шижир та- рна хүн ардад маань бэлэг болгон барьж байна. Байгалийн хишиг өгөөжийг хүн зөвхөн алга тосон авах Энэ онд орон даяар1,2 сая тон хадлам бэлтгэж,улсын фондод” 20д мянган тонныг НӨӨЦӨлЛӨ. ёс үгүй. Ариун хөдөлмөр, хадсан талбайд чимх (эвс, сайхан сэтгэлэз харамгүй тарна хураасан талбайд шир- зориулж сая тэр өгөөмөр хэг үр үлдээхгүй түүж «Түм- бэлгийг дээдлэн хүндэлж “ Эг л эгэлл-1-т--- ний хурц хараа» болж бай- ы гаа. Энэ үйлсийн ард нэг ч хүүхэд үлдэхгүй, хамт олон нь үлдэхгүй, Яагаад вэ? Хүн ард маань сайн сайхан бүх- авах учиртай. Уламжлалт ЭНЭ заншлыг манайхан хад- лан хадаж, ургац хураах хэ- мээн нэрлэж заншжээ. ТЭ- «Хадуур машины ирэнд даж, тармаж, бухал нуру, Хадлан өвс долгилж байна», Үгүй, хийж, малчин аав ээждээ таг-Өндөр сумын дунд сур- туулийн сурагч Н. Баясгалан : 5 Хүрдэн сэлүүрээ эргүүлэн жижигхэн гарынхаа их Й уулзаж илцаха, г р тээд ч намрын урт жаргал 22 р тус нартай уулз ярилцахад нээ үр хүүхэддээ зориулж өдрүүдэд хүмүүс бие бие- ХҮЧИТ комбайн сэлэх» цаг | хүргэж байгаа билээ. «Хүүх- --Олон аймаг, хотын т9Ө- байдаг. Тийм болохоор үр тэйгээ учран золгохдоо «Ха- Хаяанд ирж, эх орны маань «Дийн тус багадахгүй» гэж дийгүй, олон улсын хүүх- хүүхэд ч бас ард түмнийхээ дуур хурц, ургац арвин уу?» | ХҮЧ, хөдөлмөр энэ зүгт төв- (аав ээж, ах эгч нар маань дүүдтэй танилцаж, амралт сайн сайхны төлөө хэзээд баярлан бахархаж ярьдаг. Энэ нь хүүхдүүд бие жи- жиг ч тус ихтэйг тодруул- сан санаа. «Өсвөрийн төл- чин» уралдаанд шалгаран бэлхэн байх тангарагтай. Улаан бүчний эзэд өргө- сөн тангарагтаа ямагт үнэнч! Ц. САНЖЖАВ маань хөл хөгжөөнтэй сай- хан байна. Гэвч ногооны шим татрах вий гэхээс сэтгэл түв- дээд хөдөө нутагтаа, хадлан- гийн талбай руу яарч байна, ларч байна Өвөл, хаврын хүйтэн хатуу зургаан са- рыг хүн ард талх, махтай, мал сүрэг өвс, тэжээлтэй туулах нөөцийг намрын та- хэмээн билэгшээсэн үгээр мэнд амар, сайн сайхнаа асуун соёрхоно, Мэндийн энэ үг хадуураа хурц, ургацаа арвин байлгасан биз дээ гэх- ЭЭЛ ко ань: Хадах өвс өндөр Хадагч хүүхэд урамтай 1052 Урам, өндөр хоёр нийлээд “Уул шиг нуруу дүнхийлгэнэ. : Ёхэ6 С. БОДООШ ӨосОл РЭН Фотог амтаилттай Удахгүй шинэ хичээлийн жил эхэлж, хүүхдүүд эрдмийн бая- раа хийнэ. «Сургуулийн сис- темийг боловсронгуй болгох ту- хай» МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийг хэрэгжүүлэх анхны хи- чээлийн жилд пионерийн ха- ламж шаардсан олон зүйл бай- яа, Юуны түрүүнд долоон нас- тай, 10 мянган хөөрхөн дүү шар чинь сургуульд орно, Тэд 2000 онд их, дээд сур- тууль, техникум, ТМС төгсөж, илтэй боловсон юүчин болно. Нэгдүгээр ангид хэрхэн є хүмүүжсэнээс тэдний - дүй шалтгаална. Саяхан МАХН- ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчбоны гишүүн, БНМАУ-ын Сайд варын Зөвлөлийн орлогч дарга Б. Алтангэрэл Задю ху- хийлгэж ардын Овсрол, ЗЭ. тимонерийн болон бусад байгууллагын удирдах хүмүүст сүрэг даалгавар өгөв, Тэрээр, ПИОНЕРИЙН ХАЛАМЖ ХЭРЭГТЭЙ «Долоон настай “хүүхдэд үзэг, харандаа яаж барих, зов суу- хыг заах, гарыг иь зүгшрүүлэ- хээс эхлээд хэл засал, анхаа- рал төвлөрүүлэлт зэрэг наад захын дадлага “олгоход санаа тавих ёстой» гэв. /Та иар дүү яарынхаа оюун санаа, хүсэл сонирхол, зан чанарыг зарим талаар аав ээжээсээ ч илүү сайн мэднэ, Бас аав ээжээсээ холдож үзээгүй долоон настай олон зуун багачууд сурагчдын дотуур байранд амьдарна. Тэд- ний хичээлд туслахаас .гадна ариун цэвэр, ахуй нөхцөлийг сайжруулахад пионер сурагч бүр оролцвол зохино. Ти: ч учраас долоон мастай сурагч- Дад пионерийн халамж нэн чу- хал хэрэгтэй. Манай улсын нийт сургуулийн 70 хувь нь дотуур байртай. Дотуур байр нь су- рагчдын хамт олны амьдарч байгаа тэр, хзэ, лионе- рийн байгууллагын анхаа- ралхаламжиндаа авах гол цэг, соёл хүмүүжлийн ажлын төв юм. Б, Алтангэрэл дарга радно хурал дээр хичээлээс гадуурх хүмүүжлийн ажлыг сурагчдын оршин суугаа газар-орон сууц- ны хороолол, гудамж, сурагч- дын дотуур байранд төвлөрүү- лэхийн чухлыг онцлон тэмдэг- лэв. Пионер сурагчдын хүчийг зохион байгуулж тэнд биеийн тамирын ба тоглоомын талбай тохижуулах, урлаг, спорт тех- никийн хамтлагууд бий болгох, янз бүрийн насны пнолерийн бүлэг ажиллуулах, хичээлээс гадуурх соёл хүмүүжлийн ажилд сурлага, хүмүүжлээр ходорч » байгаа хэсгийг оролцуулахад бүс бүлэп, салааны зорилго оршино. Радно хурал дээр за- рим яам, тусгай газрын сайд, дарга нар, Өвөрхангай, Баян- хонгор, Ховд, Хөвсгөл, Дунд- говь, Дорнод зэрэг олон айм- гийн ардын боловсролын бай- гууллагын удирдах ажилтнууд шинэ хичээлийн жилийн бэлтгэл ажлын талаар мэдээлэл хийв. Тэд хөдөлмөр-мэрїэжлийн сур- галт, сургуулийн шеф байгуул- лага, сурагчдын хөдөлмөр хам- гаалал, эрүүл ахуйн нөхцөл, хөдөлмөр зохион байгуулалт зэ- рэг ХЗЭ, пионерийн байгуулла- гад хамаатай нэн чухал олон асуудал хөндөж ярив. Тухайлбад сурагчдын ухаа- лаг хэрэглээ хүмүүсийн анхаа- рал их татлаа, Улс та нзрыг сайн суралцахад зориулж, 12, 18, 48, 96 хуу- дастай нимгэн, зузаан дэвтэр мөд шугам, зураг, нот, гар зу- раг, нэгдүгээр ангийнхны бич» гийн дэвтэр 50-над салыг га. даадад захиадан авчээ. Хэрвээ сурагч бүр дэвтрийн ашиглалтыг сайжруулан хаягдал цаасыг ноорогт хэрэглэж хичээ- лийн жилийн туршид дөрвөн дэвтэр хэмнэвэл улсын хэмжээ- гээр таван сая дэвтэр хэмнэх боломжтой юм. Пионер сурагчид, та нарын хамт олон ийнхүү аяхаарал ха- ламжиндаа авч нам засгийн- хаа заалт шийдвэрийг хэрэг- жүүлэхэд сэдэж салаачилж хий- мээр олон төрлийн ажил хүз лээж байна. Манай сурвалжлагч Ц.ТҮРШИНТЭГС » Япхоуүн-сОҮНЭН88888884885Е8ВЕ8Д иЧчОйЙн: 4 ч ЁлЛЛОЛ ин уу Налэйлын (Окукуд | Сургуулийн туюы шэрэлтээрээ 170) шмаашаыс 1 ОЕТЛЕТАЙН ОЧГЭРЭЛ ї бас амаидаа биш ч гэсэн ху алт “цуу юм. Су сэтгэлдээ. Дуулсаар байх ь хи угерүүд бололтой "ийнхүү 0п00 « Оо рийн хувь хол нь хөцгөрчихсөн, жиг їг 1 190 жилийн ой ар тэйхэн хонгон шалмаг Л” хув: мын 66 жи х явснаа зогсосхийгээд шїїн « зориулс ! илд “байр у, уна Ч ай Ү4 Миний ач охин чинь Энэ хоёр хувьсгал маань Октябрийн Очгарал юм шүү хоорондоо холбоотой юм 9» эй. Охин гайхсан бо» үү гэсэнд Очгэрэл лолтой нүдээ том болгоод: - Үгүй! Би чинь Гон- - Өвөө! Хоёу 1 тий чигсамдангийн Очгэрэл » Оочы эв, Өвөө -- Тэгье, охин минь гэж өвөө дуртай зөвшөөрөв. Чингээд өвөө, ач охин хоёр багачуулын баясгалант дуу цангинасан өндөрлөг тийш хөтлөлцөн явлаа. «Хүн бүхний багшаа Хүндэт Ленин багш аа! «Сүх гэдэг хүү байжээ. Сүүлдээ тэгээд баатар болжээ» Пионерүүлийн дуулж буй эдгээр дууг Очгэрэл бүр цэцэрлэгт орохоосоо өмнө сурсан учир ёмандаа Да» їйм байна. тан аялсаар явлаа, Овоо Ч Ба байхгүй юу гэв, инээмсэглэснээ: -- Ялгаагүй. За, чисон- сож бай? Одоогоос далан жилийн өмнө манай энэ дэлхий дээр нэг их ачтай хувьсгал мандлаа, Түүнийг Онтябрийн хувьсгад гэдэг юм. Эпэ намар 70 жилийн ойг нь бүх. хүн тэмдэглэх гэж байна. За бас одоо гоос 66 жилийн өмнө Ази тивд нэг хувьсгал манджээ. Түүнийг монгол ардын хувьсгал гэдэг юм. Энэ их хувьсгалын ой саяхан бол» лоо. Хоёр том хувьсгалын Л. Долгормаа л сүү сааж туслах, ЗУРАГ ДЗоР: Сурагч Д СААЛИЙН ЗЭЛЭН ДЭЭР Нийслэлийн ХУ! сургуу. лийн ҮЙ ангийн сурагч Х. Энхээ Бугын сангийн аж ахуйн адуучид дээр амарч 5 эмнэг сургажээ, ҮГ: минж ы. 297, | оч гэрэл хүн бүхнийг мэт гийгүүлсэн їом дээ! Түүнийг чамдаа Очгэрэл гэж сайхан нэр огсон юм шүү! гэж өвөө тайлбарлан Хэл Хүүхдүүд хувьс тухай дуугаа 1|шгийитал дуулалдсаар, Очгэрэл түү- нийг сонссоор явлаа, Тэр өвөөгийнхөө гараас гэцэт мултран гүйж «70О»-ын тооны доод сууринд суу: гаа ах, эгч хоёрынхоо дэр- иар шү Ү бодож охин ОТЭД ОЧИВ. «Бүхий олон багачууд Бүрхсэн улаан цэцэрлэгтээ... ..Ариун уураг тархиндаа Ардын хувьсгалыг шингээж...» Дуу улам чанга цуу райтсаар, Очгэрэл ч дуул- саар байлаа. “Сумын тө- вийнхөн Сагачуулын ая дуу хадсан хойд өндөрлөг тийш ширтэн, чагнасан Хэ- вээр ажээ. Хүүхдийн зохиолч С.НАДМИД я---иэ гэжээ. ПИОНЕРИЙН БАРИЛГЫН САЛАА Москвад хаврын нэг муухан үдэш оюутных ранд ном уншиж ппонерийц ёслолын 7 өмссөн алтан шаргад үстэй жаахан охин хаалга тогшин орж ирснээ, -- Уучлаарай ах аа! Би зэргэлдээ сургуулийн иноне: рийн бүлгээс явж байна. Та- найд хаягдал цаас байхгүй биз гэж асууя: билээ, Оюутны байранд их юмгүй болохоор нээсээ баахан хуучин таргаж өглөө. тэрнээс ширээ- цаас Охины баярласан гэж жиг» тэйхэн. Намайг Монголоос ирсэн гэж дуулаад цоглог цэнхэр нүдээрээ инээмсэглэн, -- «Ингэн эгшиг» кинон дээр тэмээ хөгжмийн эгш- тэнд. уйлахыг хараад би бас уйлмаар санагдсан. Естой со- ниН,,. «Би өнөөдор 10 кг цаас цуглуулах ёстой. Таны Өгсөн ЭНэ Цаасыг нэмвэл тө- лөвлөгөө давна даа гэж хэл- лээ. Охин бид хоёр зөндөө удаан ярилцав. -- Би сургуулийнхаа «Пио- нерийн барилгын салаанд» ажилладаг. Манай салаа 12 хүүхэдтэй. Одоо биеийн та- мирын талбайгаа засч бай. гаа. Дараа нь сургуулийцхаа засварт тусална! -- Пионерийн зун-Амрал- тын зун шүү дээ. -- Тийм, гэхдээ бид өөрч- лен байгуулалтад оролцох ёстой биз дээ. Аав маань «Серп и Молот» заводод, бү- тээгдэхүүн улсаас хүлээн авах комиссын гишүүн хэ: мээн ярив. -- «Пионерийн барилгын салаа» зуны амралтаар сур» тууль засварт туслахын зэ- рэгцээ, хүүхдүүд Өөрсдийн- хөө хүссэн барилгыг ч барьж болно гэж охин над ярьсан юм. -- Хүүхдүүд ээ| Томчуу: лын санал тэр болгон, та нарт нийцдэггүй ч байж болох юм. Харин Москвагийн пиопер охины яриа та нарт ямар санагдана вэ? Б, ЧИМЭДБАТ Н | | | инцшиницинцицнинцнц ицицинициийнизиинзизаииннинн ИГ зээг эгэгүч СЄГЖЛ, ЄВГ, СЭ” єв "өнэнйрайныгагчилдиэильгаганэ- нийт АА Анн 288ьь-...... 1987.7.6. ТУУХАЙ БААТАР, Уухай туухай баатар “3, Ууцан дундуураа тасархай Одоо дэлхий дээр ор- чин үеийн анагаах ухааны практикт хэрэглэгдэж бай: таа 100 мянган шахам нэр төрлийн эмийн 40 га- руй хувийг ургамлаас гартан авч байна, Манай орны зөвхөн хангайн бүсийн нутгуудад гэхэд л 10 таруй зуйл | эмийн ургамал ургадаг. Үүний дотроос мойл, алирс, чацаргана, хад, | нэрс, долоогоно, нохойн | хошуу зэрэг жимс жимс: гэнэ, таван салаа, сөд өвс ганга, тарваган шийр,бам: бай, мэхээр, вансэмбэрүү согоо суман буюу (Юм: дүүжин) даль, арц, Сур” гар зэрэг цэцэг, өвс Ур” тамлын иш болон ундэс, үндэслэг ишийг ашигла” ь 2 гм, үед бүр ч тодхон сонсог- самрын даг, Иймээс сурагчид та нар байгалийн СЭНЭ ИХ | гоц хэсгийн шороог солил- өгөөж баялгийг хайрлан цуулан бүтлийг” сай руулах: хамгаалж, булан байгуу | хөрсийг борддогоород урга: лан сурталчдах, ХОвВОр | мад иогоонд сайнаар нөлөөл- нандин ургамлыг хараан” | цо, Иймээс «Шоргоолж» опе- даа авч хамгаалах, тари: | рацийг зохион байгуулж, малжуулах ажлыг багш ахмад хүмүүсийн удирдамжийн дагуу хий: гээрэй, Цэцэглэх болоо: гүй үед нь дур зоргоороо тасдаж ургах үржих МНөх- цөлийг таслах пионер тэмцэл хийх хэрэгтэй, мэргэжилтний Зөвлөлгөө: г эмийн ургамал юлай тусалж, Бүлээн хөдөлмөрийн дэвтэр»" тээ лээрэй - М. "НЭРГҮЙ (Төв. Цээл) баатар гэсэн шоргоолж! оньсогыг та нар гэж шууд л таана, ви Манай оронд 20 та уй! зүйл шоргоолж. бий, ор- гоолжны үүр/дотроо өвлийн ямар ч их хүйтэнд нэг гра- дусаас доошгүй "дулаан бай-! даг. Эр эм » шоргоолжнууд : зуны эхээр далавчилж агаарт хөөрч үржлийн үе эхэлдэг. р тогтсон эм шоргоолж га-" зарт буусны дараа өөрөө буюу эсвэл, ажилчин шор- гоолж далавчийг урж тасдаж хаяна. Тэгээд хуучин үүрэн- дээ ордоггүй, шинз бүл үүс- гэнэ. “Үүр хийхэд ажилчин шоргоолж, хүчээ дайчилна. Хэрэв үр тогтсон эм шор- гоолж өөрийн бүлийн ажил- чин шоргоолжтой тааралдах- гүй бол үхэж сөнөхөд хүр- дэг. Өндөг төрүүлэх үедээ эм шоргоолж хоол унднаа- саа гарна. Наслалтын хувьд харилцан адилгүй. Хамгийн Урт настай нь 275 хоног амьдрахад зарим нь 14 хоног амьдарна. Эр шоргоолж да- лавчилж эмэгчинтэйгээ нийлж үр тогтоосны дараа үхэж сө- нөдөг. Хамгийн богино настай нь тэд юм, Шоргоолж явсан замдаа тэмдэг тавьж үлдээ: дэг. Араас нь гарсан шор- тоолжнууд тэр үнэрээр за- маа олж явна, Түүний сацуу шинээр үнэрээ үлдээнэ. Хаа- яа замаасаа гарчихвал дахин эргэж тойрч замаа олоод цаашаа хөдөлнө. Бутны ойролцоо үүрээ олох чигийг заасан «тусгай үнэрийн цэг» байдаг. Ирж буй шоргоолж бүхэн тэр цэ- гийг дайрч үүрэндээ хялбар- хан орно. Хэрэв цэгийг дай- раагүй бол төөрч будилах удаа бий гэнэ. Мөн үүр бу- танд галтай шүдэнз буюу унтраалгүй орхисон тамхи- ны ишийг хаяхад олон шор- тоолж өндийн босож, гэдсээ атируулан шингэн зүйл ца- цахад тэр нь дорхноо унтар- даг. Шоргоолж хортон шавь- жийг устгадгаараа үлэмж их ач холбогдолтой амьтан юм, Дунд зэргийн бутны улаан шоргоолж 1 минутад 20-30 шавьж, цагт 1500 орчим, өдөрт 20--30000, нэг зуны улиралд 5--10 сая ширхэг шавьж устгана. Хэрэв шор- тоолж ургамлын бөөстэй таа- ралдвал түүгээр оролдож эхэлнэ. Энэ үед бөөс хөдөлж тийчлээд амнаасаа чихэрлэг шингэн ялгаруулна. Үүнийг нь идчихээд дараа нь өөрийг нь иддэг. МӨн амьдаар нь байлгаж тэжээх явдал ч гар- даг, Шоргоолжтой ойд тон- шуул заавад байдаг. Тэр хоёр хамтарч ойн хортон уст- ганиа, Шоргоолж орчныхоо хөрсийг имүхэлж сийрэгжүү- лэхээс тадиа гүний болон өн» нжийг Фловч самар.., амтат Намрын хувин сав Хүүхдүүд модны мөчрийг нер Сурагчид сайн за жил баян намар шүү! Намрын өгөөж шоргоолжны үүр бутыг гэм- тээхгүй, харин түүний үүр бутанд төмөр буюу модоор сараалжин хашлага хийж хамгаалах, үүрийг нүүлгэн шилжүүлэх, элбэгжүүлэх, шоргоолжны бут, үүрийг эвдлэн сүйтэгчдийг илрүүлэн, шийдвэртэй тэмцэх ажлыг нийт залуу байгальч, оөсвө- рийн ойчид пионер сураг- чид хамтрац хийцгээе! бий) заавар явдалтай. сурагчид хатуу Ургаж болсон үед нь Ц. ГАНБАТ чдын төв Мод сөөг Өвслөг ургамал бий болсноос »хойш бараг- цаалбал:130 сая жил өнгөр- сөн байнаг6Ой, хүний зрүүл МЭНДЭД”ӨЧ тустай, Орчныхоо агаарыг хүчилтөрөгчөөр байн- га!баяжуулж байдаг. Мод бүхэн өөртхарилцан адилгүй настай, Манай оронд шинэс 300, аятай нөхцөлд нарс 1350-4400, тацуур 200--250 жил насалж байхад царс 1000 гаруй жил, халуун ба сэрүүн: «бүсээр » тохиолддог заан мод (секвойя) 5000 ор- чим жил амьдрана. Ой, мод барагдахгүй гэж үзвэл том алдаа. Хангай, Хэнтийн ну- рууны эх уулсуудад мод замбараагүй огтолсоноос тэд- гээрээс эх авсан голуудын Ус татрах, бэлчээрийн өвс ур- гамлын ургалтад өөрчлөлт орох зэргээр байгалийн тэнц- вэр их хэмжээгээр алдагдаж байна. Н Европын олон оронд тоо бараад нөхөн ургу ажил хийж байна. С 200 жилийн дотор таригийн ОЙ модны ой- ах манай талбай БЭ л2А хоёр дахин багасч газрын дөнгөж : Ё зайна. улсын ой дэг. хушийн үрээс 5 жил болоход дэлгэж 10 см, 8 жил болоход 50 см мод ургах бөгөод иарс 100--140 нас л сая ашиглахад хуурай хувайг дархан цааста тазрын ой, хот суурин газрын орчмын ой, гол мөрний орчмын гуй төгөл зэргийг остлохыг зөвшөөрдөггүй. Өсвөрийн ойчид оо! Үнэт баялаг б гой модоо халтр лан хамгаалахад хэзээд бэл- хэн байцгаая! 15, СОЁЛЖАС өгөөж ОЙДОО БАЯРЛАЛАА | Зуны амралтаар манай ангийн арваад хүүхэд төвд үлдэв, Бусад нь хө: дөө гарч, пионерийн Зус: ланд явлаа. Төвд үлдсэн бид юу хийх вэ? гэж яри: лаа, Тэгээд эцэст нь ЦӨ” мөөрөө ойД явж жимс түүе гэж шийдлээ. Жимс ургахыг тэсэн ядан хү: лээв, Жимс ч ургаж, бид Ч ойд орлоо, Цэцгэн хээ- тэй дэвсгэр дээгүүр ойн түмэн шувуудын жиргээг сонсон алхлах юутай сай- хан, 2Кимс зөв түүх та: лаар аав, ээжийнхээ 8а- хисныг санаж нэг ч мө: чир бут хугалсангүй. Хой- тон бүр ч их ургаг. Ой юутай их өгөөж баялаг: тай юм бэ? Дэлгүүрийн БОДОЛ БАЯН 1 лангуун дээр бї өнгө өнгийн гэнэ. Амьтад, яг л зоопаркийн» цэвэр тунгалаг аихиг луун сайхан агаараа би дэнд бэлэглэнэ. Га түүнд зөв хандаж, лаж, улам -их чадвал ой нөөц бидэнд харамгүй дэ Ойгоос гармааргүй ь їг, Бас «Ай үзэсгэ. өгөөж баян ой минь бал й тай! Бид дахин ирнэ!» тэхэд түм буман цуурнагаараа «Баяртай! дахиад ирээрэй!» хэмээн шивнэх шиг боллоо. Б. АЛТАНТУЯА | | | модод | | | (Говь-Алтай Тайшир) | | г.8 цалан-- 4 “Уогзалн ҮНЭН 8Ф90009999Ф9Ф0Ф 9929ФФФф Төгсгөл. Түрүүч нь 3643--50-д -- Боря! -- роря амьтдад ЦЬЭ хайртай хүүхэд байсан, Ойр хавийн нохой муурыг хооллож явна. Гурав ч байна уу, дөрвөн нохой бүүр гэрт нь байдаг бай- сан. Өдөр болгон сургуу- лийн гадаа ирчихсэн хү- лээж |байдагсан... Боря фронтод явснаас хойш жил хагас шахам нөгөө ноход - НЬ сургуулийн үүдэц дээр ирээд л хүлээгээд зогсчих- дог байсан. Яг л хичээл тарах цагаар хүрч ирээд оцойж суучихаад хүлээчих- нэ гээч! Би өрөвдөөд харж чаддаггүй байсан. Боря- гийн ээж чадалтай байхдаа чадах ядахаараа Л тэд- нийг хооллож хоохойлдог байсан даа. Өө Петя чи Чинь уйлж байна уу даа? За тайвшир боль боль! Уг нь миний сурагчид гуниг- лаж ямар нэг юманд сэт- гэл зовж сураасай гэж би дандаа хүсдэг байсан шүү. Тэнэг хүн ч инээж хөхөрч чадна тийм ээ. Миний хөв- гүүдийн хувь заяа ингэж эмгэнэлтэйгээр эргэнэ гэж би санза ч үгүй явсан даа! За тайвшир Петя! Би чамд нэр өгье, аан болох уу? Андрюша Бүрээч гэж нэр- лэсэн... Тэгэхээр би ямар зохиох сэтгэх чадвараа алдсан биш дээ, чамд ши- нэ нэр өгье. Чи... чи байна шүү дээ, Мэдээч хүү бол! “Амьдрал шаардсан үед хүн бүхнийг уриалан дуудаж, хүн бүхэнд хэл мэдээ дуул- тан мэдэгдэж бай! Би ичингүйрэн хүзүүгээ нугдайлган хоёр гараа ну- руундаа үүрэв, -- Энэ дэлхий дээр Бү- рээч, Мэдээч хөвгүүд охид олон байх тусмаа сайн. Ямар ч юмны хажуугаар нүд анин өнгөрдөг, ямар ч түгшүүр зовнилыг хардаг- гүй дуугүйчүүд цөөхөн бай- таасай. Нэг үгээр хэлэхэд, чи энэ бодож сэдсэн ажлаа хэрэгжүүлэх юм бол би эм- 99999999999999 99999999 064 212 9970999445999994999999944044 512 Ж иэлэгт үнэхээр сэтгэл тай- Ф ван хэвтэнэ. Миний хөв- Ф гүүдийн байгуулсан гавь- : | яа, алдар-нэрийг хэн ч мар- Ф таагүй гэхээс сэтгэл хан- Ф галуун байх болно. Ер нь... ЁО Амь насаа эх орныхоо тө- » лөө алдсан хүн бүрийн ту- Ф хай бичих ёстой! Хүн бү- Ф рийн! Нэр нэгээр нь! Тэд- р ний сурч байсан сургууль 24 нь цаг үед элэгдэн байх- р түй болсон бол амьдарч Ф сууж байсан байр сууцан » дээр дурсгалын самбар Ф хийж болпо! Хэрвээ байр ууц иь байхгүй болсон бол 21 .2 , 2 ? , ,? 2 » , »? Р »? » ? ? »? Ф ? хичээллэж байсан пионе- рийн орднуудад нь, ном авахаар гүйдэг байсан но- мын сан, уншлагын .танхи- муудад нь дурсгалын сам- бар байрлуулах хэрэгтэй... Гэхдээ нэг ч нэрийг, нэг ч хүнийг орхиж болохгүй! Миний: хайртай хөвгүүд... -- Зөвхөн хөвгүүд ч биш, би Таня эгчийг бич- нэ, . -- Тэгвэл- би хагалгаа-. ны ширээн дээр бүүр ч тайван хэвтэнэ! Екатерина Ильинична багш юу ч ярь- сан мэс заслын тухай дан- даа л орж ирээд байлаа. Ярианых нь өнгө сэтгэл санаагаа зассан, өөрийгөө тайтгаруулсан, мартах гэ- сэн шинжтэй байлаа. Тэрбээр хялгасан цав энд тэндгүй дугуйрсан толь руугаа дахин очиж, -- Бич бүр амжилттай турж байх шив дээ! Хэр- вээ «өөрийнхөө хүслээр» турж байгаа бол ч орчин үеийн хэв маягт яг тохи- рохсон, Харин би буурь суурьтай том биеийн хэл- бэрийг үргэлж үнэлсээр ир- сэн хүн л дээ. Хэрвээ эрүүл мэнд минь надтай тооцоо хийх гэж байгаа бол түү-| нийг өвчин гэж нэрлэе л дээ. Тэгэх үү, аан Хэл дээ? Би хариулсангүй, Екатерина Ильинична багш толинд харсан хэвээр -- Энэ хувцсанд ч хоёр хүн орчихмоор байх чинь ээ. За энэ ч яахав, би чинь одоо Танягаасаа гурав да- хин ах болчихсон байна шүү дээ! : -- Та, та тайтгар даа. -- Энэ хувцас: томдох ч яахав. үүнд зовоод санд- раад байх нь ичмээр юм гэж тэрбээр дахин өөрий- төө зэмлээд,--Би охиндоо мэс заслын тухай бичихгүй ээ, ажил ихтэй хүнийг эм- нэлэг рүү гүйлгээд яах вэ дээ? Таны охин хаана байдаг юм бэ? -- Алс Дорнодод. Алс болохоор алсад гэсэн үг. Харин чи ойрхон... дэргэд Т.АРИУНАА Д. Сүхбаатарыниэрэмжит улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 99999909 99Ф9Ф942Ф байна. “Миний хайртай хүүхдүүдийн нэрийн өм- нөөс чи намайг эргэж бай- гаасай гэж би бодох 10м. Петя чи дургүйцэхгүй биз дээ? Аан хэл дээ? -- Үгүй- хаанаас түйцэх вэ? Таныг байя! 1 -- Энэ чинь юу вэ? гэж эмнэлгийн гадаах хаалган дээр надаас асуув, Бэлэг. --: Энэ чинь юу вэ? гэж эмнэлгийн хонгил гудамд дур- би эргэж эмч, сувилагч гээд “олон хүн лав тав зургаап удаа асуув, -- Бэлэг. Самбар зэжийн цагаан халааданд боолттой бай- лаа. Ингэж олон хүн асуу- сан боловч хэн ч намайг зогсоосонгүй. Гудамжинд ногоон. гэрэл зам тавьдаг шиг эмнэлгийн энэ газар цагаан. өнгө бүрэн эрхтэй юм уу даа? -- Энэ чинь юу вэ? гэж тасаг руу нь ормогц Ека» терина Ильинична багш асуув. : -- Бэлэг. -- Эмнэлгийн газар хөөрч баярлах эвгүй... На- дад мэс засал хийх хэрэг- түй гэнээ. Зүгээр эмчилж болно гэсэн! Өөртөө итгүүг- лэх гэдэг энэ дээ: Нэрт профессор мэс засал хийх- гүй гэж хэлснээс хойш шууд таргалж, бие сайж-- раад явчихлаа. Тийм бай- гаа биз дээ? Аан? -- Царай тань хүртэл засарчихаж! Би үүдээр орж ирэхдээ л Екатерина Ильинична багшийн сайжирсныг, ДОГ- долсон гүеийнхтэйгээ адил хацар нь улайчихсан суу- гааг ажигласан юм. Нүүр- нийх нь арьс тэнийн гэгээ оржээ. -- Хоёр кило нэмэгд- сэн шүү гэж иадад шив- НЭВ, -ё8т Б7т- Би боолтыг нь эвтэйхэн задлан самбараа урдаа ба- рин зогсов. Екатеринд Иль- инична багш хөл дээрээ зог сож байж чадсангүй. Тэр- , 9 5 Б. » , 9 4 » » » Ф, Ф ? » ? Ф Ф Ф Ф Ф Ф 22 Ф Ф ,? Ф Тэнхээ суухаграа Үрээ мориор Давхих -- 5 хийморь. Үүрээр адуу Хураах -- - золбоо. Унага уургалаад Тогтох 999909949992900Ф “.Эсэвэес-Э-эжэ6сЭ»-жосш2-жэхс-22-шоесТ23эжоеС2-а эь 1937.7.6. бээр орныхоо ирмэг дээр цомцойН суугаад дөнгөж дуулдах төдий тасалдангуй дуугаар интэж уншив. «Энд амьдарч байсан Владимир Бугров, Андрей Добро- вольский, Александр Ле- пёшкин, Борис Лунько, Сергей Нефедов, Дмитрий Савельев, Таня Ткачук нар сургуулийн танхимаас Фронтод явж баатарлагаар амь “үрэгдсэн билээ. Тэд- ний мөнхийн-гавьяаг үүрд дурсана!». Би самбараа хана тү шүүлэн ширээн дээр та- вив. Екатерина Ильинична багш догдолсон сэтгэлээ дарж ядан тасаг дотроо ийш тийш алхана. Самбар луу, нэг ойртон нэг нэрийг да- раа нь нөгөө нэрийг унши- “на. -- Аль эрт ингэж хийх байсан юм! Гэхдээ одоо хийсэн .нь сайн байна... Шар нар бор хоног олон- таа элээснийх! Одоо ч өдөр болгон танай байшин руу очиж байх болно. Гялай» лаа, баярлалаа Петя!.., Эмнэлгийн хонгилд жиз жиг цагаан-ширээний дэр- гэд цагаасаа эрт халзарсан толгойтой, .шар сахалтай залуу эмч утсаар ярьж бай- лаа. Тэрбээр хөгжимт бүж» тийн театр луу яаж очил хыг санаж ядан толгойн» хоо халзанг өнгөлөх мэт үрнэ. Зовж шаналсан орч- ных нь нөлөө. эмч нарыг өдөр тутмынх нь энгийн ажил явдлаас салгаж чад- даггүйд би дандаа гайхдаг юм. Тэр ч байтугай спор- тынх нь сонирхлоос хөндий рүүлдэггүй, тэгтэл одоо хөгжимт бүжгийн театр... «Эмч хүн эмнэн эдгээх Үү? рэгтэй, өвчин дээр өвчин, туниг дээр гуниг нэмэх ёсгүй» гэж би өнөөдөр олж мэдэв. -- Хүлээж бай гэж нө- төө залуу эмч намайг зог- соов. “Тэгээд харилцуур дахь яриагаа дуусгаад, хал- зан толгойноосоо гараа буулган, -- Энэ чинь юу вэ? гэж “зэжийн халааданд боолт- гар Ухасхийж очоод Чихдэх 1 3 Удамт малчин Болохын дөр. Уурга тулаад Мордож үз. Уулан дээрээс Дурандаж аж. Аавын энэ" Учиртай л үг. Адуу хураах Урамтай л ажил, Үнэг туулай Үргэн цочтол Үлийн шороо Бургин инд (Чи хэдэн настай вэ? Ф, ?,? , Ф » Ф »? , , Ф : , ?,? » 52 3 Ф Ф 53 4 ------шш-ш..2 99999999999990990Ф04 той самбар луу заав. ж -- Бэлэг. -- Язгаад эргээгээд ав яваа юм бэ? За за яахаз.ф -- Арван зургаатай 224 би яагаад ч юм бүтэн хоёра, нас нэмэн хэлээд нотлох гэсэн мэт хүзүү гараа сун- гав. Эмч Екатерича Ильцнич-Ф на багшийн хэвтэж байгааФ тасгийн цагаан хаалга рууф заагаад. --Хамаатан уу?ф гэлээ. » -- Тийм. - -- Бусад хамаатангуу, 2: нь яагаад ирэхгүй байгаа, юм бэ? э4 -- Өөр хамаатан байх-9. гүй. »? -- Аан. хэрвээ өөр хаФ 4 маатан байхгүй бол гээ, эмч ямар нэг юм шийдэх ядах мэт толгойнхоо хал-Ф занг үрчсэнээ,--Тэгвэл ий-ф шээ ор доо гэв. гч Эмч нарын өрөөнд орсонд, хойноо. -- Нууц хадгалж ча, дах уу? гэв. Ф -- Чаднаа. . -- За тэгвэл.. мэс засалФ хийхгүй. Хийгээд ч нэмэр? байхгүй. т -- Яагаад гэж? -- Хугацаа нь өнгөрсөнф байна. Хожимджээ. ?2 -- Улам сайжраад ба!-ф нэмэргүйФ ? гаа юм биш үү! »? -- Тийм ээ, Заримдааа, тэгдэг юм. Ф Намайг гэртээ эргэж ирэхэд ээж алга байлаа.” Би самбараа гарган цонхон дээр тавилаа. Самбар дээр нарны ту-Ф яагаар биччихсэн юм шигф шинэхэн үсэгнүүд гялалза-ф на. ? «Энд амьдарч байсан ? Владимир Бугров - Андрей ДоброволтскийфФ Александр Лепёшкин Ф Борис Лунько Сергей Нефедов эт Дмитрий Савельев 52 Таня Ткачук нар сургуу-ф лийн танхимаас «ронтолф, ЯВЖ (байсарлагаар амьф үрэгдсэн билээ, Тэдний, мөнхийн гавьяаг Үүрд ХУР, сана!» рч -- Ангийнх -нь багш, Екатерина Нльиничнагийла мөнхийн гавьяаг ч үүрд дурсана! гэж би чангаарФ нэмж хэлэв. » Тэр цагаас хойш олонфФ жил өнгөрсөн боловч баф : байшингаасаа гарах орохф болгондоо «Тэднийхээ мөн-ф хийн гавьяаг ҮҮРД дурса-а, на!... Үхээрийн хар дайлна, 2 устаасай!» гэж үргэлж хэл дэг юм. 54 ч анФ ж. оюу ЭЦЭГ 1 Үүрээр адуу . . Дэргэж хатирна, Үс нь сортож и Дэл нь намирна. Аавын уурга Урт нь 4 Адуу уургалах Эрт нь эрт. Тэгэвч би Унага уургална. Тэнхээ суухаараа Морь уургална. Б. ГОНГОР Бинжиииииэлиииыиии-ииин Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ 123450189101112 / ЕКС-14140 йвсчая. | --ннь. 44 дэх жилДЭЭ. Мо 52 (2256) о 1987 ПИОНЕРҮҮД ХӨДӨЛМӨРИЙН ДЭВТЭРТЭЭ ЮУ БИЧИВ? «Сүү, цагаан идээний үйлдвэрлэлийг 1,5 дахин нэмэгдүүлэх» гэсэн МАУ-ын эдийн зхвьнйй ийг 1986--1990 онд жүүлэх үндсэн чиглэлийн заалтыг хэрэгжүүлж, ца3- гаан идээний хэмжээг нэ- мэгдүүлэх, нэр төрлийг олшруулж, хүн амыг хан- гахад пионер сурагчдын хувь нэмэр жил тутам нэ- мэгдэж байна. Эх орны хангай, говь, тал, хээрийн хаана ч очсон бог, бод малын саалийн түр бригад, отор саалийн нөхөрлөлд пионер сураг- чид олон зуугаараа ажил- лаж, мал аж ахуйн үйлд вэрлэлийн дадлага олж, нийгмийн тустай хөдөлмөрт оролцож байна. Пионер сурагчид хөдөл- мөрийн У улиралд таван хошуу малаа сааж, тараг бүрж, айраг исгэж, цагаан идээ боловсруулж, хүнс- ний хангамжийг сайжруу- лахад туслаж байна. Саа- дийн тасаг, бригад, суурь, малчны зэлэн дээр арвин сүүний эзэн болсон ниО- нер сурагчидтай уулзахад хийсэн ажил, сурсан эрд- мийнхээ тухай баяртай ярьж байна. 1 Ховд аймгийн Чандмань сумын Д. Алтанцэцэг: Ю --Би хонь, ямаа сааж, өдөр бүр нэг тогооны өрөм Й авч, 5-8 литр тараг Ё сСүрж, өнжөөд 10 литр ца- гая буцалгаж ааруул хий- даг. Өмнөговь аймгийн Цогт- 1 Овоо сумын Б, Гүнжмаам: Ш.. --Одоргоө 50--50 хо- Ё ыхноос дунджаар 8 литр сүү сааж, сазяийн 45 хо- Ё согт 360 литр: сүүгээр 19: | ред бүрийн цагаан идээ | боловсруулж “сурлаа. Би хамгийн их дуртай хонины улаан ээзгий хийж сур- сандаа баяртай. байна. : ! Төв аймгийн Эрдэнэ су- ї мын Т. Мэндсайхан. Ы --Охид мал саадгаараа Ё сахархдаг. Би тэдний адил гах талаар чилга үүний яру болж байна, УЛС ї. сэтгэлгээнд тулгуурласан программд бүс нутгийн хицуулах арга зам эрж й заасан юм. Цөмийн х нөөц хуримт- агр хүн төрөлхтөн, | иргэншил оршин заналхийлж | байгаал дэлхий дахины асууд- ганц цэргийн хүчээр болохгүй гэдгийг билээ, Шла- санал са» ”ГТТТТ? 10 Ц. 1СТО! 11095101 Хүүхэд багачуул аа! Эдүгээ бидний аж төрж, амьдран суу- гаа дэлхий ертөнцөд амар амгаг лан байдлыг бататгаж, шинэ дайн тарах 9юулаас сэрэмжлэ- дэсэн ЗХУ-ын энх тай- санал санаачилгын ач хол- хугацаа улиран -- нэмэгдэж нэг хотод М, 5олыг 80 сүвэгчлэхи зэвсгийн үлэмж и лагдан улм түүний со тогтноход өнөө үед дыг дан шийдвэрлэж ЗХУ үндэс болгосон диВостонТ дэвшүүлсэн наачилга хос хонь үнээ сааж сурахыг хичээж зорьсондоо хүрлээ. Энэ зун 5 үнээ хариуцан авч өдөртөө 18-20 литр Сүү сааж ,тараг бүрж, ээз" гий ширгээж, ааруул, өрөм ч хийж үзлээ, Ирэх зун улам сайн сурна, ирээдүйд малчин болно. Зуунмод хотын 10 жи- лийн Ц дунд сургуулийн Н. Гэрлээ: -- Хонь холбож сурах нь сонин ажил гэж би онл- голоо. Би хатгамлын ду- гуйлангаас хонин холбоо гэдэг уран оёдлыг сурсан юм. Харин яагаад хонин холбоо гэсний учрыг огт мэдээгүй юм. Гэтэл энэ зун 20--80 хонь холбон саахдаа тэр оёдол, саалийн хонь холбохтой ижил боло- хыг ойлголоо. Үүнээс манай ард түм- ний урлаг, аж амьдралтай- гаа нягт холбоотой болохыг мэдлээ. Би өдөртөө 8-10 литр сүү сааж, бүх төр- алийн цагаан идээ боловс- руулж сурлаа. Ингэснээ- рээ аав зэжийн мэргэж- лийг эзэмших гэсэн миний хүсэл биелэх анхны эхлэл болсон юм. Би хойтон жил холбоо дээс томж, хошлон нийтгэж, зэл, НОГТ хийж сурна. Төв, суурин газ- рын бид зуны амралтаараа хөдөө гарч ажиллаж, амар- вал бие чийрэгжиж, сааль, сүүний эрдэм сурах олон талын ашигтай болохыг сайн ойлголоо гэж ярьц- гаав. Пионер сурагчид ингэж ходөлмөрийн ү улирлаа- раа хөдөө гарч сүү сааль сааж, цагаан идээ боловс- руулсан хөдөлмөр бүтээ- лээ «Иїноперийн хөдөлмө- рийн дэвтэр»-т бичиж бай- гаа нь тийнхүү тэдний ирээдүйн амьдрал хөдөлмө- йн анхны амжилт ал- тан үсгээр тэмдэглэгдэж байна. С.БОДООШ байна, Одоогоос ЯГ жилийн омно Цладивосток С, Горбачевын хэлсэн үгэндээ Ази, Номхон далайн бүс нутгийн аюу лгүй байдлыг хан- дэвшүүлсэн санаа- у тод нотолгоо төрийн шинэ уул асуул: : Р эсон тунхаглал бай- өнгөрөх тусам улам “бүр өсөн равгүйг үйл явдал гэрчилж бай- ямар ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 43. С ЗУРАГ ДЭЭР: --Сааль- Чин хүү Т. Мэндсайхан дү ца, Энэ хугацаанд тодорхой ал- хам хийгдэж, тухайлоал 1986 оны эцсээр Афганистанаас зөв- лөлтийн цэргийн 6 хороог тех- ник, зэвсэглэлийн хамт эх оронд иь буцаав, Мон БНМАУ-ын ну- таг дэвсгэрт түр байрлаж бай» гаа зөвлөлтийн цэрний бүрэл- дэхүүнээс мотобу удлагын цэг ДЧ» виз, ХЭД, ХЭДЭН ТуСГаН ангийг ЗХУ-д энэ оны зургадугаар сард гаргасан /билээ. Владивостокт нэг жилийн ӨМНӨ дэвшүүлсэн тодорхой саиалууд нь бүс нут- гийн мергөлдөөнийг зохицуулах, Асц болон Номхол далайд цө- мийн зэвсэг дэлгэрүүлэх замд хориг саад тавих, Номхон 8» лайн. цэргийн фаотуул, юуны өмнө цөмийн зэвсэг бүхий хөлөг онгоцуудын идэвхтэй ажиллагааг багасгах тухай "хэлэлцээ хийж эхлэх, Энэтхэгийн далхйс ЭНХ ПҮРЭВ 7 тайвны бүс болгох асуудлаарх хэлэлцээг сэргээхэд чиглэсэн юм. Энэхүү энх тайвны прог- рамм нь АЭн, Номхон далайн бүс нутгийн орнуудын энх тай- ван, найдвартай Зюулгүй байд- лыг хангах хүсэл эрмэлзэлд бү- рэн дүүрэн нийцэж: байна. ЗХУ иладивостокийн энх тайванч ал- хамуудад томхон түлхэц өгөхийн тулд шинэ чухал санал дэвшүү- лав, Энэ нь саяхан Индонезийн «Мєрдєка» сонины асуултад зовлөлтийн удирдагчайн өгсөн хариултад тодорхой тусгалаа олсон юм. Вэаадивостокийн прог- раммыг хэрэгжүүлэх алхам бол. гож, аюулгүй байдлыг бэхжүү: лэх, цөмийн дайны аюулыг бё- гасгахад ЧИГЛЭСЭН бусад арга хэмжээг санал болголоо. ХУ хайлбал ЗСБИХУ хэрэв АНУ энэ раёснд зовлөлтайн нутаг ч Батсайханы хамт Ппонер Н. Гэрлээ ҮНЭ 10 дэвсгэрт хүрч тусах цөмийн хэ- рэгсэл нэмж байрлуулахгүй бол ЗСБНХУ-ын Азийн хэсэгт НЭ- сэх Онгоц тЭЭГЧийн ТООГ нэмэг- дүүлэхгүй байхэд бэлэн гэдгээ мэдэгдэв. ЗХУ халуун цөмийн сүйрлийн аюулд занал гаргуулах» гүй байхын тулд бодитой хан- даж, Азн, Номхон далайн бүс нүтаг хийгээд нийт гарагт ЭНХ тайван, аюулгүй байдал, хам- тын ажиллагааг бэхжүүлэх арга зам хамтарч эрд, сүвэгчлэхнйг уриаллаа. Энэ бүх санал санаа- чилгыг Ази, Номхон далайн бүс нутгийн улс орнууд өргөн дэм- жиж байгаа НЬ Бладнвостонийн элх тайванч программ хүн тө- рөлхтинд хувь заланд хичнээн их чухал болохын тод илрал юм. И, ЧУЛУУНХҮҮ (МөнголороэхҮ 1. ПМОНЕРИМН ҮНЭН Е4227 ЯЯХлАХ АХАЛХАЖХХАЖАХХЯХАХХХХЯЕХЕЯЯХАР 1987. 8. 13. ||” ПИОНЕРИЙН | Тээврийн Яам 1975 онд тээвэрчдийн хүүхдэд 30- риулса. серийн лагсрь гуулсан нь зтрүүлэх туршлага болон ж, МАХН-ын Төв тогтоолд ч сай хойш лагерийн Улам өр гөжсөөр | ШД) э онд | өс | 400 хүүхдиї аамж | лын з, зоогийн | барилгыг орчин зураг” загвараар, бололцоондоо тул элан барьж байна. Бас хүүхдийн хоёр давхар айхан байруудыг авто рийн байгууллагууд өөрсдийн хүчээр барьж, түрүүч нь ашиглалтад ор" соор байна. Лагерийн за: л Г. Чимиддорж тээв- ! байгууллагад олон жил ажилласан туршлага: тай хүн. /Тэрээр:-Яам, тусгай газрууд пионерийн Ши Ардын боловсролын яамны харьяа «Хараацай» дагерьт биднийг ирэхэд, хүүхдүүдийн уянгалагдуу Хандгайтын уулст цуурай хадаан хангинаж байв.Ла- терийн захирал Н. Цогсү: рэн хүүхдүү, хээ ам- ралтын тухай танилцуу: лах ялдамд дуу хөгжмийн «Багачууд» хамтлаг бай- туулагдаад удаагүй байгаа тухай дурслаа. Нам зас- тийнхаа хайр ивээлээр аавын оронд аав, зэжийн оронд зэж болсон төрөлх сургууль, хайрт багш нар: тайгаа ойр дотно амин холбоотой эндхийн бага: чууд дутагдаж гачигдсан зүйлгүй, жаргалтай амь- дарч байгаагаа илэрхий: лэн бидэнд олон сайхан дуу дуулж, хөгжим тог лож, бүжиг бүжиж үзүү- дэв. Энэ лагерийн урил: гаар Төв аймгийн Баян: хангай сумын хүүхдүүд энд зочлон иржээ, Ахмад багш Д. Гомбодорж, «Ха- раацай» лагерийн хүүх: дүүдийн авьяастайг бах. дан, Туул толын Чулуу: таар хийсэн царгил,жимс” ЗУСЛАНГУУДААР 11:2547522251) | лагерь байгуулах санаа: чилгыг манай тээвэрчид анх үүсгэсэн, Үлгэр жхи- шээ ажилтай лагерь болох зорилт тавьж байна, Ла: герь дээр тээвэрчдийн амьдрал харуулсан му: зейтэй болно, Шилэн хү- лэмж барьсан. Одоогоор өргөст хэмх, улаан лооль зэрэг иарийн ногоо тарьж байгаа, Цаа- шид олон сортын цэцэг тарина, Энэ жил 500 га: луутай ферм байгуулж лсэн, «Гацуур» лаге- рийн галууны ферм, үр өгөөжтэй аж ахуй болж, амрагч хүүхдүүд шувуу: ны тухай мэдлэг, шувуу: мэргэжил эзэмшннэ гэж хөгжилтэй ярьж бай- на. Тийм ээ! Лагерийн материаллаг бааз хэдий чинээ бэхэжнэ, тэнд Зо: хнох соёл, хүмүүжлийн ажилд ч нөлөөлнө, хүүх- дүүд ч тавтай тухтай амар- на. э.. Л0:40Ф ний лааз хуучин тоглоом ундааны шилний бөглөө: гөөр хийсэн шагшуур, ойр зуурын бусад нөөц ашиг- лан хийсэн модон цохи: луур хөгжмүүдээ «Бага: чууд» хамтлагийнханд бэ- лэглэсэн тухай ярилаа. «Багачууд» хамтлагийн: хан «Атар» чуулгын найз нараасаа сурах долоо хо: ногийн ажил зохиож, кон- цертын бүрэн программ бэлтгэжээ. Пионерийн ахлах удир: дагч Л, Ариунаа: Өнөөдөр «Атар», «Багачууд» хоёр хамтла- гийн нэгдсэн концерт Тог- лоно, Манай лагерийн Ариунаа, Нямсүрэн, Ал: тангэрэл, Гантулга,... гээд л олон авьяаслаг хүүхэд, шинээр сурсан ая дуугаа хөгжимдөж, дуулж үзүүл: нэ. Одоо бид галын наа- дамдаа бэлтгэж байна гэ- лээ, «Багачууд» хамтла- гийнхан юу сурснаа багш нар, найз нөхдөдөө үзүү: лэх төдийгүй, зэргэлдээ лагерийнханд сонирхуулах бодолтой байгаа ажээ. Ц, ТҮВШИНТӨГС (Фото сурвалжлага) Энэ хүүг эмнэг сургагч жаал гэж нутгийнхан өхөөрддөг. Одоо хөрнод эмнэг сургаад байна. Сургууль цуглартал Дахиад арав гаруй эмиэг сургана гэж ярилаа, Төв аймгийн Заамар сумын дунд сургуу. дийн долдугаар амгийн сурагч Д. Намдаг ноднин амралтаараа хорь таруй эмиэт сургасан ажээ, Оюутан бидэнд орос хэл, ний багшийндаа айлчлах шиг баяр үгүй, Зуны эхэн сарын нэг. нарлаг өдөр бид баг- шийндаа очлоо. Орцонд нь ороод дээшээ өгстол хог шүүрдэж байгаа хоёр охин- той тааралдав. Хоёулаа пио- нерийн улаан бүчээ зүүжээ. Бид тэдэнтэй мэндлээд баг: шийндаа орлоо. Ярианы да: лимд багшаасаа нөгөө хоёр охины тухай асуувал: -- Мэдэхгүй ээ! Ойрноос хүүхдүүд орц цэвэрлээд байх болсон юм.Бодвол Маня эмээ (тэдний байрны цэвэр: лэгч бололтой) өвдсөн биз гэв. Орой болсон хойно баг- шийнхаасаа гарвал нөгөө хоёр охин бас л орцоо цэ. вэрлэж байлаа, Яагаад ч юм тэдэнтэй ярилцмаар санагдан дөхөж очив. Намайг гадаадын хүн гэж бодож цэрвэнгүй байс- наа: --Монголоос ирсэн гэхэд цэнхэр нүдтэй өндөр охин нь -- Би марк цуглуулдаг. Над монголын марк зөндөөн бий. Танай марк над их сайхан санагддаг гэв. Удал: гүй бидний яриа өрнөлөө. ОРЦЫН НӨХӨРЛӨЛ --Танай орцын цэвэрлэгч өвдөө юү. Та нартай өнөө: дөр хоёр ч удаа тааралдлаа тэж намайг асуухад: -- Үгүй манай орц цэвэр” лэгчгүй болсон. Энэ жилээс бид орцоо ээлжилж цэвэр- лэдэг болсон. Маргааш зур- гаа дахь давхраас Коля, Ди- ма хоёр цэвэрлэнэ гэж бурж- гар үстэй намхан нь хэллээ. Бид удаан ярилцаж чадсан: гүй. харуй бүрий Дараа багшийндаа очихдоо тухтай уулзах бодолтой буц: лаа. Зургаан сарын дараа очиход нөгөө хоёр пионерийн зусланд амрахаар явчихсан өөр нэг хүү орц цэвэрлэж байв. » -- Манай байшин 9 дав- хар, орцыг хэдүүлээ ердөө 30 минутад л цэвэрлэчихдэг юм. Өглөө орой хоёр удаа цэвэрлэнэ.Гурван хоногт нэг удаа их цэвэрлэгээ хийнэ, Ингээд л гүйцээ. Хичээл, сургууль, гэрийн ажилд саад болохгүй. «Манай орцын нө- хөрлөл»-д 58 хүүхдийн 32 нь орсон. Бусад нь удахгүй элсэх байх гэв, Тэр хүү гар барин салах- даа --«Это значит перест- ронкаэ- (Энэ бол өөрчлөн байгуулалт) гэж хэлсэн нь санаанаас гарахгүй байна. Энэ бол жижигдэхгүй, үнэ: хээр хүүхдүүдийн хувьд өөрчлөн байгуулалт юм. Өсвөрийн сүхбаатарчууд та нар ч өөрсдийнхөө орцонд ийм «Нөхөрлөл» байгуулж ажиллуулах боломж | бий, «АЛУУ ТЕХНИКЧ» -ЗУСЛАНД Хүүхдүүдийн хөгжөөнтэй Дуу их хотын нүргээнтэй нийлэн бас нэгэн хөг аяыг бий болгож бай- гааг тэд анзаарсан шинжгүй, гагцхүү тоглоомондоо улайрна. Тэд волейбол, ширээний теннис зэрэг олон төрлийн тоглоомоор эв найртайгаар тоглоцгоох нь нэгэн зуслангийн халуун УУР амьсгалыг бий болгоно, Ийнхүү тоглоцгоохыг харсан хэн боловч атаархах нь лавтай. «Залуу техникч-пиОнерийн зуслан» гэж бичсэн хаяг бүхнээс тод, Энэ зуслангийнхны тухай мэдэхээр Б. Гомбосүрэн захиралтай уулз- вал -- Манай зуслан жилд 480 гаруй пионер сурагчдыг амраах бүрэн бололцоотой юм. Нэг эзэл- жинд 120 хүүхэд амардаг, Ам- рагч пионерүүд тавтайхан сай- хан амрах, техникийн анхан шатны мэдэгдэхүүнтэй болохын сацуу ирээдүйн мэргэжлийнхээ чиг баримжааг олж авдаг хэ- мээн ярилаа, Тус зуслан «Зөгнөл», «Сэт- гэгчэ, «Сансар» гэсэн гурван бүлэгтэй. Нээгдсэнээс хойшхи хугацаандаа дуут жагсаалын-ү3- гийн сурагч 2, Булгап аймгийн Х| мын дунд сургуулийн » Чаицалдулам зуны амралтаараа аав ээждээ тусалж, ту- гад бируу харпулж, дан морь унаж хөгжилтэй сайхан а, Тэр ажилсагаараа өвгөд хөгшдөд магтагддаг, лэг, бүлгийн ханын сонин, буу- хиа уралдаан зэргийг зохиожээ. Ойрын өдрүүдэд «Октябрийн анд нөхдийн ая эгшгээс су- ралцья» сэдэвт тэмцээнийг явуулахаар төлөвлөж | байна. Энд, тэнд охид, хөвгүүд найрс- таар тоглоцгооно. Тэдний нэг Б. Сэргэлэнтэй уулзахад: -- Би энэ зусланд дөрөв дэх зуны амралтаа тавтай өнгөрөөж байна. Олон шинэ танил найз нөхөдтэй болсон. Дөрвөн жил дуут жагсаалыг командалж бай- гаа тул «Энэ мэргэжлийг» эзэмшсэн гэхэд болно, Би өө- реө ч энэ мэргэжилд маш их сонирхолтой гэж инээмсэглэн өгүүлэв. -- Энд амрах хугацаандаа одон орон, фото, нисэх загв2- рын болон бусад дугуйлангуу- дад тусгай программаар хичээл- лэж, амжилттай суралцаж бай- на хэмээн хүүхдүүд бие биенээ- сээ ам өрсөн ярьцгаана., Сэтгэгч бүлгийн, сурагч А. Сарнай: -- ӨХрийн зусланд төрөл бү- рийн үзвэр үзэж, тоглоом тог- лоцгооно. Хамгийн гол нь гэ- рийн ажилд тусалж ажил амралт «гээ улам Гагцхүү сэдэх санах чухал шүү дээ. болжээ. Б. ЧИМЭДБАТ ИРЭЭРЭЙ хоёрыг хослуулж | байдгаараа ашигтай юм. Ын энэ зусланд анх удаагаа амарч байна. Дахин ам- рах болно гэж ярьж байв, Эд- ний дотор ирээдүйн алдарт з0- хнион бүтзэгч, аль эсвэл одон орны судлаач болох хүүхэд бай- таа ч юм билүү яал: мэдэх би- лээ. Удсангүй хүүхдүүд оройн шу- гам жагсаалдаа жигдрэн зогсож бөмбөрийн яруу эгшигт хүндэт- гэлтэйгээр тугаа буулган ава- хад бөмбөрийн марш улам Ч цоглог эгшиглэн бүгд гэр гэ- рийн зүг алхацгаалаа, Маргааш шугам жагсаалаараа зуслангийн шинэ өглөөг эхлэхсэн гэхээс сэтгэл яараад... Залуу техникч- дийн төв ордонд ажиллаж буй өдрийн зусланд дэлгэр зуны амралт, чөлөөт цагаа зөв болов- сон өнгөрөөж, теХник сэтгэлгээ- гүнзгийрүүлэн хөг- жүүлэхийг хүсэгч пионер су- рагчдад тус зуслангийн хаалга нээлттэй... Өсвөрийн сурвалжлагч Н. ДАВААНЯМ 8. дүн су- тавдугаар ан- ---2-вы 07 Мөнхзул эзжийнхээ хорнод гүү сааж байна, Тэр нэгдэл- дээ мянга гаруй литр айраг нийлүүл- Долдуга ар ангийн сурагч Ч. ажилд тусалж, Ээж Х. Цэрэн-янжмаа нь сумын аварга саальчин. Булган аймгийн ХН- шиг-Өндөр суманд хамгийн их, түм шахам литр айраг нийлүүлдэг айд эд- нийх, Ээж, охин хоёрын зүтгэлийн үр нь энэ шүү дээ. Фотог сэтгүүлч П, ЖАНЧИВ , « . | АЯЛАЛ. ЗУГААЛГААР. ЯВАХДАА Эх орноо хайрлана. гэ- дэг байгаль орчноо. хайр- лан хамгаалах хүмүүжил- тэй салшгүй холооотой. Зөвлөлтийн инонерүүд байгаль орчноо хайрлан хамгаалах, түүний баял- гийг нэмэгдүүлэх талаар их туршлагатай. Ногоон, цэнхэр, шар эргүүл гар- гаж, сургуулийн байгалийн” булан, цэцэрлэг, хөдөл- мөр амралтын зусланд ажилладаг зэрэг олон аж- лыг дурдаж болно. Паонер танар бүлэг хамт олноороо аялад 3зо- хнодог боловч ямар ч то- дорхой зорилгогүй, ердийн зугаалга болгон өнгөрөөх ал байдаг. Иймд аял- үр дүнтэй, өгөөжтэй оход чинь туслах зо- рилгоор дараакь зүйлийг ОЙН ФОН ДАРААЛЛЫН ХУУДАС Ой, цэцэрлэгт хүрээ- лэнд зугаалан явахдаа да- раахь даалгаврыг биелүү- дээрэй. Ф Судлахаар сонгосон түүх домгийг ахмад хү- мүүсзэс асууж судлан, тэмдэглэх, Ф Аяллын замд тохинол- дох худаг ус, булаг шан- дын зураглалыг- гаргаж, тус бүрийн байдал, түүх, ойр орчных нь ургамал, чу- луу, хөрс ямар болохыг ажиглан тэмдэглэх, Ф Та нар саналаараа байгалийн үзэсгэлэнт байд лыг нь хадгалан хамгаалж болох сонирхолтой үзэсгэ- лэнтэй газрыг сонгон авч байрлалыг дүрслэн бичиж, зургийг аваарай. ГОЛ, МӨРӨН, НУУРЫН УСААР АЯЛАХДАА Ф Гол, мөрөн, нуурын эргээр ямар төрлийн мод, бут ургасныг тэмдэглэх. Эдгээр мод, бутны навчийг цуглуулах, Ф Гол, мөрөн, нуурын эргээр ургасан өвс ургам- лыг тодорхойлох, Усны ур: гамлыг тодорхойлж цуг- луулгандаа авах, Ф Усанд амьдарч бай- таа амьд организмуудыг тэмдэглэх, Ф Аялж яваа гол, мө- рен, нуурынхаа зурагла: лыг гаргаж, хаанаас хаа- шаа урсаж, ямар гол мө- ренд цутгадаг оолон, эр- гийн байдлыг нь тодорхон: лон бичих (өндөр, нуралт, хөрс чулуулаг гэх мэг) Ф Гол, нөрөн, нуур нь аль хэсэгтээ, ямар зүйлээр бохирлогдсон байгааг хя- наж, тэмдэглэл хийх. АЯЛЛЫНХАА ҮЕД НУТГИЙН ХҮН АМААС ДАРААХЬ ЗҮЙЛИЙГ ТОДРУУЛЖ МЭДЭЭРЭЙ! Ф Ойролцоохь гол, мө- рен, нуурт ямар төрлийн загас байдаг, Ф Ямар ан амьтан, шу: вууд гол, мөрөн, нуурын ойролцоо байдаг. Усыг бо- хирдуулж, загасыг хуу- линд харш аргаар барьж, хороож байгаа эсэхэд хя- налт тавиарай. Энэ аяллыг хийхдээ багш, мэргэжлийн хүмүүсийн удирдлаганд явах ёстойг анхаар. Аял- н замдаа байгалийн үзэгдлийг ажиглаж, тэм- дэглэж байх нь байгалийн хуанли хөтлөх, улирлын өөрчлөлтийн явцад түүний зүй тогтлыг судалж, карт хөтлөхөд тус болно. ОЙН ЭМИЙН САН Аяллаар явахдаа орчин тойрондоо байгаа ургамлуу: дыг ажиглаж эмийн ямар ургамал тохиолдож байгааг анхаараарай, Тэдгээрийн хамгийн их элбэг ургасан газрыг тодорхойлж тэмдэг- лэнэ. Өөрсдийн явсан марш рут, эмийн ургамал урга- сан газрын зураглал хий. Эдгээр эмийн ургамлуудад хүний зүгээс учруулж бо- лох хөнөөл, мал бэлчээрлэ- дэг эсэгї/йг онцгой анхаа- раарай! Л.ГЭРЭЛМАА | ой, мод, нутагт усны нэр, | түүний үүсэл хөгжлийн | 8... Залуу байгальчдын төв станцын 30 жилийн ойг уг- таж залуу байгальч їпио- нер сурагчид Их говийн дархан газраар тойрон ая- лал хийв. Аялалд нийслэ- лийн 13, 14, 57, 72, 23, 46 дугаар сургуулийн су- рагчид оролцлоо. Пионе- нүүд дөрвөн аймгийн 39 сумын нутгаар орж 3800 км аялж, Их Богд, Бага богд, Эзж хайрхан, Сэгс цагаан богд, Сутай уул, Мопгол Алтай,Говь-Алтайн нурууг давж, Ногоон ца- вын хоолой, Захуй зар- ман, Шарга, Алаг нуур зэ- рэгт Алтайн ар ба өвөр ї0- ХАЛУУН лагч болох хүсэлтэй. товийн дархан газраар яв- БАЯГАЛЬЧДЫН ТӨВ СТАНЦЫН 30 ЖИЛИЙН ОЙД 485. туулж, ургамал, амьтны аймагтай нь та- нилцаж, хичээл сургал- танд хэрэглэх ургамлын хатаадас, амьтны чихмэл, нойтон бэлдмэл цуглуулав. Сурагчид хичээл, дугуй- лангаар судалсан зүйлээ амьдрал дээр харж үзэж, их говийн дархан газрын А, Б бүсээр орж дэлхийн болон. манай орны улаан номонд орсон дархан цааз- тай хар сүүлг, монгол бө- хөн, хулан, аргал, угалз, янгир үзэж, байгалийн үзэсгэлэнтэй газруудаар яв лаа. Аяллын хугацаанд хэ- дөөгийн үе тэнгийн найз нартайгаа танилцаж, тэд тиудыг ш- шож2272 ЗОГЭСҮҮХТЭХ СҮХ (57 амралтаа хэрхэн хөгжил- тэй, үр ашигтай өнгөрөөж байгааг үзэж сонирхлоо. Аялалд залуу байгальч сурагч Ї. Энхбаатар, Б. Лувсандорж, Д. Удвал, Ц. Бат-Эрдэнэ, Б. Цанд- маа, Н. Бадамцэцэг, ГЁ. Чолмон, Л. Бямбасүрэн, Б. Отгон шар идэвхтэй оролцож, нөхдөдөө хууч- лах сонинтой, сургууль, хамт олондоо биологийн кабипетын сургалтанд ашиг лах ховор нандин ургам- лын цуглуулгатай аяны ган зага дүүрэн олзтой ирлээ. Ааллын ахлагч, багш Л, ЧИМЭД ЗУН ЦАСААР ТОГЛОВ надад хэзээ ч мартагдаш- й сэтгэгдэл төрүүлэв. Ногоон цавын хайрхан урга- 3880 амьтны гговэй Өвөр- нуур сайхан санагдлаа. “Мөнх цаст Сутай ууланд тэр цаг хур бороотой сайхан болж, үеийн” най- зууд маань сайхан амарц- тааж байна. Би ч олон шн- нэ найзуудтай болсон, Ийм тойрон аяллыг дахин да- хин явуулж байгаасай. Хамт аялсан найз нөхөд, багш партаа баярлалаа. Нийслэлийн 57 дугаар сургуулийн долдугаар ай тийн Л БЯМБАСҮРЭН 3, ПМОНЕРИЙН ҮНЭН “ЄВ? СЄЭГЫЭ 7 “ ЕЫГ ЕӨГ “ӨВ СБВГ СЄН? ХЭГ “ӨӨ Төг СӨӨГ “БЭ Лааг СЄН 4987, 8. 13 өгөөөөөөөөөэө өеөөөөөөэгэөөөөө: ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ УРГАЦЫН ТАЛБАЙД 8 Ф ЦАГААН ЗАЛААГИЙН ЦДС 2 їс 2 “Монголын сэтгүүлчдийн У их хурал угтаж сэтгүүлч- е эЭөөөгөөэөөөөөөөөөөөөөӨөӨөФ дийн тойрон аялал Өвөрхангай аймагт хийв. Монголын сэтгүүлчдийн холбооны хороо, Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн төв зөвлөлөөс зохнон байгуулсан энэ аялалд оролцсон сэтгүүлч Ц. Санжжавын бичсэн тэмдэглэлийг Энд нийтлэв. Сэтгүүлчид бид эртний дурсгалт Хархорин, байга- лийн үзэсгэлэнт Орхон го- лын Улаан цутгалангийн хүрхрээ, Хужиртын ам- ралт зэрэг олон газраар аяллаа. Тэр алдарт нутаг, тэндхийн хөдөлмөрийн хү- мүүсийн тухай өгүүлэх зүйл бишгүй их ч Цагаан залаагийн пионерийн зус- лан хамгийн түрүүн С4- наанд орж ирээд байв. Үүл манан тэргүүнд нь орооцолдсон, модтой ихэм- сэг уул тэнгэр баганадан дүнхийнэ. “Өвөл, хаврын цагт тэр уул тэргүүндээ цас мөс нөмөрдөг нь лав- тай. Тэгээд л Цагаан залаа алдар хүртэж, тэр ихэмсэг сайхан уулын нэр пионе- рийн зуслангийн нэр бол- эвээ. Цагаан залаагийн зус- лангийн хүүхдүүд улаан бүчтэй. Цагаан залаагийн улаан бүчтэнгүүд ажилсаг агаад хөл хөгжөөнтэй. Бид- нийг зусланд очиж явахад эргэн тойрны нь хашаа дөрвөлжлөх атлаа тэмээн жингийн цуваа шиг хараг- даад байв. Ойртон очвол хашаан дээр эгнүүлэн тавь сан өвсний мушгиа тэмзэн жингийн цуваатай төстэй харагдсан ажээ. Зуслан- гийн захирал С. Даш-Юн- дэн тэр цувааг «борц» гэж нэрлэж байв. Махыг ха- луунд муутгахгүйн тулд хатааж нөөцөлснийг борц хэмээн нэрлэдгийг монгол хүн андахгүй. Харин өвс- ний мушгиаг яагаад борц хэмээн нэрлэснийг гайхаж байлаа. Залуу |сэтгүүлч- дийн хувьд энэ вь таавар мэт “байсан байж болох Ахмад сэтгүүлч ЯГ. Зун- ДУй туай -- Энэ чинь нээрээ л өөх нь алаглах тарган ма- хаар хийсэн борц доо. Ха- тахаараа гаднаа шарлаж харагдавч дотроо өвс нь нов ногооноороо байдаг юм, Ногоон байна тэдэг шим тэжээл нь ургаж бай- гаа шигээ бүрэн хэвээрээ байна гэсэн үг. Хаврын ядарсан малд витамин хэ- мээн дуу алдлаа. Онгорсон жил өврийн хангайд хатуухан овол бол» 5 з сон болохоор өвс, тэжээ- лийн үнэ цэнийг мартаа- гүй баймаар. Гэтэл малч- дын сууриар орж, гарч ява- хад малчин аав ээждээ ирээд амарч буй хүүхдүүд бишгүй олон тааралдаж байлаа. Тэд мөдхөн өвс хадна, бухал, нуруу хийнэ тэж ярихаас бин: хийсэн бүтээсэн нь нүдэнд хараг- дахгүй байв. Халгайн сай- хан нутагт санаа хэт ам- рзаад дэндүү тайвширч бай- таа биш биз гэж бодогд- сон. - Пионер сурагчид цаг Үеийн ажилд манлайлан шадамгайлж ирсэн сайхан уламжлал бнё. Пионерүүд өвс хадлан бэлтгэхэд би- еэр үлгэрлэх учиртай, Аав ээжээсээ эхлээд нутаг ус- ныхнаа уравалан дагуулах ёстой. Энэ бол пнионерийн ариун үүрэг. Ийм эрмэлзэл дутмаг байв. Харин Цагаан залаагийн зусланд амарч байгаа хүүх- дүүдийн хувьд өвсний муш- тниаг чанартай сайн хийжээ. Ойн чөлөөниЛ өвс гар ши- мзэсгээр хадаад мушгиа хийн модны мөчир дээр ха- таасан нь ч бий, Энэ зус- ланд амарч байгаа Сант су- мын дунд сургуулийн дол- “дугаар ангид орох охин Чулуунбаатарын Буянжар- гал: -- Би таана түүж зоо- дой хийж байгаад ирсэн. Зуслангаас гэртээ хариад цахилдаг хадна. Өвөл ца- саар шуураад өвс цухуйх- түй болоход ногоон цахил- даг сайн тэжээл болдог юм тэж ярьж байлаа. «Малын төлөө тэмцэл бол социализмын телөэ тэмцэл юм» гэж хөдөлмө- рийн баатар Ц. Намхайням буугийн хэлсэн үгийн оновчтойг хот, хөдөөгүй шагшин ярилцдаг. Тийм болохоор соцнализмын т9- лөө тэмцлийн тэргүүнд пионерүүд явах ёстойг өвс тэжээл нд бэлтгэж, тариа, ногоо хурааж эхлэх гэж байгаа энэ үед хүүхэд бага- чууддаа хэлэхгүй өнгөрөх аргагүй, Нэг л мэдэхэд Ца- таан залаа уулын оройд зуссан цас цагаан талыг Ч дарах болно. тү Ү9Ч ЧАүл 4) 7 211, ФөФо9оӨөөФӨөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдӨӨӨӨ Ө 5 Өө ө Ф ё Э 2 э г ө ө ө Ф 8 " нины 4.ПИОНЕРИЙН ҮНЭН “уу ЗаРНЫ юэлии Цэнгэлдэх хүрээлэнгийн хойморт үзэсгэлэнт Бол- гар оргы газрын зургийн дүрс үзэгдэв. Улаан ягаан хувцастай хүүхдүүд улсын хилийг үүсгэн бүжиглэхийг харахад сариай цэцэг дэл- гэрэн байна уу гэлтэй, Түү- НИЙ дунд өсвөрийн гим- настикчид, тамирчид узүү- лэх тоглолт хийж байна, Болгар орон бяцхан иргэ- дээ бие бялдрын хувьд төгс төгөлдөр болгон өсгөх та- лаар их анхаарал тавьж байдгийг уул тоглолтоос бид тайлбаргүйгээр ойл- гож суулаа. Ардын өвөр- мөц аялгуу цэнгэлдэх хү- рзэлэн дүүрэн эгшїїглэж, үндэсний өвөрмөц хувцас- тай бяцхан уран сайханчид мөр мөрөө түшилцэн эг- нэж гайхалтай сайхнаар бүжиглэж эхлэв. Тийнхүү спорт, урлаг хосолсон сонирхолтой тог- лолтоор олон улсын хүүх- дийн хөнгөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн тө- релт гучин нэгдүгээр тэм- цээн нээгдлээ. | Нээлтийн баяр ёслол “хар тэнгисийн шүр сувд хэмээн алдарш- сан Варна хотын Ю. Гага- рины нэрэмжит цэнгэлдэх хүрээлэнд болсон билээ. Тэмцээн сонирхолтой өрсөл- ДөөнНтэй “боллоо. Хурдлаа- рай!: Араас чинь Хоб хоб хоо! Ийм үгс хэл хэл дээр сонсдоно. Хашлаганы араар эгнэн зогссон дас- галж, лагч, орон орны Тө- лөөлөгчид цөм л өөрсдийн- хээ. өсвөрийн тамирчдыг ТИЙНХүү урмын угээр та- шуурдаг Охид голдуу зарим -нь уйлж яваа үзэг- дэнэ. Хүссэн амжилтандаа хүрээгүй бололтой. 60 метрийн гүйлт. Ма- най П. Басанбат хэсгийн зургаа дотроос түрүүлж, барианд чээжээрээ маш сайхан орлоо. Самбар дээр 7, 54 гэсэн тоо эргэлдэж байв. Гэвч энэ тэмцээний хамгийн дээд амжилтыг Кубын Родригес :7,44-өөр тогтоож алтан медаль хүр- тэв. Өндрийн харайлт. Д. Нармандах 170:см харайв, Дасгалжуулагч нь «Сайн, сайн! Чи нутагтаа 160 см дээгүүр гарч байсан» гэв. Гэвч С. Төмөртулга 179 см харайж түүнээс илүү амжилт гарган алтан мев- даль хүртлээ, Бөмбөг шидэлт. 7Н. Ор- гил 79,40 метрт шидэж хүрэл медаль хүртлээ, Спорт гэдэг иэгэнт тэмцэл болохоор М. Батболд маш хурдтай, сугсран 82,50 м шидэж мөнгөн медаль хүр- тэв. Кубын Нруз энэ тэм- цээнд хошуучлан 94.94 м Манай хаяг: редакци МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Б» корпус «Пионерийн үнэн» со 1987. 8. 13. ЗУРАГ ДЭЭР: С. медаль хүртэв. Төмөртулга ахлагчтай хөвгүүдийн баг алтан ДЭРЛЯИТЭТТ минь 13 1- Тэднийг «На шидэж алтан медалийн эзэн боллоо. Хөвгүүдийн 800 метрийн гүйлт. К, Отгонтөгс 2,12, 80 м гүйв, Гэтэл Чехосло- вакийн Кофка 2,08,18 м гүйж алтан медаль хүрт- лээ. Тэмцээн үнэхээр өр» сөлдөөнтэй сайхан боллоо. Тус дөрвөн төрөлт гучин нэгдүгээр тэмцээний ерөн» хий нарийн бичгийн дар- га Антон Войнов цэнгэл- дэх хүрээлэнд надтай таа- ралдаад: -- Цаана чинь танай дасгалжуулагч тамирчдаа яг л генерал шиг удирдаж байна! гэв. Хөвгүүдийн ам- жилт дасгалжуулагч Л. Сумьяагийн хөдөлмөртэй холбоотой. Дасгалжуулагч йрамдал» танилцуулжээ. гэдэг ИХ ухаан, урлаг шаардсан ажил гэдгийг би тэнд л ойлголоо. Тамирчин хүүхдүүд тэм- цээн сонирхон хашгирал- даж, цэнгэлдэх Хүрээлэн- гийн захаар бие халаалт хийн гүйж явахад манай хөвгүүд үзэгдэхгүй байв, -- Хөвгүүд хаа байна? гэж: Л. Сумьяагаас асуу. хад:, -- Цэнгэлдэх хүрээлэн- гийн доод давхарт хэвтүүл" чихсэн! гэв. -- Яаж байгаа нь тэр вэ? . -- Тэмцээн харж хөөрч догдолж зогсохын оронд тайван байхын сацуу бас амрах хэрэгтэй. Тэмцээнд орохынх нь өмнө бие ха» ЦАЛТДИДАТ Манай лаалт хийнэ гэв. хөвгүүд тэмцээнд жигд сайхан амжилт үзүүлж ба- гаараа алтан медаль хүрт- лээ. Хөвгүүдийн Дундаас С. Төмөртулга нийлбэр дүнгээрээ 395 оноогоор шалгарч гуравдахь алтан медалиа зүүв. Телевизийн. нэвтрүүл- гээр пионер С. Төмөртул- га: -- Энд 88--40 граду- сын халуун байна. Хэрэв цаг агаарын хэвийн нөх- цөлд би 180 см харайх байсан! тэж хэлэв. Байх суухын аргагүй халуун өдөр нийт тамирчдын ам- жилтад нөлөөлсөн нь лав- Л, Сумьяа 1978 онд ИНДЕКС--14140 А--02945 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэ лийн комбинатад хэвлэв, 123456789101112 пионер байхдаа Болгарт болсон дөрвөн төрөлтийн тэмцээнд ирж 800 метрийн гүйлтэд 2,07,5 м амжил- таар тэргүүлэн алтан мє- дель хүртэж байжээ. Одоо Болгарт дахин ирэхдээ. дасгалжуулагч болж, түүний дасгалжуул- сан хөвгүүд багаараа ал- тан медаль хүртэж баг- шийнхаа амжилтыг давтсан нь үнэхээр бахархалтай. Харин манай охидын ба- тийн хувьд чамлалттай байлаа. Баг дотроо хамгийн өндөр оноотой (318) М. Болормаа гэхэд л 32 дугаар байранд орж байх жишээтэй. Манай Т. Энхмаа 60 метрт 8,59 сек гүйхэд түүний найз Чехо- словак Лудмила Мошкор- зова 8,23 гүйж алтан ме- даль авч байв. Манай Д. Мөнхтуяа өндөрт 1,35 м харайхад Лудмила 1,68 м харайж алтан медаль хүрт- сэн юм. Энэчлэн харь- цуулж үзвэл манай охи- дын амжилт ах дүү социа- лист орнуудынхаас нэлээд доогуур байна. Цаашдаа бид энэ талаар анхаарч, амжилтаа ахиу- лах шаардлагатай байна. Дөрвөн төрөлт тэмцээнд Унгарын хүүхдүүд багаа- раа түрүүлж, удаах бай- ранд Куба, Чехословакийн тамирчид оров. Манай баг тамирчид дөрөвдүгээр бай- ранд орлоо. Хэрэв охид ямар нэгэн медальт бай- ранд орсон бол бид багаа- раа дээд амжилт үзүүлэх ооломжтой байлаа. Гэвч манай охид тэмцээний тал- бараас их зүйл сурч ир- сэн нь тодорхой. Хоорон- ДОО” найзлан нөхөрлөж, спортын арга туршлагаа- саа харилцан суралцахад ЭНЭ тэмцээн орон орны хүүхдүүдэд өргөн боломж нээдэг юм. Т. Энхмаа, хувийн нийлбэр дүнгээр 410 оноо авч түрүүлсэн Чехословакийн найз Луд- милатай дотно нөхөрлөж үргэлж Хамт | инээлдэн баясч явав. Тэр хоёрын зургийг Ардчилсан Герма- ны писЮерийн «Тромел» сонины сурвалжлагч Рай- нер Гросе авч эрхий ху- руугаа гозойлгон «Гуд» СОНИНДОО нийтлэнэ гэж ярьж байв. Хүүхдүүд хоо- рондоо нөхөрлөж, арга туршлагаа харилцан солил- цох нь тэмцээний нэг гол зорилт гэяс хэлж болно. Уламжлалт дөрвөн төрөл- тийн тэмцээнд «Найрам» дал» гэдэг нэр үчэхээр оножээ. Манай тусгай сурвалж- лагч Ж. Дашдондог Варна хот. Ё) Ц. ТҮВШИНТӨРС” ? шинээ : ! 1 ї 5 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-мян Төв Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. Жоо1987 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. 2. ПҮРЭВ Ф МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! “ҮНЭ 10 МӨНГӨ “ тоо гаргадаг Шавар зуурахад тогсо гар- Олон улсын пионер АЙР: гэ г хагарлын 44 ДЭХЖИЛДЭЭ (4 Ме53(2257) мөн Нар жаргаж байлаа. Хөл Сөмбөгийн талбайд хөвгүүдийн дуу цангинан хоёр баг хожил шийдэх дөхжээ. Охид сагс бөмбөгийн талбайд гү харагдав. Бид дөрөз оройн сайхан галан бүлгийн сандал дээр суув. Гялалзсан алаг нүдтэй бор хөвүүн өөрий- гөө танил лахдаа -- Намайг Т. Алтангэ- рэл гэдэг. Төв аймгийн Баянчандмань сумын дунд лцдаг гэв. цаас имрэн суугаа охин -- Би Өмнөговь айм- гийн төвийн 10 жилд сур- даг. Д. Золзаяа. Манай говь намарших тусмаа улам сайхан болдог юм. «Найрамдал» лагерьт ирэ- хээсээ өмнө би Гурвантэс сумын давсны - артельд ажиллалаа. Давс юм бол- гонд орж амт оруулна. Ха- рин яаж түүнийг малтаж авдгийг хүн бүхэн мэдэх- гүй. Би ч мэдэхгүй бай- сан. Давстай газрыг хо- лоос харахад бөөн цагаан цэцэг шиг санагддаг: Ху- жир нь тэр шүү дээ. Бай- гаа газар нь чийглэг ша- вартай байх юм. Биднийг анх унаанд суу- хад та нар усны гуталав. сан биз гэхэд цөм л"ам нийлэн авсан, тэж билээ. Ажиллах газраа ирж усны гутлаа өмсөөд шавар ху- жирын захруу ороод л бидний авч ирсэн богино- хон түрийтэй усны гут- лууд маань эйд даан Ч хэрэггүйг: мэдлээ. Хөрсөн дээр нь хөл тавьтал намс хийгээд доош явчихлаа. Тэгж бид ажилд хувцсаа зөв сонгохыг мэдлээ. Тэнд урт түрийтэй усны тутал шиг хэрэгтэй юм байхгүй. 5 Давс авиа гэхээр хүрзээр алс ухахын дайтай-санаж байлаа. Тэгтэл эхлээд то- юм байна. (45-02 идэвхтний СУРГУУЛЬ энэ ё9-. ко646 ерийн хө чЧэЕШшэртл хэн : шог06 гадаг шиг л юм. 10 хоног ажиллаж хүн бүр нэг тонн давс гаргасан. Пионерийн хөдөлмөрийн дэвтэртээ би үүнийгээ бичнэ гэхэд - Давс том томоороо байх юм уу гэж Ч. Сорон- зонболд асуув. -- Гүндээ жамц давс байдат гэсэн.Сайн угаасан давс наранд гялтагнан со- лонгороод гоё юм. билээ. Нэг уутанд 80-90 нг багтах юм. Алтангэрэлийг би үнээ, гүү саадаг гэж сонссон, Эрэгтэй хүүхэд тийм ажлыг хийдэг нь со: нин... -- Би бүр зургадугаар ангид байхдаа гүнээ сааж сурсан, Эхлээд гар хуруу гэвлэж өгөхгүй хэцүү бай- сан. Гүү саана гэдэг түү- нээс амаргүй. Үнээ малыг “сандал дээр сууж хувин- гаа эрмэг дээр нь тавьчи- Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэн- дулам оролцож үг хэллээ. ДЭЭЭ ” нарийн роон Ч 7 ч : “бичгийн дарга Ц,. ф 1 урдулыы дингайх 2 “хаад саадаг бол гүүг ин- гэж болохгүй. Хагас сууж саадаг. Богочилсон гэлээ Ч үхрийг бодвол догшин байх юм. -- Чи юунаас болоод гүү сааж сурсан бэ? гэж Золзаяаг асуухад инээм” "сэглэн хэсэг дуугүй суус- наа: 3 - Ээж минь эмнэлэгт хэвтэж эмчилгээ хийлгэх боллоо. Надаас өөр гүү саах хүн байсангүй боло- хоор хувингаа авч унага- ны зэлэн дээр шууд очлоо. Очихоос ч өөр арга бай- сангүй. Саамшсан гүү зэл- тэй унагаа бараадан цан- гинатал янцгааж байв. Дэ- лан нь сарвайсан байжээ. Нэг бол унагад тавьж хө- хүүлэх, эсвэл сааж сай- хан айраг хийх хоёрын нэ- гийг сонгох боллоо, Хам- тийн-түрүүнд номхон гүү- идэвхтэн сонгуультнуудтай уулзаж ярилцав. С н, чимгээ ПИОНЕРИЙН -о САЙН ҮЙЛС Нэг өглөө нийслэлийн 751 дүгээр сургуулийн 8- ын «НВ» бүлгинн пионер Д. Эрдэнээ хичээлдээ явж байв. Гатэл зам дээр шар ширэн хэвтэвчтэй юм хэв- тэж байхыг авч онгойлгон үзвэд зтавьтын | дэвсгэрт арван найман ширхэг бүгд өсөн зуун тогрог байв. Пионер Д. Эрдэнээ, гэнэт ийм их мөнгөтэй учирсан- ” Чөлмөрийн Ч бичиж “айна вэ! Дынх нь ХөӨХхийг сан. Ингэж л энэ зун гүү тусмаа 3000 шарсан одөр холбоно гэ- дэг тийм ч хялбар бишээ. Хонь сааж сурлаа. Очсо- ныхоо тээ сааж урам орж бус- шувтар- сааж сурлаа гэхэд хажууд нь суугаа Соронзонболд: 2-- Манайх Архангай аймгийн Батцэнгэл сум. Энэ зун би хөдөлмөр ам- ралтын зусланд амарсан, Дөчин наймуулаа, 3000 хонь сааж дотуур байран- Даа хэрэглэх цагаан идээ бэлтгэлээ. Сумын төвд өс- сөн би үнэндээ хонь хол- бож үзээгүй явлаа. Тэр хонь нар маргааш нь ямаа сааж, байдаг сүүгээ дай- руулж асгав. Цагаан сүү газарт асгарсан байхыг харахад харамсмаар юм билээ. Хонь хяргаж хурубгаа цэврүүт/үлж үзлээ, Зун- таганд хорсох нь яггүй шүү. Пионерийн хөдөлмөс рийн дэвтэрт энэ зун сур- сан ажлаасаа бичсээн гэв, -- Би-бас хурга хярга- сан. Хоёр ахтайгаа хамт 400 гаруй хурга 3 өдөр хяргаж сайхан ноос авлаа. Үнээ сааж 1000 гаруй литр сүү сумынхаа хөдөл- мөрчдийн хэрэгцээнд ний- лүүлсэн: гэж Алтангэрэ-9 лийг хэлэхэд Д. Золзаяа -- Би монгол дээл оёж байгаа. Сампин зангидчих- на. Дүү нартаа таарсан дээл эсгэдэг болноо. Ха- рин- одоохондоо сайн сурч өөрийн болгоогүй учир дэвтэртээ энэ удаа бичих- гүй ээ! Ирэх жил заавал «бичнэ гэлээ. Тэд хийж сурсан ажил бүхнээ. бахдан ярилаа. Сургууль цугларахад хий- сэн ажилтай, хэлэх үгтэй болсондоо өөрсдөө ч баяр- тай байна. Пионерийн хөдөлмөрийн дэвтэрт бичигдэх зүйл хо- ног хоногоор улам нэмэгд- сээр байна. Г.НЯМАА даа сандарч, эргэн тойр- ныг ажиглан харвал хэнч байсангүй. Уг . мөнгийг цагдан сэргийлэх байгуул- лагад хүргэж өгөхөөр гүй- жээ. й Д. Эрдэнээ сэргийлэ. хийн жижүүр дээр гүйн ирж, болсон үйл явдлыг товч тодорхой ярьж, мөн- гийг хүлээлгэн өгөхөд, сэр- гийлэгч ах «Чи ёстой сайн пионер байна. Чамд Саяр- лалаа, Бид энэ мөнгөний эзнийг нь олно» гэжээ. Бяцхан күү яаран хи- чээлдээ очиж, учирсан явд- УЛС ТӨРИЙН ДУУНЫ «УЛААН ЦЭЦЭГ» НААДАМ ИНТЕРНАЦИОНАЛЧ БАЯР Октябрийн социалист их хувьсгалын 70 жилийн ой, МҮЭ-ийн 60 жил, МХ ЗЭ-ийн ХЇХ их хурлыг уг- таж нийслэлийн пионе- рийн зуслангуудын улс тө- рийн дууны уламжлалт «Улаан цэцэг» наадам хүүхэд, залуучуудын «Найрамдал» паркт оол- лоо. Энэ наадамд хот орч- мын нионерийц зуслан- гийн таван Оусээс шалгар- сан долосн зуслан уран чадварлаг тоглол:00 үзүүлж, Ленинград хотын залуучуудын төвийн дэргэ- дэх хүүхдийн зстрадын «Радуга» хамтлаг хүндэг зочноор оролцов. 2 Геологи, Уул уурхайн үйлдвэрийн яамны «Уур- хайчин» зуслангийн хүүх- цүүдийн дуулсан «Сайн зайна уу? Энх тайван» дуу, НАХЛл-ны «Дел» зус..иг- гийн «Октябрь--70» Ссэ- дэвт тоглолг, ПААҮЯ-ны харьяа «иИ(фавхлант» зус- лангийн хүүхдүүдийн бүж- сэн «Найрамдал» бүжиг зэрэг тоглолтууд наадамд оролцогчдын «сэтгэлд Хо: ногшин үлдсэн юм. ..Улаан цэцэг, Улаан цэцэг “Бадарч байна, бадарч байна. Гал шиг бадарсан золбоондоо Цэнгэлийн Сүжгээ хийцгээг!... гэж хүүхдүүд дуулж бүж- сэн улс төрийн дууны баярт Ленинградын хүүх- дийн эстрадын «Радуга» хамтлаг оролцож ая дуу- гаа өргөсөн нь уг наадмыг интернацноналч наадам болгов. Зуслангуудын тоглол- тын дүнг гаргахад: 1 байрт МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн «Сэлбэ», 1 байрт НААҮ Я-ны | «2Жавхлайт», Ш байрт НАХЯ-ны «Дөл» зуслан шалгарлаа. Улс төрийн дууны энэ. наадам нь пионерийн зус- ланд амрагч бүх хүүхдийн улс төр, гоо зүйн хүмүүж- лийг дээшлүүлэх чухал үр дүнтэй ажил болов. Тог- лолт бүр хамт олны бүтээл байсан учир энэ наадам бүх хүүхдийн баяр Соллоо. Цин Ж. ЧИНТОГТОХ лыг багш, нөхөддөө ярив. Д. Эрдэнээгийн сайн үйл- сийг бүлэг, бүлгэмийн цуг лаанаар алдаршуулах ажил зохиож пионерийн танга- рагаа нэр төртэй биглүүл- сэнд Октябрийн районы АДХ-ын. гүйцэтгэх захир- гааны Цагдан сэргийлэх хэлтэс, сургуулийн нам, за- хиргаа, олон инйтийн бай» гууллагын баярын бичиг, үнэ бүхий зүйлээр шагнац урамшуулав, Е Пионер хүй үнэнч шу- дарга байдгийн үлгэр дуу" рналыг Эрдэнээгийн явдал. гэрчилж байиа.. Багш Х. ОРССОО сүүл 2. ПИОНЕРИИН ҮНЭН 44 БҮХ ХОЛБООТЫН ПИ өмнө - ОНЕРИЙН 1Х ЧУУЛГАНЫ ӨСВӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮДИЙН ТЭД Ч УУЛГА Өсвөрийн Ленинчүүдийн Ажил үйлсээрээ шалгарсан дээд чуулга Бүх Холбоотын Олон мянган пионерүүд зөв- пионерийн ЇХ чуулган энэ лөлт орны өнцөг булан 6бү- оны наймдугаар сарын 28- рээс хурап цугларна. наас 31-ний өдрүүдэд болох гэж байна. Бүх Холбоотын пионерийн Тус чуулганаар ЗХУКН- ын ХХҮЦ, БХЛНЗЭ-ийн ХХ их хурлын түүхт шийдвэрийн «Артек» лагерьт ажлаа эх- агуу пнонерийн байгуулла- лэх тус чуулган Аугаа их Гын бүхий л үйл ажиллагааг Октябрийн социалист хувьс- ӨӨрчлөн байгуулах арга за- галын 70 жилийн ойн жил Мыг хэлэлцэх гэж байна. болж байгаа нь онцлог бө- Чуулганы үеэр хүүхдийн гөөд улс төрийн өндөр ач Хэлэлцүүлгийн төвүүд ажил- холбогдолтой юм. Өсвөрийн Ленинчүүд сур- лага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, пионерийн ажлын шинэ шинэ амжилтаар чуулгандаа бах- дам сайхан бэлэг барьж бай- на. лан, пионерийн баяр, энх тайвны төлөө цуглаан, пио- нерийн хөдөлгөөний зүтгэлт- нүүдтэй хийх уулзалт болж, | зөвлөлтийн хүүхдүүдийн ур- лаг, уран бүтээлтэй танил- цах өргөн хүрээтэй арга хэм- жээ болох юм. ши---э ээ ТЭНЭГ АЖИЛЧ ХИЧЭ Галя Егоровагийн амьдар- даг Тамбов мужийн Кировын нэрэмжит сангийн аж ахуйн- хан «Сургуулийн цех»-ээрээ бахархдаг. Хүүхдүүд өөрсдийн “фер- мийг тэгж нэрлэжээ. Тэдний ажил бусад фермийнхтэй адилхан төлөвлөгддөг. Хүүх- дүүд 30 үнээ, 140 бяруу 50 тугал хариуцан ажилла- даг. Түүнээс гадна 84 гектар талбай хариуцдаг. Малын тэжээлийн тал хувийг сан- гийн аж ахуйгаас авч, бусдыг өөрсдөө бэлтгэдэг байна. Фермид 6--7 дугаар ангийн пионерүүд ажилладаг боловч Галя 4 дүгээр ангид байхаа- саа ажиллаж эхэлжээ. Тэр гэртээ туулай үр- жүүлж, үхэр малладаг бай- сан учир түүнийг сургуулийн фермд ажиллахыг зөвшөөр- сөн байна. Пионерүүд фермд мал аж ахуйн салааны зохион”-бай- туулалтаар ажилладаг бөгеөд салаа бүр графикийн дагуу долоо хоногт нэг удаа жи- жүүр хийл ажилладаг, Галя удалгүй салааны дар- гаар сонгогдож, долоон хүү- хэд удирдан ажиллах бол- жээ. Тэдний салааны жижүүр ЭНГҮЙ ОХИН хийдэг Пүрэв гариг Галягийн тэсч ядан хүлээдэг өдөр бол- жээ, Галя район, мужийн пио- нерийн чуулган дээр: ”-- Пионерийн бүлэгт ит- гэл хүлээлгэж байх хэрэгтэй юм. Тэгвэл пионерүүд ямар Ч чухал ажлыг хариуцлага- тай хийж чадна гэсэн санал дэвшүүлжээ. Тийм нөхцөлд бүлэг ажлаа өөрөөр зохион байгуулж, пионер бүрт олон даалгавар өгөлгүйгээр ажлаа нөхөрсөгөөр зөвлөлдөөд хийж гүйцэтгэдэг тэлс өөрийн удир- Даж байгаа бүлгэмийнхээ туршлагаас ярьсан байна. Энэ нь чуулганы төлөөлөгч пиойфрүүдэд сайшаагдаж, өр- гөн дэмжлэг хүлээжээ, Галя Егорова бүлгэмийн зөвлөлийн даргын үүрэгт ажлаа амжилттай гүйцэтгэ- хийн зэрэгцээ онц сурал- цаж, бүжгийн дугуйланд хн- чээллэж, театр сонирхдог охин юм. Тийм учраас түүнийг Бүх Холбоотын пионерийн Х чуулганд төлөөлөгчөөр санал нэгтэй сопгожээ. МПБ-ын Тодв Зөвлөлийн ажилтан АХ ДҮҮ ХОЁР Ногооны униар цэнхэр- тэн дуниартах номин тол- тод дамнах их талд хоёр мянган хонь бэлчих нь ал- »Эаас тэр аяараа цагаан уул цэцэг дэлгэрсэн мэг харагдана. Өглөөний сэрүүн агаарт өвсний соргогыг даган хо" нин сүрэг тогтуун бэлчиж байна. Тэртээ цаад захад нь баран морьтой хүн унаагаа өвс хазуулан таа- ваар алхуулж явиа, Хоёр мянган хонины нэг захаас нөгөөг харахад тийм ч амаргүй санж, Зуны нар, хуртай өдөр хонь хаг триулиа гэдэг жаргал ажээ. Бараан морьтой хүний зүг дөтлөн очиход эмээЭ- лийнхаэ бүүрэгнээс нэг их өндөргүй хүү хэзээ язаа- зїм хоньчин хүн шиг үзэг- “дэнэ, Амгайчилсан хээр морь ялаархай толгой хая- "хад жин жин хийх ая эг- “шиг талын болжморын хоршино, БУУ шилбүүрэ барьсхийн “Сиднийг угтсан хоньчин "хүүтэй уулзахад: -- Т. Маньбадар, Тов С. ЦОГ. аймгийн Баяндэлгэр су- мын 8 жилийн сургуульд суралцдаг гэв. Хонины хишиг өдөр тэн- тэр цэлмэг, салхи тоггуун тул хүү Нх баяртай байв, “ Гэхдээ аадар бороо шаа.” гин, аянга цахилгаан гя:. лалзавч, багаасаа малын захад өссөн тул ажирдаг- гүй гэнэ, Нар үд болж халуу төө- нөхөд хоёр мянган хонь. нь хэсэг хэсгээрээ бис биеийн- хээ сүүдрийг бараадан хор- гох нь “цагаан сарнайн баглаа мэт санагддаг ажээ, Зураг дээр: сурагч Т.Маньбадар, дүү Монхтуяа” Фотог С., БОДООШ Арван тав орчим насны хүү гарыг минь чанга ат- ган мэндлээд, «аж ахуйн дарга Давид Кечхуашви- ли» гэж өөрийгөө таиил- цуулав. ЗСБН Гүрж Ул- сын Горийн районд саяхан байгуулагдсан сургуулийн жимс, ногооны аж ахуйн даргатай би ингэж танилц- сан юм. Аж ахуйн ажилг- нууд гэвэл ахлах ангийн сурагчдын хурлаар аж ахуй байгуулах шийдвэр гарга- сан 15--17 насны тавь гаруй хүүхэд. Тэд хагал- сан дөрвөн га, жимсний мод тарьсан 50 га газар- тай, техникийн хувьд тал бүрийн зориулалттай хоёр трактортай (Давидын ярьс- наар хүрз, зээтүү мэтийн «жижиг сажиг» багаж ч бий аж). Үүнээс гадна “тракторчдыг бэлтгэх анги- тай. Бас хөл бөмбөгийн талбай бүхий спортын жи- жиг цогцолбортой юм: ИН- гээд гүйцэв үү гэвэл үгүй, бас санхүү гэж бий. Даш- рамд хэлэхэд, санхүүд нь танцхан ерөнхий нягтлан бодогч ажилладаг, тэр нь 16 настай охин Нино Бух- разе юм. Эцэст нь, аж ахуйн ажилтан бүр райо- ныхоо хадгаламжийн касст хувийн данстай болжээ. Энэ маань бие дааж тог- лож байгаа хэрэг үү? Би энэ асуултад шууд хариул- чихаж чадсангүй, Давидыг даган талбай дээгүүр явж, спортын цогцолбор үзэж, санхүүгээр нь орлоо. Ер нь тоглож л байна гэсэн үг юм даа. Гэтэл бид арван жилийн өмнө Давидын на- сан дээр ямар байлаа даа. Ихэнх маань мэргэжлийг нь сайн мэдэхгүй байж ба- рилга, анагаах ухаан, Саг- шийн гэхчлэн дээд сур- туульд л орохыг боддог байсан. Тэгвэл энэ хүүхдүүд ч мөн дээд сургуульд оро- хыг мөрөөдөж байна. їан- шээ нь: | Нино Бухразе эдийн засаг-стагисгик, түүний ах Звиад (тэр аж ахуйн орлогч дарга юм). хөдөө аж ахуйн дээд сур- гуульд орох бодолтой бай- на. Харин тэр хоёр нирхдог энз маргэжлээ эцэг, эхийн яриа, ном зо- хиолоос юмуу, телевизийн «мэргэжлийн ертөнц» нэвг- рүүлгээс биш өөрсдийн амьдралаас мэдэх болжээ. Тэд сургуульд суралц- даг бөгөөд зуныхаа ам- ралтаар д ийнхүү лож», аж ахуйд ажиллаж байгаа юм. Тэдний ажлын норм ЗСБНХУ-ын хөдөл- мөрийн хуулийн дагуу 30 хувиар доогуур тогтоогд: соныг Нино Бухразе то-- дорхой тайлбарлаж өгөв. - Тэгэхдээ хөлсийг нь бүт- нээр -олгодог байна. Өө- рөөр хэлбэл хүүхдүүд том хүний бүтэн өдөр хийж гүйцэтгэсэн ажлын цалин- тай тэнцэх хөлс авна гэсэн үг. 5 С0-- «ТтоГ-- Сургуулийн энэ жижиг аж ахуйд Сае даасан бай- дал юм болгон дээр Хха- рагдаж байна. Үйлдвэрлэ- лийн зөвлөлгөөнд нь сууж үзлээ. Энэ зөвлөлгөөнөөр аж ахуйн гол таримлыг тодорхойлох, энгийнээр хэлбэл талбайдаа юу тарих тухай асуудал хэлэлцэв. їїйнмсний мод тарьсап 50 га газар гэвэл тодорхой. Тэнд алим, лийрийн мод тарьжээ. Бас тэндээс ху- рааж авсан бүх жимсийг районы консервийн заво- дад худалдах гэрээтэй юм. Харин дөрвөн га газартаа юу тарих вэ? Сонгино уу? Эсвэл лууван, манжин УУ?.. Энэ талбайн хөр- өнд юу сайн ургах вэ! Энэ жил юу худалдвал ашигтай банх вэ? Тэгэх- лээр энд бас агрономчийн мэдлэг,» урьдаас харах ухаан ч хэрэгтэй болж байна. -- Хүүхдүүд эхлээд ал- даж эндэж олно л доо. Бидэнд бол туршилтын эдийн засгийн ашиг гол биш юм. Үлгэрлэж хэлбэл, тэд «өөрсдийнхөө» газар дээр-юу тарих нь Саш ха- рин юу «ургуулах» «нь, өөрөөр хэлоэл хүүхдүүд маань бне дааж сурч, хө дөлмөрлөж, газар шороон- доо хайртай болж хүмүү- жих нь чухал юм гэж «3с- варский» сангийн аж ахуйн дарга Сухишвили ярив. «Энэ сангийн аж ахуй хүүх- дүүдэд газар, техник ол- госон бөгөөд цаашид ч тус- лахад бэлэн байгаа юм. Ц. ШАРАВ орчуулав. Харин хур ихтэй, тэн- гэр бүрхэг өдөр олон хонь бие биедээ дарвин майлал- даж тогтож бэлчдэггүй. Тийм үед л сүргийнхээ түрүүнд орж хэзээний та- нил Солсон дуугаараа хайе хүүс гэж дуудна. Маньба- дар энэ жил 8 даага сур- гаж, нэгий нь улсынхаа их баяр наадамд сойжээ. Айргийн тавд орж алтан жолоогоо өргүүлээгүй Ч гэсэн алсдаа хурдан морь болох нь шинж төрөхөөс илхэн санжээ, Хоньчин хүүгийн өөр нэг хийдэг ажил нь эмнэг шар уналгаа, эдэлгээнд сургадаг ид шидтэй юм. Данхайсан том эвэртэй тар- тан шарыг анх унахад туйлж тонгочих нь ши- рүүн, Тэгээд ч «тэмээнээс унахад зогдроо дэвсдэг, үхрээс унавал эврээ дэвс- дэг» гэдэг үгтэй биз ээ. Маньбадар, 1986 онд 3, энэ жил 2 шар тэргэнд оруулж сургажээ. Нэг үгээр хэлбэл нүүдэл суу- дал болгонд машин, трак- "тор гэлгүй шараа хөллөөд санасан цагтаа дуртай газ- раа буйр сэлгэдэг болжээ. Маньбадарын охин Мөнхтуяа, халзан тэргэнд дүү шараа хөллөж зунжин ундны ус залгуулдаг хүү- хэд, Ах дүү хоёрын номхон шаруудыг айд хотлоор ан- , дахгүй болжээ. Энэ зун Маньбадар, Мөнхтуяа хоёрт пионерийн хөдөлмөрийн дэвтэртээ би- чих зүйл их бий, » .. З.ПИОНЕРИЙН ҮНЭ! “су” “БЭЛ ТБВГ “БАГТ “кв ГЄВГ ГЄВТ “ва” Вт Тв саг СУ? Т6Э? СӨӨГ “Бэ ГҮН 1987. 0. 20. СОНИРХОЛТОЙ ЯРИА ЭРХИЙГ СУРАХААР БЭРХИЙГ СУР «Пиноперийн үнэн» С0- нинд «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур» гэсэн хэлэл- цүүлэг явагдаж байгаад бид нх баяртай байна. Бид бэрхийг туулж байна гэж үү? Бидэнд бэрхшээл 1т0- хиолдож байна уу? гэсэн яриа нийслэлийн 51 |дү- тээр сургуулийн пионерийн танхимд өрнөсөн юм. 6-ийн «е» ангийн, су- рагч Б. Хоньчин: Энэ сур- гаал үг үнэхээр үнэ цэнэ- тэй, үүнийг бүр нарийн ухаж ойлгох ёстой. «Хү- жийн гал» зохиолд Унд- рах яаж ном уншиж бай- сан билээ. Хоньчин | Най- дангийн зүдэрч явсан зэ- рэг нь үнэхээр бэрхшээл. Өнөөдөр бидэнд ийм бэрх- шээл алга. Үүнийг ном, сониноос уншиж, теле- виз. киноноос үзсэн болд- хоор хүүхдүүд өөрийн амьдрал дээр биеэр хараа- гүй шүү дээ. Гэтэл манай ангид эзж аавдаа эрхэлж янз бүрийн зүйл шаард- даг, хувна боддог, бусдад тусалдаггүй (туслах ажил тарсан ч оролцдоггүй) хүүх- дүүд байдаг. Багш хичээл зааж бай- хад тогтвортой сууж чад-, даггүй, ганц хуудас хичээ- лийг бүрэн уншдаггүй зав л гарвал тоглож наадахыг эрхэмлэдэг хүүхдүүд бай- на. Эдгээр хүүхдүүдийг ном уншиж цагийн хуваарь- О2 болгож чадвал эрхлэ- хээзс ангижруулж чадна. 6-ын «Дэ» ангийн су- рагч Ц. Улаанбум: Бид сургуульд сурахын тулд л орсон. Эрдэм ном сура- хад бэрхшээл тохиолдоно. Үүнийг давах хэрэгтэй гэж би боддог. Бодлого бодож байхад хариу нь гарахгүй хэцүү бодлогууд байдаг. Үүнийг зарим хүүхдүүд эхэлж бо- дож байснаа за яахав мар- гааш больё, дараа гэж хойш тавьсаар бүр бодож чадахгүй болдог. Дараа нь тэд даалгавраа хийж чада- хаа байгаад бусад хүүх- дээс хуулж эхэлнэ. Ийм жижиг зүйл дээр бэрхшээж тэвчээр гаргаж чаддаггүй- гээс амар хялбар, өөрий- гөө хуурсан аргад сурч эхэлдэг. Энэ бол сурагч хүний хамгийн муу чанар. Учир нь тэр хүүхэд бод- логоо өөрөө бодож сэтгэж, бусдаас асууж лавлаж байсан бол хоцрохгүй шүү дээ. 6-гийн «Б» ангийн сурагч Г. Баттулга: Надад 10- хиолдсон зүйлээр жишээ авья. Энэ зун цэцгийн мандлын дэргэдэх сандал дээр сууж байтал долоо найман настай хүүгээ да- гуулсан эгч бидний дэргэд ирсэн. Гэтэл тэр хүүхэд цэцгийн мандлын цэгээс тасдаж, эхлэхэд, бид мн- ний дүү энэ гоё цэцгийг бүү тасд гэж шаардлага тавьсан. Гэтэл тэр эгч: на- мар болохоор хатчихиа шүү дээ гэж хээв нэг хэлж, хүүхдэдээ тэгж (00- лохгүй гэж сургасангүй. Үүнээс я хөдөлмөрийг хүндэтгэдэггүй, дураараа авирлах зан “бий болно: Тэр гоё сайхан цэцгийн мандлыг хийх гэж олон хү- мүүс хөдөлмөр зарж үр- гэлж усалж тордож байс- ныг би сайн мэднэ. Гоё сайхан цэцэг шиг ариухан сэтгэлтэй хүмүүс ямар ч бэрхшээлийг даван туулна гэж би боддог. 8-ын «Д» ангийн сурагч Д. Ариунтуяа: Бага балч- раасаа эрүүл чийрэг яваа маань эрхийг сураагүйн ашиг гэж боддог. Өвлийн хүйтэн цасан шуурганаар хөдөөгийн малчид малаа маллаж, нүүдэл хийж бай- гааг радиогоор сонсож те- ловнзээр үзэж байна. Гэ- тэл хотод байгаа манай ангийн зарим хүүхэд нэг байшингаас нөгөө байшинд орох хооронд даараад гэж ярина. Зарим нь хатгалгаа аваад хичээлээс чөлөөлөг- дөнө. Энэ бол бид бэрхшээ- лийг үзээгүй, халуунд халж, хүйтэнд хөрч үзээ- гүйнх... Иймээс биеэ чий- рэгжүүлж, өглөө өдрийн тгимнастикийг тогтмол хийж явганаар аялацгаая. Ингэж бидний дунд со- нирхолтой яриа улам өр- нөж олон асуудлыг хөнд- лөө. Бидний ярианд орол- цож саналаа солилцохыг уншигч хүүхдүүдээсээ хү- сье! Яриа бүхнээс нэгийг мэдэж авбал... . Ц. ШАРХҮҮ 51 дүгээр сургууль (Шог найруулал) Батбаатар, Доржбилэг хоёр гудамжаар явж байс- иаа буудлын хажууд ши- нэар байрлуулсан таксофо- ныг хараад, -- Хоёулаа утсаар ярих Уу? ” - Бидэнд арван тав- тын мөнгө байхгүй шүү дээ. Хорьтын мөнгө л... гэ- сэнд -- Бололгүй яахав, аваад ир! Хоёулаа хийж үзье. Хүүхдүүд мөнгөгүй ярьсан л гээд байсан. (4а- рим нь товч, хоёртын мөн- тө ГЭЭД Янз, янзын юм хийж ярьдаг гэж | Дэндэв надад хэлсэн шүү. Ингээд гүйж орвол урд урдын лаксофонуудаас нэг л өөр, өвөрмөц, болохыг тэд ан- заарсангүй. Харилцуурыг авч хорьтын мөнгөд хий- сэнд орсонгүй. Тэгэхээр нь Батбаатар чулуугаар цохи- сонд таксофон хүний хэ лээр: -- БоФо болиоч, та на- рыг чулуугар цохивол өв- дөнө шүү дээ.. Юмыг хайр» ладаггүй Ти муу хүүх- дүүд Вэ? тэхэд хамжуу- гийнх нь тансофопууд бас ял хүний хэлээр: -- Та хоёрыг хариуц- тэд гайхахын ихээр гайхан, балмагдан Сандарч тарч Ч| ТҮ 7 цаанд нэлээд хол гүйв. Гэвч араас нь хэн ч хөө- гөөгүйд тайвшрав, Гэтэл мөхөөлдөс худалдаж байх нь-тэр, Мөхөөлдөс авья гэтэл хорин мөнгө дутлаа, Тэд шүлсээ залгин, залгин цааш явав. Гэтэл дахиад л таксоФон тааралдсанд Хха- жуугаар нь гарахаасаа ч айлаа, Учир юун гэвэл ярьдаг таксофоныг үзэх нь битгий хэл, зүүдлээгүй яв- сан тул ийм байдалд хүрэх нь аргагүй шүү дээ. Батбаатар оройхон гэр- тээ ирвэл дүү нь халуурч байв. Аав нь: -- Түргэн тусламж дуулдаг юм билүү гэснээ Хоёулаа явья, даах “таксофон ажиллаж байгаа биз дээ гээд хамт гарлаа. Энэхэн зуурт Баг- «баатар элдвийг бодно. Миний мөнгө. хийж гацаасан таксофолд аав.ор- вол ч дүүрлээ шүү. тэр ма- гад аавд хэлиэ. Аав иамайг яах бол? гэж бодсоор утас- ны хашууд ирснээ мэдсэн- гүй, Аав нь -- эндээ хүлээж бай! гэсизэ түүний хорьтын мөнгө хийж гацаа- сан орох нь тэр, Тэгтэл -- Нөмничулуун гуай (Батбаатарын аавыих нь нэр) ашгүй та үү? Би өнөөдөр Гэ эрхтэнзэсээ салчихсангүй, Энэ хардаа хоёр хүүхэд “хорьтын мөнгө хийн иүдээд тацаачихлаа. “Одоо тэгээд хэмзэн таксофоныг хэлэхэд Га», Номинчулуун гуай: -- Батбаатар аа! Ороод ир! гэв. Тэрээр ямар нэг аймшигт араатны хүрхрэх дуу сонссон мэт давхийн цочсоноо энэ байдлаа мэ- дэгдэхгүйг хичээсээр ор- вол: -- Ямар сонин учрал вэ? Танай хүү байсан юм уу? Аав чинь биднийг ар- чиж, засч, харж | хандалж байдаг. Чи биднийг эвдэж сүйтгэх, мон ч таарч дээ!!! Аавыгаа, хамт ажилладаг нөхдийнх нь хөдөлмөрийг үнэлдэггүй, даанч муу хүү- хэд байна даа? гэж хүн- гэнэсэн дуугаар өгүүлэхэд Батбаатар: -- Уучлаарай, би зо- риуд эвдэе гэж бодоогүй юм л даа. Зүгээр, сонир- хоод л... гэсэнд аав нь: Хүү минь, чн сониуч здигаасаа” болж энд тансо- фоныг эвдэх дөхөж дээ. Манай улс гадаадаас их өндөр үнээр худалдаж ав- даг. Бас сэлбэг хэрэгсэл нь олддоггүй ховор. Чи бид хоёр шиг шуурхай ярих, дамжуулах хэрэг хэн иэгэн хүнд гарахад ин- гэвд эвдэрчихсэн байвал ямар хэцүү болохыг чи бо- дож үзсэн үү гэхэд Батбаа- тар ихэд гомшин буруугаа хүлээв. Тар нэг л сайхан зүйл сэдэж бодсон болол- той тогсопо. Чухам юу сэ- ДЭ, бодсоныг нь та нар тааж олоорой! Н. ДАВААНЯМ (Өсвөрийн сурвалжлагч) гийн пионер сурагчид өв- лөн авч «ноос-алт» гэсэн уриан дор хурганы ноос авах пионерийн цуваа орон даяар өрнөж байна. Малчин аав, ээжийнхээ ажилд туслан амарч бай- гаа пнонер сурагчид Ццу- зааны манлайд явж «Пио- нерийн хөдөлмөрийн дэв- тэр»э-т амжилтын дээдээ бичүүлж байгаа билээ. Увс аймгийн Зүүнхангай сумын С. Эрдэнэбат, Завхан айм- Тэлмэн сумын Д. Очир, Баянхонгор аймгийн Заг сумын Н.Бат-Өлзий на- рын зэрэг олон пионер хур- га ноослох ажилд идэвхий- лэн оролцож байгаа тухай сайхан мэдээ ирлээ. Сэ- лэнгэ, Завхан, Дорнод айм- гаас ноос ашиглах арга ажиллагаагаараа шалгарч олон улсын пионерийн лагерьт «Найрамдал» -- Пионер Р. 1 Өлзий-Очир нөосыг хаягдалгүй С8- валж, Эрдэнэ сумын малчдын талархал хүлээж байна. Фөөө2өөӨӨӨөӨӨ ӨӨӨӨРӨӨӨӨӨӨӨ өөөөөөгөөөгөөөөөсөөөэөөсөөөгэөөӨ ПИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙН ЗУН - ө 2 НООС-АЛТ ө ө ” Эрдэнэ болсон хонин амарч байсан Л. Оггон- .Є. сүргийнхээ ноосыг алт гэж жаргал, Н. Занданшарав, үнэлэн арвилан хямгадаж 1Т. Цэцгээ нарын зэрэг хө- ашиглаж ирсэн ардын дөлмөрийн гавшгайчид Ч маань уламжлалыг өнөө- энэ жилийн уралдаанд х0д- шуучилж байгаа нь мэдээж юм. Яагаад хүүхэд бүр ноо- сыг алттай зүйрлэж арвич хямгачаар хуримтлуулдаг юм бэ гэж сонирхдог цөан хүүхдийн асуултад Төв аймгийн Эрдэнэ сумын дунд сургуулийн сурагч Т. Мэндбаяр: - Ноосоор гэрийн эс- тий, дулаан гутал, тэмээ- ний хом, бамбай хийхээс “эхлээд хамгийн гоё даа- вуу, хөнжил, хүний хэрэг- цээний нандин бүхнийг хийн дэг учраас ноос алтнаас Ч үнэтэй юм гэж хариулж байна. - Тийм -ээ, ноос хүний амьдралын өргөн хэрэгцээг хангах үндсэн түүхий эд болдог учраас дэлхийд хам- гийн үнэтэй баялаг болдог юм. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ, ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Т. Мэндбаяр 700 хурганы ноос авах ажлыг дүү нарынхаа хамт хариуцан авч аав зэждээ тусалж байгаа нь 2 «ЗАЛГАМЖЛАГЧ», зочлон очлоо Сайн анд, хөршүүд бие биенийдээ харилцан зочил- дог ёс бий. Энэ сайхан уламжлалаар БХЛНЗЭ-ийн Төв Хороо, В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын Төв Зөвлөлийн хэвлэл «Пио- нер» сэтгүүлийн хуудас- наа МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын төв зөвлөлийн хэвлэл «Залгамжлагч» сэт- гүүл зочлов. «Пионер» сэтгүүл зочноо хүлээн авч, монголын өсвөр үеийнхний ажил амьдралыг уншигчид- даа танилцууллаа. Октяб- рийн их хувьсгалын 70 жи- лийн ой угтан «Пионер» сэтгүүл энэ оны долоо дахь дугаартаа тусгай булан нээж «Залгамжлагч» сэт- гүүлээс бэлтгэсэн материа- лыг нийтлэв. Энэ булан «Здравствуйте--Сайн бай- на уу» гэсэн оршил үгээр эхлэж байна. Энд, БНМА У-ын төрийн шагналт, Зо- хиолч Л. Түдэвийн «Хор- воотой танилцсан түүх» туужийн «Морьтой танилц” сан нь» “бүлгийн хэсэг, хүүхдийн зохиолч Д. Да- заанямын «Аварга» шү- лэг, сэтгүүлч Г. Төртогто- хын «Найрамдлын хотын хүүхдүүд» тэмдэглэлийг өнгөт зурагтай нийтэлжээ. Мөн монголын пионерийн «ПИОНЕР» СЭТГҮҮЛД С31ГҮҮЛИЙН | ЗОЧИН цуулга, монгол ардын үл- гэр, зүйр цэцэн үг, сур- гаалаас зураг чимэглэлтэй нийтэлсэн нь зөвлөлтийн өсвөрийн уншигчдын со- нирхлыг татаж байна. Энэ бүхэн нь манай ор- ны зохиолч, сэтгүүлч, зу- раач, гэрэл зургийн сур- валжлагчдын | Октябрийн баярт өргөн барьсын нэг бэлэг юм. «Залгамжлагч» сэтгүүл октябрийн баярт зориулсан дугаартаа «Пио- нер» сэтгүүлийн газраас бэлтгэн ирүүлсэн материа- лыг «Манай сэтгүүлийн зо- ЧИН» буландаа нийтэлж байна. Энд сансрын анхны нисэгч Ю. Гагарин, БАМ- ыг бүтээн байгуулагч за- луус, Америкид айлчилсан зөвлөлтийн пионер К. Лы- чева нарын тухай Солон зөвлөлтийн хүүхдийн зо- хиолчдын өгүүллэг, шүлэг. зэрэг сонирхолтой бүтээ- лүүд оржээ. Монгол, зөвлөлтийн пио” “нерийн сэтгүүлүүд их ок- тябрийн ойн өмнөхөн бие биедээ харилцан зочилж байгаа нь манай хоёр ор- ны өсвөр үеийнхний үер- хэл нөхөрлөлд ач тустай сайн үйлс болж байна. МАНАЙ байгууллагын товч танил: сээвстэштээтэж Тойсонгийн Галсан эх тагтаа ажиллаж: байгаа хүмүүжүүлэх үйлс бүх мэднэ. СУРВАЛЖЛАГЧ орны дорнын сайхан хөдөө гу- намын ажилтны нэг. Хүүхдийг нийтийн хэрэг гэдгийг тэр сайн Тэгээд ч амьдралаас эхтэй, авьяасын гэгээтэй шүлгүүд бичиж, түүнийгээ манай гэрэлт ирээдүйн эзэн хүүхэд багачуулд нулж байгаа нь сайшаалтай, “эввиргасхэал үзэг нэгтэй нөхөртөө ажил үйлс нь өөдрөг, авьяас билэг йь өгөөмөр байхын ерөөл дэвшүүлье! е Дэгдээхэй 7 “Өрхийн “чинээ «ДЭГДЭЭХЭЙ Эргэж бушуухга ирээрэй! Амуу будаа цацлаа шүү Аяганд ус дүүргэлээ шүү! : Бушуу бушуу түүгээрэй » “Будаа үлдээлгүй идээрэй! Тойгос тонгос бөхөлзөөрэй 5 Дусал үлдээлгүй уугаарай! Алтан үрэл тариаг Аав минь тарьж ургуулсан Ариун цэнгэг усыг Би чамд авчирсан Бушуу бушуу түүгээрэй! Будаа үлдээлгүй идээрэй! Тднгос тонгос бөхөлзоөрэй Дусал үлдээлгүй уугаарай! ИНДЕКС--14140 “А--04125 “Манай Яруу найрагч Тангадын Галсан Алаг -даага- Араг- ” Түлцээ Ун ээж, баярлав --Алаг даага үзлээ гэж “Ах өөрөө баясав. , » Ногтолж бариад “ Сургаасай гэж би бодлоо омхорсон хойно ць унаад Уралдах юмсан гэж бас бодлос л ах маань Цаас авлаа. Хээр үзсэн. Алаг даагаа зурлаа Нэр нь зөвхөн Алаг даага юЮм за үнэндээ. бол Атар хээрийн, мэрэгч юм аа! ҮГ: МХЗЭ-ийн Төв: Хорооны ордон «Б» ““нориус. «Пионерийн гүнэн» сонины редакци. Битүү, ургасан бургасны цаадтайх цүнхээлийн дэр- тэд хүүхдүүдийн хөхүүнээр хашгиралдах, хэн нэгний уйлагнан чарлах дуун гэ- нэт хадахад Володья ун- шиж байсан номынхоо хууд- сыг тэмдэглэн хумхиад гүйж ирэв. Гэтэл хүүхдүүд, ижил бус даавуугаар нө- хөөс тавьсан хувцастай, даахиран сагсайсан хонгор шар үстэй нэгэн хүүг дун- даа хийн тойрч элдвээр шоглон тохуурхцгааж бай- лаа. Наранд борлосон нүү- рэндээ ов товхон цоохор тэр хүүгийн сэргэлэн бор нүдэнд нулимс гялтганан хариугүй уйлчих гээд бай- сан авч ер айсан шинжгүй хариу зсэргүүцэн, биенд нь хүрсэн хэнд ч болов дор нь хариугий нь өгөх ажээ. Володья: -- Хүүе та нар... түү- нийг.орхи! Юунд гомдоо- зо вэ? гэж хашгираад шууд очиж хүүг халхлан. зогсов. Хүүхдүүд: Чи юунд тосгоны ноорхойг өмөөрөв. Харах- гүй байна гэж үү! Наадах чинь бидний усанд ордог газар биеэ угаах гэнэ. Хол- дохгүй бол чинь адилхан зодож орхино шүү хэмээн хашгиралдан давшина, Во-: лодья тэднээс огтхон ч айж. г хулчийсангүй. Харинч ит- гэлтэй тайвнаар: -- Тэг,л дээ. Үзэмц! Та. нар эндхийн эзэд үү! Тэг- » вэл би та нарт бусдыг гом- “Доовол ямар байдгийг үзүү. - лЭЭД-ӨГЬе Л-ДӨӨ гэж ӨГүү- лээд холгүйхэн байсан бү- дүүн гэгчийн мөчрийг ухас- хийн шүүрэн автал хүүх- Дүүд айн бутран зугтлаа. Тэрбээр үнэхээр цохиод авах нь уу даа гэмээр мөч- рөө сүртэйгээр далайн тэд: нийг элдэн хөөж нэлээд холдуулаад эргэн ирлээ. Гэтэл мөнөөх ноорхой жаал хүү алга. Володья ихэд гайхан дэмий л, -- Хүүе жаал аа, чи хаа- Өмнөговь гймгийн пнопер сурзгчид зуны- хаа амралтаар тавтай сайхан «Гурвансайхаг» пнонерийн зуслангийн зургаан гч, Далаазадгад хо- лагерьт 480 сурагч, чэрэмжит Улсын Ё ээлжинд 1400 гаруй тын «Нөхөрлөл» ө, Өгүүллэг) амарч байна. Д. Сүхбаатарын хэвлэлийн | 1987. 8. 20. на байна? гэж дуудан бур- тас сүлжин хэсэг явтал: Чи юунд орилоод байгаа юм бэ! Би байж л байна шүү дээ! хэмээн уй- лагнасан дуу хажууханд нь гарав. Нэгэн саглагар бутны цаанаас мөнөөх хүү гарч ирээд айсан нүдээр түүнийг ширтэн, ямар нэг юм болбол зугтахад бэлэн зогслоо. -- Би орилоогүй, Харин чи юунд уйлна вэ? Би чамд гар хүрэх гээгүй шүү дээ! Ингэж хэлээд Володья мөчрөө хаяж түүнд дөхөв. -- Харав зу тэр. Тэд: нийг би айлгаад явуулчих- лаа.Тэд чамайг гомдоосон биз дээ. Хүү дуугүйхэн толгой дохиод санаа алдав. Алив хоёулаа та: нилцья. Намайг Володья гэдэг. Чамайг хэн гэдэг вэ? Л -- Сёмка, Сёмуха ч гэ- сон болно. Сёмуха. гэнээ. Энэ чинь сонин нэр байна. Би чамайг Сёмуха гэж байя. Болох уу? - Болно. Хүү сая л тайвшрав бололтой бяцхан инээмсэглээд гар барилаа. Володья, чи яасан. мундаг вэ! Бүгдийг айлгаж» орхилоо гэхэд Володья ичин дуугүйхэн инээмсэг- лээд: -- Гэм хийсэн хүн үр- гэлж айж явдаг гэж ээж минь хэлдаг юм лд даа гэ: лээ. -с-- Сёмуха чи энд яаж ирээ вэ? -- Яахав, гол дагаж за- гас барьж явсаар нэг мэ- дэхэд ирчихсэн . байсан. Манай тосгон эндээс нэг их холгүй л дээ. --Г Тэгвэл чи барьсан загасаа үзүүлээч? -- Үгүй эз юу... хүү гэнэтхэн нэгийг санав бо- лолтой гунигтай болж юу Ч дуугарсангүй буруу хар- чихав. : комбинатад хэлэв. 2исиэхгиииишэтии-------.. ши осоиоласссласомиь хишииооолиолилшлтэитэиг--1-077с -ш2- - Семуха чи яагаа вэ? Надад хэлээч! Хүүхдүүд загасыг минь цүнхээл рүү шидчих- сэн. Хайран загас. Ямар мундаг гутиар байсан гэж санана. Бас ч үгүй хэдэн алганатай шүү! Таван хү” ний оройн хоолонд дажгүй нэг.хүрэх байсан даа. -- Чи тэгээд юунд хэл- сэнгүй вэ? Болодья ийн өгүүлээд босож | хувцсаа дор нь тайчаад: - Алив хаана байна, заагаач! гэв. -- Хэрэггүй. Тэнд чинь аймаар гүнзгий... Би бу? цах замдаа түүнээс дутах- гүй томыг барьчихна. -- Загасыг яасан ч ор" хиж болохгүй! Володья өөр юм хэлсэнгүй. Ероол нь харагдахгүй ногоорон бай- гаа гүн цүнхээл рүү үсрэн оров. Хэсэг хугацаа өнгөр” мөгц гарч ирэнгээ: -- Би одоохон. Энд ал- га байна гэснээ, гүнзгий амьсгаа аваад дахин шум" бан оров. Гэвч удсангүй. Цулбуурдаж” боосон мө- нөөх загаснуудыг дээр өр" төн инээмсэглэсээр гарч ирлээ. .. Сёмуха тэр хоёрыг ирэхэд Марья Александ- ровна--Воло дья чи усанд ороо юу гэсээр угтав. - Ээжээ энэ Сёмуха. Хүүхдүүд түүнийг гомдоо- сон байна. -- Сёмуха гэнээ. Таа- тай байна. Би Володьягийн ээж. Алив ийшээ ор гээд гал тогооны өрөөнд оруулж ширээнд суухыг урив. Тэ” гээд байцаатай боов, ха- луун цайгаар дайлах зуур Сёмухагийн барьсан зага- сыг үзээд сайн байна гэж магтав. Тэгснээ, Володьяд хандан-чи түүнийг өмөөрч баярлуулсан чинь сайн хэ- рэг. Сайн үйлсийг хүн хэ“ зээ ч мартдаггүй юм шүү гэв. т Сан. ЖАРГАЛСАЙХАН ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР -НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ыйн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. ” МАХН-ЫН ҮЙЛ: ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БбАЙГТУН! 44 дэх жилдээ. мыйН Мо54 (2258) ө ЭРДМИЙН БАЯРЫН ӨДӨРТ 1987 оны наймдугаар сарын 31. ) х 1 | 20 Г2-1451- Сурнэш сэл. БНМАУ-ЫН АЛАРН ЯВДЛЫН ЯАМНЫ ОРЛОГЧ САЙД Х Цэлмэг тэнгэрт алтан на- ран мандаж, цэцэгсийн дунд хүүхэд багачуудын цайлган инээд цуурайлсан амар түв- шин амьдрал хүн төрөлхтөн, хүүхэд багачуудын мөнхийн хүсэл билээ, Айх аюулгүй, алалдах дайнгүй, хотлоороо амаржи- мэр аж төрөхийц толөо хүн төрөлхтөн эртнээс янагш тэмцсээр ирсэн билээ. Энэ аугаа их" үйлсийн билстдэл «Энх тайван» гэдэг үг өнөо- дөр эх дэлхийн маань өнцөг булан бүрт дайны эсрэг тэмцлийн уриа болон цуу. » райтаж байна. Монгол хэлний товч тайл- бар толийг сөхөн үзвээс, энх тайвац гэдэг бол «дайи са- муун, маргаан тэмцэлгүй, хотлоор тайван байх» хэ- мээн тайлжээ. Тийтээ, «Энх тайван» бол дайн дажингүй амар түвшин амьдралын би- лэгдэл. Энх тайвны толоо тэмцэл бол нийт хүн тө- рөлхтний ариун үйлс юм, » ОЛЗВОЙ Үүнд хүн бүрийн, хүүхэд болгоны оролцоо хэрэгтэй. Яагаад вэ гэвэл, цөмийн дайны аюул занал манай га- ригийн оршин суугч бүрийн хувь заяа, ирээдүйг сүүдэр- түүлж байна. Хүн нийгмийн түүхэнд цөм--сансрын эрин гэгдэх болсон хорьдугаар зууны хоёрдугаар хагаст эх дэлхийгээ бүхэлд нь устгаж чадах аймшигт зэр сэвсгийг үйлдвэрлэн нөөцолсон нь дайны аюул їсэг улсыг ч биш, цэг хэсэг нутаг газрыг ч биш, бүхэл бүтэн дэлхийг маань пөмөрсөн гэсэн үг юм. Гэтэл империалист, хар- гис хүчин зэвсэглэлээр,ялан- гула цөмийн зэвсэглэлээр хоөцолдөж, сансарт хүртэл зэвсэг гаргахыг оролдож байна. Тэгэхээр цом--санс- рын эрипий ийм бодит байд. лыг ухамсарлаж, цөмийн болон үй олноор хөгөөгч зэвсгийн бусад төрлийг 2000 оноос өмнө бүрэн устгах, бүс нутгийг хамарсац хям- Даваа рал мөргөлдөөнийг зогсоох нь өнөөгийн нэн чухал шаардлага юм. Чухамхүү ин- гэж шинээр сэтгэж, олон арван шиниэ санал дэвшүүлж олон улсын аюулгүй байд- лын бүх талыг хамарсан сис- тем байгуулахыг ЗХУ, ма- най улс, соцналист бусад орон зорьж байна. Үүнд хүүхдүүд та нарын хувь нэ- мэр маш чухал. Та бүхэн энх тайвны . тэмцлийн тэр- гүүн эгнээнд бүрээ. бөмбөр- тэйгөө жагсаж, онц сурла- гын амжилтаа энхийн цэн- хэр далбаа мэт өсгөн барьж явах хэрэгтэй байна. АНУ- ын Саманта Смит зэв най- рамдал, энх тайвны тэлвэ тэмцэж байсан шиг, ЗХУ-ын Катя Лычевагийн адил эп- хийн элч болон эгэ тэмцэлд хувь измрээ оруулахыг ма- най орны писнер багачуу- дад урцалж байга. 2 9 дүгээр сарын 1. Энэ өдөр хичээлийн шинэ жи лдийп нээлт, хүүхдүүд, эх эцэг бид бүгдийн баярын Ө Үнэ 10 мөнгө ГООХОАО (| аваа автав 111 25323 сурлагадаа амжилт гаргах учиртай. Энэ бод энх тайв- ны төлөө тэмцэлд сурагч чи- ний оруулж байгаа хувь из- мэр болж, айх аюулгүй, гнхк амгалан ирээдүйг ойртуулах нь дамжиггүй. Нэг тэнгэртэй, нэг дэлхил- тэй ертөнцийн хүүхдүүд эн- хийн нарги дор үсрхэл Нө- хөглөж, яндашгүй эрдмийн шимийг хүртэл, амар түР шин жаргах тав » Эвэ бол хүүхэд бүхний хүссэн. Энх тайвчы хичээл бол ЭВ найрамдал, Энх тайсны учир утгыг ослгох цагаач телгой Энэ хичээлд ИДЭВХҮЗЛ Орол- рэгчн »? 1 ? мэцэтээн » ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Хайрт пиопер сурагчид аа! Та бүхэнд хичээлийн шинэ жидийн нээлтийг тохиолдуу- лан БНМАУ-ын Ардын бо- ловсролын Яам, Д. Сүхбаа- зарын нэрэмжит Монголын янонерийн байгууллагын Тов Зөвлол чин сэтгэлийн “ха- луун мэндчилгээ дэвшүүлж байна. «Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай» МАХН-ын Төв Хорооны «э- дэв болон нам засгаас гар- гасан бусад чухал тогтоол шийдвэрийг 1987-1988 оны шинэ хїчээлийнН жи- лээс эхлэн манай орны ар- дын боловсролын байгуул- лагын нийт ажилтан, багш, сурган хүмүүжүүлэгч, пио- тер сурагчид хэрэгжүүлэх учир туйлын их хариуцлага ногдож байна. Манай ард түмэл хүү багачуудаа гэрэлт ирээдүй, итгэл найдвар төдийгүй. мөн- хийн бэлгэ тэмдэг гэж. хүн- дэтгэн змэрлэдэг. Энэ нь хо- рин нэгдүгээр зуунд эх ор- ныхоо хөгжил цэцэглэлтэд Та нар шийдвэрлэх хувь нэ- мэр оруулахыг хэлж байгаа хэрэг юм. Хүүхэд ахуй цаг бол хү- ний амьдралын удиртга ирээдүйн дуудлага, их зас мын эхэн билээ. Та иар сэр- гэлэн, сэтгэл зориг өрнүүн, бие бялдар зрүүл чийрэг, Энэ сайхан насандаа эрдэмд шамлан суралцах нь хамгаас чухал. Тодорхой хэмжээний мэд- лэг эзэмшихийн тулд бие дааж сурах чадвар, дадал эзэмшиж, номтой сайн нө- хөрлөж, эх хэлнийхээ яриа- ны ба бичгийн соёлыг сай- тар эзэмших хэрэгтэй. Эрдэм боловсролтой болох нь та нар ирээдүйн амьдралын зо- рилгоо биелүүлэх хэрэгсэл болоод зогсохгүй, үнэнийг таньж мэдсэнээр өөртөө баяр хөөр авчрах хүчин зүйл бол- во. Учир бүхнийг ухааран сэтгэгч хүй л улс нийгэмд хэрэгтэй. Ухаан далай номоос эхтэй. Пролетарийн их 30- хиолч Мансим Горький «Мэд- лэгээс илүү нх хүчтэй зэв- сэг байхгүй, мэдлэгээр зэв- С-Э--тоэс3-шо6ст2»-яжо. биш гэ сэглэсэн хүн ялагдашгү Й юм» гэж сургасан, Та нараас л 6б атарлаг малчин, ажилчин, тариаланч, эмч, уран зураач, яруу най- рагч, эрдэмтэй мэргэд, багш, нийгмийн зүтгэлтэн төрөн гарна. Багаасаа ажил мэргэжлийн чиг баримжаагаа зөв олж, авшшитллжолсикєттгүт харан дуурайхыг эрхэмлэвэл зохино. Бага балчир дүү нараа ас- ран ха 7 үе тэнгийн- 3 нөхөрсөг, нянжин сэтгэлээр хандаж, настан буурал, ахмад хүмүү- сийг хүндэлж, үг сургаалыг нь ямагт биелүүлж, хүнлэг зан чанар, үнэнч шударга МАНАЙ ОРНЫ ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН ПИОНЕР СУРАГЧДАД ИЛГЭЭСЭН ЗАХИДАЛ шилжилэлихшихлэлажпллилилтилиллатхиихилллииииилииисилллиллиэа тэр чиглэлээрээ зохих хэм- жээний боловсрол, мэдлэг, Чадвар, дадал олж, өмнөө өндөр зорилт тавин, түүний- тээ хэрэгжүүлэхийн төлөө ндэвх чармайлт гаргавал сайн ажиллаж, сайхан амьд- рах болно, Анги, пионерийн бүлэг, са- лаа, дотуур байрны тасаг, биеийн тамирын секц, төрөл бүрийн хичээлийн дугуйлан гээд манай хамт олны ам- жилт бүхэн надаас шалтгаал- на гэж хүүхэд бүр ухамсар-. лаж сурч, ажиллаж амьдрах зорилго тавих нь хамгаас чу- хал юм. Чехийн алдарт сурган хү- мүүжүүлэгч Я. А. Коменс- кийн Алпваа хүнд зан тө- лөвийн байдал нь ёс сурта- хууны үндэс болдог. Иймээс зан байдал, сэтгэл санааны талаар сайн юмыг дуурайж, биеэ авч явах нь чухал гэс- нийг санаж үеийн нөхөд аав, зэж, ах дүү, багш нарынхаа аль сайн сайхан чанарыг олтц С0НОР СОРГОГ ПИОНЕРҮҮД Дундговь аймгийн Дэ. рэн сумын дунд сургуу- лийн тавдугаар ангил Б. Батмөнх сурдаг. 1987 оны тэр нэгэн орой сумын товд цасаар шуурч байлаа. Батмөнх дуу Насанбатын хамт ан- тийнхаа сурагчаас хичээл дээр ойлгоогүй зүйлээ асуухаар явж байтал 7Кан- цан гэдэг айлын илүү гэ- рийн өрхний завсраар гал улалзаж байхыг олж ха- рав, Тэд хажуугийн гэрт ултаж байсан хүмүүсийг сэрээж гэрлийн утсыг сал- тан-хувин хувингаар ус хийн галыг унтраажээ. ТШШууртатай шөнө галын аюул газар авсан бол олон айл өрх галд өртөж, нийгмийн болон амины ихээхэн емч үрэгдэх байв. Б.Батмөнх, Насанбат нар сонор соргог байж улс нийгмийн өмч хөрөнгийг хамгаалан пионер «Фсны үүргээ нэр төртэй бие- лүүллээ. Багш Д. ТӨМӨР (Фото сурвалжлага) Булган аймгийн |Ийнгэт. толгойн сангийн ам ахуй өөрийн хөрөнгөөр инонер сурагчдын «Бамбаруушхан» лагерь байгуулж олон арван хүүхдүүд аятай сайхан амрахын зэрэгцээ 2000 га- руй кг өвсөн мушгиа, ха- лиар, хөмүүлийн дарш хийж малчин ах эгч нартаа ту. саллаа. Зураг дээр: «Бамба- руушхан» лагерийн хүүх» дүүд чөлөөт цагаараа, үйл явдалд итгэж явбал та нараар хүн бүр бахархаж, тэр хэрээр санасан хүссэн хэрэг чинь бүтэж, аз жаргал баяр баясгалан бялхаж байх болно. «Эрүүл биед саруул ухаан оршино» гэсэн мэргэн сур- гаалыг эрхэмлэн багаасаа бие бялдраа чийрэгжүүлж, би- еийн тамир, спортоор хичээл- лэж, ариун цэврийг чандлан сахиж, цагийн хуваарийг на- рийн Сиримталж тэвчээртэй ажиллаж сурвал эрүүл энх саруул сайхан өсөн бойжиж, санасан хэрэг сонгосон мэр- гэжлээ эзэмших бат бэх үн- дэс тавигдах болно. Эх орныхоо түүх, соёлыл дурсгал, байгалийн үзэсгэ- лэнг хайрлан хамгаалж, ард түмнийхээ шилдэг сайхан уламжлал, ёс заншлыг сай- тар мэдэж, өвлөн залгамж- лахын хамт ардын аман зо- хиол, хүн төрөлхтний | сон- годог утга зохиол, урлаг, хөг- жим, бүжиг, жүжиг, уран ба- рилга, шинжлэх ухааны шил- СОЭ-шоэс-2-тжэеСТЛУ-яжэеЄЛЛ»-иЖэе дэг бүтээлийг га үйлдвэр гийн аж у орон, эд хогш дэвтэр цөм лан авах, эдэлж үнэт хөрөнгө мөн, Нийгмийн баялагт миний юм, бидний юм гэсэн ариун сэтгэлээр 7 аар хандах хэрэгтэй. Үйлдвэрлэлийн хөдөлмөр, эдийн засгийн хэмнэлт, хө- дөлмөрийн бүтээмж, бүтээг- дэхүүний чанар, аж ахуйн тооцоо, ажлын хөлс, хөдөл- мөрийн сахилга зэргийн та- лаар тодорхой төсөөлөлтэй болж, ариун цагаан хөдөлмө- рийн үнэ цэнийн талаар ан- хан шатны боловсрол, мэд- лэг олж (авах нь аж ахуйч бус аливаа илрэлтэй хийх тэмцлийн зэвсэг болно. Хө- дөлмөр бол хүнийг баяр баяс- талан, ялалт, сайи сайханд хүргэдэг билээ. Аливаа хө- дөлмөрийг чин сэтгэлээсээ, зорилготой эрхлэх нь та на- рын оюун ухаан нэмэгдэх, жинхэнэ эрдэм боловсролтой, соёлтой, үнэнч шударга, авьяас билэг төгөлдөр, эрүүл чийрэг хүнлэг энэрэнгүй сай- хан сэтгэлтэй хүн болох цо- рын ганц зөв зам мөн. Пионер сурагчид аа! Октябрийн социалист их хувьсгалын 70 жилийн түүхт ой, МХЗЭ-ийн ХЇХ их хк- рал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» Ү1 чуулган- даа сурлага, хөдөлмөрийл өндөр амжилт гаргахыг уриалж байна. БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН ЯАМ, Л.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв зөвлөл 1987 Ц. 31. «сс» 1987.11.31 Гссссс----г------ ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ--87 - Саальчин охнд: Булган аймгийн төвийн нэгдүгээр сургуулийн сурагч Б. Ор- хончнмэг, М. Өлзиймаа, Б. Баасанбат, М. Бямбаа, Л. Отгондаваа нар Орхон су- мын «Чойбалсанчь шэгдэлд ажиллаж тус бүр 5-48 үнээ саажээ. . х « Булган хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн УП эмтийн сурагч М. Бямбаа саалийн хугацаанд 3200 аинтр сүү сааж бусдыгза хо- шуучнллаа. Фотог Л, БАТСУХ эи--- ёр 1987.ҮШ.3ү ко-с-2»-сэ-с21-9ЖШовёс2» өжо«СТЛ»-шжо 13-нжоесоо» зашш-с-01»-шоёсс120-чтиое башьлииаймлэнэнихиийад, ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3. Цна 884125: ЛЭ ЛТЭМИЙРЖ мхзэ-ийн в6 жилийн МХЗ. Омхзэ онд өдрийн энэ мөчийг тэсэн ядан хү ээж байсан. Манай орны цөг жавхлант залуу үеийнх ний төлөөлөгчид баяр хөөр тэй д хууртайгаа хуран тут Чээ бид бүхэн Хүсэн хүлээсэн цг лоо. Тусгай зассан и МАХН ын Төв Хороо- 1с төрийпл Товчооны мын Төв Хороо бичгийн дарга Ц.Намсрай. МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Тов- чооны орлогч гишүүт БНМАУ-ын Сайд рын Зөвл орлогч дарга : гомбо, БНМАУ Сүрэ БнмАУ дын Их Хурлын Тэргүү- дэгчдийн нарийн бичгийн га Ц.Готов, МХЗЭ-ийн үгээр на- дарга Ц.На- МАХН-ын Төв хариуцлагатай . МХЗЭ-ийн Төв рийн бичгийн Та нар, яам. тусгай рын сайд, дарга вар, вьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтнүүд гарч ирэв. Төв Хороон Ончгийт ри: рангэрэл, Хорооны ажилтну Хороот Нөхөр ЧЦ. Нарангэрэл нийслэлийн залуучуудын соёлын төвийг ашиглал- тад хүлзэн авах цуглааныг нээж. дэлгэрэнгүй үг хэ тлэв. Тэрээр хэлсэн үгэндээ: «Манай залуучууд аж- лын (зхлэл санаачилгыг гаргадаг тедийгүй, түүний- гээ хэрэгжүүлэхэд авьяас билэг, хүч чадал, хөдөл- мөрөө дайчлан зориулж, зорьсондоо хүрч чадда- гийг харуулах нэгЭн тө- дорхой баримт бол энэ залуучуудын соёлын төв юм. Энэ төв нь 30 сая орчим төгрөгийн төсөвт өртөгтэй, 5400 амметр ашигтай тал- бай бүхий таван кориустай хурал-коицерт, кино-лекц, эстрад-нийтийн бүжиг, үзэс тэлэнгийн танхимууд, за- луу зохиолч, лектор, хөгж- мийн зохиолч, сэтгүүлч, марк, тэмдэг цуглуулагч, --. МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц.Нарангэ- рэл залуучуудын соёлын төвийг нээж байгаа НЬ Фотог С.БОДООШ кино-фото сонирхогч, за- луу эрдэмтэн, оюутан за- луучууд, интернацнионалч, дайчин алдар, ХЗЭ-ийн ажилтны илуб зэрэг 20 орчим нэгдэл, клубтэй 60 гаруй өрөө. тасалгаанд 2000 хүнд нэгэн зэрэг үйлчлэх өрчин үеийн тех- ник хэрэгсэл, төхөөрөм- жөөр тоноглогдоод байна. Манай орны нийт хөдөл- мөрчид залуучууд МАХН- ын ХЇХ их хурлын шийд- вэрийг амжилттай хэрэг- жүүлж, Аугаа их Октяб- рийн социалнст хувьсга- лын 70 жилийн ой, МХЗЭ- ийн ХЇХ их хурлыг гавш- гай хөдөлмөр, онц сурла- га, спортын дээд амжил- таар угтах хөдөлгөөн эрч далайцтай өрнөж байгаа үед залуучуудад зорнул- сан соёлын нэг шинэ төв байнгын ашиглалтад орж байгаа нь улс төр, хү- мүүжлийн нэн чухал ач йн Төв Хороо- ны залу дын соёлын төвийн нээлтийн ёслолын цуглаанаас хийсэн сур- валжлага) холбогдолтой юм» тэж үйл явдал тэмдэглэв. Залу УДын соёлын тө вийн барилгыг барьсан монголын ардын армийн барилгын цэргийн .. дугаар ангийн захирагч Л.Чимэд уг барилгыг хугацаанд нь чанарын онц үнэлгээтэй " барьж ашиглалтад хүг ийн Төв Хорооны гээр нарийн бичгийн дарга Ц.Нарангэрэлд гар- дуулав, Мөн залуучуудын соёл хүмүүжлийн төвийн дурс- галын түлхүүрийг барилга- чин -дайчид хүндэтгэлтэй- гээр өргөн ирж гардууллаа. Дараа нь МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Тов- чооны гишүүн, МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бич- гийн дарга |Ц.Намсрай, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц.Нарангэрэл нар улаан тууз хайчилж, нийс- лэлийн залуучуудын. соё- лын төвийг байнгын ашиг- лалтад хүлээн авлаа. Ийнхүү манай орны нийслэлд өсвөр залуу үеийнхний амралт, чөлөөт цагаа зөв боловсон ӨНГӨ- рөөх, сурч мэдэхийн эх ундарга болсон бас нэг шинэ төв ашиглалтад оров. «Тавтай морилно уу” гэсэн дотно сайхан үг та биднийг үргэлж найр та- вин угтах болно. Манай сурвалжлагч н.энхчимэгГ ЧЕХОСЛОВАК- МОНГОЛЫН ЗАЛУУЧУУДЫН АНХ ДУГААР УУЛЗАЛТ УЛААН Ё. БҮЧТЭНИЙ КОМИССАР БАЙХ САЙХАН Улсын багшийн “дээд сур- «РАДУГА» ЧУУЛГЫНХАН гуулийн түүх, пионерийн уднрдагчийн ангийг төгсч 4 ЁХс мэргэжлийн диплом өвөртөлж Ї 3 295, байсан баярт тэр мөчийг На- | 11 рантуяа мартдаггүй ээ. : 2Ё Энэ үеэс хойш даруй хоёр жил өнгөрчээ, Энэ хоёр жил слаг хүүх- дүүдийг өөртөө нэгтгэсэн «Радуга» (Солонго) чуулга би юу сурч бүтээв ээ? 1975 онд байгуулагдаж ( 5 у сур ы ян Төсонцэн. РЭЭ шалгарч Чехословак-Мон өнгөрсөн хугацаанд жүж”” гээ өвсгөл аймгийн Тосонц: голын залуучуудын анхдугаар зуглиултгн Эрулогот р гэл сумын 8 жилийн дунд уулзалтад төлөөлөгчөөр орол- олон "программ бэ? 5 1 сургуульд шиг ан цож байна. 12 123 уд 8! П 7 Зөвлөлт орноор, айлчлан в Бэхлоцдөн сн 22 ш :- Энэ түүхт саяхан үйж ях хэрхэн боддог йн 3 гэ "явдалд оролцох болсондоо их хурлын баярын концер- Мсофажталасож: явдалд орошцод болсонцо даа хүүхэдтэй ажиллана гэдэг тийм ч амаргүй. Тэдний со- нирхлыг татсан, үр өгөөжтэй Братислав хотод эвлэл, пио- нерийн ажилтнуудын ярилц- лага зохиогдоно гэсэн. Тэн- тод оролцжээ. 2 «Радуга» чуулга Ленин град хотын яруу найрагч, хөгжмийн зохиолчдын хамт- ажил сэдэж хийх хэрэгтэй. дээс шинэ сонин зүйл ихийг ран бүтээсэн, өөрийн өнгө Юуны өмнө идэвхтэн Сон- сонсч мэдэх болно, Чехосло- аястай, хүүхдийн | баяр гуультнууддаа пионерийн ьанкийн пионерийн байгуулла- ажлын мэдлэг системтэй ол- гоё, Ингэвэл хүүхэд хүүхэл- тэйгээ ажиллаж сурахын дээр ажлаа бие даан хийхэд тус пионер сурагчдынхаа итгэл дөхөмтэй. ТҮ сэтгэлийг өвөртөлж яваа Ч - д? Наран- айхан боломжийг ми“ Яг л энэ бодлоосоо Наран- ийм сай ЭнИй ҮВӨНН гын ажлын туршлагыг судалж өөрийн сургууль бүлгэмдээ . нэвтрүүлнэ. Бас олон зууЧ баясгалан, ирээдүйн тэмт”- лзл нэвт шингэсэн тТогЛОЛ- тоороо хүүхэд багачууд төдийгүй нийт үзэгчид, мэргэжлийн байгууллагын зүгээс өндөр үнэлэлт ав- Сүүлийн үед бэлтгэ- «Радуга» чуулгын тоглолтын хэсэг. хувь 7 Онтябрийн их хувьсгалын Зураг дзэр: чээ. Ч сэн «Нибальчиш хүүг, 5"3 . яүүлэхэд идэвхтэй зориулсан туяа ажлынхаа анхлы гарааг ний хамт олон, шин дэлхийн Хлид 27 4 мод цанын 7 байв: нэг. хивмжээ” В.. Лениний эхэлсэн, Ингээд Бнж: хтний рүүд коодн шоо Хөг! хөгжимт жүжиг нь. ЗҮХ минь Ч МПС-ын төв хичээлийг чапартай хийж, ан- бүчтэний комиссар” пэРн 2, тйо удирдсай багш нарт Ч хамгийн дуртай бахархал бол: лагын тусгай шагнал хүрт- сэн тус чуулгын хамт олон БНМАУ-ын Хүүхдийн тө- холбоотын болон Ленин- трад хотын тєлевизээр нэвтрүүлэгдээд байна. . онцлогийг Сон мэргэжил гэж сэтгэл досд, | лон өгүүлсэн юм. дон, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерь зэрэг пионерийн ажлын тайлбарлан таняудиа, чад- леө фондын төв номиссын 5 байгууллагууд | өөс ги рөр үеийнхний урилгаар манай оронд 30- 20 8ллвн ЁэЭМСЧ Улаан бүчтэний комиссар Мин “урссан комиссар, соёлын хүмүүжлийг дэмж-. /зндсон 22. 3... хангай : А, Нарантуяа ажил үйлсээ. байх са . : ”Жл РТиуйлч ши... цэгээ тээ”- 4. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН зэшээсТ2»-счжо-С1»-9шээс21»-оёст1»шоз СОО» шоест1» шээс» 1287.УШ34-- цолгин шарга даагаар юүлж унаад», хорвоогийн цаст ца- гаан уул өөд тэмүүлэн ави- рах аянд «би» баатар маань аньж 4321 3 Маргааш хичээл эхэлнэ. Зуны гурван сар хүлээсэн (найруулал) жигиалдан инээж хөхөрч, үерхэж наадна. Өглөө эрт ХОРВООТОЙ ТАНИЛЦАХЫН УЧИР дааган дээрээс өгүүлсэн “байна. танилцсан түүх» дэвтрийг уншигч бусдын нэгэн мо адил мацаж риныхоо нуруун хараад юу үзсэнээ «Хорвоотой номын энэ багачууд та нар, бусдын аль эрт нээ- чихсэн «хо рвоог» өөрсдийн 5 нүдээр дахин нээн таньж бяц- баярт өдөр ирнэ. Уулзаа- сургуулийн зургадугаар бүрээн дуугаар жагсаж, Эрдэмтэн зохиолч Л. Тү- хан оюундаа баяр бахархал гүй удсан найз нартай. ацгийн сурагч | Сүхбаата- уралдаан тэмцээнд ч, хоол ф лэв «Би» баатрын өгүүлэм- гаа нүүр учрана, Энэ л бо» рын Ганбат гуравдугаар УНДАНД ч, галын наадамдч фржээр хүний ага насны долдоо сэтгэл | ДОГДОЛСОН удирлынхаа амралтаар тэр. л жагсаалаараа цэгц- амьдрал тэрхүү бага насанд Ганбат тэсч сууж, чадалгүй 560 хониноос 600. хурга тэй алхацгаан ирнэ. Олон ф ОРЧ тойрон, эх дэлхийн -- сургууль өөдөө алхав. Тэр бойжуулсны дээр 89 шуу- хэлийн хүүхдүүдтэй амар- болоод нийгмийн түмэн 23 -АЛУДЭВ: К сумын төвд суудаг малын дай аргал түүлээ. | Хонь На Гэдэг олон оронд айл- фҮсэгллгүдтэй хэрхэн танилц- “Ор ООТОЙ : эмчийн хүү л дээ. Ээж нь хариулж явахдаа хэд хэ- ЧИлсан шиг сонин сайхан даг тухайг сонирхол татахуйц х В : : монгол хэл, уран зохиолын дэн хурганы уут, нэмнээ 9дГаад хэзээ ч мартахын ар- өвөрмөц хэлбэрээр илэрхийл- 3 ФЭ богш. Гэр нь сумын төвд Ч оёхын хамт эрэг, гангын ГаГүй. халуун | дурсамж сэн «Хорвоотой танилцсан Галбат хичээлгүй гүед ХӨ- ёроолд хийсэж бөөгнөрсөн ДҮҮРЭН..Гомбо ахындаа Ф түүх» туужийнхаа бага инас- дөө байдаг эд. Амрал- морь д-ч хошой аварга малчин хазаар өвс арван шуудайг түүж малаа тэжээв. Тууж болж эргэж ирээд шимээсгээр өвс хадаж, бухал, нуруу гүүргийн дуу хадаахдаа Ч ны хүүхдүүдэд зорнулсан эх- Ө ий дэвтрийг 1970 онд хэв- ал хариулж амжи. явсан хоёр хэсэг хонь нь босгохдоо ч, үдшийн бү. Фф.лүүлсэн. Хүний нийгмийн Хөдөө очдог айл нь СУ» тодорхойлолтын ийм хоёр РИйгээр хонь хурга ялган үзэгдэн Мбац, ханьж, мэдэ өсвөр хї йн хүслэн автсан Ф Гомбынх. Төрөл. садан нь РГүүлбан Харагдах 5 ( - ЕсНЫхан ЧЭ хүчээрээ хэ- Гомбынх. -Төрөл. сада шиг болсныг хүү уншив, ЦЭНХэр нүдэн . Колягийн Бэс ЦХү Ё Ф .Сиш ч эднийд гэртээ бай- ...Ганбат малын хот, нар, бөмбөг өшиглөхийг биширч, ө ний ч мэддэггүй. юмыг БЬ Э Ф гол юм шиг дасч ИДЭЭШ- салхины дотно дулаахан буржгар үстэй Куба хүү хээр зорьж: байгааг Эх 3й Юуг 5 Ф Малд дуртай сэтгэл үнэр дагуулан алхана, Өм- Родригосийн адтай бүжиг- баатрын өгүүлэмжтэй дүрсэл. бо их ф Нь -ийх “болгосон 7 хэрэг. нө нь будаг шунх ханхал: НЭХИЙг гайхна. “Вьетнам ө СЭН” /уг”-номын хоёрдус р фр Олоо ч тэр хөдөө өнгө- сан сургууль нь ойртсоор, ОХИН Магийн: торгомсог ча» дэвтрийг саяхан хэвлүүллээ. рүүлсэн хаврын хавсрага- “Хавар улаан элс, шороо МИН хувцас,өмсөж, түүдэг 2 ш төрүүлсэн тэр бүхнээ өвлөн тай. зуны нар, бороотой байсан тоглоомын талбайд Г8ЛЫынН дэргэд нугалаа татан Ф Энэ номын аЗамтай ТЭ- авч өсвөр насанд дамжуулан ”32:4 үдийг сэтгэлдээ ээлж- ногоо ургажээ, «Ганбатын Уянгалуулах дуу чихнээ нилцсан нь», «Хангайтай 14- хадгалж нандигнан тээж ирж ө лэн тээж явна. сэтгэлд ахиад л зуны ам- Чимэгтэй. - Ф нилцсан нь», «Нийслэлтэй шүү дээ. е »-Оройн нар уулын цаа- ралтын нь өдрүүд хөврөн : «Ганбат явсаар ижил танилцсан нь», «Ногоотой та Ф гуур орох болоогүй ч үүл- орж ирэв. цглл ДаСад болсон «ХИЧЭЭЛИЙН ө цилцсан. нь», , «Үлрэмтэй Бх Тэгвэл энэ номыг уншса- Ф ний цаагуур шургаж, элс 2 Хээр үрээ урд хоёр байрныхаа довжоон дээр ф).иилцсан нь» гэсэн гарчгий Ч наар хүүхэд бүхэн амьдра- хуйлран босов. Төллөсөн, хөлнийхөө хооронд толгой- Гарч зогслоо. Үдийн наран ёр дотор хүүхдийн Сага снасан лыг «Хорвоог» эргэн тойрон төллөөгүй хоёр хэсэг хонь гоо оруулан бухав. Гомбо Доогуур дөрвөн зүг, най- ф гайхаж явсан зүйл хо- тод харж Солох «өсвөр нас» Ф сорлупан дунд нь явсан ахынх нь цагаан гэр, хот Ман зовхист цэнхэр торгон жим өсвөр насанд ерийн юм Өр гєслол бор хүү хуйсагнасан ф) тэнгэрийн царайг хэдэнтээ дүүрэн налайн хэвтсэн хонин сүрэг, баруун талд хөшиг намирах шиг хонин зэрэглээ татна. Зүүн зүг болж, аймаар сүрдмээр бай- сан нь сүр бараагаа гээж, хэмээх нэгэн уулан дээр гавч ирлээ. Тэрхүү уулан дээр ирэх замд дэлхий дахины бо- ажсанаа алхаагаа хурдас- нь нэг гарч, зүүн талд нь Харав. Тод улаан зам алс: нууц далд нь илэрхий болж, лон өөрийн орны шинжлэх галаа. Хөтөлсөн тэмээний нэг гарч байлаа. ран зурайна. Аймгийн шар ээдрээтэй,” нь ,тайлагдаж, .Эр- ухаан, урлаг соёлын нэрт зүт- нь урд бөхнөөс “зөрүүлж -- “Хурга хүрээд ир. Вөөр дамжин нийслэл хо- гэлзээтэй нь танигдаж, байна. сэлгэн Л. Брайль, Н. В. Го- өлгөсөн хоёр уутанд ар- лээ. Цааш нь туугаарай ТОД хүрэх их зам эхэлнэ. 2 голь, Д. Сэнгээ, багш Б. Цэ- Өө ваад иялх хурга хийжээ. гэх цангинасан дуу сонс» Хэрвээ дээд сургуульд : «Нэгийн долоотой танилц- вэгжав нарын 60 гаруй түүхт Тэдний майлах турьгүй дов. Хар "суран жолоо ОРОХ уралдаант шалгалтын сан нь», «Бо намын түүхтэй хүмүүс мөн зохиолын олон Ф дуу сонсдоно. 7 залж, хээр үрээндээ та- Давааг саадгүй давбал тэр танилцсан-нь», «Дуурьтай-та-арван баатруудтай танил,7ул замаар явж аав шигээ мэл, . шуур буулгасан хүү хурга- нилцсан нь», «Уралдаантай даг юм, агвы ХүҮрРҮЙЛНВДЭ НЫ Ургаа ЦЭВГҮҮЛЭВ: малын эмч болно гэж бод- танилцсан нь» зэрэг сэдвээс 2 ай: мээний алхахын тоолонгоор «...Өсвөрийн төлчин» лоо. 1 би, хүн: өөрөө гхорвоог хоног, гхо- 8 Вэ год инчын санж тууж 49 боорон дээр нь бөндөгнөнө. уралдаанд, улсад хоёрду- Баруун зүг харав,. Хо- ногоор улам . улмаар тавих ОНОО 353 өр, ЕУсагэн 8 8-3 Өр Цасан шуурганаас өрсөж Гаар байр "эзэлсэн тул тынхыг бодвол арай бүдэг- алхмаа нээж буйг уншина. Зи ас ханчЦ1 5 1төсэн ЭрНн р хонио хаваржаандаа оруу- ОЛОН “улсын “пионерийн хэн хос зам гүвээ даван рта 2 үгээр лах гэсэн хүүгийн бие дэ- лэмхэн ч санаа сэтгэлд нь дэлхий, дээрх нар, сартай- гаа уужимхан ба-гтаж бай- Ф лаа. Еазрын элс өндөрт гарч, дээрээс малгайлах Ф цастай холилдон бууж эх- Ө хэв. Гэлээч хүү хоёр хэсэг хонио хооронд нь нийлүү- Ф лэлгүй туусаар. Тууж яв- сан хонь нь үсэг, үг, өгүүл- бэр болон хувирч үзэгдэв. «Найрамдал» зусланд ам- рах эрхийн бичгээр шаг- нав» гэсэн уриалга өвөр- төлсөн хүү Улаанбаатар руу цагаан онгоцоор ни- сэв. «Найрамдал» зуслан харж |ханахын аргагүй үзэсгэлэнтэй сайхан, хан- гайд орших хүүхдийн хот- хон ажээ. Түүнээс ч илүү оджээ. Хөдөө нутаг” руу хөтөлсөн энэ замын ха- жууханд Гомбо ахынх бай- гаа. Малын эмчийн зам ч, малчны суурийн зам Ч хэзээ нэгэн “цагт хөдөө сайхан нутагт минь хүргэж өгнө. Энэ насны минь амьдрал тэнд л. бий гэж бодлоо. Маргааш хичээл эхэлнэ. Өнөөдрөөс маргааш эхэл- : Ф Харин энэ Ном хүн бүх- ний мэддэг юмыг би мэддэг- гүй байлаа гэсэн өмнөх но- “мын «би» баатрын өгүүлэмж өргөжин өөрчлөгдөж, цөөхөн Ф хүний мэддэг юмыг энэ на- Ф санд нээдэг болсныг мэднэ. «Сурагчидтай танилцсан нь», ө «Шалгалттай танилцсан нь», «Орос хэлтэй танилцсан нь» «Зохиолчтой танилцсан нь» төгссөн “байна. Бодоход хүүхэд” масны амьдралаас тэрхүү өв нь өдөр тутам гээн гээгдсээр, оронд нь буурь суурьтай залуу нас ны «хэний ч нээгээгүй бай- гаа юмыг нээх хүсэл, төрх төлөв аажмаар эзлэх нь лав- тай билээ» (3) гэсэн бодол төрөн хоцрох болно. Хүүхдүүд ээ- Сонирхсон гайхамшиг бол олон орны зэргээс хэний ч мэддэггүй ЗҮЙЛЭЭ энэ номоос уншиж, 48) «Баянхонгор аймгийн үе тэнгийн охид, хөвгүүд НЭ. ф)ггуыг нээдэг болохын тулд, төрсөн сэтгэгдлээ соннидоо ӨФ ГБаяп-Овоо: сумын дунд өөр өөрийнхөө хэлээр дур- Ц. САНЖЖАВ нээх юмаар барагдахгүй баян бичээрэй! Ф өвөгсөөөөөөөөөөөөөөөөдөөӨө ӨӨӨӨӨӨ2ӨӨӨӨӨӨӨ" Өглөө эртлэн бослоо. Хүүгийн ерийн нэг өдөр ингэж Л эхэлдэг. Зуны амралтын өдрүүдийг өөрт Солон хүнд хэрэгтэй, сонирхолтой үйл ажлаар өнгөрөөх юмсан гэж хүү хичээнэ. Тиймээс ч хонио бэл- чээрт эрт гаргаж өдөрт хариулж, Энэ их ажлын хооронд гарсан зав чөлөөг Ч ДЭ- Амралтаараа олон ном уншиж зарим нэг хичээ- давтахаар төлөвлө- сөн. Хонио бэлчээрт гаргаад сүр- гийнхээ захад тавлан хэвтээд Ссо- нирхолтой ном уншина, Энэ агшин сайхан Эрдэнэ ан- тийн сурагч Р, Өлзийсүх хүү аав зэжийинхээ их ажилд, тусалж, малч- олон ном уншиж зуны амралтаа оингө- оройд хотлуулиа, мий өнгөрөөсөнгүй, лээ бататган хүүгийн хувьд хамгийн мөч байсан. /Төв аймгийн сумын дунд сургуулийн УИ ны хөдөлмөрөөс. суралцан лэӨ. ! Маргааш бас эртлэн босно. Гэх: дээ бэлчээрт бус эрдмийн их аян- БАТСУУРЬ даа яаран одно... Судалбар Фотог. Д. хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын «Пионерийн үнэн» сонины редакци. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон Б корпус. 1234567х )101112 "явсан «бага насны балчир ца” таан унагаа, өсвөр. насны ИНДЕКС-14 165 А--05562 Ц Д. ХҮҮ хлэгчийг түвшинтөгс 2 МХЗЭ-ыяд Төв оо БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 44 дэх жилдээ. Ме55 (2259) ө АНХААРААРАЙ! 7) 7В27 “Р ХАМГААС ҮНЭТЭЙ ЦАГ МӨЧ Эх орны хөдөө нутагт нх ажлын иамар айлчлан ирлээ. Намрын сард мал сүрэг тарга хүчээ базаана. дарна, ногооны ургац үйцнэ. Хүн ард маань өвөл, хаврын хатуу хахир- тан цагийг туулах хүнс тэжээлээ намрын сард бэлтгэнэ. Тийм ч учраас намар их ажлын улирал болдог. Өнөөдөр улс орны маань анхаарал, хүн ар- ДЫыН маань хүч хөдөлмөр тариа, ногооны талбай, от- рын бэлчээрт төвлөрч бай- на. Өвс хадлангийн ажлын нуруу нугарах тийшээ хандсан ч тариа, ногоо ху- х ажил эхлээд ид өр- нөж байна. Тариаланчдад хүч иэмж тээвэрчдийн цу- ваа, оюутны оргилсон хүч бүрэн жигдэрчээ. Хичээлийнхээ шинэ жи- лийг эхлээд байгаа пионер, сурагчид «Пиоиерийн де- АНХААРААРАЙ! 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 2. э АНХААРААРАЙ! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ЛХАГВА Үнэ 10 мөнгө АНХААРААРАЙ! ЭНЭ НАМАР УЛСЫН хэмжээгээр ҮР ТАРИА 798,5 МЯНГА, төмс ХҮНСНИЙ НОГОО 54,1 МЯНГА, ВБВ | ТЭЖээлийн УРГАМАЛ (ТЭЖЭЭЛИЙН кВ НЭГЖИД ШИЛЖҮҮЛСНЭЭР) 254,4 МЯНГАН ТОННЫГ ХУРААЖ АВНА. сант-ургацын талбайд» уламжлалт Хөдөлмөрийн аяндаа орон даяар гарлаа: «Пионерийн үнэн» Сс0- нины нэрэмжит энэ аяны дөрөвдэх жилийн гарааны гол зорилго нь урьдын адил тариа, ногооны хаяг- дал түүж, тариаланч аав ээж, ах эгч нартаа туслан улмаар хүнсний .нөөцийг нэмэгдүүлэхэд оршино. Бас тариаланчдын ар гэрт туслах нь хаягдал түүхтэй нэгэн адил үлэмж хувь нэмэр болохыг хүүх- дүүд та иар сайн санаж байгаа. «Пионерийн десант-ур- гацын талбайд» хөдөлмө- рийн аяны хуучин болзол («Пионерийн үнэн» сони- ны 1985 оны 1654-д нийтлэгдсэн) хүчин төгөл- дөр хэвээрээ байх болно, Аймаг, хотын пионерийн зөвлөлөөс ирүүлсэн тодор- хойлолтыг үндэслэж МХ З9-ийн Төв Хороо, Ар- дын боловсролын Яам, Хө- дөө аж ахуйн яам, МПБ- ын Төв Зөвлөл, «Пионс- рийн үнэн» сонины редак- ци шилдэг амжилт гарга- сан сургууль, хамт олон, пионерүүдийг шалгаруулж, мөнгөн шагнал, олон .ул- сын пионерийн «Найрам- дал» лагерьт амрах урил- га, «Пионерийн үнэн» со- нины «Алтап түрүү» мс- далиар урьд жилүүдийн нэгэн адил шагиана. Энэ жилийн хувьд та- риа, погооны ургац жигд биш, зарим талбайд тачир, таруу байгаа нь ширхэг та- риаг ч гээхгүй хураах ха- риуцлагыг улам нэмж байна. Дуслыг хураавал далай болно гэж ард түмэн маань сургамжилдаг. Ма- най орны ерөнхий боловс- ролын сургуульд сурч бай- гаа пионер, сурагч бүр 136 МЯНГА, нэг килограмм хаягдал та- рпа түүнэ гэж бодохбд 500 шахам тонн тарна хуримт- луулна гэсэн үг. Энэ нь гурилын нэг үйлдвэрийг бүтэн 10 хоног хангах “түүхий эд болох юм. Ургацын талбайгаас үт- рэм, агуулах, гурилын үйлдвэр хүртэлх замд эр- гүүл хийж тариа, ногоо хаягдахаас урьдчилан сэр- гийлэхэд пионерүүд нх хувь пэмэр оруулна. . Ирэх онд хэдий хэмжээ- ний талх, ногоо, махны нөөцтэй байх вэ? гэдэг энз намрын хэдхэн хоногт хүүхдүүд та нарын хүргэ- сэн тусаас ихээхэн шалт- гаална. Пионер, сурагчид та бүх- нийг алдагдал хаягдлыг алт мөнгө болгодог сайхан уламжлалаа улам бататга- на гэдэгт эх орон чинь ит- гэл төгс байна, АНХААРААРАЙ! р” ол” ? Ч т.тт”г- БҮСЧИЛСЭН СУРГУУЛЬ Олон улсын пионерийц «Найрамдал» лагерьт Баян-Өлгий, Дорнод, Дунд- говь, Өмнөговь, Сүхбаатар, Хэлтий аймгийн пионерийн гдирдагчдын бүсчил- сургууль болов. Энэ жилийн уламжлалт сургуульд МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэ- рэл, МХЗЭ-ийн Тдв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга ш. Цэрэндулам, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ц. Даваадорж, Ардын боловс- ролын яамны хэлтсийн дарга Х. Балт, Сурган хү- мүүжүүлзх ухааны хүрээ- лэнгийн секторын эрхлэгч С. Нэргүй нарын зэрэг багш, сурган хүмүүжүү- эгч, эвлэл, пионерийн хэвлэл мэдээллийц бай- гууллагын ажилтан «Сур- гуулийн системийг боловс- ронгуй болгох тухай» МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийг хэрэгжүүлэх, МХ ЗЭийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Заг гамжлагч» УТ чуулган у таж зохиох ажлын тухай болон пионсрийп байгуул- лагын гол асуудлаар лекц уншиж, семинар удирдаж, ярилцлага хийв. Сургуу- лийн үеэр пионерийн ах- лах удирдагчид «Найрам- дал» лагерьт зохиогддог ажлын зарим шинэ арга хэлбэртэй танилцан, дад- лага хийж, харилцан арга туршлагаа солилцов. «Найрамдал» лагерийн бүлгийн удирдагч А. ЭНХТУЯА ө ө ө Ф ө ө ө ө Ф Ф Ф Ф Ф 1: өФ Ф Ф ө Ф Өө эл ал онагтнаган09 ажлын арга зүйч, хүүхдийн Ф Ф Ф Ф Ф ФӨ Ф Ф өФ Ф Ф ө ө ө Ф Ф ө Ф Ф Ф ө Ф еөсөөөөөөөөөөөөөөөбө, Ж Ж ж Ю» Жж х Хо х 13) х» ЕХХХЖ 1987. 1Х. 2, ОТОР СААЛИЙН НӨХӨРЛӨЛИЙНХӨН (Фото сурвалжлага) Говь нутагт энэ жил хур бороо ду- тагдсанаас зуншлага тааруухан бол- сон ч Өмнөговь аймгийн олонх сур- тууль нөөц бололцоогоо дайчлан саа- лийн ферм, отор саалийн нөхөрлөл байгуулан ажиллалаа. Цогтцэций сумын, 10 жилийн дунд сургуулийн отор саалийн нөхөрлөлийнхөн гур- ван суурийн 750 гаруй ямааг өдөр бүр сааж, сүүгээ боловсруулж до- туур байрын сурагчдын хэрэгцээнд зориулж олон зуун килограмм ца- гаан ндээ хийж нөөцөлсөн байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Нохөраолиа ах- лагч сурагч М. Энхдэлгэр Отрын бэлчээрт ямаа, ишгзэ ха- риулж яваа сурагч А., Нямцэрэн, Ц. Лхагвасүрэн нар Дөрөв, зургадугаар ангийпц сурагч Г. Баянжаргал, Г. Баярмаа, Л. Цэ- цэгсүрэн, Б. Гэрэлзул нар амттай сайхан ааруул тавьж сурчээ. Фотог Т. АЛГАА ө ёр? өөөөөгөөөөөөөөөөөөөөрРд /:7 771717) Уу /8/88 ЖИЛ 1. ХӨГЖИЛТЭЙ УЛААНБААТАР Октябрийн районы лийн 42 дугаар дунд дахь «Залгамжлагч» хөдөл- мөр-амралтын зусланд 7 га- тийн манжин, 5 га-гийн сой- нийтдээ 3485 литр сүү сааж типо, 3 га-гийн луувангийн боловсруулсан байв. 7-в ан- талбайгаас зэрлэг зулгааж га- гийн Ө. Оюунбилэг 250. литр сүү сааж тэргүүн байр эзлэв. зар тариал үйлдвэр- лэлд хувь измрээ оруулсны зэрэгцээ байгаль орчиыг хам- таалахад туслах зорилгоор «Ногоон», « Цэнхэр», «Шар» эргүүл ажиллуулж, Бороо үо- лын сав, услалтын | систе- мийн шуудууг 1500 метрт цэвэрлэж, нөгооны талбай, хамгаадалтын бүсийг мал амьтнаас сэргийлж, усалгаа- ны тоног төхөөрөмжийг нүд- амгаалжээ. доЖГ Л. ГОМБОЖАВ 5 д “Манай 7-а, гүү єааж нэр толин зосны гаруй сурагч 1740 литр айраг, мөн ааруул, “байжээ сайхан Их нуурын ээзгий, шар сүүний чанамал, аарц, балтгэж сургуулийнхаа зэсгэлэнт : Тэвөөнж орших хөдөлмөр ам тын зусланд озиж сааж, цагаан идээ боловсруу- хотын лан 10 жи-тус бүр 400 гаруй сур- зургаан суурийн хонь « гуулийн 9-в, 8-в ангийн 35 сүүгээ машиндаж цөцгий авч пионер сурагч Төв аймгийн шийтан "сүүгээрээ Борнуурын сангийн аж ахуй хийж байв, холбоно. тонт сумын 10 жилийн дунд сургуулийн ҮХ ангийн сураг- чид багш, ажилчдынхаа хамт сумын төвөөс 70 шахам нм- ийн алсад байгалийн сайхан бүрдсэн хөдөлмөр амралтын «Орхон» зусланд тохилог сай- хан амарлаа. тийнхан 2840 хонь ямаа, 300: хонь дотуур хэрэгцээнд нийлүүлэв. 7 711::713 14 хоног амарлаа. Бид С. ДОЛГОРМАА хоньтой » » » сааж ДОРНОД аймгийн Чаейбал- сан сумын 8 жилийн сургуу- лийн пионер сурагчид хөдөл- мөрийн Ү улирлаар малчин ах згч иартаа тусалж хөдөл- мөрийн сайхан амжилт гар- тав. ааруул Хөвгүүд хонь Ажлын дүн гаргахад бид амралтын ыгнэнэд ээлжээр ажи литр сүү сааж, улсад 9860 лит, гү тушаав. Мөн” «Цагаан алтны» бри- гад зөхион байгуулж хонь хяргаж 1780 кг ноос авлаа. Эдгээр ажилд тус сур- гуулийн лаймдугаар 4 сурагч С. -. » 5 Л. АНХТУЯА (Эрдгнзмандал 10 жил) АРХАНГАЙ аймгийн Хо- Батбаяр, ЭН. Амгаланбаатар нар хамт олноо хошуучлав. Д. ЦЭДЭНДАМБА БА . э Ийнхүү манай орны писиер сурагчид хөдөлмөр 6 их амжилтаар шинэ хнчээ- лийн жилтэйгээ золгож бай- на, Эинз зуслан- цөцгий байрын сурагчдын гуулийнхаа хөдөлмөр | Сургу, дарвав | 12150 3412 | Байгальмаа, Д. Цэ- | Г. Ганхүү, Р. Ганжаргал, И. | Байгалийн үзэмж хосол- | сон үзэсгэлэнт сайхан Буянт голын хөвөөнд Түн- хэлийн писнерийн «Юон- хор» зусланд хүүхдүүд аятай тохьтой амарлаа. Зуслангийн хамт олон хүүхдүүдийг тохь тухтай амруулж, чийрэгжүүлэ- хийн тулд зөвхөн энэ онд сурлага, хөдөлмөрөөрөө | шалгарсан сурагчид байв. | Тэдний нэг нь Зүүнбаян хотын 10 жилийн дунд сур- туулийн УШ ан рагч онц сурлаг Ганчимэг юм. Тэрээр, -- Бид тохьтой хын зэрэгцээ төрөл бүр ШОНХОР ЗУСЛАН Нэг ээлжинд 260 хүүхэд хүлээн авч, таван эзлжээр жилдээ 1200 гаруй хүүхэд чийрэгжүүлэн, дугуйланд суралдав. Мөн аялал зугаалга, урлаг уран сайхан, энх тайвны цуг лаан, биеийн тамирын уул- залт тэмцээн, «Дуут жэг- саалын үзлэг», «Дөлэ, «Шонхор» зэрэг сонирхол- той ажлууд зохиож сайхан амарцгаав. Эвэ бод манай нам, засгаас хүүхэд бидний төлөө тавьж байгаа их ах- хаарал халгыжн юм гэж сэтгэл баяртай ярилаа.. , г8. ГУЧ ААХЬ : Кг, ҮСЭР. а1151 4 томжгү аэм минж” ЕЭ , Нь 1 Хичээлийн шинэ жи Тэнд ямар нэг шинэ зүйл дийн эхний өдрүүдэд аль хийж сурдаг. Гар урлалын ч сургуулийн анги тан- төвд хаягдал, өөдөс мате- химд зуны амралтын ту- риал ашиглан олон зүйл хай сонирхолтой яриа хөө- хийж сурлаа. Жишээлэ- рөө нд өрнөж байгаа. Та хэд, бидний өмнө цаас, нарын үе тэнгийн олон картон, хайч цавуу, өнгийн найз нөхөд чннь ЗХУ бө- цаас зэхсэн байв. Энэ бүух- лон ах дүү социалист ор- нийг ашиглан ердөө л 30 шуудын инонерийн лагерьт минутындотор хананд өл- тавтай сайхан амраад ир- гөдөг хуанлитай тэмдэг- сэн. Тэдний нэг хэсэг БН /лэлийн дэвтэр хийлээ.Дээр АРУ-ын БВильгельм Инкийн нь бас зохих зураг чи- нэрэшжит олон улсын ин0д- мэглэлийг өөрсдөө зурж нєрийн лагерьт амарсан хайчилж урлана, Энэ нь бөгөөд мартагдашгүй (30 нэгийг Хийж сургахын хсногийн хавгийн сонир- Сацуу өнгөний хослол, 30- холтей зарим нэг үйл явд- ХИЦОЛДОог тохируулах гээд лаас ушингч багачууддаа Г00 зүйн хүмүүжлийн ч ач толилуулж сонирхолтой холбогдолтой юм. ярианд чинь оролцьё! Ингэж бид гар урлалын ЛАГЕРИЙН ТУХАЙ төвд очсоноор эвлүүлдэг ТӨВЧ ТАНИЛЦУУЛАХ шоо, цүнх, энгэрийн зүүлт, нь зөөлөн тоглоом, түлхүү- “лэ 3 ” - рийн оосор, бэлэг дурсга- “4027ал::18йтүнсэй ээ лын зүйл хийж сурлаа. орших Вильгесльм Пикийн Манай орны сургууль бүл- нэрэмжит олон улсын пио- ТЭМүүд Ч ийм жижиг төв иєрийн лагерь 1952 оны байгуулж хаягдал ашиглан долдугаар сарын 16-нд 179РӨЛ бүрийн юм хийж сур- байгуулагджээ. Эргэн той- Гавал хүүхдүүд багаасаа рон битүү ой модоор хү- Юмхнаар юм хийчихдэг, хөг рэзлэгдсэн иибперийн энэ Яёлмөрч хүмүүжилтэй 00- улс (ингэж иэрдэдэг) ЛОХОД Зохих нөлөө үзүүлэх «Фройндшафт» («Найрам- 90М шиг санагдаж билээ. дал») таван хэсэгтэй, ФРОЙНДШАФТ-- Сургууль, спортын заал, эмнэлэг, зуны театр, «Пид- иерэ клуб, тар урлалын төв, гуанз, дэлгүүр, номын сан, тзэд олон барилга бай- тууламжтай. НАЙРАМДАЛ Манай пиоиерийн улсын өдөр тутмын ерийи мэнд- чилгээ-Фройидшафт гэдэг үг байсан. Энэ ч санам- саргүй хэрэг биш биз! Чу- Бнгүрэгй амарсан знЭ ЗУй хамхүү 60 орны хүүхэд баз аа байхах, ЗУ? Бан эс дантй| гачуудын үерхэл иохөрлө- шинээ “8сайиижэнй 35 ийн өлгий болсон хотхонд жилийн ой, олон улсын «найрамдал»-аас эрхэм зэлжийн 30 дахь жил бай- ҮЙЛ ҮГҮЙ нь мэдээж, сан нь тэнд амарсан 60 Нарлаг сайхан тэр нэ- орчим орцы 700-аад 30Ч- гон өдөр бид Вербелинзес дын хувьд ч мартагдашгүй цуурын зүг сэтгэл /ДогД- мөч болж үлдсэн. лоп очицгоосоп билээ. Тус ТАР УРЛАЛЫН ТӨВД | лагсрьт амарч байсан БНА лөв 0 АфгУ-ын пионер сурагчдын -А---Тувсанд аж нийшчан төлөөлөгчидтэй найрамд- төвд очдог байсан юм. лын анхны уулзалтаа хий- ПМОНЕРИЙН ҮНЭН “су? єг бөг лаг лыг БЭ БӨ бэ СЭ БУ “бЗ “хэ ЛЫГ ӨР, ЄВ 1987. 1Х. 2. ДАХЬ ЗУНЫГ МАРТАХГҮЙ. лээ. Эрх чөлбө, аз жарга- лын төлөө тэмцэж буй АфФ ганы баатарлаг ард түмэн, түүний өсвөр үеийнхний тухай энэ уулзалтаас ихийг мэдэж авсан юм. Спортын уралдаан тэм- цээн, урлагийн тоглолт, найрамдлын уулзалт ер нь бүх үйл явдал найрамдлын нэгэн уриан дор болж бай- сан. ЗХУ, БНАГУ, Вьет- нам, Кампучи, Гвиней гээд олон орны пионерүүд- тэй уулзалт х орнуудын амьд дал, пионерийн бай гын түүх, үйл ажиллагаа- тай танилцаж, мэдлэгийн сангаа арвижуулсан. олон улсын ХҮҮХДИЙН БАГА ХУРАЛ БНАГУ-ын Шведт хот- ноо аялал хийж, шинэ с0- нин үйл ихийг үзэж харсан. Тэнд зохиогдсон олон төр- лийн арга хэмжээнээс хам- гийн сонирхолтой нь олон улсын хүүхдийн бага хурал юм. їж тэдгээр аж бай- «Надад нэг хөөрхөн хүү- хэлдэй бий. Хүүхэлдэй маань манай гэрийн ги- шүүн гэж зүй ёсоор тоо- цогддог. Харамсалтай нь би хүүхэлдэйтэйгээ өдөр бүр амар амгалан унтаж, тавтай сайхан тоглож ча- дахгүй. Манай орны бай- дал хүнд хэцүү байгаа. Энэ лагерьт амарсан олон орны хүүхдүүд бидний тэмцлийг дэмжиж эв нэгдлийн зах ажиллуулж олсон мөнгөө бэлэглэсэнд хязгааргүй их баярлаж байна. Бид аз жаргалтай сайхан амьд- ралд итгэдэг» гэж Никара- гуагийн 11 настай Анна охин ярьсан юм. Энэ мэт- чилэнгээр олон орны хүүх- дүүд өөрийн орны тухай, амьдрал аж байдлаасаа ярьсан нь бидэнд ихийг ойлгуулж мэдүүлсэн. Ялан- гуяа хөрөнгөтөн орны хүүх- дүүд ямар хүнд нөхцөл бай- далд амьдарч сурч Хү- мүүждэгийг мэдлээ. Энэ хуралд оролцсон хүүхдүү- дийн сэтгэл санаанд энх тайвнаас өөр эрхэм хүсэл байгаагүй ээ. Хүүхэд бага- чууд энхийн төлөө тууш- тай тэмцэгч болохын нэгэн тод илрэл энэ хурал бай- сан. м Вербелинзее нуурын эрэгт епгөрөөсөн гуч дахь зуныг тїкд амарсан хүүхХ- дүүд мартахгүй ээ... н. Энхчимэг АНД НӨХД88668 ИХИЙГ СУРЛАА Энх тайвны нэгэн 1987 оны зун манг ) пионер сурагчдын төлөөч лөгчид БНБАУ, БНАГУ, БНБУ, БНАСАУ, БНПАУ, БНСЧСУ, БНУА ЗХУ, БНСРУ-ын ниинонерийн лаа герьт амарч анд н : хөө амьдрал ахуйтай та« нилцаж сурлага, урлаг спортын туршлагаа харилч цан солилцож н нөхөрлөлөө бэхжүүллээ. БНАГУ-ын ВильгельмМ Пикийн нэрэмжит гпновнеч рийн лагерьт амарсан суч рагч С.Даваасүрэн: -- Би герман хүүхдийн цаг баримталдаг, бие дааж ажилладаг арга, юмхнаар юм хийчихдэг чанараас олон зүйл сурч ирлээ.Юуч ны өмнө пионерийн бүч лэг, салаадынхаа. ажилд бие “даасан ажиллагааг, нэвтрүүлж, анд найз. иар- таа цагийг парийн чанд баз римталж сурахад тусална. - Би ЗХУ-ын «Орлбч иок» лагерьт олои ориы " пиоперүүдтэй хамт амарч лаа. Тэдний ярианаас соФ циалист капиталист орны хүүхдийн амьдралын ял гааг сонсож мэдлээ. Хө рөнгөтөн орны хүүхдийн хүнд хэцүү амьдралын туз хай үнэнийг ойлгох ту4 там тэдэнд хэрхэн туслах тухай боддог боллоо Бид ЗХУ-ын эвлэл, пиоч нерийп байгууллагын үйл ажиллагааны өөрчлөн байя гуулалтын туршлагаас их зүйл сурч мэдлээ. Сурсан мэдсэнээ эвлэл писнерийнц ажилдаа нэвтрүүлнэ гэж нийслэлийн 10 жилийн ХП сургуулийн сурагч 9 Алтанзаяа нар ярья: байз хад БНСЧСУ-ын пионе« рийн зусланд амарсан Баянхонгор хотын 10 жич лийн сургуулийн сурагч Б. Болортуяа: -- Бид ах дүү социач лист орны болон Дани, Финланд зэрэг олон орны ииснерүүдтэй анд сайн нөз хөд болон танилцлаа. Алы Ч орны хүүхэд дуулж бүз жиглэх, тоглох дуртай. Тэч гээд ч хамтран дуулах бүз жиглэх гэсэн арпуп хүсэл маань анд сайн нөхөд болч толоо. Тэнд сурсан дуу. сүжиг маань орчлон дэлч хийн аль ч хэсэгт үргэлч жилж хүүхэд бидний энд тайвны дуу бүжгээ нэгтгэч хЗд тус болно. 1 Пионерийн зун бүр пайч. рамдал нөхөрлөлсөр дүүз рэн байдаг. ” 231. чайниглагд 14. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН С-Э--эжеес-2»-ажььс--2-яжы. СЭ ох с-2Э-чнэест2» шээс Ьашоэст» Уг үнэмлэх нь сурагч хүний биеийн байцаалт, үндсэн баримт бичиг мөн, урваас дээш сургууль бүхий төвлөрсөн газрын сургуулийн сурагчдад су. рагчийн үнэмлэхийг олго- но. 1. Сурагчдад хувийн үнэмлэх олгох 7 1. Хүүхдийг анх сур »д орсон өдөр нь су- н үнэмлэхийг баяр ёслолын “байдалтай уар- дуулан өгнө, 3. Сурагчдыг ДУНД, ах- ид ороход нь ЇХ ын 15-ны дотор үнэм- дэхийг шинэчилж олгох бөгөөд хичээлийн жилийн эцэст сургууль хураан авч, хадгалан намар нь буцаан олгож. байна. 3. Сурагчдыг өөр сур- гуульд но. 4. УШ (їХ) анги төг- сөөд техинкум, ТМС,үйлд- хМїрлэлд хуваарилагдсан, Хавги төгссөн сурагчийн Үїнэмлэхийг сургууль нь ч ї : : : : Е Е 1 3 3 Ё Ё Е 3 Арваад хүн зэрэг санд- рахыг би сая л үзэв. Хү- мүүс сандрахаараа янз бүр болох юм. Дөч хүрч намба суутлаа үзэж туул- сан минь багагүй ч дэмий шахуу юмнаас болж эв- гүйцэх цаг ирэх юм гэж ер санасангүй явжээ. За сон юм. Нийслэлийн өглөө. Би буудал дээр бууж автобус- ны урдуур тойрч, хөндлөн гарч явтал шүгэл тасхийж «Гарцаар гараа- хан охин «Ах аа! Та, «Гарцаар гараарай» гэ- хийг сон юу?» хэ- мээн зэмлэж угтлаа. На- гэрэл ч явган хү: ний хөл хорин асаж бай- Цаг алдан зогсож байх ер нь ийм л явдал бол-. очтол улаан бүчтэй жаа “тавитиэлилтилслиилиниээээээээжэиэиилиглиитимиилииннинжинид СУРАГЧИЙН Үнэмлэх хураан авч, хоёр хадгалаад устгана, Ц. Сурагчид үнэмлэхээ хэрхэн хадгалах вэ? жил 1, Сурагч хүн үнэмлэ- хээ гардан авсан өдрөөсөө эхлэн биедээ байнга хямга- тай авч явна. 2, Үнэмлэхийн хэв мая- гийг эвдэх, зургийг хуу. лах... өөр зураг наах зэр- гээр өөрчлөхийг хоригло- но, Ийм үнэмлэхийг хү- чингүйд тооцно. Багш, сургуулийн удирдлага, үйлчилгээний ажилтан болон эцэг эх, ахмад хүмүүсээс үнэмлэ хийг шаардсан үед нь Үзүүлж байна. Сурагчийн үнэмлэ- хийг барьцаанд өгч бо- лохгүй, Хэрэв үрэгдүүл- бэл захирлын тушаалаар хүчингүй болгож захир- лын шийдвэрээр дахин олгоно, ЛШ. Сурагчийн үнэмлэ- хийг шалгах Е 1. Багш, эцэг эх, сур- Туулийн" удирдлага, үйлз нэг л хэцүү! Хажуугийнх- наа ажвал дороо займ- чаад, гэрэл солигдож аса- хыг хүлээж ядаж байгаа нь илт! Нэг л мэдэхэд би машины урдуур гүйж, за- мын голд ирсэн байв. Бу- сад улс ч араас дагаж, хороогоо лбэсэн хоньд шиг л юм лхөхон Гэтэл замын цаанаас гурван пионер: -- Ногоон рүлнэ 3 тай! Буцаарай ах аа! хэ- мээн цангиналдан хашги. ралдлаа, Би зог туслаа. Ар дахь улс ч сандарц- Жаахан хүүхдийн гаав, өөдөөс дүлий юм шиг зүтгэх хэцүү! Зав шаагүй юм болохоор бу- АНХААР! Бидний одөр тутмын ниноо сүүлийн хагас жилд хөдөлмөрт тусал- З8Хналж амжсангүй, Иймд даг «Пиолерийн үнэн» со- дөрөвдүгээр улиралд ИНДЕНС--14140 Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын - ЯА. -08648 427: комбинатад хэвлэв. чилгээний ажилтан болон ахмад хүмүүс хэрэгцээтэй үед сурагчийн үнэмлэхийг шалгах эрхтэй. Шалгах Үед үнэмлэхгүй” байх бу- юу үндмлэхээ үзүүлэхээс татгалзвал эцэг эх, сур- Туулийн захиргаанд нь мэдэгдэх, нийтийн унаа, бЯягау-ын | ЯрДЫН ёОтОоВСРОн 277 СУВАГ ЧИН УНЭ/М/”ЭХ 2: 112525252 222223 (2 1:75:56:3 242 /Өгсүллэг// : цах бас хэцүү! Машин тэргэнд дайруулчих гээд удаан зогсох бүр ч хэцүү байв! Гэтэл нэгэн хижээл эр: -- Ая, яя, яа.. Ямар хөөрхөн хүүхдүүд вэ? гээд арга барагдсан бололтой урагш тэмүүлэв. Саявтар сургууль төгс- сон болов уу гэлтэй дэг- жин залуу: -- За ахыгаа уучлаа рай,.. гээд хэмөл эрийг д ав. рин хөдөө- ний бололтой. торгон дээл- тэй авгай: -- Өө, яадаг билээ? гээд эргэхэд хэсэг улс түүнийг дагаад буцаж хо- шуурав, (Хл--ХШ(31) захиалах бололцоогоор хангаж ту- сална уу гэсэн хүсэлт хот, хөдөөгийн хэд хэдэн Ссу- рагчаас сонины редакцид ирсэн юм. Холбооны яам- ны хэвлэлийн товчоо ун- шигч та нарын хүсэлтийг хүлээн аваад орон нутгийн холбооны эрэн дамжуулан « шерийн үнэн» сониныг захиалуу- лахаар болов. Та нарыг «Пионерийн үнэн» сонн- МАНАИ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон Б «Ппонерийн үнэн» сонины редакцн. дэлгүүр мухлаг, үйлчил- гээний газар үйлчлэхгүй, шаардлагатай гэж үзвэл хаяг тодруулах газар шил- жүүлнэ. 2. Сургуульдаа болон бусад албан газар нэвтрэн орохдоо сурагчид хувийн үнэмлэхээ шалгуулна. ТУ. Сурагчийн үнэмлэ- хийг бичих Бх иог Том 1. Сурагчийн үнэмлэ- хийг хар өнгийн туш, бу- юу чернилээр цэвэр ням- бай бичнэ. 2. Анги гэдэгт «бага», «дунд», «ахлах» гэж би. чээд төрсөн он сар, гэрийн хаягийг тодорхой бичнэ. 8. Хүчинтэй байх хуга- цааг (1987--88 оны хи. чээлийн жилд 1 ангид орж байгаа бол 1991 оны Ү! сарын 25, Х ангид орж байгаа бол 1988 оны ҮГ. 25 гэх мэтээр) тохируулж бичнэ. 4. Зургийн өнцгийг оруулж сургуулийн тамга дарна. БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОБСРОЛЫН ЯАМ. Хүн тулгамдахаараа бүх нийг зарэт мэдэрдэг хой- но доо! .. ЙГ байдлаа мэдрэвч, үл мэдэх хүчинд хөтлөг- дөн урагшилсаар дорой- хон царайлан пнонерүүдэд ойртож очлоо, Хүүхдээр шаардуулж байгаадаа нэ-. рэлхэж .хойргоших ч зав алга! Машины дохно хан- гинаж, тооромз. зүрх зү- сэм чихарав. Сая. сэхээ. авч ажиглавал замын голд. нэг өвөө хоцорчихжээ.... «Ашгүй өнөөх ппонерүүд хөдөлгөөн зогсоогоод өв- гөнийг хөтлөн зам дээ- рээс авч яваа үзэгдэв.Бне мннь гэнэт эвгүйцэж, ну- руу хүйт даан, сэтгэл үйм- рээд, «Ногоон гэрлээр га- рах минь яав даа!» гэсэн харамсал өөрийн орхгүй төрлөө. Надад нэг л эвгүй цаанаа л эвгүй санагдана. Хүүхдүүдийн нүүрийг хар- на гэхээс хэцүү! Гэвч би «Ай энэ зуршил уу?!» гэж бодож амжлаа. Гэтэл мнний өмнө гурван пионер, замын хөдөлгөөн зохицуулагч сэргийлэгч ахынхаа хамт ирж ёсло- лоо, Ай, мнний энэ муу- хай, хуучин зуршил уу? Ц. НЯМАА пиипинцилинцинннйнцииниинилийнн шиииинииииийнийшиииний ЗсашинининанишишиннииииииниииишининишииишиииишининпинниниииийшиинииийниинниииинииииииинЛ Хүүхдүүд та нарыг ес- дүгээр сарын 20-ны до- тор «Пионерийн үнэн» со ниноо захиадахыг урналж ) й, 3 " Үнэ нь 1 төгрөг “мөнгө байх болно. сонины зөвлөл 25 гээр ХҮҮХЭД ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨН Хүүхэд багачууд та нар доор дурьдсан зөвлөлгөөг гудамж замаар зорчихдоо биелүүлж хэвшвэл, зам тээв- рийн осол хэрэгт өртөхгүй байх боломж байна. Үүний тулд замын тэмдэг заалт, гэрлэн болон зохицуу- лагчийн дохионы утга учрыг сайтар ойлгож, түүний заалт шаардлагыг биелүүлж хэв- ших нь чухал юм. Гудамжаар зорчихдоо яв- ган хүнд зориулсан замаар явах, зөвхөн гарцын шугам, тэмдэгтэй газраар ногоон гэ- рэл болон зохицуулагчийн зөвшөөрсөн дохногоор зам хөндлөн гарч хэвших, авто бус таксигаар зорчихдоо зог- со0лын гадна талд дараалч лын журмаар хүлээх, авта хөсгөөс буугаад зөвхөнаараар нь тойрч аль ойр байгаа гар цаар гарна гэдгийг байнга санаж хэвшил болгоцгоо.Үү, нээс гадна машины зам дээр хэрэг бүлээрээ тоглох, гу- дамж замаар хөөцөлдөж гүйх, гэрэлгүй унадаг ХУ: гуйгаар шөнийн цагт хөдөл- гөөнтэй замаар явах, дугуйн гарыг сул тавих, мөн унадаг дугуй дээр сундалдах зэр- хөдөлгөөний : дүрмийг зөрчиж болохгүй, Хөдөлгөөн ихтэй гудамж замыг хөндлөн нэвтрэхдээ туйлын анхаарал болгоомж- той байж насанд хүрсэн хү мүүсийн туслалцаа авч га- рах, гэр сургуульдаа очих үедээ аль болохоор гудамж зам хөндлөн нэвтрэхгүй ойр дөт аюулгүй зам сонгон авч | байгаарай. Пионер сурагчид та нар энэ оны 9 дүгээр сарын нэг- нээс эхлэн зохиогдох «Хүү- ХЭД--хөдөлгөөниИйЙ аюулгүй | байдал» 3 сарын ажлын үеэр замын хөдөлгөөний дэг жур- мыг сахин биелүүлж, аюул» гүй. ба хангах үйл ажиллагаанд чанарын ахяц гаргаж, хэвшүүлэх явдал нэн шаардлагатай байна, УАТХШБГ-ын ажилтан А. ЭРХЭМБАЯР корпус. 123456789101112 1 » ЕЭВ шин тэн їээ им өэв нил тмв юэ ион шан хэв Фэн шин тээ үгээ шин цул МИН 1 бнш вэм ны єин юиж ши зэв юын шин ыивт 44дэхжилдээ ф Ме56(2260) Ө МХЗЭ-яан Тос Хороо, Д.Сүхбаатарын Фэрэмжит ММП1Б-ын Төв Зөвлөлийн сонинг МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН төлөө хэзээд Зсасэ 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 5. е БЯМБА лэн Я2В хи иш лээ шив єлж по шиш шиш он эс юии ок Сири оо тив шин шинж Омжхснх! ШИМ БЭ БИВН ЖУ Ав. - ШИНЭ . 77597)518://11) » Б/ЯР ”-ОЖ Бэрэн хэнэг: хүрээлэн» бал “өл бн лчлр хэлд ни шу чээлээс хийсэн сурвалжлага) 9 дүгээр сарын 1. Энэ өд- рийг, знэ өглөөг хүүхдүүд тэсэн ядан хүлээцгээдэг. ТЭ- тээд ч өглөө эртлэн босч су- рагчийн дүрэмт хувцсаа ӨМ- сеж, цүвхтэй номоо барьсаар сургуулийнхаа зүг баярлан одно, Аав зэж, ах эгч, эмээ өвөөгөөрөө хөтлүүлэн цэц- тийн баглаа барьсан шинэ- хэн сурагч, 10 дугаар ан- гийн ах эгч нар нь бүгд л эрдмийн баяртаа яаран ир- сан байлаа. Шинэ зуунд дуудл- сан хонхон Дуу, шинэ мэд- дэгийн баярын эхний хонх жингэнэлээ... -- Сайн байна уу? Сур- тууль минь! -- Сайн байна уу? Анги минь! гэсээр хүүхдүүд хичээл- дээ орлоо, Н. Должин багшийг ангид орж ирэхэд хүүхдүүд яралз- тал босч мэндлэв, Багш сам- барт «9 дүгээр сарын 1, «Энх тайвны хичээл» гаж тод том- руун бичлээ. Сургуульд ороод нэгэн жилийг ардаа ор- хисон 2-ын «Вэ» ангийн 40 сурагч шинэхэн дэвтрээ нээ- лээ. Хичээлийя сэдэв: Октябрь- Эйх тайван! Долшжин багш, 1917 оны 11 дүгээр сарын 7-ид ялан манд- сан Октябрийн хувьсгалын тухай сурагчиддаа ярьж: г- лөө. Дараа нь Октлбриар нэр- лэгдсэн гудамж, талбай, нэ- рэмжит газрыг асуулаа. -- Октябрийн район, «Ок- тябрь» сангийн аж ахуй... тэж ИП. Аззаяа хүү цоглог хариуллаа, Суу нь «Ленин Дуу нь Аврора» Октябры Зүрх нь большевик Зориг нь ажилчин, Октябры Хорөнгөтний засгийг Хөмөрч хаясан Октябры Дарлалын гинжийг Тас хянгардсан Октябры!... хэ- мээн Г. Оюунболд охин яруу найрагч Ц, Гайтавын шүл- тээс яруухан уншлаа. Сурагчид Октябрийн ту- хай дуу дуулж, шүлэг ун шив, Дараа нь дэлхийн хувьс- галын их удирдагч В, И. Ле- ниний тухай хэн юу мэддэ- гээ ярьцгаав. Энэ онд 70 жилийн ой нь болох Октябрийн их хувьс- гал бидэнд аз жаргал, эрх чөлөөг олгосон билээ, Үүүнээс үүдээд хүүхдүүд энх тайвны тухай хүсэл бод- лоо, энх тайвны тэмцэлд оруулах өөрсдийн хувь нэм- рийг ам булаалдан хүүрнэв, Самбар дээр хар, шар, ца- гаан арьстан гурван хүүхэд, дэлхийн бөмбөрцөг, тагтаа дүрсэлсэн утга төгөлдөр зу- раг өлгөөтэй харагдана, Нэ- гэн хүү босч: Дэлхийн бомбөрцгийн бүх хүн, хар шар, цагаан арьс- тан гэж ялгалгүй эв найрам- далтай, энх амгалан амь- дарч энх тайван мөнхөд бай- гаасай! гэсэн санааг би энэ зургаас ойлгож мэдлээ гэ- хэд өөр нэг Охин: Бид эрдэм номдоо сайн сурч, аав ээждээ тусалж, ажил хөдөлмөр сайн хийх ёстой. Энэ бол энхтайвны төлөө тэмцэлд хүүхэд бид- ний Оруулж байгаа нэмэр хандив гэж ярилаа. Тэд: Хүүхэд бид дайнд дургүй Хүн бүхэн дуунд Дуртай Уянгалан Дуулах дуу минь Энх тайван-Найрамдал! хэмээн хоолой нийлүүлэн дууллаа, Дараа нь энх тайв- ны сэдвээр зураг зурав. Энэ өдрийн, энэ хичээлийн бүх юм шинэ байлаа, Шинэ ширээ сандал, шинэ сурах бичиг, шинэ дэвтэр, шинэ хичээл, шинэ сэдэв... Ингэж эх орон даяар Энх- тайвны хичээл: шинэ мэдлэ- гийн баяр боллоо. Манай сурвалжлагч Н.ЭНХЧИМЭГ ы” яииш яа пнш Бэм яхиа рна рын ювц Биш ниэ сэ Р Т-ТЭТТЫ !) : ї | | ї | ї й. ! ї ! ї ! ї : ї ) БЭПХЭН БАЙГТУН! үтшиээ ҮНЭ 19 МӨНГӨ лийн эхэнд дээд "Өктябрийн орны пнонерүүд шинэ хичээлийн жи- чуулга уулзалтаа хийж, өөрчлөн байгуулалтын их хэрэгт В. БХПБ-ын үйл ажиллагаа, өсвөрийн И. Леннпий нэрэмжит денинчүүдийн түйцэтгэх үүрэг, зорилтын тухай хэлэлцэв. Бүх Хол- боотын Пионерийн ЇХ чуулганд сал сая өсвөрийн ле- иннчүүдийн төлөөлөгчид, олон улсын хүүхэд өсвөр үеийнхний байгууллага, ах дүү соцналнст орнуудын инонерийн байгууллагуудаас ирсэн зочид оролилоо. Тус чуулганд ЗХУКН-ын Төв Хорооны єрөнхий на- рийн бичгийн дарга М. С. жээ. БҮХ ХОЛБООТЫН ПИОНЕРИЙН Горбачев илгээлт ирүүл- )! ЧУУЛГАНД Эрхэм хүүхдүүд зэ! Чуулганы хүндэт зочид оо! Залуу төлөөлөгч нөхөд өө! Чухамхүү төлөөлөгч та нөхөдтэй мэндчилж байгаа- даа би баяртай байна. Тө- лөөлөгч гэдэг бол маш эр- хэм цол билээ. Төлөөлөгч бүрийн ард та нарыг сонгож энэ чуулганд илгээн өөрийн элч төлөө- лөгчдийг хүндэтгэж, итТ- тэж байдгаа илэрхийлсэн, та нартай нэг байгуулла- тад ажилладаг олон зуун мянган нөхөд тань байгаа. Ингэхлээр та нараар уламжлан манай орны бүх пионерүүдэд хандах сай- хан бололцоо надад олд- лоо. Ийнхүү ярилцах нь одоо маш чухал байна. Та нар өөрийн байгуул- лагад гишүүнээр элсэхдээ, Ленинд, намд үнэнч бай- хаа ёс төртэй тангарагла- даг билээ. Энэхүү тэангар- гийн учир утгыг эргэцүү- лэн бодоцгооё, Нам Ленинтэй цаг ямагт зөвлөж, өөрийн бодлого, трактик ажлаа лениний бо- дол санаа, төлөвлөгөөний үндсэн дээр явуулж байдаг юм. Амьдралаа хэрхэн зо- хион байгуулах, ажил хэ- рэг, хүмүүст яаж хандах талаар Лениний зөвлөл- төө коммунистууд бидний "хувьд чухал. Тиймээс та тар пионерийн гишүүнд элссэнээр Лениний амьд- рал, тэмцлийг танин мэ- дэж эхлэх анхны буурьтай алхмаа хийж байгаа юм. “Үүгээрээ та нар эрэлхэг зориг, хатуужил, асар их хүч хөдөлмөртэй холбоо- той үнэхээрийн баатарлаг түүхийг мэдэж авах бол- чо. Та нар яваандаа Лени- чий бүтээлүүд, социалист "хувьсгалын тухай, эрдэм мэдлэг, жинхэнэ. боловс- рол, соёл зайлшгүй шаард лагатай болох тухай, эх орноо хайрлах, өнгөрсөн түүхэнд хайр гамтай хан- дах тухай, хүнлэг, нэхөр- сөг, эгэл даруу, сайхан сэтгэлтэй байх тухай, ин- тернационализм, бусад ард түмнийг хүндэтгэх, тэдэн- тэй хамтран ажиллах ту- хай, улам өрпсөн хөгжих социализм, хүний ирээдүй, хүн төрөлхтний ирээдүйн тухай Лениний санаа боДз лыг танин мэдэх болно. Та нар эдгээр санаа бодч лыг өөртөө шингээж, хач риуд нь тодорхой ажил үйлс цаг ямагт өрнүүлж байх болно гэж нам туйч лаас найдаж байна. Лениний үзэл Санаа одоо бидний аж төрж бай« таа социалист нийгэм бай“ туулах үндсийг тавьсан юм. Өнөөдөр Лениний -үг хэл, үйл хэргийг дагана гэдэг бол юуны өмнө социач лизмыг бататган тогтоонд тэсэн үг. Иймээс би энэ өдрүүдэд нам, нийт ард түмний амьдралд гол зүйл болсон өөрчлөн байгуулал» тын тухай тз нарт ярихыг хүсч байна. Бидний үйл хэрэгт ленинизм, соци4 лизмыг улам их байлга« хын тулд амьдралаа сайн тийш нь өөрчлөн байгуулаа хыг нам уриалж байгаа бөг гөөд та нар өөрчлөн бай» туулалтын төлөө залуу байлдагчид болно гэдэгт итгэж байна. Өнөөдөр энэ үгний цааз на юу байгааг хүүхдүүд та нар дор бүрийдээ ойлгох нь чухал юм гэж би бодож байна. Өөрчлөн байгуулалт бол Октябрийн үйл хэргийн үргэлжлэл мөн. Хувьсгал үргэлжилж байна! Өөрчлөн байгуулалтын фронт зөв лелтийн хүмүүсийн хөдөл- мөрлөж байгаа газар болго- ноор, түүний дотор сурч гууль, пионерийн байгуулч лагаар дайран гарч байна, Ингэхлээр пионерүүд та тар өөрсдөө бүхнийг хийж байна уу? Үгүй юу? Сурч хөдөлмөрлөхөд бүх хүчээ ашиглаж чадаж байна уу? үгүй юу? гэдгийг бүгдэӨ- рээ хамтран, мен дор бү” рийдээ нухацтай бодож үзэх хэрэгтэй. « Олон талаар өөрчлөн байгуулагдахад хүрч байна. їКинхэнэ ашигтай үйл хэр- тийн төлөө, урьд нь хэн Ч туршиж үзээгүй зүйлийн төлөө зоригтой тэмцэгтүн. Эрчимтэй, шургуу ёажил- лагтун. Бид та нарт нтгэж байгаа бөгөөд социализм, номмуинзмын төлөө ЖИН- хэнз тэмдэгчдийнН шинэ Үргэлжлэд нь Й нүүрт ЦВэӨвэхэн З.ПИОНЕРИЙНҮНэН 88888885 ЛА ХА 288988 хо ..--.....“ Жсонн БҮХ ХОЛБООТЫН ПОНЕРИЙН 1! ЧУУЛГАНД Төгсгөл. Түрүүч нь 1 нүүр | түеийнхон өсөн хөгжинө гэ- дэгт найдаж байна. Өэрчлөн байгуулалтын үйл хэргийн төлөө тэм- цэгч байна гэдэг бол юу- ны өмнө намаас уриалж байгаа амьдралын тэр хэм хэмжээ, сурч хөдөлмөр- шөх тэр арга барилыг ху- вийн үлгэр дууриаллаараа тогтооно гэсэн үг юм. (Хүүхдүүд та нар суралцаж байгаа сургуульдаа, сууж байгаа гэр орондоо өсөн бойжиж байгаа хот, тос- тондоо сайн тийшээ өөрч- їөлт хийж болох хэсэг бү- ийг анхааралгүй орхиж “Юолохгүй. Та нар анд нө- ЮКөдтэйгөө, нэг тосгоныхон- йгоо, настнууд, хөдөлмө- Бийн ахмад зүтгэлтэн, ах- мад дайчид, асрамжийн Тазрын хүүхдүүдтэй чин сэтгэлзэсээ хүнлэг ёсоор шарьцдаг болохын тулд их зүйл хийж чадна. Та нар өөрсдийн бай- рууллагад зүй ёсны зан юуртахуун тогтоохын тө- їлөө тэмцэж, өөрийгөө үр нөлөөтэй удирдаж, пионе- тийн амьдралын аливаа асуудлаархи санаа бодлоо зхамт олноороо зоригтой илэркийлж байх хэрэгтэй. ийнхүү та нар манайд улам өргөжиж байгаа со- циалист ардчиллын нөх- цөлд жинхэнэ ёсоор аж төрж, хөдөлмөрлөж сурал- цах болно. Эрхэм хүүхдүүд ээ, за- Яяуу төэлөөлөгчид-өө! Пионерийн байгууллага нийт орныхоо хамт эх ор- вныхоо их ой-Октябрийн 70 Эжилийн ойг угтаж байна. Жоммунистууд бид та на- рыг хувьсгалын ололтыг жинхэнэ ёсоор өвлөн зал- камжлагчид байхыг хүсч байна. Та нар сурлагад хэрхэн хандах, нөхдийнхөө талаар, хоцорч яваа нөх- дийнхөө талаар санаа та- их, хүн ардад ашиг тус- тай хөдөлмөрлөх, манай зөвлөлтийн хэм хэмжээ- ний дагуу амьдралаа цогц- лон байгуулахад саад болж байгаа бүхэнд эвлэршгүй хандах зэргээр үүнийг нот- лон харуулах ёстой. Пио- нерийн байгууллагын эг- нээг бэхжүүлэх, комсомол- той нэгдэл нягтралтай байх хот тосгон бүрийд та нар сайн сайхан үйлс бүтээж, сурлага, спорт, уран бү- тээлд амжилт олох нь Ок- тябрийн 70 жилийн ойд та нарын барих бэлэг бо- лох болтугай! Октябрийн улаан туг- тай цуг төрсөн пионерийн улаан тугийг нандигнан хамгаалж, өндөрт өргөж явахыг 80-аад оны пионер та нарт би уриалж байна. Октябрь, социализмын бү- тээн байгуулалттай, зөв- лөлт засгийн дайсныг эсэр гүүцсэн тэмцэл, эх орноо хамгаалахтай холбоотой нутгийн түүх, хүмүүсийн нэр алдар, намтрыг су- далж, нандигнан хамгаалас хыг уриалж байна. Пионе- рүүд та нар гадаад орнуу» дад байгаа үе чадуутнууд- тайгаа хамт нийтийн сайн сайхан үйлсэд нэгдэн няг- тарч, бүхэл бүтэн асар том ертөнцийн хэсэг гэж өөрий- төө мэдэрдэг болохын тулд манай интернационалч хол- боог бэхжүүлэхийг уриалж байна. Манай эцэг, өвгөд ши- нэ нийгэм байгуулж бай- сан, байгуулж байна. Тэд- нийг комсомолчид залгам- жилж, араас нь өнөөгийн тионерүүд та нар явж бай» на. Хүний тулд, хүний ту- сын тулд шударга шинэ ертөнцийг байгуулахын төг лөө тэмцлийн замаас өөр сайхан, зол жаргалтай зам байхгүй билээ. Пионерүүд зэ! Комму- нист намын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байг- тун! М. ГОРБАЧЕВ Ф2ФФФФФФөӨөФ909ФФ9ФФ9ФФ9Ф0Ф4Ф 29ФФФФФФФФФфФФФөөөөФүтӨөөөөӨөррөжЭ2ӨӨЭЦӨ ФФФФФФФФФ2ФФФФФФ 99Ф99990999Ф999Ф9Ф99Ф9Ф9Ф9999Ф9Ф9Ф9ФФФФФ9ФФФФФФФФФФОФ0ФФФ ы2 БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яамны дугаар тушаалаар «Ерөнхий боловс- 1987 оны 225 ролын сургуулийн байна. Ардын боловсролын дурьдахдаа, уг дүрмийг 1--Х ангийн сурагч нэг бү- тээ. ДҮР 1. Шинжлэх ухааны өр- төн мэдлэг, өндөр боловс» ролтой, социализмын үйл хэрэгт чип үнэнч иргэн бо- лохын төлөө хичээнгүйлэн суралцаж, сурсан эрдмээ эх орон, хүн ардынхаа сайн “ЕБС-ийн : СУРАГЧДЫН ЭМ сайхны төлөө зориулна. 2. Гэрийн даалгавраа тогтмол чанартай хийж, ца- Тийг үр бүтээлтэй ашиг- лан, бие дааж мэдлэгээ улам арвижуулахын төлөө өөртөө өндөр шаардлага оь, С 479 О 4 | Фото зураг түүх өгүүлдэг Зөвлөлт Литвийн Каунас хотын Пожелскийн райо- ны пионерийн ордны «Са- лют» хэмээх эрэн сурвалж» лах клубийнхэн хуучин фото зургийн цуглуулга хийж, тайлбар тэмдэглэл бичиж, хүмүүстэй нь уул-. заж байна. луулсан Тэдний цуг- ЗХУ-ын баатар М. Владимиров, С. Бирю-. ков, Н. Новожилов, П. Ро- манов зэрэг ахмад дайч- дын амьдрал тэмцэлтэй холбоотой зургууд пионер сурагчдын анхаарлыг гойд татаж байна. Эрэн сур- валжлагчид зураг бүхэнд тайлбар католог хөтөлж, цомог бүтээн дайчин алд- рын музей байгуулахад бэлтгэж байна. Энэ жишээ- гээр манай пионерүүд БНМАУ-ын баатар Л. Дан- дар, Д. Нянтайсүрэн, С. Дампил, Д. Данзанваанчиг, П. Чогдон, Д. Хаянхярваа, С. Төмөрбаатар, Н. Жам- ба, Б.Дорж, Ч. Дугаржав, Ш. Гонгор, Э. Шийлэг, .» Ё. Ворошилов Г. К. Жуков, В. А. 2Жанибеков, И. А. Пимев, В. В. Гор- батко, В. А. Судец зэрэг хүмүүсийн үйл амьдрал, тэмцлийн тухай фото зур- гууд цуглуулж төрөлжсөн булан, танхим байгуулах ажлыг одооноос хиймээр байна. Манай зарим хүү- хэд залуучууд өвөө эмээ, ээж аавынхаа ажил амьд- ралтай холбоотой хувийн архив, гэрийн цомогт бай- таа фото зургуудыг огт мэдэхгүй зураг дээрх хү- мүүсийг нэрлэж чадахгүй хоцордог нь нЭн харамсал- тай. тавьж ажиллана. 8. Авьяас билгээ хөг- жүүлэхэд цаг хүчээ 3о- рнулж, сонирхсон дугуй- лан, секц, сонгон сурал- цах хичээлд шамдан су- ралцана. 4. Эцэг эх, багш нар, ахмад хүмүүсийг хүндэт- тэн үг сургамж, үүрэг даал гаврыг нь биелүүлж, тэд- нийг асарч тусалдаг, энэ- рэнгүй нинжин сэтгэлтэй, руу төлөв хүн болж хү- мүүжнэ. 5. Социалист хууль ёсыг гүнээ хүндэтгэн бие- лүүлж, нийгмийн хэв жур- мыг сахин, дүү нар, найз нөхдөдөө үлгэр жишээ үзүүлнэ, 6. Согтууруулах ундаа хэрэглэх, тамхи татахыг эрс цээрлэж, бусдын юмыг зөвшөөрөлгүй авах, нэр хоч өгөх, хувиа хичээх зэ- рэг социалист зан үйлд харш аливаа илрэлийг жиг шиж, тийм дутагдал гар- гагчидтай эзлэршгүй тэм- цэнэ. зөвлөлтийн АНД НӨХДӨӨСЭӨ СУРАЛЦЬЯ! СЭДЭХ САНАХ ЧУХАЛ Ч Фото зураг бүр түүх өгүүлдэг учир католог та- нилцуулгатай болох нь чу- хал. Номын хорхойтны өдөр Хүмүүс авьяас билэг, сонирхлынхоо дагуу үер- хэж нөхөрлөж, санал бод- лоо солилцож | байдаг. Гагцхүү марк сонирхдог хүмүүс л маркийн тухай халуун дотно яриа хөв- рүүлж чадна. Сагсан бөм- бөгийн секцийнхэн л өө- рийн орны болон дэлхийн шилдэг сагсан бөмбөгчид, энэ спортын дүрэм, түүх, цаашдын хөгжилтын тухай бусдаас илүү сайн мэднэ. Ийм эрмэлзэл нэгтний өдөр юм уу баяр бий бол- тож жил бүр тэмдэглэдэг уламжлал зөвлөлтийн олон сургуульд тогтжээ. Ереван хотын Камогийн нэрэмжит 76 дугаар сур» гуулийн номын хорхойт- нууд жил бүр номын өдөр зохиодог болоод бараг 30- аад жил өнгөрч байна. Бүжгийн өдөрлөг, дуу- ны баяр, уран уншлагын тэмцээн, маркийн үзэсгэ- лэн, уран хатгамалчдын өдөр. орчуулагчдын баяр, эрэн сурвалжлагчдын уул- салт, тимурчуудын чуул- ган зэргийг тогтоосон нэг өдөртэй болгож, тэр чиг- лэлийнН ажлыг нэгтгэж дүгнэж байвал үр дүнтэй болно. Манай оронд өсвө- рийн геологич, цаг уурч, төмөр замчин, уурхайчин, археологич, фото зураг- чин, нэхмэлчин, сийлбарч- ний хамтлаг бий болгон түүнд нь мэргэжлийн бай- гууллага, хүмүүс дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх боломж нх бий. Гагцхүү үүнийг пионерүүд сэдэж санах нь дутаад байна. Т. Ном дэвтэр, хичээ- лийн хэрэглэл, өмссөн хувц Саа арнг гамтай эдлэхээс эхлэн сургууль, орон сууц, улс нийгмийн өмч хөрөн- гийг эзний ёсоор хайрлан хамгаалж, зохистойгоор эзэмшиж сурна. 8. Багаасаа ажил хөдөл- мөрийн дадал эзэмшиж, мэргэжлийн баримжаа, мэр гэжлийн бэлтгэлтэй боло- хын хамт бүтээн байгуу- ялагч, хөдөлмөрч хүн болно. 9. Байр тасаг, анги тан- хим, гэр орноо цэвэр, эмх цэгцтэй байлгах. хоол хийх, хувцсаа засаж сэлбэх, угааж индүүдэх зэргээр өөртөө үйлчлэх, гэр орны- хоо ажилд туслах замаар амьдрал, хөдөлмөрт биеэ элтГЭнэ. б 9 10. Өөртөө болон нөх- дөдөө шүүмжлэлтэй хан- даж, сайн муу, зөв буруу, үнэн худлыг ялган алдаа! дутагдлаа арилгадаг зан чанарыг эзэмшинэ, 11. Эрүүл байхын эх 2 х «Багачууд» цуваагаар Омск мужийн Белоярск тосгоны сургуулийн нэгдү- гээр ангид зургаан настай хүүхдүүд ороход пионе- рүүд баяртай хүлзэн авч дүү нартаа туслах хөдөл- гөөн өрнүүлжээ. Зөвлөлт Орос улсын гавьяат багш А. Ё. Стошев бяцхан ДҮҮ нартаа хэрхэн туслахыг пнонерүүдэд зөвлөсөн бай- на. Эхлээд дархан, мужаан, техникийн хичээл, урлалын дугуйлангаар төрөл бүрийн тоглоом, үлгэрийн баат- руудын дүрс, хүүхэлдэй- нүүд бүтээжээ. Дараа нь хичээлд хэрэглэх үзүүлэн таниулах тарааж өгөх ма- териал хүүхэд бүрийн тоо- гоор хийж өгсөнд багачууд төдийгүй нэгдүгээр ангийн багш нар ч их баярласан гэнэ. Ингэж ажиллахад хэрэглэхгүй юм гэж огт үгүй... . Өнгийн цаас, мод, даз- вуу, төмрийн өөдөс, өн- гийн утасны учиг, эвдэр- сэн тоглоом, хуучин нНо- мын зураг гээд ашиглах юм олон гарна. Тухайлбал цагаан цаасан дээр цэц- гийн зураг нааж, дэлгүүрт байдгаас дутахааргүй ил захидал хийдэг. Чихрийн өнгө өнгийн цаасыг янз янзаар эвхэж шувуу, жи- жиг амьтны дүрс хийж болно. Чихрийн цаасны баавгайн зураг хайчилж «Мишахүү» гэдэг үлгэр ярихад тохируулан авсаар- хан бяцхан ном, альбом бүтээнэ. Пионерүүд сургуулд орсон дүү нартаа юу хэ- рэгтэй ба мэдэж туслахын тулд эрэн сур- валжилж., шинэ зүйл сэ- дэж санаж, ажилладаг. Бас юмхнаар юм хийхэд сургадаг. Ийм учраас «Ба- тачууд» цуваа хүмүүж- лийн их ач холбогдолтой юм. Ц.ТҮВШИНТӨГС сурвалж болсон ариун цэ- вэр, өдрийн дэглэмийг чандлан сахиж, биеийн та- мир, спортоор тогтмол хи- чээллэнэ. 12. Соёлын дэвшилтэт өв “эргэ ло4 -Эрхэгээн суралдаж, түүнийг арвн- жуулан баяжуулахад Сс4- наа тавьдаг, үзвэр үйлчил- гээ. олон нийтийн газар биеэ зөв авч явдаг өндөр соёлтой иргэн болно. 13. Байгаль орчноо өгөөмөр баян, ариун тунга- лаг байлгахын төлөө эзэн сэтгэлээр ханддаг байна. 14. Даян дэлхийн энх амгалан амьдралын төлөө тууштай тэмцэж, энхийг эрхэмлэгч бүх хүчний ариун үйл хэрэгт хувь нэм- рээ оруулна. 15. Хэрэв энэхүү дүр- мийн шаардлагыг зөрчиж, өөрийн буюу хамт олны- хоо нэр хүндэд хохирол уч- руулбал зэмлэл шийтгэл хүлээнэ. ФФФФоФФФФөо. ЯХФ 88888888! 981Х5. С-4 шайслиий шийр ? » шинэллэйнийнэ? тэй нийл нийн! хэй 1-1-1-17 9999999Ф9Ф9Ф9Ф9Ф999Ф9Ф9Ф99Ф99Ф9999Ф9Ф9Ф9Ф9ФФ Ф Жо. 44-5 Ж 2-0 1 ".Жч УЛ 12. ХӨРГЛЭӨИНН Г””””Ч д ХҮҮХЭД БҮ 999994 Төвөөс урлагийн тоглолт Ф. Чрэх нь тун ховор. Хэрэв » ямар изг тоглолт ирвэл ёс- той л наадмын дайтай юм болж сумын төвийнхөн том ф ХОМггүй (хөл) хөөрцөг » болж гоёж гоодоцгооно. ) Тэр нзгэн орой клубт хөл тавих зайгүй хүн цуг- лажээ. Төвөөс ирсэн хү- мүүсийн уянгалаг цамуун Ф. дуу, баян хуур. хөгжмийн цоглог аялгуу хэн хүнд нэ- Ф гийг бодуулж баярлан- ба- ф хархах сэтгэл төрүүлэв. ф Харин Ү ангийн бяцхан хүү Галмандахын хувьд хүмүүсийг хайрлах, дуу хөгжмийг. бишрэх сэтгэ- лийн нандин утсы нь хэзээ ч мартагдашгүйгээр хөнд- Ф селюм. Сэтгэлийн энэ ут- сыг уянгалаг хөг аялгуу- Ф сай болгож, урам хайрлан Ф хогжмийн онолыг зааж Ф суггасан хөгжмийн зохиолч Фф Б. Цогоо, урлагийн гавь- ф ат зүтгэлтэн Г. Бирваа Ф багшдаа баярлаж явдгаа Ф 4. Галмандах багш бидэнд Ф ярьж билээ. Ушингч хүүхдүүд та бү- ? хэн Л. Галмандах гэхээр Ф сор сүр танихгүй байж ма- гад, харин түүний зохио- сон «Бага насаа хайрлаж Ф явна» |дууг цэцэрлэгийн Ф Ояпхан багачуудаас эхлэн Фф хэн хүнгүй андахгүй сайн ф сэлнвэ. ф Дуу хөгжмөөрөө та бү- ф хэнтэй танил болсон хөгж- ?т ? » ? мийн зохиолч, багш Л. Гал- мандах пионерийн урил- тын их танхимд хүрэлцэн ирээд байна . З.ПМОНЕРИЙН ҮНЭН. БАЙГААСАЙ ХЭН ДУУЛДАГ Л. Галмандах Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр су- мын дунд сургуулийг төг- сөөд дуу хөгжимд дуртай сэтгэлдээ хөтлөгдөн Улаан баатар хотын Багшийн сур- гуулийн хөгжмийн ангид элсэн орж суралцсан юм. Ф Тэр цагаас хойш 14 жил Ф өнгөрчээ. Энэ бүх хуга- цаанд хүсэн мөрөөдөмтгий бага нас, пионерийн улаан Ф бүчтэйгээ байж уран б-Ф тээлээ туурвиж байна. Тэ-Ф аа РЭэр 12 жил нийслэлийн ? 52 дугаар дунд сургуульд Ф багшилж олон арван шавь- тай «Ардын боловсролын тэргүүний ажилтан», Улаанбаатар хотын хөдөл- мөрийн аварга багш бол- жээ. Түүний байгуулсан Ф «Нарны дуулал», «Оддын ирээдүй», «Би! Би! Би» хамтлагуудад эх орны мар- гаашийн дуучин, хөгжим- чид хичээллэж байна. Мөрөөдөмтгий гэнэн ца- гаан хүүхэд насаа хайрла- даг сэтгэлээ «Бага насны он жилүүдийн дуу», «Зуун зууны ерөөл», «Амгалан цэнхэр ертөнц», «16 нас», «Сурагчийн жилүүд» 3ЗЭ- рэг дуунууддаа илэрхийл- жээ. 9Ф99999ФФФ , 9Ф 52 (12 999999Ф999Ф9Ф9ФФФ нас дуу хөгжмөөр цалгин ф бялхаж, хүүхэд бүхэн дуу- чин биш ч. дуулдаг бай- гаасай». Энэ бол түүний хүсэл. Пионерүүд ээ! мандах багш та нары асуултыг хүлээж байна. 9 : Ё мн 3 д 8 . : 3 ї ?Ч »Ф. ? ? ? »?» ? »? ?Р өФ.- ? 3 52 : : 3.4ө609Ф9096009Ф ФФФФФФФФФоФ? ФФ БЯЦХАН СОНСОГЧДЫН ЭРДМИЙН ИХ БАЯР «Цэнхэр самбар» радиод Хисэн шинэ. Он ээг боллоо. цоэуон АБЯ-ны сайд В. аваасүрэн энэ хичээлийн эм сурлагатан долоон настай хүүхдүүдэд диплом шагнал гардуулан шинэ хичээлийн жилдээ сурлагын амжилт гар- тахыг ерөөлөө, Эрдмийн энэ А. ОРЛОВ Би хэдийгээр эрт бос- сон ч нэгэнт хожимджээ. Багц багцаар нямбай- лан боосон улаан лууван бүхий дөрвөн хайрцгийг дэлгүүр лүү явуулахаар зэхжээ. 8-ын «В» ангийн сурагчид дуу дуулан тал- байн гүн рүү ахисаар, Тэдний ард сэндийлсэн газар, улаан лууван дүүр- гэсэн хайрцгууд үлдэнэ. -4Москва хотын Перо- вын районы ерөнхий бо- ловсролын 1022 дугаар дунд сургуулийн сурагчид Москвагийн зөвлөлийн нэ рэмжит, «Хүндэт тэмдэг» одонт сангийн аж ахуйн талбайд зөвхөн энэ жил ажиллаж байгаа юм биш. Сангийн аж ахуйнхны ярианаас сонсвол, тэд үнэхээр сайн ажиллаж, ажиллах хүч дутагддаг бидэнд байхгүй. Бидажил ласныхаа хэрээр л хөлс авна. Гэхдээ хүүхдүүд маань их хичээж байгааг та хараа биз дээ гэж тэр хэлэв. -- Тийм эз, харахад урамтай байна. Харин хүүхдүүдийг хар үүрээр ажилд гаргадаг нь ямар учиртай юм бэ? гэхэд Э. Брауэр: Нэгдүгээрт, ны дэлгүүр онгойх үед манай улаан лууван ха- таж муудаагүй шинэхнээ- рээ тэнд очсон байх ёс- той, Хоёрдугаарт, есөн цаг өнгөрөхөд л хэлуу шатаад ажиллахад тун хэцүү болдог. Жишээ нь өчигдөр бид найман ца- гаас байцаа, манжингийн талбайд зэрлэг зулгаасан юм. Хүүхдүүд маань ха- луунд ядарч арван хоёр цаг гэхэд л бүр унаад ногоо- хэцүү үеэр аж ахуйд их өгсөн ГЭЖ өгүүлэв, тус болдог аж. Зун бол Сургуулийн хичээлээс хүүхэдгүйгээр бүр Ч бү- тадуурхи ажлыг зохион тэшгүй, дөрөв, тав, зур- байгуулагч (3. Романова таа, долоо, наймдугаар ажлын цагийн бүртгэл ангийнхан хүн хүчний ду- эргүүлж харснаа: тууг нөхнө. -- Наймдугаар ангийн- 8-ын «Вэ» ангийнхан хан хоёр долоо хоног бүтэн хагас цаг ажиллаж үйлдвэрлэлийн дадлага. дүүргэсэн хайрцгаа тоо- хийхдээ дунджаар хорь- лоод «аль хэдийнэ 12-ыг хорин таван рублын дүүргэжээ» амрах зуур би ажилд гүйцэтгэжээ. Энэ бүлгийн удирдагч Э. | бага гэж үү? |Хүүхдүү- Брауэртэй ярилцаж -ам- | ДИйг өдөрт гурав, дээд жив. зах нь дөрвөн цагаар, нийт улсын нэгдсэн үнэл- -- Улаан лууван Хху- гээгээр ажилласан гэж раах яг тогтоосон норм бод л доо. Харин улаан өд2өөэөөөөөөөөФӨӨӨРӨРӨӨӨӨӨӨ 8 ө ӨСВӨРИЙН ТАГНУУЛЧ . Ваня Воронннг та нар автлаа жаалхүү цагаантны Ө мэдэхгүй, Түүний байгуул- даргын хойноос Хөөцөлд- Ө сон гавьяаг Ставрополийн жээ. Цагаан цэргийн дар- хязгаарын Георгиевна хо- Ө тын цөөн оршин суугчид л та хожуу мэдэж захыг бү- сэлж нэгжлэг хийсэн бо- ФӨ мэднэ. Ф гыг илрүүлж оролджээ. Яг энэ Бослогын гавар авчээ. Ф түүсийг яаж олох вэ? дэ5р цагаан ФӨ цэргийн нэгэн дарга модон бариултай ф гор буу санжигнуулж ява- ф сэг харжээ. Гар бууг аван Хотын зах Ф гэртэй мөнгөн ГОО ЗҮЙ БИ СОНГОДОГ ХӨГЖИМД ДУРТАЙ Хүүхэд бид хөгжимд их дуртай. Хөгжим олон төрөл байдгийг мэднэ. Би сонгодог Хөгжимд их дуртай. И. Гайдн, В. Моцарт, Л. Бетховен, С. Рахманинов иарын хөгжим бол маш их уудам, нарлаг, сайхан бөгөөд баяр баясгалан авч ирдэг. Одоогоос 200 гаруй жилийн омнө Вольфганг Моцарт гай- хамшигтай хөгжим тоглож ө9- 1919 оны зун... дени- Ф кинчүүд хотын большевн- өег куудын нууц байгуулла- устгахыг үеэр Ө Сольшевикуудын штаб бос- Ф лого гаргахаар бэлтгэж Ө Сайв. Ажилчны дүүргийн (ф орван таван настай таг- нуулч хүү Ваня Воронины дайчин гурвалын бүрэлдэ- хүүнд Ваня Снегирев, Се- режа Привалов нар оржээ. Ё бэлтгэлийн үед Ваня цэргийн даргын Ө гар буу олох үүрэг даал- ловч гар буу олдсонгүй. Өсвөрийнхний нууц бай- гууллага зэвсгийн хороо- ноос зэвсэголзолж, холбоо барьж, ухуулах хуудас та- раадаг байв. Ваня Воро- нин тэнэмэл хүүхдийн Дү- рээр Армавир очиж ухуу- лах хуудас авдаг байсан юм. Цагаантнууд комис- сар Александр Володки- ныг баривчлахад, Ваня сө- рег тагнуулын газар сэм орж комиссарын бичиг цаастай хавтсыг авчээ. Үү- ний дүнд мөрдөлт бас хэ- дэн сар сунжирсан аж. Хэ- сэг хугацаа өнгөрсний да- раа цагаантнууд өсвөрийн тагнуулчийг мөрдөн мөш- гөх боллоо. Шүүх хурлын танхимд комиссар Волод- кинтай хамт хүүг оруулж иржээ, Өндөр нуруутай, рео бичдэг байсныг бид мэд- нэ. Түүний хөгжмийг сопсож. байхад их юм бодогддог Л доо. Би ХБДС-ийн дөрөвдү- гээр ангид сурдаг. Бидэнд энэ бүхнийг зааж сургадаг болохоор манай ангийн хүүх- дүүд сонгодог Хөгжнмд их дуртай, сонирхолтой. Одоо л сонгодог хөгжмийг мэдэрч эхэлж байна. Монгол ардын хөгжим, ур- “ 49874Х.5. Шопглгг------гэыгГ ЭНН Р ЛЭЭ Эми ан аа) "ОЛ 200202202020Р 00022 СҮСОХ? лууван түүх, зэрлэг зул- гаах гэдэг тийм ч амар ажил биш. Сурагчдынхаа ажлын хөлсийг бид есөн сард ангид нь өгнө. Тэгээд хүүхэд бүр хөлсөө хөдөл- мөр оролцооны коэффи- центээр бодуулж авна. Дадлагын ажил маань хэ- ДИЙН дууссан боловч олон хүүхэд өөр тийшээ явал- гүй гэртээ үлдсэн учир сангийн аж ахуйн талбайд ажилласаар «байгаа юм гэв. Хүүхдүүд ажил хийж олсон мөнгөөрөө магнито- фон, жинс гээд аль дур- тай зүйлээ худалдан авна даа. Ширүүвтэр харцтай, нүдний шилтэй нэг хүү зураач учрасс зуогийн тавнур авна гэнэ. Харин Света... -- Үнэнийг хэлэхэд, юу худалдан авахаа одоо гоор мэдэхгүй байна гээд мөрөө хавчсанаа,-тэгвэл та улаан лууван ямар амттай байдгийг надад тайлбарлаж чадах уу? гэж асуув. Би тайлбарлах гэж оролдсон боловч олигтой юм хэлж чадсангүй. Ха- рин гэртээ ирсэн хойноо цүнхэн дэх улаан лууван- гаа гаргаж угаагаад ам- саж үзэв. Улаан лууван гэдэг исгэлэндүү аятайхан амттай юм гэдгийг би и8- гэж л мэдлээ. Орчуул ШАРАВ рчуулсан Ц. (АПН) 1 : ? 2 3 ө дэргэд бяцхан хүү зэрэг-(ф цэн зогсоно. Тэднийг нэЭ- гэн зорилго нэгтгэж бай. лаа, Дайсан тэдний Эр 30- ригийг мохоож чадаагүй юм. ө ө. Улаан арми давшихын өмнөхөн Георгиевскийд ца- ө гаантнууд зэрлэгээр авнр- лан комиссар болон Вана Ө нарын зэрэг нууц байгуул- лагынхныг алсан билээ. Ф Арван таван настай таг- нуулч Ваня Боронин ийн- хүү баатарлагаар эгдсэн юм. үрэгдсэн їр, ЭНХЧИМЭГ орчуулав. 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН зөгөөөөөөөөөөсөөөөөөөгөөөөөсөссСсөөсөөөс 5 нэ Халхын гол руу очиж, 9 Матадад наймдугаар морьт (3 СчвВтахЭ, МИХАИЛ ЗОШЕНКО БУДИЛСАН ТҮҮХ (дивиз байлдааны бэлтгэд 9 сургуулна хийсээр Сайв. Ф 1939 оны зургадугаарФ сарын дундуур морьт ди-ӨФ виз түргэн жагсаалын до-Ф! хногоор Халхын гол руу! БАЙЛААГЧ «Улаан ОД» сонины тай өвгөн Гончиг үзэж бишрээд, өөрийн төрсөн үр хүүхдийг улмаар сургаж хүмүүжүүлэхийн тулд өө- рийн 14 настай өсвөрийн залуу хүүхдээ тус ангийн сурагч болгов. Үүнд өвгөн ах та манай ардын хувьс- галт цэргийн урансайхныг "бишрэн үзэж, сонирхон та- лархаж өөрийн үр хүүх- дийг уран сайхны авьяас- Өр» тан болгохын тулд ийнхүү 69 ус ангид оруулсан явдалд фр аалуун талархлыг хүргэж таны хүүхдийг ар- ”-| ДЫН хувьсгалт цэргийн ёр» Шалгарсан хөгжимч болгон е төрүүлж чадахыг илэрхий- Ө зурвас мэдээ гарчээ. лье. Дагва» гэсэн нэгэн га чи тавина гээд бэлдсэн илтгэл үзүүлжээ. Баяр бо- лох өглөө сумын дарга хурал нээж үг хэлээд: - Майн 82 жилийн ойн илтгэлийг сурагчдын зөвлөлийн дарга Доржпа- лам тавина гэв. Индрийн хурлын дараа багш Бат- жаргал, захирал |Төмөр, анхны хоршооллын дарга Луусаан нар баяр хүргэж багш нь тусгай шан хүр- тээж байжээ. Цэрэгт ирсэн даруй хоёрдугаар ОСүрээ үлээх болсон бөгөөд эхний үед үлээх байтугай дуугаргаж ч чадахгүй байжээ. Өдрийн цагт байлдааны ба улс тө- рийн бэлтгэл сургууль, тактик, жагсаалын бэлтгэл зэрэг хичээл үзэх тул шө- нө цэргүүд унтсан хойно бүрээнийхээ буржинг орон дотроо үлээж сургууль хийх үе ч байжээ, Нас бага балчир боловч тухайн үедээ Сачиг үсгийн чадвар сайтайд тооцогдож байсан учир олон нийт удир дан явуулах, шүлэгунших, дивизийн улс төрийн хэлт- сээс гаргасан бэлэн сэд: вийн дагуу яриа таниулга хийж байв. Тэр үеийн цэргийн дотор хийдэг ухуулгад «Монгол, зөвлөлтийн ард “түмний найрамдал», «шударга ба. Гомбосүрэн даргатай хөг- шударга бус дайны тухай» | Жим ангид авчирч өгсөн «Эх орон, эх оронч үзлийн | хүү бол Бяруутын бага тухай» зэрэг сэдэв голлож, ц сургуулийн сурагчдын зөв- байлаа. сал) дарга Доржпалам хүү юм. : (1938 оны хавар Бяруу- | тын сургуулийн багш жаргал аламыг 69! Гончиг гуай 1938 оны Ф зун эхээсээ өнчрөн хоцор” "| сон хоёр хүүгээ дагуулан Дорнод аймгийн Матад су- ман дахь наймдугаар морьт Ө дивизийн наадам үзэхээр Є иржээ. Ф Гэвч удалгүй тэднийх е Матадад төвхнөхөөр ший- Ө. дэж нүүж ирээд, хоёр хүү- Өө хэд нь цэргийн халуун 6» усанд ажилд оржээ. Яг 65 знэ үеэр цэргийн хөгжимд 6) бага насны хүүхэд авч бол- Ф Догтухай хаанаас ч юм сон: соод Доржпалам хүү эц- тийгээ гуйж эхлэв. 1938 оны 10-р сард аав нь ди- виз рүү явж дарга нартай уулзаад хүүгээ хөгжимд оруулах болсныг баяртай- таар дуулгажээ, :) Арван гуравхан настай бяцхан хүү цэргийн нарийн дэт журам, нууц хадгалах, буу зэвсэг арчлах зэрэг зүйлүүдийг хоёр долоо хо: ног заалгажээ. Хүүд таа- ! рах хувцас байхгүй учраас 5 дивизийн эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн дарга Д, Хур- таа насанд хүрсэн эрчүүдэд г зориулсан хувдсыг хасах | буюу бүр шинээр хийж өг- | дөг байжээ, | “Өвгөн Гончигийн цэр- тийн хөгжимчин болгохоор шийдэж, МАХЦ-ийн найм- дугаар морьт дивизийн Ц,. Р в Ю э » Ээ э Өө Өө Ээ Өө Өө Ө 6 Ф 1939 оны эхнээс япон- чууд манай эх орны дор- нод хилийг байн байн зөр- дуу: Ойртож байгаа дайны аюу- лын тухай дарга цэргүүд байнга ярилцах болж мөл оны хавар Тамсагийн зур- тадугаар дивиз аль хэдий- майн баярын хурлын илтгэлийг “сурагчдын зөвлөлийн дар- ИНДЕКС т- чиж өдөөн хатгах болов. чээ. хөдлөв. Эх орон, ард түм- нээ дайсны сумнаас хам-ф гаалахаар тангараг өргөжбр мордсон дайчин эрсийн дунд 14-хөн настай хүүфр Т. Доржпалам хамт явсан юм. Халхын гол руу мар- шаар явж байсан дивнзийнбэ цувааг нэг өдөр дайсны онгоц хүчтэй бөмбөгдлөө. Бөмбөгний тэсрэлт, зэгэл саарал онгоцны хахир муу- хай дуу, агт морьдын янц-Ф. гаалт, хүмүүсийн орь дуу тавих нь сонсогджээ. Жаалхүү нүгэлт хар дай: ны утааг анх удаа ингэж, үнэрлэлээ. Өө Хэрэв япончууд энэ дай-бу ныг үүсгээгүйсэн бол бяц хан хүү Баянтүмэн хотын дунд сургуульд цүнхээ ҮҮ“ фу рээд амар тайван сурчвэ, байх байсан юм. Өө .. Тэр өдөр дивизийн дар-б9 га Д. Нянгайсүрэн сургаг" чийнхаа хамт хүрч ирээд: -- Энэ хүүхэд яагаадӨ энд явдаг билээ. ОдДоохонб) үүнийг дивизийн эмэгтэй-(). чЧүүдийн хамт ар тал РУУСэ явуул гэж тушаав. Ингээдөэ Доржпалам хүү ДНВИЗИЙН6д эмнэлэгт ажиллах болжээ. Энэ өдрөөс эхлэн эмэгтэй- чүүдийн зөвлөлийн даргад Хургаа гуайн хамт эмнэл- гийн сувилагч нарт шархт-89 нуудыг сувилахад туслах, бу Ффронтоос ирсэн дайчдад байлдааны мэдээ танил-(сд цуулах, ар гэрт нь захиас бичих, ирсэн захиаг УН-он шиж өгөх, Матад сумын хөдөлмөрчдөд яриа хийх, концерт тоглох, цэргийн бэлтгэлийн. хувцас, гэр, майхныг бороо салхинаас хамгаалах зэрэг ажлыг) хоёр нарны хооронд хий-6) дэг Сайсан бөгөөд шархтаж бу цус их алдсан цэргүүдэд цусаа өгч байсан ч удаа, 2 Г. Доржпалам гуай дай-) ны хүнд бэрх цагт олонёр даг нойр хоолгүй ажиллаж хүүхдийн хэрээс давсан ИХ су ажил хийж байсан тул ”! 1940 онд эмчийн магад- ё лагаагаар цэргээс халаг- даж худалдааны техникум төгсгөж манай социалист худалдааны байгууллагад, олон жил ажиллаж одоо тэтгэвэртээ гараад аз жар- галтай амьдарч байна, Хүүхдүүд ээ? Та нарын ӨӨ үе тэнгийн насны бяцхан хүү Халхын голын байл-(2 даанд оролцож өнөөдрийн бу аз жаргалант амьдралын төлөө тэмцэж явжээ. Ф! Цэргийн хөгжимчин бог) лох гэсэн хүслээр Монго-(0) лын ардын хувьсгалт цэр-б9 гийн албанд орсон Г. Дорж-(б палам эх орондоо халуун?) хайртай, сахилга баттай, хөдөлмөрч иргэн болон өс- Ингэж өвгөн “Гончиг гуайн хүсэл биелжээ. Петя тийм ч жаахан хүүхэд биш. Тэр дөрвөн настай, Гэвч зэж нь түүнийг нялх хүүхэд тэж үзэх бөгөөд халбагаар хоол- лож, гараас нь хөтөлж цуулан, өглөөд хувцаслана, Нэгэн удаа Петя сэрчихээд орондоо хэвтэж байв, Ээж нь хувцаслах болжээ, Түүний хувцсыг өмсгөөд ор- ных нь дэргэд зогсоолоо. Петя гэнэт Ойчлоо. Ээж нь түүнийг дүрсгүйтэж байна гэж бодоод дахин босгож тавив. Тэр бас л ойчлоо. Ээж нь гайхан гуравдахь удаагаа орных нь дэргэд бос- гож тавилаа, Гэвч хүүхэд нь дахиад л ойчив, Ээж нь сандран аавыг нь утасдаж дуудав. -- Гэртээ хурдан ир. Манай хүүд ямар нэг юм учирчээ. Хөл дээрээ зогсон: чадахгүй байна тэв, Аав нь ирээд: -- Ямар хачин юм бэ?, Ма- най хүү сайн”явдаг гүйдэг атал, ойчоод байж таарахгүй гэв. Тэр хүүгээ дор нь босгоод хивсэн дээр зогсоов. Хүү тог- лоом руугаа явах гээд бас л ойчлоо, Аав нь: -- Эмч хурдан дуудья. Ми- ний хүү өвдсөн бололтой, Өчиг- дөр чихэр хэтэртлээ идсэн байл- гүй гэв. Эмч дуудлаа. Нүдний шил, чагнууртай эмч ирэв. Эмч Петягаас: -- Ямар гээч сонин зүйл вэ? Чи яагаад ойчоод байна? гэж асуухад Петя: -- Яагаадыг мэдэхгүй, жаа- хан ойчоод л байна гэв. Эмч ЭЭЖИД нь хандан: Тэгэхлээр, хүүхдийнхээ хувцсыг тайл, би ТҮЗье гэв. Ээж нь Петягийн хувц- сыг тайлахад эмч чагнаж үзлээ. Тэгээд: -- Энэ хүүхэд цоо эрүүл бай- на. Харин ойчоод байгаа нь гайхалтай юм. Одоо хувцаслаад зогсоо. доо гэв. Ээж нь хүүгээ тэр даруй хувцаслан шалан дээр зогсоов..Эмч, хүү хэрхэн ойчнхыг сайн харахын тулд нүдний шилээ зүүв, Хүүг зогсоож Тавингуут да- хиад л гэнэт ойчив, Эмч гайхан:-Профессорыг Дууд. Хүүхэд яагаад -Фйчоод байгааг тааварлаж магадгүй” Аав нь профессорыг дуу, утасны зүг явах үед Петягийн зочин жижигхэн Коля орж ирэв. аНОХИ Петяг хараад инзэд ал- дан: -- Петя яагаад ойчоод бай- 3-5 би шурлыс тэВ. мч:--Хараач хөөе, хүүхдүүд яагаад ойчдогийг надаас ялүү мэддэг ямар гээч сүрхий эрдэм- тэн гараад ирэв зэ гэв. Коля: -- Петяг яаж хувцасласныг хар л даа. Өмднийх нь нэг тү- рүү хоосон, нөгөөд нь хоёр хөл нь орчихсон байна шүү дээ, Ин- гээд л тэр ойчоод байхгүй юү, гэв. Бүгд уулга алдацгаав, Петя: Ээж л намайг хувцас- ласан гэв, Эмч: Профессорыг дуудах: хэрэггүй, үхэд яагаад ойчоод байгаа шэн ойл- гомжтой боллоо гэлээ. Ээж нь: Би өглөөгүүр түүнд агшаамал чанах гэж яараад, сая сэтгэл их догдолсиоос болоод түүний өмдийг буруу өмсгочихжээ гэв. Ноля: -- Би үргэлж өөрөө хувцсаа өмсдөг, миний хөлд ийм хачин явдал тохиолдоогүй. “Томчууд дандаа л будлиантуулж байдаг шүү лээ гэв. Петя: -- Одоо би ч өөрөө хувцсаа өмсөж байнаа гэв, Бүгд хөгжиж инээлдэв. Эмч ч инээд алдав. Тэр, бүгдтэй, Колятай ч салах ёс гүйцэтгээд ажилдаа явав, Аав нь ажилдаа явлаа. Ээж ч гал тогоо. руу оров, Колл, Петя хоёр ороонд үлдэж тог- жин араа өдөр нь Петл өөрөө Өмдөө Өмссөн- бөгөөд дахнад түй” инээдтэй түүх тохиолдсон- Хөвсгөд аймгийц Улаан-Уул сумын 8 жилийн сургуулийн долдугаар ангийн сурагч С.ШИШГЭДМАА орчуулав. БРРЭС ЭЭ хөны 2 52 ын ны --14140 2агныг 2 бочины редакци. 12345: 80101112 Ц. ТҮВШИВТӨГС 12 МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Ё Өэрэмжи- МПБ-ын ,Төв Зоёлолийн сонин, ( х. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ф Ме57(2261) 2 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 9. Өө. ЛХАГВА ф ҮНЭ40МмӨНГӨ ” Нийслэлийн (10 жилний нэгдүгээр сургуулийн (3-ын «4А» ангийн онц сурлагатан Н. Энхбаатар: -- Онц сурз- хад тийм ч хэцүү биш. Хам- гийн гол нь багшийн зааж ” байгаа хичээлийг сайн аж (4 хаарч, сурах бїичгээсээ улшиж тогтоож авах ёстой гэв. ӨНӨӨДӨР МАНАЙ СОНИНЫ РЕДАКЦИ Ё «ЧАНАРХҮҮ» ХҮРЭЛЦЭН ИРЛЭЭ. БУОЛАР: ХӨДӨЛМӨР, УРЛАГ, СПОРТ, ОЛОН НИЙТИЙН АЖЛЫН ЧАНАР ҮР ӨГӨӨЖИЙГ ЮУНААС Ч ИЛҮҮД ТЭР ЭРХЭМЛЭН ҮЗДЭГ ЮМ. ЧАНАРХҮҮ СУРГУУЛЬ БҮРИЙН АНГИ ТАНХИМААР ОРЖ ПИОНЕР СУРАГЧ ТА БҮХЭНТЭЙ ЧАНАРЫН сонин, САНАЛ БОДЛОО ХУВААЛЦАХЫГ УРЬЖ БАЙНА. : Мөнгөн хонх жингэнэж хичээлийн шинэ жил эх- дээд удаагүй байна. Эрдэм мэдлэгийн их аяны урна дуудлага- болсон энэ хонХ- ны дуу сурагч бүрт хариуц- длагатай үе тулгарсныг мэ- дэгддээ. йн гол хөдөлмөр бод сурлага юм. Тэр тус- маа бүтээгдэхүүний болон аливаа ажлын чанарыг эр- хэмлэх болсон өнөө үед агын чанарын тухай өнгөрч болохгүй- “Ажилчин, малчин сэхээт- ний гараас гарч байгаа бү- тээгдэхүүний чапарыг УГ хүний чанар, хүний мөстэй холбож үздэг болжээ. Энэ нь яах аргагүй зүйтэй бай- на, ф» Тиймээс зөвхөн дүнгийн хойноос хөөцөлдөж эрдэм номдоо хайнга ханддаг су- рэгчийн сурлагын чанар -Ч хүн чанартай салш- гүй Холбоотой. . «. Өнгөрсөн хаварсан. Ма- най айлын хүү сав.л Хий- вЭл гадаа тоглож харагддаг байлаа. Орой болгон аав, ээж хоёрынх нь аль НЭГ түүнийг дуудаж гэрт оруул- наг Түүнийг хичээлээ хэ- ДИЙД нь Давтдагийг бид ажиглаад харсангүй. - Бү? тэн жил тэр гадаа тогло“ лоо. Гэтэл жилийн Эцсийн аиги дэвших шалгалт ту- лаад ирэхэд нөгөө хүүхэд хэд хоног үзэгдэхээ болив. Орой үдэш салхинд гарах зуур тэдний цонх шөнө дөд болтол гэрэлтэй бай- ДАР боллоо. Жаал ХҮҮ нойргүй сууж номоо ша- тай, болжээ. ц шалгалтад дунд авч их 5 баяртай тоглож, ха- рзгданаз. Гэвч түүний энэ хэд хоногт олж авсан МэдД- дэг хэр зэрэг тогтоцтой, чанартай болох нь хэн бү- хэнд ойлгомжтой. Бүтэн жил үзэж өнгөрснийг өдөр өдөрт нь давталгүй явсаар хэдхэн хоногийн Дотор гүйлгэн уншихад юуны нь бат мэдлэг, чанартай сурлага байх билээ. Дүн авахын тулд шамдсан түү ний сурлага, чанаргүй Нь мэр йн хэрэг. Аягүй Дд бод жаал хүү шалгалт өгч ангиасаа гараад уншиж тогтоосноо мартсан биз ээ. СУ. Эрдмийг эхнээс нь хи- чээж хуримтлуулдаг. Хэр- вээ нэг өдрийн хичээлийг давталгүй өнгөрвөл дараа- чийн сэдэв дааж давшгүй хүнд санагдаж ойлгогдох- гүйд хүрнэ. Энэ жилийн хичээлийг эхнээс нь дав- талгүй яаж ийгээд дүн аваад байвал ирэх жилийн хичээл учир нь олдохгүй, ухаж ойлгогдохгүй болно гэдгийг охин сайн ойлго- жээ. Үүнд л түүний сурла- тын чанар, гүн бат, ул үл- дэстэй мэдлэгийн нууц ОР- (2718 21:4 СУРЛГЧИЙН Тэдний ганд чээлээ байлаа. Тийм учраас хав- ын шалгалтын үеэр ха- жуу айлын хүү шиг нойр хоолоо хасаж сандарч тэвдсэнгүй. Шалгалтаа ОНЦ дүнтэй огчээ. Нэг их баярласан шинжгүй урь- дын адил хичээл номоо ун- шиж, тоглох цагтаа Тог- лоно. Өдөр: өдрөөр өөрийн. болгож авсан түүний сур- лага чанартай байх нь гар- цаагүй. 3 Тийм ч учраас энэ жил тэр бас онц сурна даа. Яа- гаад вэ? Өмнөх ангийнхаа хичээлийг ул суурьтай ойл- гож өөрийц болгож: авсан түүнд энэ жилийц хичээл юунд хүндрэх билээ, В БИНДЭР нээгввитийлвмөиэ шино. Гэрийн даалгавар хийл- гүй хичээл дээр ирж дэр- гэдэх нөхрөөсөө хам ХуМ- хан хуулдаг сурагч бий. Учры нь ололгүй яаран хуулсан түүннй сурлага чанартай байх уу? Өөрөө оролдож сурахын оронд бэлэнчлэн бусдаас хуулдаг тэр сурагч хүн чанар, хү- ний мөсөөр хэр зэрэг байх вэ? Багшийг биш өөрийгөө - л хуурч байгаа хэрэг биш үү? Өөрөө оролдож уураг тархи, сэтгэл зүрхээ өгч хийсэн болгон үлдэцтэй, өөрийн . болсон Сайдаг. Хийж байгаа ажил үйлд таван мэдэрхүй бүрэн оролцоогүй цагт ДУТУУ ду- лимаг, хуудуухан л зүйл гараас гарна. Ингэхэд бус- даас хуулна гэгч булаана гэсэнтэй ижил бус уу? Сайн нөхрийн дэвтрээс эхний өдөр хуулж амтшаад сүүлдээ байнгын хуулагч болно. Тэг тэгсээр хамгийн хялбархан бодлого, дасга- лыг Ч бодож, сэтгэж чадах- гүйд хүрнэ. Сурагчийн ширээнд анх суусан хүүхэд А-г алгасан. Х-г бичдэг болчихвол ах гэж бичиж чадахгүй. Хоё- рын хүрдийг цээжлээгүй хүүхэд гурвын хүрд ДУР” жигнатал хэлээд Ч нэмэр- гүй. Нэг үгээр хэлбэл нэр- нийхээ зарим үсгийг мэд- дэг талы нь танихгүй байх жишээтэй болно. Өдөр өдөрт үзсэн хичээл Өөр хоорондоо салшгүй уялдаа- тай, нэг нь нөгөөгөөс ур- гаж гарсан учир утгатай байдаг. Нэг сэдвийг мэдэл- гүй өнгөрөхөд ногөөг ОЙЛ- голгүй хоцорно. Ингэсээр ойлгож үлдэч Нэг ширээнд тохой зал- ган суудаг хоёр найз хүүг би танина. Тэр хоёр нэг танхимд, нэг багшаар тоо- ны хичээл заалгадаг мөрт- дөө сурлага нь хоёр өөр байв. Өдөр бүр тоо бодож, хичээлээ дазтдаг нь байн байсаар тооны амтанд Чи- хэр шиг дуртай болсон байхад, нөгөөд нь даалгав- рын бодлого давшгүй да- ваа болжээ. Яагаад тэр Он- лээ? Эхнээс нь шамдаагүй хүүд дараа дараачийн үзЗ- сэн тоо бодлого улам хүнд болж эцэстээ тоо гэхээс толгой нь өвддөг болсон байв. Тэр хүү хэрвээ найз шигээ өдөр болгон тоо б0- дож толгойгоо сэргээж байсансан бол хичээл дээр багшийн нүд хариулан бус- дын дэвтэр лүү өнгөлзөх- гүй, урам зориг нь шан- тарч ухрахгүй байсан юм. Зарим сурагч унших хи- чээлд саян, тооны төрлийн хичээлд тааруухан гэж ярьдаг. Өдөр болгон орол- дож шамдаагүй атлаа ойл- гохгүй, хэцүү. авьяасгүй гэж өөртөө зөвийг өгч суух нь харагдах юм. Эрдмийг “эхнээс нь шамдаж хуримт- луулна. Өдөр өдрөөр, хо- ног хоногоор хурнмтлуул- сан мэдлэг гүн бат, чанар- тай, үлдэцтэй байдаг. Ганцхан өдөр оролдож эрдмийн оргилд хүрсэн хүн газар дэлхий дээр нэгээ- хэн ч байхгүй. Тийм |00- домж ямарч хүнд, ямарч шинжлэх ухаанд байхгүй. Тэгээд ч давтлага бол Сур- лзгын эх булаг гэдэг биз ээ. Мөнгөн хонх жингэнэ8 шинэ хичээл эхэллээ. Энэ хонхон дуу эрдмийг эхнээс хичээж сур, өнөөдөр үзЗ- сэнээ өдөрт нь давтаж 99- рийн болгоод маргаашдаа шилж гэх шиг сонсогдоно, Сурлагын чанар бол Су- расчайн чанар юм. 57-Үт, Ї Эргхиндир» Эг “ХУМ ЛЭМагИЙН ҮНЭМ ох. 4 ХХАХАлЛХАХАХХХЕЯХ эөеөгөөөсөэзөөөөө ЧАНАРЫН УЗЛЗГ ОНЦ СУРАХ ХЭЦҮҮ ЮУ? Говь-Алтай аймгийн тө- вийн 10 жилийн нэгдү- гээр сургуулийн онц сур- лагатан сурагчдын зөвлөл- гөөн болж олон сурагч онц сайн сурдаг туршла- гаа ярилцав. М. Бурмаа (3-ын «А» анги), Багшийн зааж бай- гаа хичээлд бүх анхаар- лаа хандуулж, гэрийн даалгавраа өөрөө хийдэг. Цагийн хуваарийн дагуу хичээлээ давтдаг. Зуныхаа амралтаар бодлого бодож, зохион бичлэг хийдэг маань онц сурахад тусал- даг юм. О. Цэрмаа (5-ын «А» анги): Хичээлийн үед хам- гийн чухал хууль дүрмийг ялган салгаж ойлгоод бод- лого жишээгээр батлах гэж нухаж суух сайхан байдаг. Чөлөөт цагийг хий дэмий өнгөрөөхгүй байхыг хи- чээх нь чухал. Би зуны- хаа амралтаар зураг их зурдаг. Ц. Моөнхзулцацрах (7- гийн «В» анги) Онц су- рахад пионерийн хэвлэл их тус болдог. «Сурлага -- сурлагчийн гол хөдөл- мөр», «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур», «Чанар», «Хүүхэд уран зохиол» зэ- рэг сонины маань тогтмол булангуудад өгөөжтэй зүйл их нийтлэгдэж байна. Су- рагч бүр өөрийн сурах ар- га барилтай байх нь Ччу- хал. Өөрөө сайн ойлгосон хичээлээ нөхөддөө ярьж өгдөг, бусдад тусалдаг /үрчагч 5 2 САБҮКНИЛТИЙН байх нь онц сурлагатны эр- хэм чанар гэж боддог. ф Хичээлийг давтахдаа сурах бичгээс гадна холбогдох ном зохиол, материал ашиглаж сурвал тухайн хичээлийг улам сайн ойл- годог болно. Г. Нэмэхбаяр (8-ийн «Г» анги) Улирал дараа- лан онцсайн сурч байна. Багшийг хичээл зааж байх үед бүгдийг иь ойлгохыг хичээнэ. Хамгийн гол нь өд- рийн хичээлийг өдөрт нь заавал ойлгож авах зорил- то тавьдаг. Нэг л өдрийн Ф хичээлийг бататгаж дав- Ф талгүй дутуу ойлголттой хоцорвол маргааш нь хоёр өдрийн хичээлийг бүрэн ойлгохгүй хоцорно. Хоц- рогч эндээс л эхэлдэг, Н. Мөнхсайхан (8-ийн «Дэ» анги) Гэртээ хичээл дээр үзсэнээ сэргээн 04- татгана. Гэрт бол ном дэв- тэр л багшийг оролдог. Ий- мээс дэвтэр, ном хичээ- лийн хэрэглэлийг ариг гам- тай, цэвэр эдлэх явдал чу- хал юм. Сонины зөвлөлөөс: Дээрх сурагчдын онц сур- даг туршлагыг нэвтрүүлж шинэ зүйл олж авна гэ- дэгт итгэж байна. Бид энэ асуудлаар та бүхнээс захи- лал хүлээж байна. ” Өөвөөөөөөөөөөө Зарлал Наран зэж цэцэг гэрсэн хээр тал. Шилбүүр барьж аяны уутаа зүүсэн малчин хүүхдүүд,ямар нэ- гэн зүйлийг хичээнгүйлэн дэл- ярилцаж байтал хүүхдүүд ирж хэсэг бүжиглэн наадахыг урьж ярианд нь ф саад болоход хүүхдүүд дургүйцэж тэдний хооронд маргаан дэгдэв. Гэтэл охи- дууд ирж хөвгүүдийн мар- гааныг таслан бүжигт ури- на. Малчин хүүхдүүд эв- лэрч нүдэнд нь баярын дөл бадарч найзалж нө- хөрлөн бүжиглэн наада- хын сайхныг дүрслэн үзүүлнэ. «Малчин хүүх- дүүд» бүжиг ийм сэдэв- тэй аж. Үзэгч хүүхдүү- дийн чин сэтгэлийн та- лархлаа илэрхийлсэн ни- жигнэсэн алга ташилт үр- гэлжилнэ. Ийнхүү БНБАУ-ын хүүхдийн бүжгийн чуулга «Росна китка» (Шүүдэрт угаагдсан цэцэг) монго- лын үе тэнгийн найз нар- таа өөрсдийн тоглолтоо со- нирхуулж эхэллээ. «Росна китка» чуулга 1946 оны 9 дугаар сард байгуулагдсан бөгөөд энэ хугацаанд олон мянган хүүхдийг ардын бү- жигт сонирхолтой болгон хүмүүжүүлж ирсэн байна. Тус чуулгын бүжгийн сан болгар үндэсний бүжиг, болгар бүжгийн өвуламж- лал дээр тулгуурласан хүүхдийн болон пионерийн амьдралыг харуулсан сэ. дэвт бүжиг, олон үндэст- ХЭХХА-ЭХХХХХХАХЖ 11987: 1Х:9 БНБАУ-ЫН ҮНДЭСНИЙ БАЯРЫН ӨДӨРТ ШҮҮДЭРТ УГААГДСАН ЦЭЦЭГ ний бүжгээр байнга бая- жиж байдаг бөгөөд одоо хэсэгчилсэн 30 гаруйбүж- гийн программтай ажээ. «Росна китка» чуул- гын хамт олон ЗХУ, БНА ГУ, ХБНСЮУ, Франц, Итали зэрэг олой оронд аялан тоглож Болгар үн- дэстний бүжгийг суртал- чилсан юм. Уран бүтээ- лийп баялаг сантай энэ чуулгын бүжиг бүр өвөр- мөц дэглэлттэй утга Сса- наатай бөгөөд Болгар ор- ны хүүхдийн аз жаргал- тай тэнүүн сайхан амьдра- лын илэрхийлэл болж бай- лаа. Болгар үндэсний бүж- гийн ер бусын хурдан хэм- нэлийг чадварлаг бүжиж байгаа хүүхдүүдийн хам- гийн хайртай хүн бол БН БАУ-ын ардын жүжигчин Петр Григоров юм. Тэр энэ чуулгын ахлагчаар 20 та- руй жил ажиллаж байгаа ажээ. Тэр бидний асуул- тад дуртай хариулж бүж- тийн урлагийн тухай, -- Хүүхдийн өв тэгш хөдөлмөрч, эх оронч, ин- тернацноналч хүмүүжил нь бүжгийн урлагтай салш- гүй холбоотой. Бие бялд- рын хүмүүжилд бүжиг хамгаас чухал. Тэгвэл зал- хуу. хүн хэзээ ч бүжигчин болохгүй. Бүжиглэж сура- хад маш их хөдөлмөр хэ- рэгтэй. Ардынхаа бүжгийг бүжиглэдэг хүүхэд эх орон, ард түмчийхээ зан заншлыг бусдаас илүүмэ- дэж чадна. Манай хүүх- дүүд олон үндэстний бү- жиг бүжиглэдэг. Ингэснээ- рээ бусад орны ахуйамьд- ралыг судалж, бүжгээр нь тэр ард түмний амьдрал- тай танилцдаг гэж ярьсан юм. «Росна киИтка» чуулгын бүжигчин Юрданка Дания, Виля нар У!, УШ ангид сурдаг ажээ. Онц сурлага- тан энэ охид: -- Монгол хүүхдүүд их нөхөрсөг хөдөлмөрч юм. Бид зөвхөн өнөөдөр гэхэд олон найзтай болж хаягаа солилцож амжлаа. В. И. Леннний нэрэмжит МПС- ын Төв ордонд үе тэнгийн найз нар маань олонтөр- дийн дугуйланд суралцаж авьяас чадвараа хөг- жүүлж байдгийг харлаа тэсэп юм. «Дэгдээхэйнүүд» «Олс- той “бүжнг», «Хаврын баяр» болон шог хошин аястай олон сайхан бү- жигтэй энэ концертоо тус чуулгынхан Дархан хотод зочлон тоглохдоо үзүүлэв. Бүжгийн тайзнаас инээд баясал бэлэглэгч «Росна китка» чуулгын хамт олонд үндэсний нь баярыг тохиолдуулан монголын үе тэнгийн найзнөхөд ньсур- лага, уран бүтээлийн өн- дөр амжилт хүсэн ерөөж байна. Ж. чинтогтох шишгитьолыйл (Текпааилыс (Шишршслх Ппшпвпшлогшуушлых ПЕПОЛКглШтпҮШ: СБҮОТЛЛЫГ5.7 ГҮтшүуогоШтао Заан Тэрэлжийн өвөрт байгуу- лагдсан пионерийн «Жар- талан» зусланд 1000 га- руй пионер амрахдаа бай- тальтай танилцах тойрон аялал хийж эмийн ургам- лын ач холбогдлыг судлах ажил зохиожээ. Төрөл бү- рийн ургамлын цуглуулга хийсэн нийслэлийн 6, 9, 45. 76, 81 дүгээр сур- туулийн сурагч А. Лхагва- дэмбэрэл А. Амарсанаа, Т. Түвшинжаргал Х. Амар- санаа, ЖК. Мөнхцэцэг нар: -- Хурган чих гэдэг цэцэгт ургамалаар халуунд амны цангаа гаргах ундаа хийж үзлээ. Гоё амттай, хүүхэд бүрийн дуртай ун- даа болдог юм байна. -- Би төмсний улаан цэцэг хандалж, сурлаа. Бас мэхээрийн гурил хийж үзсэн. Мэхээрийн гурн- лаар хийсэн хоол балчир " хүүхдийн хүнсэнд тохн- лээ гэж ярьснаас санаа авч хийсэн С.БОДООШ Г: , юу хийх ёстой вэ, пионе- хэд, пионерийн байгуул- 13 рийн байгууллагын амьд- лага хүүхдийг сургадаг Тэ НэхээээрэлХүрл130 ралыг хэрхэн агуулга тө» дийгүй, юуны өмнө пионер | хурцадмал байгаа юм. Одоо- гөлдөр, сонирхолтой, ашиг- бүрт тусалдаг юм. Пионе- | гоос дөрвөн сарын өмнө Аме- тай болгох вэ гэсэн асууд- рүүд өөрсдийн салаа, от- | рикийн «Старк» хөлөг снго- лыг хэлэлцсэн юм. рядад хүүхэд бүхэн нөхөрч | цыг Иракийн талаас буудаж Одоо бид пионерийн төө ядарсан цагт нь туз | гэмтээслээс хойш Персийн байгууллага ямар хэрэг- салж, баяр баясгалангаа | буланд байдал эрс хурцад- тэй юм бэ гэдэг |талаар хуваалцдаг, муу биш сайн | Л28- Персийн Шенсуүлиойр ярилцья. Хүүхдийг эцэг, үйлсээрээ тодордог, сайн СОН Эрин ЁЁргЧ эх нь хүмүүжүүлж, сур- сурдгаараа төдийгүй ахмад | дааны хөлөг онгоцууд боөг- тууль эрдэмд сургадаг, хүмүүс, дүү нар, нөхөдтэй» | нөрч байна, Энэ нь бүс ну- хүүхдүүд Өөрсдөө дугуй- гөө зөв харилцдагаараа, | тагт зэвсэгт мөргөлдөөн га- лан, секцэд хичээллэж авь- урлаж бүтээдгээрээ хүнд: | рах аюулыг ихэсгэж, олон яас чадвараа” тодруулж лүүлдэг тийм гуур амьсгал | улсын энх тайван, аюулгүй болдог шүү дээ... Тэгвэл бий болгохыг хичээдэг юм. | байдлын эрх ашигт ноцтой За- пионерийн байгууллага Энэ зуулгацан угтаж | Чалхийлж байна. ямар үүрэгтэй вэ? пионерүүдийн дунд «Пно» 1 Нэгд: энэ байгууллага нерийн байгууллагын өнөө, Ж.ндЫтэлАры хүүхдийг нийгмийн амьд- ирээдүй» гэсэн ярилцлага | жиж байгаа НЬ тус бүс НУ- ралд зохион байгуулалт зохиожээ. Ярилцлагад пнО- | тагт Америкийн даргайй тай оролцоход сургадаг. нерүүдээс гадна томчууд Ч | оролцоо нэмэгдэн уг мөргөл- Тэд хаягдал төмөр, цаас оролцов. Хүүхдүүд «Пио- | дөөнийг зохицуулах талаар цуглуулж, сурагчдын бри- аваа, правда» сонин, ХовэЖ, хогон БаЕэйс тадад орж талбай, фермд - бүгд най рамдах улсуудын ЗАВУУАц/ ой мод ургуулж, пионерийн сонинд өгүүлэл, одмс 2224 65222 үерийн үеэр загас жараа- материал нийтлүүлж, төв | байна ажиглагчид тэмд| хай аварч хамгаална. Тэд телевизийн нэвтрүүлэгт е 4 байгаль хамгаалах, соёлын оролцлоо. Тэд арилгавал Персийн буланд шингэн З.ТҮМОНЕРИЙН ҮНЭН, О. БЕДНЯКОВА «Артек» гэдэг үгийг монголын хүүхдүүд сайн мэднэ. Хар тэнгисийн хө вөөн дэх Бүх холбоотын пинонерийн лагерьт амгрч үзэхийг олон хүүхэд хүс- дэг. Энэ хүсэл нь ч ихэнх дээ биелдэг юм. Жил бүр Артект зөвлөлтийн шнонерүүдийн хамт Газ- түг нт нлнпЭжжээг. гэжээ иж 27.47,.4.2:4242 ОИОНЕРЧуД 822:2522:2 даадын, түүний дотор дэн үүр барьсан, хэр их үр сан байдал, өөрөө удирдах монголын хүүхдүүд амар тарна хурааж, хэр олон ёсонд суралцдаг юм. Зөв- гэв мэрэгч устгасан, хичнээн лөлт Холбоот Улс гэдэг аї радиоантени босгож, хич” маань бүгдээр эр хамтран чээр пионет ой шударга Үү шилдэг пионерийг чуулганы төлөөлөгчөөр сонгодог. 1929 онд болсон анхны чуулганд хүүхдүүд хэдэн мод суулгаж, шувууны хэ- Битебск хотын өсвөрийнтехникчид «Зубренок» гэ- дэт бата оврын трактор бүтээжээ. 99999094999909099090900909004 өөө» ашиг сонирхлынхоо да! мэ- ШОРГООЛЖНЫ - хилгаан маналзсан их бо- шЕоЁТҮНН шаэлригло5 Л роо орж тэр шөнөдөө ца» Сомали зэрэг улстай хамтарч нҮҮДЭ гаан голын бургасыг ҮР цэргийн тактикийн сургууль ЮУ САНУУЛАВ ТАСС-ын фото нээн хүнийг бичиг үсэгт сургаснаа илтгэсэн билээ: тэлжлүүлж байна. Гэвч амьдрал нэг байран дээрээ зогсож байдаггүй болохоор шинэ шинэ ажил хэрэг гар- саар байна. Өнгөрсөн оны хоёрдугаар сард болсон ЗХУКН-ын ХХУП их ху. рал улс орны амьдралыг өөрчлөн байгуулах нарийн бөгөөд хариуцлагатай зо- рилт дэвшүүлэв. Артекийн чуулганаар хүүхэд бага" чууд юу хийж чадах вэ, дурсгалт зүйлсийг сэргээ хэд томчуудад тусална. Мэдээжээр бас сургууль, райондоо хэв журам сахиу- лах ажил хийнэ. г. Хоёрт: пионер байх ху- тацаандаа хүүхэд хамт ол- ны дотор байгууллагынхаа хуулиар амьдарч, бие даа- үндсээр нь вүүлж, хүни улс орноо өөрснөө удирд" даг хөдөлмөрчдийн төр улс 02 пноне- Наяад оны хүүхдүүд болохоор ингэж суралцах 1д тагын. амьд- анхны пионерүүдийн нь хүүхдийн ирээдүйд маш ТҮҮШИ хамгийн гол уламжлалыг амжилттай үр чухал. Гуравт: пионерийн бай- гууллага нь хүүхдэд улс төрийн мэдлэг олгон, дэл- хий дахинд болж байгаа ээдрээтэй үйл явдлуудыг ойлгож чаддаг болгож, энх тайвны төлөө тэмцэхэд сургадаг, өөрөөр хөлбэл тэднийг гариг дэлхийнхний өмнө хүлээсэн хариуцлагаа ухамсарласан иргэн бол» тож хүмүүжүүлдэг. Бас нэг зүйл нэмж хэлэ» зохих дутагдал догодлын тухай, амьдралд нэвтэрч байгаа ашигтай, сайн, шит нэ вүйлийн тухай өөрсдийн отрядын амьдралаас тоО- дорхой жишээ дурьдан би- 9999Ф9999999Ф999Ф990909909999Ф Тэнгэр харанхуйлан ца- ». гз татан хө урманд то- Бинтөнн| ЇЕРСИЙН БУЛДЫГ, ЭРГЭЙ ТОЙРОНД Сүүлийн үед дэлхийн «хаа луун цэгийн» НЭГД Персийн булан зүй ёсоор орж байна, Нутаг дэвсгэрийн маргаан, шашин шүтлэгээс болж Иран, Иракийн хооронд долоон жил тээгч хөлөг Онгоцууд МЭЛЭЭД ф. сүйджээ, Өнгөрсөн хугацаанд нийтдээ 330 хөлөг ОнгоД живсэн буюу ТЭМТЭЖ СҮЙД- "сэн байна, ЗХУ Персийн бу- лангийн түгшүүртэй байдлыг намжаах үүднээс цэргийн флотуудыг гаргах, мөргөл- дөөний голомт болсон Иран, Иракийн санал зөрөлдөөнийг эв зүйгээр зохицуулах санал гаргасан юм. Энэ саналыг Вашингтоныхоп тоОомсорлоо- “Гүй, харин ч тус бүс. нутгийг хийж, байдлыг улам даамж- руулсныг Араб дахины ком- мунист, ажилчны намууд ЭРс ройх ганц мод үлдсэнгүй. буруушааж байна. Их үерийн өмнө гол мө” рен андашгүй байдаг. Эз- гүйрсэн юм шиг л болдог. Усны шувууд хөвөө даган, загас нарийн жижиг ГО- лын булан тохой руу ол" тойдон орж, могой нэтэн жимээр зам татуулан уул өгсдөг юм. Цаг уурын мэ- дээг бид урьдчилан хүз лээн авч байна. Гэлээ Ч нэг Жишиг гол, нэг ЖИЖИГ уулын амьдралыг төдий» Дэлхийн хамтын нийгэм- лэг Иран, Иракийн дайныг зогсоох зорилгоор гал зогсоох тухай тогтоол гаргасан том. Пфраийц булангийн районд Америкийн хөлөг онгоцуудын тоо ойрын үед 47-д хүрч, тэдгээр хөлөг онгоцон дээр 00 мянга гаруй цэргийк ал- бан хаагч байх болно гэлс лавтай эх сурвалжид өгүүл- жээ, Пентагоны төлөөлөгч- дийн мэдээлснийг үзвэл, ни- Дээр үед радиогүй бай! “Ж5 цэ 1 хад цаг уурыг яаж мэддэг 2. 7 байсан б3? гэж жаал хүү 17 22210 өдөр байтугай энэ жил ха- вар, зун, өвөл ямар боло. тыг мэддэг байлаа. Яаж? юм биш байгаа гэж эргэл» Энэ зэх хүн гарсан боловч нүүц- гээлээ. -- Тд яаж мэдээ вэ? гэ" хэд, -- Би шоргоолжны үүр ажигласан юм. Шоргоолж ""эрүэн » 9999099000909409009999944904 -- Ажиглаж... лан сумын нутагт цагаан дал тохиолдох байлаа. тэнэт бужигиалдан ХхӨДӨЛ“ хөр урьдчилан хэлж чадах» сэх онгоц тээгч «Рейнжер» Бургасай хэмзэх тазар . Ажигч гярхай Намжил гоонд орлоо. Ер нь нэт Л гүй, Тэгвэл орон нутагт гэдэг хөлөг онгоцыг ХӨНГӨН болсон юм. Завийн аялал тэдэг өвгөн байв. Тэр нэ- биш ээ. Үүрнээс үүр ДАМ” тохиолдож мэдэх байгалийн хөлөг онгоц, пуу! н ЗС- надрилийн мина тээгч хөлөг онгоцууд дагалдах болно, Энэ бол ГРедингтоныхон: түрэмгий ажиллагаа үйлдэ-:! хээр зэхэж байгааг гэрчилж жин түгшүүр зарлаж хур" дан хар шоргоолжийг дав“ хийн очиход бусад нь шю- роо цацсан юм шиг бужиг” аад явчихлаа, Өнөө өгч тав дахь хоногод үргэл- тэн өдөр хонь хариулж жилж байв. Шинэ газар ирээд: ус үзэж, хүмүүстэй уул- -- Нүүхгүй бол болох- заж, сонин сайханыг сон гүй Нь. аюул бэрхшээлийг ап амь тан, жишээ нь шоргоолж“ ны гүүрийг ажиглавал бүх» нийг бэлээхэн хэлж өгнд: фоосожо | явлаа. Байгалийг -- Яагаад? фр жиглаж явбал түүлээс их ! -- Их үер болох ань. лөөндос эхлэн юм хумаа Байгалийг ажиглах эрд" байна, Ямар ч болов Иран, мө, зүйл сурч болно. Монгол: Манайхны хавийн газар зөөн нүүж эхэллээ. Энд бол мийг өвөө, эмгэ, ах, эгч Иракийн БЭцЖгар:, шсУоэн / чууд ган тачиг, үер бороо, үерт лав автагдана... гэхэд жирийн нэт үзэгдэл биш нараасаа эзэмшээрэй. Яа- алах Хана ОЖүХЭГ ФОосянга цахилгаанаас урьд: хүмүүс нам гүм болж түү” зэ, ямар нэгэн амьтан анд- гаад гэвэл сурсан МЭДСЭЛ : гаргаж, олон улсын хөлөг он- гоц чөлөөтэй зорчдог болох нь юу. Юунаас Чухал, Ийм байдалд хурэхийг Араб ла- хины эрх ашиг шаардаж на, даггүй юм. Хөндийг нэлд бүхэн хэзээ Ч илүүлдэггүй нь азах их үер болох байх билээ. тэж хэлэхэд өвгөний ярьс- ны дагуу айл хөршөөрөө шоргоолж даган нүүцгээв. , чилан сэргийлж Иитээд л унад байв. Энэ ть байгалийг хөсөг ачаалан ходлөр. Бид ? ажиглаж, ойлгож ча адса- 9Ж нсых. Гэпэтийн тэж | нэр- Эф лээд байгаа байгалийн юмс 399999990999999999999999 999999Ф99Ф9Ф9ФФ9Ф29Ф0Ф тФФФФФФФФФФФ9ФФ лч Б, ЭРДЭНЭБААТАР ац И. ЧУЛУУНХУУ 29090999Ф999Ф9ФФФ09Ф9Ф9ФФ99Ф999999Ф099Ф9Ф99Ф0Ф 4 . , АА 5 Г2 үч 3 4, РУУ” ҮГ», нэ . х----- фусгээниигииэгэж- цэцгээр чимье ТДСАЛГААНЫ ЕСДҮГЭЭР САР Манай нутгийн намар юутай сайхан. Ууланд нь жимс самар боловсорч, малчны тэрт айраг, цагаан ндээ бялхана. Баян намар, Түүний өгөөж хишиг юу- тай нх вэ? Намрын хишгийг хүртэхдээ зөв хандах чухал, Са- мар жимсэнд явахдаа мөчир бут сөөгийг нь хугалж гэмтээвэл байгаль эх ирэх жил хишнг хайрлахгүй. Алтан түрүү тал дүүрэн найгаж, тарьсан ногоо, жимс хураах эздээ хүлээнэ. МОЛОЧАЙ (СҮҮЛТ ӨВС) Сүүт өвсний овгийн ур- гамал, Мөчрийг огтлоход сүү шиг цагаан шүүс гар- даг. | Мадгаскараас гарал- тай. Иш нь маш хурц урт өргөстэй, Өвлийн сүүлчээс хавар хүртэл цэцэглэнэ. Шүхэр - хэлбэрийн хурц ягаан өнгийн баг цэцэгтэй. Мөчрөөр үржүүлнэ, Гэрэлд дуртай. Хөрсийг ширэг, навчит хөрс, элс 1:1:1 харь цаатай найруулж бэлтгэнэ. БЕГОНИЯ (МӨНХЦЭЦЭГТ ХАЙТАН Хайтангийн овгийн урга- мал. Азн, Америкаас га- ралтай. Улаан, цагаац, ягаан цэцэгтэй, иавч 2 нь жижгэвтэр гялгар цайвар ногоон өнгөтэй, Зөв арчилж чадвал жилийн турш цэ- цэглэдэг, Ийм учраас мөнх цэцэгт хайтан гэж нэрлэ- дэг. Үрээр, мөчрөөр үржи- нэ. Тагт, цэцгийн мандал, өрөө тасалгааг чимэхэд тд- хиромжтой, Хөрсийг хар шороо, ялзмаг, ширгэн нав- чИит хөрс элсийг 1:1:1:1:1 Хулдаасан барыг МИНИЙ Ийм явдал болсон юм. ШУВУУХАЙ Бид их дасчээ. Харин Дөрөвдүгээр сар өнгөрч энэ удаа хоол тэжээл тараллатан найруулж бэлт- байв, Нэгэн өдөр би хи- өгөх гэтэл алга... Би бүр й А. ЧИМИДЦЭРЭН чээлээсээ ирвэл бяцхан гайхаж, дүүгээсээ асуу- йн дүү минь баяртайгаар уг- вал, тэр мэдээгүй гэв. 7 таж: Эгч ээ! Тагтан дээр Ангаахайнууд минь Жи- ДЭДЭГ тавьсан хувин дотор шу- гүүртэй болон нисчээ. вуу үүрлэчихлээ гэв, Би Сэмхэн гарч харвал Үүг рээ сассанаар барахгүй Тэр хоёр тагтаа байн байн Алтай, Хангайн ууланд манай тагтан дээр ирээд Алаглаж ургадаг цэцэг байлаа, Бид тэр хоёрыг | Амьдрал жаргалын ерөөлд хоёр цагаан өндөг гарга- зЗүслэн танилаа, но -г2 байдаг цэцэг , Хэд хоногийн дараа эж ӨНДИйЙ талын У--28 2 хагарч, блаа Зэргэлдээх - байшин: : бэлчээрт шар ангаахайлуудтай бол ГИЙН дээвэр дээр очЭО Хөвсийж ургадаг цэцэг лОо, Миний баярласан ТАГТаа сууна. БЄч Хүн бүрийн хайрыг тэж жигтэйхэн. Бидний ЛУНД миний тагтаа бай- Хүлээж байдаг цэцэг адил тагтаанууд ч баяр. б8МД би туйлын их баяр-| онго, өлгийн цэцгийг лаж байгаа бололтой. Дин “88. Энхийн цагаан Таг | Өрөө тасалгаандаа тарь таахайнууд минь өдрөөс Таа Хоёроор ч гэсэн Н9-) Өөрсдөө тарьсан цэцгээ! өдөрт өсөн торииж бай. МЭГДСЭН учраас л ийгЭЖ | Өигоөлж, хамгаал! иа, Шуурга, борооноос баярласан шүү” дээ. Нис- Хүүхдүүд ээ! хамгаалалт хийлээ. Эхэн- ДЭЭ тагтаа мины Хөх Цэцэгт алаг дэлхийг дээ хоол тэжээл өгөх гэ- ЦЭНХЭр | тэнгэрт эрх ЛУ-| Цэнэгт буунаас хээр үргээд нисчигинэ. раараа нисч, хөвчин дэл- хамгаалтя! Тэгтэл дүү: «Тагтаа» ХИЙГЭЭр энхийн дуу ая- Цэмцгэр сайхан шүлгийг уншиж өгье гэ- Лаарай! 5 байгалиа сэн санал гаргав, Бид ч Дэлхийн хүүхдүүдэд Цэвэр сайхан байлгая! ЭЙЭ (саналыг ДЭМЖЛЭЭ, Алаг цэцэгт дэлхийгээ бидний мэндийг хүргэж, «ЕС 3 2 Аюул хөнөөлөөс Тэгээд уншвал ёр үргэ- энх тайвны хүсэл сэтгэ- СЭНГүҮйЙ, харин Ч ОЙЛГОЖ дийг минь дамжуулаа- сэрэмжслэе! байгаа янзтай толгойгоо рай! Амьдрал залгуулдаг ТИЛЖИЙЛГЭН ӨӨДӨӨС (ан- байгална хааралтай харж | байна Ж. ТУУЛ| Алаг нүд шигээ шүү. Үүнээс хойш бид- ЛИЙ гараас ус ууж,алх, Даа иддэг боллоо. (Улаанбаатар, У сур- гууль. өсвөрийн |сур- валжлагч) хайрлая! Д. БАЛСАН (47 ду- гаар сургуулийн багш) ӨВС НУРУУЛ Өвс нуруулдаж би Өндөр болсон Эхлээд Элгээр татсан өвсөнд Сэрээгээр Сэндийлж ДАЖ байгаад тавьдаг. Ингээд Эгмээр татаад ирэхээр Саваагаар Савалж байгаад тавьдаг Тэгээд Мөрөнд татаад ирэхээр Сэрээгээр Сэв хийтэл өргөдөг Үнэндээ биднийг хүмүүс Үржүүлж суулгаад тарьдаг Тордож байгаад ургуулдаг юм Улирлын сайханд бид нахиалж Унаган байгалиа чимдэг юм. Цэдэрлэгт зугаалах хүмүүс олон Цэнгэж наадах нь бүр ч олон Эд цөмөөрөө адилгүй ааштай Энэрэх сэтгэлээр эрс ялгаатай Зүггүй загнадаг хүмүүс ч бий Зөөлөн ханддаг хүмүүс ч бий Ургамлын навчийг чадна. амьдарч, рүүн болоход Үхэх юм. Гэтэл зарим ургамал гоон навчтайгаа өвөлждөг богөо, ралд ногооноороо байдаг алир арц мэтийн ургамлын жодоо, жээгээр буюу бараг Ууршуу. Намрын цагаан шөнө. МОДНЫ ҮГ Н мэдэхгүй хүүхэд гэж байхгүй. МО. бүрийн хэлбэр дүрстэй байдгийг хэлнэ, зурж 4.ПИОНЕРИЙН ҮНЭН шэзсвө єг 1 БИ ӨНДӨР БОЛСОН байсан Дараа нь Өндөрсөж байгаа өвсөндөө Өлмийгөөрөө гишгэд гишгэн Өөдөө шиддэг болсон Ууд шиг нуруунд Урт сэрээгээр Уужуухан шиддэг болсон Тэгэхлээр Өвс нуг Өндөр лдаж би болсон байгаа биз! Ж. ЖАРГАЛСАЙХАН (Эрдэнэт Салхит) Сайхан салаа мөчрүүдээс минь Тасдаж аваад хаях нь гомдолтой Тансаг сайхан бие дээр минь Сийлж бичих нь хорсолтой Хөөрхий бидэнтэй юунд ингэж Хєндий харилцдаг юм бол Үнэндээ биднийг хүмүүс л Үрслүүлж суулгаад тарьдаг шүү дээ. Л. ЭНХ-АМГАЛАН он шар, улаан өнгө нь үерчлогд- өвөл цасан дор ч но- д жилийн дөрвөн улн- С, нарс, гацуур, хуш, навч нь усыг бага хэм- лдаггүйгээс ийм байдаг. учир нь гэвэл нэгэн зэ- нарыг баярлуулж байх М. НЭРГҮЙ (Төв, Цээл) М. БААТАРЖАВ зураа ИНДЕКС--14140 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын А--05503 хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хороо! «Пионерийн үнэн» сойины редакци, 123456 ны ордон Б корпус, Эрхлэгчийг 10101112. Ц. ТҮВШИНТӨГС ! сав 2 - 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ. ф Мо58 (2262) --ф ОРОМ БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! “У : ї МХЗЭхцан “Тов Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ЧМПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин, Манай З Чд « ,Зуун Засилаг зуун найзтай бай- сая нь дээр» гэж ярьдаг. Ямар Ч хүнд өөрийн нь зөв талаас ойлгодог, санасан бодсоноо илэн , ярьдаг, хэн хэндээ чин сэтгэлээсээ зөвлөж Чаддаг ойр дотно хүн хэрэгтэй бө- “төөд түүнийгээ бид «Ми- ний найз», «Дотиы нӨ- хөр!» гэх зэргээр хүндэт, -тэн нэрлэдэг. Хүн бүрт багаасаа үерхэж тоглосон «Унаган найз», хамт су, ардын зүйр ралцаж, зовлон жаргалаа хуваадаг хамт олон бий. Гэнэц томоогүй иазсан- даа үерхэж дотно болсон найз иөхдийг хэзээ Ч, юу ч салгаж чадахгүй. Үнэн зөв үерхэл нөхөрлөл бол хүнд сайн үйлс бүтээх гэж төгрөгтэй далангүй ! урам зориг эрч хүч нэм- нэ. Олпы дотроос итгэл хү» лээх сайн нөхрөө сонгоно гэдэг амар биш, Мөн хүз ний сайн найз байна гэдэг Ч маш хариуцлагатай.Мн- ний найз хэн бэ? гэдгийг үнэн зөв таньж түүний сайн талыг түшиглэн сул талы нь арилгахын төлөө цаг ямагт санаа тавьж байх учиртай. Найз нөхөр байхын гол нь иэг иэгийн- хээ ир төрийг цаг зохих бсоор хүйдэтгэдэг, аливаа асуудалд адил тэгш эрхтэй оролцдог, үнэнч шударга, иөхөддөө тусла- хад бэлэн байхаас эхэлнэ, Охид хөвгүүдийн хэн ч гэсэн хэлсэн үгнээсээ буц» даг, хар амиа боддог, нэр төр олохын төлөө юу ч ямагт | нөхдийн дотио яриа Хичээлээ тараад Ес Эфллүр 2”Бодоош хийхээс буцахгүй, өөрийн- хөө дутагдлыг өмгөөлж хамгаалах дуртай, мөрт- лөө хүний сул талыг то войлгодог дотно нөхрийн» хөө хүсэлтийг ямар нэг хариу тус горилж биелүүл- дэг, овчтэй, зовлонтой нөхдөө хайхардаггүй, хүй» тэй үерхэх дургүй, олны дунд нэр хүндээр сайнгүй хүмүүст дургүй. Дотны сайн найз гэдгээ хэн. хэн нь хүлээж зөвшөөрсөн нөх- цөлд насан туршийн үер» хэл тогтоох бөгөөд тийм хүмүүс бие биеэ шудар- таар шүүмжилж чадна. Энэ миний найз гээд са- насан бодсоноо ,хэтэрхий эрээ цээргүй ярих эсвэл өөрийн туулах ёстой бэрх» шээлийг найзтайгаа яг адилхан хуваахыг хичээх эсвэл үргэлж нэгээрээ хүндлүүлж, аргадуулж, байхыг эрмэлзэх нь туй- лын буруу. Дотно сайн найзаа өөрийн тал хэмээн үзэж хүндэлж хайрлаж явах учиртай. Сэтгүүлч ИН. ДАРИЙМАА МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН бАЙГТУН! В Ойллголч-еурилллЯ-чс ҮЗ ЕЛЭНГ 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 42. Ө. БЯМБА ө БИДНИЙ ҮҮРЭГ Намар боллоо. Алтан намрын энэ өд- рүүдэд.эх оронд минь айлчлан ирсэн шувууд буцаж эхэллээ. Үр жимс нь бо0- ловсрон хүүхэд багачууддаа өгөөж хиш- гээ сэтгэл харамгүй өгдөг байгаль дэл- хий мааль хонгор шаргал өмсгөлөө өм- сож эхлэв. Усны хоржигнох дуун улир- лын аясаар өөрчлөгдөн намуухан болж ой модонд шулганах шувуудад өзөлжих дулаан байр, хүнс тэжээлийг инь бэлтгэх цаг болжээ. Энэ үсэс орон даяар байгаль хамгаалах сарын ажил эхэлдэг жамтай. Энэ ажлын гол түшиг тулгуур нь пио- нер багачууд б: «Пионерийн нэн» сонины газарт ха- вар, намрын ажлаар гудамж талбайд мод, бут суулгаж, сургууль орчноо цэцэрлэг- жүүлэн, зүлэгжүүлсэн мэдээ сурзалжла- та хэдэл арваар ирдэг. -- Бид амьд амьтны булап байгуул- лаа... -- Ногоопы дулаан байр барилаа... -- Байгаль хамгааллын танхимтай болсон... 2 -- Сургууль, ацги танхимдаа өнгө өн- гийн цэцэг тарив... -- Загас үржүүлэв... Энэ бүхнийг пиопер багачуудын 99- рийн дотно цөхор «Пионерийн үнэн» со» нинд бичсэн захидлаас уншиж болио. Намрын нар ээсэн эпа өдрүүдэд байгаль орчноо хамгаалах үйлсэд пнопер сураг- чид та иарын оруулах хувь нэмэр урь- дын адил үр бүтээлтэй болно гэдэгт ҮНЭ 10 МӨНГӨ сониц чинь итгэж байна. "7 ХҮҮД Бїр тыг толилуулья Юуны өмнө сониныхоо 192 мянган уншигчийн өмгөөс таны 60 насны ойг тохиолдуулан пионер ёсны халуун мэндчилгээ дэвшүүлье! -- Баярлалаа! Хүний амьдралын мартаг- дашгүй үе хүүхэд цаг гэдэг. Тэгэхээр та хүүхэд байхдаа ямар байсан бэ? Юуг сонирх- дог байв? Энэ тухай товч яри- на уу. -- Хэн хүн нас дээр болсон хойноо Ч хүүхэд насныхаа амьдралыг дурсан ярих нь их байдаг. Энэ ч аргагүй юм. Чу- хамдаа ямар хүн болох вэ? гэд- тийг тодорхойлж өгдөг үе бол- күүхэд нас. Би уг нь Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын күн л дээ. 1933 онд Улаанбаатар хотод байдаг эгч дээрээ ирээд 1934 Юид үлгэр жишээ бага сургуульд орж суралцсан. Ер нь тэгээд их-л сониуч хүүхэд байж дээ. Дуулна бүжиглэнэ, хөгжим тог- лоно, Тэр үеийн хүүхэд бид сургууль дээрх бүх бүлгэм ду- гуйланд л сурдаг байсан юм. Бас биеийн тамир-спортод ч их ай байсан. 1936 онд 9 нас- тайдаа анх удаа «Лонин» клу- бын тайзан дээр дуулж билээ. Тэр үед миний багш байсан Лянхуа гуай «Чи дуулж, хөг- жимдөж чадна» гэл: зоригжуул- даг байсан юм. Энэ бүхэн надад их хэрэг болсон доо. Хэвлэх үйлдвэрт орөгчөөр »-« 1944 онд дунд сургуулиа төгсгөөд хэвлох үйлдвэрт орж ажиллав. Линотипийн машин дээр зөвлөлтийн мэргэжилтнийг дагалдан сурч түргэн дадлага- жиж билээ. Ингэж ажиллахын зэрэгцээ үйлдвэрийн сайн ду- рын уран сайханд явж дуулж бүжиглэпэ. Тэр үед гионерүү- дийн хэвлэл «ионерийн үнэн» сомины анхны дугаар хэвлэг- дэж би өрөлцсөн юм, Энэ ах . УРЛАГИЙГ СОНИРХОЖ ЯВААСАЙ БНМАУ-ын Ардын жүжигчин Г. Хайдав гуай нарын 5 ны хэвлэл--«Пнонепийн үнэн» сонины лиэх мий өрөгч бая. сан билээ. Эдүгээ Хайдав гуай 60 исс хүрч байна. 60 насны нь босгон дээр манай сурвалжлагч уулзаж ярилцсан ярилцла- аз завшаандаа одоо хэр нь ба- хархаж явдаг. үүхэд залуучуудад багаас нь гоо зүйн хүмүүжаэд олгох асуудал хурцаар тавигдаж: бай- на. Та урлагийн хувьд энэ талаар юу гэж боддог вэ? Саналаа хуваалцана уу? Манайхны зарим хүн хүүх- дээ чимзэгүй орчинд унтуулах тэж хичээдэг. Эдэ буруу юм. Хүүхдийг унтаж байхад нь хөг- жим сонсгож сурга! Хүүхэд хэлд орохтой.адил хөгжим их сонс- соноор сонсголтой болдог. Хүү- хэд ер ць их сониуч байдаг. яирхлы нь зөвөөр дэмжин тус» лах хэрэгтэй. Зарим хүүхэд зөвхөн хэдэн дуу сурвал л бол- лоо гэж ойлгодог. Сонгодог хөг- жим, эстрад, симфонн гээд л бүх төрлийн хөгжмийг их сон- сож бай! Тэгж байж л сая ойл- годог болно шүү. Уран зураг, дуу хогжим бүжиг, уран зохиол тээд урлагийн бүх төрлийг со- нирхож авьяас чадлаа сорьж явахыг эрхэмлэц захья, -- Та өөрийнхөө цаашдын зорилт, урын сангаас сонир» хуулна уу? Би 9 настай дуулсан үеэсээ өнөөг хүртэл 400 гаруй үндэс- ний болон гадаадын 248 ари, романс дууллаа. Мөн «Учиртай гурван толгой» дуурийн Юн- дэн, «Евгений Онегиний» Лснс- кий гээд 20 гаруй дүр бүтээ- лээ. Олод оронд язж Өөрийн үндэсний урлагийг Л үржил хад оролцов. Мөн 1 оноос эхлэн урлагийн сургуульд баг- шилж байна. Одоо УБДС-нйя садбарт багшилдаг. урлагийн доо 2жиллаж, урам зориг, хүч чадал надад бий. Тиймээс залуу үеийнхнээ авьяаслаг урлагийн хүмүүс бол- гоход хүчин зүтгэж, сурч мэл- сэнээ зааж сурганз. Чанд их баярлалаа. Ярилцсан Н. ЭНХЧИМЭГ 21.ПМОНЕРИЙНҮНЭН ОХАЯЯЯЯАЯ ХАЯЯХЯХАХХЛА 9 Х ХХЯХХХХИАХЯХЕ ХЯЖ52 49871332 Талбайд тарьсан төмс, сон- гины цооргоно, дун ногооны навчис зоолөн салхины ая- саар ганхах нь үлгэрт гар- даг бяцхан төгөл мэт санаг- дана, Хэрэв ногоо ярьдагсан бол гурван сар гаруй хуга- цаанд арчлан тордож ургуул сан эзэндээ баярлахын Ддээ- дээр баярлаж байгаагаа юу- ны түрүүн хэлнэ дээ. Таван сард биднийг хүнсний барааны наян дөрөв дүгээр дэлгүүрээс авчирсан юм. Арван: хэдэн өдөр соёо- луулж гэртээ байлгасан. Да- раа нь үржил шимт хөр- сөнд суулгасан. Түүнээс хойш энэ хөрсөнд есөн до- лоо хоног амьдрахдаа мөн ч олон болж: үржлээ дээ. Бид анх хорин зургуулаа байсан гэж нэгэн төмсийг өгүүлэхэд хажуугийнх нь: ШИНЭ УРГН Цай Паза3"99 -- Бид одоо гурван зуун далан найман ширхэг бол- сон, Өнөөдөр хураана гэсэн. Шинэ ургацын төмстэй хоол гээд л хүмүүс мөн ч амтар- хан иднэ дээ гэв,Тэгтэл бас нэг нь: Эзний маань нэрийг Ж.. Баатар гэдэг. 49 дүгээр сургуулийн 8-ын «В» ангид сурдаг. Тэр өнөө орой шинэ ургацын ногоотой хамар цор гим содон үнэртэй сайхан хоол хийнэ гэхэд: -- Та нар ч яахав. Бид бүр ч сайхан амттай, анх ХҮНСНИЙ ПРОГРАММ ХҮҮХДИЙН ТУС ИДЭЖ байгаа хүн тэр болгон таашаадаггүй, Сурчихаараа эрж сураад ч бараг олдог- гүй. Харин Ж. Баатар дун ногоо биднийг арван ширхэг байхад минь авчирч тарь- сан.Одоо наян нэгэн ширхэг болж үржлээ. Иймээс орой- НЫ, шинэ ургацын хоолонд бид ч оролцох нь мэдээж хэмээн нэгэн дун ногоог хэ- лэхэд талбайн захад байсан СОНГИНО: --Бид нарыг байхгүй бол хоол тийм ч сайхан үнзр, амттай болохгүй байх аа. Эзэн маань хорин таван ширхэг сонгино тарьсан.Бид ний цооргоно дөч гаруй сан- тиметр урт болсон, Тиймээс оройн хоолонд бид ч бас оролцоно доо гэж хэллээ. Тиймээ, оройн Ї шинэ ургацаар хачирла- хад амттай болох пь зайлш- гүй, Ийнхүү үе тэнгийн нэгэн найзыгаа сурвалжлан бичи- хэд ийм их ажлын амжилт- тай байна. Ж. Баатар хүнс- нин зорилт программыг бие- лүүлэхэд өврийн хувь нэмрээ оруулан,зуны амралтаа дуус гаж хичээлийн шинэ жилтэй- гээ ажлын өндөр амжилтаар золгосон юм. Түүний «Пио- нерийн хөдөлмөрийн сдэв- тэрэ-т энэ бүх амжилт би- чигдсэн. . Өсвөрийн сурвалжлагч Н. ДАВААНЯМ ТАКС0ФОН ХОГИЙН С1В, ХОРГОДОХ БАЙР ГЭЖ Үү? БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦЬЯ Утсаар яаралтай ярих шаардлага” их гардаг. Гэ- тэл таксофоныг эвдэж сүйтгээд байх юм. Улсын өмчийг хэн ингэж сүйтгэ- дэг байна аа. Сүүлийн үед ийм Яриа хотод гарах бо- лов. Гэмтэн нь хэц .юм бол? : Бид хүйсний барааны ТУ дэлгүүрт очив. Энд хөл хөдөлгөөн ихтэй учир дөрвөн таксофон байр- луулжээ. Тэдний зөвхөн хоёр нь ажиллаж байсан боловч цонх нь хагарч хогоор дүүрсэн харагдана. Үлдсэн хоёр таксофоны аппарат, харилцуур алга болжээ. Түүний ойролцоо ийм ярина болж байв, -- Уучлаарай, таксо- Фон ажиллаж байна уу? -- Үгүй, эвдэрчихжээ: --Нөгөө таксофон? --Ажиллаж байна.Бид ярих гээд. Таксофоны дэргэд 5--6 хүн дугаар- лан зогсчээ, Бүх тамсо. Фон ажиллаж байвал энэ хүмүүс хайран цагаа ин- гэж үрэхгүй шүү дээ:Өөр нэг таксофонд хоёр хүү. хэд орчихсон балбая: бай. на. -- Та хоёр яаж байгаа чинь энэ вэ? гэвэл, -- Бид 15-тын монтө хийсэн боловч ярихгүй байна. Тэгээд л цохисон юм. -- Цохихоор ажилла. даг юм уу? Хааяа ажиллачих- даг. Энэ хоёр хүүхэд, дараа нь бас хэдэн хүн ингээд цохино.Тэгэхлээр энэ так- софоноос юу ч үлдэхгүй шүү дээ. Ажилгүй хоёр таксофонд-биднийг ороход тамхины утаа үнэртэж шү дэнз, чихэр, цаас, шил, чавганы яс, хог шороо хөг- лөрснийг хараад хогийн сав гэхэд болохоор | бол- жээ.Бороо ороход хүмүүс чихцэлдэх нь хоргодох байр гэлтэй. Хагархай цонх, хугарч мултарсан утасны бариул, эвдэрсэн таксофон... Энэ бүхэн нийслэл хо- тын хөгжил цэцэглэлтэд сохигюхгүй.Зарим хүүхэд «Бид юу хийхээ мэдэхгүй юм. “Сонирхолтой ямар ажил зожиож болох вэ?» гэж «Пионерийн үнэн»со- ниноос асуусан байна.Бид та нарт туслая. Та нарын байрны ойролцоо таксд- фон бий юу? Байвал түү- нийг нүдлэн хамгаал, Эв- дэрч, хэмхэрснийг нь зас, Хог, шороог нь цэвэрлэ. Засч чадахгүй нөхцөлд зо хих газар нь мэдэгдээрэй. Энэ бол чиний улс НИЙГ- мийнхээ хөгжилтөд Оруу- лах хувь нэмэр болно. Өсвөрийн сурвалжлагч Ж. ТУУ. А. БАЯР БЯЦХАН ГАРЫН ИХ ТУС --Дорнод аймгийн Матад сумын 8 жилийн сургуу- лийн пионер сурагчид Зу- ны амралтаараа аав. зэж.ах эгч нарынхаа ажилд туслахын зэрэгцээ нэгдлийн адуун сүргзэс эмнэг хангал даа- га, шүдлэнг хугацаатай авч уналга эдэлгээнд сургадаг уламжлал тогтжээ. Тэлгээр хөдгүүдтэй уулзахад догшил эмнэг даагыг сургахдаа хам гийн гол нь зөв сайн арч- лан маллаж, унд ус, идэш тэжээлийг эдӨз тохируулан, хөлийг доголгохгүй, нурууг нь холцлохгүй зөөлөн га- раар маллах байхыг эрхэм- лэдэг гэж ярилаа, тж Энэ шинэ хнчээлийн жилийн нээлтээр Охид хөв- гүүд сургасан даагаа урал- дуулан уяа, хурдыг нь шал галаа. 59 даага, 10 гаруй үрээ уралдүулсназс 8-ын «Бэ» ан гийн сурагч О. Будбаярын улсан шарга даага магнайд түрүүлж цоллуулав. ч.Баялхангай хэмсзэхүзэс гэлэнт сайхал Баян бүрдэд пионер сурагчдын хөдөлмөр амралтын зуслан байрладаг. Тэнд сурагчид тохитой 4ам- рахын зэрэгцээ ажил хий- дэг байна. Пионер багачууд 3874 хонь сааж долоо хоногт 230 литр сүү сааж 18 кг Өрөм. Эндэхийн хүүхдүүд ажил- лахын зэрэгцээ шүлэг, дуу сурах. ном зохиол уншиж, урлаг, үрэн сзйхназр ХЯ- чээллож, урлагийн хэсэг юм. шинийлннийн 1771): бэлтгэн концерт тослэж ЕЭС баясгадаг : ЗЭЭЛВСЙР | : ЙГ | НАРНЫ РАДИО ТЕЛЕФОН Энэтхэг, Турк болон Азийн нэлээд оронд нпарны радно телефон тавьж эхлэв. Ийм телефон жилийн дөр- ВӨн улиралд голдуу хурц нартай байдаг газар тохи- ромжтой. Жирийн телефо ны аппаратыг радно дам- жуулагчтай нийлүүлж хий сэн бөгөөд ойрхон орших телефон станцтай холбоо барихад хүчин чадал нь хүрэлцэхүйц юм. Дөрвөн метрийн өндөрт байрлуул- сан нарны батарей аппара тыг цахилгаан эрчим хү- чээр хангана. Шөнө нь аккуммулятораас тэжээл | авах аж. АНГАРАГ ГАРИГИЙН УС Урьд өмнө тооцоолж байснаас 100 дахин их ус Ангараг дэзр байна. «Маринер», «Викинг» гэ дэг автомат хоёр станцаас авсан хорин мянган фо- то зургийг нарийвчлан су далсны дүнд ИЙМ дүгнэлт хийжээ. ДУГУЙГААР ХИЙСЭН. ДЭЭВЭР Болгарын инженерүүд улс ардыг аж ахуйд ашиг тустай нэг Ччу- хал асуудлыг амжилт- тай шийдвэрлэв. Машины дугуйг хуучирч элэгдэхээр нь хаях юм уу шатаадаг байсан бол одоо вааран дээвэртэй төстэй боловч түүнээс хавигүй хөнгөн, бөх, бат дээприйн мате риал хийдэг болов. Түү- нийг дээврээр ч зогсох- гүй барилгын гадна 1а- лыг өнгөлж чимэглэхэд ашиглаж болно. ЯРЬДАГ ДААВУУ Даавууны төрөл. хэм жээг автоматаар тодоргхой- лох аргыг олох зорилт нэхмэлийн болон оёдлын үйлдвэрийн инженерүү- дийн өмнө тулгарчээ. Хэ- рэв даавууны шинж чана- рыг тодорхой мэдэж бай- вал тоног төхөөрөмжийн ажлын горимыг удирдла- гын автоматжуулсан сис- темээр зов сонгож болно. ЗСБНХУ-ын Хөнгөн үйлдвэрийн яамны мэргэ-| жилтнүүд уг асуудлыг тун ч энгийн хялбархан ӨМ дйх Эмх ныг вий - зэрт, тэр ч байтугай дэх. томат этй Түм бумаг ТОМООС Хонхон БЭ лчүтэ 33 д, гаар шосүүла нэгн М ! «А»-гийн сурагч ан- гидааА оож ширээний ард суулаа. -- За. хүүхдүүд 30! Өнөөдрөөс эхлээд Та нар сүрагч боллоо. Багш нь та бүхэнд унших, 0би- чих. бодох аргыг зааж өгчэ, Ч. Гэгэжжав багш. яриагаа ингэж эхэллээ. Энэ хичээлл суусан на дал хүүхдүүдийн царайнд өнөөдрийн дотоо бүгдийг сүрч мэдэхсэ! гэсэ! ХҮ- сэл тэмүүлэл байх шиг ажигдагдлаа. с-- Эхнир цагийн |(хи- чээл энх тайвны хичээл, Йван гэж чухам юу юм бэ? Хэн харлулах вэ? -- Багшаа. би.. би... За хариулаарай 1 -- “Энхтайвзн гэж... Энэ бол аз жаргал, онц сурлага, дайн дажингүй "амьдрал, цэлмэг тэнгэр... Үү? гэж “багш ” асуунгаа, Т. Мөлх-ирээддүй, Б. Молор. Б. Очирдарь, Ж. Баясгалан, -Ц. Амгалан нар зөв хариуллаа. Сайн .» Одоз цөмөөрөө энхтайвны тухай шүлэг ҮНШИЖ, ДҮҮ луулцгаая. ямар, шүлэг мэдэх вэ? -- Багш за, би. би., ба... -- За Б. Молор... -» Тагтаа эзх тайвны билэг тэмдэг ТастаА эрх чөлөөлий билэг тэмдэг Тагтаа дурлал жаргалын билэг тэмдэг Тагтаа сайн сайхны тэмдэ! банн да ТАВА. “Өөр унших вэ? Юо Багш аа, би, би, ... -- Болно, болно.Бүгд байна. Маш сайн байна. Завсарлагаанаар бүгдээрээ дуулцгаал,Энх тайван гэж чухам юу пи оёлтов. хэлэх вэ? --« Багш аа, би.. би... АБЭ” МЭЛ хүпдэтгэл ёслол бүг ДОНГ гийгүүлэв, Нийт дїтдийг эрдмий : рж аа амхны багшийн тар самба| т шанх, гайван--Мир» тэсэн үгийг хичээнгүй. ширээкий ард суусан охинд хөвгүүдийн хувьд энэ өдөр, э ( ТУРШ хоногшин үлдэх билээ. » сон ТОМ «5» чээлийц. 45 м болсод энхтайвны хичээ. лээр Їзийн «А»тгийн ба тачуүд их зүйл мэдэж, сурч авлаа. Олон шинэ дүү, шүлэг сүрчээ. --Гэгээнжав багш аа, танай ангийн сурагчид анхны цагийн хичээлд хэрхэн хариулсан бэ? -- Бүгд онц сайн ха- риуллаа. Энхтайвны хичээлийг залгаад математикийн хи чээл эхэллээ. Сурагчид шинэхэн цүнхнээсээ Шинэхэн НОМ, дэвтэр, үзгээ гаргаж ир- лээ. -- За эхлээд номтой- гоо тайилцьл, Хавтас дээ) Нь ЮУНЫ тухай өгүүлсэн байна. Хэн хэ- лэх вэ? -- Багш аа. би.. би би... Энхтайвны хичээл үр- гэлжлэл сурагчид -эрд- мийн аялд дөрөө хий. лэл Манай сурвалжлагч М. БОЛД ТУСЧ ЭГЧ ДҮҮ ХОЁР Өвөл зунгүй сүү уудаг. Сүүг элбэг байлгахын тулд малаа сайн тарга- лж, өвөл хавар шим- тэй тэжээлээр тэжээх хэ рэгтэй, Бид хоё” хавар хургс тэжээж зуй хариулж сур- сан.Бас гар тэжээл хийж чадиа. Энэ суп нодиин- гийнхоос олоп 00дой, аарцны багсармал хий- лээ, “Болд, Алтанцэцог нар тэжээл бэлтгэж | байгаа нь, Дархан хот залуухан хот, Оршин суугчид нь ч бас залуухан, Тэр за» луу гэр бүлийн үр хүү мы хойно хойноосоо эрдмийн хаалга татсаа байна. 4 Хав, ээж нь ажил руугаа яаран алхаж Їхад цүнхээ үүрсэн бяцхан охид, хөвгүүд сургууль өөдөө алхлах нь өхөөрдөлтӨ хөөр- хөн. Болд хэмээх урагшаа халимагтай, гялалзсан хар нүдтэй сэргэлэн хүүтэй ярьж явлаа. -- Миний дүү хэдэн настай вэ? -- Удахгүй найман нас хүрнэ. Нэгдүгээр ангид ороод хэдхэн хо- нож Э1уЭр -- Ямар дүнтэй сурч байна. Ч -» Сайн онц дүн хо- лиод л байгаа. Бид сүү уух дуртай. Би 7, эгч 8 настай Энэ намар Тов аймгийн Баян- дэлгэр сумын сургуульд эгчтэйгээ хамт оров.Бид хурга хариулж, тэжээл тийж сурсан шигээ онц суриа гэж Б. Болд, Ал- танцатэг нар ярьсан юм. ЗУРАГ ДЭЭР: Эгч дүү Дарханд танилцсан жу гад 2 -- Дандаа ОНЦ авч чадахгүй байна уу -- Гар хөдлөөд зас римдаа хазгай биччих» дэг юм. Тэгэхдээ би цэг вэрхэн бичиж сурнаа, -- Аав зэж нь хаа- на ажилладаг вэ? -- Хоёулаа барилгад ажилладаг, Манай хо. ТЫН Энэ гоё сайхан ба- рилгуудыг барихад аав ээж маань оролцсонд их баяртай байдаг. Би ч гэсэн том болоод барил- Тын инженер болно гэж боддог. --| Барилгын инжене- рийн хуваарь олдохгүй бол яах-вэ? -- Тэгвэл дунд сур- туулиа төгсгөөд л ба- рилгачин болно. Би цэ- цэрлэгт байхдаа дандаа барилга барьж тоглодог байсан, -- Өдий жаахнаасаа ажил мэргэжлээ сонго- сон их сайн хүү байна. Чамд баярлалаа дүү минь! -- 1Каахан хүүхэд гэж чамлалгүй ярьсан танд ч бас баярлалаа. Та аян замдаа сайн яваарай! гэж хэлээд тэр хүү сургууль өөдөө гүйв. Түүний хойноос хараад би зөвхөн сур- тууль өөдөө төдийгүй ирээдүй өөдөө яаран гүйж байна даа гэж баярлан бодов. Өнөөдөр баатарчуудын гишүүн байгаа энэ хөөрхөн хүүх- дүүд маргааш пионе- рийн улаан бүч хийсгэж явах Солно. Ц. САНИОНАГ Ф. О. ДЗЕРЖИНСКИЙН мэ жилийн оид 27 гойд сайн байв. Үүлээс эрдэмтэн, Эмч, Ф болж болох л Гэвч тэр энэ 412 р с: 9191 ЖИРИЙН ХҮ! Ө хувьсгалчийн замыг Ө сонгож авсан юм. 8 Намд 18 настайдаа элсэж, хувьсгалт тэмц: Өлийн замд эргэлт бу- Ө цалтгүй орлоо. Тэр үед Ө .Бильно, Ковно хотынхон Ө лүрлэгэр том нүдтэй, өндөр туранхай залуу. Ө гийн ойлгомжтой, дай. Ө чин тод яриаг хичнээн цагаар Ч сонсоход бэлэн байдаг байв. Тэгээд ч хаа сайгүй ажилчид түүнийг тойрон | хү. фу РоЭЛЖ элдвийн |зүйл Бу Чсууж | Шалгаадаг тө дийгүй амьдралынхаа Өө аливаа асуудлыг ярьж зөвлөх удаа ч тохиолдо. Ө үс. Ф. 9. Даержинский сонсголтой, яггүй уран шүлэглэдэг үзэхэд сайн хөгжимчин Ч. юм уу, яруу найрагч, эсвэл их сургуульд суралцан багш байлаа. бүхнээс зам-мэргэжлийн » ндэлснии 1 10 Харин цагдаагийн газрынхны хувьд Даер- жинский төрийн онцгой тамт хэрэгтэн, аюулт ЭТГЭЭДЭД ТООЦОГДОЖ Хаа тааралдсан газарт нь баривчлах тушаал өгөгд» сон байлаа, Амьдралынх нь 20 жил нууц байдалд амь өрссөн аюулт өдрүүдээр Дүүрэн байсан хэдий ч эна бүхнийг тэр тэвчээр- тэйгээр даван Туулж нам, ард түмнийхээ ит» гэл хүндэтгэлийг хү- лээж чаджээ. Октябрийн хувьсгал ялсны дараа В. И. Ле- НИНИЙ дэвшүүлснээр Дзержинскийг хамгийн хүнд хариуцлагатай хэ- сэгт Хувьсгалын эсэр- гүүчүүдтэй тэмцэх Бүх Оросын: онцгой сын даргаар үеэс ойр дотны нөхөд нь түүний зар-бФ чимч хатуу зан чанараар нь «Төмөр мэт хатуу Феликс» гэж нэрлэх болжээ. Түүний ажлын цагийг тодорхой хуга- цаагаар хэмжих арга- гүй. Бүхэл өдөр шөнийн Өө 24 цаг тасралтгүй ажил- Өө лана. Нэг үгээр хэлбэл ф) түүний албан тасалгаа Ф нь орон гэр болж байв, Ө Нам, ард түмний өм- нө байгуулсан гавьяаг нь үнэлж: Дзержинскийг 1920 оны нэгдү:- гээр сард байлдааны гавьяаны улаан тугийн одонгоОр шагнасан бай. ву на. 1) Залуу Зөвлөлт зас. 9 гийг байгуулж, бэхжүү: лэхэд.амь |амьдралаг зориулсан эгэл жирийн эн2 хүн өнөөдрийн би- дэнд ёстой хүний жин хэнэ үлгэр дууриал бо- лон сэтгэл мөнхрөн үлджээ. Феөөөөөөөөөөөөөө комис: ф) томилон бу ажиллуулах болов. Энэ бу найз ф 8 Баглаа цэцгээ Багшдаа барихаар ирлээ би ТАСС- ын фота ОНОВЧТОЙ ШИДЭЖ СУРАХ уу? Баатарчууд та нарын дотор сагсан бөмбөгч Өө болох хүсэлтэй хүүх- дүүд олон бий. Тэгвэл яах вэ? Юунаас эхэлж биеэ бэлтгэх хэрэгтэй вэ? Одооноос эхэл. Нэг метрийн диаметртэй тойрог зураад бомбогоо ЯГ ТӨВД нь ШИДЭЖ сурах хэрэгтэй. Гэхдээ зур- таан метрийц зайнаас бөмбөгөө шиднэ, Хоёр баг болж эсвэл бие длаж .” Х, тэмцээн зохиовол оновч« той мэргэн шидэж сур- на. Тойрогт бөмбөгөө оруулж чадаагүй тэр тамирчин тэмцээнээс хасагдаж үлдсэн нь тог- лолтоо үргэлжлүүлнэ, Эхлээд бомбөгвө цээжнээсээ, дараа нь толгойн гараас хоёр га- раараа гаргаж шидэж су- рах хэрэгтэй, Ирээдүйн алдарт сагсан бөмбөгч- ний дасгал сургууль сидээс эхэлнэ. 9 д 9 “Хн зүрхэнд 1) Ф 9 1: ё 998823990990009999909565, Жү ханна аваа гассинаинийн магнаг Саалийн фермийн цуутай халзан үнээ хөг" ширчээ. Амандаа гайц ч шүдгүй амьтан чинь хөөрхий онд орж чадах- гүй байх даа гэж фер мийн дарга харамсан өгүүлэв, Өдөрт хорин литр сүү өгдөг, бас жил бүр хөөрхөн ихэр тугал гар- гадаг болохоор хүүх- дүүд түүнд хайртай байлгүй ч яах вэ дээ! Хөөрхий үнзэг аврах арга байхгүй гэж үү! Гэвч Чинбаяр хүү Халздайгаа аврах арга олсон гэнээ. Тэр энэ намар сургуульд орсон юм. Хүү удахгүй 0аа- тарчуудын багт гн- Ч Үзипиициц р 1 й Р 6: цн цн (Өгүүллэг) шүүнээр элсэх. бэлтгэ. лээ хийж байсан боло- хоор ямар нэг бүтээ. лээр бэлэг барих гэж чармайсан билээ, Сана- сандаа Ч хүрчээ. ИЙм бүтээл гаргасан түүнийг «Оч» багийн гишүүнээр хамгийн түрүүнд элсүү: лэх нь дамжиггүй. Чинбаяр үхрийн аманд багтдаг бяцхан хадуур санаачилсан юм байна. Үхэр хошуугаа өвсөнд ойртуулахад л гүйцээ! Шинэ хадуур өвсийг хадаад, хэрчиж нунтаглаад ӨГЧИХНӨ. Гэхдээ ямар ч цахилгаан мотор хэрэггүй, Малын жавьжны булчингийн хүчийг ашиглан ажил, ладаг юм гэнэ. 3. ДАЛХЖАВ Анхаараарай авлаа шүү. Судалбар фотог Б. ПАЛАМ маннийнииициийииипинииинипинн ИНДЕКС 14140 Д, Сүхбаатарын ни А--05525 Улиын д чЯр08 хэвлэлийн Төв Хор Г ЕАтОХ 1, Цагаан цэнхэр, 2. Улаан шаргал, 3. Шар. 4. Ягаан, 5. бор, 8. Шар ногоон, 9. Цагаан банн) (22 (12 Улаан, 6. Хөх 7. Хүрэн Хүүхдийн тлошин ? : - Ээж зэ, би та- аас гарсан тийм ээ? -- Тэгэлгүй яах вэ? -- Тийм байх аа! Би ааваас гарсан бол Са8- алтай байх байсан, . . . Анх удаа хөдөө очиж үзсэн хүү олон хурга хараад: -- Энэ олон хургыг хийдэг үйлдвэр нь хаа- на байгаа юм бэ? гэж асуусан гэдэг. . . . А. СО. ТПушкины «Алтан загасны үлгэр» сонсч суусан хүү: -- Аав аа, тэр үед өвгөн эмгэн хоёрын Дүрд ямар жүжигчин тоглодог байсан юм бэ? гэв, . . . Аавыгаа ход газар явсны дараа хүү нэг өглөө сэрээд: ттэєэөциөилцнинизиицзнциницнигцицининнинин зэмИЙй. | - Аав надад зөндөө МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн «Ппоперийн үнэн» сонины ооны ордой Б яриа чихэр өгчихөөд явсан гэжээ. Ээж эргэлзсэнд хүү: -- Худлаа гэвэл та өөрөөс нь асуугаарай гэв. -- Тэгээд миний хүүд аав нь хэзээ тийм нх чихэр өгөө вэ? гэж лавласанд: --.Сая унтаж (бай хад... гэжээ. ». . . Чонон дах харсан хүү асуусан нь: -- Чоно өөрсдөө ийм дахыг юуны арьсаар хийдэг вэ? . . 12 Ширээн дээр байсан шилтэй хар бэхийг ха- раад хүү: -- Энэ шилэн дотор харанхуй шөнийг авч раад хийчихсэн юм уу? гэжээ, Д, ЗУЛ Эрхлэгчийг комбийатад хэвлэв, корпус, редакци, Ц. ТҮВШИНТӨГС БИ ДОЛООН НАСТАЙ 22 Би долоон иастай, Энэ жил нийслэлийн 81 дүгээр сургуу- лийн 1-ийн «Б» ангид элсэн орсон. Манай Октябрийн районд 10 жилийн 81, 82, 88, 84 дүгээр сургууль шинээр ашиглал- | тад орсон. Энэ бол зовлолтийн барилгачин ах, эгч нараас Ок- тябрийн их хувьсгалын 70 жилийн ойг угтаж монголын пионер сурагчдад өгч байгаа том бэлэг гэж багш ярьсан, Бид ийм том бэлгийн хариуд онц сурлага бэлэглэнэ, Би 6 настайгаасаа эхлээд тоо нэмж, хасч сурсан, богинохон үгийг уншиж, бичиж чадна, Над бичиг үсгийг Дашаа эмээ зааж огсон юм. Би онц сурахын билэг тэмдэг болгож ангидаа амьд цэцэг бэлэглэхээр авч ирлээ. АР Долоон настай сурагч Н, БААСАНСҮРЭН 1771111:1::71:227 шиж, тоо бодож, хуулан бичлэг хийдэг байсан. Мөн амарлаа. Манай өвөө, эмээ «Үлгэрийн далай», «Орос Төв аймгийн. Баянцогтын ардын үлгэрэ, «Лусын сангийн аж ахуйд амьдар, охин» зэрэг долоон ном даг л даа. Би Очсон өдрөө". уншлаа, сөө ахтайгаа хонь, үхэр Зуны амралт дуусаад хариулж эхэлсэн юм. Өвөө гэртээ харих болоход их . намайг морь унуулж сурга... л гунигта байсан. Өвөө сан, "Тэгэхдээ зөвхөн хо» надад «Афган ардын үл- НИНЫ НЬ НОМХОН МОрИйг | гэр» гэсэн Ном. “бэлэглэ. л унаж чаддаг. ХониНд | сэн, Би ирэх жил өвөө, явахын ӨМНӨ Эмээ Маань эмээдээ заавал очно. Хонь хөөрүүлсэн сүүгээр үр. хариулж, тэр орны нь тэлж дайлдаг байв. Хнч” ажилд тусална. Гэхдээ нээн гоё амттай гээч, Хонь дэвтэр дүүрэн «онц» гэ , Хариулахын зэрэгцээ, баг сэн бэлэгтэй очно. Өвөө шийн өгсөн даалгаврыг нэг эмээ хоёр намайг сур" бүрчлэд “биелүүлэв. 12 | гуульд явахад тэгж захи мөнгөны дэвтэр дүүрэн сан юм. цэцгийн хатаамалтай бол» лоо, Ахын хамт хоёр шир», ХЭГ модон тогдоом хийв. Бас урьд үзсэн хичээлээ цуртахгүйц зүйд цох ус сч - Сурагч болсны анхны зун. өвөөгийндөө очиж Нийслэлийн 81 дүгээр сургуулийн 2ын «Вэ» ангийн сурагч ес 0, ШИНЭЦЭЦЭГ ЇХ САР Би нэгдүгээр ангийн сурагч болов. Аав, ээж сургуулийн сурагч болс- ных гзэд олон өнгийн харандаа, дэвтэр, ном авч өглөө. Тэдний дот- роос «Цагаан толгой» миний унших дуртай ном. Би сургуульд орох бэлтгэлээ бүр зунаас эхэлсэн, Цагаан толгойн бүх үсгээ нүдэлж, боги- ноХОон үг уншиж, бас зуу хүртэл тоолж сур- лаа. Есөн сарын нэгэнд багшдаа цэцэг бэлэглэ- сэн. Анхны хичээл дээр гэнэт тогломоор санагд- лаа, Сурагч хүн хичээ- лийн цагаар тоглож бо- лохгүй учир биеэ барьж суулаа. Завсарлагаар багш олон төрлийн Хөдөл- гөөнтэй гимнастик эзаж өгсөн нь надад маш их сайхан санагдсан. Онц сурч, найз нөхдөдөө үр гэлж тусалж явна. Нийслэлийн 49 дү- гээр сургуулийн ї. ийн «Б» ангийн су- рагч Д.РЭНЦЭНМАА 1 Цаа нв 215: 22! 255 ил! 22 20 25 288 18 НЖ! (3. (35 (ЖЕЛ) 25 (2 2 (20 25! (Ж:! 2Ж! (2) 225) 2Ь МХЗЭ-ыйн Төв Х зэрэмжит 1АПБ-ын з4 дэх жилдээ. ф 59 (2263). ФӨ. 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 16. ө. “МХЗЭ-ИЙН ХОЙЧИЙГ ,2227. НЭР ТӨРТЭЙ 3,.ДЛГАМЖИЛЬЯ. ЛХАГВА Өө ҮНЭ40МмӨНГӨ МХЗЭ-эайн ХЇХ их х» рал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» УЇ чуул- ган, Монголын багш нарын УЇ их хуралд зориулсан «МХЗЭ-ийн хойчийг нэр төртэй залгамжилья» урна- тай өсвөрийн Сүхбаатар- чуудын «Залгамж үе» ая- чы гараа орон даяар Х сарын 32-нд эхэлнэ. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд-- ва! Д. Сүхбаатарын ван гур одонт улаан тугийн дор жигдрэн жагсаж, «Залгамж Үе» аянаараа амжилттай Зралыаг, «е ї мэт чи эн. 508-32-2-4 Г УРИА: «МХЗЭ-ийн хоё чийг нэр залгамжилья» ЗОРИЛГО: МХЗЭ-ийн ХЇХ нх хурал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч», ҮЇ чуулган, Монголын багш нарын УЇ их хурлыг ино- төртэй нерийн хамт олон, пионер бүр хүмүүжилд, сурлага, хөдөлмөр,урлаг, спорт олон нийтийн ажлын шинэ дээд амжилтаар угтах 1-1 АНГИЙН ПИЙНЕРҮҮД: Володя, Сүх нарын сэр- гэлэн цовоо, үнэнч шудар- га, тусархаг зан: чанарыг эзэмшинэ, БНМАУ-ын тө рийн дуулал, пионерийн бүч, ёсолгоо, тэмдгийн уч- рыг мэднэ. «Писнерийн үнэн» сонин, «Залгамж- лагч», «Оюун түлхүүр», сэтгүүл “захиалж дугаар дараалан уншина. (Сур- гууль, анги танхимдаа тарьж ургуулж байгаа цэ- цэг, ургамлуудын нарийг мэднэ. Аав, ээж, ах, эгч нарын- " хаа ажлын газартай танил- “цана. Өөртөө үйлчлэх хө- дөлмөр (товч хадах, хувцас индүүдэх,гутал тослохгэх мэт)-ийн дадлага, чадвар эзэмшинэ. «Хаягдал зүйл ашиглан тоглоом хийж. сурна. Марк, тэмдэг, ил захидал, зурагт хуудас, ургамлын хатаамал зэрэг төрөлжсөн цуглуулга хий- нэ. - Ах дүү социалист ор- нууд, тэдгээрийн .нийслэ- лийг нэрлэж, газрын зураг дээр зааж сурна. ЗХУ бо- лон социалист, бусад орны тусламжтайгаар өөрийн хот, аймаг, орон нутагт баригд- сан барилга Сайгууламжс- тай танилцана. Төрөл бүрийн хөгжмийн зэмсгүүдийг нэрлэж сур-- на. Өглөөний гимнастикийг тогтмол хийж хэвшинэ.НВ- ган аялалд оролцоно. Баатарчууд, цэцэрлэгийн дүү нартаа сурсан дуу, бү- жиг, тоглоом, догтоосон шүлгээ зааж, уншсан но- моо ярьж өгнө. 1-1 АНГИЙН ПОНЕРҮҮД В. И. Ленин, Д. Сүхбаа-- тар, тэдний хамтран зүт- гэгчдийн үйл амьдрад, хувьсгалын түүхтэй хол- боотой газар орны тухай мэддэг болно. БНМАУ-ын төрийн дал- баа, сүлд, соёмбо тэмдгийн учир утгыг тайлбарлаж чаддаг болно, МПБ-ын түүхэн замнал, онцлог, ёслол хүндэтгэ- лийн тухай мэднэ. Гадаад хэл, техник, ур-| лаг уран сайхан, биеийн тамирын дугуйлан сєкцэд “суралцана. Пионерийн байгууллага хүүхдийн хэвлэл, мэдээл- лийн газруудаас зарласан хүүхдийн уран бүтээлийн уралдаан тэмцээн, эчнээ олимпиад, болзолт урал- даануудад идэвхтэй орол- цоно. : Өдрийл орны төдийгүй зөвлөлтийн. пионерийн хэв- ї-лэл захиалж унших ба ор- шин байгаа орон сууц, гу- дамж, хороололд ном хэв- лэл сурталчална. АГУУЛГА: Пионсрийн хант олоц, пионер бүр «Миний эх орон -БНМАУ», «Энх тайванч цайрамдал», гл4Д єгч (6) «Авхаалж самубаа эрэлхэг 2 р й 5, 261-8 «Авьяас ” билэг, уран чадвар», : «Оч» » » ч жигүүрүүлээр аялна. Улс нийгмийн өмчийг нүдлэн хамгаалан, нийг" мийн өмчид зүй бусаар харьцагчдыг илрүүлж шу- дарга тэмцлийг явуулна. - Сургууль, анги танхим маа, тохижуулж цэцэрлэгч жүүлвэ. ї 24:35 ээг 22-555227 2ж553 Үргэлжлэл нь П нүүрт, БРРЭЬ””Э”ЭЭ 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН СҮҮҮҮТҮҮҮҮҮҮҮҮТҮТТТҮҮ: ХКЯАЖЯ ЯААЯЯАЯХА (0 4-3 1987.1Х. 16 ЗөэсөөөөөӨӨөӨ вө609860020080080006200089006006000Фё226с060006000680280990 орчиндоо тарьж ургуулна. лан хоол, ундаа, бэлтгэж сурна. МИНИЙ Миний вавыг Сүрэн гэдэг. Улсын зургаан удаагийн аварга “жомбайнчин, Сүүлийн таван жилийн гавшгайч, Хүүх- дүүд аав ээжийнхээ ажил, мэр- тэжлээр бахархах дуртай, Ви мон ижил, Аав маань Ардын Их Хурлын депутатаар сон- тогдож байсан, Би том болоод ав шигээ улс даяар алдартай сайн комбайнчии болохсон гэж боддот, Аав маань ут ть Баян- Өлгийн хүн л дээ, Шаамшарт Орон сууц, хашаа байр, хүнсний ногоо Байгалийн өгөөж ашиг- зууш СИМБЕА-гийн үйл ажил- турвзан- лагаа, олон 1 нүүрт, ний түүхтэй танилцана. МПБ-ын гадаад харил- Байгалийн ба хаягдал зүйл, материалын өөдөс Бя шээныл 203 ашиглан юмхнаар юм 4 хийж, бэлэг дурсгалын -2 х. Ах дүү социалист ор- зүйл Бэ ллнгааг эн нуудын хүүхдүүдтэй 3а- хидлаар харилцана. жиг, тоглоом ангийн сургана. сурч Хөдөлмөр батлан: хам- (ХБХБ) таалахад бэлхэн ААВ комбайнчниы шэргожил |эзэм- шээд л Сэлэнгийн айл болсон юм гэнэлээ, Зэлтэрийн тариаг хорьдахь иняамраа хурааж бай- на, Одоо бол «Найрамдал» сан- гийн аж ахуйнх, Хуучин Зэл- тэрийн Цагаануурын тасаг өр- төжиж «Найрамдал, сангийн аж ахуй болсон юм, Сэлэнгийн намар сайхаан, "Тариа сүүн болцоо өнгөрөөж, | шаргалтаж халиураад ирэхээр хүн болгоны сэтгэл хөдлөнө, Аав бол бүр баярлаж орхидог юм. " олон улсын хүүх- дийн дэвшилтэт хөдөлгөөӨ- Шинээр дуу, шүлэг, бү- бага дүү нартаа зааж тэмдгийн (өөрийн норм биелүүлнэ. Бүлэг, салаагаараа баа- тарчуудын баг, тавтыг шеф лэн халамжилна. Баатарчууд-Сүхбаата- рын орноор тоглоом-аял лыг шеф багийн баатар- чуудын дунд удирдаж явуулца. Ү1-1Ш АНГИЙН ЇИОНЕРҮҮД В. И. Ленин, Д,. Сүх- баатар нар болон ахмад хувьсгалчдын амьдрал,үил ажиллагааны тухай бага, дунд насны пионерүүдэд ярьж таниулна. МАХН-ын программ бо- лон нам, эвлэлийн их,бүгд хурал, цаг үеийн бодлого шийдвэрийн талаар зохих мэдлэгтэй байна, Аймаг, хот, орон нут- тийн нам, захиргаа, ХЗЭ, нийтийн байгуулла- туудын үйл ажиллагаатай танилцана. Тэднээс өгсөн үүрэг, даалгаврыг хэрэг жүүлнэ. «Пионер-МХЗЭ-ийн бэлт гэл хүч» дугуйланд сурал- цаж МХЗЭ-д элсэх бэлт- гэлээ хангана. Тогтмол хэвлэл уншиж, насны) радио сонсон, телевиз үзэж, олон улсын байдлын талаар зохих мэдлэгтэй болж, түүнийг дүү нартаа сурталчилна. Гадаад хэл, техник, байгалийн шинжлэл, ур лаг, уран сайхны хамтлаг, секц, дугуйлан, |клубүү- дийн ажилд идэвхтэй орол- цож, өөрсдөө санаачлан байгуулна. Уралдаан, тЭм- .цээнийг тогтмол Зохионо. Бас бага ангийн тшонер, баатарчуудын штаб, пост, дугуйлан, сенцүүдийг бай гуулан удирдана. Улс (аймаг, хот, район)- ын хэмжээнд зохиогдох вч нээ болон бусад уралдаан тэмцээнд оролцоно. Пионер бүр дуртай мэр- гэжил, сонирхсон хичээ- лийн дагуу өөрсдөө санаач- лан шинжилгээ, судалгаа, турцаллт, зохион | бүтээх ажил явуулна. Хөдөлмөрийн аян, цу- ваа, операцийг зохион баи- гуулж, дүү нараа үлгэр- лэн оролцоно. Улс ардын аж ахуйн хөгжил, хэтийн төлөв, шаардлагатай ажил, мэр- гэжил, боловсролтой 1а- “нилцана. Орон, тууц, байрынхаа техник хэрэгслэлийн ойр зуурын засвар үйлчилгээг хийх чадвар эзэмшинэ, ЭЗХТЗ-ийн зорилго,үйл ажиллагааг мэддэг болна, ДАЗХ-ны үйл ажилла- гаа, дэлхийн залуучуудын дэвшилтэт хөдөлгөөний түүхтэй танилцана. и убийн ажлыг бие даан зохион байгуул на. Вальс, танго, полька, фокстрот, румбо зэрэг ний- тийн бүжиг сурна. Хилийн чанад дахь анд нөхдүүдийн урын сангаас суралцана, Хөдөлмөр батлан хам- гаалахад бэлхэн. (ХБХБ) тэмдгийн (өөрийн насны) нормыг биелүүлнэ, Орон сууц, гудамж, хо- роололд бага ангийн хүүх- дийн урлаг, уран сайхан биерйн тємчр спортын хамтлаг, бүлгийг байгуулж ажиллана. «Залгамж үе» аяныг дүгнэх үе шат: “1. шат. 1987 оны 10 дугаар сарын 2-ноос 1988 оны хоёрдугаар сарын « хүртэл үргэлжилж, Дд. Сүхбаатарын мэндэлсэн өдрөөр бүх салаа, бүлэг, бүлгэмд цуглаан хийж аж лын дүнг хамг олноороо хэлэлцэнэ. И шат, 1988 оны хаёр- дугаар сарын 2-ноос 1968 оны тавдугаар сарын 8 хүртэл үргэлжилж, Д.Сүх баатарын нэрэмжит МИ» ын төрсөн өдрөөр бүлэг, бүлгэмийн зөвлөлөөс «Зал- гамж үе» аянаар иноне рүүдийн эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар, дадлын түвшин тодорхойлох үл- тэрчилсэн үзүүлэлт»-инн дагуу пионер бүрээс шүү- лэг авч «МХЗЭ-ийн хон- чийг нэр төртэй залгам жилэя» сэдэвт пионерийн цуглааныг бүлгэмийн хэм- жээнд зохиож, МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын инонерийн «Залгамжлагч» УГ! чуулган угтан зохиосон ажлын дүнг нэгтгэн аймаг, хот, районы «Залгамж лагч» чуулганд илтгэнэ. Ш шат. 1988 оны тав- дугаар сарын 8-наас 1988 оны 10 дугаар сарын 2 хүртэл үргэлжилж «Зал- гамж үе» аяны шинэ га- раагаар тус тус дүгнэнэ. «Залгамж үе» аянаар амжилттай аялсан пионер сурагчдыг Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын шаг налуудаар шагнах, МПБ- ын дүрэм, чин эрмэлзлийн шаардлагыг хангалтгүй биелүүлсэн зарим пионер сурагчдад зэмлэл шийтгэл хүлээлгэх асуудлыг «дЗал гамж үе» аяны шат бүхэнд пионерийн бүлэг, бүлгэ- мийн цуглаанаар шийдвэр- лэнэ. Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ монголын ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН төв зөвлөл өеөөсөөөөө өөөөөөөдвөөөөөөөӨӨөӨдӨдөӨөӨөдӨөдӨөӨӨгөСӨӨӨӨӨӨсоөсс6 ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ -- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Тариагаа хураах гэж яарсан- даа тор шүү дээ, Байн байн ивээд алдаад л, хөдөлгөөн нь хүртэл түрэгсээд ирдэг юм. Өг- лөө оройн цагаар комбайныхаа дэргэдээс салахаа болино. То- хируулгыг нь тааруулахаас эхлээд тариа гоожиж магадгүй нүх сүвийг таглах гээд ажил мундахгүй. Одоо Тийрэгийн хөндийн тариан талбайд өдөр шөнөгүй явж байгаа. Тарианы болц гүйцээд ирэхээр амрахаа мартчихдаг юм. Арга ч үгүй дээ. Хяруу цохих, цас орох гээд буцаж яваа цаг болохоор бэрхшээл мундахгүй. Түүнээс өрсөх хэрэгтэй. Байгалийн эргэлт хүний санааны зоргоор биш болохоор авхаалж самбаа сорилгүй яах вэ? Байгаль яаж хайрлаж хандана тэр хэмжээ- гээр хишиг өгөөжөө өгнө гэдэг тун үнэн. Аав маань үүнийг их эрхэмлэдэг юм. Би зуныхаа амралтаар аавтайгаа цуг хөрс боловсруулалтад явсан, Трак- тор барьж сурсан. Тракторыг зүгээр л жолоодох нэг хэрэг. хамгийн гол нь уран, ухаалаг жолоодох нь чухал гэж бодсон, Миний эгч Атарчимэг есдү» гээр ангид сайн сурдаг. Баруун толын хадланчдад ангиараа очиж өвсний нуруу хийж бСай- таад ирсэн, Одоо манай сургуу- лийнхан «Пионерийн десант- ургацын талбайд» аянд гарах гэж байна. Энэ жилийн ургац тачир, таруу байгаа болохоор ганц түрүүг ч хаяхгүй түүх зо рилготой байгаа гэж «Найрам- дал» сангийн аж ахуйн дунд сургуулийн долдугаар ангийн сурагч Мэндболд хуучилсан юм. Түүнийг би ажлын ухаан- тай хүү гэж бодсон. Мондбол- дын нэгэн адил манай орны нийт пионер сурагчид ширхэг түрүү гээхгүйн төлөө аянд гарцгааж байна. Намрын ажилд хүүхдийн тус тун их хэрэгтэй, Ц, САНЖЖАВ лагглр Үэллүтэээ ээх саллж ОО ЭГЛТО 3 “Тэ, ПМОНЕРИЙН ҮНЭН “хэ? Сыэ?сыаг цас “ва” “68? “ЄВ7 “єв” єв” С6В” Сбвг Лю ЛБЭл “БЭ” тврл1987.1Х 16 өнниинииннн | МАХН-ын! Төвд газрын урилгаар ГНСП төрийн Товчооны гишүүн, дарга албан ёсоор рын Зөвлөлийн БНМАУ-д байна. ын Төв Хорооны Улс БИАГУ-ын Сайд на- шнохор Билли Штоф найрсгаар айлчилж ХҮҮХДИЙН ХАЙРТАЙ ОРДОН Монголын пионер |су- рагчдын төлөөлөгчид БНА ГУ-ын Вильгельм Їийкийн нэрэмжит олон улсын пио- нерийн лагерьт амрахын зэрэгцээ тус улсын хөг- жил, ард түмний ажбай- далтай танилцаж Берлин, Шведт, Эберевальде х0- туудаар аялал хийсэн юм. Мөн үйлдвэр завод, сур- гууль соёлын газруудаар явж үзсэн. Тэдгээрийн нэг нь" Эрнст Тельманы нэ- рэмжит пионерийн ордон байв. 213 метр урт, 120 метр м өргөн хэмжээтэй ордны барилгаас гадна эргэн той- ронд нь хиймэл нуур,тог- лоомын талбай гээд олон хэсэг бий. ГЧЗЭ-ийн гишүүдийн санаачилгаар баригдсан энэ ордопд хүүхдүүд Ччө- лөөт цагаа зөв зохистой өнгөрөөж, улс төр, олон нийтийн төрөл бүрийн ар- га хэмжээнд оролцдог юм. Энд 600 хүний суудал- тай их танхим, 150 хүний лекцийн танхим, үзэсгэ- лэн, номын сан байдгийн дээр спорт, техник, нийг- 1ашсЕ:221-1 Биш ын “7 БНМАУ-ыа. Заггийн , мийа ухаан, уран зОхиол, театр, хөгжим, дүрслэх ур- лаг, аялал-жуулчлал, олон нийтийн ажил, шинжлэх ухаан, арга зүйн төрөл бү- рийн дугуйлан, хичээлийн 170 гаруй өрөө тасалгаанд оло4Л мянган пионерүүд ихийг сурч мэддэг, Нэг зэлжинд 2000 хүүхэдчө- лөөт цагаа үр бүтээлтэй өнгөрөөх бололцоотой. Усан бассейнд ХҮүҮХ- дүүд сэлнэ, Дөнгөж сэлж сурч байгаа бяцхан иргэ- дэд усан спортын тамир- чид тусалдаг ажээ. Хүүхдүүд энд шаазан эдлэл хийж, тэнд ч хөлөг онгоц зохион бүтээнэ. Бас зарим нэг нь Жүжиг тог лож, үлгэр сонсоно. Ш- нийг сурах, ирээдүйн мэр- гэжлээ сонгох их зам эн- дээс эхэлдэг. Өсвөрийн Тельманчууд баяр цэнгээнай энэ ордон- доо хайртай, н. ЭНХЧИМЭГ Манай чуулган хамт ол- ныхоо эрх ашиг, байгуул- лага нэгтэй нөхдийн хүсэл зоригийг илэрхийлэн, ЗХ УКН-ын Төв Хорооны ерөн- хий нарийн бичгийн дарга Михаил Сергеєвич Горба- чеваас «Артект» болсон Бүх Холбоотын пионерийн ЇХ чуулганд ирүүлсэн бая- рын бичгийг үйл ажилла- гааныхаа дайчин программ гэж хүлээж авахаар шинд- вэрлэлээ. 5 Чуулганаар бид өөрс- дийн ажлыг шударга, 30- ригтой, өөртөв шүүмжлэл- тэй үнэлэн дүгнэж, пионе- рийн байгууллагын ирээ- дүйн тухай бодож сурлаа. Бид хоёр чуулганы хоо- ронд сурч мэдсэн, хийж бүтээснээ хэлэлцлээ. Өсвө- ийн ленинчүүдийн бүх олбоотын аян, энэ аяны «Хувьсгалт ёсоор алхья» гэсэн шатны ажил үйл- сийнхзэ тухай бид санаа бодлоо ярилаа, Энз аян дуусч байна. Аяны программ бидэнд Ок- тябрийн 70 жилийн ойд бэлтгэхэд тусалж, сайн үйл хэрэг багагүй үүсгэ- сэн боловч пионерүүдийн бүтээлч бололцоог хязгаар- лаж байв гэж үзлээ. Олон бүлэг, бүлгэмд хүүхдүүд хамтаараа 00- дож, шийдвэрлэж, ажил- лаж, өөрсдийн үйл хэр- тийн төлөө хариуцлага хү- лээж сураагүй, пионерийн хамт олны дотор эзэн нь болж ч чадаагүй байгааг бид хүлээн зөвшөөрөв.Бид- ний дунд байгууллагынхаа нэр төрийг тэр болгон эр- хэмлэдэггүй, пионерийн чин эрмэлзэл, ёс горимыг зөрчдөг хүүхэд байна. Бид өөрийн халаа --октябрь- чуудын талаар бата санаа тавьж ирлээ, Тэр болгон, жинхэнэ ажил хэрэг өр- нүүлж чадахгүй байна. Пионерийн байгууллагад үнэнч, элэгтэй, чадварлаг ахмад нөхөд --удирдагчид, эрмэлзэл инэгтний нэгдэл, клубын толгойлогчид ХҮ- рэлцэхгүй байгаагаас НэЭ- лээд бэрхшээл учирч бай: на. Оорчлөн байгуулалтын төлөө пионер бүр, салаа, бүлэг, бүлгэм бүр тэмцэх ёстой. Бид Аугаа их ок- тябрийн ой, БХЛНЗЭ-ийн 70 шилийн ойд ажил үйл» с33 зориулж байна. Бид ХП таван жилд улс | Ориыхоо нийтээр санаа гтэ лт ТРаРРчЧ Р ЭРЭН : мвэхглчэлтжоки ииетэилгтэнэ шэнкпигхилииутЖИН ЕЭЖИЖИЭГИИН ОиихиЖИЛЖииН тэвииэЛЖРЭЖиН тэнижлүнжлэээ гвтлгтэхтттүтэтэ 454: Ззируун тавьж байгаа зүйлийн хэс- гийг өөрсдөө хүлээж, хө- дөлШөрийн нэгдэлд ажил- лаж, пионерийн бригад, фабрик, цех, хоршоолол, ферм, үйлчилгээний тов- чоо байгуулж, ард түмний баялаг, байгаль орчноо хайрлан хамгаалах, түүх, уран барилгын дурсгалыг сэргээн янзлах үйлсэд оролцоход бэлэн байна. Чуулган, бүх ционерүү- дийнхээ өмнөөс үйлдвэр, тээвэр, холбоо, хөдөө аж ахуй, үйлчилгээний газруу дын эрх баригчдад хандаж бидэнд хөдөлмөрлөхөд шаардлагатай, барилга бай- гууламжийг олгооч гэж хүсч байна. Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулцгаая. Хот, район бүрт.пионе- рүүдийн нийгмийн тустай бүтээлч, үйлдвэрлэлийн хөдөлмөр зохион байгуу- лах штаб байгуулья. Бүл- тэмүүд, район, хотын пио- нерийн байгууллагууд бан- кинд өөрийн данс, хадта- ламжийн дэвтэртэй болох зөвшөөрөл олгохыг хүсч байна. 1 Бид өнөөдөр сурах хө" дөлмөртөө хэрхэн ханд8- хаас манай эх орны ирээ- дүйн эдийн засаг, шинж- лэх ухаан, техник, соёлын салбарт олох ололт ам- жилт шалтгаална гэдгийг чуулган онцлон тэмдэглэж байна. Сургуулийн шинэтгэлд өөрийн гэсэн байр суурь эзэлж, түүнийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд томчуултай “хамт хариуцлага хүлэзц- тээе, Пиояер . бүр В. И. Ле- ниний амьдрал, үйл ажил- лагаа, түүний гэрээсийг судалж, улс төрийн мэдлэг эзэмших, байгууллагынхаа түүхийг мэдэж, уламжла- лыг үргэлжлүүлэх, пионе- рийн чин эрмэлзлийг ариу: наар биелүүлэх, пионерийн ёслол хүндэтгэл, журам го- римыг сахин мөрдөх, бай- тууллагынхаа нэр төрийн төлөө тэмцэх үүрэгтэй гэж чуулган шаардаж байна. Пионерийн амьдралын хэм хэмжээг зөрчигсдийг хатуу сухай баримт бичгийн өсч лийг чуулган сайшааж бай- Яд-Бртөнцийн бүх хүүх 3 шєлштплтүшпты штшишлатшкто шиштшлты шшполиилижй| ШлшИшижЖоилТс1 9 БҮХ ХОЛБООТЫН ПИОНЕРИЙН їХ дүүдтэй манай орны пио- нерүүдийн тогтоосон үер- хэл нөхөрлөлийг улам бэх- жүүлэхийг чуулган уриалж байна. Улс үндэстний нэр төр, ард түмнүүдийн хэл, соёл, үндэстэн хоорондын харил- цах хэрэгсэл болсон орос хэлийг үл хүндэтгэх явдал гаргуулахгүйг бид эрхэм- лэнэ. «Хүүхдүүд ертөнцийг хамтран байгуулж байна» гэсэн СИМЕА-гийн үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, пионерийн эв са- нааны нэгдлийн М2700409 дансанд цаг ямагт хандив оруулж байя. Бидний тус- ламж дэмжлэг шаардлага- тай бүхэнд жинхэнэ ти- мурчуудийн ёсоор санаа тавих явдлыг сэргээе, В.И. “Лениний нэрэмжит Зөв- лөлтийн Хүүхдийн фонд- той идэвхтэй хамтран ажил лая. Чуулган пионерийн бүл: тгүүдэд онцгой анхаарал хандуулж байна. Октябрь- чуудтай хэрхэн ажилла- хаас манай байгууллагын ирээдүй олон талаар шалт- гаалах болно. Бид (Ок- тябрьчуудын шеф холбоо- тон нь биш, харин удир- дагчид нь юм. Пиоперт эл- сүүлэхэд зарчимч ёсоор хандья. Бага насны пио- нерүүдийн дотор дорвитой ажил зохиоё. Бид томчуулын хамт ардчилал, өөрөө удирдах ёсонд суралцахад бэлэн байна. Бид илүү-бие даан ажиллаж, бүлэг, бүлгэмээ- рзз, хэрхэн аж төрөхийг өөрсдөө тодорхойлж чадса- наар пионерийн байгуул- лагуудын зөвлөл, Комсо- молын хороод, багш На- рынхаа итгэл найдварыг улам их хүлээх болно гэд: тийг ажил үйлсээрээ нот- лон харуулья. Пионерийн байгууллагын дүрмийг хар- галзан, сургуулийн амьд- ралын асуудлыг шийдвэр- лэхэд бүлгэмүүдэд улам өргөн эрх олг»хыг сургуу- лийн дүрэмд зааж оруула- хыг бид хүсч байна. Пионерийн амьдралын асуудлыг хэлэлцэхдээ пино- нерүүдийг оролцуулах явд- лыг журам болгож, чуул- ганы хооронд шаардлага тарвал район, хот, муж, хязгаар, бүгд найрамдах улс, бүх пионе” рийн цуглаан хийж байхыг Намрын зураглал Вшшшшшпао ПпииЕЕШШШИЖ! ЕЛШЕЭЛШ: ШШШСлШП:| ШшшэшиШЛ0! 25ЕХ:21:1) ЧУУЛГАНЫ санал болгож байна. Пио- нерийн байгууллагын зөв- лөлийн бүрэлдэхүүнд пи0- нерүүдийг оруулах асууд- лыг бодож үзэхийг БХЛК ЗЭ-ийн Төв Хороонд са- нал болгож байна, Чуулган пионерийн бүх нийтийн санал шүүмжлэ- лийн дүнг сайшааж, нийт пионерүүдэд чухал асуудД- лыг хэлэлцэхийн тулд цаашдаач санал шүүмж- лэл өрнүүлж байх хэрэг- тэй гэж үзэж байна. Өөрөө удирдах ёсны ДЭЭД байгууллага болсон нионерийн цуглааны үүр гийг дээшлүүлж, түүнд хэл- бэрдэн хандах явдал гарг, гуулж болохгүй. Пионерийн штабуудыг явцуурхах байдлаас ангиж- руулж, хот районд иноне- “рийн ажил амьдралын дай чин зохион байгуулагч оол- гох хэрэгтэй. Цуглаанаас гаргасан шийдвэрийн дагуу пионерийн өөрөө удирдах байгууллагуудыг үе үе сольж байх эрхийг салаа, бүлэг, бүлгэмд чуулганаас олгож байна. “Янз бүрийн иасны хүүх: дийн. бүлэг байгуулах тухай чуулганы төлөөлөгч- дийн хүсэлтийн дагуу үнэ- хээр шаардлагатай гэж үз- сэн цагт, цуглаанаас гар” гах шийдвэрээр нотлон, ихэнх пинонерүүд хүсвэл ийм бүлгийг туршилтын журмаар “байгуулж болох юм, «Ахлах насны но” нер» гэсэн цол олгоход нэг бүрчлэн нэн хариуцлагатай хандахыг чуулган шаар- даж, түүнийг БХЛКЗЭ-д элсүүлэх эхний батлан даалт тэж үзэхийг санал болгож байна. Бүх холбоотын болон бүгд найрамдах улсын пио- нерийн.лагерьт амрах урил- гыг хуваарилах комсомо- лын хороодын ажил ил тод, шударга байх ёстой. Бүлгэмийн үзэмжээр пионер бүрт хувийн дэвтэр байж болох юм гэж чуул, тан үзэж байна. Чуулганаас комсомолын хороод, яам, тусгай газар, уран бүтэзлийн эвлэл хол- боо, олон нийтийн бай- тТууллага, эцэг эхчүүдэд хандаж бидэнд та нарын тусламж шаардлагатай гэж хэлж байна. Пионерийн ажил хийхийг хүсч байгаа авьяаслаг ах- лах удирдагчдыг бүлгэ- , хамисммалангиййлнлыллийалил ийг илийр: ТАСС-ын фото ШИЙДВЭР |. мүүдзд илгээгтүн, БХЛК ЗЭ-ийн ХХ их хурал удир- дагчдыг бэлтгэх шинэ сис- тем тогтоохоор шийдвэрлэ- сэнд бид баяр хүргэж бай- на. Бүлгийг удирдагчгүй байгуулж болохгүй гэсэн журам тогтооё. Бүлгийн удирдагчийг бид өөрсдөө сонгодог болохыг зөвшөөр- нө үү. Бид өсвөрийн ленин- чүүдэд зорнулсан сайхан ном, зурагт хуудас, кино, жүжиг, дуу, телевизийн нэвтрүүлэг, пионерийн ажс- лын тухай арга зүйн хүр- тээмжтэй зөвлөмж гарг4- хыг хүлээж байна. Пионерийн амьдралыг өөрчлөн байгуулахад пиоО- нерийн сонин, сэтгүүлийн үүргийг дээшлүүлэх хэрэг- тэй гэж бид үзэж байна. Ционерийн орчин үеийн дүрэмт хувцас, төрөл бү рийн тэмдэг, пионерийн гоё сайхан бэлэг тэмдэг, онц- лог бидэнд шаардлагатай байна. Бид пионерийн ба- раа таваарын чанарт ХхЯ- налтаа тавьж, тэдгээрийг бүтээх Уралдаанд оролцо- ход бэлэн байна. Пионе- “рийн бэлэг тэмдэг, онцло- тийг чөлөөтэй худалдахаа болихыг. хүсч байна. Бидэнд ялангуяа хөдөө нутагт инонерийн ордон, сургуулийн гадуурх бусад байгууллага хүрэлцэхгүй байна. Сургууль барихдаа пионерийн болон алдрын танхим, сургуулийн му- зейд зориулсан байрны тө- сөл хамт зохиож байхыг хүсч байна. , - Пионерийн сонин, сэт- түүлд сонирхолтой туршла- гын «сан» нээхийг санал болгож байна. Чуулганы төлөөлөгчид энэ санд зх- ний нэмэр хандив оруулна. Чуулганаас манай орны бүх пионерүүдэд хандаж, манай байгууллага ямар байх нь юуны өмнө бид- нээс, нийт пионерзэс, хүн бүрээс шалтгаална тгэж хэлж байна. “Чуулганы шийдвэрийг биелүүлэхийн төлөө төлөөлөгч бүр ху- вийн хариуцлага хүлээх . болно. Пионер байсан жи- лүүдээ зоримог шийдвэр гарган, их ажил үйлс бү- тээж, цаг ямагт урагшлан давшсан жилүүд болгоё, Зөвлөлт Холбоот Улсын Коммунист Намын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэл- хэн байгтун! . --. мл “ зӨЖүс?"тр1д?" “4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН үн / 7 “(ӨГҮҮЛЛЭГ) Газар зүйн багш Антон Тетрович, Юрка бид хоёрт гу- тарч цаашид яахаа хэлэлц- муу дүн тавихад их дээ. -- Антон вүүцэлгүй өгүүлэв. -- Надад ч мөн ялгаа- бус хандаж байна, тавьдаг дүн гэж гүй, бидэнд шударга нь дандаа муу шүү Он түүнийг дэмжив. -- Надад нэг ийм са- наа төрлөө. Хоёулаа газар ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧДЫН ТӨВ СТАНЦЫН 30 жилийн ойд ЭБОСОЛЛЛЫН ШГЛЭЛЛГЭ ЗЭЫВ ҮихжлэхилэШЭгэөэээ ж 1957 онд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 31 дүгээр тогтоолоор Залуу байгальчдын төв станц бай- туулагдав. -Ж 1957-1987 онднийт 13 төрлийн дугуйланг 8650 сурагч төгсгөсний дотор «Зааварлагч пионер» 238 байна. Жж Тус станц хичээл туршлагын гурван га тал- байтай, цэцэг ногооны ши- лэн хүлэмж хоёртой, ши. дэн дарлага зургаатай мөн 0.9 га Дендроцэцэрлэг, цаг уурын ажиглалтын талбай, амьтны байр зэрэг сургал- тын материаллаг баазтай юм. ж Станцын хичээл турш лагын талбайд одоо 28 зүйл, төмс, хүнсний ногоо, 27 зүйл үр тариа техни- кийн ургамал, 48 зүйл зу- ны нэт наст цэцэг, 100 га- руй зүйл олон наст, тасал- пготАСдВА” | 37 Петрович багш надад нэг л таалаг- дахгүй юм гэж ЮОрка зэ- 1 Ч 1! 1111 зүйн хичээлийг Антон Пет- рович багшаас илүү мэд- дэг болтьё. Тэгээд дараа нь захиралд очиж, бид газар зүйн хичээлийг Антон Пет- ровичээс дутахгүй мэддэг, түүгээр ч барахгүй түүний оронд ангидаа хичээл зааж чадахаар тийм их мэдлэг- тэй болсон гэж. албан Тсоор мэдэгдье гэж Юрка санал гаргав. -- Тэгье гэж би дур- тайяа зөвшөөрлөө. Тэгээд бид тавьсан зо- рилгоо биелүүлэхээр зо- риг шулуудаж хичээлээ шургуу давтаж эхлэв. Га- зар зүйн хичээлийн сурах бичгийг эхнээс нь дуустал нь уншин судалж, тэр ч байтугай уг хичээлтэй хол- богдолтой олон ном, мэр- гэжлийн “сэтгүүл зөндөө уншлаа. Төдсөнгүй бид хоёр газрын зураг дээр чөлөөтэй аялж чаддаг бол- чихлоо. Юрка, Ази тивийг гөлөгнөн харж, Амазонка мөрнийг эрж будилдагаа больж, би гэхэд л манай зөвлөлт орны төдийгүй бүх дэлхийн амьтан, ургамлын жимс жимсгэнэ, 26 зүйд мод, сөөг тарьж агротехни- кийн дагуу арчлан тордож жил бүр 25--430 мянган төгрөгийг улсад оруулж байна. ж.Залуу байгальчдын төв станцын салбар Ховд, Увс, Дорнод, Хэнтий айм" гууд Дархан хотод ажил- лаж байна. ж 1983--1987 онд тус станц” залуу байгальч 517 сурагчид цэцэг, жимс но- гооны үрслүүр суулгац өгч өөрсдийн нь хашаа бай- шинд тариулав. Мөн 8840 ширхэг аквариумын загас түгээлээ. Ерөнхий боловс- ролын 202 сургууль, цэ- цэйрлэгт 26 төрлийн цэц- гийн үр, 2433 ширхэг мод, жимсний суулгац, 1054 сав цэцэг үржүүлж тусал- таа, ж Жил бүр «Миний төр- сөн нутаг-Монголын сай тааны цэцэгт, 48 зүйл хан орон» сэдэвт хол ой- эмийн ургамал, 12 зүйл рын тойрон аялал зохно- -- Найзууд Гү2:11| В( аймаг, ашигт малтмалын тухай лекц уншиж чада- хаар тийм мэдлэгтэй бол» лоо, Бид хоёр ангидаа газар | зүйн хичээл зааж чада- | хаар мэдлэгтэй боллоо гэж | тооцон, Антон Петрович багшаас хүёэж шалгуул- лаа. Хоёулаа онц дүн ав- чихлаа. Хичээлийн дараа би Юркагаас: -- За өнөөдөр сургуу» Ч 1 ї1| 11 11! лийн захиралтай очиж уулзья гэхэд тэр татгал- заж: -- Антон Петрович багш тийм ч муу хүн биш байна. Миний бодоход ер нь зү. гээр, сайхан санаатай багш байна гэж учирлалаа. -- Бич мөн тэгж бодож байна. Сайн багш, хоёрын дүнг тэгэж хамаагүй тавь- | даггүй. Тийм багшаар хи- | чээл заалгах ч-урамтай, ( Түүхийн багш эмэгтэй на« дад сүүлийн үед дандаа хоёрын дүн тавиад, нэгл | таалагдахгүй юм... | Д.ӨЛГИЙСАЙХАН ! орчуулан | / ! / / 1 ! / / (31 6) 4у.(/1412Х11 121 дог. -1987 оны зун тус станцын тэргүүний залуу байгальчид Их говийн дар- хан газраар 20 хоног аялж ганзага дүүрэн ирлээ. ж Залуу байгальчдын дунд жил бүр «Залуу бай- тальч» -үзэсгэлэн, ургацын баяр, өвлийн цэцгийн цо мог хийх уралдаан үзэсгэ- лэн, шувууны . баяр, амАн сэтгүүлийн өдөрлөг, асуулт - хариултын уралдаан, мэр- гэжил сурталчлах шинжлэх . /е ухааны өдөрлөг, сонирхол- той уулзалтын «Солонго» клуб, ногоон, цэнхэр эр» гүүл зэрэг нийтийг хамар- сан ажлуудыг зохиож, ки- но лекц явуулдаг. Ж Жил бүр «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит «Пионерийн десант-- ур- гацын талбайд» цуваанд амжилттай оролцож дип- лом, мөнгөн шагналаар шагнагдсан. Залуу байгальчдын төв станцын захирал | А.ЧИМИДЦЭРЭН 4-4 ЖҮХҮ-ҮЭТ-Үл 500 ! 117172 5Т-Ү-17 «Нахиа» ном лээ. Энэ исм шүлэг найраглалаас бүрд- жээ. ! хэвлэгд- сурагчдын 1, МХЗЭ-ийн ХУШ -их хурлаас хүүхэд залуучуу- дын гоо зүйн боловсролыг дээшлүүлэх, тэдний уран сайхны авьяасыг хөгжүү- лэх талаар дэвшүүлсэн зо0- рилтыг хэрэгжүүлж: мянга, мянган авьяастан охид, хөвгүүдийн уран бүтээлийн өтгөн цэцэрлэгт нэмэгдсэн - нэгэн бяцхан «Нахиа»-ны тухай «Пионерийн үнэн» сониноос хүүхдүүд та нар уншиж танилцсан билээ. 1983 онд нийслэлийн сургуулиудын 8--10 ду- таар ангийн сурагчдын дунд байгуулагдсан «Нз- хиа» нэртэй дугуйлан жил бүрийн 10 сард хичээлээ эхэлдэг. Нахианы үр шим болсон шинэ бүтээлүүдээ шүүн хэлэлцэж уран бүтээлийн бяцхан «Гал тогоондоо» энэхүү анхныхаа номын шүлгүүдийг боловсруулсан юм. - Энэ номонд 21 хүүх- дийн бүтээл оржээ. Одоо ЗХУ-д сэтгүүлчийн мэр- гтэжлээр суралцаж байгаа оюухан Б. Цэрэн, Б. Чи- мэдбат, Ч. Мөнхбаяр. на- “рын бүтээлүүд ч бий. "Энх тайван, найрамдал нөхөрлөл, ээж аавын ач- лал, эх орон, нар, цэцгийн сэдвээр бичсэн бүтээлүүд нь иргэний уянгын аястай байгааг олж мэдэх болно. 1987. ЇХ, 16 ЇЛТТЇЇЇЇТЇТ: 2. Ш., Мягмар «Хүслийн оч» шүлэг найраглалын ном хэвлэгдлээ. Энэ но. мын «Дөргөн нуурын дог мог» найраглалд нутгийн- Ш.МЯГМАР ХИЛИЙН 09 хаа олонд тусархаг хоёр залуугийн үйл ажлын бү- тэмжтэй байгаа нь гарч байхад «Хомын тал» зо- хиолд илгээлтийн эзэн за- луучууд атрыг эзэмшсэ- нээр зэлүүд байсан газар, «Хүчит техник нүргэлүүлэх Хүний ухаанд хөтлөгдөн Өгөөж арвин хилээ Өөрийн эрхгүй дэлгэн» улмаар «Хомын тал урга- цын тал» болж буй ньха- рагдана. «Хүслийн оч» зохиолд илгээлтийн эзэн Соном хүү амлалтаа биелүүлж «Отрын соргог бэлчээрээ Оюутны ширээгээр сольж Онц сурлагын эзэн гэгдэх Оргилуун хүслээр жигүүрлэв» моонэ Зохиолч энэ номонд ор- сон «Ган», «Илгээлтийн- хэн», «Гавьяа», «Ялалт манайх», «Г учин есөн оны наадам» зохиолдоо хөдөө нутгийн амьдралыг тусга- жээ. Д. ХҮҮ Д. Сүхбаатарын пэрэмжит - ШМНДЕНС--11140 у Улсын хэвлэлийн комбипатад хэвлэв. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хороспы ордсн Б корпус, А--04593 Эрхлэ! : гчийг «Пионерийн үнэн» сопины редакци, Ц. ТҮВШИНТЭӨГС 1 БҮХНИЙ "АС ФАХЗЭ-алн “Гөк 4. ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! Хороо, Д.Сүхбаатарын яэрэмжи- МПБ-ын Төв Зовлолийн сонин. 4 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ф Мебо (2264|Ф. 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 49. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭПХЭН БАЙГТУН! кНАГУ-ЫН САЙД НАРЫН ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГЫН НАЙРСАГ АЙЛЧЛАЛ | САЙХАН. 0РНО0 УЛАМ ЦЭЦЭГЛҮҮЛЭН ХӨГЖҮҮЛЭЭРЭЙ Нөхөр Вилли Штоф В.И. Лепиний иэрэмжит МПС-ын Төв Ордны ажиллагаатай танилцаж байгаа нь МАХН-ын Төв Хороо, БНМАУ-ын Засгийн газ- рын урилгаар манай оронд албан ёсоор найрсгаар айл- чилж байгаа ГНСН-ын Төв Хорооны Улс терийн Тов- чооны гишүүн, ЬНАГУ-ын Сайд арын Зөвлөлийн дарга Вилли Нїгоф В. И. Лениний нэрэмжит Монго- лын пнонер сурагчдын Төв " Ордонд зочиллоо, Хүндэт зочныг пзонер сурагчдын төлөвлөгчид рчл цэцгийн баглаа ба- рин угтаж пионерийн ор- дондоо тавтай морилохыг урилаа. Вилли Штоф 19608 онд манай оронд айлчлахдаа МПС-ын Төв Ордны дэр- гэдэх пионерийн бүлгэмд хүндэт пионерт элссэн юм. В. И. Лениний нэрэм- жит МПС-ын Төв Ордны дэргэдэх пионерийн бүлгэ- мээс хүндэт зочинд 80- риулж хүндэтгэлийн шу- там жагсаал хийв. Дараа иь пионерийн ордиы үйл ажиллагааг тоёч танил- дууллаа, Вилли Штоф нийт пио- мер сурагчдад, хандаж: -- Өөрийн нэрийн өм- төөс болон дагалдан яваа хүмүүсийн нэрийн өмнөөс та бүхэнд мэндчилгээ Дэ шар амынхаа мэргэн удирд , ЗоЖФЭРЧЫТГ”ГЭГ-ГҮЛМАРЭЭГЭГЧч лагын дор танай улс орон ямар их урагшлан хөгжсө- нийг бид бүхэн үзэж хар- лаа. Эпэ сайхан ордиоороо хүүхдүүд та нар бахархах ёстой. Онц сурлага, хөдөл- мөрөөрөө бэлэг барих ёс- той. Өөрийн сайхан орныг улам цэцэглүүлэн хөг- жүүлэхийг хүсье гэлээ, Вилли Штоф пионерийн ордны үйл ажиллагаатай танилцаж гермай хэлний дугуйлангаар орлоо, Нийслэлийн 81 дүгээр сургуулийн сурагч А: Ган- гаамаа дугуйлалгийнхаа үйл ажиллагааг танил- цуулж: - Манай дугуйланд 80 хүүхэд суралцдаг. Бид бүгдээрээ герман хэл их сонирхдот от. Би турав дахь жилдээ герман хэлний дугуйланд суралцаж 0бай- на, Манай дугуйлангийн багшийг Алимаа гэдэг. БНАГУ-д сургууль төгссөн. Би чөлөөт цагаараа «Ной- ес Дойчлаинд», «Троммель» сонин уишдаг гэж ярилаа. Дараа, нь дугуйлангийн сурагчид герман хэл-дээр дуу дуулж, шүлэг уншлаа. Вилли Штоф бүжгийн дугуйлан, шанз, үндэсний хөгжмийн “янгиар орой, Хүндэт зочин циойер” Фотог Б.НОРОВДОРЖ сурагчдын найрамдлын төв болсон интеринационал тан- химаар орж түүний үйл ажиллагаатай тацилцлаа. Интернационал танхи. мын сурагчид германы өс- вөр үеийнхний дуулах дур- тай «Энх тайвны бяцхай тагтаа» дууг герман хэл дээр дуулж сонирхуулав. МПСын Төв Ордны дэргэдэх бүлгэМ, дугуй- лангийн пионер сурагчид хүндэт зочиндоо урлагийн тоглолтоо сонирхуулав. Мөн Говь-Алтай аймгийн бяцхан зураачдын «Алтайн багачууд» сэдэвт уран зур: гийн үзэсгэлэн үзлээ. Вилли Штоф В. И. Ле- инний цэрэмжит МПС-ын Төв Ордны үйл ажиллагаа- тай танилцахад МАХН-ын “Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны орлогч гишүүн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зовлолийн орлогч дарга С. Лувсангомбо, БНМАУ- ын Гадаад явдлын Яамны орлогч сайд Г. Дашдаваа, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Дашжамц, БНМАУ-аас БНАГУ-д суугаа Онц бө- гөөд бүрэн эрхт “Элчин сайд Р. Жамц нар болон албаны бусад хүмүүс байл» МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ : М. БОЛД тэгэрчышнчрэгчсээрггчигияР” зөөөөвөөөөөзөөөөөсвөөөсөөөгөсөсдӨссөөгӨ2всс0628080080с2208069068606006298ФсөөөөөсөөӨӨӨӨ 6 БЯМБА 6 ртгэєүлст ҮНЭ 10 мӨНГӨ ПОНЕР СУРАГЧДЫН ЦЭРЭГ- СПОРТЫН мэ Ардын армийн залуу халаа өсвөрийн Сүхбаатар- чууд аа! Энэ хичээлийн ,жилд аугаа их Октябрийн социа- дист, хувьсгалын 70 жи лийн ой, МХЗЭ-ийн ХїХих хурал, Монголын пионе- рийн «Залгамжлагч» УЇ муулганыг угтсан тоглол- тын шинэ гараа эхэлж бай- на. 1986-1987 оны хи- чээлийн жилд пионер су- рагчдын цэрэг-- спортын «Дөл» тоглолтын улсын аварга шалгаруулах тэм- цээнийг олон улсын-Пи0- терийн «Найрамдал» ла- терьт гмжилгтай зохион явууллаа, Тус тэмцээнд сургууль, сум, район, аймаг, хотын аварга шалгаруулах тэм- цээнээс шалгарсан 250 пионер сурагч хурд хүч, авхаалж самбаагаа сори- лоо, Цэрэг--спортын тог- лолтыг зохион байгуулахад идэвхтэй оролцсон. улс, олон нийтийн байгууллага, шийт пионер сурагчдад дай- чин цоггой халуун баяр хүргэе. 1987-1988 оны хи- чээлийн шинэ жилд эвлэл, пионерийн байгууллагаас зохиох хүмүүжлийн ажлын нээлтийг тохиолдуулан тинонер сурагчдын цэрэг-- спортын «Дөл»-тоглолтын аймаг, хот, районы Кко- мандлагчид, бүх шатны штабын дарга нарт ТУ- ШААХ НЬ: 1. 1987--1988 оны хи- чээлийн жилд пионер су- рагчдын цэрэг спортын мДөл» тоглолтыг түүхт ой тэмдэглэлт өдрүүдэд 80- риулан «МХЗЭ-ийн хой- чийг нэр төртэй залгам- жилья» уриан дор сур- тууль, сум (район) аймаг, хотын аварга шалгаруула- | хаар зохиоц явуулсугай. 2. Пионерийн бүлгэм бүрт 4--7 дугаар ангийн пионер сурагчдын бүрэлдэ» түүнтэй ардын армийн : «МЧТӨЛ» ТОЛОЛТЫН ЕРӨНХИ 2 ЮНАЦДЛАЧИЙН 1УШААЛ 1987 ОНЫ 9 ДҮГЭЭР САРЫН -жилийн ойн өдөр -орон-да- АЛБАН ЁСНЫ, - 111:1211:11112212232-21-2211ТТТ ЗҮҮ өе ө Өө Ф .. Ф Ф Ф Ф э Ф Өө Ф Ф Ф Ф: Ф “ГИК-2) ГЭ 09 Ф ээ 12) 5 Ээ 19-НИМ ӨДӨР Ф УЛААНБААТАР ХОТ 89 залуу халаа батальон, от- б9 тядыг 10 дугаар сарын ОО 2-ны |дотор зохион бай- 6) туулсугай. 1) З. Сургуулийн дэргэдэх сэ зөвлөх товчоо, батальоны со, штабаас эрхлэн цэрэг--эх оронч хүмүүжлийн ажлын 4 төлөвлөгөөг нарийвчлан 9 боловсруулж, «Ардын ар- мийн залуу халаа дугун- лавг батлагдсан програм- мын дагуу хичзэллүүлсү- б) тай. Фо 4. Аугаа их Октябрийн бэ социалист хувьсгалын 70 сэ яар бүлгэм бүр хүндэтгэ- Ф лийн шугам жагсаал хий- сүгай. в.д 5. ЗХУ-ын пионерийн .4 байгууллагын туршлагаар Ф 10, 11 дүгээр сард «Ар- дын армийн залуу халаач- дын өдөр», «Баатруудын б) замаар», «Чиний гар бүл Ф дэх одон» зэрэг сонирхол- б той ажлыг зохион явуула- ”: хын зэрэгцээ ахмад дайч- Ф дыг эрэн сурвалжлах хө- 2 дөлгөөн өрнүүлэн, тэдэнд Ф тусламж үзүүлж, батальон бүр дайчин алдрын музей, булан байгуулсугай. 6. Тушаалын биелэлт болон цэрэг--эх оронч хү- мүүжлийн талаар зохиож байгаа ажлаа цэрэг--спор- э тын «Дөл» тоглолтын төв ө штаб, «Пионерийн үнэн» сонины редакцид тогтмол мэдээлж байсугай. АРДЫН АРМИЙН ЗАЛУУ ХАЛАА ПИОНЕР СУРАГЧИД АА! 1988 онд болох МХЗЭ- ийн ХЇХ их хурал, Монго- лын пионерийн «Залгамж- дагч» У| чуулганыг суряа- 2. та, хөдөлмөр, урлаг, спор- Ф. тын ендөр амжилтаар уг Ф тахыг Та бүхнээс хүсье: 1 ПИОНЕР СУРАГЧДЫН Ө. ЦЭРЭГ--СПОРТЫН «ДӨЛ» ТОГЛОЛТЫН ЕРӨНХИЙ КОМАНДЛАГЧ, ХОШУУЧ ГЕНЕРАЛ Г. МАХБАРИАД 9ФФ99:3859266с:00803062626294 “иннс-сэлинилниөггсасасж- 3, ПИОНЕРИЙНҮНЭн 858854 ж 5 я Я 8.5 ПИОНЕРИНЙН ДЕСАНТ-- УРГАЦЫН ТАЛБАЙГ, ХХЛЖ-ХХАХЯЖЖА ТАРИАН ТАЛБАЙД ХҮҮХДҮҮД ЦУУЛАЛДАНД НЭГ КОМБАЙНЫ АРААС ХОЁР ПИОНЕР Комбайнчид талбай руу гараад явчихаар тариа брц- гадын төв ад хульхан бол» но. Хоёрхон тогооч л утаа май тавьж гал өрдөн, хоол унд хийж суудаг байлаа, Тэтэл ганцхан өдөр дуу шуу орж, хөл хөгжөөнд ум- бав, Тэр нь юу вэ? гэвэл «Їшонерийн десант--урга- цын талбайд» буусан хэрэг. Зүүнбүрэнгийн: єслгийн аж агуйн дунд сургуулийн захирал Л, Гармаагийн авч ирсэн хүүхдүүд Мангирч тын тариа бригадыг хөл хөГжөӨнд умбуул:чээ. Талбайд тариа хурааж яваа комбайн бүрийн мө- роор хоёр пионер шуудай барин хаягдал түрүү, үр түүж явна. Эдүгээ 13 ком- байны араас 24 хүүхэд явж байгаа ажээ. Хаягдал бага -Фол шуудайнд түүнэ. Их бол талбайн хажууд бөөг» нүүлж овоолно. Бүр их хэмжээгээр хаягдал гарга сан байвал цагаан туг хат- гаж уг хаягдал тариаг ком- байнчаар өөрөөр нь дахин хураалгана, Пионерийн эрэ гүүлийг шаардлага тавихад зөрөх комбайнч хэзээ ч га- раагүй гэнэ, ГАЛ АЛТАН ТҮРҮҮ Сэлэнгэ нутаг тариа, но- тооны нутаг. Тэр дундаас Зүүнбүрэнгийн хүүхдүүд тариа, ногоог тарьж, ур- туулж, хурааж өссөн сай- хан уламжлалтай, «Пионе- рийн десант-ургацын тал» байд» аяны уралдаанд энд хийн сургуулийнхан сүү- лийн хоёр жил дараалан ул- сад нэг, хоёрдугаар байранд шалгарчээ. Энэ жил уламж лалт амжилтаа улам ахиул- на гэсэн тэмүүлэл хүүхэд тоос МОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙН ДЭВТЭРТ ГУРВАН ЗУУН ЯМАА, ЗУУНБУХАЛ -- Би зуны амралтаараа Говь-Алтай аймгийн Бигэр сумын ямаачин эгч Л. Цагамжавынд очиж нэг сар илүү амар- лаа. хан буудайн хярд 3 тайн уулсын Бас янгир, Амралтын с дашгүй сайхан боллоо, таар 300 ямаа хариулж, бичив, 80 наймдугаар ангийн (57 ч П. ЭРДЭНЭБААТАР ӨДӨРТ ГУЧИН ЛИТР СҮҮ лахын тулд өвөөгөөсөө тусламж ав- ЯМ-бансал, Би пнонерийн хөдөлмөрийн 509 литр сүү сааж 100 нг дугаар сургуулийн Монгод алтайн нурууны салбар Бур- 04 ямаа оторлож, Ал». үзэсгэлэнт сайхныг үзлээ, шнлүүсний бараа харлаа. үҮүлийн хэдэн хоногт Бигэ- рийн голд өвс хадаж зуун бухал хийсэн, Энэ суны амралт иадад хэзээ ч мартаг- Зуныхаа амрал- зуун бухал хийс- нээ иноиерийн хөдөлмөрийн дэвтэртээ дугаар сургуулийн хөвсэртээл1 ааруул хийснээ хүн Цаг! ангийц сурагч төлЛУ ААР 2, ЕРКЕГУЛЬ, бүрийн сэтгэлд гал алтан түрүү шиг дүрэлзэж бай- на, Газар шороондоо хайр» тай, өгөөж баялгийг нь, хүр» тэж чаддаг тэр ажилсаг Хүүхдүүдийн нэг нь БНМ ХАУ-ын хөдөлмөрийн баа- тар, Ардын Их Хурлын де» путат, комбайнчин Нацаг- доржийн Элбэгзаяа ажээ, Эцэгтэйгээ ЦУГ уринш бо ловсруулахад жилийн жилд явж, трактор барьж чаддаг болсон энэ хүү наймдугаар ангид байхдаа аймгийн зас луу аварга механикжуу- лагч цол хүртэж, «Пионе- рийн үнэн» сонины «Ал тан түрүү» медалиар шаг- нуулсан юм. Энэ намар мсНайрамдал» сангийн аж ахуйн дунд сургуулийн ес- дүгээр ангид дэвшин ор» экээ. Тэнд бас л тариа но- тоо хураахад байн ажил- лаж байгаа гэж захиа ир- сэн хэмээн дүү Батзаяа нь ярьсан юм. Гал алтан түрүү ийнхүү тазарт ч найгаж, хүүхдийн сэтгэлд ч дүрэлзэж, энгэр дээр ньч гялалзаж байна. УЛААН ТУГТАЙ ЦАГААН МАШИН Суртлын бригад ирлээ! Энэ үгийг хүүхдүүд ам амандаа хашгиралдлаа, Гарч харвал улаан тугтай дөрвөлжин цагаан тэрэг шаргалтах тариан талбай дундуур зүссэн улаан за- маар тоос татуулан айсуй, Зарим нь, -- Баяраа багш ирлээ! Гоё доо, гоё хэмээн алга ташиж байна. С. Баяраа пионерийн ахлах удирдагч ажээ. Комбайнчид, хүүх» дүүд дорхноо цуглаж кон- церт эхлэв, Хүүхдүүдийн хүсэн санасан Баяраа багш нь «Өргөн Сэлэнгэ» Хэ- мээн үнэхээр намбалаг сай- хан дуулж байна. Намрын ЗУРАГ ДЭЭР: Пя П. Эрдэнэбаа- тар, А. шивээ хар ндэнж С БОДООШ их мөрөн хөөс хаялан дөл- Төохөн урсаж байх шиг, тэгснээ тэр их ус тариа бо- лон найган шуугих шиг хүүхдүүдийн сэтгэл зүрхнээ аялж байлаа. Б. Цэдэв гэдэг охин«Эх дэлхий-бидний гэр», «Ба- га насны он жилүүд» дууг нх л эвсээрхэн дуулав. Зүүнбүрэнгийн сургуу- лийнхныг «Пионерийн ДӨ” сант-ургацын талбайд» аянд гарахын урд өглөө би Сургууль дээр нь очсон юм. Бүлгэмийн зөвлөлийн дар- Та энэ охин хичээлээс хо» жигдсон хэдэн хүүхэд га- даа зогсоочихсон «Дахин хожигдохгүй» гэсэн амлалт авахуулаад хичээлд нь оруулж байсныг нэхэн са- чалаа. Бас П. Мөнхзул гэдэг охин «Миний нутаг» шүл- тийг хөдөлгөөнтэй, уран ун» шиж байна. Их зохиолч эдү тээ сэрүүн тунгалаг байсан бол Сэлэнгийн шаагисан энэ их тариаг бас нэгэн шад болгон нэмж оруулах байсан байх даа гэж бодог- дож байлаа. Цаг их үрээгүй, чам- байхан энэ тоглолт тариа- ланчдад ч, десантын хүүх- дүүдэд ч улам сайн ажил- лахын урам. бэлэглээд бу- цав. Хаягдал тариа түүх тэр. өдрийн уралдаанд наймду- гаар ангийн сурагч Х. Өл- зийсайхан, Б. Гэнэн нар тэргүүлж байлаа. «Пионерийн десант-ур- тацын, талбайд» аян эх ор» ны маань Чжан ЧЭог талбай болгонд ийнхүү гасан бүхнээ бүрэн хураа- хын уриа дуудлага болон үргэлжилж байна. Тариан талбайд хүүхдүүд дуулал дана. Тэр дундаас тариа, тогоо дэлгэрч байх. шиг са- агдана. тагда ц, А ж : аос---- тэвнэ х Ж ЯХХХЯАХЯХЯЯА АХ БАЙГАЛЬ Л. Б Залуу байгальчдын төв станцын өсвөрийн ногооч- дын дугуйланд би хоёр жил. суралцаж хүнсний ногоо тарьж арчлах, хз- рэглэх талаар олон шинэ зүйл сурсны үр дүнд гэртээ таван төрлийн но- гоо тарьж хоол хүнсэндээ хэрэглэж байна. Дугуйланд суралцах Хугацаандаа зөвхөн хүнс- НИЙ ногоо ТӨДИЙГүй жимс Өсвөрийн жимсчдийн Дугуйланд суралцаж бай- на. Манай дугуйлангийн туршлагын талбайд олон нэр төрлийн жимс жимс- гэний мод, бут ургадаг. Бид жимс жимсгэнийхээ МОД бутыг услах, бордох зэрэг бүх арчилгааг хийж сурсан. Ха 1937. 1Х. 49, ХАМГААЛАХ САРД У УсС-өо ГАЛЧ жимсгэнэ, цэцгийн тухай мэддэг болсон. Би сурагчдын эрдэм шинжилгээций анхдугаар хуралд «Гэрийн нөх- цөлд улаан лооль тариа- лах нь» сэдвээр туршилт хийж шалгаран ЗХУ-ын «Дружба» пионерийн ла- герьт амрав, - Нийслэлийн 10 жилийн 17 дугаар сургуулийн долдугаар ангийн су- рагч Л. ДАРЬСҮРЭН. лист уралдаанд шалгарсан учир «Залуу байгальч» Хөдөлмөр амралтын өдрийн зусланд үнэгүй амарсан Станцынхаа 30 жилий ОЙГ угтаж үхрийн нүд 85 кг, “чацаргана 100 кг, давжаа алнм 89 кг авсан, Одоо алнм, бөөрөлзгөнө, улаалзгана, цагаан үхрийн нүд, өрлийнхөө жимсийг хураан авч байна. 50 дугаар сургуулийн Т-гийн «Б» ангийн -1 рагч Л. ЦЭРЭНЧИМЭ Х(Я3,СЛХЭЛЬ | ШОГ НАЙРУУЛАЛ ". Саяхны нэг өдөр авто- бусны хаяг, сандлууд ийн- хүү ярилцаж байсан юм шүү. Нэгэн хаяг ингэж өгүүл- лээ. -- Өчигдөр маршрут бичсэн төмрийг минь Ган- сүх гэгч хүүхэд авсан. --«Боолтыг нь дугуйн- даа хийнэ. Төмрөн дээр нь юм давтаж байхад зү- тээр юм» гэж найзтайгаа ярилцаж байсан. Би одоо нэг талдаа хаягтай, нөгөө талдаа ор хоосон урт гоз- “гор төмөр л болж хоцорлоо доо хэмээн ихэд харамсан өгүүлэхэд: -- Хөндлөн моднуудыг минь дөрвөн хүүхэд барьж явсан төмрөөрөөд хашиж аад хугалсан. Одоо ч өвдөж л байна гож нэгэн сандлыг уйлагиан хэлэхэд бас нэгэн хаяг: -- Биднийг энэ хавар автобус комбинатын ах, огч нар хичнээн их ажил болж бий болголоо. Гэтэл мипий төмөр боосон боол- тыг авч, суурийг ганхуулж ийм болголоо гэв. Тэгтэл өөр нэг автобус- ны буудлын хаяг, сандал хоёр ингэж хэлэв: -- Уржигдар шоно юм- сан. Бид хоёр хөдөлгөөн зогсох дөхлөө. рэлтүү- лэгчээ уйтраал гэж ярил- цаж байлаа. Гэтэл долоо, наймдугаар ангийн болол- той долоон хүүхэд хүрч ирэв, Тэд хаяг намайг ган- хуулац хөдөлгөлөө. Бас хоёр нь сандал руу очлоо, Тэгэхэд нь би ээ асааж ийгэж хэлсэн юм. -- Хөөс! Та нар намайг эвдэж яах нь вэ? Биямар гэм хийгээв. Хүмүүс на- даас автобус ирэх бас өг- эмч” орой явах, зогсох ца- тийн хуваарийг мэдэж ав- даг дээ. Яаж байгаа Чинь энэ вэ? гэхэд тэд гай- хаж, зарим нь айж, нүд нь том болж, чих нь дэлдийн их л инээдэмтэй харагд- лаа гэж хэлэхэд сандал: -- Ёо, ёо болиоч ээ!! Та нарт би... би... яа... ямар гэм хийгээв ээ. Өндөр настнууд амарч суудаг. Та нар ч гэсэн амардаг төдийгүй барьж яваа тээшээ тавьж, гараа амраадаг шүү дээ. Гэтэл юу болж ингэж эрэг боолт, моднуудыг минь авч, хугалж байгаа юм бэ? гэж, орилоход тэд санд мэнд зугтаацгаав. Харин маргааш өглөө.нь нөгөө хүүхдүүдийн тав нь ирж. хугалсац модоо аялуулан хадаж, эрэг боолтыг минь чангалж өгсөн юм даа, -- Намайг ч бас чигжин, сайн үнэхээр байна. Харин нөгөө хоёр нь , Тэдэнд их гомдож бай» на, Тэд буруугаа ойлгоо- Ь сой гэж өгүүлэв, Тийм зэ, энэ хоёр шиг хүүхэд нийслэл хотын маань энд, тэнд мэр сэр таарч а. Одоохондоо нэр, хаягийг нь бичихээ больё, Ё УУхөглЖ үгтгүүлэй « гн. г бө! 14 БСсЦцАСЭ"ЭлЭ эж эжжжажж.жн рэррлс Л. БАРКОВ. Долсоч настай Маша Охин Нстра хотын комсо- молын хорооны Нэгдүгээр нарийн ончгийн ,үгаргын өрөөний үүдээр шагайж: -- Орж оолох уу? гэж асуулаа. Ийнхүү зөвшөө- рөл аваад орж ирмэгцээ аавтайгаа маш чухал хэр- гээр яваагаа мэдэгдэв. Нвановснийн дунд сургуу- лийн багш Н. Ермилов охи- ныхоо хамт том цүнхээр дүүрэн янз бүрийн тог- лоом авчирчээ. -- Кабулд бэлэг хүргэ- хэзр Зөвлөлт Холбоот Ул- саас тусгай Нисэх онгоц явах юм гэж бид сонслоо. Афганы хүүхдүүд ийм юмаар их дутагдаж бай- гаа л даа гээд Машагийн сцэг тоглоом руу заав. Тэ- гэхэд нь Маша намуухан дуугаар: -- Тэртэй тэргүй би гч том болчихсон юм чинь хЭ- мээн Догь гэгч Нь хэлэв. Энэ өдрүүдэд ийм явдал их тохиолдож байна. Ива- мговын гурван хүүхэд Све- та, Наташа, өөрсдийн урласан шилдэг түйлүүдийг афганы хүүх- дүүдэд илгээхээр шийд- эсээ. Мөн Лермонтовын НЭ- Алеша нар , ХҮҮХДҮҮүД-ЭНХ ТАЙНВНЫ төлөр тэмцэлд ргмжит сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагчнд том- чууддаа тусалж 20 рубль чнэмэрлэсэн байна. Истра хотын пионер, су- рагчдын ордонд хничээллэ- дэг сурагчид дугуйланд 30- рнулсан иж бүрэн багаж хэрэгслийг афганы хүүх- дүтдэд явуулжээ. Эвдрэл сүйглийн уршиг арилгагүй, дайсагнагч та- луулын эвлэрэх зам урт УДссн байгаагаас балчир Басагдаа амар заяа үзэх- гүй байгаа з4.ганы хүүх- дийн асуудал зөвлөлтийн хүмүүс, хүүхдүүдийн сэт- тэл зүрхийг эзэмдэж бай- на, Өндөр настан Надежда Носкова «Анд Нөхөр» гэ- сэн тэмдэгтэйгээр тэтгэ- вэрийнхээ тэн хагасыг (тэр ердөө 58 рублийн тэт- гэвэр авдаг юм) шилжүүл- жээ. Районы «Ленинский путь» сонинд энэ тухай мэдээ гармагц нам, хөдөл» мориїц ахмад зүтгэлтэн, үйлдвэр, албан газруу- дын хамт олон Ч уг санаа- чилгыг өргөн дэмжив. Де- довскийн техникийн даа- вууны үйлдвэрийн нэгдлийн ажилчид харандаа, үзэг, хүүхдийн эд юмс цуглуул- сан байна. Тэрчлэн Гле- бовскийн шувуу үржүүлэх үйлдвэрийн нэгдэлд ажил- лаж байгаа интернацио- ьелч дайчид Афганистаны хүүхэд асрах газрын нэг анги юм уу бүлгийг шеф- тэн авахаар шийдвэрлэ- жгэ. Одоо Истра хотын ком- сомолын Хороо жинхэнэ штаб болж хувираад бай- на. Москва мужийн Ист- рын районы өнцөг булан бүрээс утасдаж, афганы хүүхдүүдэд зориулсан бэ- лэг сэлт, хүүхдийн тоглоо- мыг авчирч өгч байна, Орчуулсан Ц. ШАРАВ (АПН) Эрнст Тельманы нэрэм- жит пионерийн байгуулла- га, Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ хоёр өсвөр үеийг коммунизмын үзэл санаа, пролетарийн интернацио- нализмын зарчимд чин үнэнч иргэд болгон хүмүү- жүүлэх нэгдмэл нэгэн зо- рилготой, ах дүүгийн най- рамдал, хамтын ажилла- гааны удаан жилийн түүх- тэй юм. Бүр 1930 онд Гер- манд болсон Дэлхийн ажил чин тариачны хүүхдийн П их хуралд Монголын пио- нерүүд анх оролцсоноос хойш манай хоёр орны хүү- хэд багачуудын үерхэл нө- хөрлөл эхэлсэн гэж хэлж болно. Ажлынхаа тэргүүн турш лагыг солилцох, пиноне- рийн төлөөлөгч харилцан амруулах, олон улсын тав- цан дээр нэгэн зорилготой хамтран ажиллах зэргээр Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ, Э. Тельманы нэрэм- жит пионерийн байгуулла» тын ах дүүгийн найрамдал, хамтын ажиллагаа жилээс жилд өргөжин бэхжиж бай" на. 1956 онд БНАГУ-ын олон улсын пионерийн ла- гтерьт манай пионерүүд анх амарсан ба 1961 оноос эхлэн өсвөрийн /Тельман- чууд манай оронд жил бүр ирж амарч байна. Хүүхэд залуучуудын чө- лөөт цагийн тоглоом, «Орос хэлний баяр», «Улс төрийн дууны клуб»,«Манай мар- таашийн .мастерууд» үзэс» тэлэн «Спортын баяр», «Пионерийн яармаг», «Хэн нхийг мэдэх вэ?» асуулт хариултын уралдаан, «Сур» тууль бүлгэмийн баяр», «Бүлэг бүлгэмийн хүндэт даалгавар» зэрэг Э. Тель- маны пионерийн байгуул" лагын ажлын зарим турш- лагыг манай пионерийн бүлэг. бүлгэмүүд өөрийн ибхцөлд тохируулан хэрэг, лэж, үр дүнд хүрч байна. Тухайлбал: 1978 оны Х сард ГЧЗЭ,Э. Тельманы нэрэмжит пионерийн бай? тгууллагын туршлагаар ма» най оронд анх удаа пио- нер, сурагчдын орос хэл- ний баярыг хийснээс хойш одоо: Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сар, В. И.Ле- ниний мэндэлсний өдрийг тохиолдуулан жилд хоёр удаа зохион нзуулдаг уламжлалтай боллоо. ГЧЗЭ-ийн туршлагаар ахлах насны пионерүүдийг МХЗЭ-Д элсэх бэлтгэлийг хангах зорилгоор «Пионер» МХЗЭ-ийн бэлтгэл хүч» дугуйлан хичээллүүлэх ту- хай МХЗЭ-ийн Төв Хороо” ноос 1979 оны ХЦ сард тогтоол гаргаж, уг дугуй- лангийн программыг ба” талсан юм. Одоо энэ прог- рамм бүрэн хэрэгжиж бай- на, Өсвөрийн Тельманчуу" дын ажил үйлсээс манай пнонерүүд байнга сурал- цаж, байгууллага хамт олноороо шефийн холбоо» той ажилладаг сайхан жи” шээ олон бий. Улаанбаатар хотын 10 жилийн 24 дүгээр сургуу- лийн хамт олон Берлин хог тын Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжит сургуультай 18 жилийн турш шефийн холч боотой ажиллаж байна. 1988 онд болох Монго» лын пионерийн «Залгамж- лагч» У! чуулган, Э. Тель- маны нэрэмжит Германы пионерийн байгууллагын 40 жилийн ой, ээлжит чуулганыг угтаж өсвөрийн Сүхбаатарчууд, Тельман- чууд улам нхийг бүтзэх, сурч мэдэхийн төлөө шам- дацгааж байна. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн ажилтан Н. БОЛОРМАА Хүүхдүүд зэ, та нар орос хэл.сайн сурья гэ- вэл сонсох, ярих болон ун” ших, бичих гэсэн өгүүлэ- хийн үйл ажиллагааны дөр тээсС ФёэгсөөдөөөөөөөөдөсөөөсөтӨ2өсөөсөвеөсөөөөсөөөөөСзэөөөөөөсөөөөдӨөсӨөөӨӨ 7 вөн төрлийг зөв хуваари- лан, сурахыг хичээх х9- рэгтэй, Эхний хоёр ньяриа- ны хэл, дараагийн хоёр нь бичгийн хэл гэсэн үг.Яриа- ны ба бичгийн хэлийг эр- дэмтэд давхар байшинтай зүйрлэсэн байдаг, Нэгдү” тээр давхар нь ярианы хэл, хоёрдутаар нь бичгийн хэл, нэгдүгээр давхаргүй хоёрдугаар давхар байж болохгүй. Үүнтэй нэгэн адял ярианы хэл суралгүй бичгийн хэл сурна гэж са- нашгүй, СОНСОЖ СУРЬЯ! Бусдын юу .хэлж бай- гааг зөв сонсож ойлгох гэ- дэг тун Чухал, Бусдын яриаг орос хэлний хичээ лийн соронзон бичлэг, ра” дио, кино, теле хичээл мэ- сонсож болох юм, Сургуулийнхаа орос хэл- ний кабинетийг | тогтмол ашиглах, дугуйланд СУ" ралцах, байнгын зөвлөх багштай байх хэрэгтэй, Зөвхөн ярианы хэлний тТө- дийгүй түүх, уран, зохиол, жүжиг гэх зэрэг орос хэ- лзэр ярьдаг ямар нэгэн дугуйланд суралцах хэрэг- СҮҮЛ 551 174 157 9) тэй. Орос хэлний үеийн сурах бичгүүд дан” сүүлийн даа бичлэгтэй гарах бол- жээ. А.С, Пушкиний нэ- рэмжит орос хэлний инсти“ тут богино хугацаанд орос хэл хурдавчлан сурах хэд хэдэн сайхан ном хэвлэн гаргажээ. Тухайлбал О.П. Рассудова, Ё.М. Степано- ва нарын зохиосон ном ярианы хэл сурахад 30- риулсан сайн ном байна. Иймэрхүү номын соронзон бичлэгийг өдөрт 20 мину- таас хэтрүүлэлгүйгээр тогт мол сонсох хэрэгтэй. Со- хичээл ннуч зангаар алдаг оног сонсох бус нэг хичээлийг бүрэн системтэй үзэж дуус гавал зохино, Сонсож суух- даа чагнах, дагаж хэлэх, хожим агуулгыг нь сэргээн бодох зэргээр байнга дас" гал хийж бай, радио нэвтрүүлгээс сонсох дасгал ашигтай. Эхний үед зөвлөлтийн Тухайл- тийн ямар ямар нэвтрүү- лэг орос болохыг магнитофон байвал бичлэг хийж дахин дахин сонсох хэрэгтэй. Орос хэлний хи- хэлээр сонсож мэдэж аваад, бал, зөвхөн мэдээ юм уу эсвэл зарлал сонсох гэх жишээтэй. Радио телевизээр зааж ЭДЛЭГИЙН “РЯЛИЕЧРЧВНЭ байгаа хичээлийг тогтмол үзэж байхын зэрэгцээ өө- рийн сонирхдог нэвтрүүлэг, уран сайхны киног үзэж бай. Хөдөөгийн сургуульд сурч байгаа хүүхдүүд ХҮ" лээн авагчаа байнга сон» сож хэдэн цагаас зөвлөл- чээлийн бичлэг олон дахин сонсох, аажмаар радио нэвтрүүлэг, уран сайхны кино гэх мэтээр шатахну- лах хэрэгтэй, Хүний хэлж байгааг дав- тан хэлж чаддаг, ойлгодог болсныхоо дараагаар өөрөө санаа бодлоо хэлэхийг оролдох хэрэгтэй, Ялан, гуяа багштайгаа юм уу. орос хэл хамт судалж буй найз нартайгаа байнга ярих, төв суурин газар суугаа хүүхдүүд зөвлөл- тийн хүмүүстэй ойр дотно танилцаж тэднээс тусламж авбал тун сайн болно.Хам» гийн гол анхаарах зүйл гэвэл утга агуулгыг сайтар ойлгох явдал мөн, Доцент 3, ДАШДОРЖ 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН чэнэмлэээхээлэээлэгин өфсөөөсөӨөөөсэөтөөөөөөсөсөөөссеөөөөөөӨӨсӨ ө Тойрч байна вэ? Э 2 50 НАСНЫ НЬ ОЙД Ф Хүүхдийн зохиолч Г. ЛОВОР саяхан «МИНИЙ Ф МАТКЕМАТИН» гэдэг вом є бичжээ. Элдэв юмсын ө харьцаа, хэлбэр, хэмжээ, төө тооллын учир холбогд- Ф.зыг таниулж, улмаар хүү- “хэд багачууд та нарын сэт- Ф» гэн бодох авьяас чадварыг хөгжөөх зорилгоор бич- Є сэн энэ номын зарим шүл- 6 гээс бнд өнөөдрийнхөө ду- фргаарт нийтэллээ. 8 мАНАЙХ Ф Аав минь Өө Ардын цэрэгт Ахмад 6: Ээж минь Ф Омнэлгийн газар Єс Эх баригч « Эвлэлийн хороонд Зааварлагч Ф Ах минь Арван жилд є Сурагч Өвөө минь - ес Өндөр насны Є тэтгэвэрт гарсан. -- “ланд би өө жил Є Сургуульд оров. Є Манайхыг ТГоочно гэхэд “Тойм байдаггүй ээ. Є ЗМадаггүй тоолно гэхэд ф 4 Н 8 99999899» ф. ХУРУУ хүрдэггүй ээ. Дэээх өгөх билээ? н (33 5 -4 ГУРВААР ЮУ Ө БҮТДЭГ ВЭ? 6 Турваар Ге Сүлжсэн гэзэт ёо Гурвалжин Буусан айл Чанх оройн Марал Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй Гурван цаг Өчнөөн олныг илтгэсэн Гурван цэг... ЦАГААНЖАМБЫН ЗУРАГ 1Каргалыг хүссэн Найман морь Эрх тааваараа Эгнэгт амьдрахын Эрхэм зураг. Дөрвөн зүг Ь Найман зовхнст Эв нөхөрлөл Энхжин биелэхийн Эрхэм билэгдэл ЕСӨН ГАРИГ Ертөнцийн эрхис Есөн гариг Наран төвөө - Тойрон эргэнэ. Яагаад унахгү єєсєєеотӨӨсСӨӨӨФФоЄсФӨВӨӨВРӨРӨВӨӨӨӨӨӨЗӨӨЭӨЗ Єлсээснө«пэеснэе (01п2єєээ Є-Лээсээе ЄЄ-ОУӨсЭэь Ч 2-1-218.- Є2--у саг Ямар хүч - "Гогтоож барина вэ? : Наран ганцаар "Татах хүчтэй. Гариг бүгдээрээ Зугтах эрчтэй, Хоёр хүчээр Хоорондоо тэмцэнэ. Нар гаригс Найрамдан тэнцэнг Татах хүчээ Наран андахгүй Зугатах эрчээр ёзоос Гаригс холдохгүй. Ээ Бах 2 ХЭ5 22222 2) Ертөпцийн эрхис Есөн гариг Наран төвөө Тойрон эргэнэ. ОРЧИХ ОРЧЛОН Орчих орчлон Баруун зүүн Өмнө, хойно Дөрвөн зүгтэй Зорчих адгуус Өвч биедээ Өмнө, хойноо Дөрвөн хөлтэй Орших орон Өвөл, зун, Намар, хавар 5 Дөрвөн улнралтай. г Нутаг дээр үлдсэн ша- тай эзнээ гурван жил хү» шээдэг гэж үг бий. .Эц- Жийнхэз наран тоонот гэ- рээс мордон, алсын аянд дөрөөлж, цэргийн албанд. мордохдоо хамгийн сүүлд юрхичихоод гарсан шагай минь дөрвөн бэрх буусан. Хүүхэд настай минь хамт үлдсэн тэр дөрвөн бэрх буусан шагай надад амьд- ралын минь алхаанд дэм өгч, далд нэгэн ерөөлийг бэлэгдэн байх шиг санаг- Морь уралдуулж, хар- аж, нНясалж, таалцаж яв- Фан тэр шагайгаа их са- “Яадаг «Аавынхаа зассан тпагайг би хоёр гардан тосч савдагсан. Гарийнхээ буу-. рин дээр шагай үлдээгээд нүүхийг бэс их иээрлэдэг- 2 сэн. Шагай гэж одоосч наг эрхэм сайхэп. ховор ” манДин уугсамж билээ. (УЯНГЫН ЗУРАГЛАЛ) Шагай бид хоёр ярилц- даг байлаа. Шагай надаас юу тоглох вэ? гэж асууна. Шагай бид хоёр дуулна. Дуулахад хээр талд хурд- ны морьдын »тоос босч, тийнгоон дуу цангинана. Шагай маань заримдаа уурлачихна. Уурлаад. 36- рүүдлээд буухгүй боло- хоор нь би бас бухимдчих- на, Хэд хоног шагайтай- таа тоглохоо больчихоор намайг санаад гомддог- сон. Гомдохоороо тоосонд, дарагдчихсан байдагсан. Томоогүй балчир бага нас, шагай бидэн хоёр ха- -тацашгүй найзууд ай- жээ. Аавтай бэх барилдуулж, ахтай алаг мэлхий өрж, айлын жаалуудтай морь уралдуулж явсан тос даа- варласан шагай шиг бага нас минь, Өвөл, хавар, зун, намар дөрвөн улирал 4305гх1 5728: залах !8? - он жилийн хүрд тойрон эргэлдэхүй үхэр, хонь, морь, тэмээ дөрвөн бэрх буусан тэр бид хоёр улам л холдон холдсоор. Гэвч шагай минь намайг хүлээн хүлээсээр, шагайгаа би са- нан санасаар л явна. Нутагтаа үлдээсэн ша- тай минь намайгаа хү- лээж л байгаа. Өвөр дээр минь эрхлэн суугаа алаг үрээ тэврэн буурал аавын- хаа унасай нутаг, угаасан ус, төрсөн гэрийнхээ гал “голомтонд эргэж нэг оч- но. Ширэг ногоон зүлгэн дээр дэвссэн . ширдгэн дээр согсоотой хөөрхөн үр минь шагай тоглон инээн баясаж, шагалцан суух тэр цагт би он цагийн урс- галд элэгдээгүй шагайн чинээ бага насаа дурсана. Л.ДАМДИНДОРЖ “ (Сэлэ! ингэ) 20)” МАНАЙ. ХАЯГ Ттаг”.. Фееаеввваевааөөөөөөвөөөөдөө С аөсөгөгөөсдөӨӨФ09060608388 ви ! Пионерий ЛӨЭНКЯРЛИГДЙР ХУДАЛДАГЧГҮЙ ДЭЛГҮҮР Саяхан Швейцарын Цюрих хотод автомат төхөөрөмжөөр иж бүрэн тоноглогдсон дэлгүүр нээгджээ. Энэ дэлгүүр нь ху- далдан авагчдад тєрөл бүрийн барааг хүссэн тоо хэмжээгээр нь хуваарилан олгох бололцоо- гоор хангагджээ. Автомат 18- хөөрөмжүүд амралт завсарлага шаардахгүй тул энэ дэлгүүр өдөр шөнөгүй ажилладаг байна. СОНИН ТОХИОЛДОЛ Австралийн эмч | Бернард Ауфмесер мэс засалч, Феликс Унтер пар «ууланд төөрч ца- санд унаж хөлдөөд 19 цагийн дараа олдєон Хелмут Райхер- тыг амьдруулл чаджээ. У еөөөөөөсөөөтгөөөөөсбӨө2сРӨӨӨ БОД, ОРОЛД, БҮТЭЭ! ХӨНДЛӨНГӨӨР 1. Эв иэгдэл гэсэнтэй ижил утгатай үг. 2. Сэргийлэн өмгөөлөх хэ- | “«энтэй ижил үг 3. ЗХУ-ын сансрын анхны - ---4. Удирдах дээд байгуул- лагын нэр 5. Есдүгээр сарын 1-ний анхны хичээлийн агуулга, нэр 6. Сансрын инсэгч Ю. Ро- “шаненко сансраас өчүүхэн турьхан хараад, харагдаж байна. Өөрийн эрх- гүй өрөвдөх сэтгэл төрлөө гэж хэлж (Энэ өгүүл- бэрээс олж бичээрэй) Ч. Тэртээ холыг заасан ут- гатай үг 8. Энд тэндгүй элбэг бай- даг өчүүхэн амьтдын ерөн- хий нэр «9. “Дуго-жгн хэлснээр төнцийг харах-донх ТЭ УЦС соний! акц ЦЭ д хугацаагаар эмчилгээ хийлгэс« ний дараагаар тэр бүрэн эдгэр- чээ. Эдгээр эмч нар хүчил тө- регч дутагдаж хүний бие хурдан хєрч хелдөхөд уураг тархинд өөрчлөлт ордоггүй гэсэн дүг- мэлт хийсэн байна. ХАМГИЙН ИХ НЭРД ГАРСАН НОМ Шведын мэргэжилтнүүд өнөөд- рийг хүртэл хэвлэгдэн гарсан дэлхийн бүх уран зохиолын бү- тээлүүд дотроос ямар ном хам- гийн нх хэвлэгдэж уншигдсаныг удаан хугацаагаар єудалжэзэ. Саяхан тэд судалгааныхаа үр дүнг гаргасан байна. Судалгаа- гаар сүүлийн 350 жилд дэл- хийд хэвлэгдсэн бүх номууд дотроос 1719 онд анх хэвлэгд- сэн Дапиель Дефогийн «Робин- зон Крузо» хамгийн олон удаа хэвлэгдэж нэрд гарсан ном бо- нь тогтоогджээ. ын т ДОРЖСҮРЭН БОСООГООР мэндээ өргөдөг дэх 8. Тогтмол хэрэглэх шаард- лагатай арнун цэврийн чухал амттай сай. | хэрэглэл 9 -ын дэргэдэх 11. Зэр Банхар 3, » 12. Хүний сурсан мэдлэ- 5 нү Ухаал Улнлвочарэнд гэв 2 ин! хоршин Ддэг . Дөрвөн улирлын нийл- 12.Хүн бүрийн хамгийн бэр хайртай ачит хүй 14. Улаан бүчтэпий нэр 13, Улаан өнгөтэй хоршин хэлэгддэг үг. Зохиосон Ц. МАЖИГСҮРЭН (ХЗЭ-ийн Тов Хорооны ордон Б корпус, 1987. 1Х. 19, ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! АХ с х мхзэ-нын Төггхээх Д.Сүхбаатарын Нэрэмжи- ФАПБ-ын Төв Зоёлолийн сонин, 44 дэх жилдээ Э ЗАЛУУЧУУДЫН СОЁЛЫН ТӨВД МА нам засгийн уларлагч техазү 4Ж Батшоөлх д Б.Ламжав Д.Мөлом жа ц, ц 1.Дамдив, Ц.Балхаг ар хотоо сая рсоп залуучуу үзээ. ийн Төв Хєрөоны хоёр сарийн бичгийн аарга аа марийн бичгийн дар га Н А841:м4 мн, ту соёлын тө- вийс захирал Цасчихар нар Нам засгийн удирдагчдад соо па төвийн үйл ажиллагаанаас тамилцухллва Маш засгийн «МХЗЭ ийн хасмд ороход жгсиал удирдагчлыг дайчид алдар» тай гонсрийн шугам болж, сурлага, хөдөл шар, УРрл шиалгэр чуудыг спортын эмиможилтвар н заргүүний баатар- гпионерт элсүүллэа. ЇҮннилэр элссэн шионерүүдэд ван, засгийн удирдагчид улаач Рүч, энгэрийн тэмдэг зүүж өгөед гурлага. хөдөлшөрийн улам их РИЕЙзЛлт гаргатллт хүсосн єЄрсөз. С.ФОтгоштуул, Ц,. Алтангадас, Саодломн, М261 (2265) Ф. 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 23. гураадугаар Хунд сургуулийн бага ангид сурдаг, пнонерт ши нээр элссэн эдгээр охид, хөвгүүд мам, засгийн удирдагчид улаан бүч зүүж өгөхдөө хэлсэн үс сургамжийг нь амьдралдаа хэ» рэгжүүлэхээ илэрхийлж «4Хозээд Сэлхэн», хэмээн ёслов. Нам, засгийн удирдагчид За луучуудын соёлын товийн залуу зохиолч сэтгүүлч, лекторын мэгдэл, дуу, дүрс бичлэгийн «Эг ийг» студи, эвлэлийн ажилтан, идэвхтэн Ссонгуультны кабинет, компьютерийн клубын ажилтай танилцаж пионер сурагчид, аа- луучуудад амжилттай суралца- хын чухаыг зөвлөв, Манай барилгачид залуучуу- дын соёлын төв шиг ийм сайхан сарилгыг улам чанартай сайн барьж байх нь чухал. Үүнээс уламжлан аймаг, орон нутагт талуучуудын соёлын төв бай- гуулах нь зүйтэй. Ялангуяа ил- гээлтийял эзэн залуучуудын соёл, хүмүүжилд онцгой анхаа- рах нь чухал гож нөхөр (2. Батмөнх хэлэв, бүжиг, дуу хөгжмийн тоглол- тыг сойирхон үзлээ, «далуучуу" дын соёлын төв нийслэлд бариг- даж, ашиглалтад орсоц нь ма- най залуучуудын хүмүүжлийн ажлыг сайжруулахад нэн чухал ач холбогдолтой боллоо, Энэ сайхан ордныг Сарьж байгуулсан Сарилгачилд, зураг төсөл зохиогчид, инженер, тех- микийн ажилтан царт баяр хүр- гэж, цаашдын ажилд нь их ам- жилт хүсье. Уг ордныг туйлын ариг гамтай ашиглах, залуучуу- дын хүсэл сонинрхлыг татаж ча- дахаар агуулга, хэлбэр сайтай, хүмүүжлийн огөожтой, соёл, хүмүүжлийн ажлыг зохион Сай- гуулах явдал ХЗЭ-ийн байгуул- гэж залуучуудын соёлын тө- вийн санад сэтгэгдлийн дэвтэрт бичээд нөхөр Ж. Батмөнх иам, засгийн бусад удирдагч “гарын үсэг зурав, Манай иам засгийн удирдаг"- дын үзсэн соёлын төвд залуу- чуудын нэгэн адил -иионер, су- рагчид та бүхэнд сонирхсон мэргэжлээрээ суралцах үүд хавл- ЛХАГВА 9 “Нийслэлийн 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 8-ын «А» МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! | ҮНЭ 10 МмӨНГӨ 3. Отгон. Н. Гэрлээ, Н Халнун, А. Отгошбилэг, Ж. Лхагва-Эрдэ- шэ, А. Мөкххуяг.. нийслэлийн ангийн сурагчид сурлагын чанарын аянд амжилт гаргаж байца, ЗУРАГ ДЭЭР: Онц сурлагатан 5 БОЛОРЧИМЭГ лагып нэц чухал зорилт мөн...» га нээлттэй байна, Нам, засгийн удирдагчид сайн ТИОНТГРИЙН ДЕСАНТ хурын уран сайханч залуусын МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ УРГАЦЫН ТАЛБАЙД ЛИОНИШЛЭ) СОЛРААГ"ЧГ 1.риай у.зайд комбайн- чид түр амерч, үдийн цайгаа ууж байлаа. Сөдломдаржаа нас хорь тарсан эр. Їэвч нөхөд нь түүнийг «Шинэ сурагч» гэж дуудаж байв, Иионерийн хэвлэлд ажилладаг хүнд «ши- нэ сурагч» гэсэн үг нэг Л содон сонин сонсогдоод бай- даа. Бүгдээрээ нас бие гүйц- сэн, тракторч, комбайнчид яа- газд түүнийг «Шинэ сурагч» гэж нэрлэдэг билээ, Анх Удаа шомбайн барьж байгаа юм болов уу? тэвэл үгүй. Бүр 1980 онд Шаамарт трак- төр, «өмбайны мэргэжил эзэмшээд Зүүнбүрэнгийн та: риз: хэдэн намар хураалц- жээ Эсвэл тариа хураахдаа эв дүйгүй, бүтэлгүй байдаг юм болон уу? гэвэл бас тийм биш. Сайн «омбайнчин гэг- дэж, сумын денутатаар сон: гэгдэж байжээ, Ингээд л Содиомдаржаа тай уулзаж ярихгүйгээр бу. цах аргагүй болсон юм. -»| Жөриод шилийн өмнө би төрж өссөн Хөвсгөл Иу: тагтаа шинэ сурагч байлаа. Арваад жилийн өмнө 1Шааг марын сургууль кӨмбинатад боллоо. Бүр аябаа нуусгаад бү- хээгт өнх шөлөө залсан Зүүн- бүрэндээ эргээд ирсэп чинь , манайхан намайг «Шинэ су- рагч» гэж нэрлэдэг болсон юм. Гурван жил бариагүй комбайнаасаа төшөөрснөө өөрөө эхлээд мэдсэн. Түүний- гээ иуугаа ч үгүй. Аргагүй д «Шинэ сурагч» шиг болсон байна билээ. гэж хэлээд Єодномдиржаа хүүхэд шиг ичингүйрэн инээмсэглэл, Шинэ сурагч, гэсэн. нэр түүнд харнц ч дурсгалтай дотио сайхан санагддаг , аж. Гэнэн цагаайи бага нас бус» дад төдийгүй өөрт хэзээ Ч мартахааргүй хайрлам, өхөөр- дом энхрий байдгаас тэр биз, -- Би сурагч байхдаа та: риа, ногоо хураахаас бусад хөдөөгийн ажлыг бүгдий нь хийж өссой, Манай иутаг газар тариалай эрхэлдэггүй шахам байсан юм. Нямайг комбайн анх барьж, эхлэхэд Ч иамрын тарианд дээд, тусгай дунд сургуу. лийнхан л тусалдаг байлаа, Ерөнхий боловсролын сургуу- лийн хүүхдүүд харагдах нь тун ховор, Гэтэл одоо сураг» чид үгүй бол тариа, ногоог хАЯГДАЛгүй хурааж амжихгүй юм шиг болжээ, «Пионерийй деєсаит-ургаг нын талбайд»? аяны хүүх- дүүд ширхэг түрүү байтугай амс үр үлдээлгүй түүж байгаа нь үнэхээр баярлууш- тай. Хүүхдүүдтэй хөл ний» дүүлж, хүч нэгтгэж явахад урамтай ч байк юм. “ца сурагч» хэллээ, | ю Гэхдээ тариаланчид бид баярлахын сацуу эмээдэг Ч болж байна. Тэр нь юу вэ? гэвэл талбайд босоо иш үл- дээж, түрүү унагачихгүй юм- сан гэдэг бодол. Хэний хад- сан талбайд хүүхэд олноороо цуглаж, удаж байна гэдгийг комбайнчид бүхээгнийхээ цонхоор харж явдаг боллоо. Хүүхдүүд, цуглараад, удаад байна гэдэг хаягдал их бай- на гэсэн үг. Тариа хаяна гэ- дэг хүүхдүүдийнхээ идэх талхиаас хаяж байгаатай ут- га иэг юм. үүнээс-н илүү аюултай юм тариа хаягддаг л юм гэсэн ойлголттой комбайнчид араас, хойч үеэс төрж, өсөх бий гэсэц бодол. Тариатай цуг хүүхдүүдийнхээ арвич хямгач сэтгэл санааг, нягт иямбай чанарыг хаяж гээхэд хүрвэл яана. Комбайнчид бид “тариагаа хураахдаа ийм дав-- хар бодол тээж явна гаж «Шис «Шинэ сурагч»-ийн сэтгэлгээ шинэ- лэг байна гэж би бодлоо. Ийм л сэтгэлгээнээс өөрчлөн байгуулалт эхэлнэ гэж нӨ- ход маань дэмжлээ. ӨЭйэ бяцхан сурвалжлагыг уншаад дүү минь чи юу б0- дож байна, юуг яаж хийвэл зүгээр вэ? Тариаланч ах, эгч иар чинь түрүү байтугай ширхэг будаа гээхгүй гэж үнэхээр их чармайдаг юм байна. Бас та нарын хөдөлмөрийг их хүндэтгэж, ирээдүйн чинь ФУЛЕЁ: 287 т 7 Ж 72 122: 2 сайн сайхны зовж явдаг нь на. Тариа, ногоо хураахаг хаягдал ямар иэг хэмжээгээр гарна л даа. Бага л байвал сайн. Харин түүнийг «Пио- нерийн десант-ургацын тал- байд» аяиаараа цэгийг ч үл- дээлгүй түүж хурааж байгаа нь сайхан хэрэг. төлөө санаа илт харагда- Тарианы хаягдал түүнэ гэ- дэг идэх талхаа арвижуулж: байгаа үнэ цэнэтэй хөдөл- мөр. Тэр чанараараа эх ор- ныхоо сан хөмрөгийг зузаа- лахад оруулж: байгаа хувь нэмэр, хүргэж байгаа их ач тус. : Тарианы хаягдал түүж явахдаа хүүхдүүд бас аж ахуйч, арвич сайхан хүмүү- жил олж байдгийг Содномдар- жаа ахынхаа ярианаас та нар лав ойлгосон байх. Түү- нийг комбайны жолооны ард ахин шинээр суусанд нь Ч биш, сапаа бодол нь шинэлэг болохоор «Шинэ сурагч» гэж нөхөд нь учир утгатай пэрлэ- сэн ч байж болох юм. Ингэж л бодож, сэтгэж, ажиллаж байж хүн ирээдүй өөдөө ахиж давшдаг жамтай. Хүүх- дүүд та нар энэ замын эхэн дээр зогсож байна. Ы Та иарыг амьдралын ик замд хөлөө олоход чинь «йонерийн десант-ургацын талбайд» аян Бү Хүү” 522 1987 1Х.23 Бүх Холбоотын пнонс» рийн ЇХ чуулганд МЇИБ- ын төлөөлөгчид оролцож Зөвлөлтийн пинонерүүдийн амьдралд болж. байгаа өөрчлөн байгуулалттай та- нилцаж ажлын арга турш- лагаас нь суралцаж ирсэн юм. Чуулганы өдрүүд сэтгэлд хоногшим шинэ С0- ийн ажил үйлсээр дүүрэн ёнөрсөн билээ. “ЧУУЛГАНЫ ӨДРҮҮД АНХНЫ ӨДӨР Бүх Холбоотын пионе- риин ЇХ чуулганд оролцо- хоор олон улсын хүүхэд, идэрчүүдийн дэвшилт бай- тууллагууд, социалист ор- нуудын пионерийн байгуул- лагын төлөөлөгчид Моск- ва хотноо хүрэлцэн ирсэн Сайлаа. Гадаадын зочид, төлөөлөгчид Б. И, Ленн- ний мавзолей, нэр ньтод- роогүй -баатруудын мэг- химн бамбарт хөшөөнд и3- иєг өргөж, тэгнинй дурс- талыг хүндэтгэлээ. Өсвөрийн «миннчүүдийн дээд чуулга болох пионе- рийн «гертен» лагсрьточи- хоор Москвагаас «Ил-- 86» снгоц хөлөглөн Сим- феропосль хотыг зорилоо. Симферополь хотын гу- дамж, талбай болон «Ар- тєн» лагерийг чуулганы зочид төлөөлэгчдөд баяр хүргэсэн, чуулганы ажил- лагаанд амжилт хүссэн, пионерүүдийг уриглан дуудсан үгтэй лоозон, пла- кат, туг, дарцгаар чимэг, лдэсэц байлаа. ХОЁРДАХЬ ӨДӨР «Артен» дагерь дахь В. И. лАениний сүрлэг сай- хан хөшөө Оүхин дурсга- лын талбайг Зовлолтийн Бүгд Найрамдах Улсуу- дын сүлд, далбаа, «Лени- ний үйл хэрэгт үнэнч», гэсэн уриа лоозон туг дарцгаар чимаглэжээ, Тэр талбайд Вүх Хол- боотын пионгрийн 1Х чуул- ганы нээлтийн хүйндэтгэ- дийн шугам жагсаалд “чуулганы төлдөлөгч 3690 өсвөрийн Ленинчүүд жигд- рэн жагссан байлаа, ЗХуин-ын Зөв Хороо- ны ерөнхий йцарийц ач- тийн дарга М. С, Горба- чеваас Бүх ХолбОоо:ын пионерийн 1ЇХ чуулганд ирүүлсэн илгээлтийг чуул: таны төлөөлэгчид халуун дотноор хүлээн авч, алга нижигнүүлэн ташиж нпио- нерийн цогтой уриа цуу- райтуулж байлаа, Октябрийн хувьсгалын 70 жилийн ойг угтсан дс- вөрийн Леиинчүүдийн кар- шийн дүнгийн үзэсгэлэн нээгдлээ. «Ционерийц байгуулла- тын өнөөдөр, маргааш» тэсэн хэлэлцүүлэг бүлэг бүр дээр болж, пионерийн доо болон өөрсдийнхөө тө- лөө инонерүүд юу хийх ссгой, юу ханж чадах энэ талаар ямар боломж бай- гзаг тал шүрьэс нь ирмилц- сан км. Чүуулгаа угтаж Зэвлол- тийц пионерийн Сүх бай- гууллагад явагдсан хэлэл- цүүлгийн дүнг нэгтгэн гар- гах учир" уг хэлэлцүүлэг чуулганы гол үйл явдал байлаа. Чуулганы өдрүүдэд пио- нерийн уран бүтээлийн 40 цех, тасаг ажлаа эхлэв. Эдгээрт хүүхдүүд улс 79- рийп дуу, бүжиг " сурах, төрөл бүрийн тоглоом заал- гах, юмхнаар юм бүтээх, фото болон кино зураг авах, техникийн бүтээлүүд хийх... гээд л олон зүйлд суралцахын зэрэгцээ бие биедээ зааж сургана. Энэ өдөр болсон сонир- холтой арга хэмжээний нэг нь пноперийн дууны үдэшлэг байв. Үдэшлэгт хүүхдийн хөгжмийн 30- хнолч Ю. Чичков болон хүүхдийн найрал дууны нэг хамтлаг оролцсон юм. Тэд хидал илгээлээ, Крымийн үзэсгэлэнт сайхан Ялта хот дахь В, И. Лениний талбайд чуулганы төлөө- лөгчид «Хүүхдүүд энх тайвныг хамгаалж байна» сэдэвт сүрт жагсаал хий- лээ. 1Кагсаалд оролцогчид энх тайвны төлөө, дайны эсрэг үгтэй лоозон, туг, цэцэг, цаасан тагтаа, өн- гө өнгийн бүч, гэрэлт бамбар. барин явлаа. Хо- тын гудамж, талбайнууд улаан бүчтэнүүдийп сүр- лэг жагсаалаар бялхаж, Ялта хотын тэнгэрт бү- рээ, бэмбөрийн цангина- сан дуу, «Артек--Мир-- Дружба» гэсэн нижигнэ- сэн уриа цуурайтаж бай- лаа. ДӨРӨВДЭХ ӨДӨР «Нионерийн байгуул- лагын өнөөдөр, маргааш» хэлэлцүүлэг үргэлжлэн явагдаж, чуулганаас га- рах шийдвэрийн төслийг бүлэг, салаагаараа хэлэл- цэж, түүнд тусгахаар ажил хэрэгч саналуудыг Дэ..шүүлэв, ЗОВЛӨЛТИЙН ПИОНЕРҮҮДИЙН ДЭЭД ЧУУЛГА ивх-осНШ 111 ллашлаШ22-2122212Г145 Т29228 хурлын үзэл санааны да- гуу БХЛКЗЭ-ийн ХХ их хурлаас бүлэг, бүлгэмийн өмнө дэвшүүлэн тавьсан зорилтыг хэрэгжүүлэх ар- га зам, пионерийн байгуул- лагын ирээдүйн үйл ажил- лагааны талаар ажил хэ- рэгчээр хэлэлцэж тодор- хой шийдвэр гаргав. Пионерийн байгуулла- гын түүхэнд анх удаа «Пионерийн байгуулла- гын өнөөдөр, маргааш» гэсэн пионерийн бүх ний- тийн хэлэлцүүлэг явагд- сан нь чухал ач холбог- долтой болов. Уг хэлэлцүүлгийн үр дүн нь пионерийн Сүхий л амьдралд өөрчлөн бай- гуулалт хийх шийдвэрийн үндэс болсон юм. Хүүхдүүд пионерийн байгууллагаар хүмүүжиж юу сурч, мэдсэнээ чуул- таны өдрүүдэд явагдсан хүүхдийн уран бүтээлийн фестиваль, спартакиад бо- лон бусад арга хэмжээн дээр харуулж, шинээр юунд суралцахаа бас то- дорхой болгож авлаа. ээээээээээээээээээээээжээнээээээжээээээлэшээиииээииииииииииийниииижигсииисииииииииийииииииииининигэнигггэиаг ӨСВӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮД “ӨӨРЧЛӨН БАЙГУУЛАЛТ пионерүүдтэй хамтран дуулж, шинэ дуу зааж, тоглоом тоглуулж бүгдийг хөгжөөж байлаа. ГУРАВДАХЬ ӨДӨР Үдээс өмнө хөдөлмөрийл «Товариш» операци явагд- лаа. чуулганы төлөөлөг- чид Нрым мужийн. хамт- рал, сангийн аж, ахуйнуу- дад очиж хүнсний ногоо хураах, ан амьтдын өв- лийн тэжээл Сэлтгэх, ой болон- гол, нуурын эрэг орчмыг цэвэрлэх ажил хийв, Хөдөлмөрийнхөо хөл- сийг Афганистан, Никара- гуагийн өнчин хүүхдүүдэд туслах фондод орууллаа. Бүлэг бүр «Иионерийн їхөдөлмөрини даалгавар»- ын дэвтэртэй «бөгөөд уг дєвтэрт хаана ямар ажил хийх, ажиллах хугацааг нь тодорхой бичиж, аж- лаа дууссаны дараа хөдөл- мөрийг нь дүгнэж тэмдэг- лэдэг юм Оайна. Үдээс хойш яам, албан байгуул- лагын төлөөлөгчидтэй уул- зах уулзалтын ажиллагаа болов. Уулзалтад БХЛК ЗЭ-ийн Төв Хорооны Нэг- дүгээр нарийн бичгийч дарга Ю, И. Миронеико, 3. -И., Лениний “нэрэмжит БХИБ-ын Төв “Зөвлөл йх дарга И. Ц, Нинитиц нар болон бусад яам, тусгай тазрын оэлогч сайд, дар- га иар, хариуцлагатай ажилгнууд, ч,улганы ийо- ясрийн (шиаСын гишүүд, өсвөриййр сурвалжлаА.чид сролцов. Уулзалт дээр өєрчлөц байг/үлалтын ү-д пииоиерий: Сайтууллага,лй! хэрхэн холбоотой ажиллах талаар ажил хэрэгч, илэн далангүй шюгР сэтгэнний ярилцлага боллоо, Энэ өдрийн орой улс торийн клуб ажиллан энх. тайвны сэдэвтэй цуглаан, театрчилсан тоглолт болж, орон орны хүүхдийн бай- тууллага, пионерүүдэд за- Чуулганд зориулсан ур- лаг, спортын тэмцээн Хар далайн усан дээр болж, түүнд цирк, эстрадын нэрт жүжигчид оролцлоо. Хүү- хэд бүрийн сайн мэдэх уран зохиол үлгэрийн сэд- вээр найруулсан энэ тог- лолт тэдний сонирхлыг т8- тан сэтгэлд нь хоногшин үлдлээ. ЗАВДАХЬ ОДӨР Чуулганы төгсгөлийн энэ өдөр хүүхдийн урал бү- тээлийн фестиваль олов. Хүүхдийн сайн. дурын ур- лагийн хамтлагууд тоглол- тоо сонирхуулж, гар ур- лалын бүтээлийн үзэсгэ- лэн, зах, урлан бүтээх цех, тасгууд, залуу бай- тальч, зогийч, аялагчдад зөвлөлгөө өгөх хэсэг, авто машин сонирхогчид, пио- ».рийн идэвхтний клуб, пионерийн ухуулгын бри- гадууд энд тэндгүй ажил- лав. Хүүхэд бүр өөрийн сонирхсон зүйлдээ ан- хаарлаа хапдуулж, шинэ зүйл сурч, мэдэж, урлан бүтээж байв. Ё Чуулганаас гарах шийд- вэрийн төслийг хэлэлцэх «бүлгэмийн цуглаан болж, бүлгүүдээс гарсан сана- лыг изгтгэн бүлгэмийн шийдвэрийг гаргалаа, Бүл- гүүдийн саналыг нэгтгэн дүгнэх пиоперүүдийн /Сү- рэлдэхүүнтэй тусгай групп ажиллаж, бүхий л. үйл ажиллагааг тионерүүд оөрсдөө зохиол байгуулан явуулав, Хаалтын шугам жаг- саал болж чуулганы шийд- вэрийг олонхийн саналаар батлав. ЧУУЛГАНЫ ОНЦЛОГ Чуулган Аугаа Их Ок- тябрийн Социалист Хувьс- галын 70 жилийн ойд зо- риулагдаж, В.И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын 65 жилийн ойн Бэ боллоо. ЗХУКН-ын Төлөөлөгч пионерүүд чуулганы дараа «Артек», лагерьтаа 40 хоногамарч, чуулганыхаа үзэл санаа, шийдвэрийг хэрхэн сур- талчлах, хэрэгжүүлэх та- лаар зааварчлага, зөвлөл- гөө авч байна. Чуулганы үеэр «Ар- тек»-т пионерийн, томчуу- лын гэсэн хоёр штаб, хэв- лэл мэдээллийн хоёр төв ажиллаж, нэг нь пионерүү- дийн үйл ажиллагааг, нө- гөӨ нь томчуулын үйл ажиллагааг удирдаж байв. Өмнөх чуулгануудаас ял- гагдах гол онцлог ийм л байлаа. ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧИДТЭЙ УУЛЗАХАД... Өөрийн байгууллагын ч»- хал асуудлуудыг ажил хэ- рэгчээр хэлэлцэж, шийд- вэр гаргахад эзний ёсоор | биечлэн оролцсон пионе- рүүдтэй уулзсан юм. Тэдний нэг нь Зөвлөлт Узбекийн нийслэл Таш- кент хотын 188 дугаар сургуулийн долдугаар ан- гийн сурагч Лариса Мос- калёва гэдэг сэргэлэн охин байлаа. Тэр ингэж ярилаа. -- Би салаа, бүлгийн ханын сонины коллегки, сурлагын секторыг удир- даж байсан. Одоо бүлгэ- мийн зөвлөлийн районы пионерийн штабын дарга, хотын ниноперийн штабын гишүүний сон- гуульт ажлыг хийдэг. Н8- майг Ташкент хотын пио- нерийн чуулганаас толөо- дөгчөөр сонгосон юм. Чуулганы үеэр болсон хэлэлцүүлэг их сонирхол- той, маш ашигтай болов. Би сургууль, районыхоо пионерийн байгууллагын дарга, | шийдвэрлэдэг журмыг нэвтрүүлэх бодолтой бай- на. Нагаад гэвэл хамт олЛ- ноороо хэлэлцвэл хам- гийн зов шийдвэр гарга- даг юм байна гэдгийг ойл- голоо. -- Чиний удирдсан хамт олон ямар сайн үйлс бү- тээж байна вэ? -- Бид Ташкентын гут- лын үйлдвэрт ажил хий- дэг. Хөдөлмөрийнхөө хөл- сийг сургуульдаа Солон энх тайвны төлөө фондод оруулдаг: Эв нэгдлийн зах ажиллуулж орлогоо цэцэр- лэгийн хүүхдүүдэд зориул- даг. Хөвөн хураах ажилд ч сайн дураараа тусалдаг гэв. Бидний ярианд Зөвлөлт Унраины Хєерсон хотын пионерийн байгууллагын төлөөлөгч Света Сысоева оролцож: Би хотынхоо гио- нерийн штабын Октябрь- чуудтай ажиллах нөхдийн зөвлөлийн даргаар ажил- ладаг. Манай зөвлөлийн- хэн бага ангийн дүү На- раа зөв боловсон хүмүү” жилтэй болгоход их ан- хаарч, багш нартай их холбоотой байдаг. Цааш даа Октабрьчуудтай ажил- дахад пнонер нэг бүрийг тодорхой үүрэгтэй орол- цуулж, улам сайжруула- хын тулд шинээр их зүйл санаж, сэтгэж хийх хэрэг- тэй байна гэж ярив. Волгоград хотын пионе- рийн байгууллагын төлөө- лөгч Валерий Илатицын гэдэг хүү: -- Би бүлгэмийн зөвлө- лийн даргаар ажилладаг. Бүлгэмийнхээ тимурчуу- дын ажил үйлсийг эрчим- жүүлэх Содолтой байна. Тимурчуудын ажлыг зөв- хөн сургууль, бүлгэмийн орчиндоо биш, гпнонсрүү- дийн хүч туслалцаа хэ- рэгтэй байгаа бусад газ- руудад орнүүлэх ёстой юм. байна. Ялангуяа зуны Хө- дөлмөрийг бүтээлч бол- гож, хүмүүст хэрэгцээтэй, чухал шаардлагатай зүйл хийж бүтээхэд чиглүүлнэ гэж ярнад М. ҮС. Горба- чев дарга чуулгандирүүл- сэн илгээлтдээ интериа- ционалч, эв найрамдалтай байхын чухлыг онцлон тэмдэглэсэн. Энэ бол дайн энхийн асуудал хурцаар тавигдаж байгаа өнөө үед маш чухал гэж би үзэж Сайна. Үүнийг пионерүүд бид эрхэмлэх ёстой. Би монголын үе тэн- тийн найз, нартайгаа 34- хидлаар харилцахыг хүсч байна гэзд хаягаа өгсөн юм. Лариса, Света нар ч хаягаа монгол анд нөхөэд- дөө дамжуулахыг хүсэв. Тэдний халг: СССР гт. Болгоград- 400125 ул. Гороховцев дом 10. кв, 83 Балерий Илатицын Узб, ССР г. Ташкснт-100081 До востребованал Лариса Москалёва УССР г. Херсон-325039 ул. Покрышева дом 57. кв, 37 Корпус-3З Светлана Сысоева Хүүхдүүд ээ! Бүх хол- пионерийн ЇХ чуул- Час төлөөлөгч пионерүүд- Э! г--Өгоээшэгэчиэчжэшиэшшшс- 3. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ЗЭ? баг саг “ба? СБл танг 19874Х.23 | шинийн нэ ппппг шт шин иппинипинишинниипипииини пиппипипиипинипиппииппинпипипинипинииинцншииннзлтншилии тг РАДНО СПОРТЫН тэмцээн Үнэг ба тоон радио мэ- дээг хүлээн авч, нэвтрүү- «Залуу зохион бүтээгч» сэтгүү- лийн нэрэмжит өсвөрийп техникч- дийн улсын аварга шалгаруулах уш тэмцээн Улаанбаатар хотноо амжилттай бо- лов. Зохион бүтээх авьяас, ухаан, техинк спортын хурц тус Дархац, Эрдэ- нийслэлийн райод, УБТЗ, Залуу техникчдийн срдиы 25 ба- гийн 200-гаад өсвөрийн техникчид иїнсэх, усан онгоц, Ур чадвараа сорьсоц тэмцээнд 18 аймаг, нэт хот, авто загвар, радио спортын төрөлд аваргын тө- лоө ерсолдоцгоөов. Ж. Бат-эрдэнэ (Сүхбаата- рын район) пар эхний бай- Рруудыг эзэллээ. лэх радно чимээний тэм- АВТО ЗАГВАРЫН цээн, 3,5 мгц долгионы тэмцээн хуваарь дзэр ажиллагч Тэмцээн бо. й : лж байга: Нь ЖЬсн-- Ж.эснй! танхимд хүүхдүүд Ван Эг еёленгацын гу? їрег гре Ч тэмцээнд Б. Зайсанбаатар машиныг хориг ан УРАЛдах (Залуу техникчдийн ордон) ын Энхтөр (Сэлэнгэ), Ш, мө эхний шагнагдлаа. ЧИСЭХ ЗАГВАРЫН: тэмцээн танин иитипиииин Чөлөөт иислэгийн ЖН. Мөнхсай П. Энхсайхан (Ажилчны ган), уран инслэгийн релд техникчдийн Л. ордси), шиш эхний гурван байранд шал- гарав. УСАН ОНГОЦНЫ САГВАРЫН ТЭМЦЭЭП Хос, хосоороо уралдах дарвуулт усан онгоцны загварын аль нь түрүүлэх бал? Хэний загвар чанх эгДд хэвж голын хаалгаар орох бол?7 тэсэн асуулт хүү- хэд залуучуудын «Най- рамдал» иариийн усан санд ? явагдсан тэмцээнд оролцог- ” чид, үзэгчдийн сонирхлыг их татаж байлаа, Онц сонирхолтой энэ тэмцээний яхтын төрөлд 5Б. Паньд (Залуу техиикчдийн ордон) Б. Батсүх (Төв), Д. Ам- галаибаатар (Баянхонгор), катерийп төрөлд Мяг- марсүрэн (Залуу техийкч- дийн ордон), ИН. Гэрэл-эар- дэнэ | (Ажилчиы район), нгэрэл (Хөвсгөл) нар байранд шалгарч алт, мөнгө, хүрэл медалиар Тамирчид нисэх хүчиий техник түүний түүхэн хөг- жил, тэмцээний дүрэм, ни- сэх загварын эд ангиудыг уран инслэгийн загва- раар тэмцээнд оролцсон юм. Чөлөөт нислэгийн загвараа 120-оос доошгүй секунд нисгэж, хөдөлгүүрээ гурван минутын дотор асааж, га- раанаас буулт хүртэлх бүх төрөлд н (Хөвсгөл), район), З.Ариуиболд (Бул- тӨ- Д, Гантөмөр (Эрдэ- нэт), Д. Эрдэпэбат (Залуу Алтапхуяг (Архангай) нар машиныг харцгаана. Хурд- ны авто загварын тэм- цээнд Хэнтий аймгийн Хэр- лэн сумын 10 жилийн дунд сургуулийн сурагч Н. Болдхуяг түрүүлж алтан медаль хүртлээ. Дууриамал авто загва- рын тэмцээнд Д. Доржпиа- лам (Залуу техникчдийн ордон), д. Дамдиндорж (Дорнод), Д. Отгонсүрэн (Хөвсгөл), хурдны авто заг- хийх арга, технологийг. 84Рын тэмцээнд Н. Болд- хамарсан асуултад ха- ХУЯГ (Хэнтий), ОМ. Баа- риулж, 220 граммаас ба- тарбилэг (Октябрийн гагүй жинтэй, 18 дм2-аас Район). Д. Отгонсүрэн ихгүй талбайтай чөлөөт (Хөвсгөл) эхний гурван н г, 2,5 см3 багтаамж- байранд шалгарлаа. Дуурнамал авто загва- рын тэмцээнд оролцсон Булган хотын арван жи- лийн нэгдүгээр сургуу- лийн сурагч Б. Хосбаяр шилдэг онолч, усан загва- варын яхтын төрөлд оролц- дасгалыг долоон минутад 90! Сэлэнгэ аймгийн тө- Хийж гулсан 2. вийн арван жилийн нэгдү- Бууны Ч.2-13ала40 22223 Ён гээр сургуулийн сурагч 41. дасгал сургууль авхаалж хагражар ШИЛДЭГ. Заг- самбаа шаардах нь мэдээж варч, радио чимээний тэм- цээнд оролцсон Сүхбаата- рын районы 24 дүгээр сур- лийн сурагч Г. Янжин- лхам шилдэг туршигчцол, хурдны авто загварын тэм- цээнд оролцсон Омнөговь аймгийц Манлай сумын 8 жилийн сургуулийн дөрөв- дүгээр ангийн сурагч 10 настай Н. Батбаатар хам- тийн бяцхан тамирчиаар шалгарч «Залу зохион бүтээгч» сэтгүүлийн тус-" гай шагнал хүртлээ. Багийн дүнгээр Залуу тєхийнчдийн ордны баг нэгдүгээс байрт шалгарч тэмцэгний шилжин явах цом, Ардын боловсролын Яам, МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны дипломоор, Хөэсгөл, "Төв аймгийн багууд хоёр, гуравдугаар байрт шалга- рав, 4 «Өсвөрийн техиикчид-- ХАА-д» сэдэвт уралдаанд үүлсэн бүтээлүүдээс Балцилтор хотын арван жилийн хоёрдугаар сур- туулийн Х ангийн 27М.Зол- жаргалын хийсэн «Моторт », Баянхонгор айм- гийн айргалант сумын 10 жилийн сургуулийн долду- гаар ангийн сурагч С. Даш- цэрэнгийн хийсэн «Төмс үрлэгч» эхний байранд шалгарч «Өсвөрийн зохион бүтээгч» мөнгө, хүрэл мс- даль, олон улсын пионе- рийн «Найрамдал» ла- герь, орон нутгийн пионе- рийн зусланд амрах урил- гаар шагнуулав. энэ -ү Занж эй Зэс час ул «Сансрын техинк» сэ- дэвт техникийн бүтээлийн уралдаанд 1 байрт Хэнтий аймгийн Хэрлэн сумын 10 жилийн сургуулийн найм- дугаар ангийн сурагч Н. Болдхуягийн «Мир» станц П байрт Дархан хотын ес- дүгээр сургуулийн сурагч М.,Гантөмөриййп «Эрдэм шинжилгээний станц», нийслэлийн 45 дугаар сур туулийн сурагч Тогтох- баярын «Гариг дээр явагч», Ш байрт 77 ду- гаар сургуулийн сурагч Б. Гончигсүрэнгийн «Мир» стаиц, П. Түмэн-өлзийгийн эрдэм шинжилгээний то- ног төхөөрэмж- тээвэрлэгч «Метеор» станц, Баянхон- гор аймгийн төвийн ар- ван жилийн хоёрдугаар сургуулийн сурагч Б.Бат- болдын «Сугар» пнэртэйга- риг дээгүүр явагч эзэлж, алт, мөнгө, хүрэл медаль дипломоор шагнууллаа. Тэмцээний шүүгч Б. ГОМБОСҮРЭН Фотог Ч, БАТМОНХ цас гунцицши 111:11(111111114111114111111311311311411111 111111 111113 1111111131111311:11111111111111111111111113:5 цианцпийаиициши ТҮТТ1Ү11111111771771171111111111171171111111111711111171711111711711171111111111111111111313 2 00212 1201100110001110000011:201111857:558100 . пи! шшилини 4. цээгч -эншөсии--- 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН Х.Ээ-ь-Ссэнонн Сонин Ссозс- Єоэзон- болон Со со 1987 1Х.23 50 НАСНЫ НЬ ОЙД -- ДХ. Мавагдоржийн мэрэм- жит тзагмалт зохиолч Д. Гармаа уншигчдын Та- влархах хүлээсэн өлөн сай- хан ромап, тууж өгүүллэг бичсэнийг та нар сайн мэднэ. Манай хүүхдийн уран зохиолыг хөгжүүлэхэд түү. тий оруулсан хувь нцэмэр их юм. «Уулын цууц», «Хог- жеөнтэй туужууд, 4Аав цэ- цэрлэгт өрсөн нь», «Түн түк нан пац буюу ойн дээрэмч- дийн явдал», «Хоорхий дээ Болдоо мипье зэрэг олон ио0- мыг нь та нар уншсан. «Хөгжөөнтэй туужуул» рос, украйн, киргиз, эстон, зэрэг өлөн хэлнээ хэвлэгдсэн вм. Манай улшигчид хайртай зохиолчийнхоо 50 насны ойд номын баяр хүргэж, олоц сайхан зохиолоороо хөгжөөн баясгахыг хүсч байна. ХОТЫН ДАРГА ХӨӨСӨН БӨМБӨЛӨГ ҮЛЭЭЖ БАЙНА. Хүүе та нар байз. ЗоЧныг эхлээд хүндэлж лах ёстон. Дараа нь гасом заалгаж оолох юм. оом гэдэг үнэхээр гай- ай эд оайж . таарна. хүү түүнээс, болж аж- 1 л алдаж болохгүй! хэ- зэн эрдэнийн чулуун шигт- гээ бүхий өндөр, том мал- гайтай, бадмааргийн гэрэл гялалзсан хувцастай нэгэн аварга гэнэт олны дундаас гарч ирээд хэлэв. Тэр аваргыг хармагц л зусад аваргууд бүгд мэхийн ёсоллоо. - Эцэ чинь хотын дар- га Бадмаараг шүү дээ, үнэхээр сайхан зантай хүн ф)у лээ. “Гагцхүү хүүхэдгүй ям Узраас л уйддаг-юм... гэж танил улаан царайг Тогоод ) шивнэн. -- Зүйтэй. Хотын дар- га эхлээд гэртээ аваачиг. Тэгсний дараа бид урья... хэмээн азаргууд нэгэн дуу- гаар зэзшөөрлөө. Тэдний дуу нь бүдүүн, бие нь хүлх- Ф) гэр ханхар, зуун наст бао- ф) соо мод-мэт иүсэр, дөчин фрхссрийн нарс “шиг өндөр боловч хэн ч харсан айж сүрдмээр зүйлгүй, харин ї 2 3 0/ к дохсон гэж нүдээ ирмэж зарим нь хэлээ гарган доог- лож, гурав дахь нь алгаа- раа нүүрээ таглаж байлаа. -- Эрхэм зочин-хүүхэд та манай ордонд одоохон морилон очихыг гуйя... хэ- Ф мээн хотын дарга Бадиаа-. Ф.рог толгойгоо дор бөхийл- ф гон урнв. Хотын дарга өөр улсын дээд зочин Ирснийг дагал- дах мэт эрхэмсэг, ёслол төгөлдрөөр Тогоог өмнөө Ф оруулан явж, буу зэвсэг агсан, чулуун бөмбөр, чу- луун бүрээ үлгэсэн 32 ха- өөөөөөөссэөс?өӨӨӨӨӨСӨӨ хүн болгон Тогоотой л тог-, Хадан хотин ангаанууд туужийн хэсгээс руулын цэрэг тэр хоёрыг зүггүй аварга биетнүүдээс хамгаалан одов. Тэнгэр тулсан номин чулуун ордон, ягл шил толь шиг гялалзаж байлаа. Тэр ордны хаалга алгуур нээгдэн Хотын дарга Бад- маараг гуай.дан гантиг чу- луун шатаар зочныг дДа- гуулсаар-Оюун ордон гэ- дэгт оруулав. Оюу. чулуугаар том ширээн дээр амтат боов тэсийн ундаа, усан үзэм, алим гүзээлзгэнийн чанамал зэрэг Тогоогийн дуртай бүхэн нь байлаа. “Гагцхүү үзэмтэй хайлмаг л байсангүй. Эрхэмсэг зо- чин хүүхдийг дайлахаар хотын даргын авгай Унд- рам гарч ирсэнд Өмссөн зүүсэн нь нүд гялбам эр- дэгийн чулуун шигтгээтэй, гуталд нь хүртэл өчүүхэн алмас эрдэнэ, алтны хүдэр, шүр сувд гялалзан гялтга- нан байлаа. Таныг манай хотод тав- тай зочлохыг урихын хамт бидний насандаа ч үзээгүй тэр тоглоом гэгч дур бу- лаам зүйлээ зааж өгөхийг хүсье! хэмээн хатан гуай дорд мэхийн хэлэв, -- Танд баярлалаа. Би тоглоом заахад дуртайяа бэлэн байна... гэж Тогоо тэднийг дууриан |тонгойн ёслов. Идээлэг, будаалаг яах вэ, сайхан л өнгөрлөө. Хэрэв Тогоо ёс алдан, нэг- дүгээр хоолны оронд хоёр- хийсэн дугаарыг, амтатныг идэх зэлжинд “туулайн махан зуушийг гараараа барьж идсэнийг эс тооцвол онцын явдал гарсангүй. Дараа нь хотын даргын туслах 30- чинг хоёр гар дээрээ өргөн явш, алтадмал дотортой арц хүжний үнэртэй сайхан хэвлэв. онгоцонд усанд оруулав. Тэгээд, хэдий завандаа ч амжсан юм, энэ хотын эр- хэм зочны Хувцсыг өмсгГө- лөө. Үүнд шүр сувдаар хээ тавьсан цамцанд - дотоож өмсгөж, алмаз эрдэнийн хамгийн жижиг ширхэгүү- дийг зүйн хийсэн шигтгээ бүхий дээл, алтан бүс тэр- гүүтнээр гоён, музейд л үзэж болох цул мөнгөн га- дартай зөөлөн сөохий гу- тал, бадмаараг оройтой, цоохор манаар эмжээрлэ” сэн хөнгөнөөс хөнгөн мал- гай өмсгөв. -- Одоо та бидэнд тэр- хүү сэтгэл бадрам зүйлээ эрхбиш зааж өгөх болов уу? гэж хотын даргын ха- тагтай яг л таван настай охин шиг нүд нь гялалзаад гуйж байв, -- За тэгье, Ямар тог- лоомоор тоглох вэ? гэж То- гоо асуулаа. Би болоод манай хатаг- тай энэ насандаа тэр тог- лоом-гэгчийг үзээгүй юм шүү дээ. Эрхэм ээ гэж хо- тын" дарга хэллээ. Хааны ордонд тэвэг өшиглөх нь эвгүй, тэгээд хаалга цонх хагалж мэднэ. 1Картаа тоглоё гэвч бас зо- химжгүй, үзэсгэлэнт Чу- “пуун шалыг баллаж мэднэ гэж “Тогоо бодоод Хоёр түмпэн савантай с, гурван ширхэг гуурс авчрахыг тушаана уу? гэж ихэмсгээр хэлэв. Тэр дороо л туслахууд савантай. ус, гурван гуурс ширээн дээр авчирч тавилаа. | -- Миний санахад энэ тоглоом хэдий зугаатай боловч, сайхан ширээг ной- тон болгож мэдэх тул ша- лан дээр тоглосон нь дээр байх гэж Тогоо хэлэв, о-- Тэгье тэгье... гэлцэн "Өвөөгөвөзсөө бүгдэ эр чулуун шалан дээр тонгойж, Тогоо урт гуур саар хэрхэн хөөсөн бөмбө- лөг нисгэхнїиг харцгаав. Хэдийгээр Тогоогийн анх. ны бөмбөлөг жижиг, тэ гээд хөөрч чадахгүй хагар- сан боловч хотын дарга, авгайтайгаа уснаас ийм хөөрхөн. бөмбөлөг гаргаж болдгийг үзээд хөөрэн баяр- ласандаа шал доргитол дэвхцэв. -- Ай ямар гоё вэ? гэж хатагтай дуу алдаж байтал Тогоогийн чадмагаар хөөр- гөсөн! өөр нэг бөмбөлө! шууд хатагтайн хамрын үзүүр дээгүүр гарч, хотын даргын баруун чихний дээр түр саатсанаа цааш ордны эрдэпийн чулуун адар өөд нисэн одов. Дараа нь ахиад нэг, хойноос нь хоёр ч тийм бөмбөлөг ордны адар өөд хийсэн одоцгоож, гад- наас өнгөт зүймэл чулуун цонхоор цацран байгаа нарны тэрэлд эгээ л нэг хотод шөнө бууддаг гэрэлт луужингууд шиг л солон- горч байв. -- Яасан гоё юм бэ? -- Ийм тоглоом хичнээ- нийг үзсэн-ч уйдмааргүй юм байна. -- Эрхэмсэг хүндэт зо- чин та бидэнд яаж ийм гай- халтай бөмбөлөг хийж байгаагаа зааж өгнө үү гэлцэн хотын дарга, авгай, туслахууд нь гуйв. Тэдний царай цирк үзэх гэж бай- гаа хүнийх шиг гэрэлтэн, нүдэнд нь зүггүйрхэл, са- ваагүйрхлийн гал гялалзаж байлаа. -- Алив та эхлээд тур- шаад үз. Тун амархан. Энэ гуурсыг амандаа зууж бай- гаад ус руу аяархан үлээ- гээд үз... гэх мэтээр Тогоо тоглоомд хорхойтсон хотын даргын авгайд зааж, түм- нэн нэгэнт шалан дээр тул өөрийн эрхгүй өвдгөөр нь суулгав. Хатагтай завжаа түмбийлгэн байж үлээсэн боловч эсхүл хөөсөн бөм- бөлгийг чанга үлээн хага- лаад, эсхүл ерөөс бөмбөлөг гаргаж чадахгүй байв. Үүн: дээ гомдож хатагтай ца- рай нь улайгаад, хошуугаа унжуулан гоморхож орхив. т- Зүгээр ээ болио... та аяархан, зөөлхөн үлээ... гэсээр байж хөөсөн Дот роос анхны нь бөмбөлгийг гаргуулав. Тэр бөмбөлөг эрхэмсэг хатагтайн духан дээр нойтон мөр үлдээж хэсэг зуур тогтоход түүний Зэн шинэ байсныг “йрл 2, алга үйрлэн хэлэх аргг -- Их гоё юм байна. Алив одоо чи үз! хэмээн хатагтай хотын даргад гуурс өгөв. 2 Бөхөөр яривал манай “Түвдэндорж гуайгаас ч хү- чирхэг том биетэй, бөхий- төөд гутлаа үдэж ч чадах гүй их гэдэстэй хэрнээ хо тын дарга дөрвөн хөллөж хөөсөн бөмбөлгөөр тоглож гарлаа, Энэ нь Тогоод үнэ- “хээр ниээдтэй байсан тул тэсэхгүй инээд алдав. Ха- рин түүний инээдийг ямар нэг шоглол, доромжлол гэж үзсэнгүй, ордныхон цөм инээж, хотын даргыг хамар дээрээ хоостэй хэрхэн мөл- хөж- байгааг цонхоор ша- гайц харсан харуулуудын элэг хошиж, гудамж тал- бай тэр чигээрээ ипээдэ шуугиан болов. 5 Д. СүхСаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв он Г . комбийатад корпус «Пиоцерийн үнэн» мичлний ийн 25 ( 525:Фр/2 4-2227 е БАЙЦААНЫ 5 хээ 2 Гантиг ч,- .эг дууриал- д гаж хийх гэдэг орчин үеийн техникт Ч амаргүй ажил, Тэгвэл ХЇХ зууны үед ха- нын цаас, хулдаасан дээр Ф гантгийн гоё судал, бүүд- гэр өнгийг яаж гаргаж байв? Байцаа тус болж байсан ажээ. Хөндлөнгөөр нь тал- лан зүссэн бөөрөнхий ца» гаан байцаа гантгийн сүл- жилдсэн нарийн хээ суд- лыг тун ч төстэй гаргадаг ажээ СӨРӨГ ҮР ДАГАВРЫГ АШИГЛАЖ Эвдэх хүчийг бүтээх хүч болгож ашиглах асуу- дал техникийн шинэ санаа сэдэх үед тун ч хэрэгтэй. Үүний жишээ болгож Бүх холбоотын хоёрдогч хар, төмөрлөгийн эрдэм шин- килгээ, зураг төслийн инс- гитутийн здхион | бүтээгч- дийн саяхан боловсруулсан нэгэн аргыг нэрлэж болно. Умарт нутагт ажиллах тех- никийг хүйтэнд тэсвэртэй онцгой ган, хайлшаар хин дэг. "Их хүйтэнд төмөр цар- ФӨ цах ялимгүй цохилтонд ан цав сууж, заримдаа шил шиг бут үсэрдэг. Хүйтний Эвдлэн сүйтгэх хүчийг ашиг- тайгаар эргүүлбэл мөн Ч Ө тустай яа. “Тэгж чаджээ. Өө Тэрхүү институтэд том төм- рийг бутлах хөргөгч зохион Ф бүтээжээ. Тэнд орсон ган 9 хавтан, зам төмөр, акт- “Биш машин техник цө- мөөр аяархан тогших 1т9- дДийд будаа болтлоо бут Өу Үсэрлэ 8 Ф. ЗҮҮТ е с 9 БЕТОН 2) 2 Эртний өү.дэаанй | НЭГ нь төмөр бетон юм. Цэцэр- лэгч МҮ. Моньес гэгч хүн 1867 онд ургамлын бетон савыг төмөр арматураар бэхжүүлэх санал гаргаж байв. Одоо ч гэсэн барил Ф.гын энэ материалыг бо- ловсронгуй-болгох гэж мэр- Ф гэжилтнүүд оролдсоор бай- | Ч на. Хамгийн сүүлд японы 7 4 мэргэжилтнүүд жирийн арматурын оронд 0,5х0,5 Ө мм хөндлөн огтлолтой, 3 см урт ган утсыг орлуулан Ө шинэ бетсн хийхийг санал е Ө солгов. Туршилтаас үзвэл ӨФ.40-оос 160 кг ийм зүүг Ө) нэг шоо метр бетонд хольж )фсхны хутгаж хийсэн бү- тээгдэхүүн цохилтод 2-4 Ө дахин тэсвэртэй, тахийлга- Ө хад 20 хувь илүү сайн бол- Ө жээ. Энэ бол бетон хийц :Ө нимгэн, “хөнгөц (болсныг | бас нотолж байна, Я Я. АРСЛАН ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ УРГАЦЫН ТАЛБА АЛТАН ТҮРҮҮ, ЧАНАРХҮҮ 44 дэх жилдээ. Ж я----Үл--ы- єөєөөтөөтөөөөө Ургацын талбай үурантай байна Эх орны маань тарна- лангийн талбайд нх аж- лын үе эхэлжээ. Хонгор- эгнэн нү- рэглэж, түүний араас ачаа- ны машин арав хорнороо цуварна.. Ангилан хадсан тариа хураах комбайны бүхээг дзэрээс улаан гэрэл аиннв- чиж эхэллээ. Энэ бол тэвш дүүрэн тариа ачуулах тэ- рэг дуудсан хэрэг байлаа. Их талбайд эгнэж орсон олон комбайныг харахад шаргал тэнгист хөвөн яваа холөг онгоц гэлтэй. Тариан талбайгаас үтрэм хүрэх зам өдөржин цагаан тоос босоотой. Нумаа тэг- ширтэл тариа ачсан тэрэг- ний цуваа тасралтгүй хө- вөрсөөр. Хоёр нарны хоо- ронд зогсоо зайгүй ажил- лах тариаланчдыг харах урамтай. Тариа гэдэг талх гэсэн үг. Талх, идээний дээж гэлцдэг. Манай сонины баатар Алтантүрүү хүү энэ намрын ургац тад пионер сурагчид ямар хувь нэмэр оруулж байгааг үзэхээр явсан юм. дСүҮЛсЭД 12112) ар |тэвэр тэврээр ногоон тэ-” СУҮНД, ДЭР“ | " Нийслэл хотоос эхэлсэн засмал замаас гарч нэгэн бор толгойг давахад иогоо- давгинан хөдөлмөр өрнөж Алтантүрүү хүү дөрөө МХЗЭ-айн Тва Хороо, Д.Сүхбаатарын Нэрэмжи- МПБ-ын Төв Зөёлөлийн сонин Меб2 (2266) ж - 1987 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 30 Ж МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУНЖ |! ж Үнэ 410 мөнгө ЛХАГВА | Ї “ХОЁР УРГАЦЫН ТАЛБАЙД мултлан буухад амдаж ир- сэн хүн бол «Нөхөрлөл» тэжээлийн аж ахуйн 8 жилийн дунд сургуулийн пнонерийн ахлах удирдагч Д. Оюунцэцэг юм. Нэг за- хаас нь нэлээд давхиулж нөгөө захад нь гарах энэ гаруй нх талбайд 300 пионер сурагчид гар хум- хилгүй ажиллаж байв. Тэд гуравдах өдрөө ургацын талбайд ажиллаж байгаа ажээ.. Тачир таруу урга- сан ногоон тэжээлийн нэг захаас нь .хаягдал түүж байлаа. Комбайнаар ангилан хадсаныг зарим нь бухал- даж байв. -- Энэ хэдэн га талбай -- 141 га талбай, энүү- хэн хэсгийг самнан хаяг- дал түүж бухалдаад манай десант дүнгээ гаргана гэв. Дөрөв дөрвөөрөө бригад болсон пионер сурагчид жээл зөөж явна. Зарим нь сагсайтал сэрээдсэн овьёосоо бие биедээ хам- жилцан авч харагдав, Бид- | ний очиход нар шингэхээс || өмнө энэ талбайн хаягдал . түүж, бухалдаж дуусах болов уу гэж бодмоор бай- лаа. Бүлгийн дарцаг сал-. хинд намиран тэдний ажил- лах урам зоригийг сэргээж байв. Хамгийн сүүлчийн : бухлаа хийчихээд хүүх- дүүд урина хашгиран баяр ФөөөРөөөӨӨӨӨдӨӨӨӨӨӨӨӨ бө баясгалан болов. Тэжээ- лийн аж ахуйн бригадын дарга ах тэдэнд баяр хүр- гээд тооцоо бодлоо. 300 гаруй пионер сурагчид гур- ван өдөр 472 тонн ногоон тэжээл бухалдаж, хаягдал түүсэн дүн гарлаа. 6-гийн «А» бүлгийн пнонерүүд 25 га-д 475 бухал хийж түрүүлжээ. Эдний дараа 6, 7-гийн «Б» бүлгийн пнонерүүд удаах байр эзлэв. 6-гийн «А» бүлгийн дарга Д. От- гонцэцэгтэй Алтантүрүү хүү уулзаж ярилцсан юм. Тэрээр: -- Манай бүлгийн Цэ- рэндүг, Очирбат нарын бригад хамгийн олон бу- хал хийлээ. Ногоон тэ- жээл бол сүү юм." Манай аж ахуй, алаг үнээгээ тэ- жээж арвин их сүү саана, Хүүхэд бүр сүүнд дуртай гэсэн юм. Үнээний сүү сааралгүй арвин их бай- хад ажилсаг энэ хүүхдүүд том тус хүргожээ. СЮЄТЫН 8008. түрүү хүү «Пионерийн фё үнэн» баярын бичиг гардууллаа. ЁЛ . Тэдний баяр хөөр гэрэлтэн байв. Алтантүрүү хүүг тойрч суусан пионер гурван хоног тухайгаа ярнв. соннны днилом, нүүр царайд вь ажилласан Манай Баяртогтох өн- дөр бухал дээр тэвэрч яв- сан овьёосоо гаргаж Ча- дахгүй тэвдсэн гэж-нэг хүүг хэлэхэд тэр инээм- сэглэн -- Чи ч бас сэрээтэй е сурагчид Ф заэижэгэнн---- Үргэлжлэл, Түрүүч нь 1 нүүрт өвсөө даахгүй салхинд шургаж унасан биз дээ гэ- вэл цөм инээцгээлээ. Их ихээр, том томоор цуг- луулсан ногоон тэжээл өр- гөхөд хүнд байсан гэнэ. Түүнийг тарьж ургуулахад түүнээс ч амаргүйг ойл- тосон хүүхдүүд ширхэг овьёос ч газар гээлгүй түүхийг мэрийжээ. Их аж- лын үеэр түр амрах бас сайхан. Үд дээр хүүхдүүд тэр гэрээсээ авч гарсан ундаа, чихэр боовоо дэл- гэжээ. Тэгтэл нэг нь хүн бүрийн авч ирснээс бүл- гийн бүх хүүхэд амсах са- нал гаргав. Аж ахуй, улс нийгэмд тустай хөдөлмөр хийхээр явах хүүхдүүддээ аав, ээж, ах эгч нарнь тараа гаргаж амттайхан ундаа, компот, чихэр боов хийж өгснийг тэд мэдэж байв. Бүлгийнхээ бүх хүүх- дийн авч ирснээс амсаж нэг л мэдэхэд сайхан ца- даж, амны цангаа гарсан байв. Бусаддаа хувь хүр- тээсээр хамгийн сүүлд ДН- ваанансал дайлангаа нээж, -- Хотөос ах эгч нар явуулсан юм гэж нөхөд- дөө барилаа. Хүүхдүүд хо- тын боов, хотын боов гэл- цэн хувь хувиа авч амс- лаа. Бүх хүүхдийн авч ир- сэн боон чихэр үнэхээр амттай байжээ. Тэд хөдөлмөр, сурлага, аливаа ажилд санаа нийл- сэн сайхан хамт олон бай- даг иингзэ, звог барнхдаа ч нөхөрсөг, эвсэг хүүхдүүд байлга. 92снагйї БУЛЛЫН СУУРЬ Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Д.Баттверийг ажил сайн зохион байгуулдаг гэж нөхөд нь ярив. Тэр ио- гөон тзжээлийн талбайд ирмэгц бүлгүүдэд зурвас тазар хуваарилан өгчээ. Анги, бүлгийн дунд урал- даан зарлалаа. Эхний бай- ранд орохыг хүүхэд бүхэн хүсч талбай руу эгнэн ор- жээ. Өвсөн дунд ургасан өргөс, халсан обьёосны түү хаягдал овьёос нэг л мэдэг болсон « ЇМОНЕРИЙН ҮНЭН ! " “Өвт 7Битлєвг эв” Тэд эхний бухалын суу- рийг Д. Баттөрийн брига- дад тавих санал гаргажээ. Алтантүрүү хүү түүнээс Бүлгэмийн зөвлө- лийн дарга гэж ингэсэн хэрэг үү гэхэд давхраат алаг нүд нь гялалзан -- Үгүй, үгүй, манай бригад талбайн хамгийн за- хын зурваст ажилласан уч- раас тэр. Аливаа ажлыг эх- нээсээ эмхэлдэг биз дээ гэв. ї Тэгээд ч Д. Баттөр брш- гад ахалсангүй, түүний нэ- гэн гишүүн нь болж, бусад пионерүүдийн аднл хувь нэмэр оруулжээ. -- Энэ ажил хийснээр бид найз нөхдөө сайн тани- сан. Иймэрхүү ажилд таа: руу нэг байхад хэзээ язаа- ны тариаланч шиг эвлэг хүүхэд бас байлаа. Хойш суусан хүн нэг ч байхгүй. Алтантүрүү чи эргээд хар даа гэлээ. Алтантүрүү ярай сан олон бухал хараад ажилсаг энэ хүүхдүүдэд баярласнаа хэлээд морд- лоо. Десантын пинонерүүд ч унаанд сууцгаав. Тэд «Ба- га насаа хайрлаж явна» гэж дуулсаар... Хийсэн ажлынхаа үр -дүнг харж, хүнд үзүүлэх юмтай болсондоо тэдний сэтгэл баяраар бялхажээ. 9ЦАА4АРД,Л2С а?УЧДАС Алтантүрүү, Чанархүү хоёр аяныхаа замд цааш гарлаа. Өвс, тарна ачсан машин тасралтгүй цуврах замд энэ намрын ургацыг хаягдал багатай хураахад тусалж байгаа пионер су рагчдад баярлаж явлаа. Цаг гаруйхан давхиад «Баянцогт»-ын сангийн аж ахуйн төвд орж ирлээ. эж Хадесан тариан талбайг той- рон гарч эндхийн 10 жи- лийн сургуулийн үүдэнд буув. Жижүүр багшаас өөр хүнгүй, сургууль нам гүм- хэн ажээ. Ийм их эль хульхан байдлыг тэр хоёр гайхсангүй. Хүүхдүүд ур гацын талбайд байгаа гэж санаад -- Иионер сурагчид аль талбайд байгааг зааж өгөх- гүй юу? гэхэд жижүүр багш гайхан харснаа -- Өнөөдөр чинь ням .» Хүүхдүүд амарч ба тв. -- Танай сургууль бүл- тэм ургац хураах, хаягдал" ажилд гараагүй юм УУ? тэ Чанархүүг асуу: хат -- Та нар хичээлийн эрхлэгч Я. .Дашзэвэгтэй уулз, Тэр л мэднэ гэлээ. Пионерийн ахлах удирдаг- Чийг асуувал ургацын тал- байд шалгах группийн бү- рэлдсхүүнд ажиллаж бай- гаа гэв. Хариуцсан бүлгэ- минн олон зууп пионер су- рагчдыг энэ ажилд орол- цуулалгүй өөрөө өмнөөс нь ганцаараа явсан тэр хүнтэй уулзах завшаан олдсонгүй. Энэ бүхнийг сонссон Чанархүү “«Баяи- цогтын САА-н арван жи- лийн сургуулийн захиргаа, бүлгэмийн зөвлөлд шаар- дах хуудас бичихээр шийд- сэн юм. Тэр хуудсанд: «Орон даяар өрнөсвн нх ажилд тус нэмэр болохын тулд манай орны нийт пио- иср сурагчдын дунд жил бүр зохиодог «Пионерийн десант--ургацын талбайд» аяныг сургууль, бүлгэм дээрээ одоо болтол зохио- госгүйдээ дүгнэлт хийж талбай, зам дагуу хаягд- сан тариа будааг хураах ажлыг яаралтай зохион байгуулахыг хатуу саз- нуулья. «Пионерийн дє- сант--ургацын талбайд» аяныг бүлгэм дээрээ 30- хнож тодорхой үр дүн гар- гаад манай сонинд харну мэдэгдэхийг шаардаж бай: на» гэсэн байв.. «АЭКЛЛАВАР ӨСЧЦОӨДҮГҮЛ, Төв аймгийн Угтаалын САА-н 8 жилийн сургуу- лийн пионер сурагчдыг ажилсаг хүүхдүүд гэж хэл- дэг нь аргагүй үнэн юм. Энэ жил тэд хөдөлмөр ам- ралтын зусландаа амарч дотуур байрныхаа хэрэг- цээт төмс, хүнсний ногоо тарьж ургуулжээ. Энэ иа- мар 24 тонн төмс, 13,8 Аэврооллрутэ! 3 тони сонгино, 20 тснн бай- “цаа зэрэг хүнсний ногоо хураалаа гэж 8 дугаар ан- гийн сурагч Н. Сэлэнгэ бидэнд ярив. Хэрэгцээнээ- сээ илүү гарсныг зэргэл- дээх САА-н сургууль, цэ- цэрлэгт худалджээ. Хүүх- дүүд нлүү гарсан сонги- ноосоо 54 мянган төгрө- гийн орлого олжээ. Зэр- гэлдээх сум, САА-н сур- гууль, гэдэг үгийг та нар сайн ажиглаарай, Яагаад адилхан нутаг усанд орш- дог САА-н нэгнийх нь сур- ахуй, баазтай болсон Санаачилга, идэвх зүт- гэл дутаж байгаа юм. Үү- нийг сургууль бүрийн пио- неєр сурагчид бодож үзэх нь зүйтэй юм. Угтаалын ажилсаг хүүх- дүүд ургацынхаа талбайд десант буулгасан байв. Энэ аянд идэвхтэй оролцсон Ч. Жавзансүрэнтэй Ал- тантүрүү, Чанархүү хоёр уулзсан юм. -- 600 кг төмс ургац хураасан талбайгаас түү сэн. Өөрөөр хэлбэл манай дотуур байрны сурагчдын 10 өдрийн хсолны төмс тэж бод. Хэрвээ тэрнийг хээр хаясан бол хэн нэгэн айлд тусалж худалдах төмсгүй ч байж мэднэ. Тийм биз дээ гээд Ч. Жав- зансүрэн инээв. Нээрэн зэргэлдээх САА-н илүүч- лэн бусдаас худалдаж ав- даг сургуулийн дотуур байрны хоолны газар 10 өдөр хольцгүй, амт муу- тайхан юмаар аргацаах байсан даа гэж санагдав... 4ЦАРНАЛЫН 9194959Р Туулын голын цэлгэр хөндий дэх төмсний тал- байд бид очлоо. Сэлэнгэ аймгийн Орхснтуулын САА-н 10 жилийн сур гуулийн 5 дугаар ангийн хоёр бүлэг 10 га газрын төмс хурааж байв. 5-ын А гийн Д. Баянмөнх угтаж ирээд хийсэн ажлаа танил- цуулав. -- 8 гатийн төмс ху- раахад 800 гаруй шуудай боллоо. Талбай зэрлэгтээ баригдаж, хаана нь төмс- ний үе байгааг олж хара- хад хэцүү байна гээд Д. Баянмөнх шаралсан ша- рилж, хамхуул битүү бүрх: сэн ногооны талбайг заа- лаа. Энд ажиллаж байгаа хүүхдүүд эхлээд хог ур-- тамлыг цэвэрлэж үл мэ- дэгхэн баримжаалах төмс. ний шан хөөж бараг таам- -- Та нар шинэ урга- цын төмс ямар үзнэ үү гээд бидэнд цогонд булсан төмс амсуулав. Ал- тантүрүү, Чанархүү хеёр хүртээд бие биенээ зарж хүртээд бие инээв. Тэд бавайсан хар сахалтай юм шиг болжээ. Газрын шим, галт нарны хишиг, хүний арнун цагаан хөдөлмөр шингэж ургасан төмс үнэхээр амттай, Ялангуяа 8ын Б-гийн Б. Дорж тэр амт чанарыг сайн мэдэх хүүхдийн нэг байлаа. удаа түрүүлж орсйд нь гурван чихрээр шагнуул- сан түүнийг ажилд сайн тож ангийнхан төдийгүй сургуулиараа мэддэг ажээ. Шагналын чихрээсээ хад- галснаа төмсний талбайд хүлхчихзэд дүүдээ авч очнх ёстойгоо санажээ. Ажил сайн хийвэл амттан, тансаг зүйл төдийгүй ал дар хүнд өөрөө ирдэг юм байна гэж ахын ёсоор хэлж очихоор бодсон байв. Гэвч ургацаа хурааж дуу” саагүй байгааг тэр мэднэ. Дахнад тэргүүн байр эзэлж дүүдээ сургамж болох чи- хэртэй счих нь дамжиггүй. бАЛДООАЧ,. САЛН АСА Ургацын десантын төв штабынхан сургууль дээ- рээ биднийг хүлээж байв. Чанархүү, Алтантүрүү хоёр энэ сургуулийнхан ургацын талбайд ажил- лаж дуусаад дүнгээ гар: гасан үед очсондоо ихэд харамсаж байлаа. Нэг өд- рийн өмнө ирсэн бол ид ажил өрнөсөн үеийг нь нүдээр үзэх байжээ. 1йтабын дарга А. Жа- знпа, гишүүн Б. Баярцэ- цэг хоёртой уулзаж ярил- цав. Талбайд нэг ээлжээр гур- ван групп ажиллаж нэлээд хаягдал тарна түүжээ. Пионерийн десантын хүүх- дүүд талбайд гарч хаяг- далгүй хураасан комбайнч нартаа баярын бичиг гар дуулсан байв. Харин хаяг- дал их гарсанд нь цуг- луулсан тарнагаа үзүүлж, чанарын талон гардуулсан ажээ. Хүүхдүүд «ПХП» (Пно- нєрийн хянах пост) гэсэн тэмдгээ зүүж гарсан тул тариаланчид сүүлдээ түү тээр нь тэднийг таньдаг болжээ. Салаагаараа 3 Их ажлын түр амралтын үеэр ах эгч нартаа ая дуу- гаа өргөж, хүүхдийн повсо цойлгон дуугаараа тэдний урмыг сэргээжээ. Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга А. 2Жазина, пионер Б. Баярцэцэг нараас Ал- асуухад тэр хоёр ам булаалдан гооны талбай нь хогийн ургамалдаа дарагдсан бай- сан гэж Чанархүү хэлээд, -- 10 гатийн төмс ху: рааж, хаягдал тарна цуг- луулдаг пнонер сурагчид Орхонтуул -н нам за хиргаанд хүсэлт гарга»: бо- лохгүй гэж үү гэхэд Ал- таптүрүү өлгөж аваад Ийм тєм в З өө999999999999999009099ФФ Г11111111111111111111111Х111111111111Т11Т1:11111111: р ван хүүхдийн тай дөрвєн байр Үргэлжлэл нь Ш нүүрт барьж но- “кг “ӨГ Өэ. Багү 1987. 9. 30 Ж 9ФФ6906069060899906008926006ФФӨ00Ф00ӨӨӨ0Ө6ФӨӨФӨӨӨ666Ф26Ф006ФёФФс86ФоесеөтЄососоєЄ () « 1) 1987. 9. 30 "Төгсгөл. Түрүүч нь П нүүрт гооныхоо талбайд ажил- дуулбал тарьснаа хураах гэж таамгаар газар ухах гүй дээ. Та нар нийт пно нєр сурагчдынхаа өмнөөс САА-н дарга, намын хо- роонд хөдөлмөр амралтын зуслан барьж өгөх хүсэлт юм гэлээ. сС11111112110 далай орон Ургацын аяар дөлгилж, бүхний ан- хаарал тийш чиглэн буй намрын энэ өдрүүдэд ма- най сонины Алтантүрүү, Чанархүү хэмээх хоёр баа- тар Ч тэр дуулнанаас хо- дорсонгүй. -- Хоёулаа хаашаа явах У2 -- Жимсний талбайтай газар л явмаар байна. - Чи жимс ндьё гэж бодоо юу? - Жиюсэнд дургүй хэн эс байх вэ? Гэхдээ жимс ургуулдаг хүүхдүүдийн ту- хай шанай сонинд бага бичлээ шгүү дээ! - Тэнд ч бас «Пионе- рийн десант--ургацын тал- байд» аян өрнөж байгаа. Алтантүрүү, Чанархүү Намар. Сургуулийн та- салгаанд хонх жингэнэЖ шинэ хичээл эхэлдэг бол туршлагын талбайд ч мөн адил. Хонхот харгана Х9- мзэх ховор сонин ургамал салхин аясаар жингэнэж, хөвгүүд охидыг ургацын талбайд дууддаг. Үнэхээр билээ. Түүний дуунаар Алтан- түрүү, Чанархүү хоёр Ч улаан нүүд ажиллаж байна. бол Ховд айм- гийн Булган сумын 10 жи- лийн дунд сургуулийн туршлагын талбай юм. Тэр нь улам өргөжсөөр залуу байгальчдын салбар станц болжээ. Алтайтүрүү тал- байд ажиллаж буй сурагч- дын багштай уулзах сураглатал нэт жаал: - ШМснэай багш Улаан- багтар явчихсан гэв. - Ямар ажлаар? -- Залуу байгальчдын тев станцын 30 жилийн ойд оролцохоор! гэв. Тэг- тэл Чанархүү тавихад болмоор санагдах -- 10 үнээ, 10 гүүтэй байхад тараг сүүгээр тас: рахгүй, айраг нсгээд УУЖ болно дсо гэж Алтантүрүү хэллээ. -- Үнээ сааж цагаан идээ бэлтгэж сурна. Зэр- лэггүй талбай өндөр ургац өгнө. Тийм биз дээ гэж А. Жазипа, Б. Баярцэцэг хоёроос асуухад нээрээн өөрийн гэсзи хөдөлмөр ам- өвөөөөөгөөөөөөөөөөөөөӨөөөөсөөӨ « ох эжь-слушьх су жэстээжэстээжэссээжэссэнжэнс-Э” ралтын зуслантай болбол тойрныхсо нөхөд их ажил- Хөдөлмөрийн амт шлм- ө ямар гоё вэ? гэж төсөөлөн тай аав ээж, ах эгч нар- тийг үзэж, тариа, ногоо бодож байгаа нь илт ха. таа санаа авахуулах зүнл ны талбайгаас их олз олж Ф рагдав. " багагүй байлаа. байгаа хүүхдүүд баярлана ө, эБҮЖЭМНин,, уэгү 15 Орхонтуулын САА Ал: даа. 9 БХ захилгаанд ыр вү. тантүрүү, Чанархүү хоё. АЛТАНТҮРҮҮ, ЧАНАР. фр сэлт ї саянтаар 5 шийдээд. РРТ хойтон жил очиход ХҮҮ хоёрын аяны тэг өФ “8 2 - н ч РЭ биднийг үдэж мордуулав. тохилог санхан хөдөлмөр дэгл3лийг хөтөлсөн Ф Ургацын талбайгаар яка- амралтын зуслан пионер Г, НЯМАА е хад урамтайн зэрэгцээгээр сурагчиддаа бариад огчих- Фото зураг чимэглэлийг ө бас санаж сэтгэж орчин сөн байгаасан. Д. ПУШКИН Ф Шарнэгэгггэнинынлииижин 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН АЛТАН ТҮРҮҮ, ЧАНАРХҮҮУ ХОЁР АЛТАЙН ЧАНАДАД - Танай багшийг хэй гэдэг вэ? гэж асуулаа. Нө- гөө жаал гайхсан байдал- тай харж, - Өө манай багшийг мэддэггүй юм уу? Улсын гавьяат багш Бадамсэд гэж сонсоогүй юу? гэв. Чанар- хүү онгоцны буудал дээр гавьяатны тэмдэг зүүсэн хүнтэй тааралдсанаа са наж: - Аа тийм, тийм! Би тааралдсан. Нэг хүүхэдтэй хамт явж байсан гэв. Ал- тантүрүү: -- Би танина. Х. Бадам- сэд багш олон жил турш- лагын талбайд ажиллаж, «Пионерийн десант-- ур: тацын талбайд» аян 30- хион байгуулж байсныг мэднэ гэв. Туршлагын талбайд олон пионер ажиллаж байлаа. Алтантүрүү тэнд хоёр охинтой танилцав. Нэр нь Б. Мөнхжаргал, С. Дуламсүрэн, Долдугаар анги. - Та нарыг хэн удир- дан ажиллуулж байгаа юм бэ? тэхэд С. Дуламсүрэн: -- Бадамсэд багш тал- байдаа өөрсдөө ажиллаж байгаарай! гэж Захиад яв- сан. Бидний дунд багшийп найдварыг алдах хүүхэд байхгүй! гэв. Б. Мөнхжар- гал: - Залуу байгальчдын Агротехиикч Ч. Лам- жав 24 дэхь жилдээ ниО- салбар стантын агротех- инкч Ч. Ламжав гуай, ажилчин Б. Ядамсүрэн гуай иарын заавар зөвлөл- бид ажиллаж бай- на гэж иэмэин хэлэв. олдсонгүй. Хүүхдүүд цөмл үнэн сэтгэлээсээ хичээн” гүйлэн ажиллаж байлаа. Алтантүрүү, Ч“Чанархүү хоёр ургацын талбайд Ча- нарыг эрхэмлэн яваа ажил- саг тэр хүүхдүүдэд баяр хүргээд цаашлан явлаа. Алним, үхрийн нүд, өрөл, давжаа алим, бэсрэг алнм, тошлой, интоор, чацаргана, лис, нохойн хошуу тэргүү- тэн тэнд ургадаг ажээ. Үр жимсийг нь хураан авчээ. Мөн тэнд өнгө, өн- гийн цэцэг, олс, наранцэ- цэг, эрдэнэ-шиш, арвай овьёос ургана. Төмс, бай- цаа, лууван зэрэг олон төрлийн ногоо ургана. «Пионерийн десант -- ургацын талбайд» аян нам рын цагт өрнөдөг бол тус сургуулийн туршлагын талбайд аль хавраас эхэл- дэг байна. Хүүхдүүд өөрс- дөө жимс, хүнсний ногоо, цэцэг, модоо тарьж, зун- жин усалж, зэрлэг өвсийг нь зулгааж торддог ажээ. ТалЗайд яваа хүүхдүүдээс: -- Зун энд ажиллаагүй хүүхэд байна уу? гэж Алтантүрүү асуулаа. Нэг ч хүүхэд дуугарсангүй. Манай хоёр баатарт тэд зун хэрхэн ажилласан ту. хайгаа ам булаалдан ярьж байлаа. Чанархүү: -- Хэрэв сургууль бү- ” ж байна. 2 нер сурагчдыг дагалдуу- лан хөдөлмөрийн дадлага хэн ийм талбайтай бол... гэхэд Алтантүрүү: -- Тийм ээ! Тэгвэл су- рагчдыг амьдрал хөдөл- мөрт бэлтгэх зорилтыг бие- лүүлэхэд их үүрэг гүйцэт- гэнэ дээ! гэв. Хөх тохоид, ЇС18:117 363 Эн «Алтантүрүү» медальт -- «Минжїт Булган» хоршооллын талбайд ино- нерийн десант буулгана. Тэнд уулзацгаая! гэж 10 жилийн сургуулийн сахн- рал Ж. 2Кадамбаа хэлэв. Алтантүгүү, Чанархүү хоёр ч тогтсон цагт хор- шооллын жимспий талбайд хүрэлцэн очлоо, Булган го- лын үзэсгэлэнт нэгтн ТО- хойд уул талбай байдаг аж. Усны эрэгт терол бүрийн модод алтай навчсаа сэр- лэн тольдох нь жигнүү: үсссгэдэнтай. Алдарт Ле- вптан энд л ирж «Алтай аоёЧ пионер Ц.Алтанхуяг. намар» зургаа зурсан гэл" тэй. Түүний цаана Бүрэн- хайрхан хэмээх хадан уул онцгой үзэгдэнэ. ! Нутгийн ерөөлчид: Бүрэн хайрхан уултайм | гэнэ | Бургас модон чимэгтэйМ гэнэ Дашванжил уултайм гэнэ Далангийн хулсан хормойтойм гзпэ - тэж магтан дуулсан нь бий. Ер нь торгууд. хүмүүс яруу найргийн баян өв уламжлалтай, дуу зохиол талаар алдартай билээ. Хөх трлгойн модод дунд өнө эртний өвгөн улнас Ч үзэгдэнэ. Түүнтэй сиби- рийн улиас айлсчээ. Алтантүрүү, Чанархүү. хоёрыг очиход «Писне- рийн десант--ургацын тал» байд» аян хэдийн эхэл- жээ. Десантынхан хурааж дууссан модны орчин той- ронд гээгдэн үлдсэн жим- сийг хураахаар шамджээ. -- Д, Болсуурь багштай анги гавшгайлсн ажиллаж, десантын нэр төрийг Өр- гөж явна! гэж мэдээлж байлаа. Чанархүү ХҮҮХДҮҮДЭД хандаж: -- Ямар ч ажилд чанар чухал. Хамгийн чанартай ажилласан хүүхдийг Шшал-, гаруулна шүү! гэж явлаа. Хажуугаас нь Ал- тантүрүү: га. ЦЭ0 Э Хас: їр, 207 07: Хүм "Ху ”Э ВА, » “ОД хрос Ор МХЗЭ-ийн Тов Хороо, Л.Сүхбаатарын Яэрэмжи- МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ЗтҮНЭ 44 ДЭХ жилдээ (0) Ме63 (2267) О 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 3. МАХН-ЫН УЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ. ХЭЗЭЭД БЭПХ Эн БАЙГТУН! эрлээ» БЯМБА (0) ҮНЭ 10 МӨНГӨ ямар байна вэ? ЛУРГҮЙ ЮМ ЧИНАРГҮЙ, ЧАНАРГҮЙ ЮМ СОНИРХОЛГҮЙ Чанархүү бид хоёр Хэнтий аймгийн Баанмөнх Дархан, Хэрлэн сум, Өндөрхаан, Бор-Өндөр хотын хүүхдүүдтэй уулзаж, пионерийн ажлын чанарын тухай ярилцаж, санал бодлоо солилцлоо. «Бүх ний- тийн чанарын алн» пнонер сурагчдын хичээл сур- лага, хөдөлмөр, пионерийн ажилд нэн нх хамаа- тай гэж бидний уулзсан хүүхэд бүр өгүүлж байна. Л. Мөнхтулга. (Өндөрхаан хотын 8 жил): -- Нионерийн ажлын чанар бүлэг, бүлгэмийн зөвлөл, сонгуульт идэвхтэн, пионер бүртэй холбоо- той. «Пнонерийн үпэн» сонинд нийтлэгдсэн жижиг мэдээнээс эхлээд сурвалжлага, тэмдэглэл, ярилцла- га, тэргүүн туршлагын аргачлал бүхэн шипэ зүйл | Пионерийн ажлын чанар ! ! сэдэж санах эх булагболдог. Бид «Хөвгүүд хоцорч | байнагэж үү?» сэдвээр хэлэлцүүлэг хийлээ. Үнэн- дээ хөвгүүд нх зүйл хүсэж мөрөөдөж, бодож сана- даг. Гагцхүү түүнийг нлрүүлж ажил болгоход бү- лэг, бүлгэмийн зөвлөл бага анхаарч байна. Бүлэг | салаа ганц даргын бодсоноор бүх ажил хийдгээс чанаргүй болдог шиг санагддаг. Чанархүү:- Тиймээ, саяхан БХПБ-ын ЇХ чуул- тан дээр олон хүүхэд ялангуяа төлөөлөгч хөвгүүд пионерийн ажлын тухай ихэд ажил хэрэгч ярилц- то сан байна билээ. Зөвлөлт Буриадын Хиагт хотын пнонер Коля Цыремпилов Октаябрьчууд байхаасаа санаж бодсоноо чөлөөтэй ярьж, сурвал пионерийн байгууллагын ажил чанартай болно гэж «Пионерс- кая правда» сонинд бичсэн нь бидэнд Ч туршлага болно доо. ” Ч. Оюун Эрдэнэ. (Хэрлэн сумын 10 жил). -- Уламжлалт ажлыг жил бүр ижилхэн арга хэлбэрээр януулдаг нь их уршиг тарьж байна. Со- нирхолгүй нуршуу ажил л чанаргүй болдог. Манай бүлгэмийн зөвлөл Чит мужийн туршла- гаар пионер бүртэй илэн далангүй ярилцах аргыг эрж сүвэгчилж байна. Сургууль дээр санал хүсэл- тийн хайрцаг, мэдээлэх самбар бий болгосон. Одоо- хонддо сайн дасаагүй л байна. Эхлээд идэвхтпүүд санал бодлоо ярилцья. Энэ чинь нэг бодлын турш- лага харилцан солилцож байгаа хэрэг шүү дээ. Ярианы явцад зөгнөлт санаа гарна. Энэ л иноне- рийн ажлын чанарт нөлөөлнө. У. Эрдэнэбат (Хэрлэн сумын 10 жил) -- Хүүхдүүд пионерийн ажилд хоёр удаа идэлх- гүй оролцохоор л түүнээс цааш сонирхолгүй бол- дог. Пионерүүд ажлаа явуулж чадахаа болиод ан- гийн багшаа дуудаж «манаач»-аар томилдог. Энэ бол ёстой ичгэвтэр юм, Багш байнга удирдаад, заа- варлаад, загиаад явуулсан «Пиоперийн» ажил л жинхэнэ «ажлын оронцог» болж хувирдаг. Ийм үед чанарын тухай ярихын ч хэрэггүй. Г. Ариунаа (Өндөрхаан хотын 10 жил): -- Хөвгүүд спорт, техник, эрэл хайгуулд дур- тай. Бас мэдлэг сорих хүсэл тэмүүлэлтэй байдаг. Тэр нь үгүйлэгдээд ирэхээр хөвгүүд идэвхгүй хэ- сэгт ордог. Нийт бүлэг, салааны ажлыг чанартай болгоё гэвэл ховгүүдийн санал авч тэдиийг тэгш оролцуулах хэрэгтэй, Цом идэвхтэй оролцохгүй, үүрэг хариуцлага хүлээхгүй бол яаж чанартай ажил явагдах вэ? Н. Наранбайгаль (Бор-Өидөр) -- Хүүхдүүд дуртай байвал ямар ч ажил чаинар- тай болно. Чанаргүй ажил олон болохоор пионерийн байгууллагын нэр хүндэд ч муу иолоотэй, Тэгэхээр иионер сурагчдын дур сонирхол дээр түшиглэж бү- лэг салаад ажлаа зохиовол чанартай болно. Чаиархүү: -- Ирэх жил Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У! чуулган болно. Үүнийг угтаж пионерийн ажлын чанарын талаар орон даяар өргөн хэлэлцүүлэг хийе, Өсвөрийн Лениичүүдийн туршла- тыг ч сайи судалья, Тэгвэл бүлэг, салааны. ажилд өөрчлөлт гарна гэхэд хүүхдүүд: -- Тэгье! тэгье! хэмээн дуртай зөвшөөрлөө, Чанархүү, манай Бочэнрн редахцийн хамт шуяр Та нарын бодол саналаа бичсэн захиплал хүлээж байна, “тү 3 Сэтгүүлч Ц.ТҮВШИНТӨГС ХҮНСНИЙ ПРОГРАММ-- пЭ”” Жимс, хүнсний ногоо тариалж, гахай шувуу өс гөхөд хүүхдийн тус нэ- мэр багагүй билээ. «Пно- нерийн десант--ургацын талбайд» аян хүнсний зо- рилтот программыг хэрэг жүүлэхэд их үүрэг гүй- цэтгэж байна. Энэ сэдвээр зураач Н. Содномын ур- ласан хулдаасан бар зур- гийг нийтлэв. Ховд аймгийн Булган сумын 10 жилийн дунд сургуулийн 6 дугаар ан- гийн сурагч Д. Намгэрэл, Б. Алтанцэцэг нарыг шхимсний талбайд ажил- лаж байхад иь фото сур- ралжлагч 0, Бодоош зур- твйг нь азчээ. ХҮНСНИЙ ПРОГРАММ ТЯс эрг53 5 2, (ГИМОНЕРИЙН ҮЭНЯЯ ЯЖХЖЯХ 8.83 хал ХЯ9 ХХ ХХХХАХХ ХХХХЯХЖ АР :1987:5Х2932 Энэ намрын байгаль хамгаалах уламжлалт са- рыг «Амьтай ургамлаа хамгаалья» уриан дорзо- хнож байна. Энэ талаар зохиох аж- лыг амьд сонирхолтой болгохын тулд орон ну- тагтаа хамгийн элбэгбай- даг ургамлаас эхлээд «Дэлхийн улаан ном», «БНМАУ-ын улаан ном»- нд орсон ургамал, амьт- ныг хамгаалах талаар их зүйл хийх шаардлагатай байна. Түүнчлэн бидний сайн мэдэх 40 мянга га- руй хавтгай дөрвөлжин нм нутгийг хамарсан БН МАУ-ынхаа 13 дарханга- зар, 17 зүйлийн хөхтөн, 27 зүйлийн жигүүртэн 1 зүйлийн загаснаас бүрд- сэн дархан цаазат амьт- дыг зохих ёсоор хамгаа- лах асуудал ч зүй ёсоор гарч байна. Залуу байгальчид да- раахь ажлыг хийцгээнэ. -- Аймаг, хот болон тэдгээрийн харьяа ХЗЭ, пинонерийн байгууллагууд өөрсдийн нутаг дэвсгэрт байгаа ургамал, амьтны бүртгэлийг нарийвчлан ТОГТООЖ, тоо толгой нь цөөрч ховордсон амьтан Ургамлын зүйлийн бүрэл- дэхүүнийг гаргаж хам- таалалтад авах, -- БНМАУ-ын «Уласн ном»-нд Орсон амьтал, Униар татсан нх го- вийн зах хязгаар үл мэ- дэгдэм. Хараад байх ту- там улам алслагдаж тэн- тэрийн хаяатай нийлсэн юм шиг санагддаг. Хонь хариулсан анхны өдрүү- дэд таана хөмүүлийн үнэр: ханхийк, таанын толгой цайраад, ёстой л уран зу- раачийн авьяасгүйдээ ха- рамсаж явлаа. 1 Тэглээ ч говь нутгийн тайхамшиг, тал хөндийг чимэглэсэн хонин сүр- тийн үзэмж, талд багш- ран зргэх адуу, ороо морь уургалаж, эмнэг бул-, тиулах адуучны золбоог ангийнхандаа ярихын учир тэмдэглэл хөтөлж байсан юм, Би йн, хонь лж яваадаа бахар- “тий байхад, нутгийн охид хөвгүүд 1000 шахам сүрэг оторлож яваа нь олонтаа тааралдсан. Го- вийн нар ургахын өмнө эн төрлийн цэцэг навч 5-5) ааг үнэр ханхийж- гүнтэй зүйрлэх өөрямар Мүэлэнэ үнэртэн байхгүй мэт санагддаг. Төдхөц төгрөг улаан нар мандаж, их говийг тийгүүлэхэд иузгийн охид хугин, холбоо дээсээ барьчихсан -- Батмөихөө гэж са- иуулах, анхааруулах мэт дууддагсан. Бид хонио холбож, охид сааж дуу- ёг:х үед нар өндөрт хөөрч гаглийн ажил ч дуусна. Тэгээд л Бор толгодын өндөрлөг сэрүүнийг дам- жуулан хонио хариула- хаар тарна даа, Наадам өнгөрч найман сарын дунд үеэр ахрын ноос хяргах нүсэр ажил эхэлдэг учир наймаас наян настан бүгд тар нийлэн хамтын хүчээр шуурхайллаа, Би ч хувь измэрлэж, хурга барин, ноос дэлгэж, хайч билүү- инэээиээ шишэээээ (шинжилнэ Өэвчэээээ Чиижишины шилээ тын Эиниэиэ Өэнээииэ Өининэж БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД ... Зо БАЙГАЛЬЧДЫН ХАРИУДЛАГАТАЙ нӨЧ ургамлыг (332 зүйлийн хөх төн, 19 зүйлийн шувуу, 6 зүйлийн мөлхөгч, 24зүй- лийн загас, 86 зүйлийн ургамлыг) тухайн нутаг дэРсгэрийн онцгой | хя- налт, хамгаалалтанд оруу лах, : -- Хот-суурин газрыг цэцэрлэгжүүлэх, орон сууц өрөө тасалгааг цэ- цэгжүүлэх чиглэлээр мод бут, цэцэг жимс тарих, аквариумын загас, дуут шувуу, хэрэм, зараа, яст (Найруулал) хайчилж сурлаа. Долоо хоногийн дараа 70 хурга- “ны ноос хяргаж нутгийн охид хөвгүүдээс түрүүлж чадаагүй ч гэлээ хоцрогч- дын тоонд ороогүйдээ хичнээн их баярласан гэж санана. Нэгэн өглөө Чой- жил ах хөтөлгөө морь- той ирчихсэн: -- За миний дүү ямар- шүү амарч байна даа -- Маш сайхан амарч байна гээд бэлчиж |бай- таа сүргийн зүг хартал ах минь -- Өнөөдөр 8 сарын 20. Буцах цаг боллоо гэх нь тэр ээ! -- Тийм гэж үү?!Ямар түргэн юм бэ, -- 45 хоног хонь ха- риуллаа шүү дээ. Ча- майг хонь хариулах эр- дэмд сурах авьяастай хүү гэж нутаг усны малчид ярыж байнд гэж ахын хэлэхэд, хойтон зун да- хиад ирээрэй хэмээн хот айлын хүмүүс урилаа. Тэр хамгийн хүндтэйсай- ми 7 ЧоүнхЭлГЖЭрэл Эг лд ГҮ дЭ Бүс ЛЭ 23 ба) 6 11:28:17) мэлхий туулай, зэрэг жи- жиг амьтдыг тэжээж арч- лах, амьд амьтны булан- тай болохоос эхлээд өө- рийн орон нутагт байгаа эмийн болон хүнс, тэжээл, гоёл чимэглэлийн ургамлын нэрсийн жаг- саалт гаргаж зөв ашиг- лах, тарьж ургуулах, тэдгээрийн үрийг болов- сорсон үед нь түүж,нөөц- лөх, -- Алив амьтдыг айл- гаж цочоохгүй жигүүр- тэн шувууд, салаа туу- райтан, өвсөн тэжээлт амьсдыг -өнзэй | сайхан өвслжиж хавагжихад. нь тохирсон үүр нуувч бэлг- гэх, тэжээл, хужир шүү тавьж өгөх, ус задгайлах, булаг шанд гаргах аж- лыг төлөрлөгөөтэйгээр хийж гүйцэтгэхэд залуу байгальчид хүч туслал- цаа үзүүлэх -- Байгалийн төрөл бүрийн өгөөж самар, жимс, мөөг, эмийн урга- мал, олон настын үрзэр- гийг зүй зохистой ашиг- лах, зөв авч боловс- руулж амьдрал ахуйдаа хэрэглэхэд чиглэсэн аж- лыг хамт олны хэлбэрээр «Алтан намар» «Урга- цын баяр», «Байгалийн хишиг» зэрэг сэдвээр зохион байгуулж, энэ ажилд сайн оролцсон пио- нер сурагчдыг шалгаруу- лан шагнаж урамшуулна. Ж. ЦЭРЭННАДМИД Ө/2Р96сЛ,7: хан урилга байлаа... Ах сойлгы нь . тааруулсан ижил дүсмийн саарал морь авчирчээ, Бид ха- тируулсаар ахындаа ирж, маргааш нь |Мандалговь Улаанбаатар явахаар Адаацаг сумын төвд хү- рэхэд бэдэрт саарал морь толгой хаялан дүүхэлзэнэ. Ах минь: -- За баяртай эрдэм номондоо шамдан сайн сураарай. Говь нутгийнх- ны урилгыг бүү мартаа- рай гэж захиж билээгэ- сэп Ц. Батмөнхийн яриаг амтархан сонеёч суутал нахилгаан хонх хичээл- дээ орохыг урин дуудлаа. Ажигч гярхай хүүтэй Дахин ярилцахын учир нийслэлийн 52 дугаар сургууль 7-гийн «Бэ ан- си гэж хаягийг тэмдэглэн гээ -- Чи малчдын урил- гаар говь нутагт дахси очих уу? гэвэл Батмөнх -- Очно 00! Хойтон заавал очио гээд ангидаа орлоо... | 4” : «Тоо сэргэнэ» Манай бодвол толгой гэж ярилцдаг. ард түмэнд үр хүүхдээ бага балчраас нь тооны ухаанд сургаж цээ- | жээр бодуулж ой ухс лыг нь хөгжүүлдэг сайхан | уламжлал бий. Шинжлэх ухаан, технн- КИйН зуунд математикгүй- гээр шийдвэрлэх салбар байхгүй болов. Тиймд эн | түрүүн математинктай нө- хөрлөж, оюун ухаанаа | хөгжүүлэхэд чинь бага- чууд та нарт туслах зо- рилгоор «Сонирхолтой ма- | тематик» шинэ булан нээж байна. Энэ буланг МУИС- ийн математикийн багш А. Хашбаатар хөтлөнө. 1 Хүү: Би 12 мөнгөний дэвтэр 11-ийг авах гэтэл цуглуулгын хайрцагт дан- даа арван тавтын мөнгө байна. Хамгийн цөөндөө хэдийг нь авч явбал болох вэ? Аав: Чи үүнийг олж чадахгүй байгаа юм уу? Аав: үзье. Хүү: 11 ширхэг дэвт- рийн үнэ 11х12-132 мөнгө. Энэ нь арваинтав- тын хэдэн мөнгө болохыг мэдэхийн тулд 15-д хуваа- хад 8 иогдоод 12 мөнгө үлдэнэ. Иймээс 8 ширхэг арван тавтын мөнгө хэ- рэгтэй болно биз дээ? Аав: погдвор, үлдэгдэл бүгд зөв. Харин 12 мөнгө чинь дэвтрийн үнэнээс үлдэж байгаа юм уу? 15- тын мөнгөнөөс үлдэж бай- гаа юм уу? Хүү: 132 мөнгө дэвт- рийн үнэ учраас үлдэгдэл 12 мөнгө нь нэг дэвтрийн үнэ гэсэн үг. Аав: Тэгвэл үлдэгдэл 12 мөнгөө орхиход юу бо- лох вэ? “Хүү: Нэг дэвтрийн үнэ дутна. Мэдлээ! Арван тавтын мөнгө 8-ыг авбал 10 дэвтрийн үнэ болох учраас 15-тын мөнгө 9- ийг авч очоод гурван мөн- гтөний хариулт авах юм байна. Эгчийн зөв байжээ. Аав: Энэ бодлогыг бо- дох өөр арга байна уг? Хүү: Мэдэхгүй. Нэгэнт бодсон болохоор өөр арга- ны хэрэг байхгүй. Аав: Арга бүхэн шинэ Чиний бодсоныг хичээл болдог юм. Хүү: Тэгвэл бодоод үзье. Хүүхдүүд ээ! Аав, хүү Хүү: Миний бодсоныг хоёроос урьдаж өөр ар- эгч буруу гэх боловч уч- гаар бодоорой. Бодсопоо рыг нь өөрөө ол гээд сониндоо заавал ирүүлээ- «. ХЭЛЖ өгөхгүй байна. рэй! ээ БҮХНИЙГ СулдйсфУ2 хийдэг (ЦуүСс--- АВТОМАШИН 74 Баруун гєрманы зо- РАДИОЛОКА хион оОүтээгчид ажилсаг автомашин хийв. Түүнд ТОРТОЙ хэд хэдэн төхөөрөмж ээлжлэн угсрахад гудамж- ЭКСКАВАТОР ны хог цэвэрлэж, зүлэг Шулээгхийн ань 2226 унасан аалолны нүх нерүүд раднолокатортой хаман “зайлүулах ЮК дв: р- Экскаватор зохион бү- тай болно... 3 вий тээв. Нүүрсний ил Уур- Тараг, хайн экскаваторын ма- 7 , шинч локатороор мөргө- ҮНСНЭ эс цөг хүртэлх зайг маш на- рийвчлалтайгаар тодор- хөнгөн хойлох болсон учир би- түү манантайд ч саадгүй ажиллаж чадна. Цаг агаа- ЦАГААН рын саатлаас үүсэн гар- даг сул зогсолт ийнхүү арилжээ. . АХХААР БИШ ДОЛГИОНООР ГАГНАХ БОЛОВ Радносхемийн ганц хоёр үзүүрийг цахилгаан алхаар гагнахад төдий л түвэгтэй биш. Харин ра- дно заводад өдрийн тур- шид хийдэг хэдэн мянгап гагнаасыг алхаар гагнана гэдэг амаргүй ажил, Фин- ландын мэргэжилтнүүд гагнуурын машин хийх, чимхлүүр парийн ажлыг автоматжуулав. - Тусгай онгоцонд ха- луун хайлмаг тугалга дыг долгионы давалгаа ганц ГАРГАЖ АВАВ Дулааны Цахилгаан станц, уурын зууханд ша- таасан нүүрсний үнсэнд химийн үнэг олоц бодис байхын зэрэгцээ хөнгөн- цагаан ч байдаг. Амсри- кийн мэргэжилтнүүд ца- хилгаац станцын хаягд- лаас хөнгөн цагаан гарган авах технологи боровсруу- лав. Энэ аргаар хөнгөн цагааныг гарган авах нь уламжлалт аргаас хямд гэнэ 5 ХАЛААСНЫ ТЕЛЕФОН Тэмдэглэлийн | скижиг дэвтрээс томгүй, халаа- санд багтах хэмжээний Францад турш- - жээ, Тийм аппараттай хүн удамжны аль нэгэн тохи- ромжтой газар угуй залгуурт утсаа залга эн хүнтэйгээ то- холбоо барина. Я, АРСЛАН ээ?» гү Ардын зохиолч Ц. ДАМДИНСҮРЭН | Өвгөц Шугарын» ч тийгээ хийж байв. Гэтэл гсу) Өлзий жороо ха- 25) “унаж ирээд “УХүрЭүл д їши! н морь- байна а уу?» гэж нй морь нээрээ иг морь юм даа. Ер маас арай сайхан аад байна» гэв. д Өлзий цухал- хэлэв. «Миний морь боловч учрыг мэ- адгуус юм. Би мэдэх ухаантай “шүү дээ. Хурдан ухаантай эр хоёр байна» гэв. їр хэлэв. «Тар ч м, харин чи цэцэн Ухаантай, учрыг мэдэх хүн бол над нэг юм хэ- лээд аль! Жороо мори- ны явдал, зүгээр мори- “ны явдлаас ямар ялгаа- тай вэ?» гэсэнд Өлзий «Унахад зөөлөн байдаг» ” УТАСНЫ ” МОДНЫ " ТОМДОЛ Өөрсдийн хөрөнгөндөө 23 (ШОГ НАЙРУУЛАЛ) ингэж хандаж “байхдаа Ня -2 ичихэд яадаг хүүхдүүд 2” Гудамжинд нэгээхэн ч үгүй. Хари ын эм шэн тэдний хойноос хэдэн хүүхэд гэрийн -- Ээ, хайран ч юм. -- Чиний өнгө зүсийг утасны модонд хоёртал- ийм ч муухай Ё шээх даа шовх үзүүртэй ТӨ- гэж дээ. Мөн,ч хүйтэн сэтгэлтэй багачууд юм даа гэхэд, 2 -- Яг тийм. Танаас Ч : 3 3 ! онгирон хашгирснаа: "о-- Цөрөэн, зугатаа- тай. Монтёр өвөө Ирж байна хэмээн хэлээд санд мэнд Таа- лаа. Өвөө ирээд Шшон- гийн модыг харснаа ца» ” рай нь үл мэдэг хувьс- хийн өөр болсноо: . юмуу, биднээс буруугаа хүлээж, уучлал туйсан бол маш их баярлах бай- сан. Бид тэр хоёрт ямар ч гэм хийгээгүй. Ха- рин ч хоол. ундыг нь болголцож, бас телеви» " БУШУйшРЫ ЖОРОО МОРЬ Шог хошин зохиолын алтан сангаас гэхээс өөр тайлбар гар» гаж чадсангүй, Тэгэхэд Шугар хэлэв. «Зүгээр морь бол баруун талын урд хөл, зүүн талын хойд хөлийг нэг зэрэг урагш гишгэж, "ан жуулж буй цахилгаа- наар хамгийн чухал хэ- рэгцээт юмаа хийдэг. Гэтэл тэд бүх биеийг минь зүлдчиж орхилоо гэж үзүүрт төмөрт сэг- чүүлсэн модыг өгүүл9- хад хажуугийнх нь нэг мод: -- Намайг бас.. гээд нулимс улиагаснаа х- "Миний ЛОнХЫГ Ха- галсан, золтой л цахил» гааны утас сугарч унал» нь зүүн урд хөл, баруун талын хойд хөлийг зэрэг урагш гишгэдэг юм, Зүгээр морь ингэж өрөөлдөж гишгэж явдаг юм. Жороо морь бол. ба- руу! талын урд хойд хоёр хөлийг хамт өргөж урагш гишгээд дараа нь зүүн талын хойд урд хоёр хөлийг зэрэг ор- гож урагш гишгэнэ. Хоо- сон өнгөөр гайхуулахын оронд юмпы учрыг мэ- дэж гайхуулбал их сай- хан байдаг юм» гэв. Үүнээс хойш. Өлзий дэмий ханхалзахаа 0о- лнод юмпы учрыг мэдэ- хийг дандаа болжээ. оролддог 1948 он. : гаад шидэж утаснуудыг хооронд нь нийлүүлж бараг л шатаачих дөхсөн хэмээн өөр нэгэн мод гомдол мэдүүлэв. Өвөө маань энэ бүх- нийг ихэд хичээнгүйлэн сонсож байгаад: -- Та иарын гомдлыг сонслоо. Манай гудамж- ны хүүхдүүд хамгаалах болно. Сүйтгэгч хүүхэд тийм ч их биш, харин хамгаалагч | шударга, сайхан сэтгэлтэй пионе- рүүд олон байдаг юм хЭ- мээн өгүүллээ. Сарын дараа утасны модод танигдахын арга- гүй өөр болсон байв. Учир нь гэвэл тэр. Гу- дамжны болоод бусад хүүхдүүд нэгдэн ,шон- гийн модыг хамгаалж өвөөгийн хариуцсан хэ- ЧИГЭЭР ДАА гэрт «Эвдлэгчид» ҮГҮЙ ?ол Дэмчиг гэгч 2 болжээ. хэд төмөр утасны | Н. ДАВААНЯМ үзүүрт чулуу уяж бай- | Өсвөрийн сурвалжлагч П ШОГ ШҮЛГҮҮД инээд БИШ -- Хэдэн тив байдаг билээ тэж Хичээлийн багш асуув -- Хоёр гэж -- Хорлоо хариулав, Хойно суусан хүүхдүүд Хоорондоо Зэрэг инээлдэв Алдаагаа ухаарсан Хорлоо -- Арав гэчихэв Ангиараа бас Шоолон инээлдэв Буруу хэлсэнд чинь Хорлоо! Бултаараа баярласан 2 биш, 1ШИоолсон юм шүү. Бусдын өмнө худлаа хэлэх Л Инээд биш, «Ханиад» байдаг шүү. ХАРАМЧ БААЯА Харамч Бааяа гэж тэр жаалыг Хавийн нь хүүхдүүд хочилсон юм Нээрээч ер нь энэ Бааяа Нэрэндээ туп тохирсон юм. Хажуугийн нь хүүхдийн үзагний бэх Харсаар байтал дуусахад Халаасан дахь илүү үзгээ “Харамлаад тэр өгдөггүй ., юм. Дэргэдэх хүүхэд шугамы нь гуйхад Дэмий, дэмий хугалчихана гээд Зөвхөн өөрөө хэрэглэчихээд Цүнхэндээ буцаагаад хийчихдэг юм. ХАМХУУЛ Баруунаас салхи үлээв Баахан хамхуул Туулай шиг дэгдэн Туугдан одов. Зүүлээс салхи үлээв Зөндөө хамхуул Алаг даахай шиг дэгдэн Алслан одов. Хөвсрөгдөн үлээх тэр Хөх салхи Хөлгөмсөг зарим шиг Хөндий «Хөөрөг». Үндэсгүй хамхуул Үлээсэн зүг, Үсрэмтхий нөхөр Өвсөн хамхуул. БЭЛНИЙГ, ХАЙНА Дамбаа хүү Даалгавраа хийхгүй Дамчаа найзаасаа. Дандаа хуулна Бичгийн ажил хийхэд Бичээд өгөхийг гуйна. Дэвтрээ харах гэнэ Дэргэдэх рүүгээ өнгийнӨ Дамбаа ингэж "Ичих ч үгүй «Будаа» хайна. Амаа ангайсан Ангайхай шиг Бэлнийг харна. Г, ЖАМЬЯНДОРЖ (Ховд) ШОГ ӨГҮҮЛЛЭГ Манай анти өнөөдөр таван цагийн хичээлтэй, Эхний хичээл үйлчлэх хөдөлмөрийн хичээл, дараагийн хичээл математик. Би үйлчлэх ,Х9- дөлмөрийн хичээлийг оёж хатгаж чадна гээд Л хайхардаггүй байв. Өнөөдөр үйлчлэх хөдөлмө- рийн хичээл дээр гишүүнээр компот хийх тухай зааж байв. Нэг мэдэхэд багш миний хажууд хүрч ирээд нэлээд зүйлийг асуув. Би гуру ч байсан дүүрчтэж бодоод л яриад байсан. Багш намайг «суу, 5» гэж хэлсэнд би их баярлав. Энэ нь хичээлийн шинэ жил эхэл- сээр үйлчлэх хөдөлмөрийн хичээл дээр авч бай- гаа анхны онц юм. Хонх дуугарлаа. Манай ав- гийнхан математикийн кабинет рүү явлаа. Хи чээл эхэллээ. Математикийн хичээл дээр «гї« шүүнчлэл үржүүлэх хуулийн тухай» зааж бай» лаа, Энэ үед үйлчлэх хөдөлмөрийн багш орж ирэв. Нэг мэдсэп багш надаас гишгүүнчлэн үр- жүүлэх хуульяаж батлагдах вэ? гэж асуусныг би: гишүүнээр компотыг яаж хийдэг вэ? гэж асууж байна гэж бодоод «Хоёр литр усанд хагас аяга элсэн чихэр хийтээд гишүүнээ хэр- чиж хийнэ» гэж дуржигнуулав. Манай ёнгийн Нэргүй: --Чи мөн яриваа гээд тастас хөхрөөд бай» хаар нь би ч мөчөөгөө өгсөнгүй, чамайг л бо доход ярьсан гэчихээд суудалдаа суучихав Ма» тематикийн фагш гайхсан байртай: 3 --Ахнад ярь! гэв, Би ч нөгөөхөө ярьчихав. Багш намайг салхинд гараад ир гэлээ. Салхинд гарчихаад ирсэнд багш суу гэдэг байна. Багш миний сурлагын хүснэгтэд «2» гэсэн дүн тавь» сан байв. Суудалдаа суугаад самбар руу хар- санд твэхойгоор «Гишүүнчлэн үржүүлэх хууль» гэж бичсэн байв. Түүнийг уншаад бїг ёстой зүүж явсан улаан бүч шигээ улаан болчихов. ос? : 1 Т. ДОРЖПАГАМ Мөрөн хот. НАРГИАНТАЙ ЗУРАГ. жишээгээр Ц. БАЙДЫ зурав жа ” БЛо , ! “ца 27 22 Ч 5 ин өв, 4 эм “ч " Ө"бд ут, «Л» дүн АХ ДҮҮ ХОЁР Ах дүү хоёр нэг ан- гид сурдаг юмсанжээ. Ах нь Болдбат, дүү нь Болдбаатар, Ах вь «Онц», дүү нь «дунд» суралцава. Сандаг багш сурагч- дынхаа дунд «амьтны тухай» зохион бичлэ- тийн уралдаан зарлаж дүгнэхэд, Болдбат, Болд- баатар нарын муурын тухай зохиосон «Миний муужгай» зохион бич- лэг бусдаасаа сайн болж, шалгарчээ. Ах дүү хоёрын зохион бич- | ХҮҮХДИЙН | | " ХОШИН | ЯРИА 1 Бадам гурилтай хоол хийгээд 8 настай Дүү Оюунд аягалж өгөхөд Оюун: --Би махыг ньидаэх- Түй хоолыг нь идзэ тэв, Тэгээл Бадам: -- Чи өөрөө мэд гэ- хэд Оюун гурилыг түүн идэж гарчээ. . « . Долорын дүү сур, гууль болж тоглох дур» т4й. Билэгмаа 3 нас- тай. Нэг өдөр эгчийгээ хичээлээ уншиж байхад охии ирээд: -» Надад харанда3 ӨГӨӨЧ гэв. Долгор: А--05415. Индекс-14140 лэгийн сэдэв, агуулга тун төстэй болсо! учир хэнийг нь тэргүүн (44- ранд оруулахад сурагч: дын дунд бяцхан мар- гаан үүсч гэнэ, Болдбатад багш нь чиний зохион бичлэг ахынхтай чинь тунадил- хан болжээ гэхэд: -- Тэгэлгүй яахав. Ах бид хоёр нэг л муу- рын тухай бичсэн юм чинь гэж хариулжээ. Б. ДАВГИЙХОРЛОО (Улаанбаатар) -- Хугалж болохгүй, шүү гээд өгөхөд Би. лэгмаа: -- (Одоо цаас өгөөт: би эвэртэй баавгай зу- рья гэв. 12 «. ". Аав нь хүүгээсээ: -- Хэдэн цэг Солж! байна гэхэд: -» Хорин тав гэжээ. Батын ах хотоос ир- жээ, Тэгээд, -| Чи ер нь хэд сурч байна гэхэд, Бал: -- Найм сурч байгаа: гэв, . . . Ээж нь хүүгээсээ: -- Чи өлгөж байна уу? гэхэд -| Би цатгалан л даа, Харин миний ам их л өлсөөд байнагэв. О. ОРХОНТУУЛ ! (Сэлэнгэ, Ерөө) Д, Сүхбаатарын нэрэмжит комбинатад хэвлэв, тоог: зааж тавьсан Багшийн асуултад хэн ч хариулж чадахгүй байв. Багш онц сурлагатнуудад хан- даж: ) 0 -- Та-нар яагаа вэ? Аль вэ? Болд оо! Сэ: лэнгэ ээ! ганэ, Гэвчтэд дуугүй сууцгаана, Гэ. нэт сул сурлагатан Бат гар гөргөв, Ангийнхан нь Батад: -- Сайн байна! гэж тал талаас нь магтаа- лын үг чулуудав. -- За Бат хариулая- рай! гэж багш сэтгэл догдлон хэлэн, Тэгтэд Бат: -- Багш аа! Үзэг өн- хөрөөд уначихлаа. Авч болох уу? гэх нь тэр. Анги дүүрэн инээх сонсдов. БОЛОР (Улаанбаатар) Дүү бид хоёр телени- аср үзэж суув, -Мєск- вагийн цаг 5-ын тол зааж үзэгдлээ, Тэгтэл Дүү: -- Манай ца"буруу явж “байна! тээд: 10-ын байсан иа- гийн зүүг эргүүлэч 8 дээр аваачив, Тэгснээ цонхоор харс» наа: -- Пөөх! Яанаа аа! Оройн 5 цаг гэхэд тас харанхуй, од түгчихсэн байна. Яасан сонин їом 097 гэв. Гэр дүүрэн сонсдов. Х, БАЯНЖАРГАЛ (Эрдэнэт) ннээх Алимаа дүү ньсонсч, Эгч нь ноМ уншиж суув. Заримдаа чанга дуугаар уншингаа: «Алимаа охин арав Хог рийн чихэр авлаа» гэ- тэл дүү иь, -- Миний авсан чих» рийг аль! гээд нэхэж гарав, ! гэж --, Номовд л.Ингэж гарч байна шүү дээ! -- Ямар ч гэсэн би чихрээ авна! гээд уй. лагнав, Манайхан цөм инээлд- лээ. Д., ЛОЖОО (Эрдэнэт) Түүчээ «Тогоруу» “Улсын хэвд:лийн 3 1234 6700:01114) 78. ДАШДОНДОГ Эрхлэгч .. ЯАГАА Охидыг . дээрэлхэн зодлог хөвгүүдийн ту- хай »Чихэн чинээ хүү би -бичиж байсан. Охи- “дыг дээрэлхдэг дутагд- лагс салсан хөвгүүдийн тухай захиаирэх болов уу гэж би нэлээд ха- “руулдлаа, Тэгтэл тийм «дутагдал “үргэлжилсээр Оайгаа тухай захидал ирж байна. Сүхбаатар аймгийн ,Түмэнцогтоос Б. Болормаа «Зэргэл- дээ ангийн хөвгүүд ма- най ангийн охидыг өшиг» лөх юм уу, цүнхээрээ цохих зэргээр зоддог» тэжээ, Архангайн. Эр» дэнэмандалаас М, Алх- туяа «Нэг хүүхэд (дуг тагдлаа засна гэж на даад нэрийг.ть бичсэн» гүй) хажуудаа. суусан охины угааж индүүдсэн ЗАСРАА БОЛОВ УУ, БОЛ? хормогч дээр гутлынхаа улны мөр гаргадаг» гэж бичжээ. Гэвч дээрх хоёр за- хидал хавар хичээл та- рах гэж байхад ирсэн юм шүү! Хоёр охины захидалд дурдсан дутаг- « дал шинэ хичээд эхлэ. хэд арилсан болов уу тэж Чихэн чинээ хүү би найдна. Бас нэг захидал бай» на. Түүнийг Нийслэ-. “дийн 8 дугаар сургуу» лийн Ц. Баасансүрэн прүүлжээ, Тэр захи» далдаа «Би .Чихэн чн- нээ хүүтэй уулзлаа, На- майг хамт аялая гэлээ, Би ч татгалзсангүй, За тэгээд гудамжаар явж, байтал нэг сэргэ» лэн охин чихэр худал- даж авлаа. Чихрээ ха- ны цаасыг замын х8- жуугийн зүлгэн дээр хаялаа. Чихэн чинээ хүү тол- гой сэгсэрч: ”-- “Тавхан- алхам хүрэхгүй газар хогийн сав байхад! гож хэлэв. Тэр охин Чихэн чинээ хүүг харсангүй болол- той. Тэгэхээр чь би очоод хэлтэл, юу чдуу- | тарсангүй яваад өглөө, Чихэн чинээ хүү блд хоёр хаясан цаасыг хо- гийн саванд хичгээд цаашлав, «Бамбарууш» кафены . өнцөгт мв- хөөлдөс, гарч хүмүүс дугаарлан зогсож байв, Гэтэл хоёр хүү ду- гаар дайрч, бие биеэ хөхүүлэн дэмжиж шу- дарга бусаар мөхөөлдөс | авлаа. Чихэн чинээ хүү: -- Ингэж болох уу? гээд над руу харав, -- Яаж болох. вэ? Шударга. бус байдалд би дургүй гэж хэллээ» гэж бичжээ.. 43 дугаар сур чийн -Б. Баярбат 30 налтын ажил дээр тоо хуулдаг нөхрийнхээ ту- хай бичжээ, Чихэн чинээ хүү би шударга, сахилга, дэг журамтай . явахыг хи- чээдэг. Хүүхдүүд та нар дутагдлын тухай Оичнхийн зэрэгцээ ду- тагдлаас “салж сайны замд орсон нөхдийнхөө тухай бичээрэй. Чихэн чинээ хүү чинь захидал хүлээн үлдэв, лаасандаа хийгээд боолт» | Нь инээдэмтэй. ЕЭ ЕЭ БӨӨ ВӨӨ ЦҮНХЭЭРЭЭ БАЙЛДАГЧ Ганзориг өглөө баа- хан оройтож босоод хам хум хувцаслав. Яарч сандрахдаа дутуу таг- ласан бэхээ цүнхэлж, даруй гүйн гарлааг Ан- тидаа оруут Монгөнтул- та цүнхээрээ байлдья гэх нь тэр. Тэр хоёр цүнхээрээ байлдаж гар- лаа. Байлдаад л бай- лаа. Нэг мэдсэн чинь цүнхний завсраар урс- сан бэх Ганзоригийл нүүрийг будаж орхих нь тэр. зэл эхэлж багш ч орж ирлээ. Бэ- хийн толботой нүүрээ Ганзориг хичнээн нуувч улам тодрон харагдах үнхээ- рээ байлдагч еэ еэ бөө вөө! 7үд со ркохамн д ль, ЗуЙХИЙЭГ Би хичээлээ тараад, гэртээ орохоор шатаар өгсөж явлаа, Замд нэг жаахан жаал тааралд- лаа. Түүний нуруу нам- хан тулхонх дарахг: хүрэхгүй 5 ёс: Эгч нь дараад - онь а өгөх үү? гэлээ. Заан хүү нхэд дуртай зөз- шөөрөв, Би хонхыг гур« вантаа дарлаа. Гэтэл нөгөө хүү гэнэт огло үс- рэн гүйхдээ надад: -- Одоо зугатаач! гэлээ, Би ч дэмий гай- хахдаа өөдөө яаран өгс- онгойж: (6 төл хаалга -- Ийм том охин байж айдын хаалганы хонх дарж дүр Дү ээ хүртэл «Хүний гараар могой баригч» тэр жаал ез еэ бөө вөө БОЛОР (Улаанбаатар) ОРОН БҮХНИЙ “ПРОЛЕТАРИ НАР МЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын , нэрэмжи- мАПБ-ын Төв Зөёлөлийн сонинь 4 дэх жилдээ Ө Мео64(2268) Ф! 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 7. -Ө ЛХАГВА. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН, ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! өФ ҮНЭ 10 МӨНГӨ Найрамдлын сар найз нөхєийн ванр штштвээшээж ПЁНИН, СҮХБААТАРЫН ҮР САД Бид Эрдэнэт хотын гу- дамжаар алхалж явлаа. Өмнө талд хоёр жаахан хүү явж байв. Ажиглавал сайн найзууд бололтой. Араас нь бид дуудаж: -- Та хоёр хаа хүрч явна вэ? гэвэл НЭГ НЬ: -- Колягийн сургууль руу явж байна. Тэнд най- рамдын сарын нээлттэй, Манай хоёр сургууль ше- Фийн холбоотой. Най- рамдлын сарын нээлтийг өнгөрсөн жил манай сур- гууль дээр хийсэн. Ингэж жил бүр ээлжлэн хийдэг юм. гэв. Тэр хоёр жаа- лыг эхлээд бид монгол хүүхдүүд гэж боссон юм, Тэдний адил монгол зөв- лөлтийн бяцхан анд найз нар олонтаа тааралдана. Орон сууцны шинэ хо0- рооллын тоглоомын тал- байд мөн л монгол зөв- лөлтийн хүүхдүүд хамт- ран тоглож үзэгдэнэ.Тэд- ний аав ээж ч бүтээн бай гуулалтын талбарт гар нийлүүлэн ажиллаж, нэг байшинд сайн хөршийн ёсоор аж төрж байна. Эр- дэнэт-найрамдлын хөт ар- тагүй мөн. Найрамдлын хотын хоёр найзтай ярилцан яв- саар Колягийн сургууль дээр очлоо. Тэнд монгол зөвлөлтийн хүүхдүүд жигдрэн жагсчээ. Най- рамдлын сарын нээлтэд зориулсан хүндэтгэлийн шугам жагсаал эхэлж, зөв- лөлт монголын хүүхдүүд Октябрийн сэдэвт шүлэг уншиж, дуу дуулан хөг- жилдөнө. Зөглөлтийн 19 дүгээр Бүгдээрээ ярилцаарай! Бүлгээрээ хэлэлцээрэй! ЧАНАРТАЙ СУРАГЧ ГЭЖ ХЭНИЙГ ЭЛЭХ ВЭ? гараас чанаргүй бүтээгдэхүүн гарах ёсгүй» гэ. сэн үг орон даяар сонсдож «Биднай Сүргийн бэлчээрт ч, ургацын талбайд ч, үйлдвэ- рийн цехэд Ч яал, ээж ах эгч нар чинь гагцхүү чана- байна. сургуульд зочлон ирсэн нэгдүгээр сургуулийн ино нерийн ахлах удирдагч Д. Оюунчимэгээс: Найрамдлын сараар танай хоёр сургууль ямар ажил хамтран зохиох вэ? гэхэд: Энэ жилийн пай- рамдлын сар аугаа их Октябрийн 70 жилийн ойд зорнулагдаж байна. Улаан бүчтэнүүд сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын амжилтаа Октябрьтаа өр- төн барих хөдөлгөөн өр- нүүлж байна. Бид сур- гууль хамт олноо суртал- чилсан радио нэвтрүүлэг харилцан хийнэ. Улс тө- рийн зурагт хуудасны уралдаан, хөгжилтэй га- раа спортын нөхөрсөг уулзалт, орос хэлний бая- рыг хамтран зохионо. Мон ахлах ангийнхан «Залуу- чуудын овлэл-миний хувь заяа», бага ангийн баа- тарчууд «Улаан таван хо- шууны баяр»сэдэвт ажил , хамтарч хийнэ гэж яри- лаа.Эрдэнэтэд монгол зөв лөлтийн хүүхдүүд чин сэт гэлээс найзлан нөхөрлөж, хамтран тоглож, бие бие- дээ тусалж, дуулж бү- жиглээд тэдэнд гагцхүү найрамдлын сар төдийгүй бүтэн жилийн өдөр бүхэн нь найрамдлын баяр бол- дог юм байна. Тэд Лє- нин, Сүхбаатарын үр сад Ж. ДАШДОНДОГ а Монгол Зөвлөлтийн пно- нерүүд Эрдэнэт хотын найрамдлын өндөрлөгт. Фотог Д. ПУШКИН рын төлөө тэмцэж байна. Пионер сурагчид та нар ч чанарыг эрхэмлэж, Чанархүү намайг урих боллоо. Саяхан намайг Ховд айм. гийн Булган сумын 10 жи- лийн дуид сургуулийн улаан бүчтэнүүд урьсан юм. Эхлээд биб дугаар ангийн 4БВ» бүлгийн хүүхдүүдтэй уулзлаа. Пионер М. Алтан- цэцэг: -- Чанархүүтэй нөхөрлө. хийг бид хүсч байна, Яагаад гэвэл манай ангид чанарын төлөө хөдөлгөөн өрнөж бай. на. Чанартай хүүхэд гэж хэ- нийг хэлэх вэ? гэвэл бидях. жаргалыг заана. Энхжаргал хичээл сурлага, хөдөлмөр,ур- лаг, спортын ер нь ямар ч ажилд чанартай ханддаг. Түүний пэртэй холбоотой бү- хэн цөм чанартай байдаг гэ- тэл хажуугаас В, Отгон- баяр: -- Алтайцацаг өөрөө чча. нартай хүүхэд, Тэр нь юу вэ гэвэл гагцхүү өөрөө онц сураад зогсдоггүй, нөхдийн. хөө сурлагад тусалж, хамт урагшаа нэгэн эгнээнд яза- хыг хүсдэг гэв. -- За тийм байж, тэгвэл чанаргүй хүүхэд танайд бий юу? гэвэл хэдэн охид: -- Бий! Дэвтэр, үзэггүй тэр ч байтугай цүнхгүй хи. чээлд ирдэг хөвгүүд манай ангид бий. Үзэг өгөхөөр цаас гаргаад хичээлээ бичдэг ч хүүхэд бий. Бас жижүүр хий хээс зугатдаг, охидыг ГИ- жигддэг сахилгагүй хөвгүүд ч бий! гэв, Чанархүү: -- Охид нь чанартай, хөв- гүүд нь чанаргүй болж бай. на уу? гэж асуув. --Үгүй! Чанартай сайн хөвгүүд бий, Гэтэл цөөн тоо- ны сахилгагүй хөвгүүд бас байх юм. Чанархүү: 125 Сүүлийн үед гол төлөв охид нь идэвхтэй, хөвгүүд идэвхгүй байх нь илт хараг- дах боллоо. Өнөөдөр би цио. нерийн танхимд идэвхтнүүд- тэй уулзахад ганцхан хүү, бусад нь бүгд охид байлаа гэтэл охид: ? -- Тийм э23| Хөвгүүд яа- гаад тийм байна вэ? гэж бид их ярилцдаг. Бидний бодэ. ход залхуу, сахилгагүй хоё- роос л хөвгүүд салж чадах- гүй байна, Даалгаараа хийх. гүй ирчихээд хажуу дахь нөхдөөсөө хуулдаг Онэ чинь юу вэ? газэл багшийг биш өөрийгөө л хуурч байгаа хэ- рэг. Вид «Пионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн «Сурла- тын чанар сурагчийн чанар» тэсэн сэдвээр ярилцлага хийж амжилттай суралцах, нийг. шийн идэвх сайтай байх,хө- дөлмөрийг чанартай хийх зэ- тэг нь хүүхэд бүхнээс оө. төөс нь шалтгаалж, ьцсийн эцэст сурагчийн ёс суртахуу- шы үзүүлэлт хүний чанарын асуудал гэж үзлээ. Чанархүү анги ангид орж хүүхдүүд хичээл эхлэснээс хойш ямар дүн авч.буйг со- Фирхон явав. 6 дугаар ангийн вГ» бүлгийн Б. Бат-эрдэнэ: -- Би 8 дүн авлаа. Тавд “ль онц ,гуравт нь сайн аваад байна. Одоо шамдахгүй бол тэгдүгээр улирлын дүн га. Урах дөхлөө гэж ярив, “Энэчлэн Т-гийн «Вь ан- гийн Х. Баянжаргал 9 дүн авснаас зургаад нь онц, гу. равт нь сайн, 5-ын 4А» ан- гийн С. Должинсүрэн 12 дүн авснаас наймд нь онц, дө. ровт нь сайн, Б, Бадрахгэрэл Т сайн, 1 дунд аваад бай- гаагаа ярьж, дүгнэлт хийн нэгдүгээр улиралд чанарын ахиц гаргахаа илэрхийлж байлаа. 9 дүгээр ангийн Н. Өлзий- сайхан: -- Би 1085.онд 10 дугаар ангиа алтан медальтай төгс. сөн Т. Түсшээ эгчийг чанар- тай хүүхэд гэж бахархан дууриадаг, Одоо Новосибирск хотод тооцоолон бодох маши- ны мэргэжлээр суралцаж байна, Миний болоход өөртөө сайн сайхан чанарыг хуримт- луулж, чадсан хүүхэд л ам- жилтад хүрч байх шиг са- нагдана. Түвшээ эгч бол хү- нийг хүндэлдэг, даруу, тусч, аливаа ажилд өөрөө үлгэр Д. СҮХБААТАРЫН “НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛД Д. Сүхбаатарын нэрэш- жит МПЦБ-ын Төв Зөвлө- лийн ХУ! бүгд хурал 1987 оны аравдугаар са- рын 21-нд Улаанбаатар хотноо хуралдаж «Өсвөр үеийнхэнд ёс суртахууны юнлдэг чанар өвлүүлэн, эзэмшүүлэхэд пинонерийн байгууллагын үүрэг 30- (рилтын тухай» асуудал | хэлэлцэнэ. ! УЛААН “"БҮЧТЭНИЙ ЗОЧИД Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МШМИПБ-ын Төв Зөвлөлийн урил- каар Ардчилсан Германы Эрнест ЛТельманы нэрэмжит пионерийн байгууллагын орлогч дарга Ханс КОрген Барт тэргүүтэй төлөө- эЭлөгчид манай оронд айлчилсан билээ, Саяхан Г. Димцтровоын нэ- рэмжит «Септемврийче» пио- мерийн байгууллагын секторын өрхлэгч Цветанка Георгиева тгэргүүтэй төлөөлөгчид айл- чилж, пионерийн ажилтан,багш юурган хүмүүжүүлэгчидтэй уул- вав. “Пионерийн байгууллагаас вохиож байгаа ажилтай танил- цан харилцан туршлага солилц- сон нь хоёр орны пионерийн байгууллагын хамтын ажилла- тааг хөгжүүлэхэд чухал ач хол- богдолтой болов. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ дууриал үзүүлж чаддаг су- рагч байсан. Сайн чанарыг өөртөө шин- гээвэл амжилттай сурч чад- на гэв. Чанархүү Өлзийсай- ханы хэлснийг дэмжээд 8-ын «4Вь ангид орлоо, ПионерН., Нарангэрэл, Чанархүүд: -а Зорилготой хүүхэд бү- хэн амжилт гаргадаг. Гэтэл зорилгогүй хүүхэд бас байх юм. Тэд эхний цагийн хи- чээлд суугаад сүүлийнхийг тасалдаг. Пионерийн ажилд |рролцдоггүй. Өөрийн сурах зорилгоо хатуу ойлгож, ирээ- дүйдээ итгэлтэй яваа су- рагчл чанартай байж чадна тэж хэллээ. Чанархүү сонссон дуулсан бүхнээ сургуулийн захирал Ж. Жадамбаад танилцуулав. Жадамба захирал: -- Чанархүү чамд баярла. лаа. Бид чанарын асуудлыг нийт сурагчдаар хэлэл- цүүлж, сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын дээд амжил- чаа Октябрийн 10 жилийн юйд рапортлана! гэв, ,» сонины зэвлөлөөс: Нїанартай сурагч гэж хэнийг Үхэлэх вэ? Чи юу гэж бодож байна? Энэ талаар та бүхэн їамар ажил зохиож, ямар ахиц, өөрчлөлт гаргаж байна. вэ? Тэр тухайгаа «Чапгрхүүл» үгнчээрэй! 21 ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ЯяАХХЯХХАХЯ ЖХХААХХХАЯ ЯХХАХХХХХАХХАХ 4ПИОНЕРСКАЯ ПРАВДА» МАНАЙ СОНИНЫ ЗАХИАЛ ГААР ЄР ВСЛГ 58 Ев БЭЁЬ К. КОРОЛЬ Манай оронд пионерийн байгууллага үүсээд бүтэн ха- гас жил болж байлаа, 1923 оны намар Германы пролетариудын хувьсгалт тэмцэл ялагдал хүлээвгэсэн түгшүүртэй мэдээ дэлхий да- хинаар цуурайтав. Зөвлөлтийн коммунистууд германы ажилчидтай эв са- нааны нэгдэлтэй байгаагаа бүрэн мэдэгдсэн Силээ. «Германы анги нэгт ах дүүс та нартай бид хамт!» гэ: Коммунист залуучуудын эвлэл тунхагласан юм. Пионерүүд энэ үйл явдлын гадна байж болох уу? Проле- тэрийн интернационаанзм, хувьсгалын ленинч хууль энэ Сүхэн бол пионерийн чин эр- мэлзэл, ариун тангараг, мө- рийн хөтөлбөр байх ёстой. Намрын салхинд пионе- рийн туг дарцаг намирч, бөм- бөрийн цохилт нүргэлж эхэл- сэн юм. Германы хүүхдийн комму- нист хэсэг бүлэгт туслах нь залуу зөвлөлт орны инонё- рүүдийн анхны | улс төрийн компанит ажил байлаа. Тэртээ 1923 оны үеэс эхлэн «ӨсСсвӨ- рийн ингернационалчдын дуу хоолой эз санаа нэгтэй цуу- райтаж эхэлсэц бөгөөд жи- лээс жилд пионерүүдийн ин- тернационалч ажил үйлс хү- чээ авч байгууллагынхаа яруу алдарт түүхэнд бичиглэж ир- лээ. ЭНХ ТАЙВНЫ ДАВАЛГААН 1926 оны тавдугаар сар. «Английн ажил хаясан уур- хайчдын хүүхдүүдэд бид тус- лах ёстой! Ариун үйлсийн төлөө пионерүүд урагшаа хө-" дөлгөөн өрнөсөн юм. Саяхан Нх британийн уурхайчид ажил хаясныг энд дурсахгүй өнгөрч болохгүй. «Цнонерс- кая правда» сонинд эрхийн- хээ төлөө тэмцсэн ажилчдыг халуунаар дэмжиж, эв санаа- ны нэгдлээ илэрхийлсэн олоп мянган захидал ирсэн юм. 1927 оны хоёрдугаар сар. БХЛКЗЭ-ийн Төв Хороо, өсвөрийн пинонерүүдийн төв товчооны шийдвэрээр улаан бүчтэн багачууд пионерийн хувьсгалт, хэвлэлтэй болох гэ- сэп Хятадын пионерүүдийн хөдөлгөөшд туслах ажлыг идэвхтэй зохион байгуулсан юм. 1928 онд Америкиас пио- нер Гарри Айзманыг шоронд хорьсон тухай мэдээ ирлээ. Ихаалхүүг хүүхдийн комму- инст хөдөлгөөнд оролцсон тул америкийн засаг захиргаа засаж хүмүүжүүлэх болж гэ- нэ. «Гарри Айзманд эрх ЧӨ- лөө олго» гэж Зөвлөлтийн пионерүүд өндөр дуугаар шаардсан юм. Эв нэгдэл ялж түүнийг суллахад хүүхдүүд хичнээн их баярласан гэж санана, 1930 оны өвөл ХИ сард Москвагийн пионерүүд Гарри Айзмантай уулзсан нь ямар их дотно дулаан болс- ныг хэлэх юун. Үүнээс хойш хоёр жилийн дараа ЗХУ-д «Хөрэнгөтөн орны хүүхдийн өлсгөлөн гуйланчлалын эсрэг тэмцэгтүн!» уриа дэвшүүлсэн билээ. Пионерийн бүлгэм, бүлэг бүрт иптернацнионалч ажил хэргээ улам идэвхжүүлэх тухай шийдвэр гаргасан юм. Энх тайвны сэдэвтэй уриа лоозон, зураг плакат барьсан хүүхдүүд сургуулийнхаа үүдэнд жагсчээ. Удсангүй «Энх, танвны давалгаан» цуглаан зхлов. Багш халамжлан хү- шүүжүүлэгч, оюутан, инонер сурагчид чин сэтгэлийнхээ үгийг хэлж, дуу луулж, шүлэг уйшлаа. Өнөөдөр манай гаригийн таван тивийн, таван миллиард хүнд ганцхан энх тайван, ганцхги энэ л хэрэгтэй. төлөө знх тайвпы тэмцлийн их давалгаа газар сайгүй өр- нөж, түүнд Монголын ард түмси өсвөрийн Сүхбаатарчууд түрлэг нэмж байна. Атомын бөмбөгийн аюул гамшгийг анх амссан япсны тазар нутаг дээрээс «Энх тайвиы давалгаа» хэмээн бүх 1933 оны аравдугаар сард «Пионерская правда» сонины санаачилгаар интернационалч ажил үйлсээрээ тэргүүний бүлэг шалгаруулах болов. Өвөр Кавказын төмөр замын Хамчас өртөөний өсвөрийн ленинчүүдийн бүлэг энэ урал даанд тэргүүлж шилжин явах улаан туг авсан юм. Зөвлөлтийн пионерүүд фа- Л ёс шизмын дарлалд нухлагдсаа Испанийн хүүхэд, эмэгтэй- чүүдэд туслах мөнгө хуримт- луулж, америкийн коммунист эмэгтэй Анжела Девис, Чи- лийн коммунист намын ерөн- хий нарийн бичгийн дарга Луйс Корваланыг фашистын хорих газраас чөлөөлөхийг шаардаж байлаа. 1986 оны өсвөрийн /Ленин- чүүдэд интернационалч ажил үйлсээрээ энэ түүхийг бая- жуулсан олон хуудас бий. Парагвайн коммунист НӨ- хөр Антонио Майданыг Чө- лөөлөхийг шаардаж «Стей- ний», «Кебрачо» хэмээх Эв нэгдлийн операцид оролцсон олон арван сая хүүхдийн га- рын үсэгтэй «Парагвайн зас- гийн газар явуулсан зөвлөл- тийн пионерүүдийн эсэргүү- цэл», «Амиго--Друг» нэр- тэй эв нэгдлийн акцид гпио- нерүүд, баатарчууд, комсо- молын гишүүн, сурагчид тө- АВТО МАШИНЫ ИРЭЭДҮЙ “ХАМГИЙН: БОЛОМЖТОЙ. “СОНГОЛТ Шинэ эрин --ХХЇ зуун айсуй! Хүүхэд та нарын ухамсарт, бү- тээлч амьдрал ХХЇ зуунд өнгөр- нө. Тэр үед хүн төрөлхтний амьд- рал ахуй, хөдөлмөрийн багаж зэвсэг яаж өөрчлөгдөх вэ? Энэ тухай шинжлэх ухаан, технин- кийн хөгжсөн түүх, эрдэмтдийн туурвисан бүтээл, зөгнөлт “з0- хиолчдын бичсэн зохиолоос иш татан төсөөлж үзье! Эхлээд суудлын автомацийи4 ирээдүйн тухай ярья. Орчин үеийн суудлын аврто- дийгүй оюутан, ажилчин, хө- дөлмөр, тэмцлийн ахмад зүт- гэлтэн, янз бүрийн мэргэжил- тэй, нас насны хүмүүс оролц- сон юм. ! Чилийн эрх чөлөөний тө- лөө тэмцэгч Альваро Торо Вега, Оросио Лире нарыг Фашистын хунтын шоронгоос суллахыг шаардаж дөчин сая пионерүүд гарын үсгээ зур- Я!2 ум, зэ. 5 ти» ялт -- т--т сан юм. Энэ операцид Болгар, БНАРУ, Монгол, Чехослова- кийн пионерүүд, Польшийн харцерууд. нэгдсэн билээ. Олон улсын эв нэгдлийн хүч- тэй тулгарч эрх чөлөөний тө- лөө тэмцэгч залуусыг шоронд хорих зүрх зориг хунтад хүр- сэнгүй. «Амиго» операцийн төгсгөлд Альваро Торо Вега- гаас ЗХУ-д ирүүлсэн захид- лын хэсгийг «Пионерская правдасонин нийтэлсэн юм. Олон улсын їинонер, бага- чуудын байгууллагаас явуулж байгаа «Салют-Мир» интер- нацноналч акцын хүрээнд зөвлөлүүдийн орны пионбФ рүүд олон сайхан ажил хиож байна. 1990 он хүртэл үргэлж- лэх энэ акцийн хүрээнд энх “тайвныг хамгаалах цуглаан хийж, хүүхдийн уран бүтээ- лийн үзэсгэлэн гарах болно. Сансрын энх тайвны туршил- тын төслийн шилдэг бүтээ- зо- , шин шиг овортой, 200--300 мо- рины хүч чадалтай, 150 кмуцаг- ийн хурдтай. Ийм их хурд, хүч “чадалтай, нүсэр том автом2- шинид нэг хоёрхон хүн суугаад. заримдаа морни тэрэгцээс удаан гэлдэрч явдаг» гэжээ. Шатахуу- ныг үлэмж ихээр зарцуулж агаар орчныг бохирдуулж бай- на. Суудлын автомашины тоо ихэд олширч замд багтахгүй, та- ких газар олдохгүй болж байна. Иймээс явах цаг хугацааг ихээр хэмнэдэг хурдан, хямдхан овор ЯХХАЖЖЖ (49877 лийн уралдаан зохион /бай- гуулна, Пионерийн найрам- дал галт тэрэг европын С0- цналист орнуудаар аялах болно. Их Онтябрийн 70 жилийн ойн энэ жил «Пионерская правда» сонин олон улсын хүүхдийг хамгаалах өдөрт зориулсан дугаартаа уншигч- дынхаа хүсэлтээр Афганис- таны өнчин хүүхдүүдэд тус- лах зорилгоор «їЇоваришц» операцийг зарласан билээ. Хот, хөдөөгийн пионерийн лагерь, зуслан, ордонд үүнд “зориулж хөдөлмөрийн десант зохион байгуулаад байна. Хө- дөлмөрлөж хуримтлуулсан мөнгөөрөө хүүхдүүд дэлгүү- рээс эцэг эх, ах. эгч нарын- хаа тусламжтайгаар хичээ- лийн хэрэглэл, тоглоом, хүүхдийн гутал хувцас, пио- нерийн ёслолын хувцас, онц- лог тэмдэг шилж авч хот, район, мужийн комсомолын хороонд явуулсаар айна. Комсомолын байгууллага. түүнийг хүлээж аваад БНА АфгУ-ын хүүхэд багачуудад илгээж байна. Интерпнацноналч -пионе- рүүд бусдын зовлонг өөртөө тохиолдсон мэт мэдэрдэг юм. Газар дэлхийн аль цэг хэсэгт хууль бус, шударга биш явдал гарахад зевлөл- тийн улаан бүчтэнүүдийн зүрх сэтгэлд шударга үнэз- нийн төлвө уур хилэн бадарч уудам, эх орон даяар «Зу- салцгаая!» пионерийн уриа цуурайтдаг юм. : В. Н. Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын пионерийн байгууллага үүссэн цагаасаа эхлэн ийм л байсан Цаашид ч тийм байх болно. Орчуулсан Г. НЯМАА баатараас аймгийн ТӨВ-очиход онц төвөггүй болжээ. Аймгийл төвөөс ч шуудангийн машинд суугаад сум, сангийн аж ахуйн төвд саадгүй хүрнэ. Харин сум, сангийн аж ахуйц төвөөс суурь “-Оригадад очиход үнэхээр төвөг- тэй байдаг билээ. Тэгвэл яах вэ? Ганц хоёр хү- ний суудалтай, гадны нөлөөлөөс хамгаалсан энгийн тэвштэй 50 кмуцаг-аас нлүүгүй хурдтай, аккумлятороор ажиллах цахил- гаан хөдөлгүүртэй, 150--200 кг-аас илүүгүй жинтэй, хүний анхаарал болгоомжгүй зан байд- лыг нөхөж осолгүй жолоодох ухаалаг автомат жолоодлоготой ».ИЙм л автомашин хэрэгтэй гэж үзэж байна. Жижигхэн автомашанаар хол явахад ядаргаатай нь мэдээж. Иймд жижиг суудлын автом2- шин, ачааны автомашин, авто- : бусны цогцолбор бий болно, Хот хоорондын дардан 532- маар ачааны том чиргүүлтэй автобус 10 кмуцаг-ийн хурдтай давхина. “Автобусны тохитой зөөлөн сандад дээр зорчигчид сууна. Арын том чиргүүл дээр суудлын жижиг автомашия ачаастай. Аймгийн төв ормогц өөрийнхээ жижиг машинаар хү- рэх газраа очно Хүн тээх ажлыг жижиг авто- машин, ачаа хүн тзэврийн дири- 9»: нийтийн еихийн аян эхэлж байна. Энэ аянд | зориулсан Я унаа хүн бүхэнд жаблийн цогцолбороор ч гүйцэт- шиснер сурагчдын цуглаан дээр Энх тайвныг хамгаалах монголын хорооны гишүүн сэтгүүлч Д. Нямсүрэн, Октяб- “рийн райсны 18 дугаар дунд сургуулийн | сурагч Оюун- тү. зэрэг олон хүн үг хэллээ. Тэд ЗХУ, АНУ хоёр ойрын тусгалын пуужийгаа устгах тухай гэрээ лахаар зарчмын хувьд тохиролцсон: цөмийн дайн багасгах асуудал эхэлсэн төвүүд байгуулах Нэ-1ги З.Орлэт тэАуг согог хэ . тэж болно. тохи уу чимээ багатай, хурд хүч ихтэй... Нэг үгээр хэ- Одоо мацай улсад Улаан- лэхэд ийм сайхад унааг цаашид Ё сайжруулах оиц шаардлагагүй Ч гэмээр, Гэтэл суудлын авто- машиныг хүмүүс ихэд шүүмж- лэх болов, : Зоврлолтийн изрт эрдэмтэн суут зөгнөлт зохиолч И ,А. Еф- ремов «Адаг чуулгыц манай- цар» зохиолдоо: «..суудлын автомашин 5 м урт, 1,8 м өргөн .2товч хэлэхэд бай- -С. ИШБАЛЖИР - өөөөсөөөө ФөөөөөөөөөөөөөөсөӨөӨӨӨӨСсӨбӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ 1. 1-1:1:1-1:1:1:1:1:1:1:1:1:1:1:1:1:141:11 111 ГТТГ Го Со ГТ1Т77ЛЛ11Л1 111112 1987.Х.7 “баг Холл Ба? еоөсесеееөсгсеөетөөөөтээөеөтӨ өеөөеөетӨ Гадлуу- БАЙГАЛЬЧ АРАВДУГААР САР Модод алтран, хүйтний амьсгаа өдөр хоногоор мэдэгд- сзор байнз. Тарьж ургуулсан бүхнээ хураан авах цаг. Байгаль хамгаалах сар. Залуу байгальчид улам ч ажил ихтэй. Ургамал, ан амьтныг хайрлан хамгаалахад ЭНЭ намрын байгаль хамгаалах сарын ажил чиглэгдэж байна. Энэ сард ургацын баяр хийж, байгалийн өгөөж баял- гийг магтан дуулсан дуу ороп даяар цуурайтдаг. д Ї : ! 1! ЯЛ ЮУН ЧИМЭЭ ВЭ? Сэмжин цагаан үүлс хөх тэнгэрээд нүүдэллэн, сэрүүн салхц хааяа нэг сэвэлзэнэ. Бид | байгаль орчинтой танилцах Янги- рын зураг авах, зарим цуг- луулга хийхээр зорин гар- сан юм. Янгирт уулын бэлд ирж нэгэн хавцлыг өгсөв. Цаг гаруй яваад уулын хавцал улам нарийсаж босоо ха: нан хад, хоёр талаас ша- хаж тэнгэр тэртээ дээр нарийхан зурвасаар цэн- хэрлэн харагдаина,. Тэртээ дээр өндөр бай- цын оройд янгирын дүрс- тэй чулуу харагдана. Сайн ажиглавал хөдлөх шиг.Са- нагдлаа. Дурандтал яиги- рын хар алаг тэх сэлмэи эвэрт тэргүүнзэ өргөн зогссон нь нарны туяанд жавхлантай сайхан үзэг- дэж түүний хөшөөг босго- сон юм шиг хөдөлгөөнгүй зогсоно. Уулсын шовх оргил дээр хэдөлгөөнгүй зогсох янгир аихандаа хад чулуу мэт алсаас харагддаг юм би- лээ. Гэнэт хойлог исгэрэх сонсдов. Янгирын сүрэг шинииининийнинниаинийинннийиниининиизанинининнинииннин ИИРДТ/ 7-7. “сөу? ТЄаТ Тєв ГЄВГ СЄН Е чшицишиншинилшишинийнин Фотот Ц, ЗАНДР АЛ “шианницацмааациашианцилшшинныни Өрөө тасалгаа бүхнээ Өнгийн цэцгээр чимье. Бальзамип (Усан цэ» цэг) Бализаминийн овог. Аф- рикийн халуун бүсээс га- ралтай. Ягаан цэцэгтэй, цэцэг нь урт годойтой. Мөчроөр нь хэзсэ ч. үр- жүүлж, болдог. Бальзамин гэрэл, дулаан чийгэнд дур” тай. Навчит хөрс, Шир- гэг, элсийг 1:1:1-ийн хэм- жээтэй пнайруулиа. фукСсиЛ Хомсайны овог. Өмнөд Африкийн ха пи бүсийн ургамал юм. Улаан ягаац үзэмжтэй сайхан цэцэгтэй. Үрээр, мөчрөөр үржинэ. Ширгэг. ялзмаг, элсийг 3:2:1-ийн хэмжээтэй най- руулж тарина. А. ЧИМИДЦЭРЭН Я Р (Байгаль хамгаалагчийн тэмдэглэл) дүүлэн одлоо. Тэр шувуу янгиртай ойр байж дайс- ныг холоос харж чимээ огдөг юм байна. Япгирын туурайны резин шиг зөөлөн эгц цавчим ул тул хаданд халь- Э2 2343: гэ 4 Г75) талон агч дал өееөөсеөөгөө ӨӨ шининципснницшинийцинциниинийнаннийгй пипипипипии” ДАРХАН ЦААЗТАЙ АМЬТАН” 5 22-21» сг 6н БЭ за? “бэ са 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ЗАЛУУ БАЙГАЛЬЧ АКВАРИУМЫН Пионер С. Сандагдорж Пецилий загасыьы Си сийн өнгө нь маш олон янз, Тухайлбал. мрамор- ны пецилий, хар пецилий, улаан цецилий, шар, Но- гоон пецилий, саарал бо- лон цоохор пецилийг слек- цийн аргаар гаргажээ. Пецилий эвсэг загас тул бусад төрлийн загаснууд- тай хамт байлгаж болно. Аквариумын эм пецилийн биеийн урт нь 5 см хүрдэг бөгөөд эр нь арай. жиж- гэвтар биетэй түүний урт нь 4 см болно. Пецилий загасыг тЭ- жээж буй аквариумын усыг 20-26 градусын ДУ: лаантай байлгах нь тохи- ромжой. Хуурай хоол амьд хоолоор тэжээхэд их дуртай. 5 тардаггүй. Өндөр уулын оргил тийш янгирын |Сү- рэг хэсэг өгсөөд зогсоход түүний өнгө зүс нь Чу- луутай адил ижилдэн түү- нийг орчноос нь ялгахад бэрхтэй болов, Ямар нэг амьтан бай- галь орчиндоо зохилдойО гэдэг энэ биз. С. ЦАГААН Фотог Зохиогч ини пипиипииииииининииниипииин цигиииииншцацсцинийцицийиии! цинцнцицанааниийнинцининиийининиингинципцин. чий 77”7777712211П1111111322: сФоөөөгөөөӨөсөзөдӨгөӨсӨөөӨФӨөсӨсӨСӨ Би загас үржүүлэх дуртай. ямар загас байдаг тухай нийтэлж өгнө үү? гэж нийс- лэлийн 5 дугаар дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн сурагч С. Сандагдорж манайд бичжээ. болоц загас сонирхогчдод зориулац «Аквариумын загас» гэдэг булан нэслээ. Пецилий г, ї БО Сурагч С. Дашдэмэд зураз (Төв. Бүрэн) ЗАГАС Аквариумын ямар Пецилий загас зулзага гарган тул "түүний акварнумд валлиснер, элодея зэрэг ургамлуудыг хөрсөнд нь өтгөн шигүү суулгах Ххэ- рэгтэй. Мөн эм загасыг сайн хоолловол" зулзагаа иддэггүй юм шүү. Ц. МААЦЭЭ (ЗБТС-ын багш) амьд үрждэг ЕСӨН САРЫН ЦАС Энэ жил есдүгээр сарын 28-нд анхны цас орлоо.Хүүх дүүд ээ! Цас ямар үед ордо- тийг та нар мэдэх үү? Газрын хөрс, далай тэнги- сийн гадаргаас ууршсан чийг пгаарт дэгдэн үүл үүсгэнэ. Үүлэн дэх мөсөн талст усан Фф.услууд хүндийн жингээрээ Фазарт уках болтлоо томор- кон үед цас орво. Агаарын доод, дээд хэсэгт жигд хүйтэн 0--с доош бай- гаа нөхцөлд усны уур цар- цаж цас болдог. Орж байгаа цасыг түүний дүрс, эрчмээр нь аадар цас, аздар нойтон цас, нойтон цас, цасан туй- лаадас, цасан шуурга гэж ангилна. Агаарын хур тунадас бай- галь дэлхий хүмүүсайн амьд- ралд чухал ач холбогдолтой Улангуяа хөдөө аж ахуй,а- зар тариаланг хөгжүүлэхэд их пөлөөтэй. Хавар 1 см 3у- раан цасан бүрхүүл хайлах- даа нэг га газарт 55 тони УС бий болгоно, (Цас газрын хөрсийг хүйт- цэзс хамгаалдаг. 50 см 3у- заан цасан доорхи хөрсний семператур --3 орчим бай- баг. Ийм температурт цєсан коорхи ургамал бүрэн. хөх- рөхгүй євөлждөг байна.Хүү- Бэд бүхний (гулгас дуртай Ковөн цагаан даАсан асуй. єегєөөсеөөөөөөсөөөгөстӨөӨ ө ё с зөөөө99ө0999999 өөөөөөөөөӨ В. ОДСҮРЭН с8 ФөзөөөөөөсөөөсэӨ гогсний нь то НАСНЫ ОНД Хүүхэд та бүхний хайр- Тай зохиолч П. Хорлоосая- хан манзй редакцид хү- рэлцэн ирлээ, Манай хамт олон Н. Хорлоогийн 70 насны ойд улаан бүчтэй сонины халуун баярыг хүр- гээд уран бүтээлд нь өндөр амжилт хүсэв. П. Хорлоо гуай дөч гаруй жилийн өм- нө хэзлэгдэн гарсан манай сонины анхны дугаарыг үзээд: -- «Пионерийн үнэн» сонин миний амьдрал уран бүтээлтэй холбоотой юм. Аахны энэ дугаарыг Сэз.гэхэд би оролцсоноо Тодхон санаж байна. Тэр үед залуу ч байж дээ. Харав уу, Энэ «Хурга- чин хүү» гарчгийг! Би зурж оруулсан са- нагдаж байна. . «Пушкин» гэдэг шүлгээ анхны дугаарт нийтлүүлсэн юм. Тэр цагаас өнөө хүртэл пнонерийн сониндоо бүтээ- лээ нийтлүүлж ирлээ гэж ярив. Хүүхдийн зохиолч П,. Хорлоогийн «Адьяахүү», «Алт мөнгө хоёр», «Хар унага», «Туулайн бүжин», «Говийн хүү», «Нарны туяанд» зохиол, «Үүр цай- хын өмнө» кино, «Алтан үст охин», жүжгийг та нар сайн мэднэ. «Говийн хүү» номыг нь ЗХУ-ын «Детс- ТХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт хүүхдийн зохиолч П. ХОРЛОО ! Өшгөгийн өврийн цагаан толгой дахь Үгээгүй ядуу бор гэрийн Өрхийг татаж нар мандуулсан Үүдийг нээж гэгээ тусгасан Октябрийн социалнст их хувьсгал Ардын хүү надад юу өгөв. Ээжид гмннь үрээн боох Өлгий оёж хайрласан юм Аавд минь чөдөрлөж унах Унаа морь авчирч өгсөн юм Ахад минь эрдэм сурах Анхны номыг дэлгэж хайрласан юм. Єспэзэвс Єшэтэв-Єооучєвє ЄЛЭэсвж ЄС233снь фС-2-ав-4С-эхсэг СОНИНДОО ШИНЭ кая литература» хэвлэлийн газраас гурван удаа олон зуун мянган хувиар хэвлэн гаргажээ. П. Хорлоо уран: үгээрээ олон үеийн бяцхан уншигч- дыг хүмүүжүүлсэн түм бу- ман хүүхдийн эчнээ багш хүн. Ажил амьдралын зам нь ардын багшийн «Нарт ертөнцөд хосгүй нандин сайхан алба»-наас эхлэж, ардын хүүхдийг сургаж бо- ловсруулах үйлст оюун би» лэг, хүч чадлаа тэр зориул- сан билээ. 1987.Х.7 ИРЛЭЭ -- Та одоо ямар уран бүтээл хийж байна. Цаа- шид юу хийхээр төлөвлөж байна вэ? гэсэн бидныйи асуултад хүүхдийн нэрт зохиолч, доктор профессор Ц.. Хорлоо: -- Октябрийн аугаа их хувьсгалын 70 жилийн ойд зориулсан «Мандах нарны туяа» кино маань хийгдэж байна. Энэ кинонд их-жан- жин Д. Сүхбаатарын залуу насны амьдралаас харуулах юм. «Эрдмийн гайхамшиг» Октябрийн ач Эгчид минь эгнүүлж оёх Дээлийн торго бэлэглэж өгсөн юм. Октябрь бид хоёр чацуу Он жил иэг адилхан Билгийн улирлын арван тавдугаар жарны Тавин онд би төрсөн билээ. Аргын улирлын арван долоодугаар оны Долооны өдөр Октябрь ялсан билээ П Онгийн голын таливуун хөндий дэхь Анхны тэнхимийн хоёр гэрийн" Хаалгыг нээж сургууль : байгуулсац Хүүхдийг цуглуулж хичээл заалгасан Октябрийн соцналист нх хувьсгал Ардын хүү надад юу өгөв. Оюунд минь авьяас нэмэх Оч бадрааж ивгээсэн юм Ухаанд минь шүлэг бичих Үзэг бариулж өгсөн юм. Бодлыг минь сэхээрүүлэн / гийгүүлэх «БольшеБик нам»-ын түү- хийг хайрласан юм. Бодорлыг минь өрнөөн бадраах (Бяцхан зураглал) 5 Алтан цас дарав уу зэзлтэй навчис хийсэн уна- Юаар байна, Уиасан навчис Калхин ясаар шаргиатан Жуйларч цардмал зам дээр иглэх нь бас сонин. 4 Намрын тэр өвөрмөц аял- туу номын амтанд шимтэн Буугаа хүүд саад үл болно. ргэн дотроо хайртай дүү яв зүүрмэглэн нойрсоно. ЇҮнэндээ дүүг нь намрын шар тар. зөөлөн цэнхэр салхи, тавчсын алтан дуу бүүвэй- Шэн байна уу гэлтэй. Энх тайвны намар болж Байна, Өлгийтэй бяцхан хүүх дүүд зүүдний гайхамшигт үл- тэр хүүрнэх намрын сайхан ” шэядгуунд тавтай нойрсог. 0 5 И. ЧУЛУУН “75 А--05415 “2 Индекс-14140 гэдэг үлгэрийн жүжиг бич- лээ. Эрдэм сурахын чух, лыг үлгэрийн аргаар дүрс- лэн харуулж, бас орчин үеийн робот зэрэг шинжлэх ухаан техиикийн ололт ам- жилттай холбон бичсэн юм. Ирэх онд энэ жүжгээр Үеле кино хийх учиртай, Хүүхдүүдтэй уулзалт хийж байхад үерхэл нөхөрлөлийн сэдвээр зохиол бичихийг олонтаа хүсдэг юм. Уншигчдынхаа хүсэлтийг биелүүлэх зорилгоор «Ах дүү хоёр» гэдэг тууж би- чиж байна. Мөн саяхан Ардын боловсролын яамны сайд Б. Даваасүрэн энх тайвны сэдвээр зохиол би- чих захиалгыг гардуулж өг- сөн. Энх тайван, хүүхдийн сэдвээр тууж бичих төлөв- лөгөөтэй байна гэж ярив. -- Таны шүлэг манай сонины анхны дугаарт нийт- лэгдсэн. Өнөөдөр ч та сониндоо өөрийнхээ бүтээлээс авч ирсэн байх гэж бодож бай- на гэхэд П. Хорлоо: -- Би аугаа нх Октяб- рийн жил төрсөндөө 0ба- хархдаг юм. 4 Тэгээд Октябрийн 70 жилийн ойн жилд бичсэн «Октябрийн ач» гэдэг шүл- гээ сониндоо авчирлаа гэв. -- Их баялалаа! Таны шинэ шүлгийг бяцхан ун- шигчиддаа толилуултя! гэж бид хэллээ. Пушкиний шүлгийн гайхамшгийг бэлэглэсэн юм. Октябрь бид хоёр чацуу Он жил нэг адилхан Билгийн улирлын арван тавдугаар жарны Тавин онд би төрсон билээ. Аргын улирлын арван долдугаар оны Долоопы өдөр Октябрь ялсан билээ. 1987 он. 1. Зохиолчийн төрсөн газрын нэр. Өвөрхангай аймаг, Хайр- хандулаан сумын нутаг, 1 2. Зохиолчийн анх ор- сон сургууль. Одоогийн Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын 10 жилийн дунд сургууль. МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакнн. шаг- Д: Нацагдоржийн налт хүүхдийн зохиолч Д, Содномдоржийн «Улаан бүчний эзэн» ном пнонер сурагчид, багачуудын хү- «сэлтээр дахин хэвлэгдлээ, Хадлангийн үед гарсан түймрийг унтрааж явсан зоригт өвгөн Аюушт то- хиолдсон бэрхшээлийг ху- ваалцан түүнд тусалсан «Аравл дөнгөж өнгөрсөн байрын бов бор дугариг царайтай» (20) бяцхан пионер өвгөнийг үхлээс аварч галаас холдуулж, «Алтан дэлхийн усыг ууж Ариун салхийг нь амьсгалан явж Аугаа -сайхныг нүдээр үзэх» (20) болгосон «Улаан бүчний эзэн» юм. Д. Наваансүрэнгийн мМиний цох цагаан» нэр- тэй ном хэвлэгдлээ. Номд «Түмэн наст өвөө», «Бай- тальмаа», «Манай нут- тийн Лувсан гуай», «Ми- ний цох цагаан» «Замч- ны хүү» өгүүллэгүүд, «ТХ--ЭХ-ийн нууц», мБэрх хүрэх зам», «Сур- туулийн босгоэ, «Сүх хүү» нэртэй жүжгүүд ор- сон байна. «Түмэн наст өвөө» Өгүүллэгт «Харин Ван сэмбэрүүг л ургуулах гээд . дийлэхгүй байна. Хүн ор- хоодойг ч санаа байлаа, даанч ховор юм. Энэний маань хийх ажил болох байх» (9) гэж 70 гарсан цэцэрлэгч өвгөн ажил зүйлсээ залгамжлуулах ач охин | Байгальмаагийнхаз хонгор үсийг илэн баяр- тай инээмсэглэж байхад мМанай нутгийн Лувсан» өгүүллэгт «Манай нутгийн Лувсан гуай ардын 3за- сагт төрийп шинэ юм бүх- Нийг зөвхөн сонирхогч биш, үнэн сэтгэлээс биш- рэн, тусган хүлээн авагч түгээн сурталчлах, шинэ цагийн шинэ хүн байжээ» (36) гэдгийг хүүхдүүд таньж мэднэ. Д. ХҮҮ Бниинлииымшнн 5555 Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комби натад хэвлэв. 3 ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН!, МХЗЭ-аан Төв Хороо, Ц.Сүхбаатарын/ Өэрэмжи- МПБ-ын 4. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ф: Ме65(2269) Өө 11(0):1595 688:::):51 23) 607 НАЙРАМДЛЫН САРД шинэ мэдээ МОЛДАВЫН АНД НӨХӨД Монгол-Зөвлөлтийн най- рамдлын уламжлалт 36 дахь сарын ажлын үеэр ЗСБН Молдав улсын ололт, ам- жилтын жишээн хногдох болж байна. ажиллагаа нь Октябрийн со- циналнст хувьсгалын 70 жи- дийн ойд зорнулагджээ. Сарын ажлын үеэр «ЗСБН Молдав улсын эдийн засаг, шинжлэх ухаан, соёлын үзэс- тэлэн», молдавын уран 8у- раачдын үзэсгэлэн нээгдэж, кино наадам эхэллээ. Мөн ардын дуу бүжгийн «Флу- ераш» чуулга, эстрадын “єКентабель» хамтлагийн тог- долт болж байна. »«Мопмсомопьекал «КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА» СОНИНЫ ӨЦРҮҮД БХЛКЗЭ-ийн Төв. ХОо- рооны «Комсомольская прав- да» ухуулгын галт тэрэг ма- най оронд хүрэлцэн ирж, «Комсомольская правда» с0- нины өдрүүд эхэллээ. Зөв- лөлт нийгэмд болж байгаа өөрчлөн байгуулалт, ЗОСЦ дахь нийгмийн удирдлагын хөгжил гэх мэт олон СОНИН асуудлаар лектор, суртал нэвтрүүлэгчид ярьж, «Ком- сотольская правда» сонины сурвалжлагч сэтгүүлчидтэй манай залуучууд ШУУД ярилцлага хийлээ, Эстрад сонирхогчид «Сек» рет» (Нууц) гэдэг дөрвөл, дуу хөгжмийн «Москвички» (Москвагийн бүсгүйчүүд) хамтлагуудын тоглолт, | Н. Осиповын нэрэмжит орос ар- дын айхадемик найрал хөгж-, мийн гоцлол хөгжимчдийн тоглолтыг сонирхон үзэж байна. “шинэ нислэг С Москва - Улаанбаатарын “агаарын замд ТУ--154 он- | коц анхны нислэгээ хийв. | “Онгоцон дээр БНМАУ-ын тө- | рийн далбаа бүхий таних тэмдэг үзэглэнэ ,МИАТ ком- | панийн ТУ--154 онгоц ” Улаанбаатар -Москва- Улаан- ба олон улсыт авгаарын өв Зоёлолийн сонин, н ӨСВӨРИЙН ИРЭЭДҮЙН ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧИЙН АВСАН ФОТО БУТ: :775723 “0эь тэнвуутиртнтиглүн МАРГААШИЙН ТО МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 10 Ө Мошолын сэтүүлчдийн Ү их хурлын омно СУРВАЛЖЛАГЧ СЭТГҮҮЛЧ КАРЬЧИН. Судалбар фотог сурагч Л. ЭЛБЭГЗАЯА ӨСВӨРИЙН СУРВ. ГД БИЧ ЛУДАУАЭ) 00 БАЙНА (Сурвалжлага, “-- Манай анги эх эц- сийн хороотой хамтран «Октябрийн 70 Жилийн тойг 70 онцоор угтья» гэ- ээн уралдаан зохиож бай- їяа. Уралдаанд онц, сайн, үлунд сурдаг бүх сурагч ! хамрагдаж байгаа нь онц- үлог юм. Аав энэ ойг хө- гдөлмөрийн өндөр амжил- таар угтах гэж байгаагаа ярьсан. Тэгээд охин нь оид сурлагаар бэлэг Дай, на. Энэ бол аугаа их Ок- тябрьтаа манай гэрийнх- ний барих бэлэг юм. Аав- тай хамт ажилладаг Зөв- лөлтийн мэргэжилтний охин Сашатай би саяхан танилцсан Сашатай та- нилцсанаас хойш орос үг тогтоож эхэллээ, Би цааш- даа Октябрийн орны. хэ- лээр ярьдаг болно гэж нийслэлийн 49 дүгээр сур-: гуулийн гуравын «а» ан- гийн сурагч П. Цэц ярилаа. Энэ анги нь ба- зивгарах чимсэн рхууштай. Дундаас яр : “Энэ хан -- (Онц дүнгээр уралдааны сайнд, сайнаас онцод дэв- шиж байгаа сурагчид Ч байна. Тус ангийн сурагч Б. Батжаргал ингэж ярилаа. -- Би хоёрдугаар ан- гиа сайн дүнтэй төгссөй. Одоо онц сурах хүсэл на- майг эзэмдэх болсон гэв. -- Яагаад онц сурах хүсэлтэй болсон бэ? гэж асуухад -- Октябрийн баярыг угтаж бид ангиараа 70 онцын төлөө уралдаж бай- таа юм л даа. Тэгээд л. нэгдүгээр улиралд гарч, 70 жилийн ойд бэлэг бол- гон барина гэж лаа. . онц байхгүй. Далан онцоор ийгээ Октябрийн: хариул-” Сурагч хүнд онц сура-. хаас илүү эрхэм зорилго” угтах | БЯМБА ҮНЭ 10 МӨНГӨ ХЭН ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ БОЛОХ ВЭ? - Хүүхдүүд ээ! та нарын до- тор сэтгүүлч болох хүсэлтэй хүүхэд олон бий. Манайсо- нин тийм сурагчидтай холбоо тогтоохыг хүсч байна. Энэ зун манай сонинд өөрсдийн сонирхлоо илэрхийлсэн таван хүүхэд ажиллаж бичих, фото зураг авах дадлага эзэмшлээ, Өнгөрсөн онд олон улсын пионерийн «Найрамдал» ла- герьт зохион байгуулсан өс- вөрийн сурвалжлагчдын Се- минарт оролцсон хүүхдүүд Ч эх орны өнцөг булан бүхнээс «Өсвөрийн сэт- бичсээр байна, сурвалжлагч-ирээдүйн түүлч» эчнээ сургуульд ч олон хүүхэд бүртгүүлсэн. Одоо тэднээс бид сэтгүүл- чийн янз бүрийн төрөл зүй- лээр бичлэг, фото, зураасан зураг хүлээж байна. Гэхдээ гагцхүү сонирхолтой сайн материал ирүүлэх хэрэгтэй, Найруулал, сурвалжлага, тэмдэглэл, нийтлэл, ярилцла- га, эсээ, фото сурвалжлага, судалбар фото, гар зургийн сурвалжлага зэрэг сэтгүүл- чийн баялаг олон төрлөөр бидэнд материал ирүүлээрэй. Хамгийн сайн материал нийтлүүлж, уншигчдын танил болсон хүүхдүүдэд «Өсвө- рийн сурвалжлагч» үнэмлэх олгоно, Монголын сэтгүүлчдийн Ү их хурал угтаж, та бүхний шилдэг материалыг тогтмол нийтэлж байхаар «Өсвөрийн сурвалжлагч-ирээдүйн сэт- гүүлч» булан нзэж байна. Ирүүлэх захидал дээрэв «Өсвөрийн сурвалжлагч-ирээ- дүйн сэтгүүлч» гэсэн үгийг бичээрэй -------- ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧДАД ЗӨВЛӨМЖ МЭДЭЭ » (Шуурхай, цаг үеэ олсон, өгөөжтэй, сокнрхол татсан мэдээ бичихэд тавих шгаард- лага) Мэдээ яаж бичдэг юм бэ? «Пионерийн үнэн» сонин он гарсаар идэвхтэн бичигчдээс турван мянга шахам захидал хүлээн авлаа. Тэр захидлын тал хувь нь мэдээ байна, Тиймээс ч мэдээ бичих ту- хай та нартай ярилцах гэсэн Юм, Мэдээ олон янз байдаг, Харин өсвөрийн сурвалжлаг- чид сониндоо цаг үеийн, бо- гино, дэлгэрэнгүй гэсэн мэ- дээллийн төрлөөр дагнан би- чиж байна. Гэхдээ эдгээр мэдээ нь ИХЭНХ ТОХИОЛДОЛД сонины нийтлэлийн шаардлага хан- гахгүй байна, Яагаад? Нэгдүгээрт хугацаа хоцорч ирж байна. Хоёрдугаарт ун- шигчдад хүрэх өгөөж бага байна, Гуравдугаарт хэдэн тоо, нэрнээс өөр зүйл бичих- гүй байна. Зүй нь мэдээ мэдээллийн бусад төрлийн адил шуурхай, гол санаа нь хэдэн өгүүлбэрт багтсан, бусдад өгөөжтэй ажил хэрэг болохоор байх ёстой. Энд хоёр жишээ дурдья. Эхнийх нь зөвлөлтийн пионе- рийн төв хэвлэл «Пнонерская правда» сонинд нийтлэгдсэн юм, «6-гийн «А» ангийн тино- нер сурагчид «Цаас» опера- ци зохион байгуулж 1200 кг хаягдал цаас цуглуулжээ, 62 кг цаас нэг “мод болдог аж. Тэгвэл 6-гийн. «Аж. ангийн пионерүүд 17 мод огтлохоос аварч чадсан байна». Гэтэл манайд ирсэн мэ- дээнд, «Пионер сурагчдын дунд «Цаас» операци зохион байгуулж 602 кг хаяг дал цаас цуглуулжээ. Энэ операцид б,гийн «А», «Бэ», Т-гийн «А», «Г» ангиуд идэвхтэй оролцлоо» гэжээ, Энэ хоёр мэдээний аль нь өгөөжтэй, сонирхол татсан болж чадаж вэ? Мэдээж эхнийх нь биз дээ. Өсвөрийн сурвалжлагчид, идэвхтэн бичигчид ээ! Пионер сурагчдын амьдралаас шуур- хай, цаг үеэ олсон, өгөөж- тэй, сонирхолтой мэдээ бичи- хийн төлөө чармайцгаая. Өсвөрийн сурвалжлагчийн үзэгнээс «гологдол бүтээгдэ-| хүүн» гарах ёсгүй, ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ ЗУРЖ БАЙНА. 1 ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ЯяЯАХАХлХХХАХАЛАХ ХАХАХАХА ЛАЯАХХАХАЖЖ ЄР БСГ ба ь БЭВЬ 3 21 Шша ПИОНЕРИЙН УДИРДАГЧАЛ СОНГОЁ ! Лениний коммунист за- дуучуудын эвлэлийн Уз- бекстаны Төв Хороо, Ле- ниний нэрэмжит пионерийн байгууллагын бүгд Найрам- дах улсын Төв Зөвлөлийн мїиПинонер Востока» сонин “ “Пионерийн удирдагчаа сонгоё» гэдэг уралдааныг пионерүүдийн дунд зарла- жээ. «Хэрвээ пионерүүд өөрс- дөө удирдагчаа тойрон хү- рээлд, өөрсдөө удирдагч дээрээ очдог бол хичнээн сайхан билээ? Ппонерүүд ээ! Хэн та нарын ажлыг хөгжилтэй сонирхолтой зохион бай- туулж, чөлөөт цагаа хамт өнгөрүүлж байна тэр хү- нийг пионерийн удирдаг- чаараа сонгоорой. Удирдагч чинь юу чад- дагаа үзүүлж, та нартай хамт дуулж, бүжиглэж, тоглог! Олон хүний дундаас сонгосон удирдагч л зүрх сэтгэл, мэдлэг оюунаа та нартай хуваалцах болно. Хүүхдүүд ээ! Пионерийн удирдагчаа сонгоорой» гэж сонины газар уншигчиддаа хандан бичжээ. Та нарт энэ туршлага ямар санагдана вэ? ЮАИХНЫ « ШУЛЬС, Брянск хотын 60 дугаар дунд сургууль дээр «Им- пульс» нэртэй хүүхдийн нлуб ажиллаж эхэллээ. Энэ клуб тус хотын үйлд- вэрийн дөрвөн томоохон вэгдлийн үйлдвэрчний эв- лэлийн байгууллагын хүч хөрөнгөөр байгуулагдсанаа- раа онцлог юм. Клубийн захирлаар «Вос- ход» оёдлын үйлдвэрийн нэгдлийн ерөнхий механикч Е. П. Алехин ажиллаж байна. «Импульс» клуб Брянс- кын шинэ орон сууцны хо- рооллын хүүхдийн соёл спортын анхны томоохон төвийг түшиглэжээ, 850 гаруй охид хөвгүүд тус төвийн янз бүрийн ду. туйлан секцэд хичээллэж 7 байна. Хүүхэд бүхэн дуртай дугуйлан секцээ сонгож авч болно. 2Кишээ нь: ах- лах ангийнханд зориулсан тооцоолон бодох ба прог- раммчиллын дугуйлан бий. Бас бүжгийн чуулга, ар- дын урлагийн, авто сонир- хогчдын, пионерийн аялал жуулчлалын, усанд сэлэл- тийн зэрэг секц дугуйланд хичээллэж болно. Брянск мужийн үйлд- вэрчний өвлэлийп зөвлөл энэ (хичээлийн жилийн эцэс гэхэд, Брянск хотын бүх районд болон ийм клубийг бусад хо- туудад байгуулахаар төлөв- лөж байна. Б. ЧИМЭДБАТ ХАХЯХХЯ 3 4987,х.40 ЧАНАРХҮҮГИЙН нөхөд Сурлага, хөдөлмөр, спортдоо хэн ча- нарыг эрхэмлэдэг бол тэр Чанархүүгийн найз нөхөр. Тэдний нэг нь пионер Ж. Ганзул, Х. Цэрэнчимэд, Б. Нармандах, Н. Ганбокд, М. Давааням нар юм. Тэд хамт олноороо аймгийн хэргүүний ль болохоо), эг авсан Булган сургуу. Р ҮҮР 8 аймгийн Баян-Агт сумын дунд сургуулийн сурагчид билээ. Л. БАТСҮХ (“Үнэн» соннны Булган аймаг дахь сурвалжлагч) ХАМТ ОЛОН СУРГАН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧ Би Ховд хотын 10 жи- лийн нэгдүгээр сургуулийн 8-ын «Г» ангид сурдаг, Манай анги математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай. Бид Ховд аймгийн өнцөг булан бүрээс энэ хичээлийн жилд цугларцгаасан шинэ хамт олон юм. Саяхан бид бүлгийнхээ анхны цуглаа- ныг хийж нДдЭВХТЭН СОнН- гуультнаа сонголоо. Ангийн маань хамт олон надад ит- “гэл найдвар хүлээлгэж бүл- гийн зөвлөлийн даргаар сонгосон. Би ажлаа зохиох- Доо ангийнхаа хамт олон дээр түшиглэн тэдний со- нирхолд нийцүүлж зохиох гэж бодож байна. Манай ангийн сурагчдын 28 нь эмэгтэй, үлдсэн 14 нь эрэг- тэй. Хөвгүүдийг бүлгийн ажилд муу оролцдог гэж бараг ихэнх охидууд, 34а- ГОЛООС МӨНГӨ ОЛО ПИОНЕРИЙН САЙН ҮЙЛС -- Булган гол савнаасаа халин үерлээд татарсан үе- сэн. Охин Р. Энхжаргал эгчээ дагаж голын хөвөө дагуу түлш түүж явлаа. Энхжаргал эгчийнхээ араас үсрээд гарах гэтэл, мөр дор нь боодолтой юм шавраас цухуйж байхыг үзээд их л гайхаж: -- Эгч зэ! Нааш ирээч энд сонин юм байна гэж Энхтуяаг дуудав. Дүүгээ- «сээ зайдуу яваа Энхтуяа буцахаас төвөгшөөж -- Дэмий юм ярилгүй түргэн гатлаад ир! гэж хэ- лэв. -- Энд боодолтой их мөнгө байна гэхэд эгч нь очиж үзвэл үнэхээр тийм байв, --9 Энэ их мөнгийг яах вэ? гэж эгч лүү хоёр бие биеэсээ асуув. эгээд сур- туульд жижүүр хийж бай» сан зэждээ хэлж, улмаар мөнгөний боолтыг хөдөл» гөлгүйгээр сэргийлэхэд аваачиж өгөв. Саргийлэгч ах уул мөцгийг банкап дээр аваачаад тоолоход 3400 төгрөг байв, Тэр мөнгийг жилийн өмнө Алтай сумын ї нэгэн иргэц гээсэн байж, рим багш нар ярих юм. Энэ ч үнэн л дээ. Гэхдээ үүний гол буруутан нь охид бид нар юм шиг санагдах юм. Зарим сургуульд анги, бүлэг, салаадын дарга на- рыг багш нар л шууд сон- годог. «Хэцүү хүүхэд» гэж нэрлэгдэх зарим нэг хөвгүү- дэд тодорхой үүрэг даал- гавар өгч, сонгууль хү- лээлгээд үзвэл яасан юм бэ? Би ийм нэг жишээг мэднэ. Манай хуучин ан- гид «Б» гэж “нэг эрэгтэй хүүхэд байдаг байлаа. Нө-- хөдтэйгээ эвсэг, дотно харьцдаг учир тэр олон ч найзтай байв. Гагцхүү нх сониуч зантай, Бас тэгээд хичээлээ таслаад муур но- хойтой ноцолдож явдаг. Түүнийг гэрийнхэнтэйгээ таардаггүйг хүн бүхэн мэд- нэ. Бас хичээл тасаллаа гэж байнга зэмлүүлдэг бо- лов. Үүнээс болоод «Бэ- гийн зан ааш, эвдэрч эхэл- лээ. Найз нөхдөөсөө зожи- горч, үргэлж ганцаараа явах боллоо. Гэвч сайн нө- “Хөд нь түүнийг засаж, гэ- Сэргийлэхэд тэмдэглүүлсэн тул уг мөнгийг эзэнд нь өглөө. Сэргийлэгч ах Р.Энх- жаргалыг «Шударга үйлс- тэн» дэвтэрт бүртгэж. га- рын үсэг зуруулан 400 төг- регөөр шагнав, ї ї 2 ” 2 , ЗУРАГ ДЭЭР: Эгч дүүхоёр рийнхэнтэй нь эвлэрүүлж чадсан юм. Бид түүнийг салааны даргаар сонгож, хоёр охинд даалгаж өглөө. Уйгагүй ажиллаж, итгэл найдвар хүлээлгэсний дүнд «Б» дахин сайн сурагч боллоо. Хамт олны эвсэг нөхөр- сөг байдал сайн хүн боло- ход нөлөөлдгийг "би тэгэ- хэд л мэдсэн. Хамт олон гэдэг юунаас ч илүү сурган хүмүүжүү- лэгч. сС П. ХИШИГБАЯР ҮР ДҮНГИЙ Н» ЗААВАЛ ТООЦДОГ Миний нэрийг Баасан- дулам гэдэг. Би Мөрөн хо- тын 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн долдугаар ан- гид сурдаг. Бүлгийн зөв- лөлийн даргын сонгууль- тай. Би «Пионерийн үнэн» сониид нийтлэгдсэн «Пио- нерийн ажил сонирхолгүй Шударга. пионер Ховд аймгийн Булган сумын 10 жилийн дунд сургуулийн 8-ын «В»ангид суралцаж байна. Ц. ДАНГААСҮРЭН (Ховд. Булган) Фотог зохиогч -, | Дөрөвдүгээр 15. Пүрэвсүрэн 22 ямаа ! байх ёсгүй» гэсэн хэлэл- цүүлгийг уншаад санал, бодлоо хэлье гэж бодлоо. Пионерийн ажил бүл- гийн шионерүүдийн хам- гийн дуртай, сонирхолтой ажлын нэг байх ёстой. Үү- ний тулд яах хэрэгтэй вэ? Юуны түрүүнд тухайн бүл- гийн зөвлөлийн дарга нь шинийг эрэлхийлдэг, 3Зо- хион байгуулах авьяастай, найз нөхөдтэйгээ санал бодлоо илэн далангүй со- лилцдог сурагч байна. Бүлгийн ажил зохиохдоо «чидэвхгүйчүүдээс» санал авах, тэдэнд даалгавар өгч үр дүнгий нь заавал тооц- дог. Тэгэхлээр үр дүн нь заавал ч үгүй гарна. Манай бүлэг долоогийн өөр нэг бүлэгтэй уралдаант гэрээ байгуулж чөлөөт цагаараа байнга сонирхолтой ажил зохиодог. Ингэхдээ хоёр бүлгийн сурагчдын саналыг нь авдаг. Ннгэснээр бүл- гийн ажлын чанар дээшил- сэн. Хөвгүүд ч пиоперийн ажилд идэвхтэй сролцдог болов. ХОШЧУУЧЛАГЧ | ХҮҮХЭД ОЛОН Сургууль хөдөлмөр соё- лын чуулганаа хийв. Ма- най сургуулийн сурагчид зун, намрын өвс хадлан бэлтгэх, сүү сааль авах, тарна ногоо хураах ажилд маш сайн ажиллажээ. Аварга сурагчдын амжилт ч арвин байна. ангийн самнаж ноолуурыг нь нэг- дүгээр зэрэгт тушаав. Дол- дугаар ангийн Х. Лхагва- сүрэн зуны амралтаараа 150 хонь, 89 ямаа хариу» лахын зэрэгцээ 10 тонн хадлан бэлтгэжээ. Хөдөл- мөр амралтын зусланд ажилласан наймдугаар ан- тийн сурагч С. Мөнгөнцэ- цэг 224 литр, Л. Отгонцэ- цэг 207 литр сүү сааж нөх- 1987 Х40 “єв? СЭ? ЫГ “БЭЛ ЛЫГ ГЄВТ “ӨВТ “БВГ ӨВ “баг БН наг. Ь-н “инхэииг-н эээӨэөөч ЗӨВЛӨЛТ МОЛДАВЫНОЛОЛТ АМЖИЛТЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР ЗОХИОЖ И. ТАНИН «Бинторул» гэдэг үгийг молдав хэлнээс орчуула- хад «Ирээдүй» гэнэ. Ки- шинесв хотын хүүхдийн шинжлэх ухааны нийгэмлэ- гийг ингэж нэрлэдэг юм. Түүнийг бас шинжлэх ухааны бага академи ч гэдэг. Энэ академи дур- тай хүн болгоныг элсүүлд- гээрээ томчуудын акаде- миас ялгаатай. Ямар ч хүн тэндэхийн дөчин секцээс аль дуртайдаа орж болно. Секцүүдийг философч, ар- хитекторч, социологч, фи- зикч, математикч, инженер зэрэг нэрт эрдэмтэн, мэр- гэжилтнүүд удирдана... Ё Анхандаа гагцхүү ах- р 25с злгийнхныг академид р элсүүлдэг байсан юм. Одоо р бол бүр бага ангийн су- рагчдыг авдаг болжээ. Яа- В галд гэвэл эрдэм шинжил- « гээний ажил хийж болох 23 с-- фьж енфья хичээл мэ Ярьж сурья гэвэл их ярьж бай. Уншиж сурья гэ- вэл их уншиж бай. Бичиж сурья гэвэл их бичиж бай тэж профессор Чой. Лувсан- жав бичсэн байдаг. Энэ их 7 насны тухай томчуудын тө- сөөллийг хүүхдүүд няцаа- сан юм. Энд хийсэн гол нээлтийг авьяасгүй хүүхэд гэж Сайдаггүй гэсэн үгээр ухааны академи байгуул- даг боллоо. Саяхан Кишн- невын 25 дугаар дунд сургуульд академи нээг- дэв. Ийнхүү тус сургуу- илэрхийлж болно. лийн сурагчид нийгмийн Олон хүүхэд сүрхий болон техникийн ухаанд сүрхий өгүүлэл бичиж, СбУРалцаж, физик, НЭсЭнй шинжилгээ судалгааны ТИК, хими биологийн асуу ажил хийн, өвөрмөц сонин багаж, машин робот, ком- пьютерийн зураг төсөл зо- хножээ. Гэхдээ бага ака- демийн гол зорилго нь өнөөдрийн сурагчдыг ирээ- -дүйн эрдэмтэн болгох биш харин тэднийг шинжлэх ухааны үүднээс сэтгэдэг, арга ухаан сийлж, зохион бүтээж, уран. зөгнөж чад- даг болгох явдал юм. Одоо «Винторул» зур- гаан мянга шахам хөв- гүүд, охидыг нэгтгэж бай- на. Гэвч энэ бол сурагч- дын авьяасыг тодруулж, хөгжүүлдэг цорын ганц байгууллага биш. Молдавт шинжлэх ухаан, техник, уран бүтээлийн олон ду- гуйлан, секц, хэсэг ажил- ладаг. Тэдгээр нь пионс- рийн ордон, соёлын ордон, залуу техникчид, залуу Сайгальчдын станцын дэр- гэд байдаг юм. Сүүлийн үед сургуулиуд хүртэл өөрсдийн шинжлэх бус хэлзүйн дүрмийн талаас жинхэнэ нэр, үйл үг, тэм- дэг үг гэхчилэн бодох хэрэг- гүй. Энэ өгүүлбэрийг яаж хэрэглэх вэ? гэдгийг мэдэж авах нь чухал. Дараагийн шатанд, юуны учир танд хэн, хэзээ, яагаад юу гэж зөвлө- гөө өгөх болсон зэргийг тайл- барлах хэрэг гарна. ОСүүл- чийн шат бол ерөөсөө та- лархал илзрхийлэх утгыг бүрэн ухаарч, зөв хэрэглэж чөлөөтэй ярьж сурах үг юм. Энэхүү жишээнээс үзэхэд орос хэл сурч байгаа хүн анхны хичзэлээс эхлээд Л иймэрхүү маягаар оросоор дал судалдаг болов. Энр Бага академийн гишүүд лаж монголын зохиолчийн намтрыг ярьж сурах гэх мэт... Хүний хэлснийг сонсоод ойлгох болмогц өөрөө санаа бодлоо оросоор хэлэхийг хи- чээ. Ярьж сурах гурван дамж-. лага байдаг гэж эрдэмтэд үздэг. Эхний үед ганц өгүүл- бэрээр өөрийн санааг илэр- хийлнэ, Дараа нь тайлбарлах малгаар утга төгөлдөр ярих үе, эцэст нь өөрийн бодсон бүхнийг чөлөөтэй урсган ярих үе гэж байна. Ганц нэг өгүүлбэрээр хүн- тэй харилцахдаа эхлээд хэ- лэх санаагаа монголоор бо- Үнэн үг. Дуугүй яваад л бай- зал үнэхээр хэдчйд нь ч ярьж сурах билээ дээ. Харин юу ярих вэ? яаж ярих вэ? гэх МЭТ олон асуулт тарах биз. Хамгийн гол нь хазгай зуруу хэлчих вий хэмээн ячнх зовох хэрэггүй, Ямар түүлбэрийг ямар үед хэрхэн зэрэглэж байгааг юуны өм- ю мэдэж ав. Ярьж сура- ад эхлээд дан дан өгүүлдэр элж сурах, дараа нь түү- ээ тайлбарлан дэлгэрүүлэх, ЦЭСТ нь санасан бүхнээ өлөөтэй урсган ярих гурван амжлага бий, Та бүхний эдэх «Орос хэл хурдавчлан урах бичиг» номоос нэгэн ишээ татья. Хүний өгөөмөр С, ҮНЭН ЗӨВЛӨГӨд ЮМ уу ныг дотночилон дайлсан, лэт дурсгал, захиа, цахил- ан сүлдээ хээр, та лархал илэрхийлэх боллоо ж бодьё. Тухайлбал та бодох дасгал их хийж бай гэсэн үг. Оросоор ярьж сурахын тулд үгийн баялгаа түргэн ма элэхий хичээх хэрэг- тэй. Идэвхтэй үг, хэллэг, өгүүлбэрийг хам утгын хамт бөөн бөөнөөр цээжилбэл з0- хипо. Ийм учраас уншсан иом- ноосоо ярианд өргөн хэрэг- лэгдэх өгүүлбэрийг түүвэрлэн ямар үед, яаж хэрэглэхийг сайтар мэдэж аваад тогтмол цээжилж байхыг зөвлөе. Ер нь их юм цээжлэх тусам хү- ний ой ухаан улам тэлж бай- даг. Номонд бэлэн. байгаа харилцаа яриаг цээжилж уч- рыг сайн олсны зцэст нь бүтээлчээр өөрчлөх, уншсац сэдвээ өөрийн үгзэр товч ут- гыг ярьж сурах, магнитфонц пянзанд байгаа сэдвийг сон- сооДд дахин дахин давтан хэлж үг, Хонжикл БД ухаан- даа хоногшуулж, ярьж сурах бэлтгэл болно, Бэлэп байгаа сэдвийг агуулгыг өөрчлөн лах гэх мэт дасгал хийж бай, Тухайлбал, зов- лөлтийн нэг зохиолчийн нам- тар, орос хэлээр цээжилсэн бол ном, сурах бичгийг ашиг» дож үзээд түүнээ оросоор орчуулан хариулдаг. Энэ бол хамгийн идэвхгүй хэлбэр, Үүний оронд хүний хэлсэн юм уу, номонд бичсэн бэлэн өгүүлбэрийг тогтоож ямар үед хэлдгийг мэдэж аваад тухайн үед хэлээд бай. Жи- шээлбэл, шалгалт өгөхөөр явж байгаа хүүхдийг амжилт хүсэж хэлэхдээ: Ни пуха,нин иера гэж хэлдэг. Энэ бол амжилт хүсье гэсэн үгтэй утга дүйнэ. Гэтэл нөгөө хүй энэ үгийг сонсоод, хариу бол- тон хэлэхдээ: -- Иди ц чёрту гэж хэл- Дэг нь үгчлэн орчуулбал чөтгөр ав гэсэн юм шиг мөртлөө амжилт хүсэхийн хариуд хэлдэг ердийн хэл- лэг мөн. Харин үүнийг зөв ухааран хэрэглэж сурах нь чухал, Иймэрхүү маягаар хэзээ, хаана, хэнтэй юуны тухай хэлэхэд энэ өгүүлбэр яаж хэрэг болох вэ? гэх мэ- тээр оөрөөсөө байцаан асууж нэг Өгүүлбэрийг аль болохоор олон болгон баяжуулах жи- шээтэй бүтээлч дасгал хийх, оросоор бодох, .сэтгэхийг урьдал болгох хэрэгтэй. Доц, 3. ДАШДОРЖ 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН сургуулийг Кишиневын ул- сын их сургуулийн багш бүрийг их сургуулийн нэг нар шефлэн авсан юм..Ла4: багш, хүүхдийн өөрсдийнх зерын техник, робот тех- нь СОНГОСОН НЭГ сурагч никийн ангий х - 4 йн ангийг төхөөрөмж: тус тус удирдан ажил- ЛӨХӨД НЬ тус сургуульд Кишинев хотын телевизо- рын «Альфа» заводын мэргэжилтнүүд тусалжээ. польш, монголын Тэндхийн таваи тасаг тус луулж байна. БУЙ ЗХУ-ЫН ӨДРҮҮДЭД" ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ! Бага академийнхан Орчуулсан Ц. ШАРАР, (АПН) АПН-ын фото 99996909090908099Ө9909009908Ө0900008900980900 ЗАЛУУЧУУДЫН НАЙРАМДЛЫН АНХДУГААР “УУЛЗАЛТАД ҮДШИЙН ГЯЛААН. БУЮУ ЕЖЕ ХҮҮ (Бяцхан дурсамж) Польш, монголын за- луучуудын найрамдлын анхдугаар уулзалт болж байгаа энэ өдрүүдэд, өн: төрсөн намрын нэгэн ая- лал санаанд байн Сайн тодрон орж ирээд байв. Юу гэвэл: тэр өдрүүдэд Польшийн харцерын олон арван “байгууллага дээр очиж, олон зуун харцер хүүхдүүдтэй нүүр учирч европын төвд орших эзнэ орны өнөө, ирээдүйн ту: хай эрэгцүүлэн бодож яв: жээ. Аж үйлдвэр хамгийн нх хөгжсөн дэлхийн арван улсын тоонд ордог энэ орон чулуун нүүрс, хүрэн нүүрс, хүхэр, зэс, цайр, дицийн хүдрийн ашигт малтмалаар онцгой аж. Түүний ирээдүйн эздийн нэг нь бидэнтэй ярилцаж суугаа сэргэлэн хүү Еже байв. Тэр өөрийгөө харцер гэж бахархан өгүүлнэ. Хар: церын дүрэмт хувцсаа өмс» сөн нь сүр оруулаад, цэр: гийн дарга лугаа адил үнэхээр ч сайхан зохи- жээ. Бидний яриа түүдэг га: лын дэргэд болж байлаа. Үдшийн бүрэнхий орчныг хараахан нөмөрч амжаа- гүй ч дүрэлзэн ассан түүд: гийн шаргал гал-наран адил гэрэл гэгээ татна. Тойрон суусан хүүхдүү: дийн нүд нүүр галын гэ» рэлд улам ч өнгө жавхаа оржээ. Хүүхдүүд түүдэг галын дэргэд харцерт элсч, тан: гараг өргөдөг уламжлал- тай аж, Үнэхээр ч харцс: » гэж байгаа хүүхдүүд рын тэмдэг энгэртээ зүүлч гал вьяаны одон хүртсэн мэт баярлацгааж байлаа. Түүдгийн дэргэд харч церт элсэж байгаа нь эх орондоо хайртай, үнэнч . Шударга, ямагт сайн сайх: ныг эрмэлздэ: жинлэнэ хүн болохын баталгаа болз дог байна. , Учир утга тийм гүнз: гий тул харцерт элсэж буй хүүхдийн сэтгэл зүрч хэнд нь насан турш түү дэг гал дүрэлзэн асаж Сайдаг аваР. , Еже хүүгийн нүдцогтой гялалзаж - Би гурвал жилийн өмнө яг ийм түүдэг галын дэргэд харцер болсон. Хэч зээ ч мартахын аргагүй баярласан. Одоо насан туршдаа харцер байх бол но. Харцер байна гэдэг Нольш эх оронтойгоо хамт, байна гэсэн үг. Үүнээс илүү сайхан юу байх бич лээ хэмээн моддын орой дээгүүр өнгийн тэнгэрт гялалзах үдшийн гялаан одыг ширтэж байв. Од шиг насан туршдаа тод гялалзаж явахыг мөрөөд, сон ч байж болох юм. Польшийн тэнгэрт гялалч заж байгаа үдшийн гялаан од монгол нутгийн маань ч бас үдшийн гялаан од билээ. Хэц нэгэн монгол хүү Ёже хүүтэй нэгэн адил үдшийн гялаан од шиг гялалзаж явахыг сүрт тийнхээ дэргэдээс мерэө« дөж л Сайгаа гаа гэж тэ: тэхэд би болсеє! Ц, САНЖЖАВ. , -- 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ШЭэээСЭнэвьссэгохсл ээс эжэнсЭ-адас Энэнээс» 1987.Х.10 өөөөтөөөөтөөөрөӨөӨӨӨӨӨ Зөвлөлт МОЛДАВЫН ОЛОЛТ Амжилтын жишээн ЭЖыН, дээвӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ЗОХИОЖ БУЙ ЗХУ-ЫНӨДРҮҮДЭД 28920099099099909900960999409999009 Ф Ф Ф Өө с Єєр “Хамгаас падад хайртай -- Хайран гацуурыг УБ, ё мөртлөө хотынхон зөөчихөж| Ө.Бггххэх нахэх “эзайт Ө Эмээгийн үс яагаад цайв? Харин эргүүлж нйн эл бэлэгтэй ирлээ, 2 --Олон хүүхэдтай минь дээр биш үү О Н5 Лбойохборор х Ж.ДАШДОНДОГ огозоөоөөө - Онгож илүү цайсан юм а1! орчуулав. с о?9Фө00209 өөөӨФӨӨӨсоөссӨӨӨС хөгжмийн хичээл АПН-ын фото “Эрхлэгч Ж.ДАШДОН) 1 ї ү өвөрмөц босоо хиолч Спиридон Вангели үг гү хола тэлж ү Ятай бяцхан Гүгүцэ хэвшэ сннр шушҮЛ үг Гүгүцэ хоёр ч хөгжилдөн үст ямагт туслах гэж гилдан алга нижигнүүлэн ёс Е? : онлээ. Осгох ташиж угтлаа н Ванг эр ангийн г байтугай бү- тийн ЭЦЭГ болов уу Э- дэЭ да 2-6. Эрэ? бүтэн тосгоныг шидэт. мээр намхавтар Нуругай ВОН р мөн лс «н дороо хийж хүйт- эр босч ирэв. Түүний мал- дийн зах эт, бос сн амгаалдаг. Хүнлэг гай нь Гүгүцэгийнхтэй яр ӨЛӨН нОы Сгүнбдэлл, н сэтгэлтэй Гүгүцэ адилхан аж. С, Вангели: шинн ссЭн салатаа. сүүхдэд Үзэгхэн хайр- - Хүүхдүүд ээ! Хэ- НИЙ дүүлгуүлаад Гүгүцэ рэв суудал байвал би та өндөргүй Чубо гэдэг “хүү -- Үзэгхэн чи миний Нартай тохой нийлүүлэн төрж гараад у загүй бай- эцгийг таних уу? гэв, суумаар байна. Намайг на гэв. : яг Спиридон Вангели! Гүгүцэ баярлаж: Чамайг тэгвэл би зохиолын эцэгтэйгээ тшигчидтайгаа (Чих) туркмен хүүгийн эцэг Каюм Яртыгулак гэдэг Дипломт хүүхдийн нэрт зо- Ухаант бяцхан Гүгүцэ- авах анги байх болов уу? гэтэл дунд суудлаас хүүх- дүүд: -- Тавын «Бэ»-д авья!» Гэвч би хүүхэд та бүхнээс олон захидал авдаг. Захи» хэлэв. дал бүхэн чинь намайг хүү» “ «Гүгүцэд билет авч над дад бичиж явуулаач! Би -- Түүнээс илүү баяр хэд насанд аваачдаг! руу хэд хогшог явуулаач? тэднийд эмээтэйгээ очих хөөр, аз жаргал хүүхдийн За яахав би та нарт ганц нэгээс нь уншья л даа! Сригоре ВИЕРУ (Зөвлөлт Молдавын ЦОРГОНЫ ДУУ нэг үс босгох нь вэ? Гармал, Б. Бааст, Ө, Баас: Цагагц болж цайсан 5-7 --Хан хөвчдөө, төрөрх д Ө) жав, С. Надинд, Д. Лав: бэ ойдоо ням зэрэг монголын Ш -- Хайртай ганцхан хүүгээ -- Хангайн эзэн байна даа - зохиолчдын Өгүүллэг, гэсэн баавгай чи жууд оржээ, Уул номын Халамж, түгшүүрээс болсон юм аа! “А--05428 Инлекс--14140 (О1О1010) хүүхдийн зохнолч) ХОЁР ӨНГИЙН Хамгийн сайнаас нь цавчаад авахгүй юу? МАНАЙ ХАЯГ: 9 9 9 Ф 9 Со Ф 2) (0) Ф 1 2эөэРэзэөэөөөөөөгөөөөөӨ сөөөөРөөөөөгӨӨӨӨӨӨӨӨР 2 ООоо00о0 МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» корпус «Пионерийн ё Г2 36 - ҮЗЭГХЭ Ё малгай бэлэглэх гэсэн юм. ө 1-4 3 ч. Н ГҮГҮЦЭ ХО Р Яагаад гэвэл Гүгүцэ зуны - - » Тангрыну лиеВ, бас болгар, ЛАЙ Й “зах БАРЫН - СЧ Євнзобь- монгол, афган, оолонго- са Е БЫН “Хүүхдийн зохиолчид бүр 6 цагт ГЭ ОКТЯБРИЙН 9РИООР шЛА байнаа! гэж Гүгүцэ босдог. чи хэдэн элэв. цагт Эртхэн Үзэгхэн Гүгүцэтэй та- -- Г.Х.Андерсений нэ- ОХОн, НОМД ОН : ї сг 4 гэлээд хэ ын й рэмжит олон улсын хүндэт Я нирхай- С н юм санж, Молдав на гэж хэлээд ТЭЖ чангаар хэлэв, Т-Э. со 2 3 нихгүй хүүхэд байхгүй. їийг хөтөлж нэгэн С. Ванге: Ч -. Тэр ч байтугай Гүгүцэ нэр- ургу лхлав. Тэнд -- Баярлалаа! Даанч ЗУРАГ ДЭЭР: Спиридон Вангелн Гүгүцэтэйгээ тэй хүүхэд Ч маш олон ївол олон орны хүүхдийн тэгж болохгүй юм даа! учирсан нь. Би тараг, боовор дайлна» (Хүүхдүүд инээлдэв) «Гүгүцэгийн хаягийг на- гэсэн юм». (Инээлдэв) «Гүгүцэгийн төрсөн өдөр хэзээ болох вэ? Би зуны ТУРШЛАГА. СОЛИЛЦОВ ЗСБН Молдав улсын ололт амжилтын жишээн дээр зохиож байгаа ЗХУ-ын өдрүүдэд сролцохоор ирсэн хүүхдийн хэвлэл -«Скынтея Ленинистэ», («Ле инний оч») сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч Валерий Туря хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцийн ажилтнуудтай уулзаж, харилцан туршлага солилцлоо. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ (01010101010Т01010101о101010101с10(0(010(01010) ЦО1О101010) үнэн» сонины редакци, натад хэвлэв. дон Ва хэн таньдаг байх аа! гэтэд Гүгүцэ: боллоо. Хилийн чанадад ч Он бас олон танилтай! гэж зохиолч хүнд юу байх би- лээ дээ! дОЖ суулаа, 2) 2) 9 О Оо 2) 9 () (0) 9 Ф (ООТО10101010101010) Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн ко хүүхэд -- Чамайг хүүхэд бү- Мблдавт намайг та- гэж Үзэгхэн бо- АНД НӨХДИЙН БОГЦНООС 23 Чимэд, Л. Содномдорж, аг чимэглэл анхаарал тахгүйц сайхан болсон бай! (5 С: сс Є «Ф “онгөн цорго э- | минь гялалзана, БӨМБӨГ л ө (53 игнон гарах ус нв Ф Хонхон дуу үүсгээд: Хөх улаан өнгөтэй Э ө 1Нин, Хөөрч дүүлэх шидтэй 4 Яхин, Хөнгөн бөмбөгийг Ф 2Кин! дэлгүүрээс МОНГОЛЫН Өглөө ээж босуут Хүүхэд бидэнд авчирлаа. ө Ф Олоөө цоргыг нээнгүүт --Улаан нь минийх! гэж ”! ХҮҮХДИЙН Сургуульдаа бушуу явахыг Урьтаад би хэллээ, Эв 5 Шш уудан цангинаад: -Хөх нь тэгвэл минийх! зохиох ч гэж (3 Хө йн найз хэллээ ршийн найз хэллээ.. ө - Минийх үү, чинийх үү? МОЛДАВТ 9 мЭниН шаал лай ө Өлзий утсон хээт хаалг: 1 ноос сэрээж Минийх ч, ЯвциЛХЭ : монгол гэр, Наана гь хэвт2 2 Л ВГ. ДУУГаАРАН, “г» Манай бөмбөг дөө фф) тэмгэнээс аав нь ачаа буу. Био -э-- гана, Данх барьсан ээж Ф АВХордВан 3 гэртээ орж явна. Дүүхэлзэсэ 29 ж байсан удаагүй АЙ Ө хурдан хүлгийн нуруул - я хүү нь үзэгдэнэ. ст 2 Жан, БААВГ Өр сүрэг бэлчсэн уудам Жин уннартан тэртээгийн уу. (2) ЖЦин! -- Холоос баавгай чи цэнхэртэгэ, Ийм нэгэн 27 -“"----- хаашаа зорио вэ? 2 ХЭЭ «Кэлэреций мэл а -Х сүлд (зэх («Хурдав морьтнуул»), гэд| 5 - ЭРсиНЛЛЭХ х ын номыг энэ онд Кишине 5 7, д «Литератхра артистикэ» х: ө 20850882) т-Гацуур модоор чи яах Ф їэлийн газраас таван м со ээжээ? нь вэ? хувнар хэвлэн гаргав. М ээжээ? --Гарах шинэ жил маань Ө дав хэлнээ гарсан энэ Ф айсуй могд Д, Цэвэгмид, Л, Түл: Ё --Санчганд тань яагаад --Хаана чи сүлд мод ”! Ц. Уламбаяр, П. Хорлоо, 7 Өө бэ с с) Ф (5) Ф р Цэцэг барьсан жаахан хүүхдүүд 10 жилийн сургуу» лийн соёл хүмүүжлийн тан» хим руу яваад орчихлоо, Танхимын тайзан талд «Най- рамдал--Дружсба» гэсэн үгийг томоор бичжээ. Алгах ташилт, дуу хуур, эрдэм но- мын тухай яриа, багшийн сургаал тасардаггүй энэ тан- химд монгол-зөвлөлтийн мөнх найрамдлын үргэлжлэл бол- сон пионерүүд цугларлаа. Бүлгийн зөвлөлийн дарга М. Мөнхдэлгэр нөхдөө дамг зохион байгуулж бай- на. Хөвгүүдийн чуулга: -с- Ухаалт хүний хойч үе Тоглон наадаж байна Саруул хотын талбай дээр Бөмбөг битгий хаяарай! гээд л зориг бадрангуй дуул- лаа. Харин охидын чуулга «Бага насаа хайрлаж явна» дууг сонсогчидтойгоо харил- цан дуулж байгаа нь нэнсо- нирхолтой болов. Ангийн 1 багш Д. Гэлэгбаатар уран Ї бодлогын шоог хамгийн тү- рүүнд эзлүүлсэн юм шиг тийм их баяр хөөртэйгээр зөв- Н лөлтийн багш Т. А. Левчен- | ког урилаа. -- Танд Монгол, Зөвлөл- тийн найрамдлын сар 0бо- ТЗ МРУРАЕ Л, авсагрэ сэсэн, 68 1 /лон зөвлөлтийн багш нарын Ї баярыг тохлолдуулан пионер 1 ёсны баяр хүргэж аз жаргал хүсье гэж сурагч О. Цолмон- хүү оросоор доврохог хэлээд дурсгалын улаан бүч зүүж өгөв, Соёл хүмүүжлийн тан- хнм бяцхан гарын алга та- шилтаар бялхана, Зөвлөл- тийн зургадугаар сургуулийн 4-ийн «А» ангийн хүүхдүүд нөхөрлөл, энх тайван, түү- дэг галын тухай дуулахад “үеийн монгол нөхөд нь ха- дуунаар дэмжив. Сурагч Лу- кин Денисийн уншсан шүлэг энх тайван, найрамдлын ту» өчвХ 04Ссгаж.. ї1:Е: ХҮҮХДИЙН СЭТГҮҮЛҮҮДИЙН УНШИГЧ РЕДАКЦИЙН УУЛЗАЛТ НАРНЫ ИЛЧТЭН Ё хүүхдийн хэвлэлийн нэгд- сэн редакцийн сурвалжлах хэсэг Багануурт ирэв. Уудам Ж Э МХЗЭ-айн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын 1 Нэрэмжи- МПБ-ын Төв Зовлодийн сонины "- 22-5 ГЕ7-: хай байгаа нь уулзалтын би- лэгдэл боллоо. «Найз чамайг урьж байна» гэж орос, мон- гол хэлээр тод сайхан хэл- сэн нэгэн сурагчийн дуунаар хүүхдүүд бужигнаж эхэллээ, 4-ийц «А» нэртэй орос мон- гол хоёр апгийн үе тэнгийн анд нөхдийн гарт зурагтай ном, анхилуун цэцэг, бичгийц харандаа дурсгалын тэмдэг, ил захидал харагдана. Энэ мөчид хүүхэд бүхэн найрамд- лын намтрыг хамтран бичинс байгаа найз нартайгаа дурс- галын зүйл солилцож байна. Пионерийн ахлах “удирдагч Ц. Лхамсүрэн: -- Манай сургуулийн пио- нерүүд монгол, зөвлөлтийн найрамдлын сарын үсэр баяр -с «Залгамжлагч» сэтгүүл зэ) Үерхэл иөхөрлөлийн ту- хай бид соннрхож байна. Би талд хаяа тэлсэн шинэ хотын «Оч» багийн удирдагчаар юм бүхэн содон харагдана. ажилладаг. Октябрьчуудын х тараар бүтэж үргэл- багийн удирдагчийн туршла- жилсэн уул, өргөн дардан га нийтэлж өгөөч) Зарим ДЛЫН СА сам, өндөр өндөр орон сууц, “уурхай, ахуй үйлчилгээний барилга нэн өвөрмөц, Хотын төв цэвэр цэмцгэр, хүн ард нь соёлч боловсон, аргагүй л зөвлөлт аж төрөх ёс, зөвлөл- тийн хүни2 туршлага монгол хүмүүсийн амьдралын хэв заншил болсоор байгаа ажээ, 10 жилийн дунд сургуульд иионерийн ууган хэвлэл -- «Залгамжлагч» сэтгүүл ун- шигчид зохиолч, сэтгүүлчид- тэй уулзалт хийв, хүүхэд нөхөддөө нэр хоч өг- дөг. Тийм хүүхдийг яах вэ? Сонирхсон мэргэжлийн дагуу ТМС, техникумын хуваарь ирэхгүй бол яах вэ? гэх зэр- гээр асуулт хөвөрч, хариулт үргэлжилсээр... Сургуулийн захиргаа, бүл- гэмийн зөвлөл уулзалтад аль болохоор олон хүүхэд оролцуулах, бас иасны ял- гаатай чөлөөтэй ярилцах бо- ломжийг харж уулзалтыг ан- ги, аигиар төрөлжүүлэн хийв. аж ТЛХЫС хөөртэй байна. Бид хоёр ан- гийн уулзалтыг үүнд зориул- сан юм. Ийм уулзалт олон болно. Харилцан бие биенээ- сээ сурч хамтран ажиллах, баяр хөөртэй байхаас эхлээд уулзалт маань үр дүлтэйсо- нирхолтой болж байна гээд зөвлөлтийн пионерүүд Сс3- лааны дарга Граденко Оль- гатай уулзаарай гэсэн юм. Хүүхдүүд алга ташин. Дуул- саар л байлаа. «Хүүхэд нас” би, чи», «Нарап үүрд ман- даг» зэрэг Дууны цоглог дайчип-гавшгай хэмнэл улам тодорсоор. Ольга миний: дэр- гэд ирлээ. -»| Уулзалт ямар “болж байна даа? -- Хачин-сайхан, Монгол ХОТОД | Бага ангийнхан Л, Галман- дах багшаар «Буруу, буруу» дуугий нь заалгаж . байхад ахлах ангийнхан С. Надмид зохиолчтой амьдралыг таних тухай чин сэтгэлийн ярилц- лага хийж байв. Үдэш болсон хойно хүүхдүүд хэсэг хэсгээр зочид буудалд ирж зохиолч, сэтгүүлч ах нараа асуултаар «шүршижэ, сүүлдээ дасаад ирэхээр халуухан маргаж эхэлсэн пь олонтаа, Миний охинд хөгжимчин болох авьяас байна уу? Миний шавь иарын шүлэг, сохиой бичлэг танд ямар санагдав гэх зэргээр зарим багш, эцэг эхчүүд Ч аминчхан ярилцах нь олшров. «Пионерийн удирдагч» Оавноклилисанилзаалсалынн лт аллаа 2: 252357255 “ улам тодорно. Энэ бол най-( “зар бүрт хүүхдүүд, найрамд- 3 ----8---Ы-Ы-Ы)ЇЫ--14-1ш2-12-0 ТШ Ч охидын дуулах нь бүр ч илүү Ї Манай хоёр бүлгийн пионе- рүүд бүгдээрээ л холбоотой, | Ё 4 Уулзалтаа дуусгамааргүй Ї байна... 7 Ц Сургуулийн соёл хүмүүж- лийн танхимаас цэцэг ба ь-1 сан хүүхдүүд гарч явна. Тэд / бүгд инээмсэглэнэ. Хоёр сур-" туулийн хооронд тэд ирж, ? очсоор зам гаргана. Тэр зам 7 рамдлын зам. Багануурын их Г найрамдлын зам улам тод 7 зурайна. Эх орны маань га-Ё лын зам гаргасаар... Л.ГАЛМАНДАХ.? Багануур. 71 сэтгүүл уншигч-багш, идэвх- Ч тэн сурагчдын дугуй ширээ-7 ний ярилцлага ганц хуудас цаасгүй, уйдаж түвэгшээсэн хүнгүй бүтэн гурван цаг ҮР- 2 гэлжлэв. » -- «Пионерийн байгуулла-7 тын өөрийн уднрдлага гэж юу врэ?, Идэвхтэн сонгож? ажиллуулахад юу анхаарах вэ? Хөвгүүд яагаад иноне- рийн ажилд оролцох дургүй / байна?, Пионерийн хэвлэлийг !/ пионерийн ажилд яаж ашиг-| лах вэ? гэх зэргээр бие би- 1 еийнхээ.- тавьсан олон асуул-/ тад хэн юу бодож санал: явд- гаараа харнулав., (Зарим ун-/ шигчдын санал бодол «Пионе- рийн удирдагч» сэтгүүлд пийтлэгдэнэ) Уншигч-редагцийн уулзалт ярилцлага сургуулийн тан-|| хим, зочид буудлын өрөөнөөс хальж, ил уурхай, Хэрлэн голын хөвөө, автобусанд үр- тэлжилсээр... Сэтгэл нь хө- н) дөлсөн зохиолч, хөгжмийн (7 зохиолч, уншигч-хүүхдүүд 7! хамтран шинэ дуу Ч зохиов.! 1 «Найргийн далай цалгилсан | Нацагдоржийн путаг Ї Найрамдлын далай долгилсон Нарны илчтэй хот | Бага нуур минь, Багануур минь Цайх үүрийн хата Багануур минь, Багануур минь Ё Цацрах парны туяа...” 1 Зохиолч, сэтгүүлч, багш, пионер сурагч хэн ч гэсэн чөлөөтэй ярьж, санаа бод- лоо гарган дотор нь п| «Ам нээхэд уушиг нээгдэнэ» гэдэг болов. ) ц, тҮВШИНТЭГС Ч шинж 5 4 АНХААРААРАЙ ШУУД ЯРИЛЦЛАГД ”-- Байна уу? Байна Уу? -- «Пионерийн үнэн» сонсч байна! Сониндоо хандаж хэ- лэх үг байна Дуртайяа сонсоё! Уншнгчтайгаа ингэж шууд ярилцахыг сонин чинь ихэд хүсч байна. Уишигч та нарт ч сонин- доо чин сэтгэлээсэа хандаж хэлэх дҮал шэнэ байдаг нь мэдээж ээ! Асуух, зөвлөх, хүсэх зүйл ч байгаа нь дав. Манай сонины хуудаснаас юу нь чамд таалагдав, ирэх онд юу уншихыг хүсч байна? Та нарын сапал бидэнд үнэ- тэй. Мөн асуудал дэвшүүлсэн санал ч хэлж болно. «Пионерийн үнэн» сонины зэрэгцээ «Пионерийн удир- дагч», « тилагчь сэв гүүлийн талаар санал, сэт- гэгллээ ярьж болно. Тийм сонин сэт- гүүл чинь та нарт | олгож байна. Эрхэм уншигчид аа! 1987 оны 10 дугаар са- рын 26-ны Даваа гаригийн 14-17 цагт бид та бүхэнтэй шууд ярилцаж, асуултад чинь хариулна. 1. УТАС: 26332 «Пниовегийн үнэн» сонины эрхлэгч (хот, хөдөөгийн уншигчидтай ярид- цана) 2. УТАС: 22048. «Пионе- рийн удирдагч», «Залгамж- лагч» сэтгүүлийн нарийн бичгийн дарга (Сэтүүлийн асуудлаар хот, хөдөөгийн ун- шигчидтай ярилцана) 8. УТАС 22188. «Пионе- рийн үнэн» сонины сурвалж- лагчид (Хөдөөгийн уншиг- чидтай ярилцана) 4. УТАС: 26333. Тус со- нины сурвалжлагчид (Нийс- лэд хотын уншигчидтай ярил- цана) Уншигчид аа! Дурдсан цагт бид та бүх- пийг хүлээж байпа. зомниран рнарай! Асуугаарай! 2. ПМОНЕРИЙН ҮЭНДд ХЕ АЯ 8 88: 8 ЯХ45Х86858888ЯАА85А5А8ЯАЯЯЯ8Я88Ж 49874. 15 КГ БАЙЦАА Энэ хүү «Пионерийн десант-- ургацын талбайд, аянд идэвх- тэй оролцлоо. ( -- Тэвэрт буй байцаа хэдэн кг болж байна? гэхэд -- 15 кг! гэж Ховд аймгийн Булган сумын 10 жилийн дунд сургуулийн зургадугаар ангийн сурагч М. Ганбат хариуллаа. Фотог эс” эссгүд”: Аав: Хэрэв нэг ДЭВТ- рийн үнийг гурав гурван мөнгөөр задалж боосон лох вэ? Хүү: Тун амархан, 12: 3-4 буюу дөрвөн боодол болно. Аав: Тэгвэл арван тав- тын менгийг гурав гурван мөнгөөр... Хүү: Ойлголоо Таван боодол болно. Аав: 11 дэвтрийн үнэ хичнээн боодол болох вэ? Хүү: 11х4-44 боодол болио. Аав: Тэгвэл арван тав- тын мвигеөнөөс хэдийг ава- хад 44 боодол болох вэ? Хүү: Тэгшээр таарахгүй Арван тавтын мөнгө 8-ыг авахад 40 боодол, 9-ийг авахад 45 боодол болио. Тиймээс 11 дэвтрийн үнэ болгохын тулд 9 хэрэгтэй. Өмнөх хариутай яг инийл- лээ. Илүү гарах нэг боо- Ц, ДАНГААСҮРЭН (4 ө ё 2) Ф е е Ф / Ф е ө 2 өФ Ф е ... (4 Ү8 22 ё 5 б ө Ч Аавыгаа ажлаас ирэхэд нь. нал авахын төлөө биш. ө ё --Та намайг хэд авсан Өөртөө их мэдлэг хуримт- ө гэж бодно вэ? гэв. луулсан эсэхийг нь багш . ё харах охин хэд ав- дүгнэж байгаа хэрэг. Онц ө сан бэ дүнгийн цаана түүнтэй ө 2 -- Би арван тававсан! ҮЗЭХ МЭДЛЭГ байх ёстой. Ф зоож хэ чанартай хүүхэд ё Чанархүүд баяр :үргэе! Б.8ан шагнан, мин бол яцарч х налгамшин 5 е Чанархүү бидний дунд - МЯН НЫ ОХН : ? толгой өвдөхгүй, ,хэзээд р Ф».орх, сайн хүүхдийн үл- їй охин, гурван онц байдаг. Чанаргүй нь Үү ҮЛ- онц авсан юм уу? Баяр эм ф)тэрдуурналлыг ЄМДэнДТО- хүргэс! аяндаа ялгарна. Миний ф ф)».логхой ярьж өгч байна. п бодоход дүн мэдлэг хоёр 1) Ф чонэргүй хүүхэд байвал Жгнай 16 27 ЖЭШААр ЧАС Бодо ээн өе Ф -сүүнийгч бас бидэндилэн . Онц дүн Цаг фглынг слВн Ф. “иог АР | дүн чинь өөрөө гийн хойноос хөөцөлдсөн өФ далангүй хэлж, дутагдлаас шагнал шүү дээ! хүүхэд чанартай хүүхэд е н алгах тала? хаара? ө ь ЕЭ Т ы тӨнВӨ анхаарал -- Шагнахгүй бол би мөн үү? Энэ талаар та ф) Ф тавьж байна. Чанархүүдээ дахин онц авахгүй шүү! нар юу гэж бодож байна. фф) Ч Саарлахан Тэгээд би Цэц- Аав охин хоёр ингэж Д. ЖАВЗАНДУЛАМ. ф ё гээ охины тухай бичье. ярилцлаа, Дүн гэдэг шаг- (Сэлэнгэ. Сүхбаатархот) ф) эюсМ еөөөссөзэсөөөөөөөӨ ө авсан юм. “ХОЁРДУГААР БОДЛОГО дол нь хариулт болно. Нээрээ түрүүчийнхээс өөр юм. г Аав: Түрүүчийнхээс их ч өөр биш ээ. Хүү: Яагаад? Аав: 132-ийг 15-д өмнө хэрэглэсэн дөрвөлжин ар- гаар биш энгийн бутархай хэлбэртэй болгож бичээд хуваахад хэрагдана, өөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөө . ы СВЭ ч “ӨЕсог Э7, мжлтс ЗУРГААН МЯНГАН ЛИТР СҮҮ Би Булган аймгийн Баян-агт сумын 8 жи- лийн дунд сургуулийн наймдугаар ангид сурч байна. Амралт маань хөгжилтэй гөрлөө. Энэ зун би 10 монгол үнээ нэр дээрээ хариуцаж саасан. Нутгийнхаа алдарт саальчин МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Л. Дарьсүрэн гуайн турш- лагаар үнээгээ соргог бэлчээрт билчээж, нэмэлт тэжээл өгч тугалаа таргалуулахад анхаарсан юм. Үнээ бүрээс 500 гаруй, мянга гаруй литр сүү нэгдэлдээ тушаалаа. Бас завчилж хорин суурь хурга ялгалцлаа. Хурга ялгах их сонин ажил. Би хичээлийн бус цагаар сумын төвийн ойролцоо байдаг фермийн үнээ саадаг. Их сайхан санагддаг. Номхон тарлан үнээ сааж байхад «Үнэн» сонины манай аймаг дахь сурвалжлагч Л. Батсүх ах зургийг минь сайхан өн- нцйтдээ зургаан Пионер Х., ЦЭӨРЭНЧИМЭД (Булган, Баян-Агт) Хүү: Үр дүн нь хуваах аргаас хамаарахгүй шүү дээ. Аав: Тийм. Гэвч хоёр, аргын холбоог харахад туслах завсрын алхам ху- раагаад бичвэл харагдана. Хүү: 132 4 хйм 521577 /5Є87 05 Би мэдлээ. Аав аа! Хүртвэр нь 11 дэвтрийн үнэ 44 боодол, хувиар нь арван тавтын нэг мөнгө 5 боодол болд- гийг тус тус харуулж бай- на, Хураана гэдэг их учиртай юмаа! Өөр арга байна уу? Аав: Хэлбэрийн хувьд өор арга байна. Түүнийг үзэхийн өмнө энэ бодлого» той төсөөтэй бодлого 30- хиогдод саяын хоёр аргаа- раа бодож үз! . Хүү: Тэгье, Багачууд аа Та нар ч бас бодоорой. ЁС СУРТАХУУНЫ СЭДВЭЭР ЗРНИЙГ «СЭ С.РАХААр 252 УЭБЭРНИЙГ Єєүур! чарт (Асуудал дэвшүүлсэн өгүүлэл) --Одоогцагийн хүүхэд багачууд үнэхээр жаргаж байна. Тэдэнд сургууль бүхний хаалга нээлтгэй, эмнэлгээр үйлчлүүлэх, үз- вэр үзэх гээд л бусад бүх юм бэлэн зэлэн байтал яагаад «зовлонгийн» ту- хай яриа гарч байна вэ? Ингэж ярих нь зөв үү. буруу юу..эж маргаж байсан хэсэг хүүхэдтэй, өнгөрөгч зун зуслан дээр тааралдсан юм. 5 Гэтэл тэд «Бидэнд зов- лон байхгүй учраас зовох шаардлагагүй» гэсэн «шийдвэр» гаргаад тарц- гаасан юм. Түүнээс хойш би удтал тэр хүүхдүүдийн маргаа- ныг эргэцүүлэн бодсоны эцэст одоогийн хүүхдүү- дэд «Зохих ёсоор зовох» юм бий гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм. 5 Өнгөрөгч хавар Дунд- говь аймгийн Говь-Угтаал, Гурвансайхан сумдаар сурвалжлах ажлаар явж байхдаа цаг зуурын маш хүнд нөхцөлд ажилласан хүүхдүүдтэй уулзаж би- лээ. «Говийн өернөлт», нэгдлийн малчин | Намс- райнх 700 гаруй хонь- той. Сумынхаа дунд сур- гуулийн наймдугаар ангид сурдаг сурагч . Отгонтөгс гэрийнхэндээ тусалж-байв. Хаврын хүйтэн хавсрага- тай цасан шуурга шуур- сан зарим шөнө | Отгон- төгс арав гаруй удаа босч малаа эргэн, гарсан нялх төлийг бүртгэн авна. Хонь- чин Дүнгүүгийн Отгонзул, Баяржаргаж гэдэг хүүх- дүүдтэй уулзахад : -Шөнө мал төллөх нь их байдаг. Өвлийн шөнийн уртад олон удаа фосч хотоо эргэнэ. Өдөрт нь хургатай хонь хариулж, хотны цас арилган, өвс боож, хивэг тэжээл шигш- дэг байсан. Тэгэхэд их хүйтэн байсан ч халширч байгаагүй гэж ярьж билээ. Ажилсаг энэ хүүхдүү- дийг хараад үнэхээр хайр хүрч байлаа. Балчир бага ч малынхаа төлөө санаа зовж өвлийн жавар сөрөн шөнийн харанхуйд мал маллана гэдэг үнэхээр бахадмаар. Бид ийм Хх6- дөлмөрч | хүүхдүүдээрээ бахархаж билээ. Ингээд бодохоор, манай хүүхдүүдэд «Зовлон» бай- на. Энэ «зовлон» бол өв- дөж шаналах, өлсөж ядД- рахын зовлон биш, харин нийгмээ гэсэн энэрэнгүй сэтгэлийн «зовлон» юм. Том бага хэнд ч ийм зов- лон байх нь зүй. Гэтэл бэрийн сангийн аж ахуй- гаар сурвалжлах ажлаар явж байтал ногооны тал- байд баахан үхэр орчих- сон, Сайцаа бүрээс үмхлэн байгаатай таарав. Гэтэл түүнээс холгүй хэсэг ХҮҮ- хэд бөмбөг тоглож их хүч хөдөлмөрөөр бий болсон ногоо сүйдэж байхыг юман чинээнд бодолгүй байгааг харав. Ийм байд- лаар нийгмийн төлөө зов- доггүй хүүхэд байх юм. Тэднийг «2 Наргалтай» гэж хэлж болох уу? Хүүхдүүд та нарсайн бодоорой. Өөр нэг жишээ хэлье. Улаан- баатар хотын тохилог сай- хан байрны орцыг аваад үзье. Орцны цонх нь ха- гархай, ихэвчлэн чийдэн- гийн шилгүй, харанхуй байдаг шүү дээ. «Яагаад ийм байна вэ» тэхээр ахмад хүмүүс «Хүүхдүүд чийдэнгийн шилийг хагалчихаад байх юм» гэж хариулдаг. Ма- найх гэрийн хороололд байдаг. Хамар хашаанд маань гавьяаныхаа амрал- танд гарсан хоёр хөгшин... амьдардаг юм. Тэд шөнийн харанхуйд гарч, ороход амар гээд хашааныхаа хаалганы дээр чийдэн байрлуулжээ. Тэгтэл, хэд хоноод л шилээ солино. «Яагаад ийм амархан чийдэнгийнхээ шилийг С0- лиод байна даа» гэхэд «Гудамжаар явсан хүүх- дүүд чулуу шидэж хагал- чихаад байх юм» гэдэг. Үнэхээр ч хэсэг хүүхэд «Мэргэнээ» шалгаруулан чулуу шидэж байгаад, чийдэнгийнх нь шилийг хагалчихаад «Ура» хаш- гиралдан шпижигнэтэл зу- гатаж -байгааг би харлаа. Харамсалтай нь тэднийг барих гэж хөөгөөд гүйцэл- гүй алдчихсан юм. Ингэж л хүнийг, нийгмийг хохи- роож байдаг хүүхэд байгаа болохоор орцны чийдэн байхгүй, автобусны суудД- лын бүрээс уранхай, сур- гуулийн цонх хагархай, малын хашаа эвдэрхий байдаг бус уу. Иймээс хүүхэд бүр нийгмийн тө- лөө хүний төлөө байнга «санаа тавьж, элдэв муу юм гаргуулахгүйн төлөө тэмцэж байх шаардлагатай энх тайвны төлөө, эх орон, ард түмэн, найз нөхдийн- хөө сайн сайхны төлөө “ (11687 818 уулын зээ иээиэииилгэгд халээднэлээгэдггэмээг2 ШУРУУ МИНИЙ АЯЛАЛ -- Чамайг яагаад түс рүүчийнх «Ятуу, Ятуу» Ятуу намайг айлын дуудах нь үү? үгүд Хай» гэв. (Энэ боло. ! » хаваржаагаар юу? мэдье Сайз гээд хоор... гэхэд | буудалтай гэдгийг хүүх- ярилцаж дуусахыг нь -- Аа, тийм гэснээ шо нар мэднэ биз хүлээв, Санасныг бодо- бас л ичингүйрэн доош дээ. нэгэн удаа ая- ходтийм ч удаан ярилц- лан яваад маш сангүй. Ингээд нөгөөх ХёРЗаД ёстой гэж үү? Танарын сонин 3 й тааралд- адил нэртнйгээ даган -- Тэр чинь миний Дунд нэг нэгнийгээиН- | ан юм. хам юугэвэл нислээ. Түүний найз хүү амьтад, шувуудын нэ . бололтой бас нэг хүү- нэрээр нэрлэдэг, «хочич» Бо цүээ хэд: хүүхдүүд бий юу? Ин- ОО им ижынг ээ? гэж хочлоно гэдэг үнэ- ЭЭН 4, 9 ? харин түүний Гномр: шувуу и угийн сониучг гэж үү? “ЭМ” фэмг ичингүйрэн 2. 1Х3Но| зандаа хөтлөгдөн нлэн далангүй ярилцаа- й Мн ттун: рай, хүүхдүүд ээ! Шу- шалноэ! эв снын хоор ауүдэы энэн”. Ч ШНИЙ залыд дс ү бас хачин ТОВЧХОН” ЗЭВРУЛА ШЭЭЭ.... нэл ааиЙҮхэмэйн хүч ЭНэ нэ- : Та нар сонссон биз сэж байна даа. дээ? Хочлож дуудсан ч бол- гэж хэлсэнийг нь... Хүү- Н. ДАВААНЯМ хэд бүгд л хочтойбайх (Өсвөрийн сурралжлагч) ШОГ ХОШИН ЗОХИОЛЫН АЛТАН. -----тт-САНГААС -- -- 28888 дүгээр зууны Нартад болохоор | оныг бүү мэд, Харин ч уйтгартай бэл» номин нүдтэй байж, “ЭРХ Ч дургүй хүрлээ. хурц хараатай ч Ахиад үзэх сонин Ї байж, Алтан дэлхийд үгүй тул Ийм тэнэгүүдийн дунд Нар Ингэж амьдарсанд орвол үнэ) Уулын өндөрт авираадл Газар доогуур шургаж Ганцаараа амьдран жаргая» Номин тэгж бодоод » Нойтон шороонд Тал нэг өдөр ” цУладгч эв гэнэтхэн ярвайж авь орчноо толж «Байгаль дэлхийд би Хамаг Звсгэн хөндийрч Багагүй ихийг үзлээ. Хар нүхэнд хэвтсээр Над шиг бүхнийг мэдэгч Харалган сохор болжээ. «Наргиантай танхим»-ын хаалгыг тогшьё! -- Орж болох уу, Ална Тогмнд 00! Би хоосон ирсэнгүй. Эмээгийнхээ ярьдаг хошин үлгэрээс авчрав. Д. АМАРСАНАА (Улаанбаатар, 45 дугаар сур- тууль) Их баярлалаа, Амарсанаа! Эмээгийн чинь ярьсан үлгэрийг уншигчиддаа дамжуулан ярья, Хүүхдүүд ээ! Хошин үлгэр ирүүлж байвал Ална ( Тогмид чинь их баярлана. АЛИА ТОГМИД | ХӨЛӨӨ ОЛЦГООСОН НЬ. «(Хошин үлгэр) Урьд эрт цагт хоёр тэнэг хүн зэрэгцээд унтахдаа өглөө босоод хөлөө яаж ялган олох вэ? гэдэгт ихэд шаналан ярьж байв. Гэрийн эзэн: -- Тайван унтацгаа! Би өглөө гайгүй сайн ялгаад өгөм2! гэжээ. Өглөө болж гэнэ. Гэрийн эзэн эртлэн босч нойтон саваагаар унтаж, буй хоёрын. хөлийг сайн ороолгожээ. Нөгөө хоёр ч цочин сэрж хөлөө шув шувхийн татаж авч гэнэ. -- За та хоёр хөлөө ингэж ялгаж авч байгаарай! тэхэд нөгөө хоёр, : 1 -- Нээрээ сайхан срга байна. Танд баярлалаа!” гэдсэн гэдэг шүү! . Тогос шувууг хараад л Тун ч их Булан | | ЦАМЦАА УГААСАН НЬ (Шог өгүүллэг) ----------- ШУСАРРАТССТ» Намайг хичээлээс та» Давс ин? хэзээ давс хийж раад өдөр ирэхэд тэрийн угааж байсан юм бэ? гэ- Ёгт үлгэр ҮҮД дэлгээтэй байв. Гэрт вэл Нисч явсан хоёр -- Чи бид хоёр зэ- “Чдад ны Н нас -« Тийм! Давс хийж болжмор тар дор Ояц- рэг л харсан шүү дээ, | 22н ДҮҮ УНХОХТ ЮМ угаас угаадаг ЮМ ГЭЖ ХЭЭВ ЯЗГ хан хүүдийтэй юм хав. -- Намайг хэдийнээ | А8Г ТОМ онгоцныхоо тэхий том хүн шиг яалж байх дундуур ус хийчихсэн юу, цамцаа.их л шамдан угааж тэж байгааг зэрэг ха- харчихаад байхад чи раад хүчээ саан Доо- дөнгөж... -- Ви бүр гайхаж --ч шилж шууд түүний дэр». -- Төгж ярьвал наг | 8йиа. Хийсэн ЯЖИЛДАА ци тэгээд хэр их дав гэд бас нэгэн зэрэг майг хараад өөрийг чинь | ХАЛУУЦсан бололтой бонд- хийв дээ? гэвэл бууж гэнэ, яагаа бол гээд ажихад | ОР хамрынх нь үзүүр “рд бүгдийг вь хийг Хүүдий дүүрэн мэхээ- чи харин дөнгөж л үзэж | Дээр хөлс бурзайн бөнжиг- сац! гэв, рийн гурил байжээ. байх чинь билээ. нөнө. Аяганы ширээний Би шүүгээгээ онгойлтоц -- Хэн хаячихаваа? -- ба, за маргаад | УРДУУр хоолны нунтаг ца- гэвэл өчигдөр дэлгүүрээс гаан давс нэлээд асгарчээ. Түүний цамц нь хэсэг га- зар тосны толбо тогтоод халтартан нүүгээд загалт- сан байлаа. -- Миний дүү саван- даж угаахгүй бол арилах- гүй шүү дээ гэж намайг хэлбэл : -- Үгүй: Би давс хий- сэн гэлээ. Би гайхан -- яахав. Олзны юм олуу. 5 лаа гэдэг юм. /Хуваа- гэнэ. Хөрш туулай маань гаад идчихье өчигдөржин ийм уут Ч 3 оёод бүжиндээ мэхээ- -- Үгүй тэгж ярих- рийн гурил явуулна ГҮЙ. Би ихийг ньавна. гээд байсныг чи чихээ- -- Тэгвэл шударга рээ дуулж, нүдээрээха- ёс биш дээ! аа биз дээ. 5 ТЛан -а, Яагаад, шударга -- Түүнийг ч мэдэж биш Хэж! байнаа. Тэр ч бүү хэл, зо Ё гурилаа хийгээд аваад Адилхан хуваах гүй гээд байгаа УЧ: явсныг нь харсан гээч. рдас . -- Тэгээд?! Хоёр болжмор уу- -- Тэгээд үү?,олзоо ДАМ тэнгэрт нисэхээ бо- одоо яах вэ? долгүй далавчаа ху- -- Яах юу Сайхав, МИН Ммаргасаар л сууж эхэлж харснаараа би ГЭНЭ. авна. авсан ууттай давс алта байлаа. Харин цаасан уут нь түлээний хайрцаг до. тор хэвтэж байх юм. Мя» ний уур ч хүрэх шиг инээд Ч хүрэх шиг болж - Хэн чамд усанд давс хийж угаадаг гэж хэлсэн юм бэ? гээд угааж байгаа цамцыг нь авбал: -- Ээж (давс хийж угаадаг юм. Цамц өг л дөө. Би угаанаа гэж мур» 700 чиганан уурлав. Би гэ- “7, нэт учрыг нь оллоо. Мя- ний дүү ээжийг угаагч 3 нунтаг хийж юм угаахыг давс хийдэг гэж бодсон 26 байж л дээ. Ийнхүү би /Ц дүүдээ учрыг нь сайн хэлж өөрт нь үзүүлж байж сая єс- Дахиад нэгий өөч! нэг үнэмшүүлсэн юм даа. гэв. д 5 Сард Ц. АРИУНАА (Эрдэнэт) -- Мэдэхгүй байж Г. БАТАА ХҮҮХДИЙН “ШОГ ЯРИА Д. Батчимэг (Булган. Гурванбулаг) Газар зүйн хичээл дээр багш нь: -- Ямар мэргэжилд -- Уур амьсгал ямар дуртай вэ? гэхэд бяцхан байдаг вэ? гэхэд нэгэн су- хүү: рагч: у -- Би гэртээ байдаг л -- Хүнд амьсгал нь ажлаас бусад бүх мэргэ- хэрэгтэй, уур нь хэрэггүй жилд дуртай! гэж хариул- гэв. ээ. ж . (3 " Математикийн хичээл Ч. Батсуурь дээр багш: (Улаанбаатар) -- Гурвалжин гэж юу . . . вэ? гэж асуув. Сурагч: Нэгдүгээр ангид орж -- Гурван талтай. Хоёр: буй шинэ сурагчаас рмгүож нэг нь хэвтэж ||) Чи хэний хүүхэд Д, Минжүүрдорж вэ? гэж асуув. (Дундговь, Говь-угтаал (-- Би аавын хүүхэд! сум) -- Аавыг чинь хэн гэ- . . . дэг вэ? Ээж нь хүүдээ нэг алим... Аавыг аав гэдэг! ыг Т, АДЬЯАДОЛГОР Тайлбарлалтгүй. Ц. БАИДЫ -- Миний хүү юу гэж хэлэх ёстой билээ? гэтэл | (Өвөрхангай. Нарийн хүү нь: тээл сум) Бүрнээ хичээл эхлэ- хийн өмнөхөн ирэв. Тэгээд хажууд Чимгээгийн нээг самбарт самбарын өмнө очиж, Чимгээгээс хуулсан бүх- нээ бичлээ. Ми тиаиний ХҮНД 4 Хүүхдүүд хөнгөн цүнхтэй явах гэж номоо авчрахаа байсныг багш нь мэдээд: -- Маргааш бүгд су- рах бичгээ авчраарай! гэв, Хүүхдүүд | сурах бичгээ авчирлаа. Гэтэл Дорж цүнхээ тэвэрчих- сэн амьсгаадсаар орж ирлээ. -- Чи цүнхээ даах- гүй явна уу даа! гэж нэг нь дайжигнатал Дорж: »-. Бүх номоо хий- суугаа дэвтрийг авч яаран хуулж, эхэл- лээ. Хонх дуугарч багш орж ирлээ. Багш Бүр- дуудав. Бүрнээ дэвтрээ номын- хоо завсар хавчуулаад Багш: , -- Бүрнээ минь! Яа- гаад физикийн бодлого бичээд байна вэ? Энэ чинь алгебрийн хичээл шүү дээ! гэв, 0/ Гэрийн даалгавраа хийдэггүй хуулан суугч еэ еэ бөө вөө! 0. ЧИНБАЯР “(Улаанбаатар 23 дугаар сургууль) ЦҮНХ чихсэн хойно хүнд байл гүй яахав! гэв, Багш: - Дорж минь| Чи- ний ном чинь хүнд биш, харин: өчигдөр ав- сан муу дүн чинь Л хүнд байгаа «биз дээ! гэв. Сурах бичигтэйгээ нөхөрлөхөөс залхуу- рагч Дорж еэ еэ бөө вөө! В. БАТБАЯР (Алтай хот) АЛТАН ЗАГАС ТАНАА »--Хүндэт алтан загас минь Хичээж надад туслаач! Халуун будаа идлээ гэж Хажуугийн хүүхэд зэмлэнэ Даалгавар хийхгүй ирлээ гэж Дандаа намайг загнана. Заасан хичээлээ уншихаар Залхуу хүрээд байх юм. Номоо шөнөжин уншихаар Нойр хүрээд байх юм. Хэрхэн сайн сурахыг Хэлж өгөөч наддаа! -- Заасан хичээлээ Давтдаггүй бол еэ еэ бөө вөо! Залхуугаа ялж Дийлдэггүй бол еэ еэ бөө вөө!, Өгсөн даалгаврыг Хийдэггүй бол еэ еэ бөө вөө! Өөрийгөө ялж Чаддаггүй бол еэ еэ бөө вөө! ЭНХЖАРГАЛ (Мөрөн хот) 1 БУШУУЛААРАЙ! Миний дүүтун Ч жаахан. Гэвч цэнхэр дэлгэцээр хүүхэлдэйн кино. үзэх дуртай. Га- даа Тоглож байтал НЬ АХ АА, Цэнхэр дэлгэцээр боксын тэмцээн цэвтТ- рүүлж байв, Тамирчны нэг нь их л ядарчихсан сандал дээр сууна. Дас- галжуулагч нь зогсоо зайгүй алчуураар сэвж үзэгдэнэ. Тэгтэл гур- ван настай дүү минь кино гарах цаг болжээ. Гаднаас гүйж орж ирээд: -- Ээж эз| Бушуу- лаарай! Телевизороо асаа- гаарай! гэв. Ээж: -- Гэрэл байхгүй юугаар асаах ва? Гэ- тэл бяцхан дүү маань уйлагнаж: -- Лаа барьж асааж өгөөч| гэв, Бид цөм инээлдэв. Д, “НХТАЙВАН (Говь-алтай. Алтай хот) ЦАЙ УУ! аягатай сан: цай “барьчих- -- Ах аа, цай уу! гэв. Гэрт байсан хү- мүүс бүгд инээлдэв. п. цолмон (Өмнөговь) БЕНЗИН ДУУССАН... Бид хичээл бичин сууж байлаа. Монгол хэлний багш,-дүрэм би- чүүлж байтал манай ангийн ,Идэрээ гэнэг «Бензин дууссан» гэ: тэл бид ихэд гайханэр» гэн харлаа. Тэгтэл Идэрээ үзэгнийхээ хо» доодыг шахан, сууж байв. Бид нирхинтэл инээлдэв. |. Н. БЭГЗСҮРЭН Хү эвөхнй, Чулуут) «Наргнантай тан- хим»-ын зөвлөлөөс: Өнгөрсөн хугацаанд чамд хамгийн инээд: тэй ямар үйл явдал 10- хиолдов? : Тэр тухайгаа бичиж ирүүлээрэй! мн өлттттгтоүллиын НЭРЭЛХҮҮ БАМБАРУУШ Нэрэлхүү зантай бамбарууш хүү Нэг ширээний найз бүжин охинтойгоо Үзсэн харсанаа ярих зуураа Үзгэндээ бэх соруулах гэтэл Бэхтэй шилэнд үзгээ Буруу харуулж дүрчихээд Будалж суугааг нь харсан Бүжин шоолон инээхэд Ижил олон нөхдөөсөө Ичиж улайсан бамбарууш «Араараа сордог юмаа миний үзэг» гээд Ажиг ч үгүй суусан гэнэ. Аглаг ойд байгуулагдсан Амьтдын нэгэн сургуулийн Хоёрдугаар ангийн ? 9 “сурагч Хэнэггүй чалчаа бамбарууш шиг Ичмээр зантай хүүхэд Энд арай байхгүй биз Нэгийн зэрэг байвал Нэрэлхүү бамбаруушийн оронд Өөрийнхөө нэрийг тавиад Эргүүлж сайн бодоорой. С. ШҮРЭНЦЭЦЭГ (Дорноговь) -- Эрхлэгч 74, ДАШДОНДОГ “ден02423 Д. Сүхбаарерий шэрэшдих) Улсын (хэвдэдийн комбц натад хэрдэв,, Индекс-14140, ХҮҮХДИЙН ШОГ, ХОШИН СОНИН Ме/7 Чихэн чинээ хүүд, Маш яаралтай! Дархан хотоос би- чиж байна. Байшин- гийн “буланд хэдэн хүү- хэд-нуугдаж байв. Нэг утас “татжээ. Утсыгда- ган явтал талхны үрг тэс тавьж тагтаа барих тэж байв. Бид утсыг тас татан «Тагтаа ном- хон» гэж дуулдаггүй юу? гэтэл тэр хэдэн хүүхэд уурлан биднийг зодох гэв. Ингэж бо- лох уу? Г, ГАНЦЭЦЭГ Д. МӨНГӨНЦЭЦЭГ Ганцэцэг, Мөнгөцэ- цэг нар аа! Чихэн Чи. нээ хүү чинь та нарын захидлыг авлаа, | Таг- таа барьж авах гэсэн хүүхдүүдийг зэвүү. цэн бичдэг чинь зөв! Амьтан, шувууд, тэр дундаа энх тайвны би- лэг тэмдэг болсон таг- таанд халдсан хүүх. хүүлтэй. ширүүн » тэм- цэл явуулах нь та на- рын гүүрэг, Хэрэв да» хин тийм муухай явдал үзэгдвэл Уихэн чинээ хүүдээ бичээрэй! Би заавал очно. ? Чихэн чинээ хүүд Автобус зогсов. Га- рах хаалгаар хоёр охин орж ирээд сандал дээр суун инээлдэв, Инээд- тэй юу болсон юм бол гээд хартал ,юу ч ал- га. Орж гарсан.хүмүү- сийг шоолон ХИ ХН ХН гэж инээлдсээр л байх юм. Нэгэн эгч: - Та хоёр чинь юундаа ингэж хий инээлдээд байгаа юм хүүхдийн Шоп хоШИНСОНИН | 1 шог ШҮЛЭГ бэ? гэвэл -- Хүүе, Яамайш дээ! гээд үл тоомсор- лон инээлдэв. Авто- бус дараагийн буудалд зогсов. . Нөгөө»хоёр ч хи хи хи-гэж тасралт- гүй инээлдсээр гарч одов. Их зохиолч Д.На цагдоржийн гучаадонд бичсэн «Хи хи хи»ми- ний санаанд орлоо. Б. ДОЛГОР (Улаанбаатар) Олон нийтийн газар биеэ зөв авч явж чад- даггүй хүүхдүүд Чихэн чинээ хүү надтай нэлээд тааралдах юм. Энэ байд- лыг илэн далангүй бич- сэн Долгор чамд нх Автобусанд буруу. баярлалаа! Ажигүй аисдог нь Олны дунд биеэ 257 , шинж Билет авах мөнгөөрөө “ Онцгой ганцаар сэтгэлээ. шинж гэсэн ардын цэцэї үг байдаг шүү дээ! Авто- бусанд, гудамжинд ёр нь хаа ч явсан чанга ярьж нийтийн, анхаар- лыг. өөртөө таталгүй, дэг журамтай явахыг «Хн хи хн» “гэлцсэн охид түүний ижил НӨХ- дөд Нь зөвлөс! ЧИХЭН ЧИНЭЭ ХҮҮ Тамхи авдаг нь юувэ? Бидний хэлсэн ЯиЫ Тоолгүй явдаг нь 23 "Тамхи гэдэг нөхөр. ОРОН БҮХНИЙ ПРО го) ТБЭПХЭН БАЙГТУН! өрттсэ МчҮэ МХЗЭ-ийн Төв -Хороо, ( Нэрэмжи- /АПБ-ын Төв Дд.Сү хооассрын! Зоёлеолийн сонин А4ДЭХ ЖИЛДЭЭ фГ. нө 12271, ӨӨ Ө ҮНЭ410 мөнгө “ОКТЯБРЬ, ХҮҮХЭД ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ "АМЬД СОНИН. Хүүхдүүд ээ! Анхаа- --УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Өмнөговь, Хүрмэн сумын раарай! Октябрийн 70 жи- найман жилийн сургуулийн лийн онд зориулсан «Амьд пионер сурагчдын дувд өвс, СОННН» |хуудсаа та нэрт Анцтааахах, н өсэхэй хуга- дэлгэж байна ОтЭЖ | өсвө- д 34 тони ёвс түүжээ. рийн улс төрийн мэдээлэгч Энэ аянд 8-ын «А» ангийн хэллээ хамт олоц 540 кг өвс түүж Тэд тэнэт хотын 10 түрүүллээ. . жилийн зөвдүгээр дунд Т: АЛГАА (Пионерийн сургу зургаагийн шог ээлтэй хВ» ийнхан, Төв аймгийн Жаргалантын уулийн анги сангийн аж ахуйн 10 жилийн Төлтийн анд нөх- Вмэр БО 1-3 авснаа дийнхээ тур аар «Амьд шогоо Зрхаг 83-23 идэвх- сонин» уулж байна. тэй оролцдог уламжлалтай. «Октябрийн Энэ намар пионерийн пост нөхөд», «Шинэ гарган талбайд хаягдсан дуу- »драл»э, «Бөм- ван 499 шуудай, сонгино 1 бэрцөг хүүхэд хоёр», «Дуу товцыг илрүүлэн хураагаад хөгжмниї . «Ма- байна, 1 «Хошин Сурагч Б. БАТБАЯР - . . рэг сонирхолтой Дорнод аймгийн Чойбалсан булангаа р хү үхдүүд өөрс- сумын дунд сургуулийн пимо- дөө мэдээлэл хийж, дуу ба ХЭ вер сурагчид сумынхаа нө- дуулж байна. Р 22 22 д 2 тооны 42 га талбайгаас 41 Өсвөрийн улс төрийн й Ховн 250 кг төмс хураав. мэдээлэгч нар энэ турш, ПИОНЕРИЙН ЧАНАРЫН ТАЛОН Хаагдалгүй. чанартай сайн Ч х: аса мт 5-ын лагыг Өөрсдийнхээ ажилд Чанархүү Эрдэнэт хотын 10 жилийн талоныг цоолно, Тэр вь хамт олныхоо ӨгЭр БаВагБАЛ, Эгийн зАУ нэвтрүүлэзэрэй! , дөрөвдүгээр дунд сургуульд өчлөө. Ок- ажлыг хойш татдаг учраас нэг хүний ангийн сурагчид шалгаран МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ тябрийл 70 жилийн ой угтаж сурлагын дутагдал нийт ангийнх болдог, Тиймээс зПяонерийн десант-ургацалд чанарыг сайжруулах зорилгоор аяги бү- талон цоолуулсан тодорхой хүүхэдтэй хамт олон нь ажиллаж нийтээрээ ураг давших зорилт тавьдаг юм гэж хариулав, ЗУРАГ ДЭЭР: Сурлага, тын амжилтаа их Октябрьтаа барьж буй 6 2 Б, Болдбаатар, Т. Зоригт, Х. Цацралт, нар, ( м. Чимэдбалдир Фотог Д, ПУШКИН Дараа: нь гэж хойшлуулж болохгүй талбайд» аянд хошуучиллаа. ШЕТТ-ЭҮҮ-Этэээээ- Зээтчүвэ? -2 талон ажиллуулж байлаа, Чанархүү зургаан талт талоныг барьж 0 юм. Зарны сурагч нэг ч дүнгүй байв. Ганц хоёр сул дүн ч хараг- дана. Нэг хоёр асууг- даад л улирлын дүн та- виулах гэж байгаа юм биш биз гэж бодогд- лоо. Дөрөвдүгээрт, залхуу, хойрго байдал зарим сурагч дээр ажигдагд- лаа, Ойлгоогүй хичээ- лээ багшаасаа асуухын 2 ! --Сурлага, сахилга, дэг журам, ариун цэвэр, бүтээлч ажил тээд лоэнэ олон Үзүүлэлтээр дүгнэдэг юм УУ? гэхэд бүл- гийн дарга Х, , --Тийм ээ! Хэрэв ангийн хэн нэг нь зөрчил гаргавал түүний тэрийг бичиж багш Чанархүүтэй уул- лийг | дутуу ойлгосон --Чи хичээлээ бүрэн | рыг нь асуувал пионе- БОЛЭН-иээ З.-30:гны8 Бар! сурагч ч байна гэж | ойлгосон уу? гэхэд рийн сонгуульт ажил- Эиглуллг байгааг: --Вагш аа! Сурагчид Шура багш яриад сам- --Тийм гэж толгой тай гэнэ. Нэг хичээ- Чанархүүлээчхллж мэд- хэр зэрэг хариулж бай- бар руу харж, Хүүх- «дохив, лийн цагаар нөгөөг сэ, Быг ухан бол зөвхөн на. Хичээлээ эхнээс мь дүүд ээ, Эрдэнэчимэг нөхөж сууна гэдэг юу Б-мж аА» ангийн (су- сайн хийж сурвал дараа зөв бодсон байна уу? --Тэгвэл яагаад асууг- гэсэн үс вэ? 5-ын 4А» агчдад байгаа д ёл4 Чавархүү нийслэлийн дараагийн хичээлийг гэж асуув дахгүй байгаа юм бэ? ангийн математикийн Бар өЕТЭ Чаньрг Ү- дөрөвдүгээр сургуу ойлгоход хялбар байдаг --8өв зөв... “--Охин хариулсангүй. хичээлд суусан тэр нэг гийн очсон хэд бахэх 5 лийн 5-ын «АФ (ан- тэж миний уулзсан онц --Энэ охин урьд өд- Хичээлээ дутуу ойлгос- цаг Чанархүүд их зүй- сон юм, Математикийн хичээл хүү хэллээ, --Тэр үнэн. Барилга барихад суурь нь бат лоо, 5-ын «А»-гийн сайн сурагчийн нэг дээ сурагч ойлгоогүй хичээ- лээ багшаасаа үгүй гэх- дээ найз нараасаа асуу- хичээлийн 45 минутад анхаарлаа багшийн зүг сургуульд ажиглагдлаа. тиар өрж шинэ хи- сурлагатан олон сурагч рийн хичээлээ сайн кон ноос л болж гараа өр- лийг бодогдуулав, Удахгүй нэгдүгээр чээлийн жилийн ивц ярьсан юм гэж Чанар- госон учраас онӨӨДрийН |гөөгүй байжээ. Зарим 5 й ямар байгааг сонирк- бодлогыг амархан бод- Нэгдүгээрт, сурагч бүр. Улирал дууслаа. Хи чээл болгонд амжилт- тай бэлтгэж онц, сайн орж байз Ц, Шура бэх бол тэр байшин хэ- гэж багш Чанархүүд хаас ичдэг бололтой, Ба саха нлуулж шим. хаРлуна” тсээ багш, зээ ч иурахгүй, Шинэ хэлэв. | Ойлгоогүй хичээлээ | "Ү8 байна. сурдаг найз нөхөддөө --Хоёр эсрэг тооны хичээлийн жил эхлээд Чанархүү тэмдэглэ- асууж авахгүй бол да- Хоёрдугаарт, хичээл тусалж давтлага зөвөх- аль нь их вэ? гэж математикийн хичээл лийн дэвтэртэд Р, Эр- раа, дараагийн хичээ. ДЭЭр өөр зүйл хийж со байнга өгч бай. 3 а . Төдий л удалгүй 12 удаа орсон. Зарим | дэнэчимэгээс ТАДИЭ. Олийг ойлгоход "улам | байх юм. Хэдхэн хоноод сурсан . би...би...би...гэж гараа сурагч дөрвөн үйлдлээ Д. Монхжавхлан, Б. хүнд болдог байна. Гуравдугаарт, их д мэдсэнээ шалгуулах ? өргөж харагдлаа, мартсан байх юм. Энэ Болдбаатар нарын нэ- амирлангуй байна. Ан- болоод байна. Дараа нь өз За Эрдэнэчимэг нь зуны амралтаар хи-. рийг бичиж авлаа, Хамгийн арын | ши- гийн журналыг сөхө- гэж хойшлуулах хэрэг- | Ж самбарт гараарай, Бу- чээлээ бататгаж давтаа- Чанархүүд бүх зүйл рээнд суусан охин тоо хөд нэг сурагчийн нэ- гүй шүү. | сад нь дэвтэртээ бодно гүйн шинж, Үүнээс сонин байв. Хажуудаа бодохын оронд дэвтрээ рийн ард нэг буюу гэн Ї шүү гэж хэлээд Шура болж өнөөдрийн хичээ- суусан охиноос шугамдаж суулаа, Уч- хоёрхон дүнтэй байх. ЧАНАРХҮҮ чинь | жоитшшоличлилгыл шалшш-сачшвакдидсүийгхгштшүтєчсолотсЄХүгҮТШОЦТ ҮЭЭГҮЖЭЭ тоалсилд салүлэшХ:11- - а монгол, са Багануур хотын бүтээн ! бигуулалтай свор үеийнхэн йхан үерхэж нөхөрлөд- йг харж явлаа. Фотог С. БОДООШ танилцах- совлолтийн | хичнээн ОЛЬГА СНЕГОВА --- 637 27 Р 25539 деЄЧ сёд чо) 1. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ЯХЯЯЯ АЯ 2. 21:24) ф ээ, 9 Хил Фу Тажикийн сурагч Мамлакат Наханго- ва засгийн газрын дээд шагнал-Лениний одон авах үедээ ердөө арван нэгэн настай байлаа. Анхны таван жилүүдийн үе гучаад онд алс холын Шах- мансур тосгоны ХӨ- вөн хураагч энэ бяц- хан охины нэр уур- хайчин Алексей Ста- ханов, | металлургич Макар Мазай, трак- торч Паша Ангелина, лууван таригч Мария Демченко нарын хам- гийн алдарт хүмүү- сийн нэртэй хамт улс орон даяар цууриатах сон юм. Мамлакат Наханго- ва ядуу гэр бүлд төр- жээ. Тэднийх арван нэгэн хүүхэдтэй бай- сан боловч ганц Мам- лакат амьд мэнд үлд- сэн байна. Бяцхан дохин сургуульд су- Ядуу гэр бүлд төрсөн тажик охид хар .ба- гаасаа хүнд хүчир хө- дөлмөр хийж ирсэн юм. Мамлакат гэдэг нэ- рийг орчуулахад «орон» гэсэн утгатай үг, Ирээдүйн итгэл найдвар болсон нэр. Тэр үед энэ ирээдүй том том барилгын га- зар, жижиг тосгодод үүсч төрж байв. Улс орон аварга том 3За- вод, усан цахилгаан станцын . далангууд барьж, төмөр зам тавьж байлаа. Нийт улс орон асар том ба- рилга болон хувирч, тэр барилга нь тулал- Дааны талбарыг Сс4- нагдуулж байсан юм. Энэ талбарт том, ба- гагүй бүх хүн өөрий- төө шинэ амьдралын төлөө, социалист ши- нэ хөдөлмөрийн тө- лөө тэмцэгч гэж мэ- дэрч байв. яхаажа хя. ӨР ЁС? 58 Ев БЭВЬ ! 2/Ц-аШЕас рийн гэсэн тулалдаа- ны талбар байсан юм. Тэр талбар нь түүний гэрийн үүднээс эхэлж бүр тэнгэрийн хаяа хүртэл үргэлжилнэ, Тэр талбар том хүнд асар уудам, жаал охинд бол бүр зах хязгааргүй мэт са- нагддаг байлаа. Гэвч ганцаараа хүчрэхгүй юмыг хамтаараа түүх аргыг анх удаа хэрэглэсэн юм. Бяц- хан охин өдөрт арван долоо найман кило- грамм хөвөн тушаа- даг байв. Энэ нь тэр үед үзэгдэж сонсог- доогүй амжилт бай- лаа, ! Донецкийн уурхай- чин Алексей Стаха- нов зэлжиндээ зуун удаа Мамлакатын суудаг тосгонд сон- согдов. Тэр мэдээ хү- -- ОКТЯБРИЙН ОРНЫ ХҮҮХДҮҮД Мамлакатын хөвөнгийн талбай аагим халуунд мөн ч олон дахин туулсан даа. Энэ нь жинхэнэ хөдөлмөрийн гавьяа байв. Тажикийн ар- ван нэгэн настай су- рагчийн энэ гавьяаг мүүсийн сэтгэлийг үнэлж шагнасан Лє- хамгийн гайхамшигт ниний одонг Кремльд нислэгээс ч дутуугүй Михаил Иванович догдлуулсан юм. Түү- НИЙГ тохиолдуулан хамтрал цуглаан хийж, Мамлакатыг үг хэл гэв. Ингээд тэр индэр дээр гарч: «Өдөрт зуун хоёр ки- лограмм хөвөн хураах үүрэг авья!» гэв. Хамтралчдын нэг нь Ч охины знэ үгэнд итгэсэнгүй, олон хүн түүнийг хоосон ам- лагч гэж тохуурхаж байлаа. Гэвч Мамла- кат: Хураахдаа л ху- раана! гэж зүтгэлээ. Хурааж ч чадлаа. Ха- рин энэ амлалтыг биелүүлэхэд амаргүй байсан юм. Хөнгөн сэгвсгэр хөвөнг хЭ- дэн арав, зуун кило- грамм болгох гэж Мамлакат эцэс төгс- төлгүй мэт санагдах Калинин гардуулсан юм. Тэр цагаас хойш багагүй хугацаа өн- гөрчээ. Мамланат дунд, дээд сургууль, аспирантур төгсгөлөө. Одоо тэр багшаар ажиллаж, англи хэл- ний багш нарыг бэлт- гэж байна. Мамлакат Наханго- ва сургуулийн сураг- чидтай үргэлж уул- заж, амьдралынхаа тухай тэдэнд ярьдаг юм. Тэгээд багынхаа явдлыг дурсахад нь түүний нүдэнд урь- дынх нь идрийн цог гялалзаж, тэртээ гу- чаад оны Мамлакат- тайгаа адилхан 0бол- 3 3 2 БЭЕ | у97 ( Ё 27:775) ЦӨВӨ 22 222 ралцахын ажилладаг уулзалт ХИЙВ. Хотонт сумын «Цацралт» эр- тэлтийн талбайд үр тариа, хүнсний ногоо тарьж тарьсан зэрэгцээ байлаа. Монголын сэтгүүлчдийн У их хурлын өмнө Ахмад эрхлэгчид редакцид ирлээ ЗУРАГ ДЭЭР: Д, Батсүх, С. Наран, Г. Дэлэг нар. ти д С. БОДООШ Монголын сэтгүүлчдийн У их хурлын өмнө «Пио- нерийн үнэн» сонины хамт олон ахмад эрхлэгчидтэй Ахмад эрхлэгч Д, Батсүх, Г. Дэлэг, С. Наран нар «Пионерийн үнэн» сониныг эрхлэн гаргаж байсанту- хайгаа ярьж, хүүхдийн хэвлэлийн өнгө үзэмжийг улам сайжруулж, сэдвийн хүрээ, бичлэгийн төрөл зүйлийг өргөжүүлэх талаар зөвлөгөө өглөө, ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ БИЧИЖ БАЙНА сурагч, багш нарын хамт ажиллаж байна. Бид шиопе- рийн тэ дирдагч Д. Давгажанцантай уулзлаа, -- Манай сургууль энэ жилийн ургац хураалтад 24 хөдөлмөрийн түр бригад 20- хион байгуулан 6--410 ан- гийн сурагчид хичэ да- раа 10-19 цагийн хооронд ажиллаж байна. Жил бүр төмс хураах сурагчид дангаар хийдэг. Энэ жил «. » нэгдлийн Аавгажанцан ярил! Ингэж Хотонт сумын 10 жилийн сургуулийн пиопер сурагчид ургацын талбайд «дєсант» буулгаж ажлын ам. жилт гаргаж агч Х” МЭНДСҮРЭН Мамлакатад Ч өӨө- хоёр тонн.нүүрс малт- сан тухай мэдээ нэг ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧДАД зөвлөмж НАЙРУУЛАЛ Хүүхдүүд Та нар «Най- руулал» гэж чухам «юу болохыг мэдэх үү? Энэ бол нийтлэлийн хамгийн том төрөл зүйлийн нэг юм. Оросын тайлбар толь зо- хиогч Владимир Даль «Очерка» (найруулал) бол аливаа үйл явдлыг зураг- лах гэсэн үг гэж тайлбар- лажээ. Найруулал нь өгүүллэг лугаа адил уран сайхнаар бичигдэх боловч нэр, хаяг бүхий тодорхой эзэнтэй байдгаараа өвөр- мөц юм. Найруулалдгарч байгаа үйл явдал нь жин- | хэнэ болсон үйл явдал бай- на. Судлаачид найруул- лыг дотор нь намтарчил- сан, зурагласан, асуудал дэвшүүлсэн гэх мэт олон ангид ялган салгаж авч үздэг. Өсвөрийн сурвалжлагч- даас «Найрууллыг хэрхэн бичих вэ?» хэмээн асуух нь олонтаа байдаг. Най- рууллыг ингэж бичнэ гэ- сэн тусгай жор байдаггүй. Хэрвээ тусгай жор бай- даг бол бүх найруулал хоо- рондоо адилхан болж, ун- шигчийг залхаахад хүрнэ биз дээ. Найрууллын баатрын ажил, амьдралын онцлог, найруулал бичигчийн авь- яас чадвараас л шалтгаал- на. Хэпий тухай, юуны учи ямар найруулал бичих вэ гэдгээ эхлээд нягтлан тун- гаах нь зөв байх. Найруулалд тухайн үеийн хүмүүсийл амьдрал, ажил хөдөлмөр, үзэл Са- наа, зан суртахууныг тод томруун д н зураглаж гаргана. Тэр чанараараа дараа үеийнхэнд түүх болж үлдэх учиртай. урт зурвас газрыг ЗУРАГ ДЭЭР: Багануу- рын инонерүүд зөвлөлтийн багш Т. А. ЛЕВЧЕНКОД дурсгалын улаан бүч зүүх байгаа нь нарын өдрийг өсвөрийн Сүх- баатарчууд Өргөн тэмдэглэ- лээ. в МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- ЧИЙН авсан фото РОБОТ ХҮҮ ГАНЦДАХГҮЙ ГАНЦ АРГА Одоогийн төмөр замаар ачаа тэзхэд даацыг нь, хүн тээхэд хурдыг нь эрс нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна. Төмөр замын хөдлөх бүрэлдэхүүний нийт даацыг нэмэгдүү- лэхийн тулд нэг зүтгүүрт холбох ачааны чиргүүлийн тоог 8Э- мэгдүүлэх арга бий. Гэтэл хэт олон чиргүүл залгах нь ашиггүй. Иймд чиргүүл тус бүрийн даацыг нэмэгдүүлэх цорын ганц ар- га байна, Үүний тулд өөр хэмжээтэй төмөр зам тавих шаард лагатай юм. Энэ хэ хангахын тулд олон тивийг холбосон өргөн царигт төмөр зам тавина гэсэн төсөл бий. Энэ төмөр замын ц2- ригийн өргөн 3--5 метр, ачааны нэг чиргүүлийн даац 1000 тоннд хүрнэ. Нэг зүтгүүр ийм лийг олон арваар нь чирнэ, Одоо төмөр замаар явах галт тэрэгний хурдыг яаж нэмэг- дүүлж болохыг ярья. Төмөр замаар төмөр дугуйтай галт тэргээр цагт 300 км-ээс илүү хурдалж Иймд дугуй үгүйгээр, өөр маяг.аар яв- даг галт тэрэг Түүнийг хийгээд туршиж оронд соронзон хэрэглэнэ, Галт тэрэг, хүн тээх и-гоны доод талд нэн "ЇР ? - - ? 1 (7777 эиниэс шинжээ: шилжин! шини! шин! шини шижин зиэжиэи! шин ү Баат0чууд Сү Тоглоом аяллын зорилго -» Баагарчууд эх орныхоо хегжил, Б. И. Лоцини, Д, Сүх- баатар нарын амьдрал, үйл ажиллагаатай танилцаж, пио- нерийн хамт олон, цнонерүү- дийц удирдлагын дор баатар- тай танилцаж, БНМАУ-ын лог, Ёслол, хүндэтгэл, бүлгэ- г-чүэч туг, Бэчэглнөөчдрйл. ут- учрыг ха рлаж чаддаг болох, МПБ-д гишүүнээр эл- сох бэлтгэлээ хавгах, -- ЗХУ, ах дүү социалист бусад орны пионер, баатар- чуудын амьдрал, үйл ажил- дагаатай танилцаж, тэдний ажилд үйлсээс суралцах. -- Тоглоом аялал Манай сургуулийн пио- нерийн бүлгэм «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж Октябрийн орны анд нөх- »ь пионерийн оны 11 дүгээр сарын 7 хүр! «Залгамжлагч» Ү! чуулган, Монголын багш нарын Ү их хурал угтаж «Баатарчууд-Сүхбаатарын ориоор» тоглоом аяллын шинэ гарааг “Пюонерхйн гашүүнй тэл үргэлжилнэ. Хийх ажил, хэзээ дүшэх 03? 1, унхнОрайц баярын өд- реер (11 дүгээр сарын 7) ппо» нєрийн бүлгэм бүр «Оч» баг зохион байгуулах цуглаан, шугам хагсаад хийж, 4Баа- тарчууд-Сүхбаатарын орноор» тогдоом аяллын гарааг эхэл- 2, Д. Сүхсаатарын мэндэл- сэн өдрөөр (хоёрдугаар сарын 2) пионерийн бүх бүлгэмд, пионерийн бүлэг шинээр бай- гуулся, баатарчуудыг пионерт элсүүлэх хүгдэтгэлийн цуг- лаан, шугам жагсаал зохиож, тоглоом аяллын явцад олсон ололт амжилт бүхнээ хэлэл- цэнэ, 8. Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын байгуулагдсан өдөр (тавдугаар сарын 8) пио- терийн бүх бүлгэмд баатар- чуудын багийн тайлан со!т- үлгэр жишээгээр сурч хүмүүжицгээеЇ» уриан үргэлжлүүлэн явуулна. «Баатарчууд-Сүхбаатарын ор- яоор, тоглоом-аяллын явцыг нэгтгэн “дүгнэж хүмүүжил сурлагын амжилтаа ХЗЭ, пио- шерийн бүлгэмд рапортлана, Тоглоом аялын хугацаанд баатарчуудын суфм, мэдэх зүйл: 1 Анги В, И. Лепиц, Д. Сүхбаатар нарын бага насны амьдралтай танилцана. « -- Оршин суугза газар, ач- маг, хот, районы, сум, брига- дын газар зүйн байршил, онцлогтой тапилцана. дор сон найрамдалт харилцаа, тэдгээр орны үе тэнгийн пайз нөхдийнхөө Амьдралыг сц- далж мэднэ. -- Оршин суугаа газар, тд- ролх сургууль, эцэг эхийнхээ ажлын газраар аялж хөдөл- мөрийн үр шим, ажил, мэр- гэжлийц тухай ойлгож авна. -- Төрөл бүрийн мэргэж- лийц -дүрд тоглож хичээлээр олсон мэдлэгээ батжуулна, -- Цэцэрлэгийн дүү нартаа халамж үзүүлж торол бүрийн материалаар өөрсдийн сонирх- соц” тоглоомоо. хийж (хөдөл- мөрийп энгийн арга барил эзэмшинэ. Анги ---В, И. Лениц, Д. Сүхбаа- тар нарын бага, идэр насны үйл амьдралтай танилцаж, тэдний тухай өгүүлсэн ном, чуудын чин эрмэлзлийг шир- 122 1987 оны ӨРД” гуулийн цуглаан, хүндэтгэ- -- 8ХУ болон ах дүү ор- нуудын ард түмэнтэй тогтоо- зохиол уншиж судлан, марк, ил захидал, БААТАРЧУУД ОКТЯБРЬТАА дөөсвө суралцья» уриатай «2далгамж үе» аяны аж- лаа дүгнэв. Арвилан хэм- нэлтийн аян, сурлага, хө- дөлмөр, урлаг спортын амжилт гаргасан анги, бүлгийг шалгаруулахад баатарчуудын багаас 2-ын 4В» ангийн «Дөл» багийн- хан тэргүүн байр эзэллээ. ХӨШУУНЫ 58383221 Ангийн булангийн Ха- жууд хадсан самбар миний с : гхльыт нх татлаа. Өнгө өнтоүйн таван хошуу тавь- сан тэр самбарын дээр «Со тябрийн 70 жилийн ойг 70 онцооор Уугтац- гаая» тэж бичжээ. Дор нь сурагчдын нэрс би- чээстэй байв. Аугаа |иХ Октябрийн социалист хувьсгалын ойн босгон дээр 2-ын «В»-гийн баа- тарчуудтай уулзаж ямар амжилт гаргаж байгааг сонирхохоор ирсэн надад ангид нь өлгөөтэй байгаа самбарыг хараад бүх зүйл ойлгомжтой болсон юм. Хүүхэд бүхний нэрийн ард улаан таван Хошуу байна. Х. Буен7 мэн эрийн ард байгаа т хАйЛа! тоолоход 88 байв, Учрыг нь сонирхвол 38 Сурагч Ш, МЭНДБАЯР (Сэлэнгэ. Зүүнхараа хот. 1 арван жил) 52 » . Октябрийн социалист хувьсгалын 70 жилийн ойг угтаж анги бүлгүү- дийн дунд ноос, өвс цуг- луулан улсын төлөвлөгөө онц авчээ, Ангийн найз нараа хошуучилж байгаа гэнэ. Сурагч Б. Ононгуа 23 онцоор хоёрдугаар байрт явж байна. -- Аав, ээж хоёр зөв- лөлтийн барилгын 1 трес- тэд зөвлөлтийн ах, эгч нартай цуг ажилладаг. Тэд сайн хөдөлмөрлөж, амжилтаа их Октябрьтаа барихаар шамдаж байгаа. Би ч гэсэн аав, ээжийн адил, гэхдээ сурлагандаа дандаа онц авахаар мэ- НУЭЭ” ”-2РТ биелүүлэх гурван хоно- гийн уралдаан зохиолоо. 8-ын «А», 2-ын «А» ан- гийн баатарчууд хамгийн сайн ажиллаж уралдаанд түрүүлэв, . Сурагч 9. НАРАНГЭРЭЛ (Дорноговь. Сүмбэр сум. « 8 жил) рийж байна гэж Б,.Онон- туа ярилаа. Тэдний ан- гийн хэнтэй ч уулзсан ин- гэж ярьж байлаа. Удах- гүй дүнгээ гаргана. Сам- барт улаан таван хошуу олширсоор л... Зарим су- рагчийн таван хошуу Да- лаас давах төлөвтэй. Яа- гаад гэвэл тэд бүгд олон таван хошууны эзэд боло- хоор уралдаж байгаа шүү дээ, (49 дүгээр сургуу- лийн 2-ын «В» ангиар чи, Жо 1энын үл 15:1) сурвал шэ ДАВААНЯМ ппииипиницицииинзининн пиишиицинийпинциин цуглуулгатай болж үзэсгэлэн гаргана, Оршин суугаа хол, район, сум, нэгдэл, сангийн аж ахуй, сурч байгаа сургуу» лийнхаа үүсэл хөгжлийг суд» лана, -- Орон нутгийнхаа бай- галь орчин, амьтан ургамал, хөрс шороо, ашигт малтмал, түүх соёлын дурсгалтай та» нилцац экскурсо зохиож, хий- сэн аяллынхаа тухай үзэсгэ- лэн, самбар гарган бусад нөхөд дөө сурталчилиа, -- Пионерийн байгуулла- гын түүхэн замналаар ая- луулж, МПБ-д гишүүнээр эл- сэх бэлтгэлдэ хангана. -- Урлаг, спортын авьяас билгээ хөгжүүлж, төрпл бү. рийн уламжлалт ажил, урал- даан, тэмцээнд баг, хамт ол- ноороо идэвхтэй оролцоно. -- «Дүү нараа халамжлан хүмүүжүүлцгээе!» уриан дор бяцхан дүү нартаа концерт тоглох, сурсан дуу, шүлгээ зааж өгөх, цэцэг, хүнсний ноО- гоо тарьж ургуулах зэрэг аж- лыг зохионо. ЇЇ Анги -- В.И. Ленин, Д, Сүхбаа- тарын үйл амьдрал, хувьсгалт 17513 Үгийг Я. ЭНХЭЭ Хөгжмийг Х. СЭРГЭЛЭН Аа, Бэ, Вэ, Гэ, Дэ, Ёэ, Ёо, Жэ гээд, Цагаан толгойн үсгээ уншина даа. Аа-в, ээ-ж, гэж үеэр 1 холбоод Алдаа мадаггүй үсэглэнэ ДЭЭ. Монгол баавар-эгшиг долоо 1,2,3,4,5,6,7,8 гээд Нэгээс зуу гэж тоолж чадна даа. Нэмэх, хасах, хуваах, : үржүүлэх Нарийн үйлдлээр бодож сурна даа. 10,20,30,40,50,60,70.80 До,Ре,Ми,Фа,Соль,Л, Си, До гээд Долоон гаммаа нотоор уншина даа. тулах тай дуугаа Дуулах дур УН ийд Хөгтэй хөгжимдөө тоглож сурна даа До,Соль,Ля,Ми,Соль, Ре,Ми,До, 23 үйл ажиллагаатай гүнзгий танилцАЖ, тэдний хамтран тэмцэгч, ахмад хувьсгалчдын БЧЛллЧари ном, (зохиолыг х, уулзалт, ярилцла. маргаан зохион байгуулаа. -- Аймаг, хот, райоп, сум нэгдлийнхээ улсын төлөвлө» төөт зорилтыг хэрхэн бие- лүүлж байгаатай танилцана. -- ЗХУ болон ах дүү со- циалист бусад орны ард тү» мэнтэй тогтоосон найрамдал нөхөрлөлөөс суралцаж тэд- тээр орны үе тэнгийн найз нохдийнхөө пионерийн ажлын тэргүүн туршлагаас өөрсдийн багийн ажилдаа нэвтрүүднэ. Сургуулийнхаа болон шеф байгууллагын эвлэл, пио- нерийн гишүүн ах эгч нар- тайгаа хамтран нийгмийн тустай хөдөлмөр, арвилан хэмнэлтийн байнгын аян, хоёрдогч түүхий эд цаас, шил цуглуулах хөдөлгөөнд идэвх- тэй оролцоно, р -- «Багачууд, цувааг 30- хиож цэцэрлэг, яслийн аль нэг ангийг шефлэн авч, бяц- хан дүү нараа халамжлан хү- мүүжүүлж, тэдэнд байнга ту- салж байна. йг -- «Ном, хэвлэлээ ашиг- лаж | сурцгаая!,, «Номтой ч У онь -гол, | 1) АХ Ж00096 Үд байлга нөхөрлөг!», хөдөлгөөн өрнүүлэх, баатарчуудын тав- Тын дунд «Аль тавтын баа- тарчууд хамгийн олон ном уншсан 6бэ?9, «Хэн номын сайн нөхөр вэ?» зэрэг урал- даан зохиож, «Пионерийн үнэн9, «Пионерийн удирдагч», 4Залгамжлагч”, «Оюун түл- хүүр» сонин, сэтгүүлийг тогт» мол ашиглаж сурна, «Ваатарчууд-Сүхбаата- рын орноор» тоглоом-аяллыг тодорхой сэдвээр бэлтгэл сай- тай зохиож 1, Ц ангийн дүү нараа урьж оролцуулах, аял- лаа дүгнэх, ханын сонин, Үзэсгэлэн гаргана, Ямар сэдбээ) аялах (03? Зохиох ажлын агуулга, сэ- дэв нь олон янз байна. | Анги «Төрөлх сургуулиараа аялц- таая!», «Ээж, аав, ах, эгч на- рынхаа ажлын газраар», «Эх нутгийнхаа байгаль, түүх дурсгалын газраар», «Баатар- чууд, В, И, Ленин, Д. Сүхбаа- тарын тухай юу мэдэх, вэ?», «Баатарчууд тоглоомын ор- Хөкгөн, цоглог бал-ёбар | з2-ши2 дол. -(00) хбаатарын орноо» т401л00М 0ллад зэнши гинж шинц шининиин шиниинин химииин шиний ниннин зиниин аинын ПИОНЕРИЙН ГИШҮҮНИЙ ҮЛГЭР ЖИШЭЭГЭЭР СУРЧ,ХҮМҮҮЖИ 11 дүгээр сарын Т-ноос 1088. МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын ЦГЭЭЕ! ноор», «Баатарчууд үлгэрийн ертөнцөөрө, «Хүч тэнхээтэй, цовоо сэргэлэн болцгооё», «Хилийн чанад дахь анд яв- хөдтэйгээ танилцацгаая» гэх түүхтэй танилцангаая!в, «Баатарчууд хөгжмийн 0р- ноор», «Д. Сүхбаатарын 8я?- рэмжит газруудаар», «Баатар- чууд-пионерийн орноор», «Пионерийн танхимаар аялд« гаая!», «Хүч тэнхээтэй, цовоо сэргэлэн болцгооё!», «Бүгдээ- рээ хүнсний ногоо тарьж сурцгаая!», «Дүү нартаа ха» | ламж үзүүлцгээе!» гэх мэт, Ї! Анги «Аймаг, хот, районыхоо түүхийн дурсгалт газруудаар аялцгаая!», «Сүхбаатарын төр- сөн нутгаар», тоглож, «Бид хамтран сурч хөдөлмөрлөж байна», «Баатарчууд-пионе- нєрийн түүхэн замналаар», «Пионер ах, эгч нарынхаа үл- гэр жишээгээр сурч хүмүү- жицгээе!», «Баатарчууд-номын орноор» тэх мэт, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ын ТӨВ ЗӨВЛӨЛ | 2 24д ТААЛЦАЖЖ Сайн байна уу? «Бал- тарчууд» сонины ул. гч анд майз нар аз! Бид чөлөөт дагай зөв боловсон өнгөрүүлэх л хэлбэ- зохиодог. жишээ нь анай бүлгийн сураг- ид таавар таалцах их уртай, Та нар ч 9- н (бидний тааварт ролцоорой, » Төгсгөлд нь гаядхай 4С» үсэг нэмээд бичсэн чинь Мьтны нэт эрхтнээ больчикоод адаг цалингийн нэр болно ЭгӨХх--г0Х) , Эцсийн нь үсэг дутуу. бол хнэр хүнийг нэрлэх үг Хэрэв үсэг яь гүйцэд Цэнгэл ээээитээээүэтээҮВ(у ДҮ 0801 ДЭг007Э9) УМаабай”- УУ, НАЙЗ АА! бол Хэнтийд байдаг уурхайн нэр (х460--460) 8, Дунд нь орсон «4э» үсгийг Дураар нь сольж “ү» болговол Унтах ориы хэрөглэлээ больж Уран зохиолын “баатар болно. (44ү--4ви) , 4. Хамгийн сүүлчийн үсэггүй бол Харж болохгүй гэсэн үг болно Адагт нь үсэг нэмж бичихээр Амтат жимсний нэр болно. (2янү--чну) 3 Төв. Зуун мод хот. Б, АРИУНТУНГАЛАГ” хэдэн төглийн ШУВУУ БАЙНА ВЭ? Элзгээр хүүхдийн дунд 2“втчиы Фэлгүлжэгт “ГЭД 05548 ХЭДЭН ТӨРЛИЙН ШУВУУ БАЙНА ВЭ? ХЭДЭН ТӨРЛИЙН ШУВУУ БАЙНА ВЭ? байгаа энэ хүнийг ол, 2 Энэ удаагийн «Сүү- дэр театр» булангаар бүгдээрээ хэд Хэдэн амьтлы дүрс хийж су- рахын дээр таавар хэл- бэрийн жүжиг. зохиож тоглоё, Эхлээд нохойны дүрс хийх хэрэгтэй. Зу- раг 1-т үзүүлсэн. хоёр өөр нохойны аль нэгийг сонгож: аваарай. Сүүдэр театрын “жүжигчин маань нохойны тухай дараах тааврыг бяцхан үзэгчдээс асууна. Ан- хааралтай сонсоорой! Өдөрт гэрийн манаа Шөнөд малын манаа Тэр юу вэ? Хүүхдүүд таасны да- раа нохойны Сүүдэр гаргана. (Тэгээд тэдэн- тэй харилцан ярилцана, Та нар зөв таалаа! Энэ бол нохой, Харин нохой яаж хуцдаг билээ? Зүй- тэй, «хав-хав» гэдэг. Одоо бүгдээрээ энэгно- хойны нэрийг нь асууя тэгэх үү? гээд үзэгчдийн хамт --: Нохой, чиний нэх рийг хэн гэдэг вэ? -- Банхар уу? (но- хой хөдөлгөөнгүй л бай- на), -- Баавгай, хойлог... хүүхдүүд олон нэр таа: на. Үүний дараа хөт- лөгч: Би одоо л яг мэд- лээ, Чиний нэрийг БА- САР гэдэг биз дээ? (Ингэхэд нохой толгой жүжиг дохино), Басар аа! чи. сайхан .сэтгэлтэй, тий- мээ? Хүүхэд хаздаггүй биз дээ? (Нохой толгой- гоо сэгсэрїїэ) Сайн бай. на. Одоо, чи бүжиглээ- рай, хүүхдүүд алга та- шина. . (Ямар нэг дуу бүгд: дуулахад нохой бүжиглэнэ). (Их баярла- лаа Басар аа! явж амар даа! (Нохой явна). Одоо өөр таавар таал- гал! Өвөл цагаан Зун саарал Хэнийг Ч ггомдоодоггүй хирнээ Хэн бүхнээс өөрөө айдаг Тэр юу вэ? Ингээд туулайны дүрс гаргана. (Зураг 2) Энэ юу вэ?.. Туулай! Та нарын дотор туулайны тухай шүлэг мэддэг хүү- хэд бий юу? Тэгвэл ун- шиж өгөөч! Шүлэг уна шихад туулай толгой дог хино, Харж байна уу? Туулай баярлаж та- лархснаа илэрхийлж байна гэж хөтлөгч яриг на, “Энэ мэтчилэнгээр төрөл бүрийн амьтны дүрс сүүдрээр сонирхол- ! той олон зохиомж хийж болно. Зөвхөн сүүдэр гаргаад зогсохгүй, туулайны са- вар, Чихийг хөдөлгөх, нохойны, амыг ангайлах зэрэг. хөдөлгөөнийг хөт- лөгч хийж үзүүлнэ, Хүүхдүүд ээ! Ах эгч, найз нөхөдтэйгээ Хам- тарч дээрх жишээгээр «Сүүдэр театр» тог- луулаарай. Өөр, ямар дүрс хийж сурснаа со» ниндоо- бичээрэй, Н, ЭНХЧИМЭГ Эрхлэн Ж, ДАШДОНДОГ Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн. комбинатад хэвлэв, ИНДЕКС-- 14140 12343789101112 Би энэ жил пионерийн зусланд анх удаагаа амар- лаа. Бороо орж, чийг ханх- лан цэцэг, ногоо дэлгэрээд нар төөнөн зусланд тун сай- хан байлаа. Тэндхийн агаар цэнгэг байгаль нь ногоон ой модтой хичнээн гоё вэ. Зус- лангийн уран хийцтэй модон байшингууд сэтгэл татаж бай- лаа. Би тавдугаар бүлгийн хоёрдугаар салаанд амарсан юм, Үеийн олон хүүхэдтэй танилцгж анд найз нартай боллоо. Тасагтаа арвуул сууж “байв, Бид гимпастик, шугам жагсаал хийж, хөгжилтэй тсг- лодог байлаа. Төрөл бүрийн дугуйлан хичээллэдэг. Би бүжгийн дугуйланд явж олон бүжиг, дуу шинээр сурлаа. «Бамбарууш», «Үл мэдэх ба түүний нөхөд», «Ямар мэр- гэжилтэй больё доо», «Сүү- лэн хүү номын оронд» но- мууд уншлаа. «Ээж», «Эх орон», «Цэ- цэг, Од хоёр» гэсэн шүлэг бичлээ. Их юм үзэж, сурч мэдлээ. Дараа жил пионе- рийн зусланд заавал явна гэж бодож байна. Өөрийн зо- хносон «Цэцэг, Од хоёр» шүлгээ явууллаа, Цэцгийг Од дуулна. Одыг цэцэг дуудна. Цэцэг болгон өнгөтэй. Од болгон очтой. Цэцэг дэлхийн Өнгөт Од юм. Од тэнгарийн Өнгөт цэцэг юм. Нийслэлийн тавдугаар сургуулийн сурагч В, АНДАА (есөн цастай) сурлалын, бэлэл Охтлб(ьт барих” Е улЛО222 8-ын «А»э ангид орвол багш нь алга. Харин сурагчид чив чимээгүй хичээлээ хийж байв. -- Багш нь хайч- сан юм бэ? -- Удахгүй ирнэ ээ. Өөр ангийн багш өвчтэй. Тэгээд оронд нь хичээл давхар орж байгаа. -- Та нар багшгүй | Хичээллэж байгаа юм аа даа? | -» Тийм... ! “Нийслэлийн 10 |жилийп 36 дугаар ургуулийн З-ын «А»- үгийн тухай хичээ- үлийн эрхлэгч багш үнэлээд зүйлийг хэлж Ч Эсэн юм. : Сургуулийн тэргүү ний баатарчуудын баг, Сурлагын 68.7 хувьтай. Дундгүй тавт бо- лохын төлөө ангидаа уралдаан аарласан байна. Ангийн нь тухай «Улаанбаатарын мэ- чанар ! ! дээ», «Пионерийн Володягийн нэрам- , М үнэн» сдОнинд .,фото зурагтай нийтлэгд- жээ. Гуравдугаар ан- гийЙН хувьд хийсэн ажил, гаргасан ам- жилт их байлаа. Ан- гийн нь багш ороод ирэв. - Сурвалжлагч ирсэн гэж сонсоод, ангийн маань «хэд» яаж байгаа бол гэж... -- Танай хүүх- дүүд багшийн үгэнд ордог сайн хүүхдүүд байна. 7 -- Аргагүй шүү дээ. Бүгд Володя шиг л байхыг хичээж байгаа юм чинь. Ма- най анги “Октябрийн соцналист нх хувьс- галын 70 жилийн-ойг угтаж Володягийн нэ- рэмжит бүлэг «болох үүрэг авсан юм гэж 8. Баянжаргал багш ангийнхаа «хэд рүү» хараад инээмсэглэн хэллээ. Тэгээд хийж бай- гаа ажлаасаа танил- цууллаа. Хичээл болгонд жит дэвтэр нээжээ. Цэвэрхэн хавтас- ласал шив шинэхэн дэвтрийг нээж Х. Ариунбаяр бичжээ. Болодягийн матема- тик, цэвэр бичгийн дэвтрийг нь үзлээ. Маш нямбай, цэ вэрхэн бичсэн бас тэ- тээд онц, сайн дүн- гээр дүүрсэн байна. Ч. Янжмаа, Т. Эр- дэнэбаатар, Ц. Эйх- маа, Л. Жамбажамп, З. Нарайгарав... Олон Ч хүүхдийн нэрийг хэлж, болно. Бүгд л Володя шиг сурч, хөдөлмөрлөхийг хүсч байдаг юм байна. 8-ын «А»-гийн ба- гачуудтай уулзаж ярилцахдаа энэ бүг дийг мэдэж авлаа. Володя ийм олон найзтай юм. Тэд 41 үүлээ Болодн шиг сурч, хөдөлмөрлөх эрмэлзэл дүүрэн бай ЗА... Манай сурвалжлагч . БОЛ “ивэ-эслэ--2- | | | | 1 44 дэх жилдээ 9 Ме68 (2272) ф 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 21 Ө ЛХАГВА Ө ҮНЭ10мМӨНГӨ ут Єнц гарна. Пионер хүн хэл- сэндээ хүрэх ёстой. моОНГОл-- Т. Чулуунцэцэг: - Ма Боол эжАЙНЖ най анги зөвлөлтийн зурга- ЗӨВЛӨЛТИЙН дугаар сургуулийн б-гийн Хэрэглар х үл оологоо «А» ангийнхантай шеф. Шеф « НАЙРАМДЛЫН байхын гол зорилго нь бие : биеэсээ шинэ зүйл сурахад САРД оршино. Бид хамтарч тог- “ОР лож, дуулж, уралдаан тэм- цээн хийдэг. Давага-Очир: -- Би дөрөв- 9 дүгээр ангид байхдаа нэг 3 АТАН УЛААН тэмээ найзтай болов. Нэг өдөр хн- чээл тараад явж байтал ми- ний хэрийн насны орос хүү дуудаж, улаан манжин авах уу? гэв. Би ч тэр манжинг авсан. Маргааш, нь . дахин тааралдаж нэрий нь асуусан. Павлик гэдэг юм. Тэр нутаг буцсан, одоо Ленинград ХО- тод бий. Бид хоёр -захидлаар чарилидаг. АЛТАН ГОВИЙН АНД БИДНИЙ ЗУРАГ АШДЫН САЙХАН ДУРСГАЛ Судалбар фотог Б. ЖИГМЭД (Дундговь) Д. Чинбат: - ХХЇ зуунд аз жаргалтай амьдрах арээ- дүйг бидэнд Октябрь єгсөн юм. гол, Зөвлөлтийн ард ї ган бат найрамдлын бэлгэ тэмдэг болсон Н. Мөнхжаргал: -- Най- хот-- Багануурын рамдлын хот-Багануурт зөв- ачууд «Октябрь- лөлтийн олон зуун нөхөд, ах амьдралд» | сэдвээр эгч нартайгаа бид хамт тог- лож, наадаж баяр цэнгэлтэй сайхан амьдарч байна. Миний найзыг Света гэ» лэг хийжээ. ТЭд- зохион | бичлэгүүдийг : байхад дэлхийн ком- зохисн 6бЕ тээр мунист, ажилчны хөдөлгөө- ний нэрт зүтгэлтэн Г.Димит- ров одоогоос 50 жилийн өм- нө «Пионерүүд бол хамгийн тууштай интернационалчид мөн» тэж бахархан хэлж байсан саваанд зурсхийтэл орж ирж байв. Октябрийн тухай, най- рамдлын тухай хүүхдийн чин сэтгэлийн халуун үг шингЭ- дэг. Түүнээс би их зүйл сурч мэдэж авдаг. Б. Нарантуяа: - Би срос хэл сурахыг их хүсдэг. бас ч нэлээд чармайдаг. Зөв- лөлтийн хүүхэдтэй үерхвэл л орос хэл амархан сурах байх даа. Т. Мягмарсүрэн: -- Би орос хэлний багш болно.Зөв» лөлтийн хүүхдийн хаяг олж шинэ найзтай болно, бас 34» сэн зарим мөрийг уншиж аад р 1 Уу 2 хидалд бичнэ. Дараа нь ЗХУ-д Зыв к6 хамт суралцвал мөн ч сайх- Д. Ганзориг: Октяб- наа гэж боддог. рийн хувьсгал ялаагүй бол Үзэгхэн: - Найз нар аа! манай оронд ардын хувьсС- ? гал ялахгүй байв. Ардын 4: хувьсгал ялаагүй бол бид лам ноёдын зарц Л байх 4 27 Би Дархан, Эрдэнэт, Чой» балсан, Хөтөл, | Бор-Өндөр, Алтанбулаг гээд олон газраар явлаа. Пионер багачууд цөм л ийнхүү Октябрь, найрамд» Г. Наранжаргал: -- Мон- яаж тэмдэглэдэг бол бид бас Энэ нь Октябрийн ач тус. байсан даа. 5 Бжсэ ардын хувьсгал гай л, тэгж ол-црнн ёстой гэж Энхмаа: - Бид зөвлөл- Ц. Баярмагнай: -- «Он. тя рийн төрсөн дүү юм. Дүү ддог. Бид «Залгамж үе» тийн зургадугаар сургуулийн 0) тябрь, Ленин» гэсэн эрхэм нь бидэнд аз жаргал, саруул аянаар аялахдаа Октябрийн хүүхдүүдтэй үерхдэг. Багз- шїж Бүр 125 үгээ хоёр үг хүүхдүүд бидэнд сайхан сургууль бэлэглэсэн. тухай их зүйл мэддэг болов. нуур бид бүхний гэр юм. Төжлсийхл Чиний. амьд» ухаан орохтой хамт сонсог- Харин ахын нь ач тусыг Ж, ХЭЛӨ н Ж. Болороо: -- 2 " Шинэбаяр: -- ” ралд» гэсэн сэдвээр чн юу дож, хэлэгдэж мах цусанд хэрхэн тоочиж барах вэ? род! Зөвлөл Дд р Би Ок бодож байна. Танай хамт нэвт шингэсэн. юм гэж би Б. Чулуунцэцэг: -- Ок- тийн ах нарын барьсан сур- тябрийн 70 жилийн ой угтаж олоп ямар ажил хийж байна боддог. тябрийн баярыг | зөвлөлтөд гуульд бид суралцаж байна. нэгдүгээр улирлаар заавал вэ? Бичээрэй! : ААВЫН НАЙ 54 . Бид социалист сайхан эх орондоо сурч хүмүүжиж аз 1 3 1 жаргалтай амьдарч байна. Бидэнд дутагдах гачигдах зүйл | || гэж байхгүй, өлсгөлөн гуйланчлал гэдгийг мэдэхгүй. Энэ (|| | сайн сайхан бүхнийг гагцхүү Октябрийн хувьсгал олго- Їтилилтэжиллжлйээ”С | ПШ соп. Өнөөдөр эрх чөлөөтэй орны хүүхэд багачууд «Ми- | ний Октябрь» гэж Октябриар бахархан ярьж байна. Энэ | -- Би саяхан Д. Нацагдор- жийн «Октябрь» шүлгийг цээжилж, «Зөвлөлтийн дайч- дын хөшөөө дуу сурсан ту- хайгаа Зөвлөлтийн найздаа бичлээ. Миний найз Таня Бакланова Пермь мужид суу- даг гэж гэх аймгийн Бул- ций тухай үргэлж ярина. Энэ хүн ЗХУ-ын нийслэл Моск- Э2Э анч Улиила эн Түйл: | ва хотоос ирсэн бөгөөд олоо хоёр жил болж байгаа гэнэ. нь үнс АЭЭХү хэ | Поройков ах зөвлөлтийн туршлага пэвтрүүлж, хөдөө аж рээ сура! 9: 12 832 984127 материал тєхникээр улс ардын аж ахуйг тасралт- : Ї ! Фотог С. БОДООШ инхилэлтанирээн” алин ангидөн-- | 1 сургуулиа төгсөөд зөвлөлтийн хүнтэй хамт ажиллана | ! гэж боллог. . Г 3, НЯМГЭРЭЛ (Улаанбаатар. Ч) сургууль) үзэнэн 1711 22 21-БЕРЛш2Жшэ--------- 2) ПМОНЕРМЙН ҮНЭН -сй ээ? Са? сэ “ЄВ? СЄРГ Сєвг СЄВ? “ЄГСЄН гэг ЛЫГ НӨ. ёв -74:54:111171:9:4:17 9-7: ир Би Ленин багшийнд орж үзсэн! гэж Үзэгхэн хэлэхэд нөхөд нь -Нээрэн үү? Хаана гэж гайхав. - Үнэн шүү! Энэ жил би Симбирск хотын гу дамжаар алхалж явлаа! гээд Үззгхэн яриагаа эх- лэв. - Одоо Ульяновск шүү дээ! гэж нөхөд нь хэллээ. -- Үгүй ээ! Симбирск. Москвэзгийн гэдэг гудамж. Тэнд бүх байшин барил- гууд нь хуучнаараа байсан! - Одоо мэдлээ. Түү- тийг зуун жилийн өмнөх байдлаар нь хэвээр үлдээж музей--гудамж болгох шийдвэр гарсан юм. Тэгэ- хээр Ульяновск хот До- торхи Симбирск гэж хэлсэн ч болно гэж нөхөд нь өгүү- лээл: -- За тэгээд Ленин баг- шийнд орскоо яриач? гэв. Үзэгхэн: Гудамжин талаасаа нэг дазхар, хашаан дот- роосоо хоёр давхар болж харагддаг тэр байшин Ульяновынх ажээ. Тэднийх тэнд 1878--1887 он хүр- тэл сууж байсан гэнэ. Лот- роо олон өрөөтэй юм. Эх- нийх нь Лениний ээж Мї3- рия Александровнагийн өрөө. Тэр соёлтой хун “5о7- жээ. Бетховены «Сарны сонат», Чайковскийн хөгж- мөөс тоглодог байж. Бас би ширээн лзэргас нь Гёте їШекспир, Гюго, Толс- той. Тургенев нарын зохио- луулыг олж харлаа. Өглөө болгон: Хэзээ? ЁС СУРТАХУУНЫ Завсарлагаанаар анги руу вэг хүүхэд шагайв, Вася туужуу барьж, Рита нойтон алчуур ши- дэж тэр хүүхдийг угтав. - Танихгүй хүнийг ингэж уг- тах Єстой юм уу? гэж би хүүх- дүүдээс асуулаа. Манай анги бол бидний гэр. Хүүхдүүд та “нар энэ тэрийн эзэн шүү дээ. Найрсаг, зочломтгой эзэнтэй айлд орокод хичизэн сайхан байдаг билээ. Настя уншихад эхний онц ав- лаа, ”от- 88 тэр ч яахав, надад дан онц бий гэж Битя хэлэв, Настигийн баярыг хүүхдүүд хуваалцсангүй. Тэгэхлээр би «өр- сөлдөх» гэгч юу болохыг хүүх- “дүүдэд ойлгууллаа, Одоо хүүхдүүд нөхдийнхөө "амжилт бүрд алга ташиж, баяр “хүргэж байна, Атаархвал яах вэ? Үүнийг засч болно, Нэг удаа 2 “Наташга гэрийн схагасыг нь хийхээ мартчихжээ. Үүнд Антол Заруцкий санаа зовж, туслах гэж хичээв, «Одоо- хон гүйцээж бич, амжина, Хүүх- дүүдээ тарыг нь бїтгий хөдөлгө» гэв, Костя Герглулов хувцасны өлгүүрт зэлжийн гутлаа олсон- гүй. Рожа бүк хүүхдүүдийг ао- хион байгуулж эрэв. Нэгнийхээ төлөө ингэж санаа зовж (байна шүү дээ, Хүнтэй харилцах урлаг гэдэг вэг өдөрт, пэг сард, шэг жилд сурдаг зүйл биш юм, баримдаа хүүхдүүд биес биенээсээ өрсөж ” -- За хүүхүүд ээ!Өнөө- дөр ямар хэлний өдөр вэ? гэж асууна. Хүүхдүүд нь: -- Франц хэлний өдөр! гэхэд -- Тэгвэл Францаар ярья. Харин маргаат немц хэлний өдөр шүү! гэж ээж нь хэлдэг байсан гэнэ. -- Тэгээд цааш нь - Дараа нь Лениний эцэг Илья Николаевичийн өрөөнд орлоо. «Симбифс- кая земская» сонин, «Сов- ременник» сэтгүүлээс эх- лээд тэр үеийн ном хэвлэл олон байна. Өрөөний нь буланд буй бүрээстэй нэгэн сандлыг тайлбарлагч зааж: -- Хүүхдүүдээс хэн нэг нь буруу хэрэг хийвэл энэ сандалд суулгадаг байсан юм Тэнд суухыг хэн ч хүс-| дэггүй тул буруутан хүү- хэд гарлаггүй байжээ гэж ярилаа. Дараа нь зочдын болон гал тогооны өрөөнт ЦАГААН ТОЛГОЙ байгаа юм шиг чанга чанга ярьж, маргана, Дуу хоолойныхоо хү- чийг удирдаж сурах хэрэгтэй шүү лээ, Нэг удаа Женя будгийн харандаагаа шалан дзэр унагав. Коля харандаагий нь авч өгөх гэхэд Женя: «Нааш нь өг. Ная- дах чинь миний харандаа», гэж зандрав. Коля дурамжхан эргэв. Хэрэв хүмүүс өөрт чинь итгэхгүй бол чи ямар шүү байх билээ. Нөхөрлөл үл итгэх явдлаас эхлэх гэж үү? Тийм биш ээ, Хүн хүнтэйгээ харилцахгүй- гээр нэг ч өдөр амьдрахгүй, Ярьж, сонсож, маргаж, эвлэрч сурцгаая. Бидний хичээлийн хуваарьт «Ха- рилцах урлаг» гэсэн нэртэй хи- чээл одоохондоо байхгүй байна. Гэхдээ хүнтэй харилцах «цагаан талгойг» бүгдээрээ мэдэж, эзэм- ших ёстой, Энэ цагаан толгойг авч үзье. А--Анхаарал, эелдэг байдал И--Итгэл, цагган санаа Бид юм мартаж, орхиогүй биз? Би иэг зүйлийг мартсан байна. Энэ бол Оля Савельева, түүний инээмсэглэл юм, Энэ охин өглөө бүр ангид орохдоо: «Сайн байна уу?, гэж мэндэлдэг, Бас ицээм- сэглэнэ. Багш нартайгаа, - энэ охилы харилцаа ингэж эхэл- дэг юм. Я, ИНДРА орчуулав, орлоо, Зочдын өрөөнд хуу- чин төгөлдөр хуур үзэгдэ- нэ. Тэгээд Александр, АН- на, Ольга, Мария, Дмитрий нарын өрвөнд оров. Лени- ний дүү нарын тоглож бай- сан модон тоглоом тэнд хадгалаастай. Хүүхдүүд нь тоглоомоо өөрсдөө хийдэг байжээ. Цаасан цэрэг туулай, муур нохой зэрэг тэдний хийсэн тоглоомууд ч байна. Мөн «Бор шувууны үлгэр». «Кольповын шүлгүүд» зэ- рэг хүүхдийн ном зохиол ч харагдана. Асрагч эхийн жижиг өрөөнд орвол тэр үеийн чихрийн паас нааж эрээл- сэн модон авдар байна. Варвара эмгэн хүүхдүүдэд бүгдэд нь хайртай. гэвч хамгийн хайртай нь Во- лодя байжээ. - Володягийн Өрөөнд орсон уу? гэхэд Үзэгхэн: - Оёоо . ярья. Хоёр хээлээглүүл түсллэлн эрстал То 4МХВ8Э-ийн хойчийг нэр төртэй залгамжилья» уриатай «Залгамж, үе» аянаар Өмнө- говь аймгийн | Мандал-Овоо сумын пионерүүд амжилттай аялж байна, сумын найман жилийн гуулийн наймын 4А» ангийн сурагч Д. Адилбиш, тавын «Б» ангийн сурагч Д, Бамба- дорж нар 16--28 улирал ла- раалан онц сурсан эгч дүү опц- чууд юм. Мөн сургуулийн долоогийн «Б» ашгийн єурагч А. Одон- тула өнгөрсөн таараа 1200 гаруй литр сүү сааж, 6 эмпэг хангал сургаж 500 гаруй килограмм өвс ха- даж энэ амжилтаараа сур- гуулийн саалийн аварга цол хүртсэн байна, Т. АЛГААГИЙН авсал фото зуны амрал- лодягийн бяцхан өрөөнд орлоо. Цэмцийтэл хураа- сан ор дэр, бичгийн ширээ, сандал номын тавиураас ондоо зүйлгүй юм. Тэр өрөөнд Лениний хүүхэд нас өнгөрчээ. Цонхоор нь хуучин худаг, саравч, гүйлдэн тоглодог байсан талбай харагдана. Гэвч Во- лодя тэр өрөөнд номтой нөхөрлөж, түүний шидэт цонхоор ертөнцийг харжээ. Тэр үеийн газрын зураг хананд нь өлгөөтэй байна. “Би «сонирхож монголыг харвал Урга гэж нийслэл хүрээг тэмдэглэсэн байлаа. Газар дэлхий дээр ард түмэн нь эрх чөлөөтэй олон улс орон бий болно гэд- гийг залуу Ленин тэр зураг дээр төсөөлөн, харж зогс- сон ч байж болох юм гэж Үзэгхэн ярилаа. | -- Үзэгхэн| Лениний гэрт биднийг бас айлчлуул- сан чамд их баярлалаа! гэж нөхөд нь хэлэв. ЗУРАГ ДЭЭР: Мандал-Овоо Ба сур- | | | тг тсечисчирииникилс этиагислагансолал. ясан стил тииаулсэнсиииилианаө---слслнанаассалслииа- сассэнигтиллалгэлхиэлллажсвлэллл 70031718 70003 л тт8сгмх 2 1987. Х 21 лс: С2маэрэгА 4 УУРШДАГ ПОЛИМЕР Амьд байгальд хор хүргэхгүй- гээр хуванцар эдлэлийн хог каягдлаас ангижрана гэдэг хич- нээн бэрх байдгийг дэлхийн аль ч улсал андахгүй мэлнэ. Ойн чөлөө, усны захыг нийлэг материалын хог новшоор бохир- лож орхиод явчихдаг хэнэггүй хүмүүс энд тэндгүй л байдаг. Амьтны ходоодонд, ялангуал да- лайн амьтны ходоодонд нийлэг эдлэл орж амь насыг нь бүрэл- гэсэн тохиолдол цөөнгүй. Байга- лийн нөхцөлд хурдан задарч алга болдог нийлэг бүтээгдэхүүн гаргаж чадвал энэ асуудлыг шийдэх учиртай. Тийм нийлэг материая гаргахаар олон оронд судалгаа шинжилгээний ажил хийгдэж байгаа билээ. Австралийн эрдэмтэд тийм нийлэг материалыг анх түрүүн нээж олсон тухай тэндхийн хэв- лэлд бичжээ. Биопол хэмээн нэр- лэсэн нийлэг эдлэлд иян үйлчлэ- хэд ямарч хоггүй хий болон уур- шиж алга болдог ажээ. Биополыг амжилттай хэрэг- лэх салбар олон байх нь мэдээж. Жишээ нь, эмнэлэгт оёос тавихад сорви үлдэхгүй, 4 ХУВАНЦАР ОНГОЦ Энэтхэгт их бие, далавчийг нь дан хуванцраар хийсэн хоёр хү- ний суудалтай нисэх онгоц бү- тээжээ. 108 морины хүчтэй хө- дөлгүүр байрдуулсан энэ онгод ердөө 600 кг жинтэй богоод 2700 км замыг цагт 350 км хурдтай- таар туулах чадалтай. »-ЭМИЙН ХАРШ НӨЛӨӨГ ИЛРҮҮЛЭХ БАГАЖ Олон төрлийн эМийн бодис бие рганизмд үл үзэгдэх нөлөө үзүүлдгийг бид мэднэ. Гэхдээ амьд организмын эсэд бий бол- сон мутагенийн өөрчлөлтийг яаж мэдэх вэ? Унгарын эрдэмтдийн зохион бүтээсэн багажалр эмийн үйлчилгээ зохих нормоос өчүү- хэн төдий хэтэрснийг ч тэмдэг- лэж авч болно. Жишээ нь, анти- биотикийг малд ямар хэмжээгээр өгч хэдийд өгөхэө болихыг тэр багажаар тодорхойлж байхгүй бол эм тарианы хольцтой шах худалдаанд гарах аюултай. Ба- тажин доторхи янз бүрийн бичил биетэнг мутагенийн үйлчилгээтэй химийн бодисын нөлөөнд оруулж туршдаг байна. Бичил биетэн олноор үхэж байвал амьд орга- низмын эд эс хёрдсопыг илэр- хийлнэ, Химийн дозиметрийн ийм хэмжид зарим төрлийн эмийн бодисын харш нэлэвг илрүүлэ- хэд тун ч чухал байгаа юм. » УДАМШИЛ Ихэр хүмүүс усны дусал шиг адилхэх тэр ч байтугай хүрууны судалгаагаар шэг өндгөх зст их- рүүд, бүр нялх багадаа холдсон ихрүүдийн хамйр нь. дов, Тэдний үн “час эхэр ӨЭвэй лограмм адид төстэй байв. Үү. нээс дүгнэлт кийхэд хүн эцэг 3, ПГИОНЕРИЙН ҮНЭН Гя 8 8Я я х хя ЯА ДААХ ХАЛ АА ДАЛАХЯАХАХАЛЯАЯХЯАА. 1987. Х 21 ОЭОХАН: ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ Робот хүүгийн ач гуч 21 дүгээр зуунд түм бум бо- лон өспө. Би шинэ зуунд бодлоо нисгэв. Гэр хороо- лол алга болж харин түү- ний оронд гэр шиг аварга барилгууд олонтаа үзэг- ДЭНЭ. Би шинэ зууны нэг хүүхэдтэй , Нас нь найм. Гэвч тэр дэд эрдэмтний зэрэг хам- гаалжээ. Шинжлэх ухаанд тэр ямар хувьнэмэр оруу- лаа вэ? Өндөр ашиг шим- тэй үнээ зохион бүтээжээ. Үнээнүүд хотын хүн амыг Агаарт нисэх, хөвөх хоёр янзын тээврийн х9- рэгсэл байдгийт бид мэднэ. Агаарт хөвөх бөмбөрцгөөр Франц улсын иргэн Мон- гольфье нэртэй ах дүү хоёр одоотоос 204 жи лийн өмнө анх хөөрчээ. ХХ зууны эхэнд 200 кмуцаг хүртэл хувдтай олон арван тоннын даац- тай дирижаблийг хөгжил- тэй орнуудад үйлдвэрлэн тээвэрт хэрэглэж эхэлсэн байна. Мөн энэ үед нисэх онгоц үүсэн дирилгабльтэй өрсөлдөх болов. Дэлхийн 1 дайны ший рүүн өрсөлдөөний үед амархан бай болох том овортой, болхи удаан хө- дөлгөөнтэй, дайн байл- даанд тохиромжгүй дири- жабль нь нисэх онгоцонд ялагдав, Нисэх онгоц ямар сай- хай унаа болохыг хүн бүр мэднэ. Гэвч нисэх онго- ТУСЛАГЧ сүүгээр хангана гэнэ. Хий- мэл үнээг найман настай эрдэмтэн ганцаараа хий- сэнгүй. Тэр эрдэмтэн олон туслагчтай. Эрдэмтний хүссэн бүхнийг дуулгаварт роботууд нь бүтээдэг гэнэ. Өнгөрсөн феодалын ний- гэмд зарц хүн хаад ноё- 248, 2 475 417Ч ИРЭЭДҮЙН АГААРЫН --ЄЭТЭЭВЭР ХӨВЖ 117766:) 4 АЯЛАЛ үг мартагдав. 21 дүгээр зуунд үнэнч туслагч роботууд ард түм- ний сайн сайхны төлөө, улс орны хөгжил. дэвш- лийн төлөө ажиллаж байх болно. Би тийнхүү бодсо- ноо нэгэн найздаа хэлбэл: -о Шинэ зуунд бид тийм олон төмөр туслагч- тай болно. Тэднийг ажил- луулж чадахын тул одоо- ноос компьютерт хичээн суралцьья! гэв. С. БАТТОГТОХ (Говь-Алтай, Цээл). цбор ачаа тээх нь хэтэр-. хий. үнэтэй. Хурдан гэм». тэх ачааг хол зайд тээх шаардлагатай . болсноос дирижаблийг эргэн сапаж үйлдвэрлэж, эхлэв, ХХ зууны сүүлд дири- жаблиар тээх ачааны хэм- жээ олон зуу дахин нэ- мэгдэнэ гэж төсөөлж бай- на. Үүнтэй холбогдуулан тэр үеийн хүн тээврийн тухай зөгнөж үзье. Ачаа, хүн тээврийн дирижабль, суудлын автомашины цог- цолбороор хүн тээх бол- но. 1000 тн даацтай ди- рижабль доороо 2 давхар дүүжин сууцтай. Дээд дав- харт нь изи тохитой өрөөнд зорчигчид аялиа. Доод давхарт нь ачаанаас гад- на. Н ЖИЖИГ ав- томашин ачсан байна. Ийм дирижабль 8000 . хүртэл зорчигчдыг автомашинтай нь ачаад 800 нм/цаг-ийн хурдтай хөвөн ниснэ. ГУРАВДУГААР БОДЛОГО Хүү: Аав аа! Би ар- вантавгын мөнгөний оронд хорьтын мөнгө байсан гээд бодоход зарчим нь яг хэвээрээ байна. Бодох арга нь авсан тоонуудаа- саа их. хамаарахгүй юм уу? ? Аав: Тиймээ. Чухам энэ нь бодох аргын тол санаа байгаа юм. Одоо нө- гөо аргаа үзвэл чи бэлэн үү? ” Хүү: Бэлэн, Та аргын- хаа санааг хэл. Би өөрөө бодохыг хичээе, Аав: -Болпо, | Хичнээн дэвтрийн үпэ хэдэн шир- сохэго арвантавтын мөнгө болохыг эхэлж олох 8- маар бодох арга байна. Хүү: Янз янзын тдо авч турших замаар олж болох уу? Аав: Шууд олох арга бий. Гэвч турших замаар эхэлж олоод дараа нь дүг- нэлт хийх замаар тэр ар- тыг Тогтоож болио. Хүү: 1,2,3.4 буюу 5 дэвтэр авахад үнэ нь 12, 24. 36, 48 буюу 60 мон- ? Нийслэлийн шинэхэн хуулсаар яваад. амьдра- ? ЇРЭЭДҮЙН СЭТГҮҮЛЧ Ф хорооллын нэгэн байшин- лаас тасархай хүн болно. Ф " а Ф гийн орцны үүдэнд хэдэн БНМАУ-ын аа ЁО Ф : д й| РУУЛл АЛ Ф хүүхэд зогсоод хууч хөөрч жигчин, ман үеийн 4 - ф байв. Гэтэл, тэдний (дэр- алдартай оруу исүжиг- ШОГ г1л/ -0 1 гэдүүр гартаа хийл хөг- чин Ю. Оюунта уулза- ф ? аг, “Одоо нэг, ? ший лсэн Зуеж /Ойнк Миг ?4 Шог найруулал анх ХУи: руулал ч очзол ЭТ-лАсү Ччээ Францад жишээ та нар УУ. явж өнгөрөхийг харсан, - Нам ард түмнийхээ ф. Зууны сүү р Зөвлөлтийн нэг сонинд «Тоос, фосэНо нэг нь даруухнаар хайр халамжаар өдий зэ- 2, үүссэн. Бичлэгийн энэ төрөл Шюр хийсэн товч» нэртэй гтиээмсэглэх зуур рэгтэй болсон маань хамт Ф өнөөдөр манай сонин хэвлэлд Г найруулад нийтлэгдсэн. » - Сайн байна уу? гэж олны минь ач. Хүн хич- Ф онцгой байр суурь эзлэх бол- шо! ГарчигнаасааЭХЛээд хүз Ф хөндчилэв. нээн авьяастай байлаа Ч, Ф лоо. Учир нь гэвэл, манай гал ЫВ ХЛЛТЬ єсчүрын Ж ? Тэгтэл, Туяа, тэднийг юуг ч чаддаг байлаа гэ- 9 нийгмийн амьдралын элдэв энайссэн р тсан “оркч м Ф хальтхан харчихаад |огт сэн лмагт эгэл жирийп, дутагдал доголдлыг шүүмж- тер хэрэг Чеүлөссло 8: дуугарсангүй явж өнгөр- тэгсэн атлаа ш--4 соёЛ- ф. лэн хурц шогч үзгээр бичих жээ, гайхах, сн ан лөө. Нөгөөх, тгүний мэн- той, ариухан сурта- шаардлага зүй ёсоор гарч ир- 8 Ь м 5: лийг асуусан хөвгүүп нүүр рахгүй байгаа юм шүү хуунтай байх ёстой гэж 3 РЭтээ 5 Учир нь гэвэл, хБицэглалэ » улайж, дэргэлэх нөхдөо- ДЭЭ ГЭЖ ХЭЛЭЭД, ГОМДОН- ярьж билээ. Энэ үнэн үг. Ф Тиймээс өсвөрийн сурвалж- яс цуглуулах ажил хүлэгч сөө нчингүйрэн доош ха- гуй зогссон | найзыгаа Ирээдүйд ямар ч хүн бол- ф» лагчид шог нанруулал бичиж байжээ, Мэдээж улхЬХ Эс раз. Тэрбээр, өөрий нь ӨРрөвдөн рт Тэгтэл, ба-.лоо гэсэн багаасаа өндөр ф сурах ёстой. Чухам яаж би- Мэндагач9 нэ рхнв шүү тоомсорлоогүй онгорсон гаасаа еэ тоосон хүүх- соёлтой, ариун | шударга хний үед СУРгуул аварга 0 Ф Туяад гомдохдоо «Яасан ДЭД Дургүй Бат, нлт Зэ- ёс суртахуунтай болон хү- Ф ээг Бү Хэлтгэссирэнж Цэ дээ. Тэгтэд хэсэг хөвгүүд ф 9 пх-сонтай хүүхэд вэ? Бид вүүрхсэн байдлаар мүүжих нь хүүхэд бүрийн Ф ХЭЦҮҮ. в тэс өөр. Та шуудайтай ясандаа тоосго Ф пэг байранд тэгэхдээ бүр -- Түүний «Тусгай» эрхэмлэж явах чухал зүй- Ф Мэдээ Ончихээс ль пионе- хийгээд жигнүүлжээ. Ингээд Ф нэг орпопд амьдагдаг түү МИЛА» мн анчыж бос лийн нэг юм. шүү. Ийм 2 шаы өөрсдийн сургуу. тарч Л НХ ЯС өгсөн болж шагнага ф сээ. Тэгзэд лоОцо тэвнм- тэндээ л биз. Мипп Д- сайхан чанарыг эзэмшн- ажил амьдралд х Гэтэл тэдний ф гойрхаж | мэпдэлсэн юм» лоор бол харин ч сонго- хийн тулд юуны өмнө бу- ф, буй аливаа учир хА-Тарөл Блэдэ Үрлэн бус явд-. “ф гэж бодоод сапаа алдав. ДОГ Урлагийн дээжээс су- садтай зөв мэндлэхээс, , гярхайгаар олж харснаар Он аас үнэнийг хэлжээ. Найзынхаа, энзхүү эв- ралцаж байгаа хүүхдүүд нөхдөө хүндэлж явахаас чих сэдвээ сонгоно. Тэгээд жьЭ тооны хойноос хөөх ф гүй байдалд орсныг ажиж улам соёлтой, даруухан эхлэн энэ орчлонд байдаг 9 эь дутагдал доголдол чухам шарга ёЕЕЧ мэх хэрэгч ф мэдсэн Чат хөвгүүн байх ёстойсон. Ийм хүү- бүхий л сайн сайхныг су- 52 юунаас болж байна вэ? гэд- цөлдөж арга заль зарсхансэх -- Яасав хачин хүүхэд хэд ч «Хол явахгүй дээ» ралцахыг хэлнэ. Яагаад Ф гийг нягтлаж эрэн сурвалж- ЛЭН ХАМТ олноо, 23 5 вэ? Хүн мөндэлж байхад гэж нухацтайхан хэлэв. гэвэл чи хөгжим бүжгийн Ф дах хэрэгтэй Ур дутагдал ХУУРЧ буй зан суртахууны тоохгүй өлтөрчих юм гэж | Тиймээ, багаасаа бие сургуульд (Ч суралцдаг Ф хамт олонд хэр зэрэг хор МУУХАЙ дутагдлыг вөс243 өгүүлтэл, түүпий дэргэд тоосон хүүхэд урлагийн бай, жирийн сургуульд Ф хөнөөлтэй болох вэ, олон Шүүмжлэн бичээд, эцэст »? зогсож байсан Баяраа: гайхамшигт ертөнцөд үнэ- хичээллэдэг ч бай бүгдл Ф хүнийг хамарч байна уу? «Тоосгоор товч хийвэл ямар »4 -- Та нар бүү гайх. хээр «хол явахгүй». Яа- хүүхэд та нараас их эр- ф зэргийг сайн судалж үзээд болох вэ?» тэсэн асуулт Ф элэ Туяа чинь хогжим гаад гэвэл, тийм ЫН эд гэн сурьлйн хациухаан Ф ичих баримтаа бүрдүүлнэ. тавьж БЭЛ ндайрый бөкнг-: бүжгийн дунд сургуульд зөвхөн өөрийгөө ер бусын биш, «Их зантай » ясаар товч хийдги 3 суралцдаг юм. Тэр тусмаа авьяастай ч гэх юм уу. шаардахгүй нь мэдээж. 2 Сэдл2эдарнА хУчИй хачлог нэ шүү дээ. Дамжсан утгаар Ф бүр сонгодог хөгжмийн эсвэл монголд ганц сн Сургууль шуолыгн сайхан Ф срийн хэллэгээс гад Ё эх, ардын ХЭрэглэсэн энэ гарчиг Ннсэ Ф олгид суралцдаг болохоо- даг сайхан сургуульд су- шүү, хүүхдүүл ээ Ф үг хэллэг, зүйр цэцэн үгс, Ч уншигчийн анхаарлыг тах Ф гоогСидэнтэй тоож дууга- ралцаж байгаа... гэж гай- » Б. ДОРЖСҮРЭН Элэглэл, Хошигнол” аман зо. ТАХ НЬ МЭДЭЭЖ. Ц.Энаээд ! »ө, өоФ 9ФФФ9ФФ9Ф9Ф9Ф9ФФ9ФФ ФФФФФФФФФФФФФ хиолыг өргөн ашиглабал сайн... Ингээд шог найруу. : ЭӨрУутүүт» 3 шог найруулал болох юм. Мээх ховорхон, үр төрч Б, Зарим үед шүлгийн хэл- лөөр бичиж үзэцгээе мэВ . «Пионерийн үнэн» С0- дын зүгийг даган ташуу- бэрээр бичигдсэн шог най- н, энхчи 4 нины хуудсанд мэндэлсэн рын дор ажиллаж байсан ? шинэ ЗУУНЫ билээ. Өнөөдөр зарц гэдэг гө болно. Харин арван. тавтын мөнгөнүүдээс мөн тоогоор авбал 15, 30, 45 69 буюу Т5 мөнгө болно. Иймээс дөрвөн арвантав- тын мөнгө 60 болж 5 дэв- тэр авах юм байна. 4 Аав: Зөв. Одоо 60-ыг яаж амархан олох тухай ярилцах уу? Бодлогоо бо- ” ДОЖ Дуусгаад эргэж ярил- цах уу? Хүү: Бодлогоо бодчи- хоод, эргэж ярья, Аав: Дөрвөн арвантав- тын мөнгөөр 5 дэвтэр ав- сан гэе. Арваннэгэн дэв- Хүү: Зургаан дэвтэр нэмж авна. 2 Аав: Тийм, Гэвч саяын шэн? ашиглая гэвэл яах вэ Хүү: Дахиад таван дэв- тэр авна. Тэгэхэд арван- тавтын мөнгө 4-ийг нэмээд .8 болно. Одоо нэг дэвтэр авахад арван тавтын мөнгө нэгийг нэмэх хэрэгтэй. «Ийнхүү-арван тавтын мөн- гө 9 -харэгтэй. Бодож гүйцлээ. Харин өмнөх арга шиг ойлгомж- той биш юм. Аав: Магадгүй, Гэвч 60-ыг олох аргаа тогтоос- ны дараа ойлгомжтой болж ч мэднэ. Харин чи өөрийн зохиож ирсэп жи- шээгээ энэ аргаар пэг бо- доод үз. Хүү: За. Багачуудаа та нар жи- шээгээ бас бодоод үз. ТЭ- гээд ярилцэья, Танхимд Д. Шостакови- чийн хөгжнм эгшиглэв. Полькийн аялгуунд ХөВ- гүүд охид хос хосоороо бүжиглэж эхэллээ. Охид нь цасан цагаан өмсгөлтэй. хөвгүүд Нь тас хар өмд, цагаан цамцтай аж. ЭХ- кинй эгнээнд Б. Цогтбаяр, Д. Нарангарав хоёр эвлэг- хэн бүжиглэнэ. --Зүйтэй! Хараа дээшээ. | Баясгалантай. Нуруу тэгш! | лэлийн нэгэн Хөл шулуун гэж багш нь бүжигчдийн хөдөлгөөн, бүхнийг ажиглаж, засч залруулна. Тэднийг НийЙС- театрт ЮМ уу, эсвэл хөгжим бүжгийн дунд сургуулийн танхимд сургуулилж байна гэж бодож байна уу? Үгүй ээ | Дорнод аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны хүүхэд залуучуу- дын соёл хүмүүжлийн тө- вийн найрал дуу, бүжгийн танхимд бид Сууж байна. --Сонгодог бүжиг хийж буй чадварлаг хүүхдүүд сэтгэлийг минь ихэд хөдөл- гөлөв. Тэдэнд ямар их авьяас байна вэ? гэхэд бүжгийн дугуйлангийн багш Б. Цэрэнчимэд: -ЕЁр нь урлаг, тэр дун- даа сонгодог бүжиг хХүүх- дийг улам ч гоо сайхан. жавхаалаг болгодог юм. Тийм учраас л таны сэт- гэл хөдөлсөн бизээ. Түү- нээс биш бидний тоглолт бүрэн жигдрээгүй байна | гэж хариулав. Бяцхан бүжигчид дундаас хамгийн сайн бүжиглэж ! буй Д. Энхбаяртай уул- заж ярилцлаа. -Чи аль сургуульд сурдаг вэ? -8 жилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн 5 дугаар ангид сурдаг. --Сонгодог бүжгээр хЭ- дийнзэс эхлэн хичээллэв? --Энэ оны нэгдүгээр с3- раас хичээллэж байна. --Сонгодог : чи яагаад сонирхох болсон бэ? -Би ёр нь сонгодог бүжгийг үзээгүй. Соёл хү- мүүжлийн төвийн бүжгийн дугуйланд орсноос хойш л урлагийн энэ төрөл сэт- гэлийг минь татах болсон Д. Энхбаяр ингэж ярьж байна. Хажуугаас багш нь: А--05417 ИНДЕКС ---14140 Офлэхөж «СЛэеснвеэ СО»снээ бО2ОӨсвэ б2»Өсэве С12)6снээ «Эоөснээ. оахихииииэшжээтэээгтгэгггггтгтгл3 1987. Х 21 ! зжиглохы яэорллахадллад --Урлаг гэдэг өөрөө эрхэм дээд год сайхан юм. Тэр сайханд хүүхэд татаг- даад ирдэг. Тийм хүүхэд ламжилт үзүүлнэ гэж хэл- лээ: Та нар Дорнодын хүүхдийн «Солонго» гэдэг нэрт чуулгыг мэднэ байх. Тэр чуулга улам өргөжиж Чойбалсан хотод Шинээр боссон хүүхэд залуучуу- дын соёл хүмүүжлийн төвд хичээллэх болжээ. Чуулгын уран сайхны удир- дагч Д. Батсүх бидэнд: -Та бүхэн сая манай чуулгын сонгодог бүжгийн хэсэгтэй танилцлаа. Ар- дын хөгжмийн хамтлаг бас бий. Найрал дууны дугуй- лан бага, дунд хоёр бү- лэгт хуваагдан түүнд ная гаруй хүүхэд /суралцаж байна. Тэд ардын сонго- дог дуу Дуулах дадлага эзэмшиж байна гэв. -4Монгол ардын дуу дуулдаг уу? --Урт, богинын ЛУУ дуулж сурч байна. шээлбэл «Дөрвөн цаг» дууг ард түмэн эрт дээр үед яаж дуулж байсан бэ, тэр янзаар нь олон х00- лойгоор дуулах сургууль хийж байна. Уртын Дуу- ны хэсгийг нь улсын гавь- яат жүжигчин |Лхамжав гуай удирддаг. -4Монгол ардын Дуу- наас өөр... : --Дэлхийн сонгодог бү- тээлээс манай хүүхдүүд дуулж байна. Бах, Гуно, Шофены бүтээлээс дуул- БЭЛЭГ ДУРСГАЛЫН ЗҮЙЛ ХИЙЕ. Хүүхдүүд та нарын амьдралд бараг өдөр бүр баярг- үйл явдал тохиолддог. 1Кишээлэхэд аав, найз нөхдийн чинь төрсөн өдөр, юм уу, тээд л юу ч тохиолдож болно. хүргэж өөрсдийн бэлтгэж урласан чинь онц сурсан үед тэдэндээ баяр эзж, ах дүү эсвэл дүү Ийм бэлэг дурсгалын зүйлийг өгвөл хичнээн их баярлах бол... Ингээд өндөг ашиглаж дурсгалын зүйл хийх тухай товч зөвлөе. ширхэгт Юуны өмнө тогоочийн дүрс хийе! Нэг өндөгний доторхи шингэнийг тусгайлан ав. Тогоочийн малгайн хэсгийг зураг 1-т заасны дагуу картон цаасаар эсгэж хайчил. Тэгээд зураг 2-т үзүүлс- эсгүүрээ хооронд нь наана. нээр гай хамар, лэн болно. гийг өнгө ялган будаарай. зас» МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» хайчлаад мөн холбож наана. » биеийн хэсгийг өндөгтэйгөө холбон наана. Бэлэн болсон хоёр Бэлэн болсон мал- Нүд, хөмстийг зураг 8-т үзүүлсний дагуу зохих өнгийн цаасаар хайчилж, наана. Ингээд л тогооч бэ- Энэ жишээгээр олоп мэргэжлийн хүмүүсийг дүрс- гэн дурсгалын зүйл хийж болно шүү дээ! Улам бүр үзэмжтэй болгоё гэвэл өөрсдөө малгай, биеийн хэс- НАРМАНДАХ корпус «Пионерийн үнэн» сонины редакц 61К77:11:1571:11:111 а ”7!17:7/1:11:4423 | даг. Орос ардын дуут бү- жиг манай урын санд ор- сон. --Ямар шинэ уран бү- тээл хийх зорилготой бай- на? --Хоёр хэсэгтэй концерт ! бэлтгэж байна. Нэгдүгээр | хэсэг нь ардын хөгжим. дуу, бүжгээс Харуулсан «Ардын наадам» тоглолт байна. Хоёрдугаар хэсэг нь сонгодог бүжиг, олон тсжлпиогилэилллилиинсл ос үндэстний дуут бСүжгээс бүрдэнэ. їКишээлбэл орос, киргиз, энэтхэг, кампучи, буриад, үзэмчин зэрэг янз бүрийн ястан, үндэстний дуут бүжгүүд байх юм. --Конце(е: чинь сунжрах юм биш үү? --Хоёр хэсэг нийлээд Л 1 цаг 30 минут. Д. Батсүх бид хоёр ийнхүү “ярилцав, Сурган. “хүмүүжүүлэх ухааны -үндэстэйгээр Дуу- лах арга барилыг боловс- руулж чадах юм бол ар- « Ги шинииинив Ягтол тэмцэж, АФрик бүтээн байгуулж байна» олон улсын зургийн урал- даанд дэлхийн олон орны хүүхдийн 60 мянган бү- тээл ирснээс Д. Энхбаатар (БНМАУ), Огбал Одезу- лумба (Нигер), Джейн Наг- генда (Уганда) нарын бү- Ци1111111 - тарчээ. Зураач багачууд эцэг эхийнхээ хамт ЗХУ-д айлчилна. «Советская женшина» сэтгүүлийн газраас зарла- сан Үйний сэг 77 мын баатар» олон улсын зургийн уралдаанд дэл- хийн 60 орны 80 мянган 1111 111лтхаэцгаалагциййтлцлийлннийниннин Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, тээл эхний байранд шал-- дын урт, богино ямар Ч ддууг хүүхэд дуулж чадна гэж Д. Батсүх үздэг. Эрхүүгийн багшийн дээд сургуулийн хөгжим сурга- ны факультет төгсгөхдөө Набалевскийн систеч мийг судалж байсан тухай- гаа ярьж байна. Зөвлөл- тийн нэрт хөгжмийн 80- хиолч Д. Кабалевский на- сан туршдаа хүүхэдтэй ажиллаж, хөгжмийг бага балчраас тоглоомтой Нь уялдуулан шаталж сурга- даг хүн байв. Болгарын В. Тричиков, Унгарын 3. Но- дай, Австрийн Карл Орф нарын ардын дуулах УР- лагийг хүүхдэд Заах ар- гыг Батсүх багш ихэд с0- нирхдог юм байна. «Сурагчдыг монголчуу- дын дуулах аргад сургах ажлын агуулга, арга зүй» гэсэн сэдвээр эрдэм шин- жилгээний ажил хийх 30- рилготой байгаа тухайгаа ч Батсүх багш бидэнд ярьж байлаа. Соёл хүмүүжлийн төвд энд ч уртын дуу эгшиг- лэж, тэнд ч СОНГОДОГ АЯЛ- гуу сонсдож, баясгалант тойрон бүжиг хараа булаа- на. Тэнд үзэхээр урлаг. хүүхэд хоёр нөхөрлөж чад- жээ. Д. Батсүх: --Ардынхаа сайхан ур- лагийг энэ авьяаслаг хүүХ- дүүдээр дамжуулан 21 дүгээр зуунд хүргэж: өгөх аян хийж явна даа, бид гэж хэлэв. Урлагтай нөхөр- лөсөн хүүхдүүдийн тухай бичиж дуусаад бичээчид өгөх гэж байтал утас дуу- гарав. --Байна уу? Дорнодоос Батсүх ярьж байна Октябрийн 70 жилийн ойд бид шинэ уран бүтээ- лээ зориулж: байна. Саяхан Халх гол, Баяндун орж ардын дуу бүжгийн салбао чуулга байгуулаад ирлээ -- Байна уу? Ардын ур- лагийг шинэ зуунд хүргэх их аян замд чинь амжилт хүсье Урлагт дуртай пио- нерүүдэд улаан бүчтэй со- нины халуун баяр хүргээ- рэй Ж.ДАШДОНДОГ фотог зохиогч ааиашицннцицинцпицийницнинигд ӨСВӨРИЙН “ЗУРААЧИД хуяг (Гэсэр), Д. Энхбаа- тар (Буратиногийн адал явдал) хоёрдугаар байранЖ, Ц. Алтантулга (Алтан алим) гуравдугаар байранд оржээ. : Энэ гурван зураач Хэн- тий аймгийн Өндөрхааны сангийн аж “дунд сургуулийн дэргэдэх өсвө- рийн зураачдын дугуйлан- гийн сурзгчид юм. Уг ду- гуйланг аймгийн хөдөлмө- рийн аварга, багш Н. Да- ваажав удирддаг ажээ. Олон улсын зургийн уралдаанд амжилт гаргасан өсвөрийн зураа- чиддаа баяр хүргэе. Ц. ТҮВШИНТӨГС- Ж.. рт осол 22 п . ишигний МАХМ-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭПХЭН БАЙГТУН! ДСЭРУЭ22” ( МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын | мэрэмжи- ЮПБ-ын Төв Зоёлолийн сонин, х ач дэх жилдээ 9 ОРОн БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН” (/842на 41 Ме69 (2273) Ф 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 24. 2 БЯМБА ӨФ ҮНЭ 10 МӨНГӨ Ц.СҮХБААТАРЫН ) -25 ӨВШЖЄШИиЭ. Обиинск хотын Леииний гудамжинд хүүхэд насан- даа Ильичийн хайр халам- жийг хүртэж өссөн нэгэн эмзгтэй амьдран суудаг юм. В. И. Брусова (нөх- рийн овгоор бол Страу- нинг) энэ гэгээн дурсам- жийг насан туршаа санан магнай тэнийдэг. - Калугаас холгүй ор- ших Боришева сууринд би 1914 онд төрсөн, Манайх долоон хүүхэдтэй өнөр бүл Сайлаа. Эцэг, эх хоёр минь зарцлагдаж байв. Тол- гой хоргодох орон гэргүй тул төрөл садныхаараа амьдарч байсан юм. Амь зуух аргагүй болоод аав Иван Егорович минь бид- нийгээ дагуулан Москва орж, тэнд хашаа цэвэрлэг- чийн ажил: олсон юм. Удал гүй аав минь өөд болж энэ ажлыг ээж | Прасковья Петровна хийх болов. Бид- ний амьдран сууж байсан (Манежнгя) есдүгээр бай- шинд хувьсгалын дараа ТИЙН ОШО ӨГ) Бладимнр Ильичийн их эгч Анна Ильинична нүүж ирлээ. Надаас хоёр дүү ач хүү Викторыгоо тэр өсгөж хүмүүжүүлж байв. Тэгтэл Анна МИилвинична хүндээр өвчилдөг юм байна. Хё- шааны хаалганы дэргэд ав- то машин хүрчирлээ. Ма- шинаас нэг зэрэгтэй хүн тарч байшин чиглэн алхав. Намайг хараад тэр зогслоо. «Чи хэний охин бэ?» тэж асуув. «Ээжийн охин» гэж-би хариуллаа. Тэр инзэж: «Ээж чинь юу хий- дэг вэ?» гэхэд нь «Хашаа цэвэрлэгч» гэлээ. - «Чиний нэр хзн027» тэхээр би. «Вера» гэчи- хзэд-- «Харин таны. алд- рыг хэн гэдэг бэ?» гэж зо- ригЛон асуулаа. «Намайг Володя ах. Лений» гэж хэ- лээд гараа өгч бид хоёр тар барилдсан юм. 2 шиг бодогддог юм. Тэгэ- хэд би ваиман настай сай рас балчир ч биш шүү. Багын юм содон бай- даа, Төдөлгүй Анна Ильинична манай эзжийг ирэхгүй юу. гэж хэл хүргүүлээд: мир юльйч талай гэр оү- лийг сонирхож асуугаад, хэрвээ тус дэмжлэг хэрэг- тэй: бол туслахыг юм» гэжээ. Намайг урьж Биктортай танил- дуулсан юм. 1922 онд денин амарч байсан Гор- тэр бид хоёрыг авч өнлээ, Тэгэхэд л би анхаарал тавьдаг єэлэ- лийнх нь өгөөмөр уужмыг гөөн байдаг байв. Энэгэ- рэл зургийг тэр жилийн наймдугаар сард авохуул- сан юм: Владимир Ильи- чийн зургийг авахаар Моск- вагаас зурагчин ирсэн байв. Зурагаа авахуулчих гэж их ч ятгасан даа.Түүний эрүүл мэндийн тухай мэдэхийг сэтгэл зовнин Хүссэн ХӨ- дөлмөрчдийн тоолж барш гүй олон захидлын хариу болгож гэрэл зураг тавих хэрэгтэй байжээ. Ленип зурагаа ганцаараа авахуу- лахгүй гэж тохиролцоход зурагчин эцсийн эцэст арга буюу зөвшөөрсөн юм. Сан- далд Владимир Ильич, На- дежда Нонистантиновна, Анна Ильиничиа хүүхдүүд биднийг суулгалаа. Гэрэл зурагчин («Прав- да» сонины гэрэл зургийн сурвалжлагч Л. Лобода байсныг дараа нь - би мэдсэн) эхлээд энэ зур- тийг дарсан гэж уншигч- дын төдийлөн үзээгүй нэ- тэн зургийг үзүүллээ. Да- раа нь Аниа льинична «Одоо надгүйгээр» гэж хэлээд боссон юм. Надеж- Я8 бид амаа ангайсан бай- лаш мэдээд Цүүагүг лважннэгжжг 010-101-13 ам руу чинь алагтуу НИ- сээд орчих бий дээ» гэж тоглоом болгон хэлсэн юм. Бид инээцгээлээ. Гэрэл зураг ингэж хөгжилтэйхөн болов. Владимир Ильич өөрийнхөө бусад бүх Зу- рагнаас энэ зураг дээр л хамгийн баясал хөгжилтэй буусан юм. Вера Нвановна гэрэл зургийн цомогоо дэлгэн: -- Та үүнийг хар даа. Энд миний ээж Прасковья Петровна нөхдийн хамт Налининтай зурагаа татуул- сан юм. Ээж минь бичиг үсэгтэй болж ЗХУ-ын Дээд” Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн | тазрын хүлээн авахад ажиллаж байв. Хашаа цэ- вэрлэгчийн хүү ах Иван эрдэмтэн боллоо. Түүнийг онамд гишүүнээр элсэхэд батлан даалтыг Лениний эгч Анна Ильинична гар- тасан юм. /Миний нөхөр Эдуард Андреевич энх хө- дөлмөр, эх орны дайны ах- мад дайчин бөгөөд атомын цахилгаан станцад опера- торчиноор ажиллаж | бай- лаа. Охин Эмма маань эдийн засагч мэргэжилтэй. Хүү Леонид дээд сургуульд ажиллаж байна, Бид, бид- ний ач, зээ нар аз жаргал- тай хүмүүс. Энэ бол ач. хүү Романы зураг. Одоо хүү минь армид алба хааж Афганистаны ард түмэнд тусалж буй гэж түүний зургийг заав. Тэгээд өөрийн тухай өгүүлэв. Энэ дурсгалт 1922 онд хүүхдийн бай- тууллага дөнгөж үүсч байх үед Крупскаягийн зөвлөс- нөөр пионерийн анхны бү- лэгт оржээ. Дараа нь намын гишүүн болсон. Үйлдвэр сургал- тын төвийн сургуулийг | төгсөж Москвагийн авто заводын моторын цехэд уукрагчсласарчээр орж ажилчны хамт олны ду.д хөдөлмөрийнхөө намтрыг эхэлжээ. Энд ирэхээсээ өмнө Обиинскид комсомо- лын ажилтан байв. Магад Ч гүгүй, эндээс нийгмийн идэвх, дайчин чанарыг олж авсан байж мэднэ. Түүний хувийн «архив»-т олон зу- .раг, захидал бий. Олон зуун сурагч, ажилчид, ар- мийн дайчидтай уулзалт хийж Лениний тухай ярь- сан юм. Саяхан Вера Ивановиад «Залуучуудыг коммунист ёсоор хүмүүжүүлэхэд нөр их ажил» хийснийг нь тэм- дэглэж БХЛКЗЭ-ийн Төв Хорооны хүндэт жуух гар-, дууллаа. «Правда» сонины 1987 оны есдүгээр сарын 257 дугаарт И. ШЕДБИГОВ-, СКИЙН бичсэнийг 1 Г. НЯМАА орчуулав. НЭРЭНЖЇТ МТБ-ЫН 108 ЗӨВЛӨЛИЙН ХҮ! БҮГД. ХУРАЛ Бүгд хурлаар «Өсвөр үеийнхэнд ёс суртахууны шилдэг чанар өвлүүлэн эзэмч шүүлэхэд пионериин байгуулч лагын үүрэг зорилтын тухай»! МХЗЭ-ийн ЧҮөв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүхч баатарын нэрэмжит М1Б-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэз рэндуламын тавьсан илтгэч лийг авч хэлэлцлээ. 5 Бүгд хурал дээр Өмнөговны аймгийн пионерийн зөвлөЦ лийн дарга Т, Алгаа, Сурган хүмүүжүүлэх ухааны хүрээч, лэнгийн захирал Х. Дүгэр, Нийслэлийн 40 дүгээр дунд сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Г. Нямсүрэн, Ховд аймгийн пионерийн зөвлөлийн дарга Д. Баатаржав, Нийслэа. лийн хоёрдугаар дунд сурч туулийн хичээлийн эрхлэгч. Л. Самбууням, Сэлэнгэ аймч тийн пиоперийн зөвлөлийн дарга Д. Янжиндулам, Хүүхч дийн хэвлэлийн нэгдсэн рез дакцийн эрхлэгч 14. Дашдонч дог, Завхан аймгийн пионеч рийн зөвлөлийн дарга Б. Соз нинжаргал, МУ!Ч1С-ийл тэнхич мийн эрхлэгч, доцент Б.Бор нар үг хэлэв. Бүгд. хурал өсвөр үеийна хэнд ёс суртахууны шилдэг чанар өвлүүлэн эзэмшүүлэхэд пионерийн байгууллагын үүз рэг зорилгын тухай хэлэлч цүүлгийн дүнг сайшааж “тогч тоол гарган «Пионер сурагча дад.ёс суртахууны хүмүүжилд олгох ажлын үндсэн: чиглэлээ ийг батлав. МХЗЭ-ийн: ХЇХ-нх- хурал, Монголын пионерийн «Зал» тгамжлагч» “УЇ-чуулган угтч сан «МХЗЭ-ийн хөйчийг нэр, төртэй залгамжилья» уриаз тай «Залгамж үе» аяны яв цыг улам эрчимжүүлэи «Сурч лага, хөдөлмөрийн чиннэ дээд амжилтын төлөө» социалист, уралдаанд хамт олон, имонер, бүрийг бүтээлч идэвх-санаач чилгатай оролцуулж их хух рал, чуулгандаа шинэ шинэ амжилтаар бэлэг барихыг пиоч нерийн бүх шатны байгуулч лага, пионерийн ажилтан, пионер сурагчдад бүгд хурч лаас уриалав, с Бүгд хуралд Ардын Боч. ловсролын Яамны сайд Б. " Даваасүрэн, "МХЗЭ-ийн Төв: Хорооны нарийн бичгийн дарч га Д. Дашжамц, пионер су" рагчдын цэрэг спортын «Дөлэг: тоглолтын ерөнхий лагч, хошууч генерал Г, Мах бариад, Арьс ширний 3 хинану шэатэс үслэг эдлэ? лийн үйлдвэрийн ажилчин, хөдөлмөрийн баатар Х. Бямч! бажав нар оролцов, 2. ПИОНЕРИ йн ҮНЭН Ж АХЯяЯл ХАХАХА ЯА ЯХХАЖХ СЭ) ж ж ю 3) Бэмиинэнч 1987. Хэл. өөөстэөөөөөөөөэөФЭӨЭӨЭ! Коммунист ёс суртахуу- ны хүмүүжлийг В.И. Ле- инн уу үсийг хүмүү. жүүлэх бүх үйл хэргийн гол зорилт гэж үзэж 1920 онд комсомолын 1 их хурал дээр хэлсэн суут үгэндээ ёс суртахууны ан- гийн чанарын тухай онц- лон дурдаад, залуучуудыг коммунист ёс суртах наар гаж хү жүүлэх бүх ажил чиглэж байх ёстойг заа- сан нь бидний ажлын оно- лын удирдамж болж бай- хүмүүжүүлэхэд сур- на “Кошиукнет ёс суртахуу- ны мөн чанар, зарчим, хэм хэмжээ, шаардлагыг пионер сурагчдын нас, сэтгэхүйн онцлогт тохи» руулан ойлгуулж: ухам- сарлуулах, хүүхэд бүрийн итгэл үнэмшил үйл ажил, лагааны нь удирдлага, да- дал заншил болгох явдал коммунист ёс суртахууны хүмүүжил төлөвшүүлэх өнөөгийн шатны гол 3зо- рилт мөн, Өсвөр” үсийг социализ- мын үйл хэрэгт үнэнч, эх оронч, интериационалч үзэлтэй, хөдөлмөрт. үнэнч шударга ханддаг, төлөв да-” руу зантай, хамтач энэрэн- гүй үзэлтэй, эрүүл чийрэг бие Оялдартай иргэд бол- гон хүмүүжүүлэхэд пионе- рийн байгууллагын бүхий л үйл ажиллагаа чиглэгдэ- нэ. Энэхүү зорилтыг ам- жилттай шийдвэрлэхийн тулд.сурган хүмүүжүүлэх хамтын ажиллагаа, эцэг эх, насанд хүрэгчдийн хүч анхаарлыг дараахи үндсэн асуудалд төвлөрүүлэх нь зүйтэй гэж үзэж .байна. Үүнд: -- Хүүхэд, багачуу- дад ёс суртахууцы-ухам- сар төлөвшүүдэх, «инин- жин сэтгэл», «нэр төр», «үүрэг хариуцлага» зэрэг ёс суртахууны ойлголтыг амьдрал, ахуйтай нь хол- бон тайлбарлан ойлгуулах, «үнэнч, гдарга», «зар- єчмЧ», «зоригтой»: «тууш- тай-байх» Зэрэг ёс сурта- хууны Чанаруудыг эзэм- ажлыг шүүлэх системтэй хичээлээр болон хи" гадуур зохион ба” Энэ зорилгоор «шударга ёс», «ийнжин сэтгэл», «сайн муу», «үүрэг . ха- риуцлага» зэрэг сэдвүү- дээр анги, насны онцлогт нь тохирсон ярилилага, СУРТАХУУНЫ. ХҮМҮҮЖИЛ ОЛГОХ ЯЖЛЫН ҮНДСЭН ЧИГЛЭЛ маргаан, хэлэлцүүлэг өр- нүүлэх, таниц мэдэх арга зүйн хүртээмжтэй зөв- лөмж, материал гарга ном зохиол, кино, жүж- гийн баатруудаар ярилц- лага зохиох, -- Ёс суртахууны шил- дэг шинж, чанарыг эзэм- шүүлэх эх сурвалж бол- соц хөдөлмө 1) хүүхд дуртай, хӨдөлморийн--хү- мүүсийг ДүмДэлгэдэт”-00л- гох, аливаа хөдөдмөр нь тэдний санаа Й өөд татсан гоо уран сэтгэмж, хэлбэрийг -агуулсан үнэ цэнэ нь хүүхдэд байнга мэдрэгдэж байхаар зохион байгуулах, “Үүний тулд хүүхдийг гүйцэтгэгч, хэ- рэглэгч, оролцогч байх байр сууринаас сэдэгч, сацаачилагч, өөрсдөө бү- тээгч болгохыг чухалчлан пионерийн бүлгэм бүрийг хөдөлмөрийн бүстэй, бүлэг бүрийг хөдөлмөрийн обь- ескттой, пионер бүрийг хө» дөлмөрийн даалгавартай ажиллуулах, пионерийн нөхөрлөл, суурь, бригад байгуулах, хөдөлмөрийн хамт олонтой холбоотой ажиллуулах, пионер су- рагчдыг өөрсдөө хөдөлмө- рийн обьектоо сопгон олж ажилладаг идэвх, санаа- чилга, чадвартай болгох, өөрөө өөртөө үйлчлэх хө- дөлмөрт бага наснаас нь суралцуулах, -- Сурагчийн хэрэглэ- дэг хичээлийн хэрэгслээс эхлээд сургууль, гэр орон, анги танхим, гудамж хо- рооллын өмч хөрөнгөд эз- ний ёсоор ӨӨриймсөг хан- дах, нийтийн унаа, соёл үйлчилгээний газарт дэг- лэм журам, цэвэрч няХ- бай байдлыг сахих хэвш- лийг пионер, сурагчдад төлөвшүүлэх. Үүний тулд нүдлэн... хамгаалах штаб, пност, эргүүл ажиллуулах, «Хөдөлмөрийн үнэ цэнэ», «Социалист өмч» зэрэг сэдвүүдээр сэдэвт ажил, явуулын хичээл зохиох, «Пиоперийни прожектор» ажиллуулах, сайхан, тоглоомын - Өхмад үеийнхний идэвх ЗүтгЭЛТЭЙ ажилч-хи- чээнгүй, үнэнч шударга, энэрэнгүй сайхан чанарыг эзэмшүүлэх. Энэ зорил- гоор ахмад хүмүүсийг бүл- гийн удирдагчаар ажил- луулах, сурлага, хүмүүж- лийн доголдолтой хүүхдийг шефлүүлэх, тэдэнтэй уул- залт-ярилцлага тогтмол зо- хиох, -- Мэндлэх, хүндлэх ёс “заншил, харилцааны наад захын соёл эзэмшүү- лэх, элэгсэг зөөлөн даруу харьцах, найз нөхөд, ах- мад хүмүүсийг хүндэтгэх, тэдэнд туслах, УЧлал гуйж, баяр талархлаа илэр- хийлэх зэрэг дадал хэвш- лийг олгох. Энэ зорилгоор бүлгэм, бүлэг, салаа, сайн дурын байгууллагуудад мэндлэх хүндлэх ёс, зан харьцааны соёлын талаар ярилцлага, | хэлэлцүүлэг, алдаа доголдлыг шүүм- жилсэн шог гараа, нэвт- рүүлэг явуулах, ард түм- ний уламжлалт зан занш- лыг сурталчлан хэвшүү- лэх ажил зохиох, -- Пионер, баатарчуу- дын чин эрмэлзэл, с: чийн дүрэм нь лнонер су- рагчдад тавих ёс сурта- хууны шаардлага учраас түүнийг ши (52 лүүлэх, пионерийн ёслол, хүйдэтгэл, журам, гори- мыг сахин мөрдөх, бай- гууллагынхаа нэр төрийн төлөө тэмцэх үзлийг пио- нер, сурагчдад төлөвшүү- лэх. Үүний тулд пионе- рийн ба сурагчийн дүр- мийг гишүүн бүрээр шир- хэгчлэн судлуулж, шүү- лэг шалгалт авах, мацлай- лал дүгнэх, үзлэг хийх, дүрмийн хэв хэмжээг зөр- чигчдөд зэмлэл, шийтгэл хүлээлгэх, баатарчууд, пионер эвлэлд элсүүлэх ажлыг дүрмийн дагуу бэлтгэл сайтай зохион бай- гуулж: байх, -- Хамт олон бол ёс суртахууны хүмүүжил ол- гох эх сурвалж учраас хамт олныг, төлөвшүүдэх түүний” Хөгжлийн түвхних байнга тодорхойлж, ажлаа төлөвлөн явуулах, хамт олны дунд итрэлдэл |ха- рилцан туслалцах байдлыг бий болгох, хамт олны ги- шүүн, бүрийн идэвх са- наачилгыг | Өндөржүүлэх, биеэ даасан үйл ажилла- гаа, өөрийн удирдлагыг хөгжүүлэх. Үүний тулд салаа, бүлгийн ажлыг то- дорхой болгох, халз урал- даан, хөдөлмөрийн аян, цуваа явуулж дүгнэж, сур- лагын штаб, тимурчуудын бүлэг ажиллуулах, дунд- гүй салаа, хоцрогчгүй са- лаа, бүлэг болох, идэвх- тэн сонгуультныг бие даалган ажиллуулах, -- Пионерийн байгуул- лагын эрхийг барих дээд байгууллага, пиднерийн цуглааныг сурагчдын хү- мүүЖил, Сурлагын асууд- лыг ажил хэрэгчээр хэ- лэлцдэг, шүүмжлэл өө- рийн шүүмжлэл, идэвх са- наачилга өрнүүлдэг, дутаг- дал доголдлыг илрүүлэн арилгадаг индэр болгох -- Хүүхэд багачуудыг гэмт хэрэг, хэв жур» 2 Урьдчлаг 1-3 гийлэх, хууль зүйн эрх хэм хэмжээ түүний нийг- мийн ач холбогдлыг гүнз- гий ойлгон ухамсарладаг, хууль ёсоор хүйдэтгэн ажил амьдралдаа биелүүл- дэг болгоход нь хэвлэл, мэдээлэл, урлаг, соёл хууль хяпалтын Сбайгуул- лагуудын хүчийг өргөнөөр ашиглах, Энэ зорилгоор социоло- гийн болон сурган хүмүү- жүүлэх судалгаа явуулах, хууль зүйн талаар лекц, ярина, маргаан, тэмцээн зо- хиох, сурлага, хүмүүж- лийн доголдолтой хүүхэд- тэй ганцаарчлан ажиллах, дугуйлан, секц, сайц ХУ: рын байгууллагууд, хө- дөлмөрийн бригад отрядад хамруулах, лагерьт ам- руулах, залхуу хойрго, са- лан задгай, үрэлгэн хуу- рамч, нямбай биш, идэвх сацаачилгагүй, худал хэл- дэг, хувиа хичээдэг, дэг журамгүй, цээртэй үг, ха- раал хэлдэг, олон нийтийн дунд биеэ зохисгүй авч явдаг зэрэг ёс суртахууны доголдлын эсрэг бүх ний- тээр нэгдмэл шаардлага тавьж ажиллах, 0С88Р ҮЕИЙНХЭНД КОММУНИСТ ЁС өөөөөөөөөөдзөӨөөөөө -- Пионерийн байгу. лагаас ёс Туртахууны х мүуушил олгох | хүчирхэг хэрэгсэл-хүүхдийн хэвлэл, сонин, лєЄвВНЗН рүү? сэтгүү лалтыг сайжруула Үү- ний тулд мэдээлэл суртал нэвтрүүлгийн ажилтан, иноиер сурагчдын «Чин сэтгэлийн ярилцлага»-ыг өрнүүлэх, пнонерийн со- нин, сэтгүүлд сон 1 туршлагын дотны эрлэгч, хөтлөгчидтэй болох, ун- шигчдын бага хурал, өдөр- лөг зохиох. -- Хүүхэд багачуудад ёс суртаху үмүүжил | олгоход гэ үлийн хүрэг! Өө ролийг, өїздржэчлэг” Энэ Өө зорилгоор хүүхэдтэй ажил- ө лахдаа ахуй амьдралын Ф нь байдлыг судлан мэдэх: эцэг, эхчүүдийг | бүлгэм, ө бүлэг, салааны ажилд ху- 0 ваарьтайгаар үүрэг хүлээл- гэн оролцуулах, эцэг эхийн нээлттэй өдөрлөг зохиох, эцэг эхийн ажилладаг ал- бан байгууллагуудтай ха- рилцаа холбоотой ажиллах, тэргүүний эцэг эхийн турш- лагыг нийтийн хүртээл болгох, -- Охид, хөврүүдийг гэр бүлийн ам ал, лТ- гэхг тэдэ --бүлийн сүнхужил өлгөх асуудлаар сургууль, гэр бүл, эвлэд, пионер эрүүлийг хамгаа- лах, эмэгтэйчүүдийн бай- гууллага, хамтран тодор- хой ажил зохиох, Үүний тулд «Охид», «Хөвгүүд» клуб, зөвлөлгөө өгөх га- зар байгуулах, «үерхэл, нөхөрлөл», «хайр дурлал» ын сэдвээр ярилцлага, маргаан, хэлэлцүүлэг, уран зохиолын уншлага зохиох, хичээл сургууль явуулах хэрэгтэй. Пионерийн байгуулла- гаас сургууль, гэр Сү- лийн, бусад байгуулла- гуудтай хамтран хүүхдэд ёс суртахууны хүмүүжил олгох ажил хүүхдийн ой ухаанд нь үлдэхүйц хурц тод, баялаг агуулгатай амьдрал ахуйд нь сайн хэв- Ф шил болж чадахаар бай- сан цагт өсвөр үеийнхнийг Ф ёс суртахууны өндөр соёл той иргэн болж төлөвшил ф. хөд тусалж чадна. ег Д.СҮХБААТАРЫН 9Ф НЭРЭМЖИТ ө мпьын төв зөвлөл ф өгөөөөөөөсөөөӨөӨөӨөөөӨөөӨөөөсө өөөөөФөөөдӨдӨөӨөӨөӨөӨөӨ өсРөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөө --Электрои цацрагт хоолой ашиглай |мэ- МОНГОЛ-ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД дээллийг хүний ойлгоцод хамгийн дөхөмтэй шог 5 “үрээс сурын хэлбэрээр дүрслэи гаргах байгууламжуудыг ерөнхийд иь дисплей гэдэг юм гэж онгол, зөвлөлтийн хамтарсан Уулын баяжуулах «Эр- дэнэт» комбицатын тооцоолон бодох товийн дарга С. Садиков ляриагаа эхлэв, --Би дисилейн тухай сонссон боловч үзээ- гүй явлаа, Дэлгэцэн дээрх тоо юуг илэрхийлж байна вэ? гэж Б. Наранчимэг дисплейг зааж асуулаа. Ахлах инженер Ш, Базарбэх: --Энд цифрийн хэлбэрээр ямар нэгэн мэ- дээллинн тоон агуулгыг харуулж байна, Энэ дисплейд ажилчдын хөдөлмөр, цалийг тооцоо- лон гаргадаг юм гэж хариулав, Пионер В. Бат- зөрн. --Бн тооны хичээлд Дуртай. Бид удахгүй компьютер, дисплейтэй нөхөрлөх болио, Одоо- ноос бид өөрсдийгөө хэрхэн бэлтгэх вэ? гэж асуухад С. Садицов: --Сэтгэн бодох, зохион бүтээх авьяасаа хог- жүүлэлэд голлон анхаарах хэрэгтэй, дүү пар тинь! Тооны торлийн хичээлдээ шамдаарай --Цифрэн буюу тооцоолон бодох электрон тєхник, телевизийн техникийн элгсжант зар- лгуурласан орчин ү электрон ЯомМон киэн шинэ салбар--дисцлейтэй 9 т а. “аш гцшидшим””"” ТҮ ст | нэгээ... дэд 211111111) 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ЭвөГ, ЛБЭГ “БӨГ гаг ЛввгСЛБЭГ СввГ Өв Сєвг С6Өг Л6аг “хэ “бӨг “БУТ ТӨВТ 1987, Х.24 Үзэсгэлэнт мөнгөн гацуу- рын дэргэд Үзэгхэн алхал- на. --Баид зуун гацуурын ха- жуугаар явж байна гэж тайлбарлагч хэлэв, --Онцгой ургасан ойн төглийг зуун мод гэж нэр- лэдэг. Харин энэ гацуур яагаад зуу байгаа юм бэ? гэж Үзэгхэн асуув, Тайл- барлагч: --В. И. Лениний мэндэлс- ний 100 жилийн ойд зориу- лан зууц мөнгөн гацуур энд тарьсан юм гэв. Ульяновск дахь Лениний дурсгалын цогцолборын сүрлэг том барилгыг тийн- хүү зуун гацуур хүрээл- жээ. Үзэгхэн тэндээс тэртээ доор цэнхэртэн үзэгдэх Нжнил мөрний өргөн манд- лыг ширтэж, --Байгаль, нийгмийн зу- гаа их бүхэн энд зохицолд- жээ гэтэл «Оросын түү- хийн зуун өгүүллэг» но- --Үнзэхээр тайм шүү! Орос орны их мөрний хө- зөөнд, йн хувьсга- лын их удирдагч төрсөн зм. Гурван зуугаад жи- лийн емнө хорин мянган тариачныг удирдсан Степан Разин бидний зогсож буй эгвэ толгод дээр хаант зас. гийн эсрэг тулалдаж бай- даа. Түүнээс зуун жилийн дараа Емельян Пугачев бас. л энд тэмцэж байсан түүх- тэй гэж ярив. Аргагүй л инж баатарлаг, аугаа их УнНШИЖ Орос хэл сурах иэг гол 3 зүйл бол юуны урьд дунд сургуулийн программын хэмжээнд уран зохиол, ний- гэм улс төр, шинжлэх ухааны хялбарчилсан ио- мын бичвэр бүрэн ойлгож уншиж сурах нь чухал, Задлан унших, бүхэлд нь унших хоёр яизын хэл- бэр бий. Уншиж байгаа юмаа хэсэг хэсгээр юм уу, өгүүлбэрээр тэрч байту- гай нийлэмж үгээр заддан унших ёс бий. Энэ нь байн- га х й зүйл огт биш. Зөвхөн хэлбэр хөөцөл дөөд агуулгаас хэт хөн- дийрөх, санаа бодол сар- ниж, учир шалтгааны ход- боос алдагдах, цаг үрэх, идэвх сулрах, зэрэг муу талтай. Аргагүй шаардла- га гарвал хааяа хэрэглүүш- тэй зүйл мөн, Бүхэлд нь унших гэдэг бол үндсэн агуулгыг бүрэн с Ойлгох хэлхээ холбоо ал- дагдахгүй сайн талтай. Гэх» «одны ЗУУ! МӨНГӨН. ГАЦУУР соор Лепиний дурсгалын цогцолбор музейг үзлээ. Лепиний төрсөн байшинг тойруулан уул цогцолбо. рыг барьжээ. Түүнийг ба- рихад социалист орнуу- даас ирсэн интериацио- налч бригад ажиллаж байв, Хаш цагаан гантиг ба- рилгад монгол хүннй гар оролцсонд Үзэгхэн бахарха- на. Тайлбарлагч: --Манай музейг 150 ор- ны төлөөлөгч үзсэн гэхэд Үзэгхэн, --Лениний төрсөн иут- гийг зорьж ирээгүй улс үндэстэн гэж алга. Түүний нөхөд мапай бөмбөрцгийн өнцөг булан бүрт хичнээн олон байна вэ? гэж бахар- хан хэлэв. В. НИ. Лениний төв му- зейн Ульяновскийн салбар тэнд ажиллаж их удирдаг- чийн амьдралыг харуулсан баялаг үзмэрээс сонир- хуулж байна. Үзэгхэн Лениний үйл амьдрал, Октябрийн хувьс- галын түүхтэй танилцаад хүндэтгэлийн танхимд ор- лоо. Тэнд пионерт элсэх ёслол болж байна. Дөнгөж улаан бүч зүүсэн хөвгүүд охид Лениний үйл хэрэгт үнэнч явахаа тангараглаж байлаа. Дурсгалын цогцолборт лекц--аялал Ленинчунш- лага, уулзалт үдэшлэг зэ- рэг олон ажил зохиогддог юм байна. Үзэгхэн дурсгалын цог- цолбороос сэтгэл дүүрэн гарч зуун мөнгөн модны | дэргэдүүр дахиад л алх- лав. Зуун мод түм болон ургана. Их Леннин үеийн Үед мөнхжинө, хичээл ма СУРЬЯ. давчил, Дох, 3. ДАШДОРЖ | дунд сурлагатан бүхэн мөс | гуун сайн биш боловч хүн | унасан нэг жаахан шуулалгүй яах вэ?! лбал үр дүнгээр дээр. Хамгийн гол анхаарах зүйл бол руу байгаа юмаа оросоор бодож, ор- чуулахгүйгээр уншиж су- рах нь чухал, Ийм учраас орос хэл сурч байгаа хүн анхнаасаа орчуулгагүй ун- шиж дасах хэрэгтэй. Ялан- гуяа дан ганц үг, бие биеэс салгуу өгүүлбэр тасдаж хэрхэвч болохгүй. Утга: сарних гэмтэй. Ийм учраас эхний үед бичвэрээ нэг удаа гүйлгэж, уншаад, за- рии үг, хэллэгийг хам ут- га, үгийн бүтэц, төрөл яз- гуураар тааж олох, толь- дож унших өөрөөр хэлбэл орчуулгатай унших хэрэг- | тэй. Ураи зохиолын ном л уншиж сурахыг нэн хур» Манай сонины баатар Ча- нархүү, Арвижих гуай нар Багануурын районы 10 жи- лийн дунд сургуульд зочилж, пнонер сурагчидтай ярилцав. ЧАНАРХҮҮ: -- Арвижих гуай бид хоёр та нартай хү- ний чанар, түүн дотроос су. тухай ярилцах гэсэн юм. Хүүхдүүд та нар хэн нэгний- гээ хүний чанараар сайн хүү- хэд, тааруу хүүхэд гэж ярь- даг. Чанар гэж чухам юуг нь хэлж байгаа юм бэ? Энэ | рагчийн чанар гэж юу болох нуугүй солилцьё. Эхлээд хэн ярих вэ? Р, ЭРДЭНЭЧИМЭГ: -- Манай анги сурлагын чана- раар тийм ч сайнгүй, Миний бодоход хүний мөс чанар гэ- дэг нь зөвхөн сурлага биш байх. Ганцхан эрдэм сурла- гаар нь тэр хүний чанарыг үнэлэх юм бол онц сурлага- тан бүхэн дээд чанартай, тал аар санал бодлоо ний чанараар бүгд дунд болно. Гэтэл яавч тийм биш. Жи- шээ нь манай ангийн сурагч ат-Очир сурлагаар тар- чанараар хэн бүхнээс илүү хүүхэд. Үүнийг тодорхой баримтаар хэлж болно, Бат- Очир маань өнгөрсөн зун амралтаараа Хэрлэн голд охины амийг аварсан юм. Гол дээр олон хүн байсан боловч ши- рүүн догшин урсгалаас нь айгаад хэн ч орохыг зүр- хэлсэнгүй, дэмий л хашги- ралдсаар байжээ. Тэгтэл Бат- р хэдийнээ урсгал даган ОДСОН ӨӨДӨСХӨН ОХИНЫГ (Да- ган гүйж: усанд ороод эрэг дээр тэврэн гаргасан юмсан- жээ. Энэ талаар «Залуучуу- дын үнэн» сонинд нийтлэгд- сэн бий. Өөрийн амь. биеийг хайрлахгүй өрөөлийн төлөө тэсэн чин сэтгэлтэй ийм хүүх- дийг хэвлэлд бичиж алдар- ний мөс чанар | сан. Тэгэхээр: тэр х 5. : Үг яр гаар биш тодорхой үйл аж- лаар илрэн гардаг 1244 рг чи өөрөө ярихгүй ю! |- Б. БАТ-ОЧИР: -- Энэ ч. Снэг их тавьяа биш л дээ. Би Б дүү есүүлээ. Аав, ээж ” хүргэж явахаас хан үйлс хаана ч үгүй, шүү» гэж аав, ээц минь үргэлж захидаг. Би хүнд л тусхүр- гэсэн юм. АРВИЖИХ гуай: -- Да- руухан байна гэдэг, хүмүүст тус хүргэсцээ ихэд бодохгүй байна гэдэг бол сайхан чанар шүү дээ! Хүний чанар то- гадна бас сайхан сэтгэлээр нь илэрдэг гэж өзгөц ах чиль боддог. Т. ГАНБАТ: -- Яг үнэн! Манай ангид 5: :гэ- дэг хүү бий.-1 онд ээж нь нас,барсан. Жолооч аав, олон дүүтэйгээ Амьдралаар ,тийм ч ханга” луун биш. Бямбадоржийг бид их хайрладаг юм. Эгч нь «гэж нэг хүн байх боловч хай- ” харч асрахаар тун тааруу. ! дорхой үйл явдлаар илрэхээс Бямбадорж л йнхээ ха- маг ажлыг хийнэ, Хоолоо » Дүү нараа ясли, эрх ай амьдардаг, БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦААРАЙ! БҮЛГЭЭРЭЭ ХЭЛЭЛЦЭЭРЭЙ БЭсэлттивтхэсэ0л ӨӨ санг лах вэ, гэр орны нь ажилд хэн туслах вэ гэсэн асуулт ангид гарах яг энэ үед хү- ний чанар харагдах шиг бол- дог. Зарим нь хэн ч хэлээ- гүй байхад «Найздаа тус- лая» гэнэ. Гэтэл зарим хүү- хэд дургүйлхэнэ. Мөн чанар Нь чухамдаа сэтгэлээр нь ндэрч байна дад гэж бодогд- Зжол НАРАНТУЯА: -- Би нэг жишээ хэлье. Манай ангид хар багаасаа тамхита- таж сурсан (бүр орчихсон) нэг хүү бий. Дэргэд нь суу- хад муухай бохины үнэр үнэртэнэ Хичээл дээр үй- мүүлээд анхаарал хулжаа- гаад байхыг нь яана. Тэгээд ангийнхнаас маань хэн ч тэр хүүтэй цуг сууя гэдэггүй болжээ. Ялангуяа охид аль болохоор зугтаахыг | яана. Миний санахад ингэж болох- Гүй байх. Бид үнэхээр хү- ний чанараар сайн байсан бол харин ч ойр дотно. байж, нөхөртөө туслах байсан. Ц. ХАНДМАА: -- Наран- туяагийн хэлдэг яах аргагүй үнэн. Хүний чанар гэдэгбол зөвхөн хэн нэгнийг гал, ус- наас аварсныг хэлэхгүй,бүр ялимгүй жижигхэн зүйлээр ч жишээлэн ярьж болно. Бид чмуу» хүүхдээс зугтааж, аль болохоор дөлж байна. Өөрс- дөө сайн болоод тэгж байна уу гэвэл тийм биш, хүний мөсөөр муу учраас л зожгирч байгаа юм байна. Энэ намар бид Баяндэлгэр суманд очиж долоо хопог төмс хураалцлаа. Хүний ча- нар ажил дээр хамгийн тод харагддаг юм байна. Ялалн- гуяа охидоос илүү хүч ча- далтай хөвгүүдийн Чанар тод харагддаг юм билээ. Шуудай төмс даахгүй ядаж явахад туслахгүй, ташаагаа тулаад шоолон хөхрөлдөж зогсох ЧАНАРХҮҮ: -- Тэгэхээр хүний хиад вь тэр хүний хү- мүүнсилтэй айхавтар нарийн холбоотой байх нь ээ? 5 Т. ГАНБАТ: -- Тэгэлгүй яахав. Одоо 8-ын «А» ангид сурч байгаа хоёр охиц хүний гээгдүүлсэн цагийг нээ засч, балласан жигшүүр- тэй явдал гарсай. Хзн нїгэв гэхэд «би» гэж хэн ч хариу- лаагүй. Хэргийн эзэн өөрөө хэлдэггүй юмаа гэхэд түү- нийг харсан хүүхэд шудар- гаар ярьж болох байсал. Гэ- тэл хэл ч хэлж, илрүүлж ча- даагүй. й: АРВИЖИХ гуай: -- За- рим хүүхэд дутагдлын эз- нийг өмөөрч, хийсэц хэргийг нь нууч | дарагдуулахыгаа Үхүнин чанар» гарсалаа гэж боддог байх юм. Ямарваа хэргийг нуух нь хүний мөс чанар биш, хариц ч хамгийн чанар муутайн гэрч биш үү? Та эр юу гэж бодож бай- наа?: ний мөсгүйн тэмдэг яах ар- гагүй мөн. Бид бүтээгдэхүү- ний чанарын тухай их ярь- даг атлаа хүний чанарын та- лаар энэ мэт тодорхой ярих- гүй байна. Ийм ч гутал, тийм платье чанар муу, сайн гэц- тээнэ. Тэгсэн атлаа өөрийн- хөө чанарыг ярихгүй. Би ямар хүн билээ гэж бодохч үгүй. Гайгүйдээ, сурлагаа л бодоцгоодог байх. Онц, сайн дүнгийн цаана ямар ч хүн яаж байгаа юм билээ? Зарим багш нар ч хүүхдийг зөвхөн сурлагаар нь дүгнээд байх шиг санагддаг. Дунд сурла- гатай хүүхдэд хүнийг хайр- лах, ажил, хөдөлмөрийг эр- хэм болгосон дээд чанар яа- гаад байхгүй байх вэ?| Би ХЗЭ-ийн үүрийн тов- чооны гишүүний хувьд «Зал- гамжлагч» сэтгүүлд нийт- лэгдсэн «хүүхэд--чанар» гэ- сэн Өөгүүллээр ангидаа хэ- злэлцүүлэг явуулна. ЧАНАРХҮҮ: -- Эрдэнэ- чимэгийн ярьснаас үндэслээд хүний чанарыг ирээдүйд эзэмших мэргэлжилтэйгээ ход- бож ярих уу? Яагаад гэвэл аливаа бүтээгдэхүүн, ажил үйлчилгээний чанар хүний чанараас л шалтгаалдаг ту- хай нх ярьж, бичиж байна. Б. БАТ-ОЧИР: -- Бижо- лооч болох хүсэлтэй. Мэр- гэжилдээ бүрэн эзэн болж чадвал миний чанар тэр хэм- жээгээр сайн байна. УКолооч болоод хүн арддаа тус хүр- гэнэ. Замд явган яваа хү- нийг заавал авна, Р. ЭРДЭНЭЧИМЭГ: -- Би эдийн засагч болох социрхол- той. Бүтээгдэхүүний чанар эдийн засагчийн мэргэжил мэдлэгээс маш их шалтгаал- на. Ц.ХАНДМАА: - Би хуу- лийн мэргэжилтэй болио. Бас Л чанар хэрэгтэй. Т. ГАНБАТ: -- Би галт тэрэгний машинч, болохсон гэж боддог. Төмөр зам бол бүх ажил нь чанараар хэмжигддэг алба юм билээ. АРВИЖИХ гуа: -- Бага- нуурын .,хүүхдүүд та «нарт их баярлалаа. Танай хот бод Уурхайчдын хот. Өөрөөр хэл- бэл нүүрс хэмээх хар алт үйлдвэрлэдэг хот. Аав, зэж, ах эгч нарын чинь үйлдвэр: лэж байгаа нүүрсэнд ч чанар илч гэрэл цацарч байхад мөс чанаргүй хүнээс бараг Өчуу- хэн ч гэрэл гэгзэ цацрахгүй, За тэгэхээр хүүхдүүд ыгнь өртөө байгаа муу хольц бу- юу буруу хэвшил, олхиогүй дутагдлаа алхам алхмаар хаяж гзэж, сайн сайхан ча- чараа хурам хурмаар хураан арвижуулах нь чухал. Тэгвэл чанартай хүц болно. Хүн ард- даа хүний мөсөөр х. хүн гэж хүндлэгдэн хайрлагдах болно. Чанартай хүн болсон цагт хийсэл бүтээгдэхүүн бол» гон чинь, эрхэлсэн ажил бү- хэн чинь чанартай сайн бол- но. Ч Баяртай, күүхдүүд минь. Чаяархүүтэйгээ хамт Арви» жих гуай чинь бас л энз ту» хай ярилцахын тулд өөртий» шээ, өөр хүүхдүүдтэй уулза. болно. хаар явах -- ХҮҮХДҮҮД: -- Ннго1 тай. замдаа сайн яваарай! Яриаг тэмдэглэсэн 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 1987. Х.2А чОПп»есвээбСоөсвэө«ССтоөеснэ-СЛоснэ-С1106-9св»-4С О-оснэ» -ЄС1-16сны-«С12 Тэр нэгэн өдөр багш нь гэрийнхнийг нь хү- лээж ядаад: -- Эцэг эх нь яачихсан улс вэ! Аваад явья гэхээр гадуур хөөцөлдөх ажил байдаг гэж учраа ЇГ Мөнхөөг цэцэрлэгийн мгиаач өвгөнд ор- хижээ. їзэр өвөө үнэхээр сайн хүн байв. Мөн- хөөд чихэр өгч бас үлгэр ярьж өгөв. Цэцэрлэгт тэр хоёроос өөр хэн ч байсангүй. Мөнхөө тийн эн сууснаа босож ангидаа орохоор явахад т- Хүү минь болгоомжтой! Ойчив гэж өвөө сануулав Хүүхдүүдийг явчихаар цэцэрлэгт ямар ай- маар шөнө болдогийг тэр сая л мэдэв. Өнөө Тих хөгжилтэй шуугнан хаашаа ч юм бэ алга болж оронд нь айдас хүрэм тас харанхуй нөмөр- 1чээ. Мөнхөө ийш тийш хулмалзан харж явсаар тавгидаа оров. Мөн л харанхуй байх бөгөөд Цээлсэн орхисон салхивч салхинд хяхтнан хааг- даж нээгдэнэ. Тоглоомууд нь эмх цэгцтэй өрөөс- тэй хэрнээ харанхуйд нэг л өрөвдөлтэй хачин харагдана. Тоглох гэсэн хүсэл нь ч алга болжээ. Тэгтэл цонхоор тусах машины гэрэлд тоглоомон шар шувууны шилэн нүд аймшигтайгаар гэ- рэлтэн. харагдахад золтой л орилсонгүй. Бу- шуухан гэгч ангиас гарав. Түүнийг буцаж ирэхэд өвөө байсангүй. Айс- наас болоод зүрх нь хүчтэйгээр цохилон ирэхэд дэмий л дороо хавчигнан уйлагнаж Өвөө өв! гэж хэд дахин дуудлаа. Гэтэл ашгүй өвөө хүрээд ирэв. Мөнхөө асуув. - Өвөө та ганцаараа хонохдоо айдаг уу? Өвөө босож цай хийж аваад - Айлгүй яахав. Харахгүй юу тэр харан- хуйг! хэмээн үл мэдэг инээмсэглэн хэлснээ: Харин чи надтай өнөө шөнө цэцэрлэгээ манаж хонох уу гэж эргүүлэн асуухад нь Мөн- хөө огтхон ч түгдэрсэнгүй -- Тэгье гэлээ. Өвөө ихэд баярлан - Сайн хүү байна. Дараа хоноорой гээд толгойг нь иллээ, Мөнхөө одоо айх нь жаал тайгүй болсон авч өвөө шөнө айдагийг мэдэж авлаа. Тийн суутал аавнь амьсгаадчихсан гүйж ирлзэ. Сарын эцэс болоод ажил гэж толгойтой үснээс ихзэ хэмээн ярьж Мөнхөөг авч явлаа. . Меєнхөө нэг мэдсэн зүүрмэглэж орхижээ. Хэр удсанаа мэдсэнгүй, Нэг сэрвэл хамаг бие СЖСУСЖСЖСЖОНСНСКСНОЖЭХСЖЭХОЖЭ эс жосфо«ососСсскЖжжЖжжЖ Хойноос нь сэмхэн дагасан намайг тэд мэд- сэнгүй. Би арваад алхамын цаанаас зөвхөн Наранцэцэгийн хөдөлгөөнийг харж явав. (8384- маа ч харж чадахгүйгээс чулуунд бүдчин, хол ойр гишгилсээр их л сандруу алхлаа. Намайг ажсан хүнд бол мөн ч инээдтэй харагдаж бай- таа даа. Гэвч би тэрхэн үед түүнийг мартан зөвхөн Наранцэцэгийг л алдчихгүй юмсан гэж бодов. Урьд нь иэг ингэж яваад алдчихсан. Уг нь бид хоёр нэг байр л даа. Тэднийх гурав- дугаар, манайх тавдугаар орц. Ашгүй, хамт явсан охид нь манай байрны дэргэд ирж На- ранцэцэгтэй гар барилцан салав, Энэ л агш- ныг хүлзэж явсан би өнөөдрийнхөө дагаж явВ- сан хэргийг бүтээхээр алхаагаа хурдасган дэргэдүүр нь өнгөрөв. Өөр тийшээ харсан бо- ловч нүднийхээ булангаар сайн харав. Тэр надруу өнөөх л энэ үү? гэх шиг зэрвэсхэн харснаа орчихов. За ингээд миний санаж явсан хэрэг бүтлээ, ? Ердөө ингээд л болоо. Нарааг сайн харж авсан би сэтгэл амар замд тааралдсан чулууг єшиглєн гүйв. Гэрийнхээ цонх өөд харлаа. Эмээ хөшигний дэргэд хоёр тараа цээжиндээ зөрүүлэн миний ирэхийг харан зогсож байв. Эмээ маань аавын ээж, одоо жаран нэгэн нас- . тай. Гэхдээ жартай гэхэд үнэмшмээргүй шүү. Гутлаа хайрламаар юм даа гэв. Мэнд ч үгүй шүү! Тэгэхээс тэгэх гэж би үгий нь са- 5 27 -ү-2 - хоноод амралт эхэлнэ гэлээ. »-Хэд гарч байна даа, сайн уу? --Миний хувьд сайн л гарч байвал зол, эд ламайг онц гаргах гэж бодох юм. Дуугүй, хувц сад эвхэн тавьж гал тогооны өрөөнд Орохыг харж зогссол эмээ цай талх дөхүүлэнгээ: --Танай айгийн хүүхэд манай байранд бай- даг уу? тэй, ( -- Үгүй, яахна вэ? гэтэл : -- Зүгээр гэснээ ламайг дуугүй харан зогсов. Өвлийн амралт эхлэн Зургаа, долдугаар нь хөшиж хөлс дааварласан байв. Чимээ чаг- нан хэсэг болсноо тоглоом хадгалдаг шүүгээн дотроос сэмхэн гарч сайн суниаж биеэ тэнийл- гээд эргэж буугаа авав. Шад пад гэж чанга ду- гардаг төмөр голтой модон буу. Энэ буутай бол тэр юунаас ч айдаггүй билээ. Тэр мөнөөх муу- хай шар шувууг шагайж байгаад пад хийтэл буудчихаад гарав. Тэгээд буугаа яг бэлэн авч тун сэрэмжтэй чимээгүй явав. Гэвч өвөө түү- нийг мэджээ. -- Хүүе энэ чинь чи... Хаанаас гараад ирэв! Аан! Түрүүн бөөн эрэл сурал болоод байхад олддоггүй. “Үгүй ер гэж мөн айхтар хүүхэд ээ! тэсээр өвөө уншиж суусан сониноо орхиж түү- нийг гайхан харж байв. Мөнхөө юу гэхээ мэдэх- гүй дэмий л буугаараа оролдон дуугүй зогссо- ноо” -» Өвөө би таньтай цуг хонох гэсэн юм гэж аяархан хэллээ. Өвөө түүний бууг харан ДУУГҮЙ байснаа сая л ойлгов бололтой толгойг нь илэн: өхөөрдөн үнсэхэд Мөнхөө өөдөөс нь инэзэмсэг- лэн харж Р -- Хоёулаа хоновол та айхгүй тийм ээ өвөө. тэв. Гэвч өвөө зөвшөөрсөнгүй. 3 -- Үгүй, яаж болох вэ хүү минь! Гэрийнхэн чинь сүйд болж байгаа... Үгүй мөн томоогүй хүүхэд зэ! гэж эрс татгалзаад утсаа авах нь тэр. тудалгүй аав зэж хоёр нь хол холалхлан орж ирлээ. Ээж нь Мөнхөөг үзүүт Л нулимс унаган тэврэн авахад харин аав нь юу гэхээ мэдэхгүй байгаа бололтой зогсоно. Өвөө тэднийг тайвш- руулж сүүтэй цайгаараа дайлаад -- Та нар миний Мөнхөө хүүг битгий загнаа- рай! Өвөөтэйгээ цуг цэцэрлэгээ манаж хоноё тэсэн юм байна л даа. Та нарт хэлээгүй нь л... гэснээ Мөнхөөг дээр өргөн үнсээд баяртай гэ-, сээр аанайхан ганцаар үлдлээ, Гадаа зэврүүн салхитай хүйтэл байв. Хот бүхлээрээ унтаж гудамжаар тэр гурваас өөр хэн ч эс явна. Аав нь Мөнхөөг тэвэрч ээж нь дэргэд нь наалдан алхална. Мөнхөө эргэж ха- рав, Тэртээд цэцэрлэг нь цайран харагдаж өвөө- гийн суудаг үүдний бяцхан өрөөний гэрэл ас- сан хэвээр. Сан, ЖАРГАЛСАЙХАН | ЖОООЖОСОХООЖЭСХОХЭНл нээсээ орсоор. Бид ирээгүй хүүхдүүдээ хүлээж зогсов. Наранцэцэг зузаан цагаан ороолтоор ороон сормуусанд нь цан бүрхсэн нь улам хөөрхөн харагдана. Зарим хүүхдүүд дүү нараа дагуулан иржээ, Би эмээтэйгээ ирсэн, өвлийн амралт болгоноор бид хоёр заавал цирк үздэг. Эмээ маань-ч дуртай. Хонх аажуухан гурван удаа дуугарч тоглолт эхлэхэд бэлэн болсныг зарлахад үзэгчид суудлаа эзлэв. Хоёр згнээ суудлын -емнө бараг харалдаа Наранцэцэг ха- рагдав. Сонин юм шүү бусад хүүхдүүд тэгдэг болов уу? Түүнийг ширтэн байхад нэгл мэдэ- хэд яг харц-мөргөлдөнө. Заримдаа Нараа үл мэдэг инээмсэглэн тэгээд Хоёулаа. бушуухан өөр тийшээ хардаг. Энэ удаа ч гэсэн бас л: тэгсэн, Цирхээс гаран змээ маань эргэн тойр- ноо харан хэсэг зогссоноо нэг зүйлийг санав уу? гэнэтхэн: --За хүү минь бушуу явья. оройтчихлоо тээд хурдан алхав. Хичээл эхлээд хэд хонолоо. Бүх байдал хуучнаараа би Наранцэцэгийг мө- гөөдсөөр өглөө заримдаа хамт сургууль руу явна. Тэгэхдээ би хамаагүй эрт гарч орцонд хүлээн зогсож байгаад түүнийг гараад ирэхээр бараг зэрэг гарч тэгээд хоёулаа хамт явна. Тэр өдөр хичнээн сайхан байдаг гэзч, Ирэх бүтэн сайн өдөр манай ангийнхан тойрон аялалаар явахаар тохирлоо. Авч явах юмаа техєөрч бай- сан би, 4 “-4ОдоОо яанаа хэдэн цагт явахаа асуухаа мартчихаж гэж гэрийнхэндээ хэлтэл, сонин уншиж суусан Эмээ иүднийхээ шилний дДэЭ- гүүр харан: ! -- Гуравдугаар орцны охиноос асуухгүй юу хамт явна биз дээ гэв. Миний хацар халуу төөнөлөө. Бид хоёрыг эмээ мэджээ. Ж. ЖАРГАЛСАЙХАН Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн номбинатад хэвлэв. ж. ДАШДОНДОГ ангийнхан цирк үзэх өдөр боллоо. Ангиуд эх- | 3 2 ОРОН ши ПРОЛЕТАРИ НАР-НЭГДЭРТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ф Ме70 (22744 ф 43 10 дугаар сарын 424. Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд данныг эсэргүүцэж, энх тайвныг эрхэмлэн дээдэл- сэн лоозон, өнгө өнгийн цэцэг, бөмбөлөг барьсан хүмүүс жигдрэн суудлаа ззэлжээ. БНМАУ-ын са- наачилгаар энэ өдөр зэв- нам, засгийнхаа знх тай- ванч, интернационалч тууштай бодлогыг бүрэн дүүрэн. дэмжиж байдгаа, НҮБ-ын Энх тайванч ажиллагааг талархан сай- шааж байдгаа, дэлхий ер- төнцийг цөмийн зэвсэггүй болгох, хүн төрөлхтнийг эсэн мэнд байлгахад чиг- лэсэн ЗХУ-ын түүхэн чу- хал цогцолбор санаачил- гууд, социалист болон эн- хийг эрхэмлэгч бусад ор- ны саналуудад баяр хүр- гэж байдгаа бас дахин наэрхийлэх болно» гэв. ( Энхийг эрхэмлэгч манай орны ажилчин, малчин. сэхээтний төлөөлөгчид ЭНХ тайвныг хүсдэг чин хүс- |.дяягт ФЭЛХИЙСҮ 52ҮХИЙХ Эд, 2 ХЯЛЛЫ 2эжэ2д ЗЭВСЭГ ХУРААХЗОРИЛГОД ТУС ДӨХӨМҮЗҮҮЛЭХ ОЛОН УЛСЫНДОЛОО ХОНОГТ БИДЭНД ЮУ ХЭРЭГТЭЙ ВЭ? ЭНХТАЙВАН! ая дуугаа: өргөн барьж, яруу найрагчид шүлэг 30- хиолоо уншлаа.. Энэ үеэр манай жаргалант ирээдүй болсон хүүхэд багачууд Ч энх тунх амьдрал, аз жар- галаа өөрсдийн зургаар бяцхан иргэн П. Мөнхчу- дуун эх дэлхийг тойрон гар гараасаа хөтөлсөн олон хүүхэд зуржээ. Тэр: -- Дэлхийн бүх хүүхэд эв найрамдалтай, хөгжил баясалтай, үргэлж аав ээж- тэйгээ хамт амьдраасай МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН" 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 28. 4 ЛХАГВА Ө ҮНЭ 10 мӨНГӨ 2ш--ш-2--2---5-1-т5 мэдээ 12 БОТЬ Аугаа их Октябрийн со- циалист их хувьсгалын 70 жилийн ойн өмнө Москва- гийн «Прогресс» хэвлэ- лийн газар, МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх нийгмийн ухааны инсти- тут хамтран В. И. Лени- ний түүвэр зохиолыг мон- гол хэл дээр 132 ботиор чанарын өндөр түвшинд хэвлэн гаргалаа. Манай орны хөдөлмөр- чид, залуу үеийнхэн В. И. Лениний онолын өвөөс суралцахад тус 132 боть чухал үүрэг гүйцэтгэж туслах нь дамжиггүй. » ХҮҮХДИЙН төлөө Саяхан Москвад Октяб- илэрхийлж байв. лээ илэрхийлэн ярьж, улс 59 “дүгээр цэцэрлэгийн төрийн.дууны хамтлагууд сэг хураах зорилгод тус дө- хөм үзүүлэх олон. улсын долоо хоногийг эхлэн явуулж байхаар тогтож энэ жил 10 дахь удаагаа зо- хиогдож байна. Тэгээд ч энэ удаагийн арга хэмжээ аугаа их Ок- тябрийн социалист хувьс- галын ТО жилийн ойн бос-. гон дээр болж буй нь онц-- лон тэмдэглүүштэй. (Өн- гөрөгч наймдугаар сард Токио хотноо болсон Атом, устөрөгчийн бөмбөг эсэр- түүцэх дэлхий дахины ба- га хурал, Зөвлөлт, Аме- рийн 70 жилийн ойн өм- нөхөн В. ИН. Лениний нэ- рэмжит Зөвлөлтийн хүүх- дийн фондын зохион бай- гуулах бага хурал боллоо. гэж. би хүсдэг гэж ярьж байна. Түүний дэргэд зу- раг зурж байсан хүү: - Намайг Сүхрагчаа гэдэг. Би нийслэлийн У! сургуулийн 3-ын «В» ан- гид сурдаг. Би зургаа тайлбарлая. Орос, монгол хоёр хүү гартаа энхийн цагаан тагтаа бариад морь унаж буйг дүрслэн өнгө ялган зурсан байв.. -- Би орос найзтайгаа морь унаад дэлхийгээр явж энх тайвны мэнд хүр- гэж байна гэж бодоод зур- Бага хуралд ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга М. С. Горбачев: баярын “илгээлт ирүүлэв. Нам, төр, олон нийт соёл гэгээрлийн байгууллага, сан юм гэж хүү Ярьсан. хөдөлмөрийн хамт олон, рикийн төлөөлөгчдийн хам- Энд хүүхэд багачууд уран бүтээлийн эвлэл тарсан санзачилгаар 10 маань энх тайвны чин хүс- холбоодын ажилтнууд дугаар сарын 24-ний өдөр лээ зурсан зураг, дуулсан ё 3 бах ий, зэв» цймдал дуугаараа илэрхийлж бай- соёл, шинжлэх ухаан, ут- зэвсгийг У х уриан дор на. га зохиол, урлагийн нэрт зүтгэлтнүүд, эцэг эх. багш сурган хүмүүжүүлэгчдийн «Даян дэлхийн энхийн да- залгаа» кампанит ажлыг Хөх номин тэнгэрт зуу зуун тагтаа, манай төрийн Хиросима. Нагасаки-Ххо- .далбаа, НҮБ-ын далбаа, төлөөлөгчид бага хуралд тоос эхлэн манай тариг да- Октябрь--70 гэсэн хиур оролцлоо. яар нэгэн зэрэг явуула- хөөргөн, энх тайван гэдэг хаар шийдвэрлэсэн билээ. үг орон орны хэл дээр цуу- «Сайн сайхан бүхнийг Нарлаг сайхан эх Оронд минь энхийн давалгаа ир- лээ. райтан энхийн давалгаанд хүч нэмлээ. Энхийн давалгаа манай 4 хүүхдэд зориулья» уриан дор нэгдсэн бага хурлын төлөөлөгчид тус идын 12 цаг. Хөгжимд марш гаригийн олон зуун сая .Ёрүомийг элын үлээн “эгшиглэж «Даян дэлхийн хүн ард цөмийн дайны Цэ гмэнд хандсан | энхийн давалгаа» арга аюулыг... тууштай .сөрөн Уг эрйн С.ММ-сэл-, 5 уриалга гаргалаа. Фондын захиргааг сонгож, за- “хиргааны даргаар хүүх- “дийн нэрт зохиолч А. Ли- “хановыг мин 1 т. хэмжээ эхэлсэн дохио өг- голөө. Тус арга хэмжээнд “Юриулсан монголын олон нийтийн цуглааныг ДЭТЗ- “ИЙЙ “эргүүлэгч. гишүүн МЭТНБХ-ны Гүйцэтгэх тэмцэж, цөмийн зэвсгийг ” устгахыг шийдвэр- тэй шаардаж байгааг яруу! тод илтгэн харуулж, импе- 7 риалист дайнч хүчнийхэнд хатуу сануулга болж бай- . Ж АНХНЫ БА ЭНХ ТАЙВАН Чи ЭЛЧИН САЙД ЕС тайвны билэгдэл Р шуглаан өнхийн цэнхэр өнгөтэй Арвун найрамдлыг | баат » Эргэх дэлхийн ч "эрхэмлэнэ Саяхан Улаан ар аднд Бөв бөөрөнхий бөмбөгийг дээллийн төвд | БНБАУ- аас БНМАУ-д 1954 онуудад сууж бай- сан анхны элчин сайд Сте- ла Благоевагийн мэндэлс- "ний 100 жилийн ойд 3о- д риулсан сэтгүүлчдийн уул- залт болов. Уулзалт дээр “Стела Благоевїгийн лу. хай «Болгарын 145 ГУ1 1987. Х. 28. Ж яхял АХХХАХАЖ ёл 24 4 жж КаяялАЖЖАХ 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Зоя, 1Шура зэөнд Хзэгхэн хоёрын цэцэг гөв явтал хананы ул мөр. 1941--6- гэсэн үсэг үзэгдэв. Үзэг дочлоо. Дайсны онгоц нь үзэгдэж, бөмбөг дэ: дох шиг бо ов. 29892 зэөө999э9з0өөФөөөөөӨ хэний тосон ирж гар бариад: -- Би музейн рийгөө танилцуулав. Космодемьянская, сандр лигоос эхлэв. тугийг Алеша зааж: тангарагийн тэй. Зоя пионерт, дэргэд Лениний раглаж байсан юм Хүүхдий (Сурвалжлага Чанархүү нийслэлийн 12 дугаар сургууль дээр очиж пионерийн ахлах удир- дагчтай уулзахад: Чанартай хүүхэд хаана Ч явсан чанартай байдаг. Бага наснаас ол- сон сайн хүмүүжил тэр хү- ний насан туршийн гавьяат үйлс болдог юм, Тийм су- рагчийн нэг нь 9-ийн «Вэ- гийн С. Амарзаяа. Одоо бүлгэмийн зөвлөлийн Гги- шүүн, өсвөрийн сэргийлэгч -бүлгийн удирдагч. Олон нийтийн ажил, сурлагадаа мөн, аав эзждээ туслахад ч чанарыг эрхэмлэдэг гэв. Олон хүүхэд Амарзаяа- тийн тусламжаар тэргүү- ний сурагч болсон. Юм бү- хэнд оролцож, тэр бүхнээ чанарын дээд зэрэгт гүй- цэтгэж чаддаг, хамт олныг зохион байгуулах авьяас- тай, бусдыг хүмүүжүүлэх аргатай сурагч гэдгийг Ча- нархүү алдалгүй тэмдэг- лэж аваад Амарзаяатай уулзлаа. -- Чанаргүй хүүхэд тэж ямар хүүхдийг хэлэх вэ? - Төрөлхийн тийм хүүхэд байхгүй гэдэгт ит- гэдэг. Чанаргүй хүүхэд! Ийм хүүхэд чанаргүй зан дадлыг өссөн орчноосоо авдаг. Тухайлбал миний мэдэх хэд хэдэн онц Сур- хөг ор- Сурч байсан сургууль сэн халгийг харж, хаалгыг нь татиаа. Шат өөд өгсөж дээд хэсэгт хага туссан сорви, «Данны эн түүнийг харуутаа хиртхийн -- Манай музойд морни- лон орно уу! гэсэн үг Үзэг- бодлыг таслав. Тэг- тэл нэгэн улаан бүчтэй хүү дарга Алеша Бинокуров! гэж ӨӨ- Зоя Алек- Носмодемьянский нарын музейд Үзэгхэн ор” лоо. Музей тугийн цомор- Гучаад оны комсомолын - Энэ туганд Зоягийн үг шингээс- комсо- солд элсэхдээ энэ ТУугны үйл хэ- рэгт үнэнч явахаа танга- гэлээ. н алдарт зохиолч А. Гайдартай Зоя уулзан ярилцаж буй фото сонир- хол татиа. Зоягийн төрж нь Хэн хэвээрээ: Зонгайн өссөн Нетрицево тосгоны тарьсан мод харин СУР макетыг Үзэгхэн харж: гуулнасаа өндөр шахам --Үүнийг хэн хийв? оолжээ : : : гэвэл Алеша: Үзэгхэн «Москвагийн 3 201 дүгээр сургууль» гэ- --01961 онд энэ му- ургуу Дд э у зейг байгуулахад 9 дүгээр ангийн сурагч Сергей Үруб- ников хийсэн юм. Ер нь нүдэнд ЭЭ” рэх чимээ чихэнд нь сонс- ЧАНАРТАЙ СУРАГЧ лагатан бий л -дээ. Тэд хажуугийн хүүхдийн үзэг- ний бэх дуусчихад өөрөө глүү үзэгтэй мөртлөө ту- салдаггүй юм. Тэгсэн ат- лаа бичгийн ажил дээр бусдад сайрхаж өөрийнхөө цээжилсэн томьбогоо би- чиж /тараадаг. Тийм хүүх- дийг тусч гэдэг хүүхэд Ч бий. Уг чанартаа өөрийгөө бусдын дундаас товойлгож нэр хүнд олох гэсэн аминч үзлийн илрэл, эцэстээ нөх- рео хайрлах сэтгэлгүй хүү: хэд! --Тэгвэд чанартай хүүхэд гэж хэнийг хэлэх вэ? ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч С. пионерүүдтэй ярилцаж байгаа ЗУРАГ ДЭЭР: Москвагийн 201 дүгээр өӨөөгөөөӨӨРӨӨРөӨӨӨӨРӨӨФӨӨФӨӨӨ ӨөӨӨӨРӨӨРӨӨӨӨӨӨӨРӨӨӨӨӨӨФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ2ӨӨ ОКТЯБРИЙН ОРИВОР ОХИД НЬ ЗОЯ ШИГ, ХӨВГҮҮД НЬ ШУРА ШИГ 8.8: - Мапай ангийн шеф УПЇ ангийн Бадрах гэдэг хүүхэд бичгийн ажил дээр арынх нь хүүхэд бэхээ дуусчихаад аргаа барж суухыг мэдээд үзгээ түүнд өгчихөөд өөрөө тоогоо бо- дож амжсангүй. Дараа нь чи яагаад өөрөө бодоогүй байж үзгээ өгсөн юм бэ гэвэл Бадрах --Ц... муу авчихвал дүнгээ мөд засуулж Ча- дахгүй шүү дээ гэсэн юм гэжээ. Хамгийн гол нь хүнд итгэх итгэл, аливааг хийх сэтгэл. байвал тэнд чанар байна гэсэн үг! гэв. Амарзаяа шеф бүлгийн нь. Фотог С. БОДООШ сургуулийн сурагчид. Фотог ҮЗЭГХЭН энэ й- « иг хүүхдүүд гүулж, үзмэрүүдийг нь Ч гэдэг танк, онгоц өөрсдийн гараар хийсэн даанд ор сайв. юм гэв. дЗоягийн с -- Партизан охин Зояг РЭН гиуаР н 1941 оны 11 дүгээр са- гээр сарын 1 д ичсэн рын 29-нд фашистууддүү: “Ргедлинг уншигтүшэнгаж жилсэн. Гэвч олон зуун МУЗ ДЭНХЭ2дАй ли баатарлаг Зоя төрж зэрлэг ҮЗЭгхэн өргөдлийг унц фашистуудыг бут цохин “Намайг хуягт танкны суд гуульд явуулж өгнө үү/ түүний өшөөг авч байлаа, гитлерийг бүрэн ялахад өөринн амьдралаа на» гэжээ. Алексан ! зурсан өөрийн хөрөг, тө реөлх нутгийн байгалийн зураг нь музейд тавиастай байна. - Вьетнамын Зоя-Чан Тхи Ли, Солонгосын Ким Жон Сун нарын 3) Зоя Би дүү Зоягий гийг гээд хай гарсан хэний лав. Үзэгхэн хүүхдүүдтэй лын их алхаагаар ирээдүйг зорьж яваа хүүхдүүд 1 нарын шиг, хөвгүүд нь Ш ура санагдаж байна гэв. Хүүх: дүүд: рын нэр төрийг өндөртер- гөн явж Сурлага, хөдөлмө- гөөөөөсөөөөөгөөөөөөөөөөддөс Космодемьл! өшөөг авч, та бүхэн харж байн Алеша Зоягийн ту: дэлхийн олон хэлнээ номууд руу Үзэг- саарлыг хандуу: зсэний дар сургуулий уулзаж: хувьсга- Музей ү тус Онтябрийн охид нь цөм 3 -- Бид Зоя, Шура на- »ЛОоЭ рийнхээ амжилтыг Ок-ф тяСрьтаа өргөн баринагэж (ф) хэллээ. 1) МОНГОЛ-ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД Багануурын хүүхдүүд цэцэг тарих дуртай. Зөвлөлтийн пиекср сурагчдын цэцэг тарьдаг туршлагыг хүүхдүүд анги нэвтрүүлж байна. танхимдаа Зөвлөлтийн пиоаер Наташа, Ира вар,монгол кайз С.Энхзаяатай | цэцэг тарьж арчилж байгаа нь МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙГавсан Фето ТАВДУГААР БОДОЛТ Хүү: Өмнөхтэй төсөөтэй бод- логыг зохиож болж байна. Өөр малгаар чадахгүй юм. Тиймээс энэ бодлогоо бодчихоод, шинэ бодлого зохиож үзье. Аав: Тэнцэл бишийг ашиг» лаад энэ бодлогыг бод: хоор байна. Өж боло. Хүү: Тэнцэл (бишийг аргаар зохиох уч, гүй байна. МАГЭР эл Хав: Тэр амархан, Дэвтрийн- хээ үнийг бид мэдэж байгаа. Харин авах шаардлагатай ар- ван тавтын монгоний тоог 45” гэвэл 15 «х» монго хэрэгтэй. Хүү: Тэгвэл х-ийн оронд бҮү- хэл тоо тазих хэрэгтэй биздээ. Аав: Тийм. Хэрэв арван тав- тын мөнгө цөөдсөн байвал 158 өх» 132 болно.Тиймэос бид ам9? шаардлага тавих ёстой Вэ? . Хүү:15 х1-1323 байхаар хийг өлөх ёст кСагцхүү ийм нех- цөл хашгах х-төо олон байх бус уу? Аав: Тэр үнэн. Гэвч бид сон тоо бүхнийг авах ёстой юу! Хүү: Үгүй юмаа. Тэдгээр тоО- ноос хамгийн багыг нь асах хэрэгтэй юм. Одоо би гүйцээ? бодоё, жээ Тэг. Күү:Х--8 гэвэл 15.5--120 Тэгээд 1202:132 Харин х-98 Сод 15.9-2135.-133 Одоо х-:10 буюу түүнээс их тоо олд- Өмнө олсон. Хариулт мөнгө НЬ 135--132--3 байна. ин. Л--- Ж,. 2 ..2н. тгд анж сэцӨмргн Р ӨжиИЯР ЭЛ, дүүг яогэрулагчгэ “баг “єв СӨР “жаг тв Т6Э? СӨБ ӨВӨГ, 1987. Х. 18. 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН. ХЭГ ХӨӨ СГБӨГ алгыг, гэажссжчллых ,(Л2-3оЖЖШЛҮХ: узлан ГВАРДЫН ХУ нүүр үзэн өнгө алдсан танц тэрэл зураг үлдсэн юм. 7Кишүү захтай, томд- сон зотон цамцтай, зур (ижллиникхл гивихллэх! гивтэниа 1ллшиилээнэж: багтсандаа баярлан ба- хархдаг болжээ. Үйлдвэрийн яндангийн Дайсан зэр зэвсгээ хая- хыг хүссэнгүй. Ширүүн тэмцэл тулалдаан ойртон, ажилчид хотын гудамж үэжлтилыт стилист ОЕВЖЕНҮК гюВЖСЛЕЛЕ.) ОЖЕВЖЖТҮТЫ! мёт, тачигиан хорголжин сум мөндөр мэт асгариа. Улаан гвардчуудын нэ- гийн унахыг харсан Нав- гаа, долоо орчим иасны к Цав Төснссүрдэ Эг талбайд хаалт хамгаалалт лик бүхнийг умартан, нөх- жаал хүү сагсгар үстэй ү|эгээнт ихо үйл явдал байгуулж эхлэв. Томчуул реө дайсны галаас гар- нохойныхоо толгой дээр үр 4 Х Павликийг бослогод орол- гаж авахын тулд босон х2- 1 Зүсэгч синаиллна эвээ гараа тавык есро бишийн Ч4-27 хроетигчэд “Бна цож болохгүй, энэ бол чам райв. | 917 оны арван нэгдү- гурьтай лутай ах 5 49 шиг бага балчирхнзараа гээр сарын хүйтэн Зааыйй Хүлэг шарын Ууртай вэрлэх тулалдаанд .6боС0- хүүхдийн ЗаВдэг занд хєхы Хэд харайгаад суманд 2 - өдөр Москвагийн ажилчид байгаа харагдана Цавций ээ омглт хуримтлуулж .тур ширүүн, осолтой зүйл овогдоН гудамжны | гОоВА х амь эрсэдсэн хувьсгалчид- ажилчин айлд төрж өссөн, 0086» гал Павлик Ч тЭМЦ- гэж заргадаж, хаашаа Ч уналаа... Цаг хугацаа Бүх - тайгаа салах ёс гүйцэтгэн “Тэднийх Москвагийн О, лийн гадна | үлдсэнгүй, гарч болохгүй! гэж тушаа- төрөвч сайн сайхан үйлс чийн 32 гтдэж 2 ? 8 р нуу гуаг санаанаас хэзээ Ч гардаг- сүүлчийн замд нь ҮДЭЖ |хын ажилчны хороололд, нууц байгууллагынхны жээ. й М Й шсон8 байлаа. суудаг байжээ Арав “| даалгавраар явган цэргийн гүй. Москваги ми сургуу 3 Улаан гвардын 14 нэс- хүрээгүй Жаал хүү үйлд- 55 дугаар хорооны Хуа- Дархны газрын ажил- лиудад Павлик Андрге- тай Павлик: Андреев Хүү- вэрийн босго алхан дарх» ран руу нэг бус удаа СЭМ чин хүү шийдсэнээсээ вийн нэрэмжит пионерийн гийн шарилыг ажилчид кочсх үлэ 5, нэвтэрч, цэргүүдэд сонин, тийм ч “амархан буцдаг бүлэг, отряд хэд хэд бий, буу гү ны туслах болов. Дархны : , » Москвагийн нэг гудамжийг бууныхаа зорөлдүүлсэн газрын ажил томчуулд Ч ном товхимол тараан, хүн: биш байлаа. Павлик Ыл кВ: Уу т жадан дээр тогтож Явна. ахадсан хүнд хүчрийн дээр ухуулах-хуудас наадаг бол-.. Аидресв хэнд Ч хэлэлгүй, хүүгийн нэрээр дНХЛгы Ф Октябрийн ч хувьсгалын тоног төхөөрөмж нь Ч хуу- жээ. хэнээс ч -гуйлгүй хатуу түүний ажиллаж байсан талаар дэлхий инйтэд анХ цирч элэгдсэн, салхивч шийдээд ажилчдын нөхөр- Ильничийн нэрэмжит тэр түрүүнд тодорхой “сайхан ганц ч байхгүй бүтэж үх- 1917 оны аравдугаар лөлийнхөнтэй хамт тулал- үйлдвэрийн дархны цехэд өгүүлсэн. америкийн 50- хээр газар байлаа. сар гарав. | Пётроградын. даанд оров. Павлик Андреевийн | нэ- ? хиолч Жөн Рид амьсгал ажилчин, цэрэг, усан-цэр- Е: рэмжит бригад ажиллаж 1 хураагаад удаагүй хүү- Ажилсаг, эхэс “Мавлик гүүдийн зэвсэгт бослого Эртний Москвагийн гу- байна. ! : ги! шарил дээрээс тэр- удаж: төдөлгүг сайн дар- баярт мэдээ мж талбай бүхэн ши- г гудайлган «Москна- хан болов. Үйлдвэрийн МЭнЫ хавар гУУрАаг” ЗУҮН анх анж байв. Павлик Андреев хэнаа 5 гийн Гаврош минь» гэ? ажилчид зоригтой, ухам- даа, Зөвлөлүүдэд- тө Павлин хүү улаан-гвардын- то арван хэдхэн жээ. н сартай хүмүүс байсан б9- эрх мэдэл шилжиж ажил- ханд чадах чинээгээрээ ту- тайдаа амьсгал Цу-гэр Пазлик Андреевийн ту- гөөд Павлик хүү Ч тэдний чиштариачны засгийн га- салж, сум зөөн, эм тан, ч амьдрал шилээр. бшш, 5-3 хай туурвисан нөм 3Зо- нэг адил хүн гэдэг Нэр зар байгуулагджээ. р боолттой «цүнх | авчирч, алдар гавьяагаар хэм- ЯС хиол байхгүй. Хүүгийнта- төрөө эрхэмлэдэг, ажил- шархтнуудыг сувилна жигддэг билээ. С лаар мэдэх хүн ч ховор чин ангийн дунд төрж Москвагийнхны: Ээлж 3 Ш. ДОРЖГОТОВ 23 билээ. Олон он жилийн бойжсон, тэдийй эгнээнд |ирэв. Их буу нүргэлж, пуле- (АН) дэд 1.2» Охы бн жилийг бойжсон тэдиЙ ЭНЭЭ МӨН нэн нахавхниндааж өавииан хан өвөл авла ээний үсэээа оэнтг3 3 ТЕЛЕВИЗӨР - ИРЭЭДҮЙД ХАНАНД ШИНЭ СУРГУУЛЬ ӨЛГӨӨТЭЙ мээс их найрамдлын үр олон хүүхдийг хамарсан, 2с 4: шимээр бий болсон сур- сонирхолтой ажил бөлов. э БАЙХ гуульдаа амжилттай сайн Хэнтий аймгийн |Хурхын Р хи - г) сурахыг эрхэмлэж байна. сапгийц аж ахуйн 8 жи- Б. ЗУРАТ ДУШ Зөв- лийн сургуулийнханд най- 5 гээ, өлт Молдавын хөгжилт рамдал ингэж шинэ сЭРсЖр Ботго: рэн, 2 цэцэглэлтийг харуулсан зу-.. гууль бэдэглэсэн. нь авла | бэ? 1Кижигхэн дэл- тэгн уа асаад гаргаж сур- найрамдлын нэгэн ач тус мж | өмнө дүрсийг ихэс- : най лчилснаар пионер су- тэж хүүхэд бид үзэж бай- ? 1 йрамдлын сарын энэ. Рагчдад тус улсын тухай на. 5 хэрээ? Эвтиллгэ "Тє өдрүүдэд сургууль, хамт багагүй мэдэх бололцоо ол- Хаа ч гэрэл гэгээ нь шээг гн :9и 3 ММ 587 дунд олон сопирхол- голоо. Мөн зөвлөлтийн цацарч байдаг их увьдас- чСоЛооёг саг той ажил өрнөж байна. Мэргэжилтнүүдтэй уулзалт. т -) й болдог байсан УЧИР туршилтыг эрчиштэй хийж Бид саяхан зөвлөлтийн ба-. ХИЙЖ завлонгийн ХУУ ДУҮг өег туслав Бугсанож 1 ! хийгээд дотор МЬ байна. Ийм телевизорт гар- рилгачин ах эгч нарынхаа Ллаачдын тэмцээн, энх тай-, сурвалжлагч гэшингэнээр (усаар) сан дүрсийг зөвхєн урдаас гараар боссон шинэ сур- 8ан найрамдлын сэдэвт А. ОЮУНТУЯА хөв” гарч байна хн ин” хамг арал чбрд ор тууль, дотуур байр, тал дуу шүлэг, тар зургийн | (Хэнтий, Хурх 8 жил лио. : их нөлөөтэй толинд хар- тогоог хүдзэл авлаа. Тий- уралдаан зохиож байгаа нь ҮН анги) сан шит харагдана. Сүүлийн “үед мэдрэл 2 Гэлээ ч тэсэн хүмүүс СУДЛАгЧ, Сэтгэл | судлагч, түүнийг сэтгэл хөдлөр биш" кибериетикч нар хамтрай рэп үздэг байв. Одоогийн ойцгой |сонии судалгаа телевизор анхныхиаасаа ХИЙЖ байна. : газар тэнгэр шиг ялгаатай Ирээдүйд орон зайн ётг- ййгаа биз. гат телевизор үзэж байгаа Ойрын иргадүйд телеви-./ ХҮН гарч байгаа зүйлийн зийн дэлгэц нимгэн давт 8МТ нэрийг з мэдрэх бол- гай хэлбэрт шилжиж одоо- 10. гийн том андар шиг телє- Ийм Элвнчэгад усан дэ | » визор нь хавтгай самбар 544 хүн т студ! Жо болно. Үүнээс гадна сэдэв- боотой тусгай сандал дээр сууж үзнэ. Сандалд өгсөн дохио хүний мадрэлд үйл- чилж харагдаж байгаа-зүй- лийн амт үнэрийг мэдрүүл- чилсэн сурвалжлага гэж бий. - Энэ нь үйл явдлын сурвалж- лагаас юугаараа ялгаатай ”, Үйл явдлын сурвалжлага. хэлбэртэй болж хананд ЗУ- ргг мэт өлтөөтэй байх ажээ, Ийм дэлгэцийг шүдэнзний хайрцгийн хэмжээтэй Ч, олоц давхар байшингийн “СУРВАЛЖЛАГА Сонин, сэтгүүлийн бичлэ- “чийг сурвалжлах боллоо, тэр тана шиг томоор ч хийж --2рнй үед дэлгэцнээ гарч цаандаа багтсан байвал үнэ- болно, Одов8 ЗЭЛЭН таа үзэгдэлд үзэгч | гийн хамгийн «их дэлгэрсэн сурагч сайн сурч байснаа Ялимгүй ч атугай, 24 дүрсэт (стерео) телевтзор “биеэр еролцож байгаа мэт | төрлийн нэг нь сурвалжлага онь угтаж ЗӨ өмс дүн эмнэл замаа ы ны н йн чиицэг бүтэх (талаар судалгаа Сэтгэгдэл төрнө... юм, Энэ нь ямар изгэй үйл гэж саная, нИтЭЖ аМ- алддаг. 5 ут. “явдал, ажлын амжилт ололт, жилт олсиыг (дэ Туралалээ” Хрихиййн Баг Счин бОнг-үү, хээд, ӨМ шалвн шалллнж, байгаа хэрэг. Сурвалжлагыг нэн төлөөлж чадах онц-/ яаж бичих вэ? Яавал ушлигч- ыд Їс ? ! 22 (2- | 1 (2222.28.22 яү - гтэ 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН Багш сурагчаас асууж байна. Тэр хоёрын яриа урлагийн наад- мын тухай байлаа, -- Пионер сурагчдын урлагийн үзлэгийг наадам болгон явуулж байгааг нэг шинэ зүйл гэж үзэж болох уу? -- Бололгүй яахав. Маш Ссо- нирхолтой. Өдөр бүхэн баяртай, -- Олон тэмцээнд ороход бэрх- шээл гарах уу? -- Гарч болно. Гэхдээ түүнийг ялж сэтгэл, зүтгэлээрээ ангидаа баяр баясгалан, амжилт авчирна. Ангийнханд маань байгаа авьяас чадлын нөөцийг бүр ч сайн нээж өгнө. Багш сурагч хоёр сургуулийн урлагийн наадамд оролцож | бай- на... Тэр хоёртой хамт наадмын сониныг үзэж аялцгаая, УРАН ЗУРГИЙН х «МИНИЙ УРИА» тэмцээн Анги бүрээс нэг зураач оролц- лоо. 42 зураач:-«Уран зураг бол харах хөгжим» гэсэн уриатай байв. Ардын жүжигчин 78. Чулууны хөг- жим «Монгол ардын дууны Ху- вилбар аяз» эгшиглэж хүүхэд бү- хэн хөгжүүн бодлогоширно. 1. Ганзориг, С, Бямбаа, Л. Болорчи- мэг... нарын зурсан хөгжимт уран сэтгэмжийн зураг шалгарлаа, Хөг- жим уран зураг хоёр нарийн хол- боотой байдаг байх нь ээ.., Үзэгчид пиг дүүрэн. Анги бү- рээс хоёр хоёроороо ирсэн 84 уран уншигч уран тоглолтоо сорихоор тайзан дээр эгнэн байрлажээ. Монгол, зөвлөлтийн яруу найрагч- дын бүтээлээс тэд ээлжлэн уншиж байна. Ма , алдах, эргэлзэх зэ- рэг нь «эдэн бүлэг» цол авахад муугаар нөлөөлнө гэдгийг тэмцэг- чид мэднэ. З. Сонинбаяр, Б. Цэ- рэнчимэд, Ц, Туул, нарын олон су- рагчдын уран тоглолтод үзэгчид бороо шиг алга ташилт, шүүгчид бол хамгийн том оноогоо өглөө. “Уран хэллэг хөгжим хоёр холбоо- ) той боллоо, ТТ2277ү «Спозсвь ЄСпозсньэ-ЄСтоуьсвь СоТОэ Ш ч 2” 2 гоцлол : ДУУЧДЫН Ё «НАРНЫ АЯЛГУУ» тэмцээн 84 гоцлол дуучин 84 дуу дуул- на гэхэзс багш, сурагч. хоёрт их цаг зарж, удаж ядрах юм шиг са- нагдлаа. Гэтэл тэгсэнгүй. Шууд үргэлжлээд л хөтлөгч зарлаад л, шүүгчид оноогоо өгөөд л, нарийн бичгийн дарга нэгтгээд л... нам гүм байдлыг алга ташилт эзэгнэж байна. 1-ийн «В» ангийн Ч. ИХх- баяр, Н. Сугар, 4-ийн «А» ангийн Б. Уянга, 4-ийн «В» апгийн Даш- бат зэрэг сурагчид «Тэгвэл хоёу- лаа», «Дэлхий минь, хүмүүс минь», «Түүдэг гал», «Мөрөөдөл» дуунуудаар аварга болчихлоо. «Баярт мөчид нар хүртэл дуулах шиг санагдана», Энэ бол тэмцээ- ний уриа, аваргуудын итгэл бай- лаа. инээмсэглэл» тэмцээн Энэ тэмцээн «Хамгийн жижиг зүйлийг ч сайхан сэтгэлээр эхэлж харцгаая» гэсэн уриан дор явагд- лаа. Анги ангиас ирсэн гоцлол бо- лон хамтлаг бүжигчид баяртай байна. 16 хамтлагийн тоглолт-дун- даас 5-ын «А» ангийн хүүхэлдэй- тэй бүжигчид хамгийн өндөр оноог авчихлаа. 42 гоцлол “бүжигчний хэн нь тэгээд аварга “болчихвоо. гэж сурагч, багшаас асууж байна. . Багш тэмдэглэлээ үзүүллээ. Тэнд! Т. Пүрэвсүрэн 5-ын «А», М. Дөл- бадрах-5-ын «Г», Ж. Бадамдорж 8-ын «Бэ»... гэжээ. Ё гоцлол БОЛОН “ХӨГЖМИЙН. «БАГА НАС» ТЭМЦЭЭН Соёл хүмүүжлийн танхимд янз бүрийн. хөгжмийн зэмсгийн эгшиг- лэлт сонсдоно. Тэмцээний аварга болсон 9-ийн «А» ангийн БВ. Ариунтэмүүжинтэй сурагч уулзаж Э-гэрр --Танай тэмцээний уриа юу вэ 3 о-- Бяцхан гараа сайн сайханд зориулцгаая! -- Энэ чинь юу гэсэн үг вэ? -»- Хөгжим бол эрхэм зүйл. Бүгдээрээ хөгжимдөж. сурцгаая. ХЗЭ-ийнТөв Хорооны ордон «Б» гйнерийн: үнэн» сонины /редакд |, Сэ Ссны» 11-1-0нэ» «2СС»-сэнвьэ “71987. Х. 28. ЧИНИЙ ТЭМДЭГЛЭЛИЙН ДЭВТЭРТ -А- 2 ЗХУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛЫН ХӨГЖИЛТӨӨС (Тоо баримт) жЭЗөвлөлт засгийн жилүүдэд 116 сая хүн дунд боловс- рол эзэмшсэний 89 сая нь ерөнхий боловсролын сур- гуульд, 20 сая нь тусгай мэргэжлийн дунд сургуульд, 7 сая нь техник мэргэжлийн дунд сургуульд суралцаж төгс- чээ. ж 1918-1986 онд нх, дээд тусгай мэргэжлийн дунд сургуулиар 56 сая мэргэжилтэн бэлтгэн гаргасны 22 сая нь дээд, 84 сая нь тусгай мэргэжлийн дунд бэлтгэжээ. сургуулиар ж Зөвлөлт засгийн жилүүдэд хүүхэд, залуучуудад з0- рнулсан 138 мянган ном, товхимолыг 11,8 млрд ширхэг хэвлэв. ж Хүүхдийн 60 сэтгүүл, бусад тогтмол хэвлэлийг 367 сая, пнонерийн 80 сонинг нэг удаа 18 “ хэвлэж байна. Энэ үгийг элдэв зүйл оролдож са- ваагүйтэж явдаг зарим нэг хүүх- дүүд ойлгоосой гэж уриалсан хэ- рэг Л дээ. - Тэмцээнд ямар оролцож байна? -- Сургуулийн бүх анги, бүл- гээс шалгарсан хөгжимчид. нилиэхээииээлиэиллэилииииииииииииииилии-энииэииииииасү хүүхдүүд зөвлөлтийн УУ ДУУЛААЧДЫН З «НАЙЗ» ТЭМЦЭЭН Газар бүхэнд Октябрийн социа- лист их хувьсгалын 70 жилийн ойн тухай яригдаж байх энэ үед «Найз» гэсэн дотно үг бодогдоно. «Их Октябрь--найрамдлын дуу» тэсэн уриа ч дуулдана. Зөвлөлт анд нөхдийнхөө дууг дуулах гэж ирсэн 42 сурагч бүгдээрээ л сайн дуулахыг эрмэлзэнэ. Орос хэл дээр дуу үргэлжилсээр... Сурагч Д. Өюунгэрэл, Д. Гантуг, Т. Түв- шинжаргал, Ц. Нарантуяа, Д. От-. -тонжаргал шар аварга болж анд нөхдиин «найз» боллоо. р - ЯРУУ. “НАЙРГИЙН «Сэтгэлийн ГАЛ» ТЭМЦЭЭН «Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, хөгжмийн -зохиолч 1. Чимиддор- жийн «ЦИнонерийн зуслан» симфо- ни» сюнт эгшиглэж 33 сурагч шү- лэг. бичиж эхэллээ. Тэдний бич- сэн яруу найрагчи ид шүлгээ уншиж сонсогчид алга ташсаар.. Энэ т: н «Үг бүхэн үнэтэй» гэж ур юм. Хөгжим»,яруу, най- раг хоёрын найз байдгийг ингэж ойлголоо. Монгол ардын биелгээ, дуут бү. жиг, дуут тоглоом хулсан хуур, хөөмий, аялгуут ерөөл,-магтаал... юм юмаар баян, сайхан тэмцээ гэж хүн бүхэнд санагдана. Су- рагч Г. Золзаяа, С. Янжиндолгор, . таргадаггүй, хойш сая ширхэгээр Ц. ЦЭВЭЭННЯМ БИД АВЬЯАСЫГ ЭРЭН СУРВАЛЖИЛЖ БАЙН УЛС ТӨРИЙН УУНЫ д ХамтлаАгуудын «энх ТАЙВАН» тэмцээн Дуугаар тэмцэж, ухаарч, бүтээх гэж 29 хамтлаг танхимд иржээ. Аравдугаар ангийн «Б» бүл- гийн «Дэлхийн урина», тавдугаар ангийн «А» бүлгийн «Солонго», есдүгээр ангийн «А» бүлгийн «Су- рагчийн уриа» хамтлагууд аварга болсон энэ тэмцээний агуулга нь: -- «Хүүхдүүд энх тайвны их хүч», сурагч Б. Баярболд ярихдаа: -- Улс төрийн дууны хүүх- дийн хамтлагуудын наадам болдӨо- сой гэж хүслээ.хэлж байлаа. хошин шог ЖҮЖИГЧДИЙН «ИНЭЭДМИЙН ТОЛИНД» тэмцээн Тайзан дээр гэрийн даалгавар . хийгЗэгүй залхуу, ээж аавдаа эрх- лай уйлагч, ажил хөдөлмөрт идэвх суугч, зальт үнэг, сэргэлэн туулай, хөгжөөнтэй бамбарууш, ардын үлгэрийн ба- дарчин... гээд янз бүрийн баатрууд наадна. Үзэгчид нулимсаа гартал инээлдэнэ. Гэхдээ сайн муу хоё- рыг инээдээр мэдэрч байна. 8-ын «Гэ, 10-ын «Б», 4-ын «Б», 7-гийн «Б» ангийн жүжигчид аваргын болзол хангалаа. Сурагч Б. Бат- баатар ингэж ярилаа. -- Хүүхдийн хошин шог үзэг- дэл, жүжгийн ном олдохгүй бай- на. Хүнээс сонссон юм уу, үзсэ- нээ дуурнах юм. Харин «Пионе- рийн үнэн» сонины маань «Нар- тиантай танхим» булан -тусалж байна “гэлээ. Инээхийн тулд нх ажил хэрэгтэй. 0-7 Нэгэн зэрэг үс хэлж, аялан тай боллоо, Ю. Батбаяр, Д. Батболд, Б. Дам- | динсүрэн нар шалгарч тэмцээний «Төрөлх уламжлалаа Энэ хамгийн чухал зүйл юм шүү! Д. Сүхбаатарын Ц хөгжүүлц- | гээе» гэсэн уриаг хэрэгжүүллээ. ) ж ОРОНЧ БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР нэ|лэгтүНдгл МХЗЭ-ийн: Төв: Хороо, Д.Сүхбаатарын! нэрэмжит МПБ-ын Төв Зовлолийн сонин 1987 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН31.ф БЯМБА Ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ 6 М74(2275| ф МОНГОЛ, ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД УЛЛАН БҮЧНИЙ НАМИРАА ----“---т: (Сурвалжлага) х Аяллын автобус зогс- Бүлгэмийн зөвлө- - Ах аа та адуу- 0МИЙН ЗЭВСЭГЛЭЛ могц пионерийн цуваа лийн дарга Х. Элхжар- чин хүн шиг дуран хэдэн км үргэлжлэх гал: зүүж явах юм. Ямар хиймэл уул зүглэв. Да- лан дээр гарч ирэхэд шар, хүрэн цайвар өн- гөөр үелэн тогтсон зу- -- Д. Наранцэцэг, Г. Нямсүрэн, Ж. Энхцэцэг, М. Батхуяг гэж гишүү- дээ танилцуулаад учиртай юм бэ? гэж Энхцэцэг сонирхвол Баатар хиймэл уулын орой тийш зааж: хорогдуулах чухал алхам заан хөрсний гүнд хар алт хэмээх нүүрсний орд нүүгэлтэн харагда- на. Таван давхар бай- шинтай тэнцэхүйц авар- - Манай сургууль зөвлөлтийн барилгачдын байгуулж өгсөн тохи- лог байранд хичээллэ- дэг. Ахлах ангийн су- - Тэр өндрийн оройд шороо асгаж, байгаа шанаганы гинж сумны бэхэлгээний эрэг шур- таны ажиллагааг ажиг- ЗӨВЛӨЛТИЙН ТОДОРХОЙ САНАЛ ЗХУКН-ын Төв Хороо-- ны ерөнхий нарийн | бич- гэрээг зөрчиж байгаа мэт элдэв яриаг эцэс болгох га эксковатор “алхдаг рагчид хөдөлмөрийн ладаг юм. Манай ма- гийн дарга Михиал Гор- зорилгоор ЗСБНХУ тэнд хөлөө өргөсхийн суурь- дадлага олохоор уур- шины нэг хэсэг нь тэр- бачев Кремльд | АНУ-ын хийж байгаа бүх ажлаа тайхан зогсож өнгөн хайн үйлдвэр, цехэд тээ өндөрт ажиллаж төрийн нарийн бичгийн нэг жилийн хугацаагаар хөрсийг хуулж 100 хөдөлмөрийн »өргөтгө- байгаа шүү дээ гэв. дарга Жорж |Шульцыг дангаараа азнаж байгааг шахам метрийн өндөрт гарган асгаж байна. сөн сургалтаар хичээл- Пионер Энхцэцэг, хүлээн авч уулзахдаа то- Шульцад мэдээлэв. лэдэг. Нэгдүгээр ангид - Батхуяг ах аа, орхой саналууд дэвшүүл Шотланд дахь амери- Пионерүүд тусгай до- шинээр орсон 192 су- Та 8-ын «А»-гийн Ган- сэ? юм. » кийн раднолокацийн стан- хиогоор ил уурхайд рагч 100 хувь сурал- зоригийг таних уу? цын талаар мөн ийм ал- очиж алхдаг экскова- цаж байна тэж танил- Олон Ганзориг байсан- Юуны өмнө дунд бо- хам хийхийг хүсэн хү- торын машинч нартай цуулаад ипионерүүдээс даа..2? Өнгөрсөн ха- лон ойрын тусгалын пуу- БЗож байгаагаа илэрхий- уулзаж ярилцав. Алхагч сонирхсон зүйлээ ах зар найм төгссөн гаг- жинг устгах тухай асууд- ус эксковаторын машинч нараасаа асуухыг хү- нуурчин Ганзориг. лаархи тохиролцоог нот- Ы д, залуу, сэв. -- Тийм ээ. Тийм. лох зорилгоор тэдгээр . Цана лын снэы Нина -Н Баас Пионер М. Батхуяг: Танзориг чинь үйлдвэр пуужинг үйлдвэрлэх, тур- -- Бид замдаа хөрс вээ Энэ” хүрнэ Т. ачиж байгаа- Ж цахилгаан -Өлзий гэдэг. Баяд галт тэрэгний машинч Ардын Их Хурлын де- В. Н. Димовтой |їа- дээр дадлага хийж гаг- нуурын анхны мэдэгдэ- хүүн сурсан юм. Сайн танина аа. Ган- ших, байрлуулахтай хол- чилгыг харгалзан, энэ онд богдолтой бүх ажлыг ар- хийхээр төлөвлөж байгаа ван нэгдүгээр сарын (1- АНУ-ын ерөнхийлөгчтэй 4 2 : 2 лзах уулзалт дээр дун Бо-ий 8 -: иээнх :3аан нилцлаа. Валерий ахын зоригийг зөвлөлтийн ХоВс зог исаналдоол аслнэын болон Бингачын лах гээсэн 7 жолоодсон галт тэрэг- мэргэжилтнүүд их магт- 2 х , тактикийн пуужингийн р. ний цуваа нэг явал- даг юм. Тэгээд найм- Стратегийн давшил- тухай гэрээнд гарын үсэг Манай машиныг таараа хэдэн тонн хөрс дугаар ангиа төгсөөд тын зэвсэглэлийн тухай зурахын зэрэгцээ. страте- ЗХУ-д шороо зөөдөг юм бэ? жинхэнэ гагцуурчин асуудал уулзалт ярианд гийн ЦаЙШИЛтыН Я Эоэнэн ЭШ--15-40 гэдэг. Нэг гэхэд Баян-Өлзий,- болж бидний энэ авар- гол “байр эзэлсэн юм. хутгахдаа 15 шоометр хөрс хуулан өргөж 90 метрийн холд асгадаг. лэл, сансрын тухай цааш- дын “хэлэлцээрийн гол зангилаа асуудлаар тохи- -- Яг нарийн хэлэ- жэд хэцүү. Шорооны иягт, чийглэг чулуулаг га машины зарим сэл- бэгийг хийлцдэг юм. гэв. 2 » Энэ талаар Михиал Гор- “бачев нэмэлт тодорхой са- “нал оруулав. Тэдгээр са- илцох 5 8842-8-13- 38881-0 Зиг Хмэн ава ал ала аигч | налын утга ньо дараать 4 “гийн хөвшилныд халгай лүүлж Октябрийн 170 | лөглөнө. Дунджаар | замивч” зэдив Болгар зүйлд буюу АНУ пуу- | дэд сансрын салбарт ба- жилийн ойг угтлаа гэж || 1000 тонн хөрс зөөдөг | ҮРГЭЛЖилсээр 5123 жингийн довтолгооноос римталж байгаа байр суу- ярилаа. 3 юм. С. БОДООШ хамгаалах системийг хяз- рийг Женевийн хэлэл- гаарлах тухай гэрээгчанд | цээн дээр болон бусад г сахин мөрдөх нөхцөлд, уг “ гэрээнээс гарах эрхээ сар- ван жилийн турш эдлэх- гүй байх үүргийг хууль зүйн үүднээс томьёолохыг “зөвшөөрөхөд оршино. ЗСБНХУ, АНУ-ын зарим түвшинд тохиролцох лыг цаг алдалгүй жүүлэхийг санал сон билээ. Аугаа их. Октябрийн их хувьсгалын анхны өдөр даян дэлхийд зарлан сонс- ажс- идэвх- болго- төрлийн стратегийн дав- госон энх тайвны тунхагт , АЛЧ Д ЬЫ Н шилтын зэвсэглэлийн ЦЭ? | тууштай “үнэнч ЗХУКН, : эн. гаар Хошууны тоонд хяз- | Зөвлөлт төрийн мятарш- ї 38ЛУ9 КаЛаа гаар тогтоохыг ЗСБНХУ зөвшөөрч байна. Гэхдээ ЗХУ хоёр талын страте- гүй хүч чармайлтын үр дүнд дунд болон ойр тус- К галтай пуужинг стгах Нусаа шах хурга гийн давшилтын зэвсэглэ- талаар. ЗХУ АНУ-тай 2 хоүүы Нэвүрээн өс Цд лийн нийт цэнэгт хошууг зарчмын тохиролцоонд Бэр Хачайжыр Бюоркла 6 мянгаас нлүүгүй байл- хүрсэн нь цөмийн зэвс- гахыг зөвшөөрөхөд бэлэн унших нь хичнээн гийг 2000 он хүртэл шат- өхөөрдмөөр байдаг би- байна. » лан устгах .тухай ЗХУ- лээ. ЗХУ итгэлцлийн . уур ын цогцолбор програм- Өнөөдрийн дугаарт хумьсгалыг бэхжүүлж, мыг хэрэгжүүлэх ҮҮД «Бид малчдын залуу Красноярскийн радноло- хаалгыг нээж, даян дэл- халаа» булангаар хонь- кацийн станц байгуулс- хийн улс түмэнд ирээ- чид, хонины ашиг ши- наар цуужингийн довтол- ДҮЙДЭЭ итгэх өөдрөг үзэл мийн тухай нийтэлж гооноос хамгаалах систе- итгэл найдварыг төрүүлж байна. Яагаад гэвэл мийг хязгаарлах тухай байна. : Цөмийп зэвсгийг устгах талаар дэвшүүлсэн Зөвлөлтийн шинэ санал санаачилгад улаан бүчтэн бид баяр хүргэж байна. Т. АДЬЯАДОЛГОР (Өвөрхангай. Нарийн тээл) монгол орны мал сүр- гийн 60 шахам хувийг хонь эзэлдэг юм. Хо- иины тухай бүгдийг нь бичнэ гэхээр сонины хуудас хүрэлцэхгүй нь . мэдээж, Тиймээс мон- ОКТЯБРЬТАА БАРЬСАН БЭЛЭГ » гол хонь, түүний (до- с ҮО8 торхи шилдэг омгийн Ширээн дээрх «Сурлагын хувийн тооцоо» гэж хаягласан тал ” : хонины тухай, алдарт дэвтэр миний анхаарлыг ихэд татлаа. Энэ дэвтэр хүүхэд бүхний хоньчдын ажиглалт, дэргэд байх юм. Чухам юун дэвтэр болохыг нь асуувал: оньсого, зүйр цэпэн үг, -- Хичээл дээр асуугдаад авсан дүнгээ энэ дэвтэрт бичдэг. бяцхан зовлөмж | азэр- Энэ нь өөрөө өөрийнхөө сурлагад хяналт тавьж байна гэсэн үг гийн заримаас нийтэл- сургуулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч ( | Гуравдугаар салааны дарга О, Мөнгөнцэцэг: - : й | -- Октябрийн социалист их хувьсгалын 70 жилийн ой угтаж гурван салаа үүрэг авсан, Манай салаа гэхэд «Сурлагадаа ахиц Энэ тухай 0, Ш нүүрний «Бид малчдын гаргая» гэсэн уриатай. Үүнийгээ ч хэрэгжүүлж байна, 0, алдЬ,- залуу халаа» булангаас байдлаар зуун тавь гаруй онц дүц авч бусдыгаа хошуучлаад бай- ” уншаарай, на. 3 0 орны их хэлийг сурч, үе тэнгийн найа хаа амьдралыг сониноос ушшин: » телевизээр үзэж: байна. 9 хэн аугаа их Овтабрийн тус гэж ОДДОГ өв?) 4 197. Х.31- 44 Я5 45 545 545 АЯ ХААЛАА Т тТ20712 2 2 т хэ, ------------- : ЕАЯ4 АЯХХААЯААААХХЕАХЯАЖ 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН З. «ПИОНЕРИЙН ҮН саг ------- ЛА : эн» “Бө? тыа? гааг тывт Г6в? ГӨВ” Санг СЄв “ӨР С6УГ ЛЫГ? цлал ё х 7 5 ыг" УУЛВМиын цсай , 597 БӨГ Тв ЛБӨГ “БУ ЛБЯГ (4987, Х. 34 Мошолын сэтгүүлчдын У их хурлын омно ------ 23 ОСВОРИЙН малладаг тухай биш, амьд... уншигчдад, илүү сонир- СУРВАЛЖЛАГЧДАД ЭЛ, юу сонирхож, юу бо- холтой боло 188 А--4 зөвлөмж 28125 үй 2 аж, сэл үнгларэлаөлээ ЗАХИДАЛ ХАРИЛЦААНЫ ХЭЛТЭС МЭДЭЭЛЖ БАЙНА «Иноперийн үнэн» сонны 10 дугаар сард идэвхтэн бичигчдээс 100 пахидад хүлээй авлаа. ГАЙХАМШИГТ батаний МИНИЙ НЭР Од гаригийн замаас илүү хүсч байгаа шүү дээ. тэй. ХОТ Тэнд л ирдэг Арван нөгги сагын долдонд ”. «Би хувьсгалын өлгий Сэлэн Цэцэг сумаас сурагч М. Ариуц ЯРИЛЦЛАГА Тэгэхлээр нэг нь. асууж Чиний асуусан хоёр, гу» арлын Усгэ Ягэөрнн гэ аймгийн Орхон сумын дунд тула нар бичик мадааллаа. ногоо иь хариулдаг гэж ос”. рд : , ТУ зар” Шил хуварсал Аав надад Октябрь гэдэг сургуулийн 3 равхай асуулт маш сонир- Холыши гари р йн З-ын «Б» айгид сур Идэвхтэн бичигчдээс сонинд Ярилцлага--Интериыо. ворийн сурвалжлагч хүү. холтой, голыг нь олс и - ОХчисгэлахн хэр аан Манай ацгийн пнолерүүд Он шРүүчөэн олон захидал цамрь ли гаралтай үг, Сонин, гийн хэлсэн үг яг ойосон байх ёстой. Ингэж байж -23 лүү гэрэлтсэн "Лид июхөд минь намайг ! 1 д Он- ураалтын аяс , 5 ааа - лын 10 шилийн ойд 70 Өицэөр Дархий хотын 8 тшилюМг Үсур | Ос: бичлэгийн нэг төрөл. Сурвалжлагч тухайн хүй ярилцлага болж чадна. ГАйхаицигт ч! Автай сайхан няүхэй” Жэ гэй Э. Цолмойту бичнээ. ХЭМТи аймгийн ЭКаргалтхаан ярилцлага гаж чухам юу хам ямар асуулт тавибал М. БОЛД ын Д. ЭНХ-АМГАЛАН Перм мужийн Сосиов хошууны Мармово сууринд ядуу Бэл яалийн ОЛ дугаар сургуу: сумаас тө ерийн ахлах удир болохыг мэдиэ, Еч Б. НОРОВ (Увс) ТУлааибаатар) таришин Латр, Бямрнин гэрт 1908 онд Иван хүү төр лийн 9 ц «її» ангид «Хэн дагч Б, Цогтбалтар, Цэнхэрмай" Хас 7 2 э. ВНаня хүү наймхан насандаа амьдрахын эрхээр баян олом онц авах вэ?» уралдаан дал сумаас сурагч ММ. Цэцэг -- Хоёр хүний пэг нь ШИНЭ ХӨЛӨГ зэнийд зарцлагдсан билээ. Онтябрийн хув үг дараа. арласан тухай сурагч Ц.Түв- маа, Сэлэнгэ иймгийн Зүүнха- асуут тогоо 1ь харнула 9 гаар Вапл Карасев Улаан армид сайн дураарад ивжээ. шин ар сургуулийн раа хотоос сурагч Ш. Мэй хыг прилилагн гэдэг гэж 1 Манай хорооллоор 1918 оны арван хоёрдугаар сард цагаантчууд Ваияг унд уран а0- баяр, днуур хотоос сурагч өсвөрийн сурвалжлагч ду- Маш ма 1 ї зар тоглолт ОЛ. Содгэрэл, Өвөрхангай айм- гуйлангийн Мэг сурагч Өдөртөө : троллейбус явиа Б.-ухээчВс үйл айн дарга Карасеваас байцлалт зохиосон тухай сурагч Д, Отгон: гийн Төгрөг сумаас пїдиерийн хэлж билээ. Энэ зөв үү? Сая хүн Миш бйяртай бид нар лын Бэ» ) Эрдана, 16 ду » сургуульдсу: ахлах. удардагч.|/ Д. Цэрэндол- Үндсэндээ зөв. Гэхдээ... Өрлөг эхдээ яарах зорчиио, зүй”: “эрүэөрнэй уу? и дүрмийн биелэлтээр Баян-Өлгий аймгийн Буянт Бүгдээрээ энэ тухай ярил Үрийн адил Онтябрийн: районоор - Тийм, би иоммунист гэж жаалхүү ам бардам хэл « у ам зохиосон тухай сурагч ас пнойерийн ахлах улир- гоВЛчы ЭКиш: Ё Өр зүрхээ догдлуулан троллейбус явиа. . Цагаантиууд дөчин градусын хүйтэнд тэднийг Мүц- Т. Отгонаала, мөл Октябрийн . Хурмст Ховд хотын 10 ЭШ Л оОнЭЭАЭ ирдэг Онц баяртай бид нар гадаа гаргаж бууны бөгс, ташуураар хайр найргүй ! социалист нх хувьсгалын 70 жнлийн хичээ” ал , уулз Ээ . 5 зорчино. балбаж эхэлжээ. Эрэлхэг зоригтой хүү өршөөл, аврал гуй- жилийн Ой угтаж зхнож: бай- эрхлэгч ярилцлага . хийлээ гэж Энэ дэлхийн бүх хүн БИДНИЙ : сангүй. Эрүү шүүлтийн зар Га АЖИг 5 Я Р Л 4 2 дараагаар Баняг буу, й гаа ажлаасаа Палн-Өлгий айм» чймгийн бодьбо. ут Эндүүрэлгүй мэдлэг Олон түмний шинэ хөлөг рүү шүү ! : : ) сайхан - . у--тэт --3-85 тазс инонерийн зөвлөлийн лиоерийн ахлах асуух вэ? Хэ, л Энэ дэлхийн бүх хүн "ТЯпр Октябрийн, орбыгха. зарлагч Х. Доман, Увс аймгийн, Монхор, . Дориогавь риулж байна. Та малдаа Эрмэлзэн хүсдэг 0КТЯБРЬ ЯЧЭЛ БРЭГЖ ВсүэР ХАЛХ ГОЛД ТАНИЛЦСАН НАЙЗУУД төвийн 10 жилийн 1 сургуслиас” Айраг сумаас сурагч арга хүч яаж 8 гулда "Тив далхийд цуутай юр Зовлөл явл Турагч Ж. Норовсүрэн Өмнө” сугар, Дорнод аймга ыла лйл ай хани ГЭЭ ТНЦаа НА цэх үү! . АУГАА Лениний түмний Холог онгоцны цонхоор Дорнодын тал үргэлжлэн Б. товь аймгийн төвийн бага сур дас сурагч Д. Энхбаатар, Эрх 2оУУЛВ: : үу ! Овтлбрь” Огоомөр сэтгадийн хахуул: (|! Тхвнан хүүгээн өөтгэйд, шинэхэн томилцсак найзууд мь. туулнас пионерийн ї 2113 4 аймгий 4 ЧЯРрОНБН, инБий, асуул- 8, Алаг дэахийн тусламж БАД ЛРТҮЛЫЛТ түүхийн музсй, тэнд уулзсан ахма- дагч 3. Мөнхдэлга Дорнод ад хариулж хэдэн мал ха ? Октябрь Т.АЛТАНСҮХ ууд бодогдсоор. аймгийн Чойбалсан сумаас багш риулж байна. Бэлчээрийг Хүн ард нь Үсэглэл үзэж байгаа : (Улаанбаатар. 1 дунд Ялангуяа Сүмбэр сумын дунд сургуулийн инонерүүд- Д. Цэдэндамба, Дориогонь даа йнонсрүүд урга хураах зов сонгож, отор иүүдлийг Элгэмсүү дүүгийн. Онтлбрь сургууль) тэй хийсэн уулзалт ер бусын сэтгэгдэл төрүүлжээ. Хүү Эймгийн Сүмбэр сумаас сурагч аянд идэвхтай оролцсон тухай сайп хийснээр малдаа тар- Хүсэл, зорилго. иь Ч чи хэд бүр д нутаг орныхоо тухай соийн сайхныг жишээ Ё Үг бичиж сурсан миний Уу р! В Цэрэн , Баядхангор аймгийн СЭҮСоЭН ндаа 8 га хүч сайн авахууллаа Энэрэнгүй Ь Октлбрь ОКТЯБРИЙН баримттай өгүүлж өөрсдийн байгуулсан бяцхан үзмэрээ Элсийт сумаас бүлгийн дарга Мапайд аахидал бичиж сур- эж” ярина. Ч 1 Энэ үйлс Ё 2 1 Монхбат, М. Оюундаваа, су-. гууль, пнонсрийн амьдралын алинсав! ӨМүнцэннэ Энэ дэлхийн Үйлс нь. өриүүн: манай. үзүүлж сонирхуулсан юм. їч 18. Мөнхсайхан, Увс айм- тухай шуурхай мэдээлсэн багш, вм » Бүх хүүхэд Онтябрийн 70 жилийн ой угтаж (Иргэний агаарын тээв. Тийн Наранбулаг су нийтлүүллээ. Ярилцлага Ээжийнхээ: Онтябрь рЭЛЭГ ас сурагч сурагчид, идэвхтэй бичигчдэд Үүлэнд лагд ( рийг удирдах ерөнхий газрын ахмадын зовлол, ХЗЭ-ийн Ц. Отгонц Хөовд аймгийн | баярлалаа кАЖ Р болсон бвсис Эндүүрэлгүй 9 Хүлээд шгрүоВлүМЭӨйл Сихуулийн тархимыг Хорооноос хамтран) Халхын голын түүхт утгаар гурван --- -----1 -- - ин бодоход сайн болж лтан дэлхийн Чируулийн тан үеийнхний тойрон аялалд оролцсон мийслэли / сур САНАА НИЙЛСЭН 6-ГИЙН «Бь чадсангүй. Яагаад? Бүх хүүхэд БАЯРЫН Срржой өвтүчахЫ Туулийн сурагчид монгол хөлгөөр нийслэл руугаа бүцаж Бямба гариг. Сурагчдын лешц тарсны дараа: . «Сэтгүүлчийн лавлах» Аавынхаа. нэр шиг Л Октябрь бэлэглэсэн яваа нь энэ. Э С. БОДООШ. Манай Сараптуяа ч лав асигчин болох байх аа? Ариу- номын хуудсыг сохье л Ачлан хүндэлдэг ньл ч туш сэргэлэн тоглож ба -- Ер нь ботийн «Б» виги 1 ы 72 л Энх тайвныг хүмүүст Баян аг болох юмсан гэсэн дөө. Тэнд ярилцлага гэдэг азар дэахавд, ЖАГСААЛ Октябрь бэлэглэсэн. : : ЕТ бол сэтгүүлч ярилцаж бай- 7 1 5 9 Эн хамтыг эх дэлхийд зарна 1 тэндгүй өрвөлөө. Пайз нөхдийнхөө сэтгэлийг эзэмд: 5 9 9 Галав эринд ” 3 5 англ». хамт олон бол ГовьАлтай сймгийн Бугат сумын 8 гаа хүн. хоёрын хамтын бү йн Онтибуийн баяраар Октлоны: ГОЛ5-Э С-тл Зилийн сурсуулийн б-гийн «Б» бүлсийлхэл. Өнөөдөр хамт олноо тээд гэж бичисээ. Хамтын Тийм хотыг ал ЛЄМИЙН эсэн Ч Тов. Жаргалант) хөгжөөсөц ийм яриа ориүүлэхийн үндэс нь бүлгийн дарга Са- бүтээл. Энэ үгэнд л хамаг Чи мэдэх үү? робн дээд Лепиний ( Топ, Жаргалант рантуял лийн хүмү Ч айслын графикийн дагуу иО- учир байгаа юм. Дээр 5 хөргийг ,уРАзэЯ, ёс суртахууны сэдвээр хэср шог гараа балт- Эгүүлсэнчлэн малчин хү- Ё0 » "| Барыц жагсдаг лсээ нээс ярилцлага авахдаа Орчлонгийй Октлбрийг дэлхийд огсод Ангийн багш Ц.“Оюунтай уулала: 5 тэр хүний ажлын амжилт, Бүх зам. Лений Би сургууль төгссөн жилээ Энэ ангийг авж Хамт ойд мал маллагааны арга ба- “Эхэ, Олонд жаргал хайрлас4!! хамтач бүтээлч, санаачилгатай, Өөрөө оорийгоо удирддаг ёц Ё дАЙС 3 епии » й э. 5 Бүлгийн рилыг урьдчилан судалж Орчлонгий! А болгон хүмүүжүүлэхэд толл вл Үү ны. 5 Баярын жагсаалд оролцдог дарга 1Ш.Сарантуял, алгийн дарга Ш. Ариу- аваад дараа вь яриацаан Эх дэлхийн хү 7 Зих тайвныг хүсиэ. Бүй лэ Р Б 173 чууд бидэнтэй ыг : мар сортоо тохирсон бүх ажлыг бис даач : чаддаг хичиээн илүү үр өгөөжтэй 8 д 5 пмвэ ын Үү Нийлдэг, Багачууд бидэнтэй лаг хүүхдүүд. үхдүүдийн маань сэдэй: санаачилж хий- болох байсан бол, Уншигч” урагч Б. у рав. Од таригт ицсвэл гуагсдаг. бүхэн ба: урам зоригийг минь сэргээдэг гэж дад малчин хүй зөвхөй мал (Улаанбаатар). « Л. ДАШЦЭРЭН шон ЗУРАГ ДЭЭР: Аялалд оролсон сурагч Б. Түвшин, С. Хичээлийн эрхлэгч С БАТДОРЖ (Говь-Алтай Бутат сум) Сарангуа, Д. Цэцэгмаа. |, Бид мллчдын ЗАЛУУ ХАЛАА | | БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА оавидОМАЛЧДыНн/ЗАЛУУ АЛАН. БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАЛ БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА | БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА 1:449--:3. - 105--110 байна. 4. Баяд омгийн хонийг ы2 585 2 “өв “сэлтийн ЭС, “энд баатар Ч 14| БИЛГЭ монОл ХОНЬ 585 2. ГовьАлтай омгийн ,Увс аймгийн Малчин, Ч оньсого Өсэ1 13) затар 18| дэмвэрэлийн үгс | , Зон оны хи, уу: хойг ГовсАлтай аймгийн Зуүүлаж, байна. Үржлийн “асчүролэигарэгэч ХХ ЗУУНЫ.. ХОНЬЧИН 1. Өэнөк бошөс 4. Ар Бисны захтай (3 5: Нөос сааж байхад жү чвых збонол Уоховины “ВУгах ЦЭЭЛ, Тойхил су. үржүүлж байна. ҮЛЭЭНТ ӨВӨЛ АЙСУЙ тож буувал хонь дороо- “Тоохон төгрөг Арван хоёр дагуултай 1 матт -2 дотор биеэр том, мах ,өөх мэнд үржүүлж байна. ХржСаУчлн харцэв “ОЛ 8-2,2 и соо жиндэж, тарга хү: ХХ зуун боло шилэх зийн экрапаар хонао ха (чнох мөшөх) Нэг мецгой Ё Савсан ноос чинь ажээ Эр оннай баяд “ЛНЕН-ХуЦНЫ амьдын жин кг, ноосны гарц 1.88. Зэамархан алдах, хээл | ухааны хөгжлийн эрин үе риулж, цахилгаан хашаа 2. Мавган дангийн халбагатай 5 Саваалаасаа салбар шид У да рхад, үзэмчин, 68 иг, ноосны гарц 2.5. ис,ЭМ, хоцииы амьдын жил хаах ч тохиолдол бий.| юм, Энэ чанараараа бусад ЛУУТ дохиогоор хоно. үнэтэй Хоёр бажгар 2 сын харагэвын ууцай /КЬ ЭМ ХОНИНЫ амьдын БО 54--57 БУГ Бай Ийж учраас тэргүүий хоньчин зуулаасаа онцлог билээ. сүргийн түрүүч, сүүлч 2 Мэхир модон т таглаа 2 2: » 54 иг, ноосны гарц 1.8 кг, энэ омгийн ь Ш Ч хьь : 5 4 чээрт хавтастай (ХХьяо ташнох ё сутай омгийн хонь 2 4 с 4 : Тэгвэл ХХЇ зуун түүнээс сор явсан зай, бэлчээр 3 шүлс й 5349 -Хура -т төлөрхөг чавар 103 бай. га байна. 8.87 Бу гох хээг исслсэй хичлээн | дахин | илүү Идсэн свсний хэмжээг тог" Түмэн лангийн 5. Тайжийн үүд ЁЭ юлдАГ, даг. Энэ омгийн хонь 152,6. ЭЭ оонд цасаа буулгаастай Ч Омог гэж байгаль (цаг даг. Энэ , 5. Мойголын ууцан буух болсоц эсэхийг тохируулдаг. | ШМИЖЛЭХ ухаан тохцик тоож байх юм. Түүгээрч “Зуух үе т Эхэ 12! эмн ижил нөхцөлд өнө Мн байна. сүүлт хонийг Ба сад Шоводоо хорголын өнгө нь хөх. хөгжиж, хонины йж ахуйд үл барам иэг хонциоос авах» Жирэгэгтын шалслнйгэн 13-55 гт ! зан жил зохицон үржиж, 3. Дархад омгийн хонийг “аймгийн нэлээд сум, оВД.. дож эхлэх үед буюу хонь хөшуу-| ихээхэц оорчлолг орсон Моос, таргалуулах хэмжээг цхавтаста Ссохоост ЇЕ : | а ам угэИй за хасаг аймгийн Ринчии- Увс аймгийн зарим сумдад раад бөөгдөж хошох, ямаа тургах,| байх иь мэдээж, Тэр үед бэлчээрийн ургац, өгөх тэ. | үнэ Хэсэг ЛВ ед» хивэх чвох) 5| ОЁг- эс нг шим, бвӨЭ ойролцоо лхүмбэ, Улаан-Уул, Баян. “үржүүддэгл ржиүйн хус, Цэн тэвнэ л бн | гээрьни хийг хиар СА точлчи кэм чамарай | 3) Дарсай эвэр 6. Гэв хүү : 2 гай нгийн ас сн иЦСАСГ, е 1- ны амьдын жин 70-73 кг, сэн байвал хонно буудны хөлд | вэ? Сүгдээрээ тосоолон уллдуулац | компьютерээр Дацд баатар архин дээлтэй | с хэлдэг. зүрх суманд үржүүлж бай 6 р р ( сүрэг лд: Ё ч оруулах болсиыг хэлж байгаа шь | үү, сЧ лон “бодож сад Сэрээ эзэрт (Нялх хурга) үн ГЭР 1. “Монголын өөхөн на. Үржлийн хуцлы амы ноосны гарц 1,5-1,8 доцгооё| тооцоолон “бодож сар, са- | Н “ар Ёстанитас Дуулт хопины үржлийн хуц: дын жин 71 Кг. ноосиы эм хонины амьдын жин Шинжлэх ухаан, үйлд Рзар нь гаргачихна. 1 (ё|о авхад хэлдэг үг нүдт аадын жиш 60-05, төрц:1.7/нїм2 эн... рййНЫ 54-57 иг, Ноосны гарц “зэр асар х Хогжсрн байх... ӨМӨР, өдөрг хоньчнд С шавран мама ЯРоХл цос өэсүр гарц 1.3-1,5. Юг, амьдын жин 51 иг, цоосны | 1.2:1.4 кг, толорхог чанар учраас эрчимшсон хонины 29 хонио хариулж | умнаас хурдай уга: 7277 7 2 ам хонныы амьдын жин гарц 1,4 иг, төлөрхөг чаг 100-105 байна, Монголын 3. Хонь хяргаж ба. ы гарц 1,2: нар 102 байдаг. Энэ ом- ууцан сүүлт хонь 172,2 аж ахуйг эрхэлж, дагцан ТӨЛ”ВїЗээр хамах боловч ад: 46 48, цоосла торолжсон, хоршсон чиг- хэларх сүл зовхоц ма «| хэлдэг уг. Вр--35 гржр -Я| Ё йна.. мянга байна. хэлээр үйлдвэрлэлээ гол- РИйМ хашаагаар цувуулан 2| за 1.3 тг, төлөрхөг занар тийш хонь 86 мянга байна. га үнд Ц.Энлү гэрээ НА хүний өрснөдүнгээр, ёсс (3 БА хам ямар ашиг тустай мал учраас зовхөц Моосны чиг” 2003 ан тоолуураар Сүрг- ” ХОНИНЫ ТУХАЙ ЮУ мэдэх вэ! болох нь ойлгомжтой байна. лэлийн хонь гэхэд наг хонь. ТЭЭ: тэр тоо нь толсон эиВн Та нарыг замралтаарагс Хоньчин аавын чинь (Ха8- 3 дунджаар 25-30, дээд тал дэлгэцнээ тодорч Уу 2 ходоо иутагт очиход ЧИНЬ риулж байгаа хонины !00- Алдарт хоньчин, БИМАУ- Та 10:48 кс. шоо л гох гоор хойно хүлээлдэ » 15! өрэм, азрууз, бяслаг гээд Сыг угааж цэвэрлээд, сам» ын. гавьяат нэгдалчий ил ан ДОН хуниас бов. Ё 15| д төрөл бүрийн цагаан маш зөрээд утас болгодог. Т, Ширчин гуайн хэлсїээр лийн хонь дунджаар М20- їйгээд бодоход ХХ! зуу 5 Ё 4. Эсгий хийж байхад ндвэ, сүү тараг, айраг сог: Эмээтийн зэрүүлийл оронд хонь гэдэг бас мах, өөх, 130 кг жин, дээд ТАХ Нь ны хоньчин (Хэдэго чинь 1 їе | хэлдэг Үг. мочихсөн байдаг шүү ЛЭЭ! үйлдвэрийн арга мэвтэрч сүү, ноос, Двэ сар алсай 150-160 кг жинтэй байна, электрод тооцоолон болох Ё 5 Хурганы ноо Түүний дунд хойнны сүү: олон мянган метр утас ээрч. олон түүхий эдийг бэл Харий махны чиглэлийн машины нарийн мэргэжил 3 ч руу зузаан гээр хийсэц зүйл их бий. Та нарт янз бүрдан дээл, дэг фабрик байна шүү дээ. хонины хурга гэхэд 40:50 эзэмшсэл. телсвизини Їт Ё | Телєогний ноос 4 Ё даавуу, ноосон цамц, гэрт Энэ фабрикийг зөв ажил. юг жинтэй байна шүү дээ. удирдлагатай. системээр 23 12 | Тос зузаан Я эх өрөм “7 бснү чинь дэвсээтэй өнгө бүрийн луулах инь малчиы залуу Ийм арвин ашиг (шим ажилладаг асар өндөр Оо Бэлчээрт мэ 5 ГЭ 1 Эссий ЦцЭЦЭГЛЭЖ нООСИЫ, хивс зэрэг зүйлийг хийж халаа болсон өнөө үений өгдөг хонь малладаг хонь" аолсролтой шацженер техни- Сурагч Г. ЭРДЭНЭЦОГТ зурав. 1-| Яслиг хатуу хивсИнй, нэхий ЭдЛэЛИЙН гаргадаг болжээ. хүүхэд багачууд та бидний чин гэхэд гэрээсээ хөлеви: кийм ажилтан хүн байх юм. (Дундговь Луус сум. 8 жил) ч | Цас шиг нагаан болтугай | үйлдвэр бий болж байна. Тэгэхлээр хонь гэж чу? өрхэм үүрэг Юм. 222 5 ДЭД ЖБОс 2 -0112Ы:5 23 .-. ёр -0 хАЛ ЫН зАЛУУ ХАЛАА БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАХАА Ё БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА БИД МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛАА ВИД МАЛЧДЫН ЗА? ЛУУ АА БИД МАЛЧД! ШТ. .5--ь ёс . “4, «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» Т22 ” 022229 9909000990999000009200889999009998(9 Зөвлөлїгиан утга зохиолын теруудын нэгэн Самузл Яковлевич Маршакиин. уран бүтээлтэд би бүр бага наснаасаа танилцаж билээ. Энэ хүний бүтээ- лүүдийг би бараг цөмийг мэднэ. Цөмийг уншсац гэж хэлэхээс гадна анх “хүүхдийн уран зохио- лоор оролдож эхлэхдээ эчнээ багшаа болгосон ёль. С. Я, Маршак бол ЗХУ-ын төдийгүй | дэл- хийн хүүхдийн утга 30- хиодд их хувь нэмэр өр- гөсөн гавьяатай хүн юм. Маршан 12 настайгаасаа шүлэг бичиж амьдралын- хаа бүх хугацааны турш олон арван ном туурвин- жээ. А.М.Горький «Мар- шак бол зөвлөлтийн хүүх- дийн утга зохиолыг үн- дэслэн байгуулагч» гэж бичсэн билээ. Би 1950-ниад оны сүүл- чээр «Махир тав, Тахир хоёр» гэдэг номоо гара- хад Мэзгэн хувийг захиац дотроо хийж зөвлөлгөө авахаар явуулж билээ, Тэр дороо надад харну цахилгаан ирж «Номыг чинь авлаа. Сонирхолтой байна, С. Я. Маршак» тэж бичсэн байв. Тэр ца- хилгаан нь одоо надад хадгалагдаж байна. Би бас түүний шүлгээс орчуулах санаатай орол- дож анх «Баавгайг яаж хуваасан вэ?» гэсэц Шшүл- гийг монголчилж хэв- лүүлсан юм. хүүхдийн нэрт мас- «Сэсвь ЄПпоэсньэ ЄГшооєсвь боо С. МАРШАКИЙН МЭНДЭЛСНИЙ .Ц аДӨлжолд. ТҮҮНИЙ ШҮЛЭГ ХӨГЖӨӨНТЭЙ, СУРГААЛТАЙ.. Янз бүрийн тоглоом бидэнд бий Явдаг машин, хүүхэлдэн, баавгай ч бий Хэн хэнээсээ бид тэр тоглоомуудаа Хэзээ ч гэсэн булаацалдаж байгаагүй юм Тоглох хэрэгтэй болохлоороо бид Тоглоомоо шүүгээнээсээ авцгаадаг юм Нэг хүүхэд урт хүзүүт анаашийг авдаг Нөгөө хүүхэд заан юмуу гахайг авдаг Танил найз Федяг минь ерөөсөө Та нар хичнээн зөрүүд гэж санана Тэр бид хоёр нэг баавгай булаацалдав. Тэн хагасаар нь харин ” хувааж орхив. Хоёр тасарсан тэр баавгайг маань Хорвоод хэн ч оёж нийлүүлж өгсөнгүй Хоосон цээж нь Федяд үлдлээ Хоёр хөл нь надад хоцорлоо гэж монголчилж билээ. Түүний шүлэг Нь Ххөг- тэй сонин, сургаалтай яг хүүхдийн амьдрал хараг- даж байдаг. Ер нь Мар- шакийн зохиолыг эх хэлэн дээрээ гарган бяцхан ун- шигчдад хүргэх талаар орчуулагч Д. Гомбожав багагүй ажил. хийснийг дашрамд тэмдэглэе, С. Я. Маршак бол ми- "Ий. Эчнээ. багш богоод Зөвлөлтийн хүүхдийн ут- га зохиолоос хамгийн анх уншиж танилцсан хүн минь мөн агаад түүний зохиолууд юм. Тэр хүн одоо үгүй ч, 100 жилийн өмнө төрсөн Ч миний багш хэвээрээ байна, Тэр хүний 100 1 Ч гандашгүй уран эл нь одоо ч гялалзсаар, монгол дүүд өөрийнхөө орны зо- С. МАРШАК БӨМБӨР БҮРЭЭ ХОЁР Хөндий Ооловч чанга 2 дуутай Хөөргөн бөмбөр банж Дэндүү чанга агсам дуугаар Дэргэдэх бүрээндээ хэлсэн -- Хонгорхон бүрээ минь оногдож дээ! Үнэндээ бүрээч чаманг Үнсэх мэт л үлээх юм даа! Арьсан бөмбөр би хэцүү юм Амар заяа ер үзэхгүй юм. Бөмбөрчин намайг цохиур модоор Бөөрөн дээр минь балбаж явах юм гэв. --- Тавилан заяа ондоо ондоо ч Та бид хоёр дандаа хамт Бүлгийн түрүүнд нэгэн эгнээнд явдаг биз дээ. Бөмбөрчин чамайг . цохихгүй бол нь: Ховорхон заяа ) Бүхнийг урналан Бөмбөр биш болио шүү : дээ чи! Өрөөлийг бүү илүүд үзэж бай! гэж Өөдөөс нь мөнгөн бүрээ хариулав. ИЙМ НЭГ БУДЛИУ ЭР Угаас будлиу” нэгэн эр Усны гудамжинд суудаг гэнэ. Өглөө дөнгөж босоод Өөрийн цамцаа олоод Өмсөх гэтэл харин Өмд нь байдаг гэнэ. Усны гудамжны тэр хүй Угаас ийм л будлиу хүн! Хэний ч хамаагүй пальтог Хэнэггүй аваад омсдөг. Хүний ч хамаагүй. оймсыг Хөлдөө аваад угладаг. Усны гудамжны тэр Угаас ийм будлиу Хайруулын тавгийг толгойдоо Хайхралгүй өмсөж орхидог гутлын оронд бээлийг эр! Өвлийн гэнэ ээ -- зэс вэ ЄСССснье-2-060лэы- «2С1-сиэ 1987. Х. 31. 100 жилийн онд өгөөстөөөөөЗ хиолч шиг са! явдаг юм Ном, зохиолууд нь ма- найд олонтаа гарсна түүний нөлөө, үлгэр ж шээ манан хүүхдийн ут- га зохиол, хүүхдийн 30- хиолчдод ямар нэгэн хэм- жээгээр туссан гэж Он боддог. Д. Нацагдоржийн НЭ- рэмжит шагналт хүүх- дийн зохиолч Д. СОДНОМДОРЖ Өмсөх гэж оролддог. йСнНЫ гудамжны тэр Угаас ийм будлну эр Тарчигнан түрчигнэн хурдалсан Трамвайгаар тэр вокзал зорино. Явуут дунд хаалга нээн Яарч тэвдэн жолоочид хандан: Эрхэм жолооч лооч хүндэт м гуай! 5 удал болоогүй йна. Бууж гармаар байна. Трамзалын яг хажууд Воквай зогсдог биз дээ! Яболооч хачирхан 4 гайхлаа Зориуд трамвайгаа зогсоолоо Усны гудамжны тэр Уаас ийм будлну эр! Зорчигчийн билет “авах гэж Зоогийн газар “очлоо. Квас .шилээр уух, гэж Нассанд гүйж орлоо. Усны гудамжны тэр Угаас ийм будлиу эр! Санд мэнд тавцан дээр ирүүтээ Салгасан вагонд сууж орхилоо Ачаа бараагаа суудал дороо Арай ядан чихэж хийлээ. Аятай тавтай тухалсны дараа Ажиг ч үгүй зүүрмэглэж , гарлаа. Эотлэц боссон нөгөө эр: - Энэ ямар өртөө вэ? гэв. Энэ Ленинград хот! Ингэж хэлэх инь гаднаас сонсдов. Лахин тэр хэсэг унтаад Даруй сэрж нойрмог нүдээр Галт тэрэгний их буудлыг Гайхан -харж» асуусан нь: -- Ямар гээч зогсоол , слзэр Яваал ирэх нь тэр зэ? Энэ Ленпипграл” хот! Ингэж хэлэх нь бас л сонсдов. хэрэг байпа дза - Хачин “Хоёр хоног яваад Ээгэж, Ленинградлаа Ирдэг байна шүү, “та, минь! хашгирсан нь Ингэж түүний Ээгэлэзээгүй үнэн юм Р шүү! Усны гуламжны тэр Угаас ийм будлиу эр! Орчуулсан Ж. ДАШДОНДОГ ФевезөзоФө699008062909099999060609222939929 сэ 1. Т. ЖЖамьлнсүрэнгийн «Цасан дээрх мөр» ном хэв- лэгдэд гарлаа. Энэ номыг сургуулийн өмнөх насны бяц- хан багачуудад зорнулан бич- жээ. «Хоточ нохойн эрэл», «Эрээн бөмбөгний эрэл» гэ- гэн хоёр хэсгээс энэ ном бүрд- жээ. Сайн нөхрөө таньж олох, бага наснаасаа ахмад буур- луудыг хүндэтгэн, байгаль орчноо хайрлан хамгаалж су» рах, үнэнч шударга байдлыг эрхэмлэх тухай номонд өгүүл- сэн байна. Та бүхэн энэ номыг угш- санаар амьтдын ертөнцөөр ая» лан тэдний амьдралтай та- дчилцаж, сайн, муу, талыг нь ойлгож авна. өглөөний, 1" лөө "3. «Өглөөний мэндээс үд- шийн үлгэр хүртэл» номонд чухам юуны тухай өгүүлсэн болохыг уншигч багачууд гарчгийг нь уншаад л ойлгох болно. Монголын радиогийн алба байгуулагдсаны 50 жилийн ойд зориулж энэ номыг хэв» лэжээ. Радио долгион эх орч ны маань зах хязгааргүй цэл- мэг тэнгэрээр тархаж хүүхэд бүхний сонорт хүрдэг. Тий- мээс бид энэ номоо цэнхэр ном гэж хэлэх дуртай. «Өг- лооний мэндээс үдшийн үлгэр хүртэл» ном ингэж эхэлдэг. Багачууд «Өглөөний мэнд» нэвтрүүлэг, «Залгамжлагч» радио станцын ах, эгч нар- тайгаа энэ удаад номын хуу" даснаа уулзана. Ахмад үеийнхнийхээ хувьсгалч дай- чин, хөдөлмөрч уламжлалаар хүмүүжих, энх тайван най- рамдалд чин үнэнч байх, ёс суртахууны хүмүүжилтэй бо- лоход энэ ном чиглэгдэж ра- диогийн хүүхдийн редакцийн шилдэг найруулал, тэмдэглэл, радио зохиомж оржээ, Ном сургуулийн өмнөх, бага, дунд, 12345678910 Дд. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын комбинатад хэвлэв. ахлах насныханд зориулсан байна. хэвлэлийн Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ ь. ХҮН ТӨРӨЛХТНИЙ ТҮҮХЭНД ШИНЭ ЭРИН” ҮЕИЙГ НЭЭСЭН АУГАА ИХ ОКТЯБРИЙН СОЦИАЛИСТ ХУВЬСГАЛЫН 70 ЖИЛИЙН ОЙ МАНДТУГАЙ! |/МАХН-ын Төв Хорооноос Аугаа их Октябрийн социа лист хувьсгалын 70 жилийн ойд зориулан гаргасан Урианаас| ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮн! Хүсэл МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! МХЗЭ-ыан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын зэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. Ме72 (2276) ол - шилээ Эр” эилна Аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын. 70 жилийн ойд зориулсан баярын хуралдаан дээр МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ж.БАТМӨНХИЙН хэлсэн үг | “Жэвэээшэээ-20-228--3 швэш Ээ боот Улсын Коммунист На- ЭР Эрхэм нөхөр Горбачев аз, Эрхэм нөхөд, анд найз нар аа, 1917 онд Орос офонд про- влєтарийн хувьсгал ялан ман- даж, түүхэн гарамгай. үйл явдал болсноос хойш далан жил өнгөрлөө. Энэхүү хувьс- тал бод манай эрин үеийн хамгийн гол үйл явдал, хүн төрөлхтний түүхийн эргэл- тийн үе болсон юм. Аугаа их Октябрийн яруу алдарт ойг тохиолдуулан Ле- наний Коммунист Нам, Зөв- лөлт Холбоот Улсын ах дүү бүх ард түмэнд монголын коммунистууд, хэдөлмөрч- дийн өмнөөс чин сэтгэлынн халуун баяр хүргэе. Марксизм-ленинизмийн сур- таал, пролетарийн болон со- циалист интернационализмын Үзэл санааны ялан мандсаны баяр, эрх чөлөө, ардчилал, бүтээн байгуулалтын» самгига саруул сайхан баяр Оитяб- рийд социалист «,зьсгалын 10 жилийн ойг мчча2 оронд дэлхий нийтийн цэс алил өр- төнөөр тэмдэглэж байна. Мон- голын коммунистууд, манай нийт ард түмэн ЗХУКН,дэл- хийн ууган социалист төр ул- сыг үндэслэн байгуулагч,бүх дэлхийн хөдөлмөрчдийн жо- лоодогч В.И. Ленин, Аугаа их Октабрийн эх орон ардол- ноо манлайлан ашиї лөнхийн гавьяа байгуулсан түүний ажилчин ангийг гүнээ хүндэт- тэж чин зүрхиий талархлаа илэрхийлж байна. Октябрийн хувьсгал ялж, ажилчин, тариачны ууган төр үүсэн бий болсноор нийгмийц хувьсгалт өөрчлөн шинэчлэл- тийн үйл явц дэлхий дахины өнөөгийн хөгжлийн үндсэн шинж чанар болж эргэлт бу- цалтгүй өрнөх өхлэл тавигд- сан билээ, » Овтабрийн хувьсгалын үзэл санаа, эрхэм зорилго өнөөдөр. зөвлөлтийн ард түмний ажил. үйлс, социалист орнууд дэл- хийн коммунист, ажилчны кө- дөлгөөн улс түмний үндэсний эрх чөлөөний тэмцэл,энх тайв- ны төлөө, дайны өсрэт бүх хүчний ололт өмжилт болон баярлан бахархаж байдагби- дээ. Их Октябрь, түүний үзэл | санаа манай гаригийн хөдөл- мөрчин олны оюун санаа, сэтгэд зүрхийг эзэмдэн, тэд- нийг аливаа дарлал молж- лөггүй, улс төрийн тэгш эрх- тэй, нийгмийн шударга ёс бүхий шинэ нийгэм, шинэ амьдрал байгуулах, дэлхий ертөнцийг цөмийн зэвсэггүй, хүчирхийлэлгүй болгохын тө- лөө тэмцэлд зоригжуулж бай- на.Далайц, агуулгаараа жин- хэнэ хувьсгалч гүн гүнзгий өөрчлөн байгуулалтын үйл язц Зөвлөлүүдийн орны амьд ралын бүл салбарыг хамран өдөр ирэх тутам эрч хүчээ 84ч, түүний олон улсын ач холбогдол улам бүр өсөн нэ- ь.эгдсээр байгаа үед Зөвлөл- тайн ардтүмэн Аугаанх Ок- тябрийн далан жилийн ойг тэмдэглэж байна. ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий иарийн бичгийн дар- га нөхөр М. С. Горбачев энэ- хүү баярын хуралдаанд тавь- сан илтгэлдээ зөвлөлт Нийг- мийн туулж өнгөрүүлсэн хүнд бэрх, ёстой л аугаа баатарлаг замналыг жинхэнэ намч ёсоор тунгаан дүгнэж, өөрчлөн бай- туулалтын цар хүрээ, эрч да- яайцыг тодорхойлж, социа- лизмыг бүх талаар боловсрон, гуй болгох зорилтыг яруу тод заажээ. 8ЗХУКН ололт ам- жилтаа үнэлэх, түүхэн турш- лагаас иэн иухацтай дүгнэлт хийж сургамж авахад шинж- лэх ухааны үүдизэс хандаж байгаа нь илтгэлдэс тодорхой байна. Энэ нь олон улсын үлэмж их ач холоогдолтой юм. Нийгмийн амьдралыг хувьс- талчаар өөрчлөн байгуулах ЗХУКН-ын зарчимч чиг шу- гарахуй- хөгжүүлж, байр цаар цэцэглүүл дэлхийн социалиамын суурийг улам бататгаж, энх хөгжил жуулах инь дамжиггүй юм. ЗХУ-д явагдаж байгаа өр- төн цар хүрээтэй өөрчлөн бай- гуулалтын үйл явцыг хэрэгжиж байгаад бид бүхэн БНМАУ-д туйлын анхаарал- тай ширтэн харж, түүнийг Аугаа их Октябрийн үйл хэр- гийн шууд үргэлжлэл, социа- лист байгуулалтын тухай В. И. Лениний сургаал олон түмний бүтээлч хөдөлмөрт хэ- рэгжиж байгаагийн амьд тод биелэл мөн гэж үзэж байна. Зөвлөлт Холбоот Улсад хэ- рэгжүүлж байгаа өөрчлөн бай-- гуулалтын үзэл санаа манай нам, улс орны амьдрал, ажил үйлсэд ихээхэн нөлөө үзүүлж байна.лангуяа на- мын ХЇХих хурлаас хойш социалист ардчилал, ил тод байдлыг хөгжүүлэх, үнлдвэр- лэлийг удирдах эднил засгини аргад шилжих, аливаа дутаг- дал тасалдалд шүүмжлэлтэй хандах явдлыг хөдөлмөрчид өргөнөөр дэмжиж байна, Аугаа их Октабриар мэн- дэлж, урагшлан тэмүүлсэн идэр залуу социалист ертөнц, орчин үений хамгийн хурдан хөгжиж “байгаа туйлын нэр хүндтэй хүч оолж, хүн тэ- ролхтний хөгжин дэвших үнд- сэн гол чиглэл, өргөн дардан замыг тодорхойлон зааж оан- на. Их Октябрийн нээсэн замд эргэлт буцалтгүй анхлан орогчдын нэг болох хувь та- вилан монголын ард түмэнд заяасан юм. Манай ард тү- мэн өөрийн шалгарсан ман- лай--Монгол Ардын Хувьс- галт Намынхаа удирдлагаар Октябрийн эх оронтой мөр зэ- рэгцэн замиаж капиталист нийгмийг алгасан феодализ- маас социализмд шилжих түүхэн үсрэлт хийсэн билээ. Капиталист биш хөгжлийн зам амар хялбар, шулуун то- лигор байгаагүй юм Энэ замд амжилтын зэрэгцээ багагүй бэрхшээл тохиолдсон билээ, Тийм ч учраас манай ард тү- мэн БНМАУ-ын өнөөдрийн социалист бодит байдлаар улам их бахархах үндэстэй юм. Манай энэхүү бодит бай- дал нийгмийн шинэ байгуул- лын “давуу талыг үнэмшил- тэйгээр нотлон харуулж бай- на. Аугаа их Октябрийн 70 жи- лийн ойн баярын энэ тэмдэг- лэлт өдрүүдэд, БНМАУ-ын хөгжлийн оүхий л шатанд ах . дүүгийн чин зүрхний тус- ламж дэмжлэг үзүүлж ирсэнд нь аугаа их зөвлөлтийн ард түмэнд монголын ард түмэн чин сэтгэлийн талархал дэв- шүүлж байна. Монгол, зөвлөлтийн най-. рамдлын үндэс суурийг аугаа их В.И.Ленин, МАХН, манай ардын төрийг үндэслэн бай- үуулагч Д.Сүхбаатар нар тавь- сан билээ. Бүрэн төгс ойлголц- дог, харилцан гүнээ итгэдэг, ангийн интернационалч нэг- дэлтэй байдгаараа манай най- рамдал онцгой юм. Монгол, зөвлөлтийд найрам- дал бол марксизм-лениниз- мийн сургаал, Улаан Октя6б- рийн үзэл санааны бодитой биелэл, социалист интерна- ционализмын амьд тод жишээ мөн. Эрхэм анд нөхөд өө, Бат бэх энх тайван нөхцөлд аж төрөх нь манай эрин ца- тийн хүчирхэг шаардлага, улс түмэн бүхний ариун нан- дин эрх мөн билээ. ЗХУКН, Зөвлөлт төрийн гадаад улс төрийн бүхий л үйл ажиллагаа нь Зөвлөлт засаг тбрийн анх ны баримт бичиг болсон энх тайвны тухай Лениний Тун- хаглалаас эхлэн чухамхүү зих тайван, бүтээн байгуулал- тын эрхэм дээд үзэл санааг хэрэгжүүлэхэд чиглэгдсээр ирсэн юм, ЗХУ энх тайванч чиг шугамаа Аугаа их Октяб- рийн 70 жилийн ойг тэмдэг- лэж байгаа энэ үед дахин нот лон харууллаа. ЗСБНХУ.ын оновчтой, өргөн цар хүрээтэй санал, санаачилгууд, 2000 он гэхэд цемийн болон үй ол- ноор хөнөөх бусад төрлийн зэвсгээс хүн төрөлхтнийг -ан гижруулах программ нь улс түмний энх тайвныг бэхжүү- лэх, манай гаригийг халуун цөмийн дайны сүйрлээс урьд- чилан сэрэмжлэх эрх ашигт бүрэн дүүрэн нийцэж байгаа юм. Дэлхий ертөнцийг цөмийй зэвсэггүй, хүчирхийлэлгүй болгохын төлөө, Аугаа их ОК- тябрийн эх ороц, Зөвлөлт Хол. мын нөр их тыг МАХН, газар халуунаар талархаж, бү. рэн дүүрэн дэмжиж байна. хүчин чармайд- | манай засгийн Бид улс түмний аюулгүй байдал, энх тайвныг хамгаа- лах ленинч чиг шугамыг ба- римтлан олон улсын аюулгүй байдлын бүх талыг хамарсан систем бий болгохын төлөө хамтран тэмцэж байна. Зөвлөлт, америкийн удах» тгүй болох гэж байгаа дээд хэмжээний уулзалт, дунд бо- лон ойрын тусгалын цөмийн с пуужинг устгах тухай хэлэл- цээрт БНМАУ сэтгэд түнээ ханамжтай байна. Зэвсэг ху раах бүх цогцолбор асууд-. лаар яриа хэлцээг үргэлж- лүүлэх нь одоо мөрдөж бай-. гаа пуужингийн довтолгооч ноос хамгаалах системийг хязгаарлах тухай Гэрээг хэ- вээр байлгах нөхцөлд страте- гийн давшилтын зэвсэглэлийг 1 у хорогдуулахад хүргэнэ гэдэгт бид найдаж байна. , Зэвсэг хураах чиглэлд гарч байгаа Улс түмций энэ найдлага биелж, нэгэнт гарч буй түү- хэн боломжийг улс түмний нийтлэг ашиг сонирхлыц тулд ашиглах ёстой, ЗХУКН-ын ХХУЦ их хур- лын түүхэн шийдвэрийг хэ- рэгжүүлэх үйлсдээ болон улс түмний энх тайван, аюулгүй байдлыг бат бэх үндэс суурь» тай болгохын төлөө тэмцэлдээ шинэ их амжилт олохыг эр-/ хэм Та нөхдөд, Зөвлөлт Хол- боот Улсын олон үндэстэн, ястан хөдөлмөрчдөд чин сэт- гэлээс ерөөе. Аугаа их Октябрийн бүх- нийг ялагч туг--нх тайван, эрх чөлөө, нийгмийн дэвш- лийн туг мандтугай! Дэлхийн ажилчин, тариач- ны ууган төр--Зөвлөлт Со- циалист Бүгд Найрамдах Хол- ч, боот Улс м Монгол, зөвлөлтийн ард түмний мөнхийн эвдэршгүй найрамдал, нягт хамтын ажиллагаа мандтугай| Ю Р” » ТТ-ч. 3987. Х1.5 Фотог В. Я. ГОРОДЕЦКИЙ БАЯРЫН ЦАХИЛГААН Р 8-9 5 Я СЭ " ПИОНЕРИЙН СЭТГЭГДЭЛ В. И. ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ БҮХ ХОЛБООТЫН ПИОНЕРИЙН БАЙ- ГУУЛЛАГЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛД Хүн төрөлхтний түүХэнд хөгжил дэвш- нээсэн Октябрийн соцналист хувьсгалын 70 жи- лийн ойг тохиолдуулан эрхэм нөхөд та бү- лийн шинэ эрин үеийг хэнд болсєа нийт өсвөрийн цогтой халуун мэндчилгээ дэвшүүлье. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн орны анд төхдөөсөө суралцья» уриатай «Залгамж үе» аянаараа амжилттай аялж, сурлага хөдөлмөр, урлаг спорт олон лын бахдам амжилтаар түүхт ойдоо бэлэг барилаа. Оврчлөи байгуулалт хийж байгаа та бүх- ололт амжилтаар бид үргэлж бахархаж, өөрийн ажилд бү- тзэлчээр хэрэгжүүлж байдаг юм. Та бүхэнд болон өсвөрийн: Ленинчүүдийн өөрчлөн байгуулах их үйлсэд улам их ам- ний баялаг туршлага, жилт хүсэн ероөе. Тэнгэр мөнх цэлмэг байг! Д. Сүхбаатарын иэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөл. 5. 1987. 11. баяр хүргэж, монголын өсвөр үеийнхний чин сэтгэлийн Ленинчүүдэд социалист нийтийн аж- Зөвлөлт орны дэвшил хөгжлийн 70 жи чин цомгийг Өвөө минь бөвлөлтийн найрамдлын лийн түүхэн замнал, Октябрийн хувьсга- надад үзүүлж зураг нэг нэгэн зурвас үеийн тухай лын үргэлжлэл болсон өөрчлөн байгуулал- бүрийг тайлбарлан ярьж өгүүлдэг. тын үйл явцын тухай бид тодорхой ойлгож | өгдөгсөн. "Түүний дотор Өө сурвалжлагч мэдлээ. лаа. Аугаа их Октябрийн социалист хувьсга- лын 70 жилийн ойд зориулж ЗХУКН-ын Төв Хороо, ЗСБНХУ-ын Дээд Зөвлөл, 3С БНХОУ-ын Дээд Зөвлөлийн баярын ху- Баярын хуралдаан дээр ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн. дарга Миханл Горбачевын тавьсан Өсвөрийн Сүхбаатарчууд бид В. И. Ле- ниний нэрэмжит БХЇПБ-ын өөрчлөн бай- гуулалтын туршлагаас суралцаж сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын дээд амжилтаа Октябрийн 70 жилийн ойдоо өргөн бари- Нийслэлийн 10 жилийн 1 дунд сургуу- лийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Улцнбаатар хот. М.ДЭЛГЭРМАА ОКТЯБРИЙН 70 ЖИЛИЙН ОЙН БОСГОН ДЭЭР Нийслэлийн гудамжаар троллейбус явах боллоо.ЗХУ- ын техник эдийр засгийн тус- ламжтайгаар нийслэлд барьж буй троллейбусны -- Депо, шугамын барилга байгуулам- жийн нэгдүгээр ээлжийн эх, ний хэсгийг саяхан ашиглал- тад хүлээн авах цуглаан боллоо. Зөвлөлтийн мэргэ- жилтнүүд, төлөвлөсөн хуга- цаанаасаа бараг жилийн өмнө троллейбусны барилга. бай- тууламжийн эхний ээлжийг ашиглалтад өглөө. Троллейбусны шугамын барилга байгууламжийг ашиг- лалтад бүрэн оруулж, төс- лийн хүчин чадлыг эзэмшсэ- нзэр 40 км шугамтай болж өдөр бүр 100--110 троллей- бус ажиллаж, жилд 48 сая зорчигчдод үйлчлэх болов. . - . Саяхан Улаанбаатарын д9- рендүгээр цахилгаан стан цыг бүрэн хүч чадлаар нь ашиглалтад хүлзэн авав,ЗХУ- ын хүч хөрөнгөөр барьсан зу улсын хамгийн том,»- “ Улаанбаатарын дөрөвдүгээр цахилгаан станцыг бүрэн ХҮЧ чад “лаар нь ашиглалтад Хү: лээн авах цуглаан Аугаа нх Октябрийн социалист хувьс- галын 70 жилийн ойн босгон дээр боллоо, . . . В,И, Лениний музейд хүүхдүүд очих дуртай. Тэнд Аугаа их Лениний үйл амьд- ралтай танилцаж, Ленин шиг сурч,хөдөлмөрлөхөө илэрхийл дэг. Тэнд пнонерийн гишүүнд элсэж, Лениний үйл хэрэгт чин үнэнч явахын андгай тангараг өргөдөг, В. И. Ле- нниний музей байгуулагдсаны 20 жилийн ойн баярын хурал саяхан боллоо. Тус музейг одоо жил тутам 80--100 мянган хүн үзэж байна. 12 » ". Октябрийн социалист хувьсгалын 70 жилийн ойд зориулан Улаанбаатар дахь В. И. Лениний музейгээс эрхлэц «Ленин, Онтябрь,Ор- чин үеэ» сэдэвт улс төрийн зурагт хуудасны . үзэсгэлэн мээв, -огөрсэгэү Урчуудын Эв- лэли орооны үзэсгэлэн. тийн таихнмд «Онтябрь -- ТО» уран зургийн үзэсгэлэн Үзэсгэлэнд түүх бүтээн байгуулалтын сэдэв голлосон урчуудын 200 гаруй бүтээл тавигджээ. нээгдэв. хувьсгал, социалист 170-аад зураач, » . . Элдэв-Очирын ын нийслэл Москва» зургийн үзэсгэлэн Үзэсгэлэнг илтгэлээс нэрэмжит хүүхдийн кино театрт «ЗХУ- фото нээгдлээ. Москва хотын жигчнлсэн Т: чадлаа сорив. Д тябрийн хувьсгал, иргэн анхдугаар таван жил, аугаа их эх орны дайн, улс ардын аж ахуйг сэргээн босгож атрыг эзэмшсэн болон энх тайвны тө- гийн сурагч Л. тэмц: ши--Э-ыш-ж--Ш 2-011-212-2--22002------2--2-----5--02760 6 “БӨ? “6 “БӨ? “ӨГ “ву” “БВГ “ЄВГ Свг СЄВ? Євгєн Сэ ГЫЭ ГУ СЄн 1 2. ПИОНЕРИЙН Үнэн 20020 44 Тус багийн гишүүн, Үү Цэрэнж, --Би орос хэлний баяр нх уд 3 ЧГ сурч 1 Ихийг унц, олон хүү хд лийн У сурагч Э, --ОРос хэлний бая : р су бидний хувьд тэсэн ядан нэ дэг сайхан үйл явдал юм Бих лөө тэмцэл гэсэн үндсэн сэдД- ний үе тангийн найз нар мааны” вүүдээр жүжигчилсэн тоглолт орос хэл дээр сайхан дүудь бэлтгэжээ. чөлөөтэй ярьж байна. Ялангула Октябрийн районы 28 дугаар сургуулийн «Эрэлч» багийн тоглолт үзэгч олны Сэтгэлийг хөдөлгөв. Энэ тоглолтоос иргэ- ний дайны үеийн хүнд бэрх амьдрал, Чапаев, Будённый зэ- рзг баатруудын тухай ХҮҮХДҮҮД ихийг ойлгож мэдлээ. Ажилчны районы 52 дугаар сургуулийн баг Зөвлөлт засгийн анхдугаар таван жилийн үеийн байдлыг өөрсдийн жүжгээр яруу тод, дүрсэлж бяцхан үзэгчдийн талархлыг хүлээн, энд, тэмцээ- ний тэргүүн байрт шалгарсан юм. ОКТЯБРЬ, НАЙРАМД 52 дугаар сургуулийн бага хүүхдүүд бусдаасаа идүү байнд. Бид ингэж ярьж, уншиж су- рахын тулд шамдан суралц ёстой гэв. : Тиймээ. Эрдэм мэдлэгийн өиь- сон түлхүүр болсон орос ха их Лениний хэлийг хүүхэд ”" хичээнгүйлэн сурах нь бидний эрхэм зорилго! Тиймээс Энэ баярын уриагаар Лениний замаар, Октябрийн за- маар замнацгаая!! МАНАИ СУРВАЛЖЛАГЧ Н. ЭНХЧИМЭГ ЛЫН ТУХАЙ ХҮҮХДҮҮД БИЧИЖ БАЙНА ИХ ОКТЯБРЬ, УРСГААТ ЗУРАГ » ӨӨРЧЛӨН ЭС Зил бор өвөөгийн хамгийн хайртай ын уучирч гдсэн 20 : : БАЙГУУЛАЛТ хавтастай зургийн цомог дурсан ярих дуртай зур аугаа их лав л намайг төрөхөөс гийн нэг. өмнө манайд байсан гэлц- дэг. Түүнд мнний таних- гүй өчнөөн хүний зураг бий. Харин шинэхэн гялгар ралдааныг Кремлийн нх хурлын ордноос хавтастай алтлаг шар өн- хайн гүнээс гарч ирээд телевизээр шууд дамжуулсныг хүүхэд бид гөтэй нэгэн цомог аав, санамсаргүй даруулсан үзэж сонслоо, ээж, ах эгч нарын гадаад зураг аж. ! дотоодод авахуулсан олон гоё зурагтай. Мэдээ орсон цагаас эхлээд нөгөө хуу- гартаа хүрз барьсан орос монгол хоёр хүний зураг Өвөө маань 16 настай Налайхын уурхайд ажил- лаж байхдаа зөвлөлтийн сургагч багштайгаа уур Өвөөгийн цомогт өөр олон зураг буй. Тэр бү Октябрийн үр сад мон Д. БАЯРЖАРГАЛ (Говьалтай Чандмань) хөдөлмөрчдийн депутатуу- дын зөвлөлийн гүйцэтгэх хо- рооноос Аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын 70 жи- лийн ойг тохиолдуулан Улаан- баатар хотын АДХ-ын гүй- цэтгэх захиргаанд бэлэглэсэн байна, Монголын Сэтгүүлчдийн Холбооны Хорооноос эрхлэн үзэсгэлэн чимэглэлийцЦ төв танхимд «Октябрийн шаран дор» фото зургийц үзэсгэлэн гаргав, : Үзэсгэлэнд манай үсийнх- ний ажил хөдөлмөрийг ха- руулсан 300-гаад хорог зураг тавигджээ, . Энэ охиныг М. Уртиасан гэдэг. 1 нд нь «Манай Чанаранан гэж манах” зан нэ. Яа. гаад гэвэл сурлага,хөдөлмөр гээд аливаа зүйлд Ч3- нарыг эрхэмлэдэг. Октябрийн Т0 жилийн ой угтаж тэдний анги хамт олон, сурлагын чацараа ахиул- жээ. Чанармаа түүний найз нар нийслэлийн х ц6 Тэнд үл. «В» ангид сурдаг. Фотог Б. ОТГОНБАЯР. Нийслэлийн дугаа сургуулийн сурагч). ёс : | өглөөний ы зүг х Ленин н царайгаар инээлээ! ийг дагаад бүх дэлхий инээлээ! »-ын буун уг дагаад тэмцлийн дуу эхэллээ! Ц. ГАЙТАВ «Аврора» шүлгээс з 1951 он -4Ё. .... Хорквоод нүргэлсэн Аврорын дуунаар Хотол монгол нойроос сэрсэн юм. Хонгор морио Сүх жанжинд Хувь заяагаа даатган эмээллэж өгсөн юм. Залуурч Лениний эх оронтой Заяа холбосон Азийн Монгол Тив алгасах пуужин адил Нийгэм алгасах хувьсгал хийсэн юм. Б. ЯВУУХУЛАН «Алдарт буудлага» шүлгээс, 1967 он ..... өнд өндөр гялалзав. Лениний л хүчээр срчлонд бид оиун суртал, үйлдвэрчин ардын Үнэний чигийг олж барьсан юм. халуун гараар бүтсэн Октябрийн хувьсгал Умрын огторгуйд ойж гийсэн ард Азийн оронд урьд үзэгдээгүй Улаан одыг олж харсан юм. 5 гайхамшигт шинэ орчлонг тогтоов. Тэр сайхан гэрэлт одыг Д. НАЦАГДОРЖ Тэнхээт гартаа Ленин өргөж Тэмцэл замдаа мөрдөж яв гэж Тэнгэр газарт мөнхөлж өгчээ. Д. ПҮРЭВДОРЖ «Лениний тухай бодол» найраглалаас. ЁС 7 «Октябрь» шүлгээс. 1934 он. цайруулж “Удтал төөрсөн ертөнцөд рагшлах мөрийг олгов. “Алтан гадас нь йн од юм. өгөөх Алтан гадас нь Ленинград хот юм. « Тэнгэрийн Алтан гадас Төөрсөн хүнийг авардаг Дэлхийн Алтан гадас Төөрсөн орныг авардаг. Ц. ДАМДИНСҮРЭН. «Алтан гадас» шүлгээс. 1941 он .... ЖЭ УлАСНЫ Ленин нарнаас өөрцгүй биднийг Ариун цээжинд чинь гэрэлтүүлж чадсан багш билээ. 8 Ленин хэнээс ч илүү хүний Ачит зөвлөлийн 3 оюуныг боловсруулж чадсан инженер билээ. Алтан үе чинь эхз Ядуу олны тусын төлөө нэгэн 4 ї насаа бүрмөсөн зориулж Алдарт Кр “Хатуу бэрх зовлон зүдгүүрийг 7 4 большевик ёсоор туулж Октябрийн их хувьсгалыг удирдан байгуулсан ялагда гавья РГИЙН ТӨЛӨӨ Х Э-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН ) ЭМЖИТ мПБ-Ын ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН (ит 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Мо 73(2277|) 1987 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 7. БЯМБА ҮНЭ 10 МӨНГӨ АУГАА ИХ ОКТЯБРИЙН СОЦИАЛИСТ ХУВЬСГА- ЛЫН 70 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯР ХҮРГЭЕ! ЭНЭ ДУГААРТ: Чанархүү, Үзэгхэн, Робот хүү, Залуу байгальч зэрэг сонины баатруудтай уулзаа рай. --« Октябрийн хувьсгалын удирдагчийн сурч байсан сургуулийг үзэж, монголын хүүхдүүдэд ярьж өгөх нь эрхэм дээд хувь заяа| гэж Үзэгхэн хэлэв. Лениний сургууль дээр очоод тэр ингэж хэлсэн юм. Зуун жилийн өмнө ямар л байсан, яг л тэр чи- гээрээ үлджээ. Улаан бүчтэй охин Үзэгхэнд: -- Энэ байшинд Симбирскийн хөвгүүдийн гимнази байсан юм. Владимир Ульянов энд 1880--1887 онуу- дад суралцаж байлаа гэв. Одоо энд Ульяновск хотын нэгдүгээр сургууль байдаг аж. Лениний нэрэмжит энэ сургуульд зөвхөн бага ангийнхан хичээллэдэг юм бай- на Хананд алтан медальтай төгссөн сурагчдын нэрс үзэгдэнэ. Владимир Ульяновын нэрээр эхэлж түүнээс хойш зуун ер гаруй нэр бичигджээ -« Лениний уншиж байсан номууд энд байна гэхэд Үзэгхэн сонирхон очиж. үзвэл 1880 онд хэвлэгдсэн «Хүүхдийн уншлага», И, Тургеневийн «Анчны тэмдэг- лэл», Н, Гоголийн «Тарас Бульба» зэрэг олон ном ха- рагдлаа. Ленин 5 настайдаа уншиж сурсныг Үззгхэн сайн мэднэ. Ленин бага балчраасаа номтой учирч, ул- маар насан турш нөхөрлөжээ. Үзэгхэн зуун жилийн өмнө төмөр шатаар өгсөж, суралцаж байсан оров. Сургууль-музейн тайлбарлагч пионер цэцэг бүхий ширээг зааж: -- Долдугаар ангийн сурагч байхдаа Ленин тэнд сууж байсан юм. Энэ анги-музейд жилд ганцхан удаа л хичээл хийдэг. Жил бүрийн 9 дүгээр сарын 1-нд нэгдүгээр ангийнхны анхны хичээл ордог ЮМ. ГЭВ. Зэргэлдээ нь. Владимир Ульяновын төгсөлтийн шалгалт өгсөн танхим байна. Аттестатыг үзвэл: Орос хэл 5 Математик 5 Түүх 5 Газар зүй 5 Франц хэл 5... Ленин энэ сургуулийг онц дүнтэй төгсгөжээ. Су- рагчийн ширээн дээр Ленин шиг сурахыг сониныхоо уншигчдад уриалья! гэж Үзэгхэн бодож зогсов. Лениний явж. байсан ангид нь Номын баатар Тимур--монголын Даваалхагва ургацын талбай- гаас гэртээ иртэл түлээгий нь хөӨ- рөөдсөн байв. Нялх хүүхэдтэй эхнэрээс ондоо хүнгүй байтал хэн ингэж тусалдаг билээ хэмээн бо- дож зогстол улаан бүчтэй хүү ирж: -- Сайн байна уу, ах аа! Та- най модыг зөвшөөрөлгүй хөрөөд- сөнд уучлаарай! Танайд туслал- цаа хэрэгтэйг тусч багийн гишүүн З. Батбаяр асууж мэдсэн юм гэв. Даваалхагва маш их баярлаж: -- Би чамд чихэр өгье! гэвэл: -- Зүгээр! Бид «Пионерийн де- сант-ургацын талбайд» аянаар УУ7УУУУУЛУУУ хүүхдийн дунд тариаланчдын ар шүү дээ! Таны ажилд амжилт хүсье! гээд явлаа. Түүний нэр Б. Бөхболд. Тусч багийн ахлагч. Тэд хэн нэгний удирдлага, заал- таар биш өөрсдөө санаачлан хийх ажлаа эрж олдог. Багийн бүрэл- дэхүүнд ОН. Батзаяа, Б. Цэдэв, П. Мөнхзул, Л. Оюунсувд (У! анги) /Ш. Баярбаатар (У анги), Б. Уянга (/У анги) нар багтдаг. А. Гайдарын Тимур тийнхүү олон арван жил манай пионе- рүүдтэй нөхөрлөн тусч сайхан сэтгэлийн билэг тэмдэг болсоор байна. Л, ГАРМАА (Сэлэнгэ, Зүүнбүрэн| гэрт тусалдаг 2/алсягасга 7577225777) Пермь мужийн Верешагино -А0 1 хотоос бичиж байна. Миний өвөө ! БО 1939 онд Халхын голд монгол 111///7 р. нөхдийнхээ хамт тулалдаж Явс- 23 ( ) Шү цаа ярьдаг. Нэгэн монгол цэрэг- 83 тэй хэрчим талх, дашмаг усаа ху- ваан нөхөрлөж явснаа дурсдаг. 22 ( мэ Тэдний сайхан уламжлал, үнэнч ( « сэл, нөхөрлөлийг үргэлжлүүлэх зорил- 200177 ї НШ гор би чамд захидал бичиж 900| ) МН байна. 2бэуг кусггээс б2гвгад | 2, ГА й 2 /7 Чиний аж төрөн суралцаж С Са 777 байсан Эрдэнэт хотоос бичиж 22100 байна. Шинэ. хотын гудамжаар 27:20 77/7:7975:9723 хамт алхалж, кино үзэж, инээлдэн баясч явснаа би ямагт Би одоо. бүлгэмийн дарга хийж байна. Октябрийн 70) Алийн ойдоо хүүхдүүд бид суР-1/72(2:27:0 /220СС/2: (27974799 4 9 | лэга, хөдөлмөр, урлаг, спортын хамгийн дээд амжилтаа өргөн таас эх авсан гэж бодоход юутай бахархалтай вэ? | | дүгнэлээ. ОН 2------ хэвддүчгэүгэээлэлээлэиииий “гуу -----------үлэндидиин 5 Ш.Т.-.огөхигсггаас Оуевссссад-.| Үү“ | 2 27 2 ЮУ- ь. | Ч 2? 22717123 БУЛРАД бумаас бичиж байна. Манай сум Алтайн сүрлэг уулсын цаана байдаг үзэс- гэлэнт сайхан нутаг. Өвөөгийн чинь тулалдаж явсан Халхын гол манай орны зүүн хилд байдаг бол Булган сум баруун хилд орш- дог. Аав тууварчин. Ах, эгч нар жимсчид, Саяхан бид жимс, но- гоогоо хураан авлаа. Бид тг нЗ- рын нэг ёдил энх тайвны ТӨЛӨӨ тэмцэж байна. | 2улссссагасс Б”27”?”727227у222А 1 7 Кавказын халуун мэндчилгээ дэвшүүлье. Чи бид хоёрын нө- хөрлөлд орос хэл гүүр болж байна. Чамайг сайн охин гэдэгт би эргэлзэхгүй. Би чамтай захид- лаар харилцаж нөхөрлөхийг маш Манай бүлэг Ю.Га- дурсдаг-! Ё? бай 201 7 ” | их хүсч байна. зөвлөлийн | 224/222г06д сө02: гарины нэрэмжит боллоо. Би гэр- тээ арван хоёулаа эвтэй найртай аж төрдөг, Манайхан үе улам- жилсан эмч нар юм. | тябрьтаа» зэрэг уралдаан зарлаж рилаа. Г 2122:22222 52272272) Улаанбаатараас мэндчилж Їй их Ї Биднийг нөхөрлүүйсэ вай-Ё байна. Би 10 жилийн нэгдүгээр Г- Ї Ё. Ё рамдлын сайхан Эрдэнэт хотыг | | дунд сургуульд суралцдаг. | « ү ї » ЁЗ сан мартах билээ. Аав минь ЇЙ Би ч бас чамтай дотно сайхан | Ь, ! 4 | | Уулын баяжуулах «Эрдэнэт» ком ЇГ үесрхэхийг хүснэ. 2 2 Ф Н бинатад ажиллаж бидний төрөл | Би салаан дарга. Аугаа их Ок- рг” ёоо 2 ” төрөгсөд ч хоорондоо дотно нө- | тябрийн 70 жилийн ойд зориулан ЙГ . 1 Т | хөрлөдөг байсан. Хүүхэд бидний | манай салаа «Хэн олон онц авах 597 ) 4 Е Я | чин сэтгэлийн сайхан үерхэл Ле- | | вэ?», «Орос хэлийг хэн сайн мэЭ- | 225518 ! 79" | нин, Сүхбаатарын түүхт уулзал- | | дэх вэ?», «Шилдэг шүлгээ--Ок- | ” | тэл таван настай хүү ээжээс: байдаг юм уу! гэж асуув. -- Яагаад! Ертөнц нартай шүү дээ! | | АРВАН НЭГДҮГЭЭР САР л гс ТӨРДӨГ БАЙЖ В Болд ээждээ хэлсэн нь: -- Саран эгчид хүмүүс яагаад| чихэр боов өгөөд байгаа юм бэ? - Саран эгчийн чинь төрсөн өдөр хойно аргагүй. Чи арван хоёрдугаар сард төрсөн юм чинь! гэхэд Болд амаа барин: -- Би арван нэгдүгээр с а төрдөг байж! гэв. Жин Гэрт байсан хүмүүс нирдийтэл мнээлдэв. Р М.“ДЭВГЭРМАА ЦХөэссөл| -- Газар бүхэнд нэг нэг нар ганцхан ГАЗАР БҮХЭНД НАР х | Бид ууланд аялж явлаа. Тэг- т4271 -бид/йй очсон) нар хөралдэад, бЭйх | газур бүхэ юм! гээксдҮ їйхан эв... : сс? Бодит байдлаас харж зурсан нь Ч. БАЙЯДЫ зурав. рамдал»а дээ би д: сам уу! байсан... -- Баярлалаа! Би мамд захиа бич асан. Их баярласан шү урсч байна -- Серёжа! Ууланд -- ВМ онц гарсан! Энэ бол Окхаб -- Баяр хүргэе! Цаашдаа үргэлж -- Баярлалаа! -- Би хариу захидал -- Найз нөхдийн туха! Бас бичнэ. Баяртай! сэн. Авсан уу? лагерьт сайхан амарч, -- Мормор маш сайхан аялсан. Чи сайнаас онц сурч, Октябрьтайгаа -- Баяртай! Компьютерийн танхимд жи- рийн л нэг «ажлын» өдөр бай- лаа. Ширээн дээр байрлуулсан компьютерийн ард багачууд суу- гаад дэлгэцэн дээр гарах дүрсийг ажиглана. Бүхнийг сонирхож яв- даг Роботхүү ч энэ удаа сурсан зангаараа хүүхдүүдийн дунд ор- чихсон ярилцаж байв. Зургадугаар ангийн нэг охин мснитор дээр (дэлгэц) нэг зүйл хичээнгүйлэн бичиж байгаад ал- даа гаргаснаа ажигласангүй. Ха- оин компьютер алдааг тэр дор нь элж хараад дохио өглөө. -- Компьютертай ажиллах -айхан байна уу гэж асуухад, -- Сайхан. Яг л амьд сурах ичиг шиг. Бид өөрсдөө яаж Өөрчлөгдсөн гээч. Ч Аливаа юманд хянуур, нямбай анддаг боллоо. Компьютер жиллаж байхад хоёр дахь юм ЇИНЭ ТАНИЛ Судалбар фотог сурагч Г, БАТСҮРЭН, Нийслэлийн 23 дугаар дунд сүргүүль) 2ишшшшшиишШШШИшш- НЭЭ хийнэ гэж хэзээ ч байхгүй. Ой ухаан хөгжүүлэх тоглоом, сонирхолтой бодлого дэлгэцэн дээр гарч байхад хараагаа сап- гаж чаддаггүй юм гэж 33 дугаар сургуулийн сурагч Р. Баярмаа Робот хүүд ярив. Р. Баярмаа, 23 дугаар сургуулийн С. Ариунзаяа, 52 дугаар сургуулийн Хашхуяг, Буман-Учрал нар компьютерийн дугуйланд хоёр дахь жилдээ хи- чээллэж байгаа бөгөөд энэ хуга- цаанд дугуйлангийн багш Ж. Өл- зийбатын хамт ой ухаан хөгжүү- лэх хэд хэдэн программ зохио- сон байна. -- Хичээлээр өгөгдсөн бүх даалгаврыг сурагчид маань сайн биелүүлэхийг хичээдэг гэж Ж.Өл- зийбат багш яриагаа эхлээд за- луучуудын соёлын төвийн дэргэд ү! Олон улсын пионерийн «Най- дотно нөхөрлөж байсан өдрүү- морнор аялна гэж ярьж байсан. Чад- золгоно гэж рьтаа өргөх миний бэлэг! онц сураарай! бичсэн шүү, Оюунчимэг ээ! М, улс орныхоо сонин сайхнаас би ч ярьж байгуулагдсан манай дугуйланд суралцахыг хүссэн хүүхэд олон байна. Бид дугуйланд сурахыг хүссэн бүх хүүхдээс тооны шал- галт авлаа. Тэгэхэд 150 хүүхэд өрсөлдөж 20 сурагч л дугуйланд орсон. Анхны өдрөөс л хүүхдүүд маань хичээллэх ямар их хүсэлтэй бай- гаа нь ажиглагдлаа. Зарим хүүхэд компьютертай уралдаж бодож байна. Машин зөв бодож байна уу, буруу бодож байна уу гэдгийг шалгаж ч байх юм гэж хэлэв. Ро- ботхүү компьютерийн дугуйланд олон шинэ найзтай боллоо. Тэр хүүхдүүд дотор манай ирээдүйн инженер, зохион бүтээгчид лав байгаа шүү гэж Роботхүү ярьсан м. БОЛД 1 | | чят : Володя Ульянов ги м.Эвагч байхдаа анги КЭБ2Лцсан тухай хүүхД ДЭ Эьядбевыл лЭҮрэи, С1 ал охиф/бамд цагт | “Хийг мэдэл авах бж. мэрийн | 2Мги алгасан 2УРЯЛЦАХЫР МӨрӨӨсд дөх болжээ. бнгээд хүссэндаа | | Хүрч єнгөрсөн жїр гував гаар 1 адррдсоны-суйалцай, бйсан охий 1 | ФКгябрийн 7005 ид4йн,/ ой /бнд 1 | шУУль, тавдугаай 7-7 | орлоо. "Тэдиййх ЯВ о ланд | | сан онцдбурлїгтдын гэж хэл 1 болн Ах нь сибГУүлиа Эй гээр” | гөөд БДО суралцаж Тбайна.| ӨЭгч, дүү нь мөн л дмц сУфалц-1 “Авь, Багануурын 10 жиЛмйнД дунд ! сурГуулийнытавдугаар ангИйН су-1 рагч Халтардн Төгсжаргал Ок- тябрийн баяртаа онц дүнгээ бэ? лэг болгон барилаа. | УРЛАГ Артек, Олон улсын хүүхдийн ардын урлагиин анхдугаар их наа- дам болж бай «Үелзүүр» бү- жиг бүхний 24 фэйийг үелзүүлнэ. Таван, тивээ мн вгачууд алга тай Ц “9”? гу о-- Браво, мдфгойияр гэж Хь:- гиданб йв.Л ТайврхВын ЗЗЭн?/ нь пионер д, Мя ЧТэр нөх- дийшэ хамд тдргурд, хЭжон, бу- рий бүжиг хийж д хин дэн та- лал хүлЗэсэ р Гбайв. Үүний Майз нөхөд | Мөнгөнчуйфун, Ч“ дбаяр, Б. Үлэг: Ц Со- лӨйксо, Б. БУйганбаяр, П. Цойфга- тай Н. Баярбайгарнар юмс Тэд В. И. ЛЯвнинИй.. Нэрэмжит МПС-ын төв орди бүжгийнгдугуйлангийн сурагчид. “Д: Оюунцэцэг” болон түүний нөхөд Зөвлөлтийн олон үндэстний бүжгийн ЦОМОрлиг бэлтгэснээ Октябрийн 70 жилийн ойдоо бэлэг болгон барив. ӨвгЦ “давшин 1 | ЖЛАБЛЛАГ ЧИН Тгт от, тэ 119МВ48:890 Шүд үд ээ! ог МХ221:121121Г 0227 ас доно. 9 ЗИйГрЯВ ББуйган су- | мын 10 Жидийн Дуйд Сургуулийн | "тУРШлагый | р БАЯД 7 гфонерийн | десант бх7ндэ! 519 хүйсний но- | гооны хөдөл уул! 4юийд хүүхэд | бүхэн шамдаяа. Ди гаргахад | тавдугаар" нийн АМ Сонгууль | шалгаравЖ Тэр гг8чф удаггийн де- | сантаар тэрвүүДСЭН бус хаврын үр | тарихаасд МВМАр /Уүдй ж дуустал | нөхдөө Загнаайг гт ианий лэх «Пио- нерийй ХөДөлМөрийн / дэвтэр»-тээ. биднээ! ТүүнийэРгэйт «Айтан тү- | 2 21 жЖ 21 22 эцЭР НАД ул Өадтар. БИДЭН. Эх орЧИИОЫ бАйХУ/ХйЛ 8 бага- | тарЛТаг дав байд байгуулсйн? хүн Ямагт ТЗ 2 ЯВам 97 баатрын | шинж чанЭ ӨйЛэг 0йны чанар | Бадам баай ДВйд үргэлжил- | | сээр. | “ ПИОНЕРИЙН АЖИЛ Октябрийн, районы, 12. дугаар бүлгэм/ улсын тэргүүний. бүлгэм боллобг Тад-«Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн орны анд нөхдөөсөө суралцья» уриатай «Залгамж үе» аянд амжилт гар: гасан учир тийм хүндэт цол хүрт тэв, Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Д. Сүрэнчитэт” -ШМййнөрийн ажй Хүүхдүү! дэд сОййрдолтой байж ёстойг УМН най «УЙВН илтгэгчу” луО (хүүхэд цаас х фахгүй ярих дадлага ом дог), «бамантамамтлагагт0глоо мын. фабрүне”ээрэг” нө” хүүхдийн сонирхалд| нийцэж. байна. Бяд-аөвл лөлтийн мэргэжилтний хүүхдүү дээс зөөлөн тоглоом хийх арга сурлаа. Бас «Чамайг даа!» гэдэг хөгжилтэй клуб ажилладаг, Хүүхдийн хайртай баатар туулан сурлагаар. хоцорч буй нөхөддөө тусалдаг. -- Дима! -- Алтансоёмбо! -- Алеша! Эррэнэтийн гурван найзын өглөө ингэж эхэлнэ, Тэд сүр- гуульдаа хамт очно. Хичээл тараад хамт явна. Хөл бөмбөгийн талбайд ч нэгэн багт тоглодог. , ээж нь Эрдэнэтийн их бүтээн байгуулалтын талбарт мөр байна. жих мастер, Октабрийн үр шим нь болж монгол нутагт цэцэглэн хөгжсөн Эрдэнэтэд танилцаж сайн анд нөхөд болсон бага иасаа гүрван найз хэзээ ч мартахгүй. ? ДРУЖ БАГАНУУР -- Ирина! 9 хишүүнж гүрван найз охин хичээлийн дараа авшА 6не биенээ дүүдан уулзаж чөлөөт цагаа хэрхэн өнгөрүүлэх зөвлөн ярилцдаг. Хөвгүүд хөл бөмбөг, хоккейн талбай руу гүйлддэг бол энэ найз охид волейбол тоглохоор явах ги. . Гүрван найз охин өнөөдөр харин Багануурын бүтээн байгүү- палтын талбарт очиж, аав ээж, ах эгч нарынхаа ажил үйлстэй танилцахаар шийджээ. Энэ нь ч аргагүй. Шинэ: зуунд ТЭД ирээдүйн бүтээн босголт дээр ч юм үу, эсвэл сансрын хотод ч баяртай золгож мэднэ. 1ТЛл14 гурзл 11 АГ ү АЛСАД ДУУДНА Улаан бүчтэнүүд «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, /Октяб- рийн срны ёгнд нөхдөөсөө су- ралцья» уриатай «Залгамж үе» аянаараа амжилттай аяллаа. Пионерийн алтан бүрээ да- хиад Л цангиналаа. Тэр бол шинэ аяны уриа дуудлага! МАХН-ын дайчин туслагч, бэлтгэл хүчин МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пио”ерийн «Залгамжлагч» М| чуулган угтгя» «МХЗЭ-ийн хойчийг нэр төс залгамжилья!» аяны гарав лээ ТУЛ Алтан бүрээ ирээдүйд лу» дён дахиад л цангиналаа Энэ дугаарын өнгөг фотог С, БОДООШ, Д. ПУШКИН АМЬТНЫ ЯРИА ЧОГЧИГО, ХАРААЦАЙ ХОЁР -- Хараацай чи ядрахгүй бай- на уу! Явуут дундаа амарч, хоо- лоо олж идэх хялбар аргыг мэд- дэггүй юм у! -- Ямар арга байна вэ! -- Над шиг зурам хөлөглөж газраас хөөрөх хорхой шавьж авлахгүй юу?! -- Зурам нүхэндээ орчихвол чи хөөрхий еэ! Амьтны яриаг тэмдэглэсэн Г. ЛОВОР ОЛС ТАРИЛАА Олуулаа бид нийлж Олс тарьж үзлээ. Туршлагын талбайд тэр Тун сайхан ургалаа. Алтан шаргал олс Ачааны татлага болно Адуучин хүнд бол Аргамжаа бас болно. Хүнд хэрэгтэй зүйлийг Хүүхэд бид тарьжээ. Ургацын шинэ дээж Урам зориг нэмлээ. Р Л5 байгальч М. АЛТАНЦЭЦЭГ (Ховд. Булган сум) АЛТАЙН ЗАМБА ГҮРВЭЛ Бид Замба гүрвэл тэжээв. Юманд авирахдаа тун дуртай Аргагүй ч юм даа. Алтайн уулын хад асганд авирч өссөн юм чинь Хэвтэж амраг гэж элс бэлтгэв Нэг харахад түүн дээр хэвтчихсэн байдаг. Биеийнх нь урт 35 см Замба гүрвэл маань хүүхэд би- дэнд амархан даслаа. Хоол өгө- хөд гүйж ирнэ. Зуны амралт эх- лэхэд бид түүнийг анх авсан Ал- тайн ууланд аваачиж тавилаа Замба гүрвэл маань гүйж одсон гүй. Эргэн харвал «Аваад яваач!» гэх шиг хадан дээр сүүлэзрээ тас тас алгадан байлаа. Баяртай! Эх болсон Алтайдаа тавтай амьдраа- рай! Замба гүрвэл маань өдийд цагаан, улаан, ногоон, цэнхэр, шар, хүрэн өнгө өнгөөр солон- горсон Алтайн ууландаа гүйж яваа даа. Залүү байгальч Д. ЗОЛБОО (Ховд. Булган сүм| Макет, зураг чимэглэлийг Д. Батсуурь, Д. Пушкин дунд алуу байгаль- Булган чид туршлагын талбайдаё аймгийн 10 жилийн Ховд сумын сүргүулийн 3 ОРОН БҮХНИ 23 МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. 577үргг оны тавдсла” саын та. 9. яхллаа 4, Энд рлийн ххдд» . ч сацал Ж, Соцна, нх лийц овыг ХУвьсга льэтлбрийн Улаан оуонЛТУгай| урьд. Жи- Үргэль ОҮЧТЭН бид ЭЭ! гэхэ, МОНГОЛЫН СЭТГҮҮЛЧДИЙН У ИХ ХУРАЛД УЛААН БҮЧТЭН БАГАЧУУДЫН ХАЛУУН БАЯР ХҮРГЭЕ! өЙнонерийн үлзн» уншигчдынхаа дунд «Чи- ний сонин» анкетын судалгаа, шууд ярилцлага, иноверийн хэвлэлийн өдрүүд, «Пионерийн де- сант--ургацын талбайд, аян зохиож, сэдвийн- хээ хүрээг өргөтгөн Чанархүүгийн сурвалжлага, Үзэгхэний тэмдэглэл, “Роботхүүгийн төсөл, Залуу байгальчдийн ажиглалт, Алтантү өгүүлэмж, Чихэн чинээ хүүгийн шүүмжлэл, «Еэ еэ бөө вөө» элэглэл, «Хамгийн хөгтэй явдал» хошин шог зэрэг өсвөрийн үеийн- ! 14 Ї ЛИ ШИ їй ийн Шү їїий, ЯРИЛЦЛАГА Байна. уу, байна. уу? «Пионерийн: үнэн»: сонсож байна! н тлэлийн үндс күн анг, оно ян сэн чиг. байна. Уг мин айв уншихыг хүсч байгааг мэдэх 20) нлгоор бид 10 дугаар сарын 26-нд анх удаа шууд ярилцлага хийсэн юм. 14 цаг боллоо. Утас дуугарлаа. Уншигч сонип хоёр ярилцаж эхэллээ. -- Байна уу? о-- Байна, «Пионерийн үйэн» сонсч бай- на. -- Дорноговь аймгаас Б. Цэрмаа ярьж байна. Бүлэнийн совлолийн дарга хийдэг. Сүүлийн үед инонерийн ажлын тухай яагаад бага бичиж байна вэ? Л Л Вт ЭЭД Зага эичиж байна вэ Ч Ч! Ч 1 Н Ї Ц! ! ! 2. ПИОНЕРИЙН Үнэн 585 цал дал ТГТҮГгГҮРГВ ГГЛТ ЯЯ ХАХАХАХА АЯ ААДД | ПМОНЕРИЙН ҮНЭН 3. ион БНН ҮБ ХҮҮХЭЙ, оо ур НВТНСВН | ын ншиг ШУУД ЯРИЛЦЛАГА Байна. үу, байна уу? «Пионерийн үнэн» сонсож байна! В.И.Лениний. | нэрэмжит МПС-ын хөв ордод. Иролета, рийп зугаа их жолоодогч В.И. Тов ордиы пионер сурагчдын чадварлаг тоглолт үзэгч олны Чой хоро хормдаслн хаш тмлилчлыг зүлээл бий Дөь бин эрд бүрч булн юж «Пионе|ийн үнэн» сонсож байна! Түрүүч нь 1 иүүрт РУУДЫН мн Аугуйлангийн сурагч (С, 886 туулга. СүХбант6 Архангай. Жаргалант, идэвхтэй сурвалжлагч юм Пионерийн | удирдагч, те ТҮсгЭ20 Бол нх УУШТТ,, Тэ СЭИЛЭЭ аруудын үн Үжин мэрт аруу найрын 1 Бүс Гүррагчаа. | «Пионерийн | Ийм ч учраас арга идэвхтэн сурвалжлагч гэг | . Төгсгөл. Түрүүч нь нүүрт Э и. Бид пнонерийн «Залгамжлагчэ чуулган уг- ааа лаа гэн СГИМЕҮЕВ- гараан сорил адал Хууг хуулж НУСсж Жоний хвхилахтаа - : Эва? сэн «Хос морьтой», манай Бянхбигорын Үовинн 10 Жилийн яидүгзэр лөвлөж ба : ХАҮА шартай, суралцаж, хө- Гаар цэцэрлэгийн таван настай “зүү МПС-ын тов ордны хугуй. 22 Үл Санишанд хотоос Т.Ариунаа ярьж байна. дөлмөрийн бахдам амж : эйоагй : тми тухай туш бага ю 6, Эра улэлгнүлэдм--1--ан олонгаа ирдэг. За- гийн ахлагч Д, Гүррагчааг ГҮРРагчаад улаан бүчтэ хай туш бага мийгалж байна. 4Найз»/ буланг яагаад зогсоочихов 007 Бидэнд ммш у түй занд суралцдаг ипонер багачууд М 4 НИЙ баяр хүргэж, уламих Чиний шүүмжлэл үнэт! Хүүхдийн сонирхох дур. тан, шниэ. хө хидлыг задилбад «Малын Монголын сэтгүүлчдийн : ай биеийн тамир, спортын сэлэв мапай сонины зуу «айл» булайг та арын хүсэлтээр үргэлжлүүлье төө Октябрьтаа өргөн барьсан 244 “УРВАЛЖЛАГЧ дүүлэхэд хувь нэмэр оруу". сонгосон юм. Фотог Г. ЦЭРМАА тэмцээнийг ал, байгааг ” : --Бас Дорногошнос шиопер Э. Мягмаржав ярьж | ЮМ. Пїнонср ордныхны. Бүжгийн дугуйлашгайн су- -Э4Л-Ациэннн- лахаар өвс, тавч түүх пиб- зол! Бид ирэх сэргээе. Сониноор байна. Би фото сонирхдог. Сониндоо ямар зураг | ХУВЬД онцол Аа Уран бЯЭЙ. рагчид Октабрийн баярт зо (70 Фотог С. ЭРДЭНЭБИЛЭГ, мєрийн цуваа гарч 16 тойл 4 | дамжуулж бөмбөг шидэлтийн эчивэ уралдаан, «Хүч, манай сонины фото зурагт иханхдаэ ном, сонин сӨнихисэ лийн тэжээл үйлдвэрлэлийн яалсоо шилэх чиаз торж байна. Та мар ч сандлаа унш хүүхдүүд дүрслэгддэг, Бид түүлийг шүүм 5 шалаа», «Мана! түүлж идэвхтэй дролцоороё жи. Хүүхлүүд ном, сон нд хүү! өөр авна бу -! 5 үзэ арглвхндй ман 5 - Өвөрхангай айвгаас Ц.Нарантуяа, Д.Г. хийдэг шүү дээ. Жишээлбэл цана тэшүүрээр гулга эриш үе, хүүхэдө бүх бүлэг, багууд сурлага, нар ярьж оаниа. «онины зураг чимэг бага. фото даг. түлээ хөрөөддөг, ус барьдаг, тоглодог, Тийм уран бүтээлийн тайлан тоглолт хөдөлмөр, урлаг, спортын, зураг тааруу оанна, «їэмдэглэлины чинь дэвтэрт» биз дээ. Тэр талаас иь өөрөөр хэлбэл манай сонинд | Хийж үзэгч олондоо сонирхугл- . ажлаар тэргүүний болох тус я агдаагүй талаас иь авсан уран сайхны фото ирүүл бал бид дуртайла нийтэлнэ. Цаасан дээр буулгасан хувь, хальсиы хамт тайлбарыг ирүүлээрэй! Би 1овь-Алтайн Чандмань сумаас пионер / Баяржаргал ярьж байна. «Бомборцог хүүхэд хоёр» буланг тогтмолжуулмаар байна. Улс торийн мэдээ- лэгч иионерүүдэд их тус болдог юм аа. -- Саналыг чинь хүлээж авлаа. Тоггмолжуульл! -- Би Уидорхаан хотын 10 жилийн сургуулийн инонерийн ахлах удирдагч П.Бадамгарав байна. Зу- ны амралтаар хүүхдүүд сониноо чаддаггүй оо- дохоор эцэг, эх иь ч, өөрсдөө ч бүтэн жилээр захиа- лах дургүй байдаг. «Пионерийн үнэн» сониныг өн- гөрсөн жил манай сургуульд бүтэн жилээр 633 хүү- хэд захиалсан бол хагас жилээр 296 болтлоо буурав. Энэ асуудлыг яаж шийдвэрлэх вэ? -- Зуны амралты дугааруудыг хавсралт маягаар хоёр удаа хэвлэн гаргаж нзгийг нь амралт эхлэхэд, мөгөөг иь хичээд эхлэхэд өгч байх асуудлыг бид су- далж байна. -- Өвөрхангайн 10 жилийн цэгдүгээр сургуулиас дацогтгэрэд ярьж өаныа. їананд явуулсан “шүлэг дэндүү их дарагдах юм. -- Манайд ирж буй захидлын дийлэнх хувийг будан мзэвэл ямар вэ? -- Зүйтэй! Амхааралдаа -- Аужир жид ярьж байна. Ёс суртахууны сэдвээр бага бичиж фанна. Инойерийн сонины Хамгины анкаарах сэдэв нь энэ онш үү? «Аовгүүд ханчсан Өэ!» гэдэг сэд вийг бид хэлэлцсэн. Түүнээс хойш пвенерийн ажилд хөвгүүд оролцдог боллоо. Энэ мэт бидэнд нөлөө бо- лохунд єс суртахууны сэдвээр их өнчиж баймаар байна. -- Ойлголоо. Тийм ээ! Энэ чухал сэдэв чинээ хүү», «ЕЭ єэ боо вөө» буланд ёс суртах сэдэвт шүүмжлэл инйтлэгддэг. Харин та иар хэрх хэлэлцэж ажил хэрэг болгосон тухайгаа бидэнд би. чихгүй юм, «Хөвгүүд хайчсан бэ!» хэлэлцүүлгийг олон газар хамт олмоороо авч ярилцжээ. Гэвч бид 2 : й ма йг авсан шүү! өөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөө онолын хуйсшлт хэблэлийн одор, Сэтүүлчдийн Ү их ху/45)д өвөөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ | "7,717 У577727 775 хеөшийг євс шт АЗ ЖАРГАЛ Э СОРИН СРВИЛЖЛАЧ| | ЭМЭЭГИЙН БЭЛЭГ шинсхал тэдн сэт -- Баянхош Э.Бя! бай. ЗГ 35-Х:3-152 яагаад ирдэггүй юм бэ? Хэлмээр ярьмаар зүйл байх юм. Ф | ын 1 элмээр, й- 2 рэх онд явуулья! Харин х яримаар зү мэ шоүүргэтлэгод Ж төрөөдөг. аВсаЭн Анх тоглож сурсан үеэбо- Ф | дээ Чавархүү, Чихэн чинээ хүүд захидлаар бичиж : 4 - 22 нэг настай үтэ! тоглох дуртай. Яагаад ч юм бэ, - | доход сайхан байдаг юм. баг “лага Он Эр 7-1 лүн зо Тэр дөпгож хөвд, орж байгаа юм Түүний хоёр хөлөө гаасаа урлагийг ихэд со | Одоо гитараа тоглож дуу- 2 х22-33 лс О8 т Я алгуурхан зөөж болгоомжтой алхахыг нь харахад үнэхээр имрхдог байлаа. 1985 онд таа дуулж суухдаа их дур- хэмждэг. Шүлгийн амин чухал зүйл нь уран уа, Ф өхөөрдөм. Гар хөлөө савчин хэвтээд тоглож байхдаа тэр УРАЛДААН ЗАРААЖ БАЙНАУ--гг-эт-г- «Бид Артект очно» тєлс | тай. Шилэ дууг дор мьсу- ө. байдаг. Гэтэл ихэнх шүлэг энэ Булэгүйн аг 128 аз жаргалтай байдаг юм. Тийм ээ. Дүү бид аз жаргалтай : уралдаанд манай сургуу. | рахыг боддог. Мэдээж чө- үрэл эрэг ӨЛ оөлн рэгүнсүг "айдас орны хүүхдүүд. Би дөнгөж хөлд орж яваа бяцхан дүүгээ «Өсвөрийн сурвалжлагч-- | оны 1Ү 22-02 мэ хүртэл Зийн баг цахилгаан хөг- | лөөт цагаа ном унших, гэ- Ё яруу н длоо. сэтгүүлч» эчнээ ү хугацаатай зарлаж байна. чанарт хайига хандаж, шүлгийн талаар буруу ойлголт | Ф Хараад л аз жаргалын тухай бодлоо. ирээдүйн үүлч» угацаатай зарлаж байна Дэлгэцнээ кишо гарч бай- «Лврора» онгон, барьсан хувьсгалт цэргүүд өв- лийн ордон руу дайрлаа. Дэлхийд анх удаа пролета- рийн диктатурт улс байгуулагд« л. үүрэг аваад ажиллаж бай» авлаа. и «Пионерийн үнэн» ноо урьдын адил 100 хувиар захиалж «Сонины чинь шинэ дугаар ирлээ» » самбар ажиллуулан суртал» чилж байна» гэсэн мөрүүд бидний анхаарлыг татлаа. Д. Гүррагчаа улаан бүчтэ- МИЙ | комиссар-пионерийн ахлах удирдагчаар олон жил ажиллахын сацуу төв, орон нутгийн хэвлэлд тас" ралтгүй | бичсээр ирсэн но цэр, ч бүлгийнхэн Зөв- алт Орос Удсаас тусламж гуй- хаар ярилцаж байгаа хэсгийг драмын дугуйлангийн сурагчид тєвтрчилсан тоглолтоор харуул- лаа. Миний үе тэнгийнхэн чө-./ | гаас хойш чөлөөт цагтаа ги- -- Манай сонины хоёр баатрыг урьсанд баяраа дөөг цагаа янз бүрээр өи- | тараа бариад суучихна. Фолж бун өөрчлөн байгуулалтын туршлагаас, түү- мээс санаа авч хэрэгжүүлж болохуйц ажлаас бичиж - эс ӨФ өгвөл их сайн байна. Р ЗеЛчар эт лн8 | 7 бйрамыг шаилнын 1. | байл ад бөөр лид 8 | автана сн Өмзүлллүл зөн ч тєрүүлж магад гэж бид эмээдэг. Харии уран са- Миний бодлоор аз жаргал гэдэг бол өчүүхэн зүйлээс “Ургуу: хаВгцыг" 4 аадмайн! яихүнэх оны шэн нааж ож, Ариунаа эгч | дөг,Гэхдээ лларсан мм ЗУ. мээцүэээ Хэүтэ нэгэ рэнаа Шүүс хүт ээг наатай шүлгийг ихэд олзуурхан авч нийтэлдэг. эхэлдэг гүн агуулгатай юм. Ойн түнд ЖэВУуХан ямжы " Суршхахнчисг редакци изхайх, саад хун л 85 дуулахад сэтгэл ямар их | сэтгэл гомсойсон, эсвэл Фөрсдийг нь ажилд идэвхїэн оролцуулж, өөрс- 25 д аймгийн 8 жилийн Ї! сургуулийн багш | Ф модод, зоолол газартаа шаргалтайхан өнхөрч яваа Бас ажиллуулж, тэдний Шил Б-г зэмЖд ЯН тсалвах га ходолсон гэж санана! Тэр | баярласан үедээ гитараа Р | дөөр нь оис даалгаж хийлгэх чиглэлийг ых барьж Ц.Бар ярьж байна. Юуны омно уншигчтайгаа шууд хичээлийн цүнхээ Ач ан АР-н яарч яваа хүүхэд: бичлэгээс уншигчиддаа ртгийгг, аг ХҮҮХӨХ” Үнэ ах шиг гитар ийм сайхан | дарж дуулахад сэтгэл сэр- байна. Хүүхдийг амьдрал хөдөлмөрт болтгэх энэ чу- ярилцах бололцоо гаргасанд их баярлалаа. «Пионе- энэ бүгд аз жаргалын бэлэг тэмдэг. үй, тэвч дэлхийн хицуудж байна. Шууд Эр нээн ч материал ирүүлж төглөдөг болох юмсан гэж | гэж, гитарын минь улига- хал санааг бид хэвлэл нийтлэлийнхээ бодлогод тус- рийн үнэн» сонин сүүлийн үед хүүхдийн сонирх- Бид дайн гэж юу байдгийг мэдэхгү бомж Зохойгн101 лагын үед өсвөрийн сурвалж- | болно, мөрөөдөж, |. )бодолтойгоо | лаг эгшиг надад хүч тэс фр | гаж. ирэх онд үүнийг нэазэд тов байралд тавьж ажил лыг татах боллоо. Млангуяа «Чанархүү», «Залуу түүхэнд 40 мянга гаруй бага, том дайн аж эн йтай лагчдын дунд уралдаан зар- д ярьж суусан. Миний са- | хээ өгөх шиг болдог юм. ө вахсанаатай байна өаягальч», «Робот хүү», «иноперийн десайт урга- метр өргөн, 1 метр зузаан цэвэр алтаар бүрэхи! ИН ай 8-8 лах нь зүйтэй тэж зарим 1988 оны тавдугаар сард мааг мэдсэн юм шиг эмээ | Хүүхэд бүр дуулж, хөг- -- Ын Алтай хотоос ярьж байна. Шиний нэр Ш, дын талбайд» булайгуудыг онцлон нэрлэмээр байна. их эд баялгийг устгай, тоолж баршгүй олон хүний ам! 4 уншигч үзсэн юм. Тэдний уралдаалы дүнг гаргаж хам- төрсөн өдрөөр маань ги- | жимдож, бүжиглэж бай ьатоаяр, гадад асуулт, хүсэлт хоср оашна. ын та Өсвөрийн сурвалжлагчийн талаар сониноос ихэд ам- бүрэлгэсэн хөлгийг бад мэдэ. Хүүхэн цүхэн на хангахыг хүсэлтийг манай сонин хү | гийн шилдэг бүтээлүүдийг тар хогжны бэлэглэв. Эмээ- | гаасай гэж хүсдэг. ван сонинд мэмы бэлэглэсэн цэцэг», «Аалуун х боллоо, хүсэн мөрөөддөг. Гэхдээ аз жаргал маань очүүхэй Ы лээй авч, МХЗЭ-ийн ХЇХ их | (тоо харгалзахгүй) «Пнонс- гийн бэлэг мадад үгээр Сурагч Л. ЦЭРЭНЖАВ Ф | үд. «Хүнд цүнх» зэрэг зүйд нийтлүүллээ. Сэт- БЭ дунд уралдаан зарлаж, шилдэг бүтээлүү- лээс, жишээлбэл, хичээлдээ. шамдап суралцсан хүүхдийн хурал, Монголын пионерийн | рийн үнэн» сонины «Үзэг- илэрхийлж хэлшгүй их ур- “222364. гүүзч болох сонирхолтой. Цаашдаа юу анхаарах вэ? дийг нийтлэх хэрэгтэй . Я Ф сүтгэлээс, аав ээждээ тусалж буй охины тусч чЧамараас, «Залгамжлагч» У! чуулгад | хэн» хүүхэлдэй, дурсгалын мыг хайрласан, Тэр ца Ф | Хүсэлт нь гэвэл зөгвөлт захиол нийтэлж өгөөч? -- Бид «Өсвөрийн сурвалжлагч ирээдүйн сэт- 3 эхэлдэг. ЛА е, угтаж өсвөрийн сурав эн ХицомР сузвал ө - Юуны өмнө «Өсвөрийн сурвадшлагч-ирээд (Лч» эчнээ сургууль изэгээд ажиллаж байгаа юм. Тэпгэрт инсэх шувуудын агаар нь тунгалаг аз ма, лагчдын хөдөлгөөнийг ворийнл сурвалжлагчид : Нэ П сэтгүүлч» эчнэз сургуульдаа чашайг бүртгэж ав: Ойшйн Зууллар сэтгүүл зүйн төрөл зүйлийн та- | ф) гад, БРОЙ яваа загасны дураараа шумбан сэлэх нь на мүүлэх зорилгоор уралдан аа! | 2) Н Э У/ ҮН ду А, Сонинд 3--5 шилдэг материал нийтлүүлсэн хүү дазр цуврал хичээд Заалаа. Одоо бнчлэгийн олон ал, үзэг минь гарт атгагдая: сэтгэл маань сэргэлэн зарлахаар шийдвэрлэв. Урал: талт нпүулаа лах! Ф | “Осворийл сурвалжлагч» үнэмдэх олгодог юм 5 жарган, ЭХ ид цайруулал, сурвалж- р рүү 5, ним ойчлэгийГ чанартан болсон гэж шуурхай зөв. төрлөөр уралдаан зарлая. Танд баярлалаа! Ф Сайпал тэр аз жаргал. ЛаГлр ал улал уй. | лэг бүтээлийг «Өсвөрийн ХУУЧ)! ЇН ЗУРМТМЛ : сахисан чимж Үүн тээмэиэаг Би нийслэлийн 34 дүгээр сургуулиас ярьж ЗА» ав- айн эд глЭЛ, ШИЙТДМН | сурвалжлагч» тусгай буланд 4 У21н лөлгөөн дээр саншаасан м учраас ү жин! өе йн ШЇ сургуулийн 8-ын «Л эсээ, асуу эвшүүлсэн у ! өанна, їнаманг т.Болор-эрдэнэ гэдэг. ЫӨи дү ни Нийслэлийн 10 жили! Ээ, асуудал, ид эш нийтэлж шагналыг олгоно. ө бид явуулиа, Харим чи 10 дугаар анги төгсто, өө холч дугуйланд сурдаг, Мадад тус болох бүйд, инбтэлж 12081 хийц сурагч Ц. БААСАНСҮРЭН 24:-21-31-42121 3 Харин та нар захидлын. 9". Шинэ хороололд «сар | дүүд вх сууж байна. Тэд боотой байж. манай соннид тусгагдаэггүй шинээ салс өгнө үү? ф«Өл- эйиэхэ! фото, зураасан зураг, хул | хаа дугтуй дээр «Өсвөрийн зан хоёр -давхар байшин | цом Бнрөгчү тэ ээ сү чанарыг харгалзан, хэрэв түүмээс сэтгүүлч болох -- Ирэх бид «Гоф байхны ертөнц» буланд хүүх- Давсан бар зэрэг сэтгүүл сурвалжлагч» буланд гэж ашиглалтад ороход хүүх- | сайшаалтай. Харамсалтай ө авьяас харагдвал Сэтгүүлчдины холбооны хороонд дийн урлаг, урай Сайхиы шилдэг хамтлагуудын 7у- зүйн олон төрлөөр оролцеж | бичээрэй! дүүд цахилгаан шатаар өг- | нь тасалбараа цоолуулах- » “ана лвархахд арт нээөчи жэд-лэл, хай зайлна. е нь 5 Ш сөж уруудаж үзэх гаж шав- | гүй байна. Энэ бол өөрий шинэлж хийн « НЭЭ. бичих замаас” бас - Би Тов аймгийн Баян-онжүүлээс Н.Энхцэцэг яинсэй ланыг 1987 оны 11 4ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» даг байсан гэж эгч маань гөө төдийгүй улс эх ор Бугас толНӨГА “ин АД сарийн мэл ны ярьж байна. Та нар энэ оны сүүлийн улиралд сойни- Ясан БнсҮх 15-наас. 1988 сонины зөвлөл ярьж билээ, Харац ойрын | ноо. ууугч Чярээдлүнн цаа ВГГЛ Ч хыг бална. Залхаан 44 цаг ч Аууслаа. ноо захиалж болио гэж зарлмааи байсан. Манай энд 1 Бо мон ана хүс Үү? 18 уалүй: эсгээд шууд ярилцлагад хүүхдүүд ----Ү, оролцож, со. захиалга явагдаагүй шүү! -Ё “Ч ь2 (Л эр Л зүйл гулаа. Бид ч чадах Холбхлиы Япмны хэвлэлийн товчооноос (ОД ИНЖЕНЕР “БОЛБОЛ. Аа мацадхүйн | болож, байга. шинжтэй. 0 | аваа Брхил шав замаа аа Зо усан 1! иалгыг цөөхөн сур, ХЭРЭВ. БИ 3, .- эн одох боллоо. Энэ бол | Энэ нь авгодусанд (Оёлст . : 3 асуусан. Сүүлийн улирлын зах ” я «Ур ө дэм одох 6с шүээн: дүүд манай ярилцлагад туй мдэвхгүй оролдов. Бид тууль хийжээ, Харий чамтай зөвлөмөөр зүйл байна БОДОЛ ЭРГЭЦҮҮЛЭЛ) билгээ хөгжүүлэх болно Тэр р. ТоадейОуснд Суухыг Виу” | авдаггүй хүүхлэж, ялгаа хамгийн их ярих байх гээд тэдэнд тусгай утас заав Соницоо бүтэц я захиалж болохгүй юу? ФЭ бүхинйг хараад би барилгын оор: 3 р -Ь А М, юу Ы Ёс. 4 1 сониндоо зарласан билээ. Тэр утас бараг дуугарсан Зуны амралтын хугацааша сонииг бид уншиж ө Ишкенер болохсон гаж 04. нкженер болсноороо бахар« НУАЛ, вулэыг хойно энэч гүн хөмыд ЧанАын 9 гүй. чаддагт , бодох боллоо. “0-0 хах болио. 4 4 2 тусгүй. Улс ахороц Шууд ярилцлага хийгээд дуусахад зарим хүүхэд "нэ авуудлыг судалж, илүү үр ашигтай арга 2 рилгын инженер л. бойох Инженер: болоход шинж- Цахилгаан гүйдэл бС гнснчы ёо ч эгээ Ф | сорсдоо ярилцахаар редакцид хүрч ирсэн байв. хэлбэрийг эрж хайж байна. Зуты дугааруудыг тэгт: юм сан, Хэрэй бн шинейср дэх ухаан, техийкийн өндөр зай ТиВвЛШан Аа. төлөө үүгэлж анхаарал хо” Тэдний нэг нийслэлийн гуравдугаар думд сургуу тэй бяцхан номан хэлбэрээр ч юм уу хавар намар | Ф болбол өсч төрсөн хөтөө хМШ . мэддэг боловсрол хэрэгтэй. жаатай болохоороо «Цайгаа аньДДЭ Хар НА лийн сурагч Ц.Баасансүрэн, манай ажилтиуудаас би- хоёр удаа гаргавс р вэ? цагаан барилгаар чимна, Юу Бие номпьютерийц цагаан ууцаа!» “гээд ТНН бас 4 ухамсраар үйлчдүүдэх он фр | ЧИх даалгавар влаа. "Тун «айн. Тэгвэл бид цомоороо бүтэн жилээр ны өмнө хүүхэд залуучуут | толгойд тайлагдаж, дисплейн давхиад нєчихгүй! Бас дог- ТЭЭ БоЛдиАУ ёгч бай Хүүхдүүд ээ! захиалж ушиныа. « дын т хйы барилын өвүе | дэлгэцнээ ажлынхаа тооцоог роо тохилог, Шрэх хугацаа ГАЛ түүнийг: “усрлүүлэх .. шууд Ариацлага үүгээр дуусахгүй. Уншигчид Би нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн янаие- моц сопиц хийцтэйгээр 04ё- гаргаж, роботыг сайн. тус нь яг таг, Сайхан унаа юм Ёл” Худ нэйх нарыг аш маань редакцийн утсыг мэдэж байгаа хойно дуртай римн шхлах удирдагч Д.Эрдэмэвайтар, «.ургуу. рєм "Тэнд хүүхдүүд ЁӨМ- Аагчаа болгоно гэж бодож хэ йн яруу алдарт | Шинэ унаанд саар явдал Ө | «суултаа тавьж чолоотэн ярилцаарай! Бидэнтэй ут вомын сєнгуудын ажиллагаа их муу байна. Яах вэ? пьютерийн дугуйланд сурал. | байна. би 10 злал Ч аүл4, нийс- | гаргахгүйн тдлоо бүгд ан. Ф | саар шууд хииж, ухах Ч НарэлүӨҮлцйсэсэд двэ унэй. Ер нь хүүхдийн уншлагын ажлыг ө цаж, тєхийкийн бүтээд ХМй» Үрээдүйл,, 1 дэлийн “маань нийтийн тээ! | хаарч явцгаая! тэндэх шээс ЧАар--8 3, рэлнэнлАрөүч гд бур Ён номын сан муу зохион байгуулж байна. Бас сонгодог бүжиг, ХУУ, Иижсеиер болно зэвсгийн сайхан. шинэ Г. БОДЬ ӨНӨР Ф өх эгч мар ч ар! у Х Ч ном бага уншиж байна. Энэ асуудлыг од, бат, Ирэх зууны Ц . жилт хүсье ҮҮ нм, уран зохиол, 5 ботано. унаа намагдсай нь бахар, онцгой 8ихларч хэвлэл нийтлэлдээ тусгал 24 гүүлчийн | болон бусийн Тас сурах Л ХИШИГВАЯР Халтай. (Нийслэлийн 40 дүгээр ” ЭлпэГ: ч 2 1 үүх: ль Тввсгөл нь ЇЇ нүүрт Үзэсгэлэнгийн танхимд Судалбар фотог Л.ЭЛБЭГЗАЯА нэ лолын ин Я ра (Хөөд, 1.сурсууль! Троллейбусанд | хүүх сургууль) й : 7 Га, ПиОнЕРИЙН ҮНЭН фриь-ын. 1 НС 1 Ї | з ! ! | ХОРИГЛОХ ТЭМДЭГ Ном, чихэр дүүрэн ачсан Ногоон ЗИЛ-тэй ах нар , бараа дүнхийтэл тээсэн їдор машинтай ах иар аишлиллин) шинииины авиа сожлиэы стоплгжБлО ШэвххННЭ ахоамшжс машсахшго шишэп21 їэвэхстО - 14140 МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ-ийнТов Хорооны ордон «Б» Ши ПМИОНЕРИЙН ҮНЭН. жилд 84 ДУГААР ГАРНА. ЗАХИАЛ- ГЫН ҮНЭ 5 ТӨГРӨГ -- Чи «Птонерийн -үнэн» сөнниоо «захиалсан уу? гэсэн асуултын харвуд уншигч та нар биднээс: -- Ирэх онд сөниноосоо -бид юу унших вэ? Ямар шинэ зүйл нийтлэгдэх вэ? гэж сонирхож байгаа нь мэдээж. Сонин та нарын мэдлэгийг пэмэгдүүлж сэт- гэц бөдөх, зохион. бүтээх авьяас чадварыг чинь хөг- нсүүлэхэд бүх талаар ту- сална. Ч: Техник сонирхдог хүүх- Дэд «Робот хүү» тусална... Өөрийнхээ гэр ахуйн зүйг... лээс эхлээд улс орны «бү-: тээн байгуулалтад чухал | ач холбогдолтой санаа, -сэд- »олэг, төсөл зохион бүтээхэд -. анхаарлыг чинь. | төВЛӨУ... рүүлж «НийнериЧи:- 11БОС» уралдаан зарлана. Гоо зүй, “бие бялдрын» | хүмүүжлээ дээшлүүлэх та- | “яаар-та нарын гаргаж- буй. санаачилга, урлаг, гуран сайхан, биеийн тамир, спор-- тын “шилдэг хамтлагуудын .. | тухай бичиж сурталчилна. | Аливаа зүйлийг хийж бү- тээж, “авьяас билгээ” хөг- жүүлж байгаа үүсгэл са- наачилгыг дэмжин дэлгэ- рүүлнэ. Сонины хэвлэл нийтлэ- лийн нэг үндсэн бодлого хүүхдүүд өөрийн «гараар хийж бүтээх, тарьж ургуу: лах, зохиож бичих зэрэг эрмэлзлийг хөгжүүлж, ул- . маар тэднийг амьдрад хө- дөлмөрт бэлтгэх ажилд чиг- - лэгдэнэ. Ийм учраас .ун» шигч: багачууд та нар со- нинтойгоо улам Ч холбоо- той байж шинэ мэдлэг олж авч, сэтгэн бодох чадвараа хөгжүүлж нийгэмд ашиг- тай, хүнд тустай бүхнийг. өөрсдийн тараар хийж су- рахын төлөө чармайх бол- но. Ирэх онд МХЗЭ-ийн ХЇХ -ях хурал, Монголын инонерийн «Залгамжлагч» УГ чуулган болно, Түүнийг . ё угтаж пиөперийн ёс»? 1 гийн түлхүүр», Хориглох тэмдэггүй замаар Хорвоо ертөнцийн хаана ч хүрнэ Хөнөөлт зэвсэг тээсэн машин л. Хүний дэлхийд явах газаргүй “Хотол ертонцийн хүүхдүүд бид Хориглох тэмдэг замд нь тавина. ХОЙТОН ЭРТ ИРЭЭРЭЙ Хонины бэлчээрт Хамт зуссан Хос тоодог | Хойтон эрт ирээрэй Намар би Хлээсь-ЄЛоэсьеЄээсвэЄсөөєвь «28. 42-3савь-6--Эс нг Ц 1987. Х1, 11 ажлыг сайжруулах-зорилгоор иио- нерүүдийн дунд өргөн хэ- лэлцүүлэг “зөхионо. Ирэх -онд сониныхоо хуудсан дээр өөрсдийн дур- тай Чанархүү, Үзэгхэн, Төлчин хүү, Алтантүрүү, Арвижих гуай, Чихэн чи- нээ хүү зэрэг баатруудтай- гаа уулзаж: тэдний сонир- холтой тэмдэглэл, сургамж- тай ярилцлагыг унших бол- но. 4 Мөн «Найз», «Залуу байгальч», . «Наргиантай танхим»,. «Хамгийн эрхэм «Сонирхолтой мате- матин», «Орос хэл мэдлэ- «Өсөхөөс сурсан үндэсний хэл», «Ес “. суртахууны сэдвээр», «Год - сайхны ертөнц», «Хүүхэд, уран зохиол», «Спорт-чи- ний. нөхөр», «Завсарла- гаар», «Уран-гар», «Шинэ ном» зэрэг булангууд үр- тэлжилнэ. “4. Шууд ярилцлагад оролц- сон уншигчдын хүсэлтээр орчин үеийн үлгэр, зөгнөлт Зохнол. нийтэлнэ. : Мөн-янз бүрийн хобби (цуглуулга) хийдэг ,хүүх- дийг хооронд нь танил- цуулж харилцуулах зорил- "гоор шинэ булан нэзнэ. сс ХҮҮХДҮҮД -ЭЭ! Сони- - тоо бүтэн жилээр захиалал “ “уншаарай! ““ЗАЛГАМЖЛАГЧ 2 ЖИЛД 6 ДУГААР ” ГАРНА. ЗАХИАЛ- ТЫН ҮНЭ 8 ТӨГРӨГ Хүүхдүүд ээ та-нарын захиалан унших хэвлэлд пнонерийн ууган сэтгүүл «Залгамжлагч» орно гэ- дэгт найдаж байна. Ний- гэм -улс төр, утга зохиол- уран сайхны энэ сэтгүү- слээс 1988 онд -ёс сурта- хууны сэдэвтэй сонирхол- той өгүүллүүд, болон монголын хүүхдийн зохиолчдын шилдэг тууж, өгүүллэг, жүжиг, “найраг- лал, шүлэг унших болно. «Чиний төлөө яриа» /бу- ланд алдар гавьяатай хү- мүүсийн амьдрал, сургамж, «Шинэ зуун, шинэ иргэн» буланд ХХ зууны шинжлэх ухаан, техникийн хөгжлийн Хайртай сургуульдаа явпа. Намар чи Халуун орондоо буцна Зунжингаа- дассан тал Чамайг санана Зусангаа хариулсан хопь Намайг санана Хонины бэлчээрт Хамт зуссан Хос тоодог “ Хойтон эрт ирээрэй БАЙЛДАЖ ТОГЛОХГҮЙ Байлдаж, дайтаж Бид тоглохгүй Хүцийг бууддаг Хүүхдийг өнчрүүлдэг дэлхийн. гайхамнниг, түүнд хүүх- “Хүүд өдөөнөөс өөрсдийгөө хэрхэн -бэйтгэх “талаар со- нирхолтой “материал үр- гэлжлүүлэн нийтэлнэ. «Уулзалтын -танхимь шинэ буландаа хүүхдүүд та нарын хөдөлмөр, амрал- тын талбар, аялал жуулч- лалын замд танилцсан найз нартаа бичсэн чин сэтгэ- єлийн . захидлыг нийтлэх болно. Охид, хөвгүүдийн үер- хэл нөхөрлөлийн -тухай цуврал нийтлэл хүүхдүүд та нарын анхаарлыг татна гэдэгт найдаж байна, ПИОНЕРИЙН УДИРДАГЧ ЖИЛД 4 ДУГААР ТАРНА. ЗАХИАЛ- ГЫН ҮНЭ 8 ТӨГРӨГ 1988 онд болох МХЗЭ- ийн ХЇХ их хурал, Монго- лын пионерийн «Залгамж- лагч» У1Ї чуулган, дэлхийн хүүхдийн дэвшилт. хөдөл- гөөний төв--СИМЁЕА-гийн 30 жилийн ой, нэрт сур- ган хүмүүжүүлэгч А. С. Макаренко, В. А. Сухом- линскийн төрсний 100, 80 жилийн ойд зориулсан ши- нэ булан нээнэ. Орчин үеийн пионерийн хөдөлгөөний чухал асуудал- хүүхдийн байгууллагын өө- -рийн.удирдлага, бие даа- -сан үйл ажиллагаа, В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ- ын ажилд гарч байгаа өөрчлөлтийн тухай дэлгэ- рэнгүй мэдээлнэ. Сэтгүүл уламжлал ёсоороо пионе- рийн удирдагч, идэвхтнүү- ДЭД зориулсан. тэргүүн “ туршлага, хичээл, уран з0- хиол, пнонерүүдэд зориул- сан тойрон бүжиг, шинэ дуу, хөгжилтэй тоглоом, уран зохиол ахуй амьдра- лын холбогдолтой загвар зураг зэргийг нийтэлнэ. Пионерүүдтэй даг бүх хүн багш, ХЗЭ, ажилла- пионерийн ажилтан, ндэвх- тэн сонгуультан, багш бэлтгэдэг сургуулийн оюу- тан сурзгч, эцэг эх, нийт хүмүүс манай сэтгүүлийг шинэ онд захиалан уншнна гэдэгт итгэж байна. Настнуудыг гомдоодог Ногоог шатаадаг Дайсан болох хүүхэд Даанч бидэнд алга Байлдаж, дайтаж Бид тоглохгүй БОЛЖМОРЫН " УЦААХАН. дэгдээхэй Болжморын хөөрхөн 3 - дэгдээхэй Бултан бултан гүйх юм Босон суун нисэх юм Хөөрхөн чамтай Хөөцөлдөж зөндөөн : тоглолоо Хөгжилдөж их наадлаа комбинатад хэвлэв. Болжморын хөөрхөн дэгдээхэй ээ! Будаа тариа дутвал Байр орон чинь хүйтэдвэл Нисээд түргэн ирээрэй Найздаа хурдан « хэлээрэй Болжморын хөерхөн дэхдээхэй Бушуухан том болоорой Энгүй хөх тэнгэрт Элин халин нисээрэй Эвийн захна зөөдөг Энхийн тагтаатай найзлаарай, Л. ДАШЦЭРЭН ж Нэрэлхүү зан гаргалгүй Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын їэлэхийн “Синд А--05681 корпус «Пионерийн үнэн» сонппы редакц 44 ЖИЛДЭЭ. ф М75(2279) (1 1987 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 44. өр БЯМБА. ө Үнэ10мөнгө Та нарын дунд Ссэт- гүүлч болохыг хүсдэг хүү- хэд олон бий. Манай со- нинд тасралтгүй бичдэг өсвөрийн сурвалжлагчид ч цөөнгүй. Тэд сэтгүүлч- дийн У их хурлыг шир- тэн харж ямар асуудал гүлж ярьсан бол гэж сонирхож байгаа нь мэ- дээж. Монголын сэтгүүлч- дийн У их хуралд төв, хөдөөгийн хэвлэл мэдээл- лийн байгууллагын 800 гаруй сэтгүүлчдийг тө- лөөлсөн 180 гаруй төлөө- лөгч оролцлоо. Мөн олон улсын сэтгүүлчдийн болон ЗХУ, ах.дүү социалист бусад орнуудын сэтгүүлч- н 6 ллагын төлөө- дийн үүрэг. зо- элийг МСХ-ны ы дарга Л. Түдэв элэлцүүлсэн юм. Сэтгү дийн үйл ажилла- заны сэ ийн гол чиглэл, өөрчлөлт хойлогдох Хоцрогдсон сэтгэлгээ, харрсан арга барилтай лах, өн- вийлгөх, сурган 2 соосон шуугиан дэгдээх, рай хөндийгөөр тунхаг- зарлах аргаас ангиж- тэргүүн туршлагыг : нь судалж нэгтгэн нээн харуулж су- чий хүчин зүйлийг Фо сайхантай нь хослуу- гах, байгаль орчныг хам- залах болон дэлхийн хэм- кээний бусад асуудлыг х оронч, интериационалч хайр сууринаас нээн ха- зуулах, мэдээллийн шинэ курмыг идэвхтэй гтөлов- шүүлж, мэдээллийн «ком» гьютерчилсан албаны гөхцөлд ажиллаж сурах Эрэг олон асуудлаар. Т0- торхойлогдохыг илтгэлд унцлон дурдлаа. МАХН-ын Төв Хороо- гы нарийн бичгийн дарга 1, Балхаажав тус их ху- ал дээр дэлгэрэнгүй үг 272 УМахголын сэтгүүлчдийн / их хурлын төлөөлөгчид х хурлын хэлэлцэж бай- аа асуудалтай холбогдуу- ан шинэ арга барилаар жиллаж өөрчлөлт, шинэч- Элтийн дайчин байлдагч айхаа илэрхийлсэн үг эллээ. Их хурал зохиоп бай- уулалтын асуудал хэлэл- эж МСХ-ны хороо, МСХ- ы шалган байцаах кюо- нссыГ сонголоо Их хурал хэлэлцсэн суудлаар Тогтоол гаргаж (СХ-ны шинэчилсэн дүр- ийг Санал нэгтэй батлав, МСХ-ны хорооны анхду- ар бүгд хурал болж СХ-ны хорооны даргаар Үнэн» сонины ерөнхий, эхлэгч Л. Түдэвийг сон. їн батлав, Хүүхэд ном хоёр олон үеийн турш нөхөрлөж ир- жээ, Эхлээд ном хүүхдийг сургаж хүмүүжүүлж, хүү- кэд том болоод хожим нь ном бүтээж ирсэн түүх тэй. Манай оронд жил бү- рийн арван нэгдүгээр сард хүүхдийн номын баяр зо- хиодог уламжлалтай бо- лов, Номын баярын арав хоногт хүүхэд, зохиолч- дын уулзалт болж, тэдний хооронд чин сэтгэлийн яриа дэлгэсэн өдрүүд Үүр- гэЛжилнэ. Номын дэлгүүрүүдэд хүүхдийн: номын булан нээнэ. Зохиолчийп гарын үсэгтэй номоор хүүхдийн гэрийн помын сан баяжи- на. Номын баярын өдрүүд нь хүүхэд ном хоёрын нө- хөрлөлийг улам |зузаат- гаж, салшгүй дотно . бол- годог ач тустай. Номтой нөхөрлөсөн хүүхдийн оюун санаа баяжиж, сур- лага, хүмүүжилдээ шинэ нээлт хийнэ. Эндээс бүх л иасныхаа ажил, мэр- гэжлийг сонгох нь цоӨН- гүй. "иймээс ч, номын баяр- миний баяр гэж хүүхэд бүхэн баяр хөөртэй бай- даг. Хүүхэд ном хоёр үеийн үед нөхөрлөж, жи» ийн өдрүүд нь номын баярын өдөр болж байхын рлзийтэй ерөөлийг өргөн "дэвшүүлье. Ц. САНЖЖАВ Г" өө 154 Ф ф)сотын 10 жилийн нэгдүгээр ө ө өе ө Г- “АСУУДГАА! Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараа сургуулийн сурагч Ч, Жавх- ланбаяр бүлгийн улирдагчаар хэн ажиллах, «Пионерийн ахмад нөхдийн зөвлөл»-ийг яаж зохион байгуулах тухай асуулээ. Жавхланбаярын асуулт нь пионерийн ажлыг өөрчлөн сайжруулахыг хүсэж чармайдаг пионерийн тийт ажилтан. илэвхтэн сонгууль- тант хамаатай юм. Ч, УЖавхланбаярт талархал тэвшүүлэхийн хамт бусад ун- тїигчлаас энэ мэт сонирхсон асуултаа сонинд ирүүлэхийг хусье Бүлгийн удирдагчийн салаа Тїионерийн ажлыг бүлгэ- мийн хэмжээний хэдэн хүү- тан бүлэг, салаадад төвлөрүү- лэхийг чухалчилдаг болов. Бүлэг салааны ажил ямар байх нь анги--бүлэг улирл- сан багш, бүлгийн зөвлөлөөс гадна бүлгийн удирдагчаас ихээхэн хамаардаг. Ахлах ангийн ХЗЭ-ийн гишүүн су- рагчид нь пионерүүдээс на- саар хол зөрүүгүй. өөрсдөө саяхан пионер байсан, гэхдээ нэлээд туршлагатай учир ямар ажлыг, яаж хийвэл зо- хихыг сайн мэднэ. ео е Ф ө Өө еФ Ф Ф ө Ф Ф, Фф “ол хамарсан байдлаас гар- ө Фе Фе е е Ф Ф ө .. ө ө -- Та нэг уулзалт дээр хүүхэд байхдаа номын амтанд хэрхэн орсон тухай, түүнээс уламжлаад зохиол бичиж эхэлсэн тухайгаа ярьж бай- сан. Бас «Хэзээ ч цаддаггүй хоёр хэнхэг ходоодны тухай» өгүүлсэн тань санаанд бүрч тодхон байна. Энэ тухайгаа товчхон... -- Тэгье тун товчхон бичье. Ингэхэд би багадаа тааруухай унпгигч байсан юм билээ. Уран зохиолд дур- тай, бараг л гарт таараллд- саныгаа уншдаг хүүхэл бай- сан боловч зохиогчийг нь ер сонирхдоггүй байж. 1Гэ- тэл зургадугаар ангил байх- лая уншсан нэг найраглал «Ийм сайхан зохиолыг чинь хэн гэгч хүн зохиосон бай- даг билээ» гэсэн бодлыг ярга буюу төрүүлжээ. На- майг уйлуулж, инзэлгэж, бяцхан оюуныг шинь тү- мэнтээ хөлбөрүүлсэн тэр бү- тээл бол Ч. Лхаметрэнгийн «Хүрэн морь» байсан юм. Яагаад ч юм Лхамсүрэн тэ- дэг хүнийг би жигтэйхэн сайхиаар боллог боллоо.Сэт- гэл санаа, царай зүс, хув- цас хунар, ер бүх талаараа өөгүй гэмээр Жаламбаа багш шиг хүн байх ёстой гэсэн бодол бат хоногшиж, сэтгэлд минь нэгэн сайхан Жур “ох зээ ч арилашгүйгэээ л- жээ. Лхамсүрэн гуайг Улаан- -- Хэдэн жилийн өмнө ба- раг эрүү өвдөг нь нийлэх шахсан тнэт эмгэн, втөлсний түхнй Банн аэчсэн ши- лийг зүүж, уншиж байгаа но- мынхоо мөрийг алдчихгүйн ” тулд долоовороо нагаж, чих хатуу өвтөндөө өнлөр дуу. гаар дуудаж өгч байгааг ха- раад би Жэласс одны маргахад хүрэв, маань, -- Хээ, энэ хоёр буурал, ном үзэж яах нэ вэ дээ, Амар хэвтэж я байхгүй гэх аятай рахад аж амьлраллаа хэрэгтүүлэх- Бүлгийн удирдагчид нь пионерийн ту- хайн хамт -олны санал бодол, сонирхолд тулгуурлан бүл- гийн зөвлөлийн гишүүд, са- лаадын дарга нартай зөвлөж, ажлаа төлөвлөн, пионерүүдэд хариуцуулах хэрэгтэй. Сүүлийн үед нэг ХЗЭ-ийн хэд хэдэн гишүү- лээс бүрдсэн улирдагчдын бүхэл бүтэн салаа ажиллаж эхлэв. Мэдээжийн хэрэг улс төр. спорт урлаг. техник. байгаль зэргийг бусдаас илүү сопирхлог, тэр чиглэлзэр нэ- лээд мэдлэг, чалвар дадла- гатай болсон ХЗЭ-ийн ги- пгүүл нэг бүлэгт удирдагчаар хамтран хүчээ хоршиж ажил- лавал дүү нартаа ихийг заан сургаж, үлгэрлэн да- туулж чадпа. ХЗЭ-ийн бай- гууллага бүлгийн удирдагч- дыг саналаар нь сонгох, пио- нерүүд удирдагчдаа өөрсдөө шилж авах нь паашдын ажилл их үр нөлөөтэй болно. Булгийн удирдагч пионерүүд- тэйгээ ойр дотно холбоо тог- тоож, сайн танилцвал ажлаа амжилттай зохион байгуулах бүлэгт боломжтой юм. Үүнээс гадна” пионерийн ажилд дур сонир- холтой, сурагч байхдаа ХЗЭ- пионерийн сонгуульт үүрэг гүйцэтгэж байсан. нэр хүнд- тэй ажилчин, малчин, албан хаагч, инженер техникийн баатарт амьдардаг гэж бод- дог байлаа. Аравдугаар ан» гиа төгсгөөд эх орны нийс- лэлд ирлээ, Би МУИС-д элсмэгцээ утга зохиолын дугуйланд орсон юм. Хожмын нэгэн өдөр зо- хиолчдын хороон лээр хэдэн шүлгээ атгасаар явж орвол зөндөө хүмүүс ярсэн байв. Шаглар маань: -- Бааст, Тарвя, Лхамсү- рэн нар л лав байна гэж хэлсэн. Сэтгэл хачин болоод явчихлаа. Лхамсүрэн гуайг битүүхэндээ олж харах с8- наатай сэм, сэмээр ажигла. санд миний бодсонтой төсөө- тэй хүн нэгч байсангүй. Шагдар найзыгаа «Нэг их зохиолч таньдаг хүн болж, худал залавь хэмээн бодсон боловч тэсгэл алдахын зр- хээр: . -- Лхамсүрэн гуай хаана сууж байна гэсэнд хуучин муу саарал костюмтай, барж- тар цоохор хамартай, хайш яйшхан халимаг үстэй, сэр- вээгээрээ бөгтөрдүү цоохор хөх хүнийг заах нь тэр ээ! Ингэж би нэрт яруу най- "рагч Лхамсүрэн гуайтай анх нүд учруулж, нүүр тулж гүй юү? гэсэнд нөхөр маань даапаалах янзтай инээв. Ин- гэж бид хоёрын маргаан уд- тал үргэлжилсэн юм. Хүн хэдийгээр өөрөө бай- эпэж пупахыг умартсан эцэс ажилтан хүмүүсийг бүлгийн зөвлөх удирдагчаар урьж ажиллуулдаг. Энэ хүмүүс Ддо- лоон хоног бүр пионерийн бүлэгтэйгээ ажиллах боломж- гүй байж болно. Хамгийн гол нь бүлгийн зөвлөл, удир- дагчдад тодорхой хугацаанд зөвлөлгөөн өгч, пнонерүүдтэй уулзаж ярилцаж байвал 30- хино. Чуулганы төлөөлөгчдийг эрж сурвалжилья Пионерийн ёжлыг улам боловсронгуй болгох талаар МАХН-ын Төв Хорооноос 1980 онд гаргасан тогтоолд «Пионерийн ахмад нөхдийн зөвлөл» бүлгэм бүрийн дэр- гэд байгуулж ажиллахыг заа- жээ. Манай орны аль ч аї- маг. сум, районд сурагч байх- даа пионерийн чуулганы т9- лөөлөгч болсон, бүлгэм, бүлэг удирдаж байсан. гадаадын тионерийн лагерьт амарсан. МПБ-ын шагнал хүртсэн олон зуун хүн ажиллаж бий. Тэд- гэйг эрж сурвалжлан ппионе- рийн ахлах удирдагчид тус- луулах, идэвхтэн сурагчдыг халамжлан хүмүүжүүлэх, да- галдуулан ажиллуулахаар урьдаг. Пионерийн байгуул- лагад элэгтэй» тэр хүмүүҮ- сийг зохион байгуулж «Ах- ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЧИД НОМЫН ТУХАЙ НОМЫН АМТ юу ойлгосон бэ гэвэл угтаа сайхан зохиол хүнд чухам юу өгдөгийг л ухаарсан юм. нар маань уран зохиол хүнд яруу сайхны хүмүүжил олгодог хэмээн ярьдаг бай- сан. Зохиол уншаад 48а би ямар хүмүүжил олов?» гэж өөрөөсөө асуухал налад юуч мэдэгддэггүй байв. Чингэтэл «Хүрэн морь» надад Лхамсүрэн гуайг биш, хүнийг, ерөөсөө амьдралыг үнэнхүү сайхнаар ойлгуулан. түүнд хайр сэт- гэлээ өгөхөд хүргэжээ. Урзп зохиолын гайхамшиг руу намайг цулбуурдан жээ. Магадгүй би «Хүрэн ПМОНЕРИЙН ҮНЭН ХЯХЯЯЯ ХАХАХА АХХАХЕА Я АЯА АЯАХХЕХВЖ ЦЭЛЭЭГТТЭҮЛ ХАРИУЛЬЯ! мад нөхдийн зөвлөл» ажил- луулах нь пионерийн ажлыг удирдахад нэн ашигтай. Учир НЬ тэд Пионерийн ажлын зохих мэдлэг, чадвар, дадла- гатай, пионерүүдтэй ажиллах дур сонирхолтой хүмүүс юм. єПионерийн ахмад нөхдийн зөвлөл»-ийн гишгүүүд эрхэлсэн ажил, мэргэжил, мэдлэг. чал- зарынхаа дагуу аль нэгэн бүлгийн зөвлөх удирдагч, хүүхдийн сайн дурын бай- гууллагын зохион байгуулагч. секц дугуйлангийл багшаар ажиллана. Харин сүргуулийн захиргаа, ХЗЭ-ийн хороо, тэр хүмүүст пионерийн ажлын орчин үеийн арга барил, з9- рилтын талаар тодорхой сє- минар. зөвлөлгөөн өгөх Нь зүйтэй. «Пионерийн ахмад нөхдийн зөвлөл»-ийг нам, УЛС. слон нийтийн байгууллагын туршлагатай ажилтан. тионе- рийн ажлын зохих лаллага, чалвэтгтай хүн удирлэна. 1988 онд болох Монголын писдерийн «Залгамжлагч» Үї чүуүлгэй | устаж урьлах чуулгавнуудын («:5алтамжлагч» ТҮ. Ш ТУ У «үүлгэн 1963, 1967. 1973. 1978. 1983 онд болсон) төлөөлөгчлийг эрж сурвалжлач «Ппонерийн ах- мад вөхлийн зөвлөл»-д урьж ажил: Эээлр ЗзөвлөР, луу. Ч гс таамжтай энэ сав хэзээ Ч цадаж, цатгалдаж байсан удаагүй. Үргэлж мөнх «4Өл- сөж» явдаг ходоод гэвэл ЧУ- хамдаа та “бидний оюун ухаан мөнөөсөө мөн, Чингэтэл зарим хүүхэд хэд гурван төгрөг олдвол гуанз, дэлгүүр лүү язран гүйнэ, нөгөө хэ- сэг нь номын дэлгүүр лүү гүйнэ. Номын баярын үеэр би юу захих вэ гэвэл энэ тухай лонх ярилцах хэрэгтэй бай- гаа юм. Орчин үеийн хүү- хэд оюун ухааны өлсгөлөнд учирч яавч болохгүй. Хичээл сурах бичиг, хааяа үздэг жүжиг, кино, хүүххэл зориул- сан радио, телевизийн нэвт рүүлэг төдийхөн оюувы чинь хэрэгцээг хангаж яасан ч чадахгүй. Зохиолч болохын тулд биш, хүн болохын тулл уран зохиолыг унших, түүнд шимтэн дурлах ёстой. Одоо сургууль бүхэнд дунд- жаар 8000-410000 ном бай- на. Чиний уураг тархи хэ- мээх оюун ухааны сав энэ бүхнийг байтугай өчноон тү- мэн номыг багтааж чадна. Ном бол цаг хурам бүрчамл бэлэн байх учиртай хамгийн тэжээллэг, хамгийн амттай чхооль мөн. Бид «Хордлого өгөх хоолФ-ыг ширээн дээр чинь тавья гэж хэзээ ч бод- доггүй. С. НАДМНД лага суух тутам байгаль ег- “төнцийн жам хуулийг зөвхөн өөртөө нээх төдий бус хойч мэдэх хүслээ хангаж, оюун санав- таа баяжуулахын тулд пасан элтлээ номыг шимтэн сал дуслаар арвижан баяжих болно. Иймд хүүхэд дүү нар минь Г. ловоР ЧУХАЛ ТОХИРОЛЦОО ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. С. Горбачев, АНУ-ын ерөнхийлєгч Р, Рейган нар шинэ уулзалт хийх болсонд дэлхий дад хин баяр хүргэж байна. Эхний уулзалт 1985 онд ТКеневт, удаах уулзалт нь 1986 онд Рейкьявикт болсон бол гурав дахь уулзалт АНУ-д болох гэж байна. Уулзалт ирэх 12 дугаар сарын 7-нд эхэлнэ. Энэ уулзалтаар гол"ё ямар асуудал шийдэх вэ? Америк, Зөвлөлтийн дувд тусгалын болон оператив- тактикийн пуужинг устгах тухай хэлэлцээрт гарын үсэг зурахаар тохиролп- жээ. Үүнд 500--5500 километрын тусгалтай туужингууд багтаж байна. Эдгээр нь Европ, Ази тивд байрлуулсан пуу- жингууд юм. Ингэснээр дэлхийн хэм- жээнд «давхар тэглэх» шийдвэр хэрэгжих юм. Тэглэх гэж юуг хэлж байна вэ? гэвэл, эдгээр пуужинг тэг болтол, бүг- дий нь устгахыг хэлж бай- на. Давхар гэж хэлж бай- таа нь дурдсан хоёр ан- гиллын пуужинг хоёуланг нь, давхраар нь устгах- тай холбоотой. » Ийм хэлэлцээр байгуу- лах нь түүхэн ач холбог- долтой юм. ЮУу гэвэл дэл- хийд өнөөг хүртэл тувт зэвсэглэж ирсэн. Тэгвэл анх удаа зэвсэг хураах тэж байна. Тэгэхдээ бүр хоёр ч ангиллын зэвс- гийг бүрмөсөн устгах юм. Энэ нь цөмийн зэвсэг хураах урт замын эхлэл. Үүнийг хэрэгжүүлбэл, да- раагийл алхамд шилжин орох бололцоотой болно. , Тухайлбал, стратегийн давшилтын зэвсгийг 50 хувь хорогдуулах зорилт дараагийн эзлжинд тавиг , даж байна. Энэ талаар тавьж буй хүч чармайлт амжилттай болбол АНУ- ын ерөнхийлөгчийг ирэх оны эхний хагаст ЗХУ-д айлчлах үезр уг хэлэл- цээрт гарын үсэг зурах юм. » Дээд хэмжээний шинэ уулзалт хийж, дунд болон ойрын тусгалын пуужинг устгах чухал хэлэлцээрт тарын үсэг зурах гэж бай- гаа нь ЗХУ-ын энх таф- ванч бодлогын үр дүн. Энэ бол 2000 он гэхэд дэлхий ертөнцийг цөмийн болон үй олноор хөнөөх зэвсгээс ангижруулах ту- хай М..С. Горбачевын мэ- дэгдэлд дэвшүүлсэн санг- лыг практикт хэрэгвгүүлэх талаар тавьж байгаа туушш- тай хүч чармайлтын 42Ч үр юм. Энэ бүхэн эх дэл- хийгээ цөмийн зэвсэггүй т 1987.Х114.. -ыэ” “хэ? “БЭ “Баг” “ху” ГБВТ Тєв Тєв Тєв бӨ С6В СЄӨ “6 “БЭ ОО ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3. ЗАЛУУ?2-ё БАЙГАЛЬЧ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САР Намар өвөд хоёр ээлж халаагаа солилцох цаг. Хөвөн цагаан цас хөндий талыг бүрхэн айсуй. Хүүхэд багачууд хөөр баяр болж, цана чаргаа бэлт- гэнэ. Залуу байгальчид амьтан, шувуудыг хамгаалал- даа авч, хүнс тэжээлийг нь бэлтгэнэ, ! Байгаль. ажилацаая. ЯАВАЛ ЦАС, БОРОО ОРДОГ ВЭ? 4 - Бор шувуу боөгнөрч цуглараад байвал, -- Тэмээ нөмөр даган бэлчих буюу ер нь бэлчих дургүй байвал, БУСҮүГЭЧ “ЯНЬС Оч шиг улаан аньс Ойн дунд ТОДХОН Олон навчис Дундаас Олж түүхэд хямдхан. Хөр цасан дор Ч Хөрч даарахгүй Өөрөө ганцаараа Өвөлтэй золгодог жимс! Д. БАЯНБИЛЭГ (Анагаах ухааны хүрээлэн) -- Ойд хэрэм үзэгдэхгүй бол, -- Морь дахин дахин тургиад байвал, -- Нар сэмжин үүлний дунд жаргавал цас бороо ордог. ЯАВАЛ ХҮЙТЭРДЭГ ВЭ? -- Үхэр мөөрөлдөж сэжлээд байвал, -- Муур биеэ долоож пийшинд ойрхон хэвтвэл гол төлөв хүйтэрдэг. ӨӨРСДӨӨ ТУРШААРАЙ- тэж хэлэхийг би тэмдэглэж авсан Ахмад хүмүүсийн ин! өөрсдвө туршаарай! юм. Та нар байгалийг сайтар алсиглаж, Залуу байгальч Ш. НЯМЦЭРЭН ЗУРААЧ, ФОТО СОНИРХОГЧ БАГАЧУУДЫН АНХААРАЛД УРЫН БАЯР -- Өөрсдийн гараар тарьсан бүхэн амттай байдаг юм шүү! гэж Ядамсүрэн гуай ярьдаг. Ховд аймгийн Булган сумын социалист хөдөлмөрийн 10 жилийн дунд сургуулийн залуу байгальчид хавар тарьж ур- гуулсан бүхнээ памар хураан авч ургацын баяр хийдэг сайхан уламжлалтай. Сургуулийн туршлагын талбайн манаачаар 28 жил ажилласан Б. Ядамсүрэн ислажтарлүт ок “2н хар хамт) өнгот, цагаан байж болно. Монголын залуу байгальч- (хальсны ДЫН НИЙГЭМЛЭГИЙН” ТӨВ 20В- лөл, «Пионерийн үнэн» Ссо0- нины зөвлөлөөс «Байгаль эх. залуу байгальч» сэдэвт гар болон фото зургийн уралдаа- ныг 1987 оны 11 дүгээр са- рын 7-ноос 1988 оны 4 дү- гээр сарын 22 хүртэл хуга- цаагаар уралдаан зарлаж байна. Байгалийн үзэсгэлэнт га- зар, амьтан, ургамал, хөрс. ус, агаарыг хайрлан хамгаа- лах єэдэв, тэргүүний залуу байгальчдын ажил атмьдра- лыг дүрсэлж байгаль хамгаэ- дах ажилд гарч буй доголдол яутагдлыг уран зураг, фото зургийн хэлээр хурц шүүн- жилсэп бүтээлүүдийг «Улаан- баатар «Пионерийн үнэн» сонин. «Байгаль эх, залуу байгальч» Уралдааны ко- живж гэсэн хаягаар хүлээн Усан, тосон будгийн зур- тийг 61х43, 21х30 хэм- жээний цаасан дээр, зураасан зураг, хулдаасан барыг ямар ч хэмжээнд зурж ирүүлж болно. Фото зураг 24х40, 18х24. 9х12 хэмжээтэй Уралдаанд нэг сурагч хэ дэн ч бүтээл ирүүлж болно. Овог нэр, хаягаа зурагны ард цэвэр гаргацтай бичсэн байвал зохино, Уралдааид ирүүлсэн бү- тээлийг бага, дунд, ахлах нас- ны гурван бүлгээр шалга- руулж дараах байр эзлүүлнэ. Нэгдүгээр байр 3 Хоёрдугаар байр 9 Гуравдугаар байр 30 1Шалгарагчдыг монголын задуу байгальчдын нийгэмлэ- гийн төв зөвлөл, «Пионерийн үнэн» сонины диплом, дурсга- лын зүйлээр шагиана, Уралдаанд шалгарсан бү- тээлийг «Пиоперийн үнэн» сонинд нийтлэж, байгаль хамгаалах уламжлалт 82 дахь сарын ажлын үед бай- гуулах «Байгаль эх, залуу байгальч» үзэсгэлэнд тавина. Манай уралдаанд шилдэг зураг, фото ирүүлж оролцо- хыг пионер сурагч та бүх- тээс хүсье. ялшшшллиоишатшєолєтслошэилсльихллхИБҮҮТҮК1РЭЛИЗЄЛЖТРЭРЭЭЕСХИНИЖСЛГОБТҮҮЛЛСУЭЛЖӨРЭЭНН 1 Ф ЕНГГЭЭГГҮГ”Г-"Л2ЭРЭ. ?СЛЭА””ЭЧЭ гуай ч, жимсний дээжээрээ бахархан буй пионер С. Батцэцэг ч, бүжигчин охид ч цөм л ургацын баярын өдрийг тэсэн ядан хүлээжээ. 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН СШЭ-эжээс21»-эжээСТЭзииээС Ээ шэөС3--жоеСС23-ажээс-23-нжэессЫ-өнэ 1987.Х1.44. Алтаар сольшгүй сургаал “Огцом эргүүл, Хөдөлмөр ажл Выр ,Т үсэг шиг гараа А Жры тОВЧгҮ) яв Тэгшхэн алдал. Хүсэл бодлоороо Ф үсэг шиг ташаагаа Ахын СОЖЛЭРнЭЭЫн ЕЧ Эвтэйхэн тул. Ахиад сонсмоор сургаал энэ Эх орондоо хайртай яв Эцэг эхдээ халамжтай яв Эхийн захисан үг энэ НУУЦ» 4 Зохиолч романдаа хүний сэт- Ханаран зугтана. Сүүл хавчин Зугтах дайсны Гэдий, хотой, Сүпсийг зайлуулахаар ЇК үсэг шиг Чапаев улайрна. 1Кий, сунна Хурц сэлмээ С , Т. ГАЛСАН Г.АҮсэ шаг Мөнх зул Хэнин хүү, хэн юм бол-доо? Байдгаараа далайгаад 228, Эргээд сонсох сургаал 25 хэлийн хамар Хуасах хү ЕЭ 2 суртахууны 5 Кремлийн хананд ЧРЭҮүЛ Хурдан хүлгээ У үсэг шиг Дүүдээ захих үг энэ ЗЭХ 5 Зинүтанхээ бичих зо- : нь на. Цоройтол татаад Уруугаа тул Дүүрэн билэгтэй сургаал рилго тавьжээ. Ахлах ангийн Эрхэм дээдийн гавьяатан -- Ура аа, нөхөд өө, Ву йнд , энэ. хүүсутсэнн. ХАрссчат тэрэн бахтай яа Давш, давш! БАТЖАРГАЛ дал нь чухамхүү хүнлэг чанар, Ильнчийн бунхнаас твашпанциган 9, 10 д, ариун үзэл бодолтой шууд хол- н бу Тэр уухайлна. Р 9 боотойгоор үүсэн гарч хөгжлө- холгүйхэп байна, Эгээ тэгтэл Зил, шиг Хайр тэмждэ! тийг хүүхдийн амьдралын үнэ | -ф -- Аав аа гэж энд залуус зичвь Чапаевыг 9 зэ Ё--. 5.7 2-4-4 нихэнын, матерна- “ ирнэ, зэмсэглэн хараад Өнхөр, бааж хи Баир ЭлЖ Агиймаа, Гэрэл, Базарсад, Бо- лормаа шарын зэрэг охид хэв- гүүдийн хоорондын үерхэл нө- хөрлөл, хайр сэтгэл нь яваандаа -- Ах минь гэж энхийн Өвсө нь дуудлаа. баатрууд ирнэ. 7- Одоо больж үз, 11, 12 Хаанахын юм бэ? нэ Чапаев минь ? н 1 шиг үсрээд эрдэмтэн -- Цэрэг мины| гэж хүндэт генералууд авч тэнэг? А үсэг шиг. зогс. Хайр хэмждэг багаж хэрхэн өөрчлөгдөж их СУРГУУ- ирнэ. у. Ч 2 шиг бөхийж хийжээ лийн оюутан болсон үедээ сэт- шон Амьсгалын дасгал хий. Хол ойроос олон гэлийнхээ нууцыг тайлж байгаа Цэцгийн эрхинд гантиг Шилбүүр морио хүүхдүүд зэрэг эмзэг асуудлыг бичжээ. 13, 14 Хэрэг болгож очиж-гэнэ Өглөөний дасгал дууслаа Төрөлх нутаг, ээж аавдаа Өлмий дээрээ гүйлээ. Төө биеийнхээ чадлаар бүлээснэ. урамгүйхнээр Алдар нь тодроогүй Ч Ардаа чирээд тавьяа нь тодорсон Атгаж явсан Ачтай баатруудын гал Модон сэлмээ , Үд хүртэл ядрахгүй хайртай халуун зүрх Айлын гадаах 43 Өд шиг хөнгөн боллоо, Сайн хүүхдүүд олон Асаатай мөнх зул болсоц Түлээн дээр шидчихээд бид гарчээ. Ч байна. Чапасв болон Санаа сэтгэл өндөр Эх дэлхийн ахан дүүсээ Тоглож байсан « дэлхи: ҮҮ Жолд Гар лүүгээ алхлаа. Уралын ондөр Нуруу гэсэн пь Угтаал цайдамын Л Дэнж юм шүү дээ. Этгээд муухай Цагаантны цэргүүд нь Энгийц Л муу Халгай юм шүү ДЭЭ. Эрмэг догшин Чапаев баатар маань Эгэл жирийн л Жаал хүү юм шүү дээ. , нэгдээрэй! Энх тайвныг тэмцэи хамгаалаарай!» гэж Энэ зул гэрлээрээ Ярьж т2 байна, буцжээ. Харин зарим нэгэн жаал Хайраа хамаагүй үрж Аав ээж ачит хүмүүсээ Анзааралгүй орхиж явдаг 220 гэнэ, Машин онгоц бодохоос биш Манай ээж гэж санахаа ээ байсан Алим чихэрт гүйдэг атлаа Ангийн багшаа тоохоо, больсон Хэнэггүй хүүхдүүд гарч гэнэ Хэмжилт хийхэд тодорч гэнэ Д. ОЛЗИЙБАЯР ӨхҮҮХЭД ЗОХИОЛЧ, УРАН БҮТЭЭЛ» Хүүхдүүд ээ, та нарт аз0- риулсан бүтээлүүддээ судлагч Д. Өлзийбаяр манай хүүхдийн уран зохиолын үндэс суурийг тавьсан Д. Нацагдорж, Ц. Дам- динсүрэн, С, Буяпнэмэх, Д, Цэ- зэгмид вар болон хүүхлийн уран зохиолын хөгжилд чухал хувь нэмэр оруулсав Б. Бааст, ч, Лхамсүрэн, Ц. Уламбаяр, Ч. Ой- дов, М. Чимид, П. Хорлоо, л. Түдэв Д. Содномдорж нарын арван долоон зохиолчийн туур- вилын онцлог, уран бүтээлийн зампалыг дүгнэж, хүүхдийн уншлагад оруулсан нь онц со- Унасан морь ч үгүй Барьсан сэлэм Ч үгүй Урам муутайхан Л Энэ үгийг сонсоод Болдоо Эрхгүй их сандарч гэнэ Түлээ хагал гэж ээж нь хэлэхэд Түвэгшээж залхуураад суудгаа санав. Ухаангүй шунасан тоглоомдоо болоод Ус авч өгдөггүйгээ ухаарав Си надад хайргүй байх тээд зэжнь. Чимээгүй уйлж суусныг 2769 санав Харин түүний аз болоход Хайраа хэмжүүл гэж хэн Ч шаардсангүй. Ээждээ тусалдаг болсон 1 26: цагтаа 0-2 Элэ багажаар хэмжүүлнэ Өөрийн “биеийг эрдмээр дээ! "Ж- 2 4 мМ Өрөөлийн сэтгэлийг 2925) “. ачаар чим . р» “Өвөөгийн захисан үг ЭНЭ Өнөөдөр санах сургаад |. Харьж явна даа, Одоо яая гэхэв, Дүү Батхүү ваймлугаар ан- гид сурч байхлаа элдэв зөрчилд орж булилж байна, Тэр багза- саа байгаль хамгаалах цэцэг БӨ- Ширвээ сахал нь Ч Сэлэм шиг үзэгдэнэ. Ширүүн салхинд Хотол олондоо нэртэй яв жилл ХУР Нөмрөт нь дэрвэнэ, Хойч үедээ төртэй яв хос хавэн 71000 шир- Давхиад л байна. Аавын захисан үг хэг цэцэг үрслүүлэн суулгаж Давйшаад л байна. сурч байсан сургуульдаа бэлэг Д: 17 - эгнээ лэж байна. Хиар цохино. 5 олов най: махаа!” бэвэй , хамт тайз Т бүсэлсэн хөөрөөр угтан «Мянган цэцгийн баяр, хийж байгаагаар тууж ойрон Муусайн цагаантнууд Дээр 7-3 ТӨВӨЙгсөгг Ч барь » Толгойгоо тэврээд Г 8 Д: ХҮҮ ХАЯГ: МХЗЭ- ийн Төв Хорооны ордон 9 МАНАЙ рхлэгч «4Б» корпус «Пионерийн үнэн» сопины редакци Ж. ДАШДОНДОГ нэрэмжит Улсын ДСҮдийн комбинатад хэвлэв. ИНДЕ НиОггнэгн “23-шохээтэ"Ч тэээгггггтгтгтттт м «19 ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР нэгдэгтхї! МХЗ33-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. 44 дэХ жилдээ ф Ме76(2280. ф (1987 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 18.) ЛХАГВА МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ хэзээд БЭЛ ХЭН БАЙГТУН! (СиЕЛТ өф ҮНЭ 10 МӨНГӨ » байхюм. гээд хү- гүй орхи- байгаа охонал ! яаж билээ. Тооцоо : лон бодох электрон ма- (Ё шин дээр яаж ажиллах вэ? Энэ маань бидэнд хоёр дахь..бичиг үсэгт-тай- . лагдах гэсэн үг юм.Дээрх машинуудыг эзэмшиж ча- дахгүй, мэдэхгүй хүн ХХЇ зуунд «Тасалгаанд ороод альч юмыг нь мэдэхгүй хий. алмайрч зогсохтой адил юм». Та нар дүн авах нэг хэрэг, гүн (бат ойлголт авах бас нэг хэрэг. Дүй- тийн хойноос хөөцөлдөх гэдэг тоог бодож чанарыг умартсан хэрэг, Сурлагаас гадна (дүй биш) өөр юуг хамт ахиу- лах вэ? Ерөөс үв тэгш « гэсэн томьёололыг хүний чанар гэж ойлгож болох уу? Сурлагад чаиарын ахиц гаргана гэдэг өөртөө тооцоотой шахуу үүрэг авч өөрийгөө шахаж шаардаж ураг- шилна гэсэн үг, Хүүхэд чанаржих нэг хэлбэр бол бусдаас. хоцрохгүй тэлдэрч явахдаа биш чадварынхаа дээд хэмжээнд хүртэл ажиллахад "Энд Бид бүгдийн зорилго ийм лоод байна, Хяналтын ажил, шалгалт шүү- лэг авах сураг сонсчихоод сэдвийг өзжлэх, нойр хагаслан суух,» их хурал, Монголын пио- лаа. зионер сурагчдыг уриалж гээг «ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН» өн- хүргэж, «Сурлагын баяр» дөр бүжээлийн долоон С8а- зохионо. “явуулж байна. Энэ хуга. дөлгөөнийг улам эрчим- Манай аймгийн пионер цаанд дараах бүтээлч аж- жүүлж, сурагчдаас сурагчид МХЗЭ-ийн ХЇХ луудыг хийхээр үүрэг ав- мерийн «Залгамжлагч» --01987--1988 оны хотөд хүүхдийн хүмүүж- тад оруулна. У! чуулганыг сурлагахө- хичээлийн жилийн эцэст дөлмөр, пионерийн аж. їнонер сурагчдын сурла- лын өндөр амжилтаар уг- тын чанарыг (38, пноне- “тахаар бүх аймаг, хотын рийн ажлын мцанарын үнэл 95-аас дээш хувьд -к- СУРЛАГЫН ЧАНАР ЧИНИЙ ХИЧЭЭЛ ЗҮТГЭЛЭЭС Онц суйлагатан охид “нүдээр өөрийгөө шинжиж, эмдэглэлийн дэв-! цаг алдахяв- п, Ер дал сайн явде нь үзсэн сэдв Өдөрт нь йх. юм уу, гар ө асуугдчихаад да- хиад асуугдах өдий гэж өөрийгөө тайтгару даг сурагч бол гийн Ддрогийн С) бэлд тун онон чинь хийх нэ нь саяхан зат-. сан ЕБС-ийн сурагч-" үрэмд илэрхий тус- Хүнд даалгаврыг бэрхшээл бай- вал мэргэжлийн багшаас ирээд асууж зөвлөлгөө ав- даг байх хэрэгтэй. Ийм сурагч өдрийн од шигбай- таа нь чамлалттай байна..- Алгебрийн адармаатай томьёо, физикийн хуу- линд, хэлбичгийн дүрэм аль нь ч та нарсгн сюуны хү чийг нэхнэ, Тэгэхдээ зөр- мэдэхийн тулд чилд оруулна. Түүнийг та” нарл «шийдвэрлэн өгнө. Тэгсэн цагт чиний чанар!( харагдана.Сурагч хүн хи-. чээлд ерийн нэг оролцогч. биш, хичээлийг | хамтран: бүтээгч байх ёстой. Орчин үеийн хичээлийн зорилгоч 1 тийм. Бүтээгдэхүүний Чча- нар тодорхой эзнээс шалт-! таалдгийн адил сурагчийн" сурлагь.г Чанар юуны түс рүүнд чамаас, багш, эцэг эх, хамт олноос шалтгаал- на. : Өөрийнхөө дутагдлыг” олж харж шүүмжилж сур:| Хөндлөнгийн хүний дотоод! тинжиллилиилэилижииилиилиилиинжииилиииииилыен ертөнцөө нээн харж, сур. Энэ бүхэн! чамд юм өгнө. Чиний төлөвших ча-эд 5-0Онц сррах хэцүү юу! наржихад тодорхой хэмжээгээр нө- лөөлөх нь мэдээж, . у ЗаугХэн, Тэхдээ онц сурахад сурагчаас өрөөс нь Сурагчийн чанар бүрэлдэхэд ха- Ь 4 1 5 аарах зүйл олон бий. Уйгагүй оролд- -- Онц сурахын «нууц, нь юунд байна вэ? м л 5 -- Өдрийн хичээлийг өдөрт нь хий. Ойлгоогүй хичээ. сон, нөр хичээл зүтгэл гаргасан су- 423 тэр дор нь: асууж ав. Хичээд бүхэнд чин сэтгэлээсээ оролц, ч Ж. ГУН-ААСҮРЭН! Бад гурвын «дунд ийж нэг яриа боллоо. П. Болормаа (5Пнонерийн үнэн» сонины НДЭВХ-, 6-єийн «Б», Ц. Ялалтиаа 7-гийц 4В» ангид сурдаг. Улирал тэн сурвалжлагч, Хөвсгөл аймгийн дараалан онц суралцсан энэ хоёр охин Сэлэнгэ аймгийн Тариалан сумын 10 жилийн сур! 8 жилийн 1 дүгээр сургуулийн сурагчид, туулийн багш) : Фотог Б. АДЬЯАДОРЖ, «ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН» АЯН. 10 мянган мод тарина. -- Цэцэрлэг хотын пно- рын аяныг 1987 оны 10 -- Эрх зүйн зөрчил- нер сурагчдын санаачил- дугаар сараас эхлэн гүй хамт олон болох хө- таар 400 гаруй мянган төгрөгийн хуримтлал бий ГЭМТ болгож, тус хотод өнчин хэрэг үйлдэх явдлыг тас- хүүхдийн 30 ортой цэ- лан зогсооно. Цэцэрлэг цэрлэг бариулж ашниглал- лийн шинэ төв байгуулна. -- Батцэнгэл сумын -- Пионер сурагчдын малчдад туслах зерилгобр - улс төрийн дууны «Улаан тугалын 900 нэмнээ, хур- туг» анхдугаар наадам га, ишигний 10 мянган зохионо. Байгалийн музейд ЭлгэвВч хийнэ. рагч л чанарждаг юм. Авсан үүргийнхээ бие- лэлтийг МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пно- нерийн 4Залгамжлагч» "УГ чуулганд 5107 Ч Винн АРХАНГА Аймгийн пионкР СУРАГЧИД с- ь- 2. ПИОНЕРИЙНҮНЭН дХ 4 582АХАХЖ -- ХЭН ХӨДӨЛМӨРТ ШАЛГАРАВ Өсвөрийн сурвалжлагч, идэвхтэн бичигчид Сургууль бүлгэмдээ зун, намрын аж- шаа дүгнэн хөдөлмөр соёлын тшуулганаа хийж аварга ав- ти, хамт Олон, пиошер Ссу- рагчдыг шалгаруулсан 1у- Хай сониндоо бичжээ. 2! «Аварга саальчин», нэг сургалтын заварга». Өм- нөговь аймгийн Баян-Овоо сумын дучд Сургуулийн сУ- рагч Б. Баттунгалаг, Б.Гал- бадрах нар ийм нэрийн эзэд болжээ. Ажлын амжилтыг вь хараад хэн бүхэн баярла- на. Б. Баттунгалаг зуны ам- ралтаар 1250 лиҮр сүү «сааж, эзтийнхээ хамт айраг Бүлэх, өрөм тавнх, тос бэлт- тэх. аарц шгүүх гээд олон ажил гүйцэтгэжээ. Харин Б. Галбадрах зун 427 адуу ха- рнулахын зэрэгцээ дааггнаас эиүдлэн хүртэл насны ЗТэм- шэг залууг унглганд сургасан взюм. Манай аймгийн тэргүү- ший сурагчдын нэг гэж айм- тийн пионерийн зөвлөлийн дарга Т. Алгаа бичжээ. Т Сэлэнгэ аймгийн төвийн 8 жилийн нэгдүгээр СУРГУУ- тийн пнонер сурагчнд ЗУН намрын ажлаар 6175 литр Сүү сааж. 13 вкэрийн хүйс- тий ногоо, таван төрлийн тєнмс тарьж арвин ургац авсан тухай багш Б. Даш, журагч Ц.Мөнх-эрдэнэ. Баян- тол сумын 10 жил, Зүүнха- раа хотын Ц 10 жил, 1 10 тєнл, 8 жилийн сургуулийн төдөлмөр соёлын чуулганы тухай сурагч Ч. Доржсүрэн, ТК.Бахкатгүл, өсвөрийн сур- валжлагч НЇ. Мэндбаяр,багш З. Батаа, сурагч (9. Мар- тоангүл, Ерөө хорооны 10 жилийн Сургуулийн «Эм- П. Зовбиш, Дорнод аймгийн хайш богл Н. Бар, Төв айт- тийн Баян-Өржүүд сумын дунд сургуулийн багш ОЛ. Цанд-Очир, айтгийн сургалт заах аргын кабинетийн Эрх- тэгч Т. Гавэа, Ботиуур СУ- тийн түвд ЄУРГУУЛИЙН гаруй дитр сүү, сааж тагаан идээ ловс- руулж, Баянаррагын дунд Энн дээс БО аиср Шээс 57-д:5: аймгийн гварга зэнчухэй НУхэн эвий сан тймги : зөвлөлийн дэрта Л. Дэмбэ- рэлеамбуу, нийстэлийн (20 аар сургуугийн сурагч Титоцэрдэнэ. Хөвсгөл айя- Тариалан: сумын гийн Тар й им мөх- утгА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН л идайлт Тандайлдл яХААХХААХХАЯАХААХЖ 1987.Х1.18... -- «Тимурчуудын тусч товчоо мөн үү? --Тийм. Таныг сонсож байна, -- Та бүхнийг надад туслаач гэж хүсэх гэсэн юм. Дэлгүүр явж, апте- каас эм авчирч бас тэгээд гэр орныг минь цэвэрлэх хэрэгтэй байна. Тэгээд бас хичээлийн эрхлэгч Га- лина Веннаминоваг дуу- даж өгөхгүй юу гэлээ (Га- лина багш ямар хамаатай юм бол гэж бид бодсон юм). Бид гэдэг маань Ар- замаа хотын -И. сургуу- лийн пионер комсомолын «Юный гайдаровец» (Өс- вөрийн гайдар) товчооны- хон шүү дээ. Заримдаа биднийг «тимурчуудын тусч товчооныхон» гэж Ч хэлдэг бөгөөд байгуулаг- даад дөрөвхөн жид болж байгаа ч манай хотынхон андахгүй болсон юм. Энэ санаа маань амар- хан бий болоогүй, Зөвхөн бидний мэддэг хүмүүст тусламж | хэрэгтэй гэж яаралтай тусламж хэрэг болбол яах вэ? Өглөө бол- гоц байшингийн орц руу пионерийн «тагнуул» ил- гээж хэнд ямар тусламж хэрэгтэйг нь асууж явал- тай биш дээ. Тиймээс Ч бид шууд холбоо тогтоо- хоор шийдсэн юм. Зарлал хадаж,«Арзамасская прав” 2 Өдөр хоног өнгөрөх тутам хүйтний эрч нэмэгдэж цард- мал зам, гудамж, талбай нэ дэнхүйдээ цасан . өмсгөлод өмсөн хүүхдүүдийн хүсэн хүлээдэг мөнгөн өвөл ирлээ. Овлийц өнгө, цасан шир- хэг эд бүгд багачуүд ХҮҮХ- ДЭД баяр баясгалан нэм- дэг хэдий ч хүн, машин тас- ралтгүй хөлхөлдсөн гудамж, замд Орсон цас дагтаршин халтиргаа гулгад | ихэсдэг лтүл түүгээр явахдаа ацхаЗ- рал Фолгоомжод улам бүр ондоржүүлэхийн дохио С43- намш болдог зом. Яагаад ВЭ дээр зогсоохоос Ха Ц ЗӨ8 зай ВА ХАСДДАГАЙГ САЙН мэддэг байх үү!?Хэрвээ хэн нэгэн хүнд. ажиллаж эхлэв. 4-10 ду- гаар ангийн сурагчид жи- жүүрлэдэг юм. маань гүйд бидний сэтгэл их Л АНДНӨХДИЙН ТУРШЛАГА Е гарган Эхний өдрүүдэд нэг ч Ддуугарсан- утас Дорнод аймгийн өсвөрийн техникчид ИОГООН ГЭРЭЛ, ЦАГААН ШугАМд---“-“шнШИШМНӨН ИЛЭН 29:3877УЛЛН) 50.. Ер нь ямар ч сайн тоор- мостой машин яг тоормослд- сон тэр Аороо зогсдоггүйн учрыг багачууд та нар мэд-, нЭ биз дээ. Машин хэр 3ЗЭ- рэг хурдтай явча тоормос» досны дараа тэр. эрчээрээ хэсэг зай туулж байж сая бүрэн зогсдог ШҮҮ дээ. Хэрвээ тэр Үед зам Нь халтиргаатай, цас мөстэй бол тэр зай яаж ихэсдэгийг зураг дээрэсс харья. 1. Ердийн ззид 9. Цастай замд 3. Мостсоц замл Иймд хүүхдүүд Тао Яар сургуульдаа юм уу. Хичээ- лээ тараад гэр рүүгээ харьж явахлаа зөвхөн явган Хүнд зориулагдсан замаар, авто- машины сам хөндлөл тара- хаар бол гарцын шугамтай газраар хоёр талаас МАШИН ойртон ирж Явад Эсэхийг гонсойж гэнэт эхний авчирч туслах юм уу? гэ- лээ. Ингээд л ажил ундарч эхлэх нь тэр.Хол- бооны салбараас утасдаж шуудан хүргэгч өвдөж со- гү хүслээ. утасдаж урагдсан хавтас наахад хүн хүчний тусламж эрэв. Цэцэрлэгээс гулсуур эвдэрсэн тул засч Өгө» найх цэцэрлэгтэй шефийн холбоотой бөгөөд бид өөрс дөө гулсуур хийсэн юм. Цаг хугацаа өнгөрсөөр саяхан бид 1000 дахь за- хиалгаа хүлээж Бидний энэ ажил хүнд хэ- дьевич Гайдар байсан юм, Тэр Арзамаст ирээд билээ. утас хотын маань захидал хүргэх хүн- болсон тул туслахыг Номын сангаас номын утасдаж їйг хүслээ. Уг нь ма- авлаа. рэгтэй юм гэдгийг ойл- ЯАЯГ ХУВААХ гоод бүртгэхээ ч больсон юм. Р да» сонинд мэдээ ӨГЛӨӨ. -. Харин тэр хамгийн БАЙСАН БОЛ? Тэгээд өглөөний наймаас эхэнд утасдаж | Галина оройн арван долоон цаг багшийг дуудсан хүн хэн Нэг ангийн хоёр найз, хүртэл нэг диспетчер 5-6 байсан гээч.Аркадий Гай- зуны өдөр эрүүл агаарт хүний бүрэлдэхүүнтэй дарын хүү Тимур |Арка- хонуут явах зөвшөөрөл байнгын жижүүр ма- Тэгээд очсон газраасаа най «Товчооны» тухай нэг нь 5, нөгөө нь 3 3а- сонсож мэдээд утасдсан гас барьжээ. Орой хээ- байв. Манайд Мошкар-Ола рийн галын дэргэд элдэв Нраснодар, Ставрополь, сонин яриа дэлгэн байж, Стерлитамак зэрэг олон 8 загасаа цэвэрлэн ам- талж болгоод идэх гэтэл мотоц оо хөтөлсөн нэг хүн и э. Тэр хүн - Та хоёрын дэргэд хоноод явья! Болох уу? гэхэд нь дуртай зөвшөөр- чээ.Бид хоёр хоолоо идэх сайтар магадлан харж ява- хаа мартуузай. Гарцгүй газраар зам ХӨНД- лон гарах, ойртон ирж яваа машины урдуур гүйх, авто» бус, троллейбуснаас буугаад урдуур нь тойрч гарах зэрэг нь ялангулА зам халтир- гаатай үед тун осолтой бай даг тул замын хөдөлгөөний дүрмээр хориглосон Эдгээр заалт, шаардлагыг зөрчих, ирж бидний аж «Пнонерская правда» сониноос орчуулсан эцэг эхээсзэ авчээ. гэж байсан юм.Та той» Хүн юм. лоцгооё гээд болгосон 8 загас гаргаж яг адилхан гурван хэсэг болгон хуваа гаад, идэцгээжээ. Мотоциклт эр өглөө явахдаа: «Дүү нарт баяр- лалаа! Энэ бол зөвхөн миний идсэн хоолны үнэ болог! Хоолны үнэ төлөх нь сонин биш ч,та нараар өчүүхэн бодлого бодуул- маар санагдав. Шудар- гаар зохицуулан хувааж аваарай!» гээд 8 төгрөг үлдээжээ. хоёр найз ярилцан, соор, Тус бүр хэдэн төгрөг ав- сан бол? « хүүхдүүд зочлон М. БОЛД «морь- Одоо хоол- Яасан сонин үг вэ? гэж бод- маргасаар явжээ. Б. ЯНГАЛАГ гүй байхыг онцгой анхаарах хэрэгтэй. Тїїнтэхэн орсон цасан дээр гүйх, хөл бөмбөг тоглох, даг- таршсан үед нь гулгах, хок- кед наадах хичнээн с3З байдаг ч тоглоомондоо ран анхаарал алдах, ялангу- яа чихээ таглаж Малгай өмс- сөн үед автомашин ойртон ирж байгааг сонсож анзаа- рахгүй урдуур Нь гэнэт гүйснээс осол эндэгдэлд ОРЖ болзошгүй байдгийг хэрхэвч мартаж болохгүй. Пионер багачууд за Зам хөндлөн гарахад ГУЯ” гаж тэшээд амаргүй болсон үед та нарын өлэнх нь ТогТ сон дадал заншлаараа Я3- ралгүй болгоомжтой явж ӨН» дөр настан Өвөө, эмээ нараа түшин хөтөлж бага | балчир дүү нартаа бол хөдӨлгөөций дүрэм биелүүлж явахын 8Ч холбогдлыг тайлбарлан СУР” талчилдагт зохицуулагч нар чинь баярлаж байдаг юм. УАТХШБГ-ын ажилтан. ахмад С. ПИОНЕР, . ““ҮҮэ-чэиэлтээрэтмиэрээр эрчээ ирээр | ээээээнээээээшшилэимиий” хөвшлнисан” ёо лаа. Хэдэн хоногийн д энэ өдөр их хө З ХОС 7 Ч Бийхдөр галан бад анөвс Өвдсөн хуу? ааг даваа ны шин ЗОйҮ Хан, абарш | Үлирин орноор 1177 28-өр дан, Елүэгч сайн сайхнаа үзүүлж хазын хөл Ходолгоон нхсэж ! 2, болох (9? АНХААР| | : д манай шеф зөвлөлтийн Ү1 лахыг хичээж байла :| сс ! | Хөвсөл аймгийн 8 гчийн г, йг ТУРШЛАГ. Ёл : 79 Бэсэар-эн хамт ирлээ, Эхлээд бүгд бие биенээанн “бРЬчууд пионерийн 5 Говь-алтай аймгийц 2-1 | хонцыг, йн-П санагдав. нэг л ичингүйрээд 5,2 унан байгуулла. вий ! йн гаас ЕБС-ийн баатар- “Ви баатарчуудын багийн у 12) УД: | Уу дуулж, шүлэг уншиж, сонирхолтой тогдоо чуудын баг бүрт «Хэц. ЛИ” Тэд юм бүхнийг сонирхож, тэрийг заган айн, | «Байариүах, зовлолөос м тоглоо, аварга ЭГЧ Энэ юу вэ? гээд асууж Дд өгөөч, аатарчууд - үлгэрийн Фстой сайхан андууд болцгоов. 2-ын «Вьгиий Дд ирэхийн хамт ч рга болох вэ?» сэдэвт байтарчуудтай ма шинэ нь их байна, Би орноор» өдөрлөг зохло. | Ч ї Ч эн ажлы "йн 5 Г 4.90 : ма БүУ л ЯДӨрн хиО- | Октлбрь» сэдэвт ажлаа орос хэл дээр хийс баатарчууд чЯлгуулсан | ддошгүй” Тул Бэгээж, ханд, юу зааж, хэлж өгбхөө мэдэхгүй болцон ыг зэ он урнсАГ 01 баярласан гээч. Баатарчууд өөрсдийн хийс омрьтууд ХИЧНЭЭН их байна. Сэдэвт РМЙЛ, зайн бүхийн билчучуудын” ан хотын ийоне- ГО нь ОХИОЛЫН 8 эрэн Эн бэлгээ баатарчуудын багийн туршлагаас нийтолж өгөөчөй лө ллллог Оллын л сайхны аргаар Дараа нь найрамдлын тухай дуу дуулж, бүжиглэн за ра дурсгав, удирдагч хариуцаж ба» ! Д. ОЮУНГЭРЭЛ (Ховд, Төвийн 10 жил) тийн аварга тоочин, зу- дүрслэн үзүүлдэгт бр- шино, Энэ өдөрлөгийг Пионерийн ахлах БААСАН : удирдагч Х. ЦЭРЭН (Дархан, Х бага сургууль) Баээ, ДУУЧИН, 80ХНОН . «Анхаар Туршлагаг бухах баатарч лионерт . | бүтээгч нарыг тэмцээ- гүй 8Х Дд зөвхөн Өөрийн орны элсүүлэх, ноу 4 ний хэлбэрээр богинд Зашны ХУ, ах дүү социалист бусад орны бага хоног зэрэг т хугацаанд шалгаруулдаг «4-4 ааг Үлчл ДУНД, бохиодог ажлаас нийтэлнэ... өдрүүдийг т Г даг ажээ, Тоочид бод- тусгай Ф2.?Ф,.222.,! лого. б г хийдэг б -28| , Ё одох, зураачи 5 : ” ууд 415 ӨВӨӨГИЙН ОЙ тодорхой сэдвээр зураг Жиасаал тоглолтуудыг шинэ жи | (Ч ТАР" Сурагч Б. ЧАНЦАЛ- : зурах, залуу зохион бү- 21 лийн сүлд модны наа- АА ДУЛАМ (Өвөрхангай (Эртний бодлого) тээгчид тоглоом угсрах, 3191 гаар: орөл- Дөлгөөн сум. 8 жил) Өвөө төрсөн. й дуучид «Авьяаслаг баа- ү уулдаг ажээ. Үлгэрдйн ” өдрийнхөө ойг 25 дахь удаага Я єр өдөрлөгт баат 37 ї Эн лэжээ. Ойд нь үр хүүхэд ! 4 тэмдэг- тарчууд» сэдэвт концерт , ., аатарчуудын - 23520 БОДЛОГО: (4 тор 75 настай охин 50 илгээ Олон хүн ирсний до- бэлтгэж тоглодог бай- |. /КАГСаалын | үзлэгт багууд өөрсдийн үзэж, | Манайд тоо бодох дур- бууг нь настай хүү, 25 настай ач- на. багийн удирдагчийн ко- ИЛ халолыннО | яа тай сурагч олон бий : рсэн аж. 25 настай ач хүү нь ой хүрээгүй охи- биныр " багийн нийт Ёо Болы Ё: аатруудаар | АМИН н Тиймээс ч саяхан ма-) НОО бас авчирчээ, аатарчууд оролцдог. : Ё: | БААТАРЧУУД .тематик сурталчлах 14 Тэ Баатарчуудын | тэмдэг, Цэ. Сургуулийн уламж хоногийн ажил Зохио- д «Өвөөгийн 100 насны ойд» гэсэн бялуу бэлэг- ЕЛЛүЭж авуу зөв хад» оронч хүмүүжил олгоход 2, 5 лээд ач " , гутал | тос9ч тус (дөхөм үзүүлдэг. ход пионер сурагчид д ач хүү нь үг хэлжээ. Тэр үгэндээ «Энд луу жилд лолт, зэрэгт үзлэг хийж 7Кагсаалын шэдиан л Ёсүу, сэрлээ шинэ нийт 28520 бодлого хийн Бэхэн өмсөнтэм- бодЖЭЭ. Сурагчдын дунд , хошин бодлогын хичээл, цээнд идэвхтэй оролц- сонирхолтой бодлогын лоо..10 сурагч спортын тэмцээн, маргаан хий- зэрэг, ТО:сурагч ХВХВ сэн. Бага ангиас 2-ын тэмдгийн дэвших норм , биелүүлсний доторбаа- Э?-ИЙН | баатарчууд илэрсэн дутагдлыг хүү- дүгнэх тусгай хуудастай хэд бүрт хэлж өгдөг. байна, Дараа нь жагсаалын Энд туршлагыг Баян- хувиргалт хийж үнэлгээ Өлгий аймгийн төвийн өгнө. Жагсаалын үзлэг 10 жилийн 1 сургуулийн баатарчуудад ариун цэ- бүлгэмийн зөвлөл санаа. вэрч төдийгүй цэрэг эх чилжээ, төрсөн таван хүн байна» гэж онцлон тэмдэглэжээ, Яагаад тэр вэ? Аав, ээж, эмээ өвөөгөөсөө асуу! Зохиосон Б. РАВДАН тарчуудын гишүүн Мөн- бод эйУУч “Сор “--түэт3 гтөнцэцэг, Баасансүрэн, ЖАлаа. Алтансүх, Жавхлант, | БҮЛГЭМийн зөвлөлийн ОНЦ СУРДАГ «САНСРЫН НИСЭГЧИД» ВолЗаяа нар: байна дарга М. СУГАРСҮРЭН р Б Ш МБАДОРЖ (С аатар Отгон Өнөөдөр өөрийн ха- тийн найзтайгаа нисиэ : (До, вь Өргө: м 10 жил) риуцсан багтайгаа уул» гэлээ, Учрыг нь асуувал їд рноговь,. н сум. Э95 зах өдөр байлаа, На- сансрын нисэгч Ж, Гүр- 522204 НОМЫН ОРНООР ЯЛ БАР үнд цууд | хн Б..аршбаниож, . 40М е 0 ТЭРГҮҮН ЭГНЭЭНД Хоёрын «В» ангийн «Хэн сансарт нисэх вэ?» ХАМТ НИсСЭН ЮМ гэв, БААТАРЧУУД «Дөл» багийн баатар- буландаа аваачлаа. БИ. Баатарчууд маань Ар- «МХЗЭ-ийн хойчийг чууд сургуулийн тэр- энэ буланг мэднэ л ДЭЭ. дын боловсролын яам- нэр төртэй залгам- гүүний соёлч баг болох жилья» уршатай «Зал- үүрэг авсан юм, “гамж үе» аяны шинэ ,Гараагаар сурагч, анги, “хамт олон бүр амжилт й Д сурлага, Х9- Жэн байд- лэхийн дунд уралдаантай ажил- чууд хамгийн олюн ном уншиж бага ангиуд Дот- Энэ зорилгоо биелүү- тулд тавтын Зургийн алдааг харьцуулан олцгооё. Ж. СОЁЛЖАВ 20000000 ЭиВӨраититөаатииижжжэгжэшеиииэ Тэр буланд таван хошуу олон авах тоолонд гэ- рээсээ гарч, автобусанд « суугаад, дараа НЬ ва. гонд, цаашаагаа | онго- цоор аялж эцэсг нь санс» авах юм. Одоо пуужин дээр 10 сурагч ирчихээд байна, Тэдний нэг су- рагч Т, Тулга -- Би сансарт нисэх болсондоо баярлаж бай» ча, Нисэхдээ Зөвлөл ны түвшин тогтоох шал- галтад 25 онц дүн авч 97 хувийн чанартай- гаар Октябрийн их ой- гоо угтсан билээ, Тэд Октябрийн хувьс- ”таргахаа | илэрхийлэв, Баатарчууд ч Ч зүгээр цэх Хиннэй Жэ анлийг рын хотхонд очоод пууг галын тухай их зүйл мэ- суусангүй, 2-ын 4А», 49-2-хЧмүд “ЦДҮС жиндаа сууж сансарт дэж авчээ. Манай бяц- 8-ын «А» ангийн баа- ориоор» сэдэвт р нисэх юм. Тэдгээр су- хан баатарчуудтай та- 2-ын «В»-гийн баатар- рагчид алтан медалиа Ч нилцьЯ гэвэл нийслЭ- лийн 10 жилийн Ш.сур- гуулийн нэгийн «Г» ан- гид очоорой, Тэнд хи- чээллэж байгаа, 8-ын «А» ангийн су- рагч Ц. БААСАНСҮРЭН Энэ цагийн нүүрэнд байгаа тооны нийлбэр адил байхаар зургаан хэсэгт хуваа, яаж Ч Ху вааж болно. ө"9 230 9 Оо НЭГДҮГЭЭР АНГИЙН 2 Нэгдүгээр ангийн багш вий гээд ө гэхэд Арав хүртэл тоогоо Нэг л сайхан мэдэлгүй Өө санагдана. Алдрайхан шавь иараас Ї 4 Нэр нь хүртэл минь үлдчих вий ө бахархалтай гээд Ө Нэрлэхэд хүндтэй Энхрий жаахан шавь ө сонсогдоно нартайгаа Эрд! Д элтгэж 3 Шинэхэн шавь нараа “ЭРДМИЙН аянд гор хөөрдөн Д.О 1 ӨХӨӨРДӨН зэжийн сайхан "| Ширээ дамжин завгүй сэтгэлээр ажиллана өдбэрэл хайраа ө р Ї ”! Авиа үсгээ нүдэлж хүртээж сууна Ф чадалгүй Энгүй баян номын өс нэг нь хоцорчих далайд аялах тиии?т” 10112: ЧИНЬ ШУВУУД Үүний өмнөх буланд нохой, туулай зэрэг амьт- БАГШ й ВНЭТт л: ныг сүүдрээр хийж, таа- эт хүл: агаан Ё Эрдэнэт, Зүлэг ЗЕУ ТГОЙ вар хэлбэрийн жүжиг Эрмэг “рдан хү 1Г ЭЭ зохиож сурсан билээ, Ха- Эрмэг хурдан хү: 2488 рип энэ улаа хоёр тэр- ГЭРЕРЛТЭС ма БИДНН үлийн шувууны дүрс хийж Эмээллэж өгсөн ачтай үзье! Тэгэхдээ бас таавар Алсын замд үдэж фтаалгана шүү. өгсөн Аварга их хүчтэн Нэгдүгээр ангийн багшаа тэхэд Нэг л сайхан санагдана” Нэр нь хүртэл бахархалтай Нэрлэж хэлэхэд хүндтэй Н. ДОРЖЦЭРЭН ХЭНИЙ БАЯР ВЭ? Бааётарчууд та нар удах- гүй цагаан толгойн баярад хийнэ. Бид хоёр та бүхэнд зориулж бяцхан таавар бэлтгэлээ. Энэ тааврыг таагаад тусгай шуга- манд дээрээс доош нь ун- шаарай, Зургаан сарын нэгэн хэний баяр вэ? Энэ асуул- тын хариу гарна. 1 Сурагч Б.НАРАНЧИМЭГ Д. УУГАНЧИМЭГ (Завхан. Нөмрөг сум) ---- л -ияЮөлха 1, 12 жилийн гуравдахь шилийн нэр 2. Төл малын нэр 3. Сонгодог урлагийн нэгэн төрөл 4. Биднийг гийгүүлэгч 5.35 үсгийн 8 дахь үсэг 6.85 үсгийн Өдэхүсэг Т.зА» үсэг анх таниул- сан ачтан 8. Цагаан идээний нэг төрөл 9. Бог мад 10 Хамгийг бүтээгч Галууны дүрс гаргаад (зураг 1) Хүр хүр дуутай Хүрэн бор зүстэй Тэр юу вэ? гэж тайлгана. Зүйтэй галуу! Харин га- луу яаж дуугардаг би- лээ? гэхэд үзэгч хүүхдүүд хариулна. Дараа,-нь нугасны дүрс хийн үзүүлж: (Зураг 2) Найгаа найгаа биетэй Навчин шар дээлтэй Манай газар. зуслантай Тапай газар өвөлжөвтэй Тэр юу вэ? гэхэд хүүхдүүд нугас гэнэ. Тэгвэл цугас яаж дуугар» даг юм бэ? Хүүхдүүд дуугарна. Эпэ хоёр шувууны тухай дуу, шүлэг мэдэх хүүхэд байна уу? Дуу шүлэг мэддэг хүү- хэд гарч ирээд дуулж, шүлгээ уншихад галуу, нугас хоёр талархаж тол- гой дохино. р Ингээд цааш нь дээрх шувууны тухай хөтлөгч үзэгчидтэй харилцан ярил цаж, асуулт хариултын тэмцээн зохиох зэргээр жүжгээ үргэлжлүүлж, дүр сээ яна бүрээр хөдөлгөнө, За ингээд чөлөөт цагаа хөгжилтэй, «сонирхолтой. өнгөрөөхийг баатарчууд та нараас хүсье! ЇҮҮҮЛЭЭЭ "АРВАН “НЭГДҮГЭЭР Хоёр сар гаруйхны өмнө сургуулийн хаалга татаж, сураг- чийн ширээнд. ёнх суусан бяцхан бага- чууд саяхан !баатар- чуудын гишүүн болц» гоолоо. Тэдний нэг нь нийслэлийн 13 дугаар сургуулийн нэгдүгээр ангийн онц сурлагатан Б. Хүрэл- ханд байв. Тэр хүү раатарчуудын гишүүн болсноо, бас баг, шийнхаа” тухай, ан- гийнхныхаа тухай ба- хархан ярьж байлаа. -- Манай ангийн багш. М. Долгормаа нерийн гэртээ Бмсэн САР, боловсролын ажилтан ардын тэргүүний хүн, -- Чи яаж сэн юм. бэ? -- Тийм үгтэй гоё тэмдэг хааяа зүүж ирдэг юм. Бид багш- мэд, даа их хайртай Л даа. -- Яагаад? -- Бидэнд хичээл ойлгуулах гэж зарим- даа нх ядарч байх шиг харагддаг. Тэгээд би багшийгаа нэг их зовоохгүй юмсан гэж боддог. -- Танай ангид багшийгаа, зовоодог хүүхэд “бий юу? -- Хоёр хүүхэд л хичээлээ ойлгохгүй ядраагаад байдаг юм. Гэхдээ бид баатарчуу- дын гишүүн болохдоо хоёр найзынхаа сур- лагыг сайжруулах ам- лалт "авсан. Баатар, чуудын гишүүн хүү- хэд нөхөддөө тусч байх тухай чин эр. Биднийг "Сүхбаатарын танхимд пио- нерт элсүүллээ. Би улаан бүчээрээ “бахархдаг. Пио- ирэхэд манайхан бүгд. намайг хүлээж байв, Ээж, эгч хоёр надад онц г сураарай гээд ном бэлэг- » сургуулийн тишүүн болоод “ангид багшийгаа баярлуул- даг хүүхэд олон бий юу? .,. -- Ихэнх нь баяр- луулдаг. -- Хэн хэн яаж баярлуулдаг юм бэ? - . Орхон, В. Мягмарсүрэн,С.Оюун- гэрэл гээд олон хүү хэд сайн, онц сурч баярлуулдаг. -- Өөр? --Н. Сугармаа, . Цолмон нар цэвэрхэн хувцаслаж баярлуул- даг. Бас С. Наранбат сайхан.дуулж, А.Дол- горсүрэн гоё зурж баярлуулдаг. -- Ингээд л гүй- цэв үү? - Ангийн дарга Б.Цогтгэрэлийг хүүх» дүүдээ сайхан жаг саахаар багш «баяр, лалаа» гэдэг. Бас Э. Очирхуягийг биеийн чин эрмэлзэл, дүрэм тан- гарагыг майг салаан дарга болгов. Би онц сурч, пионерийн гишүүний нэр хүндийг өн- сайн мэднэ. НЗ- “эсэн, Б » | дөрт өргөж явна. /Миний эгчийг Уранбай Мал гэдэг. Онц сурдаг. СУРагч П. СОЁЛБААТАР Нэ« «ед Тїнонерт элсэхэд эгч их (Нийслэлийн П сур (2011) аусалсан. “Би. пионерийн гууль) дүн аваад ирэхээр бас «Баярлалаа» гэж хэлж байсан. | 2” -- Танай ангийн. хан багшийгаа баяр- луулж байдаг сайн хүүхдүүд юм байна. Баатарчууд тийм л байх ёстой. -- Тийм зэ! Баг- шийгаа баярлуулж явах сайхан. Одоо баатарчууд болцгоо- лоо. Улам д хичээ нэ... Хүрэлханд хүү ин- .тэж ярив. Багшийгаа баярлуулж явсан хүү» хэд хожим хойноо өе- реө ч баяр жаргалтай сайн хүн болдог юм даа. Ф 909009000009009060900800999 ” тамирын хичээлд 0 “САНЖЖАНК Фө2ФӨФ0099Ф09Ф990Ө9909Ф0 Ф9Ф9Фё9909Ф59ФФ9086Ф9ФсФөс0 - ҮЛГЭРИЙН ОРОНД 4 Баг «Заа Манай сургуулийн пионер баатарчуудын Октябрийн 0 жилийн 0й угтаж 70 онцын төлөө нэг свал ны өвОБ вэ 3691 онц дүн авсан юм. Анги болгон, сурагч бүр хоорондоо сурлагаар уралдахад 2-Ын «В» цр удсгнА! БЭ улхүн 14 онц дүн авч Едуг ын л ач БЫнн зэ н дээр асуугдах гэж хичээлээ с автсан. манай ангийн хүүхдүүд надад нх тусалсан гэж Хийсүниин Ё Фотог С, БОДООШ Ї-ы---..стээигээлэилээээээллиээиэээлэээээээлэээоээоэээээиииихжииэххиикеекыхи| АМАР ТҮВШИНД БАЯР. ХУРГЭК А--05837 ф Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын ИНДЕКС-14140 : Эрхлэгч хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Ж.ДАШДОНДОГ Сурагч Н. БАТМӨНХ мл : эй. ( (Хөвсгөл, Баянзүрх сум. 8 жил) 5 члцӨнН АГ АЫКОЦНЧЦЙХ МХЗЭ-ыан Төв ЧАНАР БҮХНИЙ Хэмжүүр нэрэмжит МПБ-ын Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Ме?7 (2281) Сурагч Л. Отгонцэцэг: -- Сурагч хүн хичээлд о” айхны өдрөөс нь мэрийж суралцах хэрэгтэй. Хичээ- лийг эхнээс нь давтахгүй улирлын дүн, улсын шал- галт ойртохоор ӨДөр шөнө- гүй сууж, алдсанаа. гүйцээ- хийг хичээдэг. Ингэснээр ямар ч мэдлэг олж авч ча- дахгүй. Сурагч Б. Ганбаатар: - Аливаа ажлын үр дүнг тоон үзүүлэлтээр биш чанараар үнэлдэг, Улир- лын дүн гарч байхад «Баг- шаа ой бусад хичээлд сайн гарч зөвхөн таны хичээлд дундтай байна. Засуулах тэсэн юм» гэж ярьж яв- даг сурагч байдаг: Энэ бас л чанартай холбоотой. Ча- нар бүхний хэмжүүр, Сурагч Алтансүх: -- Хүүхдүүдэд суурь мэдлэг алга байна: Энэ юу гэсэн үг вэ? Багшийн заа- сан хичээлийг ойлгоод, түүнийгээ ярьж дүн авдаг. Тэгээд л «Би боллоо» гэ- сэн шиг явах юм. Хэрвээ Зөвлөлийн сонин, Энэ өдөр бид чухал сэдвээр ярилцлаа. Сурагч хүн гол хөдөлмөртөө хэр- хэн ханддаг тухай л" ярилц- сан юм. Би зарим сурагч- тай уулзаж сэтгэгдлийг нь сонирхов. - Баянхонгор аймгийн - Зийт сумын найман жилинн Сургуулайн б-гийн «Б» ан- тинн сурагчдын дунд үеийн нөхдөө сурлага, хөдөлмөр, сахилга бат, авьяас билгээрээ г хошуучилдаг А: Адьяасүрэн, 1, Ундраа, Т. Эрдэнэоат, Н. Болормаа, Б, инжинду- лам, Д. Дэнсмаа иарын тэр- гүүний сурагч олоп г/ай, Би сурагч Б, Янжинду- ламтай уулзая онц сурдаг туршлагаа ярихыг хүслээ. -- Онц сурч байгаа явдал бол багш, хамт олон, ээж, эгч, нарын минь ач, тэдний тусламж дэмжлэгийн үр дүн тэж би боддог. Мана!!! ангийн- хан «Нэг нь нийти.. төлөө, НИЙТ нь НЭГИЙНХЭэ төлөө» үргэлж санаа тавьл: байдаг эвсэг хамт олон. Бид өнгөр- сөн хичээлийн Жилд «Соёлч нөхөрлөлийн анги» | болсон. Одоо «Аймгийн тэргүүний бүлэг» болох Үүрэг аваад Сайна. “ГҮЙ асуулг тэр сурагч хичээлээ батат- гаж авахыг бол. суурь мэдлэг багатай болно гэсэн үг, оролдохгүй , Ярилцлагыг тэмдэглэсэн сурагч Д. ТҮМЭНХҮҮ (Хсад. Мөст сум. 10 жил) Уйгагүй хөдөлмөрлөж онц сурна ..Би хичээлийн үед багшийн танлбарлаж, зааж байгаа сэ? Дэвг анхаарлаа төвлөрүүлж, гол зүйлийг ойлгож, мэдэж анаад чухал дүрэм, томьёо, тодорхойлолт, тоо баримтуу» дыг дэвтэртээ цэвэр, ойл- гомжтой тэмдэглэдэг. Ойлгоо- тарвал эхлээд сурах бичиг, хичээлийнхээ дэвтрээс уншиж, өөрөө бие даан ойл, хичээдэг. ” эи алгебр, геометр, физик Зэрэг хичэочүүдийн томьёо- ны гаргалгсаны дэвтэр, орос ХЭЛНИЙ хичгэлийн шинэ үгийн толь бичгинн дэвтэр, жижиг орчуулгын дэвтэр нээсэн, Гэрийн даалгавраа бие даан чанартай хийж, хамгийн гол нь Сагшийн өгсөн даалгав- раас гадна тухайн хичээлтэй холбогдолтой бодлого нэмж боддог гэж ярилаа. Янжиндулам 20 улирал дараалан онц сурч байна, Багш Ц, ЭРДЭНЭБААТАР 2 х эээээЭ эээ ээл Х040-0-0----- «Бид малчиы залуу ха- лийн 88 дугаар сургуулийн Заа» цувралын түрүүчийн- лээр монгол хонь, түүний » Доторх олон омгийн тухай, ашиг шим болон ирээдүйн хоньчиы тухай өгүүлсэн шүү дээ. Сонины энэ дугаараас Үхэр сүргийн ашиг шим, насаар нь хэрхэн нэрлэдэг, 3 алдарт саальчдын болон манай сронд байдаг олон омгийн үхэр сүргийн тухай уншаарай. : ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэ- сурагч, спортын шигшээ багийн тамирчин Д. Бо- Хорь гаруй жилийн өм- гиө спортын од гэсэн гар- чигтай фото сурвалжлага «Пионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдэж билээ. Сур- валжлагын баатар эдүгээ спортын мастер болсон , багш Д. Хишгээ, Ч.Алтан- туяа, Я, Туяа, Д. Байгал- маа нар билээ. Тэр үед ул- сын хэмжээгээр тавхан охин спортын гимнасти- каар хичээллэж, дамнуур- га, савлуур, чөлөөт хөдөл- гөөний .төрлөөр дасгал хийж пионер сурагчдын спортын «Од» гэгдэж байс- ныг өнөөтэй харьцуулан “бодоход нэн сонин байна. Өнөөдөр хот, хөдөөний бүх сургуульд гимнастн- кийн хичээл заагдаж, даг- нан хичээллэгчид олшир- лоо. 7 Спортын гимнастикийн олоп улсын тэмцээн жил бүр Улаанбаатар хотод зо0- Хногддсг уламжлал тогтож, 10 гаруйхан насандаа БН МАУ-ын спортын мастер цолоор Р. Лхамсүрэн, Уянгаа, Одонтунгалаг, Х. Болормаа, Отгонцэцэг на- рын олон охид шагнагдлаа. Улсын аварга шалгаруу- лах тэмцээнийг өсвөр ба насанд хүрэгчдийн ангил- лормаа, З. Болормаа, Б. Сслонгоо, Б. Хашбат, Б. лаар -явуулдаг болсноор зориг авхаалж самбаа со- ригчдын тоо улам нэмэг- дэж байна. Токно, Мехико, Москвад болсоп дэлхийн Хуш, хїх, Ц олимпод амжилттай оролцож, дэлхийд аварга шалгаруулах тэмцээнд хоёр удаа, жил бүр Москва, Ри- та хотын тэмцээнд орол- ЦОЖ Олон улсын гимнас- тикийн ангиллаар хичээл- лэгсдийн тоо жил бүр өсч, анхны таван охины нээсэн зам улам өргөжлөө, . С. БОДООШ БИ-4 ТЕРКЛУБЫН ТИШҮҮЛ Нлубээс зохиосон ажил Нийслэлийн 10 жилийн С“Өнирхолтой, хэрэгтэй - таар тргуулийн ЗҮЙЛ болдог хэмээн сураг- : л лубын “ИД ярьж байна, Энэ тухай й танилца- МЭДье тэвэд | «Интерилу эь шэн Пиоперийн: бин түүх» альбомыг үзэ Ё интерклубынхаи ХЗДАЛ хангалттай чихсэн халуун ярина Октибрийн хувьсгалын ц 1 70 жилийн ойд зориулсан Ё гдаад жил Га- «Онтябрь--70» өртөө байгаад ЧЭНХ чилсөц ажил, ЗХУ-ын Эр- өвөрийнг9- хүү хотын есдүгээр сур вШиж ТОГт- туулийн «Краснал гвод- ай болжээ. дика» интерклубтэй ше- ренхийлегч, су- фийн холбоотой ажилла- Бат-эрдэү даг тєрклубын ажил 2 ихий зарчим ма «Интерклубын түүх»- сургууль бүрийнх Эш бОи энэ бүхинйг мэ- жлцоо б Гэхдээ би дэж авсан юм. БНАГУ- өөрийнхөө илубын тухай ЫН хүүхдүүдийн дуулах товч ярья гээд, дуртай дуу «Эихийн жи- гуртан сектортой. уран сайхан. рилцаа, улс төр ханын со- нины сектор лэлт үйл явдал, ах дүүсо- жиг тагтаа»-г өнөөдөр ши- нэ гишүүддээ заалаа. Бас Чехөслованийн хүүхдийн бүжиг сурав. Дахиад лза- хидлаар харилцахыг хүс- сэн хэд хэдэн хүсэлт ир- дээ. Интерклубт ажил ун- -- Манай клуб үндсэн Урлаг, захидал ха- Гол хий- тэмдэг- бий ажил гэвэл, циалист орнуудын пионе дарна. Эднийх өдөр бүр рийн байгууллагын ойд шинэ гишүүнээр эгнээгээ зориулж ханын сонин гар- Фргөтгөнө, Энэ бол тэдний тах, гадаад орны өсвөр ажлын үр дүн. Тиймээс үеийнхний амьдралын ту- хай товч мэдээлэл хийх, орон орны удын дуу шүлэг бүжгээс зааж сургадаг. Харин сүү- лийн үед нэт ажил бол, клубын ги- шүүдийн мэдлэгийг гүнэ- өлон хүүлэд эээ танхимаас би --«Интерклубын гя шүүн» гэж бахархалтай- гаар хэлэн гарч байх бол- но. Хүүхдүүд та нар аж- лын туршлагаа солилцож, танилцахыг хүсвэд 1ЇЇсур- гууль дээр очоорой! Тэнд хүүхэд бага- хийж эхэлсэн гийрүүлэх зорилгоор тус- интерклубынхэн чамайг гай групп байгуулан хи- угтана. чээд. заадаг болсон гэж Манай сурвалжлагч ярилаа. н. Энхчимэг яван СҮҮН ДАЛАН-ҮХЭР СҮРЭГ Хүдэр чийрэт шандастай Хєж дэлэж Шь сарвайсан Сүүн далай Сүргийн манлай үхэр сүрэг хэмэтн таван эрдэнэ сүргийн жаань нэт үхрийн тухай ардын аман зохиол, дуу, хуур, шош зохиолдоо магтий бичсэн байдас. Үнэхээр ч үхэр сүрэг бол манай улсын мал сүргийн дотроос төө толгойгоороо дээгүүрт (2,4 сая) ордот. Үхэр сүргээс сүү мах, арьс шир, хөөвөр, хялгас, эвэр туурайт жь ашиглахаас гадна та нарын идэх дуртай өрөм, зөөхий, тэрэт, ааруул, эээгийг сүүгээр нь блтгэдэт билээ. Улс эх оронд шинь үхэр сүрэг ямр ач тустайг хэдхэн тоогоор харья л дал. Мал аж ахуйгаас оруулдаг мөнгөн орлогын 200 гаруй хувь, тазаарын бүтээгдэхүүний гуравны нэг, гадаадад тэртэж байтаа мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний (20 гаруй хувь сааж байгаа сүүний ихэнхийт бэлтгэж, махны 320 хувийг эөвхеж үхрийн аж ахуйгаас оруулдаг байна. Саятигэ ийшгийн МШа. сумын 8 жиг ЗУРАР ДЭЭР УИ ашгийн сурагч Б.Монхцтиэт 1980 сургуулийн өвы «айлийн аварга болсон амжилтаа энэ шил батзтта. фон хүүхэлдэйн «Найрамдал- тийнхүү баяр хөөртэй угт, ажээ. Өнгөрсөн онд ардын тє: цол хүртсэй байна. ДЭЙ эгнүүлэн өржээ. Хү эмгэн шулам зэрэг эсрэг лыйя баатрууд ч байна. тэй юм байна. Үүнээс үз урын сан чинь багагүй лолтой гэхэд хүүхэлдэйн дын театрын найруулагч, раач Ц. Хүрэлбаатар: -- Бид «Туулайн бүжин», -- Хүүхдүүд ээ! Ура! Хүү- хэлдэйн театр ирлээ! гэж хэн иэг нь хэлэхэд бяцхан үзэг- чид хоор баяр болж угтан гүйлдэнэ. Яагаад хүүхдүүд хүүхэлдэйн урлагт дуртай байдаг юм бэ? Оорсдийн хайр» тай тоглоомууд иь амь орон жүжитлэдэг бчраас тэр юм бо- лов уу Монгол, Зөвлөлтийн хам- тарсан Уулын баяжуулах «Эр- дэнэт» комбинатын «Уурхай- чин» соёлын ордиы дэргэдэх жинхэн» хамтлагийн тоглол- тыг сургууль, цэцэрлэг бүхэп Хүүхэл- дийн сайн танил Чебурашка, Гена матар, Карлсоп, Алиа Тогмид зэрэг баатрууд үзэг- дэнэ. Мөн Бармелей, Чоно, -- Танайх олон жүжигчин- П. Хорлоогийн «Алтай үст охин», Ч. Ойдовын «Алиа Бү- даг атр дэйп хамтлагийг 1981 онд | Тогмид», Б. Бадамцэцэгийт санаачлан байгуулсан Ц, Хү. “Эрдэнэ хүү», Б.Лхагвасү- рэлбаатар биднийг урив. рапгийн «Согтуу арслан», Тэнд янз бүрийн хүүхэл- А. Чөйсонгийн «Мэдэмхий үүх- лолоо. бяцхан та- гал гарган төглодог юм. вэл бо- Манай хамтлаг улс төрийн ар- дууны, хүүхэлдэйи гэсэн хоёр зу- чиглэлээр урай бүтээл туур- видаг. «Наран үүрд мандаг» , «Хошин шог» кондерт хүүх- дийн сонирхлыг татдаг гэж ярив. ХҮҮХЭЛДЭ Мөн «Анхны хичээл» жүж- тийг кварцын аргаар тавьж үзэгчиддээ? сонир- хууллаа. Энэ жүжгийн баат- рууд харанхуйд өнгө өнгийн -- Хүүхэлдэйн энэ олон баатруудыг хэн урладаг вэ? -- Эх загвар зургийг нь би гаргадаг юм. Тэгээд цөм хамтарч хийдэг. Хүүхдийн уран сэтгэлгээ хүүхэлдэйн баатруудыг бүтээхэд их чу- хал даа. -- Хамтлагаа яагаад «Най- рамдал-Бүжниихэн» гэж иэр- лэсэн юм бэ? -- Анхны жүжигчид нь монгол, зөвлөлтийн хүүхдүүд байснаас «Найрамдал», анх- ны үзвэр яь ЇП. Хорлоогийн «Туулайн бүжин» байснаас «Бүжинхэн» нэрийг хүүхдүүд өөрсдөө хамтлагтаа өгсөн юм. ЙН ТЕАТР”ИРЛЭЭ хүүхэлдэйн эрдмийн их театр- тай холбоо тогтоосоц гэж бид сонссон... театртай холбоо тогтоож, уран чадвараас нь эчиээ- суралц даг юм. Одоо бид «Мульти- пульти» гэдэг хүүхэлдэйн жүжгийг шинэ арга Сарилаар найру, ни тавих гэж байла. Ц. Хүрэлбаатар бид хоёр ийнхүү ярилцаж суулаа. Тэг тэл хүүхдүүд срж ирэв цугларах Сергей Обраацовын Тийм эз! Тэр алдарт Манай жүжигчдийт цаг болж байпа. Одоо бид шинэ урам бүтээл дээр ажиллах юм гэж Ц.Хү- рэлбаатар хэллээ, МАНАЙ ОРОНД ЯМАР ЯМАР ҮХЭР БАЙДАГ ВЭ? Манай оронд үхрийг махны, мах-сүүний. сүүний, сүү-махны гэсэн чиглэлээр үржүүлж байна. Тэдгээ- рийн заримаас өгүүлье. 1. Монгол үхэр бол мах, сүү хосолсон үхэр. Саа- лийн хугацаанд нэг үизэ- нээс 600--800 л сүү ав- даг бөгөөд 4.5 хувийн тос- логтой. Нас гүйцсэн бухны амьдын жин 360--450 иг, үнээний ажьдын жин 280- 300 кг байна. 2. Сарлаг нь өвс урга- мал тачир, агаарын даралт бага, цаг уурын эрс тэс уур амьсгалтай өндөр уу- лархаг нутагт гайхамшиг- тай зохицсон, маш тэсвэр- тэй мал. Алтай, хангайн рхаг нутагт идээшсэн, анай улсын бүх үхрийн 21,4 хувь буюу 500 мян- Га нь сарлаг юм. Сарла- гийн бух 450 иг, үнээ 280 нг, жилийн ДУндаж саам 280--2350 нг, тослог 5,8- 7.9 хувь байдаг, 8. Манай улсын бүх үх рийн 9,0 хувь, буюу 00 гаруй мянга нь хайнаг, Хайнаг монгол ба сарлаг үхрэж амьдын жингээр 25--30 хувь, сүүний гар цаар 30--40 хувь их,, тос лотоор дундаж байдалтай байдаг. 4. Нутгийн шилмад ом тийн дорнод монголын үх. рийг Дорцод, Сүхбаатар Хот хэвтрийг Фууура? байлгах арга Отөг бууц нь дулаал то- зүүлэгч бактерийн үйлчилгээ- гээр өөрөө халдаг шүү дээ. Ийм учраас хотолдоо сөөл- жүү “байдлаар 1,5-2 мєтр өргөн, 60--70 см гүл, 8-4 иүх ухаад хомнны хөлдүү хор- тол бууцаар дүүргэж, оглоо хопно бэлчсэний дараа хэвт- рийн бүлээн бууцыг тус бүр дээр нь овоолно. Орой хот- лох үед бага багаар тарааж огно. 5-1 хоноод холдүү бууц хуурайшдаг. ч аймагт үржүүлдэг. Махны чиглэлийн шилмэл омгийн үхэр 1,7 мялга, мухар уд- мын сүрж 4000 байна. Мухар удмын бухны амь- дын жин 550--650 кг. үнээний амьдын жин 380- 400 кг байдаг, 5. Махны чиглэлийн ка- захын цагаан толгойт үүлд рийн үхрийг Цагаан тол- той, Орхон туул, Ингэттол- гой, Онон, Түвшрүүлэхийн сангийн аж ахуй, Хэрлэн- баян нэгдэлд үржүүлдаг. Бухны амьдын жип 680 ит, үнээ 501 иг, освор үх» рийг эрчимтэй бойжуулаг хад 24 сартайдаа 350 иг хүрдэг. Одоо ийм үхэр 3,5 мянга байна. 0, Сүүгмахиы чиглэлийн алатау үлдрийн үхрийг бу т, Хөвсгөл, Тов, Ар» хайгай аймгийн нэгдэл, сал, гийн аж ахуйд үржүүлдэг, Бухны амьдын жин 0680 нг, үнээ 484 иг, жилийн саам 2700-3100 литр, 98,7-4,0 хувийн тослогтой, Алатау үүлдрийн үхэр4,5 мянга, түүний орлий» 25,3 мянга байна. «Бид малчны аж ахуйн хүрээлэнг жилгээний ажилтан . Мөн нүхэнд байгаа нойтон зууц халахад түүний нөлөө. гоор овоолсон бууц хуурай болло. Овлийн дүн хүйтэнд хот хөрч хөлдөх шииж ажиг- гдвал иүхиүүд дэх хуурай бууцыг гаргаж хотондоо та- раап дахин хөлдүү хоргол бууц хийж шар өтгөөр даран хонь хотлуулахад хот дахил хуурайшдаг. Хүүхэд та нар энэ аргыг малчин аав, зожээсээ сураа- й!Ямар болсноо сонипйдоо ичээрэй. халаа» нүүрийг Ж. Самбуугийй нэрэмжит Мал ажилтан, дэд эрдэмтэй Х Б, Мяхдадаг иар, бэлтгэв, Батаа, эрдэм шим. - Би даа. Эрдэпэтийн сонирхож, үнэн Б.Одонтуяа: лох л сайхан. Тэд бидний тог- лолтод бүрэн итгэдэг юм гэ- д тад -- Нэг удаа бид цэцэрлэ- гийп дүү иартаа ү хоёрын тухай жүжиг тоглож байв. Үнэг нуугдсан нугасыг эрж үзэгчдэд хандан ээ! нугас хаа байпа7» гэхэд бяцхан үзэгчид «Б хөөрхий нугасыг үнэг шүү!» гэж нударч байсан хамгийн аз жаргалтай мөч гэ- вэл тэр л үе байлаа гэж ёес- дүгээр ангийн Х.Бямбабаатар хэлэв. -- За хүүхдүүд ээ! Фото сурвалжлагч та гийг авах гэж байна. гэтэл ба гачууд өөрсдийн дуртай хүү- хэлдэйгээ авч гарлаа. Хүүхэлдэйн театр хоёр жү- жигчинтэй. Нэг дээр ил гарч нөгөө нь хошиг- ний ард далд тоглоно. Цө- мөөр тайзан дээр хөгжилдөн байх мөчид пь чалжлагч Д.Пушини їг-нь авлла. нэ багачуудтай 10 иридц» жилийн сэтгэлээсээ эг, нугас «Хүүхдүүд итгий хэл, идчих- бие биепээ юм. Бидэнд нарын аур- тайзан дээр нь тайзан манай сур зур- «Шингэн тээгч отрядыг татан аваачсан нь нийт- дэз 70 гаруй бүрдэж байна. Ийнхүү тэсрэж аюултай бүс нутагт цэргийн сүр хүчээ гай- хуулж байг байна вэ? АНУ болон холбоотнууд чих аюулгүй байдлыг» хангах зорилгоор Переийн булаж руу байлдааны хөлөг онгоцуудаа явуулсан гэж албан ёсоор Артдэж байна. Үнэндээ бол холын бодолтой империалист байгаа нь энэ бүс нутгийн нефть олборлодог улсуудыг хохироон өрнөдийн ормуудыг шефтээр жан» гах явдал төнцөд хайж олсон нефтийн 97 ь Персийн булангийн орнуу- дад байдагт шино. Далхийи 33 жилийн дараа барагдах бол Саудын Ирак улс 70 гаруй жилийн неф- тийн нөөцтэй ажээ. Персийн: өнөөдөр дэлхийн нефтийн портын 41 хувийг гаргаж на, Тэгэхдээ энспортын тэн ха- гас гаруйг Оршузийн хоолойгоор тэнгисийн замаар хүргэдэг юм. Иран-Иракийн өмнө капиталист ертөнцийн хэ- хөлөг онгоцыг хөлөг онгоцоо гийн учир юунд түүний «хөлөг зорилго агуулж, юм. талмет ёєр- хэргийн учир оөр- төфтийн мөөц араб Кувейт, Иран, булангийн орнууд эжс- бай- дайн эхлэхээс хоолойгоор, тээвэрлэж байв. Тиймээс Ориу- | иийлииий ний нинийниийнийгниийннийншийнхийншиийнхийнхийнийнийнхийнийнхйнлийнийнхийнийнийллийнхийнхийнхийнийниэйлийншийнхийнийлийншийгнхийнхийнлхийнэийлхийлийнтийниий цн НЕРЖ Жчтцгггытггинцгггнхэргм Саальчдын Ө Оворхангай аймгийн Та- рагт сумын «Хөдөлмөр» мэгдлийн саальчин: БНМАУ- ын АНХ-ын депутат, улсын хошой аварга малчин Ш.Ду- ламсүрэц Сүүлийн 19 жил дараалан сарлагийн 15 үнээ маллаж, Жил бүр 15-17 тугал бойжуулдай, сүүлийн долоон жилд үнээ тутмаас 1000--1112 литр сүү саа жээ. Дуламсүрэн малын ноос, ашиг шимийн | толовлогоог 100--117 хувь биелүүлэн У1 таван шилд арав, ҮН таван жилд 15 жилийн ажил хийж БНМАУ-ын хөдөлмө. рийц баатар цол хүртжээ. Ө Архангай аймгийн Ол. зийт сумын «Ориод» нэгд, лийн саальчин Д, Гончиг сумлаа нутгийн монгол үнээ тутмаас 1900 онд 400 литр сүү саан ажлын гараагаа эхэлсэн байна... Амжилта( яма дараалан ахиулсаар амжилтаас 1983 ойд нутгийн монгол нэг үнээнээс 2020 литр сүү саадаг болжээ. Саальчин Гончигсумлаа Ү таван жилийн үйлдвэрлэ. лийн даалгаврыг дорвөц жилд, Ү! таван жилийнхийг хоёр жил дөрвөл сард, ҮП таван жилийнхийг нэг жил дөрвөц сард биелүүлж, БН МАУ-ын хөдөлмөрийн баатар цол хүртжээ. Ө Дорнод аймгийн Цагаан, Овоо сумын «Галуут» иэгд- лайн саальчин Д. Ичинхор- лоо гуч шахам жил саальч. наар ажиллахдаа жил бүр тучин тугаа заядуулан бой- жуулж, 15 үнээ хайдагшуу, лан сааж нутгийн нэг үнээ- мзэс 1984 литр сүү сааж БНМАУ-ын гагляат нэгдэл, чин цол хүртэл, Тугал зал- дуулан бойжуулиа гэдэг нь нас үнээнд 2--3 тугал хө хүүлж уг тугалын эхийг хай- даг саана гэсэн үг. ИХЭР ТУГАЛТАЙ ГАЗАР Сарлаг их ихэрлэдэг мал. “ЭсэрЧ Чарглнл айм» тийн Уянга сумын нийт үнээ» 2 шинж саних шини гамиж сашик шин 2аиинж инж шини шлниы шин (шинж Пиниы шинж (жин (ини Оииы шивж (янии: П8сииж иамна шини (шимь шишин МЛ минии (яннин БӨМЭ9 бЭНИ (илд шинж шинж шашин иисий шинж гэны пижэи шин оанжан анж! шин) бвсааг шиш шинэ: шөвэц (жник онинк жин: шинь өимж. шин: шинж: шил шини инж авна шивж: ний 0,3 х гаргадаг авагчид ч сэтгэл ноцтой түгшиж байна. нєй саяхай мэдэгсэнээс үзэхэд, ийнхүү сэтгэл түгших үндэстэй, Ерөнхийлөгч бараа авах, америкийн барааг тус оронд гаргахыг хориглосиоо зарлав. Персийн буланд байгаа амс рикийн цонд цөмийн зэвсэг байна гэсэн түгшүүртэй мэдээ дэлхийн жэв- лэлд гарчээ. Персийн байллл лаамжирч байгааг нь ихэр тугал ПЕРСИЙН БУЛАН ХАЛУУН нэгдүгээр сургуулийн долду- таар ангийн Э.Ариупзул: Энэ жид 4--9 дүгээр й ангийнхан манай хамтлагт Персийн булангийн бүс ЦЭГ 15! Урилайн “дайныг өэлих ойж хамрагдаж байна гэн, тагт Ван байгаа хэрэг тэй. Мөн тэндээс г хаадын “бай, Л, Л ахий здаадын бай Та нарын хамгийн яахийн “охбчлийцийн 22 зийн хоолойг хааж болзошгүй (2585М хөвөг онгоцуудыг гаргах баярт мөч юу вэ? гэхэд есдү- тиийн хай, ээрч нд яра байгаад нефтээ гадаадад гарга хэрэгтэй, Эвэ тйлаар 27 “.б. гээр ангийн Б.Болд: төл ҮДЭР ЭР хий да? ориууд ч, Ориод Европ,ЯИпон, УУ Мтьаж буй байр суурь, ту- Үзэгчид тоглолтыг маань бараг нэг сая | хүн үрэгджээ. | аөрАЛИЙН |нмфть гадаадаас хилэн “угввия ча өхүунн, 3 эц өл рчиж шад лыг НҮБ-ын хүчээр хамтартан итгэх мөч! гэв. Хажуугаас нь устгаж да дөрвөн жил наю- Хажуугас үндсэн дээр хангах тухай жихгүй байна, Сүүлийн үед тэнд Хэрвээ эдийн засгийн бүслал- чухал ач холбогдолтой юм. оо -- "Тийм ээ! Ялангуяа ца- АНУ, Их Британи, Франц бос ТЭХ өртвөл Ормуаийн ховлойгоор Персийн буланд МҮП-ын хал цэрлэгийн хүүхдийн өмпо тог» зон НАТО-гийн бусад орны (ХӨлөг онгоц зорчихыг хаана гэж (баатий хөлөг ашгоцууд очуулах байлдааны хөлөг онгоцны төм Ираны ерөнхийлөгч Али Хамю- нь энд бүс шутгийн олон улсын усан замд байдлыг сайжруулах үр нөлөөтэй хүчин зүйл болж, Рейган иран-иранийн зөөргөлдөтнийг улс Иранцас Цааш вь бүс нэлэнхүйд нь бүх багтаасан. НҮБ-ын Аюулгүйн Завлалайн 598 дугаар тогтоолыг улс (өрвууд шарийн чанд биелүүлэх нь тол зөрилт болж байна. хэд хэдэн хөлөг онго буланд түгшүүртэй яаж П. ШАГДАР зурсан зураг Ц ҮХРИЙН НАС Н 5 х» Ч ч | 5 | 431 Ч 131313 ХҮ ч юэТХСЭГЛЭГ ТОРТ гасыН Ү мн шаг 1| хєх 2 Н ч Ь |: 51615 5 ї ч ч 4 « Хо | 858 ГЧ 3 г0 «ч |» | 5 (ҮХе(982 « 3 ж |" 51213 1610181 5 5 ЄГ 51121 4 13 з Ж, 5 С3 Бэ СН эз х 5, Үхрийг үржилд ашиг- тоож, нэрлэхэд учир их Ї лах, арчилж тэжээх, ху- бий. далдаж борлуулах, Сордох, Ахмад малчид, суддаач- Ї судалгаа шинжилгээний дын тогтоосноор өсөлтийн ажилд хийхэд нас тогтоох сар, иасаар нь хэрхэн яаж зайлшгүй шаардлагатай нэрлэхийг товч хүснэгтээр болдог. Үхрийн насыг төг- харуулья. Сэлэцгэ: аймгийн Орховтуулын 8 жилийн 1 дунд түр, 1 туулийн ҮЦ айгийн сурагчид үхэр сургаж увалга адаа- тээвд өруулж малчдад тусалсан юм. Фотог Б.АДЬЯАДОРЖ: 1. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Тэгмид, Шарав хоёр Сагш свь «Споэснэ(“ЄСооэсэь ЄС3769сээ С1ОФсэь»-СС216с2ь-ЄСШ»сньэ-4ЄГШэӨсвөёг22 1987.11.21 баатар» (1961) «Эвийн энх» ч. оидовын мэн хоёрь, «Цэцэрлэгэ, «Ламтай Нэрт зохиолч маань хүүх- ламынхаа амилсан бурхныг (1901) зэрэг олон жүжиг дэлснииИ 70 жилийн данс бодсон нь» зэрэг унаган хагалж, бас дэг ёсыг бичсэн” нь хүүхдийн жүж- ОЙД жүжгээс нь ч харж бээ бөг алаг Е Р үоотчд нь | шоглон. эсэргүүцчихээд гийн зохиолын хөгжилтөд с9д ХОЧ ЭҮНЭ 4 зохиолууд” «хзэрийн чонотой тэмцэх Нь згайдийл чалотой тэмцэхээс амархан» хэмээн оргон явна. Гэвч цагаан морьт гамтай тааралдаж баригдах боловч түүнийг цэцэн цэлмэг оюун ухаанаар ялан дийлж ахын- хаа морийг салган авч байна. Энэ бол төрийн шагналт жүжгийн зохиолч Ч, Ойдо- вын «Алиа Тогмид» хүүхэл- дэйн жүжгийн Нэгэн хэсэг билээ. тэмдэглэлт зүйл болсон юм. «саарал хөөрхөн даага Нь Сайвар болоод жороо Унасан эзэн Борхүү нь. Ухаантай болоод сэргэлэн» гэж дуулаад давхиж буй Борхүү мөс, нар, уул, авар- га могойтой уулзаж явсаар хүн бол хамгийн ухаантан гэсэн ойлголтыг итгэд үнэм- шид болгон авч Сайгаа Нь «Хэн хэцүү ухаантай вэ?» | жүжгийн үйл явдал юм. Шинэ тутам хөгжиж буй театрын урлагийг хөгжүүлэх үйлсэд хүчин зүтгэхдээ ту- хайн үедээ төдийгүй одоо ч ховор живэр байгаа хүүхэл- дэйн жүжгийн урын санг баяжуулахын төлөө ийнхүү хүчин зүтгэсэн нь нэрт уран бүтээлч маань нийгмийн үүр- гээ хичнээн их гүнзгий ухам- сарлаж байсны илрэл билээ. Ч. Ойдовын хүүхдийн сэ- дэвт жүжгүүд нь хүүхдийн таа дүрсэлсэн байдаг. Үзэгч- дийн сайн мэдэх «Ардын элч» кинонд Тулга хүү ээ- жийнхээ хамт их жанжин Сүхбаатарт бараалхаж аз- вынхаа амиараа хамгаалан авч явсан нутгийн олны чин сэтгэлийн захиаг авчирч Өг- дөг нь тохиолдлын дүрслэл биш юм. Энэ бол хувьсга- лын СЄаатруудын залгамж холбоо, амьдралын өөдрөг бадрангуй үзлийн биелэлийн 1954 онд бичигдэж 1955 «Аргат бяцхан баатар» сэтгэл санаа, хүсэл мөрөөд- уран санаа, тод дүрслэл СЕ- оноос өнөөг хүртэл тайзнаа жүжиг нь бэсрэг дуулалт лийг нээн харуулах театрын «лээ. тоглогдсоор байгаа энэ жүж- жүжгийн хэлбэртэй богөөд урлагийн боломжийг | өргөн Нэрт жүжгийн зохиолч Ч. Ё 5 гийн онцлог нь Ардын аман зохиолын баялаг шиглэн хүүхдийн гэнэн цайл- ган аглаа хэрсүү ухаан, 19- санд тү- үйл явдлын зангилаа, дүрС- дэлийн хувьд Өвөрмөц юм. Харин «Эвийн энх» жүжгийн Харандай, Цагаандай, |Ша- ашигласнаараа, үйл явдлын. энгийн зүйлзэс хөврөн унд-- рах гүн гүнзгий санаа нь лавшран лавширсаар ухаа- Ойдов хүүхдэд хайртай уран бүтээлч учраас хүүхдийн д0- тоод сэтгэл, хүсэл тэмүүл” лийг танин мэдэж уран бүтээлээ зориулж бай- нь лөв даруу боловч сэргэлэн төрх, авхаалж самбааг тайз- сан юм. Тиймзэс ч театрын ны урлагийн өндөр түвшинд тайзнаа цэцэрлэг сургуулийн сонгодог хэлбэрээр урлан бү- хүүхэлдэйн дугуйланд Алнз тээсэнд оршино. рандай иар инь үндэстэн ол- бүтээлийн нэгэн чухал чиг- рад төрүүлж танин мэдэхүйн .Тогмидын хөтөч --Ч. Ойдо- Хүүхэлдэйн театрын ур- ны хүүхдүүдийн ов нэгдлийг лэл нь найрамдал нөхөрлө- сонирхолтой орчинд зоч- вын жүжгүүд одоо Ч гэсэн лагийн үндэсний сонгодог билэгдсэн болгэ зүйн шинж- лийн гэгээн тунгалаг тэмүү- луулдгаараа төдийгүй ур тоглогдсоор байна. бүтээл--«Алиа | Тогмид,-оос тэй дүр болспоороо сонир- лэл бөгөөд түүнийг монгол, хийц, цэцэн цэлмэг үг яриа, Ү. ХҮРЭЛБААТАР гална «Хэн хэцүү ухаантай. холтой билээ, Ер нь Ч.Ой- афган, орос ардын үлгэрээс тансаг дүрслэлзэрээ гайхам- (-Улаанбаатарын мэдээ» вэ?» (1909), «Аргат ояцхан довын хүүхдийн сэдэвт уран сэдэвлэн бичсэн «Үнэг, чоно шигтай билээ. сонины ажилтан) югин єрмолАЕВ ӨВД ХАМНИН СЙНХАН ӨДӨР (ӨГҮҮЛЛЭГ) да.ч гомо танилцуулах зуур, чүүдтэй» яаж ажиллал гэж Долдугаар ангаац .у«юСсЛ 1с- хамгинн дүрсгүн гэгдэх 1оша Обанна. Эхлээд сайн танилцахыг ликова гурван сарын дараа ар- їрутиков үл тоомсорлон исгэ: бод. Хамтдаа хаашаа ч юм очиц- ван дэрэв хүрнэ. эвлэлд орох рээд гялалзсан. өнгөтэй дипло: гоо, Хэн-юу сонирхдогийг нь нас. ззөмээс ч эвлэлийн хороо- мат цүнхээ ширээнээсээ аван мэд. Тэгээд зохиосон бүлгийн ны даргатай уулзаж, ямар нэ- хаалга зүглэв. Өөр хоёр ч хүүг төлөвлөгөө чинь сонирхолтой Ё ТЭН хариуцлагатан даалгавар хэд даган гарлаа, «Иавад эд- болно гэв. Люся маш их баярлав авья гэлс шийджээ. Сургуулийн нниг зогсоох бол» гэж Люся тудамд физикийн багш эмэгтэй сандран Оодсоноо, танван дөл- ахлах ашинн нэгэн өндөр хүү- гөөн дуугаар, өөрөө тэдэнд зөв» хэдтэн ирилцаж зогсохыг харав. шөөрсөн оаидлаар, 3 4 ё Дахиад доо-Ын «в»-гийн тухай -- Гэртээ. харих хүүхдүүд дэр гомдол мэдүүлж байгаа биз .Сайвал, хурдхан явцгаа, ойд ТЭЖ «айлд боДдОВ, жаахан тоглоцгооно гэв. л. Сурьуугэ. дээр 5-ын «Вэ-г -- Юу тоглох юм? гэж хаал- хамгын. «болдоггүй» гэдгийг ганы тэндээс 1оша Крутиков өм мэднэ. Тэргүүн хагас жилд эргэн асуув. Хир ч удаа Ффүлгийн: удирдагч -- Үгс тааж тоглоно гэж нь солигджээ. Одоо Ч бас үүний- Люся хариулав. Ингээд” хүүх- тээ хашраасан бололтой, Эвлэ-. дүүд тоглоомоо эхлэв. Хориод лийн хорооны дарга өрөөндөө. минутын дараа Люся тоглоомод байсангүй, «їюся "орлогч дарга дуусгаад! болох Олег Роговт хандан: -- Одоо хүсгэл, оорсдөө тог- ё--Лёша. надад даалгавар лоцгоо. Миний явах цаг ч бол- өгөх тэсэн юмсан, Он... гэтэл ЧИХлОО. Би та нартай зөвхөн магад гээд кино театр Олег түүнни яриаг таслан: танилцахаар л ирсэн юм. Дараа: Гэвч тэд удалгүй буцаж и 3 “2--ЭАдексей "өвчтэй байгаа Оямба гаригт иршэ. -о-- Та нарояг а цасан гээд өдчиг цаас дүүрэн чихсэн Тэгээд бас өөр тоглоом бодож шиг, цасаар оарьчихсан юм шиг Зөвлөлгөө авч байх хүн энэ байж дээ. Маргааш өглөө.нь Люся 5-ын «в» ангиар орж, -- Бямбад цуглаан хийхгүй Харин ням гаригт «Шадар гур- ван цэргийг үзэцгээе, Үзэх нь гараа өргөөрэй гэв. 2 -- «Шадар цэргийг» цөмөө- роо үзнэ гэж Мрутиков хаш- гирав. Гэтэд билет дуусчихсан байв, : 9 ” --- Цэцэрлэгт: очицгоох уу? гэж Люся аргадангун асуув. Хүүхдүүд ч зөвшөөрөв. Ццэцэр- лэгт цасан уул бий, оас Оуудаа- гын газар ажиллаж, байгаа гэл- цэв, Харин Гоша л найз иартай- 4 гаа хэн цэг нь билет худалдаж - цүнхлээсээ нэгэц зүнлийг эрэн олцгоос гэв. ыал у -- Чамайг Сергейн оронд Г--Түүнийг хүлээж таарах ТОМИЛСОН юм уу? гэж шав шар нээ, хэззэ зэмнэлгээс гардаг үстэй ,Иетя Їочетков асуув. бол! гэхэд -- Томилоогүй додээ, (би 2-“Мөд гарахгүй байх гэж өөрөө л хүссэн юм. За хагас эвлэлийн хорооны гишүүн Таня Сайн болтол баяртай гээд 4їюся Ончинникдва өгүүлээд-чи яах инээмсэглэн ангнас гарав. За- тээ взї гэж асуув. хирлын өрөөнд зөвлөлгөөн 2- Би, би о-ын «В» ангид болж байлаа. Дутуу хаагдсан удирдагчаар ажилламаар бай- Хаалганы цаана зогсож байгаа на гэж Люся өөрөө ч мэдэлгүй ОӨлегийг харав. хэлчихЭв. Олег нүдний шилээ? | -- Зөвлөлгөөн дуусаж бай- рээ нэшт гайхан ширтээд: на гэж Олег шивэгнэв. - 23:75. й --Би хүүхдүүдээ тараачих- --“Чи юу ярьж байгаагаа мэ- сан. дэж байна уу? Тэр ангид одоо -- Хааш нь тараасан гэж? бүлгийн удирдагчаар ажиллаж - Би тэдэнтэн бага зэрэг байгаа самбо бөхөөр хичээллэдэг ярилцлаа. Таныг хүлээгээд нр- залуу ч бүр залхаж гүйдлээ гээд дэггүй. Би наашаа, хүүхдүүд байна шүү хувцсаа авахаар явцгаасан. -- Тиймээ, би мэдэж байла 2- Дараа уулзахаа товлосон тэж Люся хариулав, биз гэж Олег албархуу асуув. -- Дэмий биз дээ, анхны -- Товлосон, бямбад уулза- уулзалтаасаа л больё доо чи на, минь гэх биз, Эй С5-« Юу гэнээ) Амралтын ца- -- Хэрвээ больёо гэхгүй бол гаар нь хүүхдийг ажлаар дарах яах юм бэ гэж дөнгөж орж ир- хорнотой шүү. Зи сэн сургуулийн намын хороо- -- Мэднээ, гэхдээ би...гээд ны дарга түүхийн багш Борис Люся Олегийн уурсангүй царайг 18-38 Олегоос асуув. Мар- харсанаа цааш үг .Ч “хэлэлгүй гааш нь” хичээл тарсны дараа хувцсаа авахаар салж явлаа. Олег, Люслгаас: Ё ««Бүтэлтэй ч зуллГ эрэн нь шив дээ» гэж Люся өөртөө -- Сайн бодсон биз, хоёул гомдов. Сургуулийн тарах хаал- явж тэдэнтэй уулгья гэв. Олег ганы дэргэд Борис 4їетрович 5-ын «В» анги руу ясж байснаа түүнийг дууданс - : хуруугаараа. л, тогшин Люсяд хандаж: -- Уулзалт ямар болов? Чи -- Ми энд хүлээж бай, би тэдэнд таалагджээ? гэв. й уулзаад ирье гээд | -- Хэнээс та соисоов? гэж шууд доод давхар луу явчихав. Люся сандрав. гн” ( їй хаалганы дэргэд -- Бүлгийн дарга Катя Оси- ож байснаа шуудхан повагаас «Өорөо бидэнтэй ажил- яваад » Хүүхдүүд шуу- лая гэсэн гэнэ. Харваас зориг- гихаа иамдав. Люся ангид ороод ТОЙ охин байна» гэж байна. 38, өөрийгөө бүлгийн шинэ удир- Зоригт охиц минь «Бол й- 712 26 Сүхбаатарын нэрэмжит 3 (4140 Улсын ЭҮлэдиЙН комбинат Загл-тэс гэж Гоша тэднийг заан хөхөрнө. 9, Бид бас цасаар банлдсан. 1. цаад «лөх» нь «улааныхан үзэлцсэн гэж цетя танлоарлана. уцюсд хувцасныхаа цасыг :ү Хошад хандан: / -- Чаманг сайхан зурдаг гэх юм. Бид нар «Манан оүлгинй авьяастнууд» гэсэн цуглаан хий- замар нэгэн зүна зурааран. гээд 1їошагийн хүзүү рүү” цас хничинхээд зам даган зугтаав. Бүлгийн цуглаа- ны сэдэв хүүхэд уурцай «оццох- Р ЛЫГ ТАТЖЭЭ. 1 ОШАГиЙН Н8ы3 заг- ШУУ хээр төлөвлөсөн. хуу чмеедя. Докин хүртэл, | - Ын ч гэсэн үзэцгээе. замойсК Тэдний сахилг удирдагчаас асуудал оруулна гэв. гоор асуув, с 7 -- Тэндснэр х матикийн онцгой авьяастай хүүхэд олсон. лөсөц гээ вас Та нарын юунд авьаяастац од- - э нэг зүйл бодьё. иадад техникийн авьяас Они шүү гэж амлав. ««юся ч сэт- гэл- өндөр оаилаа, «олдоггүн- чүүд» түүнийг хүрээлж эхлэв. Дараагийн” оүтэн сайнд бүлгээ- рээ орон нутгийг судлах музей Нин хавцлаас археологичид олсон эртний-нэ- гэн амьтны нурууны яс шїнээв. тавьбан байлаа, 1эвч энэ бүхин", л ажлыг Олег Рогов үл тоом-. сорлон: «Беликова-5-ын «в»-Д л удирдагчаар-ажиллаж чадахгүй бат, сурлагад өөрчлөлт алга. Өөр л арга хэм- да авах хэрэгтэн» гэж зүтгэнэ. 3 ЭГЭЭД: Ч Уцосяг ЭВЛЭЛИЙН ХО0- ХУ) 3. роондоо дуудан ирүүлж, чамайг Чбалхитан хүйтэн байв. 4 чөлөөлөх тухай хөдөлжээ. -- Яагаад нйгэж байгаа би- лээ? гэж /юсл чичирсэн хоолой- үндтэй хүн хэ- рэгтэй. Шатрын зэрэгтай, мате- цэ Ёстой гоц авьяас- тай. Чи цуглаан. хийхээр төлөв- из. Би тэр цуглаанд: чинь оролцож энэ тухай хэлж Д огье, Борис Цетровичийг ч ури-. ыг на гэв. Люслэнэтухай-ын «В» нээсээ хуучин ангийнханд их л нөхөрсгөөр: | үзүүлж: ) ыи үүнийг өөрөө зассан лохыг бас миний хэрхэн ажил- юм. Шалгаж үзэж оолно гэВ- лаж байгааг шалгахаар хүмүүс Докинтой сэрэгцэн Гоша сууж ирнэ гээд ойсз барьж чадалгүй байв. Одоо түүний ээлж ирлээ. шуудхан л: Гоша ямар нэгэн зураг зура- -- Танай ангид Өөр шинэ хаар амласан боловч түүнээ удирдагч томилох юм Оанх гэв. нуугаад л байсан юм. Тэрээр --4 Шинэ удирдагчаар яах босож цаасаар ороосон нэгэн юм. Бид ойлголцож оангаа шүү зүйлийг эзтэнхэн задалж, зур- дээ гэж хүүхдүүд ам амандаа сач зургаа гаргаад, фэрэо хин- угилдаа. сэн жаазанд хийгээд цонхны -- Үнимээ бид ойлголцож л ирмэг дээр тавив. Охид хөвгүүд байгаа Гэхдээ ондний сахилга бүлгийн удирдагчаа хүрээлэн бат сайжрахгүй, сул дүн буу- зогсож зуржээ. рахгүй Оаяна шүү дээ гэж са- - Манай Аюся-г зурсан бай наа алдаад: Дараагийн долоо хо- на шүү! гэж Катя Осилова саяр- ногт цуглаантайг мартуузай гэв. лан өгүүлэхэд Хэдий хичээл дууссан ч хүүхдүү -- Тиймзэ, Люся! гэж хүүх- дийн хэн нь ч ангиасаа гарсан- дүүд шуугилдав. Зургийн дор гүй, хаалга нь тун удаан хаалт- «Манай анхны удирдагч» гэх тай хэвээрээ байв. Харин мар- бичжээ. индүү гарган на ий хүй боон АГА, ЗАХ уашллаж байгаагүй Оахүүт асуухад: - -- Өөр хэд хэд ч бий. Гэхдээ » гийн Б 9сэТүХ-д | шэн “ийн”: сэтгэл Зүсд тэвдсэн Ч Гэвч хүүх- Петрович хэлэв. үй. “Охид бүр Г -- Язгаад анхны байдаг ба- 2 удирдаг-” Ү ор МХЗЭ-ийн Төв Хороё, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МП15-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ. л “МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ ,М!! БҮГД ХУРАЛ ЗМХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны УП! бүгд хурал 1987 оны арван нэгдүгээр сарын 21-нд болов. Бүгд хурал «МАХН-ын Төв Хорооны 11! бүгд хур- лын шийдвэрийг хэрэг- жүүлж залуучуудын эдийн засгийн сэтгэлгээг хөгжүү- лэх, хөдөлмөрийн хүмүүж- лийг дээшлүүлэхэд ХЗЭ- ийн байгууллагын үүрэг зорилтын тухай» МХЗЭ- ийн Төв Хорооны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэрэлийн илтгэ- дийг сонсож хэлэлцэв. Хэлэлцэж байгаа асуу- далтай холбогдуулан БН МАУ-ын Үнэ, стандартын 9 улсын хорооны нэгдүгээр орлогч дарга О. Сампил, Булган аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Г.Цогтсай- хан, Ховд аймгийн Булган сумын «Жаргалын зам» нэгдлийн хоньчин Ш.Бат- суурь, Дундговь аймгийн ХЗЭ-ийн хоросны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дар- та Д.Жанцанхорлоо, Улаан баатар хотын Сүлжмэлийн нэгдүгээр үйлдвэрийн ажилчин /Д. Мөнхцэцэг, Баян-Өлгий аймгийн ХЗЭ- ийн хорооны нэгдүгээр на- рийн бичгийн дарга Т.Гал- баа, БНМАУ-ын Шинж- дэх ухааны академийн гео- логийн хүрээлэнгийн эр- дэм шинжилгээний ажил- тан Л.Баярбилэг, Монго- лын Сэтгүүлчдийн Холбоо- ны Хорооны орлогч дарга Т.Баасансүрэн нар үг х9э- лэв. Ж. Бүгд хурал МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурлыг 1988 оны зургадугаар сарын (1-нд Улаанбаатар хотноо хурал- дуулахаар шийдвэрлэв, Бүгд хурал зохион бай- туулалтын асуудал хэлэл- цэв. Бүгд хурал, өөр ажилд шилжсэн тул нөхөр С.Ганбатыг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчооны орлогч тишүүнээс чөлөөлөв. Бүгд хурал .хэлэлцсэн асуудлаар тогтоол гаргав, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны бүгд хурал үүгээр аж- ааа дуусгав, Бүгд хуралд МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн ор- логч эрхлэгч Б.Даш-Ёндон, зарим яам, тусгай газар, олон нийтийн төв байгуул- лагын сайд, дарга нар оролцов, Мо 78 (2282) ф 1987 ОНЫ АРВАННЭГДҮГЭЭР САРЫН 25. фЛХАГВА Говь-Алтай аймгаас хоёр захидал ирлээ. Чандмань сумын найман жилийн сур- гуулнас өсвөрийн сурвалж лагч Д.Баяржаргал, Цогт сумын дунд сургуулиас су- рагч А.Байгалмаа нар аа- хидалдаа писнер сурагч- дын тулгамдсан асуудлын нэг болох бүлгийн ажлын чанарын тухай бичжээ, Д. Баяржаргал, А, Байгалмаа нарын саналыг сонсоё. Өсвөрийн сурвалжлагч Д.Баяржаргал: -- Ви бүлгийн ажил со- нирхолтой болчихоо 1оу? гэж асуух гэсэн юм. «Пионерийн үнэн» со- нинд «Бүлгийн ажил яа- гаад уйтгартай байна вэ?» гэсэн хэлэлцүүлэг нийт- »лэгдсэн нь улаан бүчтэн бидэнд дохио болж байсан биш үү? Энэ тухай сони- ныхОо хуудсаар дамжуулан илэн далангүй ярилцаж, санал бодлоо солилцох ёс- той байтал пионер сураг- чид дуугүй өнгөрч байх шиг санагдах юм. Тиймээс ч би бүлгийн ажил сонир- холтой болчихоо юу? гэж улаан бүчтэн үеийн найв БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! урэлэттч ө Үнэ 10 мөнгө ПИОНЕР ЧИ ЮУ ГЭЖ БОДОЖ БАЙНА ПИОНЕРИЙН АЖЛЫН ЧАНАРЫН ТУХАЙД: нараасаа асууж байна. Урд:бүлгийн дарга бүл- гийн ажлыг ганцаараа удирдаж пионерүүдийг «Чи зүгээр суу, Оич, боль» гээд хоолойгоо сөөтөл яриад л бичүүлээд л бай- даг байсан, Тиймээс ч пио- нерүүд бүлгийн ажил хур" дан Дуусаасай гэж боддог юм. Энэ бол аль ч сургууль дээр байгаа дутагдал. Үү- нээс яаж ангижрах вэ? Сурагч А.Байгалмаа: -- Бүлгийн дарга бусад сурагчидтай зөвлөж тэдний саналыг ажил болгодоггүй- гээс пионерийн ажил албад лагын “хэлбэртэй болдог. Пионер сурагч бидэнд са- наж бодсоноо “чөлөөтэй ярьж аливаа асуудалд шүүмжлэлтэй хандаж байх асуудал их дутагдаж байз 110 МАЛЧДЫН Баянголын аманд өвөл- жиж байгаа малчид, амрал- тын ажилчдын |Ххүүхдүүд Батсүмбэр хүртэл 10 га- руй км явж хичээлдээ очно Тэд замдаа ер ядардаггүй хөгжилдөн шуугилдсаар яв- даг. Хөгжилтэй ярианы гол нь хар нүдэн хурга, манхан халзан тугал бусад мал сүргийн тухай байдаг юм. - Өнөөдер би 10 удаа бууц зөөж бүр халууцлаа гэхэд нөгөө нэг нь --0Би морин тэргэнд ачсан. - Би тугалд төжээл өгсөн гэх зэргэээ шуугил- даж явсаар замын алжаа- лыг мэддэггүй улс. Тэд гэртээ ирмэгц цай- гаа уучихаад “хэнээр ч шаардуулалгүй тус бүрийн- хээ ажлыг жин тан хийж сурсан хүүхдүүд «байлаа. Харин ч. тэгж ажилласны дараа хичээлээ уншиж гэ- рийн даалгавар хийхэд бие хөнгөн толгой сэргэлэн бай даг гэж олон хүүхэд ярьж байв. ЗУРАГ ДЭЭР: -- 5-ын «А» ангийн сурагч Ч.Ал- тантөгс хотны бууц цэвзр- лэж байгаа нь - Р.Намчинханд бяруу тэжээл байгаа нь Фотог С.БОДООШ өвс на. Уламжлалт ажлыг нэг , хэвшсэн арга хэлбэрээр явуулснаас пионерийн ажил сонирхолгүй, чанаргүй бол- дог. Пионер сурагчид пио- нерийн ажлаа хамт олноо. , роо хэлэлцэн хамгийн нх хөгжилтэй хэлбэрээр, 30- хиох тийм аргыг эрж хайж, санаачлах хэрэгтэй гэж би бодож байна. Пионерийн ажил бүр пионер сурагч» дад хожим дурсан өнгөрөх баярт үйл явдал болон үл- дээсэй. Баяржаргал, Байгалмаа э нарын -санал, бодолтой та нар танилцлаа. Чухам яа- вал бүлгийн ажлын чанар сайжрах вэ? гэдгийг энэ хоёр сурагч бүрэн чадаагүй. Гэхдээ пионеч рийн ажил ийм уйтгартай. үр өгөөж багатай байгаад Баяржаргал, Байгалмаа хоёр хажуугаар нь дуугүй өнгөрч чадсангүй. Танай бүлгэм, бүлэгт пионерийн “ажил ямар түвшинд байна вэ? Бүлгийн ажилд чанар«ч гүй болж байгаа шалтгаан нь чухам юунд оршино вэ? Хамгийн гол нь Энэ асуултыг пнонер суч рагчдад тавьж байна. Эд« гээр асуултад олон хариулт ирнэ байх гэж нтгэж бай» на, Хэрэв чи санал, бодлод солилцохыг хүсвэл «Пио- нерийн ажлын чанарын туч хайд...» гэж хаяглаад со« ниндоо бичээрэй, Пионерийн ажлын чана- рын тухайд пнонер чн юу гэж бодож байна. М.БОЛД БВИШАС 13: ҮНЭН ХАХЯЛАЯЛАХЯХЯ АХХАХХХАХАЯХАЯХАХХАХХАХХАХЯ дАЁЖЖЕЖ 1987 Х! 25 САНАХ СЭДЭХ. ЧУХАЛ ММ лттиллга | Ч ”ВЯШХЯН ХУЗЛЫЦДЫН ШТ ТУРШЛАГЫН САНГААС Саяхан Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн үзлэг Өвөрхангай аймагт болж, пионерийн ажлын ололт амжилтыг нэгтгэн дүгнэж, илэрсэн дутагдлыг арилгах арга замыг ха- рилцан ярилцлаа. Энэ аймгийц сургууль, пнонерийн байгууллагуудад ажлын шинэ арга барил, тэргүүн туршлага олон байна. Пионерийн ажилд өөрчлөлт хийхэд тэргүүний ар- га туршлага нх хэрэгтэй нь мэдээж, Иймд Өвөрхан- гайн зарим ажлын тухай уншигчиддаа танилцуулья. БАГШ МААНЬ ПИОНЕР БОЛСОН Гучин-Ус сумын дунд сургуулийн багш нар цөм пионер болжээ. Тэд «Тэмүүлэл» бүлэгт нэгдэж, дотроосоо бүлгийн зөвлөлийн дарга, гишүүн, салаа- ны дарга нарыг сонгов. Улаан бүч зүүж пионерийн ёслолын хувцас өмссөн нь пионерүүдээс үл ялгаг- дана. Багш нь пионерийн хамт олны гишүүн болчихоор хүүхдүүд ч урамтай байдаг гэнэ. Энэ жил В. И. Ле- ниний нэрэмжит БХПБ-ын ЇХ чуулганы өмнө зөв- лелтийн зарим хүүхэд багш нараа пионер болгох юмсан гэж сонинд бичсэн байсан. Үүнээс санаа авч эндхийн багш нар пионер болсон хэрэг. Шинэ хичээлийн жилийн нээлтээр багш нар концерт бэлт- тэж хүүхдүүддээ тоглож үзүүлэв. Бас биеийн тамирын тэмцээн, хөгжилтэй тог- лоомд багш нар нь пиОнерийн ёсоор оролцлоо. Урьд нь ингэж багш сурагчийн хийдгийг хийдэггүй, зөв- хөн хэлж зааварладаг байсансан. Гэтэл одоо тийм- гүй болов” Пионерийн ажилд гарч байгаа өөрчлөлт нүсэр биш, энгийн жижиг зүйлээс эхэлж | байна. Багш нар маань пионер болсон гэж тус сургуулийн захирал С. Пүрэв өгүүлсэн юм. МАЛЧНЫ ХҮҮХЭД МАЛАА МЭДНЭ Биднийг Нарийнтээл сумын дунд сургуулиар оро- ход бүлгэмийн зөвлөлийн дарга С. Банзрагч тосон уулзаж, хємт олныхоо ажил байдлын тухай дэлгэ- рэнгүй танилцуулав. Энэ сургуулийнханд ба хархах сайн үйлс, бусдад жишээ болохоор тэргүүн туршла- га олон бий. Өнгөрсөн жилээс хойш шалаа будаа- гүй, пионерүүд өөрсдөө анги танхимаа цэвэрлэж, үйлчлэгчийн орон тоо хэмнэсэн, хичээлийн завсар- лагаар бүх хүүхэд хөгжмийн цоглог аяар ритмт тимнастик хийдэг, өндөр настан Д. Дэгдцэрэн гуай- таар олон пионер уртын дуу заалгаж байгаа тухай Банзрагч ярилаа. Сургуулийн захирал Д. Эцхбаяр биднийг мал аж ахуйн танхимд урив. МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У1 чуулганд тус сургуулийнхны барьсан олон бэлгийн нэг нь энэ танхим юм. Чөдөр, ногт, буйл, бурантаг, хэгнө, эмээл, хазаараас эхлээд энд мал аж ахуйн бүх тоног төхөөрөмж, тэдгээрийн загвар цөм байна. нэг малаас гарах ашиг шим, түүний үнэ цэнэ, зоо мал эмнэлгийн анхан шатны мэдлэгийн лавлах, тэргүүний малчдын туршлага зэргийг үзэмжтэйгээр бичиж байрлуулжээ. Малчдын хүүхэд малаа мэдэх учиртай, Бидэнд энэ танхим тусалдаг гэж пионер Л. Пүрэвлхам хэллээ. Харин бидний уулзсан зарим хүүхэд энэ сайхан танхимынхаа тухай дутуу дули- маг мэдлэгтэй байсныг эрх биш анхаарна биз ээ. А-ГААС Я ХҮРТЭЛ Хайрхандулаан сумын анги бүрийн үүдэнд нэг содон самбар бий. Үүнийг эрдэм мэдлэгийн толь гэж хэлж болно. Энэ самбар «Мэдлэгийн сан» «Мэр- гэжлийн зөвлөлгөө», «Шинжлэх ухааны сонин ха- чин» тэсэн булантай. Мэргэжлийн багш нар, ахлах ангийнхан самбарын материалыг тогтмол «солино. Тэр бүрийд хүүхдүүд уншиж сонирхоно, Эрдэмтдийн төрсөн Өдөр, хичээлийн олимпиад, нэрэмжит долоо хоног болоход эндээс мэдье гэсэн зүйлээ уншина. Заримдаа хичээлийн даалгавраа хийхэд энэ самба- тыг ашиглана, Баянхонгор хотын дунд сургуулийн "туршлагаар «А-гаас Я хүртэл» самбар ажиллуулж, хүүхдийн мэдлэгийн хүрээг тэлэхэд ашиглаж байна. Саяхан “«Хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий толь» ио- мын сэдэв бүрээр ангиудын хооронд уралдаан явуу- “дав. Наймдугаар ангийнхан маань их идэвхтэй оролцлоо гэж пионерийн удирдагч Г. Хосбаяр урам- тай өгүүлэв, И эрдмийн далайд аялахад пио- иер сурагчид янз бүрийн арга хэрэглэдэг ажээ. Элэ нутгаас 2275 тавьяат багш Ц, Раш-Онолт, Д. Пун- дагдорж, Б. Жїигмэддорж, хөдөлмөрийн баатар А. Тїүрэвгял, зохиолч Ч. Ойдов, Ж. Пүрэв, П. Хорлоо, эрдэмтэн. П. Лувсандорж, сэтгүүлч А. Дашням, ор- чуулагч Ц. Шүгэр, Д. Дашдорж зэрэг алдартай хү- “мүүсийнхээ хойчийг залгамжлан өсвөрийн сүхбаа- “тарчууд эрдэм номд шамдаж байна. 1 Ц. ТҮВШИНТӨГС Эрдэнэт хотын пионе- рийн зөвлөлийн дарга А. Батхүү нийслэлийн дөрөв- дүгээр сургуулийн «Бяц- хан хуульчдын штаб»-ын ажилтай танилцаад турш- лагыг нь пинонерийн с9- нинд бичиж сурталчлахыг хүссэн ажээ. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн бүгд хурлын дараахан ай- маг, хотын пионерийн зөв- лөлийн дарга нар манай сургуульд зочлов. Пионер сурагчдын ёс суртахууны хүмүүжлийн тухай тэд ярилцсан болохоор манай «Бяцхан хуульчдын штаб»- ын ажлыг ихэд сонирхлоо. Бидний уулзалт ч сонир- холтой сайхан болов. Энэ уулзалт дээр А. Батхүү багш надад МХЗЭ-ийн бат илэрхийлэх гардуулж өг- лөө. Тэрхэн мөчид бидта- нилцаж, ажил хэргээ ч ярилцаж амжлаа. Харин штабынхаа ажлын тухай сониндоо бичихээр ший- дэв. 095), 2 авэ, Б | МЛТЕЙАИК, эл 13:20:22 АЗЫН «5» Хоёрдугаар ангийн нэг багш самбарт, 9-ийн хүр- дийг бичээд, хариуг хэн хурдан зөв бичих вэ? гэ- хэд сурагчид нь бараг зэ- рэг шахам гар өргөжээ. Тоонд тааруухан нэг су- » Р» ХУРДАН БИЧДЭГ МАШИН Микропроцессорын удирд, лагатай бичгийн машиныг Голландад бүтээв. «Вело: тайп» гэдэг энэ машинаар туршлагатай бичээч ер- дийнхөөс гурав дахин хур дан: машиндана. Товчлуу- рыг өөрчилж, машины ажиллагааг удирдах мик- ропроцессор дотор нь тавьсны дүнд ийм хурдтай бичих боломж олжээ. Үс- гэн товчлуураас гадна олонтаа хэрэглэдэг үг, үеэс бүрдсэн товчлууртай. «Ве- лотайп» 15 хэлээр бичих бололцоотой юм. МӨНХИЙН БАТАРЕЙ 17 Вт чадалтай атомын жижиг батарей АНУ-д хийв. Тэр батарей 20 жил тасралтгүй ажиллах зориу" лалттай. Хэмжээ нь 5х5х10 см бөгөөд бал чулуун гэ- рэн дотор байрласан ра: Дио-идэвхт плутоны дөрвөн . нарийхан савх цөмийн түлш нь юм. Атомын ба- старейг цахилгаан эрчим хүчний өөр эх үүсвэргүй, хүрэхэд бэрх онд хэм”. Бяцхап хуульчдын штаб маань 1984 онд хүүхдүү- дийн өөрсдийн нь санаа- чилгаар байгуулагдсан. Пионер сурагчдад дэг жу- рам, сахилга бат хэрэгтэй биз дээ. Үүнд л манай шта- бын ажил чиглэдэг юм. Пнпонерийн чин эрмэлзэл, сурагчийн дүрэм, сургуу- лийн дотоод журам маань бидний хамгийн ойрын хууль тогтоомж шүү дээ. Үүнийг л хэвшүүлэхэд бяц- хан хуульчид маань тусал- даг. Манай сургуульд хэрэг, зөрчил гэдэг үг сонсогдох- гүй хэдэн жил болсон, нь бидний бахархал юм. Бяц- хан хуульчид хичээл Ххо- жимдсон, гэрийн даалгавар хийгээгүй, ширээ сандлаа эвдсэн хүүхдэд санамж зө- вөлгөө ӨГДӨГ. ханын хэвлэлээр сурталчилдаг. Гарсан дутагдлыг бага дээр нь засаад байхаар рагчаа «За чин» гэж цохон гаргаад шохойгоо өгч гэнэ. Нөхдөө дууриан, гараа өргөсөн гэнэн шавь нь хич- нээн зүйл мэдэхгүй бо- лоод муу авах гэж байгаа- гаа мэдье гэж бодоод дээ рээс доош нь дэс дараа- лан тоолж, тэнцүүгийн-тэмд- гийн ард тоолсноо бичээд хэсэг зогсжээ, Гэтэл багш нь «суу!» Ч ГЭЖ ХЭЛСЭН- гүй, нөхөд нь ч чив чи- мээгүйд гайхан дахиад шалгая гэж бодоод, дороос нь дээш дахин дэс дараа- лан тоолж, түрүүн бичсэ- нийхээ ард бичээд, мэдэх- гүй зүйл 8 байсан нь үнэн зөв байжээ. Багш нь: «Зүйтэй! Яа- - сан удаан, ямар хачин даг 1) гээ : жүүрийн багаж ажиллуула- хад ашиглаж болно. ТАВАН ТОНН ТЕЛЕВИЗОР 1Камботрон гэдэг нэртэй асар том өнгөт телевизор Японы «Сони» гүүсэд "хийв. Хүнд нь таван тонн. “Телевизорын . дэлгэцийн талбай 27,6 м! Сэгөөд энэ нь сургуулийн нэг ан- тийн шалны талбайтай дүйцэх хэмжээ юм. Түүнд 221 модуль бий. Хүлээн авагчийн гхүчин чадал з0 квт ажээ. 1Камботроныг . зөөвөр- лөн хэрэглэх зориулалттай тул хаана ч аваачиж ашиг- лах бололцоотой. Зохион бүтээгчид нь түүнийг ста- диоп, үзвэрийн том тан- химд зориулан бүтээжээ. НАРНЫ БАТАРЕЙ Гэр орны нөхцөлд ашиг» лах зориулалтаар Их Бри- танид 223х146х8 мм хэм- даамжирч газар авдаггүй юм билээ. Манай штабынхан хууль дүрэмтэй холбоотой бяц- хан ном хийж, ярианы сэз- дэв боловсруулж дүү нар- таа сурталчилж, авхаалж сэргэлэнчүүдийн тэмцээн (АСТ) зохиодог. Хамгийн дэг журамтай хамт олныг улаан дарцгаар шагнадаг. Хүүхдүүд сэтгэлд нийцээ- гүй буруу үйлдлийг шог зургаар, зохион бичлэгээр үзүүлэх дуртай. Үүнийг ч сайн зохион байгуулдаг. Бяцхан хуульчдын штаб ингэж идэвх санаачилгатай ажилласан нь сургууль, хамт олны амжилтад бага ч болов тус үзүүлсэн байх. Бид.МХЗЭ-ийн ХЇХ ихху- рал, пионерийн «Залгамж- лагч» УГ! чуулганаа угтаж амьдарч сурч байгаа орчин тойрноо улам сайхап бол- гох зорилт дэвшүүлээд ажиллаж байна. Наймдугаар ангийн су- рагч У.ЭНХЖАРГАЛ таалалтай бичив! За суу! Онц тавья даа!» гэж хэл- жээ. Нэрэлхүү шавь нь үнэн» дээ, муу аваагүйдээ баяр, лахын зэрэгцээ, яагаад 8 зүйл- мэдэхгүй зогсож байснаа, гэнэт онц авах болсноо гайхан эргэж хар- саар суудалдаа суужээ. Тэгээд, ер нь юмыг янз ян- заар, тал бүрээс нь авч үзэн, элдвээр оролдож байх нь л чухал юм бай- на гэж бодсоор, тохиолд” сон азыг гайхсаар хоцор- чээ. Хүүхдүүд та нарэнэ аргаар есийн хүрдийг бо- дож үзээрэй. Б. ЯНГАЛАГ жээтэй 250 г жинтэй пар- ны батарей үйлдвэрлэж байна. Батарей нарны гэр- лийн үйлчнээр эсвэл чий- дэнгийн гэрэлд бүрхэг өдөр цэнэглэгдэнэ. 6,5 В хүч дэлтэй батарейн гүйдэл телевизор, радно хүлээн авагч, жижиг компьютер, тоглоомыг ажиллуулахад элбэг хүрэлцэнэ, НЭГ ПИКОГРАММЫН НАРИЙВЧЛ БНАГУ-ын эрдэмтэд хи- мийн нэгдэл дэх металл бус эгэл хэсгийг илрүүлэх арга боловсруулжээ.. Су- далгааны нарийвчлал нэг инкограммд хүрэв. Өэрөвр хэлбэл нэг граммыг бил- лионд (1052) хуваасны нэг- |. тэй тэнцэх тийм жижиг | юмыг илрүүлж мэдэх бо лов. . 8252 1:517 Энэ аргаар хүхэр, бром, | хлор зэрэг металл: бус хэс: | гийн агуулгыг нэгэн 3э- Бязхэнн “4, содНОМДОРЖ : хүснэгтэнд ю- дүн бол смаал їдаг шүү дээ! “Хорлоо гэдэг изг ! хүүхэд аар улирлын Е Хир мянга хоёр зуун рин хоёрыг авсан нь | Барагтай сурагчид “(Шог найруулал) " Сонины цаасаар хий- сэн Онгоц ангийн хаал- со гаар нисэн гарч шалан " дээр уналаа. Гэтэл ” араас нь нэг хүүхэд ” гүйн ирээд: ї -- Энхээ, миний он- гоц ёстой гоё нисч бай- -на гэсээр ан оров. ” Би угийн сониуч заг Т анги, о “Зийд зүйлс “ярагдсан сотэж | санана... Шалаар айг авч үзвэл саяхан “пуудан 9 811: " --Болиоч| Та нар, яаж байгаа нь энэ вэ? тавиулах Сурагчийн хичээлийн шалгалтаар шог хошин. зохиолы б--8- САНГААС --1-ОЛТан. ээ222 баймааргүй Баяртай олон тоо С? 4 боловч Балагтай нэг зүйл нь гэвэл, Байгаль, зураг, тоо, ( бичигт Дөрвүүлэнд нь хоёр авч Дөрвөн хоёрыг хойноо жагсааж Хоёр мянга хоёр зуун Хорин хоёрыг авсан байж. 1963 он. , , сон байхдаа?» « -. рл, ЭТР” ЭҮҮЭЭ” ч ХЭЛДЭГ ЧИХЭР (Шог өгүүллэг) Намайг дөрвөн нас тай байхад зэж ажлаас саа ирээд цүнхиээсээ чихэр гаргаж өгдөг байн лаа, Энэ явдал том бог лох тумм багассаар намайг 10 нас хүрэхэд ээж том болсон. гэж бодсон юм байлгүй чиг хэр авч ирэхээ байчих- сан юм, Энэ нь надад тун таатай санагдлаа, -- Яагаад гэвэл Чим» гээ : --Чи одоо хүртэл чихэр горьддог хэвээ" рээ юу? гэж шоолохгүй шүү дээ! Ээжийгээ орой ажлаасаа ирэхийг тэсч ядан | хүлээлээ. Юунд билээ Чихэр идмээр санагдсанд л тэр шүү дээ! | Ээж чихэр авч ирэхээ байсан ч гэсэн миний ЧИХЭНД цүнхэнд нь-чи- хэр Сий гэж шивнэх шиг санагдаж, өөрийн эрх- хэмээн би бодож зогслоо. гүй ээжийг гараа угаах зуур цүнхний нь дэргэд 0члоо, Ээжийн цүнхэнд чихэр шаржигнаж бай лаа. Тэгснээ аманд ам- тагдаж шүдэнд шар хшгиалаа, Нүүрээ угаах чимээнээр нь цүнхийг нь онгойлголоо, 0 -- Чихэр, чихэр, мө" сөн чихэр нэг том, нэг ХИЖИГ, жижгийг НЬ авг чихлаа. Ээж цай уух тэж ширээний ард суув. Харин тэгсэн чинь юу болсон гэж санана! х Ээждээ цай. хийж Өгөх, гэтэл өнөө чихэр ханцуйнаас яг зэжийн аяганы дэргэд тор хий: тэл унаж намайг илчил" чихлээ, ї Ээж, мөсөн чихэр өө- рөө хэлчих вэ? дээгэв, Т. АЛТАНЦЭЦЭГ СОНИН МИНЬ ГОМДСОН БОЛОВ УУ? билээ. Үүнтэй адил сог нин минь бидэнд гомд: (15 дугаар сургуу: лийн багш) ( В. БАТБАЯР Алтай хот. “ Ж, СОЁЛЖАВ зурав. , БЯЦХАН ШОГ ӨГҮҮЛЛЭГҮҮД Бийнилииилэээ ЭЭ ХОЁР НАЙЗ Нямбаа, Гэрлээ. гэг дэг хоёр найз байжээ. Тэд үй зайгүй үерхэнэ. Сургуульдаа хамт явна, нэг дугуйланд сурал: “цана. Гэтэл Нямбаа монгол хэлний номтой, Гэрлээ номгүй юмсан. Дэлгүүрт ном дуусчээ. Гэрлээ: ї -- Найз аа, чи номоо өгөөч, Би даалгавраа хийчихээд өгье | гэж Нямбаагаас гуйжээ. Нямбаа: 3 --Миний номыг ма: най ангийн нэг хүүхэд аваад явсан гэж гэнэ. Маргааш нь гуйхад бас л хүүхдэд байгаа тэжээ. Гэрлээ өдөр болгон номыг Нь гуйна. Ням- баа хүүхдэд яваа гэж дандаа хэлнэ, Ингэсээр сар болоход Нямбаа: гийн ном дандаа өөр хүүхдэд байсан гэнэ. Тэр үнэн болов уу? ТУСЫГ УСААР Гэрлээгийн аав. Хө: ДөөНөөс ОХИНДОО монгол хэлний ном авчрав. Бас хоёр ном илүү авчирч ангийнхаа номгүй хүүх: дээд өгөөрэй гэжээ. Гэрлээ илүү номоо сур: гуульдаа авчирч Мөн: хөө, Булган Хоёрт өгөв. Найзуудаа номтой бол: госондоо Гэрлээ их баярлав. Найзууд нь нь ч их баярлав. Гэвч мөнгийг Нь өгсөнгүй. --Чи номынхоо мөн" гийг »Чулуунаас аваа- рай Тэр надад өртэй юм ,гэж Булган хэлэв. --Миний мөнгө бү: хэлдээд байна гэж Мөн” хөө хэлэв, « Одоо болтол Мөнхөө, Булган Хоёр номны үнийг төлөөгүй явна Энэ сайн уу, муу юу? А. ТҮМЭНДЭЛГЭР (Нийслэлийн 23 Ду: “ гаар дуйд сургууль) этэ ШҮЛГҮҮД , . ЗАЙРМАГ, УЛААН УС Ах нь нэг өдөр дүүдээ Алтан загасны үлгэр ярьжээ. 4Эрт урьд цагт Эмгэн өвгөн хоёр Гучин жил тэнэж Дөчин жил сууж» гээд Ид шидтэй загасны тухай Ийнхүү ярьж дуусахад Алтан загастай болох хүслэн Аяндаа дүүд нь төрөөд иржээ Хэрэв манайх тийм Долоо «А»гийн Дорж Долоо А-гийн Дорж Дандаа онц сурдаг Нэг ангийн Нэргүй нь Дандаа дунд сурдаг. Нэргүй Дорж хоёр Нэг хашаанд суудаг. Тэр хоёрын дүн Тун зөрөөтэй байдаг. Өөрөө хичнээн онц гаравч Үеийн найздаа тусалдаггүй хойно Доржийн онц нь онц | биш гэж лоо А-гийнхан ярьдаг. хог Ж. БУЯНДАЛАЙ (Ховд, Булган) загастай болбол Хэрэг болгож чи юу хүсэх вэ гэж Балчир дүүгээсээ ах нь асуухад Баахан бодож гарав гэнэ тар Хөмсгөө зангидаж хэсэг сууснаа Хөөрхөн нүдээ цавчлан Ахдаа...2| Аа тийм зайрмаг... Өөртөө...2| Өө тийм улаан ус гэжээ, Л. ОДОНЧИМЭД Сгнаа амарсны гай Сапдаг уржигдар онц авсан «Сайн байна» гэж магтуулж байсан Сандаг өнөөдөр нэг л биш ээ Сандарч байх Нь хачирхалтай, Дээр дээр өргөдөг гар-нь Дэвтэр дороо чичирч байх юм Айсан туулай шиг нугдайгаад Атгахан биетэй болчихсон байх юм. «Уржигдар авсан дүндээ тайвшраад Унтаад байсны балаг даа Тогтмол уншихгүй бол» гэж Толгой сэгсрэн Баатар хэллээ. «Асуугдаж дүн авах гайгүй ээ Авсан дүндээ озэн байх амаргүй» гэж Одмааг анхааруулж хэлэхэд Олон нөхөд нь дэмжиж байна. Ангид ирээд сандардаг нь Арчаагүй сурагчийн аац юм уу- Бусдын нүүрийг харж чадахгүй Будилж байх нь ичмээр юм. Б, НАЦАГДОРЖ (ХЦП сургуулийц багш) шилнээс” жил ЮРИЙ БЛАДИМИРОВ НСН Ер нь л сэрэх шинжгүй Евсей унтаж хэвтэнэ Өөрөө түүнээ шэдэх биш Өрөө дүүрэн хурхирна. Үгд л түүнийг сэрээх гэж, Бөмбөр яүдлээ, боссонгүй. Одоо босооч, Евсей гэж Орилж хэллээ, болсонгүй, Тэгж унтсан Евсей Тийм ч амар сэрэхгүй нь, Гайхаж ядаад сүүлдээ Гал команд дуудлаа. Хорин мундаг эрчүүд оромхон зуур л ирлээ, Бутан сахалтай ахлагч Бушуухан шүршээд! гэлээ. Зуун нэгэн хоолойгоор Цутгаж шүршсэн юм чинь Усан оргилуур ширгэж Урсгал Нева татарч Мойка, Крюковын суваг дуядарч Муухан явдал ч боллоо шүү. Унтаж хэвтээ Евсейг Усаар сэрээж амжихгүй нь, Сүүлдээ тэгээд бас ч Сүрхий арга оллоо, Зуун хийлчин, зуун бүрээчин Зуун хүчтэн хүрээд ирлээ, Хийлийн утас Нь тэгтэл Хэсэг хэсэг тасарч Бүрээчид хэдийнээ ядарч Бүтэлтэй явдал ч болсонгүй. Шилдэг зуун бөхчүүд Ширмэн туухай өргөж хаяхад Байшин гайхаж, шал доргиж Байх суухад хэцүү боллоо. Ингэж унтсан Евсей Иймхэн юманд сэрэхгүй нь. Сахалтай ахлагч, гал сөнөөгч нар Салахын түүс яваад өглөө. Зуун хүчтэн цирк рүүгээ Зугатах шахам буцацгаалаа. Бүрээчин, хийлчин аль нь ч Бүгд л яваад өглөө, Нэгдүгээр суман жагсаалаараа Нир нир алхлан одлоо. Ээж нь тэгтэл өглөөгүүр Инээмсэглэн орж ирээд -- Зөвлөн боов идээ! гож Зүй журмаар хэлтэл Тэрхэн зуур л сэрж -- Тэгьеэ! ээж эз, гэлзэ шүү. Орчуулсан Б. ГОЧГОР Муллуллулылмлыгн умлулылмтмлмлмлмлмтмтмлытмлмтытылэтчлмлмтмтмлмлчин тогоо “тайлж төмөргөв. НЭЭЛТТЭЙ Гэртээ “орж” ирэхэд ээж | ХҮҮХДИЙН хичээл нь: ийг 13 доо й.ОХИН Паль- Газар зүйгээр нээлт- ини тэй “ХИЧЭЭЛ хийх болов. тогоо яачикаа вэ? гэж Х4ШИН ЯРИД Хүүхдүүд бүгд сэдвүүг .8СУУ8. ! : яр 4 ДдийГ хуваарилан авч 4. Хөөрхи ЗҮ2ЛЭ ӨӨРӨӨ ОНОГДОВ автлаа. Багш 8суулт хайрлаж даарна байх єггэ Мянур дүү даарч ТАМ /:71 Ш./!!:1! 77.1. тавьж: гэж.,:бодоод тлальтогоо Энд улаа: Ун Би юм шидэх дуртай байв. Дандаа л шиднэ, Мэргэн ононо. гїэг удаа бөмбэг шидэж байтал, гүйж явсан охины Ду- хан дээр оножээ. Бич зугатав. Нөгөө охин хой- ноос мөшгин ирж ээжид хэлэв. Ээжийг уурлаж заг- нахаас нь өмнө би өр- сөж: -- Би бөмбөг шидэж тоглож байтал энэ охин өөрөө гүйж: ирээд онуу- байв, Бяцхан охин гадаа З6д 57) 1? УУГМВ ЭЭ 1017) к4 лав ГЭЖ ХЭЛЛЭЭ. гартал «Модыг хайр- --Бат аа! Чи энэ их ааруу- үн ий сыг нь "зүсч : Ээж, нөгөө охин хоёр. даж хамгаал!» гэж бич- АС: лыг юунд хичээл лээр ав- дуур,, хувцсыг, (1 1 -Ё?. түсхийтэл инээв. сэн байв. Охин цасанд 2ӨУ| . чирсан юм бэ? , 1: йє хорлодог. Эцэг эхийн» хичээлээ давтахгүй га- | Х.КЕНЖЕБЕН (Баян- дарагдан буй модыг 3 2 Лау1-ыүн өамбан дээр хээ авч өгсөн “ов эй дуур тэнэдэг нэг хүүхэд | д өлгий. Дэлүүн сум) | харж харж байснаа паль- ! цээ! ТЭТ6 03 авЧраа шүүү» хувцсыг ингэж зүсүүлэх МАНайд-бий,---аэйнийг 1 Ц.ЭРДЭНЭСҮХ (Архан- вь зоутай” ХХЯРавбалтийг Чихэн чинээ хүү: Хэ-о/ 5 1! хангай. Булган сум)... вэ? Миний нэрийг. бит- эн :Хэ-) ХӨ) | 12) Ч! Ч. гий бичээрэй! Мэдвэл рэв засрахгүй бол надад | -- Зоригт! гэж нэр цохов, Гэтэл нүүр нь час улайсан Зоригт, -- Багшаа! Энэ асуул- тыг би биш Золбоо ха- риулах ёстой! гэв. Анги дүүрэн нирхий- тэл ннээх сонсдов. Л. УДВАЛ (Хатгал) |, ПАЛЬТОТОЙ МОД Анхны цас бударч нөмөргөв гэтэл гэр дүү: рэп инээд наргиан бол- лоо. БАТЖАРГАЛ (Хэнтий, Бэрхийн уурхай) | Харин чих л даарч байна. -. -- Найл аа! Нэг зүйл гуйя. Харин чи хэнд Ч хэлж бо- лохгүй шүү! -- Тангараглая| За хэлээч? -- Гэрийн даалгавраа хуу- луулаач! -- Би үүнийг чинь дуу- таагүй хүч ботж байгаад л өгчихье, За їу| Б. МӨНХБАЯР (Этөрхангай. Нарийнтээл сум)! , Алтайгаас бичиж бай- на, Чихэн чинээ хүүгийн сонорт яаралтай хүргэх нэг зүйл байна. Дугаар ангид тамхи татдаг, багш нарын өмнөөс хэрэлддэг, кино үзэж суухдаа өм- нөх хүүхдээ) өшиглөдөг хөвгүүд Сайна. Тэд бас тэд намайг элдвээр хэ- цөлд хичээл ер 0 доггүй. Тэр хүүх: нэрийг бичсэнгүй. бичээрэй! Бигтанай тэн очиж тэр хүүхдүү, ү : 2169) -- Чистар ”бөмбөг тоглох || Ний буюу зодож ч мэд: Шөтн 1 ээн ан мн иэйг л --) Гар бэмбөлөг тоглох дуртай. Чихэн чинээ хүү: За- | ү лийн 1 сургуулиас бичиж ЗУРГУУД Хэт бодитой цэнхэр -ч Юу байдаг юм 4537 --) Баяраар-гартаа барьж, явтаг бөмбөлөг, Н.БОЛДМАА (Өвөрхангай, хидлыг чинь хүлээн ав- лаа. Цадигаа алдсан тийм хүүхдийг пионе- байна. Манай ангид «Ман- жин», «Тэмээ», «Сол- дэлгэц Сант сум) 1 “рийн цуглаанаар хэлэл- гой» зэрэг хоч өгдөг цэж дутагдлыг нь хамт хүүхдүүд бий. Амьд байгаль руу ТӨЛ 00 олноороо засах хэрэг- очлоод зогсохгүй, харвасан чулуу -- Манай хүү солгой хоо- тэй, Тэгээд засрахгүй ангид ноцолдож ширээ ин зуур чиний толгой дээр Ц. БАЙДЫ зурав лойтой юм гэхэд хүү нь . -- Үгүй би баруун хоолой- той| гэв, -- -- Чиний ээж багш бай- бол нэрээр нь Чихэн чи- нээ хүүдээ бичээрэй! Чихэн чинээ хүүд Би Эрдэнэтийн 10 жи- | сандал эвдэнэ. Хичээл дээр янз бүрийн дуу авиа гаргаж, зөвшөөрөл- гүй босч явна. Тийм нөх- тал яагаад ганц ч үг бичиж” -- хэчэнчрэнээан чаддаггүй юм бэ? гэж 6 настай хүү найзаасаа асуухад: -- Чиний аав шүдний эмч атал дүү чинь танц Ч ШҮ гүй байдаг нь сонин оо| газ Д », АДЬ. (34: дүгээр ШҮҮМЖЛЭЛ ЭСЭРГҮҮЦЭГЧ |. Ч П 4 салга багаагтад БОР БУ Эл хмтлЖ дыг авч хэлэлцэв. Хамт хад сахнлга , яв- : нэг байранд суудаг охин Дал гаргасан Бол аа 881... Бэ хүүнийн шүүмжлэхэд бөө вөө! ”Д -т-- Багш аа! Би үй- « мүүлээгүй! гэв, 1 -- Нүүрэн дээр чинь бичээстэй байна шүү “ДЭЭ! нүүрээ сургууль) -- Тэгвэл би Хичээл дээр үймүү- лэгч З- угаагаад ирье! - Чи яагаад унтахгүй байна вэ? ! 3 А-05475 -- Ээж, ээ| Би 10 хүртэл тоолбол унтах болов уу -- Үгүй, хүү минь| -- “Тэгвэл би түүнээс илүү тоолж чадахгүй| Б, МИНЖҮҮРДОРЖ тэгвэл еэ еэ бөө вөө! Ц.ТӨВШИНТӨР (Нийслэлийн 80 ду- гаар сургууль) -- Хүлээж авлаа, Ду- тагдлаа “засна гэж хэ: лэв. “Цуглаан тарлаа, Болд нэг хүүхэдтэй уул- заад гэрийнхээ хаалганы шатан дээр зогсож байв. ЧДундгэвь, Говь-угтаал НҮҮРЭЭ УГААЯ ОО) Шүүмжилсэн охин тэр Биш” 5 Хичээл орж байлаа. мов: Хурлуур ерэахад ЭРХЛЭЭ ТҮГМӨРЭ агш: д түүнийг дэгээдэж Ж, ДАШДОНДОГ Бэр тнлилээтчигтэнгтинтннЕ-ннөчт-э -энэрчирчуэгэтэрчеэргэрээрилчэчфэчүчлэрдирллтэндэдарчлэй 2-4 222 ҮЙ ЧИ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатадхэвлэв,, |ИНДЕКС-14140 7 12845618 101114 -- Дорж! Яагаад үй» мүүлээд байна вэ?, гэв. Дорж, шилээ. маажин: унагав, Тэр үнэн хэрэгтээ шүүмжлэл эсэргүүцсэн 4 ав динар Орь - Ч 17 МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын зэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ф М279(2283) Э/ ТЭвечиээ ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ БҮГД ХУРЛЫН өмнө | АЛЧДЫН 38Л57 халаа ХАРЗНЫ УС Харзны уснаас малаа усалж, жаварт чийрэг- жүүлбэл өолчнр сууж, онд тарган орох нэг үндэс бол- дог гэж өвөө сургадаг. м Тэгээд харзны уснаас зөөж бяруу, тугалаа усалдаг, бн “өөрөө ч өлчир болж хэ рийн хүйтэнг ажрахгүй “боллоо тэж Төв аймгийн г.Батсүмбэрийн сангийн аж /бахуйн дунд Сургуулийн 3- сын «А» ангийн сурагч “Р. Туяацэцэг ярьсан юм. “8- Фотог С. БОДООШ пїшлшшпсо:ппсьїшпслдїолїло 1 17 0 ХОЯЭР Манай орны сургууль, бүлгэмүүдэд хүүхдийн номын 10 хоногийн ажил ам- жилттай | зохиогдож, олон сонирхолтой ажил өрнөжээ. Энэ тухай редакцид ирсэн зарим захидлаас толилуулбал: Нийслэлийн 10 жилийн 24 дүгээр сур- гуулийн дөрөвдүгээр ангийн сурагч Х.Дөл Ч. Лхамсүрэнгийн «Эх» шүлгийг уран ун- шиж, Должин багштай 2-ын «В» ангийн базтарчууд П. Хорлоогийн «Алт, мөнгө хоёр» зохиолын хэсгээс чадварлаг тоглолт хийсэн тухай өсвөрийн сурвалжлагч Г. Наран, Төв аймгийн Зуунмод хотын пно- нєр сурагчдын дунд аймгийн пионерийн зөвлөл, залуу зохиолчдын нэгдлээс эрхлэн их зохиолч Д. Нацагдоржийн «Од» шүл- гийн баярыг хийж, 20 инонер уг шүлгийг уншиж авьяас чадвараа сорьсон тухай Пионерийн зөвлөлийн зааварлагч Б. Ман- таа, Өмнөговь аймгийн. Даланзадгад хотын бага сургуулийн 3-ын «Б» ангийн хамт олон Д. Нацагдоржийн нэрэмжит бүлэг бо- ЯЖЖ. лохоор үүрэг авсан бөгөөд, номын баяраар Д, Нацагдоржийг хэн сайн мэдэх вэ? бүл- тийн сэдэвт ажил хийснийг пионерийн ах- лах удирдагч В, Мөнхдэлгэр, Баянхонгор аймгийн -Богд сумын 10 жилийн сургууль дээр номын 10 хоногийн үеэр «Яруу найргийн баяр», дүр бүтээх тоглолт хийх, «Д. Нацагдоржийн уран бүтээл--хүүхдийн оюун ухаанаар» үзэсгэлэн гаргах зэргээр олон сонирхолтой ажил зохиогдсоныг багш Б. Баттогоо, сурагч Л. Дэлгэрцэцэг нар, нийслэлийн 22 дутаар сургуулийн б-гийн «Г» ангийн сурагчид Ч. ЛодойдамСын «Ма- най сургуулийнхан» сохнолоор театрчил- сан тоглолт хийж 1 байр эзэлсэн тухай пио- иерийн ахлах удирдагч С. Алтанцэцэг, уур хотын 10 жилийн сургуулийн 8-ын «А» ангийн Сурагчид 500 иомтой номын сан лсан. тухай өсвөрийн 1987 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 28 МАХН-ЫН ҮЙП ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! дртээээ ө БЯМБА ф. ҮНЭ 10 МӨНГӨ Номонд дуртай хүүхэд бүхнийг оаясга- сан үйл явдал манай аймагт боллоо. Цааш- даа хүүхдийн номын баярыг жил бүр ай- маг, хотуудад хийх юм байна. Монголын зохиолчдын хорооны орлогч дарга, Д. Нацагдоржийн “нэрэмжит шаг- налт зохиолч Д. Гармаа, МХЗЭ-ийн нэрэм- жит шагналт зохиолч Ө. Баасанжав, 920- хиолчдын хорооны хүүхдийн зохиолын зовлоөлийн эрхлэгч Д. Давааням, «Пиойе- рийн үнэн» сонины эрхлэгч Н(. Дашдон- дог зэрэг хүүхдийн зохиолчид, Хүүхдийн төлөө фондын төв комиссын хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга Ж. Жамьяп, Ардын овсролын Яамны сурах бичиг, сэтгүү- лийн нэгдсэн редакцийн ажилтан Б, Шараа нарын хүмүүс манай аймагт ирж, хүүхдийн номын баярын нээлт дээр шүлэг зохиолоо уншиж, уран бүтээлийнхээ тухай ярилаа. Хүүхдийн номын баяр Алтаибулаг, Шаа- мар, Зүүнхараад үргэлжилж, номын тухай яриа өрнөсөөр байлаа. Хүүхэд бидний дуртай номын баярыг манай аймагт зохион байгуулсан монголын зохиолчдын хороо, МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ-ын Төв Зөв- лөл, Хүүхдийн Төлөө фондын Төв Комисс, Ардын Боловсролын Яаманд их баярлас- 23 АХА? ААЙДАЛ Хүүхдүүд ээ! Та нар «Цнонерийн үнэн» | сониноо захиалсан уу? |Дотно нөхөр со- ниноо хэрхэц ашиглаж баина вэ? Энэ талаар манай сонины зөвлөлд хоёр захидал ирснийг нийтлэв. СОНИН ГЭДЭГ МАЛГАЙ БИШ Манай бүлгийн дарга хичээлийн Завсар- лагаар сонин тараав. Гэтэл нэг жаал со- нины шинэ дугаараар малгай хийж өмс- лөө. Сониноос толгойдоо мэдлэг хуримт- луул гэснээс малгай хийж өмс гэж өчнөөн төчнөөн хөдөлмөр, цаг, цаас, будаг зар- цуулаагүй нь лав. Би захиалсан юм чинь яаж ч байсан хамаагүй гэж уран тасдаж, : зажлац шидэж байх нь даан ч харамсмаар. Д. ТҮМЭНХҮҮ (Ховд, Мөст) СОНИН ГЭДЭГ ДОТНО НӨХӨР Хүүхдийг ажиглаад байхад нэг хэсэг нь 1 сониноо. уншдаггүй, урж тасддаг байхад нөгөө хэсэг нь. урдаг ч үгүй, уншдаг ч | Үгүй цүнхэндээ хадгалж явдаг. Гуравдахь нь сониноо дандаа уншдаг. Манай ангийн: хан сүүлийн хэсэгт багтана, --Өнөөдрийн дугаарт тийм сонин юм гарчихаж, уншаарай! гэж нөхөддөө мэдээлж | явдаг хүүхэд бидний дунд бий. Манай сур- .. сурвалжлагч Р, Одгэрэл нар мэдээллээ. наа Сэлэнгэ нутгийн улаан | бүчтэнүүд (| ЗУУЧЛАЛ Ци х үнаннчиниэсөнд: мйнцэй, Энэ манай орон даяар но- баяртайгаар илэрхийлж байна. : 1 лээ тэмдэглэн явах хөдөлгөөн өрнөж бай мын 10 хоногоор үр өгөөжтэй, сонирхол- Д. ЭНХТУУЛ | 1 11-84, Гэвч хүүхэд бүхэн хамрагдахгүй байна. (Сэлэнгэ Сүхбаатар хот. 10 жилийн 1Г 0) Дд БАЯРЖАРГАЛ (Говь Ч сургууль. 9 дүгээр анги) Дфксэн йл р Чандмань) / 1 /1 хлтсиэы лт: ( ( БрлушуиЖчэгл 3. ПмОНЕРМЯН э.тномтөн төд ялаа йадаа Ан р ЯА Аа яяд дай далнав. ӨӨГХГЙ 3444444441111-141-1411111114-44-4444444444444444444--6 Москва хотын 173 ду- АНХААР! дурсгалын зүйл гардуул- Эв БТС нАала УйДансар ТУРШЛАГА на. БЗ: Батальонд Юо- шавхах 3 шранх шахав: манд өгч индрийн өмнүүр го үгэ 7 -3р9Л9н-р Бэ батальоны тугийн араас биеийн онц захирууг хүндэтгэлтэйгээр алхал- яан 1-2 дугаар ангийн саар хичээлдээ орцгооно. байтарчуудын дунд «Туяа» Энэ өдөр багш бүхэн хи- 3-7 Ч чээлд цэрэгжлийн .байд- Ч Хн үгэн, 2313 лаар орж ирээд: Нөхөд АА “МСрнЭ Майн сурагчид! Сайн байцгаана 15185 Зам 1ах- Тараг уу? тэхэд сурагчид «Нөхөр эвлэлийн гишүүдийн дунд багшийн амрыг эрье» гэж «Орлёиок», тоглолтыг сүү: МОНГОЛЫН ХҮҮХДИЙН ТУХАЙ / ТАДААДЫН ХЭВЛЭЛД ле-олимпиадад оролцохдоо Ва- сягаараа орос хэл заалгажээ. Харин Вася-«Улаан.ном»-д орсон монголын ховор її амьтны тухай Билэгдэмбэрэ- «ПИОНЕРСКАН ПРАВДА» ыг 8.623-3 “оввөргАй амь лийн 10 жил системтэй ДУУЛЖ шин сайагаагаан ЧэХн в н Лениний нэрэмжит баатарчууд, ленинчүүдийн ин- 44 нййн эн тэ ОЛ зүррийн “, эх орны сэдэвтэй дуу БХПБ-ын ЇХ чуулганд зоч- ТОРМацноналч найрамдлын 47 р БАЙ, дуулж тоглоом тоглон, нөор өоролцсон Өвөрхангай КЛУбын гишүүд аж. Сургууль дээрээ дайчин 16 тоот гимнастик: хийж, аймгийн пионерийн штабын 1987 он. “67. алдрын музей байгуулай радно узелээр баатарлаг ажиллуулж байгаагаас гад- НОМХОН ! үйлс бүтээсэн пионер су- , ювдн ларчу на хичээлийн 6: агаар рагчдын тухай ярьж танил Эс, 3. : ус ЦАГААР цох талбайд батальон, от- цуулна. -8 ИтЕМВРийчЕ авын аринин залрү ха, ридууд жигдрэн зкагсана. .. дэл нийтлэгджээ. «Үе тэнгийнхэн» клубт Батальон захи, БЗ): Үдээс хойш пионер су. Үэв бүл дэх өдонэ., 4Ахнай 7... Батальон дуулж бай! рагчид программ ёсоор та: олон өриы багачууд нэгдэн, хамтарч дуулж, бүжиглэж, шү (а! Энэраэ | клуб, «Байруу, Зэрэгц Номхон Отрлдын ван группт хуваагдаж 20 лэг ушшиж, хаяг солилцож, «СЕПТЕМВРИЙЧЕ» сонинд: дын замаар» зэрэг сонир- хэд отрядын дарга нарзэ- лөп зохионо. зургаа авахуулж, санал бод- (БНБАУ), зоо ярилцаж сайхан танилц- . Монгол орон эртний түүх, авал явуулж байган рэгчэргэн «Отрид дуулж Т өртөө: Буухна тоглолт НЬ бай! Зэрэгц| Номхон! гэ- ртөэ, энд Газар дэлхийд айх аюул- соёлтой орон юм. Ахмад гүй, энх амгалан амьдрал з0- үеийнхээ олон зуун жин дайн пионер сурагчдад цэрэг эх сан команд өгч эргэн пио 11 өртөө: Иргэний: хам- оронч шав р, ёсолис ГАчалалтын дадлага хичээл хиоход ахмад хүмүүст тус- хүсэл мөрөөдлийг хүүхэд ба- яахыг чухалчилна гэж гачууд нь амьдралдаа хэрэг-: хамгийн ойр замаар ба- | өртөө: Мэргэн бууч- тальон захирагчийн өмнө дын тэмцээн (Бууны 3а- дарга.нар мэдээллээ| гэ- минутаар ажлаа өртөөч- жүүлж байна. Тухайлбал бүх ьжээ. 1987 он, МЕ104. хүүхэд сургуульд сурдаг. Мопгол орон дэлхийн үзэс- , чин, жуулчин ирдэг. Бас жил халаачдын өдөрт» отряд СӨНӨӨгчдийн тэмцээн бүр гадаадын пнонерүүд ирж бэлхэн твэл, эр Чэ У. өртөө: 7Кагсаалын үз- Илгээд тус ль дээр ирээд пөхөр батальои За- д, гэлэн төгөлдөр газрын нэг. Бын сургуу. иж: Ба Дд гн р даргаа хийх, угсрах) Энд олоп орны айлчин гий- лалтай танилцана уу? «Ардын армийн залуу | ЇУ өртөө: Өсвөрийн гал «УЧИТЕЛЬСКАЯ ГАЗЕТА» амардаг. Монголын багачууд дын өмнө очиж «Болло» ЛЭГийн тэмцээн. Бэй сонинд: (ЗХУ) эх оронч, интернационалч ир- ЗАЛУУ ХАЛААЧДЫН команд буулгана. Дараа ГҮ, Багш» гэдэг болон бойжиж байна : 3 Мэргэжлийн хичээл Ч титүготьэд 11 Зэс хит он. 1653--54 ӨДӨР нь батальоп захирагч сур- яв, дараа батальон эв 5 38 22 туулийн царэгжлийн баг- уєигдрэн жагсаж идэвхтэй сургуулийн системийг боловс- ронгуй болгох талаар авч байгаа арга хэмжээний тухай Долоо хоногийн «Баа- шид «Ардын армийн за- 4 сан» гаригт хичээлийн жи луу халаачдын өдөр»-т ба- СУРАГЧДАР замт бо ыал хийн эхнээс бэлтгэсэн Тус” талон бэлэнболсныг илт: өмнө сайшааж батальоны тай хөтөлбөрийн дагуу ар- гэнэ. БЗ: Ардын армийн тугийн дэргэд зургийг нь ин рэвэй залуу халийН, залуу халаачдын өдрөөр р) зохион - явуулах программыг та- ..д Й туулдаг аж. Тэр өдрийн инилцуулж өмнөх 7 хоно- ЭЬи ХЧгУС буу Л ЛХАаа хичээл ер бусын байдлаар гийн «ААЗХ»-ын өдөрт гэмдээ ажил зохиогоорой! эхэлдэг. . амжилт гаргасан пионер Өглөө сургуулийн өм- сурагчдад баяр хүргэж Ч.НАРАНБААТАР лээ эртнээс сонгохын тулд «ТРОММЕЛ» сонинд: «Мал аж ахуйн Үндэс», «Аж (БНАГУ), ! үйлдвэрлэлийн үндэс», «Тоо- В.Пикийн нэрэмжит олон цоолон бодох техник» зэрэг улсын пионерийн лагерь бай- шинэхэн хичээлүүдэд шамдан гуулагдаад 35 жил болж бай- суралцаж байна. на. БНМАУ-ын пионерүүд 30 авч, шагнал урамшууллын Сургалт - үйлдвэрлэлийн вомбинат, хөдөлмөрийн брни- тад, хөдөлмөр, амралтын зус- лан нь мэргэжлийн “боловс- рол эзэмшихэд сурагчдад их тусалдаг гэжээ. ч эг 1987-он. 688. жил дараалан тус лагерьт амарч байгаа юм. «Эих амга- лан дэлхийд хүүхэд бүр аз жаргалтай амьдрахын төлөө, улс түмэн империализмын эс- Ч »..ЭВ нэгдэл, пайрамдлын » уриан дор дэлхийн 60 “орны инонерүүд энд амарч икотеотмтопьская пгӨвДЗ «КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВ- ДА» сонинд: (ЗХУ) Монголын багачууд бага маснаасаа үндэсний спорт- эрийн турван наадмаар хн- чээллэдэг, Өсвөрийн бөхчүүд 10--12, 13--15, 186-418 иасиы айгиллаар барилдана, 4--12 изсны оло мянган багачууд үндэсний баяраар хурдан морь унаж уралдана. Зарим күүкдүүд аав, ах нёг разсаа хурдан морь таних, уях, идэш хоолыг иь тааруу: дах зэрэг эрдэмд. суралцай хэнээс ч дутахгүй мэдлэгтэй болжээ. 8--17 насиы хүүх: дүүд насанд хүрэгчдэж: арай бага зайнд нум сум хар цэц сорьдог, Ийнхүү өнөөд: рийн багачуудын гэрэлт ийг райнд ирзэдүйн нэрт тамирч- байхдаа анд нөхөд болов. Үе тэнгийн найз нартайгаа хая- таа “солилцож байгаа, мон- тол”үндэсний хувцастай пио- иер С.Даваасүрэнгийн фото зураг энд НИЙТЛЭГДЖЭЭ. 1987 он. М29. СА рюпугакс «ПИОНЕРСКА ШТАФЕТАЛ» сэтгүүлд: (БНСЧСУ) этгүүлч Маря Вешокова 12 настай хүү ЦэрэнбСаттай -тухайгад бичжээ. молгол хүүхдүүд бага насиаасаа мал хариулж, ай- раг, тараг, ааруул хийж аав ЭЭЖДЭЭ тусалдаг, Тэдний морь упах ив Чехословакийн багачууд туй унадагтай важ, ЯЖИД юм, Миний танил Цэ- : рэнбат морь унаж хонь Ха: риулдаг, хичээлдээ явдаг,тар ба. сагсан бомбөг тоглодог тэйа, Царашбатын үс тэнгийн. ны дүй эл 07 ж. Му224 Хэн Өрдэм “мэдлэг эзэмших, сахилга баттай, ажилч хичээн- гүй хүмүүжихэд «Инонерийн 1:171:1:1:144 ГД үлэн» сонин бусад хэвлэл Их «ПИОНЕР» сэтгүүлд: (ЗХУ) Эрдэнэт найрамдлын хот юм, Энэ хотод монгол, Зов- лолтийн олон хүүхэд үерхэй ивхордож, хамт амьдарч бай- иа, Тэдний хоёр иь - У--Дөнөр гэхэ 172 ров юм. хөвгү өсвөрийн самбоч- тусалдаг ажээ, Ер ив монголчуудад эрт лээр үсэс тогтсон сайхан аан заншил олон бий, Хүнд цай, йргийг хоёр гараар өгдөг. а Хүүхэд тэрийн хойморт том хүний дээр гарч суухгүй, Эпэ нь хүнийг хүндэтгэ- хийн тод жишээ бөгөөд хүүх" дуул) иь бсчлон гүйцэтгэх юм 1 1987 он. МӨ, Ц,ТҮВШИНТӨГС ХОГЖИМ БҮЖГИЙН ДУНД СУР!УУЛЬ “БАЙГУУЛАГДСАНЫ 50 ЖИЛД ” ХӨГЖИМ 9ГШИГЛЭСЭН СУРГУУЛЬ Ардын хувьсгал ялсны анхны жилүүдэд манай ор- ны түүхэнд анхдагч болсон олон арван үйл явдлын нэг нь шинэ социалист, Соёл, урлаг үүссэн явдал байв. Ардын тэгээрлийн яам- ны харьяа «театрын дэргэ- дэх уран сайхїы сургуу- лийг» 1937 онд байгуулс- наас хойш 50 жил өнгөр- чээ. Энэ сургуулиас мапай урлагийн нэрт мастер, гавьяат зүтгэлтнүүд төрөн тарсан, Одоо дуу, хөгжим, бүжиг зэрэг олон мэргэж- лээр урлагийн ажилтиуу- дыг бэлтгэж, байна. Тус сургууль УШ таван жилд, 400 орчим залуу мэ Адууг бэлтгэх юм. .. 8 Ж 2 Ба эээ буйн Зөвлөлт Молддавын Тама- -өиру---иэт---өийгийвэ---- эвсин--ж-и-жиийжс--8нфВск-и---- “ирийг дрэниййїлээ---өнииэслчйийн- 1987. Хї 28 зєаг “ВгЄВГ “Єдпн ЄӨ ӨСВӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮД-- Эгч дүү Майя Гулхада- ришвили, Нино Гулхада- ришвилн хоёр гүржийн Карданахн тосгонд оршин суудаг. Энэ тосгон сайхан торго нэхэхэд тус болдог хүр хорхой үржүүлдгээрээ алдартай юм. Тосгоны хүүх- дүүд хүр хорхойн авгал- дайг тэжээхэд томчуулдаа тусалж байна. Харин ту- салсныхаа хөлсийг авдаг юм. Хүүхдийг хамгаалах олон улсын өдрийн өмнөхөн тав- дугаар сарын 30-нд хоёр охин «Пионерская правда» сонинд «Мөхөр» операци зарласныг олж уншжээ. «Афганистаны засгийн газар үндэсний эвлэрлийн бодлого явуулсаар атал душманчууд дөрөвдүгээр сарын хувьсгалыг хамгаа- лагчдыг алж устгаж байгаа өнөө үед зөвлөлтийн хүүхХ- дүүд манай сонины газарт захидал ирүүлсээр байна. Тэд афганы хүүхдүүдэд ту- салж, афган үе тэнгийн- хэнтэйгээ эв санаа нэгтгэх операцн явуулах чин хүсэл- байса» гэж сонины газрын өгүүлэлд бичсэн юм. Уг өгүүлэлд үйлдвэрийн га- зар, хамтралын талбай, ба- рилга, фермд ажиллаж, ол- сон мөнгөөрөө бэлэг ХУ- далдан авч Афганистан дахь үе тэнгийнхэндээ ил- гзэхийг урналсан билээ. Энэ операцийг «Нөхөр» гэж нэрлэхээр шийдвэрлэ- сэн юм. энх тАЙВНЫ Тэр өдөр Майя, Нино хоёр, авнгийнхныхаа эг адил «Нөхөр» ойерацид оролцохыг хүсэж: байгаа- гад илэрхийлжээ. Ингээд тэд тус бүрдээ Дөрвөй грамм авгалдай тэжээж, олсон мөнгөө гутал, хув- цас, тоглоом, хичээлийн хЭ- рэглэл худалдан авахад зо- риулахаар шийдсэн байна. «Пионерская иправда» сонины урнаг орон даяар талархаж угтааа. Хүүхдүүд зуныхаа амралтаар ажил хийж, «Нөхөр» операцийн явцын тухай сонины газарт мэдээлж байв. Тэдгээрээс олон мэдээг Сонины хууд- санд нийтэлсэн. «Афган найз нартаа ил- гээлт явуулж болно гэд- гийг дуулаад манай бүл- гийнхэн бүгдээрээ дэмж- лээ. Тэгээд хамгийн сай- хан тоглоом, дэвтэр, бич- гийн хэрэглэл худалдан авлаа. Ингэхдээ тэдгээ- рийг бямба, ням гаригт өө- рийн сангийн аж ахуй-тех- никумд ажил хийж олсон мөнгөөрөө худалдан авсан юм» гэж ЗСБНХУ-ын Ли- пнецк мужийн сурагч Боря “Андрюшин мэдээлжээ. «Бид Афганистанаас олон мянган километр хол оршин суудаг- Гэвч афган хүүхдүүдийн ажил үйлс бидэнд ойр дөт, ойлгомж- той юм. Тэдэнд «энх тай- ван» гэдэг үгнээс илүү үнЭ- тэй үг байхгүйг бид мэднэ. Иймээс «Нөхөр» операцид оролцож, бас Энх тайвны төлөө ТЭМЦЭЛД х чанана сушхввэсжэ. ОошлшиєЛГЖНЖ: өдөрлөг зохиолоо. Том, ба- гагүй бүгдээрээ энх тайв- ны төлөө тэмцэх хэрэгтэйг бид цуглаан дээр ярилаа. Дайны эсрэг тэмцэгч хүн хичнээн олон болбол ма- най гаригийн энх тайван байдал төчлөөн бат бэх бол- но...» гэм: Петропавловск- Намчатский хотын 43 ду- гаар сургуулийн пнонерүүд захидалдаа бичсэн байна. «Нөхөр» операцид пно- нериййн «Орлепок» лаге- рийн хүүхдүүд ч оролцжээ. Гурав, дөрөвдүгээр отРя- дын пионерүүд хэдхэн Х0- ногийн дотор 405 кило- грамм эмийн ургамал түү- сэн байна. Хүүхдүүд тэр бэлгийнхээ хамт илгээсэн захидалдаа: «Хайрт афган хүүхдүүд ээ! Бид та нарт бэлэг ил- гээхдээ маш баяртай бай- на. Бэрхшээл бүхнээ да- ван туулахад тань тусла- хыг хүсэж байгаа учраас бид энэ операцна «Нөхөр» гэж нэрлэсэн юм. Та бү- хэнд аз жаргал, энх амга- ланг хүсэн ерөөе» гэж бичжээ. Батуми Хотын сурагч Лейла Салваризе өөрийнхөө хуримтлуулсан 25 рублиэр дэвтэр, газрын зураг, бү- рээ худалдан авч хотын комсомолын хороонд авВ- чЧирч өгсөн байна. Энэ охин сургуулийн интерна- ционал найрамдлын клу- бын дарга учраас «Нөхөр» операцид онцгой хариуцла- гатай ханджээ. ..Зун өнгөрч гүржийн Карданахи тосгоны сураг- чид Ч ажлынхаа дүнг гар- галаа. Тэд амласнаа бүрэн биелүүлж, зарим нь бүр давуулан биелүүлжээ. 7КИ- шээ инь, Георгий Чибухаш- вили 100 рублийн ажил хийж, бүх мөнгөө « Нөхөр» операцийн фондод оруул- сан байна, «Нөхөр» операцид оролц- сон хүүхдүүд Кабулаас ир- сэн талархлын захидлыг саяхан «Пионерская прав- да» сониноос уншаад ямар их баярласныг илэрхийлж хэлэхэд хэцүү юм. Зөвлөлт Холбоот Улсын комсомолч, пионерүүд эв санаа нэгтэй байж, интериационалч тус- ламж үзүүлж байгаад АЖ ганнстаны Залуучуудын Ардчилсан Байгууллагын (АЗАБ) Төв Хорооны нэг- дүгээр нарийн бичгийн дар- га Фарид Маздак, АЗАБ болон афганы бүх залуу- чуудын өмнөөс гүн талар- хал илэрхийлж, халуун баяр хүргэжээ. Тухайлбал тэр: «Афганистанд бие даа- сан, эрх чөлөөт, эвсэлд нэгдээгүй, энхийг эрхэм- лэгч нийгэм байгуулахын төлөө бидний хийж байгаа тэмцэлтэй зөвлөлтийн 38- луучууд эв санаа нэгтэй байгааг бид байнга мэдэрч байна...» гэж бичжээ. «Нөхөр» операци үргэл- жилсээр байна. Орчуулсан Ц.ШАРАВ (АН) 1 1 ПИОНЕРИЙН ҮНЭН 3. Бид «Хамгийн эрхэм ёс» булангийн өмнөх хэсэгт золгох, мэндлэхийн учир утгыг тайлбарлаж, ардын уламждалаас толилуудсан билээ. Энэ удаад харил- цааны соёлын тухай өгүүлье. УРИН ХАРИЛЦАА Ач. хүү гаднаас ДУУ шуу болон орж ирүүт: -- Өвөө) Ямар сонин юм бэ? Тэр даваан ДЭЭ- рээс хэн ирж явааг ха- раач! Дулмаа эмээ байгаа биз! гэхэд өвөө, -- Аай, нээрэн тийм байна. “Ажаа нь ирж яв- на... --Үгүй, Дулмаа Эмээ гээд байхад чинь гэж ач хүү гоморхонгуй өгүүл- бэл, -- Үгүй, тэгээд яагаав. Ажаа нь л байна шүү дээ гэж өвөө өгүүллээ. ҮҮ? нээс болж Дулмаа эмээг Ажаа гэх “болсны учрыг хүү асуулаа. ч Манай монголчууд ЭРТ үеэс уламжлан ирсэн сай хац заншлын нэг НЬ ХҮ- нийг “хүндэтгэх ёс юм. Энэ нь Нөхөрсөг харил- цаа, бие биеэ хүндэтгэх нандин чанар болно. Ахмад хүнийг «чи» гэж хэзээ ч хэлж болох- гүй. Насаар ахмад буюу тушаал, зэргээр илүү, ах- сы тостоны нэгэн дунд СУР- жаар үл таних хүнийг нэ- гуулийн сурагчид хичээлийн пин нь хойно АВГАЙ, завсарлагаар хөгжилдөн ГУАЙ, АХАЙ гэсэн үгийг гүйж байна дагуулан хэлдэг, їКишээ « Б 0 1 Завсарлагааны хадхЭн мЯ- нь Бат гуай, Дулмаа гуай гэнэ. Сайн танил ойр дот- Д өнгөЖ сая ши- : шир, үзсэн Ян Су , нын хүмүүсийг нэрий нь Эс---- зүйлийнхээ УУХАЙ эхний дараа ла, еэ зал- ярилцаж, эсвэл өчигдөр Ур” жигдар үзсэн кино, уншсан номынхоо тухай ам булаал- дан ярилцана. ХХ| зууныг гардан бүтээх ХӨВГҮҮД охид: гах буюу сүүлд нь хай, хэй дагавар залгаж хэлэх нь буй. Үүнд: Нацаг-аяа, Цэрэн-Цээеэ, Гомбо-гомО0- хай гэх мэт. магадгүй ирЗэдүйнН зухай Нас ахмад, танил, ойр сайн цй2-128-3- ИЙГ. ол дотно хүнийг авгайлахдаа итгэл, р тусгай” үг) хэрэглэх . ёс байдаг, Жишээлбэл: Бандь ахай, Ажаа, Агаа, Ажай, Аазай гэж цээрлэн өгүүлж болно. ийнхүү гүйж. байж болио. АПН-ээс ирүүлсэн Фотб | ДУЛААН ХУВЦАСЛАХГ ҮЙ БОЛ Мөн багш, дарга, С4- : дайгийн хүндэт дотно хүч хийж Хүйтэн сэрүүни ралд хүүхдүүд дулаан хув йгээс ТОМУУ хувь ив малгайгүй "олгой “нүцгэн явж байна, Даарс наас бие махбодын дулаан зохицуулах надвар алдагдаж Сиеийн эсэргүү- цэл «суларч ихэнх хүүхэд хамар хоолойн архаг үрэв сал, | амьсгалын замын өвчнөөр өвчилж, байна, Өвчид тарч буй нийс- Ийм хүүхдүүд өорөо өвч- лөхгүй, Өвчнийг. бусдад тараах аюултай ЮМ, “Үүг ний шалтгаан нь хүйтний улиралд дулаан хувцас- лахгүй, малгайгүй явснаас болсон нь тодорхой. Тос муу болон амьсгалын за- мын халдва өвчин нь хүйтэн сэрүүний улиралд ихэсч биеийн бүхий 2 эрхтэн, ялангуяа амьсга лын замын эрхтэнг тэм- тээж элдэв, хүндрэл үүС” даад орчинд тэсвэр муу: тай, хүний биед" амьсга- лын замаар: дамжин орж, хамар залгиурын салслагт өсч үржээд бүх биед тар- хан мэдрэлийн систем, зах хязгаарын нарийн суд: сыг гэмтээдэг Хүчтэй Хор ялгаруулагч нян юм. Иймээс өвлийн улиралд дулаан пальто, малгай, бээлий, хүзүүний ороолт, гутал зэргийг урьдчилан бэлтгэж тогтмол зөвөмсЧ нийг авгайлахад нэрийн нь эхний мөрийг хэлээд хойно нь залган багш, дар: га, ах, эгч гэдэг үгийг ХЭ: лэх ёс буй. 2Кишээ нь Лу. багш, До ах, Цөеэ эгчгэх мэт. «Номын ёсыг мэдвэл Номхон төлөв болдог Төрийн ёсыг мэдвэл Төлөв түвшнц болдог». «Их мөрөн дөлгөөн Эрдэмтэй хүн даруу» хн дЭРЭРЭРЧ- болоп ЛЭлийн зарим сургуулиу» гэдэг аюултай халдварт аанших нь томуу .болол хамиийын замын өвчнөөр ЯМ!» тухайлбал 40 хүү? өвчин юм. “Ханиад НХЭС- амьсгалын ЗАМЫН халд- ЭмвМӨх, хамар хоолойн ХЭВэл. ошан халдварт сфний улмаас халдварт варт өвчнөөр өвчлөхгүй, дэд эрдэмтэн архаг 2 болох, Менингит өвчний голомтын менингит Өвчин улам ИХ” урьдчидан сэргийлэх НЭГ . цаашид ХүНДрэх шинжилгээ авч шихэн эж 4447-4 221553 За? арга болж чадна,. ду” /НЯМБУУ, ргуу- Үзэхэд 7-8 хүүхэд өвчий дөг. Энэ Өө - Эд “ӨАРАНТУЯА: Зувца Аян твэгч болох нь илрэв,,-гэгч, нь. олон. төрлийн .Г8:,., | Ихгэнч Н.“АДЬЯАХҮҮ : Ву, гчнйчгүлч гүн түй " | | 4. “ПИОНЕРИЙН үнэн ХОРЬ. лийн онд Уран бүтээлээрээ өсвөр, дунд, ахмад үсийнхний хайр талархлыг нэгэн адил хүлээсэн зохиолч цөөхөн. Тийм ховор заяатай зо- хиолчийн нэг нь БНМАУ- ын төрийн шагналт яруу найрагч, Чойжилжавын Лхамсүрэн байсан билээ. Лхамсүрэн гуай амьд сэ- рүүн байсансан бол энэ АМСҮРЭНГИЙН ТӨРСНИЙ НЬ 70 ЖИ. эх завин ийн гу: 73252 хүүхдүүд лав санаж бай- гаа. Тэр багадаа сургуульд сурч чадсангүй, Нутгийн сайн ах Галсан гэдэг хүн түүнд уйгаржин бичиг заа- жээ. Тэр цагт цаас харан- даа олддоггүй байж. 2Каал хүү заалгасан үсгүүдээ цас, элсэн дээр шилбүү- рээр бичиж үг, өгүүлбэр 1 снл 70 нас хүрэх байсан. болгож сурсан байна, ) | цййлэллнр үдээччлэчиээгчлэ тал мандсан жил төрсөн аж. Түүгээрээ ч бахархаж, «Октябрийн чацуутан» гэ- дэг шүлэг бичсэний нь с4а- наж байна. Бя, дунд .сургуулийн сурагч байхдаа энэ хүн- тэй танилцаж, хожим нь олон жил уран бүтээлийн багш шавийн холбоотой явсны хувьд |Лхамсүрэн туайн тухай нэлээд зүйл ярьж болох зохиолчийн нэг юм. Гэвч энэ удаа тийм дэлгэрэнгүй ярих бо- ломжгүй нь харамсалтай. Ч. Лхамсүрэн. одоогийн Баянхонгор аймгийн Баа- цагаан сумын нутагт төр- жээ. Ядуу зүдүү, өнчин өрөөсөн амьдрал-дунд өн- гөрөөсөн түүний бага нас өрөвдөлтэй. Яруу найрагч өөрийн бага насны тухай «Эх», «Хүрэн морь», «НЭ- тэн найргийн түүх» зэрэг олон зохиолдоо дурдсаныг “ТЭРЛЭН ДОХИО - Хоёр баг эгнээ болон зогсоно. Тоглоомын удирдагч эг- хохэон авижгиниис чарга. явнсикэж мэл лэлт лиг антахдиррү “Энрнэджи НАЙЗУУД АА! 27 Аугаа их Октябрийн хувьс- үр хориод настай бол- сон хойноо. Улаанбаатар хотод иржээ. Тэгээд ажил хийж, зав чөлөөтэй цаг бүхэндээ ном сонин уншиж, оюун ухаанаа бие дааж хөгжүүлсэн юм. Мөн тэр үеэс шүлэг зохиолоо 0би- чиж эхэлсэн байна. . «Гартаа дайралдсан бүх- нийг уншиж байсан. Ном л намайг хүмүүжүүлсэн юм.. Одоо ч гэсэн би ном ун- шихгүй өнжиж чаддаггүй» гэж БНМАУ-ын төрийн шагнал хүртсэн хойноо ч. “ярьж байсан: Би 1957 оны хавар Баянхонгор аймгийн 80- чид буудалд Лхамсүрэн гуайтай уулзсанаа март- даггүй юм. /Манай-багш Р.Ядам (одоо хүүхдийн 30- хиолч) биднийг дагуулж очсон хэрэг. Тэгэхэд-би сурагч дэвтэрт бичсэн хЭ- дэн шүлгээ гар чичрүүлэн уншсан, Ч.Лхамсүрэн гуад 1411, ТУ-У! ангийн пионер сурагчдын ан- хаарал, ажиглах чад варыг хөгжүүлэхэд нээний урд дугуй карто- ноор хийсэн «гэрлэн -ДО- хио» хоёр дүрс барин зог- соно. .. 7 “Дүрсийн нэгний нь ар тал ногоон, өвөр тад шар, нөгөө дүрсийн ар тал улаан, өвөр тал нь. шар өнгөтэй байх юм.. «Ногооп» гэрлэн Дохио- т агчид дороо ал- Бэх ай» гэрлэн дохид- тоор зогсож алгаа ташин, «Улаан» “дохиогоор аль “болох түргэн дороо суух ёстой. Тоглоомд алдаа ба- Та гаргасан багийн тог- логчид хожно. » “Гоглоомын хувилбар: Дохиог тараар өгч бо- лох юм. «Ногоон» гэрлэн тэн зогсоно, Тоглоомын зориулсан тоглоомыг толилуулья, . . Хүч бага шаардаг- дах учраас “төгсгөлийн хэсэгт юм уу.” ааны үеэр тоглох нь та ид- рын сэтгэд санааны ачааллыг арилгаж тайвшруулах ач хол- богдолтой. дохиогоор тараа өргөн, «Шар» дохиогоор алдла- на. «Улаан» “дохиогоор гараа атган дээш өргөнө. ХЯЛБАРХАН БОДЛОГО Хүүхдүүд тойрог үүс- “Орсон: тохиолдолд . хагас - суух юм. Тухайлбал: 1987. Х1, 28 «Ном сайн унш, их бич» гэж зөвлөөд хэдэн шүл- гийг минь авч явсан юм. Хойтон жил нь тэр шүл- гүүд «Уран зохиолын цо- мирлог»: сэтгүүлд хэвлэг- дэж, над тун их баяр, урам зориг авчирч билээ. Хо- жим нь миний анхны ноч мыг тэр хүн редакторлож, халуун дотно үгтэй оршил бичиж өгсөн. Тэр оршилд «Манай нутгаас “уран зо- хиолын хуудаснаа настай- гаас миний, залуугаас энэ хүүгийн нэр бичигдэх бол- сонд би баяртай байна» гэж бичсэнийг нь их аз зав шаантай үнэлэлт гэж одоо ч сэтгэл зүрхэндээ дурсч явдаг аа! ( «Маамуу нааш ир»-ийг дуулаагүй, «Хүрэн морь»-" ийг уншаагүй хүүхэд ма- най оронд байхгүй, «Ма- мей, 2Кукей хоёр», «Ху- рандаа», «Хар алтны хаан», «Буурал өвгөн», «Эх», «Нэгэн найргийн түүх» зэрэг алдарт бүтээ- “ лүүдийг нь мэдэхгүй хүн ч бас үгүй биз ээ. Тэр хүүхдэд их хайртай хүн байв. Өөрөө ч олон хүүхэдтэй байсан. Лхамсү- рэн гуайн найман хүүхэд енөөдөр цєм улс эх орон- доо хөдөлмөрлөж, сурч, “сайн “аавын алдрыг нэр төртэй өргөж явна. Их зохиолчийн бүтээл энэ. жил хоёр ботиор хэв- лэгдэв. Яруу найргийн бү- тээлүүд нь энэ хоёр ботид " орсон юм. Үргэлжилсэн үг, жүжгийн зохиолын удаах боть нь ирэх жил хэвлэг- дэнэ... «Миний .намтрыг шүлгүүдээс -минь үзээрэй» гэж горос-зөвлөлтийн их яруу найрагч С.Есенин нэ- “ гэнтээ бичсэн бий. Ч.Лхам- сүрэнгийн намтар амьдрал ч “уран бүтээлд нь тодор- . хой туссан байгаа! БНМАУ-ын төрийн шаг- налт яруу найрагч багшийн хаа төрсний 70 жилийн ойгоор бичсэн энэ өчүүхэн . “дурсамжаа «Хүүхэд минь, дүү нар , минь Ном сайн уншаарай. Хүсэлтэй сонирхолтой 5 1 2-0 бүхэн " Номын хуудаснаас - олдоно | гэсэн түүний сургаалт-мө-, рүүдийг өгүүлж төгсгөе! Яруу найрагч П.ПҮРЭВСҮРЭН удирдагч ямар нэгэн тоо- нуудыг нэрлэнэ. Тоглог- чид нэрлэсэн тооны Да- раахн тоог хэлнэ, Тэгэх- дээ хэлэх ёстой тоонд тэг орвол тараа ташаандаа авна. Харин хоёр тэг ор- вол гараа чигээр нь урагш болгож, гурван тэг 29/30-гараа ташаандаа авна 99/100-гараа урагш нь болгоно. 999/1000-хагас сууна. Тоглогчид алдаа бага гаргасан сурагчдад талар- хаж баяр хүргэх нь зүй- тэй шүү. Тэинмын арилбан: Э урагчид цуваа, 0с зогсож үйлдлийг гүйцэт- гэнэ. Алдаа гаргасан нь цувааны хамгийн сүүлд очиж зогсоно, Хүүхдүүд ээ, та нар бяр- тай болохыг хүсдэг биз дээ? Бяртай болж болох уу? Бол- ноо| Битгий эргэлз хүүхдүү дээ, хэрэв хүсвэл хэн ч гэ- сэн бяртай болж болно. Тэр байтугай тэмээг ч өргөх тэн хээтэй болоход амархан. Үүнд ямар нэг нууц байг |даг бол уу. Нууц бий. Тэр нууцыг өнөөдрөөс эхлэн со- “ииноороо дамжуулан Та нар- таа хэлж өгөх гэж байна. ”- Нэг бяцхан жишээ өгүүлье. Дээр үед нэг хүн лут том шар үхрийг олны нүдэн дээр даж түй өргөж гэнэ. Учрыг лав- ласанд тэр хүн: -- Би энэ үхрийг тугал байхаас нь эхлэн өдөр бүр тргөдөг байсан юм гэжээ. Энд нууц байна уу? Байнаа. фэр «өдөр бүр» гэдэг үгэнд ууц нь байгаа юм шүү дээ. » Бас нэг жишээ хэлье. 9396 онд болсон анхны бог ӨӨС ӨӨ ӨӨС ,С22ЗӨ2299266е10 ТЭЖЭүРЭ. 1 : АХ д : - ЗЭ Б ГА АЛАГ 50 дугаарт хангай аймгийн олимпнд Данн улсын иргэн Енсен гэгч 111,5 кг-ыг өр төж түрүүлжээ, Гэтэл одоо түлхэлттэй өргөлтөөр 20о0,3 Ют-ыг өргөж байна. Мөн 52 кг жинтэд жижиг- хэн бнезэй эр 150 кгыг түүртэлгүй өргөж байна. Гэ- тэл энэ жинг 1920 онд 130 кг жинтэй тамирчин арай чүү өргөж байсан юм. Чэр Хүн 130 кг-ыг өргөж байх- даа өдөрт гурван удаа бэлт- гэл хийдэг байв. Харин одоо ихэнх тамирчид өдөрт хоёр удаа бэлтгэлд хийж байна. Энд нууц байна уу. Байнаа! Өдөрт хоёр удаа гэдэгт нууц нь байгаа юм шүү дээ. ИН- гэхээр бяртай болохын нууц нь юу вэ? Тэр бол хөдөлмөр! Өөрөөр хэлбэл уйгагүй бэлт- гэл дасгал мөн. За одоо тэгвэл бяртай бо- лох. анхны.хичээлээ эхэлье. Та нар юуны Өмнө угсардаг гантель олж аваарай. Тав дахь хичээлээс эхлэн 16 кг ын туухай хэрэг болно шүү. Бид нийтдээ долоон хичээл заах тул сониноосоо тэр хи- чээлүүдийг дугаар алгасал- гүй цуглуулж | хайчилбар хийж авахыг зөвлөе. НЭГДҮГЭЭР ХИЧЭЛ Эхлээд 400 метр гүйгээд гэртээ орж ирээд долоон мн- нут гимнастик хийж | биеэ халаана. Бие халаалтыг заавал хийгээрэй. Ямар ч тамирчин бие халаалтгүйгээр хэзээ Ч амжилтад хүрч байгаагүй юм шүү. Дараа нь гантелээ- рээ дасгал хийнэ. Эхний удаа 2 кгын гантель бай- хад болно. Дараа нь жинг бага багаар нэмнэ. Иймээс угсардаг гантель илүү тохи- ромжтой байдаг юм. Нэг дасгалыг 20-нос доошгүй давталттайгаар гурван удаа хийнэ. Ямар ямар дасгал хийхийг дорхи зургаас сайн харж тогтоогоорой, сэтгүүлч -46 Энэ хичээлийг дараагийн Ф хичээл сонинд нийтлэгдтэлЛ өдөр бүр давтан хийж болно. Улсын шигшээ багийн ах- лах дасгалжуулагч спор- тын мастер Б. ГАНСҮХ Спортын мастер, ОРОН БбҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! АОС, ХЭС. , МХЗЭ-аан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын! Ээрэмжи- /МПБ-ын Төв Зовлөлийн сонин, х сайтай, хөдөлмөрч тэ охидыг шоглож, мэдсэнээрээ бардамнан тусч бус, хүний " Сэлэнгэ аймгийн Орхон су? бүр хүний, сурлагын, хөдөл» хүүлдийг “марий” өомыт мын дунд сургуульд у мөрийн гээд аливаа зүйлийн гэж тооцдогоо ТГ, Нямсүрэн ЭРХЭМлэдэг олон сурагч бий, тухай яригдаж байд- ярив, Тэдний нэг 7-,ийн «Б» ан- чана, тийг гийн сурагч ОЛ. Орхонту Чанархүү манай ангид Хөвсгөл аймгийн Цагаан! ой ирж заж: сурах хөдөлмөртөө тооцоотой сумын г343 Бууугмг хандаж сурлагын | чанараа лэлцүүлэг хийсэн юм.Хүүх« Ярилцлаа. Тэд зөвхөн яриад “ӨЭШлүүлж д ЗУРАГ ДЭЭР: Л. Орхопту- яа. 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ бу Мевд (2284). б) 1987 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 5.Ө БЯМБА. О ҮНЭ 10 мөнгө “БАГАЧУУД ИТГЭЖ БАЙНА Өнөөдөр дэлхий дахины байдал нэн түгшүүртэй бай- на.. Орон орны ард түмэн, түүний дотор пионер сураг- чид оршин байгаа"эх дэлхий маань энэ аймшигт түгшүү- рээс ангижирч, энх амгалан байгаасай гэж хүсэж" байгаа юм. Гэтэл империалист гүр- нүүд бидний энэ хүсэлд саад болж зэвсэглэлээр хөөцөлдөн цэрэг зэвсгийн талаар даран- гуйлах бодлого баримталж байна. ЗХУ эх дэлхийгээ дайн дажингүй энх амгалан байл- тахын төлөө тэмцэж байдгийг бид сайн мэднэ. Тиймээс ч ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- га М.С. Горбачев АНУ-ын ерөнхийлөгч Рейгантай хийх дээд хэмжээний уулзалт дэл- хийн хүн ард түүний” дотор хүүхэд багачууд бидний аз жаргалтай амьдралд нааштай хиам болно гэдэгт өсвөрийн Сүхбаатарчууд бид итгэж бёйна. Сурагч С.МАИДАР (Баянхонгор хот. ПИ! 10 жил) Ц.ОРРР ЭРЭ ВЭЭ ЭгЭийсЛЭУЭЛЭИЙЭй хан ХҮҮХЭД ЭНХ ТАЙВНЫГ ХҮСДЭГ Би Оксана гэж найзтай. Бид хоёр захидлаар харилцаад удаагүй ч хоёр биендээ их дасчээ. Захиа ирэхгүй жаахан л удвал найз минь яагаа бол гэж санаа зов- дог үе бий..Би найздаа монгол хэл зааж байгаа, Харин Оксана надад шинэ дуу, шүлэг зааж өгдөг. «Весёлый лаад хичнээн гоё байх бол, Харин дайн битгий оосой. Хүүхэд бид энх тайвныг хүсдэг. Орон орны хүүхдүүдтэй нөхөрлөж, уралдаан тэмцээн зо- хиож, бие биенээсээ их зүйл сурч, мэдэж ава- хыг хүсэж байна. Сурагч П.ЛХАГВАСҮРЭН орзин, 18 -------- МАНАЙ МЭДЭЭ - гЛМвгЭүҮА БАГА ХУРАЛ - онголоос сд сургууль төгсөгчдийн холбооны ГУ бага хуралд МЗНН-ийн Зөвлөлийн дэргэдэх салбар, Яам, газрын мэргэжлийн секцээс СОНГОГДСОН гурван зуугаад төлөөлөгчид ргууль төгсөгчдийн дарга Ц,. Готов тавив, Эд ЁуВл Одоо жил бүр ЗХУ-ын ИХ, ДЭЭД, тусгай мэргэжлийн сургуульд 1300, ТМС-д мянга гаруй оюутан сурч зурьлцалдах явж, нийтдээ өнгөрсөн 65 жилд манай орны 40 шахам мянган хүн ЗХУ-д төрөл бүрийн мэргэжлээр их, дээд, тусгай дунд, ТМС ун ндл илтгэгч тэмдэглэв, та хурал зохион байгуулалтын ас хэлэлцэж, Хүрмэн иаРтынр ШУА-ийн ерөнхий ... үрээл секторын эрхлэгч, биологийн О! Батсуурийг сонгожээ. Клэтудсажл Октябрийн социалист их хув Эрэг агч хүл, увьсгалын 170 жилийн ой, МХЗЭ. НАХЯ-ны « ний байр эзлэв. Мөн гоцлоочдоос Салдаг тар С. Монхбат, 31 дүгээр дунд сургуулийн сурагч Д. Оюунгэрэл нар уралдааны тэргүүн ша, болов Тэмцээнд тив тивийг төлөөлж ЗСБНХУ, » Австрали, Япон БНМАУ- 2 урь мэхийг уралдуулан орсөлдөж ! » ЗСБНХУ ь СН ТУЛ 2 2 л. гэл 4 РЧ - РЧ РЧ » » » » » р9 БЭ рч Э9 : 3 3 өєхиэх : ЖУ ааал Л. Галмандах: -- Хайрт чүүхдүүд зэ! Та нарын асуул- тад хариулах болсондоо байр- чай байна. Сургууль бүхэн надад дууны єртөнц шиг с8- нагддаг юм. Энэ ертөнцөд баяр баясгалан, амжилт бүтээл онц дүн, бодлогошрол, хүсэл мөрөөдөл, тэюшүүлэл, бахар- хал, тэр ч байтугай бяцхан гомдол хөнгөн уйтгар ер нь тээж тайлах, ухаарч таних их ирээдүйд хөөрхөн цонхууД гэрэлтдэг. Цонх бүхэнд эрд- мийн ширээнд инээмсэглэсэн бяцхай өхид хөвгүүд За яар л дуулж бүжиглэн | байдаг. Асуултын их танхимд аливаа зүйлийг сурч шэдэх хүслээр дүүрэн ямар олон хүүхэл ирээ вз? Та нарын асуултууд надад тус бүрдээ хүсэл шө- рөадлийн ая эгшиг, нотуул шиг төсөөлөгдөж байна. Бас хєглөж л байвал дуу нь цад- рах шөнгөн чавхдас шиг усалж л байвал өнгө нь сэр- тэдэг цэцгийн дэлбээ шиг бо- догдож байна. Багш нь асуул- тад чинь чин сэтгэлээсээ ха- Багш маань баян хуур зааж өгсөн. Асуулт: - Та яагаад багш болсон юм бэ? Нийслэлийн 49 дүгээр сур- гууль Хариулт: -- Бага насны- хаа ериун ертөнцөд амьдарч хүүхэд бүхэнд тус хүргэж болохгүй кола хоо шуны тухай боддог вэ? Ховд, Булган 0. ТӨРЦЭЦЭГ Хариулт: -- Шүлгийн ут- та санаа болон хүүхдүүдийн М. САЙНСУВД Хариулт: -- Нэг их тоол- лотгүй. 10 хүрсэн байх аа. : мандах манай сонины «ИПнонерийн “КОнз ИЙН УРИЛГА СУРГУУЛЬ БҮХЭН ДУУНЫ ЕРТӨНЦ ШИГ. сэээнзэнт та нарын асуултад хариулж байна. Хариулт: -- Сургууль, ц2- цэрлэг болон хүүхдийн тууллагад байдаг хөг нь гарч төмтэж | эвдэрсэн төгөлдөр хуур, юм бүхнийг саваагүй- тэж оролдож явдаг зарим жаалын зүггүй гар. Энэ хоёр л байна даа. Асуулт: Та урлагийн хамтлаг байгуулахад юуг ан хаардаг вэ?. Багануур хотын 10 шлан сургуулийн есдүгээ| Х. ЭНХЖАРГАЛ Хариулт: - Хамгийн гол нь насны ангилал, уран бү. тзэлийн урын санд онцгой ан- хаардаг. Бага ангийн сурагч- дын найрал дууны 4Би! Би! Би!» чуулгад 1-4 дүгээр ан- гийн сурагчид оролцдог. Тог- лолт эхлэх бүхэндээ тэд хэн олон дуу мэдэх вэ? хэн олон найз нөхөдтэй вэ?, хэн энх тайванд дуртай вэ? тээд л олон асуултанд би! би! би?! тэж бяцхан гараа өргөн ха- риулдаг. Энэ чуулгын хүүх- дүүд «Арав гэж юу вэ», «Хон- хот хүүхэлдэй», 4Сайн ан- гаахай», «Томчууд яагаал нуугдаж тоглодоггүй вэ?» мааааааааад «Дөрвөн аргын тоо» зэрэг ДУУ байгаа биз дын ирвэдүй» дугаар ангийн пионерүүд бай- даг. Тэд олон улсын хүүх- дийн дуу бүжиг, пионерийн сэдэвт дуунууд дуулдаг. Жи- шээлбэл зөвлөлтийн пионерүү- дийн «Бүхэнд өглөөний мэнд хүргэе», Болгарын шионерүү- дийн «Хүүхдийн чуулган» Кубын пионерүүдийн бемберт бүжиг, Монголын пионерүү- дийн «Найрамдлын далай» гээд янз бүрийн хөгжимтэй дуунууд... Асуулт: - «Нарны дуулал» хамт. ярьж өгнө үү? Хариулт: -- «Нарны дуу- лал» гэсэн энэ нэрийг зарим хүмүүс эхлээд ойшоодоггүй байлаа. Тар үе нь 1977 он сн байгуулагдсан жил нь Нар бол аз жаргал, энх :айхаж билэгдэл. Нарны цац- рагаар дуугаа төсөөлж, хүүх- дүүд нартай ханьсана гэсэн дуу Ру аааажаааааааааааааалгдал далааагаваааадаааааааадаг Хөгжөөнтэй шинэ хин0 хүсэж байна «Гийн- дийн ах дүү социалист орнуудын хүүхдэд зориулсан оөлонсай- хан кино бэл: охин», «Харь гаригийн хүү», «Электрон жаалын адал яв- 37Нишээл- «Оддын байдаг. «Арабела». дал», «Алтан шаахай» гэх мэт. Хүүхэд бидэйд зорнул- сан хөгжилтэй, адал дүүрэн олон аийгитай кино бүтээж явдлаар болно шүү дээ. Бид- ний хүслийг биелүүлнэ Гз- дэгт кино найруулагч, кино ах эгч нартаа ИТ- жүжигчин тэж байна. Та бүхнээс хөт- байдаг. най монгол кино хүүхдэд зо» рнулсан кино их цөв бай- жөөнтэй, шинэ кино хүлээж байна. гаад л харамсаж байна.«Зус- БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦЬЯ лангийн найзууд». гоо», «Хоньчин Найдан» гээд лцааш нь нэрлэх хүүхди кино бараг алга. ЭХУ болон Бин ад гэгээн гайаниланыг рс БҮЛГЭЭРЭЭ ХЭЛЭЛЦЭЕ Улаан бүч учиртай Пионерүүдээс зүүсэй бүч гурвалжин хэл- тилаа нь ямар учир утгатайг асуухад түгдрэлгүй харвул- на. - Нээрээ л пионер хүний улаан бүч өвөг, дээдсийн маань мандуулж явсан улаан тугны нэг хэсэг, нам, эвлэл, пионерийн байгууллагуудын бат холбоог илэрхийлсэн улс б төрийн гүн утга агуулгатай юм. Иймэгс пионер бүхэн улаан бүчээ чив сэтгэлээсээ бишрэн сэвтээж гэмтээлгүй хэрэглэх ёстой, тийм ч сайхан уламжлалтай. Гэтэл зарим хүүхэд улаан бүчээ угааж, индүүдэхгүй хэ- рэглэх, бэх асгах, нь зажлах, урж цоолох зэргээр Ё) мл ааааааааааагч | хийн 60 дугаар сургуулийн 8-ын 4Ас ангийн Хариулт: -- Хүмүүс улн- рал цаг агаарын байдалл хувцсаа тохируулж өмсдөг шиг хүүхдүүд насныхаа онц- лсгийг бодолцон дуугаа сон- тож дуулах нь чухал. Яагаад тэвэл дуулсан дуу чинь та нар байж амьдралд өөрийгөө нээх санаа байлаа. Арав гаруй жил тасралтгүй үргэлжилж найм дахь үе нь одоо тоглож бай- гаа сурагчдын улс төр уран сайхны хамтлаг юм. «Нарны дуулал»-Ын түүх намтар 8У- заарсаар байна, Зарим газар цахилгаан хөгжмийн эрэл су- рал болдог явдал бий. Манай хан бол гитар, най- рал баян хуур, төгөлдөр хуур, цохивор зэмсэг болон бөмбө- реер хөгжимддөг. Асуулт: --Та өөрийнхөө. зохиосон дуунаас нэрлэнэ үү? Архангай, Цэнхэр сум 8 дунд сургууль пП. БАТДОРЖ Хариулт: -- Үнэнийг хэлэ- хэд хүүхэд бүхэнтэй уулзаж мжихгүй автобус, машинаа чимэглэх, элдэв хаят, 9 лчэт үсэг “Ун, 5 зүүнд зүүж гоёл-чимэглэл, бэлэг дурсгалын зүйл болгож байгаа нь болчимгүй хэрэг юм. Улаан бүчийг -нтар” бо- ургуулийн ЮШ ПИОНЕРИЙН САЙН 82:52:19) СОНОР СЭРЭМЖТЭЙ НАЙЗУУД Хичээлийн шинэ жил эхлэх дөхөж байлаа. Су- рах бичиг цуглуулахаар сурагч Л. Баярсайхан, Н, Нацагдорж хоёр гэрээсээ тартал Зүүнбаян уулын бэлд бэлчиж байсан хэсэг ямааг хоёр хүн жалга өг сүүлэн тууж яваа хараг дав. Малаа хааш нь бэл», чээх хэндч хамаагүй л дээ. Анзаарахгүй енгөрөх явдал бишгүй я байдаг. Гэвч бэлчээрийн малыг өдрийн цагаар жалганд оруулах малчин гэж бай- мааргүй юм гэж хоёр хүү бодоод гүн жалгын эх рүү хэсэг ямаа туугаад далд орсон хоёр хүний араас яаран гүйв. Хоёр найз хэдхэн ме- чид товлосон газраа сэжиг Бсннанжуүг-: дөхөж очоод цаанаас өнгийн хирээ малчин гэгдсэн нөгөө хоёр хүн улаан зүс- мийн бүдүүн ямааг гар, гаад өвчиж байгаа харагд- лаа. Гэмт этгээдүүд ямар чсэжиг авалгүй ямааны арьс, гэдэс, толгойг жал, та руу хаяж махыг НЬ шуудайлж аваад явахыг нэгд нэггүй ажиглаад Баяр сайхан, Нацагдорж хоёр цагдан сэргийлэх байгуул- ялагад мэдэгдсэп юм. Цагдан сэргийлэх 6бай- гууллага гэмт этгээдүүдийг хулгайн махаа хувааж зав- даагүй байхад нь барив- чилжээ. Ингэж улс нийг- мийн өмч хөрөнгийг Хам” гаалж иргэнийхээ үүргийг нэр төртэй биелүүлсэн энэ хоёр сурагч нийслэлийн 76 дугаар сургуульд СУР- даг. Ахмад Ц. БАЯРСАЙХАН ШУДАРГА ! пионЕР 3 1 Д. Болорцэцэг | бУ? гуульд очиж замдаа дүг ( туйтай зүйл олжээ. ЮУ болохыг нь сонирхон 48" бал «600 төгрөг» гэж -4 Манай сонин уншигчдын хаа эрэлт хэрэгцээг . Олны свэвЭЖ | єэвээт, Ї : айшиийшиины ! | Ї ну !! Ч ! ИЙН 1 Н д 1 | ТЛГ Ш ЧИ 7 1| йг 1111 Сурагч Г. Гэрэлмээв знэ өгүүлээд «хөвгүүд ёр тухай | Е Ї УПШИГЧИД МАНАЙ АНКЕТЫН АСУУЛТАД ХАРИУЛЖ БАЙНА. «НАЙЗ» БУЛАН ТА НАРЫН НАЙЗ ШҮҮ шээс эв ниэнжэ ОоХЖОПЫ Өхлээ ӨВЗС ОНОЛ нь их дээрэлхүү, юм бүгдийг өөрийн хүссэнЗэр болгох гэж байдаг юм. Үүгээрээ тэд ямар хүмүүс болохоо ха- руулж байгаа хэрэг шүү» гэ- эв. Хэнтий аймгийн НЦрихэр- мандал сумын 8 жилийн гуулийш ҮЦ звгийн зодад М. Цэдргмаа, Улаанбаатарын 8 жилийн 54 дүгээр сургуу- лийн МИН ангийн л тээ үерхэх нь ховор байдаг. Хааяа хамтарч хичээлээ давтах ТЭЭВРИЙН ШИНЭ ТӨРӨЛ БИЙ Тээврийн хэрэгслийн хэтийн ирзэдүйг зөгнөж үзье. Ямарваа хоёр бие нь тус бүрийн штассын үрж- вэрт шууд,хоорондын зайн ивадратад урвуу пропор- циональ хүчээр таталцдаг гэдгийг Суратч та нар сайн мэднэ. Бүх ертөн- цийн таталцлын энэ хуу. лийг Английн суут эрдэм- тэн Исаак Ньютон нээсэн тэдгийгч бэс мэднэ. ГЭэ- тал бүх ертөнцийн түл- хэлцлийн хууль гзж байх- гүй байгаад гайхаш төрж Уран зөгнөлт зохиолд ирүүлжээ. Эрдэнэт хотын (1 сургуу- лийн сурагч ЇГ. Уранбилэг Жаргалант хорбоны 10 жя- сийн сургуулийн сурагч О. Байгалмаа, Өвөрхангай айм- гийн 10 жилийн сургуулийн сурагч Цэрэнилдмид, Жавзан- инагма, Сэлэнгэ аймгийн Сүх- баатар хотын 10 жилийн сур туулийн сурагч Байгалмаа Дөрнөд аймгийн Чойбалсай хотын 10 жилийн сургуулийн сурагч Н. Чулуунбаатар аймгийн нийслэлийн гуравдугаар сур- туулийн сурагч Ц. Паасансү рэн: - Бид хүний чанарын ту хай их ярьдаг. Сурагчийн ча- бай- үерхэл ханлаж байгаагаас ха рагддаг гэж бичжээ. Дорнол аймгийн төвийн 8 жилийн сургуулийн сурагч Б. Мөнх- туяа: -- Үерхэл нөхөрлөл хүний хамгийн эрхэм хай чантр, үүнийг хайрлан дээдэлж явах ёстой гэжээ. Манай сонийд үерхэл, нэ хөрлөлийн сэдвээр ирж бай- таа захидлаас үзэхэд хэлэн дүгнэлт хийж болмоор байна Нэгдүгээрт: Ихэнх сураг- бол сай- БОЛОХ УУ? өгүүлсэн гравитацийн тээв- рийп хэрэгслийп хоёр са- нааг дурдая. Английн зөгнөлт 36- хиолч Херберт Уэллс 4Са- ранд аялсан нь» гэдэг 30- хиолдоо ингэж зөгнөв.За- луу эрдэмтэн Кевор ер- төнцийн таталдлын хүчийг халхалдаг бодисыг нээн алж «кеворит» гэж. нэр- лээд түүгэзр бөмбөрцөг хэлбэртэй хөлгийн гадар- тууд бүрхүүл хийсэн бай- Бүрхүүл тал бүр тий- шээ олон хаалгатай.Хаал- гыг нээхэд таталцлын хүч бий болж нээсэн зүг рүү чид үерхэл нөхөрлөл гэдгийг гож, энэ л тухай бүгдээрээ бичжээ. Яагаад хөвгүүд х06- ропдоо, охид хоорондоо сай- хал үерхдэг тухай бичихгүй байна вэ? Сонин биш гэж үү? Хоёрдугаарт: Манайд энз сэдвээр бичсэн хүүхдүүд ба- раг цөмөөрөө охид байна. Үер- эсвэл сошиноо ло шлүү уншдаг байна уу? Хөвгүүд яагаад чимэзгүй Энз «Найзее булан хэа23 ямагт үз нарын үнзнич найз байх бол- но. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН ниснэ. Сансрын энэ хө- лөгт ямарч хөдөлгүүр байхгүй. Түүнийг жолоо- дохын тулд хаалгыг эзлж- лэн нэзж, хаах хэрэгтэй. Ийм хөлгөөр сарны зүг аялжээ. Артур Кларк ирэх зуу- ны сүүлд бүх ертөнцийн таталцлын мөн чанарыг нэзж удирдан жолоодох аргыг олно гэж Тэр үед тээврийн техникт чанарын өөрчлөлт гарна. Ямар нэг оньс залгахад хөлөг дэлхийтэй түлхэл- цэн хөөрнө. Харин түүнийг урагш нь явуулахын тулд сэнстэй, зєвэл тийрэлтэт хөдөлгүүр шаардлагатай. Хөдөлгүүр ажилгүй боло- ход хөлөг унаж осолдох аюулгүй юм. | өнө бат тогтоохыг хотол олон | таа Плетеевийн нууранд | лөлт, америкийн пионерүүдтэй т-Т// лЛ0Л0ЫН.ттоүлилтттстг-г.П ээГгг-Пг-ггспссслсоаслаэтлсшголлллослоолооошыашсооосососоооолкооооооососкхиншижииууй, 1997.ХИ.5. “Ба? арг ТӨВ Саа” “ин БУ ӨВ Сав Сав СӨН СВГЛӨ БН ЛЫН./ 3. «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН: В.ХХ»7 ҮХДҮҮД | ХХ ЗУУНЫГ БҮТЭЭГИД Хүүхдүүд ээ! Газар дэлч хийд энх ажгалан байдлыг гүнээ эрхэмлэж, энхийн тө- лөө тэмцэл эдүгзэ эрч хү- | чээ авсаар байна. Манай гаа ригийн хүүхэд багачууд, түүч ний дотор зөвлөлт--амерн- ! кийн хүүхдүүд Энх тайвны үйл хэрэгт нэмэр | зэс оруулж байгаа би- лэз. нэрлэжээ. лагчдын нэг академич Ёвге- ний Велихав, зэлжийн амрал» зөв- хамт өнгөрүүлсэн байна. Хүүхдүүд амарч байхдаа усанд орж, биеэ наранд шарж тоглож наадан, бас археоло- тийн малталт хийж зртний хотын суурь олж илрүүлжээ. Тэдэнд хэл саад юм. Яагаад гэвэл зөвлөлтийн сурагчид англи хэлээр ярь- даг, харин америк хүүхдүүд хоёр долоо хоногийн ДОТОР орос ардын слон дуу сурчээ. АНУ-аас бас Пьеро Реста Андреа Смит гэдэг хоёр зуз раач ирж амраад тэнд туур” висан бүтэзлүү! Ч Төдөлгүй америк хүүхдүүд буцжээ. Тэднийг гөрүүлсэн цаг мөч. найрам” нөхөрлөлд ямагт нэгтгэж “ 4. «ПМОНЕРИЙН ҮНЭН» 111217 хэаааЛБ: (Өгүүллэг) Дэлгэр эмгэн түлшинд- хэрэглэхээр дэлгүүрээс худалдан авсан хоёр ца- гаан хайрцгаа нэг нэгээр нь сугавчлан, дааж .Яд- ч, : саар нэг хоёр алхална. : Хичээл: тараад: харьж яваа ЇУ «ангийн гурван (Өгүүллэг) Амралтын нэг өдөр халуун “ам бүлээрээ бид оройн хоо- -дондео цугларлаа. Хоолны дараа ажлын хуваарийн да- -Суу -бага дүү маань аяга, «таваг, халбага,сэрээгээ угаа- лаа. : Цэнхэр дэлгэцээр хүүхдэд зориулсан кнно программ үзэж, тэнд гарсан зүйлээс тчхүүхэд бүхэн бие биедээ үнэнч нөхөр нь байх ёстой» гэсэн бодол бүгдэд маань терснийг аав, ээж хоёр ч чзөвө хэмээн баталлаа. Үд- шийн хөгжилтэй яриа өндөр леж амрах болов. Гэтэл бага дүү маань цэцэрлэгтээ заал- гасан«Хүрэн. зандан, ташуур» "араас «Би “л -даа тун ч. байгаа лаа буруу хазгай байв. сг» 116901. ЗАЯА. НЬ хүү өрсөлдөн очоод Эмээ ээ! Би аваад явья, "Бид аваад явья гээд нэг нэгээр нь мөрөн дээ- рээ тавьж, нх л баяртай явцгаав. Эмгэн: Юун сайн хүүхдүүд вэ? гэсээр сэт- гэл нь хөөрөн, тэдний “окоцорчик бий дээ» гэсэн мэт амин- хурдан - явж бололтой. Төдөл» зишээс2» 146:15131:3814:6 602771 ДЭЛГЭР гүй гурван хүү тэдний хашааны үүдэнд очиж -- Эмээ ээ| Одоо бо- лох уу? гэлээ. --Эш| Бололгүй яах зэ? Хүүхдүүд минь, Нас, буянаа нэм! гээд чийхар- сан хөлсөө арчина, -- Хэнийх нь хүүк- : “дүүд чюм “бол -доо2|-. “Заяа нь дэлгэр! гэсээр эмгэн хоцорлоо, С. ОЧИРНҮРЭВ МИНИЙ ЭЭЖИЙН “АВЬЯАС гэдэг дууг дуулах ааядсанаа . аяыг нь мартчихаад, гүгийг нь түргэн түргэн, тэгсэн ат- дуржиг- нуулан уншиж эхлэв. Би үүнийг нь сонсоод, -- Үүдэн шүдгүй юм. арга байжуу? Яаж л бүгдийг зөв хэлээ аж гэж бодон дот- роо ихэд . инээд хүрч байв. Харин энэ бүгдийг анхаа- -ралтай чагнан суусад ээж маань: --Эхлээд миний хүү үгийг нь зөв унш гээд өөрөө унш- лаа. Уянгалаг яруу хоолой- гоор намуухан сэтгэлд шин- гэтэл уншихыг нь би гайхан алмайрч аав руу хартал, аав Ч бас сэтэл нь хөөрсөн янзтай алгаа аяархан ташиж Ээжийг тэр дууны ойлгож, ” Октябрийн 70 жилийн зориулан үнэн” сонинг УНШИГЧИЙН ЗАХИДАЛ СОНИНЫ ХАРИУЛТ ойд гаргасан «Пионерийн хүүхдүүд аваад анар их баярласан гэж санана. Цаашид ингэж өнгөт сонин гаргаж болохгүй юу? Ц. ЭРДЭНЭЧУЛУУН дугаар (Мандал сум) «Пионерийн үнэн» сонины 73 их сайхан болжээ, Би бүлгийн даргаар ажилладаг, Ма- най бүлгийнхэн уул сониныг гаргасан ах, эгч нартаа баяр хүргэж улам их амжилт хүсье, О, ТУЯА | | ! (40 дүгээр сургууль) Би сониноо захиалж чадалгүй хоцорлоо. Холбооны тусламжтай мөнгөө хиалах уу? ПҮРЭВСҮРЭН, РАЯА (Хэнтий, Бэрх) Захидал бичсэн та шарт их баярлалаа. 10 дугаар сарын сүүлчээр хий- утсаар биш захидлаар үргэлжилж бай- «Пионерийн үнэн»: сэн «Шууд ярилцлага» таад бид баяртай байна. Ц. Эрдэнэчулуун, О. Туяа нар өнгөт сонины талаар асуужээ. уншихыг Сайхан сонин авч хүсдэг чинь зөв, үйлдвэрийн боломж тул зарим дугаарыг аргаар хэвлүүлж муутай руулж улмаар офсет шилжихийг бид зар биш хийдэг юм. салбарын явуулья. Сониныг 2 төг 50 мөнгөөр үү, эсвэл 1 төгрөг 25 мөнгөөр за- Одоохондоо офсетын туршина. Цаашдаа тийм дугаарыг олш- хэвлэлд ч та нарын нэг адил яарч байна. Пүрэвсү- рэн, Раяа хоёрын захидалд ха- риулахад захиалгыг сонины га- холбооны салбарууд үгийг ингэж “гайхалтай сай- хан уншихад, баярлаж хөөр- сөн бид дуусангуут нь дахин -уйшуулахаар ёлга нижнг. нүүллээ. -Ээж гайхан, нүүр нь бага зэрэг улайснаа: - Юу -болов оо хүүхдүүд минь.БВи тийм сайхан унш- “лаа гэж үү? Ээж нь дэндүү намуухан, бас тэгээд сул дуутай хүн шүү дээ, Шүл- гийг яаж тийм сайхан ун- шихав дээ гэв. Бид уралдан байж: -- Яалаа гэж, та их сай- хан уншсан гэж магтав, Үнэндээ ээжийн минь намуу- хан зөөлхөн дуу ямар ч шүлгийг амилуулах увидас- тай юм байна гэдгийг бид Сургууль чинь хамт олноороо түүнийг нэгтгэн хол- Манай захиалж, бооны салбарт өгдөг, сонины захиалгын үнэ рег 25 мөнгө. Бүтэн гаанаа бичээрэ: УРАН БҮТЭЭЛЧИД” ХҮҮХДИЙН ЦЭЦЭРЛЭГТ Нийслэлийн хюёрдугаар цэцэр- лэгт зохиолч, хөгжмийн зохиол- Улаанбаа- тар хотын Ардын боловсролын удирдах газар, Хүүхдийн төлөө эрхлэн чид хүрэлцэн очив. Фондын төв комиссоос өнөө болтол анзаа- бүтэн жилээр 5 төгрөг, хагас жилээр 2 төгрөг 50 мөнгө, хэрэв улир- лаар захиалахыг хүсвэл 1 төг- жилээр захиалах нь зүйтэй. Харин та нар үтүэгэсд хоцорсон шалт- зшооСГ»-жоөСЭ» -жэ-сЭУ-шээсЭ-жээссЭ энэх бүхэнд ойлгомжтой биз ээ ярчан хотын 10 жилийн Ї сургууль сурагч Ө. УРТНАСАН риулсан уран бүтээлийг жүүлэх зохион байгуулжээ, Уулзалт дээр Бирваа, Б. Шарав, дорж, Х. Сэргэлэн, цэцэрлэгүүдэд судлан, уран бүтээл хийх дэт томилолт гардуулав, цэцэрлэгийн насны хүүхдэд зо- өргө- зорилгоор уулзалтыг Улаанбаатар хотын ардын боловсролын удир- дах газрын дарга С, Батмагнай, Монголын зохиолчдын Хорооны орлогч дарга Д. Гармаа, Хүүх- дийн төлөө Фондын хариуцла- гатай нарийн бичгийн дарга Ж. Жамьян хүүхдийн зохиолч М Чимэд, Б. Бааст, Д. Давааням, » О. Надмид, Т, Жамьянсүрэн, Т, Галсан, хөгжмийн зохиолч 1. Т. Пүрэв- Ж., Шараа, ?Д, Баттөмөр нарын олон хүн үг хэллээ, /Улаанбаатар хотын Ар- дын боловсролын удирдах газ- раас хүүхдийн зохиолч, хөгж- мийн зохиолчдод, нийслэлийн очиж (амьдрал хүн- СЭТГҮҮЛИЙН НЭРЭМЖИТ ТЭМЦЭЭН Шүгэл үргэлжлэн хүч- тэй дуугарав. Их танхим дүүрэн цугларсан хүүх- Ддүүдийн алга таших дуу тасралтгүй нижигнэнэ, ч аЗалгамжлагч» сэтгүү- СОНИРХОЛТОЙ ТЭМЦЭЭН Танхимд нам гүм. 15 секунд өнгөрлөө, Энэ ху- цаанд шооны өнгийг аргаар, яаж эвлүүлэ- сын лийн нэрэмжит өсвөрийн гандболчдын хоёр өдөр үр- тэлжилсэн тэмцээний сүүл чийн бөмбөг торт хаалгаар ойн оров. Хаалганд бөмбөг ийнхүү хамгийн олон оруулсан тамирчид тэвэл: Н. Гэрэлт-Од (75 дугаар сургууль) С. Туул (45 ду- гаар сургууль, байт сурын олон улсын хэмжээний мастер)..нар байлаа. , Наймдахь удаагийн уламжлалт тэмцээнд охи- доос 45, 75, 57 дугаар сургуулийн баг, хөвгүүдээс 75, 45, 2 дугаар сургуу- лийн баг эхний гурван байр эзэлж алт, мөнгө, хээ хүүхдүүд сонгон авна.. Шүүгчийн «Анхаар, марш» командаар тэмцээн эхлэв. Шооны зургаан талын өнгийг хамгийн түрүүн ижилсүүлсэн хүүхдүүдэд баяр хүргэв, Нийслэлийн ерөнхий боловсро Д. Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинат сургууль, “СҮҮЛЧИЙН БӨМБӨГ ХААЛГААР хүрэл медалийн эзэд бол- сон юм. Нийлбэр дүнгээр 45, 75, 57 дугаар сур- тууль (дасгалжуулагч нь Д. Пагважамбал, Ц. Бям- баа Д. Давааням) эхний байранд орж, 45 дугаар сургууль шилжин явах цо- мыг хоёр дахь жилдээ хадгалах эрх олов. : "оож- «Залгамжлагч» сэт- гүүлийн зөвлөл, Улаанбаа- тар хотын биеийн тамир, спортын хорооноос хамт- ран зохион байгуулсан нийс- лэлийн өсвөрийн гандболч- дын аварга баг шалгаруу- лах тэмцээний тоглолтын ЯВЦЫГ ажихад тамирчдын ур чадвар улам бүр дээ- цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн дунд Улаанбаатар хотын аварга шалгаруулах Руби- кийЙН шооны тэмцээнийг жил бүр зохион явуулдаг уламжлалтай билээ. “Энэ жилийн тэмцээнд сургууль цэцэрлэгүүдээс шалгарсан 60-аад хүүхэд оролцсоноос 29 дүгээр тусгай су, гуу- МАНАЙ ХАЯГ: ОРОВ шилж байна. Энэ удаагийн тэмцээнд нийслэлийн ерөн- хий боловсролын сургуу- лиудын 26 багийн 200 га- руй тамирчин оролцов, , , Спортын шинэ төрөл-- гандбол хүүхэд, залуучуу- Дыг өргөн хүрээтэй хам- . рах боллоо гэж тэмцээний ерөнхий шүүгч, спортын мастер Ч. Наранбаатар хэлэв, ( »Хаалганд орж байгаа бөмбөг, түүнийг дамжуулж, шидэх арга, ухаан тэнд хуран цугларсан олон зуун хүүхдийн сэтгэлд хоног- шин үлдлээ, ї : Ц. САНЖЖАВ лийн 10 дугаар ангийн су- рагч Ч. Энхбат шооны бүх талыг (84 секундэд эв- лүүлж өмнөх оны амжил- таа бататган Улаанбаатар хотын аварга болов. 1 Б. ГОМБОСҮРЭН (За- техникчдийн луу ордны ар- ЭЭ ОнАй : 1987.Х1.5. жооыь ххЭмГА. нэ ЭГу улны жузхүгм (5 Д. Нацагдоржийн болон “МХЗЭ-ийн шагналт хүүхдийн зохиолч Д. Содномдорж шн- нэ бүтээлийн номоо «Хорь- дугаар зууны хүүхдүүд» гэж нэрлэжээ, «Орчлонгийн на- ран мандсаар гэрэлтсээр 4. атал ХХ зууны Октябрийн нар мандаж хүний, «Орчлон хоёр нартай» (4) болж буй шүлгээр ном эхэлж байна. «ХХ зууны хүүхдүүд» НО- мын баатрууд ийнхүү хоёр нарны дор аз жаргалтай өсөн торниж байгаагаа илэрхийлж, «Даян хорвоог бүгдээр дайны аюулаас аварья» (20) «Нейт-, роны бөмбөг сөнөтүгэй» (24), хэмээн шаардаж улмаар «Хайр хайрынхаа дээдээр»: (6) «Бүх дэлхийн хүүхдүүд». (89)тэй дуугаа хамтатгасан «Монголын үрс маш олноо" роо» ачит нам, эрхт төр, гэгээн наран гэрэлт ирээдүй, элбэ- рэлт ээжийнхээ тухай түрлэг, өргөн «Надад хамаагүй юм. тэж нарт орчлонд үгүй» (25) болохыг өгүүлсэн шүлгүүд ф эхний хэсэгт оржээ, Г Номын удаах хэсэгт «Мон- гол түмний хүслэн» болгосон, агуулгатай «Дэлхий энх ам- гелан оршиг», «чХ Дд тоглож байна» зэрэг олон үз тээл байна. Мөн «Намдаа бид хайртай», «Орос эхийн алдар», «Бид энх тайванд хайртай», «Миний унших шүлэг энх тайван» шинэ шүлгүүд нь хүүхдүүд аав, зэж, ах эгч нартайгаа хамт ннтернационалч хөдөлмөрч хичээнгүй өсөж, орон бүхний хүүхдүүдтэй халуун гараа атгалцан хүн төрөлхтний гэ- рэлт маргааш коммунизм тийш зорьж байгаа өргөн цуг вааг санагдуулна, Номын ихэнх бүтээлүүд «Хорьдугаар зууны хүүхдүүд ӨВ Хоёр ертөнцөд амьдрах ёс- гүй...» гэсэн МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордон «Б» Жорпус «Пионерийн үнэн» сонины редакц Дам" ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН.ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН, ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ХХ » 1. с "17 сийн Ї! Ыс МХЗЭ-иян Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын) ( Яэрэмжи- МПБ-ын Төв Зоёлолийн сонинь з4 дэх жилдээ Ө Мев4 (2285) со 1987 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 10 О ПҮРЭВ үс ҮНЭ 10 мөзгл МАХН-ын ТӨВ ХОРООНЫ БҮГД ХУРАЛД МХЗЭ, Эх оёны газрын. зураг дээр ---ЭЭ Ч БЯ ЭЧЭҮРД ХУРАЛД Бос зал ЭсВээсэмнсодгэутллнөлжон хчр ї 2ТЭВЛ : шэж? 5 САОЬУАЛЖСНЫН Хүүхдүүд ээ! Эх орны газ- 1 л : : 22:24) : 2 СОО рын зургийг харцгаая. Бидний 3 : 2 1 Жооо 3 бан нүдэнд хамгийн түрүүнд эх 3 х 5 4 4 ВА 57 орны гал голомт--Улаанбаатар с 58 Ы шоог 5 : шог хот тусна. Энд МХЗЭ-ийн Тов Хороо байрладаг. Социалиамыг бүтээн бай- гуулагч залуусын дайчин 3 5 : штаб энд оршиж, гавшгай хө- : : Ёл... 4 дөлмөрийн фронтын дайчлын фэн ? : : 4 зчдавшилт»-ыг зохицуулж бай- "Ч ё2. , 5 даг юм. «МХЗЭ-ийн онцгой анхаарлын бүс», «МХЗЭ-ийп ГХББ», «20 сая төгрөгийг хэмнэе!», «МХЗЭ-ийн илгээлт» зэрэг ард түмпий талархлыг хүлээсэн олоц арван бүтээлч санаачил- гууд чухам эндээс гарсан, Шаргуу тэмцэл, шинэ арга баря- лын хүчээр амжилт олж, аз жаргалаа дархалдаг энэ өргөн Фронтын тэргүүн эгнээнд МХЗЭ-ийн зургаац одопт туг на- мирч явдаг юм. Энэхүү тугийг дагасан залуус гавшгай үйл бүтээж эх орны өмнө гавьяа байгуулдаг билээ, Энд бид тэр тухай өгүүлэх болпо. МХЗЭ-ийн яруу алдарт хөдөлмөрийн фронтоор аялах эч- нээ экскурс ч гэж иэрлэж болох юм. Ппонерүүд та нар ч гэсэн хэдхэн жилийн даюаа, мзгад- гүй хэдхэн хоногийн дараа яруу алдарт энэ тугийн дор жаг- сах болно. Тэгэхээр манай алллыг хачоол ч хэмээп нэрлэх: болно, Хүүхдүүдээ наашаа сууцгаа. ЭВЛЭЛ ХААНА ЯВДАГ ВЭ? Мэдээж хамгийн тэргүүн “мэдэх үү? «МХЗЭ-ийн эгнээнд. Гавшгай хөдөлмөрийн ба- Эх орны газрын зургийн рилга байгууламж» гэсэн өмнөд бүс болох Дорноговь, үг. Тэд малчид, тариаланч- Өмнөговь, Дундговь гэдэг “дад Ильичийн гэрлийг гурван аймаг МХЗЭ-ийн хүргэж яваа залуус. Шө- "ОНЦГОЙ анхаарлын бүс “нө орой болсон хойнд ч Тэнд өнгөрсөн таван жилд тэдний майхны амаар тал олон арван мянган залуу .улалзаж ТОГООЧ ӨВГӨН 3а- МХЗЭ-ийн илгээлт өвөр- дуусаа. саравчлан хүлээж 7 лөн гарсан юм. Түм түмэн “байдаг юм. Хүн ардад гэ- : ? “ЭЭ тэн эсөхимилиилинэ хонь налайх бэлчээрт тэд рэл гэгээ хэрэгтэй, Эвлэл “БИ МАЛЧИН БОЛНО Судалбар фото А. ОЮУНБИЛЭГ ХЗЭ-ийн үүрийн Хурлаа гэрэл нийтгэх утсыг мөр- хийж мянга мянган адуу лөн татаж Хүн ардынхаа тургилах цэнхэр талд дуу- зүг, хүсэл тэмүүллийнхээ ? таа дуулдаг. Хээр гадаа зүг явж байна. Шингэх 5 р : хааяа магнитофоноо тавиад нарны "зүг мандах нарны - 29 Өө 1 бүжиглэх нь ч бий. Гэхдээ туяаг авч яваа ХЗЭ-ийн И : огт бэрхшээлгүйгээр ам. гишүүн ах эгч нарын чинь ЭЭД ИН Мал ЧНЫ Т Хаи жилт ирээгүй л дээ. Өв- ажиллаж яваа нэгэн хөдөл- 2 р : лийн “цасан шуурга сөрж, мөрийн талбар бол баруун хаврын хавсаргааг давж, аймгуудыг нийслэлтэй хол- бас хүнд суртал, хариуц- бох гол зам юм. Тэнд лагагүйн зудыг туулж яваа ажиллагч залуус саяхан юм. Сүүлийн жилүүдэд телевизийн нэвтрүүлгээр 9) эвлэлийн гишүүн малчин гарч хүүхэд та бүхэнд мэнд АНХААРАЛ ТАТСАН АСУУДАЛ (Эргэцүүлэл) залуус олон боллоо. Дорнод Ууламжилсныг харсан уу? аймгийн бүх малчдын 63,5 Тэд «Бид ажил үйлсээ Бурь нь залуучууд байна. МХЗЭ-ийн ГХББ болгож Эх орны зүүн Хязгаарт ийм Зарлахыг хүсэж байна» гэ- байхад баруун хязгаар-- СЭН билээ. «МХЗЭ-ийн аян-Өлгий аймгийн малч. ГХББ» гэдэг ийм л нэр ДЫн-51,2 хувь нь залуус хүндтэй үйлс дээ. Бид газ- юм. Эх орны газрын зур- рын зурагт нэлээд их аял- Сонины хуудас сөхтөл «Манай нэг- дэл 1981 онд 2215 адуутай, түүний 730 нь гүү байсан бол 1985 онд 912 адуутай, 312 гүүтэй болжээ, -Айм- Тийн нэгдлүүдийн бүх адуу 1978 онд 456 мянга байсан бол 1987 оны том болоод малчиц болохдоо тухайн. тэр малыг хариуцан, авч, өсгөн эжүүлэх юмсан гэсэн санааг өвөртөлж . явах хэрэгтэй, «Хүн болох багаасаа» гэдэг. Гээ эхэнд 288 мянга болж буурчээ» гэ- тэл, манай зарим хүүхэд мал аж. | ГИЙг битүү бүрхэн бэлчиж лаа. Баруун зүгт тавьж Л0 сэн түгшүүрт тоо нүднээ Дурайа” Эр ахуй дээр ажиллах илгээлт авсан хэр- Жсыыах их сүргийн дэр- юэ аны ын Эрс да- - тоог «Үнэн» сонины хуудаснаас ун- нээ сум, аймгийн товд.үйлчлэгч, бич Д эвлэл явиа хэмээн бо- ин дээ эргэж ирье, 35 |(шаад «Манай улсын гайцхан аймагт ЧИГ хэрэг хүргэгч, жижүүр зэрэг ачдэм ы: Чийгээ Ж йн тан. 4 шиогны газрын зургийг хэнсүнэсэ “на, байгаа, 533 Р, Со. Т 2. Улаанбаатараас баруун “ЭМниалыг Зүууэа бай 2 ЦС халсан рч улаан ШУ. тэрхүү шинэ хөлгийн ши Ул 28-98 үнд УЛГАМ- лэн. дээр «МХЗЭ-ийн | "Ч ший 4240 ХУЧА9- ГХББ» гэсэн үг бичээстэйг 08957 Х ШВынн НАР харар Уу? Эвлэл тэнд л сопссон уу амгийн хөнгөн явж байна гэсэн үг, Тэнд схэсэг нь гэхэд 45--50 кг- чи МХЗЭл ХЗЭ-ийн.. ГХББ. Ом жинтэй том том цамха- очиж ажиллана. 9 нь тэнгэрийн “Л зөвхөн адуун сүрэг ингэж цөөрчээ, ажил хийгээд, санаа амар явж бай- Эр, таван хошуу малаа улсын на. Ингэж "болохгүй нь мэдээж, Биднийг Дундговь аймагт явж бай- хад, Турмалнэд суманд илгээлтийн. эзэн Эрдэнэбат хонины "бэлчээрт таа» ралдаж билээ. Тэр хүү багаасаа хи- шнЫ 548 илг ч сайй, малд ч пүд- тэй пиопер байжээ. Харин багын хүсэлдээ хөтлөгдөөд маншдугаар ап-- Тна төгсмогц малчин болжээ. эн аж ахуйн мэргэ- жидтиүүдийн гаргасан тооцоо, йМ 1 1 Ээ. тэр 28 | багана дархлах мэт лээ. Өлөө 1 3 үеэсээ МЭ нг? З-мэ3-и 10) Зыу «М) ЗЭ-ийн ГХББУ гон гээр яулуан, зхаргаэл: 45 “ялангуяа, сон байна. Тэрбээр Хуний өүнөач аалуусын соод “үлгэрт өгүүлд, / зан байна. Энэ юу гэсэн нийслэл хотӨОсоо . Үг болохыг хүүхэд та нар үргэлжлүүлье| 1 Р ын " Дуулга малгай дээр гялал- «Ургахын улаан ны гэнэ » ) : - - » . » -- -- хилээниэгнииинииэлиээшиииииалаиилииииоохииилиииисокесиоиииоиоооиоиокжиигтхооишолоиижоиоииииошошшоииииооооишшлоооолишиши211222 шиш 1. ПГМОНЕРИЙН Үнэн ЯХЯЕЯЯАЯЯХАЙ АА ХХ ХАХХ ХАЯЯЯЯХАХАХХХАХХАХЯХЕАЖЯЖ ө87хил0 Ур олон турнлах ТЕйтлэваамайналндйаэЛ дараа он Бо ал өрлаАг баллд адахадацллад лө ай АВадАНМЭрЧИЙНБ эсгэн Ирээдүйн малчны тухай. төмв---л ах эмийтивагсссны Төгсгөл, Түрүүч нь 1 нүүрт -- -Би багаасаа малчин болох хү- сэлтэй байлаа. Гэвч, дан ганц хүсэл мөрөөдлөөр малчин болчихдоггүй юм байна. Мал аж ахуй дээр гараад өө- рийн гараар ажиллаад ирэхээр бэрх- шээл багагүй тулгарч байна. Энэ бүх- нийг давахад малчин ээж, аав маань нхзэхэн тусалдаг гэв. Түүнээс -- Чиний мал маллагааны гол арга чинь юу вэ гэж асуухад, бодол- хийлснээ -- Яг үнэнийг хэлэхэд уламжлалт аргаас голчлон даг. Ма: ардын суралц- аж ахуйн шинжлэх ухаанд гарч байгаа шинэ дэвшилтэд аргаас сурахын зэрэгцээ, ардын уламжлалт аргыг эзэмших нь чухал санагддаг юм. Яагаад гэвэл, манай залуу мал- чид ардын уламжлалт арга ч үгүй, орчин үеийн шинжлэх ухааны үндэс- лэлтэй арга ч үгүй, дунд нь хоёрд- мол байдлаар мал маллах гэж орол- дох болсон тухай туршлагатай мал- чид ярилцах юм гэж билээ. Бодоод байхнаа нь, Эрдэнэбат малчин бо- лоод тун нарийн юмыг ажигласан байв. Нээрээ л манай залуу малчдын дунд олон үеэс уламжлан өвлөж ир- сэн мал маллггааны ардын аргыг мэдэхгүй улс цөөнгүй тааралддаг шүү дээ. Малчдаар орж явахад сонин то- хиолдол ч тааралдана. Говь нутгийн малчин удмын хүү Ихбаяртай уул- захад, жижггтхэн хар ишиг заагаад -- Миний хайртай ишиг гэж өгүүлэв. Бид түүнийг цааш- луулан өхөөрдөж, -- Яахаараа чи- ний ишиг байдаг би- лээ. Нэгдлийнх. Л байлгүй гэхэд жаал хүү улам баяртай- гаар! -- Үгүй миний ишиг тэв, Тэгээд ин- гаж ярив. Хөөрхий иялх ишиг хээр хая- сан муу өвс идээд хордлого болжээ. Хар ногоон шингэнээр гүйлгээд ер яах ийхийн зуургүй турж зцээд бараг үхэх шахав, Малын эмч дуу- дах гэтэл холын бригадад дуудла- таар явчихаад эзгүй байв. Гэтэл, нш- тээ хараад өрөвдсөн Ихбаяр ,хүү аймгийн төвөөс авчирсан шилтэй ун- даанаас бүлээсгээд угжчихав. Ээж аав нь байг ч гэсэнгүй, боль ч гэ- сэнгүй. Томчуул өнөөх муу ИШГИЙГ «Маргаашаас хэтрэхгүй биз» гэж оношлоод, төдийлөн тоохгүй, харин ч бусдад нь Халдвар авчихаж |бол- зошгүй гээд шоовдорлосон аж, Тэг- тэл, бүлзэсгэсэн ундаа уусан өнөөх ишиг төдхөн Хөл дээрээ босч, нүд нь сэргэж ямаан сүрэгтээ нийлсэн ажээ. Түүнээс хойш «Ихбаярын ишиг» гэж нэрлэдэг болсон гэнэ. Одоо Ихбаяр хүү Дориоговь айм- тийн Зүүнбаяны дунд сургуульд су- ралцаж байна. Тэрбээр «Ирэх зун хөдөө байдаг эмээ, өвөө дээрээ очиж мал маллана, Тэгэхдээ ундаа ахиу- (Эргэцүүлэл) Ишгээ цатгах гэ- сэн сайхан санаа хар 2 балаг тарьчихна чи- нээ санаагүй охин ээж, аавдаа хэлэл- гүй тас нуув. Гэтэл, нөгөөх ишиг-.уургаа нэт их хөхсөнөөс гэдэс нь зангирч хэд тарвалзаж байснаа, “хоромхон зуур «нүд аньсан» гэдэг. Ма- лыг хайрлахад учир нх бий, Буруу хайр- лавал ийм гай учир- “дагийг хүүхдүүд та нар бас л мэдэх нь чухал, 1Кавар тачигнасан хүйтэн өдөр ядарч даарсан малд ясны хиншүү үнэрлүүлэх, хотонд аргалын утаа суунаглуулж май тавих зэрэг наад захын аргаас сурах хэрэгтэй. Дундговь аймгийн Говь-угтаал су- мын аварга малчин Дүнгүүтэй уул- захад -- Хавар, зун Їхүүхдүүд ирж их тус болдог. Нарийн яри- вал, хэдэн хүүхэд маань л хичээлийн- хээ амралтаар мал төллөх, отор нүүдэл хийх их ажлыг ну- галалцаж өгдөг юм. 6| Гэдэнд ярьж хэлээд | байвал мал маллаж ч«сурах авьяастай. Ха- рин юм болгоныг хү- нээр хэлүүлэх гээд байлгүй, өөрсдөө са- наачилж ажиллавал бүр ч сайнсан гэж өгүүлж билээ. «Өөрсдөө санаачлах...» гэсэн үг хотын хүүхдүүдэд ч хамаарна. Улаанбаатар хотын нэгэн сургуульд суралцдаг пнонерийн гишүүн Болд- той бид уулзсан юм. Түүнийг хөдөө амарч байхад малчид магтан «| Хо тын хүүхэд гэхэд малд дөртэй сайн хүү. Эмнэг сургахдаа сайн. Нутгийн хүүхдүүдээс-дутах юмгүй эрэмгий тэж магтсан гэдэг. Бид, жаал хүү- тээс яаж эмнэг сургаж сурсныг СО» нирхоход: -- Хотын морин тойруулгад су- ралцаж байсан гэж ярьсан юм. Тэ- гэхээр, мал маллана, малчин болно гэдэг дан ганц Хөдөөгийн хүүхдүүз дийн «хуваарьт ажил» биш ээ. Улаанбаатар, Дар- (хан, Эрдэнэт гээд том хот, төв суурин газарт төрж өссөн хүүхэд илгээлт аваад малчин болдог сай- хан жишээ бий шүү еүїээ. Харин малчин 77) олох бэлтгэлээ дунд 2 (24 Ургуульд суралцаж 2УЖ2 (|) айхаасаа эхлэх (нь Су?-2убдэ 7) үйлтэй ажээ. Юуны өмнө мал аж ахуйд хэрэг» лэж байгаа орчил үеийн арга техио- логиос гадна ардын уламжлалт ар- гаас давхар суралцах нь чухал юм байна. Ийм учраас малчин болох хүч «маллагааны сэлтэй хүүхэд бүр мал Я хэрэглэж . хэвших | хэрэгтэй. Ирээдүйд сайн малчин болоход чинь багагүй тус болно. Үүнийг сайн ойлгож, мал маллах уламжлалт не тухай. бүлэг бүлгэ хэлэлцүүлэг зохио- тоорой... 2-7 Б.ДОРЖСҮРЭН Дэлхийн хүүхдүүдэд--энх тайван Ийм нэртэй олон нийтийн холбоо этэ оны арванхоёрдугаар сарын иэгэнд Энх тайвныг хамгаалах зөвлөлтийн хорооны дэр- гэд байгуулагдсан билээ. Тус холбооны ерөнхийлөгчөөр зөвлөлтийн хүүхдийн нэрт зохиолч Анатолий Алексин сонгогдов. Холбооны гишүүдэд өсвөр үеийнхний төлөө хөдөлмөр, ур Өмнөговь аймгийн Цогт- овоо сумын дунд сургуулийн пионер З. Огтбиш сонинд за- хидал бичжээ. Пионер Огтбиш инонерийн салааг хэрхэн 30- хнон байгуулах болон анги бүлгийн даргаар ямар сураг- чийг сонгож болох тухай асуу- жээ, Пионерийн анхан шатны бай- тууллагын ажилд чухал нөлөө- тэй энэ хоёр асуудал нийт идэвхтэн сонгуультан, пионер сурагчдад хамаатай юм. Нэг. Салааг хэрхэн зохион байгуулах вэ? Зарим сургууль дээр пионе- рийн бүлэгт салаадыг зохион байгуулахдаа ангийнхаа -116- сандлын эгнээг харгалзсан - даг. Энэ бол тун ч бүдүүлэг з0- хион байгуулалт юм, Харин пионерүүдийн оршин суугаа га- зар, хүсэл сонирхол, - хүний харьцааг тусгасан байвал зөв болно. Салаа цоөн, 10-аас илүү- гүй пионертэй бол цугласан Ч амархан, том бай лпаардах- гүй сайн талтай. Бүлгийн пио- нерүүдээс онц сайн сурлагатан “буюу охид хөвгүүд ялгаран нэг салаа болчихвол түүнйй хамт “олны хүмүүжүүлэх нөлөө дана. / ОЧИГ шаа| чадвар, уран бүтээлээ зориулж байгаа хнолч, сурган хүмүүжүүлэгч, театр, киноны зүтгэлтэн, зураач хөгжимчид, хэвлэлийн газар, номын сангийн ажилтнууд оржээ. -- Хүүхэд ахуй нас хүний амьдралын онцгой үе учраас томчуулын зүгээс онцгой анхаарал халамж шаардагддаг юм. Цөмийн зуунд манай орны болон дэлхийн өсвөр үеийнхний эрүүл энх амьдралд багагүй аюул заналхийлж байна, Үүнийг томчуул бид хэзээ ч мартаж болохгүй юм. гэж зохион туулах хуралдаан дээр Анатолий Алексин ярилаа. Тус холбооны үйл ажиллагаа нь цөмийн дайны ЯМ ажил нь цаонерүүд бие бие зөвлөлтийн нэрт зо- бай- аюулаас хүүхдийг хамгаалсан чуулга уулзалт, жагсаал цуглаан, их наа- дам зохион байгуулах зэрэг янз бүрийн хэлбэртэй байх юм. Өсвөр үеийнхнийг үнэнч шударга, сайн хүмүүс, эх оронч, интернационалчид, улс түмний энх тайван, найрамдлын төлөө идэвхтэй тэмцэгчид болгон хүмүүжүүлэх зорилтыг тус холбоо өмнөө тавьж байгаа ажээ. уралдааны тэргүүн Ө.ийн «А» ангийн Фотог С. БОДООШ йн 81 дүгээр сургуулийн "Улс төрийн дуу дуулаачдын улсын сурагч Д. Оюунгэрэл шагналт нийслэлн! Асууцгаа,хариулья дээ туслах, хамтран хийх чиг» лэлийг баримталбал тохиромж- той. Тухайлбал: хамтран мод хөрөөдөх, ус авах, хичээлээ дав- тах, кино, музей үзээд ярил- цах, уншсан номоо хэлэлцэх гэх мэт. Салааны цуглаан шуурхай, богино хугацаанд тодорхой нэг асуудал хэлэлцээд дор нь то- хирч уг зүйлээ хийвэл үр дүн- тэй болно. Хоёр, Анги, даргаар хэнийг сонгох вэ Анги, бүлгийн даргыг сонгох- доо сурагч лионерүүд өөрсдөө хэлэлцэж, эсвэл нууцаар санал хурааж хэнийг сонгохоо. шийд- вэрлэвэл зохимжтой. Нөхдийл- хөө дунд нэр хүндтэй, зэвсэг харьцаатай, зохион байгуулах авьяастай хүүхдийг л хамт олон нь удирдагчаараа єолгоно. 4 лага сайтай хүүхэд бүр да болох албагүй. Дарга сурагч нь сонгуульт үүргээ сэн шиг хийх нь шөхдийнхөө. үүргээ муу. бие-. Хүүлж байгаа даргыг -23-4) огцруулж болно. Зарим 23 гэмийн зөвлөлийн бүл- тийн дарга буюу дарга, баатарчуудын удирдагч, т п2 2-4.4442 2 12 Баатарчуудын дунд Чанархүүгийн найзолон бий. Ялангуяа нэгийн «Б» ангийн баатарчууд цагаан толгойгоо сайн уншиж ангиараа Чанар- хүүгийн найз болцгоох зорилт тавьжээ. Энэ жил манай сур- Су агч гуулийн нэгдүгээр ан: » АЛТАНЦЭЦЭГ гид 82 сурагч орлоо. Өвөрхангай, Ө Нэгдүгээр ангийн су- ! йЭ зал) уна рагч нх сониуч. Энэ юу Їїїгэйн толгойн бая- гэж байгаа юм, яагаад раа хийхийн өмнө баа- тэж асууж шалгаах нь тарчуудаас тайлан унш” их. Бид тэдэнд чадах лага авлаа. Нэгийн «А», чинээгээрээ туслахыг «Бэ», «Вэ ангийн су. хичээдэг. Яагаад гэвэл Ес Б. Лхагвабаатар, « бид--пионерийн гишүүд. . Алтангэ Л3 54 Бат Сурагч наран нар 2-8 үг Б.ОЮУНЧИМЭГ У"БиЭРрЛЫу УЛУУН “(Ховд, Дарви сум. Мо үҮчү Тарагт 8 жил) сум 8 жил) ЗАМ 52 , 1988-43 1олр Є: ЭРЦЭНЭБИЛЭГ УгэгЛ ХЭВСВЭ5Л үгийн СҮЛЖЭЭ Эхний, эцсийн хоёр үс” гийн хоорондох цэгүү- оронд зохих үсгүү” дийг нөхөн бичихэд нНХ зохиолч Д. Нацагдор- жийн алдарт шүлгийн нэг бадаг болно. Зохиосон Ц. МАЖИГСҮРЭН Нүдэн 4В» ангийн хичээлд оров, -- “ургуульд ороод та нар чухам асуулаа, Баатарчууд юу їён хархулхуйн Бос ЗЭ лолтой хэсэг дуугүй байснаа голын ЯЛЛ НИ гөрэй, ширээнд суудаг Г.Цогт» -- Та биднээр уншуул л даа гэлээ, гэв. В. Бямбабаяр, Г, гээд асуугдсан сурагч -- За, тэгэхлээр та нар УН! -- Тийм. : Д. Мөнх-эрдэнэ: -- Бид тоолж сурсан гэлээ, -- Манай ангийнхан БИЧИЖ, чаддаг болсон гэлээ. Б.Бадг рах 85 үсгээ үзэж дуусаагүй байхдаа ЗХУ-ын Свердловск хотод сурдаг оюутан эгчдээ анхны захиагаа бичсэн гэнэ, -- Ах аа би юм оёж чадна, -- Би олон ном уншсан, -- Би... Бүгд л юу сурсанаа хэлэх гэж ширээнээсээ өндөлзөнө, Бидний яриа мөддөө дуусахгүй бололтой байв, Баатарчууд гэж ийм л хүүхдүүд, Хөдөө байдаг эмээ, өвөө, гадаадад сурдаг ах, эгч нартад олон сурагч анхны захидал бичсэнээ баясан өгүүлэв. Ангийн багш Д. Дагиймаа ангийнхан нь яаж НӨХӨР. ЛӨЖ сурсныг ярилаа. -- Эхлээд хүүхдүүд маань дотно сайн танилцаагүй бай. лаа. Одоо ч өөр болсон шүү. ? -- Кино, хүүхэлдэйн театр, циркт хамт очдог, Нэг нь үзгээ мартаад ирвэл заавал тусална. Манай ангийн нэг охин хичээл тараад харьж явахдаа «Хичээлээ сайн уншаа- рай» гэж Найздаа захиж байхыг сонссон, Бие биедээ их тусалдаг сайн хүүхдүүд шүү гэлээ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Бааааааглааааааааааааааал ааа БААТАРЧУУД СОНИНЫ ҮЗЭСГЭЛЭНГИЙН ТАНХИМААС Хүүхдүүд Ч тэг, тэг огтгэрэл, Д. МеКРардыны Б, Хулан түгдрэлгүй уншлаа, ЭЖ сурсан байна шүү дээ? Өвлийн овгөн аав ирлээ. Сурагч Э. ТҮВШИНЖАРГАЛ зурав (Нийслэлийн 45 дугаар сургуульї анги), ЧИНИЙ УНШИХ ШИНЭ НОМ МИНИЙ ЦАГААН ТОЛГОЙ Зохиолч Г. Ловорын бичсэн ийм иэртэй ио- мыг Улсын хэвлэлийн комбинат хэвлэж байна. Удахгүй та нарын гар дээр очих энэ номын зураг, чимэглэлийг зу. раач Н. Сандагсүрэн ах чинь тун уран, үзэмж- тэй сайхан хийжээ, «Ми: ний цагаан толгой» ном бага насны хүүхдүүдэд зориулсан тул уншихад ч, зургийг нь харж ойл гоход ч хялбар бөгөөд сонирхолтой. Ялангула цагаан толгойн баяраа тэмдэглэхэд үлэмж тус болно. А-гаас Я хүртэл өгүүл: сэн энэ номд авиа, үс- гийн ойлголтоос гадна үг, өгүүлбэрийн ухагда- хууныг таниулахыг хи- чээж, хүүхдүүд та. на- раар таалгах, хийлгэх сэтгэи бодуулах зүйлийг оруулжээ. Жишээ болгож «А» зүсгийг хэрхэн тамнул- сан тухай өгүүлье. АЛДУУРСАН АВИА Аав гэхэд А орно А-г хэлэхэд Авиа гариа. Хав гэх гэж Амаа нээтэл А авна Алдуурч орхилоо. Үсэг болж Үзэгдлээ. Үгэнд орж Бичигдлээ Аав гэхэд А орно А-г бичихэд Үсэг боллоо. » . ГЭ -- Эмчид хоолой» гоо үзүүлэхдээ ч! “эж дуугарах вэ? (Аа, аа, аа) За одоо баатарчууд та нарт бяцхан таавар таалгая! Ам цагаан Алчуур нэхнэ. Алчуураа дэвсэл" Айлчин хүлээнэ Айлчин суувал Атгаж яиэж юу вэ 2948 (ис) Манай сурваладагч 22 54 бҮйД 28534901 3228 Хажуу айлын нэгдүгээр ангид сур» Даг охин эмээтэйгээ ийнхүү ярилцаж байхыг сонслоо. -- Өмээ| Шинэ жилээр өвлийн өвгөн аав манайд ирэх хү? -- Ирнэ ээ, Миний охин онц су» раад байж бай, “-| Өмээ! Сүлд модоо чимэх тог- лоом дэлгүүрээс авах уу? -- Хэрэггүй дээ, охин минь, Хоёу» лаа өөрсдөө хийе. Тэгэх үү? -- Тэгье. Энэ яриаг сонсоод эмээ, ач охин хоёртой уулзан баатарчуудад 30- риулж сүлд модоо чимэх тоглоом хийх зөвлөгөө өгөхийг хүссэн юм. За эхлээд тоглоом хийх багажаа бэлдэцгээе. Хайч, цавуу, олон өн” гийн цаас, харандаа хэрэгтэй, Бас тэвчээр шаардана. За одоо ажилдаа орьё. Юуны түрүүнд сүлд модоо бэлт- гэх хэрэгтэй. Эхлээд зураг дээр бай. гаа дүрсийг сайн ажиглаарай. Зураг (а)-д үзүүлснээр зургаан ширхэг хавтгай дөрвөлжин цаас хайчлан авч (б)-д заасны дагуу нугална. Ингээд томоос нь эхлэн дүрсээ бх9 мм, 200 мм-ийн урттай модонд байрлуулна. Мод чинь дээшлэх тутмаа нарийн байх юм шүү. Түүнээ баримлын шав- рын тусламжтайгаар суурилуулна. Ингээд л сүлд мод маань бэлэн бол- лоо гэсэн үг. Хүүхэд бүхэн (1 төрөл бүрийн зүйл сэтгэж, зөгнөж байдаг шүү дээ. Сүлд модоо чимэх хэдэн төрлийн тоглоом үзүүлье. Зай нийг ашиглан сүлд модоо гоёорой. М, БОЛД ЕЕ ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ Төлийг тэжээхэд хэрэглэдэг зүйл . Чилийн ДҮН дуучин , Олон гэдэг үгийг оросоор хэл «Ирж яваа цаг» киноны гол баатруудын нэг ., Социалист орой . Халууц оронд амьдардаг амьтан Сүү өргөхөд хэрэглэдэг зүйл Жа » Эртний хүмүүсийн хэрэглэж ирсэ! ч , Манай дэлхийгээс алсад Оршдог боловч бидэнд хам гийн ачтай зүйл Дараа нь: Хамгийн урт лиагональ татахад Хайртай зохиолчийн чинь нэр бүтнэ. Д. БААСАНЦЭРЭН (Ховл, Мөст сум) шоөлэсээгын СУРАЛЦАХ (Өгүүллэг) Алёша хүү долоон нас хүрч сургуульд оров. Өвөл болоход тэр уншиж, би- чиж, тоолж сурлаа, Алёшад сурал- цах гэнэт залхуутай санагдав. Дуржигнатал уишиж, алдаагүй би- чиж. тоо түргэн бодож сурчихлаа, Одоо боллоо. Алёша ийн бодоод цүнхэндээ ном, дэвтрээ хийгээд ширээний араас босож хаалга руу алхав. -- Чи хайчихна вэ? Юу болоов? гэж багш эмэгтэй гайхан асуухад, -- Гэртээ харилаа. Сургуульд суралцаж гүйцлээ. Баяртай. гэж Алёша хээвнэг хариулаад гарч одов. Гэртээ ирээд зэждээ: -- Би ахин сургуульд явахгүй гэж шийдвэртэй мэдэгдэв. -- Чи тэгээд юу хийх болж байна даа? | ? өсөоөгөсөсөөөбөӨөөФӨӨӨӨӨӨӨӨӨ2ӨӨӨӨӨӨӨӨСӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨөӨӨӨӨӨОО э. шим ХЭРЭГТЭЙ ЮМ -- Чамд шалихгүй даалгавар өгье, Ханиад хүрсэн хүнд шаардлагатай эм бич дээ! гээд хүүд эмийн жор бичдэг хуудас өгөв, -- Яаж бичдэг юм бэ? Ямар эм хэрэгтэй юм бол доо? хэмээн Алб- ша учраа олохгүй гайхна, -- Эмийн жорыг заавал латин үсгээр бичнэ шүү. Ямар эм хэрэг- тэйг эмч та мэдэх ёстой, Та чинь эмч шүү дээ! Алёша бодлогошрон хэсэг суус- наа: -- Таны ажил надад ер таа- лагдсангүй. Би аавын ажлыг хий- дэг болно гэж өгүүлэв. -- Тэг тэг гэж ээж нь уриалга- хан зөвшөөрөв. Алёша аавыгаа ажлаас тарж ирмэгц угтаж очоод -- Би ахин сургуульд явахгүй гэж хэлэв. -- Чи тэгээд яах болж байна? -- Юу юу хийх гэж, одоо ажил хийнэ. -- Ажил хийх гэнэ ээ? -- Би тань шиг эмч болно. -- За тийм байж гээд ээж нь ЄсєєєєсөөөсөөөөӨӨӨбӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ гэж аав нь гайхан лавлав, -- Ажил хийнэ. -- Ямар ажил хийх вэ? -- Таньтай цуг ажиллана. Хүүгийн эцэг суудлын «Моск | (6 гутд БСУЛ улс Е со 2 КАЛХА (57 25 л3ахдай МЕсЭг: БЭЭ 25:::55 ХЭ? ЭИ2 (895) нөх араа БАЙНА ШҮҮ вич» машин үйлдвэрлэдэг заводад мастераар ажилладаг ажээ. -- Зүйтэй, хамт ажиллая. Гэх: дээ хамгийн хялбар ажлаас эхэл- нэ гэж аав нь зөвшөөрөөд дугуй- лан хуйлсан том цаас дэлгэж: --Энэ бол шинэ машины бүдүүвч зураглал, Эид алдаатай зүйл бай- гаа юм, Чи тар алдааг ол доо гэв, Алёша хүү. бүдүүвч зургийг харж гайхна, Ийм зураглалаас ма- шин үйлдвэрлэх ажиллагаа эхэл- дэг юм байх даа. Ийш тийш 30. рүүлэн татсан бөөн шугам, нүд эрээлжилсэн олон тоо, Учир нь ер олдохгүй хачин юм. -- Би чадахгүй нь ээ! гэж Алё- ша үнэнээ хэлэв. -- Тэгвэл би үзье дээ. Чи одоо- хондоо амар гэж эцэг нь өгүүлээд бүдүүвч зураглал дээр тонгойж хамаг анхаарал нь түүнд чиглэв, Алёша хүү удтал бодлогошрон сууснаа: -- Би маргааш сургуульдаа явна аа, гэж уучлал хүсэх мэт дуугарав. Д. ӨЛГИЙСАЙХАН орчуулав. п ” БААТАРЧУУДЫН ТЭРГҮҮН ТУРШЛАГА” Сурагчийн. булан Сургуульдаа ирсэн хэн ч болов сурагчийн булангаа заавал хардаг, Бүлгэмийн зөвлөл, су» рагчдын зөвлөл, сургуулийн захиргаанаас ямар ажил зохион явуулах тухай бүх мэдээлэл ой». чээстэй байна, Бас тэргүүн туршлага буланч бий. Саяхан энэ буланд нэгийн «ВБ» ангийн сурагч Б. Ган- төмөрийн туршлагыг нийтэлжээ, “загдухаар ан» гийн сурагчид ямар туршлага байх вэ? гэж бо» дож магадгүй, Харин Гантөмөрийн туршлага бол түүний сурагчийн булан юм. Тэр буланд аав, ээжээ хаана ажилладгийг бичээд, дор нь өдрийн дэглэм, хичээлийн хуваарь, улс төрийн жижигхэн. мэдээлэл хийжээ. Сурагч хүн олод талын мэдлэгтэй байх-ёстой гэж Гантөмөр бод» дог, Тиймээс ч улс орондоо болж байгаа үйл явдлуудыг байнга сонсож, тэр тухайгаа сураг. чийн буландаа тэмдэглэдэг байна. : Гантөмөрийн сурагчийн буланг та нар үзье гэвэл манай сургуульд ирээрэй, : Өсвөрийн сурвалжлагч Ц. БААСАНСҮРЭН , (Нийслэлийн 10 жилийн 11 сургууль) БЯАТАРЧУУЛЧЫ ХЇЇ САР Нийслэлийн 81. дүгээр сургуулийн хоёрдугаар ан- гийн сурагч С. нгалаг, Н. Цэнгэлсайхан, С.Жавх- лан. Энэ гурван охин жи- лийн яг өдийд цагаан тол- гойн баяртаа бэлтгэн ямар их баяр хөөртэй байсан бол. Тэд дөнгөж л уншиж сурч байсан хэрэг, Харин одоо С. Тунгалаг 517: уншлагын аварга, Н. Цэн- гэлсайхан аравтын дарга, С, Жавхлан тэргүүний онц сурлагатан болжээ. . Фотог С. БОДООШ гэхэд «Б»-гээр эхэлнэ. гойн баяр бол гучин -- Ми сургуульд хэ- -- Үсэг, авна хоёр таван үегээ үзэж дуус- зээ орсон бэ? Хэвтээгээр 1. Огторгуйн уудам гэсэн үг 2. Цагаан идээний нэр 43. Мужаавы багаж 4. Дарханы батаж 5. 2 Бо СЭУЖ Сурагчийн үнэлгээ Бичгийн хэрэгсэл состоор хангай газар ам! лар- 1-7 ашиг шимтэй малын нэр бий Өнгөөр ялган буд! 8. Ногоон бол! й 1. Шар 4. Цэнхэр Бэлтгэсэн багш Б. СЭЛЭНГЭ 2. Удаан : 5. Хүрэн Эрхлэгч н Ж, ДАШДОНДОГ 4-05172 Д, Сүкбаатерын Бэрүэаант Улсын Хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ” ИНДЕКС--14140 -- Есдүгээр сарын нэгэнд -- Сургуульдаа ямар НОМ авч очсон бэ? -- Цагаан толгой -- Цагаан толгой дээр юу байдаг юм бэ? -- Гучин таван үсэг -т Чи гучин таван үс» гээ тапих уу? -- Танина, Танихаар барахгүй үсгаэ үг, үгээ өгүүлбэр болгон уншиж чадна. Аав гэхэд «А»- гаар эхэлнэ. Ээж гэхэд «Э»гээр эхэлнэ, Багш ялгаатай юу? -- Ялгаатай, үсгийг бичдэг, авиаг дууддаг. - Хамгийн хэцүү авна юу вэ? » Үэу9 -- 6... ь» -- Яагаад -- Дуудаж болдоггүй, зэвхөн бичдэг. “ч. Нэгдүгээр ангийн хүүхдүүдтэй уулзахад птгэж ярьж байна. Тад цегаан толгойн баяраа тэмдэглэх гээд тун зав- гүй ч, “баяр хөвртэй байцгаана, Цагаан тол- саны баяр, Эрдэм ухаанд суралцах эхний алхам хийсний баяр! Гучин таван үсгийг холбоход бүтэхгүй. үг, гарахгүй утга санаагтаж, байхгүй. Хүүхдүүд та нар эрд» мийн урт замынхаа эх» ний баярыг тэмдэглэж байна. (Хүй эрдэм сурах бүр баяр. жаргалтай учирч бейдаг. Үүний учир цаг мөч бүрээс өр- сож шамдан суралцахаас илүү ерхэмя зүйл үгүй, Ц, СА роо, Д.Сүхосатарын: ( Өэрэмжи- МПБ-ын Төв Звёлолийн сонин. БИД-МАЛЧДЫН . ХАЛУУ ХАЛАА МАХН-ын Төв Хорооны ээлжит ГУ бүгд хурал энэ сарын 10-нд болж «Мал аж ахуйг хөгжүүлэх, хөдөөгийн хөдөлмөрчдийн ахуй, соёлын нөхцөлийг сайжруулах зорилтын тухай» МАХН-ын Төв Хо- рооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ- ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн ларга нөхөр Ж. Батмөнхийн илтгэлийг сонсож хэлэл- цэв. Бид-малчдын залуу халаа. Ингэж бахархан хэлдэг хүүхэд олон бий. Тэд төл хүлээн авч бойжуулахад малчин аав, ээж, ах, эгч нартаг тусалдаг. Хүүхэд төл малд хайртай. Зуныхаа амралтаар хөдөлмөр амралтын зуслан, отор саалийн нөхбрлөлд ажиллаж эмнэг хангал сур- гаж, хонь хариулж, сүү сааль хураадаг.Тийн- хүү манай хүүхдүүд бага наснаасаа эрдэм ном сурахын зэрэгцээ мал аж ахуйтай сайн танил- цаж, улмаар малчдын залуу халаа нь болохоо илзрхийлж, эвлэлийн илгээлт өвөртелж хөдөөг зорьдог билээ. БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ц. Намхайнямбуу, С. Аюуш нар ч тийм л За- маар явсан. Бид-малчдын залуу халаа. Пионерийн бай- тууллагын ажил үйлс ийм нэртэй. Дотно нөхөр Сонины чинь нэг булан ч ийм нэртэй. Мал аж ахуйг хөгжүүлэх ньөнөэгийн тамдсан асуудал болж байна. Ийм ч учраас МАХН-ын Төв Хорооны ЇУ бүгд хурлаар энэ асуудлыг авч хэлэлцлээ. Хөдөө аж ахуйн гол салбарчмал аж ахуйд төлөвлөгөөний тасалдал тарч, зогсонги байдал үргэлжилсээр байгааг анхиарч, тэр байдлаас гарах арга замыг тус бүгд хурлаас тодорхой заалаа. Намынхаа шийд- варийг хэрэгжүүлэхэд пионерүүд юу хийх вэ? --Та нар ч бүлэг, салаа, хамт олноороо юу хийхээ ярилцан төлөвлөж байгаа гэдэгт бид итгэж байна. Сургуульдаа мал-аж ахуйн тан- хим байгуулж, түүнийг тойруулан мал аж ахуйн шинжлэх ухааны аргыг уламжлалт арга ажил- лагаатай хослуулан сурталчилгааны сонирхол- той ажил зохиож малчдад чадах бүхнээрээ туслах хөдөлгөөн өрнүүлж болно. /Адуучдад уурга, чөдөр, ногт, аргамжааны эргүүлэг,хоньч- дод шилбүүр, төлийн уут, угж, үхэрчдэд туга- лын нэмнээ, хийж тэмээчдэд бууль зорж ил- тээх жишээтэй, Малчдын залуу халааг бэлтгэх тухай асуу- Г дал бүгд хурлын анхаарлын төвд байв, Нөхөр р 2К. Батмөнх тус бүгд хуралд тавьсан илтгэлдээ «... й залгамж үс, өнөөдрийн хүүхдүүд маань маргааш малчин, ажилчин, сэхээтэн хэн ч боллоо гэсэн шинжлэх ухаан, техинкийн дэвшлийн эрин үеэ дагаж зохих хэмжээний бо- лозсролтой, тэгээд хөдөлмөрийн дадлага эзэмш- сэн байх шаардлагатай байна» гэж заалаа. Тийм Р" тул- д гэж байна? Ямар ажил-гохиож эхлэв. Энэ талаар бичээрэй! тллог лэттлс тартээл Нє ( УДр4257:5547/4554-2 1229:1:3:5 бог МАХН-ЫН-ҮЙЛ ХЭРГИЙН/ТӨЛӨӨ, ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 44 ДЭХ ЖиЛДЭЭ Ө Ме82 (2286) Өч 1987 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 18. ЛОшаллэгллглэаглЭ сыл БохөнАЛАЛ МААСА Ппонерийн танхим. Улаан бүчний эзэн байх бага нас энэ танхимтай салшгүй хол- боотой. Чухам энд л пионерт элсэж, ахмадуудын үг сургаа- лыг сонсож сэтгэл татсан олон сайхан ажилд оролцсон.Тий- мээс ч Энхтуул танхимдаа ирэх дуртай, хичээлээс га- “Дуурх ихэнх цагаа энд өнгө- реөдөг. Хэдий сургуулиа төг- ” бөх цаг хугацаа ойртож ирээ- дүйн тухай олон асуудал тул- /тарч байгаа боловч дүү на- рынхаа төлөө санаа тавьсаар. Тэр нийслэлийн 31 дүгээр сургуулийн пионерийн бүлгэ- мийн зөвлөлийн идэвхтнүү- дийн зөвлөхөөр ажилладаг. -- Пионерүүдийн сурлага, хүмүүжил ямар байх. нь эв- лэлийн гишүүд биднээс их шалтгаална. Тухайлбал 6-гийн «Г» анги сурлага, хүмүүж- лээрээ тун сайн. Пионерийн болон олон ажлыг бие дааж хийдэг.Гэтэл 7-гийн «Г» ангийн сурагчид тийм биш. Заадаг багш, су- ралцдаг танхим ижил байтал 25 Эрны ийм зөрөөтэй байна вэ Учир шалтгаан нь хоёр зүйлд байна. Нэгдүгээрт: Су- олвь : БААСАН фӨ ҮНЭ410МмӨНГӨ ПИОНЕРИЙН БҮЛЭГТ ЭВЛЭЛИЙ:: ХАЛАМЖ шээс єг л 2 Бид ӨЛЫ гоэлэшү22222вышэо-11Ы2Ы шоо, рагчид анги бүлгийн даргаа нийтийн бусад өөрсдөөгар өргөж сонгочихоод үүрэг даалгаврыг нь биелүү- лэхгүй болохоор сонгуультан сурагч ажиллах урамгүй, со- нирхолгүй болдог. |Хоёрду- гаарт: Бид дандаа хүүхэд чигээрээ байхгүй. Өнөөдрийн сурч хүмүүжиж, мэдлэг бо- ловсрол олж авч байгаа минь «миний, бидний» насан тур: шийн амьдралын хэрэгцээ болно гэж ойлгохгүй байна. Энэ. бүхнийг тэдэнд ойлгуу- лах нь чухал. Иймд “бид пионерүүдэд туслах ёстой гэж Ч. Энхтуул ярьсан юм. ЗУРАГ ДЭЭР: 10-ын «Аэ! ангийн сурагч Ч. Энхтууд МОНГОЛЫН ӨСВӨР ҮЕИЙНХЭН БАЯР ХҮРГЭЖ БАЙНА ХОЛЫГ ОЙР БОЛГОЖ БАЙНА. Америкийн нэгэн сур- туулийн сурагч .Шерри Линн Веджицкн зөвлөл- тийн шпнонер, түүний үе тэнгийн атя. Смирнова хоёр бие биеэ огт хараагүй ч «Бид энх амгалан ер- төнцөд амьдарна» гэдэг дууг хамт дуулж ЗХУ, АНУ-д олон найз нөхөд- тэй болжээ. Хоёр охины дууг электрон техникийн тусламжтайгаар хамтруу- лан тавьснаар залуу дуу- лаачдын хослол болжээ, Нэгэн удаа Москвагийн ра- дно нэвтрүүлгийн дуу ху- раах студид болсон зөв- лөлт-америкийн хөгжмийн концерт дээр тэд уулзжээ, Танхимд «Гараа өгөөч, | хоёулаа хамт газар дэлхий” тээр явж найз нараа цуг- луулья!» гэсэн хүүхдийн дуу цуурайтаж байлаа. Шерри аяы нь зохиосон энэ дуу маш их нэрд гарч Нью-Йорк хотноо болсон Аарона Коплендагийн нэ- | рэмжит олоцд улсын өсвө- “рийн хөгжмийн зохиолч- ОДЫН тэмцээнд нэгдүгээр байр эзэлжээ. Женевт бол- сон зөвлөлт, америкийн дээд хэмжээний уулзал- тын өмнөхөн Милуоки хо- тын бяцхан иргэн өөрийн зохиосон аяныхаа нотыг чин єэтгэлийн үгээ бичсэн захиатай ЗХУ, АНУ-ын тэргүүн нарт илгээжээ. Тэр захиандаа, даян дэлхийд энх тайван бай- дал тогтоохын төлөө үгээ нийлүүлж хамтран ажил- лахыг хүсчээ. Харин Моск- вагаас зөвлөлтийн хөгж- мийн бичлэгийн пянзтай хамт хариу иржээ. Түүнээс хойш Шаерри ЗХУ-ын ту- хай сайн мэдэх болов. Тэ- рээр нутгийнхаа хүүхэд томчуултай уулзаж, ЗХУ- “ын тухай, Москвагийн пио- нер сурагчидтай хийсэн ра- Ддиогийн шууд НЭВтрүүлэгт оролцож, тэдэнтэй захид- лаар харилцаж байгаагаа ярьдаг ажээ. -- Ертөнцөд энх тайван, ,найрамдал байна гэдэг нь чухал хэрэг. Энэ нь холыг ойр болгож. байна тэж Шерри бахархалтай өгүүл- нэ. ЗХУКН-ын Төв Хороо- ны ерөнхий нарийн бич- гийн дарга М. Горбачевын АНУ-д хийсэн айлчлал нь Шерри охинд төдийгүй Олон сая америк хүмүүст, даян дэлхийн улс гүрэнд гүн их итгэл найдвар ав- чирч байна. сурагч Т. ОДОНЧИМЭГ (Улаанбаатар. 23 ду гаар сургууль) ДЭЛХИЙ ГЭР МИНЬ АМГАЛАН БАЙГ! Бид монгол гэртээ аз жаргалтай сайхан аж төр- дөг. Гэвч дэлхий гэр минь амгалан байгаасай гэж “бол газар газрын өвөө, | хүүхдүүд бид тун ч ис хүсдэг. Хэрэв дэлхий гэрт минь зэр зэвсэг байхгүй | эмээ, аав, ээж, ах эгч, дүү | нар юутай сэтгэл амгалан | аж төрөхсөн бил Дайны зэзсэгт зардаг | мөнгийг хөгжил шоэничнД зориулбал дэлхийн улс тү- мэн ямар өндөр түвшик1| хүрэх бол :5 Орчлонгийн хүүхдүүд Оддын хүрээлэнд Олуулаа зорчих Бодлоо бичжээ, Сансрын уудамд Зэр зэвсэг биш Цэцэг барин золгох Хүслээ бичжээ гэж бид дуулдаг: | Хорвоогийн хүүхдүүд | энх тайвныг хүсэж байна. Зөвлөлт, Америкийн дээд хэмжээний уулзалт ам- жилттай болж ойрын 0б0- лон Дунд тусгалын тпуу- жинг устгах тухай гэрээнд ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. С. Горбачев АНУ-ын ерөнхийлөгч Р. Рейган нар гарын үсэг зурсанд энх тайванд дур- тай монголын хүүхдүүд бид баяр хүргэж байна. Цөмийн зэвсгийг бүрэн устгаж, энх тайвныг ер- төнцөд үүрд авчрахын үүд хаалгыг нээж байгаа 8 сайхан үйл явдалд дэлхи гэрийнхэн туйлын баяр хөөртэй байна. Б., БАТСАЙХАН (Өмнөговь, Төвийн 10 гоо ман хэ- -- 32. ПМОНЕРИЙН ҮНЭ Ура! Спартакнад... Хүүхдүүд ээ!1988 онд болох пионер сурагчдын спартакиадад ямар олон шинэ төрөл нэмэгдээ вэ? Та нар чимээгээ намд. Би одоохон хэлээдхэе. Болд барьж яваа сониноо чан га дуугаар уншив, --Замын дугуй, зуун буудалт даам, хүндийн өргөлт, самбо, жү-до, бокс, хөл бөмбөг. Ма- жш--ш-- Х8-68 Я-8-45-8.85:440858 ЯХЯХЯХАХХАХАХХХАХХАЯ ХА (4987,ХИ38 “УРА! СПАРТАКИАД най ангиас олон хүүхэд орох боломжтой байгаа биз. Бур- маа, Бат хоёр зуун буудалт дааманд, Зоригт хүндийн өргөлтөөр.. гэхэд -- Сургуулийн хөл бөм- бөгийн баг ч хүчтэй шүү! хэмээн хэн нэг нь хашгирав. Үнэнбат хүү -- Та нар спартакиадын тухай аль хэр мэдэх вэ? Ах пионер сурагчдын анхду- гаар спартакиадад орж байс- наа надад ярьсан гэхэд би- есийн тамир, спортод үнэнхүү сонирхолтой 8-ын «А» ан- гийнхны дунд энэ ярина улам өрнөв. Дөрвөн жил тутамд болдог спартакиадын 1964 оны анхны тоглолтод 40 мян- ган ппонер сурагчаас шал- гарсан 220 гаруй тамирчин оролцсон байна, 1972 ОНД гуравдугаар спартакнад их онцлогтой бо- лов. Анх удаа өргөтгөсөн хөтөлбөрөөр зохиогдож чө- лөөт бөх, сагсан бөмбөгийн төрөл шинээр оржээ Хүүхдүүд ийнхүү ярилцаж зогстол багш орж ирлээ, о-- Болд юу яриад нөхдөө тойруулчихаа вэ? -- Пионер сурагчдын УЇЇ спартакиадын тухай гэхэд ! -- Манай улсын шилдэг тамирчид бүгд л спартакиа- даас тодрон гарсан юм. Ту- хайлбал, БНМАУ, ЗСБНХУ- ын спортын гавьяат мастер Х. Баянмөнх, спортын тавь- яат мастер 3. Ойдов, Да- ваажав, Балжинням, 22 Отгонбаяр, З. Дүвчин цаа- шилбал олон улсын хэмжээ- ний мастер Оюунтуяа, Амар- жаргал, Бат--Эрдэнэ, Энх-| бат гээд олныг нэрлэж бол но. За хүүхдүүд ээ! хичээл дээ орцгооё! гэв. Энэ анги хамт олны нэ- тэн адил манай орны ерөн- хий боловсролын сургуулийн сурагчид биеийн тамир, спортоор сонирхон хичээллэ- дэг нь мэдээж юм. Тамирчин сурагчид аа! Пионер, сурагчдын слар- такиаддаа эрчимтэй бэлтгэж спортын шинэ дээд амжилт гаргаарай, Ч. НАРАНБААТАР шээг 22 СЭТГҮҮЛИЙН НЭРЭМЖИТ ТЭМЦЭЭН БЯЛУУТАЙ 1980-аад оноос манай пионер сурагчид гандбол, гольф, зүлгэн дээрх хоккей, минифутбол, ринго, крокет, пионербол, бадминтон зэрэг спортын шинэ төрлийг С0- нирхож, хичээллэх боллоо. Энэ сапаачилгыг пионерийн байгууллага, хэвлэлүүд ДдЭм- жин 1982 оноос хойш «Зал- гамжлагч» сэтгүүл тандбол, «Пионерийн удирдагч» сэЭТ- гүүл бадминтоны тэмцээнийг реданцийнхаа нэрэмжит бол- (Сурвалжлага) Түймэрт шатсан ойгоос юу ашиглаж болох тухай ахлах ангийнхан олон с4а- нал гаргав. Чухам хэний санал оновчтой болохыг шийдэж чадалгүй зун өн- гөрч намар хичээл эхэлсэн тухай Төмөрхуяг ахтай ярилцлаа. Төмөрхуяг өн- гөрсөн жил УУЛ анги төгсөж ойчин болсон. Хаваржин мод зөөж, зун дөрвөн өрөөтэй байшин барьсан. Бас дүү |Алтанцэцэгийн хамт 10 мянган ширхэг хар модны үр соёолуулж ирэх хавар тариалах 00- лоод байгаа... гэж Цэрэн- лхагва ярьж явснаа жо- лоотоо угзарч -- Чүү гэхэд хээр морь иЬ ухасхийснээ зөрөг зам даган сажлав. -- АХ чинь чиний ший- дэж чадаагүй асуудлын Ха- риуд юу гэж зөвлөв дөө? -- Намайг иям гари- гийн өглөө гэртээ ир їэ- сэн. Түүний өглөө гэдэг нь үүрийн гэгээ гэсэн үг болохыг би «сайн мэдэх учир очиж хонолоо. Мар- ТЭМЦЭЭН зохион |бай- гон жил бүр туулж байна. Пионерийн ахмад ажил- тан, хүүхдийн зохиолч агсан Ч, Лувсандэндэв багш тэр жил олон нөхөд, шавьтайгаа зөвлөлдсөөр бадминтоны тэмцээнд шалгарсан баг, та- мирчдад амтат бялуу бэлэг- лэхээр шийдвэрлэжээ. «Бя- луутай тэмцээн» гзж нэр- лэгдсэн өсвөрийн бадмин- тончдын энэ удаагийн тэм- цээнд Улаанбаатар хотын арав гаруй сургуулийн та- мирчин авхаалж самбаа, хурд хүчээ сорив. Бага, дунд ахлах ангийн пионерүүдийн дунд насны айгиллаар хос тоглолтоор явуулсан энэ тэм цээнд Сүхбаатарын районы 57, 2, 5 дугаар сургуулийн Б. Очир, 25.. Оюун, С. Майя дасгалжуулагчтай баг эхний гурван байранд орж, алт, мөнгө, хүрэл медаль, дип- лом, амтат бялуугаар шаг- нууллаа. - Бага засны тамирчдаас Д. Лувсаншарав, О. Оюун- туяа (11 сургууль), Н Батаа, Ч. Төгсжаргал (57 «дугаар сургууль) Т Анхбаяр, Д Мөнхзул (нэгдүгээр сургууль) ТЭРЭГ ДҮҮРЭН МОД тааш нь үүрээр босч тэрэг . хөллөөд бичигт хадны ам өгсөж 20 шахам км яваад. шатсан ойн захад орлоо. Тзид хөх саарал болсон туалин хөндлөн гулдгүй хэвтэх юм. -- За Лхагва минь ой- гоос ашиглах зүйлийн ту- хай гайхаад байх хэрэг- гүй, Хөрөөгөө аваад ир! тэв, -- Төмөрөө ах аа! Түй- мэрт автаж өгөршсөн мо- доор юу хийх юм бэ? - Юу ч хийж болно. Байшин барина. Банзалж зүсээд авдар, . шүүгээ, сандал, ширээ бүхнийг хийнэ. Чийгтэй хөрсөн дээр упасан мод эхний хоёр гурван жилд чилж хатахаас биш өмхөрдөггүй юм гэхэд би хөрөөгөө аваад очлоо. Цаг хүрэлгүй бараг машин мод бэлтгэж, дараа нь тэгш газарт цагаалж хураалаа. -- Чамд хэцүү санагд- сан уу. ядарч байв уу? » -- Үнэндээ мод цагаа- лах нь хөрөөдөхөөс хэцүү л дээ. Эхний өдрүүдэд ядарч байсан, сүүлдээ ер цуцахгүй бие хөнгөрөөд ирнэ. Даахгүй байсан мо- доо даадаг болж бяр суу- лаа. Орой бүр тэрэг дүү- рэн модтой ирдэг болов. Байшин барьж чадахгүй юм гэхэд өвлийнхээ түл- шийг элбэг бэлтгэж байна. Хүн хий хоосон мөрөөдөж 87 Нийслэлийн 81 дү- гээр сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч Б. Амраагийн уран бүтээ- лийн үзэсгэлэн төрөлх сургууль дээр нь гар- чээ. Түүний зурсан 350 орчим бүтээлийг үзсэн олон пнонер талархлаа илэрхийлж зарим нь уран зураг зурах санаа төрснөө өгүүлж байна, ЗУРАГ ДЭЭР: Зураач хүү Б. Амраа байгаль, хүүхэд сэдэвт зургаа бага ангийн дүү нартаа зүүлж тайлбарлаж айгаа нь. Фотог Манай сурвалжлагч дунд насны тамирчдаас Н. Ганбаатар, Ц. Анхбаяр,(57 дугаар сургууль). Б. Мөнх- баяр, О. Оюунэнх (хоёр- дугаар сургууль), Н. Наран- баатар, Д. Отгонбаяр (13 ду- гаар сургууль), ахлах насны тамирчдаас Золзаяа, Төгстог- тох (тавдугаар сургууль) Г. Баяндалай, Б. Сосорбаяр (нэгдүгээр сургууль) Т. Түв- шинбаяр, П. Адьяасүрэн (57 дугаар сургууль) нар шал- гарч алт, мөнгө, хүрэл. ме- даль хүртэз. Харин тэмцээ2- ний зарлалыг сарын өмнө тараасан боловч Ажилчны районоос танц ч сургууль оролцсонгүйг зориуд анхаа- руулж байна. яриад, цаг алдахын оронд яваад, хийгээд үзвэл ямар ч юмыг ашиглах аргаа олж хийж сурдаг юм гэд- гийг Төмөрхуяг ах надад сургасан гэснээ |Цэрэн- лхагва -- Дахин морно «чүү» хэмээн хондлой дээгүүр нь зөөлөн ороолгов. С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: Ойчин Б. Төмөрхуяг, Батсүмбэ- рийн дунд сургуулийн 8- ын «В» ангийн сурагч Р. Цэрэнлхагва нар. ЗХУ дурдсан тухайд бол, ХУҮХЭД ХО ТҮҮХТ ТЭРЭЭ Дэлхий дахины улс түмний хүсэн хүлгож байсан улс төрийн асар их ач холбогдолтой үйл явдал знэ арван хоёрдугаар саз- рын цаймны өдөр болж, зөвлөлт, эмерикийн дунд тусгалтай пуу- жин (ДТП), ойр тусгалтай пуу- жинг (ОТИ) устгах тухай гэ- ргэнд Башингтон хотноо гарын үсэг зурлаа. ЗХУКН-ын Төв Хо- рооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Михаил Сергеевич Горба- чев, АНУ-ын ерөнхийлөгч Ро- нахьд Уилсон Рейган нар энэ гэрээнд гарын үсэг зурсан өдөр, цөмийн дайн гарах аюул ихсэж байгаа эринзэс хүн төрөлхтний аж амьдралыг цэрэгжүүлэхгүй байх эринийг заагласан тэмдэг- лэлт өдөр болж түүхийн сурах бичигт орлоо. Хоёр орны удирдагч түүхэн гэрээнд гарын үсгээ зурж бай- сан тэр эгшинд Москва хотын тавдугаар төрөх газарт Галина Сахарова бүсгүй ихэр хүү 1ө- рүүлжээ, Ийнхүү түүхт үйл яв- далтай давхцсаныг билэгшээн эцэг эх нь ихэр хүүдээ Михаил, Рональд гэсэн нэр өгөв. Үнэхээр ч цэмийн зэвсэг уст- гах анхны гэрээ Михаил, Ро- нальд хоёр шиг дэлхийн үй тү- мэн хүүхэд багачуудыг ХХЇ зуунтай цөмийн зэвсэггүй зол- гуулах зорилгод чиглэж байгаа юм. Гэрээнд ямар заалтууд байна ангилалд 1000-- 5000 км тусгалтай пуужин, ОТГ-гийн ангилалд 500-1000 км тусгалтай пуужин багтанз, хоёр ангиллын 1152, АНУ 559 пуужин устгана. Цөмийн байлдааны хошууны ЗХУ 2500-гаадыг АНУ 1320-ыг устгана. Эдгээр нь их үү, бага уу? ЗХУ, АНУ- ын цөмийн нийт хүчтэй харь- цуулж үзвэл гурваас дөрөвхөн хувь юм, Їэхдээ өөр хэхжүүр бий. Устгах гзж байгаа эдгээр пуужин Ёвроп тишийг бүхэлд нь үнс нурам болгоход элбэг хү- рэлцэнэ. Түүгээр ч барахгүй тэд- гээрийн сүйтгэх хүч чадад дэл- ч хийн хоёрдугаар дайц шиг 200 дайныхтай тэнцэнэ гэсэн өөр ба- римт бий. Харин хоёр тал тус бүрийдээ музейн хэрэгцээнд зориулан пуу- жин, харвах сууриас, 15-аас илүүгүйг хадгалж, үлдэнэ, Тэдгээр пуужин байлдааны чад- взаргүй байх юм. ДТП-гуудыг гурван жил, ОТП- гуудыг бүтэн хагас жилийн до- тор устгана, Пуужииг дэлболэх, шатаах, хий харвах гурван ар- гаар устгана. Дэлбэлэх ч тодор- хой юм. Харин яаж шатаах вэ? Эхлээд нуужингуудаас цэнэгт хошууг нь салгаж авно. Цөмийн цэнэгийг зөвхөн энх тайвны зо- рилгоор, атомын цахилгаан стан- цад түлш болгон ашиглах юм, Дараа нь пуужинг хайлуулна. Хий харвахдаа урьдаас тогтоо- сон район руу мэдээжээр цөмийн цэнэгт хошуугүйгээр харвана. Эхний алхмыг дараа дараз- чийн алхам дагах ёстой. Дараз- чийн зэлжинд ЗХУ, АНУ стра- тегийн давшилтын зэвсгээ (50 хувь хорогдуулахыг сорьж бай- на. Энэ нь тус хоёр орны нийт цөмийн зэвсгийн 95 орчим хув байдгийг харгалзан үзвэл, ийм гэрээ ямар ач холбогдолтой бо- лох нь тодорхой. П.ШПШГАГДАР Д.ЭРДЭНЭСҮХ зурав (Архангай аймгийн Булган судлын 8 жилийн сургуулийн гийн «А» ангийн сурагч), 1987.ХИ.18 “хүнс-игнгллүл лэ эннөманлөрлулслэн зүйлт хаа ацан ши ИДС ма, Амьтны єРТӨНШӨӨР /СҮ:ҮХЧЭД(11 БТ Хүүхэд бүхэн . үлгэрт дуртай. Зэр дундаа Өлзий хүү бүр ч дуртай. Яагаад гэвэл өдөр бүр шинэ сонин үлгэр ярьж өгдөг өвөөтэй юм ло даа. Өвөө хүүгээ даалгавраа хийж, ээж завьышхаа ажилд тусалж, хичээлийн бэлтгэлээ хан- ты дараа үлгэр ярьдаг ншилтай. Хичнээн олон сайхан үлгэр хүү сонссо- ныг тоолох аргагүй. Тэр нэгэн өдөр хүү цаг- лашгүй их баяр хөөртэй, дуу шуутай орж ирлээ. - Өвөө, би үлгэрийн ертөнцөөр аялаад ирлээ. Шинэ үлгэр сонсоо юу? - Үгүй ээ, таны ярь- сан үлгэрт гардаг олон амьтныг үзлээ. -- Хаана тэр вэ? Хоёулаа явья! Ингээд Өлзий хүү өвөө- тэйгээ улсын үзэсгэлэн чимэглэлийн төв танхимд хүрэлцэн ирэв. Тэнд хөл хөдөлгөөн ихтэй байлаа. амьтад янз бүрийн жигүүртэн шувууд, үзэсгЭ- лэн Төгс цэдэгс.. Өлзий хүү өвөөтэйгээ хамт үзмэр бүрийг үзэж, ярилцана. -- Хараач, өвөө. Таны ярьдаг үлэг гүрвэл... Тийм байна. “Ямар сонин зураг вэ? - Манай палеонтологич Р. Барсболд Төгрөгийн ширзэ гэдэг газраас олсон юм тэвнэ зэ. Энэ хоёр махчин үлэг гүрвэл ноцол- дож байгаад тэр чигээрээ үхсэн юм гэнэ... Энэ удаа өвөө хүүд биш хүү өвөөдөө эртний амьт- дын үүх түүхээс ярьж яв- лаа... Бид тэдэнтэй хамт В.И. Лениний нэрэмжит МмПС-ын төв ордны сүрлэн наамал, төвнүүр, чимэглэ- лийн дугуйлангийн Су рагчдын «Амьтны ертөнд» үзэсгэлэнг үзэж сонирх- сон юм. Тус дугуйланд суралцаг- чид нийт 3000 гаруй бү- Ши Ци Ци 1100100 тээл хийснээс, 800 гаруй нь үзэсгэлэнд тавигджээ. «Амьтны ертөнц» үзэс: гэлэнгийн энэ олон бүтээ- лүүдийн эх загвар,танил- цуулгыг тус ордны захи" рал Б. Цэрэндорж 10 га- руй жил цуглуулжээ. Тэр сүрлэн наамал, төөнүүр, ханын чимэглэлийн сийл- бэр зэрэг чимэглэлийн урлагийн аргаар өөрийн шавь, багш 5. Алтанцэ: цэг, М. Энхтуяа нарын хамт дугуйлан зохион бай- гуулсан байна. Бид Цэрэндорж захи- рзлтай уулзаж ярилцлаа. -- Сүрлийг шилж авсан тухайд...? - Сүрэл бол бэлэг дурсгалын. зүйл хийхэд зэс, сипс, бусад материал- тай зүйрлэхийн аргагүй хямд төсөр, манай оронд элбэг байдаг зүйл. 15 грамм будгаар нэг шуу- дай сүрэл будна. Тэр сүр- лээр их олон бүтээл, заг- вар хийж болно. Нөгөө талаар гандаж хуучирч өн- гө алдахгүй. Сүрлээр зөв- хөн наахаас гадна сүлжиж чихрийн таваг, цэцгийн сав, зүү утасны хайрцаг зэрэг 116 төрлийн зүйл хийх загвар гаргалаа. Бид Архангай, Төв аймаг, Дар: хан хот зэрэг олон газар явуулын хэсэг ажиллуулж хүүхдүүдэд сүрлэн наа- мал хийх аргыг Зааж сур- гаж байна. - Та олон шавьтай. Хүүхдэд ийм нарийн аж- лыг түргэн хугацаанд зааж сургах хэцүү юу? -- Олонх хүн зурах. ур- лахыг төрөлхийн авьяастай холбож үздэг. Миний хувьд хүүхэд бүхэн авьяас- тай. Гагцхүү түүнийг хөг: жүүлэх нь гол юм. Хүүх- дийн хийсэн зүйлийг голж г хугалж болохгүй. Муу болсон зүйлийгсайн- тай харьцуулж өөрөөр нь ажиглалт хийлгэхэд Ур чадвар нь ахина. Бүтээлийг нь (уучлаа: рай, хүүхдийн шинээр хийсэн бүхнийг би уран бүтээл гэж үздэг) сайн болжээ гэж багш магтахад хацар нь ягаарч урамшиж буй нь илт ажиглагддаг юм. Ер нь хүнийг урмаар хөтөлдөг шүү дээ. Хүүхэд томчуудаас ч илүү хариуц- лага хүлээж чаддаг юм билээ гэж шавь нараараа бахарзан ярьсан юм. Нэг бүтээл хийхэд 32 янзын ажиллагаа ордог ажээ. Тус дугуйлангийн сурагч, нийслэлийн 50 Ду- гаар сургуулийн наймду- гаар ангийн сурагч Б. Лхагвасүрэнтэй уулзахад: - Би энэ дугуйланд хоёр жил хичээллээ. Үзэс- гэлэнд 30 гаруй бүтээл минь тавигдсан. Сүрлэн наамал хийж сурсны дээр урьд мэддэггүй байсан олон амьтныг мэддэг болж, чөлөөт цагаа үр ашигтай өнгөрөөж байна гэв. Өнгө булаалдах олон сайхан цэцэгсийн тухай охин үзэгчдэд тайлбарлаж байв. Түүний нэр Д.Бат- жаргал, Нийслэлийн 82 дугаар сургуулийн найм- дугаар ангийн сурагч. Энэ охинтой танилцвал: -- Энд миний хийсэн цэцэг, тоть, ширээ зэрэг бүтээлүүд бий. Би цэцэг урлах их дуртай. Өнгө хос- лол, үзэмжийг гойд Эр- хэмлэдэг. Манай ангийн хэд хэдэн хүүхэд миний хийсэн зүйлийг үзээд ду! гуйланд маань орсон юм гэлээ. Үзэсгэлэнгийн бүтээ: лүүдийг үзэж байхад хөв- гүүд голдуу арслан, бар, заан, аргал угалз зэрэг ан амьтад хийх дуртай бай- хад охид цэцэг, эрвээхэй, амьтны үр зулзага хийх сонирхолтой нь ажиглагд сан вм. 5 “Сүрлэн наамал хүүхдэд нямбай, ажигч гярхай хө- дөлмөрч чанар, гоо сайх- ны таашаал, байгаль орч- гааг цацан “баг Энэ сын” “ватт “х “ЕВТ ЫГ Са Тв СЄГ “баг тг Тв Гв9 ен иинишинииниинииинииининийнцининиииининйнишиниинининийлиниэ лит ноо хайрлан хамгаалах үзэл, юмхнаар юм хийх хүсэл эрмэлзэл төрүүлдэг төдийгүй чөлөөт цагаа.зөВ боловсон өнгөрөөхөд ач холбогдолтой ажээ. Үүнийг үзэсгэлэн үзэж явсан 17 дугаар сургуу: лийн сурагч Р. Баярбатын яриа Ч нотоллоо. Тэрээр, -- Миний үе тэнгийн- хэн ийм сайхан зүйл хийж сурсныг хараад бахархаж байна. Би сийлбэр, най мал хийдэг. Энэ үзэсгэ- лэнг үзээд сүрлэн наамал ШИНЭ ЖИЛИЙН МЭНД ХҮРГЭЕ 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Өвгөн хүү хоёр ч би- дэнтэй хамт үзэсгэлэн үзэж дууслаа. Үзэсгэлэн- гийн танхимаас гарахдаа: Бид үлгэрийн ер- төнц, үзэсгэлэнт ойгоор аялах шиг боллоо гэв. Хүүхдүүд ээ, та нар Ч бас аялая гэвэл «Амьтны ертөнц» үзэсгэлэнгийн хаалга 12 дугаар сарын 22 хүртэл нээлттэй шүү. Яараарай, түргэлээрэй! Н. ЭНХЧИМЭГ Ц. ТҮВШИНТӨГС 3 хийж сурья гэж бодлоо гэв. . . ж Е пипииипипиннининнининиининиицииишиишининаг сс тууз түрэн гарч ирнэ. (Зураг дөрөв) Дээд талын тууз дээр шинэ хуучин хоёр оноо бичт ТЭР ХАРАВ чээ нэ. Эцэст нь туулай гацуур. үүхдүүд Өэ! Эцэг , эх ижил хэмжээний хоёр цаа- ширхэг цагаригаа өнгө өн- модиуудаа зурж будаж хайч- УУ, цүнх! Е8- Ес л2АР) бид модны сыг дундуур нь нугална. Ну- гөөр ялган будаж дээд 00- яаад (Зураг тавдугаар) доод Батцэнгэл, Баянменх,| наадмаар бэлэглэх мэндчил- галсан нэг цаасан ДЭЭрээ Ын лон хажуу Букчэмаэ хосоор талын гурван тууз дээр наа- Ганбат гурав нийслэлийн | гээ хийцгээе. раг нэгдүгээрт үзүүлснээр) нь сэлгэн наана. Ингээд ХЭЛ- на, Үүний дараа гадна хавт- : хээтэй цагаригийн хоёр та” саа нааж цасан ширхэгээр мөчир зурна. нээхэд цаг ын «Гэ» ангид сурдаг, 12- Мэндчилгээт 2... Дараа нь мөчрийн хүрээг лыг хавтсанд наана. Дараа нь чимэглэнэ. шүүрийн секцэд хамт | САНД ха ааарч яаж! тойруулан хайчилж цэгтэй хавтсаа чимэглэн мэндчилгээ Цасан ширхэгт өвлийц өв- хичзэллэнэ. Тэр нэт өдөр гэсэн гацуур цагаригууд тасархай шугамын дагуу до- бэлэн болно. Нөгөө нэг мэнд: гөн гацуур модтой, сансрын 3 Мөн өнгө өнгийн Ингээд Мөч-чилгээг нээж үзэхэд гацуур ийсэгч сансрын . хөлөгтэй Энэ тогш нугална. мод туулайн бүжин гарч ир- туулай луувантай байж бол- солонгорон дэлгэгдэнэ. тэшиж таржээ. байд- йн тул цасанд дарагдсан. байд Уур мж зан. төс явыг 027 ОИНЫН ОМ, будаж чимэглэнэ. Дэл- нэ. Энэ мэндчилгээг хийхдээ НО. Цасан ширхэг хэрхэн тэгэж зэйгнж” тэгддэг цагаригуудыг ХИЙХ-мөн ижил хэмжээний хоёр ХаМчлах вэ? -- Тэр харав уу? Цүнх дээ (зураг хоёрт үзүүлснээр) цаас авч нэгийг Нь хавтас . Цаасаа зураг 1,2, 3, 4т байна гэв. цагаригны хэмжээний өргөн- болгон чимэглэнэ. Нөгөөг нь үзүүлснээр нугалж сансрын эмэгтэй хүний жижиг цүнх» тэй цаасыг нугалан цагари- усалж (зураг гуравдугаарт НИСЭГЧ сансрын хөлгийн хХа- Фё | сс оос»т 2 гуудаа хайчилна. “ үзүүлснээр) хайчилж дотогш гас байдлыг зурж хайчилна. : нээхэд дөрвөн Энэ жишээгээр өөрсдөө 3о- , Хайчилж авсан (12-оос 14 нь нугалаад хүнийх . . ? хиож янз бүрээр хийж болно. -- Үүнийг “яах, зө? 58. Ф Элч Ж. ТӨМӨРХУЯГ ний нь олж Өгөх үү ЭСВЭЛ (СХУХ-эрдэм їийнижилгээ- 2 ний ажилтан) 1 сэргийлэх байгууллага бо лон нөхөд нь баяр хүргэ- лээ. Энэ бол пионер хүний хэм ёсны нэг билээ, Г.НАСАНЖАРГАЛ : ! эсвэСеснэ-Є-снь-4272-сн» Хоосвь.-С-сньес ЄТТП-сиэ. «ГЭ-нвье СО 1987.Х11.18 У Усс-аг ШУВУУХАЙН ГУАНЗ тэй. Бор шувуу, тагтаа, 1 ХУ Ч хөх бух гол төлөв ургам- АРВАН ХОЁРДУГААР САР лын гаралтай, шаазгай, хэ- рээ махан гаралтай тэжээл иднэ. Хүүхдүүд ээ! Шувуунд гуанз нээж, өдөр бүр ажиг- лан сонийдоо бичиж ирүүз Хүйтний эрч өдөр хоногоор чангарна. Өглөө наран сөрөг харахад хялмайлсан цас түмэн болор талст болон гялтганана. Сарын сүүлчээр өвлийн хамгийн хүйтэн өдөр болж ёс эхэлнэ. Ан амьтан, жигүүртэн шувууд өл хоолоор дутан туйлдаж зутрах тулд залуу байгальчид өгөөмөр сэт- 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН в-- -- Шувуунд гуанз нээе! тэж нэг жаал сапал гаргав. Зүйтэй! Яг цагаа олсон са- нал! Өвлийн хүйтэнд тэдэнд тохилог гуанз, амтат зууш хэрэгтэй. Харин гуанзаа ЗБТС-ын багш Ц.ГАНБАТ лээрэй! гэлээр туслах хэрэгтэй. АКВАРИУМЫН ЗАГАС Анвариумын загасны ту- хай цуврал зөвлөгөө өгч бай- таа Ц.Маацээ багшид их баярлалаа. ГАНБАТ (12 дугаар сургууль) МЕЧЕНОСЕЦ, Ногоон, улаан, хар сүүлт, бор, далбаат зэрэг олон өнгө дүрсийн мєченосец байдаг, Эр-нь жадан сүүлтэй. Хос меченосец загасыг 6 литр санд байлгахад хангалттай, с нь 20--40 градус дулаан байх шаардлагатай. Усны Ду. лаан нь буурвал меченосец сэлүүрээ хумиж, хөдөлгөөн нь удаашран, биеийн өнгө нь ай дтэрэх шинж нг аафэлэ: Тэгвэл 3-5 хувийн давстай усанд 10-15 минут байлгана. Мөн усны дулааныг 2--43 градусаар ахиулах хэрэгтэй. Өдөрт 2 удаа (өглөө, оройд) хооллоно. Нэг удаагийн хоо- лыт 5-010 минутад идэж дуусахаар тааруулж өгөөрэй! Дараа нь Узлчийгнай “Туржтай эвэрлэхээ мартуу: » ЗБТС-ын багш П.МААЦЭЭ -- 05498 ИНДЕКС 7 14140 яаж хийх вэ? Хайрцагны мод, хатуу цаас зэргийг ашиглаж хийнэ. Гурвал- жин цаасан хайрцаг (Зу- раг 1), ёроолыг нь тайр- сан лонх (зураг 2), өлгө- мөл тавиур (зураг 8), тус- гай тавцан дээрх майхан (зураг 4) хийж байрлуул- на. Гуанзыг нь хийлээ. Одоо зуушийг нь бэлтгэе. Төрөл бүрийн жимс, жимс- тэний үр, хус мод, зэрлэг ургамлын үр бэлтгэх хэ- рэгтэй. Хэрэв түүнийг бэлт- гэж амжаагүй бол өдөр тутам хэрэглэдэг хүнсний хаягдал, үйрмэгийг өгч болно. Нэмэлт тэжээл бол- гож наранцэцэг, хушны са- мар өгнө. Тэжээлийг өглөө болгон өгч, хүйтрэх, цас их орох үед идүүрийг байн- та дүүрэн байлгах хэрэг- ӨВЛИЙН ТУХАЙ МЭДЛЭГ3 Асуулт 1. Өвөл хүйтэрдэг нь дэлхий нарнаас хамгийн хол зайд байгаа учраас гэж тайлбарлаж болох уу? 2. Өвлийн хамгийн бо- гино өдөр нь хамгийн хүй- тэн өдөр байх уу? 3. Цасан ширхэгүүд яг ижилхэн үү? 4. Цаг агаар их хүйтрэх нь цас орохгүй байхад нө- лөөлөх үү? 5. Агаарын даралт өн- дөр байхад цаг агаар сай- хан байх уу? 6. Уулын энгэрээс хөн- дийд нь илүү хүйтэн бай- даг уу? 7. Сар хүрээлэх нь цас ЯМАР АМЬТНЫ МӨР ВЭ? Бид өвлийн ойд ортол олон мөр тааралдав. Ямар амьт- ны мөр вэ? гэж хоорондоо маргалдлаа. Эцэстнь ун- шигчидтайгаа цөмөөрөө таая гэж шийдээд зургийг нь зурж сониндоо Явуул- лаа, Ятар амьтны мөр бо- » 409. 8..... хэвлэлийн комбинатад хэвлэн, лохыг тааж «Залуу бай- гальч» буланд игүүлээрэй. Н.ЭНХ-ОЧИР, М. БАЯРСАЙХАН (Нийслэлийн 9 дүгээр сур- тууль) .л Г268 “ баатарын нэрэмжит Улсын МАНАЙ ХАЯГ: МХЗЭ- АНУ, «26 А ё.9 орохын тэмдэг үү? Сар, цаг агаарын өөрчлөлтөд нөлөөлдөг үү? Хариулт 1. Үгүй, Нэгдүгээр са- рын 2-нд “дэлхий наранд хамгийн ойр байдаг. 2. Үгүй. Хамгийн богино өдрүүд арван хоёрдугаар сарын 21,22, 23-нд бол- ДОГ. З. Үгүй. Хоорондоо ижил хэн цасан ширхэгүүд бай- даггүй. 4. Нөлөөлнө. Хүйтэн, хуурай цаг агаартай үед цас орох нь бага байдаг. 5. Үгүй. Хэмжүүр бага юмуу их даралтыг зааж харин байх нь гол биш, мод цоолон ургажээ) «Бө корпуо «Пионерийн үнэн» сонины редакц Байгалийн сонин тохиолдол. Су, (Хар модны хожуулыг хус | ШАЛГААРДЇ! өсөж байна уу, буурч бай- на уу гэдгээс цаг агаарын байдал шалтгаална. Агаа- рын даралт өндөр байсан ч аажмаар буурч байвал цаг агаар муудахын тэм- дэг юм. 6. Тийм. Уулын хөндийд, энгэрээсээ 2-43 градус илүү хүйтэн байдаг. 7.Тийм. Цасны үүлэнц»- рүүд сарны гэрлийг ойл- гож хүрээ үүсгэнэ. Тэр нь цаг агаар л тогтворгүй бо- лохын дохио! . 8. Үгүй. Агаарын дарал- тын өөрчлөлт сарны аль үедээ байгаагаас шалтгаал- даггүй. А.БОЛД (НААҮЯ) фотог С.БОДООШ Д. Сүх ийн Төв Хорооны ордон Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ ? Э- 44 ДЭХ ЖИЛДЭЭ. Ө Мевз (2287| ӨЧ 19 Хайрт сураг- чид аа! Бид шинэ онтойгоо зол- гох гэж байна. Баяр хөөр дүүрэн энэ мөчид пионер бүр, хамт олон болгон хуу- Чин оны ажлаа дүгнэж ши- нэ оны зорилтоо тодор- хойлдог сайхан уламжлал- тай. 1987 он цнонерийн амьдралд түүхэн тэмдэг- лэлт үйл явдлаар дүүрэн байлаа. Пионерийн бай- тууллага Октябрийн. хувьс- галын 70 жилийн ой, МХ- ЗЭ-оийн ХЇХ их | хурал, Монголын пионерийн «Зал- тамжлагчэ.У1! чуулганыг шинэ дээд амжилтаар уг- тахад ажлаа чиглүүлсэн билээ. Октябрийн соцналистих хувьсгалын 70 жилийн ой угтаж «Номмунистуудын үлгэр дууриаллаар сурч, хөдөлмөрлөж, хүмүүжиц- гээе» уриатай улс төр соёл хүмүүжлийн ажилд пиопер эвлэлийн гишүүн сурагчид,” «Лєниний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн ор- ны анд нөхдөөсөө сурал- нья» урнатай «Залгамж үе» аянаар өсвөрийн Сүх- баатарчууд, «Баатарчууд Сүхбаатарын орноор» тог- доом аялалд баатарчууд амжилттай оролцлоо. Тэргүүний ба нэрэмжит хамт олон болох хөдөлгөөн эрчимтэй өрнөж - улсын тэргүүний. “ХЗЭ-ийн үүр тав, улсын тэргүүний пи0- иерийн бүлгэм тав, нэрэм- жит бүлгэм хоёр, аймаг рийн. цуваа, арвилан хэм- ” ЭГЧСЭ11 ААТЭЛ 131 у11 гугхїлїэ)/д РЭАТ Т 427 1 . Ё 1311) ДАХЬ Хүүхэд болгон ӨВГӨН байсан» гэж дурсан ярь- ааваа хүсэн хүлээнэ, Онц дүнгээ тэд өвгөн аавдаа илтгэнэ. Өвгөн аав тэдэнд бэлгээ тараана. Шинэ жи- лийн өмнөхөн БНМАУ-ын шагналт, ардын жү- Б-----д Г, Гомбосүрэнтэй танай сурвалжлагч уулзаж ярилцсан юм. -о Гомбосүрэн гуай! Та өвлийн өвгөн аавд анх хэдийд тоглосон бэ? -- 01945 онд засгийн газрын сүлд модны наа- ДАмд анх тоглосон. -- Түүнээс хойш тас- ралтгүй өвлийн ӨВгөн бол- сон уу? -- Тийм ээ! Хүн бүхнийг шинэ онтой нь золгуулж, аз жаргал «сайн сайхныг ерөөх эрхэм дээд албанд дөч гаруй жил зүтгэлээ, -- Энэ хугацаанд мөн ч олон хүүхэд таны үгийг сонсож, бэлэг авсан байх даа. -- Нийгэм соёл урла- гийн зүтгэлтэн, Хөдөлмө- рийн алдар цуутан хүмүүс» тэй уулзаж явахад «Би оиц сурч танаас бэлэг авч хот, районы тэргүүний хамт олон 520 шинээр тө- рев. «Залгамж үе» аяны хү- рээнд пионер сурагчдын сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт олон нийтийн ажлын идэвхийг өрнүүлэх 20 га- руй сонирхолтой ажил ши- нээр зохион байгууллаа. Тухайлбал: Сургууль, бүлгэм пяогеё- рийн -лагерь бүрт «Сураг- чийн нэг өдөр»-ийг, орон сууц гэрийн хороололд нүдлэн хамгаалах штаб, чөлөөт цагийн клуб, спор- тын.шинэ төрөл ринго, бадминтон, гандболын тэм- цээн зэрэг олон хэлбэрийн ажил зохион байгуулсан нь хүүхдийн сонирхлыг татаж, идэвхийг өрнүүлэв. 2 МПБ-ын Төв Зөвлөл МРТУХ-той хамтран ай- маг хот, районы пионерийн байгууллагуудын дунд чмөнгөн хонх» радио буу- хиа уралдаан зохион явуул- Сан нь өсвөрийн ленинчүү- дээс суралцах, пионерийн ажлын тэргүүн туршлага харилцан солилцоход “Чу- хал ач холбогдолтой бол- лоо. Тус буухиа Өмнөговь аймаг, хот, Найрамдлын пионерийн цын тал даг хүн олон бий, -- Улс орны хөгжилд эрч нэмсэн дөчөөд шинэ оныг угтахад танд ямар сэтгэгдэл төрж байв? -»- "Найман удаагийн таван жилийн төлөвлөгөө- ний олЛОод чухал он жилүү" дийг угтлаа. Он бүхэн ши- нэ, гайхамшигт үйл явд- лаар дүүрэн байв, .Шинэ жил бүхэн хуучнаасаа заа- вал илүү, улс орны бүтээн байгуулалтад нэгэд шат нэмж, хүн ардаа хөгжил дэвшлийн оргилд. уриалан дууддаг байлаа, -- Өнөөдөр та манай сонины нийт уншигчдын өвлийн өвгөн аав нь бол- лоо. Та тэдэнд хандаж юу хэлэх вэ? -- Энх тайвны бас нэ- гэн шинэ он айсуй явна, Арваадхан жилийн дараа шинэ зууны эхний оноо баяртай угтах гэж байна, Арвин их мэдлэг, хөдөлч мөрийн өндөр дадлага эзэм- шин 21 дүгээр зуунтайгаа золгохыг өвгөн аав нь хүүхдүүддээ ерөөе! уралдаанд Эрдэнэт районы байгууллагууд эхний байранд шалгарлаа, «Пионврүүд УПГ-таван жил» хөдөлгөөн өрнүүлж, Өсвөрийн төлчин уралдаан, «Пионерий, десант-урга- байд» хөдөлмө- 87 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 23. ф ЛХАГВА Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ (МХЗЭ-ийн Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ- ын Төв Зөвлөлийн дарга) нэлтийн байнгын аянд 200 гаруй мянган пионер орол- цож-3,2 сая төл хүлээн авч бойжуулахад тусалж олон зуун тонн хаягдал үр тариа түүж, 466,4 тони цаас, 1552,9 тонн яс, 227,9 мянгаи ширхэг бэ- хийн сав цуглуулж улсад тушаан социалист бүтээн байгуулалтын үйл хэрэгт пионерийн тодорхой хувь нэмэр оруулсан байна. Манай пионерүүд энх тайвны жилээс энх тайв- ны зуунд уриан дор «Мон- голын -багачууд энхийн тө- лөө» хөдөлгөөн, олон ул- сын пионерүүдийн: «Салют мир» аянд идэвхтэй оролц- лоо. Пионерийн байгуулла- гаас ЕБС-ийн ХЗЭ, пионе- рийн байгууллагын биеэ “-Даасан үйл ажиллагаа, өө- рийн удирдлагыг хөг- жүүлж эвлэл, пионерийн байгууллагын дайчин чад- варыг өндөржүүлэх тодор- хой зорилт тавин ажиллас- ны Дүнд идэвхтэн /сон- гуультны бие даасан үйл ажиллагаа нэлээд сай- жирч пионерийн ажлыг ги- шүүдийн санал, сонирхлын үндсэн-дээр зохиох, ги- шүүн бүрийг оролцуулах, шинэ зүйлс санаачлан хийж бүтээх, хоцрогсдод тал: бү- рээр. туслах, пионерийн цуглааны ажил хэрэгч байдлыг- өндөржүүлэх та- лаар. тодорхой өөрчлөлт гарсан байна. Гэвч пионе- рийн байгууллагын ажилд дутагдал байсаар йна. Пионерийн байгуулла- гаас зохнож байгаа улс төр, үзэл суртал, хүмүүж- лийн ажил гишүүн бүртээ хүрч. нийтийг хамарч ча- дахгүй байна. Идэвхтэн. сонгуультан бүр идэвхтэй, дайчин са- наачилгатай ажиллахгүй байна. Зарим тохиолдолд пионерийн ажлыг ор нэр болгон хийж байна. Пионерийн ажлыг сур- гуулийн хүрэзнээс гаргаж шеф үйлдвэр, аж ахуйн газар, түүх дурсгалын газ- рууд дээр тэр бүр зохион байгуулж чадахгүй байна. Бүлгэмийн зөвлөлийн дэр- тэд ажиллаж байгаа олон сектор клубын ажлыг “тогт- молжуулах -шаардлагатай байна. Гишүүн бүр дүрмийн шаардлагаа хэрхэн бие- лүүлж байгаад пионерийн байгууллагаас тавих хянал- тыг бүрэн сайжруулж ча- даагүй зэрэг дутагдалд пиоперийн хамт олон бүр дүгнэлт хийж ажиллах хэ- рэгтэй, Ирэх 1988 онд пионе- рийн байгууллагаас да- раахь зорилт дэвшүүлж байна. -- Инонерийн байгуул- лагын биез даасан байдал, өөрийн удирдлагыг бүх талаар хөгжүүлж, бүлэг Фф ҮНЭ10мӨНГӨ бүрийн ажлыг тодорхой бол- гон пионерийн ажлыг бү- лэгт төвлөрүүлэн явуул -- Идэвхтэн сонгууль танд нийгэм улс төрийн ажлын дадлага. чадвар ол- гөх ажлыг системтэй хийж биеэ даасан ажиллагаанд сургаж хамт олны жинхэ- нэ удирдагч байх түвшинд хүргэх, - Инонерийн бүлэг бүрт ахмадууд, тэргүүний ажилчин малчин, сэхзэтэн залуучуудыг бүлгийн удир- дагчаар ажиллуулах, - Пионерийн гишүүн бүрт дүрмийн шаардлага биелүүлэхэд хамт олны зүгээс үзүүлэх иөлөөллийг хүчтэй болгох, Дээрх зорилтыг хэрэг- жүүлэх ажлыг МХЗЭ-ийн ХЇХ-них хурал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У! чуулган- угтсан -ажил- тай нягт уялдуулан зохион байгуулах хэрэгтэй. Их хурал, чуулган УугГ- таж пионерүүдийн Дунд зарласан «Шинэ дээд ам- жилтын төлөө» социалист уралдаанд гишүүн бүр идэвх, санаачилгатай хан- даж, бүтээлчээр оролцож эвлэл, пионерийн байгуул- лагын түүхээс судалж мэ- дэх, уламжлалаас нь су- раяцах, эрэн сурвалжлах ажил: өриүүлэц ахмадууд, залуучуудтай уулзалт ярилцлага зохиох зэрэг шинэ. їнэ. ажил өриүүлх уралдамсаг байнга дүгиэж: байх “хэрэгтэй. Инеперүүд -ээ! 1989 өнд сурлага хө- делмөр пионерийн ажил- даа шинэ шинэ амжилт олохыг та нараас хүсэн ерөөс, э. ПИОНЕРИЙН үнэн яХАХллА6АХААХ Налайх манай орны хайн анхны төв, тараас өртөө гаруй оршдог эдүгээ цагийн район нь, Энд хүүхдийг сурган бус бий, Сусад цангуй дунд | сургууль Пионерийн ажил сургуулиасаа дээр гэж бас хүүхдүүдийн арван жилийн сургуульд очлоо, долоо хоног эхэлсэн зарлад нүднээ тусав, нар, эцэг, хэз | сурлага, байдлыг ажиглаж, бодлоо солилцохоор юм. Багшийн хичээл сурагчийн түүнд гэж бодлоо. Ийм алхам БВ орныхоо ирээдүйг лагчдад тус болно оо, НИЙСЛЭЛИЙН ТЭРГҮҮНИЙ БҮЛГЭМ --Ппонерийн ажлыг шипииинлтиниинилиининининнилнийнийниинииинаниниантинининициаиниииианининииииинииннишии ПИИОНЕР СУРАГЧДЫН УИ СПАРТАКИАДЫН өмнө Улааноаа- зайтай нэгэн уурхайчдын хүмүүжүү- лэх бүрэн дунд хоёр, бүрэн хоёр нь харь- адбаны хүмүүсийн биш уурхайчдын хэлснээр хоёрдугаар Хаалгаар ороход нээлттэй хичээлийн! тухай Багш эх хүүхдүүдийн- хүмүүжлийн санал өдөр бүр л хичээлд сууж байгаа заах, оролцож байгаа байдал эцэг зхэд ил тод байхын эхний алхам снэ эх байгуу- бид АА ЯХАХХАХ ЯАХ Мн нэл идайдлйнөснсалгсиалсллаг нан шини нинын УУР- ХАХЯАХАЖ 1987. ХИ. 23 Уу УРХАЙЧДЫН хотхоны ИРЭЭДҮЙ | НИЙСЛЭЛИЙН ТЭРГҮ ҮНИЙ СУРГУУЛЬ, урьд нь бүлэгт төвлөрүүлж байлаа. Бүлгэмийн хэмжээ- ний ажлыг бодвол тодорхой байсан, Гэвч пио- нерийн хамт олны нэгж яь бүлэг биш салаа юм. Энэ жил би Румыны «Улаан бүч» пионерийн лаггбдыт өь- раад ирсэн, Тэнд зөвлэлтиїйн болон ах дүү социалист ер- ны пионерийн идэвхтэн сон гуультан олон найзтай бол- сон, ,Тэд пионерийн ажлын төвийг бүлгээс салаанд шил- жүүлж байгаа тухай ярьж байна. Зөв ч юм, Харин бид салааныхаа ажилд | хүчээ төвлөрүүлэх хэрэгтэй байна, Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Л. Уянгаа ингэж ярилаа, Бүлгэм бүлэг, салааны дар- га нарыг урьд нь пионе- рийн ахлах удирдагч, ан- гийн багш томилдог байсан, энэ нь Энэ жилийн хувьд бүлгэм, бүлэг, салааны пионерүүд ХАМТ 0ЛНО0Р00 ТАМИРЧИН Архангай аймгийн Цэнхэр Жумын дунд сургууль биеийн тамир, спортын тэргүүний хамт Олон болох 8 жилийн Түрэг авч амжилттай бие- дүүлэф. Тус сургуулийг ЇМХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ Төв Зөвлөл, Биеийн тамир, хпортын улсын хороо, Ардын боловсролын Яамны хам- тарсан хурлын тогтоолоор улсын тэргүүний биеийн тамир, спортын хамт олон болгож цол диплом, дурс- талын туузаар шагнав. Тус сургууль бүлгэм ЗӨВЛӨЛТ ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ ЭХ 00010144 58423710, 2372 (Бяцхан хөрөг) Ж--- үй Төв Хорооны э» дарга М. Горбачев саяхан Америкийн Нэгдсэн Улсад айлчилж байх үедээ «Хүүхдүүд атгаг сэжиг, улигт хуучин зуршлаас хэрхэн ангижрахын үлгэр жишээг бидэнд харуулж байна» гэж хэлсэн билээ. Үнэхээр, орчин үед энхийг эрхэмлэгч түм буман хүү- хэд багачууд, гарамгай үйлс бүтээж байна. Үүний жишээ нь, хэдхэн хоногийн өмнө Америкт айлчлан, өө- рийн өвөрмөц аястай, эн- хийг эрхэмлэсэн гүн утга санаа бүхий шүлгээ Пью- Иорк Бостоны их сургуу- лийн оюутнууд, багш нар, тэр орны ард түмний өм- нө уншиж яваад ирсэн Ни- на Турбинагийн үйл явдал юм. Одоо 12 настай энэ охин хоёр жилийн өмнө Итали улсад, нэрт яруу найрагч Евгений Евтушен- Ё | Италийн «Ретубблика» со- нинд «Арван йзстай оро- сын яруу найрагч Ника Турбина манай утга зохио- тын жилийн гол үйл яв- дал боллоо. Түүний шүлэг нь зохиомол биш ажээ, "Тэрбээр, үрэн итгэлтэй- нарийн бичгийн «Олимп» клуб байгуулан ажиллаж сургуулиараа даам- чин, шатарчин, цаначин бо- лох хөдөлгөөн өрнүүлж бүх сурагчдын 90 хувь нь ХБХБ тэмдэгийн нормын болзол хан- гаж 28 сурагч улсын нэгд- сэн ангилалын зэрэг бие- лүүлж 20 бүлэг, 60 салаа Онеийн тамирын тэргүүний бүлэг, салаа болсон байна. Тус сургуулийн хамт олон МПС-ын УЦ спартакинадад амжилттай оролцохын тулд одооцоос эрчимтэй бэлэгэж байна. гээр энх тайвныг хамгаа- лан, дайныг үгүйсгэдэг юм» гэж бичиж байв. Ийм учраас италичууд тэр жи- лийн яруу найргийнхаа дээд шагнал «Венецийй алтан арсланг» Ника охинд ол- гохдоо диплом дээр нь «Түүний шүлгийн гайхам- шигтай төгс болсон, ертөн- цийг үзэх хүүхдийн чин сэт- гэл нь уран чадвартай нэг- “дэн нийлсний төлөө олгов» гэж бичжээ, Ингээд Ника- гийн шүлгийн анхны ном нь «Ноорог» нэртэйгээр итали хэлээр орчуулагдан хэв- лэгдэхэд нэрт зураач Эр- несто Треккани уг номд нь зураг чимэглэл хийжээ, Нэрт зураач Треккани «бяцхан охин, хүний аж байдлын пууцыг тайлах гэж! бодлогошрон өөрийн санаа бодол, мөрөөдлөө бичиж байгаа сурагчийн дэвтэр» дүрслэн зурсан нь номынхоо утга санаатай ихэд нийцсэн байна. Тийн- хүү Итали орноор аялан шүлгээ уншиж явахдаа Ника олон улсын Лениний шагналт, алдарт зураач Ренато Гуттузогийнд зочил- жээ. Мөн алдарт яруу найрагч, Лениний шагналт Рафаэль Альберттай уул- захад Никад зориулан н хоорондоо ярьж хэлэлцэж холтойїоос гадна бүлгийн байгаад сонгодог болжээ, ажлаа сайн зохион байгуулж ГҮНЗГИЙРҮҮЛСЭН чадна гэж үзэж ЕМарЭл5 даргаараа сонгожээ, нэ СУРГАЛТТАЙ АНГИ Ч ангийн хүүхдүүд мзтема- Районыхоо сургуулиудаас тикч, физикч, эдийн засагч, шалгаруулж математикийн ниженерүүд болно гэж ярьц- гүнзгийрүүлсэн сургалттай гааж байна. Ярих нэг хэрэг. наймдугаар анги байгуулжээ. Бүлгийн дарга нь Баяраагийн Амаржаргал гэдэг охин байв. Математик сонирхдог, энэ төрлийн хичээлд харьцангуй Хамгийн гол нь мэргэжилдээ эзэн болоход оршино, Налайхын хүү сурлага. пионерүүд ийн хүмүүжлийн Ё 4 Ж замд шинэ арга барил, ши- ЗаыН хардсан хасүүлсэх нэлэг сэтгэлгээ эрхэмлэн өсч юм байна, бойжиж байна. Уурхайн ирээдүйн хотынхон зөвхөн Б. Амаржаргал жил да- нүүрс хүрзэддэг хүмүүс бус рзалан онц суралцсаны дээр тал бүрийн боловсролтой бие дааж математикийн бод- сэтгэгчид, бүтээн байгуулаг- лого боддог, Нөхдөө ч энэ чид болох аяны замдаа зүг уриалан дагуулдаг аж. амжилттай гарцгаажээ. Эх Гүнзгийрүүлсэн сургалттай оронд маань өргөн мэдлэг- ангид математикийн хичээл гтэй бүтээн байгуулагчид илүү цагаар заахын дээр хэрэгтэй. Тэд бол манай мэргэжлийн курст сууцгаа- ирээдүй, 2 даг аж. Амаржаргалыг мз- тематикийн хичээлд сонир- Ц, САНЖЖАВ Зураг дээр: Аймгийн ажил мэргэжлийн аварга багш Ч. Батхуяг биеийн тамирын хнчээл 5 Фотог Д. . багадаа өвчинд ээрэгдсэн, сул биетэй, үе тэнгийнхэн- тэйгээ төдийлөн ойр дөт бус байв. Харин, түүнтэй зураач зэж, срчуулагч эмээ, зохиолч өвөө нь л байнга хамт байж, ер- төнцийн сонин сайхан бүг- дийг ярьж ойлгуулдаг бай- жээ. Никагийн яруу найр- сгээ төлөөлүүлэн тарианы Үү: тийн авьяас чадвар бүр эрт энх тайвны тагтаа зурж” өгчжээ. | 5 "тодорчээ. Түүний ээж “Ийм сонин галтай. “Охин маань шөнө сэрээд учирсан Ника сэтгэлдээ урган буусан хан Америкий х асдаяг шүлгийн мөрүүдийг Ончиж Улсад айлчлахдаа «Ноо- авахыг гуйдаг байсан» рог» хэмээх номоо хэвлэж | ГЭЖ дурсан бичсэн байдаг. буй «Мэрион “Бойярз» | Үүнээс үзэхэд, бяцхан хэвлэлийн газраар: 2 Ника бүр бичиг үсэг: су- Түүний. шүлгүүдийг англи Раагүй байхдаа шүлгээ хэлэнд | Антонина Буйнс, ЗОХНОЖ Эхэлсэн нь тодор- Элайн Райнстайн нар ор- ХОЙ. Никаг сургуульд орох чуулж, Евгений Евтушенко: 1982 оны намар , түүний өомпөх үг бичсэн байна. шүлгийн анхны түүвэр хэв- Яруу найрагч охиныэнэ лэгдэн гарчээ. удаагийн хилийн чанад Тэрбээр: Дахь айлчлал аме -- Шүлгийг зохион бич- хэвлэл мэдээллийнхэн б0- дэггүй тэр нь хүнд өөрөө лон уншигчдын анхаарлыг ирж, өөрөө явдаг. Амьд- ихэд татсан ажээ. Түүний ралыг зохион бичиж бол- шүлгүүдийн гүн утга санаа, доггүй шүү дээ. Шүлэг яруу сайхан хэллэг, гай- бол амьдралын нэг хэсэг хамшигт цэцэн цэлмэг зүйр- нь юм гэж ярьдаг билээ. лэл Тоонл нь америкийн уншигчид бишрэн шүтэж амиа зүйшэн Хйс авь-. зүйрлэн шагшиж бай. “ал дайныг Бэсал ЗОХЭЙН эрхэм- БН Хулан түүний шүл- гийг нь өндөр үнэлж «Ника хэмээх нэртэй бяц- хан энхийн шувуухай» гэж өхөөрдөн нэрлэж байна. Энэ алдарт охин хэн бэ Түүний талаар хүүхдүүд та нар хэр мэдэх вэ? - Бяцхан Нина охин нялх Ийм гайхамшигтай авь- яас билэгт Ника охин даян дэлхийД -энхийн уриаг цуурайтуулах, яруу найр- гаа уншин, хүн ард. хүү- хэд багачуудын сэтгэл зүрхэнд баяр хөөр бэлэг- лэж «Энхийн шувуухай» гэж нэрлэгдсээр явна. Тэр бяцхан «Шувуухай- тай» манай хүүхэд бага- чууд ч уулзан золгох нь лавтай биз ээ. Б. ДОРЖСҮРЭН пииийнииц циицицицсанийиииг, ХИЧЭЭЛ Мме2 . “Хүүхдүүд ээ Та нар манай сонины 19 дүгээрт нийтлэгдсэн нэгдүгээр хичээлийг уншиж танилцаад заасан дасгалуудыг хийж эхэлсэн гэдэгт (итгэж байна. Дасгал хийсний маргааш гэдэс цээжний булчин ялимгүй көн- дүүр болсон байж магадгүй, Битгий шантраарай, Хэдэн удаа бэлтгэд хийсний дзраа хөндүүр лэхээ болино. Өөрөөр хэлбэл чиний булчин ачаалал дааж сурч байгаа нь тэр! Бяртай болох анхны алхам эхэллээ, Харин та нар яарч Болохгүй! Ер нь хүний булчингийн хүч гурваас таван жилийн уйгагүй шаргуу бэлтгэл дасгалчи ьздад хөгждөг юм шүү дээ. Нэг бяцхан Бамтар сонар- хуулья, 1896 онд Роттердам хотноо арваад булиа эрчүүл цуглаж хэн илүү бяртайгаа сорьжээ, Ганс Бек гэгч герман хүн дүүрэн пивотой торхыг эх- лээд том гэдсэн дээрээ, хараа нь толгой дээрээ өргөж бусчд эрчүүдээс шалгарчээ, Хүн: юм өргөх тэмцээн тэр байв, Нуулгүй хэлэхэд тэр Гаяс Бек хэдийгээр 100 гаруй кг жинтэй том хүн байсан ч пиво уусаар айгаад ихээ том гэдэс тэй болчихсон хүн байж л дээ, Гэтэл бид орчин үед тийм бо” лохыг хүсэхгүй, Холхсоо том гэдэстэй биш үлгэрийн баатар шиг булчин шөрмөс нь зангир- Зшиииииининниииинийшиншининиинииниининиишиниишии? сан сайхан гоолиг биетэй боло-. хыг хүсч байгаа нь мэдээж. Тийм л болохын тулд бид ган- тель, туухайтай дасгал хийж байгаа. хэрэг шүү дээ. Манай ард түмний дунд ч тэр Гансаас илүү бяртай хүн бипг, гүй олон байсан, Авдар шиг том чулууг дажгүй өргөдөг хүчтэн зөндөө Одоо ч олон бий, За ингээд та нар зураг дээр дүрсэлсэн дасгалуудыг сайн ажиглаарай. Нэгдүгээр хичээлд хийсэн таван дасгал дээр дахиад тавыг нэмлээ, Нэг хичээлийн үр- гэлжлэх хугацааг 40 шинутаас хэтрүүлсний хэрэггүй, Б. ГАНБАТ мм гээв. (515151519191919101:10101919101010101010201, “977 Ф Ф Ф Со) 9 (Хошин өгүүллэг) -- Төгелдөр! Чи шн- Ы нэ жилийн сүлд модны -. наадамд хошин жүжигт тоглоно шүү! гэж ан- гийн багш нь хэлэв, Тө- -- Багш аа! Би хо шигнох авьяас байхгүй “Ї, хойно яаж тоглох (би- лээ? гэв. Хичээл тарав. Гэртээ харих замд нь цас бударч байв. Төгөл- дөр гэртээ ирлээ, Цай чанах гэзд цахилгаан » бу Тулгаа. залгаж усны “ЭМ, су Цорго нээтэл хий хор- Ёо3 ду Кгнохоос еөр юу ч : АЖ дуссангүй, Ширээн дээр О) мөнгө тавьж, |талханд О) явахыг хүссэн | зурвас 2) үлдээжээ. Төгөлдөр я8- Өран гарч, |дэлгүүрээс (6) талх аваад гүйж иртэл 4 түлхүүрээ олсонгүй. л Түлхүүрээ дотроо мар- Г таад гарснаа санав, Бас Ө нэхэн санавал цахил- гаан тулгаа залгаатай, усны цоргоо ФФӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨдөӨӨӨӨӨӨӨӨӨ БОЛГАРЫН ШОГ ЗУРГААС » 23 нээлттэй орхижээ, Гэтэл сургууль дээр цугларч хошин жүжигт бэлтгэх цаг нь Ч (Дөх- жээ. Төгөлдөр улам сандрав. Замдаа бараг талыг нь мэрчихсан талхаа ба- риад сургууль дээрээ очилтой биш. Бас 19- гээд ч залгаатай цахил- сгаан тулга, нээлттэй цорго... яах билээ? Ха- жуу айлын хаалгыг тогштол хүн алга бо- лолтой. Арга ядан бай- тал ээж нь ирэв. Үг хэлгүй гүйн очиж, 99 жээсээ түлхүүр авч хаалгаа онгойлгож ороод хувцсаа шүүрэн авч, гүйн гарлаа, Хурдлан гүйсээр сур- гууль дээрээ усан хул- гана болтлоо хөлөрч оч- тол, хошин жүжигт тог- лох Хүүхдүүд цуглар- чихсан байв. Төгөлдөр болсон явдлыг яривал нөхөд нь « -- Харин чин хошин жүжиг найруулж, өөрөө гол баатарт нь тоглосон байна. Чи ч авьяасгүй хүн биш байна| гэлцэн инээлдэв. 0. ЧИНБАЯР (Нийслэлийн 23 ду. гаар сургууль. ЇХ ан- ги) 89515151510:5151012) ФӨ9 өӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ 2) ө2ӨӨӨӨӨӨӨдөӨӨӨӨӨӨ “., " хүүхдийн хошин яРиА. 3 Дүү минь гурван настай, Дандаа л онгоц болж тоглодог юм. -- Чи ирээдүйд ямар онгоцоор нисэх вэ? ГЭ. тэл дүр: -- Би одонд суугаад ниснэ! гэв. . , ч Миний нэг найз м4- найд ирлээ, -- Сонии юу байна? -- Юмгүй. Толгой өвдөөд байна! Түүнийг сонссон миний дүү: -- Таны толгой хоо- сон болоод л өвдөөд байгаа даа. Дотор нь жаахан юм хийчих! гэв, . ,. » -- Хамгийн богино өдөр хэдийд болдог вэ? -- Шалгалтын өм- нөх өдөр Сургууль дээр чиний хамгийн дуртай зүйл юу вэ? -- Хонхны дуу! ХАТАНБААТАР (Дархан хот. 9 дүгээр сургууль) ч . « Газар зүйн хичээл дээр багш: ЭГЗЭГТЭЙ мөч “/Судалбар фотог -« Бид дэлхийн бүх тивээр аялна гэхэд нэг сурагч: -- Бидэнд унаа байх- гүй, Юугаар аялах. юм бэ? гэв, Багш: -- Унааны хэрэггүй. Дэвтэртээ бичээд, тол- гойДдоО тогтоогоод л авах юм. “Оюун ухаа- наараа аялна гэв, Ч.ОТГОНБАЯР (Баянхонгор, 10 жилийн 1 сургууль, УН. анги . С) . Өглөө дүү үхэр туу- хаар гэрээс гарав, Гэрт орж ирэхэд нь ээж: -- Үхэр явж байна уу? гэв. Дүү: --Үгүй! Үхэр гүйж байна! гэв, 0. ЦЭРМАА “Баян-өлгий, Буянт. У анги) . . . - Ямар шүд хам. гийн сүүлд ургадаг вэ? гэж багш нь асуужээ. Сурагчид: -- Хиймэл шүд! гэв. Д, БАТЧИМЭГ «(Булган, Гурван- булаг) -0 0, БОДООШ “вм х Ш24РЭЭ (91920241, Үймэлдэж буй хүүх- дүүдийн дотроос Дондог бүр ч илүү ажээ, Тө» рээр ширээн дээрээ мордчихсон, эгээ Л нэг адуучин шиг исгэрэн ханхалзаж байлаа. «Морь» хэмээн нэр- лэгдсэн хөөрхий ширээ эзнээ дааж ядсан мэт хоёр тийшээ яайжигнан ганхана, Энэхүү хүнд байдлаас салахын түүс болсон «Морь» гэнэт булгиж эхэллээ, Гэнэ, тийн булгилтад сандар- сан Дондог бөндгөр толгойгоороо бор шалыг “дуун Ё др Шинэ жилийн өмнө- хөн аав зэж хоёр дүү бид хоёрыг . дагуулан урьсан айлд очлоо, Ай- лын сахалтай өвөө дүүг үнстэл: -- Ёо, ёо, зүү шиг хатгаад байна! гэх нь тэр, Би: 1 -- Тэгдэггүй юм, мй- ний дүү! гээд аргадан Цай Хийж өгтөл: -- Давсгүй цай бай- на шүү дээ! гэлээ, Аш» гүй гэрийн эзэгтэй ээж- тэй юм яриад анзаар- сангүй. Бууз гаргалаа, Дүү нэг бууз авч хазса- наа: -- Давс нь ихдэж орхиж! тэв,. “Би байж ядаад: -- Миний дүү ахын- хаа хажууд ирж суух уу? гэтэл Хоёр хошин өгүүллэг түг хийтэл мөргөн уна», лаа, Булдруутсан тол- гойгоо. илсээр босч ирэ» хэд Хөөрхий «морь». Ч Хөл Нь Гэмтчихсэн (2доГ- сож байв... Үүнээс хойш Дондог үймүүлэхээ боль» жээ, Аргагүй шүү дээ, АХИАД үймүүлбэл «морь» иь түүнийг яах ч юм билээ, -- Үгүй! Та өөрөө айлын өгсөн чихрийг бу. лаагаад авчихдаг юм байна лээ! гээд бүр Ч түлж орхив, Нэлээд ху. гацаа өнгөрсний дараа: -- Ах аа| Энэ айл чихэр өгөх болов уу? гэв, Тэгтэл айл ч бэлэг өглөө, Дүү баярлаж: - Аав аа| Та тор аваарай гээд байсан, хаана байна вэ? гэв. Бид ч их“ууртай ирэв, Харин дүү л ганцаараа баяртай явлаа, Ийм хэцүүхэн хүүхХ- дийг яалтай билээ. В, БАТБАЯР (Говьалтай 10 жи- лийн 1 сургууль, ЇХ (Шог өгүүллэг) Манай ангийн ,Май- дар өөрийгөө маш,...иї мартамтхай гэж яма? бодож, найз нөхөд, багш нартаа сайрхан явдаг юм. Тэрээр хичээлд асууг- дах, гэрийн. даалгавар хийж ирээгүй үедээ Ч мартчихаж, уг нь ун. шиж давтсан юмсан гэж хариулна. Түүгээр ч үл барам анги, танхим, хонгилд чанга ярих, хашгирах, исгэрэх, гүйх үед нь багш нар, жижүүр ан- тийн сурагчдаас шаард- лага тавихад »мартчи- хаж тээд Л толгойгоо маажна. Гэтэл хоол идэх, ун. тах, тоглох, зурагт үз- дио, кино үзэх цагийг хэнээр ч .заалгалгүй цагт нь гүйцэтгэнэ, Сургуулийн шинэ жи- лийн сүлд модны наад- маар Өвлийн өвгөн аав: -- Амрах, хооллох, тоглох, кино үзэх цагийг нарийн баримталдаг су- рагч Майдар хүү минь ирж өвгөн ааваасаа бэл- гээ аваарай хэмээн өн- дөр дуугаар хэлэв. Майдар царай нь жаахан улайснаа дур- тай гэгч очиход: ӨӨӨӨӨӨС ШОГ ЗУРГУУД Шинэ оноо цэвэрхэн угтья! , Ц, ГАНЗОРИГ (Сүхбаатар. Дарьган- га сум) їг смөртч той жил ирэхдээ зааг вал авчириа гээд Май дар Хүшийн толгойг зөөлнөөр илж, Хацрыг нь үнсэв: Мартахын гай гэж энэ двэ! Ийм сайхан, сэргэлэн, цовоо хүү үр” тэлж мартаад байхад, өвлийн өвгөн ая нь мартах иь аргагүй шүү дээ гэхэд танхим дүүрэй суусан улаан бүчтэй пионер сурагч, багш нар иь нирхийтэл инээв, Овгон ааваасаа шїї» нэ жилийн бэлэг авах гэсэн Майдар хүү ч сан» дарлаа. Үүнээс хойш ангийн Майдар аливаа зүйлд мартахаа больж сурлага хүмүүжлээрээ тэргүүний сурагч бол- сон шүү! манай Г, ЧИМЭД (Улаангом хотын 8 жилийп нэгдүгээр сургуулийн багш) Чи намайг дарга болсныг байгаа биз дээ! Д. ТӨМӨР (Увс, Өлгий сум У! анги) салааны мэдэж 11111111111111111111113 Г Р хийний ттэгчийнгггүү! : элииии: силсикр бигимж шалилн шижин инэнил шинжэрн (миюсЭ Гараа угаадаггүй Цэдэв хичээлээс гэр- л 5 цэнхэр гурилын гүр чуэ иртэл зэж: 012555 Тайхар эв аа НйӨЧӨӨ Га Тэ -- За миний хүү га- ЫН 46)0 00 ӨНӨ 99 "Гэ 54 212727 Д, ЭНХСАНАА 2 Зүүр! гэв. Цэдэв 88л- Ч ерч ! үй (Нийслэлийн 62 -ду- н ! ( : 20 с3ү Чан зад ТУ -- Яасан цэнхэр,гус 1, сургууль, У! ан- ! Х29) 17 491 -р : гурилаа зуураад Э- р ? ї 0 хав, Ээж нь түүнийг рил вэ? хөөс! гэв. Цэд ) : ын ПП.Х.Н.ТалнАГ ЖЭ | 4 б Үнрэд: вийн нүүр харин улайв, гн ЯВН-Ээнэнаг- : БЕН лг 22 2222 5 сал ЛВҮ ДГЭЕТ-х « 1---г-- | 4) ЦЭНХЭР ГУРИЛ тэн ш- Гансүх бас л гэрийн 5-12-2ТотҮ УГ - Бэст алгайраа . хийсэнгүй. СУРГААЛ Ө 919) Өн 3 л Д Д Дэ Зүүй найзаасаа хуу. АВДАГГҮЙ ГАНСҮХ 22 р С ихэн чинээ хүү би ХЭЛ ээ ХЭЛЭЭ ҮГ сумын сургуульд очтол 2 гэтэл: 3ОМАЛ ТАМЛАГЧ өвлийн вар сөрөн . 2 «Үнэг», «Төлөгэ, «За “72 Чио «Пионерийн 4 МАЛ ТАМЛА ЖЭЛ сУргуулнас... Бургуульд АВАХГҮЙ БОЛ ра»? сАлцас» тачойн үнэн» сонин уншаагүй 4. ӨРӨӨСӨН Н ДУГУЙ ! зялж явахдаа 1 биенээ угаан ює үнс 0 уЛда. хининииийгилнийн өйлгий Ингэж ЗҮүсОЭг хүн нь бик- : ! бойлонг НИЙДэтийн нэ- ромжлох дутагдал Мөст сэн байсан, Яг л чамайг Бүлгийн ажил хийж гэн сургуулийн хичээлд сумын сургуульд ч таа- бичиж дээ! гэв. Ганүх || БӨӨ ӨӨ байв. Туулыг х4(н::1й сууж үзлээ. Намайг хэн ралдлаа. Бас Баянхон- -- Сурсан юмыг су- багагүй байх юм. Тийм х9)| ангийн нэг сахилгагү | Ч ажигласангүй. Гэтэл гор аймгийн Баян-Овоо, раар боож болдоггүй Биш ааа ах өогцөлж хам. Жаал шогложээ. Манай багшийг самбарт юм Сүхбаатар-аймгийн Уул- гэж том, лэх, гав | МАЛ ТАМЛАГЧ: гах УашнтАйдооооо) ӨНГИД Ч бас нэг сахилга бичих хооронд хоёр н, “Завхан аймгийн хэлж хуулав. Би хичээл тараад харьж Ч айгых ач тус, Ашиглша-..| ГҮЙ ХҮҮ байдаг. Тэр хүү гурван хүүхэд, сэмхэн | Дөрвөлжин сумын сур- ар аар өг Гзэнй ДЭМ 6. хөвөх яны наар” инд ТУуамй (6 6 шиг хараа Энэ чэвь ЕСЭ 2-2 288 зохион би 1 Ер Саул 3 ЕЛЛ юу гэсэн,үг В үгээр сур 2 ин бод Гансүхийн нэ- ан! юу Бээнэциск: ууу 25 асуухад: | юу ч юм хвцүйл мн рим хүүхдүүдэд байгааг УуЛҮР Л 1 22 тагдлын эмц- нхэн чинээ хүү Гансүх зуны. Багш: Нэ-Брэүө НА л : ен Е-уаг л нү 22 АВҮҮй Сүүл 70157 сонссон шүү! -- Чи өөри , боодлоор 2 өл х д бас байх ажин сс бичилгүй мэнд ЁС зүс үл эвнсүнч 2 шэшэ1А мон З1| эс лал харамсалтай Амьтныг та, Бүрчдгэа яагаад Зоригоогийн аав | хөөж явав. Хар ямаа на- - Би ! ! Би тэндээс гарч воодог, рч 3 ээжийг бичээ вэ? гэхэд | майг хараад өршөөл гуй- : дугуйтай |. болчихлоо! , Анар Ю гууль дээр рахгүй амийг нь хо Гансүхийн нүүр улайв. | сан мэт майлж НЭВлсарЖ гэв. очлоо. Хичээлийн зав- 27, ї| Хо роодог нинжин сэтгэл- СОНи На Ханл АРУУЛЖ | айгаа, юм. бө? тэтэлы. сайн мэднэ. Бидний амьд |. Сахилгагүй хүүхдийг 11 сарлага болж . байна. шэоЭ гүй хүүхэд байдаг нь ачаад Аа Ад л Ги а га нү ири ЯВШАГ тээд “РАЛЫГ зулгэгч мая ЄҮВЭГ . хань ЗАМАГЧ бэ 89 098 Нэг охин”-нөм--уншиж : 34. юутай харамсалтай вэ? сургаал авдаггүй Ган- тэр хоёр жаад зугатан (199 ЖНГЭЖ Билїх НЬДААШО| ноо! 2 “үзэгдэнэ. “Сонирхолтой 1 3. Ё Нийслэлийн 45. 80 ду. , сүх еэ еэ бөө вөд! одов, З.МУахэхайлыг Д. ОЮУНЦЭЦЭГ ном бололтой. Тэгтэл гийн. 8 жилийн сур-. очтол, үйлчлэгчийн хө- гаар. сургуулийн зарим Т. БААТАР | “Гдиц энэ ч биш үхрийн Мал р өй | ОТЭНГҮЛ, 5. Найсааанд7 8 ус нэг хүү түүнийг нь бус гуульд очлоо, “Бусдын | дөлмөрийг, хүндэтгэдэг- сурагчид Т9р тухай авь, (Дархан хот, 15 Эл сүүлнээс чиргүүлддэг, ту- 69 69 б90 вөө! . НХүү гаар сургууль УГан-1| |... дааж авлаа. юмыг зөвшөөрөлгүй ав-.гүй хүүхэд тааралдав. руу утасдлаа. гаар сургууль. 1 | гад унадаг,” хонь ямаа Ж, нь, 2-4) ги) | : 13 »З- Болд оо! Хүний даг хүүхдүүд тэнд бас Б гэдэг нэг жаал гут- анги) - тушиж зовоодог хүүхдүүд Ховд, у . ) юмыг. гЗөвшөөрөлгүй хэд байна. чХуурсаар лынхаа цасыг ч арчил- Чихэн чинээ хүү би тҮгилт тг тэ Яргтот базсэнээ ЗЗАНЭдТА ЛАЙД ТОЛГОЙ ДЭЭР” савч болдог юм уу? гэ- хуурсаар худалч, Хум. гүй, толийтол | арчсан хэлээд хэлээд үг авдаг- ХЭВТЭЭ «В» иЧСэ! ё үсгийг хэвтүүлж бичив? Дүү маань нэгдүгээр гэвэл дүү: 5 ангид оруутаа дандаа л -- Нэг үсэг нь ч бо- онц авч ирдэг байлаа. лов хэвтэж амраг гэж Гэтэл нэг өдөр уруу ца. бодсон юм! гэв. гэд нөгөө жаал огт тоо. салсаар хумсалсаар хул- шалан дээгүүр мөр тар- гүй. тэр хүүхдүүдтэй сон. шинжгүй ил4 гайч» гэдэг үгийг тэ- ган” гүйв, Үйлчлэгч хэ- уулзаж, дараагийн аваад уншиж гарав. Чи- дэнд би хэлмээр байна. лэхэд тоохгүй,-харин ч «Наргиантай танхим»-д хэн чинээ хүү би Говь Өмнөговь аймгийн “доог тохуу хийн ангидаа бичихээр шийдэж бай- Алтай аймгийн Гуулин- 10 жилийн Сургуульд орлоо. Ингэж болохгүй! на. ОРСОН БОРОО Өвдийн нэгэн. өдөр- сөн, Бид үдийн Хоолоо | райлчихсан ирэв. ив. дүүрэн инээх | ҮлЭЖ ЖуудҮЛНЭ ЁВ: ЭЛ : ) СОНГИНО ЗОДОО ЮУ? ж сн зафьдАБ Б. БАТСАЙХАН сана, Хөлсөө байн байн ЖӨРЭР сай. Туулай : юунд уйлаб! ЗӨф-н Чаүулн -- Яагаад сайн (Өмнөговь. Төвийн ЕРЧИХ ХЛРИМАТЫЬ л ээж санана вэ?. ! : ЯОРВРЭЛНЭолэлйЭн ссРРВАНД 10 жил. УШ анги) балага Өр 7 н нэгэн ням гаригт лээс жилд хорогдсдор бай- лөө, Шинэ жил бүхнээр 5 “20 жаахан Дүү маань Дүү дэвтрээ үзүүл- : бла 1893-2297 2897 хөлдөө цана хийж ойд оч- Гаад бид их л шаналж бай. гацуур ойгоос авчрахын харуутаа: лээ. «В» үсгийг хуудас лоо. Шинэ он гарах ч дө. на гэхэд түүний үгийг ойн оронд хиймэл гацуур хийж хөж байв. Гэлэт уйлах дуу бялзуухай дэмжиж: ., болохгүй яах вэ? Үнэндээ сонсдов, Харвал хожуулын | -- Бид ч бас сууж ч ойгоос амьд гацуур авч- 7) дэргэд нэгэн туулай уйлж жиргэх модгүй болох гээд раад: байвал, хүмүүс бид- 4, сууна. байна. Хожуул дээр сууж ний хүчил төрөгчийн их -- Туулай! Чи юунд уй. жиргэлтэй биш дээ! гэв. үйлдвэр болсон 0й- хөвч лав? гэвэл: Тэгтэл нэг шаазгай: маань нүцгэрч, ан амьтад Ь -- Уйлахаас ондоо ар» --Би хотын сүлд мод- нь амьдрахад хэцүү бол- га алга даа, Өвлийн өвгөн НЫ наадмыг цонхоор хар- но... - аав ирж ойн сүлд модны сан, Та нарын хэлээд бай- -- Ойн амьтад минь! “Яаадам эхдэхэд хэдхэн хо- гаа гацуурыг чимж, тайрч Та нарын гомдолыг хү- ног үлдээд байна. Гэтэл бүжиглэдэг юм байна лээ, мүүст уламжлая! гэж би хамаг сайхан гацуур алга Чимэглэсэн үзэсгэлэнт га- хэллээ. Ойн бяцхан амь- болж. нүцгэн хожуул үлд: цуур даан ч ганцхан «үд» тад: , жээ, Бид одоо ямар модоо шийн настай юм. Маргааш -- Баярлалаа гэж хэ- Гэр дүүрэн . хөгжил- - Ах аа! Яагаад дүүрэн бичжээ. Гэтэл дөн инээлдлээ. уйлаад байгаа юм бэ? ганцхан «В» үсгийг Л Сонгино зодоо юу? гэв хэвтүүлэн бичсэнээс Їзр дүүрэн инээх сайн авчээ. сонсдов. -- Бүгдийг нь зөв Э! В, БАЯР ХОШИН ШОГИЙН ЦУГЛУУЛГА Увс аймгийн Малчин сумаас бичиж | байна. Би хошин шогийн цуглуулгатай, «Наргиантай ТАНХИМ»-ЫН ХОШИН ШОГ зүйлээр өөрийн цуг- луулгаа байнга банжуулж байна, Хэрэв та нар хошин шог матернад цуглуулдаг бол харилцан солилцож болох юм. ЭНХТӨР (Архангай. Ихтамир сум, 10 жилийн сур- гууль. Ү! анги) Д. ТҮМЭНДЭМБЭРЭЛ чимдэг билээ! гэв, нь «хэрэггүй гацуураа гар- лээд гацуурын нүцгэн хо- . -5:5 Тэгтэл хажуугаас нэг хэ. гаад л ММ, Тэгээд жуул тойрон дэвхдэж: үлд: ИНДЕКС Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Эгхлэгч рэм, л гүйцээ! гэж шАгшран лээ, оор ДЕКС - 14140 хэвлэлийн комбинатад хэвлэ” Ж.ДАШДОНДОГ -5 Дүүлэн явдаг үзэс- хэлэв, : Өсвөрийн ? дҮ9ЛЭнг їацуур маань жин- Надад харуусал төр- Н. ДАВААН 1 ш”он . э- 7-ий 4 У БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ЖХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн соним. 44 жилдээ. Ө Ме84 (2288) 9 14987 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 26. б) “ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! дрхэнчлт БЯМБА Оо ҮНЭ 10 МЄНО Цасан өмрөг дуулгатай эл ирээд хдүүд хүслийг зарлиг бу мосон жанжин Уул гүв товийн бс саар ху -- Багачууд минь! Ца- на чаргаа д ир. Цасан эр гулгацгаая, тоглоц- ооё гэлээ. -- Ган тэшүүрээр тэ- шин өлчир чийрэг болоо- рой гэж нуур цөөрөм, тол ємөрөн болгоныг хөлдөөж Яолин цэнхэр талбай зас- лаа. Өвөл жанжны зарли- тийг том, багагүй нэгэн дуугаар дэмжиж хот, суу- риндаа сургууль, байрын- хаа орчинд Ч олон арван “гулгуур, хоккейн талбай байгууллаа. Тэнд хүүхэд “багачуудын. хөгжилтэй цо» воо дуу хадаж өвөл жанж- “ны зарлигийг биелүүлсээр, Манай редакц энэ онд илэвхтон бичигчдээссэ 3470 захидал хүлээн азлаа, Мен «Чипий согпн» анкетын хариултад 1560 захидал алав. Үүний 730 нь шүлэг, өгүүллэг, 1670 нь суггууль, плолерийн аслил амьдралын тухай өгүүлсэн шуурхай мэдээ, сургалжлага, 570 нь мапай сонинд нийтлэгдсэн үгийн сүлжээ, тааврын хариу, 850 нь согины гилт- лэлийн бодлогод тусгалал зохих сд- нал, бодол, хүсэлт, 148 нь өсвө- рийн сурвалжлагчдын бичсэн ма- териал байлаа. Бид редакцид ирсэн бүх сахиллын гуразны нэгийг сонин, сотгүүллзэ нийтэлж үлдсэн хэсэгт сар тутмын захидлын тоймоор, амаар, бичгээр хариу өглөө. 1987 онд пионерийн сонин, сэт- гүүлдээ санал хүсэлт, сонирхолтой материал захидал ирүүлсэн нийт идэвхтэн бичигчиддээ баяр хүргэе! 1:21-5:5 -2-аа, шинэ мэдээ ЭРДЭНЭТ НЯМ ГАРИГИЙН КЛУБ Би бүлгэмийн зөзлөлийн даргаар ажилладаг, Сонирхолтой олон хэл- бэрийн аёжид сэдэж зохиохсон гэж үргэлж боддог, Тэгээд бүлгэмийн зөвлөлийн Дэргэд «Ням гаригийн клуб» байгууллаа, Клуб маань пионер, сурагчдыг сурагчийн дүр- мээ ягштал биелүүлдэг хэвшилтэй болгох зорилготой юм. П. УРАНБИЛЭГ (Эрдэнэт, П 8 жил) ГОВЬ-АЛТАЙ ТАЛОНОО ЦООЛУУЛАХГҮЙ Сургуулийн хананд нНэгэв сонин “самбар нэмэгдлээ. Самбарт 4Су- рагчдын гоо зүй, соёл, дэг журмын шалгуур болсон «Талон»-ыг сурагч бүр хайрлацгаал» госон байв, Энэ бол манай сургуулиас зохиож буй хүмүүжлийн ажлын нэг, Анги тан- хим нь бохир, хичээл таслах зэрэг зөрчил илэрвэл талоныг цоолдог. «Талонь хэрэглэх нь илүү үр дүн- тэй байна. Учир нь нэг бол ангийн, хоёр бол бүлгэмийн зөвлөлийн, гу- рав цоолуулбал сурагчдын зөзлө- лийн хурлаар орж дахин үүрэг ав- даг юм. Талоноо цоолуулсан жо- лооч яадаг билээ дээ. Хүмүүжлийн талоноо цоолуулсан анги яг түүн- тэй адил, Энэ бол” бүлгэмийн зовлө- лөөс-зохиосон сонирхолтой ажлын цэг юм. Бид талоноо цоолуулахгүйн төлөө чармайна, Өсвөрийн сурвалжлагч Д. БАЯРЖАРГАЛ (Говь-алтай, Чандмань сум. 8 жил) төв ХҮҮХДИЙН ТУС Малчид мал сүргээ очд мэнд оруулан, тарган тавтай өвөлжүүлэх ажилд Төв аймгийн Бүрэн сумын найман жилийн сургуулийн су- рагчид идэвхтэй тусалж байна, Тэд Баянтөхөмд 251 тонн хужир гаргаж цагаалан 20 гаруй машин хужир ачиж малчдын суурьд хүргүүллээ. Хужир бэлтгэх ажилд 5-ын «В», Т-гийн «В», 4«Б» ангиуд бусдыгаа хошуучлаад байна, Хичээлийн эрхлэгч Д. ЧУЛУУНБАТ хөтөл Г | АРДЫН УЛАМЖЛАЛТ ТОГЛООМ Манай бүлгэм МХЗЭ-айн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Зад- гамжлагч» УЇ чуулганаа угтаж «Рапортакнд хэн гарын үсэг зурах вэ?» 19 долоо хоногийн уралдаан өрнүүллээ, Пияонер, сурагчид «Ардын хөлөгт тоглоом--Бидний чөлөөт цаг» сэд- зээр Олон төрлийн тоглоом хийх уралдаантай ажиллаж шалгарсан хөлөгт тоглоомоо Өдөр өнжүүлэх бүлгийн хүүхдүүдэд бэлэглэв. «Математикийн хөгжилтэй бод- лого», «Мянгуужингийн хөгжилтэй аялал» сэдвээр бүлэг бүр 100 бол- лого бодох уралдаанд 4-ийн «А» айги түрүүллээ, Сурагч М, БОЛОРМАА (Сэлэнгэ, Хөтөл, 8 жил) 2. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН бы “ЄВ- “ЫГ “бх ЫН ӨӨ ХЭ ГӨХ “ӨУ Л6р С3СсҮВ? ӨВ 1987. ХИ, 26. 121771 Энэ онд юун тухай их би- чээ вэ? Хамгийн олон захи- дал сургууль бүлгэм, бүлэг, пионер сурагч, өсвөрийн сур- валжлагчдаас иржээ. Тэдгээ- рийн дотроос «Монголын ба- гачууд энхийн төлөө» хөдөл- гөөнд идэвхтэй оролцож бай- гаа өсвөрийн Сүхбаатарчуу- дын тухай мэдээ сурвалжла- та зонхилох байрыг эзэлж байна. «3ХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- га М. С. Горбачев, АНУ-ын ерөнхийлөгч Р. Рейгантай Ва- шингтонд уулзаж ойрын ба дунд тусгалын пуужинг уст- гах гэрээнд гарын үсэг зур- сан нь цөмийн зэвсгийн аюу- лаас хүн төрөлхтнийг аврах аугаа их үйл хэргийн эхлэ. лийг тавьсан явдал том» гэж сурагч Т. Батцэцэг (Чойбал- сан хот. 1 10 жил) захидал- даа өгүүлжээ. Энэ бол ЗХУ КН, Зөвлөлтийн ард түмэн, дэлхийн дэвшилт хүн тө- релхтний түүхэн ялалт юм гэж сурагч -Т. Адьяадолгор (Өвөрхангай. Нарийнтээл), 6- гийн «А» ангийн хамт олон (Увс. Хархираа) З. Хүүхэн: баатар (Өмнөговь. Цогтовоо) бичсэн байна. «Сургууль, пионерийн амьдралаас» буланд олон 34: хидал ирлээ. МХЗЭ-ийн ХЇХ их хурал, Монголын пионерийн «Зал- тамжлагч» У! чуулган угтаж «Залгамж үе» аянаар ам- жонлттай аялж байгаа тухай сурагч Г. Хишигжаргал (Хэн- Цэнхэрмандал), тий. бүл- зАатАН НУтЭЭн, ЭЕ, н эз БАЯР ХҮРГЭВ! «Пионерийн үнэн» сони- ны нэрэмжит «Пионерийн десант-ургацын талбайд» бүтээлч хөдөлмөрийн цу- ваа уралдаан дөрөвдэх жилээ орон даяар эрчим- тэй өрнөлөө. Ургацыг хугацаанд нь хаягдалгүй бүрэн хурааж авах, мал сүрэгт өвс тэ- жээл бэлтгэх, ургацын хаягдалтай тэмцэх, сургуу- дийн хичээл туршлагын талбай, хөдөлмөр амрал- тын зуслан, тэр хороол- лын хашаанд төмс, хүнс- ний ногоо, малын тэжээ- лийн ургамал тарьж ур- дийн хөдөлгөөн өрнүүлэ. СОНИРХОЛ ТАТСАН ЗАХИДАЛ. БИЧЭЭРЭЙ гэмийн зөвлөлийн Түвшинбаяр (Архангай, Цэн- дарга Б. хэр), захирал 1. Чулуун- баатар (Хөвсгөл, Түнэл), сурагч С.Сайнсоль (Ховд. Эрдэнэбүрэн), сурагч Б. Бат- сайхан (Булган Хот, 110 жил), багш С. Мягмар (Увс. Малчин), өсвөрийн сурвалж- лагч Ш. Мэндбаяр (Сэлэнгэ. Зүүнхараа хот. 1 10 жил), сурагч Э. Хандмаа (Арвай: хээр хот. И 10 жил). пионе- рийн ахлах удирдагч Д. Оюунчимэг, сурагч С. Зуун- наст (Эрдэнэт, 1 10 жил, У 10 жил), бүлгэмийн зөвлө- лийн орлогч дарга Б.Цэвээн- дарь (Ховд хот. 1 10 жил), сурагч Н. Энхцэцэг, багш П. Гармаа, сурагч Ц. Халиунаа (Төв. Баян-Өнжүүл, Баянжар- галан, Батсүмбэр) нар захи- далдаа өгүүлсэн байна. Өсвөрийн сурвалжлагч Д. Баяржаргал, А. Байгалмаа нарын «Пионерийн ажлын чанарын тухай» хэлэлцүүл- гийг олон уншигч сайшааж санал бодлоо ирүүлжээ. Хичээл, сурлагын чанарыг сайжруулах талаар бичсэн захидал ч нэлээд байлаа. «Цэвэр гоё бичигтэн болох хөдөлгөөн өрнүүлснээр сур- МАНАЙ СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ ХӨДӨЛМӨРИЙН ЦУВАА УРАЛДААН Элэ жилийн хувьд сонин олон ч боллоо. Сонпимы уншигчид 192 мянгад хүрэв. Сонынтойгоо санал бодлоо хуваалцаж, бидний ажилд туслахыг чин сэтгэлээсээ хүссэн, сонин маань яавал өнгө үзэмжтэй, уншвартай, таингчдын сэтгэлд нийцсэн болох бол гэж санаа зовж явдаг идэвхтэн бичигчдийн маань ирүүл- найзтай ун- туулийн хэмжээнд 246 сурагч гоё бичнгтэн боллоо» гэж бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Б. Оюунчимэг (Увс. Тариа- лан) сонинд мэдээлэв. Хэн- тий аймгийн төвийн 10 жи- лийн 1 сургуулийн сурагч Г. Туяацэцэг, Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараа хотын 10 жилийн сургуулийн багш З. Батаа, Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын дунд сургуулийн пио- нерийн ахлах удирдагч Ч. Лхагвасүрэн нар ч төрөл бү- рийн хичээлээр уралдаан, тэмцээн зохиосон тухайгаа бичиж ирүүллээ. Сонины өнгө үзэмж, сай- тай хэвлэгдэн гарч байгаад талархал илэрхийлсэн захи- дал манай редакцид байнга ирдэгт бид их баярладаг юм. «Би хэдий эвлэлийн ги: шүүн болсон ч «Пионерийн үнэн» сониноо үргэлж уншиж байх болно» гэж сурагч Б. Баярмаа (Хөвсгөл. Цагаан- нуур) сурагч Д. Энхтуул (Сүхбаатар хот. П 10 жил), сурагч П. Адьяа (Өмнөговь. Баяндалай), «Сонины шинэ дугаар ирлээ» гэсэн самбар ажиллуулж пионерийн төв хэвлэлээ ирмэгц анги, бүл- гүүдэд шуурхай тараах аж- зтдэж МВ(-11 1) лийн дунд сургууль, пио- нерийн бүлгэм (1500 төг- рег Дөрвөн байгууллагын диплом) 2. Улаанбаатар хотын Багануурын районы 10 жилийн сургууль, пионе- рийн бүлгэм, (1300 төг- рег, дөрвөн байгууллагын диплом). 3. Хэнтий аймгийн Гур- ванбаян сумын 8 жилийн сургууль, пионерийн бүл- тэм (1100 төгрөг, дөрвөн байгууллагын диплом) 4. Ховд хотын улсын тэргүүний 8 жилийн Ї дунд сургууль, пионерийн бүл- тэм (900 төгрөг, дөрвөн- байгууллагын диплом) 5. Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр сумын 8 жи- лийн сургууль пионерийн бүлгэм (700 төгрөг, дөр- вөн байгууллагын дипло- моор) тус тус шагнав. Бүтээлч хөдөлмөрийн дуваа уралдааныг орон нутгийнхаа онцлогт тохи- руулан пиопер сурагчдын "дунд эрчимтэй зохион бай- туулж хөдөлмөрийн тодор- хой амжилт гаргасан. Дориод аймгийн Сүмбэр сумын 10 жилийн сур- бээ мж пионерийн бүлгэ- мийн дэргэдэх пионер су- рагчдын «Гярхайчууд» хя- налтын алба, Увс аймгийн Баруунтурууны САА-н 10 жилийн сургууль, пионе- рийн бүлгэм, Төв аймгийн Борнуур сумын 10 жи- ь шэнги 1 01000026 рийн бүлгэм, Увс аймгийн төвийн 8 жилийн (1 сур- тууль, пионерийн бүл- тзм Сэлэнгэ айм- тийн Г. Бумцэндийн нэ- рэмжит 10 жилийн сур- тууль, пионерийн бүлгэм, Зүүнхараа хотын 8 жи- лийн сургууль, пионерийн бүлгэмийг шалгаруулж тус бүр 500 төгрөг, дөрвөн байгууллагын дипломоор шагнав, ? ПИОНЕР, СУРАГЧДААС Хэнтий аймгийн Гурван- баян сумын 8 жилийн сур- туулийн 7-гийн «А» ан- гийн сурагч Д. Шиүрэнцэ- цэг, Өвө аймгийн Хархорины 10 жилийн сургуулийн 5-ын «Бэ» ан- гийн сурагч С. Галбадрах, 6-гийн «Б» ангийн сурагч Л. Болорчулуун, Дорнод аймгийн Сүмб: сурагч ГТ. Ариунжаргал, Б. Бат- сайхан, Ховд аймгийн Бул- тан сумын (10 жилийн сургуулийн 7-гийн «Бэ» ан- Г. Оюунцэ- с Ї1М. Цээнямбуу, Дувдговь Дэлгэр- цогт сумын 8 сур- гуулийн 7-гийн, «А» ан- 8 жи- рэн, Т «АЛ» Н. Сү- сэн захидлын төө 3000 хол даваад байна. инн уншигч хоёрыг байдаг идэвхтэн бичигчдийн тоо баярлахгүй байхын аргагүй юм. Ялангуяа сонинтойгоо байнгын холбоотой байдаг өсвөрийн сурвалжлагч, пионерийн ах- лах удирдагч, багш нартаа баярлачза ? Со- нөхөрлүүлж өссөнд нь ойртуулж, лыг Н. Өлзийнаран ахлагч- тай «Сурагч шуудан хорооны- хон» сайн гүйцэтгэж байгааг бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Д. Ариунжаргал (Архангай. Жаргалант) ангиараа сонин захиалснаа нийслэлийн 15 дугаар сургуулийн с: Б. Отгонхорлоо, Б. СУнулган” хан нар бичсэн байна. Редакцийн шууданд ирсэн захидал дотор биеийн тамир- спортын тухай өгүүлсэн нь нэлээд байр суурь эзэлдэг. «Пионерийн үнэн» сонин спортын талаар бага бичиж байна гэж зарим уншигчид шүүмжилсэн захидал ч нэ- лээд бий. Ирэх оноос «Спорт- миний нөхөр» буланг тогт- мол ажиллуулахаар төлөв- лөөд байна. Та нар юуны ту- хай унших хүсэлтэй байгаа- гаа сониндоо бичээрэй. Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаа- тар хотын И1 10 жил, Хэнтий аймгийн Мөрөн, Төв аймгийн Мөнгөнморьт сумдын дунд сургуулиас сурагч Д,. Энх- туул, Б. Шилэг, Д. Чулуун: бат нар спортын төрөл бү- рийн тэмцээн зохиосон тухай бичиж ирүүлжээ. Хөдөлмөр. Манай улсын ерөнхий боловсролын олонхн ОН сургууль хөдөлмөр-амралтын зуслантай. Хавар, намрын 14 хоногийн ажил. Яс, бэхийн сав цуглуулах аян. Энэ бү- хэнд пионер сурагчид идэвх- тэй оролцдог юм. Инонериин ахлах удирдагч Б. Пүрвээ, сурагч Г. Мөнх- цэцэг (Сэлэнгэ. Баянгол), су- рагч Н. Энхцэцэг (Зуунмод хот. | 10 жил). сурагч Ө. Уранбилэг (Өвөрхангай Гу- чин-ус),) өсвөрийн сурвалж- лагч Д. Дүүмаам, Д. Бямба- цэцэг (Өмнөговь. Хүрмэн), Ю. Хүрэлцэцэг, Э. Ирэхбуян (Хөвсгөл. Тариалан) нар ан- ги хамт олныхоо хөдөлмө- рийн амжилтын тухай захи- далдаа дурдсан байна. Сонины «Ямар мэргэжил- тэй больё доо» буланд олон захидал ирдэг юм. «Би багш шигээ ардын хүүхдэд эрдэм ном сургана», «Би ээж шигээ эмч болно, аав шигээ ннже- нер болно» гэж олон хүүхэд захидалдаа бичжээ. Сурагч Эрдэнэтуяа (Өвөр- хангай. Тарагт), Л. Солонго (Хэнтий. Цэнхэрмандал). Б. Баярмаа (Хөвсгөл. Рэнчин- лхүмбэ), Отгонсайхан (Архан- гай. Түвшрүүлэх), Э. Сувдан- цэцэг (Дархан хот. ЇХ 10 жил), М. Гантулга (Баянхон- гор 1 10 жил), нар өөрийн дуртай мэргэжлийг эзэмшиж: эх орондоо ихийг бүтээх эр- мэлзэлтэй байгаагаа илэр- хийлсэн байна. Энэ онд ирсэн зарим 32- хидлаас дурдахад ийм байна. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН 252777ЦЫГН, 22545221 224, «Гэ» ангийн сурагч КК. Сүх- очир нар шалгарч «Пио- нерийн үнэн» сонины нэ- рэмжит «Алтантүрүү» ме- даль, олон улсын пионе- рийн «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар шагнуу- лав. Өвөрхангай аймгийн Хархорины нэгдүгээр 8 жилийн сургуулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Д. Гэ- рэлт-эрдэнэ, Ховд аймгийн Мянгад сумын 8 жилийн лийн 8-ын «Б» ан- тийн сурагч Ч. Улаанхүү, Булган сумын 10 жилийн лийн 9-ийн «Бэ» ан- тийн сурагч Р. Алтангэрэл, 8-ын «Вэ» ангийн сурагч Н. Дашням, Сэлэнгэ айм- тийн Зүүнхараа хотын 8 жилийн сургуулийн 8-ын «А» ангийн хотын сургуу. лийн 8-ын «А» ангийн су- рагч Г. Гончигдорж, 8-ын «А» ангийн сурагч Д. Бат- чимэг, Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын 8 жи- лийн сургуулийн 8-ын «В» ангийн сурагч М. Пүрэв- тйн Хсов 10-нингин хуэж ган сумын 11:14 лийн 5-ын «А» ан- хөдөлмөрийн цуваанд хам- «Алтантүрүү» дурсгалын зүйлээр нуулав. медаль, шаг- «Пионерийн десант ур- гацын талбайд» | бүтээлч хөдөлмөрийн цуваа нь пионер сурагчдыг хавар зун намарт улс орны цаг үеийн чухал ажилд татан оролцуулж тэдэнд ХӨдӨлЛ- мөрийн дадлага олгохын зэрэгцээ төмс, хүнсний но- тоо, малын тэжээлийн ур- гамал тариалах, арчилж тордож ургуулах арга ажиллагаанаас суралцахад нь чухал гүр дүнтэй ажил, боллоо. Манай орны говь, хан- тайн аль ч бүсийн сур- тууль, пионерийн бүлгэм, пионер сурагч болгон уг рагдан тодорхой гаргасан боловч, Завхан, Баян-өлгий, Говь-алтай, Архангай, Булган, Хөвс- төл аймаг, Улаанбаатар хотын салбар комисс ма- териалаа ирүүлээгүй бай- на. Сургууль, пионерийн хамт олны хөдөлмөрийн урам зоригийг сэргээж, тэдэнд ажил хөдөлмөрөөр бахархах үзэл бодол төлөв- шүүлэх нэгэнт хэвшсэн энэ ажилд хайнга, ёс тё- дий хандан пионер, сурагч- дыг хохироосон дээрх ай- маг хотын салбар комис- суудад (Пионерийн зөвлө- лийн дарга удирдлага) дүгнэлт хийхийг амжилт өх Г гт Ээ ЭЭ х гоаайд 1808 2) т90654 1987. ХЇЇ. 26. 3. ПИОНЕРИЙН ҮНЭН ЗСБНХУ БАЙГУУЛАГДСАНЫ онд Гарри Каспаров 22 настандаа дэлхийн аварга болж Оайхад шатар со- мирхогчид, мэргэжилтїчүүд «Хамгийн залуу» гэж ярьж байлаа, їЭтэл сүү. лийн жилүүдэд дэлхийд, ялангуяа ЗХУ-д шатрын аваргуудын нас Нь улам залуужсаар байна. Ту- хайлбал, Ереван хотын дунд сургуулийн сурагч рладимнр Авопян өнгө- регч онд Аргентин улсын гио-Гальегос хотод бол- сон дэлхийн өсвөр үеийнх: ний дунд зохиогддог аваргын тэмцээнд түрүүл- сэн юм. Тэгэхэд Болодя хүү 15 настай байсан бө- гөөд уг тэмцээн 16 хүр- тэл асны багачуудын дунд болдог жээ. Воз лодя бүр таван настай байх даа шатар сурч, нх сур- гуулийн багш, туршлага- тай шатарч өөрийнхөө эцэгтэй «ана мавзаүзэлц- дэг» байжээ. Энэ байд- лаас өөрөөр, -Володя үе тэнгийнхнээсээ ялгарах гоц тод, «ид шидгүй», юм. Тэрээр үеийнхээ ХӨВ- гүүдийн хамт хел бөмбөг тоглож, Майн Рид, 1Нєк ы адал явдалт Зо- уудыг уншиж, ХөгГ- хөөрч явдаг ХҮҮ ажээ. Гагцхүү, шатрын хөлгийн ард суухаарга л Володягийн оюун ухаан нь хөвчлөн Чангарч,шаг- рын ертөнцөд ирзэдүйн нэг гайхамшигт хүн -бий болохоор бэлтгэгдэж буйг илтгэдэг шатарчин Г. Каспаров, (С. Ботвинник нар нэг бус удаа «Ано- вян хүҮД гайхамшигтай ирзэдүй байна. Тэр улах м. чимидД (МХЗЭ-ийн нэрэмжит шаг- валт, зохиолч) 1981 онд тус сонины редакц, , идэвхтэн бичигчдээс 730 орчим шүлэг, Фёгүүдлэг хүлээн авчээ. Ховд аймгийн Дарьн, АР- хангайн Түвшрүүлэхийн сан- тийн аж ахуй, Булганы Ху- таг, Говь-алтайн Алтай, Бе- гтануурын тэзд эх ор- ны өнцөг булан бүрээс иржээ. Шүлгүүдийг єрєнхий утга санааны хувьд Ввч үзвэл тол- өЁТТ-ТЭТХЭҮГ: шаргуу хичээллэх юм бол ирээдүйд лавтай дэлхийн аварга болж чадна» гэж үнэлэн хэлжээ, Болодя хүүг бас «Ах- мад шатарч» гэж шат- рын хорхойтнууд Хошниг- нох ч юм уу өхөөрдөх байдлаар нэрлэж Яагаад гэвэл, хотод амьдардаг хүү. Гата Камский түү- нээс хоёр дүү боловч, ухаанаар чацуутны ЭНД хүрч байгаа ажээ. Бүр 12 настай байхдаа Гата, ЗХУ-ын шатрын залуу. байна. жаал ЗУРАГ ДЭЭР: ЗХУ-ын өсвөри Гата Камский ангийнхантайгаа Шулэ2 ши? Шулэ2 бгЧ8 Цэцэгт дэлхийн Хүүхдүүд бид цөмөөрөө Црэигэн тоглож эрдэмд шамдахыг хэлнэ тэх мэтээр бүх зүйлийг тооч- жээ. Ингэж бичиж болох юм. Тэвч хэний ч мэдэх ерийн зүйлийг толгой холбон ТОО” чиж хэлээд Шшгүлэг гэж Ха- болохгүй. Хүүхэд та мар санаагаа илэрхийлж би- чихэд Ч буруу юмгүй, Гагц- хүү мэтэнт шүлэг бичиж бай" таа бол шүлэг шиг шүлэг бичихийг эрмэлзэх хэрэгтэй тэж зөвлөмөөр байна. (бадат), Жишээлбэл: Хатан Туул яралзан урсаад гэвэл толгой холбоогүй боловч хатан, алтан, толгой холбог Ленинград: чуудын аварга болж, ша- тар сонирхогчид болоп мэргэжилтнүүдийн ан- хаарлыг гоц татсан байна. Өнгөрөгч онд Зөвлөлт Эс- мэддэг арга зүй байдаг. Энэ тухай та нар ахлах ангид ороод улам сайн мэддэг бол- но, Нийт шүлгийг ерөнхийлж дүгнэвэл тэмдэглэлт үйл ЯяВ- дал, баяр имаадам тохиолдуу” лам бичих нь элбэг байна. Ялангуаа эмэгтэйчүүдийн баяр, багш нарын баяр, Майн нэгэн, шинэ Жилд зориулсан олон шүлэг бичиж ирүүлж байна. Нэг нэгнийхээ санааг давтаж, ерийн зүйлийг тоо- чиж өгүүлсэн учраас шүлгүүд нь уран санаа, уран сайхны хувьд төгс боловсроогүй г9- ерөнхий үгээр, нэг санааг дахин давтаж бичдэг нийтлэг дутагдал ажиглагдаж байна. ЗҮүнээс үүдээд ХЭДэЦ зүйл зөвлөв! Юуны өмнө шүлэг бичихдээ өөрсдийн сайн мэ- дэх зүйлд түшиглэх хэрэгтэй. Ямар ч сэдэв бейж болно. Өдөр тутмын амьдралаас л сэдэв олох иь дээр. Түүнээс сайн мэдэхгүй зүйлээ бичи” хээр хэт ерөнхий | болоход хүрч байгаа юм. Хэдэн жи- лийн Өмнө надад нэг хүҮ «Дүрсгүй Дондог» гэсэн шү- лэг үзүүлэв, Тэр нь ийм бай- лаа. Манай ангийн Дондог йн шатарчдын аварга ТАСС-ын фото топид болсон фестивальд Мэн тай оролцсон алдарт шатарч В. Ва- сильевын дурсгалд 30- риулсан томхон "тэмцээнд ч түрүүлсэн юм. Сөпир- холтой нь, Энэ тэмцээнд олон арван шилдэг масте- рууд оролцон тоглосон бөгөөд тэд жаал хүүтэй үнэн хүчээрээ нүүгээд Ч бараагүй ажээ. шатрын амжилт- төдийгүй, Гата судар жилтнүүд байв. мүүсийн дунд өсч Камскийн удам нь театрын мэргэ- Тийм хү- бойж- Я5ХХ АА АЛХАХААХ ХХ8кХАХААХАХ БЯЦХАН АВАРГУУД ОКТЯБРИЙН ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ Иоугшггн сстрүср соп Гата хүү хоёр настай- даа уншиж сураад, дөр- вөн настайдаа тоо бодло- гоор хичээллэж эхэлжээ. Тэр үедээ бас төгөлдөр хуур хөгжим тоглож су- раад дэлхийн | Сонгодог хөгжмөөс чөлөөтэй хөг- жимддөг болсон байна. Долоон настайдаа сур” тгуульд орсон боловч,мэр- гэжлийн сурган хүмүү: жүүлэгчид тусгай. шал- галт авсны дараа Шууд гуравдугаар ангиас су- ралцуулахаар болсон ажээ. Хэдийгээр Тата Хүү. «Нэлээд хожуу» өөрөөр хэлбэл долоон Настайдаа шатраар тууштай хичээл- лэж эхэлсэн боловч, маш богино хугацаанд энэ ер бусын ертөнцөд «цоорч» гарч ирсэн байна. /Тэр- бээр үеийн нөхдийнхөө адил бас л гүйж, харайж, тоглож наадаж | байдаг боловч одоогоор сонгодог хөгжмөөр хичээллэх 4 лаа шатраар сольжээ. Тэ- тэхдээ, хөгжим Нь түүс ний хувьд зөвхөн ХОёРду- гаар зэргийн . хичээл нь болсон байна. Ингээд гайхамшигт авьяастай,” тэгээд бас хосгүй ойтой Гата хүүг урлагийн ёр- төнцийнхөн, шатрын ер- төнцийнхөн хоорондоо бу- лаацалдаж байдаг ажээ. Тэвч, хожим аль төрлөөр нь «Суутан» болох нь жаал хүүгээсл хамаарна гэж | сурган | ХҮМҮҮЖҮҮ” лэгчид ҮЗЭЖ байна. Энэ хоёр хүүхэд бол зөвлөлүүдийн орны олон арван суут авьяастай бяцхан иргэдийн нэг ХЭ- сэг нь юм. Орчуулсан э. ДОРЖСҮРЭН Даалгавар гэхээр гөлөгнөнө. Цаас норгож нясална. Цонх ширтэж гиюүрнэ Дүрсгүй нэрээ солино УУ? Томоотой нэртэй болно уу? Өөрийн анги юм уу бусад ангид байдаг зарим нэг дүрс: гүй хүүхдээс санаа авч бич- сэн энэ шүлэг нээрээ Л ийм хүүхэд байдаг даа гэж бод- моор эвтэйхэн болсон байна. Иймээс шүлэгт тавих шаард- лага их өндөр байдгийг ухам” сарлан ойлгож, шинэ уран санаа олж авах, тэр санаагаа уран сайхны дээдээр илэрхий- лэх, бичсэн шүлгээ олон да- хин хянаж нягтлан, засвар хийж, «За одоо л сайн шү- дэг боллоо» гэж үзсэний эцэст сонины редакцид ирүүҮ” лэхийг эрхэмлэн хүсье! Ер нь зохиолч, сэтгүүлч болохын тулд л шүлэг би- Очих ёстой гэж ойлгодог ХУУ- чирсан бодлоосоо салж, сэт- гүүл зүйн олон төрлийн бич” лэгээр оролдож, авьяас чад- вараа сорих хэрэгтэй гэж бо- дож байна. Нэлээд олоп хүүхэд сэт- түүлч, зохиолч болоход ЮУ анхаарах вэ, зөвлөгөө өгнө үү гэж хүссэн байна. Үүнд маш товч хариульа. 5 Чи ямар мэргэжилтэй бог лохыг хүсдэг вэ? Түүндээ дуртай, түүнийхээ төлөө бие өэтгэлээ ямагт зориулдаг байх хэрэгтэй. “Мэдлэг бо- ловсрол, уйгагүй хичээл оролдлого, чанартай сайн би- 2,иЗгтэвэлррээлжрй” тєєєриллахЛлс Фвс оэсулааар чих, хариуцлагатай нарийн судлах, нэг зүйлийг олон да- хин бичиж засах, нөхдөөсөө багш нараас зөвлөгөө авах, ном их унших, зохиол уй" шаад яаж бичсэнийг нь ойл- гож авах, санаа авах, 09- рийнхөө хэр хэмжээнд таар- сан зүйлийг олж бичих, уран зохиолын Яруу, гоо сайхныг мэдэрч чаддаг болох гэх мэт олон зүйлд биеэ дайчилж вэг зүйлийг нгг бичээд орхих бус, бүр сайн болтол нь да" хин дахин бичиж байвал сайд юм, Зохиол бичихэд туй- лын хариуцлагатай хандах хэрэгтэй. Иймээс сахилга бат, зан чанар, нягт нямбай ажиллагаа, зориг шантрах- гүй, хүссэн зүйлдээ мэрийж суралцах хэрэгтэй болов уу! Монголын болон зөвлөл- тийн хүүхдийн зохиолчдын зохиолыг унших, утга 30" хиолын онолын асуудлыг судлан суралцахад цаг биеэ үл хайрлан хичээвэл зорьсон- доо хүрч болно гэж хариул- маар байна. цэвэр нямбай бичиж тун. Энэ бол хариуцлага юм шүү. Эцэст нь та. бүхэнд ши- нэ жилийн мэнд дэгшгүүлье. ””Ч ӨӨдд00000900000000000009ооӨ000000 б 4. ПМОНЕРИЙН ҮНЭН: Амь зуухын эрхээр Маг нүэль Рамос сургуулиа ор- хих болжээ. Тэр долоон ахынхаа хамт чихрийн ин- шингийн талбайд хөлсний ажилчнаар ажиллах болов. Манузлийн аав Рамос хувьсгалт нууц байгуулла- гын гишүүн бөгөөд гэрт нь хувьсгалчид цугларч эрх чөлөөний тухай байнга ярилцдаг байжээ. Иїнрийн куба хүн бүхэн эрх чөлөө- ний нар мандах тэр өд- рийг хүсэж байв. 1959 оны нэгдүгээр са- рын нзгний шөнө Кубад хувьсгал гарлаа. Амери- кийн гар хөл бологч ерөн- хийлеөгч Батист эх ориоо- соо зугтав, Тэр шөнөдөө босогчид гурван хэсгээр амжилттай довтолж Гава- на хотноо тулж ирлээ. Манузль Гавана орж хувьсгалчидтай нийлэхээр шийдэв. Нэг өдрийн дотор яаж 86 километр алхса- наа ч мэдсэнгүй. Нэг л м9- дэхэд нийслэл, хотноо ир- чихсэн босогчид мөр зэ- рэгцэн явав. Латин Америкт анх удаа социалист хувьсгал ялж засгийн эрх ард түм- ний гарт шилжлээ. Гэвч дайсан зэвсгээ хаяхгүй бөгөөд Кубын хувьсгалыг дарахын тулд өөөөөөөөөөөӨөӨ Үүндэсн ХУВЬ724/167 7472-7521 түрэмгийлэл хийхээс ч бу- цахгүй гэдгийг Мапуэль болон бусад олон куба- чууд мэдэж “байлаа. Тэд эх орноо . хамгаалахаар зэвсэг барин босоцгоов, Мануэзль тосгоны дэр- гэдэх. сэргийлэх «мили- сНанос»-эд элсэж | чих- рийн иншипгийн талбай, үйлдвэр, агуулахыг хам- гаалах ажил хийдэг бол- жээ. 1961 оны нэгдүгээр сард Мануэль ахынхаа хамт «Гранма» дахь агаа- рын цэргийн ангид алба хаах болов. Тун далгүй дөрөвдү- гээр сарын 17 -ны үүрээр Мануэль хэсэг нөхдийн хамт “Илая Хироны чиг- лэлд Буэновентура тосго- БҮГД НАЙРАМДАХ КУБА уЛСЫ НЫ БАЯР ма өн ӨЛӨӨЛӨГДСӨН ӨДӨРТ ны ойролцоох, газрыг хам- гаалах даалгавар авчээ. Үд дундын алдад хөлс- ний дээрэмчид ачсан хө- э2дӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨсӨӨӨӨ ӨөӨӨӨӨӨӨӨӨсӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ-87 Г. Манай сонины редакц чХөдөлмөрийн улирал-8Т» уламжлалт уралдаанаа дүг- нэлээ. Пионерийн зун-хөдөлмө- рийн тавдугаар улирлаар шалчны хог, саалийн ферм, ургацын талбай, отрын бэл чээрт очиж змралтаа .үр ашигтай өнгөрүүлсэн пио- нер сурагчдын тухай хот, хөдөөгийн идэвхтэн бичигч. өсвөрийн сурвалжлагчид, сэтгүүлчид мэдээ сурвалж- дага, тэмдэглэлд, фото, гар тураг олныг ирүүллээ. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн хэвлэл «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» сонины 1987 оны тэргүүн бичлэгийн ээлжит шагналыг «Залуу, бай: гальч» буланд байгаль орч- ныг хамгаалах сэдэвт цув- рал хулдаасан Н-: зураг нийтлүүлсэн УБДС-ийн багш зураач С.УНамц, Зөв- лөлтийн зохиолч. А.Алек- сины «Бүрээн дуудлага» туужийг орчуулсан ЗХУ- ын «Радуга» хэвлэлийн тазрын ажилтан Я(,Оюун- цэцэг, «Бөмбөрцөг хүүхэд хоёр» буланд улс төрийн тайлбар өгүүллүүд бичсэн МОНЦАМ. йн тоймч П, Шагдар, «Мөрөөдөл», «Би. малчий болно» фото хөрөг нийтлүүлсэн Улсын гэрэл зургийн газрын ажилчин Уралдаанд ирсэн мате- рналын чанар, бичлэгийн ур чадварыг харгалзан да- раахь байр эзлүүлэв. Нэгдүгээр байрт. Говь алтай аймгийн Цогт сумын дунд сургуулийн сурагч Н.Нансалмаагийн «Удмаа дагасан малчин хүү» най- “руулал, «Пионерийн үнэн» сонины фото сурвалжлагч С.Бодоошийн «Хорин дөр- вийн чихэр» сурвалжлага, «Цагаан идээний дээж» фото сурвалжлага, : Хоёрдугаар байрт. Өм- А.Оюунонилэг, шог Аоас. сонины зураг чимэглэлий. өнгө үзэмжтэй хийсэн «Тоншуул» сэтгүүлийн зу- раач Ц.Байды, пионерийн ажлын тухай цуврал 0би- чиж, «Санах, сэдэх, чухал» буланг нээж хөтөлсөн «Иионерийн удирдагч» сэт- гүүлийн хариуцлагатай на- рийн бичгийн дарга Ц.Түв- шинтөгс, «Дасгалаа хийе, дүү минь», «Танихгүй ах нар» зэрэг олон сонирхол- той шүлэг бичиж нийт- лүүлсэн Баянхонгор айм- гийн Бөмбөгөр сумын багш Б.Гонгор, өсвөр үеийнхний ёс суртахууны сэдвээр асуудал дэвшүүлсэн «Би- дэнд зовлон бий юу?» зэ- рэг өгүүлэл бичсэн Зам гүүрийн зураг төсөл үйлд- вэрлэл шинжилгээний тө- вийн ажилтан Б.Доржсү- рэн, сонины зарим дугаа- рын макет, зураг чимэглэ- лийг чапартай хийсэн «Пионерийн үнэн» сонины ран сайхив) редактор Д. Нигсуурь, «Мал тамлагч» шүүмжлэл бичиж нийтлүүл сэн Ховд аймгийн Мөст су. мын дунд сургуулийн су» рагч, өсвөрийн сурвалж- “МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ог Зинэмерайж тазне соникий нөговь аймгийн пионерийн зөвлөлийн дарга Т.Алгаа- гийн «Отор саалийн нөхөр» лөл»ь фото сурвалжлага, Төв аймгийн Цээл сумын дунд сургуулийн багш Ж. Соёлжавын пионерийн зу- ны тухай цуврал зураг, Москва хотын |М.Горь- кийн нэрэмжит утга 380- хнолын дээд сургуулийн оюутан Б. Чимэдбатын «Пионерийн барилгын са. лаа» тэмдэглэл, . Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр: су- мын дунд сургуулийн су- ОНЫ ТЭРГҮҮН НИЙТЛЭЛИЙН “ШАГНАЛ - лагч -Д гүмэгхүү, йионеё- рийн ажлын сэдэвт өгүү-: лэл нийтлүүлсэн Говь-алтай сул мын дунд сургуулийн су- рагч, өсвөрийн- сурвалж- лагч Д. Баяржаргал, «Утас- ны модны гомдол», «Шу- зэрэг шог найруулал, сурвалж- лага нийтлүүлсэн нийслэ- сургуу- лийн сурагч, өсвөрийн сур- Н. Давааням, «Хүнд цүнхэ, «Халуун бу- даа» зэрэг шүүмжлэлт ма- | териал нийтлүүлсэн Говь- алтай аймгийн төвийн 10 жилийн “сургуулийн 9 ду- гээр ангийн сурагч В.Бат- аймгийн Чандмань вуу миний аялал» лийн 49 дүгээр валжлагч баяр нарт олгов. “«ЗАЛГАМЖЛАГЧ» сэт- ЦОО ТО Т0ТО1О1010107010101012) лог онгоц, завь эрэгт тулж 1) ирэхийг эх орончид ажиг- лав. Мануэзль нөхдийнхөө (хамт дайсныг мэргэн га- “лаар угтлаа. Тэдний хувьд энэ тулалдаан анхных нь байсан юм. Хэдий залуу эх орончид бүслэлтэд ор- сон боловч дайсны олон дайралтыг амжилттай ня- цаалаа, Сум ч дуусах дө- хөж “байв. Хөлсний дэ» рэмчид ойртсоор л. «Бууж өгцгөө. Тэртэй тэргүй та нар үхнэ» гэж дээрэмч- дийг хашгирахад «Эх орон- чид хэзээ ч бууж өгдөг. гүй “юм. Эх орон, эсвэл үхэл» гэж залуу хувьс- галчид хариулж байв. Мануэль нөхдийн хамт зургаан цаг гаруй дайсны дайралтыг няцааж, үндсэн хүчээ иртэл тэднийг тог- тоон барьж чадсан юм. Ту- лалдааны дараа олзлогд- сон Хөлсний дээрэмчид хэдхэн хүүхэд тэдний эс- рэг ингэж зоригтой тулалд- сан гэдэгт итгэхгүй байлаа. Мануэль: «Бид та нар- тай тулалдсан нь үнэн. Бид жирийн хүүхдүүд биш. Бид хувьсгалаа хамгаа- лагч эх орончдын хүүх- дүүд» гэж хэлж билээ. М. БОЛД рагч 4. Оюунтуяагийн «Төлчин болсон анхны ха- вар» сурвалжлага, Архан- гай аймгийн Хотонт сумын арван жилийн сургуулийн сурагч Х. Мэндсүрэнгийн «Хөдөлмөр амралтын Зус- лангаар сонин юу байна?» «Хөдөлмөр өрнөсөн Орхо- ны хөндийд» Зэрэг сур- валжлага тус тус шалгарч «Пионерийн үнэн» сонн- ны диплом, тусгай шагна- лаар шагнуулав. УРАЛДААНЫ КОМИСС тай хийсэн АБЯ-ны СБСН Р-ийн зураач Б.Цог, «Үер- хэл өөрөө ирдэг болов уу?» «Чинбатыг ойлгоосой» зэ- рэг хүүхдийн ёс “Сурта- хууны хүмүүжлийг нээн харуулсан өгүүллэг бич- сэн «Пионерийн үнэн» сонины утга зхиолын ажилтан Г. Нямаа, ” «ЦТИОНЕРИЙН УДИР. ДАГЧ» сэтгүүлийн ээлжит шагналыг «Эцэг хүү хоёр- той ярилцсан минь», «Нэн чухал асуудал» зэрэг тэм- дэглэл өгүүлэл бичсэн ОХ УХ-ийн секторын эрхлэгч С.Нэргүй, шрифтын цув” рал хичээл Хөтөлсөн УБ ДС-ийн багш Д.Мөнхбаяр, «Миний багш» найруулал, «Захирал болгонд хамаа- тай үг» тэмдэглэл ,бичсэн «Залгамжлагч» сэтгүүлийн иуцлагатай нарийн бич- Ц.. Санжжав ТИЙН дарга гүүлийн зэлжит шагналыг. нарт тус тус. олголоо, «Хүүхэд байгалийн нөхөр»: буланд сонирхолтой цуврал тэмдэглэл бичсэн «Улаан Од» сонины ажилтан Б.Эр- дэнэбаатар, Ч соныл 5 сонин, сэтгүүлийн сонины зөвлөл Д. Сүхбаатарын Ф209090000996000000000000000000000060 2) Шинэ “жилийн. баярыг . нийт уншигч, ндэвхтэн ,бичаг- чиддээ хүргэж сурлага, хө- дөлмөрийн өндөр амжилт сэтгүүлийн хүсэн ерөөе! . Кс, хавтас, зураг чимэглэлийг өнгө үзэмж сайтай, чанар- ГАЦУУРХАН ХИЙЦГЭЭЕ Мөнгөн цаас, иногосн өн- гөтэй цаасны аль нэгийг гурван тэнцүү хувааж, дав- харлана. Харандаа, савх. модонд ороож хөндий гуурс болгоорой. Дараа нь дээд захаас нь хоёр хэсэг цуулж дунд нь. хүргэ, Цуулсан дөрвөн хэсгээ га- дагш .эргүүлж матна. Гад- на талаас эхлэн дээш нь бага зэрэг эргүүлж сун- гаад нааж бэхэлнэ. Ингээд чиний гацуурхан бэлэн бол- доо шүү дээ. Ч.АЛТАНЦЭЦЭГ УБДС-ийн оюутан Шулуунаар холбогдсон тойргуудад 8, 4, 5, 6, Т, 48, 9,/710,:11, 12, 13 тэ- -єзн тоонуудыг хааш хаа шаагаа нийлбэр нь 25 бай- « хаар тохируулж тавь. Х.ПҮРЭВСҮРЭН 457 дугаар сургуулийн “багш) сл ї ММ |-:33:26189101112