42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 3 Ме1(2121) А 1 Ё. ”Э??Э Сүттт то л С Л нЧл---лл: Ййсь) ЭНХ 5 г Уу ян 531 1 Ч Ё бэ 1.1 ! инээ 1) (191Г1.42 4 1 9111 Кэ Ё 7гүчЧАГЛ Ү ! 8, Ё М. Амгалан цэнхэр АХ тэнгэрийг 7Д сс Од, сартай нь өргөж Алтан нарны гэрлийг ёс УУУХЖл/УУУ 27: УУУУ(УРУУ?УУУУРУ2 ”/УУУУУУРУУРРУРУЛУУУРРУУЛ ЭЛ 7722, Орчлонгийн тоононд : мөнхөлж // 7) Энх тайвны инэ жил ирж байна 1 2 7) Гарцг даяарх хүүхдүүдийг Тар гараас нь хөтлүүлж Газар газрын багачуудыг | Гацуур модыг нь тойруулж Энх тайвны Энз жил ирж байна, Амгалан цэнхэр дэлхийг Үр тариатай нь өргөж Ашдын сайхан ирээдүйг Үйлс заяанд нь мөнхөлж | Энх тайвны Шинэ жил ирж байна, Энх тайвны УЭнэ жил ирж байна. Хүүхдийн зохиолч ДАВААНЯМ й 21 УУУУУУ2 » “ “ “22-28 9 їүс : у | тАГ", ЕЯзт-с 4! Л шинжээ” ЛТ-1 | 1986 он. Эх орон даяар ” Анд НӨХДИЙНХөө ИТГЭЛИЙГ «Миний», «Бидний» гэсэн хөгжил цэцэглэлтийн ШИ- хүлээж чадах пионерийн тодорхой хувь нэмэр нэалхаа УШ таван жилийн. тишүүн боллоо, Одоо та» оруулахаар эрч хүч, авь- ) анхны гараа эхэллээ, ЭХ ван жилийн дараа аравду- яас билэг, ухаан бодлоо орны таван жилийн-анхны гаар анги төгсөж дуртай дайчилж байна, | Сурагч онд манай орны нвомму- ажил мэргэжлээ сонгон, пионерүүд яах вэ? нистуудын . эрхэм. ДЭЭД. улс орныхоо хэрэгцээт га- -- ОНЦ СУРНА, СУР- чуулга -- МАХН-ын ХЇХ зар очиж ажиллана, Өв. ЛАГЫН ЧАНАРАА их хурал хуралдах Ээж гөрсөн таван жилдэх орны АХИУЛНА, АВЬЯАСАА 7 байна. маань нүүр царай улам | ХӨГЖҮҮЛНЭ, САЙН "Таван жил-айл тэрийн Сайхан боллоо. Нийслэл Үйлс БҮТЭЭНЭ! 4 амьдралд ч, улс орны хөг- хотод рэхэд л орон . сууц» Зүйтэй, Дотны нөхөр жилд ч Тодорхой зүйл ны олон шинэ хороолол «Пионерийн үнэн» шонон хийж бүтээх их хугадаа. үйлдвэр, аж ахуй, соёлын ЧИНЬ «Таван жилд Босср д үзлдээ, Таван Олон шинэ барилга ашиг- Оруулах Хувь нэмэр шуурхай аяныг МАХН-ын ХЇХ их хурал угтан зар- лэж байна. Энэ аян хоёр шаттай, 1986 оны нэгдҮт гээр сарын аравнаас Гуч лалтад орлоо, Өдний нэг нь Монголын пионер су- «рагчдын төв ордон шүү дээ. Багануур, Хөтөл, Бор- Өндөр, хотууд сүндэрлэн ө ардын сур- Жилийн" р, осГыГ, ДӨН- лбичиг, түмэн зэрэг олон хичээл. бослоо, Ирэх УШ| таван равдугаар сарын нэгэн услах. уран сайхан, жилд ажилчин, тариаланч, БМЗУГ «ОНЦ СУРЬЯ, йн тамирын тэмцээнд малчин сэхээтэн цөмөөрөө С н ЧАНАРАА л эхо ориыхоо хөгжилд АХИУЛЬЯ» уриан дор лцдог аливаа ажилд 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 1 гаая, А ЛХАГВА А ҮНЭ 10 МӨНГ й с ес к ХххМФФо» мМ22 4 : Н.СОДНОМЫН зурсан з (0) К 2 " 8. | 2 Ч ЕҮ/ 1 Ч .- АНХААР/ АНХААР! 1986 оны гуравдугаар сарын нэгнээс тавдугаар сарын 15 хүртэл «НИЙ- ТГЭМД ТУСТАЙ САЙН үилсС БҮТЭЭЦГЭЭЕ» уриан дор тус тус зохноно. «Онц сурья сурлагын ча нараа ахнулья» аянаар юу хийх вэ? Пионер сурагчид юуны өмнө гол хөдөлмөр сурла- гадаа чанарын тодорхой ахиц гаргаж дундаас сайн, онц сурлагатны эгнээнд шилжиж, урьд улнралд авсан дүнгээ ахиулахын төлөө биеэ дойчлан Шшам- дан суралцах юм. БНМАУ-ын пионерийн чин эрмэлзэлд: «Пионер нь эрдэм ном, хөдөлмөр, урлаг спортод шамдан су- ралцана5 гэж Заасан бай- даг, Онц сурлагатан пноне- рүүд дунд сул сурлагатанг даан авч найз нөхөддөө чин сэтгэлээсээ туслан хамт олны амжилтад ТӨ- дорхой хувь нэмэр оруу- лах талаар тодорхой Сса- наачилга гарган ажиллац- ” идэвхтэн 4 | 22222УУА, ээн Алд хань бана ул СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ ШИНЭ АЯНД ГАРЦГААЯ! ШИНЭ ОН, ШИНЭ ТА- ВАН ЖИЛД ОНЦ СУР- ЛАГЫН ТӨЛӨӨ! Өсвөрийн сурвалжлагч, бичигчдэд өгөх эчнээ томилолт. - Нэг. «Онц сурья, сур- лагын чанараа ахнулц- гаая» аянаар амжилт гар- гаж байгаа сурагчдын ТУ- хай сургуулийн радно узел, Ханын сониноор тогтмол суртаячлаарай. Хоёр, Танай сургууль, бүлгэм дээр энэ талаар ямар ажил зохиогдож, хэн ямар амжилт гаргаж бай- гааг «Пионерийн үнэн» сонины редакци «Онц сурлага аянаар» гэсэн хаягаар, мэдээ, сурвэлж- лага, найруулал, лэл, фото яаралтай ирүү- лээрэй! сонины зөвлөл тэмдэг-” (22 2игУулгл 2, 92999 бЄлЖ/”Я ЖА Л 2 АФЖУАЖЛ 20 АЖАЛЖЖ 2, 224444: 22222222712222272227, 2222712:22222 Ё Шинэ окилийн | анхны, мэдээ “НОГООН ГАЦУУРАА ЮУГААР ЧИМЭВ? Бид энх тайвны. шинэ жилийн сүлд модоо онц дүнгээр чимлээ. б дугаар ангийн Алтанчулуун, 4 дугаар ангийн Мишигсү- рэн шарын найман сурагч хамгийн олон онц/дүн авч сүрлэг ногоон гацуурт анх- ны цасыг зүүсэн юм. Я. НЯМСҮРЭН Увс. Ховд сум. Сурагч НАЙЗЫН ГАРГАСАН. кино см Чи кино үзэх үү? ь- Ү. 4 яахав. Ер нь манай сургуулийнхан өнөөдрийн киног бүгдээрээ сонирхож байгаа шүү? - Багш, Баярсайхань- хаа гаргах кинонд ангиа- раа очоорой гэсэн. Хоёр хүү ингэж ярьсаар улаан ирэхэд хүүхдүүд аль хэдийнэ суудлаа эзэл- буланд эвээ. Тэд үе тэнгийн нөхөр, өсвөрийн царатын зүг эргэн харна. -- Сурагч Баярсайхан уйгагүй дагалдан хичээл- лэж мэргэжлийг миньсайн эзэмшсэнд би баяртай бай- ”нНа гэж кино механикч ахыг хэлэхэд нөхөд нь ташиж баяр түүнд алга хүргэв. Батцэнгэл сумын туульд ирээдүйн бий. бын эрхлэгч САЙН рлэвгэнариг сєлсаа БҮХНЭЭ- ХҮҮХДЭД ГУТАЛЧИН БИ Гутал сайхан байвал хувцас сайхан гэж би ойлгодог, Тийм учраас гутал эсгүүрийн ис анхлая” орсон өдрөөсөө өнгө үзэмжтэй Өүхигггүүх тараас гарах ёстой г9- тасгийн хамт олны 80 хувь нь гавшгайч боллоо. Залуу гавшгайч 10 төрлөө. Ажилчин бид хөдөлмөрчин олон түмнийхээ нэг адил энх тэж золголоо, Хувьсгалт үзэл | байна. Хүүхэд тэлээ хямгалан хайрла», яваа- рай гэж сонгодог зохиолчид олонтаа захисан байдаг, Зохиолч Нацагдоржийн «Нар тоссон хос хараацай» жү- б ПИОНЕРИЙН УДИРДАГЧ БИ 1985 сн миний хувьд баярт үйл явдлаар дүүрэн жил бай- лаа. МПБ нэгэн жарныхаа ойг дээд шагнал Сүхбаатарын одон- тоор гуравдахь удаагаа. шаг- тагдлаа. кино механикч Баярсайханы кино гарга- хыг тэсч ядан хүлээж ап- сур- ажил мэргэжлээ сонгон авч су- рагч ахуйгаасаа эзэмшиж эхэлж байгаа хөвгүүд олон ЛХАМСҮРЭН Явилыа "Батцэнгэл, Клу- шүүнд хими Тийм болохоор "Манай редаким (1985 онд 2600-гаад захидал хүлээн явч 50 гаруй хувийг нь сониндоо нийтэллээ. Энк тайвны жил--1986 онд та нараасаа улам олон захи” дал хүлээж Файна. Идэвхтэн бичигчдээс өнөөдөр хүлээн авсан шинэ оны анхны захид- луудаа задалтя! ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛЭЭ 100 ХУВЬ П, Е, Шетинкиний нэ- рэмжит 10 жилийн сур- гуулийн пионер, сурагчид бид «Пионерийн үнэнэ- миний нөхөр» уралдаанд сургууль, пионерийн бүл- гэмүүдийг уриалж үүрэг авсныг уншигч нөхөд минь санаж байна уу? Бүлэг бүр иионерийн хэвлэлээ 100 хувь захиалж, ангидаа хэв лэлийн булантай боллоо. Сурагчид захиалсан хэвлэ- лээ өдөрт нь уншиж, онц- той чухал сэдвээр ярилц- лага зохиодог сайхан хэв- шил тогтов. Д. ГАНБАТ Булган, Төвийн 10 жил. Сурагч | НӨХРИЙН АВ дуртай. А. Болд, ЭК. Сейз- бек, С. Чулуунтуяа Г. Оюун, А. Жаргалсайхан нарын зурсан зураг бид- ний талархлыг хүлээж тэд сургуулийнхаа "бахархал болсон авьяаслаг сайн зу- раачид боллоо. Олон ул- сын хүүхдийн зургийн уралдаанд жил бүр орол- цож шагналт байруудад бишгүй олон шалгарсан хүүхдүүд. Тэд саяхан Японд бол- Сон хүүхдийн зургийн уралдаанаас мөнгө, хүрэл медаль авлаа. Энх тайвны жил--1986 онд авьяаслаг бяцхан зураачдыг олон сайхан сэдэв хүлээж бай- на. Ш. ТӨМӨРБААТАР 48 дугаар сургуулийн АЖИЛ ЭЭН ЖИРЭЭЫ сг йсгЭнй- Еох бидний ав- уулзалт ажилчин хаарлыг их татлаа. Энэ уул- залтын нааштай үр дүн бид- ний баярлуулж бай- 267 удаа театрын | тайзнаа хүүхэд багачуудын дүрийг бү тээж театрынхаа хөдөлмөрийн аварга боллоо. Нэг үгээр хэл- бэл үдэж байгаа он маань хө- дөлмөр бүтээл өрнөсөн сайхан жил байлаа. Ирэх 1986 онд бас багагүй зорилт өмнөө тавьж | байна. А. Островскийн 4Авьяастан ба ишрэгчид» сонгодог Жүжгийн Энэ жил би БНАГУ-ын В.Пя- кийн нэрэмжит пионерийн хот- хонд пионер сурагчдын хамт амарч анд нөхдийн ервин бая- лаг туршлагаас суралцлаа, “Үдэж байгаа (1985 онд ма- най бүлгэмийн (65,5 хувь НЬ тэргүүний болон дах НАЙРАМДЛЫН хоттүрдЖасольор ЭЭЖИЙН АЖИЛЛАДАГ ФЕРМ Манай суманд дөрвөн зуун үнээний ферм байгуулагдаад 12 дахь жилтэйгээ золгож байна. Тэнд өндөр ашиг шим- тэй талын улаан үнээ бий. чин гүеийн тоног төхөөрөм- жөөр бүрэн хангагдсан сай- хан фермийг зөвлөлтийн хү- мүүс барьж өгсөн юм. Мэр- тэжилтнээр Юрий Холодов гэдэг хүн ажиллаж, түүний охин Ленатай”биүүерхдэг бай- лаа. Миний зэзж .Д.Пагам ферм байгуулагдсан өдрөөс өнөө хүртэл ажиллаж, тэргүү- ний саальчдын нэг болсон юм. Өнгөрсөн зуны амралтаар би талын улаан үнээ сааж ээждээ туслалаа. Үнээг ца- жилгаан саалтуураар саадаг. ЯАЖ АЖИЛ ЛАХ ВЭ? ШИНЭ. 01Ы 10Л ЗОРИЛТ 1, Хүүхдийн Буг Бонн гын бие даасан үйл ажил- лагаа, өөрийн удирдлага, дайчин чадварыг хөг жүүлье. 2. Пионерийн ажилтан, идэвхтэн сонгуультны аж- лын арга барилыг дээш НАЙРАМДАЛ, ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНЫ ГЭРЭЭНИЙ 40 ЖИЛИЙН ОИД Эх орны маань Дорнод хязгаар өдрөөс өдөрт цэцэглэн хөгжиж: үр шимээр Далиркаатнчур сурвалж нь Ялтан сын үзэл ын хамтын ажиллагааны 1946 оны зэвнийй 40 жилийн ойг манай ард түшэн, залуу үе ёслон “эй. 2:22521---52--42 тий асга Ко ЯргыЛ, 2 ТУХАЙ БИЧИЖ БАЙНА үйлдвэр, сой гэдгийг ма- ахуйн олон шинэ барилта сүй»: дэрлэн босч байна. Манай хотод саяхан теле- визийн цамхаг сүндэрлэн Нэг өдөр 30 литр сүү өгөх ч лэг үзэх боломжтой болвэн үнээ бий. Хүүхдийн цэцэр- Бидний Хооалшилад Вүсых хажл 3 бараг нэг өдрийн хэ- ОРЧИН шЕүагүэчэхнс эс маан рэгцээг ганцхан үнээ л хангах барилгыг Үүс йЙ Манай с, 7 Ийм сай- барьж өгсөн юм. ур- Заа Фєры бирэж” өгсөн Зөв- ГУУЛЬ спорт, урлагийн болон лөлтийн хүмүүст бид баяр- хоолны том танхимтай, иж лаж бай Би зуны амрал- бүрэн тоноглогдсон анги, таар ээжийнхээ хамт саасан Кабинетуудтай. 1980 онд байгуулагдсан энэ сайхан сур- гуулийнхаа эд хогшлыг хайр-: лан хамгаалж, орчин тойрноо цэцэгжүүлэх, цаас хог хаях- гүй байхыг бид ямагт хичээ- дэг. Сургуулийн саруул тан- химд суугаа 1500 гаруй хүү- хэд бид нам, засагтаа баяр- лаж, найрамдлаараа бахархан сурлага хөдөлмөрийн өндөр амжилтаар бэлэг барьж ачийг ачаар харнулах зориг эрмэл- зэл байна. ч. л ГЭЭ Чойбалсан хөт 8 жилийн Ш сургууль. 86 дугаар анги таван мянган литр сүү, онц сурлага, урлагийн үзлэгт шаг- налт байранд орсон зэрэг ам- жилтаа найрамдал, хамтын ажиллагааны гэрээний 40 шинээ бэлэг болгон барьж 0 НАРАНТУЯА, Дорнод. Ё 8 жилийн сеургууль. 7 дуг хо, анги. СУРАХ ЭРХИЙН ЖАРГАЛ Монгол, Зөвлөлтийн ард түмний ган бат найрамдлын ШИНЭ ОНД ПИОНЕРИЙН АЖИЛТАН, ИДЭВХТЭН СОНГУУЛЬТНУУД ЗУРАГ ДЭЭР: Шинэ жилийн бэлэг. С. ЭРДЭНЭБИЛЭГИЙН авсан фото сурвалжлагч бол -- Хэвлэлд зориулж бич- 4 ї тон" зан ч ла” ХҮҮХЭД БҮХЭН ИНЭЭЖ БАЙГ БЧМАКн Д ЬсЖ 44 муу- тухай тоолж барш- гүй, Түүний дотроос эр- хэм чухал нь «Энх тай- ван», «Би том болоод...» гэж эхэлдэг багачуудын яриаг сонсож суух хичнээн жар- галтай билээ. : -- Тийм зэ, чи өсөж : том болоод .-гэж бодохоор хүн төрөлхтний сайхан : ирээдүй өөрийн эрхгүй сэт- гэлд буудаг юм. Танай сайхан оронд байх даа пионер, багачуудтай олонтаа уулзаж жаргалант амьдралыг нь нүдээр үзэж сэтгэл дүүрэн явлаа, Мон- гол хүүхдүүд энх тайвны тухай, тэс өөр амьдралтай хоёр ертөнцөд аж төрж буй үе тэнгийнхнийхээ хувь заяаны талаар ярил- 2 цах хүсэлтэй байна гэд- гийг анхны СИМЕА-гийн єрөнхийл манай пионер сурагчдын ДАЗХ-ны дэргэдэх СИ өгч /7Нан Баптист Занге хамт, Хар, шар, цагаан аль нь уулзалтаасаа ойлгосон. Хүүхэд бүхэн инээж байг. Энэ бол хүн бүрийн хүсэл мөрөөдлийн эрхэм дээд нь билээ. Гэтэл өнөөдөр ер- төнцийн хүүхэд болгон инээж чадахгүй байна.Нэг хэсэг нь өлсөж, өлбөрч, 1 МЕА (Хүүхэд, өсвөр чялгалгүй сүүн цагаан сэт. бүр зарим нь Рүйтэн зэвс- ) үеийнхний байгууллагуу- гэлтэй чин үнэнч, гЭнНЭН гийн бай болж үхлийн су- дын олон улсын хороо) томоогүй бас соннучхан, манд өртөж байгаа золгүй Тийн ерөнхийлөгч Кан Бап тнст Занге манай сонины уншигчдад шинэ жнлийн шэндчилгээ дэвшүүлж бай- на. ухаалаг улс байдаг юм.Би нөхрийнхөө цайлган сэтгэ- лийн толь болон гялалзах галтай харцнаас түүнтэй чухам юун тухай ярихаа, баримт цөөнгүй. Тэр гэм, зэмгүй булбарай үрс бу- руутай гэж үү? Үгүй ээ. Тэд хүн төрөлхтний удам угсааг залгамжилж хүний --Ойр дотно сайн нөхөр ямар тоглоомоор тоглохоо, ертөнцийн сайн сайхныг чинь хэн бэ? гэвэд «Хүү- дуулах дуу, бүжгээ төвөг- үзэх гэж эхээс мэндэлсэн хэд» гэж би хамгийн тү- гүй олж хардаг. Тэгээд Ч шүү дээ. рүүнд хариулна, хүүхдийг итгэлтэй ард тү- Энх тайвны төлөө, хүү- хэд багачуудын сайн сайх- ны төлөө тэмцэж | байгаа манай хүчин давуутай. Хүүхдүүд та нарыг энх тайвны төлөө тэмцэлд нх үүрэг гүйцэтгэх тодорхой хүч гэж томчуул бид үнэл- дэг юм, СИМЕА, энх тайвны жил--1986 онд дэлхийн бүх хүүхдийн энх амгалан, жаргалант амьдралын тө- дөө үйл ажлаа чиглүүлж зэвсэглэлээр улайран Хөө- цөлдөхийн эсрэг хамтын нэгдсэн хөдөлгөөнүүд З0ё -хидн байгуулна. СИМБЕА, социалист орнуудын їпио- нерийн байгууллагуудын санаачилгыг дэмжиж «Салют мир» аяныг аме- рикийн империалистуудын «ОДДын дайн»-ы төлөвлө- гөөний эсрэг хөдөлгөөн болгон зохион байгуулна. «Салют мир» аян фашиз- мын эсрэг тэмцэгч бяцхан баатруудын өдөр-1986 оны хоёрдугаар сарын 8- нд БНБУ, БНАСАУ-д гэ раагаа эхэлж хаалтын ажил лагаа нь зургадугаар са- рын нэгэнд БНУАУ-д бол- но. Өсвөрийн Сүхбаатар- чууд аа! Энх тайвны жил- 1986 онд эрүүл чийрэг цовоо сэргэлэн байж «Са- лют мир» аяныг манлай- лан энхийн төлөө тэмцэлд тодорхой хувь нэмэр оруу- лаарай! Хүүхэд та нар хүн төрөлхтний гэрэлт ирээ- дүй, ээжүүдийн царайд гэ- рэлтэх ер бусын дотно ннээмсэглэд билээ. Та бү- хэнд аз жаргал, эрүүл энх сайн сайхан бүхнийг хүсье! Чи, би, ээж, бид бүг- дээрээ инээмсэглэж байг. 9)3466463 Засмал зам дээр хүүх- дүүдийн зурсан зураг ч, пнонер охины гарт дэрвэж байгаа тагтаа ч, дэлхийн Хүүхдийн хүслийг илэр- хийлсэн зураг ч цөм л хор- воод энх тайван эрхэм чу- хал гэдгийг яруу тод хэлж байгны. Монголын «багачуудын дээдийн Дээд хүслэн-Энх тайван! | хүч бол дэлхийн ЦЭЛМЭГ ТЭЛГЭР ТАПААНД ХЭРЭГТЭЙ, Энх тайван! гэсэн үг хэл хэл дээр сонсдоно, Хар, шар, шагаан арьстїч багачууд ДЗ80- ны ХП их наадмын хүүхдийн төвд болсон энх тайвны цуг- лаан дээр тийнхүү сүр жавх» лантайгыар цуурайтуулж бай- «ан билээ. Цэцэг ургахын тулд, хүүхэд өсч том болохын тулд хорвоод мэндэлжээ. Гэтэл хүүх- | дийн хүслэнд саад тотгор фо- логч хүч байсаар байна. Тэр хүүхдийн дайсан империализм юм. Цаг мөчийн хамгийн бага хугацаа нь секунд. Дэлхий дээр секунд тутамд нэг хүүхэд өлсгөлөн- төөр үхэж, нэг хүүхэд хоол ундгүйгээс болон өвчилж бай- на. Гэтэл тэг секунтэт хорин таван сая доллар зэр зэвсог үйлдзэрлэхэд зориулагдаж бай» на. Өнөөдөр манай гариг | дээр 225 сая хүүхэд сурч чадах- гүй, 50 сая хүүхэд хүнд ажилд нухлагдан зовж, дайны хөлд мянга мянгаараа үрэгдэж бай- на. Хүүхдийн идэх хоол, сурах сургуулийг империалистууд бу. лаан авч, хүнийг хөнөөх аюул зэр зэвсэгт зардуулж байна. Орчин үеийн год Зангклаа асуудал бол сансарт в8вэвсэглэ- лээр хөөцөлдөхийг хазаарлан зогсоож, газар дэлхийд ч мөн нэг адил хумьж | багасгахый төлөө тэмцэх явдал мөн. Хүн төрөлхтний знэ год асуудлыг шийдвэрлэхэд Амех рикийн 4Оддын дайны» прог рамм саад болсон хэвээр бай» на. Женевийн уулзалт дээр ЗХУ энх тайванч тодорхой ёэи нал гаргасныг дэлхий дахинш шударга иргэд талархан дэм” жиж байна. с Монголын багачууд, социё» лист хамтын нөхөрлөлийн ор” ны хүүхдүүд, дэлхийн дэвшилт түмний үрсийн нэгэн адил наран үүрд мандаж, тэнгэр ямагт цэлмэж, тагтаа түм бу. мавраа нисч байх болтугай тэж хүсч байна. ЗУРАГ ДЭЭР, Энэ хүүхдийн хоол, сургууль хоёрыг имнеч фриалистүүд булаан авчээ, « Цтээн тээнэ нот ханииганнн анаан хананд шиниэн авиан хиар: павгий пин шини шинин шаишин шимэн пившан пин 771 баатарын нэрмжит МмМПБ-ын Зөвлөлийн хэвлэл (Шог өгүүллэг) дуягаа намайг дуулд- лаа. Дахнад бас яах 4 гэж байгаа бол? Ангиудын хооронд но- мын баяр хийж уран унц лагын тэмцээн яг 10 ни гаас болох гээд байдаг. Гэтэд ээж түлхүүрээ ор- хилгүй яваад: өгчээ. Гэрээ эзгүй хаяад явах хэцүү явахгүй гэхээр.манай ан- гийн нэр хайран. Манайхны ярьдгаар би «Од» шүлгээ уншихад ,бүрэн найдвар төдийгүй бараг л .- түрүү лэх билээ. Яая даа байз?! Ээжийн ажил даанч хол. Ер нь гэрээ л эзэнгүй ОР- хиё, яав л гэж...Гэтэл бас орцын дарга саяхан сонор сэрэмжтэй ? «байх тухай ярна хийсэн...Цаг ес ха- гас боллоо...Гэнэт надад нэг санаа төрлөө. Би дээд давхрынхаа Хуягааг гуй- хаар шийдэв, Тэр үдээс хойшхи ээлжинд, ХИЧЭЭЛ нь орно. - -- Хуягаа чи найздаа “тус болооч? Манай гэрт ганцхан цаг байж өгөхгүй юү? хэмээн би гуйвал Хуягаа «Өө чадахгүй!» гэж байна. Би бүх учраа тоочиж хошуу цОрвойн гуйж эцэст нь «Би чамд дараа заавал тусална, ЧчиИ- ний ачийг хэзээ ч мартах- гүй» гэлээ. Гэтэл ашгүй тэр-«За яахав би зөвшөө- рөе! Харин чи дараа Н4- дад “тус болох чинь Үнэн биз» с гэж асуув. Би ( «Үнэн» гэж яг л цэрэг ах “шиг номхон зогсож |Х8- -риуллаа. Би «Од» шүлгээ УнН- шиж нэгдүгээр “байранд орлоо, Пионерийн Улиг дагч гоё дэвтэр, гурван УРАЛДААНД ТЭРГҮҮНБАЙР ЭЗЭЛСЭН зохиол шт Солугттгтллгл/ уут ЖЖЛЛЖЕГҮҮЛЖЭЭХЭ өнгийн балтай рын ойчгээр намайр нїавь нав, Бөөн баяр болсоор гэр» үзэг, бая- тээ гүйж иртэл Хуягаа манайд-ном уншаад сууж байна. Би түүнд баярла» сандаа тшагпалынхаа дэвт- рийг дурсгатал |Хуягаа «Найз нь үзгээ хаячихсан, чи энэ балаа л надад өгч чих» гэж байна. Надад тэр бал үнэхээр гоё санагдсан тул «Би чамд өөр үзэг өгье!» гэлээ. Хуягаагийн царай улайснаа «За за чи ийм шинжгүй хүүхэд бай- сан юм уу?» гээд гарахыг завдахад нь би яаж ч ча- далгүй шагналын үзгээ ог- лөө. Хоёр хоногийн нэг өглөө Хуягаа намайг гэрээс дуудаад «Найзаа чи цүнхээ түр өгөөч| Би өчигдөр хөл бөмбөг тог- лож байгаад цүнхээ март- чихсан байна, Очоод үзсэн алга» гэж уухилав, Би Хуягаад цүнхээ өглөө. Тэр хичээл тараад л надад өг- нө гэсэн юм чинь. Үдээс хойш Хуягаа миний цүн- хийг өгөхдөө «Найзаа чи биеийн тамирын Хичээлд өмсдөг шаахайгаа өгөөч? Миний өрөөсөн шаахай олддоггүй» гээд чэг гартаа үдээс ч байхгүй шаахай барьжээ. Энэ удаа би дургүйцвэл Хуягаа «Чи тэр өдөр надгүй бол шүл- гийн тэмцээнд түрүүлэх- гүй байсан шүү дээ» гэж царайгаа улалзуулав. Би тэр нэг өдрийн тусыг бас л бодоод шаахайгаа авч өглөө, Мамгааш нь Хул- гаа надтай шаган. дээр уулзуутаа «Би хэдүүн та- найд байж өгөөгүй бол хулгайч гэрий чинь ухах байсан тийм биз?» гэдэг, юм-байна. Тийм ээ гэж намайг толгой дохитол тэр «Яг үнэн! Тэгэхээр би чамд том тус хүргэсэн байгаа биз?» гээд Инээх аядсонаа «Болдоо чи На- дараа (учалах! шил: ксвБоиШ) жОЛитлБВС ЖБВоЛҮЫ!| ЕТҮШЕЛБ) БЕН ШЕЭ “2К.БАРАМСАЙ ФЭХСЭО майг авар!» гэлээ, «Яаж?» гэвэл «Чи ээжээсээ наг дад таван төгрөг гуйж өгөөч? Би сонин захиал- на» гэж авсан мөнгөөрөө мөхөөлдөс аваад идчихсэн чинь одоо баларлаа» хэ- мээн нүдээ бүлтэлзүүлэв. Ээжид би бүх үнэнийг хэлж-байж Хуягаад мөнгө авч өглөө, Тэр миний га- рыг чанга атгаад гүйж одсон юм. Манайхан ажилдаа яваад би ганцаараа үлд- сэн нэгэн Өглөө. Хуягаа амьсгаадчихбан гүйж орж ирээд «Найзаа чи тус- лаач? Миний нэг оймс гу- талтайгаа алга?» гээд над руу харлаа, Тэр, нэг хөл- дөө аавынхаа гутлыг, нө- гөөдөө өөрийнхөө гутлыг углажээ. Миний инээд хүрч «Тэгээд би яах юм бэ?» гэвэл тэр «Чи манай гэрт миний гутлыг эрэл- цээч| гэж гуйлаа. Бид хоёр тэдний гурван өрөө- гөөр Хуягаагийн , гутлыг эрэх ажилдторлоо. -- Чи өчигдөр хаана тайлсан юм бэ? гэж асуу- вал Хуягаа «Энэ өрөөнд Л тайлсан юм» гэж бувтнав. Эрж эрж угаалгын өрөө- ний банны (онгоцны) До- роос өрөөсөн гутлаа олов. Хуягаа «Өө нээрэн тийм. Би гаднаас орж ирж гараа. угаах гэтэл зурагтаар хок- кейн тоглолт шин байсан. Би гутлаа нэгийг нь суга өшиглөөд нөгөөхтэй НЬ тэр өрөөрүү орсон шүү дээ» гэж хэлээд инээЭВ. Гэвч гутал дотор оймс нь алга, Хуягаагийн нүд том болж «Оймс яачихдаг байна?» гэж гайхав. Мэ- “дээж хэрэв юү гэж гутал оймстойгоо суга үсрэх би- лээ. Бид хоёр Хичнээн -эрээд түүний оймсыг ОлЛ- сонгүй. Харин алга болсон өрөөсөн шаахайг хөргөг- чийн араас олов. Хуягаа- гийн. дугуйландаа Явах. цаг болж тэр арга буюу - 1985 ОНЫ “ТЭРГҮҮН БИЧЛЭГИЙН МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүх өв «Пионерийн үнэн» социны тэргүүн бичлэгийн гээджил шагиалыг Аугаа их вялал- тын 40 жилийн ойд зориулан «Берлиний тєлөө тулалдаан», «Ленинградын баатарлаг хамгаа- далт,, «Тайягийн есөн хуудас» зэрэгт уншигчдын анхаарал тат- "сар материал бичсэн «Улаан-од» сонины хариуцлагатай иарийн бичгийн дарга БВ. Чантуу, сони- ны «Бомбөрцог хүүхэд хоёр» бу- "ланд өсвөр үеийнхний улс тө- “рийн мэдлэгт зориулсан цуярал өгүүлэл бичсэн М РТУХ-иы ха- уцлагатай редактор Г. Жан- чив, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит “МПБ-ын 60 жилийн ойд зориулан «МПБ-ын түүхэн замнал»-ын “тухай цуврад бичлэг нийтлүүл- сэн зөхислч Т. Баасансүрэн, айм- гийнхад пиопер, сурагчид батїй, Эцэг өхтсүүдийн сурлага хөдөл- тор хүзүүжлийн ажлын ололт амжилтыг паг, тухай бүр нь ча- Онар сайтай бичиж мэдээлдэг Сэ- аймгийн 5::62-8:28 зөв- . зурагч ц.а ШАГНАЛ рийн бүлгэмийн ажилд авч хэ- рэглэх туршлага болсон «Чин- жүүт, «Өргөст хэмх”, «Улаан лооль» зовлөмж бичсэн мхзэ- ийц Төв Хорооны хэлтсийн эрх- лэгчийн үүрэг гүйцэтгэгч Ж. д, «Жижигхэн үрнээс том мод ургана» сонирхолтой сурвалжлага бичсэн М. Горькийн нэрэмжит утга зохиолын ДЭЭД цах лийн оюутан С. Аюурза- на, өөрийн сум, сургуулийн су- рагчдын сурлага хүмүүжлийн талаар гарч байгаа ололт ам- жилтыг цаг үетэйгээ холбон мэ- дээлж байдаг Увс аймгийн Тэс 8 жилийн сургуулийн СУ- рагч И, Тэсхүү, Ялалтын 40 жил, МПБ-ын 60 жилийн ойд зориу- лай гаргасан тусгай дугааруудыг үзэмж чанар сайтай хэвлэн гар- гаж, сбийнд «Ажигч гярхай хүүхдүүд», «Өсвөрийн техникч зуслан» вүрэг материалуудыг ча- нар сайтай бичсэн «Пионерийн үнэн” сонины техийк редактор Л. Доржсамбуу, өсвөр үеийнхний үйл амьд/єлыг тод томруун ха- руулсан «Нам тандаа баярлалаа» «Ахын тарь С ногоо» | зэрэг сын гэрэл ийн. “Ффол чин Р, Энхбат Нь олголоо. «Залгамжлагч, сэтгүүл ахмад дайчдын тухай цэрэг Эх оронч сэлэвт найруулал, тэмдэглэл бич- ї сэн «Улаан-одо сонины орлогч эрхлэгч Да. Дамдиндорж, шпно- нерийн бүлгийн ажлын тухай цуврал хичээл бичиж нийтлүүл- сэн 4Пионерийн удирдагч» сэт- Цэ- ГҮҮлийн нарийн бичгийн дарга Ц. Түвшинтөгс, хөдөлмөрийн сэ- дэвт зургууд зурсан В, И. Ленн- ний нэрэмжит монголын пионер сурагчдын төв ордны зургийн багш Ш. Чимиддорж, «Пионе- рийн удирдагч» сэтгүүл, утга, агуулга, онго үзэмж сайтай хавтасны зураг чимэглэл зурсан Олон улсын пионерийн «Най- рамлал» лагерийн инженер Д. Чулуунбүргэд, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МИБ-ын Топ Зөвлөлийн ажилтан С. Цог, сэтгүүлийн ду- гаар бүрийн макстийг цэвэр үзэмжтэй хийсэн Улсын хэвлэ- лийц комбинатын техийк редак- тор О, Тунгалаг нарт тус тус ол- гов, Энх тайвны жил --1986 оны шинэ жилийг тохиолдуулан пио- лийн нийт уншигчид, «Пионе- “Д. Сүхбаатарын нэрэмжиг Улсын хэвлэлийн ком Д-С--25 “Уним аавынхаа оймсыг өмсөх болов. Тэгээд нэг хөлдөө өмссөн оймсоо тайлтал бөөн инээд боллоо. Тэр хоёр оймсоө нэг хөлдөө давхарлаад өмсчихсөн ажээ, Би Хуягаад «Салан баавгайн» үлгэрийг унш! гэхэд тэр «Би мэднээ мэд- нэ!» гээд дугуйландаа явахаар гарав, . Хаалгаа цоожлоод доошоо бууж явтал үл таних охин «Хуягаа гэдэг хүүхдийнх байдаг уу?» гэж асуулаа, Гэнэт Хуягаа «Хүүе мн- ний цүнх!» гээд ухасхийн охины гараас оосор нь та- сарч бариул нь санжсан хуучин. цүнхээ шүүрч авангаа: -- Чи үүнийг хаанаас олоо вэ? Манай ӨВӨӨГИЙН үнээний эвэрт өлгөөстэй ирсэн юм. Тэгээд би зөн- дөө олон хоног ЭЗНИЙГ НЬ эрсээр сая л сураг гарга- сан юм байхгүй юү гээд инээмсэглэв. : Хуягаа” гэртээ. цүнхээ оруулж тавихаас залхуу- раад надад өгч «Би дугуй- лангаас ирээд авья» гээд шат “уруудан гүйлээ. Гэр- тээ ороод би түүний цүн- хийг уудалж нэг дэвтрийн нь сонирхлоо. Тэр нь уран зохиолын хичээлийнх 00- лолтой, Эхлээд хэдэн ХУУ- дас бичиж энд тэнд бал- лаж, зурсан байснаа хоёр хуудас алгасаад голд Нь онгоц «буудах» тоглоом тоглосон байх юм. Цааш нь эргүүлбэл «Чамайг даа» киноны туулай, чоно хоёрыг зуржээ. Тэгтэл хамгийн-арын нүүрэнд тол гой нь уруугаа харсан тоо бодлогууд байна гээч/7 Толгой нь уруугаа хар- санч юү байх вэдээ. Хуягаа дэвтрийнхээ буруу талаас эхэлж тоо бодсон Л байхгүй юү? 3 Инээн баясах, дуртай багачууд та нартай Хх0- шин шог цуврал зургийн баатар ЭЛДЭЭ, ДЭЛ- ДЭЭ хоёр мэнд- чилж байна. Зураач Д. Пушкнны уран бийрнээс төрсөн хоёр баатрын эхний сонин Явд лыг толилуулья. Элдээ Дэлдээ хоёрын хөгтэй "ивдлыгГ хүүх- дүүд та нар оөрсдөө зохион ирүүлж бас бол но шүү! ) 2/ Орой манайхаас Хуягааг цүнхөэ авахад нь би « їн салан баавгайн үлгэрийг мэддэг ч гэсэн Дахиад унт шаарай» гэж хэлсэн он- лээ. Хэд хоногийн Доөраа Хуягаа бас л намайг ДУУ- даад «Болдоо минь миний аминд орж үз! Чи харагч? гээд шалруу заалаа, Гэ- тэл манай давхраар НИЛ ус! -- Яагаа вэ? ус алдчи- хаа юү? гэхэд тэр -- Би цоргоо тосгуур- ныхаа гадуур орхиод хаа- Хаа мартаад дэлгүүр лүү явчихаж. Намайг юм угаах гэхэд ус тасарчихсан байсан юм...гээд «Чи над- тай ус шавхалцаач?» гэж гуйлаа. Би бүлгийн ажилд явах гэж байсан тул ЭНЭ удаа яагаад ч амжихгүн- гээ учирлав. Хуягаа урам- гүйхэн эргэхдээ «Би чамд ёстой мундаг тус болж байсан даа? За яах вэ? эр хүн ээлжтэй!» гэж |МУУ- хай харав. Дүүрсэн хэрэг найздаа туслаад, нэр удаа “бүлгийн ажил таслахаас гэж шийдлээ. Ээжийг өдөр ирэхэд НЬ би болсон явдлыг яриад сургууль руугаа очиж Ча- даагүйгээ. хэлэхэд ээж «Нөхөртөө туслах чинь зөв! Гэхдээ хүнд тус бол- чихоод Хариу тус нэхэх шиг муухай юм байдаггүй юм шүү Хүү минь!» гэС- нээ, «Бүлгийнхээ удир- дагчаас уучлал гуйгаарай» гэж билээ. Бн ээжийн хэлсэн ЭНЭ үгийг Хуягаад хэлнэ дээ гэж бодлоо... Хуягаа намайг дуудлаа. Дахиад бас яах л гэж бай- гаа бол?! 80,1----- | | | ЁРЭДЖ- 2 222-32 үинонер, сурагчдын сүлд модны наадмаас хийсэн 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ф 02(2122) ө 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 4 2 Оттава сурвалжлага) Мөнгөд хяруу гялтганах цаст талыг туулж өтгөн ой, Өргөн мөрнийг гатлан сүрлэт уулсын бэлээр өв- лийн ӨВГӨН хурдан хүлгээр айсуй. Таван тивийн хүү- хэд багачуудаас илгээсэн, энх тайвны, жил-1986 оны шинэ жилийн ганзага дүү- рэн мэндчилгээг монголын түм буман үрсэд хүргэхээр уур цан савсуулан ДОВТОЛ- ГонО. Ца лын хормойд өв- угтахаар ирсэн Алсын бараа с2- байна. Цагаан нөм- рег дэрвэн тэртээ хөтлийн дээгүүр морьтой хүн тарч ирэхэд бага ан Гүйж н болсон өвгөн аав- .та золголоо, Тэд авто- бус уж Улаанбаата- рыг зорив. Нийслэл хотод сүндэрлэн боссон шинэ ба- рилга, байшин, өргөн цэл" гэр гудамж, Сүхбаатарын талбайд зассан сүрлэг НО- гоон тацуурыг харж ДОГД- лон баярлаж явна. Өмнө нь үзэсгэлэнт сайхан ор- дон харагдана. Тэр бол В. И, Лениний нарэмжит монголын пионер сурагч дын їшинэ ордон, Тэнд сүлд модны наадамд Ху- гран цугларсан хүүхэд ба- гачууд ёлсаас ирж яваа. Й” өвгөн ааваа тэсч ядан хХүт | мээж байлаа. Хаалга цэлийтэл нээгдэж “цасан ширхэг одод анив- 1 чин Гялбалзах ордонд Өв , өвгөн, Энх тайвны єр юм бүхэн өвлийн өнгөөр цайвалзана. Бүтэн жилийн амжилт ололтоо илтгэх«гэж хүлээ- сэн пионер, сурагчид ӨВ- төн аавдаа ажлынхаа ра2- портыг өргөв. 1985 он баярт үйл явдлаар дүүрэн байлаа. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ 60 нас хүрч төрийн дээд шагнал Сүхбаатарын одонгоор ТУ- равдахь удаагаа шагнагд- саныг баяр баясгалантай илтгэв. Сурагчийн жил-1985 онд 92700 хамт олон 100 ху- вийн сурлагын амжилт үзүүлж «Дунд» дүнтэй тэмцэн 60 мянган пионер сурлагын емжилтаа ахиул- жээ. Тэд хөдөлмөрийн тав- дугаар улирлаар сурагчийн тол хөдөлмөр-сурлагатаа шамддаг шигээ чармайн ажиллаж «Өсвөрийн төл- чин» хөдөлгөөнд 199 мян- гуулаа оролцож, 3,6 сая, төл хүлээн авч бойжуу- лалцжээ. «Пионерийц Ддесант-ур- гацын талбайд» | бүтээлч хөдөлмөрийн цуваанд 100 мянгуулаа оролцон газар тариаланд 76 мянга,үүйлдД- вэр, барилгад 42 мянган сурагч ажиллаж 8,9 сая төгрөгийн ажил хийжээ. Пионер сурагчид ирж буй шинэ ондоо сурлага, ХөӨ- долмөрийн дээд амжилт “ таргана. гэж илэрхийллээ, Өвлийц өвгөн: -- Амжилт уйлсийн чинь "Сонсож тялайлаа. "Алтай төрсөн хүүхдүүд та нартаа баярлалаа, Энэ сайг хан амжилтын тайлант чинь ирж, байгаа шинэ. он» доо, гардуулж өгье гэхэд Энх тайвны жил--1986 он сүлд модны буман ӨН- гөт гэрлийг асаав. Онц сурлага, хөдөлмөрч зан чанараар нөхдөө Хо- шуучлагч тэргүүний пионер сурагчдад өвгөн аав бэлэг гард тав. Улс орон минь нэгэн таван жилийг туулж, ХӨ» дөлмөр бүтээлийн бас нэг таван жилтэй золгоход пионер сурагчид Ч мөнлял- гаагүй сурлага хөдөлмөрт уриалан дуудсан шинэ та- ван жилтэй учирлаа. Пио- нер сурагчдын сүлд МодД- ны наадамд МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Тов- чооны гишүүн, БНМАУ- ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга Д. Содном, МАХН- ын Төв Хорооны Улс тө» рийн Товчооны «гишүүн» Намын Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга Намсрай, МАХН-ын Төв Хорооны: нарийн бичгийн дарга Ц. Балхаажав, БН МАУ-ын Сайд нарын Зөв- лөлийн орлогч дарга Д.Цэ- вэгмид МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэ- рэл, Ардын боловсролын Яамны сайд Б. Даваасү- рэн, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга Ц. Даваадорж, МХЗЭ-ийн ө -БЯМБА ө-. ҮНЭ 10 МӨНГӨ НЫ СҮЛД “ОДОО, ОНЦООР ЧИМЛЭЭ слэлийн дүгээрсургуулийн зургаадугаа, ангийн сурагч Г. Болдсүх баатарын зурсан зураг. 2 Төв Хорооны нарийн бич- Төв Зөвлөлийн да К - рга Ч.Цэ- гийн дарга. Д. Сүхбаата- рэндулам нар оролцов. рын нэрэмжит |МПБ-ын Я. СУМЬЯА Сүлд модны наадам дээр зугаатай эрвээхэй алагцЭ- пионер сурагчид өвөрмөц цэг, алтан шаргал намрын. сурагчдын тоглолтын ХЗС- концерт тоглож үзэгч ол- навчис дүрслэн бүжиглэж кэЭс. Хавар цагийн энх тайван, хөдөлмөр 23 бэлэг тэмдэг болсон цэнхэр жаргалаа магтсан олон ДУУ яргуй дэлбээлж, зун цагийн. дуулан ноо баясгав, ЗУРАГ ДЭЭР, Пионер БИЙ 2Ү?7” НАНРАМДАЛ, ХАМТЫН Арван жилийн ТУ дунд сургуулийн намын үүрийн нарийн бичгийн дарга, түү- хийн багш Надежда Петров- на Рошина: -- Манай сургууль Дар- хан хотынхоо арван жилийн бараг бүх сургуультай хамт- ран ажиллах төлөвлөгөөтэй Анхны үед 1 дунд сургууль" тай -шефийн холбоо тогтоож, багш: нар" Х4- рилцан туршлага ,: дөлитл- цон, анги, бүлгүүд уулзалт зохиох хэлбэрээр хамтарч ажилладаг байлаа. Одоо Эидний хамтын ажлын агуул га хэлбэр өргөжлөө гэж та- нилцуулав. Тэрээр сурагчдын хү- мүүжлийн болон ангиас га- дуурх ажлын зохион бай- гуулагч Е. В. Каратаевтаа хандаж: Сүүлийн үед зохиож байгаа ажил, цаашид хийх ажлаа бидэнд ярьж өгөөч, Евгений Владимирович аа гэв. --Зөвлөлтийн ЇУ, ХХ сургууль, Дархан хотын 1, ЇН сургуулиудын пионер сурагчдын уламжлалт ин- тернационал спартакиад боллоо. Дөрвөн сургуулийн сурагчдын хөл бөмбөг, шат- рын тэмцээн дууссан. Одоо хоккейн талбайн мөс хөл- дөж, гүйцлээ. Дараахь сайн өдрөөс мөсөн гулгуурны талбайд уралдаан эхэлнэ. гэж ярилаа. Манай сургуулиудын пионерийн бүлгүүд, Өсвө- рийн Сүхбаатарчууд энэч- лэн олон төрлийн уулзалт, чуулга уулзалт, тэмцээн з0- хиодог юм. Энэ нь монгол орон дахь зөвлөлтийн сургуулиудын сурагчдад ах дүү нөхдийн- хөө эх орны тухай,ьард түм- ний аж амьдрал, хөгжил цэцэглэлтийн тухай өргөн мэдлэг олгох сурвалж болж байгаа юм. Манай сургуу- лийн анги, бүлэг бүр най- рамдлын сар, түүхт, тэмдэг лэлт ой, үйл явдлыг тохиол- дуулан ханын сонин зурагт ОРОСЫН ГАЦУУР АЖИЛЛАГААНЫ ГЭР -------(Сурвалжилсан самбар гаргадаг уламжлал- тай. Өнөөдөр арван жилийн ! дунд сургуулийнхантай бас нэг сонирхолтой уулзалт зохионо. Та очиж үзээч гэж Н, П. Рошина багш урив. -- «Найрамдал-Дружба» «Бидний найрамдал мөнх», «Гэрэлт Монгол орон-- Манай ах.дүү».. Ингэж найрамдал, ах ДҮҮГИЙН ба- рилдлагаа, энх тайвныг үнэнхүү том үсгээр сий. лэн урласан олон арван сайхан ханын сонин зурагт самбар--Манай орны бай- галийн гоо үзэсгэлэн хот хөдөөгийн хөгжил цэ- цэглэлт хүн ардын аз жаргалт амьдралын ту- хай уран сайхнаар дүрсэлж бичиж өгүүлсэн нь бахдам: -- Бүгдээрээ тэргүүн байрын бүтээл юм гэж на- майг хэлэхэд сургуулийн захирал Степан Григорьевич Божко: -- Тэрүнэн шүү Манай багачууд улам улам л утга төгөлдөр, сайхан баримттай сонин гаргадаг болж бай- гаа юм. Энэ бол хүүхдүүд маань монгол орны тухай их өргөн мэдлэгтэй болж байна гэсэн үг. Үүнд бид их баяртай байдаг юм гэлээ. Монгол, Зөвлөлтийн хоёр сургуулийн зургаа, долсо дугаар ангийнханы уулзалт болж байна. “Хориг саадад мятарш- гүй манай найрамдал Холын холд дүүлэх Газар бүхэнд бидний анд нөхөд Гар гараасаа атгалцан найрамдлаа дуулдаг жигүүртэй Айзам нийлүүлэн хүүх- дүүд ингэж шүлэглэн, аялгуу нийлүүлэн дуулал- Дах нь үнэхээр баяр жар- галтай яа! . жилтэй баярын нэг бол шинэ жилийн сүлд мод- ны наадам юм. Зөвлөлтийн шинжлэх ухаан соёлын ордонд «Оро- сын тацуур» сэдэвт сүлд наадам боллоо. «дуртай, модны Хүүхэд бидний п12) БАДМААРГИЙН ЦАЦРАЛТ ЇН9ЭМ9ГЛЭЛ Алд, ТТл5 413 ЄГэл) 5 0 ЖИЛИЙН ОЙД тэмдэглэл Монгол орос хоёр пио- нер уулзалтыг зохион бай- туулагч нартаа цэлмэг тэнгэрийн өнгөт хадаг, ая- га-дүүрэн мэлтэлзсэн сүү, өгөөмөр газар-эхийн ар- вин хишиг амтат сайхан талх, давс өргөн барьж байна. Өсвөрийн Ленинчүүд, Сүхбаатарчуудын тугчид мөнхийн гал мэт улаан туг өндөрт өргөн намируулж, мөр зэрэгцэн алхалж, аз жаргалт пионерүүд од гялбан, очис үсчих мэт цог жавхлантай дуут шу- гам жагсаалаа яралзуул- лаа... -- Урамтай байгаа биз? Ямар их баяр хөөр, аз жаргал бидний үрсийн харцанд гэрэлтэнэ вэ? Бадмаараг эрдэнийн цац- рал мэт инээмсэглэл нь юутай жаргалтай вэ? гэж Надежда Петровна уулзал- тын дараа хэлсэн нь үнэ- хээр үнэн, уран зүйрлэл байлаа. Нээрэн л бадмааргийн цацрал юм. даа.., -- Талх давс, хадаг сүү. Энэ бүхэн бидний үрс үе залгамжлах удам- даа өвлүүлэх хүндэтгэлийн ёс горимын нандин уламж- лал, Арван хэдхэн насан- Даа энэ учир утгатай хүн- дэтгэлийн ёсыг мэдэж ав- на гэдэг олдошгүй их эр- дэм шүү дээ хэмээн түү- хийн багш тайлбарлав. Манай Дархан хотын монгол, зөвлөлтийн пио- нер сурагчид ингэж хамт- ран уралдаж, утга учир- тай уулзалт зохион, мөнх найрамдлаа бэхжүүлэн дархалж байдаг жаргал- тай үрс билээ. Чой, ЛХАГВА «Найрамдлын Дархан» сонины сурвалжлагч хайртай зохиолын баатар Миша бамбарууш, Чебу- рашка, Гена матар, Ца- сан охин алс холын Моск- ва хотоос зочлон ирж мон- гол найз нартайгаа орос, «Монгол Дуу дуулж хуур- даж бүжиглэн цэнгэж өөрс- --а. Энх «А») -- Оросын гадуур сүлдмодны наа тайв: лын дараа сэтгэлийнхээ үгийг яр: дийн бэлттгэсэн жүжгээ Үзүүлж сонирхууллаа. Сүлд модны наадамд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, БНМАУ-ын гавьяат багш Д. Цэвэгмид, БНМАУ, 1. Зөвлөлтийн арван жилийн ЇУ сургуулийн бүлгэмийн зөв. лийн Таня Брагина, Дархан хотын арван жилийн 1 хуян х гуулайн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга С. Мөнгөнцэцэг хоёр унаган найзууд 2. Таня Елнзарова, (4-ийн «А»), Ц. Эрдэнэчимэг, (6.гийн нар талх давс, хадаг сүүгээ өргөн барьж байна. илцах цаг нх гардаг. Ө. ДЭЛГЭРСАЙХАНЫ авсан фото дмын тоглолтын хэсэг ны дуу, эвисПрамдлын бүжиг НМГ722222227277222 ЗХУ-ын баатар, БНМАУЬ ын сансрын нисэгч ЖН.Гүр? рагчаа, ЗСБНХУ-аас БН МАУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд Н? Е. Фомиченко нар орол- цов. . ГУУ?" 4. «УУУР”У/У/”ЛРРУУРЛУУЛЛХ , Хайрт пнонер, сурагчид мэргэн дүү нар аа! Би саяхан сурагч Д. Гэ- рэлмаа, Бүрэнжаргал, Ариунтунгалаг нараас бич- сэн захидлыг хүлээн авч та нар уран зохиолын ном их уншиж байдгийг мэдэж баярлалаа. Сурагч Гэрэлмаа, Бү- рэнжаргал нар «Хоньчин Найдан аавтайгаа уулздаг уу? Тэр хөдөлмөрийн баа- тар болох уу? Та энэ зо- хиолыг үргэлжлүүлэн бн- чих үү?» гэх зэргийг асуу- сан байна. Сурагч Арнунтунгалаг ангийнхаа Хамт олныг тө- лөөлөн бичсэн захидалдаа миний бичсэн «Сурагч Ган- бат», «Анхны багш» «Бул- шин дээр», «Хоньчин Най- Дан», «Ухаан далай но- моос эхтэй» зэрэг зохиолыг сонирхож уншиж байгаа- гаа дурдаад «Хоньчин Най дан»-г үргэлжлүүлэн би- чихийг хүсчээ. Ё «Хоньчин Найдан» зо- хиолыг 1935 онд бичиж хэвлүүлснээс хойш 50 жил боллоо. Энэ хугацаанд олон хоньчин Найдан хө- дөлмөрийн баатар ч бол- сон, багш, эмч инженер, эрдэмтэн ч болсон, бол- соор ч байгаа гэж хэлж болох юм. үзүүлж зөвхөн ардын тэр хүнд бэрх дарлал, мөлжлөгт, доромжлолоос ан гижруулж аз жаргалын гэ- гээн саруул замд оруулс- ныг харуулсан юм. . Та нарыг ч гэсэн хонь- чин Найдангийн болон түү- ний ач. гуч нарын хүүх- дүүд гэж хэлж болно. . Ардын хувьсгалын ачаар та нар хоньчин Найдан гийн үеийн хүүхдүүдийн зовлонт амьдралыг Би үзэлгүй, үргэлж баяр С галантай ийм сайхан Ннөх- цөлд, гэгээн саруул СУР- гуульд сурч хүмүүжиж байна. Эрдэм ном сайн сурах их сайхан бололцоо, нөх- цөл та нарт бүрэн байна. Ном их уншиж ухаанаа номын сургаалаар бая- жуулж байх хэрэгтэй. Зөв- лөлтийн их зохиолч (М. Горький номыг ертөнцийг харах цонх гэж нэрлэсэн ) йг та нар сайн мэ- дэх билээ. Номтой нөхөр- лөнө гэдэг үнэхээр чухал юм шүү. Гэхдээ ганц мн- ний зохиолуудыг биш Д. Нацагдорж, |Ц.Дамдинсү- рэн, П.Хорлоо, С.Удвал, Л. Түдэв, Д. Гармаа Д.Сод- номдорж, С.Эрдэнэ Д.Пү- рэвдорж Нарын зэрэг 30- хиолчдын бичсэн зохиолыг уншиж байхыг эрхэм дүү нартаа зэвлөе. Бас зөвлөл- тийн болоод бусад орны зохиолчдын ном, зохиолыг ч уншдаг байх хэрэгтэй. Бусад орны зохиолчдын монгол хэл дээр орчуулаг- дан хэвлэгдсэн ном олон бий. Хугьсгалын өмнө хүүхдэд унших ийм олон ном байгаагүй. Хүүхдүүд та нар орос хэл сайн сурах юм бол бүр ч олон сайхан ном ун- шиж, илүү их мэдлэг эзэм- шинж болно. Орос хэл хэрхэн сурах тухай энэ дашрамд хэдэн үг хэлье. Багшийн заасан хичээлийг анхааран ойл- гож тэрийн даалгавраа нягт нямбай хийж байхаас тадна биес даан оролдох цээжлэх нь амжилтад тө- дийлөн хүргэдэггүй. Үйл үс бүр тодорхой | нэгэн тийн ялгал шаарддаг учир нэг нэр үгийг тэр тийн ялгалаар нь хувиргаад үйл үгийн Хамт тогтоож байх хэрэгтэй. 7Кишээлбэл, опоз дать--опаздывать (хожим- дох) гэдэг үйл үг Ввинн- тельный тийн ялгал шаард- даг. Он опоздал на собра- ние (на поезд, на лекцию). Иймд уг үйл үгийг ган- цааранг нь биш, на С06- рание, на тпоёзд, на лек- цию гэсэн гурван үгтэй нь “хамт тогтоох нь зүйтэй. Ингэж хамт тогтоодог- гүйгээс “Он опоздал ОТ лоезда» хэмээн бичих тал байдаг.Э9:э нь хожимдох» тэдэг мо. сол үйл үг «юу- наас» госэн асуулттай бай- дагтай х улбоотой юм. Үйл үгийг биеэр, нэр үг, тэмдэг нэр зэргийг тийн ялгалаар чөлөөтэй хувир- “ гаж сурах нь хамгаас чухал бөгөөд дүрэм сурахын үн- дэс болно. Дүрэм сайн судалж нэг зүйлийг орос монгол хэлээр тулган унш- вал дүрэм Ч сайн ойлгогд- дог, үг Ч сайн тогтоогддог гэж хэл судлаач эрдэмтэн багш нар сургадаг юм. Ер нь аливаа хэлийг сурахад өдөр тутмын уйга- гүй ажиллагаа, мэрийлт чармайлт туйлын чухал. Нэг өдөр үзээд л, хэдэн өдөр орхиод л байвал ямар ч үр дүнд хүрэхгүй нь мэдээж билээ. Мэргэн дүү нараа! Сайхан сэтгэл гэдэг бол ямагт сайн сайхны эхлэл байдаг учир хүнд тусалж, өвгөд, хөгшдийг Хүндэтгэн өргөж тэтгэж явахыг эр- хэм дүү нартаа захих байна, Та нар бол улс орны маань ирээдүй юм. Иймд их эрдэм мэдлэгтэй боло- хоос гадна ёс суртахуун, гоо зүйн өндөр соёлтой, соёлч боловсон хүмүүжил- тэй иргэд болох ёстой. Хүүхэд бүхэн-сайхан бү- жиглэж, дуулж зөв хөгжиж сурах нь бас л эрдэм мөн. Ийм байхыг та нарт зөв- лөе. 3 Харин та нарын бичсэн захидлаас харахад бичгийн хэлбэр нэг л тааруухан байна. Багаасаа юуг Ч ГЭ- сэн цэвэр, цэгцтэй бичиж сурна гэдэг аливаад НЯГТ нямбай хандахын эхлэл болно шүү. Хэл яриа, бич- гийн соёлыг эзэмших Ту- хай саяхан «Үнэн» С0- нинд нийтлэгдсэн «Хэл бичгийн боловсрол, соёлыг эрхэмлэе» өгүүллийг олж уншихыг мэргэн дүү Нар- таа зөвлөе. Энэ удаад эрхэм дүү нар- таа ийм зүйлийг Захиж, хэлмээр байна Хөвсгөл аймгийн цЦа- гаан Уул сумын 10 жи- Блгүэннэн гэтүйнн дугаар с ч - Ч, НЯМДОРЖИД Эрхэм дүү Нямдорж Чи- ний амрыг эрж мэндчилье. Чиний захидлыг хүлээн авлаа, Чи захидалдаа 09- рийн хүсэн мөрөөдөж ЯВ- даг кино жүжигчний мэр- тэжлийн тухай бичиж, энэ мэргэжлийг эзэмшихэд юу мэдэж, ямар бэлтгэл ХИЙХ захидалд бичсэн харну гамж болох тул энэ Ду талаар зөвлөлгөө авахыг хүсчээ, Манай кино урлагийн нэрт зүтгэлтнүүд шиг ард түмнийхээ хайр хүн- дэтгэл хүлээсэн олон сай хан дүр бүтээж, жүжигчин “болохыг хүссэн хүвүүн ЧИ- ний хүсэл мөрөөдөл биел- нээ гэдэгт би эргэлзэхгүй байна. Гагцхүү хүсэл мөрөөд- лөө биелүүлэхийн тулд хичээл номдоо шамдан суралцаж, дунд сургууль төгсөх болон дээд сур- туульд элсэх уралдаант шалгалтад одооноос өдөр тутмын нарийн хуваарьтай- гаар бэлтгэх хэрэгтэй, Ер нь эрдэм "мэдлэг нь али- ваа хүний өсөж дэвжн- хийн ширгэшгүй ундрага, сонгосон мэргэжлээ сайн эзэмшихийн үндсийн үндэс шүү. Кино жүжигчин бо- лоход юуны өмнө амьдра- лыг соргог ажиглаж, дүр бүтээх чадвар буюу авьяас билгээ тэтгэн хөгжүүлэх нь чухал. Дан ганц авьяасаар бас хол явахгүй. Авьяасыг ХӨ- дөлмөр зүтгэлээрээ хөг- жөөж бадраасан цагт сая мөрөөдлийн цог чинь жин- хэнэ ажил үйлсийн гал болж чи санасан зорьсон- доо хүрнэ. Кино жүжигчин болохын тулд амьдралын болон соёл урлагийн өргөн мэдлэгтэй байх хэрэгтэй. Иймд эрхэм дүү чамд юуны түрүүнд номын ам- танд орж, номонд дурлаг- тун! гэж захья. Ниноны нэрт жүжигч- дийн уран бүтээлийн нам- тар түүх, тоглолтын арга барилаас бичсэн ном товхн- мол уншвал мөн л жү- жигчний мэргэжил ззэм- шихэд чинь тусална, 2Жү- жигчин хүн өөрийн тог- лолтоороо амьдралын үнэ- нийг тольдон үзүүлдэг учраас хөдөлмөр нь үр- гэлж шинийг сурч мэдэж, урагш давшиж байх мэд- -аэг хүмүүжлийн аяны зам ТА ран зохиол, урлагийн шинжлэл судлалын ном системтэй уншиж ТЭМдэг- лэл хөтлөхийн зэрэгцээ ши- лэлт Өгч, тоглосон жЖү- жигчдийн нь жүжиглэх ур чадвар, арга барилаас су- ралцаж, ирээдүйн мэргэ- жилдээ өөрийгөө эртнээс чамбай бэлтгэх нь зүйтэй. Чухамхүү сайн уншигч, сайн үзэгчээс л жүжигчин болох зам эхэлнэ. Жүжиг- чин болох хүн дуулж, хөг- жимдөж, бүжиглэж чаддаг байх нь чухал. Мөн шүлэг, ёгт үлгэрийг урнаар ун- шиж сурахнь жүжиглэ- хийн бэлтгэл сургууль бол- дог байна. 2 Жүжигчин хүн хурц тод хэллэгтэй, хараа сонсгол сайтай байх шаардлага- тайн дээр нүднийхээ харц- ны байдлаар бодол санаа- таа нээн гаргаж чаддаг байх хэрэгтэй, Түүнчлэн хүн болон амьтны. гадаад төрөх, хөдөлгөөн, дуу авиаг дууриаж, дуу Хх00- лойнхоо ӨНГИЙГ ОЛОН ЯН- заар хувиргаж чаддаг. юмыг нэг хараад л ажиг- лаж тогтоодог ой сайтай байх хэрэгтэй. Мөн чи аав ээж, дүү нар болон анги хамт олныхоо тухай захидалдаа бичжээ. Чи 6 дүүтэй, айлын том хүү байна. Ах хүн гэдэг дүү нартаа өмөг түшиг нь, үлгэр жишээ нь байх ёс- той. Чиний сурлага, сахил- га, зорьсондоо хүрэх тэсвэр хатуужил, өдөр тутмын үл- гэр дууриал дүү нарт чинь ямагт зам заагч луужин адил байх ёстой, Танай ангийнхан хичээлээс га- Дуур урлаг, спортоор тогт- өнөөгийн залуу эрхэмлэвэл зохих зүйл юм. Чиний бичсэн шүлгүү- дийг уншлаа, Шїүлэгч бо- лохын тулд бас л ном ун- шиж, номын сайн нөхөр бо- лох хэрэгтэй. Олон шүлэг цээжилж, нэг үндэс бүрдэнэ, Хүү- хэд байхаасаа эхлэн ӨД- рийн тэмдэглэл, аян замын тэмдэглэлд хөтөлбөд бичих найруулах ажилд чинь өдөр тутмын дасгал сур- гууль болохын зэрэгцээ хо- жим хойно бичих зохио- лын сэдэв санаа тэмдэглэ- лийн чинь дэвтэрт үлдэх болно. - 5 Сурагч Нямдорж чамд бо- лон чиний аав, ээж, ДҮҮ нарт, танай ангийн хамт олонд сурлагын улам Өн- дөр амжилт гаргахыг чин сэтгэлээсээ хүсэн ерөөе. Хүндэтгэн ёсолсон БНМАУ-ын гавьяат багш Д. ЦЭВЭГМИД ДТЭВШЛИЙН | ЦОГЦОЛБОР ПРОГРАММ ШИНЖЛЭХ УХВАН ТЕХНИКИЙН 1 дын 827 осоо гуравдахь нь манай Электроник сүүлийн жилүү" 2 Ван ын 3 эж гэдгийг бид бүгд мэд- дэд тоопоолох электрон хэрэг” ЭДВБДРОМРҮ ал эс -онэ. Тэгвэл нэг атомыг авч үзэ- сэлд удирдлагын 1. Улс ардын аж “13 Хан Бий йн хайн твггчи нэвтэрч байгаа онцлогтой... Шинжлэх ухаан техникийн электронжуулах гэдэг. цэнэгтэй цөм, 5 , н хэл вангийн, осёа боловсрол, тойроод олон электронууд Га- үрд) зовхон олон 2 - ан гэр ахуйд электроникийг улам риг мэт эргэлдэж байдаг. ЗЭ Я “ТЇ ЯН ГД раммд зааж өгсөн юм. нэвтрүүлэхийг хэл” | Эдгээр электронууд цахил- үйлдлээр хф9сг8 4 1 22 :: Үүнд: Ї. Улс ардын аж жээ. Төгвэл олектроник гэж гаан соронзон хүчний нөлөө" : лах, юу вэ? Электрон гэдэг маш " Эдийж засгийн харилцан ЖЛҮ” Элмцулилууал Цэ Лл-эй От4й-77227-55 Ч ! : Цогцолбор аштоматжуу. өчүү цэнэгтэй бөөм явахыг судалдаг, тэгж: судалс- хажүүэ нээ: тээн ме 19:57Ч7 даг. Энэ нь цахилгаан ДАМ” ныхаа ачаар эдгээргйг янз бодох ажлыг хөнгөвчилж өгч Жо о дын оны євс . їл гү 6 4 д ” сарын 17--18-ны өдрүүдэд: 3. Атомын яёлсү хүчийг жуулагтад Блбүнэн доль эсийн Бэлгэнд 1 бүргэд 889 Ё лсон ээлжит биш 41 дүгээр бол! Авна 211 хэдээ, бөөмс Гзчүнь хэдэг боловсруу жиэд тшаардагд " чуулганаар «2000 он хүртэлх : ЭЗХТЗ-ийн гишүүн орнуудын рийг ! : ард түхний материаллаг аж амьдрал соёлын нг дээд НЯНИЯТ ШАГААН - электрон багаж гэж ерөнхий » одоктрон машинд бодлого нэрээр нэрлэдэг юм. Бид гэр бодох зорилгыг зохиож (үү ахуйдаа радио хүлээн авагч, “ой г хөд 1 ЯҮс 7 дээр хэвлээд өгдөг 3 22 тэй ашиглах замар 2 үйлдвэрдэлийг төгс 2 5 Манай ангид Жалцав Надаас: газар хагалж ямар нэг юм. юм. Чухам үүнээс ч бол- ЛЭГЧ УУсмал хигс ан ї гэж тун сонин инонер бий. -- Санчир. аа! Хавар тарьжээ, сон юм уу 1Калцав маань бичжээ. Цөөхөн мөр м дээ Түүнийг хүүхдүүд арифме- тарьсан улаан буудайн -- Чи хашаандаа юу та- түрүүчийн олон овгоо гэн ЗКалцавын номын шүү! тивийн гурван тэмдэг, хэл» зүйн хоёр тэмдгээр овогло» «Нэмэх 7Калцав», «Хуваах Жалцав», «Үржих. ФЖал- цав» хэмээн нэршсэн бө? гөөд харин «Цэг Жалцав», байсангүй. Бидэнд ,бие биенээ хо- чилж нэр цол өгөх явдал бишгүй л байдаг, Амттай асды 2 » : Мед Эрс: шинж үзэх гээд байгаа юм с 3 29 -. Мэдэхгүй шүү! Нээ- улаан лууван тарьсан байх ямар хүн билээ. Зөвлөлт гэж хэлсэн билээ боов, гоё , чихэр, сайхан рээ хэд болдог юм болоо? хэмээн тааварлаж байсан. Холбоот Улсын | Шадрин Ийм л сонин хүүхэд. Бид хоолны, нэрээр хочилсон -« Хобулаа явж тоолж юм. Гэтэл улаан буудай районы хамтралын жирийн түүнийг эдүгээ «Манай хүүхдүүд ч байна, Ажихад үзье! Тэгэх үү? Жалцав тарьжээ. Өчнөөн зуун (га нэгтариначин өвгөн шүүдээ Мальцев» хэмээн дуудаж хүн ер нь аливаа нэр, ЦО- цэг үр хэд болдгийг үнэн талбайтай том сангийн аж. Өнөөжилөрэннас хүрч єо- байна. Урьд өмнө өч» | 25:02:63 лыг өөрөө л олж авдаг б0- голоос сонирхон байжээ. ахуйн сургуулийн нэг.хүү- циалист хөдөлмөрийн хошой. нөөн нэр «хайрласан» бо- " лолтой юм. ЭКишээлбэл ма-.. Би ч гэсэн тоолж үзэхсэн хэд хормойн чинээ газар баатар цол хүртсэн. Энэеөв- ловч одоо л ганцхан най 7Калцав байна. Тэрдан гэхээс хорхой хөдөлж эЭх- буудай тарьсныг бодоход гөн дал гар йЙ жил хамт- яг таг оночихлоо гэж бо- даа элдэв дээдийг сонир- лэв. инээдэмтэй. Арвай, юмсан ралынхаа талбайд ажиллан доцгоож байна. 27Калцав хож. шалгааж явна. Гэхдээ Ингээд: бид хоёр талбай бол хуураад “зуурч иднэ «Хөрс боловсруулах Маль- маань наймдугаар ан асууж сонирхдог зүйл нь тийш явлаа. Өтгөн, шин- Гэхсэн, Ёстой асуулт гэгч цевын арга» хэмээн нэрш- гна төгсгөөд аж ахуйдаа та голдуу газар, ургамал, та” гэн ургацтай гурван талбайн сс? сэн рнолад ршнага саргаж, риаланч болж, удалгүй х«4 риа, ногоо, Энэ талөар бүр. түрүүний үрийг тоолж үз- Сон дэлхий дахинаа алдаршса- дөлмөрийн баатар, ирэх сакаанд ормооргүй хачин 9 “Би Мальцев хөдөө аж ахуйн шинжлэх эн байг гэх вэ? Юу чгэ- юм гэнэт асууна. 130 -- 150 ширхэг болс-.. САН ЮМ багана 3 х? гое у чг н 87 б ЗХӨРТЄЙ НАйЗЫНУааг ачаар ТУвнн хэлсэн үгийг: батлах ухааны академи Мальцев сэн ард түмнийхээ хоол : эг өдөр Уалцав Онд- ИЗДСЭНЭЛОЙ ЗУКалцав нх. ГЭСЭН ЮМ. Тэгээд буудайн гуайд академийнхаа хүндэт хүнсийг нэмэх, үржүүлэх, ээс: . 7 -- “Манай төрийн сүлдийг хөвөөлсөн улаан буудайн түрүүнд хэдэн ширхэг үр зурагдсан байдгийг та нар мэдэх үү гэж асуусан юм. Ангийнхнаас хэн ч үүнийг хариулсангүй. Тэгтэл ал» ( “үү? мэнд тихвєж вӨлжиР ҮЭРгЄТ инигийн гєзнан геэйнин тнман гавиннн аанин ган гининт УРАЛДААНД ТЭРГҮҮН БАЙР ЭЗЛЭСЭН ЗОХИОЛ. цагтаа. ийм л хүүхэд байсан болов уу гэмээр үйл ын ЭГ Пионерийн танхимд байгаа сүлдийг буруу зурсан бай- на лээ, Төрийнхөө сүлдийг буруу зурж болохгүй, Нэг зураасыг ч илүү, дутуу хийж болохгүй гээд үр та- риаг сүлдэндээ зурсан улс орон дэлхийд цөөхөн шүү гэхчилэн ярьж билээ, Энэ ярианд асуулт, ан- хаарал хоёр байгааг ,харж буй биз дээ, Бас пэгэн өдөр ганц үр намар хэдэн шир, хэг болж өсдөгийг чи мэдэх 71475742 2) сэн, Хавар тарьсан нэг үр баяртай байв, -- Дунджаар 140 болдог гэж үзье, Ирэх хавар энэ 140 үрийг тарилаа гэж үз- вэл нэг нь 140, бүгд 19600 болох нь ээ! Дараа жил үү- нийг тарьвал... гээд цээжин лийн эцэст хэд болж өсө- хийг дор нь тооцоолон бо- дон байх бололтой, нүд нь гялалзаж харагдав. Цаг үр- гэлж нэмж, үржүүлж бай- даг зантайг нь мэдэх учир нэг ч их гайхсангүй. Харин гайхмаар явдлууд боллоо. Тэр гэрийнхээ ха- шааны зүүн, баруун хоёр буланд хааш хаашаа гурав- хан алхмын дайтай бяцхан рив гс илж, анд толгойгоо Дд хэлсэнгүй. ж асу инээ! -- Гайхаад байх юу бай- үрийнхээ нэг хэсгийг хог ургамлын үндэс ихтэй ха- шааны зүүн булан, нөгөө хэсгийг нэг ч зэрлэг урга- малгүй баруун буланд тарь сан юм байхгүй юу. Терен- тий Иванович үнэн хэлсэн байна. Та нар очиж үзнэ Бид тэдний хашаа руу явав, Жалцав замдаа --Их ургац авья гэвэл газрыг цэвэр байлгах хэ- рэгтэй. Зэрлэг, хог урга- мал бол ямарваа таримлын аюулт дайсан. Иймд түүн- тэй тэмцэх ёстой гэж Маль- цев гуай бичсэн байна лээ гэхчилэн ярьж явсан. Энэ үгийн үнэнийг 3Калцавын хашаанд оруутаа бид үзсэн гэнэт өөрчилж ганцхан Мальцев нэрээр солилоо. дог юм. Уг нь Гомбодор- үү? гэж асуусан юм. Бид төмс, сонгино юм уу “Ингэхэд Мальцев гэдэг 2 ЭМ эрхүү цуглуу лоар жийн 1Калцав гэдэг жаал эь байдгаас зайлаа гэж үү? даа. Гэтэл «Асуулт Н1ал- Тэр сонины хайчилбараа иа- “7 даас аваад: » гхаарг алцав»ж 4 ( цав», «Анхяарал ӨэаЛДӨГ -- Санчир аа! Чи надтай ш:17-- «1 ОМ зиаагад », ЯЛЛАХ Ё ЫР” толгой дамжлуулах гээ юү? 1Калцав» «Таслал ФалЛ гэж санаандгүй хэлбэл цав», тэж хэзээ ч хэлүүлж ТКалцав: “мулуйэг ныг бид мэднэ. Зөвлөлтийн академич цол олгосон гээд л бодчих Ийм гайхамшигтай хүний нэрээр. манай 2Калцав овог лох байтугай бүр нэрших болчоод байгаа юм. даа. «Жалцав-Мальцев» гэсэн төсөөтэй дуудлагаас болов лууд Жалцавт маань нэгэ! илэрсэн, өдөр бүр илэрсээр л байна. Ганцхан баримт хэлье. Саяхан 7Калцав надад ямар нэг сонины бяцхан хайчил- бар үзүүлэв. Түүнд: Софи хотын ойн сургуулийн нэг агрономич нядалгааны үх- рийн цөсөөр таримал гамлын өсөлтийг түргэ дэг хямд үнэтэй идэвх 5 тухай нүдэнд том хар Түүнд дандаа гээний дээд хавтас бий бойны газар дээр цуг очил- цохгүй юу гэв. Аж ахуйн- хан идшээ хийл анлаа. - Яах чинь вэ? Цувдай, -- Үгүй ээ, үгүй! Нядал- гааны үхрийн цөс олж авья Ирэх хавар би үүнийг тур- дүйд академнч болохыг Ч түүнээ бүхэнд хувааж тү- гээх гавьяатай хүн болох нь гарцаагүй. Түүний амьд ралд ямарваа хасах үйлдэл таслах, цэглэх явдал заяа- на гарахгүй биз ээ! Мальцев чамайг бид цаг 2 ээ үржүүлж гарлаа. Таван үүгэж ТКалцав аанай гялал уу гэвэл яав ч тийм биш. үргэлж хайрлаж явдаг шүү нав. дээ үржүү жилийн дараа бүр 2000 зуулан, жигт эйхэн. баяр Дэлхийн нэрт тарналанч (Санчир гэжээ) Ї Үү -- Яг 64 үр байдаг юм. онд буюу арван таван жи- (28) ини Шин хөөртэй хэллээ. Мальцев гуайг бага ахуй - лын тедалнар шагнуулсанд нө- бийр»-ийн авьяаслаг зураачдын хөд нь баяртай байна. өвлийн сэдэвт бүтээлүүдтэй тач Хүүхдүүд та нарыг «Уран нилцуулэл, “Сурагч Д.Одгэрэл уран бүтээлээ- Баг шалгарч ДЗО-ны ХЇ нх наадамд төлөөлөгчөөр оролцож, Ган-од, Я вижу мир» олон улсын хүү дийн зургийн уралдаанаас Д. Ц.Уранболд нар дурсга- Уахаэ” Уран бийр, Хэнтий аймгийн | Хэрлэш сумын 8 жилийн сур- ! туулийн зурах дуртай авьяаслаг багачуудын дугуйлан ийм нэртэй. Будаг бийр тэдний дотно нө- хөр. Төрөлх хот, суурин, үзэс- гэлэнт байгаль, энх тайвны таг- таа, найрамдал, үерхэл мөхөр- дөл, малчны хот, хөдөлмөр ам- ралтын зуслан, сансрын хотхон ..Тэд сэтгэлд ойр дотно бүхнээ бүтээлдар дүрслэн буулгадаг юм, ай 2 Д.ГАН-ОД -- Өвөлжөөн дээр чө 1! Ар л ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! 4 . МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын у нэрэмжит ТАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 3 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ө Мөз (2123| » Ь Богинохөн боловч хөг- 1 жилтэй, баясгалантай, жар- их ХУРА лд АА галтай өвлийн амралт 7 Дуусч сургуулийн анги, танхим, гэрэл .гэгээгээ 3 СУРЛАГА, асааж, хүүхдийн баясгалант ХӨДӨЛМӨРИЙН АЯН дуу цуурайтаж эхэллээ, Хөвсгөл аймгийн Хат- Сонсоогүй шинэ хичээл, С галын 10 жилийн сургууз уншаагүй шинэ ном, үзээ- 5 лийн бүлгэмийн зөвлөл гүй шинэ жүжиг, бодоогүй МАХН-ын ХЇХ их хурал їийнэ хүсэл мөрөөдлийг угтсан аян зарлав. : авчирчээ. Сурагчдын дунд «Шил», Манай орны нийт ком- «Ноос», «Цэцэг» операци мунистууд, ажилчид, мал зохиож, дунд баатарчуудын чид, тариаланчид, инженер «Улаан бүч» дэлгэ- техникийн ажилтнууд до- мэл бонин ажиллуулж лоо дугаар таван жилийн Хөвсгөл нуур орчмын нут- төлөвлөгөөгөө бүрэн бие- гаас биологи, газар зүйн лүүлж шинэ наймдугаар хичээлд зориулан цуглуул- таван жилийнхээ ажлын га хийх, ардын хувьсгалын ялалтын тухай эрэн сур- валжлах, гуравдугаар ан- гийн сурагчдыг наймдугаар ангийнханд шефлүүлэн пионерт элсэх бэлтгэлийг хангуулсан зэрэг үр дүн" тэй ажлууд ЗзОХиИОВ. Ч. ЛУВСАНДОРЖ Хөвсгөл Хатгал 10 жил, багн УРЛАГИЙН ҮЗЛЭГ «Намын жолоодлогоор» уриан дор 1985-1986 гараанд ороод байна, 86 онд аав ээж, ах эгч нарын чинь зүтгэл бү- тээл, аугаа их зөвлөлтийн ард түмний сэтгэл харам- гүй тусламжаар шинэ хот сүндэрлэн босч, шинэ үйлдвэр хаалгаа нээж, шинэ сургууль чамайг урих болно. Чи шинэ" оны агаараар амьсгалж, шинэ цасан дээр баясан гулгаж алхам ту. тамдаа шинэ жилийг мэд- рэх болно. Оюун ухаанаа шинэ мэд- лэгээр баяжуулж, шинэ хүний эрхэм дээд чанарыг өөртөө шингээхийн төлөө чи . хичээн зүтгэх болно. Шинэ -онд олон сайхан Ї ж й тэмдэглэлт үйл явдал ча- жээ ЭСчдарсот-н билнар! майг хүлээж байна. Юуны Урлагийн үзлэгт бүх анги Өмнө коммунистуудын бүлэг, йионер сурагчид МАХ Н х Л: уулзалт оролцсоноос аварга хөг- 4 -ын .ХЇХ их хурал болно. Намынхаа их хурал угтаж хөдөлмөр, бүтээлийн бахдам амжилт гаргах хө- дөлгөөн орон даяар өрнөж байна. жимчнөөр сурагч Т. Тогт, шилдэг дуучнаар сурагч 2 Б. Энхжаргал, уран ун- шигчаар сурагч Д. 1Кавз- маа, сургуулийн урлагийн аварга ангиар 7-гийн «А» ангийнхан шалгарлаа. Г. АЛТАНЦЭЦЭГ : Пионер сурагчид та нар ч гэсэн «Номмунистуудын хөдөлмөрлөж хүмүүжиц- - Сэлэнгэ, Дулаанхан. гээе!» уриан дор сурлага, сурагч. хөдөлмөр урлаг, спортын - өндөр амжилт гаргахын төлөө шамдацгааж байна. Мөн Ардын хувьсгалын 65 жил, МХЗЭ-ийн жил, монгол, зөвлөлтийн найрамдал, хамтын ажил, лагааны гэрээний 40 жиг. лийн ойг орон даяар тэм- дэглэнэ, “НҮБ-аас 1986 “оныг энх тайвны жил бол- гон тунхагласан билээ. Тэгэхлээр шинэ он-хүн Т9- рол хамгийн эрхэм ДЭЭД хүсэл болсон ЭНХ тайвныг чамд бэлэглэж байна. ї йлэ4“фрниүс сурлага х мө) “тараа хичээ- лийн ювлийн анхны 6Д- рөөс л эхлэх ёстой. : Ф МАНАЙ БҮЛЭГ 1985--1986 оны хи- чээлийн жилд Д, Сүхбазл- тарын нэрэмжит бүлэг бо- лохоор үүрэг авч ажиллаж байна. Ё Манай бүлэгт Р, Бай- гал, Батсайхан, Оюунгэ-. Байн зөдөнмөрийн аварга ) хөдөл! н лийн бан р Дима Ї сайхан», « 22 эх орон БНМАУ», Бидийй сонирхдог зүйл» - зэрэг сонирхолтой олон грагчдын өвлийн ам- аиил вш | РАЛТ дуусч гуравдугаар “энх ) ын хичээл эхэлсэн Ш ш үлгэр дууриаллаар сурч . жилийд 38 дугаар сургуу- лийн 8-ын «Г» ангийн су- рагч П, Ариунчимэг гу: равдугаар улирлын анхны өдрийн хичээлийн эхний цагийн алгебрын хичээлд: «онц» Дүн авч найз нөхдөө баярлуулжээ. Тус сургуулийн 6б-гийн «А» ангийн бүлгийн дарга Ц, Бүжин: --Өвлийн ам- ангиараа «Уран гийн жүжиг үз», “сэн. Мон районы матемас. тикийн олимпиадад орол- цохоор бэлтгэж тоо бодД- лоо. Гуравдугаар улир- оны! хи : өвлийн амралтын т Нм ярилаа. сор 48 дугаар сургуулийн ТАВАН ЖИЛД МИНИЙГ ОРУУЛАХ ХУВЬ НЭМЭР ШИНЭ ТАВАН ЖИЛИЙН АНХНЫ ХИЧЭЭЛ. бэлтгэе | Тийн «А» ангийн бүл» гийн “дарга, онц сурлага- тан Ц. Нармандах: --.Би хоёрдугаар улир- лаар 2 хичээлд сайн дүн- “тэй гарсан. Гуравдугаар улирлаараа заавал онц гарна. Энэ онд ЗХУ-ын баатар, сансрын нисэгч Светлапа Савицкаягийн нэ- рэмжит бүлэг болохоор ав- “сан үүргээ МАХН-ынхаа ХЇХ их хурлын өмнө бие- лүүлнэ. . “ Ч-гийн «В» ангийн СУ" “рагч онц сурлагатан А.На- “рангэрэл: цэгт: Өвлийн “тэрээр гн таван ном уншиж ч лэл хөтөллөө. Би ангидаа сурлагын секторын да| “ажилладаг. М р АХН-ын ХХ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! 77,222: 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 8 Ө ЛХАГВА Г -- Говь-алтай айм- гийн Алтай хотын 8 сургуулийн зургаадугаар ангийн П. БАТТӨ- жилийн сурагч МӨР, - Төв БААТАР. С. БОДООШИЙН авсан фото их хурлыг угтаж айнгийн- охаа сурагчдын сурлагыг дээшлүүлэх: зорилгоор 7. 14 хоногийн сурлагын аян зохиохоор төлөвлөөд байна гэж ярилаа. Ийхүү манай орны пио- нер сурагчид на! таван жилийн төлөвлөгөө- ний эхний жилийн гурав- дугаар улиралд сурлага, хөдөлмөр, урлаг спортын өндөр амжилтаар эг барихаар шамдацгааж бай- Шинэ онд манай гари- гийн бүхэн энхийн “цайхэг, Хөвгэр” дар ИВЭИк ҮНЭ 109 МӨНГӨ аймгийн Зуунмод хотын нэг- дүгээр дунд лийн зургаадугаар ан- гийн сурагч Ц,. 0Т-, гонцэцэг -- Дархан долоодугаар сургуу- лийн зургаадугаар ан- гийн сурагч Б. СҮХ- сургуу- хотын дугаар 05375347Ы -1-131 шд, Цаг--алт, Ярилцья- ЖОЛОХЛЭ Сургуулийн захиргаа, бүлгэмийн зөвлөлөөс хамт- ран анги, бүлэг, сурагчдын Дүнд хичээл таслалт хожим- «Номын далай» хамалаг Монгол ардын аман зө- хиолын баялаг сангаас су- рагчдад өвлөн сургах зо рилгоор монгол хэл, уран зохиолын багш Цэрэн- доржийн удирдлагаар «Но- мын далай» язгуур урла8- гийн хамтлагийг байгуулан ажиллаж байна. Энэ хамт- лагт 25 сурагч, ерөөл, маг- таал, жүжиг, хөгжим, бү- жиг дуу гэсэн төрлөөр ам- жилттай хичээллэж тоглолт долтыг арилгах, сул дүн хийлээ. БРэннөснсаа 22 ан БЭР эс ТИ г л АДЭ Ас АВЭ ОАЛЛАН Намын ХЇХ их хурал уг- лөж, хүмүүжицгээе» уриан 1, 5 - «Цаг алт, зяримцын ЕлЬоДа таж язгуур урлагийн тай- дөр «Залгамж үе» аянаараа 32 айтгийн тө-вийн 10 жилийн сургуулийн салья» сэдэвт ажил зохиож лан тоглолт хийхээр бэлт- манай орны шионер сурагчид наймдугаар ангийн сурагчБ, Отгонбаяр зшиннзэр олон долоо хоног тутам дүгнэж гэж байна. Зургаадугаар олж лт үгэ ЭС 32 с байна. Эхний 5 долоо хо ангийн сурагч Ц- Эрдэнэ- вогийн дүнгээс үзэхэд хи: цэцэг, Б. Энхтөр, Г. Энх- чээл таслалт 80 хувнар төр, тавдугаар ангийн СУ- буурч, хичээлд хожигдох рагч Ц. Мэндбаяр, долоо: явдал үгүй боллоо. дугаар аангийн сурагч | М. 6тнйн «А», 7-гийн «А», Баярмагнай нар сайн су- «Бэ», 8-ын «А» ангиуд ралцаж байна. таслагчгүй хамт олон болж В. Отгон, Сүхбаатар бусдыгаа хошуучилж байна. Халзан сум, пионерийн Б. Өлзиймаа, 2) 3 51 Ээ? ЖУ» ахлах удирдагч, (эцгээ охин кино «ааж үзэб? Нэгдүгээр ангийн сураг- чийн анхны амралт болоод ч тэр үү сэтгэл нь хөдөл- ЗЭ. Анхны үзвэр кино бай- -лаа. Цэцгээ охин эрт босч "үсээ самнан цайгаа ч уул- үй догдлон хүлээсээр сургууль дээрээ ахаараа в хүргүүлж очлоо. Багш нь ч ирлээ. Ангиа: раа жагсаад кино театрт очлоо. Цэцгэз жирийсэн олон сандалтай хивс дэвс- эн тал шиг том танхимд ангийнхан, хамт «суулаа. Чийдэнгийн бүрхүүл, гэрэл өрөөний энгээр том дэлгэц энэ бү- Ё хэн түүнд Сонин сайхан Ё санагдана. Төдхөн гэрэл Ё унтарч дэлгэц дээр кино Ё гарч эхэллээ. Түүнтэй ЗЭ- 1111111111111111012 дэв. 5 сонсох тэтэл бараг СОНСОГ- юм бэ гэж уйлах шахан өгүүлэв. Ашгүй удалгүй кино дуусч гэрэл аслаа. Цэцгээ охины чихийг хэн харваж, үснээс нь татса- ныг мэдэх гэсэн боловч чадсангүй. Хүүхдүүд сууд- яаасаа аль хэдийн босч Үүд Рүү зүтгэн шаваарал- дан ноцолдоно. Хүүхдүүдийн хөд доо- гуур чихрийн цаас, юєанда- рины хальс хөглөрнө. Хив- сэн дээр цаасны Өөдөс Ч байхгүй байсан гэхэд НТ- гэмээргүй Зажилж бөөрөн- хийлсэн цаас. билетний та- сархай, элдэв хог, Суудлын хоорондуур харагдана. Цэцгээгийн хөл дор ч хэд хэдэн зажилж бөөрөнхийл- сэн цаас харагдахаар вь авч билетэндээ боон халаа- сандаа хийлээ. Яагаад ийм болов, бид нар кино үзЭ- хээр үзвэрийн тазар сэтгэл Ёс - Өмнөговь аймгийн 19- вийн 10 жилийн дунд СУР- гуулийн долдугаар ангийн «у- рагч А. Отгончимэг тасал- тааны олон төрлийн цэцэг эвээр тэмээ ивээ хивээЦ| шинэввн тэвэж (езээ БЭВЭЭЭН тарьж ургуулжээ. - Завхан аймгийн Ца- гаанчулуут сумын 8 жилийн дунд сургуулийн долоодугаар Ниэггүггэ Гэ ангийн сурагч С. Амаржаргал одон орны судлалын дугуй- ланд сурдаг юм. МАНАЙ СУРВАЛЖ- ЯАГЧИЙН авсан фото ХҮНСНИЙ ЗОРИЛТОТ ПРОГРАММ-- ХҮҮХДНИЙН ХУВЬ НЭМЭР дөлгөөн өрнүүлж Фбайна. Озон хүүхэд энэ ажилд хамрагдаж байгаагийн нэг нь 7-гийн «Бэ» ангийн су- рагч Цэрэндэжид юм. Тэр тэртээ туулайн үржүүлдэг юм. Тэр анх турван туулай авчирч өсгөсөн нь. одоо нийт 23 болжээ. Манай ангийн Цэрэндэжид ярих- даа: -- Туулайг сайн асар- төлийг төдийчинээ сайн өгдөг юм. Мөн туулайгаа өдөрт 3 удаа тогтмол хоол- лодог. Төрөл бүрийн өвс ургамал, арвай буудай, шар будаа зэрэг ногоо өг- вөл зохимжтой. Туулай улиралд 6-9 бүжин тарга- даг. Бүжин 7-8 сарын да- раа том туулай болдог гэж ярилаа. Цэрэндэжидийн туршила- Ё дохгүй шахуу. Морь дав- догдлон ирсэн биш үү? мээ гаар олон туулайтай болл- | Бхеи ыг Эгүүсээний: --Одоо энэ хаслэж ҮРЖҮҮЛЦГЭЭЕ Заа” шээсоэж дасдаг гооё Е хан болгоно доо. Ийм бол- маш их ажиллагаа шаард- Ц, ЦЭРМАА Сэлэнгэ, Б гэрч, Ё тэнд чүдэнз зурж, гэрэл лан тараас нь хөтлөн Б гарна. Цэцгээ охин айгаад явахдаа! Ё хөдөлж чадалгүй чихээ 220 гүХог ё юин- таглан суулаа За хүүхдүүдээ гоё Ашгүй кино эхэлж ЧИ- мээ гайгүй боллоо. Гэтэл зүүн чих ньтас хийн өвдөж халуу оргилоо. Хажуугаар нь цаасансумнууд НЕСЭН өнгөрнө.Эндтэндч ёо тэж дуу алдах сонсогдоно. Нэг 8 хүүхэд үснээс Нь татлаа. 5. Өвдсөндөө угз татан авч 8 урагш бөхийж суулаа. Ха- жууд суусан хүүхэддээ --Найзаа, би айгаад бай- на гэвэл: ти “дэд шахагдан гарлаа. гочихдог яасан хачин хүүх дүүд вэ? Ямар аймаар юм бэ гэж бодсоор хүүхдүү- Багш нь сурагчдаа дагуу- но байна уу? Ямар санаг- дав. Нөгөөдөр дахин ки- но үзнэ гэхэд хүүхдүүд дор бүрнээ бодол болон олигтой хариулсангүй. -Би айж байна, Кино үзэхгүй гэж Цэцгээ охин гомдолтой өгүүлэв- Хүүхдүүд ээ! эдгээ охин юунаас айгаад НИНО үзэхээсээ татгалзаж ГОМ- дөв. Энэ талаар анги хамт олноороо хэлэлцээрэй! Л ооооол2711711171122120222202222 22 он , Манай сургууль «Тахиа, Туулай үржүүлвгээе!» хө-" сдаг. Хамгийн гол зүйл нь байр байдаг, Туулайн байр хэдийчинээ сайн байвал үр Ерөө, 10 жилийн сургуу- лийн сурагч Ч Р 23 --Бич гэсэн яасан аймаар Б. ОЮУНЦЭЦЭГ 21 -жидлүэрэинээрд їишинининийншиинлинипниийииициинининин ЕГ 1-2 3 5 ! -Р 7 4 үнийн цинцни эуриацанцанииниипинициииииин ТАРЬСАН ЦЭЦЭГ, НОГОО |. О.БАТТУЛГЫН авсан фото ! ба заах ёа ил хэц най код нм ним на нил нд юа сана х анд үесл на лан гала? улан ь2 2: из. арга Пээ. 5 5 хчицацинцаниацмнцйн ь Нэг килограмм мах, 3 талх, төмс, хүнсний ногоо, Енэг литр сүүг ямар үнэ цэ- нээр үйлдвэрлэдэг, түү- нийг яаж арыг гамтай зөв Езарцуулах ёстой, Өөрт нь болон нийгэмд 3Енмар ач холбогдолтой 6б0- Ёлохыг хөдөлмөрчдөд, ялан- Егуяа хүүхэд, залуучуудад Ёхамгийн зохимжтой хэлбэ- Ерэзэр ойлгуулах ажил зө- Ехвон байгуулж байвал зо- Ё химо. Ши (МАХН-ын Төв Хорооны Х бүгд хурлын материа- лаас) 11111111 ч| “5 ХЭРЧИМ ТАЛХ Тав юм. уу зургадугаар ан- гийн бололтой хоёр хүү дэл- гүүрээс нэг төгрөг, 40 шөт- гөний үйзтэй «Улаанбаатар» гэдэт талх аваад гарав. Сайхь хоЄр хүү миний хажуу- хан тадд нөгөө талхаа гараар Урж тчасчсаар идэж явлаа. Тэгээд тун удалгүй цадав ТАЛХЬП ХАМГААЛ !| бололтой, нэг харсан чинь талхныхаа үлдсэн ихэнх хэс- гийг мөн л урж тасдан бие,би- еийнхээ нүүр рүү нүүлгэн хөөцөлдөж гарах нь тэр. Ухаандаа байлдан тоглож бай- гаа нь тэр юмсанж, Өвөө чинь үүнээс өмнө талхаар байлдаж яваа ийм хүүхдийг харах бүү хэл, ийм муухай юм байдгийгч сонс- сон удаагүй - Болиоч, хүүхдүүд ээ! Та нар чинь яахаараа ин- гэж талхаар зугаацан тогло- дог билээ гэж хашгирсанд тэд ер чоох янзгүй, харин Ч доог тохуу болгох байд- лзар газар унасан булан тал- хаа хоккейны їшайб шиг өшигчинН хөөж одлоо. Чухам үүнээс болоод би хүүхдүүд та нартаа хэрчим талхны үнэ цэнийн тухай ярья гэж бодсон юм. ЮУу- ны өмнө хэлэхэд ямар ч улс үндэстэн талхны төлөө дайн тулаан хийж байсан болохоос бишинддэг талхаараа «байл: даж» байсан удаагүйг хэн бүхэн мэдэх биз. Арвижих гуай чинь эх орны дайны үеийн сурагч. Тэр цагт ма- най монгол улс тарна тарь- даггүй, гурилаа өөрөө хийж чаддаггүй байсан .Хэрэгцээ- ний бүх гурилаа зөвлөлт ул- саас авдаг. их дайн болж байсан болохоор авдаг гу- рил маань ч хомсодсон юм. Миний үеийн хүн бүхэн хар турил, хивэг нийгшихийн зов- лонт мэднэ дээ. Мөн ч бэрх хэнүү байж билээ. Гурил ховор болохоор талх байтугай боов, боорцог хийх ч нүдвий тэм болсонсон. Та МӨСНИЙ БАЯР сөн гулгуурын талбайд нийслэлийн ерөнхий 0бо0- ловсролын сургуулийн су- ратчдын өвлийн амралтад зориулж сүлд медны багт наадат белсон. Сурлага, хөдөлмөр, ур- лаг, сиортын амжилтаараа шалгарсан нийслэлийн ерөнхий боловсролын сур- “| зүүсэн сүрлэт нөгөөн та- пуураа төйрон «влийн Фв- төн, цасан өхин, эн ыамьт- дын хамт дуулж, бүжиглэ- лээ. г Багт наадамд Улсын хүү хэлдайн театрын жүжиг- чид, Єпөрт «ургалтын тө- вийн ФСПөтийн “толүүрчил оролцож хүүхэд, багачуу: дад бэлтгэсэн тоглолтоо сопитхуулав. ууалн У 5, "Ч », х ЭЕ: 3 5. ах нарт багш, эмээ, Өвөө нар чинь бишгүй л ярьдаг байх, Гэтэл юу болж байна вэ? Хэ- дийгээр улс орон маань атар газар эзэмшиж, арвай буудай тариалан, өхчнөөн. төчнөөн мянтан тонн тариа хураан авч, түүгээрээ гурил, хийж, талх барьж чаддаг болсон бо- цовч ер нь илүүдсэн нь үгүй. Нам засаг маань хүн ардын: хаа хүнсний хангамжийг улам бүр арвижуулах сай- хан программ боловсруулах- Даа нэг хүнд ногдох үр тарианы хэмжээг 2000-он гэ- хэд 450 кг-д хүргэнэ гэж тө- лөвлөсөн байна. Талх бол ямар ч улс үн- дэстний хэрэглэдэг хамгийн хүндтэй идээ мөн. Үр тариаг төрийнхөө сүлдэнд дээдлэн зурсан орон маш олон, Зарим үндэстэн хүндэт зочноо талх барьж угтдаг. «Талх тарнаны төлөө тэм- цэл бол коммунизмын төлөө тэмцэл мөн» гэж Ленин багш хэлсэн, Ер нь ухаантай хүн бүхэн талхыг магтаж, түүний үйрмэгийг хүртэл битгий хаяа- рай гэж бичсэн байдаг. Ана- демич, цөмийн шинжилгээний нэрт эрдэмтэн Георгий Фле- ров гэдэг хүн «Талх хичнээн элбэг дэлбэг боллоо ч түүний өчүүхэн хэлтэрхийг хогийн сав руу хаях хатуу зүрхтэй хүн байх ёсгүй» гэсэн байх юм. Энэ хүн дайны үед Ле- нинград хотод ажиллаж, амь- дарч байхдаа өдөрт хэрчимхэн талхны нормтой, түүнэз яаж ариглаж гамнадаг байсан ту- хай бичжээ. ЗХУ-ын төрийн тпагналт зохиолч | Валентин Распутин «Талхыг хуучирч хачлаа гээд хаядаг цамуун зан бол ичгүүртэй хэрэг» гэ- жээ. Сансрын нисэгч Юрий Романенко «Би талх тариаг дуснаасаа дутуугүй хайрла- даг» гээд «2Кингүйдлийн нөх- цөлд талх идэх амаргүй. Өчүү- хэн төдий үйрмэг нь «зугтаа- таад» баригдаж өгөхгүй зовоо- дог юм тэж байна. Ухаантай хүмүүс ингэж “Н- чиж, ярьж байхад сайхь хоёр жаал талхаар бие биенээ бөм- бөгдөн, шайб хийгээд .Өшиг- лон тоглож явдаг байх гэж! Даан ч дээ! Бодохоос халаг- лах, ч багадаж байна. Өдий тав, зургаан жил сургуульд сурсан, пионерийн байгуулла- гаар хүмүүжсэн хүүхдийг то- моогүй юм. бага балчир, учир мэдэхгүй юм гэж үзэж балох уу? Яавч. болохгүй! Харин ард түмнийхээ үүх, түүх, аав ээжийнхээ хөдөлмөр зүтгэ- лийг ойшоодоггүй, талх хэр- хэн яаж бий болдгийг огт со- нирхдоггүй гэж үзэхээс арга- гүй. Өвөө чинь талх ямар их хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг ту- хай олныг яриад яахав. Талх бол газрын маань шим байгаа юм. Хөдөлмөрч ,.хүмүүсийн хөлс хүч байгаа юм. Та нарын гарт хэрчим талх бариулахын тулд хүмүүст дээд мэргэжил эзэмшүүлдэг. Улс төрөл бү- рийн машин техник үйлдвэрлэ- дэг, Гадаадаас худалдаж ав- даг. Бүхэл бүтэн улс орноороо хөдөлж, жилийн турш газар- тай ноцолдож, байж намар үр тарна хураан авдгийг та нар мэднэ. За тэгээд үр тариаг ургуулах, хурааж авахад хич- нээн олон мэргэжлийн хүмүүс таардлагатай байдаг гэж са- нана. Үр тариагаар гурил хий- хэд ч талх барихад ч ялгаа- гүй. Тэр хүмүүсийн хөлс хүч, сэтгэл зүтгэл талханд шингэ- сэн байдаг юм. Талхаар тоглово гэдэг бол хүний хөдөлмөр, сэтгэлээр тоглож байна гэсэн үг. Талх өшиглөж явна тэдэг бол тариаланч ах, эгч нарын- хаа ариун сайхан бүтээлийг өшиглөж байна гэсэн үг! Ин- гэж дүгнэхээс яахав. Хүүхдүүд минь! Аав, ээж чинь цалингаараа шинэхэн талх худалдаж авчираад зү- сэм зүсмээр нь та нарт ба- рнуана. Тэр бүхэнд өвөөгийн- зөө дээр өгүүлснийг заавал Анхзарайрай! Талхыг битгий түйрүүл! түүнийг бүү хатаа! Хогийн сав руу битгий хаяж бай! Талхыг хатаахгүй хадга: лах арга ухааныг олж эзэм- ших, нэгэнт хатвал дахин бо- ловсруулах аргад ч сурах нь чухал. х Эцэст нь та нарт би сони- ноор дамжуулж «даалгавар өгмөөр байна. - НЭГ. «Талх яаж бүтдэг вэ» гэсэн аялал зохиож өөрийн хот,аймаг,сум, аж ахуйн төвд байгаа талхны завод, цех, Улаанбаатар хот дахь зөвлөлтийн хЭВин сур- “гуулийн сурагч Елинс,гу- “равдугаар сургуулийц су. турилын үйлдвэрийн ажилла. гаатай танилцан, ажилчидтай Уулзалт хий! ХОЁР. «Талх ингэж бүт- ан тэсэн бяцхан ном бүтээц- гээ! ГУРАВ. Эцэст нь «Хэрчим талх» гэсэн сэдвээр бүлгийн ажилд хийж, дээрх ажлаа дүг- нээд «Тїионерийн үнэн» со- ниндоо бичицгээ! «Арвижих гуайн яриагаар манай Фбүл- гийн пионерүүд» гэж гарчиг- лаад сониндоо зазвал захи- | дал бичээрэй! АРВИЖИХ ГУАЙ ЧИНЬ рагч О, Нарзаяа нар сүлд модны паадат дээр тавилц Ирээдүйд дайн амьдралаас, улс үгийг эчэг, өдөөгийн өвгөдийнхөө бэрхтээлт.замд тай, гэж тоонох нь м9гад, Я. ТҮЛЭВ ИРЗЭЛҮЙН ЧЭсээ) | үтглүлэ япита шосшїс сийн (яизиайа совыныЕ Ирээдүйд гэвч дайн гэдэг үг өөр утгад шилжиж болох юм. Аливаа улс гүрний өр- үр дагавар нь дайд байсан бол мөн тэр ут- гаа хадгалж үлдэхийг хэн сөлдөөний ч үгүйсгэхэд бэрх юм. марч, өрнөх нь лав. их бөгбөд хүний роц хэрэгүй, гийн хүнд үзэгчид болно. «шархдагч» лох хоорондын харилцааны данснзас бүрмө- Сен хасагдана. Манай ёч гуч чар «Дайнь гэдэг үгийг мэ- дэхээ бойж бидний зохиолыг унших үедээ энэ архаг хуучин үгийг толь бичгээс сөкөн ха- рахад хүрнэ. Гав гинж гэдэг хүүкдүүд 1 бүдүүлэг үеийн хуучирсан нэр томьёо тэж Үздэг шиг «дайн» гэдэг үгийг-хүн нийгмийн өсөлтийн тохиолдсон тхаан -дутмагийн- тэрч явагналт зохиолч Ирээдүйн дайны театр, ма- гадгүй, биеийн тамир, спор- тын талбай стадионд шилжиж мэднэ. Спортын дайн бүх дэл- хийн шинжтэй болж, их багА гэлгүй орон улс бүрийг хя- асар их өрсөлдөөнтэй Ирээдүйн тэр дайн аугаа түүхийн аёнкны цусгүй дайж боюж биз. Спортын тэр дайнд нейт- харин валидол буюу түүнтэй ижилсгэдх ча- нартай эм тан их хэрэг болно, Яагаад гэвэл спортын зэр дайнд сэтгэл санаагаар хам- л нь лийг улс хорхойтнууд, “байх Сүйрсэн . тамирчдыг бит харин догдлон бачимд- сан үзэгчдийг тэр дайны тал- бараас түргэн ту » тэргээр зогсоо «зайгүй. зөөх болно. “326 Дэлхийн нэг, хоёрдугаар- дайнд хоёр жанжин КОМёНД- яаж, хоёр сая хүн зэвсэг 39- рүүлэн тулалдаж байсан бол ирээдүйн спортын талбарт б0- дэлхийн тамирчлын «дайнд» хоёр хүн тэмцэлдэж чаар оролцок болно, Спортын «дайнаас, улс гүрнүүд дипломат харил- Үүсч магадгүй: я4дайны» заргыг нэ, Өнөө үед олон улсын олим- нийн тоглолтын эргэн чөй- лест болсон сүүлчийн олим- нийн эргэн тойронд бараг Л мирчдад “заналхийлэх,," халт дарамт үзүүлэх, хөрөнгөтөн, дүүдийн хөлсний авах, “түүгээр ч зэргээр “гадуурхах ! харуулсан юм. ». Биеийн тамир, гээдүүд, тэрч” Лос Анжелес харуулсан, - нэрийг ашиглан- болж цаагаа таслахаар ч тунирхал Спортын шүүх олон улсын ёрбитрын алба ч бай- гуулах шаардлага гарч мэд- ронд юу болж байгааг эргэ- цүүлэн бодоцгооё, Лос Анже- Хувийн ашиг завшаан эрсэн- этгээдүүдийг “спортын ариун баяжих, алдарших ашиг хонжоо олох. бүхий л арга замыг. сүвэг- чилж, спортын тагнан тур- ших, хорлоц сүйтгэх ажил- ТЛЛЖЕГНЫ ШҮГТМНЫ ШИНЖ: хоёр миллярд күн Ажиглаг- ! чөөс эхлээд гудамжны луй- спортын нийтлэг, эрүүл саруул эрмэлз терийн бодлогод зохицуулах, улс төрийн элдэв сонирхолд гуйвуулан ашиглах бусдид дарамт үзүүлэх хэрэг... лүүр болгохдоо. сийхгүй эт. байтугай тийм улс гүрэн ч гарч болохыг Яагба ч явуулж мэдэшгүйг мөн Лос Анжелес харууллан, Нөгөөтэйгүүр тамирчид өөрс» дөө ч хүч тэнхээ оруулах бо- динс хэрэглэхээс эхлээд өрсөл- дөгчдөө элдэв гэм тавйх хүр» тэл сэн бусын Авир ааш үзүүлж спортын тавцанг ашиг хонжооны лангуу болгохоос буцахгүйд хүрч ч болохыг Лос Анжелес харуулсан юм. Зөвлөлтийн болон социа- лист. орнуудын тамирчдыг Олимпийн тоглолтод, оруу- лахгүй байхын тулд Амери- кийн нэгдсэн улс Ерөхийлөг Ла 22-1өй 27 варчингаа хүртэл арга саам хэрэглэснийг одоо нэгэнт түүх тэмдэглэн авч хоцор- чээ. «дЗөвлөлүүдийг хориг- лоё» гэсэн эвсэл АНУ-д бай- гуулагдаж зүйл бүрийн ар- га саам зохиож байсныг дэлхий дахин мэдэх билээ. “Тэр эвсэл зөвлөлт болон со- циалист орнуудын тамирч- дыг хэрвээ Олимпод зүрхэлж ирвэл яах вэ гэдгийг ч хэ- лэлцэн тооцоолж элдвийг бодож боловсруулсан бай- лаа. АНУд урваж үлдэхийг ятган ухуулсан товхимолыг тэд хагас сая хувиар хэв- лүүлж бэлтгэжээ. Бас урваж магадгүй тамирчдыг орогнуу- лах таван зуун байшин хөл- сөлж бэлтгээд байсан ажээ. “Тэвч тэдний зүүдэлснээр бол- сонгүй. Зөвлөлт болон социалист орнуудын тамирчид | Олим- тийн нэрийг гутаасан Лос Анжелесийн «хошин» жү- жигт очоогүй билээ. Тийн- хүү таван ,зуун мянган тов- химолоо, дэмий хаяж, таван зуун байшингаа хий хөлс- лөхөд хүрсэн ч гэсэн хөрөн- төтөн ертөмц ичих нүүргүй “болохоор ам ангайлгүй өн- гөрсөн юм. Лос Анжелесийн цагдаа нарыг тэр өдрүүдэд нүдий нь хүртэл зэвсэглэж байлаа. Товх дарахтай зэрэг үзүүр- тө» загасны дэгээ шаг хурц гохтой кос -коёр өвс ухас харван гардаг “зэвсгээр цаг- даа нараа Лоеё Анжелес хан» гажээ. Товх дармагц жоёр өзс утас нь аппаратнаасаа суга үсрэн сунаж хүний биед хүрэхэд дөгээ нь хачи» гийн хошуу шиг хүний хув- цас цоолон биед хүрнэ. Тэр мөчид цагдаа хоёрдохь тов- хоо дарна. Тийнхүү тавнн мянган вольтийн цахилгаан хүчдэл гарч нөгөө хүний биед тог цохимогц ямар Ч хүн үхэтхийн ойчдог байна, сож чаддаггүй тэр залхаал- тын зэвсгийг тамирчдад хэ- рэглэхээр бэлтгэжээ. Тамирч- дыг ийнхүү «загасчлан ан- гуучлах» бэлтгэлийг үүнээс өмнө болсон дэлхийн ямар ч олимпийн тоглолтын үеэр хийж байсангүй. Гагцхүү Америк маягийн «спорт» л ийм нүүр цараатай байж болохыг Лос Анжелес үзүүл- сэн юм. Ганцхан АНУ-д Олимпийн тоглолтыг эсэр- гүүцэх 160 бүлэглэл шинээр байгуулагдаж, хөрөнгөтнүү- дийн -өглөгөөр санхүүжиж байлаа. Тэдний зорилго нь Олимпийн тоглолтод Зов- лөлт Холбоот Улс, бусад со- циалист орнуудын тамирч- дыг оролцуулахгүй | байх, оролцсон үед нь төрөл бү- рийн хавчилт дарамт үзүү- лэж, капиталистуудын та- мирчдын өмнө оруулахгүйн тул бололцоотой бүх саад тотгорыг учруулах | заавар биелүүлэх хэрэгтэй байжээ. Хөрөнгөтөн эздийн заавар нь тийм байжээ. Ийм хүнд нөхцөлд тамирчдаа явуулж зандалчдын гарт оруулахыг Фоциалист орнууд арга буюу татгалзахад хүрсэн билээ, Үүнийг л хүсэн хүлээж бай- сан хөрөнгөтнүүд бахандаа ханаж Лос Анжелесийн Олимпийг бүдүүлэг гартаа авч спортын биш харин хар- сахиад пивкї нвхша питЕЖ БишЕП шилэн пшаимпН ОоавиЖЦ ЇШНЕЦ ШиаЕшТ1 ПИСЕИЖИНЫ ШИЖХЛННЫ) ШЕИШЛЛ1 ємшонц єВННЫ : «дажин» болж өнгөрснийг дэл хий дахин мэдэж байгаа. Та- ша-. сүр- дүүлэхээс эхлээд амь насанд нь халдах, хулгайлах зэргээр бурангуй зэтгэ9- зарц. нар, элдвээр аяглаж спортын тэм- -цээний эрүүл агаарыг бохир- дуулж болохыг Лос Анжелес харуулсан юм. Тэрчлэн спор тын шүүгч нарыг худалдан барахгүй зарим орны тамирчдын багийг. бүхлээр нь хахуульдах, дур- гүйцсэн орныхоо тамирчдад Єнз олгохгүй байх, Хүрэлцэн очиход нь элдвээр хориг тавих шалтаг гаргадгийг Лос Анжелес бас “ зориуд бий болгосон н- гис улс төрийн «бөдөого, т дэсний | дээрэнгүй үслийн инээдмийн жүжиг хувиргажээ. Тэр харин АНУ-ын ерөнхийлөгч ЭЭ ЧТИйг аялдан дагалдагсал, хөлсний шүүгч Нар тоглос- ныг дэлхий дахин нүдээр үзсэн юм. Дэлхийд нэрд гарсан сөг цивлнст орнуудын 409 та». мирчин дөрөв таван | Жилд Олимпийн тоглолтод бэят- гэж лээд байсан боловч Жэн, г лтнан тэргүүтэй - харгис үзэ. Эн мананд живж орохыг КҮС- сэнгүй. Түүнийг Ч дэлхийн шударга сайн санаатнууд энэрэнгүй зөв бодлого тэЖж ойлгосон билээ. Дэлхий нийтийн талж олон оны турш мөр- дөж ирсэн хэв заншлыг ийнхүү эвдэж, Олимпийн тоглолтыг улс төрийн ЯВЦУУ зорилго, үндсэрхэг ҮЗЛИЙН мананд живүүлсэн гашуун явдалтай анх удаа хүн Т0- реөлхтөн нүүр тулсан Нь өөӨ- барим- Биеийн тамир, спортыг харгис этгээдүүд огт өөр чиглэлд оруулан ашиглаж магадгүйг энэ явдал тодхон харуулж өгсөн байна. Капи- талист ертөнц өвгөрч нас нь богинодсоныг мэддэг дэв- шилт хүн төрөлхтөн энэ яв- дал хол явахгүйг мэдэж байна. Гэвч «Үхэхдээ ҮХЭР буугаа тавина» гэгчээр ХӨ- рөнгөтөн ертөнц | Олимпийн тоглолтыг ч гэсэн Өгөршсөн ясаа түр ч билээ тордоход , ашиглахыг улайран чармайх гүй байж чадахгүй. Иймээс Лос Анжелесийн гунигт буухиаг Сеулд шилжүүлэх шог үзэгдэл нэгэнт тайзанд шилжиж хөшиг нээгдээд байна. Гэвч энэ бод өнөө маргаа- шийн хэрэг. Ирээдүй үүнээс өөр байх болно. Ирээдүйн дайн -спортын талбарт шил- жихдээ хүн төрөлхтнийг мөхөөх биш харин сэргээн бадрааж, эрүүл бие, саруул ухааны жинхэнэ баяр болно. -Бүх дэлхийн тэрхүү «дайнд» зэвсэг сайтай нь бус харин Гүр хүүхдээ сайн хүмүү- жүүлж чадсан нь ялах бол- но. Спортын «дайн» хүн тө- рөлхтнийг цөмийн дайны садил хөнөөх бус харин бү- хэлд нь чийрэгжүүлж, улам эрүүл саруул, улам гоо үзэсгэлэнтэй, улам ухаалаг болгож өгнө. Спортын удайн, мандтугай! ЭНЭ БҮХЭН ИХ СОНИН гол хаанаас ГОЖТОДОН,. урсдаг вэ? Энэ бол их сонин "Трамбай яагаад тачигнан давхидаг вэ? Энэ бол ик сонин. т Богширго яагаад жиргэдэг : юм бол? Бор баавгай яагаад « хурхирдаг юм бол? Яагаад нэг нь ичээнд ичдэг 5 “ юм бэ? Яахаараа нөгөө нь ҮҮРЭНД өсдөг юм бэ? Аймшигт Матарыг юу эгээ бол? Анх зүүн ХРЭЖ гэж хэн нэрлээ бол? Аварга моддыг хэн.Тарьж суулгаа бол? Энэ их сонин, Хэдгэн БХЫГЭн Хэн анх нэ Шоргоолжийг шохоорхон МАНАЙ ХАЯ": УЛААНБААТАР--11. 4 МХЗЭ-ИЙН ТӨВ Зальт муурнаас жаахан : юм ЧИНЬ | Өтнөөс ялаанаас өчүүхэн юм чинь б “авсаархан Амьтан үхнээс: ӨЭРЭг “Амь зуухад амаргүй Л байх даа! сосшиилихиллилишээшэлшшилшшэшшшошшигг3 харууштай Энэ бол их сонин, дылы Бүл шоргоолжийг бүр Ч. ажууштай Энэ бол их сонин, Энэ бүхэн их сонин, Соно хөөрхий. шонө хаа хоноглодог бол? Энэ ч бас их сонин. “Ямаа майлахаа яагаад больдог. вэ? Энэ бол их сонин. Аянга Яагаад агсран бөмбөрдөг вэ? Хүүхэд бидний 5 Эгэл бүхэн их сонин, Орчуулсан Т. ГАЛСАН зохицуу- “Гэрэл дохио, “нагчийн . дохиогоор зам хөндлөн гарах нь аюулгүй “хялбар байдаг. Харин гэ- рол дохио, зохицуулагчийн аль нь ч байхгүй замын уулзвар, хэсгээр гарах аюултай, Ийм учраас хүүхдүүд та нар замын 275аоэртд и төмс ны дараагы сайн НОГООН ГЭРЭЛ ЦАГААН ШУГАМ АВТО МАШИНЫ ЗАМ ХӨНДЛӨН “ГАРАХДАА «Гарц» гэсэн тэмдэглэл- тэй буюу явган зорчигчийн “гарц (Х91) гэсэн заах тэм- дэгтэй замын уулзвар хэс- тээр гарч байгаарай 5 "|. Ийм тэмдэг, тэмдэглэл- тэй газраар гарвал жЖӨ- лооч, ах, эгч нар чинь -кү- лээн зогсож байгаад та на- “рыг урьдаар гаргах болно. 2. «Гарц» гэсэн тэмдэг, тэмдэглэл “ойр “байхгүй (250 м-ээс) бол замын ХхӨ- дөлгөөн хоёр талдаа ТОД харагдах “охарүй ын ан тойрноо -ажигла! НГ-2Э6) машин байхгүй бол замаар эгц хөндлөн 24227 айХ д хэ| 1 ! Бан гевдгүй. хэсгээр “яваа түүнийг заавал. У су: болгож, жүжгийн год дүрүүдэд тамирчид биш хурд хүчээ жигдрүү- | рийн сургамжийг үлдээлээ. ї гарвал зөвхөн. | сэвэг 3 -» -28-.. Манай МХЗЭ-ийн Тэв Хороо, Д.Сүхбаатарыг» нэрэмжит М1Б-ын Тав төлөө», «Сүлд модоо онц дүнгээр 460 онцын чимэцгээе». урнан дор зо- хногдож байгаа сурлагын аян зохих үр дүнгээ өг лөө. Хоёрдугаар улирлаар сайнаас онцод 42, дундаас сайнд 46 сурагч дэвшин суралцсан нь үүний батал- а гэж Сүхбаатараймгийн Онгон сумын дунд сургуу: лийн пионерийн удирдагч Ч, Сарантуяа мэдээллээ. х 2 Манай ангиин пионер сурагчид «Хүнсний зорил- тот программыг хэрэгжүү- дэхэд хүүхдийн тус» уриан дор хоолны ӨДӨр- дөг зохиолоо. Сурагч бүр аав ээж, ах эгч нараасаа сурсан, МЭД- сэнэз ашиглан хүнсний ногоо, жимс, жимсгэнэ, байгалийн дээжээр төрөл бүрийн зууш хийлээ, Тэд олон янзын хоол, Зууш хийгээд зогсохгүй, орос хэл дээр нэрлэж чаддаг боллоо тэж Хэнтий айм- гийн төвийн 10 жилийн сургуулийн сурагч Я. Мөнхсайхан захидалдаа бичсэн байна. сурсуулийнхан «Айболитийн нөхөд» клуУз бийн сурагчдыг андахгүй мэднэ, 5-ын «А», «Вэ» ангийн пионер сурагчдын энэ клуб нь өөрийн гэсэн таних тэмдэг, малгай, хор- могч, чагнууртай, цэвэр ном, дэвтэрт тавих чана- рын тэмдэгтэйгээс гадна үзлэгийн үеэр урагдаж элэгдсэн ном дэгтэр гар» | вал «Эмчилж» сурагч, ан- си хамт олонд -шаардах хуудас гардуулдаг, Зөвхөн нэг жишээ дурдахад но- мын 10 хоногоор 146 ном засч сэлбэн, 54 дэвтэрт эмчилгээ. хийжээ гэж Дундговь аймгийн төвийн 120 жилийн сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч ,. Д. Эрдэнэцас мэдээлэв, » Ф Баян-өлгий иймгийн Х Буянт сумын дунд сур» тулийн пионерийн бүлгэ- зовлөлийн дэргэд дийн штаб бай- нь пионерүүдэд Туг ж байна гэж пионерийн удирдагч Н, Хурмет элжээ, д лөнийн сонин, Зүүн, баруун хойд Уу- лын амнаас цана чаргаар Уралдан буух хүүхдүүдийн цоглог инээд, цэнгэл баяс» лын хөөр шуугианд өв лийн жавар уясна. Хааш нь ч хараа сунгасан хүүх» дүүд хэд гурваараа, хэ- сэг бүлгээрээ, анги ний» тээрээ цуглан, цана, чар- таар гулган хөөр баяр болж, хөөцөлдөн наадац, гаана, Хандгайтад ямар байна вэ? гэсэн асуултыг тэдэнд тавихын шаардлага хэрэг- цээ байсангүй, Хүүхдүүз дийн шуугиан дундаас, -- Хүүе гар гараа бит- гий тавилцаарай! Хурдлаа» рай, түргэлээрэй, түргэн... гэх дуу чихнээ хадав, Ажиглавал хэсэг хүүхэд гар гараасаа хөтлөлцөн хальтирч унан тусан, бүл- чин байж оргил булаал» даж байв, Энэ нь багийн тэмцээн тул бүгдээрээ мэ- рийнэ. Хэн нэг нь халь- тирч унаж нөхдөөсөө ХО- цорвол багийнхан нь түү" нийгээ дэмжиж, хэн нэг нь түрүүлбэл өөрөө ч тү- рүүлснээс илүүгээр баяр» лаж буй тэдгээр хүүхдүүд- тэй уулзлаа. «Бид хөгжим бүжгийн 4. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ЦАС, МӨС ЧАМАЙГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА ДАНА, ЧАРГА, ТЭШҮҮРЭЭ АВЧ ОЧИЦГОО! дунд сургуулийнх, Өнөөдө, бид сургуулийнхаа 828 дугаар: ангийнхны спортын тэргүүний ангийг шалгаруулж байна. Одон бөмбөг, шатар, даам, ца» на, уулын оргил булаал- дах гэсэн 5 төрлөөр тэм" цэлдэж байна» гэж тус өдөрлөгийг зохион /бай- гуулж байгаа Д, Ганболд багш хүүрнэв. Тэрбээр «Ингэж анги ний- тээр нь хамарсан өдөрлө« гийг зохиох Нь өвлийн спортын төрөлд сурагчдыг дур сонирхолтой хамт олонч, нийтэч, эвсэг С48- наа бодолтой болгоход чуз хал үр нөлөө үзүүлдэг» гэж хэлсэн нь өдөрлөгийн ач холбогдлыг юунаас Ч илүүгээр тодорхойлов. Багшийн санаа бодлын үр сурагчдаар дамжин соёол- дог. Энэ үр шимийг ч бид төдөлгүй олж харав. Нийс- лэлийн зургаадугаар сур- гуулийн долоодугаар ан- гийн сурагч Р. Цолмон. С. Шоовдор, Д. Цэцэгмаа нартай уулзав. Авчирсан чарга нь хэмхэрсэн ч тэд- ний харцанд гуниж гутар- сан шинж огт үзэгдсэнгүй, Тэд өвлийнхөө амралтаараа хамт олноороо кино, жү- жиг үзэж, шинэ ном 30- »нь-------------------. хиол уншиж, бас МПС-ийн ордонд болсон сүлд модны наадамд дДугуйлангийнхаа хүүХдүүдийн хамт оролц- сон юм. Тэд хичээл номон- доо сайн суралцаж, чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгө- рүүлдэг манай мянга мян- тан пионер сурагчдын нэг юм. Ийм пионерүүд гэр- тээ бол ээжийн сайн тус» лах, дүүгийн сайн асрагч, сургууль дээрээ сайн су- рагч, хамт олондоо сайн нөхөр байдаг. Тэд инээлдэнэ. Дүүдийн нүдэнд “инээд баясал л тодорч байвал томчууд бидний сэтгэл өег аакл хойно бид ч бас Эс дутахг - Тай байв үй жаргал Хүүх- Хүүхдүүд гулгах, цана, чарганы мөрөөр охидын гэ- зэгадил урт нарийхан хос мөр зурайн үлдэнэ. Хүүх- дүүд унана, босно, урууд- на, өгсөнө,.Тэд ингэж байхдаа өлсөх, даарах, өв- дөхийг ч үл тооно. Ням гаригийн энэ өдөр сургуулийн сурагчдын 1 улирлын амралтын сүүл- чийн өдөр, оны анхны ням гаригийн өдөр байв. Энэ өдөр хүүхэд багачууд маань идэвхтэй хөгжил- ртэл чНГЭНГ ”) ҮНЭ “ч. 10 мӨНГӨ тэй, сайхан амрав. 1анц Хандгайтын аманд ч биш эх орны маань. өнцөг бу- лан бүрт цана, тэшүүр чаргаар гулгасан хүүхэд багачуудаар уулын ам, мө- сөн гулгуур цалгиж байв. Үдийн нар хэвийхэд ба- гачуудын инээд хөөр ХО- тын зүг цуврах автобус хөсөгт шингэж алхам алх- маар холдоход саяхан хүр- тэл өврөөсөө, хажуугаасаа бэлээсээ хүүхдүүдийг гул- гуулан наадуулан байсан Хандгайтын уулс толгой гудайлган нам гүмд (дДа- рагдан дүнсийн ард Хоц- ров. Өвлийн ням гариг ганц биш...Ээлжит долоо хоно- гийн ажлын өдөр | даваа таригт биш, ням гаригаас эхэлдэг юм гэсэн: бодол сэтгэлд энэхэн зуур бууж ирэв. Амралт ямар вэ? Ажлын үр дүн тийм. Ам- ралт гэдэг зүйрлэж хэлбэл фронтын ар тал юм. Бат бэх найдвартай ар тал фронт дахь ялалтын эх ундарга болдог, Пионер сурагчид маань улирлын амралтаа ндэвх- тэй сгйхан өнгөрөөгөөд гу- равдугаар улирлынхаа хи- чээлд шамдан орлоо. Ц. ЭНХБАТ «Эрдэнэтийн хүүхдүүд» сэдэвт гар зургийн урал с Ж,. ЛЭСЭБЭҮЭҮ7Л2с8Аат 1-0 лох үүрэгтэй, Нэгдүгээр салаа үүргээ хамгийн тү- «Инионерийн үнэн» сонины «Арвижих чээлээр олж авсан мэдлэ- тэН болоход гээ бататгахад ашигтай ДУНДААС САЙН ОНЦ Бүлгэмийн зөвлөлөөс наймдугаар ангийн сурагч- дын дунд «Дунд дүнгийн учир» сэдэвт маргаан зохиож сурагчид ямар то- хнолдолд ийм дүн авдаг вэ? нөхөрлөх ёстой юу? сурагч ойлгосон хичээл- дээ дунд авна гэж үү? зэ- рэг асуултаар . харилцан ярилцав. Пионер сурагчид дундаас” онц сайн сурал- цах үүрэг амлалт авлаа. Д. ЭРДЭНЭЦОГ. Дунмод- говь 10 жилийн сур- гуулийн пионерийн ах- лах удирдагч 3 ЗӨВ БИЧИХ ДҮРМЭЭР Манай сургуулийн дол- Дугаар ангийнхны дунд монгол хэлний хичээлээр авхаалж сэргэлэнчүүдийн тэмцээн боллоо. | Монгол хэлний зөв бичих дүрэм, өгүүлбэр зүйн мэдлэгийг боллоо. Авхаалж сэргэлэнчүү- дийн тэмцээнээр сурагч бид төрөлх хэлнийхээ мэд- лЛэГийЙГ бататгахын зэрэг- цээ урлаг, спортын авьяа- саа сорив. Тэмцээнд Д. Отгонжаргал ахлагчтай Т-гийн «А», Ж. Должин- сүрэн ахлагчтай Т-гийн «Б» ангиуд эхний байр эзлэв, Ш. ОДБАЯР. Хөвсгөл. Ринчинлхүмбэ. 10 жил. сурагч ИДЭВХТЭН БИЧИГЧ БОЛНО Бид сониноос. «Манай идэвхтэн» тэргүүн уншив. Сонины идэвхтэн бичигч ямар байх тухай төдорхой зөвлөлгөө авч энэ тухай ярилцлага зохиолоо. /Ма- най ангийн сурагч бүр «Пионерийн үнэн» сонн- ныхоо идэвхтэн болно гэж Үүрэг авлаа. Ц. ЭНХЖАРГАЛ. Дунд- говь. Хулд сум. Сурагч ЦААСНЫ ҮНЭ ЦЭНЭ шалгасан олон дасгал ажилласан нь төрлийн хи- Сурагч бид аж ахуйч, арвич, хямгач хүмүүжил- гуайн яриа» булан ихээ- хэн тусалдаг билээ. «Ар- вижих гуайн» сонирхолтой ярианаас «Цаасны үнэ цэ- нэ», «Хоёрдогч түүхий ЭДэ-ийн тухай их зүйл мэ- дДэж авч, арвилан хямга дах сайхан санаа төрдөг юм. Бид анги хамт олноо- роо тодорхой ажил зохиож байна. Сурагчдад цаасны үнэ цэнийг ойлгуулж, сур- гуулийн танхим, анги, ДО- туур байранд «Ховдог хүүдий» сөдэвт 40 хоно- гийн аян зарлалаа. Долоо хоног тутам ажлаа дүг- нэж ангидаа цаас хаясан сурагчдад «Цаас гомдоогч зараа» зүүлгэж, огт цаас хаяагүй ангид «Цаас хэм- нэгч» тэмдэг, |гэрчилгээ олгож байна. 4. ДОЛГОРМАА. Диунд- говь. Хулд сум. сурагч ТӨРӨЛХ ХОТЫН ОЙД Төрөлх Эрдэнэт хотын 10 жилийн ойг угтаж су- рагчдын дунд «Манай хо- тын ирээдүй», «Хөдөлмөр аз жаргал», «Бид-ажил- чин ангийн залуу халаа», даан зарлаж дүгнэлээ, Сурагчдын 70 гаруй бүтээлийг бага, дунд, ах- лах анги тус бүрээр нь шалгаруулав, 10 жилийн ЇТУ сургуулийн сурагч М. Анхбаярын «Манай хотын ирээдүй», 8 жилийн Ш сургуулийн сурагч Б. Тод- руулийн «Найрамдал- Дружба», сурагч Ж.Бат- эрдэнийн «Майхант Ххо- тоос-өнөөгийн Эрдэнэт» зэрэг бүтээл тэргүүн бай- ранд шалгарав. Уралдаанд ирсэн бүтээ- лүүдээр үзэсгэлэн гарга- лаа. А. БАДРАХ Эрдэнэт хот. Пионерийн зөвлө- лийн зааварлагч БИДНИЙ ЗОРИЛГО МАХН-ын ХЇХ их ху- рал угтаж манай бүлэг Д. Нацагдоржийн нэрэмжит бүлэг болох үүрэг авлаа. Сурагч бүр сайнаас онц суралцаж сурлагадаа ча- нарын ахиц гаргана. Энэ бол пионер бүрийн гийн гол зорилго. Салаа бүр дундгүй хамт олон бо- хам- рүүнд биелүүлэв. Сурагч болгон «Номын сёйн но- хөр» үнэмлэхтэн болох хө- дөлгөөн анги даяар өрнөж байна, Х. БАТ-ӨЛЗИЙ, Ман- далговь 10 жил Сурагч ТУГТ ОРГИЛЫН ТӨЛӨӨ Сургуулийн захиргаа, пионерийн бүлгэмээс анги бүлгүүдийн дунд «Тугт оргилын төлөө» оноот уралдаан зарласан юм Уралдааны дүн 7 хоногоор гарч сар тутам «Уралдаанд түрүүлэгч», «Социалист уралдаанд манлайлагч ан- ги» тодорч байгаа нь тэр- гүүний анги, хамт олон, сурагч олноор төрөн 1Га4- рахад их түлхэц болж бай- на. Эхний хоёр сарын дүн- гээр багш А. Дуламсүрэн, Н. Лхагваа. Д. Юүзэн на- “рын удирдсан ангиуд бус- дыгаа хошуучиллаа. «Тугт оргилын төлөө» уралдсаар байна. Ө. НАММЖИЛ. Увс. Сагил. 8 жил. Багш «ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ--85» ХУРАЛДААНЫ ДҮН! «Хөдөлмөрийн улирал- 85» уламжлалт уралдааны дүн гарлаа. Р Хөдөө аж ахуйг хөгжүү- лэх, хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах зорилтот программыг хэ- рэгжүүлэх үйлст пионер сурагчдын оруулж буй хувь нэмэр, хөдөлмөрийн улирлаар сааль сүү сааж, төмс, хүнсний ногоо тарьж хадлан тэжээл бэлтгэн, эмнэг хангал сургаж хүнд тустай нийгэмд ашигтай зүйл хийж бүтээсэн пио- ши 111111111111111111111111111111171111111111111112 Тэд ангидаа анхных, Ц. Наранбаатар, Б. Бүрэн- мэнд, Д. Гантөгс иар 6 улирал дараалан онцсайн сурч ангийнхаа 30 сураг- шининицэнинцйшинишинйнинииннииин ши 11111111 ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ11111ТТ1111111177117 АЛ аиигипиппнинзининишинпиниин” нер сурагчдын ажил үйл- сийн тухай чанар сайтай сурвалжлага, тэмдэглэл, найруулал бичиж нийт- лүүлсэн идэвхтэн бичигч- дийг шалгаруулж шагнал олгов. Үүнд: Нэгдүгээр байрт МРТУХ-ын сур- гууль хүүхдийн нэвтрүүл- гийн редактор Ц,. Эрдэнэ- чулуун, хоёрдугаар байрт «Залгамжлагч» сэтгүүлийн нарийн бичгийн дарга Ц. Санжжав, Архангай айм- гийн 12Наргалант сумын ДУНД сургуулийн пионе- рийн ахлах удирдагч Д, Гүррагчаа, гуравдугаар байрт Хэнтий аймгийн ар- дын боловсролын хэлтсийн ажилтан Ц. Нямцэрэн, Баян-өлгий аймгийн Буянт сумын дунд сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Н. Хурмет нар шалгарлаа. Пионер сурагчдын хөдөл мөрийн тавдугаар улирал, тэдний ололт амжилтын тухай шуурхай мэдээлсэн идэвхтэн бичигч, уншигч- дад сурлага хөдөлмөрийн амжилт хүсье. УРАЛДААНЫ КОМИСС чаас анх түрүүн улаан бүчний эзэн боллоо. Баатарчуудад үлгэр жи- шээ үзүүлэх, ав. ээждээ туслах, ахмад хүмүүсийг хүндэтгэх.., Пионерийн гишүүний нэр хүндийг өргөж байгаа энэ хүүхдүүд Хэнтий айм- сургуулийн 2-ын «А» ан- гид сурдаг, гийн Өлзийт сумын хунд 8 Ё ши 1111111111111117 ини ни нийн пиннпинпини ши ИИЛТЧТТЧтЧтЧтЧтЧтЧ.ЧтЧ.т.ЧТ1 Хөгжим бүжгийн дунд сургуулийн ” мийн хэсэгтэй дуулж, бай гаа нь Одоогоос таван жилийн өмнө ЗТО-ны дэргэд өсвө- рийн техникчдийн дугуй- лан 30 сурагчтай хичээл- лэж эхэлсэн бол одоо хүүх дийн «Цоморлиг» кино студи болтлоо өсчээ. Энэ хооронд дугуйланд сурч байсан өсвөрийн техникчид маань юу сурав, юу бү- тээв? гэж хүүхдүүд та нар сонирхон асуух байх. Бид хүүхдийн «Цомор- Лиг» КИНО Студийн танхи- маар орж багш, сурагчид- тай нь уулзаж ярилцсан юм. ? -- Манай дугуйланд жил бүр 60 гаруй сурагч хи- чээллэж кино механикч, нино техникийн үндэс, кино судлалын үндсийг судалдаг. Эхний жилдээ 8, 16, 35 мм-ийн проекто- роор нино гаргаж уул аппа сурагч Дд. ЦОМОРЛИГ ратыг бүрэн эзэмшнж сур- "Даг. “Хоёрдахь жилээсээ кино бүтээх техник, техио- логийн ерөнхий мэдэгдэ- хүүнийг олж авдаг юм. Гу- равдахь жилдээ бие даа- сан бүтээл хийнэ. Тус ду- гуйланг төгссөн сурагч сурч, ажиллахын зэрэгцээ “чөлөөт цагаараа кино бү- тээлээ үр! лэн хийж байна. "сАронад өсвөрийн техникчдийн гоо зүйн хү- мүүждлийг дээшлүүлэх, ки- но ойлгодог, дүгнэж, цэг- нэж чаддаг болоход их тусалдаг юм гэж лаборато- рийн эрхлэгч, багш С.Ган- төмөр ярилаа. Телевиз, радиогоор хүүх дүүд та нар хүүхдийн «Цоморлиг» кино студийн бүтээлийн зарим нилцсан байх. «Цоморлиг» кино студн байгуулагдсан цагаасаа эхлэн баримтат болон уран сайхны богино хэмжээний 22 кино бүтээ- но зохион бүтээгчид зохиолоо бичиж найруу- лан, зураг авч: ОВС- бол Батхүү үндэсний хөгж- Манай сурвалжлагчийн авсан фотд руулж заримдаа өөрсдөө ч тоглох үе гардаг байна. Хүүхдийн «Цоморлиг» нино студийг төгссөн су- рагч тэр чиглэлээрээ мэр- тэжлээ сонгож дээд сур- гуульд сурч үйлдвэр дээр ажиллаж байна «Урилга», «Нөхөд» зэ- рэг кино бүтээсэн «Залуу зохион бүтээгч» мөнгөн медальт сурагч Т. Баяр- жаргал одоо Москвагийн Бүх Холбоотын киноны дээд сургуулийн операто- рын ангид сурч байна. Хүүхдийн «Цоморлиг» “Кино студи энэ хичээлийн жилд уран сайхны 2, ба- рнмтат 8, сургалтын кино зохион бүтээх зорилт тавьж байгаа ажээ. Гуравдахь жилдээ сурч байгаа өсвөрийн техникчид «Монгол кино» үйлдвэр дээр сарын дадлага хийж нэгтэй та- их зүйлийг мэдэж авдаг юм. Тус студи өсвөрийн техникчдэд гоо зүйн 0бо- ловсрол эзэмшүүлж мэр- гэжлийн чиг баримжаа ол тгохоос гадна уран зохиол, физик, химийн хичээл дээр олж авсан мэдлэгээ бат- жуулахад нь байна. Хул гад нь УР ЯАТАР тавтын аварга шалгаруулж эхлэл, ололтыг сурталчилсан дугаар сарын 2-ны өдрүүдэд уралдаан өрнүүлж, баатар. риултын уралдаан тэмцээн чилж, гутлаа байнга арчиж болно Даамчин болох хөдөл- хэсэгтэй танилцаж пионерийн үзүүлэх ажил, уулзалт зо» Хэрэгтэй. уламжлалт «долоо хоног»-ийн Чууд шамдан хичээллэнэ. зохиож, Хүүхдийн зохнол- Нусны алшуур, Захны Даа- гөөнийг идэвхтэй өрнүүлж, ТАНХИМД «Долоо хоног» -ийн хиох нь зүйтэй. Мөн «Пионе- МПБ-ын төв зөвлөлийн ажил «Баатарчууд намынхаа Энэ өдөр сурагч фүр Олон чидтой уулзалт хийлгэх хэ- вуугаа угааж индүүдэх зэрэг баатарчууд бүр даам тоглож баяр угтаж хийсэн бяцхан но- 4 БААТАРЧУУДЫН 7 ХОНОГ Баатарчуудын баг, тавтын сонирхолтой ажлын нэг нь уламжлалт долоо хоногийн ажил юм. : Баатарчуудын дугд зохиож байгаа ажлын үр дүн, өгөөж нь уг ажлын зорилго, бэлтгэл, зохион байгуулалт баг тав- тын удирдагч, ангийн багшийн идэвх санаачилга, баатарчуу- дын оролцооноос их шалт- гаална. Иймээс анх удаа «баа- тарчуудын 7 хоног»-ийг тэм- дэглэх гэж байгаа баатарчуу- дад анги удирдсан багш нар анхаарлаа төвлөрүүлэх |Х3- рэгтэй. Баатарчуудын баг, тавт, баатарчууд аа| 1985 оны нэг- дүгээр сарын 26-наас хоёр- их хуралд» уриатай эхэлнэ. Зорилго нь | 3 ТАХН-ын ХЇХ их хурал, их жанжин Сүхбаатарын мэндэлсэн 5 жилийн ой, монголын багш нарын бая- рын өдрийг сурлага, хүмүүж», лийн амжилтаар угтаж, пионе- рийн гишүүд элсэх бэлтгэлээ хангана, БО хоногийн өдөр бү. рийг баатарчуудын баяр бол- гон тэдний хүсэл сонирхлыг харгалзан дараахь чиглэлээр зохиож болно. Эрдэм мэдлэгийн 6 «Олон онцоор бэлэг барья» онц авахын тулд хичээлдээ - сайн бэлтгэж, холбогдох м8- териалыг уншина, Уг ажлыг сонирхолтой үр дүнтэй болгохын тулд баг удирдсан багш нар баатар- чуудын сонирхсон асуултыг урьдчилан бэлтгэж, үзүүлэн тараах матёриалыг зөв сон. тон ашиглана. Номын баяр Баатарчуудтай ажиллах зөвлөлийн дарга баатарчуу- дыг хамт олноор нь ном ун- ших, уншсан номоор хэлэл, цүүлэг явуулах, асуулт ха» Хүүхдийн уран зохиолы! баатруудын дүрээр жүжиг лэсэн тоглолт, шог гараа бэлтгэж, олон ном уншсан сурагчийг шалгаруулна. Хөдөлмөрийн баяр Шеф бүлгийн пионерүүд- тэй хамтран сургуулийнхаа талбайн орчинд цас тогтоох, сургууль анги, танхимын эд хогшил, хичээлийн хэрэгслийг хайрлан хамгаалах, баатар- чууд бүр өөрөө өөртөө үйл- Спортын баяр Энэ өдрийг «Эрүүл. мэн- дийн өдөр» болгон биеийн та- мирын хөгжилтэй буухиа тэм- цээнийг зохиож баг, тавт баа. тарчууд бүр хөгжөөнт, хөдөл» гөөнт тоглоом тоглох зэргээр тэмдэглэнэ. Сургуулийн биеийн тами- рын секцтэй хамтран баа- тарчуудын дунд «Олимпийн одхон» сэдэвт гүйлтийн баг, сурах хэрэгтэй. ? хашин шинжин шинжихэн шанжинин шилжинэ шиншиин шинниииэн шинээ шин ДАТДАРЧУУД НАМЫНХАА ИХ ХУРАЛД, "””" “эчнэн төмвин эөмөвинн Пионерийн танхимаар ая- лах өдөр Баатарчууд бүр пионерийн танхимаар аялж, Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит .МПБ-ын урна дуудлага, тэмдэг, онц- лог Ёслол, хүндэтгэл, удирд- “лага зохион байгуулалт пио- нерүүдийн үйл ажиллагааны цогцолбор программ «Зал- гамж үе» аян болон пионе- рийн танхимын хүндэтгэлийн моо бэлэглэх нь зүйтэй. Баатарчуудын удирдагчдын (71) " аатарчуудын баг, тавтын удирдагчид «Долоо хоног»- ййн уламжлалт баяр угтаж хийсэн ажлыг бүлгэмийн зөвлөлийн дарга болон баа- харчуудын зөвлөлийн дарга, бүлгийн удирдагч нар шал- гаж дүгнэнэ. - Тэргүүний баатарчуудын баг тавтын удирдагчдыг шал- гаруулж, ажлын тэргүүний рүүдтэй хамт ажиллацгаая» үзэсгэлэн гаргаж болно. Улаан бүчтэний баяр П,Ш, ангийн «Дөл» багийн баатарчуудын тэргүүний..х9- сэг нь пионерт элсэнэ. Баг- тарчуудыг шионерт элсүүлэх, пионерийн бүлэг шинээр 3с- хион байгуулах, бүлэг, бүл- гэмийн цуглаан хүндэтгэлийн шугам жагсаал болж Улаан бүчтэний дурсгалт баярыг тэмдэглэнэ. Энэ өдөр сургуулийн бус хүүхдийн - байгууллага, ЕБО бүр баатарчуудад зориулан өглөөлөг зохион байгуулах арга зүйн СЕКТОР ажлыг хийнэ. “ХҮҮЛЖ ЛҮЦИВИРРЧЛИЛГВЭИИӨЛЧЭГГТЭЭРИИЙНИЙ ! Манай сургуулийн төг- сөх Ангийн ХУйгчих сур- гуульдаа 78 ширхэг мод тарьж цэцгийн мандал бай- гуулсан юм, 1--2 дугаар ангийн баатарчууд ёх эгч нарынхаа тарьж ургуулсан модыг арчлан тордож бай- Ш, ЦОГТСАЙХАН Хөвсгөл аймаг, Төмөр- булаг сум, Сурагч . | УЖэг:212 Би тэгдүгээр ангид сур- даг. Анх үсэг холбож ун- шиж чадахгүй байсан. ХОЁР НАЙЗ Би 2-ын «Б» ангиар ор» лоо, Танхимд нам гүм. Манай сургуулийн зургаа, долдугаар ангийн сурагч Б, Нандинчимэг, Б.Мөнх- уран нар «Хурдан уншигч, т08 бичигтний» клуб бай- гуулан-бидний зөв, сайхан уншиж, бичиж сурахад их тусалсан юм. Одоо би хоёр эгчийнхээ ачаар сайн утшдаг боллоо, агч Б. АРТҮВШИЬ 14 дүгээр сургууль. . Сүхбаатар аймгийн Он- гон сумын дунд сургуу. лийн нэгдүгээр ангийн су- агчид цагаан толгойн аяраа хийлээ. Баатар- чууд уран уншлага, сур- сан дуу бүжгээрээ урал- дацгаав. 1-ийн «Б» ангийн сурагч М. Болормаа минутад 128 үг уншиж аварга ун- шигч боллоо. Сурагч Х. МӨНХЗУЛ Сурагчид багшийн сам- барт бичсэн зүйлийг дэв- тэртээ хичээнгүйлэн хуулц гаана, Мэдлэгийн гараагаа эхлээд удаагүй энэ хүүх- длүүдийг хараад өрдмийн “ наас гадна. цэвэрч нямбай, . . ..аерхангай аймгийн Зүйл сумын дунд сургуу- лийн баатарчууд үсэглэ- лийн баяраа тэмдэглэж цагаан толгойн үсгээр үзүүлэх тоглолт хийж нийт пионер сурагчдад сонирхуулав. Пионерийн дагч ахлах удир- П. БҮРНЭЭ Сэлэнгэ аймгийн Ца- гааннуур сумын дунд сур- гуулийн сурагч Ч. Болор- цэцэг, Б. Должин, Увс аймгийн Өндөрхангай су- мын дунд сургуулийн пио- нерийн удирдагч Ш. Бат- Хишиг, багш Ш. Туваан нар нэгдүгээр ангийн баа- тарчууд үсэглэлийнхээ Саярыг тэмдэглэж ӨнгӨ- рүүлсэн тухай манай с0- нинд мэдээллээ. их мөрөн эндээс л эхэлж байна даа гэсэн бодол төрж билээ, Ангийн багш Б, Ичинноровтой уулалаа. "-- Манай амгид онцсайн сурдаг сурагч Олон бий, дёр хүүхдийг. танил- цуулья гээд: Ю, Вайгал- маа, Ч, Энхтүвшин гэдэг энэ хоёр охин 5 улирал дараалан онц суралцса- гоё бичдэг ангийн тэргүү- ний уншигч, Мөн «Сүлд модоо онц Дүнгээр чимье» тэсэн оноот, уралдаанд тєргүүн байранд шалгар- сан гэлээ. Ц, ЭНХБАЯР 72 дугаар сургууль ангитай! пшипипиптипииититинтины 3 ОКТЯБРЬЧУУД ЭНХИЙГ ХҮСНЭ Октябрьчууд сургуулийн босгыг алхмагц эх- ний цагийн хичээлээсээ идэвхтэй оролцдог юм, энх тайвны аянд ЗУРАГ ДЭЭР: Эх дэлхий, алтан нар, цэн- хэр тагтаа, аз жаргалант энх амгалан амьдра». лаа дүрслэн Зтрэн дуртай, Тбилисийн 7 настай сурагч охин яда Элишакашвили АПН-ээс нрүүлсэн фото 4 УУУУУУУУУУУУЛЛУУЛРУУУУУУУУУУУУУРУУУУУ МИНИЙ тож санана. Ах Баясгала ус зөөж, дүү гаад ёстой л нэг түшигтэ! сурдаг байна. дүү хоёр цагийн хуваарь ран хийж заншжээ, дүү хоёрт өдөр бүр нарийн хуваарьта лах тийм ч ама нєгджөэ. Дүү лав чанартай, болгохыг эрмэлздэг байв. ажлаа жинхэнэ эзэд шиг хариуцан ажилладаг болжээ. ЗУРАГ, ДЭЭР, ТУСЛАГЧИД -- Миний хоёр хүү на дад хичнээн их тусалдаг түлээгээ хагална, Болормаа зэжийнхээ хамт аяга шаазангаа угаа хүүхдүүд шүү хэмээн Л. Норжий- багш бахархан ярилаа. Н. Баясгалан, Болормаа хоёр нийслэлийн 10 жи- лийн 48 дугаар сургуу- лийн нэгдүгээр ангид онц Сургуульд орсон тэр үеэс эхлэн ах тай ажиллаж ажлаа зан, цагийн ажил» гүй са» олормаа нь цэгийн хуваарьт ёж» лыг өдөрт нь хийдэг. Хэ» рин Баясгалан ах нь аж- үр дүнтэй Өдөр хоног улиран өнгө» рех тутам ах дүү хоёр ца гаа зөв зохицуулж улмаар тэрийн л! й өвч -- Гэрт ус тасалдахгүй байх ажлыг ах Баясгалан Э, сэршаашал, хүүхэлдэйгээ долоо хоног бүр усанд оруулж цэвэр -«- Хичээл тарж ирээд нь хариуцдаг байна. нямбай байлгахыг эрмэлз- ах дүү хоёр тэр орцоо - Богормаагийн хам- Дэг ажээ, янзлан, түлээгээ хагална, їйн хоЇїртай тоглоом НЬ х 1) цай ундаа бэлтгэнэ. түүний хүүхэлдэй. Тэрээр М. БОЛДЫН авсан фото 5 8 Ч Ө.оууухэУУРУЛУРУЛЛРУУЭР УУТҮЛУРУУУУГТУРУУУУРУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУХУУЬ ї 3, С ю. : | Үүл ё997202357У2 2. БАЛТАРЧУУД-ИЙНЕҮҮДИЙН ЗЛЛГЇИЖ ХАМ. «Сайн байна уу, «Пионерийн үйл явдлууд дүүрэн байна, Цэ. зорилт тавин ажиллаж байна. Бид ЭН» СОНИНЫ ажилтан нараа| цэрлэгийн бяцхан хүүхдээс сур- манай орны бүх х ЭД энх ( нэ жилээс.Эхлэн нэгдүгээр ан- гуулийн сурагч болж эрдмийн их тайвны шинэ жил 1986 оны мэн- 7 нэг хонь гаргасан байлаа, минь тоншлоо, тийн сурагчид бид танай сонины аяны анхны цагаан толгойг үзэж Дийг дэвшүүлье» гэсэн захидлыг Ээж маань заншил ёсоороо ЁО, ёо! ганц хэрчим ну- уншигчид болохоор шийдсэн юм. үсэг үсгээр үг холбон өгүүлбэр нийслэлийн 54 Хэгөөр, сургуулийн Дондог туайнд гэдэсний галуурын төлөө гээд хар-, шөл амсуулах боллоо. тал ээж маань миний дэр- Би л болсон хойно доо. Ээ- гэд алга байлаа, Харин би! Яагаад гэвэл та нар баатарчууд бн- зохиож, нэмэж, хасаж, үржүүлж, 1-ийн «Б» ангийн тарчуудаас 3 47 жийн өгснийг авч гарахад замдаа бүтэл муутай тэв- | 211 бэлэн зэхээстэй байлаа. Дүү явсны харгайгаар ур- | дэнд зориулж «Баатарчууд» сонин хуваадаг боллоо, хүлээн авлаа. : ) хэвлэн гаргадаг шүү дээ. Бидний | Мөн эх орныхоо түүх, хөгжил | Шинэ оны эхний өдрүүдэд ийм ” Тэр үед. харуй, бүрий даа байсан бүдүүн шон (Бяцхан шог өгүүллэг) болж байв, Ээж маань модыг анзаарч харалгүй Хонь гаргасан үед зэж яваарай, битгий унагачи- сөн байж билээ. хамгийн эрхэм хүсэл юу вэ гэж цэцэглэлтийн тухай улам ихийг захидал «Баатарчууд» сонины 7: асуувал ЭНХ ТАЙВАН тэж ха- мэдэж авахын тулд их зүйлийг газар олон ирлээ. Шахагэги ( риулна, Эх дэлхий маань үргэлж уншиж байна. Энэ онд болох сонин чинь ч нийт уншигчид даа -- Хүүе чи мэдээтэй духаан хавдтал мөргөчих- маань хөрш айлууддаа гэ- хаж үзээрэй гэлээ. Би ша- Хүүхэд та нарын заримд дэсний шинэ шөл энэ тэ- лавхан авч гарахын түүс шиний хөгтэй энэ ЯВДал рээс нь заавал хүртээж болж : тохиолдож юу магад, Бо- цэцэглэж, нар инээж, үргэлж МАХН-ынхаа ХЇХ их хурлыг Шинэ оны мэнд дэвшүүлж сурла- амсуулдаг заншилтай хүн --Зазагээд л аваад явж дожл явууштай юм байдаг 17 ж, хөгжин баясаж | байхыг сурлага, хөдөлмөрийн өндөр ам. га, хөдөлмөртөө өндөр амжилт БиЛЬА ”-акилтаар угтаж сургуулийн тэр. гаргахыг хүсч байна. л дээ. Би ээжийнхээ хүр- айлд аваачиж Энэ жил бидний амьдралд баярт гүүний баатарчуудын өгөх гэж ах, эгч, дүү на- ( у 222 раасаа ерсөх шахуу аваад тардаг. Манайх хэрэгцээ болж байтал сайхан үнэртэж амсаж үзмээр санагдаж нэг хэрчим нугалуурыг нь аваад үмхтэл ээж маань хөөш чи айлд өгөх гэж бай. гаа юмнаасаа гээд дух руу ши 1177 шил (Шог найруудал) Ё Ё Бобин» гэж бичсэн байв: эгээд Галя үзэг авч үүнтэй зэрэгцүүлэн «Ши- н дээр бүү эрээч!» гэж . Дараагийн өдөр ширээн дээр бэх болсон 7рууны ором гарсныг тэр охин бас л ажиглалаа. Таля энэ хурууны хээг ойруулан дөрвөлжилж хуруу» гэж бичив, Маргааш нь харвал «Ёстой миний хуруу үүний охын тулд таван хуруу- оромыг зураад буд- н байлаа, Галя хурууны дор А - 01465 ХЭНИЙ ШИРЭ9 ВЭ? ТАНЯ ЗАБОЕВА (Казахстаны Целиноград хо- тын дунд сургуулийн сурагч) | Чигчий чинь эрхий хуруу. нь хэмжээд үр дүнг нь Мөн л ширээн дээр «Чиний тайгаа ижил шүу дээ» гэж бичив, хариулах ёстой байтал чи 22777 шүү. “2117: П.БЯМБАРАГЧАА Завхан, Баян-тэс сумын 8 жилийн сургуулийн 4-ийн «А» ангийн су- рагч кинтэй гурван ч удаа уул- заж энэ тухай ярилцсан юм, Тэр надад ингэж хэл- 1) 55 сэн, --Юу гэж хэмээн ангийн (2) дарга их л найдлага тавин асуухад: --Надад хуулуулаач гэ- “ И сэн юм. гэжээ. » 5 7 Хичээл дээр багш нь: --9гч чинь энэ асуултад сурагчиас багш нь --Чи хэнтэй хамт нэг Зяагаад хариулж байгаа би- ширээнд суумаар байна. Тэгтэл хариуд нь «Ми- Блээ гэхэд, ний ширээг битгий эрзэ- чээд бай!» гэсэн байлаа.., Эрэгтэй хүүхэдтэй юу, Сурагч:--Бид хоёр ихэр эмэгтэй хүүхэдтэй юу гэж маа, Тэгээд ээж үргэлж асуухад сурагч: Энэ ширээг тойрон хүүх. Зие биедээ тусалж байгаа- дүүд бужигнаж байв, Эрээч 2рай гэсэн юм гэжээ. сэн болгоныг уншиж 11::57: 007 алдана. Хурууны ормыг / хэмжиж үзнэ, Ингэсээр бү» 1! тэн долоо хоног өнгөрлөө! Бүлгийн цуглаан дээр хөг« --Алдаагүй, зөв бичдэг бөл хэнтэй ч хамаагүй гэ- жээ, : « . . --Аав аа, хэззэ ч өвч- жилтэй хөөртэй байлаа,ӨЛӨХГҮЙН тулд биеэ чийрэг- гаж хэн ч ярьсангүй, Га. хүү Галягийн ширээ хам- гийн эрээн цоохор ширээ|5 болохыг ярьж нүүр улайл-5 тасан билээ, «Пионерская правда» сониноос Г. Нямаа 9Рч| чуулав ГО панууциниийни эрийнхээ даалгаврыг хүүх- ? Бдүүдээс хуулахаа С Ас ү2) 097 (ом бэ гэж ангийн дарга орчуулав, ж 9! рс . Ёюанаа зовонгуй хөлэхэд, рт ны дарга: --Яриад яах вэ? Ви өн- гөрсөн долоо хоногт Бу. «| күүлэх ёстой. Тийм биз | Багш: 1Ц лаа? -Юра! «О» үсэг хэд --Тийм, Тэгэлгүй яахав, ХЭДЭН удаа давтагдан орж Эл дээ гэхэд, --Тэгвэл өдөр бүр нв- байгаа үг хэл д Д Дд мөхөөлдөс худалдаж | Юра:--ГО--о0--0--0-2 вах мөнгө өгч байгаарай. гэжээ, ж Г- хүйтэнд дасгах гэ- ДїГШ оолыс эргэлиин, ! й АЖАВ сараалжин ямар ч мууха: рчуулсан Т. БЯМБАЖАВ бичсэн юм бэ, сайхан, жигд бич! гэж багш нь хэлэхэд сурагч: 5 --Вагшаа! Намайг сай» Хичээл тараад бүлгийн хан бичихээр бас алдаагүй арга, ангийн дарга хоёр бич гэнэ шүү дээ тэв. йнх ярилцав, , - 299 энэ Букин гэ»? «Пионерская иравда» сониноос 23 дугаар сур» болих гуулийн сурагч П, БОЛОР Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвдэт-Өи комбинатад хэвлэв, ИНДЕКС--1414( --Ангид шинээр ирсэн | ШТ Ш177:4 “НЭГДҮГЭЭР САР “а Осгож даарахаас : ЗО хамгаалдагда4 элдэн чих нь урт даа эргэд нь байхад зугаатай 3 даа Туулай туулай 5, хөөрхөнд! Тугал том нүдтэй дээ хайртайдаа Найзаа найзаа ирээчээ Цэвэр сайхан малладагдаа яумА тариа бэ. Туулай туулай хөөрхөн Дд ЗУРАГ ДЭЭР: Ж.Жанчивдорж Ажилчны районы ерөнхий боловсролын сургуулиудын нэгдүгээр ангиух дын уран уншлагын аварга 1-ийн «В» ангийн баатар- Чуудын хамт - а 3 МАНАН СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фото. АХМАД КОММУНИСТ . БААТАРЧУУДТАЙ уулзАВ 4 Нийслэлийн 10 жилийн 532 дугаар сургуулийн ба« тарчууд «Баатарчууд-Сүхбаатарын орноор» тоглоом аяллын хүрээнд сонирхолтой ажил зохиож байна. Тэд ардын хувьсгалын партизанууд, хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтнүүд, хөдөлмөрийн сайчуудтай Уулзалт зохиодог, 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцож явсан ахмад дай, чин 2, Жанчивдорж тус сургуулийн хүндэт зочны нэр, Ахмад коммунист Жанчивдорж гуай чөлөөлөх дайнд оролцоы4 явсан зухайгэг, монгол, зөвлөлтийн ард түм- ний ган бат найрамдлыг тухай пловор, баатарчуудад байнга ярьж өгдэр байс-2 0 ҮУВЛ Г- “ӨРОН зүхний пролетАРИ: МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарыг нэрэмжит ЇМПБ-ын Төв Зөвлөлийн соним, 41 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ /Ө Мв5 12435) ө 4 Найрамдал» гэдэг эрхэм хүндтэй сэтгэл дотно үгийг уншиж сонсох бүрийд ар дын зураач А. Сэнгэцохио- гийн «Их Ленинд бараалх: сан нье гэдэг сайхан зураг сэтгэлд бууна. Энэ зурагт ях жанжин Д. Сүхбаатар дэлхийн хувьсгалын нх багш В.И. Ленинд тэйгэ « м үрийн өнгөт цэнхэр хадаг, аяга дүүрэн сүү өргөн барьж, найрсгаар уулзаж байгааг харуулсан байдаг. Чухам энэ л уулзалт тэр өдрөөс эхлэн хүн хүнээ хүндэтгэх сайхан сэтгэл, улс гүрэн хамтран ажил: лаж харилцан тусла- хын ач тусыг үзүүлсэн монгол, зөвлөлтийн ард түм: ний өнө мөнхийн ган бат найрамдлын үр шимийг 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 13 Ф») ЛХАГВАӨ НАЙРАМДЛЫН НАРАН ДОР 1 шударга түмэн мэдэрсэн билээ. Их Лениний сургам” жилж зөвлөснөөр манай ард түмэн эрх чөлөө тус гаар тогтнолоо байлдан олж хувьсгалын улаан ту: гийг эх орондоо үүрд ман” дуулаад нийгмийн капитк лист шатыг алгасан социа лнзмыг бүтээн байгуулж байна. Эх орноо харийн дайснаас үүрд чөлөөлөхөд, энх цагийн бүтээн байгуу” лалтад, эрүүл саруул эрдэм боловсролтой ард түмэн бог лоход аугаа зөвлөлтийн ард түмэн сэтгэлд харамгүй ту салсан юм. Өнөөдөр энэ найрамдлын гэрэл гэгээ уудам эк орон даяар, айл бүрт, бид бүх ний сэтгэя зүрхэнд гийж байна. Эх орны газрын зу- раг дээр үйлдвэр уурхайн олон шинэ хот сүндэрлэн босч, өндөр хүчдэлийн шу гам алтайн сүрлэг уулс, цэлгэр уудам говийг зорьж. отроор яваа маячин сүр: тичн, К.өнчүн телевиз үзэж, эк орны үйлдвэрийн олон сайхан шинэ бүтээг- дэхүүн бий болоход зөв- лөлтийн хүмүүсийн өндөр боловсрол, ажилсаг чанар, өгөөмөр сэтгэл шингэсэн юм. Бид их Лениний хэл орос хэлийг шамдан сурс- наар хүн төрөлхтний бий болгосон гайхамшигт бү. тээл, шинжлэх ухаан чех- никийн гарамгай ололт ам жилттай танилцаж эрдэм мэдлэгийн сан хөмрөгөө бая" жуулж байна. Найрамдлын ачаар бид сансрын уудамд дүүлэн нисч, аварга том Белаз машин жолоодож, антарктид тивд монгол хү ний мөрийг гаргалаа. Жил бүр олон зуун залуучууд ЗХУ д суралцахаар явж байна. ЗХУ-д үйлдвэрлэв гэсэн төрөл бүрийн мар кийн машинаар бид тариа- гаа хурааж, талхаа хийж, хивсээ нэхэж, ном сонингоо хэвлэж, хол ойрын тээвэрт явж байна. Энэ бүхнийг найрамдал бидний амьд: раяд ач тусаа өгч байна гэж ам бардам хэлж бол но. Пионер, сурагчид зөв- лөлтөд үйлдвэрлэсэн дэвтэр дээр өдөр бүр эрдэм номын: яндяшгүй баян далайгаас сонсож дуулснаа бичиж- тэмдэглэж, зөвлөлтөд хий. сэн үзгээр бичиж байгаагаа Найрамдлын ач манай сур” гуульд гэж бахархан ярь даг. Аав, ээж нь зөвлөл тийн хүнтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж, ах эгч нь Зөв лөят Холбоот Улсад мэр- гэжил эзэмнииж, өөрөө зөв- лөлтийн өсвөр үеийнхэнтэй захидлаар харилцаж бай гаа хүүхдүүдтэй хот хөдөө хаана л бол хаана тзарал: даж болно. Аугаа их най- рамдлыг зүрх сэтгэлдээ цаг үргэлж бахархан бо дож дуу хөгжмийн сайхан эгшгээр илэрхийлж байна. Бид өдөр тутам зөнлөлтийн анд нөхдөөсөө байнга су ралцаж, монгол, зөвлөлтийн найрамдлын үзэл санаанд чин үнэнч байх тэмүүлэл зоригоор дүүрэн байна. “үнэ ла мөнгө” ЛИН СҮХБИИНР ХОР. Аугаа багны Ленин Ачит жанжин Сүхбаатар . нарын. « Алдар суут гавьяаг . 2 ЯУТ- Ард түмэн зүрхэндээ л р Аранзал туг намираандаа 00-00 Алтан гургалдай дуундаа Хөх тэнгэр мандалдаа 5 : з4Л-н айж є 1 "9. 46. “/Хөвч хангай. цуурайндаа : ю- Үүрд мөнх шингээн: Үеийн үед алдаршуулна. Алтай хох, 1, 10 жил. “сурагч . к -В.ЦЭВЭГСҮРЭН 5 ХОЁУЛ 0д08т0й Өвөө бид хоёр Хоёулаа өдонтой Одонтой болохоор ф Хоёулаа хүндтэй, -2908 Өвөө маань мЭНЫ 4 Лениний өдонтой, Өөрөө би Володягийн тэмдэгтэй, Оргил Мөєквад Очоод ирэхдээ Октябрийн баярт Оролцоод ирэхдээ Өвөө минь тийм Өндөр шагнал хүртсэн ЮМ Олон нөхдийн дундаас Онц сурч шалгараад Артек зусланд Амарч байхад минь Анд найз Саша Энгэр дээр минь зүүж Өгсог юм Өвөө бид хоёр Хоёулаа одонтой, Одонтой болохоор : 1 : 1 Хоёулаа хүндтэй. З 2 хүүхдүүднэг хот, нэг хороолол, нэг байрынхан төдийгүй хөл бөмбөгийн нэг багийнхан, Бөтбөг тоглоод гүйж Яваа энэ хүүхдүүднэ р Ч. ЗАНДРААГНЙН авсан фото 3. ДА Ж ЗЭРДЭНЭТИЙН 10 ЖИЛИЙН ОЙД 0) ЭРДЭНЭТИЙН ЗРДЭНЭ Эрдэнэтийн эрдэнэ гэхээр зэс молибденээ хэлж байна тэж бодо байна уу? Яах. 01 1344:114:111113 аргагүй зөв. Гэлээ ч бид энд залуу Эрдэнэт хотын- хоо унаган иргэдийг нэрлэ” сэн юм. Ер нь манай Эрдэ- нэтийнхэнд эрдэнэ мэт эр- хэмлэн дээдэлдэг зүйл биш” гүй олон. Найрамдал, алс холоос бидэнд туслахаар ирсэн анд нөхөд, их бүтээн байгуулал- тын өрнүүн хөдөлмөр, тө- рөлх залуу хот. илгээлтээр ирсэн залуус, орон сууцны шинэ хороолол, ган хоолой: гоор урсах цэнгэг ус... юм болгон эрдэнэ билээ. Монгол, зөвлөлтийн най- рамдлын бэлэг тэмдэг бол- сон найрамдлын Эрдэнэт хотын интернационал хамт олон эрдэнэ болсон хүүх: дүүдийнхээ төлөө сураг- чийн жилүүдэд ихийг са: наачлан хийж сургууль, цэг цэрлэгийн материаллаг баа- зыг бэхжүүлэхэд бодитой туслалцаа. үзүүлж, чадлаа, 111 Тїнонер, сурагчид шеф хамт олноосоо шинээр то- хижуулсан хичээлийн. ка: бинет, хоол зуушны газар, тоглоом, биеийн тамирын талбай, үзүүлэн таниулах материал бишгүй олныг хү" лээж авсан билээ, Тэр бүх- нээс хүүхдүүдийн сэтгэлийг хамгийн их догдлуулсан нь пионерийн «Нөхөрлөл» зуслантай болсон явдал Зуслан анхныхаа зочдыг хүлээн авч нээлтийн хөг" жилтэй баяраа хийсэн нар- лаг өдрийг дурсан ярих дуртай, «Нөхөрлөл» зусланд 600 гаруй пионер сурагч тав тухтай амрахын зэрэгцээ төмс хүнсний ногоо тарьж ургуулан хөдөлмөрлөхийн сайхныг мэдэж авсан юм». «Нөхөрлөл»-ийн анхны бүл: гэмийн зөвлөлийн дарга 10 жилийн нэгдүгээр сургуу! лийн 8--ын 4«А» ангийн сурагч Б, Цогзолмаа хөг жилтэй зуны амралт, сэт- гэл булаасан зуслангийн тухай дурсан ярихдаа: - Манай хотын нам, за- хиргаа хөдөлмөрчид, зав ээж минь хичнээн их ан хаарал тавьж | байдгийг хүүхэд бид сайн мэднэ. Хө- дөлмөрийн талбар, биеийн тамир спортын иж бүрэн талбайтай тохилог сайхан «Нөхөрлөл» зусландаа очих зун цагийг бид тэсч ядан хүлээж байна. Эрдэ- нэтчүүдийн эрхэмлэн хүн: дэтгэдэг үнэнч нөхөрлө. лийн бэлэг тэмдэг болгож зусландаа пионер бид ийм нэр өгсөн юм. Найрамдлын хотынхныхоо хайр халам- жийг хүүхдүүд бид пионе: рийн ёсоор хариулна гэв. Эрдэнэт хотын АДХ-ын Гүйцэтгэх Захиргааны ба- рилгын товчооны дарга Д. Бүжийн: Сурагчийн жи” лүүдэд, Эрдэнэтчүүд бидний. пионер сурагчиддаа 8о0- риулж хийж бүтээсэн зүй- лийн нэг «Нөхөрлөл» зус : лан. Хотын албан байгуул- . лагууд пионерийн зуслан байгуулах санаачилгыг сайшаан дэмжиж 600 мян- ган төгрөгийн хөрөнгө гар- гаснаар манай барилгачид чөлөөт цагаараа барьж бай- гуулсан юм гэж өгүүлж билээ... С Эрдэнэтийн залуу. иргэд төрөлх хотынхоо үүсч бай- гуулагдсан 10 жилд цэцэр- лэг, сургууль, биеийн та- мяр спортын иж бүрэн ор- дон, пионерийн зуслан, цэг. 3жр БИОНЕР ар ӨДЭВХТЭВНФСАНААЧИЛГА. 1: СЭДЭХ, САНАХ ЧУХАЛ Г. | ! | | | ! | | | | -1 ! | | | | | Ї | | Ч “| | Кижиг зүйл ашөнврийн Ж--- шинэ санаа вгч гтэр- гүүний «арга тувшилага ттө- рөх уунӨвс (бюрлдпг. Шионе- рийн тийввхтнүүйдад зарши ------------ -ажлын «араа хэлбэрийн гву- «ай танилццулин, ЇБулнг, «салааны «аминдаа хэриглэн: үзээд захидал «бичээрэй. | Загварын уралдаан “Сургууль ,хичээлийн на бинет, анпн танхимаа тохн- жуулах, Фулнн самбар, үзэсгэлэн, ханын,сонин гар кахдаа авшнөнөр сурагчдын дунд сзониБ, ианивар шинээр зохиох “уралднан зарлавал зүгээр, Энэ өь хүүхдийн Медальтны концерт Авьяаслаг амонерүүдэд М41Б-ын Төв Зөвлөлийн урлагийн 1 злэгийн алт, мөнгө, хүрэл шеёдаль оюлго- дог болсоор 10 таруйжил өнгөрч, тэр үеайн зарим пиопнерүүд доо урлагийн мастерууд болжээ. Хэн сайн мэдэх Сургууль, ангидаа тарь- сан цэцгүүдийн тухай хүүх- дүүд тэр бүр сайн мэдэх- гүй байдаг. Тарьсан цэцгээ тайлбарлах уралдаан, ярилцлага явуулж болно. Тэгвэл шэцгийн шэр, онц- лог, зориулалт, тарьж ур- гуулах технолог зэргийг су Галууны |ферм Галуу нугас зэрэг олон шувуу манай эх Фрны өнцөг булан бүрд хавар айлчлан ирдэг. Тэднийг зориуд 9 жээмэл болгох, зохион бай- гуулалттай өсгөх, аж ахуйн хэрэгцээнд ашиглах 69о- Өвлийн ичээл Пионерүүд хамт олноо роо, хэсгээрээ өвлийн цэн- гэг ёгаарт зугаалах, тог- лох дуртай, “Үүнийг утга учиртай ажил болгож, «Өв- лийн хичээл» зохиож болно Цасан дээрх амьтны мөр ялгах, өвлийн цаг агаарын урнаар сөтгэх, юманд бү- тэвлняэр хандах, энїж Фу- тээсэн Фүхнийг эхайрлан/! хамгаалах, “шинэ зүйлд сонирхол, ёчадварыг хөг- жуүлэхэд нөлөөтэй юм. Аль ч сургууль ахмэд, ме- дальтан сурагчдаа буртгэн нонцертыг нь тоглуулж, тэднийг пионер сурагчидтай уулзуулж, урлагийн хамт- лагтаа хүндэт тишүүнээр элсүүлж болно. вэ? рагч бүр мэддэг Фолно. Сайн тайлбарласан, цэц гийн тухай «сайн ээддэг тионерийг тиалгаруулж «Те цэг судлалын тоймч», «Ур- гамлын эмч» цол олгож, | цэцгийн баглаа, үр суул тац, сав зэргээр твагвана. ломж х бий, Нуур, цөө- трөм, гол тазрын тионерүүд «Галууны ферм» байгуулж болно. "Гэгвэл хүнсний нөөцийг ар- вижуулахад тодорхой ҮР төлөө үзүүлнэ. үзэгдлийг шинжлэх, өвлийн цагт амьтан, ургамал амьд- ралаа хэрхэн өөрчилж Зо- хицуулдгийг мэдэх зэрэг тионерийн Фбүлэг салааны ажилтай холбож гүзвэл Зү- тээр. 3 | Пионерийн идэвхшний чуулган Бүлгэм, бүлэг, салааны дарга, сайн дурын байтуул: лагын идэвхтэн нарын тө- рөлжсөн, сэдэвчилсэн, рай- ончилсон чуулганыг жил бур хийж -ажил төрлөө «ха- тилцан эрилцаж, “ирта туршлагаа СОЛИЛЦДОГ уламжлал ЗХУ-ын шионе- рийн Файгууллагад бий, “Үүүнийт хэлэлцүүлэг, мар- тгаат, дугуй ширээний ярилцлага сетинар, зөвлөл- төөн, үзүүлэх сургууль зэ- тэг “ямар "Ч хэлбэрзэр явуулж болно. Ї Ирээдүй өнөөдөр эхэлнэ Үїтонерүүдийн урнаар язөгнөх түүнээ ярих, бичих, зурах чадварыг хөтжүүлэ- жэд Фбүлэт, салаад анхаар- тал захино. “Үүний тулд «Ирээдүй өпөөдөр эхэлнэ» сэдвээр улс, аймаг, хот, | сум, сургууль, гудамжны. хаа ирээдүйн тухай зохиой бичлэг, зургийн уратдаан, ярилцлага зохиож болно. Шефийн нэрэмжит, янагнал Аль ч сургууль шєф зүйлдвэр, аж ахуйн байгуул: Файтуулагуу- сурагчдад "туухийн мл лага ттатталаа (цом, зарцуулдаг. Сургуу- “энэ тїь ттотер Фүр тнэф жэргүүний азтги, яяд- “байгууллагытхаа тухай терийн бүлэг, «салаа, Фбаа- төн тгэдлэттэй 1 Хамралтын “өдөр байсан боловч сүрлэг сайхан энэ ЖБиднийг хаалган /дэврвэ зугтан аавсан Фнцхан а»нд: -4Тавтай морилно уу? гэж эєлдэгжэн урнад «8 руул сайхан ордон дундуур дагуулан одлоо. - Та шанай пионерийн ордонг жирийн тэг ордон гэж бодож байна уу? Тийм биш эз. Уран барилгын ололт амаининлтын музей 5 гэсэн үгт. Ер нь ховорхон ордон доо тэж Фидэнтэй хамт явсан Чазах ОСР-ийн Комсомолын "Төв Хорооны ажилтан Ербол Ильясович ярьж билээ. Тав цагаан чулуун ацат, усан зэргилуудын хажуу- гаар өнгөрөхдөө «Үтэхээр сайхан ордон юм» тэж би эрхгүй бодсон юм. -- Зөвхөн энэ чийдэн гэхэд лб тнэкийтэй тгүү дДЭВ207-- Охидын нэг нь ингэж хэ- лээд казах үндэсний тэрийг лан «сонгон «єуралцах «секц энд хичээллэдэг ажээ. Бид тус өрдны НИД бу- “зуу титернационалч клубт чурцгөвяво. ун тгаруй ххүү- жид рт чинрввний жойно зэрэгцэн суугаад гүйлж бичиж зурцгаана. -- Энэ бол манай жлу- бийн титүүд. Газар газрын найз нөхөддөө клдубийнхээ тэрийн өмнөөс захиа би чиж, : бүтээ- шээс илгээх гэж байгаа нь знэ.. гэж зам зуур танил болсон Ясна охин өгүүллээ. Яеёна Алиа-ата хотют ТӨ5 дутаарсургуулийн 6 дугаар ангид онц Сурдаглом. Сур- туульдаа бүлгийн дарга, пионерийн ордондоо бол ян- тернационалч клубийн тэр- гүүлэгч ажээ. жижигхэн улаан дарнат- нууд хатгаастай харагда- на. - Эндээс манай «калу- бийн олон улсын харилцааг харж болно. Улаан дарцаг хатгасан улс, хотын тно- теєрүүдтэй бид холбоо төг- чоон ажиллаж байна тэсэн түг, Одоогоор 70 шахам газ рын хүүхдүүдтэй захид- АМДАЛ, МӨНӨРЛӨЛ-----т------------| “Найзуудын МИНЬ амрыг эрээрэй хичээн- чу “дотно банных сэн «байнга захидал зирүүлдэр юм. Бас Алмаата хотод суралцдаг вгунгол оюутнууд Өндэнд үүнийг дурсгасан... Лена фФхин монголын анхны «андрын нисэгчийн зурагтай дарцаг «бидэнд үүзүүллэв. -- ЇВИДЭНД хам өлөн хүүхэд гзачидал |ирүүлж, өөрийнхөө орныг тухай хүү хэд багачуудын тухай бичээ» сэй, гэж бид хүсдэг зм. Та лтонголд байгаа бидний най. зуудын амрыг эрээд хая тийг маань дамжуулаарай, тэж Гульжан хэмээх хөөр, хөн бор охнн хэлээд хая таа бичин ил захидал өм билээ: Уг захидал дээрКаз, ОСР, г. 2лтс-Ята Өворєц мист» ов НИД, тэж бичиж бйё шаа. Хананд өлгөөстэй зураг дээр гавц хөёр ииркэг шэнкэр дарцаг ч харагдана, -- ЗЭэнэ ямар учиртай юм бэ? гэж охидоос асуухад -- Урьд нь ойд захид» лаар харилцаж байсан гк зар, Яагаад ч юм сүүлийн "үед тасарчихаад байгаа юм. Улс трнкхоо “байдлаас Ч болдог л байх, Ер нь ертөн чцийн хүүхдүүд Овне Өнєтэйг тзэ звхжлах: лколбоотой байж, ин, найрамдлын дууг цугтаа дуулж байгаа тай ... Бидний хүсэл энэ. тэж өхид ярьж билээ. “Гийм ээ! Та нарын зөв. “Манай таригийн эгэцэг бол сон хүүхдүүд та нар тайз төхөд л байвал, аргаа” лпийн дэлхий ертөнц дайны яибулаас айхгүй богна. Т. ДАВААДОРЖ нэх зинцэнллйн лэлцээрийн үзэл санаа 1936, 1946, 1966 оны гэ- рзэ, хэлэлцээр бусад ба? римт бичгүүдэд улам гүнз- гийрэн хөгжсөн юм. Эдгээр тэрээ хэлэлцээрийн ойн жил болж байна. Иймд энэхүү гэрээ, хэлэлцээрийн тухай товч танилцуулья. 1938 өн. БНМАУ, ЗС БНХУ-ын хооронд 1934 онд байгуулсан аман хэ! ззлцээрийг 1836 оны гу- равдугаар сарын 12-нд ха- рилцан туслалцах тухай Тїротокол болгон байгуулж гарын Үсэг зурсан нь тус «Хэлэлцэн тохирсон хоёр талын аль нэгийг цэрэглэн довртолбол бие биедээ али- тад тусламж, түүний дотор тэрэг зэвсгийн тусламж үзүүлэх үүргийг БНМАУ, ЗСБНХУ-ын засгийн газ- рууд хүлээнэ» гэж онцлан заажээ. Энзхүү харилцан х протокол гэрээ- ний дагуу 1939 онд яганы мгийллийг бутцохиход ЗХУ-аас манай оронд цэр- гийн үнэлж баршгүй иХ тусламж үзүүлсэн Фөгөөд фэшист германы эсрэг зөв- лөлтийн ард явуул сан эх орны их дайны жи? лүүдэд манай улс ЗХУ-д жинхэнэ ах дүүгийн ёсоор тусламж үзүүлж байсан билээ. Протокол гэрээ нь БНМ АУ ба Зөвлөлт Холбоот Ул” сын хооронд ТОгтсон (ах дүүгийн найрамдалт ха- рилцааг улам зузаатган, БНМАУ-ын тусгаар тогтно- ялыг сахин хамгаалах найд- вартай баталгаа бий бол” госон төдийгүй Алс Дорно- ДОД ӨНХх тайвныг бахжүүлэ! хэд чухал хувь нэмэр бол- сон юм. Ї Ё 8 Ё 8 шэг цэгцишггцшациииН ГЧДТЦТТ 1131 111111111111771 дарагдаад вар хийх зав нь х рэлцдэг- гүй юм болов уу Бас ч тийш биш. хэлэ? хэд гарын Чадал, тэнхээ тамир хүрэлцэхээргүй бол- бод хүй. Энэ хүй ул аа?11 41122 1021771: 1114122111111112111111161644111124123143141- 1 зиаииианиийг Залэ ҮЭ мадаг 4 7” ! 41 Ч ! 4 НАЙРАМДАЛ, ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНЫ ГЭРЭЭНИЙ 40 ЖИЛИЙН ОЙД ГАН. БАТ НАЙРАМДЛЫН 1946 «оны хоёрдугаар сард БНМАУ-ын ерөнхий сайд Х. Чойбалсан тэргүү- тэй засгийн тазрын МАУ 6, ЭСБНХУ-ын хоо- ронд найрамдал, харилцан туслалцах гэрээ здийн За- таг соёлын талаар хамтран ажиллах хэлэлцээр байгуу: лав. Монгол, зөвлөлтийн найрамдал харилцан тус- лалцах гэрээ нь тус. хоёр орны хооронд 1936 онд байгуулсан харилцан тус” лалцах шротокотнан зүчгдсэн зүйлийг тусгасан Фегөөд чийр улсын аюулгүй Фни" дал энх тайван байдлыг са- хин хамгаалахын хамт" Алс Дорнодод олон улсын энх тайван, аюулгүй байдлыг Фбачатгах чухал хүчин зүйл болсон юм. БНМАУ, ЗСБН ХУ-ын кооронд байгуулсан эдийн засаг, соЁлын талаар хэмтран ажиллах хэлэл- цээрт тус хоёр орны уламж Манай орны урлаг соёлыг ЗХУ-аас үзүүлсэн тусламж асар их билээ. Ленинград, Кяев зэрэг зөвлөлтийн тийн БХ ыг ай льгэь 20 БАТАЛГАА далт нягт хамтын ажилла! гааг эдийн засаг, ёоёмын бүх салбарт улам өргөтгөн бэхжүүлэхээр заажээ. Энэ баримт ФОичгийн үндсэн дээр БНМАУ-ын аж үйлд- зэр. зам тээвэр зэрэг эдийн засгийн чухал салбарыг хөгжүүлэхэд ЗХУ-аас сан: й шинэ х тусламж үзүүлэх болсны дээр 1949 оны арван хоёр- дугаар сард БНМАУ ба ЗСБНХУ худалдааны ха- рилцааг таван жилийн ху” тицаагвар 1 ЖЭЛВЛ- цээр Фийгухлсаа. Хөйр ср" аны соёл гигэарэл, ашинжлэх ухааны байгууллагуудын хооронд хамтын ажил- лагаа улам өргөжиж, 1947 өнд ЗХУ-тай соёлоор ха- рилцах Монголын Нийгэм” гэг байгуулагдав. «Энэ ху- гацаанд сургууль, соёлын байгууллага ч өсөн нэмэг- дэв. 1966 он. Монгол, зөв- хөгжүүлэхэд шуг-207 Ж0с төрснийг бид сайн мэднэ, ЗУР ДЭЭР: Киев хотын хөгжим лөлтийн ард түмний өх вейрамдал цаашид бэхжиж, эдийн засаг. ФөС- лын хамтын ажиллагаа улам хөгжив, 1966 «ёты тэгдүтээрсард ЗСБНХУ-ын зэм засгийн төлөөлөгчид манай оронд айлчлав. Энэ үеэр БНМАУ, ЗСБНХУ- ын хооронд найрамдал, хамтын ажилдагааны. бо- лон харилцан туслах тухай шинэ Гэрээ байгуулав. Энэ Гэрээнд хоёр улсын най? зөвлөлтийн эрд түмний эв? дэршгүй найрамдал, бүх талын хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлэн хөт- жүүлэхээр заажээ, Монтол, зөвлөлтийн энэхүү тэрээ нь хоёр орны эрх ашигт бүр нээ нийцэж, Социаланст хамтын нөхөрлөлийн нэт- Фүя-| сургуульд суралцаж байгаа та нарын гүе Москва, озон хотод соёл, үрлэгийн дээд, дунд Сур-| тэнгийн нөхөд чинь. Сонгөдөт бүжгийн хи- тууль үегсөгчдөөс танай урлагийн од, шилдэг Сырьдарья мужийн Верх- фволниск Довгоны сгултн циигишиилицнй ! ““ВӨВЛӨЛТИЙН ТИМУРЧҮҮДИЙН ТУРШЛАГААС ХЭН ЯВУУЛАВ? рзэс гарав, Бүрээ дрийн дуугаа шижигиуүлэн ивжсаа- харна. Нариш журц тэрэлтэй өрсөлдмөөр транивтл злаан бүч пионерүүдийн энгэрт зэргэлдээ ирж зогсов, «Баруун тийш эргэ!» гэж бүлгийн дарга хархан үс” чээл дээр. МӨНХИЙН дан нягтралыг бататгах үйлсэд чиглэсэн бөгөөд БН МАУ-д социализмын бүрэн ялалтыг халгах манай на- чын Программын зорилтыг хэрэгжүүлэхэд шийдвэрлэх хүчин зүйл болсоор байна Энэ Гэрээнь дайны да- раакь 20 жилийн дотор зөвлөлт, монголын харил цааны хөгжилд дүгнэлт суурь эдийн засаг соёл шинжлэх ухааны бүх хүрээнд манай улам шатанд хөгжүүлэхийн влэр- хийлэл болсон бөгөөд юс- нэй орны хөгжлийн хурд: чыг узам нэмэх тийнэ Сай- хан боломж тээсэн Юм. Түүхт тэрээ хэлэлцээрийн үр дүнд манай орны нүүр үйлдвэр одоо тус орны аж н нийт бүтээгдэ- ” хүүний 50 трчим хувь, даавууг 100 хувь гаргадаг болов. УН таван жилд ЗХ Узаас үзүүлэх тусламж ихээхэн нэмэгдэж. 8340 ге- О руй барилга байгуулам- жийг шинээр барих буюу өргөтгөж Багануур. Бор- Өндөр зэрэг уул уурхайн томоохон барилга байгуу- суурин Түүнч- чихрийн комбинат, Хавдар судлалын төв, П, Н. Шас- ти лрарвнанит голининсийн төвийн эмнэлгийн оцогиол- бор, барилгын модон эдлэ- лийн үйлдвэр. Дарханд Эрдэс хөвөн өдлэлийн ком- Фбинэт, Эрдэнэтэд Хүнсний нєшмбинит, живсний үйлдвэр, эмнэлгийн цогцолбор, Хө? төлийн ЦЕМЕНТ Шохойн НЖ “бүрэн “цогнолборын эхний зэлжийг ашиглалтад оруу: лав. Л.ЦЭРЭНСАМБУУ харну хэлэв. -- Сайн -- Тогтоосон гэж бүлэг бол? Бинюрүүмэх хэн ирүүлдэг байна? гэж Иван Сергеевичийг тайхаж байх юм бол за яажав, учир нь биз... / Гудамжинд дахын бү” рзэн дуу » Ивэн мөн л тарав. Тэвшин двэр шавар, шю” тэй хүү командалж, «Ах- хой туйвуу, цемент зэрэг Ш! барилгын материал аччих- зүтгэлтэн Ивэн Сергеевич сай, тартаа хувин, булаг, өвөөгийн байшни энэ. Бүгд сүх барьсан шишонс: харав уу!» гэж лавлав, рүүд зогсож харагдана. П нан бүгд гэж лвгэн зор -« Сайт байна уу, Өвөо! 14! НЇХ :. : цишинниниин 221152 хүлээж авна уу?Ё -- гүй, та нар хаанаас явж байгаа юм бэ? Хэн та нарыг явуулав? -- Бид тамурчуул, та. най байшинд засвар хий- хээр явж байна. Намайг Мансим Дубнов гэдэг, би тимурчуудын командын ах- лагч тэж нэгэн хүү тєвнил” нь зангирав. Тимурчууд өдөр бүр зэлжээр ирж шавардаж шо- хойдож будаж шиллэж бай? шиагийн засварыг дуус: таад нэгэн ӨДӨр тараар хийсэн хөдөлмө” гүр дүнг харахаар бүгд гудамжинд тарав, Ахмад дайчин Иван Сергеевич гуайн | бойшин танигдахын аргагүй маш гоё болсон харагдана. Г, УРИТҮЛХҮҮР Урлдааны шагцад |: Үнээ тугал мөөрнө, Цэ цэгмаагийн хувин бараг дүү- рэх шахсан-юм уу, Сүүний дуу ойртоод байна. Яасан ч хурдан саадаг юм. ст: Тэр харав уу? Гурван янзага Өглөө бүр үүгээр орж хиймэл нуурнаас ус УУдаг юм. Хөөрхөон! Үнээ с тугалаас үргэхгүй, хүнээс айхгүй. Би зургаан үнээ саадаг. Хоёр улаанаас нэг саахад гурав гурав гарна. Хөхөө донгодож байна. -- Сайхан юмаа? -- Манай Бүйлээстэйн хөдөлмөр амралтын зуслан жаргалтай. Ногоон шилмүүс ний үнэр гарч байна. Удах- гүй Бүйлээсний бут, дараа нь гүзээлзгэний навч үнэр- тэнэ. -- Юу сайхан бэ? -- Өглөө Бүйлээсний хөх бялзуухайн дуугаар эрт сэрээд загсаасан өрмөө хуулж таваг дүүрэн тавь- чихаад хувннгаа аваад зэл рүү гарах. Би бүр зургаа- гаасаа хөдөлмөр амралтын зусланд явсан. Ногоон шуургатай үзэлцэж л бай- лаа, --.Ногоон шуурга? -- Тиймээ, гөө тарьдаг. Хог ургамлыг тэгж нэрлэдэг юм. Ногооны хүүхдүүд босож байна, Өг- зөө халуун болохоос өмнө гарна. Та тэдэн дээр очвол уралдааны шагнал хүртэ- хийг харна даа. Саальчин охидын хөдөлмөрөөр шаг- нал авдаг улс. Өчигдөр На- раагийн бригад түрүүлсэн байх. Тэр Нямцэрэн багш, шагналаа аваад явж байна: -- Тавагтай өрөм юм уу? -- Тийм ээ. Миний заг- саасан өрөм. Хийсэн юмы минь ажил сайн хийдэг хүүхдүүдэд өгөх сайхан са- нагддаг. Өрөм идсэн хүү- хэд өег хангалуун их баяр- тай явдаг юм. Бяцхан улаан далбаа | Тугалчин. хүү тугалаа тууна. Саальчин охид Эж руул тавьж харагдана. Ца- гаан идээний тэрээс сүү цагаа. айраг тараг үнэртэ- манайхан. хорь гаруй га-д нарийн но. нэ. Гэрнйн өмнө модон ван- дачгууд дээр тагтай зөруул өрчихлөө, Саальчин охид сагсны талбай руу Яваад өглөө, -- Хөөе, Цэцэгмаа, На- раа! гэсигэ» Нямцэрэн багш чагны ирмэг дээр “ирсэн болжморуудыг үргээв. Охид гүйн ирж байгаа гэдэг нь. Цэцэгмаа бургасны үзүүрт бяцхан улаан алчуур уяж тагны захад хатгалаа. Тэр- дарцаг жигүүр шиг дэвэн дэрвэнэ, Нэг вандан дээр, хатааж шуудайлсан ааруул, тос даай хэвтэнэ. -- Энэ! --Дотуур байрын “нөөц, гөж Баетболд шивнэнэ, Үү- рийн цолмон магнайн дээр гялбана. “Одод хураасан адуу шиг шуугдав. Адуу, шуугдсан одод шит бэл рүү буулаа. -- Бавтарсүх ээ, чи чо- ноноос айв уу? -- Морьтойгоо байхад юунаас айдаг юм. -- Айхгүй ч гэсэн ангүй гэж, толгойтой үс хойшоо явж байна лээ шүү. -| Гурав дөрвөн цагийн алдад адуу унтах юм аа! Моддын навчис ч чив чимээ- гүй. Дэлхий зүүрмэглэн үүр - шөнөөр нойр хүрч байна лээ шүү. “Хөёр хүү ингэж 77971571 Азтай шүү. Өвөлжин ааруул хурууд цагаа, Хайлсан ТОС... ГЭЖ ОХНН ХЭЛЛЭЭ, Охид-хөдөлмөрөө. хамгаал- сан болохоор болжморууд байруудын. оройд жиргэн сууцгаав. Унага, Од зүүдэлж унт- Унага жир жир янцгаа- на. Батболд адууны манаа- наас ирээд номхорсон уна- гануудаа барьж уялаа.(ЭХ- тэйгээ хоносон унага 8э- лээ санасан юм шиг, хэвтТ- сэн нь хэвтээгээрээ, зогс- сон нь зогсоогоороо унта- на. : Шөнө бороотой байлаа. Хав харанхуй “гэж яанаа! Тэнгэрт цахилгаан гялбана. Цочсон унаганууд газарт цахилж эх нь үүрсэнэ. Мод- ны хаяа бараадав. Норсон цувнаас ус гоожно, Даанч их бороотой зун шүү. ҮҮү- рээр бороо зогсож, тэнгэр. онгойн. Зүүн ууланд чоно улих сонсдоно. Нїихрүүдэс хүрлээ. Алдуурсан унага шиг од харвана. 5 -- Чи, миний ол бишээ “шагнана. ярьж явжээ. Хөвгүүд айргаа "бүлж гарлаа. Дөрвөөс зур- “таан “мянга гэцгээнэ. Төд- лон тоолон “бүлж, үе үе зог- сож: чагнана. Айраг унага янцгаах шиг шаагина. Одоо унаганууд яг л од » зүүдлээд унтаж, байгаа гэж хүү догдлон хэллээ, “Ариунаа охин хул дүүрэн айраг хийж барив. - Уруул чимчигнэнэ. Бүйлзэстэйн айрагнаас чихэр амтагдана. Энэ орой долоо хоногийн уралдааны дүн гарна. Тү- рүүлсэн хасгийг айргаар гэж |Нямцэрэн багш ,хэллээ, Жаргалан- тын хиймэл нуурын |дДа8- лан дээгүүр нэг машин тарч ахуй эндээс айраг авах нь... Өглөөний. эхний саам болчихлоо. Од зүүдэлсэн “унаганууд сэрэхгүй унта- на, т “Цэцгийн таван дэлбээ итар эгшиглэнэ. Цэц- гийн таван дэлбээ шиг барьсан байранд охид “«Нэг л мэдэхэд уулзэна.», гэж дуулцгаана. Төв айм- ирэв. Сангийн аж! УРАЛДААНД ТЭРГҮҮНБАНР ЭЗЭЛСЭН БАНРУУЛАЛ алчинслн лаллрнллна ион айжэйарилахЗЕНБЬлн6г 64: 5256: на ганххэйндийунлйлэйн тийц Жаргалантын сан, тийа аж ахуйн 109 жилийн сургуулийн хөдөлмөр ам” райтын зусланд нодиинхон зун олон улсын политеха инк боловсролын семинар болж билэз, Зуслангийн хүүхдүүд үнэхээр техник зүүдэлж байдаг юм. Нуурын далангаар гарч ирэх улаан тракторыг 8» ийн «Б» ангийн хөвгүүд хэн нь ч барьж аваад дав- хина. Түрүүн арвын нэг бүлгийн хөвгүүд сангийн аж ахуйн механикжсан саа лаа байгуулж, алтан та- рнаны замаар самнасан ч удаатай. Тэр замыг .дүү ангийн хөвгүүд бахархан харж байдаг юм. Намайг очиход зуслан ик хөлтэй байлаа. Энэ жил сурган хүмүүжүүлэх ухааны тур- шилтын таван жилийн дүн гарч, Төв аймгийн сургуу- лийн: »бүх захирлуудын үзүүлэх сургууль Хийх гээд тэр. Сүү сааль, ургац сайн болохоор их л нүүр бардан байцгаана. Сэтгэ- лийн таван чанар бүрдэнэ. Ажилч хичээнгүй, нөхөр- сөг итгэлтэй, үнэнч шудар- га, улсынхаа хүнсний ирог- раммын их үйлсэд өөрийн хувийг оруулах нэг сэтгэл, сурч мэдэх тэмүүлэл ч бас оюун билгийн цэцтийн таван дэлбээ шиг сЭнавгда- на. Тавдугаар улирлын дүн “ Зїинхэнэ нөхөд жинхэнэ ёсоор үерхдэг гэж С. ЦЭ- цэгмаа охин хэлсэн юм. Эндээс би жинхэнэ нӨХ- дийн тухай сурвалжлага бичсэн: Хичээлдээ их сайн гэгддэг хүү ажил дээр га- раад залхуурч нөхдийн- хөө дургүйг хүргэсэн юм “Энэ дүн зусланд зун ЗУНД . олөн зуун хүүхдийн -амьдралын шалгалтад бас “Өнэүгэнд хүүхэд цагийн -Түм. буман сайн сайхан үйлс, «баярладаг юм шүү “сан “Нар “инээмсэглэнэ. үгэн Ци дад/ хэөрийн “еБрасадын ХӨӨР : баЦ8 авт хөлөлцөэд ХҮҮ гийп үнэнийг хүлээл 4аг44 Үнэнээ ойлгох нь Ха Эгэл ДӨрУУ- дээр байлаа, Эгэл Я хан ОкЫн амжилтаарай хоцорч түрүүлээд ХОЦОРЧ х одөдь . дэнэ гэж бодож өг ҮЬ Хөдөлмөрийн Блфугсэ улирлын дүн дэлгэнэ) 26 гн газар шороо, Мал СҮ- рэг, НИЙ: НӨХӨД, хөдөлмө» реө хайрласны дүн боллоо. Их сүү авч, ааруул өрөм, айраг тараг хийсэн, НХ ногоо хураасны дүн, Сайн сэтгэл, сайхан НтгэЛИйЙн дүн мөн. Хүүхэд цагийн, эгэл жирийн амьдрал тэм- цэлд, үнэнч шударгуу байсны ч дүн. Олон улсын политехнин . боловсролын семинарын онц, захирлуу- дын өгсөн ҮнНЭлгээ ч МӨН. Улаан трактор шохоорхсон хөвгүүдийн сэтгэлийн 3З0- риг бий. Тэр улаан авар» тын жолоон дээр ХҮҮ инээд алдаж явсан юм. таван ээлжээр ажилласан нэр- сийн ард улаанаар бичсэн Тавын тоо юм. Хүүхдүүд онц авчээ. Жаргалгнтын хүүхдүүд ажилсаг гэж очсон бүхэи- сайшаана, Сайхан хэрэс. нэр төр, үнэн алдар хамт: сонсогдоно. Хүүхдүүд баярлахаар 2жил хийжээ. хүүхдийнхээ ажил улс орон дээ. хөдөлмөрт л Нарны. Зун, дийн хүүхдүү- хураасан ногоо, ав- ааруул, идээ, айраг тарганд үлдлээ, Агаар саруул тунгалаг байна. д. пэлдэн ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛООС төннэнтннннлнтгттгнтттүүүлнэлтсилилиллиимллиммилилилилчииириитийчиииийининссэчигэиичиилгчиилчлилсилнсэий- ЮННА МОРИН БИ. ЧАМТАЙ. ЧИ ЯДДТАЙ БИД ЦӨМ ХАМТДАА Галт тэрэг шиг Ар араасаа Гавшгай чаргачид жирийсэн Гайхамшигтай сайхан өвөл вэ! дмаг гэгч жолоогоо зал Чанга олигтойхон бүснээс барь! Чарган дээрээс унавал ичгүүр Чаллаараа миний араас тэвэр! Чалхны чулуу шиг цойлон ойлон н хүний зүг хурдлах гоёо гоё! Чамтай, би, надтай та нар Цахилах мэт дүүлэх ГОёо ГОё! Чарган “дээрээсээ иисвэл ичгүүр Чадлаараа миний араас тэвэр! Надтай” чи, чамтай би Найзууд туйлд ирэх юутай ын : вэ Чарган дээрээсээ иисвэл ичгүүр Чадлаараа миний араас тэвэр! Умарт туйл дээрх энэ уул Урд нь манай багачуул Огт үзээгүй шинэ оргил! «Ура!» гэж зэрэг хашгирав, Уран зөгнөгчид л энэ өндөрт Авирч чадах нь лав! Эрэлхэг зоригт мөрөөдөгчид л Ийм хэц рүү нисэн бууна! Зүрхгүй хулгарууд бол айна, Зорхон би, зөвхөн бид л чадна! ( Ундааны төрөл маш олон. Компот, кисель, жимсний цар- цаамал, цай, кофе жимс, сүү: ний төрлийн ундаа, коктейль, квас зэрэг байна. : 1, Киселээр яаж .мндаа- бэлтгэх вэ? -4 шилэн аяга хүйтэн усанд: төмсний гурил:хоолны “халба- гаар хоёр хийнэ. 150 грамм- жимсний «ханд, шүүс, сүү, ямар нэг жимсний чанамал (100 г) найруулж нэмж хий- гээд 20 минут чанаарай! 2. Компотыг ингэж хийгээ- ? Хатаасан жимсээр компот хийхдээ эхлээд сайн угааж 15 -- 20 минут дэвтээнэ, 7Ким- сээ буцламгай усанд хийж 30 -- 40 минут зөөлөн галаар гөсний дараа бэлтгэсэн хөрөн гөө хийж таглаад исгэнэ. -- Сүүний хольмог ундаа. Консервлосон жимс З00 г, чи- хэр 50 г тал нимбэг, 1,5 л сүү орно. Чихэр жимс, ним- бэгний шүүсийг зориулалтын саванд хийж цаг хиртэй байл- гана. Дараа нь хөөрүүлсэн сүүгээ нэмж хийгээрэй. -- Өндөг, Нэг ширхэг өндөгний шар, зөгийн бал 40 г, сүү 120 г, орно. Өндөгний шар, зөгийн балыг никель саванд хийж тас- ралтгүй хутган найруулаад дээр нь халуун сүү хийнэ. Уухдаа аягандаа шүүж хий- гээрэй. зөгийн балтай | -- Шоколад, сүүний ундаа. Сүү 0,6 л, шоколадын уус- мал 180 г, өндөгний шар 6 --Ягаан--шар--цэнхэр чарганууд ичгүүр Чадлаараа миний араас тэвэр! "чанана. 200 г хуурай жим- сэнд шилэн аягаар хагас элсэн чихэр, 5 г инмбэгний хүчил Чарган дээрээсээ гээгдвэл ХҮҮХЭД БОЛГОХ Ямар сайхан хурдан давхина : Т. ГАЛСАН орчуулав орохоор бодно. “Ч эрлэх С” эрчтэй хн : Харин намар байгалийн шинэ болно. жимсээр компот бэлтгэх хэ- рэгтэй, Тэгэхдээ 500 г жим- сэнд 200 г чихэр, 5 г нимбэг- ний хүчил хийж 15 --20 мн- -- Жимсний хандтай сүү. Нэг литр сүүнд 300 г үзэмний нут чанах юм шүү, ханд буюу бусад төрлийн 3 Сүүгээр, ундаа. бэлтээ- “жимсний ханд мөн тийм хэм- УЛДААНД ДУРТАЙ | ээг хийж хутгана. дэг энэ аргуудыг мэдэх үү? боолоор утг: : “Жимсний компот, ундаа, -» Сүүний наас, Сүүзл, Б. ЦОГЗОЛМАА чанамал уух хичнээн сайхан чихэр 200 г, дрожжи 50 г, : билээ. Харин хүүхдүүд та Сүүнд элсэн чихэр хийж тас-| Зургийг сурагч нар өөрсдөө төрөл бүрийн ун- ралтгүй хутгаж | буцалгана. Д. Болдбаатар зурав, даа бэлтгэж ууж болно шүү. ны температурт хөр- А-- 01411 В. Сүхбаатарын цэрэмжих Улсын хэвдэлл йн комбинатад хэвлэв. 00000000 22 Ч : “ээ-эн--чисииэээээижижэиисалшиитииигссчлиил--- ч 3 хисэн-илөгчниээлэжлтлгхасислчиссилнгильсанирэлсититгкслагл хавг-уис 2 ДАХЬ жилдээ ө БУЛЖ 8: 4986 ОН Үү ө Үү 4 өс 19 Ы НЭГДҮГЭЭР САРЫ : | 1 Фото 2! сурвалжлагч Манай орны пионер Ч : үүд коммунистуудын дээ Бус ын ХЇХ их хурлын өмнө сурагчийн жин сурхаа, хө- дө: гол кряан спорт, олон нийтийн ажилдаа шинэ амжилт олж ЗВМГИЙНЇ0 рапортад гарын үсэг зурахаар бэлтгэж байна, Манай бах -Эн8 бүх малчин айлын гэрт морин хуур бий, Сурагч түүнийг чадамгай эзэмшсэн ардынхаа өв уламжлалаас сайн суралцаж байна гэж Д, ймгий л ундговь аймгий илийн сургуулийн УЛ ангийн сурагч БчУтонбаяр Мукср: с3н В. В. Горбатко ЗХУ, БНМАУ- ын баатар сансрын инсэгч Ж. Гүррагчаа нар пионер сурагч- БНМАУ, ЗСБНХУ-ын хооронд, лийн ойг манай орон даяар ер- найрамдал, хамтын ажиллагаа- | ГӨЯ дэВДэгЛЭВ. ны болон харилцан туслах (17-|ЗХУ-ын хошой баатар, БНМА шай Гэрээ байгуулсаны 40 жи-|У-ын баатар сансрын инкргч (дын хамт, - МАХН-ын ХЇХ их хурлаа пионер сурагч бүр сурлага, хөдөлмөр, урлаг спортын өндөр амжилтаар угтаж байгаа энэ үед «Пионе- рийн үнэн» сонин манай ор- ны нийт, сургууль, пионер 2 шаттайгаар зарласан би- лээ. Аяны удирдамжинд пио- нер, сурагч бүр сурлагаар шат ахин суралцаж, СУур- лагын чанартаа ахиц гар- гах, найз нөхөддөө чин сэтТ- гэлээсээ туслах, сургууль орчноо тохижуулж хамт ол- ныхоо амжилтад тодорхой хувь нэмэр оруулах талаар санаачилгатай ажиллахыг заасан байна. Аяны удирдамжийг манай орны сургууль, пионерийн бүлгэм, хамт олон, сурагч бүр баяртай хүлээн авч то- дорхой төлөвлөгөөтэй ажил- даж байна. Нийслэлийн 14 дүгээр сургуулийн пионерийн ах- дах удирдагч Н. Мандал, --Бид МАХН-ын ХЇХ их ху угтаж районы тэр- гүүний бүлгэм. болохоор үүрэг аваад сурлагын чана- | эдийн тулд жэдэн дугуйлан хичээллэж Г ангийнхны ДУНД бичигтний» болон уншигчдын клуб». ТАВАН ЖИЛД МИНИЙ ОРУУЛАХ ХУВЬ НЭМЭР НУУРХАЙ. АЯН-ШИН9 ЗОРИЛ нэг ангид долоо хоног байх! бөгөөд сурлага хөдөлмөр- | ажиллуулдаг. «Бөмбөрчин» клубт 20 сурагч суралцаж байна. «Залгамжлагч» хүүхэл- дэйн театр нээгдэж «Зал- тамжлагч» сэтгүүлд НИЙТ- лэгдсэн хүүхэлдэйн жүж- шүүд сул дүнтэй суралцсан 63 сурагчтай уулзаж 83а4- вар, зөвлөлгөө өгч 22711171 даан авч ЇЇ улиралд 44 су- рагчийг сурлагаар шат ахиулав. «Пионерийн үнэн» С0- нинодёс зарласан «Таван жилд миний оруулах хувь нэмэр» шуурхай аяныг Хү- лээж авах цуглаан болж анги хамт олон пионер, су- рагчид сурлагын чанараа ахиулах үүрэг амлалт ав- лаа гэж ярив, УМ! ангийн сурагч Б. Болормаа: -- Миний аав таван жи- лийн гавшгайч. Би онц сур- ни сан амжилтаар шинэ таван жилтэйгээ золголоо, Ирэх таван жилд би дандаа «онц» сурна. Мөн сурла- гаар хоцорч байгаа хоёр найздаа тусалж сурлагын чанарыг нь ахиулна гэлээ. У ангийн сурагч С. Ган- аяны дэвтэр хотын тэргүү- ний бүлэг болохоор үүрэг авсан УШ. ангийн А.бүл- аяллаа эхлэв, Дэвтэр гж 8 сэилэсийа-.. Тр, Т төө гаргасан амжилтаа бүл- гүүд бичиж бүлгэмийн зөв- лөлд рапортлах юм. 45 дугаар сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч сурагчдын ДУНД «Таван гийг тоглохоор сургуулилж Б, Энхтуяа: жилд миний оруулах хувь байна. -- Манай бүлгэм сурла- нэмэр» шуурхай аяныг Бүлгэмийн зөвлөлийн ги- гаар хоцрогчгүй хамт олон болохын тулд дундгүй с4- лаа шалгаруулах, сурлагын 14 хоногийн уралдаан зар- ласнаар ТУ ангийн 2 салаа дундгүй боллоо. «Онцчууд зөвлөж байна» | дэвтрийг аялуулж сул сур- лагатан сурагчдыг онц, сая! “сурдаг сурагчдад даалган өгч ажилласны дүнд ЇУ ан- ги( МУГ ангийн сурагчдын сурлага сайжирлаа. Бид «Онц сурья, сурла- гын чанараа ахиулья» ая- наар сурагчид сурлага, Хү- мүүжлээ сайжруулах халз уралдаантай ажиллаж бай- ралцаж, сурлагын чанарыг дээшлүүлэх зорилгоор онц сурлагатан сурагчдын су- ралцах арга барилаас нийт сурагчдад нэвтрүүлэх 48- лаадын дунд «Чанарын с8- лаа» бий болгох хөдөлгөөн өрнүүлж байна гэж ярилаа. хаас улам их амжилт гарга- төлөө шамдацгааж Б.ОЮУНЦЭЦЭ а. ! Ангиараа 100 хувь. СУ- 5222: Эчүргэнчүлэг-2 нү ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Б.Отгонбаяр, Улаанбаа: дүгээр сургуулийн хөгжмийн давхаа сурагч угньд Зэст чан) Ю Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн Ж.Нямлхагва ахлагчтай рыг ахиулах, ДУНД суя төмөр анги хамт олноо Тө- ! лагатны тоог эрс багас- лөөлж: | гах зорилттой ажиллаж -4Шуурхай аяны хуга- Ийнхүү «Таван жилд мя- й. «зад угаагч» бүлгийн,гишүүд инонер баатарчуудад ариун цэ. байна. цаанд сул дүнгүй хамт олон ний оруулах хувь нэмэр» | байххал хорж эзэмшихэд тусалж байна. Шинэр үүдэл соёлч : Сурагчдын чөлөөт цагийг болох үүржг авлаа. аянд манай орны сургууль, гсн на ВӨНҮҮРЭА инь хяналт тавьж сургуулийн дүр- вөв боловсон, үр ашигтай «Таван жилд миний оруу- !нонерийн бүлгэмүүд идэвх- Зах Жэхэгүйлнн ЗоМр иРнаЦэгЛү Барга ш үнголнл хэд лах хувь нэмэр» шуурхай тэй оролцож урьд урьдын- сүрэн, Ц.Баярмаа, Х.Цэцэгнаа, Т.Эрдэвэээиийг О? ЬКА4-фе ажиллаж байна. идэвхтэ ЗУРАГ ДЭЭР: Ж.Нямлхагва ахлагчтай «Зад угаагч» бүл» гийн гишүүд, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ ЧИЙН авсан фото “ОМЫН ТИНЕРҮҮД Хү 34 НИЙСЛЭЛД 101108 БҮЛГИЙН АЖИЛД ЧАНАРя ХЭРЭГТЭЙ шиш ҮЛгийн АВНАА ЗАЛАН ДАРСАА... НЭРЭМЖИТ БҮЛЭГ Б0ЛОХЫН УЧИР й нэрэмжит бүлэг үү», “Зургийг нь олж: өгнө үү, го3эубар чүүрэг 8 5623 гэсэн хүсэлт Ч ирдэг юм.Үүнтэй Сонины газар ингэж бичсэн холбогдуулан пионер, сурагч та захидал олон ирдэг. Тэр захид- нарт зөвлөж хэлэх зүйл байна луудад алдар цуутан, гавьяат- Нэрэмжит бүлэг болохоор Үү- нуудын амьдрал, тэмцлээр ба- рэг авсан анги хамт олон юуны хархан байгаагийн зэрэгцээ нэ- өмнө самбар, альбом, зурагт рэмжнт бүлэг болохын тулд хуудас гаргаснаар болзлын нэг эрэн сурвалжилж, хөдөлмөрийн үзүүлэлтийг биелүүллээ гэж аян, уралдаан тэмцээн зохиосон үзэж болохгүй юм. тухай өгүүлсэн байдаг юм. Түүнийг бүрдүүлснээр сураг. Манай анги БНМАУ, ЗАД-н3 чид удаан хугацаагаар эрэн сур- баатар, сансрын нисэгч Ж. Гүр, валжилж, цуглуулсан материа. рагчаагийн нэрэмжит шоннэ 00- лаа р рЫГ Шин талтай үес лохоор үүрэг авсан юм. Бидний цн материалаар бүлгийн булан БУгҮЛХС Чиг Хүсдэс Зхүүхад Үэлнрайн лаалнурлн сурын НВсЭгчэЫн хласан жин Музейд самбар хийж болох юм. олон байдаг гэж Дархан ХЭрии зохиож Завнгаүлүлчй “Түнхэ-н ын) захидал- сэдэвт завдал сонирхолтой, ча. нартай болгохын тулд зөвхөн шар 222/6на3 ЛАВЛЧ сгүүл ангидаа биш нийт сургуулийн б 5 үйлийн луулгатай СУР" олад үзүүлж, уулзалт, өдөр нчсэн з цуглуу,. Ын лөг, сурлагын уралдаан тзш- болж хүрэн шрайн, гафгах ээр. цээн байнга зохиох хэрэгтэй, шЭГЭЭн 5 Хөхлын гэв ЗГЧХЭХ Баатрынхаа амьдрал, тэмц- бурталчиллаа” Ж.Гүррагчаа аад илийн Оурэн хуран баатрын нэрэмжит сурлагын аян мэдэж байна у оиож 53 шэг хээ, тогтмол улсыг хЧлрлсэл 100, сурагчид хийшэг0х хам чанарын хувьтай суралцаж, мэ, ёстой. жээгээр сургуулийн хөдөлмөрийн аварга ыг байх Ёс 6 анги болж, гэмт хэрэг хэв жур- | Ь гийн гол нь байнгын уйга- мын зөрчилгүй хамт олон бол- ГҮН ЭРЭл хайгуул хийж, шинэ лоо гэж бичжээ. соргог зүйлийг түргэн шуурхай Гүррагчаа баатрын нэрэмжит мэдэж авч байхыг эрмэлзэх хэ- бүлэг болохын тулд ямар их РЭгтэй. Өөрөө эрж хайж, идэвх- ажил зохносныг энэ захидлаас ТЭЙ ажилласан цагт тэр баатар мэдэж болно. Хамгийн гол нь Ү4 Нартай байнга хамт сурч хө- сургууль, бүлгэм, ангиасаа о дөлмөрлөх болно, - хиож байгаа ажилд сурагч бүр д идэвхтэй оролцож, 57 внорган М. БОЛД ажилд хариуцан авч түүнийгээ амжилттай биелүүлсэн нь их сайшаалтай юм, Бас нэг захи- далд: «Манай бүлэг МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж нам, ар- дын төрийн ахмад зүтгэлтний нэг агсан Ж. Самбуугийн нэ- рэмжит бүлэг болохоор үүрэг авч амьдрал, тэмцлээр нь аль- бом, зурагт хуудас гаргаж бич- сэн номтой нь танилцлаа. Мөн түүний төрсөн нутаг Төв айгг- гийн Бүрэн сумын «Бүрэндэл тэрэх» нэгдэлтэй шефийн хол- боо тогтоож бага ахуй насны амьдралын тухай ихийг мэдэж авлаа. Нийслэлийн У дугаар сургуулийн 7-гийн «Д» ангийн- хан» гэж бичсэн байна, Зарим үед сонины шуудан- таар өвөр агуулгатай «Баатрын намтрыг олж өгч тусална уу», «Холбогдох материал ирүүлнэ Тэдний нэг Г. Бямба- их ХУРАЛДАА жаргалтай бид уулзав. Монголын пионерийн бай- гууллагын Төв Зөвлөлийн урлагийн үзлэгийн алт, мөнгө) медальтай хөгжим- МХЗЭ-ийн Төв Хороо, чин, дуучин, бүжигчин, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит авьяаслаг энэ пнонер «Зал- Сургуульд анги бүлэг бүр МПБын Төв Зөвлөлөөс гамжлагч» | чуулг у/мхаа Урлаг, уран сайхны дугуй- Булган аймгийн пионерийн уран сайхны зөвлөлийн лан, хамтлагтай. 120 су” «Найрамдал» ордон, Дор-удирдаач юм. Би онц, сайн рагчдын бүрэлдэхүүнтэй нод аймгийн «Солонго», сурахын зэрэгцээгээр урла- «Залгамжлагч» Чуулгын- Сэлэнгэ аймгийн «Хараа- гийн хамтлагт хичээллэж, ХАН ХЭД ХЭДЭН ЖүҮжнг нан- цай», Дорноговь аймгийн сурагчдын зөвлөлийн дарга, руулан тавьж, «Намын жо- «Нараа баясан угтья» зэрэг 257 с пионер сурагчдын урлагийн бүлгийн даргын сонгуульт лоодлогоор», «Бидний олон хамтлаг, чуулгын тай- ҮҮРЭГ гүйцэтгэдэг. Хэдий баяр», «Залгамжлагчдын лан тоглолтыг Улаанбаатар чинээ олон нийтийн ажилд Дуудлагаар» зэрэг сэдэвчил- хотод амжилттай ЗОХИОН оролцоно төдий чинээ ца- СЭН концерт бэлтгэж хөдөө- байгуулсныг уншигч та нар гийг зөв ашиглаж, гийн хөдөлмөрчдөд Урл2- сайн санаж байгаа байх. биеэ дайчилж сурдаг юм гаар үйлчилж байна. Энэ Саяхан эх орны алс ба- р Е 5 руун хязгаараас ннонер АВ ээждээ туслан хоол, чуулгыг байгуулах, байн- сурагчдын урлагийн нэгэн УНД Хийх, таван дүү- гын ажиллагаатай болго- камт олон нийслэл хотод гээ асарч хүмүүжүүлэх, ход сумын намын хорооны зочлон иржээ. Түүний нэ- шинэ ном унших, хичээлээ нарийн бичгийн дарга ЇП. рийг «Залгамжлагч» гэнэ. давтах гээд ажил мундах- Дамдин, «Цог» нэгдлийн В.И.Лениний нэрэмжит гүй. Бас биеийн тамир спор- дарга Л. Дүүдээ, урлагийн Монголын пнонер сурагч- тоор хичээллэдэг. Өнгөрсөн гавьяат зүтгэлтэн Х. Цэв- дын төв ордны их танхим зү МУЗН-ийн гүйцэтгэх ГЭЭ. сургуулийн захирал Г. үзэгчдээр дҮүүл ион хорооноос зохион байгуул, Лхагва багш (М. Чингэс, хөшиг алгуур нээгдэж, Увс аймгийн Өмнөговь сумын Сан, олон улсын ариун цэв- Д. Чулуунжав, Х. Батбуян дунд сургуулийн пионер рийн эргүүлийн уралдаанд Нарын өсвөр үеийнхний тө- сурагчдын «Залгамжлагч» гуравдугаар байр эзэлж, лӨӨ зүрх сэтгэлээ зориул- зулаа яОниорХ цалж хүрэл медаль хүртсэн гэж сан олон халамжлан хХү- нонерүүд халх, ДӨРВӨД, тэр даруухнаар ярилаа. мүүжүүлэгч цаг ямагт ан- хотон, баяд урианхай зэрэг р 13 руух р яр ИЙН зөв. Хаарал тавьж биечлэн ту- олон ястны бүжиг бүжиж, имгийн пионерийн зөв- салдаг юм гэж сэтгэл догд- тууль хайлж, ардын ДУУ лөлийн дарга А. Нанзад: дон өгүүлэв. хөгжимдөж, хөөмийлж, шү- лэг ерөөл, магтаал уншиж» ганг Нионер сурагчдын МАХН-ын ХЇХ их хурал орчин цагийн болон ардын ЧӨЛӨӨТ цагийг зөв боловсон угтаж коммунистуудын үл- дуу дуулж сурч, мэдсэн, өнгөрүүлэх, гоо зүйн ХҮ- гэр дууриаллаар сурч, х9- бүтээсэн бүхнээ нийслэ- мүүжлийг дээшлүүлэх, авь- дөлмөрлөж, хүмүүжиж бай- лийнхэндээ тайлагнав. яас, чадварыг хөгжүүлэхэд гад «Залгамжлагч» чуул- Хөгжимчин И. Нэргүй, урлагийн хамтлаг, чуулгууД гынхан тайлан төглолтоо Т. Алтанхуяг, М. Цэцэг- чухал үүрэг гүйцэтгэж бай- эх орны нийслэлд амжилт- сүрэн, М. Өнөртүвшин, Д. на Манай аймагт дуу, бү- тай хийж сургууль, бүлгэ- Намсрайжар, ЗЭВМЭН эь жиг, хөгжмийн хэсэгтэй МИЙНХЭЭ Түүхийг баяжуул- Мөнгөнсум, Т. Дашда ТАН З.үхэсүрэн: ЭЕ. Дэмбэрэл- пионер сурагчдын томоохон хэс ням бүжигчин Г. Болоо- Чуулга олон ажилладаг, Р » ч йн тасголн авьяаслаг Түүний нэг нь «Залгамж- . й олт үзэгч- лагч» ЮМ. . ОР Хийн талархал ТНВМНЖ Өмнөговь сумын дунд Ц. ТҮВШИНТӨҮС . УРГАМЛЫН СОНИНООС | Даг. Өлөнхн оадоад модыг ДОХ роос нь мөөг ндэж сүйтгэдэг байна. Нэрт жуулчин Давид хо: нь 80 хүн элбэг багтахаар баобаб модны тухай бичсэн бий. Аварга мод төдийгүй цэцэг байдаг. 1818 онд ургамал Байгальд гайхал төрүүлэм судлаач Жозеф Арнольд гэгч хэлбэр, хэмжээтэй, ургамал Суматрын арлын ойгоор ЖУУЛ элбэг. Жишээлбэл, Дэлхийн чилж яваад, модны: хамгийн том мөд болох Галь- шууд ургасан метр гаруй голч пин хэмээх хуайс 122 м өн- той том, хурц улаан цэцэг ҮЗ” дөр ургах бөгөөд угийн х эээ. Тэр цэцгэнд бай- нь 44 м хүрдэг байв. тугай, навч ч байсангүй. ЦЭ” аварга мод өнгөрсөн зууны гаан үслэг бүхий таван маХ- эцэс хүртэл Өмнөд Африкийн лаг дэлбээтэй тэр цэцэг эхүүй Трансваальд Магалаквин го- муухай үнэртэй хэр нь лын эрэг Лимпопо цутгал ха- дээр ялаа, хорхой шавсан бай” внар ургаж байв. Эдгээрийн жээ. Арнольд тэр дэй нэг хэсэг нь ойн түймэр, за- амьдралыг хэдэн өдөр Дарай” рим яь салхн шуурга, нөгөө лан сонирхож ажигласан 60", хэсэг тан гачигаас болж ловч судалгаагаа р сүйрчээ. Одоо бидний үед лүүлж чадалгүй НЭЭ гаг) Үлдсэн хуайспы өндөр нь 25 дороо нас барсан байна. Зур” м-ээс үл хэтэрнэ. Австралийн гаан килограмм жинтэй, мол" япарга том 100 м хүртэг эк- Ны үндэснээс шимэгчлэгч 19” валипт модыг бид мэднэ. Нэг раснт тэр цэцгийг хожим, М9” ЗГБО шт 1794 онд Сенегалд гөө зоригт жуулчны нэрээр жил ургаж байгаа 9 м Арнольдийн раффлеан гэЖ голчтой аварга том баобаб нэрлэх болсон юм. 47, 4 “? 3 , йе» 5 . 4 чө 5 вэ 4, мг 1 / мчэматэгчий Эочсиртчир дэлэн унал үүлэтчигчлитиэрь--ө”э. Наишэлэниийийлэнийналнллйй нил лэнийнииййнэилэлильлай звд шит тЭГлЭ7т иигэжэ ПЭЖВЭГ БЕТРТНС ЇНЭВӨИЭ! ШИЖЭЭЭГ ГҮЧЖЛЭНГ БЭВЭВЖЖ: ЗҮНЖЭНЖ ЇЕЛРУТТГГ ТЕТЕВРТОТНО) ПШИБҮЭСҮҮ (ШҮРЛЭТ” НїтоюиЕГЭБ ГУЛВЛГГ (ВЖЮРТоЖТГРр ҮКҮИТЭЛГНГ: ААВ, ЭЭЖИЙН АЖЛЫН Нанамгалээнанллагиилийлллглитшилани ГАЗРААР Ни Зөвлөлтийн алдарт ба- рилгачдын гараар сүндэр- лэн боссон талх чихрийн комбинат ашиглалтад ороод бүтэн хагас жил болж бай- на. Шинэ барилга байгуу- ламж, шинэ тоног төхөө- ремж дээр, шинэ залуу ажилчин анги өсөж өндийж Чихрийн амт байна. Дотроо 5 үйлдвэр- тэй энэ комбинат 1200 га- руй ажилчинтай. Эдний дундач нас хорин нэг, ХЗЭ- ийн 1000 гаруй гишүүн манлайллаа өндөрт өргөж явна. Шинэ үйлдвэрийн ажилчдын 90 орчим хувь нь дотоод, гадаадын ТМС ЗУРАГ ДЭЭР: Хатуу чихрийн боогч машинч МХ ЗЭ-ийн илгээлтийн эзэнС, Гэгээнтуяа МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж нормоо 120 хувь биелүүлж: байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- ЧИЙН авсан фото төгссөн мэргэжилтэй ажил- чид юм. Мэргэжил бүхэн сайхан. Тэр дундаас хүн ардын хүртэх дуртай амт- таныг үйлдвэрлэж гаргана гэдэг бахархалтай, Амттан бүхэн ажлын нарийн дэг журам, хийх тусгай жор- тойн дээр заавал халуун сэтгэл, халуун илчээр бү- тээгддэг ажээ. Энэ үйлдвэрийн бүтээг- дэхүүнийг хүйтэн сэтгэл, хүйтэн хандлагаар бүтээх нөхцөлгүй юм. Тийм уч- раас ажилчин бүрийнх нь “еэзтгэл ариухан, халуун, өөдрөг, өгөөмөр билээ. Хүүхдүүд та нарыг тус комбинатын үйлдвэрээр оруултья. ХАЛУУН ТАЛХ Эх газрын өгөөж, дурт- мал нарны хишиг, зөөлөн хурын дусал, арнун цагаан хөдөлмөрийн үр дүн бол тариа юм. Тариаг тээрэм- дэж гурил болгоод талх хийж таван тансаг идээний тэргүүн болгож хэрэглэдэг байна. Талх эхлээд хөрөнгөөр зуурсан гурил юм. Тэр нийлүүлэх машинд орж тогтоосон хэмжээгээр хэр- чигдэнэ, Дараа нь хэв суулгах машинд орж хэл- бэр дүрсээн олоод сая ха- луун пийшинд очдог бай- на. Тэгэхлээр талх гэдэг маань хөрөнгө исгэгч, зуу- рагч, тар нийлүүлэгч, хэр чигч, хэвчин, талх. баригч, операторч, механикч гэсэн хэд хэдэн мэргэжлийн хү- ний хөдөлмөр шингэж та бидний өмдөө ирдэг юм. Ор- очин үеийн үйлдвэрийн хэл болох цаг хугацаагаар хэмжвэл хөрөнгийг 5 цаг истэнэ. Гурилыг нэг цаг зуурч» 60 минут хөөлгөнө. Тас- лах, хэв суулгахад тус бүр 15, жигнэхэд 33 ми- нут зарцуулна. Гурван ээлжээр 24 ца- гийн турш ажилладаг үйлдвэр хоногт 50--60 тонн талх гаргаж байна. Нэгдүгээр ээлжийн .ХЗ Э-ийн үүрийн нарийн бич- гийн дарга Н. Даваа үйлд- вэрийнхээ дамжлага, ма- шин, технинийг арван ху- руу шигээ мэддэг төдийгүй тишүүд залуучуудынхаа санал бодол, эрэлт хүсэл- тийг нүдний нь харцаар мэдэрдэг охин байв. Тэдний халамжлан хү мүүжүүлэгч нь БНМАУ- ын Ардын Их Хурлын де- тпутат Р. Цэрэндолгор гуай юм. Сонгогч түмний итгэл найдвар хүлээж, ард олны хайр хүндэтгэлийг даадаг энэ хүний ачаар шинэ үйлд вэрийн залуу ажилчин охид хөдөлмөрийн амт шимтийг мэдэрч, ажил нь гарт нь орж яваа юм байна. Багшийгаа баярлуулж явдаг тэргүүний ажилчид олон бий, Тэдний нэг нь ээлжийн мастер, залуу ком- мунист Г. Мядагмаа, МХЗ Э-ийн Төв Хорооны «Хө- дөлмөрийн алдар» хүрэл медальт Н. Хандмаа нар нэг гэр бүл шиг болсон хамт олноо хошуучилж явна. Халуун пийшингээс гарсан шинэхэн талхны ха- мар цоргих амт, өнгө үзэмж өөдрөг айлын таваг идээ шиг сайхан байна. Тийм ээ! Айл өрхийн амьдрал, аз жаргал тавьсан таваг- наасаа мэдэгддэг болохоор талхны үйлдвэрийн бүтээлч хамт олны хийсэн бүтээл бидний өөдрөг амьдралын өнгө зүс болж байна. ХҮҮХДИЙН ДУРТАЙ ү::3:13:5311573 Бригадын дарга залуу коммунист А. Айлжан биднийг тосч ирээд - Миний үйлдвэр нэг ээлжиндээ 7 тонн ЖИГНЭ- мэг гаргадаг, «Бүжинхэн», «Сүүт», «Ургац», «Бага- чууд» «Нимбэгт» гээд олон жигнэмэг дэлгүүрт гар- даг. Та бүхэн идэж үзсэн байлгүй. Бидний хийсэн жигнэмэгт дургүй хүүхэд гэж нэг ч байхгүй. Үүнд бид баяртай явдаг юм. Харин яаж хийдэг тухай товчхон ярьж өгье. Сайхан амттай зөөлөн болгохын тулд цөц- гий тос, элсэн чихэр, өн- дөг, уураг, өтгөн сүү, СОД» давс, ус, гурилтай хольж зуурдат юм. Зурмагийг 40 градуст зуураад хэвлэгч машинд дамжуулна. 7Кит- нэмэг бүрийн хэв, хээ өөр байдаг. Хэлбэр дүрс хээтэй болсон зуурмаг, жигнэгч машинд ороод 3--4 мину тын дараа биежүүлэх ма- тринд:очно. Дамжлага бүр нь орчин үеийн өндөр хү- чин чадалтай машин. Тийм болохоор техникийн мэдлэг ажилчин хүнээс шаарддаг юм. Манай үйлдвэр өрмөн- цөр хийдэг. Хуурай какао, ургамлын тос гурил зэрэг олон зүйл орно. Зургаан төрлийн бялуу хийдэг та- саг бий. Нэр нь хүртэл сон- соход чимэгтэй. | Хөтөл, Жаргалан, Цасанцар, Га- цуурхан гээд бодоорой. Манай үйлдвэрийг хаяг- дал гаргадаггүй үйлдвэр тэж болно. МАХН-ын ХЇХ их хур, лыг угтаж шинээр 3 төр- лийн пирожин хийж хүү- хэд багачууддаа барих гэж байна. Хүн арддаа хүүхдүүд- дээ улам сайхан амттай жигнэмэг, бялуу. өрмөнцөр хийж өгнө. Бид дөнгөж саяхан су- рагчийн ширээнээс ажилч- ны эгнээнд орж ирсэн бо- лохоор чихэр, бурамд хүү- хэд хэр зэрэг дуртайг андахгүй. Бидний мэргэ- жил сайхан шүү гэж хэ- лээд А. Айлжан инээмсэг- лэв. Энэ хүнийг дэмжиж бялууны тасгийн мастер С. Эрдэнэцэцэг, толгой до- хиод бүтээгдэхүүнийхээ дээжээс амсуулав. Залуу ажилчдын бүтээлч идэвх, зориг эрмэлзэл, хөдөлмөр шингэсэн сайхан амттай бүтээгдэхүүн сав саваар үйлдвэрлэж байна. «ХЭРЭМХЭН» ЦУГЛУУЛГА Чихэр хэдий амттай Ч үйлдвэрлэхэд амаргүй ажил ажээ.?Бидний хүлхэх дуртай «Янгир» хэмээх чихрийг 120 градусын ха- дуунд бэлтгэж хөргөөд дамжлагад шилжүүлнэ. Бэлтгэсэн зуурмагийг гонз- тойлох машинд эргүүлж хэрчигч машинд хүргэнэ. Хэрчигч тодорхой хэмжээ- гээр тасалж дөрвөлжин хэл бэртэй болгоод цааслах ма- шинд шилжүүлнэ. Эцсийн дамжлага нь савлах ажээ. Хүүхдүүдийн дуртай зөөлөн чихэр, цуглуулга гэхэд бас өөрийн жортой, дамжлагатай. «Хэрэмхэн» хэмээх цуглуулгад халуун хайлмагийг хэвэнд хийж сайтар хөргөн загсаагаад хайрцаглаж байв. Боргоцой зуусан хэрэмний зурагтай чихрийн цуглуулга хэлбэр дүрсээрээ ч, амт шимтээрээ ч самартай төстэй байхад «Өргөө» чихэр монгол гэр шиг хайрцагтай, Амт гэж араанд уусаад үлдэхээр сайхан юм. Чихрийн үйлд- вэрт нийслэлийн 12 Ду- таар сургуулийг төгсч ан- гиараа ажилчин болсон охид гар нийлэн арвин их бүтээлтэй ажиллаж байна. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны алтан медальт ХЗЭ-ийн үү- рийн нарийн бичгийн дар- га,. ангийн дарга Эрдэнэ- чимэг, Г. Бодьханд зэрэг илтээлтийн ззэд сайхан ааш зантай, ажилсаг охид олон бий. Халамжлан хү- мүүжүүлэгч хашир турш” лататай ажилчин Я. Нор- жин гуай шавь нараа төр- сөн охид шиг хайрлаж яв- даг юм. - Ажил амьдралын зам нь өөдрөг, алс ирээдүй нь гэ- рэлтэй энэ хамт олон өӨдД- рөөс өдөрт ажилчин гэдэг сайхан алдраа үйлс бүтээ- лээрээ дархалж явна. Цэлгэр сайхан үйлдвэ- рийн байранд дамжлагын машин намуухан нүргэлэн амтат чихэр бурам гаргаж эх орныхоо өнцөг булан бүрт хүн ардын хэрэгцээг хангаж байна. Тэдний бү- тээл өвлийн өвгөний бэлэг, болж айлын таваг дээр адсглан баяр жаргалыг чимж байдаг билээ. | | | | 1 | | | | | | | | ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНИКИЙН ДЭВШЛИЙНЦНОГНОЛБОР ПРОГРАММ: Түрүүч нь 2М:2-т (Хичээлийн үргэлжлэл) ЇЇ ЦАГААН ЗГ ЕЯНТ 4 П. ЦОГЦОЛБОР АВТОМАТЖУУЛАЛТ бол нэгэц хэвийн үйлдэлд дадаж оюун ухааныхаа чадлыг үргүй зарпуулах богобд их хүч гаргах болно, Харин товарийн суурь ма- шин, түүний олон »1арюуч рээ?” 1. ца ралыд чухал Би 171127: БҮрМГ Я8Ё(14Г єє. ажиллавал ажил олон дахин хөнгөрч хурдан хийнэ. | Суурь машин автоматжуулалтын анхиы шат юм. Орчин үед автоматжуу- лалтын шинэ үе эхэлж байна, Энэ үеийг робот техникийн үе гэнэ. Энэ нь тооцоолох электрон машины удирдамжтай автомат- жсуулалт гэсэн утгыг агуулж аза- рим үйлдвэрийн ажиллагаанд хүнийг бараг бүтэн орлож чадах тєхнинцийг хэлж байгаа юм. : Зарим хүмүүс автоматжуулалт төгс нэвтэрсэн үед үйлдвэрлэлийн (10 А:440 24 СЖ: болжээ. Орчин үеийн цахилгаан эрчим хүчийг усны урсгалын хү- масс гэдэг ерөнхий нэртэй өргө- жих бодисоор үйлдсэн материа- чээр цахилгаан генераторыг эр- гүүлэх, түлшний шатах энергийг ашиглац үндсэн хоёр аргаар гар- ган авч байна, Гэтэл усны эцер- тийг ашиглах боломж газар сай- гүй адил биш, жишээ нь манай оронд ийм нөөц бага бөгөөд олон сая жилд хуримтлагдсан нүүрс, нефть зэрэг түлш ховордож бай- на. Атомын эрчим хүчийг цахил- гааны энерги болгон хувиргадаг атомын цахилгаан станцын өгөх энергийн хэмжээ улам өсч бай- на. Атомын цахилгаан станцыг одоохондоо ураны цөмийн ху- ваагдах урвалаас гаргаж байгаа бол, ойрын ирээдүйд устөрөг- чийн цөмийн нэгдэх урвалаас таргаж авах төлөвтой юм. Ий- мээс аломын хүчийг лууд Өргөн хэрэглэгдэж байна, Техникийн, машины бие, эд ан- гийн гол хэсэг нь металл хэвээ- рээ л байна. Металлыг хайлуулж болдог, цутгаж давтаж болдог" нь ашигтай боловч халуун даах чанар муу, элэгдэх нь амархан, хүчил шүлтэд идэгддэг, зэвэрдэг зэрэг сул талтай. Ийм дутагдал- гүй керамик материалууд бий. Шавар, элс, шохой мэт элбэг бодисыг ашиглаж шинэ матс- риал бүтээж байна. Түүнийг керамик материалууд гэж нэгт- тэн нэрлэнэ. Гэхдээ эдгээр мате- риалыг металл шиг давтах, цут- гах, зорох мэтээр боловсруула- хад амархан хэмхрэх, хагарах зэрэг дутагдал бас бий. Иймээс, толл фолтеол Ү Өетдо Бан ” ТрРитд тт л томттэртэгрчэтчээгт Заривний эрчим ашиглах явдал ирээдүйн үйлдвэр» лэлийн зангилгаа всуудал болох ёстой юм. шмжлил 4 ьа шинжлэх ухаан техийкийн өмнө керамикийн сайн талыг хосолсон чанартай шинэ материал бүтээх зорилго тавигдаж байна, Кера- мик материалаар автомашины моторын их бие, цахилгаан стай- цын эргэх хүрд буюу турбин хийх зорилго тавьж зарим талаар хийж туршиж байна, Бас, пар- ны өцєргийг цахилгаан болгодог нэг талаас, металл, нөгөө талаас. Уу, БИОТЕХНОЛОГИ Хүн төрөлхтөн амьд байгаль- тай нягт холбоотой. Хүнсний зүйлээ амьд байгалиас, мал аж ахуй, үр тарна ногооны аж ахуйгаас авдаг. Ой мод, далай тэнгэс, нуур цөөрөм цөм хүнс- ний бүтээгдэхүүнийг бидэнд най- дүүлдэг юм. Үүний зэрэгцээгээр элдэв хор- хой шавьж, няц зэрэг нь үлэмж хор хөнөөл үзүүлдэг, өвчин та- хал тарьдаг, байгалийн хордуулдаг зэрэг түмэн бэрх» шээл учрууллаг байна. Байгалнас авах ашгийг нэмэг дүүлж, хор хөнөөлийг багасгахын тулд амьд байгалийн бүтэц бү" рэлдэхүүний гүйэзэс нь, атомын түвшинд судалж, танин мэдэж, ойлгож сурах, ойлгосны үндсэн дээр аль болох төгс төгөлдөр ашиглаж сурахад биотехнологийн зорилго оршиж байна. Д. ЦЭРЭН, ШУА, Физик тех» ивкийн хүрээлэнгийн ажилтай, » за, совний” -4 хилтэй, Надад гурав хоногийн ӨМ гортиг хэрэгтэй 5 аргагүй үнэн ЧЗээлүүлсэн юм гээсэн- тэй адил» гэж сургадаг нө ДАРААГИЙН ЦАГИЙН | є Э-3” 3 сан нь яах ХИЧЭЭЛ ээ чөрүйлллы Мэн “Тэннр 5 Цай. Ч бөгөөд харин сэ Үл хаячих болоогүй хагархай чамайг арван горт Го) | үзгий нь нэг хүүхэд түр сөн ч би авмн гд уж аваад, эргүүлж өгөлгүй тигоор чинь ЧивТЭГ ШЖ шингээчихсэн гэсэн... Нээ-. үзүүрий НЬ хуш х рт “рээ бусдаД юмаа өгөх битгий ай! Чини ЧиХх- ш Буцааж гийг би хүүхэд тоглоч өх оч юмуу | 5 но гээд цоожтой саванд өгөх ч юмуу гээчих Ч : юмуу?... Бодохоос шанал- хадгалж чадахгүй! Мин гаатай! Хэрэв чи миний биз?,, Би данхны Эси гортигийг аз хаяж, гээдэг шилэн аяга, том ЖИЖ” байгаад товч хэрэглэж юм бол заавал төлж өг- х | шугам зургаа зурчихсан... Уран зохиолын хичээл нө гэдгээ мэдэж байгаа л 7, х ӨСХХ: ? ий Т.: дээр гар дамжин нэгэн 1 биз дээ? Тэгвэл би хичээ- Гурван “.лүсдарэн ТВ бичиг надад ирэв. Баг- лийн дараа чамайг дагаад Хайд бол чам Тїшгээ шийн зүг сэм харж, цаа- гэрт чинь очно гэжмэдээ- чинь л саналаа. мээр юм дахиж бүү Сса- наж бай| Чамаас бн яа: гаад гортиг гуйх болсон рэй| Ийм гортиг сургуу- лийн урд талын номын сангаас өөр тазар байх» сыг задлаад, дэргэд суу- сан хэрэгт дуртай охиноо- с уу лаг Зо- 5 с Ї 3 зуун Бай ҮЭ й гэдгийг сайн сэтгэ? вэ, гэвэл миний. гээсэн | шү? оо! Би чиний зур лийн угаас чамд анхаа. гортиг чинийхтэй адил васыг аваад, гурванөдөр, "руулья!... Ер нь ч хэдэн. загвартай байсан учир гор- гурван шөнө тунгаан бод- соны эцэст чамд гортн- гоо өгөхөөр шийдэв. Яагаад тигоо хаяагүй гэж ээжид худлаа хэлчихээд ээжий- гээ үнэмшүүлэх зорилгоор юм чамд анхааруулан са- нуулья тэж бодлоо. Чи. миний гортигоор нэг л доод байсан чинь намайг чамтай цуг суудаг байхад тохиолдсон хоёр жилийн өмнөх нэг явдал санаанд орж, чи надад гурван ду- өдийд мартчихсан л, бай- гаа. Азаар би мартаагүй байсан нь чамд сайнбол- лоо. Зарим нэг нь бол уудаг цаасныхаа булан- Надаас өөр хүүхэд бол": арилгахад нь чин сэтгэ. лээсээ өрөвдөн, тусалс- ныг мартаж орхидог юм билээ. "Надтай хамт ду- гуйланд явдаг охинд би дараа дурсан ярихад юу ч санахгүй байсан юмдаа! . Тусыг тусаар гэдэг биз дээ? Юу ч л гэсэн би чамд гортигоо өгнө, Аа- ваас асуухгүйгээр өөрийн дад хэцүү байгаа Ч гэсэн би чиний тусыг санаж, нөхөр ёсоор туслах ёсто- гоо ойлголоо. Миний гор- тигийг чи ганц өдөр хэ- рэг илэрвэл эцэг эхийн- хээ өмнө. уучлашгүй бу- руутан болно гэдгээ мэд- сээр “байж, чамд итгэн, толгой даан шийдэв. Учир ”4ШИНЖЛЭХ УХААН ф ТЕХНИК ф ӨСВӨР. ҮЕ | БОД, ОЛ, ОРОЛД, БҮТЭЭ ӨСВӨРИЙН ТЕХНИКЧИД ХӨДӨӨ АЖ АХУЙД! Ї -------СУРАЛДААНЫ БОЛЗОЛ, -рээ буюу хамт олноороо Хөдөө аж ахуйг хөг- жүүлэн хүн амын хүнсний оролцож болохоос гадна Техникийн бүтээлийн 1 сэдэв, үндсэн чиглэл --Нар, салхи, усны эр- чим хүч ашиглан малаж бал дүү нар чинь тоглож Бусдад бүү далдаж авахаар 6б Миний ээж «Цагийн цагтаа» гэж хэлэх мэднэ шүү! дамжуул! 3 битгий гаргаж бай! Хичээ- гортигий нь гуйж зурвас бичсэний хариу нь энэ!.., “Тэр дороо би хариугий нь бичив. гэж зориглосныг мэдээд онь манай аав юм лбол их баярлаж, уйлах шахлаа. Хайрцагнаас нь «Гортигоо өгөх / | ( ( 1) Їү ий жуулах хооронд лах хонх цохилоо. Дараа- гийн цаг шугам зургийн хичээл байлаа. Л. ЭРДЭНЭМӨНХ | хил ЦВлэӨЦЛа ОНЦЭЭг “зураг зураарай! За юу? у чинийхийг "гуйх | болсон 4 адаас ш гунх р 9 : : үзүүрий нь чанга битгий лээ. Тэгээд ч намайг болсны учрыг олох гэж Г8ас тасдан өгч, дэвтэр хэрэглэдэг хичээлийн хэ- Хагаарай! Зөөлөн бал чинь Єэнө тОВАр” гортиглож С ё хи Ээ 2 би нэлээн тэвдлээ. Бо- ЯЭЭРЭЭ дусаасан бэхээ рэглэлээ чамд өгөхөд нач их амархаан хугарчихдаг байхыг ээж харчихсан тул юм. Гэртээ ил газар тавиж" би үнэнээ хэлж, маргааш- наас нь шинэ гортиг ху- болсон. юм дур- сал бэх өгч байсныг са- Газар унагаасан номы нь Рэглээд өгье гэж .гуйсан дийн дараа ав| Чимэг» тай...Зоригт» гэж яаран | нав.. Тэгэхэд бид нар нуруугаа “бөхийлгөн авч болохоор би гэрорныхон- гэсэн байлаа. Гурав хо» “бичээд арын ширээнийхээ | гуравдугаар ангид байжээ. ӨГСНИЙГӨӨ таван сарын тойгоо зөвлөлгүй, энэхэ- ногийн өмнө би түүнээс хүүхдээр Чимэг рүүдам- | ! завсар- Тэ Зурагт үзүүлсэн квадратыг гээр мохоо өн, жинг байгуул. (Зураг-1) (8 хэсэгт хувааж хуваасан 3 хэс» цөгт нэг гурваде хангамжийг сайжруулах биет байдлаар тавигдах ахуйн суурь, хэсгийг ца- 4 2Еэлхэг зэмэүэжт 4: 5 зорилтот программыг хэ- | боломжгүй онцлог бүтээ- ХЕЛГАаНУУулаы Ю СЭхчЭЭ? урвалжин Үрт рэгжүүлэх бүх нийтийн | лийг загвар, макет, схем --Малын үс ноос, сааль (Зураг-2) суларна? "8! үйлст пионер сурагчдаас | оруулах хувь нэмрийн нэг -8 нь ХАА-д хөдөлмөр хөн- гөвчлөх, хөдөлмөрийн бү- тээмжийг дээшлүүлэхэд чиглэгдсэн техник зохион бүтээх, шинэ бүтээл, оновч | ЇС2 санал гаргах билээ. Энэ зорилгоор Д. Сүх- 1 баатарын нэрэмжит МПБ- ын Төв Зөвлөл, Залуу тєхниичдийн ордноос «Өс- вөрийн техникчид ХАА-д» сэдэвт техникийн бүтээ. лийн уралдаан 1986 оноос 1 эхлэн жил бүр зохиож байхаар шийдвэрлэж байн- | гэн болзол гаргалаа, МАХН-ын ХЇХ их ху- ралд авьяас билгээ дайч- лан хөдөлмөр, бүтээлийн : арвин бэлэг барья! уриан дор манай уралдаанд идэвхтэй оролцохыг урьж 1 байна. 2 д 5 УРАЛДААНЫ ЗОРИЛГО зургаар үзүүлсэн байж бол! но. Техникийн үндсэн шаард лага хангасан бүтээлийг аймаг, хот, районы ГПио- нерийн зөвлөл, Залуу тех- никчдийн салбар клубээс сонгон шалгаруулж хол- богдох бичиг баримтын хамт жил бүрийн тавду- гаар сарын 10-ны дотор Залуу техникчдийн ордонд ирүүлнэ, Өсвөрийн меха- никжуулагчдын аварга шалгаруулах ажил мэр- гэжлийн уралдаан, хүүх- дийн баяр, ардын хувьсга- лын баяр, бусад арга хэм-- жээний үеэр үзэсгэлэн гар-- гаж дүгнэнэ. “ЖИЧ: 1988 -оны урал- даанд оролцох бүтээлийг энэ оны тавдугаар сарын 1-ний дотор ирүүлнэ, Уралдааны байр олгох шагнал сүүг авч ашиглах, цагаан идээ боловсруулах, --Гар тэжээл болтгэх Ё ажиллагааг механикжуу- лах, "-0Отор нүүдлийн тэ- рэг, чарга бусад тээврийн хэрэгсэл, - -н хүнсний зүйл, 1 түүхий эдийг боож баглах ачиж буулгах, зөөвөрлөх, .- --Өвс хадлан бэлтгэх (хадах, хамах, боох), - Жимс, ногооны тус- лах аж ахуй, туршлагын талбайд ашиглах машин төхөөрөмжүүд (сийрүүлүүр Ї үрлэгч, хор цацагч, ус-ү луур г. м), 3 -о--Хүнсний ногоог цэ- вэрлэх боловсруулах, тө- хөөрөмж, 1 --Үр тарианы ургам- лын болц, хаягдлыг то- дорхойлох, механик хилгаан буюу электрон --. - ШИШ | | | Пионер сурагчид аа| Удахгүй Ца- ш мал тӨХЛӨХ Т8Ж байна. Малчин “ах эгч нартаа төлийн нэмнээ ” Сургууль болон сургуу. |.Нэгдүгээр байр 1 --Дип. г уут хийж тусалцгаая| Иймд та - лийн гаднах байгууллаг | лом, «Өсвөрийн зохион дүж Ай (нарт ТӨЛИЙН нэмнээ, уут ХИЙХ тын дэргэдэх техникийн | бүтээгч» алтан медаль, -- Машин техиикийн Ш тухай зөвлөе. клуб, дугуйлангийн |сур-| социалист орнуудын пио» үйлчилгээ, засварын ба» . галтаар хүүхдийн зохион нерийн лагерьт амрах урил- | Гаж, туслах төхөөрөмж, нэмнээ бүтээх чадварыг хөгжүү- лэн үйлдзэрлэлд ойртуу- лахын зэрэгцээ хөдөөаж ахуйн хөдөлмөрийг хөн- төвчлөх, хөдөлмөрийн бүз га Хоёрдугаар байр 2 --Диплом,. «Өсвөрийн зохион бүтээгч» мөнгөн -- Байгалийн баялаг (самар, жимс г.м) ашигла- хад зориулсан төхөөрөмж, Тайлбар: Сэдэвт заагаа- гүй боловч .хөдөө аж Нэмнээг хийхдээ даавууны. (хаа дунд нь хөвөн тавьж хийнэ. Бог, бод малын нэмнээ харилцан адилгүй байна. Зураг дээр өгөгд | сон хэмжээгээр “хийвэд тохи тээмжийг дээшлүүлэхэд | медаль, олон улсын пио- мжтой, чиглэгдсэн бага оврын | нерийн «Найрамдал» ла- Бэ үл ггэлэгы гүн э90 257 3: техник хэрэгсэл зохион | герьт амрах урилга 48! 9 Ес ЛБА ура, : “бүтээх, шинэ. бүтээл оновч | Гуравдугаар байр 2 дВэнд, .оролдүулнаг ! стой санал гаргах хөдөл» --Диплом, «Өсвөрийн Д. СҮХБААТАРЫН 4 УУТ төөнийг өрнүүлэхэд орши- | зохион бүтээгч» хүрэл горан ГОВЬ Жогажжий | Хуур тарган төхий наа . ) САйБайрууныд журан: жишин РЧДДЧАИЛ, ТАНД... медаль орон нутгийн пио- нерийн лагерьт амрах ҮДЭ-на МРЛДА, үха оэаэл үсотэлавчиим тэй кола 24 4Сслав 8 ЗАЛУУ 47777 зулай яааэшулашы 8 .. авчрахад уутыг хэрэглэнэ, Уут- ны гадна талд халаас оёж, т Төлийн уут ( пининипиии дээ эх барих ин хийнэ. Эрхлэгч Ж, ураг МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! фртстллсн Гөлс :ф 20 МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ЭАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. | ОРОН - 4 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ө ме 7 (2127| Ф . 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 22. ө ЛХАГВА Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ гэж байна гэсэн үг. Гэтэл дунд дүнгээс салдаггүй ппопер яагаад байна вэ? «Шамдан суралцана» гГгэ- дэг бол гэрийн даалгавраа тогтмол Чанартай хийж, биеэ дайчлан, өөртөө -То- дорхой зорилт тавьж Су. ралцана гэсэн үг. Бас тэв- чээр зориг хэрэгтэй, ХИ- чээлээ хийх ёстой цагтаа тоглох, эсвэл уран зохио Тангараг-амласнаа. бис- өвгИИГӨВ Хангах чөүгээр Энх тайванч лүүлэхийн төлөө амь бие зориг дутаж байна гэсэн шуу эвий : үл хайрлан тэмцэх, зорь- үрг цагдангайиан шинэ сондоо үнэнч байхыг илт- 45544: Ё. гэсэн үг. Эх орныхоо тө- “үггүр бүр ямар дүн- р». лөө өргөсөн тангарагтаа тэй, хэр зэрэг зүтгэл чар- ти бааж харийн дайс- 1239 гарган суралцаж санаачилга ны эсрэг баатарлаг зори» айгаадаа дүгнэлт хий, хүр 2 гоор». тэмцсэн Л. Ажу, Цаашилбал аав ээж ах- Ч оциайхарийхэн шил Л.Даваадорж, | Б.Тэгшээ Мад хүмүүсийг хүндэтгэж, хүн. бүрийн ХҮҮТЭХ” ЕАВӨ нарын олон арван эрэл- бяцхан дүү нараа асарч ний ариун хүслэн, Чухам . хэг хөвгүүдийг манай ард халамжилж байх талаар үүнийг “үүрд биелү тогн түмэн үеийн үед хүндлэн тангараг өргөсөн. Энэ бол зөрилт ЗХУКН-ын Үөг дээдлэж байх болино. өвөө эмээгээсээ эхлээд ӨнН- Хорооны ерөнхий 4 Й Э 2-1 Р зүүүл ЛӨР настан хүмүүсийг хүн- )! ерөнхий нарийн мч хүн ард олны эрүүл алж, төдэнд тусалж, баяр- бичгийн дарга М. С.Гор- энхийн Яэксэгүэм200р єэрс луулж байх учиртай. Ах- бачевын Хдэдэгдэлд агуу бэлэн, сонор Соргы 89 мад настан хүмүүстэй хаа ЗЭ ШЭаШ ЭЛЧ төрөлхтний тангараг өргөдөг Хөрчдэн тааралдсан газраа мэн- ДуВВ, заваны, өл эх орноос алс газар сурал дэлж, тэдний. үг сургам- дүүд та нарын аз жарга цахаар.маж сананн оюутан ийн хариуд «баярлалаа, данх ирээдүйн төлөө энэ залуус нам ард ман гялайлаа» гэж заавал хэлж баримт бичигт энх тай- даалгаврыг нэр төртӨ" С., Өнө хүмүүс бол би- ванч иж бүрэн шинэ.са- биелүүлж, өндөр боловс дэнд аа жаргал авчирсан Бэлгэнд рол эзэмшиж,, эх орны: оноодрийн сайн сайхны тө- 2000 он гэхэд цөмийн хоо нэр төрийг хамгаалж, лөө хөдөлмөрлөж явсан хүч зэвсгийг бүрэн устгах чу» оомуофтт бргөой там- мүүс гэдгийг хэзээ ч мар» хал программыг ЗХУийн- гарагладаг. “Өргөсөн. тө таж болохгүй. хүү дэвшүүллээ. Газар гарагтаа үнэн Сниачан Пионер бүр инїгмийн ххчаг! цөмийн зэвсгээс эт хувь хүнээс хээх: 4 зээл, я “АХИЖ ы2 . тнж лах эөэнэ прог- шинээр хатуулал, хичээн хэв ЖУРМНаа айв Олон улсын пионерийн улсын пионерийн «Най- рамм Шү жилийн хулс гүй оролдлого, ажилсаг 48) лгээний газар, авто «Найрамдал» лагерьт иио- рамдал» лагерийн бүлкэ- цаанд гурван үе шаттай- байхыг шаардана, 1Нагны шНЛЕ 7 үүнийг мерийн идэвхтэн сонгуульт- мийн зөвлөлийн . дарга гаар гүйцэтгэгдэнэ. Эхлээд Пионерүүд та нар их мартчихдаг пионер хааяа нууд шинийг сурч, турш С.Мөнхжаргал бүлгийн ЗХУ, АНУ 5--8 жилийн жанжин Д. Сүхбаатарын. бао байна шүү: лагад СОЛИЛЦДОГ, цуглаан дээр рапорт хү- хугацаанд бие биеийн ну» тэрээр нэрлэгдсэн Мон Пионер нь ЗХУ, ахлүү ЗУРАГ ДЭЭР-Олон лээн авч байна. (тагт хүрч тусах цөмийн 24 голын Пионерийн БайгууЛ” социалист бусад орны бо- зэвсгийн тэн хагасыг уст- гаж үлдэх нь 6 мянгаас илүүгүй цэнэгтэй байхаар санал тавилаа. Сансрыг зэвсэглэхгүй байх ньуул программыг хэрэгжүүлэх нэг гол нөхцөл мөн.Дээрх хоёр гүрэн мөн энэ үед Европ дахь дунд тусгаг лын цөмийн Шуужинг ует тах юм. 8 . латын гишүүн болохдоо лон дэлхийн дэвшилт ХӨ- тангараг өргөсөн. Тэр тай” дөдмөрчдийн хүүхэд бага. 7 5 гарагт чуудтай найрамдал, нөхөр- хөрлөх, тэдэнд эх орныхоо тугийн хэсгийг “хүзүүндээ Пнонер нь МАХН, эх ХХ4 үхүүлэх ёстой. тухай танилцуулах, тэм- намнруулж эх орон. нөм орон, соцнализмын үйлХ9 | Мана орны хөгжил (ца. ЦэЖ байгаа орны үр хүүх- засгийнхаа Өмнө өргөсөн рэгт чин үнэнч байна гэ: тэд гар бие оролцож... Дэд туслах талаар улам их тангарагаа инонер бүр үл- жээ, Энэ бол пномер байх др, мэргэжилтнүүдтэй зүйлийг санаачлан хийх хө-.. гэр жишээчээр биелүүлц: үеэсээ намын бодлогыг уулаалт зохиож, тэдний үр рэгтэй. гээе. олон түмний дунд сурталч» хүүхэдтэй ойр дотно ПО Хувьсгалын гал улаан н. ДАРИЙМАА лах, намын Эдийн засгийн бодлогыг биелүүлэхэд орол" цоно гэсэн үг, Мөн эдэлж хэрэглэж байгаа бүхнээсээ эхлээд амьдарч байгаа брч Счин: тойрноо сайн сайхан болгохын төлөө цаг Ямагт сатад тавьж, улсын хөрөн. тө хүчээр бүтсэн бүхлийг харж хямгадна гэсэн үг) Энэ талаар юу ү хийснээ өөртөө дүгнэлт хий Дараа нь цөмийн зэв- сэгтэй бусад орон ууй программыг хэрэгжүүлэ- хэд оролцоно. Тэд эхлээд цөмийн зэвсгээ нэмэгдүү” | лэхгүй байх, бусдын ну. тагт түүнийг байлгахгүй үүрэг авах ёстой, Цөмийн зэвсэгтэй бүх гүрэн-3ХУ, АНУ, Англи, Франц, Хя- тад тактикийн цөмийн. “зэвсгээ энэ шатанд уст гаж эжлэх ЮМ. Эцсийн шатанд цөмийн бүх зэвсэглэлийг устгаж дуусна. 2000 он гэхэд дэлхий дээр цөмийн зэв- сэг байхгүй болно. Хүн ардын хүсэл со» нирхолд, нийцсэн. ийм хүй» лэг ариун программ дэв- шүүлж, биелүүлэхээр өө! реесөө хамаарах бүхнийг хийхээ илэрхийлж байгаа ЗХУ-д, энх амьдралддур- ” тай хүн бүхэн талархлаа илэрхийлж байна. Б. ДАШЗЭВЭГ Улсгө “рийн тоймч Пионер нь эрдэм ном, хөдөлмөр, урлаг спортод шамдан суралцана гэм тангарат өргөсөн, Ачит бапи, яав ээжийн, хэ? сургамж зөвлөлгөөг зөв ухааран гол хөдөлмөр сурлагадаа шамда! онц, сайн суралцаж байгаад 9С- вэл улирлаас улиралд, ан- ги дэвшихдээ дунд дүнгээ цөөлж улма сайн, өнц сурлагатай ж байгаа нионерүүд бол өргөсөн тангарагаа. биелүүлэхийн --Бүлгийн идэвхтиүүд лагерь дээр зохиогдсон . ажлын АН ярилцаж бай. төлөө чармайн хүчин! гүт- таа нь, ) С. БОДООШИЙН авсан фото тооц ! 077213) аашаа юхих! шини шинэн шинж шиньЕн шашны! х лэн шини! шилэн шини! шинээ шини шини! шин шишжиэ шишнин шижин! шинснн шиниэни шиниин зөлма- БЕН ВРЯБЫ зеэниШ! МПВН1л! БИВНБННЕ Шилыийл! стииин! : 1 “53252251! ШИЛБН1| БИ! ШЭЫ5) ШГҮИВ, ЬЖЫНВА ог, хоэ2-0алшы гтльдДгалаас Зад угаагчийн аялал Арханган аймгийн Тун- галаг-тамир ходшооллын дунд сургуульд зад угаагч аяныг тогтмол зохиож байна. Сурагчдын зөвлө- лөөс эрхлэн долоо хоног бүр сурагчийн ариун цэ- вэр, сурах бичиг, дэвт- рийн ашиглалтад үзлэг шалгалт хийснээр олон арван пионер соёлч тэр- гүүний сурагчийн гэрчил- гээ авлаа. Д. СОНИНБАЯР Хүүхдийн тус багадахгүй Өвөрханган амамгийН Гучин-ус сумын дунд сур- гуулийн пионер багачуу- ДЫыЫГ ажилсаг хүүхдүүд гэж ярих нь олонтаа. «Пионерийн бүтээлч үйлс» жигүүрээр аялж малчдад төл хүлээн авах, бойжуу- лах шеф цэцэрлэгтээ тү- лзэ хөрөөдөж, ус татах зэргээр тусалдаг. Саяхан тус сургуулийн 2177 су- рагч сургууль цэцэрлэгийн хэрэгцээнд зориулж 60,8 метр куб түлээ хөрөөдөж эгөв. Энэ ажилд Л. Батсай Хан,” Батдорж, Л. Баянжаргал нарын олон сурагч сайн ажилласан байна. Пионерийн ахлах удир- дагч С. БУРАМ Тоо бодож оюунаа хөгжүүлье Мөн аймгинн Зүйл су- мын дунд сургууль дээр математикийн олимпиа- дад бэлтгэх зорилгоор Тө- рөл бүрийн уралдаан тэм- цээнийг зохиож байна. Сурагчдын тоо бодох авь- яасыг хөгжүүлэх, олон сурагчийг хамрахын тулд хошин шог бодлого дуулж ардын уламжлалт хөлөгт тоглоом тоглуулж байгаа нь үр дүнгээ өгч байна, Пионерийн удирдагч 200 бяцхан ном Нийслэлийн Найрамд- лын районы ГПартизан хо- рооны дунд сургуулийн дианер сурагчид «Зал- гамж үе» аяны «Эрдмийн далай» жигүүрээр амжилт- тай аялж байна. БүлгЭ- мийн зөвлөл монгол хэл- ний заах аргын нэгдэл- тэй хамтран сурагчдын дэвтэр номын ажиллагааг сайжруулах, тэдний Эх хэлний мэдлэгийг ДЭЭШ- лүүлэх зорилгоор 14 хо- ногийН ажил зохиолоо. Пионер сурагчид энэаж- лын үеэр гар зургийн бо- лон «Мөнгөн өвөл». СЭ- дэвт зохион бичлэгийн уралдаанд оролцож уран зохиолын, үлгэрийн сялаж, 2 ан ном,Ххийлээ, 200 бяцх шно3 ахлах П. БҮРНЭЭ ЦЭТӨҮЧЭВ шим ҮҮГ 1. 11 ЗУРАГ ДЭЭР: -- танхимын эрхлэгч Б сурагч Юля -- Баатарчуудтай шигжаргал Алла нар Нийслэлийн 11, Улаанбаатар хо- тод байгаа зөвлөлтийн 9 дүгээр сур" гуулийн пионер сурагчид сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын амжил: тын арга туршлагаа солилцож байг даг юм. Саяхан МАХН-ын ХЇХ, ЗХУКН- ын ХХҮП их хурлаа угтан зохиож байгаа ажлын туршлагаа солилцох уулзалт боллоо. 77 дугаар сургуулийн интернационал » Цолмон зөвлөлтийн ЇХ сургуулийн . ажиллах 2 -- Бүлгэмийн зөвлөлийн идэвхтэн Гэрэлмаа, маа, зөвлөлтийн ЇХ сургуулийн пионерийн идэвхтэн Оля, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фото. -нтэээү ЭЭ АНД НӨХДИЙН УУЛЗАЛТ (Фото сурвалжлага) зөвлөлийн дарга Ж. Хи- Болор- | ! | | | «Рубикийн “Улаанбаатар хотын аварга | шалгаруулах тэмцээнд ав- Залуу техникчдын орд- ны зүг сургуулийн сураг- чид, цэцэрлэгийн багачууд яаран алхацгаана. шоо»-НнЫ ” хаалж, самбаагаа сорих ггэж яваа нь энэ билээ, | Тэмцээнд шооны 6 та- “лын өнгийг 2 минутын бо- ! дотор ижилсүүлж чаддаг хүүхэд бүхнийг урьсан О юм. | Нийслэлийн ерөнхий бо- ловсролын 40-өөд сургуу- | (5 Ёс 9 8,» ,.“5 "И21.1.1..-4а::13-1-33) 32 лийн 115 гаруй пионер, сурагчид, 1, 24, 85 ду- таар цэцэрлэгүүдийн «аварга» багачууд орол- цохоор иржээ, Тэмцээнийг урьдчилсан тоглолт, шигшээ тоглолт, аваргын барна гэсэн 3 шаттайгаар явууллаа. Урьдчилсан тоглолтод бүх хүүхдийг арав арваар нь уралдуулж хамгийн бага хугацаанд шооны 6 талын өнгийг ижилсүүл- сэн 10 шилдэг тоглогчийг хөвээтмшыд 1411 (1. ! 39 үгээр явнаа 1 ! ЧМТҮ 51 мшланнЫ у 2-2 СЭТГЭН БОДОХ АВЬЯАСААРАА ХЭН ТОДРОВ Ф 23 шалгаруулж шигшээ тог- лолтод оруулав. Шигшээ тоглолтод оролц сон 10 хүүхдийг хооронд нь 2 удаа уралдуулж тэдний үзүүлсэн амжил- тын нь нийлбэр дүнгээр байр эзлүүлэн 6 хүүх- дийг шалгаруулж «Авар- гын бариа»--шийдвэрлэх тоглолтод оролцуулав,. Хэн нь аварга болохыг шийдвэрлэх эцсийн хариуц- лагатай тоглолтод ЇШ сур- гуулийн 10 дугаар ангийн сурагч Д. Дорж, 43 секун дэд, ХУЇ сургуулийн (1 х авсан фото зурар |. 101117г21:2722777 дугаар ангийн сурагч Д, Номинчулуун 48 секундэд, ХХЇХ тусгай сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Ү. Энхбат, 52 дугаар сургуулийн 8 дугаар ан» гийн сурагч Б. Бумануч- рал 60 секундэд шооны 6 талын өнгийг ижилсүүз лэн эхний байруудад шал гарлаа. Ї байранд шалгарсан сурагч Д. Дорж дурсга- лын «Мөнгөн шоо» цом, гайхамшигт энэ шоог 3З0- хнон бүтээсэн БНУАУ-ын иргэн профессор Эрне Рубикын гарын үсэгтэй дипломоор, П. байранд шалгарсан сурагч Д. Но- минчулуун баярын бичиг, Олон улсын «Найрамдал», зусланд амрах урилгаар, ЇН байранд шалгарсан су" рагч Ү. Энхбат, Б. Буз манучрал нар Сэлбэ, Ца» гаан нуга пионерийн зус, ланд амрах урилгаар шаг” нагдлаа. Цэцэрлэгийн багачууч ДЫыН Дунд зохиосон тэм" цээнд (1 цэцэрлэгийн Н. Цэнгэлсайхан 2 минут03 секундэд шоог нийлүүлж Ї байр эзлэв, Хүүхэд багачуудын сэт- гэн бодох үйл, авьяав хөгжүүлэх чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, оюуны алжаалыг тайлахад тусалдаг энэ сонирхолтой тоглоомыг сонирхогчдын тоо жилээс жилд өссөөр байна. ж. д ГЭМБЭРЭЛ. Залуу . зэчирлы тг, ” дахырал П нээээээээгэгэээнг шинийн нэл яйнлмлгилллллилиийал боннэлилнэнийилиинийнатэхилиин зариггшилттийнлнинтцилиэ ини ХИЙМУНИСТУУД БУу2 уулзаж ярилцлаа. 85, шилийн тлиниииииии” цицицингшицииииииин Г Ж. Золбоо: Өчигдөр на: дад мартагдашгүй үйл яв дал тохиолдлоо. Би нионе- рийн гишүүнд элслээ. Та бидэнд пионер насныхаа тухай ярьж өгнө үү? д Д. Загд: Баяр хүргэе! Пионер болно гэдэг ирээ дүйн коммунист болох за” -- Идэрцөгоо нааш ир| гэж Буд багш дуудлаа. Багшийн дуу- ны өнгө шаардсан аястай атлаа дотно санагдав. -- Багшаа би ирлээ, та юу гээв гэж хүү цовоолог асуухад Буд багш тавьтын дэвсгэр барьж, -- Май миний хүү ав. Чи- ний хөдөлмөрийн анхны хөлс тээд сарвайлаа. Идэрцөг яах Ч учраа олохгүй багшийн өөдөөс гайхан харлаа, . . . «.Завсарлага бүрээр хамгийн тафүүнд гарч, аль нэг буланд буруу харан, дараагийн хичээлд оримооргүй зогсдог үе Идэрцогод байсан билээ, Хичээл таслах, га- Дуур тэнэх, ... Ер өөдгүй бүхэнд нэр холбогдож нөхдөө гомдоодог байжээ. Сургууль тарж нионе- рүуд яаж амрах тухай ярина болж байхад Идэрцөг дэмий тэ- нэх хүсэлд автаж байтал хөдөө аж ахуйн дээд сургуулийн багш Буд ахлагчтай оюутны барилгын гавшгай отридтай тааралджээ. 4) Гэ? » С БАЙНА МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж пнонерүүд коммунис- туудтай уулзаж тэдний үлгэр дууриаллаар сурч хөдөл- мөрлөж хүмүүжиж байна. Уулын баяжуулах «Эрдэнэт» үйлдвэрт шилдэг тэргүүний олон коммунист зөвлөлтийн нөхөдтэйгээ мөр зэрэгцэн ажиллаж байна. Тэдний нэг ЗХУ-ын хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонт, Ү!1, “И таван жилийн гавшгайч, зөвлөлтийн ХЇ таван жилийн гавшгайч БЕЛАЗ-ын жолооч Дамбийн Загдтай Эрдэнэтийн 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн пнонерүүд МИНИЙ ХАЯГ ЭРДЭНЭТ маа эхэлж байна гэсэн үг. Би тавиад оны пионер. Та нарын адил улаан бүч зүүж, «Бүхий олон бага: чууд аа» гэж дуулж, малч” дад туслах хөдөлгөөн өр нүүлдэг байлаа. Пионер насны жилүүд надад хөдөл- мөрт дуртай үнэнч шударга пиптипииинииннийниинииицициишиниининнининииинипинин ЭЗЭН ХИЧЭЭВЭЛ ЗАЯА ХИЧЭЭНЭ Тэд Мандалговь хотод өчиж олон зуун төгрөг алган дээр барилгын ажил хийлээ. Идэрцо- тавьснаас хойш нэлээд хугацаа гийг зандарч, зүхэх хүн ер-бай- өнгөрлөө. Намар болж хичээл сангүй, Ихэвчлэн --Цогоо, мн- эхлэхэд Идэрцогийг хүн бүхэн ний дүү тэж дуудах болжээ. үнэлэх болжээ, Ангийн хөдөл- Оюутан ах нарын дотроос На- мөрийн аварга боллоо. Алдагд- цагдорж Идэрцогийг байнга да- сан хичээлээ нөхөж авахад анд гуулан ажиллаж нөхөд нь тусалж Идэрцог чө- - Цогоо миний дүү хэзээ лөөт цагаа номын санд өнгөрөө- нэг цагт энд эргэж ирээд миний ДӨГ боллоо. Уншсан номын тэм- хийсэн ажил гээд цардмал зам, дэглэлээр барьсан барилгаа харж байхад мын санд бэлэглэсэн нь уг бяц- байх хүмүүжил олгосон. Коммунистын эгнээнд хүр: сэн замаа би пионер наснаас эхлэсэн гэж боддог. М. Ариунжаргал: Манай ангийнхан сурлагаар шат ахих зорилт тавьж түүний: гээ хэрэгжүүллээ. Өвлийн өвгөн ааваас ангиараа бэ лэг авлаа. Бид ингэж МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж байна. Танай хамт олон их хуралдаа ямар бэ лэг барих гэж байна? Д. Загд: Бид УН таван жилийнхээ төлөвлөгөөг өн” гөрсөн оны есөн сарын 1-нд 120 хувь биелүүллээ. Ма- най экипаж энэ оны эхний хагас жилийн төлөвлөгөөг намын их хурлын өмнө бие" лүүлж, хэмнэсэн шатахуу” наар 3 өдрийн ажил илүү хийх үүрэг аваад ажиллаж байна. 5 Ч. Бат--Идэр: Та Эрдэ нэтийн их бүтээн байгуу: лалттай хэдийгээс эхэлж хувь заяагаа холбосон бэ? Д. Загд: Би 1968 онд бяцхан ном хийж но- юутай сайхан вэ? Барилгын хан номноос сурагчид унших но- ажил хүний хөдөлмөрийг мөн- моо сонгож авдаг сайхан уламж- хийн дурсгад болгодог юм гэж лал тогтлоо. Идэрцог ингэж сайн ярьсныг Идэрцог ер мартсангүй. үйлсийн эзэн болсон юм. Нэгэн орой Нацагдорж Идэрцо- гийг дагуулж Буд багштай уул- зуулаад -- Багшаа, манай Цогоо хөөр- хөн дуулж, сайхан хөгжимддөг юм шүү дээ. Баярын цуглаан дээр Цогоог хөгжимтэй нь ДУ- луулья гэхэд Буд багш - Зүйтэй, шуу эр хүн гэж байдаггүй юм гээд толгойгий нь иллээ, . » . ДЗО-ны ХИ их наадмын нээлт- тэд зориулсан баярын цуглаан дээр -- .. Гавшгай өтриядын ги- шүүн, Улаанбаатар хөтын 52 дугаар сургуулийн УИ ангийн сурагч О, Идэрцог их наадам угтсан социалист уралдаанд тө- лөвлөгөөтөө 108 хувь биелүүлж түрүүллээ. Пионер Идэрцогийг баярын бичиг үнэ бүхий зүйлээр шагнасныг гардуулья., гэхэд Идэрцог чихэндээ итгэсэнгүй, Үнэн юм үнэн байдаг болохоор сургуулийнхаа нэрийг анх удаа сайнаар гаргасандаа онцгой баярлажээ, шиг эс Ли Цаг ЗУРАГ ДЭЭР: Пионер О. ий» Идэр- Буд багш-Энэ чиний ернуй! баруа Ба Өяйн төрлийн | ном бай. 3 51-44 юм, Бгэ11!7777721777772ТТ т йг гэл ТМС төгсгөөд Эрдэнэтед ирж өрмийн мастераар эх- чэн ажилласан юм. Ялал: тын баярын өдөр ажил амьдралын замаа анх эхэлж билээ. 1976 оноос Белазын жолооч болж одоо хүртэл ажиллаж байна. Ж. Золбоо: Багшийнхаа тухай ярьж өгнө үү? Д. Загд: Миний сайн багш нар бол БЕЛАЗ-ын жо- лооч Юрий Кокошников Иван Гусев хоёр юм. Бид: ний хамтран ажиллаж бай: сан «Найрамдалгдружба» экипаж томоохон сургууль болсон юм. Тэр сургуулийн ачаар би одоо багш нарын: хаа оронд ажиллах болоод байна. й М. Ариунжаргал: Одоо та олон шавьтай юу? Д. Загд: 16 шавьтай. Тэдний дундаас ЇП. Нар- мандах ажил үйлсээрээ шалгарч МХЗЭ-ийн ХҮШ их хуралд төлөөлөгчөөр оролцсон. Хамгийн отгон шавь Дамбажанцан Эрдэ: нэтийн 10 жилийн дунд сургуулийн ширээнээс өө: рийнхээ саналаар БЕЛАЗ машины жолоон дээр ирж ажиллаж байна. Ж. Золбоо: Шавь нараас тань дутагдал гаргаж бай: сан хүн бий юу? " Д. Загд: Бий. Ажлын цаг тасалдаг хүн байсан. Тийм шавьтайгаа ганцаарч” лан ажиллахаас өөр арга: гүй. Хүнлэг сэтгэлээ хан: дуулж чадвал засрахгүй хүн гэж байдаггүй юм шиг санагддаг. Ч. Бат-Идэр: Та БЕ ЛАЗ машины мэргэжил яа: таад сонгосон бэ? Д.Загд: Хүнд өөрийн хүсч мөрөөдөж явдаг ажил гэж бий. Миний хувьд тэр нь 40 тоннын даацтай БЕ- ЛАЗ гэдэг аварга машины жолоог барих л байлаа. Дур- тай мэргэжлээ сонгож л чад: сан бол амжилт гарах нь зайлшгүй гэж би боддог. Та нар ямар мэргэжилтэй 1-ГИЙН «А»-ГИЙНХАН МӨН ГЭЖ ҮҮ?! Онгорхой хаалгаар хог нь хөглөрсөн ангийн үүдээр өнгөр- төл хашгиралдах дуу сонсогд- млоо, Ортол самбарын өмнө (зогссон багш гараа хөдөлгөн “хоолой мэдэн хашгирч байв. (Хойт эгнээний хүүхдүүд босоо "суугаа янз бүрээр юу ярилцаж байгаа нь үл ойлгогдон шуугил- дана, Тэд элдэв зураг зурж, зур- (вас бичиж, ширээний өнцөг, бие- нийхээ мөрөн дээгүүр, суган доо- больё гэж бодож байна? Ч. Бат--Идэр Нисгэгч! Ж. Золбоо: Эмч!! М. Ариунжаргал: Улс төрийн тоймч! Д. Загд: Мэргэжил бү хэн сайхан. Гагцхүү түү нийг гүнд нь ортол сайн эзэмших хэрэгтэй. Ч. Бат--Идэр: -- Танд ямар бэрхшээл тохиолдож байсан бэ? Д. Загд: -- Шөнийн ээл жинд гарахад дадах, ажил амралтаа зохицуулах шинэ техник эзэмших зэрэгт бэрх- шээл тохиолдож байсан. Тэр бүхнийг даван туулж чадсан. Ж. Золбоог Та хэдэн төг” Ё регний цалин авдаг вэ? Д. Загд: Сард дундчаар 1600 төгрөгний цалин ав- даг. Орон сууцанд 2 өрөөнд аж төрдөг Манайх таван хүүхэдтэй. Зарим нь та нар- тай хамт суралцаж байна. Удахгүй бид шинэ сууцанд орох гэж байгаа. М. Ариунжаргал: ЦПио- нер бид намын их хурлаа угтаж 19 долоо хоногийн ажил өрнүүлж байна. Энэ долоо хоногт манай анги сурлагаар шат ахиж, са- хилга, дэг журмын зөрчил- гүй ажиллаж эхний бай- ранд орсон амжилтаа ком- мунист танд баяртайгаар илтгэег. МАХН-ын ХЇХ их хурлын өмнө авсан аж лалт үүргээ биелүүлэхийг пионер бид та бүхнээс хүсье. ЗУРАГ ДЭЭР: “Эрдэнэ- тийн 10 жилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн өнц сур- лагатан пионер 3 дугаар ангийн Ж. Золбоо, 5 дугаар ангийн Ч. Бат-Идэр, 7 ду гаар ангийн М. Ариунжар- гал нар Белазын жолооч Д. Загдтай ярилцаж бай- таа нь. Ярилцлагыг Ж. ДАШ- ДОНДОГ тэмдэглэв. 11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111144 ааа аагээггэагагггсагаогмээр л иининизизининийшининцилзниинциниииининиилинишиининиининицииин илийн болоод аав, ээжийнхээ нэрийг мэдэхгүй гэж байна. Гэтэл багш түүнийг бос гэхэд тэр тун дур- гүй арай ядан бослоо. -- Чиний хичээлийн тэмдэг- лэлийг үзье гэвэл тэмдэглэл байтугай орж байгаа хичээлийн гарчгийг ч мэдэхгүй үймүүлж суужээ. Арвын «А» ангийнхан, бүх хүүхдийн зүс үзсэн танн- лууд шиг санагдлаа. Сайн бодвол хотын тэргүүний бүлгийн цол авч, олон хүүхэд нь алтан ме- ” далнар шагнуулж, гадаадын сан Т-гийн «А» ангийнхан мөн санагдлаа. 2 ГЭ Үгүй ээ. Би эндүүрч байна. Т-гийн «А» ангийнхан ийм байх ёсгүй гэж бодсоор багш нарын танхимд орлоо. Тэнд сурагчийн дүрэмт хувцасгүй хоёр хүүхэд халаасандаа гараа хийж зогсов, Өмнөөс нь харвал нэр овгоо мэд- дэггүй гэж байсан хүүхдүүд мөн, Багш нартай ярилцвал 7-гийн «А», өнөөдрийн 10-ын «А» ан- гийн Болдын | Болор-Эрдэнэ, Бат-эрдэнийн Батбаяр яг мөн аа. гуур дамжуулж харагдана, Багш байл г ярьсаар, өнөөх сурагчид хаа, хаа, хээ, хээ гэж шуугилдсаар 13 дахь эгнээний хүү нүүрээ таг- лаж ширээгээ тэгнэж ойчив, -- Хүүе яав гээд очтол тэр їхүүхэд яагаа ч бие эрүүл сухаан саруул ТЇЙл сэтгэл амарч -- Яагаад хичээл үймүүлж "байна вэ? чамайг хэний хэн гэдэг вэ? тэвэл тэр сурагч өөрийнхэз 14413 4 11414512431)-:21 Тамхн Ч татчихдаг, пиво ч ууз чнхдаг гэх сураг дуулдлаа. До» лоо «А»-гийнхан, 10-ын«А» бо- лохдоо ингэж хувирах гэж дээ даанч яав даа гэж санагдлаа. Энэ хоёр сурвалжлагад бичигд« сэн баатруудын аль нь сайн, аль нь муу болох тухай бүлэг салаа. ны цуглаанаар хэлэлцэж, сонин- доо хариу ирүүлээрэй! С. БОДООШ 111111111211111111111771717) Би багш хүн-л дээ. Өнгөрсөн зун ангийнхан- тайгаа цуг нэг сар сааль- чид дээр ажиллалаа, Аль болох нх цагаан идээ авах нь бидний гол зорилт байлаа. Хонь бүрээс саах сүү, хүүхэд бүрийн хийх цагаан идээ ЦӨМ тОгтоО- сон хэмжээтэй, Бид ганц- хан сард гурван гүзээ өрөм, арван уут ааруул ээзгий- бэлтгэж сургууль- даа өгөв. “Сааль сүүний үнэр шингэж, тос даасан хүрэн бор царайтай хүүхдүүдл тэр гэрийн зүг мордож билээ. Нэг сарыг хөгжил- тэй өнгөрөөсөн шүү. Хо- лын бараа тасарч байхад хонио хотлуулж, хургаа ялгана. Охид өрмөө заг- сааж, тавиуртай ааруул, ээзгийгээ сэлгэж, өдрийн ажлаа дуусгаад, таргаа уухаар тойрч сууцгаана, Сонин яриа болно доо. Хааяа үг сөргөж, зөөлөн маргаан болно. Энэ нь гол» цож ажил төрлийн яриа байдаг юм. Хүүхдүүд маань шууд л байрнаасаа саалинд гар- сан болохоор ар гэрээгэ- хээс нэг тасаг, найз нөх- дөө дурсаж ярина. Нэг орөй ийм ярна боллоо. --Багшаа, сургууль өөрийн гэсэн саалийн үнээ тэй байвал яасан юм бэ? Хүүхэд бид амралтаараа ажиллая. Хөдөлмөрийн хөлс “гэж авна аа даа. Түүгээрээ цөөн гэлтгүй үнээ авья. /Намар сур- туульдаа ирүүт үнээддээ хүрэлцэх хадлан тэжээл бэлтгэнэ гэж хүртэл ярьц- таав. Хүүхэд:бүр санал онолоо нэмсээр сүүлдээ сургууль маань саалийн үнээний Ферм, зэл дүүрэн түү. суурь хонь ямаатай болчихдог байна. Дотуур байрны хүүхдүүдээ жилийн турш сүү цагаан идээгээр хангаад зогсохгүй, сумын төвийнхөнд зохих үнээр худалдсан ч болно. Хэн хэндээ ашигтайдаа тэц- тээв. Хүүхдүүдийн маань энэ санал зөв ГЭДГИЙГ БАЙГАЛМААГИЙН тэмдэглэл Манай сонины шинэ булан- тийн нэр ФБайгалмаагийн тэм- жэл» Байгалмаа хэмээх -энэ хүүхэд дандаа ан амьтан ажиг- лаж түүнийгээ байнга тэмдэг- лэн нөхөддөө ярьж өгдөг сай- хан заншилтай ажээ. Хүүхдүүд та нар ч эх орныхоо ан амьт- дын амьдрал, байгалийн сонин үзэгдлийг ажиглаж тэмдэглэл хөтөлдөг нь лавтай. Тэгвэл со- шиндоо бичээрэй. Хүүхдийн зохифлч Г. ЛОВОР Алтан хараацай Уужим талбиун хєндийн зүүн эхэнд сүрлэг өндөр хадан цо- хно урагш хошууран тогтжээ, Агуй цохио хэмээх тэр хэдэн хадан хясаа зуны цагт чухам л алтан хараацайн Өрби мэт єа- шагдана. Цэлмэг нарлаг өдөр тонд хараацай өндөр аван элий халиснаа гэнэт жигүүр дэлэн шпиунгай бууж ирээд хясаа ороон жирр жирр дуугаралдан арилж | өднє. Эцэж цуцахыг үл огоо- рбгч тэдгээр хараацай орон гэ- рээ тойрч тоглон шнаадах мэт хөөрөи дүүлэх нь амин зуулга хоолоо слөх, үр зулзага ангаа- жайгаа тэжээх гэж ялаа батга-. татай хөөцөлдөн яваа нь тэр ажээ. Амьд байгалийн түмэн увид- сыт єөвирхөх нэм хорхойтой зу- раач ах маань, | 14:42 4 1 түүж » | ЭНЭ БОЛ ХҮҮХДҮҮДИЙН МААНЬ САНАЛ ӨГҮҮЛЛЭГ би ойлгож байлаа. Бид яван “явтлаа тэр л сана- лаа баяжуулсаар, сургуу- лийн захиргаанд танил- цуулахаар шийдлээ... Чу- хам энэ л ярианаас үүдэн би сурагч ахуй үеэ дур- сахад хүрсэн юм даа. Би? жагсаалын “адагт зогсдог, хоолонд түрүүнд ордог нэгдүгээр ангийн бяцхан сурагч байхаасаа дотуур “байранд суусан юм. Тэгээд ч намайг «сур- гуулийн хүү», . «байрны хүү» гэж дууддаг, би ч энэ нэрэндээ бүр дассан юм. |Миний амьдралд “олонтаа дурсагдаж, шавь нартаа байн байн ярьдаг хайртай хүн маань сур- гуулийн ахлах төгооч бай- сан юм. Ч? Мөрөндөө погон, бүсэн- дээ (ташаандаа) наганагүй болохоос цэрэг ногоон хув- цас, саравчтай даргамал- тай өмссөн, жавхалзсан “бор хүн байрны хүүхэд -- Хөөе, мөдөн амбаар, дүн- ангал дээрээс нь очихын арга” биднийг өдөртөө 8. удаа жагсаана. Түүний номхон! зэрэгц дундаа! Дараа да- раагаар тоол! гэх цээлхэн команд одоо ч минийчи- хэнд сонсогдох шиг бол- дог юм. Мөн ч зарчимч хүн байсансан. | ТТасгаас хэн. нэг нь байхгүй бол эргээд гурав алх гэжко- манд өгнө. Энэ нь хоо- лонд орох эхний ээлжнээс ухарч байгаа гэсэн үг. 7Кагсаал дээр эсвэл-хоол- ны өрөөнд дэглэм зөрч- сєөн хэргээр бүхэл бүтэн тасгаараа хоолноос хасаг- даж байсан удаа ч цөөн- гүй. Бид ахлах тогоочдоо гомддоггүй байлаа. Харин дэглэм зөрчсөн- нөхрөө ганцсайн болгож өгнө- дөө. Бие биендээ тавих шаардлага гэдэг аяндаа бидний. ажил амьдралын хэм хэмжээ. болон хэв- шиж билээ. Одоо ч тэр чанараа баримталсаар л явцгаана. Нарийн дэгжу- рамд суралцана гэдэгчу- хал. Ахлах тогооч өнгөн дээрээ тийм хатуу, зар- чимч хүн байсан ч цаанаа хүүхэд биднийг хайрлан энэрч явдаг сайхан сэт- гэлтэй хүн байсныг бид олон зүйлээс хожим нь мэдсэн л дээ. Бид өдөр болгон сүү- тэй цай, хярам ууна. Ам- ралт, баяр ёслолын өӨд- рөөр зүсэм зузаан өрөм, цөцгий амтагдсан элгэн тараг, буцалгаж шар тос самарсан сүү тэргүүтнийг бидэнд өгдөг байлаа. Хаа- наас тийм их сүү, цагаан идээ олдогийГ анхандаа гайхаж, ам амандаа ярь даг байв, Ахлах ангийн ах эгч нар үхэрт явна, үнээ саа- на гээд л ээлжээр одохыг бид хараад л хоцорно. Чухам хаана очдогийг нь анхаардаггүй байжээ. Дунд ангийн сурагч бол- сон хойноо л үүнийг ухаа- зэн байшинд шавсан хараацайн гүй доор, доороос нь хүрэхийн үүрийг бишгүй л нэг үзсэн, Ха- рин ангаахай, дэгдээхэйгээ хөл хөлнөөс нь хялгасаар. аргам- жайд, даль жигүүрийг ургаж гүйцтэл үүрнээс нь гаргадаггүй гэдэг. Тэгээд ч тэр ангаахайг нь үзэж зурсан хүн бий ч бил үү, үгүй ч бил үү? Ер нь су- далбар хийж яваагийн хэрэг юу билээ. Аль вэ, хоёул авгаахай- гий нь олж зурах уу гэдэг юм байна. -- Ах аа, Шувууны үүр сүйт- тэж болохгүй шүү дээ гэж на- тайг хэлэхэд, -- Үгүй эз, яалаа гэж Ангаа- хайгий нь зураад л тавьчихна асуухад --ӨЭн? тагуйт хясааны зэнгэ- рийн ангал завсраар хараацай байн байн шургаж, орж вараад байгааг харж “байгаа биз, Үүр нь тэнд байхаас зайлахгүй, үзье гээд алхлаа. Тэр хаван хадиы До Сүхбаатарын 41144 1635 18144444344фүй ҮЭЛЭЛЭЗ ЭЗЛЭН ЭЭТЭН аргагүй дээр ажээ. Зураач ах маань нэг том чулуу авчирч өн- дөрлөж дэвсээд жижиг биетэй, жин хөнгөнтэй гэж намайг мө- рөн дээрээ гаргасанд би унан ту- сан алдаж сандрахдаа ангалаас арайхан зуурч тогтлоо. Бид хоё- рыг түрүүнээс хойш ингэж мун- гинаж байхад нөгөө эх хараа- цай зөвхөн дээгүүр л эргэлдэж байснаа намайг ангал руу гараа шургуултал гэнэт хажуугаар сүр “сархийн өрж ирэв. -- Яав, юу болов гэтэл нөгөө хараацай ангал дахь ангаахай- таа халхлан нэлмийтэл суусан харагдлаа. 2 тт- Яасан өрөвдөлтэй юм бэ, яах вэ? Төовшдөг юм биш бай- -- Түргэлж үз гэж шавдуу- лав, Эхий нь зайлуулаад ангаа- хайг авах гэтэл ер хөдөлж өгсөн- гүй. Ядаад эхий нь бариад гар- гаад иртэл яасан гэж санамааа, Тэр хараацай өчүүхэн хоёр сарвуундаа ганц улаан цурваа тас хавччихсан бүлтэгиэж бай- она. Араатан жигүүртэн боловч түхтлээ үрээ» гэж харамнах сэтгэл энэ ажээ, Зураач ах бид хоёр, ангаахайнхаа төлөө амиа золиосонд гаргахад бэлэн зэр хөөрхий эх хараацайг өрөвдөж тэрэл зургий нь хэд дараад бу- шуухан шиг эргүүлж үүрэнд нь тавилаа, Тэр хараацай ан- таахайнхаа амьд мэндэд баяр- лах мэт тэр дороо хөөрөн нисч, төдөлгүй эрвээхэй зуугаад ан- тал руу харван орохыг бид харж билээ. нэрэмжит Улсын 1144) ран ойлгож билээ, Ажлах төгооч маань олон жил хил дээр цэргийн алба хаажээ, Халагдаж, орон нутагтаа нрүүт л сургуу: лийн ахлах тогооч болсон тэр намар бн нэгдүгээр ангид орсон ажээ. Ганц бие тэр хүн гурван үнээ хэдэн сайхан бог малтай байжээ. Тэгээд үнээний- хээ сүүгээр бидний гэд- сийг цайлгаж байжээ. На- майг тавдугаар ангид ор- Дог намар сургуулийн зааланд уулзалт боллоо. Ахлах тогооч маань байл- даж явснаа бидэнд яри- лаа. Хичнээн олон одон медальтай байсан гээч. Тэр уулзалт дээр: 4 -«Хүүхдүүд ээ! Миний гурван үнээ өсч үржээд хэдэн -гурав боллоо. Сур- тууль маань өөрийн гэ- сэн ногооны талсантай, тэндээсээ хүрэлцээтэй ур- гац авдаг боллоо. Намар- таа жимсэнд явж, өвөл- дөө хэрэглэх нөөцтэй бай- на. Одоо өөрийн гэсэн малтай больё, Би тугал- тай гурван үнээгээ өгье. Хүүхдүүддээ өгч байгаа юм шүү. Өсгөөд авцгаа гэж хэлж билээ. Тэр оройдоо л гурван үнээгээ зүслэн зааж өг- лөө. Ингэж л сургууль маань юм юмтай болж, өөрийнхөө хэрэгцээг хан- гадаг байлаа. Биднийг сургуулиа төгсгөхөд арав гаруй үнээ саадаг, аймаг- таа туршлага нь яригд- даг байсансан. Би хүүхдүүдийнхээ са- налыг танилцуулахын өм- нө энэ тухай нөхөддөө ярнлаа. Тэд ч минийса- нааг ойлгож, сургуульдаа саалийн үнээтэй болох асуудлыг ярилцах болсон юм. Энэ бол хүүхдүүдийн маань санал шүү. Болж бүтэх юмыг л тэд санаж сэдсэн нь мэдээж. Удах- гүй хурал болно. Түүгээр манай хүүхдүүдийн сана- лыг хэлэлцэнэ. Дэмжинэ гэдэгт бид итгэл дүүрэн байгаа шүү... ГАНГИЙН ЖАНЧИВ 42 ДАХь ЖИЛДЭЭ Ө Ме8 (2128) ӨХг 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 25. ө БЯМБА Ф ҮНЭ1410 мөнгө шал эш БАГШ СУРГАН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧИД ПИОНЕР БАГАЧУУД ДЭМЖИЖ БАЙНА тавАн ЖИЛД 777”757"774 ОРууЛАХ хувь НЭ/МЭР. ЗХУ-ЫН ЭНХ ТАЙВАНЧ САНААЧИЛГЫГ МОНГОЛЫН - 5 ---т т ПТТҮҮы- 0 МЛ) | -айлдний 1 008 1...4-1..4 32ын Г3А. НҮБ-аас їобо9 оныг Энхтайв- гаа цөмннн зэвсгийг хорогдуу ны жилд болгон зарласан би- дах улмаар бүрэн устгах 1а шишслллилшиаллииыг шинж 5 | жээ. Шинэ оны анхны ӨДРҮҮДЭД ваар авч байгаа цогцолбор са: г ЗСБНХУ хүн төрөлхтөн, газар наачилгууд нь шинэ эрнн зуун” , т 4 нь сурлага сахилга батаа дэлхийг дөмийн зэвсгээс ан- даа дэлхни дахинаараа энхийн Онцод 17, Салаалаараа. ОНЦ зоцрогчгүй хамт олон 1 | гижруулах онцгой чухал Прог тэнгэр энхийн ЗЭР Дор амьд: м сургуулиараа 100 хувь! | раммыг тунхагдалаа. рах сайхан боломжийг хүн 6” нд 21 анай бүлгийн нэгдү суралцах зорилт тавьсан! ЗХУ цөмийн зэвсэг үүсэн Релхтон, хойч ирээдүйд өлгөж Са : гээр салаа бүгдээрээ онц- юм. Дүн гарлаа. Чанар| бий болсон цагаас нь зхдэн байгаад шонголын ард түмэн, Сурлагын чанараа ахиуд чууд. Онц сурлагатнууд 52,6 амжилт 100 хувь,| түүнийг цэрэг дайны зорилгод түүний дотор өсвөр үеийнхэн, р” араа нэг салаа болчихсон юм 2-ын «Гэ» ангийн Г. Бай|| хэрэглэх, үйлдвэрлэлийг цааз Улаан бүчтэний | комнссарууд ва. Хоёрдусаар уларлын 2 тальм ч .| аан хориглох нэн чухал санаа- сайшаан дэмжиж байна. сургуулийн “2 арьсын Бэй шэллсэ гийн гс .оагцинаа гэ) | чилгын пионер байсан бол өнөө- Цөмийн зэвсэглэлийг ҮҮРА 3 "Тэгшжа С. Нара “1 дөр тэрхүү хөнөөлт зэвсгийг эх үгүй болгож ХХЇ зуулд энх зоон, сурдаг сурагч цөөнгүй 83 р » Нарангэү дэлхийгээс цэвэрлэж дуусгах тайвнаар амьдрах нтгэлийг Тө- сан үрэг амлалтаа байсан Нэг нь нийтийн РЭЛ “ЫН 409 ангийн (Ө.| арнун үйлсийг эхлэх хүндэт рүүлсэн ЗСБНХУ-ын энх тай- Фиелүүлэхийн төлөө мэ? төлөө нийт нь НЭГИЙН Баясгалан Э РОБНОХ”Я сУ-| швонер нь боллоо. ванч санаачилгыг амьдралд хэ- рийн хичээллэж сурагч рагч сайнаас д, дун- УКН: орооны рэгжүүлэхийн төлөө шамдан : төлөө санаа тавьж тусад дДаас сайнд дэвшиж 8-ын| ис Заг буун ЭН дарга ажиллаж швонер баатарчуудын «Д» дунд, муугүй хамт| М. С. Горбачевын шэдэгдэлд дунд зохиох улс төр, хүмүүж- - олон болж сурлагын Ч8)| 1986 оныг зөвхөн энх тайвны лийн ажлын үр шөлөөг дээпг болов. ГУлирлын дүн єг Н. БААТАРЖАВ. Зав- нарга 100 хувьд хүргэлээ.) | жил төдийгүй, энх тайвныг са ЛҮҮЛЖ чанарын шннэ шатанд рахад онцчуудын тоо 17. хан. Нөмрөг, 10 жил, 6 ду Сургууль бүлгэмээрээ| | хин хамгаалах, цөмийн зэвсгийг ТӨргаж ажиллахаа улаан бүчтэ- сайн сурлагатан (21-өэр (“ооо ХУРЖ. шамдан суралцаж МАХ | хураах уриан дор ХХ. зуунаа Ний комнссаруудын өмнөөс Н-ын ХЇХ их хуралд сур| | лэх бололцоо олгохуйц жил илэрхийлж байна. нэмэг, Сониноос за лэн «Тэээн жилд г Суфгуулиафаа лагын өндөр амжилтаар | болгохыг ЗХУ хүсч байгаагтов Б. И. Лениний шэрэмжит мий онд 3! бэлэг барина. Бидний ши-| Ч тодорхой өгүүлжээ. МПС-ын төв ордны -20 зүйч оруу. хувь нэмэр ї вэ таван жил С ЗСБНХУ-аас дэвшүүлж бай- Б. АМАР. РГАД уралдаан биднийг уламч 100 хүбь бүлгэмээрээ ЖОЖд “10 аль 9 л идэвхжүүллээ. / | : Їй рЭ ХЇХ их хуралд онц дүнгээр --Чи ямар гарах гэш БИ амжилтаар эхэлл ви 1:105:1 8 « бэлэг барьж нх хурлын ра: 22 Ш. ЦЭРЭНДОЛГОР)| ЗХУКН-ын Төв Хорооны ай гарын үсэг 3ЗУ- б Танай анги эж Улаанбаатар хот. Улсын| ерөнхий нарийн бичгийн дарга эзэмшиж эх орондоо нх зүйл рах хөдөлгөөнөөр сургуу- ваа биелүүлж чадах уу тэргүүний 18 дугаар бүл-| М, С. Горбачев гуайн мэдэгдэл бүтээж дайн дажныг шэдэхгүй- Улирлын Дүн ойртох гэмийн дэргэдэх сурлагын! энх тайвныг сахин хамгаалах гээр энх амгалан амьдрахад М. секторын дарга | ХХ зууны эцэс гэхэд цөмийн Горбачев даргын мэдэгдэл улаш Ая | зэвсгийг бүрмөсөн устгаж дэл- сайхан боломж олгож байна. ны уриа -111 хийн бүх хүн ард ХХ| зуунтай | Энэ сайхан санаачилга гар | дайн дажингүй амар жимэр зол- гасан зөвлөлтийн ард түмэн онцын” төлөө, 4. лэ хүн хэхин зүүтэй Өд, күүний өсвөр үеийнхэнд мон- 1 на. ЗХУ-ын гаргасан энэ са голын улаан бүчтэн инонерүү- .ИПионер сурагчдыг) аачилга нь монголын ард тү- дийн өмнөөс Чин сурлага, хөдөлмөр, урлаг) түүний дотор өсвөр үеийнх- байна. спортын олон аян хүлээж байдаг билээ. “Орхоны хүүхдүүд шинэ таван/аг| дийн хичээлийн анхны( улирлыг «Онц сурлагын төлөө» аянаар эхэллээ. Аяны эхний дүн гарахад 1-ийн «А», 2-ын «А», 41 ийн «А», 5-Ын «А» анги атаа чанарын ахиц таргасан байна. Аяны да-| Гүй«э шат МАХН-ын их хурлыг сурагч 21 | сурлагатаа шат ахисан амжилтаар угтах уриан дор ернөж байна. | Л, БАТЦАГААНЁ “. Дархан, Орхон хороо, упй сургууль багш, Бидний хүсэл Багш онц дүн тавихдаа | тэрт олон онц дүй бий. Манай ангийн сурагч бү " црвэр гоё бичиж, авсан он дүн болгоноо .батшдаа бэ- лэт болгон барьж байна. Б. АМАРСАН Сэлэнгэ. П 8 жил, Ялж ЗУРАГ ДЭЭР: «Бо виги сурагч ЗУР миждрэтэээээ21-21-1-122222 МАНАД СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фото Барилинлилалнинэн аниа Мэргэжит бүхэн сайхан Зохион бүтээгч Олноо ( шза төр- їдаг. Эрт жлагдаж ир- тариачин за- ял байхад саяхан бий болсон сансрын йн мэргэжил бай схнон бүтзэгч бол- эгэод ч энэ хүслээ бит хийн тулд 83ТО-ны гварын дугуйланд гу” жилдээ хичээллэж .» Би найз нөхдийнхээ төрөл бүрийн ураж дааны хөдөлгүүрт манан Жийсэн. Том болоод өөрөө ГЭ Молчин болно Тэр бүхний дотроос малч- агч нар цөм хөдөө аж ахуйд жэл малладаг хүмүүс. Тэ тээд ч би таван настайгаа євз ах эгчийндээ очиж хонь, ямаа хариулж, цагаан идээ боловсруулж сурсан. Ер нь болгож манай улсын үйлдвэ. ! рийг түүхий эд, хүн амыг мах, сүү цагаан идээгээр хангахын төлөө хүч, хөдөл: мөрөө зориулж байгаа малчдаар бахархаж, тэдэн шаг зориг хатуужил, тэв- чээртэй малчин болохыг би хүсдэг. ь | багш болно ри багшийн мэргэжил тэй болох хүсэлтэй. Ардын сургуулийн алтан босгыг алхсан баярт тэр өдөр ар дын багшаар «А», арав хүртэл тов заалгаж байсан нь хэдхэн жилийн өмнө. Ямар мэргэжилтэй бєє Одоо би тавдугаар ангид Цахилгаанчин льЁ дөө... Нионер есу- сурч байна. Ачит багш нь рагч та нар аав эзж, ах рын алтан сургаалыг шим- болнс эгч нарынхаа мэргэжлийг тэн сурч, эрдмийн их зам өвлөн авч сайн ажилчин, инженер, эмч, багш 6бө-| лохыг эрмэлзэж эна 1у- хайтаа бичиж сайхан номын амтанд ерж үзээгүй орноор орж үй олон найз нөхөдтэй боллоо. Энэ Сургуулийн ангы танхизж, р, завод, нийслэл хотын маань гудамж «тал. байн чимгэн гэрэл, бид бүгдийн гэрт асаж байгаа бүхэн цахилгаан эрчим хү- чийг буй болгогч 24, 45 дугаар сургуулийн 5-ын «Гэ, бчийн «чВ» бүлгийн пионер сурагчид болох ямар мэргэжилтэй лехыг хүсдэг. Дуламсүрэн болоод хүн бүхнийг хүссэн хай сонирхолтой олон зүйл гааарт хүргэж (өгч 4 ярьж өгдөг Би ахынхаа үйлс бүтээхийг хүсч бай Я. АРИМУНТУЗА Ёл штайгаар ойр зуу- на. Машинаа жолоодоод “х “нь агулэдлаг гар ву-:7 эх орныхоо уудам нутгаар Би засч чаддаг болсон. явж хүн ардад хэрэгцээт барааг нь хүргэж өгч тэд- 5-ын 8Г» ангийн сурагч нийг баярлуулж. явах хич- х. АРИУНБОЛД Тогооч болно Сургуулиа төгсөөд Сэлэн- гэ эгч шигээ нарийн боов слон хүн хоорондсо нх дОТ но харьцаатай байж, хийж байгаа зүйлийнхээ төлөө хамт олноороо нх санаа тавьж, бие биендээ тусалж байгаа нь надад их сайхан санагдсан юм. Бин эгчийнхээ тусламжтайгаар торт, боор цог хийж сурсан. 5-ын «Гө ангийн сурагч ж. цэлмэЁ Эмч болно Ард түмнийхээ эрүүл энхийн манаанд зогсож байгаа змч хүнийгбя хайр лан хүндэтгэж, бахархан байна. Би эмч болохыг хүсдэг. Тиймэвс мэргэж дийн холбогдолтой ном цуглуулж зуны амралтаа” Жт-1105075570 24, 2525 Л2НАҮЙ ИГ 2024-14-84 ТЕАТР, ХҮҮХЭД СОНГОДОГ УРЛАГ ХҮҮХДИЙН АМЬДРАЛД рийг яаж сонсох вэ, гоо сайхан, хөгжмийн ор- дон, дуулаачдын урлаг, сонгодог бүжгэн шү- жиг хөгжим хүүхэд зэрэг лекц концерт, уран Ш урлагийг нийслэлийн 198 | иионер сурагчид оролцож. болон үндэсний. жүжгийн сонго- дот бүтээлтэй . Сангодог сурталчлах ажилд 2, 3. 4, 55, 32, 23, 24. 37, 28 дугаар сургуу сайн оролцуулсан байна. урлаг, й : 38 чэсэн хүүхэд» ажилд оролцсон нийт сурагчдын дунд Р. Эрдэнэбат Ё. Цацрал нарын уран бүтээл ЗУРАГ ДЭЭР: зургийн урал, зарласан зургийн уралдаанд 2, 33, 16 дугаар шалгарч тусгай шагнал хүртлээ. уралдаанд түрүүлсэн суршгчэн шалан ар Тивидж, Ч. Ё МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ шагнал звсны дараа. аанспаа сурсан эрдэж хэрэг болдгийг ва. Энэ сонирхолтой А. Чойсон зохиов ГҮ. Ацхик тийг бүтээжээ, апашклэ Зэвэмлийн зохиолч, рын звз бүтзэлийг бүтээжээ. Ж «Пашна бялзуухай» тэ | Ї ! хүү” тєг- чэ- | | ЗУРАГ ДЭЭР: Мөндөй, Цөндөн нар тоглолтод гарахын Шөндөнд нгүжигчин Л. Долгор, Цөндөнд жүжигчин ЮЇ. Тїүрэвмаж мар. 1 дуулдаг, сайхан зурдаг юм зайна. Хүдэртэй уулзаж суухдаа «Үлгэр жишээч пионер» гэдэг сурвалжлага бичих юм шүү гэж бодож суулаа. Бид ярилцаж дуу- саад түүннй зургийг ав хаар болж чи ангиасаа хэн- тэй хамт зургаа авахуулах ва? гэхэд шууд л хэнтэй ч хамазгүй гэлээ. Тэдний аш- гаар орж: -- Танай ангийн онц сурлагатны нэг нь Хүдэр мөн гүү гэхэд Үучин найман сурагч нэгэн зэрэр шөн,мөн гэж хариуллаа. Хэн Хүдэр- тэй зургаа авахуулах вэ? ГЭХЭД нэг ч сурагч би гэж хичээлийг хууддаггүй бо- лох нь ойлгогддоо. Ийм 2ЄУЖР/У/Ф/ттРУтЖРРтУтРТР ЛЖ ЖУ БҮЛЭГ САЛХАГААРАА ХЭЛЭЛЦЭЭРЭЙ ЮАР ВИЙ ХИЧЭЭХ ГЭДЭГ 09 В3? внх анхаарал халамж нь дөр бүрдээ нарийн ялгаатай. Заавал байвал зохих ха- ламж анхаарал бол хүн бү- рийн төлөө чин санаанаа- саа хандах хандлага юм. Харин ганцаардмал аминч үзэл бодол бөл хүнийг ор- чин тойрноос нь өөрөөс нь өөрийг нь холдуулж хөн- дийрүүлдэт. Хүнд өдөр ту- “ттгтэгэххххи жилийг Тегжлжуул ралын нь туршид эдэлж хэ- рэглэх бүх зүйл хүрэлцээ- тэй хангалуун байлаа ч ол- ны дэмжлэг туслалцаа зайлшгүй хэрэгтэй болно, Хар амиа бодсоны уршгаар эх орноосоо урвах, нийтийн үйл хэргээс ухарч, нөхөж баршгүй гарз хохиролд орж байгаа. эсрэг талын баатрыг «Ардын элч» киноны Дүл зэн, «Үер» киноны Молом нар шиг олон хүнийг та нар ном зохиолоос уншиж, кинс дэлгэцнээ харсан. Сайн нөх дөө дайсанд илчилж, өөрөө баян чинээлэг амьдрах, урамшил шагнал авах, алдар хүнд олохын тулд юу ч хийхээс буцахгүй байгаа хүмүүсийг шударга хүн бүр жигшин зэвүүцдэг. Тийм ч учраас оросын их зохиолч | Н.Г.Чернышевс- ний, хар амиа бодсон, ху- вна хичээсэн хүнийг эрэм- дэг зэрэмдэг хүнтэй зүйрлэ- сэн байдаг. Ийм хүмүүс юу ны өмнө өөрийгөө сайрхан магтах дуртай, бололцоотой бүхнийг «Би» хийсэн гэж ярих нь их байдаг, Би гэ- дэг ойлголт маш нарийн, хамт олны өмнө «Би» тодорхой зүйл хийх ёстой. Үүнийг «Би» лхийх учиртай. Би ямар сайн үйлс бүтээж болох вэ? гэж зэр- гээр үргэлж шинийг сэдэж зүйлд ч -ажнггүй байдаг мөртөө өөрт тахиолдсон өчүүхэн төдий зүйлд бүх хү мүүсийн анхаарлыг хандуу: дах гэж энэ тэр хүнд гом- дол мэдүүлэх, өөрт оногд- сон үүргээ биелүүлээгүй шүүмжлэл сонсох үедээ бус дын сул талыг өвчлөх, үү. рэг хүлээхээс татгалздаг мөртөө эрх эдлэхийг байн- га эрмэлзэж байх, аливаа зүйлд бага хүч зарж нх ава- хыг хичээх зэрэг нь хар амна бодох, хувна хичээх үзлийн тодорхой илрэл юм. Хөрөнгөт ертөнцөд хүний энэ муу чаварыг худлаа дэ вэргэж «чи л болж байвал бусад нь хамаагүй» гэсэн үзэл суртлыг номлож үр нь эх эцгээ алах, ямар ч бу- руугүй ард түмний. зєрэг цус асгаруулсан дайн хийх, хүчтэй нь хүчгүйгээ төнөн дээрэмдэх нөхцөлийг бүр- дүүлж өсвөр залуу үеийнх- ний үзэл бодлыг бузарлаж байна. Социалист нийгэмд хүн бүр адил тэгш эрхтэй, хө- дөлмөрлөх амрах эрхээр амьдралд идэвхтэй байр. лдээ. ззэлж, бусдын сайн сайхан аз жаргалын төлөө өврий- гөө зориулах хувь хүний жинхэнэ чанар гэж бий. Ту- үйл явдал болж байсан ч эсвэл өрөвдөж хайрлавал ХУВЦСАА Хувцас нь хүмүүсийн гадаад гоовсайхны хэрэглүүр болохоос гадна хөдөлмө- рийн бүтээмжийг дээшлүү- | лэхэд ч захих нөлөө үзүүл- | дэг байна. Ямар ч хувцас өмж | лөө гэсэн түүнийг арчилж | Жирийн үед бол хямд төсөр | материалаар хийсэн, биедээ | тохирсон хувцсыг арчиж цэвэрлэж, хэрэглэж сурсан хүн хэний ч нүдэнд цэвэрч нямбай аятай харагддагийг ЦЭВЭР БАЙЛГАЯ ГЭВЭЛ... 125000 тоосны ЦЭВЭРЯЭХ ВЭ! дэвтээнэ. Бага хиртэлттэй зүйлийг шууд утаана. Хув- цас хэрэглэлийг угаалгын машинд хийж удаан эргүү- лэх, нх үрж нидрэгдвэл эдэлгээнд нь муугаар нє анхаарч єайн дэвтээж, угаах нь ашигтай. Усны хэмжээг 1 нг хувц- «Вон» зэрэг угаагч нунт гийг ГАДУУР ХУВЦСЫГ ЦЭВЭРЛЭХДЭЭ Гадуур хувцсыг хими цэг вэрлэгээ, угаалгын газарт хийх технологийн горимыг мэдэхгүйгээс болж хувцас- ны хэв маяг, өнгө зүс ал- дах, агших сунах байдал гардаг. Иймд хувцас эдлэлд байгаа цэвэрлэгээний таних авч хаяж бо- лохгүй. Таних тэмдгүүд нь хнма цэвэрлэгээ, угаалгын газар тухайн хувцсыг зохих тех- нологийн горимын дагуу зөв цэвэрлэхэд тусалж ул- Та бүхэнд таг « них тэмдгүү, танн»- цуултья. Хэрвээ тв нар Хүдэр шиг сурагчтай тааралдвал ямар өөрөө бололтой бусдад хүнийг байсан уу? - Аминч хувна бодсон үз- тийн тухай 7Е”Ж2/Л”У///”РФЖЖРРЖРФРЖЛРЛЖ”РРЖРРУЛИЖЖЖЖЖ”УУУРЖФЖРС”РЭРЖРЙЯЛЖЄВРРЖУУЖЛЖРРТУЛЖРЖВЖЖЖРРЖЖЖЖЖЛРЛРЖЛРЖЖЖСРЖЕРРОРЛВЫ эт "яа Ф » їПЕ тамд эсвэл бүхий л амьд- зохих сэтгэл шимшрүүлсэн 22222 22222Е ХҮ ХҮҮЭ021А22224 ФЕРУ””УУУУРУГУЛЖРРЖУРУУ”УРРЛРҮРРУРҮРЛРРҮРРЖРЇ.РЖРРРЛРЛЖҮЙРРРУРУРЛРГУЛ””УЛ ҮРЛГРЛРЛЖРУ УР ЛЖ Хүмсний зорилтот програми-- Хүүхдийн хувь нэмэр Сургуулийн ажил, су- рагчдын ахуй амьдралыг: судалж шалган зааварла- хаар нийслэлээс нэгэн заа- варлагч алс аймгийн зах хязгаар сумын дунд сур- туульд очиж, ажил амьд- ралтай нь танилцжээ. Тэ- рээр захирлаас сонирхон асуусан нь: - Танай сумын олон » сурагчдын орон гэрээр ор зол дандаа л улаан лооль « тарьж ургуулсан байх юм. 5 Яагаад айл бүр ийм бай- Ноднин надад нэг захна ирүүлэхдээ ногооны хэсэг үр дугтуйд хийгээд яаж та- рих аргы нь хэвлэсэн «Пионерийн үнэн» сонины модон үрээ суулгасан юм. нэг усалдаг байсан. Гэрийн 41 Н ! ЇЇЧ 1 1 3 ЦЭЦГИЙН “БАГЛАА ТААВАР (тоглоом талв СЭВНН рх юм. доомыг лнэ. Нүүдэл ОХ ЖУРАМ: Тоглоомд таарсан цэцгүү зөв тааж 2), хүүхэд оролцож » хамгийн түрүүнд барианд (18 Тоглогчид шоот ээлжээр ивцэт) ирсэн хүүхэд шагналын Л. СОДНОМДОРЖ ТШИН Олох Дугун дүрс авсан 2 хүүхэд энэ тоглоомд түрүүлнэ. Д 1, Гвоздина--Башир 2. Бархатцы--Хилэн 3. Хразантема--Нарцаг 4. Георгин--даль, маньдарваа Б, Лилня--Сараана 8. Колокольчик--Хонхон Т. Канна- 8. Флокс--аранзал 9, Калла--гоо даль 10. Нарцисс-сэрүүцэг 11. Незабудка--дурсгал 12. Ноготки-хумсан УУ 15. Ромашна--хамба шарилж 16. Фиалка-ннд й 2 1 "ГСГҮГСОЭРГ сэөгэнэ. : Ё 5 Дугуй байрлуу. нийлбэртэй байхаар дээр байрлах тоолж, ялаануу, Е П гаргасан нь ЭНЭ ДЭЭ гэв. Ухай тийм учиртай гэж зааварлагч тыг бүх хүүхдэд дэлгэрүүл мээр юм байна. Би энэ та- лзар хөөцөлдөнө, сонинд Ч бичнэ. айлыг үлдээлгүй тарьдаг болгоно гэж боддог. Юуны гээч! хэмээн бодож үд мэ- дэг инээвхийлэв. 3907 х4 -15628 4093 х7 »- 28651 5694х3 «-« 17082 6819 3 «ч. 20457 6918 3 - 20754 х4 - 28156 81693 - 24507 9127х4 »- 36508 91683 - 27504 930437 » 65128 ь МХЗЭ-ыя, Төв Хө роо, Д.С нэрэмжит МПБ-ын ХУУ тбрын Төв Зөвлөлийн сонин, Жин 2-1 О5 -2. 31 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. өс (2429) өл 1986 ОНЫ НЭГДҮГЭЭ2 21222222 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 29 МАХЬ-ЫН 18В Х0РО0, БНМАУ-ЫН АРДЫН ЮХ ХУРЛЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧИД, БЇНАУ--ЫН САЙД НАРЫН 308ЛӨЛД ” “Сурагчийн жил»-ийн ажлыг 1983, 1984, 1985 онд бүх орон даяар өрнүүлж, манай мам, улс, олон нийгийн байгууллаг УУд, сургууль, гэр бүл, нийт хөдөлмөрчдийн анхаарлыг энэ өргөн их ажилд төвлөрүүлэн удирдан зохион явуулсан явдалд ардын боловсролын нийт ажилтан, багш, эс хү үжүү чид, “Сурагчид, эцэг эх, хөдөлмөрийн : 2чид бид нам, засагта Х ларх. д | ос ЭйВчимардй а гүн талархлаа С ийн чий жи 7 5 9 “эрс 8 Чэн 2шилийн ажил манай ерөнхий боловсролын ч сургу тэдгээрийн багш, сурагч бүрийг, түүнчлэн 4 цэг, ах, хөйсє їмөрийн хдмт олон бүрийг өргөн далайцтай » Хорэх чесний дүнд сурагчдын сурлага, хүмүүжилд ча- “11 "ТО : тү " Л1 “11132 1 7 Е ”- ры є вхой ч гс сургууль, хүүхдийн хүмүүжлийн 1: ллаг бааз мэдэгдэхүйц бэхжиж, тэд- їх боловсон хүчнээр хангахад чухал үүрэг Од зохиогдсон төрөл бүрийн арга хэмжээ нь өргөн олны нэгдмэл үйл хэрэг болж, хам- илтыг илтгэсэн бөгөөд ардын боловсролын үн туршлага, аливаа шилдэг үүсгэл санаа- шинэ арга хэлбэрээр арвижуулан баяжуулсныг эн онцлон тэмдэглэхийн хамт нэгэнт олсон зын тодорхой арга хэлбэрээ цаашид улам эр- иллахаа илэрхийлж байна. Үүнд, сролын байгууллага, ерөнхий боловсро- : хамт олон бүр нам, засгаас ерөнхий бо- уулиудын өмнө тавьж байгаа өнөөгийн гол тууд, тухайлбал сургууль бүрийн хичээл суу тийн ажлын түвшинг шинэ шатанд гаргах, слийн ажлыг материал баялгийг үйлдвэр- холбох, сурагчдад политехник, боловсрол, д но чиг баримжааг эртээс олгох, тэдэнд бие бялд- рын болон соёл, “гоо зүй, ёс суртахууны үвтэгш хүмүүжил төлөвшүүлэх, тэдний эрүүл энх өсч бойжихын төлөө бүхий а хүч ємч: заа дайчлан ажиллана, - 1. Ардын : лын сургуул ловсролын « үлэ эрэ тэн 2. Нийт багш, сурган хүмүүжүүлэгчид бид сургалтын ? системийг боловсронгуй болгон хөгжүүлэх, хичээл бүрийн мэолэг, хүмүүжил олгох арга чадварыг цуцалтгүй сурагч бүрт коммунист итгэл үнэмшил, нөхөр- 4 сӨөг, хамтач, зх оронч, интериационалч үзэл бат шингээх, тэд ирээбүйд өргөн мэдлэгтэй, өндөр мэргэжилтэй, туйлын 2 ажилсаг хичээнгүй иргэд болон төлөвшихөд гол үүрэг гүй- к цэтгэхдээ зуны өмнө нэр төртэй энэ үүрэг харшуцлагаа гүнээ ухамсарлаж, өөрсдийн мэдлэг боловсрол, заах арга чадвар, сурган хүмүүжүүлэх зүйг байнга дээшлүүлж ажил- Жагаа. 3, Сурагчид бид манай социалист нийгмийн нэр-сүрийг аүмиунаар хоогалсан, түүний жинхэнэ ухамсартай бүтээн байгуулагч гишүүн болон өсч бойжихын тулд сургуулийн саруул танхимд єрөнхий эрдмийн өргөн бат суурь мэдлэ- тиг сайн зсэмших, хүний эрхэм нандин шилдэг чанаруу- даар биеэ хүмүүжүүлэх, сурагчийн олон жилийн хөдөл- мөртөө шамдан зүтгэж, хүндэт багш нарынхаа хайр булаа- ёан сайн шавь, ээж аавшнхаа бахархал төрүүлсэн үр хүү- ХЭд, нийгэм ард түмнийхээ итгэл найдварыг хэзээд биелүү- лэгч сэргэлэн цоволз өсвөр үе нь байхын төлөө ямагт чар- мшайх болно, 4, Сургиулийн амьдрал, сурагчийн сурлага, хүмүүжилд 2эр бүлийн гүйцэтгэх үүрэг нэн чухал ач холбогдолтойг гүнзгий цэгнэн ухамсарлаж, сургууль, багш, гэр бүлийн холбоог улам идэвхтэй бэхжүүлэх, сургуулиас олгож бай- гаа мэдлэг, хүмүүжлийг бататгах, сурагчдад социалист аж төрөх ёсны эрхэм шинжүүдийг? бүрдүүлэх, сурагчийнхаа үүргийг хуүхэд бүрэн биелүүлэхэд нь тодорхой туслалцаа узүүлж байх зэрэгт байнгын санаа тавих нь манай нийгмийн үйл хэрэгт оруулж байгаа том хувь нэмэр мөнийг эцэг эх, ах эгч, бид зүй ёсоор үнэлж ажиллана. 5, Социализм идэвхтэй байгуулагчдын хөдөлмөр, үйл бүтээлийн залгамж халаа, хөдөлмөрийн хамт олон, хүний хучин зүйлийн бэлтгэл, эх ундарга-өсвөр үе нь нийтээр ерөнхий дунд боловсрол заавал эзэмших насанд сургуулийн өдөр тутмын үйл амьдралд тал бүрийн бодитой туслалцаа узүүлж, хамт олны гишүүдийн үр хүүхдийн сурлага хү- муужлийн төлөө тогтмол анхаарал тавьж, үр нөлөө бүхий ажил зохиож байхыг хөдөлмөрийн хамт олон бүр өөрийн ажлын салтшгүй хэсэг гэж узнэ. " СУРАГЧИЙН ЖИЛД ЗОХИОСОН АЖЛЫН “5 “ДУНГИЙН ХУРАЛД ОРОЛЦОГЧИД 4 Улаанбаатар, 1906 оны нэгдүгээр сарын 23. 1 01) : ТШ ! Чашийнэ | Эээншн-12217 | ! ! ШИ Л,Э.А.. | ЇЇ Сурагчийн жилд бариг- даж, ашиглалтад орсон, В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын төв ордон хөл хөдөлгөөн ихтэй байлаа, Удсангүй их танхимд ма- най орны өнцөг булан бү- рээс хүрэлцэн ирсэн багш, сурган хүмүүжүүлэгч, пио- нер сурагч, эцэг эх, хө- долмөрийн хамт олны тө- лөөлөгчид суудлаа эзлэн, Сурагчийн жилүүдийн аж- слын дүнгийн хурал эхлэв. МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, Су- рагчийн жилд зохиох ажил эрхлэх төв комиссын дар- га Ц. Балхаажав хурлын ажиллагааг нээсний дараа БНМАУ-ын Ардын Боловс ролын Яамны сайд, Төв комиссын гишүүн Б. Да- Ваасүрэн топч мэдээлэл хийлээ, Тэрээр МАХН-ын Төв Хорооны шийдвэрээр 3Зо- хион байгуулсан сурагчийн жилүүдэд сургууль, багш нар, үйлдвэр, албан бай- ууллага, хөдөлмөрийн хамт олон, эцэг эхчүүд үр хүүхдийнхээ. сайн. сайхны төлөө асар их ажил са. наачлан хийж, пионер су- рагчид ч хичээл зүтгэл гарган сурч хөдөлмөрлөв, Энэ хугацаанд сургууль багш нарын дунд «Бүтээлч хамт олон болох», «Аж- лаараа хоцорсон нэг ч хүн- гүй байгууллага болох», ийонеср сурагчдын дунд «Сурагчийн жилд миний оруулах хувь нэмэр» хө» дөлгөөн өорнөсний үр дүнд ерөнхий. болопсролын сур» гуулийн сурлага, хүмүүж- лийн ажилд их ахиц гар» лаа гэж тэмдэглээд тодор- хой ийшээ дурдлаа, ө ЛХАГВА Өө АМЖИЛТ, ҮР, ДҮН, СУРАГЧИЙН ЖИЛИЙН. ӨГӨӨЖ, ТУРШЛАГА тоШэлСЭнР сурагчийн жилийн дүнгийн хурлын ажиллагаанаас Ерөнхий боловсролын сургуулийн нийт багш на- рын 58,6 хувь нь бүтээлч бригадын хөдөлгөөнд хам- рагдаж, тэргүүний турш- лага эзэмшигч багшийн тоо 8000 гаруйгаар нэ- мэгдэв, Улсын тэргүүний сургууль цэцэрлэг, шинээр ёс бий болов, Сурагчийн жилд олон мянган пионер сурагч сурлагынхаа дүнг ахиуллаа. Сурагчийн гур- ван жилд «Улсын тэргүү- ний бүлгэм» 20 гаруй хувь, нэрэмжит бүлэг бүл- гэм 10 гаруй хувь, «Ул- сын тэргүүний эвлэлийн үүр» 30 гаруй хувь тус тус нэмэгджээ. Сурагчийн жилүүдэд «Залгамж үе» аяны гавш- гайч 1164, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн шагналтан 588, «Номын сайн нөхөр» 8540 урлагийн медальтан 4380, спортын медальтан 681, спортын зэрэгтэй тамир- чин 1516 төрж, 52 сурагч спортоор улсын аварга, ул сын рекорд амжилт ши- нэчлэн тогтоов, Сургууль, багш нарын зүтгэл, санаачилга, үилд- вэр аж ахуй, олон ний» тнин байгууллагын дэмжлэг туслалцааны үр дүнд сур- гууль, хичээлээс гадуурх секц, дугуйлан, сонгон су- ралцах хнчээлд нийт су- рагчдын 65 хувь хамраг-» даж байна. Аймаг, хот, район, яам, газрууд пионерийн лагерь олныг барьж хүүхдийн зуны амралтыг аятай тод хитой өнгөрөөх таатай нөх цөлийг бүрдүүлэн. 1985 оны байдлаар үйлдвэрчний эвлэлийн бай- гууллагын харьяа ийоне- рийн лагерь 19, яам тус- гай газар, үйлдвэр :аж ахуйн газрын 26, өдрийн зуслан 835, Батлан Хам- гаалах Яам, | Нийгмийг аюулаас хамгаалах Яам, Улсыг батлан хамгаалахад туслах нийгэмлэгийн төв зөвлөлийн байгуулсан цэ- рэг спортын дөрвөн лагерь ажиллаж, тэдгээрт 80 ша- хам мянган хүүхэд амар- сан нь 1982 оныхоос хоёр дахин их байна. 1985 онд хөдөлмөр амралтын 840- өөд зусланд 52,7 мянган хүүхэд! амарч хөдөлмөрлө- сөн нь сурагчийн тооны хувьд 1982 оныхоос 2.5 дахин өсчээ. Сурагчийн жилүүдэд гарсан нэг чухал ололт бол сургууль, үйлдвэрлэ- лийн холбоог бэхжгүүлэх ажлыг жинхэнэ ёсоор эхэл- сэнд оршино, Сургууль, үйлдвэрлэлийн холбоог бэх- жүүлж, сурагчдыг үйлд- вэрлэн бүтээх хөдөлмөрт оролцуулах нь хүүхдийн коммунист хүмүүжлийн чухал, хэрэглүүр төдийгүй улс орны эдийн засгийн хөгжилд ч багагүй хувь нэмэр болдог нь амьдрал “дээр харагдав, Уулын баяжуулах «Эр- дэнэт» комбинат, хивсний үйлдвэр, ахуйн үйлчилгээ- ний комбинат зэрэг Эрдэ- нэт хотын 15 үйлдвэр, аж ахуйн газарт ерөнхий бо- ловсролын гурван сургуу- лийн ахлах ангийн су- рагчдыг 80 мэргэжлээр хөдөлмөр сургалтад Ха- марч мэргэжил эзэмшүүлж байна. Ийм туршлага Төв аймгийн аргалант, Бул- ган аймгийн Магсаржав ЕРШИЁ 2-2» -0--25 Төссгөл нь | нүүрт Төгсгөл, Түрүүч нь 4 мүүрт ЧимээлээнчАнхлөгнигн-Д Эл ни лааг Сангийн аж ахуй зэрэг хө- дөө аж ахуйн байгуулла- гууд дээр ч гарав, Түүнч- лэн сурагчид ажиллах та- саг, цех байгуулах замаар хөдөлмөр сургалтыг үр дүн- тэй нвуулахад Хөнгөн хүнс- ний үйлдвэрийн Яамны харьяа ноос, оёдлын үйлд- вэрийн нэгдлүүд, Зүүнха- раагийн спирт, бал бурмын Үйлдвэр, ОЙ модны аж үйлдвэрийн Яамны харьяа мебелийн үйлдвэр, гэр ахуйн модон эдлэлийн үйлдвэр, .Барилга, барил- гын материалын үйлдвэр- лэлийн Яамны харьяа цахил гаан сантехник угсралтын | нэгдсэн трест зэрэг олон | үйлдвэр, газар их туслав. Сургууль, үйлдвэрлэлийн | холбоо ийнхүү бэхжихийн | хэрээр дунд сургуулийн Х анги төгсөгчдөд мэргэжил | Эзэмшүүлэн төгсгөх шинэ | хэлбэр чухамхүү сурагчийн жилүүдэд бий болов. 1985 онд ерөнхий боловсролын | сургуулийн Х анги төгссөн 400 гаруй хүүхэд 16 мэр- гэжлээр зэрэг авч, үнэмлэх- тэй төгссөн нь үүний нэг жишээ мөн. Сурагчдыг амьдрал хөдөлмөрт бэлт- гэхэд сургууль үйлдвэрийн газрын хамтын ажиллагаа ийм тустай байна. Сурагчийн жилүүдийн ажлын өөр нэгэн чухал үр дүн бол сургууль хүүхдийн цэцэрлэгийн материаллаг баазыг бэхжүүлэх, тохи- жуулж соёлжуулахад үйлд- вэр, албан газар байгуул- лагаас биетэй, бодитой тус- лалцаа үзүүлсэн явдал юм. Тосонцэнгэл хотын мод боловсруулах комбинат найман жилийн сургуульд гурван сая төгрөгийн өр- төгтэй барилга байгууламж шилжүүлж өгчээ. Энэ бол улсын хэмжээгээр сураг- чийн жилүүдэд 150 шахам барилга байгууламжийг сургууль хүүхдийн бай- гууллагыг бэхжүүлэхэд зо- риулан шилжүүлсний зөв- хөн нэг нь юм. Үйлдвэр, албан газар, байгууллага, нэгдэл сангийн аж ахуй өөрсдийн хөрөнгөөр сур- гуулийн дотуур байр, гал зуух, хоолны газар, багш нарын сууц зэрэг 43 сая төгрөгийн 200 гаруй ба- рилга байгууламж барьж өгөв, Түүнчлэн сургууль, багш нар өөрсдийн хүчээр мах, ногооны зоорь, цэцэг, ногооны хүлэмж, халуун ус, угаалгын газар барьс- ны үр дүнд одоо улсын хэмжээний дотуур байртай сургуулийн 60 хувь ньха- дуун усны газартай, 78,4 хувь нь мах, ногооны зоорьтой, 11,5 хувь ньцэ- цэг, хүнсний ногооны хү- лэмжтэй боллоо, Ерөнхий боловсролын сургуулийн 70-аад хувь нь туслах аж ахуй эрхэлж байна. Сурагчийн жилийн ажил бүх аймаг, хотод эрчимтэй өрнөсний дотор Улаанбаа- тар, Эрдэнэт, Дархан хот, Архангай, Булган, Завхан, Баянхонгор, Дорноговь, Дундговь, Ховд, Баян-Өл- тий, Хөвсгөл аймагт улам ч үр дүнтэй байлаа. Төвийн бүх яам, улсын хороо, тусгай газар ӨӨ- рийн системийн байгуул- лагын хамт сурагчийн жи- лийн ажилд идэвхтэй оролцсоны дотор БИМАУ- ын Хөнгөн, хүнсний үйлд вэрийн Яам, Нийтийн аж ахуй, үйлчилгээний Яам, Худалдаа бэлтгэлийн Яам, Гадаад худалдааны Яам, Ой, модны аж үйлдвэрийн СУРАГЧИЙН ЖИЛИЙН АМЖИЛТ, ҮР ДҮН, : Яам, Эрүүлийг хамгаалах Яам, Соёлын Яам, Барил- га, барилгын материалын үйлдвэрийн Яам, Биеийн тамир, спортын улсын хо- роо, Хүүхдийн төлөө фон- дын төв комисс, Материал Сурагчийн жил 1983-1985 онуудад сурагч- дын сайн дурын уран сайхны хамтлаг дугуй- лан олноор төрж түүнд 5000 гаруй сурагч хи- чзэллэж урлаг, уран сайхны 20 гаруй уламж- яалт ажил зохиогддог боллоо, Дорноговь аймгийн хүүхэлдэйн «Нараа бая- ӨГӨЄЖ, ТУРШЛАГА техник хангамжийн улсын хороо, Улсын төлөвлөгөө- ний комисс, Улаанбаатар төмөр зам бусдаасаа илүү сайн оролцов. Түүнчлэн МХЗЭ-ийн Төв Хороо, нийтийн бусад төв бай- тууллагууд, уран бүтээ- лийн эвлэл холбоод, хэв- лэл, мэдээллийн бүх бай- тууллага сурагчийн жи- лийн ажилд сайн оролцлоо тэв. МПБ-ын Төв Зөвлөл, олон ШЭмсЭЭсШӨЙЛН рэг хамтлаг, чуулгууд тайлан тоглолтоо нийс- лэл хотод зохиож, ардын чуулга цолтой хамт- лаг хоёр, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алтан медальт хамтлаг гурав бий болов. ЗУРАГ ДЭЭР: Ардын ерөөлч Х. Лувсан- сан уггья», Дорнод аймгийн «Солонго», Сэлэн- ЯОВЛОВЫн Хан хөхийн магтаал»-ыг Увс айм- тэ аймгийн «Хараацай», Төв аймгийн «Атрын Бийн Өмнөговь сумын сургуулийн сурагчид шуурайе, Увс аймгийн «Залгамжлагч» зэ- аялгуулан хэлж байгаа нь, мМпС-ын Төв Ордны бүжгийн дугуйлангийн сурагчид Улсын гавьяат жүжигчин Д. Нанжидын дэглэлт «Олон ястны бүжиг» бүжиглэжбайгаа нь, Сурагчийн жилийн тайлангийн хуралд вө риулан таргасан үзэсгэлэнгийн танхимд, шилжилгээ Нөхөр Б. Даваасүрэн: | Сурагчийн жилүүдэд ху- римтлагдсан туршлагыг . дэмжин дэлгэрүүлэх, улам арвижуулан баяжуулах зо- рилт бидний өмнө одоо тулгарч байна. Үр хүүх- Дийнхээ төлөө хамаг сайн сайхнаа зориулж | байдаг нам, засаг, ард түмэн, эцэг эхийнхээ хайр нвээ- лийг гагцхүү онцсайн сур- дага, бүтээлч хөдөлмөр, | зөв сайн хүмүүжлээр л хариулах юм гэдгийг пио- | нер сурагч бүр гүнзгий сайн ухамсарлаж байх ёс- той. Үүний тул сурагчбүр | өөрийн үйл ажиллагаанд дүгнэлт хийж, өөртөө өн- | дөр шаардлага тавьж, уй- гагүй шургуу хөдөлмөрлөх хэрэгтэй. Сурагч пионе- рүүд хэрхэн сурч хүмүү- жиж байгаад залуучуудь эвлэл, пионер, сурагчдын байгууллагаас тавих налт шалгалт, шаардл өндөржүүлж хүүхдийг ба- гаас нь хариуцлагатай. сахилгатай, дэг журамтай | болгон хүмүүжүүлэхийг нэн чухалчлан үзэх шаард лагатай гэж онцлон дэглэлээ Ж, | Тэрээр үгийнхээ төгсгөлд хүүхэд, энх тайван гэсэн хоёр ойлголтыг салгаж бо- лохгүй юм. Энх тайвны жил--1986 онд хүүхдийн төлөө тавих бүх нийтийн анхаарал халамж нь энх тайвны төлөө тэмцэлд оруулж байгаа хувь нэмэр юм. Зэвсэглэлээр хөөцөл- дөхийг хязгаарлах, зэвсэг хураах асуудлаар ЗХУКН- ын Төв Хорооны еёг нарийн бичгийн дарга М.С. Горбачевын хийсэн мэдэгд лийг Монголын ард түмэн, түүний залуу үеийнхэн гүн талархалтай хүлээн тэм- авлаа гэв Нийслэлийн 533 дугаар дунд сургуулийн есдүгээр ангийн онц сурлагатан су- рагч Ц. Зорнгтбаатар, Өвөрхангай аймгийн Зүүн- баян-Улаан сумын дунд сургуулийн захирал Д. Дашдорж, Налайх хотын иргэн, олон хүүхдийн эцэг Т. Шоовой, ноосны үйлд- вэрийн нэгдлийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат С. Бавуу- сүрэн, яруу найрагч ЇШ. Сүрэнжав нар сурагчийн жилийн ,ажлын үр дүн, өгөөжийг өндөр үнэлж, нам, засагтаа баяр талар- хал илэрхийлэн үг хэллээ. Дүнгийн хуралд БНМАУ- ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэвэгмид, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэрэл бо- лон МАХН-ын Төв Хороо- ны хэлтсийн эрхлэгч, Яам, тусгай газрын сайд дарга нар, сурагчийн жилд 30- хнох ажил эрхлэх төв ко миссын гишүүд, орон нут- гийн ардын боловсрол, соёл, эрүүлийг хамгаалах ллагын удирдах ажилтнууд оролцлоо. Ху- ралд оролцогчид МАХН-ын | Төв Хороо, БНМАУ-ын Ар- дын Их Хурлын Тэргүүлэг- чид, Сайд нарын Зөвлөлд илэрхийлэлт явуулж цаашид хийж бүтээх ажлынхаа та- лаар үүрэг амлалт авав. Хурлын дараа сурагчийн жилд зориулсан үзэсгэлэн, баримтат кино үзүүлж, пионер сурагчдын тоглов, . Манай ялагч Ц. Х (9 ! эл ) Би сурагчийн жилд Сурагчийн жилүүд үнэхээр их идэвх чармайлт шаард- сан, шинэ зүйлд урналан дуудсан, их юм бүтээсэн сай- хан жилүүд боллоо. Хот, х9- хөөгүй олон мянган найз нө- хөд маань ч ижил бодолтой байгаа байх. Миний энэ бодол манай сургууль дээр сурагчийн жи- зүүдэд зохиосон ажлаас төр- сен юм. 1982 онд БНМАУ-ын Ар- дын Их Хурлын чуулганаар ерөнхий боловсролын сур- гуулийн сургалт хүмүүж- лийн ажлыг цаашид сайж- руулах тухай асуудал хэлэл- фоцэж улмаар «Сурагчийн 1) жил»-ийг зохион байгуулах 5 шийдвэр гаргасныг олон с хүүхдийн эцэг, жирийн нэг х иргэн би мянга мянган эцэг х эхийн нэгэн адил баяртай Ч гаар хүлээн авсан юм. 1 Энэ хугацаанд сурагчдын | 1! 5) гу х 1) суралцах хичээлд хамрагдан суралцдаг боллюо. хугацаанд гурван сурагч спортын мастер хоёр сурагч олон улсын мастерын бол- зол хангаж, медальтай, зэ- рэгтэй тамирчин сурагч 408 боллоо. Бид шпимонер сурагчдын урла- гийн үзлэгт шдэвхтэй орол- цож, «Мөнх найрамдал», дуу бүжгийн чуулга маань МПБ- ын Төв Зөвлөлийн урлагийн үзлэгийн хошой алтан ме- дальт хамт өлөн болсон. Бас орос хэлгий олнмпнад, зөв- лелтийн дуу дуулаачдын уралдаан, «Бид Артект явна» теле тэмцээнд амжилттай оролцлоо. Манай сургуульд авто тээв- рийн ХХН бааз, ХАА-н экс- дунд математик, орос хэл- ний хичээлээр радио теле- визийн эчнээ олимпиад, асуулт хариултын уралдаан, хүмүүжлийн бусад олон ажил зохиогдож байсныг эцэг эх бид сайн мэднэ. Олон багшаар ном заалгаж. хичзэл эрдэмд шамдан СУ- ралцаж, сургуулийнхаа ажил, ПЄлнцийн бааз зэрэг олон амьдралыг сайн сайхан бол- байгуулдага, хамт олон их Ийм нэг уралдаанд ма- гохын төлөө хамтран чар- ТУСалсан. Энэ бүхний дүнд най аравдахь охин Нямда- майх шиг сайхан юм байх. МЗ3НАй сурагчид гурван жил ваа амжилттай. оролцож гүй. Үүнд сурагчийн жилүүд АёРЗалан 100 хувийн ам- олон улсын «Найрамдал? их тусаллаа. Сурагчийн мжи- жилттай, 504 хувь нь онц- лагерьт амрах урилгаар лүүдийг зохион байгуулсан Айн СУРч, 1985 онд «Улсын шагнагдсан. тэргүүний сургуульг боллоо. баярласнаа сурагчийн чин Манай бүлгэм МПБ-ын 60 жилийн ойгоор үүрд халга- лагдах улаан туг, дипломоор шагнадлаа. Мипий хувьд сурлагын ам- жилтаа баттай байлгахыг хи- чзэж ирлээ. Бүлгэмийн ЗӨВ- Улаанбаатар лийн хугацаанд хүүхдийн хичээл хүмүүжлийн ажилд шаардагдах зүйлсийн хү- рэлцээ мэдэгдэхүйц ДэЭ- шилснийг хэлэхийг хүсч байна. Мөн хүүхдийг нарийн мэргэжлийн эмч нарын урьдчилан сэргийлэх үзлэгт системтэй хамарч, бие балд- рыг чийрэгжүүлэх зохион байгуулалттай арга хэмжээ авсанд эцэг эх бид баяртай байна. Сурагчийн жилүүдэд олон уудам эх орны газар сайгүй сурч байгаа анд олон вөх- зийнхөө өмнөөс хэлж байна. Бас хамгийн Дээд баяр та- лархал, гүн хүндэтгэлээ бүх зэж нартаа өргөн ийн үүр зургаа шинзэр төр- лвө. Манай сургуулийн сурагч- дын 805 хувь нь төрөл бҮ- рийн дугуйлан сет. соттээ дотор тав ба түүнээс дээш 33 дугаар дунд СУРГУУ сугатч сд тхүрлагтпААТАР Сургууль--Билний хоёр дахь гэр Сурагчийн жилийг 80- лох «Пионерийн халамжө хӨ- хион байгуулах тухай нам, Амжилт арга дөлгөөнийг бүлгэмийн ажилд засгийнхаа шийдвэрийг ма- Ш өрнүүлж ажилласан НЬ 25 най хамт олон баяртай хү- дын боловсролын яам, ур» лээн авч хүүхэд залуучуу- туршлагаа ган хүмүүжүүлэх ухааны хү- дын сурлага, хүмүүжлийн гаргасан «Бага ан- ажлын чанарыг -дээшлүү- улам бататгана анд Бөагэм Тхлхцдэлчй лэх зорилгоор үйлдвэр, аж е мжинл ахуйн нийт байгууллагуу- МАХН-аас ардын боловсро- жилийн аян» удирда ы заавал шэвтрүүлэх туршлага дыг уриалж үүрэг авч шын системийг улам боловс- ронгуй болгон хөгжүүлэх та- лаар байнгын анхаарал тавьж байдгийн нэг тод илрэл нь 1983, 1984, 1985 оныг «Су- рагчийн жил» болгохоор шийд- вэрлэсэн явдал юм. Энэ өнх- той ач холбогдол бүхий шийд зэрийг Өвөрхангай аймгийн нам, улс, олон нийт, үйлдвэр, аж ахуйн байгууллага, хө. дөлмөрчид, багш, сурган ХҮ- мүүжүүлэгч, швонер сураг- чид баяртай хүлээн авч, сур- ажилласан ЮМ. Нам, захиргааны бай- гууллагын хамтарсан хур- лаар хүүхэд залуучуудын сурлага х ийн аж- лыг эрхлэх комисс. 1983- 1985 онд зохиох ажлын тө- лөвлөгөөг баталж ажиллуу: лав. Сурггчдын ахуй хангам- жийг сайжруулахтай хол- богдуулж нэлээд арга хэм ын Төв Хорооны ХЇ бүгд ху. рал, МАХН-ын Төв Хороонд болсон й шийд туулийн сургалт хүмүүжлийн жээ авч хэрэгжүүллээ. сайжруулах, Хүүхэл, залуучуудын ХУР. ны үйлдвэрлэлт 1985 цас: онд 19883 оныхоос 31,7 лэлт 26.5 хувиар өсч, су: рагчийн дүрэмт хувцасны даавуу, хүүхдийн эсгий гутал, гадуур сүлжмэл хув- пальтоны тээгдхүүнийг вэрлэн хөдөлмөрчдийн хэ- нийлүүлж, Сүлж- ї бүтээг, ОУГИЙЛ ИН МДЭГ УУУУРУРУРЛРУУЛЛУУРУУЛУРРУРЛУУЛРУРЛУЛУРРРУРРУУУРЕХСЕРРРУУРУРУУУУУУУРРУРУУУУУд ӨНӨӨДРӨӨС, МАРГААШ ИЛҮҮ хүүхэдтэй айлын АрүадайГ пионерийн лагерьт үнэ төл- бөргүй амруулдаг боллоо. Сурагчийн жилээр бай- гууллага, хөдөлмөрийн хамт олон бүр өргөн далайцтай ажил зохиов. Ганцхан жЖи- шээ хэлэхэд манай Налай- хын уурхайн барилга угс- ралтын трестийн хамт олон сайн дураараа мөнгөн фонд бий болгож, ар гэрийн га- чигдалтай хүүхдүүдэд ТУ салдаг уламжлалтай болсон. Радио телевизийн нэвтрүү: Сурагчийн гурван жи-дэг болон «Хүүхдийн хүмүү” жил» «сэтгүүлд эцэг эх багш сурган хүмүүжүүлэгч- дэд зориулсан шинэ шинэ булангаар олон материал сурталчилж байгаа нь цаа- шид улам дэлгэрүүлмээр ажил гэж эцэг эхчүүд 60- дож байна. 1983--1985 онд сургууль, хүүхдийн хү- мүүжлийн материаллаг баа зыг дээшлүүлэх талаар их зүйл хийлээ. Цаашид эцэг эхийн сурган хүмүүжүүлэх мэдлэг боловсролыг дээш- лүүлэх, хүн бүрийг хүүхдэд сайхан арга хэмжээ авсны нэгдсэн, нэг шаардлага тавь- Налайх даг болгох, сурагчдыг 7-000000002----Хөрөлмөрийн хамт олон ХҮҮХДИЙН. “ТӨЛӨӨ дийг нэгдэл үйлдвэрүүдийн удирдах ажилтнуудад Ха- риуцуулан өгч ажилласан юм. Сурагчдын сурлага, хү- мүүжлийг дээшлүүлэх, тэр- гүүний багш, сурагч, анги, бүлгийн тоог олшруулах, тэднийг идэвхжүүлэх 30- рилгоор шеф сургууль, цэ- цэрлэгийн багш, сурагчид, анги бүлгүүдийн дунд байн- гын болзолт уралдаан зар- лан тогтмол дүгнэн ажил- ласан нь зохих үр дүнд хүрэв. Өнгөрсөн гурван жилд шеф сургууль, цэцэрлэг, яслиудын тэ анги бүлэг, багш, хүмүүжүү- лэгч, сурагчдыг шагнаж урамшуулах, бүтэн ба ха- гас өнчин хүүхдүүдэд тэт- гэвэр тусламж олгоход 30 шахам мянган төгрөт зар- цуулсан. Сурагчийн жилүүдэд шеф сургуулиудад Каби- нет, анги танхим байгуулж, техник хэрэгслэлээр хан- гах, орчныг нь тохижуу- лах, биеийн тамирын хув- цас хэрэгсэл мэргэжлийн чиг баримжаа олгоход 30- риулж оёдол, сүлжмэлийн машин, ширээ сандал. авч өгөх, цэцэрлэг, яслиудад анги танхим тохижуулах, тоглоом хийж өгөх, тТогГ- лоомын талбай байгуулах, барилгын урсгал, дунд, нх засвар хийх, мод зүлэг суулгах зэргээр материал- сэтгээд чрыЭХг ажил хөдөлмөрт бэлтгэх ажлыг улам сайжруулах , талаар их ажил хийх ёстой. “Бас хүүхдийг хүүхдээр нь хамт олноор нь дамжуулан лээд зүйл хийх хэрэгтэй бо- лов уу гэж санагдана. айл. том нь багыгаа хүмүүжүүл- сээр түрүүч нь ажил хөдөл- мөрийн захад хүрээд байна. Үүнд байлгүй л яах вэ? Гэвч ах. дийн сурлага хүмүүжлийг дээшлүүлэх, тэдний эрүүл мэндийг талаар МАХН-ын ХУЙ! их нийт эцэг эхчүүдийн өмнөөс хийж намынхаа ХТХ их хур- тэпхшшдшшшшшилшэшээ-эшдшишишжиттто Эцэг, эх, бид хүмүүжүүлэх талаар нэ- Манайх 15 хүүхэдтэй Манай хүүхдүүдийн эцэг зхийн нөлөө эгч, үеийн нөхдийн нь Хүс мүүжил их нөлөөтэй. Хүүх- сахин хамгаалах хурлаас дэвшүүлсэн 30- рилт амжилттай хэрэгжиж байгаад жирийн хөдөлмөр- чин бид баярлаж, бахдаж | байгаагаа дахин дахин хэ-М лэхийг хүсэж байна. 1) Сурагчийн жилийн аж- лыг амжилттай зохион бай- гуулсан, сурагчийн жилийн ажил эрхлэх Төв комисст талархлаа илэр: лье. Эцэг эхчүүд бид үр хүүхХ- дийнхээ сайн сайхны төлөө өчигдрөөс өнөөдөр, ГЭЭ21:1:9) 4 рөөс маргааш илүү 4.2 лыг хөдөлмөр, бүтээлийн өндөр амжилтаар угтах хүсэл эрмэлзэл дүүрэн бай- на. хотын иргэн т. ШООВОЙ лаг баазыг нь бэхжүүлэхэд зориулан 320 мянган төг- рөг зарцууллаа. Сурагчдын амралт чө лөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэхэд зориулж нэгд лийн хүнсний ногооны тал- байг түшиглүүлэн нэг ээл- жинд 80 хүүхэд ажиллаж, амрак хөдөлмөр амралтын зуславг шинээр байгуулав. Амшшлчны соёлын орд- ныг түшиглүүлэн нэхмэл, хатгамал, оёдол, хөгжим, бүжиг, драм, Фото, гар зураг, биеийн тамирын 12 дугуйланд жил тутам 150 таруй хүүхдийг хичээл- лүүлж, Ажилчны районы сургуулиудын дунд явагд- даг цэрэг--спортын «Шон- хор» тоглолтыг өөрийн нэ- рэмжит болгов. Дээрх зарим ажлын Үр дүнд Нэгдэл, үйлдвэрүү- дийн ажилчин, хаагч- сайн дүнтэй т тоо 10,1 хувиар өсч, шеф 15, 60 дугаар сургуулиудын сурлагын ам жилт, чанар ахив. 15 ду таар сургууль 1983 онд рагчийн жилийн үҮЭСс р соёлч, ариун цэвэрч гууль болж, 60 дугаар лиас районы тэргүү: ний бүлэг 10, хотын тэр- гүүний бүлэг 1, хот, районы аварга багш олон торон тарлаа. С. БАВУУСҮРЭН. БН МАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат, Ноосны үйлдвэ- рийн нэгдлийн дарга УРАН БҮТЭЭЛЧИД СУРАГЧ НАЙРАГЛАЛ Ерөнхий эрдэмд суралцаж Ердийн боловсролыг эзэмшсэн Есөн хүслээ дээжилж Ертөнцийн соёлыг эрхэмлэсэн Сурагч Та нар Одонд хүрсэн Шинжээчийн дурангийн тусгал билээ, Сурагч та нар Одоо цагийн їШинжлэх эрдмийн хайгуулч билээ. Дарлал гэдгийг Буурлаас сонссон Дайн гэдгийг Ниноноос үзсэн Өлсгөлөн гэдгийг Өвөөгөөс дуулсан Гуйлгачин гэдгийг Үлгэрээс сонссон Эхээс төрсөөр Үгүйрлийг үзээгүй Эцгээр: овоглосоор Өнчирлийг мэдээгүй Цэцэрлэг яслид Цэнгэж “өссөн Сургууль эрдэмд Сурч хүмүүжсэн Алтай орныхоо ивээлд Азтай Аав ээжийнхээ. хайранд Алдрай -өссөн :үрсдээ А-гийн. ацгийг 5 Анх таниулсан Ачит багш минь гэж Хүндлэхэд нь баярладаг Эрдмийн түлхүүрийг Эхэлж бариулсан. - Энэрэлт багш минь гэж Эрхэмлэхэд нь баясдаг. Баялаг дэлхий Нараараа бахархахгүй болн Юугаараа бахархах вэ? Бапи хүн Шавнараа бахархахгүй бол Хэнээрээ бахархах вэ? Эрдэм яривал Цэц булаалдах чадвартай Ажил яривал Үйлс ундрах чадалтай өссөн “хүүхдүүддээ - 18: Бие яривал Эрүүл чийрэг жавхаатай Үзэл яривал Хүнлэг нинжин чанартай Цөмөөрөө та нар Ардын багшийн шавь билээ. Цугаараа та нар Алаггүй бидний хүүхэд 5 билээ. Зоос горьдож өдөржин тэЭнНэдэг Харь ертөнцөд төрөөгүй Зогсоол бараадаж ажил хайдаг Хармын хорвоод мэндлээгүй Зовлон тооочиж мөнгө төлдөг Эмнэлгийн хаалга татаагүй Зоорь цэгнэж мөнгө 1 ДЭНСЭЛДЭГ Эмгэнэлт ертөнцийг үзээгүй Асрал энэрэлийн наран болсон Ачлал ивээлт намынхаа халамжаар Аугаа орныхоо өнөөдрийн ӨНГӨНД Азтайхан төрсөн хүүхдүүд , : та нар Зүсний өнгөөр ялгадаггүй Интернационалч -. үзэлтэй Үений өнгөөр. салгадаггүй Эвсэг хамтач санаатай, Харь ертөнцөд шаналсан » Хүүхдийн ЗОВЛОНГ Зүрхээрээ мэдэрдэг Халуун цөмд хайлсан. Хиросимын гунигийг Сэтгэлээрээ амсдаг " Сасако охины Цаасан шувууг Цуг ннсгэлцдэг Саманта охины Дуулсан дууг Хамт түрэлцдэг Сурагч та нар Цэнхэр тэнгэрийн . уужнм орон зай Сурагч та нар Цэгээн тагтааны уяхан нисэлт Өхөөрдөм хөөрхөн шавь нартайгаа Багшийн сэтгэл Үргэлж хамт Баярлаж байдаг юм. Сурагчийн жилүүдэд уран бүтээлчид бид хүүхэд бага- чууддаа гэсэн зохиол 8ү- тээлийн олз омог арвинтай байлаа. Би «Багш», «Сурагч» холбоо найраглал бичиж, багшийн тухай сурагчийн бодол, шавийнхаа тухай багшийн бодол сэтгэлийг харуулсан юм. Ш. СҮРЭНЖАВ. МХЗЭ-ийн шагналт, яруу найрагч : Хэлээ бултагануулж Хөлөө хөдөлгөж - Охидын туузаар оролдож Огт гэмгүй царайлах нь Ч Ондоо ширээнийхнийг өдөж Бичиг цаас шидэх нь ч Томоогүй насны төрхөөрөө Дүрсгүй багын янзаараа Хоногшиж сэтгэлд үлддэг юм Хол ойроос ч санагддаг юм “Алтан намрын цагаар Алаг цэцэг шиг їїигдрээд ирэхэд нь баясдаг Анга танхимын Будаг ханхалсан өрөөнд Анхны хичээлээ Эхлэхдээ догдолдог Шинэ жилийн үдэш Шавь нартайгаа Бужигнаж баясдаг. Шилмүүст модны Цацарсан гэрэл шиг Сатгал, гийдаг, Саальчин охид, Тариаланч хөвгүүдээ дагаад Сангийн аж ахуй Нэгдэлд очих Бахтай байдаг, Сүүлчийн хонхны дуу Уянгатай ч Гунигтай санагддаг Төгсөлтийн ширээний ард Сурагчтайгаа хамт Багшийн сэтгэл догдолдог Эргэн хурган ” : Үүрнээсээ нисэх шувууд пин Эрдмийн аянд Шавь нараа үдэхдээ Багшийн сэтгэл уярдаг, Ангартай нийлж Далайд зорих Сэлэнгэ шиг Алтан Москва Гаваныг зориход нь Хилийн шугам алхаж Сэтгэлийн цацлаа өргөдөг Даасан ангиа төгсгөж Инээд, нулимстай Дараахь ангийг угтаж Итгэл баяртай Хүүхэдтэй хамт багш хүн Хөх тэнгэрийн дор Уйдах завгүй байдааг.- Эрдэнэт нарны гэрэл Тусдаггүй газар гэж Байдаггүй шиг Энэ дэлхийд Багшгүй хүн гэж Хаана ч үгүй. Дайтаж бай! гэж Багш сургаагүй Дайсан бол! гэж Багш заагаагүй. Эрдэмтэй бол гэж Багш сургадаг Эвсэг бай гэж Багш заадаг. Үүлгүй тэнгэрийн Гэгээн мандлыг Багш хүсдэг Үзүүргүй салхины Ариун сэвшээг Багш таалдаг, Сайн шавийнхаа Нэрийг сонсохдоо Багш баярладаг Саруул ирээдүйн Эздийг бойжуулсандаа Багш бахархдаг Газрынхаа гүнээс Эрдэнэс уудлах Азтай та нар Ган хайлуулж Зэс тунгаах -4 хувьтай та Нар Малынхаа баянаар Зэлчээр дүүргэх ! Е7 азтай таг нар Мяндас ноосоор нь эмбэ нэхэх : 5 хувьтай та-нар Алтан тариаг Газраас ургуулах 3 золтой та нар Авьяас эрдмийг Гаригтаа дуурсгах. 5 цогтой та нар Хүзүүндээ зүүсэн бүчээ Хувьсгалчдын цусны : өнгөт тугаан гэж санадаг Хөлөө олуулсан бөмбөрөө Журамт цэргийн хүлгийн төвөргөөн гэж боддог Хүрэх сайхан ы нрээдүйгээ Уулсын тэргүүн оргил гэж санадаг Хүсэх алсын зорилгоо Улс орны минь хөгжил гэж боддог Та нар Нрэх өглөөний Манхайн цайх үүр Та нар Энх цагийн Мандан гарах нар Та нар Эх орны Маргаашийн эзэд Та нар - Энэ Монголын Залгамж үе Та иар Хорин нэгдүгээр Зууны иргэн Та нар Хоёр мянган Оны эзэд Он жилийг давуулан Та нартаа Итгэлийн баглаа цэцэг шїдье! Сар жилийг нэвтлэн Та нартаа Сэтгэлийн од гэгээ цацья! Шавь нартайгаа цуг БАГШ хүн ингэнс Санааны Л мянган жилийн цаана ч Амьдрах хувьтай, хувьтай! Биеийн тамир, Спорт-Бидний нөхөр Чүлтэм, Ө. Батсайхан нарын өсөх ирээдүтэй бөхчүүд уран мэхээ үзүүлэв Спортын хатан хаангэж хөн- төн атлетикийг нэрлэдэг. Манай өсвөрийн хөнгөн атлетикчид су- рагчийн гурван жилд олон улсын «Найрамдал» тэмцээнээс алт 8, мөнгө 16, хүрэл 5-ыг авч спор- тын мастерын нормыг 8 хүн биелүүлсэн байна, хүчит бөхчүүд бяраа Сорьж, эрхий мэргэд цэцнээ үзүүлсэн эрийн гурван наадмаар эхэллээ. Ардын хувьсгалын 62, 63, 64 жилийн ойн баяр наадмын алт, мөнгө, хүрэл медальт сурагч Г, Доржжав Д. Батнавч, Д, Батцэ- цэг, Д. Бадамцэцэг зэрэг өсвө- рийн харваачид сур харваж уу- хайлан байлаа,Алдар цолоо дуу дуулсан аварга арслангуудын халаа өсвөрийн 16 бөх хүч тэн- хээгээ сорьж үзэгч олноо баяс- гав, Пионер сурагчдын маань хам- гийн дуртай, өргөн олныг ха- марсан спортын нэг уран хөдөл гөөнт гимнастик юм, Нийслэ- лийн 10 жилийн 38 дугаар сур- гуулийн өсвөрийн гимнастикчид жил бүр ерөнхий боловсролын сургуулиудын дунд зохиогддог уран хөдөлгөөнт гимнастикийн уралдаант үзлэгт удаа дараа амжилттай оролцож байжээ, Тиймээс ч тус сургуулийн су- рагчдын «Сурагчийн жил» сэ- дэвт тоглолт үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авлаа, Спортын гимнастикийн тог- лолт болж 1985 оны улсын аварга, спортын мастер-Г, Чу- луунцэцэг, Хүүхдийн төлөө фон- дын нэрэмжит олон улсын тэм- цээний алт, мөнгө, хүрэл ме- дальт, спортын мастер Алтан- төгс зэрэг шилдэг тамирчид өндөр, нам савлуур, турникт дас- гал хийж сонирхууллаа, Пионер, сурагчдын дунд үн- дэсний бөхийн баялаг өв уламж- лал дээр тулгуурлан бөх самбо, гимнастикийн спортоор өсвөр үеийнхэн маань нхэд соннрхон хичээллэж байна Уран сайхны гимнастнкчид олон улсын тэм- цээнээс 1 мөнгө, 3 хүрэл медаль авч,1985 онд ЗХУ-ын Киев хот ноо болсон Интерведенийн нэ- рэмжит цомын тэмцээнд спортын мастер Цэрэндулам тусгай шаг- нал авсан юм. 4 Пионер сурагчдын дунд үн- дэсний сурын харвааны уламж- лал дээр тулгуурлан орчин үеийн байт харваа амжилттай хөгжиж байна. Сурагчийн жилд өсвө- рийн байт харваачдын дундаа, спортын мастер 4 төрж, өсвөр үеийнхний улсын рекорд амжил- тыг 11 удаа шинэчлэн тогтоожээ, Ийнхүү манай орны тамир- чин, пионер, сурагчид спортын тялаласан амжилтаар сурагчийн явгэ угтлаа. лан тоглолтыг МАХН- Төв Хорооны нарийн финнс дарга, Сурагчийн жилд зохиох ма) Ээлэх Төв комиссын та Ц. Балхаажав, с ко гишүүд, албаны ёусыл хулсан Спортын төв ордон, 19883-- 1982 онд зохиосон сурагчийн жи лүүдэд манай орны ерөнхий бө- ловсролын сургуулийн пионер сурагчдын биеийн тамир, спор- тын арга хэмжээ өргөжиж, -хүү- хэд багачууд багагүй амжилт влсныг Улаанбаятар хотноо бол- кон «Биеийи тамир, спорт-бид ний нөхөр» тайлан тоглолт ха- рууллаа, “гурагчийн жилд инмонер су- рагчид биеийн тамир, спортоор амжилттай хичээллэж, бие бялд- раа чийрэгжүүлэн спортын наа- дам, уран хөдөлгөөнт гимиасти- жийн уралдаант үзлэг, бага рлимп, цэрэг спортын «Дөл» тоглолт зэрэг уралдаан тэмцээид 482--90 мянган пионер сурагч өролцсон байна. Мөн монголын инонер сурагчдын УГ спарта- киадад нийт сурагчдын тэн хагас өсвөр үеийнхний улсын аварга шиалгаруулах тэмцээнд гурван фурагчийн иэг нь оролцов, Сурагчийн жилд манай орны Яамяирчин сурагчид олон улсын тэмцээнээс алт, мөнгө, хүрэл ль олныг авч өсвөр үеийн лсын рекорд дээд амжилт 868 даа, спартакиадын дээд амжилт 1 удаа шинэчлэн тогтоож ЭГ- нээнээсээ спортын мастер, олон “улсын хэмжээний мастер 28-ыг ёо үүлжээ, жү-до-гийн спорт амжилтта тортын тайлан тоглолт хү» хөгжиж байна С, Эрдэнэбаяр, Во лориныхоо шандсыг шалгаж, Ц, Анхбайр, Г. Эрхэмбаяр, Н. ха А-01826 Гоо сайхан галбир, уран хө- дөлгөөнийг төлөвшүүлэх гол хэрэглүүр болсон уран сайхны Сурагчийн жилд зорнулсан спортын тайлан тоглолтын хэс- : гээс : С. БОДООШИЙН авсан фото Эрхлэгч Ж. » Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, /етэ Индекс--14140 2. нерийн бүлэг, бүлгэм, хан, Буянт, 1-3 занарын Намынхаа ХЇїХ их хуралд сурлага, хөдөлмөр урлаг спорт, олон нийтийн 2Ж- лын өндөр амжилтаар бэ- лэг барихаар Ховдын пио- нерүүд урам зоригтой сурч хөдөлмөрлөж хүмүүжиц- гээж байна. «Өсвөрийн Сүхбаатар- чуудаас Намын ХЇХ. их хуралд өргөх дээд амжил- тын рапортад гарын үсэг зурахын төлөө» хөдөл- гөөнд 10104 пионер 5502 баатарчууд хамрагдан пио- саг лаа, баатарчуудын баг тав- тууд их хурлын нэрэмжит 19 сайн үйлс бүтээх жаг- саалт гарган ажиллаж бай на. "Аймгийн нийт пионер су- рагчид намын анхдугаар их хурлын нэрэмжит сур- лагын чанарын төлөө 19 хоногийн ажил явуулж, пионерийн бүлэг бүрт ажил дадаг «дундтай тэмцэх» үз- лэгийн группын пионерүүд сурагчдын авсан дүнг өдөрт нь нэгтгэн, дунд сул дүн авсан сурагчдаар ХУ- вийн дүгнэлт хийлгүүлж дараачийн саруудад сурла- гын чанараа ахиулах хамт олны даалгавар өгч кар- таар тооцож байна, Дөргөн, Үенч, Мөнххайр- Дуут .сум, Ховд хотын 8, 10 жилийн сургуулиуд дээр энэ ажил эрч далайцтай явагдаж хэмжээгээр 2076 пионер, баатарчууд, онц дүнгээр намын анхдугаар их хурлын нэрэмжит сурла- янд хошууч- их хуралд лаг, шанд уст цэгийг ду- лаалж тохижуулан шпионе- рийн хамгаалалтанд авчээ. БИДНИЙ ДУРТАЙ СЭТГҮҮЛ "Алтай, Цэцэг сумын пно- нерүүд анхны цасны баяр хийж сургуулийнхаа өв- лийн спартакиадыг «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойн нэрэмжит бол- гон явуулжээ. Ховд аймгийн сургууль бүлгэмүүд «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойн нэрэмжит сагсан бөмбө- гийн тэмцээн явуулж Буянт сум, Ховд хотын 8, 10 жи- лийн сургуулийн “тамир- чин пионер сурагчид хо- шуучилжээ. Одоо тус сэт- гүүлийн нэрэмжит «Оноо, хурд, хурам» тэмцээнд У-- У! ангийн пионерүүдийг хамруулан явуулахаар бэлтгэл хийж байна. Энэ тэмцээнд тэргүүн байр эзэлсэн баг «Зал- гамжлагч--60» болор цом авах юм. Намын их хурлын нэрэмжит эдгээр ажлуудад амжилт гаргасан пионерүүд намын ХЇХ их хуралд өр- гөх дээд амжилтын рапор- тад гарын үсэг зурахын тө- лөө хөдөлгөөний хоёрду- гаар болзлыг хангах юм. 8 жилийн 1.сургуулийн пионерийн бүлгэм «Ха- даасхан» операцийг айм- гийнхаа модны үйлдвэр дээр 7 хоног бүр явуулж хаягдал хадаас, модны тайрдас цуглуулан түү: гээр цэцэрлэгийн бяцхан дүү нартаа олон арван тоглоом хийж бэлэглэжээ. ШИНЭ ЗОРИЛТ. 1986 он шинэ таван жи- лийн төлөвлөгөөт зорилтын гарааны жил билээ. Өнгөр- сөн таван жилд сурлага хү- мүүжилдээ ямар ахиц өөрч- лөлт гаргасан, аав, ээж, ах эгч нартаа туслах, цаа” шилбал эх орныхоо хөгжил “цэцэглэлтэд миний оруул- сан хувь нэмэр юу байна вэ? гэж манай улаан бүч- тэнүүд өөртөө асуулт тавьж, 5 -жсхэр ажлаа лийн хугацаанд төлчдөд туслах улаан бүчтэний цу- вааг 149 удаа гаргаж түүнд 33 мянган пионерүүд хам- рагджээ, Түүнчлэн їнонер сурагчид аймгийн 5 їсилийн нийт хадлангийн 43,7 хувь, бэлтгэсэн гар тэжээлийн 51,4 хувь, хураасан төмс хүнсний ногооны 34,5 хувь нь улаан бүчтэний хөдөл- мөрийн Үр шимээр бий бол- жээ. Холбогдох байгуулла- гуудтай хамтран пионерүү- дийнхээ хөдөлмөрийг жил бүр дүгнэж, хөдөлмөрийн өсвөрийн аваргууд шалга- руулдэдг уламжлалтай бол- жээ. Зөвхөн 1985 он гэ- хэд аймгийн хөдөлмөрийн өсвөрийн аварга төлч- нөөр Бурмаа (Дарви сумын жил), хошой аварга туу- түрчиаар Д. Алтанхуяг, жил), сааль сүү- (Цэцэг 8 гө сайн үйлсийн төлөө сэдэвт уралдаан зохиож байна, 2 ЗУРАГ ДЭЭР: Олон улсын байдал сурталчлах бүлгийн сэдэвт ажилд бэлтгэж байгаа нь, с. водооШНН » авсн 8 э БЯМБА ө 5 1 БЭЛХЭН ний өсвөрийн аваргаар Г. Эрдэнэцэцэг (Үенч сумын 8 жил), эмнэг хангал сур- галтын өсвөрийн аваргаар Н. Батбулгаа (Булган су- мын 8 жил), өсвөрийн авар га цэцэрлэгчээр Б. Анх- баяр (Булган 10 жил) зэрэг 10 аварга төржээ. Ингэж хоёр таван жилийн зааг дээр пионерүүд бүс тээлч хөдөлмөрийнхөө та- ван жилийн дүнг хэлэлцэж шинэ зорилтоо дэвшүүлэн тавьж байгаа нь бас нэг том ажил юм. Пионерүүд хөдөлмөр соёлын чуулга- наасаа «Зорилтот програм- мыг хэрэгжүүлэхэд сурагч бүр бүтээлч хувь нэмэр оруулцгаая» зөвлөмж ба- талж, биелэлтийнхээ эхний шатыг намынхаа их хур- лын өмнө дүгнэхээр тогт- жээ. НЭР ТӨРТЭЙ ХАЛАА Пнонерүүд ахмадын нэр төртэй халаа юм. Аймгийн нийт сургууль бүлгэмүүд «Залгамж үе» аяныхаа «Коммунистуудын үлгэр жишээгээр сурч хөдөлмөр- лөж хүмүүжицгээе!» уриан дор намын нх хурлын тө- лөөлөгчдийг эрэн сурвалж лах, тэд нартай уулзалт хийж, пионерийн бүлэг бүл- гэмдээ хүндэт халамжлан хүмүүжүүлэгчээр бүртгэн авч сургамж зөвлөлгөөнийг нь сонсон захиа даалгаврыг нь гардан авах ажил эрч далайцтай явагдаж байна БНМАУ-ын гавьяат эдийн засагч, хувьсгал! тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн. намын ХУ!їЇ их хурлын тө- лөөлөгч 1. Лувсандорж гуайтай 8 жилийн 1 сургуу лийн ХУ! бүлгэмийн ино- нерүүд уулзалт хийж, улаан бүч, пионерийн тэмдгээ дурсгаж бүлгэмийнхээ хүн- дэт халамжлан хүмүүжүү- лэгчээр бүртгэн авч сур- лага, хүмүүжил, олон ний- тийн ажилдаа зөвлөлгөө авч, өгсөн сахина даалгав- рыг нь хэрхэн биелүүлж байгаагаа сар бүр өөрт нь илтгэж байнгын холбоотой ажиллаж байна. Энэчлэн намын ХИ, ХЇЇ, ХУЦ, их хурлын төлөөлөгчид БНМ АУ-ын хөдөлмөрийн баатар, төрийн шагналт , алдарт хоньчин С. Цогтгэрэл БНМ АУ-ын хөдөлмөрийн баа тар Б. Галсандорж, гавь- яат барилгачин Б. Цэен-- -Ойдов, АНИХ-ын депутат ЇН. Пагма, гавьяат багш Х. Бадамсэд нар бүгдээрээ пионерийн бүлгэмийн хүн- -дэт халамжлан хүмүүжүү- Слэгчид болжээ. ЭНХ ТАЙВНЫ ЖИЛ 1986 он--энх тайвны жил, Пионерүүд бүгдээрээ энх тайванд дуртай. Энх "тайванд хүүхэд бүр өөрийн хувь нэмрээ оруулах ёстой. Ховд аймгийн пионерүүд, ? энх тайвны жилд гадаадын "үе тэнгийн нөхөдтэйгээ за- хидлаар харилцах, интерна- “ционал клуб байгуулах хө- дөлгөөнийг өргөн өрнүүлж” байна. Пионерүүд өөрсдийн санаачилгаар БНМАУ-аас - социалист орнуудад суугаа - Элчин сайдын Яамдад «Чин сэтгэлийн захиалга» илгээж . социалист орнуудын хүүхэд багачуудын амьдралыг ха- руулсан олон арван иланат, альбом, пянз туг өнарЛ болов. - Эдгээр материалаараа сургуулийнхаа пионерийн танхимд интернацнонал булан тохи лж интерва циондл клуб байгуулан ажиллаж байна, “Намын ХЇХ их. хурал угтсан ажлыг Ховд аймгийн зарим сургууль бүлгэмээр рвалжлахад ийм с0- байна. Г, НЯМАА шин 222773 “гснй үнэ 10 МӨНГӨ НМ тэ ЭЭЛ ханилж ? , « зээрчээттэвтүллгимдтүтэгРттүл є улаЕт ПстуттТүїЄЛТНЯ 202 ТЭМ 2Вд 2У7Л13аНҮЕ б8"Г57Ы ОалаЛВАан БАГШ НАРЫН ӨДӨР УГТАЖ Сургуулийн захиргаа, їнө- мерийн бүлгэмээс «Багш нар- таа бидний барих бэлэг», сэдэвт сурлагын чанарыг ахиулах, сургалтын мате- риаллаг баазыг бэхжүүлэх сарын аян зарлан дүгнэв. Ц улирлын дүнгээр сургуу- линн хэмжээгээр 98 хувь суралцаж, сурлагын чанар 41,8 хувь болсон нь өнгөр- сөн жилийн 1 улиралтай харьцуулахад сурлага хоёр хувиар, чанар 13 хувнар ахилаа. Энэ хугацаанд бага ангийн хөдөлмөрийн кабинет хоёрдугаар ангиудын каби- нетыг шинээр байгуулсан ам- жилтаар багш нарын өдрийг угтаж байна, Б. МӨНХӨӨ Увс, Хяргас сум. 8 жил. багш Сургуулийн захиргаа, пио неєриин бүлгэмээс бүтээлч хөдөлмөрийн 21 хоногийн аяныг зохиов. Аяны цаанд «Таслагчгүй хамт олон болох», «Хамгийн олон онц дүн хэн авах вэ» зэрэг сэдэвт ажлууд, соёлч анги, бүлэг сурагч, шалгаруулах, анги, кабинет тохижуулж, үзүүлэн, тараах материал хийх зэрэг ажил зохиов. Олон онцын төлөө уралдаанд ТУ, У ангийн сурагч Б. Раг- хуга- чаа, Д. Шинэбаяр, Д. Чу- луунхүү Ц. Сайнцогт нар түрүүлэв. Таслагчгүй хамт 6-гийн «Б» олноор 4-ийн «А» ан- гиуд шалгарав. Нийт сурагч , даар хичээнгүй бичгийн дэв- тэр хөтлүүлж, хичээлээс га- ДУУр бодох бодлогын жаг- БҮЛЭГ САЛААГААРАА ХЭЛЭЛЦЭЭРЭЙ! олон бүх ажлаа хамтран хийж чадаж байна уу? 4. Сүхбаатарын нэрэм жит МПБ-ын дүрэмд: «Пионерийн салааг пио- нерүүдийн сонирхол, үер- хэл нөхөрлөл, хамтран ажиллах хүсэл эрмэлз- лийг харгалзан 8-12 хунтэй байгуулна» гэж заажээ. Салааны ажил со- нирхолтой, өгөөжтэй бол- сон цагт бүлэг цаашилбал бүлгэмийн ажилд зохих нөлөө үзүүлдэг. Сурагч хүн бүлэг, бүл- гэмээс зохиож байгаа ажилд яаж оролцож байгаа нь салааны даргын идэвх, чармайлт, шинэ зүйлийг соргогоор ажиглаж салаа- ны ажилдаа бүтээлчээр ашиглаж .чаддагаас их Би нэгэн сургуулийн Шалтгаална. Тиймээс Ч бүлгийн цуг лаанд оролц- салааны дарга нь сурлага, сон юм. Тус бүлэг хи- сахилга, батаар тэргүүний чээлийн жилийнхээ тай- сэргэлэн цовоо, салааны. лан сонгуулийг хийж нэг Хаа сурагчдын хэн ньюу жилийн хугацаанд хийсэн сонирхдог. ямар авьяастай ажлынхаа үр дүнг. тоо- цож байлаа. Хамт олноо- роо ажиллаж, сурч хөдөл- мөрлөсөн нэг жилийн ху- гацаанд багагүй ажил хий болохыг сайн мэддэг, али ваа ажилд хүүхэд бүрийг уриалан дууддаг тийм л пионер байх ёстой. 5 Салааны пионерүүд жээ. Сургуулиас зохиос сурлага болн кар хамтран ажиллаж, сурч ЗРСАГС ХӨДӨЛМӨРИЙН АЯН, хүмүүжих, пионерийн аж- цаас, бэхийн сав цуглуу- лах хөдөлмөрийн цуваа, урлаг, уран сайхны үзлэгт идэвхтэй оролцож байсан тухай салааны дарга нар ярилаа. Тус бүлгийн су- рагчид нэг жилийн хуга- цаанд нх-ажил" хийсэн байна. Гэвч энд нэг л зүйл дутагдаад байх шиг санагдав. Салаадын дарь га, бүлгийн даргын тай- ланд пионер бүрийн гүй- цэтгэсэн үүрэг ролийг нэг их -дурьдсангүй. Эндээс бүлгийн ажилд пионерийн идэвхтэн сонгуультнуу- даас бусад сурагч идэвх- тэй оролцоогүй байна гэ- сэн дүгнэлт гарч ирлээ. Бүлгийн ажилд инонер бүр идэвхтэй оролцож, өөрийн авьяас, билгээ бү- ” таа лыг бие даан явуулж су- рах зэрэг тал бүрийн чад- вар дадлагыг эзэмшинэ. Энэ бүхэнд пионер чиний өөрийн идэвх оролцоо заа- вал байна. Салааг яаж зохион бай- гуулах вэ? Хүүхдүүд хамт ран ажиллаж, сурч хүмүү- жих, пионерийн ажлаа яаж бие даан хийж чад- даг болох вэ? Нийслэлийн 33 дугаар сургуулийн 5-ын «А» ан- гийн пионер сурагчид бү- лэг салааны ажлаа хэрхэн зохион байгуулдаг турш- лагаас танилцуулья. Хи- чээлийн шинэ жил эхлээд тус бүлгийн сурагчид гол хөдөлмөр болсон сурлага- тийм ч их амжилт кавлтутаалаРы хц илэн зарцуулсан цагт л олсонгүй. Сурлагын 100 хичээл тус бүрийн. аварга бүлгийн ажил үр дүнтэй хувь, 20 хувийн чанартай шалгаруулж «Манай “авар- болж пионерийн таванжи- суралцаж сургуульдаа гууд» самбар гаргав. С. МЯГМАР. Увс. Мал-. чин сум. 8 жил багш. Найрамдлын районы 68 дугаар сургууль, Төр хура- хын сургуулийн У ангийн сурагчдын дунд математи- кийн рих тэмцээн явууллаа. Төрхурахын єургуулийн Л. Ганцогт ахлагчтай «Сө- рег» баг 486 оноо авч тү- рүүлэв, Тэмцээнд Төрхурахын сургуулийн сурагч У, Нь. рангэрэл, 3. Батгэрэл, Д,. Оюундалгэр, С. Сүх-Очир, 68 дугаар сургуулийн су- рагч Амартүшьин, Батцэцэг нар 22--24 оноо багтаа ав- чирч байлаа. Д. БОЛД. Төрхурах. 8 жил. багш . «Багшдаа барих сэдэвт 19 танан хошууны төлөө сурлагын уралдаанд нийт анги, пионер сурагчид идэвхтэй оролцлоо. «Ардын багш» «сэдэвт шүлэг, зо- хвюон бичлэг зургийн урал- даан зарлаж дүгнэхэд УИ ангийн сурагч Болд-эрдэнэ, ТУ ангийн сурагч Одонтуяг, бэлэг» змЖ 8? (217244 29 лийн гараагаа амжилттай үргэлжлүүлэх боломжтой билээ. Үүнээс үүдэн та бүхэн тэй пионерийн анхны хамт олон болох салааны ту- хай ярилцах гэсэн юм. Хүүхдүүд та нар «Манай салааныхан» гэж ярих нь дундуур байранд байжээ. Бүлгийн ажлаа нэг лурс галаар хийдэг байв. Са- лаад ч ажлаа тэр болгон хийхгүй байлаа. Бүлгийн идэвхтэн сонгуультнууд ангийн багш, эцэг эхийн төлөөлөгчид хамтарч яа- вал сурлагын чанараа хичээлээр мэдлэг Ссо-! ахиулах, нийт пионер су- олонтаа. рагчдыг бүлгийн ажилд Гэтэл салааны хамт бүрэн хамруулах, тухай ярилцжээ. . Дөрөвдүгөэр ангидаа 100 хувь, 42,5 хувийн Чанарын амжилт үзүүлсэн байдаг, Гэтэл тавдугаар ангийн 1 улир- лаар чанарын дөнгөж 20 хувьтай, онц сурсан су- рагч нэг ч байдаггүй. Энэ хурлаас сурагч бүр сурлагын чанараа эрс ахиулах, тооцоо- той үүрэг авах зорилт тавьж гол нь тэд ямар учраас ийм байдалд орс- ныг мэджээ. Бүлгийн цуг лаанаараа хичээлийн эх- нээс эхлэн гэрийн даал- гавраа тогтмол хийж ир- дэггүй, хичээлдээ хайх- рамжгүй ханддагаас бол- сон гэсэн тодорхойлолт гарч ирэв. Ингээд тэд ангидаа ярилцлага зохиов. Эхлээд «салаад хурлаа хийв. Салааны сурагч бүр дутагдлаа засч амжилт- тай дүн авах үүрэг авлаа. Дараа нь бүлгээ- рээ хэлэлцэв. Эцэг эхийн зөвлөлөөс ч их дэмжив. Шагнал урамшил гаргаж сурлагын уралдаан байнга зохиож иржээ. Юуны түрүүнд гэр хо- роолол ойр байдгаараа давтлагын Т групп бай- гуулжээ. Групп бүр хоо- рондоо уралдаантайажил лаж онц сурдаг сурагч дунд сурлагатангаа даан авч долоо хоногт 8-4 Удаа ганцаарчилсан давт- лага хийдэг болов. Ямар үр дүнд хүрсэн. бэ? Д. Буянтогтох Їули- ралд 7 дундтай байсныгаа ПГ улиралд таваар багас- гажээ. Д. Болормаа (4 дунд, 8 сайнтай байсан бол П улирлаар 3 онц 9 сайн авч, Л. Энхжаргал 1-онц 6 сайн, 5 дундтай болЇ улирлаар 3 онц, 7 сайн 2 дундтай болжээ. - Чөлөөт цагаа хамтран өнгөрүүлж, хичээлээ цуг давтаж, ангиараа шатар даам тоглодог болов. Д. Буянтогтох шатрын авьяас тай болох нь тодорхой- логджээ. Тэрээр сургуу- лийн 3--7 дугаар ангиу- ДЫН ДУНД ЗОХИОГДСОН ШатТ рын тэмцээнд тэргүүн бай ранд шалгарав. Салаа бүр өөрийн авар га тамирчин, дуучинтай болж, салаадын хооронд шатар, даамын тэмцээн зохиодог байлаа ПИОНЕРИЙН | иДЭВХТЭН ЯРЬЖ БАЙНА. жэл МЭРГЭЖИЛ БҮХЭН ТА НАРЫГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА Пионер сурагчид коммунистуудын дээд чуулга угтсан өлмөр, аг, спортын гарамгай амжилтын ра- Бинэл жийнс Тбайсгэж байна. Нийслэлийн гарын үсэг зурахаа У сургуллайн инонерийн бүлгэм мэргэжил бүхэн сайхан сэдэвт 10 хоногийн ажил зохиолоо, Мэргэжил сонгох 10 хоногоор хөдөлмөрийн аваргуудтай уулзах, үйлдвэр, аж ахуй, олон нийтийн байгууллагаар тойрон аялал зохиож, «Миний сонгосон мэргэжил» зохион бичлэг хийв, Г, Ун- дармаа, О.Цэрэнпагам, Ц,Оюун иар бага, дунд, ахлах ан- аварга боллоо, -- Мэргэжлийн тухай яриа сурагчдын дунд өрнөж хүү хэд бүр ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болохоо бодох боллоо тэж Х бүлгийн дарга онц сурлагатан Х.Бадамханд ярив. Тус сургуулийн хамт олон төл түмний үйлс сэдэвт хоёр дахь 10 хоногийн ажилд орлоо. Тэд Партизаны сангийн аж ахуйн малчин ах, эгч мартаа төлийн уут, нэмнээ хийж илгээгээд байна. шиицццциццццццсццццицииН гийнхнаас «Миний сонгосон мэргэжил» зохион бичлэгийн МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Х шоог "Т-ннн-----аоихишүы х. Батмөнх, сурлагаар ! тааруухан су рагчийн ТООНД ордог, 1 улирлаар10 хи чээлд дунд суралцжээ, Ц улирал эхлээд 1 сар эм- нэлэгт- хэвтжээ, Хичээлээ- сээ улам хоцорч, найз нөх дөө гүйцэх боломжгүй бол лоо, Ангийн нь сурагчид нэг сарын хугацаанд түү- нийг байнга эргэж хичээ- лийг нь хуулж өгөх, ши- нэ хичээлийг тайлбарлаж өгч байснаар П улиралд 9 дундтай болсон байна. Энэ нь хамт олны болон Батмөнхийн хичээл зүтгэ- лийн ач юм. Одоо тэрээр улам амжилттай дүн үзүү- лэхээр шамдаж байна. Ингэж хамтран ажиллаж сурагч бүр идэвх чармайлт гаргасны үр дүнд П.улир- лаар сурлагын 100 хувь, 65 хувийн чанарын дүн үзүүлжээ, Бие биендээ итгэж, үргэлж тусалж, бүл- гийн ажилд бүх сурагч идэвхтэй оролцож, найз нөхдөө хүндэтгэж байд- гийн илрэл юм. 5-ын «А» анги хамт ол- ноороо салаа бүлгийн бүх ажилд идэвхтэй оролцдог. Мөн бүлэг салааны ажлыг байнга хянаж урал- даан тэмцээнийг тогтмол: зохиодог байна. 5-Ын «А» тэргүүний. сургуулийн ангийн нэг бо- лохоор шамдаж байна. Тиймээс сурагчийн гол хөдөлмөр болсон сурлага- даа их амжилт олж байна. Тус ангийн 40 сурагчийн 26 нь онц, сайн сурч сул дүнгүй хамт олон боллоо. Тэгээд ч энэ бүлэг өөрийн гэсэн зорилготой. Сурлагын чанарыг ахиулж, энэ хи- чээлийн жилд хотын тэр- түүний бүлэг болно. Манай сурвалжлагч М. БОЛД | “ЭХНИЙ ӨДӨР, Дуу хөгж, мийн долоо хоногийн | нээл- тийг пионерийн бүлгэм бүрт шугам жагсаал, цуглааны хэлбэрээр баяр ёслолын бай- далтай хийнэ. Хөгжмийн зо- хиолч, хөгжимчид, дуучид, хөгжим бүжгийн дунд сургуу- лийн багш, сурагчдыг урилгаар оролцуулж болно. -- Бага ангийн пионер су- рагчдын дунд дуу. хөгжмийн асуулт хариултын уралдаан, хөгжмийн таавар бэлтгэж зо- хионо. -- 5,6 дугаар ангийн пко- нер, сурагчид өөрийн болон ах дүү социалист орны хүүх- дийн хөгжмийн нэрт зохиол- чид» хөгжимчид, дуучдын үйл “амьдрал, уран бүтээлийг ха- 1УУ. ХӨГЖМИЙН 10100 ХОНОГ Дуу ний амьдралд баяр баясгалан, сайн сайхан бүхнийг авчирдаг. хөгжим хүн төрөлхт- Та бүхний хөгжмийн соёл, боловсролыг дээшлүүлэхэд 4Дуу, хөгжмийн 7 хоног» чухал үүрэгтэй. Дуу хөгж- мийн долоо хоногийг уламж- лалт урлагийн үзлэгийн бэлт- тэл болгон дуу хөгжмийн багш, пионерийн ахлах удир- дагч, ХЗЭ-ийн . хорооны на- рийн бичгийн дарга, эцэг эхийн зөвлөлийн гишүүдийн тусламжтайгаар анги бүлэг бүрт зохионо. Пионерийн сон- гуультан, идэвхтэн, пионер сурагчид дуу хөгжмийн Т хо- ногт ямар ажил зохиосон ту- зайгаа сургуулийн захиргаа, жионерийн бүлгэмдээ рапор- талж сонин, сэтгүүлд суртал- зилна. эДдуу ХӨГЖМИЙН долоо ХОНОГИЙГ», БҮЛГҮҮДЭД ЗОХИОХ ҮЛГЭРЧИЛСЭН ХӨТӨЛБӨР руулсан фото үзэсгэлэн бэлт- гэсэн байна. -- Ахлах ангийн пионер, сурагчид өөрийн орны хөгж- мийн нэрт зохиолчид, яруу найрагчид, хөгжимчид, дууч” дын үйл амьдрал, уран бүтээ лийг харуулсан ханын сонин бэлтгэж гаргана. ХОЁРДАХЬ ӨДӨР. Пионер сурагчид дэлхий дахины сон- годог хөгжмийн урын сангаас сонсож ярилцлага, маргаан зохион дуурь, бүжиг, концерт үзэж найруулагчид, хөгжим- чид, дуучидтай уулзалт ярилц- лага зохионо. ГУРАВДАХЬ ӨДӨР. Эвлэл, пионерийн сэдэвт дууны бая- рын өдөр. Энэ өдөр эвлэл, пио- -нерийн болон хүүхэд, залуу- чуудын тухай дууг зохиосон хөгжмийн зохиолчид, дуучид- тай уулзалт хийж уг дууг яа- гаад зохиох болсон, дууны утга агуулгын талаар асууж, ярилцлага зохионо. Пионер улс төрийн ба дууны тэмцээн хөгжмийн лолт болно. ТАВДАХЬ ӨДӨР. Анги, бүл- гүүд «Бидний амьдралд дуу хөгжмийн ач холбогдол» сєэз- дэвт ярилцлага зохионо. Ярилцлагад хөгжмийн зохиол- чид, дуучид, хөгжимчдийг оролцуулна. Дуу хөгжмийн таавар, асуулт, хариултын уралдаан зохиож шинэ дуу сурна, дуу хөгжмийн тухай ха- нын сонин, зургийн уралдаан шалгаруулж болно. ЗУРГААДАХЬ ӨДӨР. Дуу, хөгжмийн бүтээлийн үзэсгэ- лэн, музей ажиллуулах өдөр. Үзмэрт дараах зүйл байвал зохино. -- Фото самбарууд, төрийн шагналтнууд, ардын болон ул- сын гавьяат цолтой хөгжим” чид, дуучдын амьдрал уран бүтээлийг харуулсан материа- лууд) дуу хөгжмийн түүхийн цуглуулга, орчин үеийн дуу хөгжмийн урын сангаас, хөгж- мийн зохиолчдын амьдрал уран бүтээлийг харуулсан ма- териал, зураг, хүүхдийн чуул- га, хамтлагуудын дуутай пянз. МРТУХ-ны дэргэдэх «Улаан бүч» чуулга, Дорнод аймгийн «Солонго», (Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараа хотын «Хараацай», Увс аймгийн «Залгамжлагч», Дорноговь аймгийн «Нараа баясан уг- тья» зэрэг пионер сурагчдын нэртэй чуулга, хамтлагуудын материалууд, хүүхдийн дуу- ны зохиолууд (Т. Чимиддорж, Г. Бирваа, Т. Насанбуян, Л. ТГалмандах, Б. Ганхуяг гэх. мэт) зэргийг бэлтгэж тавьсан байна. зохиож, дуу театрчилсан төг” сурагчдад дуу зааж сургана. --4ДОЛООДАХЬ ӨДӨР---Дуу ДӨРӨВДЭХ ӨДӨР. Бүлгэ- мийн дуу, хөгжмийн нэгдсэн концертын өдөр. Сургуулийн дуучид, хөгжимчид, бүжигч- дийн дунд болон найрал,-дуу. хөгжим сонирхогчдын ажиллуулах өдөр. Долоо ногт зохиосон төрөл уралдаан тэмцээний шүүгчид гаргана. клуб хо- бүрийн дүнг Төгсгөдийн айуулхаай Эхэн лэх. хувьсгалын концерт бэлтгэж тоглоно. Үү- тээр «Дуу, хөгжмийн долоо хоног»-ийн ажиллагаа дуусна, Тухайн бүлгэмийн пионер су- рагчид олон шинэ дуу сурч, дуу хөгжмийн зохиолчид, хөгжимчид, дуучдын амьдрал, уран бүтээлтэй танилцсан байх болно. ШИНЭЭР СУРАХ ДУУНЫ ЖАГСААЛТ: 1. Хөгжим Х. Сэргэлэн, шү- лэг Я. Энхээ «Анхны хичээл» 2. Хөгжим Х. Найдансүрэн, шүлэг О. Содномпил, «Улаан бүч» 3. Хөгжим (Л. Галмандах, шүлэг С. Надмид «Хорин та- ван он». 4. Л.Галмандах 5. Л. Галмандах рийн байгууллага» 6. Хөгжим Б. Ганхуяг, шү- лэг 8. Түмэнжаргал «Бидний хүсэл» Т. Хөгжим Б. Бямбабаяр, шүлэг Д. Санжжав чуудын дуулал» 8. Хөгжим С. Цоодол, шү- лэг Б. Явуухулан «Пионер» ШИНЭЭР СУРАХ ДУУТ БҮЖИГ: 1. Х. Сэргэлэн Л. Одончимэд Т. Долгорсүрэн «Цагаан толгойн баяр» (тойрон бүжиг) 2. Д. Баттөмөр Л. Дагвадорж Ж. Жав «Сайхан цэнхэр дэлхий хэрэгтэй» (тойрон бү- жиг) 3. Б. Бямбабаяр Ш. Гонгор «Монгол бүж- гийн сюита» (дуут бүжиг) 4. Д. Цэцгээ Я. Энхээ «Бүжиглэе, бүжиг- лэе, жив, жив, жив» (дуут бүс жиг) ---8:-Бс--Бямбабаяр------ П.. Бадарч Ш. Гонгор «Бидний (тойрон бүжиг) Б.ОЮУНЧИМЭГ (мпБ- ын Төв Зөвлөлийн ажилтан) «Найз» «Пионе- энх» ЗӨВАӨЖ БАЙНА «Нүд өвдөөд» гэсэн хүү- эд бишгүй олон байдаг. Хорхойтсон пгүдийг өвдөх- түй л бол эмчлүүлдэггүй батачууд ч бас бий. Саяхан тэт хүү хацраа дарсаар фрж ирлээ. 1Шүд нь өвджээ, Тун хүчтэй өвчилсөн болол той, Буйл нь өрөвсөж, хавд сан, магадгүй нойргүй х0- тосон ч байж мэднэ. Түү- ний байдал нэг л тавгүй. Эмчилгээ хийсний дараа тэ- рээр Эмч ээ! шүд яагаад өвчилдөг (хорхойтдог) юм бэ7 гэж. асуув. --Зүйтэй тун сүрхий хүү МИНИЙ ШҮД ДАХИАД УРГАХ уу? байна. Үүнийг чи заавал мэдэж авах ёстой. Найз нө- хөд дүү нар, ангийнхандаа ! ч бас хэлж өгөөрэй гээд! би ингэж зөвлөсөн ЮМ. - Бид бие органивэмд! зайлшгүй шаардлагатай зүй зээ хөөл, хүнс тэжээлээр! олж авдаг. Түүний дотор фтор, кальц, фосфор, вита- мин Д. С. нь хүний шүдийг” бэхжүүлэх, эрүүл байлга-| хад онцгой чухал юм. Тэ- тэхээр дээрх зүйлийн дутаг-: дал шүд өвчлөх нэг гол! шалтгааны нэг, Өөр ч! шалтгаан бий. Хоол ундан-! даа чихэрлэг их хэрэглэх, хэтэрхий зөөлөн хоол хэрэг: лэж зажлах хөдөлгөөнийг багасгах зэргээс иїгүд хэвВ- рэтидэг. -- Чи хүйтэн шилэнд ус хийхээр яадгийт мэдэх үү? -- Мэднэ Тэр, дөрөө ха- гарчих дагт, --Тун зөв, Түүнтэй адил хүйтэн агаарт явж байгаад тэнэт халуун юм уух, халуунд ангаж яваад хүй- тэн уе уух, халууи хүйтэн: хоол ундыг сэлгэж хэрэг- лэснээс шүдний паалан цө0- чирч амархан гэмтдэг юм. Хүүхдүүд та нар хамгийн төл нь шүдний ариун цэв- рийг сайн сахих хэрэгтэй. Өглөө оройд тогтмол угааж хэвшвэл зохино. Хэрэв шү- дээ угааж цэвэрлэдэггүй бол зай завсарт нь нян үржиж пааланг зөөлрүүлж гэмтээнэ. Зарим хүүхэд шү дээ мод, төмрөөр ухах, ун- дааны шилний бөглөө мэт хатуу зүйлийг шүдээрээ ав- даг, Энэ бол шүд буйлаа гэмтээж байгаа тун зохис- гүй хэрэг. -- Эмч ээ, надад дахин шүд ургах уу? -- Ингэхэд чи хэдэн яас- тай билээ? -- Арван дөрөв. -- Хүү минь, амьдралын туршид хүний эрүү, Шүд” ний хөгжил 3 үе шат дам- жиж гүйцдэг юм. Чиний 0--3 насанд сүүн шүд ургаж хэлбэржсэн. Тэг вэл 3--15 насанд (одоо чи- ний нас) сүүн шүд ТОогтТ- ни Ш УНШСАН НОМ ТЕАТРЫН ТАЙЗНААСс / мын үйл явдлыг нөхөддөө ярьж өгөх дуртай.Дүр бүтээх богино хэмжээний шог гараа, маргаан зохиох зэрэг бүтээлч санаачилга байнга гаргадаг. «Шаварт унасан шарга даа. жү: оролцож талархал хүлээлээ. Тэд мөн- толын багш нарын өдөр 19. рөлх март жүжнг, шог гараа тог- | “ингэх билээ. Араа зажлах мол шүдээр солигддог үе. Тогтмол шүдний хамгины анхных 6 настайд чинь дээд доод эрүүний шүдний хам- гийн ар талд. ургадаг 4 араа юм. Энэ 4 араа дахиж ургахгүй. Тийм учраас өв- чилбөл дор нь эмчлүүлэх хэрэгтэй юм шүү. чин нэгийг нь авахуулчих- лаа. Эрт ирсэн бол юунд эрхтэнд хамгийн гол үүрэг тэйг санаж явах хэрэгтэй. Энэ үед шүдний өвчлөл илүү их байдаг юм. Өсөлт хөгжилтийн эрчимтэй хол- боотой. 18--20 насанд тогтмол шүд ургаж гүйцэ- нэ. Эрүүл, яралзсан ца- гаан шүдтэй байх үнэхээр сайхан. "Тийм учраас жилд 2-3 удаа эмчид үзүүлж өвчтэй шүд байвал дор нь эмч- лүүлж зөвлөлгөө авч бай- гаарай. -- Баярлалаа эмч ээ! Ихэмч Ч, ХАНДАА сантай Зөвлөлтийн сс ЛЖЬ сурагч сургуулийнхаа Багш М. ДАШНЯМ «Баатар-| Вол усны со лайн ёроол болох 1рлда СЭ2 БИЧГИЙН ШОХОЙНД ЮУ БАЙВ? Бидний сайн мэдэх бич тийн шохойг нунтаглаж ду- ран авайгаар өсгөж харвал ямар нэг жижиг амьтны дун гэр үй түм харагдана. Чухам ямар амьтан болохыг сонирх шаахай, амёбтай адил далайн ердийн л нэг эгэл биетэн байлга. Тэгэхдээ тэдэн шиг «нүцгэн» бипь зөө лөн биеэ хамгаалсан хачин сонин хэлбэрийн дун гэртэй юм. Дун гэр нь шохойн найр лагатай байдаг нь учиртай. Яагаад гэвэл тэр амьтад да- лайн олон төрлийн эрдэс дєвсны дотроос шохой бол- дог кальцийн давсанд гойд дуртай ажээ. Сайн алкиглавал арчаагүй жижиг миллнмет- рзэс мянга дахин бага мнк- рон гэдэг нэгжээр хэмжигдэ- хсэс эхлээд 5 --6 єм хүр- тэл томхон байна. Өчүүхэн амьтдын үлдэгдэл яахсараа ийм том уул овОО шиг Ху- ралддаг билээ? Үүнд гайхах юмгүй. Энэ нь хэдхэн жил Сус олон сая жилээр далайн ёроолд тунаж хуралдсаар байгаад өдий дайтай болжээ. Урт хугацагнд дэлхийн га- хээээээхэш-шэш-3231гг11-211111111-7-1177Э даргад өөрчлөлт өрж диалайи ёроол байсан газар өргөгдөж уснаас ил гарах, хуурай бай- сан зарнм газар хотойж Дда5- тохнол- дол олон. Хуурай газарт мэ- дэгдэж буй шохойн орд газ- рууд ийм л замаар үүсдэг байна. Далайн ёроол байжээ. гэдгийг энэ амьтдын үлдэгд- ЗУРАГ ДЭЭР: Бичгийн шохойг дуран аврйгвар «Р- төж харахад . Үгийг Ш, СҮРЭНЖАВ Ч. Хөгжмийг Д. БАТГӨМӨР БАГШИЙН АЧ Дэлхийн мэргэдийн цэцэн билгийг БАГШ НАРЫН ӨДӨРТ тэлэх хийсэх ЛЕг8 144д ! ЗСБНХОУ-ЫН ГАВЬЯАТ ЗУРААЧ В./ЛПЕРЦОВ ЗУРААЧ ВИКТОР ЧИЖИКОВ- : хэ ши! | | ын за 52:29 557 “эргэх ОЖ. ДАШДӨНДӨМСЭЭЭН Тйэчий иг илын 7Тс7 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн көмбийатад хэвлэв, : ИНДЕКС 14140 2эг-э гтэ, Дээж болгон өюуныг тэтгэсэн г Дэлгэр хөгжлийн цэлмэг ухааныг Дээш өргөн олныг сургасан ! Ардын багшийн ач ! энэрлийг Амссан бүхэн сурагч байдаг юм ) Ардын багшийн хүч эрдмийг Амталсан бүгд шавь нь болдог юм. Гэрэлт эрдмийн тэнгэр тольдуулж Гэрээс дуудан алсыг харуулсан Гэгээн оюуны тэнгнс ц лж Гараас хөтлөн орчлонг таннулсан Дахилт 3 Мэргэжлийн түлхүүр гарт барнулж Саруул амьдралын замыг соёрхсон Мэдлэгийн уурхайг анх нээж Шинжлэх эрдмийн ортнлыг | заасан Дахилт Номын мөнгөн хуудас явгүүрлэж Номнн эрднийн хорвөөд ннсгэсэн Насны мянган бодол УНДр, Нартын сайхан ирээдүйд ёг Хүүхдүүд ээ! Та на ямар номонд хэн зурсан зураг б04 лохыг моныыг байна уу? Виктор Чижиков. Энэ зураачийн бүтээлийг дэлхий даяараа мэднэ. Биктор Чижиков гэдэг эрдмийг маань 1980 оны Москвагийн Олимпийн тЭМДЭГ-өнөөх ал- Амталсан бүгд шавь дарт Мишаг зурсан хүн шүү дээ. болдог юм Уран бүтээлийн ажил хийж ирсэн гуч гаруй ЖИЛДЭЭ кг 77777777ттт---слин-иикпжики-ио--си--------икии-ииокитий түүний бүтээсэн зураг асар олон юм. Сонин, сэтгүүл, ним ї гэн номоос аваад гоё сайхан зузаан боть хүртэл янз Оүе АЧИТ БАГШ їрийн хэвлэлд нийтлэгдсэн хөгжил, тэмүүлэлтэй, цэцэн -2-гГ---т-2------ Я цэлмэг, сэргэлэн цовоо зургуудыг нь харахад хэн ч гэсэн Нийслэлийн 5 дугаар дунд сэтгэл баясна. Б.Чижиковын зурсан зургийг бүр бага нас- сургуулийн 6-гийн «А» ан. ны хүүхдийн «Веселые картинкн», өсвөр насны эд гийн сурагч Г. Болдсүхбаа. зориулсан «Мурзилка» зөвлөлтийн хүүхдийн «иПинонерс» тарын зурсан зураг кая правда», «Вокруг света» зэрэг олон сонин сэтгүүлийн хуудаснаас үзэж болно. Тэр 1955 онд Москвагийн хэвлэ« « "лийн дээд сургуулийн хоёрдугаар курсэд суралцаж байх« МИНИЙ БАГШ гдаа анхныхаа бүтээлийг «Крокодил» сэтгүүлд нийтлүүл" к сэн юм. Е: гэгдэх зураачийн гол ажил нь хүүхдэд зориулсан нд Алдхан биед минь хүндлэл мын зураг чимэглэл юм. В.Чижиковын хийсэн зураг чи« болсон мэглэл номын хавсралт биш харин нэг гол Хэсэг нь бол» |дог. Тэр номын үг өгүүлбэр, зураг чимэглэлийг хооронд "Нь нягт авцалдаатай байрлуулж чаддагаараа онцлог. хүн, Аль нэг номонд хийсэн зураг чимэглэл нь уг номынхоо “сэдвийг гүнзгийрүүлэн хөгжүүлсэн. байдаг, Зураачийн бүч Ардын багш та минь тээсэн Дүрүүд өөр өөрийн өвөрмөц онцлогтой. Нохой, Алтан нарны гэрэл билээ, Муур, ойн амьтад нь ч гэсэн ялгаатай... Ариун эрдмийн -шимийг В.Чижиковын зурж чимэглэсэн аль ч номыг аваад үзэхэд хөнгөн шуурхай, хурдан шалмаг ч бай, хурц ухаан- | тай, хөөр баясгалантай ч бай, ер ямар ч зураг нь энэрэл | хайр, сайхан сэтгэл нэвт шингэсэн байдаг. Гэхдээ хөнгөн “байдлынх нь цаана урт удаан хугацааны эрэл хайгуул, нөр их хөдөлмөр байдаг юм. Ер нь ном гэдэг хүний сэтгэлийг Онон хургаант “гл32- цоог К-33-3 Бн ХҮснд ауршлагаас мэднэ, нхлан . 17 ад дараачи: явдлууд сэтгэлд дүрслэг Амжилт гаргахдаа а бодном 2 бодогдож байдаг. Тэгээд толгойд бодогдож, нүдэнд Хара, Амьдрал туршдаа баярлан Ю.Даж, гарт орж ирснээ даруй бодит зүйл болгож авах хэрэгч бахаднам. | тэй. Энэ бүхэн хөндлөнгийн хүнд харагддаггүй далд бай» Б. НЭМЭХЖАРГАЛ “Даг, 16 дугаар сургуулийн 7- Харин Виктор Чижиков бол 3СБНХОУ-ын гавьяат зум тийн «Д» ангийн сурагч раач, Бүх Холбоотын болон Бүх Оросын номын урлагийн И ё |.Уралдааны шагналт, Олон улсын хүүхдийн утга зохи ий ? зөвлөлийн К. К. Андерсений нэрэмжит хүндэт дипломт, . БАГ ШИЙГ. АА ЗСБНХУ болон хилийн чанадад байгуулсан ном, зураасан : "зураг, шог зургийн удаа дараагийн Үзэсгэлэнд оролцож РС АНА байсан хүн гэдгийг хүн бүхэн мэднэ. Тэр хүүхдэд зориул» е ду : “Сан олон номд зураг чимэглэл хийсэн бөгөөд тэдгээр ны 3 гар 2 зөвлөлтийн номын зураг чимэглэлийн алтан Фондод ор», « Ардын сургуульд ороход "сон юм. Тэдгээрээс шилдгийг нь дурдвал, Корней Чуковс« | 24 «А» үсэг заасан кийн «Айёо доктор», Дональд Биссегийн «Бартай 152 Ачит багш таныхаа сан нь» 2Жении Родарийн «Чипнполлиногийн адал явдал» БЦСЭЭ » | Ачийг Чих мэртэхгүй Сергей Михалковын «Анд нөхдийн шүлэг», «Ойн акаде» Ж. :| Буруу -бодсон “бодлогыг “ми», И. А. Крыловын «ЁЕгт үлгэрүүд» зэрэг ном байна, В. сАМ | Чижиковын бүтээлийн талаар ярихдаа түүний бав нэр ооо о 28 Сүзаглтүрлүннй шинийг | Тухайлбал шог таталбарынх нь тухай дуугүй өнгөрч бодол: мг, минь ЇМ гүй. Түүний їног таталбар зургууд Уян зөөлөн ин, ол -. Зөвлөж тодруулж “| лэлээр онцлог, харахад инээдтэй боловч хорсолтой бий 2-4 ойлгуулдаг Ї! байдаг. 4аан 22277 Багш таныхаа гавьяаг Зураач заримдаа бүр санаанд оромгүй өөр зүйлээр авье!-- л Балчирхан оюундаа -. яасад харуулдаг хүн. Тухайлбал бага насныхаа тухай З886с ЗИМТЭЭЖ 4 рал өгүүллэг бичсэн нь дорхноо нийтлэгдсэн юм. Бас хүүх 4 -иржүгэн сэтгэлийн илчээр ГД ДЭД зориулсан шүлгийнх нь эмхтгэл гарсан, 1 ) шээг Байлаа Виктор Чижиков бол Хүүхдийн урлагийн 3 Т. ОДОНТУЯА "Д нөр их хөдөлмөрч, алжааж ядрахыг мэдэхгүй цлэрэг. сэ, 824) “16 дугаар сургуулийн 4- эрэлхийлж, нээж байдаг хүн. Чинээ 404 .. шижин ийн «В» ангийн сурагч Ч л Ч | !! | гэж тэр залууг хэлэхэд Д. 1 | Сүхбаатар 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ тээээээээшшээжээээээтииттиэвээгтгтгии эж Д. Сүхбаатар, цовоо сэргэлэн орос залуутай гар барилцан танилцаад мөр зэрэгцэн сууж -- «..Намын нөхөд ги- шүүд олшруулан элсүүлж, буу зэвсгээс эхлэн хү хуримтлуулж буй, Гагц- хүү зөвлөлтийн улаан на- мын тусламжийг хүсэн эрмэлзэж буй» гэж хэлэ- хэд 1 -- ..Бидний улсын 30- рилгө... дарлагдсан аливаа бага буурай улсуудыг нэ- тэн адил эрх чөлөө олох г хэрэгт туслахыг хувь илүү ! боддог учир тусгайлан бичгээр дэлхий дахинд тунхаглан зарласан болно нхэд баярлан ав. Энэ нь 1920 оны 6 дуг !! | таар сарын 20-ны өдөр ! Ч М. И. Кучеренкогийн гэрт, ! нийслэл хүрээний хэвлэ- лийн газрын үсэг өрөгч (1 коминтерны | Дорнод / хөлтсийн төлөөлөгч Соро- ковиковтой уулзсан түүхт явдал юм. Хурлын тасалгаанд мон- тол дээлтэй хорь гаруй их хэр эн хүн зэрэгц Брны зөвлөж байна. 4 дарга Д. Сүхбаатар сууд- 223 тэчс : Бин гн 3 ЕЭ: Я0БЛН -от---- ө.ме44(2431) өг? 1986 Оны ХОЁРДУГААР САРЫН 5. ө ЛХАГВА 9 ҮНЭ 40МӨНГӨ “ “МАХН-ЫН ХЇХ ИХ ХУР- ЇДЫН НЭРЭМЖИТ «ӨСВӨ- РИЙН ТӨЛЧИН» УРАЛ- ДААНЫ ГАРАА ЭХЭЛЖ | “БАЙНА. Д. Сүхбаатар, Нийслэл хүрээ. 1921 өн, гэхэд хуралдагсад нэгэн | дуугаар батлаж их баяр жавхлан тасалгаа дүүрэв. Дараа нь Д. Сүхбаатар Монгол Ардын Намын Төв Хороог сонгох санал гаргав. Энэ хуралдаанд их Лениний намын төлөө- лөгч Зөвлөлт орос улсын гадаад хэргийн ардын ко- миссариатын төлөөлөгч О.-И. Макстенек оролцон олны зүг хандаж - Монгол -ГАрдын Хувьсгалт Нам байгуулагдь сан явдалд баяр хүргэе. тэж хэлэхэд төлөөлөгчид алга нижигнүүлэн ташиж Д. Сүхбаатар О. И. Макск | тенек нар ах дүү ёсоор тэврэлцэв. Энэ бол 1921 оны гу- равдугаар сарын 1-- 38-нд Дээд Шивээнд хуралдсан | МАН-ын хурлын гайхамшигт үйл явдал юм. | Намынхаа суут мэргэн удирдлага, Зөвлөлт Улсын | ахан тайгаар Д. Сүхбаатар ар-| дын хувьсгалт, нам, Зас-| гийг байгуулж Ази тивд анхны социалист улсыг байгуулав. Энэ нь нам, | ард түмэн, Д. Сүхбаатар анхдугаар ихї н их тусламж-( гэдэг нэгэн утгын хэлхээ халуун яиэн гд | |.Яам, Нэгдлийн МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын Ардын боловс- ролын Яам, Хөдөө аж ахуйн холбооны дээд зөвлөл, Мэдээлэл, Ра. дно, Тел Улсын Хо- роо, Д. Сүхбаатарын нэрэм- ит -ын Төв Зөвлөл хамтран жил бүр уламжлал болгон зохион явуулдаг «Төл түмний үйлс» хөдөлмөрийн цуваа, «Өсвөрийн төлчин» уралдааны зэлжит гарааг МАХН-ын ХХ их хурлын нэрэмжит болгон 1986 оны хоёрдугаар сарын нэгнээс пионерийн анхан шатны бай- гууЛлагуудад зарлаж байна. «Төл түмний үйлс» цуваа, «Өсвөрийн. төлчин» уралдаан нь хөдөө аж ахуйг хөгжүү» лэх, хүн амын хүнсний хан- гамжийг сайжруулах зорил- тот программ, | МАХН-ын Төв Хорооны Х, Хї, МХЗЭ- ийн Төв Хорооны У, МПБ- ын Төв Зөвлөлийн ХЇУ бүгд хурлын шийдвэрийг хэрэг. үүлэх мал аж хөг- жүүлэх, 1986 оны улсын тө- лөвлөгөөт зорилтыг Тиелүүлэх, төл бүрийг мая болгож, Төл хүлээн авах, бойжуулах ажилд пионер сурагчдыг идэвхтэй орол- цуулж, тэдэнд мал аж ахуйн байнга суралцахад чиглэгдэ« “нэ. 1986 ОНД 100 ХЭЭЛТЭГЧ ЭтУТМААС 38 БОТГО, їїнонерийн бүх 6 үлэг, өнгийн бүчтэ- | - БИ. БУЕЗЗН ДУУ ингэ Пионер баатарчууд аа! Аугаа их ялалтын 40 жилийн ойг угтаж ЗХУ-ын Волгоград хотын ЗХУ. ыын баатар Ф. И, Толбухн- 7ын нэрэмжит 22 дугаар ургуулийн бүлгэмийн ӨС- явөрийн ленннчүүд, БНАГ “У-ын Карл Маркс Шїтадт /мужийн өсвөрийн тельман | уудын санаачилгаар 30- хногдсон социалист орны пионерүүдийн «Салют » аяны гараа 1984 ?дны тавдугаар сарын 9-нд заасны өвтсэшөий (вс-овгеэн 55 | хөрвийн аргаар бойжуулах, .- НҮБ-ын Ерөнхий самблей 1986 оныг 23 у "ЭЭ | її ЁС! ! (11111 181 УНАГА, 67 ТУГАЛ, 86 ХУР- ГА, 80 ИШИГ авч, бүгд 8.9 САЯ төл бойжуулах зорилт тавьж байна. 4 «Өсвөрийн төлчин» урал- дааны -явцад «Пионерүүд-мал аж ахуйд» «Төл түмний үйлс» хөдөлмөрийн цувааг зохион явуулна. зохио нэмнээ, угж, бээлий, лаа, чүдэнз, эмийн сан бэлтгэн шеф нэгдэл, сангийн аж ахуй, фермийн малчдад илгээх, -- Бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд «Төлчдөд туслах шуур- хай бригад» хийж, сүрэл зэгс, борог өвс, модны навч, үртэс, халтар хомоол, хужир шүү, гар тэжээл бэлт. туслах хидлаар харилцах, төл хү- лээн авч бойжуулах ажлын явцын талаар. мэдээ, сур- валжлага бичих. «Идэвхтэн бичигч» тавшгай сурвалж- лагч пионерүүдийн бүлэг ажиллуулах, пнонерүүд 30- хяон байгуу. р малч- бригад гаргаж сурталчилна. «ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИН» ПИОНЕРҮҮД - Цас арилгах, ус, мөс, өтөг, бууц зөөх, түлээ түлш хөрөөдөж бэлтгэх, Өвс тТэ- жээл, хужир шүү татаж буул- гах, төлийн пүнз малын хашаа хороо дулаалж цэвэр- лэх, , -- Жилбэ муутай эх мал, сул дорой төлийг тэжээж арчлах, шинэ гарсан төлийг эхэд нь амлуулах, хонь мал аялалтын баярын өдөр пионерийн бүх бүлэг, бүл- Ас олон улсын энх тайвны жид болгон тунхаглалаа, Өн- гөрсөн. оны сүүлчээр Улаанбаатар хотноо болж өнгөрсөн СИМЕА-гийн тэргүүлэгчдийн . хурлаас «Салют мир» аяныг 1986-1990 оныг хүртэл үргэлжлүүлэх 1986 оныр эсрэг, цө- риглох, зэвсгийг хураахын төлөө компанит ажлыг Эрч далайцтай өрнүүлэх он болгохоор шийдвэрлэсэн юм. Олон улсын энэхүү ком- панит ажлын гараа Ффа- шнзмыг эсэргүүцэгч бяц- хан баатруудын өдөр хоёр дугаар сарын 8-нд БН МАУ, БНКУ-аас гэж байна. «Салют мир» аян ЗХУ, ах дүү соцниа- лист үлдэг орны ноне- рийн байгууллагуудад өр- төөчлөн буухиа- хэлбэрээр тусгай графикийн дагуу. 11 11111 11 111!! типл 131:1117 51408:7) цаг агаарын байдлыг урьдчи- лан мэдэх, төллөх дөхсөн эх малыг таних талаар ажиглалт хийж өдрийн тэмдэглэл хөт- люөнө. «Өсвөрийн төлчин» урал- даан эхлэхээс өмнө сургуу- лийн хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн квабинетуудыг тү- шиглэн малын эмч, мэргэ- жилтэн, зоотехникч, ахмад мал эмнэлэг малын арчилгаа, маллагаа, Төл бойжуулах арга барилын талаар тусгай хичээл заал- гах. «ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИН» УРАЛДААНЫГ дүгнэх «Өсвөрийн төлчин» урал- даан, «Төд түмний үйлс» цувааны дүйг 4 дүгээр са» рын 1-ний дотор сургууль, бүлгэм, аж ахуй, нэгдлийн зөвлөлтэй хамтран гаргаж пионер сурагчдыг шагнана. Ш!алгарсан пионер, сурагч- дыг аймгийн уралдаанд шал» гаруулахаар тодорхойлно. пионер, сурагчдыг аймгийн хөдөө аж ахуйг удирдах га- зар, ардын боловсролын хэл» тэс, пионерийн зөвлөл шал- гаруулж шагнах ба улсын уралдаанд нэг пионерийг тодорхойлно. Улсын комисс аймаг бү- рээс тэргүүний хоёр пноне- рийн тодорхойлолтыг дөрөв дүгээр сарын 20-ны дотор хүлээн авч дараахь байр эз- лүүлж шагнана. Үүнд: Нэгдүгээр 1-Гз- даадын пионер) дагерьт амрах урилгаар Хоёрдугаар байр 5-ч Олон улсын пионерийн «Най- рамдал» лагерьт амрах урил» нэгдсэн дүнгээ гаргах юм. пионерийн байгууллагад хоёрдугаар сарын 26-нд Дд Олон улсын хүүхдийн, «Салют мир» аяны үргэлж лэл «Бид энх са- хин хамгаална» аяны Га» раанд салаа, бүлэг, бүлгэа мээрээ бэлтгээрэй! Нийт пионер сурагчдыг «Бид энмМ тайвныг сахин хамгаална» аянд идэвхтэй оролцож, дайныг эсэргүү- цэх, энх тайвны хөдөл» гөөнд пнонер бүр хувь нэмрээ оруулахыг урналж байна. Аяны удирдамж манай с0- нийтлэгдэнэ. тижииина тонн" Нилээд эт мист юФ““ИК УУ ЭЭ ФАШИЗМЫГ ЭСЭРГҮҮЦЭГЧ БЯЦХАНа БААТРУУДЫН ӨДӨР "Тэдний нэр мөнх сайхан уламжлал Москва хотноо бий болжээ, 1964 оны хоёрдугаар сарын Бонд Москва хотын өпнонєр сурагчдын ордонд болсон ху- ралд тус хотын нитериацид- нал илубийн д эрэлхэг зөригт Даниэль иь Фады- Энэ өнгөрдөг иноне- дэглэхгүй рийн бүлгэм, бүлэг байхгүй байв. билээ. Энх тайвны төлөө тэмцэгч бяцхан баатруудын алдар гавьяаг хүндэтгэж социалист ориы пионерийн байгууллага мөн зарим орны хүүхдийн ардчилсан байгууллага ёслол төгөлдөр тэмдэглэдэг билээ, Фашизтыг эсэргүүцэгч бяцхан баатруудын .өдрєрр иргэний болон эх орны их дайны жилүүдэд тулалдаж амь үрэгдсэн бяцхан баат- рууд, фашизмын эсрэг тэм- цэгчид, эх орныхоо эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг хамгаглахад идэвхтэй оролцож байгаа бяцхан баатруудын үйл амьдралыг харуулсан ханын сонин, зурагт еамбар. үзэсгэлэнг гаргадаг, . Бяцхаи баатруудын нэрэт- жит бүлгэм, бүлэг хоёрдугаар сарын 8-ид шугам жагсаал, 02 хийдэт байна. Бид өнөөдрийн дугаартаа фашизмыг эсэргүүцэгч бяц- хан баатруудын нзг Никара- доморт хүү Лун- ЛТуисидо батлан, хидлуудад тай багш», даа баяр хүргэе» чин сэтгэлийн үгс бичигджээ. уХааны ээж билээ. Хүүхдийг эрдэм лын нэрлэдэг юм. Багш хүний . дад өгөх зэргээр ажиллаж Нийслэл хотод удаа дараа болж байсан их сургуулийн оюутнуудын нэгэн цуглаанд Луйнсидо хүү оролцжээ. Тэр сурагчдын Сандинист хөдөл- гөөний гишүүний хувьд ин- дэрт гарч үг хэлжээ, Нөхөд өө! Бид цэргийн дик- татурын эсрэг тэмцэх хэрэг- тэй, Тариачны хүүхдүүд маш ядуу хунд байдалд амьдарч, модон дээр унтаж зөвхөн бингээр хооллож байна. Бид хүний ёснбос гажууд нөхцөлд амьдарч эцэг эх маань бидэнд ном дэвтэр авч өгөх ч болол- цоогүй, бид хичээлээ шалан: хэр с хийж байна. а бүгдийг өх орныхоо эрх чөлөөний төлөө тэмцэлд уриалж байна гэж хэлээд ол- ны дунд ороход удтал алга ташижээ ..1979 оны дөрөвдүгээр сарын 29-ний өдөр Лунсндо- гийн амьдарч байсан районд Сомосып цэргийн машинууд ирлээ. Байшингийн нэг бу- ланд Сомосын цэргийн ма- шин зогсож байхыг ажигла- жээ, Тэгээд Лувсидо зам дээр гарч иртэл буун дуу тасхийв. Хүндээр шархадсан хүүгийн хажуугаар цэргийн машин хурдлан одлоо. Залуу эх орончийг цэргийн авчирсан боловч Багш хүн бол оюун "Ардын номын хөлгийн дөрөөнд хүргэж, «А» үсгээс эхлэн амьдра- үнэнийг зааж өгдөг, ачтан учраас багш хүнийг бид АРДЫН БАГШ гэж ухаалаг уужим сэтгэл, дөлгөөн на- муухан харц, үнэнийг ойл- 7 хэлэлцэж, МИНИЙ БАГШ-АРДЫН БАГШ Энэ өдрүүдэд сонины редакци олон арван захи- дал хүлээн авлаа, Тэр за- «Миний хайр- «Хайрт багш- гэсэн талархлын гуулах гэсэн -тэр сайхан сэтгэлийг үнэлж баршгүй билээ. Багш хүнийг бүх хүн танина. Алдар цуутай хөдөлмөрийн баатар, эр- дэмтэн, зохиолч, сансрын нисэгч хүүхэд насаа дур- сан ярихдаа сайн багшийн ач тэж ярих дуртай. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэ- лийн 15 дугаар сургуу- лийн 1-ийн «Б» ангийн багш Д. Долгор 24 жил ардын үр хүүхдэд эрдэм ном, зааж 6 удаа анги дааж 100 хувийн сурлага- тай сайн онцын 70-84 хувьтай төгсгөсөн тэргүү- ний багш нарын нэг юм. 2)-1518-1-007 ЛИОиЕРИЙН «Хоцрогчгүй хамт олон» бо- лох зорилт дэвшүүлж бүх бүл- 2 гүүд үүрэг аван ажиллаж бай- й на. 2 гэдэх өсвөрийн сэргийлэгчдийн Бүлгэмийн зөвлөлийн дэр- бүлэг 7 хоног тутмын ажлыг 2 мэдээлэх самбараар сурталчилж байна. 5-ын «Вэ, «Дэ», 8-ын «Б», 2 З-ын «А», «Б», «Вь, «Г» ангиуд 2 хоцрогчгүй хамт д сурагчдын хичээл таслалт 175 2 хувиар буурлаа. олон болж, М. САРАЙ БаянӨлгий “Буянт сум 8 жил инонерийн ахлах удирдагч » . . «Онц єурья, сурлагын чанараа ахиулья» уриан дөр 7, 14 хо- 2 ногийн сурлагын уралдаан зар- й лан дүгнэж сурлагаар хоцрогс- дыг салаа, бүлгийн цуглаанаар «Амжилт бүтээлийн дуудлага» чуулга уулзалтыг зохиож ажилласны дүнд 061 сурагч, дунд, 35 сурагч сайн, 25 сурагч онц сурлгатны эг- нээид орж амжилттай суралцав. Н. ЭНХТУЯА Сэлэнгэ ДУу- зааны 8 жил пионерийн ах- алах удирдагч Сурагчдын дотуур байранд «Халамж, штаб байгуулан 1-- 2 дугаар ангийн баатарчуудад хичээл давтах, гэрийн даалгав- раа хийх, зөв цэвэрч нямбай хувцаслаж, сурахад нь тусалж байна. Б, ОЮУНЦЭЦЭГ. Булган, Сэлэнгэ сум 8 жил, сурагч ». . . Сургуулиараа 4Сайхан бичиг. тон», 4Соёлч сурагч» болох хө- 24 дүгээр сургуулийн математикийн багш Улаан баатар хотын депутат, Ар- дын гэгээрлийн тэргүүний авилтан Я.Цэдэнбал ерөн- хий боловсролын сургуу- лийн математикийн сур- галтыг улам боловсронгуй болгох зорилгоор үзүүлэн таниулах матернал ашиг- лан хичээлээ сонирхолтой хэлбэрээр заадаг байна. С. БОДООШ Р. ЭНХБАТ нарын авсан фото дөлгөөн өрнүүлж дүгнэхэд 248 , сурагч «Соёлч сурагч», 271 су- рагч «Сайхан бичигтэн» тэрчил- тээ хүлээн авлаа. ЇП, У, УШ ангиудаас соёлч сурагчид олноор төрлөө, Д. ЦЭРЭНЛХАГВА, Өвөр- хангай. Тарагт сум В жил, инонерийн ахлах удирдагч -. 53 ж Сургуулийн аварга шалгаруу- лах «4Мөсөн дээрх шонхрууд» уламжлалт хоккейн тэмцээн бол- лоо. Тзмцээн 8--10, 4--1 ду- таар ангийнхны дунд гэсэн анги насны ялгаатай 2 шаттай яваг- дав. Ахлах ангиудаас тэмцээнд Л. Эрдэнэбат ахлагчтай ЇХ ан- ги, дунд ангиудаас Л. Төмөр- очир ахлагчтай ҮН ангийн ба- гууд түрүүлэв. ТҮ. ОЮУНЖАРГАЛ, Сэлэнгэ Баруунхараа 10 жил сурагч . ж » Дундговь аймгийн Сайхан» овоо сумын 8 жилийн сургуу-. лийн бүлгэмийн зөвлөл нь Д. Сүхбаатарын мэндэлсний 93 жилийн ойг угтаж нийт анги бүлгүүдийн дунд Хэний бүлэг Алтан булаг хотод түрүүлж очих вэ? Д. Сүхбаатарын тухай дууны баяр, Сүх хүү сэдвээр зохион бичлэг уран уншлага, ханын сонин, зурагт хуудас гар гах зэрэг бүлгийн сэдэвт ажлууд зохиож дүгнэв. Д., Сүхбаатарын тухай сэдэвт дууны баярт оролцогсод та- руй дуу дуулж, сурагч Х. Дэнс- маа, Ж. Мүүн, Б. Одгэрэл, Бүрэнжаргал нар дууны авар таар шалгарч Д, Сүхбаатарын мнөрэмжит дууны баярын ЖБрох шагнал хүртлээ. ду над хэссэс Овоо сут, 8 жил за 3446 » баярлал “Єхүүхдүүдэд « мэндэлсний нь 150 ЖИЛИЙН ОНД ХУВЬСГАЛЧ, ТЗНЦЭГЧ Хүүхдүүд та нар Николай Аленсандрович Добролюбов тэдэг нэрийг андахгүй мэднэ. Оросын хувьсгалт ардчилсан үзэлтэн, утга зохиолын шүүмжлэгч, матерналист гүн ухаантан энэ хүн 25-хан жил амьдарсан хэдий ч Чер- нышевснийн хэлснээр «Оро- фян уран зохиол . оросын сэтгэлгээйий хөгжлийн тэр- гүүнд дөрвөн жид зогсож» хойч үедээ нэр алдраа мөн- хөлж үлдээсэн гавьяатан би- лээ. Н. А. Добролюбов 1836 оны 1! сарын 5-нд тэр үеийн Доод Новогород (одоогийн Горький) хотод тарчиг амьд- ралтай санваартны гэрт төр- жээ. Түүнийг найман настай байхад нь шашны сургуульд өгөхөөр бэлтгэж, гэрээр хи- чээл заалгасан бөгөөд “ав- хаалжит хүү сайн сурч 1847 онд уг сургуулийн төгсөх ан- тид шууд орж суралцжээ. Гэвч «утгыг нь мэдэхгүй зүй лийг ухаангүй цээжлэх нь түүнийг бүр залхааж, харин ном Л сэтгэлийг нь татаж, ном унших нь удалгүй хий- дэг гол ажил, баяр цэнгэл, амралт нь болсон байна». Ийнхүү бүр бага ахуйгаасаа өөрийн болоод гадаад орнуу- дын уран зохиолтой ойртон нөхөрлөж, ямагт шүүмжлэл- тэй ханддаг байсан нь түүний үзэл санаа төлөвшихөд нө- лөөлжээ. Тэрээр 14 настай- даа А. И. Геєрцений «Хэн нь буруутан бэ?» романыг ун- шиж, ул үндэс сайтай үнэ- лэлт дүгнэлт өгч байсан ажээ. МАНАЙ ЗАХИРАЛ Шаланд нь дүрс тодорсон цэвэрхэн сургуулийн хаал- гаар ороход хүүхдийн инээд баясал, тансаг цэцгийн дэл- бээ, тохилог сайхан байдал угтаж, хүүхэд ахуй насыг минь хөтлөөд ирэх шиг са- нагдаж билээ. Бид 30 улиг рал дараалан онц сурч бай- гаа наймдугаар ангийн су- рагч Д.Нямаа мөн онц сур- лагатан, зургадугаар ангийн сурагч Д.Баясгалан, тус сур- туулийн үйлчлэх хөдөлмө- рийн багш, байгууллагын хө- лөлмөрийн аварга Д.Цэрэн- яхам нартай ярилцаж, тэд- нийг энэ удаагийн уулзалт дээр «Пионерийн үнэн» со- нины сурвалжлагчийн үүрэг гүйцэтгэхийг хүсэв. Тэд ч хүсэлтийг минь биелүүллээ. Ингээд л нийслэлийн 35 ду- гаар сургуулийн захирал, ө, Ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан Н.. Ёлхорсүрэнтэй ярилцах уулзалтын ажилла- таа нээгдэж билээ. Д.БАЯСГАЛАН: -- Цө- мөөрөө, захирал багшийн хүүхэд байх үеэс нь ярилц- лагаа эхлэх үү? -- Тэгье, тэгье. Захирал нүднийхзэ шилийг ширээн дээр тавьж хэсэг бодолхийлс» вээ ингэж ярилаа. -- Багшийн чинь хүүхэд ахуй нас Хэнтий аймтийн Батноров сумын нутагт өн- гөрчээ. Миний төрж өссөн нутаг л даа, Одоо хааяа очи- ход Гурван баян уулаас өвөл дөө тоодгор нэхий дээлтэй, зундаа өвдгөөр татсан хар хөх даалимбан шалбуур өмдД- тэй, туранхай чээж нь на- ранд түлэгдсэн хүүхэд ахуй насаа олж харах шиг санагд даг юм. Хөл нүцгэн их явдаг- сан, Таван настайдаа анх морь унаж ээжээрээ хөтлүү- лэн саахалтын айлд очсоноо єр мартдаггүй юм. . Тэгэхэд онгоц жолоодоод тив алгасан ниссэн юм ШИГ хөөрч, хавийнхаа морь унасан мундаг байгаа биз» гэж гай» хуулан, айл айлаар орж, хэлж явж билээ. Морь уна- Лаг эр хүн болсон ч гэсэн тоглоомоосоо хөндийрч чалд- даггүй байлаа. Хонь хариулж явахдаа тойрог зурж дотор нь авдар шүүгээ бүх юмаа байрлуулж дунд нь дэрс. өвс тозойлгон гэрийн нар хаана байгааг таамаглан Ж. Ёлхорсүрэн -- Миний хүү хонио туу- таад нрээ! гэж ээжийнхээ дуудахыг чих тавин чагнадаг байлаа. Манай нутгийн нэг малч өвгөн байсан юм. Тэр өвгөнтэй хонины хишиг өдөр таарахаар их баярладагсан. Өвгөн намайг дагуулаад л хоёр хотынхоо хонины дунд” суучихаад үлгэр ярьж өгнө. Тэр үлгэрийн «амттай» гэж, яана. Хэд хоногтоо сэтгэ- влээс гарна гэж үгүй. Шөнө нь зүүдэлж, нөгөөх үлгэ- рийн базтар эр болж мангас дарна. Өглөө нь сэрчихээд нөгөө муу жаахан Ёлхорсү- рэн хэвээрээ байхад нь урам хугардагсан. Гэвч тийм ухаантай, тийм хүчтэй баа- тар эр болохыг хүсэн мөрөөд єөөр л явдаг байлаа. Но- хойн хошуу, долоогоно түүж цэцгэнд умбаж, эрвээхэйтэй хөөцөлдөж, зуны наранд Ж лай хөлөрч явахдаа Ихэри: өвөлжөөндөө очиж бушуухан цасан дээр гулгахсан гэж бас боддогсон. бай: шаа...7 гэж яриаг их лд ам- та байгаа бололтой тол- гэлжийлгэв. -- Багш нь багадаа ий- 1853 5 онд 17 настайдаа Добролгобов: нийслэл Петер- бург (Одоогийн Ленинград)- ийг зорьж, шашны боловсро- лыг нь үргэлжлүүлэх гэсэн эцэг эхийнхээ хүслээс зөрж, сурган хүмүүжүүлэх ухааны дээд сургуулийн түүх-хэлний салбарт элсэн оржээ. Гэвч тус сургуульд ноёрхож бай- сан мугуйд дэглэм эхнээсээ аваад түүний санаанд огт ний- цээгүй учир энд суралцсан хугацаа ширүүн тэмцлийн жи лүүд байв. Добролюбов дэв- шилт үзэлтэй оюутны дугуй- ланг удирдаж, 1855 оны Ї1Х сараас «Слухи» хэмээх бич- мэл сонин нууцаар гаргаж, түүнд шүлэг өгүүллээ нийт- лүүлж байжээ. Энэ сэтгүүл нийтдээ 19 дутаар гарсан бө гөөд оюутны дэвшилт - бай- гууллагын «төв хэвлэл» нь болж байв. Чухамхүү энэ үеэс л түүний хувьсгалт ард чилсан үзэл ТӨЛӨВШИН ТОГТ- сон ЮМ. Н. А. Добролюбов 1856 онд Н. Г. Чернышевскийтэй танилцсан нь түүний амьд- ралд чухал үйл явдал болжээ. Түүний анхны өгүүлэл Чер- нышевскийн эрхлэн хэвлүүлж байсан «Современник» сэт- гүүлд нийтлэгдсэн юм. 1857 “бөгөөд -тохирох хариултыг би ойд сургуулиа төгсөөд тэр тус сэтгүүлд ажиллах болов. Энд ажилласан дөрвөн жил түүний хувьд мөн л цуцаш- гүй нөр их хөдөлмөр тэмц- лээр дүүрэн байлаа. И. С. Тургеневийн «Өмнө- хөн» гэдэг романы тухай бич- сэн «Жинхэнэ өдөр хэзээ ирэх вэ?» гэдэг өгүүлэл нь хувьсгалд дуудсан цогт уриа болсон юм. «Миний үзсэн. сонссон бүхэн надад гойд таагүй сэтгэгдэл төрүүлдэг чухам юунаас болж ийнхүү зовон шаналж байна вэ? энэхүү гуниг зовлонт гэт- лэн давахад туслах зүйл юу ч үгүй юү гэх мэт асуултад цөхХ- рен эрсээр байв» гэж түүнд өгүүлсэн байдаг. Оросын ард түмний нийгэм, эдийн зас- тийн хүнд бэрх дарлагдлын эх үндэс нь тус оронд ноёрх- сон хамжлагын харгис ёс юм гэдгийг тэр сайн ойлгож Энэ «харанхуй хаанчлал»-аас тарах цорын ганц зам бол тариачны хувьсгал гэж үзэж, орос оронд энэ хувьсгал га- рах өдөр холгүй хэмээн би- чиж байлаа. Түүний тогтмол хөтөлдөг агсан өдрийн Тэм- дэглэлд «амь нас хувийн аюулгүй байдал аль бүхнээ. бичих хэргийн төлөө золио- сондД гаргахад харамсах юм алга...» гэсэн мөрүүд чухам энэ үед «бичигдсэн байна. Оршин амьдарч агсан үеийнхээ тэргүүний сэтгэг- чийн хувьд Добролюбов фи- лософи сэтгэлгээг Орос дахь чөлөөлөх хөдөлгөөний прак- тик зорилттой холбохыг эр- мэлзэж байсан юм. Добролюбов оросын нэрт олон зохиолчийн бүтээл туур вилыг нарийвчлан судалж шүүмж бичсэн юм. Тэрээр Уран зохиолыг амьдралын су- рах бичиг хэмээн нэрлэж уран зохиолын реалист читг- лэлийн төлөө тууштай тэм- цэж байлаа. Одоо өөрийнхөө эрүүл мэн- дийн тухай бодож, гадаад оронд гар хумхин суух цаг биш хэмээн үзэж 1861 оны зун Петербургт иржээ. Яагаад гэвэд эх оронд нь болж бай- сан үйл явдлууд, тухайлбал дотоодын харгислал гаарч, олон нэрт хувьсгалчид, тэм. цэгчид баривчлагдаж, хатуу ширүүнээр мөрдөгдөж, цааз- луулж байсан нь түүнд амар заяа үзүүлэхгүй Дуудсаар байжээ. И. РЭНЧИНХАНД биш байсан үе. Гэхдээ би өө рөө их дурладаг байлаа. Яа- гаад гэвэл нөгөөх үлгэр ярьж өгдөг өвгөн маань, --Сургуульд сууж, их эр- дэм номтой болж олон үл- тэр тогтоож аваарай! гэж үл- гэрийн төгсгөл болгонд хэлэн толгойг минь илдэгсэн. Тэр болгонд би сургтуульд суух юмсан гэж хүсч мөрөөдөж байсан юм. Биндэрийн бага сургууль” дүүргээд Өндөрхаан хотод дунд сургуульд шилжив. Тэнд сурч байтал 15 нас хүр- сэн, сурлагаар гайгүй хүүх- дийг Улаанбаатарт багшийн сургуулийн эг жилийн курст явуулах болов. Би 14 -дөнгөж хүрч байсан мөртлөө 15-тай гэж хэлээд явчихлаа, Ингээд л 1943 онд курсээ төгсөж 15-тайдаа анх багш болох нь тэр, Хэнтийн Идэр, мэгийн бага сургуульд очив. Хоёрдугаар анги дааж авлаа. Хичээл заамар болчихоод хүүхдүүдтэйгээ тоглоод л явж байдаг байлаа. Гэтэл нэг өдөр захирал дуудаж конс» тектээ үзүүл гэв. Эхлээд овоо гайгүй явж байснаа сүүл рүүгээ нэг хуудсан дээр хоёр, бүр сүүлдээ гурван хи 2077 9? чээлийн тэмдэглэл хийсэн байхыг үзээд захирал айх- тар уурлан заагуур модоо барин босч ирэхэд -- Ахиад би тэгэхгүй ээ, багтаа... гээд толгойгоо л уйлан дуугарч байж би- хөв. Багш ноиспектийг минь хаяад дахин хийлгэв. Бас тологдов. Дахиад..Да- лиад... хэд ч дахисан юм бэ дээ| Ингэж л шаардлагатай сайн хүний хажууд багш бо- лох анхныхаа дур төрхийг олсон юмдаа, Түүнээс хойш ардын боловсрол, армид олон жил дотор 24 жил сургуулийн захирал 2 жил багш, 4 жил хичээл хүмүүжлийн эрхлэгчээр ажиллажээ. УБДС-ийг анх байгуулагда хад суралцаж түүхийн баг- шийн мэргэжил эзэмшив. Дараа нь МУИС-д суралцаж биологич болов. О. ГАНБОЛД:--Биологич гэснээс танай сургууль чинь дэцэг мод тарималууд их- тэй юмаа? Ж.ЁЛХОРСҮРЭН :--Ми- ний хийсэн юм гэж юу бай- хав дээ. “Сайн багш, олон зуун шавь нарын минь идэвх санаачилгын үр дүн шүү дээ Намайг анх 1974 онд энэ сургуульд захирлаар ирэхэд боломжийн бага сургууль байсан юм. Тэр хичээлийн жилээ материаллаг баазад нь их анхаарал тавьж, 8 жи лийн дунд сургууль болох суурийг тавилаа. Шеф бай- тууллагууд болон хот, райо- ны боловсролын хэлтэс их тусалж ганц дан байшингаа давхарлах болов. Хүүхдүүд минь буулгасан тоосго хараад баярлаж, хичээлийн бус ца- таар анги хамт олноороо ир- чихсэн үүрээ эвлүүлэн бай- таа шоргоолж аятай тоосго зөөгөөд тэвХийтэл хурааж байхад нь өрөвдөж нуднээс нулимс гарах дөхөж байж би лээ, Эд маань тохилог сай хан сургуультай болох гэж Ён 57 яарч байна шүү дээ гэж бо- доход бүр ч хөл газарт хүрэх гүй шахам хөнгөрч хүүхдийн хээ төлөө хаана, хэн дээр ч очсон яахав дээ гэж бодог- дож байж билээ. Тэр үеэ бод вол Одоо яах вэ, сургалтын материаллаг баазаар голог дохооргүй боллоо. Гурван ширхэг хар модтой байсан етэйгээ харьцуулах аргагүй. доо 520 гаруй мод, бут сөөгтэй. олон зуун цэцэгтэй “боллоо, Чацаргана, үхрийн мүд тарьж, үзэж байна. Бол- моор л юм. Хүнсний ногоо- ны талбай байгуулж, төмс, сонгино, сармис зэрэг ногоо тарвж сургуулийнхаа цайны газарт хэрэглэж байна, Ё Маналжав. ( Д.Цэлэнсодном М.Цэрэндулам гээд анги хамт олныг бүрэлдүүлж чад- даг сайн багш нар жил ирэх тутам олширч байна. МАХН-ын ХЇХ их хурлыг . угтаж туг дагасан сурлагын аян өрнүүлснээр сурлагын чанарт нэлээд ахиц, гарлаа. Одоо энз хөдөлгөөн улам Ч эрч хүчээ авч байна. Долоо, долоо хоногоор сурлага, сахилга, ариун цэвэр гэсэн үндсэн гурван үзүүлэлтээр анги бүрийг цуваагаар байо эзлүүлж тусгай самбарт мэ- дээлдэг юм. Тэргүүн байр эзэлсэн ангид туг, хоцрогч анги хамт олонд шаардах хуудас өгдөг. Улиралд аль анги хэдэн удаа туг. хэдэн удаа шаардах хуудас «авс наар нь уралдааны дүнг таргаж болзлын дагуу Дүг- нэдэг юм. Энэ нь анги хамт олон, багш нар, сурагчдын дунд нхээхэн ,өрсөлдөөнтэй, ажил хэрэгч явж байгаа уч раас шинэ зүйл сэдэж са- наачлах нь ихэслээ. Анги сайхан бол сургууль сайхан, сургууль сайхан бол орчин сайхан гэсэн хөдөл- төөн өрнөснөөр цаас, элдэв хог сургуулийн орчинд байх гүй болов. - Хүүхэд өөрсдөө юу - санаачилнав, түСндээ эзэн болж чадаж байна. Энэ мэт санаачилга, ажлын ая- тайхан эхлэл бүхэн найгай биш, хамгийн гол нь манай хамт олон, нам, ХЗЭ, пионе- рийн байгууллага, гар сун- тан тусалдаг шеф байгуул- лагуудтай ихээхэн холбоо- той гэж бил үзлэг юм. Д. ЦЭРЭНЛХАМ: - та ахмад коммунист, ахмад хувьд залуу багш нарт хандаж юу зөвлөмөөр байна? Ж. ЕЛХОРСҮРЭН: - МАХН-ын элссэ- нээс хойш 39 жил болж бай- на. Намаасаа өгсөн даалга- вар бүхнийг нэр төртэй бие- лүүлэхийн төлөө л хүч мэд- лэгээ зориулдаг. Ганц би ч биш. Коммунист бүр ийм байх ёстой. Энэ шинж Чча- нар пионер, ХЗЭ-ийн гишүүн байхаас бүрдэж эхэлдэг гэд- гийг хүүхдүүд санаж яваа- сай гэж боддог юм. Нөгөө- тэйгүүр залуу багш нар юманд тэвчээртэй. уужуу тайван, ухаалаг ханддаг бай- хыг юуны өмнө эрхэмлэх нь чухал юм гэдгийг амьдрал надад ойлгуулсандаа. Д. БАЯСГАЛАН: -- Та хүүхдүүд, шавь нартаа хан- ж... ы Ж. ЁЛХОРСҮРЭН: - Сайн хүн болоорой! гэж хэл-, мээр байна. Сайн гэдэг энэ үгэнд хүний сайхан үйлс, сайн чанар бүхэн багтсан байдаг юм шүү. -- Баярлалаа, багшаа. Ярилцлагыг тэмдэглэж, лото зургийг авсан Лт ХҮРЭЛБААТАР ӨО0. ГАНБОЛД ЖАНЖНЫ УХАА ХОНГОР Сргил байцын өндөр ерэй дээр омголон хонгор на хө лөө цавчлан дүүхэлзэхэд ухаан ихт жанжин дөрөө жийн өндийж, ургах наран зүг гараа сунган зогсоно. Сүрлэг өндөр тэр хєшөө тийш наран сөрөг биднийг явж очиход Сүхбаатарын өргөсөн гар дээр илчит на- ран тогтоод, түүний алтан цацраг дөрвөн зүг, найман зовхист түгэж байх шиг са- нагдана. Өвгөн партизан долоотой, аравтай хоёр ачаа хөтлөн тэр хөшөөг нэгбүтэн той- роод дэргэдэх түшлэгт сан- дал дээр амсхийн суув. Ер бусын баяр баясгалан нүү- рэнд нь тодорсон тэр парти- зан: -- За хүүхдүүд минь, өв- гөн аав нь энэ Сүх жанжны цэрэг явсан юм даа гэж ба- хархалтайяа өгүүлээд мөн- гөн сор суусан сахлаа имэрснээ хажуудаа суугаа бага ачынхаа зулайг нэг үнэрлэв. Түүний тэр сэргэ: лэн бор ач: -- Өвөө, Сүхбаатар морин цэргийн жанжин тийм үү? гэж хөшөөг заан өгүүлэхэд ах нь - Тийм шүү дээ. Танай цэцэрлэг заагаагүй юм уу. даа. Ухаа хонгор морьтой доо. Улсын их жанжин даа гэж дуулдаг шүү дээ. Тийм ээ, өвөө? гэж лавлав. -- Тэгэлгүй яахав. Тэр чинь манай партизан цэр- гийн сүлд дуу байхгүй юу? нжин маань тэр ухаа хонгор мориороо биднийг дагуулан дайн тулалдаанд орж, харийн дайсныг хиар цохиж явсан түүхтэй. Бага насны хэрнээ хэр барагтайд зижгижлэо вшшошээжт Ү !кмолигио ӨВГШТЭБҮЭЭ ОЧЖЭЭ еэшттжишэн ошсонал үсэхэнгэнү үвээээссэн Өвниьелы Өгэхэжлвэ ТЭЭХ цуцдаггүй сортоотой морь байсан гээд тэр харахгүй юу гэсэн янзтай хөшөө тийш гараа зангаад Хадтай хавцалтай даваан дээгүүр Харцага шиг дүүллээ, ухаа хонгор, Харилтгүй хатан зоригоороо Харц олноо удирдлаа, Сүхбаатар тэж хожим буриад зон дуулдаг болсон юм гэсэнд том ач нь . -- Өвөө! Манай сургуулийн хүүхдүүд Адуун сүргийн минь 2 магнай Ухаа хонгор унага даа. Ард түмний минь манлай Ухаант Сүхийн унаа даа гэсэн үгтэй сайхан дуу дуулж сурч байгаа! гэж со- ниучхан хэлэв. -- Сайн байна. Сүх жан- жин, ухаа хонгор хоёрын тухай түмэн дуу гарсан Ч олондохгүй: Сайн морь эр хүний хийморийг сэргээж, аюултай цагт амь аврах нө- хөр болдог хойно доо. Их жанжин маань бидэнд Эх орноо эзэрхэг дайснаас чө- лөөлөхөд эрхэмлэх юм нэгд амь, хоёрт морь гэж захи- даг байсан нь аргагүй юм. Тэгээд ч Сүх жанжин мо- рио яаж эдэлж сургах, хайр- лахыг бидэнд биеэрээ үзүүл- сэн хүн. -- Өвөө, Сүхбаатар мо- рио яаж эдэлдэг байсан юм бэ? -- За, тэгвэл би нэг жаа- "Үгийг Г, ОЧИРБАТ Аяыг Ц. ДАМБА АРДЫН. БАГШ “Ухаарч мэдэх, ургуулан бодоход минь хан түүх ярья. Сүх жан” жин харийн дайснаас эх нутгаа чөлөөлөх журмын нөкөд элсүүлэхээр Хиаг” тын зүүн нутгаар явж л дээ. Тэгээд Хираан. харуу- лын занги Дамдинсүрэн- гийн гэдэг айлд бууж. Учир явдлаа ярьж. Тэгтэл тэр Дамдинсүрэн, өөрийн биеэр хүчин зүтгэхээр барах уу. унаа морь тусалья гээд ивээл зүстэй, бие тавриун, хөл хөнгөнтэй юм гээд Сүх- баатарт нэг морь бэлэглэ- жээ. Тэр нь энэ ухаа хон- гор морь байсан юм. Сүх жанжин нэлээд омголондуу тэр морио өөрийн биеэр дасгаж гаршуулаад цэргийн эрдэмд партизан нөхөдөө сургах, улмаар дайсныг да- ран сөнөөх тэр бүхий л үйл ажилдаа энэ морьтойгоо яв- сан юм. Хиагтыг чөлөөлө- хөд ч, Хүрээнд орж ирэхдээ дээ ч ухаа хонгор морьтой- ” гоо л явсан. Сүх жанжин давхиут дундаа бууж мор- дох, мориныхоо хар гүйхээ- гээр хоёр тийшээ бургас цавчих, бай буудах, газар тавьсан мөнгө шүүрч авах нь нүдэнд оногдомгүй түр- гэн. Ёстой л одоогийн энэ циркийн сургуультай морьд тоглуулдаг жүжигчин шиг “авхаалж, самбаатай тамир- чин хүн байсан юм. Ер нь цэргийн эрдэм, биеийн та- мир хоёрт тийм тэгш хүн тэр үед байгаагүй юм. Бие бялдар, эрүүл чийрэг байж гэмээ нь бид улс, эх орноо гэж Сүк жанжин айсан НЬ дэм явнаа даг б өөрөө сурга, Чи: ёсондоо цэргийн Эр, 2 боловсролыг биеийн тами: рын хүмүүжилтэй нягт сар? луулахыг чухалд үзэж ба. сан хэрэг л дээ гэж хэлээд хоёр ач хүүгээ ойлгов УУ гэсэн янзтай ээлжлэн Ха" рав. Тэгтэл нөгөө бага ач -- Тэр ухаа хонгор морь бий юу? гэж асуусанд өвөө нь инээд алдан толгойгий нь илбээд: - За чи юу гэж бодож байна? гэж сөргүүлэн асуув. - Сүхбаатар морио улам том болгож байгаа гэж хэл" сэнд өвөө нь -- Тэгэлгүй яахав гэж ачийнхаа хэлснийг их Л овжноор дагуулскийгээд: - Хүн ардынхаа сэтгэл зүрхэнд, хүүхэд багачууд та нарынхаа санаа сэтгэлд Сүх жанжин маань идэр залуугаараа, омголон хон- гор морьтойгоо мөнх үлдсэн юм. Ардын хувьсгалыг ман- дуулж, хүүхэд та нарыг одоогийн ийм | жаргалтай, эрдэм номтой иргэд болго- хын төлөө эмээлээсээ буух завдалгүй морин дэл дээр тэмцэж" явсан ахмад буур- луудын ач гавьяаг хүүх- дүүд минь сайн санаж яваарай гэж хэлээд босоход нь сугадан дэмжсэн хоёр ачийнх нь нүдэнд түүний энгэр дээрх Сүхбаатарын одон наранд туяа татуулан гялбаж байлаа. Т. ЛОВОР Дандаа тэтгэх эрдмийн шимээр т Далай жаргалын үүдийг нээсэн- Дахилт Ардын багшийнхаа Ариун сургаалы нь Ачтай тустай нь. | Учрыг тайлан эрдмийг заасан Дээдэлж явья би | Нүднээ тодрох хайраараа Ё мишээсэн дөлгөөн | Үргэлж санах мөнхийн сургаал нь | | Үйлсийн сайханд хөтлөн дагуулсан Ачтай тустай нь дээдэлж явья би ШУГАМ ДВТОБУСААР./ ЗОРЧИХДОО та нар дүрэм Журмын дагуу хашлагын Ї соёлтой зорчиж, үйлчлэгч жо- нэ. тадсьс сурагч- гүйц дынхаа дүрмийн дагуу туйлаас эт зогссоны дараа. хүндэтгэж байх нь чухал, Ав- ! тобусаар зорчихдоо замын хө- яр гол бууна, | чөлөөтэй үйлчилдэг тээврийн хүн суулгаж, буулгахад зорнул- яма хэрэгсэл бол автобус юм. Хот сан талбай (буудал) дээр, өөрс- суурингуудын дотор хүүхдүүд Дийн явах чиглэлийн автобусны та нар автобусаар хүрэх газ- хаягийн дагуу дэс дарааллын раа түвэггүй хүрдэг шүү дээ. журмаар зогсож хүлээнэ, Хэрэв “Автобус-сайхан унаа. автобус хүлээхээр зориуд гар- Харин энэ сайхан унаагаар гасан талбай байхгүй бол замын эж бу: Хүүхдүүд, та бидэнд байнга 1. Автобусаар зорчихын тулд хоор толгой, гараа, гийн төвөөс зүүн Бан й--8 Ул аа. 8: дэн гэдэг газ шл4ад ЯД, сухЧУлУУН Баруун-Урт хотын И-8 жил сурагч - 7 123450180101112 : мм? лээ? м/ 41 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ме 12 (2132) ө.г 1986 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 8 Ф БЯМБА, ҮНЭ 10 МӨНГӨ Өнөөдөр нэгдэлчдийн өдөр. Энэ өдрийг хүйтний ам цаашилж, хөхүүрийн ам наашлах урин цаг ойртсоны баяр гэж малчин олон хэ- дий дээр үеэс билэгшээн тэмдэглэдэг уламжлалтай. Малчин ард маань хор- шооллож, социалист хөдөө аж ахуй ялсан өнөө үед нэг- дэлчдийн баяр шинэ утга агуулгаар улам баяжиж ирэв. Мал сүргээ онд мэнд тарган тавтай оруулсны баяр, социалист уралдаанд авсан үүргээ бүрэн дүүрэн биелүүлсний баяр болгон тэмдэглэдэг боллоо. Тэгээд ч улс, аймаг, сумын олон зуун аварга малчид то- дорч, өндөр цол шагнал хүртэж байна. Тэдний нэг нь улсын. зЗа- луу аварга малчин хэмээх эрхэм цол нэгдэлчдийн өд- рийн өмнөхөн хүртсэн Дундговь аймгийн Өндөр- шил сумын «Энх тайван» нэгдлийн хоньчин А. ОТ- гонбаяр юм. --. Би хэдэн жилийн өм- нө улаан бүчээ хийсгэсэн бяцхан пионер сургууль, дотуур байр хоёрын хоо- ронд дэвтэр номоо сугавч- лаад, алгебрын томьёо цээжлэн гүйж явлаа. МХЗ Э-ийн илгээлтээр малчин болсноос хойш сүүлийн гур- ван жилд төллүүлсэн хонь ямаанаасаа 104 хурга, ишиг илүү бойжуулав. Энэ бол нэгдэлчдийн баяр- таа миний барьсан бэлэг гэж тэр ярьж байна. Тиймээ! Өнөөгийн шилдэг малчид маань цөм л улаан бүчний эзэн байхаасаа мал маллах арга ухаанд су- ралцаж, уйгагүй хөдөлмө- рөөрөө ажил амьдралын сайн сайханд хүрсэн юм Сурагч байхдаа ажилсаг, . нямбай, зорилготой байсан хүүхэд хожим хөдөлмөрийн тэргүүний хүн болж чаддаг. таар компуннст намынхаа их Зөвлөлтийн өсвөр үеийнхэн 1985 онд Бүх.Хол- боотын өсвөрийн «Ленинчүүдийн | хувьсгалын алхаа- гаар жигдэрцгээе!» уриандор шинэ аяны гараагаа эхэлж ийонерийн салаа, бүлэг, хатгаалж, ахмад үенйихний хөдөлмөрч, дай чин уламжлалаас цуцалтгүй хөгжилт цэцэглэлтэд хөдөлМм нэмэр оруулахаар шамдацгааж байна. талбайгаас авах урсацын хэмжээг »икэсгэх болом- жийг авчээ, САРАТОВ 2 мужийн Залашовын. районы ДУНД Бургуулийн өсвөрийн . 28» дуу ббайгальчид- Саратов ховын хөдөө аж ахуйн эр дэм шинжилгээний титутийн захиалгаар ЧиХ- инс», ийн манжингийн -Ч8на- рыг сайжруулах, нэг га лагын талбайд лага хийсэн нь ЗОХИХ ҮР дүнд хүрчээ. Үүнээс 25 нь үйлдвэрлэлд Хөдөө аж ахуйг хөгжүү- лэх, хүн амын хүнсний хан- гамжийг сайжруулах зорил- тот программыг хэрэгжүү- лэхэд манай нэгдэлч, мал« чид гол үүрэг гүйцэтгэж байна. Эх орондоо тустай энэ сайхан үйлсэд хувь нэмрээ оруулахын тулд пионер, сурагчид маань олон зуугаараа хөдөө аж ахуйд очиж ажиллах бол- лоо-. Хөдөө нутагт социалист аж төрөх ёс хэвшүүлэхэд нэгдэлчдийн залуу арми нэн чухал үүрэг гүйцэтгэх болов. Илгээлтийн эзэн, залуу- чууд зөвхөн ажиллах хүч төдийгүй соёл, шинжлэх ухаан, техник нэвтрүүлэх шинэ цагийн элч төлөөлөг- чид болж байна. Ерөнхий боловсролын сургуулийн пионер, сураг» чид малчин аав, ээж, ах эгч нартаа туслах сайхан сэтгэл өвөрлөж төл малын олон мянган нэмнээ эл- гэвч бас лаа шүдэнз ху- римтлуулан илгээсэн сай- хан амжилтаар нэгдэлчдийн өдөртэй золголоо. Хөдөө- гийн сургуулийн хүүхдүүд мал төллүүлэх ажилд тус- лахаар мөдхөн малчны суурьт очицгооно. Пионер, сурагчид гуравдугаар улир- лынхаа амралтаар бог ма- лын төл бойжуулдаг сайхан уламжлал улам өргөн дэл» гэр, үр дүнтэй болсоор бай- на. Төлчин хүүхдүүдэд маань малчин болох хандлага их боллоо. Амьдрал хөдөлмөрт биечлэн- оролцсоны ачаар тэд мэргэжлийнхээ барим- жааг зөв сонгон олж”байгаа юм. “Тэмдэглэлт өдрийг нь тохиолдуулан нэгдэлчин аав, ээж, ах, эгч нартаа пионер сурагчид. баярын мэндчилгээ дэвшүүлж бай- на. ! ЗӨВЛӨЛТИЙН ҮЕ ТЭНГИЙХНЭЭСЭЭ СУРАЛЦЬЯ, ЗХУКН-ын ХХҮУП их хурал удахгүй нээгдэх гэж байна. Лениний коммунист-намаар удирдуулсан зөв- лөлтийн ард түмэн түүний дотор өсвөрийн лениичүүд сурлага, хөдөлмөр, урлаг спортын бахдам амжил- хурлыг угтаж байна. лгэм бүр эх орноо суралцаж, эх орныход өрийн тодорхой хувь, судлах Даалгавар Тэд өөрсдийнхөө турш- 68 турин нэвтэрч “дийн с өвлийнхөө амралтаар Тө- одоо “залуу байгальчдын туршлагаар нэг га-гаас 15--20 хувь ияүү- ургац авах бүрэн “боломжтой болоод байна. : ЧЕЛЯБИНСК. хөтын 96 дугаар дунд .СУРГУУ- пионер сурагчид мөрлөгийн комбинатад ажиллажээ. Тэд ажилчин ах эгч нарьш адил хам- тын нэгдсэн ТООЦООТОЙ бригад байгуулан усан он гоцны төмөр дэгээ хийх даалгавар авч түүнийг хоёр, мянган. рублиэр да- вуулан биелүүлжээ. Мөн бага Дунд -оигийн сурагчид «Төмөр». опера- ци зохиож дөрвөн мяиган тонн төмөр цуглуулжээ. Тэдний цуглуулсан энэ төмрөөр «Челябинск» нэртэй илчит хөлөр 9ӨН, , С 1 ?, (2956, АХ8:24417:2) гоц барих юм. МОСКВА хотын мет- ронд «Кунцевын инонер» нэртэй шинэ галт тэрэг “зорчигчдод үйлч.лэх бол-.. лоо, Кунцевын . районы пионерийн зөвлөлөөс райо ны нийт сургуулнудын дунд «Төмөр» операци зохиожээ. Пионерийн “бү- лэг, бүлгэм, пионер су- рагч бүр Энэ оОперацид идэвхтэй оролцон, олон зуун кнлогреамм төмөр төлөвлөгөөнөөс давуулан - цуглуулжээ. Энэ опера- цийг амжилттай зохиос- ноор Кунцевын галт тэрэг- хугацаанаасаа хоёр сарын өмнө ашнглалтад орсон байна. КУИБЫШЕВ мужийн Кинелийн: районы А. ЇГ. Гайдарын нэрэмжит бүл- гэмийн нНүдлэн хамгаалах штабын пнонефё сурагчид «Сурагч бүр арвич Хям- гач бэйцгаая» оОперацийг төгтмод зохиож байна. . Тэд нийт сурагчдын . дунд дэвтэр номыг бүрэн ашиглаж сурэх, цаас урж хаяхгүй байх ХөдӨЛГӨӨ нийг өрнүүлж байна. Нэг удаагийн үзлэгээр тус, сургуулийн . хэмжсээ- гээр нэг дэвтрийн хэм- эзний цаасны Хаягдлыг “нярүүлжээ. Нүдлэн хамгаалах штах бынхан цаас үр ашиггүй үрэгдүүлсэн сурагчдад хатуу сануулга өгч Да- хии цгас хаяж болохгүйг анхааруулав. Одоо 17УС сургуульд дэвтрийн Г0- лоос цаас урж хаях, бү" рэн ашиглахгүй Юн, ЯВ“ ал бүрмөсөн арнл үХН М. БОЛД Өсвөрийн Сүхбаатарчууд аа! Ах дүү социалист орны пнонерүүдийн «Салют мир» аяны 1984 оны тавдугаар энх тайвны төлөө тэмцэлд оруулсан чухал хувь нэмэр 28) юм. сарын “9-нөөс 1985:оны тавдугаар сарын 9-ний Олон улсын энх тайвны өдөр хүртэл нэг жилийн ЖИЛ--Энэ онд «Бид энх хугацаанд манай орны пио-” тайвныг сахин хамгаална» нер сурагчид амжилттай аяны гараанд зориулсан аялж | монгол-зөвлөлтийн пионерийн хүндэтгэлийн дайчид, эх оронч баатруу- шугам жагсаалыг орон дын хөшөө дурсгалыг хүн- Дэтгэж, хүндэт харуул ажиллуулж, ахмад дайчид- тай уулзалт зохиож, дай- ны эсрэг энх тайвны төлөө даяар бүх бүлгэмүүдэд ёс- лол төгөлдөр хийж аяны хугацаанд дараахь ажлыг зохионо. Үүнд: -- Ерөнхий боловсро- бухал ВХУҮүлэлэн хиний лын сургуулийн пионерийн Ё ” бүлгэмд интернационал Америкийн тэмцэж байгаа : буланг зохих заа- орны. ард. түмэн: танхим, буланг түүний ЦАСТ эр нааны нэгдэлтэй байгаагаа (“УУ Сангуулаж П йн : илэрхийлсэн 7, 14 хоно. ТОХНЖУулах (« ХЭҮрҮ9 Ё удирдагч» 1985 1) гийн ажил, энх тайвны -- Гавьяа байгуулсан баатар иионерүүд, энх тайвны төлөө тэмцлийн нэрт зүтгэлтнүүдийн амьд- уриалгад гарын үсэг зурах хөдөлгөөн, «Бид энх тайв- ныг хүсч байна», «Дайн хэрэггүй» . сэдэвт асуулт хариу: 7 2рал тэмцлээс суралцах цэ эй э-ЭД 8!) - ажил өргөнөөр зохион бай- урал 3 ї д уралд Ї лал гУвлАх” хиолоо. Мөн энх тайван, цэрэг эх оронч сэдэвт дуу- ны баяр.хийх, үзэсгэлэн гаргаж сурталчлах, ахмад дайчдын алдар гавьяаг. мөнхжүүлэх зорилгоор эрэн сурвалжлах клуб ажиллуу- 2 вах дайчин. алдрын тан- хим, музей байгуулах зэр- гээр сонирхолтой олон хэл- бэрийн “ажил өргөн-хүрээ- тай зохиогдлоо. : -- Монгол-зөвлөлтийн дын байгуулсан. мөнхийн гавьяа, түүх дурсгалын газруудтай танилцах той- рон ба эчнээ аялал, экс- курс зохиох, -- Байлдааны . ялалт харуулсан кино, жүжиг, музей, үзэсгэлэн үзэх, эх оронч. баатруудын дүр бү- тээсэн жүжигчин, зураач, . Ё зохиолч, барималч, хөгж- ” «Салют мир» аян нь иМ-| мийн зохиолчидтой уул- териализмын. эсрэг эв са- залт хийх, тэдэнд захидал нааны нэгдэл, энх тайван, бичих хөдөлгөөн өрнүүлэх, "о-- Энх тайвны сэдэвт шүлэг, гар зургийн болон Улс төрийн дуу, зурагт хуу- дас, шог зургийн уралдаан зарлаж дүгнэх, үзэсгэлэн ” самбар гаргаж сурталчлах, зохион явуулсан а? нэг хэлбэр тө, Баяраагийн орос хэлний хн- чээлд онцгой анхаарч, сайн ту- салж байхыг түүний эцэг эхэд сануулжээ. Эцэг эх нь дүнгийн хуралд суугаад ирүүт хүүтэйгээ ярил- цахад:.... ! Манай ангийн Болд орос хэлд их сайн, Тэр магни 4 ашиглаж ярианы дадлагаа - улахаар хичээллэдэг. мэгнитфрой “хэрэгтэй байна гэ-. жээ. Бүгд л санаснаар болж, түүний ширээн дээр ү0:4:413 231 «орос тонгол толь чиг» нэмэгдэв. Үүнээс хойш орой бүр хүүгийн өрөөнөөс өро- соор чанга чангаар уншиж, үг давтан хэлж байгаа нь солс- дох болсонд эцэг эх нь баяр- тай байлаа. м Баяраа ч орос хэлээр шам- дангуй хичээллэж байгаагаа найз Болддоо ярив, , Гэтэл нэгэн удаа Баярааг чу- хам яаж хичээллэж байгааг со- нирхож, дутуу зүйлд зөвлөлгөө өгье гэж бодон Бөлд хүү тэд- нийхийг зорилоо, Хаалгыг Нь тогшвол ээж нь үүдээ нээв. -« Сайн байна уу? Бт Бая- раатай уулзах гэсэн юм, “.. То (3) хиодог. 5 "ЗУРАГ ДЭЭР: Тавдугаар х М. Энхнар Ї 4 1 ? мэрэгч П шог". -. 2 илийн ричрэр фанллагг сэ ЛРчил зэвсэгт хүчин түүний дайч-- «МОНГОЛЫН БАГЧУУД-ЭНХИЙН ТӨЛӨӨ» УРИАН ДОР ЗОХИОН ЯВУУЛАХ «БИД ЭНХ. ТАЙВНЫГ САХИН.. ХАМГАЙЛН» АЯНЫ. УДИРДАМЖ -- Никарагуа, Афганис: тан, Сальвадор, Намиби, Өмнөд АФфрик, Ангол, Ли- ван, Палестины хүүхэд ба- гачуудтай эв санааны нэг- дэлтэй байгаагаа илэрхийл» сэн зураг зурах, ил захи- дал бичих, сонин сэтгүү- лийн материалаар цуглуул- га хийх, үзэсгэлэн гаргах, дайныг эсэргүүцсэн уриал- гад гарын үсэг зурах, - «Аз жаргал энхийн төлөө», «Энх тайван най- рамдал, эв нэгдлийн төлөө» уриан дор энх тайвны марш, эв нэгдлийн цуг- лаан, энх тайвны Т хоно- гийн ажил зохион явуу" лах. - «Энх тайвны үйл . хэрэгт миний оруулах хувь нэмэр» уриан дор хөдөл- мөрийн цуваа ажиллуулах, хөдөлмөр өдөрлөг суббот- ник зохион байгуулах, - Юмхнаар юм хийх хөдөлгөөн өрнүүлж эв са- нааны нэгдлийн зах ажил- -луулах, : -о ДЗО-ны ХЇЇ их наад- мын төлөөлөгчидтэй уул- залт зохиох, сэтгэгдлийг нь яриулах, тэдэнтэй хамтарч энх тайвны сэдэвт шинэ дуу бүжиг тоглоом сурах ажил зохион байгуулах, Эдгээр ажлыг пионе- рийн бүлгэмийн дэргэдэх «Улс төрийн мэдээллийн» болон интернационал клу- бийн ажилтай нягт уял- дуулан зохион явуулах нь зүйтэй. Иймд бүлгэмийн зөвлөл «Бид энх тайвныг " сахин хамгаална» аянаар зохиогдох хүмүүжлийн олон талт ажлыг пионер баатар- чуудын бие даасан үйл ажиллагаанд тулгуурлан тэдний нас, бие сэтгэхүйн -- Сайн хүү минь! Чи дараа ирж уулзахгүй юу. Баяраа нь тун завгүй байна. Орос хэлээ давтаж байна. Энэ үед нь бид саад болохгүйг хичээдэг юм. Орой бүр 2--3 цаг ингэж давт- даг болсон гэхэд нь! -- Би түүнийг орос хэлний хичээлээ давтахад нь туслах гэсэн юм л даа гэж Болдыг үгээ зөөн хэлэхэд, -- Өө ямар сайн юм бэ? Тэг- вэл ор, ор! хэмээн уриалгахан хэлээд лав. Болд зөөлөн гишгэсээр Бая- онцлог, хүсэл сонирхолд нийцүүлэн сургуулийнхаа багш, сурган хүмүүжүү: лэгч, эвлэл пионерийн ажилтнуудаас заавар зөв, лөлгөөн, туслалцаа авч, то» дорхой зорилго чиглэлтэй, нарийн бодож төлөвлөсөн хөтөдбөрөөр зохион явуул- на. «БИД ЭНХ ТАНВНЫГ ЄАХИН ХАМГААЛНА» АЯНЫГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ ДҮГНЭХ ЖУРАМ Олон улсын хүүхдийн «Бид энх тайвныг сїхин хамгаална» аяныг бүх бүл- гэмүүд 1986 оны хоёрду. гаар сарын 8-наас эхлэн зохион байгуулах дүнг ин- тернационалч ажлын дүн, тэй нэгтгэн аймаг, хотын пионерийн зөвлөлд тавду- гаар сарын 1-ний дотор хүргүүлэх ба аймаг, хотын пионерийн зөвлөлүүд нэгд- сэн дүнг тавдугаар сарын 10-ны дотор МПБ-ын Төв Зөвлөлд илтгэх хуудсаар ирүүлнэ. Сургууль бүлгэм: дээр «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» аянаар зохио- сон ажлынхаа тухай сур- талчлах ажлыг пионерийн идэвхтэн сонгуультан нар гүйцэтгэнэ. Пионер баатарчууд та бүхэнд олон улсын энх тайвны жилд «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» аянаараа амжилттай аялж, МАХН-ынхаа ХЇїХ их ху. ралдаа сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олон Ний- тийн ажлын өндөр амжил- таар бэлэг барихыг хүсье. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв зөвлөл ОС ХЭЛ ДАВТСАН НЬ раагийн өрөөний үүдэнд тулж ирвэл: -- Он ездил. на езднла, Онн ездили,. гэж чанга чангаар ун- ших нь сонсдов. Бид чинь үйл үгийн тухай, чезднть» гэдэг үгийг аль хэдий- нэ үзээд өнгөрсөн дөө гэж гай- хан бодсоор хаалгыг нээвэл, Баяраа хүү аль эрт үзсэн сэдвийг өөрөө уншиж дуу хураагчдаа бүтэн хальс дуустал - 258 на. Энэ жил тун дулаахан өвөл боллоо. Өнгөрсөн намар 600 га- руй хурга, ншиг хүлзэж авдаа. “Урд нь бага мад туст нь маллаж яваагүй болохоор арга аяыг нь олох гэж (хэрдээ сандар- сан, Ер нь таван хошуу мал өөр өөр арга маляа- гааг малчин хүнзэс шаард даг юм. Тэр ч байтугай малчин бүр мал маллах тус тусын арга ухаан, туршлагатай гэж би сана- даг. -- Бата шал бэлчээр, хотондоо хэр зэрэг тогт- зортой байх юм. Та хурга ншигнийхээ тухай ярихгүй юу? - Нэг наст шал гэдэг хүүхэд шиг юм. Хөдөл- гӨӨН хөнгөн ШИНГЭН, ГЭНЭН цайлган, дарвимтгай... Хотонд хоёр ишнг мөр- гөлдлөө гэхэд тэднийг да- гаад бусад нь бас бужиг- нана. Хээр бэлчээрт хэдэн хурга дэгдэж дэвхрэн ТОГ ловод Бусад нь адилхан Дуурнах жишээтэй. Шөнө хотонд хэвтэх нь өхөөрд- мөөр. Бие биенийхээ ил- чинд шүтэн бөөгнөрсөн байдалтай байдаг юм. Хүү хэд шиг байгаа биз. - “Тийм байна. Ижил бус хурга ишиг байгаа | биз дээ. Мал ижилсэх гэ- | дэг бас сонин юм байхаа. - «Хүнээр бол " хоо МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж манай соныны газраас нээсэн хоммунистуудтай уу БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат, Бямбажав 190 ямаанаас 220 шиг бойжуулжээ. 141 кг уртын нөөс тушаахаас 160 кг, ноолуур 73,9 кг-аас 74.9 кг эвчээ. Сүү 1560 литрээс 1637 аантр саажээ. улсын гуай хүрэлцэн 100 эхээс 115 хурга, рондоо тайилцаж дотно- соно гэсэн үг л дээ. Бага байсан даа. “Намайг сур- гуульд өрөхөд юмдаг. Уна сан морно сургуулийн до- туур байрны гаднаас ха- заар мултлан тавьж хөө- дөг байлаа. Нэг сайн хөр вөөж босоод газар үнэр- тэн шогшиж ижил сүргээ олоод очдог байв. Ижил сүрэг гэдэг малд бол хамт олон нь юм. Ижилсэнэ гэдэг бэлчээр, хот, нэг болж бие биенийхээ ба- раанд тарган тааваараа налайхын нэр. «МАЛЧНЫ СУУРЬ» -- Хурга, тшиг тань бэлчээрт хэр зэрэг тогтвор той юм бэ? -- Өнгөрсөн намар өв- "төн би эднийхээ хөлийг гүйцэхгүй тэвдсэн. Дэргэд нь ойрхон явбал тогтвор- той, жаахан холдвол то» жир тожир бтлчээд яв- чихна. Мал тогтвортой идээшинэ гэдэг таргална, тааваараа тэвээрэг авна тэсэн үт. -- Таны дууг таньдаг тань ч биш «Фбарааг тань таньдаг байхаа. -- Дандаа дагаж хариул даг мал эзнийхээ дууган- дахгүй. Шїйрүүхэн чанга дуугарахад үргэж бусган царайчилсан байртай бол- но. Зөөлхөн тавиун ДУУ- тарвал хамаг бие нь тави- раён нар нь гарах нүит бол дог юм. Намайг хотонд ороход хэвтэж байвал нэг их үргэж босохгүй. Бэл- чээрт бараст минь даган ндээшдэг юм. -- Бага мал маллах ар- Та ухаанаасаа хэлэхгүй юу -- Манай сүрэгт хэдэн том хонь ямаа байгааг аж- сан байлгүй. Тэд их тү- шигтэй. Ноён нуруу бол- дог юм. Би зориуд авч нийлүүлсэн юм. -- Та хэдэн наснаас мал малласан бэ? 525 її ЧИ! 8, їїт Би төрсөн өдрөөсөө эхлэн малын дуу сонсож, малын хотонд мөлхөж, малын дэргэд хөлд орсон хүн, Миний амьдралыг малгүйгээр төсөөлөх арга байхгүй, Харин малын дөртэй болсон үе гэвэл ОДОО Л нэг бүрэн гүйцэд ухаарч, малаа мэддэг болж явна. Нэг үгээр хэл бэл 56 жил малын дэргэд явж сая л учир ухааны нь олж байна. -- Бямбажав малчин гэдэг алдар нэ- рийнхээ тукай санаж бод- догоо ярьж өгнө үү. -- Мэргэжил бүхэн сай- хан. Малынхаа дэргэд, сүргийнхээ дэргэд явж байхдаа би хүнд хэрэгтэй зайлшгүй шаардлагатай ажил хийж байна гэж бод- дог. Миний хариулдаг сүргээс ноос, ноолуур мах, тос, арьс шир, огсөг бууц, эвэр туурай гээд үйлдвэр, хүн ардад хэрэг- тЭН ашиг шимийг авдаг. Мал сүрэг минь надад малчин гэдэг алдар хайр- ласан шингээ ноос ноолуу- раар нь бөс даавуу, цамц нэхдэг хүнд нэхмэлчин, оёдолчин гэдэг нэр хайр- ладаг. Арьс нэхийгээр дээл, сайхан гутал, хув- цас оёдог хүмүүст бас нэг мэргэжил хайрладаг. Тийм гуай та ундговь аймгийн Өндөр- їшил сумын дунд сургуу- 458 сурагч Л. МӨНХБАДРАХЫН зурсан зураг. болохоор миний хөдөлмөр бол олон түмэнд хэрэгтэй, эх орны хөгжил, үйлдвэрт маш чухал түүхий эд бэлт гэдэг хариуцлагатай эдийн засгийн чухал ач холбог- долтой, ажил гэж бодож ЯВДаг юм. Малаа тарга- дуулж бэлчээр, ус, хуж- рыг тааруулж яваагаа ар- вин их ноос ноолуур ху рааж авч, ард олонд х5- рэгтэй бөс даавуу хийг тэж санаж байдаг юм. -- Танай өйр хавьд олон өвөлжөө байна. Бодвол бог малд таарсан таатай байдаг болов уу? -- Энэ нутаг бог малын сайхан бэлчээр. Өвгөд настны өвөлжөөнд залуу- чууд нүүж ирж өвөлжиж байгаад би их баяртай яв- на. Энэ сайхан өвөлжөө, бэлчээр эзэнтэй боллоо гэж санаад залуучуудад тус дэм, түвюїиг болохсон тэж зүтгэж байна. . Мал маллах сайхан шүү! Эрдэнэт малын буя- наар ах нь улсын аварга малчин цол хүртлээ. Ард олны итгэл найдвар хү- лээж Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдлоо. Залуучууд минь мал мал- лагааны арга ухаанд сүр- хий сурч байгаад магнай хагартлаа баярладаг. Олон арван хүүхэд малчин бо- лоосой. Өвгөд настан бид мал маллагааны уламж- лалт арга ухаан, сэтгэл зүрхнийхээ хайраас өв- лүүлж үлдээхсэн. -- Та инонер сурагчид, манай уншигчдад хандаж юу хэлэх вэ? -- Пионер сурагчид та нарын тусыг малчид бид сайн мэднэ. Мал төллөх үеэр элгэвч нэмнээ, эмийн сан илгээдэг, хөдөө орон нутгийн сурагчид төл хү- лээн авахад гар бие оролц дог, Хүний тус хүнд багад- даггүй юм. Хүүхдийн тус их ээ! Хүүхдүүд та нартаа нэг дэлчдийн баярыг тохиол- дуулан сурлага хөдөлмө- рийн өндөр амжилт хүсье. тэж Малын буян их ерөөе. шүү! Ярилцлага хийсэн: ГТ. НЯМАА Баянхонгор аймгийн Буу- цагаан сумын | Баянбүрд бригадын бага сургуулийн Ш. ангийн сурагч Д. Баян- далай өнгөрсөн өнд 150 ямаанаас 150 яшиг бой- жуулж аймгийн пионер су- үйлдвэрлэлд ажиллаж, хө. гэж байна. дөлмөрийн аварга болсон хээв 1986 оны хав- Б. сэмБЭЭЖАВЫН авсан фото рагчдын хөдөлмөрийн аварч та боллоо. идэвхтэй оролцохоор "ШТ 41:12 фут 4є -- За сар шинэ сайхан шинэлэв гүү? -- Сайхаан... сайхан шө- нэлэв гүү? Цаст цагаан талын эзэн нэгдэлч түмний баяр нин- гэж эхэлнэ. Боргилчулуун хүү нэгдэлчдийн баяраар тэмээгээ эрхлүүлэх дуртай юм. Аавынх нь хэлэж «ма- дын буянд л бид жоргаж яваа юм» гэдэг үф үнэн гэж хүү бодно. Тэгээд л тэ- мээн зэл рүү очно доо. Цагаан ингэний цагаан эрх гэж хөөрхөн тором бий. Сав л хийвэл маа- жуулж ноолуулж байх дуртай амьтан. Боргилчу- луун хүүг гэрээс гарахыг харвал жонжоод л ирнэ. Бие биедээ ижил дасал болж. Бурантаглаж чаддаг болов. Ойр зуурханы бэл- чээрээс тэмээн сүрэг -эр- гүүлж явахдаа Боргилчу- луун бушуухан том болох- сон гэж хүснэ. Тэгвэл Цэ- цэгмаа эгч шигээ жинчин болно... Тэн тэнгийн ачааг дэнхийтэл нь өргөөд жаран тэмээ ганцаараа ачаалдаг эр болчихсон байна гэж хааяа зүүдлэх нь бий. Энэ бол хэнд ч ХхЭЛДЭГ- гүй нууц юм. Цэцэгмаэ эгч нь энэ зун ДЗО-ны ХЇПЇ их наадмын өмнөхөн тэмээн жин хөтлөн Сайншанд хот руу одож билээ. Боргил- чулуун хүү ямар иж дог- долж үлдсэн гэж бодно оо. Сайхандулаан сум ердийн хөсөг ашиглах талаар их ажил өрнүүлж байгаа айл. Тавхан настай жаахан хүү Тайлаг тайлаг тэмээгээр Тавран тавран : жонжуулсаар Таван гүвээ давлаа даа... хүү энэ дуунд их дуртай юм, Нэгдэлчдийн баяраар ирэх зочдод энэ дуугаа дуулж өгдөг юм. Хүмүүс инээлдэн дахиулахыг Яяа- на. Дөрвөн настай дүү Чи- мидмаад зааж өгсөн нь бий. Аав, эгч хоёрыгоо тэмээнд, ээжийгээ аргалд явсан хой- гуур хоёул хоолой ний- лүүлж дуулдаг ажээ. Тав- дугаар ангид сурдаг ахаас нь захидал ирж «Миний хоёр дүү аав ээждээ. сайн туслаарай. Ах нь 10 ду- гаар ангина төгсөөд тэмээ- чин болно» гэж бичсэн байс ныг Цэцэгмаа эгч нь ун- шиж өгсөн. Пионерийн улаан бүч намируулсан ах “нь ингэж захиж шүү дээ. -МөдхХөн Боргилчулуун сур- гуульд орно, Улаан бүч зүү нэ гэж бодон баярлаж би- “лээ. Түүнээс хойш Боргил- чулуун тэмээн зэлнээс хол- “Дохыг болин ш Тэмээн сүрэг чинь Тэнгэрийн хаяа өргөл Ботгон буйлаан чинь Бодлын гэгээ болж яваарай... -- Тэр ерөөл бат ор- шиг... --Зочид аавыг нь ерөөж байна. Аав нь аймгийн на- мын хорооны гишүүн хүн. (ДОРНОГОВЬ АЙМГИНН У. ДАНЗАНЧОЙМБОЛ ГУАЙН ДОЛООН БИЛЭГТ ӨДРИЙН ГЭРЭЛТ ӨГЛӨӨ НАЙРУУЛАЛ) Хааяа хурал чуулганд суу- хаар явна. Тэгэхэд гэрийн Эр хүн гэвэл Боргилчулуун л үлдэнэ. Аав эзгүйд ха- ранхуй шөнө гарахаас ч айхгүй болно. Ноднин 82 ингэ ботголсон. Үс нь даахь шиг зөөлхөн 332 ботго гэ- дэг ямар хөөрхөн амьтад , гэж бодно, Тэдний нэг нь Боргилчулуун хүүгийн унаж яваа энэ «мөнгөн бөхт» болой. Бөхнийхөө үзүүрт хайр хүрмээр буу- -рал сортой болохоор ийн “нэрлэжээ. Эгч нь буйллан сургаж өгсөн юм. -- Нэгдэлчдийн баярын “бэлэг шүү. Чи унаа “эдэлгээнд сурга гэсэн. Хүү тэгээд л тохошлож унан тэ- мээ эргүүлж яваа нь энэ. “Цэцэгмаа эгч нь 15 эмнэг тэмээ сургажээ. Тэмээ унал "та эдэлгээнд сургана тэдэг “хэцүү ажил, Том болоод “хүү хүч тэнхээ, авхаалж самбаагаа сорино гэж ит- “гэнэ. Хаврын тэргүүн Сс43- рын шинийн нэгэн “болоод ч тэрүү “нар- ны илч ер нуруунаас таз3- тай сайхнаар зэхийг хүү мэдэрч явав. ту Уяхан замбативийн наран Энэхэн дэлхий даяхнаараа.. тэмээний бэлчээрт явахад Л өвгөдийн дуулах дуу сонс" доно. «Одоогийн багачуул та нар уртын дуу мэдэх биш. Бүгдий нь эс гэхэд САМХАНДУЛААН СУМЫН Тэмээчин НАСТАЙ ХҮҮГИЙН ТУХАЙ . ганц нэгий нь сурч ав» гэж Данзанчоймбол гуай хүү- хэддээ захина. Цэцэгмаа ЭГЧ нь лав нэг дуу мэдэх билээ. Жин тээхдээ дуулж явахад газар амархан хор- дог юм гэж хэлсэн нь бий. Боргилчулуун хүү бүг- ДИЙ нь мэдэхгүй ч зочид да таад түрж, чадах билээ. «Ажиллаж чаддаг, аялан Хуулж чаддаг байх хэрэг- тэй» гэн: ээж нь сургана. Үүний тулд л аав нь 1967 онд Хүрээт баатрынхыг зо- рин одож ажлын арга ба- рилыг нь судалж ирсэн юм. 1978 онд Хүрээт баат- рын туршлага эзэмшсэн тэрчилгээ авчээ... Боргил- чулуун хүү энэ гэрчилгээ- тэй нас чацуу юм... Тэдний бүх тэмээ нэртэй. 362 тэ- мээний нэр тогтооно гэдэг бас ч ой шаардсан ажил. Номхон бор, ноомой улаан, зогдо! рэн, шатар хү- рэн, тєчин улаан, холбоо цагаан хонин хамарт... Нэр нь хүртэл шүлэг шиг нээрээ сайхан сүрэг, 11 Загийн шугуйт говь минь Замилан хорвоод алдартай даа Зандан хүрэн ат минь Замын холдоо жОонНжоотой ДОО... Тэмээчдийн дуулах дуртай дуу ийм юм. Нэгдэлчдийн баярын өнэг билэгт “өдрийн гэрэлт «өглөө говио. магт- сан, тэмээгээ МАГтСсан ЭНЭ дууны яруу аяыг бэлчээ- рээс ч, айлаас ч, хаанаас Ч наян цастай буурал ч, най- ман настай балчир ч дуул- на. Данзанчоймбол гуайнх Энэ жилийн хавартай баяр баясгалан дүүрэн золго- жээ. 47 ингэ ботголно. Энэ бол бас урьд өмнө байгаа- гүй их тоо юм. Мөн энэ жил 10 кг ноос илүү тушаасан. Харгана, бударганд өлгөг- дөж орхисон туг ноосыг Ч хямгадаж, цуглуулж явсны ач гавьяа гэж-аав нь баяр- лана. Долоон настай жаахан хүү Хулст товцог хэмээх бударганат тал . бүрхэн бэлчсэн сүргээ гэрийн зүг намуухан илэв.. Өглөө хүүгийн ээлж өдөр эгч нь халаа авна. Оройн сэрүүн унахаар аав нь ирс тэмээн сүргээ харна... Хүү тэмээн сүргээ гэ- рийн утаа үнэрлүүлж ор- хНоД гэр өөдөө жонжуулав. -- За Боргнл хүүгийн тэмээ сайхан тогтов уу? -- Сайхан тогтлоо... -- Хараа Аюурзана аа... (зэж нь)Танай хүү ч тусад оржээ... хэмээн зочид маг- тана. Ээж нь инээмсэглэнэ. Эгч нь баярлана. Боргилчу- луун хүүд өвгөдийн энэ үг- нээс илүү шагнал хаа бай- хав... Гэрээс хэн нэгэн хүү- хэд дуулж сонсдох нь. Атан тэмээ сөөг сөөг Аавдаа би тусалья аа Аавын тохошийг авья аа Атан тэмээ сөөг сөөг.. Д. ТӨРБАТ сонсож болно. Энэ ДУУГ: 0ӨР”Л”УЛЭЭҮ”ЭРЛЭЛЭЭ «ДНА ЮҮ1-86» УРЬЖ “БАЙНА со МАХН-ын ХЇХ их хур-- лыг угтаж «Пионерийн сонинд їзрэмжит өсвөрийн цаначдын ул. сын аварга "талгаруулах «Цанахүү--86» 25 дахь. удаагийн “тэмцээн. 1986 оны хоёрдугаар сарын 13-наас хоёрдугаар сарын 16ны өдрүүдэд Улаан- баатар хотын Хандгайтын цаначдын хотхонд болох гэж байна, «Пионерийн: үнэн» Со» иниы нэрэмжит өсвөрийн цаначдын улсын аварга үнэн» А--01420 шалгаруулах тэмцэглиИЙ талбараас спортын мадтгр 8, улсын 1 зэргийн та» мирчны Фолзлыг 55, пиО- нер шинээр биелүүлж өсөх ирээдүйтэй авьяас- лаг тамирчид төрөн гар- саар байна, Сургууль, аймаг, хо: тын аварга шалгаруулак тэмцээнээ” шалгарсан өӨс- вөрийн тгмирчид. маань «Пионерийн үнэн» сони» ны нэрэмжит улс"! авар- га шалгаруулах тэмцээ. ний алт, мөнгө, хүрэл ме- далийн төлөө анод р, гуулилтаа имтай хи байн. Ёл08, удаагини «Цанахүү-86» “тэмцээн: 2 н сны айнгилла ҮЙЛ 14 нас. 18:16 нас, 17--18 нас явагдах гэйс байгааггарад өмнөх .тэм- цээнүүдээс онцлогтой юм. «Цанахүү-86» улсын аварга шалгаруулах тэм- цээнд 13--14 насны охид 2 км, 8 нм, хөвгүүд 3 км, 5 нм, 15--16 насны охид 8 нм, 5 км, хөвгүүд 5 нм, 10 юм, Ши нас ны охид 5 км, жм, хөвгүүд 15 км, 20 км-ийн зайд урглдана. Мөн охид, хөвгүүдийн холимог буу- хиа уралдааныг | 3х3 8х5 нм-ийн зайд явуулиа. Тэмцэаний төрөл тус тэмцээнийг төрөд тус эзэлсэн 1, Ц, 1 байр эзэл- бүрд тамирчдын сн тамирчин сурагчДыг байрны нийлбэр Обоогоор улсын аваргын | Анилом, гаргаж дүгнэнэ. хүрэл медалиар оноог мөнгө, шагнана. Багийн «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» .. “СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ «ӨВЛИЙН ОНД» “ Төв аймгийн Бүрэн.Су- лийн УП ангийн ос: С. Дашдэмидийн. зурсан зураг». жи тэгтэГлжЖ БОТЖтҮЛЖ Индекс--14140 « мын 8 жилийн сургуу. урагч: // » ,Ё , , ! ыг 42 ДАХЬ жилдээ Ме13 124331 ө.27 1986 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 12 «ЛХАГВА е ҮНЭ 10 МӨНГӨ энхтайвны буухиа аян 1986 о 3 | Улсаас гараагаа эхэллээ. Энэ ны хоёрдугаар сарын 8-нд БНКУ, БНМАУ, Конго ард аян 1235 оны “дондутаар сард БНУАУ-д дүнгээ гаргах юм. ХОЁРДУГААР САРЫН8 Энэ өдөр сая сая улаан бүчтэн пионер багачууд фашизм, империализм, ко- лоничлолын Өсрэг тулал- даж баатарлагаар амь үрэгдсэн үе тэнгийн бяц- | хан баатруудын дурсгалыг хүндэтгэдэг сайхан уламж- лалтай билээ: Монголын пионер сурагч- дын төв ордонд нийслэлийн ерөнхий болсвсролын дунд сургуулийн пионер сурагч- дын төлөөлөгчид Фашиз- мыг эсэргүүцэгч бяцхан баатруудын дурсгалыг хүн- дэтгэн тэдний үйл хэргийг ш залгамжилж Энх тайвны | төлөө дэлхийн дэвшилт хүн | төрөлхтний хамт тэмцэхээ | илэрхийлэхээр цугларчээ. Тэд гартаа «Бид энхийг хүснэ», «Дайн сөнөтүгэй», «Монголын багачууд--ЭН- (хийн төлөө», «Мир--Друж- | ба» зэрэг дайныг эсэргүүц- | СЭн сэдэвтэй уриа, лоозон, | Зурагт хуудас, өнгө өн- | гийн бөмбөлөг барьжээ. | Цуглаанд оролцогчид 1 өсвөр үеийнхний бахархал ХХ зууны Гаврошуудын | гэгээн дурсгалыг нэг ми- | Нут дуугүй зогсон хүндэт- | гэлээ. ! 1917 оны | Октябрийн хувьсгалын ялалтын төлөө тэмцэж яваад амь үрэгд- сэн Замоскварецийн Гав- рош гэж алдаршсан Пав- луша Андреев, Зөвлөлт засгийн анхны жилүүдэд баячууд. нударганчуудын | эсрэг баатарлагаар тэм- | цэж яваад амь үрэгдсэн | Павлик Морозов, хар шар | Феодал лам нарын эсрэг | баатарлагаар тэмцэж амь үрэгдсэн Рэгзэнгийн Лхаг- Ї васүрэн, аугаа их эх орны Ш дайны жилүүдэд Фашигмын | | эсрэг тэмцэлд алтан амиа | алдсан ЗХУ-ын баатар- Ш пнонер БВаля Нотик, Ма- | рат Назей, Лёня Голиков, | Зина Портнова, Болгарын Ш Габгого хотын партизаны Ш отрядын гишүүн, бяцхан ! баатар /Митко Палаузов, | Фашизмын эсрэг сүрт жаг- | саалд оролцож амь үрэгд- сэн ХХ зууны Гаврош гэж | алдаршсан Францын Да- | Ё тгэль Фери, Иракийн нууц | байгууллагын гишүүн, ком- Иитнэстын хүү Фадыль Джа- маль, Вьетнамд «Амьд Ш бамбар» гэж алдаршсан 1) өсвөрийн баатар пионер Ле | Ван БОГан зэрэг бяцхац баат- Ї ян Үйл хэрэг монго” | ахгэсээр үеийнхний зүрх сэтгэлд үүрд мөнх байх | болно. Цуглаанд оролцогчдод МХЗЭ-ийн Төв Хо- Ёо Ханан 5 нэг йилэөлр Уул 1 баяч дарга, Д..Сүхбиат: өв Зөв- Ї дөлийн дарга Ч, Цэрэндуг зөлт, Өнгөрсөн 1985 онд | Ї Ї | ї 1 1 ї! дэлхийн шударга хүн тө- рөлхтөн аугаа их ялалтын 40 жилийн ойг ёслол тө- гөлдөр тэмдэглэсэн билээ, Энэ аугаа нх ойд зориулж ах дүү социалист орны пионерүүд олон улсын пио- нерийн «Салют, мир» ая- ныг амжилттай “зохиолоо. Энэ аяныг 1990 он хүр- тэл үргэлжүүлэх, 1986 он энх тайвны жилд «Бид энх тайвныг сахин хамгаал- на» гэдэг нэртэй буухиа аяныг зохиох юм. Энэ ая- ны гарааг Ази тивээс Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ, Латин Америкаас Хосе Мартийн нэрэмжит Нубийн пионерийн байгуул- лага, Африкаас Конго ул- сын пионерийн байгуулла- га, хоёрдугаар сарын 8-нд эхэлж 1986 оны долдугаар сард БНУАУ-д үр дүнгээ тооцох юм. Энэ өдөр эхэл- дэг нь учиртай юм. Олон улсын пионерийн байгуул- лагууд 20--инод жилийн турш хоёрдугаар сарын 8- ныг Фашизмыг эсэггүү- цэгч бяцхан баатруудын өдөр болгон тэмдэглэдэг билээ гэв. Монголын өсвөр үе нам ард түмнийхээ хайр ивээл, аз жаргалын наран манд- сан, цэлмэг хөх тэнгэрийн дор амьдарч үнэ төлбөр- гүй сургуульд сурч, ар- Дын багшаар хичээл заал- таж, чөлөөт цагаараа хө- дөлмөр урлаг, спортын тө- рел бүрийн секц дугуйланд хичээллэн бие бялдраа чий- рэгжүүлэх бүх боломжоор хангагдсан байна. Олон орны хүүхдүүдтэй үерхэн нөхөрлөж, ирээдүйн сайн сайхныг хүсэн мөрөөдөн захидлаар харилцаж, дуу: гаа дуулцгааж, тоглоомоор наадацгааж байна, Та нар аз жаргалтай амьдарч байна. Та нарын гарт сургууль, пионерийн ордон, цэнгэлдэх хүрээлэн, номын сан, театр гээд л бүх зүйл бий, Та нарын эрүүл мэндийг сахин хам- гаалахаар олон зуун эмч ажиллаж байна, Та нарын хэнийг ч болов аз жаргал- тай ирээдүй хүлээж байна. Гэвч манай ертонцийн нөгөө хэсэгт олон зуун хүүхэд ийм аз жаргалыг үзэж чадахгүй байна, Дэл- 7 хий дээр 600 сая хүүхэд ядуу. зүдүүгийн ТУЙЛД хүрч 200 сая хүүхэд өлс- гөлөнгийн байдалд байна. Тэд гудамжинд амьдарч, хаягдал хоолоор амь 830- гоож, амь зуухын эрхээр бага балчираасаа хүнд чир ажилд нухлагдаж на. Нинарагуагийн ард түм- ү ний эсрэг империалистуу- дын өдөөсөн Дайны урш- гаар олоп арван мянган хүүхэд, залуучууд ё8мь үрэгджээ. Афганистанд ху вьсгалын эсэргүүчүүд сур- гууль, цэцэрлэг, ном дэвт- рийг галдан шатааж бай- на. ХБНГУ-д хүүхдүүдэд эрдэм ном сургахын оронд буу зэвсгээр хүн алах ар- гад сургаж байна. Энэ бүхэнд хэн буруу- тай вэ? Хүүхдийн сайн сайхныг хэн булаан авна вэ? Империалистууд, түү- ний гар хөл бологчид. Тэд хүүхдийн тоглоом, сурах бичиг, аз жаргалыг булаан авч байна. Тэд дэлхийн бүх баялгийг .Эзэгнэхийг эрмэлзэж байна. Дайн, Ямар аймшигтай үг бэ? Энэ үг дэлхий ер- төнцөөс үүрд тонилоосой. Дэлгэцнээ сэтгэл шим- ширмээр үзэгдлүүд хараг- дана. Алаг бөмбөгнийхөө хойноос гүйж яваад зан- далчны гарт амь үрэгдсэн бяцхан хүүхэд минийн хэл- тэрхийд хоёр нүд нь, сохор» сон бяцхан палестин хүү, хүүхэлдэйгээ тэврэн амь эр- сэдсэн ливан Охин, хоёр хөлгүй болсон негр хүү өлсгөлөнгөөс болж үхэж байгаа бяцхан охиныг хэн алав, Энэ хүүхдүүд буруу" тай гэж үү? Үгүй. Тэд үл- гэр ярьж, ном уншиж тог. лоомоор тоглож наадахыг хүсч байна. Монголын багачууд энэ аймшигт аюулыг таслан зогсоох, үеийн найз нөхөд- тэйгээ тоглож, наадан цэн- гэхийг хүсдэг. Тиймээс Ч тэд дэвшилт хүн төрөлхт- ний хамт энх тайвны аянд идэвхтэй оролцож байна . Ч, Золжаргал нийслэ- лийн 57 дугаар сургуу: лийн наймдугаар ангид сурдаг. Тэр: ша тжии ЭЭЖ Үргэлжлэл нь ЇЇ нүүрт , ХҮҮХДИЙН ДУУ БҮХНЭЭС ХҮЧТЭЙ В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын Төв Ордонд болсон энх тайвныг сахин хамгаална» аяны гараанд зориулсан пноне! рийн шугам жагсаал-цуглаанаас хийсэн сурвалжлага. МӨНХИЙН ХҮНДЭТГЭЛ єжлск "эн Х ИХ ХУРАЛДАА «ОНЦ СУРЛАГА» АЯНААР «Онц сурлага» аянаар манай пнонерүүд Олон зохиож хэлбэрийн ажил “байна. П1 улирлаар 9 бү- лэг 100 хувь суралцах зо- рилт дэвшүүллээ. Сул сурлагатай Сурагч бүр сурлагаар шат ахих, ДУНД сурлагатай 43 сурагч сай- ны хэмжээнд хүрэх үүрэг ” авч хэрэгжүүлэх ажилд ор- лоо. Бүлгэмийн дэргэд онц сурлага аяныг зохион бай- туулах комисс байгуулаг- дан энэ ажлыг удирдаж байна. Онц сурлага аяны дүнг 7 хоног бүр гаргаж тусгай самбаргар нийтэд сурталчилж байна. Баян-Өлгий Буянт сум. Н.РАЙГУЛЬ ШУУДАН ХОРООНЫ СУМГЬЬЯА Сурагч А. Сумьяа нь Улаангом хотын 10 жи- лийн П дунд сургуулийн 5-ын «Б» ангид сайн дүн- тэй суралцдаг тэргүүний сурагчийн нэг юм. Сумь- яа нь «Сурагч шуудан хо- рооны» даргаар ажилла- даг ба санаачилгатай су- рагч юм. Сурагчдын Хэв- лэл тарзалт ашиглалтад байнга хяналт тавьж, су- рагчдын хэвлэлийг цаг ту- хайд нь хугацаанд нь авч ангийнхаа сурагчдгар цаг тухайд нь тараалган өгч шуурхай үйлчилдэг. «Хэв- лэл хүлээлцэх» дэвтэр гарган ажиллаж байгаа нь багш сурагчдын таларх- лыг хүлээж байна. ИДЭВХТЭН ГОЛ ХҮЧ Идэвхтэн сурагчдын пионерийн ажлын онол ар- та зүйн мэдлэгийг ДЭЭЗШ- лүүлэх зорилгоор Улган- том хотын 5 сургуулийн идэвхтэн, сурагчдын дунд бүлгийн цуглааныг хэрхэн явуулах тухай үзүүлэх аж- лыг 10 жилийн П Дунд сургуулийн Дондов багш- тай8-ын «А» ангийн «Са- хилга, дэг журам, зохион байгуулалт» сэдэвт ажил нь идэвхтэн. бидний тТа- лархлыг хүлээв. Х. УНДАРМАА Увс. ПИ 10 жил. сурагч вэсг-эшигэслнааж, ХҮҮХДИЙН ТУС МАХН-ын ХЇХ их ху- рал угтаж Архангай айм- гийн Цэнхэр сумын 8 жилийн сургуулийн | су- рагчид «Социализмын зам» нэгдлийн | Буйлан бригадын төлчин ах эгч нартаа хөдөлмөрт нь ам- жилт хүсэн, тугалын нэм- нээ 102, хурганы элгэвч 804, хурганы уут 58, га- рын хос бээлий 65, олон арван угжны ХөӨХөлт ил- гээв. Т. Мөнхгэрэл дарга- тай 14 дүгээр бүлгийн пнонерүүд, түүний дотор пионер Л. Энхтуяа, Х. Дэлгэрмаа, 8-ын «А» ан- гийн сурагч Т. Одгэрэл, К. Лхамхүү, А. Таванжин нар бусдыгаа тэргүүлэн оролцлоо. Сурагч Ч. Төгсбаяр Ч. Алтанзагас Я Малчдад тусалж төл бү- рийг мал болгох зорилгоор Увс аймгийн Тэс сумын 10 жилийн дунд СУРГУУ- лийн 16 дугаар бүлгэмээс «Төл түмний үйлс» цуваа зарлаж пионер сурагчид 1500 элгэвч, 300 нэмнээ хийлээ. Т-с цуваанд 1. Ганболд багштай 7-гийн «В» анги, Б. Цэрэн багш- тай 3-ын «А» анги, 5 Даалхай багштай 8-ын «Гэ» ангиуд бусдыгэа Хо- шуучлан оролцов. С. Цэндхүү пнонерийн ахлах удирдагч «МАНАЙ ОРЦ» ОПЕРАЦИ МАХН-ын ХЇХ их ху- рал угтаж «Манай орц» операцийг НИЙСЛЭЛИЙН ерөнхий боловсролын сур- гуулиудын пионер сурагч- дын дунд өрнүүлэн ажил- лаж байна. Сүхбаатарын районы 10 жилийн 1, 5, 6 дугаар сургуулийн захиргаа эвлэл пионерийн байгууллагаас өөрийн сургуулийн хам: ран сургах тойргийн байр орцыг ХЗЭ-ийн үүр, пио- нерийн бүлгүүдэд шеф- лүүлэн өгч, социалист уралдааныг 14 хоног зар- лэн дүгнэж байна. Дээрх бүлгэм"үлэл” өөрийн Хха- риуцсан байр орцуудад «Чийдэн», «Хана», «Шат» операцийг 7, 14 хоног ту- тамд зохиож байна. Бай- ранд суугч пионерүүдийн дунд дуу, шүлэг, бүжиг, төрөл бүрийн тоглоом заах экипажи ажилласан нь үр дүнтэй ажил болж байна. Пионерийн 6 дугаар бүлгэмээс байрын зөвлө- лүүдтэй хамтран сурагч- дын чөлөөт цагийг зөв бо- ловсон өнгөрүүлэхэд хок- нейн талбай байгуулан мирчныг шалгаруулдаг болж 6 орцод хүүхдийн уран сайхны дугуйлан хүү- хэлдэйн театр ажиллуулж байна. Зургадугаар бүл- гэмийн 89 дүгээр байр, 31 дүгээр бүлгэмийн 14- ийн «А», «Б» байр" нэг- дүгээр бүлгэмийн 2, 3, 6, 7 дугаар байрууд 5 дугаар бүлгэмийн Эрдэм хоршоол лын 47 дугаар байр 72- айлын сууцанд ажиллаж байгаа пионерүүд идэвх санаачилгатай сайн гажил- лаж байна. Гэвч Сүхбаа- тарын районы ерөнхий бо- ловсролын зарим СУургуу- лийн пионер сурагчдын дунд өрнөж байгаа «Ма- най орц» операцийн ажил эхлэлийн төдий | байгаад анхаарч МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж эрчим- жүүлэх шаардлагатай бай-, на. Д. ЛХАГВАДОРЖ Хотын пионерийн зөвлө- лийн ажилтан ГҮН БАТ МЭДЛЭГ МАХН-ын ХЇХ их ху- рал угтсан «Гүн бат мэд- лэг» аянаар «Тоо бодож оюунаа хөгжүүлье», «Эх хэл эрдмийн түлхүүр», тэмцээн зохиожээ. УЛААН БҮЧНИЙ НАМИРАА Тус сургууль «Улаан бүчний намираа» цуваа- гаар «Ном, дэвтэр, опера- ци»э, «Хөвгүүдийн ман- лайллын аян», «Хөгжил- тэй гараа», «Бүлгийн удирдагч нарын аман сэт- гүүлийн тэмцээн» зохион байгууллаа. Т. УРАНЧИМЭГ, 5Б. БАТНАСАН Өвөрхангай аймгийн Хайрхан дулаан 10 жилийн сургууль МАНАЙ БҮЛЭГ Их хурал угтаж «А. її. Гайдарын нэрэмжит бү- лэг» болохоор авсан үүргээ биелүүлж, 100 хувьтан бүлэг боллоо. Манай бү- лэг номын сан байгуулж СЭС"байр орцын аваргаФаг,та-000 006 тэргүүний уншигч шалга-| руулдаг юм. Бүлгийнхээ пионерүүдийг аливаа ажилд оролцож байгаагаар нь оноогоор “дүгнэдэг. У. ДАВААНЯМ Дунд- говь, Луус, 8 жилийн дунд сургуулийн УЇИ анги «АЛТАН ҮЕ» НОМ ХҮҮХДИЙН ДУНД Нубын тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний төлөө цогтой тэмцэгч, үндэсний. баатар Хосе Мартийн мэндэлсний 183 жилийн ойг кубын ард түмэн өөрийн анд нөхдийн хамт энэ өдрүүдэд тэмдэг- лэж байна. Нэрт зохиолч, сурган хүмүүжүүлэгч түүний бү- тээлийг монгол хэлээр ор- чуулан гаргасан юм. Х. Мартийн хүүхдэд зо- рнулж бичсэн «Алтан үе» номоор уншигчдын бага хурал Хосе Мартийн нэ- рэмжит нийслэлийн 52 дугаар дунд сургуульд бо- лов. Тус арга хэмжээнд БНМАУ-д БННУ-ын хэр- гийг түр хамааарагч Ро- берто Васкес, Монгол-ку- бын найрамдлын нийгэм- лэгийн. тэргүүлэгч гишүүн дэд эрдэмтэн Б. Батболд нар оролцож Х. Мартийн үйл амьдрал, хувьсгалт тэмцэл, уран бүтээлийн талаар пионер сурагчдад дэлгэрэнгүй танилцуулж, тэдний сонирхсон тад хариулав. Ч.ГАНБОЛД МЭТНБ- ын гүйцэтгэх хорооны ажилтан ТӨЛ-ТҮМНИЙ ҮИЛС Сэлэнгэ аймгийн Зүүн- бүрэн сумын 8 жилийн сургуулийн 11 дүгээр бүл гэмийн зөвлөлийн дэргэ- дэх «Сүрэг хамгаалах нө- хөрлөл»-ийн гишүүн сураг чид ядарч доройтсон 120 хурга ишгийг тэжээн тор- дож онд оруулан маллаж байна. Бүлгэмийн пионер баатарчуудын дунд .«Төл түмний үйлс» цуваа зар- лан лаа, элгэвч, пайз, ту- талын нэмнээ тэжээлийн онгоц, хагийн дэгээ зэрэг зүйлийг хийж малчин ах эгч нартаа тусаллаа. Л. ӨНӨРЦЭЦЭГ Сэлэн- гэ, Зүүнбүрэн 8 жил, сурагч асуул- Хэнтий аймгийн төвийн 8 жилийн дунд сургуулийн ҮШ ангийн онц сурлагатан Д. Цэцэгмаа урлагын үзлэгт тгэж байна. Баян-Өлгий аймгийн 1ө- вийн 10 жилийн дунд сургуу- лийн УТ ангийн онц сурлага- тан Ш. Асенгуль чөлөөт ца- таараа” орос хэлээр уншиж ярьж сурсан туршлагаа анд НӨХӨДДӨӨ эзэмшүүлдэг ТЭр- С БОДООШИЙН "авсан фото БИД ЗНХ ТАЙВНЫГ САХИН ХАМГААЛНА... Төгсгөл. Түрүүлч нь | рв эш Л201727- 07222078? -- Бид энхийг хүснэ, Цэлмэг тэнгэр дор байшин барьж, хичээл ном үзэж, үеийн анд найз нартайгаа захидлаар харилцаж, энх тунх амьдрахыг хүсч бай- на. Тиймээс би сургуулийн- хаа 1540 сурагчийн хүсэл боллыг илэрхийлэхэгр ир- лээ гэж ярилаа. Зөвлөлтийн ШЇЇ сургуу- лийн сурагч 13 настай чех охин Иво Марэш, Зөвлөл- тийн тиионер Дорошенко Юра, Худияш Сергей, ун- гар охин Агнеш Гїети, бол- тар охин Лидия Стригуно- ва нар монгол найз нарын» хаа хамт «Бид энх тайв- ныг сахин хамгаална» цуг- лаанд оролцохоор ирпїгээ- жээ. у. Цуглаанд оролцсон нийс- 6617:79 зал лс | 114544:443 Мо” лэлийн пионер сурагчдын төлөөлөгчдөд Монголын Пионер Сурагчдын Төв Ордны дэргэдэх улс төрийн дууны хамтлаг энх тай- ван, найрамдал нөхөрлө лийн сэдэвт дуу дуулж, бүжгийн дугуйлангийн су- рагчид олон үндэстний «Найрамдал» бүжиг бү- жиглэж сонирхуулав, Ийн- хүү үндэстэн олны хүүх- дүүдийн «Бидэнд энх тай- ван Ухорйнг «Дайн хэ- рэггүй», « энх тайвныг хүсч байнаа гэ- сэн үгс монголын пионер сурагчдын ордонд олон үн- дэстний хэлээр цуурайтаж тэдний Энэ хүслийг түм буман цагаан тагтаа дэл- хийн шударга хүй ард хүү- хөд багачуудад хүргэхээр нисэн оллоо, Манай сурвалжлагч | -М, БОЛД ! жжэээл зөө (3аса4 халз? үвлэлэ зөвл .: “Энд нөхөр гэдэг ямар ч хүнд байдаг Бид мэдээ орж ясли цэцэрлэгт явах цагаасаа эхлээд насан эцэс болтлоо олоп анд нөӨ- хөртэй болдог. Анд нөхөр- төө үнэнч, түүнийхээ 10- лөө чин Сэтгэлээсээ зүт- гэнэ гэдэг аз жаргалын нэгэн илрэл «Нөхрийн хэрэг бүтвэл өөрийн хэрэг бүтнэ» гэдэг манай ардын цэ он үг бий. Энэ бол нө- хөрлөлийн мөн чанарыг тунгаан гаргасан хамгийн оновчтой үгсийн нэгэн. Хамгийн шударга НИйЙГ- мийг байгуулж байгаа бид ний лоозон бол «Хүн хүн- дээ нөхөр!» гэсэн мэргэн үг. Тэгвэл харгис буран- гүй нийгэмд энэ энэрэнгүй сайхан урнаны эсрэг «Хүн хүндээ чоно!» гэсэн хатуу, сонсху хэлэхүйеэ хэд “өшмө.р буу- рал түүх аугаа их нөхөр- лелийн баялаг сайхан уламжлалтай. Өнөөгийн бид тэр бүх нандин ӨВИЙГ ухааны коммунизмыг үндэслэгч суут К. Маркс, Ф. Эн гельс хоёр хагас зуу ОР- чим жил, манай ард түм- ний ярьдгаар ёстой л ЗҮҮ хатгах зайгүй Нөхөрлөж ирсэн билээ. Хүн төрөлхт- ний түүхэнд ховорхон теөхниолдох энэ хоёр хүний бишрэм бахдам Нөхөрлө- Г ИН ШАГААН "ЕЕЧЕНН ЁЧЕН Улс ардын аж ахуйд электроникийг нэвтрүүлэх гэдэг бол цахилгаанжуу- лалтын цаашдын хөгжлийн нэгэн зам юм. Бүх бие атомуудаас тог- тох бөгөөд атом нь ЭЛКТ- рон гэдэг сөрөг цэнэгтэй өчүүхэн бөөм эерэг цэнэг- тэй цөм гэдэг мөн ӨЧүүхэн боловч электроноосоо олон мянган дахин олон бөө- мөөс тогтоно. /Электрон бидний нүдэнд харагдах- гүй боловч өдөр элекровны урсгалыг үзэж харж байдаг. Жишээ НЬ: 100 ваттын чийЛДэнгийн ут- саар нэг секундэд өнгөрөх злектроныг тоолбол 5-ын ард 18 тэг татьсан ийм их тоо гарах юм. « Бүх бодисыг дамжуу- лагч, хагас (дутуу) дам- жуулагч, үл дамжуулагч (диэлектрик) гэж гурав хуваадаг. Ингэхдээ элент- ронууд цөмтэйгээ аль хэр бат бэх холбоотойгоос ха- мааруулан хуваасан хэрэг. Металдууд цахилгааныг сайн дамжуулдаг. Цахил- таан дамжуулах утсыг зэс, хөнгөрд цагаан зэрэг метал- лаар үйлдсэн байдаг МбЄ- таллын зохион байгуулал- тыг (А зураг) бүлүүвчлэн 23 Металлын элентронууд нь чөлөөтэй байдалд ор- шиж атомуудын хоорондын сул зайд тэнэж явдаг. Ха- гас дамжуулагч бодисын зарим атомын электровуул нь атомтайгаа бат холбоо- той байхад зарим атомуу- дын электрой | чөлөөтэй байдалд байна. (Б зураг) Иймээс хагас дутуу дам- жуулагч гэсэн санаагаар “НӨХӨРЛӨЛИЙН ТУХАЙ ХЭДЭН ҮГ лийн талаар бичсэн, өгүүл- мэднэ. Оюун санааны бү- сэн бүхэн нь бүтэн номын сан болохоор баялаг м8- териалтай йгааг хааяа- гүй тэмдэглэсэн байдаг. Энэ хоёр хүн ахуй амьд- рал, оюун санааны ХҮ: рзэнд хамтран нөхөрлө- хийн үлгэр болсон юм. Олон жил захидлаар Ха- рилцаж, нүүр учраагүй Ч дотны нөхөд болсон тэр хоёр 1844 онд анх уул- заж бие биеийн царайг харсан юм. Марксын хүүх дүүд Энгельсийг Хамгийн дотно хүнээ хэмээн ҮЗЭЖ К. Марксыг нэс барсны дараа ч энэ хоёр гэр бү- лийн зузаан нөхөрлөл, ач гуч нарт нь уламжлан үр- гэлжилсэн. БК. Маркс, Ф. Энгельс яар «Коммунист намын тунхагийг» 1848 онд хамтран бичсэнзэс ХОЙШ «Арнун гэр бүл буюу шүүмжлэлт шүүмжлэлийн шүүмжлэл» зэрэг олон зохиол хамтран бичиж, К. Маркс «Капитал» ЗОХИО- лынхоо 1 ботийг 1867 онд Ганбургт хэвлүүлээд, 5 ТП боть дээрээ ажиллаж байгаад нас барахад Ф. Энгельс тэдгээр ботийг Марксын гар бичмэлийг үндэслэн гүйцээж бичиж “хэвлүүлсэн түгхтэйг бид хий л үйл ажиллагааны сонирхол нэгтэй ЖИНХЭНЭ анд нөхөд л нэгийнхээ гүй- цээж амжилгүй орхисчыг гүйцээн биелүүлэх ч”дал- тай байдаг. Анд нөхөрлөл гэдэг нэг нь нөгөөгөө сохроор бишрэн, бусад бүхнийг умартахын нэр биш. 2Жин- хэнэ анд нөхөрлөл гэдэг үргэлж эрх тэгш, бие бие- ийг хүндэтгэсэн байдаг. Эрүүл саруул ухааны хэм хэмжээг алдан сохроор бишрэхийн аймшигт ЖиИ- шээг ч түүх мэднэ. Тухайл- бал А.Гитлерийн дотно нө- хөр гэгдэж байсан Геббельс түүнийг амиа “орлосныг мэдээд Зургаан хүүхэд, эхнэртээ хор өгөн алаад, өөрийнхөө аминд гар хүр- сэн нь энэхүү сохроор бишрэхийн нэг илрэл 00- лон түүхэнд оржээ. Анд нөхөрлөл гэдэг зөв- хөн хоёр юмуу, хэсэг Хү- мүүсийн хооронд байдаг явдлаар хязгаарлагддаг- гүй. Ард түмэн, улс ХОО- рондын харилцаанд ч бай- даг. Их багаасаа үл Х4- мааран жинхэнэ эрх тэгш найрамдал улс хоорондын харилцаанд байж болохын хамгийн анхны жишээг түүхэнд монгол-зөвлөл- ЭЛЕКТРОНЖУУЛАЛТ нэрий нь өгчээ. Харин тус- гаарлагч (їшил, шаазан, эбонит) бодист чөлөөтэй тэ- нНэж явдаг электрон байх- гүй (В зураг) Нэг гонзгой хэлбэртэй бодис авч хоёр үзүүрт нь цахилгаан орон өгье. Жи- шээ нь аккумляторын хоёр туйлтай холбож бол- но. Тэгвэл электронууд с9- рег цэнэгтэй учир эерэг туйл руу татагдах болно. Хэрэв металл байсан бол чөлөөтэй электронууд Нь голын ус мэт жигдрэн нэ- гэн зүг урсах билээ. Тєх- никт цэнэгийн аливаа жиг- дэрсэн урсгалыг цахилгаан гүйдэл гэдэг юм. Ингэж металл дотор гүйдэл үүс- дэг байна Бидний ахуй амьдралдаа өдөр бүр өр- гөн хэрэглэж байгаа цахил- гаан гүйдэл ийм учиртай. Харин тусгаарлагч буюу дизлектрик бодис дотор сул алектрон байхгүй учир цахилгааныг дамжуулж ча- дахгүй. Иймээс цахилгаан- тай (галтай ч гэж ярьдаг) утас руу тусгаарлагч ре- зин бариултай багажаар хүрвэл «тон» (ток-гүйдэл) цохихгүй. Хагас дамжуу- лагчийг алектрон дамжуу- лалт өвөрмөц байдалтай. Хагас дамжуулагчийг элект рон нүх хоёроос тогтсон тэж үздэг, «Нүх»”" гэдэг бол нэг электроноо алдаж эерэг цэнэгтэй болсон ато- мыг нэрлэсэн зохиомол нэр. Энэ утгаар бол метал- лын атомууд бүгд «Нүх» электрон хоёр болж салсан байна, Гэхдээ электронууд нь биеэ даан хаана л бол хаана явж чаддагаараа онцлогтой юм. Хагас дДам- ирэг. ан 4 ач халил гсн Өолөднэирэлийла ра аслаыт алиа 6 Атом нь нүх болж үлдэнэ. Цахилгаан орон өгье. (Г- зураг) Чөлөөтэй элентрон баруун тар тийшээ явна. Электронгүй үлдсэн, атом цахилгаан оронтой хүч нийлж байгаад хажуугийн атомаас электрон булааж аваад нүхний үүргийг түүнд шилжүүлнэ. (Д- зу- раг). Энэ мэтээр цахилгаан гүйдэл үүсэх бөгөөд үнэн- дээ сөрсөн хоёр урсгал байна. Үүнд: электронууд атомаас атом дамжин сол- гой тараас баруун гар тийш явж байхад нүхнүүд эсрэг зүг шилжиж байна. Үүнд, атом. өөрөө биеэрээ очиж байгаа биш, зөвхөн эерэг цэнэгт байдал нь (нүх нь) шилжиж байгааг хатуу ойлгох хэрэгтэй. Нэ- гэн жишээ авья: - А, Б.В... Ю, Я, А гэж битүүрсэн хэлхээ үүсгэ- сэн танил хүмүүс байна гэж саная. Б нь А-гаас хэ- Дэн төгрөг аваад В-д шил- жүүлэх мэтээр явсаар бай- гаад нэлээд уДсан хойно өнөөх мөнгө нь А-д буцаж ирнэ. Ингэхэд мөнгө А-Б-В. зүгт шилжиж байхад ер нь В-Б-А зүгт шилжиж бай- “на. Электрон, нүх хоёрын шилжилт үүнтэй адил бай- на. Цэвэр германи, цахиур, селен, теллур зэрэг химийн элементүүдэд нүх элект- рон хоёр адил үүрэг гүй- цэтгэнэ, Харин хольцоос шалтгаалж электрон дам- жуулалт нь давамгайлж болно. Жишээ нь цэвэр германи дотор электроноор баялаг сурьма гэдэг бодн- сыг өчүүхэн холиход элект- рон дамжуулалт нь чоёлох Оо, Ийм хагас дамжуу- лагчийг электрон дамжуу- лалттай буюу п-їипийн не- гатив буюу сөрөг хагас дамжуулагч гэнэ. Мон гер- мани дотор хөнгөн цагаан мэт электрон алдахдаа амархан бодис холиход нүх ний нь тоо олширч дарам- тийн ард түмний хооронд 1921 онд манайд трдын-" хувьсгал ялсны дараа тог- тоосон нь одоо улс хамтын нөхөрлөтлийч гэнт тогтсон хэм болжээ. Манай хоёр орны найрамдал, нөхөрлөлийг «болдноос хатуу, болроос тунгалгг» гэж зүйрлэч хэлдэг, бичдэг нь мэргэн үгийн санд нэгэнт оржээ. тэ! тэй бай» гэсэн орос ардын цэцэн шижрийг бид ч сайн мэд- дэг, түүнийг дагадаг. Уул нуруу хол байвч үүл Ма- нангаар холбогддог, түмэн хол оршивч найрам- дал, нөхөрлөлөөр холбогд- ДОГ. амьдралд эхлээд Хоёр ард түмэн, нийт улс орны хооронд бат зузаан нөхөрлөл, үнэнч итгэл ноёлон амьд- рал үргэлжлэх ёстой. Яа- гаад гэвэл нөхрийн хэрэг бүтэж өөрсдийн хэрэг бүтнэ. Нө- хөрлөл, үерхэл гэдэг МЭ- дээ сууж эхэлсэн цагаас аваад насан өөд бид мөнхийн дагуул болж, би- дэнд хүч. итгэл Өгч бай- даг. «НӨХӨРЛӨЛ МАНД- ТУГАЙ» гэсэн үг сайшүй мандаж байг. “дамжуулагчийг р-типийн гас дамжуулагч й буюу р типийн байх нь дотоод хояь жуулагч, диэлектрик дамжуулагчийг харэглах хү шударга хоорондын нэ- хэмжээ түмний «Зуун төгрөгтэй (рубль й) байхаар зуун Нөхөр- үгийн тунгаамал улс Манай өнөөгийн эриний хоёр нөхрөөс байва” бидний болтол бүхний амьдралын газар Зохиолч С. ЛОЧИН гайлах болно. Ийм хагас (позитив буюу эсрэг) ха- гас дамжуулагч годэг юм. Иймээс нэгэн янзын ха- цоос хамаардаг байна. Орчин үеийн электран техникт металл, хагас даш аль аль нь Өргөн хэрэглэгдэж байгаа юм. Ялангуяа сүтТ- лийц 30-аад жид хагас рээ асар их толж ирлээ. Д. ЦЭРЭН 15048 я | Ч «ЧЭЛЛЕ КЕР» ХӨЛГИЙН СҮРЭЛ. Америкийн өлон дахин ашиглах сансрын «Чэл- ленжер» хөлөгт осол гарс ны улмаас дэлбэрч, бү- хээт нь явсан долоон ин- сэвч, түүний дотор хоёр эмэгтэй амь үрэгдлээ. Ца- сан цагаан ӨНГӨТЭЙ, 15 давхар байшин шнг өндөр тэй энэ хөлөг Флоридо муж улсын Канавералын хошуунд байдаг Жон Кен- недийн нэрэмжнт сансрын хөлгийн талбайгаас Хөөр- чээ. Багийн бүрэлдэхүүнд хөлгийн Дарга Фрэнсис Скоби, хөлгийн Нисгэгч Майка Синт, инженер Грегори 2Карвис, Фигикч:. Рональд Макнейр, АНУ-. ын агаарын зэвсэгт хүч- ний хурандаа, ннженер Эллисон Онизукн, Амерн- кийн сансрын хоёрдогч инсэгч Эмэгтэй Жуднт Резник, багш эмэгтэй Криста Маколинфф нар бай жээ. «Чэлленжер» хөлөг хвөрөөд 75 секунд болсны дараа буюу газрын геадар- гаас 15 кнлометр өндөрт гараад байх тэр агшинд сая сая телевнз үзэгчид, сансрын нисэгчдийн ҮР хүүхэд, төрөл төрөгсдийн нүдний өмнө дэлбэрч би- түү гал утаа болон ДОоО- шилжээ. Хүчтэй дэлбэрэл- тийн дүнд 100 тонн жин- тэй 1,2 тэрбум долларын үнэтэй знэ хөлөг будаа болтлоо үйрч Канаверал хошуунаас холгүй Атлан- тын далайд унажээ. Осох гарсан шалтгааныг мөрдөн шалгах тусгай комисс бай гуулагдаж «Чэлленжер» хөлгийн сэгийг сс хайх ажил үргэлжилж байна. Хөлөг чухам юунаас болж сүйрсэн тухай албан ёсны мэдээ хараахан гараагүй байна. Харин «Чэллен- жер» хөлөг дэлбэрсэн нь сансрыг зэвсэглэлээр хөө- цөлдөх талбср болгох гэ- сэн этгээдүүдэд ноцтой са- нуулга боллоо гэдгийг шу- дарга хүмүүс сайн ойлгож байна. Багийн бүрэлдэ- хүүнд өрсөн багш эмэгтэй Шарон Криста Маколифф бол 37 настай, хоёр хүүх-. дийн эх хүн. Тэрээр мэр- тэжил нэгү11 мянган багш нарын дундаас шалгарч сансрын хөлгийн бүхээг- нээс америкийн сургуу- лийн сурагчдад зориулсан теле хичээл явуулж Эх дэлхийгээ танин МЭДЭХЭД тэдний анхаарлыг хандуу- лахаар төлөвлөж байсан юм. Тийнхүү АНУ, Канадын телевизийн дэлгэцний дэр гэд цугларсан хоёр тэр бум гаруй сурагчид эх дэлхийн тухай сонирхол- той хичээл үзэхийн оронд «Чаллеижер» хөлгийн сүйрэлийг харсан нь «Од- дын дайны» тухай гашуун сургамж боллоо. -03М.ДАРИЙ - сштэж- «ёс 4 2” 4. р 4, ”? “эввээнээввчэээтэлэээээлжээгтиштлэвтэээжчлэвлтээлтсжэлэээ(х тэдн МАНАЙ ЗАХИАЛГААРА-.єөнєєөинэ | альвыет лихандй “БЯ ОН УНШИГЧДЫН ХАЙРТАЙ” БАГШ | ! ! | Марил Прилежаева ун- шигчидтай уулзахдаа Өө- рийгөө багш гэж үргэлж танилцуулдаг. Харин түү- нийг дөчин тав гаруй жи- лийн өмнө уран бүтээ- лийнхээ замыг эхэлсэн нэрт зохиолч гэж бодоход ЭНэ нь хачин санагдана байх. Түүний бичсэн ном дэлхийн бараг бүх хэлээр орчуулагдсан юм. Гэсэн ч Прилежаева өөрийгөө «багш» гээд л байдаг хүн дээ. Яагаад тэр вэ? Анх бөг- лүү тосгонд багшилж амьд ралынхаа замыг эхэлсэн болоод тэр үү? Дунд сур- гуульд орос хэл, утга 30- хиол олон жил заасандаа тэр үү? Багш гэдэг үг хам- гийн эрхэм дээд, яв цав утгаараа Мария (Приле- жаевагийн бие хүнийх нь мөн чанарыг илэрхийлж байгаа юм. Зохиолч өөрийн уран бү- тээлд гайхалтай сонин, түгшүүртэй, аз жаргалтай бухэл бүтэн ертөнцийг бү- тээсэн хүн. Тэр хүүхдийн тухай, хүүхэд, томчуулыг хамруулаад бүгдийнх нь тухай, сургуулийн тухай олон ном бичсэн юм. Су- рагчид, томчуулын аль аль нь зохиолчийн туужийн баатруудаас өөрсдийгөө олж таньдаг учраас түү- ний зохиолыг асар их та- лархдаг, Мария Прилежаевагийн уран бүтээлийн оргил бол Лениний тухай ном юм. Зохиолч олон жил нөр их хөдөлмөрлөж байж «Мєед- ведица голын хөвөөнд», «Умардын тэнгэр дор», «Эхлэл», «Гайхамшигт жил зэрэг» зохиол, мөн ба- га, дунд насны хүүхдэд зориулсан гол бүтээл ба- лох «Лениний амьдрал» номоо туурвисан юм. -- Би өөрийгөө ер бу» сын азтай хүн гэж бод- дог. Би түүх хувьсгалын сэдэв боловсруулсаар В.И. Лениний дүрийг бүтээсэн Хүн дээ. Энэ дүр л амьд- ралын минь үнэ цэнийн хэмжүүр болсон юм. В.И. Лениний дүр надад гай- хамшигтай сайхан нөлөөл- сөн гэж би одоо хүртэл бо- дож явдаг. . Залуу, уншигчид маань аугаа их энэ хүний сэтгэл булаах чадал, итгэл үнэмнгч лийнх нь хүчийг мэдэж, түүний үлгэр жишээгээр эр хэм сайн, цэвэр ариун яваа сай гэж би бодсон юм. Миний зохиол өсвөр үеийн» хэнд иргэн Ч сэтгэл шин- гээж, түүх шашдираа эр- хэмлэх, өнөөгийн сайн сай- хан амьдралыг авчрахын -тулд амь насаа хайрлаа- гүй тэр хүмүүсийг хүндэт- гэх үзэлтэй болгодог гэж найдаж байна хэмээн тэр ярьдаг. Мария Прилежаева Ле- ниний дүрийг тод томруун бүтээсэн учир ЗСБНХОУ- ын Н. К. Крупскаягийн чЭ- рэмжит төрийн шагнал, Ле- Ниний комсомолын шагнал хүртсэн юм. Зохиол нь чухал сэдэв- тэй байдгаас гадна үзэг нь хурц цэцэн, хэзэЭа ч тай- ван байдаггүй учраас Ма- рия Прилежаева уншигч олны хайр талархал хүлээ- дэг, Ном нь цэрэг эрийн ган жад, үнэн мөний сай- хан үг болж жагсаалдаа эг- нэгт үлдэхээс илүү аз жар- гал зохиолч хүнд байдаг- гүй билээ. Орчуулсан Ц.ШАРАВУ «ХЭЗЭЭД МӨНХ НОГООНООР БАЙГ» Хо-Шн-Мин-ий нэрэмжит Вьетнамын инонерийн бай- гууллагын 45 жилийн ой энэ оны тавдугаар сарын 15-нд болно. Тус ойг угтаж Вьет- намын пионерийн байгуулла- гсас олон улсын хүүхдүү- дийн дунд «Хэзээд мөнх но- гооноор байг!» сэдэвт гар зургийн уралдаан зарлаж байна. Олон улсын энх тайвны жил-1986 онд энх тайвны төлөө бид. бүгдийн итгэл найдвар хүсэл эрмэлзлийн төлөө, биднийг хүрээлж бай- гаа байгаль, орчин, ой мод, ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ мэгэн («Гайхамшигт монгол морь» сохиолын) 1 9. АНУ-ын томоохон хот 11. Зөвлөлтийн зохиолч Ё. Медынсиийн «Нэр төр» ро-, маны гөл тар 12, Япон улсын Хонсю арал дээр оршдог томоохон хот 13, Багдад хотын хойгуур урсдаг бага Азийн томоохон мөрөн 15, ЗХУ-ын хамгийн залуу яруу найрагч (Тэр одоо 10 ГАР ЗУРГИЙН УРАЛДААН уул, ус, зүлэг мод, эх дэл- хийгээ мөнх ногооноор нь байлгахын тул та бүгд юу хийж, яаж хайрлаж, хам- таалж байгаагаа зурж Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МП Б-ын Төв Зөвлөл, «Хэзээд мөнх ногооноор байг!» сэ- дэвт уралдаанд гэсэн хєя- гаар дөрөвдүгээр сарын 1- ний дотор ирүүлнэ үү. Тус уралдаанд 3-16 нас- ны хүүхэд багачууд оролцож болно. Уралдаанд. оролцогч нь бүтээлээ гар зургийн ямар ч төрлөөр зурж болох р 1 ШИТ1111111111111111111111111111111111:111:11 01) 0 0 111 1 110111 настай бөгөөд саяхан шүл- гийнхээ 2 дахь түүврийг хэв- лүүлжээ). 17. Монголын эртний зураач, барималч - / “18, БНАГУ-д манай их зо- хиолч ОД. Нацагдоржийн су- ралцаж байсан Лейпциг хот ба Тюрингийн алдарт ойгоос холгүй оршдог нэгэн жижиг хот 21, Газар дундын тэнги- сийн зүүн хэсэгт оршдог арал дахь улс : 24 Английн физикч (Тэр анх 1827 онд молекулууд хө дӨлдөг гэдгийг туршлагаар ын төлжээ). 26, Ази тивийн нэгэн ул- сын нийслэл 27, Францын их зохиолч Александр ДЮмагийн «Мон те--кристо гүн» романы гол баат: ) 28. Польшийн агуу их хөгж- романы гол баатар бөгөөд зургийн хэмжээ 50х60 см-ийн харьцаатай байна. Зургийн ар талд: Бүтээ- лийн нэр, овог, нэр, нас, хүйс, сургууль, цэцэрлэгийн хээ хаягийг тодорхой бичсэн . байна. Уралдаанд ирүүлсэн бү- тээлүүдээс шалгаруулж Хо- Ши Мин-ий нэрэмжит Вьет- намын пионерийн байгуулла- -гад илгээнэ. Уралдаанд идэвх тэй оролцохыг уриалж байна. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв зөвлөл мийн зохиолч 29. Зөвлөлт Казахстаны Зайсан нуураас эх аван Обь мөрөнд цутгадаг томоохон мө рөн Босоогоор: 1. Оросын тариачны босло- гын цуут удирдагч 2, Афганистаны зохиолч (Манай улсад түүний «Бан- гийн тэнүүчилсэн нь». «Спин», «Цалин» зэрэг туу» жийг орчуулан хэвлэжээ). З. Зөвлөлтийн сэтгүүлч Андрей Левнний «Шар луу Цэяо» романы гол баатар. 4. Иргэний дайны үеийн зөвлөлтийн домогт жанжин (Дундад азийн нэг хотыг түү- ний нэрээр нэрлэжээ). 7. Зөвлөлтийн зураач (Ир- гэний дайны сэдвээр улс тө9- рийн зурагт хуудас олныг зуржээ). 8, Арабын тэнгисийн хойд хэсэгт оршдог Энэтхэгийн далайн булан, 10, ЗХУ-ын хошой баатар, сансрын нисэгч 14. Францын нэрт зөгнөлт зохиолч Жюль Верний нэгэн романыг бичих гол шалтгаан болсон баатар, | 16, Европын нэгэн улс 19 Оросын их зохнолч, шүүмжлэгч. 20, Казакын ард түмний сур уу найрагч 1, Азийн нэгэн соцналнет улсын нэрийн товчлол (Оро- соор). 22, Жюль Верлний нэгэн 23. Африк тивийн содна- лист чиг баримжаагаар хөг- й цг 11 10 1 ШИНИ ЕГ ирэв. Манайд ирэх бол- |7н зиниил шилжин шэниэжэн шинэшин шин шижин шишжинэн БӨМ? ЖАЛАЛ НУРОНИ (БНААфгУ-ын зохиолч) гэнэт буун дуу тарлаа. Да- в маань нэг л тавгүй янз- раа нь хүмүүс гүйлдэх чимээ сонсогдов. Тэнгэр будсан юм тай. Ээж уйлж байна. Зол- шүй явдал боллоо гэдгийг би Шөнө манай гуламжинд Ё ув улаан болчихжээ. гадарлалаа. Тэгээд аавдаа аяархан, - Ааваа өглөө болж бай» гаа юмуу даа? гэхэд аав, -- Өглөө болж байгаа биш ээ, миний хүү гэв. -- Тэгвэл яагаад гэрэлтээд байгаа юм бэ гэсэнд хэн ч хариулсангүй. Ээж Чодерынхаа! нүхээр нулимсаа арчсанаа «Ай хөөр- хий» гэж Дуу алдан ингэж хэллээ. Бас л нэг газрыг ша- Бан үн дээ гэсэнд аав уйтга гаар: -- Нэг сүсэгтний гэрийг шатааж дээ гэв. Ээж, Хэнийхний байшинг сүйтгээ бол доо. Бурхан ша- шингүй, хүний мөсгүй улс Ё даа. Тэгээд бас өөрсдий- гөө мужахдин2 гээд байгаа 2шүү. Би ч энэ яриаг сонсоод айлаа. Хэдэн өдрийн өмнө түү- хийн багшийг маань алсан хүмүүс б:їйх Нь ээ. Ааз бай- шин дээр гарахад ээж намайг хориод гаргасангүй. Удсангүй аав ч бууж ирлээ. Тэгснээ над руу сүрхий нь аргагүй харав. Би бүр айлаа. Аав уурлахаараа ингэж хардаг юм. Ямар хэрэг тарьснаа "бодлоо. Үгүй тэгээд над руу яагаад ингэж хараад байгаа юм бол оо? Гэхдээ уурласан "биш, өрөвдөнгүй харж бай. гааг нь мэдээд жаахан тайвш- рав. Дараа нь аав: - Танай сургууль шатаж байна гэж хэлэв. Ээж уйлаг- их .Ё нан: - Ай халаг! Сургууль “шатдаг... гэж үглэсээр. Би сургуулийнхаа хаалга, цонх ш7 3 бодон бодсоор цурам сэнгүй өглөө болгов. Өг- лөө болмогц бусад хөвгүүд- тэйгээ хамт сургууль руугаа гүйлээ. Сургуулийн маань хаалга, цонх шатаж энд тэнд» гүй хав хар болсон ажээ. За» "рим газраас нь одоо болтол гутаа уугисаар байна. Багш, ажилчдаас хэн ч алга, Захи- рал зугатаж тарсан гэнэ. "Багш нарыг эсэргүүчүүд ба» |ривчилж аваачсан гэж ярил» цах сонсогдоно. Гуравдугаар ангийн тал “нь шатсан самбар дээр баг- “шийн маань «Эрдмийн далайд сэлэхгүйгээр Эрхэм сайхныг мэдэж чадахгүй» гэж бичсэн нь бүдэг бадаг үлд» Энэ үед эзэжийн ном эрхэм чухал шүү» гэж хэлж бай. сан нь санаанд орлоо. Үдийн үеэр авга ах цагаан кадифаз хир болсон тумбонтой4 ма» гондОо «мужахдин»-ы тухай ээж 1978 оны дөрөү Үү раЛТ л сард “ардчилсан. х - тар ААСНААР БНААфгУ- ын үр хүүхэд аз жар- галтай амьдралын замд орж, сурах эрхээр хан- гагдсан юм. Гэвч хувьс- галын эсэргүүчүүд одод болтол ардын засгийн байгуулсан анхны Сур- гуулинудыг галдан ша- тааж хорлон сүйтгэсээр байна. Өнгөрсөн хуга- цаанд дайснууд 1814 сургуулийг тийнхүү шатаажээ. Гэвч ардын засгийн газар хот, Хх9- дөөд шинэ, шинэ сур- гууль, цэцэрлэг бай- гуулсаар байна. Энд Афганы хувьсгалын эсэргүүчүүдийн хорт үйлд ажиллагааг харуул- сан өгүүллэгийг нийтэл- лээ. сайхны төлөө тэмцэж байна, гэж ирээд ярилаа. | Тэгэхэд | нь чулуугаар дух руу нь дэл- сээд авмаар санагдсан 00- ловч айв. Авга ах над руу үе үе сүрхий харна. Энэ үед би цонхоор шүлсээ хаясаар зогсов. Авга ах ч аман Ддот- роо: - Олхногүй амьтан гэж хэлэх сонсогдов. Би:дахин шүлсээ хаялаа. Манай сур- гуулийг шатаасан хүмүүсийн нүүр лүү шүлсээ хаяж бай- гаа минь тэр. Авга над РУУ хэд хэд харснаа дуу нь чан- гаран, - Үгүй чи юунд над руу хялайгаад байгаад золиг вэ яваад чилимд тамхи дүүргээд ир гэв, Би чилянмийг авчра- хаар явлаа. Тэгснээ тамхийг нь норгож гартаа гайгүй чан- га атгав. "Чадал хүрдэгсэн бол муусайн эсэргүү нарыг бүгдийг устгах юмсан гэж бодлоо. Тэр муусайнуудыг сургуулийнхаа хашаанд ав- чирч байгаад бүдүүн бүдүүн модыг бяцартал, цусыг НЬ.. гоожтол зодохсон. Авга ахаа бодохоос дургүй хүрлээ. Чилимд нь нэлээн их ха- НОГОО ЧИХЭЭД ДЭЭД ХЭС- нь жаахан тамхиар өн- гөлөөд авга ахдаа авчирч өг- лөө. Тэгээд чүдэнз авахаас нь өмнө гэрээсээ гарч зугатан сургуулийнхаа шатсан ангиу- дын нэгэнд ирж нуугдав. Алганы амт үзнэ гэдгээ мэдэж байсан боловч сэтгэл жаахан уужирлаа. Тэгснээ сургуулийнхаа шатаж харла- сан ханыг хараад уйлж га- с санд хүрсэн эмэгтэй-| чүүд өмсдөг, нүдний ор- | чиндоо торто битүү | хувцас ( 2. Мужахдин--сүсэг: С/ трэлийн төлөө тэм- цэгчид гэсэн утгатай: ри үг. Ч З3. Кадифа-афганы| эрэгтэйчүүд нөмөрдөг том даавуу ЯГ Ф” їр 4. Тумбон--афганис-, танд эрэгтэйчүүд өмс. дөг халхгар өмд ярьж түүнийг нь аав, хоёр сонсдог байлаа. Бас тийнхүү ярьж суухдаа чи- лимд тамхи гээд ир гэж намайг зарна. Энэ удаа ч гэ» Ї ЄҮу26Э 1111111111111111 1 ШИШ ЦИНИИНИЧ 21 ангийн їШириииирий МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаата нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн соны 4,7 2 ХАРИУЦЛАГА 124 ! 5 МАХН-ын ХЇХ их ху- рал угтаж олон | мянган пионер сурагч сурлагын чанараа ахиулахаар «Зал- гамж үе» аянд үүрэг ам- ялалт авч амжилттай бие- лүүлж энэ хичээлийн жи- лийн хоёр улирлын дүн- гээр 180 гаруй мянган хүүхэд онц, сайн суралц- жээ. Улс, ардын аж ахуй, соёлыг хөгжүүлэх УИ! 198- Сван жилийн төлөвлөгөөг амжилттай биелүүлэн, ши- . нэ таван жилийн ажилдаа орсон аав, Ээж, ах эгчтэй- гээ хөл нийлүүлэн онц сайн сурч МХЗЭ-ийн ги- түүний үүрэг, пионерийн чин эрмэлзлээ нэр төртэй биелүүлэн, сурагчийн са- хилгаа сайн сахиж байгаа пионер сурагчдад сонины “редакци баяр хүргэж удах гүй гарах туравдулаар лын тээр онц бур БЖ үусэх байна. МАХН-ын Төв Хороо- ны Х1 бүгд хурлаас залуу хүн бүхэн эрхэлсэн ажил хөдөлмөр, хичээл сурлага- даа хариуцлагатай | НЯГТ нямбай хэндаж, 583 агдал хоцрогдолтой Э Зэрангүй тэмцэж байхыг онцлон заав. Сурагч хүнийг сахилга, хариуцлагыг юугаар хэм- жих вэ? : Ж Сурагчийн сахилга 3 бауцлагын хэмжүүрийн нэг гол үзүүлэлт нь сур- лага юм. Эрдэмтэн мэргэд «Сахилгагүй сурагч сурла- тагүй, сурлагагүй сурагч ёроолгүй савтай адил» тэж сургадаг. Сурагчийн хувьд сурлага, сахилга хоёрыг салгаж үзэхийн ар- тагүй билээ. » вээ ажилчин Хүй жєил, сар, өдрийнхөө тө- лөвлөгөөг тасалбал, мэл- чин хүн хариулдаг сүргээ хорогдуулбал хариуцлага сахилга алдсан хэрэгтээ , шийтгэл хүлээнэ. Их жолоодогч Д. Сүх- баатар «Бие тэгшрэн С48- наа олж хүмүүжсэний хой- но аливаа-хүн сурах Чиг Лэлийг эрхэм болговол хан дах зүг Өөрөө тогтоно» гэж. сургасан билээ, Онц, сайн суралцах нь сурагч хүний өх орныхоо. Өмнө хүлээсэн “иргэний 14 юм. г боломжийг За аши! й, нөхөртөө фэн, шаардлага та- ихгүй: биеэ. дайчлахгүй, өөрийгөө албадахгүй баэй- таагийн уршгаар сурах хөдөлмөртөө хариуцлага алдаж зарим хүүхэд дунд, | сул сурч байна. Тэр ч “байтугай зарим сургууль, ангид пионер сурагчдын олонх нь дунд сурч бай- на. Энэ нь иргэнийхээ үүр- гээ хагас, хугасхан | бие- -лүүлж байгаа хэрэг юм. Дундчуудын тухай, сул, дунд дунгийн тухай пио- нерүүд цуглаанаараа хэ- лэлцэхгүй түүнийг даамж- руулж газар авахуулбал бас л хариуцлагагүй явдал болно. Саяхан нийслэлийн 13 дугаар дунд сургуулийн зарим пионерүүд.салааны- хаа цуглаанаар «дунд» дүнгийн тухай хэлэлцжээ. Тэд «Дульхан дунд ДҮН биш», Дунд дүн нь өөртөө итгэдэггүй, салан задгай залхуу хүүхдийн сэтгэлээ тайвшруулдаг- «нөхөр» юм. «Дунд» гэдэг дундуур гэсэн үг. Сурлагын -ам- жилтаа ахиулж сул, дунд дүнгүй хамт олон болцгооё тэх мэтээр ярилцжээ. Бас дунд суралцдаг. нөхөддөө туслах онцчуудын нөхөр- лөл байгуулж, дДавтлэага тогтмол зохиодог болжээ. Энэ тун” зүйтэй байна. хамгийн гол нь ярилцаж шийдсэнээ ажил болгон биелүүлбэл зохино. Үг, үйл хэргийн нэгдэл чухал болохыг нам засгийн ба- римт бичгүүдэд удаа да- раа заасан. Зөвхөн үүрэг аваад буюу шийдвэр гар- гаад орхичихвол сахилга, хариуцлагагүй явдал бол- но. Сурагч хүн сурах үү: рэгтээ хариуцлагатай хан- дахын эх сурвалж юу вэ? Өдрийн нарийн дэглэм баримталж, хувийн зохион байгуулалттай ажиллах, Ф Цагийг үр ашигтай бүтээлч өнгөрүүлэн Шши- нийг сурч мэдэхэд зориу- лах Ф Гэрийн даалгаврыг тогтмол биелүүлэхэд 09- рөө өөртөө өндөр шаард- лага тавьж, бие даан ажиллаж сурах Ф Хичээл таслах, хо. жимдох, хичээл Дээр үй- мүүлэх, хайхрамжгүй хөн- дахыг цээрлэх. ? Ф Багшаа, үзэж байгаа |! хичээлээ хүндэтгэх, өөрий- | гөө урамшуулах, нөхрийн- хөө болон хамт олныхоо | эд- амжилтаар бахархах тээр болно. Сурах үүргээ биелүүлэх | нь сурагчийн | сахилга, хариуцлагын гол үзүүлэлт юм. Үүнд сурагчийн ХӨ-- дөлмөрийн оршино, тол агуулга 19 СУРАГЧИЙН САХИЛГА | ! ї ! ! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! У дргллгтт ОНЦ СУРЬЯ, СУРЛАГЫН ЧАНАРАА АХИУЛ”ЬЯ Шинэ он гарсаар улс эх орон маань шинэ таван жилийнхээ алхаагаар алхалж явна. Үйлдвэрийн тасаг, цех, малчны суурь, брнгад, ба- рилгын талбар, тарналан- тийн талбай, шинжлэх ухааны төрөл бүрийн сал- баруудад ажилчин, мал- хуралдаа хөдөлмөр бүтээ- лийнхээ дээдийг өргөн ба- рнихаар ажиллацгааж бай- на. Оныхоо төлөвлөгөөг их “хурлын өмнө биелүүлэх, бүтээгдэхүүнийг. чанарын дээд үзүүлэлтээр үйлдвэр- лэх, нэг ч малын хорогдол гүй төл хүлээн авахаар итгэлд төгс хөдөлмөрлөж байна. Манай орны улаан бүчтэн пнонерүүд Ч на- мынхаа их хуралд сурла- га, хөдөлмөр, урлаг, спор- тын бахдам амжилтаар бэлэг барих эрмэлзэл дүү- рэн байна. Пионерийн са- лаа, бүлэг, бүлгэм, пно- нер сурагч бүр онц сурья, дараалан 100 хувь сурч тэргүүний, 48ү1: эгнээ өсч байна, ё УР, сурлагын чанараа ахиуля урнан дор сурч, хөдөл- мөрлөж байна. Эх орны өнцөг булан бүрээс «Пионерийн үнэн» сонины «Онц сурья, сур- лагын чанараа ахнулья» шуурхай аянаар гэсэн гар- чигтай захидлууд өдөр бүр нэмэгдэн ирсээр байна. Эдгээр захидлыг унших бүр пионер сурагчид хич- нээн их зүйл хийж, бүтээж байгааг харж болох билээ, Өвөрхангай аймгийн Сант сумын дунд сургуу- лийн бүлгэмийн зөвлөлөөс нийт сурагчдын хичээл таслалтыг эрс багасгах до туур байрын сул сурлага- тан пионер сурагчдад тус- лах зорилгоор сурлагын групп байгуулан ажиллас- наар хичээл таслалт бү- рэн арилж, сурагчид гэ- рийн даалгавраа тогтмол хийдэг болж сул сурлагат- ны тоо багаслаа гэж зурга дугаар ангийн сурагч М. Уранбилэг бичжээ. Улаан- баатар хотын Партизаны Нийслэлийн 10 жилийн 62 дугаар сургуулийн багш Ю. Нэргүйн удирдсан 8-ын «Б» ангийн хамт олон 3 жил онц сурлагатан су- АГ ДЭЭР: Бүлгийн дарга, онц сурлагатан !!. От- ” тонжаргал, онц сурлагатан Д. 5 ЖҮУҮ, нао. Д, БААТАРЫН авсан фото “сан эрдэм, » гийнхээ дээжээр бэлэг сангийн аж ахуйн 10 жи- лийн сургуулийн багш Х., Гонгор Тус сургуулийн 5- ын «А» ангийн бүлгийн дарга А. Бурмаа сул сур- лагатан сурагчдын хичээлд нь туслах зорилгоор идэвхт ний хэсэг байгуулж өдөр бүр давтлага хийдэг болс- ноор шинээр дундгүй са лаа хоёртой болсон тухай бичжээ. Найз нөхөддөө чин сэт- гэлээсээ туслах, хичээлээр ойлгоогүй зүйлийг нь хи» чээлийн бус-цагаар давт- лага хийж тайлбарлаж өгөх, найзынхаа төлөө байнга санаа тавьж бай- гаа тэргүүний пионер су- рагчдын тухай бичсэн за- хидлыг унших бүрийд баярлах сэтгэл төрнө, Зөвхөн, өөрийнхөө ам- жилтаар биш найз нөх- дийнхөө амжилтаар бахар- хаж явах нь пионер хүний эрхэм сайхан чанар билээ, Онц сурч, сурлагын ча» нараа ахиулахаар сурагч бүр шамдацгааж байна. донийн аймгийн Хөлөв- буйр сумын дунд сургуу лийн онц сурлагатан суч рагчдын зөвлөл намынхаа ХЇХ их хурлыг угтаж сур» лагаар хоцорч яваа 30 су- рагчийн сурлагын чанарыг ахиулахаар үүрэг авсан тухай багш 4Х. Мажигсү- рэн, Увс аймгийн Цагаан» хайрхан сумын дунд сур, гуулийн сурагчид онц сур- лагын аянаар (8854 онц Дүн авчээ. Энэ уралдаанд тус сургуулийн онц, сайн, дунд, сул сурлагатай бүх сурагч идэвхтэй оролцлоо гэж багш Б. Даваатогтох бичсэн байна. Пионер сурагчид маань «Нэг нь нийтийнхээ төлөө нийт нь нэгийнхээ төлөө» гэсэн зорилгоор ажиллаж, анги хамт олноороо сур- хийсэн бүтээ- лээрээ их хурлаа угтаж байна. Пионер сурагчид ва! Та- най анги, сургууль, бүл- гэм шинэ таван жилийн- “хээ гараанд ямар амжилт үзүүлж байна вэ? Гараа сайн бол бариа сайн гэж ярьдаг. Тийм Ч учраас гараагаа сайн эхэлж сурлагын амжилтаа улам бататгахын |гэлөэ шаргуу хөдөлмөрлөж энх- рий хайрт намынхаа ХЇХ их хуралд эрдэм нэгэй рнхыг хүсье. Хүн амын ахуйн хэрэг- лээнээс гарч байгаа хаяг- дал цаас, шил, төрөл бү- рийн резин, хайрцаг, сав, баглаа. боодол, бэхийн сав, яс, хуванцар эдлэл зэрэг ашиглаж болох олон төр- лийн зүйл зарим үед үр ашиггүй хаягдаж байна. Эдгээр үнэт нөөцийг зо- хнон байгуулалттай цуг- луулж ашиглахад пионер сурагчдыг өргөн оролцуу- лах нь намын эдийн зас- тийн бодлогыг хэрэгжүү- лэх, өсвөр үеийнхэнд ар- вич, хямгач эдийн зас- гийн хүмүүжил олгох чу- хал ач холбогдолтой юм. Улс ардын аж ахуйн төлөвлөгөөт зорилтыг ам- жилттай ханган биелүүлэ- хэд пнонер сурагчдыг өр- гөнөөр оролцуулах зорил- гоор яс, бэхийн сав, хаяг- дал цаас цуглуулах хөдөл- мөрийн цувааг хоёрдугаар сарын 1-нээс дөрөвдүгээр сарын 15 хүртэл БНМА У-ын Худалдаа, бэлтгэ- лийн Яам, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын пиФд- нєрийн байгууллагын Төв Зөвлөлөөс хамтран манай орны ерөнхий боловсролын сургуулиудын ипнонер суч рагчдын дунд зохион явуулна. Сургууль дээр пионер сурагчдын цуглуулсан яс, бэхийн сав, хаягдал цаа- сыг худалдаа, бэлтгэлийн байгууллага, сургуулиу- ЯС, БЭХИЙН САВ, ХАЯГДАЛ ЦААС ЦУГЛУУЛАХ. УРАЛДААН П ИОНЕРИЙН ХӨДӨЛМӨРИЙН ЦУВАА эв. БНМАУ-ЫН ХУДАЛДАА БЭЛТГЭЛИЙН ЯАМ, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ, ЯС, БЭХИЙН САВ, ХАЯГ- олон бэхийн сав, хаягдал цаас цуглуулж тушаасан хоёр хүртэл анги (бүлэг) ийг баярын бичиг, соёлын бараа (спортын тоглоом, хөгжмийн зэмсэг, фото зургийн хэрэглэл г.м)-гаар идэвхтэй оролцсон 5 хүр- тэл пионер сурагчдыг шал- таруулж баярын бичиг, дурсгалын зүйлээр шагна- на. ХОЁР, Аймгийн төв, Эрдэнэт, Дархан, Налайх, Багануур хотын сургуулиуд Пионер сурагчдын цуг- луулсан яс, бэхийн сав, хаягдал цаасыг худалдаа, бэлтгэлийн байгууллага өөрийн тээврээр, сургуу- лиудаар гаргаж харилцан тохиролцсон графикт Ху- гацаанд татаж авна. , Хамгийн “их яс, бэхийн сав, хаягдал цаас цуг- луулж тушаасан 10 хүр- тэл анги (бүлэг) тус бү- рийг баярын бичиг, соё- лын бараа (спортын тог лоом, хөгжмийн зэмсэг, фото зургийн хэрэглэл т.м)гаар, идэвхтэй оролц- єөн 20 хүртэл пионер су- рагчдыг баярын | бичиг, дурсгалын зүйлээр тус тус шагнаж урамшуулна. ГУРАВ. Улаанбаатар хотын сургуулиуд тар хотын бэлтгэлийн кон- тор район, сургууль бү рээр гаргасан графикийн дагуу татан авна. Ачих үүргийг сургууль, пионерийн байгууллага. гүйцэтгэнэ. Район тус бүрт хамгийн их хэмжээ- ний яс, бэхийн сав, хаяг- дал цаас цуглуулж туша4- сан 10 хүртэл анги (бү- лэг) тус бүрийг баярын бичиг, соёлын бараа (спор тын тоглоом, хөгжмийн зэмсэг, фото зургийн хэ- рэглэл г.м)-гаар, идэвхтэй оролцсон 20 хүртэл пио- нер сурагчдыг баярын би- чиг, дурсгалын зүйлээр Улаанбаатар хотын | бэлт- гэлийн контороос шагнаж урамшуулна. Пионер сурагчдын цуг- луулсан яс, бэхийн сав, хаягдал, цаасыг улсын бэлтгэлийн үнээр худал- даа, бэлтгэлийн байгуул- лагууд “тусгай фонд бай- гуулж түүний 50 хүртэл хувийг хөдөлмөрийн |Ццу- ваанд ндэвхтэй оролцсон анги (бүлэг), пионер су- рагчид, ннонерийн бай- гууллагын ажилтнуудыг урамшуулахад үлдэх хэс- тийг “тухайн худалдаа, бэлтгэлийн байгууллагын бэлтгэлийн: ажиллагааны материаллаг баазыг бэх- жүүлэх, ялангуяа | оос, түүхий эдийн чанар хам- гаалахад шаардлагатай ба- даас мэдэгдсэн тухай бүр нь өөрийн тзэврээр та- таж авна. Ачих үүргийг сургууль, пионерийн бай- тууллага гүйцэтгэнэ. Худалдаа, ангиуд хамгийн их к-27,88 15-14Е--187) 474 тййнггийн ЗЛМБ 4412 Пионерүүд мал аж ахуйд ШЕФДЭЭ БИД 2 ТУСЛАХ ЁСТОЙ Архангай аймгийн Жар талант сумын дунд СУр- гуулийн имонер, сурагч- дын дунд МАХН-ын ХЇХ их хурлын нэрэмжит жПионерүүд мал аж ахуйд» хөдөлгөөн эрчимтэй өрнөж байна. Мал сүргийг онд мэнд тарган тавтай өвоөл- жүүүлэх, хаваржуулах ажилд туслах зорилгоор сумын Асайт бригадыг шефлэн авлаа. Їшонерийн бүлгэмийн зөвлөлөөс «Мал сүргээ өс- төлцөс!» цуваа зохиож тө- лийн уут, угж, элгэвч, бяЯ- руу, тугалын нэмнээ, бээ- яий хийж шалчид, төлчдөд илгээв, Нэг хүртэлх яаст мал маллагчдад пионерийн халуун дотно захидал ил- тээв, Сэтгүүлийт ойт угтаж Р аииииллилтлилллииилтиилиллэиөиэн ли «ЗАЛГАМЖЛАГЧ»-- МАНАЙ СУРГУУЛЬД яЗалгамжлагч» сэтгүү” бэлтгэлийн яс, лийн 60 жилийн ой угтсан ажил манай сургуульд эр- чимтэй өрнөлөө. «Зал- гамжлагч»-манай сургуульд хөдөлгөөнд хүүхдүүд идэвхтэй оролцож байна. Саяхан сэтгүүлийн нэрэм- жит «Багш-шавь» тэмцээн болж багш сурагчид дуут жагсаал, гимнастик, бөм- бөгтэй, олстой . дасгал, спорт тоглоом, цана, чар- ганы уралдаан зэрэг олон төрлөөр хурд хүч, авхаалж самбаагаа сорилоо. Д. ГҮРРАГЧАА (Пио- иерийн ахлах удирдаєч) Хөдөөгийн пионерүүд- ДОТУУР БАЙРАНДАА ТЕЛЕВИЗОР ҮЗДЭГ -- 5З-ын «А» ангийн «Ирээдүй» бүлгийн пионер бид сумын худалдаа болт- гоэлийн ангийн хамт олон- той шеф билээ Манай шеф сурагчийн жилүүдэд үйлчлэх булан, номын сан байгуулж өгсөн гэж бүл- гийн дарга Ш. Дагийсүрэн ярив. Тэгтэл: Ё -- Телевизэрээ нээгэ: рэй! Боролдойн цаг...гэ- сээр бага ангийнхан гүйж ирлээ. Шєф ах эгч нар нь 2.19 туур байраид тєлєв: тавьж өгчээ, Ровь-Алтай аймгийн Халиун сумын дутд сургуулийн дотуур байрын сурагчид телеви- районы ерөнхий боловсро- лын «сургуулиудын цуг- луулсан яс, бэхийн сав, хаягдал цаасыг Улаанбаа- Улаанбаатар хотын : ХАлаалчин: Найрамдал, ХЭД ашиглана. Октябрь, Сүхбаатарын Аймаг, хот, Улаанбаа- зор үздэг боллоо. Пионе- рүүд байнга анхаарал ха- ламж тавьж тусалж бай- даг худалдаа бэлтгэлийн “ангийнханд талархал илэрхийлж шинээр сурсан дуу бүжиг, шүлгийн тай- лан тоглолт хийж ая дуу- ны мэндчилгээ хүргэв. Б. НАРМАНДАХ. Багш Сурагчийн -уран гар ЮМХНААР ЮМ ХИЙХ ЦЕХ Дархан хотын ЇХ дунд сургуульд ийм нэртэй тан- хим бий. Шеф нэхий эдлэ- лийн үйлдвэрийг түшиглэн үйлчлэх хөдөлмөрийн ка- бинетаа тохижуулж «Юмх наар юм хийх цех-ээ бай- гуулсан юм. Тэнд иохмэл хатгамалын дугуйлан, сүр- лэй наамлын дугуйлан хи- чээллэдэг. Багш Л. Цэрэн- хүү, Ж. Энхжаргал нар саяхан сурагчдын Оүтээ- лээр үзэсгэлэн гаргалаа, Үзэсгэлэнгийн үзмэрт уран гараар оёсон хувцас, нэхмэл хатгамал, сүрлэн наамал, багш нарын ч6- лөөт цагаараа хийсэн хи. чээлийн үзүүлэн таниулах материал байрлуулжээ. Нэхийний өөдөс ашиглан урласан хүүхдийн, хан- тааз, бойтог, зөөлөн тог- лоом үзэгчдийн сойирхлыг их татжээ. С. НАРАНЦЭЦЭГ, Багш гаж, хэрэгслийг бүрдүүлэ- тар хотын район тус бү- рээс хөдөлмөрийн цуваанд хамгийн идэвхтэй оролц- сон нэг сургууль, нэг ино- нер сурагчийн тодорхой- лолтыг тавдугаар сарын 1-ний дотор Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит | МПБ-ын Төв Зөвлөлд ирүүлнэ, Тоз дорхойлолтыг аймаг, ХӨТ, районы пионерийн зөвлөл, худалдаа, бэлтгэлийн бай- гууллага хамтран гаргах бөгөөд сургуулийн тодор- хойлолтод анги (бүлэг), суралцагсдын тоог тусга- сан байна. Аймаг, хот, районуу- даас ирүүлсэн материалыг үндэслэн сургууль, ино- нер сурагчдыг цуваагаар байр эзлүүлж дараахь байдлаар шагнаж урам- шуулна. НИОНЕР СУРАГЧДААС: Нэгдүгээр байр 1. Дин- лом, гадаадын пнонерийн зусланд амрах урнлгаар Хоёрдугаа байр 10. Диплом, яван улсын ино- нерийн «Найрамдал» ла- терьт аврах урилгаар Гуравдугаар байр 15. Диплом, дотоодын шиноне- рийн лагерьт аврах урил- таар. 9 СУРГУУЛНУДААС: Нэгдүгээр байр 1, Дин- лом, 1000 төгрөг Хоёрдугаар байр 2 Дин- лом, тус бүр 750 төгрөг Гуравдугаар байр 3 Дип лом, тус бүр 500 төгрөг БНМАУ-ЫН ХУ, ” БЭЛТГЭЛИЙН ЯАМ Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБЫН төв зөвлөл САХИЛГЫН хэчлӨсдэхийн 10 жилийн дүгээр сургуулийнхан МАХН-ын ХЇХ их хурлыг сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын өндөр амжилтаар угтахын тулд сонирхолтой олон ажил зохиож байна. Үүний нэг нь 1985 оноос эхлэн сар бүр явуул даг болсон «Сахилгын зөвлөлгөөн» юм. МАХН-ын Төв Хороо- ны ХЇ бүгд хурлын шийд- вэр, дэвшүүлсэн зорилтыг хэрэгжүүлэх, сахилга дэг журам. зохиов байгуулал- тыг газар «сайгүй сайж- руулж, бэхжүүлэхийн тулд сахилга хүмүүжлийн доголдол гаргасан сурагч- дыг сар бүрийн зөвлөлгөө- нөдөр эцэг эх, ангийн хамт олон нөхдийнх нь дунд хэ- лэлцэн анхааруулга, єса- “туулга, зэмлэл хүлээлгэн нөхөрсөг, зөвлөлгөө, са- намж, хугацаатай үүрэг даалгавар өгч, амлалт авахуулдаг болсон нь үр дүнгээ өгсөөр байна. ? «Сахилгын зөвлөл- төөн»-ийг охидын, хөввгүү- дийн, идэвхтэн сонгуульт- ны гэх зэргээр төролжүү- уралдаанд ндэвхтэй оролцож байна. шинэ дуу лолцоог ашиглах, шил, яс, цуглуулах, малчдад төлийн уут, нэмнээ бэлэглэх зэрэг байна. Пи шерїг агчдад 3 2 «Пионерийн Баргэлааах шинэ дугаар нх тус болдог тэж Гээханийх зөвлөлийн дар- та Ю. Баярмагнай ярьж байна С. БОДООШИЙН авсан фото ЗӨВЛӨЛ01 лийн доголдол гаргагсад- тай сургуулийн: намын " үүр, ХЗЭ-ийн хороо, бүл- гэмийн зөвлөл, сурагчдын зөвлөл сайн ажиллаж бай- на. Сар бүр сурагчдын са- хилга, хүмүүжил, ариун цэврийн талаар мэдээлэл хийж дүгнэн тэргүүний ан тид «Тэргүүний соёлч ан- тийн дарцаг», хангалтгүй дүгнэгдсэн ангнд «Хонхот зарааны шэдэгдэл», - «Шаардах хуудас», «До- хнө». хугацаатай үүрэг даалгавар өгч дутагдлыг грилгуулж байна. Энэ ажлын үр дүнд са- хилга, дэг журан алдаг- чид, хүмүүжлийн ямар нэ- тэн доголдол гаргагчдын тоо «араас «ард цөөрч ахиц гарсаар байна, Цаашид «Сахилгын зөв- лөлгөөний» үр өгөөжийг дээшлүүлэхийн тулд баа- зэв хийж сахилга хүмүүж- дагч) ШИШ : Өвлийн нэгэн өрөй хок- хүүхдүүд хөгжилдөж байлаа. Хорошо-сайн гэсэн мєйм талбайд зоглож нх л Фо2» Утөнер сурагчдын чө- зөөт цагийг үр ашигтай ,” өйгөрөөх, тєхник, шинжлэх улааны ололттой танилцуу ЗУРАГ ДЭЭР: Тус лу- гуйлангийн сурагч С. Ган- лах, сэтгэн бодох рыг хөгжүүлэхэд зазуу зєхынкчдийн өрдөн өвцгөй үүрэг гүйцэтгэдэг юм. үгийг монгол өрос хэлээр аялгуулан хэлэх нь сонин санагдлаа. Удалгүй хүүх- дүүд тарж гэр лүүгээ явц- гаалаа, Миний хажуугаар адилхан нуруутай, орос монгол хоёр хөвгүүн өн- төрлөө, Тэр Хоёрыг гүйцэж Фчөөд танилцахыг хүсэхэд миний нэрийг Түмэнтөр гэдэг. Би зөвлөлтийн сур- туулийн дөрөвдүгээр ангид суралцдаг. Энэ бол минпї найз Рубан Алексей. Бид хоёулаа өнц суралцдаг, сон. Саяхан бид хоёр Эр- данат хотын 10 жилийн ойд зориулсан монгол-зөв- лөлтийн пионер Сурагч- дийн: илэрхийлэлтэд орол- цаж сүүлийн хоёр жил Зөвлөлт, Монголын тэргүү- ний пионер сурагчдын өүлд модны наадам үзсэн зэрэг олон сайхан үйл яв- дал бидний сэтгэл санаанд хоногшсон юм. Бид хоёрын хокнейн тал байд тоглодог энэ үйл явдал ч хэзээ ч надад ца ч цилэх 2010122-22-010- ТҮМЭНТӨР, АЛЕКСЕЙ ХОЁР хамтран давт- даг, Аленсей надад орос хэл, математикийн хичээ- лийг байнга зааж тусал- даг, Чөлөөт цагаараа нөм унших, зургийн дугуйланд суралцаж, хоккей төглөх гээд олон зүйлийг хамтран хийж харилцан суралцаж байдаг гэж эвлэгхэн ха- рнулав. Энэ хоёр хүүхэд бол Найрамдлын Эрдэнэт хотын Зөвлөлтийн 19 дү- гээр дунд сургуулийн дө- Хичээлээ реөвдүгээр ангийн сураг- чид Рубан Алексей: -- Би монголд ирээд таван жил болж | байна. Манайх мужаас Эрдэнэтэд 1980 онд ирснээс хойш олон танил монгол найзтай бол- Красвоярский мөнх үлдэнэ гэж хөөртэй ярьж байв. хоёр хүүхдийн аав хөдөлмөрийн сайн юм. Алсксейн эцэг Сергей Семеновнч уулын баяжуулах Эрдэнэт комби- натын уулын тээврийн цехэд токарьчин, Т" Ттө- рийн эцэг Алтансоёмбо мөн комбинатын ил уур- хайд өрмийн машинчаар ажилладаг жирийн ажил- чид юм. Эрдэнэтийн үр сад үерхэл нөхөрлөлөө «Найрамдал-Дружба» гэз- сэн хоёр үгтэй холбон яри- на. Энэ хоёр пионер Ч Монгол-Зөвлөлтийн най- рамдал хамтын ажилла- гааны үрээр бид нэг гэ- рийн хүүхэд шиг эвсэг баяр Энэ нар ч нөхөд Рубан тнииишинипииацинициашаалишинлининианишитаититшиниинтиининтиилї Шинэнилэллэииинлллл27 найрсаг бахархан амьдардаг өгүүлнэ, гэж Ленин, Сүхбаатарын үр сад ингэж нанрамдлыг дархлан нэгэн талбайд ТОҮ- лож, нэгэн шир ээнд тө хой нийлүүлэн сууж эцэс төгсгөлгүй эрдмийн туяат оргил руу шамдаж. байна. Энэ онд ямар онцгой үйл явдал болох вэ? гэж асуун гуут ЭХУКН--МАХН-ын их хурал болно. Мөн Мөн- тол, Зөвлөлтийн залуучуу- дын их наадам манай хө- тод болно гэж зэрэг шахуу оросоор хариулав. Энэ түүх? үйл явдлыг угтаж бид хоёр сурлагын чанараа ахиулах уралдаантай ажиллаж байна. Алексей надад Красноярскийн ту- хай би Эрдэнэтийн -тухай альбам хийхээр тохирол- цоод холбогдах зургийг /лаад байна. Манай зун амралтаараа явахгүй бид хоёр Эрдэнэ- тийнхээ «Найрамдал» ла- герьт хамт амраад дараа нь Монгол-Зөвлөлтийн за- луучуудын их наадмыг үзэхээр тохиролцсон гэж инээмсэглэж байлаа. Ийнхүү Эрдэнэтийн улаан бүчтэнгүүд Монгол, Зөвлөлтийн залуучуудын их наадмыг угтаж. тодор- хой зорилго чиглэлтэй- тээр урьд урьдынхаасаа нлүү амжилт урам төгс байна. Р. мОНХДОНЙ гаргахаар ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ЧӨЛӨӨТ ЦАГ чадва- Залуу техникчдийн өр- доны 30 шахам дугуйланд нийслэлийн 70 сургуулийн 1000 орчим пнонер су: гчид суралцдаг. Тооцолон бодөх, техник ияониерүүдийн хүсэв 1э- мүүлэлд бага оворын тоо- доолоп бодох ташин онц - Амраа, Б. 3 Баясгалан нар бага оворыц 100Ц00- загвар бүтээх, спортын техник зохиох дугуйлан сурагчдын сонирхлыг онц- гой татдаг. Энэ чанараараа спортын нэг хүний суудал- тэй онгоц, хөдөө аж ахуйн тариаланд төмс үрлэх, хөрс сийрүүлэх, төхөө- ремж, «Сансар» Гэдэг өн- жхуэгд яарунадаллег лон бодох машин дээр. -- Хэвлэх цехийн дүгүй ланд суралцсан сурагчид хэвлэж үйлдвэрийн төрөл бүрийн машин дээр ажил- лах дадлагатай болдог. Автомат үсэг өрөгч ма- гөт хөгжмийн төхөөрөмж зэрэг анхдагч болсон бү тээл олон бий. -- Фото зургийн дугуй- ламд 70 шахам сурагчид суралцаж, фото зураг авах багаж, техник, материалын гэрэл мэдрэх ялгаварын мэдэгдэхүүнтэй болдөг. шин дээр сурагч (Цэцэг- маа, Батэрдэнэ, цэг иар дадлага хийж бай- гаа нь, 2 С. БАДАМХАНДЫН авсан фото зураг Ши 1 11 1111 инпитии Цэвээнжав, Баярбат хоёр олон уасын амьдралын тухай ярил- цах дуртай. Тэд ангийнхса улс төр, мэдээллиймт гриппийн гич шүүд юм. Тиймээс ч ном, со- нин, сэтгүүлээс олон улсын амьдралд болж байгаа улс тө- рийн арга хэмжээнүүдийн тухай уншиж, тэмдэглэл хөтлөн найз нөхөддөө ярьж егдег байна.Со- ним сэтгүүл ашиглаж байхдаа зарим улс төрийн нэр томьёог мэдэхгүй байдал гардаг байна. Тэд «Першингэ гэж юу «эз, «Пентагон» гэж юу вэ, «Апар-, тєид» гэж юу вэ гэж асуудаг юм. Цэвээнжав, Баярбат. хоёрын асуултад хариулахдаа энэ чинь зөвхөн энэ хоёр хүүгийн хувьд ч бишш түүний үе тэнгийнхэн энэ тухай сонирхож байгаа гэж бод» сон учир «Бөмбөрцөг хүүхэд хоёр» буландаа улс төрийн зарам нэр тожьёог тайлбарлаж «гө- хийг: хүссэн юм. 5221 ХУНТ ГЭЖ 109 ВЭ? Хуяг, Испани хэлнээс төрийн байгууллагын |нэгдэл, (холбоо гэж орчуулагддаг. Мөн олон оронд байгаа цэргийн бүлэглэ- лүүдийг «Хун, гэж нэрлэдэг, Цэргийн энэ бүлэглэлүүдийн хамгийн харгис хэсэг нь зас тийн эрхэнд гарч фашист дикта- турыг тогтоож, ард түмний эсрэг харгислал хийж бойнг. Үүний нэг жишээ нь 13 жилийн өмнө Чилид Сальвадор Альенде тэр- гүүтэй ардын нэгдлийн засгийн газрыг Вашингтоныхиы дэмж- дэгтэйгээр түлхэн цуцнагшж зас- гийн эрхэнд гєнєрєл Пимсчетын цэргийн хунт гарав. Цуст дарангуйзагч, түүний гар хөл бологчид ард түмний мэдэлд байсан үйлдвэр, газрыг булаан авч капителистуудын мэдэлд өгчээ. ПИакочегын засгийн гагар дур- тгүйлхсэн эрх чөлөөмий хөө төлөө тамцогчдийг шорон гянданд хорьж, өлсгөлөн, гуйланчлалд орцулж тарчлан зовоосноор айл- ган сүрдүүлж болно гэж бодож байна. Пиночетын харгисзал юунд хүргэв? 100 ажилчин тут- аас 25 нь эрхэлсэн ажилгүй байна. Сая сая чилпчүүд амьд- рехын эрхээр хилийн чанадад гарчээ. Чилийн хунт сасгийн эрхэнд гарсаны дсраа баривч- загдсан 2500 чиличуүдийн хувь заяа одоо хүртэл тодорхойгүй байна. Гэвч чилийц баатарлаг «ард түмэн тэмцлзз үргэлжлүүлсээр байна. Саяхан Чилид болж өнгөрсөн «Үндэсний эсэргүүцлийн өдөр» нь чилийн ард түмний Ффашиз- мын эсрэг хөдөлгөөнийг Хиун- тынхан таслан зогсоож чадахгуй гэдгийг харуулав. ЦЭРЭНДОРЖ Сэтгүүлч 6. 8, ГИЦУдОры аррсон. зүраэ. | МЭНДЭЛСНИЙ НЬ 80 ЖИЛИЙН ОНД 0000 Зөвлөлт Татарын нэрт ЗХУ-ын баатар, Лениний шагналт Муса Жалилийн төрсний 80 эечлийн ой болж байна. Эрх чөлөөний сайхныг яруу найрагч, Эгшиг дуу надад мэдүүлсэн юм. Эрэлхэг тэмцсээр үхэхийг дуу одоо надад сургаж байна. Энэ яваа нас минь түмний дуу болж хангинасан юм. Эцэс сүүлдээ үхэл минь тэмцлийн дуу үлдэнэ гэж нэг шүлэгт нь бий. Түү- ний сонгосон зам бов үнэ- хснгыи--нс БААТАР--НАЙРАГЧ Хээо тэмцлийн зам | бай- таа, Үзгээ тэмцлийнхээ зэвсэг болгон сонгож ав- тан Жалиль шүлгийнхээ анхты эмхэтгэдээ «Бид урагшилж явна» Нэртэй. гээр 1925 онд хэвлүүл- сэн юм. М. жЖалиль дайнаас өм- нө шүлгийн гурван түүв- рээ хэвлүүлсэн бөгөөд 1935 онд шүлгүүд Нь 1) хэл дээр тусгай асм Тэн хчМацаид түүний бүтээл зөвлөлт орон даяар түгсн тархах замыг нээв. Татарын болоод нийт зөв- лөл: орны уран зохиолын шилдэг өв улалжлал дээр соёолон төлжсөн Налн- лийн яруу найраг ийнхүү бүр дайнаас өмнө үндэст» нийх нь хүрээнээс халин гарсан юм. Зөвлөлт орныг хар үүл бүрхэхэд Эрэмгий лут зоригтон дайн тулалдаанд танигдаж дайны Эрэлхэг баатар зүрхтэн зовлон дунд шалгарна гэсэн дайчин үгээ-цуурай- туулсаар 1941 оны УЦИ БНМАУ-ын Төрийн шаг налт зохиолч С. ЭРДЭНЭ Мянга есөн зуун дөчин гурван он билээ. Хэцүү- хэн цаг байж. Дэлхийн хоёрдугаар дайны гай гам шиг алс хол монголын тал нутагт хүрч, хүмүүсийн идэх өмсөхөөс ЭХЛЭЭД ЮМ юм хомсдож хасагдсан байв. Гэвч амьдрал ураг- шилж байлаа. Амьдралын их мөрний урсгалыг Ффа- шистуудын өдүүлсэн тэр их дайн ч боож чадсангүй. Яг тэр үеэс: танай оронд хувьсгалт шинэ соёлын үр ид цэцэглэн ургаж, мал чин ардын хүүхдүүд бид морио унаад сургуульд явж байв, Аав ах нар маань цэрэгт морьтойгоо явж байхад хүүхэд бид сургуульд морьтойгоо явж байсан хэрэг, Миний ганц ах мянга есөн зуун гучин есөн онд Халх голын ту- лалдаанд оролцож ирээд дөрвөн жил болсноо да- хиад түр цэрэгт татагдан одов, Би гучин есөн онд сумын бага сургуульд ор- сон бөгөөд дөчин гурван оны зун дөрөвдүгээр анги төгсөх байлаа. Би энд дө- чин гурван оны хаврын явдлыг дурсан ярья. Би энэ хава дээр , хөрнй “Дэл, тасалгаа сэн боловч Зомын амтанд (БАГА НАСНЫ ДУРСАМЖ) тасалгаанд хичээллэнэ. хар хавсарга тавь- сан тэр нэг өдөр нэг ан- тийн хориод хүүхэд бид сүүлчийн цагийн хнчээлээ хийж тэсвэр алдан өндөл- зөцгөөж байтал хэн нэг маань «хоршоонд алим ирсэн гэнэ» гэсэн үгтэй зурвас «Аялуулав». Яах аргагүй л хавар байсан сан. Гэтэл тэртээ хүнд бэрх дөчин гурван он бай- тугай одоо ч гэсэн хавраар алнм гарна гэдэг ховор яв .- дал. Очиж очиж хамгийн зах хязгаар нутгийн мангй сумын хоршоонд хаанаас хүрч ирсэн алим байсныг мэдэхүйеэ бэрх, Яах арга- гүй л цагаан модон хайр- цагтай, тус бүрийг бүдүүл 52 цагсаар ороосон, жиг- тэйхэн хурц сайхан үнэр- тэй алим гэдэг үзэгдээгүй сонин жимс , сумын хор- шоонд ирчихжээ. Бид бай- гаа мөнгөнийхээ хэрээр ганц хоёрыг ч гэсэн авлаа. Алим гэдэг маань улаан шар бөмбөг адил атал хар цоохортсон (ялзарсан алим байжээ) шүүс нь жавь- жаар савирсан хачин амт- тай эд байв. Тэр үес бол алим байтугай саах- рын ингэ тасарсан үе би- лээ. хэдүүлээ хоршоо ны навтгар байшингийн нө мөрт сууж байгаад өнөөх алимнаасаа бага багаар. амтархан ндлээ, Би хоёр алим нэгийг идэж нөгөөг дүүдээ тавн- лаа, Ингэж би анх удаа алим хиэж ЛЭН юм. Гэ- тэл удалгүй түүнээс дор- гүй Їйгөд мартагдашгүй сонин явдал тохиолдлоо, Би хэдийгээр тийнхүү. алимны алтыг үз- сард фронтод сайн дура3- раа явжээ. Фронтод Сизч- сэн «Охины үхэл», «Нуч лимс», «Мөр» болов «Дай ны эсрэг»ь гэдэг цуврал шүлгүүд нь түүний ! Заналт муу дайсанд сөөм ч газраа өгөхгүйн тулд Залуучууд бид зуун хөлөө ч өгөхөөс буцахгүй Хайет нутгааа алдаад хөлтэй үлдэх юм гэхэд Хаана тэр хөлөөрөө ГТишгэх гож явах билээ гэсэн халуун эх оронч үзэл санааных нь дуулал болон уянгалж, уншсан хүний сэтгэлийг ХӨНДӨЖ, Дойсныг үзэн ядах, үзэл, өшөө хорслыг нь бадДраа- даг байв. ..Фашистын хорих яа“ герьт цэргийн олзлогдогч байсан ахмад дайчин Н. Терегулов 1946 онд тата- рын зохиолчдын хороонд шүлгийн гар бичмэлээр дүүрсэн нэгэн дэвтэр авчирч өгчээ Түүнд 60 шүлэг байсан бөгөөд энэ бол. М. Жалилийн нэрийг манай гаригийн хамгийн рих "бөглүү хязгаарт ч хүргэж чадсан алдарт «Моабитийн дэвтэр» байлаа. 1942 оны УЦИ | еаргас чимээ тасарсан 2Калилийн сураг ийн гарчээ, Тэрээр дайсны бүслэлтийг сэтлэх тэж яваад хүнд шархдаж чих нь юм дуулахаа бо- лнод байх үедээ дайсанд олзлогджээ, | Хоригдлуу» дын дунд нууц байгуулла- га болгож удирдан ажиллуулж байсан нь ур" “вагчийн гайгаар 1943 оны УПШ сард илэрсний улмгав хэсэг Нөхдийнхөө хамт дайсны гүнарталд Берли- ний Моабит хэмээх шо- ронд шилжсэн байна. Түү" нийг 1944 оны УИ! сарын 25-нд Плетцензее гэдэг цэргийн шоронд цаазал- жээ. -»- «Моабитын дэвтэр»- ийн хоёрдахийг нь 1947 онд Бельгийн эх оронч АНд- ре Тиммерманс Брюсеель хотноо байсан Зөвлөлтийн консулийн газар авчирч өгсөн байна. Тиммерманс бол Моабитын шоронд Жалильтай зэргэлдээ өрөөнд хоригдож байсан бөгөөд нөхрийнхөө хүсэл- -тийг ийнхүү биелүүлжээ, Уг «дэвтэр»-ийн эцэст х...фашистын бөөнөөр хо- сан хүн үхнэ. зовлон дунд бичсэн шүлэг, нэг найраглал гч лдэнэ» гэж бичсэн Биэ бол Муса 2Калиль өөрийнхөө тухай бичсэн нь тэр байсан юм. чМоабитын дэвтрүүлР».. бол түүхийн давтагдашгүй үнэн баримт мөний зэрэг" | цээ дайны үеийн ЗӨВЛӨЛ тийн олон үндэстний УТ нь зохиолын нэг том Ло нэгэн сайхан оргил нь бол сон юм. Аугаа нх Эх орны дайнд эрэлхэг гавьяа бай- гуулсан ба эх орон нь өндөр ҮНЭЛЖ ЗХУ-ын баатар цол нэхэн шагнаж, Казань Майн нэгчий талбай бос ино төС«. лон төрөлх Мустаф 85, тонд хөшөөг Нь Татарын нефтьчлийн хот, Брежнев хот, Антарктни-, дын нэгэн оргил, далайн хөлөг, Казанийн дуурийн. театрыг түүний нэрэмжит 1 мөнхжүүлсэн юм. Мөн 1957 онд яруу най- рагчдадс анх түрүүн түүнд Лениний шагнал олгосон билээ. И. РЕНЧИНХАНД нэгэнт орсон байжээ. Гэ- тэл тэр үед ном дэвтэр чухаг эрдэнэ мэт Д- сон байж. тэн Онд бид хичээлээ бичиг харын ар талд юм уу хуучин дэвтрийнхээ зайтай бичсэн мөрүүдийн завсраар бичих болов. Уран зохнолын ном бол ч ёстой л нүдний гэм. Би Урд дөчин хоёр онд нь Жюль Верний «Арван та- ван наст капнтан» гэдэг номыг олж уншсанаас хойш өөрийгөө баатарлаг хөвгүүн Дик Зандын оронд дүрслэн бодох болов. Гэвч . Дик хөвгүүн Атлантын да лайд «Пилигрим» хөлгөөр хар шуургыг сөрөн яваа- гийн оронд би Тэнгэлнг горхины цүнхээлд шургааг холбон хөвөхөөс цааш яахнн гарах билээ. Гэхдээ энэ бол номноос ертөнцийг танихын жаргал | эдэлсэн хэрэг. Алим олж идсэнээс минь хойш хэд хоногийн дараагаар Улагнбаатараас нэг ах ирлээ, Тэ- н: юэХ тэр шавьдаа уншуу- лах лах4ар нэг ном олж ирсэн нь Николай Островскийн «Болд хэрхэн хатаагдсан нь» роман байв. Би тэр номын нэрийг уншингуу- таа манай нутгийн өвгөн хил Дамдин ган төм- р хатааж сүх хутга хийдгийн адил юмыг хэлж байна гэж бодсон. Гэтэл номыг уншиж дуусгаад энэ бол болд төмрийг ха- таасан тухай бус харин хувьсгалын гел дунд болд төмөр мэт хатаагдсан хү- ний зовлон жаргал, баяр гуниг, алдсан олсны ту- хай гайхалтай сайхнаар хэдэн | х. 13 МИЦДагч Өө »-11111 МИР Ас(Ш! ! өгүүлсэн байна гэдгийг мэдээд бахдан баярласныг өгүүлэвч баршгүй. Тийн- хүү арван дөрөвтэй мон- гол х шигт орос хөвгүүн Павка Корчагинтай алт нө- хөрлөв. насан шийн торын байжээ. «Болд хэрхэн хатаагдсан» романы зарим бүлгүүдийг дахин дахин уншиж, шөнө дэрлэж унтдаг, романы явдлыг «ургуулан» зүү- дэлдэг болов. Бүхэл бүтэн - нь цээжилчихлээ, Өөрийгөө Павка Корчаги- ны оронд аваачиж бодо- ход юутай сонин. Тэнгэлиг горхин маань Днеприйг ор лоно. Тоня Тумановаг ор- лох охин олдлоо. Би одоо ч гэсэн тэр номоо бараг л амьтай хэлтэй ч байсан шигээр тов тодхон санадаг. 1980-аад оны сүүлчээр Москва хотноо олон ул- сын Үйлдвэрчний эвлэ- лийн хэвлэлийн газраас хэвлэн гаргав гэж уйгар- жин монгол үсгээр хавт- сан дээр нь дармалдсан номнууд үзэгдэх болсон билээ, «Болд хэрхэн ха- таагдсан» роман тэдгээ- рийн нэг нь байлаа. Бор саарал даавуу хавтастай, - нэрийг нь гоёмсог алтан. үсгээр дарсан сайн цаасан дээр уншнхад маш тод сайхнаар хэвлэсэн тэр но- мын эхний сул хуудсыг сөхтөл хараагүй бүхнийг харсан мэт мэл- мэрсэн том нүдтэй Нико- Островский өмнөөс ГЄУЛ”Ж- " «Овод» дийн атарлаг хүүгээ | хотын | болоод 1рнобаль« үзнэ дээ гэж мөрөөдөх болсон бөгөөд хожим тэр явсны хэрэг юу билээ? гэ- сэн асуултыг «Болд хэр- хэн хатаагдсан нь» роман анх тавьж хариулсан хэ- рэг. Түүнээс хойш хүний амьдралын утга учрын ту- хай эрэгцүүлэн бодох бал- чир зүрхэнд шүгэлсэн юм. ү ЧПавка Кор- чагин гучаад оны багачууд бидэнд насан туршийн үл- гэр мантик гэнэн гэж боло- хоор үеийн үр сад бидэнд түүний дүр байдал, бодол санаа нь яв цав дүйн таарч байжээ. Бид гэнэн ны Хуст нв их со- үуч итгэмтгий хүүхдүүд байж. Монголын хуулан патриархал амьдралын . дунд цахьсан хувьсгалын гэрэд Павка Корчскнны дүрээр бидэнд бас хүрч ирсэн хэрэг. Тиймээс бид Корчагинд - гүй итгэсэн юм. гурван оны намар би сургуулна төгсөөд Улаан- баатарт цэргийн сургуульд явах болов. Цэргийн сур- Дөчна мөртөө 72 Мядекс-14140 гуульд явна гэж - өглөө, бас Корчагины мөрөөр бу- юу бага наснаасаа тэсвэр хатуужлын мөрөөр явсан нх сургууль хийх билээ. Тийнхүү дэлхийн ны хүнд бэрх үед анх ааа, сан алим, анх уншсан гай- халтай сайхан роман хоёр монголын бөглүү зах тнут- гийн малчны 123486189101112 Л”. ”М Ё 22 3 ХЗЭ-илы Тэв Хьэроо, Д.Сүхбаатарыт рэмжит 2АП5-ын Төв Зөвлөлийн сонин: Ме15(2435) є. ЖИЛ33С ЭНД ТШЙВНЫ 3УУЛД Хүүхдүүд ээ! ЗХУКН- ын Төв Хорооны ерөнхий н бичгийн дарга м.С. Горбачевын хийсэн мэдэг- | дэл нь манай гаригийг цө- змийн дайны сүйрлээс ан- гижруулах программ хэ- мээн дэлхий дахинд үзэж байна. Горбачев даргын мэдэгдэлд ЗХУ-ын энх тайвны урт | хугацааны : программыг хэрэгжүүлэх Ж, үе шатыг нэн тодорхой -14| гаргасныг хүүхдүүд та нар 7 уншиж танилцсан. Эхний ? шатанд хэрэгжүүлэх гол ЭЭ зорилтын нэг бол цөмийн ямарваа дэлбэлэлт хийхийг зогсоох явдал юм гэдгийг та нар ойлгосон нь лав- || тай. | Ж-!! «Бүр одооноос ЗСБНХУ, “|| АНУ хоёр цөмийн аливаа 1| дэлбэлэлт хийхийг зогсоо- хоор тохиролцож, тийм аз- нах арга хэмжээнд аль Олон улсын энх тайвны жилд «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» аяны га- раанд зориулсан, пионе- рийн хүндэтгэлийн - шугам “жагсаал Олон улсын пио- "нерийн «Найрамдал» ла- “герьт боллоо. Шугам жаг- “саалд оролцогч пионер ба- гачууд «Энх тайван би- дэндД хэрэгтэй», «Дайн хэ- рэггүй», «Энх тайван, эв нэгдэл, найрамдал» гэсэн урина лоозон барьсан нь манай орны өнцөг булан бүрт амьдарч байгаа мян- || та мянган өсвөр үеийнхний | хүсэл эрмэлзлийг илэр- схийлнэ. с “Дуудлагын бүрээ хангих наж бүлгэмийн зөвлөлийн дарга мэдээллээ өгч, бүл- гэмийн тугийг хүндэтгал- ! тэйгээр байрлуулж шугам “жагсаал эхэллээ. Тэд зөв- | лөлтийн эрэлхэг зоригт ар охид хөвгүүд Боря Ээ заналыг болох түргэн нэгдэн ний- лэхийг бусад улсад уриа- лах нь чухал байна» гэж уг мэдэгдэлд онцлон тэм- дэглэжээ. Атомын зэвсгийн аюул эн БАН төрөлхтөн ртаагүйгээр барахгүй түүний хор ЭЯЛУУТЫНН одоо хүртэл амссаар бай- гааг бид дэлхийн хэвлэл, мэдээллээс уншиж, сонс- соор байна. 1986 оны нэг- дүгээр «сарын нэгэн хүр- тэл цөмийн аливаа дэлбэ- лэлт хийхийг азнахаар ЗХУ дангаараа үүрэг авс- ныг дэлхий дахин халуун дотноор хүлээн авч дэмж- сэн шүү дээ. ЗХУ-ын дан- гаараа авсан энэ үүргийн хугацаа нэгэнт дууссан боловч түүнийг дахин гур- ван сараар сунгалаа. Тур- шилтыг аа арын цөмийн зэвсгийг ловсронгуй болгох нүх сувгийг үнэ- хээр найдвартай хаана гэ- дэгт өнөөдөр бүхний санал нийлж байна. Тиймээс ч Горбачев дарга мэдэгдэл- дээ: «Хэрэв АНУ цөмийн туршилт хийхээ бас зог- соовол энэ шийдвэр цаа- шид хүчинтэй байх болно. Дэлхий дахинд, хэн бү- хэнд ач холбогдол нь то- дорхой энэ эхлэлд нэгдэн нийлэхийг бид АНУ-д бас дахин санал болгож бай- на» гэж (мэдэгдсэн юм. Цөмийн зэвсэг туршихыг хориглохгүйгээр цөмийн зэвсгийн санг хорогдуулна гэдэг нь цөмийн Дайны аюулаас гарах арга биш гэж хүн төрөлхтөн үзэж байна. Үнэхээр ч туршил- тыг үргэлжлүүлээд байвал зэвсэг нь улам боловсрон- гуй болж, улам аюултай болохын зэрэгцээ тийм ши- нэ төрлийн зэвсгийг тур- «САЛЮТ, МИР!» БИД ЭНХ ТАЙВНЫГ САХИН ХАМГААЛНА ХҮҮХЭД, ТАГТАА, Цариков, Павлик Моро- зов, Ваня Котик, Марат Назей, Зина Портнова на- рын дурсгалыг нэг минут хүндэтгэлээ. Дараа нь энх тайвны сэдэвт дуу дуулж, «шүлэг уншиж дайны эсрэг бүх орны хүүхэд нэгдэн тэмцэхийг-уриалж байлаа. Шугам жагсаал «Наран үүрд мандаж байг» ДУУ- гаар дуусч программын дагуу уран бүтээлийн урал даан, улс төрийн дууны хамтлагийн тоглолт, сур” тал ухуулгын бригадын тоглолт, гар зургийн урал- даан болж, энх тайвны хи- чээлийг өртөөчлөн хийж, эв нэгдлийн зах гарган. энх тайвны цуглаан хий- лээ. Бид таван тивд тагтаа нисгэхийг хүсч байна гэж тэртээх Ховдын хүү өгүүлж байхад, хүүхэд бид хүй- тэн дайныг хүсэхгүй гэж Хөвсгөлийн охин хүүрнэж ийэе 2 22 шилтын талбайд х Брлохцоо хөвээр аЕгулс гэдэг бүхэн, , байна. Нэгулуслув Цөмийн зэвсгийн тур- шШНЛТЫГ зогсооно гэдэг! ДЭЛХИЙ дахины нэн тэр- гүүний зорилт гэдэг нь ч эндээс. харагдаж | байна, АНУ цөмийн туршилт үр- гэлжлүүлэн хийсээр. бай- гаа өнөөгийн нөхцөлд ЗХУ ийм шийдвэр. гаргах “нь мэдээж. хялбар биш бай- сан. Америкт хийж бай- гаа туршилтууд нь санс- рын орон. зайд цөмийн зэвсэг байрлуулахад шууд чиглэж байна. ЗСБНХУ. цөмийн тур- шилтыг азнах арга хэм- жээг эхлээд хоёр этгээ- дийн дараа нь олон этгээ- дийн арга хэмжээ болго- хын төлөө шийдвэртэй тэмцэж байна. ЗХУ бас цөмийн зэвсэгтэй бүх гү- Ррэн Оролцсон цөмийн тур- шилтыг хориглох тухай. слон этгээдийн хэлэлцээ даруй хийж эхлэхийг са- нал болгосон билээ. ЗХУ-ын дэвшүүлж бай- гаа шинэ санал санаачил- гууд нь НҮБ-ын шийдвэ- рүүдэд сайшаагдаж, дэв- шилт хүн төрөлхтний хү- сэл, зоригт бүрэн нийцэж байна. Тэгээд ч ЗСБНХУ- ын энх тайвны урт хуга- цааны энэхүү программ нь зайлшгүй биелэгдэж, хүн төрөлхтнийг цөмийн цайны сүйрлээс ангижруу- лах болно гэж өнөөдөр шударга түмэн үзэж, уг программыг хэрэгжүүлэ- хийг АНУ, түүний хол- боотнуудад шаардаж бай- на. Г. ЖАНЧИВ МРТУХ-ны ерөнхий ре- дактор - цэцэг байна. Оддын зэвсэг, дайн хэрэггүй гэж гитар барь- сан охин дуулж байхал цөмийн зэвсгийг устгаж цэцэг ногоог ургуулья, дайны бараан сүүдэр энэ дэлхийд байх ёсгүй гэж эрэмгий хоолойтой хүү дуулж байна. Гал улаан сарнайг газар дүүрэн УР- гуулья-гэж цэцэг зүүсэн охин. дуулж, үеийн олон найзууд НЬ ӨНГӨ өнгийн цэцгээр даллан түрцгээж байна. «Юмхнаар юм хийх» хө- дөлгөөнөөр хийсэн “зүй- лээр «Эв нэгдлийн «зах» гарган 729 тагрөг Хүүх- дийн төлөө фондод ШИЛ- жүүлэв, - «Найрамдал» амрагч. пионерүүд «Бид энх тайвныг сахин хам- гаална» буухиа аяныхаа ээлжит гарааг ийнхүү ам- жилттай эхэллээ, 3. ОоюЮУНЧИМЭГ у 51-БҮРЭЭН ДУУ лагерийн . 1.ЇЭДЭЭЛЖ БНН ЕЭ 1:51-БҮРЭЭН ДУУ | | пиоНЕРИЙН БҮХ | БҮЛГЭМ, БҮЛЭГ, | САЛАА, | НЭДЭЭЛЖ БИЙННЕЭ фузах (ВИ. Б«уРЗ3Н Д887 БААТАРЧУУДЫН БАГ, ТАВТ ДУУЛЖ БАЙ! | “МАХН-ын ХЇХ их ху- талд өсвөрийн Сүхбаатар, чуудаас өргөх дээд ам- жилтын рапортад гарын үсэг зурах хөдөлгөөний эхний. шатыг МАХН бай- | гуулагдсаны 65 жилийн ойн өдөртуравдугаар Сса- | рын нэгэнд орон даяар дүгнэх юм. Гарын үсэг зурах, хүндэтгэлийн ажил- лагаа эхлэхэд (10 хоног үлдлээ. ) | ! | “Коммунистуудын дээд | чуулга. уулзалт . угтсан «Коммунистуудын. үлгэр дуурналлаар сурч, хөдөл- | мөрлөж, хүмүүжицгээе!» | уриан дор «Залгамж үе» аянаар пионерийн хамт олон, пионер, баатарчууд амжилттай аялж байна. | | Их хурал угтаж авсан үүргээ пионер ёсоор нэр “төртэй.биелүүлж, сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олон нийтийн ажилдаа то- « ЛЬС01 Дэлхийн Ардчилсан За- 1 луучуудын Холбооноос «Сансар зэвсэг байрлуу- лах талбар болох ёсгүй» | тэсэн урналгатай ил захи- далд болон 20 гаруй жил шорон гянданд хоригдож байгаа Африкийн Үндэс- Нельсон Мандела болон өмнөд Африкийн ард түм- ний эрх чөлөөний төлөө бу- 1 сад тэмцэгчдийг нэн даруй санд гарын үсэг -зурах чилгыг монголын чууд өсвөр үеийнхэн лархан дэмжиж орон даяар өрнөж 6 Ерөнхий боловсролыг пионерийн хион байгуулж, | МОНГОЛЫН БАГАЧУУД ЭНХИЙН ТӨЛӨӨ “ЗРХ ЧӨЛӨ0 ОЛ ний Конгрессын удирдагч ны тухай суллахыг шаардсан хууд руулж, кампанийг 1986 ондявуу- | лах шийдвэр гаргасан юм. Энх тайванч өнэ-санаа- залуу” та- сурагч хэдэн ч ил захид- Нельсон лаар оролцож болно. Хам- Манделаг суллахыг шаард- сан хуудсанд гарын үсэг зурах хөдөлгөөн манай эх шалгаруулж 13 3 айна. Үнэн» сонины тусгай шаг- | нал олгох болно. сургуулийн дэргэдэх ХЗЭ, байгууллагууд операцид пионер бүр орол- ил захидалд гарын үсэг цоцгооё. зурах ажлыг эрчимтэй зо- рналыг олон ул- рээс уншаарай?) )| сын энх тайвны жилд 30- СОНИНЫ зөвлөл дорхой амжилт гаргаж «Сайн үйлсийн ном» бү- “тээхэд идэвхтэй оролцсон пнонер, баатарчуудад бүл- “гэмийн зөвлөлийн ШийД- вэрээр дээд амжилтын р4- “портад гарын үсэг зурах эрх олгоно. Пионерийн бүлгэм, бү- лэг, «Залгамж үе» аяныг зохион байгуулах сургуу: лийн комисс, өсвөрийн сур- валжлагчид аа! Өсвөрийн Сүхбаатарчуу- даас дээд амжилтын ра- портад гарын үсэг зурах хөдөлгөөний “явц, сурлэта, хөдөлмөр, урлаг, спортэор » тэргүүний пионер баатар- чуудыг хэвлэл, радиогоор “сурталчлах ажлыг зохио- гоорой! Энхрий хайрт на- мыхаа ХЇХ их хуралдөр, гөх дээд амжилтын рапор- тад гарын үсэг зурах хүн- дэтгэлийн ажиллагаанд са- лаа, -бүлэг, бүлгэм бүр эрчимтэй бэлтгээрэй! ҮЙЛДЕЙ»-Д рнулан энх тайвны |сэд- вээр болон Өмнөд Афрн- кийн эх орончидтой эвс3- нааны нэгдэл илэрхийлсэн уулзалт яриа, цуглаан хийх хэрэгтэй | байна. «Нельсон Мандела» опера- цид оролцогчид энх тайв- өөрийн хүсэл бодлыг илэрхийлсэн зур- гаар ил захидал хийж ард нь аав ээж, анги Хамт ол- ныхоо гарын үсгийг “МХЗЭ-ийн Хороо», «Пнонерийн үнэн» соннны редакцид» гэсэн хаягаар 1986 оны гурав- дугаар сарын 10-ны дотор яаралтай илгээнэ үү. Нэг гийн идэвхтэй сайн оролц- сон бүлгэмийн хамт олныг «Пионерийн «Нельсон Мандела» (Холбогдох матеё- хоёрдугаар нүү- СУРЛАГЫН АМЖИЛТ, ЧАНАРААС ШАЛТГААЛНА. Эрхэм дүүгийн ам- | рыг эрж мэндчилье. наа ӨЙНЧСЭН Хоёр дахь за- | хөдлаас анд нөхөдтэйгээ хамтран өдөр бүр хичээ- лээ -давтаж, /сонгом гсурал- цах хичээлд суун хаврын шалгалтандаа ӨдӨӨнНӨӨС эрчимтэй бэлтгэж чөлөөт цагаараа шинэ номтой нө- хөрлөж байгааг чинь мэдД- сайн рынын үнэн» сониноор дам- жуулан. хариу. өгсөн би- зээ. Хоёрдахь | “захидалдаа | чи «,.. миний сонирхлын дагуу Багшийн дээд СУР-,: гуулийн винодрамын ан- гинд оруулж өгөхийг би танаас хүсэж байна» гэ- жээ. Соннирхдог мэргэж- лийнхээ ангид элсэн оро- Дээд, тусгай дунд боловс- ролын улсын хорооноос баталсан элсэлтийн ДҮР- чадсан сурагч л ДЭЭД СУР- туульд өрнө шүү АЭд. Ийнд Багшийн дээд сургуулийн кино драмын ангид элсэн өрж. чадах эсэх нь гагцхүү өөрийн чинь сурлагын амжилт, л 4 мэдлэгийн ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН ЦАГААН-УУЛ СУМЫН 10 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 10-ЫН «А» АНГИЙН СУРАГЧ Ч. НЯМДОРЖИД дээд сургууль, техникум, тєхник-мэргэжлийн сур- гуульд элсүүлэхийг гагц- хүү Дээд, тусгай дунд б0- ловсролын шийдвэрлэнэ. Уралдаант шалгалтаар аль нэг сур- атлаа хэн нэг хүний дэмжлэг олохын тул өргөдөл барьж гүйхийн оронд элсэлтийн шалгалт амжилтгүй ӨГ- сөндөө дүгнэлт хийж хурд хан ажилд орж үр бүтээл- тэй ажиллахын зэрэгцээ дунд сургуульд заалгасан хичээлээ үргэлж давтан мэдлэг, боловсролоо цу- цалтгүй дээшлүүлэн дДа- хин шалгалт өгөхийн тулд өөрийгөө улам чамбай бэлтгэх нь хүсэл эрмэлз- “дазэ биелүүлэх үндсэн нөх- цөл болно. « Элсэлтийн шалгалт вэг удаа өгөөд дээд сургуульд орж чадаагүй нь ерөөсөө дээд сургуульд , орохгүй боллоо. гэсэн үг, огт би- шээ. Дээд сургуульд орж. чидаагүй хүн 2-8 жил үйлдвэрлэл дээр үр бү- оруулж өгөхийг хүсэн энд тэндээс гуйж Явдаг Хү" ч мэр сэр байдаг НЬ ий өөрсдийнх нь 0бу- мэргэд хүү эм? хүний өөрийнх вь хүч чаршайлтаас алшалг таалахыг дахин амхааруу- жья. Юалталтын зэзв уэж дээд сургуульд «Элсэх шуалталү өгөгч- гуудын ҮҮХ түүхийг ам- тархан сонсож, өөрийн ор» ны болоод африк түмний соёлыг сонирхон үзэж байсан Нельсон Ман- Дела. бол Африкийн Үн- дэсний | Конгресс ЄАҮК»- ийн удирдагч болтлоо урт бөгөөд бартаат зам туул- сан шантаршгүй тэмцэгч юм. Тэрээр 1918 оны УН сарын 18-нд Өмнөд "Африкийн Бүгд Найрамдах Улс (ӨАБНУрнын Умтата гэдэг жижиг хотод төржээ. Залуу насандаа НИоганнес- бург хөтнөо уурхайд ажиллаж байв. Ажилчин хүмүүстэй нөх , хамт ажиллаж, аж төрж байсан нь түүний " нүдийг нээж, лөөлжээ. Улс төрийн хувьд гойд санаачилгатай, заримог чанар.бөл Н. Манделад Тө- өөс заяасан гэж хэлж болох. Онцлог шинж ЮМ. Аливаа нарийн с түвэгтэй гүнзгий мэдлэг нь бүр 38- луу насандаа апартейд бод- логын мөн чанарыг сайтар ойлгох боломж. байна. 1 “ Дараа вь Битватерсран- дын -их сургуульд сурал- даж, хууль эрхийн ухаан судалсан байна. Хожим нь удирдагч нь болсон АҮК- ийн эгнзэнд 1944 онд эл- єэж, тэмцлийн замаа хол- божээ. Энэхүү АҮН 1912 онд үүсэн бий болсон хувьсгалт ардчилсан бай- тууллага юм. Удалгүй Манделагийн удирдлагаар ЗАҮК-ийн дэд ерөнхийлөг- 79 ГЕО ЖА 201/25:2214У:77 Манай сургуулийн хал рагчид төлчин малчи туслах ажлыг «Бяцхан га- рын тус» нэртэйгээр 39- хнолоо. Энэ жилийн ТӨ- лийн бэлтгэл ажлыг УРЬД оныхоос давуулан биелүү- 1952 онд Н. Мандела Энэ чөөр сонгогджээ. албан тушаалд ороод арьс- ны өнгөөр ялгаварлан а- дуурхах бөдлогыг эсэр- гүүцЄэн Өргөн өлөн түмний ажил хаялт, жагсаал зохион байгуулсны. учир баривч- лагдав. Эрх баригчид түү” нийг хэсэг хугацаагаар шоронд хорьж байтаад суллахдаа улс төрийн үйл ажиллагаанд оролцохыг нь хориглож, тэдний зөвшөө- рөлгүйгээр Иоганнесбург хөтовс гарч явах эрхгүй болгоЄон байна. Гэвч 1956 онд дахин баривчилж шүүх ажилла- гаа явуулахад нь Н. Ман- дела эрх баригчдын бузар үйлдлийг уудлан илчилж, зөвхөн Өөрийгөө төдийгүй хамтран тэмцэгч, зорилго нэгт нөхдөө өмтөөлөн хам- гаалах талбар болгон ашиг- лаж байлаа. Үнэн шударга хэзээд ялдаг болохоор Манделаг удалгүй сулла- жээ. Мандела шоронгоос гарч ирээд: нууц байдалд эвэ үеэс Мандела болон түүний нөхдийн үзэл са- наанд үндсэн өөрчлөлт тарсан байна. Африк түм- ний язгуур эрх, хар, цагаан арьстан адил тэгш байхын төлөө тэмцэлд хүч хэрэг- даа Чухам энз үеэс АҮК тэмц- лийн шинэ үед орж, африк- чуудын иргэний наад за- хын эрх, эрх чөлөө, тус- гаар тогтнолын төлөө тэм- цэл ч чанарын шинэ шатанд гарсан юм. ” Ард түмнийхээ төлөө “ хийсэн Манделагийн тэм- цэл эрх баригчдын дур- лийн пионер .баатарчууд «Пионерүүд мал аж ахуйд» хөдөлмөрийн “ цуваанд ндэвхтэй өрөлцөж, туга- яын нэмнээ 1624 ширхэ- гийг малчдад өгөв. Багшийн сургуулийн зохиож төлийн нэмнээ 120, уут 60, элгэвч 1400 шир- хэгийг бэлтгэж шеф сан- НЕЛЬСОН МАНДЕЛА: ТЭМЦЭЛ-- МИНИЙ АМЬДРАЛ, гүйцлийг ямагт төрүүлсээр байлаа. 1962 оны УЮ6аг рын. 5-нд ,цагдаа нар түүс нийг Дурбан хотод ба- ривчлав. Ажил хаялт, жаг- саал тэмцэл зохион бай. гуулсан, эх орноосоо нуу" цаар гарч явсан гэсэн «хэр тийн» учир түүнд таван жил хорих ял. өноов. Мандела 1962 оны 1 сард Аддис--Абеба хөт. ноо болсон Пан африкийн бага хуралд оролцсон юм, 1968-оны,Х сард Мав- деёлаг шорөнд байхад да- хин шүүхийн ажиллагаа явуулж насаар нь хөрих ял оноосон юм. Ийнхүү АФ- рикийн ард түмнийлийлдэг хүү Нельсон /Мандела 20 гаруй жил шорөнд хориг- дож байна. шо- ронд нь ээж, ДҮҮ хүү Нь-нас барсан юм. Гэвч” хорссон дайснууд Манде- лаг ойр дотныхоо эдгээр шарилыг орф” шуулахад ч оролцохыг зөв- шөөрөөгүй билээ. түүний гэргий нийг- зүтгэлтэн эрэлхэг Винни Манделаг үргэлж мөрдөн хавчсаар байна. Түүгээрч барахгүй 1980 онд Н. Манделад олгосон 1Кавахарлал Нє- ругийн нэрэмжит шагналыг хүлээж авахаар “Энэтхэг явахыг нь Ч түүнд зөв шөөрөөгүй юм. Ард түмнийхээ тэмцэхийн учрыг өгт ойлгодоггүй ӨАБНУ-ын арьсны үзэлт эрх бариг чид Зэвсэгт ТЭМЦЭЛ ХИЙ- хэзсэз татгалзвал Єуллана хэмээн ичгүүргүй авираа- хад нь Мандела «Тэмцэл бол миннй амьдрал Ми- ний бөлөөд манай ардтүй- ний эрх чөлөө Нэг юм» хэмээн хариулсан юм.Үнэ- хээр ч Мандела тэмцсээр байна. төлвө И. РЭНЧИНХАНД 4. гын давтрийг єнц дүнгээр дүүргэх хөдөлгөөн өрнүүл- дэг учир үр дүнгээ өгсөа сайхан ажил болж тогт- молжлоо. М.2Канчив: энз хичээлийн жилд 87 онц, 38 сайн дүн авч 1, П улир- заар онц дүнтэй суралцаж Байна. УЛААН БҮЧ. МИНЬ БАЯРТАЙ Наймдугаар ангийнж ны дунд улаат бүч минь Хөвсгөлд аймгийн тө зийн 8 жилийн НЭГДҮ гээр сургуулийн пионеё- рийн бүй”.лээс |долоо хоногийн Ням гаригийг 0”атарчуудын өдөр бол- тон тэмдэглэдэг сайхан уламжлалтай болжээ. Сургуулийн |захиг”аа- наас баатарчу”дын дунд лсхїох ажлын төлөвлө. гөөг долоо хоногийн ӨМ” нө гаргадаг, 1-1 ан. гийн баатарчуудын ХҮ сэл сонирхол, авьяасыг нь харгалзан энэ ажил- даа баатарчуудтай ажиллах НӨХДИЙН ЗӨВ лөл, багийн удирдагч, бүлгэмийн | ЗӨВЛӨЛИЙН ммсв, тишүүд пионе- рийн ахлах удирдагч анги, удирдсан |баг- шаас гадна биеийн 14- мяр, дуу хөгжим, гэр -- Ах аа! Би нэг удаа л буцьл! -- Миний хүү, тэмцээнд орж байна гэж бодоод тоглоно шүү! Ах дүү хоёр шатрын спортоор 5 настайгаасаа лэн хичээллэжээ. АХ 53.23 ЗУРАГ ДЭЭР: Ах дүү хоёр, . НЯуЛ ГАРИГТ г-2-54/-2:477-Га25-4 ыг зэрэг төрөл бү рийн мэргэжлийн багш нарыг оролцуулснаар бие бялдрын хүмүү: жил, ХөДөДмөр дад лага эзэмшүүлэхэд Чу. хал нөлөө үзүүлдэг боллоо. Бага ангийн су? рагчид ням гарнгийн арга хэмжээнд маш идэвхтэй оролцож, хамтран шинэ дуу бү жиг сурч, шатар, даам, хөгжөөнт Хөдөлгөөнт тоглоомоор наадацгааж багуудын дунд ОоЛСН төрлийн сонирхолтой тэмцээн зохиодог бай- на, Мөн баатарчуудын хичээлээр олсон мэд- лэгийг бататгах, урлаг, уран сайхан, спортын авьяасыг хөгжүүлэх, хамтын хүмүүжил эзэмшүүлж, сурагчийг сурагчаар нь удирдуулж Тэмүүлэн нь Улаанбаатар хотын 39 дугаар сургуу. лийн П ангид сурдаг. Зр Төгөлдөр 7 настай, 1» мүүлэн Төгөлдөр хоёрын 838 Н. Теморхуяг Олон улсын хэмжээний шатрын мастер хүн. Төгөлдөр өн- төрсөн онд «Оюун түл- хүүр» сэтгүүлийн нэрэх- эсвөгт лонүрл лол Б. ГАНБАТЫН авсан ф0т90 сургах ажлыг их ан» хаардаг ажээ. Тиймээс зохиосон ажил бүхэн өгөөжтэй, үр дДүлтэй болдог байна. 1 ангийн баатарчуу, дын дунд «Алтан бос гыг нь алхан орсоч сургууль. минь сайн байна уу?», «Алтан но мын үсгийг амтархан уншицгаал!», 1-1 ангийн баатарчуудын дунд «Зохиолын баат- рууд бидний Дунд», «Хэн авьяаслаг зохион байгуулагч вэ?», «Ган бат найрамдал», «ЗУ- гаатай амралтын сонин» «Оноо, хурд, хурам» зэрэг олон. Хэлбэрийн сонирхолтой ажил 30 хножээ, Аймгийн пнонерийн зөвлөлийн загварлагч МАНЬБАДАР жит шатрын тэмцээнд П байранд шалгарсан. юм. Ах дүү хоёр “«Оюун түлхүүр» сэтгүүлийн нэ- рэмжит 1986 оны шат рын аварга шалгаруулах уламжлалт тэмцЗэнд балт: гэж байна. Э- төггагалр Манай сургуулийн нэгдү, гээр ангийн баатарчуудын дунд сонирхолтой тэмцээн зохиолоо. аатарчууд М8аАНЬ тэмцээнд сайн бэлтгэж ангн, даа түргэн уншигч, цэвэр бичигтэн аварга сурагчийг шалгаруулж хамгийн шилдэг сурагчаа нийт багуудын хоо» ронд болсон тэмцээнд орол» цуулав, Тэд энэ хугацаанд Сүх жанжны тухай дуу, шү, лэг олныг сурч, түүний амьд, рал тэмцлээр Ояцхан ном, ханын сонин гаргав. Увс, Төвийн 8 жилийн 1 сургууль, Пионерийн ах” лах удирдагч Б. БАДАМСҮРЭН Мөн аймгийн Ховд сумын дунд сургуулийн захиргаа, пионерийн бүлгэмээс цэцэр, лэгийн дүү нартаа тоглоом бэлэглэх 10 хоногийн аяныг зохиолоо. Энэ аян нь цэцэр- лэгийн насны Хүүхдүүдийн сургуульд орох бэлтгэлийг нь хангах зорилготой юм. Сурагч Д. БОЛОРМАА Манай сургуулийн Т-1 ангийн баатарчууд пионерийн гишүүнд элеэв. Төд дэвтэр ном, сурах бичгээ цэвэр гам», тай эдэлж хэрэглэдэг, найз нөхөддөө үргэлж тусалдаг тэргүүний сурагчид юм. Дундговь, Дэлгэрцогт сум 8 жилийн сургуулийн сурагч Н.ОТГОНЧИМЭГТ Сэлэнгэ аймгийн Зүүнха» раа хотын 16 дугаар цэцэр, лэгийн багачууд 8 жилийн сургуулийн пионер ах эгч нартаа их хайртай. --«Тэд бидэнд ном уншиж өгдөг, Мөн шинэ дуу. бүжиг олныг зааж өгсөн гэж цэ» цэрлэгийн хүүлүүд бахархан ярьдаг юм. Фүлгэмийн зөвлөл МАХН-ын ХЇХ их хур: лыг угтаж «Залгамж, үе» алныг эрчимжүүлэх, сур" гууль, цэцэрлэгийн хол» боог бэхжүүлэх, номер баатарчуудын зүгээс цэ- цэрлэгийн дүү. нартаа үзүүлэх туслалцааг идэвх- жүүлэх бүжиг дуу, ХӨДӨЛ- гөӨнт, хөгжөөнт тогЛООМ зааж өгөх, улмаар сур- гуульд орох бэлтгэлийг нь хангуулах зорилгоор пио- нерийн бүх бүлгэм, бүлэг, салаа, баатарчуудын баг, тавтад «Багачууд» цувааг хоёрдугаар сарын 20-ноос тавдугаар сарын ”20-ныг хүртэл зохиож байна, НЭГ. Баатарчуудаас цэ- цэрлэг, яслийн дүү нарын- хаа дунд зохиох ажил -- Дүү нарынхаа ариун цэвэр, соёлжилтыг сайж- уулах гутлын алчууртай Оолтох,- тэдгээрийг тогт- мол хэрэглэдэг дадалд сургах зорилгоор «Зад Пионерийн гишүүнд элсэх бэлтгэлийг угаагч» операцийг зохиох, -- «Ирээдүйн жүжиг- чин эндээс төрнө» хөдөл, гөөн өрнүүлж дуу, шүлэг, бүжиг, таавар, үлгэр, зүйр цэцэн үг, түргэн хэл- лэг зааж өгөх, төрөл бү рийн урлагийн тэмцээн, маргааныг тоглоомын хэл» бэрээр зохиох, -- Тодорхой нэг бүлэг шефлэн авч 2--3 хөдөл, гөөнт, хөгжөөнт тоглоомыг зааж сургах, -Г «МАХН-ын ХЇХ их хуралдаа»,уриан дор ясли, цэцэрлэгийн дүү нартай. гаа хамтран концерт бэлт- гэн эцэг, эх, багш нартаа тоглож өгөх, -- Өөрсдийн зурсан зу- раг, хийсэн дурсгалын зүйлээ тэмдэглэлт үйл явдлыг тохиолдуулан Дүү нартаа бэлэглэх, ХОРР. Пионерүүдээс ясли, цэцэрлэгийн дүү яв- рынхаа дунд зохиох ажил -- Намын баяр, В. И, Лениний төрсөн өдөр бо. лон бусад түүхэн тэмдэг. лэлт үйл явдлыг тохнол- дуулан өглөөлөг, өдөрлөгт, уулзалт зохиож, хүүх. дийн кино, диафильм үзүү лэх, -- Баатарчуудын шеф- лэсэн бүлгийн ажлыг хя» -нмаж заавар зөвлөлгөө өгөх, бүх ажилд нь биечлэн туслах, -- Төрөл бүрийн даа вууны өөдөс ашиглан зөө» лөн- тоглоом, наамал, хат- тамал хамтран хийх, зааж сургах, -- Дүү нартаа зорнулан номын булан байгуулж ном анагаах, сэлбэх, цуглуу! лах хөдөлгөөн өрнүүлэх, -- «Цэцэрлэг, цэцэгжүүлье» хөдөлгөөн өрнүүлж анги танхимдаа 10-аас доошгүй 5--8 төр- лийн цэцэг хамтран тарьж яслиа ту4 бүрийг тайлбарлаж дүү нартаа бэлэглэх, вааг зохион байгуу яахад анхаарах зүйл «Багачууд» цувааг баа. тарчуудын бөгт «Ваатар- чуудтай ажиллах иех дийн зөвлөл», баг, тавтын удирдагч, бат удирдсан багш зохионо, Пионерийн бүлэгт бүл- гийн удирдагч, анги гдирдсан багш явуулна. иойерийн бүлгэмд бүлгэ- мийн этвлөл, сургуулийн шєф байгууллага, эцэг хийн Х0род 90ХиИОНО. Зохион явуулсны дараз ясли, цэцэрлэгийн дүү ягр таа хэрхэн тусалж хийсэн ажлаа дүгнэсэн дүнгийн хурал хийнэ, Дүнгийн хурлыт ги нерийн бүлгэм бүлэг, ск- лаа, баатарчуудын баг, тавтын цуглаанаар хзлэл цэнэ, Пионерийн бүлгэмийн цуглаан дээр ясли, цэцэр лэгийн удирдах хүмүүсийг урьж оролцуулаарай. Дээрх үндсэн чиглэлд туссан ажлаас санаа авч улам баяжуулан бүлгэм бүлэг, салаа баатарчууды! баг тавтад сонирхолтой тоглоомын хэлбэрийг ашиглан «Багачууд» ”цу- вааг өрнүүлэх хэрэгтэй яЛаАШдаЛАТАГЭЙ МЖИТ МПБЫ ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН АРГА ЗҮЙН СЕКТОР баатарчуудын| тан Ч. Даваахүү, Б. Өнөрдэлгэр, Д. Дамдинбаяр, Д. Ган- гишүүн байхаас эхэлдэг. Тэдний энэ бэлтгэлд баатарчууд-| зориг, Я. Чулуунцэцэг И. Энхбаяр нар баатарчуудын дунд тай ажиллах зөвлөлийн гишүүд их тусалдаг юм. т ЗУРАГ ДЭЭ?: -- Нийслэлийн хоёрдугаар сургу,:"ийн баатарчуудтай ажиллах зөвлөлийн гишүүн, онд 9У24475: зохиох ажлаа зөвлөж байна. 6, БОДООШИЙН авсан фото 7 «бут ттчтулатат- ту? Атат- Флт- ФЭ 7 037 0-0 050 оч амтчт0 т? .отчт-тт Ь2 имтеРМНБУЭЭ3 Өоутотутээтсэтэтэ СУГҮЛГЭЛ, БТАТАТЕОЛҮЭЛ ЛЭ (Шог өгүүллэг) ЇїШинэ жилд арваадхан хоног дутуу байлаа. Багш Болд, цгээ нарын най- ман сурагчийг нэр цохон ангид үлдээгээд: -- Манай анги багт ваадамд бэлтгэх ёстой. Та нар тус бүр нэг нэг амьт- дын дүрсзэр баг хийж, хийсэн багийнхаа дүрд Өөрсдөө тоглоцгооно. Хам- гийн сайн баг хийж, чад- Зарлаг тоглосон нэг су- рагчийг ирэх зун пионе- рийн зусланд амруулна гээд гурван хоногийн до- хи төр баг хийх даалгавар өгөв. Надад баавгайн баг шогдов. Би гэртээ харьж аав, ах нартайгаа хамжиж хоёр хоногийн дотор баавгайн багаа хийж дуус- гай багшдаа шалгуулахад: -- Тун догь болж. Одоо өөрөө сайн бэлтгэ гэлээ. Багш намайг магтсанд би учиргүй их баярлаж гэртээ ирээд яаж тоглохоо бод- лдоо. -- Ер нь миний баг бус- даасаа арай илүү болсон байх. Одоо дүрдээ тун сайн бэлтгэх шаардлага- тай. Тэгээд ч ийм хүчтэй, сүрлэг сайхан амьтанд заа- -04 үдэн нэг зүйл байх Түүнийгээ нөхөд- Ё Хаш 913299 ЗХУ ИВ 21 нь нэгдүгээр ан- Петрикт: | Өчигдөр - 15: ар яагаад ирээ- 213:18 Өчигдөр ах өв- Бодоод, 1 А--01459 “Багш: Ах чинь өвдөхөд гуульдаа ирдэггүй бимд Петрик: Би ахын цанаар гулгаад өнжихгүй юу. 12 . . Болгар Багш нь нэгдүгэар ав- тийн Надяд: Өөрийнхөв маш нууцалж байгаад яг тоглолтын үед гарахдаа шинэ нэмэлт оруулахаар шийдээд чухам юуг нь онцгойлохоо бодож, бодож Цэцгээ үнэгний сүүлийг шар, даалимбинд хөвөн чихэж хийснийг санаад, ер нь өчүүхэн жаахан үнэгэнд ийм сүүл байхад аавгайд лав нэлээд том, сүрлэг сүүл байж таар- на. Тэгэхдээ харин Цэц- гээ шиг даавуу Ба 340 биш бүр амьдралд ойр- Бүэж, бодит зүйлээр хээр шийдэж адууны сүүлийг ашиглая, Тэгвэл миний баг ангидаа шал- гарч, би пионерийн зусланд амарч таарна. Хамгийн гол нь нууцаа урьдчилан ал- дахгүйг л хичээхээр шийдлээ. Хүссэн өдөр ирж, багт наадам эхлэх болов. Би адууны сүү лийг цүнхэнд нууцлан хийж, тоглолтод гарах үедээ зүүгээд гарлаа. Биднийг пионер сурагч- дын алга ташилт шаагин угтаж, ялангуяа ална. лагч «Хавтгай», «Шов- гор» хоёр хамгаас илүү сонирхон дууриаж, урт сайхан сүүлээ “бусдад гишгүүлэхээс болгоом- жилж хамгийн хойно яв- байгаа бололтой..Би дот- роо их л сэтгэл ,Ханга- луун бүжиж байв, Баавгайн сүүлийг Хха- раач гээд л энд тэнд жиг жуг ХИЙЛЦЭН ИНЭЭЛ- дэж байв. Гэтэл «Хавт- гай» миний дэргэд ирээд: -- Манай өвгөн аав амьтдынхаа дутуу эрхта- нийг гүйцээхээр олон жил уйгагүй ажилласны үрээр баавгайг ийм сайхан сүүл- тэй болгосон юм гэхэд тан- хим дүүрэн инээдэм болов, Би гэнэт баавгайд ийм сүүл байдаггүйг санаж, нүүр маань лав цог шиг улайсан байх, Ашгүй баг тай тулдаа л бусдад мэ- дэгдээгүй билээ. Тоглолтын дараа багш ирж, бид нарт баяр хүр. гээд, -- Дорж чи баавгайд ийм том сүүл байхыг хаа- на харсан юм бэ? Сүүл нь илүүдээгүй бол чиний баг түрүүлэх бай- сан юм гэв. Багш болон нөхдөөсөө нуулгүй, зөвлөмж авч бай- сан бол би яалаа гэж баавгайд адууны сүүл ур- гуулж хөгөө тарих билээ. вс аймаг Тэс сумын 10 жилийн.дунд сур туулийн Ч. «В» ан- сан, замайг, ИХ, СРНИРХЭВ,. ХИЙН, бурагч, сайн мэдэх хотуудыг нэр- лэнэ үү? Надя: Томилолтын хот. Багш: Томилолтын хот гэж байхгүй шүү дээ. Надя: Миний аав томи- лолтоор байнга тийшээ явдаг юм. . . . Багш: Чи өнөөдөр яа- гаад хичээлээс дахин хо- жигдов? Сурагч: Би хөл бөмбө- гийн тэмцээн үзэж зүү- дэллээ. Шүүгч хугацаа сунгасан учир тэмцээнийг ! гүйцэд үзэх «гэж удлаа. БНАГУ Сабина тоо бодож суус- наа ахаасаа: дөрөв дээр ХилННН нэмэхэд хэд болох вэ Ах: зүрхээ болно. Сабина: Бур, хэлж байгаагий нь. ура дээр гурвыг нэмэхэд зургаа болно шүү дээ. Куба Ээж: Миний хүү чи энэ онд ээжийгээ баярлуулсан гүй. Хичээлдээ сайн дүн ер авсангүй, 6 0 0 8 6 | 2 : 5 6 0 5 » 1923486-15 9163457-15 2849572-15 9нэ цифрүүдийн хоо- «ронд (4), (--) тэмдгийг хаар зохицуулж тавь. “ Нийлбэр нь 60-тай тэн- цүү тэгш 4 тоог дараал: лаар бич, Ямар тоонууд байж болох вэ? . . 0 45 тугалыг хашаа тус 0 бүрт өөр тоотой байхаар 9 хашаанд яаж байрлуу” лах вэ? Баярхүү Батаад нэг алим өгсөн чинь Батаа нь 2 дахин их алимтай 6 болжээ. Нөхөр нь 1 алим буцааж өгөх юм бол 5 хоёулангийнх нь алим 0 тэнцүү болно. Тус бүр хэ- да лэн алимтай байсан вэ? Т. УРАНТҮЛХҮҮР Хүү Пепито: Эзжээ! БЇЇ хар амиа бодогч биш шүү дээ. Өөр хүүхдийн ээжийг баярлуулсан юм. . . Унгар гэртээ бий юу? -- Эгч хөгжмийн сур- гууль дээр хослон хөгжим- дөж байгаа. -- «Хослон хөгжимдө- нө» гэж юуг ХЭЛДЭГ ЮМ бэ? -- Бодвол, эгч хийл, төгөлдөр хуур хоёроор зэ- рэг хөгжимдөж байгаа юм байлгүй дээ, | | | | ЖЭ | | | | Орчуулсан Я. Болд хлэгч Ж.ДАШДОНДОГ Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Индекс-14140 1986 онд 100 Хээтэй тутмаас бот-8 унаа-62. туал-67 хура-86, ишиг-60-ий.абч бү2д 9,9 сая төл: бойжуулна Оутмтм2муаруомтуумтул2 гомо Ваатарчууд аа! Улс орон даяар төл хүлээн авах ажил эхэлж бай- на. Сургууль, бүлгэм, бүлэг. баатарчуудын баг, тавтад малчдад туслах төлийн уут, цэмнээ, элгэвч, угж, Эмийн сан илгээх хө" А2МТ20-20727-2 төтчмтмтму тух 2Умтэрмтмтмтмыт тотмтибултат, тхєтл рот агмтармт рэотчтиохбор у му дөлгөөн өрнөлөө. Малчны суурьт хүүх: дийн баясгалант дуу, нялх төлийн дуутай зэрэгцэн, та нарын үе тэнгийн пионер бага- чууд төлчдөд тусалж төл хүлээн авах, арч- лан тордох, хашаа са- равчийг засч янзлах, пионерийн ухуулах бригадын сурагчид кон церт тоглохоор бэлт: гэж байна. Бяцхан төлд бага- чууд хайртай. Тий- мээс ч тэд түмний үйлс болсон төл хү: лээн авч бойжуулах тйөгүтгтэ22тэтээгҮэтэээээгтгтэээ02ээчэтэ3 : Нийслэлийн 75 дугаар сур гуулийн нэгдүгээр сурагч Ч. Сэргэлэн, Н. Ган сүх нар төлийн 0 аХНЛА Нирлэ: БАЛТАРЧУУДЫН ТУС ажилд өөрсдийн хувь нэмрээ оруулдаг юм. Энэ жил манай орны хөдөлмөрч малчид 8,9 сая төл хүлээн авч бойжуулахын төлөө хичээнгүйлэн ажил лаж байна. Түмэн ол- ны их үйлст пионер сурагчдын маань хувь нэмэр оролцдог нь ба- хархууштай билээ. «Пионерийн үнэн» сонин йийто сургууг лийн пионер сурагч” дын дунд «Өсвөрийн төлчин» уралдааныг зарлах гэж байна. Баатарчууд та нар энэ ажилд яаж орол- цох вэ? Юуны онц, сайн сурлагаа бэлэглээрэй. Таван ар- дэнэ болсон хурга. ЖШнг, тугал, ботго, унаганы тухай дуу, БоСЧУҮЛ АЛВЫ анж ангийн “Єл, шүлэг олныг сураарай. Мөн төлийн нэмнээ, ХЇХ их хурлын нэрэх- жит аян болгож су: рагч бүр, пионер баа- тарчууд гүр идэвхтэй оролцоорой. Баатарчууд аа! Мал- чин ах эгч нартаа төл хүлээн авч бойжуулах ажилд нь анги хамт ї Г Ч 2! | | 7 ї . -“ г зохиолоо. » ТИрИИЙНШИЙНПИЙННИН 1986 ОНЫ ХОЁРДУГ ААР САРЫН 22 ө БЯМБА “43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Өө. М 162335) ө ЗХУКН-ын ХХУЦ их хурлыг танхимд гү А0. 1224 баара, Л --Валентина Григорьевна! Та эрчим хүчний барилга трестэд хэдэн жил ажил- лаж байнд вэ? Би 1981 онд ах дүү монголын сай- хан оронд ирж эрчим хүч- ний барилга трестэд му- жаан цехийн мастераар ажиллав ЇУ цахилгаан станц гэж нэрлэдэг эна аварга том эрчим хүчний | , үйлдвэрийн модон эдлэл | болгон бидний гараас гарсан пин! Ц ЗАД Талгнн 2/1Л11-/29-2 Д| Звихилхийн 10. ий» Сурагчдын чөлөөт типпипппипппинпипипинтпппипининиипиипииининнииипинипишниншииининшинииниинишишиииин 3 барилга трестийн Зөвлөлтийн мэргэжилтэн коммунист В. Г.Сауш к 277 юм, Ажилдаа сэтгэл, Са- наатаа өгдөгөөс ч тэр үү эхлээд хийж бүтээсэн маань иэг их ажиглагддагүй юм. Харин эргээд харахад миний гар орсон юм. шүү гэж бодогддог. Ёр нь барилтачин хүн бол. очсон газар бүрдээ биетэй, бодитой дурсгалаа, үлдээж явдаг хүмүүс, |, --Та мужааны мэргэ- жилтэй хүн үү? цагаар зохиосон «Олон тоо зөв бодьё» сэдэвт ажилд пионер, сурагчид идэнхтэй оролцож 20508 тоо бодож “Бага ёнгийн апаргаар ТИГ ангийн сурагч Ц. Цэрэн- чимэг, дунд ангийн аваргаар УИ ангийн сурагч Д. Цэрэн- ханд иар шалгарав, Энэ аж- лын янцад сурагчид матема- тикийн уламжлалт олимпиа- дын нэгийн Данаанд амжилт- тай оролцоп. ул? НАМЖИЛМАА. багш САХИЛГЫН ДЭВТЭР | Пнонер, сурагчид баатар- чуудын ёахилга хариуцлагыг Ри 721) 11 й ”, 11 9 М1 ол ЭЛС ЭВ ла лээ чд2Р пан 2 2 ортларт лол 4Би ойн аж ахуйн техни кум төгссөн. Ой мод, өвс ургамлыг бага зэрэг мэд- нээ. Мод оролцоогүй зүйл өмьдралд бий бил үүх Харин ой модыг хайрлан ариг гамтай хэрэглэж су: рах хэрэгтэй юм. Хар ба- га наснаасаа эхлэн ой МоД- ны дунд өсөж өндийсөн бо” люхоор надад мод гэдэг та- ил хүн шиг ойр дотно са- нагддаг. Амьдралд хамгийн их өргөн хэрэглэгддэг бай- галийн баялат. Мод цаас болно, гэр орны «тавилга болно. Мод гал шилсг. ТВ гэдэг хүний хамгийн хэ ки зүйл биз дээ. Тийм учраас хэдийчинээн нх хЭ- рэглэж байна, төдий чинээн их аригтай, гамтай, хайр- лаж хамгаалах учиртай юм. --Валентина Григорьевна та пионерийн бай- сан биз дээ? Улаан бүч зүүсэн өсвөр Ленин- чүүдийн эгнээнд байхдаа та амьдралдаа ямар гол зүйлийг ойлгож олж авсан ? Пионерийн байгууллага бол нийгмийн амьдралд “идэвхтэй байр суурь эзлэ- хийн анхны сургууль гэж би боддог. Бүлэг бүлгэмд зохиож байгаа олон талт ажил гишүүн бүрийн идэвх- тэй үйл ажиллатаа, биеэ даасан шийд, шийдвэрийг гаргаж байдгаараа хүүхдийг бага “балчраас нь эхлэн оргилуун хүсэл бодолтой, идэвхтэй байхад сургадаг. Бид одоо ч гэсэн «Пнионер ёсны үнэн үг» гэж зарим- даа нэг нэгнээсээ асуудат, Өөрөөр хэлбэл чи үнэн хэлж байна уу? гэхэд ямар нэг талаар сэтгэлд хүрэх” гүйн улмаас Пионер ёсны үнэн үг үү? тэвэл шударга, шулуун, ямар ч ов зальгүй цайлган цагаан гэх зэрэг бараг бүх сайхан ойлголтыг багтааж | байгаа хэрэг. Нөгөө талаар бага. балчир насандаа-олж авсан үнэнч шударга зан чинь. Эвдрээ-, түй биз гэсэн утга Ч бас гарч ирж. байна. Тийм учраас хувьсгалын тугны өнгөтэй улаан .бүч зүүн явсан пионер иасад би хүн болж хүмүүжихийн эх үн- дэс гэж хэлэх гэсэн юм. -- Таныг би комсомолын байгууллагад нарийн бич- тийн даргаар ажиллаж бай- тэж сонссон. сай ийм, тийм. Томь-Усин- ский хотын төмөр бетон заводын комсомолын 0. роонд 2 жил гаруй Ссон- гуульт ажил хийсэн. Манай комсомолын хороо 500 га- руй гишүүнтэй байв. Чухам идэвхтэй дайчин байхын эх суурийг тавьж өгсөн пионерийн байгууллагын ачаар би комсомолын аж- лыг нэр төртэй хийж хүн- тэй ажиллахын их СУР- гуульд суралцсан юм. Аливаа ажил хэрэгт дундыг барьсан, идэвх са- наачилгагүй бусдын гар харсан байдлыг би даруу- хан, төлөвхөн, гүндүүгүй тэж хэрхэвч хэлэхгүй. Нийгмийн нэг гишүүн. хамт олны нэг ЭД ЭСИЙН хувьд санаачилгатай, ши- нээр юмыг сэдэж сэтгэдэг түүнээ ажил . хэрэг бол- годог хүн л өнөө үед хэрэг- тэй, Өнөөгийн хүүхэд бага- чууд ингэж өөрийгөө хүмүү” жүүлж төлөвших ёстой. Надад ийм хүмүүжлийг пионер, комсомол намын байгууллага олгосон юм. “Танай трест Улаан баатар хот дахь Зөзлөл тийн есдүгээр сургуультай шеф гэсэн. -Бид байнгын шефийн холбоотой ажилладаг. Тэгэхдээ сургуульд: ямар нэг материаллаг тусламж үзүүлээд ажлаа хязгаар- ладаггүй. Хамгийн гол нь хөдөлмөрийн хүн төлөвшин тогтоход ахмад хүний хувьд коммунистын хувьд биеэр үлгэрлэж байна. “Саяхан бид шеф сургуультайгаа хамтран ЗХУКН-ын ХХУЦП их хурлын нэрэмжит суб- ботник хийлээ. Сурагчид энэ барилга байгууламжийг барьж дуусгахад ихээхэн тус болов. Кранаар өргөх 86 дэлгэц хийж түүн дээрээ тоосго эгнүүлж өрөв. Хоёр метр урттай хашааны 18 самбар хийж, 100 гаруй метр мод харуулдан: гоёл чимэглэлд хэрэглэхэд бэлт- гэлээ. Эцэст нь бид их ху- ноос эхлэн тайхан дүйг хөдөлмөрлөж байжол- | Хүүхэд багачууд ОДОО | тад амжилттай. суралцах хэрэгтэй. Гартаа хүнийг харахад тийм ч ая- байдаггүй. Гарын дог юм. Ажил хийж сурсан | х харахад бахархал төрж дэргэдэх хүмүүс Ч түүнийг дагаж хичээдэг. Одоогийн хүүхдүүд чинь хорин нэгдүгээр зуунд ажиллах иргэд шүү дээ. Мэдээжээр тооцоолон бодох төхөөрөмж, цахилгаан Ххэ- рэгслийт өнөөгийн бидний модоор юм хийдэг шиг эзэмшсэн байх ёстой бол- но. Боловсролтой, гартаа дүйтэй хүн болж өсөх учир- тай гэж би хэлэх гэсэн юм. -- Валентнна Григорьев- на! Хүний хамгийн сай- хан чанарыг та юу гэж бодож байна вэ? Нийгэм, хамт олны өмнө хүлээсэн ажил үүргээ эзний ёсоор хариуцлагатай." санаачилгатай. идэвхтэй, бүтээлчээр хийж чаддаг. ойр хавийнхаа . хүмүүст сайн нөлөө үзүүлдэт, зар- чимч шударга чанар сай- | хан шүү! Би 1969 онд ЗХУКН-д гишүүнээр элссэн хүн. Ма- най нам өнөөдөр нийгмийн гишүүн болгоныг. зөвлөл: тийн иргэн бүрийг шинээр сэтгэж, санаачилгатай, бү- тээлчээр аж төрөхийг уриалж байна. Аливаа ажил төрөлд зөвлөлтийн | хүний ёсоор, эзний ёсоор хандахыг зарчмаа болгохыг , сургаж байна. Намынхаа ХХҮП их хур- лыг хүн бүр хөдөлмөрийн их идэвх санаачилга, ши- нэ сэтгэлгээгээр угтлаа. Их. хурал маань зөвлөлт нийгмийг хөгжүүлэх шинэ | зорилтыг дэвшүүлэх болно. Шинэ сэтгэлгээ, шинэ идэвх санаачилгыг комму- ннст бидний өмнө дэв- | шүүлэн тавина. Намынхаа энэ дэвшүүлсэн зорилтыг | амьдралд бүтээлчээр хэ | рэгжүүлэх болно. Энэ бол улаан бүч зүүж явсан ба- га: балчир наснаасаа олж | авсан Пионер ёсны үнэн | үг юм шүү! | Ярилцлагыг хийсэн | сайжруулахын "тулд мапай бүлгэмээс сар бүр сахилгын Ч хоног зохиож бүх бүлгүү- дэд «Сахилгын дэвтэр», ая- луулан хичээл, хүмүүжлийн ажилд минутаар хоцрох, тас- лах, гэрийн даалгавар хийх- гүй ирэх, сургуулийн дотоод дүрэм зөрчих зэрэг дутагд- лыг бүрмөсөн арилгах 320- рилт тавин ажиллаж байна. «Сахилгын дэвтэр» аялуулс, наар даалгавар хийхгүй ир- лэг сурагчдын тоо өдрөөс өдөрт цөөрсөөр байна. Д, САРАНЦЭЦЭГ. Нийслэлийн 87 сургуулийн сурагч 4ЗАД УГААГЧ» опкЕРАЦИ рал угтсан субботникоо дүгнэж шагнал урамшил олгов. Сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлөөс хариуцан анги бүл- хүүдэд «4Зад угаагч» опера- ц Т7 хоног тутам нэг удаа шалган туслах операци 5ол- гон тогтмол зохиож байгаа нь сурагч бидний соёл, хү- мүүжилд ахиц гаргахад үр дүнтэй ажил болж байна, Одоогоор 68 сурагч «Тэр- гүүний соёлч сурагч» гэр- чилгээ авлаа, Л. УДВАЛ. Хөвсгөл, Хатгал 10 жил сурагч шинэ жүжиг Баян--Өлгий аймгийн Буянт сумын багш, сураг- чид хамтран эрдэмтэн 40- үнэ 10 МӨНГӨ ” Г.(НЯМАА хиолч П. Хорлоогийн «Тул- гаа» жүжгийг амжилттай тоглож хөдөлмөрчдөд сонир- хуулж өндөр үнэлэлт авлаа. Жүжгийг хнчээгаЛн эрхлэгч Т. Уртиасан найруулж гол дүрүүдэд багш Ч. Энх, Д, Иса, Т. Энэбиш, сурагч Б. Баянмонх, Т. Баянмөнх, Д, Хүрэлнамжил, Баасанжав, Б, Болд нар тоглов. Энэ нь тус сургуулийн багш сурагчдын хамтран тоглосон 4 дэх жү- жиг юм. Н. ХУРМЕТ Баян-Өлгий Буян сумын 8 жил, пионерийн ахлах Т " ипинг ! ийн ииєє , ирда пипипианцапииинийиииипПиПиииинН шипиппппппппипппипипиппппипппиппппииинииишпиинк- 6871 ОНЦ Өсвөрийн Ленинчүүдийн үлгэр дууриаллаар ЗХУКН- ын ХХҮЙП их хуралд онц сурлагаар бэлэг барих 3 долоо хоногийн ажлыг нийслэлийн-47 дугаар еур-, гуулийн ХЗЭ-ийн хороо, бүлгэмийн зөвлөлөөс 30- хиов. Энэ 3 долоо хоногт пвонер, сурагчдын идэвх санаачилга өрнөж хүн бүр их хуралд өргөх онц сурла- гын бэлэгтэй болов. Сургуу- лийн хэмжээгээр 6371 онц дүн авлаа. Пионерийн бү- Нийслэлийн Октябрийн районы пионер сурагчдын матемагинийн уралдааны аварга, 10 жилийн 47 ду- гаар сургуулийн 1-ийн «Б» ангийн сурагч Ч. Ло- дойравсал, түүний нөхөд 111: 7АВАМ ЖИЛД МИНИЙ ОРУУЛАХ ХУВ ЭФУРЛАГА 4 Ь кЭ/эР ЗХУКН-ЫН ХХУП ИХ ХУРЛЫН ӨМНӨ лэг салаад хоорондоо со- циалист уралдааныг сайн зохион байгуулж өернүүлс- ний үр дүн нийт бүлгэмийн хэмжээнд харагдлаа. Онц сурлагын аяны 3 долоо хоногт хамгийн олон онц дүнг 3-ын «В» ангийн Н.. Ариунсанаа. (34 онц), Т-гийн «В» ангийн Д. Цү- рэв-очир (33) нар авав. Анги бүлгүүдээс 5-ын «А» ангийн хамт олон 228 онц дүн авч их хуралд сайхан бэлэгт барилаа. Сурлагын аяны энэ өд- рүүдэд сайн суралцдаг ино- нер, сурагчдаас 3-ын «В» ангийн Т. Гэрэлмаа 28 онц, дунд суралцагчдаас 7-гийн «Гэ» ангийн Ц, Дэлгэрням 15 онц авав. Бага ангийн баатарчуу- даас нэгийн «Д» анги 275, нэгийн «Б» анги 260 онц дүн авчээ. ЗХУНН-ын ХХҮП их ху- ралд өргөх онц сурлагын аянд нийт пионер. сураг- чид өндөр мэрийлт, чар- майлттай ажиллав. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ь Ю-16 3 ” КУБ 3-4 4 УНШ-ХАЙЧИЛ-ХАЛГАЛ АЖИЛДАА АШИГЛА ! ПИОНЕРИЙН ИДЭВХТНИЙ. БЧРГЧУЛВ| хичээЭлэг4 Пионерийн ажилд хуучин арга барилаар хандсанаас хэлбэрдэх, Өнгөц хандах, зохиож байгаа ажлын Ча- нар, хүмүүжүүлэх үр нөлөө хангалтгүй, шинэ сэргэг с4- наачилга гарч ирэхгүй али- ваа ажилд пнонер, баатар- чууд нэг бүрийг хамран орол- цуулж чаддаггүй ноцтой ду- тагдлууд анхан шатны зарнм байгууллагад оршсөөр бай- гаа билээ. Эдгээр дутагдлыг арилга- хад идэвхтэн сонгуультнуудад ажлын шинэ арга барил шаар- дагдаж байна. Ажлын арга барилаа өөрч- лөн сайжруулна гэдэг нь и, н сонгуультнууд ЮуУ- шэлаганын инонерийн ажлын мэдлэгээ улам гүнзгийрүү- лэх, зохион байгуулах ур чад- вараа байнга дээшлүүлж байх шаардлагатай. Пионе- рийн анхан шатны байгуул- лагын биеэ даасан, дайчин чадварыг дээшлүүлэх эх бу- лаг нь пвонерийн цуглаан юм. Бүлэг, салааны дээд бай- гууллага болсон пнонерийн цуглаан яагаад хамт олны сурч, хөдөлмөрлөх, бүтээлч өрнүүлсэн арга хэмжээ болж чадахгүй бай- на вэ? Энэ нь чухамхүү салааны болон бүлгийн дарга, гишүү- дийн ажлын арга барил, зо- хион байгуулах ур чадвар, идэвх санаачилга дутсаных юм. Иинонеринн цуглаанд їино- нерүүд яаж оролцох ёстой вэ? Өөрийн хамт олны амьд- ралын тулгамдсан бүх л асуудлыг ажил хэрэгч бай- далд халуун дотно, сонирхол- той хэлэлцэж, тодорхой шийд- вэр гаргаж түүнийг хэрэгжүү- лэх ажилд пионер бүр идэвх- тэй оролцох ёстой. Пионерүүд цуглаандаа нам, комсомолын ахмад ги- шүүд, алдарт суут хүмүү - єннг урьж оролцуулах, за- рим үед шеф комсомолын байгууллагатай хамтарч ху- ралддаг В. И. Лениний нэз- рэнижит БХПБ-ын сайхан туршлага бий. Цуглаан «уйтгартай» арга хэмжээ болох ёсгүн, Дуу, со- ЇИОНЕРИЙН АИИЛД, ШИНЭ АРГА. БАРИЛ ХЭРЭГ дэг, өөрийн алдааг гаар хүлээдэг байх. -- Дээрээс өгөх даалгав- рыг хүлзэлгүй, санаачилга гаргах, бүх ажлыг өөрөө хийхийг эрмэлзэхгүйгээр бү- лэг салааны пнонерүүдийг ндэвхтэй оролцуулдаг байх, - Дайчин шуурхай нягт нямбай байх. Эдгээр шинж чанарыг эзэмшихийн төлөө цаг үргэлж өөрийгөө хүмүү” жүүлэх нь чухал, Идэвхтэн, сонгуультнууд яаж ажиллах ёстой вэ? Юу- ны түрүүнд байнга хөтөлдөг, ажил төрлийн тэмдэглэлтэй байх хэрэгтэй. Энэ бол чи- ний туслагч-лавлах болно. -- Тэмдэглэлийн дэвтрийн эхний хуудсуудад пнонерийн тангараг, чин эрмэлзэл бич- сэн байна. -- Дараагийн хуудсуудад салаа, бүлгийн пионерүүдийн нэр, төрсөн он, сар, өдөр (баяр хүргэхийг мартахгүйн тулдуийг тэмдэглэх. Сур- гуульд болон бүтээлч х9- дөлмөрийн бүсэд хамт олны- хоо хийх ажлын талаар тэм- дэглэл хийх, -- Ийонерүүдийн санал хү- сэлтийг бичиж тэмдэглэх -- Иионерүүдэд өгсөн даалгавар, түүний биелэл: тийг тэмдэглэх -- Салаа, бүлгийн їино- нерүүдийн гэрийн хаяг, тє- лефоны дугаарыг тэмдэглэх, -с Сонирхолтой ном, тоөг- лоом, бусад зүйлсийг тэм- дэглэх -- Салаа, бүлгийн пноне- рүүдэд болон өөртөө өгөг- дөх зуны даалгаврыг тэмдэг- лэх шудар- -- Ном, хэвлэл, радио тє- левнзээс уншиж сонссон зүй- лээс салаа, бүлгийн ажилдаа хэрэглэж болох зүйлсийг тэмдэглэж байх 5 -- Хичээлийн жилийн улир- лын эхэнд болон зуны ам- ралт эхлэхийн өмнө иноне- рийн ажил үйлсийн зрэл хайгуул хийх 7 хоног зохион явуулж байх нь ашигтай, Салаа, бүлгийнхээ ажлын тө- лөвлөгөөг биелүүлзхийн тө- лөө хэрхэн ажиллах, түүнд бүх инонерүүдийг хамран өролцуулах талаар сайтар бодож ажиллах хэрэгтэй. ронзон бичлэг, янз, дна- фильм энэ бүхэн пионерийн цуглаанд байнга ашиглагдаж байх хэрэгтэй, Цуглаанаар пнонерт шинэ гишүүн элсүүлэх, инонерийн даалгавар гардуулах, ажлын төлөвлөгөө хэлэлцэх зэрэг хамт олны амьдралын олон Р, Бу Ю- талт “асуудлыг үнэн шухар. тивд юь дага Бан ар ДГ гаар ярилцаж, цуглаанаас га- хал. рах шийдвэрийг пнонер бүр Богорр биелүүлдэг байх ёс- Пионерүүдэд даалгавар өгөхдөө нөхдийнхөө талаар сайн мэддэг байх ёстой, Пио- нер бүрийн ар гэрийн нь нөхцөл ямар болох, гэртээ юу хийх дуртай, хэнтэй нө- хөрлөдөг, ямар дугуйланд сурдаг, ямар зан ааштай, юу МАХН-ын ХЇХ их ( хурал угтаж нийслэ- лийн 10 жилийн 47 Фугаар сургуулийн за» жиргаа, яионерийн бүлгэмийн зөвлөлөөс хамгийн олон онц бүн . авах уралдааныг тио- нєр, сурагчдын дунд зохиож дүгнэлээ, ЗУРАГ ДЭЭР: Уралдааны хугацаанд: 22-433 онц дун авч шалгарсан сурагч Л. яа, ВБ. Дол- жишинсүрэн, Ч. Чулуун- чимэг, Д. Пүрэв-очир нар чөлөөт цагаараа өвто замын хөдөлгөө- ний загвар сүлжээн Пионер нэг бүртэй ажил- зааж, гэрт нь өчиж, эцэг эх- “тэй нь танилцаж, бүлэг, са- лааны удирдагч багш нар- тайгаа зөвлөж ярилцдаг бол инонерүүдээ тодорхой сайн тэддэт болоход тийм нх бэрх- шээлтэй бишээ, ддог гардан зохион байгуулагчид нь инонерийн идэвхтэн сөн- гуультнууд билээ, 4 Идэвхтэн сонгуультнууд пионерүүдийг үлгэрлэн да- гуулагч, инонер бүрийг пно- нерийн дүрмийг ширхэгчлэн Фээр хөгжилтэй ая. биелүүлэгч байлгах ёстой, дал зохиож байгаа нь. Идэвхтэн сонгуультнууд ямар 5 МАНАЙ Бегүл Эрлийн ха фарэлий” 2---1--:---3-: --44-н-4 й тө, зв- СУРВАЛЖЛАГЧИЙН “Өөртөө болон шионерүү- Балжна га-г Өр энж дэд өндөр шаардлагатай авсан фото -- Инионерүүдийн дотнын сайн нөхөр, үнэнч шударга, сонор соргог байх, -- Зоригтой байх, нөхрийн дутагдлыг өөрт нь шууд хэл- Н 11: цеь 5 Шүүн шини 1 ЗӨВЛБЛТНҮН АРМИ, ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний төрсөн өдрийг бүх ард түм- ний баяр болгон өргөн тэм- дэглэдэх билээ. Зөвлөлтийн арми, тэнгисийн цэргийн Флот 1918 оны хоёрдугаар сард байгуулагдсан цагаас эхлэн зөвлөлтийн ард түм- ний социалист бүтэзн бай- гуулалтдаа олсон ололт амжилтыг найдвартай хам- таалж ирсэн түүхэн зам- налтай. : Аугаа их Октябрийн Со- цналист Хувьсгалын түү- хэн ололтыг болон хүн төрөлхтнийг фашизмын аюулаас авран хамгаалж өдөө бүх нийтийн энх та3- зан, аюулгүй Сейдлын найд" аман манаанд зогсож бай- Дэлхийн хоёрдугаар дай- вы хүнд хэцүү бэрх замыг м ТЭНГИСИЙН ЦЭРГИЙН ФЛОТЫН 68 зөвлөлтийн алдарт зэвсэгт хүчин баатарлагаар туулж ямар их үнээр ялалт авч ирснийг бид мэднэ. 11 мян- га гаруй цэрэг эрс баатар- лаг гавьяа байгуулж ЗХУ- ын баатар цол хүртсэн бө- гөөд 7 сая гаруй хүн зөв- лөлт төрийн дээд шагнал одон медалиар шагнагдсан билээ. Бид зөвлөлтийнн алдарт баатруудыг сайн мэднэ. Дайсны пулемётыг цээжээ- рээ таглаж нөхөдөө -дав- шилтанд оруулсан А. М. Матросов, залуу гвард- чууд З.А.Космодемьянская алдарт нисэгч А. И. Пок-. рышин... зэрэг олон арван баатруудыг нэрлэж болно. Эх оронч, баатарлагийн үл- гэр дуурнал болсон баатар пионерүүдийг бид сайн БУЛТЫЙ ЖИЛИЙН ОНД 9НХ ТАЙВНЫ НАЙДВАРТАЙ. МАНАА Өнөөдөр АНУ-ын засаг захиргаа зэвсэглэлээр улай- ран хөөцөлдөж, оддын дайн гэгчийн программыг хэрэг- жүүлэхээр оролдоцгоож байна. 7Кил ирэх бүр цэрэг дайны зардалд олон сая доллар нэмэн төлөвлөдөг болсон юм. Ах дүү социалист орон, энхийг эрхэмлэгч сайн са- наат хүмүүсийн амгалан тайван амьдралыг сахин хамгаалах ариун үйл хэр- гийн тэргүүн эгнээнд зөв- лөлтийн зэвсэгт хүчин зог- сож байна Зөвлөлтийн арми, тэнги- сийн цэргийн дайчид улс төр, байлдааны бэлэн бай- дал, уран чадвараа улам дээшлүүлж социализм, энх тайвныг сахин хамгаалах бат найдвартай хүч бол- лоо. Улсын Физикийн эчнээ олимпиад нь ерөнхий бо- ловсролын дунд сургуу. лийн сурагчдын Физикийн мэдлэгийн түвшинг дээш- лүүлэх, авьяас чадварыг нээн хөгжүүлэх зорилгоор жил бүр зохиогддог уламжс- лалтай билээ. Хүүхдүүд зэ! Та-нар ухаан сорьсон бодлого, с0- нин туршилт бүхий олим- пиадын материалыг хүлээн авч анги дэвших, сургууль төгсөх хаврын шалгалтан бэлтгэл болгон анги бүл- гээрээ уралдаантай бодож, Физикийн хичээлээр олж авсан мэдлэгээ улам бүр бататгаарай. Олимпиад гурван шаттай. 1. Нэгдүгээр шатны олимпиадыг сургууль ха- рнуцан хоёрдугаар сарын 25-наас гуравдугаар сарын 1-ний хооронд зохионо, 2. Хоёрдугаар шатанд аймаг, “хотын Физикийн олимпиадын комисс шала- руулж материалыг ГҮ са- рын 15--ны дотор АВБЯ- ны ЕБС-ын хэлтэст гэсэн хаягаар ирүлнаэ, 3. Аймаг хотоос шалгарч ирсэн бичгийн ажлуудыг зохион байгуулах” хорооны гишүүд үзэж, анги тус бү- рээр эхний 3 байр эзлүү- лэн Ү сарын 1--ний ДО- тор шалгаруулна. "ч Зааврын дагуу биш, ху- гацаанаас хожимдсон мате- риалыг хүлээж авахгүй. У! АНГИ 1. Агаар доторх биеийн жин 26000 Н, усан дотор түүний жин 16000 Н байв. Биеийн эзлэхүүн ямар байх вэ? 2. Өтгөн найруулсан бай- хуу цайны диффуз усан дотор хэрхэн яаж явагда- хыг өөрсдөө хийж үзээд, уул үзэгдлийн явц хэрхэн яаж хийсэн тухай түүний учир шалтгааныг бич, З, 45 иг масс бүхий хүү- хэд үл хөдлөх завинаас толын эрэг рүү харайв. Ин- гэхэд завь 0,5 мїс, хүү- хэд 1,2 мїс хурдтай 0о- лов. Завины масс ямар СУРЛАГА-СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР УЛАМЖЛАЛТ ОЛИМПИАД УРЬЖ БАЙНА УЛСЫН ФИЗИКИЙН ЭЧНЭЭ У ОЛИМПИАД, дөрт өргөв. Уул хүчний цэг 0,4 метрээр доошлов. Хөшүүргийн АҮН-ыг 1то- дорхойл. 5. Сурагч динамомбт- рээр утасны татах хүчийг хэмжихэд 12 Н заав. (1 дүгээр зураг) Блонуудын АҮК-ыг ол. 6. 0,5 м! эзэлхүүн бү- хий хуурай нарсан сал мо- дыг усан дотор бүрэн жи- вүүлэхэд, 70 кг масстай хүн түүнийг тогтоон дарж чадах уу? Т.250 м! ёроолын тал- бай бүхий, 4 м өндөртэй тэгш өнцөг хэлбэрт усан санг 1030 нгїм! нягттай тэнгисийн усаар дүүргэв. Ероолд усны учруулах да- ралтын хүч болон дарал- тыг бодож гарга. 8. Нэг сурагч төмс ча- наж болгохын урьд усанд давс хийжээ. Болгосоп төмс яагаад давстай болов Физикийн энэхүү үзэгд- лийг тайлбарла. 9. Давсгүй ба давстай усны алинд төмс хөвөх вэ? Үүнийг туршлага хийж нот- лоод тэр хүү үзэгдлийн учир шалтгааныг тайлбар- ла, 10. Дэлхийн 101 дэх сансрын инсэгч Ж.Гүрраг- чаа өөрийн сууж инссэн хөлгийг 20 сая морины хүчтэй хөдөлгүүрээр той- рог замд гаргасан гэж сансраас радиогоор ярьсан билээ. Уул хөдөлгүүрийн чадлыг квт-аар илэрхийл. Үй АНГИ уруу гүйцэд дарж оруула- “хад ямар ажил гүйцэтгэх . вэ? / 2. Нэг чийдэнг өөр өөр 3. Цельсийн 200 граду- сын температуртай А зэс нуб ба Цельсийн 0 граду- сын температуртай яг тийм В, С кубүүд байв. Дулаан солилцуулах замаар Ат цельсийн 50 градус хүртэл хөргөж В ба С-гийн цель- сийн 75 градус хүртэл ха- лааж болох уу? Агаар ба кубүүдийн хоорондох ду- лаан солилцлыг анхаарах- гүй. 4. Гоожуураар ус гоо- жуулж байгаад жижиг ши- лэн дээр одон бөмбөг тавьж усны урсгал дор барь. Ямар үзэгдлүүд ажигласан тухай товч бич. 5. Хэмжээ нь үл мэдэг- дэх спирт байв. Түүнийг шатаахад хичнээн хэмжээ- ний дулаан ялгарах вэ? 6. Галт тэрэгний ё--120м м урт цузаа 75 нм/цаг хурдтайгаар 1, -480 м урт гүүрээр ямар хуга- цаанд явж өнгөрөх вэ? 7. Төмөр эдлэлийг (эрэг боолт гэх мэт) жигнэхгүй ба эзэлхүүнийг нь тодор- хойлохгүйгээр массыг нь олж болох уу? 8. Нарийн савааны хүн- дийн төвийг ямар ч зүйл ашиглахгүйгээр яаж тодор- хойлох вэ? 9. А ба В. цэгийн хоо-. ронд татсан 20 км урт хос шугамын эсэргүүцэл 400 см байв. Нэг газар шугам тасарснаас болж богино холболт үүсчээ, хаана та- сарсныг мэдэх зорилгоор хэмжилт хийхэд хүчдэл нь 10 в, гүйдлийн хүч 40 м А байсан бол А-аас ямар богино холболт үүссэн бэ? 2 дугаар зурагт үзүүл- сэн хэлхээнүүдийн а) хэл- хээний эсэргүүцэл квадра- тын талын эсэргүүцлээс, 6) хэлхээнийх тойргийн диаметрийн эсэргүүцлээс, 2 тєг үн ЛЖ ом РУРУЛЭЭЛ. эсэргүүцэл . кубыу ирмэ- гийн эсэргүүцлээс хэд да- хин нх (эсвэл бага) байх вэ? ҮШ АНГИ 1. Мөрнүүдийн уртын харьцаа нь .3:1-тэй тэнцүү хөшүүргийн богино талд нь 100 нг масстай ачааг өргөхийн тулд түүний урт талаас нь дарж 75 см доошлуулсан бол хэдий хэр ажил гүйцэтгэсэн бэ? 2. Эгц дээш нь 21 м/с хурдтай шидсэн бие ямар хугацааны дараа хөөрөх өндрийнхөө хагаст хүрэх вэ? 5 3. Хүмүүс налуу газар хальтирахгүйн тулд гүйж буудгийн учир юу вэ? 4. Налуу хавтгай дээр байгаа т масстай бие на- лалтын өнцөг а-тэй тэнцүү үед жигд гулсаж байсал бол ЁС Ёга) өнцгийн үед ямар хурдатгалтай хөд лөх вэ? г 5. Тогтонги усанд зогсэ байгаа 3 м урттай, 120 нг масстай завин дээгүүр 60 нг масстай хүн нэг үзүүрээс нөгөө рүү нь явж очиход завь хаашаа ямар зайд шилжих вэ? 6. а« өнцгийн налалттай уулан дээрээс хэвтээ чигт ямар хурдтай шидсэн бие 1. зайд унах вэ? 7. а хурдатгалтай хөдөлж байгаа галт тэрэг тус бүрт т масстай й тооны ваго ноос бүрдсэн бол К ба К--1 дугаар вагоны хоорондох холбоосын татах хүч ямар байх вэ? Үрэлтийн коэф- фицнент ер 8. Биеийг хөдөлгөж бай- гаа тогтмол хүчний хэм- жээ багасч эхлэхэд түүний хурдны графикт ямар өөрчлөлт гарах вэ? 9. Голоос нь эргэх бо- ломжтойгоор бэхэлсэн 2 м байрлалд оруулан чөлөө- тэй тавив, Саваа эргэж эх- лэх үед түүнийг бэхэлсэн цэг дээр дарах хүчийг ол! 10. Нягт нь дэлхийнхтэй тэнцүү, харин раднус нь дДЭлхийнхээс 2 дахин бага жингийн урт ямар вэ? 54) є өрөөнд байгаа хоёр хүний | в) хэлхээнийх зургаан өн- урт савааны хоёр үзүүрт У го -ыын 530 Н, сохэн Ч: Байанслэгүлйлн бсхон Шин нэг шишн эсэр- (1нг.7 ыг масстай цилинд-. ОЛИМПИАДЫГ тррог яв ачааг П31 метр өн- хэлхээний схемийг зур. түүцлээс, г) хэлхээний рүүдийг бэхэлж хэвтээ БАЙГУУЛАХ ХОРО ! тэаццан Бйшйн П ! ! шини 11111811 Т1Ү11111711711111171771171111:117112111177 Бв 2127-3388 т-тэоттилйгтэтуулганло УУлглавлалтйллуганлйтОЛыС үн Эрин ррирридүэн ц цац Ри 101111111111111117101110111011111111111111111111111111111171117111111111117111111111111111111111111111111111111171711117111111111111111111111111111111111111111111111111 23-27... А. МАРКУША | 1ВАРГД «РУСЛАН» Яг хорин жилийн өмнө 1965 оны өвөл Киевийн тэнгэрт энэ дэлхийн хам- гийн том онгоц «Антей» хөөрсөн билээ. Түүний дөрвөн хөдөлгүүр 15 мян- ган морины хүчин чадал- тайн дээр 250 тонн жин- тай юм. Нисэх онгоцыг Грекийн үлгэр домгийн хамктийн: эрэлхэг, зоригтой, хүчтэй баатрын нэрээр «Антей» гэж нэрлэсэн юм. Парис хотод болсон ши- нэ нисэх техникийн ОЛОН улсын үзэсгэлэн-уралдаанд оролцохоор «Антейг» ни- сэж ирэхэд урд өмнө ийм аварга том нисдэг техник «Пионерийн үнэн» сони- ны нэрэмжит өсвөрийн ца- начдын улсын аварга шал- гаруулах тэмцээн хоёрду- гаар сарын 13 -- 16-нд Хандгайтын цаначдын хот- хонд боллоо. 25” дахь удаагаа болж байгаа энэ тэмцээнд 19 байгууллагын 120 шахам тамирчин сурагч 13 -(14, 15 - 16, 17 --18 насны гурван ангилалд хурд, хү- чээ сорьцгоолоо. Хандгайтын цанын ХотТ- хон өсвөрийн цаначдыг хү- лээн авах бэлтгэлээ бүрэн хангажээ. Талбайд БНМА У-ын төрийн далбаа, ул- сын биеийн тамир спортын бүх нийгэмлэгийн “тугууд намирна. Нээлтийн ёслол дээр тэнгэрт өнгө өнгийн гэрэл солонгорон сацрав. Цанын мэргэжилтнүүд цаг агаар дулаарвал цанач дын уралдаанд багагүй бэрхшээл учруулдаг тухай ярилцана. Гэвч Спорт бол спорт. Тиймээс цаг агаа- рын ямар ч бэрхшээл то- хиолдсон цаначид маань уралдаанд амжилт гарга- хын тулд бүх хүч чадлаа зориулах нь эргэлзээгүй билээ. Шөнөдөө цас орж тэм- цээн эхлэх өглөө Хандгай- тын ойр хавийн уулс цав цагаан цасаар хучигдсан нь хот, хөдөөнөөс шалга- ран ирсэн олон арван шил- дэг тамирчдад хүчээ сорих бүрэн боломж олгох мэт санагдана. Тэмцээний Эхний өдөр. Энэ жил анх удаагаа хү- чээ сорьж байгаа 13 -(14 насны охид, хөвгүүдийн 2 нм, 3 км-ийн уралдаанаар эхэллээ. Багш дасгалжуу- лагчид, тамирчин сурагч- дынхаа нэгэн адил сэтгэл хөдөлнө: Сум, аймаг, хо- тоосоо шалгарч улсын аваргын тэмцээнд эх орны өнцөг булан бүрээс шалга- “ ран ирсэн үе тэнгийн, най- гуудтайгаа хүчээ сорих 22202А--0144 үзээгүй олон түмэнд цэл- мэг өдөр цахилгаан цахиж, тэнгэр дуугарах шиг са- нагдсан билээ. Олон арван сонины сурвалжлагч бужигнан энэ гайхамшигт машинд «Да- лавчтай аварга хүчтэн», «Нисдэг хүчтэн» 2 ГЭХ зэргээр хамгийн өндөр нэр Улаан уралдан хайрлаж В. Тэр цагаас хойш хорин жил өнгөрлөө. Парист бо- лох ээлжит үзэсгэлэн уралдаанд оролцохоор Киев хотоос «Антейн» хүү аварга том «Руслан» хөөр- лөө. 405 “тонн жинтэй, тийм ч амаргүй. Улсын аваргын тэмцээнд хурд- наас хурдан, хүчтэнээс хүч тэнгүүд оролцдог шүү дээ! 13-14 насны охидын 2 км-т Найрамдлын райо- ны тамирчин Д.Саранман- дал үеийн охидоосоо тү- рүүлж тэмцээний анхны алтан медаль авлаа. Мөн насны хөвгүүдийн 3 нм-т Хөвсгөл аймгийн Улаан- Уул сумын дунд сургуу- лийн 6-гийн «А» ангийн сурагч Ц.Мабаяр түрүүл- лээ. Ц.Мабаяр «Пионерийн Түүний ердийн ашигтай ачаалал нь 150 тонн юм. Хөлгийн багтаамжийн тэг лаар яривал" усан замын нэг хөлөг онгоц өлхөн баг- тах бөгөөд өрөмдлөгийн нэг цамхаг, төмөр замын хэдэн вагон нэг зэрэг баг- тана. «Руслан» хөлөг асар том аварга хүчтэй төдий- гүй хөөрөхдөө бага замд дэгдэнэ Ямар ч газар чө- лөөтэй бууна. Цаг агаарын ямар ч нөхцөлд ниснэ. Экипажийн бүрэлдэхүүн нарийн боловсронгуй сайн багажийн тусламжтайгаар ямар ч үед хаана нисч яваа, аль чигийг барьж яваагаа мэдээлдэг юм. «Руслан» хөлөг төлөв- лөсөн газраа бууж өөрөө ачаагаа буулгана. Түүнд ачих буулгах төхөөрөмж байрлуулсан байна. /Али- ваа юмны анхных нь сайн байвал түүнийг дагаж гар- сан дараахь удам нь улам Ч гоё сайхан, аварга хүч чадалтай болох нь бий. «Антей» хүлэг цаг үе- дээ дэлхийн дээд амжил- тыг хэд дахин тогтоосон адил «Руслан» хөлөг мөн удмаа дагах нь эргэлзээ- гүй. Өнгөрсөн оны 8 ду- гаар сард ЗХУ-ын гавьяат 8х5 км-ийн гараанд. ЗӨВЛӨЛТИЙН |. ШИНЖЛЭХ УХААН, | цаошгиийлїлллдсдггвэммнТЛ тЕХНИКИЙН ШИНЭ! ТЕХНИКИЙН Ш МН АМЖИЛТААС туршин нисэгч В. Тверской: багийнхантай «Руслан» хөлгөөр 171 тонн 219 кг ачаа тээвэрлэн 9 мянган метрийн өндөрт хөөрсөн юм. Энэ бол ачаа тээвэр- лэлтийн дэлхийн ДЭЭД АМ- жилт болов. Энэ нислэ- гийнхээ замд дэлхийн 20 гаруй дээд амжилт олсон билээ. Аварга том «Руслан» хөлөг бол бартаатай газрын найдвартай унаа бөгөөд барилгачид, геологи хай- гуулчдын хамгийн сайн туслагч нь боллоо. ! «Руслан» хөлгийг харах: бүр баяр бахархал төрнө. “ЗАНДАН ХҮЛЭГТ ЦАНАХҮҮГИЙН НӨХӨД . үнэн» сонины нэрэмжит өсвөрийн цаначдын улсын аварга шалгаруулах тэм- цээнд анх удаагаа .орол- цож улсын аваргын дэвжээ нээс хоёр алтан медаль ав- чээ. -- Спортын энэ төрлөөр хоёр жил хичээллэж байн- гын тогтмол бэлтгэл, Цца- гийн нарийн хуваарьтай ажилласнаар ийм амжил- тад хүрлээ гэж Ц.Мабаяр ярилаа, 5 »- Мөн өдөр болсон 15 -- 16 насны охидын 83 км-т Увс спорт клубийн тамир- чин Ц.Одгэрэл, мөн насны хөвгүүдийн 5 км-т Булган спорт клубийн тамирчин “С.Отгондаваа нар түрүүл- лээ. Хоёр дахь өдөр тэмцээн үргэлжилж 17 -- 18 иас- ны охидын 5 км-т Сүхбаа- тарын районы тамирчин Д. Баяржаргал, мөн насны хөвгүүдийн 15 км-т Өвөр- хангай спорт клубийн та- мирчин Б. Ганбат, 13--14 насны охидын 3 км-т Өвөр- хангай спорт клубийн та- мирчин П. Наранцэцэг, мөн насны хөвгүүдийн 5 км-т Хөвсгөл спорт клубийн та- мирчин Ц,Мабаяр нар шал- гарч алтан медалийн эзэд болов. Гуравдахь өдрийн тэм- цээнд 15 --- 16 насны охид 5 км, хөвгүүд 10 км, 17 --018 насны охид 10 км, хөвгүүд 20 км-т хурд хү- чээ сорьж Увс, Өвөрхан- гай, Булган спорт клубийн тамирчин Ц.Одгэрэл, Д. Чойжилсүрэн, 2К.Алтанцэ- цэг, Б.Баттулга нар зай “бүрт аварга болов. Увс аймгийн Зүүнговь сумын дунд сургуулийн су рагч Ц.Одгэрэл энэ жи- ") : Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ТЭМЦЭЭНЭЭС ХИЙСЭН СУРВАЛЖЛАГА) лийн тэмцээнд тамирчдын ярьдгаар «Ёстой одтой» байлаа. «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит өсвө- рийн цаначдын тэмцээнд 3 жил оролцохдоо ийм өн- дөр амжилтад хүрч байгаа гүй юм. Ц.Одгэрэл энэжи лийн тэмцээний гурван зайд түрүүлж гурван алтан медаль авч насанд хүрэгч- дийн спортын 1 зэргийн нормыг биелүүлжээ. Тэмцээний сүүлчийн өдөр хамгийн өрсөлдөөн- тэй, хамгийн сонирхолтой зай болох охидын ЗХхЗ, хөв- гүүдийн 3х5 км-ийн буу- хиа уралдаан боллоо. Охи- дын 8х3 км-т Увс, 3х5 км-т Эрдэнэт спорт клубийн та- мирчид түрүүллээ. . «Цанахүү-86» тэмцээ- ний үеэр ойн сувиллын 10 жилийн сургуулийн цанын спортын. мастер Л.Дамдич ахлагчтай «Аялагч» баг МАХН-ын ХЇХ-их хурлыг угтаж сургуулиараа цана- чин: болох үүрэг авч түү- ний хүрээнд зохиож байгаа ажлаа БНМАУ-ын БТСУХ нд рапорталлаа. Дөрвөн өдөр үргэлжил- сэн тэмцээнд | байгуулла- гын дүнгээр Э.Нарангэрэл ЗУРАГ ДЭЭР: -- Өсвө-рийн цаначдын улсын аварга. шалгаруулах тэмцээнд Ч нэгдүгээр байр эзэлсэн Э. Нарангэрэл дасгалжуу лагчтай Эрдэнэт хотын өс- вөрийн цаначид. С, БОДООШИЙН авсан фото ЁНЭгН2 г44611494 шуцАагтантлих ээ ЯАИЙИРЖ0206746131-12-2, 49146113 Индекс-14140 Э18 дасгалжуулагчтай Эрдэнэт хотын өсвөрийн цаначид 217 оноо, Л.Бат-эрдэнэ дасгалжуулагчтай Увс аймгийн өсвөрийн цаначид 198 оноо, Б.Ганпүрэв дас- галжуулагчтай Өвөрхангай аймгийн өсвөрийн цаначид 188 оноогоор нэг, хоёр, гуравдугаар байр эзэллээ, БНМАУ-ын БТСУХ-ны ажилтан Д. СҮРЭНХОРЛОО “Улсын дасгалжуулагч Х. ОТГОНБААТАР. Манай сурвалжлагч М. БОЛД 77 Эрхлэгч Ж. ДАШДОН, МХЗЭ-ыан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн. сонин. 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ф М17(2137) ө 1986 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 25. ф. МЯГМАР ҮНЭ 10 МӨНГӨ ЛЕНИНИЙ НАМ 74 Өнөөдөр Кремлийн ик нийг үлгэрлэн манлайлж хурлын ордонд ЗХУКН-ын байдаг, . ххуп их хурал нээгдэж Коммунистууд бүх дэя- байна. Энэ бол Лениний н8-. хийн хөдөлмөрчдийн хүн- мын эгнээнд багтдаг саясая дэт багш Лениний үлгэр коммунистуу дын дээд чуул-. дууриаллаар ажиллаж амь хэ хагалан хэлний «Ком- дарч байна. Ленин өөрийн ! БОНД гэдэг үгнээс үүссэн бүх амьдрал үйл хэргээ | оммунист» нь «Ний- хөдөлмөрчин олны эрх чө- тийн» гэсэн санааг илэр- | хийлнэ. Яагаад «нийтийн» гэсэн санааг илэрхийлдэг лөөний төлөө тэмцэлд 30- риулсан юм. ЗХУ-ын ком- | Б ын мунист намыг ндэслэгч ! Чих ЗЭ Заргсайн мэ сиэрд В. И. Ленинд “Зухцангэйн | Уч 5 ШИнЦЭг бүх коммунистын хүсэлтээр ир нь коммунистууд ЗХУКН-ыг үндэслэн бай- | бүх нийтийн аз жаргалын гуулагчийн хувьд, ЗХУКН- | Бекаж тэмцдэг шударга ын нэг номерийн бат илэр- рну зорилготой бөгөөд хийлэхийг нэхэн олгосон | тэмцэл тулалдаанд ч, бү- юм. Ленин бүх ажлаа тө- тээн байгуулах хөдөлмөрт лөвлөж, нарийн ДЭС дараа- ч бүхний түрүүнд явж.эрэл- тай хийж ГҮйцэтгэдэг бай- хэг зориг нөр хичээнгүй сан, Намын ажлыг шинж- хөдөлмөрөөрөө олон түм- лэх ухааны үндэслэлтэйгээг ?, 46 “ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧДӨД БИЧСЭН ЗАХИДАЛ С.СОДНОМДОРЖ Малчны суурь пионерийн уламжлалт хөдөлмөрийн фронт та нарыг хүлээж бай- на, Яїил жилийн хаварт мал- чин аав ээж, ах эгч нартаа тус дэм болж төл хүлээн авах нөр их ажилд нь чин сэтгэлээсээ ханддаг пионер, сурагчиддаа хөдөө аж ахуйн ажилтнууд бид үргэлж баярлаж байдаг юм. : Та нарын дотор төл хүлээн арахад удаа дараа оролцож туршлагатай болсон сайн төл: чин сурагч, бас анх удаа явах гэж байгаа хүүхэд Ч олон байгаа, Сургууль бүлгэм, ан- ги бүлэг бүр, хүүхэд болгон үүрэг амлалт авч өсвөрийн төлинөөр ажиллах бэлтгэлээ Өсвөрийн төлчин-иидиер суг эвү өдөр, сар, жилээр урьдчи- лан төлөвлөдөг байв. Ийн- хүү шинжлэх ухааны үн- дэслэлтэй урьдчилсан тө лөвлөлтийг Программ гэ- дэг. «Программ гэдэг нь юу болох, хийхийг урьдчилан бичиж боловсруулах гэсэн үг. . Ленин амьд сэрүүн ЗХУКН-ын ХХҮН их хуфал өнөөдөр Ы Москбад нээгдлээ Зоёлолтийн коммунистуудын дээд чуулга уулзалтад монголын пионефр | башачууд халуун баяр хүртэж байна. байхдаа намын хоёр удаа- шинэ нийгмийг байгуулах гийн программыг -өөрийн зорилт тус-тус-дэвшнгдсэн гараар бичиж боловсруул- юм. Энэ хоёр программыг сан юм. зөвлөлтийн ард түмэн ком- -41908 онд батлагдсан Зөв - мунист намынхаа удирд- лөлтийн коммунист намын лагаар амжилттай биелүүл анхны программд нь- сэн юм. хаант засгийг түлхэн уна- гааж зөвлөлт засгийг тог- 1961 онд гуравдахь тоох, хоёрдахь программд” программаа дэвшүүлж зөв- зо дөлт орны хөгжилд маш их - амжилт олов. Одоо хурал- даж байгаа ХХУЦП их хур- лаараа энэ программыг шинэчлэн боловсруулж хэ- лэлцэх гэж байна. Энэ программ нь хамгийн аз жаргалтай, шударга ком- мунист нийгэм байгуулах, хөдөлмөрийн хүний төлөө хайр халамж тавих, энэ дэлхийд энх тайван байдал тогтооход чиглэгдэж бай- гаа юм. Ленин «Хүүхэд бой.ма- най ирээдүй» гэж сурга- даг байсан, Лениний” на- мын шинэ программд хүү- хэд.эх нялхсын талаар улам их анхаарал халамж тавихаар заасан юм. ЗХУКН-ын -ХХУЦП их хурал зөвлөлт Орны хөг- жилд улам нх зүйлийг хийж бүтээхээр төлөвлөж байна. Намын дэвшүүлсэн аугаа нх зорилтыг ажил хэрэг болгох арнун үйлсэд өсвөрийн Ленинчүүд Х9-, зээд бэлхэн байна- Н. ДАРИЙМАА БНМАУ-ын Хөдөө аж ахуйн Яамны сайд хангачихаад байгааг бид сайн мэдэж байна. Бахархмаар сайхан уламжлал. МАХН-ын ХЇХ их хурлын энэ жил улсын хэмжээгээр 20 гаруй мянган суурьт мал төл: лүүлж 8,9 сая төл бойжуул- на, Нам улсынхаа энэ их 30- рилтыг амжилттай биелүүлэ- хийн тулд малчид шамдан хөдөлмөрлөж төл хүлээн авах бэлтгэлээ жин тан хангачи- хаад байна. Хүүхдүүд та на- рын бүтээлч хөдөлмөр, идэвх санаачилга, бид бүхэнд төл хүлээн авах. ажлын онцгой үед чухал туслалцаа болно, Та нар төл. бойжуулахын зэрэгцээ мал харнулах, Тд- жээх, услах өвс тэжээл зөох, гэр, орон хот хороогоо цэвэр- 4814 0 лэх, ус түлш! бэлтгэх бага балчир дүү нараа асрахад ихээхэн анхаарч, чадах бүх- нээрээ туслаарай, Төл бүрийг мал болгоход хичнээн их анхаарал халамж, уйгагүй ажиллагаа шаардагд- Дагийг та нар мэднэ. Тийм учраас суурьт очсон өдрөөсөө төллөх эх малыг арчлан тэ- жээж сайн чапарын өвс, хи- вэг багсармал тэжээл, давс, хужир усаар нэг Ч өдөр тас- лахгүй байгаарай. Ингэж тэ- жээж чадвал эх нь сүү жил- бэтэй төллөж торниун том өсөлт сайтай төл гарч эрүүл чийрэг бойжно. Төлийг гар- магц эхэд нь сайн долоолгож үс-нь эврэхийн хамт эхэд нь амлуулисуургий нь цадтал хөхүүлээрэй. Нялх төлд таарч тохирсон нэмнээ элгэвч хэрэг- лэхгүй бол амархан даарч гэ- дэс ходоод нь хямарч бол- зошгүй юм. Төллөх гүү, ингийг ойрын бэлчээрт хоньчлон харнулж өглөө, орой нэмэгдэл тэжээл өгөх хэрэгтэй. Ботго унаганд нэмнээнээс гадна ногт, бот- гонд зулайвч хэрэгтэй. Энэ талаар малчин ах эгч нартаа зөвлөж туслаарай! Өсвөрийн төлчид өө! «Би: төлчин» аянаараа амжилттай аялж сурагч бүр төл бойжуу- лах ажилд тодорхой хувь нз- мэр оруулж” «Өсвөрийн төл- чин» уралдаанд идэвхтэй оролцоорой! ! ос 1 | Бшүс--үэхс- монгол-зөвлөлтийн ЗАЛУУЧУУДЫН НАЙРАМДЛЫН ИХ НААДМУУДЫН ТҮҮХЭН ЗАМНАЛААС Хүүхдүүд ээ! Энх тайвны жил БХЛКЗЭ-ийн бүх талын хамтын ажилла- гаа, монгол, зөвлөлтийн за- луучуудын найрамдал, нө- хөрлөлийн түүхэнд шинэ хуудас нээгдэх гэж байна. Одоогоос 20 зкилийн өм- чуудын найрамдлын анхду- гаар их наадам болж сен- гөрсөн билээ. “Тэр цагаас хойш манай хоёр орны за- луу үеийнхний найрамдал, нөхөрлөлийн чуулга уул- залт Т удаа болжээ. Ман- жерок. .Хонд, Ташкент, Улаанбаатар, Фрунзе. Дар- хан, Эрхүү... Эдгээр нь монгол, зөвлөл- тийн залуучуудын «сэтгэл зүрхэнд найрамдал, нөхөр- лелийн бэлэг тэмдэг болон хоногшсон юм. 20 жилийн түүхтэй залуучуудын чуул- та уулзалт энэ онд манай орнуудын ард түмэн, за- луучуудын найрамдлын бэ- лэг тэмдэг болсон Эрдэнэт хотод наймдахь удаагаа бо- лох гэж байна. Манай хоёр орны залуучуудын байгуул- лагын найрамдал, хамтын ажиллагааны 60 экилийн түүхэнд уламжлал болсон эдгээр их наадмуудын түү- хэн замналаас хүүхдүүд та бүхэнд товч дурдэн. - 1986 оны УШ сард ЗХУ-ын Алтайн хязгаарын Манжерок тосгонд найрам- дал, эв нэгдэл, хамтын ажиллагааны үзэл санааны уриан дор манай.ах дүү хоёр орны залуучуудьта анх- дугаар их наадам болж өн- гөрсөн юм. Тус их наадмыг МХЗЭ “байгуулагдсаны 45 жилийн ойд зориулан 3З0- хион явуулжээ. -- Октябрийн социалист их хувьсгалын 50 жилийн ойг угтан монгол, зөвлөл- тийн залуучуудын зэлжит их шаадмыг 1967 оны У!Л сард «Монгол--Зөвлөлтийн ард түмний найрамдал, нө- хөрлөл, хоёр орны ахмад дайчид хувьсгалчдын хувьс- талт “баатарлаг “тэмцлийн » дор Сэлэнгэ аймгийн Хонд, Алтанбулаг, Хиагт зэрэг газруудад зохион явуулсан юм. - Октябрийн социалист их хувьсгалын удирдагч В. И. ЛМениний мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулагд- сан гурав дахь их наадам 1969 оны У1 сард Зөвлөлт Узбекийн нийслэл Ташкент - хотноо болсон юм. -- Манай хоёр орны охид, хөвгүүдийн найрамдлын дө- реөв дэх чуулга уулзалтыг Монгол ардын хувьсгалын яруу алдарт 50 жил, МХЗЭ- ийн 50 жилийн ойд зориу- ны нэрэмжит «Онц сурья, сурлагын чанараа ахиу- «Пионерийн зүнэн» сони-| болгондор мэрийн суралцаа на. Оролдвол бүтдэг Єсоор ангийн яурналд «онц дүн- лан 1971 оны УШП! сард нийслэл Улаанбаатар хот- ноо явуулсан юм. Тус их наадам нь Марксизм-Лени- ялгуулсан сургаа- лаар замнасан МАХН, ЗХУ ЖН-ын үйл хараг, далд монгол, залуучууд үнэнч байдгийн тод илрэл болсон билээ. -- Зөвлөлтийн Комсомо- лыг В. И.Лениний нэрээр нэрлэсний 50 жил, БНМАУ- ыг тунхагласны “хагас зуун жилийн түүхэн ойд зориу- лан зохиогдсон монгол-ЗӨВ- лелтийн залуучуудын най- рамдлын тавдугаар их наа- дам “Зөвлөлт Социалист Бүгд -Найрамдах Киргиз улсын нийслэл Фрунзе хот- ноо 5 гэсэн уриан дор 1974 оны ҮП «сард болов. - Аугаа их Октябрийн д тэдэнд харилцан бие социалист хувьсгалын 60 жилийн ойг тохиолдуулан монгол, зөвлөлтийн аалуу- чуудын найрамдлын уламж- лалт уулзалт 1977 оны УЦИ сард Улаанбаатар -- Дар- хан хотод болсон юм. -- Зөвлөлт, монголын за- луучуудын найрамдлын УП их наадам манай хоёр ор- ны найрамдал, нөхөрлө- дийн алтан хаалга болсон Эрхүү хотноо 1981 оны ҮИН--ҮШ сард болж өнгө- рөв. Их наадам бүр :манай хоёр орны залуучуудын ЭВ санааны нэгдлийн их баяр төдийгүй, 2 бие- нийхээ туршлагаас бүтээл- чээр суралцах интернацио- налч хүмүүжлийн сургууль болдог юм. -Эвзлжит УШ нх наадмыг сурлага хөдөлмөрийн .их амжилтаар угтахыг пионер сурагчид та бүхэнд уриалья. ЗУ. ТӨГСЖАРГАЛ яья» аян Орон даяар эр- чимтэй өрнөж байна. Су- рагч бүр сурлагын чанараа ахиулахын төлөө шамдан, онц ДҮн авах гэж хичээл тийн тоо нэмэгдэн сур- гууль пионерийн бүлгэмүү дийн Фицчуудын хувь ахи- саар ЗУРАГ ДЭЭР: --Нийслэлийн 83 дугаар сургуулийн "УИ гангийн сурагч Дэлгэрзол хичээл болгонд «инц дүн зураачид амжилттай оролц- ЛОГ жом. Саяхан БНСЧСУу- ааа уралдааны шаг. л-диплом, дурсгалын : лийг БНСЧСУ-аас ту0 юЭн ! бөгөөд | бүрэн | эрхт Элчин сайд Душин Роз-,! бара гардуулав. Элчин сайд Б. ОЮУНЦ : 126 тн, Нийн “МА 427 «. | “ТЭРЭ эл лөтэлчэлл НАЯАД ОНЫ ӨСВӨРИЙН | |» Ф С---2---3Ы------------------Ы---31 ЛЭН ...А ЯМ. 2-4 ЛЕНИНЧҮҮД Эдүгээ Зөвлөлтийн аугаа уудам нутгийн хаана ч оч- сон улаан бүч намнрч, өс верийн Ленинчүүдийн бү тэглч ажил үйлс өрнөж бай- на. Энэ бол пионерийн Ббү- тээлч хөд таваа жилийн аян юм. Наяад оны өсвөрийн Ленинчүүд ахмад үеийн пионерүүдийн бүтээлч үйлс, эх оронч санаачилгыг нэр төртэй үргэлжлүүлж эх орныхоо хөгжил цэцэглэл- тэд их хувь нэмэр оруул- ава. Сүүлийн жилүүдэд зөв- лөлтийн пионерүүд хаягдал, металл цуглуулах «Урен- гой» спераци, хадлан тэ зээл бэлтгэх, тариа ногоо хураах үеэр зохион байгуу- лагддаг «Үр тариа» эмийн УРВЭВНэ Вэмл ЭЭЖ, нэн эмийн сан», нийгмийн өм- чид арвич хямгачаар ханд- даг «Арвич хямгачдын аянь зэрэг сонирхолтой олон ажил зохион явуулсны үр дүн нь хамгаалж, туг луулж арвилан хэмнэж, хямгадсан олон зуун тонн цаас, үр тарна, металл үлэмж хэмжээний цахил- гаан энерги болжээ. Өсвөрийн Ленинчүүд бү- тээлч хөдөлмөрийн таван жилийн аянд оролцсоноороо хөдөлморч хичээнгүй, саз хилга баттай, зохион бай- руулалттай болон өсч хү мүүжихийн зэрэгцээ хамт олны амжилтад өөрөө ямар хувь нэмэр оруулж чадахаа олж харж байна. Тухайлбал өнгөрсөн таван жилд Зөв- лелт Киргизийн Фрунзе хо- тын 86 дугаар сургуулийч сурагч й Корнелов, Зөвлөлт Грузиний 18 ду- гаар сургуулийн сурагч Та- мара Лобтанидае, Курск хотын хоёрдугаар дунд сур- гуулийн сурагч Евгений Сопин нар 15 мянган руб- лийн үр ашигтай хялбар хийцийн техник санаачилж, Зөвлөлт Украины сурагч Иван Ковач улсын хил зөрч сөн дайсан этгээдийг ил- рүүлж. Зөвлөлт киргизийн пионер Жилдыз Аматонев хийн хоолойг дэлбэрэх аюулаас хамгаалсан зэрэг баатарлаг үйлс бүтээж, ши- нэ үүсгэл санаачилга вар- «гаж. байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Ё Ё Ё С: ЗУРАГ ДЭЭР: Тэрлэн дохионы хичээл дээр єээ ханддаг тэргүүний багшийн нэг, АШПН-ийн ирүүлсэн фото (ГР тишээ шилжээ шингээх шилээ шинжиэээ 8 Бэнииниииий ий илдлуон нтр ээн зху-ын шинжлэх УХААН-ТЕХНИКИЙН ШИНЭ АМЖИЛТААС Зөвлөлт Холбоот Улс сансрын уудмыг шинжлэн судлах трограммын дагуу 1986 оны хоёрдугаар Сса- рын 20-нд тойрогт замын эрдэм шинжилгээний «Мир» станц хөөргөв. «Мир» станц залгах зур- гаан зангилаа бүхий шинэ системтэй бөгөөд эрдэм шин- жилгээний болон улс ар- дын аж ахуйн зориулалт тай тойрог замын төрөл- жүүлсэн модуль бүхий байнга ажиллах олон талын зориулалттай жолоодлогот 2 байгуулах суурь блок юм. Орчин үеийн тоо- цоолон бодох текникийг хэрэгслийн ажлыг удирдах ироцессыг дээд зэргээр ав- томатжуулсан юм, Эрчим «МИР» СТАНЦ ХӨӨРГӨВ хүчний хангамжийн систе- мийн хүч “чадлыг нэмэг- дүүлж, сансрын нисэгчид ажиллаж, амрах илүү тав тухтай нөхцөл бүрдүүлж, шинэ тонот төхөврөмж байр- луулжээ. «Мир, станцын ислэ- гийн эхний шатанд түүний бүтг цийн бүрдэл хэсэг, бү- хээгийн моор туршиж үзэхээр тө- лөвлөж байна. Үүний сацуу рат хэрэгсэл бүхий төрөл жүүлсэн модуль хүргэхээр төлөвлөж байна. Одоо дэлхий орчмын ” дээ «ажал .. сансрын уудамд зөвлөлтийн тойрог замын «Мирь. 4Са- лют--7» гэдэг хоёр станц ажиллаж байна. Телемет- дэвсгэр дэх ажиглах стан- цууд болон ЗСБНХУ-ын х ухааны Акаде- мийн эрдэм-шинжилгээ- ний хөлөг онгоцуудын тус- ламжтайгаар «Мир», 4Са- лют--Т» станцын нислэгийг удирдаж, ирж байгаа мэдээ сэлтийг боловсруулж байна. ЗХУКН-ыа ХХҮУҮПН их хурлыг угтаж тойрог заг мын эрдэм шинжилгээний «Мир» станц хөөргөсөн нь сансрын уудмыг эзэмших шинэ алхам болж байна. нх 55: солин шииив 25 ван шспасоовл шиш шиш Бэхнна шаш шош сишиэх шоэн ШИ шшЧыш | ги 21-11) рамдал, 131-311 ТАЙВНЫ ТИВ БАЙХ ЁСТОЙ Ази тивийн ард түмний хувьд тайван, аюулгүй байдлын асуудал Европ болон 6 тивийнхнээс дутахаа рц тавигдаж байгааг хүүхэд нар сайн мэдэж байгаа. Яа вэ? гэвэл Ази МэоТрснч амын Түлртьг хоёр ны -38-15, ЗХУКН-ын Төв Хо» ерөнхий нарийн бичгийн га М. С. Горбачев зиз- дэлдээ «Бид энэ програмштаа зи тивд аюулгүй, өнө бат знх тайвны систем бүрдүүлэхэд ний» тээрээ хандах цогцолбор ханд» лагыг тус тивийн бүх улс орны г317 сИЙН хамтаар эрж сүвэгчлэхэд оруулж байгаа хувь нэмэр хэмээн үзэж байна» тэж тэмдэглэж хэлсэн юм. АНУ-аас Японд гтомын анхны бөмбөг хаясныг, Вьетнамд хи мийн зэвсэг өргөн хэрэглэснийг Ази тивийнхэн мартаагүй бай» на. Ази тивийн өнөөдрийн байд» лыг аваад үзсэн ч буун дуу тасрахгүй, зарим нутагт “нө Удаан хугацаагаар сунжирсан, ах дүүсээ алан хядсан дай үргэлжилсээр байна. Сүүлийн 30 жилд гэхэд л Азид 40 гаруй дайн, зэвсэгт мөргөлдөөн, буд» лиан гарсан байпа. Одоо Ази тивд дөрвөн дайн болж байгааг бид мэдэж байгаа. Энэ нь: Ойр» хн Дорнод, Иран-Ирак, Афган нпстан болон Ардчилсан Кавьы пучийн эсрэг импернализтын явуулж байгаа зарлаагүй дайн юм. АНУ-ын түрэмгий бүлгийнн хэн Ази тивд өөрийн цэргийн баазуудаа өргөтгөн байгуулж, энэ тивийн хөгжиж буй орнууч дын дотоод хэрэгт хөндлөнгөөе хүч түрэмгийлэн Фбролцох 3за- маар цөмийн зэвсгийн түшиц газраа болгохыг санаархсаар байна. Энэ бодлого нь ЗХУ боз лон Азийн соцналнст орнуудын эсрэг шууд чиглэж байгаа нь хэн бүхэнд тодорхой юм. Өнөөдөр дэлхийн 80. гаруй оронд амернкийн цэргийн 100 бааз, цэргийн зорнулалттай бу» сад байгууламж, хагас сая гаруй цэрэг байрлаж байгаагийн нэ? дээд хэсэг нь Ази тивд байгаа юм. Азын тивийн аюулгүй байдльт сахин хамгаадахын -тулд хам» гийн гол нь бие биетэйгээ уул, заж, санал бодлоо харилдан ёо» данлцож, ойлголцох, ингэснээр хамтран тэмцэх, шийдвэрлэх яв» дал чухал юм. Энэ оны зхээр ЗСБНХУ-ыд Гадаад явдлын Яамны Япон, БНАСАУ, БНМАУ-д сэн айлчлалд Азийн Азийн улс орнууд Горбачей даргын мэдэгдлийг гүн талархал, тайгаар хүлээн авч сайшаах дэмжсээр байна. Азн тив | өнө мөнхийн энх тайван, н ивхерлөлийн та баЗх ёстой гэж манай ард тү үзэж, өөрийн зүгээс бололцоо4 той бүхнийг хийсээр байна. г, ЖАНЧИН Хаврын нэгэн Хамгийн сайхан Үүлгүй цэлмэг Эдөр байлаа, Улаан талбайн Урсгал замаар 4 Янзлнзын зорчигчтой Өнгө өнгийн машинууд - Эгнэн эгнэн давхина Эрчээ нэмэн хурдлана Эхэнд нь яваа «ЗИЛ-110»т Эрдэмтэн өвөө тухтайяа | суужээ Дэргэд нь яваа «Чайка»-д Дэслэгч генерал ! туслахтайгаа суужээ. Довтлон сунгэнэсэн ухаа «Болга»-д Донбассын уурхайчин харагдана. Нэхэн хурдалсан саарал «Победа»-д Нэрт хийлчин үзэгдэнэ, Ард нь дагасан нэг «Москвич»-д Ачит эмч сууж явна. Хөнгөн тэрэг Хүнгэнэнэ ї1їїнгтгээ чулуунд їПїиржигнэнэ Дэвсгэр чулуунд Дэржигнэнэ Хүлээх биш ээ цаг мөч Хүмүүс бүхэн яаруу! Зогсох биш ээ, цаг хугацаа Зорчигч болгон яаруу! Академийн хуралдаанд М Футболын тэмцээнд Москва хотын гайхамшгийг Машины цонхоор сонирхох 15571 Эсвэл - Эхлэх гэж буй концерт руу 5 226 ҮС( СЭХ 3ЕЭХГ 265 28 ЖҮОБНЭ (О ШШШОО. Євгхүэвтээмгт20063 С, МИХАЛКОВ ЗХУ-ын социалист хөдөлмө- рийн баатар, Лениний шаг- налт хүүхдийн зохиолч (Болсон явдал) хрснч Эмнүүлж буй өвчтөн рүү «Аль аль нь яарч явна. Ажилдаа яарах нь аргагүй, Гэтэл Ч Гэнэт Хөнгөн тэрэгнүүд Чахран зогсов. . Хөндлөн зураасанд Эгнэн зогсов. Пегаан Өнгө өнгийн тэрэг Өрсөн «ом шиг хурав, Согчигч бухэн хүлээлээ 7Колооч нар ч хүлээлээ Учир нь гэвэл урьдуур- нь Нзасхан хүүхдүүд 1Кагсан явж байна. Хүүхдийн цэцэрлэгийн Хсөрхөн жаалууд . Олны явдаг гарцаар Ойр ойркон -алхалсаар - Өргөн гудамжийг Гатлаж явна Өөрсдий нь царайд тн 219071 6-102:1 НОО ШрОДоё- Баясал гэрэлтэнэ... Багачууд -- өнгөрч явна Томчууд -- хүлээж байна. Хичнээн ч мипутад Харамссангүй Хэн нь ч яараад Бачимдсангүй, --Манай хүүхдүүд Алхалж явна Маргаашийн эзэд Өнгөрч явна. Эд чинь Ирээдүйн Ажилчид Найрагчид Жүжигчид" Багш Цэрэг Агрономч! Ленинчүүд! Номмунистууди, Залгамж халаандаа Зам тавьж өгөлгүй яахав! Ирээдүй хойчдоо Итгэл тавьж хүлээлгүй яахав? гэж Зогссон Зорчигчид бодно Хүлээсэн Хүмүүс бодно . Баатарчуудын цуваа өнгөрлөө Баяссан цагдаа эргэлээ --Эрхэм халаа! гэж Инээмсэглэн хэллээ. -- Бидний халаа! гээд “З4ЮНолооч толгой дохилоо --Бидний халаа! гээд Уурхайчин шивнэн хэллээ. --Ардын хүч! гэж Өвгөн эрдэмтэн өгүүллээ. --Алдрын эзэд! гэж Буурал генерал бодлоо. Оны ТОМ АВГЫН ОВООХОЙ (Болсон явдал) Эзэд баядын үнэ хаялцаан Эцэг үрсийн хагацал гаслаан Ташуурын дор уйлаан майлаан Тайзан дээр бөөн шуугиан! Хар боолын амыг 2 ангайлгаж Хаш цагаан шүдий нь 3 тоолно Ядуу тэднийг эзэн нь ёворч Яг лгмал шиг зарж ? байна. «Том авгыг хэн авах вэ? Тоолох мөнгөний хэмжээ мэднэ» гэж Баян эзэн зарлан дуудлаа. Барлаг боол өндийн бослоо «Хэн их мөнгө амлах вэ?» гэж Хэрцгий эзэн нь дуудсаар байна. Хөөрхий түүнийг хөтөлж "20 хэн одох бол? Хөлс үний нь төлж хэн. - чадах бол? «Үнэ буулаа»-- «нэмэх мөнгө алга аа!» «Буулаа, буулаа»-- Ээє«Нэг зоос нэмлээ!» «Буулаа, буулаа»-- «бугуйвч | нэгийг нэмлээ!» «Буулаа, буулаа»-- -- «Саран зүү нэмлээ!» «Хэн Томыг авах вэ? Хир мөнгө нэмэх вэ?» гэн Улигт эзний дуу ихсэнэ Улам улмаар үнэ нэмнэ 1 Үнэ буулаа, Нэг! Хоёр/... : гэтэл Үзэгчдийн дундаас нэг окин 7? Амандаа нэгийг хэлэх чинг болоод Агшин зуур тайзнаа гүйн гарлаа «Том авгын овоохой» Тоглосон хүмүүс ” сандарлаа. Танихгүй охины гарт Тавтын дэвсгэр үзэгдлээ. Хар санааны өмнө охин Хариу хүлээн дуугүй зогсоно. Ариун санааны үнэ цэнэ Алт мөнгөнөөс хавьгүй жүжигт илүү Үзэгч олноор амьсгаа даран Өрөвч харцаар ширтэн Өгөөмөр сэтгэлт охины цаана Өнөр зөвлөлт орон байна. сууна 0СВӨРИЙН СУРВАЛНЦЛАГЧДЫН СЕМИНАР... : гуулийн ахмад эрхлэгч, зө хиолч М. Чимэд, П. Хорлоо, . доктор Г. Дэлэг болон соёлын |. гавьяат зүтгэлтэн Н. Иштав-(|-- хайг зохиолч Д. Нямаа, дэд -эрдэмтэн-Ц. Сүхбаатар нарын зэрэг олон хүн хичээл заана. - болсныг Хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцийн эрхлэгч ЖЖ. го Дашдондогт мэдээлэв. Нөхөр Ж. Дашдондог. Өс-. вөрийн сурвалжлагчдын Сё- минарыг “нээж хэлсэн :үгэн- дээ: МАХН-ын ХЇХ их. хурал, Монголын пионерийн анхны хэвлэл -«Залгамжлагч» сэт- гүүлийн 60 жилийн ойд 80- риулан В. И, Лениний цэрэм- Бас семинарын үеэр «Пио- нерийн үнэн» сонины өдөр-| лөр болж, та нар хүүхдийн хэвлэлээр танил болсон уран зтлгалй сэөгэнэ жит БХПБ-ын «Артек» ла- бүтээлчидтэйгээ уулзана гээд |. : СУРВА ЛЖ л АГЧ герийн туршлагаар зохион өовөрийн сурвалжлагчдадам-|) “Эдгээр 7 эгнээ циф- 4, 4 23458 »С - АМ: З байгуулж байгаа энэ семинарт ,илт хүслээ. эрийн байрлалыг болихгүй 5 123 18 “ӨСВӨРИЙН хүүхдийн сонин, сэтгүүл, ра- дио, телевизийн идэвхтэн сур- валжлагч 250 пионер сурагч оролцож байна, Та нарын дун- даас манай ирээдүйн сэтгүүлч, зохиолч, нийтлэгч нар төрж гарна, Бага наснаас сэтгүүл- чийн мэргэжлийг сонгож авах, хэвлэл, мэдээллийн бай. гууллагуудтай байнгын хол- боотой ажиллахад та царын мэдвэл зохих гол гол сэдвүү- дээр лекц, ярилцлага, зохион бичлэгийн уралдаан, хэлэл- цүүлэг зохион байгуулна. Өсвөрийн сурвалжлагчдын гээр математикийн үйл- -дэл хийж эгнээ бүрийн ха- “хаз « : риу нь 1 байхаар бодож ол! (Хаалт хэрэглэж бол- Өсвөрийн сурвалжлагчдын семинарын нээлтийн ажилла- гаанд МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэндулам, Монголын Сэт-. гүүлчдийн Холбооны Хороо-: ны орлогч дарга Д. Үржин- бадам нар оролцов. Өсвөрийн сурвалжлагчдын семинар үр- гэлжилж байна. - " Хаврын эхэн сарын нарлаг сайхан өдөр Баянгол дахь “ пионерийн «Найрамдал» лаге- “рийн дунд сургууль хүүхдийн дуу шуугиан, хөл хөдөлгөөн “-Ихтэй байлаа. Удсангүй пио- нерүүд шугам жагсаалд жигд- рэн Өсвөрийн сурвалжлагч- дын семинарын нээлтийн ажиллагаа эхлэв. Бүлгэмийн зөвлөлийн “дарга Г, Эрдэнэ- бат 18 аймаг, Дархан, Эрдэ- лэт, Улаанбаатар хотын дунд -но) 1 1234561789 Їм 12345618 | 18, 71234567. 88-р бурвуул | (24 Ь « УУНА сурвалжлагчид, рэгэн: семинарт «Залгамжлагчэ сэт« Д.ТҮВШИНТӨГС мУлгы 4 са. 4 | А Б 01440: 4. Сүхбаатарын нэрэнжих : Улсын хэвлэлийн комбнйатад: хэвлэв, |.) Ирдекс--014140 | эь, 42 ДАХЬ жилдээ Ф Ме1ї8(2438| Ф 1986 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 4 ө БЯМБА ф ҮНЭ10МӨНГӨ Вн-энн--иииииини-иииииииииээши-иииииэниииэээиишииаилиииосикииикссси | НАМ, ЭВЛЭЛ, ПНОНЕР Би арав гаруй настайдаа, Өвөрхангай аймгийн Уянга су- тын бага сургуульд суралца- хаар очоод байлаа. Тэр жил хаврын урь эрт орж, хүүхдүүд гадаа хөөцөлдөн тоглодог, шин- нэ юм бүгдийг машид сонирхон үзэх дуртай байж билээ. Нэг өглөө бүх сурагчид сумын ажил- чин, албан хаагчидтай нийлэн, малгай дээрээ жижиг улаан та- ван хошуу хадаад жагсах бо- лов, Манай жагсаалд зуугаад хүн оролцож, зэгсэн урт байх шиг санагдан, ер бишийн гоц сонин зүйл болж, сэтгэл их хөөрч явав, Тэр нь МАХН.ын 15 жн- лийн ойг орон нутагт ёслон тэмдэглэж байсан юмсанжээ. Түүнээс хойш тавин жил өн- гөрчээ. Өнөөдөр энхрий хайрт намынхаа 65 жилийн ойтой зол- гож байна. 65 жил. Нэг хүний амьдралд тодийгүй нэг орны түүхэнд аугаа нх өөрчлөлт авч ирсэн оп жилүүд. Жирийн малчны хүү би эх- лээд пинонерт, дараа нь МХЗЭ-. ийн эгнээнд хүмүүжиж, эрийн цээнд хүрсэн цагаас Монгол Ардын Хувьсгалт Гамтай амьд- ралаа холбож, оөрт байгаа хүч хөдөлмөр, авьяас чадвар, оюун ухаан, санаа сэтгэл бүхнээ нам, ард түмэн, тандаа зорнулахыг урьдал болгосоор нэхэн санавал мөнөөхөн хагас зуун жил өн. гөрчээ. Нараа дагавал гэрэлтэй, на. таа дагавал жаргалтай гэж ма. най ард түмэн бахархал дүүрэн өгүүлдэг. Намын мэргэн бодлого, алсыг харах уудам цэлгэр хараа өсвөрийн багачуудаас аваад өв- төд хөгшид хүртлэх бүх хүний мэлмийг нээсэн, Тэр аугаа гай. хамшгийн “хүчээр улс орон маань хөрөнгөт нийгмийн гүн ангалыг давж, шинэ нийгэм, гэ- рэлт ирээдүйгээ цогцлон бай- туулж байна. Энэ аварга том алхаа бол цэцэглэн хөгжиж бай- гаа манай орны бахархал, алдарт намын гавьяа. Намынхаа ачаар бид түших сайн хань нөхөдтэй, дэлхийд Дуурсах нэр төртэй болсон. Нам бидэнд сурсан дээрээ улам нхийг сурах, бүтээсэн дээрээ улам шинийг бүтээх урам зорн- тийг өгч, байна. Бид онц сүр» лага, гавшгай хөдөлмөр, урлаг, спортын шинэ дзэд амжилтаар МАХН-ынхаа ХЇХ их хурлыг угтаж байна. Намын хүүхдүүд, МХЗЭ-ийн хойчийг залгамжлагч эрхэм олон багачууд аа! Эрдмийн саруул танхим, баян сүргийн бэлчээр, шинэхэн үйлд» вэрийн цех, уудам. тариалан» гийн талбай, сансрын хурдан .- хөлөг та нарыг хүлээж байна. Намынхаа үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! БНМАУ ын төрчйн шагиаят зохиолч Ж. ПҮРЭВ. Вэ ч-----э--с--ь 6 швагивт-илс ан байн аг ЖШВ Ө.2охоажсалиж өчвтээтэгжэгжсг- мнааинаи нийг Жирмийн сурагчийн чин сэтгэлийн үг Би Баатар хот Москва- “ийн нэрэмжит «Улсын тэр- гүүний ёургууль»-д сурдаг. Өдөр бүрийн сонинг анхаа- ралтай уншиж, орой бүр телевизийн нэвтрүүлэг үзэж. радиогийн сүүлийн үеийн мэдээг чих тавин сонсож суугаа Флсөн єёая хүний нэг нь би байх. Бүхний анхаарлыг татсан, манай гаригийн томоохон үйл явдал - ЗХУКН-ын ХХҮЙ нх хурал Моснзад нээгдэж, бидний сэтгэл өө- рийн эрхгүй догдлож байна. ЗХУКН-ын Төв Хорооны срөнхий нарийн бичгийн дарга М.С. Горбачев гуайн сан узс терийн тайлан злийг манай ангийн хүүхдүүд цөмөөрөө уншиж, Х ттэйгээ холбон арил- бас ! 3 нарзараа тайл- уулсан. Эрэгцүүлэн бо- дох юм ч их байна. ЗХУКН ёас Даян дэлхийд энх тайв- выг сахын хамгаалах, дайны зюулыг зайлуулах хүнлэг шгүй, тууштай бодлого тлаж, олон санал, єв алга таргасныг бид сайн мэднэ. Ялангуяа М. С. дарга таны 2000 зэвсэг, дайны аюулгүй энх тайванч |мэдэгд- хүүхэд бидний ирээ- амьдралын төлөө тавьж за анхаарал халамж гэж нанааА хамт олон бахархал- ярилцдаг юм. ДЗО-ны чин сэтголийн довшүүльсе Улаанбаатар хотын Най- рамдлын районы имонерийн штабын дарга Х. ЭРХЭС Коммунист бид баяртай байна Зөвлөлт, монголын ард түмэн хөдөлмөрийн бахдам сайхан амжилтаар ЗХУНН, МАХН-ын нх хурлыг угтаж байна. Улаанбаатар хотын ажилч ны районы ХУИ! сургуульд монгол, Зөвлөлтийн багш, сурган хүмүүжүүлэгчид хамт ран өсвөр үеийг сурган хүмүүжүүлж байна Монгол найз нөхөд минь зөвлөлтийн багш нарын туршлагаас суралцахад их анхаарал тавьдаг юм. Энэ зо- рилгын үүднээс тус сур тгуульд интернационал бри- ТӨаА байгуулагдсан билээ, Монгол, “Зөвлөлтийн багш, сурган хүмүүжүүлэгчид ха- рилцан туршлага солилцох, эрдэм шинжилгээний бага хурал хийх, нээлттэй хичээл зохиох зэргээр хамтран ажил- адаг юм. Бид эцэг эхчүүдийн сур- Тан хүмүүжүүлэх мэдлэгийг дээшлүүлэхийн тулд эцэг эхчүүдэд зориулсан сурган хүмүүжүүлэх нх сургуулийг анги, насны ялгавартайгаар -43, 4-8 дугаар ангийн хүүхдүүдийн эцэг зэхчүү- дийн дунд хичээллүүлж бай- на Нх сургуулийн хичээл дээр сурган хүмүүжүүлэх Сэдэвтэй лекц, ярна хийдэг юм. Тус районы хүүхдийн цэ- цэрлэгтэй нягт хамтран ажиллаж багачуудын орос хэлний бэлтгэлийг дээшлүү- лэхэд их анхаарч ирлээ. Манай намын их хурал сургуулийн сургалт хүмүүж- лийн ажлыг цаашнд улам дээшлүүлэхийг багш, сурган хүмүүжүүлэгч бидний өмнө дэвшүүлэн тавьж байна. ЗХУКН-ын нх хурлаас нийгмийн дэвшил, социалист нийгмийг улам боловсрон. Туй болгох, шинэ хүний үв- дэвшүүлсэн өндөр зорилтыг хэрэгжүүлэхийн Тулд манай орны тэн бүр их хүч чад- заа В---1, шинэ арга ба- мэндчилгээ т ПИОНЕРҮҮД АМЖИЛТ БҮТЭЭЛЭЭ ЗХУКН-ЫН ХХҮЙ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛЖ БАЙНА Баян-Өлгий аймгийн Буянт сумын 8 жилийн сургуулийн вивснсрийн бүлгэм онц сурла: та аяныг 7 ховогт дүгнэж тү- рүүлсэн эшгид их хурлын иэ- рэмжит улаан бү дурсгаж вөгт 8-ын «Бэ», 7-гийн «А», 6тийн «Б», 2-ын «А», 1-ийн «Б» ангиуд шалгарч Аарцаг авлза. Мөн энэ аяны |хугз- цаанд сайн үйлсийн ном бү- тээх, их хуралд өргөх рапвор- ТаД гарын үсэг зурах. хөдөл- Төө ди бүлгэмээрээ сайн үйл 70 том бүтээж 41 сурагч их хуралд өргөх рапортад тарын үсэг сурах болтоо. Баянхонгор хотын 8 жилийн сургуулийн Д. Нацагдоржийн нэрэмжит 26 дугаар бүлтэ- мийн зөвлөлийн пиомер су- рагчид, баатарчууд «Төл түм ний үйлс» цуваа өргүүлж бээ лий 130 ширхэг, болын мэм- Д нээ 120 ширхэг богын өэя- гэвч-иэмнээ 370 ширхэг, угж 70 ширхэг, онгоц 20 ширхэг, хурганы уут 50 ширхэгийг хийж малчин ах эгч нартаа тусавамжаар баригдсан Талх чихрийн шинэ комбинатад 1200 гаруй варсний шил цуг- дуулж өглөө, ХЁЛГХ Бүтээлч цуваан, тэмийн 6-тийн «Д», «Е», 4- ийн «Г», Төв аймгийн Эрдэнэсант су- мын 10 жилийн сургуулийн хамт олон «Зугаатай амралт» иям таригийн өдорлог зохиов, Өдөрлөгөөр цана, чарганы тэмпээн болж охидоос 7-гийн «НВ» ангийн сурагч ҮГ, Эйхтуул ЗЭ Банужа «А» 4 сурагч яга нар түрүүл” лээ, Тэмпиээний дараа ин «Бэ» аигийн «Туяа хамтлаг» «Эрх шаал» хүүхэлдэйн мү- жиг, «Хүжийн гал, зохиолоор хийсэн жүжиг, 8 дугаар анги төгсөгчдийн и09! тоглов. Сурмч Л. ОТГОНЦЭЦЭГ Манай анги «Энх тайван бидний хүсэл» сэдэвт үзүүлэх ажил орос хэл зохиолоо, ЗХУ-аас мана сургуульд 5-ын ».«Е» бүл- 600 ---0 төгрөгийн . | зэс 12721722 ДАЯАР ҮСЭГ тун 2 НАМДАА ӨРГӨХ РАПОРТАД ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРЛАА өдөр мөч. Бүлгэмийн зөвлөлийн гон тодорхой Чиглэлтэй ажил. болгон ирээдүйд тэмүүлсэн, шийдвэрээр кон сүг хамт ол жи” бид аорьсондоо хүр. ма| ашгүй үйл явдал, хүү- ноос: ангиараа | хувь, ча- . хягхоны Багцэн ж 6 шан нартай суралцсан 8-ын “«Д», Сурлага, сахилгаар хоцрогч- Хөл хөгжөөн дүүрэн байдаг, 100 хувийн сурлагын амжилт, Гүй болох гол зорилгоо үндсэнд Иїнонер «сурагчид өнөөдрөөс 75 хувийн чанарт хүрсэн 6-гийн НЬ биелүүлж өнөөдөр дуйдгүй маргааш руу яаран шинэ өд- «Б» ангн, МХЗЭ-ийн гишүүний хамт олон төрүүлэх чиатанд рийг баяртай угтана. “Анги үүрэг, пионерийн чин эрмэлз- дэвшлээ. Учир нь бид өмнө бүлгээрээ, сургууль бүлгэмээ- лээ нэр төртэй биелүүлэн, су- ХӨөөсөө нлүү ихийг бүтээж, ша- рзэ хүсэн хүлээж, «сурлага, рагчийн сахнлгаа сайн сахиж хуу өндөр зорилттой ажиллах хөдөлмөр, урлаг, «спорт, олон байгаа Ш. Баяраа, К. Туяа, ёстой гэж ярихад захирал Д, нийтийн ажлын дээд амжилтаа Ц. Гансүх, Б. Болдбаатар, Э. Сүхээ. Ес зориулсан тийм нэг өдөр-өнөө- Уламбаяр, Ц. Цогтбаатар нарын -- Амалснаа биелүүлж, азо- х БАХН нөхдөө хошуучлагч 447 сурагч Рилгоо Брэн ээр эЛынг ын -ын ХЇХ алд Рапо) гарын г зурж дурс- рагч, нэг багш ээ өсвөрийн Сүхбаалтерчуудаж, ф Толин тэн авна. Тэдний рэгтэйг манайхан сайн мэднэ, төх рапортад гарын үсгээ эх- Дотор сурагч болсон анхны жи- Их хурлын рапортад эхний НИЙ ээлжинд зурах З дугаар лээ улирад дараалан онцсайн Зэлжинд гарын үсэг зурал хө- сарын 1-нийг нийслэлийн соёлч суралцаж, хугацаанаас өмнө хийгүй. мин, Хосэд анн күй тэргүүний 13 дугаар сургууль уншиж н нэгдүгээр ан- 3 мүү- улсын тэргүүний Р амонерийн Тайнхан, сална бүлгээ хоцрогч- 823 буолалөнн, тумэн өрнүүлж бүлгэм хамт олноороо 100 хувь гүй хамт олон болгож, урлаг, "ШИНЭ амж Уйсэлжунэүс3 сурч, сурлагын чанараа 52.6 спортын хамтлаг, тимурчүүдийн РИЛЫн ИН л ян лсэн ал амжилтаар угт- бүлэг санаачлан байгуулсан эв- ЯӨЛМөрийг эр ҮҮ? . лЭд инонерийн идэвхтэн, Д Эвлэл, пнонерийн ажлыг Чча- нараа халамжлан сонирхолтой, нартай, үр дүнтэй зохион бай- хуралд өргөх ортад гарын олон хэлбэрийн ажил зохиол гуулж чадвал тал бүрийн ам- Үсэг зурна. (Б. Батбаатар, б-ын үр дүнд хүрсэн баг, бүлгийн жилтад хүрч болохыг бид турш “Е» ангийн сурагч) удирдагч, ХЗЭ-ийн гишүүд, лагаасаа мэдэж авлаа, Тийм ч уч- Их хурлын рапортад ан- дундаас сайн онцод дэвшин раас эвлэл, пионерийн байгуулла- тнараа гарын үсгээ зурах гэж еурлагын чанараа ахиулсан пи0- гаас зохнох ажил хамтолны ан- байна. (Ш. Баяраа 8-ын «Д» нер сурагч байна. хаарлын төвд байдаг гэж өгүүл ангийн дарга) сэн юм, Даасан анги заасан хичээл- Дунд дүнтэй тэмцэх ажлыг Хүндэтгэлийн шугам жагсаал дээ 100 хувь сургаж, шинэ са- год болгосноор ангн бүлэг бүр эхлэхийн өмнө амжиж уулзсан наашинэ арга барил эрж хайж Дундгүй юалаатай болов. Сүүг хоёр сурагчийн үг ийм байлаа. сурган хүмүүжүүлэх ажилдаа 10- хийн З жил дараалан тэмт хэ- Тэдний ярна, инээмсэглэл,баяр дорхой журмын зөрчилгүй рын нан ид “ШУ осд дэлт ажилласан тус хамт олон, сур- лийн илэрхийлэл гэдгийг гууль орчмынхоо 9 орон сууцыг атг Утттйут хариуцан авч 89 орцыг нүдлэн 4 Бүгд сонсогтун! Пионерийн рапортад гарын үсэг зурлаа. ЗЭВ бигйчүчлн түсээт суугч 2 тар хочых эс, тэотүү 1921 оны партизан цэрэг, тодорхой ажил зохиож 4221 СУР ХҮМҮҮ- хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүт. 3 7-эшиын Зурх 821 юГЛЖУНИС. гэлтэн ахмад дайчин Н.Ням- МАХН-ын ХЇХ вх хуралд Догдлуулан. хүү, -ын ЇХУ!, ХУП нх сургууль бүлгэмээрээ бэлэг ба- ЭМ ЗҮГТ хурлын төлөөлөгч, ахмад нОМ- рих 19 сайн үйлсийн нэг хэсэг 4Жигмиддорж й баяр хүргэж захна Сургууль, пионерийн -- Би өнөөдөр МАХН-ын их » Суга нарын 6 нх хуралд өргөх Энэ бол хувьсгалын уриа, МАХН-ын ХЇХ их хурал ахмад коммунистуудаас өвлөн 9”Л09- “вн--/- 082 гаад бүлг3- угтсан ажлаа бүлгэмийн зөвлө- авсан өсвөрийн нийг 1 ахлах УАНР- лөөс сургуулийн захиргаа, на- хийн дуудлага, 2Э3 Мсхолаан гр мын үүрт рапортлав. Ч Энэ дуудлагаар МАХН-ын үеэг зурах хөдөлгөөн сургууль | Хүндэтгэлийн шугам жагсаал 65 өдөр, днонер, пионерийн “бүлгэмд эрчимтэй ТАРААД хүүхдүүд хичнээн их зом. , тавт, салаа баяр харьсан бол. Тэд жагсаалд жигдрэн жагсаж нх лэг, инонер сурагч бүр «онц ЧХ рапортод гарын хуралд өргөх тарын єсурья, чанараа Үсэг зурсан дурсгалын тэрчих- Үеэг зурах тэж : ахнулья» урван дор сурлага "Э?ТЭЙ. , ) "ч үл мартагдах онцгой хөдөлмөртөө шамдан багш бол- рын үсэг зурах хөдөлгөөнийг амжилттай сайт цохион бай- туулсан бүлгэмийн зөвлөлийн ларга Б. Нарантуяа Рапортад харын үсгээ зур- сан шионер баатарчууд Г2 Г -9 1111111311111131191117111111311111111111111111111111177 : ХБНГУ, Японоос хол даг 1 Н Ё Ё Ё 11111111 111 011111110111111111-1111111111111111111110111111111111111:10111111111111111111121102:110000200 00.22 10041110 2 | 3 та нар :«Сүхь «Төгсгөл» зэрэг ардын хувьсга- лаас өмнө монголын ард түмэн туйлын хэцүү бэрх амьдралтай аж төрж бай- сан тухай дүрслэгддэгийг лав санаж байгаа байх, Үнэхээр тэр. цагт манай ард түмэн дотоод гадаа- дын боолчлогчдын амьдарч байлаа. Ард түмэн харийн булаан эзлэгчид, дотоодын харгис феодалуудын дар- лалыг байнга босч тэмцэж “байсан юм.. Гэвч энэ тэмцэл нь салан- ти тасархай, зохион бай- туулалт муутай байсан учир ялагдлаар төгсч байв. Иймд дарлагдсан олон түм- ний тэмцлийг. зоригжуу-! лан зохион байгуулагч их хүч--улс төрийн нам хэ- рэгтэй байлаа. 1921 -оны гуравдугаар сарын 1--3-ны өдрүүдэд Дээд Шивээнд болсон зөв- лөлгөөнөөс намын анхду- таар программыг батлан МАХН-ыг байгуулав. На- чөлөө тусгаар тогтнолын төлөө хувьсгалт тэмцэлд босов. Ардын журамт цэ- рэг зөвлөлтийн улаан ар» мийн ангиудтай хамтран 1921-оны ЇШ--ҮЇ! сард харийн түрэмгийлэгчдийн гол хүчийг бут цохин УП сарын 6-нд нийслэл Хү- рээг чөлөөлөв. Улмаар 1921 оны УПЦ сарын 11-нд Засгийн эрх ард түмний тарт шилжин Ардын зас- тийн газар байгуулагдса- ныг зарлан тунхагласан юм. Ардын хувьсгал нь мон- лын ард түмний түүхэнд т үе болжээ. Ардын хувьсгалын ялал- тын дараа тус орны нийг- амьдралыг үндсээр нь өөрчлөх аварга том зо- рилт нам, ард түмний өм- нө тулгарав, 1925 онд ху- ралдсан МАХН-ын 1У их хурлаар батлагдсан намын хоёр дахь программд улс төр, эдийн засаг, оюун са- нааны амьдралын бүх хү” рзэг хамарсан хувьсгалт ардчилсан өөрчлөлтийг хэ- рэгжүүлэх тухай заажээ. ”. МАХН программынхаа энэ зорилтыг удирдлага болгон эхний хорь шахам жилд феодал ангийн улс төр, эдийн засгийн ноёрх- лыг устгах, гадаадын на- питалыг шахан зайлуулах, сүм хийд лам нарын асууд лыг шийдвэрлэн олон мян- ган лам нарыг нийгмийн туст хөдөлмөрт шилжүү- лэх, улс хоршооллын газ- руудыг байгуулах, хувьс- талт соёл урлагийг хөгжүү- лэн ард түмнийг шинэ үзэл » санаагаар хүмүүжүүлэх зэ- Рэг ардчилсан өөрчлөлтийг амжилттай хэрэгжүүлсэн билээ. : 1940 онд. хуралдсан МАХН-ын Х их хурал НАМДАА “ҮНЭНЧ БАЙХ ШИГ ГАВЬЯАТ | 0 ҮЙЛС БАЙХГҮЙ... Ардын хувьсгалд гар бие. , залуу наснаас оролцсон МАХН-тай амьдралаа хол- бож, түүний 8 , удаагийн "төөлби хамгаалах, хувьсгалын ардчилсан ша- танд ард түмний олсон ололт амжилтыг нэгтгэн дүгнэж социализмын үнд- сийг байгуулах: зорилтыг тодорхойлсон намын гурав- Дахь программыг батлав. МАХН турав дахь прог- раммынхаа зорилтыг хэрэг- жүүлэхийн тулд ЗХУ-ын тал бүрийн тусламжинд тү- шиглэн улс орныг үйлдвэр- жүүлэх, ардын хувийн аж ахуйг хоршоолох, соёлын | хувьсгалыг гүнзгийрүүлэ- хэд монголын ард түмнийг дайчлан зохион байгуулав. Үүний үр дүнд 60-аад оны эх тэхэд манай орны нийг- мийн амьдралын бүх-хү- рээнд үндсэн өөрчлөлтүүд гарчээ. Тэр нь тэвэл: Хүн хүнээ мөлжих эдийн Зас- гийн үндэс бүрэн устаж улс. ардын аж ахуйд социа- лист өмч дангаар ноёр- Хон социалист үйлдвэрлэ- лийн харилцаа ялав. Ху- вийн өмчит анги үгүй болж манай нийгэм ажил- чин анги, хоршоолсон ард анги, хөдөлмөрийн сэхээт- нээс бүрэлдэх болжээ. Мөн марксист-ленинист үзэл суртал хөдөлмөрчдийн 2 Оюун санааны амьдралын үндэс. болов. Ийнхүү 60-аад оны эхээр Монгол орныг капи- талист биш замаар хөг- жүүлэх намын жанжин шу гам ялав. 1961 онд хуралдсан МАХН-ын ХЇУ их хурал БНМАУ хөгжлийнхээ ши- Нэ үе-социализм байгуулж дуусгах үедээ шилжин ореё- ныг тодорхойлсон юм, Со- циализм байгуулж дуус- тах үеийн гол зорилт бол социализмын материал тех никийн бааз байгуулах, нийгмийн харилцааг бо- ловсронгуй болгох, хөдөал- мөрчдийн коммунист хү- дарч, гүр. хүүхэд, хойч үеи! сайн сайхныг нү: дээр үзэж байна. . Бидний.. нүдийг Октяб- рийн их хувьсгал, аугаа их Ленин, манай хайрт удир- дагч -Д: Сүхбаатар нээж өг- сөн. Сүхбаатар. «Хувьсгал» гэдэг үгийг хөлж сураагүй байхад хувьсгалын хэрэгт биднийг татан оруулсан юм. Суут Лениний үеийн цог- той хувьсгалч, аймшиггүй чин зоригт /Сүхбаатартай нас чацуу, нэг үйлсийн тө- лөө нэг зорилго өвөрлөн хамт амьдарч, тэмцэж явс- наа мартахын аргагүй. Ок- тябрийн хувьсгал ялж бай- сан тэр жил Хятадын хар цэрэгтэй дайтаж явахдаа Сүхбаатартай нэг моринд сундалж явсан маань амьд- ралын хамгийн нандин дур- датгал болон үлджээ, Ха- рийн дайсныг үзэи , ядах, ард түмэн, газар нутгаа өм- хойч үеийнхээ аз. жаргалтай ирээдүйг цогцлон байгуу лах нэгэн зорилго л бидний үеийнхнийг нэгтгэсэн хэрэг. Түүнийг зоригжуулан 830- хион байгуулагч, удирдагч МАХН, улс-төрийн талаар г, гүн на- | билэгтэй баатар , ын гавь- АЧИТ ЮАМЫН АЛДАРТ ЗАМНАЛ таацтинииинианийинийн мүүжлийг хүчтэй болгох явдал мөнийг МАХН-ын Хөрөв дэх программд заа- сан билээ. Социалист нийгмийн да- вуу талыг илэрхийлэгч эдийн засгийн төлөвлөгөө- тэй хөгжил, түүний өндөр хурдац, социалист ардчи- лал, дарлал мөлжлөгөөс үүрд ангижирсан ард түм- ний эрх чөлөөт элбэг дэл- бэг амьдрал, тэдний ажил- лаж сурах өргөн бололцоо, нийт арл түмний улс төр, "ёс суртахууны нэгдэл, ши- нэ нийгмийн суурь дээр амжилттай төлөвшин тог- тож байгаа социалист аж төрөх ёс энэ бүхэн БНМ АУ-ын хөгжлийн өнөөгийн дүр төрхийг тодорхойлж байна. «Одоо манай улс эдийн засаг, с оо нэлээд үзүүлэлтээр Ази төдий- гүй бусад тивийн олон ор- ноос түрүүлж явна. Үү- нийг тухайлбал нэг хүн ам тутамд ногдох мах, ноос,. улаан буудай, цахилгаан эрчим хүч, өнгөт металл олборлох хэмжээ... гэр- чилж байна» гэж МАХН- ын ХУШ их хурлаас онц- лон тэмдэглэсэн билээ. Хувьсгалын Өмнө Мон- “гол орон соёл боловсролын хувьд туйлын хонрагдсон улсын нэг байлаа. Тэгвэл өнөөдөр манай ард түм- ний соёл оюуны амьдрал «-гүндсээрээ өөрчлөгдөж дөр вВӨн ХүН Тутмын нэг Нь -ямар нэг шатны сургуульд суралцан соёл боловсрол. -анагаах ухааны нэлээд үзүүлэлтээр дунд зэргийн хөгжилтэй социалист ор- оны тоонд Орох боллоо. -Түүнчлэн 10000 хүн ТУТ- маас сургуульд суралцагч- дын тоогоор БНМАУ то- моохоН капиталист орнууд “тухайлбал, Англи. Итали, таалахад урсахгүй цус, үхэхгүй “амь гэж “бай- даггүй юм. Бидний . хөдхэн хүний амь алдах нь өчүү- хэн хэрэг. Гагцхүү монго- лын ард түмэнд амар жар- галыг. эдлүүлэх хэрэгтэй. хүнд гурван амь бий. Нэгд: бие амь, хоёрт: “зэвсэг амь, туравт: морь “амь» гэж Сүхбаатарынхаа сургаж байсныг сэтгэлдээ “бат тогтоож бид харийн дайсантай тэмцэж явсан би- лээ. Бага залуудаа үлгэрт үзэж, дүрслэн бодож явсан маань аль хэдийнээ энгийн бодит амьдрал болжээ. Одоогийн хүүхдүүдэд бас л өх орноо гэсэн зүрх, түүнийг хөгжүүлэ- хийн төлөө тэмцэх хичээл зүтгэл бий. Тэр нь эрдэм ном, ажил хөдөлмөр юм. "Бас та нарт «дайсан» бий. Тэр нь «оЖлйнхал чбэрх- шээл», «Хариуцлагагүй яв- дал» ЮМ. Нүдэнд узэгдэх- гүй, ботино хугадаанд шууд устахгүй, энэ аюултай «дайсныг» дарах нь пио- нер багачуудын гол зөрил- "буу зэвсэг хэ- сэтгэл. вав, Ийнхүү ачит намын мэргэн удирллага, ах дүү зөвлөлтийн ард Түмний тусламжийн түрээр Монгол : Ё орны нүүр царай үндсээ: зтттээгйиттиэйннлтниинил рээ өөрчлөгдлөө. Нам, засаг өсвөр үеийн- хэнд аз жаргалтай, энх амгалан амьдрал, сурч-бо- ловсрох өргөн бололцоо олгож тэднийг коммунист ёсоор. үвтэгш “хүмүүжүү- лэхийн төлөө онцгой ха- ламж анхаарал тавьж бай- даг. Манай улсад хүүхэд ба- тачуудыг эрүүл чийрэг, соёлч боловсон ӨСГӨЖ хү- мүүжүүлэх асуудал бүх нийтийн ариун үйл хэрэг юм. Өнөөдөр манай гариг дээр 600 гаруй сая хүү- хэд туйлын ядуу зүдүү амьдарч 200 сая хүүхэд өлсөж зовж байна. Жил бүр хэдэн сая хүүхэд өлс- төлөнгөөр үхэж байна. Тэгвэл манай нийгэмд Үр хүүхдүүд маань өлсөж цангах, ядуу зүдүүгийн зовлонг огт мэдэхгүй, ха- рин. хамгийн эрх дархтай иргэд байдаг юм. Энэ бол хүүхдүүд та нарыг аз жар- галтай өсөн торниж, ахмад үеийн нэр төртэй залгамж халаа болгохын төлөө цаг ямагт дээдлэн халамжилж байдаг нам, засгийн маань ач юм. - Нам ард түмнийхээ , дайчин, хөдөл- мөрч уламжлалаас цу- цалтгүй суралцан арвин их эрдэм мэдлэг, ажил хөдөл- мөрийн дадлагыг хослон эзэмшиж хатуу сахилга бат, нарийн зохион бай- гуулалттай, соёлч болов- сон, үнэнч шударга иргэд болж сурлага, хөдөлмөр. хүмүүжлийн тялалзсан ам жилтаар нам, засгийнхаа ачийг хариулах нь хүүхэд багачууд та нарын эрхэм дээд зорилт мөн: . 9, ЭНХТҮВШИН. МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Нийгмийн ухаа- ны эрдэм тиинжилгээний ажилтан идэвхтэй оролцох зориг тэв- чээр, жаргалдаа ташаарах- гүй шинэ зүйлд тэмүүлэх хүсэл эрмэлзэл хэрэгтэй. Өнөөдөр төлөвлөснөө мар- тааш хийвэл, хичээл но- мондоо дундхан суралцвал, цаг заваа дэмий өнтөрөө- вөл өмнөх зорилгоо бие- лүүлж чадахгүй, нэ. МАХН-ын Төв явсны ХЇ бүгд хурал хүн хүчин зүйлээ дайчлах, зөв үнэлэх, шавхаж ажиллахыг нь хүүхдүүд та нарт нэн их Хөг Хүний энэн тол зүйл. Нам, ард түмэн, ахмад үе чинь, өвөө эмээ, аав зэж чинь шинэ зЗуунаа, шинэ ирээдүйгээ та нарын сур- лага, хү хол- бож үздэг. Бахархаж ба- рахгүй хувь заяа, ирээдүй та нарыг «хүлээж байна. Нам, эх орон, ард түмэндээ үнэнч байх шиг гавьяат үйлс байхгүй шүү. ? Шинийг хийж бүтээсэн, , сурч мэдсэн, амьдралдаа бахархах зүйлтэй иртэд байхыг.та нартаа хүсэн ин намынхаа , сургаалыг ёсчлон дагах, ахмад үеэсээ цуцалтгүй су- рах, өөрөө өөрийгөө удир- дах, алхам тутамдаа ний- гэм. хамт олны амьдралд 5 Н | 1 | | 3 3 БАМ-ААС БИЧИЖ БАЙНА. РҮҮДЭд ахмад дайчид, вон. Дтай уулзаж, чин хийж байна, ЗУРАГ ДЭЭР, гелор Дькченко Леннигра- Байх сура ай ы 1: байна. урагчидт: уулзаж АПН-аас ирүүлсэн фото --1--ш- ҮЕРХЭХИЙГ ХҮССЭН ЗАХИДАЛ ” “Дорноговь аймгийн Зүүн- баян хотын 10 жилийн сур- гуулийн У! ангийн сурагч Б. Бүзмаагийн хүсэлтээр өнөөдрийн дугаартаа тус сонины редакцид ирсэн Зөвлөлтийн пионерүүдийн нэгэн захидлыг нийтлэв. БЭсэшдэвиллэ-022-3-02526вєах2.28 Анд найз нар аа! Байгал-Амурийн төмөр за- мын Усть-Нюкжа өртөөний Дунд сургуулийн интернацио- вал клубийн гишүүд та бү- хэнтэй мэндчилж байна. Бид БАМ-ын барилта бай- тууламжийн төвд амьдран суудаг бөгөөд эцэг эх. маань эх орондоо маш чухал хэрэг- тэй төмөр зам тавьж байгаад баярлан бахархдаг юм. Эцэг экийнхээ найдвартай халаа болохын тулд онц сайн су- ралпахыг мэрийж, .интерна- шүтнн--Н1 7. Д. СОДНОМДОРЖ (Д.Нацагдоржийн болон, МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт зохиолч) ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН Тїанай намын ачтайг Манлай намын хүчтэйг Багачууд бид Бага байхаасаа мэднэ. Эрлэнийн ордон байгуулж Эрдмийн оргилд хөтөлсөн Баясгалант аз жаргалаар Байнга биднээ гийгүүлсэн Хосгүй ачит нам таныгаа Хорвоод бид алдаршуулж А -- 01489 22-23 ционал клуб, бүлгэмийн зөвч лөл, анги сургуулиас зохиодог бүхий л ажилд идввхтэй орол цож байна. Бид зөвлөлтийн бүгд най рамдах улсууд болон ах дүү социалист орны анд найз нар, тайгаа захидлаар харилцдаг юм. Иймд ах дүү Монголын үе тэнгийн найз нөхөдтэйгээ захидлаар харилцаж үерхэч хийг хүсч байна. : Бидэнд амьдран суудаг хот суурин, суралцдаг сур- гууль, монголын тпионерүүч дийн амьдралын тухай бичи” хийг хүсье, Захидлаар харилцахыг хүсч сэн анд найз нар минь хаягаа бидэнд илгээнэ үү. БИДНИЙ ХАЯГ: СССР 676248. Амурсбая 0бласть. Тындинский район посёлок Юктали средняя шко- ла 7925 КИДу. Хамаг нандин бүхнээ Харамгүй бидэидээ зориулсан Хүний сайнтай нөхөрлүүлж Хүрэх ирээдүйд дөтөлсөн ! Дээдийн ачтай нам таныгаа Дэлхийд бид хайрлаж явна, Нам таныхаа үйл хэрэгт Насаараа бид ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН Манай намын хүндтэйг Манлай намын тавьяатайг Хүүхдүүд бид Хэнээс ч дутуугүй мэднэ Натынхаа ачийг хариулах ! Нандин зорилго бидэнд бий. | Намдаа бүхнээ зориулах Насны хүслэн бидэнд бий. л Дээд сайхан жаргалын Дээжийг бидэнд эдлүүлсэн Орчлонд ачтай нам таныгаа Одонд хүртэл дуурсгана Нам таныхаа үйл хэрэгт Насаараа бид ХЭЗЭЭЛ БЭЛХЭН Д.Сүхбаатарын нэрэмЖит Улсын хэвлэлийн 1 ЭНХРИЙ ХАЙРТ Н, ! МЫНХАА ТУХАЙ ПИ | вРүүд БИЧИЖ | гамжлаеч» 160 жилийн ойд зориулан | зохиож байгаа өсвөрийн 5| сурвалжлагчдын семиз Ёс оролцсон пионерүүч дийн хамгийн дуртай би- | чих сэдэв нь нам,эх орон, коммуниотууд, найрам- дал, ээж, үерхэл нөхөр |лөлийн тухай байв. | “МАХН-ын 65 жилийн 1000 зориулж бичсэн тэд- | ний. уран бүтээлийн зари- | маас нийтлэг. Ї сонины зөвлөл ЭЦЭГ НАМ -- Эцэг нам.гэж яагаад нэрлэдэг | юм бэ? Эрхэм учрыг нь ярьж Ї өгөөч, өвөө? с-Алдарт манай нам Ч |4 жаргал, сайн сайхныг «Авчирч өгсөн юм. аа, ! хүү мины | Энхрий хайрт нам тЭэж аав, эгч ах нарт чинь (Ажия хөдөлмөр, алдар гавьяаг Авчирч өгсөн юм даа, хүү мины Залуурч мэргэн нам гамж халаа пионер Эгч маань гуталчин, Би нэг удаа ингэж асуу- лаа. -- Эгч ээ! Та яагаад | гуталчин болсон юм бэ? надад ингэж |ха- 1 риуллаа: - о--. Чамд гутал хэрэг- “тэй юу? Чиний нөхдөд гу- тал хэрэгтэй юу? Та нар «хэрэгтэй» гэж хариулах нь лав, Тэгвэл хэн түү- нийг хийж өгөх юм бэ? Гагцхүү гуталчин л хий- нэ. Тийм учраас л би гу- талчны эрхэм сайхан мэр- гэжлийг сонгосон юм даа! Гуталчны мэргэж- лийг та хэдийгээс сонирха сон бэ? ! шог -202- М.2ЖОГЯрСҮЧҮ--3---22-1311231 ю.. дээл, бээлий хийж за- Аав хонь саальчин, ах лагч, эгч бүжигчин, би коммунист. рээ бахархдаг. Би ч мөн ” тэдний адил . коммунист болохыг хүсдэг, Аав нэг “удаа бидэнд: -- Нам засагтаа үнэнч, эх орон ард түмнийхээ гтөлөө өөртөө байдаг бүх- нээ шавхан зориулж, энх тайван найрамдлын төлөө үйлст хичээн зүтгэж яваа- рай! гэж сурган хэлсэн билээ. : Коммунист аавын энэ Гүг нийт коммунистуудын эрхэм үг гэж би боддог. Миний аав дайн тулал- даан, энх цагийн альч үед намаас тавьсан зорилтыг чин, ээж сурвалж- ком бинатад хэвлэв, :, пар Үзк з2? Бэлэглэж өгсөн юм шүү дээ, хүү минь! Оройлон удирдагч нам Олон жаахан дүү нарт чинь Баясал инээд хөөрхөн тоглоомыг Бас л өгсөн юм шүү дээ, хүү мины Аав ээжийн адил бидэнд Анхаарал халамж тавьдаг болохоор . Энхрий хайрт намаа бид Эцэг нам гэж нэрлэдэг юм аа, хүү мины --За баярлалаа, өвөө минь Залгамж хойч үе бид нар Эцгийн адил ивээлтэй Энхрий хайрт намынхаа Үйл хэргийн төлөө Үнэнч явахаа илэрхийлье! Ж. НЯМХҮҮ (Ховд, Эрдэнэбүрэн, 8 жилийн сургууль, 6 ду- таар анги) МИНИЙ ААВ КОММУНИСТ «Найрамдал» лагерьт Намайгаа амарч байхад Өндөр Алтайдаа аавминь Үхрээ хариулж яваа даа. Миний аав коммунист ГУТАЛЧИН ЭГЧ -- Чам шиг сурагч байхдаа ээжийн авч өг- сөн шинэ гутлыг урчн хаад нэг удаа гутал зас- зарын газар очсон юм. Гутал засварын ах миний гутлыг оёж суухад «Үү- нээс хойш хэзээ ч гутлаа урахгүй, дандаа ариггам- тай өмсөж явна» гэж өөр- төө хэлж суусан. Түүгээр Ч барахгүй хүн бүхэнд тус болж чадах гуталчны мэргэжил эзэмшинэ гэж шийдсэн юм. 8 дугаар ангиа төгсөөд багвас мө- МАНАЙХНЫ АЛДАР. КОММУНИСТ хэрэгжүүлэхийн төлөө тэмцэж явсан юм. Аав Халхын «холын тулал- даанд оролцож зөвлөл тийн дайчидтай мөр зэрэг- цэн давшиж явлаа. Аугаа их эх орны дайны фрон- ТОД ОЧИЖ Сайн нөхөдтэй- гээ хамт фашистын эсрэг тулалдая гэж өргөдөл өгч байсан хүний нэг нь миний аав юм. Тэгээд аав минь улаан армид адуун сүргийнхээ дээдээв бэлэглэж, нэхий. їэгдлийн сайн малчи Хавын- хөдөлмөрч чанар Өишнд миний бахархал Мал сүргээ аав минь аш ихээр өсгөдөг шиг Онц дүнгээ хүү чинь Олон болгосоор явна даа Б. ГЭРЭЛЧУЛУУН (Баян-өлгий. Алтай сум, 8 жилийн сургууль, 8 дугаар анги) МИНИЙ ЭЭЖ КОММУНИСТ Хүндтэй сайхан үйлсээ Хүний төлөө зориулагч Эрхэм коммунист нэрийн Эзэн болдог билээ. Ээж коммунист , болохоороо Эх орон ард түмэндээ Ажил, хөдөлмөр, бүтээлээ Ариун сэтгэлээс зориулдаг, Үр хүүхэд биднийхээ төлөө Үргэлж санаа тавьдаг. Энх тайван амьдралыг Эгнэгт хүсч байдаг Миний ээж коммунист Нийтийн төлөө зүтгэгч! Энэ дэлхийн шударга эзжүүд шиг Энхийн төлөө тэмцэгч! П. СҮХБААТАР, (Сүхбаатар аймаг, Бү- рэнцогт, 8 жилийн сур- тууль, о дугаар анги)! рөөдсөн гуталчны хөдөл- мөрөө эхлэсэн юм гэв. Би эгчийнхээ ажлын газраар оров, Эгнэн ярай- сан олон машин жигдхэн хүнгэнэж, ижилхэн ха- лаадтай олон эгч нар бид- ний өмсдөг гутлуудыг зог- с00 зайгүй хийж | байв. Эгч маань коммунист хүн, Коммунистууд хүний сайн сайхны төлөө бүхнээ 3о- риулна гэдэг л энэ юм даа гэж эгчийнхээ ажлын тазар бодож зогсов. т. МӨНХЗУЛ (Өмнөговь, төвийн 8 жил, 7 дугаар анги) хийн талбарт үзгээ барин давшиж явна гэж ах ярь: даг. Би аав, ах хоёрын арнун сайхан үйлсийг эр- дэм номын ширээн дээр, Үргэлжлүүлж явна. Бид сурлага, хөдөлмөр, ур- лаг, спортын дээд амжил- таа МАХН-ынхаа ХЇХ их хуралд рапортлах рапор- тад гарын үсэг 3 1 төлөө шамдадгааж байна. ЇБид--коммунистуудын үр: диүд мг-6Л1-437-рй алда а 3 2: нэ” БАА Ховд, Манхан, 10 жи- ” лийн сургууль, 8 дугаар анги) гэ МОНГОЛ, ,ЗӨВЛӨЛТИЙН КОММУНИСТУУДЫГ | Эс “| ХАМТАРСАН ТЭМЦЛИЙН ЭРХЭМ ДЭЭД НИЙТЛЭГ! 27 ”-ЗОРИЛГО, МАНАЙ ХОЁР АРД ТҮМНИЙГ САЛШГҮЙ | ТҮҮХЭН ХУВЬ ЗАЯА ҮҮРД ХОЛБОСОН ЮМ. ЭНЭ НЬ МАНАЙ АХ ДҮҮГИЙН УЛАМЖЛАЛТ НАЙРАМД- ЯЫН БАТ СУУРЬ БОЛЖ БАЙНА. ЭНЭ НАЙРАМДАЛД ҮНЭНЧ БАЙНА ГЭДЭГ БОЛ АУГАА ИХ ЛЕНИН, МОН- ГОЛЫН АРДЫН ХУВЬСГАЛЫН УДИРДАГЧ СҮХБАА- ! ТАР НАРЫН ГЭРЭЭСИЙГ МӨРДЛӨГ БОЛГОЖ ХОЁР | гярингиулгчир ар л... гэдрх дэн (1. | нАМ,оРОН, АРД ТҮМНИЙ ИНТЕРНАЦИОНАЛЧ ХА- . | ву РИЛЦААГЦУЦАЛТГҮЙ БЭХЖҮҮЛНЭГЭСЭН ҮГ МӨН. МОНГОЛ, ЗӨВЛӨЛТИЙН КОММУНИСТУУД ХОЁР | ОРНЫ АРД ТҮМНИЙ ОЛОН ҮЕИЙНХЭН ЧУХАМХҮҮ ИНГЭЖ ЗАМНАЖ ИРСЭН, ЗАМНАСААР БАЙНА. (ЗХУКН-ЫН ХХУМ ИХ ХУРАЛ ДЭЭР МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ ЕРӨНХИЙ НАРИЙН БИЧГИЙН ДАРГА, | БНМАУ-ЫН АРДЫН ИХ ХУРЛЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧДИЙН | ДАРГА НӨХӨР Ж. БАТМӨНХИЙН ХЭЛСЭН ҮГНЭЭС) БЯМБА 1986 ҮНЭ 10 МӨНГӨ | 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ эвээ» импдээ Ме 49 (2139) ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 8. дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ж. Батмөнх | Снаачот ЛЕНИНИЙ НАМЫН ИХ ХУРАЛ. түмний аж амьдрал намын Ө Москва, Кремлийн их хурлуудын ордон. Энд 1986 оны хоёрдугаар са- рын 25-наас гуравдугаар сарын 6-ныг дуустал 3ХУК Н-ын ХХҮП их хурал ху- ралдав. Ө ЗХУКН-ын Төв Хо рооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Миханл Сер- гєєвич Горбачев ЗХУКН- ын ХХУН их хурлыг нээв. ОФ ЗХУКН-ын Төв .Хо- рооноос ЗХУКН-ын ХХҮП их хуралд оруулсан Улс төрийн илтгэлийг Намын Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга Михаил Сергеевич Горбачев тавив. Ө ЗХУКН-ын Төв шалган байцаах комиссын тайланг комиссын дарга Геннадий Сизов тавив, ! Ө Их хурлын төлөөлөг- чид ЗХУКН-ын Төв Хороо- ноос ЗХУКН-ын ХХУП их хуралд оруулсан улс тө- рийн илтгэл, ЗХУКН-ын Төв шалган байцаах комис- сын илтгэлийг хэлэлцэв. Ө ЗХУКН-ын ХХҮП их хуралд дэлхийн 118 орны коммунист, ажилчин, хувьс- галт-ардчилсан, социалист, социал-демократ, лейбарист болон бусад намын 152 төлөөлөгч, ардчилсан олон нийтийн. байгууллагуудын төлөөлөгчид оролцжээ. О МАХН-ын Төв Хороо- ны ерөнхий нарийн бич гийн дарга БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүү- лэгчдийн дарга Ж.. Батмөнх тус их хуралд баяр хүр- гаж-үг хэлэв. Ө Зөвлөлтийн залуучууд, пион сурагчдын үлөлөөч хасна ЗХУКН-ын ХХҮП даа хөдөлмөрлөж явна. Ээж маань жил бүр нэгдэлдээ 15- ик хуралд баяр хүргэж их хурлын тэргүүлэгчдэд Ле- ниний комсомолын рапорт гардуулав. Ө Их хурал ЗХУКН-ын шинэчлэн боловсруулсан программ, өөрчлөлт оруул- сан ЗХУКН-ын дүрмийг санал нэгтэй батлав. ОӨ Их хуралд оролцогч- дын нэрийн өмнөөс энэ өд- рийн хуралдааны дарга Н. И. Рыжков 55 насны нь ойг .- тохиолдуулан М. С. Горбачевт баяр хүргэв. Ө ЗХУКН-ын Төв Хороо-: ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга М.С, Горбачев МА ХН-ын Төв Хорооны ерөн- хий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчдийн дарга ЇЖК.. Батмөнхтэй уулзав. Ф.ЗХУКН-ын ХХҮП их хуралд оролцож байгаа га- даадын зочид төлөөлөгчид коммунизмын орны ард бахархаж явдаг. Яагаад гкэ- вэл: ( Ээж маань нэхий, хурга туулайн арьсаар төрөл бү- анхан шатны байгууллагын ажил байдалтай танилцав, О Их хуралд оролцсон МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ар. дын Их Хурлын Тэргүү- лэгчдийн дарга ӨБатг мөнх тэргүүтэй МАХН-ын төлөөлөгчид Москва му- жийн Пушкиний районы үслэг ан үржүүлгийн сан- гийн аж ахуйд зочлов. ОО ЗХУКН-ын Төв Хо- ооны Улс төрийн Товчоо- ны гишүүн, ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга Н. И, Рыжков «3С БНХУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986-1990 онд болон 2000 он хүртэлх хуч гацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн тухай» илтгэл та- МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн түүлээс загвар, эсгүүрийг авч оёдог. Стандартын бус матерна- лаар юмхнаар юм хийж, сай- хан санаачнлга гаргасан уч- раас «Чанарын зын бригад» туршлагыг улс орон даяар тэргүүтэй МАХН-ын тө- лөөлөгчид Ставрополийн хязгаарт зочлов. ЗХУКН-ын ХХУП их ху- рал ЗСБНХУ-ын эдийн за саг, нийгмийг 1986-- 1990 онд болон 2000 он хүртэлх хугацаанд хөгжүү- лэх Үндсэн чиглэлийг са нал нэгтэй батлав. ОӨ ЗХУКН-ын ХХҮЙП ях хурлаас ЗХУКН-ын Төв Хорооны улс төрийн илт- гэлийн талаар тогтоол гар- гав. Ф Зөвлөлт Холбоот Ул- сын Коммунист Намын | ХХҮЦ их хурлаас сонгогд: Ё сон ЗХУКН-ын Төв Хороо. | ны бүгд хурал 1986 оны гуравдугаар сарын зур таанд болов. Бүгд хурал нөхөр М. С. Горбачевыг ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар санал нэгтэй сон- гов. нь надад ээжийнхээ хөдөлмө- рөер бахархах сайхан сэтгэ- лийг төрүүлсэн билээ. Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын 8 жилийн сургуу- лийн зургадугаар ангийн сурагч. Н..ЦЭРЭНХОРОЛ Нийслэл хотын үйлдвэр, соёлын газруудад ЗХУ, ах дүү соцналист орны мэргэжилтнүүд монгол нөхөдтэйгээ ажиллаж манай орны хөгжилд цэцэглэлтэд хувь нэмрээ эрхулж байна. дний үр хүүхэд монгол найз нартайгаа нэг сургуульд нэг ширээнд мөр зэрэгцэн сууж үерхэн нөхөрлөж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэл хот дахь зөвлөлтийн Ш сур- ОЁДОЛЧИН Миний ээжийг З. Цөндсү- ЭЭЖ 1 гэдэг. Ховд 2 Мөнххайрхан сумын нэгд- 2 сайроонндД чин Да аймгийн Хүрмэн сумын Сүх» баатарын зам нэгдлийн «Чаг нарын » ЦЭЭЖ Х с Ч, ””7””227:171177ЛТ2э ин гиш Кремлийн нх хурлуудын ордонд Лениний комсомол, В.И.Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын Пионе- рийн байгууллага, ЗХУКН, ОК(б)/Н-ын Төв Хорооны дурсгалын туг өргөсөн Зөв- лөлтийн залуучууд, өсвө- рийн үенйнхний төлөвлөг- чид ЗХУКН-ын ХХУП их хуралд баяр хүргэхээр цог шавхлгиитай баяр баясгач дантайгаар арж ирлээ. Их хурлын төлвөлөгч, зочид зөвлөлүүдийн орны залуу үеийнхнийг халуун дДот- ноөр алга ташиж угтлаа. Пнионер, Октябрьчууд нх хурлын тэргүүлэгчдэд цэ- цэг барьж баяр хүргэв. Их хуралд зөвлөлтийн залуу- чуудын төлөөлөгчид баяр хүргэж үг хэллээ. Дараа нь тэдний залгамж халаа- пионер, Октябрьчууд ах- мад үенйнхэндээ хандаж найргийн үгээр баяр хүргэв. Аранзал бүчтэн пионер бид Ах комсомолтойгоо хамт Хайрт намынхаа хорин долдугаар их хуралд Халуун баяр хүргэе! (алга ташив) Өсвөрийн Ленинчүүд гэж биднийг нэрлэдэг Үнэтэй хүндтэй ондоо нэр бидэнд байхгүй. Хамгийн гол хөдөлмөр маань сурлага билээ, Хамгийн өндөр шагнал маань мэдлэг билээ. Хүзүүнд намирсан улаан бүч бидний бахархал Хүндэт Лениний үйл хэрэгт бид үнэнч! Өнөр Зөвлөлт орны пионер бид Өөрсдөө ажилчин ангийн халаа! Үйлдвэрлэлийн салаа, аригад бүхэнд Үнэндээ хөдөлмөрайн хүмүүстэй бид нехөрлөнө. Гал улаан бүчтэний бүлгүүдэд Гавшгай үйлсийн таван жил! Бид--Ленинч ёсоор сурч, хөдөлмөрлөж нөхөрлөж байна. Бид--бага балчраасаа Эх орондоо хайртай өсөцгөөж байна. Номсомолын тэмдгийг Энгэртээ зүүнэ. Номмунистын бат лэхийн эзэн болно (Удтал үргэлжлүүлэн алга ташив) Пионерийг залгамжлагч Онтябрьчуудад бас өөрийн хүсэл мөрөөдөл, ажил уйлс бий. Хүүхдүүд юумөрөөднө вэ? Хүсэл нь гэвэл ганцхан Хавар шиг сайхан энх тайван Хамаг дэлхийд мандаж 2 (Алга ташив) Эх дэлхий маань түгшүүртэй байгаа ч Энх мөнхийн хаварт бид ИТГЭДЭГ. Оддын дайн бидэнд хэрэггүй. Оддын энх тайван хэрэгтэй:. (Алга ташив) Яагаад гэвэл бид : Октябрьчууд! Ахар богино хугацаанд сургуулийн шинэчлэлтийт Ажил сурлагадаа бид хэрэгжүүллээ. Арифметикийн хичээл “Л ЕИНИЙ ГЭРЭЭСЛЭЛ, “НАМЫНҮЙЛХЭРЭГТ ҮНЭН үздэг шигээ Нибернетикийн-ухаан судална даа. Туслагч нөхөр . роботтойгоо Туршлага солилцсон ч болно шүү! (Танхимд хөгжилдөн ташив) Окнтябрьчуудын ажил хэ- рэгч ярцаг пионерүүд үр" гэлжлүүлж хэлсэн нь: Шинжлэх ухаан, техникийн Шинэ эрэн үед бид амьдарч байна. Одоо бидэнд түүний сурах бичиг Онцгой чухал хэрэгтэй байна. Сургалтын компьютер, дисплейг Шууд лэ хүлээж авмаар байна. 5 (Алга ташив) Хамгийн жаахан Окнтябрь- чууд цовоо чанга дуугаар хэлсэн нь: Гайхамшигт сонин түүнд чинь Ганы-хуруугаараа ч болов хүрч үзэксэн (Танхимд хөгжилдөн инээл- алга , - үгийг тионер залган авч: Өсвөрийн техникчдийн эгнээ Өдөр, цагаар тэлсээр байна. Техникийн бүтээл хийхэд Тохирох материал ховор байна. Үйлдвэрийн хаягдал хур бороонд “Үүрэгдэж бүү зэвэрч хэвтээсэй! Аливаа нөөцийг ашиглаж Ашигтай зүйл бүтээмээр байна 2 (Алга ташив) Ард түмэн маань дайн дажингүй дөчин жил боллоо. Алс ирээдүйгээ итгэл дүүрэн харж байна. Их Лениний намын тугийн дор Энх тайвны төгс ялалтын төлөө Энхрий урс биднээ Эх орон минь хүмүүжүүлж : байна. Алтан Кремлийн бөхөшгүй оддоороо гийгүүлж байдаг. Амгалан энх мөхөшгүй нараараа ивээж байдаг Эх орон Тандаа үрэн Энхрий хайрт намдаа баярлалаа. (Удтал үргэлжлүүлэн алга ташив), ЗХУКН-ын Төв ХорооФ бич: гийн “дарга М. С, Горба- чевт Холбооны Бүгд Най- рамдах Улсуудын залуу- чуудын төлөөлөгчид, 60- циалист уралдаанд түрүү хуралд өргөсөн рапортыг гардууллаа. -- Ленин! Нам! Комсо “чСАЛЮТ, МИР!» 20 Олон улсын энх тайвны жил энхийг эрхэмлэгч дэл- хийн олон орны инонер багачуудын Энх тайвны буухна аян БНКУ, БНМ "ХУ, Конго ард улсад 1986 оны хоёрдугаар сарын 8- нд гараагаа эхэлсэн билээ. Тэр өдөр фашизм, импе- риализм, | колоничлолын эсрэг тулалдаж баатарла- гаар амь үрэгдсэн бяцхан баатруудын дурсгалыг хүн- дэтгэх тэмдэглэлт мөч бай- Сан ЮМ. «Бид энх тайвныг єахин хамгаална» уриан дор ма- най оронд гараагаа эхэл- сэн, Энх тайвны буухиа аян амжилттай өрнөж өс- вөрийн Сүхбаатарчууд дэв- шилт хүн төрөлхтний хамт энх тайвны төлөө тэмцэлд эв санаагаа нэгтгэн ХЗЭ, пионерийн байгууллагууд, пионер сурагчдын дунд «Монголын багачууд эн- хийн төлөө!» хөдөлгөөн өрнөж энх тайвны хичээл, цуглаан Эв санааны нэгд- лийн яармаг, энхийн сэ- дэвт урлаг, уран сайхны долоо хоног, бүтээлч хө- дөлмөийн өдөрлөг, тэмцэж орны хүүхдүүд- тэй эв санааны нэгдлээ илэрхийлэх олон төрлийн ажил зохиосон юм. Өсвө- ЭНХ ТАЙВНЫ «БИД ЭНХ ТАЙВНЫГ САХИН ХАМГААЛНА!» рийн Сүхбаатарчүуд «Са- лют, мирї» аяны хуга цаанд сайн үйлсийн ном бүтээлээ. «Салют, мир!» Энх тайв- ны буухна аяныг Хо Ши Мин-ий нэрэмжит Вьетна- мын пионерийн байгуулла- тад шилжүүлэх нийслэ. лийн пионер сурагчдын шутам агсаал, цуглаан В. И. Лениний нэрэмжит МПС-ын төв ордны их тан- химд боллоо. Ппяионер с Дд энх тайвны лоозон, цэцэг, бөм- бөлөг барьж урина цуурай- туулан байлаа. Цуглаанд оролцогчид Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын туг, Хо Ши Мин- ий нэрэмжит нийслэлийн 14 дүгээр сургуулийн пио- нерийн бүлтэмд Хо Ши Мин-ий нэрэмжит Вьетна- мын пионерийн байгуулла. гаас дургасан пионерийн улаан тугийг хүндэтгэл- тэйгээр хүлээн авав. Баатарлаг пионерүүдийн дурсгалын дэргэд мөнхийн тал дүрэлзэж тионерүүд хүндэт харуулд зогсоно. Пионер сурагчид энхийн сэдэвт тоглолтоороо амга- лан энхэд дуртай хүүхэд насны цайлган хүсэл, аз жаргалант амьдралаа бүх- БУУХИА АЯН Т27 273 НИЙ СЭТГЭЛД ТОДХОН үлдээ лээ. Интернационалч буухиа аяны хугацаанд олсон сур, лага хөдөлмөрийн амжилз таа рапорталж энх тайвны үйл хэрэгт хэзээд үнэнч байхаа илэрхийллээ. «Салют, мир!» буухна ая» ны ном, вьетнам анд найз нартаа илгээхээр Архан тай, Ховд зэрэг аймаг, хох тын пионер сурагчдаас ирүүлсэн пионерийн улаан бүч, хүүхдийн тоглоомоо БНСВУ-аас манай улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин Сайд Чан Чунгд гардуулав. Элчин сайд Чан Чунг: -- Эх орон, бүс нутат, эх дэлхий цэнхэр гаригийн хаа төлөө бид өнх тайвны тэмцэлд нэгдэж байна. Энх тайвны төлөө тэмцэл бол хүн бүрийн, үндэстэн бол, гоны хойшлуулшгүй эрхэм чухал зорилт. Энх тайвны жил өөрийн зорилгоо илэрхийлсэн хич нээн их баялат эрхэм чухал үйл явдлаар дүүрэн эхэлж байгааг бид мэднэ. Түүний нэг нь танай оронд гараа: гаа эхэлсэн пионерийн энх тайвны хамгаална» уриан дорөр, нөж байгаа пионерийн ин" тернационалч буухиа аж ныг Д. Сүхбаатарын нэ“ рэмжит МПБ-аас Хо Ши Мин-ий нэрэмжит Вьетна: мын пионерийн байгуул: лагад хүлээлгэн өгөхөөр гардан авсандаа баяртай байна. Энэ бол зорилго нэгт улаан бүчтэн нөхдийн ИХ итгэл найдвар юм. Вьетнам багачуудын ха луун дотно найз нөхөр монголын пионер багачуу: ХӨДӨЛМӨР, н нх дарга Ч. Нарангэрэл Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэндулам, БНМАУ дахь ЗСБНХУ. ын “Элчин сайдын Яам. ны хоёрдугаар нарийн бич" гийн дарга Б.Б. Мешанни- нов болон албаны бусад хүн оролцов. АЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ЗУРАГ ДЭЭР: Элчин сайд Чан Чунгд «Салют, мирї» буухна ёяны ном, вьетнам анд найз нартаа илгээх пиноне| улаан бүч, тоглоом гардуулж байг таа нь. -- Цуглааны хэсэг САЙН ЯВНА ГЭДЭГ САНААНЫХ Савхин эдлэлийн үйлдвэ- рийн ажилчин МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурал, ДЗО-ны ХП их наадмын төлөөлөгч, Ү1, ҮП таван жилийн гавшгайч коммунист -Ж. Эрдэнэчимэг манай сурвалжлагчийн асуул тад хариулж байна. бага ч тэсэн «Энэ миний ажил» гэж хүнд хэлэх юм- тай байх сайхан юм гэдгийг мэдэрсэн. Би ангиасаа Ц,. Сувдаатай дотно үерхдэг бай- сан. Найз маань бас ажил- чин болсон. Ажилчин бол- сон зам гэвэл бас л сонин. Тавдугаар ангийн сурагч байхад ээж маань Амгалан- тийн гар үйлдвэрт очиж за- хналсан хувцсаа авахдаа са- наандгүй дагуулж явсан юм Тэр л өдөр би сурагч бидэн шиг шил шилээ харан сууж, юм оёж байгаа эгч нарыг хараад баймаар санагдсан. Түүнээс хойш оёдолчин бо- лохсон гэж мөрөөдөж гэртээ цэцэг, навч хатгаж гэдэг эр- хэм хүндэт алдрыг хүлээх- сэн гэж мөрөөдөж байгаа хүүхэд олон бий. Тэгэхлээр таны ажилчин болсон зам- налаас ярилцласаа эхлэх үү? ФЖ. Эрдэнэчимэг Би нийс- лэлийн 14 дүгээр сургуу лийн алтан боёгыг алхаж сурагч тэдэг эрхэм сайхан нэрийн эзэн болсон юм. Мн- ний анхны багш бол БНМАУ эхэлсэн. Наймдугаар анги төгсгөөд цэцэрлэгийн багшийн техни- кумд хуваарь өгснийг гуйж техник ! ! 1 туулийн инонер су рагчид нх хурал угтаж хоёрдогч түүхий” Уу эд цуглуулах ажил зохион 600 гаруй төгрөгийн ашигтай ажилласнаа их хурлын нэр Э! лсэн цахилгаан ут- дээр ирүү. 5 ЗАХИДАЛ, ЦАХИЛГААН сургуулийн хамт олон улсын Й ПиОНС: бүлгэм Бэса23:үн :5-гаааслтар ЗХУКН- ын ХХҮП их хурлыг угтсан хээр хо- нэх, дүгээр олон сургууль зэрэг олон арван ргуулиас влөлтгүйн Үү? 53 зүсэн сэтгэлийн ТГовь--Алтай айшгийн Ал- ЖСЭН ЦАХИЛГЭЭН тай сумын Ддувд сургуулийн тэнд сурагчид сургуулиа. 00 хувийн амжилттай ?ҮТҮ - тэж ойлгож болох уу? Ж.. Эрдэнэчимэг-- Болно. Одоо ч би өөртөө байнга: дүгнэлт өгч, төдорхой зорил то тавьж ажилладаг. Ажил- чин болсон 3 дахь жилээсэз Ц. Амгалан баатарын турш дагаас суралцаж, хөдөлмөр зохион байгуулалтаа зөв Цагийг нарийн тоо» наймаас арван хоёр хооронд бүх ажлын- хаа 50--460 хувийг хийдэг. Өчигдөр юу хийсэн, өнөө- дөр маргааш юу хийх зэр- тээр хувийн тооцоо хөтөлдөг туршлагыг эзэмшсэн. Тэг тээд туршлага эзэмшсэн тэрчилгэз аваад баатартай халз уралдаантай авжилла- сан. Зургадугаар таван жилд 9 жил 6 сарын ажил хий- сэн. “Долоодугаар таван жилд 11 жилийн ажил хийх шахуу тооцоотой түрэг аваад эхний 5 жилийн аж- лаа нэг жил есөн сард бие- лүүлсэн. Нийтдээ ҮҮ! таван жилд 13 жил 4 сар 21 хє ногийн ажил хийсэн, “Одоо МАХН-ын их хурлын өмнө нэг жилийн ажил Хийх 30- рилт тавиад ажиллаж байна. Эхний 2 сард таван сарын ажил хийгээд байна. Сурвалжлагч -- Тодорхой хугацаанд энэ олон жил олон «сарын ажил хийдэг тол арга нь юу вэ? Ж. Эрдэнэчимэг --Мэрийлт зүтгэл сайтай зарим еёурагч нэг жилийн дотор хоёр ангид суралцсан тухай би сонин ноос уншиж байсан. Түүн баяр Мартын 8. Төрөлх хайрт намык- са Ж. Эрдэнэчимэг «Тиймээ? их хурлыг угтаж насосын Олон сайхан баярт үйл яв- хэсгийн зохион байгууг-гч, хоммунистын хувьд - 10 - мунишстын (дэргэд хоцрогч байх ёсгүй» гэсэн хөдөлг ?н өршүүлэн ажиллаж байха. Мөн (13 залуу ажилчнаг Зөвлөлтийн коммунистуу- дын нх хурал дээр М.С.Гор- шиг нэг зэрэг олон Дамж- бачевын тавьсан Улс төрийн ажил мэргэжилдээ дагал- хага дээр ажиллаж 2--43 хү- тайлан илтгэлд энх амгалан дуулан сургаж байна. Ё ний хийх ажлыг нэг өдөрт ирээдүйн тухай, хувь хүний Сарвалжлдгч-» Та манал үхийнэ гэсэн үг. Би цүнх хий- үүрэг залуу уншигчдад юуг эрхэмлэн 38- дэг. Үүнд оёх, наах, нимг»- ажилчдын тогтвор суурыны химаар байна. Ж. Эрдэнэчимэг-- Мэргэж- нээ зөв сонгох нь амжилтад хүрэхийн үндэс мөн. Тий- мээс хүүхэд бүр өөрийгөө зөв тавьж змар авьяастай болохоо сайн мэд. Дараа нь хөгжүүл. «Сайн лэх зэрэг олон хүний хөдөл- мөр ордог. Түргэн шалам- тай ажиллаж, хийж байгаа зүйлээ чанартай хийж сУ- ---41ИОНЕР СУРАГ ЧДЫН 6аатар, БНМАУ-ын баатар сансрын инсэгч В. А. Жанн- бековын нэрэмжит бүлэг бол- лоо. «Энх тайван бидний хү. хөдөлмөрчин аав, ээж, ах эгчийнхээ нэгэн адил улс лийн Ү! сургууль дээр бол- юм. “Яв сн БЭнэчрилечир ЭЛ, сангийн аж намын үүр! нэрэмжит, Архавгай аймгийя Хэвхуэлхин 28---ир ив Л Ц жилийн жилийн гуу. гийн дарга Л. Сэнгээ нээж МЭ хх 32 хамт гийн «ЯА», 8” “гийн «А» ав| багш Ш. Гаваа, пионер Б. гийн сурагчид, багш | Болормаа нар зөвлөлтийн Б. Болд, Сэлэнгэ аймгийн коммунистуудын-дээд Чуул/ 8 С-0-2-8 яв тын Ё-арсчээн ганд баяр хүргэж үг хэл олон, Баянхонгор хотын 10 |Л99, жилийн нэгдүгээр сургуу- лийн багш, сурагчид, Говь- алтай аймгийн мын 8 жилийн хя т руулан дэглэсэн байна. «Вэ, 5--ийн «Гэ» анги тү- Октябрийн содиалист хувьсгалын 60 жилийн ойн (байна. У. нх рүүлсэн тухай рапорталсан | СОН лаанбаата! тэнгийн. лыг угтсанаа їїно- хэн, нийт ард түмэнд чин | "ЄП Б. Бологмаа илэрхий- сэтгэлийн лэв. ЛЭВ-| идцАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ А--01487 ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧ Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт хот, хөдөөгийн сургууль, пионе- рийн бүлгэмээс ирсэн 250 ндэвхтэн бичигч, пионер «Залгамжлагч» сэтгүү- лийн бО жилийн ойн нэ- рэмжит өсвөрийн сур- валжлагчдын семинарт сууж сонин, хэвлэлийн бичлэгийн төрөл зүйлээр хичээл заалгаж зохиолч, сэтгүүлч, зураач олон хүн- тэй уулзлаа. Өсвөрийн сурвалжлагчдын семина- рын хаалтын өдөр, Найрамдал ХОТХОНД НИӨ- нерийн бөмбөрийн дуу нн- жигнэж Нөхөрлөл, Сонор, Ундраа, Сэтгэмж... бүлгүүд шугам жагсаалд жигдрэв Пионерүүд лагерьтаа со- 5 ЗУРАГ ДЭЭР, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн ахмад сэтгүүлч Н.Иштавхай «өсвөрийн сурвалжлагчдад, хичээл зааж байна. Хүүхдийн хэвлэлийн нэгд- сэн зохион байгуул- редакциас туулийн 6 дугаар ангийн су- рагч Ж. Нямхүү юм. Тус сур- туулийн утга зохиолын дугуй- ланг Ц, Жарантай удирддаг. Тїнонер Ж. Нямхүүгийн бич- сэн өгүүллэгээс заримыг нь лав, нийтлэв, сонины зөвлөл Венсеремос Хурган хар үстэй негр охин өглөө эртлэн босож цөмийн дайныг эсэргүүцсэн олны жаг- саалыг зорин алхана, Тэр амандаа Дин Рид, Виктор Ха- ра нарын дайчин дуу. наас аялан явлаа, Цугларсан олон элдэв өнгийн бөмбөлөг хөөргөн “Дайн сөнөтүгэй», «Бидэнд талх тариа хэрэг- тэй», «Энх тайван мандтугай» гэсэн үгтэй лозунгууд барь- жээ. Жагсагчдыг харан баясаж «Венсеретос, венсеремос, вен- ПИОНЕРИЙН нин сэтгүүлийн нэгэн шинэ сургуульд сурч их зүйл сурч мэдсэнээ сайн Идэвх: тэн бичигч, болохоо пно- нерийн ёсоор илэрхийллээ. Тэд бүгдээрээ пионерийн хэвлэлийн уншигч, идэвх» тэн бичигчид. Уншигчид хэвлэл ирэх өдрийг яаран: хүлээдэг. Шүлгээ бичиж, мэдээ сур- валжлага, зурсан зураг, ав сан фотогоо сонинд явуул- сан Хүүхэд шннэ дугаар бүрийг догдлон харж шуу- Дан болгоныг тосон гүйд- гийг бид мэднэ, 3 дугаар сарын нэгэнд хэвлэгдэн гар- сан «Пионерийн үнэн» со- нины тийм нэг дугаарыг Найрамдал лагерийнхан их хүлээсэн. Учир нь тэр со- нинд МАХН-ын баярт зо- риулж нам, ахмад комму- нистуудын сэдвээр бичсэн өсвөрийн сурвалжлагчдын бүтээл нийтлэгдсэн юм. Со нины энэ дугаарыг шугам жагсаал дээр хүлээн. ав- лав, Шүлэг, зохион бич- лэг нь нийтлэгдсэн Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн су- мын дунд сургуулийн су- рагч Ж.Нямхүү, Баян-Өл- серемос» хэмээн дуулан ал- хах охины нүүр нь өглөөний наранд хүрэл адил гэрэлтэж, шүд нь тана адил гялалзана, Гэнэт хажууд нь автомат та-. чигнаж хэн нэгэн хүн «Зогс! зогс!» хэмээн сүртэй хашги- рав, “Айх гайхах зэрэгцэн цочин харвал харгис цагдаа байлаа. Тэр цагдаа охиныг мөрөн дээ- ээс нь шүүрч аваад Ё н цуглаан хийж Збай. таа хүмүүс рүү шидлээ. Охин бэртсэн боловч цуг- ларсан олны нэг тэв- рэн авлаа, Охины ухаан орон тарах боловч тэрбээр амаа дэ- мий л ангалзуулан «Венесере- тос, венсеремос, венсеремос!» гэж үл мэдэг аялсаар жагсан алхах нэгний гар дээр бүүвэй- лэгдэж явлаа. Энх тайвны төлөө Үнэгчлэн байгаа үүрийн туяанд тодхон харагдана, Аз жаргалант эх ориыхоо ачаар баясан үнэгч- лэх знэ бяцхан иргэн дайн гэж юу байдгийг яахан мэднэ, Хар цагаан өнгө хосолсон энэ орчлонгийн нэг хэсэгт өөртэй нь адил өлгийтэй хүү-: хэд өлсөж өлбөрч байгааг Ч тэр ц-гн-213 үүхдэд эхийн сүү, 6 аас өөр эр- хэм «ййсү үгүй. Гэвч тэр ийн- хүү өлгийдөө байнга нойрсох- , Мөдхөн чийрэг сайхан эр болж өөртэйгээ адил үнэгчлэн байгаа дүү нарынхаа энх ам- галан амьдралын төлөө энх тайван амьдралаа өмгөөлөн хамгаалах ариун тэмцлийн эг- нээнд жагсах болио, гий аймгийн Алтай сумын дунд сургуулийн сурагч В. Гэрэлчулуун, . Сүхбаатар аймгийн Бүрэнцогтын дунд сургуулийн сурагч П.Сүх- баатар, Өмнөговь аймгийн төвийн 8 жилийн сургуу- лийн сурагч Т.Мөнхзул, Ховд аймгийн Манхан су- мын дунд сургуулийн су- ”рагч -Н. Баасанжав нарт нөхөд нь “лагерийнхаа уламжлал ёсоор «Баяр хүр гэе!» гэж Нэгэн | дуугаар талархав, Тэр сонины за- хад нэг бүлгийнхний нь га- рын үсэг дурсгал болон "үлдлээ. Хүүхдийн хэвлэлийн нэгд- сэн редакциас зохион бай- туулсан идэвхтэн бичигч. дийн семинарт ахмад сэт- гүүлч, зохиолчид- амжилт- тай суралцсан нийт пионе- рүүдэд «Өсвөрийн: сур-- валжлагче үнэмлэх гар- дууллаа. Тэр өдрийн уншигч, з0- хиогч, редакцийн уулзал- таас бидэнд мартагдашгүй сайхан сэтгэгдэл үлдэж би лээ, Пионерийн хэвлэлийн ах- мад ажилтнууд эрдэмтэн, Аз жаргалын чулуу Тэнгэрт ганц ч үүлгүй цэв цэлмэг өдөр билээ. Гол даган гүйлдэж сонин янзын чулуу түүж байгаа х дө- саяхан хотоос ирсэн зурс ыХ настай Батаа байлаа, Тэд үрдээ өгөх будаа талх ны үйрмэг түүж байгаа болж» тэр гэр рүүгээ явцгаав. Батаа холбоотой хонь сааж эмээдээ гүйж очоод: -- Эмээ! гээд халаас уруу- гаа заав, Түүний дүүрэн чулуу байлаа. Эмээ нь: -а Чи ийм их чулуугаар яах юм бэ? гэхэд Батаа: -- Манай аав лч хайгуу. шүү дээ, Та. мэддэггүй юм эрдэнийн олон чу- адил ховор чу: аавын цуг- луулсан чулуунд бас байхгүй | гээд номин эрдэнийн туяа тат- сан нэг чулууг үзүүлэв, Эгэл жирийн биш гэлтэй тэр чулууг эмээ нь барьж үзээд: -- Эх орныхоо эрдэнэ баялгийн дээжийг аав чинь чулуунаас олдог хүн, Олсон үнэт эрдэнэ баялаг нь хү- мүүст аз жаргал бэлэглэдэг юм, Тийм учраас ач хүү минь чи аз жаргалын чулуу. олж дээ! гээд Батааг үнсэв, ХЭВЛЭЛИЙН ӨДӨРЛӨГ жуг - 25 зохиолч сэтгүүлчид зохиол бүтээлээсэг уншиж хүүх дүүдийн асуултад харну- яан уран бүтээлийн халуун дотно Яриа өрнүүлэв. Пионерийн хэвлэлийн ак- мад ажилтан доктор, прФ- фессор хүүхдийн. зохиолч П.Хорлоо урлагийн гавь яат зүтгэлтэн, хөгнсмийн зохиолч Т.Чимэддөрж, МХ ЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт зохиолч Ө.Баасанжав С. Надмид, хүүхдийн зохиолч Д.Давааням нар шүлэг 30- хиолоо уншлаа. Зөхиөлчид- той Нь Хамтран дуулсан дуу хүүхдүүдийн сэтгэ лийг догдлуулав, Газар газрын найзуудаа Сайн байна уу? Гар барин танилцья Сайн:байна уу? Цэлмэг тэнгэр шувуунд : 3 Ер” хэрэгтэй Цэнгэг ус загасанд хэрэгтэй Нарны туяд цэцгэнд хэрэгтэй Найз нөхөд надад хэрэгтэй... Найрамдал лагерьт төр- сөн тэр дууг зохиосон хөгж мийн зохиолч 1Т. Чимэд- жас ша. ас Энх табан Энх тайван гэж их үйлсийн Энх тайван гэж энэ Чахайн нэ Энх тайван тэж бидний Тр аялах дуу Энх тайван гэж миний ардын хүслэн Ч, МӨНХТОГОО (Пионер) Хабаф Ээж минь гаднаас Инээмсэглэн орж ирлээ. Ээж минь гаднаас Ихэр хоёр хурга Энхрийлэн тэвэрсэн байлаа, Халзан хонь минь ихэрлэж Хавар, манайд ирсэн нь энэ. 8-ын «Вь» Ц. БАВУУ- ДОРЖ (Улиастайн нэг- дүгээр-8 жил) Ээжийн зан Галд хүрвэл ээж минь л хориглож, хурдтайхан өнгөрөх тэргэнд Ч зэж минь л санаагаа зовоож, ажлаасаа оройтсон эгчийг - ээж минь л хүлээнэ. Хүлээх, сэрэмжлэх энэ л хор зан ээжийнх ажээ. 10:ын «А» Д. НАН. САЛМАА (Нөмрөг 10 | ууж «байлаа. свийн тойрог ЭНХ: Тайван нд хүүхдүүдийн": "Түүний хиосон «Таван мянган хүүх дийн захидал» дууг Пио- нерүүд хамтран дууллаа. Тэнд бас нэг хамтран 90- хногчид байлаа, «Арван зургаан нас», «Сүүлчийн хонх» зэрэг дуунуудаар тэдний талархлыг хүлээсэн хүүхдийн зохиолч (С.Над- мид, хөгжмийн багш Л.Гал мандах нарын дуунуудыг НИЙСЛЭЛИЙН 52 дугаар сургуулийн сурагчдын «Нарны дуулал» хамтлаг дууллаа. Найрамдал латерийнхны . уламжлалт Эв нөхөрлө- үерхэд нөхөрлөл, ээж, нар эх дэлхийгээ дуулсаар бай- лаа, Хүүхдүүд дотно дуу. шүлэг, хиогчдынхоо-. хаяг, гарын үсгийг авлаа. - «Найрамдал» лагерийн байр хөлөг онгоц шиг харагдана. Аварга хө- лөг онгоцонд суусан пионе- рүүдийн улаан бүч намн- ран тэд алс холыг зорьж байх шиг. Пионерийн. хэвлэлийн редакци нутаг нутагтаа оч сон өсвөрийн сурвалж- лагчдынхаа анхны захид- лыг удахгүй хүлээн авна. Я. СУМГЬЯА Сургуульд орох намар Сургуульд орох намар ИЖИЙ МИНь Шинэхэн ногоон даалнмбаар тэрлэг хийж өглөө. Шинэ сайхан дэд- лийнхээ өнгэр хормойг байн байн харж, айлынхандаа. орж, мялаалгаж явлаа. Сургуульд орох тэр нам- рын сайхан гэдэг нь. 8-ын «А» Ж.ДУЛАМ- ЖАВ (Нөмрөг 10 жил) Эх Хоёрхон үсэгтэй энэ хараад хорвоо дэл- хийн сүлд нь баймаар юм гэж бодогдоод, ийм сэт гэмж гэнэт орж ирсэнд Гол, зэж хоёр Ээжийн задгай орхисон үс шиг салаалсан хаврын голыг би харлаа. Гол ер нь газрын гэзэг юмаа даа. Ийм болохоор газар дэл хий-ээж, салаалсан гол-гэ ЗЭГ НЬ, минь дэлхий гол мөрдөө эхийн а хайр-| лалтай.. БӨ ”. " 10:ын «А» П.ГАНСҮХ | (Нөмрөг 10 жил) |. ГЭВРРЭитээт Б-д Шва 0-5 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Эрхэм нөхөр Батмөнх өө! Монгол Ардын | Хувьс галт Намын Төв Хороо, БН МАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчид, Сайд нарын Зөвлөл манай нам, төрийн нэрт зүтгэлтэн, со- циализм, энх тайван, улс түмний найрамдал, олон улсын коммунист, ажилч- ны хөдөлгөөний эв нэгд лийн төлөө тууштай тэм- цэгч Таны жаран насны онг тохиолдуулан Танд чин сэтгэлийн халуун баяр хүр- гэж байна. Та үр бүтээлч үйл ажил- лагаа, мэдлэг туршлагаа БНМАУ-д сопиализм бай- гуулах, монголын ард түм- ний сайн сайхан аж төрөх хэрэгт зориулж, нам, ард түмнийхээ итгэл найдвар, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн ЗАРЛИГ НӨХӨР ЖАМБЫН БАТМӨНХИЙГ СҮХБААТАРЫН ОДОНГООР ШАГНАХ ТУХАЙ БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдээс ТОГТООХ НЬ: МАХН, ардын төрийн өмнө байгуулсан гавьяа, улс түмний энх тайван. найрамдал, хамтын ажил- лагааг бэхжүүлэх хэрэгт оруулсан хувь нэмрийг өн- дөр үнэлж -ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүү” лэгчдийн дарга нөхөр Жам- бын БАТМӨ Т жаран насны нь ойг тохиолдуулан СҮХБААТАРЫН одонгоор шагнасугай. БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн орлогч дарга Н. ЖАГВАРАЛ БНМАУ-ын Ардын Их Тэргүүлэгчдийн бичгийн дарга н. Хурлын нарийн 15131373 Улаанбаатар. 1986 оны гуравдугаар сарын Т. Сурлагын чана) до Ме2012140) А 1986 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 11 аа МЯГМАР Нөхөр Жамбын БАТМӨНХ Танаа үүрэг даалгаврыг ямагт нэр төртэй биелүүлж ирсэн би- лээ. МАХН-ын удирдан чиг- лүүлэгч ролийг дээшлүү- лэх, ардын төрийг бэхжүү” лэх, улс ардын аж ахуйн удирдлагыг боловсронгуй болгох, улс орноо түргэн хөгжүүлэх, соцваалист аж төрөх ёсыг хэвпгүүлэн тог- тоох, ард түмний материал- лаг аж байдал, соёлын хэм- жээг хэлбэрэлтгүй дээпг лүүлэх, улс орны батлан хамгаалах хүч чадлыг зу- заатгах үйлсэд байгуулж байгаа Таны гавьяа зүтгэ- лийг манай орны комму- нистууд, хөдөлмөрчид сайн мэддэг бөгөөд өндрөөр үнэл: дэг юм. Социалист Монголын хөг- жил цэцэглэлтийн найд- зартай баталгаа болсон монгол, зөвлөлтийн ард түм- ний ленинч найрамдал, хамтын ажиллагаа, ах дүү орнуудтай найрамдал, хам- тын ажиллагааг өргөжүү- лэн хөгжүүлэх, олон улсын коммунист, ажилчны хөг дөлгөөний нэгдэл нягтра- лыг батжуулах, үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнийг МОНГОЛ АРДЫН ХУВЬСГАЛТ НАМЫН ТӨВ ХОРОО Улаанбаатар. дэмжих, улс түмний энх тайван, аюулгүй байдлыг бэхжүүлэх, цөмийн дайны аюул заналыг зайлуулахын төлөө тэмцэлд манай орны коммунистууд, нийт ард түмний язгуур эрх ашгийг үргэлж илэрхийлж ажилла- даг нь Таны үйл ажилла- гааны эрхэм чухал шинж гэж үзэж байна. МАХН ардын төрийн до- тоод, гадаад улс төрийн бодлогыг боловсруулан хэ- рэгжүүлэхэд нөхөр Ж.Бат- БНМАУ-ЫН АРДЫН ИХ ХУРЛЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧИД Ад Үнэ 10 мөнгө мөнх Та бүтээлч их хувь нэмэр оруулж байгааг гү- нээ талархан тэмдэглэж байна. Бидний эрхэм хайрт анд нөхөр Ж. Батмөнх Та эрүүл энх, урт удаан насалж, ма- най социалист эх орны цаашдын хөгжил цэцэглэл- тийн төлөө, социализм, энх тайван, улс түмний най- рамдал, хамтын ажилла- гааны төлөө олон талт үйл бүтээлдээ улам их амжилт гаргахыг чин сэтгэлээс хү” сэн ерөөж байна. БНМАУ-ЫН САЙД НАРЫН ЗӨВЛӨЛ 1986 оны гуравдугаар сарын 10. МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, | сурагчдын эрүүл энх, баглаа барилаа. ЗУРАГ ДЭЭР: Ж.Батмөнх хиыд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ж. Батмөнхөд 60 насны нь ойг тохиолдуулан манай орны нам, улс длоц нийтийн байгууллага, хөдөлмөрийн хамт олон, намын гишүүд, хөдөлмөрчид залуучууд баяр хүргэсний дотор инонер, сон «Баатарчууд намынхаа их хуралд» сэдэвт 7 хоногийн ажилд идэвхтэй оролцож «онц» дүнтэй шүүлэг өгсөн З-ын «А» ангийн сурагч И. Гансүх, Н. Уранбай- галь, Л. Зул, П. Цэнгэл, Д. От- гонцэцэг, эцэг, Л. Хи- зохиосноор сурагчдын сурлагын чанар өнгөрсөн улирлаас 3,2 хувиар ахиж сайхан амжилт гаргалаа. Сургууль дээр урлагийн уламжлалт үзлэг, хичээл бүрийг үсэн Й 2277-1-3-жсн шигдулам нар Д. Сүхбаатарын амжилттай зохиогдож энэ ажилд с Аменгельд багштай 4-ийн «А», 93 жилийн ойгоор МПБ-д ги- Хобдобай багштай 5-ын «В» ан- ШҮүүнээр элссэн юм. Эдгээр пио- гиуд идэвхтэй оролцлоо. нерүүд бүлгэмийн зөвлөлөөс Н-ын ХЇХ их хурал угтаж Х. МАРЖАН, Ховд сумын 8 улц байгуулан ажиллаж бай- анхны даалгаба) Д. ЦОЛМОН. Сэлэнгэ, Зүүн- сайн үйлс бүтээх албан даалга- жил, сурагч н на. Пионерийн анхны даалгав- рыг тэд нэр төртэй биелүүлэх Бүлгэмийн зөвлөлдөс зохио- хараа хот, 10 жил, сурагч вар авч «Зад угаагч» шуурхай Пионефийн зориг эрмэлзэл дүүрэн айна. Сэдэбт уралдаан Манай пионерийн бүлгэм «Ан- гийн хэвшил болгосон ажил», «Цэвэр гоё бичигтэн сурагчид», «Соёлч ариун цэвэрч сурагчид», «Пионерийн бүлгийн сэдэвт ажил», «Өмч хөрөнгийн хамгаа- лалт» зэрэг сэдэвт ажлын урал» даан зарлаж 7 хоног сараар дүг- нэдэг уламжлалтай. Уралдаанд эхний байр эзэлсэн ангиудад «МАХН-ын ХЇХ их хурал уг сан ажлын аварга» гэрчилгээ олгодог юм. «Олон онцоор нам- даа бэлэ- барья» сэдэвт 21 хо- ногийн уралдаанд 512 сурагч ЗВ09 онц дүн авч Зын «А», 2-ын «А» 8-ын «В», б-ын «А» төлөөлөгчид чин сэтгэлийн халуун баяр хүргэж, аз жаргал, урт удаан наслахыг ерөөж амьд цэцгийн сурагчдын хамт. ЦАЦРАЛТЫН авсан фотд эзлэв. Увс, сум, 8 жил, багш. Шалан туслах оплефроци Хужирт сумын 10 жилийн дунд сургуулийн пионерийн оүл- гэм «Дэвтэр», «Цаас» олераци зохион, 638 сурагчийн 3150 дэв. тэр, 2761 номын эдэлгээнд үзлэг хийж 67 дэвтэр, 17 сурах би- чигт үйлчилгээ хийж «Хуудас цаасны үнэ цэнэ» сэдэвт ярилц- лага зохион байгуулсан нь үр дүнтэй ажил боллоо, Сурагч Д. БУЯНТОГТОХ анги эхний байр Б. МӨНХӨӨ. Үү? 9 САЯ ТӨЛИЙН Багын” | Төлийн дуу цангинаж эхэллээ Инонер багачууд малчны суурийн зүг хөлгийн чжолоо зал- 4 лаа. Тэд ашил бүрийн хавар ф малчин аав, ээж, ах эгч нар. 3 таа төл хүлээн “авч бойнуула- жад нь тусалдаг сайхан “уламж:. лалтай юм. Манай сургуулийн пнонер «багачууд ч «Өсвөрийн зөлчин» аяндаа идэвхтэй орол... 4 цох эрмэлзэл дүүрэн байна. 1 БНМАУ-ын Хөдөө “аж ахуйн Яамны сайдаас бичсэн захид. лыг днонер бид баяртай хүлээн авч байна. Төл хүлзэн авч бой-7 жуулах нэр хүндтэй үйл хэ- рэгт өсвөрийн “телчин пионер багачууд бид тодорхой хувь нэ. мэр оруулахаа “илэрхийлж бай. на. Би өнгөрсөн лвил «Өсвөрийн ( төлчин» уралдаанд ЇЇ байр ! эзэлсэн юм. Гуравдугаар уулир- лын амралтаараа. гэртээ очиж төл хүлээн гах сажилд «арол. цон 195 хөниноөс 195 төл бой. жуулж, 10 ямаа самнаж 3 кг ноо авч, ядарч доройтсон З ийг арчилж тардов. Миний заав Санимятав су-( мын турван удаагийн аварга! малчин..Аав зиннь мал малла. |! тааны арга туршлагаасаа ”ббайн- та зөвлөлгөө Өгдөг байсан нь! тєл бойжуулах зүелр оняялад их тусалсан ёюв Би сайн сурдаг. Булгийн дар- тын сонгуультай, Энэ лжил МА! 2ОХН:сын ХТЇХ их хурал хуралда- на. Бидний аав, зэж, ах згч! нар маань коммунистуудын дэнд “чуулга уулзалтаа хөдөн- зөрийн бахдам амжилтаар эг-1 тахаар ажиллаж "байна. Шио, тер сурагчид бид ч тэсэн их хурлаа сурлага, хөдөлмөр, ур- гийг, спортын амжилтаар угтах эрмэлзэл дүүрэн байна. Миний хувьд тэвэл Энх хариуцан авч төл бойжуулж, 15-20 ямаа | євмнаж 5 нг нөөлуур “сн ву, но: сурагчид гаа е рийг шах, ”болгохын телөөлшам. Дан “ниллаж малчин | заав, зэж, ах, эгч нартаа тус-| таацтаая! Дорнод аймгийн Булган | ШхсисуэВд гийн 2 277 . “л Ёл “С. ЭНХМЇАА Пиоперууд малчны суурьт Төв аймгийн Баян сумын 8 жилийн сургуулийн пнонер, су- “бүлгэмийн зөвлө- | зохиолоо, «Инонерүүд малчны суурьт» тгэгдүгээр шатны ажлаар мал Яс наа” Онд мэнд тарган тав. мын шал өсгөх төлөвлөгөөт а0- трилтовс сурталчилж, 7згийн «Б» ангийн «Энхийн уриа» улс тө. | рийн дуувы хаттлагийнхан ая дууны тэндчилгээ хүргэн, Пионерийн ахлах Дд дагч Д. УРАНГОО 8631Е156:14:14811 пи ЗАЛУУЧУУД, ПИОНЕ СУРИЧДЫН ЦУГЛААН ЗХУКН-ын ХХУП их хур. лын сшийдвэрийг хүлээн авах залуучууд, пионер сурагчдын цуглаан Монголын пионер су. рагчдын төв ордонд боллоо. Цуглаан дээр МХЗЭ ийн "Төв Хорооны нэгдүгээр гнарийн бич- тийн дарга Нарангэрэл зүг хэлэв. Нөхөр ц. Нарангэрэл хэлсэн үгэндээ ЗХУКН-ын ХХУИ чх хурлын өмнө манай улсын -520 таруй үйлдвэр, аж ахуйн газар оны эхний 2 са. рын төлөвлөгөөг биелүүлж 9,8 тан төгрөгийн бүтээгдэхүүн тө- лөвлөгөөнөөсөө илүү гүйлдвэр- лэжээ. Улаанбаатар ”хөтод 41,8 мян. ган залуучууд ЗХУКН-ын ХХУП их хурлын өмнө оны эхний -2 сарын төлөвлөгөөг бие- үйлдвэрийн Р : хэрэгтэй Энх тайван! Найрамдал! Энэ шуутай сайхан зүг вэ? "Манай “хүүхдүүд энх тай- ан аж төрж, танилцаж “нөхөрлөхийг туйлаас хүс- дэг. Олон улсын пионе- рийн энх тайвны Фуухина аян «Бид энх тайвныг са- хин хамгаална» нврийн гдөр амжилттай үргэлжилж “бий- на. Буухиа аяны өдрүүдэд | | бид Улаанбаатар хот дахь. | Зөвлөлтийн гуравдугаар дунд сургуулиар орж эр- дэм сурлагын төлөө шамдь сан “интериационалч нэгэн “бүлд хамт сурч, хөдөлмөр- лөж, хүмүүжиж “байгаа найв нөхөдтэй танилцсан юм. Зөвлөлт, Болгар, Чехо- “Словакийн анд нөхөдтэйгээ хамт монгол найз нар нь энх тайгны буухиа өянд “Мдэвхтэй лцож байна. “Давид, уг дын үнэг: Хүрэл, БВвлго, Энхзул нар тай манай сурвалжлагч С,. ББодоош уулзаж Фото зур- тийг нь авчээ, 2. Эрдэнэчимэг, савхин гут. богдолтой санаачилгууд нь ма- лын зүйлдвэрийн ажилчин Т. Ганбат, 2К. йхан, “нарын 1000 орчим залуучууд 2--5са- рын ажил хийгээд байна. БХЛЯКЗЭ-ийн 60 жилийнойн нэрэмжнт нийслэлийн 10 жи. лийн зургадугаар дунд | сур- туулийн хамт Флнөос ЗХУНН. ын ХХУП их хурал уралдааны явцад 483 сурагч сурлагын чанараа ахиулж, 19 анги, бүлэг тэргүүний хамт олон боллоо. Сургуулиараа сур. лагын “чанарыг Л ,3“хувиар дээш- лүүлжээ гэв. Цааш нь хэлэхдээ: Лениний коммунист -Намын их хурлаас дэвшүүлэн тавьж “байгаа энх тайванч санаачилгууд онцгой ач холбогдолтой юм. Олон ул- “пүүлсний /дотөр «Арьс ширний сын энх тайвны илаас нэгдлийн савхин тайвны эдлэлийн үйлдвэрийн ажилчин ЗХУ:ын зарчмын өндөр ач хол- «БИД Энх ТАЙВНЫГСАХИН ХАМГААЛНА» . 4: зуунд шилжих тухай най дэлхийн бүх нийтийн аюул- гүй байдал, нийгмийн дэвшил, улс орон бүрийн хөгжлийн яв. гуур эрх ашигт бүрэн дүүрэн нийцэж байна гэж Монголын за- луучууд, өсвөр үеийнхэн үзэж байна. "Мөн-их хурлын үеэр ЗХУКН- ын Төв Хорооны рөнхий на. рийн бичгийн дарга М. С. Гор- бачев, МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар. га, БНМАУ-ын Ардын Их Хур- лын "Тэргүүлэгчдийн дарга нө. хөр 2К. Батмөнх нар уулзаж ярилцсан нь манай хоёр орны найрамдлын түүхэнд бас нэгэн шинэ үйл явдал боллоо гэж залуучууд бид үзэж байна гэв. 4Цуглаанд нийслэлийн сур- туулнудын шионер сурагчдын төлөөлөгчид баяр хүргэж, Улаан бүчтэн пионер сурагчид: "Аугаа вх Леинний намыг Ардын хувьсгалт “нам лшнгээ бишрэн хүндэлдэг юм Ажиллаж сурах Амьдрах соёлжихдоо Коммунистуудын үлгэр жишээгээр сурч Хөдөлмөрлөж хүмүүжинэ тэж “илэрхийлэлт өргөв, Цуглаанд зөвлөлтийн барил. гын П трестийч байшин Үйлд,, вэрлэх комбинатын интернацно. наяч бригадын ахлагч Генна. дай Исайкин БНМАУ-ын Ар- дын Их Хурлын депутат, за. луучуудын гавшгайч бригадын ахлагч Д. Жүгдэр, МУИС-ийн У урсийн /оюутан -Д. Сүхбаа, тарын нэрэмжит цалинт Д. На, ранчимэг нар ЗХУКН-ын нх хурлын Улс төрийн илтгэл,дэв, шүүлсэн зорилтыг сэтгэл догд: люн хүлээж авснаа бахдан ярив, Цуглаанд Зөвлөлтийн мэргэ. жилтний төлөөлөгчид, пионер агчнд оролцов. ЗУР ТАНЖ “СУРВАЛЖЛАГЧ Том ширний үйлдвэрийн Су хүндлэн хайрласан эвсэг сайхан гэр бул ажээ. Гэр орон нь цэвэр цэмцгэр, хүн бүрийн сэтгэлд ханга- дуун энэ айлын босгыг ал- хангуут «Өөдлөх айлын өн- гө нэг» гэдэг ардын сай- хан үг өөрийн эрхгүй са- нагдана. Отгон хүү Сүх- 2) баатар сандал авч Өгөнгүү- тээ--Ааваа! Тантай уулзах Р тэж хүн ирлээ тэж хэлэв. «Удмаараа ажилчин» гэж хамт олон, айлд хөр- шийнхөндөө хүндлэгдсэн Д. Бямбажав гуай яриагаа өөрийн ажилчин болсноос эхэлсэн юм. Д.Бямбажэв: Уг нь “Ар- хангай амгийн Батцэнгэл сумын күн. Булигарын за- вод гэж байхад аав тэнд норичноос мастер болтлоо ажилласан юм. Би 1955 онд цахилгаанчны дагал- дангаар орсноос хойш 30 гаруй жил болж байна. Энэ хооронд завод маань орчин М) үеийн том үйлдвэр болтлоо хөгжиж би ч найман хүүх- дийн аав болж тэднийхээ заримтай нь мөр зэрэгцэн 0) ажиллаж, сайхан амьдарч явна. Бас гагнуурчин, «сле- сарь», «цахилгаанчин» тэ- сэн мэргэжлээр миний амьдралын хуудас зузаар- сан байх юм. Ажилчин бол- сон анхны гүед ажлын ар- га дүй, нарийн мэргэжлийн ухаан дутаж бас хот газ- аль хөглөж будваж ява- дБ хыг тэр,тэх вэ? Алдаж, 1 онож чадахгүй нь дээ гэж урам хугарч явсенөдрүү- Б дээс «Оролдволбүтнэ» тэ- 0) дэгүгхичнээн үнэн болохыг ойлгож авсан. Одоо Ч ажилчин болсон хүүхэддээ Зүгээр! хүсэл, үйлс, хоё- суртадат. Б. Отгонбаатар, (Зурга- Ф дугаар анги) Аавд шинийг Р тэвдүийн эзэн Наранцэцэг : ний үйлдвэ.. рийн ажилчин Э-ийн ил- - 2Г бүр өөрийн тэсэн С, БАТСУХИЙН “фото УДМААРАА БИД Ажилчин -0Д, Бямбажав ажил дээрээ. санаачлагч гэрчилгээ бий. нийхээ тухай яриач: Бямбажав, - Өөрт ногдсон ажлаа цаг тухайд нь чанартай сайн хийх нь хүн бүрийн үүрэг. Харин орчин тойрноо “судалж, сайн сайхан болгохын тулд хамт олныхоо төлөө үр- тэлж санаа тавих нь ком- муннист хүний нэг чухал үүрэг гэж би ойлгодог. Ми- ний хүүгийн хэлдэг үнэн. Надад «шинийг санаач- лагч» тэрчилгээ бий. 70- аад оноос хамт олныхоо хөдөлмөрийг хөнгөвчлөх талаар санаа тавьж бул” гийн турван өнгийн хут- гуур хийсэн, Дараа нь ус- тэж Е7 (91419:848.,)745 -84.414:44 ны нөөцийг эргүүлж ашиг- лах төхөөрөмж санаачилж үйлдвэртээ 5200 төгрө- гийн ашиг оруулсан. Мөн ус, цахилгааны ашиглал- тыг нарийн тооцоолж хэм- нэснээс 17000 гаруй төг- реөгийн орлого оруулсан. МАХН-ын ХїХ их хурал угтаж үйлдвэрийн дотор ачаа тээвэрлэлтийг хөнгөвч- лөх зорилгоор жижиг т6- мөр зам, тэргэнцэр хийж байна. Нийслэлийн 52 ду- гаар «ургуулийн гуравду- таарангид суралцдаг хүү Баярбаатар нямбайлан хад галсан нэгэн зүйлийг зад- лаж манай аавын шагнал бахархалтай өгүүллээ. . тайч болсон, дэвтэрт бичигдсэн гэрчил- гээ байна, Баярбаатар бас нэг зүйлийг задлаж энэ манай ээжийн шагнал гэ- лээ. Н.Няна- Би 1961 оноос ажилчин болсон, Гутлын үйлдвэрт норм хийдэг. 20- внод залуу ажилчинг дагал- дуулан сургаж байна. Энэ жил тасгийн аварга бол- сон. Хамт олныхоо таларх- лыг хүлээж олон удаа баярын бичиг, хүндэт үнэмлэх үнэ бүхий зүйлээр шагнуулж байна. Сайхан ч юмзЗа даа. Ояон хүүхдийн тэтгэвэрийн мөнгө гээд өчнөөн мянган төгрөт улсаас өгдөг. Ийм сайхан эх орон, нам засаг- таа баярлаж Төрийн буянг дааж яваарай гэж хүүх- дүүддээ захидаг юм. Том охин Чимгээ маань савхин эдлэлийн нэгдүгээр үйлд- вэрт ажиллаж байгаад өн- гөрсөн намар Чехословакт мэргэжил дээшлүүлэх курст суралцаж байна. Дол- дугаар таван жилийн гавш- Дараагийн охин Уранчимэг Дорнод аймгийн ахуй үйлчилгээнд оёдолчин. “Ээжийнхээ ну- тагт ажиллаж амьдарна гээд хөдөө явсан юм. На- ранцэцэг маань МХЗЭ-ийн илгээлт аваад аавтайгаа хамт хиймэл ширний үйлд- вэрт ажилладаг юм. Биндэрьяа охин маань аавынхаа мэргэжлийг зал- гамжилна гээд Дархан хо- тын политехникумын ца- хилгаан дулааны ангид су- ралцаж байна. Нармлндах маапь бас эгч нарынхаа араас ажилчин болно гэж ярьдаг. Болбол болог. Тү- рүүчийнх нь ажилчин бо- лоод хүний жишээтэй яваа юм гэш сэтгэлд хангалуун өгүүлнэ. Эгэл жирийн нэ- гэн айл. Эднийд эх оронд чухал хэрэгцээтэй тахил- таанчин оёдолчин ар араа- саа төрж ажил нь амжил- таар амьдрал нь аз жэр- галаар дүүрэн байна. Н. ДАРИИМАА ТЛЛгглтэе соло ӨРИЧИНИКЭРГТҮГГ2ГМЛ-ГГ7Л7Л1ГЭЛ- ЧЭ С! ЖН. Энх тайвнаар зэрэгцэн с. 0222 3 Ардын хувьсгалын 50, цахилгаанчин, шинийг са- ОИМУНИТТ, У, 7 7 0) 60 жилийн ойн медаль, У. цаачдагч, коммунист Д. «Засгийн газрын хүндэт Ч) Бямбажав гуайнх өнөр Ч, )2 - 94) жуух», 5, 6,7 дугаар та 99 өхцалн. гар, бубийн ги- ЭС: ээ) їр 2-3, Бан жилийн гавшгайч цол 4, шүүн бүр «Миний» гэсэн 7 БАЙНА 91-2, тэмдэг үйлдвэрийн хүн тодорхой замтай, бие биеэ эй 1728 тинийн ӨюндГ ӨНӨ БАТ ЭНХ ТИЮВН Хүүхдүүд зэ! ЗХусН.ын ХХҮН их хурал дээр М. С. х 3, үэваср даргын тавьсан ЗХУ () КН-ын Төв Хорсоны Улс төрийн илтгэлийг судалж байгаа та нарт туслах зорилгоор сонины редакч чи цуврал тайлбар өгүүлэл ний- ӨР тэлж байна. Улс төрийн илтгэлд () дэвшүүлсэн намын гадаад бод- () логын асуудлаас товчхон танил- цуулья. Зөвлөдтийн ард түйэнд өнө бат энх тайван, эрх чөлөөтэй нөхцөлд хөдөлмөрлөх боломж бүрдүүлэх явдал, намын стра. тегийн гадаад бодлогын зорил» го мөн гэдгийг Горбачев дар- га илтгэлдээ онцлон тэмдэглэ. сэн юм. Хүн төрөлхтний хувьд ч Б ийм нөхцөл бүрдүүлэх зорилго- () той. ЗХУКН-ын энэ бодлого Ө яв цав нийцэж байгаа юм. Энэ шаардлагыг хэрэгжүүлэн бие. лүүлнэ гэдэг юуны «Өмнө цө- мийн дайны бэлтгэлийг зогсоо- но тэсэн үг. Тиймээс ч Улстө. Ю рийн илтгэлд «Цөмийн дайн || гарах аюул, зэвсэглэлээр хөө- Г) цөлдөхийн эсрэг, бүх нийтийн энх тайвныг сахин хамгаалж бэхжүүлэхийн төлөө тэмцэл олон улсын тавцанд намаас цаашид явуулах үйл ажилла- гааны гол чиглэл хэвээр байх болно» гэж заасан байна. Олон улсын байдал хурцдаж байгаа үед энэ бодлогоос өөр үнэн зөв зам байхгүй юм. Дайныг улс хоорондын улс төр, эдийн засгийн зөрчил, үзэл суртлын маргааныг шийдвэрлэх хэрэгсэл . тэж социалнет орнууд үздэггүй. 5 Тиймээс ч Өнө бат энх тайвныг “ тогтоохын төлөө тууштай тэмц. дэг билээ. ЗХУКН гадаад бод- логодоо энэ санааг тууштай К баримталж байдгийг та нар 1, сайн мэднэ. Цэрэг да!ны аюул. () ихсэх хандлагыг зогсоох б0- ломж байгаа дээр нь өчүүхэн төдий ч болов тийм боломжийг хайш өлж ашиглах харэгтэй гэдди йг илтгэлд заагаад олон . улсн нөхцөл байдлыг сайж. руулахад хүргэж чадах прак- тик алхмаа тодорхойлсон дөр- вен Үндсэн асуудлыг заасан 4) байна. Та нар үүнийг уншиж танилцсан. Цөмийн дайнд ялж боложгүйтэй адил зэвсэглэлээр хөөмлдохөд хожиж болохгүй гэдгийг Өнөөдөр хүн төрелхт. ний өлонх нь ойлгож байна. Хүн төрөлхтний сайн са!- Эр хан аж амьдрал, саруул нрээ- ! дүйн төлөө зиглэсэн ЗХУКН. ын энх тайванч гадаад. бодло- ХА), гыг дэлхий дахин сайшаан |) дэмжсээр байгаа нь их хур- лын. өдрүүдэд бүр ч яруутод 1) харагдлаа. Гэтэл АНУ-ын ерөн- Үү хийлегч Рейган цөмийн зэгс- 1 гийг устгах зорилгод үвонч Г байна гэж мэдэгдсэн атлаа энэ 1 хүрэх тодорхой программ дэвшүүлсэнгүй. Аме- К| рикийн тал «оддын дайны про, гү) грамм» өөрчлөгдөтгүй гэжсар- Г| аад сансрын цохилтын зэвсэг 2 хязгаар- зид орох байгаа Ч Түүнийг сэрэмжлэн зайлуулах хүч бололцоо бай. гааг бид илтгэлээс үнЭмшилтэй ойлголоо. шихнь 3СБНХУ,ын цаашид Ч хаябэрэлтгүй баримтлах улс т9- рийн чиг бодлого МӨН” ГЭДГИЙГ Горбачев дарга илтгэлдээ. сан юм. Улс төрийн ЗХУКН.ын уаДА2) 5 2 5 адаад стратегийн үндс лалийг илтгэлд болдогын / зорилго, чиг- -3 “тодорхойлон, түүнийг эгжүүлэх арга замыг нэн .д 55 дурджээ. Үүнийг хүүх» НУНЛ мад анхааралтай су 39 гох оёж! га агуулгыг иьойїл. ? Г. ЖАН МРТУХ-ныд Үронхий рид Пү Юрий: МОГУТИН “ВОЛГОТРАДАД ТӨРСӨН «ВОЛГАРЬ» бХ” ЭЭН Тариаланчдын хамгийн Дохгпын туслагч нь трактор 1 азар хагалж, үр суулгаж, элевигорт хураасан урга- цыг зөөж аваачна. Тэрчлэн түүний хийж гүйцэтгэдэг ажил үйл олон бий. Трак- тор нүүрс, шороо хутгагч экскаватор, тракторгазар ухагч бульдозер, трактор, суваг шуудуу татагч тран- шекопатель, цэвэр бөхир ус дамжуулдаг хоолой та- вигч трубоукладчик, трак- торачаа тээш буулгаж ачигч погрузчик, чирэгч гээд олон үүрэг гүйцэтгэ- дэг. Трактор гэдэг үг Ла- тин хэлний «трахо» буюу татах. чирэх гэдэг үгнээс үүсчээ. Хөдөө аж ахуйн чу- хал энэ машиныг орос оронд анх зохион бүтээжээ. Өнгөрсөн зууны эцсээр Волга мөрний эрэг дэх ба- гашигхан Вольска4 хотын оршин суугчид нэгэн гай- хамшгийг үзээд биширсэн билээ. Нүүгэлтсэн утаа, уур савсуулсан нэг тийм сонин техник зүтгэх морь малгүй, зөрөг замгүй газраар тө- мөр гинж харжигнурдан хө- дөлжээ. Фёдор Блшновын бүтээсэн уураар өөрөө явагч шиэээээээээЭэчицш .МхЭЭ2”ЭӨӨВцициЯ тын үзэсгэлэнд тавигдаж баярын бичиг хүртсэн би- лээ. Гэвч энэ үйл явдал тэ- гээд өнгөрчээ. Октябрийн социалист их хувьсгалын дараагаар улс трактор үйлдвэрлэхийг асар их сонирхсон юм. Өнөөдөр улс ардын аж ахуйгаас энэ гайхамшигт машиныг хэрэглээгүй тийм салбарыг олоход бэрх бол- жээ. Орчин үеийн трактор Фёдор Блиновын бүтээсэн өөрөө явагч өвгөөсөө хич- нээн их ялгаатай гэж сана- на. Аварга чиригч К--750 гэхэд л олон тонн ачаа чи- рэх чадалтай. Тэгвэл тус- лах аж ахуйн зориулалтын ХХХХХХХУХХХХХУЧХХХХХХХХХЭҮ Саратов, доод Новгород хо- трактор жолооч багтаж. жххххххихВхХХХХХХХХХЭхЭХХХЭХХЭХХХХХХХХХХХЭХЭ ХҮҮХДЭД ЗОРИУЛСАН ШИНЭ БҮТЭЭГДЭХҮҮН суух зайгүй, залуурыг нь явгаар дагаж явж залахуйц, тийм бяцхан хийгдсэн бай- на. Тэрчлэн намаг, бамбал- зуур газар нутаг, уулын эгц, бэл хяр, усан үзмийн тал- байд ажиллах, бороо нө- мөрлөх төхөөрөмжтэй тус- гай зориулалтын аварга том трактор ч бас бий. Зохион бүтээгчид энэ гайхамшигт машиныг улам бүр боловс- ронгуй болгон шинэ-шинэ загвар хийцийг бүтээж байна. Нөг тийм шинэ заг- зар Волгоград хотын трак: торын заводад төрлөө. Зо- хион бүтээгчид тракторын хамаг сайн шилдэг чанар болох хүч чадал зам голох- гүй нэвтрэх чадварыг авто. “анннимшв ана чханонхалахалианниа лакан соёнхнхххалнслаххсоххаксососсоосссснххосохалосоохэххВхолхххан сох аха аллагад нтэй ол олхохс Тэмээ унасан бяцхан гаргаж тос цэвэрлэх стан- хүү гэрэлт нарны зүг тэ- цын дарга 1. Арвижих, мүүлж явна. Торойх ч засварчин үүлгүй цэлмэг хөх тэнгэр тар нарын хэдэн хүн са- цэлийнэ. Ийм зурагтай Наа нийлэн үйлдвэрлэх хайрцаг дээр. «баримлын тусгай цех байгуулсан шавар» гэж бичжээ: Хайр- ЮМ. й с цагны хажуу ирмэгт 230 Өнгөрсөн онд - бүтээ- трамм, үнэ 1 төгрөг (70 лийнхээ анхны дээжийг мөнгө гэж бас бичсэн бай- үйлдвэрлэн гаргаж турш- на. Солонгын зургаан сан байна. ” өнгөтэй, зөөлөн тослог Гэтэл гар” ажиллагаа- хээтэй баримлын энэ шав" тай байх уу, эсвэл тусгай рыг нефть хангамжийн тоног төхөөрөмж санаач- төв баазын тос цэвэрлэх дан хийх үү? Ямар заг- станцын бүтээлч хамт вартай машин . техник олон хаягдал ашиглан байж болох талаар бодолц лаж шигших машин, 12 Ан амьтад, таван хо- Цаг 80 градуст чанах то- шуу? мал, хот суурингийн ГОО, хөргөж цувах Машин, дүрс хийх дургүй хүүхэд ТҮҮнЭэ хэвлэж хэрчих ма- нэг Ч байхгүй. Уншсан ШИН. таслагч төхөөрөмж ном. үлгэрийн баатрын бул? дүрсийг ойлгосноороо Эх орондоо хийх болсон дүрслэн хийд» төсөөлөн энэ бүтээгдэхүүний гол бодох ч бас урамтай. Тэр түүхий эд нь өсөж ХН бүхнийг хийР. баримлын нутгийн маань ядан и энэ шаврыг эх нутгийн шороо юм. 12991021 шороо, хэрэгцээгүй бол- жоншны уурхайн дагуур сон өтгөн тос, шороон бу- Хаягдал мларай ис Но МЭ ДСчарэаг 126 22-0009:207 Тэ21--8 цунж байна гвирхайгаар хийж бүтээ- ГёРУН хуви , жээ. ШУА-ийн химийн Өнгөрсөн онд 87 мян- , Хүрээлэнгийн эрдэм шин- ган хайрцаг буюу 10 ор- :.ЖИЛГЭЭНИЙ ажилтан Г. чим тонн баримлын ша- ЗИЧИВ баримлын шав- вар худалдаанд нийлүүл- рын бүтцийн найрлага, жээ, Энэ жил 50--60 ТЄХНОЛОГИЙР боловсруулан мянган хайрцаг буюу 19 “С. Зоригтбаа-: СОЛОНГЫН ЗУРГААН ӨНӨ. тонныг үйлдвэрлэхээр тө- лөвлөжээ. “Пионер, бүхэнд хэрэгтэй барим- ослын шавар хийдэг энз цехэд тэргүүний ажилчин олон бий. Шавар чанагч Д.. Нарангэрэл, хэвлэгч Т. Энхтуяа гээд олон хү- нийг нэрлэж” болно. . Ц Эдний -гар,. сэтгэлээс гарсан.баримлын шавар . хүүхдүүд танараас гадна, | барималч урчуудын со- нирхлыг их татаж Мону- менталь чимэглэлийн га- зар их хэмжээгээр авдаг! болжээ. Барималчид түү- тээр урлагийн бүтээлийн- хээ эх загварыг гаргаж авдаг юм.. члэн дүрс- лэх урлагийн сургуулийн сурагчдад бол бүр ч хэ. рэгтэй. Зарим газар бас лац ломбоны оронд өргө- көөр хэрэглэх . боллоо. эх нутгийн шороо инонер, сурагчдын хэрэг- цээ, барималчдын бүтээ- лийн эх загвар, ирээдүйн уран барималчдын их бү- тээлийн гараа болон ач ту- саа өгөх боллоо, Солонгийн зургаан өН- гөт эх орны баримдын ша “--Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн конбинатад хо Р» гзөвлөлтийн шинжлэх “УХААН ТИХНИКИЙН эээ, Ши яасан уут »”227/7ЙАХ 52 машины шилдэг чанар бо- лох хурд, жолоодлогын хөнгөн байдалтай хослуу- лан холбож бүтээсэн байна. Үүнээс гадна шинэ трак- торт дуу чимээ, шороо тоос нэвтэршгүй саруул гэгээтэй бүхээг хийсэн бөгөөд өв- лийн цагт дулаацуулдаг, зуны халуунд сэрүүцүүлдэг төхөөрөмж бүхээгт бас байрлуулжээ. Энэ шинэ тракторт «Волгарь» гэдэг нэр өгсөн байна. . Трактор бүтээгчид тур- шилтын хэд хэдэн 4Вол- гарь»-ийг хийж гаргажээ. Шинэ тракторыг Сибирийн хүйтэн, азийн аагим ха- луун, хаврын нэвтэрч болш- ШИНЭ АМЖИЛТААС мохсссараллллэхэллаххахамилжаданжиэжи” зар туршжээ. Туршилтыг дажгүй давж хөдөө аж ахуйн механикжуулагчдад ихэд таалагдсан юм. «Волгарь» трактор 1983 онд Лейпцигийн олон ул- сын яармагт тавигдаж тэн- дээс алтан медаль хүртсэн "байна. Үүний дараа Югос- лав улсад бас очжээ. Тэн- дээ бас шагнал хүртэв. Тэ- гэхэд бүр алтан медаль, диплом авсан юм. Шинэ машин техник зо- хион бүтээж түүнийгээ туршихаар хэдхэнийг хийх нь бүх ажил гүйцэд хийгд- лээ гэсэн хэрэг огт биш ээ, Хамгийн гол нь энэ шинэ машин техникийг олон зуун мянгаар үйлдвэрлэж гаргах явдал юм. Ингэхийн тулд урд өмнө хэрэглэж байсан олон зуун суурь ма- шиныг шинэчлэн солих хэ- рэг гардаг юм. Тэр ч бай- тугай бүхэл бүтэн заводын трактор угсрах дамжлагыг ч шинээр солих явдал бай- даг билээ. Волгоградын тракторын заводын комсомолчид ЗХУ КНын ХХУМ их хурал нээгдэх өдөр шинэ трактор «Волгарь»-ийг олон зуу, мянгаар үйлдвэрлэн гар- гаж бэлэг барихаар шийд- сэн байна. Заводын дамжлагаар ши- нэхэн будгийн үнэр хан- хийх «Волгарь» трактор олон зуугаар үйлдвэрлэг- сурагчид ьСбэн гүй шавар шалбаагтай га- дэж эхэллээ. Хөгжмийг Л.ГАЛМАНДАХ Шүлгийг Г. БАЯРХҮҮ МИНИЙ ИНЭЭМСЭГЛЭЛ Га? РЁ-22-4Ж7-4/-11Й-1ТҮ-Г-2 2) 5 9-1-:| Ээж аавдаа хайртай Эрхэст зочлох хү Сурагч миний сэтгэл Сурахын төлөө шамдана. » нөхөрлөнө гээд ( болоог Азтай би ч инээмсэглэнэ Эрдэмтэй хүн тэн эх Энхийг дуулах : зөж аав Эм нзэмсэглэнэ Сурагч миний бодол. Ачийг ёчаар хариулна САРУУЛ НРӨЭДҮЙД нь С та "Амжилт арвин |. Азтай би ч : яваарай ОРОН За БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГ МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, МАХН-ын ХЇХ их хурал уг- таж сурагчдын сурлагын чана- рыг дээшлүүлэх зорилгоор 7, 14 хоногуудын шуурхай ажил зохион байгуулж байна. Саяхан «Хэн 19 онц авах вэ?» Т хо- ногийн уралдаанд 1-гийн «А» ангийн сурагч Э. Баяраа, 8-ыын «А» ангийн сурагч Ш. Насан- жаргал, бгийн «В»ь гийн су. рагч Д. Энхбаяр нарын 26су- Э. АНТУЯА эл сум, 4 пионери удирдагч СУРЛАГЫН ЧАНАРАА АХИУЛАВ ХЇХ их хурал уг- «Багш нартаа барих бэ й удас цаасны аян», тарчууд 7 хоног» зэрэг аж уд зохиосноор сурагчдын сур- чанар ахисан ба цаас ашиглахад хяналт тавих, нартаа дуу, бүжиг заах, элсэхэд нь тусалж бай- ин ахлах "”Б. ЦОГТБААТАР Өвөрха: гай. Хайрхандулаан сум. Дунд сургуулийн сурагч. 2462 ОНЦ ДҮН Намынхаа их хуралд «Хэн олон онц дүнгээр бэлэг барих вэ?» уралдаанаар эхний 14 хо 2 хэмжээгээр Ү ийн «А», 4-ийн «Б», 190-ын «В», 5-ын «А», 10-ын 4Б» ангиуд эхний байранд шалгарав, Д. ДОЛГОРСҮРЭН Говь-Ал- тай. Бигэр сум. Дунд сургуу сурагч. ДЭГ ЖУРАМ -- 86. «Дэг журам--86» операцийн- хан сурагчдын дунд сахилга, хариуцлагын талаар үзлэг хийж илэрсэн шаардах хуудас өгөх, хамт ол- ны дунд эг амлалт авахуулж еёжилласнаар амжилтад хүрч байна. Р, БАТТУЛГА. Дундговь. Ца- гаандэлгэр сум. туулийн дөрөвдүгээр ангийн сурагч, ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧИД Өсвөрийн Сүхбаатарчуулаас дээд амжилтын рапортяд гарын үсэг зурах хөдөлгөөний явц, сурлага, хөдөлмөр, урлаг спор- тоор тэргүүний сурагчлыг хэв- лэл, радиогоор сурталчлах 49- манай сургууль дээр сурзалжлах хэсэг байг гуулагдлаа, Р.Батцэнгэл, Дундг0вь, Ца- гаандэлгэр сум, сурагч Ч АВАРГА ШАЛГАРЛАА Аймгийн өсвөрийн хоккейчдын тэмцээн боллоо, Таван бат оролц соны дотор Баянгол сумын 10 жилийн сургуулийн Л. Эрдэнэ. бат ахлагчтай баг, тэргүүний довтлогчоор Баянголын 10 жи- лийн «сургуулийн сурагч с. Болдсайхан, хамгаалагчаар Зүүнхараа хотын 10 жилийн , бургуулийн сурагч Д. Мөнх» жаргал, хаалгачаар Ерөөгийн сургуулийн сурагч Л, Батцогт шар їшалгарлая, шар, ТӨМӨРӨЧИР Сэлэнгэ. Баянголын сум, Дунд сур суулийн сурагч дутагдлыг цаг хуга-| цаанд нь засч, зарим сурагчдад " Дунд сур-? ДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН төлөө хэзэ 1986 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 18 А. МЯГМАР 4 ЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Үнэ 10 мөнгө ЭНХ ТАЙВНЫ МАНАА Сүхбаатарын тасалгач. Цэргийн ангийн салбар бү- хэнд авсаархан тохилогхон ийм нэгэн тасалгаа байдаг. Сурагч та бүхний пионе- рийн танхимтай адилхан гэж ойлгож болно, Шатар даам- наас эхлээд телевизор, тран- зистор, хөгжим, ном сонин сэтгүүл, “ар гэр, аав ээж, анд нөхөддөө захидал бичих цаас хүртэл энд цөм бий. Мөнх алдарт Дамдины Сүх- баатар түүний журмын нөх- дийн үл мартагдах үйл амьд- ралыг харуулсан зурагт сам- бар нүднээ тусна. Зураг зурж байгаа байлдагчтай уулзаж алдар. нэр, ажил үйлсийг нь сонирхвол цэрэг хүний ёсоор цэх зогсож, - Би байлдагч Батболд, Ардын армийнхаа 69 жи- лийн ойд зориулж Сүхбаа- тарын хөрөг зурж байна гэж хурц тод илтгэлээ, Байлдагч Батболд өнөөдрийн та нар шиг өнгөрсөн жил сурагчийн ширээний ард сууж байжээ. Аравдугаар ангиа онц дүн- тэй төгссөн түүнд их дээд сургуулийн хаалга нээлттэй байсан боловч тэр цэрэг амьдралын замыг сонгожээ. Яагаад ийм зам сонгосон тухай асуухад тэр: -- Хөвгүүд бидний заавал сурч хүмүүжих нэгэн сур- гууль бол арми юм. Эрдэм мэдлэг, эр зоригийн энэ сур- гуулийн газраас бид эх ор- ноо хайрлах хайр, эр зори- гийн бахархлыг олж авдаг, Сүхбаатар, журамт цэргийн- хэн, “тэднийг залгамжлан Эх орноо хамгаалан тэм- цэгчдийн алдар гавьяат үйлсийг залгамжлах нь 38» луучууд хөвгүүд бидний ба- хархал гэж хэллээ. Тэмцэл ялалтын яруу ал- дарт жаран таван жилийн дайчин зам туулсан манай армийн дайчин бүхэн ийм л бодол сэтгэлтэй 1921, 1939, 1945 оны шуурган жилүү- лийн гал мэсийн аюулыг туулан давж амь биенээсээ илүү үчэ хүндтэй Эх орноэ батлан хамгаалсаар ирсэн юм. Тэмцэл ялалтын зам бү- хэн дээр манай армийндай- чид өөрийн найдвартай өмөг түшиг зөвлөлт нөхөд-зөвлөл- тийн армийн дайчидтай нэ- гэн эгнээнд бат хэрэм болон зогсож байснаараа бахарх- лаг, Эх орныхоо төлөө тэм- цэж тулалдаж алдар гавьяа- гаа дуурсгасан Ч. Шагдар- сүрэн, Л. Дандар, М. Жан- чив," Л, Аюуш, С. Дампил гээд баатруудын вэрийг ду сан санах бүрдээ Г.К. Ж ков, И. Федюнинский, И.А, Їїїлиев, Я. В. СПмушкевич, В.А. Судец гээд зөвлөлт нөхдөө нэгэн адил бахархал хүндэтгэдэг. Өнөөгийн манай армийн мэргэн буудагч, онц сурла- гатан танкчин, нисгэгч, хол- боочин цөм эх орноо хам- гаалагчдын найдвартай ха- лаа тэдний ач, гуч, зээ нар Монголын ардын арми одоо мэргэн тусгалтай бууде лагын автомат зэвсэг, хүчир- ХЭГ танк, явган | цэргий байлдааны машин, ху, тээвэрлэгч, их буу, минрМет, танк эсэргүүцэх хэрэрбэд Фбү- Хий мото-буудлага, “-холбод, хими, инженер, улс “зорныг агаарын довтолгооноос хам- гаалах болон иргэний хам- гаалалтын ангиуд, нисэх хү. чин, түүнчлэн барилгын цэр тээс бүрдэж байна. Манай ангиудын цохилтын хүч хө- дөлгөөний хурд маневрлак боломжийн хувьд ч 1945 оны үеийн морьт нэгтгэлүүд- тэй жишихийн аргагүй өссөн юм.,Манай намын өсгөж хү- мүүжүүлсэн Монгол ардын арми өнөөдөр Эх орноо бат- лан хамгаалах үүргээ зэр төртэй биелүү байна. Эх орны итгэл найдварыг биг- лүүлэн энх тайвны манаанд зогсож буй манай армийн үе-өнөөгийн пионер бүхний дунд хүмүүжиж байгаад дайчин ах нар чинь бүр ч баяртай байдаг юм. Цэргийн сэтгүүлч, дэд ху- рандаа Да. ДАМДИНДОРЖ ХӨВГҮҮД Ф Мөрөн хотын 8 жилийн 1! сургуулийн УЇ ангийн онц сурлагатан П. Бэх-Очир Ф.Нийслэлийн 10 жилийн 62 дугаар сургуулийн Ү! ан- гийн онц сурлагатан «Онэ- рэнгүй үйлсийн» алтан ме- дальт С. Батсайхан. Ф Төв аймгийн Зуун мод хотын 10 жилийн сургуу. лийн наймдугаар ангийн су- рагч сургуулийн аварга дуу- чин А, Энхбаатар ӨФ.Хэнтий аймгийн /(Өн- дөрхаан хотын 10 жилийн дунд сургуулийн ҮШ ангийн сурагч «Залгамж үе» аяны гавшгайч онц сурлагатан Ш Ганзориг Д. Баатар, С. Бодоош, П. Энхтүвшин нарын авсан фото ыг, 5 ЯРИЖ! 4 Ж. мроасе сулла? Монголын Ардын Ар- минн 65 жилийн ойг то- хниолдуулан тус сонины СЛГЬЖ БАЙНА Ё Хорооны Улс төрийн илт- гэлийн талаар гаргасан тогтоолд «Дэлхийн социа- зөв олж, ардын нам, ар- дын журамт цэргийг анх байгуулай. их тэмцлийг удирдсан, Та пар Сүхбаатарыг ов- лийн хүйтэнд гэрээ зарж, эхнэр хүүхдээ айлд үл- дээж, өвчтэй эцгээ орхиод, амь биеэ үрэхэд бэлэн, хувьсгалын хэргийн төлөө зөвлөлт оросоос тусламж настайдаа Ардын хувьсгал» тай золгон, их жанжин Д, Сүхбаатар, Хатан баатар С, Магсаржав нартай цэр» гийн яаманд хамт ажиллаж байгаад, 16 настайгаас На- мын Төв Хороонд хариуц: лагатай албанд томилогдож байсныг хүүхдүүд та нар сайн мэднэ. Улс нийгмийн албанд чин сэтгэлээс хү- лагад сонгууль олон нийтийн ажилд идэвх- тэй оролцдог, настан буур- лаа хүндэтгэдэг, гэр орны- хоо хэд л Зг ашиглаж, зөв хүмүүжиж байна, намайг халамжилсан, “ЭвсРэиэЭэЭЭнтчэмжигэг..., хүлээсэн, ажилд тусалдаг хүү: їв чөлөөгөө нарийн онц сайн сурч, Миний ач хүү О. Болор олон жил асарч Дунд сур гуйхаар явж байсан тухай Чин гуулиа төгсөөд одоо 3ХУ-д : : СҮогоО) зүтгэх нь хүнд ялан- ч свсрн-ыг! Бэл охЭг10 лнзм бол олон улсын хү? ном хэвлэлээс уншиж, ах- гуяа Ман бЯгаЧҮУЛАХ сурч байна. Ач охин О. хавь хүчээ цлцонаа зархар “орлан шинэс тэж “мад хүмүүсээс сонссон зан төлөв тогтох, хэрсүү? “Төрням маань ч гэсэн хи. ц уайг урилаа. Ён СУ хөнар рэнТЭ”, зуу- байх. -) Я жин ухаажих, буурь суурь чээлдээ сайн сурахын зэ- | | ТОГТОХ ТӨВӨг он оллэан оциализмын Сүхбаатар, түүний үе суух их тустай зүйл юм. рэгцээгээр миний нүд, чих (0 үзэн” ХН ЗЛМГИЙН ЗаЛБгүс 4 БАГ. НЭГДЭЛД эх тэнгийнхнийг амь биеэ Шинжлэх ухаан, техникийн болж, бас биеийн тамирын ї ! Хурц вангийн хошуунд : руулсанд Монголын хайрлахгүйгээр энэ их үйл ололт амжилтыг хамгийн дугуйланд суралцаж бай- | на, Ер нь хүүхэд бүр ганц | хоёр, их бага гэхгүй, хамт олныхоо өмнө үүрэг хариу: цаж, түүнээ ягштал бие- лүүлж улс шийгмийн ажилд идэвхтэй оролцож байх нь чухал юм шүү. Хэдий чи- (Одоогийн Сүхбаатар гБ»-ж, аймгийн Эрдэнэцагаан ШЁСТ-иОЫН АМЬДРАЛЫН УТГА. УЧИР : цагаантны эргинг бут цохиход гавьяа байгуулсан ал- өөхахлэ3. дарт партизан, 1922 онд МАХН-д элссэн ах- мад коммунист юм. П Гогтох гуай МАХН-ын нх хурлуудад төлөөлөг- чөөр, БНМАУ-ын |/Ар- дын Их Хурлын депута- таар удаа дараа сонгог- дож байжээ. Түүний гавьяа зүтгэлийг үнэлж манай нам, засгаас Сүх баатарын одонгоор удаа бусад одон меда- лниар шагнасан билээ. Мөн Лениний одон бо- лон ЗХУ-ын бусад дээд шагнал хүртсэн байна | бэлэг ! ЗХУКН-ын ХХҮП их (“Ч хурлаас ЗХУКН-ын Төв вийн 10 линин хүндэт зочны нэг Г. Батху орс ардын рагчдад байнга з гэл ах отрядын хамт. СУРВАЛЖЛАГЧИЙН сил бүр Монгс рөөр -ахм ард түмний сүр сүлд--МА ХН-ын болон их жанжин Сүхбаатар, тэр үеийн За- луучууд, өнөөгийн ахмад үеийнхний гавьяа оршино. Залуу үеийнхэн нийгмийн хамгийн эрч хүчтэй, идэвх сапаачилгатай, бүтээн бай- гуулах золбоотой гавшгай сэсэг байсан, байсаар бай- на 28-хап настай, одоогоор бодвол МХЗЭ-ийн насны идэр залуухан Сүхбаатар түүний дотно нөхөд улс нийгмийнхээ амьдралыг гүнзгий судлан, гярхай ажиглаж, түших сайн ханиа хэрэгт ор гэж үед шахаж хэн Ч тэр шаардаагүй. Гагцхүү ард түмний эрх ашиг, улс нийгмийн хувь заяа, эх орноо гэсэн сэт- гэлд хөтлөгдөн бид сайн дураараа энэ хэрэгт зориг шулуудан орсон, Ардын хувьсгалын хэ- рэгт идэр залуучуудаас гад- на 15--16 насны хүүхэд багачууд ч идэвхтэй орол- цож, хожим 1921 оны пар- тизан, хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн болсон би л: МПБ-ыг үүсгэн бай гуулагчийн нэг, ууган 30- 2 пионер, сурагчдын байгуул- түрүүнд амьдралд нэвтрүү- лэх, орчин үед тавигдаж байгаа өндөр шаардлагыг ахуй амьдралдаа хэвшүү- лэх чухал зорилт юуны өмнө залуу үеийнхэн та нарт хамаатай, ХХЇ зуу- ныг асар их бүтээлтэй уг- тах, ялангуяа улс орноо баялаг.эдийн засгийн хувьд хурдан хөгжилтэй | бол- гохын төлөө өнөөгийн 84- луучууд хүч хайрлахгүй хөдөлмөрлөнө гэдэг нь бас л мөн чанартаа Их хувьсС- галын үйл хэрэг юм шүү дээ. Хараад байхад, ХЗЭ, хиолч Д. Нацагдорж 15 Дорнод аймгийн төв- жилийн Ц лийн сурагчид тхуяг тус сургуу- цэрэг эх нч хү їл олгох, армийн дайчин лаас пионер су- ярьж өгдөг билээ, лөлгөө УРАГ ДЭЭР:--Бэлт- хурандаа Г. Батхуяг илчний залуу халаа» сурагчдын МАНАЙ авсан фото". -. 2023 8883 СИОЖ 5 гын -шшшЭдЄсл- 38-01 ши12н Наймдугаар ангид бай- хад нь ямар мэргэжилтэй болох тухай яриа өрнөхөд аав, ээйс нь: «Хүү минь мэргэжлээ өөрөө сонгоо- рой, Гэхдээ бидэнтэй зөв- лөнө шүү» гэж хэлжээ, Энхбаатар ямар ч гэсэн аравдугаар ангиа хурдан төгсөөд инжепер болохыг хүсч байлаа. Гэхдээ бүр барилгын инженер гээч. Энэ мэргэжил өөрт нь нэг л дотно санагддаг байв. Яагаад гэвэл Энхбаатарын гэрийнхнээс таван хүн ба- рилгын системд ажилладаг. «Лав, ээж маань ажлын төлөө гэж явдаг хүмүүс. Гэрт байхад манай хамт олон, манай бригад гэж ярих нь олонтаа. Энэ Л ми- ний мэргэжлээ сонгоход нөлөөлсөн гэж боддог» хэ- мээн Энхбаатар ярилаа. Дараа нь ийгэж хэллээ, «Үйлдвэрийн барилга, хот суурин газар, орчин үеийн нэгдэл, сангийн аж ахуй хаана л бол хаана гэрол заавал хэрэгтэй айдаг, Нэг өрөөнд хэдэн гэрэл яаж байрлуулбал зохих вэ? Үйлдвэрийн газарт хич- нээн хүчин чадлын гэрэл байх ёстой вэ гэдгийг тТоо- дож гаргах, галын аюул- гүй байдлыг хангах хэрэг- тэй, Энэ бүгдийг цахилгаа” ны мэргэжилтэй хүн л хийж чадна» гэв, Тэр со- пирхолтой бөгөөд хэрэгтэй мэргэжлээ сонгож авчээ. 10 жилийн сургуульд Энхбаатар сайн сурдаг бай- лаа. Сургуулиас зохиож байгаа ажил бүхэнд идэвх- тай оролцож биеийн та- мираар байнга хичээллэж ялангуяа гар бөмбөг, саг- «Улаан бүч» хамтлаг Гомбодорж багштай «Улаан бүч» хамтлаг сумынхаа малчдад урлагаар үйлчиллээ Үүний зэ- рэгцээ 1 өвөлжөө засаж, хөр цас ховхлов. 170 шуудай тэжээл савлаж, 2 машин өвс хураалаа. Д, ТУНГАЛАГ. Өмнөговь Булган сум. Дунд сургуу- лийн сурагч 14 ХОНОГООР "Манай бүлгэм «Төл түмний үйлс» сэдэвт 14 хоногийн аянзар малчин аав, ээж, ах эгч нартаа үзүүлэхээр бяцхан ном 48, зурагт хуудас 5, альбом 20 ширхэгийг сурч байна. -- Чи өөрийн гараар олон зүйл хийж чадах уу? -- Бүгдийг ч чадахгүй л дээ. -- Тэгвэл зөвхөн тээ... - Гэртээ бол цахилгаан гэр- МЭРГЭЖЛЭЭ. 88РӨ8 СОНГООРОЙ сан бөмбөг сайн тоглодог байв. Зуны амралтаараа ба рилга дээр ажиллаж кино үзэх мөнгөө өөрөө олдог байжээ. Тэгээд ч зогсохгүй аавтайгаа Чойбалсан хо- тоос бусад бүх аймаг, хо- тоор аялсан байна, Энхбаая- тар одоо барилгын техии- кумын 111 курст амжилттай индүү. цахилгааны төр- лийн эд ангиудыг засдаг, цонх шиллэж чадна гэв. Түүний сонирхдог, оролд дог, хийж гүйцэтгэдэг аж- лыг жагсааж бичвэл ба- хархмаар сэтгэл төрнө. Бүх хнчээлдээ онц сур- даг. Ангийн дарга. Ангийн ХЗЭ-ийн үүрийн товчооны нээ идэр залуу их зүйд хийж, бүтээж ам- жуулна, биелүүлнэ, хожим амьдралын тэй, рийн гэсэн бахархах юм тай, хойч үедээ үлгэр дуу: риалтай хүн болно. Пионе- рүүд хоорондоо эвтэй, хамт олонч байсан цагт л «Сүх- баатарчууд» гэдэг санхан алдрынхаа Үүнд та нарын амьдралын утга учир бий шүү дээ. насандаа зорьсон зорилгоо ажил, өргөн мэдлэг- баян намтартай, өө- эзэн байна. 1921 оны Ардын хувьс- галын партизан, хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн т. ТОГТОХ хийж тэдэнд туслахаар хөлгийн жолоог заллаа, Ш.ТУВААН. Увс Өндөр- хангай сум. Дунд сургуу. лийн багш. ҮНИЛЧЛЭН СУРТАЛЧЛАХ БРИГАД Малд аж ахуйд туслах 45 хо- ногийн аян зохион байгууллаа, «Цоохор нуур», бригадын мал- чин Зав, ээж, ах Эгч нартаа эл- гэвч, нэмнээ, угж, дэнлүү, лаалцү- донз, бэзлий зэрэг зүйл хүргэж өгөв. Хаваржаанд хужир шүү татах, нэг насны мал тажээж тэнхрүүлэх, төл хүлээн авах 20-24 сурагчийн бүрэлдэхүүн- тэй үйлчлэн сурталчлах брига- дууд байгуулагдан 400 шахам сурагч ажиллаж малчдын талар- хал хүлээж байна. Г.ДАВААСҮРЭН. Говь- алтай. Хөх морьт сум. Дунд сургуулийн захирал, ТӨЛЧДӨД ТУСЛАХ ЦУВАА Богийн суурьт 135. бодын“! суурьт 10, бусад суурьт 40 пио- нер сурагчид туслахаар явав. | Мөн «Таван эрдэнэ», «Солсн- го» хамтлагийн пионер сурагчид концертын шинэ программ бэлт- гэв Д.ЖИНГҮҮР. Булган, Хутаг сум. Багш гишүүн. Фото зураг оролд- дог. Техникумын сагсан бөмбөг, гар бөмбөгийн шиг- шээ багийн ахлагч. Долоо хоног бүр бэлтгэлтэй. -- Хамт олны хүлээл гэсэн итгэл найдварыг бие- лүүлэхэд хугацаа их шаард- даг байх. Чи энэ бүгдийг биелүүлж чадаж байна уу? -- Юуны түрүүнд ца гийн хуваарь гаргасан, Өд рийн ажлыг өдөрт нь хий- хийг эрмэлздэг. Хийж бү тээх зүйл ч нх байна, Цаг хугацаагаа тэр болгон зөв зохицуулж чадахгүй байна. Зарим хүүхэд сургуулнас ирээд өдөржин гадаа явах юм. Тэд өөрсдийгөө хөг- жилтэй, сайхан байна гэж боддог байх. Миний бодо- ход амьдралын хамаг сай хан нь сургуулийн насанд байх шиг санагддаг. Тийм ч учраас энэ бүгдийг су- . рагч ахуй цагт л чадна гэж Энхбаатар хэ- лэв. 3 8Д8Р ВКҮҮЛ3Х БИЛЭГ (Сурвалжлага) Хэсэг сурагч шагай харвана. Тэдний дунд байгаа бор хүү нөхдөө” сөө шалмаг хөдөлж га зарт хаясан шагайнаас атга атгаар шүүрнэ. Дэргэд нь 4--5 хүүхэд шатар тоглож харагдлаа. гууль дээр өдөр өнжүү- аэх бүлэг байгуулагдан сурагчдын чөлөөт ца: гийг зөв боловсон өн. гөрөөх зорилгоор төрлийн ажил зохиож байгаа ажээ. олон нь бие биендээ тусалж, төрөл бүрийн уралдаан, тэмцээнд оролцдог юм. -- Манай өдөр өнжүү- лэх бүлэгт 1Г--1У ангийн сурагчид сурдаг. Бага ангийн баатарчууд ма- най бүлгийн идэвхтэй гишүүд. МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж «Өнөө- дөр хэн олон онц авах вэ?»9, «Гэрийн | даал гаврыг сайн хийцгээе». «Хичээлийн 45 минутыг бүрэн ашиглаж сурш- гаая» зэрэг хөдөлгөөн өрнүүлж баатарчууд маань олон онц сайн дүн авч нөхдөө хошуу” чиллаа гэж өдөр өн- жүүлэх бүлгийн багш Д. Батмөнх ярилаа. ШАТРЫН ХӨЛӨГ ДЭЭР ӨРСӨЛДӨВ ЦПионер сурагчид бага наснаасаа шатар тоглож сурч байна. Тэд цэцэр" лэгийн наснаасаа эхлэн шатрын хөлөг дээр анх- ныхаа нүүдлийг хийж, телевизорын дэлгэцнээс олон улсын тэмцээнийг харж, өөрийн хайртай шатарчны тоглолтыг дэмжиж шатрын ном, зохиол, ашиглаж ур чадвараа дээшлүүлж байна. Нийслэлийн 10 жилийн НЇ сургууль дээр 30 хиогдсон «Оюуя түлхүүр» сэтгүүлийн нэрэмжит өсвөрийн шатарчдын 16 дахь тэмцээн үүний но: толгоо билээ. Энэ тэм- цээн урьд урьдынхаас улам "ч өрсөлдөөнтэй, сонирхолтой боллоо. Тэмцээн сургуулийн өмнөх нас, 8--410, 11-- 12, 18--14 гэсэн дөрвөн насны ангилалаар яваг- даж, түүнд 100 гаруй охид, хөвгүүд оюун, ухаанаа сорилоо. Сур, туулийн өмнөх насны ангилалд М. Тулгат (61 дүгээр цэцэрлэг) нэг ч Шагай тоглож байсан бор хүүтэй уулзлаа. Түүний нэрийг Б. Бат. зориг гэдэг, З-ын 4Б» ангийн салааны даргын сонгуультай. -Би энэ бүлэг: жил гаруй явж байна. Олон ч шинэ найзтай болсон Бид хичээлээ хамтрай давтаж, төрөл бүрийн сэтгэхүй хөгжүүлэх бод: лого бодож, уншсан ном, зохиолоороо мар- гаан зохиодог. Би энэ жил сайн дүн- гээ ахиулж онц сурах үүрэг авсан. Энэ нь на- мынх ХЇХ нх хуралд миний барих бэлэг юм гэж Батзориг ярилаа. Ц. ЭНХБАЯР хожигдолгүй түрүүлэв. Мөн насны хидын тоглолтод Төмөрхуяг түрүүлэв, 8--10 насанд хөвгүүдээс М. Мөнгөн: хүү (176 дугаар сургууль) охидоос С. Саранцэцэг (Төрхурахын 10 жилийн сургууль), 11--12 на- санд хөвгүүдээс Даваа- сүрэн (21 дүгээр сур гууль) охидоос Гэрэл- маа (2 дугаар сургууль), 18--14 насанд хөвгүүдээс Б. Баатар (48 дугаар сургууль) тус бүр нэгдү- тээр байр эзлэв. 18--14 насны охидын тоглолтод үзэгчид 58 дугаар сургуулийн су! рагч -Ц, Алтансүхийн тоглолтыг их л сонирхон байлаа. Алтансүх цэцэр- лэгт байхдаа шатар тог лож «Оюун түлхүүр» сэтгүүлийн нэрэмжит тэмцээнд оролцож удаа дараа түрүүлж байжээ. Энэ тэмцээн түүний долоо дахь удаатийн тэмцээн учир «Хашир» тамирчин гэгдэх ажээ. Ц, Алтансүх ч бүх өр- сөлдөгчөө хожиж дахин аварга болов. Л. СОСОРБАРАМ Манай сургууль дээр баатарчуудын 7 хоногийн үеэр олон төрлийн ажил зохиогдлоо, Баатарчуудын дунд хурдан уншлага, уран уншлага, аварга үл» гэрч, тааварч, цэвэр би- чигтэн, уран гартны авар” га шалгаруулж Ї-ИЙн «А», «Б» ангийн сурагч Бадам, | Амарсайхан сурагч цов Пионерийн ахлах удир- дагч Д.ЭРДЭНЭЦОГ " . . Дундговь, жилийн сургууль Д.Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын гишүүнд тарчуудыг эл- Пионерүүдийн хүч--баатарчууд онц сурлага, хүмүүжил, сахилга батаараа тэр- гүүлж байгаад нь пионе- нарын амжилттай олон орол- тай байна. Сурагч Н. ОТГОНЧИМЭГ, » " ж Дундговь, сум, 8 жил, Нийслэлийн 72 дугаар сургуулийн Ї-ийн «Е» ан- гийц сурагч 7К,Энхнаран МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж «Пионерийн үнэн» сониноос зарласан «Онц сурья, сурлагын чанараа ахиулья» аянд идэвхтэй оролцож 29 онц дүн авч | найз нөхдөө хошуучиллав. Багш Д,БАТМӨНХ » »" . Манай сургууль энэ хи- чээлийн жилд байгуулагд- сан юм. Та нар шинэ сур- гууль, хийсэн ажил их биш гэж битгий бодоорой, Бид сургуулиараа хотын соёлч бүлгэм болох үүрэг авсан. Анги болгонд зад угаагч рагчдын ариун цэвэр, Хи- чээлийн хэрэглэлийн бү» рэн байдалд үзлэг хийж, ном анагаах групп ажил.» лаж байна. МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж 19 сайн үйлс бүтээх урал- даанд 2-ын «Б», «А», «Д» 8-ын «А» ангиуд шалгар» лаа. о.ын «Б» ангийн сурагч Б.ЭРДЭНЭСУВД Дархан, 10 дугаар бага сургууль, сотшлийлииэшлихаилилишэллэхлэвэиэтэагаигээх. Төвийн 10 | рийн гишүүн бид их баяр- | Дэлгэрцогт | групп байгуулагдаж, су- | ? ДАСГАЛ 1 1, «Алга ташилт». Бэлтгэх байдал (8.0) үйдсэн зогсолт, 1--2 гэсэн тоонд гараа алд» лан дээш өргөн, алгаа ташиж, 3-4 гэхэд АМьбгалаа Гарга- на, Дасгалыг 0--0 удАа дав- тана, 2, «Жимо түүх», В.Вуүнд- сэн аогсолт, 1--8 гэсэн тоонд цээжээрээ бөхийж гараа жимс түүх маягаар гавйр хүргэн, чөлөөтэй “лхёлна, Уг дасга- лыг 20--80 сокунд Далвтана, 3, «Хамба шарилж салхинд ганхана», Б.Богарад ТОХОЙН үеэр мугалж дагаандаа 00- рүүлж барина, 1 гэхэд ба. руун тийш 2 гэхэд Б.Б, орж 3 гэхэд зүүн тийш хдвайж 4 гэхэд. В.Б, орно, Энэ дасга- лыг чөлөөтэй амьсгалж 6 удад ХИЙНЭ, 4, «Хөл бөмбөгчид» 8В,БВ.- хөлдөө мөрний хэмжээний гай авна, Баруун хөлөө өвдгөөрөө нуглан урдгш өргөж, гарыг цээжний өмнө тохойгоор НУ- галсан байна, 2 гэхэд өвдөгөө эгцэлж гараа урагш савна,3-- 4 гэсэн тоонд энэ ХӨДӨЛГӨӨ- нийг Зүүн Хөл дээр давтан хийнэ, Энэ дасгалыг 5-1 удаа давтан ХИЙНЭ, о, «Шумуул барих», Б.В,-- хөлдөө мөрний хэмжээний зай авна, | гэхэд баруун тийш эргэж алга, ташиж 2 гэхэд Б.Ө. орж 8 гэхэд зүүн тийш эргэн алга ташиж 4 гэхэд Б. Б, орно, Баруун, зүүн тийш 5 удаа хийнэ, 6. «Бөөмхөн» Б.Б.нуруугаараа хэвтэнэ, 1-2 гэсэн тоонд гираариц ӨВДГӨӨ нугалан барьж толгойндоо хүргэж 8:4 гэхэд Б,Б, орно, 8-4 удаа давтана, ДАСГАЛ 2 (Жижиг резин бөмбөгөөр хийх дасгал) 1, Б.Б, хөлдөө мөрний хөэм- жээний зай авч баруун гар- тад өөмбөгөө сарьсан оаина. 1 гэхэд дээш шидэн 2 гэхэд барьж авна, 3--4 гэсэн тоонд зүүн гарт шилжүүлж хийнэ. Энэ дасгалыг гар тус бүр дээр 4 удаа гүйцэтгэнэ, 2, Б.Б-хөлдөө мөрний хэм- жээтэй Зай авна, Баруун гартаа бөмбөгөө барьж 1-2 гэхэд бөмбөгөө шалан дээр ойлгоно. 8--4 гэхэд зүүн гар- таа шилжүүлэн энэ үйлдлийг давтана, Энэ дасгалыг 8-1 удаа гүйцэтгэнэ, 3, Б.Бухөлдөө мөрний хэм- жээтэй зай авч хоёр гартаа бөмбөг барьж зогсоно, 1 гГэ- хэд хагас сууж, гараа мөрний чигт өргөж, амьсгалаа гарга. на, 2 гэхэд, Б.Б. орно, 5-6 удаа давтана, 4, Б,В, -үндсэн зогсолт, Бөм бөгийг баруун хөлний хажууд газарт тавина, Бөхийж бөм- бөгөө авч амьсгалаа гаргаад дээш өргөнө, Амьсгал авна, Б.Б. орно, Энэ дасгалыг 4 удва хийна , 8, В.Б, -үндсэн | зогсолт. ӨГЛӨӨНИЙ ТИЙНАСТИК ХИЙЖ. СУРДГАЙЯ 1-4Ш АНГИЙН БААТАРЧУУДАД ЗОРИУЛАВ 0) бөмбөгийг баруун гарт барьж 1 гэхэд дээш шидэж, баруун хөлөө хажуу тийш өлмийгөөр тавина, Б.Б-д орно, Энэ хөдөлгөө- нийг зүүн хөлдөө давтаж хийнэ, Энэ дасгалыг баруун, зүүн хөлд тус бүр 5 улаа гүйцэтгэнэ, 6. Б.Б, -хөлдөө мөрний хэм- жээний зай авч баруун гараа алдлан бөмбөг барьж Зогсо- но, Цээжээрээ баруун тийш ЭР- гэж зүүн гартаа шилжүүлнэ. Б.Б, орж цээжээрээ зүүн тийш эргэж, бөмбөгөө баруун гарт шилжүүлнэ, 5 удаа хий» нэ, ДАСГАЛ 3. (Богинохон дээсээр хийх дасгал) 1, Б.Б. -Дээсээ 2) гараараа ардаа барьж зогсоно, Өлмий- гөө өргөж, гараа хойшоо бол- гоно. амьсгалаа авна, 8.5. орж амьсгалаа гаргана. Дас- галыг 6--7 удаа давтана, 2.Б.Б.-| Дээсээ: нугалж, баруун гартаа барина, Гараа тохойн үеэр нугалж, баруун тал руугаа цээжний емнө эр- гүүлнэ. Дараа нь эсрэг Т8Л- руу эргүүлнэ, 4--5 удаа дав8- тана, 3, Б.Б.--Дээсээ цээжний өм- нө нугалж 2 гараараа бёрьсан байна, Хагас сууж, дээстэн гараа газар хүргэж амьсгалаа гаргана, Б,Б, амьсгалаа авна, 5-6 удда давтана, 4. Б.Б, -гар ташаанд Дээсээ зүүн гартаа барина, Гарыг эгцэлж, баруун гарт дээсийг шилжүүлэн дээсээ 2 гартаа барьж зогсоно, Урагш бөхий- хөд өвдөг чигээрээ байна. Б.Б, орно, 5--6 удаа давтана. 5, Б.Б.хөлдөө мөрний хэм: жээний зай авч гараа алд- лан дээсээ нурууныхаа ард 2 гартаа барина. Баруун тийш хааайна Б.Б, орж зүүн тийш хазайж Б.Б, орно, 4--5 удда давтана, 6, Б.Б. -үндсэн зогсолт, дээС- тэй гараа урдаа барина, Ха- жуу тийш зүүн хөлөөрөө 8лЛ- хаж, баруун хөлийг өргөж, гараа урагш Өргөн Б.Б, орно Энэ хөдөлгөөнийг баруун ХӨ- лөөс эхлэн давтаж хийнэ. б- 6 удаа давтан, ДАСГАЛ 4 1, Б.Б, “үндсэн зогсолт, Вай«, раидаа өвдөгөө өндөр 606 гөж, гараа хаяж алхана, 2044. секунд ХИЙНЭ, 7 2, Б.Б, «гараа тулж, Зогсоно, Хагас амьсгалаа. гаргана, орж аёмьсгалаа авна, удад Давтана, 3. В.В, -- гараа ташаандав. тулж зогсоно. Урагш бөхийж, гараа алдална, Хараа цэх, 9 -- 6 удаа давтана, 4.В,Б,-- хөлдөө мөрний хэмжээний зай авна, Гараа ташаандаа тулж зогсоно, гэёг руун тийш хавнил4, Б.Б, орж зүүн тийш хазай- гаад Б. В орно, Нэг талруугаа 6 удаа Ддвтана, 5,Б,Б.-.доэш харж хэвтэнэ, Зүүн хажуугаар хэвтэнэ, Доош харж хэвтэнэ. Баруун хажуугаар хэвтэнэ. Б.Б,-д ор- но, 5--6 удаа д8втана, 6. Б.Б. -нуруугаараа хэвтэ- нэ, Хөлөө толгой дээгүүрээ давуулан өлмийгөөр газар хэвтэнэ, Б,В, орио, Т--8 уда давтана, ДАСГАЛ 5 1, Б.Б, -үндсэн зогсолт, Га- рыг цээжний өмнө өргөнө. Гая- раа алдлан БВ, В, орно 5-6 удаа давтана, 2, Б.Б, -үндсэн З8огсолт Ха- нанд тулж зогсоно, ЯЗФН сууна, Цээж ХхананЗас хөн- дийрөхгүйгээр цэх байна, Б.Б, орно. 9--6 удаа Дёвта- на 3, Б.Б, «хөлдөө. мөрний хэмжээний зай авна, Хараа цэх, Бөхийн 2 гарыг газарт хүргэж Ы,р, орно (--8 удаа ДавтАНа, 4, Б.Б, -хөлдөө мөрний хэмжээний зай авч гар та» шаанд тулна, Баруун ТИЙШ хазайж, баруун гараа Доош унжуулан, зүүн гараа та- шаандаа тулна, Энэ хөдөлгөө- нийг зүүн тал руу дДазтан хийнэ, Амьсгал чөлөөтэй 8-- Т удаа давтана, 5, Б.Б, -гараа. ташаандаа тулж зогсоно, Өвдөгөө өндөр өргөж гүйнэ, Амьсгал чөлөө- тэй 85 секундын дараад ёАЖ- маар алхалтанд шилжинэ, 6. Б.Б, -хөлөө жийн сууна, Гараа ардаа тулж, хөлөө урагш 45 градуст өргөж сол- бино. Тоо болгонд дасгалыг гүй- цэтгэж, хөдөлгөөнөө ааж- маар хурдасгана. Баайтарчууд аа! Энэ дас- галуудыг өдөр бүр тогтмол хийж сурвал эрүүл чийрэг, байж биеийн хөгжилд сай- наар Мөлөөлдөг юм, Та нар энэ дасгалуудыг ХИЙХДЭэ би- гийн тамирын багш, гионе- рүүдэдс зөвлөлгөө аваарай, Спортиц: мастер Х.САРАНТУЯА ташаандал/ сууж В.Вук, 6-1 үзээ. ? Баяраа уйлах нь хол- гүй гомдож суулаа. Сурагчийн дүрэмт хувц- саа ч тайлсангүй. Угнь ангийнхантайгаа кино үзэхээр тохироод их л хАйрүүн баяртай гүйж ирсэн сэн, Гэтэл ээж нь түүнийг явуулсангүй. Тэр битгий хэл ширээн дээр байсан хэдэн дэвт- рийг нь дэлгэн --Үгүй чи айлын хүүх" дүүдийг хар! Гэтэл чи гэж. ухаан бодолгүй, на- дад тус дэм болохын оронд дүү нараа уруу татаж хувцас хунараа Ч тэсгээхгүй юм. Чамд ядаж бүтэн бичсэн дэв- тэр нэг ч алга! Энэ хар... Тэгэж байж бас кино үзэх гэнэ. Тэр мөнгөөр чинь дэвтэр авна хэмээн үглэж Га" рах нь тэр. Баяраа. юу ч гэсэнгүй. Баяраа ах юмуу зч- тэй байх сан гэж туйл- гүй хүсдэг байлаа. Ай: лын том хүү байх Хх9- цүү юм. Чи ухаантай байх хэ- рэгтэй, дүү нар чинь чамайг л дууриана гэнэ. Аав байсан бол надад мөнгө өгөх Л байсан даа. Даан ч томилолтоор хө: дөө явсан, Ийн бодсоор өрөөндөө орж ид амтанд нь орж байсан Каллис- то тариг хэмээх зөгнөлт үйл явдлаар лүүрэн зу" заан номоо авч Хүү БИД ХОЁР Цэлмэг өдөр гадуур сал- хинд явах сайхан Би дүүтэйгээ ахындаа очихоор явж байлаа. Арван тавны тэргэл сар бидний яваа замыг гэрэлтүүлнэ, Дүү маань: -»| Буурал ахынх хол уу? гэхэд нь би - Холоо. хол. Хоёулаа ийм сайхан шөнө явган явчихья гэлээ Замын чурт ярьж явсан лүү маа- одоо А -- 01482 Л. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэртэй гүйлгэн уншаад орхив. Босож урьд жиг лүүдийн хичээл бичсэн дэвтрүүдийг ялган авч өрөөидөө оруулж тави- бал бараг өөртэй иь Ча- цуу өндөр болжээ. Өиэ оройноос Баяраа шиг их тай, завгүй хүн болов. Хичээлээсээ эхлэн ажил: үгүй ир» мэгцоэ унд шингээ уу! гаад өрөөндөө орж таг болчихно. Орой гэ" рийихнээ дуудахад хоо- лоо бушуухан гэгч нь идчихээд өрөөндөө бу" цаад орчихно. Зурагтын киног ч үзэхгүй шүү. Нэг орой билээ. Ээжий: гээ ажлаас ирэхэд Шши- рээн дээр төө хэртэй зу: заан дэвтэр тэвхийтэл нь өрж тавиад -Ээж ээ та хар даа! Ямар байна гэв. Ээж нь сүрхий гэгч нь хараад --Үгүй энэ чинь шинэ дэвтэр үү дээ хэмээн гайхахад, -- Тийм ээ гэснээ, үгүй ээ би хуучин дэвтрүү" дээс босгосон юм Л даа гэж инээмсэглэн хэлээд ичингүйрэн доош харав, -- Үгүй ер гэж... Ээж нь илтэд баярлан өгүү- лээд хэдийг авч үзээд -« Шинэ дэвтэр л гэ: сэн үг. Хэдэн дүү чинь их бичнэ дээ. Ээжий нь энэ үгс Баяраад сайхан санагдав. Сан, ЖАРГАЛСАЙХАТ --186--98: , нь чив чимээгүй болж тэн- гэрт хөвөх сарыг их Л удаан ширтсэнээ: -| Энэ манай гэрийн тэнд байсан сар мо үү? гэхэд нь, -- Мөн гэвэл -»« Та бид хоёрыг дагаад байна шүү дээ! гэж хариу сонсолгүй хэ ЭД --« Биднийг энд хүргэж өгч байна тийм 99? ахаа! гээд инээв. Сургуульд мөд Хөц Ороод мэ) учир би дүүдээ тийм гэлээ, С. МӨНХБАЯР (Ү! сургуулийн сурагч) бүтжээ хэвлэлийн комбинатад найрал дууны Шица. | 7Х539 | хичээллэж жүүлж байдаг билээ ЗУРАГ ДЭЭР: 4 ОКТЯБРИЙН ОРНЫ ОКТЯБРЬЧУУД Зовлөлүүдийн ориы пнонер багачууд чөлөөт пагаараа урлаг, уран сайхны төрөл бүрийн ду- гуйлангуудад авьяас чадвараа Хөг- Зөвлөлт Латвийн хүүхдийн «Рига» хамтлагийн дуучин Ивета ггоалг2ий сэөгэнэ Энэ байшин 10 шүдэнзээс Хоёр шүдэнз хөдөл- гон эсрэг тийш нь харуул. хэвлэв, Сагсанд байгаа таван алн- мыг нэг хүнд нэг байхаар бо» дож таван хүнд хуваана. ! Гэхдээ нэг алим сагсанд үл» дэна. Цаасан дээр зурсан Ч цэц- гийг тув тусдаа байхаар гур» ван шулуун шугамаар хуваа. Нийслэлийн 87 дугаар сур» гуулийн 1 ангийн сурагч Д., УНДРАХ дэшөлшэээхсэлллэлээхтэттттлтэтт Эрхлэгч Ж, ДАШДОНДОГ 2 ДА.Ц.ыдэаайал1й Индекд -- 14140 Дорнод аймгийн төвийн 10 (жилийн 1 сургуулийн дэр» « 4 їтэдэх уртын дууны дугуй» 4 лангийн сурагчдын хэнтэй ч уулзсан ингэж . хариулна, 1982 онд байгуулагдсан пио» нер сурагчдын «Солонго» Чан | (чуулгын дүү болох уртын дууны дугуйланд 1-3 ду- 2 гаар ангийн 50 шахам сурагч МИНИЙ ХҮСЛЭН хичээллэдэг байна. Мөн цэ» цэрлэгийн насны 5--6 хүү» хэд хичээллэдэг. Тэд одоо- хондоо тоо бодож, бичиж Ча- ї дахгүй, Гэхдээ ардын дууг | Үхэд таригч цөмийн Ёс зэвсэг | Үүрд мөнх устсан | байгаасай Үгүйрэл хоосрол өвчин Р зовлон Үүнтэй хамт арилсан байгаасай. Балаг таригч бактериологийн зэвсэг Бас хамтдаа тонилсон байгаасай Байлдааны пуужингууд үүргээ солиод Баярт мэдээ шуудан мж хүргэгч болоосой. , їшонерүүд Хүж дэлхийд энхжин до баатарчуудын 1 тогтож | ДОТНЫН, туслагч, халамжлан Хүн төрөлхтөн жаргалтай хүмүүжүүлэгч, В.Н. Ленн- байгаасай ури нэрэмжит БХПБ-ын (гэ гу гуршлагаар манай орны Ярран анилуулин пионерийн анхан шатны бай- эхлэхдээ | Хориглох зэРсэггүй болсон | байгаасай. | гууллагууд «Багачууд» Цу- “вааг амжилттай зохион бай- гуулдаг боллоо, Цэцэрлэгийн Ояцхан дүү нартайгаа баяр ёслол, тэмдэглэлт өдрүүдийг хамтран тэмдэглэх, тэдэнд шинэ дуу, шүлэг, бүжиг, тоглоом хийж бэлэг: ГҮ Өмнөговь, Манлай сум. Дунд «Б» сургууль. 4-ийн сурагч “Ч, ЭРДЭНЭБАТ хэлдэйн жүжиг, тоглох зэрэг олон ажлыг «Багачууд», цуваагаар хий- цэг байна. Дундговь аймгийн Мандал- говь хотын улсын тэргүүннй 10 жилийн 1 сургуулийн 7- ийн «Вь ангийн А. Ц. Гай- сарын нэрэмжит бүлэг, нийс- лэлийн 51, 54, 50-дугаар сур» туулийн баатарчуудтай ажил- ӨВӨӨ, ЭМЭ « жөөнт Г ЭГИЙН ДУУЛДАН ДУУ лангийн багш Д. Батсүхтай дуучин болж чадахгүй, Ха- уулзахад: -- Манай ду авьяаслаг хү най ард түмний олон зуун жил дуулж ирсэн тэр сайхан дууг сурч байдаг, Дугуйлан маань до- лоо хоногт гурван удаа хи- чээллэдэг, Хүүхдүүд Энд дуулахаас гадна гэртээ очоод өвөө, эмээгээсээ олон жил дуулж, хуурдаж байсан дуу- нуудыг сурч, найз нөхөддөө зааж өгдөг, Манай дугуйлан- лах нөхдийн зөвлөл «Бага- чууд» цувааг амжинлтїан 30- хнон бангууллага 51 дүгээр сургуулийн ино- нерийн бүлгэм 8г-дугаар цэцэрлэгтэй шефийн холбоо тогтоож цэцэрлэгийн орчны цэвэрлэгээ, тохижилтод байн- га тусалж дүү Нарынхаа арнун цэвэр, соёлжилтыг дээшлүүлэхэд нх анхаарч, энэ хичээлийн жилд ДУУ, шүлэг, тойрон бүжиг, хөг» тоглоом 30 гаруйг зааж өгчээ, Мөн юмхнаар юм хийх хөдөлгөөн ёөрнүү- лэн үйлдвэрийн хаягдал өө- дөс ашиглан 150 гаруй тог- лоом хийж өгөв. Октябрийн районы 54 дүгээр сургуулийн пионерийн бүлгэ- мийн зөвлөл өөрийн сургуу. лийн хамран сургах тойр. тийн орон сууц гадамжны Ї хорооллын 13 дугаар бай» авахыг эрмэлзэж эхлэн өвөө, рин өвөө, эмээгийнхээ дуулж /йлангийнхан байсан дууг ойлгодог, хайр» үүд. Бид ма- ладаг болох нь гол юм гэлээ, дэнд итгэж байна, Яагаад тэвэл тэд өдоонооё мээдээ тусалж, олон зуун жил уламжлал болж ирсэн ардын дууг сурч авахын төлөө чармайцгааж байгаа юм. М. БОЛД ЗУРАГ ДЭЭР: -- Уртын « дууны дугуйлангийн багш ЁОТЫН таг, дууддаг УУ аа айХХ бад Ви НӨЛӨЙ ТАВИН НИЙ... шннд амьдардаг хүүхдүү, дийн дунд тнмурчүүдийн отряд байгуулж Т7 дугаар цэцэрлэгийн бяцхан дүү нар- таа хүүхэлдэйн Жүжиг тог- лож, шинэ дуу бүжнг зааж өгч дүү нараа халамжлан хүмүүжүүлж байгаа жишээ олон байна. Энэ оны наймдугаар сард баатарчуудын анхны баг байгуулагдсаны 60 жилийн ой болно. Баатарчууд та нар пионер ах эгч нарын хамт бяцхан дүү нартаа сур- гуульд орох бэлтгэлийг нь хангуулах, дуу бүжиг олныг зааж өгч дүү нартаа үлгэр жишээч байж, анги хамт ол- ноороо цэцэрлэгийн бяцхан дүү нараа шефлэн г8ч байн- га очиж сонирхолтой, хөг” ү жилтэй ажлыг зохиогоорой. ё, цог 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А Мо23(2443) А Ы 1986 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 22 А зөвлөл --МОНГОЛЫНСАНСРЫН ХАМТАРС: БЯМБА д ҮНЭ 1410 МӨНГӨ” АннНислэгиЙН 5 жилийн ойд гөөнд гарч байсан үүсгэл мийн тусгай хөдөлмөрт биз. Сайн морь гуч хүрдэг санаачилгуудын нэг билээ. оролцож байснаа ч март- гэлцдэг. Мичий шар хал-| Би «Улаан бүч» кино теат: даггүй. тар морь гучин нэг хүрсэн. рын механикчаар ажиллаж Сурвалжлагч: 1961 онд Даага, шүдлэнгээс нь унаж, байсан юм. Ингэж бидпио: сурагч, байхдаа Авзага соёолонгоос нь эхлэн урал- нерийн сайн үйлсийн хө- дөлгөөнд хамрагдаж бай лаа. бригадын А. Цэрэндорж гэ- дэг айлд төл бойжуулах ажилд нь тусалж сайн даанд орсон юм. Хүүхэд байхдаа гэг морины шан- дас шалган уралдаанд орж байсан бол хожим нь хорин СУРАГЧИЙН ШИРЭЭНЭЭС хийн хийын ааины Охгоэр Зөвлөлтийн сайн анд тө- САНСРЫН ХӨЛӨГТ пОЛсшЭнн 4 Сурвалжлагч: Сансрын Пионерүүл, Сансрын нисэгч ах аа Сайн яваад ирэв үү? гэсэн дуугаар монголын анхны сансрын ни- сэгчийг угтаж байсан цаг саяхан сан, Гэвч түүнээс хойш таван хавар өнгөрчээ. Зөв- лөлт, Монголын санс- рын хамтарсан нислэ- гийн 5 жилийн ойн өдөр БНМАУ, ЗХУ-ын баатар БНМАУ-ын сансрын ууган нис сэгч Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа манай ре- дакцид хүрэлцэн ир- үйлсийн талаар юу гэж боддог байсан бэ? Ж. Гүррагчаа: Сайн үйлс бүтээх нь пионер хүзий гол зорилго юм. Жаран жилийн тэртээх анхны шу- гам жагсаалд зогсож бай” сан пионерүүдээс таны ярьж байгаа Мөнхчулууны үе тэазгийнхнийг хүртэл нийт улаан бүчтэний дунд нам, эх орон, ард түмний- хээ төлөө сайн үйлс бүтээх их аян үргэлжилсэн гэж хэлж болно. Би ч мєн нэг адил улаан бүчтэний их аянд нөхдийн" хээ хамт оролцож явснаа ямагт дурсан санадаг юм. Бид сумын төвд пионерийн хөлгийч бүхээгт авч явсан улаан бүч хаана байдаг юм бэ? гэж пионерүүд бид- нээс асуух юм. Ж. Гүррагчаа: Манай олон үеийн пионерүүдийн хүсэл мөрөөдөл тийахүү сан- сарт хүрсэа юм. Сүхбаа- тарын дүр, олон улсын ба- гийн тэмдэг, гарын үсэг- тэй тэр улаан бүч одоо хувьсгалын музейд хадга- лагдаж байна. Сурвалжлагч: МАХН-ын ХЇХ их... хурлаа сурлага, хөдөлмөрийн єадөр амжил- таар угтах, хөдөлгөөнд пионер бүхэн хамрагдаж байна. Тэдэнд хандаж та юу хэлэх вэ? Ж. Гүррагчаа: Бидний лээ. зохион байгуулж, Сурвалжлагч: Сансрын ажилласныг тань бидэнд ололт амжилт бүхэн манай Сурвалжлагч: | Өнгөрсөн йн үйлст хувь нэмрээ хөлгийн суудалд суухдаа Гурванбулаг сумын сур- “намтай холбоотой юм. жил бид Гурванбулаг су: оруулдаг байлаа. Сумын та сурагчийн ширээгээ гуулийн пионерийн тах- Нам. засаг та нарыг эрдэм мын дунд сургуулийн нЭ- төвийг эмх цэгцтэй, соёлч дурссан уу? химд буй нэгэн баярын мэдлэгтэй Цаслывн шэг гэн ангид ортол таны нэ боловсон байлгаж, айл өр- Ж. Гүррагчаа: Дурсалгүй бичиг хэлж өгсөн юм. чээнгүй сАВШ хүн “ЕЭЖЭН рэмжит ширээ байв. Сур- лага, хөдөлмөрийн амжил- таар хамгийн тэргүүний пионер тэнд суудаг юм байна. Биднийг очиход онц сурлагатан Т. Мөнхчу гэдэг пионер су -Би сансрын нисэгч ах шигээ сайн үйлс бүтээнэ гэж тэр бидэнд хэлсэн юм. хийн ариун цэвэрч байд: лыг дээшлүүлэхэд манай лионерийн эргүүлийн үзүүл- сэн нөлөө маш их байсан юм. Булганы 10 жилийн дунд сургуульд суралцаж бай- хад манай аймагт «Улаан бүч» кино театр байгуу- лагдаж билээ. Энэ нь тэр яахав. Сансрын нислэг нь бэлтгэл хийсэн гурван жи- лээс биш бүр сурагчийн ширээнээс эхэлсэн юм. Сурагчийн ширээн дээр олж авсан мэдлэг, сансрын хө” лөгт хүргэх гайхамшигт нэгэн шат болсон гэж би боддог. Ямар ч мэргэжлийн. хүнд эрдэм мэдлэг чухал. Тэнд мөн хурдан морины уралдаачд орохдоо таны өмсч явсан тольтой малгай байсан. Бид бас СПэрвэн гэдэг газар хаваржиж буй аав, ээжтэй тань уулзсан. Жүгдэрдэмид гуай бидэнд уралдаанд унаж байсан мо- рийг тань үзүүлж билээ. Ж. Гүррагчаа: Тийм ээ. төлөө асар их анхаарал ха- ламж тавьж байна. Түүний хариуд-онц сурлага, сайн үйлс, хөдөлмөр бүтээлээр бэлэг барьж захрий хайрт намынхаа ХЇХ их хурлыг угтаарай! гэж пионер бү- хэнд хүсье. Ярилцсан Пионер байхдаа та сайн үеийн пионерийн хөдөл- Бас сурагч байхдаа нийг- Шар халтар морь байгаа ж.ДАШДОНДОГ Пионерүүд та бүхэн ямар В. И. Лениний нэрэмжит ашигтай өнгөрүүлж оайна. 2 нэгэн дугуйланд суралцдаг Монголын пионер сурагчдын ЗУРАГ ДЭЭР: Уран зураг - нь мэдээл, Дуу хөгжим, бү” төв ордонд 30 гаруй дугуй бүжгийн дугуйлангийн сураг « 5 2 жиг, уран зохиол, уран зур- сод: Е2 нь... ЧНД. гийн дугуйлангууд та нарын лан ажиллаж түүнд 243 гоо зүйн хүмүүж ийг дээш- лэлийн пионерүүд идэвхтэй Ц. НИНАГИЙН «авсав оролцо? чөлөөт цагаа -үр Фото лүүлэхэд туслана, СУРЛАГЫН ЧАНАР АХИВ МАХН-ын ХїХ их хур. лыг угтаж нийт пионер сурагчдын дунд «Сурла гын чанараа ахиулцгаая» уралдааныг хоёр үе шат тайгаар зарлан эхний їша- тыг дүгнэлээ. Энэ хуга цаанд «Туг дагаж бүтээл ундарна», «Өнөөдрийн аварга». «Хэн хамгийн олон онц дүн авсан бэ?» уралдаапуудыг зохиос- моор сурлагын чанар П улирлынхаас 5,6 хувиар ахилаа. 1-ийн «А»э, 2-ын «А»,2-ын «Б», 8-ын «А» аигиуд 100 хувийн сурла- гын амжилт үзүүлэв Д. ПҮРЭВ Дорноговь. Мандах сум. Дунд сур- гуулийн хичээлийн эрх- лэгч УВСЫН ПМОНЕРҮҮД МАХН-ын ХїХ их ху- рал угтаж «Коммунистуу- дын үлгэр дуурналлаар сурч, хөдөлмөрлөж, хү: мүүжицгээеЇ» уриан дор пнонер сурагчдын дунд «Дунд дүнтэй тэмцэх» ая- ныг улирал бүр зохиож ажилласнаар ЇШ улирлаар дунд дүн 6753 тэмдэгтээр цөөрч 1560 сурагч сурла- гын чанараа ахиуллаа. Бүлгэмүүдийп дунд «На мынхаа их хуралд Миний барих бэлэг» 5 сарын аянг З3 үе шаттайгаар зохион байгуулан ажиллаж байна. А. НАНЗАД. гийн пионерийн лийн дарга ХАМГИЙН ОЛОН ОНЦ МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж Завхан аймгийн Ца гаанхайрхан сумын улсын тэргүүний бүлгэмийн зөв- лөл сурагчдын дунд «Хам- гийн олон. онц Дүн авах» уралдаан зарласнаар су- рагч Буяндэлгэр, Ариунаа Цэнд-Аюуш, Пүрэвсүрэн Эрдэнэбаяр, Түмэнөлзий нар бусдыгаа хошуучилж байна. С. НАНСАЛМАА Зав- хан. Цагаанхайрхан сум Дунд сургуулийн сурагч Увс айм зөвлө- шинипиииипипипинииийциииииинийнианиннилиийнилииниццилигиєциицилииицингииН Бид Эрдэнэт хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуу- дийн 6б--гийн «Гэ ангийн сурагч, пионер Б. Батхн- шигтэй уулзаж «Залгама үе» аяны «Эрдмийн да- лай» үүрээр хэрхэн аллж байгаатай нь танилц- сан юм. Батхишиг тавду- гаар ангиа дунд дүнтэй тєгссөн. Тэр арван хоёр хичээлийн дөнгөж хоёрт нь сайн гарсан байв. (Хөдөл- мөр, орос хэл) Зургадутаар ангид дэвшин суралцаад нэгдүгээр улирлаар алгебр геометр, үйлчилэх хө- элмөрийн хичээлд дунд гарч, бусад хичээлээрээ сайн дүнтэй тзалгагджээ. Хоёрдугаар улирлаар алгебр, геометр, биеийн та- жирын хичээлд дунд су- ралцжээ. Түүнээс. -- Чи гуравдугаа лир- с сайн суралцаж чадах уу? гэхэд - Чадна. Би одоогоор бүх хичээлдээ дундгүй сурч (27УУУУУУУУУУУУУУУУлуугмонголын БАГАЧУУД ЭНХИЙН Цэлмэг тэнгэр, цэгзэн таг- таз, нар эзж-хүүхэд бүрийн зурах, магтан дуулах дуртай мєнхийн сайхан сэдэв. Энх амгалан аз жаргалтай амьд- рал бол хүүхдүүдийн эрхэм дзэд хүсэл Эх дэлхийн маань хаа нэгтээ дайны гал дүрэл- зэн, цүнхзэ бариад сургууль- даа явсан бяцхан хүүхдүүд сум бємбөгөнд өртөгдөж зэж аавтайгаа эргэж уулзахгүй харамсалтангаар амь насаа алдаж байна. Эв нэгдэл эрх чөлөө, «сайн сайхан амьдра- лын төлөө тиударта тэмцэлд боссон олон зуун эх орончид коммунистууд, та нарын үе тэнгийнхэн тиоронН гянданд хоригдеөж байна. ДУНДААС САЙН СУРНА байгаа гэж итгэл төгс хэл- лээ. -- Батхишиг зэ! Хичээл- дээ чанарын ахиц гаргаж байгаа тухайгаа яриач. Бу- сад хүүхдэд үлгэр дууриал болно шгүү дээ гэхэд минь, -- Ноднин би гэрийн даалгаврыг ор нэр хийдэг байсан. Харангуут л бол- мооргүй, сууж бодох хэрэг- тэй бол алгебр, геометрийн хичээлийн даалгаврыг хий- дэггүй байсан. Багш хичээл зааж байхад анхаарахгүй, дэргэдэх хүүхэдтэйгээ ярьж үймүүлдэг байв. Хавар хэл- бичиг, математикийн ХиИ- чээлзэр шалгалт өгөхөд хэлбичгийн шалгалтаа сайн өгч урамшсан. Тэгээд ирэх хичээлийн жилд сайн Ссу- ралцья! гэж бодсон л доо. Гэвч алгебр, геометр хоёр дээр хоёр улирал дараалан САЛЮТ, МИР! 90753 ГАРЫН ҮСЭГ бүрийн тоглоом илгээх зэр- гээр энхтайвныг сахин хам- гаалахын төлөө бүх нийтийн тэмцэлд өөрсдийн хувь нэм- рийг оруулсан билээ. Саяхан «Пионерийн үнэн» сонины газраас Нельсон Манделад эрх чөлөө олгохыг шаардсан ил захидалд гарын үсэг зу- рах хөдөлгөөн өрнүүллээ. Хорь хоногийн дотор 90753 хүний гарын үсэг бүхий ил захидал цугларлаа. Хүүхдүүд зих тайвны тухай хүслээ дунд гарчихлаа. Энэ гурав, дөрөвдүгээр улирлаар сайн гарчихвал би зургадугаар ангиа сайн дүнтэй төгсч чадна. Манай ангийн миний найз Б.. Чулуунбаатар бид хоёр халз уралдаантай су- ралцаж байгаа юм. Түүнээс би геометрээ асуудаг, Бид хоёр хоёулаа сайн сурах зорилготой. Залхуугаасаа л болж би бараг бүх хн- чээлдээ дунд дүнтэй сурч байсан юм гэж тэр гэм- шингүй ярив. Та нар пионер Б. Бат- хишиг шиг өөрийнхөө сур- лага, хүмүүжлийн байдалд бодитой дүгнэлт хийж сур- лагын чанартаа эрс. мэдэг- дэм ахиц гаргацгаа! Бат- хишиг сайн суралцаад зог- сохгүй ирэх хичээлийн жи- лээс нөөц бололцоогоо дайчлан хичээллэвэл онц ч суралцаж чадна гэдэгт бид итгэж байна. Пионер хүн хэлсэн үгэндээ эзэн болдог. Ж. ХОРЛОО энх сэн цуглаан зохиож, тайвны сэдэвт дуу шүлэг зургаа илгээжээ. “Уншигч та нартаа маш их баярлалаа. Энэ хөдөлгөөнд хамт олноо- рдоо туйлын ндэвх зүтгэлтэй оролцсон Дорноговь Булган аймаг, Сүхбаатар Онгон сумын дунд сургуу- лийн зургадугаар ангийнхан, Дундговь аймгийн Говь-уг- таал сум, Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан сумын-8 жил, Улаангом хотын нэгдүгээр 10 жил, Өвөрхангай аймгийн Хархорины 8, 10 жил, Хөвс- төл Хатгал, Баян- хонгор аймгийн Баянлиг су- Баянхонгор айм- гийн төвийн 10 жи- лийн 1 дунд СУргуу- лийн 8 дугаар ан- гийн сурагч Б.Алтан- сүх Ц.Төмөрсүх нар хоёрдогч түүхий эд цуглуулах, байгалийн 20 нөөц баялаг ашиг-ф лах ажлаар сургуу- лийн аварга болов Дундговь аймгийн 10 жилийн улсын тэр түүний сургуулийн . Ү ангийн онц сурла- гатан Б.Баярмаа чө- лөөт цагаараа СУРЛАГА, ХӨДӨЛМӨР, УРЛАГ, СПОРТ, ОЛОН НИЙТИЙН АЖЛЫН ОНЦГОЙ АМЖИЛТААР ХОШУУЧЛАГЧИД Монголын өсвөр үеийнхэн олон жил дайны зюулднэр- кэгдсэн өсвөр үеийнхэнд олон сая улзан бүч, тэмцэж байгаа Никара- гуагийн хүүхдүүдэд төрөл ёгт, импернализмыг эсэргүүн- ХЭВЛЭЛ ЛЛЛ2 22 үашжжлгилэсэшчх хожоо СУЗСЖЭСЖЭСЭЭСЖЭСЖЭСУЭСУЭСУЭСУЭСУЭСУЭСУЭСУзОӨСУОЗОӨОеОӨӨӨОӨОӨОӨСӨдэдэсөоОвсөсх сонины зөвлөл х //УУУУУУЛУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУ Р Сүхбаатар аймгийн товийн 10 жилийн Дунд сургуулийн У! Бүрэн- Ч. ЛХАГВАСҮРЭН їноне- | айгийп -онц сурлага- төгтөх сумын 8 жилийн 2 рийн ахжах удирдагч тан Г.Болор бага ан- гийн сурагчдад ту- салж хичээлийн үзүү лэн бэлтгэж байгаа нь. аймгийн Говь-уг- Баянхонгор айм- гийн 10 жилийн дунд сургуулийн ҮЦ ан- гийн онц сурлагатан Ц.Ганзориг өнгөрсөн жил үнээ сааж сур- чээ. : С. ДАМБАА С, БОДООШ нарын авсан фе | || НАГАА ЧурцаЦ Орчин үед электрон төо- цоолох машинууд (ЭтТМ) зөвхөн Математик бодлого төдийгүй. шатар тоглож. хөгжимдөж, сүүлийн үед үйлдвэрлэлийн дамжлагу дыг удирдах болов, ЭТЗ ны нөгөө нэг дэлгэрсэн вэр нь компьютер юм. Энэ нь английн компыоТ-тоо бо- дох гэсэн үгээс гарчээ. Анхны ЭТМ дөчөөд жи лийн өмнө тарсанз болоод хэдэн арван мянган элект- рон хамп эсэргүүцэл, реле зэргээс тогтож байсан вэм. Нэг ЭТМ гэхэд бүхэл бү- тэн байшин сав шаарддаг байсан юм. ЭТМ секундэд 5-10 мянган үйлдэл хийж чаддаг байсал учир тооцооны ажлыг асар хөн- гөвчилж Өгсөн юм. Дараа нь хагас дажжуулагч ДЯОД, транзвистораар электрон замтыт солиход ЭТМ 1-2 4, өрөөнд багтах авсаар бага болжзэ. Ер нь ЭТМ-ны эд анги нь жижлгрэх тутам бага зайд олон юм багтаас- ваар бодох, ажиллах бо- лолцоо нь нх болдог ёстой. Хагас дамжуулагч ЭТМ. жишээ нь ЗХУ-д 1967 онд үйлдвэрлэсэн БЭСМ-6 БОД, ОРОЛД, О БҮТЭЭ! Сурагчдын текник сэтгэл- тзэг хөгжүүлж техникийн шинэ загвар бүтээх ажил цаасан ЗУРАГ ДЭЭР: Олон улсын пиеиеринн «Найрамдал» лагерийн тєхник загварын онгоцноос эхэлдэг. тзавхнэд, КОМПЬЮТЕР машин секундэд нэг сая үйлдэл хийж чаддаг бай- на. Хагас дамжуулагч ял- тасиы гадаргуу дээр на- рийн аргаар өөр хагас дам- жуулагч, металл, дизлект- рик суулгаж бүхэл бүтэн электрон схем үйлддэг ар- га бий болов. 1їүлшээ нь зүүний үзүүрзэр хатгаж гаргадаг цэг дотор нэг транзистор багтдаг, чүдэнЗ- ний толгой хэрийн зайд радио хүлээн авагчийн бүх эд ангийг багтааж ча, боллоо, Ийм бага эдлэлийг шинжлэх үкаанд зїикропро: цессор г нэрлэдэг юм. Орчин үеийн компьюте” рийн гол эд анги нь ийм микропроцессорууд юм Эдгээр комтьюторууд СЄ кундэд хэдэн арван сая үйлдэл. хийж чаддаг 6б9- гөөд гаднаас иь харахад телевизор, бичгийн машин хоёрыг хавсарсан мэт хэл- бэртэй. болов. 50 грамм жинтэй жижиг кал: уля- тор (тосны машин) их хэрэг лэгдэх болсон нь мөн л хялбар ЭТМ--юм. Жишээ нь ЗХУ-ын «Электрони- ка БЗ--38» гэдэг карма- ны ЭТМ-ы гол амги нь 35 мянган транзистор баг- таасан 5х5 ммы талбайтай микропроцессор бөгөөд ма- тематикийн 34 үйлдлээр бодлого бодож чаддаг юм. ЭТМ нь үйдвэрлэлийн автоматик, робот техникийг удирдан ажиллуулах гол үүрэгтэй «Тархи» нь бол- дог юм. Алгоритм гэж бодлого бодох ерөнхий аргыг хэл- нэ, Жишээ хоёр тооны ерөнхий хуваагч хамгийн их тоог (ЕХХИТ) олох ал- горитмыг гүзье. Их тоот баг га тоонд хуваагаад гарсан үлдэгдлийг хуваагчтай хосС- лоно. Энэ хоёрын нхийг (анх огсон бага тоо) багад нь (урьдах үлдэгдэл) ху- вааж мөн хос байгуулсаар үлдэгдэлгүй болохын өм- нөх тоо нь ЕХХИТ болох юм. їїишээ нь (39.15) хоёр тооны ЕХХИТ-г олох- лдоо бид (15,9), (9,6). (6. З). (30) тэдэг цуваа хо- суудыг бичнэ, Үлдэгдэлгүй болохын өмнөх 3 бол ЕХ ХИТ болжээ. Программ нь ЭТМээр бодлого бодуулах алгоритмыг биелу үйлдлүүдийн дэс дарг агуулсаа тусгай дохио тэмдгүүд юм. ЭТМ-д тийм үйлдэл хий гэдэг тушаал өгөхдөө тусгай хал боловс” руулдаг. Алгол (алгорит- мын хэл). фортран (томь- ёо хөврүүлэх) зэрэг олон янзын программын хэл бий ЭТМ ахуй үйлдвэрлэлд гүн нэвтрэх үед хүн бү хэн, ялангуяа 21 дүгээр зууны зхээр идэвхтэй ажил амьдрал эрхлэх одоогийн өсвөр үеийнхэн, төрөлх ба гадаад хэлнээс тадна «Ком- тпьютерийн хэлийг» ззэм- ших таардлататай болно. Машины ой тпь бодлого бодох явцад хэрэглэгдэж болох бүх мэдээллийг агуулсан байдаг. 5х5-25 гэдэг мэдээлэл буюу ямар эх нэгэн албан газрын өнгөр: сөн оны Ү сард оруул сан орлогын дүй зэрэг мэ- дээлэл цөм тусгай магнито- фонд бичээстэй, бодолтын явцад тусгай дохиогоор дуудагдан "рж бодлогод ордог юм. | Хүний тархи өнгөрсөн сурсан юмаа са- наж байдаг, хэрэгцээ боло- ход даруй |хэрэглэдэгтай энэ ЭТХМ-ны ой төсөөтэй байна Бодлогын дүлт таблиц, тоон хариу, хэлбэрээр нэг бол на дээр, үгүй бол шууд теле визорын дэлгэц дээр гс р” таж Өгөх ба хэрэгтэй гэж ь нийгмийн уй лэл, ги амьдралд дан бөгөөд түгээмэл тэрч бай таль, техиики? мэргэжилтэн эдийн засагчдаас ЭТМ-ны хэлийг эзэмшиж, трограмч ж хэрэглэж “чаддаг айхыг шаардаж байна. Эндээс цаашаа нийгмийн шинжлэх ухаан. гэр ахуйн хэрэгцээнд Ч нэвтрэх бө- төод 2000 он гарах үед хүн бүхний мэддэг байх «бичиг үсгийн дүрэм» бо- лох төлөвтэй. Эрин үеийн байдал, ирээдүйл төлөвийн шаардлагаас хоцрохгүйн тулд шамдан суралцах хэ- рэгтэй юм. Энэ оноос эх- лзэд ахлах ангиудад ЭТ М-ны хичээд орохоор тө- лөвлөгдөж байна. Д. ЦЭРЭН ЖОР БИЧИЖ АВААРАЙ: ажил болсон байна. Харин бие авбал ямар вэ? гэж зовлов. Батаа шэг хэсэг бодол- хийлснээ: чухал, Биеэ чийрэгжүүлж, эрүүл ахуйг сахихаас эхлэх хэрэгтэй тээд олон сайхан зовлөлгөө өгсөн. Харин надад нэг жор 6и- чиж өгсөн, олон жор бий тгэ- сээн, Та нараас сансрын ынн- идэхчйн өмнө халуун усаар угааж бай! шуур, гевхнй зэрэг - | “Шүүмжлэл, ЁЕр: Гудамж, талбайд хуу- хүнсний зүйлийг бохир гаргар барьж: идэхийг К р: Түүхнь ус сүү УҮЖ вэ? гэж бөөн яриа үүсгэлээ. -- Нзэрээ ч сансарт нисэх хүн эрүүл чийрэг байх ёстой. Эмчтэй уулзаж Зөвлөлгөө авна гэлээ. Хэд хоногийн дараа Батаа Анагаах ухааны хүрэзэлэн- сансар судлалын секто- рын профессор Доржтой уул- заж зөвлөлгөө авсан тухай- Уг нь Батаа бие султай, юм л бол ханнад хүрчихсэн байдаг. ТЭ ярилаа. 383 Сансарт эрүүл чийрэг хүн -- Юуны өмнө санс Ийсэх Ёстой гэж бодогдов. эрүүл “тйрэг ттсиэ. -- Сансрын нисэгч үнэхээр сайхан мэргэжил. Ирээдүйд сансрын нисэгч Эрүүл чийрэг, эмгэг өвчинд өртөхгүй явахад эзэн хүний зүтгэл юунаас ч илүү сэгч болох хүүхэд Бас үе тэнгийн лон найз иар ч жор бичиг /М1-ийг та нартаа зориулж сониндоо мнийтлүү- лье тэж бодлоо. ЖОР БИЧИГ ХА Кр: өглөө босонгуут еийн тамирын дасгал хийж, рой. Хүүхдүүд ээ! Эрүүл хын үндэс болсон энэ жор Фичгийг дэвтэртээ бичиж аваад өдөр тутмынхаа ажьд- би рал ахуйд хэвшил болгоо- ШИНЭЧЛЭЛТ, ЗРЗЛ ХАЯЛ Хүүхдүүд зэ! Та нар ЗХУКН ын Төв Хоросны Улс төрийн илтгэл! уншиж |судлахад өөрийнхөө болен амтн хагжт ол- ныхоо сурлага хүмүүжлийн байдалд үнэлэлт өгч, шүүчж- лэлтэй хандаж, оршнж байгаа дудагдлыг аривлгах арга зсазыг тодорхойлон ярилцах бодол са- наа, дүгнэлт төрж байгаа биз дзэ. «Тус их хурал намч, сар- чимтай, эв нэгдэлтэй, шазрдда- гатай, большевик үнэнийг Са римталсан, дутагдал дөгөлдлын нлзн далангүй илрүүлсэн, Ма- най нийгмийн хөгжлийн дотоод гадаад нөхцөлийг гүн гүний задлан шинжилсэн байдалд болж өнгөрлөө гэж хэлж болио» гэж Гөрбачев дарга нх хурлыг хааж хэлсэн үгэндээ онцлон тэмдэглэстийг та нар уншсан Их хурал дээр үг хэлсэн бүх хүшүүс тус их хурлын ажилла. гааг шингэж үнэлж байлаа. ЗСБИХУ-ын улс ардын аж ахуйг шинэчлэн байгуулах, иий- гэш-эдийн засгийн хөгжлийг хурдасгах зорилтыг их хурлаас дэвшүүлэн тавиж. Энэ зорилтыг хэрэгжүүлэхэд Флөн түжчжий амьд, бүтээлч ажиллагаа седяа-. лист байгуулалтын асар их бо- ломж, давуу талыг дээд зэр- гээр ашиглах явдал нэа чухал гэдгийг илтгэлд тэмдэглэсэн байна. Шинэчлэлтийг хийхийн тулд шинэ зүйлийг нэвтрүүлэхэд хандах зандлагыг бүх шатанд өөрчлөх шаардлагатай байна. Энэ шаардлагыг хүн бүр гүйдэд сайн ойлгосон байх ёстой. Чу- хам үүний тулд ажилдаа сөрийн шүүмжлэлтэй дүн шинжилгээ хийж, практик дүгнэлт гаргаж, зөхих ёсоор ажиллах явдал хүн бүрийн үүрэг болж байна. Энэ лийг гэтлэн давж чадахгүй бол, байдлыг байгаа янзаар нь эрүүл саруул ухаанаар дүгнэхээсээ зүрх алдвал алхам Ч урагшилж чадахгүй гэж Улс төрийн илт- Хариуцлагагүй байдлаас үүрд салж хагьчахын тулд, юмыг үнэн мөнөөр нь хэзж, адивзааг шулуун шударгаар шүүн хэлэл- цэх, ховшүүлэхийн чухлыг Гөр- бачев дар”. онцлон хэлсэн, Бас шүүмжлэ- лийг хөгжүүлж, шагтан (сүрР- жигнэх явдалтай хийх тэмцлийг хүчтэй болгох нь одоо урьд урьдаас улаш ч нхлүү хурцаар шаардагдаж байна» гэсэн илт- гтзлийн зааатыг бид анхааран уншсан. Энэ бүгдээс та нар шн- нэ маягаар ажиллах гэж юу болохыг тунгаан ойлгосон бай- хаа. Илтгэлд ажил хэрэгч Ччана. рын тухан тодорхой ярьсан бай- на, Хийсэн ажил, хэлсэн үг хоо- рондео зөрж болохгүй. муннстуудын нам бол ам ажлын нэгдлийн нам юм» гэж чєв дарга хэлсэн. Та нарын хэн нь ч анги, зв- дэл, ттөнерийн байгууллага, хамт олныхоо өмнө ямар нэгэн зүйл! хийж, амлалт, үүрэг эвч болно. Хэлсэн л бол түүнзэ заавал жийх, ажил үйлс Халчихээд, чийгтэй алчуураар биеэ арч- Бүх өрчин ЗЭМмгэгийн УГ | нааг төвчкон тайлбарлалаа. К р: Хоол, унд идэж, Уус сурвалж болсон халдварт, хурлын илтгэл, тогтоол, нх хурь хын өмнө, гараа савантай бү? фвцчниоос сэрэмжлэхэд Энэ | лаас баталсан намын шинэчил: лээн усаар сайтар угаа! жор туслана. сэн инрэграмы бусад баримт Б.Х.ЁЛ-48---38:--18ий ч.лхагвА | бу аны авсан з713 5 үйлстэй холбон бүх талаа. ЧЬ гүнзгий сул Г, ЖАНЧИВ Хаанаас ч юм агь үнэрт- сэн. тогтуухан шөнө байв, Томоо цагаан саран жи хүүдэс хүрмээр мэлтийнэ. Шургааган хашааны булан дахь зэвтэй төмөр торхны дэргэд хэвтэж байгаа (Сү- хээгийл сэтгэл битүүхэн догдловч, байцааны тал байг анхааралтай ширтэж байлаа. Сүхээ хулгайчийг ирээсэй гэж бодно. Хулгайч ямар дүр царайтай, хаанаас гарч ирэхийг мэдэхгүй ч энэ л шөнийн аниргүйн дундаас тодрон бөртийх вий гэж сэрэмжлэнэ. Хүү их удаач, догдлон хү Гэвч хулгайч ирсэн- Сүүлдээ сонирхол, сэрэмж нь буурч өдрийн өмнө багш нь та өгсөн «Аяны зууш»- Ням-очиртой хувааж зэр санагдахад гал ны зүг ширтэв. чир бусад хүүхдийн талбайн нөгөө захад ж хэвтээд хулгай г бас л отож байгаа! Өнөөдөр, эхний ээлжийн харуулд дөрвөн хүүхэд са налаараа гарсан юм. Хөдөл ацаа ойртох тусам үдэд адал явдал их тохиолдох болов. нд ирээд Сүхээд их л уйтгартай санагдсан Ч болохоор явмааргүй болчихов. Зуслангаас хо оршдог сангийн ая сүүний фермийнх- аль нэг нь боловсорч тсэн байцааг хулгай лаад байгаа учир хүүхдүүд харуу гарсан юм. Багш нь эхлээд хориглосон Ч үлдээ зөвшөөрч, хүүхэд бүрт шүгэл өгч, манаанд . ЖИГҮҮРТ ХӨЛГИЙН ЭЗЭН. Саваа унаад гүйдэг байжээ Унаган нутгийнхаа Сансрын нисэгч жаалуудтай Уралдаж тоглох дуртай байжээ Огторгуйн нисэгч жаахан байхдаа Омголон хөлгөөс айдаггүй байжээ Гурван настайдаа морь унаж Гурван булагийн таадамд П очжээ Унаанд сайн Гүррагчааг Улс амьтан магтдаг 5 байжээ «4Жигүүрт хөлгийн эзэн» хэмээн Жинхэнэ үнэнийг онож хэлжээ Г.шолгисстин 5 А--01492 өр зуслангаас 6бУу-. ээлжээр гаргав, Тэгээд су: рагчдаа ойр, ойрхон эргэ- дэг боллоо. Сүхээ аих байцаа өөрөө л ургадаг гэж боддог бай лаа! Байцааг дэлгүүрийн лангуу дээрээс л авч занш- сан байжээ. Зусланд ирсний хээ маргааш жирийтэл тарь сан байцаан мөр дагаж, зэрлэг өвс арилгаж эхлэ хэд нуруу нь дорхноо чилж, хөлс асгарч билээ. Бөх үндэстэй зэрлэг ургам- АыГг малтуураар дүйгүү (Өүүллэг) хэн тасалж байхдаа Сүхээ «Үүнийгээ дуусгаад амарц- гаана» гэж. бодож байсан. Гэтэл хүүхдүүд ойрол- цоох горхиос ус зөөж эх- лэв. Байцаа услах төхөө рөмжийн мотор эвдэрч, ган хоолой нь зэвэрсэн байлаа. Ус зөөх үнэхээр бэрх санаг- дав. Нар дээрээс хайргүй шараа. Хувингийн бариу лаас барихаас халширна. Амрахсан л гэж бодогдоно. Гэтэл хүүхдүүд амарсаягүй малын бууцаар талбайгаа бордож эхлэв. Сүхээ бүр тэвчээр алдаад өндөр урга- сан шарилж дундахь зэвэр сэн торхны араар орж хэв- тэв. Жаахан амрах гэж бод жээ. Гэтэлбагш хүүхдүү: дийг амрааж гялгар цаастай юм түгээж харагдав Энэ бол өглөөхөн авч ирсэн шоко лад гэдгийг мэдсэн (Сүхээ торхны араас аргагүйн эр- хэнд босож очсон. Тэгэхэд хүүхдүүд нир хийн инээл: дэж, багш нь Сүхээг зэм- лэнгүй ширтсэн! Шоколад хоолойгоор нэг л давж өгөх: гүй байж билээ. 2 Нэлээд хэд хоноод Сүхээ ажилдаа дасаж эхэлжээ. Гэвч «Аав ирж намайг аваачихгүй юм байх даа» гэж дандаа боддог байв. Бас хотод хоцорсон Ганаа найзыгаа сануут гоморхох мэт болдог байв. Найз нь энд «зүдэрч» байхад тэр тэнд тоглож байж боломгүй г. сэсмээ ажиглахад газаргүй бие зарсхийз мөөр! МӨСНИЙ СОЛОНГО Хар хорхой, байцаан дал- багар ногоон навчийг өм, өм идэж, устгана, Эргэл- зэж суух цаг байсангүй. Хөвгүүд багшаа даган яа- равчлав. Тэд аргал хомоол дээрээс хорхойг сэгсрэн унагаад, аргалаа шуудайлж ирэв. Тэгээд талбайн дунд май тавихад хорхойнууд утаанд амархан үхэж бай- лаа, Гэвч талбай нэн уу- жим, байцаа олон, шавь жууд хэдэн сая, живаа- гаараа язганана. “Арван хоёр хөвгүүн эцэж ядра хыг эс тоон шамдаж, аргал түүн, утаа тавьсаар шөнө дөл болгожээ. Сүхээ ч нөх- дөөсөө дутсангүй! Харан хуй болсон хойно хөвгүүд хоолоо ч идэлгүй, банзан наар дээр сунаж унаад унтацгаав. Нэн ядарцгаав. Өглөө сэрхэд хорхойн нү дэл өнгөрсөн байлаа. Бай- цаа аврагджээ! Энэ өдрөөс эхлэн хөвгүүд шгардуулж, дуудуулалгүй алжлдаа гар- даг боллоо. Тунгалаг саран дээрээс аниргүйхэн ширтэнэ. Мөн- гөн сарыг удаан ажигла- хад улам гэгээн харагдаж, цэвэрхэн мөс шиг санаг даж эхлэв. Сүүлдээ хүү сарны мөснөөс авч байцаа- ныхаа талбайд тавимаар бодогдов. Тэгвэл наран гар магц мөс хайлж, байцаа нь улам том, улам хатуу. хан болж ургахсан! «Сал Хөгжмийг Д.ХАНИНБУУ 7 ...рал.баж, тоглох бур шэтаай, 0446 -. ЖЭЭ, Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Уу санагдана. Гэтэл нэг өдөр санамсаргүй явдал боллоо. Өглөө босвол эргэн тойронд хар цас дарсан байв. Сайн гялтганасан хар хорхойнууд хэдэн сая, жизаагаараа зэвүү хүрмээр язганаж байлаа. Хөл тавих учир охид бос- гоор алхахаас ч айж байв. Сүхээд ч эвгүй байсан чь мэдээж!) Газар гишгүүт л хөлийн дор ширтхийж, бүх Айдас төр лсын хэвлэлийн комбинатад хэвдэв, хи ч нэвтрэмгүй, усч тог- томгүй хатуу» боосон «бай цаа гэдэг үү? Ай даа! Жинхэнэ боловсорсон бай- цаа л ийм байдаг юмдаа» гэж бодоод хүү өвдгөө тэв рэн сарыг жаргалтай удаан ширтэв. Мөс гэж: юу болохыг хүү мэднэ. Хүү өвөөтэй- гээ Туул голын мөснөөс унданд хэрэглэхээр авсан удаатай! Эргийн нь бургас цаа хүүрэгт дарагдсан, сүглийсэн байгаль дунд газрын сахилгагүй хүүх” дүүд байв, Сүхээ найд яар тайгаа яахаа ч мэдэхгүй зогсов. Багшаа дуудах уу?! Тэднийг эргэж ирэх гэсээр байтал хамаг байцааг нЯ- цалчихаад явчихна ШҮҮ дээ! Хүүхдүүд газраас ЧУ луу нүүлгэв, Гэнэтийн дов толгоонд сандарсан сахил гагүйчүүд хандсан зүгтээ давхилдав. Энэ явдлыг мэ дээд багш тэр гурвыг бүх сурагчдын өмнө сайшааж, гурван найзыг нэг бригад болгон хуваарилсан юм. Сүхээ энэ цагаас хойш нөхдөөсөө хоцрохгүйг хи чээн ажилладаг болсон би- лээ. Хүүхдүүд өдрөөр эргүүл хийдэг болжээ. Эргүүлийг зөвхөа өдөр л хийдэг байв. Гэтэл шөнийн цагаар бай цаа алдагдах боллоо. Хөв- гүүд няцсангүй, удахгүй хот руугаа буцах гэж бай- гаа гэж залхуурсангүй, шө нийн манаанд гарав. Сүхээ тэгэхэд үнэнч шударга хө- дөлмөрлөхөөс гадна, хий бүтээсэн зүйлээ шартуу хамгаалах ёстойг ойлгов. Амьдрал бол тэмцэл гэдэг үнэн ажээ! Одоо эргэн той: ронд нэн саруулхан бол жээ. Талбай дахь байцаа нь мөсний солонго шиг л гялтайн цайрах нь бахдал- тай. Сүхээ хүү энэ л талбай, энэ л байцаанаас олон ухаа рал нэмсэн. Байцаа ямар их хөдөлмөрөөр ургадгийг бас горхилд шумбаж, зүл ирэх ойртож буй бололтой. гэн дээр хөл нүцгэн барил Сүхээ халаасан дахь шүг дахын жаргалыг мэдэрсэн! лээ тэмтрэа үзээд бодлоо Хүү «Хулгайч ирэхгүйнэ үргэлжлүүлэв. ээ» гэж харамсах мэт бод- Хорхойтой «байлдсанаас» лоо. Тэд хөвгүүдийг ма хойш, эд хоногийн дараа наанд гарсаныг мэдсэн ч Сүхээ, Баяраа, Солонго гур? байж магадгүй. «Тэгвэл ч выг горхи тийш явж бай: ирэхгү ї дэээ гэж бодоод тал морьтой хүмүүс но- хүүгийн сэ лд бахархал гооны хашаа дээгүүр ха: улам оргилов. Байцаагаа райлгаж байгаа харагджээ. алдалгүй манаснаа яривал Учрыг олоогүй хүүхдүүд аав нь ч, өвөө нь ч яасан анхандаа баярлан хашги- их баярлах бол?! Харин ралдсая. Дараа нь ойртож | Ганаа найз нь сонсоод их очуут мэгдэн алмайрсан. л атаархах байхдаа гэж фермийн зүгээс ирсэн хүүх: Сүхээ бодов. . дүүд талбайн хашаа дээ- Хаанаас ч юм агь хурц гүүр мориор харайлган Үнэртэж, дээрээс саран таа- наадаж, байцааг, гишгүү: Тааяа гэрэлтэнэ лэн няцалж байлаа. Тэд нар цөм том биетэй, хот өдрийг өнгөрөөх сайхан! Өвөө нь мөсийг том сүхээр жигдхэн цавчихад тунгалаг цагаан мөс пүгхийн битүү дуугарч хагарна, Хүү аль ч мөсийг авч нарны зүг ажихад солонгорсон туяа харагддагсан. Мөсний со: лонго Сүхээд тунгалаг шар- гал цацраг бэлэглэж, цан хүүрэгт дарагдсан байгаль эх, амар амгаланг билэг: дэн сүгл байсан юм. Сүрчигнэх чимээ гарахад хүү сэртэсхийн сэргэмж- лэв. Хаа ч юу ч байсангүй. Шөнийн сэргэлэн салхи өвсөөр наадсан ажээ. Гал зуухны шар гэрэл унтарс ныг бодоход харуулд гар- сан хүүхдүүдийн халаа Ц.НЯМАА БЯЦХАН ХӨГЖИМЧИН С./БАДАМХАНДЫН авсан фото Эрхлэгч Д.ДАШДОНДОГ Индекс--14140 42 ДАХЬ Жилдээ А Ме 24 (2444) -асэр зар ё”-д МАХН-ын Төв Хороо «БН МАУ-ын эдийн засаг, нийг- мнйг 1986 -- 1990 өнд хөг- жүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийн тухай тогтоол гар- гав. » МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооноос ТОГ- ТООХДОО: 1, МАХН-ын ХЇХ их ху- ралд МАХН-ын Төв Хороо- ноос оруулах «БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986 --1990 онд хөгжүүлэх үнд- сэн чиглэл»-ийн төслийг зөв- шөөрч, нийт ард түмнээр хэ- дэлцүүлэхээр хэвлэлд нийт- дэхээр шийдвэрлэжээ. 2. Үндсэн чиглэлийн төс- лийг нам, олон нийтийн бай- гууллага, хөдөлмөрийн хамт олон, цэргийн анги, нэгтгэл, | их дээд сургуулнудад болон аймаг хот, төмөр зам, ГАр- дын армн, Хилийн ба дотоо-| дын цэрэг, районы намын ба. га хурлаар хэлэлцүүлэхийн хамт төв, орон нутгийн хэв- дэл, мэдээллийн бүх хэрэгс- дээр өргөн сурталчлах нь зүйтэй гэж үзсэн байна. 3. Аймаг хотын намын хо- роо, яам, улсын хороо, тус- гай газар, аймаг хотын АДХ- ын гүйцэтгэх захиргаадад: Үндсэн чиглэлийн төс- дийг нийтээр хэлэлцүүлэхдээ 5 начын зэлжит их хурлыг уг- : таж зохиож байгаа ажлаа 3 улам эрчимжүүлж, шинэ та- ван жилийн 4 19886 оны төлөвлөгөөт зорил- гарааны жил- 3 тыг бүх үзүүлэлтээр нь жигд 5 хантан биелүүлэх, төл хү- дээж авч хорогдолгүй бүрэн 5 бойжуулах, хаврын тариалал- : тын бэлтгэлийг сайтар хан- гаж, тариалах ажлыг зохих хугацаанд нь чанартай дуус- тах зэрэг цаг үеийн зорил- тыг амжилттай шийдвэрлэх асуудалтай нягт холбон улс төр, үзэл суртлын өндөр хэм жээнд зохион байгуулах, Үйлдвэрлэлийн ҮР ашиг, бүтээгдэхүүний чана- рыг сайжруулах, хөдөлмө- рийн бүтээмжийг дээшлүү- лэх, арвилж, хэмнэх, нөөц бололцоог илрүүлэн ашиг. өөрийн м (1985 оны) ЇХ бүгд хурлаас дэвшүүлсэн зорилтыг тодор- хой салбар. үйлдвэр, аж ахуйн байгууллага, хөдөлмө- ийн хашт олны хэмжээнд ажил хэрэгч сан санал, шүүмжлэ 8 зар дээр нь цаг алдалгүй шгуурхай хэрэгжүүлэх арга 15 1986 ОНЫГУРАВДУГААР САРЫН 26. А нэгдлийн хоньчин Б. Хэнтий аймгийн Базарваань төллүүлж байна. Төл бойжуулах бат, Батсүх, Г: Дэлгэрхаан антулга нар сургуулийн амралтаараа сумын ийх 700 гаруй бог мал ажилд Эрдэнэтуяа, Ган- ирж аав ээждээ тусалж ямаа самнах, хонь услах, аргал түүк хот цэвэрлэх ажил хийхийн хамт сурагч бүр 80--45 хонь зүслэн авч төл бойжуулж байна. аварга сан 36 дахь Хургаа амлуулж байгаа нь. С. БОДООШИЙН авсан фото Шагшаагийн энгэр, Дө» рөө нуур, Хөшөөт, Захын булаг, Дүүрэн булаг, Ясар- галант, Бөөрөг, | Худгийн энгэр гээд ус тэгш, жилийн дөрвөн ули-" ралд малд тохиромжтой, ургамал 4 ЗУРАГ ДЭЭР: 1985 оны манай нутаг сайхан шүү.,2 2 Газар ус, малчин хүн, сү- рэг мал гурав бие биеэ түшиж, амь нэгтэй байдаг гэж аав ээж маань ярьдаг- сан. Миний хувьд 1948 онд бага сургууль төгсөөд төрж өссөн -энэ нутагтаа эцэг эхийнхээ. ажил үйл- сийг өвлөн 40-өөд жил эр- дэнэт сүргээ маллаж, су- мын дөрвөн удаагийн, айм- гийн хошой, энэ жил ул- сын аварга боллоо, - Сайн малчид чинь амьд- рал дундаас эрдэм мэдлэг эзэмшсэн, мал маллах ухааны «профессорууд» шүү дээ, Миний аав Санж- мятай улсын сайн малчдын зөвлөлгөөнд оролцож, мөн- гөн хувийгаар шагнагдаж байсан хүн. Хүргэн ах АгГ- внаандорж маань 1965 онд улсын аварга малчин бол- сон, Эдний зааж сургасан, ярьж зөвлөсөн бүхэн амьд- ралд яг л таараад байдагт юм. Хуучцуул алтан хунда- гыг халуунтай, чихэр өв. сийг ханиадтай, сөдийг шин гэн алдсан малд өгөх сайн гэдэг. Ер нь өвс ургамал, хужир шүү, ус унд, тэжээл бордоогий нь тохируулаад байвал барагтай бол, малд чвчин тусахгүй шүү, Янз ДУУЛСНЫГ ЭРДЭМ бүрийн өвчин эмгэгээс мал сүргээ урьдчилан сэргий- лэх гэдэг улсын их хөрөн- гө хэмнэнэ, зардал чирэг- дэл гаргахгүйгээр байгаа нөөц бололцоогоо зөв ашиглана гэсэн үг. Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат нэгдэлчин, аварга малчдын туршлагыг сонин хэвлэлээс. уншиж, . радиод- гоор сонсож суухад заавал нэг шинэ зүйл мэдээд ав- даг юм, Харин тэр бүх- нийг мал малын төрлөөр, иутаг газрын байршил, цат улирлын байдлаар нь т9- ролжүүлэн мал маллагаа» ны сурах бичиг, залуу малчдын гарын авлага бол- гох, дунд сургуульд тус- гай хичээлээр заах зэрэг арга хэмжээ авууштай са- нагддаг, Сурагчдын улир- лын амралт болж, Рашаант сумын дунд сургуульд сур- сургуулийн Ганбат жижүүрийн ээлжинд хүлээн хөдөлмөрийн авч бойжуул- «Баянбадрал» г | галдуулан ЛХАГВА А ҮНЭ 10 МӨНГӨ Флам их хичээл ,зүтгэл гаргах, залуу малчдыг да- сургах юмсан гэж бодож байна. Хүн эр- хэлсэн ажил хөдөлмөрөө | хийсэн шиг хийж, чин С4- ХУРААВАЛ БОЛНО даг Пүрэвдорж, Батдорж нар маань гэртээ ирээд бидэнд тусалж байна, Тү- рүүхэн УБДС-ийн оюутан, охин Рэгзэдмаа маань ам- ралтаар. ирж хэдэн хоног мал дагаж байгаад буцсан. Манай хэдэн хүүхэд малд овоо нүдтэй, мад маллах- даа ч яггүй. Сургуулийн хүүхдүүд маг төллөх үеэр аав ээж, ах эгчдээ тусалдаг. МХЗЭ, пионерийн байгууллага ч жил бүр «Өсвөрийн төл- чин» уралдаан зарлаж дүг- нэдэг болсон нь туц их сайшаалтай ажил юм. Нам, засаг маань ач ивээлээ хүр- тээж, дорвитой гавьяа бай- гуулаагүй зөвхөн иргэний- хээ үүргийг биелүүлж бай- гаа жирийн малчин над «Улсын аварга малчин» цол, танан цагаан өргөө наанаасаа ажиллавал ямар ч үр дүнд хүрч болно. Сураг чид эрдэм ном үзэж байна. Энэ нь сурагч хүний гол үүрэг, Гэхдээ сурсан шиг сурах бас ирээдүйн ажил мэргэжлээ. одооноос төлөв. лөж, зорилго тавьж ахмад үеэсээ тэр чиглэлээр байн- га сурах хэрэгтэй юм. Хэдэн жилийн өмнө Өвөр- хангай аймгийн 15 настай хүү Бат сургуульд сура- хын зэрэгцээгээр адуу мал- лах ухаанд эцгээ даган сурч, БНМАУ-ын спортын мастер боллоо гэж радид- Б 7 Ёдсын байхыг сонссон. вөрийн төлчин бага- чуулд малчдаас сурах юм их бий, Мал бэлчээх, хотлуулах, тэжээх, услах, төллөх шах- сан малыг урьд өдөр пь мэдэх. цаг агаарын байд- лыг шинжих, төл хүлээн авч бойжуулах, малтай харьцах энэ бүхэнд өвөр- мөц арга ажиллагаа бий. Тэр бүхнийг залуу сэргэг ой ухаандаа тогтоож авах нь чухал шүү. Хүүхдүүд ээ! Хөвсгөл аймгийн Ра- шаант сумын хоньчин, БНМАУ-ын аварга мал- чиц С, Доржготов инмин хэмжээ авч байхыг даалга- - слнкыэн х шин мон жээ. эвдсэн ииницицгцигцшигнгтлшлгиин.. иєэгтеєгчеэинэгеэччэтнэнциниинцйлнийниншиниййнийниниэиэтцгэгттэнйниэцтээшинн ОПЕРАЦИ а хаврын ї р С эзх өвөлтин мө ханлж дээвзр да элчинд УҮГҮЭТТҮҮЛ 11 л гоожно Н 1 гэс дан хан бор шу звЕиран жиргэх Уу 3 ийж цаанаа нэ воо цойлтон СсОН- Хайлмагтан гял- гн р ца өнгө цэн- үртэн нарны туяанд өнгө 1 эн үд ялбаж нь минь Ї хє р ирсэн ЭНЭ ӨД- ! тэд нийслэлийн єрөн- : юловсролын сургуу- улаан бүчтэн пионер сурагчид эцэг ёсны хайр халамж тавьж байдаг МА ХН-ынхаа ХЇХ их хурлыг угтаж аав ээж, ах эгч, улс эх орондоо хэрэгтэй сайн бүтээхээр шамдаж Үйл бан заа, Энэ удаад пионер сураг- чид Улаанбаатар хотын ТУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУ СҮСЭГ босс СсСЮ2Т2022РУУУ” Дориоговь аймгийн Жатан- булаг сумын пнонсрүүд дунд дүнг цөөрүүлэх бүх, хичээл- дээ чанарын өөрчлөлт гаргах аяныг 1986 оноос эхэлжээ. Саяхан тус сургууль дээр «4 Бидиий дунд дунд сурлага- тан байх ёсгүй» уриан дор пионерүүдийн чөлөөт ярилцла та боллоо. Энэ ярилцлаганд пионер сурагчид идэвхтэй оролцож, дутагдлаа илэн да- лангүй ярилцсан юм. Пионер сурагчид та иар ч ярилцдага зохиох яагаад дунд, сул сур- лагатан байдаг, яаж туслах талаар анги хамт олиоороо хэлэлцээрэй. Ч. Эрдэнэчулуу. (бүлгийн дарга)! Манай ангид дандаа ДУНД авдаг хүүхэд Ч бий. ”Даалгарраа хийхгүй, хичээл доэр анхааралгүй суухаа айх муу, лунд Дүн салахгүй ШИР СВПЛгддаг, /УУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУУУУУЛУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУУУУУУУ ї ! : 4 . т.ШТсҮлЖ"эгоэтэЖтҮлгүг(лт-Глстэавигтхгээгээлвж00о сгиВт220г-стүжтоМЛо7, “Тлс2лтосот ТЭВРЭГТЭ г - ХҮНД ТУСТАЙ, НИЙГЭМД АШИГТАЙ САЙН ҮИЛС БҮТЭЭЦГЭЭЕ! 4 сууцны хорооллоор цэвэр, соёлжи Орц НП 917 Ду ги Дсэн суугчдын ху Улаан бүчтэн пионерүүд Рын дарга ргууль бү тгэмийнхээ зүг бах арга х ГА дэгдэж шугам “шаардах хуудас» өгөв. алаа хийцгээк Үүний үр дүнд ЇЕ 1 эл : “С зуй цонх шиллэж, 150 га- Фэмөах ЛСа2 814 2-Үзлд1- унд руй хаалганд бариул ха кипкссэрцаловеранж ОРОН дууда 5910 2апбалнвүр цны хороолол, нийтийн ДУУЛЖ, 9: : р байр сууцны ашиглалт, Х92Ма арчиж цэвэрлүүлж, ахуйн соёлжилтыг дээш- 1120 БЭ эрх чциислэн үхэх, сопналистсӨмчийг СОЛНУлж, 260 гаруй хаал- хайрлан нүдлэн хамгаа- -ГТа засаж сэлбүүлж, 608 лах, оршин суугчдад тавих. ШОО метр хананы эрээчсэн шаардлагыг өндөржүүлэх ЗҮйЛИйг арилгууллаа, зорилготой байв. “Өдрөөс | ҮЗЛЭР хийж «Орц» ойе- өдөрт “хаяагаа тэлж, өндөр раци зохиосон нийт байрны дээвэр нь тэнгэр мөрлөж ГАНА. доторх талбайд цэ- айдаг нийслэл хотынхоав ВЭРлЭгээ хийлгэв. | районд” операцийг 30- Зарим орц, байр сууцны- хї хапд эвдэрсэн зүйлийг за- сах хугацаатай үүрэг өг- Орц операцид хотын хэм-:| чээ, жээний 36 сургуулийн Нийслэлийн сургуулиу- 16,700 гаруй пионер су- дын знз удаагийн «Орц» рагчид хамрагдаж 420 га- онерацид 36, ДТ7ОЛТЛЭНӨ, руй орон сууцны 1400 га- -30, 33 “дугаар сургуулийн рун орцонд үзлэг хийлээ. улаан бүчтэн пионер су- Пионер сурагчид энз рагчид бусдаасаа илүү ажлаараа аж ахуйч биш идэвхтэй оролцож энэ өд- байдлыг илрүүлж газар рүүдийн ажилдих амжилт дээр нь засуулах арга хэм-:| гаргав. жээ авчээ. Тэд нар хагар- Намынхаа зэлжнт ИХ сан цонх, бариулгүй хаалга, хуралд нийслэлийн сургуу- эрээчсэн хана, шатсанчий лийн инионер сурагчдын ба- дэн, эвдэрсэн хонх, хов- рих бүтээлч хөдөлмөр, са- Г9 хорсон пялтанг илрүүлж, наачилга үргэлжилсээр бай- Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын дунд суртуу- орон сууц ашиглалтын кон- на. Пионер бүр энэ ажилд алийн ҮП| ангийн онц сурлагатан ургамал єудлалын ду- тор, байрны зөвлөлийн хувь нэмрээ оруулахаар туйлангийн идэвхтэн Ц. Ургамалмаа ажилд туслав. шамдан сурч хөдөлмөрлөж 7 чийн «Орц» операцийн явцад байна. цн МАНАЙ ЖАХ-ииүгэлч го нийт байр сууцны ариун МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Пионер сурагчдад хөдөл- мөрийн дадлага олгох зорил- гоор олонх сургуулийн дэргэд хөдөлмөр сургалтын танхим байгуулж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Олон улсын пионерийн «Найрамдал» ла- герийн хөдөлмөр сургалтын танхнид. тон УуРЛ сл нимиӨарчийн .. ОНЦ СУРЬЯ, СУРЛАГЫН ДУНД ДҮНГИЙН ТУХАЙ ЯРИА Б. Ганцэцэг («4 Жавхаа» бүлгийн пиоиер): Би сүүлийн жилд дунд дүнгээ цөөрүүлэх гэж мэрийсээр онц, сайн ав- даг боллоо. Сурагч хүн өөрөө мэрийсэл оиц, сайн дүн өө- роо ирдэг юм байна. Б. Цогтсайхан («Ирээдүй» бүлгийн шионер) Би сул сурч ч байсан. 11 улирлаар бүх хичээлийн 71 хувь нь сайи авлаа. Муу аваагүй шүү. Ер нь муу авах байту- гай дундаа цөөрүүлье гэж бодож яваа, Эпэ жил УШ аигиа тогсгоно. Тиймээс шал- галтандад эртнээс бэлтгэж байна, Б. Мөнхбаясгалан («Най- рамдал» бүлгийн имонер): Хичээл дээр залхуураад, юм зурмаар болоод...даалгавраа хийхээ мартаад муу аваад л явдаг байсан. Айгийн багш бидиййг өөрсдийн зүтгэлээр л муу, Дунд дүнгээс сална гэсэн. .Би даалгавраа хийж, хичээл Даар анхааралтай сууж сурлаа, Одоо дүнгээ ахиул- на Ш. Сүнжидмаа (4 Ирээдүй» бүлгийн. пиопер): Эх оронд дунд мэргэжилтэн хэрэггүй гэж багш ярьсан. дунд зэр- гийн эмч, дунд зэргийн багш... гэж байхгүй нь мэдээж. Ий- мээс ч дунд сурлагатан заа- вал байх ёсгүй гэж би бод- Дог, Манай ангид дунд сурдаг зүүхэд өлопт бий. Тэд голдуу шаа таас 5. -. гтЭР ЧАНАРАА АХИУЛЬЯ! -- Нэгдүгээр ангийн сай- хан бичгийн аварга, онц сурлагатан М. Хишигжаргал. Баянхонгор аймгийн Баян- өндөр сумын сургуулийн Ур- лал--чимэглэлийн дугуйлан- тийн тэргүүний сурагч онц сурлагатан Ё. Мєнгентулга, Н. Цогзолмаа. Л. БАЛДАНДОРЖИЙН авсан фото хөвгүүд л дээ Охид бид дунд дүнгий нь цөөрүүлэх талаар их ажид зохиож байна. Б. Цэцэгсайхан («Соёмбо» бүлгийн пионер): Монгол хэл бичгийн хичээлд дандаа дунд авдаг байлаа.Ээж, багш хоёр ангид гэрт ном уншуулж, хуулан бичүүлж, нүдлүүлж одоо би цөөн алддаг болсон, Бүх хичээлдээ сайн гарна. » Ариинбуян («Золбоо» бүлгийн пнонер) Манайхан «Алтан гурав» гэж ярьдаг. Гурав аваад Сбалрладаг Ч хүүхэд бий. Өнөөдөр дунд зэрэг сурвал ирээдүйд малаа лддаг малчин, машинаа эвд- дэг жолооч өвчин таньдаггүй эмч, буруу зорүү оёдог 0ё- дөлчин болно гэж багш ярь- даг. Аав ч тэгж байна лээ, Ч. Янжинлхам («Найрам- дал» бүлгийн йиопер): Манай дүү дунд аваад уйлж ирсэн, Муухай бичсэн юм гэнэ лээ, Дахиад дунд авахгүй гэсэн: Д. Доржсэнгэ («Тула» бүл- гийн инонер): Би дунд авдаг- гүй байсан, Одоо олон дунд- тай ,Би залхуурдаг их тог- додогоо болино. Ингэж хүүхдүүд чин сэт- гэлээсээ. ярьцгааж байлаа, Анги бүлэг бүрд дундгүй са- лаа, бүлэг болох хөдөлгөөн өрнөж байна. Анги бүлгийп ажлыг дүгнэхдээ дундын тоо- гоор өнөө өгдөг болж байна. Багш С. ЧУЛУУН /777/7У7У2УУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУ УУЛ ХУУ : дл.. , , ”- зинжилиэ, инээ инээ (нвээвээр өввэтэтээ Дэлхий дахимаар аялан ивж сая цлүү километр үрт зам туулж, зөвлөлтийн гурван зуу, годаадын 100 гаруй хотод өчиж (олон арван сая хүнд уран бүтээ- лзэ сошархуулж байгаа С. В. Образцовыг залуу- чууд, өсвөр үеийнхэн ан- дахгүй. Очсоп газарт уулз- сёр хүя бүр л Сергей Вла- димпровичоос та яагаад хүүхэлдэйн жүжигчин бол- соп юм бэ? гэж сонархон асуудаг. Тэр бүрийд Сергей Бяаз- димирсенч үеийн нөхдийн- хєө хамт тагтаа шувуу хөөж, уралдаж явсан бага засаа эртэн санадаг. Ялан- туяа эзж нь түүнд ссөп пастай байхад нь Орос ар- дын уламжлалт хуруун хүүхэлдэй бэлэгт. заавал дурсан ярьдаг юм. ЭҮязндээ ээжийнх р бэлэг- лэсэн тэр хүүхэлдэй бяц хан Сережз-д хүүхэлдэй гэдэг нэгэн Сайн хөгжил- тэй нөхөр бэйдгийг бас түүнтэй хамт хүмүүст аз жаргал бэлэглэж болохыг ухатруулсан хэрэг. Эдүгээ дэлхий дахинд алдаршсан, ювлалт оронд хүүхэлдэйн ураагийг хєгжүүлэхэд Автомат (тЭДВт үгийн монгол утга нь “ӨӨРӨӨ ҮЙЛДЭГЧ», Автомашины «өөрөө» . Явиа, втӨМат «өөрөө» бууЛиа. Алияаа үйлдэлд хүнийг орлож Дөрволжид даавуугаар уут оёх болжээ. Зүү утас Эад гаргар оёж болио. Злана руй, хааг рэлээД Г"ЭЭ-----4-----4 “оо хэх хэхэх ос2эсгэосСг2уэосолхлхсслссэмсохоонохоуооамсмюоусо сох ооэмссеохссслогмххекхҮхСУ: олон УЛСЫН ТЕАТРЫН ӨДӨРТ рч, бу б : Сєл 108 имиро гч Образцов бол Москва хотод тэр үеийн нэрт эр дэмтэй өйжсєнєү, Владт мир Николаевич Обралцо- вын гэр бүлд төржээ. Эцэг ЭХИЙНХ нь Эгэл жирийн захд зан, бяс биеэ хайрлаж хүндэтгэдэг эрхэм чанар, хөдөлмөрч үлгэр дуурнал Сережад энэрэх хайрлах хүнлэг ариун сэтгэл, хийж бүтээх хүсэл тэмүүлэл бий болгожээ. Энэ тухай Сер- гей Обралцов юуны өмнө надад зов хүмүүжил олгох тэж зүтгэж чармайж. цаг хайрлалгүй халамжилж өс- гөсөн зав, ээжээрээ бахарх даг. Аав. ээж хоёр маань 50 жил хамт амьдарсан хэн хэндээ эвгүй, ширүүн үг хэлж байхыг нь би амьд- раядаа үзээгүй, Манайд том хивс, болор зэрэг-үнэ- тэй зүйлс байгаагүй. Шн- рээн дээр дарс байхыг би хэзээч хараагүй. Аавд тө- рийн шагнал олгоход бүх мөнгөө улаан армид бэлэг- лэж байсан гэж дурсан ярьдаг. Сережа батадаа туулай тэжээж оройн ца- гаар «Би ба бо» хэмээх хуруун хүүхэлдэйгээрээ гэ- рийнхэндээ үлгэр тоглуул- даг байв. Сережаг хүмүүс эвлэгхэн хоолойтой гэж магтдаг байсан нь хожим- доо тенор хоолойтой сайн дуучин гэгдэх болжээ. Тэр муур, нохой зэрэг ан амь- танд туйлын хайртай тэ- дэнтэй байнга хамт байна. Сурагч байхдаа ангийнхан- даа хүүхэлдэйн тоглож үзүүлсэнийг нөхөд нь маш их сонирхжээ. Энэ үеэс эхэлж вОНЦёртод .хүүхэл- дэй тоглуулах санаа төрж улмаар өөрийн гараар «Негр эмэгтэй» -гэдэг теат-" рын хүүхэлдэй урлан бүтээ цаг. зараад нэг ууттай бо- лох нь болно. Оёдлын ма- шинаар оёё, Оёдлын ма- шин, автомат гар машин бол оёдол нь жигд боловч нэт тар машинаа эргүүлж мөетөө тараараа оёотоо тохи- руулах учир муруй оёхгүй гэх газаргүй. Хөл машин- тай бол хоёр гар чөлөөлөг- дөнө. Оёх нь ч хурдан бол- яс, Цахилгаан машин бол улам ч илүү. Өөрөөр хэл- бэл автоматжуулалтын 3Э- рэг ахнх тутам бүтээгдэ- хүүнийг х (манай уухыг) хурда өгөөд чанар «ай- алтайн байна. Хувцасны үйлдвэрт эх- лээд даавууг эсгэж, оёд. лын дамжлагад өгдөг. Али- вйл хувцас бие, ханцуй, зах зэрэг эд ангиас бүр- дэнэ. Оёдлын дамжлагад нэгэн хэсэг машин аах, яог гөө хэсэг нь ханцуй, гу- рашдахь нь их биеийг оёод бүгдийг иь ит газар нэтт- гэж нэт болгоод Товч ха- даад индүүдэж эвхээд бэ- лэн бүтээгдэхүүн таргаиа, Орчин үеийн том үйлдьэ- рийн ажиллагааг 40:44 лэн хэлэхэд ийм бо ХҮҮХЭД Дунд сургуулна төгс- од уран сайхны дээд сур гу “ч Уран ургийү ан, гид «сурчээ, Москвагийн уран сайхны эрдмийн театрт жүжигчин болсон юм. 1926 оноос В.Н. Ие мировпич Данченкогийн нэ- рэмтайт хөгжмийн тсатрын жүжигчин болжээ, 1931 онд дөнгөж байгуулагдсан улсын хүүхэлдэйн төв тслт- рын уран сайхны удирдаг- чаар түүнийг томилжээ, Тэгээд 1931 оны дөрөв- дүгээр сарын 17-нд тус театр -А, Глобын зохиол «Джим ба доллар» жүж- гээр анхныхаа тоглолтыг хийв. Одоо энэ театр Образцо- вын театр тэж алдаршсан бөгөөд жин үд болоход яна бүрийн амьтан гарч ирдэг гоё. цаг, тус театрын үлгэ- рийн юм шиг гоёлыг үзэх гэж хүүхдүүд, залуучууд байнга цугларч байдаг. Анхныхаа тоглолтыг ам- жилттай хийснээс хойш тус театрын хамт олон Сергей Владимировичийн удирд- лагаар хүүхэд ба насанд хүрэгчдэд зориулан И.їЇтө- кийн «Бурханы паян», С. Маршакийн «Муурын бай- шин» Н. Гернетийн «Алла- дины шидэт дэнлүү» (НЫ. Гоццыгийн «Ноён буга», М. Поливановагийн «Хөг- жилтэй бамбарууш» зэрэг алдарт жүжгүүдийг тог- лосон юм. Эх орны дайны хүнд ӨДРүүдэд тус теат- рынхан фронтод зориул- сан тусгай программ бэлт- гэж галын шугам дээр, ар тал, үйлдвэрийн цехэд тог- лодог байлаа, Эмч нар С. Образцов болон түүний нөхдийг хамгийн хүнд шар- хадсан дайчдад тоглолт хийлгахээр урьдаг байв. Оёдлын машин бүрт. хүн сууж, тэдгээрийн хооронд оёх юмыг нь конвейер гэ- дэг дамжуулах шугам зааж өгдөг, оёдолчин оёх юмаа аваад, эвхээд, нугалаад машинаараа оёод цааш нь өгч, шинэ юм авах жишээ- тэй. Энд үздэг, сонсдог, үнэр, амт, авиа | мэддэг, зохих ёсоор хариу өгч сэт- гэж, хөдөлж чаддаг эрх- тэн бүхий. хүмүүс сууж БҮРИНН ТАНИЛ Хошин шог яриа, сонсож, нулимс гартал инээх нь байлдагчдад амьдрах урам хайрлаж, ялах хүслийг улам бадрааж эрч хүч нэм дэг байт. Ялалтын баярын өдөр Образцовын театр «Ноён- буга» асүжгээр энх цагийн тоглолтоо эхалжээ. Сергей Нладимирович Обралцов кино урлагт ч бас их хунь нэмэр оруул- сан хүн. Тэрээр эхлээд хүүхэлдэйн кино бичлэг найруулдаг байв. Сүүлийн жилүүдэд баримтат кинон дээр ажиллаж Лондон хо- тод, «Пингвиний тухай өгүүлэл» «Үнэмшмээргүй үнэн», «Энэ Васька хэнд хэрэгтэй юм бэ» зэрэг со- нирхолтой кино бүтээжээ. Түүнчлэн «Миний мэр- гэжил», «Амьтдын тухай бяцхан өгүүллэгүүд» «Лон- донд би юу харж, юу ойл- гов» зэрэг ном бичсэн юм. С. В. Образцов зөрлөлтийн театрын урлагийн шинэ т9- төл хүүхэлдэйн урлагийг хөгжүүлэхэд хүүхэлдэйн театрын онол, арга зүйн үндсийг боловсруулан 3а- луу жүжигчдийг дагалдуу- лан сургахад өөрийн орны болон дэлхийн сонгодог бү- тээлийг театрын тайзнаа найруулан тавихад авьяас билэг, бүтээлч хөдөлмөрөө зориулжээ. С. В. Образцов бол ЗХ У-ын социалист хөдөлмө- рийн баатар, төрийн шат- налт, ардын жүжигчин гЭ- сэн хүндэт алдрын эзэн болжээ. Тэрээр 1973 опоос театрын урлагийн дээд сур гуулийн ирофессороор ажиллаж байна. “ Сергей. ,Владимировнч Образцов бол олон улсын хүүхэлдэйн холбооны ерөн- хийлөгч юм. сооох орлож чадах автомат сиС- тєм юм. їїишээ нь: Хүний даах- гүн юмыг тодорхой газар зөөх, гар хүрэхгүй явцуу газар гагнуур хийх, суурь машинд Эд анги аваачиж суурилуулах хүн байх бо- ломжгүй хортой буюу ха- луун, хүйтан, их, бага да- ралттай газар ажиллах зэ- рэг ажлыг ТЭМ-ны удирд- лагаар хийдэг байна. Ро- бот техник гэдэг нь авто- матикийн нэгэн хэсэг юм. “Иж бүрэн автоматжуул- сан үйлдвэрт түүхий эдийг оруулахаас эхлээд бэлэн бүтээгдэхүүн таргах хүр- тэлх бүх ажиллагааг ро- бот, автомат удирдлагатай машивууд гүйцэтгэдэг бө- гоод тэдгээрийн бүх үйл ажиллагааг тооцооны элект рон машин (ТЭМ) тусгай- лан зохиосон программын дагуу зохицуулан явуулж хүй ТЭМ-ны теле дэлгэц дээр хянаж байх болно. Нэг үгээр хэлэхэд ав8то- матикийн уураг тархи нь ТЭМ, гар хөл нь роботууд байх болио. Эдгээрийг хүн зохиож, хүн удирдана. Д. ЦЭРЭН ” й й ? й 7 й 2 2 | ? 7 2 2 2 : | яивитсиэх өхллииииилэх ншээээшэх Үвззэттэа) сшэштптгтэ:! тээттэштгэ Сёсслтар бизээ хүүгийн | ! ёстой, ДАЛАВЧИТ УМ ГЭЖ 109 ВЭ? ЗХУКН-ын ХХУИ их ху- рал дээр вөхөр М. С. Гор- бачев «Дэлхийг зэр зэвсэг- гүй болгож, ард түмэн бүр хөгжлийн зам, аж төрөх ёсоо чөлөөтэй сонгон ав- даг дэлхийг цогцлон гуулах нь манай эрхэм дээд зорилт мөн» гэлс заа- сан билээ. 4 Дэлхийг зэр зэвсэггүй болгох замд Вашингтоны засгийн газар хамгийн их саад тотгор учруулж бай. на, Цэрэг дайны аюулыг нэмэгдүүлж байгаа АНУ- ын зэвсгийн санд далавчит ЕС. пуужин, «Першинг-2» гэ Дэг дунд тусгалын цөмийн зэвсэг орж байна. Энэ цө- мийн пуужингууд АНУ, болон НАТО-гийн вэрээр баруун нэлээд хэдэн оронд байр» лаж, ЗХУ болон социалист хамтын нөхөрлөлийн ОӨРр- нуудын “вчрлүэЛ байдалд: заналхийдж байна. 1969. оны хоёрдугаар” сард америкийн завсэг үйлдвэрлэдэг компаниуд Дунд тусгалын шинэ моя- тийн пуужингийн төсөл 0о- ловсруулах захиалга агсеан бол АНУ-ын 1975 оны сан- төлөвлөгөөгД «ЙМершинг--2» пуужин хийх асуудал төлөвлөгдсєл- Мон энэ. үед Томагавк мар- кийн далавчит пуужин хийх захиалгыг «Дї енерал дай- нэмнкс» кампани авчээ. “Америкийн пуужин байр- луулахыг эсэргүүцсэн, энх тайвныг хүсэгч өргөн олЛ- ны тэмцэл баруун Европын олон оронд өрнөж, амери- кийн үхэл таригч зээ.гийг нутаг дэвсгэртээ байрлуу- лахгүй байхыг засгийн га- зартаа шаардаж . байна. Жишээ нь Сицили арлын Комизо хотын орчин дахь цэргийн хуучин нисэх бууд- лыг америнийн далавчит пуужингийн: бааз бол. тох гэл: байгааг Италийн хөдөлмөрчид мэдсэний да- раа нисэх онгоцны буудал хүртлэх замыг хаах ажил» зохион байгуулж “Европын бусад орны хө- долморчид дэмжсэн юм. .. Нисэх буудлын ОРЧИМД майхант хот босч, тэнд зэвсгийг бүрмосөн С, ЦЭРЭНД ёл лнжг....4......3- Зарлан айл... 23 НГГ”“ЭГГТГГГЧЧ 1ГГ- 2УЛАГГЫГ ГЛДТЭВРЭГ2" л (137119111111111313203113401111311114321777 сиен !"! ч”п "ын хгклцурдл цианит цй1111111117707Ү7 71111111 1111 Ц8Д2Д4414ДА444 117987 1А48131111111 15 11119717"! ҮЭ 7ҮҮ"тэн. (Өгүүллэг) Хорлоо хоёр дугуйтай тэр- тээр хотны хөлдүүс зөөж явах зуураа цаг харвал Яд- маатай болзсон цагт-хэдэн мн- Нут дутуу байлаа. Тэр яарах- даа тэргэз хар хурдаараа түрж нрээд Лувсан гуайн дэргэдээ тавьсан хэзийг авч Хөлдүүсийг хүрэдэв. Хорлоо ингэж сандарч бай- хад Ядмаа Хүүшийн энгэрт хөннө. бэлчээчихээд уулын хяр дээр гарч, ирсэн замаа харвал өлөн зуун хонь гатал- сан чийр зам огт мэдэгдэхгүй мэлийсэн цагаан хөндийд яв- ган шуурганы цасан ширхэг Хуйлран хийсэж нуурын да. валгаа үелзэн байх шиг са. магдав. Ядмаа тэссэнгүй хэ- Хэн янзаар зураг дарчихаад өвөр талруу буцлаа, Хөрлөо сүүлчийн хөлдүү- сСээ зөөчнхөөд цагаа харвал болзооноос хагас цаг өнгөр- чээ. Түүний нүдэнд нулнмс шинлэгнэж уруулаа хазан зог- сохыг харсан Лувсан ах: - Мянни чинь нулимс гү орхилоо. Гэртээ Хорлоо бээрэгт тооцогдсон- охин нүдэнд йлгэнээд даарч ор гэхэд доо ичиж, золтой л би даараагүй, болзооноос хоцор- чихлоо гэж хэлсэнгүй, гэр- лүүгээ гүйлээ. Хорлоо гэ- рзэсээ” гармагцаа баруун та- лын цохино өөд гүйлээ. Та- гээд хад өөд авирлаа. Ха- данд гутад хальтраад тогтох юм биш, Хэд дахин ухарч гулгалаа, Хорлоо хаширсан- түй ахио авирахаар орол. дож байтал гэнэт хөл алдан нүд ирмэхийн 214-4 нуруу- таараа уналаа. д шуургатай їл ппиппиилнизипи? гэж эзнийхээ шөрөн дэ очнж буулаа. дэн Ядмаа цаг харвал товолсон мөчөөс аравхан минут үлд- жээ. Радно станцын антенаа тэжээлтэй холбож дуудлагын автоматын товчоо дарчихаад хониныхоо хойноос яарлаа. Арай гэж хонио гүйцэж урд нь гараад Хорлоогийн дууд- лагыг хүлээв. Хорлоо гадуур хувцсаа тайлж, хайрсныхаа малгайг өмслөө. Битүү өмсгөлтэй бо- лохтой зэрэг түүнд цасан шуурга, бэрхтэй биш боллоо. Радно станцынхаа ангенд тэ- жээд өгч Ядмааг дуудлаа. Хэ- сэг хугацаа өнгөртөл Ядмаа- гийн долгнон орж ирлээ. -- Байна уу, хайрс Ээ... гэтэл ЯдДмаагийн тэмцсэн цухалдуу сонсогдож .. ээ хөөрхий ... гэсэн авиа гараад тасалд- лаа. Хорлоогийн өвдөж бай- гаа нуруу руу хүйтэн ус ас- гарах шиг санагдлаа... Ядмаа сая амасхийж дол- гион баригчаа эргүүлбэл Хор- лоогийн долгион баригдлаа. -- Хайрс хоёр оо гэж чад- лаараа хашгирав, -- Хайрс нэг ээ, сонсож байна. Шуугиан ихтэй байна. Долгион нягтруулагчаа ашиг- лая гээд Хорлоо «сансар» хэ- мээх тагтаагаа элгэндээ тэ- вэрч хүзүүнд нь товч шиг ай- парат зүүгээд, тагтаа минь нис, нис өндөр уулан ДУНД долгио саринад аргагүйн учир чамайг шуурган дунд нисгэлээ, Чиний ачаа хорин тавхан грамт боловч ийм үед чамд хүнддэх байхдаа. Арав- хан минут болгоод чамайг буулгана гэв. Сансар нислээ, хойноос Хорлоо хар- саар хоцров. Ядмаагийн дол- гион орж ирлээ, Хорлоо баяр- лан Хайрс нэг ээ гэж дууд- саар өндийтөл дахиад тасар- лаа... нэг амь амьсгал Ядмаагийн ээж Даваа гад- наас -- Ямар хүйтэн байна вэ гэсээр орж ирэхэд Ядмаагийн өвөө -- Чиний энд даарах яах "вэ? Хуруун чинээ хүүхэд хонь дагаад явсан, тэр л хэ. цүү байна. -- Хүүгийн хойноос Лув- сан мордсоон. Ядмаа юу ал- зах вэ, Хар багаасаа энэ нут- гийн ууланд авирч өссөн хүү- хэд -- Та нар юу ч ойлгохгүй улс юм. Тэр чинь нэгээсээ эхлээд ес дүгээр анги хүрт- лээ төв газар дулаан байранд дасаж бээрэг болсон амьтан гэтэл Лувсан Ядмаагийн дээл хувцсыг тэвэрсээр, -- Ингэж муугаа үздэгээ таминь гэж дуу алдсаар орж нрэв. Даваа хүүгийнхээ хувц- сыг хармагцаа, -- Хүү хүү яав гээд ухас- хийхэд Лувсан -- Яасныг асуугаад яахав дээ, чи. Осгосон хүн дотор халуунаа гадагшаа алдахаар хамаг хувцсаа тайлж хаяад үсэрдэг юм гэнэлээ гэв. Энэ шуугианыг сонсоод Хорлоо- гийн аав Сүрэн, ээж Нансал хоёр уухилан орж ирлээ. Хэ. сэг хугацаа өнгөрөөд Лувсан сэхээ авч -- Сүрэн минь энэ хувцас хадны ёроолд байна. Хүү минь хонио наашлуулж яваад шуурга уруудуулж алдаад... Чи хонины хойноос хүүшийн амыг уруудаж үз. Би хүүгээ эрье гээд тонгойлоо. Энэ үед -- Сансар агаарт өндрөө авч хоёр талын холбоо то- дорч -- Хайрс нэг ээ, тэнд чинь шуурганы хүч, хүйтний эрч ямар байгааг шмэдээлээ- рэй, г -- Хайрс хоёр оо, уулын. хаа ар хярд салхины хүч 18 метр секунд, хүйтний эрч ха. сах 21 градус, яг миний энд нөмөртөө салхины хурд 10 метр секунт, хүйтний эрч 16 градус байна. -- Хайрсын дотор дулаан хадгалалт, автоматын тохи- руулалт ямар байна, -- Онц сайн яг тооцоолс- ноор, уулын хярд ч, өвөрт ч нэг хэмжээнд нэмэх 18 гра- дусын дулаан байна. Чи өөрийнхөө байдлыг мэдээлээч -- Би агуй шиг хонгилд ор- чихоод... - Юу гэнээ!? -- Чи хайрсаа өмсөв үү? -- Өмсөлгүй яах вэ, хайрс- гүй бол яаж холбоо барих вэ? Би одоохон гэтэл Эгц урдаас нь асар их хүчтэй нөөлөг цо- хилоо. Хорлоо золтой л гэ- “ дэргээ саваад ойчсонгүй, да-. раагийн нөөлөг ирэхээс өр. сөж хүчээ шавхан авнрсаар хадан дээр гарлаа. -- Байна уу, чн яагаад байна?! : БИ УНААГҮЙ ШҮҮ ДЭЭ. (Шог найруулал) Гуравдугаар улирлын Дүн гарах дөхөж байлаа. Маргааш тооны хичээлийн шалгалт өгөөд амралт эх- лэнэ. Дөрөвдүгээр ангид сурдаг ач хүү нь гадаа тог- лоод хичээлээ давтах шинжгүйд нь эмээтийн сэт- гэл зовж -- Жүү минь хичээлээ давтаж үз Дунд Хүн авчих- вад эцэг экийн хурал дээр миний нүүр улайна гэжээ. Даваа эмээгийнхээ үгэнд орсонгүй. Оройжин тоглоод орж ирэхэд нь -- Чи ч маргааш шал- галтандаа уняна даа. Харж байгаарай тэв. Даваа үг дуу гарсангүй, Оройн хоолоо идчихээд унтан унтталаа телеви-сйн нэвтрүүлэг үз- жээ, Нэг харахад Даваа сүудал дээрээ үүрэглэж байлаа -- Хүү минь унтаж ам- А--00959 раад өглөө эрт хичээлаа” жаахан шагайж үз гэж эмэа, нь бас д түүнд хэлжээ. Да- ваа суудлаасаа босож хэд сайн ЭВвшзэгээд сунайж ороо засан унтахаар хэвт- лээ. Өглөө үүрээр ач хүүгээ сэрээх шэж дуудаад чадсан- гүй. Давааг ханатлаа ун- таад сэрэхэд нь хичээл оро- ход хэдэн минут үлджээ. Яаран босч нүүр гараа угаагаад эмээгийнхээ аяга- тай цайнаас нэг балгаж сургууль руугаа дэгдэв. Үд болохын үед ач хүү Даваа нь цүнхээ чир. сээр орж ирэв. -- За хүү минь ямар дүнтэй ирэв дээ! гэхэд Да- ваа, -- Эмээ би шалгалтан дээр муу авсан болохоос ухаан алдаж унаагүй ш Дээ гэж хэлээд гэмшингү! толгойгоо илэв Г. НЯМАА, ЗУРАГ ДЭЭР: Ойн эмч өчүүхэн ч завгүй. Ц. ЗАНДРААГИЙН авсан фото (2 . ЭРЭР эРҮТЭ””” үг рт“ ов -- Зүгээрээ, энд хүйтний эрч 22 градус байна. Хайр- сын дотор нэмэх 18 градус байна. -- Ик «сайн байна. Бид- ний зохион бүтээсэн «Хайрс» хэмээх энэ битүү хувцас нар, гэрлээс авсан цахилгаан тэ- жээлийнхээ хугацаанд ямар ч хүйтэн нөхцөлд хүн хэвийн Дулаан байдлаар амьдарч болохыг баталлаа, Бас «Сансрын» хүзүүнд бэхэлсэн долгион нягтруулагчийн найдвартай ажиллагааг дахин нотоллоо. Одоо багшдаа, ду- гуйлангийнхандаа баярын мэ- дээ өгье. -- Зүйтэй! Хөөе хонь мал ямар байна вэ? -- Тун сайхан, энгэр дүү- рэн налайгаад бэлчээрлэж байна. «Сансар» ядарч уу? -- Жигүүртний хүү гэсэн- дээ огт дажгүй ээ Миний тайлсан дээлэн дотор сууж байгаад инссэн. -- Хөөрхий амьтан одоо «Сансараа» буулгая, арван долоон цагт холбоо барья. Баяртай гэцгээв. Хорлоо «сансар»-аа буулгаж тэврээд гэрлүүгээ буцлаа. Гэрийн га- даа иртэл Лувсан гуайн гэрт бөөн шуугнан сонсогдож гүйж очоод ортол аав нь хаалган дээр тулж зогслоо. -- Аав аа та яагаа вэ, юу болоо вэ? - Ээ охин мннь Ядмаа... гээд аав нь нүүрээ даран мэг- шив. Бусад хүмүүсийг - хар- вал бүгд уйлж байв. Сүрэн охиныхоо хажуугаар өнгө. рөхдөо -- Аав нь шуурга урууд- сан хонины хойноос явья, хөөрхий Ядмаа шуурганд ос. точихсон шиг... орлоогийн динл агшин зуур цав цагаан ж, -- Худлаа, Ядмаа амьд, хонь бэлчээртээ гэв, Хорлоо хэсэг гайхан зогссоноо, тэвэрч байсан тагтаагаа санаж түүн дээ дохно өгч нисгэлээ. Ра- дно станцынхаа антеныг сун. гаж хэсэг чагнаснаа, -- Хайрс нэгээ, яав, юу болов түргэн хэлээч гэтэл Хорлоогийн чихэвчинд -- Хайрс хоёр оо, би яа- гаач үгүй, чи яагаад цаг бо- лоогүй байхад... Хорлоо та- чигнатал инээв. Ядмаагийн өвөө -- Хөөе та минь ээ наадах чинь өсготлоо гадуур тэнэчи- хээд гал үзээд галзуурч бай- на. Халуун юм уулга! тэж хашгирахад Хорлоо: Бүтэн сайн өдөр аав бид хоёр ойд зугаалав. Чив чи- мээгүй ойд бөмбөр дэлдэх мэт сонин дуу гарлаа. -- Ааваа! Хаана бөмбөр дэлдээд байна вэ? гэж асуу- вал" -- Бөмбөр биш ээ хүү минь! Тоншуул гэдэг шу- ОЙН ЭМЧ зиншингийштитйнг -г Та нар сонс! Ядмаа чи энэ гэрт болж байгаа шуугна- ныг сонсож байна уу, Чиний тайлж орхисон хувцсыг -аав чинь авчраад чамайг хөлдөж! гээд бөөн шуугиан болж бай- на. -- Хайрс хоёр оо холбоо. гӨо чанга яригчтай залгачнх -- Мэдлээ, одоохон залга- лаа яриарай. -- Би эв эрүүл, нарлаг эн- тэрт хонно хариулж явна. Хувцсаа яагаад тайлсныг Хорлоогоос асууцгаа. Бид хоёрт одоо нуух юм байхгүй болсон гэв. хүмүүс эргэлзэн байхад Ядмаагийн эмээ, өвөө хоёр уртаар амьсгаа авч: -- Эз бурхан өршөөжээ тэхэд Хорлоо: -- Байхгүй бурхан бид нарт ямар ч тус хүргээгүй ээ, Та нарыг бурхан гээд бай- даг болохоор чинь бид зарим зүйлийг түр нууж байснаас ийм шуугнан үүслээ. Та нар намайг харцгаа гээд гадуур хувцсаа тайллаа, Хорлоогийн бүх биеийг барьж наалдсан тунгалаг цэнхэр хувцсыг ха- раад бүгд мэл гайхацгаав Хорлоо, П -Бид хоёр зохион бүтээх дугуйлангийн хичээлээр нар- наас цахилгаан авч өөртөө шингээгээд тодорхой хуга- цаанд дулааныг автоматаар тохируулж, эргэн тойрон 30 км зайд радно холбоо барьдаг хувцас зохион бүтээсэн юм. Энэ хувцас гоё енгөтэй боло- хоор нь «Хайрс» гэж нэрлэ- сэн юм. Гадна хичнээн хүйтэн байлаа ч тэсэн өмсөхөд Яг л гэртээ байгаа юм шиг ду- лаахан байдаг юм шүү дээ гээд Хорлоо тунгалаг нүү- рэвчинйхээ цаанаас инээм. сэглэв. БАЙГАЛМААГИЙН ТЭМДЭГЛЭЛ -- . нг г,г -т -г гу Ю т -ө ш О эи -- иллиИ. лыг шүүмжлэн болохоор нь рийг өгсөн байх нь ээ! шини 1144:44444414(:131144111111111111111112111111111111:1111311111110111111111113111-111111111111111(1111/1121111111/(11111111113111111-1111111111011111111111111111112111111111111111111110111111111-111-1111:1111:111 иагганцөгчииг иг ийг Бэиэч -- Аа, мэдлээ мэдлээ. Аливаа доголдол Дутагд- арилгадаг «Тоншуул» сэтгүүлд энэ шувууны нэ- Өвлийн ой дундуур тон- шуулын тог! тог! чимээгээр урагшилсаар явтал аав: тонших баримжаалан -- Чимээгүй! Тэр харав уу? Нөгөө ойн эмч чинь тэр модонд сууж байна гэв. Тэр зүг харвал улаан, лөөрөө зууран байв цаг гаан. хар өнгөтэй алаг шу вуу модны хажуу талаас хө- тоншиж -- Өнэ бол том алаг тон- вуу мод тоншиж байгаа нь... шуул байна. Манай оронд тэр дээ гэлс аав хариулав. (7 төрлийн тоншуул байдаг й Яагаад дандаа мод гэж аав шивнэн хэлэв. тонгинж байдаг юм бэ? Тоншуулыг би анх ойн -- Модны холтсыг цүү- ЦЭН хошуугаараа цоо тон- ШижЖ. элдэп хортон шавьж түүж, иэг ёсондоо модыг эмчилдэг юм даа, хүү мины Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. бөмбөрчин гэж бодож бай» сан. Гэтэл их хөвчийг хор тон шавьжаас хамгаалдаг хосгүй ачтан болохыг нь эцэст мэдлээ. Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Индекс--14140 :42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. А Ме25(2445 -А 1986 ОНЫГУРАВДУГААР САРЫН 29 «БИ ТӨЛЧИН». Эх ор. нт: хавар цагийн нөр их ажилд тусалж байгаа цпио- нєр сурагчдын хөдөлмө- рийн аян. «БИ ТӨЛЧИН». 9 сая төлийн төлөө хөдөлмөрлөх малчин түмний дотно тус лагч. Тэдний дотор малчдын залуу халаа-шинэ таван жилийн илгээлтийн эзэд, 2000 оны үеийн сайн мал- чин өсөж бойжиж байна. «Малчдын залуу халааг бэлтгэх, хөдөө аж ахуйд ажиллагчдын тогтвор суурьшлыг сайжруулахад илүү анхаарна. Дээд, тусгай мэргэжлийн дунд сургууль, ерөнхий бо- ловсролын сургуулийн чш, Х анги төгссөн 55аас доошгүй мянган хүнийг хө дөө аж ахуйд хуваарилан ажиллуулна» гэж БНМАУ- ын Эдийн засаг, нийгмийг 1986-1990 онд хөгжүү- лэх Үндсэн чиглэлийн тө” сөлд заасан билээ. Үндсэн чиглэлийн төс лийг хүлээн авч өргөн ол- ноороо сайшаан хэлэлцэж байгаа өдрүүдэд манай ре- дакци Хэнтий, Дориоговь, Дундговь, Төв аймагт очиж өсвөрийн төлчин пиопер су” ратчдын ажил үйлсээс сур” валжлаад ирлээ, Малчны мэргэжлийг сон- гож, «Ви адуучин болио, би саальчин болио, аав ээж шигээ сайн хоньчид бол: но» гэж ярьж байгаа хүү хэд олон байна. Сайн үйлс бүтээж хүнд тустай, нийгэмд ашигтай ажил хийж байгаадаа пио- нер, сурагч бүр баяртай, Очсон суурь, бригад бол- гонд өсвөрийн төлчдийн ажил үйлсээр бахархсан хөдөөгийн хүмүүсийн та- лархлын үгийг сонсож бай- лаа. Пионер, сурагч бүр цас арилгах, мөс, өтөг, бууц зөөх, түлээ түлш хөрөөдөх, өвс тэжээл, хужир шүү буулгах, төлийн пүнз, ма- лын хашаа хороо дулаалж цэвэрлэх, сул дорой мал тэжээж арчлах шинэ гар сан төлийг эхэд нь амлуу: лах, төлийг хөрвийн ар: гаар бойжуулах, мал усалж тэжээх тодорхой зорилготой сургууль бүлгэ" мээсээ авсан үүрэг, даал- гавартай иржээ. Өсвөрийн төлчид зорил- гоо пионерийн ёсоор бие- лүүлж, төл , бүрийг мал болгохыи төлөө чадлын хэ- рээр тусалж байраа. МАХН-ын ХЇХ их хурал угтсан хөдөлмөрчин олны гавшгай хөдөлмөрийн аянд пионерийн 4Би төлчин»ө аяи хувь нэмрээ оруулсаар байнав. Хэрлэн голд ангир ганга- нана. Цөн түрэх болоогүй. Цас орж хөндий даган шуурга манарна. Харин ангир юунд ийм эрт ирсэн юм бол? Тэртээд нисэх хос анги- рын жигүүрээс цасан шир- хэг бөөн бөөнөөрөө унаж байна уу даа гэлтэй. Алган А , БЯМБА Дд ҮНЭ 10 МӨНГӨ дээр минь буунгуутаа хайлж шүүдрийн дусал шиг бөн- жиннэ. Өвлийн хүнтигц цас фриш хаврын сүүлчийн бү: лээн цас байлаа. Аягир чи хавар, урин дулааны элч. Тунганаанд чннь цагинн байдал уясан байгаль дэл: хий нойроос сэрнэ. Өсөж ториисон Хэрлэн нутагтаа хавар цагийн нялх ногоо- ны чийг авчирч байгаа юм уу? Цас будрах бүүдгэр тэн: гэрт ангирын бараа тасар сан ч дуу нь сонсодсоор байлаа. Цасан дороос мөд- көн нялх ногоо соёолж хөх яргуй дэлбээгээ нээнэ. - Ангир, ангир чи юунд ийм эрт ирсэн зом бэ? (малчны хүү ингэж асуув) - Нялх төлийн дуу сонсох гэж яарлаа. - Тэгвэл намайг дагаад нисээрэй. Ма- най хот энүүхэнд бий. -« Өсвөрийн төлчин Энэ дугаарыг манай тусгай сурвалжлагч Я. Сумьяа, Д. Батсуурь, С. Бодоош нарбэлтгэв. -- Ангир, ангир чи юунд ийм эрт ирсэн юм Э бэ? 2| -- Адуунд эрэмгий хүүгийн исгэрээг сонсох хэж яарлаа. САЙН Гамбо бид хоёр худаг дээр танилцсан юм. Тэр ” ус с байлаа. Дунд- говь аймгийн Цагаандэлгэр сумын нутагт уулзсан хам- гийн анхны өсвөрийн төл- чин хүү. Ховоо татаж суурь адуу усална гэдэг амаргүй. Хүү цуцсан шинжгүй. Хамрынх нь үзүүрт хөлс Мхонгжг Гомбо миний асуултад товчхон хариулна. Тэр бу цөөтэй, бас жаа- хан ичимхий хүү бололтой. Адуучин ах Дэлгэрсайхан нь: -- Миний дүү амралтаа- раа ирж бидэнд ИХ тус болж байна. Манайх ТНар- галан бригадын айл. Дүү Гомбо сумын дунд сургуу: лийн бӨтийн «Бэ» ангид сурдаг. Бидний ах Дэлгэр- урь тэмээ малладаг. Су- эйж! Ё -« Хужир хамах ажилд -- Ж. Гомбо мын депутат хүн. Манай- хан айл хаваржиж байна. Гомбо нэг өдөр адуу, нөгөө өдөр нь тэмээ харнулж ах нартаа ээлжлэн тусалдаг. Өчигдөр тэмээгээ ноослож дууссан. Хаврын нэг гол ажил нугарч байгаа нь энэ. 9 тэмээ ботголож, гурван гүү унагалаад байна. Гомбс адуунд эрэмгий, малд нүд- тэй ах нартаа хайртай хүү шүү гэлээ. Сайн дүү байна гэдэг сайхан. - Гомбо о07 чи адуу уургалж үзүүлээч гэхэд тэр дуртай зөвшөөрч мо- риндоо мордов. Исгэрэн, адуугаа шагай шиг бөөг- нүүлж уурга сунган орж явчихав. “Уурганы толгой алдсангүй. Эмнэг хангал цахдан чангаахад хүү эмээ- -- Дориотовь аймгийн айраг сумын дунд сургуулийн тиопер лийнхээ ард бат суужээ. Ах нь дүүгийнхээ барьсан саарал шүдлэнг эмээллэж мордов. Хүүхдүүд ээ, Та нар саарал шүдлэн хэрхэн булгиж адуучин эр яаж тогтсон гэж санана. Ёстой л тэнгэрийн од тоолон бу- хаж, газрын үндэс тоолон тонгочсон доо. Харин айлын отгон хүү Гомбо ах шигээ адуучин болохоор аль хэдийнэ шийдчихсэн юм шүү. Би түүнтэй олон зүйл яримаар байлаа. Хүү сай- хан-инээмсэглэн юу ч ДУУ- гаралгүй адуугаа туугаад явчихсан юм. Гомбо оо! Тэгэхдээ би чамайг ямар хүү болохыг чинь ойлгосоп шүү. сурагчирдсүнэрчви. Л, ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧДИЙН ӨДРИЙН тэмдэглэл 3 дугаар сарын 2 Өглөө эрт бууртай 1тэ- мээгээ бкм-ийн цаанаас авчрав. Өдөр 3 тором зог- дорлож, 10 шуудай ноос савлав. Дараа нь хээлтэй ингэ- нүүдээ услав. 3 дугаар даран 5 Өглөө 2 морь барив. 2 Ки жиг гэрээ тэргэнд ачиж хаваржих хороондоо зөөж буулгав. Хорооны хөрзөн ховхолж хураалаа. Хар атаа гантай тэргэнд хөл- лөж ус авчрав. Орой. нь морьдоо тавнлаа. 3 дугаар сарын 6 Манайх нүүж хаваржаа- лав. Аавтайгаа түлээ ХхөӨ- рөөдлөө. 2 шуудай аргал түүв. Хашаагаа зөөж барь- сан. 3 дугаар сарын 8 Өглөө гэрээ цэвэрлэж охин дүү нараа цэвэрхэн хувцаслав. Аав бид хоёр ээж, дүү нартаа хоол хийж өгөв. Оройхон хүрэн ингэ бот- голов. Тэр манай ууган төл. Би ботгоо нэмнэлээ. Д.ЧУЛУУНБАТ Дорно- говь. Даланжаргалан. 8 жил. 4-ийн «Б» анги 3 дугаар сарын 7. Хонь услав. Ахтайгаа 4 морь барьж эмээллэв. Хот- ныг хог цэвэрлэж 6- араг хүйдэс зөөв. 3 дугаар сарын 10. . 959 хонь, 42 үхэр, 5 тэмээ услав. Хонинд 19- жээл, хужир өвс тавьж өгөв. Худаг ухаж гаргахад туслав. 3 дугаар сарын 15 15 хонь ялгаж тэжээв. 12 тугал, 42 үхэр услав. 959 хонь хужирлалаа. Хоёр морь дэллэв. 3 дугаар сарын 16. Өнөөдөр миний ээлжинд 6 хонь хургалав. Хургыг эхэд нь амлуулж элгэвч зүүж өглөө. 2 араг аргал ГүВ. 9. ОКТЯБРЬ. “Дорно говь, Даланжаргалан жил. 4-ийн «Б» анги 3 дугаар сарын 14. Дүү нартаа боорцог хийж өглөө, Халзан үнээ 7/Я715/ ГЭРТЫЛ тугаллаж бүсгэж өглөө. Дүү бид уу- раг идэхсэн гэж мөн ч их хүлээсэн юм. ээж уургий нь. 3 дугаар сарын 16. Хонио усалж бэлчээрт гаргав. Аав бид хоёр ха- варжаагаа дулаалж өвсний хашаа барив. Орой нь дүү Одгэрэл, Эрдэнэсайхан, Батсайхан нарынхаа» хувца- сыг угаав. 3 дугаар сарын 18. Би даага байхад нь сур- тасан саарал шүдлэнгээ унаж хонь хариулав. лөө салхн ихтэй, шуурга шуурч байлаа. Олон цохионы Хүүш нэртэй өндөр уулын нөмөрт хонно бэлчээв. Энз өдөр долоон хонь ху рга: зав Манай хонь жилбэ сайтай, төл нь сэргэлэн цовоо бай- на. 5 ДЭМБЭРЭЛ Төв. Эрдэнэ. 10 жил. 5-ын «Б» анги 3 дугаар сарын 9. Нялх тугалдаа хуурай бууц дэвсэж өглөө. Өглөө үнээ саав. Төллөх дөхсөн үнээнүүдийг угтуулан, тэ- жээж байна. 6 үнээний хо- шуувчинд тэжээл хийж өг- лөө. З дугаар сарын 14. Төллөх дөхсөн үнээг ой- рын бэлчээрт хариулав. 2 настай дүү Сандаг-Очг- рын хамт ус зөөв. Дараа нь аргал түүлээ. Орой хоол хийв. Дүү бид хоёр үхрээ ээлжлэн хариулж байна. П. ЭРДЭНЭЧИМЭГ Төв Баян сум. 8 жил, 6-гийн «Б» анги З3 дугаар сарын 7. Адуугаа хоничлон ха- риулж байна. |Ховоо та- таж 420 адуу услав. Ах бид хоёр унагалах шахсан гүү бэлчээв. З) дугаар сарын 9. 3 морь уургалж барив. Энэ өдөр буурал гүү унЗ- талж хөөрхөн зээрд эр унагатай болов. Цаснаар төрсөн унага өлчир байдаг гэж ээж ярилаа. -8 дугаар сарын 18. Хоёр тэрийн ус авав, Адуу- таа хариулж, Үдэд услав. Ахынхаа 4 настай хүүд шагай, богтосны ясаар хө- дөлгөөнт тоглоом хийж өгөв. : Ж. ГОМБО Дундговь. Цагаан дэлгэр 8 жил 6- тийн «Б» анги Самдангийн суурьт концерт тоглож бай на. Ортихтэлнэ шивелжвт: шигэллина үювиижца үхгэтллыы пивальда Бавгааниж 88 Өг- цасан мэдмээр ХЯЛПЭЛЭНИ ЭС (| яарлаа. -- Хонь хургаа тойг- лож, үнээ тугалаа өвөвлөх малчны хотын чимээг сонсох гэж ТОЙГ, ТОЙГ, ТОЙГ! Ээж бүүвэйн дуу аялна. Өвөр дээр нь хүү үнэгч- лэн нойрсож байна. Бүү- вэйн дуунд уярсан өнөр бүл уужуу тайвуу.” Тооноор нар тусаж хонь хурга майлна. 2ХЖижүүрт гарсан Ганбат орж ирлээ Үргэлж инээмсэглэж явдаг хүүгийн царай дүнсийн сан- дарч тэвджээ. Бүтэлгүй юм болж дээ. Чухам юу тохиолдов? Ээж минь! бушуу- лзарай, шар халзан зусаг хургаа голчихлоо гээд хоо- лой нь зангирав. Тийм ээ. Нялх жаахан үрээ эх нь юунд голно вэ? Өсөж том болоод түмэн цагаан хонн- ны эх болох ч юм бил үү? Ганбатын сэтгэл зовно. На- даас л боллоо. Анх төл- лөж байгаа амьтан (ас байж уу. Тэр дор нь хур гы нь долоолгож амлуулаа- гүйгээс тэр хэмээн өөрий- гөө зэмлэнэ. Ээж тойглож, тушгирч гарлаа. Ээжийн дуу цээл- 53 Фэн шуранхайлж тэгснээ намуухан уянгална. Энхрий зөөлөн аялгуунд хот тэр аяараа бүүвэйлэгдэх шиг. Харц нь дошгирон хур- гаа ойртуулах янзгүй ца- хилзаж байсан зусаг аажим аажмаар номхров. Сүүлээ годгонуулан амлах хурга хичнээн хөөрхөн билээ. Модгор сүүлий нь хааяа нэг үнэртэж харц нь зөөл- рен уярсаар зсусаг хургаа авлаа. Ганбатын ээж ямар нх ачтай хүн бэ? Ганбат аавтайгаа, дүү нартайгаа эзжийгээ хайр- лан ширтэнэ. Аав нь сайн малчин төдийгүй сумын- хаа наадамд 22 түрүүлсэн сумын заан хүн юшгүү дээ. Ганбат аавдаа жижүү- рийн дүнг илтгэн 4Т хонь хургалсан. Хундан хонь нхэрлэж 48 хурга авлаа. Харнн нэг нь...гээд түгдэрч ээжийгээ харлаз, “АВ ий 0414) 79 -- Миний хүү санаа зо- волтгүй, эх нь дахиад 1о- лохгүй ээ гээд зэж нь инээмсэглэв. Хэнтий аймгийн Дэлгэр- хаан сумын Баянбадрал нэгдлийн Долоод бригадын хоньчин Базарваань гуайн хаврын нэг өдөр ингэж эхэлсэн юм. Тэднийх до- лоон зуу гаруй хонь, бас зуу гаруй ямаа төллүүлж байна. Дөрөвдүгээр ангийн Бат- сүх хургалах дөхсөн хо- нио хариулж, тавдугаар ангийн Эрдэнэтуяа дүү на- раа асарч гэрийн ажилд тус дэм болно. Зургаду- гаар ангийн Ганбат жижүү- рээс буусан ч хот хороогоо цэвэрлэх, ус татах, тэжээл буулгах гээд хийх ажил түүнд мундахгүй. Базар- ваань гуайн өсвөрийн төл- чин хүүхдүүд аав эждээ тусалж сайн ажиллаж бай- на. Бүүвэйн дуу. шиг тойг- лЛООНД уярсач мянга шахам хониноос хургаа дахиад гарахгүй. голох эх - Олон төл хүлзэн авсан төлчин бага чуулдын инзэмсэглэ- лийг харах гэж яар ваа. -- Эмзэ, өвөө? Би хурга авчирлаа. Хонинд явсан ач хүүгээ өхөөрдөн, бэлчээр тийш байн байн дурандаж СУУ сан өвөө, эмээ хоёр гэрээс уралдан гарав. Ач хүү ууттай хурга тэ- кєэрч эмээл дээрээ хэвлүү- хэн суужээ -- Ямар хонь хургалчи- хав? зусаг. Хар нүдэн ХИШИГ Эхэд нь долоолгож амлуул єан. 5 Эхтэйгээ адилхан хурга цовоолог майлахад өвөө, эмээ, ач хүү гурав бСаяр- лан инээмсэглэнэ. Өсвөрийн төлчин Цогт- баярын анхны хишиг өдөр 8 хонь хургалсан гэдэг. Ч. Цогтбаяр Дорноговь айм- тийн Айраг сумын дунд сургуулийн 4-ийн «А» ан- гид сурдаг. Тэднийх су- мын төвийн айл Амрал- таараа «Оч» нэгдлийн мал- чин өвөө, 3змээ хоёртоо туслахаар ирсэн юм. Нас чачуу Сүхбаатарын хамт ээлжлэн хариулж хонио ӨДӨР бууц зөөн, төлийн иүнз, малын хашаа хороод ду- лаалж малчны хотод чадах ажил болгоноо хийж бай- на. л Хүү мориныхоо амыг эр гүүлж бэлчээрийн зүг хурд лан одов. Хүү минь Хониндоо хурдан яв. / Дахиад хонь хургалчихсан ч байж мэд- нэ. Сүргээс тасран хар нү- дэн зусаг майлан айсуй. Түүний нялх жаахан хур- га дулаан хотонд нарлан унтана. Хурга минь сэрээ- рэй халуун уургаа хөхүү- лэхээр эх чинь ирж явна. -- Төв аймгийн отий 29 тын дунд бургуулийн ангийн «сурагч . Отгон , баяр олэж байна. тэжтэт хот хороогоо цэвэр Гуравдугаар ангийн су- рагч С. Амаржаргал тугал тэжээж байна. У Үл", “ТО голтүтсҮТЛоВОоР7-эж2 | -- Ангир, ангир чи оунд ийм эрт ирсэн юм бэ? 2 -- Төлчин багачуу- дын үерхэл нөхөрлө- лийн хаврыг үзэх гож МИЧИД ГОЛЛОХОД Одод анивчина. Дунд болжээ. -- Аав аа! Та унтаж амар- даа. Мичид голлочихсон бай- на. Бид гурав жижүүрт гарья гээд Батжаргал дэн- лүүгээ асааж хоёр охиныг дуудлаа. Тэд .Дархан сумын дунд сургуулийн нэг ангийн хүүх- дүүл. Д. Соёлсайхан, Д. Энх- Шөнө сайхан хоёр малчин Манал туайнд туслахаар сумын тө- вөөс ирсэн юм. Манал гуай чинь манай ангийн Батжаргалын аав шүү дээ. Чи бид хоёр Батжаргал- даа очиж туслах нь байна даа. Биднийг очиход тэр яасан их гайхах бол гэж өхид ярилц- жээ. ” Тийм ээ. Ангийнх нь охид ирсэн тэр сайхан өдрийг Бат- жаргал хэзээч мартахгүй. Хүү тэднийг ингээд хүрээд ирэх юм гэж зүүдлээ ч үгүй билээ. Охид өдөр нь “ямаа самнаж, мад хариулж, гэр орныг нь гял цал болтол цэвэрлэчих- дэг юм. Яасан сайхан сэтгэл- тэй охид вэ? -- Бид хичээлийн танхимд тийм Ч дотно нөхөд биш жи- рийн л нэг ангийнхан байлаа, Харин малчны хот, төлчний хөдөлмөр хэзээ ч бие биенээ үл мартах дотио сайхан үер- хэл авчирлаа гэж охид ярь- сан юм. -- Дэнлүүгээ ойртуулаа- рай! Энд нэг хонь хургалчи- хаж. -- За, одоохон. Хүүхдүүд хотон дунд сууж элдвийг хүүрнэнэ. Хэдхэн са- рын дараа наймдугаар анги төгсөж төрөлх сургуулиасаа холдон явах гэж байгаа хүүх- Дүүдэд ярих юм их бий. Дэн- лүүний шар гэрэл сүүмэлзэн охидын инээд СОНСДОНО Батжаргал охидын цэвэрч нямбай, тусч нөхөрсөг эслдэг даруу олон сайхан. чанарыг улам сайн ойлгосон юм -- Сургуульдаа очоод хи- чээлээ хамт давтаж хаврын шалгалтдаа хамт бэлтгэнэ шүү гэсэн хүсэлт түүнийг улам ч баярлуулна. Хэнтий аймгийн Дархан су- мын малчин Манал гуай: -- Жил бүрийн хавар мал төллүүлэхэд туслахаар төл чин ирдэг. жилд хүүгийн минь ангийн хоёр охин сана- лаараа ирж малчин бидэнд их тусболж байна. Ажлыг хар боргэж голохгүйюм бүхэнд өөриймсэг сэтгэлээр ханддаг сайн охид. Хамгийн гол нь хаана ч явсан бие биедээ нө- хөр болж чин сэтгэлээсээ ту- салдаг одоогийн хүүхдүүдийн үерхэд нөхөрлөлийг Хараад малчин би бэлрааж сууна гэж өгүүлсэн їэм Ё М, Батжаргал, Д. Соёлсай- хги, Д. Энхсайхан гурав сур- гуульдаа, ангидаа хичнээн их баяр хөөртэй очих бол. Тэд малчны хотод өнгөрүүлсэн хаврын нарлаг өдрүүдийг хэ зээ ч мартахгүй, Тэдний сэтгэл зүрхэнд үср- хэл нөхөрлөлийн хавар аль хэдийнэ ирчихжээ. ТЭД СУМЫН ТӨВИЙН ХҮҮХДҮҮД Жж Хэнтий аймгийн /Дэл- тэрхаан сумын дунд сургуу- лийн сурагчид Хэрлэн тооно бригадын малчдын ямааг самнав. Б. Оюунцэцэг ах- хлагчтай наймдугаар ангийн- Хан 440 ямаанаас 120 нг иоолуур самнаж чанарын нэгдүгээр зэрэгт тушаажээ. ж Дорноговь аймтийн АЯ- раг сумын дунд сургуулийн сурагчид багш нарынхаа хамт «Нүдэн» гэдэг газар хужир бэлтгэв. Гурван Өдөрт 110 тонн хушир бэлтгэж сумын- хаа малчдын суурь болгонд хүргэжээ. Тус сургуулийн сурагчид ядарч доройтсон 120 хурга авч бордож онд мэнд оруул- лаа. 16 нг-ын дундаж жинтэй байсан хургануудыг 32 нг-д хүргэжээ. ж Дундговь аймгийн 1їл- гаандэлгэр сумын дунд сур- гуулийн сурагчид сургуу лийнхаа амьтны буланд туу- лай, гургуул тэжээн маллаж байна. Тэд хичээл туршла- гын талбай, жимсний цэцэр- лэгтээ цас тогтоож анхны үр. сэлгээнд бэлтгэж байна. Ж Төв аймгийн Баян су- мын -дунд сургуулийн пио- нер, сурагчид «Цант», «Цав чир», «Баян» бригадын мал- чид, төлчдөөр явж «Төлийн дуу» концерт тоглож дур- самжийн хуудас гардуулав. Сургуулийн захиргаа, бүлгэ- мийн зөвлөл өсвөрийн толч- дөө сурвалжилж «Би тол- чин» сонин гаргасан Сайна. | | | 1 Ї | | Ї -/ | | | | | | | 1 Охид гэж хэн бэ? Энэ юл зэжүүдийн амьдралын Хав: Энхрий бацхан энэ ертөнцөд зхийн ариун нан- сэтгэл нахиалдаг юм С таа Хэнтий аймгийн Дэлгэр- ын дунд сургуу- . 1 надад ийм бодол Т.Ундармаа гэж айл гэ- ї р баясгалан бол- с 132117 ургатай бол- өглөө эрт нужаан шуас ад кэл- ээждээ ту- арч, хичээл хонно ха- соолоо хийж баяр- гэнэ дэз. Ажил гэдэг чинь гэр хан, санаа бод- сайхан СЭ - ьдралын нэг нар дээ. Дүү Амар- Амарзаяа хоёр өн- » хоёр өнчин 4 Өнчин ишиг зөндөө том болжээ. - Эзний нь ирвэл та гр өгөх үү? гэж би сэд- нзэс ас лаа. ээ. - Өгнө гэж байна. Ай- ын юМыЫГ ЭЗЭНД НЬ ӨГДӨГ юм гэж аав нь сургадаг на. Энэ үгийг мартаж олохгүй, Аавынхаа хэлсэн үг, ярьсан үлгэрийг март- -- Ч1яй кэн бэ? -- Харин чи хэн бэ? НЯ -оулагэг зивинглан 6 вал аавынхаа сургаа- лыг мартсан нэгэн хүү- гийн тухай үлгэр шиг бол- но биз дээ, -- Хүүхдүүд маань жи- жигхэн ч гэлээ гэр орны- хоо хамаг ажлыг нугалах юм гэж ээж нь хэллээ, Ма, - эь. 2о:бАЛШД Ы. ” "Т.ЭЛмМиХЛЫ СҮН, : ... гэж болгоомжиллоо. Тэ- гээд яриагаа өөрчлөн, -- Ундармаа? Сум нэгд- лийн дарга чинь чамайг сурвалжлаарай гэсэн. Чи чинь энэ,олонН сурвалж- лагчдыг гэртээ ирүүлсэн улсын аварга малчин шиг ЖсээсүшэУУушЛГэЭт210эиУлсэУТЛүЛсЭУУЛЛ Зө 20076262 ес 6| - Авгир, ангир чи юунд ийм эрт ирсэн юм бэ? | -- Яргуй нүдлэхийгхарах гэж яарлаа. ЯРГУЙ (Найруулал) га! хусэл ухсушслэээ Ундармаа охин галдаа ар- гал хийж байгаа ээжийн: хээ ард сөхрөн суугаад урагшаа унжсан сэвлэгий нь илээд үсний нь даруул- гыг нь бэхэллээ. Битүүнд сайн байна гэж толгой до- хин талархвал Ундармаа ичээд ээжийнхээ ард нуугдчихлаа. Ямар эелдэг зөөлөн сайхан харьцаатай айл вэ, Охид айл гэрийн чимэг гэдэг үнэй юм даа. Чи сайн охин байна гэж түүнд хэлмээр санагдсан боловч олон хүний дунд дахиад ичээчих болов уу Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, л байх шив дээ гэхэд, -- Манайх сумын ар- ваад удаагийн аварга бол- сон. Аймагтаа л барахгүй байна даа гэж аав. нь хэлэх дээ тийм биз дээ охин, минь гэсэн байдалтай Ун- дармаа. руу харлаа, Миний охин-аймаг улсын аварга бо- лоорой гэсэн. аавынхаа ит- гэл хүлээлгэсэн харцыг тэр, ойлгосон бололтой орныхоо толгойд хацраа наан зогс- лоо. Харин энэ удаа Ун- дармаа охин удаан. зогссон юм. Чухам юу бодсоныг би мэдсэнгүй. -Тэгэхдээ орны- хоо толгойноос ялимгүй өн- -- Пионер Д. Ундармаа дөр, жаахан охин ч гэлээ аав ээжийнхээ итгэл хү- лээсэн үед ийм ухаалаг болдог юм байна гэдгийг би тэнд харсан юм. Аав нь түүнийг өнгөр- сөп хавар төл сайн бой- жуулж сургуулийн аварга болж, онц сурлаа гэж нийс- лэл Улаанбаатар хотоор аялууллаа. Сумандаа сайн ажиллаа гэж аав ээжий нь нам засаг ЗХУ-д ая- луулжээ. Хэрвээ миний бодол үнэн байж хөвгүүд аавынхаа, охид ээжийнхээ бага насыг санагдуулдаг бол хүүхдүүд минь сайн ажиллаж сайн сураарай гэж би тэдэнд хэлэх гэсэн юм. Ундармааг харсан хүн Насанбуян багадаа ийм л охин байсан байх даа гэж ярьдаг бололтой. Охид хичнээн: ажилсаг ариун нандин сэтгэлтэй бол ээжийнхээ бага насны төр- хийг хүмүүст сайн сайх- наар харуулдаг юм байна. Тийм үү Ундармаа? -- Одоо чи даарахгүй. -- Чи бидэнд захидал бичээрэй! Биднийг буцахад чи аав, ээж дүүтэйгээ гар- гаж өгсөн, Чи цэнхэр дээл- тэйгээ дунд нь зогсож бай- сан. Дэрстэй алтан шар талд цэнхэр дээлтэй зог- сож байгаа чамайг бид хав- рын яргуй гэж нэрлэсэн юм шүү. Яргуй --нэгэн зуны тү- мэн цэцэгсийн түрүүч, нар ны дуудлага, аз жаргалын билэгдэл болдог биз дээ. Ч.ЭРДЭНЭЧУЛУУН, Эрхлэгч Ж, ДАШДОНДОГ ИНДЕКС -- 14140 42 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А МАЛЧДАД ТУСАЛЖ БАЙНА Тїнл бүр уламжлал бо- лон зохиогддог «Өсвөрийн төлчин» уралдаанд манай сургуулийн пионер, сураг- чид ндэвхтэй оролцдог би- лээ. Энэ оны өсвөрийн төл- чин уралдаанд нийт пио- нер сурагчдын 60 хувь нь оролцож эх малын 29 суу- рьт төл бойжуулах ажилд тусалж байна. Одоогоор пионер сурагчид «Төл бү- рийг мал болгоё» уриан дор ажиллаж 2000 гаруй төл бойжуулаад байна. Мөн сурагчдын хүчээр 2 хашаа засварлаж мөс ачих, өвс тэжээл зөөх, давжаа мал тэжээх ажилд нь гар бие оролцож 362 ширхэг эл- гэвч, 41 нэмнээ хийж шеф нэгдүгээр бригадын төлч- дөд бэлэглэв, Н. ХУРМЕТ Баян-Өлгий. Буянт сум төлчид Манай сургуулийн багш, ажилчид, пионер сурагчид 1986 оны гуравдугаар улирлынхаа амралтаар «Төл түмний үйлс», «Ний- гэмд ашигтай, хүнд тустай сайн үйлс бүтээцгээе» аянд идэвхтэй оролцож байна. Бид төлчин аав, ээж. ах эгч нартаа тус. ж угж 70. лаа 60 толгой, нэмнээ 200, шүдэнз 40 толгой, 60 төгрөгний эмийн сан бэлтгэн өглөө. 300 гаруй пионер сурагч төл бойжуулах 80 гаруй суурьт 15,0 мянга шахам төл хүлээн авч бойжуулах ажилд тусалж байна, Төл бойжуулахын зэрэг- цээ богийн саравчтай ха- шаа, гэр хэлбэрийн хашаа, өвс хужрын хашаа барьж, тэг, гортик татаж иж бү- рэн тохижуулаад илгээл- тийн эзэн С. Содномцэрэн, С. Гантулга нарт хүлээлгэн өглөө, , БАЯРЖАРГАЛ “Говь й. Чандмана сум. Өсвөрийн сурвалж- лагч , ЦУВААГААР” Ихтамир сумын найман жилийн дунд сургуулийн дөрөвдүгээр бүлэг «Төл түмний үйлс» цуваагаар сурагчдын дунд улс, ай- маг, сумын 100 эхээс бой- жуулах төлийн тоог үзүү- лэн дээр хийж тайлбарлан, төлийн тухай дуу. шүлгийн уралдаан зарлан лүгнэлээ, Ме26(21446/) А Дөрөвдүгээр бүлгийн хө- дөлмөрийн хошой аварга сурагч ЇК. Жижлхам «Өс- вөрийн төлчин» уралдаанд хариуцсан төлөө 100 хувь бойжуулах үүрэг авав. Ж. ТӨМӨРБААТАР «Архангай. Ихтамир, Пноназрийн ахлах удир- дагч, ИХЭР ОЛОНТОЙ СУУРЬ «Өсвөрийн төлчин» урал даанаар пионер сурагчид- даа «Бүтээлч даалгавар» өгч үр дүнг тооцож байна. Сурагч М. Лхагважав нь төллөх 134 эх мал хариу- цан авснаас Т0-аад мал төллөсний дотор «халтар» хониноос дөрвөн ихэр, гурван хониноос тус тус хоёр ихэр. хурга бүрэн мэнд бойжуулж авчээ. Н.БУЯНТОГТОХ Өвөр хангай, Сант. Дунд сур- гуулийн пнонерийн ах- лах удирдагч ТӨЛЧИН АХ, ЭГЧ НАРТАА «Төл бүрийг мал болго- хын төлөө» уриан дор зар ласан уралдаанд пионер сурагчид идэвхтэй орол- цож байна. "Манай бүлэг төлийн уут 15, нэмнээ 48 элгэвч 183, лаа 47 тол- гой, шүдэнз 787 ширхэг, эмийн сан 224. бээлий 41 хос, угж 4 ширхэг цуг- луулж шеф Хангал сумын малчин ах эгч нартаа бэ. лэглэв. Д. АЛТАНЦЭЦЭГ Эр- дэнэт, 1 8 жил. сурагч ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИН Манай сургуулийн 250 гаруй пионер сурагч хөдөө гарч төл хүлээн авч бой- жуулах ажилд малчин аав, ээж, ах эгчдээ тусалж байна. Дал бригадын хоньчин Дагимаагийн наймдугаар ангийн хүү Болдбаатар, зургадугаар ангийн охин Гантуяа нар 500 гаруй хониноос 400 хурга. хү- лээн аваад гарсац төл нь зуу давсан хувнар бойжиж ихэр төл олонтойгоос гад- на хоёр хонь нь гурван ихэр хурга гаргасанд өсвө- рийн төлчид баяртай бай- на. Н. САРАНТУЯА Өмнө говь, Булган, |Пионе- рийн ахлах удирдагч” ТӨЛ ТҮМНИЙ ҮЙЛС Улаангом хотын арвай жилийн хоёрдугаар дунд сургуулийн ийонерийн 28 дугаар бүлгэмээс МАХН. ын ХЇХ их хурал угтаж «Төл түмний үйлс» цуваа. гаар элгэвч 230, нэмнээ 87, уут 37. бээлий 72 хос лаа 148 толгой, шүдэн 263 ширхэг, мөн төлчдийл хүүхдэд зориулж цамц 27 майн 16, өмд 17, илатье 13:-ыг хийж Наранбулаг сумын төлчин ах эгч нар. таа илгээлээ. : Х. УНДАРМАА «Увс. Улааигом, 1 арван жи- лийн дуид сургуулийн сурагч 1986 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 2. Өмнөговь аймгийн пнонер сурагчид на- мын нх хурал, «Залгамжлагч» сэтгүүлийн- хээ 60 жилийн ойг ажлын сайн амжилтаар угтаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Цогт-Овоо су- мын найман жилийн сургуулийн тавдугаар ангийн сурагч Ш. Ганчимэг хаврын амрал- таараа 150 төл бойжуулав. Тэдний хар хон- А . ЛХАГВА д ҮНЭ 10 МӨНГӨ тот, ихэр халзан зэрэг хонь нь нхэрлэж Ганчимэг охиныг улам ч баясгав. -- Өсвөрийн төлчин Д. Мэндсүрэн, ДХ. Ганбаатар, Д. Мишнгсүрэн нар Ханхон- гор сумын найман жилийн сургуулийн 1-6 дугаар ангид сурдаг. Тэд өсвөрийн төлч- нөөр ажиллах хугацаандаа 8320 гаруй ншит хүлээн авч бойжуулж, 60 шуудан аргал, хоргол цуглуулж, хээлтэй бөгөөд ишиглэсэн ямаагаа тэжээлээ. Ялангуяа 120 эх малыг угтуулан тэжээсэн нь их ач холбогдолтой боллоо гэж хүүхдүүдийн эх Ц,. Хүүхэн ярив. Т. АЛГААГИЙН авсан фото 4 Їнэ шинээ өннииэшилиилиллын “ивилиллилниилэ. Өиэстижижлиээиыж Өэвиээиаээилыны минлэшимчилэр сюэж---тт-ты Түрүүч нь 1986 оны 245-д СЭДЭХ, САНАХ ЧУХАЛ ПИОНЕР, ИДЭВХТЭН САНААЧИЛГА ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ ЗОХИОХ УРАЛДААН Үгийн сүлжээ нь шионер, сурагчдын чөлөөт ца. гаар ой ухаанаа хөгжүүлэх, мэдлэгээ нэмэгдүүлэх, зохион бүтээх авьяас чадвараа сайжруулах чухал хэрэглүүр юм. Зөвлөлтийн сургуулнудад үгийн сүл- жээ зохиогчдын клуб ажиллаж, хамгийн сайн үгийн сүлжээ зохиосон Хүүхдийг шалгаруулж дүгнэдэг. чзэг. улс төрийн томоохон, үйл явдал буюу аль нэг хичээлтэй холбон сэдэвчилж зохиох. янз бүрийн дүрс гаргах, бүлэг салааны ажил дээр нөхдийнхөө охиосон үгийн сүлжээг уралдаж олох, үгийн сүлжээ охиодог туршлагатай хүмүүсээс зөвлөлгөө авах зэ. рэг олон төрлийн ажил зохиож болно. ИНЭЭДМИЙН ӨДӨР БИБАУ-д жил бүр хүүхдийн инээдмийн өдөр зо. Хион байгуулдаг. Манай оронд ч дөрөвдүгээр сарын нэгэнд өсвөрийн ална шогчдын баяр болдог уламж. зал тогтож байна. Энэ өдөр бүлэг бүр шог гараа, үзэгдэл, этюд бэлтгэн тоглож, тодорхой сэдвээр шог зураг зурж, хамгийн хөгжилтэй ална шогчдыг шал. гаруулж тусгай шагнал олгоно. Бас Далан худалч Бэлэн.Сэнгэ, Хожа Насреддин, Ална салбадай, Ба- дарчин Баадай зэрэг баатрууд, ахмад алиа шогчид (зохиолч, жүжигчин, зураачуын нэрэмжит уралдаан зохиож, «Тоншуул» сэтгүүлийн «Дэгдээхэй» булан уншигчдын ярилцлага хийж болно. Банн ЭЛЕКТРОНИК, АВТОМАТИКИЙН ДУГУЙЛАН Орлов мужийн Ливепнскийн пионерийн ордон бо- лон ерөнхий боловсролын сургуулиудад электроник. автоматикийн дугуйлан ажиллаж байна. Үйлдвэрүү- дийн инженер, механик, тєхникийн ажилтан, шинийг санаачлагч, зохион бүтээгчид энэ дугуйланг удирддаг. дугуйлангийн сурагчид шинэ машин техник, шеф үйлдвэр, халамжлан хүмүүжүүлэгч нарынхаа ажилтай танилцаж, төрөл бүрийн схем тайлбарлаж, тєхникнийн сонин СсЭТгүүлд нийтлэгдсэн зургуудаар альбом хийж, ойр зуурын зураг загвар, программ зохион бүтээдэг. иис--сиөнж, элсний Банж Элс ихтэй газар нутагт цас бага унахад буюу ду» лааны улиралд цанын спортоор хичээллэгчдийн бэлт- гэл сургууль тасрах явдал гардаг. Зарим гадаад ор- ны хүүхэд залуучууд элсэн дээр цанаар явдаг тухай сопин хэвлэлд бичих боллоо. Манай орны говийн бү- сийн ба элстэй газрын пионерүүд элсэн дээр цанаар гулгах сонирхолтой уралдаад зохиож болох юм. Үү- нийг сонирхолтой болгохын тулд хэрхэн зохион бай- гуулахаа хамтарч ярилцаарай. ПИОНЕРИЙН ХАЛАМЖ--БАЙГАЛЬД ЗХУ.ын баатар хот Керчийн пионерүүд «Пионе- рийн халамж-байгальд» хөдөлгөөн өрнүүлж байна. Байгалийн Ен-ан- төрхийг хэвээр байлгахад пионе. рүүд их үүрэгтэй. Ой цэвэрлэх, аялал экскурсийн зам маршрут тогтоож зам засах, модонд тооллого явуулах, ойд амьтан, шувууны үүр, тэжээлийн та- Еиур тавих, гол, булаг. шанд зэрэг урсгал усны эхэнд хамгаалалт хийх зэрэг ажлыг бүлгэм, бүлгүү- дийн саналыг харгалзан хуваарилан хийдэг байна. Тухайн ажил нь «Пионерийн байгууллагын хүндэг” даалгавар» нэртэй бөгөөд Сайн биелүүлсэн хамт ол- ныг шалгаруулж дүгнэдэг, Бас пионерүүд «Дуу, хо дөлмөр, аялал, тоглоом нь уйтгарыг ХдӨөн зайлуул- даг» сэдэвт байгаль хамгаалах чиглэлтэй амьд сонин гаргаж баатарчууд, дүү нартаа сопирхуулдаг. 64 БУУДАЛ ДЭЭРХ НАЙДВАР Зөвлөлт Украниы Чериигов мужийн Прилука хотын пионерүүд «64 буудал Дээрх найдвар» тэм. цаанд жил бүр ордог. Энэ хотын сургууль бүхэид өсвөрийн шатарч, даамчдын клуб ажиллана. Бүх пидоиер шатарчин, октябүтууд даамчид болох зорилт тавиад сургууль бүлгэм, анги, бүлэг, баг, салаадын тоороид нөхөрсөт уулзалт, нэрт мастеруудтай зэрэг тоглолт бөхнбдөт болжээ. Уламжлалт тэмцээнд ах- мад сурагч, халамжлан хүмүүжүүлэгчид, иионерүүд тэй хамт нэг баг болж шанд МугүҮ алс хамт олон. пибдиер сурагчдад сгай шагиал өлгөодог. ер Сурь Д Ту Ч , - | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | гчид чөлөөт бух, бүлэг бонд тэр ОЛОН ХҮНИЙ ТАНЬДАГ ХҮҮХЭЛДЭЙНҮҮД «Наран үүрд мандаг» концерт үзэхээр улсын хүү- хэлдэйн театрт очоод Цэн: гээлээ, Чимээлээ, Моодхоля, Цондгор, Бондгор, Гена, Че- бурашка, Шонтгор, Шөм- бөөрэй, “Бөмбөөрэй зэрэг дуулж, хөгжимдөж, бүжиг- лэдэг олон хүүхэлдэйтэй бид уулзсан юм. Тэднийг найрамдльыга Эрдэнэт хотын авьяаслаг багачууд бүтээж, ЭлхАруулн ажээ. Хорлоогийн «Туулайн Ял12-эн «Алтан үст охин», Ч. Ойдовын «Алиа Тог мид», -Б. Бадамцэцэгийн «Эрдэнэхүү», Б. Лхагвасү: рэнгийн «Согтуу арслан» зэрэг жүжгийа: баатруудыг манай хүүхдүүд бүтээсэн. Бид одоо 100 гаруй болоод байгаа гэж хүүхэлдэйнүүд тал талаас зэрэг зэрэг ба- хархалтай ярьцгаав. Энэ хүүхэлдэйнүүдийг Булган аймаг, Эрдэнэт хот, Хялга: нат хороо, Улаантолгойн сангийн аж ахуй, «Найрамд: лын Эрдэнэт» ционерийн лагерийн олон мянган хүн, хүүхэд багачууд сайн та нина. «Найрамдал--Бүжия- хэн» хамтлагийн тайлан тоглолт болсноор одоо Улаанбаатар хотынхон тэр хүүхэлдэйнүүдийг бас л таньдаг боллоо. ХҮҮХЭЛДЭЙН ТӨРСӨН ТҮҮХЭЭС 1981 оны өвөл. Шинэ хо- тын хүн бүхэн шинэ зүйлд тэмүүлж, шинийг хийж бү- тээхийн хүсэл оргилж бай- лаа. Ц, Хүрэлбаатар багш хүүхэлдэйн хамтлаг бай- гуулж ажиллуулахаар шийджээ. Монгол--Зөвлөлтийн хам- тарсан уулын баяжуулах «Эрдэнэт» комбинатын «Уурхайчин» соёлыг орд- ны хамт олон ч энэ сана- лыг дэмжлээ. Анх 10 хүүхэдтэй бай- гуулагдсан энэ хамтлаг 5 жил өнгөрөхөд хамарсан хүүхдийн тоо нь 10 дахин нэмэгдлээ. Үйлдвэрийн це- -хийн интериационалч бри- гадуудад Монгол--Зөвлөл- тийн уурхайчид нэгэн ха- луун ам бүлд амьдарч, ажилладаг шиг энэ хамтлагт өсвөрийн Ленинчүүд орж одоо пионерийн интерна: ционалч хамт олон боллоо. 1985 оноос эхлэн энэ хамтлагийнхан ЗХУ-ын хүүхэлдэйн Төв театртай холбоо тогтоон туршлагаас нь суралцах болжээ. ЗХУ-ын хөдөлмөрийн «баатар, төрийн шагналт, ардын жүжигчин, хүүхэл- Пиопер, сура 5 гэдэг, цагаараа шинийг - » чөлөөт цагийг эрд» НАЙРАМДЛААР ЖИГҮҮРЛЭСЭН, ХҮҮХЭЛДЭЙН ХАМТЛАГ НАЙРАМДАЛ БУЖИНХЭН ХАМТЛАГ дэй амьдруулахын ухаанд мэргэжсэн, нэрт мастер С. Б. Образцовын удирд- сан, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонт Улсын Хүүхэлдэйн Төв Театр энэ оны дөрөвдүгээр сарын эхээр манай эх оронд айлч- лан тоглох тухай баяртай мэдээг сонссон «Найрамдал- Бүжинхэн» хамтлагийн хүүхдүүд. үе тэнгийнхээ хамт хүндэт зочдоо тэсч ядан хүлээж байна. Шинэ зүйлийг дэмжин дэлгэрүүлэх дуртай Улсьга хүүхэлдэйн театрын хамт олон ч Дорноговь аймгийн «Нараа баясан уггья» хүү- хэлдэйн хамтлагт тусалдаг шигээ «Найрамдал--Бү: жинхэн», интернационалч хамтлагтай холбоо тогтоон мэргэжлийн туслалцаа үзүүлж байна. КОНЦЕРТЫН ЗАВСАР- ЛАГААР Концертын завсарлагаа- гаар зарим уран бүтээлч- багачуудтай ярилцлаа. Б. Ерөөлмаа - Би энэ хамтлагт гурав дахь жил- дээ сурч байна. Тайлан тог- . ролтод «Шонтгор, Цэнгээ лээ, Бөөрөнхий» зэрэг хүү- хэлдэйн рольд тоглохоор ирсэн. Би бүлгэмийн зөв- лөлийн гишүүн, баатарчуу- дын удирдагчдын «Ундраа» клубын даргын сонгууль- тай. Сурсан дуу, шүлэг, ЗУРАГ ДЭЭР: Инїслэлийн 23 туулийн Ни Д. Эрдэнэ, үрэл бүтээлийн тоглоомоо бид баатарчуудад зааж өгдөг, Х. Бямбабаатар, П. Бат- буянт -- Бид энэ хамтла- гийн анхны арвын хоёр нь, Багш маань хүүхэлдэй, хүүхэлдэйн хувцасны азаг- вар гаргах, оёх, хийх, аргыг бидэнд зааж өгдөг. Манай | хамтлагийн хэн ч гэсэа өөрсдөө хүүхэлдэй бүтээ- чихдэг болсон. Эрдэнэт хотын олон хүү- хэд манай хамтлагт орох хүсэлтэй. Хот маань өргө- жиж байна. Явааадаа хамтлаг маань театр болно байх гэж бид зөгнөн ярилц- даг. Д. Юля-- Манай хамт- лагт Зөвлөлтийн сургуулийн 20 гаруй хүүхэд суралцдаг, Тайлан тоглолтод О. Сима, Т. Наташа бид гурав ирсэл, Би төрж өссөн Ульяновск хотоос ирсэн жилээс энэ хамтлагт суралцаж эхэлсэн, Аав маань хөгжмийн багш. Би хүүхэлдэйн жүжигчин болохыг хүсдэг, Малай хамтлагийн хүүхдүүд хоо- рондоо их эвсэг, найрсаг. Би Цэцгээтэй илүү дотно үерхдэг. Хамтлагийн маань нэр, концертын маань прог- рамм, бидний амьдрал ер нь юм бүхэнд НАМРАМ- ДАЛ нэвт шингэсэн юм. Манай хамтлаг «Най- рамдлаар жигүүрлэн ажил- лаж, амьдарч. сурья» уриан дор сурч мэдсэн, хийж бү- тээснээ олон түмэнд сур- талчилдаг. Найрамдал-бид ний бахархал гэх зэргээр монгол-зөвлөлтийн пионер сурагчид өөрсдийн сэтгэгд- лээ ярьж байлаа. БАЯР ХҮРГЭЖ БАЙНА Улсын хүүхэлдэйн теат- рын танхим үзэгчээр дүү- рэн. Найрамдал--Бүжин- хэн хамтлагийн тайлан тоглолт «Наран үүрд ман- даг» дуугаар эхлэв. Хүү- хэлдэйнүүд орос ардын дуу. «Матерёшка», В. Шайнс- кийн «Чебурашка», «Ан- тошка», «Гена матрьга дуу» болон «Жигмид, Тогмид хоёр», «Зуун зууны ерөөл», «Мөндөө би», «Бяцхан хүү- гийн дуу», «Пионер» зэрэг олон дуу дуулж, бүжиг бү- жиж, төрөл бүрийн аялгуу хөгжимдөж үзэгчдийн та- лархал хүлээлээ. Хүүхэлдэй бүтээж амьд- руулах ухаанд чадварлаг суралцаж байгаа Монгол- Зөвлөлтийн авьяаслаг бага- чууд-найрамдлын Эрдэнэт хотын хүүхдүүдэд нийслэ- лийнхэн баяр хүргэж, цааш- дын уран бүтээлд зь их амжилт хүсэж байна. » Манай сурвалжлагч ар сурч н,Б нар талхимд 2» МУУ 2 Манан өнөөдрийн ярилц лагад Налайхын уурхайн, шинийг санаачлагч комму- нист Ч. Дашдаваа орол- цож байна. Пионер Э. Өнөрцэцэг Дашдаваа ах аа? Бид хот, хөдөөгийн сургуулийн олон хүүхэдтэй захидлаар харилцдаг. Тэд аав ээжийн- хээ ажилладаг уурхайн ту- хай ярьж өгөөч гэж хүс- дэг юм. Та бидний дотно нөхөр «Пионерийн үнэн» сониноор дамжуулан энэ асуултад хариулж өгөөч. Ч. Дашдаваа --Бидний ажиллаж бай гаа Хөдөлмөрийн гавьяа- ны Улаан тугийн одонт Налайхын уурхай бол ма- най орны хамгийн анхны уурхай. Энэ уурхайн анх- ны ажилчинд Монголын ажилчин ангийн тул- гын чулууг тавилц- сан юм. «Хар алт» гэж нэрлэгддэг үнэт түлшийг ах орныхоо хөрсөн дороос авч, албан байгууллага, айл гэрийг, дулаацуулж, байгаадаа уурхайчин бид бахархаж явдаг. Манай уурхай 1500 гаруй ажил- чинтай, 80 хувь нь залуу- чууд. Жилд 600-800 мянган тонн нүүрс гаргах хүчин чадалтай, Зөвлөл- тийн техник, эдийн зас- гийн тусламжаар өргөтгөл хийгдсэн. Уурхай гэдэг энэ том гүйлдвэр, малтагч, бэ- хэлгээчин, комбайнчин, ма шинист, слесарь, өрөмдөгч тээвэрчин зэрэг олон хүний гүй хөдөлмөр КАТЯ АМЕРИНТ ОЧИВ ТФЛоскиагийн арвай нэгэн настай сурагч Катя Лычева америкийн «Энх тайвныг хамгаалагч хүүхдүүд» (Сан- 1 хотын) байгуулла. тын урилгаар АНУ орохоор мордов, Энэ охин Москва- гаас мордохын өмнө зөвлөл- тийн өэзгү үлэмж ирээч өөрийнхөө тухай ярилаа. яя Саманта Смитийг таних, гүй ч гэсэн аөвлөлтийн 608 иия, АНУ-ын хэвлэлд пийт» лэтдсэн болон материал уй. шиж түүнийг мэдэх болжээ, Катя сургуульдаа «Энх тайл. нм бяцхан элчийн» (Саман- таг ингэж нэрлэдэг байн) дурсгалын булай байгуулах СОНМУНИСТУУД Ё “ЯГЬЖ БАЙНА зүтгэл бүтээлээр ажиллаж байдаг юм. Пионер М. Нямдаваа. --Та яаж уурхайчин болсон бэ? Ирээдүйд уур- хайчин болохсон гэж бодож байгаа хүүхэд юуг анхаа- рах вэ? Ч. Дашдаваа: -- Би Батсүмбэрийн Сангийн аж ахуйн дунд сургуульд наймдугаар анги төгссөн. Хаврын тариалалт, намрын ургац хураалт, зу- ны сааль сүүний цагаар хөдөөгийн сурагчид бид нх ажил хийдэг. байсан. Бие томтой болохоор түр- гэн шуурхай хийх ажилд байн байн дайчлагдана. Би тракторын дугуйланд су- ралцаж анхны мэдлэг эзэмшлээ. Тэгээд сав л хийвэл тракторын кабинд саналыг анх гаргасан юм. Са- манта чухам ямар охин байс- ныг мэдэх гэж бүгдээрээ хүсдэг байж. Иймээс ч анг- ан хэлээр хичээллэдэг Моск- вагийн дөрөвдүгээр тусгай дунд сургуулийн сурагчид энэ америк охины дурсгалын музей байгуулжээ. Ната Москвад ирсэн аме- рик хүүхдүүдтэй уулзаж учирч байлаа. Харин тэд зөв- лөлтийн хүүхдүүдтэй адил- хан атлаа улулн “өжснй Улсын тухай бараг юу Ч мэд- дэггүй, “Гэхдээ Катя АНУ-д очоод америк хүүхдүүдтэй ойлголцоно гэдэгтээ итгэж байна. Цайвар үстэй, цэнхэр нүд- тэй, хонх шиг цангинасан дуутай Катя Лычева бидний өмнө инээмсэглэн сууна. Зөв- лөлтийн хүүхдийн «Пионер- ская правда» сонин Саманта Синтийн ээжид тардуулах захидал, сонины «өсвөрийн сурвалжлагчийн» үнэмлэхийл Катяд өгөв, Энэ охин АНУ- ын тухай, америк хүүхэдтэй уулзсан тухай сэтгэгдлээ бичнэ байх гэж сонины газ. рын ажилтнууд найдаж бай. на, Катя бол аигли хэлээр хичээллэдэг тусгай дунд сур- гуулийн сурагч, Москвагийн пионерийн ордны дэргэдэх интериационалч уулзалтын илубт хичээллэдэг, бага аи- гийн хүүхдийг шефлэн авч ажилладаг пионер. Тэр анг- лиар дуулж, ярьж чадна. Бас амьтныг их хайрладаг, өөрөө нохойтой болохыг мо- рөөддөг хүүхэд. Түүний дур- тай тоглоом гэвэл нохой юм. Америк хүүхдүүдэд ямар бэлэгтэй очих вэ? гэж асуу. хад Катя: «Москвагийн хүүх- дүүдийн хийсэн тоглоом авч очно. Тэдгээрийн дотор бараг над шиг том, гэзэгтэй хүүхэл- дэй бий. Манай хүүхдүүдийн нэр, хаяг цаасан таг- таанууд ч бий» тэж хариу. лав, Катя Лычена Сталин УУРХАЙЧНЫ МЭРГЭЖИЛ САЙХАН сууж явах үеэс техникийг их сонир- хож жолооч болох хүсэл- дуртай. Тэр тэй байлаа. Тэгээд Дар- каны политехникумд суч ралцаж байгаад цэрэгт явсан, Цэрэгт байхдаа уур- хайчин байсан Сандагдорж гэдэг залуутай дотно үер- хэж байв. Тэр маань байн байн уурхайнхаа тухай ярьсаар би нэг л мэдэхэд халагдаад уурхайчин бо- лохсон гэж мөрөөддөг бө- лов, Ингээд 1974 оноос уурхайчин болсон. Пионер Г. Дотноо: -- Таныг уурхайчид Дашдаваа гэхээсээ манай шинийг санзачлагї гэдэг, Энэ тухай ярьж өгөөч. Ч. Дашдаваа Хүн өөрт оногдсон үү- рэгт ажлаа хийж гүйцэт- гээд байх нэг хэрэг, Хүн бүр л ийм үүрэгтэй. Харин яавал улам ихийг хийж бүтээх вэ? Ялангуяа олонд градын дэргэд тулалдаж, танк дотор шатаж явсан ра- дино холбоочин эмээ Ирина Игнатьева, 1941 онд түрүүч цолтой Москваг хамгаалал- цаж явсан өвөө Владимир Лычев нарынхаа ярианаас л дайн гэгчийг мэдэх болжээ. Зөвлөлтийн ард түмэн фа- шист Германыг ялахын төлөө тэмцэлд 20 сая хөвгүүд охидоо алдаж асар их гас- лан зовлон үзсэнийг тэр өвөө, эмээгээсээ сонссон бай- на. Иймээс ч Катя дайн да- жингүй энх амгалан байгаа- сай гэж мөрөөддөгөө илэр- хийлсэн нь зүйн хэрэг, Тэр Нефертити хатан шиг сайхан болохыг хүсдэг ажээ. Катя америк хүүхдүүдэд мэнд дэвшүүлж, зөвлөлтийн бүх хүүхэд томчуулылхаа нэгэн адил дайн хүсдэггүйг тэдэнд хэлж өгөхийг хүсээд, «бусдыг нь тэнд Очсон хой- ноо би өөрөө хэлье» гээд инээмсэглэв. Ирээдүйд юу хүсмээр бай- на? гэсэн сүүлчийн асуултад хариулахдаа тэр жаахан бо» дож дуугүй сууснаа, «Төмс цэвэрлэж, мах хөшнглөдөг хутганаас өөр зэр зэвсэг дэлхий дээр бүү үлдээсэй гэж хүсч байна» хэмээн цай« гинасан дуугаар хэлэв. Америкийн ЮПИ агент- лагийн мэдээлснээр Катя Лы- чеваг Чикаго, Нью-Йорк, Ва- шиигтон, Хьюстон, 08-Ан- желес хотоор зочлуулан, сургуүлнуд үзүүлж, олон нийтийн зүтгэлтнүүдтэй уул. заж байна. Катя ингэж аялах- даа ээж, ЗСБНХУ-ын Шинж, лэх ухааны Академийн эрдэм шинжилгээний ажилтай, эдийн засгийн ухааны Дэд эрдэмтэн Марина Лычевагиг! хамт яваа юм. Харии АНУ-д очсон хойно нь тэдэнтэй Санчфранцискогийн арван настай охин Стар Роу нийл, 889, (401 291058) Хээ тустай юу хийж болох вэ? гэдгийг байнга ирж хайж санаа тавьж байх, тэгээд өчүүхэн ч гэсэн хийсэн зүйл маань бусдад хэрэг болж баярлалаа, гэж дуу- дах хичнээн сайхан байдаг. Нүүрсийг газрын дороос дээш конвейрээр гаргадаг. Түүнд олон зуун мєлтр лент орох бөгөөд түүнийг доош оруулахад «илээд хүний хүч хөдөлмөр хэрэг- тэй болдог байсныг хөн гөвчлөх төхөөрөмж санаа- чиллаа. Үүний үр дүнд 140 мянган төгрөгийн ашиг тай ажилладаг боллоо. Да- раа нь лентийн залгааг өөрчлөн өөрийн уурхайн нөхцөлд тохируулан хийж 48 мянган төгрөгийн ашиг- тай болгов. Гар хөдөлмө- рийг механикжуулах талаар Б. Агваанлувсантай хамт- ран нилээд зүйл хийсэн. Энэ бүхний дүнд байгуул- лага, районы хөдөлмөрийн 7901! 1 зөвлөж 9М БАЙНА ХООЛОЙ ХООЛОЙ... Манай кабинетад зөвлөл- гөө авахаар тавдугаар ангийн сурагч Дорж ирсэн юм, Тэр хоолой, хоолой... гэж дуул- дах төдий хэллээ, Хөд бөмбөг тоглож халуу- цаж хөлөрсний дараа цэв хүйтэн ус уусан гэнэ. Гүйл- сэн булчирхайн архаг үрэв- сэл нь хурцдаж өвчлүүлжээ. Та нарын мэддэгээр ангина өвчнөөр өвдсөн байна. Хүүхдүүд ээ! Хоолой өв- дөнө гэдэг чинь ямар ч аюул- тай өвчинд хүрч болох эмгэг гэдгийг сайн санаарай! Дорж хоолойгоо өвдсөн дор эмчид яаралтай ирсэн нь сайн хэ- рэг. Өвчин архагшихгүй хур- дан эдгэрэх болно. Та нар хоолойгоо толинд харж сайн ажиглаарай. Хүү- хэн хэлний хоёр хажууд сам- рын ясны хэртэй хос бул- чирхай бий, Түүнийг «гүйл- сэн булчирхай гэдэг юм. їср булчирхайн өрөвсөлт өвчнийг «ангина» гэж нэрлэж байгаа юм. Энэ өвчин хэсэг газрын үрэвслээр илэрч амьсгалын замаар халдварладаг бүх биеийн өвчин юм шүү. Хүйтний улнралд нимгэн хувцастай, толгой нүцгэн явж даарч хөрснөөс, гудамжинд аварга болж олны итгэл хүлээж байгаадаа урамтай байна. Пнонер Х. Батжаргал -- Та намын ХЇХ их хурлыг ямар амжилтаар угтах гэж байна? Ч. Дашдаваа: --Энхрий хайрт памын- хаа их хурлыг угтаж өм- нөх амжилтаа бататган ихийг хийх шахуу тооцоо- той үүрэг авч ажиллаад эхний гурван сарын ажил маань амласандаа хүрсэн Үйлдвэрлэлийн ашигтай ажиллагааг хөнгөвчлөх до- лоон төрлийн зүйл санаач- лан хийх үүрэг авснаа амжилттай бнелүүлж бай- на. БНМАУ-ын эдийн за- саг нийгмийг 1986--1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиг- лэлийн төсөлд «Нүүрс ол- борлох хэмжээг таван жи- лийн эцэст 9 сая тоннд хүргэж хөдєрмөрийн бү- тээмжийг 22-24 хувь өсгөнө. Тус салбарыг хөг- жүүлэхэд 850--900 сая төгрөгийн хөрөнгө оруул- . на» гэж заасанд уурхай- чин бид туйлын баяртай байна. Та нарын дунд уурхая- чин больё гэж хүсэж мө- рөөдөж яваа хүүхэд олон бий. Тэгвэл энэ үндсэн чиглэлийн төсөлд зааснаар нүүрсний уурхайд шинэ техник тоног төхөө- ремж улам их болно. Үүч нийг гардан ажиллуулагч чид нь та нар болно. Ийе мээс техникийн дугуйланд суралцаж шинэ. техникийн ажиллагааг түргэн эзэм- шихэд орос хэл их хэрэг болдог юм шүү гэж зориуд хэлмээр байна. Ярилцлагыг тэмдэглэсэн. Н. ДАРИЙМАА. мөхөөлдөс идсэнээс хоолой өвддөг юм. Хоолой хөндүүрлэж, бие суларч толгой өвдөнө. Зарим үед халуурч хоолой сэрвэг- нэн ханиамаар болно. гнэ өөл өвчний эхний шинж тэмдэг, эхний үе. Эмчилгээ эхэлж сайн эдгээхгүй бол гүйлсэн булчирхай идээлж ойр ,орч- мын булчирхай цочнн ха- луурна. Нүдний ухархайгаар хөшин, чих хатгана. Өвчин даамжирч архагшина. Арха! ангина хэзээд бие сул дорой байхын үндэс болдог. Ангияа хүндэрхээрээ зүрх, бөөр, үе мөч, уураг тархийг гэмтээдэг їюултай өвчин гэдгийг аж» хаараарай! Бин Доржнд өгсөн зөвлөл» гөөгөө та нарт хэлж өгье. Ангина өвчнөөр өвчлөхгүй байхын тулд дараах хэрэн зүйлийг анхаарч яваарай! -- Гэрийнхний чннь болон ангийн хүүхдүүдээс хэн нэг нь ангина өвчнөөр өвдвөл аяга таваг, хичээлийн хэрэг лзлээ тусад нь байлгаж ам ны хаалт байнга хэрэглэж гараа байнга угааж байгаа» ан! Р -- Хэрэв чиний хоолой өвд, вел даруй эмчид ирэхийг сайн ойлгосон. Ойр орчмын хүмүүсээс тусгаарлаж дүү нартайгаа юм хувааж ндэх- гүн, тэднийг үнсэж өхөөрдө- хийг цээрлээрэй! -- Биеийн эсэргүүцлээ сайжруулахын тулд биеийн тамир спортоор байнга хн-, чээллэж өглөөний гимнастик тогтмол хийж биеэ чийгтэй алчуураар арчиж заншаарай! --« Өвлийн улиралд цана, чарга, тэшүүрээр гулгах, цэвэр агаарт явах нь хүйтэнд дасах, хүйтний улмаас тус- даг энэ өвчнөөс сэргийлэх нэг арга юм. Б. ДАНГААСҮРЭН УХКТЭ-ийн Зөвлөх, шолн- клиникийн чих, | хамар, хоолойн эмч 1 4.28:1322-2-102-2-147-2 2502-2102. зөвлөлтийн ХүҮХДИЙН ЯРУУ НАЙРГААС БОРОО дамираа бороо орохдоо Намуухан эгшгээр дуулна Хөндий талаар буухдаа Хөөмийн аялгуу дуурсгана Навч цэцгийг ургаг гэж Намнираа бороо дуулна Хөрст дэлхийг сэргэг гэж Хөөмийн аялгууг дуурсгана Номин өнгийг шаглах гэж Намнираа бороо дуулна Тариан түрүүг, услах гэж Таатайхан хөөмийг дуурсгана Намираа бороо орохдоо Намуухан эгшгээр дуулна Хөндий талаар буухдаа Хөөмчйн эгшгийг Дуурсгана Юрий НОРИНЕЦ ҮДШИЙН ДУУ Өнгөт нар аяархан шивнэж, --Алжааж би чинь ядраад байна Амарч одоо унтья даа Амгалан цэнхэр дэлхий минь Аяа таатай нойрсоорой! Е Өндөр хус аялагхан шивнэж, »--Гэрэлт нар минь унтах юм : 1 бол Гэрэл бүүдийн шөнө болно. Гэр хотлоороо бид ч гэсэн Гэгээн өглөөг зүүдлэн нойрсоё Хатсан талхаар олон төр- лийн амттан хийж болох тухай зөвлөлгөө" өгье, 53. Л мланиал 2сси5а ла Бэлтгэх зүйл. Хатсан” талх, өндөг, сүү, Хийх арга. Хатсан тал- хаа 8 мм-ийн өргөнтэй зүс . нэ. Нэг ширхэг түүхий өндөгийг 25 мг сүүтэй хутгасны Дараа талхаа. дүрж сайн халсан тостой | ХУйруулын тавганд Хийж эрэнииэгииии--ит-т-. 2 ” Аг-00844 ТЭ” Алтан гургалдай мөчрийн дээрээс: --Найгах хус минь унтах юм бол Навчны шуугиант чимээгүй болно Найр тухаараа би ч гэсэн Намуухан шөнөдөө унтаж амарья Атархан туулай мөчрийн 9 дороос --Дууч гургалдай минь унтах юм бол Дуурсах ая үгүй болно. Дуг нойрондоо би ч гэсэн Дураар цэнгэн унтаж амарья Буутай анчин тэртээ холоос --Туулайн бүжин үзэгдэх ч үгүй -Тугдайж нэгтээ унтаж дээ Тун ядарсан би ч гэсэн Тух аваад нойрсоно доо! Буурал саран тэнгэрийн хаяанаас: --Нийлэнхүй олон унтсан байхад Нэг л цонх гэрэлтэй харагдана Нээрээн яагаад тэр хүүхэд Нийтийн жишээгээс зөрнө вэ? Хөөрхөн дүү хөлбөрөн байж: --Одоо би унтаж байна Ор луу минь та битгий хараач Онцолж хардаг нүд минь аниастай Олны адил нойрсож байна.. Владимир СТЕПАНОВ ХААЛГАЧ -Тэмцээнд -. .-.- - Хөл бөмбөгийн тэмцээнд Найзууд минь иададитгэл өгч- Найдвар хүлээлгэн хаалгачаар томилно. Тэмцээнд й Хөл бөмбөгийн тэмцээнд Арван талаас минь алаг бөмбөг 4 Амруулах чөлөөгүй сүнгэнэн ирнэ. Таатайхан тэмцээнийг үзье гэсээр Танил хоёр охин ч ирлээ Тэднийг харуут урам сэргэж Тэнхээ нэмэн ондоо боллоо Хаалга минь Хараад байвал үнэндээ Тооны дэвтрийн шугам шиг Тор нь хүртэл дотно санагдана Хаалгандаа би Харвасан сум шиг ирэх бөмбөгийг Мунгинаж байгаад оруулчих юм бол ( Муу авсантай адил. болно. Тэр муу дүнгий чинь би Тэгж авдаг эр ч бишээ Ойртоод ирсэн алаг бөмбөгийг Оруулчих эр арай ч бишээ Тэмцээнд , Хөл бөмбөгийн тэмцээнд Газар тэнгэрийн заагаар харван Гарцаагүй орчихоор бөмбөг ч ирнэ Тэмцээнд Хөл бөмбөгийн тэмцээнд Нөхдийнхөө итгэлийг хүлээсэн болохоор Нөхрийн ёсоор бөмбөгийг 3 26 « буцаана Итгэлийг надад өгсөн 142.) 7м УЧраас Ид чадал аяндаа “ундарна ч явсан итгэл гэдэг Хамгийг ялах ухаан болно Нодар ДУМБАДЗЕ МИНИЙ ӨВӨӨ Өвөө минь өвөө мяпь Өдөржин завгүй Бичнэ 2 Бичихгүй бол уншина -- Ааваа та түр ч гэлээ Амарч жаахан салхинд яваач »?. ХАТСАН ТАЛХЫГ ЯАЖ “АШИГЛАХ. ВЭ? шарна, Зөөлөн гал дээр шарвал түлэгдэх нь бага байдаг. : Бэлтгэх зүйл, Машинд- сан хатсан талх 200 г, сүү 800 г, нэг ширхэг. өндөг, 40 г элсэн чихэр, 40 г ургамлын гаралтай тос, 20 г үзэм, хөрөнгө (Дрож- жи) Хийх арга. Хатсан тал- хаа махны машинаар ма- шиндаж халуун сүүнд холын хутгана, Дараа нь элсэн чихэр, өндөг, үзэм, давс, хөрөнгө, (Арсаоки) нэмж. хийгээд сайтар хут- ган битүү саванд хийж дулаан газар 2--3 цаг та- вина.. Гурил эсч бэлэн болсны дараа сайн халса!ч тостой хайруулын тагганд шарж болгэйо, Бэлтгэх зүйл. Хатсан талх. 300г сүү, өндөг, давс, перец, Хийх арга. Болсон өндө- гийг махиы машилаар ма. | шиндаж сүүнд сайгар дүрж Г7 00844 . Д.Србанйрын неринияг Улсын Р. ”ТГ бэлтгэсэн талхтай хольж дахин машиндаж давс, ээ (перец), түүхий өндөг хи хутгана. Дараа нь хатсан талхыг нунтаглаж бэлдсэн , зүйлээ хучина. Ингэж хуч- саны дараа сайн халсан хайруулын тавганд хийж болгоно, . . . . Бэлтгэх зүйл. 800 г хатсан талх, 150 г ус, 50г масло, (60 г сонгино, 3 ширхэг өндөг, давс, халуун ногоо 48... Хийх арга. Хатсан тал- хыг жижиглэн сонгиотой хольж шариїїа, Дараа нь ус хийж буцалтал нь байл- | гаад Өндөг хийж сайтар хутгана. Вэлэн болсны Да- раа халууй йогоо, ногоон сонгино хийж эмд өрүу ий, ! Хүүхдүүд ээ атсан талх ашиглаж хийж болох хэдэн төрлийн хоолны цэс бичлээ. Та нар ээж, эгч нарынхаа »туслалцаатай- А гаар хийгээрэй. Арын уул жимс ихтэй Ачийгаа дагуулан хамт очооч --Хүү минь чи чимээгүй бай Хүндэт өвөө завгүй сууна Хүүхдийн унших роман бичээд Хүүрнэх ч чөлөөгүй ажилтай байна Өвөө минь, өвөө минь Өдөржин завгүй Уншина. Уншихгүй бол бичнэ --Ааваа та түр ч гэлээ Амарч жаахан салхинд яваач Аятай сайхан нуурын эрэгт Ачийгаа дагуулан хамт очооч --Охин минь чи чимээгүй бай Одоо өвөө завгүй сууна Оройн хуралд сонсгол бичээд Очих ч чөлөөгүй ажилтай байна Өвөө минь, өвөө минь Өдөржин завгүй Бичнэ. Бичихгүй бол уншина --Буурал өвөөгийн савтай бэх нь Бушуу л нэг дуусаад өгөөсэй Буурал өвөөгийн унших ном нь Бушуу ял нэг дуусаад орхивол Ай ёстой хүсэл биелж Ачтайгаа өвөө зугаалах болно “Алсын ууланд цугтаа очиж Асар баярыг эдлэх болно. Владимир САНГИ БАЯР: БАЯСГАЛАН Сууц байр минь сайн байна уу? Сургууль минь чи сайн байна уу? Анхны хичээл, хонхны ДУУ Аз жаргал бидэнд авчирна Аав ээж бүх хүмүүст Адилхан бас баяр авчирна Анхны хичээл хонхны ДУУ 55:11: 7 ээ эээ эр элгээ эр ээрээржэржэрвэрЭ Аливаа хүмүүст итгэл авчирна Ах, эгч бүх, хүмүүст Алаг зүрхний хайр авчирна Сууц байр минь сайн байна уу? Сургууль минь чи / сайн байна уу? Киримизе ЖАНЭ СУРЛАГЫН ДЭВТЭР, -Сурлагын минь дэвтрийг дамжуулж үзээд Сурагч бүхэн намайг магтана. Та нарын өмнө миний л авсан Тавын тоонууд ярайх болно Онцоос өөр ямар ч дүнг Орчлонд би аваагүй явна Тэгэхээр намайг хүмүүс биширч Тэргүүний сурагчаар 45н хилэлөх болно! Ангийнхаа хүүхдэд миний нөхөр Ам бардам ингэж, хэлжээ --Найзынхаа хэлснийг хүлээж авдаг Найрсаг зан чинь дутаж ! байна Өөрийгөө дандаа магтаж явдаг Өрөөсгөл зан чинь илүүдэж байна Даруухан биш ийм л чанар Даанч чамд зохиогүй байна Сурлагын дэвтэрт үнэлж бичвэл Сул дүнгүүд ярайх нь байна Ангийнх нь хүүхдүүд миний нөхөрт Ам бардам ингэж хэлжээ, “.Орос хэлнээс орчуулсан Д.ДАВААНЯМ Б2 Б,..2 УРАЛДААНД ОРОЛЦООРОЙ! ЭРҮҮЛ ЭНХИЙН ЖАРГАЛАН МУЗН-инн Гүнцэтгэх Хорооноос Олон Улсын энх тайвны жилийг 10- хиолдуулан «Эрүүл энхийн жаргалан» гар зургийн уралдааныг ерөнхий бо- ловсролын сургуулийн пно- нер сурагчдын дунд 1986 оны 4 сарын 1-нээс 5 са- рын 1 хүртэл зарлаж байна, “ Уралдаанд ирүүлэх бү- тээлдээ олон улсын болон Монголын Улаан Загалмай нийгэмлэгийн энх тайванч, хүнлэг энэ- рэнгүй йл ажиллагааг тусгаж «Энэрэнгүй үзлээр энх тайван Найрамдалд хүрье» гэсэн сэдвээр зур- . сан байна. Зургийг 30х40 см хэм- жээний цаасан дээр өн- гийн харандаа, усан ба то- сон будаг. тушь, гуашаар зурсан байна. Аймаг, хот, район, сургууль, ангийн хаяг, овог нэр, харилцах утасны дугаараа бичиж, зургийн ар талд наан «МУЗН-ийн Гүйцэтгэх Хо- роонд» гэсэн хаягаар дө- рөвдүгээр сарын 30-ны до тор ирүүлнэ. Дүнг тавдугаар сарын 5-ны дотор гаргаж 1 бай ранд 1 сурагчийг шалга- руулж, МУЗН-ийн Гүйцэг- гэх хорооны дурсгалын “ диплом, орон нутгийн пно- нерийн зусланд амрах эр- хийн бичгээр Ц байранд. 3, 11 байранд 5 сурагчийг 4 тус тус шалгаруулж, дурс» галын диплом, үнэ бүхий с зүйлээр, уралдаанд идэвх- 4 тэй оролцсон 11 сурагчийг баярын бичиг дурсгалын | зүйлээр шагнана, 3 МУЗН-ИЙН ГҮЙЦЭТГЭХ, | :.. ХОРОО ? 9 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А?-М227 (2447) А МАХН-ын ХЇХ их ХУР лаар хэлэлцэн батлах, БНМАУ-ын эздийн засаг, нийгмийг 1986--1990 онд хөгжүүлэх, үндсэн чиглэ- лийг манай ард түмэн, өсвөр үеийнхэн гүн их ан- хааралятай уншин судалж байна. Энэ Үндсэн чиглэлд пионер, сурагчдын ахуй амьдрал, хичээл хүмүүжил тэй холбоотой олон чу- хал асуудал тусгажээ. Түүний заримыг авч үзье. Ерөнхий боловсролын ган суудалтай байр барина. Энэ нь 990 сурагч тай 700 орчим сур- гуулийн шинэ барилга ба- рина гэсэн үг. Бас ЗХУ- ын буцалтгүй тусламжаар ерөнхий боловсролын СУ- гуулийн гурван цогцол- борыг байгуулна. Сургуу- лийн цогцолборт хичээлийн байрнаас гадна сурагчдын дотуур байр, багш ажилч- дын орон сууц, зэрэг бу- сад олон барилга байгуу- ламж орно. Шинэ сур- гууль ашиглалтад ороход дотоод тоног төхөөрөмж, үзүүлэн таннулах зүйл, сургалтын материал хэрэг- сэл зэргийг шинээр тавь- даг, Нөгөө талаар олон мянган суудалтай хичээ- лийн байр баригдсанаар сургалт, хүмүүжлийн аж- лын байрны хангамж нэ- мэгдэнэ. Үүнд зарцуулах хөрөнгө асар их юм. 9-10 мянган ортой дотуур байрыг шинээр барьж ашиглалтад оруулна. Нам засгаас хөдөөгийн хөдөлмөрчдийн аж амьдра- лыг сайжруулахын төлөө тавьж байдаг анхаарал халамжийн нэг нь тэдний үр хүүхдийг сурагчдын дотуур байранд суулгаж бүх зардлыг улсаас ханга- даг. МАХН-ын ХҮ! их хурлаас малчдын хүүхдийн 60 хувь (говийн аймгуу- дад 70 хүртэл хувь)-ийг дотуур байранд суулгаж дэвшүүлсэн зорилт ам- жилттай биелэв. Улсын төлөвлөгөөгөөр шинэ таван жилд баригдах дотуур байр нь орчин үеийн зу- раг загвартай, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан, гЭэ- рийн нөхцөлд ойртсон, то- хилог байх бөгөөд дотоод тоног төхөөрөмж, материал хэрэгсэлд нь үлэмж хөрөн- гө зарцуулна. 7 нас хүрсэн хүүхдүү- ТӨЛИЙН ДУУНЫ ТҮРЛЭГ Манай рал» нэгдлийн Ихэс нуур та шалчин коммунист 5. асуултад хариулав. -- Та «Пионерийн үнэн» со- нины уншигч багачуудтан эчнээ уулзаж байна. 1Їзггхлээр 09- рийгөө товч танилцуулж өгнө 1 52 Бололгүй яахав, Ах нь насаараа мал дагасан хүн. Мон- гол АЛТайн салоар уулс 1У- хайлбал мөнх цаст С.утайгаар нутагладаг, жирийн малчин Аа даа. Хорин өгал хонь хариулж, хониныхоо буянгаар алдаршиж яваадаа баяртай байдаг, «Аял фүр 500--800 төллөх эм хонь хариуцан маллаж нэгдэл, ний» тэмдээ түм гаруй сүрэг нэм- дээ. 1982 онд улсын аварга малчин цол хүртсэн. -- Та олон жил төл сайн бойжуулж ирсэн арга туршла. газшийр танай багачуудад хууч- дахгүй Юу? -- Мал аш ахуйн үйлдвэр- дэлини хамгийн хариуцлагатай үе нь төл бойжуулах ажил бай- даг юм Төл яаж бойжуулсинаас бүх зүйл шалтгаална. ОДОО ма- най орон даяар хаврын их ажилд толийн Дууны түрлэг нэма! НЗмМыЫНн 9 элжит их хурал угтсан гавшгай хөдөлмөрийн энэ буланд Говь-Алтай аймгийн Дарви сумын «Унд, бригадын хоньчин БНМАУ-ын авар- Нанжид уригдаж, сурвалжлагчини гарааг улам эрчимжүүлж эхэл» лээ, Нодиин манайх 777 Хо0- ниноос дөчөөд хурга илүү бойжуулсан. Энэ онд 876 хонь төллөнө. Би төл бойжуулахад гурван зүйлийг онцгой эрхэм- дэдэг, Нэгдүгээрт ох малыт хур таргатай төллүүлэх, хоёр- дугаарт толийг хөрвийн аргаар бойжуулах, тэгэхдээ аль оолох олон барьж тавих зэргээр ноолж, галыг нь бөхөхөөс сэр. гийлдэг, гуравдугаарт, мал төл- лөмөгц хонио хургалсан Хуга- цаагаар нь хэд хэдэн хэсэг бол- гож хариулдаг. Ингэх нь төлийн өсөлт торинлтод сайн иеёлоо үзүүлдгийн дээр эх, төлийг нүдлэн авч, зүсэлж, түүнд та- вих арчилгаа маллагааг сайж- руулдаг, Манайх эм хонио дунд- жаар 55 кг-аас дээш тийн төллүүлдэг. Ийм хониноос дунд- жаар 4 кг-аас доошгүй цовоо цодгиун төл тарч, арчилгаа маллагаа төдий Л их шаар- дахгүй, эрүүл Чийрэг бойжиж чаддаг -« Одоо хичнээн хонь төлЛ- лөв. Төлөө яаж бойжуулж бай. на вэ? 1986 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 5, дээс ерөнхий боловсролын сургуульд элсүүлж эхэлнэ. Ардын сургуулийн ал- тан босгыг дундчаар 50 гаруй мянган хүүхэд ши- нээр алхаж, жил бүр эрд- мийн их аянд мордож бай- на. Долоон настай хүүх- дийг сургуульд алсүүлс- нээр нэгдүгээр ангийн су- рагчдын тоо нэмэгдэж, тэр хэмжээгээр хичээлийн байр, багш, хичээлийн хэ- рэгсэл, материал шаар- дагдана. Нөгөө талаар до- лоон настай хүүхдийг сур- гуульд элсүүлэхийн тулд сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг сургаж хүмүү- жүүлэх ажлыг улам 0бо- ловсронгуй болгоно. Ясли, цэцэрлэгийн 17--19 мян- ган ор бүхий барилгыг ашиглалтад оруулна. ЗХУ, ах дүү социалист бусад ор- ны туршлагаар хүүхэд эрт сургуульд орсноор хүн цаашдын ажил амьдралын замдаа нэг жилийн ӨМНӨ орно гэсэн үг юм, сурагчдын тэлгээг хөгжүүлэхийн зэ- рэгцээ тэдэнд компьюте- рийн мэдэгдэхүүн олгох арга хэмжээ авч эхэлнэ. Өнөөдөр тавдугаар ан- гид сурч байгаа пионер сурагчид шинэ 5 жилийн эцэст 10 дугаар ангиа төг- ЗУРАГ ДЗЭР: БНМАУ-ын аварга малчин Б. Нанжид Су- ОНТаР22ЛшиЛ2Г 28-о--шшы.-н5 рагчдын хамт, -- Хоёр зуу гаруй хонь тол- лөж, хориод ихэртэй байна. Манайх хонно зургаан хэсэг ха- ринулж, төлийг хорвийн аргаар бойжуулж байна. Тухайлбал ми» ний зургаан настай хүү Мөнх төллөл: байгаа хонио малладаг. Хургыг эхээс гармагц сайн до- лжоолгож, уургаар нь амлуул- даг, Харин заавал элгэвчилнд, Энэ ажилдаа үүртдэггүй. Сүр- хий дадлагатай, Төллөөд 8-7 хоносон хонийг толтэй нь хамт Баасан-Од (У! анги) 7--14 хоногтойг Банзрагч ГУ анги), хөрвөжсөнийг нь Баянжаргал (анги) ихэр төлтэйг Пушик (гэргий нь) ойрын бэлчээрт. ха. руулж хөхүүлэх услах зэрэг аж- лыг хийнэ. Төлийг 14 хонотол нь Хооронд нь нийлүүлэхгүй, шөнөд нь би дороө манаж ХО- А .. БЯМБА сөхдөө боловсролын гэр- чилгээний хамт ямар нэг мэргэжил эзэмшсэн үнэм- лэх авсан байна. Сургалт үйлдвэрлэлийн холбоо бэх- жихийн зэрэгцээгээр одоо- гийн пионер сурагчид шинжлэх ухаан, техникийн шинэ ололт амжилттай танилцаж, түүнийг мэддэг болсноор 21 дүгээр зуунд ажиллах амьдрах зохих бэлтгэл хийнэ. «Компью- тер» гэдэг үгийг хэлж су- раагүй, нүдээр үзээгүй хүүхдүүд түүнийг эзэмшиж амьдрал ахуйдаа ашиглах зохих мэдлэг чадвартай болсон байна. Сурагчдын авьяасыг эртнээс тодруулах, түү- нийг хөгжүүлэхэд үлэмж анхаарал тавина. дор- хой чиглэлээр рүүлсэн сургалттай анги, бүлэг зохион байгуулах ажлыг өргөжүүлнэ. Хүүхдийн авьяас, чад- варыг хэдий чинээ бага насанд нь тодруулж хөг- жүүлнэ, төдий чинээ эрт мэргэжлээ сонгож, эх орон, нийгэмдээ үр ашигтай сайн үйлс бүтээх зам нээг- дэнэ. Бага наснаасаа авь- яас чадвараа хөгжүүлсэн Л. Энхцэцэг 19 настайдаа БНМАУ-ын гавьяат жүжиг- чин, Д. Оюунтуяа 15 нас- тайдаа олон улсын хэмжээ- ний мастер, 14 настайдаа Б. Батцэнгэл МУИС-ийн оюутан болсныг та нар сайн мэдэж байгаа, Гүнз- гийрүүлсэн сургалт, төрөл биеийн тамирын тоог олшруулж хөдөлмөр амралтын зусланг зохион байгуулах ажлыг Өргө- лнэ. таван жилд пионерийн төрөл бүрийн лагерь, биеийн тамирын иж бүрэн талбайн тоо нэ- мэгдсэн. Зөвхөн 1985 онд 70 таруй мянган хүүхэд пионерийн лагернудад амарлаа. Энэ нь пионер сурагчдын чөлөөт цагаа зөв зохистой өнгөрүүлэх боломжийг улам өргө- жүүлж байгаагийн илрэл юм. Шинэ таван жилд улс, хоршоолол, олон нийтийн байгууллагын хөрөнгө, хө- дөлмөрчдийн санаачилгаар пионерийн лагерь, хөдөл- мөр амралтын зуслан бай- гуулах ажил эрчимтэй өр- нөх болно. БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986--1990 онд хөгжүү- лэх үндсэн чиглэлийн тө- сөл нь нам, эх орон, ард түмэн хүүхэд багачуудын- хаа төлөө анхаарал халамж хичнээн их тавьж байдгийг цаашид тавихаар төлөвлөж байгааг илэрхийлж байна. Хүүхдүүд ээ! Бүх ний- тээрээ хэлэлцэж байгаа энэ үндсэн чиглэлийн төс- лийг дахин дахин уншаад хувь хүн, хамт олноороо бодож санаж байгаа зүй- лээ сониноороо дамжуулан МАХН-ынхаа ХЇХ их ху- ралд уламжлаарай. ҮНЭ 10 МӨНГӨ бүрийн секц, дугуйлан, Р” үгэ маллаж төл бойжуулит Ирсэн хүүхэд ирээдүнд сайн малчин болно гэдэгт Он эргэлздэггүн. Бага балчраасаа ним ажил эр» хэлж, тэр хөдөлмөрийн оцц- логиыгт | мэдэрч, бэрхшээлайг сөрж үзээгүй бол тийм Ч нх итгэлтэй малчин болж чадах- гүй шүү дээ. - БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986-1990 онд хөг- үүлэх үндсэн чиглэлийн 19С- анин талаар та ямар бодол са. налтай байна вэ? - Эх ориыхоо хэтийн сай- хан ирзэдүйг энэ үндсэн ЧИГ- лэлийн төслөөс тун нїсэлтэй харж байна. Уг төсөлд зуун эх малаас бойжуулах төлианН тоог нэмэгдүүлж, жилд 9 саяаас доошгүй төл бойллуулна гэл заажээ. Чухамхүү энэ зорилтыг хэрэгжүүлэх их нөөц малчны хотонд байна шүү дээ. Малаа сайн таргалуулж, дэвшилт ар- гаар төлөө бойжуулбал эхээс нь олон төл илүү авч болно. Өөрийн суурь дээр жишиж яри- хад энэ таван жилд оны эх» ний зуун хээлтэгч тутмаас 105 төл буюу 200 гаруй төд эхээс нь илүү бойжуулж авна, Малчин бүр нйм зорилт тавын ажиллах вал мөн Ч их нөөц илэрнээ дээ. Нөгөөтэйгүүр үндсэн чиглэлийн төсөлд дээд, тусгай мэргэж- лийн дунд, ТМС, ерөнхий бо ловсролын сургуулийн ун, х анги төгссөн 55-аас доошгүй мянган хүнийг хөдөө аж ахуйд хуваарилан ажиллуулна гэжээ. нодог. Харин 14 хоносноосС хойш эх, төлийг нийлүүлж, энэ үеэс исинхэнэ саахалт |эхлээ- рийн аргыг хэрэглэдэг. Энэ үед толд тавих анхаарал улам ӨН- дөржинө. -- Төл бойжуулахад хүүх- дүүдийн туслалцааг та юу гэж үнэлдэг вэ? -- Голыг нь тэд нугалж өгч байгаа юм, Хичээлийн жилийн 1! улирлын амралтыг тол бой. жуулах ажилтай ингэж уялдуул- сан нь өргөн ач холбогдолтой гэж үздэг. Наад зах нь хүүх» Малчны залуу халааг ингэж дүүд төл бойжуулах, арчилж бэлтгэх гэж байгаад жирийн маллах арга барилыг ЭЗЭМШИЖ, малчин би бүр ч баяртай бай» цаашид мал аж ахуйн үйлд- вэрлэл дээр бие дааж ажиллах на, Гагцхүү тэдний тогтвор суурьшилд анхаарах нь чухал дадлага эзэмшиж, жинхэнэ мэр- болов уу? гэжлийн баримжаатай болж бай- Я цо. , гаа юм, Ингэлс багаасад Эв, рилцсан сэтгүүл ээжийнхээ ажилд тусалж, мал ., Ц, ЖАНЧИН Оапинж-- Олон улсын энх тайвны жил-1986 онд социалист орны пионерүүдийн дунд явагдаж байгаа «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» буухиа аянаар манай орны ль, нионерийн бүл- гэм, бүлэгт олон төрлийн ажил зохиогдож байна. Энэ аянаар өөрийн бүлгэмд з6- хиож байгаа ажлын талаар Улаанбаатар хотын 10 жи- лийн 1! сургуулийн бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга В. Дэлгэрмаа: - Манай сургууль «Ул сын тэргүүний сургууль» болохоор үүрэг аваад ажил лаж байна. Сургууль бүл- гэмээрээ зуун хувьтан хамт Хөнх дуугарч, хичээл тарсан хүүхдүүд шатаар хөгжилтэй бууна. Тэд оюун ухаанаа мэдлэгээр тэлж өчигдөрөөс өнөөдөр илүү ихийг мэдэх хүсэл тэмүүл- лээр дүүрэн баяр хөөртэй явна. Хичээл тараад бүгд тэр- тээ харилаа. Харин тавду- гаар ангийнхан үлджээ. - Та нар явахгүй яа- гаад үлдчихэв? гэхэд: -- Хичээлийн дараах хи чээлийн тухай ярилцах гэж байна гэлээ. - Би оролцож болох уу гэхэд тэд дуртай зөвшөөр- сөн юм. Сурагч бүр «Бид өнөө- дөр юу сурав?,» гэсэн асуултад хариуллаа. Хичээлийн нэг цагт юу сурсан мэдсэнээ, эргэн са- наж дүгнэн ярилцав. Мар- гааш хурдан болоосой. Бид шинээр их зүйл мэдэж ав- на гэсэн хүсэл хүүхэд бү рийг эзэмдсэн байна. Энэ бол хүүхдүүдийн маань тол зорилго билээ. - 5-ын «Вэ» ангийн ОНЦ мана с3 и нионер ёсны ЗУРАГ ДЭЭР: Дорноговь аймгийн лийн У! ангийн сурагч С. Энхмаа хөрөвжсөн хурганд тэжээл өгч байгаа нь. «САЛЮТ--МИР"!» БИД ЭНХ ТАЙВНЫГ САХИН ХАМГААЛНА олон болж, сурлагын чайа- рыг 89,1 хувьд хүргэлээ. Бүх бүлгийн 80 гаруй хувь нь тэргүүний ба нэрэмжит хамт олон болох хөдөл- гөөнд хамрагдлаа. Бидний зохиож байгаа бүх ажил олон улсын энх тайвны жил, МАХН-ын ХЇїХ их ху ралд зориулагдаж байгаа юм. Анги бүлгүүдийн дунд энх тайвны сэдэвт шүлэг, зургийн уралдаан зохион, энэ ажилд бүх бүлэг, салаа идэвхтэй оролцлоо. Пионер сурагчдын дунд найрал дуу ны «Хараацай» чуулга ажиллаж байна. Чуулгыг улсын гавьяат жүжигчин В.Долгор эгч удирдаж, би- дэнд олон сайхан шинэ дуу зааж өгдөг. Саяхан манай пионерүүд Т. Чимиддоржийн хөгжим «Таван мянган хүүхдийн захидал» гэдэг дууг сурлаа Энэ сард Зөвлөлтийн болон ах дүү социалист орны пио нерүүдтэй захидлаар харил цах хөдөлгөөн өрнүүлэн, «Анд нөхдөөсөө суралцья» уриан дор 7 хоногийн ажил зохиолоо гэж ярив. Хүүхэд өсвөр үеийнхний олон ул- сын хороо СИМЕА-гийн өд рийг бүлгэмийн хэмжээнд тэмдэглэж, энэ байгуулла- гын үйл ажиллагааны ту- хай пионерүүдэд суртал- чилжээ. Цаашид зохиох аж лаа улам эрчимжүүлж «Монголын багачууд ЭН- хийн төлөө» уриан дор олон төрлийн сонирхолтой ажил зохиож байна. Н.БОЛОРМАА ХИЧЭЭЛИЙН ДАРАА ХИЧЭЭЛ... сурлагатан Ш.Олзвой: - Нэг цаг урт хугацаа гэж ярьдаг. Хичээлдээ ан- хаарч багшийн ярьсныг тэм дэглэж суухад цаг амархан өнгөрчихдөг юм. Гэтэл нэг цагийн хичээлийг арай ядан өнгөрөөж хичээлээ ч тэмдэглэхгүй суудаг сурагч байх юм. Тэдэнд зорилго гэж байна уу? Тийм су- рагч хичээл асуухад самба- рын өмнө юу ч хэлж чадах гүй зогсдог юм. Харахад үнэхээр ерөвдөлтэй. Айм байдалд хүрэхгүйн тулд ма най ангид хичээлийн тэм- дэглэлийг шалган үзэж даалгаврыг нэг бүрчлэн шалгадаг боллоо. Бид хо- цорч байгаа сурагч нэг бүр тэй ажиллахаар шийдэж хамтарсан давтлага хийдэг гэв. 5-ын «Б» бүлгийн сурагч онц сурлагатан Ц.Жавх- лант: -- Хичээлээ.тараад гэр- тэз харихдаа би өнөөдөр юу сурав? гэж эргэн санаж дүгнэлт хийдэг. Хичээлээ цагийн хуваарийн дагуу давтдаг. Даалгавар болго- ноо сайн хийчихээд өглөө н3 гэсэн үг. Хичээлийн да- раах цаг бидний хамгийн ашигтай чөлөөт цаг билээ. Ойлгоогүй зүйлээ нөхдөө- сөө асууж номноос дэлгЭ- рүүлж уншихад их ашиг- тай. Өөрөө онц сурчихаад нөхдөө орхиж болохгүй гэж би боддог. Ангийнхаа Б. Үүрийнтуяа, Э.Оюунчимэг хоёрыг даан авч хичээлээ хамтран давтсанаар тэдний сурлагын чанар ахилаа. Энэ бол манай ангийнхны хамтач нөхөрсөг үерхэ- лийн үр дүн. Бидэнд сурах цаг үнэхээр их байна. Ха- рин цагаа зөв ашнг- лаж чадахгүй байна гэж би боддог. Хичээл тараад Л боллоо гэж болохгүй. Ха- рин хичээл үргэлжлэх ёС- той Ихийг сурах хүсэл тз- мүүлэл дүүрэн байж хүч бололцоогоо дайчлан тодор хой зорилготой ажиллаж сурвал онц сайн сурч ча- дахгүй сурагч гэж байх- гүйг тэдний халуун дотно ярна харууллаа. Хичээлээр өгсөн мэдлэг хичээлийн да- раах хуваарьтай давтлага сурагч та нарыг эрдэм мэдлэгийн нх дДа3- “Ч апгийн сурагч Д нх дадлагажиж байна. ! --Төв аймгийн Эрдэнэ сумын аварга малчин М. Түмэндэмбэрэ. || анйн хүү Одгэрэл хорвийн ишиг ялгал: байгаа НЭГ БҮЛГИЙНХЭН Аймгийн тэргүүний бү- лэг 6-гийн «А» ангийнхан- тай уулзахын өмнө бүл- гийн тэмдэглэлийн ДэвВтТ- рийг нь сонирхлоо. Бүлэг хичээлийн жилийн турш хийж бүтээсэн ажил, сурч хөдөлмөрлөж олсон ам- жилт, ололт дутагдал, цаа шид юуг анхаарч бүлгийн ажилдаа хэрэгжүүлж болох зүйлүүдээ бичжээ. Мөн тэмдэглэлт үйл явдал, баяр ёслолын үеэр зохио- сон ажлаа тусгай дэвтэрт хөтөлдөг байна. Энэ бүг- дийг бүлгийн тэмдэглэлийн дэвтрээс үзэж суухад 34- рим анги бүлэг ажлаа хэ- дэн хүүхдийн оролцоотой- гоор л хийдэг тэгээд тэр нь уйтгартай, нийтийг хамарч чаддаггүй бол 6-гийн «А» ангийнхны хувьд энэ бүл- гийн охид хөвгүүд ажлаа хамтарч, сонирхолтой 30- хиодог байна гэсэн бодол төрсөн юм. Ингээд 8 жилийн сургуулийн 6-гийн «А»э ан- гийнхантай уулзлаа. Бүлгийн дарга онц сур- лагатан Ю1.Алтантуяаг ан- гиа танилцуулж өгөхийг хү- сэхэд «Салаадын дарга нар өөрийнхөө салааны хүүхдүүдийн тухай, зохио- сон ажлынхаа тухай ярьж өг. Тэгвэл манай ангийн тухай бүгдийг мэдэж бол- но» гэлээ. Нэгдүгээр салаа сурла- гын салаа, хоёрдугаар са- лаа хөдөлмөрийн салаа. Ан- гийн эвдэрч хэмхэрсэн ши рээ сандлыг засч янзална. Гуравдугаар салаа арнун цэврийн салаа. Ангийн су- рагчдын арнун цэвэр, соёл жилтыг хариуцдаг. Бид хүүхдүүдтэй ярилцлаа. Онц сурлагатан Ч.Оюун чимэг: - Ангийн сурагч- дын с сайжруулах дунд сурлагатан сурагчдад туслах зорилгоор давтла- гын 11 хэсэг байгуулсан юм. Гэр, хороолол ойрол- цоо сурагчид нэг хэсэг бол дог. «Өдрийн хичээлийг өдөрт нь» гэсэн зарчмаар ажиллаж хичээлийн дараа ангидаа, эсвэл нэгнийдээ очиж хичээлээ давтдаг Ин гэж ажилласнаар тодорхой үр дүнд хүрлээ гэв. Су- рагч Д.Энхмаа, П.Баттул- лыг нэгтгэж чаджээ. Бүлгийн дарга Ш.Алтан “ПИОНЕРҮҮД МАЛЧНЫ СУУРЬТ --Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын сургуулийн ын туяа спортын гимнастн- нийн нэгдүгэЗр зэрэгтэй, ангийн улс төрийн дууны «Улаан бүч» хамтлагийн гишүүн. Д.Доржханд сайн сурдаг. Бүлгийн ажилд идэвхтэй оролцдог. Ангийн хаа нэрийг хамгаалж ч уралдаан, тэмцээнд 2) цож чадна. Нүдлэн хамгаа яах штабын даргаар Х, 1 . Б.Энхжаргал олон зүйл сонирхдог. Сургуу- лийн. найрал дууны хамт- лагийн гишүүн, гэр ахуй, бөмбөрчдийн дугуйланд су- баа- тэр номонд үзлэг хийж, ойлговгүй зүйлд нь үр- гэлж тусалдаг. Салаадын дарга нар су- рагчдаа ингэж танилцуул- лаа. Энэ ангийн сонирхолтой олон ажлаас нэгийг нь та- нилцуулья. | Зургадугаар ангиудын дунд «Охид» тэмцээнийг зохиожээ. Хөв- - түүд охидын хамт бүжгийн тэмцээнд оролцож тэргдүч байранд шалгарчээ. Хөв- гүүд ангидаа мартын найм- наар алдрын ширээ засч өөрсдийн гараар хийсэн бя- луу, зууш бэлтгэн охидоа дайлжээ. Охидын дунд зо- хиосон «Энх тайван, багш, эмээ, ээж, эгч дүү» гэсэн сэдэвт зургийн уралдаанд 6-гийн «А» ангийн охид нэгдүгээр байранд шалгар- сан байна. Охнид. хөвгүүд хамтран ажилласнаар ийм амжилтад хүрчээ. Ажил. үйлсээрээ тэр- --- жэглжэыг 6-гийн «Аз ань пионер сурагч 1985-1986 оны хичээ- лийн жилд аймгийн хошой 0, чана- рын 44,2 хувьтай суралц сан) салаадын ажлыг улам чаваржуулж, сурагч бүр бүлэг. нь. Мэнай сурвалжлагчийн авсан Фото. “туулийн олон улсын коммунист хөдөлгөөний “ХАТАН ЗОРИГТ КОММУНИСТ Иненерийн рийн өргөн агуулгатай. Ма оүлгэмнийн ажнл үнл є :! дийлэнх хэсэг нь Э Тельман, өсвөрийн тєль- манчуудын нэртэй хөлбєк тон Тү үнни тухай товч өгүүлье Андын холбоо. Манай сургууль 1981 онд БНА ГУ-ын ЇШверик хотын Эрих 1 Зайнертын нэрэмжит хоёр дугаар сургуультай шє- фийн холбоо тогтоосон Тэр сургуулийн захирал Х Олденбург 1984 өнд ма най оронд, манай сургуу- лийн захирал Х. Сүхээ 1985 онд БНАГУ-д зо- чилж харилцан туршлагаа солилцсон. Манай сургуу- лийн 60 гаруй пионер су- рагч, 20 гаруй хамт олон БНАГУ-ын үе тэнгийнхэн тэй захидлаар харнлцаж байна. Түүхт ой, тэмдэг- лэлт үйл явдлын үеэр бид найз нартаа баярын цахил- гаан, бэлэг дурсгалын зүйл илгээдэг, тэднээс ч бидэнд ирдэг. Бас Улаанбаатар хо тод суугаа БНАГУ-ын Эл- ГНСН-ын ХЇ их хурлын нээлт, Дэлхийн болон Гєр- маны Коммунист ажилчны хөдөлгөөний нэрт зүтгэлтэн Э.Тельманы төрсний 100 жилийн ойг тохиолдуулан | ах дүүгийн найрамдалт | БНАГУ-ын өсвөрийн залуу үеийнхэн - тельманчуудад, сургуулийнхаа шеф-Берлин хотын Д.Сүхбаатарын нэ- рэмжит 29 дүгээр суртуу- лийн хамт олонд пионер Фсны халуун мэндчилгээ дэвшүүлье. ажил улс тө чин Сайдын Яамны дэргэ дэх бага сургуулийн хамт олонтой бид байнгын хол боотой. Энэ өвөл Б.Пикийн төрсний 100 жилийн ойг хамтарч тэмдэглэсэн. Эл чин Сайд Х.Бауэр гуай бо лон БНАГУ-ын мэргэжилт нүүд манай сургуулиар байнга зочилж ирдэг. Га даад хэл андын холбоог бэхжүүлэхэд их үүрэгтэй. Манай сургуулийн олон хүүхэд орос, герман хэл- ний дугуйланд сурч бас бие даан хичээллэж байна. НЭРЭМЖИТ ХАМТ ОЛОН БОЛОХООР... Э. Тельманы төрсний 100 жилийн ой угтаж, ма- най бүлгэм энэ хичээлийн жилээс Э.Тельманы нэрэм жит хамт олон болох з0- рилт дэвшүүлэн ажилла- сан юм. "Тэгээд ч райбны соёлч тэргүүний сургууль бүлгэм, цэрэг, спортын Шонхор» тоглолтоор Улаанбаатар хотын аварга болсон. Бид Э. Тельманы тэмцэл, үйл амьдрал ха- руулсан булан байгууллаа. Өсвөрийн тельманчуудын НЭРТ зүтГЭЛТЭН Э.ТЕЛЬМАНЫ 100 ЖИЛИЙН дуртай лоом дуу, бүжиг, тог- сурах хөдөлгөөн өр нүүлэн тавдугаар ангий! Э.Тельманы нэрэмжит бүл гийнхэн знэ ажилд идэвх тэй оролцлоо Манай сургуулийн анги бүлэг, бүхэнд улс төрийн дууны хамтлаг бий. «Эрд- мийн оч» «Бялзуухай», «)Нигүүрэ « Хараадай», «Энхийн дуулал» зэрэг хамтлаг тоглолтын ур чад- вараар бусдаа хошуучилж байна. Пнонерүүд орчин- доо сайн үйлсийг түгээн дэлгэрүүлэхэд идэвхтэй оролцон «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ой угтаж, Онтябрийн районы орон сууц, гудамжны 26, 27 дугаар хороо, И1. хо- рооллын 23 байрны 73 ор- цонд тимурчуудын отряд байгуулж ажиллууллаа. ӨСВӨРИЙН ТЕЛЬМАНЧУУДЫН ТУРШЛАГААР Төрсөн өдрийн баяр. Пионерүүдийн төрсөн өд- рийн баярыг хамт олноор тэмдэглэдэг уламжлал тог- БНАГУ-ЫН ӨСВӨР ҮЕ утэмсртэгэрлэгэс ин ОЙД төр- тов. Бүх пиионет ий! улир- 4 сөн өдрийг дөрвө! лаар хуваан нэ Ч угтаж х) | ли , Ї хиодог Д | хион байгуулс: Ї л шалгаруулдат л Д.Найгалм пионерийк үл! ї «Юмхнаар юм їшэ хө Дөлгөөн өрнүүлэл өөдөс | материал ашиглаж тоглоом (| бэлэг дурсгал, номын хав- | чуулга, дэвтэр номын хав тас зэрэг өөрсдийн хэрэт цээт зүйл хийдэг. Түүнээ ч төрсөн өдрийн баяраа тэмдэглэж байгаа найз нар таа бэлэглэдэг. Терсөн өД- рийн баярт бас эх эцэг, ах эгч, дүү нарыг нь урьж оролцуулдаг. Тийм учраас хүүхдүүд төрсөн өдрийн баяраа тэсч ядан хүлээж найзынхаа баярыг хув? цах дуртай байдаг Фом. «Эвлүүлэг» дугуйлан. Хуучин ном, сэтгүүлийн раг, чихрийн цаас зэргї апиглан зохиомж оруулан сэдэвчилсэн бүтээл хийдэг дугуйлан манай сургуульд бий. Энэ дугуйланд 80-аад хүүхэд хичээллэж байна. Бас ханын сонины эрхлэгч улс төрийн мэдээлэгчид ийм зураг эвлүүлэх ажилд түргэн суралцаж, ажил ашигладаг боллос «Коммунистын баяр» МАХН-ын ХЇХ нх хурал угтаж бид ахмад коммунис туудтай уулзалт хийхдээ тельманчуудын туршлагаар «Коммунистын баяр»-ын хэлбэрийг өргөн хэрэглэж байна. «Пионерүүдийн ах- мад нөхдийн зөвлөл»-ийн гипгүүн, бүлгийн удирдагч, халамжлан хүмүүжүүлэг- чээр олон ахмад хүмүүс ажилладаг. Тэдний үйл амьдрал, ажил хөдөлмө- рийн замнал нь бидэнд со- нирхолтой байдаг. Тэгзэд ч ахмад дайчин коммунист ЧТаяа, Дорж, Дэгддорж зэ- рэг хүмүүсийн үйл амьд- рал, ажил үйлсийг харуул сан үзэсгэлэн гаргаж, сайн үйлсийн ном бүтээв. Ээждүллээй-- хотын 40 22) лгэмийн зөвлө- ы-- “бар---7 Б. АМГАЛАН ТА НАРТАЙ ХАМТ БАЯРЛАЖ БАЙНА Найз нөхдөд газар нутаг алс ч сэтгэл зүрх ойр. Ма- най хоёр ард түмний удир- дагч Д.Сүхбаатар, Э.Тель- ман нарын үйл хэрэг, гЭ- рээслэл бидний найрамдал нөхөрлөлийн үндэс. суурь юм. Үүгээрээ ч манай пио- нерүүд бахархаж байдаг. Пионерүүд маань Комму- нистуудын үлгэр дуурнал- лаар сурч, хөдөлмөрлөж, ” Өмнөговь аймагт 4, мянган сурагч уаарралдаанд оролцлоо. ЗУРАГ ДЭЭР: --Мандал.овоо С. Нэндитцэцэтийн «Өсвөрийн төлчин» сутын найман 728 сур, дугаар ангийн сурлгч, өнд сурлагатан Є. ахин - (тагдүгээр ангийн сурагч) хамт өвөө өө очиж төл бойжуулах ажилд тусал: байна. хүмүүжихийн тулд чар- майж байна. Манай сур- гуульд К.Цеткин, В.Пик, Р.Люксембург, сансрын ни- сэгч 3. Иен нарын нэрэм- жит бүлгүүд ажилладаг. Э. Тельманы пионерийн бай- гууллагын туршлагаар ах- лах ангийн сурагчид бага ангийн сурагчдын Дугуй- лан удирдаж зохих үр дүнд хүрч байна. Спортын мас- ПИОНЕРҮҮД МАЛЧНЫ СУУРЬТ | | БА... эгч ж Ганбаатар Өсвөрийн төлчин Д. Ганбаатар Яөгн найман жилийн сургуулийн тєр, сурагч С. Отгонбаяр шатрын дугуйлан байгуулж бага ангийн дүү нартаа до- лоо хоног бүр хичээл зааж байна. Ийм жишээ олныг дурдаж болно. Энэ бол фа шизмын эсрэг цогтой тэм- цэгчийв ойд барьсан бэл- тийн нэг юм. Улаанбаатар хотын 24 дүгээр бүлгэмийн ахлах удирдагч Р. цолмон 108 дахь 3! ын засаж түрэжгий боД- Хүүхдүүд 5? уншиж мэдэж байгаа ШҮҮ дээ. Сүүлийн үед дэлхнин сӨНННУУ- дын х снаа «дэлхни дахины шинэ бодлого» гэсэн тоьёолол гарах боллоо Энэ нь дэлхий дахины хэмжээнд Фүрэн ЭРХ улсуудын дӨтөод хэрэгт орол» цох, тэдний эсрэг төрийн тєррө" рязмын бодлого баримтлаж. АНУ-ын эрх гэгчийг бататгахад чиглэсэн юм. “Өөрөөр хэлбэж АНУ.аас явуулж байгаа “бүс нутгийн» бодлого юм Башингтоныхны олсн улсын л этт баримталж буй улс барийн ерөнхий чиг. 9стиранг Ь но хэсэг. т нэг бүрэллэхүү хилэн Ч үл, үл хүсч, бие эр» гэж нэр «Дэлхий дахины шинэ бодлого» нь өлон улсын тавцанд дур зөэргоороо авирлах хүчирхийлэх Явдлыт өрнодкйй хамтын ажил хэрэг болгон, түүнд цэргийн эвслийн холбоот- нуудаа ттан оруулах гэсэш оролддого юм. Энэ бодлогын нөгөө нэг тад нь зөвлөлтийн эсрэт үзэл бариштлахын САЦУЖ ЗХУ-аас цэргийн талаар давуУ« тай болох арга зам тахрай эрж. сүвэгчилж байгаагийн илрэл болж байна. Дайны аюуль: ба- то. х Энэ оны сарь 1 15-ад гаргасан М. Горб: - чєв даргын шэдэгдал болох ЗХУКН-ын ХХУЦ их хурлылх шийдвэр зэрэгт нь бүс нутгийн зсуудлаар овончтой яриа хэ- жэлцээ хийх таатай угтвар нөж- зөл бүрдүүлж өглөө. Бүс нут, тийн төргелдөснийг шудрагсар зохицуулахад бүх улс, түүний ашиглаж бай. Бас АНУ-ын ерөнхийлөгч Рен- тан, хөлсний дээрээчлийн удир. тэнгисийн цэргийн хүчний ни. эрэг ха- хяргаанаас шаардаж байгааг БНМАУ-ын Гадаад Явдлын Яамны мэдэгдэлд онцлон тэМ- дэглэснийг та нар уншсан! . Их хөндийн зусаан цас өдөр хайлмаглаж, тачир хур өвстэй гөзар ов гарч, шар М9угн:8:4245-4 урсмаар аядсанаа. нар хэ- вийх үед цас буцаж сайн хатуурч, газар толийн хөлдөв. Энэ хөндийг өгсөн салхн сөрж, ачааны машин давхина. Машины хашлага дотор сүрэл багсармал тэ- жээлийн хог үйрмэг болсон бор эсгий дээр дулаан хув- цастай арваад охид хөвгүүд кабины ард бөөгнөрч чижэл- дэн суужээ. Машин хөн- ДИйн ЭХ дөхөж явтал -ба- Руун уулын налуу энгэр УРУУДан суудлын «Хүүхд дээ цуглуулж гүйцэж АН, на уу?» гэж суудлын ма- шинаас толгой цухуйлган нэгдлийн дарга зсуув. «Шувуут хүрч Батхүүг-ав- бад энэ хавийн хүүхдүүд гүйцэх шив дээ» гэж том машинаас цээж цухуйлган багш Дэрдэг өгүүлэв. «Шу- вуутад айл байхгүй. Бандн өвөө саяын нх цаснаас хөл- лөөд хонно аваад Ямаатын хяр өөд гараад явчихжээ. араас нь зүтгээд бар- сангүг,.» гэтэл «Тэр өвгөн сургуулийн хүүхэд аваад явчихдаа яадаг юм бэ» гээд Өвгш Дэрдэг бүгчнм- дэж їклзхэд «Банди өвөө Батхүүг авч явсан бишээ өнөөх түвэг удаж ханадаг- гүй Дундгаагаас л болсон бололтой... Оройтлоо. Хүүх" дүүд даарчихна. Бушуухан буцаж үз!» гэззд нэгдлийн дарга Зүүн уулын энгэр ӨӨД өгсөн ОДОВ. ЇН улирлын хичээл зав- сарлаж, хөдөө гэр орондоо харьсан хүүхдүүдийг «түүж» явсан багш Дэрдэг, жолооч хоёр сум-нэгдал лүү буцлаа. Тэр шөнө Дэрдэг, «Баткүү яана гэнээ. Сур- гуулнас зугтава гэнэ. Мо, риор зүтгүүлж хүрээд ар- даа ундалж сургуульд нь авч ирэхсэн. Бөгс нь цоорчихоод хөдөлж ядаж байхад нь сургуулиас зугт- сан хүн ийм бай шан хүрт" Дэр юм» гэж амы нь асуух сан гэж бодож хэвтжээ. Уулын ам амны хэдэн суу" рийн малчид цуглуулж аж” лаа зөвлөсөн нэгдлийн дар- га, тэтгэвэртээ гарсан Маа- сүрэн эмээгийн бие муу гэ- хзэр тэднийд шөнө орой очив. Тэр эмээ гэнэт. бие нь сүрхий дордсоныг нэгд: хүртэл хүүтэй нь харанаж хөнохоор шийджээ. Тэр шө- НӨ нэгдлийн дарга: «Бат, хүү малчин болно гэж үнэн- сар БА Чун байгаа хүү дээ. насандаа ингэж зорь, сон хүүхдийн урмыг кэч галж болохгүй бий. Дундз гаа Дундгаа гээд байгаа нь нэг л дун цагаан хурганд хайртайн тэмдэг байх уу! Гайгүй байлгүй!..» гэж джээ. Яг энэ шөнө, өвөө- гөө дагаж, хургалаагүй үлдсэн цөөн хонь харал-, цаж шөнө дунд өнгөртөл байсан Батхүү нэг хонь хургалахаар хургыг нь эхэд нь долоолгож, амлуулж, хөхүүлээд гэрт оруулж араг. хөмрөв, Аймагт ажилтай эгч нь өвөө дээр нь авчирч орхисон тэрсхэн хоёр жаал тоглож байгаад бүхлээрээ унтсаныг Батхүү дэргэдээ авч хэвтэв. «Өг- лөө хичээл эхэлнэ. Манай- хан намайг яагаад ирсэн гүй вэ? гээд янз бүрээр ярьцгаана. Хичээлийнхээ дэвтрийг Бадамцэрэн, Сү- рэн хоёрт орхисон минь зөв боллоо. Одоо арваад хоноод буцна... Энэ хоо- ронд цаг засрана. Бн ал- захгүй болно. Дундгаагийн чинь сувдаг бор нүдэт чиг хөөрхөн болчихно гэж өвөө хэлсэн» гэж Батхүү бодож сэвтсэнээ нам унтжээ. Түвэг удаж ханадаггүй дундгаа гэдэг нь жирийн л нэг дун шиг цагаан хур- га, Ноднин ЇЇ улирлын хнчээл завсарлаад Батхүү өвөө дээрээ нрэхэд, хашаа хотдоо ойрхон тэр мөртөө орой тийш хургалсан хони- ны хурга алга болчихоод байна гэх ярна дэгдсэн байв. Хонь хургалаад бараг шувтрах дөхчихсөн үед хурга алга болно гэдэг гай- халтай хэрэг юм. Батхүү нар хэвийх дөхөөд ирэхээр гэр хотонд ойрхон бэлчсэн хонио харуй бүрий болтол тойрч сөргөх болов, орой бараг хотны захад шахуу хургалж байсан хо- нины цаахнаас өөрийг нь гэнэт харсан урт бор амь- тан намхан цагаан дэрстэй жалга руу үсрэн орохыг харуй бүрийд Батхүү үзэв. Хэдхэн агшинд болж өн- төрсөн ийм явдлын тухай юу ч гэж ярилтай юм бэ дээ. «Ердөө л чимээгүйхэн байвал яасан юм бэ!». Батхүү маргааш нь өвөөтийнхөө калибрь сүү- Нэг. ӨСВӨРИЙН “ ЗОХИЦУУЛАГЧ д УРАЛДААНЫ БОЛЗОЛ Нэг, Уралдааны зорилго МАХН-ын ХЇХ их хурлын үеийн хамгаалалт, зохицуулал- тад нийсэлийн Єрөнхий боловс- ролын сургуулиудаас авхаалж сатбаа, сурлага, хүмүүжлээр тэргүүний «Өсвөрийн сохицуу- лагч» бүлэг шалгаруулж орол- цуулна, соёр, Уралдааны болзол , «Өсвөрийн зохицуулагч» бүлэг нь шеф байгууллага, сур» гуулийн захиргааны тусламж, дэмжлэгтэйгээр БНМАУ-ын замын хөдөлгөөний дүрийн дагуу түүнд зөв боловсон орол. пож, хөлөлгөөний ослоос урьд- чилан сэргийлэх журам, шаард. лагыг тайлбарласан сатбар, “А--00842 лийн дарга хараад, өглөө рээд мөн л харуй бүрий МАХН-ын ХЇХ их хурлын үеийн хамгаалалт (Өгүүллэг) унах дөхсөн үед өнөөх л дэрстэй жалга руу ойртон явтал иялх хурганы майлах дуу цааш нь холдож эх нь хургаа хөөж майлах ая- тай хачин чимээ сонсов. Батхүү гүйнгүүтээ буугаа мөрнөөсөө мултлав, Бат- хүүгийн айсуйг харсан урт бор амьтан эх нь дөнгөж долоож гүйцэж байсан хургыг дайран зуугаад дэрстэй жалга луу харай- жээ. Батхүү тэр амьтны дээгүүр бууджээ. Тэнэсэн сумны ульсан чимээнд цочсон амьтан хургыг ор- хин алга болжээ. Түүнээс хойш харуй бүрийгээр хур га хулгайлдаг амьтныг хэ- дэн удаа отох гэтэхийн хү- чээр Батхүү барив. Тэр хулгайч нь нэгэн том улаан үнэг байв. Батхүү үнэгийг хий буудаж салгаж авсан хурга нь дундгаа гэж нэр- лэсэн тэр дун цагаан хур- та билээ. Эхээс төрүүт дундгаагийн үүдсэн түвэг энэ. Үүнээс хойш дундгаа хүний санаанд оромгүй олон сонин түвэг уджээ. Түүний зарим түвгийг нэгдлийн дарга нар-ч мэ- дэх болжээ. Ингээд дунд-- гаа олны хайртай хурга болох нь тэр. Энэ жил 1! улирлынхаа амралтаар Батхүүг өвөө дээрээ хүрээд ирэхэд «Дундгаа хээлтэй, Удахгүй хургална» гэж өвөө нь хэлжээ. Энэ үгийг сонсоод Ба ёстой гайхжээ. Тэ- гээд Дундгаагийнхаа хур- галахыг үзэх гэж Батхүү хараад л байж, Цаг овоо наашилсан авч цас орсоор байж, «Цаг наашиллаа гээд хамаг өвс тэжээлээ малд өгч дуусч байхад ин- зохицуулалтад нийслэлийн ерөнхий боловс- ролын сургуулиудаас «Өсвөрийн зохицуу- лагч»ь бүлгүүдийг шалгаруулж оролцуулах уралдаан УАТХШБГ, хүүхдийн төлөө фонд, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөв- лөлөөс зарлаж байна. "үзүүлэн бүхий булан, кабинет, тээврийн хэрэгслийн зам, тал- бай байгуулан, сонирхолтой үр дүйтэй хэлбэрээр сурталчилгаа явуулж хэвшсэн байна. 2, «Өсвөрийн зохицуулагч» бүлэг иь сургууль орчмынхоо гудамж, замуудыг батлагдсан хуваарийн дагуу тогтмол Ххаё- риуцаж, «ногоон гэрэл цагаан аах Үү. нэг бүрийг 18 хүй-цагаас доош- гүй хугацаагаар ажиллуулж, явган зорчигчдын хөдөлгөөнийг зохицуулиа. 3, «Өсвөрийн зохицуулагч» бүлгийн гишүүд нь сургуулийн. хаа бага ангийн сурагчдад за. тын хөдөлгөөний дүрмийн шаардлагыг ойлгуулах, төрөл бүрийн заалт, тэїдэглэл, дДо- хиог эзэмшүүлж сургах зорил- гоор диафильтм, үзүүлэн таййу. лах хэрэгсэл ашиглан нийт 12-00с доошгүй цагийн хичээл зааж бага ангийн хүүхэд бү- рийг 2-оос доошгүй удаа дагуу- лан. явж дадлага хийлгэсэн Д. Сүхбаатарын иэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Би нишииний байна, -4. Сургуулийн хэмжээнд за- мын хөдөлгөөний шинэ дүрмийг сурталчлах Өдөрлөг, үзүүлэх сургуулийг мэргэжлийн сая. гууллагатай хамтран үе шат- тай зохиож явуулсны дүйд ту- хайн сургуулний нэг ч сурагч өөрийн оуруугаар замын хөдөл. гөөний осол зөрчилд холоог. доогүй байх, 2, «Өсвөрийн зохицуулагч» бүлгийн гишүүд нь ходолгоон зохицуулах дохиоллын хэрэг. сэл, гарга техник, | хүмүүст шаардлага. тавих харьцааны соёлыг сайтар эзэмшсэй бай. хын зэрэгцээ самын ходөлгоо. ний шинэ дүгтийг тус бүрдээ судалж, Түүний заалтуудыг товч, ойлгомжтой тэмдэглэж холбогдох зураг, тэмдгээр бая. жуулан үлгэр жишээ гарын ай. лага материалтай болсон бай. иа. 6. Өсвөрийн сэргийлэгчдийн бүлэгтэй хамтран сар тута. «Зохицуулагч» ханый соинц гаргаж замын хөдөлгөөний дүр- гэж цас дараад «байх ер ” базаахгүй хэрэг, Сум-нэг- дэл, бригад, луу хараад ч “ нэмэр б » Өвс, тэжээл “дууссан л бол тэд яах юм бэ? Одоо малчин бид өөрс- дийн мэддэг чаддагаар үз- дэг хэрэг...» гээд Банди өвөө Ямаатын хяр өөд нүү- хэд Батхүү хамт явна, дундгаагийнхаа хургыг үз- нэ гэж зүтгэсээр байгаад явчихжээ. Тэд Ямаатын хярд өвдөг тулсан дулаан бууцтай цас багатай тачир- дуу ч бор цагаан өвстэй -нутагт хэд хоног аятайхан л байжээ. Нэг өдөр өвөө нь хонинд явж Батхүү эг- чийнхээ хоёр хүүхэдтэй, баахан хургатай гэрт үлд- жээ. Үдээс хойш тэнгэр эв- гүйрч, цас орж эхэлжээ, Нар хэвийх багцаанд ца- сан шуурга хөдөлжээ. Батхүү өвөөгни йнхөө араас явья гэтэл хоёр дүү- дээ уягдав. Оройхон ядра- хын туйл болсон өвөө нь хонно туусаар хүрч ирэв, Чулуун хороо луу хонь ха- шилцан оруулж байгаа Батхүү: «Өвөө, дундгаа ал- га, Та хонио хаагуур ха- риулсан юм бэ? Мануухай- нуудаа босгож гэрлүүдээ дүүжлээрэй! Би дунгааг...» гээд Банди өвөө явуулах, саатуулах учраа олж ядаж байтал калибрь үүрч хур- ганы уут шүүрээд алга болжээ. Цасан шуурга шө- нөжин шуурав. Батхүүгийн араас Банди өвөө сэтгэл зовон хар нүд хамхилгүй хонов. Цасан шуурга мар- гааш нь ойндоо хүрээд намдав. Хоёр жаахан ачийгаа яаж “ч ча- дахгүй Банди өвөө дэмий уяа тойрсон шиг орон гаран байтал Батхүү хүрч ирэв. Батхүү хонины- хоо бэлчээрийн тоймыг мэдэх юм чинь дундгаагаа дуудаж шөнөжин яваад хо- ножээ. Буутай, дуу чимээ- тэй, хэрэгцээ тохиолдвол гал гэрэлтэй, тэгээд ч хам- гийн хайртай малаа эрж яваа эр хүн шөнө юунаас айх юм бэ? Үргэлж хөдлөөд яваад байгаа хүнд, хүйтэн Ч тийм аймшигтай биш бол- сон цаг юм чинь! Батхүү өглөөгүүр дундгаагаа ол- жээ. | Мөргөцөг хадны ёроолд дундгаа хургал- жээ, Хургаа долоож, хө- хүүлээд цээжин дороо ха- шиж тэндээ хоносон бай- жээ. “Тэгээд дээлээ хөл- гаа өвөртлөөд дундгаагаа дагуулж, хөдлөх. гэтэл гэ- нэт хон,.хэрээ дээгүүр нь сэжсигтэйхэн тагшин. өнгөр» чээ, Эргэн харваас эсрэг хадны элгэн дээр шилүүс хоёр чихээ хөдөлгөн хяри хэвтсэнээ өндийж харагд- жээ. «Бидний хэрэг бүтэх- гүй болов, Өөр тийшээ хөд» лөе!» гэж хон хэрээ ши- лүүстээ мэдээ өгсөн биз. Батхүүг хараад шилүүс мэлтрэн зогсчээ. Батхүү олон юм бодсонгүй, Буу- гаа шүүрэн шилүүсний яг зүрхийг барин буудсанд тэр нь элгэн хадны ёроолд өөрт нь ойрхон гулдайн ойчжээ. Батхүү, дундгаа дээрээ ёстой л азтай ам- жиж иржээ, Хэдхэн минут алгуурласан бол дундгаа бор нүдэн хургатайгаа мах- чин араатны идэш болж, Батхүү, дундгаагийнхаа хургыг үзнэ гэсэн хүсэл нь биелэхгүйд хүрэх бай- жээ. «Энэ жил дөрөвдү- гээр ангн төгсөх гэж бай- гаа хүүхэд гэхэд энэ мөн бэрх зориг зүрхтэй шүү. Дундгаа Батхүү хоёр, энэ нэгдэлд мөн чиг их юм дуулгана шүү.» гэж Банди өвөө дотроо боджээ. Батхүү төдхөн сургууль- даа ирэв. Бадамцэрэн, Сү- рэн зэрэг олон сайн нөхөд- тэй Батхүү хавар нь 1Ү ангийг төгсөж | ядсангүй. Батхүү «Өвөө минь тэт- гэвэрт гарсан хэр нь нэгд- лийн тэр олон мал маллаж байхад аав эжий туслах- гүй юм. Тэгтэл эгч маань бас нэг бага хүүхдээ өвөө дээр авчрах гэж дуулдаж байх. Би ерөөсөө өвөө шн- гээ малчин болно» гээд нэг өдөр Банди өвөөгийнх зэ- рэг айлуудад бараа хүргэх машин явахад түүн дээр суугаад явчихжээ. Түүний дэргэд зогсож байсан нэгд- лийн дарга «Ийм л хүн малчин болно доо. Магад- гүй өвөөгөөсөө ч илүү мал- чин болж мэднэ» гэж өгүүлжээ. Харин өвөө Бан- ди нь Батхүүгээ яваад очи- хоор юу гэж хэлэхийг хэн мэдхэв. Хүн хүссэн, дур- ласан юмаа хийж ядахдаа жаргалтай байдаг юм. Зов- лон бэрхшээл тохиолдоход түүнийгээ давах зориг зүрхтэй ч байдаг юм» гэж хэлж байж мэдэх л юм. хийлгөж бүслэн хур-- "мийн заалтууд, тэдгээрийн бие. лэлтиннг «сурталчилж оанвал зохнио. Гурав. Уралдаан зохиох да- раалал ” Уралдааныг 2 шаттай хионо. уралдааны нэгдүгээр шатыг Улаанбаатар хотын ранонуудын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны ардын боловсролын ахэлїос, ниопсерийн зөвлөл, автотохны. кинн салаад хамтран 1989 оны 4 дүгээр сарын 20-ны дотор Тулаан районы ерөнхин боловс- ролын шниї сургуулныг хам- руулай явуулж, ранон тус оү- р-эс тэргүүнни «Өсвөринн зо. хнцуулагч» 2-3 бүлгийг шал. таруулна. уралдааны хоёрдугаар шат УлїлшЬьг, ХїФ-ын їөв: Ко- мисс, МПЦБ-ын їөв Зоплолөоос томилогдсон тусган комисс 19869 оны 5 дугиар сарын 1-ний дотор багтаан районуудаас шал- гарсан «Өсвөрийн зохицуулагч» бүлгүүдийн дуйд зохион бай. гуулан, МААН-ын ХХ 6үих хурлын үсийн хамгаалалт, з0- хицуулалтад оролцох бүлгүүдийг хэвшсэн зо- шалгаруулна, , Дөрөв, Дүгнэх журам 1, «Оспорийн зохицуулагч» бүлгүүдийг хоёрдугаар шатны уралдааны дүнгээр дараах байр эзлүүлж шагнал олгоно. Үүнд: 1 байранд цэг бүлэг -- МАХН-ын ХЇХ их хурлын үсийн хамгаалалтад зохицуу- Б. БААСТ лалтад ажиллах эрхийн мандат, гурван байгууллагын диплом, 300 төгрөгийн сурах бичиг, үзүүлэн соёлын бараа -- Ц байранд нэг бүлэг - МАХН-ын ХЇХ их хурлын үеийн хамгаалалт зохицуулал- тад ажиллах эрхийн мандат, гурван байгууллагын диплом, 250 төгрөгийн сурах бичиг, үзүүлэн, соёлын бараа -- Ш байранд нэг бүлэг - МАХН-ын ХЇХ их хурлын үеийн хамгаалалт, зохицуулал.- чад ажиллах эрхийн мандат, гурван байгууллагын диплом, 200 төгрөгийн сурах бичнг, үзүүлэн, соёлын бараа 2.Уралдааны хоёрдугаар ша- ганд шалгарч оролцсон «Өсвөрийн зохицуулагч» бусад бүлгийг баярын бичиг, дурсгалын зүн- лээр, энэ шатанд оролцсон бүх бүлгийн багш, пнонерийн удир- дагч болон уг арга хэмжээг сургуулийнхаа хэмжээнд идэвх- тэй зохион 6: лж, замын хөдөлгөөний дүрмийг төрөлж- сөн кабинет, зам, талбайг үл- гэр жишээ тохижуулсан 2-43 сургуулийн захирал, хичээл, хүмүүжлийн эрхлэгчийг үнэм- лэх, үнэ бүхий зүйлээр тус тус шагнаж урамшуулна. УРАЛДААНЫ КОМИСС Ж.ДАШДОНДОГ Эрхлэгч ИНДЕКС--14140 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Өсвөрийн Сүхбаатарчуудаас МАХН-ын ХЇХ их хуралд өр гөх дээд ам лтын рапортад гарын үсэг рах Ц шатны ажил В.И. Лениний мэндэлсний 116 жилийн ойн өдөр--4 дүгээр 22-нд манай орны бүх бүл- болно, сарын тэмд Дээд амжилтын рапортад га- рын үсэг зурах 1 шатны хүн- дэтгэлиййн ажиллагаа эхлэхэд 14 хоног үлдлээ, 4! ын ХЇХ их хурал угт- їмунистуудын үлгэр лаар сурч, ходолмөрлөж, күмүүжицгээс!» уриатай «Зал- үс» аянаар амжилттай аялж, авсан үүргээ нэр төртэй биелүүлэн сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олон нийтийн аж лын тодорхой амжилт гаргасан пионер баатарчуудад бүлгэм йл зөвлөлийн шийдвэрээр, Дээд амжилтын рапортад гарын үсэг зурах эрх олгоно тамж Дээд амжилтын рапортад гарын зүсэг рах хүндэтгэлийн ажил- лагаанд баатарчуудын баг, пно нерийн салаа, бүлэг, бүлгэм 0 эрчимтэн бэлтт хүндэтгэлийн ажиллагаа яву х гионерийн танхимаа баяр ёслол, хүндэтгэ лийн байдалтай засч чимэгтлээ рэе! Пионерийн бүлгэм, бүлгийн зөвлөл, «Залгамж үе» аяныг зохион байгуулах сургуулийн ко- мисс, өсвөрийн сурвалжлагчид аа! Энхрий хайрт намдаа. өргөх дээд амжилтын рапортад гарын үсэг зурах хөдөлгөөнд сурлага, хөдажмөр, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын амжилтаараа шалгарсан тэргүүний пионер, баатарчуудын . ажил үйлсээс орон нутгийн болон Төвийн хэв- лэл, радиогоор сурталчлах аж- дыг өргөнөөр зохиоцгооё! МПБ-Ын ТӨВ ЗӨВЛӨЛ Мо28 (2148) А САНСАРТ ХҮН НИССЭНИЙ 25 ЖИЛИЙН оид Шөнийн тэнгэрт одод түг- вээ. Хэн бүхний сэтгэлд нэ- гийг бодогдуулам намуун, уянгат ая эгшиглэнэ, Холхн газраас гялалзан харагдагч өнгөт од оо!.. хэмээн их зохиолчийн ал- дарт шүлгийг монгол, орос, англи... таван хэл дээр уншн хыг үзэгчид амьсгаа даран сонсоно. Удалгүй тайзан дээр Охид гарч оддын бүжиг бүж- лээ. Энэ бүхнийг үзэж буй хэ ний ч болов сэтгэл санаанд сансар огторгуйн түмэн сай- хан зөгнөл бодол бууж, сэт- гэл зүрхээрээ сансарт аялж яваа гэлтэй. Дэлгэцнээ саис- рын анхны инсэгч Ю. А. Га. гарины тухай баримтат кино гарлаа. Тиймээ, Одоогоос 25 жи лийн өмнөх гайхамшигт хав рын тэр өдөр дөрөвдүгээр са рын 13 байсан. Чухам энэ л өдөр, хүн төрөлхтөнд санс- рын шинэ эрин үеийг нээсэн 108 минут түүхэнд мөнхрөн үлдсэн. -- Зөвхөн зөвлөлтийн хүн сансарт анх нисч, хэний ч гаргаагүй мөрийг гарган, тэр замаар итгэлтэйгээр алхах ёстой байсан юм... Юра бол жинхэнэ орос залуу Тэр 1985 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 9 А ЛХАГВА ҮНЭ 10 МмӨНГӨ (В. И. Лениний наас хийсэн сурв лжлага) нэрэмжит МПС-ын ордонд болсон цуглаа- үнэнч шударга, хүнлэг, илэн далангүй, баяр балсгилантай, зоригтой авьяас төгөлдөр, хү- мүүсийн хайрыг яатсан хүн байсан гэж сансрын технь кийн ерөнх зохион бүтээгч С. П. Королев хэлжээ Өнөөдөр 52 настай рин ах бидэнтэй дарсаар байна. Гага хамт амь- «Тэр бид, бүгдийг сансарт ДууДсан юм»-гэж америкийн сансрын инсэгч Аржмстролт хэлсэн юм. Үнэхээр ч тэр бүгдийг сансарт дуудсан Түүний замаар интеркосмос программын дагуу Чехосло вак, Польш, Ардчилсан Гер ман, Болгар, Унгар, Вьетная. Куба, Монгол, Румын, Франц, Энэтхэг гээд олон орны ни сэгч нисч үйлсийг нь үргэлж лүүлсэн билээ. Тайзнаа БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, БНМАУ-ын сансрын анхны нисэгч, ХОШУУЧ гєиє- рал Ж. Гүррагчаа, ЗХУ-ын хошой баатар, БНМАУ-ын баатар, ЗСБНХУ-ын сансрын нисэгч хошууч генерал В. А Жанибеков, БНМАУ-ын санс рын нисэгч М. Ганзориг на Ю. А. Гагарин, охин Галина, Елена нарын хамт, рыг урив, Радно телевизийн сургууль хүүхдийн н эвтрүүлгийн ре- дакци, «Пионерийн үнэн» сонин, «Залгамжлагч» сэтгүү- лийн өсвөрийн су жлэгч. дын сонирхсон асуултад санс- рын нисэгчид хариуллаа. -( ков: Мэдээж газар дзэр байдаг шиг бай- даггүй. Сансрын нөхцөлд хүнд хэцүү. Гэвч бид сансрын уудамд ян бүрийн туршилт амьтан, ургамал дээр хийдэг. Энэ нь хүн яинс гэхэд ихээхэн ач холбогдол той байдаг юм. Ер нь сансарт хүнээс өөр ингэж удаан амьд рах зүйл байхгүй, Ирээдүйд сансарт хүн амьдрах хуга цааг уртасгана. Энэ ажлыг та нар хийж шийдвэрлэнэ - Манай пионер сураг чид Гүррагчаа ах та хоёрын үерхэл Їнөхөрлөлийг ик со- нирхдог юм. Энэ тухай В .А. Жанибеков: Би Гүр рагчаа, Ганзориг гэсэн сайн 1966 он анд нөхөдтэйдээ баярлаж бахархаж, өөрийгөө хамгийн азтайд тооцдог юм. Энд бас сансрын нивсэгч Ляховыг хэ дэх хэрэгтэй. Бид дөрөв тун дотио найзууд. Биднийг зөв- хөн ажил үйлс внэгтгээгүй. Бидний хүсэл сонирхол, гэр бүл, үр хүүхэд бүгд л үерхэл нөхөрлөлд их нөлөөлсөн юм, Он жил улиран өнгөрөх ту сам үерхэд маань улаш б жин бэхжиж байна. Гүррагчаа бид хоёр сан. сарт ниссэнээс хойш даруй 5 жил өнгөрчээ, Энэ хооронд нанзуудын шинь ажьдрал, ажил үйлст гарсан ололт ам- жилт намайг зүй ёсоор баярлуулж байна. Ганзори. гийн удирдсан лабораторийг үзэж сонирхлоо. Энд маш со- нирхолтой туршилтын ажил хийгдэж байна. Тус лабора. тори нь ирээдүйд сансрын уудмыг судлах юм. Институт болно гэдэгт би итгэл төгс байна. Гүррагчаа таань УН ХТН-т ажиллаж байна. Ня: ГЭЖ НИСЭГЧНД Маань Өөр өөр чиглэлд ажиллаж байгаа ч гэсэн бие биедээ тусалж, үер- хэж нөхөрлөсөөр явна. Эцэст нь хэлэхэд үерхэл нөхөрлөл гэдэг бол хүний хамгийн най дин чанар, Анд найз хүнд аз жаргал өгдөг. Тиймээс Ч найз нөхөдтэй хүн аливаа бэрхшээлийг амархан дандаг шүү дээ. Үерхэл, нөхөрлө. дийг эрхэмлэж яваарай! -- Сансарт тохиолдсон со- ийн үйл явдлаасаа ярьж өг- нө үү? Ж. ГҮРРАГЧАА: Сансарт санаанд багтамгүй сонит со. ннн ї8 явдал их тохиолддог юм. Мэдээж сансрын орчия өөр учраас тэр биз. Жишээ. лэхэд, жингүйдлийн орчинд нэг байрнаас иөгөө байранд тулах цэгийн тусламжтай. гаар хөвж очно. Хамгийц наад зах нь гэхэд, гэрт бай. даг тавилга хэрэгслийг унаад морь шиг д явж болно. Тоос сорогч дээр суугаад явахад ямар байхав? Ингээд бодоход сонин үйл явдал маш их. -»- «Сон )» хөлөг хөө рех үед та ямар сэтгэгдэл төрсөн М. Ганзориг: Аливаа санс рын хөлөг гараанаасаа гарах тэр агшинг үгээр дүрслэн хэлэхийн аргагүй гайхамшиг. тай юм. Манай инслэгээс өм. нө Байконуураас х хэлэн хөлөг хөөрөхийг харсан. Яа- гаад ч юм бэ, манай иргэн суусан хөлгийн гараа бусдаас онцгой сайхан санагдсан. Га радны өмнөхөн: Жаннбегов Гүррагчаа хоёртой радво хол. боогоор ярихад: Энэ гараанд бид адилхан бэлтгэгдсэн. Тий- шээс чиний ажлын үр дүн хүсэлд мөрөөдөл, ер бүхнийг бид аваад нислээ. Иймээс чи хэдийгээр газар дзэр үлдсэн авч сансарт нисч яваа гэж бодоорой гэж Гүррагчааг хэ лэхэд маш өндөр сэтгэгдэл төрсөн Хүүхдүүд сансрын тухай дуу шүлгээсээ сонирхуулж, хөгжилд баяр дүүрэн байна. Нийслэлийн 40 дүгээр СїР гуулийн 93 дугаар бүлэг «В. А. Жаннбесковын нэрэч жит бүлэг» болсноо баяртай- гаар рапорталлаа. Уулзалтад оролцсон хүүхэд бүр «Бя сансарт инснэ» гэсэн мөрөө. дөлд хөтлөгдөн танхимаас гарлаа. Тиймээ! Та нар сан- сарт нкєснэ МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Н.ЭнХЧИМЭГ солилцож Сүүлийн зургаан жил арван жилийн нэгдүгээр сургуулийн пионерүүд зөв- лелтийн ХЇХ сургуулийн ивонерүүдтэй хамтран энэ клубийг ажиллуулснаараа одоо бүх бүлэг, салаа, пио 967729, 954/1:4-1 залжилж олж алдаршуул- НОМ АНАГААХ пионер є«урагчдаас «урал чээлийн жилийн эхэнд пио- национал клубийг Т--14 38-41 пионерийн бүрэлдэ- лөлт, монголын пнонерийз Засаж сэлбэдэг болов. Хо- ажиллуулж, йн лэг хийж урагдсан номыг социалист өр- лэлцдэг боллоо. Номтой найрамдлын сэдэвт гар өөрийн сурах бичгээ дүү захидлаар харилцаж пно- хичээлийн жилд Эрдэнэтуяа ван жилд 5400 гаруй но- харуулж байаа. зөвлөлтийн нерүүд эцэг эхчүүдтэй хисн байгуулахад оролцож харуулсан «Алдрын» булан З7:0207-105717:570 ”: 57511 141,14:1/14,) ахмад хүмүүсийг эрэн сур- даг зэрэг олон сайн үйл- сийг хэвшүүллээ. ЕР ОНАЛ шд -Т7-У4 ГРУПП Зөвлөлтийн улаан бүчтэн Пионерийн бүлэг бүр хи- цах зорилгоор хичээлийн Нерүүдийй саналыг үндэс- шинэ жилээс эхэлж интер 428 ном анагаах групп идэвхтэн пионерийн бүрэл- ХҮҮнНтэй байгуулж долоо дэх байгуулж зөв. Хоногт нэгээс доошгүй ном байгууллагын үйл ажилла- тын хүүхдийн номын сан, гааг сурталчилсан булан баатарчуудын номонд үз: баатар пионерүүдийн пэрэм засварлан сар бүр бүлгийн жит сурлага, хүмүүжлийн цуглаанаараа үр дүнг хэ- уралдааа вүүлж байна. Мөн зөвлөд- нөхөрлүүлж түүнийгээ ариг тийн хүүхдийн дуу сурах, гамтай эдэлж | ялангуяа зургийн уралдаан зохиож, нартаа бүтнээр шилжүүл- зөвлөлтийн инсперүүдтэй дэг хэвшил тогтлоо. Энэ ажлын туршлага даргатай бүлэг 1400 гаруй байна. ном анагааж сүүлийл гур- мыг дүү нартаа шилжүүл- сэн нь энэ ажлын үр дүнг АЛДРЫН БУЛАН Сүүлийн жилүүдэд шио- хамтран өөрийн гэр бүлийн хүмүүсийн сайн үйлсийг тэдний дэвтэр номоо цэвэр Хийж сурталчилдаг боллоо. инямбай эдэлдэг, чөлөөт Өвөг эцэг, эмэг эх, өөрийа цагаараа сонирхолтой зүйл- эцэг эх, хүүхдүүд тэсэн сийн цуглуулга хийдэг, су: гурван чиглэлээр төрөл рагч бүр улс төрийн мэ жүүлж тухайн хүмүүсийн жлээлэл хийдэг, нэр хүндтэй намтар сайн шинж чанар үйлсийг харуулсан зураг бусад зүйлсийг ашиглаж хийдэг. Пионерийа бүлгэм жил бүр хамгийн сайн алдрын буланг шалгаруулж гэрчилгээ олгох, пионер бүр алдрын булаагаа өөрийн сайн үйлсээр бая- жуулах чин эрмэлзлийг бий болгодог. Энэ ажил нь төрөл төрөгсдийнхөө түүх намтрыг мэдэж гэр бү- лийнхээ төлөө өөрөөр хэл- бэл хамтач үзлийг төлөв- шүүлж ажил мэргэжлийн чиг баримжаа олж авахад чухал нөлөөтэй юм, ЦУГЛУУЛГА АШИГТАЙ Пионер бүр өөрийн Сс0- нирхлын дагуу төрөл бү- рийн цуглуулга хийдэг сай- хан уламжлалтай боллоо. Зүйр цэцэн үг, оньсого, сургаал, сонирхолтой яриаг төрөлжүүлж цуглуулах, тэмдэг марк, пянз, амьт- дын зураг зэрэг 80-аад төр лийн цуглуулга пионерүүд хийж бүлгэмээс улирал бүр үзэсгэлэн байгуулж ний- тэд сурталчилж байгаа нь үр дүнтэй боллоо. Ар- ван жилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн гаруй тпио- нер 42 мяага таруй цуг- луулгатай болж нэгдүгээр ангийн сурагчид 4--5 шү: лэг цээжилж 30 гаруй төр- лийн цуглуулга хийж хи- чээлдээ ашиглаж байна. 10 жилийн 1 сургуулийн хүмүүжлийн эрхлэгч Т. Монхдон ХУАУДУДУДдУДУЛлУЛлУЛлУДУДМЛАУДУДУХУЖ Эрдэнэт хотын пионерийн идэвхтиүүдийн бүлэг, бүлгэ- мийн ажлын зарим туршлагатай танилцуулья. ГУдудАгдҮАС шУАУУуГРАС.А САСАСАУА/”АМ2 гаа нь. С.Бодоошийн авсан фото. Нийслэлийн У сургуу- лийн Ү!И! ангийн онц сур- лагатаа Х. Цацрал интер- национал танхимаа шпионе- рүүдэд тайлбарлаж бай- решковын гээр бүлгийн дарга О. На- рантуяа нар писаер сурагч» дын дунд сонирхолтой олон лбэрийл Ц. Уранцацак,- АД. Баатарын явсан” фдто УНШ-хАЙЧИЛ-ХАЛГАЛ АМЖИГТАА АШИГЛА ПИОНЕРИЙН ИДЭВХТНИЙ СУВ УУЛ ХиИчЧэЭэЭлЛМг3 БҮЛЭГ ЯАЖ АЖИЛЛАВАЛ ЗОХИХ ВЭ? 1 Пионерийн бүлэг нэг ангийн ппонерүүдээс бүрд- дэг. Сурагч бүхэн пионер байх хугацааныхаа ажил, амьдралыг пионерийн бү- лэгт өнгөрүүлдэг билээ, Бие хүнийг хүмүүжүү- лэх пионерийн хамт олны тол ажиллагаа бүлэгт явагддаг. Тухайлбал баа- тарчуудыг пионерт зд- сүүлж, пнонерүүдийг МХ ЗЭ-д элсүүлэх асуудлыг бүйгэмийн зөвлөлд уламж- лан шийдвэрлүүлдэг. Иймд пионерийн бүлэг нь бие даасан дайчин үйл ажиллагаатай байх ёс- той. Бүлгийн бие даасан дай- чин чадвар нь пионерүү: дийн харилцан туслалцах. эвсэг, зарчимч шаардлата- тай, хамтач ажиллагаанд оршино. Бүлгийн дайчин чадва- рыг өндөрт байлгахын тулд хамт олныг яаж удир- дан зохион байгуулах вэ? Үүнд бүлгийн зөвлөл онц: гой үүрэг гүйцэтгэнэ. Бүл- тийн өдөр тутмын ажил, салаадын үйл ажиллагааг бүлгийн зөвлөл удирдан зохион байгуулдаг. Бүлгийн зөвлөл бүлгийн удирдагчийн туслалцаатай- таар бүлэгт зохиох олон талт ажлыг (бүлгийн цуг- лаан, шугам жагсаал, тэм- дэглэлт болон баярт үйл явдалд зорнулсан хүндэт- гэлийн ажиллагаа, аялал, уралдаан, тэмцээн гэх мэт) удирдан зохион байгуулах үүрэгтэй, Хамгийн гол нь хамт олон, пионер нэг бүрийг пйнонерийн танга- раг, чин эрмэлзлэлээ шир- хэгчлэн биелүүлж, «Зал- гамж үе» аянд идэвхтэй оролцдог болгож тэдэнд мэдлэг, чадвар, дадал олгоход онцгой анхаарч ажлаа чиглүүлэх ёстой. Бүлгийн зөвлөлийн дар- га зөвлөлийн хурал, бүл- гийн цуглаан, пионерүү- дийн дунд зохиох гол аж- луудын бэлтгэлийг хангуу- лан зохион байгуулах асуудлыг биечлэн хариу- цаж ажиллах нь зүйтэй. Ингэж ажиллахдаа ан- гийн багш, пиоперийн ах- лах удирдагчаас туслал- цаа авч, ангийн даргатай байнгын нягт холбоотой хамтран ажиллаж, ангийн хурлыг ч гэсэн зохион бай- туулахад оролцох ёстойг мартаж болохгүй. Бүлгийн ажлыг хэрхэн удирдан зохион байгуулж байгаагаа бүлгэмийн зөв- лөл, ХЗЭ-ийн байгууллагад тогтмол мэдээлж, иИОНе- рийн бусад хамт олонтой тогтоон, хамтран ажиллавал зүйтэй. Урал- даантай ажилласан ч бол- но, Бүлгийн зөвлөлийн г!- шүүд пнонерүүдийн санл- лыг анхааралтай ёонсол хүлзэж авдаг, иөхдийнхоо сэтгэл Санаа, хүсэл со- нирхлыг ойлгодог, сурла- гга, болон- нийгмийн тустай. хөдөлмөрт өөрсдөө үлгэр дууриал үзүүлдэг байе ёс- тойн, Бүлгийн зовлолийн дар га, гишүүд пионер нэг бүрийн сайн ба доголдол той талыг сайтар мэддэг байх ёстой, Бүлгийн шионер бүр хамт олныхоо ажил үйл- сийн төлөө санаа тавьж, аливаа ажилд идэвхтэй оролцон бүлгийн зөвлөлөөс. өгсөн даалгаврыг чин са- наанаасаа биелүүлж, хамт олныхоо өмнө тайлагнадаг байвал зохино. Бүлгийн зөвлөл дайчин шуурхай ажилладаг байх ёстой, Үүний тулд бүлгийн зөвлөд 30 минутаас хэт- рэхгүй хугацаанд долоо хо- ногт маш ажил хэрэгч бай- далд хуралдаж байх хэ- рэгтэй. Энэ бол хамтын удирдлагын ардчилсан зарчмыг хөгжүүлж, зөв оновчтой шийдвэр гаргах чухал ач холбогдолтой. Хурлыг бүлгийн зөвлөлийн дарга, гишүүд зэлжлэн удирдаж гишүүд өөрийн үүргийг хэрхэн биелүүлснээ товчхон тайлагнах, хийсэн ажилдаа хамтарсан дүгнэлт гаргах, цаашид зохиох аж- лаа төлөвлөх, ээлжит аж лын бэлтгэлийн үе шат бүрийг зөв оновчтой то- дорхойлсон шийдвэр гар- гах нь чухал, Бүлгийн зөвлөлийн шийдвэрийг өдрийн тэмдэг- лэлд тэмдэглэж, бүлгийн бүх пнонерүүдэд цаг ал- далгүй мэдээлж байх хэ- рэгтэй, Түүнчлэн бүлгийн цуглаанаар хамт олноороо шийдвэрлэвэл зохих асууд: луудыг ажил хэрэгчээр хэлэлцэж хамтын шийдвэр гаргаж мөрдөж ажиллах хэрэгтэй, Пионер бүр цуг- лаанд идэвхтэй оролцож хамт олны ажил үйлс хэ- лэлцэж байгаа асуудалтай холбогдуулан санал бодлоо чөлөөтэй хэлдэг, өөрийн ба нөхрийн алдаа дутагд- лыг шударгаар шүүмжил- дэг байвал зохино, Бүлгийн зөвлөл өөрийн хэвлэл болох ханын сонинг тогтмол гаргаж, хамт олны амжилт ололтыг суртал- чилж, дутагдал доголдлыг хамт олноороо шүүн хэлэл- цүүлж бай. Тухайн хамт олны ажил үйлсийг тольдон харж бо- лох бүлгийн буланг тогт- мол ажиллагаатай байлгах нь маш чухал, Түүнд бүл- гийн сарын ажлын төлөв- лөгөө, бүлгийн зөвлөлийн шийдвэр, пионерүүдэд өгөх “Даалгаврын чиглэл, салаа- дын болон шеф баатарчуу- дын багийн ажил үйлсийн талаар байнга мэдээлж байх ёстой. Пионерийн идэвхтэн, сон- гуультан нарт, 1985--1986 оны хичээ- лийн жил дуусах дөхөж, бүлэг, бүлгэмийн тайлан сонгуулийн цуглаан болох хугацаа ойртлоо. Энэ хичээлийн жилийн тайлан сонгуулийн цуглаа- ны онцлог бол МАХН-ын ХЇХ их хурал угтсан «Ном: мупистуудын үлгэр Дуу- риаллаар сурч, хөдөлмөр- лөж, хүмүүжицгээе 1» уриа- тай «Залгамж үе» аяны дүнг нэгтгэц хэлэлцэж, энхрий хайрт намынхаа их хуралд бүлэг, салаа, пио- нєр нэг бүр ямар бэлэг өргөн барьж. байгааг тоо- цон дүгнэх явдал юм. МАХН-ын ХХ их ху. рал угтсан ажлаа улам эр- "чимжүүлж, сурлага, хөдөл- мөр, урлаг, «спорт, олон нийтийн ажлын шинэ ши- нэ амжилт гаргацгаая, МПБ-ын Төв Зовлолийн секторын эрхлэгч С, цог 1 Хонины хуйхалсан тол гол, элэг аваад ир гэж хэ- лээд би ач хүүгээ дэлгүүр лүү явууллаа. Гэтэд хүү маань удаж, удаж хоосон тороо барьсаар хүрч ирэв. -- Яав? Толгой, злэг- ний аль нь ч алга гэж үү? -- Байх нь байна л даа -- Тэгээд юунд авсан- гүй вэ? --Ангийнхнаасаа ичээд... - Юу гэнээ..? чинь л иддэг юм бангаа би дээ. Би я лав амсах бай- тугай харж чаддагүй гэд: гээжээ. Ач хүү шарсан элэг, чанасан Эрүү, хэл, чихэнд дуртайгаа нууж чадсангүй. Чингэтэл, -- Танайх тийм ядуу юм гэж үү? Аль эсвэл жиг- тэйхэн харамч бирд айл юм гэж үү? гэсэн байх юм. Ингээд л хүү маань нэг- дүгээрт ядуу зүдүү гэж хэ- лүүлэхээс, хоёрт аав, ээ- эжийгээ харамч бирд гэж муучлуулахаас зовоод хоо- сон ирсэн байна. За тэгэхээр өвөө |чинь үүнээс үүдээд дүү нартаа нэгийг зөвлөе гэж бодлоо. Ажиглаад байхнаа нь хү- нийг өмсөж зүүснээр тө- дийгүй, ндэж уудгаар нь үнэлж дүгнэдэг хүүхдүүд -- Ичээд авч чадсангүй! Бин бүр гайхаж орхилоо. Ганц би ч биш эмээ нь аав, зэж, ах, эгч нар нь ч гэсэн тун нх хачирхаж байх бо- бололтой. Гайхаж, хачирхал- гүй ч яахав, Хонины гуя, хаа авахдаа ичдэггүй хүү- хэд, толгой, цувдайг нь бусдаас ичиж зовдог би- - лзэ? Энэ ер нь юу гээч байдаг-байна. Тэр ч бүү болж байна? Ач хүү маань Хол ӨӨР хоорондоо тэдний тэр тням хоол иддэг, аягүй ядуу юм билээ гэхчлэн ярилцах ч сонсдоно. Ийм жаалууд ихэнхдээ цамаан зантай, муухай хямсга- нуур юмхнаар юм хийж огт мэддэггүй, тэгээд ч арвич хямгач хүмүүжил ер «су- раагүй цадах ийний. ын чүүд, эмээ нар тиймэрхүү хүүхдэд үнэн голоос дур- гүй. хүмүүжилтэй болж байна уу, аль эсвэл ангийнхан нь гэдэг тэдгээр жаалууд элдвзэр хочилж, шоолдог байна уу? Элдвээр эргэцүүлж бодсоны эцэст ачтайгаа сайн ярилцаж, учрыг мэдсэн юм. Юу бол- сон, ямар янзын хүүхдүүд байдаг гээч, Хүүг дэлгүүрт очоод сочєрт зогсож байтал ап- тийн нь гурван схин орж ирзэд, -- Чи юу авах гэзв гэж асуусан, ач маань ч үнэнээ хэлсэн бололтой тэм. Тэг- тэл нэгнь, С -- Хотын зарим хүүхэд цувдай, толгойгоор хоол хийж идэх байтугай бүхэл махыг ч эвдэж шулж су- рахгүй байна. -- Эвдэж сурах бүү хэл ясыг нь нэрлэж мэдэхгүй » Манай бага баньд таг- дээрээс дал ору ир гэсэн чинь за Саяхан хэдэн настнууд нэгнийдээ цутлаад ярил- цаж суулаа. Бич гэсэн ярнанд оролцож ач хүүдээ тохиолдсон явдлыг хэлэв. -- Наах! Тавайх толгой, цувдай таас” Эрт ХаРчээ нүдээ учиргүй том лго- жээ Нөгөө хоёр нь ч Гэ- сэн чичрүүдэс нь хүрсэн мэт дал мөрөө хөдөлгөн, барат л амга таглах тиахан, - Арай ч чи өөрөө тдэггүй эмээ хоёр Бигэр -э-Э-Э-Э ЭЭГ «Пиоверийн үнэн» сонины гуайн ярина» буланд «Хэрчим дэгдсэн билээ. ЦАМААН ЗАН МУУХАЙ богтос аваад ирж байхгүй юу? -- Бас манай нэг жаал нугас чөмөг хоёрыг ер ял- гахгүй, бүгдийг нь чөмөг гэнэ. - «За тэгээд одооны ба- гачуул яс мөлжихөө бай- жээ. Жаахан зулгааж бай- гаад хогийн сав руу Чу- луудчих юм гээч! Ийм ца- маан хүүхэд хаана, хэзээ байлаа, үр хүүхдээ ийм бол- годог эцэг эх ч гэж хаана байлаа даа. Ингэж арилцсан юм. Гэхдээ настан буурлууд бид багачууд дүү нартаа бус өөрсөддөө л буруу өгч байлаа. Бид хэлж, зааж өгөхгүй болохоор үр ач нар маань ард түмнийхээ “уламжлалт сайхан зан зап- шил, арвич хямгач занд яаж сурахсан билээ гэж бодсоноөос тэгээ биз! Хэдий тийм боловч заавал зааж, хэлж өгөхийг хүлээх хэрэг- гүй юм шүү дээ! Өвөө, эмээ нарын чинь нас дээр тарлаа. Аав, ээж чинь дор.бүрдээ ажил ал- батай, цаг заваар муу л байх шиг харагдах юм. Ийм үед та нар сурах, мэ- дэх ёстой бүхнээ өөрсдийн идэвх санаачилгаар байнга шалгааж байх.-нь асууж, энэ оны 274 3-ын «Арвижих талх» нэртэй өгүүлэл нийт- -4«Арвижих туай тудамжинд хоёр хүүхэд талх ндэж яваад үлдсэн хэсгийг нь урж тасдан шидэж байгаатай тааралджээ. Аркижих гуай үүнээс өмнө талхаар тоглож яваа ийм хүүхдийг харах бүү хэл, ийм муухай юм байд- тийг ч сонссон удаагүй. Харин талх бол ямар ч улс үн- дэстний хэрэглэдэг хамгийн хүндэт идээ. Үр тариаг тө- рийнхөө сүлдэнд дээдлэн зурсан орон маш олон байд- гийг зшэднэ. Тиймээс хүүхдүүд та иарт талхны ач хол- богдлын тухай, талхыг хайрлах тухай өгүүлэл бичсэн юм. зүй. Томчуулд сургах үүрэг байдаг юмаа гэхэд бага- чуул та нарт сурах үүрэг лам ч нх байх ёстой. ухныг боловч сурья гэ- сэн чин хүслээс л бүх зүйл шалтгаалдгийг үргэлж саз- наж яв! Ингээд цамаан зад гэж юу болох тухай өвөө чинь ярья! Энэ үгийг зарим жаа- лууд мэдэхгүй ч байж бол- зошгүй. Монгол хэлний тайлбар тольд, «аливаа юмыг үл тоох, голох сонгох муу Зан ааль» гээд «ца- маан хүнд тоогдох юм ХО- вор» гэж тайлжээ. Тэгэ- хээр цамаан зан бол арвич хямгач ёсны хамгийн гол дайсан мөн, Жишээ нь ач хүүгийн ангийн дээр ДУРД- сан гурван өхин уг чанар- таа бид бүхний эрхэмлэн дээдэлж явдаг арвич хям- тач хүмүүжлийн дайсан болж байна гэхэд хилсдэх- гүй байх! Тэдний ёс сур- тахуун, ирээдүйн амьдра- лыг ч төсөөлөхөд хэцүү биш ээ. Миний ач хүү хонины толгойг шулаад элбэг хорин бууз хийж чадна, Хэл ухар хайгаар нь сайхан зууш хийчихнэ. Үхрийн толгойг шулж 800 “бууз хийдэг айл бий. Гүзээгээр амтлаг зууш, шийр тагалцгаар цэлцмэг хийж хамгийн хүндтэй зочиндоо барьдаг илыг бишгүй “үзсэн. Бог, бодын цус, элэг, тэзжээд- лэг, эмчилгээний чанараар гойд гэдэг Дээр дурдсан гурван охин энэ бүхнийг хийж чадах байтугай ин- гэж хэрэглэхийг «хоосон ядуу айлын шинж» гэж ҮЗДЭГ байна. Тэд мах хү- рэлцээгүй тохиолдолд тол- гой, цувдайг толоод хоо- сон хононо. Гэтэл миний ач «цодойтол» цадна Өөр жишээ хэлье. Саяхан ач хүүгээс маань нэг жаал «ууттай шагайгаа түр өгөөч» гэж гуйлаа. Хүүд уутаар дүүрэн шагай бий. саа цуглуулсан юм. Сайх хүүгээс, -- Танайх мах хэрэглэ- дэггүй айл уу гэвэл хүү -- Идэлгүй яахав гэсэн. Шаантаа ташиж, чөмгийг нь сорох бүү хэл шагайгий нь хаячихдагаас зайлахгүй. Ер нь малд хаях юм даан ч үгүй дээ. Зарим змээ нар шивнүүр ясаар нэхмэ- дийн зүүнүүд хийгээд оймс нэхэж суудаг. Дэлгүүрээс авсан толгойныхоо духны арьсыг элдэж, зүйсээр ха- чин сонин дэвсгэр, хүүх- дийн шуба хэмээх дээл хийсэн Хүн Ч байна Эцэст нь хэлэхэд хүүх- дүүд минь юуны өмнө ма- лынхаа махыг сайхан зэв- дэж сур! Яс, мөчөөр нь нэрлэж сур! Яс мөлжих, тослох ч их чухал! Охид та нар гэдэс арилгаж сур! Гэдэс дотроор янз бүрийн хоол хийж сур! Юмхнаар боловч юм хийж сурна гэдэг хамгийн хэрэг- тэй эрдэм. Өвөө чинь арьс санхан элдэж, чаддаг сайдыг үз- сэн. Үхрийн тагалцаг, ший- рээр маш амтлаг шил мэт тунгалаг цэлцмэг хийдэг зохиолчийг таннна. Тэд хоосон ядуудаа тэр үү гэ- вэл үгүй ээ! Тэд сүрхий аж ахуйч, арвич хямгач, хүмүүс! Ер нь цамаан зан гэдэг хүнийг хөрөнгө мөн: гөний хувьд ч, хүмүүжил ёс суртахууны хувьд Ч хоосруулдаг аюултай дай- сан юм. Цамаан зан муу- хай! АРВИЖИХ ГУАЙ ЧИНЬ сурагчдын дунд х талх» Фгүүллээр ляри: зӨхиов. . талх үүссэн түүхийг су талхны үнэ цэнийг бага гийн баатарчуудад тайлбар- ханын нөм хийж «Оч» багийн баж тарчууд, цэцэрлэгийн бэлэгдэв. эх орондоо хичиээн их уншаад шиөнєр сурагчдын байна. уншаад 4-ийн «Б» ангийн гионер суравчид бүлгийн ажлаа хотын талхны цехэд хийхээр шийдэв, Цехийн мастср Д. Энхтуяа эгч бид- лийг иєхзэр дагуулан ЯвВ- лаа Цагаан халат өмссөн олон эгч том том Зуух, Т0- гоютуудын дэргэд ажиллаж хурдан шалмаг хөдөлгөөнөөр хоромхон" суур бидний идэх дуртай талхыг бий болгож байлаа. Мастєр эгч бидэнд талх изж хийдэг тухай олон сонирхолтой гүйл ирьж өг- сөн юм. Жишээ нь, нэг талх Писнер рг зж, аж сашбар, бяцхай дүү Хөтөнт яван сум 417 хийхэд 712 трамшм гурил, 5 40 грамм давс ордог байна, Энэ цєхийн ах, эгч нар Ш “22 өдөрт 450 ширхэг талх хий- «Арииших гуайн яриа» дэг, Мөн бидний идэх дур. булан бидэнд их таалагддаг. тай 40 мөнгөний үлэ»тэй Аргижих гуайн сонирхолтой талхыг «Сайка» гэй: нэрлэ» ярианаас талхны тухай их ДЭГ байна, Бид эмэ бүгдийг зүйл мэдэж авлаа. «Х: Д. Энхтуяа эгчийн ажлын талх» сэдвээр ан разар очоод мэдэж авсан юм. зохион бичлэгт бичив, Иио- Сурагч Г. ДАРИЙМАА. нєр сурагч дурсах ихуйч, Сэлэнгэ, Зүүнхараа хот, арвич хямгач байж, хэрчим ПИН 10 жил. ч хаяхгүй байвал улс тус билээ. өөдрийн дугаарт «Хэрчим таях» тэртэй өгүүллийг ын - төрсөн сэтгэгдлийг нийтэлж ч. 3 » «Хэрчим талх» өгүүллээр ярилцлага зохиов. | Манай ангийн сурагч бүр талх яаж бий болдог талаар далгэ- рэнгүй ярилцаж, санал бод. доо солилцов, Бид өнгөрсөн оны намрын нийгмийн тус- тай хөдөлмөрөөр аймгийн гуз рил тэжээлийн комбинатад ажилласан юм. Тэгэхэд бид. ний идэж байгаа талх, тө- рол бүрийн гурилан боовонд бидний хүч хөдөлмөр бага ч гэсэн орсон гэж бодоход талх шаань улам Ч амттай болох їийг санагдсан. Зарим хүүхэд хатсан талх хаях юм. Харин түүнийг ашиглаж олон төрлийн амттан хийж болдгийг тэр болгон мэдэх- гүй байна, Хатсан талхыг махтай хольж таташ хийнэл их амттай болдог. Булган аймгийн төвийн 8 жилийн 1 сургуулийн 5. ын «Б» ангийн хамт олол, Товь--Алтай аймгийн Тоихил сумын 8 жилийн лийн тавдугаар ангийн онц сурлагатан, сургуулийн мате« матвкийн аварга Х. Мөнхцэцэг малчин аав ээждээ тусал олон төд хүлээн авчээ, Мөэнхцэцэгийн аав 9. Хулан сумын 19 удаагийн аварга, зэж Б, Баацай 1985 оны сумын аварга малчин юм. С. АДИЯАХҮҮГИЙН авсан фото сургуул мөнхийн оёод Хөх номин огторгуй Күний хүслийг дуудсаар Болор мөнгөн одод ийг өнгөрөөвч ээр байсан юм, эн оны тэр өдөр ачт их алдар БАЙГАА 3 тг Биологийч хайгуулын нэг анги судалгаа хийж явгаар Алтайн өвөр говийн заг--бу- даргана, хармагийн бут дүн- хийсэн элстэй хөндийд Түр отоглов, Өдөржин судалгаа хийсэн эрдэмтэд алжаалаа түр тайлан хээрийн цай ча- эд тэмүүллийг далжягаар Эргэх хорвоод дуурсав. Орос түмний суу Октябрийн орны хүү Ертөнцийн бахархал - Юрий Гагарин Буман үеийн хүслийг Үнэн болгон мөнхөлн, Буянт эх дэлхийгээ Үлэмжийн сансартай холболоо, Оросын цэнхэр тал шиг Огторгуйн цээл уудмаар Од болон гялалзсаар наж амтархан уугаад тус ту- сын судалгааны ажилд оров, Бид жижиг амьтан барих мо- дон занга, хавх, урхн авч элсэн дов сондуул, загийн бут орчмоор ажиглалт хийж яв- лаа, Элсэн дээр үйсэн жи- жиг амьтдын мөрийг харж, ямар амьтан болохыг ялгаж тайлах тийм ч амаргүй, Гэх- дээ мэргэжлийн хүмүүс түү нийг сайн ялгана, Зөвлөлтийн эрдэмтэн Виктор Николаевич намайг дуудаж: «Энд жижиг алагдаага гүйсэн мөр байна» гэж баярлаж Хөөрсөн сэт- гэлээр өгүүлж элсэн дээр гарсан мөр заав, Ажиглавал жижигхэн таван хуруутай атьтны мөр байв, Бид тэр Луй “ЛТОэждсл2 луу рлулу эж ч, зруу2229) сСАПСРЫН НИСЭГЧДНИЙН ӨДӨРТ Сод алдраа бадруулсаар Цэцгий нь хүртэл Хайрлаж гишгэдэг Цээжин дундаа Санаж явдаг й Хонгор сайхан дэлхийдээ Хотлын алтан өлгийдөө Гэрэлт дулаан инээмсэглэлээр Гэгээ татуулсаар буухад Таван тив алган дээрээ Ээжийн гар шиг тоссон билээ Талын монгол зүрхний хайраа Энхийн ерөөл шиг өргөсөн билээ Гагарин ах та Газар дэлхийн хойморт Энэ зууны сансрын Эхний од болон буухдаа Эрин дамжин алдарших Их аяны хараацай болсон юм! Таны гэрэлт инээмсэглэл Таны гэгээн үйлс Үр шимийн хорвоод минь Үүрдийн баясал авчирсан Одоо ч гэсэн Хосгүй тэр инээмсэглэл Оддын дундаас Гэрэлтэн байх шиг санагднам. Од болсон таны таар Үйлс жавхаагаа бадруулсаар Огторгуйн мөнгөн хөлгөөр Дүүлэн цойлон нисэж! Хичнээн олон баатар Төрж гарсан гэх вэ! Хичнээн их баяр Бялхаж цалгисан гэх вэ! Булган хангайн нутгийн Малч удмын хүү Буман оддын замд 1Кигүүр дэлгэн нисэн: Сайхан орныхоо нэрийг Саруул орчлонд дуурсгасныг Эх дэлхийгээ хайрлах Эрхэм нандин үг хэлснийг Гагарин таны гавьяатай Холбож бид дуулахдаа Гал улаан бүчээрээ Ёслон хүндлэхийн учир байна! Эх түүхэнд мөнхөрсөн Үүрдийн гэрэлт од гэж Эгэл ардынхаа хайраар Өргөн дуулахын хүсэл байна! Маргаашийн орчлонг бүтээх Өнөөдрикйн пионер бид анхан хөх огторгуйд Хөлгийн жолоо зална. Мөнхийн од болсон Юрий Гагарины замаар Энхийн элч болсоор Сансрын уудмаас ярина! Э. ХАРХҮҮ (Яруу найрагч шалтийй Л ХОВОРХОН АЛАГ ДААГА амьтныг барихаар 500--800 занга тавьж бэлтгэлээ, Бид- нийг хавх, занга тавьж дуу- сахад хэдийн гэгээ тасарчээ, Майхандаа эргэж ирээд гар чийдэн, гэрэлтүүлэгч багаж авч судалгаанд гарлаа. Явж байтал бударганы бутан доо- туур жижигхэн амьтан гүйх шиг харагдлаа, Доктор маань надад: «Тэр жижиг алагдаага байна харав уу?» гэж шив- нээд, «Тэр амьтан дээр гэр- лээ яг тохнруулан сайн тус- гаж бай!» гээд өөрөө сэмхэн ойртож ховоогоор барилаа. Энэ бол говьд тун ховор то- хнолдох таван хуруут алаг- даахай-байв. Сонин олдвор олсондоо бид баярлаж хай- гуулаа үүр цайтал үргэлж- лүүлж хоёрыг оллоо. Хүүхдүүдээ та нар алаг- даагыг дэлдэн чихтэй, урт сүүлтэй, 10-аад см биетэй мэрэгч амьтан гэдгийг сайн мэдэх байх, Тэгвэл бидний олсон ховор сонин алагдаага маань шүдэнзний хайрцагт багтах (5--7 см) биетэй, хул- гар чихтэй, таван хуруут алагдаахай байна. Түүний сүүл богино, бэлцгэр, цацаг үсгүй, Номхон дөлгөөн зан- тай энэ амьтан говийн элс, хайр чулуун хөрстэй, дов, сондуул бүхий газар гүехэн нүх малтаж амьдрах бөгөөд шөнийн идэвхтэй амьтан юм. Бидний тавьсан хавх, зан- ганд бас нэг сонин алагдаага орсон байв. Энэ алагдаага нь 8-9 ст биетэй, сүүл нь 15-- 16 см, түүний чих нь биеэсээ урт-дэядэн соотон байлаа, Манай” орны говь цөлийн бүсэд ховорхон тохиолдох эд- гээр мэрэгчдээс соотон алаг- | даагыг Монголын улаан нө- монп оруулан бичжээ, Д. АВИРМЭД 27 ЭсЭЭЧУХЭ3. 517-1-2 Ёл 22 2) 3 22 22 Ч 25 9777 ! 125 аймгийн | Хэнтий “22 өөӨө.өөөӨФ69ө өө. Өө 21272275 228720222502227227222222 ШУСГЭ «ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИД» анай сонины идэвхтэн сурвалжлагч нар нэгдэл, төлчиддөө төд хүлээн авч бойжуулах ажилд идэвх- тэй тусалж байгаа найз нөхдийнхөө ажил үйлсээр бахархан үзгээр урлан би- чихийн зэрэгцээ сурагчийн бийрээр дүрсэлж сониндод ирүүлж байна. Тэдгээрийн заримаас нийтлэг. 2 1 2Хэ Масьайн Эр с21 С-2-1-4-3-9У- 2 2-Х-ХЖ-Р-15-3- 10 жилийн сургуулийн су- рагч Д. Одгэрэл. лэна жэснж Ошимжсн БЭЛ ЛдЛЯЧЛАГЭГГ ЭЭН «ИХЭР ХУРГА» 5 Нийслэлийн 10 жилийн 1 дүгээр сургуулийн су- : рагч Г., Боллхэрэл, А 44 12-22 шишэй шиш шуш3 шээг Бош шээс солы Ооо4Ы: сод 2 Эрхлжч Ж.ДАШДОНДОГ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбицатад хэвлэв, 84 .. ИНДЕКС-14140777 9022. ГА ь.? 43 ДАХЬЖИЛДЭЭ Ч Ме29 (2449) д Хүүхэд бүр ннээж байвал сайхан, Ар- хангай аймгийн төвийн 10 жилийн сур- гуулийн Долдугаар ангийн сурагч ш. Ариунзаяа хүүхэлдэйн шинэ загвар хийх нэгэн санаа олжээ, . . . Хамт олноос хүлээлгэсэн итгэл Найдва- С рыг нэр төртэй биелүүлэх учиртай. Би ( нийслэлийн 51 дүгээр бүлгэмийн зөвлө- лийн даргаар ажилладаг. Миний нэр Д. Энх-амгалан. МАХН-ын ХЇХ их хурлыг онц сурлагын амжилтаар угтаж байна гэв. . . Сэлэнгэ аймгийн "Зүүнхараа хотын 10 Ёл, жилийн сургуулийн У ангийн онц сурл8- гатан Б. Хараа орос хэлний хичээлийн дадлага хийж байгаа нь. С. БОДООШИЙН авсан фото 8 жилийн сургуулийн пионе- рийн бүлгэмүүд бусдаасаа гууль, пионерийн бүлгэмд илүү сайн зохион байгуул- сайн сийн жээ, Бүлгэмүүдийн сгэл элээ бүтээх ажил эрчимтэй . санаачилгаар бүтсэн 8 тэр- өрнөж » Улаан бүчтэн гүүн зурэмээр уг номыг пионер, сурагчид бүлэг, бүл- бүтээсэн б 34 й жүүлэх, 420- Малчин аав ээждээ урла- чадварыг өвлӨО молжуулах. гаар үйлчлэн ухуулга хийдэг, жицнвхээ сонгуультны ха- агчдад ЭДИЙН зас- .й лам бо. л олгож, арвич у хямгач 6 ыг хэвшүүлэх риуцлага, лэх, пнонерийн “шшалсГ тгэлийн Хяналт зорилготой эмийн эн аян, танин мэдэх ач х сайжруулж, богдолтой «Сонирхолтой цуг- дуулга», найз нөхдийнхөө ин» сэн «Мэдлэг сорих», сураг- 1986 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 44. ї ША , рийн бүлгээр аялсан энэ “но- мыг бүтээхэд, Улаангом хот, Хяргас, Малчин, Бөхмөрөн, Завхан, Өмнөговь сумын пио- нерийн бүлгэмүүд хошуучлан оролцжээ. Пионер сурагчдын гол хӨ- дөлмөр болсон сурлагын чө нараа ахинулахар нийт бүл- ддас ажил үйлсээр баяжсаар бай- “МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ яньж- ДАВАА ж ҮНЭ410МмӨНГӨ БНМАУ-ын Эдийн засаг, нийгмийг 1986--1990 онд көгжүүлэх Үндсэн чиг. гхэлэлцэж байна, Баатар хот Москвагийн нэрэмжит 88 дугаар сур- гуулнас: М. АЮУШМАА 190-ын «4А» анги. - Жил бүр хот орчныг цэцэрлэгжүүлэх ажил хийж нэлээд хөрөнгө заран уул- наас модавчирч суулгадаг боловч эцэстээ ууландаа Ч хотдоо Ч модгүй болох явдал гарч байна. Иймээс үндсэн чиглэлд хот орч- ныг цэцэрлэгжүүлэх, Зүс" лэгжүүлэх ажлыг үр дүн тэй, чанартай, агротехни- кийн шаардлагын дагуу хийж, тарьж суулгасан мод зүлгээ хайрлан хам- таалах талаар тодорхой арга хэмжээ авч байх ту- хай тусгаж өгмөөр байна. 7 Мөн сургуулийн дэргэд оёдлын цех, засварын цех байгуулж үйлдвэрийн ТӨ- лөвлөгөөг биелүүлэхэд бидний хөдөлмөрийг оруул бал зүгээр байна. Сурагч бид улсынхаа төлөвлөгөөт зорилтыг биелүүлэхэд хувь нэмэр оруулахыг их хүсдэг. Энэ бололцоог бий болгох талаар үндсэн чиг- лэлд тусгах саналтай бай- на. - Зуны амралтын ху- гацаанд ахлах ангийн су- рагчдаас улс ардын аж ахуйн салбаруудад туслах ажилчнаар, түр хугацаа- гаар авч ажиллуулж, ажилласны нь хэрээр хөлс төлдөг журамтай болмоор С. БАТАА 6гийн «Б» анг | - Авсан гутал сар бо- лохгүй ул нь салчих юм. Иймээс үндсэн чиглэлийн төсөлд байгаа «Арьс шир, гутлын аж үйлдвэрийн “бүтээгдэхүүний үйлдвэр- “лэлийн хэмжээг 17-21 хувь өсгөнө» гэсэн заал- тыг «Арьс шир, гутлын аж үйлдвэрийн бүтээгдэ- хүүний чанар, хийц заг- варыг сайжруулан үйлд: вэрлэлийн хэмжээг 17-- :21 хувь өсгөнө» ГЭЖ ТОД: “руулах саналтай байна. Б. ТЭРГЭЛ 7-гийн «В» “анги -- Сургуулийн дэргд9- “дэх цайны газар дайвар бүтээгдэхүүнээр төрөл бү- (рийн амт, чанар сайтай “юБ» анги -- Хүүхэд бидэнд 30- риулж сүүний үйлдвэрийн гах эгч нар маань үйлд: “вэрлэж байгаа МӨХӨӨЛДӨС- Їнийхээ тоо чанар төрлийг олшруулж мөхөөлдөс Ху- далдаалдаг тусгай цэгүү” дийг ЗХУ-ын туршлагаар байгуулбал соёлч үйлчил- эв нэвтрүүлэх, Хот орч- төслийг бүх ард түмэй. ноо цэвэр цэмцгэр байл, гахад нөлөөлнө гэж бод- Дог. Б. НЯМДОРЖ 6-гийн «Б» ангн - Манай улсад усан спорт, уран гулгалт маш удаан хөгжиж байна. Бид энэ төрлөөр хичээллэхийг туйлын их хүсдэг. Иймд уран гулгалтын талбай, бассейн олноор байгуулж энэ чиглэлээр секц Ду гуйлангууд хичээллүүл- мээр байна. Г. ГАНЦЭЦЭГ 7-гийн «А» анги -- Хүүхэд бид биеийн тамир спортоор хичээллэх дуртай. Гэтэл бага нас: ны хүүхдэд таарах биеийн тамирын хувцас олдох- гүй, том размерын хув- цас сурагчдад хэт үнэтэй байх юм. Өөрийн орны үйлдвэрт хямд үнэтэй биеийн тамирын хувцас олноор үйлдвэрлэж хүү хэд бидний бие бялдрын, хөгжилд их анхааралд та- внасай. Д. ГЭРЭЛТУЯА 7-гийн «В» анги - Сурагчдын формын хувцас хэврэг материа- лаар хийгддэг учраас | амархан урагдаж, олон хүүхэдтэй айлуудад хүнд байна. Эрэгтэй хүүхдийн дүрэмт хувцас том разме- рын байдаггүй (46-48). Бөх материалаар хүрэл- цэхүйд хэмжээтэй, том жижиг тазмераар үйлд- вэрлүүлэх санал оруулж байна. Ц., БҮЖИН бтийн «А» анги - Манай оронд дэл хийд ховордсон ан амь- тад олон байдаг. Тэдгээр амьтдын амьдралын онц: Ирэх таван жилд Улзан- баатар хотод амьтны хү: рээлэн байгуулах нь зүй? тэй гэж үзэж байна. Г. БАДРАЛ бтийн «Б» ангн -- Манай оронд олон янзын жимс жимсгэнэ ургадаг. Иймээс байга” Сургуулну- дын хөдөлмөрийн кабине-: тыг түшнглэн засварын рагчдаар засуулбал 19) дэнд өмчтэй харьцах, хам таалах хүмүүжил олго 232572 илдэөмиилэиидннл Ал 1 Үргэлжлэл нь 11 зүүртй Тессуел, Түрүүч нь Ї вүүрт но. Ийнээс сургуулну дын хөдөлмөрийн нафине- чуудыг зохих матерна- заар (Модны үйлдвэрүү- дийн хаягдал) хавгаж өгөх хэрэгтэй байна. Н. ОЮУННЦЭЦЭР 9-ийн сурагчдад зориулсан пионерийн зус- лан олноор беєрнгдэрж бай- на. Гэвч эвлэлийн гишгүүн ахлах ангийн сурагчдад зориулсан зуслан байхгүй. Иймээс ЗХУ-ын «Орлс- сурагчдад зориулсан амралтын зус- лан байгуулах савал оруулж бэйна. -- Сургуулийн сурагч” воштын үнз харьцангуй өн ДӨР байна. Иймзэс сурах бичгийн хэвлэлтийн чана- уран рыг сайжруулж, зө- БНМАУ-ын Эдийн засаг, нийгмийг 1986-1980 онд хөгжүүлэх Үндсэн чиглолийн төслийг бүх ард түмэн хэлэлиосн байна, БИДНИЙ САНАЛ, БОДОЛ хнослын номын үнийг хямд руулан, хүрэлцээтэй хэв- лэх хэрэгтэй байна. Г, ГАНЧИМЭГ «» авти -- Пипонер сурагчдын дунд юмхнаар юм хийх хөдөлтөөн өрнүүлж хий зүйлийг худалдаалах дэлгүүр байгуулмаар бай- на, Барааны захыг хааж комиссын дэлгүүрийг олш- руулах хэрэгтэй. 8-ын Ц, ЗОРИГТБААТАР 9-ийн «А» ангийн сурагч Хотын ниснерийн штабын дарга --ЇНнал бүрэйн намар 14 ханог тустай хөдөлмөр хийдэг, бүр нийгэмд болон өөрт үр ашигтай бийн чадахгүй байна.Үү- нийт өөрчилж жилдээ нэт хавар, й н сарын хугацаагаар үйлд: вэрлэл дээр юм уу,газар тариалан, мал аж ахуй дээр үр дүнтэй, тооцоо- той ажиллаж, мэргэж- лийн баримжаа олж ав маар байна. Энэ талаар үндсэн чиглэлд тусгах са- вал Й Б. ЭРДЭНЭЧИМЭГ 5 ын «Г» анги - Хотод єүү зэзбэг байна. Гэвч сүүгээр хий- сэн бүтээгдэхүүн ховор байна. Хүүхдүүд бид ааг- рууд, эзсгий, өрөм, бик- лаг идэх дуртай, энэ асуудлыг анхаарч үндсэн чиглэлд тодорхой тусгаж өгнө. үү. М. ДОЛГОРМАА 9 ийн «А» авги -- Стадиен, биеийн та- мир спортын ёрдны заал жижит, олон хүн багтаж гүй байна. жилд том Ирэх таван стадиоп, сиор тын ордон байгуулах саё- нал оруулж байна. -- Дэлхийн нэрт 3Зо0- хиолчдын орчуулгыг Да- хин Хэвлэж хүрэлцэхүйц хэмжээгээр гаргах хэрэг- тэй боджээ. - Сурагчдыг мал аж ахуйтай танилцуулж 3ЗНӨ талаар мэдлэг олгохын тулд хөдөлмөр зуслан- гуудыг сум нэгдлийг түшиглэн байгуулж тус- лах адуучин, туслах хонь чин, туслах саальчин 3ЗЭ- рэгт отрядуудыг ажил луулж малаас авах ашиг шимийг дээшлүүлэхэд бид НИЙР оролцуулах санал оруулж байна. Д. ОТГОНТУЯА. 9-ийн «Вь анги -о Ахлах ангийн охид, хөвгүүд, өөрсдийн ариун цэвэр, соёлжилтын талаар нх анхаарах белжээе. Үнэр тэн, гоо сайхны барааны үнэ их учраас тогтмол авч хэрэглэх болешмжгүй бай- на. Иймээс үнэртэн 4 ТОО сайхны барааны Үнийг хямдруулах санал оруулж байна. дугаар сургуулийн 6гийн «Б» анги -- Улаанбаатар хотед 100,000 орчим пионер сурагч бий. Гэтэл одоо гэнц пионерийн ордон бай гаа тул соёл хүмүүжлийн ажилд бүх хүүхдийг хам рах боломжгүй байна. Иймээс район бүрт нио- нерийн ордон байгуулж өг нө үү. Б. ХҮҮХЭЭ.БНМАУ-ын тавьяат є -о Үйлдвэр сургалтын хичээлийн чанарыг дээш- лүүлэхийн тулд райсн бүрт сургууль дундын үйлдвэр сургалтын нэгдсэн төв байгуулах - Сургуулийн үйлч: лэгч нарын цалинг нэмэх -- Олон хүүхэдтэй эцэг зхчүүдийн ажлын цагийг нь цөөрүүлж хүүхэдтэйтээ ажиллах боломжийг нэ- мэгдүүлэх талаар үндсэн читлэлийн төсөлд тусга- маар байнз- САНСРЫН НИСЭГЧДИЙН БАЯР УГТАЖ Ц. ЭНХБААТАР 27 Манай бүлгийн пионерүүд монгол, зөвлөлтийн санс- рын хамтарсан нислэгийн таван жилийн ойг угтаж олон төрлийн ажил зохио, лоо. «Сансар биднийг дуу" даж байна» сурлагын ураж, даан зарлаж манай бүл- гийн 26 пионер 78 онц дүн авлаа. Мөн «Пионерийн үнэн» сониноос зарласан «Нийгэмд ашигтай, хүнд тустай сайн үйлс бүтээн, гээе!» аянаар 127 иг яс, 49 ширхэг бэхийн сав цуг, | луулахад Г. Сонинсайхан," Б. Хүрэлбаатар нарын олон сурагч сайн оролцлоо. Єзлэнтэ, Түнхэл хөрөө, Төв айтгийн Эрдэнэ сумын дунд сур гуулийн хоёр, дөрөвдүгээр ангийн сурагч Т. Эрдэнэсайхан, Батсайхан нар хаврын амралтаараа аав, эзждэз тусалж хурка, ншит хөхүүлэх, ялвах ажилд идэвхтэй өролцож иионер хүний нэр төрийг ендөрт өргөж байна. Т МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фото | ЗХУ-ын баатар, ын сансрын нисэгч Ж. Гүр, рагчаа танд Хөвсгөд айм- тийн Тариалан сумын 10 БЕчо | 2 сансрын нисэгч үргэлж хүсч байна. Тийм ч | учраас сурагчийн гол “ЖӨг, 227 256 11:1440 дөлмөр болсон сурдагадаа амжилттай суралцахын тулд олон хэлбэрийн ажил зохиодог. Манай сургуу дээр МАХН-ын ХЇХ их хурх лыг угтаж сурлагьы чанад рыг ахнулах, бүлэг, салаа, ны ажлыг сонирхолтой ажил хэрэгч зохиодог болох хоор үүрэг аван ажиллаж Авсан рын нисэгчдийн МАХН-ын ХЕХ их хурльк, угтаж олон ажил хийж байг, гаатай танилцлаа. Сурагч” ян ЁР1-1122-1-1 ЭД «Дэгдээхэй» хамтлаг 1985 онд хийснээ, ДЛ-28:4/1441 ! сурлагын чанараа. ахиулья!» аянд инөнер сурагчдыг идэвх- тэй оролцуулснаар удирдсан бүлэг нь дунд дүнгүй салаа хоёрыр төрүүлж, улмаар райо" ны тэргүүний бүлэг болохоор авсан үүргээ амжилттай бие- | лүүлж байна. ( » » 23 Банн Х, ГӨНГОР- Алтай хотын, найман энилийн сургуулийн ипонер сурагчдын талбарт ч шашдаж үеийн нө “тэг 6. Үүрэн чилт: -- Чиний хундан хонь энэ Багш Ч. ЧИМИДРОЧОО. үлээж бүх ард түмний урлагийн лэгийн алтай ьт В. Цө! гэрэл, хүрэл сайхан, "Алтансүх, ИЇ. Ганчимэг, Амараа нарын олон авь сурагч байдаг. Чанаарга хамтлаг 1986 оны бүх ар түмний урлагийн нэ шатны үзлэгт аймагтаа байрт шалгарчээ. Єурагч- л Б. Ч тусгай шагналт Амьдрал нь домог болсон хүмүүсийн нэг нь олон ул сын болон германы ком хи нннст, ажилчны хөодөлгөєө НИЙ нэрт зүтгэлтэн Эрнст Тельшан билээ. Тэрээр ЇВВб оны дөрөвдүгээр са- рын їбидл Германы аж үйлдвэр, усан тээврийн том хон төв, яжилчны хөдөл гоён эрчимтэй өрнөж бай- сон Гамбург хотод барлаг байсан хүннй гэрт төржээ. Ядуу зүдүүгийн эрхээр Гамбүргийн усан буудалд ачигчаар орж амьдралын замаа эхэлсэн байна. Ажил" | чндтай мөр зэрэгцнэн хөг дөлмөрлөж, тэдннй хүнд бэрх амьдралыг нүдээр үзэн, биеэр амсан байсан нь түүний ангийн ухамсар шүүнд элсэж, хотынхоо залуучуудын үйлдвэрчний зөхнон байгуулагч белжээ. 1905-1906 онуудад Гам- бург хөтод гарч байсан тог масхен ажид хаалт, хө дөлмөрчднын жагсаал, цуг- лаанд тэр байнга өрөлцөж байв. Гэтэд түүнийг армнд нь зэмзэхдээ хугацаанаас нь өмнө халжээ. Энэ үеэс хөйт Тельмз, олон газраар явж, төрөл бүрийн «хар бор» ажил хийх болов. Тэ рзэр хаазч, ямар ч ажил хийж байсан, хэзээ ямагт эгэл хүжүүсийн эрх ашгийг хамгаалан тэмцдэг байлаа. гиснын 40 жил, 9 МАНАЙ 1915 онд дахины цэрэгт татагдав. Фронт дээр им церналист дайныг эсэр гүүцсэн хувьсгаат үйл ажиллагаа явуулсан учир мөрдлөг мөшгөлтөнд өртөж байлаа. - 1917 онд түүний амьд ралд зэргэдт гарсан юм. Орёс оронд ялсан Октяб- рийн соцналист хувьсгал түүний тэмцлийн цаашдын замыг гэрэлтүүлж өглөө. Тэрээр социал демократ на маас бүрмөсөн ангижирч, 1918 оны Х! сарын, Гер- шаны хувьсгалд идэвхтэй оролцов. 1921 оны зун Коминтер” ний ГҮ Конгресст еролцөх төлөөлөгчдийн бүрэлдэг хүүнд багтаж Зөнлөлт Орос улсад анх удаа иржээ. Зөв- лөлтийн ажилчин анги, больтевинуудын намаас богино хугацаанд олсон их амжилт түүнд онцгой сэтгэгдэл төрүүлэв. ЗХУ- вайрамдан внөхөрлөх ТЭДДИ чиглэдийг ?Годдн тууштай баримтлах боллоо. 1925 онд Германы Ком мунист Нам (ГКИ)-ын Төв Хорооны даргаар сонгог- доод өөрийн намыг тодор хой зорилго чиглэлтэй, нэгдмэл чанд сахилга жу- рамтай, өргөн олон түмэн- тэй нягт холбоотой, марк- снет--ленинист нам болгох зорилт дэвшүүлсэн байна. Тэрээр намын шилдэг ухуулагч, дайчин байлдагч, хөдөлмөрчин түмний гүн хүндэтгэл хүлээсэн жин- хэнэ удирдагч болжээ. Фашистын дэглэм тог- тоохын эсрэг ажилчин ан- ги, ардчилсан бүх хүчийг нэгтгэсэн хөдөлгөөн 1982 оны У сард Тельманы сё- наачилгаар зохион байгуу- лагдав. Фашизм бодит аюул болж, тэд засгийн эрхийг булаан авсан 1933 онд Э. Тельман нууц байдлаас тэмцлээ үргэлжлүүлэхээс өөр аргагүй болжээ. Гэвч мөрийг нь байнга шиншил- сээр байсан гестапо (улс төрийн нууц цагдаагийн га- зар) түүнийг баривчилсан юм. 1933--1937 онд Те- льманыг Берлиний Моаби- тын, 1937--1943 онд Ган- нөверийн, 1943--1944 онд Бауцены шоронд хорьж байв. Фашистууд түүнийг онцгойлоц үзэж, хоёр түг- жээгээр хаалгыг нь бэхэлж, цонхонд нь давхар төмөр тор хийж байсан нь Тель- манаас хичнээн их байсныг гэрчилнэ. Тэр: шо- ронд байхдаа ч дайсны зүр- хийг чичрүүлж, гэргий Ро- за, охин Ирвфд нараараа дамжуулан ГНН-ын Төв тай ь Жайрт ииснерүүд ээ?! Даян дэлхийн бүх ийснерүүдийн найрамдал нөхөрлөл бохожтүгэй. Интервацисналнзи, энх зайран мандтугай! ҮГабель Теєльтан Тельманы охин) | Ардын болоёсролын хөгжилтөөс Жж БНАГУ-д 1950-иад оны сүүлчээр бүх нийтийг бүрэн боловсролтой болгох шатанд шилжгаэ. Тус улсын вэвсролтой, улс, ардын тусгай дунд боловсролтой Ё боловсролын 5865 сургуульд 181350 сая хүүхдэд хичээл зааж байна. Нэт батш ажиллаж, 2 багшид 12 сурагч ж ангид дунджаар 20 сурагч сурч, нэг байна. “Сурагчид 7--10 дугаар ангидаа долоо хоног бүр 2 үйлдвэр, ХӨДӨӨ аж ахуйн ллагад хийдэг. Одоо 5200 үйлдвэрийн сурах бичиг хэрэглэнэ. БНАГУ-д, жил бүр ардын боловсролын зардалд 8 тиллиард марк зориулж на. ТЕЛЬМАНЫ ТӨРСНИЙ 100 ЖИЛИЙН ОЙД---“----- Хороотой байнга. холбоотой байжээ Тэрээр шоронгоос охин- ДОО бичсэн захидалдаа «... Чи бол бүхий л амьд ралаа ажилчны хөдөлгөөнд зориулсан хүний ганц охин. Чи үүгээрээ бахархаж нэр төртэй амьдрах ёстой. ЭЭ- жээ хүндэтгэж, үг сургаа- лы нь мөрдөж. бай... яруу найрагч Гёте, Шил- леєр, Лессингийн бүтээлийг байнга. уншиж байгаарай... Аав чинь чиний дэргэд байж, зааж сургаж чадах- гүй нь, Гэлээ ч зүрх «эт- тэлээрээ чиний амьдралын замд ямагт хамт байх бол- но» гэж бичиж байв. Германы ард түмний үнэнч хүү, фашизмын эс- рэг шантаршгүй тэмцэгч, энэ хүнийг фашистууд 1944 онд зөвлөлтийн Улаан арми Германы хилд тулж очоод байсан үед ж9- роосон юм. Алдарт хүү- гийнхээ дурсгалыг ард Тү- мэн нь гүнээ хүндэтгэж өсвөрийн пнонерүүдийнхэө байгууллагыг түүний нарэм эжит болгосон юм. Тель- маны нэрэмжит газрууд БНАГУ-д болон дэлхийн олон өрөнд бий. Төрөлх Гамбург хотод нь 1969 онд түүний музей НЭЭГДСЭН байна. Бухенвальдын бөө- нөөр хорих лагерь байсан Эттенсберг ууланд «Герма- ны ард түмний их хүү, ” германы ажилчин ангийн удирдагч Эрнст Тельманы амь насыг 1944 оны ҮЙ? сарын 18-нд энд фашис- тууд бүрэлгэсэн юм» гэсэн бичээс бүхий дурсгалын самбар босгосон байдаг. И. РЭНЧИНХеН” ТЕЛЬМАНЫ ҮЙЛ ХЭРЭГТ БНА: угын пионер бага- чууд ГНИСН-ын Хїих хурал, фашиамын эсрэг цогтой тэмг, цэгч, хатан зоригт, комму”, нист Э. Тельманы төрсний 100 жилийн ой. угтаж «Улаан туг» аянаар сурла" га, хөдөлмөртөө их амжилт гаргав, Өсвөрийн тельман” чууд хоёр жил үргэлжилсэн энэ аяны дүнг ГНСН-ынхаа 40 жилийн ойгоор нам, номмунистуудад рапортлаж байна. Энэ рапорт нь ниО нерүүд Тельманы үйл хэ: рэгт үнэнч байдгийн НЭГ баталгаа юм, Эрэн сур валжлагч нионерүүд Фа: шизмын дарлалыг устгахад гавьяа байгуулсан ахмад иоммунистуудын тухай ма” териал цуглуулж, музей, дайчии алдрын танхимууд байгуулж байна. Пионерүүд германы газар нутаг дээр социализм байгуулж байгаа БНАГУ-ын ололт амжилт, хогжилтийн түүхийг гүнз- гий суллан, «Коммунистуу” даас баяр» зог хиож байна. Өсвөрийн тєльманчууД энх тайвны билэг төмдэг” тэнгэр өнгөтэй хөх тугийн: хаа дөр жигдэрч онхийн үйлст тодорхой хувь нэмэр оруулж ирсэн сайхай уламж далтай. Энэ өнд «Бид, энх тайвныг сахиу хамгаалиа» уриан дор өлөой улсын энх тайвны жилд зориулсан | «Салют, шир!» энх тайвны ! буухиа. аянд идэвхтэй орол- цож зөвхөн Инкарагуагийн багачуудад 26 сая маркийн тоглоом, хичээлийн хэрэг” лэл, бэлэг илгээжээ. «Тэмцэгч байхад бие ба- гадахгүй» гэж БИЛГУ-ын тивнерүүд ярьдаг. Нионерүүд эрх чолоо, ” тусгаар тогтнол, нийгмийн ҮНЭНЧ дэвшлийн төлөө тэмцэж байгаа орны ард түмэн, багачуудтай эв санааны нэгдлээ илэрхийлсэн энх тайвны сэдэвтэй цуглаан, уулзалт, өдөрлөгт зохиож байна. Өсвөрийн Тельман- чууд даян дэлхийд, хүн-тө” рөлхтөнд энх тайвнаас илүү үнэтэй, нандин зүйл байх- гүй гэдгийг сайн мэднэ. "ийм ч учраас тэд дайны аюулыг зсэргүүцсэн бүх нийтийн тэмцэлд нэгдэж олон төрлийн ажил зохио” дог. Берлин хотын Ломоно- совын нэрэмжит 30 дугаар сургуулийн инонерийн бүл: гэм саяхан «Тельман бид: ний бахархал, үлгэр дуу" риал» | сэдэвт цуглаан, «Номмунист увшлага» хийж, Э. Тельманы” үйл амьдрал, тэмцлийг пионе- рүүдээр судлуулжээ. БНАТГ У-ын өсвөр үеийнхэн ком- мунист хүний шидашк чалар нь Өктябрийн үйл хэрэг, Лениний эх өрөн ЗХУ-Д хэрхэн хандаж байгаагаар илэрнэ. тэж 9. Тельмапы сургасныг сайн мэднэ. Өсвөрийн Тельманчууд ЗХУ, ах дүү социалист буг сад орны уе тэнгийнхэнтэй тогтоосон найрамдал, ИО” хөрлөлөө улам бэхжүүлж байна. Энэ. онд болох БНА ГУ-БНМЛАУ-ын "залуучуу дын. найрамдлын .хоёрду” гаар чуулгыг угтал, манай хоёр орны пионерийн бай" гууллага, инонер сурагчид харилцан туршлагаа солил цон сурлага хүмүүжлийн арвин амжилт гаргах урам зориг дүүрэн байна Ц, ТУВШИНТӨГС ЦАГ ХУВЦАЛ ХҮЛЭЭХГҮЙ ЗХУКН-ын Төв Хорооны єрє хий нарийн бичгийн дарга М А Горбачев гуравдугаар сарын « нд зөвлөлтийн телевизээр үг ХЭВ. лэв. Зөвлөлтийн ард түмэн, цах хийн дэвшилт бүх хүний хүсдэ! гол асуудалчцөмийн турцыэты, зогсоох тухай. энэ. уг олны ат, хаарлыг татлаа. Ь Телевизээр үг хэлэх болсонг шалтгаан нь АНУ-ын Невёда мужид ээлжит цөмийн дэлбэлэлт хийсэнтэй холбоотой. юм. ГАВУ, цөмийн дэлбэлэлт хийх цаг Жугаг, цааг гуравдугаар сард сонгож. авсан нь жирийн хэрэг биш юм-, Юу гэвэл, 1985: онд Хиросимч.. Нагасанийн эмгэнэлт ЯвдЛьИР дөчин жилийн ойн өдөр буюш найман сарын өмнө цөмийн алж, ваа туршилтыг газарт, усанд, агаарт хийхгүй байхаар 3 дангаар үүрэг авч энэ жиш: дагаж, цөмийн зэвсгийг хурс замаар замнаж эхлэхийг АНЖ болон цөмийн зэвсэгтэй бусад оронд уриалсан билээ. Ї с Гэтэл одоо юу болж байна, АНУ-ын засаг захиргаа аман дээрээ цөмийн зэвсгийг устганж тэж ярьж байсан боловч үнэн хэрэгтээ: цөмийн туршилтыг ү| гэлжлүүлж бусад орон, ард тү мэнд өөрийн бодлогыг тулгаж гэж оролдож байна. АНУ дөрөвдүгээр сард хий: цөмийн туршилтаа наагглуу гуравдугаар сард хийж, ЗХМ Номмунист Намынхаа ХХУ! хурлаас дэвшүүлсэн бүх нїїїтий энх тайвныг сахин хамгаалах хүн төрөлхтнийг цөмийн зсь гээс ангижруулах чиг шугатгаа! хэр баримталж байгааг шал байх шиг. Тэд ЗХУсаар х:» арга хэмжээ авахуулж цөм! зэвсгийн туршилт хийлгэж тогсї нээрээ өөрсдөө зэвсэглэлээр хоөл цөлдөх нөхцөлийг бүрдүүлж, у ї маар сансрыг шилитарнчлахн орцон байна. ! мерикийн засаг захи гааны ? энэ явуулгыг ЗХУ яаж хүнон авсан бэ? Энэ тухай Михаил Сер- геевич Горбачев: «Бид ЗХУКН- ын ХХҮЇ их хурлаас тод том: руун нотолсон эшх тайвныг саг хин хамгаалж, бататгах чиг бод логоос няцахгүй. Зөвлөлт тор, ард түмнийхээ хүсэлд Зоригийг биелүүлэн бүх нийтийн аюулгүй байдлыг хангахын тулд хүч чармайлтаа хойшид ч нэмэгдүүс, лэх болно. Бид нигэхдээ өрөн бүхэнтэй, тэдгээрийн ард түмэнд тэй хамтран ажиллах болно» эн Фс | тодорхой хариулт өгсөн билэ. АНУ-ын засаг захиргаанд цө мийн дэлбэлэлт хийхийг зогсоо хариуцлагатай бөгөөд злвсын алхам. хийх боломж олгож байна.! Хэрэв тэд энэ боломжийг ашигт , лахгүй тохиолдолд ЗХУ өөрийн, орны болоод холбоотон улсууд дынхаа аюулгүй байдлыг хаягах! үүднээс цөмийн туршилт хийж эхлэх юм. | Гэвч хамгийур гол нь зэвсэгл | лээр хөөцөлдөхийг зогсоох явдаа| юм. Үүний тулд юуны өмнө ц мийн зэвсгийн туршилт хийхгү байх хэрэгтэй. Зөвлөлтийн удирдагч АНУ-ын ерөнхийлөгч Рейгантай Европын аль ч ориы мийслэлд ямар ч цагт уулзахад бэлэн байгаага: илэрхийлсэн нь энх тайвныг эрд мэлзэж байгаа сайц санаат бүх хүний сонирхол, түүний дотор монголыт ард түмэн, өсвөр, үеийнхний хэл бодолтой бүрэн: нийдож байна. М. БОЛД э -7 зун 72, 22957 суглсЛаЕС: “Ү2::: ЁС: с4 2 г Малематакыны багш Оль та МНавловна зургаагийн «А» ангийг ныг нүдээрээ гүйлгэн бүртгэчихээд -- Маргааш ангиараа ав- томат цехээр аялад хийнэ, Робот тэнд яаж ажиллахыг харцгаая гэж хэлэв. -- Ура! гэсээр хүүхдүүд баярлан дуу алдацгааж алгаа ташжээ. Дараагийн өдөр нь энэ ангийн сураг чид авводын орох хаалга- ны -дэргэд цугларав, Ольга Павловна багш, мастер Виктор Тимофеевич хоёр зургадугаар ангийнхныг нэг ч хүнгүй саруул цэлгэр це- хэд дагуулж оржээ. Виктор Тимофеевич дамж- лагын эхэнд очиж зогсоод тайлбарлахдаа -- Та бүхэн автоматчил: сан дамжуулах шугам харцгааж байна. Энд бүх үйлдлийг автомат-суурь ма: шин, нарийн түвэгтэй үйл- дэл хийдэг туршлагын ро- бот хийж гүйцэтгэдэг юм. Энэ хайрцагнаас дугуй хэл- бэртэй эд ангийг робот өөрөө ялган авч туузан азсөлгүүр дээр тавьж бай- на. Ганцхан дугуй хэлбэр- тэйг нь шүү гэв. Үнэхээр нарийн түвэгтэй үйлдэл хийдэг төмөр гар «хуруугаа» тэнийлгэн хайр- цагнаас дугуй хэлбэртэй эд ангийг авч байв. -- Тэгш өнцөгт эд ан- ги хэрвээ хэрэгтэй болвол гэж хэлээд цехийн мастер хоолой засч, -- тусгай дог хио ирж роботын ажиллах үйлдлийн программ өөрч- лөгдөнө. Ингэсний дараа өөр хэлбэр дүрсийн эд ан- гийг өөрөө сонгож авдаг юм. Ойлгоцгоов уу? гэхэд В. ПЕРЕВЕРЗЕВ, сонсдов. -- Тэгвэл аяллаа цааш үргэлжлүүлье гэв. Хүүхдүүд цөмөөрөө цааш хөдөлцгөөхөд Саша Мохов, Рома Евтюхин хоёр анх- ны роботын дэргэд хоцор- чээ, -- Ромка! Хайрцагны нь таглааг хаачихвал робот юу хийх болоо? -- Ажлаа зогсооно биз тэж Ромка их л додьгор хариулахад нь -- Таглаад үзэх үү? гэ- вэл -- Тэгье гэлээ. Саша хайрцагт дөхөж очоод нарийн үйлдэл хий- дэг төмөр гарыг эд анги авч туузан зөөлгүүрт хүр- тэх хооронд нь таглааг хаа- чихав. Тэгээд тэд нар ро- ботын гарыг ширтжээ. Ро- ботын гар хайрцагт буцаж ирээд таглаатайд эргэлзэн ийш тийш эрж хайснаа 98! - Э жаахан цаашлан тэндээ тэмтрэв. Тэнд нь мөн л таг- лаатай. Энэ зуур робот хө- дөлгөөнгүй болж «бодлогош- рох» шиг болжээ. Саша, Рома хоёр бие биенээ шир- тэн гайхацгаав. Төдөлгүй робот хуруугаа тэнийлгээд хайрцагны таглааг авчээ. - Мөн хачин юмаа! гэж Саша гайхав. Гайхсандаа болоод Рома амаа ангайсан байв, Харин робот юу ч бо- лоогүй юм шиг ажлаа цааш үргэлжлүүлжээ. -- Боддог, сэтгэдэг байх нь. Ухаантай гар юм даа! гэж Рома шогшров. Ая- лалд оролцогчид цехийн өөр нэг хэсэгт хүрэлцэн ирлээ, Мастер -- Энд эд ангийг будаж гаргадаг юм гэж тайлбар- лаад цааш өгүүлэхдээ: - Эхний робот туузан зөөлгүүр дээрээс эд ангийг авч энэ хайрцагт хийдэг СЕРГЕЙ МИХАЛКОВ АЖИЛГҮЙ ГЭРЛЭН ДОХИО р зрт цагаас нааш сэ 57 27 59 лэ) Эд 6, ”2 оэ-177 суссуу л ээ бус со Е5уЯг Улаан гэрэл садаа болох нь сургуульдаа явдаг, ший |//на| (ӨГтҮЛЛЭГ) ГАР П Ё ШУ гЬ г21 ЇЇ үл) Ма 18 АУыа, юм. Хоёрдугаар робот бу- даг шүршигчийг барьж эд- лэлийг будна гэв. Энэ хоёрдугаар роботын нарийн үйлдэл гүйцэтгэдэг гар буу хэлбэртэй шүр шигчийг дээш доош нь хө- дөлгөн хайрцаганд байгаа эд ангийг цагаан будгаар жигдхэн пгүршиж байна. -- Гуравдугаар робот гэж мастер өгүүлээд -- Будагдсан эд ангийг хатаалганд авч ирдэг юм гэлээ. Цехийн мастер, багш хоёрынхоо ардаас аялагчид цааш яаран алхлаа. Саша, Рома хоёр мөн тэндээ да- хиад хоцорлоо. Саша туу” зан зөөлгүүрт хүрч нэгдү: гээр роботоос өрсөн дамж- лага дээрээс түүний авах эд ангийг шүүрч авав. Хүүхдүүд шүүрч авсан эд ангийг сонирхон эр- гүүлж тойруулан үзэж бай- тал Ромка зөвлөж мдсууудгх » Гэвч хожимджээ.. Робот / 4 гартаа барьсан будагшүр |: дуугарав. 7, сэтгэж амжаагүй байтал гарт барьсан эд ангийг НЬ 9 жигдхэн будахдаа хоёр нан» 2 зын гар хуруу, хувцсыг “« мөн адилхан будчихав. 5) Нэг ангийн нөхөд нь ЭР гэж ирэк замдаа тэр хоё- 9) Ус рын цагаан будаг болсныг 7) харлаа. Нөхөд нь цөмөөрөө Ч гайхан инээд шуугиан бол- Ольга Павловна багш гараа хөдөлгөн - Мохов, Евтюхов коёр минь дээ! Та хоёр цаг ямагт ямар нэг хэрэг дэгдэж у явах юм гэв. Виктор Ти- ? мофеевич хүүхдүүд дээр яа- « ран хүрч ирээд толгой сэг- ММ сэрч 72. - Мөн ч томоогүй улс « шүү! Наад барьсан эд ан-( гна тавьчих, явж будгаа- саа салцгаая гэлээ. « Цехийн мастерыг дага: )) 72 К УХАУХД 2 саар тэр хоёр инээдээ барьж ядан явлаа. с - Автомат дамжлагад Уу гар хүрч хэрхэвч болохгүй / гээд Виктор Тимофеевич « тэр хоёрын будгийг арил-: галцжээ. Тэгээд й -- Робот бол эд ангийг: хөдөлгөх болгоныг ажиг! лаж байдаг юм. Хэрвээ эд ,/ ангийг шүүрч авбал авсан | эзэнтэй нь хамт будчихна. Та хоёрыг автомат сайн / Ч 2 СУАС 2 “УУ УУАЧС2 шийтгэж дээ гэж нэмж хэ лэв. юл Бидний хийсэн аялалд 2 ийм нэг явдал боллоо. Энэ... тухай хүүхдүүд оддоө Ч”. рчуулсан Э Т. НЯМАА 22-42 гс НЭМЭХ (у ҮҮ? ХАСАХ(-)УУ? өдөр өвгөн аавынхаа шилийг зүүж үзсэнд номын үсэг, єр юм бүхэн тод сайхан харагд- жээ. Эмчид үзүүлэхэд -- 560 тааруулж өгөв. Хасах (--) шилтэй Цэцгээ охин, нэмэх (4) шилтэй Он амьтан дураараа сүлжилдсэн түү ойн гүнд нэгэнтээ мын гэрлэн дохио тавигдиээ. Каанаас ч юм тэр гэрлэн дохиог. Хүрэн баавгай олж ирсэн гэнэ. Хавь ойрын амьтад цугларан Сонин тєхникийг гайхацгаасан гэнэ --Замын гэрлэн дохио тавихад Ваавал утас, цахилгаан Ё хэрэгтэй, Хэрвээ тэр бүгд байхгүй бол Хэзээ ч энэ чинь ажиллахгүй шүү. ТКинхэнэ ёсоороо ажиллахгүй бол ХЭн түүний чинь харах юм бэ За энэ ч бүтэхгүй хэрэг гэж Зараахан эхлээд цэцэрхэж гэнэ. --Нээрээ энэ чинь ёсоороо байвал Надад ч бас хэлэх үг алга. Зараахантай би санал нэгтэй байна гэж Зальхай чоно дурамжхан өгүүлснээ, Туулайг хэрэв хөөх хэрэг гарвал Яун ч базаахгүй явдал тохиолдох нь, ЗШогоон гэрлээр нэвтэрлээ Ч ї гэсэн 22 оо»? А--01485 гэжээ. --Газар сайгүй дэгдэх дуртай, Гэрэл дохиог анхаарч чадахгүй нь, Таминь намайг уучлаарай гэж Туулайхан эрсхэн өгүүлж гэнэ, Ойн амьтад бид хэзээнээс нааш, Олон юмгүй болоод ирсэн Замын дохио байх албагүй гэж, Зальт шаргал үнэг хэлжээ , --Гэрэл дохио байх эсэх нь Надад бүр ч хамаагүй хэрэг, Газар доогуур би гарцтай гэж Нүхэн дотроо сохор номин өгүүлжээ Өндөр модны орой дээр сууж Ойн эздийн үг сонссон ууль --Гэрлэц дохио надад ч хамаагүй, Газар дээгүүр би явах биш гэжээ. Ойн амьдрал хуучнаараа л үлдэж Олон амьтад дуртай зүгтээ л одож, Ганцхан, ажилгүй гэрлэн дохио 4, Гацуурын мөчирт өлгөөстэй хоцорч... Хүмүүс гэдэг чонотой ч Үү үүс д: алга Туулайтай ч адилгүй, номинтой ч адилгүй, Хүүхдүүд бид хичээл Д, Сүкдаатарын нэрэмжит Улсын Томчуул харин ажил албандаа яардаг. Гэрэл, дохиогоо асааж унтраан, Гудамж талбайгаар машин тэрэг цувна. Замын уулзварын журам зохицуулагч, Заавал бидэнд хэрэгтэй байдаг. Ногоон гэрэл асахад гарцаар гарах, Улаан гэрэл солигдоход гарцаагүй хүлээх, Замын хөдөлгөөний дүрмийг хүмүүс, Залуу багаасаа чанд сахидаг. Орчуулсан Х. ХАНГАЙСАЙХАН 9 - Алаг бяруу хог даахгүй. Тэр юусан н- лээ? -- Нүд (нүдэнд юм орох) БАЙНА аргалын гэж хүүхдүүд амархан таа- чихдаг Ёы. ээрэн тийм. Тун ялимгүй зүйл орчихоор яадаг билээ дээ. Нулимс гоожиж, харахад бэрхтэй болдог. Нүд тун эмзэг эрхтэн гэдгийг та нар сайн мэднэ. Хүн хүрээ- лэн байгаа орчны юмс үзэгд” лийг харж, мэдээллийн 85-- 90 хувийг хүлээн авдаг юм шүү. Бид кабинеттаа нүд нь өв- чилсөн, ямар нэг хэмжээгээр хараа нь өөрчлөгдсөн хүү- хэд хүлээн авч, өвчний учир шалтгааныг тодорхойлж, өм- чилж байна. Нүдээ хайрлаж, хараагаа хамгаалаагүйгээс үүдсэн олон тохиолдолтой Ч таа г. үдэнд нэмэх (Т4 шил то- хирох харааны гажиг үүсэх олон шалтгаан бий. Цэцгээ охиныг дөрөвдү- гээр ангид байхад Эмч -1.5 шил тааруулж Мур Ам з аар ангид орох ТН) Л ҮҮХ болов. Охины нүдний хараа яагаад ингэж муудав? Тэр өглөөнөөс Орой болтол ном уншиж, телевн- зийн шоаА бх байнга үз- дэг гэнэ, Нүдээ амраахгүй үргэлжийн ачаалал ихтэй байдгаас болсон хэрэг, Бая- раа гэдэг хүү юмыг нүдэндээ ойртуулж ташуу хазгай ха- рах гээд байдаг ажээ, Нэг Баяраа хүүгийн тухай өгүүл лээ. Тэд яагаад шил зүүх болсны учрыг та нарт тайл- барлая. --5,-5,5 гэсэн шил байна. Энэ тоо ямар нэг юм- ны дугаар дараалал биш. Харааны гажгийн хэмжээ юм. Харааны дэглэм сахихгүй бол хасах шилээр хараа нь засарч байгаа хүүхэд холдоо муу, ойпдоо сайн хардаг. Энэ нь хүүхдийн 10--12 насанд үүсч цаашид ангн ахиж бие өсөх тусам нэмэгдэж хүч нь улам ихсэх хандлагатай хэн бүхний анхаарвал зохих га» 23 Зи. ч) шилээр хараа заса, байгааг нь «хол хараат» шиг Энэ нь нхэвчлэн төрөлхийн гаралтай, цаашид ахиж хүндэ рэхгүй, арилж багасах ханд« лагатай байдаг юм. Ха, эрүүл ахуйн хамгийн энгийн Сиелүүлэхэд дөхөмтэй дэглэ- мийн талаар зөвлөе! --Ширээ сандалд зөв суу. Тохойлдоод гараа эгц өргөе хед долоовор хурууны үзүүр шанаанд хүрэх зайнаас харж, уншиж бичих ёстой. Ширээ- ний ирмэг чиний суук тал- руу 12-15” налуу, сандал ширээн доогуур 3--5 см ха- гас далдлагдсан байна. За« рнм хүүхэд хамраа ном дэв- тэртээ хүргэх шахам тонч гойж суудгийг та нар ажигч ласан байх. Тэгвэл нүдэнд чинь туйлын муу нөлөө ТаЦ3Р5 ГЭДГИЙГ ХЭЛЖ ӨГӨӨ рэ Нүдний эмч С. МАНЛАН, Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ хэвлэлийн комоинатад хэвлэв. " ИНДЕКС-14140 | | » 43 ДАХЬЖИЛДЭЭ Миний бага нас ,Ховд аймгийн Цэцэг суманд өн- гөрсөн юм. Ээжийн хамт мал маллаж амьдардаг байлаа. Ялангуяа адуунд их дуртай байж. Бүр ба- гаасаа даага сургаж, хур- дан морь унадаг байлаа Тэгээд ч нутгийн өвөгчүүл моринд сайн хүү болно гэж ярьдаг байв, Сумын бага сургууль төгсөөд аймгийн төвийн дунд сургуульд орж су- ралцав. Тэр үед цаг үе их хэцүү байсан юм. Гериа- ны фашистууд бидний анд Зөвлөлт Холбоот Улс руу итгэлийг эвдэн халдан дов- толж байлаа. Хүүхэд бид аймгийн малчин, ажилч- дын хамт Зөвлөлтийн ах, дүү нарт илгээх бэлгийн цуваанд чадах чинээгээрээ нэмэр болдот байлаа. Тэр үеийн сурагч бидний гол зорилго онц сурах ягдал Мо 30 (2150) , (27 байсан юм. Хүүхэд бай- хаасаа жолооч болохын хүслэнд автаж явлаа. Нийслэл хотод ирж Улаан- баатар төмөр замд ажилд орсон юм. Илчит тэрэгний анхны курс төгсөж ТЭ-- 2-516 номерийн илчит тэрэгний туслах машинч боллоо, Одоогоос 33 жив лийн өмнө шүү дээ. Ямар их баяр хөөртэй байснаа одоо Ч тодхон санадаг юм. Намайг жинхэнэ ажил чин хүн болоход дэмжин тусалж байсан зөвлөлтийн мэргэжилтэн багш С. Х. Албеговыг гүнээ хүндэтгэ- дэг. Мал маллахаас өөр ажилд дөр багатай иадад Албегов гуай их тус бол- сон доо, Өдөрт 16-20 орос үг цээжлүүлж, өгүүл бэр зохиолгоно. Үргэлж зааж өгч, -тусалж байдат болохоор сайн л ажиллах юмсан, хичээх л юмсан с-Э---2иййс02 1986 оны ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 16 5 БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986-1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг сургууль-иионерийн бүлгэм, багш сурган хүмүү- жүүлэгч, шинонер сурагчид идэвхтэй хэлэлцэж, санал бодлоо сонинд ирүүлсээр байна, Манай сургуульд чөлөөт цагаа үр ашигтай өнгөрүүлэх төрөл бүрийн дугуйлан бай- даг. Хамгийн олон хүүхэд хамрагддаг нь оёдол, нэхмэл хатгамал, гар урлалын Ду- гуйлан юм. Хүүхэд болгон оёж нэхэж сурах хүсэлтэй. Харин гар урлалын багаж, төрөл бүрийн зүү, хайч, эс- гүүрийн хутга, үлгэр загвар зэрэг ойр зуурын багаж ма- териалаар хангаж өгөх та- лаар Үндсэн чиглэлийн тө- сөлд заалт оруулж өгөхийг хүсч байна. ” Ө. Бахатгуль. Баян өлгий 8 жил, УШ анги. Бид орос хэл сурахыг их хүсдэг. Хөдөө орон нутагт орос хэлний ярианы бичлэг бүхий пянз их хэрэгтэй бай- на. Орос хэл сурахтай хол- богдсон яриа, дуу чимээний материал дэлгүүрт өргөнөөр худалдаалж, хөдөөгийн сур- гуулийн хичээлийн үзүүлэн таниулах материалд оруулж өгөх талаар Үндсэн чиглэлд тусган өгөхийг хүсч байна. Б. Энхтуяа. Баянхонгор. П 10 жил УШ анги. ? ЛХАГВА Аж ахуй соёлын байгууллагуудад олон жил идэвх зүт- гэл, үр бүтээлтэй ажиллан, УҮЦП таван жилийн төлөвлө- гөөт зорилт, соцналнст уралдаанд авсан үүргээ давуулай биелүүлж хөдөлмөрийн сайхан амжилт гаргасан долоон мянгаад хүн төрийн дээд шагнал одон, медалнар шаг- нагдсан билээ, Хөдөлмөрийн аварга сайчууд -- аав ээж, ах эгч нар- таа пнонер сурагчид халуун баяр хүргэж байна. «Коммунистууд ярьж байна» буланд Улаанбаатар тө- мөр замын МХЗЭ-ийн нэрэмжнт Улаанбаатар зүтгүүрийн депогийн машинч, Б, ЛХАМ уригдан ирлээ. гэж боддог байлаа. Албе- гов багшийн гэргий манай эхнэрт хоол хийх, хувцас оёж, шидэхийг хүртэл зааж сургадаг байсан. Өөрөөр хэлбэл Албего- вынхан гэргий бид хоёрын амьдралын замыг зааж өг- сөн хүмүүс гэж бодож яв- даг. Мэргэжилдээ сонирхол той, бүх юмыг өөрөө хийж мэдэж авах гэж зүтгэдэг байлаа. Би мэргэжлээ зөв сонгож дээ гэж боддог. Туслах машинчаар ажил- лаж байхдаа Замын-Үүдэд зам хүлээн авах ёслолын ажиллагаанд оролцож тө- мөр замчиц НӨХДӨӨ ТӨ- лөөлж үг хэлэв. Хорин хэдтай залуу бүх төмөр замчдын өмнө үг хэлж үүрэг авна гэдэг маш их БНМАУ-ын хөдөлмөрийн базтар итгэл найдвар хүлээж бай на гэсэн үг. Олон түмний итгэлийг биелүүлэхийп тулд бүх хүчээ дайчлан ажиллав. Аялал бүхнээ нарийн тооцож, үр ашиг- гүй зардал гаргахгүйг хи-- чээж ирлээ. Энэ маань манай интернационалч хамт олны тус дэмжлэг юм. Нам засаг миний өчүү хэн хөдөлмөрийг үнэлж БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар гэсэн өндөр шагна- лаар шагналаа. Эх ор- ныхоо эрхэм хүндэт шагналыг хүлээн аваад одоо надад улам өн- дөр үүрэг хариуцлага ног- дож байгааг сайн ойлгож байна, Ялангуяа залуу ажилчдыг дагалдуулан, сургах, ажлын дадлагатай болгох талаар онцгой ан- ҮНЭ 10 МӨНГӨ хаарч ажиллана. Хүн сонгосон мэргэжил- дээ сонирхолтой байж, аж- лынхаа төлөө чин сэтгэлээ зориулж чадвал ямар ч амжилтад хүрч чадна. Би олон шавьтай, Тэд сур- гууль төгсөөд манайд ажиллах гэж ирэхдээ аж- лын дадлага багатай, зөв- хөн л чин сэтгэлээсээ ХӨ- дөлмөрлөх хүсэлтэй бай- дагсан. Шавь нар минь өөрсдийн оролдлого, хү- чин чармайлтаар хүний зэрэгт хүрлээ. Тухайлбал, МХЗЭ-ийн ХУШ их хур- лын төлөөлөгч, 1981 оны тээврийн аварга Д.Шйараа, МХЗЭ-ийн «Тэргүүний ажилчин залуу» алтан мг- дальт, улсын чанарын аварга Ц. Бумцэнд нар байна. Би хоёр шавийнхаа хамт Улаанбаатар төмөр замын намын бага хуралд төлөэ- лөгчөөр сонгогдоод байна. МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж үргүй зардал гар- гахгүйгээр сард дунджаар 800 кг дизелийн түлш хэм нэн, түүгээрээ гурван сал тонн км-ийн ажил гүйцэт- гэх үүрэг авснаа амжилт- тай биелүүллээ. Хүүхдүүд та нар ч гэ- сэн хайрт намынхаа их хуралдаа сурлага, хөдөл- мөрийн. амжилтаар бэлэг бариарай. еорчнов хамгаалах сїйжруулж, байгалийн НӨӨ- цийг зүй зохистой ашиглана. (БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986-1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэ- лийн төслөөс) Дундговь аймгийн Цагаан- дэлгэр сумын Д. Дамдинжав Фвхиралтай дунд сургуулийн хамт олон сургууль орчноо хамгаалж, пионер сурагчдад хөдөлм дадлага олгох зорилгоор (16 нэр төрлийн 92000 шахам жимс жимсгэ- ний мод, бут, төмс, хүнсний ногоо тарьж хөдөлмөр, сур- талтын нэ бүрэн тал болжээ. Хүйтний улиралд өр- туулж, ургуулсан нарийн но- тоогоо сургууль, эмнэлэг, ясли, цэцэрлэгийн хүүхдийн АНХААР! ТУРШЛАГА Архангай аймгийн Жар- галант сумын нутаг өндөр- лєөг, сэрүүн газар учир төмс, хүнсний ногоо тарих 00- ломжгүй гэсэн ойлголт хүн бүхний бодол санаанд бат шингэсэн байлаа. Тиймээс ч тус сумынхан сүүлийн хорь гаруй жилд төмс хүнсний ногоо тарьж үзсэнгүй, Х9- рэгцээт төмс, хүнсний ногоо- гоо гадна сумдаас худалда авдаг болжээ. Найман жи- лийн сургуулийн биологийн багт, ардын гэгээрлийн тэр- гүүний ажилтан Б. Даарий- маа залуу байгальчдын ний- тэмлэгийн анхан шатны зєвлөлийн гишүүдтэйгээ са- нал солилцож, «ургадаг. гүйн» учрыг олохоор зориг шулуудав. Сургуулийнхаа хичээл туршлагын талбайг бүх ан- ги бүлэгт хариуцуулан, ху- ваарьт газарт хамт олноор нь ажиллуулж хөре хагалах бордох, үр суулгах, услах ” ”МӨН ЇҮ МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн хэвлэл «Хөдөлмөрь сонины түм дэх дугаар уншигчдын гар дээр очиж байна. Эх- ний үед «Монгол ажилчны 777777 7ГҮЙЛ Т0ЫН ҮЙЛАВЭРЧНИЙ ЭВЛЭЛНИН ТӨВ, 308АӨХНИИ 77 АМАА 211 ШОШ БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ УЛАМЖЛАЛТ САРЫН АЖИЛ ЭХЭЛЛЭЭ Гобийн: жимсний үнэр хүнсний хэрэгцээнд ний- дүүлж байна. чны байгаль, газар зүйн онцлогт тохируулан туулай өсгөж мах, арьсы нь ашиглах туршилт хийж байгаа нь айм- гийнхаа сургуулиудад сайхан үлтэр болж байна, Туршла- гийн талбайгаа салхинаас хам- гаалах мод тариалж, шимт цэ- цэгний талбайг өргөтгөж, 30- гий нутагшуулан үржүүлэх бэлтгэлээ хангаж байна. Ирэх намраас жимс, жимсгэний ур- гацын дээжээрээ 0--3 насны хүүхдэд зориулсан ундаа, жимсний чанамал хийхээр бэлтгэж байгаа нь хүнсний хангамжийг сайжруулахад үр нөлөөтэй сайхан санаачилга болно. Хаврын хавсарга, салхи- тай өдөр ч гэсэн тус сургуу- лийн хөдөлмөр сургалтын талбайд очиход жимсний үнэр ханхлах шиг болно. Говийн жимсний үнэр жилийн дөрвөн улиралд мөнх байдгийг нО- толж тэр сайхан талбайд ажиллаж байгаа тус СУРГУУ- лийн багш сурагчид Нийт хамт олонд шинэ таван Жи- лийн гараандаа өндөр 4м- жилт олохыг хүсье! ЗУРАГ ДЭЭР: Туулай өс- хөх изрийн аргын тухай багш Ч. Хоролсүрэн пнонерүүдэд зөвлөж байна. -- Хөдөлмөр багш, ногоочин Г. галтын антогтох шилэн хүлэмжинд тарих на8- рийн ногооны тал яаж Сэүн аргыг сурагчдад ззаж айгаа нь - л тэжээж, өсгөх ажилд багш С. Янжин- яхам хамт нДЭВХ- тэй оролцдог. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ САЙНЫ ҮР ДЭЛГЭРДЭГ арчлах аргыг заан өгч дад- лагажууллаа. Төдөлгүй турш. лагын талбайд төмс, сонги- но, манжин, байцаа, лууван, вандуй, арвай овьёос, наран- цэцэг болон зуны цэцгүүд янз янзаар урган соёолж эхлэв, Пионерийн бүлгэмийн зөвлөл зуны амралтын хуга- цаанд сумын товийн сурагч- дыг анги бүлгээр нь хөдөл- мөрийн түр бригад байгуу- лан ажиллуулдаг болжээ, Талбайгаа услах, сийрүүлэх, зэрлэгийг түүлгэх ажлыг до- лоо хоног бүр хийж мэргэж- лийн багш нарын тусламж- тайгаар ургамлын ургалтын байдал, өсөлт, онцлог зэрэгт тэмдэглэл хөтлүүлж ажил- лалаа, Намар болоход хэн хүний санаанд оромгүй сайхан ур- гав, Ургацын дээжээ хураан авч үзэсгэлэн гаргалаа. До- туур байрын сурагчдын хоол хүнсний хэрэгцээнд чамлах гүй зүйл нэмэрлэв, Ургацын дээжсээр гаргасан үзэсгэлэн- гээ сурагчид, эцэг эх, хө- дөлмөрчдөд үзүүлж, аль нь ямар ашигтай, ямар нөхцөлд яаж тарьдаг, хэрхэн ашиг- лах боломжтойг тайлбарлаж тус суманд төмс, хүнсний ногоо, тэжээлийн бусад ур- гамлыг тарьж ургуулан хоол, хүнс, малын тэжээлд ашиг- лаж болохыг батлан үзүүл- сэн нь чухал ач холбогдол- той ажил болов. Энэ ажилд сурагч Ж. Дэлгэрмаа, С. Гэ- рэлтаа, Н. Өлзийнаран, Н, Цэцэглэн, 5Б. Ганболд, Б. Баярхүү, Я, Батболд на- рын олон сурагч нөхдөө х0- шуучлан ажиллажээ. Төмс, хүнсний ногоо, тэжээлийн ургамал тарьж ашиглах ши- нэ хөдөлгөөн Жаргалант су- маар өрнөж эхлэв. Энэ оны сумын социалист уралдааны үүрэгт төмс, хүнсний ногоо, малын тэжээлийн ургамал тодорхой тусгагдаж, шинэ зорилт дэвшигджээ. Сайны үр дэлгэрдгийн учир энэ буюу. ЖИМСНИЙ АМТ Хавар боллоо. Жаргалант сумын найман жилийн сур- гуулийн дотуур байрны су- рагчдын хоолны газраар ор- вол том торхонд нэрсний шүүсээр бэлтгэсэн ундаа цэ- лэлзэж байв. «Баян байга- лийнхаа энэ хишгийг хүүх- дүүд өөрсдөө бэлтгэж нөө- цөлсөн юм. Хүнсний хан- гамжийг нэмэгдүүлэхэд Ч, 27 237) зам», «Соёлын зам» нэртэй тарч байсан. сонин яЯЖилЛЧин анги, хөдөл- мөрийн хамт олны рал тэмцэл, хүсэл тэмүүл- «Хөдөлмөр амьд- ТҮМ ДЭХ лийг түмэн дугаартаа туур- вин мөнхөлжээ. дөлмөрчдийг ёсоор хүмүүжүүлэхэд «Хө- дөлмөрө сонины оруулсан хувь нэмрийг манай нам засаг өндөр үнэлж хагас зуун жилийн ойгоор нь хо- дөлмөрийн гавьяаны улаан " зөвхөн эрүүл мэндэд Ч нх ач тусаа өгч байгаа зүйл дээ» хэмээн тогооч нар ба- хархан ярив. Сургуулийн захиргаа, пионерийн 18 ду- гаар бүлгэмийн зөвлөл, су- рагчдын зуны амралтаар «Баян байгалнасаа хишгий нь хүртэх» хөдөлмөрийн бригад байгуулж, «Хүндэт нтгэмжийн Даалгавар» гар- Дуулдаг заншилтай юм. Намар болж баян байгалийн хишиг дэлгэрэхэд инонерүүд «Ургац» цуваандаа зохион байгуулалттай гарч улсын төлөвлөгөө биелүүлэхэд хувь нэмэр болгож, түүсэн жим- сээ сумынхаа худалдаа бэлт- гэлийн ангид тушаадаг бай- на, Есдүгээр сарын эхний долоо хоногийн Бямба, Ням гаригт сургуулийнхаа дотоо- дын хэрэгцээнд зориулан нэрс, хад, аньс зэргийг түүж тушаан, жимсний чанамал хийх, боловсруулах, ундаа бэлтгэх, хадгалах зэрэг ар- та ажнллагаанд суралцаж өнгөрөгч нашар гүэ- хэд л жимс хэдийгээр бага тарсан ч гурван зуу гаруй кг нэрс, зуугаад БЕг аньс түүж сургууль, шэгдэлдээ тушагжээ, Пионерийн ахлах Д. ГҮРРАГЧАА ДУГААР, тугийн одонгоор шагнасан билээ. ! «Хөдөлмөр, сонин «На- хиа» булангаа өсвөр, залуу зориулдгийг хүүхдүүд та нөр" сайн мэд- үеийнхэнд МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ СЭТГҮҮЛИЙН1Э3 " 0 Д ЗОРИУЛ... «Залгамжлагч» лийн 60 жилийн 162 «Коммунистуудын үлгэ дууриаллаар сурч, хөдөл» мөрлөж, . хүмүүжицгээев урнан дор 1986 оны тавду- таар сарын 8-нд тэмдэглэ- хээр МХЗЭ-ийн Төв Хороо тогтоол гаргасан билээ. Өс- вөрийн үеийнхний ууган хэвлэлийн ой нь манай орны нийт пионер сурагч- дын баяр болно. Бас пио- нерийн байгууллагаар дам- жин хүмүүжиж, «Залгамж. лагч» сэтгүүлийг захиалан уншиж байсан олон үеийнх- ний баяр юм. ЦПионер су- рагчид та бүхний аав зэж, ах эгч нар чинь чиний баярыг нэгэн адил хуваал- цах болно. Сэтгүүлийн ой угтаж зо- хиож байгаа ажлаас хүүх- дүүд та нарт товч танил- цуулья. «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойд зориулж өсвөрийн ганд- болчдын тэмцээн, нийслэ- лийн тимурчуудын чуулга уулзалтыг зохион байгуул- лаа. Пионерийн «Найрамдал» лагерийн нэг ээлжийг өс- вөрийн сурвалжлагчдын бүрэлдэхүүнтэй хүлээн ав- лаа. Бүх аймаг, хотоос шалгарч ирсэн 250 пио- нерт хичээл зааж | «Өсвө- рийн сурвалжлагч» үнэм- лэх олгосон юм. 1926--1986 онд тус сэт- гүүлд нийтэлсэн материа- лаас дээжилж «Залгамж- лагч» номыг эмхтгэн хэв- лэлд шилжүүллээ, «Хуу- дас хуучрахгүй», «ПиоФ- рийн ажлын толь», 480- хиолч сэтгүүл хоёр» гэсэн гурван бүлэгтэй энэ ном зөвхөн пионер сурагчдад төдийгүй багш, сурган хү- мүүжүүлэгч, ХЗЭ, пионе- рийн ажилтнуудын ажилд тус дөхөм үзүүлнэ гэдэгт найдаж байна. 4Залгамжлагч» сэтгүү- лийн 60 жилийн ойг сур- гууль бүр дээрээ өргөн дэл- төр тэмдэглэх хэрэгтэй. Ой тэмдэглэхдээ «Залгамж- вагчь сэтгүүлийн энэ оны эхний дугаарт нийтэлсэн (4Залгамжлагч, -- Зал- тамжлагч бидний хэвлэл) хөтөлбөрийг өөрийн суР- гууль, бүлгэмийн амьдра- лээр баяжуулан ашиглахыг зөвлөж байна. 60 жилийн ой угтан зохиож ажлынхаа тухай «Ниноне» рийн үнэнэ сонин, «Зал тамжлагче сөтгүүлдээ бие чиж ирүүлэхийг өсвөрийн сурвалжлагчид, нийт идэвха тэн бичигчдээс хүсь. 00 Сансрын нисэгчтэ сургууль Чойбалсан хотын за- хад 1 бага сургууль байдаг юм. Нэг Г вуг шавар байшинд 1-- ангийн 200 шахам пио- нер баатарчууд суралц- даг, Жирийн л нэг сур- гууль. Баатарчууд хи- чээл номдоо шамдаж, чөлөөт цагаараа урлаг уран сайхан, техникийн төрөл бүрийн дугуйланд үр бүтеэлтэй хичээллэж 1982--1988 оны хи- чээлийн жилд сурлага хүмүүжлээрээ аймгийн аварга сургууль болж 1985 оны социалист өмчийн улсын үзлэгт амжилттай дүн үзүүлсэн Ингээд яриад байвал олон жишээ дурдаж болно. Гэхдээ энэ бүг- дээс онцолж нэг л зүй- лийн тухай ярих гэсэн юм Тус сургуулийн бүл- гэм 1978онд Ю. А. Їа- гарины нэрэмжит бүл- гэм болжээ. Тус сургуу- лийн нэгдүгээр ангид орж байгаа сурагч хам- гийн түрүүнд нүүр дүүрэн инээмсэглэсэн орос ахын зурагтай ерөөнд ордог ажээ, Энэ нь сансрын нисэгчдийн өрөө юм. «Ахмад багш П, Баа- тархуяг гуай 10-аад жни- лийн өмнө сургуулийн хүүхдүүдийн чөлөөт ца- гийг яаж өнгөрөөвөл зохих, юунд сонирхол- тойг нь судалж бага ан- гийн сурагчдын дунд тех никийнН дугуйлан бай- гуулахаар шийджээ. Анхны элсэлтээр олон хүүхэд ирсэнгүй. Эхлээд онгоцны загварыг цаа- сан дээр буулгаж дараа нь пуужин бүтээдэг бол лоо. Дугуйлангийн су- рагчид багшийнхаа тус- ламжтайгаар олон арван пуужин бүтээж эхлэв, Улсын чанартай төм- цээнд оролцож дөрвөн шавь нь 2--4 дүгээр байранд шалгарчээ. Ду- гуйлангийн нэр хүнд өсөв. | Хичээллэгчдийн тоо ч олон болов. Баа- тархуяг багш ажлаа на- рийн хуваарилан юуны түрүүнд сансрын ни- сэгчдийн кабинетаа т0- хижуулахаар шийдлээ. Эрвийх дэрвийхээрээ багш сурагчгүй хөдөлж, тохилог сайхан кабинет- 1 тай болжээ, Энд орж ир сэн хэн боловч сансар судлалын нэгтэн төвд орж ирсэн юм шиг са- нагдана, | Багшийнхаа зааснаар шавь нар нь их зүйл сурчээ. еф долдугаар цэцэрлэгийн Дүү нарынхаа эвдэрсэн ТОГЛООМЫГ ашиглан Тө. рел бүрийн загварын пуужин, машин хийдэг болжээ. . Сансрын ниодэгчдийн амьдралыг харуулсан үзүүлэн таниулах мате, риал, дуу шүлгийн цуг- луулга гарын авлага- тай болж хаягдал кар- тон цаас ашиглаж хий- сэн олон зуун ширхэг сансрын хөлөг, пуужин- гийн загварыг танхимд ярайтал өржээ. Энэ бүгдийг Баатар- хуяг багшийн дугуйланд суралцсан 80 гаруй шавь нь бүтээжээ. Тэдний зарим нь ахлах ангид, нөгөө хэсэг нь. дунд ан- гид суралцдаг боловч ба- га ангийн дүү нартай тусалж байдаг юм. Манай сурвалжлагч М. БОЛД | Э| чээл" -54:44440248 ф уУ рч ! ШүҮд" Сэлэнгэ аймгийн Зүүн- Э хараа хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн иио- ) нер, сурагчид МАХН-ын С) ХЇХ их хурлыг сурлага, ! хөдөлмөр, урлаг, спортын | | 9 өндөр амжилтаар угтаж байна, Сургуулнараа «Хи- таслагчгүй хамт олон» болохоор авсан үүр гээ амжилттай биелүүл- лээ. 1-ийн «Б», «В», «Дэ», 2-ын «Вэ», Зын «А», «В» ангийн онц хурвсхан Д, Амарсанаа, А. Булганта- мир, Б. Мөнхсоёл, Г. Уу- ганбаяр, Д. Нэргүй, С. На- ранбат, Н. Энхээ, Д, На- рантогтох, Г. Нандинхүү унарын 2 сурагч анин хамт | Олноо | төлөөлж МАХН-ын ХЇХ их хурлын рапортанд гарын үсэг зур- лаа, Вагш 8, ВАТАА ... Манай хамт олон БНМ АУ-ын баатар, нисгэгч 47) Ч. Шагдарсүрэнгийн нэ- ТА) рэмжит бүлэг болохоор үү- 02) рэг авч олон ажил зохио- (9) лоо. Бид Шагдарсүрэн СО”) баатрын дүү Лувсангомбо 3) гуайтай уулзаж баатрын бага насны амьдрал, эх орноо хэрхэн хамгаалж байсан тухай их зүйл мэд- дэг болсон. С.БАТБИЛЭГ 0) Дархан, ЇХ сургууль, » . . Э Их хурал угтаж манай Уг) баатарчуудын зөвлөлөөс «Багачууд» цуваагаар пно нерүүдээс баатарчуудад, оаатарчуудаас цэцэрлэгийн дүү нартаа тусалж: шинэ тоглоом, бүжиг, дуу 209 лэг олныг зааж өглөө, б- гийн «Б» ангийн «Бүжин- гийн театр» цэцэрлэгийн дүү нартаа «Маша охин», «Өнхрүүш», «Эгч дүү гу- рав» зэрэг үлгэр тоглож сонирхууллаа, 7-гийн «Б» ангийн сурагчид цэцэрлэ- гийн ахлах ангид «Халуун алга», «Шувуухай чи хаал- на байна», «Хэрээ ба хэ- рэм», «Муур хулгана», «Найзаа олох» зэрэг хөг- жөөнт тоглоомуудыг зааж өгөв, /Фгийн «А» ангийн сурагчид бэлтгэлд ангид «Зааны тугал», «Шувуу- хай», «Нөхөрлөл», «Хэр- вээ сайхан амьдарч бая- ,) гал» зэрэг хөдөлгөөнт тог- лоом, бүжигт агалаа. Нийслэлийд 10 жилийн ҮП сургуулийн сурагч Д. ЭРДЭНЭЧУЛУУН “бий”. БИТРЧУУД Со. КОММУНИСТ (УББ0ТНИКО0Р Дэлхийн хөдөлмөрч- дийн их багш В. И, Лв- ниний мэндэлсний 118 жилийн ойг угтаж дөрөв- дүгээр сарын 20-нд орон даяар коммунист суббот- ник эхлэх гэж байна, Коммунистууд, эвлэ- лийн гишүүдтэй мөр зэ- рэгцэн пионер, баатар- чууд, коммунист суббот- никт оролцохоор бэлт- гэж байна. Сонины га- зарт зарим сургуулийн баатарчууд энэ хөдөлмө- рийн баярт оролцохоор сэлтгэж байгаа тухай- гаа мэдээллээ, Нийслэлийн 50 дугаар сургуулийн нэгдүгээр ангийн 185 баатарчууд сургуулийн анги, тан- химД их цэвэрлэгээ хийж, хоёрдогч түүхий эд цуглуулах аянд идэвх тэй оролцож сурагч бүр хаягдал цаас цуглуулах үүрэг авчээ, Тавдугаар сургуулийн баатарчууд хоёрдогч түү- ЭД о цуглуулах ажлыг МАХН-ын ХЇХ их хур- Сургуулийн сонгодог бүжгийн танхим хүүхдүү- дийн очих дуртай газрын нэг. Энд өсвөр үеийнхэнд лын нэрэмжит болгож, 200 гаруй кг яс, 500 ширхэг бэхийн сав цуг- луулахаар төлөвлөсөн шүгэ ургадугаар сургуу- лийн 180 баатарчууд ан- ги, танхим, кабинет, но- ридорыг хариуцан цэ- вэрлэгээ хийж, сургуу- лийн орчноо цэвэрлэх, ахлах ангийн ах эгч нарынхаа тарьсан модыг хүлээн авч арчлан тор- дох болно. Хоёрдугаар сургуу- лийн 1--11! ангийн 875 пионер, баатарчууд, ан- ти танхимаа цэцэгжүү- лэх хөдөлгөөн өрнүүлж, сургуулиараа цэцэгчин болохоор бэлтгэж байна. Баатарчууд аа! Танай баг, тавтад энэ өдөр ямар ажил хийх гэж байна. Баатарчуудын гишүүн чи өөрөө ямар хувь нөмэр оруулах вэ? Энэ тухайгаа сонинд би- Ес ТГА хио ЗО Л. АЖИЛТАН Ё" бүрджээ. ерхасс мужийн Нор- : шО. ЕВ дурыг РЬЛШЫ Єшснэин,гих хоё : авсан фок 158 дох 1. лева, Лида ПИеренгсенсо, (9 нар дес- сурагл тдэээ Ё : ӨӨРСЛӨӨ “ХИЙЦГЭЭЕ АР їЕөт Бо Эхний цагийн хичээл Зорлоо. Монгол хэлний ткнчээл дээр зохион бич- ЭГ хийнэ гэнэ. Юугаа ичдэг билээ, Жолооч Золдог хэрэг. в Бичиж эхэллээ... Овоо Яаятайхан эхлээд байс- аа 85 “Хүүе Янмар мэргэжил сонгох з? Нисэгч болно гэнэ Ецэв... мөн яриваа, чам ЭДипиг юмыг авахгүй, зо --Яагаад 3 --Чи бол намхан бие- Зтэй, Бас тэгээд аймхай. ЕХарин намайг бол ч ав- а.д Ёр нь нисэгч больё надтай цуг киножүжиг- нэ муу цаас хаана чин болох гэсэн биш би- ҮЛЛДВЭрт инженер бол- Дахиад лүү, Эмундах юм. биччихнэ ... гэлээ. Енисдэг хөлөг Вколооч болно. За өөр юу эж бичдэг саа: Аав аа, дэлхий нарыг тойрон эргэж байдаг гэ- сэн үнэн үү? гэхэд аав нь Үнэн гэж харнулав, Гэтэл хүү: байхгүй тэн- гэрт на үед шин га бэ? гэж гайх. жээ, Ээж -- Тото 00, алимаа эгчтэйгээ хувааж иднэ биз дээ? Тото: шиш Цогоо. Чи тарын хооронд бас аав киног үзсэн, үзсэн, Юу 400 СУУлгахгүй өдөр ир- 8 Хөх тэнгэрт дүүлэн Том болоод кино жүжиг онгоцны чин болно. билээ. Аа болчихвол, ийм манай эгч онгоц-тай кино ы үйлчлэгч, эгчийгээ инээдмийн кинонд тог- улгаад ниснэ. Тэгээд лоод л мөн сайхан шүү. ЧӨЛ8ЛГҮй Хоцорлоо. ааш нь юу гэж бичих дээ, Эсвэл циркийн Цээ- . 301101 БЭ! Өгүүллэг) Чи” - өрөө хэлсэн вэ? Москва --Улаанбаа- үгнээсээ буцдаг учраас » тэгнэ гэж Болдыг хэлэ- зэжээ суулгаад нисвэл хэд сайхан аа... --яав юу болоов.. . Өчигдрийн | Чамайг би онгоцон- еёз ах шиг алиалагч бол- чихоод явж байхад чи нисэгч болчихсон, цир- кийн үүдэнд ирж билет байна уу? гэвэл би лав билет өгөхгүй... --- Яагаад гэж Балданг гээд саатуулаад байна. к, мг: 6) мухиЛЬ НЖ, сЭган болио. мэдэв хаа больё гэж Балдавг --Балдан чи чинь( 123 12842 боовны но. Бүх амтатныг амсаад Нилэр л мөн сайхан шүү дээ. ЖангаийнгХ даа, Найз нараа очиж бай- гаарай гөснээ чамд ийм саг том шоколад өгнө гэж Усүй Э.ЧЭРБЭ хоёр гараа алдлах тэр ч юм уу, МӨЧИД хонх дуугарч в0- ” хион бичлэгээ ичиж Д.ЭНХ-АМГАЛАН Суулгаж таривал жилийн дарав зөндөө олон алимтай болно доо, Эмнэлгийн анхны тус. л ламж үзүүлэх тухай хн. гучээл орж байв Багш -- Юрка аа! Хэрэв дүү чинь хаалганы түлхүүр залгичихлаа гэж бодьё, чи яах вэ? гэхэд -- Цонхоор орчихно! ээ. Я гэж Юрка харнулж гэнэ, - Яма р ото: Ж, Үрийг нь 8. Ганболд Шил 1111 1: | Манай Цавчир брига- дад сумын энх сүрэгтэн үхэрчин М. Дугарын 7 настай Сандаг-Очир гэж моринд тарамгай, малд гярхай хүү бий. Түүнтэй уулзаарай гэж Төв айм- гийн Баян сумын ХЗЭ- ийн хорооны нарийн бичгийн дарга А. Оюун- чимэг хүссэн юм. Дуга- рын гэргий А. Осоржа- маа монгол үнээнээс гоор дуулах хүүхдийн дуу Сандаг-Очир морин дэл П. Ар яа, Мөнхжаргал, Э. Мөнхзул, нар саяхан пионер болов, Олон улсын шионерын сурлагатан «Найрамдал» лагерийн дунд НЫ сургуулийн Ї1П ангийн онц Моринд гарамгай хүү лаж анхны төлийг бой- дээ яарсан хүүтэй олон 1 хал жуулалцан уураг бүсгэж зүйл ярьж амжсангүй, байлаа, зузаан нэмнээ аваад с «Гурван Чимэг»-ийн үүлэн Туурачлал: өдрийн тэмдэглэлийг --Манайохид хотхо- сонирхож байтал морин роо цэвэрлэх, мал тэжээх төвөргөөн гарч «Адуу- услах ,хужирлах, сааль, чин аавын хүү билээ» сүү боловсруулах ажилд гэж цангинасан хоолой- их тус болдог. Харин ойртон ирэх чимэв сон- дээр давхиж адуу, үхэр согдлоо, маллаж, өвс хужир зөө- у е-Манай үхэр зүүн СО "ЭВЭР болдом Ч уган у:/1:81 энгэрийн нөмөр дагаж Сандаг-Очир малд Хаврын наран тогтуун бэлчээрлэж бай- гярхай хүү. Нутаг усны- Хашаан дотор х на, Мугалзуур хүрэн хаа яахын шаш тэмээ, Хөөрхөн хургануудтай 3 тугаллаж магадгүй үхрийг андахгүй тань- шинжтэй. Би нэмнээ даг, Тийм учраас ч ом Хөөцөлдөн тоглоно. авах гэж ирлээ гэхэд чуул ойр зуурын алдуул ЭРХЛЭН наадах дуртай зэж нь: малыг хүүгээс асуудаг Халзан хонь минь нх?! гэнэ, Ирэх намар сур-лэв гуульд орно. Энэ жилийн ууган нь -- Хүү минь эрдэм гэж ! суралгүй яахав. Харин нүд чих болж байдаг энэ их ахан явчихаар аав, Эмээтэйгээ хамт би -- Чи тэгээд хойт хяр өөд юу хийж явсан юм бэ? Үнэг хярс хараад хөөцөлдсөн үү? --Үгүй ээ, эзэжээ,! хүүгээ хо шичалэсхэгы0100 т- Сандагдорж гуайн сувай : УВС гануудаа маллат 0 хигэлжэвиэхэслжиинилжэг- арвин их сүү саадаг 3 ээж хоёр нь гар мухар хургануудаа 2222 нь. үржүүлэхэд, үржвэ. Нь хялбар байдгийг мэ- арга туршлагаа саальчин ҮХЭр хяр давж байгаа дах байгаал цэ їнЬ Ууган төлөө бойжуулл! їх рийн эхний оронг нэгээр дэх СОСЭА ё:2 охидод уламжлуулж, Харагдлаа. Хаврын тэн-,камаа инээмсэглэн ярь- Улсдаа нэмэр боо нэмэгдүүлж үржигдэгчийн СО хөдөлмөрийн Ү улиралд Т9р хартай гэж таны саар, охиныхоо бүсэг- |. 2 эхний тоог үржүүлээд Бид 87.) сонин (тоо саальчин пионерүүдийн ХЭЛДГЭэр гэнэт Цасан сан уургыг дээжиллээ. ф Ч) тарсан тооны ард ямагт гэдэг Учир нь түүнийг хүндтэй багш халамж- ШУУурга болбол тэдний Биднийг гэрээсгарахад, | Дархан хотын ЇХ сур- : ! ! «25» гэсэн тоог тавина, 8, 6, 9, 18,.«ч 24, 27- лан хүмүүжүүлэгч бол- үхэр хяр давж задгай зүүн гүвээн дээгүүр хээр шалан "Жишээн дээр авч үзье. оор (гурваа Хїг2:57 5 сон хүн. Эрдэнэчимэг, ам руу уруудаж магад- морьтой жаалхүү: "7 в АЛТАНХИШИГ ЭНГЭР БОР лэн) үрж үл 42-24 | Уран чимэг, Оюунчимэг, гүй гэж бодоод өвөр «Саальчин ээжийн хүү 4 ӨЭс | Эн 25:25 тэж байвал Бо 08, гардгийг : гээд нутгийн монгол нөмөр рүү нь буцааж билээ э» 28-86 ард нь 25 байх үв нар ажигласан уу? | үнээнээс өдөртөө 5--6 оруулчихаад ирлээ гэж (аальтай энгэрээс төр- тул 625 байна. Мөн к литр сүү сааж эзэжийн- цовоо хариуллаа. Хүү сан билээ» ҮРЖҮҮЛЭХЭД 95:95 гэвэл 9)10-90 Ш, ТӨМӨРБААТАР Моохээ амжилтад хүрч яваа. 4 настайдаа хурдны морь гэж дуулсаар давхиж БАР АРГА ГЭрзыс 2227 4 К охидууд нь амралтаараа унаж бнастайдааЭмнэг дваа харагдлаа. 4: » ЭБЭ Ч Цэ Нн Г эрхлэгч | сү -13:4574::21:3:2-2 Хуралхол аваар төгссөн хоёр ! 9. 1: л жил- галлах төлөвтэй үнээн- 8 оронтой Ежил тоог хооронд тээр дээжээр үржүүлэх Ж. ДАШДОНДОГ “Донийчгаллланс ! Д20012169 Я. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв Индекс--14140 НИРЛЛЛЛЛЛЛЛЛЫЭЛЛЖЧЭЭЖТНГ”””ЛЭЭЭЭЭЛТЛЛЛТЭЛЭУГРЭ . “ л байс дрдуыг угтсан. ажил пионерийн Тязлад Намынхаа зүйлсийн ниом»-ын ОРОН БҮХНИЙ МХЗЭ-аян Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын чэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ө. Моз2(2452) ав дахь завсарлагаар бүлэг, салаадын дарга, онц сурлагатан пнонерүүд оролцсон ярилцлага- бол. лоо, Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Б. Болормаа: - БНМАУ-ын эдийн за- саг, нийгмийг 1986--1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиг- лэлийн төслийг ард нийтээрээ хэлэлцэж бай- на. Пионер сурагчид бид санал бодлоо хэлэхээр цуг- ларлаа, 7.гийн «Г» ангийн онц сурлагатан Г. Оюун- чимэг саналаа яриарай гэв, -. Үндсэн чиглэлийн төсөлд «Үйлдвэр, албан газар, хөдөө аж ахуйн нэг- дэл, сангийн аж ахуй, бу- сад байгууллага, өөрийн хүч, хөрөнгөөр хүүхдийн ясли, цэцэрлэг, барих хө. дөлгөөнийг бүх талаар дэм- жинэ» ГЭСЭН заалтад «Пионерийн зуслан» барьж байгуулна гэсэн санаа нэмж оруулмаар байна гэж Г. Оюунчимэг охин халэв. а - Хүүхлэд зориулсан уран зохиолын номыг ихэвчлэн 10--15 мянган хувь хэвлэж байгаа нь уншигчдад хүрэлцээ муу- тай байх юм. Иймд хэвлэх тоог нэмэгдүүлж, уран Энхрий хайрт МАХН- ынхаа ХЇХ их хурлын өм- нө БНМАУ-ын эдийн за- саг, нийгмийг 1986-1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиг- лэлийн төслийг хэлэлцэж байна. Үндсэн чиглэлийн төсөлд манай орны өсвөр үеийнхний сайн сайхны төлөө намаас хичнээн их анхаарал халамж тавьж байгаа нь эцэг, эх, багш сурган хүмүү бүхний хайр хүндэтгэлийг э ХҮЛЭЭЛЭЭ. -Миний бие хүүхдийн зохиолчийн хувьд доорх хэдэн саналыг нэмэрлэхийг хүсэж байна. “Хүүхдэд 30- риулсан номын хэвлэх ху- гацааг түргэсгэхийг уншигч дын хэрэгцээ “!зүй ёсоор шаардаж байна” Одоогийн байдлаар сургуулийц өм- 0, Эв. МУ, 223 й болсон өсвөр үедээ ихаарал халамж тавьж га “АХН-ынхаа. ХЇХ ях эрчимтэй өрнөж их хуралд «Пионерийн сайн хуудас тэр- дга шинэ санаа, өжил баяншсаар байна, . ы дунд сөн барих И НАР 4 нм! БИДНИЙ САНАЛ, БОДОЛ--. зөгнөлт зохиолыг олшруу- лах, урьд өмнө хэвлэгдээд одоо олдохгүй болсон но. мыг дахин хэвлэх тухай үндсэн чиглэлд оруулах саналыг Ч, Батбаяр ЇҮ ан- гийнхныг төлөөлж гаргав, --Ахлах ангийн сураг. чид зуны амралтаараа ца- гийг үр ашиггүй өнгөрөөж ХҮҮХДИЙН нөх насны хүүхдүүдэд ун- шиж өгөх, цээжлүүлэх, өн- гөт зураг бүхий ном аль болох олон хувиар хэвлэх нь чухал юм. Гэтэл олон өнгийн зурагтай номыг хэв. лэхээсээ бэрхшээх хандла- га газар авсан хэвээрээ байна. Энэ насны уншигч- дад зориулсан ном нь ав- саархан бичлэгтэй, товч тодорхой агуулгатай зураг чимэглэл бүх талаар ча- нарын дээд зэргийн үнэл- гээтэй байх нь хэвлэх га- зар, хэвлэн нийтлүүлэх бай- гууллагуудын анхаарлын төвд ямагт байх ёстой. Су- рагчдын авьяасыг эртээс тодруулах түүнийг хэрэг. жүүлэхэд ихээхэн анхаарч хултсвлиат ӨС... : тТоТтТОи22211-0104ЕЫТШШЖТЙ21Тг Г0ШпЦШЦГаЕЖХтСҮЛїШШЫНРХАЛЖСТЛИЛЭШГШ солитаэх ливил НЭГДЭГТҮН! байна, Тийм учраас 15-аас дээш насны хүүхдийг үйлд вэр, аж ахуй дээр зохион байгуулалттай ажиллуулж, амраах, тэдэнд хөдөлмө. рийн дадлага, мэргэжлийн чиг баримжаа олгох зо- рилгоор журам боловсруул. маар байна. Ахлах ангийн болон ТМС-ийн сурагчид байна. Монголын зохиолч- дын эвлэлийн хорооноос сүүлийн гурван жил да- раалан ерөнхий боловсро. лын сургуулийн пионер, сурагчдын дунд тодорхой сэдвээр уран зохиолын уралдаан зарлахад олон зуун хүүхдийн хэдэн мян- ган бүтээл ирснийг дээж- лэн «Жигүүр» номын нэг, хоёр, гуравдугаарыг хэв- лүүллээ. Үүнээс үзсэн Ч шүлэг зохиол сонирхон бичих хүүхдийн тоо жилээс жилд өсөж байна. Тэгэхээр энэ хүүхдүүдийн авьяасыг хөгжүүлэхэд сургуулийн Дэргэдэх утга зохиолын ду- гуйлан хариуцсан багш нарын уйгагүй хөдөлмөр ЛИПНЕВИЙН БАЙН ГОВЬ-АЛТАЙ БНМАУ-ын эдийн засаг нийгмийг 1986-- 1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг бүх ард тү: мэн хэлэлцэж байгаа энэ үед тус аймгийн Бугат сумын 8. жи- нийн сургуулийн сурагч Ц. Түмэндэмбэрэл энэ жил 8 ду- гаар анги төгсөх үс тэнгийнхэн- дээ хандаж малчин аан, ээнсийн- хээ залуу халаа болохоор уриал: га гаргаж үүрэг амлалт авсан йнө, 4 ” Сайн үйлсийн ном «Би 16 гунжин үнээ хүлээн авч саалинд сургана, Жил бүр 3000--3200 литр сүү сааж нэгдлийнхээ үхэр сүргийг өсгө- хөд хувь нэмрээ оруулна Төл бүрийг мал болгож мэнд сүрэг- тэн болно, Таван жилд үйлд- вэрлэлийн даалгавраар өгөгдсөн төлөвлөгөөг давуулан биелүүлж ирэк таван жилд нэгдэлдээ 6000 төгрөгийн ашиг оруулиа, Эчн 10 дугаар анги төг- Сөижэсшшисх жэсжы 2 ТАВ ДАХЬ ЗАВСАРЛАГААР... 7-2 ямар ч амралтанд хамраг. дахгүй байгааг харгалзан сурагчдын зуслан байгуу- лах саналыг ЇХ ангийн су. рагчид гаргаж байна. гэн Б. Болормаа ярилаа, -- Хүүхдийн номын сан- гийн тоог нэмэгдүүлэх, гэ- рээр ном олгох ажлыг өр- гөтгөх, пионерийн болон хө- идэвхтэн пионерүүдтэй 3031 0 1 үнэлж баршгүй хэрэгтэй дыг ясли, цэцэрлэг, сур- юм. гууль, пионерийн болон Судалгаанаас үзэхэд хөдөлмөр амралтын зус- ерөнхий боловсролын 3а- рим сургуулийн дэргэд ут- га зохиолын дугуйлан ор нөрийн төдий хичээллэх үзэгдэл байсаар байна. Ер нь сургуулнудын дэр- гэдэх утга зохиолын Ду- гуйлангийн хичээлийг то- дорхой төлөвлөгөөтэйгээр сайжруулахад аймаг хотын ардын боловсролын бай» гууллага, ХЗЭ-ийн хороо болон залуу зохиолчдын нэгдлийн гишүүдийн үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх нь чухал юм. Үүнээс гад- на хүүхэд, зохиолч хоё- боловсронгуй болгох нь рын харилцааг улам ойр- юу юунаас чухал зорилт туулах нь зөвхөн нэг удаа. болж байна. гийн уулзалтаар хязгаар- лах биш хүүхдийн зохиолч сөнө»-гэж тэр-үүрэг авчээ, Су- "рагч Ц, .Түмэндэмбэрэлийн уриалгыг найз нөхөд нь халуу- наар хүлээн авч У!! таван жи- лийн төлөвлөгөөг биелүүлэхэд гар бие оролцох нь дамжиггүй. Тус аймгийн пионерүүд «Хаягдал үнэт баялаг, сэдэвт болзолт уралдаан өрнүүлж айм- гийн хоёрдогч түүхий эдийн төлөвлөгөөт зорилтын 40-өөс доошгүй хувийг биелүүл байна. Эрдэнэ сумын сургууль Мал аж ахуйн танхим байгуулж имонер сурагчдад мэргэжлийн баримжаа олгох мал маллагааны арга барилд сургах, малын чө- дөр ногт бусад тоноглолыг хийж сургах төрөл бүрийн тэжээл бэлтгэх. арга ажиллагаа, ашнг- лах журмыг эзэмшүүлж байна, Гол хөдөлмөр болох сурлагын чанараа ахиулах, мэдлэгээ бат- жуулахад чиглэгдсэн «Яагаад: вэ?» клуб, «Мэдлэг» өртөө зэ- рэг сонирхолтой ажил үйлсийг бичжээ, "дөлөөр ахяралтын зусланд номын сан байгуулах, аж- тэлыг үндсэн Өөлд тусгахыг хүсэж, байна гэж 5-ын «В» ангийн салаан - Дарга Аюушсүрэн ярив. рагчдын сурах бичгийг ха туу хавтастай болгож сурах бичгээ цэвэр нямбай эдэлж дҮҮ дөг журам бий болговол нэг ном удаан улс нийгэмд эдийн засгийн ашигтай болж, хүүхэд бүр багаасаа нямбай, эзэмших болно. Тийм уч- раас сурагчдын сурах бич. гээ ариг гамтай эдлэх та лаар биелүүлбэл зохих ши: нэ журам бий болгох заал тыг үндсэн чиглэлийн тө- сөлд” оруулах байна гэж 6-гийн «А» ан- гийн сурагч Н. Оюунгэрэл хэлэв. Энэ ярилцлага нийс лэлийн 10 жилийн 17 ду- гаар сургууль дээр болсон юм. СУРВАЛЖЛАГЧ баатар хотын улсын тэр- гүүний 17 дугаар бүлгэ- мийн дарга Б. Болормаа лангуудад явуулж байх нь ач хол- богдолтой юм. дүүдээс ерөнхий боловс- ролын сургуульд элсүүлж эхлэхтэй холбогдуулан тэд- нийг оюун ухаан, гоо зүйн талаас бэлтгэх ажлын нэг чухал хэсэг бол хүүхдийн- уран зохиолын хүмүүжүү- лэх нөлөөний асуудал юм. Үүнтэй холбогдуулж, сур» гуулийн өмнөх насны хүүх-, дэд зориулсан хэвлэн нийтлэх ажлыг улам МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! дртитсарэ Ф 1986 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 20 БЯМБА Ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ Улс, 7 ” -. 7 22 ь чиглэлийн тө- 1--Х ангийн пионер су- нартаа өвлүүлэн өг- эдлэгдэж, хямгач, заншил- арвич дадал саналтай С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: Улаан. томилолтоор Долоон нас хүрсэн хүүх- зохиолыг Хүүхдийн зохиолч Д. ДАВААНЯМ БУЛГАН. Аймгийн сургуу- янудаас Булган хотын 8 жилийн Ц сургууль пионерийн бүлгэ- мийн В. Горбаткогийн нэрэмжит бүлгийн «Эрдэм мэдлэг» нэр- тэй пионерийн сайн үйлсийн ном шалгарчээ. Энэ номонд «Мэдлэгийн групп ажиллуулдаг туршлагаасаа бич- жээ, Тус бүлгийн пнонерүүд эх орны болон Зөвлөлтийн пио- нер сурагчдын хэвлэлийг бүгдээ. рээ захиалдаг ажээ. Тэд нийт- дээ 287 төгрөгийн сонин сөт- гүүл захиалан уншиж мэдлэч гийнхээ хүрээг тэлдэг болжээ, Мөн сургуулийн В. Жанибе- ковын нэрэмжит бүлгийн «Үв тэгш хүмүүжил» нэртэй сайн үйлсийн ном нионерийн бүлгийн ажлыг тогтмолжуулан түүний хүмүүжлийн үр нөлөөг дэээ лүүлдэг туршлагаас бүтжээ. | МАНАИ СУРВАЛЖЛАГЧ , (пэнсээээаминмулиилтлиилиаминимилтинн Нийслэлийн 16 дугаар сургуулийн танхимд ёсл0- хувцсаа өмссөн пно- сурагчид баяр хөөр дүүрэн байлаа. Арга ч үгүй лын пєр 8 юм. Дэлхийн хөдөлмөрч Ё дийн удирдагч В. НИ. Ле- Ёо имний мэндэлсэн хаврын Е баярын энз өдөр сурлага 5 хөдө. тртөө амжилт гар- Ё гаж, намдаа өргөх рапор Ё тад гарын үсэг зурах гэж Ё байгаа нь тэдний хувьд Ё давхар баяр билээ. Намынхаа их хурлыг аж «Коммунистуудын үлгэр дууриаллаар сурч, Ч « : хүмүүжиц- ї ! , хиог- ин «За: үе» ї шон 19 сайн үйлс инпин тэ ГАГУУРЫН БОРГОЦОЙ Калуга мужийн Лапши- но тосгоны дунд СУРГУУ- дийн туршлагын талбайд алимын мод, олон зуун зулзган гацуур ургаж бай. иа. Тосгоны инонерүүд ойгоос гачуурын боргоцой түүж үрийг бэлтгэн төрөлх тосгон, сургууль, орчноо ойжуулж байна. Тэд түү: сэн үрээ хавар болоход циөөөттэа мцитиниэтээцэнийнини цининилиицинининин МАХН-ын ХЇХ их хуралд өргөх рапортад гарын үсэг зурах П шатны ажил В.И. Лениний мэндэлсний 116 жилийн ойн өдөр орон даяар боллоо. явси--. УРАМ ЗОРИГ “ДҮҮРЭН лсүүллээ. ийн гал улаан үүндээ зүүсэн 9 йїн сурагч Р” шүүнд Пио ! хү «Д 8) Б. Хэдхэн хоногийн ӨМ анги, «БНМАУ Л..Аюуни бүлэг» б амжилттай 15) манан ын баатар рэмжит эмлзлыг бие. ТАВАН ИХЭР Сурагч Р. Очиргарав., її. Баасандорж хоёрын очнж ажилласан суурь ихэр олонтой байлаа. Хун- дан цагаан хониноос 5 ихэр хурга гарчээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын 8 жилийн сургуулийн сУ- рагч Р. Очиргарав. П. Баа- сандорж нар малчны суурьт. Ж. ӨЛЗИЙХУТАГИЙН авсан фото ӨСВӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮ Бош алгї--шээны гэ ошт---ишшш1 хөрш тосгоныхондоо бэлэг- лэдэг сайхан уламжлалтай, Хүүхдүүд алимын мо- дыг үрээр тарьсан нь сайн ургажээ. Тэдний туршла- гаар зөвлөлт орны олон сургууль үрээр нь гацуур тарьж ойн зурвас байгуулж байна. АЛМА--АТЫН ЗАЛУУ БАЙГАЛЧИД Зөвлөлт Назахстаны нийслэл Алма Ата хотын инонерүүд байгальд туй- лын хайртай, орчныхоо дот- но пөхөр билээ. Пионерийн ордонд нэ өвлийн цэцэрлэг, байгаль судлах лаборатори бий. 1930 онд нэрт зохиолч М. Д. Зверевийн санаа- чилгаар амьтан сонирхогч- дын дугуйлан анх байгуу” лагдсан юм. Одоо Алма иппипииинин анин ин дэтинэииннийнннлаицанилицинилинцииии” лүүлсэн. Өнөөдөр би «Пио- нер» гэсэн Эрхэм хүндэт нэрийн эзэн боллоо. Их Лениний гэрээсэлсэн «Сур, сур, бас дахин сур!» гэсэн сургаалыг үргэлжид санаж онц сурч, тионе- рийн гишүүний нэр төрийг өндөрт өргөж явахаа илэр- хийлье гэлээ. Мөн МХЗЭ- ийн гишүүнд элссэн 19 нөхдөө төлөөлж 8-ын «Б» ангийн сурагч С. Лх лам үг хэлж, МАХ ”ралд амжилтын бэлэг барихыг шини. намын тухан ДУ! дуулж, шүлэг унши МАХН-ын ХЇХ их хур өргөх рапортад тус сург лийн нийт 321 пионер рагч гарын үсэг зург Тэдний жишээгээр суу хөдөлмөрийн ад хүүхэд бүр ша: ар урам зориг дүүрэн танхимаас гарлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ИТТГТГЦЦЦЦЦГЦЦНЦЦЦ БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД Байгаль орчныг хамгаа. лах ажилд сурагч бүр идэвхтэй оролцдог. Уламж лалт сарын ажлын үеэр сургууль пионерийн бүл- гэмүүд төрөлх нутгийнхаа байгалийн онгон төрхийг хайрлан хамгаалж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Хөвсгөл аймгийн Түнэл сумын дунд сургуулийн зургадугаар ангийн сурагч Б. Наран- туяа байгалийн танхимд С. БОДООШИЙН авсан фото. ДИЙН ТУРШЛАГААС Ата хотын амьтдын хүрээ- лэнгийн дэргэд ийм дугуй- лан ажиллаж байна. Дугуй лангийн сурагчид байгаль орчинтойгоо танилцах олон удаагийн аялалд оролцож байгалийн музей байгуул- жээ. « Назахстаны амьтны ертөнц», «Шувууны өдөрэ. «Байгаль хамгаалах өдөр» зэрэг олон хэлбэрийн ажил зохиож хүүхдүүд идэвхтэй оролцдог, Хотын хүүхэд болгон амьтдын хүрээлэнд очих дуртай. Тэд өөрсдий- гөө байгалийн нөхөр--3а«ч луу байгальч гэж зүй ёсоор нэрлэдэг. Учир нь тэд 8нН амьтдыг тэжээж зан байд- лын онцлогийг ажигладаг. Шувуунд үүр барьж өгнө, Залуу байгальч хүүхч дүүдэд Казахстаны эрдэм шинжилгээний академийн амьтан судлалын хүрээ- лэигийн эрдэмтэй ах эгч нар иь байнга тусалдаг юм. Н, БОЛОРМАА МЭРГЭЖЛИЙН ТУХАЙ таар арван жилийн сурагч Гансүрэнгийн Сайн байна уу. дүү Гансүрээн! Мөрдөн байцаагчийн мэргэжлийг хэрхэн эзэм- зар зөвлөлгөө өгө- бичсэн эрхэм Сонирхсон м ших чин ХҮС ни Үү эз Х гэжилтэй 0 08) ард түмэндээ бүтээхээ | одооноос бодож төлөвлөж | байгаа | ба! чилн. саншаалтайн Мөрдөн байцаагчийн ту- | хай бичсэн зохион бичлэг- | тээ Э м дүү Чи б | дүгнэ: Ээ аятайхан ) энэ мэргэжлийн нийгм | ач холбогдол, зөв гаргаж онцлоги бурууг жил, зөв чийн мэргэжил юм. Аливаа иргэн өөрийн улсын хууль зүй, НИй- тээр дагах ёс журамд захирагддаг. Хэрэв хууль, дэг журмыг зөрчвөл гэмтэн буруутан болдог. Хуулийг санаатай зөрчсөн хүмүүс тэр бүр гэм буруугаа хү- лээдэггүй. Тэдний үйлд- сэн гэмт хэргийг гагцхүү мөрдөн байцаагч л уйга- гүй хөдөлмөр, мэргэжлийн ур ухаанаар олж илрүүл- дэг. Мөрдөн байцаагч нь хууль дүрэм зөрчсөн эт- гээдийн тухай хэрэг ма- териалтай танилцахдаа хол. богдох баримт сэлтийг тод- руулахын тулд хэдэн арван гэрч хүмүүстэй уулзан, ярилцаж, хууль зүйн на- рийн ажиглалт дүгнэлт хийж, эцсийн эцэст гэм бурууг нь олж илрүүлдэг. Иймд мөрдөн байцаагч нь бурууг хэлж, зөвийг заа. даг ариун шударга үйлс- тэн, сурган хүмүүжүүлэгч юм. Мөрдөн байцаагч хүнд олон талын мэдлэг, тухайл- бал, хүний мянган ДОЛГИОТ амьдралд тохиолддог үзэг- дэл, үйл явдал бүхний учир утгыг үнэн зөвөөр тайлж, ялгаг шварР-3 жот БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, эрдэмтэн, зохиолч Д. Цэвэгмнд Ховд хотын хоёрду- сургуулийн 7-гийн 4Б» ангийн бичсэн захидлын харну болгож ажил мэргэжлийн тухай хүүхэд тэй сургамж зөвлөлгөө өгснийг ҮНЭН МӨНИЙГ ОЛОГЧИЙН МЭРГЭЖИЛ ЯРИА. багачууд та нарт үнэ. нийтэлж байна. задлан шинжилж, тунгаан тогтоож чаддаг өргөн мэд- жигч гярхай шинж зр. гарцаагүй шаардаг- нэг нандин шинж нь энэрэнгүй ча- нар їрч хэлмэгд- байцаагч хүнд | хэрхэвч болохгүй зэгдэл юм. Хүнийг нь хук хүндэтгэ айх ёстон. ыг зохистойгоор вэрл чаддаг, сэргэлэн цовоо хүн гэж би ойл. | Мөрдөн бай нийгМИЙн амьд- нь үйл явцыг хууль зүйн шаардлагатай ягштал цаагч ралын холбож, танин түүнийг гүнзгий мэдэж зохицуулдаг чадварлаг мэргэжилтэн байх ёстой. Орчин үеийн мөрдөн байцаагч нь арвин мэдлэг, боловсролтой,. өндөр соёл той, сэтгэлийн их чадалтай, үнэн мөний төлөө ариун эрмэлзэлтэй, нийгмийн өм- нө хариуцлагатай хүн байх ёстой Ийм учраас сурлагын дээд амжилт, сахилга, дэг журам, үв тэгш хүмүүж- лийн өндөр түвшинд Хү- рэх, ном уншиж, оюун ухаанаа тэлэх талаар уйга гүй ажил: аж суралцах нь сонгосой мэргэжлээ төгс эзэмшихийн угтвар нөхцөл мөн. Үүнээс гадна эрдэм мэд- лэг эзэмшихийн нэг гол түлхүүр гадаад хэл, ялан. гуяа орос хэлийг одооноос шамдан суралцах хэрэгтэй. Эрхэм дүү Гансүрэн чамд сурлагын өндөр ам- жилт, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе. " БНМАУ-ын тавьяат багш Д. цэвэгмид Манай ангийн сурагчид коммунистуудын дээд чуулЁ- (0 МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж сурлагын чанараа хувьд хүргэлээ, Цаашнд анги дэвшнх улсын цагийн нарийн хуваарьтай суралцаж, сурагч 512 шалгалтад бүр 2-3 хичээлд чанарын ахиц гаргах зорилттой ажиллаж байга. хиа аймгийн төвийн 8 жилийн Н сургуулийн У аш» гийн сурлагын секторын онц сурлагатан ЖЭг Д. АМГАЛАН, ципппиииттпийтнтптиия х ү БАЯР ХҮРГЭЕ! юм билээ. Катягийн аяллын мӨмммӨйӨцӨлллл3лэййЙллмл элээ ЙИМНМИ6ЮтиВнйц пин 111 1!!!!!111131111111721161221111111111131311112111171211711710111131111 11112211 ХҮН ТӨРӨЛХТНИЙГ ЦӨМИЙН СҮЙРЛИЙН АЮУЛААС АВРАХ БО- ДИТ АРГА ЗАМЫГ ЗААСАН ЗХУ-ЫН ЭНХ ТАЙВНЫ ПРОГРАММ, СҮҮ- ЛИЙН ҮЕД ДЭВШҮҮЛСЭН ШИНЭ САНАЛ, САНААЧИЛГАД ХАЛУУН Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооноос Майн нэгний 100 жилийн ойд зориулан гаргасан УРИАНААС КАТЯ-ЭНХ ТАЙВНЫ Чикагогийн” хүүхдийн му- ЭЛЧ | гэ! инэ баяс явбал (Катя Лычёвагийн тэмдэглэлийн хуудаснаас) гэж надад тайлбарласан хичнээн са билээ. Манай 2 учир би тэнд сарнай цэц- ангийн 25 сурагч ЗХУ болон тоглодог шиг тоглоно. лажээ. гийн үр суулгасан. ны Гагцхүү өөрөөр нэрлэдэг --Үдээс өмнө биднийг Манай оронд эх дэлхийн БИДНИЙ ХҮСЭЛ ЭНХ ТАВИН Хүүхэд бүхэн энх тайвныг хүсдэг Хар, цагаан, шар арьстан хүүхэд болгон ҮР- шини. Ч Я Чи одоо зийн Өдрүүд маш их зей үзүүлнэ гэлээ. Би үз- ю6424, иаЦНг 28. ЁО 5 сурвалжлагч боллоо шүү, Ё , олон арга хэмжээ мэр бүхий үзэсгэлэнгийн зөвлөлтийн дайчд замдаа алжаалгүй ТЭЙ байв иу)1):08 161 танхимд орно гэж бодож гд тайв 1 яваад тун их өдрийг я Лычёвагийн байв. Гэтэл музей нь яг ны 11 Дд эргэ») ирээ өдөр» болгон.тунхаглал яармаг шиг байсан мод тарьдс мас гээд өсвөр: сурвалжлаг- Уйтли дахь бг бяцхан ЭНД ТОДОрхо чийн үнэмлэх гардуулж | д9эр К өөр Ург: дүүд ям ! ЗУЛ өдөр саяхан. ЛИйн тухай, хүсэл сонир- юу чадахаа зүйл бүтээх Ё Натя хэдийнээ влөлтийн хүүхдүүд үзэж болох юм цэцэ Мөн найз 2 яа Америкаас ирээд, тэнд үз-. ЭНХ тайвны «төлөө хэрхэн Музейд биднийг 18 на нмерик хүүхдэд ури Жосн аян сэн харснаа, төрсөн сэт- ТЭМЦДЭГ талаар “ярьжээ. тай 1Кошуа Файн хэмээх Зулэлэа дай асан 1 гэгдлээ. бичиж, «Пионерс- Удалгүй орос ардын хөг- «хүү дагуулж явлаа. Тэр Катя Л ын ю кая правда ы. өсвө. им эгшиглэхэд Катя хүүх- хичээлийн бус цагаар энд 1 шЯН рийн сурвалжлагчийн үүр- ЯҮҮЛИЙН. Хамт бү? 1:9 ажи цаг бөгөөд Стар бид ТБТҮРЫОР ч даргг Е гийг нэр төртэй. “биелүүлж » Цагаан. ордонд очоод, хоёрт компьютероор тог- Н. ЭНХЧИМЭГ гааса!, “бид хэч 8 ба Катя, ерөнхийлөгч Рейганд: лоом тоглож үзүүлэв. Мөн 9 олон найзтай болох Оилээ. в «Шереметьево» ХҮҮХЭЛДЭЙ бэлэглэсэн юм. амөринийн алдарт залуу Катя Лычёва--энх тайв 4 өсвөр үеийнхэн Ё нисэх онгоцны буудалд Хүүхэлдэйн нүүрэн хэсэг жүжигчин, нэрт хөл бөм. ны элч төлөөлөгч юм. эр дайн дажин бүр 8 ирүүт: нь инээж байгаа дэлхийн бөгчидтэй танилцууллаа. Тэр Москва хотын пно- к энх Тунх амьд: 2 --Би тэртээ ирсэндээ бөмбөрцөг аж. Дараа нь биднийг нэгэн нер сурагчдын ордны нн- 6 сай гэж хүсдэг, 8 нх баяртай Энэ тоглоом бол зөвлөл. зүйлийг усалж буй хоёр тернацноналч клубийн Гэтэл АНУ-ын засаг за В элсэн билээ. М: тийн хүүхдүүдийн хамтын охин дээр авчрав. Тэд идэвхтэн гишүүн. Тиймээс хиргаа Невада дахь туршил- 5 охин аав, өвөө, бэлэг бөгөөд манай орны Гринпис байгууллагынхан. ч Америкт очихдоо Моск- ТЫН тС йД ? н цөмийн 5 эмээ, ангийн нөхөд, Моск- ХҮҮХЭД багачуудаас эх- аж. Энэ нь орчуулбал вагийн Олон пнонер, су- зэвсэг туршсан нь бүх т їн 2 вагийн пионер сурагчдын д9ЭД хүн бүхэн энх тайв- «Ногоон ертөнц» гэсэн үг. рагчийн хаягийг үе тэн- улс түмнийг өдөөн хатгаж, Ё ордны найз нартайгаа түр: НЭТ хүсдэгийн бэлэг тэм. Тэгээд ч энэ байгууллага гийнхэнд нь хүргэж өгсөн. төрөлхтнийг | цөмийн Е| гэхэн уулзаж ярилцахсан ХӨГ ЮМ гэж охин тайлбар- «Энх тайвны төлөө тэмцдэг. АПН-аас ирүүлсэн фото зэвсгээр айлган сүрдүүлсэн 8 гэхээс яарч байлаа : ялт хэрэг боллоо, Хүүхэд Ё ! -3й багачууд бидний сайн сайхан --Их ядрав уу? гэж шэгойт Холч Ч 1 К 5 ирээдүйг америкийн засаг М.Бххесчэри ын! 24/3:8:52 захиргаа .т тан хориглохыг уд Ллан оролдож энэ зорилгоор цө- --Бага зэрэг. Ярих зүйл мийн зэвсгийн туршилтаа маш нх. Гагцхүү эл аял- хийсээр байна. Е лынхаа тухай найз нөхөд- 1 81-26) Ё дөө яр тхдаа, ямар нэг чу- м Хээл “Рэнгэвэ Бувхсаг хал зүйлийг мартаж орхих захиргаа. цөмийн дэлбэлэлт МОНГ салж байна хийхээс-түдгэлзвэл ЗХУ ийм 8 хэмээн охин өгүүлжээ. дэлбэлэлт хийхийг харилцан 8 -- Хамгийн гол нь сэт- азнахад бэлэн байгаагаа 8 гэгдэл! Энэ юу вэ? гэвэл илэрхийлсэн нь сайн санаат В би одоо олон америк хүү- бүх хүний хүсэл сонирхол- 8 хэдтэй найз болсон. Тэд той бүрэн нийцэж байна. Ё : Монголын багачууд Зөвлөлт Ё яг л бидэнтэй адил эх засгийн газрын мэдэгдлийг Е дэлхийд дайн дажингүй, бүрэн дэмжиж байна. Хүү-.8 энх амгалан амьдарч өлс- хэд бүхэн энх тайвныг хүс- 8 төлөн туйланчлалгүй, аз дэг, 5 жаргалтай байхыг хүсдэг. й Ё Би тэдэнд өөрийн орны Нийслэлийн 10 жилийн Нэг- Ё тухай, шисхэн хотынхоо дүгээр сургуулийн Зоя Кос- Е талаар, бид хэрхэн сурч хүмүүжиж, ажиллаж амь- модемьянскаягийн норомжит Ё дардагаа ярьж өгсөн. Ха- с2 Эүэсээ Б рин нэг сонин нь амери- | кийн хүүхдүүд яг л бидний - д ммшоггааг--- сэн М. ЧАНЦАЛМАА Ё тонн иттлилллт туу АФГАНИСТАНЫ ХУВЬСГАЛЫН ӨДӨРТ «Манай ирээ бол авьяаслаг 2 1 - .. хүүхдүүд юм. Бид хүүхдүүдийн (142762 рутТий 929 4 1 И, БАИНА хээ дунд «Эх орноо УЛоцүнЫ 7 7 АСА ЁО 24 КАБУЛ. М Н тулд хайрладаг вэ?» гэсэн сэд- 2177... РЭГ: вээр зохион бичлэгийн болон “туг дэл. БНААфгУ-ын нийслэл ЮКа- улаан, хар, ногоон эмжээртэй хэвлэгддэг ажээ, шүлгийн уралдаан зарласан» 3 сэ» д булд миний уулзсан хүн бү? галстук зүүсэн тэдгээр пиноне- Би афганистаны зохиолчдын хэмээн ярьж билээ. Уншигч дүү ж 22 мэндчилгээ дэвшүүлж байлаа. фод) сонин «Пионер» сэтгүүл ан ӨТЭлоТ ш8Л гггүг ин хэс Бэседуү Лй-дДонэс Уг 17 ”2 Афганистаны ард түмэн өөрийн юм, «Стурай» сонин (25000, хэрхэн бичиж байгаа, ямар бэрх- чилгээг дамжуулж байна. у 2 Ф ї-шл ориы төдийгүй эх дэлхийн ирэЭ- үүїнонер» сэтгүүл 10000 хувь шээл тулгарч байгаа тухай яриад ” С.НАДМИД (Ф Ёдуү22 ууг4. дүйн эзэд--үр хүүхдэд үнэнхүү Ял Өгий салэ242 “| хайртай юм. Тэгээд ч газар сай- 2-4 - гүй сургууль цэцэрлэг, пионе- 244У7 Є»э 212 бийн їр байгуулж, хувьсга- жи лын эсэргүүчүүдийн шатаасан улиудыг сэргээн босгом Афганистаны пионерийн бай- гууллага 1980 онд мянган хүү- хэдтэйгээр анх байгуулагдсан бол одоо 110 мянган гишүүнтэй болтлоо өсчээ, Тус улсын пио- яерүүд ахмад үе, аав ээжийнхээ нэгэн адил хувьсгалаа Ххам- таалалцай, эх орныхоо бүтээн байгуулалтад идэвхтэй орол” цож байна, Улаан таран хошу, ахэзээд бэлхэц» тэсэн үгтэй, «Афтанистаны хүүхдүү:| галын гурван дөл бүхий тэмдэг, дийн өмнөөс монголын баа- ЭР” ЭӨРЭЧ 27 БҮР эргэсэн -игээ Жгэх Еүвэн зхүВиалэР Хувьсгалаас өмнө хүн амын Найрамдалт монголын өнгө гүй Бун гийн ХӨ Фуэр 10 хэнЬ тэрэл болсон хүүхдүүд Та) .| суралцдаг байсан Афганис- мэр л энх, аз жаргалтай | шад Фронд өнөөдөр бүх хүүх- байж, афганистаны багачууд, дийн 80 хувь нь сургуульд ор- дэлхийн хүүхдүүдтэй хамг | жээ. Үйлдвэр, аж ахуйн газрын таар энх тайвны төлөө Дай-| оф гаруй мянган бүлгэмд бичиг чин тэмцэгчид болохыг хүсэн үсэг зааж байна. єрөөд | дзим АХГАР АПН-эмс ирүүлсэн (фото . ЫГ... Г.““ЭЭШИНЭ СҮРГИЙН ЭЗЭН Чин өр дүллэнншүу, хоций ӨГҮҮЛЛЭГ ми даргатай сүрхий мар. гажээ , Маргаанаа таслуу лахаар зоотехиикч хар хүүг дуудав, Зоотехникч хүрч ирээд бас л цөхрөн. гөө барж гайхаш тасарсан үедээ тэгдэг зангаараа ду хаа хэд нясалж байснаа контор руугаа харайлгав, Контортоо орж дотроос нь Мүгжиж байгаад оюутан байхдаа шалгалт өгснөөс сонш салхи оруулаагүй бай- сан амьтан судлалын зу- заан сурахаа эргүүлж га- рав. Таарах хариугаа тэн дээс олно гэж найджээ. Гэ- тэл түүний горьдлого бас л бүтэх янзгүй болоод ирэв. Дэнсмаагийн хариуцсан шинэ сүрэг дотор этгээд гажуу галбир хэлбэртэй турван сонин дэгдээхэй гэ. нэт бий болчихжээ. Инку- баторт дарсан дэгдээхэйг өнөө өглөө шувуучинд хү- лээлгэж өгөхөөр гаргасан юм. Мянган дэгдээхэй байх ёстой атал гурав илүү гар. чихав. Хорин нэг хоногийн өмнө яах аргагүй мянган ширхэг өндөг дарсан гэд- гийг нягтлан чярвууд хүр- тэл баталж байлаа. --Нөхөр минь, наад гу- рав чинь тахиа биш байна. гүйцээ! -- Биш байхдаа яадаг юм. Инкубатораас тахиа га- рахаас гахай гардаг юм уу? --Тэглээ ч тэсэн биш л байна даа хөө. Данснаас хас! --Би нормоос нлүү өн- дөг хийж алдар нэр горил- сон болж байна уу? -- Хүзүү хөл нь гоохойж гүрдийчихээл лав л тахиа- суул Ар ХУ? ЗУЛ гххэ? Чи дугуйтай Баяр хүргэе! Төрөлх хо. мын уулзвар! тынхоо гудамж, даа. Ямар гоё вэ? зөрөн сүлжилдэж гэрлэн дохио Цагаан шугамаар зорчигчид, тэдний цэцэрлэгийн хөтлөлцөн цувна. гаргана. Дугуйнд, анхааруулах нэсэн дууг С С ( ) ( | « боллоо, замаар “хөтлөн салхи исгэрүүлэн хурдална тээ зөрчилгүй Машинтай зэрэгцэн зог- сож, чи ЖОЛООЧ Хүн ШИГ явган зорчигдыг өмнүүрээ биш дээ - Тэгээд хэний хүү гэх гээв та. Та өөрөө харж байгаад мянган ширхэг өн- дөг хийлгэсэн шүү дээ. Нягтлан хүртэл сампингаа бариад зогсож байсан. --Тийм нь тийм Гэхдээ л ... Би чинь гучин жил тахиа малласан хүн. Ийм тахиа ер хараагүй юм бай. на. Дэнсмаа өөрөө ч эргэл- зэж байсан боловч, --Тэгвэл манайх шинэ үүлдрийн тахиатай болж байгаа юм байлгүй гэчи- хэв. Фермийн дарга хэдий хашир хүн боловч тэрхэн зуур эргэлзээ төрж, -- Нээрэн шинэ үүлд- рийн тахиа юм бол уу гэв. Зоотехникч энэ үгэнд их найдвар тавьж (амьхандаа их баярлаж) сурах бичгээ сөхөхөөр гүйсэн юм байж. Гэвч хүн төрөлхтний тэ- жээмэл болгосон жигүүрт сүргийн дотроос нөгөө гу- равтай төстэй үүлдэр нэг ч байхгүй байсанд урам хугарчээ. Тэр сурах бичгээ эргүүлсээр гурав хонов. Өнөө гурав, мянган бяцхан найзууд дундаа хэнэг ч үгүй гоохого гоохого алха. на. Ховдог гэж жигтэйхэн гайхлууд байлаа. Цацсан будаа хараад бөндөг бөн- Хөг бужигшан шуугилдах дэгдээхэйнүүдийг цаанаа нэг тоох янзгүй дээрэлхүү янзтай дэгдэгнэнэ. Цаадуул нь хэдий ам бүл олон ч гурван гоохгорт юм л бол зам тавьж өгнө. Фермийн дарга хашаа тушин баахан харж зогссоноо өөрийн эрх гүй хээг хээг инээж, --Вөндөөхэйнүүд минь та нар наад гурваа сайн л МАХН-ын ХЇХ их хур- лын өмнө Улаанбаатар хд. тод «Замын хөдөлгөө- ний соёл--Явган зорчигч» хоёр сарын аяв эхэллээ. Манай сонин ах дүү социа лист Орнуудын пионерийн хэвлэлийн туршлагаар ду- гуйтай зорчигчдод замын хөдөлгөөний дүрэм сурталч лах ажлыг шефлэн авч сониндоо «ЧИ Ч БАС ЖО. ЛООЧ» булан нээж, цув. рал хичээл нийтэлж бай- на. Замын хөдөлгөөний дүр мийн мэдлэгээ бататгахад чичь зорнулж нийслэл хө- тын районуудад тоглоомын хотхон байгуулж тэнд зур. замын хөдөлгөөний дүрмээр шалгалт авч 14-өөс дээш насны хүүхдэд дугуйгаар зорчих эрхийн гэрчилгээ олгоно. Өмнө чинь дөрвөн за. Дугуйгаа чи зорьсон зүг- нэвтэрнэ. Тэр үед «БИ Ч БАС Хажуугаар машин тэрэг ЖОЛООЧ»... гэж өөрийн алсад эрхгүй бодож, хүүхэд нас- анивчина. ны урам зориг бадран улам ЯВГАН хурдалиа. дунд багачууд Ч --Тийм ээ. Чи ч бас жолооч, Дугуй хэрэгслийн нэг, «машин», Ингэхэд өсвөрийн жо. Чиний бүхэнд лооч (дугуйчин) чи замын жижигхэн хөдөлгөөний дүрмийн мэд- хонх бий. Хонхны жингэ. лэгээр хэр зэрэг билээ дээ. машины сиг- Хэрэв энэ талаар муухан налтай адил анхааран сонсч бол нуух хэрэггүй, «Пио- хӨЧЛӨӨрН гадугаар сард та нараас - 421 К , хэрэггүй шүү Удахгүй ни- сээд алга болох вий гэж ганцаараа ярих дуулдана. Өнөө гурав энэ хооронд суга өсч, улам ч өндөр болов. Гурав дахь өдрийн өглөө дарга мөн л хашаа түшин зогсож байснаа Дэнсмааг дуудан: --Тэр гурвыг гаргаж тавь, Урьд нуурын зэгс рүү лавхан оруулж тавиа. рай гэж тушаангуй хэлэв. Дэнсмаа маргалдах гэтэл, --Галууны дэгдээхэй байна. Мадаг алга. Холхон шиг аваачиж тавиарай. НО- хой барьчих вий, гүйцээ! гээд үг хэлэхийн зуур эр- гэж алхав. Дэнсмаа мэл гайхаж орхижээ, Гайхсан. даа болоод, ” -- Яахаараа манай ин- кубаторт галууны өндөг хүрч ирээд орчихдог бай- наа. Хэн авчраад хийчих. сэн юм бол? гэж фермийн дарга шиг ганцаараа ярьж зогсов. Тэр ганцаараа. ярьсан хэрэг биш байж, Яагаад гэвэл “дэргэд нь Дорж зогсож байлаа. Дорж бол түүний |төрсөн дүү. Энэ жил сургуульд орох юм. Дорж эгчийнхээ тийн- хүү ууртай ярихыг сон- соод өөрийг нь зэмлэж байна гэж боджээ. Эгч ми- ний булхайг мэдчихэж гэж балмагдсан хүү нууцаа дэлгэж санаа амрахаар шийдээд, --Би би... гэж доош тонгойн шуухитнав. Эгч нь дүүгээ сая ажаад, -Юу би. би, гэж! Ми- ний пүү юу гэнээ? СОНИНЫ ШЕФЛЭЖ АВСАН хичээл мї ДУГУЙ ЧИНЬ БЭЛЭН Үүүэ Дугуй бүрэн бүтэн байк -- Эхлээд тоормозоо шалга. Тоормозгүй дугуй- тай явбал юу болохыг бо- доод үз, Чи хурдтай дав- хиж явна. Гэнэт зогсох тээврийн- Хэрэг гарлаа, Яахав? Тоормозгүй л бол арга байхгүй. Өмнөө юу байгааг мөргөж, сүйдтэй юм болно. Хойт дугуйны хөл, урд дугуйны гар тоор- мозоо замд гарахын өмнө заавал шалгаж бай. Чи. Ний дугуй хонхтой биз? чилан дохио өгнө. “хонхгүй бол -- Би таны инкубаторт хийчихсэн юм гэж. буруу хэрэг хийсэн хүний ёсоор духайсхийн байж үнэнээ өчив. Одоо л учир нь тодорхой боллоо. Гурван дэгдээхэй- ний хэрэг мандсанаас хойш яагаад ч юм эндээс сала- хаа больсныг сая л саналаа --Та өөрөө галуу тэ- жээх юмсан гээд байдаг биз дээ. --Тэгээд юу гэж? Би эртүүл түүгээр явж Хэрэв гэрэлтүүлэх хэрэгтэй, Цац- «холдоорой руулагч улаан гэрэл хой- байхдаа (урьд нуурыг зааж) гурван өндөг байхаар нь авчраад хийчихсэн гэхэд, --Тэжээгээд үзвэл яа. даг бол... гэж эгч нь бод” логошрон өгүүлэв. Хүү эгчийгээ яг ийм үг хэлэх болов уу гэж хүлээж байч сан бололтой дороо баахан дэвхцэж цовхчиж байснаа хоёр хөл дээрээ ээлжлэн догонцсоор гүйж одов. Тэр баярласан үедээ тэгдэг зан. тай ажээ. З.ДАЛХЖАВ Дугуйтай хүн явж байна шүү!» гэж хашгиралтай биш, Ингэж явбал тун инээдэмтэй , Гэрэлгүй (чийдэн), хойт талд цацруулагч улаан гэ- рэлгүй дугуйгаар зорчихыг хориглодог юм шүү! Шөнө оройн цагаар явахад замаа Жахинхс ноос гүйцэж түрүүлэх ма- шин тэрэгт урд чинь дДу- гуйтай хүн явна гэдгийг анхааруулдаг. Та нар дугуйныхаа хонх, тоормос, гэрлийг сайн шал- гаж жижиг гэмтлийг өөрөө засаж сэлбэж чаддаг байх нь чухал. хүмүүс чамд зам тавьж нерийн үнэн» сонин чамд Урд яваа буюу ойр орчмын өгөх болно. тусална. зорчигчдод хонхдож урьд-, сэр: балл ТЭЭ (2 Ё Эрхлэгч 2-7 /2082-7с . Ж. ДАШДОНДОГ ”А--01594 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ИНДЕКС -- 14140 123456Т89101113 Ь БОХТ- 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. А (Монгол Ардын Хорооноос Майн Ме 33 (2453) А Хувьсгалт Намын Төв нэгний 100 жилийн ойд зорнулан гаргасан УРИАНААС) ЭВ НЭГДЛИЙН БАЯР Дэлгэр хаврын баяр-майн нэгэн. Энэ өдөр манай гарн- гийн түм түмэн хүн тэмцэл ялалтын билэг тэмдэг болсон улаан туг, Энхийн бэлэгдэл- цэнхэр далбаа нахируулан эв санааны нэгдлээ илэрхийлдэг уламжлалтай. Майн нэгний баяр бол хө- дөлмөрчин хүний баяр, Алс тэртээ Чикаго хотод анх 1886 оны таван сарын нэгний өдөр ажилчид ажлын цагийг 8 бол- гохоор боссон тэр үеэс хойш энэ баярыг 100 жил тэмдэг- лэж ирлээ. Тэмцэл ялалт, ам- жилт бүтээлээрээ бэлэг барь- сан хөдөлмөрийн хүмүүс «Орон бүхний пролетари нар нэгдэгтүн!» тэдэг хүчирхэг урнатай туг дарцгаа ендөрт өргөж энхийн төлөө тэмцэлд дуу хоолойгоо нэгтгэн ирээ- дүй өөд нтгэл төгс алхалж байна. Майн нэгний баярын сүр жавхаа хүүхдүүд та нарын зурдаг зурагтай адилхан са- нагддаг юм. Цэлмэг тэнгэр, алтан нар, цэдэг барьж гар гараасаа хөтлөлцсөн инээд баясал дүүрэн олон хүүхдийг та нар зурдаг. Та нарын хү сэл бодол энх тайван, эв нэг- дэл, найрамдал, нөхөрлөл бай- даг билээ, Тив тивийн Ххө- дөлмөрчин түмний үр хүүх-. химд пионер, сурагчид та нар дийн эв санааны нэгдлийн баяр, пролетари нарын баяр- майн нэгнийг энэ жил шуз дарга хүн төрөлхтөн их итгэл, найдвар, урам зоригтой уг- тав. ЗХУКН, Зөвлөлт засгийн газар, баатарлаг, хөдөлмөрч ард түмнийхээ санал бодлыг илэрхийлсэн сайхан санаачил- га гаргалаа. Зөвлөлт Холбоот Улс ван үе шаттайгаар цө зэвсгийг бүрэн »:..! устгаж ХХЇ зуунд дэвшин орохыг нийт улс гүрэнд уриалсан би- лээ. Энэ сайхан санаачилгыг дэлхийн шударга түмэн дэм- жиж халуун цөмийн дайны аюулгүй, сэтгэл түвшин аз жаргалтай амьдарч, хөдөл- мөрлөхийг эрхэмлэн хүсч бай- на. ЗХУКН-ын ХХУП их хурал олон улсын өнөөгийн байдалд гүнзгий дүн шинжилгээ хийж энхийн тэмцэлд Зөвлөлт Хол боот Улсаас, удаа дараа дэв- шүүлсэн сайхан санаачилгыг улам баяжуулан бататгаж өг- лөө. Ах дүү социалист орнуу- дын коммунист намын зээл- жинт их хурал ЗХУ-ын санаа- чилгыг бүрэн дүүрэн сай- шааж, дэлхийн орон бүрийн хөдөлмөрчид халуунаар дэм- жиж байна. Энэ бол хөдөл- мөрчин түмний эв нэгдлийн баталгаа юм. Манай орны хөдөлмөрчид майн баярын өдрүүдэд энх- рий хайрт МАХН-ын ХЇХ их хурлыг хөдөлмөр сурлагын өндөр амжилтаар угтахаар шамдаж байна. Үйлдвэрийн цех, тасагт ажилчин бүр намынхаа их хуралд бэлэг барихаар урам зориг төгс ажиллаж, малчин түмэн маань төл бүрийг мал хоор шургуу хөдөлмөр- лөж байна. Сургуулийн саруул тан- их хуралд өргөх рапортад га- рын үсэг зурахын тулд сур- лагын чанараа улам ахиул- саар байна. «Пионерийн сайн үйлсийн ном» олон сайхан ажил үйлсээр баяжив, Дэлгэр хаврын баяр-Майн нэгнийг хөдөлмөр сурлагын ийм сайхан амжилтаар угт- лаа. Ддёлхийн хөдөлмөрчдийн эв сайваны нэгдлийн баяр МАЙН НЭГНИЙ 100 жилийн ой мандтугай! йн комбинатын ажилчин, БНМАУ-ын АИХ-ын Мах, консеррийн АРХҮҮ депутат, олдугаар таван жилд 17 жил 2 д ажил хийж майн баярын 100 жилийн ойг угтлаа. Ажилчин ангийн эгиээнд ороод 25 жил боллоо. Өөрөөр хэлбэл Майн баярын дуу хууртай жаг- саалд ажилчин ангийнхаа хамт 25 жил хөл нийлүүлэн алхалж явна, рхангай аймгаас аавтайгаа Р. Улаанбиатар хотод орж ирэхдээ би 19 настай байсан юм, Тариат сумын дунд сургуулийн сурагч явсан хүүхэд иас Минь гаяхан шиг сииагдавч сүүлийн 15 жилд 45 жилийн ажил хийс- нээ бодохоор гарыг минь ганЗ- гаид хүргэсэн иам, засаг, ард хөдөлмөрийн баатар Г түмэн, хөдөлмөрийн хамт олон- доо баярлах сэтгэл төрж байна, баярын нарлаг дулаахан энэ өдөр, МАХН-ын ХЇХ их ху- ралд бэлэг барихаар авсан үүрэг амлалтаа бүрэн биелүүллээ, Одоо би 7 сарын ажил хийгээд байна, Шударга сайхан хөдөл- мөрлөнө гэдэг нь энх тайвны тө- лөө тэмцэлд ажилчин хүний оруулж байгаа хувь нэмэр гэж би боддог. “ “Тэмцэл ялалтыг байгуулахад хүн бүрийн хүчин зүтгэл хэрэг- тэй. Ажлынхаа фронтод багажаа бариад зогсож байгаагаа! би эн- хийн манаанд гарч байна гэж санадаг, Тийм учраас дэлхий дээр болж “байгаа үйл явдал сэтгэл зүрхийг минь эзэмддэг юм, Эх хүний хувьд, энхийн төлөө тэмцэгчийн хувьд АНУ- ын түрэмгий дайнчид тусгаар тогтносон Ливи улсыг бөм- бөгдөж энгийн номхон ард олон, түүний дотор хүүх- дийн амь насыг бүрэлгэсэн айм- шигт мэдээ сонсоод сэтгэл минь түгшив, сэтгэл зүрхэн дундуур энэ адал балмад үйл явдал зүсээд гарах шиг болсон Өнөө үед хувь хүнд хамаагүй асуудал нэг ч үгүй болжээ, АНУ цөмийн туршилт хийж мугуйд- лан зөрүүдэлж байгааг хилэгнэн буруушааж байна. Дэлхий ертөнц дээрээ цөмийн зэвсэггүй энх тунх аж төрөх сайн санааны сайхан санаачилга ЗХУ гаргасанд үр хүүхэдтэй эх хүнийхээ хувьд ч, ирээдүйд ит- гадгийнхээ хувьд сэтгэл догдлон 1986 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 30 А ЛХАГВА А баярлаж байна. Энэ санаачил- гыг сонссон тэр өдөр хөдөлмөр- лөхөд ямар их урам, зоригтой байсан гэж санана. Хүний амьдралд энх тайван шиг хэрэгтэй зүйл огт үгүй. Аз жаргалтай, санаа түвшин, нуруу "тэнэгэр хөдөлмөрлөхөд амжилт заавал гардарц юм. Нэг үгээр хэл- бэл жирийн ажилчин хүн дэл- хий ертөнцийн сайхны төлөө үүрэг харнуцлага хүлээж байдаг юм. Тийм учраас бн ажил дээрээ амжилт гаргана гэдэг маань энхийн төлөө тэмцэл ирээдүйн сайн сайхны төлөө га- зар дэлхий дээр оршин сууж, тэмцэж амьдрагчийнхаа хувь нэмрийг оруулж байгаа хэрэг ээ. Энэ газар дэлхийг эрүүл са- руул хүлээлгэж өгөх учиртай үр хүүхдийнхээ өмнө үүргээ бие- лүүлж байгаа явдал юм. Тийм учраас ажилчин хүн бол газар э. шад санцирцыйлн Д.БАТСУУРЬ зурав ирээдүйн сайн ҮНЭ 10 МӨНГӨ дэлхий дээр зөвхөн оршин с төдийгүй тэмцэгч байх ас Улаанбаатар хотын намын ХХП бага хурал дээр нрэх таван жилд 150 жилийн ажил хийхээр авсан тооцоотой үүрэг амлалтаа би коммуннс- тын хувьд нэр төртэй биелүүл- нэ. Пионер, сурагчид та нар онц сайн сурч байна гэдэг нь энхийн төлөө тэмцэлд хувь нэмрээ оруулж байгаа хэрэг. юм. Энэ жилийн Майн баяр миний амьдралд бүр ч дурсгалтай. Энх- рий хайрт нам засаг мннь жи- рийн ажнлчин миний хөдөлм9- рийг үнэлж хөдөлмөрийн баат- рын алтан таван хошуу Сүхбаа- тарын одон энгэр дээр минь зүүж өглөө. Майн иэгини өглөө би одонгоо зүүн жагсаж, дэл- хийн бүх шударга түмэнтэй эс санааны нэгдлээ илэрхийлнэ. МАХН-ын ХЇХ их хурал ) Н угтсан ажлаасаа пноне- рийн байгууллагууд бичиж байна. «Дунд дүнтэй тэмцэх» хийж, аймгийн нийт багш, 14 хоногийн хугацаатай сурган хүмүүжүүлэгчдэд Үзлэг хийж «Дунд» дүнтэй зөвлөмж гаргалаа. 200 гаруй сурагч сурла- Энх тайван, найрамдал, гын чанараа ахнулав. нөхөрлөл Пнонерийн бүтээлч үйлс Олон улсын хүүхдийн Аймгийн сургууль, бүл. «Бид энх тайвныг сахин их ХУРАЛД гэм, пионер сурагчид мал хамгаална» буухна аяны -41ТА ЗҮ, Х.Яв..ГЯ!| АА аж ахуйн 20 орчим бри- хугацаанд «Сансарт зэв- гадыг хариуцан мал өвөл- жүүлэх, хаваржуулах ажилд тусалж байна. Цэцэрлэг хотын пионе. рүүдээс 130-аад мянган тонн цөцгийн тос үйлдвэр- лэдэг аймгийн төвөөс хам. гийн хол Хангай сумын нийт тугалыг нэмнээгээр хангах зорилгоор 6000 нэм нээг жил бүр хийж өгдөг сайхан уламжлалтай бол- лоо. Авьяас билэг-уран чад. АРХАНГАЙН ПНОНЕРҮҮД Эрдмийн далай Архангай аймгийн сур. гууль, пионерийн байгуул- лага, нийт пнонер сурагчид коммунистуудын дээд чуул га, МАХН-ын ХЇХ их ху. Аймгийн төвд Тариат, рал угтсан «Хэзээд бэл- Хотонт, Хангай, Ихтамир, хэн» таван сарын ХУГ3А- Өндөр-Улаан, “Эрдэнэман- цаат аянаар аяллаа... дал сумын дунд сургуу- Аймгийн инонерийн ан- дийн пионер сурагчдын ур- хан шатны . байгууллага, лагийн тайлан тоглолт Цагаан толгойн үсэглэлийн болж аймгийн соёлын орд үеийн унших чадварын аж , лыг шефлэн авч ЗХУ-ын туршлагаар нэгдүгээр ан. боллоо. гийн нийт хүүхдэд « Ца- Цэцэрлэг хотод шинээр гаан толгой» сурах бичгийг байгуулагдсан хүүхдийн гурван жилийн хугацаатай номын санд 5000 ном бү- үнэгүйгээр авч өгч бэлэг- хий «Пионер» номын сан лэлээ. бэлэглэх гэж байна. «Номмунистуудын үл- Пионер, идэвхтэн гэр дуурналлаар сурч, хө- Цэцэрлэг хотод аймгийн ны дэргэд пионер сурагч- дын «Тайхар» чуулгатай дөлмөрлөж, хүмүүжиц- ерөнхий боловсролын сур- гээ» урнан дор «Зал. гуулийн эвлэл, пионерийн гамж үе» аянаар пионер ажилтны анхдугаар зөвлөл- сурагчид амжилттай аялж гөөн, Д.Сүхбаатарын НЭ- «Пионерийн сайн үйлс» рэмжит МПБ.ын Төв Зөв- ном ж, -ын лөл, УБДС-ийн эвлэл, пио ХЇХ их хуралд өргөх рапор- нерийн ажлын тэнхим, тад гарын -үсэг зурах эр. СХУХ-ийн хүмүүжлийн хийн мандатыг 1000 га- сектортой хамтран руй пионер, сурагч авлаа. практикийн бага онол. хурал сэг байрлах ёсгүй» уриан дор Дэлхийн Ардчилсан Залуучуудын Холбооноос зохион явуулж байгаа АН У-ын ерөнхийлөгч Р. Рейганд захидал явуу- лах хөдөлгөөн болон АФф- рикийн үндэсний конг- рессийн тишүүн Н.Мандел- лаг чөлөөлөхийн төлөө хө- дөлгөөнд манай аймгийн 20 мянган пионер сурагч гарын гүсэг зурав, Вьетна. мын пионерүүдэд 4000 төгрөгийн тоглоом илгээв. Мөн олон улсын энх тайвны жилд зориулж «Энх тайван, тагтаа хүү- хэд» сэдэвт өдөрлөг, пио- нер сурагчдын манифеста. ци «Хүүхдүүд энх тайв- ныг хүсэж байна» сэдэвт цардмал зам дээрх гар зургийн уралдаан зэрэг олон төрлийн сонирхолтой ажил зохиож байна. Энэ зунаас эхэлж тус аймгийн шууд харилцаат ЗХУ-ын Эрхүү мужийн Усть.Ордын тойргийн пио- нерийн лагерь, пионерийн «Тамир» зусланд пионе- рүүдийг харилцан амруул- даг болно. Ийнхүү хангай нутгийн пионер сурагчид энхрий хайрт намынхаа ээлжит их хуралд сурлага, хөдөлмө. рийн амжилт арвнн байна. С.БААТАР ЗАЛГАМЖЛАГЧ-- МИНИЙ санаачилга гаргажээ. Тэд цуглуулсан түүхий эдийн- хээ дээжээр бий болсон бэ- лэг дурсгалын зүйлийг сэт- гүүлийн 60 жилийн ойн нэр дээр ирүүлжээ. Дундговь аймгийн шио- гүүлийн 60 жилийн ойг уг- С отаж тимурчуудын ажлыг шинэ шатанд гаргах зорилт дэвшүүлжээ. "Тус айм- гийн “сургуулнудад тимур- чуудын 441 томанд"бай- туулагдаж нийгэмд ашиг- тай, хүнд тустай 19 төр- лийн ажил эрхлэнгхийж “байна. «Тимур ба түүний ко- манд» алдарт зохиолыг бичсэн А.Гайдарын төрсөн өдрөөр бүх сургууль Ти- мурчуудын чуулга уулзалт зохиожээ. Мөн сургуулиу- даас шалгарсан тимурчуу- дын бүрэлдэхүүнтэйгээр аймгийн тимурчуудын чуул га уулзалт хийсэн байна. Уулзалтын үеэр Мандал. говь хот, Сайнцагаан су- мын дунд сургуулийн тэр- «Залгамжлагч» сэтгүү лийн 60 жилийн ой угтсан ажил манай орны хот,хө. дөөгийн сургуулиудад ам- жилттай өрнөж байна. «Залгамжлагч--бидиий багш» ярилцлага зохиох сэтгүүлийн уншигчдын .68- га хурал хийх, номын сан, пионерийн танхимдаа сэт. гүүлийн бүх дугаартай бо- лох хөдөлгөөн газар сай- гүй өрнөж эхлэв. Завхан аймгийн Эрдэнэ. хайрхан сумын дунд сур- гуулийн сурагчид сэтгүү- лийнхээ ойг угтаж номын сандаа зуун хувь уншиг- чийн карттай болсны дээр «Номын ертөнц» сэдэвт ажил зохиожээ. Мөн «Зал гамжлагч» сэдэвт уран ил үгсийн чуулган хийсэн ГҮҮНИЙ ажиллагаат к17 байна: мандын ажлын туршлага- тай танилцжээ. Тус айм- тийн тимурчуудын эрэн сурвалжлах 61 командын гишүүд, МАХН-ын өмнөх Дархан хотын арван жи- лийн есдүгээр дунд сургуу лийн пионерийн бүлгэм «Залгамжлагч» сэтгүүлийн их хурлуудын 124 төлөө- 60 жилийн ойг угтаж хоёр- лөгч, | монгол-зөвлөлтийг догч түүхий эд цуглуулах залуучуулын их наадмы Бэ? 2: (үес ГЭЭ Ут-г-7аг нерүүд «Залгамжлагч» сэт” БАГШ 92 төлөөлөгчтэй уулзаж, тэдний дурдатгалыг бичиж авчээ. «Залгамжлагч»” сэтгүү- лийн 60 жилийн ойг уг- таж тус сэтгүүлийн түүхэн уламжлалтай пионер су- рагчдыг танилцуулах ажил нэлээд сургуулиудад ам- жилттай өрнөж байна. Сэт. гүүлийн түүхэн уламжлал- тай сурагчдыг танилцуула- хад зохистой нэг хэлбэр бол зохион бичлэг юм. Нийслэлийн арван жи. лийн 13 дугаар сургуулийн тавдугаар ангийн сурагч Х.Бадармаа «Залгамж- лагч-миний багш» зохион бичлэгтээ: --| «Би олон сайн багш тай. Түүний дотроос ямагт хайрлаж . хүндэлж явдаг багшийн минь нэр «Зал- гамжлагч». Энэ багш минь тал рийн өргөн мэдлэг- тэй. Бүх төрлийн хичээл заана. Хорин мянган хүүх- дэд нэг зэрэг хичээл зааж чаддаг нь бүр ч гайхамшиг тай. м«Залгамжлагч» багш минь жаран насныхаа ойг тэмдэглэх гэж байна, Ой. гоор нь багшдаа хамгийн хүндтэй бэлэг өгнө. Тэр бэлгийн минь нэр-онц сур- лага гэжээ. Ц. САНЖЖАВ БИДНИЙ САНАЛ, БОДОЛ Үндсэн цэж байна. чиглэлийн төс лийг бүх нийтээр хэлэл- -- Би Увс аймгийн Улаан. гом хотын 10 жилийн Ї! сур- гуулийн УЇЇ ангид онц сур- даг. Чөлөөт цагаараа нэхмэл, 8 хатгамал, оёдлын дугуйланд 2 суралцдаг, Бидний хийсэн хүү р» хэлдэй, хүүхэлдэйн хувцасыг хүмүүс их сонирхдог. Сур. гууль бүхний дэргэд хөдөл- мөрийн дугуйлан байгуулж сурагчдын чөлөөт цагаараа хийсэн зүйлийг хямдхан үнээр худалдаж орлогоор нь дугуй- ланд хэрэглэх материал ху- далдан авч байх журмыг ан- хаарахыг хүсэж байна гэж З. Цэцэгбал ярилаа. Пионер, сурагчдын техник сэтгэлгээ зохион бүтээх авь- яас чадварыг хөгжүүлэхэд сургууль бүрийн дэргэд үйлд вэрлэлийн дадлага хийх залуу техникчдийн клуб, ургамал, төмс, хүнсний ногоо тарьж арчлах хөдөлмөр сургалтын талбайг олшруулах нь зүйтэй гэж бодож байна. Би Улаангом хотын 10 жи- лийн П| сургуулийн У! ангид сурдаг. Би чөлөөт цагаараа урлаг, спортын төрлөөр хи- чээллэдэг. Харин фото, гар зураг, зурагт хуудасны үзэс- тэлэн, ховор байна. Фото, уран зураг, зурагт хуудас элбэгшүүлж, үзэсгэлэнг алс- лагдсан аймаг, сумын төвд гаргаж байхыг хүсэж байна. Пнонер Б. Дэмбэрэл Би Хэнтий аймгийн Бэр- 4 хийн уурхайн дунд сургуу” лийн У ангид онц сурдаг, Чө- лөөт цагаараа биеийн тамир, спортоор хичээллэдэг. Бидний хичээлтэй холбогдсон биеийн тамирын хувцас, спортын хэ- рэглэл тухайлбал одон бөмбөг сагсан бөмбөг, тор, цохиур 5 мод, цана, тэшүүр элбэгшүү- лэх талаар анхаарал тавиа- сай гэж хүсье. Ч. Эрдэнэчимэг С. БОДООШИНН авсан фото » Лингафон- мнний жинхэнэ туслагч 2” ШОГ нг. 23 Ечүтүшэ:иыги-шгэгэгэээ тсэгэаг ЯВ 5 гшиисэимижээтэтилээт-туупнцорүүсдддүнн юеРР- иилллциэцин Пионер сурагчид та нарын химийн мэдлэгийн санг арвн- жуулах, эх орныхоо байга- лийн баялгийн химийн найр- ажлын : мэдэгдэхүүнтэй болгох зорил- гоор манай сонин 1985 оноос эхлэн «Хими--бидний амьдралд» шинэ булан нээ- сэн билээ. Үүний өмнө энэ булангаас «Хувцсаа цэвэр байлгая г9- вэл..» гэсэн материалыг хүүхдүүд та нар уншсан. Өнөөдрийнхээ дугаараас эхлэн уг булангаар «Хөдөө аж ахуйн химижүүлэлтэ-ийн чиглэлээр БНМАУ-ын хөдөө хүн раммыг хэрэгжүүлэх асуу- далтай уялдуулан «Хөрсний хими», «Ургамлын хими», «Бордооны хими», «Бордоо ургац», 4 лагав нь лийн хурдцыт үндсэн дээр дараах хангаж, хоёр том | Ц1111111181111110111711170111101111012111:1117!! | | | г”--Хоёулаа кино үзье л ДЭЭ..а4 АПН-ийн фотФ гүиииисцинийниинннынг ХИМИЙН АШИГ ТУС зорилтыг шийдвэрлэхэд шууд оролцдог юм. Юуны өмнө, хөдөлмөрийн зүйлийг, тухайлбал өөрсдөө хайж буй чухал шинж чанар бүхий (өндөр, хэт нам тем- пературт тэсвэртэй, Эсхүл уян харимхай, цахилгаан маш сайн дамжуулдаг гэх тэт) элдэв төрлийн түүхий ЭД, материал, хагас бүтээгдэхүү- нийг зохиомлоор бий болгох зорилготой. Тэдгээр нь бай- галийн түүхий эдийн нөөцийг нөхөх, төрөл ангийг олшруу- яах боломжийг хүй төрөлх- төнд Өгдөг. Нөгөө талаас, хөдөлмөрийн хайлбал ямар юмуу, ашигт: өөрчлөх маар боловсруулах техноло- тийн шинэ дэвшилтэд арга эзэмших явдал ЮМ. БНМАУ-ын э, засаг, нийгмийг 1986--1990 онд Хөг жүүлэх үндсэн чиг. тө- сөлд шинжлэх ухаап техин- кийн дэвшил, тэргүүн турш- дагыг нэвтрүүлэх замаар тус ориы улс ардын аж ахуйн торөл бүрийн салбарын хөгж- лийг түргэтгэх, шинэ техник, технологи, эзэмшиж, бүтээт, дэхүүний чанарыг сайжруу- лан, нэр төрлийг олшруулах, ингэснээр хөдөлмөрийн бү- тээмжийг дээшлүүлэх үндсэн нөхцөл бүрдэх талаар 10- дорхой заасан юм. Ийм ч учраас манай орны хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэр, түлш эрчим хүч, геологи-уул уурхайн салбарыг цаашид хурдацтай хөгжүүлэх асуу- далд төрөл бүрийн шинжлэх ухаан, түүний дотор химийн шинжлэх ухааны үүрэг, ХЭ- рэгцээ эрчимтэй өсч байна. Иймээс бид энэ буланд сурагчдын химийн мэдлэгт голчлон 7--10 дугаар ангийн сурагчдын химийн мэдлэгт түшиглэн тодорхой жишээ ба- римтаас ишлэл татаж, ялан- 11444854: 4344444343121141348 44383311 Б.ашшишишиншиннэшшийзийн ЮРР”””Ү!!ЭЭ ЭГ тн латин ти 1111111111111111111211111117:3 гуяа өөрийн орны хнмнчид, эрдэмтдийн бүтээл, санал долд тулгуурлан бичнх юм. Манай эх орон химийн үндсэн ба хавсарга түүхий эд, нүүрс, төрөл бүрийн эр- дэс хүдрүүд, давс, хөрс, ой мод, ус рашаан, хүнсний бо- лон эмийн ургамлаар нэн баялаг бөгөөд манай химн- чид сүүлийн 20 гаруй жи- лийн хугацаанд чамлалтгүй зүйлийг хийж, зарим түүхий эд материалаа танин мэдэж, улмаар практнк үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж ирлээ. Ах дүү ЗХУ-ын сэтгэл ха- рамгүй тусламжийн ачаар эх орныхоо эрдэс хүдрийн Т0- моохон ордуудыг түшиглэн, Эрдэнэтийн зэс-молибдений уулын баяжуулах үйлдвэр, Бор-өндөрийн хайлуур Жон- шийг баяжуулах уулын үйлд- вэрийг ашиглалтад оруулж, улмаар Хөвсгөлийн фосфатж- сан сав газрын фосфоритын ордуудыг түшиглэн уул-ХН- тийн цогцолбор баригдах асуудал ойрын үед хэрэгжиж, химийн аж үйлдвэрийн суурь тавигдах гэж байна. «Хнимп--бидний амьдралд» булангаас чухам юуны тухай уншиж, шинээр юу мэдэж авмаар байгаа болон, ер нь сонирхсон асуултаа бидэнд ирүүлээрэй! Эх орныхоо арвин баял- гийг алс хэтийн төлөвлөгөӨ- тэй шинжлэн судалж амьд- рал ахуйдаа хэрэглэх хувь- тай төрсөн пионер, сурагчид та бүхэндээ шинжлэх ухааны гүн бат мэдлэг эзэмшиж, ард түмэндээ ихийг бүтээхийг хүсье! ШУА-ийн химийн хүрээ лэнгийн хавсарга химний секторын эрхлэгч, до«тор Ж, АМГАЛАН ЕРӨРРРЛЛ Л алины ини ҮРГЭЛЖИЛСЭЭР, БАЙНА Майн нэгэн--хедолмор, ха» вар, аз жаргал, олон улсын. хөдөлмөрчдийн эв синааны нэгдлийн баяр, Энэ өдөр та- ван тивийн хар, шар, цагааш арьстан багачууд, хөл ний» дүүлэн алхалж, дэлхий дэр энх тайвныг батлан ха.гав». лах, эрх чөлөө тусгаар тогт« нолынхоо төлөө тэмцэж бай» гаа үе тэнгийн найз нартай- гаа эв санааны нэгдэлтэй бай- гаагаа илэрхийлж байга. Ажилчин анги эрх чөлөө гөө хамгаалж, ажлын найвай цагаар ажиллах, хөдөлмөрвөй нөхцөлийг сайжруулахын шаардаж ажил хаялт хийсэн тэр цагаас хойш даруй ЮОӨ жил өнгөрлөө. Дэлхий ДВЭР социалист систем бүрэлдэй тогтож ажилчин ангийн ЭР" хийг бүрэн хамгаалж, тэдэнд сурч, хөдөлмөрлөх бүх бо- лдомжийг олго: өгчээ. Гэтэл дэлхийн бембөрцгийн нөгөө хэсэгт сосилчин анги өөр бо - далд амьдарч байна. Хөрөн- гөтөн олон оронд ажилгүй- чүүдийн тоо сая саяар нэмэг- дэж байна. Ажилчин хүн үр хүүхэддээ зүсэм талх олж өгөхийн тулд өглөөний нар- наас үдшийн бүрий хүртэл нойр хоолгүй ажиллаж ба2- на. Олон оронд 16-гаас доош насны хүүхдүүд эрдэм ном сурахын оронд зүсэм талх олж идэх гэж хөдөлмөр эр- хэлж байна, Зарим нэг жишээ дурдья. Өнөөдөр манай гариг дээр 600 сая хүүхэд ядуугийн байдалд амьдарч жилд өлс- гөлөнгөөр 29 сая хүүхэд үхэх: байна. Хүүхдийн идэх хоол, сурах сургуулийг империалистууд булаан авч, хүнийг үй олноор хөнөөх аюулт зэвсэг хийж байна. Дэлхий дээр хагас жилд танк, пуужин, усан доогуур явагч завь бүтээхэд зарцуулж байгаа тэр хөрөнгөөр хөгжиж байгаа бүх орнуудын хүн амыг 20 жилд хүнс, -эмнэл- гийн тусламжаар бүрэн хан- гах боломжтой юм. Орчин үеийн гол зангилаа асуудал болсон цөмийн зов- сэглэлийг хазаарлан зогсоо- хын төлөө тэмцэл дэлхийн улс орнуудад улам хүчтэй өрнөж байна. Дэлхий дээр зэвсэглэлийг устгаж чадсан цагт энх ам- галан амьдрах боломж Сүр- дэх билээ. Социалист системийн, ор- нууд энх тайвны төлөө тЭМЦ- лийн тэргүүн эгнээнд алхалж явна. Тэдний дунд монголын багачууд, социалист хамтын нөхөрлөлийн орны хүүхдүүл, дэлхийн дэвшилт түмний үр” сийн нэгэн адил наран үүрд мандаж, тэнгэр ямагт цэлмэг “байхыг хүсч байна, Энх тайз ван, эв нэгдэл, аз жаргалын, төлөө тэмцэл үргэлжилсээр «байна, М. БОЛД. : Н. ХОДЗА 171 522 700 2! 1! / Нэг ажилчин |НПетрогра- Хоёр сар өнгөрлөө. Ням Май сар Мандах нарнаар Манай гэрт Морилон ирлээ Цэнхэр тэнгэр Энхийн тагтаа Цэцэг жимс Энэ бүхнийг Майн баяр Манайд бэлэгль:.. Энх тайван Эв нэгдэл Аз жаргал Амар амгаланг Аав ээжид Ах эгчид Ах дүүст Авчирч өглөө, Нарны туяа Намайг дагуулж Цэцгийн дэлбээ Цэнхэр тэнгэр Цэгээн тагтаа Намайг дуудс Майн баяр Манай цонхоо: Маш баяртай Мишээж байна Цэцгэн хээтэй Цэвэрхэн тэрлэгээ МАЙ САР Ханьсуулан өмслөө Одон цоохор Орчлонгийн өнгөт Өөд өөд нь Өргөн барьж Алаг цэцэгс Амилан хөдөлсөн Ухаант жанжны Уужим талбайд Үеийн нөхөдтэйгээ Үерхэн очлоо Өндөр тэнгэрт Өргөн мандуулсан Төрийнхөө далбааг Түвшин харлаа Майн баяр Мандтугай! гэсэн Мөнхийн уриа | Мэндчилгээ болон Миний өмнөөс Мэндлэн угтлаг Энэ өдрийн Энхийн баярыг Ээжийнхээ царайнаас Аавынхаа гараас Ахынхаа цүднээс Андынхаа харцнаас Орчлонгийн өнгөнөөс Олны баяслаас Олж харлаа Онцолж үзлээ Майн баяр Манайд ч танайд Ч Хүн болгонд Хүүхэд бүхэн” Хүрч ирлээ Гангийн жАНЧИВ «ЭВИЙН ХҮЧ- ЭНХИЙН ХҮЧ» Сүхбаатар аймгийн Он.!РАХЫН зурсан зураг. -- даас Москвад ирж, -Ленин- 5) тэй уулзахаар очив, Тэр хүн коммунист байсан .бөгөөд Ленинийг бүр хувьсгалаас өмнө таньдаг байжээ. . т Владимнр Ильич түүнийг С) түшлэгтэй зөөлөн сандалд (5) суулгаад Петроградынхан хэрхэн. ажиллаж, амьдарч (5) байгааг нь асууж | лавлав. 2 Түүнийг ярьж дууссаны да- С)раа Ленин анхааралтай харж мннь, царай - Нөхөр уйтгартай байх чинь яасан (У)сууж байснаа: - Владимир Ильич минь, (5) надад тай тохиолдлоо. Эх- нэр минь нас барчихлаа... Хүү шинь гэртээ ганцаараа ..Уйлаж байна... Гэтэл би түүнлэ» тоглоом Ч авч өгч 4) чалда Петроградын хүүхль дэлгүүрүүдэд бай- даггүй... кэлээ. -- Тангй хүү чинь хэдэн настай рэ? гзж Ленин асуув. -- Долоод настай, Владни- Го) мнр ичээ! гэж ажилчин хариуг лаа. мэн цааш нь юмны тух асуухыг хүссэн боловч иарийн бич- гийн дарга -аё.- эр ирээд, дээр хүлээж байгааг хэллээ. 0) Ажилчин яаран босч салах гариг бүр тэр ажилчин Пет- роградын өргөн чөлөө, гу- дамжаар явна. Тэрээр хүүх дийн тоглоом худалдаж бай- гаа дэлгүүрийг эрдэг байв. Гэвч улс оронд иргэний дайн болж, фабрикууд ажил захаа больсон бөгөөд дэл- түүрт тоглоом байсангүй. Нэг удаа нөгөө ажилчин гэртээ эргэж ирэхэд хөрш нь түүнд: -о Танайд нэг цэргийн хүн ирсэн, Боодолтой юм ор- хисон.. гэж хэлэв. Ажилчин өрөөндөө орлоо. Буланд хүү нь сууж байв. Хүү эцгийгээ уйтгартайгаар хараад: -- Бас-л дахнад авчир- ИЖИЙ Цонхон дээр боодолтой юм байхыг ажилчин хараад очиж авав. Түүн дээр «Ар- дын Комниссариатуудын Зөв- лөлийн даргаас» гэж бичжээ, Тэр боодлыг задлаад, нү- дэндээ ч итгэсэнгүй. Тэр боодолд хүүхдийн тоглоо- мууд байжээ. 2 -| Тоглоом! Ёстой жин- хэнэ тоглоом! Энэ ертөнцөд хамгийн сайхан тоглоомууд! гэж ажилчны хүү хөөрөн баяслаа. Харин ажилчин яа- гаад ч юм бэ, хүүгээсээ холдсоноо, намуухнаар: --Хүү минь чи зөв хэллээ. Энэ бол хамгаас сайхан тог- Хаврын баяртай БӨЛ/МБӨРГ |» Ойдог, буудаг, хөөрдөг Одон бөмбөг, Өдөн бөмбөг Олон янзын бөмбөг Хөөрдөг, буудаг, ойдог Хөл бөмбөг, Ё Гар бөмбөг Хүүхдийн тоглоом-бөмбөг Бөмбөг Бөмбөг өнхөр! Бөмбөг Бөмбөг бөмбөр! Тоглох аргыг нь Тоо хожлыг нь Мэднэ. Шүглийг нь үлээвэл Шүүгчийг нь хийвэл чадна. Бөмбөг Бөмбөг өнхөр! Бөмбөг Бөмбөг бөмбөр! Том жижиг, алаг, эрээн Тоглоомын бөмбөг Тогтохгүй өнхөр! Торомгор, бумбагар, алис, цовоо Тоодгорхон жаалууд Тоглоё, нааш ир! Бөмбөг Бөмбөг өнхөр! Бөмбөг Бөмбөг бөмбөр! Өөдөө хөөрөхөд нь Өлмийдөө үсрээд Өндөр өндөр болдог бид. Өнхрөөд холдоход нь Өдтэй юм шиг хурдалж Өрсөөд, өрсөөд барьдаг бид. Бөмбөг Бөмбөг өнхөр! Бөмбөг Бөмбөг бөмбөр. Алдаг, хяддаг, устгадаг Аюулт бөмбөг Уршигт бөмбөг Атомын бөмбөг- Устөрөгч бөмбөг Америкийн бөмбөг-- Бөмбөг Дайны -бөмбөг-- . 8 ШСнс ) гон сумын дунд сургуу- лийн сурагч М.ГАЛБАД- Бөмбөг хэрэггүй Бөмбөг Бөмбөг ашиггтгүй! Асдаг, шатдаг, улайсдаг Авралгүй бомбөг- : Энэрэлгүй бомбөг Агаар, газар, усанд ч Аюултай бөмбөг - Нейтроны бөмбөг Бөмбөг Бөмбөг зэвэр! Бөмбөг Бөмбөг уст! Хөнөөлт бөмбөг хийхээ Хөрөнгөтөн та байчихвал Хүүдээ, охиндоо тоглоомын Хөөрхөн бөмбөг өгчихвөл Андын ёсоор тэдэнтэй Алаг бөмбөгөөр тоглоход минь Андын нуруу ч өндөр биш. Атлантын далай ч өргөн биш. Рейганы бөмбөг Хэмхэр! ЁКг- аг бөмбөг өнхөр! Б. ГОНГОР (УБДС-ийн оюутан) лоомууд! гэж хэлэв. ёс хийгээ, явав. Тэгэ д ТРОГД. Орчуулсан Б. БАЗАРРАГ- ЧАА дараа өдөр нь тэр Петрог- С.) РАдорруугаа: буцав. В"ОГО 0 020 ОО 0 О ОО ОО О”О ОО О"О"О”ОТО БАЯРЫН ШИРЭЭНД ЧИНЬ. 207 Талхтай Талхтхан хавчмал зуушны нэг хэлбэр юм. Гол хэрэглэх бүтээгдэхүүн талх, мах, 84а- О гас, хиам, өндөг масло, жимс- 3 ний чанамал лаазалсан төрөл бүрийн ногоо. Бүтээгдэхүү- нийг сонгож авахдаа түүний амт, өнгийн зохицоог анхаа- рах хэрэгтэй. Бэлэн болсон Ж: хавчмалыг 80--40 минут хүй ца-2-3-32 тэн газар тавьж байгаад хэ- рэглэвэл тохиромжтой. Бутер брод (хавчмал)-ыг задгай цуг уулга, замын гэж ангилдаг. | Хүүхдүүд та нар найз нөхдөө зочлон ирэх, аян замд хавчмал (БУТЕРБРОД) явахдаа бутерброд хийж хЭ- рэглээрэй, Талхыг 1--1,5 см зузаан, 10--12 см урт, 80--50 гр жинтэй зүсэж, бусад бүтээг- дэхүүнийг талхны гадаргууг бүрхэхээр тавина. Хиамтай хавчмал Ямар ч байж болно, Хиам 30 гр, талх 80 гр, хиамыг хальснаас нь цэвэрлэн талх- ны урттай тэнцүүгээр нимгэн цэвэрхэн зүснэ. 2--83 зүс- мийг талхан дээрээ тавина. Лаазалсан загастай хавчмал Загас 25 гр, талх 80 їр Загасаа задалж маслоос нь салгаад талхан дээрээ дэлгэж тавина, Загасаа тавихын өмнө талхандаа масло түрхэнэ. “Хиам, утсан махны цуглуулгатай хавчмал Хиам 15 гр, утсан мах 10 гр, шинэ өргөст хэмх 5 гр, масло--50 гр, ногоон сонги- "но .5 гр, талх 40 гр, Эдгээр бүтээгдэхүүнийг нимгэн зү- сэж өнгө зүс, хэлбэр дүрсийг тааруулан тавина. Ийм цуг- луулгыг мах, ногоо, өндөг ямар ч бүтээгдэхүүнээр хийж зочиндоо зуушны оронд та8- вьж болно. Хавчмал буюу сандвич Энэ нь 5--7 см урттай, 0,5 см-ын зузаантай талхны захыг аваад дээрх хэмжээгээр зүсэж бага зэрэг шараад хөр- Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, 123151 19101119 гөсний дараа масло түрхэж 8-4 үеэр давхарлан 3 см зузаантай үелэн шороор хат- тана, “Ийм жижиг хавчмалыг гур- валжин, дөрвөлжин, ромбо, од гэх мэт хэлбэртэй хийнс болно. Бага зэрэг шарж цөц- гийн тос түрхсэн талхаараа. 2 талаас нь хавчиж өгнө. Эдг гээр хавчмалыг хийхдээ бай- гаа хүнсний бүтээгдэхүүний амт өнгийг сонгож бэлтгээрэй! «Бамбарууш» цайны газ- рын ерөнхий тогооч Б. ЦОГЗОЛМАЛ. шиш ж. ДАШДОНДОГ Индекс--14140 . х 143 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АА... Мезд (2454) Михаил Деннсовичийн энгэр ХҮҮРэн гялалзах одон, медаль бол- Тон Өөрийн түүхтэй. Энэ нь үнэ- ний төлөө амь өрсөн тулалдаж эх орон, ард түмнээ фашизмаас ав- ран хамгаалсан их Ялалтын түүх тэй салшгүй холбоотой. Михаил Деннсович Горбачевыг бас шудар- га тэмцлийн галын шугаманд улин шуутнх с ны өөдөөс өвдөг чичрэл- гүй давшиж явсан улаан цэргийн дар га гэж х Дайны хүнд ширүү цэл залуухан на- сандаа цэрэг шиннельтэй туулжээ. Миханл Деннисович ц эргийн албанд ЭЕ ах дүү к дуу хуур гутал шал тов- цовоо дуу ушка хэмээх нар- бо билээ. Үе н эрчүүдтэй мөр зэ- Өолаглйг ЗХУ-ын овтс яваа тэр цагт тас тугалган мөндөр агацал, эвдрэл сүйрэл дай | санасангүй явлаа, Дайныг дэлгэннээс харж сум ис- туугих чимээг тэ с сонс- ож, үзэж хар биеэр оёрын тэр үед л рУУн евро- Н лыг маршаар улан, гассан дайсан бас мөн : амархан авна гэж сан нь эндүү айлаг Михаил Дєнисович дайн дэгдсэн 1 ы өдрө эх оныхоо сөөм ч газрыг алда ээн андгайлж тулалдсан хүний нэг. Дайсан эрт- нээс бэлдсэний учир бөмбөгдөгч онгоц, танк, зэр зэвсгийн хувьд давуу хүчтэй байсан юм. Гэсэн ч Зөвлөлтийн ард түмэн, түүний баа- тарлаг улзан армийн цэрэг дарга нар шантаршгүй зориг эх орноо. гэх элгэн хал)ун сэтгэл, ариун шудар- га үнэн, зүн чанар, мөсөөрөө тэд- Үиэхзэр хал зАнУУ ХУЧИВХЭГ нээс, байв. Чухамхү ү энэ чанар нь ялан дийлэхийн ухаан, хүчийг хайрла- сан билэ э» Михаил Денисович бо- долхийлснээ: -- Эх орон гавьяа байгуулсан иргэндээ шагнал харамладаггүй юм гэв. Түүний энгэр дээрх улаан тугийн одон, эх орны аугаа их дай- ны 1 зэргийн хоёр одон үүнийг гэр» чилнэ. Анх хүртсэн «Улаан тугэ- ийн одон сонин түүхтэй. Аав, | ах дүү гурав нэг өдөр, нэг зарлигаар хүртсэн билээ. Тэрээр цааш өгүү- лэхдээ -- Белоруссын цэнхэр нутаг бү- рэн эзлэгдсэн байв. Энгийн нє сон ард олон, эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд халдан довтлогчдийн хатуу ширүүн хэрцгийллийг туйлдаа хүртэл ам- саж, орон гэр нь үнсэн товорго болжээ. Фашистууд белоруссын олон зуун тосгон сууриныг галдан шатааж, бөмбөгдөн нурааж билээ. Үүний нэг нь хүүхдүүд та нарын сайн мэдэх Хатынь. Түүгээр ч зогсохгүй хөл дээрээ дөнгөн данган хөдөлж яваа бавгар цагаан сахалтай өвгөн амь хорго- дох газар эрсээр шог ХОД ОНГО» цоор дээрээс нь нэхэн хөөхийг ха- раад үзэн ядахын ухаан өөрөө аян- два ирдэг юм. 1942 онд аав, бид гурав одонгоор шагнуулж байхад нэг гэрийн ээж, эгч дүү гурав амь үрэгдэж байсан юм. Эзлэгдсэн беє- лорусс нутаг минь дайны хөл, да- рийн утаа, түймрийн гал дунд ша- байсан ч ард олон минь дийтээ партизаны отряд зохион бай- лж, шударга үнэний төлөө тэм- цэж байлаа, Үнэн хэзээ ч ялах хувь тавилантай гэв. ї Тийм ээ! Хэнийг ч мартаагүй, юу ч мартагдаагүй.., Ширэнгэ битүү ойд байлдааны онцгой даалгавар авч мөр зэрэгцэн мөлхөж явсан дайчин нөхдөө яаж мартах билээ, Төмөр зам дэлб » асар их зэр вэвсэг, танк хуягт жагсаал гасан партизанууд сэтгэлээс нь гарахгүй, Сэтгэлээсээ гаргалгүй дурсан санадгийн учир гэвэл ялалг, тыг ямар хүнд хэцүү зам туулж, хохирол үзэж асар их үнээр авч ирсэндээ тэр билээ. | Дайн гэгч юу байдгийг биеэр Фролцож үзсэн ахмад цэрэг дахиад дайн бүү дэгдээсэй, цөмийн зэвс- рээ А 1986 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 8 А ПҮРЭВ гийг хязгаарлан хориглонгооё гэж тэмцэж явдаг юм. Михаил Денисовичийн энгэр дээр « Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан туг» ийн одон гялалзаж байв. Их үнээр авч ирсэн ялалтаа бататгах энх ца- гийн хөдөлмөрийн талбарт тэр бас чгалын шугам дээр» тэмцэж явж хүртсэн хүн. л үзсэн ахмад дайчин М. Д. Горбачев гуай үнэний төлөө ариун --т? | 1 | 1 1 1 1 -. Ач охиныхоо ёз жаргал, сайн сайхны төлөө өвөө нь тулал- даж явсан юм, Ялалтын энэ баяр яамар их үнээр олдсоныг «санаж ЁЛ ҮНЭ 10 МӨНГӨ дайнд ч, бүтээн. босгох хөдөлмөрт ч дайчин хэвээрээ явна. Манай эх оры социалист бүтээн байгуулалтад гар бие оролцож бат- таа зөвлөлтийн мэргэжилтэн ахмад дайчдын зөвлөлийн дарга, Сангийн Яамны бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр ажиллаж байгаагаа тэр энхийн үйл сэд интериамионалч үүргээ бие- лүүлж явна гэж үздэг юм Г. НЯМАА Өоагаслач л , тр яваарай! өхин мияннь Эх орны дайны ахмад дайчин Васнлий Вихренко ач охин Таня- тийн хамт, АПН-ийн фото бахархлыг төрүүлэв. : Нийслэлийн ерөнхий бо леверолын сургуулиудын Эв нэгдэл, энх тайван, хөдөлмөрийн баяр--Майн нэгний 100 жилийнй ойг манай орны хөдөлмөрчид» залуу үеийнхэн ёслол тӨ- төлдөр тэмдэглэв. | Их жанжин |Сүхбаата- рын талбайд болсон ХхөӨ- дөлмөрчдийн баярын жаг- саалд зол жаргалант өсвөр үеийнхний төлөөлөгчид хөл нийлүүлэн алаг бөмбө- реө нижигнүүлэн, аранзал бүчээ намируулан, «Наран үүрд мандаг!» гэж хоолой нийлүүлэн дуулж явлаа, Өсвөрийн пионер, сураг- чид, энхрий хайрт МАХН- ынхаа ХЇХ их хурал уг, сан сурлага, хөдөлмөр, ур лаг спортын амжилтаа илэрхийлсэн нь хэн бүхний сэтгэлийг догдлуулж, баяр пионер сурагчдын жагсаал МАХН-ын үйл хэргийн тө лөө хэзээд бэлхэн байж, эж, орныхоо сайн сайхан бүх" нийг гардан бүтээхдээ гагц", хүү газар дэлхий дээр төг, дийгүй сансар огторгуйд Ч дайн дажны аюулгүй, амар амгалан бг аргалын наран үүрд мандаж бай- гаасай гэдэг хүсэд эрмэлз- лийг яруу тод улав. энх танвны их нийлүүлэн Эв нэгдэл нд хөл яваа манай гэрэлт ирээдүй хүүхдүүдийн маань хүсэл мөрөөдөл биелэх учиртай» 100 дахь хаврад ТЭМДЭГ” лэж буй энх тайван, эв нэгдлийн баярыг тэд аав ээж, ах эгч, анд нөхөд, ДҮҮ нартайгаа хамт ЄС зол 19. гөлдөр тэмдэглэлээ, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ӨДӨРТ -- Одоо жаран жилийн нь ойг. тэмдэглэх. байгаа болохоор «Залгамжлагч» сэтгүүлийг мөн ч олон хүн уншсан байхдаа -- Тэгэлгүй яах вэ? Чи бид хоёрын эмээ өвөө Ч гэсэн хүүхэд байхдаа энэ сэтгүүлийг уншиж л бай- сан байж таарна Эхний хэдэн жилийн дугаар нь хуччин мон- гол бичгээр гарч бай- сан юм билээ, Даанч би УРИЛГА тийм бичиг уншиж мэдэх- гүй юм. Манай ангийн багш дээр үсийн «Зал- гамжлагч» сэтгүүлээс би- Хэнд уншиж өгдөр юм. Түүнээс ийм нэг өгүүлбэр миний санаанд хоногшин (Өгүүллийн оронд) Хаврын урь хэдийн унаж, нялх ногоо соёолон бурзай зэ. Хөдөөгийн нэгэн сур- гуулийн байрны дэргэдэх ҮлЛДЖээ гээд хүү хэсэг 0бо- сандал дээр хоёр хүүхэд ДОЛХИйлснээ эрэнлэн, су ува. цэнэгтэн -- Аа тийм «Багад эр- томхон нь хүзүүндээ улаан бүч зүүсэн харагдана.Бни- е жижиг охин нь хараа- хад пионерийн нас хүрээ- гүй бололтой. Нэг юмуу хоёрдугаар ангид"сурдаг 5 на : Ё Оаатарчуудын гишүүн б0- шаар цасЛВЭ шэВлүнд лох нь ажнхаас илт, Охи- НЬ харанхуй шөнө мэт» ны өгүүлэх нь: гэв. Охин дуу алдаж дэм сурах нь мандаж бай- гаа нарантай адил, дунд насанд эрдэм сурах нь үдийн наран мэт, өтлөхөд эрдэм сурах нь шингэх -- Пионерийн сэтгүү- -- Яасан ухаантай сай- лийг яагаад «Залгамж- Хан үг вэ? Одоо л бидхн- лагчэ гэж нэрлэсэн юм “зэлдээ онц сурч чадвал бол? мандаж байгаа нартай адил -- Пионер бол эвлэл, байх нь байна шүү дээ. намын үйл хэргийг зал- гамжлагч. Ер нь аливаа айн үйлсийг залгамжлах -- Сэтгүүл маань ийм л ухаантай үгээ жаран жилийн турш хүүхэд бага- ёстой. чуудад хэлжээ. Дүү минь Тийм болохоор хэвлэ- Чи мөдхө- пионер болно. лийг нь «Залгамжлагч» гэж | Тэгэхээр «Залгамжлагч» нэрлэх нь зөв биз дээ. сэтгүүлийг заавад захиалж кххл Хххохусох ХСООХ, сюх5 охха ххх ХохххсхооочӨх М“КсО“ХЛпХЭ ЖЭШЭ.Э 300 сххооххоххзэмссаос ХэхэХөхсхӨхоОФ 53 Зовлогч шэргэн багш нь болсон ПЛАЛГАМЖЛАГЧ «Валгамжлагч» сэтгүүлийн ойдоо Жаран жил наслахдаа ё1:448 Залгамж үеийн нөхөр иь бадгамжиагч бвД гаЖр бүргэе! болсон авсан Зуун түтэн уншигчийнхар с, водоошинин судалбар фото хээ --шшшыышыоээээтлээээээлэлээээээиээлиэээилэишиэ | “гэгЭү “р ЗЗАЛГАМЖЛАГЧ--60» "уншиж байгаарай. “Хүүхэд лэгийн авхаалжтай тнмур | агачууд бидэнд үнэхээр чуудын дүр санаанд нь үнэтэй сургамжтай зүйл ургаад ирлээ, Тэгээд энэ сэтгүүлийн хуудсанд ҮҮ ууд ю- «Залгамжлагч» сэт- байдас юм ш 5 ҮҮ. гүүлийг уншаад байвал олон юмны тухай мэдэж болох байхаа хэмээн са- наа алдлаа. -- Тэгнэ ээ! Ирэх жил заавал захиалж уншина, Бас гоё гоё зохиолууд хэв- лэдэг гэсэн... Хүүгийн сэтгэл сэргэж: -22: Нацагдоржийн -- Тэгэлгүй яах вэ? «Улаанбаатараас Берлин «Пнонер танхим» булан- хүртэл», «Пионерийн БЫ : Ь гаас ажлын арга туршла- дуу», Д. Цэвэгмидийн «Су р ШЦын ь Малай л ЖЭВ гыг, «Өнөөгийн пиноне- рагч Ган са12н д20 задар- рүүд --өсвөрийн тимур- Чийн «Октябрийн туяа», чууд» булангаас тимурчуу Ч, Чимэдийн «Пионерийн ДИЙН ажил амьдралыг марш», П. Хорлоогийн «Алт мөнгө хоёр», Л. Тү- дэвийн «Ариун нөхөрлөл», Д. Гармаагийн «Хөгжөөн- тэй туужууд», Д. Содном- доржийн «Аз жаргалын эрэлчин» гээд хүүхдийн алдартай зохиолууд цөм л «Залгамжлагч» сэтгүүлд анх хэвлэгдэж гарч байсан «Шинжлэх ухаан, тєхник өсвөр үе» булангаас шинж- лэх ухааны шинэ ололтыг мэдэж болно. «Бүхнийг сонирхогч ба- гачуудын клуб» булан бол бүхнийг мэдүүлэхэд л чиг- лэж байдаг юм, Бас өөр ОЛон булан бий гэв. Охин пионер болчихоод юм билээ гэв. Охин нэ- 22 рийг нь Мэдэх мэдэхгүй, “Залгамжлагч» сэтгүүл ё орь олон зохиолын нэр дээр УЧШНЖ суугаагаа хүсэл дээрээс давхцуулан хэл- МӨрөөдлийнхөө толиноос олж харах шиг болов. Хонхны Дуу жингэнэ- лээ. Охин хүү хоёр хичээ- лийнхээ байр өөд алхав. Хонхны тэр дуу «Залгамж лагч» сэтгүүлийн жаран жилийн ойд зориулсан сур- гуулийн үдэшлэг-уулзал- тад урьж байгааг тэр хоёр бие биеэсээ асуултгүй мэ- дэж байлаа. сэнд эхлээд балмагдаж ор- хив. Төдхөн Бүхий олон багачууд аа Бүрхсэн улаан цэцэрлэгтээ... мөн Урьхан салхинд намирсан Улаан бүч минь сүртэй дээ... дуунуудыд нэрийг санав. Бас «Эрдмийн аянд морддог сурагч Ганбат» «Залгамжлагч» сэтгүү- Нийгэмд ашигтай хүнд лийн харнуцлагатай тустай сайн үйлс бүтээдэг нарийн бичгийн дарга «Октябрийн туяа» өгүүл- Ц. САНЖЖАВ СЭТГҮҮЛИЙН ТҮҮХИЙН ХУУДАС СӨХӨХӨД ТОО БАРИМТ 1925 оны аравдугаар сарын 19--22-нд хуралдсан МХЗЭ-ийн ТУ их хурлаас пионер багачуудын холбооны ту-д хай илтгэснийг сонсоод гаргасан тогтоолын зургадугаар зүйлд «Пионер багачуудын сонин бичгийг сэтгүүлийн маяг- тай сар бүр нэг удаа гаргаж байхыг хичээвэл зохино» гэж заажээ. Ө) «Залгамжлагч» сэтгүүлийн анхны дугаар 1926 оны зургадугаар сарын 8-нд 1500 хувь хэвлэгдэн гарсан байна. ё Анхны сэтгүүл нь хавтасныхаа нүүрэнд «Ард түмний тө- лөө бэлхэн бол! Хэзээд бэлхэн» гэсэн урнатай, МХЗЭ-ийн 9 Төв Хороо, Пионерийн Төв Товчооноос сар бүр нэгэн удаа д хэвлэн гаргана» гэсэн бичээстэй хэвлэгджээ. 2 8 Энэ сэтгүүл 1926-1940 онд «Залгамжлагч», 1941--1959 онд «Пнонер», 1959 оноос одоо хүртэл «Зал д гамжлагч» нэртэй гарч байна. Ф МХЗЭ-ийн Төв Хороо «МПБ ын Төв Зөвлөлийн нийгэм улс төр, утга зохиол--уран сайхны сэтгүүл «Залгамжлагч» одоо хоёр сар тутам, гурван хэвлэлийн хуудсаар 20 гаруй мянган хувь хэвлэгдэн гарч байна. 2 хнрдлоос хамгаалахад МАХН-ын ХЇХ их хурал уг таж... Дөрөвдүгээр сард манай редакцид нрсэн захидал болгон ингэж эхэлсэн байлаа, -- Сайнаас онцод дэвшиж сурлагын чанараа ахнулав, -- «Би төлчин» аяны дүн гарч ангн, сургуулийн аварга төлчнд тодров. -- Хүнд тустай нийгэмд ашнгтай сайн үйлс бүтээе! уриан дор хоёрдогч түүхий эд цуг луулж сургууль орчноо тохи жуулан цэцэрлэгийн дүү нар- таа тусалсан, -- Байгаль хамгаалах уламж- лалт сарын ажилд пнонер, суз рагч бүр ндэвхтэй оролцож шу вуунд үүр барьж, орчиноо ой. Жжуулж цэцгийн мандал байз гуулсан, гол мөрд нуур цөөрөм, булаг шандын усыг бо- санаач- лагатай ажиллаж байгаа зэрэг пионер ёсны сайн үйлсийн ту» хай захндал болгонд өгүүлсэн байв. Энэ сард хүлээн авсан 459 захидал бидэнд хот хөдөөгийн сургууль шнонерийн амьдрал, шинонер сурагчдын ажил үйл- 2 сийн амжилтын тухай шуурхай мэдээлэл авчирлаа. Захидал ирүүлсэн бүх идэвхтэн бичнг- чиддээ баяр хүргэе! НЭРЭМЖИТ ШИРЭЭНД ХЭН СУУХ ВЭ? ЧМїанай сургуулийн 7-гийн «В» ангийн инонерүүд МАХН- ын ХЇХ нх хурал угтаж «19 таван хошууны төлөө» оноот алдаан зарлаж дүгнэлээ. ралдаанд бүх сурагч идэвхтэй сайн оролцов. Одоо бид «Их хурлын нэрэмжит ширээ» ажил- луулж, сурлага, сахилгаар шал- гарсан тэргүүний сурагчдыг суулгаж, аялах дэвтэрт сэтгэгд- Я лийг нь бичүүлж байгаа нь хүүхэд бүрийн ндэвх, санаачил- гыг өрнүүлж байна. Сурагч бүр сурлагатаа тооцоотой үүрэг авснаар улирал дараалан 100 хувь амжилттай, 34--55 хувийн чанартай суралцав. Нийслэлийн 9 дүгээр сур- гуулийн пнонерийн бүлгэмини ахлах уднрдагч 3. ЭРДЭНЭБААТАР » . . АВАРГЫН ХҮҮ АВАРГА Жил бүр уламжлал болов зохиогддог «Өсвөрийн төлчинө уралдаанд манай сургуулийн сурагчид идэвхтэй оролцлоо. 7: гийн «А» ангийн сурагч Н. Алтанс малчин аав зэждээ очнж 1 төл хүлээн авч бой- жуулж харнуцан таллалаа, Өвөлжөө хаваржааны хоёр хашааг сэлбэн засаж, 4 шпүнз дулаалан, 28 ядарч доройтсон мад арчилж тэнхрүүлснээр айж- гийн аварга малчин Нямаагийн хүү сургуулийн хөдөлмөрийн аваргаар шалгарлаа. Увс, Түргэн сум, 8 жил пнонерийн ахлах удирдагч Ж. СУРМАА . СПОРТ-БИДНИЙ НӨХӨР Ппонерүүд спортын уралдаан тэмцээн олныг зохнож амжил- тад хүрч байна. Спорт бол бидний хамгийн дотно нөхөр билээ. Саяхан 1--5 дугаар ан- гийн дунд уран хөдөлгөөнт гимнастнкаар сургуулийн авар- ЗЖГЭ-16 55-03 зохиов. багштай зэж «Б», О. Энхжар- гал багштай 4-ийн «Б» анги шалгарав. Эрдэнэт 10 жилийн ЇУ сур- гууль, пинонерийн ахлах удирдагч ИРИНА . » . ХОЁРДОГЧ ТҮҮХИЙ ЭД-- Үнэт нөөц. МАХН-ын ХЇХ них хурал уг таж, .- -- 3 "Ч 4 ПНО! 1 агчдын дунд 20 Ын ЭХОёрдогч түүхий эд-үнэт нөөц» уралдаан зарлаж дүгнэв. Бид 2800 «сг яс, 100 шахам бэхийн сав цуг. луулан тушаалаа, шөнөгргэ 48 дугаар сур у. сурагч г Ш, ТӨМӨРБААЛТАР. ГАНДБОЛ «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойд зориулсан, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерийн нэрэмжит өсвөрийн гандболчдын аварга баг шалгаруулах тэмцээн саяхан боллоо. Нэрэмжит тэмцээнд ерөнхий боловсролын 8, 10 жилийн сур- гуулийн 20 багийн 100 гаруй тамирчин оролцож, спортын ур чадвараа сорив. Тэмцээнийг хасагдах системээр зохион байгуулж эцсийн дүн гаргахад охидоос Ч. Отгонтуул, Ж.. Баярмаа, Ө. Биндэрьяа ах- лагчтай 75, 52,1 дүгээр сургуулийн багууд, хөвгүүдээс Дд. Батсүх, П. Зоригоо, Б. Баярсайхан ахлагчтай 45, 75 5 дугаар сургуулийн багууд эхний байрт шалгарч олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагсрийн биеийн тамир, спортын алт, мөнгө, хү- эл медаль, диплом хүртэв, 5 Охид, ХӨВГҮҮДИЙН ШийлОар дүнгээр Ц. Бямба дасгалжуулагч- тай 79 дугаар сургуулийн баг шилжин явах цом авлаа, Удаах 2 байранд Т. Шархүү, Д. Пагнажамбал дасгалжуулагчтай 5, 45 8.4Р ” ” 9 ОО, дугаар сургуулийн багууд орл Ч, НАРАНБААТАР (энээ аллэгтчгчигтаилг арг эрс ныг ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ ЯРЬЖ БАЙНА ““БҮМЭНИЙН ЗӨВЛӨЛИЙН ДАР ХӨДӨЛМӨРИЙН БААТАР БОЛН -- Пнонер байсан ийн- хээ тухай ярина уу -- Би ардын бага сур туульд орсны дараахан 1942 онд инонерийн, 1944 онд МХ ЗЭ-ийн гишүүн болж билээ. Халхын голын байлдаан дөн- гөж дууссаны дараа аугаа их эх орны дайн эхэлж, улс орны маань байдал хүнд хэ цүү, тэр нь хүүхэд бидний амьдралд ихзэхэн нөлөөлж, юм бүхэн ховор тарчиг байв. «Түмний нэг» киноноос Чи мид багшийн хэдэн шавийг харахаар сурагч ахуй на- саа өөрийн эрхгүй эргэж бод- дог юм. Тэр үед малчин ардууд хүүхдээ сургуульд Оруулах дургүй, шашин, лам нарын нөлөө бараг хэвзэрээ байлаа. Өвчин элбэг, эмнэлэг сайн хөгжөөгүй байснаас манай ангийн 60 гаруй хүүхдээс бага сургуулиа төгсөхөд ар- ваад нь нас барж билээ. Гэвч сургууль, пионерийн бай- тууллага бидний сурах бо- вловсрох урам зоригийг ор гилуулан, сэтгэл санаа, амьд рал, ирээдүйн хувь заяанд мөн ч их нөлөө үзүүлсэндээ. Бид мшандолины ХӨГЖИМ тТОГ- яож, дуугүй кино үзэж, «Зал- тамжлагч» сэтгүүл болон тэр үед гарч байсан цөвн хэдэн номыг гар дамжуулан, ам- тархан унших байснаа мар тахын аргагүй. Би сургуулийн пионерийн дээд байгууллага дружины штаб, одоогоор бол бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга бай- ваа. Пиоверүүд хуучнч суртал, бурангуй дайныг эсэргүүцсэн загсаал хийж, хувьсгалын дуу дуулж, нам, зєлзлийн байгууллагын ажилд Тун ИХ ИидДЭВХТЭй Оролцдог байв. Хүүхдүүд тав арван мөн- гөө цуглуулан Зөвлөлтийн улаан армийн дайчдад бэлэг илгээж, захидал бичиж, за- рнм нь фронтод явж байлдья тэж өргөдөл гаргаж байсанч удаатай Ёр нь манай нионерүүд нингэм, улс төрийн ИДЭВХ сайтай байсан юм. сонии л юм. -- Тийм ээ. Тэр үед хүү- хэд биднийг баярлуулсан нэг том үйл явдал тохиолдлоо. 1944 онд «Пионерийн үнэн» сонины анхны дугаар тарав. Бид сониноо дугаар дараалан уншихын зэрэгцээ өөрийн сурлага, хүмүүжил, амьдралыг сониндоо их бич- дэг байлаа. Тус сонины эрх- лэгч Г., Дэлэгийн гарын үсэг- тэй, бор картон дээр бичсэн, орон тооны сурвалжлаг- МАХН-ын ХЇХ их хур- лын төлөвлөгч, шилдэг комиунистууд манай со- ниноор дамжуулан, тио- нер сурагчидтай уулзаж чин «сэтгэлийн ярилцлага хийсээр байна. “Өнөөдөр Хөвсгөл аймгийн Цагаан- уул сумын «Бадрал» нэгд- лийн дарга БНМАУ-ын хөдөлмөриййн баатар, МА ХНын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Ү. Аварзэд гуай тус сонины редакцид зоч- лон ирж, манай сурвалж- лагч Ц. Түвшинтөгсийн асуултад хариулж байна. чийн бяцхан үнэмлэхийг пио- нєр байсан үеийн дурсгал болгон одоо хүртэл би нан- дигнан хадгалж: явдаг, Миний үеийнхэн цөм өвөө эмээ болжээ. Тэгэхээр «Пио- нерийн үнэн» сонин одоогийн пионерүүд төдийгүй та на- рын өвөө эмээ, аав ээж на- рыг «сурган хүмүүжүүлсэн мэргэн багш, дотно нөхөр юм. Ялалтын баяр, Монголын пионерийн байгууллагын ӨдД- рийг тохиолдуулан бага нас- наас нөхөрлөсөн «Пионе- рийн үнэн» сониноороо дам- жуулан үе тэнгийн | ахмад пионерүүдэд, дүү нартаа, өнөөгийн өсвөрийн “Сүхбаа- тарчуудад улаан | бүчтэний цогтой халуун баяр хүргэе. -- Та багш, ня-бо хөдөө аж ахуйн мэргэжилтэн зэрэг Дэлхийн хоёрдугаар дайн дуусч, энх тайван бү- тээн байгуулалтын үе эхлэв. Энд тэндгүй сургуулиуд ол- ноор байгуулагдаж, багш нар хүрэлцэхгүй байлаа. Би 16 настайдаа багш болов. Өөрөө бараг хүүхдээрээ байж багшилна гэдэг их сонин. Гэхдээ хүүхэд зангаараа хүүхдийг биедээ татаж чад- даг сайн талтай байжээ. Хүүхдүүд маань багш, ах- мад хүмүүсийг их хүндэтгэ- дэг, эрдэм номд дурлан: ши- нийг сурч мэдэх их хүсэл эр- мэлзэлтэй байдагсан. Хашаа хороо барих, худаг ус гар- гах, хадлан тэжээл бэлтгэх, малын үс ноос авах зэрэг мал аж ахуйн шинэ сэргэг ажилд пионер, сурагчид идэвхтэй тусалдаг байсан билээ. Хо- жим манай сургуулийн су- рагчдаас нутгийнхнийхаа хайр хүндэтгэл хүлээсэн тэргүү- ний хүмүүс олон гарсан. Тэдиийг харахаар бахархах сэтгэл аяндаа төрдөг юм. «Хүн болох багаасаа» гэ- сэн сургаал гарцаагүй үнэн. Багад сурсан ажил, тогтсон ТҮЛШНИЙ ӨЛСГӨЛӨНД ОРОХ Хүн төрөлхтний ахуй, үйлд нэрлэлийн нэгэн чухал хэрэг- иээ бод цахилгаан энерги юм. Өөхөн дэн, тосон лаа барьж гэр оридо гэрэлтүүлж байсан даг одоо бүр мартагдаж, ца- хилгаан энерги, гэр орон, гу- йямж талбайг гийгүүлэн, суурь машинуудыг хөдөлгөж байна, Цахилгаан энергийн үүс: гүүр ив цахилгаан станц юм. Нүүдлийн книоны жижиг мо- тороос эхлэн тагиуурын Ди” 86 хөдөлгүүр, аварга том илчит цахилгаан стайц хүр, тэл олон япзын хэлбэр хэм- жээтэй цахилгаан станцууд бий. Гэхдээ эдгээрт адил тос» тэй цэгэн зүйл байдаг иь бүгд түлш хэрэглэдэг юм. Диаель төдөлгүүр шингэн түлш хэ- рэглэж механий хөдөлгүүр эргүүлэхэд тар нь дамжлагаар УУ? цахилгаан генератор эргүүлж энерги өгдөг юм. Илчит ца- хилгаан станцад нүүрс түлж илч гарган ус буцалгаж уур- шуулаад уураар нь турбин гэдэг хүрд үлээлгэн эргүүлж турбинээр цахилгаай үүсгэгч генератор эргүүлдэг юм. Бас өндөр тазраас хүчтэй урсан бууж байгаа усны хү- чийг ашигладаг усан цахил- гаан. станц, салхины хүчээр сэнс эргүүлдэг салхин цахил- гаан станц гэж байдаг. Гэвч түлш хэрэглэдэг цахилгаан станц хүн төрөлхтний эпер» гийн ихэнх хувийг өгч байна. Цахилгаац: станцын түлшинд чулууп нүүрс, нефть шатдаг хий, занар зэрэг байгалийн олон зуун мянган жил хурим- талсан түлш хэрэглэдэг юм. Тэгвэл байгалийн эдгээр түлш хэмжээлшгүй их биш, Эрдэмт зөв хүмүүжнл насан шийнх байдаг. тур- ) Пинонерүүд ирээдүйн коммунистууд юм. Ийм учраас хнчээл номдоо шамдамгай, ажил хөдөлмөрт дуртай, өөртөө болон найз нөхөртөө шаардлагатай, ирээ- дүйдээ бат нтгэдэг, өмнөө тодорхой зорилго тавьж түү- нээ хэрэгжүүлэхийн төлөө чармайдаг байвал сүүлд тийм л хүн болно. Зарим хүүхэд аав зэжийнхээ гарын ая хар- сан, идэвх. муутай эрхлэх наадахыг урьдал болгосон, өөрийн хүчинд итгэдэггүй, хувийн зохион байгуулалт муутай, цагийг үр ашиггүй урсгалаар өнгөрүүлдэг гэнэн, бодлогогүй байгаа нь харагд- даг. Пионер сурагч та нар дан- даа хүүхэд хэвээрээ байхгүй, өсөж торниж, яваандаа бие дааж амьдарна, эх орны хөг- жилд хүч чадал, зүтгэл бү- тээлээ өгсөн хүмүүс болно. Бид сайхан монгол орон, хийж бүтээсэн баялаг, ахмад үеэсээ өвлөж авсан аль шил- дэг бүхнээ жам ёсоор та нарт шилжүүлнэ. Сурлага хүмүү- жил сайтай хүүхдүүдийг ха- рахаар эх орны ирээдүй ну- дэн дээр буугаад бахархал дүүрэн байдаг юм. -- Инонерийн идэвхтнүү- дэд хандаж... -- Та нарын дотор сурагч дын зөвлөл, анги, хүүхдийн сайн дурын байгууллага, пио- нерийн бүлгэм, бүлэг, салаа- ны ажил удирддаг сонгуульт ндэвхтэн олон байна. Нөх- дийнхөө итгэл найдвар хү- лээнэ гэдэг жирийн зүйл биш. Зарим эцэг эх, хүүхэд олон нийтийн сонгуульт үүр- гийг хичээл сурлагад муу- гаар нөлөөлдөг илүүц ажил мэтээр үзэис түвэгїшээх маяг- тай ч байгаа нь харагддаг. Миний бодлоор тиймгүй. Хүүхэд хамт олноо удирдах, төрөл бүрийн ажил зохион байгуулах явцад ухаажиж, юмны эв дүй олж, зав чөлөө- гөө зөв ашиглаж, хэрэгцээ тохиолдоход оновчтой Шшийд- вэр гаргаж сурдаг. Би сурагч байхаас дотуур байрны тасаг, анги, бүлгэ- мийн зөвлөл, ХЗЭ-ийн үүр, оюутны зовлолийн даргын сонгууль хүлээж байсан. Энэ нь миний амьдралд сайн нөлөө үзүүлж өдий зэрэгтэй явахад их тус бол- сондоо. Олны итгэл найдвар, хүн- дэтгэлийг хүлзэсэн їшиг хү- лээх хэрэгтэй. Нэг хүн хамт олны эрх ашгийг хохироох эрхгүй нэм шүү. -- Сонины уншигчдынхаа өмнөөс их баярлалаа. “Танд бүтээлч сайхныг болон танай сумын хөдөлмөрчдөд сайн күсэн ерөөе. дийн тооцоогоор 100--150 жилийн дараа шавхагдах тө- лөвтэй. Хүн төрөлхтөн түлшний өлсгөлөн гачаалд учрах Ххэ- рэг үү? Үүнээс айх явдалгүй ажээ. ХХ зууны эхний хагаст фи- зинч эрдэмтэд уран гэдэг бо- дисын атомын цөм хоёр хэсэг болж хуваагддаг, тэгэхэд нь их дулаан илч гардгийг нээ- жээ. Энэ дулааны илч маш их хэмжээтэй, 1 кг уранаас 2800 тонн чулуун иүүрс ша- таасацтай тэнцэх их иач гар- Найрамдлын Дархан хотын УРЛАГ, СПОРТЫН ТАЙЛАН ТОГЛОЛТ ... арван жилийн есдүгээр сургуу- лийн пионер сурагчдын дуу "АСТАН» нэртэй клубтэй, Клуф бүжгийн «Найрамдал» чуулгын- ДОТРОО гүйгчдийн, нийтийн буй хан нийслал хотдоо айлчилж, СИЙН тамирын, уралдаан тэмч тандан тоглолт хийлээ. Тус су гуулийнхан МАХН-ын ХЇХ их сэВиӨн ЭЭЛ асар хурал угтаж «Улсын тэргүүний ХӨМТ ОлЛОн болсон, Мана БиВн йн «Ардын ДИЙН хамтлаг МАХН-ын ХЇХ ий бүлгэм», дуу бүжгийн цээний гэх мэт долоон хэсэгтэй Сургуулиараа гүйгд гүйгч чуулга» мөн улсын тэргүүний ХУРАЛ угтсан аянаар «Дархани ХЗЭ-ийн үүрийн (Ж. Мөнхцац- ХӨтєл- Салхит- Шарын голё ралт ахлагчтай есдүгээр ангийн гэсэн маршрутаар аялсан. Сум ХЗЭ-ийн үүр) болзол биелүүлэх гуулийнхаа урлаг, спортын тайм үүрэг авсан юм. Энэ үүргээ хэрхэн биелүүлж нийслэлийнхэнд тай- Дуу бүжгийн «Най- рамдал» чуулгын «Дарханы ая байгаагаа лагналаа. Дуу» концертоос үзэгчид сурагч ЇК. Отгонтөгс, Х. Батмөнх на- рын дуулахыг их сонирхож бай- лаа. Тус сургуулийн тайлангийн нэг хэсэг нь В. И. Лениний нэ- рэмжит пионер сурагчдын төв ордны танхимд дэлгэсэн үзэсгэ- лэн байв. Сургуулийнхаа ажил амьдралыг төрөл бүрийн арга хэлбэрээр харуулсан энэ үзэс- гэлэнд сурагчдын гараар урла- сан чимэх чимэглэх урлагийн бяцхан бүтээлүүд анхаарал та- таж байлаа. Тайлан өдөрлөгт Дарханаас Улаанбаатарт явган аяллаар гүйж ирсэн жаран та- мирчин оролцлоо. Тэд цемөөрөө Дарханы арван жилийн еёсдү- гээр сургуулийн сурагчид, багш, ажилчид байв. Багийн ахлагч, баттн Н. 7Кар- галсайхан: - Манай сургууль «Зуун даг байна. Энэ их элчийг хо- ромхон зуур гаргавал хүчтэй дэлбэрэлт болдог. Үүнийг ашиглаж АНУ-ын дайнчид атомын бөмбөг үйлдэж 1945 онд Япон улсын хоёр хотыг үнсэн товрог юм. Харин удаанаар удирдан явуулбал энэ хуваагдах урва- лын өгөх нлчийг аажмаар ашиглаж болох юм. Ийм тө- хөөрөмжийг цөмийн реактор гэдэг. Реактор дотуур хоолой тавьж ус урсгавал ус нь уур- ших бөгөөд уур нь цахилгаан энерги үүсгэх хүрдийг эр- гүүлж өгөх юм. Анхны ийм станц ЗХУ-д 1954 онд ажил- лаж, атомын зэнөргийг энх тайвны зорилгод ашигласан анхны үлгэр дууриал болсон билээ. Энэ станцын чадал нь 5 мегаватт байсан юм. 100 мянга орчим хүнтэй хотын хэрэгцээг хангахад бүрэн хү- рэлцээтэй юм. Одоо дэлхий дээр нийтдээ 100 гаруй мега- ватт чадалтай (энэ нь 109 паттын чийдэн. нэг миллиар- дыг асааж чадна) 200 гаруй лан өдөрлөг, мөн «Зал лагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойд зориулсан аяллаар Дархи ханаас Улаанбаатарт ирээд бай на гэв. Дарханы сургуулийнхан зөв хєн урлаг уран сайхан, биеийн тамир спортын бүрэлдэхүүнтэй ирсэн биш ажээ. Пионерийн бүлгийн ажлын үзүүлэх сургууль олны анхаар- лыг яхэд татсан юм. «)!авхаа» бүлгийн «Таван дэлбээ» сэдэвт анслыг үзсэн хү мүүс ийм багш нартай шинене- рийн бүлгэмийн ажил сонир- холтой, өгөөж үр нөлөөтэй бай- хаас яах вэ гэж ярилцаж бай- лаа. Уран сайканч хүүхдүүдийн хамтлаг дуу бүжгийн «Ардын чуулга» гэдэг эрхэм цол хүр тэв. Тус сургуулийнхан | нийс” лэл хотдоо урлаг, спортын тайн лан тоглолтоо амжилттай хийг гээд буцлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ АЦС ажиллаж байна. Цааны даа бас олныг барих ба ийм станцуудын тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэдэг «Атоммаш» гэ« дэг үйлдвэрийн газар бас бий, ЗХУКН-ын ХХҮП их хур ааас баталсан төлөвлөгөө ёсоор 1990 онд бүх үйлдвэр» лэх цахилгаан энергийн тавны нэгийг АЦС-аас гаргаж авах ажээ. Уранаас гадна устөрөгчийн буюу халуун цөмийн энергийн үүсгүүр 90-ээд оны үеэс кэ- рэглэгдэх төлөвтэй байна. Ус- төрөгч хий манай дэлхий дээр үнэхээр хэмжээлшгүй гэж бо- лохоор их байгаа учир хүн төрөлхтөн энергийн өлсгө- лөнд хэзээ ч өртөхгүй юм. Улс ардын аж ахуйн өсөн . нэмэгдэж байгаа хэрэгцээ, хэ- тийн хөгжлийн төлөв нь Цца- хилгаан энергийг улам ихээр шаардах нь зайлшгүй учир цогцолбор программд голлон хогжүүлэх нэгэн салбар нь АЦС гэж заажээ. й ” -ОД, ЦЭРЭН шээж Нэгэн удаа Ольга Пет- ровна хүүхдүүдээс: -- Хүүхдүүд та нар дайнд оролцож явсан хү” мүүсээс таньж мэдэх үү? Ялалтын баярын өглөөлөгт урих гэсэн ЮМ ГЭХЭД: -- Олегийн өвөө, Иван Павлович, Иван өвөө, өөр хэн билээ хэмээн хөвгүүд ам нийлүүлэн шуугилдав. Олегийн суудаг байшин- гийнхан Иван өвөөг цөм танина. Энэ өвөө улаавтар » хацартай, тандаж бууралт- сан бужгар үстэй, ялимгүй дээшээ сөрвийсэн улаан шар сэвсгэр сахалтай, бай- Хал нь тийм ч ИХ ХӨГШИН биш. Иван ӨВӨӨ нэг ИХ гуйл" гасангүй, удсан ч үгүй ши- нэвтэр цэрэг цамц өмсчих- сөн хүрч ирлээ. Тэр цамцаа зөвхөн л баяраар өмсдөг ажээ.Зүүн энгэртээ ялалтын гурван одон, хар шар эрээн тууз- тай нэг нь алт, хоёр нь мөнгөн гурван таван Хо- шуу, доогуур нь медалнуд ВЛАДИМИР ЮРвич ӨВӨӨГИЙН АВСАН «ТАВ» Өжхулллсилсллаллжлсмцштишоэлєслуслишлолтистимлүшгилжмасмоүллэгс ЧИВИКЛВБ тулээлессгл лєцэлуэт өулсугэагалмамттллсллг өхэлмм на тавих билээ. Хамгийн сайн дүн авах үйлс бүтээ- хэд ингэж энгэр дээр л дүн тавина шүү дээ. Энэ нь жинхэнэ цэрэг эр юмуу, будлиухан цэрэг юмуу гэдгийг хүн бүхэн хараад л мэдэхэд амархан болгож байгаа хэрэг. Белорусс, Украины хилд ойролцоохон. Волыншинд юмсан. Тэнд өвөл немцүүд удаан байрласан юм. Таг- “ нуулчин бидэнд «Хэл олз: лох» | тушаал оногдов. «Хэл» гэдэг нь байцаал- таар бүхнийг мэдэж болох амьд фашистыг хэлж бай- таа юм. Биднийг нэгэн намаг тийш хуваариллаа. Тэртээ товцөг дээр тосгон хараг- дана. Суурингийн хажууд намгийн ойролцоо халуун усны газар байх бөгөөд бямба гариг бүр түүнийг Өвөө цааш үргэлжлүүлэн: -- Тэр амьд хэлийг ан- ги дээрээ аваачихад л хэ- рэг бүтэх байсан ч Микола гэнэт эрс шийдмэгээр: --Иван! Тэднийг бүг- дийг нь аваачсан нь дээр. Харин түүнийг хүлээтэй нь энд орхьё гэв, -- Тэднийр ГЭДЭГ ЧИНЬ тийм амархан юм уу? Хо- ёулхнаа бүхэл бүтэн салааг гэдэг чинь хэцүү. Хүчрэх- “гүй байхаа гэж намайг хэ- лэхэд Микола: “- Чи юунд нь айгаад байгаа юм бэ? Энэ зандалч ны хувцсыг мулталж өмс- чЧихөөд би жолооны ард суу- чихья. Тэд гарч ирээд бүгд, машинд суумагц чи түргэхэн кабинд ороод ир! Тэгээд л аваад явчихья. Харин ар тийш биш ураг- шаа намаг гатална. Тийш ялаа усанд орсон 28 «Амьд хэл», зэвсэг, машин єэл- тийг олзолсон юм, Хүүх- дүүд тэсгэлгүй инээлдэн, алга ташив. Иван өвөөд Тамара голт борын цэцгийн баглаа барилаа. Иван Пав- лович баярласнаа илэр- хийлж: - Маргааш нь штабын дарга жашээхын өмнө ту шаал уншиж кола бид хоёрт алдрын гуравдугаар зэргийн одон гардуулсан юм гэв, Октябрьчууд Иван өвөө- тэй элэгсэг дотноор салах ёс гүйцэтгэж үдлээ. Маргааш нь хүүхдүүд Олегийн өвөө. рүү Өчид- гооё, өөрт нь ч сайхан, би- дэнд ч сонирхолтой юм болно хэмээн ярилцаж шийдэв. Өвөө дайнаас тахир Ду- туу болж, эргэж ирсэн тул тэл тэнд байсан иэг шүү? ГЭЭ ГЭНЭТт хӨДЛӨХИийГ аж» лаа. Хаалга нь байшингийн хана руу эргэж байна. Та- таж хөдөлгөөд үзтэл хаалч га нь онгойж цамцгүй нүц" гэн цээжтэй, өмдтэй, гар буу барьсан хүн гарч ирээд царай нь цонхийн давжиж сандарч байна. Би түүний бууг алдуулав. Шүүгээ. рүү шагайтал хүнгүй буланд нь офице- рын дулаахан хувцас байг на, Тэр зальт амьтан сал- хан хувцсаа тэнд тайлчи- хаад боссон нь илт. Би хо- шуучийн погон харчихаад, чухал юм байна шүү гэж бодов. Гарыг нь хүлж үүд рүү чиртэл үүднээс наана шаланд нэг хаалга байхыг олж харлаа. «Шалгах хэрэгтэй» гЭ- сэн бодол сэтгэлд харван орж, тэр тагийг татвал гэ- нэт Өөдөөс автоматын Га- лаар шүршиж миний Х6- лийг онож, би хяргуулсан өвс шиг суун тусаж гранат зүүжээ, таллаад германы цэргүү- й ид Эн Өвөөг бид багшийн ши- ДИЙГ: ходӨр шаглжАэр 0 эз шууд штабын газар барилгын ажлыг дайнд шин авснаа л ухаарч рээнд суулгах гэхэд гараа чирч. усанд оруулдгийг байр луу зам сайн байна ЯВАХЫН ДОЦВҮцИЛ Гэвч 35 сэгсэрч, билээ. хийж чадахаа байжээ, Гэв т 1 бид ажиж мэдлээ, зүгээр сууж чаддаггүй бө- ранатаа доош нь ШидЭ- -- Хүүе та нар чинь, Зоригтой, хөгжилтэй Би Миколаг нэгдүгээр гөөд барилгачдад тусалж хэд байшин бүхлээрээ дон- хөгийн юм болгох нь ээ! Дөнгөж бага ангийн эр- дэмтэй би чинь тэнд суух Микола Затонец гэгч ук- раин залуу үргэлж надтай хамт тагнуулд гардаг байв. зэргийн сайн ЖОЛООЧ ГЭД- гийг мэднэ, Немцийн Ма- шин, эндхийн газар орныг багаж засаж, сүх хүрз ир- лэж ишилнэ. Дархны ширээ тавьсан солтол дэлбэрэлт болж хон- гилоос ёолох, орилох дуул- даж, битүү утаа тоос дэг- дэж бүрхлээ, Нүд харан- той юм алга бололтой, Го». биш гэж дургүйцэв Тэгээд бид хоёр усанд оро й 5 андахгүй. Микола ӨГӨӨ 5 : окси о Тэгээд сурагч Тараски- хоор ирэгсдээс «хэл» олзЗ- шаг Харрэн өвгөний ажлын жижигхэн хуйлаад явчихлаа. Тэгэхэд ны ширээнд, хүүхдүүдэд лохоор шийдлээ. сайн хүлээд, хувцсаа сольж өрөөнд түүнд туслахаар ба- миний ухаан балартаж мз- 9 ойрхон суув. Хүүхдүүд " мсАсод гачуул өдөр бүр ирдэг бол-..| дээ алдсан байх. Нэг мэд- гэ х 5 Бид шөнийн цагаар өмсөв. Машины тэвшинд Ь6 Бу: : 2 өвөөгийн царай, ЦАМЦНЫХ иамгийг мөлхөж туулав байсан автоматуудын цэ- лоо. Юухан ч гэсэн дөхүү-..| сэн чинь намайг байшин- 3 5 : у лэн өгч, гуранз (точил) эр”. гаас гаргаж байгаа болол- нь энгэрээс нүд салгахгүй ширтэн сууна. Валерка шар одонгий нь алт мөн үү гэж хөдөлгөж ч үзэж байна. Харин Та- Халуун уснаас 100 орчим метрийн зайд орших. бөм- бөгдөлтөөс үүссэн нү" хэнд өглөөнөөс орой бол- тол бүрэнхий болохыг хү- лээж даарч бээртлээ суув. нэгийг цөмийг нь авч бү” тан дунд хаяв. Микола кабинд, би дор- хи модны цаана нуугдаж хүлээхээр боллоо. Тохи- гүүлэх, ус зөөх сонин ав- чирч өгөх, өвөөгийнхөө заавраар барилгын ажилд оролцох зэргээр бүгд л зав” түй гүйлдэнэ. той. Нүдээ нээтэл манай тагнуулчид ирсэн байв, Дэлбэрэлт сонсоод надад туслахаар гүйцгээжээ, Гэвч бага зэрэг хожимд- раскинд тэмдэг нь их Л 1 4 р , 4 р 3 сонин санагдаж «Энэ юун Халуун савтай цай ав хогон БЭЭ михрда Мод Иван өвөө жаалхан амс- хэрэг хөл 2-2 ов ёс : тухай тэмдэг вэ?» хэмээн Явсан маань сайн болж ор-овин ЭЭ туэЛлЧЭ хийж ус балгаад бас нэг цайг ЭМЭрланҮй зМНэЛЭГт харцаараа асууж сууна. цотровохаал бүлээцүүллээ. гаргасаар шєс ХҮҮЛ, шинэ сониныг хүүрнэлээ. хүргэж, нө "нем ийн Бүрий болмогц халуунус Халуун усанд хоёр цаг хэр нэ 0945 онд Берлинд їРю тын гөө Ц Иван Павлович: -- Өнөөдөр та нарын хувьд, байлдаж явсан би- дэнд ч их дурсгалтай өдөр болж байна хэмээн яриагаа эхлээд, ийм учир та нарт дайны жилүүдийн үйл явд- лаас бага сага юм ярьж өгье ГЭЭД: -- Би торгон цэргийн ангид алба хааж явлаа.Тэ- гээд ч энэ тэмдгийг зүүж явдаг ЮМ. “ Өвөөгийн баруун энгэр дээр «Торгон цэрэг» гэсэн үсэгтэй, дэлгэмэл улаан тугтай таван хошуу одон гал улаан өнгөөр гэрэлтэж байна. Өвөө инээмсэглэн: - Энэ одон бол нэг ёсондоо «5» гэсэн ДҮН юм. Дайтаж явахад: дүн тавих дэвтэр гэж “байх “биш, «5» гэсэн дүнг хаа? тар талыг барьж, лагаас нэг метрээс холгүй зай» тай явах хэрэгтэй. (Зураг 21) Ямагт баруун гар талыг барьж зорчино гэдгийг Дахин сануулья! -- Найз нөхдийн хамт хэдүү-- руу машин ирж, фашис- тууд үсрэн бууцгаав. Харь хэлээр гангар гун гар ярилцаж хөхрөлдсөөр халуун усанд орцгоов. о- лооч нь машиндаа үлдлээ. Тэр машиндаа ачсан зэвс- гийг манан тойрч явна. Үе үе мотороо халаахаар ма- шиндаа орж, дахин ха- руулд гарч байв. Бид хү- лээж байгаад харанхуй бол- могц ажилдаа орлоо. 2о- лооч кабинаасаа гарахаар цухуйх тэр агшныг ашиг» лан чимээ анир гаргалгүй- гээр толгойд нь шуудай уг" лаж, аманд нь алчуур чиг хээд тарыг нь холбон хүлж нүхэнд чирч оруулав, Энэ үед цэргүүд биеэ угааж, ууранд орж хөхрөлдөн шуугилдсаар байлаа... бэлэн болгочихоод замд гарах тэж яарч байгаа өсвөрийн Ду- -- Дүү минь энэ чинь тун зүйтэй асуулт. Чи ч бас жолооч дугуй, тээврийн хэрэгсэл боло» хоор зөрчих нарийн дүрэм бий. зорчих зам, хэзээ ч үл Авто машины замын баруун замын хаш- тэй орлоо. Тэд гарч ирээд баяр хөөртэй, машины тэв- шинд сууцгааж автоматаа авсан бөгөөд цэнэггүй гэД- гийг мэдсэнгүй. Би мод- ны цаанаас сэмхэн Шшур- хийн кабинд орж Микола- гийн дэргэд суув. Кабин дээр гурван удаа цохиж, явах дохио өгөхөд нь бид хөдөллөө. Немцүүд эхлээд шуугил- дан хашгиралдаж, тамирд- талаа хөөрч хөгжилдөн бай лаа, Усанд орсны дараа ч сэтгэл сэргээд аргагүй шүү дээ. Тэгж байснаа чимээ гүй болцгоов. Хэдэн Ццё- гийн дараа бид батальд- ныхаа штаб руу очлоо, Ингэж Микола бид хоёр тэр шөнө ягаарч зулмайт- баруун гараа дээш нь Фргөж, (Зураг 2) зүүн гар тийшээ. эр- дохио өгөөд, явж байсан яаж явах БЭ? Ї тулж очиход бүр хавар бол: чихсон байлаа. Манай ан- гн фашистын харгисуудаас хот тосгоныг чөлөөллөө, Дайны эхний шугамнаас нэлээд хоцорч, бидний дөр- вөн тагнуулч НЭГЭН СУУ. ринд үлдлээ, Жодгорон байшин гэмээр ч юм уу тэд юу гэж нэр- лэсэн юм, дээврээрээ шууд адарласан хонгилтойгоо үр гэлж өндөр ханатай нэг хачин дүрстэй байшнингуу- даар буу зэвсэгтэй амьтан байх вий гэж нэгжиж үзЗ- лээ. Тоймлож хэлбэл, тэ- гэхэд ер нь толгой өндийх завгүй байлаа. Би ойн дэргэдэх онцгой- дуу ганц байшинд гүйн очоод шагайтал, хов хооО- сон, нэгжвэл амьтай гол- офицерийг штабт аваачсан юм, Тэр офицер Берлинг тойрсон агаарын их бууны байрлалын төлөвлөгөөг мэддэг чухал албад ТУ: шаалтан байжээ. Цэргийн эмнэлэгт ирж, надад Алдрын 3 дугаар ээр гийн одон гардуулахдаа ге- нерал энэ тухай ярьж би- лээ. Тэр эмнэлэгт би их удаан хэвтэж фронтод эргэж очоогүй юм, Надгүйгээр ч дайн дууссан юм гээд Иван Павлович дуугүй б0- лоход хүүхдүүд ч чимээ- гүй. Тэр бүх үйл явдлуу- дыг хүүхдүүд өвөөтэй хамт туулан өнгөрүүлсэн мэт. Орчуулсан Д. Лувсандзлэг “ МАНАЙ СОНИНЫ ШЕФЛЭЖ АВСАН АЖИЛ 5 дэв ниииииииилилииллииилллиилний дийг л сундалж явахыг СА. к 13 АГ шээл учруулдаг юм шун туйчдын асуултад авто технн- гэх кийн газрын мэргэжилтэн ха- эгнээнээсээ түр гарч (онц ан- э-- Дутуйныхаа ! Үэрлийг шеөрнө. Тэгэхдээ дугуйнд чинь риулж байна хааралтай) өмнөх хүнээ гүйцэж асааж, зам төд сайн үзэгдэх хүүхэд суулгахад зориулсан -- Замаар машин, тэрэг тав. түрүүлэн урд Нь орж явна. нөхцөлд туйлын болгоомжтой гишгүүр, суудал заавал байх, ралтгүй цувна, Гарцаар явган Мөн. зогсож байгаа машин, зорчих хэрэгтэй. ёстой. (Зураг 263). Хэрэв 183 хүмүүс явж байна. Харин ду- замд байгаа бусад саадыг ч -0 Би дүүгээ, найзыгаа (өөс дэзш насны хүн буюу, туйтай хүнд зориулсан зам дээрх байдлаар дохно өгч той- дүүрч, сундалж явж болно биз риулалтын суудалгүй дугуйнд хаана байна? Би замын чухам рон гараарай. дээ? сундалбал: дугуйгаа тэгш, шуч аль хэсгээр зорчих вэ? --« Дугуйгаар шөнийн цагт --« 14-өөс доош насны 2104 луун аюулгүй жолоодоход бэр: лээ дугуйтай явах тохиолдолд ямар дүрэм баримтлах вэ? -- Нэг эгнээгээр хойно хойноосоо цувж явна, Хэд хэдээрээ зэрэгцэх осолтой, Зам эзэлж машин тэрэгний ХӨДӨЛ- гөөнд саад болдог юм шү ! -- Өмнөө яваа дугуйтай хүвэж гүйцэж түрүүлж ох УУ -з Бололгүй яахат, |Харин ай Д. Сүхбаатарып нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ЗАМД ГАРАХЫН ӨМНӨ Т Хоёрдахь хичээлээр, дугуйгаа А--01520 , Эрхлэгч 2К. дашдондор. М Индекс--14140 , 12345018910 йг. 4 ЮОРОН У БҮХНИЙ ПРОЛПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбооторын фэрэмжит МПБ-ын Тев 36влелийн сонин, 43 ДАХЬ ЖиЛлДЭЭ А РАПОРТ МАХН-ын ХЇХ их хур лын өмнө «Онц сурья--сур- лагын чанараа ахнулья» эян амжилттай ернөж дунд: гүй салаа, тавт, муугүй бү. лэг, баг болох хөдөлгөөнд манай аймгийн сургууль, пнонерийн бүлгэмүүд ам- жилттай оролцлоо. Матема- тив, монгол хэл, бага акь гид зохиодог уншлагын уламжлалт олимпиад ам- жилттай болов. Хичээлээр зөвлөх сурагч ажиллуулдаг зөвлөлтийн сургууль, багш нарын туршлагыг 10 сур гууль, бүлгэмд нэвтрүүлэн математик, физик химї, орос хэлний хичээлээр 512 сурагч зөвлөх эрхтэй ажил- яаж байна. Сайхан--овоо сумын 8 жилийн сургууль, бүлгэм сурлагын дүн, чанараа ахиулсаа сурагчдаар алт, мөнгө, хүрэл хайрцаг нээл- гүүлж урамшуулдаг, Эрдэ- нэдалай сумын 10 жилийн сургууль бүлгэм «Онцчуу: дын шалган туслах экипаж» ажиллуулдаг. Луус сумын 8 жилийн сургууль бүлгэмд «Дундчуудтай ажиллах зөв- лел» байгуулсан зэрэг туршлагууд тодорхой ам- жилтад хүрэх эхлэл бол- лоо. Сургууль бүлгэм бүрт НЭГЭН ЖАРНЫ БАЯР Иионерийн ууган хэвлэл «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойн баярын ху- рал Д. Сүхбаатарын им рэмжит МПБ-ын төрсөн өдөр-энэ тавдугаар сарын 8-нд В, И. Лениний нэрэмс жит Монголын пионер, СУ? ракчдын төв ордонд бол лоо, Баярын хуралд БНМ АУ-ын Сайд нарын Зөвлө- лийн орлогч дарга Д, Цэ- вэгмид, МАХН-ын Төв Хо- лтсийн орлогч эрх- рооны хэ. р: МЭХЭЭ. Мез5(24554 А 1986 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 12. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! рэлэнчин 5 АСА ҮНЭ 10 МӨНГӨ репорталж байна. онцчуудын зөвлөлгөөн болж тэмдэглэлт өдрүүдэд ояц дүнгээр бэлэг барих 7 хоног, «Онц дүн» авах 8, 5 хоно. гийн ажил зохиогдлоо. Пионерийн 12 бүлгэм «су: ралцах арга. зүйн зөвлөл»- тэй боллоо. Бүлгүүдийн оноот уралдаанд сурагчдын гэрийн даалгавар хичээл таслалт, хожимдолт, сурах идэвх зэрэг үзүүлэлтээр хамт олныг өдөр бүр дүг- эж 19 таван хошууны тө- лөө уралдаан өрнүүлэн ажиллаж байна. (Ингэж ажилласнаар тус аймгийн пионер сурагчид И( улиралд амжилт 98,3 хувь, 86,2 хувь чанартай суралцав. Манай пионер сурагчид сурлагын амжилтаа төрөлх хайрт на- мынхаа их хуралд рапор- талж байна. С. БОЛД. Дундговь айм- гийн пионерийн зөвлө- лийн дарга - . . Манай бүлгэм 1985-1986 оны хичээлийн жилд хө: тын тэргүүний бүлгэм бо- лохоор авсан үүргээ МАХН- ын ХЇХ их хурлын өмнө биелүүлэв, Хичээлийн жи- лийн эхнээс улирал бүр сурлага, хүмүүжлийн аж- лыг уралдаан, тэмцээний хэлбэрээр зохиож үр дүнг пионерийн бүлэг, салаагаар нь | дүгнэсээр одоо 100 хувьтан бүлэг, баг 09, са- лаа 80, тавт 24 шинээр төр- лөө. Бүлгэмээрээ номтой нө- хөрлөх хөдөлгөөн өрнүүлж 255 сурагч номын санд карт нээлгэж номын нөхөр үнэмлэхийн болзлыг 45 су: рагч хангалаа. Сурагчдын МАХН-ын ХЇХ их хурал угтсан чөлөөт цагийг үр бүтээлтэй өнгөрөөх зорилгоор 11 .ду: гуйлан хичээллүүлж түүнд бүх сурагчдын 61 хувь хам- рагдсан байна. Ингэж багш сурагчид байнгын холбоо- той ажиллаж сурлага, хү- мүүжил, ариун цэвэр, соёл- жилтыг дээшлүүлэх олон талт ажлыг үр дүнтэй 30- хиож ирснээр хотын тэр- гүүний бүлгэм болох үүр, гээ бүрэн биелүүллээ. Дархан. Х бага сургууль. Багш Б. АЛТАНЦЭЦЭГ . . . Улаангом хотын 8 жи лийн | сургуулийн пионе- рийн ХХШ бүлгэм МАХН- ын ХЇХ их хурал, «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойг угтаж БНМАУ» ын баатар Б. Гивааны нэ- рэмжит бүлгэм болохоор үүрэг авсан юм. «Коммунистуудын үлгэр дууриаллаар сурч, -хөдөл- мөрлөж, | хүмүүжицгээе!» уриан дор болж байгаа «Залгамж үе» аяны жи- гүүрээр аялж бүх бүлгийн 92,6 хувь нь нэрэмжит бо? лон соёлч, тэргүүний бүлэг боллоо. Пионерийн бүлэг бүр баатрын амьдралыг ха- руулсан булантай болж пио- нер сурагчид өөрсдийн хүч чээр сургуулийнхаа түүх- чилсэн музей байгуулахад тодорхой хувь нэмэр оруу: лав. Их хурлын нэрэмжит сурлага хөдөлмөрийн урал- даанд бүлгэмийн бүх шио- нер, баатарчууд идэвхтэй оролцож тэднээс шалгарсан 200 гаруй пионер их хур- лын рапортад гарын үсэг зурлаа. Багш Г. чимэд лөлийн дарга Ч. Цэрэнду- лам, БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яамны нэгдү- гээр орлогч сайд Г. Алтан- тэрэл, Монголын сэтгүүлч- дийн холбооны Хорооны орлогч дарга Д. Үржинба- дам, Монголын Зохиолчдын эвлэлийн хорооны орлогч дарга Д. Гармаа, албаны бусад хүн оролцлоо. Зураг лын ажиллагаанаас, рэмжит МТТБ-ын Төв Зов- - 48 Мөн тус сэтгүүлийн өйд урилгаар хүрэлцэн ирсэн В. И. Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлө- лийн Товчооны гишүүн, «Пионер» сэтгүүлийн ха- риуцлагатай эрхлэгч А. б. Мороз оролцов. Нөхөр Ч. Цэрэндулам баярын ху- рал нээж хэлсэн үгэндээ: -УМАХН-ын ХЇХ их хур- 22 ажлын амжилтаасааа 3 лыт манай орпы нийт хө- «ЗАЛГАМ РЕАКЦИ Монголын пионерийн уу- тан хэвлэл-«Залгамжлагч» сэтгүүл хэвлэгдсэний 60 жилийн ойг тохиолдуулан тус сэтгүүлийн редакцийн хамт олон, идэвхтэн бичиг- | чид, нийт уншигчдад МХ ЗЭ-ийн Төв Хороо халуун баяр хүргэж байна. «Залгамжлагч» сэтгүүл өнгөрсөн 60 жилд өсвөр үеийнхнийг МАХН-ын үйл хэрэг, Монгол, Зөвлөлтийн ард түмний ган бат найрам- дал, пролетарийн интерна- ционализмын зарчимд чин үнэнч, социалист эх орон, ард түмэндээ халуун хайр- тай, эрдэм мэдлэгт дуртай, ажилч хичээнгүй, хамтач нөхөрсөг иргэд болон сурч ! хүмүүжихэд нь туслан тэд- ний дотнын зөвлөгч байх үүргээ нэр төртэй бие- дүүлж ирлээ, Манай оронд пионерийн хөдөлгөөн, хүүхдийн шинэ | уран зохиол үүсч хөгжсөн түүх нь «Залгамжлагч» єэтгүүлтэй салшгүй холбоо- той юм. Социалист өрнүүн бү- чээн байгуулалтын өнөө үед үв тэгш хүмүүжилтэй 11| шинэ. хүнийг төлөвшүүлэ- (хэд хүүхдийн хэвлэл, ялан- туяа олон жилийн баялаг туршлагатай, уншигчдын талархал хүлээсэн «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн гүй- цэтгэх үүрэг улам бүр өс- єөөр байна. ХУ, ах дүү социалист ! 1 дөлмөрчид хөдөлмөр, сур- лага, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын шинэ дээд амжилтаар угтаж байгаа үед МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн хэвлэл «Залгамжлагч» сэт- түүлийн 60 жилийн ой болж байна гээд Монголын пионерийн анхны хэвлэл «Залгамжлагч» сэтгүүл өнгөрсөн 60 жилийн турш МАХН-ын бодлого шийдвэ- рийг өсвөр үеийнхэнд тайл- Ч». С3ТГҮҮЛИЙН ХММТ ОЛОНД бусад орны пионерийн хэв» лэлүүдийн баялаг туршлах гаас цуцалтгүй суралцан, орчин үеийн хүүхдийн нас, бие сэтгэхүйн онцлог, хү! сэл сонирхол, эрэлт хэрэг" цээнд тохирсон нийтлэлийн өвөрмөц бодлогыг боловс» руулж тууштай баримтлан бичлэгийн арга барил, хэл лэг, үр нөлөөгөө байнга дээшлүүлэхэд онцгой ан” хаарах нь тус сэтгүүлийн хамт олны гол зорилт мөн. «Залгамжлагч» сэтгүүл нь пионерийн байгууллах гын ажлыг бүх талаар дай» чин давшийгуй, үр нөлөө” тэй улам боловсронгуй болгох, пионер сурагчдын бие даасан бүтээлч идэвх санаачилгыг хөгжүүлэх, “тэднийг нийгэм, хамт олныг хоо өмнө хүлээсэн үүрэрР хариуцлагаа гүнзгий ухам” сарлан чин үнэнчээр гүйг цэтгэж сургахад хамтын ухуулагч, суртал нэвтрүү лэгч, зохион байгуулагч байх ёстой, ХХЇ зууны ажилчин, малчин, хөдөлмөрийн СЭ- хээтнийг бэлтгэж, тэдэнд коммунист хүмүүжил. тө- лөвшүүлэх, рийн дайчин, цогтой индэр байх үүргээ «Залгамян лагч» сэтгүүлийн Хамт олон нэр төртэй биелүүлнэ гэдэгт МХЗЭ-ийн Төв Хо- роо итгэж байна. МХЗЭ-ИЙН ТӨВ. ХОРОО 1986 оны 5 дугаар сарын 8. Улаанбаатар хот барлан таниулж, амьдралд хэрэгжүүлэх, пионер, бага- чуудыг коммунист ёсоор хүмүүжүүлэхэд их үүрэг гүйцэтгэж ирснийг тэмдэг- лэв. МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ноос «Залгамжлагч» СэЭт- гүүлийн 60 жилийн ойд ирүүлсэн баярын бичгийг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэрэл бая- рын хурал дээр уншиж гардууллаа. «Залгамжлагч» |сэтгүү: лийн 60 жилийн ойн бая- рын хурлын илтгэлийг м ПБ-ын Төв Зөвлөлийн Тэр- гүүлэгч гишүүн, Хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редак- цийн хариуцлагатай эрх- гэгч Ж. Дашдондог хийв. Илтгэлд манай орны пид- нер сурагчдын олон үенйихнийг үв тэгш хүмүү: жилтэй бүтээн байгуул” иргэд болгон хүвтүжтүүх, түүхэн рэнгүй дурдаж, шинэ жар- ны гарааныхаа үүрэг 30- рилгыг тодорхойлов. Төгсгөл нь ЇЇ нүүрт манай пионе»” Төгсгөл. түрүүч нь 1 нүүрт ЇЇЗГЭН ЖЛРНЫ БАЯР Баярын хурал- дээр «Залгамжлаг» сэтгүүлийн ахмад эрхлэгч, МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт хүүх- дийн зохиолч М, Чимэд, В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын Төв Зөвлөлийн Товчооны тишүүн «ГПио нер», сэтгүүлийя хариуц: лагатай эрхлэгч А.С. Мо- роз, нийслэлийн 13 дугаар сургуулийн, улсын тэргүү- ний бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Б. Нарантуяа нар баяр хүргэж үг хэлэв, лөлтийн сэн үгэндээ:, - МАХН-ын Нөхөр А. С. Мороз Зөв- пионерүүдийн мэндчилгээ дэвшүүлж хэл- ХЇХ их Хурлын өмнөхөн монголын хүүхдийн ууган сэтгүүлийн 0 жилийн ойн баяр болж байгаа нь бүр ч онцгой тэмдэглүүштэй байна. Энэ нь чухамдаа өнөөдрийн тэмдэглэлт үйл явдлыг зөв- хөн баяр хөгжөөн төдийгүй ажил хэрэгч, хариуцлагатай болгож байна. «Залгамж:- лагч» сэтгүүл М. Горький, А. Барто, С. Михалков иа- рын зэрэг Зөвлөлтийн хүүх- дийн нэрт зохиолчдын бү- тээл, өнөөгийн пионерийн үүсгэл санаачилга, ажил амьдралаас уншигчиддаа байнга танилцуулж байдагт бид баяртай байдаг. Монголын хүүхдүүд, түүний анд найз зөвлөлтийн хүүхдүүдийн нэг гайхам- шигт уламжлал бол ах дүү хоёр намаас өсвөр үеийнх- ний төлөө авч явуулж буй арга хэмжээ, хайр халам- б. жийн ачийг өөрсдийн үйл дээр нөхөр А. С. Мороз ажлаар хариулах гэсэн чин хүсэл ЗХУКН-ын хурлаас хойш хэдхэн хоног өнгөрч байгаа боловч их юм. ХХУН их хурлын шийдвэрийг амьд- ралд хэрэгжүүлэхэд бага- хийгээд байна. улаан бүчтэн охинд хөвгүүд ажил хэрэг- чээр оролцож байна гэж гүй ажил Энэ үйлст онцлон тэмдэглэв. Зөвлөлт, монголын пио- Монголын холбооны Хороо, Монголын гардууллаа. «Залгамжлагч» сэтгүү- лийн 60 жилийн ойг то- хиолдуулан БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яам, сэтгүүлчдийн Зохиолчдын эвлэлийн Хо- роо, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны Залуучуудын хэвлэлийн нерийн интернационалч ха- рилцаа, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд лагч» сэтгүүлийн оруулсан хувь нэмрийг өндөр үнэлж В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-ын Төв Зөвлөлийн хүндэт үнэмлэхээр шагнас- ныг тус баярын хурал «Залгамж- нэгдсэн редакци, МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн хэвлэлийн нэгдсэн редакци, Ардын боловсролын бичиг, сэтгүүлийн нэгдсэн редакцийн газар, зохиол, урлаг», «Спортын мэдээ» сонин, «Монголын эмэгтэйчүүд», «Цог» сэт- гүүлийн редакци, | гэрэл зургийн газар, Архан- гай, сурах «Утга Улсын Төв Ппионе- --гжш222 рийн Зөвлөл зэрэг яам, олон нийтийн төв байгуул: лага, хэвлэл мэдээллийн газар, пионерийн байгуул- лага, пионер сурагчдаас баяр хүргэж баярын бичиг, цахилгаан утас ирүүлснийг нөхөр Ч. Цэрэндулам та- ннлцуулж баярын хуралд оролцогчдын өмнөөс хариу талархал илэрхийлэв, « гч» сэтгүү- лийн 60 жилийн ой нь өс- вөр үеийнхнийг их амжил- тад урналан дуудсан мөн- гөн бүрээний цоглог аял- гуу, шинэ жшарныхаа түү- Хийг шинэ арга барилаар туурвих » харнуцлагатай үеийн эхлэд боллоо. Баярын хурлын дараа пионер сурагчдын конце тоглов. |Ц, САНЖЖАВ Инонерийн хэвлэлийн нийт- лэлийн чанар, үр нөлөө, өнгө үзэмжийг сайжруулах, өсвөрийн үеийнхнийг коммунист ёсоор хүмүүжүүлэхэд олон жил үр бү- тээлтэй, идэвх зүтгэлтэй ажил- лаж байгаа хүмүүсийг . «Зал- гамжлагч» сэтгүүлийн б0 жи- лийн ойг тохиолдуулан МХЗЭ, Ардын боловсролын Яам, МПБ- ын дээд шагналаар шагнав. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «За- дуу үеийг хүмүүжүүлэгч тэр- гүүний ажилтан» тэмдгээр: Хүүхдийн хэвлэлийн нэгдсэн редакцийн уран сайхны редак- тор Д. Батсуурь, «Тэргүүний ажилчин залуу» алтан меда- анар: Улсын хэвлэлийн комби- натын линотипч Л. Оюунбилэг, Гүн хэвлэлийн үйлдвэрийн мас- тєр П. Нямаа, «Хөдөлмөрийн Алдар» хүрэл медалиар: ОӨрөх ШАГНАЛ ГАРДУУЛАВ цехийн мастер Л. Түмэн, дэв- тэрлэх цехийн машинист Д.Бат- баатар, «Хүндэт үнэмлэхээр» Өрөх цехийн засагч Ц. Рэнцэн- дорж, мастер .Г. Оюунбилэг, БНМАУ-ын Ардын боловсро- лын Яамны «Ардын боловсро- лын тэргүүний ажилтан» цол тэмдгээр: тус сэтгүүлийн ха- риуцлагатай нарийн бичгийн дарга Ц. Саниоав, Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн «Пионерийн тэргүү- ний удирдагч» тэмдгээр «иИио- нер» сэтгүүлийн ерөнхий эрх- лэгч А. С. Мороз, Улсын хэв- лэлийн комбинатын үйлдвэрийн дийн зохиолч С. Надмид, Д. Да- вааням, «МПБ-ын хүндэт тэмд- гээр» тус сэтгүүлийн эрхлэгч эрдэмтэн, зохиолч П. Хорлоо, зохиолч М. Чимэд, Ш. Жамлийхаа, доктор Г. Дэлэг, сэтгүүлч А. Чойжилжав, Ц.Даш- дондов нарын зэрэг хүмүү шагнасан байна. БНМАУ-ын тө- рийн шагналт зохиолч Л. Түдэ- вийг Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Хүндэт дэвтэрт бичлээ. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэндулам, Ардын боловсролын Яамны нэг- дүгээр орлогч сайд Г. Алтан- гэрэл нар дээрх хүмүүст уг шаг- налыг гардуулж баяр хүргэв. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 47597 Ял УИХ 5442 Танхимд суусаа хүүхдүүд хүсэн хүлээсэн шинжтэй хаал- аны зүг харна. Төдөлгүй зо- хиолч ах нар нь орж. ирэхэд алга нижигнүүлэн ташиж, баяр хөөртэй угтлаа. Монголын хүүхэд, багачуу: дын ууган хэвлэл «Залгамж- дагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойд зориулсан яруу найргийн баярыг Монголын зохиолчдын эвлэлийн хорооны нарийн бич- тийн дарга, «Цог» сэтгүүл, «Утга зохиол урлаг» сонины нэгдсэн редакцийн ерөнхий эрхлэгч Ц. Нацагдорж нээж хэлэхдээ: -- Манай зохиолчид на- мынхаа их хурлыг угтсан 6 сарын аянаар амжилттай аялж байна. Аян мааньч өндөрлөх дөхлөө. Их Хурлын өмнөх энэ сарыг бид ,хүүхдийн утга зохиолын аян болгоод байна. Чухам үүнтэй «Залгамжлагч» сэтгүүлийн ой давхцаж бай- гаа нь хүүхэд, зохиолчдын давхар баяр юм гээд МВЭ-ийн хороо, «Цог» сэтгүүл, «Утга зохиол урлаг» сонины нэгд- сэн редакциас «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 60 жилийн ойд ирүүлсэа баярын бичгийг ун- шиж гардуулав, Үүний дараа Тус сэтгүүлийн ахмад ажилт- нууд сэтгэгдлээ ярьж, шүлэг фохиолоосоо уншиж сонир- Хууллаа. Сэтгүүлийн ахмад лэгч МХЗЭ-ийн нэрэмжит гиалт, хүүхдийн зохиолч » ЧИМЭЛ: -- Би 198(--1940 онд сэт- гүүлийн ород тооны бус эрх- лэгч байлаа. Миний ажиллаж байсан энэ үед манай дархан хилд японы самгурай нар хал. дан довтолж байв. Мөн хувьс- галаарэрхямбань хасагдсан дотоодын зарим этгээдийн ан- гийн эсэргүүцэл бүрэн дараг- даагүй байсан юм. Ийм чухал үед хүүхэд багачуудын улс төрийн сэтгүүлийг хариуцан таргана гэдэг хэцүү байсан Маань нэг өдөр нимгэн хүрэн авч Монголын пионерийн төв товчооны өдөр тутмын удирд. Үлгэр уншиж өгсөн билээ. Энэ лагаар, зохиолч, зураач, сэт- гүүлч нөхдийнхөө гүн тус- лалцаатайгаар сэтгүүлээ гар- гаж байв. Сэтгүүлийя гол зо- рилго бол нам гард түмний Шийн сургуульд багш болоод үйл хэрэгт хэзээд бэлэн байх, монгол, зөвлөлтийн найрам- дал, хүүхэд багачуудын үер- хэл нөхөрлөлийг улам бүр | Мөн хүүхдийн зохиолч ДГ бэхжүүлэх, зөвлөлтийн пио- нерийн ажлын арга туршла- тыг дэлгэрүүлэх явдал юм. Тиймээс ч улс төр, шинжлэх ухаан, уран зохиол, шпиоле- рийн ажил амьдрал, тоглоом зэрэг тогтмол булантай байлаа. Ингээд сэтгүүлд ажиллаж бай- сан ахмад үеийнхний өмнөөс та нарт чин сэтгэлийн завшаан тохиолдсонд би их баярлаж явдаг юм. Өнөөдөр эргэн санахад уг сэтгүүлээс уран бүтээлийн гараагаа эхэл. сэн хүн олон байна гээд Аф- таны хүүхдүүдийн тухай бич- сэн «Үзэм илгээв» шүлгээ ун- шив. Хүүхдүүдийн хайрлан хүн- дэтгэдэг эрдэмтэн зохиолч П. ХОРЛОО: Миний зам бол зам билээ. Анх 1928 онд би бичиг мэддэг боллоо, Багш хавтастай ном авчирч сайхан бол «Залгамжлагч» сэтгүүл байсан юм. Түүнээс хойш би энэ сэтгүүлийг ихэд шимтэн унших болов. Хожим нь баг- нөгөө уншиж байсан сэтгүүлээ эрхлэн гаргаж билээ гэж дур- сан ярив. Давааням Г. Сэсмээ, Ч. Лувсан дүэндэв, Ж. Дашдондог залуу зохиолч Ж, Жаргалсайхан нар бүтээлээсээ уншлаа. Монголын зохиолчдын эвлэ- лийн хороо, Хүүхдийн утга зохиол, урлагийн зүтгэлтнүү- дийн нэгдлээс эрхлэн явуул- сан яруу найргийн энэ баярт нийслэлийн 52 дугаар сургуу- ба хүргэж, энхрий хайрт Зэн лийн «Нарны дуулал» хамтлаг, хаа их хурлыг шинэ шинэ ам- жилтаар угтахыг хүсье гэв. МХЗЭийн нэрэмжит шаг- налт зохиолч С, НАДМИД: --1980-аад оны эхээр энэ сэтгүүлд хэдэн жил ажиллах МЗ9-ийн хорооны дэргэдэх «Үлгэрийн танхимын» жүжиг. чид оролцож ая дуугаа өргө. лөө. Манай сурвалжлагч Н. ЭНХЧИМЭГ хэлтсийн дарга Л. Хөхөө, хүүх- сийГ Ї ! | Ї | ! 1! 1 1 | | | 4... Хорвоод ганцхан ээжээ» гэж охин дуугаа дуулсаар... үзэгчид чив чимээгүй, Тайзнаа гэрэл асч Од охин улаан бүчээ дэрвүүлэн дэгдэа ирээд ёслоход үзэгчид нирхийтэл алга ташлаа. Од охин эхийн тухай уянгын дуугаараа сургууль, райондаа шалгарч мөн удалгүй Улаанбаатар хотын аварга шалгаруулах улс төрийн дууны урал- даанд Ш байранд шалгарч МАХН-ын ХХ их хуралд өргөх пионерийн сайн үйл- сийн номын баатар боллоо. -- Од оо! Чиний дуучин замд чинь бэрхшээл тохиолддог уу гэж радио- гийн сурвалжлагч асуулаа. Од дуу хураагчийн өмнө жүжигчин хүн шиг тай ван зогсож, “САУУЛЖ БАЙХ САЙХАН -- Дууны үг, ая сурахад амархан. Харин дуулж бай- гаа дуундаа сэтгэлээ шин- гээж, өөрөө итгэж сурах хялбар бишээ. Намайг дуулж сурахад багш Ц, Төрмөнх. С. Бат- болд нар их тусалдаг. -- Чи улс төрийн дууны уралдаанд «Хорвоод ганц- хан зэж» гэдэг дууг яагаад сонгосон юм бэ гэхэд -- Энэ дууг дуулахад их сайхан сэтгэл төрдөг. Надад эхийн тухай дуу бүхэн сайхан санагддаг гэв. Нийслэлийн 10 жилийн 17 дугаар сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч, пионер ДХ. Од үе тэнгийнхэндээ ая дуугаа өргөн барьж байна. С. БОДООШ | ЗУРАГ ДЭЭР: -- Од охин дуугаа дуулж байна, ! ! 1 | й ї Ї Ї 1 1 | Ї ! ! 5 НХ ХУРЛЫН “ Хөлөөлөгч --Таныг инонерүүдтэй хамт байж ажил үйлсэд үргэлж тусалдаг гэж нө- хөд чннь ярьдаг, -- Тийм ээ. Хүүхдүүд: тэй цуг байхад пионерийн гишүүн байсан бага нас “минь эргээд ирэх шиг са- нагддаг юм. Сургуульд орохсон. Эр- дэм номтой хүн болохсон гэсэн хүүхэд ахуйн хяз- гааргүй их мөрөөдөл арван настай байхад сая нэг биелж билээ. Учир нь амьд: рал ядуу, ганц зэждээ тус дэм болж дүү нараа өсгөлцсөөр үнэндээ сургуу- льд сурах боломж муутай байсан юм. Гэлээ ч ээж минь яаж ийгээд хүү на- майг сургуульд мордуул- сан. Би пионерийн гишүүн боллоо. Тэгэхэд 1945 он байв. Ээж айлын хүнээс ам даалимба авч надад пио- нерийн улаан бүч хийж өгч билээ. Тэр үеийн пионер бидний хамгийн эрхэм зүйл улаан бүч минь байлаа. Би ХЗЭ-ийн гишүүн болт лоо олон жил нандигнан зүүсэн дээ. Одоо бид нэгэнт ахмадууд болжээ. МПБ-ын 60 жилийн ойд оролцож Д. Сүхбаатарын талбайд алхалж явахдаа Хувьсгалын тугны хэсэг пионерийн улаан бүч ми- ний амьдралтай ямар их бат холбоотойг улам бүр ухаарсан юм. Чухам л улаан бүчтэнүү- ДИЙН халуун ам бүлд олон жил ажиллаж амьдарч бай- ОО,О,О,О.О.О.О.О ОО ОГО О ГО ОХО ОГОТОТОГОГО”ОТО”О”О"ТОРО О.О.О ОЗОГОГОТОТОГО ЭРДМЭЭР Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотын 10 жилийн нэг дүгээр сургуулийн захирал төлөөлөгч Т.Нямдорж ма лээ. Пионерийн Дуу, бүрээн Дуудлага, шугам жагсаал, Энэ бүхэн дунд сургууль гэдэг нэгэн өнөр айлын бахархал, бүхнээс ялгарах онцлог. Миний удирдаж байгаа сургууль МПБ-ын 60 жилийн ойгоор улсын тэргүүний пионерийн бүл- гэм боллоо. Хамт олны гишүүн бүр пионерийн ажилд зүрх сэтгэлээ өгч ажилласны үр дүн гэж бид үзэж байна. Манай сургуу. пионерийн байг тарчууд, пионер, ийн ХЗЭ, тлага, баа эвлэлийн гишүүн сурагч бүртэй ажил- лахад анхаарч байна. Пио- нер сурагчдьт улс төрийн эдгээр байгууллагын үйл ажилла, Дд 110:61:5 66:71) оролцуулснаар сургуулийн ажлын түвшин дээшиллээ. «Бөөн» тоо цуглуулах, хэлбэрдэх ажлаас анги- жирч, жинхэнэ амьд аж- лаар амжилтад хүрдэгийг Дрогобыче хотын пионер сурагчдын ордны дэргэд 90 таруй сурагчидтай «Эрэл» нлуб ажилладаг. Клуб нь цуглуулсан мате- риалаараа дайчин алдрын музей байгуулж, эх орны дайнд оролцож байлдаж явсан ахмад дайчдын түү” хэн замналыг харуулсан үз- мэрүүд тавьсан байна. Му- зей байгуулагдсанаас хойш 8 жилийн хугацаанд 21 мянган Хүн үзэж сонирх- жээ. Жил бүр ялалтын бая- рын үеэр чуулга уулзалт хийж жилд зохиосон аж- лынхаа тайланг хэлэлцдэг. Хотын комсомолын бай- тууллагын шийдвэрээр хамгийн тэргүүний пионе- рийн бүлгийг ЗХУ-ын баа- тар Григорий Гаврикийн нэ- рэмжит шилжин явах цо- моор шагнадаг юм. «Эрэл» клубийн штаб нь гурван секцтэй, Арга зүйн секц нь «Эрэл» хайгуулын ажлыг зохион байгуулахад пионерүүдэд тусалдаг. Эр- лийн секц хот, район, орон нутгийн бусад газруудаар эрэл хайгуул хийж баримт бичиг цуглуулах, ахмад дайчидтай уулзаж сурвалж- лах тэднийг бүртгэдэг. Сурвалжлагын секц эрлийн ажлын туршлага солилцох зорилгоор бусад хотуудтай харилцах, хэвлэлд кулбийн тухай мэдээлэл өгөх зэрэг ажил үүргийн хуваарьтай. Тус хотыг фашиазмаас чө- лоолсон ялалтын баярын өдөр энэ хотын төлөө эрэл- хэг баатарлагаар амь бие хайргүй тулалдаж явсан ах- мад дайчдыг эх орныхоо опцог булан бүрээс урьж уулзалт зохиодог уламж- лалтай юм, Энэ уулзалтын тухай фото альбом, Фото самбар болон хүмүүсийн манай сургуулийн пионе- ПИОНЕРИЙН нер сурагчдын «Эрэл» клуб сэтгэгдэл, чин сэтгэлийн яриа бусад холбогдох бүх материал тус клубт хад- галагдаж байна. «Эрэл» клубийн уламж- лалт ажлын нэг эр зоригийн хичээлийг ялалтын баярын үеэр тогтмол зохиодог. Їно- БИЕ ЧИМ! МАХН-ын ХЇХ их хурлын най редакцид уригдан ир- рийн байгууллагын үйл ажиллагаа харууллаа. -МАХН-ын ХЇХ нх хуралд аймгийн намын ба- та хурлаас төлөөлөгчөөр сонгогдоход танд ямар сэт- гэгдэл төрсөн бэ. --Аймгийн намын: ХХЇ ба- га хурлаас МАХН-ын ХЇХ их хуралд 28 хүнийг тө- лөөлөгчөөр сонгоход миний нэрорсонд сэтгэл маш их догдолж Суулаа. Намайг эрдэм ном сургаж, хүний зэрэгт хүргэж, одоо монго лын коммунистуудын дээд чуулгад төлөөлөгчөөр сон- госонд төрөлх хайрт нє ард түмэндээ баярлаж б гаагаа хэлэхэд сайхан на, МАХН-ын ХЇХ их хур- лын төлөөлөгчийн миний гурван шавь бий. Энэ бол багш надад улам ч их баяр хөөр авчирч байна. Их хурлын өмнө дараа нь ч хийх юм их бий. «Ша- вийн эрдэм багшаас» гэдэг. Юуны өмнө шавь нараа дүүрэн мэдлэгтэй сурах хотын комсомолын хороо, ахмад зүтгэлтний хороо, цэргийн хэлтэс болон бу- сад албан газруудтай ямагт хамтран ажилладаг. Тэдний ажил төрөлх хотынхдйыхоо 1 ёи--- дотор юу билээ. Ерөнхий эрдмийн арга барилтай болгоход их анхаарч ажиллана. Сурах арга барилд сургана гэдэг бол биеэ барих тэсвэр, тэв- чээртэй, сэтгэлийн зориг хатуужилд «Сургаж, биеэ дааж ажиллаж. сурч чад- даг болгоно гэсэн үг л дээ. Мөн. сургалтыг хөдөлмөр тэй холбох талаар тодорхой зүйл хийж хүнс- ний зорилтот программыг хэрэгжүүлэхэд шинэ шинэ бүтээлч ажлууд санаачлан хийх болно. --Та шионер сурагчдад хандаж юу хэлэх бол? Нам, эх орныхоо үйл хэрэгт хэзээд үнэнч байж. соцналист бүтээн байгуу лалтын их төлөвлөгөөг хэ- рэгжүүлэхэд үнэнч шудар гаар хүчинзүтгэж хөдөл мөрлөх шиг сайхан юм байх гүй гэдгийгонцолж хэлье. Манай оронд хөдөлмөр нэр төр, алдар гавьяаны хэрэг болж, жинхэнэ амьд биел- лээ олдог учраа рийг бишрэн шгүтэ: шударгаар ажиллах чух Хүн болгонд их мэдлэг хэ- рэгтэй, Мэдлэгтэй улд байнга су л их гүй Х ШИГ Муухг гүн бат мэдлэг ззэмших- гүйгээр, нарийн мэргэжил- тэй болж чадахгүй шүү дээ. «Эдээр биеэ чимэхээр, эрдмээр биеэ чим» тэсэн зүйр цэцэн үгийг хүүхэд бүр байнга санаж яваарай. С. БААТАР Ярилнсан «ЭРЭЛ» КЛУБ талархлыг хүлзэж байна. Клубийн үйл ажиллагаа пионер багачуудыг энхийн төлөө тэмцэлд уриалан дуу- Даж тэднийг дайныг жиг- шин зэвүүцэх үзлээр хү- мүүжүүлж байна. Ё. БАТЧУЛУУН -эиэшэшш2--081йй 111 Ялалтын “баяр, Ленинградын баатарлаг хам гаалалтын дайчин цэрэг, хурандаа А, Малыгин хотынхоо пиопер төрөлх үүдийн хүндэтгэлийн шугам жагсаалд урнгдан ирж элссэн Саша Корнева охинд инонерийн улаан бүч зүүж өглөө. : 970 .ү)445335179(43476-13-17 ТХЛЭГРЭТ рч АЖИЛГҮЙДЭЛ 01388 832 Жон өглөө тун ч эрт босч хоолныхоо савыг уудлахад идэх юм огтхон ч дайралдсан гүй. Тэр өчигдөр орон нь хя- маг юмаа идчнхсэнээ гэнэт санаж сандал дээрээ урам- түйхэн суулаа. Аав нь нөгөө л ажил хайгаад явчихсан бо- лолтой гэртээ алга байв. Түү- ний нүдэнд аав нь оддын дай ныг эсэргүүцсэн олон ниН- тийн цуглаан дээр үг хэлсэн учир ажлаасаа халагдсан, түүнээс хойших бэрх хэцүү өдрүүд нүдэнд нь харагдах шиг болов. Гэрийнхээ хамаг Эд хопилыг зарж, удахгүй хөлсийг нь төлж чадахаа больсон учир байрнаасаа ч хөөгдөнө гэдгээ тэр мэдэж байлаа... Хөрөнгөтөн орны ажилгүй- чүүдийн хөөрхийлөлтэй агтьд ралын тухай энэ өгүүллийг бид саяхан уншсан юм. Ажил гүй болно тэдэг шөнгөгүй болно тэсэн үг. Мөнгөгүй бо- лох нь амьдрах аргагүй бол- но гэсэн үг. Энэ бол хєрөнгө- төн ертөнцийн дүр зураг. Ажилгүйдэл нь кашнталис- мын байнгын дагуул юм. Энэ нь хөдөлмөрчдийн динй- лэнх хэсэг үйлдвэр савод ба- рилга байгууламжид ажил- лах боломжгүй болж «Илүү- дэл хүмүүс» болно гэсэн үг. Хүмүүс ингэж ажилгүй бо- лох нь үйлдвэрийн эзэд өөрийнхөө? ажилчдыг улам хэрцгийгээр дарлан мөлжих боломж олгодог юм, Хэрвээ ажилчин хүн, өөрийнхөө хө- дөлмөрлөх эрхийн төлөө тэмц вБэл үйлдвэрийн эзэд нь: -- Чи ажлаасаа халагд даа, чиний оронд ажиллах хүмүүс зөндөө байна. Ажилд орохыг хүссэн хүмүүсийн энэ урт цувааг байна уу? гэж хэлдэг байна. Ажилчин хүн ажилгүй бо- лохоос айж дуугүй явахад хүрдэг байна. Хөрөнгөтөн оронд залуучууд энэ аюулд маш нх хэмжээгээр нэрвэг- дэж байна. Хөрөнгөтөн орнуу дад сургууль төгссөн хүн хө- дөлмөрт хувгарнлах газрын хаалга сахих явдал зуршнл болжээ. АНУ-ын Балжнмор хотын нэгэн үйлдвэрийн газарт да- лан ажилчин шаардлагатай гэсэн зарлал гарахад хорин зургаан мянган хүн энэ аж- лыг хийхээр нэрээ бичүүлсэл нь ажилгүй, ажид хийхийг хүссэн хүмүүс хичнээн их байгаагийн нэг жишээ юм. АНУ-д ПЦПуэртоРнко, Мек сик болон бусад Латин Амери- кийн орноос ирж ажиллаж байгаа залуучуудад нутгийн хүн амаас 10--15 дахин бага хөлс төлж байна. Олон улсын хөдөлмөрийн товчооны мэргэжилтнүүдийн тооцоолж байгаагаар ойрын нрээдүйд каннталист орны залуучуудын дунд ажилгүй. чүүдийн тоо улам бүр нэмэг- дэх төлөвтэй байна. С. ЦЭРЭНДОРЖ ттүнээээээлэллгигтэрүэггггггггггг хоп уЛЛлссыИУЛНЭЛ « Сэлэээээ Үх ”: Хот хөдөөгийн пионер, )Сурагчдын дунд өөрсдийн- хөө байгууллагын түүхт их - ойг сурлага, 7 өндөр амжилтаар угтах хө- дөлгөөн өрнөжээ. «Залгамж үе» аяны бариа ойртох ту: | там, тэдний санаачилсан | шинэ шинэ хэлбэрийн ажил, хүүхдийн сонин, хэв- лөлд ээлж дараалан би- 7 чигдсээр байв... Сургуулиудын пионе- рийн бүлгэм, тимурчуудын отряд, штаб бүр зохиосон ажлаа тайлагнан, хөдөл- мөр--соёлын чуулгандаа бэлдэж эхлэв. Чухам ийм үед нийслэлийн... дугаар сургууль дээр ийм нэгэн явдал болсон билээ, Тэр өдөр Батаа хүү хи- чээлдээ ердийнхөөрөө лир- жээ. Хоёр цагийн хичээл 4 12 яах ийхийн завдалгүй өн- гөрч завсарлаад, анги- даа ортол ширээн дээр нь 2-ын,. «Аэ»-гийн Ба- таа гуравдугаар ца- гийн завсарлагаар ирж, гээсэн товчоо ав. «ССН». “Манай хаяг «1 давхар27 » дугаар өрөө» гэсэн бичиг “С тавьсан байлаа. Тэр үнэ- хээр доод товчгүй пальто- гоо салбагануулсаар хэд « хоносон билээ. Чухам энэ т бичгийг хэн бичиж, ширээн “ ДЭэр хэдийд тавьсныг жи- Ч жүүр ч мэдсэнгүй, ангийн Ждарга ч ажсангүй. Батаа гхичээл завсарламагц СНН “ гэж хэн билээ? гэж гайхан нөгөө өрөөнд орвол гу- дамжны таксфоных шиг Ч бүхээгнээс өөр юу ч алга. )уЯлгаа нь гэвэл хаалга 7// хаана байгаа нь мэдэгдэх- “гүй, цайрдсан жижиг цонх нь тэртээ дээр гялтайх ажээ. Гайхаад ийш тийш “харж зогсвол, 7» - Батаа хүү наашаа ) С оЁрт, ойрт. Товчоо ав! гэж сгих л танил дуу тэр бүхээг 7 дотроос гарах шиг болов. Ч. Тэгтэл хонх аяархан хо- Ссс жигнон дуугарснаа нөгөөх » бүхээгний энгэрээс, ярай- 1 сан олон товчтой нэгэн ) шургуулга нээгдэв. - Аль нь чиний товч Ч вэ, ав ав! гэж дахин дуу: ЁХ гарлаа. Батаа алмайрч, нальтоны- С хоо товчийг санаж ядаад, 5 иржгэр товхтой, бондгор » улаан товч шүүрч аваад «эх гэтэл, : х ХХҮХЭД, УРАН ЗОХИОЛ хүмүүжлийн . -- Хөөе Батаа пальто- ны чинь товч мөн үү? Чи- Мөн л бүхээгний шургуул- га нээгдээд хар үдээс гар- гаж өгсөн, Үдээсээ солиод гарах гэтэл гутлаа тосол! нийх хүрэн өнгийн эвэр гэсэнд бас нэг шургуулга товч шүү дээ. Наадах ОНГОЙж гутлын хар ос, чинь охидын пальтоны ши- б0Н3 хоёр гарч . ирсэн. лэн товч байна гэж нө- гөөх танил дуу дахин га- рахад ичих шиг болов. Өн- гө алаглан эрийсэн тэр олон товчноос хүрнийг олоод гарахыг завдтал -- Хүлээж бай, наад шургуулганы чинь зүүн га- рын жижиг нүдэнд зүү утас байгааг харж байна уу? Одоо пальтондоо товч хадаарай| гэх сонсогдов. Батаа тэвдэж -- Миний хувцас доор өлгүүрт бий гэх гэтэл бас л хонх хожигнон дуугарч бүхээгний хаалга гэнэт нээгдсэнд пальтогоо тэнд өлгөөтэй байгааг олж харав, Азаар гэртээ үйлчлэх хөдөлмөр хийдэг байсан нь хэрэг болж, товчоо дорхноо ха- даж аваад гарлаа, Энэ бүхнээ хичээл тараад бу- цаж явах замдаа нэг бай- шинд суудаг, зэргэлдээх ангийнхаа найз Дүгэрээдээ ярьжээ. Тэгтэл тэр, -- Намайг яасан гэж санана Чи мэднэ дээ. Орцны аварга шалгаруулах хөл бөмбөгийн тэмцээн дээр хар шаахайныхаа хам- рыг халцалсан тэр өдөр өрөөсөн үдээсээ гээчихээд эрэл сурал боллоо. Бүр ядаад аавынхаа хүрэн шаа- хайны үдээсийг авч хий- чихээд маргааш нь хичээл- дээ очсон юм байхгүй юу. Тэгсэн яагаад мэдчихсэн юм бүү мэд, мөн л «Хї- чээлийн дараа Дүгэрээг 27 дугаар өрөөнд урьж бай- на, Гээсэн юмаа ирж ав! «СНН» гэсэн бичиг ирсэн байсан, Очсон чинь яг Л чинийх шиг юм болсон. хажуу талаас Ер нь хачин юм байна би- лээ. Хэн, хаанаас хараад тэгж хэлээд байгаа юм бүү мэд, Юутай ч дахин юмаа хаяж тэнд очмооргүй юм байна. Би тэндээс түргэхэн гарах гэж балмагдахдаа гутлынхаа үдээсийг нүхэнд нь ээлжлэн сүвлэлгүй ал- гасаж, заримыг зөрүүлж үдээд уях гэтэл -- Наад үдээс чинь нө- гөө хөлийнхөөсөө ижил бу- руу болчихлоо, дахиад үдээрэй, Бүр эхнээс нь гээд шалаад байсан шүү. Бантсандаа миний духанд хөлс бурзайх шиг болсон... гэж хуучилжээ. Энэ бол үнэн болсон явдал байлаа, Түүнээс хойш, ялангуяа бага ангийн баатарчуудын дунд хаясан, “ гээсэн юмыг (үнэндээ гэ- хэд тийм салан хүүхэд цөөрсөөр байжээ) олж өг- дөг үл үзэгдэх тэр ачтан, хүүхэд багачуудаар барах- гүй эцэг эхчүүдийн гайх- лыг төрүүлсэн юм. «СНН» гэж юу вэ? Хэн бэ? гэсэн оньсого амнаас ам дамжин, түүнийг олж илчлэх гэсэн хүүхдүүдийн хэдэн удаа- гийн оролдлого үр дүнгүй өнгөрсөн ажээ. . 54 БА Сургуулийн захиргаа пионерийн байгууллагын түүхт ой тэмдэглэх цуг- лаан хийхээр биеийн та- мирын танхимдаа суудал засч, сурагчдыг эцэг эхтэй нь хамт урьсан байлаа. Цуглаан эхлэхийн өмнөхөн эцэг эхчүүд хоорондоо мөн л «СНН»-ийн ярна болов. .-о-- Тэр «СННэь гэдэг чинь Тимурчууд л байлгүй дээ гэж нэг аманцар ав- тайг хэлэхэд --Биш байхаа. Тимур- чууд чинь сургууль дээр биш, ар гэрийн ажилд гол нь тусалдаг биз дээ гэж нэг нь эргэлзэнэ, Тэгтэл эд чинь хүний хаясан, гээсэн юмыг олоод «Ирж ав, «СНН» гэж мэ- ДЭГДДЭГ Юм шүү дээ» гэж нөгөө аманцар авгайг хэ- лэхэд Ё - Тэр ч битгий хэл, ариун цэврээр тааруу за- рим нэг хүүхдэд нусны алчуур хүртэл бэлэглэсэн байх шив гэж нөгөө нь ба- тална. Төдөлгүй сургуу- лийн захирал, пионерийн ах- лах удирдагч, эцэг эхийн хорооны дарга, багш нар танхимд орж ирснээр тэр- хүү яриа тасарчээ. Сургуу- лийн захирал, өвгөжөөр багш юуны түрүүнд түүхт ойдоо сурлага, хөдөлмө- рийн өндөр амжилтаар бэ- лэг барьсан пионер су- рагчдын нэрийг дурдаж баяр хүргээд тэднийг га- даад, дотоодын пионерийн лагерьт амрах эрхийн бич- гээр шагиах болсныг мэ- дэгдэв. Шагнал гардуула- хын өмнөхөн пионерийн ах- лах удирдагч /Сарантуяа ч, - Пионерийн байгуул- лагын ойн энэ өдөр өөрс- дийн хичээл сурлагадаа шамдахын зэрэгцээ бага ангийн баатарчуудыг шеф- лэн авч тэдний хичээл хү- мүүжилд чухал нөлөөтэй ажил өрнүүлэн «СНН»т юуны урьд танилцуулах нь зүйтэй гэж үзэж байна. «СНН» гэдэг бол ид шид- тэй хүн биш, хамт олон юм. Энэ бол физикийн багш Төрмөнхийн удирдсан 6--гийн «А» ангийн «За- луу техникч» дугуйлан- тийн пионерүүд юм шүү гэсэнд гайхсан олон шивэр авир ярилцав, Сарантуяа чимээ аяда- хыг түр хүлээснээ --Энэ ангийн пионерүүд нөхөрлөл байгуулж, хоёр- догч түүхий эд болон ча- намал жимсний шил цуг: луулан дэлгүүрт тушааж, мөнгө хуримтлуулаад пио- нерийн бүлгэмдээ данс нээ- сэн юм. Тэр мөнгөөрөө су- рагчдын соёл ахуйн хэрэг-.8 цээт зарим зүйлсийг авч" хүмүүжлийн ажилдаа зар- | цуулж байна. Тэд жижүүр анги бүрт өөрийн мэдээлэгчтэй ажил- лаж, тэднийг түшиглэн хэн, ямар хүүхэд хувцас хунар, эдлэл -хэрэглэлдээ хайр гамгүй, эрхэлсэн хичээлдээ базаахгүй байгааг олж мэ- дээд багш нараар зөвлөл- төө Өгүүлэх, өөрсдөөр нь үйлчилгээ хийлгэх ажлыг зохиож байна, Энэ ажлыг зөхиохдоо өөрснөө оньсон техник, цахилгаан бүхээг хийж туршиж байгаа юм. Ерөнхий зохион бүтээг- чид нь багш Төрмөнх удир- дагчтай бу-ийн «А» ан- гийнхан! гээд тэднийг тай- зан дээр гарч ирэхийг урив. Нижигнэсэн алга та- шилтын дуунд баяр баяс- галан нүүрэнд нь тодорсон 25 пнонерийг Сарантуяа нэг бүрчлэн танилцуулаад бүлгийн удирдагч Өсөх- баярт Монголын Пиойерийн Байгууллагын ойн нэрэм- жит дурсгалын улаан туг, анги хамт олонд нь олон улсын «Найрамдал» пионе- рийн лагерьт амрах эрхийн бичиг гардуулаад -- Бид та нарыг нэр алдраа пууж чадсаны чинь төлөө биш, харин хийсэн ашигтай ажил үйлсийг чинь үнэлж ийнхүү шагваж байгаа юм шүү гэж нэмж хэлэв. Тэгээд хамгийн сүүлд өнөө болтол оньсого мэт үлдсэн нөгөөх нэрийг «Са- наа нэгтний нөхөрлөл» гэж тайлж өгчээ. хичээл хз ДОТНО ТУСЛАГЧ ЗАМД ХҮЛЭЭНЭ Хүүхдүүд ЭЭ, Дугуйгаа унаад амд гарцгаая) Анхны аялалд МАНАЙ СОНИНЫ ШЕФЛЭЖ АВСАН АЖИЛ, авто техийкийн зохицуулагч ах хамт явна. Хөдөө хээр, хотын гудамж замд хааяагүй таарал- дах замын тэмдэг заалтын уч- рыг та нарт тайлбарлаж өгөх юм. Гурвалжин, дөрвөлжин хэл- бэртэй, дотроо янз бүрийн дүрс, тэй тэмдэг болгоны учрыг бид жолооч хүн шиг сайн мэддэг байх ёстой. -- Өдөр шөнөгүй нэг л бай- ранд зогсож замын нөхцөл бай- дал, зүг чиг, зай хэмжээг зааж аюул осолгүй, төөрч сандралгүй зорчиход жолооч нарт тусалдаг дотно нөхөр юу билээ? -- «ЗАМЫН ТЭМДЭГ» -- Зүйтэй! Тэгвэл аялалдаа гарцгаая! Дотно нөхөр--Замын тэмдэг, заалт бүртэй танилцьл! -- Курвалжин хэл- бэртэй, улаан хүрээ- тэй тэмдгүүд бий, Энэ бол «анхааруу- лах» заалт гэдгийг тмагт санаж яв. -- Замын аюул- тай бартаатай хэсэг ойртож бай- тааг ши ГЯ байна гэж ойлговол зөв үү. -- Зүйтэй. Ийм тэмдэгтэй замд маш анхааралтай зорчих эй. хусэЭ -- Дугуй хэлбэр- Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Бош тэй, улаан буюу хар х тэй тэмдгүүд. «Хориглох» заалт юм шүү. Замын хөдөл- гөөнд тодорхой хяз- гаарлалт тогтоож байгаа хэрэг, -- Дугуй хэлбэр- тэй, цэнхэр дэвсгэр- тэй тэмдгүүд байдаг. /Тусгайлан заах» зэмдэг гэнэ. Хөдөл- гөөнд оролцогч тээв- вийн хэрэгслүүдийн зөвшөөрөгдсөн төрөл (суудлын машин, унадаг дугуй, явган зор- чигч) явах чиглэлийг заадаг. -- Дөрвөлжин хэл- Зэртэй, цэнхэр дэвс- эртэйг «Заах тэм- дэг» гэдэг юм. За- лын нөхцөл байдал, анцлог обьектуудын байрлалыг заана. Бидний замд олонтой.тохнол- дох замын тэмдгийн учрыг ЭХ- лээд олцгооё! «Зохицуулагч бай- гаа уулзвар». Замын | зохицуулагч буюу, С гэрэл дохнотой 3а- мын уулзвар ойртож байгааг анхааруулж байна. с996 хэвлэлийн, комбинатад хэвлэв, зам». Энэ тэмдэг мөстсен, цас даг- таршсан юм уу шг- вартай зэрэг дугуй- халь- ву ? рууаж байна. Хүүх- хааруулдаг юм. газар сэрэмжтэй явах хэрэгтэй. хориглодог тэмдэгнээс цааш нэвтэрч явж 1.17 захг” 9 (Сїкм гуй «Тойрох хөдөл- гөөн». Ийм тэмдэг- тэй уулзвар талбай- аар явахдаа түүний олоор явж | болох- гүй. Зөвхөн сум заа- сан чиглэлийн дагуу » нь тойрч «Эмнэлгийн ус ламж үзүүлэх газар» 4 Энэ тэмдэг змнэл- гийн газар хаана бай! тааг заадаг юм. Анйтийн хоолны га- ар (гуанз) хаана бай- гааг заана. Тухайл- бал энэ тэмдэг 328 маас баруун гар тий- шээ сал 1 км яваад гуанз бий гэж хэлж байна. Хүүхдүүд ээ! Өнөөдрийн аял- заа үүгээр төгсгөе. Та нар гэ- 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А Улаанбаатар хотын пноне- Эрийн залгамжлагч ХХЇ чуул- тан В. ИН. Леннний нэрэм- эжит Монголын пионер, єу- рагчдын тев ордонд саяхан боллоо, МАХН-ын ХЇХ нх хурал угтаж «Коммунистуудын үл- тэр дуурналлаар сурч, хө- дөлмөрлеж, хүмүүжицгээе/» урнан дор «Залгамж үе» ая- наар хийсэн ажлынхаа дүнг тус чуулган дээр тайлагнав, Хотын инонерийн штабын дарга Ц. Зорнгтбаатар тай- лангийн өршилд: - «Залгааж үе» аяны ажлын үр дүнд сүүлийн нэг жилд улсын тэргүүний бүл- тэм 1, Улаанбаатар хотын тэргүүний бүлгэм 6, хошой тэргүүний бүлэг 5, хотын тэргүүний бүлэг 18, хотын тэргүүний ХЗЭ-ийн үүр 11, низрэмжит бүлгэм 2, нэрэм- жит бүлэг 192 шинээр төрж гэрчилгээ авлаа гэж хэлэхэд хурлын тэргүүлзгчдийн байр- ны тайз эргэж «Залгамж үе» азны долоон жигүүрээр нийс- лэлийн ийонер сурагчдын хийсэн ажлыг нэгтгэн үзүүл- єэн самбар гарч нирлэз, Хо- тын пионерийн штабын ги- шүүд долоон жигүүр тус бү- рээр хийсэн ажлаа илтгэв, «МИНИЙ ЭХ ОРОН-- БНМАУ» ЖИГҮҮРЭЭР: Мез6 (2156) А -- «Дайчин алдрын зам- налаар», «Хувьсгалын өлгий нутгаар», «Манай эх орон» тойрон аяллыг Архангай, Эрдэнэт, Дархан, Халхын гол, Алтанбулаг зэрэг дурсгалт газраар 60 гаруй удаа хийж, 10 мянга гаруй пнонер су- рагчийг хамарлаа, 19 сайн үйлс бүтээх хөдөлгөөн ер- нүүлж сурлага, хөдөлмөр урлаг, спорт, олон нийтийн «ажилдаа амжилт гаргасан 21 мянга гаруй пионер МА ХН-ын ХЇХ нх хуралд өргөх рапортад гарын үсэг зурах эрх оллоо. «ЭРДМИЙН ДАЛАЙН» ЖИГҮҮРЭЭР: Дунд дүнтэй тэмцэх, дунд- гүй хамт олон болох хөдөл- гөөн ернүүлснээр дундгүй ХЗЭ-ийн үүр 1, салаа 307, баатарчуудын баг 67, тавт 5141 төрөв, Хотын хэмжэз- гээр сурлагын амжилт 97,7 хувь, сурлагын чанар 40.3 хувь байгаа нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 1,5--1,8 хувь ахижээ, «ПИОНЕРИЙН БУ- ТЭЭЛЧ УЙЛС» ЖИГҮҮ.- РЭЭР: ! -- Тайлангийн хугацаанд 80 гаруй мянган ивонер су- рагч оролцсон хөдөлмөрийн аян цуваа 5 удаа зохион байгуулж 8,6 сая төгрөгийн ажил хийлээ, 1986 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 17. А 4ЭНХ ТАЙВАН, НАЙ- РАМДАЛ» ЖИГҮҮРЭЭР: -- ЗХУ болон ах дүү єо- цналнст бусад орны шнонеє- рүүд, дэлхийн дэвшилтэд ор- ны хүүхэд багачуудтай найрамдал нөхөрлөлөө бэх- жүүлж, энх тайвныг сахин хамгаалахад инонер бүр хувь нэмэр орууллаа, Одоо нийс- лзлийн сургуулиудад мянга шахам шпинонерийг хамарсан интернационал клуб 42 ажил- лаж байна, «АВЬЯАС БИЛЭГ, УРАН ЧАДВАР» ЖИ- ГҮҮРЭЭР: -- Урлаг, уран сайхны 797 дугуйланд 18217 пионер суралцаж ирэв, Арнун цэв- рийн команд нөхөрлөлд 183, «Зад угаагч» кяубт 1861 ниөнер ажиллаж байна. 2: “ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ, АВХААЛЖ САМБАА» ЖИГҮҮРЭЭР: -- Сургуулиудын бүлгэ- БЯМБА тийн дэргэдэх «Олимп» 59 группт 1574 шнонер сурагч оролцож байна, «Залгамж- лагч»ь сэтгүүлийн нэрэмжит тандбол, «Пионерийн удир- дагч» сэтгүүлийн нэрэмжит агаарын теннис, хотын ХЗЭ- ийн хорооны нэрэмжит «Ал- тан шайб--86», хотын иноне- рийн зөвлөлийн нэрэмжит ру- бикийн шоо, цэрэг епортын «Дөл--86», баатарчуудын дуут жагсаал зэрэг уралдаан тэмцээнийг гурван үе шат- тай зохион байгууллаа. «ОЧ» ЖИГҮҮРЭЭР: -- Баатарчууд В. И. Ле- нин, Д. Сүхбаатар нарын үйл амьдралтай танилцаж, бага- чууд цуваагаар цэцэрлэг, яс- лийн бяцхан дүү нартаа ту- салж байна, Энэ тухайгаа баатарчуудын төлөөлөгчид х0- тын инонерийн чуулганд нлт- тэлээ. «Залгамж үе» аяны зарим жигүүрийн ажлыг баримтат киногоор харуулж байв. Чуулган дээр нийслэлийн арван жилийн - хоёрдугаар сургуулийн захирал, МАХН- ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч И. Намсрайжав үг хэлж, ино- нер сурагчдад сургамж зөв- лєлгөө өглөө, Мөн, Зөвлөл- тийн пионер, сурагчдын т9- зөөлөгчид баяр хүргэв... МПБ-ын хүндэт тэмдэг, 60 жилийн ойн медаль, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алт, мөнгөн медалнар олон багш, сурагч- дыг шагиасныг энд гардуул- лаа. ї Ц, САНЖЖАВ тэсэгллөтүлгэг ол МАХН-ын ХЇХ их хуралд өргөх рапортад сурлага, хөдөлмөр, урлаг спорт, олон нийтийн ажлаараа шал- гарсан тэргүүний пионер сурагчид гарын үсэг зурсаар бай ЗУРАГ ДЭЭР: Улаанбаатар хотын пиопер Пи ийн штабын гишүүд, С.БОДООШИЙН авсан фото а ҮНЭ 10 мӨНГӨ ХӨВД. МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж Ховд айм- « кийн пионерийн зөвлөлийн дэргэд «Улаан бүчний наз - мираа» радио станц бай- гуулж сар бүр нэвтрүүлэг хийж байна. Их хурал уг- таж сурагчдын сэдсэн үүс" “тэл санаачилга, дэвшилт хэлбэр, цаг үеийн бодлого, шийдвэрийг хөдөлмөрчин “өлөнд сурталчилж нэвтрүүч ” яэгч лектор, тоймчдын анх» “ ны мэдэгдэхүүнийг пнонер : сурагчдад олгож байна. Нэвтрүүлгийг тусгай тө» | лөвлөгөө, хуваарь, сэдвийн | дагуу өсвөрийн сурвалж- глагчдын бичсэн сурвалжла- та, мэдээ, тоймоор бэлтч гэдэг юм. Дуут сумын пиоч нерийн 12 дугаар бүлгэ- мийн ардын язгуур урлач тийн «Дуут нуур» товшууз рын хамтлагийн урын сан өдрөөс өдөрт өсч үзэгч түмний талархал хүлээжээ, Энэ хамтлаг их хурал угч таж тоглолтын шинэ прог” рамм бэлтгэж байна. Пио- нєр сурагчдын бие бялдз рын хүмүүжилд их ан- хаарч орон нутгийн нөөц бололцоо ашиглан биеийн тамирын төрөл бүрий! хэрэглэлтэй болов. Ховд аймгийн сургууль, бүлгэм сурагчдын сурла: гтын чанарыг дээшлүүлэх зорилгоор аймгийн пионе- рийн зөвлөлийн нэрэмжит олимпиадыг унших, тсо. монгол хэл зэрэг олон хя- гчээлээр зохиодог туршла- таа сайн үйлсийн номын хуудсанд бичжээ. СЭЛЭНГЭ. Орхон су: “тын пионерийн бүлгэм ан- ги бүлгүүдийн дунд эрдэм мэдлэгийн аянаар муу дүн- тэй тэмцэх хөдөлгөөн, сурч “лагаа шатлан ахиулах “уралдаан, хоцрогчдод тус: лах групп зохион байгуулс- ны дүнд муу сурагчгүй салаа 6, дунд дүнгүй са лаа 5 шиннзэр төржээ, Пнонер сурагчдын єоннрч” хол татсан «Би ямар хүн “болох вэ?» сэдэвт ажил “зохиосон байна. Санал бод" лОо илэн далангүй илэр" хийлсэн энэ ажил хүүхэд нэг бүрт зохих үр нөлөө" төө өгчээ. Тус сургуулийн 6-гийн «Б» анги сүүлийн 3 жилд 38200 гаруй ном (засварлаж) дүү нартаа шилжүүлжээ. «Биеийн тамир--бүх нийтийн үйлс» уриан дор нийт сурагчдыг секц ДУ” туйланд хамруулсан бай» на. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ УРХЭАЫ 7Ё Л ЗГЯРЬЖБАЙНА | Ср ГОВИЙН Өмнөговь 1111111113111111171111113111111111111111110) ЗИП 11111 111111111:111111:11111 заличиэ цуглан: аймгийн ХҮҮХДҮҮД ТАРВАСАНД ДУРТАЙ Булган 3 3 Ыангь КОММУНИСТУУДЫН ҮЛГЭР ДУУРИАЛЛААР Бидний барьсан бэлэг сурагчдын сурлагад 1-4 ниснєр шинжилгээ хєнж, бүлгүүдийн кувьтан хамт олон 0 зы хичээлийн жилд 9 ы улирал тутмаас СУР- та У),э--2,1, онц сайны 33- 24-60, хувзнар хувьтан бүлэг 15 глгэмийн хэмжээгээр 100 ху даг салаа 40 бан- газгиийн 2 нь Дунд дүнгүй даа болсон нь манай бүлгэм ер сурагчдын олсон гол ам- сав н Сургуулийн дэргэд Ө9900 ном той номын сан ажилладаг, ЫНД х хөдөлгөонниГ сасЭЭН, өрнүүлж Нүо р, баатарчууд уншигчийн карттай Өолж, 0 сурагч номын саий йөхөр тэм- дэгтний Оболзод Хг нгалаа бүлгэмийн одоо бүх «Өсвөрийн төлчин» аянд СУ. рагчид идэвхт эй оролцлоо, їу- равдугаар улирлын амралтаар 330 сурагч 12((0 төд гардан бойжуулж 4282 ТОолгон ядарч доройтсон мад Тэмээн мад тол- вөх үсэр хотны жижүүр хиих, бууц цэвэрлэх, хоць хариулах, хашаа хороо Дулаалах ажлыг бие даан хийж малчин аав зэж, ах эгч нараасаа талархал хүлээ- сэн юм. Сургууль дотуур банртан. Бид дотуур байрын сурагчдын ахуйн нөхцөлийг санжруулах талаар олон ажил зохиов, АХ- аах "айгнйн сурагчид, (04:ш, ажилчдынхаа Хүчээр 2 өрөө зоорьтой боллоо, (Энд ходөл» мөр амралтын зусланд багш су- рагчдын хүчээр бэлтгэсэн Цца- хий заруул, ээз аг. Дотуур байрын хоногт нэг удаа ца- нддэг юм. най нэгдэл энэ жилээс туулан, тахна өсгөнө, ционер бид энэ ажлыг шефлэн авлаа. пионерийн оүлгэм Манай ион хөдөлмөр дан- їн сан, унш- ь зүй, үзэсгэлэн, сур танхимтай, ынд үүжлийн аж- Манай сургуулийнхан төмс тарналав, Инонерүүдийн дунд төрөл бүрийн амттан (талх, ман- туу, гөөхий гэх мэт) өөрсдөө хийх Хөдөлгөөн өрнөж, 399 шахам сурагч хүнсний НОГОО- гоор амт чанар сайтай хоол хийж сурлаа. Пионерийн анхны хэвлэл «Залгамжлагч» Сэтгүүлийн 69 жилийн ой угтаж зохиох ажлыг хичээлийн Жилийн ЭХНЭЭС Эр- чимтэй өрнүүлж тодорхой ам- шжилтад хүрлээ. Бүлгэмийн зөвлөлийн ДЭргэд тимурчуудын отряд байгуулж цэцэрлэг, яслийнхан, өндөр нас- тан хүмүүст түлш бэлтгэх, мод- хөрөөдөх, ус зөөн: өгөх зэргээр тусалдаг. Олон улсын энх тайвны жил 1986 онд манай бүлгэмийн зөв- лөлийн дэргэдэх интернацио- налч клуб ажлаа сонирхолтой одон хэлоэрээр өрнүүлж оанна. Арьсны одонгоор ялгаварлах үзлийн эсрэг, эрх чөлөөний төлөө цогтой тэмцэгч Н, Мман- делаг суллахыг шаардаж гарын үсэг зурах хөдөлгөөнд 1919 пионер, сурагч хамрагдлаа, Ма- най сургуулийн 38 сурагч зөв- дөлтийн инонерүүдтон захид- лаар тогтмод харилцаж оанна. МАХН-ын ХЇХ их хурал Ууг- заж бүлгэм, бүлэг, салаа, пино- вєр баатарчуудын хүрээнд бан- гаа ажлын дэвшилтэд арга оа- рил, тэргүүний өгөөжтэй ая луудаар их хурлын нэрэмжит сайн үнлсийн ном бүтээх хөдөл- гөөн амжилттай бӨриож, бүлэг салаад тэргүүн туршлагын сан тай боллоо. Завхан аймгийн Эрдэнэханр- хан сумын 8 жилнин сургуу- анин захирал Х. Махранз Пиоперийн ахлах удирдагч Ш, Сандаг-Очир Бүлгэнийн Зөвлөлийн дарга 14131113111413112424111233111111311173111113111111111124111116111111611111011116 1 11111110111611341213123161111121131110101611111311111111113111113111111 ! вь. сумын ногоочин, МАХН-ын ХЇХ нх хурлын төлөөлөгч А.Цэнд манай тусгай сурвалжлагчийн асуултанд хариулж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Коммунист А. Ких тнонер сурагчидтай уулзалт : Сурвалжлагч: Хүүхдүүд хамт талбайд б: тарвас идэх дуртай. Харин очиж тарвасны талбайд ажиллах дуртай юу? А. Цэнд: Манай хүүхдүүд ажилд маш Одоо бид байна. Манай туулийн Гг суулгахаас Ээ) тордолцон хурааж хүртэл ямагт гови тарвас их сумын нерүүд ав хийсний дараа. сонирхолтой. Манай фото сурвалжлагч С. Бодоош Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амарч байгаа авьяаслаг олон пионер сурагчтай уулзсан юм. Ө Сэлэнгэ аймгийн Зүүн- хараа хотын 8 жилийн сур, Ё гРЭР" тусалдаг. үрээ суулгаж сур- ҮР тээд арчилж л бидэнтэй Сурвалжлагч: Тарвас ур” гуулахад арчилгаа нх шаар- дах уу? яахав, иар Чихдог зүйл ї л эргүүл усалж их хө имээр урга- Тэгэлгүй маань элс Цэнд: ж г, үр гэ 1, төрийн үр ш даг. Сурвалжлагч: Өнгөрсөн жил хичнээн кг тарвас ху: рааж авав? А.Цэнд: Би өнгөрсөн жил 0.6 га газар тарвас тарьж 8600 кг-ыг хураан авч. Бэхи ив 110 ху- виар биелүүлсэн. Сурвалжлагч: Таны амьд ралд ямар баярт үйл яв- дал тохиолдов? А.Цэнд: Би аймаг су- мын гурван удаагийн хө- дөлмөрийн аварга, б, 7 ду. гаар таван жилийн гавпг гайч болж, энэ жил МАХН- ын ХЇХ их хуралд төлөө- лөгчөөр сонгогдсоноо хау- гийн баярт үйл явдалд тоо- дцож байна. Сурвалжлагч: Нам, эв- лэл, инонер, Эрхэм дээд 111111:1211511114111111111717111:1::2111111711131111111117131122212111317 13 2221) р. рэг ли цээ1 1 цНИН НО ЦЭӨЧц Ци пЛИНИНЦИНЭ НИ ЦНННХШНИЦИН ЦЭ Л ЛМЦцЦИЙцЧИЛЛ ст жа шхютүгэЦ ЕШшШОЛ1! Шин Хїї) ОПЕШЛ2сЫс:| Ликсоотїы! БЕ-уЛШЕ! БИВШсоК!) 2еаиис1:| ШВЖЕОЛЖЫНЗ ЮУ, АВЬЯАСЛАГ йн У ангийн сурагч Г. Ганбат онц су зэхэж зэ- рэгцээ одон бөмбөгөөр тогтмол хичээллэж, сур: гуулийн аварга шалгар: лах тэмцээнд амжилттай оролцсон тухайгаа ярилаа. ОӨ Өвөрхангай аймгийн төвийн 8 жилийн ЦП сур- гуулийн У ангийн сурагч Б. Мөнхбат уран зохиолын хичээлийг их сонирхдог. Монголын нэрт яруу най- рагчдын шүлгээс найз нө хөддөө уншиж өгөх дуртай. ОӨ Эрдэнэт хотоос ирсэн Л. Маштөгс ая дуугаараа найз нөхдөө баярлуулж яв- 22 энэ үгс таны ажил амьдра- лын замналтай холбоотой юу? А. Цэнд: Салшгүй хол- боотой. “Гучаад жилийн гэртээ сумынхаа бага сур- гуульд улаан бүч зүүсэн пионер явлаа, Пионерийн байгууллага надад үнэнч шударга гаж явахыг зааж сур- Дараа нь эвлэ- өглөө, лийн гишүүн болж, эх ор ныхоо бүтээн байгуулал- тын талбарт залуу нөх- дийнхээ хамт хүч хөдөлмө- рөө зориулж явлаа, 1982 онд коммунистуу- дын эгнээнд багтаж, ний- тийн төлөө үйлст чаддаг мэддэг бүхнээ зориулан ах зориг эрмэлзэл дүүрэн байна. Нам, эвлэл, пионер. Энэ үгстэй миний сайн сайхан бүхэн маань холбоотой юм Сурвалжлагч: Манай бяцхан уншигчдад хандаж та юу хэлэх вэ? А.Цэнд: Үнэнч шудар- га хөдөлмөр шиг арнун сайхан алдар хүндтэй зүйл байхгүй гэж би боддог. Хөдөлмөрийг ямагт хүн. дэтгэж явахыг улаан бүч- тэн дүү нартаа хүсье, СУРАГЧИД даг. Хүүхдийн олон дууг чадварлаг дуулдаг бөгөөд зөвлөлтийн хүүхдийн дуу дуулаачдын хотын тэм- цээнд хоёр удаа тэргүүн байранд шалгарчээ. Л. Маштөгс Эрдэнэт хотын 10 жилийн 1У сургуулийн ҮЛТ ангид сурдаг. Ө Булган аймгийн тө вийн 8 жилийн 1 сургуу: лийн У ангийн сурагч онц сурлагатан Г, Цолмон «Найрамдал» лагерьт олон шинэ найзтай боллоо. Г. Цолмон лагерьтаа радио нэвтрүүлэг хөтөлдөг байв, | | | | | | | | Д, Уранчимэг .... «ги шининчиижин ял мини мин нэх ундааг фийхин Нина БИДНИЙ ХАЙРТАЙ БАГШ Бид дөрөвдүгээр орос хэлний хичээл тэсч ядан хүдээж ба гэн орос багш орж ирлээ ангид лээд өндөр нуруутай, цэнх эр нүдтэй, инээд алдсан сайхан зантай тэр багшийг урьд нь Үзээгүй боловч нэг л таньдаг 4, хүн шиг санаг гал үсэнд хэс үс ургасан нь содон хара на. Хэдхэн хоногийн дар д бид Такоёва Майя 3: айгаа сг їйн за..Бор шар- нь гэхэ д, Георг: йя багш тон санхан багштайгаа ярилцдаг болсон. Багш маань биднийг А. Барто, С. Мар- шак зэрэг зөвлөлтийн олон зохиолчдын зохиол бүтээлтэй анилцуулж олон сайхан дуу зааж сургасан билээ. Майя багш «Бид Лениний байгуул- сан найрамдлаар бахархдаг» өглөөлөг, «Хөг эй гараа» зэрэг олон төрлийн уралдаан тэмцээн зохиосон нь бидэнд сонирхол татсан сайхан ажил на. Бид чөлөөтэй ” Пр ага хог 2 тапаипиппппппппптпир, хү гүх СДд загийн тоглолт Улсын те хотод най оронд бангаадаа 3 сг 1973 лагдсан. Уран урын санд 250 гаруй бий. Гадаадын 20 орны хэл дээр дуулж “чаддаг. ЗХУ, Болгар, БНАГУ, Франц, Итали, Швед, ХБНГУ, Япон зэрэг орноор айлчлан тоглосон, лолтын хэсгээс, г тэй эгхэн цагаан г аа хисинипнийницилгциигиацийнгицницигицаггипгиигитлат”, ЧИННИ ҮЕ ТЭНГИЙНХЭН ПРВГАВС ИРСЭН ХҮҮХДҮҮД БНСЧСУ-ын тын ЗУРАГ ДЭЭР: «Бамби ян ди Прэга» чуулгын тог болсон. Майя багш хүүхдүүд: эелдэг сайхан харьцдаг, үргэлж инээн баясаж оандаг оолохоор нь Онд бодсон са- наснаа шууд хэлж ярилцдаг юм. Манай багш бусад зөв- лөлтийн мэргэжилтэн багш нартай : дугаар Үнгийн агчдын дунд шүл- ан. 9-10 дугаар Н сур гчдад «3ХУ-ыг хэн мэдэх вэ?» асуулт ха- , т, «Бид орос хэл сурч байна» өдөр: лөг, ав- /дийн тэм- ээг олон сайхан ажил он. Майя багш бидэнд зөвлөлтийн үе тэнгийнхэнтэй- гээ танилцахад минь үргэлж тусалдаг. Зөвлөлтийн мэргэжилтэн багш Такоева Майя Георгиев- над бид хайртай. Багш маань Алтай хотын арван жилийн нэгдүгээр сургуульд багшил- даг, Алтай хотын арван жилийн нэгдүгээр сургуулийн су- рагч Ц, МӨНХЗУЛЦАЦРАХ Хамтлаг Прагийн сургуу- лнудаас авьяас чадвар, сур сахилгаараа шал- гар Т--18 насны охид, хөвгүүдээс бүрддэг. Хүү- д бүр 1--3 гадаад хэл ДДэг, а лан очсон ор- ыхоо бүжгээс сурч урын сангаа баяжуулдаг. Бид «Улаан туг», «Ха- луун элгэн нутаг» гэдэг хоёр монгол дуу сурлаа. Манай концертын хөтөл- рт дэлхийн сонгодог хөгж- мийн зохиолч Ф. Шуберт, Ф. Менделсон, А. Моцарт, В. Рубин нарын бүтээлүүд : ёсоор ордог юм. Гоцлон дуулагч Вера Черна, | Ивета Коралова, Гелена Нувелкова, Ярмила Фаркасова, Ивана Снопова, Нлара Свободова нарын тоглолт, монгол хэлээр кон- церт хөтөлж байгаа Яна Зволанкова нарын тоглолт монголын үе тэнгийнхэндээ ихэд таашаагдаж байгаад бид бүхэн баяртай байна гэв, Б. АЛТАН-ОЧИР дуу нэгтгэн ни “сөнээсниэнжинлэгээссислэихэиислнилсисэвиилилаииас-гг-гханнин- Багачууд та бүхний дур- тай Хүүхэд, залуучуудын «Найрамдал» парк энэ оны долдугаар сард 20 нас хүр- нэ. Чиний шцарк өдрөөс өдөрт өргөжин улам гоо сайхан болсоор байна, наадан тоглохыг хүүхэд болгон хүсдэг. Цэцэрлэгт хүрээлэн, тоглоомын хот- хон, үлгэрийн гэр, хөгжил- тэй баатрууд та нарыг тэсч ядан хүлээж байдаг юм. | «Найрамдал» паркдаа ирж | | ЇКил бүрийн хавар парк зуны үйлчилгээний нээлт- дээ зориулж мод, зүлэг тарьж, хөгжөөнт болон хө- дөлгөөнт тоглоомуудаа зас» варлан шинэчилдэг юм. МАХН-ын ХЇХ их хур, лын өмнө хүүхдийн зохио лын болон ардын үлгэрийн баатруудын том баримал, сийлбэрийн шинэ цогцол- бор байгуулагдаж, замын сүлжээгээ сайжруулж, дэл- хийн үлгэрийн хотууд гэ- сэн сэдвээр төөрөх байрыг чимэглэх ажил хийгдэж байна, Паркад амарч зугаалж байгаа багачууд бүхэн мод зүлгийг арчлан хамгаалж, баримал сийлбэрийг нь нүдлэн хамгаалахад байнга ЧИНИЙ ЧӨЛӨӨТ ЦАГИЙН ТӨВ ҮЛГЭРИЙН БААТРУУД| ЯРЬЖ | санаа тавьж байдаг сайхан заншилтай. Олон сургууль, сурагч паркаа шефлэн авч тогтмол ирж, тохижуулах ажилд оролцож байна. Хүүхдүүд аав, зэжтэйгээ мод тарьж ургуулдаг сай- хан санаачилга гаргаж байна. Тиймээс паркийн цэцэр- лэг, зам, шувуудын үүр, мод, баримал юм бүхэн хүүхэд багачууд та нарын юм. Гэтэл хааяа зарим нэг хүүхэд мод бутыг хугалж гэмтээх, баримал сийлбэр, хайс хашаан дээр гарах, шувууг үргээх, хог тарих зэрэг зохисгүй байдал гар- гах нь тун буруу. Нэг мо- дыг уулнаас буюу үржүүл- гийн газраас авчирч тарьж ургуулахад гардаг зардал нэг сурагчийн нэг хичээ Бинилиилыччыцөөнэ лийн жилд хэрэглэх бүх сурах бичиг дэвтэр харан- даанаас илүү үнэтэй байд: гийг тэдэнд хэлж ойлгуу лахад паркийн байнгын зочин хүүхдүүд та нар тус- лаарай. Хүүхдийн ихээхэн дурлаж шохоорхдог авто мат тоглоом нэг ширхэг нь 15--17 мянган төгрөгийн үнэтэй. Энэ тоглоом 5 мянган цаг ажиллах ёстой боловч буруу тоглох, цохих дор- гиох зэргээс маш амархан эвдэрч гэмтдэг. Болгоомж- гүйгээс болж нэг цэцэг иш нээс нь таслахад л 8 төг- рөг гээсэнтэй адил. шагож Гэтэл тэр цэцгийг ур- гуулж, мандалд гаргахын тулд цэцэгчин хүн 760 га- руй цагийн ажлаа зориулж арчлан тордож ургуулдаг юм шүү. Чөлөөт цагийн төв парк, төрөлх сургууль, гэр хорооллын орчноо хайр- лах гэдэг пионер чиний үүрэг. Чамайг парндаа зочлон ирээч гэж үлгэрийн шинэ- хэн баатрууд урьж байна. Хүүхэд залуучуудын «Найрамдал» паркийн орлогч дарга С.ЛУНАА ! Тиас412001-0---азыт- с-4 Ла ыГилАЛЖ АГЛАГ: Тамир зургадугаар ан гийн сурагч. - Хүү минь ялихгүй юманд уурлаж уцаарладаг, хичээл ойлгохдоо муу бол- лоо гэж түүнийг эмчид ав чирсан ээж ярилаа, Хүүгийн царай цонхийж ядарсан шинжтэй харагда- на, -»- Чи хэдэн цагт унт даг вэ? : -»- Телевизорын пирог рамм дууссан цагт, Оронз доо ороод уран зохиолын ном шөнө дөл болтол унш“ даг, -- Өглөө эрт сэрдэг үү? -»- Үгүй пүү. Нойрон доо тун харам, Өглөө бо сонгуут ундаа ч уулгүй хи- чээлдээ явдаг гэж ээж нь тайлбарлав, Хүүгийн биеийн байдал сул, уур уцаартай болсон нь нойр муудаж мэдрэл ядарсантай шууд холбоот той байлаа. Хүүхдүүд ээ! Нойрны дэглэм сахих эрүүл чийрэг ШУ ШЦӨ ЗӨВАӨЖ, БАЙНА/ амт 9М ТАНИРЫН НОЇР “ЯМДАД НҮҮДЭВ байхын нэг үндэс юм шүү. Уитаж байхад бие мах бодийн үйл ажиллагаа тайвшран амарч, зүрхний цохилт цөөрч, даралт бага- сан цусны гүйдэл удаашир- даг юм. Нойрсоно гэдэг өдрийн хичээл сургууль, ажилд гаргасан хүчээ нөхөх, бие уураг тархины амралт, Гэтэл Тамир энэ дэглэ- мийг зөрчиж буруу ЗУРр- шилд сурсан байна, 7-89 болдог ААУЛУАУ: УдудуУАУЛУА насны хүүхэд орой 20 цаг 30 минутаас өглөө долоон цаг, 9--12 насны хүүхэд 21 цагаас өгл долоон цаг, 12--14 насны хүүхэл 21 цаг 380 минутаас өглөө долоон цаг хүртэл, 15-19 насны хүүхэд 22 цагаас өглөө долоон цаг хүртэл унтаж амрах ёстой. Чи хэ- дэн цаг нойрсох ёстойг өөрсдөө бодож олоорой. Хүн, амьтан хоолгүйгээр 20-30 хоног амьдарч чадна. Харин нойргүйгээр Т7 хоногоос илүү байж чад: даггүй юм. Нойр муудвал оюун ухааны ажиллах чадвар 30 хувь хүртэл буурдаг юм. Унтахын өмнө хоол ИДЭЖ, өтгөн цай, кофе уух, хэт оройтох, уурлаж уван хыг цээрлэх хэрэгтэй. 10 15 минут салхинд явбал тавтай нойрсоно. Тамир шиг хүүхэд бай- вал эрүүл ахуйн дэглэм зөрчиж байна гэдгийг сайг ойлгож аваарай! Г: Д. ЭРДЭНЭ Хүүхдийн зөвлөх полик- линикийн их эмч, Манай оронд цэцгийг хээ угалзаар рээлэн нэхсэн бэлэглэв. Улаан, цэнхэр, чин сэтгэлийн бэлэг лаа. ХҮРЭН. А1 Хүрэн ат Ширээ бөхтэй Хүйтэн өдөр Унахад бахтай Өмнөөс алгадах 7Кавар салхийг Өндөр бөхөөрөө Хага яран Зогдор юугаа Шигширгэн жонжино. Зоо нуруугаа Гамбалзуулан тэшнэ. Зулай дээрээ Оройвч-тоорцогтой Зуун ботгоны Нэгэн байхдаа Ээжийгээ санахаараа Уйлан буйлан Элст манхны зүг Харуулдан байдагсан Тэгээд намайг Дэргэд нь очихоор Тэшин тонгочин Тоглодог байсансан, Гэтэл одоо Том ат болчихоод » Гэрийн хаяанд ү |! ОЛ рэсагїги сэө2энэ ХАВРЫН ШАЛГАЛТ “ХАЯАНД ИРЛЭЭ Хүүхдүүд ээ! Дараахи сонир- олтой бодлогуудыг анги хамт ганоороо бодож хариуг ирүү- гэрэй! Ү!| АНГИЙНХАНД Амралтын өглөө Бат нойроос трэхэд нь цаг зогсчихсон бай- ээ, ээсээ- Цаг хэд “-аж байна гэж асуухад: А--01549 ургадаг хү- жижигхэн алчуурыг тэр охин надад шар, ногоон олон өнгө хөсолєөн тэр алчуур мөнгол «охины уран гар, ухаанаар бүтсэн ЗХУ-д ийм цэцэг ургад- гийг говь нутгийн энэ бяц- өхин яаж мэдсэнийг А. С. МОРОЗ хэлэхэд бэрх. Харин түү- ний бэлэглэсэн цэцэг говь нутгийн бүгчим халууныг сэрүүн болгож, говийн хуурай салхины хүчийг сааруулах шиг боллоо. Аян замын хоромхон зогсолт, сэтгэл хөдлөм уулзалтууд... д Танай оронд. айлчилсан богинохон хугацаанд үзсэн харсанаа эргэн санаж бай- на. Миний сэтгэлд үүрд юу үлдэх вэ? Нийслэл Улаан- баатар хотын хэзээ ч дав- тагдашгүй уран барилга, орчин үеийн олон давхар байшингууд уу? Эсвэл го- вийн үзэсгэлэнт сайхан байгаль уу? й Тийм ээ! Энэ бүгд ми- ний сэтгэлд үлдэх болно. Гэхдээ хамгийн гол нь мон- голын өсвөр үеийнхний зоч- ломтгой, хүнлэг, найрсаг чанар нь миний сэтгэлд үлдлээ. Танай орноор Л Эрүү ССАВЛЛль айлчлах Хүглийн зогсож байх юм.. Өөрөө би харин Өсөөгүй шахуу байх юм. Хүзүүнд нь ч бараг Хүрэхгүй шахуу байх юм, «ЦШРЮЧИН» ЦЭНХЭР Сандагийн хайртай Саарал ямаанаас Эр цэнхэр Ишиг гарчээ Хөл дээрээ Тэнцэн ядан Хөөрхөн цэнхэр Цангинатал майла! Үсээ дөнгөж Хатав уу, үгүй юу Үргэх янзтай Тургиж үзэв. Өдөр хоног Цувран өнгөрсөөр Өнөө ишиг Ч Улам өссөөр... Эрх цэнхэр . Сандагаас салахгүй Эрхэлж наадан Тоглох гээд салахгүй Хөөрхөн цэнхэр 277ЭХаШАР, -- Шөнө дундаас яг одоог хүртэлх хугацааны дөрөвний нэг дээр яг одооноос шөнө дунд хүртэлх хугацааны агасыг нэмсэнтэй тэнцүү цаг болж байна гэж хариулжээ, Цаг хэд болж байсан бэ? УЦ АНГИЙНХАНД Нэг байшинд амьдардаг 123 хүний насны нийлбэр 3813 бол тэдний дундач насны нийлбэр: 3100-гаас багагүй 100 хүн бай- гааг батал УШ АНГИЙНХАНД 12 нэгж талтай 3 ширхэг нвадрат цаасаар хамгийн их ямар талтай квадратыг үүсгэж болох ЄРЄБӨРИЙН МАТЕМАТИКЧИД -.-т Улсын математикийн уламж- -лалт ХХ. олимпиад аймаг, хотын дөрвөн даваатайгаар ам- жилттай болж саяхан дүнгээ таргалаа. Аймаг, хотоос 7. 8. 9 дүгээр ангийн сурагчдын ирүүл- Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Ул сын МОНГОЛЬ рэмжит БХПБ-ын хэвлэл «Пионер» - Б. ТӨМӨРТОГОО сэн бичгийн ажлыг - БХЛКЗЭ-ийн, Төв хугацаандаа олон пионер сурагчидтай уулзсан юм. Тэд эх орныхоо тухай ямар өндөр сэтгэлтэйгээр хүүр- нэнэ вэ? Эх орныхоо үзэс- гэлэнт сайхан байгалиа маг- тан дуулж, монголын шил- дэг яруу найрагчдын зо- хиол, бүтээлээс уншиж, ар- дын үндэсний бүжиг Сү- жиглэж байгаа тэр жаргал- тай багачуудыг хараад тэд- ний нүүр царай үргэлж инээд баясал, аз жаргалаар дүүрэн байдгийг ойлгож билээ. Өгөөмөр сайхан сэтгэл, авьяас билэг-энэ бүгд мон- голын хүүхэд багачуудад бий. Та нар найдвартай хань нөхөр ЗХУ-ын тухай ихийг мэдэхийг хүсдэг юм байна. -48. ИН. Лениний нэрэм- жит МПС-ын төв ордон хөл хөдөлгөөн ихтэй байв. Ордны танхимын -хаалга бүхний цаана бяцхан “27:67 22 БРРЧЕ “Хөгнүүлэлгүй өсч байна. Дур зоргоороо Тонгочин өсч байна. Сандал дээр Үсрэн гарна Сандлаасаа Орон дээр гарна. Заримдаа бүр Авдар дээр гараад Занхайж бавайтал Толинд харж зогсоно, Эрх цэнхэрийг Сандаг хүү харин Элдэв эрдэмд Сургаж байна Амьтан хүнийг Алга ташихаар Өрөөсөн хөлөө Өргөж зогсоно. -- Баяртай хэмээн Гараа гозгонуулахаар Баруун хөлөө Бас л өргөнө. Энэ бүхнийг Сандаг л заажээ Эрх цэнхэр ч Сайтар еурчээ Цэнхэр ишиг «Циркчин» болж байна Алиахан Сандаг Ч Амьтан сургагч болж байна. үндэслэн шалгаруулахад: Архангай айм- тийн Цэцэрлэг хотын 10 жн- слийн 1 сургуулийн УИ ангийн сурагч А, Ганбаяр, Улаанбаа- тар хотын 1 сургуулийн УШ ангийн сурагч 8. Соёл--Эрдэ- “нэ, мөн сургуулийн ЇХ ангийн «сурагч С, Жандагдорж нар шал- гарав, С, Жандагдорж «Тэргүү- ний сурагч» алтан медалиар А. Ганбаяр 8, Соёл--Эрдэнэ нар гадаадын пионерийн лаге- рьт амрах урилгаар тус тус шагнагдлаа, : Олипиадын ЇУ даваанд хот, хөдөөгийн 27 сурагч шалгаран оролцож шулнйЧалд гэ 10 үэтүлн” нэгдүгээр сургуулийн -ын «В» ангийн сурагч -Л. Батболд авбал зохих 36 онооноос 31,5- ыг авч улсын математикийн ХХЦ -олимниадын аварга тоо- чин боллоо, Уламжлалт олим- лиад авьяаслаг, ирээдүйтэй математикчид олон байгаат харууллаа. Б, ТҮМЭНДЭМБЭРЭЛ га- ЙГЭКАРГАЛАНТ БАГАЧУУД. Хороо, В. И. Лениний нэ сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч рын хүчээр жижигхэн гайхамшиг, бүтээл амил- на. Уран гартан багачууд үлгэрийн баатруудыг мо- доор сийлж, жирийн сүр- лээр гайхамшигтай зураг бүтээж, бүжигчин охид морин төвөргөөнийг цоглог сайхнаар дүрслэнэ. /Энэ ордон манай хоёр орны ард түмэн, түүний өсвөр үеийнхний найрамдлын баталгаа болж байна. Энз ордны эзэн-оОяцхан иргэд манай найрамдлыг цааш нь улам үргэлжлүүлэн бэхжүүлэх эрмэлзлэл дүү- рэн байна. Улаанбаатарт, олон улсын пионерийн үзэсгэлэнт сайхан «Най- рамдал» лагерь, Даланзад- гад хот, Өмнөговь айм- гийн сумдад, ер нь хаана ч гэсэн хүүхэд-хүүхэд хэ- вээр байдаг ажээ. Та нар Лениний их ор- байдаг инь үнэхээр бахарх- маар сэтгэл төрүүлэв, Мн- ний уулзаж учирсан газар бүхэнд Москва хотын тТу- хай, Натя Лычевагийн ту- хай, зөвлөлтийн үе тэнгийн найз нарынхаа тухай, өн- гөрсөн дайны тухай олон зүйлийг асууж байв. Социализм бүтээн бай- гуулж байгаа монгол орны үр хүүхэд нь их ч зүйл мэддэг юм байна. Монголын өсвөр үеийн- хэнд олон талын эрдэм мэд- лэгтэй, авьяас билэг төгс болоход нь «Пионерийн үнэн» сонин, «Залгамж- лагч» сэтгүүлийн сурвалж- лагч, сэтгүүлчид их тус хүргэдгийг мэдлээ. Ингээд МАХН-ын ХЇХ их хурлын босгон дээр мон- голын өсвөр үеийнхэн та бүхэнд аз жаргал ерөөж, сайхан эх орныхоо төлөө ны тухай ихийг мэдэж авах улам ихийг бүтээхийг гэж чин сэтгэлээсээ хүсч хүсье! сл тыл сслоПээүгсэ лшооштоолүуЕГПЛЖЭГХ-д “МАНАЙ СОНИНЫ ШЕФЛЭЖ АВСАН АЖИЛ УУЛЗВАР ЧЭВТРЭХЭД УЧИР ЧУЁ--- Зохицуулагч ах аа? Би (тантай уулзаж ярилцах тун чу- “вен замын уулзварт тулж очив, Замын голд зохицуулагч ах :зогеож, зүг, зүгт зааж байна, 1Бас улаан гэрэл асч, тэйснээ шар, ногоон, гэрэл,.. машин тэ- “рэг өмнүүр хажуугаар, зөрөл- Үдөн давхнна. Би хаашаа яаж “нэвтрэх учраа олохгүй сандарч "орхилоо. Тэгээд дугуйгад хө- с төлж замаас гарсан, Дүү минь санаа бүү зов, Бнд чамд тусална, Зохих хн- чээлийг сониныхоо «Чи ч бас жолооч» булангаас уншиж кайз нөхөдтэйгээ харилцан ярилцаж замын хэрхэн “хичээл ма) Хүүхдүүд ээ! Замын уулзвар нэвтрэх гурван тохиолдол байд- гийг онцгой анхаараарай! 1, Гэрлэн дохиогоор нэвтэр- нэ. : 2. Зохицуулагчийн зааврын дагуу зорчино, 8. Гэрлэн дохно зохицуулаг- чийн аль нь ч байхгүй дөрвөн замын уулзвараар өөрсдөө нэвтэрнө. ! « дОхно» асаж байвал -- Уулзварт ойртоход өмнө чинь ногоон гэрэл асаж байвал дугуйтайгаа чигээрээ буюу ба- руун гар тийшээ болгоомжтой эргэн явж болно. (Зураг 1) хэвдэлийн комбинатад хэвлэв, 2” Че ИХ БИЙ 11:45: “ёл х Өөр чиглэлд зорчиж болохгүй. Улаан буюу шар гэрэл ассан, эсвэл ногоон гэрэл анивчиж бай- вал явахыг хориглоно, Учир нь энэ үед хажуугаас бусад тээврийн хэрэгсэл ирдэг учир аюултай. Хэрэв зүүн гар тийшээ эргэх юм уу буцах бол дугуйгаа хөтөлж ногоон гэрлээр, явган хүний гарцын тэмдэглэлээр явж уулзвар нэв- тэрнэ. (Зураг 22) Ь Зохицуулагч зааж байвал Зохицуулагч түшэн та- а цээжиндээ авсан буюу доош түлэн байвал түүний ба- руун, зүүн гар талаас ирсэн дугуйтай хүүхэд чигээрээ юмуу, баруун гар тийшээ эргэж явна, Өөр чиглэлд явахыг хориглоно, Зохицуулагчийн ар өвөр тач лаас ирсэн дугуйтай БАР дараагийн дохиог хүлээнэ. рин энэ үед зүүн гар ээ эргэх бол дугуйгаа хөтөлж явч ган хүний гарцаар зохицуулагч | чийн ар өвөр чиглэлийн дагуу, явж болно, ї Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ ИНДЕКС--14140. ч 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А аважлалиаталладалынг2 202 Хөдөлмөрийн БАЯР МАХН-ын ХїХ НХ ХУРЛЫН НЭРЭМЖИТ БҮХ НИЙТИЙН КОМ- МУНИСТ СУББОТ- НИК ТАВДУГААР СА- РЫН 18-НД ОРОН ДАЯАР БОЛОВ. МАХН-ын ХЇХ их хуралд хөдөлмөр бүтээлийнхээ дээд амжилтыг өргөн барих урнан дор м : орон да- яар бүх н комму- нист суббо амжилттай болж өнгөрлөө. Пионер сурагчид, аав, хаа хамт ажиллав. Нийслэлийн районы ерөнхий боловсро- ажилчны лын су улнуд «Ажилчны алдар» талбай тохиж а ажилд идэвхтэй оролцлоо. Мөн ноосны үйлдвэрийн нэгдлийн ноос угаах заво- дын ажилчидтай пнонер су- рагчид мөр зэрэгцэн ажил- лаж ердийн өдрийнхөөс олон арван мянган төгрө- гийн бүтээгдэхүүн илүү үйлдвэрлэхэд хувь нэмрээ оруулжээ. Найрамдлын районы 8 жилийн 30 дугаар сургуу- лийн пионер сурагчид шеф зөвлөлтийн нэгдүгээр сур- гуулийнхантай хамтран байгуулсан спортын тал- байгаа «Дружба» гэж нэр- лэжээ. Энэ өдөр олон пионер хүн тарьж, зүлэг м орчин тойрноо тохижу Фажилд идэвхтэй оролцлоо. Хөдөлмөрийн баярын өдөр хийж бүтээс: хнээ ма- най пионер сурагч! намынхаа их хуралд бэлэг болгон барилаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ мянган ногоо усалж, їфшэрэмжит МПБ-ын нист хүнтэй хийсэн болгон бидэнд ши- , шинэ санаа өгдөг. саяхан БНМАУ-ын 7 н баатар Д,. гуайтай уулзалт ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Төв Зөвлөлийн сонин, Ме37 (2457| д 1986 ОНЫ ТАВДУГААР. Шалгалт, Энэ үг цагийн нарийн хуваарьтай тогтмол хичээллэдэг сурагчийн чи- хэнд бол «Шагнал» гэж сонсогдоно. Ачит багшийн- хаа заасан эрдмийг хэрхэн сурснаа аав ээжийн алтан таваар үнэлүүлэх: илүү шагнал хаана Ц байх билээ. Харин багшийг хи- чээл зааж байхад үймүүл: дэг, даалгавраа тогтмол хийдэггүй сурагчид бол «шийтгэл» гэж сонсогдож болно. Тийм сурагч шал- галт ойртох тутам айдас нь хүрч дэвтэр номоо санд мэнд цуглуулна... Унших хичээл нь дутуу, эе гэхээр даанч их цагийг үр ашиггүй. өнгө- МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Бучиивалглай 158-1:1 бодохоор тэвдэнэ. Тэгээд шалгалтын рөөсноөо улам танхимд орохоороо ийш тийш харан, наашаа хар- сан болгоноос тусламж гуйж, багшийн нүдийг ха- риулан халаасаа тэмтрэвч хүссэн хариулт тэр бүр тохирохгүй нүүр улайж суух шиг шийтгэд хаана байх вэ? Одоо манай орон даяар МАХН-ын ХЇХ их хуралд хөдөлмөр сурлага, урлаг спорт, олон нийтийн аж- лын амжилтаа илтгэх хө- дөлгөөн ид өрнөж байна. Ахмад үеийн ажил үйлсийг залгамжлах пионер, сураг- чид юу хийж ямар үр дүнд хүрч байгаагаа анги дДэв- ших, сургууль төгсгөх . САРЫН 21 2 г,. ШАЛГАЛТ, ШАЛГАЛТ шалгалтын дүнгээрээ ха- руулах болно. Сурлага -- сурагчийн гол хөдөлмөр. Тэгэхлээр пионер сурагч- дын хувьд энэ хаврын шал- галт түүнд бэлтгэх ажил, шалгалтад үзүүлэх дүн онцгой ач холбогдолтой юм. Энэ жил ерөнхий бо- ловсролын дунд сургуу- лийн наймдугаар ангийг 57,4 мянган сурагч төгсөх бөгөөд, үүний дотроос найм дугаар анги төгсөгчдийн 37,2 хувь, аравдугаар анги төгсөгчдийн 14.7--86,6 хувь нь үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн салбарт очиж БНМ АУ-ын эдийн засаг нийг- мийг 1986-1990 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэ- лийн заалтыг хэрэгжүүлэх Ээж кр С.Бодоошийн авсан Фото А ЛХАГВАА ҮНЭ 10 МӨНГӨ үйл хэрэгт эрдэм мэдлэг, авьяас чадвараа зориулах болно. Эх орны үйлдвэр хөдөө аж ахуй, соёлын салбар орчин үеийн шинэ шинэ техник, шинжлэх ухааны ололтыг нэвтрүү” лэх хүндтэй үүрэг хү- лээж байна. Энэ бүхнийг сурагчийн ширээнд байхдаа өөрийн болгож авсан мэд- лэг чадвар, хөдөлмөрч хи- чээнгүй чанарын ачаар хэ- рэгжүүлэх болно. Иймээс уншиж судалж байгаа бүх- нээ зөвхөн шалгалт өгч ДҮН авахын тулд хий хоо- сон цээжлэх бус юуны учир яагаад ийм байдаг билээ гэдгийг нарийн сайн ойлгох хэрэгтэй. Нөгөө та- лаар шалгалтад бэлтгэнэ гэдэг нь нэг жил үзсэн заалгасан эрдмээ эхнээс нь нарийн дэс дараатай бататгах, дутуу ойлгосноо гүнзгийрүүлэх сайхан 00- ломжтой үе мөн. Одоо ма- най эх орны хаана ч очсон ургах нартай уралдан босч, өглөөний сэрүүн тунгалаг агаарт хэд гурваараа хи- ”чээл уншиж суугаа хүүх- дүүдтэй тааралдана. «Эрт босвол нэгийг дуулна» гэ- дэг ардын сайхан сургаал ч бий. Шалгалтад бэлтгэх үед нэг нь нийтийнхээ тө- лөө, нийт нь нэгийнхээ тӨ- лөө гэсэн нэгэн зорилго эрмэлзэл хамт олныг улам ойр дотно болгоно. Шалгалтын танхимаас гарах хүүхэд бүр Аав аа би өнөөдөр Алтан тав авсандаа Ээж ээ би өнөөдөр Эрдмийн тав авсан даа гэж хоолой мэдэн дуулж сэтгэл дүүрэн инээцгээе. Сурлага--сурагч чиний гол хөдөлмөр! Улс орныхоо өмнө хүлээсэн үүрЭг ха- риуцлага яахын аргагүй мөн. Н. ДАРИИМАА, КОММУНИСТУУДТАЙ ПИОНЕРҮҮД УУЛЗАЖ БАЙНА зохиосон юм. Тэрээр насаа- раа мал хариулж яваа хүн. Баатар ах бидэнд хүүхэд ахуй нас, пионер байсан үеийнхээ тухай сонирхол- той зүйл ярьж өглөө. Бид Гончиг гуайн яриа- наас хийж, бүтээхийн төлөө, зорьсон зорилгодоо хүрэхийн төлөө хүн бүх хү: чээ дайчилис чадвал үйлс нь бүтэмжтэй байдаг гэдгийг ойлгосон юм. Уулзалтын дараа Д. Гончиг гуайг хүн дэт пионерт элсүүлэв. Өвөрхангай. Хужирт сумт. 8 жил, УИ ангийн сурагч. Ц. ГАЛБААТАР Сургуулийн Оррөгч бүхэн Ховд аймгийн Булган су: “мын дунд сургуулийн багш БНМАУ-ын гавьяат багш Х. Бадамсэдийг танина. Х. Бадамсэд багш сургуу: лийнхаа туршлагын тал- байд олон. арван төрлийн жимс жимсгэнэ, төмо, хүнсний ногоо тариалж иионер сурагчдад хөдөл: морийн хүмүүжил олгох талаар их зүйл хийснийг та нар мэднэ шүү дээ. Тус сургуулийн 4-ийн «Б» аи- гийн сурагчид Х. Бадамсэд багштай уулзалт зохиолоо. Тэрээр МАХН-ын ХЇХ их хурал угтсан 19 долоо хо ногийн уралдаанд таван улаа шалгарсан 4-ийн «Б» ангийнханд чөлөөт цагаа хүнд тустай, нийгэмд ашигтай сайн үйлс бүтээ. хэд зориулж байхыг хүсээд 19 савтай цэцэг бэлэглэв. Багш Ц.ДАНГААСҮРЭН Говь-Алтай аймгийн Ха- лиун сумын дунд сургуу: лийн пионер сурагчид төл бойжуулах ажилд гарахын омно БНМАУ-ын хөдөл мөрийн баатар Б. Үрчгэр болон ахмад тэргүүний малчидтай уулзаж захиа даалгавар авсан юм. Тэд хийсэн ажлаа баатар ах- Дад тайлагналаа. Сургуулийн хэмжээгээр 7025 төл бойжуулснаас сурагч Б. Бүрэнжаргал, Д. Дандарбаатар: нар 100-- 203 төл хүлээц авч өсвө: рийн аварга төлчиөөр шал” гарав, Б. НАРМАНДАХ Ховд аавминаа өрдэнэ- бүрэн сумын дунд сургуу: лийн Д. Нацагдоржийн нэ- рэмжит бүлэг сумын азар- га малчин Ч. Арслангийн суурьт очиж «Хөдөлмө- рийн алдар» сэдэвт бүл- гийн ажил хийв, Бүлгийн ажил сонирхолтой боллоо. Аварга малчин мал маллах арга барилаасаа ярьж, пионер сурагчид сургууль, бүлгэмдээ зохиож байгаа ажил, аймгийн тэргүүний бүлэг болохоор авсан үүр- гийнхээ тухай ярилга. Да- раа нь пионерүүд 60 гаруй ямаа самнаж 17 кг ноо- луур авч аварга малчинд хүлээлгэн өглөө. Хичээлийн эрхлэгч Б. АМАРЗАЯА, МАХН-ЫН ХЇХ ИХ ХУРАЛДАА Сурагч хүнд нөөц гэж бий юу? Нөөц гэдэг маань онц сурах, хичээлийн даал гаврыг бүрэн биелүүлэх, нийгэмд тустай хөдөлмөрт оролцох, урлаг уран сай- хан, биеийн тамираар хи- чээллэх,.. Бичээд байвал олон ч жи шээ дурьдаж болно. МАХН-ын ХЇХ их хур- лын босгон дээр манай ре- дакциас нийслэлийн 10 жи пийн 51 дүгээр сургууль дээр «Пионерийн үнэн»... дугаар сургуульд 7 хоног» ажлыг «Сурагчийн нөөц: их хүч» сэдвээр зохиолоо. Долоо хоногийн явцад тус сургуулийн пионер су: рагч, багш сурган хүмүү- жүүлэгчид сонинтойгоо хам тарч сургууль, анги танхи- маа тохижуулах, сурлагын чанарыг ахиулах, сахилга хариуцлагаа дээшлүүлэх, арвич хямгач, цэвэр ням” бай ажиллагааг хэвшил бол гох талаар их зүйл хий- лээ. Хийсэн ажил бүхнийг бичнэ гэвэл хэдэн дэвтэр шаардагдах билээ. Долоо хоногийн хугацаанд хамт- ран 16 нэр төрлийн ажил зохиож түүнд 1500 гаруй пионер сурагч оролцсон байна. Тийм ч учраас бид сониндоо та бүхнийг тус сургуулийн сурагчдын шиг нэ үүсгэл санаачилга, за- рим туршлагатай танилцуу- тахыг хүссэн юм. ХАМГИЙН ОЛОН... Долоо хоногийн ажлаар сурагчийн гол хөдөлмөр сурлагадаа ахиц гаргах хд дөлгөөн өрнүүллээ. Сургуулийн захиргаа, ма- тематикнийн арга зүйн сек- дунд «Хэн хамгийн олон бодлого бодох вэ?», «Хэн хамгийн олон онц авах вэ?» гэсэн ажил зохиов. Су- рагч бүр сурлагадаа ам- жилт гаргаж, даалгавраа чанартай хийж, сурлагаар Тавдугаар сарын 19 бол Зов- лөлүүдийн орны улаан бүчтэн тионерүүдийн сайн дурын ком- мунист байгууллагын төрсөн өдөр, Лениний хоёр одонт БХ ПБ-өнөөдөр 20 сая пионерүү- дийг эгнээндээ нэгтгэж байна, Өсвөрийн Лепинчүүдийн бүлгэ- мийг комсомолын шилдэг тэр- гүүний 80 гаруй мянган їнс- нєрийн ахлах удирдагч удирдаж номмунист өндөр ёс суртахуун олгож байна, ЗХУКН-ын үйл хэргийн төлөө үнэнч зүтгэгч, эх оронч интернационалч узэл олгодог хүмүүжлийн төв болсон "Чшонерийн танхим, | Лениний тасалгаа чухал үүрэг гүйцэтгэ- дэг, Зөвхөн Пеков мужийн сур- туулиудад | Лениний тасалгаа 130 гаруй, танхим 120 ажил- лаж Лениний амьдрал, хувьсС- талт үйл ажиллагаанаас пно- яр сурагчид суралцаж байдаг юм. Тэнд пионерийн бүлэг улаан бүчтэний баяр тэмдэглэж, ком- цээс нийт авги бүлгүүдийн лээс эхлэн тионерийй бүлгэм хоцорч яваа нөхөддөө тус лав. Зөвхөн нэг өдрийн дүн гээр 1--6 дугаар ангийн сурагчид 343 онц авсан байна. 8-ын «Г», 5-ын «21», Т-гийн «Гэ» ангийн сурагч Л.Мөнхжин, Т.Болд- маа, Д.Энх-амгалан нар нэг өдрийн бүх хичээлд онц дүн авч нөхдөө хошуучил- жээ. 8-ын «Б» ангийн су рагчид улсын шалгалтан: даа бэлтгэх зорилгоор ан- гиараа тоо бодох хөдөл- гөөнд идэвхтэй оролцож, хи чээлээс гадуур 2000 гаруй бодлого бодож сургуу: лийн аварга тоочин анги болсон байна. ТАЛАРХЛЫН ХУУДАС «Нийслэлийн 51 дүгээр сургуулийн захиргаанд, Танай сургуулийн 2-ын «А» ангийн пионер баа- тарчууд манай орцын ариун цэвэрт үзлэг хийж, эвдэрч хэмхэрснийг нь засуулан, цэвэрлэгээ хийлгэсэнд та- лархаж байна. 2-ын «А» ангийн пионер, баатарчуу- дад сурлага, хөдөлмөрийн амжилт хүсье. 56 дугаар байрныП орц- ын дарга Пагважав, оршин суугч Туяа» гэсэн таларх- лын хуудсыг сургуулийн захирал А. Дондов сонир- хуулав. Ийм талархлын хуудас сургуулийн захир- гаанд олон иржээ. Бүлгэмийн зөвлөлөөс «Хороо сайхан бол хот сай хан» уриан дор «Орц» опе раци зохиосон байна, 6- гийн «А» ангийн пионе- рүүд 26 дугаар байрны дө- рөвдүгээр орцыг шефлэн авчээ. Юуны өмнө сур гуульд сурдаг сурагчдын судалгаа гаргаж давхар В, И. ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ ӨСВӨРИЙН сомолын бат илэрхийлэх гардан авч, ахмад дайчид, хөдөлмөрийн тэргүүний хүмүүстэй уулздаг юм. Дайны хүнд хэцүү жилүү- бүлэг тимурчуудын ажлыг зохион байгуулсан түүхтэй, 80- аад оны тимурчууд ахмад да!- чид, хүндэт чөлөөнд гарсан хӨ- дөлмөрийн хүмүүс зөвлөлтийн армийн дайчид, комсомолын нлгээгт авсан залуучуудын ар гэрт туслах, хүүхдийн цэцэрлэг, яслийг шєфлэн авч тимурчуу- дын хөдөлгөөний түүхийг бая- жуулж байна Зовлөлтийн ппонерүүд орныхоо коммунист бүтээн бай- туулалтад идэвхтэй оролцдог эх. СУРАГЧИЙН НӨӨЦ--ИХ 3327 болгоныг хариуцуулж өгөв. «Пионерийн пост ажиллаж байна» гэсэн хаяг хадаж орцын цэвэрлэгээнд бүх айлыг гаргажээ. Цэвэрлэ- тээ хийх хугацаанд сургуу: лийнхаа тухай, МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж зо- хнож байгаа ажлынхаа ту хай ярна хийж дараа нь пионерүүд өөрсдийн бэлд- сэн концертыг сонирхуул- жээ. Одоо 6-гийн «А» ан- гийнхан 26 дугаар байрны дөрөвдүгээр орцынхны дотно нөхөд болжээ, ГИМНАСТИКАА ХИЙГЭЭРЭЙ «Пионерүүд ээ! Гимнас: тикаа хийх зайгаа аваа рай!»... Шинэ өдрийн хи- чээл ингэж эхэлдэг, Су- рагчдын зөвлөлөөс пионер сурагчдын бие бялдрын хү- мүүжлийг дээшлүүлэх, сургуулиараа тогтмол гим- настик хийдэг болох хө- дөлгөөн өрнүүлсэн нь үр дүнгээ өгчээ. Өглөөний ээлж хичээл эхлэхийн өм- нө, хичээлийн гуравдахь завсарлага, үдээс хойшхн ээлж мөн хоёр удаа гим- настик хийнэ, Гимнасти- кийг хоёр сурагч хариу- цан хийлгэдэг. Тэд сур- туулийн радио . узелээр удирдаж гимнастик хийлгэ" нэ. 4-ийн «Б», б-гийн «Г» ангийн сурагч О. Цэрэн- ханд, Д. Наранцэцэг нар: тай уулзахад - Бид өглөөний ээл- жийн гимнастикийг хариуц- даг. Манай сургуулийн бүх сурагч 16,32 тоот гимнас- тикийг мэднэ. Тийм ч учраас бид ра: дио узелээр удирдан хийл- гэдэг гэж ярилаа. Манай орны сургууль, бүлгэмд энэ ажлыг дэлгэрүүлэх бү- рэн боломжтой юм. ХЭН ЦААС ХАЯВ 5-ын «Б» ангийн сураг чид «Цаас» операци Зо» хнолоо. 7. Гантуяа ах- лагчтай 4--6 сурагчийн бүрэлдэхүүнтэй хэсэг өдөрт хоёр удаа үзлэг хийнэ. Хичээл тарсны дараа ан: гиудаар явж хаясан цаас цуглуулж шуудайлна. Да- раа ньтэр цаасыг хэмжиж цэвэр цаасыг ашиглан бяц- хан дэвтэр хийдэг байна, Эхний үед сургуулийн хэм" жээгээр 10 гаруй кг цаас үр ашиггүй хаяж байв. 5- ын «Бэ» ангийнхан цаас хаяж байгаа ангийн сурагч- дад шаардах хуудас гар: дуулж, анги хамт олонд нь сануулга өгснөөр цаас хаях нь эрс багасчээ. Хаясан цаас дотор юу ч бичээгүй цэвэр цаас 1 кг 300 грамм байсныг ашиглан 22 шир- хэг бяцхан дэвтэр хийж бас га ангийн баатарчуудад бэ? лэглэжээ. АНХНЫ ХИВС «Пионерийн үнэн» тус сургуулиар аялах хуга- цаанд сургуулийн дэргэдэх гар хивсний тасгийн сураг- Чид анхны бүтээл жижиг хивс нэхжээ. Долоо хоно" гийн хугацаанд 37 хивс нэ- хэж сургуульдаа 1050 төг- регийн цэвэр орлого оруул" сан байна, Өнгөрсөн жи- лийн намраас багш, ажилч- дынхаа хүчээр гар хивсний тасаг байгуулснаар 9-10 дугаар ангийн эмэгтэй су" рагчид хөдөлмөрийн дадла- га олж авдаг болжээ, Тэд --9-ийн «Д» ангийн сурагч А. Мөнхцэцэг, Ц. Хор- лоо нар «Солонго» хивс нэ-хэж байгаа нь. БХПБ-ЫН ӨДӨРТ -- Улс төрийн дууны «Энхийн туг» хамтлаг 5-ын «А» ангийн сурагч Д. Отгонбаяр сургууль төгсөөд хивсний үйлдвэрт ажиллана. Энэ тасгийн сурагчид хивсний үйлдвэрээс хаягдал утас ашиглан хивс нэхэж, илүү тарсан өөдсөөр цонхны ду- лаалга, дэрний зөөлөвч, тутлын гөвүүр зэргийг хийж сургуульдаа бэлэглэ- жээ, ХӨДӨЛМӨРТ ОРОЛ- ЦОВ Дэлхийн хөдөлмөрчдийн их багш В. И, Лениний мэндэлсний 116 жилийн ойн хөдөлмөрийн баярт 1937 пионер сурагч орол- цож, 26 анги кабинет то- хижуулан, 200 модны нүх ухав. Пионер сурагчид 5000 сурах бичиг засвар" лаж шилжүүлэн хэрэглэ- хээр болов. Хотын худалдааны ба- раа баазын захиалгаар 340 авдар засварлав. Хоёрдогч түүхий эд цуглуулах ая- наар 2500 нг яс, 1500 ширхэг бэхийн сав, 1300 кг хаягдал цаас цуглуулж тушаав. ДҮН ГАРЛАА Нийслэлийн 10 жилийн 51 дугээр сургуулийн 2000 гаруй пионер сурагч «Пио- нерийн үнэн»... дугаар сургуульд долоо хоног» ажлыг «Сурагчийн хүч-- их нөөц» сэдвээр амжилт” тай зохиов, Тус сургуу! лийн сурагчид МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж са- хилга дэг журмыг бэх: жүүлж, сурагчдын сурах хариутлагыг дээшлүүлэх талаар олон ажил санаа- чилжээ. Сурлагын чанар өнгөрсөн хичээлийн жи- лийн дүнтэй харьпуулахад 4.4 хувь ахисан байна. «Пионерийн үнэн» СО" нины редакпи 185 мян- тан уншигчийнхаа өмнөөс 51 дүгээр бүлгэмийн пио- нер сурагчдад сурлага. хө- дөлмөртөө улам их амжилт гаргахыг хүсч «Пионерийн үнэн» сонины Яяиплом, «Алтан бүрээ, мөнгөн бөм- Сөр» шагнал олгов. й валжлагч Манай сур М БОЛД ЛЕНИНЧҮҮДИЙН БАЯР уламжлалтай, Запорож мужийн 88 дугаар сургуулийн пионе- рүүд жил бүр 45 тонн төмөр цуглуулдаг байна. Аугаа их ялалтын 40 жилийн ойгоор тэд эх орны дайнд тахир дутуу болсон ахмад дайчдад зориулсан 40 машин босгох төмөр цуг- луулжээ. Владимир мужийн пионер сурагчид нөөц бололцоог Дайч- лан ашиглах хөдөлгөөнд идэвх- тэй оролцдог юм. Тэд зуныхаа амралтаар 11 сая рубльтэй тэн- цэх, нөөц бололцоог илрүүлэн ажилласан байна. Пионерүүд уудам эх орны- хоо байгаль орчныг хамгаалахад ч сайн бролцож ирлээ, Газар, ус хамгаалах пионерийн «Шар, цэнхэр» эргүүлд Литовын сур- гуулиудын 24 мянган їнонер сурагч хамрагдаж байна. Эд- ний идэвх зүтгэлийг Өндгөөр үнэлж ЗХУ-ын улс ардын аж ахуйн хөгжилтийн үзэсгэлэнгийн медалиар шагнажээ. Энэ мэт жишээ олныг дурьдаж болко. Зөвлөлтийн пионерүүд шинж- лэх ухааны орчин үеийн ололт амжилтаас суралцах бололцоо- гоор хангагдсан юм, Электроп тооцоолон бодох машин компьютер дээр ажил- лаж сурах, техникийн боловс- рол бага балчир наснаасаа олж авахад залуу техникчдын ордон, секц дугуйлан онцгой үүрэг гүйцэтгэж байна. Зөвхөн Ниргизийн бүгд найрамдах улсад хүүхдийн тех. никийн 80 гаруй дугуйланд олон з: мянган пионер хамрагдаж байна. Залуу техникчдийн 18 ордонд хүүхэд багачууд хичээл- лэж орчин үеийн тєхни! мэд» лэг олж авч байна. Пнонер, сурагчдын үв тэгй хүмүүжлийн салшгүй бүрэлдэ- хүүн хэсэг болох урлаг уран сайхны олов нэртэй хамтлггуу- дыг та нар мэднэ. цаг ЗХУ-д хүүхдийн 160 га театр ажиллаж байна. Эдгээр театр дэлхийн болон зев? зохиолчдын Сонгодог бүтээдрэс тоглож Өсвөр үеийнхэнд ГОд зүйн боловсрол олгож ЗХУКН-ын ХХҮП их хурлаае. дэвшүүлсэн зорилтыг амьд- ралд хэрэгжүүлэхэд Ленийчүүд өөрсдийн Хувь НЭМ- рийг соруулж байна. г, НЯМАА 77,484 уул? Т1и0 | МАХН-ын ХЇХ их хур: лаа угтаж сурлага хөдөл- мөр, урлаг спортын ам- жилтаар бусдаа хошуу. чилсан хоёрдугаар ангийн баатарчуудыг Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МЇЇБ-ын гишүүнээр элсүүлсэн ту- хай СЭЛЭНГЭ аймгийн 9 офүүт хотын 10 жи». лийн | сургуулийн багш 3, БАТАА, аймгийн пио- нерийн зөвлөлөөс нэгдү, гээр ангийн баатарчуудыг хугацаанд нь уншиж сур. гах ажлыг шөфлэн авч, «Баатарчууд чин эрмэлз. лэлдээ үнэнч» уралдаан өрнүүлснээр нэгдүгээр ан- гийн 2260 гаруй баатар» чууд хугацаандаа уншиж сурсан нь ноднингийн мөн “үеийнхээс 13,2 хувиар нлүү байгааг аймгийн пионерийн зөвлөлийн дар, га Ч, ХҮРЭЛСАМБУУ, БАЯНХОНГОР аймгиг Баянлиг сумын дунд сур- гуулийн пионер сурагчид «Өсвөрийн төлчин» аянаар амжилттай аялж, 2)ын «Б» 8-ын «В» ангийн су. иг Х, Цэндсүрэн, Н, эндбаяр нар бусдаа хо» шуучилсан тухай багш Н, ДАШНЯМ, МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж, сур- лагын чанарыг ахиулах долоон 7 хоногийн урал даан зохиоход бага ан. тийн баатарчууд зүүний дотор 1-ийн «А» ангийн сурагч М, Ганзориг нарыг 47 сурагч сурлагатаа ча- нарын ахиц гаргаж дээд амжилтын рапортад гарын үсэг зурсан тухай ӨВӨР- ХАНГАЙ аймгийн Хайр- хандулаан сумын 10 жи лийн сургуулийн 8-ын «В: ангийн сурагч Б. ЦОГТ- БААТАР, Архангай ай” гийн Төвшрүүлэхийн 10 жилийн сургууль дээр, «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» буухиа тоглолт болж, энэ үеэр азохногд- сон сурлагын уралдаанд 1-ийн «Б», 2ын ү«Б» ангийн сурагч Энхбаяр. Соёлсайхан нар бусдыгаа хошуучилсан тухай Т-гийн «Б» ангийн сурагч АА. АМГАЛАН нар тус тус манайд мэдээллээ. Сур- гууль хамт олныхоо ам- жилтаас бидэнд мадэол сэн пионер сурагчиддаа талархал илэрхийлье. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН з. ч ГЭЖ ҮҮ? Тооны хнчээл дээр хяналтын ажил хийж байв, Жїаал охин, түүн- тэй зэрэгцэж суугаа бяцхан хүү, ер нь ан. гийнхан нь цөмөөрөө л тоогоо хич їйлэн бог дож байлаа, агш нь тэднийг самбарын өмнөөс ажиглаж зогсоно. Гэтэл., Охины 68 наанд нэг л зүйл орж ирэхгүй байх чинь, Нэг р л томьёо шүү дээ, Томь- ёо гэдэг чинь тоог бодох түлхүүр. «Яая даа байз, 8 Нэг л санахгүй байх чинь» Түүнд хүү тусал- лаа, «Яагаав. Нөгөө томьёо» гэж хүү шив- Бо нэн хэлжээ, «Нээрээ тийм, Одоо саналаа, Ээ б гялай. Баярлалаа, найз аа!» Охин тэр дороо л тоогоо бодож орхив, Гээ- чихсэн түлхүүрээ олоод авчихсан юм чинь, арга: гүй шүү дээ. Хүү түүнд түлхүүрээ олоход нь тусалжээ. Гэтэл зарим хүүхдүүд түүнийг «Ха- луун будаа» гэж нэрлэ- дэг гэнэ. «Будаа» гэж үү? Хүүхдүүд та нар юу гэж бодож байна? Р: АНД НАЙЗУУД л инайхэээжий Баатарчууд та нар бас нэг дуутай бол- д лоо, Дууны нэрийг «Баатарчуудын дуу: 1 лал» гэдэг, Залуу багш Б, Бямбабалрын уРдайвасар ал, Д. Санжжавын шүлгээр зохиосон энэ Зэст .2ТТЭЛТ2ҮЭШ2122102 дуу МПБ-ын 60 жилийн ойн уран бүтээ- 14:55 42-25 2-2-0 Д-- лийн уралдаанд нэгдүгээр байр эзэлсэн 2 , байна, «Тагтан марчиы, ту-ал тд-ваа9 Үгийг Д. Санжжав Аяыг Б, Бямбабаяр БААТАРЧУУДЫН ДУУЛАЛ Алтан нарны туяа тусаад Арван зүгтээ цацран гийсэн Аранзал улаан одтой тэмдгээ Ашдийн хүслээр дээдлэн зүүсэн АЙ хө баатарчууд бидний Ашдын хүсэл энх тайван Ачит намын аугаа үйлсэд Насан турш хэзээд бэлхэн Угтах холын гавьяа зөгнөөд Улам дээшээ бадран ассан Ариун галын дөлтэй тэмдгээ Арвин итгэлд дээдлэн зүүсэн АЙ хө баатарчууд бидний Ашдын хүсэл энх тайван Ачит намын аугаа үйлсэд Насан турш хэзээд: бэлхэн Азтай түмний заяа түшээд Ардын дундаас тодрон төрсөн Эрэлхэг жанжны дүртэй тэмдгээ 05 «їр-бая 448-этээ цаг,-рам, ший сэм, 5-7-02- « Энгэр дээрээ дээдлэн зүүсэн АЛ, -чин, ка, -мис од-гоо. 77528:511 Нйуг 12 Ай хө баатарчууд бидний 1 -- т Ашдын хүсэл энх тайван - эн Ачит намын аугаа үйлсэд Насан турш хэзээд бэлхэн хх ссохсхоооохсхХо х ххоХХхУА С | | иөхххсэх манеж, 5“ Ж ӨӨ г Үү, 5 4Ү, : ЖУК Галя Печейкина Москва хотод аж-төр- дөг, Тэрээр цэцэрлэгт байхдаа эмээ, өвөө,аан, зэжээсээ-«Яагаад» гэж асуудаг байв. Учир нь хүрээлэн байгаа срчин байшин барилга бүгд сонин санагддаг байя Одоо Галя нэгдүгэ эр ангийн сурагч. Онп сур- даг. Галя олон найзтай болж, уран зохиолын оолон ялангуяа үлгэ- рийн ном унших-их Ауртай гэнэ, ТАСС-аас ирүүлсэн гото Владимир Ильнч Леннний ажлын өрөөнд шнрээний нь эсрэг хананд тасалдаг хуан- ли өлгөөстэй байна, Тоонууд нь бүр том, Өнөөдөр хэдэн бэ гэдгийг холоос харангуут 4 тавина. сА Ленын өдөр бүр хуудсыг өөрөө тасалдаг байлаа. Хууд- сыг нь яаралгүй, болгоомж той таслах нь хуучин нөхрөө Үдэж байгаа мэт санагдана. Ардын Комиссариатиын Зөвлөлд шинэ нарийн бич тийн дарга ирж ажиллав, тэрээр. ажилдаа өглөө эрт ирнэ. Леннний ширээний ха- ралдаа -хана руу харахад хуанлн шинэ өдрийг заана. Леннн хуудсыг өөрөө та- салдаг оолохоор шинэ нарийн бичгийн дарга нь заншиж эхлэв. Нэг өглөэ тэрээр Лениний ажлын өрөөнд орж ханан -дахь хуанлийг харж тайхав Ленин өрөөндөө аж даа хэдийнэ эхэлсэн байв Харин хуанлийн реер байв. Ленин ширээний- хээ ард сууж, нэг зүйл дээр тоо өчигд- өдөр Эхлээгүй гэж үү? гэж на- ХУАНЛИ (ӨГҮҮЛЛЭГ) бичгийн дарга бодов, Нэг цаг өнгөрөв, Хуанлийн тоо өчигдрийг заасан хэвээ- рээ. Хоёр цаг өнгөрөв. Тоо өчигдрөөр л, Ленин нэгэн байгуулла- гын хуралд үг хэлэхээр явав. Нарийн бичгийн дарга ням- Фбён зангаараа ханан дахь хуанлийн хуудсыг таслав. Удсан ч үгүй Ленин ирж өрөөндөө орлоо, Ширээний- хээ ард суугаад, ханан дахь хуанлийг харж өчигдрийн тоо таслагдсаныг анхаарав, Мэдээж, хэн тасалсныг Ленин ойлголоо. Нарийн бичгийн дарга өрөөнд нь орж ирэхэд Ленин: Та хуан- лийг яарч тасалжээ, Шинэ эхлээгүй байна гэв, рийн бичгийн дарга гайхан анхаарлаа төвлөрүүлэн бичиж хэлэв. Эхлээгүй байна Ха- байна. Магнайд нь бага зэрэг ҮРчлээ суулээ. Хурдан бичнэ. рамсалтай на гэж Ленин хэллээ. нь эхлээгүй бай- Энд, миний ажлын өрөөнд шинэ «Ленин ажилдаа улай- ргад хуанлийн хуудсыг тас- өдөр өнөөдрийн ажилдаа ороогүй эхлээгүй байна. Би дахаа мартжээ» гэж нарийн байна шүү дээ гэж Ленин Г. ФЕДОРОВА Дайн болж байлаа. Зургаан настай нэгэн охины- аав нь фронтод байлдаж байв, Тэдний амьдарч бай- сан хөтод данснууд онр- тож ирсэн учир тэр охин зэжийнхээ хамт Сибирьт нүүж очжээ. Гэсэн ч аа- вын нь бичсэн захидал тэдэнд үргэлж ирдэг байлаа. Аав нь захиан- Даа дайны тухай, фашис- тын зандалчидтай хэр- хэн тулалдаж байгаагаа, эх орныхоо төлөө хамт байлдаж байгаа танкчин найз нөхдийнхөө тухай байнга бичдэг байжээ. Охин ааваасаа ирсэн БАДТАРЛАГ «ХҮҮХЭЛДЭЙ» хэлээд инээмсэглэв. Ямар учиртайг нарийн бичгийн дар- га төдий л ойлгосонгүй, Харин Лениний хуанлийд гар хүрэхгүй байх байжээ гэд- гийг л ойлгов. Владимир Ильнч та на- майг уучилна уу гэж нарийн ончгийн дарга хэлэхэд Ле- нин: Зүгээр зүгээр! ялих- гүй юм. гэв, Ленин ширээнээс хавтас таргаж дотроос нь хэдэн цаас авав, Нэг цаасан дээр ямар нэг тогтоол нөгөө дээр нь товч бичиг хавсаргав, Нэг хүн рүү гурван удаа утасдаж, нэг хүнийг хоёр удаа дуудав, Ингэсний дараа Ленин: Одоо л бүх зүйлийг гүйцээ- лээ, Өчигдрийн өдөрт өргүй боллоо гээд нарийн бичгийн дарга руугаа харж инээмсэг- азв, Ленин маргааш хийх аж- лынхаа нарийвчилсан төлөв- лөгөөг боловсруулж түүний- гээ ягштал биелүүлдэг байв, Тэр дор нь өнөөдөр хийх ажлыг дараа, маргааш хий- хээр хойшлуулдаггүй байжээ, Лениний ажлын өрөөнд өглөө эрт орж үзэх болгонд хуанли нь шинэ өдрийг заа- даг байлаа. Сурагч Я, ИНДРА орчуулав, шаад олон хүүхэд мөнгө цуглуулжээ. кийг нэгэн том заводад лдвэрлэсэн бөгөөд бу- сад танкийн адил маш том, Удалгүй фронтод авчир- тал жолоодох болов. Гэтэл намхан ну- руутай Катя охин дар- гаасаа: «Би жолоодьё» гэж гуйлаа. зоригтой дайчин байсан учир ДЭЙ»-г хүлээлгэн өгчээ. Фашистууд, улаан ар- мид олон хүүхэд өөрс- дийн цуглуулсан: мөн- төөр «Хүүхэлдэй» нэр- тэй танк барьсан бөгөөд түүнийг эмэгтэй хүн жо- үй э БОД, ОЛ, ОРОЛД БҮТЭЭ! Энэ 64 нүдтэй нэгтийн том «Н» үсгээс эхлэн шатрын морины нүүдлээр нүд давхардуу- хүс, лалгүй нүүж өгүүлбэр зохно. Энэ өгүүлбэр нь МАХН-ын ХЇХ их хур- лын тухай сурагч бид- ний чин эрмэлзлэлийг илэрхийлсэн өгүүлбэр болно. Увс аймгийн Баруун- турууны САА-н 10 жилийн сургуулийн сурагч С. ГАНХУЯ” - Адагийн захиаг ун- Тэр тан. асар хүчтэй аж. т «Хүүхэлдэй»-г хэн тухай яриа Натя маш түүнд «Хүүхэл: захидлуудыг бүгдийг Тэгэхлээр нь охин тэр мөнгөө танк хийхэд Э цэгцэлж зЛЖСР : орой энэ тухай бүх хүүхдэд зориулан бэлэглэж бай- Урын :5887:-4:5 нь зэжийгээ ирэхэд да. хандаж захиа бичиж со- на. Сонины газраар ЗНЭЭ3 НӨртай( ОН хин дахин уншуулна. нины газар явуулжээ. дамжуулан бүх хүүх- Мерхдр оуА цог Удалгүй ааваас нь за: «Намайг Ада “Зане дийг миний адил МӨН Жэ ТАНКЧИН НӨХДИЙН хиа ирэхээ болив. Нэгэн гина гэдэг. Би зургаан цуглуулахыг уриалж хөө хамт дайснуудтай удаа цэнхэр өнгийн Настай. Фашистууд бид- байна. эрэлхагээр ТУ2МЛ1Й ял цаастай захидал иржээ. НИЙГ ТӨрж өссөн хотоос Тэгээд тэр мөнгөөрөө ОВүл ТйНэ Түүнд аав нь эх орны- Минь хөөж, аавыг алчих: танк хийж. түүнийгээ . хоо төлөө баатарлагаар сан. Би гэртээ очихыг «Хүүхэлдэй» гэж нэр- Орчуулсан тулалдаж байгаад амь хүсч байна. Би жижиг лэе. Манай танк гитле- Ч үрэгдсэн тухай бичсэн хэн хүүхэлдэй авах гэж рийг ялсны дараа бид байв. мөнгө цуглуулсан. Одоо тээ харина» гэжээ. Эрхлэгч ЯС, ДАШДОНДОГ. Л--01588 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ИНДЕКС--14140 128456 80101112 ДдТА 101331 Хөгжилтэй зуны амралт Сургууль хэмээх нэгэн цэнгэлтэй эхэллээ! өнөр бүлийн гишүүн болсноос хойш даруй жил өнгөрч, нэг л мэдэ. хэд чи нэгдүгээр ангиа төгслөө. "Чиний хувьд сурагч ахуй үеийн чинь анхны амралт шүү дээ, Амралтаа хэрхэн яаж өнгөрөөх вэ? гэдгийг урьдчилан бодсон уу? Яаж амрах талаар ярилцэля! -- Амралт гэдэг бол алжаасан биеийн ядар- тааг гаргана гэсэн үг! Тэгвэл баатарчууд та нар бүтэн жил хичээл ном үзсэн болохоор тар- хи чинь багагүй ядарсан байгаа. Иймээс оюун ухааны энэ алжаалыг тайлахын тулд идэвхтэй хөгжилтэй, нарийн дэг” лэмтэй сайхан амрах нь чухал, Ингэхийн вэ? Та нарын зарим нь пионерийн лагерь, хөдөө тулд яах нутаг, нөгөө хэсэг нь зусландаа очно. Дэлгэр зуны цэвэр цэнгэг агаа- раар цээж дүүрэн амьс- галж, эх орныхоо үзэс: гэлэнт байгальтай та нилцаж явах юутай сай. хан! Өглөө эртлэн босч, хоржигнон урсах бул. гийн хүйтэн усанд нүү рээ угаачихаад өргөн но- гоон талаар гүйнэ. Өдөр биеэ наранд шарж, усанд сэлж тоглоно. Орой гэр орныхоо ажилд туслахын зэрэг. цээ зуны даалгавраа хийх хэрэгтэй. “Амрал- тын өдрийн цаг мөч бү рийг ашигтай идэвхтэй өнгөрөөхийг хичээгээрэй! Өнгөрсөн хичээлийн жилд амжилттай сурч чадаагүй хичээлээ дахин давтах хэрэгтэй, Амрахдаа нарийн дэг лэм баримталж чадвал ирэх хичээлийн жилд амжилттай сайн сурах нөөц, хүчтэй болно гэд- гийг мартуузай!!! МАХН-ын ХЇХ их портад гээр дунд сургуулийн нэгдүгээр ангийн баатарчууд. хуралд өргөх сурлага, хөдөлмөрийн ра гарын зурсан нийслэлийн 10 жилийн нэгдүч, үсэг БААТАРЧУУД МЭДЭЭЛЖ БАЙНА МАХНын ХЇХ ихлага100,чанар83 хувьд хурлаа угтан зохиож хүрч дундгүй аравт нэг байгаа ажлынхаа тухай тэй боллоо гэсэн байна. пионер сурагчид мэдээл: 2-ын «А» ангийн баа- сээр байна. тарчууд Дархан хотын «Баатарчууд намын их пионерийн зөвлөлөөс хуралд» уриан дор сур ирүүлсэн сайн үйлсийн лага, хөдөлмөр, урлаг, номонд оржээ, спортын өндөр амжилт Ман 5 Эл гаргаж байгаа тухайгаа вийн пргээлүвэчээс бичжээ. лийн долдугаар ангийн Нийслэлийн 69 дү- Сурагч С. Бямбасүрэн, гээр сургуулийн 1-ийн МПБ-ын Тев Зөвлөлөөс «В» ангийн сурагч Ц, зарласан яс, бэхийн сав, Батзориг, нэгдүгээр ан- Хаягдал цаас цуглуулах гийн сурагч болоод чө. Хөдөлгөөнд 2ын «А», лөөтэй уншиж, 100-гийн «В» ангийн баатарчууд дотор 4 үйлдэл хийж Пионерүүдийн нэгэн чаддаг болсон тухайгаа ёдил сайн оролцсон ту- бичжээ. Би МАХН-ын Хай бичжээ, ХЇХ их хуралдаа онц Эрдэнэт хотын 10 жи- сурлагаар бэлэг барилаа лийн ЇУ сургуулийн 2- гэж Батзориг өгүүллээ. ын «Б» ангийн баатар- Дархан хотын 10 жи. “УУЛ биеийн тамир, спор: лийн Ш сургуулийн 2- ООР Хичээллэх дуртай ын «А» авгайн хотын ЮМ. Тэд сургуулийнхаа тэргүүний багийн баатар. 17-53 Өнгийн дунд ао- омтетет 2 .умтммтмтм2 тмтмт ммм утмумте2мт 27 /7-7.Фауөєтытыт«2Тэ мтє2тмтмте ЭЛ ЛТЛЛЛЛЛЛ ТЭЭХ ЭХЭЛЛЭЭ ЭСЛХЛЭХЭЭЭХЖ ЭЭГ 9 чууд хичээл сурлага, ХМОГДСОН уран хөдөл- Бос 11:11:04 гимнастикийн Хүмүүжилдээ? амжилт 1986 оны аварга шалга- х /. Ч! гаргахын тулд хичээлийн руулах тэмцээнд 0 бэлтгэлээ бүрэн хангаж, хилттай оролцож нэг- 6 хоцорч болзошгүй су“ дүгээр байранд шалгар 5 рагчдыг халамжлан хү цээ, 5 мүүжүүлж, давтлага 7 хийж. хүнд үгийн толь Баатарчууд аа! На ? бичиг хөтлөн ажиллаж мынхаа их хурал угтсан С байгаагаа. бичээд ингэж ажиллаа улам их ам с ажилласны үр дүнд сур. жилт гаргаарай, 6 сумтмтчохэмоммхохамтчохохмахатотөвчомэчлэманчэчрхочаахаонт ам- ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ( МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Чнэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, мэ 43 ДАХЬЖИЛДЭЭ. 4 Мез8 (2458) А и” “иаацааацаниацициаанцицциниггслэгатигангтс бин 1111:113 46 х Зллилий 471 ПИОНЕРИЙН ТУб-3 ипцинийнитиэгэти! нөнӨлатнинөгйш Хүүхдийн гараар бүт сэн бүхэн харахад өчүү- хэн мэт боловч хуримт-! лагдсаар нийгэмд ашигтай хүнд тустай зүйл болдог, МАХН-ынхаа ХЇХ их хур- лыг угтаж пионер, сурагч- | даас өрнүүлсэн олон төр- лийн ажлын нэг хэсэг нь мэргэжлийн баримжаа, хө- дөлмөр: дадлага олгох зорилготой бүтээлч хөдөл- мөр юм. хөдөөгийн їгийн її шилийн пионер сурагчид олон, мянган төл бойжуулж, төмс хүнсний ногоо тарьж ургуулахад их тус үзүүл- лээ. Дундговь аймгийн пионер сурагчид төл бойжуу. 3, л бойжуу: НДЭВХТЭЙ ТусЛажэзэ. хэвэл ЗУРАГ ДЭЭР: Тэдний нэг нь. Төвийн 8 жилий - гуулийн УИ! ангийн сурагч Г.Бямбасүрэн Хомөг-тэ ЭР 1986 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 24 А НАЙРАМДЛЫН ГАРААР БОССОН ШИНЭ БАРИЛГА БАЙГУУЛАМЖ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! ЖИГҮҮРТ: ХӨЛГИЙН БУУДАЛ: Зөвлөлт, монголын ах дүү барилгачдын гараар сүндэр- лэн боссон Буянт Ухаа дахь нисэх онгоцны төв буудлын шинэ барилга МАХН-ын ХЇХ их хурлын өмнөхөн ашиглал- тад орж зорчигч түмний өм- нө хаалгаа нээлээ, Улаанбаатараас явах 30- чин, гийчин энэ ордны хоёр- дугаар давхарт гарч аян зам- даа бэлтгэж байхад гаднаас хүрэлцэн ирсэн олон хэлийн зорчигчид нэгдүгээр давхарт тойрог туузан дамжуулагчаар цувран. ирэх ачаа тээшээ авах болно. Ийм урсгалаар цаг тутам 22277 22211120 өөрийн орны 300 зорчигч, гадаадын 200 зочин, төлөө- лөгчид үйлчлэх хүчин чадал- тай юм. Энэ цогцолборт зорчигчдыг аятай тохитой байлгах бүхий л нөхцөл бүрджээ. Эх нялхсын амрах байр, ресторан, ном, бэлэг дурсга- лын зүйлийн худалдаа, хол- боо, лавлах, бүртгэл шалгал- тын цэгүүдтэй. Тодхон хаяг, орчин үеийн мэдээллийн хэ- рэгслүүд ямар ч хэлийн хү- нийг тэр бүхэнд түвэггүй хүргэнэ. Дэлхийд алдаршсан Ура- БЯМБА Дд ҮНЭ 10 МӨНГӨ лын цагаан гантиг, Балти орчмын хүрэн боржин хана, багана нь алтлаг бүрхүүлтэй дюралюмин, зэвэрдэггүй ган- таар хийсэн цонх, хаалга, шатны тавцан, гоёлын эм- жээр өнгө зохицон уран ба- рилгын уламжлал шинэчлэ- лийг хослуулжээ. Энэхүү 0а- рилгыг зөвлөлт, монголын барилгачид нормативт хуга- цаанаас нь хоёр сарын өмнө чанарын өндөр үзүүлэлттэй- гээр хүлээлгэн өгсөн юм. Шинэ барилга байгууламж монгол, зөвлөлтийн ард түм- ний найрамдал, хамтын ажил- лагааны бүтээлч хүч чадлын тод илэрхийлэл болон сүндэр- лэж байна ЗУРАГ ДЭЭР: Буянт ухаа Дахь нисэх онгоцны төв бууд- лын барилга футотетех “ЭРҮҮЛ БИЕД САРУУЛ УХААН МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч, БНМАУ-ын хүний С: БОД ф о Оууэ2лмтбмт тотмтөетмомтомтөтөтмтм7 татмталмтөтмтетммтмтмтМ төлмтм27му шУмУм7 Хот СОЙМУНИСТУУ. ЭОСЯРЬЖ БАЙНА “мМ, 21х ООШИЙН авсан Б0 9) 91-27 гавьяат Эмч, Эх иялхсыг нэгнээс авах юм шиг зарим хамгаалах эрдэм шинжилгээ- "О!! : ний хүрээлэнгийн захирал ХҮҮХЭД бодох юм. Энэ бол Хээ рал маш нарийн, хүн төрсноөсөө доцент 9. Лувсандагва ма- най редакцид урнгдан ирлээ. эхлээд л өөртөө бий болгох эр- хэм зүйл. Би хүүхэд насаа су- мын бага сургуульд сурч өн- ШИИГТГГТТҮТ гүт1гҮл атаа стүтлхайгиггилахгигтант ай! : “ай Ё.г-1-1у:1-403:35 шлан гөрөөсөн. Бид ахмадыг ихэд 4 й болож яавал эмч болох вэ? “ҮНЛЭтгэж, аав ээж, багш сур- Нийслэлийн 51 дүгээр сургуулийн пионер с , ган хүмүүжүүлэгчид, ер нь ргЕур гэж олон хүүхэд асуусан бай- : : чид хүнсний бүтээгдэхүүн савлах мянга шахам хайр даг. Энэ талаар ахмадын хэлсэн үгийг ёсчлон цаг засварлаж анги танхимынхаа ширээ, сандлы4 Эс. Хүмүүсийн ЯЭ: мэргэжлээ дагадаг байв. Аливаа ажлыг сэлбэн шинэчлэв. ЗУРАГ ДЭЭР: Тавди сонгосон зам өөр өөр байдаг. гүйцэтгэх сахилга их өндөр. Ерийн нэг жишээ хэлэхэд,одоо гийн хүүхдүүд нэгнээ дуурайж тамхи татах явдал мэр сэр ХЭСЭГ байна. Тэгэхэд бид хүүхэд на- гаар ангийн сурагч Т.Жар галсайхан Зарим нь бүр багаасаа хүсч мө- роодсеор тухайн мэргэжлээ эзэмшсэн байхад ногоо ? хуахилллзн ганзагын шнианааиипааиинйниөтэийниинииниин (НЬ. СОНИН ТОХНОЛДЛООр ГЭНЭТ санд тамхи татвал ёстой Ол шийдсэн байх жишээтэй. Ми- «эвэртэй туулай» үзсэн мэт «ний эмч болсон басл түүхтэй. болдог, Эртний заншил, (ёс Намайг дунд сургуулийн 4 Дү- суртахууны хүмүүжлийн энэ тээр апгид сурч байхад өвөг сайхан даруу зан чанарыг хүүх цэг минь хүндээр өвчилсөн дүүд минь хадгалж, мөрдөж яваарай. Эмч хүний хувьд зов- лөхөд, зовхон тамхи татсан хүний дэргэд байхад хүртэл их хэмжээгээр хордож мэдрэлийн ишиинцйишшшишиншийниинишишин юм, Түүнээс хойш овчинийг эм- чилж болдоггүй юм болов уу, ср нь аливаа өвчнөөс хүнийг (авардаг эмч болох юмсан гэдэг »одол иамайг эзэмдсэн, Эл хү- 3 Ё үйл ажиллагаа сулардаг шүү сэлдээ хөтлөгдөн Их сургуу- дээ, "Тэгэхээр зохисгүй занш- лийн анагаах ухааны факуль- лаас хол байж, эрүүл мэндээ тєет тогсч хүний их эмч болж хамгаал| билээ. Түүнээс хойш 80 гаруй бие бял жил өнгөрлөө. но тэсэн үг, Бие бялдрын хү- Яавал эмч болох вэ? гэж мүүжилтэй хүн ажил хөдөл- хүүхэд бүхэн асуух юм. Ер иь мөртөө амжилт гаргана. Түүний аливап мэргэжлийг озэмши- адил та нарын бие эрүүл бол хийн тулд амжилттай сайн амжилттай сайн сурүа. сурч, омнөө тарьсан зорилгоо Зарим сурагч амжилттай сур: 17 | Д биелүүлэх бие сэтгэлийн тэв. рал М ОХЬ гээд дүү Ы8, Эр , : ” 2 ”” юу ун СҮЖГЛЭ ХАөдГ л мадад туслахгүй үгийг нь тоох- Улаанбаатар хотын Ажилчны районы 60 дугаар » Гүү гүй байх явдал бий. Энэ нь ёс Їйв ргуу- биш ингэвэл тийм мэргэжилтэй суртахууны доголдол! Алхам ” тийн шнонерүүд хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх хүн амын болно гэсэн нэгдсэн «жор» бүртээ “өөрийгөө хянаж өндөр хангамжийг сайжруулах зорилтот программыг байхгүй. шаардлага тавьж су чу Яг хэрэгжүүлэхэд хувьцэмрээ оруулж хашаандаа төрөл бү- Та олоп жил улсдаа үр бү- та намынхаа жоэн бхын гЭ47) “рийн н УРАГ Л ногоо тарих хөдөлгөөн өрнүүлэв. тээлтэй ажиллаж ирлээ, Хө- амжилтаар угтаж та вэ? АГ ДЭЭР: Долдугаар амгийн сурагч Ж.Энхтогоо дөлмөрч хичээнгүй хүмүүж- -- Манай иам оасгаас хүүхэд "өөрийн тарьсан дун ногоогоор н/-й диэни байгаа нь хаанаас олж авсан бэ? багачуудын сайн сайхны төлөө Эрүүл байна гэдэг дрын хүмүүжилтэй бол- сс -- Хүмүүжил, Яагаад ч юм олон чухал арга хэмжээ авч хэ. Яс. 18Ь5 бэ, хүмүүжлийг гаднаас хэн рэгжүүлж байна,Түүний нэг нь хүүхдийн эрүүл мэндийг сахин хамгаалах явдал, Тэгэхээр ХХ! зууны иргэд эрүүл чийрэг бай- вал нийгмийн хөгжилд ямар их үүрэгтэй нь ойлгомжтой. Тэдний эрүүл мэндчит сахин хамгаалах нь бүх нийтийн үйлс. Манай хүрээлэн МАХН-ын ХЇХ их хурлыг угтаж «Мэдлэг-86» «Соёлжилт-86», «Зөвлөлтийн туршлагаас суралцья» зэрэг 19 сэдэвт ажил зохиож тодорхой үр дүнд хүрэв. Амьсгалын 3а- мын өвчний оношлогоо, анги- лал, шалгуур, эмчилгээний ар- гыг өөрийн орны нөхцөлд тохи- руулан боловсруулж, хэрэглэсэр нь үр ашгаа өгч байна, Хүүх- дийн хоолны нэр төрлийг олш- руулж, нөөцийг сайжруулахтай уялдуулан 0--3 насны хүүхдигн В холимог тэжээлийн илчлэг ча» нарыг нэмэгдүүлэх туршилт ам ишилттай хийгдэж байна. Түүний зэрэгцээ хөдөө орон нутагт мэ?” гэжлийн туслалцаа узүүлж, эгЧ нарын ур чадварыг дээшлүүлл, яаралтай оношлогоолы арга Са рил эзэмшүүлэхэд их анхааэч 1986 онд б аймагт семинар, зэьв- лөлгоо хийв, Бүхий л ажлаа хүүг хэд та нарын эрүүл мэндийн төлөө зориулж байна. Манай уламжлалт асуулт... Өсвөр үеийнхэнд хандаж юу хэ- лэх вэ? -- Ахмад үсийнхний хувьс, галт дайчин уламжлалаас цуцалт гүй суралц! Эрүүл мэндийг эр- хэмлэ! Байгальтай байнга харь» цаж, байгалийн гурван эрдэнэ иар, агаар, усаар биеэ чийрэг» мгсүүл! Хүмүүжилтэй иргэд болог хын тулд одооноос зөв хооллож ов дэглэмээр амьдарч, сурч, хөдөлмөрлө! Эрүүл биед-саруул мин гэдгийг ямагт санаж яваа ра Ярилцсан. П.ЭНХЧИМЭГ Манай хамт олон таван жилд хөдөөгийн сур- гуулиудыг уриалж үүрэг авсан билээ. Үүргээ үзүү- лэлт бүрээр амжилттай биелүүлснээ МАХН-ын ХЇХ их хуралдаа рапор- талж байна. Төлчин багачууд Сүрэг хамгаалах нөхөр- лөлд пионер, сурагчид Хамрагдан тэжээл эмчил- гээний бүлэг байнгын ажил- лагаатай боллоо. 5 жилд 28 илгээлтийн эзэн малчин төрсний дотор Я. Содномцэрэн, Д. Бат- баатар, У. Ганбат нар тө- вийн 4 байгууллагын бол- золт уралдаанд шалгарав. Пионер сурагчид сургууль, бүлгэмээрээ төллөх ямаа, эм хонины нэг нэг суурь хариуцан өвөл хав- рын бэлтгэлийг бүрэн хан- гадаг уламжлалтай бол- сон. Таван жилд 475 кг ноолуур самнаж, 4870 кг хурганы ноос хяргаж тушаалаа. 1985 онд бог малын 5 суурь түшиг- лэн 14 хоногоор гур- ван ээлж саалийн цуваа ҮП чээвэсэлситээжээнэээтээжээээ ажиллаж ааруул, ором, цоцгий, аарц, бяслаг, бо- ловсруулж дотуур байрын хүнсний хэрэгцээнд ний- лүүлэв. 1986 оны хөдөлмөрийн зун богийн 1100 литр сүү саах отор саалийн 4 бригад бэлтгэлээ бүрэн хангаад байна. Өсвөрийн төлчин шалгаруулах уралдаанд ам жилттай оролцож 1984 онд сурагч Г. Оюун улсад хоёрдугаар байр эзэлж аймгийн аварга төлчин бол- сон юм. Пионерүүд 5 жилд 20960 төл бойжуулж 100 эхээс хурга 97, ишиг 86. тугал 90-ийг бойжуулсан байна. Пионерийн десант -- ургацын талбайд «Пионерийн десант-урга- цын талбайд» бүтээлч хө- дөлмөрийн цуваанд идэвх- тэй оролцож сургууль 0.6- 1 га талбайд төмс хүнс- ний ногоо тарьж 4 жилд 17,6 тонн төмсний ургац авсан нь дотуур байрын сурагчдын хүнсэнд хэрэг- лэх төмсний 70--80 ху- вийг өөрсдийн хүчээр бэлт- -ИХ ХУРАЛДАА ПИОНЕРИЙН ТАВАН ЖИЛ гэв. Ї «Пионерийн десант -ур- гацын талбайд» “аянаар 1984 онд улсад нэгдүгээр байр эзлэв. : Үр тарианы хоёрдугаар бригадтай шефийн холбоо тогтоож, будааны талбайг бүлгүүд хуваарилан авав. Будааг хаягдалгүй ху- раах, гарсан хаягдлыг түү- хэд хүүхдүүд сайн тусал- лаа. 5 жилд 5660 га тал- Хүнсний программ -- Хүүхдийн ЧИ ХАШААНДАА НОГОО ТАРЬСАН уу? Нарлаг дулаахан өдөр. Залуу байгальчдын стан- цын дугуйланд суралцдаг хүүхдүүдтэй уулзахаар очлоо. Хүлэмжинд цэцэг ногооны үр суулгаж бай- таа гурван сурагчтай таа- ралдлаа. Ахаа болж байна? асуулаа. -- 15 цаг болж байна. Та нар залуу байгальчид уу? гэхэд хэдэн гэж нэг цаг нь -- Бид өсвөрийн но- гоочдын дугуйланд Су- раХцдаг юм гэв. (Ингээд бидний яриа эхэллээ. - Миний нэрийг С. Дарьсүрэн гэдэг. Би 17 дугаар сургуулийн 5-ын ийн сурагч. Энэ ланд суралцахаасаа ногоо тарья гэж бод- дог л байсан. Гэвч хэрхэн тарих, биологийн ямар онцлогтой, тухайн ногооны гарал үүслийг сайн мэдэх- гүй байв. Өсвөрийн но- гоочдын дугуйланд нэг жил суралцаж онц дүнтэй төгссөн гэрчилгээ авлаа. Манай дугуйланг ОТ- гондарьяа багш удирдан, бидэнд улаан лооль, сар- мис, сонгино, байцаа зэ- рэг хүнсний ногоог тарих удыг зааж сургалаа. хүлэмжинд гоньд, чиншүү. улаан лооль тарьж заалгасан хичээлээ батг к байна. ., . Би хашаандаа дөрвөн төр- лийн ногоо тарьж мэдсэн сурснаа аав, ээж дуү нартаа үзүүлж байна. ИН- гэж хашаанд хүнсний но- гоо тарьснаар хүнсний зорилтот программыг ХЭ- рэгжүүлэхэд бага ч гэсэн хувь нэмэр оруулж байгаа гэж бодож байна. Миний тарьсан сонгино энэ. Сонгино тарихдаа хөрсөө сонгож, тарих үрээ цэвэрлэн тавдугаар сарын эхний долоо хоногт ЭгГ- ” нээнд Нь 15--20 см зай- тай суулгасан. Хар үрээр тарьсан болохоор энэ жил хурааж авалгүй өвөлжүүл- нэ. Өвөл нь маналт хий- гээд дараа жилийн тавду- гаар сард хураана. шэн /чраас үүнийг төл сонги- 10 сайт юм. Миний ДҮҮ намайг сонгины үрийн ча- нар шалгаж байхад гай- хан, лавлаж учрыг нь асуу- на. Дүүдээ би багш болж. байна. Ургамал цэцгэнд хайртай хүн бүхэнд би хайртай. Тийм хүний үг. ааш зан нь сайхан санагд- гэв. адин 14941 - гэрээг тус -- Намайг Э. Норжмоо гэдэг. Мөн сургуулийн 5-ын «В» ангид сайн сур- даг. Хүүхэд бүхэн байга- лийг сонирхож уул мод, Уус, цэцэг ногоог хайрлан хамгаалах ёстой.. Би цэ- цэг тарьж арчлах дуртай. «Айлын чимэг цэцэг, Авдрын чимэг хээ» гэ- сэн ардын зүйр үг байдаг. Орон сууц, гэртээ өнгө өнгийн цэцэг тарьсан айл тохилог сайхан харагддаг юм. «Өсвөрийн ногоочид»- ын дугуйланд суралцаад ногоо тарих талаар нэлээд мэдлэгтэй боллоо. Улаан лоолийг хэрхэн тарих ту- хай ярьж өгье! Энэ ургамал гэрэл гэ- гээ их шаарддаг. Үр нь ЗУРАГ ДЭЭР: Өсвө- рийн ногоочдын дугуйлан- гийн сурагч С Дарьсүрэн, иг) 1111211111111411:4411741111111 15--18 градусын дулаанд ургадаг. Улаан лоолийг Ш, ТУ сард үрслэгийг суулгаад, У! сарын 20-ны дотор талбайд шилжүүл- нэ. Шангийн хооронд 30 --40 см зайтай тарьж ур- галтын хугацаанд бордож, хог ургамлыг түүх, хөр- сийг нь сийрүүлэх усал- гааг сайн хийж | наймду- гаар сарын 20-ны дотор ургацаа хурааж авна гэв." Хүүхдүүд ээ, та нар үе тэнгийн найз нарынхаа хүнсний ногоог тарьдаг аргаас суралцахын зэрэг- цээ залуу байгальчдын станцын өсвөрийн ногооч- дын дугуйланд суралцаж болно шүү дээ. Л. ДОРЖСАМБУУ Э. Норжмоо мар хүнсний ногоог талбайд шилжүү- лэн тарьж байна. 11132511(134115494 байгаас 13,2 тони будааны, | Гуулиас 56 тран хаягдал түүв. Хөдөлмөр зусланг хүнс- НИЙ ногооны чиглэлээр ажиллуулж жил бүр 10-- 15 га талбайд төмс хүнс- ний ногоо тариалж арчилж тордож ургуулан нийт 16400 төгрөгийн ажил Ї 1986 оноос эхлэн у ийн хичээл туршла- гын талбайг 50 хувь нэмэг- дүүлж дотуур байрын хэ- рэгцээний төмс хүнсний ногоог өөрсдийн хүчээр бэлтгэнэ. 26.5 тонн өвс 3200 кг гар тэжээлд бэлтгэж жил бүр хадланчдын цуваа бригад гарч 340 тонн өвс- ний нуруу хийв. 930 иг олон наст ургам- лын үр түүж 750 хавтгай дөрвөлжин метр талбайг зүлэгжүүлж 200 гаруй мод тарилаа. Ажилчны залуу халаа Ажилчны залуу халаа бүлэг ажиллаж ХАА-н машин механизмын дугуй- ланд жил бүр 15--20 хүү- хэд сурч улмаар тракторч боллоо. 5 жилд манай сур- «Залгамж үе» аяны «Эрдмийн далай» жигүү- рээр амжилттай аялж. орос хэлийг шамдан сурч байгаа эгч дүү Ж. Алимаа Болормаа нар. Эгч Болормаа нь нийс- торчин тө- рөн гарч П. Эрдэнэчулуун, ЯС. Лхагвасүрэн, Ш, Ган- зориг, Ю. Баярсайхан нар САА-н тэргүүний трактор- чин болоод байна. Пионерийн бүтээлч 7 хоног Пионерийн бүтээлч долооф" хоногийг жил бүр 11,1,8 дугаар сард зохиож алдаг- дал хаягдал нөөц болол- цоог ашиглаж түүхий эдийн төлөвлөгөөт зорилтыг бие- лүүлэхэд идэвхтэй орол- цож ирлээ. Сумын яс, хөн- гөн цагаан, зэс гууль, бод богийн Эвэр, духны шир цуглуулах төлөвлөгөөг 100 хувь биелүүллээ. Сургуулийнхаа барилга, анги кабинет хичээлийн то- ног төхөөрөмжийг ариг гамтай ашиглахын тулд арвилан хэмнэлтийн байн- гын аян ажиллуулж өмч хөрөнгө нүдлэн хамгаалах операци зохиосноор тодор- хой үр дүнд хүрлээ. Сэлэнгэ аймгийн | Ор- хонтуул сумын 8 жи- лийн 1 сургуулийн пио- нер сурагчид лэлийн 2 дугаар сургуу- лийн 8-ын «В», дүү Али- 222252 Эф шиг, 228 0лсы) 8 Элл маа 23 дугаар сургуулийн Бинэниллиллилилилиллллллилли! ? 5-ын «Д» ангийн сураж- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- | ЧИЙН авсан фото, | Хүндэт захиалга БНМАУ-Ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс, Хүүхдийн төлөө фондын дэргэдэх хүүхдийн утга зохиол, урлагийн зүтгэлт- нүүдийн нэгдлээс зохиолч, уран бүтээлчдэд өнөөгийн уншигчдын эрэлт хэрэг- цээг үндэслэн хүндэт за- хиалга гардуулав МАХН-аас “Хүүхэд, за- луучуудыг хүмүүжүүлэх нь бүх ард түмний үйлс мөнх гэж заасан билээ. Өсвөр хойч үеэ өндөр ёс сур- тахуунтай тал бүрийн боловсролтой, элбэг баян оюун ухаан, эрүүл чий- рэг бие бялдартай, про- летарийн иптериациоиа- лизмд хязгааргүй үнэич, тууштай эх оронч иргэд болгон хүмүүжүүлэх үйл- сэд ухамсарт үйл ажилла- таагаа зориулан, авьяас билэг, хүч чадлаа дайчлан ажиллахыг зохиолчдоос ЦЧнөнзэссагргүггээцжэ13: айхсахахх аслкалллахэс алтлаг хүсч шинэ уран бүтээл туурвих тодорхой сэдвүү- ДИЙГ захиалгад бичжээ. Хүүхэд, багачуудын үер- хэл нөхөрлөл, сургуулийн бага насны хүүхдийн хө- дөлмөрийн хүмүүжил, түүх дурсгал, манай орны социалист бүтээн байгуу- лалт, байгаль орчныг хам- гаалах зэрэг сэдвээр бичих хүндэт захиалгыг хүүхдийн зохнолч Д. Гармаа, Д. Сод- номдорж, М. Чимэд, Ө. Баасанжав, С. Надмид нар баяртай хүлээн Бүү Хүндэт захиалгыг ХЗЭ. ийн Төв Хорооны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дарга, Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комиссын дарга Ц- Нарангэрэл гардуулахад Монголын зохиолчдын эн- лэлийн хорооны дарга Д» Цэдэв байлцав. МАНАИ СУРВАЛЖЛАГЧ БАЯРЛАЛАА, ТНИ- МҮРЧҮҮД ЭЭ! Эзэээсээжэн-- -8 Зөвлөлтийн тимүр- чүүдийн олон талт лын нэг нь эх орны дайнд амь үрэгдсэн цэргүүдийн ар- гэрт туслах хөдөлгөөн юм. ЗУРАГ ДЭЭР: Зөв лөлт Молдавын Бу- нешты суурингийн дунд сургуулийн су- рагчид амь үрэгдсэн цэргийн гэр бүл Анас- тасия Чернояд салж байна. АПН-ийн фото ЗЭ” ИРЭЭДҮЙН ЗОХИОН татагч”, БҮТЭЭГЧИД дуг! 19000 га- ны ор 1 л 14. Дэм бэрэлтэй захад: К сөн «ШБОС--86» үзэсгэлэнд өсвөрийн никчдийн 40 гаруй ипиноцагтагцетцгевеєц цианит! аата ангиа латагцатглгтцатинийнлтингигаглицтггаггилнцатцгтицгтитииин латин Ү мниицнцачзгицийиннилцигцинин ШИНЖЛЭХ УХААН ТЕХНИК--ӨСВӨР ҮЕ тавигдаж үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авлаа. Залуу тех- никчдийн ордны багш су- рагчдын зохиосон бүтээл соёл, эрүүлийг хамгаалах, ардын боловсролын бай- гууллагуудаас хоёрдугаар эт шалгарсан явдал ма- өсвөрийн техникчдийн бүтээл улс ардын аж ахуйд үр ашиг өгч байгааг ха- руулж байна. Тус ордны : сурагчдын хамтран З бүтээл улсын үзэсгэлэнгийн тусгай шаг авлаа. 3 дугаар сур- гуулийн 10 дугаар ангийн сурагч Д. Баяраа МХЗЭ-- Төв Хорооны «Залуу зохион: бүтээгч» медалиар агдав. 28 дугаар сур- у айн 10 гаар ангийн сурагч Н. Дүгэрсүрэнгийн он бүтээсэн ш эхэйн гаргасан авиа- каар хүйсийг то- 13 дорхой. р сургуу? Т рангийн сурагч Э.Лхаг- васүрэнгийн цахилгаан ха- 3 аймгийн лийн дунд 1 10 дугаар ан- гч Б. Гансүхийч х төхөөрөмж зэ- ээлүүд шинийг са- с өндөр үнэ- д бид баяртай лэлт авсан байна гэв. «ШБОС--86» сүзэсгэ- лэнгийн тусгай шагнал ав- сан бүтээлтэй ХАА-н бага ? , ГР цлАТТТТТТ механикжуулалтын лабора- ториар орж багш Д. Баяр- сайхантай уулзахад: -- Манай лаборатори ойрын хоёр жилд ХАА-ын техникийн засвар хийхэд сургалтын үйл ажиллагааг чиглүүлсэн юм. Энэ маань 8--5 дугаар ангийн су- рагчдад ХАА-н техникийг эд ангиар нь нарийвчлан танпулахад ашигтай. рин энэ жилээс эхлэн ах- лах группын сурагчдаар Х-н бага оврын машин” техийикн хийлгэх зорилт тавьж байна. Э. Лхагвасү- рэнгийн зохион бүтээсэн цахилгаан ё хадуур маань үүний эхлэл гэв. “Би «Залуу зохион бүтээгч» сэтгүүлээс цахил- гаан хадуурын тухай мате- риал уншаад энэ хадуурыг хийх санаа авсан. Эвдэр- сэн угаалгын машины мо- торыг авч хэрэглэв. Зөв- лөлтийн мэргэжилтэн багш Н. И. Сергеев, лаборато- рийн багш Д. Баярсайхан нарын заавар зөвлөлгөө- ний ачаар цахилгаан ха- дуур хийсэн юм гэж өсвө- рийн техцикч пионер 9. Лхагвасүрэн ярьж байна. Улсын ШБОС-ын үзэсгэ- лэнгийН танхимд тавигд- сан «Багги» машин үзогч- дийн сонирхлыг татаж бай- лаа. Хүүхэд бүхэн л жи- жигхэн цоохор машин дээр сууж үзэхийг хүсч байв. -- Бид сүүлийн 2 жилд энэ машиныг зохион бүтээ- лээ. Машины эд анүийг бүр- дүүлэх угсрах, зарим дета- липиг зорж хийх явцад ма- най сурагчид их зүйлийг сурч мэдсэн юм. Бид хи- чээлийн жилийн туршид юу сурч мэдсэнээ хавар болгон тайлагнаж, шалгар- сан бүтээлээ «МММ» (ма- най маргаашийн масте- рууд) үзэсгэлэнд тавьдаг уламжлалтай. 24 дүгээр сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Б. Баярмагнай, Г.Цэндсүрэн, Т дугаар ангийн сурагч Л. Даваадорж 47 дугаар сур- туулийн 9 дүгээр ангийн сурагч Д. Чинбат, 15 ду- гаар сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Х. Энхсүх нар өөрсдийн зохион бүтээ- сэл машинаар үзүүлэх тог- лолт хийж МАХН-ын ХЇХ нх хуралдаа бэлэг бари- лаа гэж бага оврын ма- шин зохион бүтээх лабо- раторийн багш Э. Мягмар- жав ярилаа. Т. БААТАР ЗУРАГ ДЭЭР: --Су- рагч Э. Лхагвасүрэн 30- хион бүтээсэн цахилгаан хадуураа туршиж байгаа нь. «Багги» бага оврын ав- то машиныг зохион бүтээ- сэн өсвөрийн техиикчид: пиг ший (Баруун гараас) Б. Баяр- магнан, Д. Чинбат, Л. Да- ваадорж, Д. Төмөрбаатар, овеөр эгнээнд Г. Цэндсүрэн. С. БАДАМХАНДЫН авсан фото. Ци111711:111111132 сээтт ЭНХ ТИВ ЭРХЭМ ҮЙЛС Чернобылийн атомын ца хилгаан станцад гарсан гэнэ: тийн ослыг арилгахаар зөв- лөлтийн олон зуун хүн эрэл: хэгээр ходөлмөрлөж байна. Чернобылийн цахилгаан станцад болсон золгүй явдал, энэ хүнд бэрх нөхцөлд зев: лөлтийн явуулж байгаа үйл ажиллагааг дэлхий нийтээрээ ойлгон хандсан юм. Хүнд хэцүү үед социалист орнуудын ард түмэн зарим орны улс төр, олон нийтийн зүтгэлтнүүд зөвлөлтийн ард түмэнтэй санаа сэтгэл пэгтэй байгаагаа илэрхийллээ. Гэтэл Чериобыльд болсон явдлыг НАТО-гийн зарим орон, ялангуяа АНУ-ын зас: гийн газар, улс төрийн зүт: гэлтнүүд, өрпөдийн олон ний тийн мэдээллийн хэрэгслүүд янз бүрээр, мушгиж гуйвуу: лан бичиж байна. Тэд «олон мянган хүн амь үрэгдлээ», «амь үүрэгдэгс- дийг нийтээр нь нэг дор. ор. шуулав» гэх юм уу, эсвэл «Киев хот мөхжээ», «Украи- ны газар нутаг бүхэлдээ хорд- лоо» гэх мэтээр ярын бичиж Зөвлөлт Холбоот Улсын эсрэг ичгүүр сонжуургүй гүтгэл: гийн кампани дэгдээлээ. Энх тайвныг хүсэгч сайц санаат бүх хүн 3ХУ-ын ард түмний нэгэн адил энэ эмгэ- нэлт үйл явдлыг цөмийн эрин үед улс төрийн шинэ бодлого баримтлахыг шаардсан анхаа- руулга боллоо гэж үзэж бай на. Цөмийн асуудалд тавих ан- хаарал хурцадсан нөхцөлд ЗХУ-ын засгийн газар цө- мийн туршилт хийхийг дан- таараа азнах шийдвэрээ энэ оны наймдугаар сарын 6-ныг хүртэл сунгахаар шийдсэн юм. ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- га нөхөр М.С. Горбачев «Олон улсын харилцаанд ши- нэ байдлаар хандах, зэвсэглэ- лээр аюултай хөөцөлдөх явд- лыг зогсоож, дэлхий дахины улс төрийн уур амьсгалыг эрс сайжруулахын тулд нийг- мийн өөр өөр байгуулалтай улсууд хүч чармайлтаа нэгт- гэхийг цөмийн эрин х Уу шаардаж байна. Тэгвэл бүх улс орон ард түмэн үр бү- тээлтэй хамтран ажиллах ор» гоц төлөв нээлттэй байх бол» но. Ингэх нь дэлхийн хүй бү- хэнд ашиг тустай билээ» гэл: телевизээр хэлсэн үгэндээ онцлоп тэмдэглэсэн юм. М. БОЛД, ” 1вр-Она -суль, хана «ав сс 3, НОМ НОМ УНШААРАЙ! НОМЫН НӨХӨР БОЛООРОЙ! ХҮНДТЭЙ З9Ж Манай хотын Г Урьд гудманд Миний танил Цагаан байшин бие Алсаас харахад Бараа нь тодхон Ахиад ойртоход Үнэр нь содхон Энэ байшин Танил байшин Ээжийн ажилладаг Талхны байшин Манай ээжийн Гараар барьсан Машин машинаар Гадагш ачигдсан Ховорхон амттай Энэ л талхыг Хот даяараа Дээдэлдэг юм. Хүүхдийн цэцэрлэг Хүнсний дэлгүүр сайхны үрийг тарьж байгаа нь үнэхээр Эхлэн бичигч тэхгээр хүүхдүүдийн орчин үеийн сэдэв: тэй шүлгүүд нь миний сэтгэлд таалагдаж ирээдүйд авьяас: 7 даг уран зохиолч шүлэгч төрөх нь бай: Түүний заримаас уншигч бяцхан дүү нар минь унши Үзээд саналаа хэлнэ үү? Ё МХЗЭ-ийн шагналт зохиолч П.ХОРЛОО тэ 4 : ЗУН ХҮҮХДҮҮД ЯРУУ НАЯРАГТ Зургаан сарын нэгэн | хүүхдийн баяр дөхлөө Алаг цэцэг дэлбээлж Адуу мал бэлчсэн Айлын эмээ нарлан суужЇГ | Амгалан охин дуулж нааднг Зун цаг гоёхон доо | ! Гоёхон хувцсаа өмссөн : 7 Голын хөвөөнд дуулан Нуугдаад байгаа ширхэг ёо» бүжиглэнэ төмсийг : м 52 Зуны улирал цэнгэлтэй Нухацтай хайж заавал « Э) дээ олоорой! Дуулан бүжих цаг даа. анги) БӨХӨНГИЙН | 48 ГҮЙДЭЛТ ТАЛ! “ЭЛ (Хөдөө хээрийн зэрэглээн 09 дунд 3 л Тоосны үзүүрт. бөхөн гөрөөс Жэ “ХУ бу, “Торолзон хатирч яваа 09 харагдана. «», Су Шандаст хурдан Шөрмөс чадлы нь үзэхээр Ташуур өгөн ухасхийтэл Төдхөн ойртож ард нь буулаа. Хээрийн амьтдыг цочоон сандаргах 2593959:95539554:) Хэрэг надад байхгүй О) болохоор Ө4| Агсам хээр хүлгийнхээ 2) Ахчэг татан зогслоо Оо Бохөнгийн гүйдэлт 3) талдаа 52| Бөхөн чи минь жарга «эс, даа 2 Айх эмээхийг мэдэхгүй ЭОУг Үржин төлжин өс дээ гаж Үнэн зүрхиээсээ ерөөл дэвшүүлээд Оөр зүг рүү жолоогоо ааллээ, Г.БЯМБАА (10-ын «Б» Лавгы 144.) Зуны сайхан зугаатай цаг 1 ирлээ Зусланд амардаг цаг даа жаалууд Б.ЦЭНГЭЛ (7-гийн «В» | МӨНГӨ Газарт булсан мөнгөө Ганцыг ч үлдээлгүй ар хурууныхаа шидийг Энд л нэг үзүүлээрэй Булсан мөнгө чинь ширхэг төмс ш Бултаж хоцорчих гээд Х. ЭНХЦЭЦЭГ «Б» анги) НАТО ХЭРЭГГҮЙ Атомын бөмбөгөөр бамбай хийсэн (8-ын Америк захирагчтай капиталист гүрнүүд Хэсэг тоос хуйлран босож| НАТО хэмээх сүржин нэртэй Нэгдсэн том хүч байгуулж | Хүний: ертөнцийг хүйс ! тэмтрэх Хүсэл зорилгодоо турхирч хүлгийнхээ | байна. Хүүхэд бидний ирээдүйг баллаж Хүнгүй ертөнц байгуулах гэж байна НАТО надад хэрэггүй НАТО партад хэрэггүй: Аюулт дайныг өдөөн тэтгэгч Америк тэргүүтэй капиталист гүрнүүд Ард түмнийг аврагч нэртэй Араатан маягийн хүч байгуулж, Энх тайвныг хүйс тэмтрэх | Эл зорилгодоо ашиглаж байна. Эх үрсийн ертөнцийг устгаж Энэ дэлхийг эзэнгүй болгох гэж байна, НАТО надад хэрэггүй НАТО партал хэрэггүй Х. ЭНХ-АМГАЛАН (9-, 0) ийн «А» анги) 5 ба (2 1) 9 (2 Юу! 0! байдаг юм шүү Нийслэлийн 10 жилийн хоёрдугаар дунд сургууль дээр хөл хөгжөөн ихтэй байв. Энэ удаа тэд хүүх- дийн зохиолчдыг цэцэг ба- рин угтлаа. Тус сургуу- БДоолийн захирал, МАХН-ын чвчарангү ХЇХ их хурлын төлөөлөгч И. Намсрайжав, -- Манай сургуульд зо- Хиолчид зочлон ирж, хүүх дүүдтэй уулздаг нь уламжс- лал болсон ажил юм, Удахгүй 70 насны нь ой болох гэж байгаа нэрт зо- хиолч Д.Сэнгээ нөхдийн- хээ хамт манай сургуульд хүрэлцэн ирж уулзалт хийж байсныг одоо хүртэл ярьдаг хүмүүс олон бий. МАХН-ын ХЇХ их хур- лаа угтаж зохиолчдын хо- рооноос өрнүүлж байгаа зургаан сарын аяны хү. рээнд хүүхдийн утга зо- хиолыг сурталчлах- сарын ЧД ажлын үеэр бид сургууль- даа хүүхдийн зохиолчдыг урьсан юм гэж ярив. Уул- -залтад хүүхдийн зохиолч Ү МАНАЙ СОНИНЬ- ШЕФЛЭЖ АВСЛ АЖИЛ хичээл х5 БОЛДОГГҮЙН УЧИР (1983? їл- Зохицуулагч ахаа? ду- уйгаар зорчиход зарим үйлд: лийг замын хөдөлгөөний дүр- тээр хуульчлан хориглосон айх юм. Түүний учрыг та ндэнд тайлбарлаж өгөөч, ! -- Бололгүй яах вэ? Та нар тэмдэглэж аваарай. 1. Тамбай, зам, цэцэрлэг доторхи явган хүний шиж асуух зүйл байвал за- ниндоо бичээрэй, ! --2 Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОЦ Биарэгин харжээ 2 сугнг" баатарын цэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбниатад-хэвлэв 1 УРТАЙ 484 А7 М.Чимид, Ө. Баасанжав, Д.Давааням, С. Надмид, за ЛУУ “зохиолч Ш.Энхбаяр нар оролцож намын их ху- ралд зориулан туурвисан Уран бүтээлээсээ ярьж, шинэ яруу найргаасаа унш- лаа. Тус сургуулийн хүүх- дийн найрал дууны «Ха- раацай» улс төрийн дуу- НЫ «Жигүүр» хамтлаг уул- залтад оролцсон зохиолч- дын шүлтээр хийсэн дуу- наас дууллаа. БНМАУ-ын гавьяат жүжигчн В.Долгор тус сургуулийн. хүүхдийн найрал дууны «Хараацай» хамтлагийг удирдан ажил- ладаг юм байна. Энэ сайг хан санаачилгыг хүүхдийн уран бүтээлчид дэмжин дэлгэрүүлж, бяцхан ун- шигч, үзэгчдийнхээ дунд орж ажиллавал пионер су- рагчдын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэхэд үр дүнтэй ажил болох нь мэ- дээж билээ МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ маар дугуйтай зорчихыг хо- риглоно. Учир нь явган зор- Чигчдын хөдөлгөөнд саад бэрхшээл учруулдаг юм шүү! (Зураг-1) 2. Зарим хүүхэд дугуйны- хаа гарыг сул тавьчихсан дав хиж явдаг. Зарим ны нэг ас раараг дугуйгаа жолоодож, нөгөө гараараа машин тэрэг- НЭЭС зүүгдчихсэн байлаг. Энэ л аюул осолд орж болзсош- түй туйлын буруу үйлдэл. Ингэж явахыг дүрэмд хатуу | хориглодог юм. - (Зураг--2) З. Дугуйндаа 14-вөс дээш насны хүн сундалж явахыг хориглодог тухай хоёр дахь хичээлээр ярьсан. Чухам яд- гаад? гэдгийн учрыг дахин | уншиж лавлаарай. 4. Газраас 1,5 м-ээс илүү Өпдөрт ачаа тээш авч явахыг хориглоно. Учир нь ачаа са- 12 УЗ-КОЁ валж хөдөлгөөнд руулдаг юм. 5. Дугуйныхаа Уртаас урагш, хойш 50 см-ээсилуү ачаа ачих аюултай учир хо- риглодог. Дугуйн гарнаас хоёр тийшээ 50 см-ээс илүү өргөн , ачаа ачиж болохгүй. : (Зураг--3) Т. Дугуйгаар бусад зүйл чирэх, өөрөө дугуйтай чирэг- дэж явах осолтой учир хориг- лосоц байдаг юм. Бар ээн сар Хүүхдүүд та нар дугуй- гаар зөв зорчих тухай цуврал хичээлээ эхнээс нь дахин У2:54 саад ,”т Индекс--14140 Айлын гэр Айлчны ширээнд Ээжийн барьсан Сайхан талх Эн тэргүүнд Байрлах юм Миний” ээж Талхчин ээж Манай хотын Хүндтэй зэж. Сэлэнгэ аймгийн Манда: сумын ХЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн дарга С.ДАЯНДОРЖ -7 -83456789101113 14 | - 43 ДАХЬ жилдээ а Мо39(2159 А Ф шин. 1955 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 28. 4 ЛХАГВА А ҮНЭ 10 МӨНГӨ НАРНЫ Г99138 ”КАВХААТАИ В. И. Лениний гэрээсэлсэг «Сайн сайхан бүхнийг хүүхдэд З0- рнулья» гэсэн уриаг манай нам үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлж Їбайдаг билээ. Хүн амын бараг тал хувийг эзэлж байгаа хүүхэд бага- Їчуудыг коммунист ёсоор хүмүү- Їжүүлж, тэдний эрүүл мэндийг са- хин хамгаалахад нам цаг ямагт яраглашгүй их анхаарал халамж тавьсаар ирлээ. Орон даяар “«Су- їрагчийн жилүүд» амжилттай З0- хиож, сургуулийн материаллаг їСлазыг бэхжүүллээ. . Энэ ажилд Гүйлдвэр, аж ахуй, соёл гэгээрэл, (олон нийтийн байгууллагууд нийт эцэг ЭХ ИДЭРХТЭН дад бүх талаар хөдөлмөрчид, : юролцон, сургуулиу туслав. к. Өнгөрсөн таван жилд Улаанбаа- Монголын пионер су: Бар дэн төн ордон, хүүхдийн соёл їспортын төв, Дорнод, Увс, Ховд шймаг. хотод залуу бай- : ар станц/бүх аймаг н салб Зул техникчдийн салбат- хбїод залуу РАт Н клуб байгуулагдлаа. Энэ бүхний үр дүнд сургуулиас гадуур зохиох хүмүүжлийн ажлын систем тогт- лоо, Одоо бүлгэм, дугуйланд нийт сурагчдын 65 хувь нь хамрагдаж байна. Пионерийн 20 гаруй лагерь шиг иээр байгууллаа, Яам, тусгай га- зар, үйлдвэр, аж ахуйн олон бай-( гууллага, ажилтан. ажилчдынхаа пионерүүдэд шинэ лагерь барьж бэлэглэв. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МП Б-ын 60 жилийн ойг нийт улаан бүчтэний баяр болгож ёслон тэм- дэглэлээ. Тус ойд МАХН-ын Төв Хорооноос баярын бичиг ирүүлж, МПБ-ыг төрийн дээд шагнал-Сүк- баатарын одонгоор гуравдахь удаа: гаа шагналаа. «Цаг ямагт эцэг ёсны анхаарал халамж тавьж байдаг нам Тандаа их баярлалаа» гэн өнөөдөр манай улаан бүчтэнүүд баяр талархлаа илэрхийлж байна. МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж өсвөрийн Сүхбаатарчууд «Комму- нистуудын үлгэр, дууриаллаар сурч, хөдөлмөрлөж, хүмүүжиц- гээеї» уриан дор «Залгамж үе» гяны жигүүрээр амжилттай аял- лаа. Намынхаа их хуралд сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олон ний- тийн ажлын дээд амжилтаа илтгэх фрапортад 100 гаруй мянган пио- нер сурагчид гарын үсгээ зурж, пионерийн хамт олон бүр сайн үйл- сийн ном бүтээлээ, Их хурал угт- сан арвилан хэмнэлтийн аянд пио- нер бүхэн идэвхтэй оролцож 1500 тонн яс, 180 мянган ширхэг бэ- хийн сав, хоёр мянга шахам тонн хаягдал цаас цуглуулан, хоёрдогч түүхий эдээс улсдаа 620 мянган төгрөгийн ашиг оруулав. Ахмад үеийн хувьсгалт, дайчин хөдөлмөрч уламжлалаас сурч, ком- Ммупистуудын үлгэр дууриаллаар ажиллах хөдөлгөөн пионерүүдийн “Дунд өрнөсөн билээ. Өнгөрсөн: таван жилд- «Өсвө- ГАЛТАЙ :4 рийн төлчин» уралдаанд:бараг ха тас сая шахам пионер сурагчид оролцож 9 сая төл бойжуулж мал- чиддаа тусаллаа. «Пионерийн де- сант-ургацын талбайд» шуурхай аянд 150 гаруй мянган хүүхэд оролцож, тэдний дундаас олон пионер «Алтан түрүү» медалийн: эзэд боллоо. » 5 Олон улсын «Салют-мир» аяны хүрээнд энх тайвны жилд «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» уриан дор зохиож буй аяны буу- хиаг эх орноосоо эхлүүлж, энх тайванч хичээл, энх тайвны долоо хоног, эв санааны нэгдлийн өдөр- лөг зэрэг олон ажил зохиолоо. Намынхаа ээлжит их хурлаас дэвшүүлэх шинэ зорилтыг бие- лүүлэхийн төлөө улаан бүчтэнүүд эрдэм мэдлэг, хүч авьяасаа бүрэн дайчилж ажиллах зориг эрмэлзэл, дүүрэн байна. ! Монголын ард түмний шалгар- сан манлай-МАХН-ынхаа үйл хэр- гийн төлөө өсвөрийн Сүхбаатар- чууд ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН! ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИЙН ТУХАЙ ПИОНЕРҮҮД БИЧИЖ БАЙНА МИНИЙ Миний өвөөг П. Тогтох гэдэг. 1921 оны ардын хувьсгалын партизан, МА ХН-ын гишүүнд 1922 онд элссэп өвөө маань одоо 97 насандаа коммунистуу- дын дээд чуулга-- МАХН- ын ХЇХ их хуралд төлөө- лөгчөөр сонгогдсонд би хяз- гааргүй баяртай байна. Өвөө гурван төрийн нүүр үзсэн -- Одоо нас өндөр бол: сон Ч зан саруул, бие 4 байгаа минь хар аа биеийн хөдөлмөр эрхэмлэн цэргийн эрдэмд хичээн суралцсаны ач юм шүү гэж өвөө ярьдаг. Бид өвөөгөөсөө ардын хувьсгал, их жанжин | Сүхбаатар, өнөөгийн бидэнд аз. жаргал авчирсан ахмад үеийнхний тухай олон сайхан сургамж- тай зүйл сонссон. -- Хамгийн гол нь онц сайн сурах хэрэгтэй. Бас Үнэнч шударга, нөхөдтэй- төө эвсэг, пайрсаг, үргэлж Сүхбаатарын талбай. МАХН-ын ХЇХнх хурлын төлөөлөгч, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын дєпутат, хөдөлмөрийн баатар, Оёдлын төв үйлдвэрийн ажилчин Д. Даштян өсвөрийн Сүхбаата дын хамт. С. БОД /ШИЙН авсан фото, ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИЙН ТУХАЙ ПИОНЕРҮҮД БИЧИЖ БАЙНА МАНАЙ БҮЛЭГ ТАНЫГ ХҮЛЭЭЖ, БАЙНА СҮХБААТАРЫН 2731515) ЦЭРЭГ шинийг мэдэхийн толоо тэмүүлж байх нь чухал, Бэрхшээлээс шантралгүй, ажилд хөдөлмөрийг хар бор гэж гололгүй хийж сурах хэрэгтэй. Ингэвэл та нар эх орондоо ихийг бүтээх, эрдэм мэдлэгтэй, авьяас чадвартай хүмүүс бол чадна гэж өвөө минь сур- гадаг. Энэ сургаалыг би ямагт санаж, өвөө шигээ шударга үнэнч, ухаалаг хүн болохсон гэж мэрийж явна. Миний дүү О. Дөлгөөн нийслэлийн 23 дугаар сур- гуулийн нэгдүгээр ангийн сурагч, Биднийг хичээлдээ онц аваад ирэхэд өвөө минь их баярладаг Дүү бид хоёр өвөөдөө тус дэм бол- дог. Бид өвөөгийнхээ ачийг заавал хариулна. Нийслэлийн 10 жилийн 45 дугаар сургуулийн 6 дугаар ангийн сурагч 0. ТӨРНЯМ д 3 -- Эх орондоо хайртай хүй шэг яс Түүний ЖҮнд (нхийг бүтээх хүслээр дүүрэн уран туурвиж суу- байдаг. Тийм хүний ажил бага хурлаас МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгчөөр сонгогдоод ирэ- хэд эмэз бид хоёр их баяр- дасан Комшунист Өвөө минь нх хурлын төдөөлөгч. Тэр ард түмний аж амьдрал, зан занш- жиг сайн мэддэг хүн. Бид түүний турсан зураг, судал- удаас монтөл өрим хан- Бэ тевь, байн тансаг бай- таль, уул ус, хүн ардын жар талант амьдралын 100 сайх- тар, будат бийрийн ид ши юм? цаасан дээр бууж түү- аяны шүнх “тагт дүүрэн шрдэт юм. Зурж күрсэлсэн шигээ тэр бүхний тухай сэтгэлд хөвогы- зол хүүрнэх өвөөгийнхээ є0- хєдєлмєр, хичээл сургууль єр нь юм бүхэй өөдрөг яв- дах юм гэж өвөө ярьдаг. Би зураач болно. Бүр жаа- үрээг сл ТОмыг зэрхэн яаж зөв дүрс- лэн, зурах талаар өвөө на- дад зааж заримдаа хамт сууж зурдаг. зэс сууж зурах нь хаж тийн их аз жаргалтай шөч билээ. МАХН-ын ХЇХ их хурал угтаж манай инонерийн бү- лэт олон хэлбэрийн ажил зо- хвож, тионер бүр Чулных чанараа ахнуллаа. Их хур- лын дараа манай бүлгийн шионерүүд их хурлын төаө9- лөтч өвөөтэй уулзахаар т6- лөтлөсөн юм. Комтунист өвөө! Таныг бид хүлээж байна. Нийслэлийн 31 дүгээр сургуулийн 5 дугаар ам- (2 ч цЦ АЛТАН. ТЭРЭЛ” ОЛОН ШАВЬТАЙ ОЁДОЛЧИН КО МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч, Арьс. ширний үйлдвэрийн нэгдлийн харьяа оёдлын двэрийн оёдолчин Ү Ц. Ганчимэг, өсвөрийн сур- валжлагчийн асуултад ха- рнулж байна. Өсвөрийн сурвалжлагч: Та пионерүүдтэй уулзалт хийдэг үү? Ц. Ганчимэг: Байнга хий- дэг, Уулзалт дээр би оёдолч- ны л мэргэжлээ ярьдаг, Ма- най үйлдвэрт ажиллахаар ир- сэн охидын олонх нь ми- ний уулзаж ярьж байсан хү- мүүс байдагт би б: ухдаг. Өсвөрийн сурважлагч: Та олон шавьтай юу? Ц. Ганчимэг: Олон бий. Тэдний дундаас Д. Нэргүй, Д. Энхтуяа, М. Туяа, Л. Оюунбилэг, Ц. Сайнжаргал гээд сайн ажиллаж байгаа охид олон Өсвөрийн сурвалжлагч: Та өдөө багш Өөрөө баттай юу? болжээ. Ц. Ганчимэг: Би 1972 онд оёдолчин болохдоо С. Ням- хүү багшийг дагалдаж, хө- дөлмөрийн намтраа эхэлсэн юм. Мипий сайн багш нарын Ялж тлжтэтлэд, 1-7 цэг нь хөдөлмөрийн баа Ц. Амгалан. Өсвөрийн сурвалжлагч: Үе залгамжилсан ажидл- чинд та өөрийгөө тооцдог уу? Ц, Ганчимаг: “Тийм (зэ! Манайхан ажилчин хүмүү Миний аав Цагаан олон яс м МУНИСТ үйлдвэрт ажиллаж Ардын Их Хурлын депутатаар сонгог- АС байсан юм. Миний ээж Үрлээ мөн ажилчин байж, УДаа дараа гавшгайч болж ан. Би тэднээс ажилчин гэдэг эрхэм алдар нэрийг өвлөж ав Өсвөрийн сурвалжлагч: Ажлынхаа амжилтаас бие дэмд ярьж өгнө үү? Ц, Ганчимэг: ХН-ын ХЇХ их хурал угтаж мэг жи- лийн ажил хийх эмэг сараар давуула ийж, бү- тээгдэхүүнээ 100 хувь чана- рын нэгдүгээр зэрэгт хүргэ- лээ. У! таван жилд 9 жилийн ажил хийх үү : 9 жил 4 сар 22 хоногийн сил хийсэн. УЦ таван жил 5 сарын үүрэг авч 10 » хоногийн ажил хийлээ улсын чан, юср тийн аварга боллоо БАРЬЖ БҮТЭЭСЭН, ТАРЬЖ ЗРГЧУЛСАН БҮХНЭ3 ХАЙРЛАЯ! МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Улаанбаатар хотын орон сууц, нийтийн аж ахуйг удирдах газрын дарга Ц. Баа- санжав ярьж байна. Хотын гудамж, талбайд зү- лэг мод суулгаж байшин ба- рилгын өнгө будгийг засан сэргээж байгаа хүтүүс хүүх- дүүд та нартай өдөр тутам тааралддаг. Тэд-тоглоомын хот- хөн биеийн тамирын талбай байгуулж байна. Тэд--Улаанбаатар хотын орон сууц, нийтийн аж ахуйг удирдах газрын ах эгч мар чинь шүү дээ. МАХН-ын ХЇХ их хурлын УЛААН БҮЧТЭНИЙ ТАВАН ЖИЛ МАХН- их лын ны 75, 52 дугаар сургуу» гийн Түмэнцогт сум, Улаан- шин авиан лийн гандболчид түрүүлэв. гот хотын пинонерүүд шал- рийи Сүхбаатарчуудын амьд- ралд мартагдашгүй тэмдэг- лэлт үйл явдлаар дүүрэн бай- хооронд Монголын рийн байгууллага улан тарлаа. Ни үзэл бурхав, толнан, х ПИОНЕРҮҮД З лалтын хувьд улам ергөжиж нд ЭРХҮУГИИЙ ИХ та » хин өснө: НАА к: ХҮҮХДҮҮД ЭНХ шионерийн таван л д ДАМД Т хүүхдүү) Ж3 ї ! Монголын ииоперүүд Зок яолт, Монголын залуучуулый . симЕА-гаас зохиой бай- лаа. Ч 1981 ОНД: унэ вх. --4-84Ёс сагүннд 96 туулсан Өдөн улсын 34 ХАМГИЙН сон найрамдал нөхөрлөлөө АМНЫ айх баганы,” дархтай САЙХАН НОМОО улам бэхжүүлэн. ё“| БАГАНУУРТ 4 Нийслэлийн 14 дүгээр бүл- гэмийн пнонерүүдийи «анаа- оролцов. БИ, : ХУВЬСГАЛЫН 1982 ОНД: ЗАЛУУ ХАЛАА чилгаар «Залгамжлагч» сэт- ын АМИНЫ (8) «ОЛИМП» КЛУБ 2 10 - онголын Ар, ЦнгЭй зэвэг - гал, МХЗЭ-ийн 60 жилий ( Пїноцер сурагчдын биеийн сиортын «Олимп» ган боть номтой, уурхайчин залуусын номын сан байгуу. ойд зориулсан Монголын заг ялаа. тээ 4244 57 тамир, Е27 4 Х үЬ 81, замын а , хо нлуб сургууль замраудйн аа ТАНДБОЛЧДЫН бүрээс тэргүүний хүүхдүүд тєрь бүхүид ашиллах 3 АНХНЫ оролцлоо. СУРГУУЛЬ ОРЧНОО ЦЭЦЭРЛЭГЖҮҮЛЬЕ тамжлагч» «сэтгүү. иэ- 2 тан, - Анх удаа зохиосон энэ тайн» ) мэнтнэа тэмцээн эж анд Ховд сймгийнэ вуулн 15480417 ый 256 тамирчин авхаалж Булга , Булган, аймгийн цид бүх инонер, баатарч) баагаа сорьж, Ажилчны Агт, Сүхбаатар айм. хамрагдав. 2 » (ПИОНЕРИЙН ОН ДАРААЛЛЫН, ХУУДАСНААС) МЯНГАТ СААЛЬЧИН ПИОНЕР Хэнтий аймгийн Биндэр сумын индиер Д. Шүрэнцэ- цэг имонер сурагчдын дун- даас анхны млигат саальчин болж, МХЗЭ-ийн Тов Хороо- ны «Ходолморийн алдар» алтан медаль, хожим нь. хө- дөлмөрийн хүндэт медаль хүртлээ. ТАрар ЗХҮҮХЭД-- | САНСАР» ЯРУУ 11) нАЙРГИЙН БАЯР ЖИ. Гүррагчаа ахынхаа сан- сарт ниссэн өдроар ямомерүүд пруу майргийн р хийдэг Он уламжлалтай болжээ. Е2) х 1.И. Лениний нэрэмжит БХП-ын 60 жилийн ойг өс торийн Сүхбаатарчууд иитер- националч -ма! н баяр болгон томдөгдэлээ. с-) ИЧТЕРНАЦИОНЛ/ БАЯР 5 1 “ ххүт тэмцээн 55 | УЛААНБААТАРТ Олон улсын хүүхдийн хөн- гөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн 17 тэмцээнд БНБАУ, БНСВУ, БНАГУ. ЗХУ, БНКБУ. БНМАУ. БНПАУ, БНСРУ, БНУАУ, БНСЧСУ-ын 160 тамирчин авхаалж самбаа, хүч чадлаа сорилоо. шинжлэх УХААН, ТЕХНИК, ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН С-2201) долоо хоног Пионер сурагчдын бас нэг сонирхолтой энэ ажил жил бүрийн Х1 сарын гурав дахь долоо хоногто ором данар явасалас болсон юм. к) БАДМИНТОН ШИНЭ СПОРТ «Їїнонерийн удирдагч» сэхгүүл, өсвөрийн шинэ. спорт Бадминтой... хоёр нэгэм зэрэг зүгэй дэлгэрч нийтийн хүртээд болов. өмнө манай бүтээлч хамт олон Улаанбаатар хотын намын хо- рооиоос хот тохижуулах ажлыг цаг хугацаанд нь чанартай хийж гүйцэтгэх тухай хүндэт даалгавар хүлээж авсан юм. Бид даалгаврыг амжилттай бие- лүүллээ. Нийслэлийн 22 хо тохижуулж хоёр сал ман- ган төгрөгийн ажил хийгээд байна. Хүүхдүүд та нартаа зо- хотхон, туулахад онцгой анхаарч ажил. ласны дүнд тус бүр нь 60-83 мянган төгрөгийн үнэтэй хэд хэдэн тоглоомын цогцолбор бай- туулж хүүхэд багачууддаа хү- лээлгэж өглөө. 1983 ОНД: 4ЗАЛГАМЖЛАГЧ- ЧУУЛГАН ёс Монголын иионсрийн «Зал- тачжлагч» У чуудган өсвө- рийн Сүхбаатарчуудын ажил амьдралын томоохон тайлан болж, цаашдын зорилтыг то дөрхойлов. «НОГООН ГЭРЭ” ГААН ШУГАМ» Пионсрүүд замын хөдөл- гөөний аюулгүй байдлыг хан гахад идэвхтэй оролцож, жил бүр хоёр сарын шуурхай ажил зоснодог болов. хөдөөгийн Е| оонь ХҮҮХ? хїЖЭГЛ Дориоговь аймгийн Хөвс- гол сумын ишонерүүдийн «На: раа сан уггья» сайн ДУ? рын хүүхэлдэйн анхны тсат- рмыи даяар түглээ. юэ ВА ОНД: ИЙНАРАГУАТАЙ ХАМТ Монголын инонсрүүд Ни карагуагийн багачуудтай эв мэгдлээ илэрхийлэн олон мян- ган төгрөгийн тоглоом илгээв. Пвонерүүд та нар бидний хамгийн дотно тусаагч | Орц, байр, сургууль, гудамж цэцэр- эгээ ямагт хайрлан хамгаалж байдаг шионерийн бүдэг, ти- түрчүүдийн баг шамай хотод Пионерүүд зэ! Одоо бидэнд тахиалж эхэллээ. Хэн нэг нь болгоомжгүйгээсээ гишгэж Хху- галчих вий. Хүүхдүүд минь, үргэлж харж хандаж байгаарай! Мод, бүрийг усалж төр- дохгүй бол өсөлт нь зогсчнхио шүү. Тоглоомын хөтхөн ч бас та марын хараа хамгаалалтад байх ёстой. Эшэ бүхнийг та нарт зориулж бүтээсэн юм Хүүхдүүд зэ! Танай байр, орцонд тимүрчүүдийн бүлэг бий юу? Чи өөрөө тижүр жөх үү? байхгүй бол өөрөө са- нтаачлан зохион байгүулаграй. Пионсрүүд аж төрдөг бай- рын халан дээр элдэв зүйл эрээчсэн, орцны гэрэл байхгүй хог цаас хөглөрсөн, зүлгэн дээгүүр нь тууччихсан мөд бу? нь хугарчихсын байвал (туй цож, спортын олон шастер . дөл» Гл тоглолт Цэрэг спортын «Дөл» тог аолтын улсын аварга шалга шинээр төрлөө. УЛААН БҮЧТЭН сонин «Пионерийн үнэн» сонины руулах анхны тэмцээнийг нам 40 жилгйнхээ өйгөор 182 засгийн удирдагчид, ахмаА млнган уншигчидтай болсон дайчид үзэж талархал влэр- байв. хийллээ. Ч ЕСАНТ-- РГАЦЫН ТАЛБАЙД Үр тариа, төмс, хүнсний ногоог хаягдалгүй хураахад " ПИЙОНЕРИЙН 5) ! | «УЛААН ЦЭЦЭГ» 47) ДУУНЫ НААДАМ Халхын голын ялалтын 4 жилийн ойгоор иионер бага- чуудын улс төрийн дууны наадамд олон хамтдаг Фрол- цож урын сангаа баяжуулав фе ч! СААРТАКНАД (1! Монголын янонср сурагч: дын спартакиадад 290 мян- ган өсвөрийн тамирчин орол- 1985 ОНД: ЭНХ ТАЙВНЫ Фу НИЙСЛЭЛД Монголын пиовсрүүд ДЗО- туслах хөдөлмөрийн анхны НЬ ХИ нх наадмын СИМЕАтийн тэргүүлэгч 5 дийн хурал манай эх оронд болж энх тайвны жилийн дахь удаагаа шагнуулав. Ц. ТҮВШИНТӨГС «4дал улирч амьдрал шинэчлэгдэв. Баатар зориг, иямбай ажлаар Баялаг болсон монголын ардууд Бахтай жаргалыг эдэлж байна. Жаргалант амьдралыг баттай олж Жавхлант сүрийг ихэд бадруулнс Залуу болсон монгол орон Залуурч намдаа ихэд 2) , талархана. : Мандсан хувьсгалын цогт 7 Я удирдагч 7), Манай ялгуусан нам у мандтугай Малчин ардын жаргалт с амьдрал ) Маш бадарч мандах 7) 4 болтугай! Ардын зохиолч Ц. Дам- динсүрэнгийн «Монгол ар- дын үнэн удирдагч» шүл- гээс. 1944 он. . БА ж Манай улсын. нам засгаас Ард түмнээ хайрлаж Бага балчир хойт үеийг Улсын засгаас С хүмүүжүүлж Өсөж өндийн хүн болон р Гарч ирэхийн хамтаар 7 Э4 4 Эрдэм ухаан бүрэн . төгөлдөр Улсын үндэс болно. С. Буяннэмэхийн «Сур- гууль» шүлгээс, ж . ж Хүүхэд бүхэн Номын үгийг Нүдэлдэг боллоо. Хүн бүхэн « Намын. үгийг Уншдаг боллоо. Хүсэл бүхэн Замын уртад Өрнөдөг боллоо... - Хамаг олноор эрхээ эдлээд Хайрт намаар жолоогоо Холбоот улсаар түшгээ . - “Холхи- ирээдүйгээр чигээ ! ! барилаа. 77 1 Улсын бол тархи нь Хүний бол зүрх нь Уулсын бол оргил нь Усны бол бургил. нь Ургамлын бол үндэс-нь Улирлын бол хавар нь Монголын ард түмний бол 52 7 сэтгэл нь /2 Монгол Ардын Хувьсгалт 2/ "Там. боллоо. : э 2 х Д. Сэнгээгийн «Намын жолоодлогоор» найрагла- шєшс лаас (Ц. Гайтавтай хамт- ран бичжээ.) 1954 он. ж . . сэ. АЛ 2 ллады, ЯС: Н Аавын хүүгийн зам урт /8 Соёлын ажлын амжилт / өндөр хэ Нам засгийн даалгавар их У2) Найдварт ардын угтамж 7 өргөн. 7/), Г.Сэр-Одын «Шөнийн “| онгоцоор» шүлгээс. ! 1936 он. Ж . Намын бадрангуй туг минь Нарны гэрлээс илчтэй Насны багадаа сур! гэж Нэмлож сургасан ачтай » Алтан дэлхийгээс арвин Агаар тэнгэрээс гүн Ачтай хүчтэй намдаа Ариун хайраа өргөе! Лхамсүрэнгийн «Нам ж 53 Ж ) Үеийн үед гарсан тэмцлийг бат холбож Үрийн үрд дамжсан зоригийг улам бадрааж Дархан ялалтын тугийг нам мандууллаа. Дайсан бүхний дарлалыг үүрд устгалаа, Атуу Лениний сургаалаар тумчийг улирлаж 54 А--01555. атгуулаад | хийгээд | Д. Сүхбаатарын Ардын жаргалын төлөө биднийг зоригжуулж Ахиж давших хөгжлийн жолоог залсан юм. Ашдын сайхан НИЙГМИЙН суурийг тавьсан юм. Ч. Чимидийн «Намын тухай дуу»-наас . Ж . Ялалт өөд, жаргал өөд жолоодсон баатар намаа Яндашгүй ялагдашгүй ард түмэн минь Яруухан дуугаар Ялгуусан хайрт минь Ахмад дайчдын зам “Баатарлаж бүтээх үйлс маань Алсын сайхан ирээдүй Нэг, хоёр, гурав! Ц. Цэдэнжавын «Бага- чуудын марш» шүлгээс 1973 он. ж » . Манлай намын. мэргэн сургаал гэрэлтэн байдаг Монгол орон минь Мандсан төрийн соёмбот далбаа Су бай МАНЛА ТӨРӨЛХ НАМДА ТӨРӨЛХ НАМЫ ТЭНИЙ ДУУ ХООЛОЙ ТУХАЙ : УЛААН БҮЧ- КОНЦЕ РТЫН ТАНХИМ ПИОНЕРИЙН ӨГЛӨӨЛГӨӨС ЦУУРАЙТАЖ БАИ: НАМЫН ТУХАЙ БАДРАНГУЙ САЙХАН ДУУЛ- "ЛЫГ МАНАЙ ВӨРИЙН ЗАЛУУ БИЛЭЭ. ЯРУУ НАЙРАГЧИД ЗОХИОЖ, ӨС- ҮЕИЙНХЭНДЭЭ БЭЛЭГЛЭСЭН МАХН-ЫН ХїХ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН ЭНЭ ДУГААРТАА БИД НАМЫН ТУХАЙ СЭДЭВТ ЯРУУ НАЙРГААС ЦОМОРЛИГ БОЛГОН УНШИГЧИД- ДАА БАРЬЖ БАЙНА. “алдарш улан дуулж -ЭЛдАРШУ, байна Б. Ахтаны «Миний эх орон» лгээс Р ХҮ ..-. Аз жаргалыг эрсэн Ачит жанжин Сүхбаатар- Агуу зөвлөлт улсад очоод Ариун тусламжийг авч Алдарт их хот Ар Шивээ хиагтад Ардын хувьсгалт намыг Анх зохион байгуулж..г Улс түмэн олондоо Уриа тунхаг гаргаж Төрсөн монгол орондоо Төвшин жаргалыг зохиолоо. П. Хорлоогийн «Сүх: баатар» найраглалаас, 1944 ОН. Ёо, ! Амгалан энхийг Нар гийгүүлнэ. Алс хэтийг Нам гийгүүлнэ. Алсын их улирлыг й Авцгаах их зоригийг минь Ардын нам засаг заяасал юм. Үеийн нөхөд шамдацгаа! . Өвчүү тэнэгэр алхацгаа Гэрэлтэгч нараа ч Гэгээн өдрөө ч Бид ирээдүйд зориулна Гагцхүү ирээдүйд зориулна! Баримжаа болгох зам сонины зөвлөл намиран байдаг Монгол орон минь Алтан шаргал тариа будаа халиурч байдаг Монгол 1: орон минь Амгалан энхийн цагаан : тагтаа нисч байдаг Монгол орон минь Ц. Уламбаярын «Мон- гол орон» шүлгээс 1955 он. Ж. . . Ц Аав ээжийнхээ жавхааг аван төрж Золбоогоо болгоод Ард түмнийхээ ухааныг суран өсөж Зорилгоо хийгээд Элгэн нутагтаа ирээдүй байгуулах Эзэн нь болж Энхрий намдаа үнэнч байх Тангараг өгсөн Баясгалант уриа Бид бол пионер! 12 ариун үрс, өрсдөө бид ард түмэн Б. Явуухулангийн «Пионер» шүлгээс 1963 он. эн Ээлшалт 5 Хөгжлийн шинэ алхаагаар түмнийг урагш залж Хөдөө хотгүй амьдрал жаргалыг улам бялхуулж Мянган жилд монгол газар хэч ч хийгаэгүйг хийсэн неэ ад шл--22----и-ишилдг-- нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв 52 Ї 5 Ж “Айлд өрхийг баяртай Түхоэиулллшлмилын 2, Э элсэмууЭлэЭМУЛ, сэ: л . . « , 3 Мятаршгүй хүчит шантрашгүй зоригт Монгол Ардын Хувьсгалт “Нам! Ц. Гайтавын. «Манай нам» шүлгээс 2Э УЖГ26 дал Коммунист”- гё2 Эгэл жирийн Энэ нэрнээс Эрхэм сайхан Энэ алдраас Ильичийн үг-- Эрин үеийн туг дэрвэж Их Сүхбаатарын үг-- Эх -орны үг хангинаж Итгэлийн наран-- с Энхийн наран гэрэлтэж Ирээдүйд биднийг дуудаж байна: Д. Пүрэвдоржийн «Ком мунист» шүлгээс. 1976 он. ї Ж ж . Маркс Лениний онолтой Маш холын хараатай Ялгуусан тэмцэлд манлайлж Ямагт урагшаа тэмүүлэгч Коммунист Коммунист Коммунист Монголын: алдарт кєммунисл! Д. Даржаагийн «Монго- лын алдарт комму- нист» шүлгээс.1980 он ж . . Эрдэнэ баялаг бүтээх Авьяас чадлын охьтой Эрдэм соёл ундраах Ариун булгийн эхтэй Энхийг хүсэгч ард - түмнээ Эцгийн хайраар ивээсэн . Энхрий хайртай намаа Эгшигт дуундаа магтнам А. Самбалхүндэвийн «Намын магтуу»-наас 1958 он. . . болгож Ардын үрсийг эрдэмтэй болгож Нараар түмнээ гийгүүлсэн Намын гавьяа хичнээн их вэ? Түмэн олны жолоо болсон Түргэн хөгжлийн залуур т болсон Ардын намын яруу алдар Ариун болоод асар өндөр, Найрамдлын сайхныг с онасанд тогтоож Намаа хүрээлсэн ард түмэн Нийтийн зорьсон гэгээн замаар Нийгэм журамд давшин орно Н. Жамбалсүрэнгийн «Ялагдашгүй нам» шүл гээс. ж П ж ж Алаг бөмбөрийн баясгалант урна Алхах гишгэхэд тохироод Аялгуут бүрээний дуутай Ая нийлүүлж наадна. Нарийн цээл хоолой нь Лимбийн адил жингэнээд Насан бага идэр үрс Намынхаа төлөө хэзээд бэлхэн! М. Чимэдийн «Пионер» шүлгээс. 1937 он, Туяарсан Алтайн дуулга цайлалзсан Туузарсан Сэлэнгийн долгио мяралзсан . Төгөлдөр гоо Монгол эх. оронд минь Түвшин энхийн суу дуулнантай Ялалтанд манлайлсан Ололтонд жолоодсон Наран Харрааг Намаа лья Өө. Бийчэхииж, «На- ран цацралт намаа дуулья» дуунаас. 1966 он... Индекс--14140 Найргийн минь баатар-- Эрин цагийн эзэн та Намайг танихгүй! Нарны нэгэн цацраг Жирийн хүн Таныг Би харин андахгүй Ухаа хонгорын хурдаар ) Улс монголоо дэгжүүлсэ! хооо22 шээ? со»? угссд Манлай намын гишүүн у Таныг Урагшлах замдаа ) туушта:: Нийгэм алгассан орноо жолоодсо Алдарт намын гишүүн Таны Ариун эрдмийн танхим руу Ардын хүүхдийг хөтөл Алсын жолоог нь атгуулса Ачаар тань андахгүй! Дашдооровын «Ком мунист» шүлгээс. 1971 он. 53 . Манай нам ачтай Манлай нам хүчтэй Багачууд бид ингэж Бахархалтайгаар хэлнэ. Гэрэлт сайхан сургуулийн Барилгыг хэн барив? --Нам: Гэгээн саруул эрдмийн Жолоог “хэн атгуулав? --Нам! Аранзал улаан өнгөтэй Бүчийг хэн зүүв? ) Э3 с -ЧНам! Уу Ажил бүхнийг хийх Хүчийг хэн өгөв? Д. Содномдоржийн «Намдаа бид хайртай» шүлгээс. . . 53 Шивээ хиагтын тулаан дундуу! Ширмэн бөмбөгийн тэсрээн дундуур Хороо цэргийг манлайлан давшиж Ф8 Хотлын жаргалын үүдийг ». (0 нээсэн Э йг (74 (7) (77 Бид--коммунист Бие сэтгэлээрээ Бэрхийг туулсан хатуужлаараа Бид--коммунист Д. Цэдэвийн «Бид-ком-” // мунист» дуунаас. 0 . 52 7 / ! /д| - «гукаан бодож байхдаа: Ї Дараахи-үеийн бидний : төгсөх сургууль, дээд! мэргэжил! Дарханд босгох шинэ. хотын гэрэл гэгээ! Өндөр хүчдэлийн болд Дайсны -дарлалд амар ї жимэр ч үгүй Даяар монголоо аврах 20 2, 5 " шонгууд Өнөөгийн хөгжлийн холч алхаа . өлмийдээ гээж нисэн | одох. д Уран цагаан онгоц 77 пуужинг! 7) 3 1) 7) Уул шувуу хоёрыг Оюунаараа нэвт харж 3 Он жилийн цаадахыг 7 тольдож байсан 57) ухаантныг (2 НАМ гэдэг юм. : Ш. Сүрэнжавын «Нам» 3 ЖЭ л 1 Хойч үе хойч үеийн ” хойч үе 4 " Хотол ертөнцийн хойч үе ,)7 төгсгөлгүй! (0 Өнө хойч үеийнхээ замыг засах: /у: Өмнөх үеийнхний тэмцэлч | /(8 дуусгаваргүй.. !/7 Хомс ганц биеэ гэлгүй Хойч үеийнхээ төлөө т 9 Ч амьдарсан Ид Тэр--иинхэнэ хүн! 7 Тэр--жнрийн коммунист! . Пүрэвсүрэнгийн «Өг” лөөний дууль» найраг-7 /7 лалаас, 1980 он, Ж Эрхлэгч Я. ДАШДОНДОР | 12345678914 43. 33 ДАХЬ жилдээ А ме40 (2160) 4 1986 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 30. МАХН-ын ХЇХ их хурлын тэргүүлэгчид, МАХН-ын Т Коммунистууд. Нийгэм, олныхоо төлөө хамгийн сайн сайхан бүхнээ зориул" даг эрхэм дээд шинж, ча- нартай манай үеийн шил- дэг хүмүүс. 1986 оны тавдугаар са- рын 28. Ардын их хурлын танхимд манай орны наян найман мянга гаруй Ком- мунистуудыг төлөөлсөн 841 төлөөлөгч суудлаа эз- в. 9 лтай нутгийн хоньчин, их говийн тэмээчин, шинэ хотын ажилчин, соёл ур” зүтгэлтэн, багш тан хүмүүжүүлэгч 39- рэг хөдөлмөр бүтээлээрээ ил мэргэжлийн комму- Явстууд тэнд байна. Улаан ЙГ лхлсэвсас-сал8 га тусалдаг коммунист өвөө, эмээ, аав, ээж, ах эгч нарынх нь төлөөлөгчид олон. Тэдний дунд улсын баатар хоёр, хөдөлмөрийн баатар 31, гавьяат цолтон, төрийн шагналтан 50 бай- на. Манай намын их хуралд 66 орны 73 коммунист, ажилчны болон хувьсгалт, ардчилсан нам, байгуулла- гын төлөөлөгчид оролцож байна. Тэдний дунд ЗХУКН- ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, ЗСБН- ХОУ-ын Сайд нарын Зөв- лөлийн дарга В. И. Во- ротииков тэргүүтэй ЗХУ- КН-ын төлөөлөгчид байна. Хүсэн хүлээсэн мөч б0- лов, МАХН-ын ХЇХ их ху- рал нээгдлээ, «Монгол Ар- дын Хувьсгалт Намын хїх их хуралд тавих МАХН- ын Төв Хорооны тайлан, цааш, сорилт» илтгэ- лийг МАХН-ын Төв Хороо- ны ерөнхий нарийн бич- гийн дарга 2, Батмөнх та- вилаа, Хуралд оролцогчид илтгэлийг гүн анхааралтай сонсч байн байн нижигнэ- тэл алга ташиж талархан хүлээж авав. Их хурлын тайлан илтгэлийг уудам эх орны маань өнцөг булан бүхэнд цэнхэр дэлгэц, ра- дно долгионоор нэгэн зэ- рэг сэтгэл догдлон харж сонслоо. Ж.Батмөнх даргын тавь- сан илтгэл нийт хөдөлмөрч- дийн нэгэн адил өсвөрийн үеийнхний урам зоригийг бадрааж, ахмад үеийн хувьсгалт, дайчин, хөдөл": мөрч уламжлалыг иэр төр- тэй үргэлжлүүлэх бадран- гуй хүсэл тэмүүллийг нь улам оргилуулав. Илтгэлд ЗХУ болон ах дүү социалист бусад орон” той тогтоосон найрамдал, манай намын энх тайванч гадаад бодлогын тухай ярьж улс орны дотоод амьдрал, ололт амжилтыг нэгтгэн дүгиэж цаашдын зорилтыг тодорхойлон заа- А БААСАН өв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга !5, Батмөнх илтгэл тавьж байгаа нь а. Нөхөр Ж. Батмөнх тай- лан илтгэлдээ «Бид ХХ! зуунд ажиллаж, амьдрах хүмүүсийг одоо сургаж бэлтгэх тухай ярилцаж бай- гааг мартаж болохгүй. Энэ бол амар хялбар биш бо- ловч цаг алдалгүй боловс- руулж, дэс дараатайгаар заавал шийдвэл зохих том зорилт мөн... Тавигдаж байгаа шаардлагын үүд: нээс өсвөр үеийг сургаж хүмүүжүүлэх үйлсэд сур" гууль, гэр бүл, хөдөлмө- рийн хамт олон, олон ций- тийн бүх хүчийг нэгтгэж төвлөрүүлэх хэрэгтэй бай» на» гэж онцлон заалаа. Энэ нь намаас хүүхэд та бүхний төлөө байнга их ан- хаарал халамж тавьж байд- гийг бас дахин яруу тод илэрхийллээ. Их хурал «МАХНын Төв Шалган Байцаах Ко- миссын тайлан илтгэл» ийг сонсов. 5 Дараа нь «БНМАУ-ын А ҮНЭ40мӨНГӨ -4 эдийн Засаг, нийгмийг 1986-1990 онд хөгжүү: лэх үндсэн чиглэл лийн тухай» илтгэлийг БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга Д. Содном тавилаа. МАХН-ын ХїХ их хурал туйлын ажил хэрэгч уур амьсгалд үйл ажиллагза- гаа амжилттай үргэлж- лүүлж, ажлын зарим ду” тагдал доголдолд шүүмж, лэлтэй хандан арилгах ар- га замыг зааж, дэвшүүл- сэн бүх зорилтыг шийдвэр- лэхэд шинэ хандлага, бү“ тээлч шаргуу чармайлт гаргахыг манай орны нийт хөдөлмөрчдөд уриалж бай- на. Намын ээлжит их хурал социалист бүтээн байгуу” лалтын хариуцлагатай чу” хал үе шатанд улс орны хөгжлийн шинэ зорилтыг тодорхойлон заасан түүхэн шийдвэр гаргах болно. Манай тусгай сурвалж- дагч Ж. ДАШДОНДОГ ПИОНЕРҮҮД йХ ХУРЛЫН НЭР ДЭЭ? МАХН-ын ХЇХ нх хуралдаа сурлага, хөдөлмөр, урлаг спор- тын амжилтын Өэлэг Оарьсан тухайгаа пнонер сурагчид, сур- гууль, хамт олон рапорт, захи- дал, цахилгаан-утас нрүүлсээр оайна, Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ- цагаан сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 6 дугаар ангийн су- рагч 4Ж.Галбаа МАХН-ын ХЇХ их хурад угтаж «Коммунис- туудын үлгэр дууриаллаар сурч, хөдөлмөрлөж, хүмүүжиц- урнан дор залгамж үе амжилттай аялж 7 ули- дараалан Онц суралцаж сурлага, хүмүүжил, соёлжил- тоор тэргүүний сурагч болж, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алтан медалиар шагнуулсан амжил- 8-н2 намынхаа их хуралд бэлэг барьжээ, Мөн аймгийн Баруун-Урт котын 8 жилийн 1 дунд сур- руулийн 8 дугаар ангийн су- рагч Ш.Буд сурлага, хүмүүж- дийн 19 долоо хоногийн урал- даанд 14 удаа түрүүлж, 81 улирал онц суралцаж байгаагаа их хуралд баяртайгаар рапорт- БРГЖ нийслэлийн 15 дугаар сур- гуулийн 140 сурагч уран хӨ- дөлгөөн гимнастикийн улсын злэг: оролцож 183 дахь уда4- за аварга боллоо, 6 дугаар ан- сурагч Р.Оюунчимэг гим- икаар спортын мастерын золзол, дөрвөн сурагч нэгдү- гээр зэргийн, долоон сурагч хоёрдугаар зэргийн тамирчны болсод биелүүллээ. Налайхын районы 10 жилийн 11 дунд сургуулийн 17 дугаар гигийн сурагч А. Ундраа Улаан- математикийн 287 сурагч хашаандаа төмс, сонгино тарьжээ. Дорноговь аймгийн Айраг сумын 8 жилийн сургуулийн сурагчид 1400 ямаа самнаж 09 ит ноолуур тушаав. Ховд аймгийн Үенч сумын 8 жилийн сургуулийн сурагчид 600 мод суулгаж, 2га талбайд төмс, хүйсний НОГОО тариалж энхрий хайрт МАХН-ынхаа хїх их хурлыг угтлаа, Өвөрхангай аймгийн Зүйл су, мын 8 жилийн”сургуулийн 52 пионср, Оаатарчууд МАХН-ын ХЇХ их хурлын нэрэмжит гэр- чилгээ, 39 сурагч тэргүүний су- рагчийн тэрчилгээ авч, соёлч са- лаа 15, тэргүүний анги 7 ши- нээр төрж, 4-гийн «Бэ» анги аймгийн тэргүүний бүлэг болж, 5--ын «Бэ» ангийн сурагч, аЯм- гийн аварга өсвөрийн төлчин С. 1Кавзмаа 213 эм хонь төл- гарсан төлийг бүрэн лсан бахдам амжилтаар их хуралд бэлэг барилаа. Говь--Алтай аймгийн Бугат сумын 8 жилийн сургуулийн хамт Олон мад тэжээх цогцол- оорын хоёр хашаа барьж, Өм- нөговь аймгийн Номгон сумын , го жилийн сургуулийн 6--гийн «Б» ангийнхан БНМАУ-ын баа- тар Т.Борын нэрэмжит бүлэг болохоор авсан үүргээ амжилт- тай биелүүлж, Булгай аймгийн мийт яиониер, сурагчид хоёрдогч түүхий эд бэлтгэж цуглуулах ажлыг пионерийн гавшгай зєВ долморийн аян болгон бэхийн сав 4828, яс 44704 нг, шүлт углуулж, даас 4177 кг цуг Уу. н, уулсан төгрөгийн хуримтлал ? сайн үйлсээр намынхаа их ХУР дыг угтацгаалаа. «НАЙРАМДАЛ» ПАРКТ Нийслэл дэх хүүхэд залуу- чуудын «Найрамдал» царкт нх хурлын төлөөлөгчид хүрэлцэн очиход пионер сурагчид, залуу- чууд баяр хүргэж угтав. Тэнд МАХН-ын ХЇХ нх ху- ралд зориулсан нийслэлийн за» дуучуудын урлагийн хэсэгчил- сэн тоглолт ОоловВ. «СПОРТЫН БАЯР» ТОГЛОЛТ Спортын төв ордонд нийслэ- лииц хАүүХхдД УаГгачууд, «урач, оюутан, ажилчиц Залуус «рдын армийн дайчдын шилдэг хамт- лагууд оролцсон зургаан зуу га руй тамирчин спортын ур чад- вараа харуулсан үзүүлэх тог- лолт хийж намын их хурлын төлөөлөгч зочдод сонирхууллаа. гийслэлийн 09, 80 дугаар цэ- цэрлэгийн багачууд, савхин эдД- лэлийн үйлдвэрийн ажилчин залуус, УБДС-ийн Оюутан 3а- луусын «чөлөөг цаг спорт» тоглолт, ритмт ГИмнастик, үн- дэсний бөх, хурдан морь, сурын спортын болон дөхинн чөлөөт, самоо, жү--до барилдааны тог- лолт сонирхолтой болов, Тог- лолтын төгсгөлд 64 бөх барил- дав, 3 ”2 НАМЫН ХүҮҮ- ПИОПЕР Хувиршгүй мөнхийн гал улаан Хувьсгалын тугийг өргөж явах Хувь заяатай пионер бид | Хурдан хөгжлийн жолоог залалцана. Хүзүүндээ зүүсэн улаан бүч минь Хүндэт буурлуудын | өргөсөн тугных Хүсэлдээ хүрэх агуу хүч минь Хүмүүжүүлж өсгөсөн ивээлт намынх Наран эзгүйд саруул туяаг нь Наашаа буулгадаг сар од шиг Намынхаа гавьяаг хойчдоо хүргэх Найдвар итгэл бидэнд байна. Цэцэн мэргэн намын хүү Цэвэр ариуй санаа минь сүү Цэцэг шиг ургах 87: и Цэх шулуун хойчийн коммунист Цовоо дуутай бөмбөр минь инжигпэ. Цоглог аятай марш минь хангина.. Цоо шинэ ирээдүй минь ойр Цохилох зүрх минь тийшээ яар! Б. ГОНГОР сашшш-ш“сн“мгтгт----71 МАХН-ЫН МОНГОЛЫН МАХН-ын Төв Хорооны урилгаар МАХН-ын ХЇХ их хуралд оролцож байгаа гадаадын зарим зочид В. И. Лениний нэрэмжит Монго- лын пионер сурагчдын төн ордонд хүрэлцэн ирэхэд, пионер сурагчид амьд цэцгийн баглаа барьж баяр хүргэн халуун дотно угтан авлаа. Зочид төлөөлөгчид тус ордны их танхимд ороход нийслэлийн пионер сураг- чид, залуучуудын цуглаан ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ХЇХ ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД) ЗОЧИД ЭХ ОРНЫ НИЙСЛЭЛД ТӨВ. ОРДОНД ) болов. Цуглааныг МХЗЭ: ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ц,. Даваа: дорж нээлээ. Дараа нь га- даадын төлөөлөгчид үг хэ- лэв. Цуглааны дараа тус орд- ны дугуйлангуудаар орж, үйл ажиллагаатай нь та- нилцаж, МАХН-ын ХЇХ их хуралд зориулан гаргасан «Өсвөрийн уран бүтээлч» пионер сурагчдын уран бүтээлийн үзэсгэлэнг үзэж сонирхлоо, Мөн зочид «Манай баясга» лант ирээдүй» фото зур- гийн үзэсгэлэн үзлээ, Зочдод пионер сураг чид дурсгалын улаан бүч, энгэрийн тэмдэг зүүж өгч, өөрсдийн уран бүтээлээс бэлэглэв. Зочид тус ордны хүндэт зочны дэвтэрт сэтгэгдлээ бичиж үлдээлээ. МАНАИ СУРВАЛЖЛАГЧ ЗАЛУУ ТЕХНИКЧДИЙН ОРДОНД Залуу техникчдийн ор- донд МАХН-ын ХЇїХ их хурлын зарим зочдыг хү: рэлцэн очиход пионер су: рагчид «МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгчид зочдод халуун баяр хүргэе!» гэ- сэн урна, лоозон барин угтлаа. . Зочид, хүүхэд өсвөрийн үеийнхний техникийн сэт- гэлгээг хөгжүүлэх сургал- тын төв болсон тус ордны техиикийн дугуйлангууд: тай танилцаж пионер су рагчдын хийсэн техникийн бүтээлийн үзэсгэлэнг үзэж сонирхов. "Тэнд олон ул- сын залуучуудын шинж- лэх ухаан техникийн бү- тзэлийн «НТТМ», «ММ М» (манай маргаашийн мастерууд) «ЭКСПО-Бол- гар 85» зэрэг үзэсгэлэн- гүүдэд амжилттай орол- цож, медаль, дипломоор шагнагдсан бүтээлүүд, ма- най оронд анхдагч дар- вуулт тэргэнцэр, спортын планер онгоц, веломобиль, микро--автомашин зэрэг Битггүэ"-ЭэЭ-----Э ээн олон бүтээл тавигдсан бай- лаа. » | Дараа нь «Сансрын эриг ний хүүхдүүд» баримтат кино үзүүлэв. Зочдыг орд- ны үйл ажиллагаатай та- нилцсаны дараа уран жо- лоодлогот загвар, бага ов- рын машин, авто картинг, веломобиль унасан өсвө- рийн техникчид үзүүлэх тоглолт хийж сонирхуу: лав. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Цэцэрлэгийн багачууд донд нээгдсэн «Манай дуулж оүжиглэж байна. Оаясгалант ирээдүй» фо- юяцхан охин цардмал тал- то үзэсгэлэнгийн зураг оайд нар, тагтаа, цэцэг бүхэн эх орны гэрэлт гу зурж, оас-нэг хүү онгоц ирээдүй болсон үр хөөргөн хурдалж явна. Хүүхдийн баяр баясгаланг Сүүлчийн хонхны баяр амьдралыг тусган. харуул- болж охид хөвгүүд тө- ЭЭ. Үзэсгэлэнгийн тан- рөлх сургуулийнхаа өмнө Химд орсон бүхэн цовоо догдлон зогсоно. цолгин, цагаан цайлган Хөдөлмөр амралтын зуслан. Хүүхдүүд тарьж ургуулсан ургацаа хурааж талбайд баяр хөөртэй ажиллана... Энэ бүхэн ма- най орны аз жаргалант өс- вөр үеийнхний амьдра- Заавал дээ шир ог улсын өдөрт зориулан гар- лын жирийн нэг дүр 3Зу- Үзэгч олны дунд нийс- гасан юм. | Үзэсгэлэнг раг билээ. лэлийн 10 жилийн 1 сур- МПС-ын Төв ордонд бэ. Саяхан В. И. Лениний гуулийн гуравдугаар ан- Л9пЛ98- гийн сурагч Г. Буяндэл- нэрэмжит МПС-ын төв ор- Бэгьл5 хээрингг-лэнлчэнээн ийн ЗУРАГ ДЭЭР: хүүхдийн баяр хөөр, холч сайхан хүсэл, алаг цэцэгсийн адил дүр төрхийг багачуудад маань гагцхүү өнө бат энх тайван хэрэг- МАНАЙ БАЯСГАЛАНТ. ИРЭЭДҮЙ мөрөөдөл, харахдаа хүүхэд гэр, Тэд «Охидын дотно ярна», «Анд найзууд» гэдэг зур- лаа. Зурагт байгаа дүүд яг л бид хоёр дотно найзууд байна гэж өгүүлсэн юм. ын Соёлын Яам, МРТУХ, Монголын холбооны Хороо, Д. Сүх- баатарын нэрэмжит МПБ- ын Төв МАХН-ын ХЇХ их хурал, хүүхдийг хамгаалах олон МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ уд их сайхан санагд- Б. Туул нар байна. | хүүх- шиг даа | Энэ үзэсгэлэнг БИМАУ- сэтгүүлчдийн Зөвлөл хамтран Бэ сэн “ой7:28 ХҮҮХДЭД СҮҮ ХЭРЭГТЭЙ МАХН-ын ХЇХ их хурлын тэргүү- нэг Сүхбаатар аймгийн Сүхбаа- «Сүхбаатарын саальчин, Ардын Нх Хурлын депутат Н.Осгонтой манай сурвалж- аагч Я.Сумьяа уулсаж ярилц төлөөлөгч шилдэг ни коммунистуудын тар туг» сумын нэгдлийн лаа. Та хэдэн наснаасаа сааль сааж зхэлсэн вэ? --Би зургаан настай Ээ с : Эхэлсэн. ян хүн. хойвчлон рохгүйг хичээн байх- Ээж 1 амралтаар үе тэн- оХидтойгоо үүр цүүрээр босч, саалийн хувин- ээжээсээ хоц- гүйдэгсэн. Хот айлын авгайчууд: --Охиш чинь сүрхин сааль- чин болох нь банна шүү гэ- хэд ээж минь бүхнээс илүү баярладаг байв. Охинд ондэнд эзэжийгээ баярлуулж явах шнг сайхан юм юу байх билээ, Сурагч байхдаа «Би том оолоо...» гэж ирээдүйн ажил амьдра- лынхаа тухай бишгүй боддог банилаа, 1973 он. Би 8 дугаар ан- гиа4 төгслөө. МХЗо-ниц ил- гээлт авч саальчин ооллоо, Намайг илгээлт аваад очиход аав ээж минь их баярласан. ингэж он нутаг усандаа саальчин болж үлдсэн юм. --ТҮа ажилд мэргэжлээ тун зөв сонгожээ. Харин нутгинн монгол үнээнээс арвын нх сүү саах тэр наринн ухаа- ныг яаж олсон бэ? -- Нутгийн монгол үнээнээс саалийн хугацаанд 720 лит- рээс доошгүй сүү саах ёстой. Бид 1450 литрниг сааж бай- на, Бид гэдэг-манай 8а- луучуудын гавшгай бригад шүү дээ. Гар сэтгэл нийлсэн арван саальчин бүсгүй, Би таны асуултанд «Хө- дөлмөрлөж чадвал амжилтад хүрэх ямар ч нарийн арга ухааныг олж болно» гэж товчхон хариулмаар байна. Саальчин оолсон анхныхаа жилээс яаж ахнухан сүү саах билээ гэж мэрийн ажилла- лаа. Ер нь аливаад үнэн сэтгэлээсээ хандаж хүний, өө- авсан дэмжлэг туслалцааны үнээ бүрээс гэсэн сэн дээ, --Саальчин охидод онцолж хэлмээр байна вэ? --Саальчин болохоор шийд- сэн, ныг ойлгосон бүх Охидод би үнэн байна. Сүү-идээ цагааны дээж, Ариун цагаан сүү саин сан- хан бүхний билэгдэл. балчир рашаан, Ингээд бодохоор тү» мэн олноо сүү үрээр эрдэнийн элбэг байдаг юм шүү. Ямар ч ажил амар хялбар рийн гэлгүй нэг гараар хий- дэг, бэрхшээдэггүй чанарыг аав ээжээсээ уламжилж юм. Хамт олныхоо үрээр их сүү саах хүсэл минь Оиелж ир- болох хүсэлтэй чухам юу энэ мэргэжлийн санх- сэтгэлээсээ баярлаж Нялх болгон амлаж өсдөг р хангадаг. саальчны мэргэжил оахар- халтай сайхан, Хүүхдүүд мины Малчин түмний нөр их хөдөлмөриндй цагагчт сүү эхэлдэггүй Эхл гжилдаа түүртэ- ээд нэ. Бүтэх, бүтэхгүй өдөр олон таардаг. шантралгүй хүрдэг цолж хэлье! Хү юм болгоныг амшилтад амархан хүрчих юм шиг санагддаг, Хөдөлмөрийн талоарт Очоод шээл тулгармагц шантарч бо- дохгүй. сайн саальчин болно. --Танд баярлалаа. Тэр бүхний өмнө явж зорьсондоо жамтай гэдгийг ОнН- эд байхад чадмаар хинж анхны оОэрх- Бэрхшээлийг давж ӨРГӨСТ ХЭМХ, УЛААН. ЛООЛЬ МАХН-ын ХЇХ их хур- лын төлөөлөгч, Улаанбаа- тар хотын «Дэвшил» сан- гийн аж ахуйн агрономч, хотын депутат Д. Дуламсү: рэн: - МАХНын ХХ их ху ралд төлөөлөгчөөр орол- цож байгаадаа их баяртай байна. Манай хамт олон УГП таван жилийнхээ төлөвлө- гөөг өнгөрсөн онд ардын хувьсгалын 64 жилийн ойн өмнө, энэ жилийн эх- ний хагас жилийн төлөв- лөгөөг их хурлын өмнө бие- лүүллээ. Ногоочин бид та. бүхнийидэх дуртай өргөст хэмх, улаан лооль тарьдаг, Бидний ажилд ах дүү бол: гарын мэргэжилтнүүд их тусалдаг юм. Газартай зөв харьцаж, түүнийг арчилж, тордож, бөөцийлж байх ту- сам газар шороо өгөөжөө өгдөгийг бид сайн мэднэ. Өнгөрсөн онд МАХН-ын Төв Хорооны Х бүгд хур- лаас дэвшүүлсэн хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний хангамжийг сайж- руулах зорилтот Програм- мыг манай орны хөдөлмөр- тэвнн чид баяртай хүлээн авч амьдралд хэрэгжүүлж бай- гаа билээ. Энэ программд нэг хүнд ногдох хүнсний цогоо 1985 онд 19,6 кг байсныг 1990 29,0 кг, 2000-онд 55,0 кг болгохоор заасныг та нар мэднэ. Ногоочин бидний өмнө улам өндөр хариуц- лага ногдож байна. Бид энэ хариуцлагыг нэр төр- тэй биелүүлж чадна. За- рим хүүхэд гэртээ хүнсний ногоо тариалдаг тухай «Пионерийн. үнэн» сони: ноос уншсан. Энэ их зөв шүү. Ногоо тарина гэдэг газраас хөдөлмөрийн үр шимийг мэдэрч байна гэ- сэн үг. Өргөст хэмх, улаан лоо- лийн ашиг тусыг хүүхдүүд та нар хэлүүлэлтгүй мэднэ. Та нарөөрсдөө санаачлал сургуулийн туршлагын тал- бай, гэр хороололдоо хүнс- ний ногоо тарих хөдөлгөөн өрнүүлээрэй, Бяцхан га- рынхаа. тусаар хүнсний программыг хэрэгжүүлэх түмэн олны үйлст хувь нэм- рээ оруулаарай. САЙН ҮЙЛСИЙН НОМ БҮТЭЭХЭД чм МАХН-ын ХЇХ их хурал Д. Сүхбаатарын нНЭ- МПБ-ын Төв Зөв- зарласан «Комму- үлгэр ДУУ” урч, хөдөлмөр- үжицгээе!» иио- «Сайн үйлсийн» ном гар- ааны дүн Аймаг, хот, районы ШнО- вБєрийн байгууллагуудаас: Сүхбаатар аймгийн пно- нєрийн зөвлөл, Баян-Өлгий аймтї онерийн зөвлөл, Увс а їн пионерийн зөв- лөл Пионерийн анхан шатны байгууллагуудаас: а) БҮЛГЭМ 1 Баянхонгор аймгийн Эрдэ- нэцогт сумын 8 жилийн сур- гууль, Баян-Өлгий аймгийн Алтанцөгц сумын 8 жиг лийн сургууль, Булган анм- гийн төвийн 10 жилийн 1 сургууль, Дархан хотын 10 жилийн нод САА-н лийн Г. Їү сургууль, Дор- аймгийн Сүмбэр Сум- 10 жилийн СУргуу- Н. Жуковын нэрэм- жит пионерийн бүлгэм, Дунд: говь аймгийн төвийн 10 Жи- лийн аймгийн лийн гийн лийн аймгийн и гийн сургууль Говь-Алтай Цогт сумын 8 жи- Завхан айм- сумын 8жи- сургууль, Өвөрхангай төвийн 10 жилийн сургууль, Сүхбаатар айм- товийн 8 жилийн 1. зэрэг хєл, хөдөөгийн сургууль, сургууль, Сонгино 26 пноперийн бүлгэм, лиг сумын 8 жилийн гуулийн мийн 11 бүлэг, аймгийн 6) БҮЛЭГ : Баянхонгор аймгийн Баян- сур: пионерийн бүлгэ- Баянхонгор Баян-Овоо сумын 8 жилийн сургуулийн ино- нерийн бүлгэмийн ҮЙ бү- лэг, “Баянхонгор анимгийн Баян-өндөр . сумын 8 жи- дийн сургуулийн пионерийн бүлгэмийн У бүлэг, /Баян- өлгий аймгийн Бугат сумын 8 жилийн сургуулийн їно- нерийн бүлгэмийн 1 бүлэг, Баян-Өлгий аймгийн төвийн 10 жилийн И сургуулийн инонерийн бүлгэмийн 541! бү? Булган аймгийн 19- вийн 8 жилийн Їй. сургуу лийн Г. Димитровын нэрэм- жит бүлгэмийн В.В. Жани- бековын нэрэмжит бүлэг, Булган аймгийн төвийн 8 жилийн 1 сургуулийн Үх Димитровын нэрэмжит бүл- тэмийн В. В. Горбаткогийн нэрэмжит . бүлэг, Говь-Ал- тай аймгийн Эрдэнэ сумын 8 жилийн сургуулийн иид- нерийн хїх бүлгэмийн «2Навхаа» бүлэг,ГовьАлтай аймгийн Чандмань сумын 8 жилийн сургуулийн . инонё- рийн бүлгэмийн «Золбоо» зэрэг 85 бүлэг шалгарлаа. Уралдаанд шалгарсан Сүхбаатар, Баян-Өлгий, Увс аймгийн пионерийн зовлол Д, Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дийг лом инонерийн бүлгэмүүд дурсгалын дарцаг, бүлгүүд дипломооор тус тус шагиагд- лаа. «Сайн үйлсийн» ном бү- хэн төрөлх хайрт намынхаа их хурал угтсан «Залгамж үе» аянаар олсон амжилт, пионерийн ажлын .тэргүү! туршлага, үүсгэл санаачил- гын дээжээс бүтжээ. Пионерийн «Сайн үйл- сийн» ном бүтээсэн ИНОНб- рийн бүлэг, бүлгэм, пноцер сурагчдад баяр хүргэе! Амжилт идэвх САНААЧИЛГААС ЭХТЭЙ. раатар хот Москвагийн нэрэмжын, нишслэолийн | 94 Духаар сургуулнын м.И. МВа- дайпцын цоромжит йионсрийн өүлгэм МехАЦ-ын (А:А Их хурлын Өмнө »лааноаатар хозин тэргүүний бүлгэм ол Л00, энэ уүгиэмээс н.рэмжит өүлэг 29, рамоны зэргүүнни шүлэг 14, улсын тэргүүний бүлэг 8, сургуулийн тэргүү- ний бүлэг 9 зорж, сурлагын амжи,лтаа өмнөх улир..ынхаас 2,4--9,2 хувиар аануладд. нийт шионерүүд Сурлагын 100 хувийн амөилт, о2 ху- винн чанартай суралцаж бо9 сурагч сурлагаа ахнулсны 104 нь онц, 285 нь сайи сур- лагатан Өслж, дундгүн Салаа 17, дундгүй ширээ 112-той болно гэдэг ёсчон л чанарын төлөө тэмцэл юм даа. ПиО- нерүүдини 75 хувь нь цэвэр хаг хас «ин, ОДайсрчуудыин Оо хувь нь хурдан уншигч бол- соц нь огс л нэг Ооахархал, Одоо улсын тэргүүний ьүлгэм од- лох сорилт өмнөө тавьжээ. --Манай бүлгом «Залгамж үе» аяны долоон жЖигүүрээр амжилттай аялав, 19 үйлдвэ- риаи ї«зрйар аалад | хаах, эөдөлмөрийн тэргүүний 19 хүмүүстэй уулзалт зохиох, 19 иям гаригийн чөлөөт ам- рилз --Зугаалга, 19 онц Дүн- гийн толоо уралдаан «Монх найрамдлын үр шим», «Хууль дүрэм--сурагч», «ио- гоой тарал--цагаай шугам» зорэг 19 сэдэвт ажил ч ийо- иєрүүдийн санаачилга, ОСГ- им 3, 4 дүгээр хорооны 18 байр 61 орцонд зохиосон «Цаас», «Хаягдал», «Хана», «13ал», «Шат» «Цонх», «Чийдэн» нэртэй 19 опсра- ци ч «Тимүрчүүдийн баг», «Зад угаагч» бүлгийнхний идэвх санаачилга гэж бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга Ц. З0- ригтоаатар ярьж байиа. ЧИПИЙ МЭРГЭЖИЛ ЮУНААС ЭХЛЭХ ВЭ? ГАРАА, БАРИА, ГАРАА БУЮУ АМЖИЛТААС АМЖИЛТ Энэ асуултад инонсрүүд: --Өнөөдрийн миний цугл хичээлээс, уулгаас, суралц- даг 1 үзсэн үнлдвүрээс.., эхэлнэ гэсэн С0- нырхолзой хариулт Өгч бай- на, чи ямар мэргэжилтэй оолох вэ? їолэд” барилгачин, ногоочин, уурхайчин, эмч, багш,, гээд сонирхож сонгож оангаа мэргэжлээ хэлнэ, Энэ оүлгэмиин пнопсрүүдийн 50- 60 хувь нь мэргэжлээ сон- гоод байгаа ажээ, 6-гийн «Гэ» ангийн сурагч Г.Батжаргал: --Манай бүлгэмийн пио- нерүүдийн ихэнх нь сонгон сурилцах дугуйланд, 250 та- рун пионер сургуулийнхаа дуу хөгжим, бүжгийц дугуй- ланд, 200 гаруй идонер би- сийн тамирын дугуйланд Су» ралцаж, шионерийн ордон, залуу техницчдийн ордон, спорт клуб, нийгэмлэгүү- дэд нийтдээ 170 гаруй шио- нерүүд хичээллэж авьяас чад- вараа хөгжүүлж лээ. --ЧИ ЯМАР ДУГУЙЛАНД СУРАЛЦДАГ ВЭ? ГЭХЭД --Би залуу техникчдийн ордны авто загварын дугуй- ланд сурч, «Сарнаа явагч» машин хийсэн. Энэ бүтээл маань онол практикийн хур- лаар тусгай байрт шалгар- сан гэлээ. байдаг гЭ- 6-гийн «А» ангийн сурагч Д.Ддэлгэрмаа: --Манай сургуулийн су- рагчдын 80--20 хувь нь төмс, хүнсний ногоо асрьж, дайвар юүтзэгдэхүүнээр Янз оүринын хоол зууш хииж Чад- даг, 40 хувь нь усан гахаы, туулай, зараа, загас үржүүл- дэг. Бин Залуу байгальчдын станцын «Бангалийн өгөөж» дугуйланд хичээллэж, жимс- ний чанамал, төмсөөр нухаш, хайлмаг, хуушуур от: хниж сурлаа. Бас Загас шарж чадна, гэв. «Хүйснин программ манай бүлэгт» «Иэгж бүтээгдэхүүний үнэ цэнэ» сэдэвт ажлыг бид са- наачлан хийсэн гэж баина. ОНОО, ХУРД ХУРАМ-- мөнхийн хөдөлгөөн Бүлэг бүрт «Олимп» клуб ажилладаг нь пнонер сураїч- дын спорт, хичээл сурлагын амжилтад сайн нөлөө үзүүлж байна, Намынхаа их хурлыг угтаж аварга сурагч, анги бүлгүүдийг шалгаруулахад даамчин бүлэг 29, волейбол- чин 12, хөд бөмбөгчин бүлэг 37, тепписчин бүлэг 26, саг- сан бөмбөгчин бүлэг 24, ша- тарчин сурагч 200-тай бол- жээ, Хүүхдүүд ээ, та нарт баяр- далаа, Оноо, хурд, хурам бол монхийн хөдөлгөөд юм. Га- раа, бариа, гараа тасралтгүй үргэлжилнэ, Амжилтаас ам- жилт төриө гэдэгт бат Итгэж, байна. ! | | ХҮҮХДИЙГ ХАМГААЛАХ... ОЛОН УЛСЫН ӨДӨРТ | ерээ ЭНХИЙН 3 УН | 1” шүрэн 9 с Хүн төрөлхтөн дэлхийн П дай- « 23 Өс : наас хонш 49 гаруй жид үхэл сүй- рэл гамшнгт дайныг үзэлгүй ажиллаж амьдарч ирлээ, Би дай- ныг нүдээр үзээгүй боловч хэвлэлд, чдно, телевнз, киноноос аймшигт яргалал, үхэл хагацал гэдгийг ойд- гож авсан, Манай цэцэгт сайхан нуга, хүн газар дэлхий, ардын маань 7| өүтээсэн орд харш, цэнгэлдэх хү- Ф рзэлэн данны галд устах ёсгүй. Японы Хинроснма, Нагасакн хо- готуудыг анх удаа цөмнин бөмбө- Су гоор сүйрүүлсэн АНУ болон түү- нин холооотнууд шинэ Ж зовсэг пуужинг зохион //Члож, сүрдүүлэн 69 банна тээсэн цэнхэр год мяралзан сан дэлхнй эх минь амгалан байг (гаж монголын ард түмэн шударга сэтгэлээ- түчний нэгэн адил чин сзэ хүсч байдаг билээ. БАЯРЛАЛАА! Ангиарза баярын өдөр Хүүхдийн гаркт саатлаа. Ахин дахин ирмээр Хөгжилтэй тоглоомоор наадлаа. а охин би ны шүлгүүдээ бичлээ эгч нартаа рлалаа, АЛСЫГ ХАРАГЧ Эхлээд бид ангиа Алсыг харагчид суулаа. Эргэх нь мэдэгдэхгүй атлаа 4 сөн байлаа. слын газар дээр юм шиг харагдлаа. сээ дүүгийн явдаг цэцэрлэг цаана нь үзэгдлээ. га Сид хоёр зэрэгцэн суухдаа йн том хүрдийг машинаар жан юм бол мхагаар өргөж нь тааруулсан юм бол гэж Амь аминдаа зөндөө маргаад г нь ололгүй буцлаа, ТӨӨРДӨГ БАЙШИНД Төөрүүлдэг хонгилоор Дулмаа, хоёулаа Төө ч холдолгүй хөтлөлцөж явлаа. Зэгзгэрхэн ч гэсэн бидэнд Зэрэгцэн явах нь түвэгтэй байлаа. цувья гээд гар шүдий Ганц ганцаараа Гараа тавингуут Л тоөрцгөөлөө, Алимаа! Чи хаана явнаа Дулмаа! би энд байнаа их удаагаа салж дээ энэ хоёр эид гээд Днгийнхан маань шоолж байгаа бололтой Харин тэгтэл нэг ах дээрээс Хаагуур гардагийг нь хэлээд өглөө Гадаа гарангуут бид хоёр Гар гараасаа хөтлөлцөж явлаа. Дандаа л ингэж явиа шүү гэж Дахин дахин ярьж явлаа. " ВЗАЛУУРЫН АРД Уран жолоодлогы тоглоомд ралдан очиж сууцгаалаа, 2 төрлинн үйлдвэр- заналхийлсээр Зэд сансарт цөмийн зэвсэг байрлуулах сорилт туршилтын хой- ноос уланран хөөцөлдсөөр байна. Аав, ээж, ах, эгч нарын минь бү- гайхамшигт сайхан бүхэн рүү тэд дуугаа чиглүүлэн зоожээ. (7 Энэ хоосон санаархал нь энхийг ут эрхэхлэж дайныг хазаарлан Эх ЗХУ-ын санал санаачилга, С) үнд ажлыг хэзээ ч няцааж чадах- ууггүй юм. Цэцэг алаглаж мод үХнхнр: Эх сайхан оронд минь энхийн зун -ирлээ Дайны аюул цаашаа, энхийн үйлс наашаа. Өндөрхаан сургуулийн зог- най- УРС- Хэнтий аймгийн хотын 8 жилийн 5-ын «Б» ангийн сурагч «НАЙРАМДАЛ» сйшЭинВРТ Н.ЦЭНХЭРМОНХ Хүүхдийн баярын өдөр. ту97си97СС Жэ ЖЭ ПАРКИЙН 20 ЖИЛИЙН ОЙД : АЛИМАА ОХИН ХҮҮХДИЙН ПАРКТ Залуурын ард тухаатал ухасхийлгэлэ» Залгуурын хонх жингэнэлээ 4хоЛ00 юугий нь атгаад Овор багатай бяцхан машинууд Омголон морь шиг аваад давхилаа. 7Колоог хиүнээн атгаад Ч Зоргоороо жирийгээд зогсдоггүй Ардаас ч түг Урдаас Ч таг Золбоо хийморьтой давхилаа. Тойроод л давхиад байхсан гэтэл Тоглох хугацаа дорхоноо дууслаа. Явдаггүй Янцгаадаггүй Ус өвс хэрэглэдэггүй Уяа чөдөр шаарддаггүй Моргөлдөөн Шэоргөлдөөн. Шүргэлдээн Хавиралдаан наан эндэж өхрөлдөөн Хогжилддон -- Алимаа наагуур! -- Дулмаа цаагуур Гэнэтийн энэ бужигиаанд Гэмтсэн хүн гарсангүй Заагч дохио, зохицуулагч ахын Заавал хэрэгтэйг бид ойлголоо. МОРЬД Хос хосоороо зогссон Зүс нийлсэн хөөрхөн мориор Нүүрнээ салти сэнгэнэж Нүд эрээлжилтэл |. ? Д. Сүхбаатарын нэрэ Алаг цоохор энэ морьдыг Адуулж маллахад түвэггүй юм даа, САНСАРТ Гараанд хүлээсэн сансрын хүлэг шиг Ганган цагаан пуужинд суулаа. Газраас тасрах товч дарангуут Гариг хоорондын нислэг эхэллээ Аньсан нүдээ нээлгүй би Сансарт дүүлэн нислээ гэж төсөөллөө, Ангийнхантайгаа бас Салахгүй хамт явлаа гэж саналаа. Удахгүй жингүйднэ гээд Урамтай хөөртэй байтал зогслоо. Одоо бууцгаа даа гэж нэг эгч Оддын баатруудаас хүслээ Хэрэв тэр хурдаараа сар уруу ниссэн бол Хэд хоноод тэнд хүрэхсэн болоо! Ангиараа сансарт нисэх цаг Асар удахгүй ирнэ дээ, х, гайгүй,! Гэв АРВАН ХОЁР ЖИЛ Арван хоёр жилд ордог Амьтад энэ байна. гэж Ангийн багш маань зааснаа Алимаа! тэднийг нэрлэ гэлээ Нохой, оготио, хонь жил гэдэггүй юм Үнэндээ та нар ялгахгүй я ДЭР Адуу жил гэдэггүй морь жил гэнэ Алимаагийн мэдээгүйг луу гэдэг юм. Оготно жил гэдэггүй хулгана жил гэдэг юм Одоо та нар бүгдийг мэдэх боллоо Он бүрийг нэг жил дагадаг болохоор Хүн бүр өөр өөр жилтэй байдаг юм. Ангиараа та нар чацуу болохоор Адилхан цөм туулай жилтэй гэлээ. ИНЭЭДМИЙН ТОЛЬ Хүндийг өргөгч шиг Булиа болгодог Хөндий гоймон шиг Гулзгай болгодог Тарвас шиг Бөөрөнхий болгодог Таваг шиг хавтгай болгодог Усны үхэр шиг Сартгар болгодог .Уулын согоо шиг Сортгор болгодог Инээдмийн толь Адтай толь Инээд хүргэдэг їШидтэй толь! Айл гэр бүхэнд Албан газар болгонд Гадаа хөдөө Хэдийд ч гэсэн Хашаа байшинд Хаана ч гэсэн Ийм толь байдагсан бол Гайтай хөөтэй Уур уцаар арилахсан Газар дэлхий Инээд баяслаар дүүрэхсэн Гахай, сармагчин, 2 БАЯРТАЙ Тахиа, үнээ, бар Туулай, адуу, могой гэснээ Нэг аймаар амьтиыг Нэрлэж чадахгүй түгдэрлээ Багш маань Инээмсэглэж зогссоноо Багачууд бидэнд Ингэж тайлбарлав. Сармагчин, жил гэдэггүй мичин жил гэдэг ЮМ Сайн бодож үзвэл ялгаа их д Т бий Үхэр жил гэхээс биш үнээ Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ ах М ТЭВ5 Эс, Рё Р? МмЛгэ- гч төТТӨТАТЭӨ161Ф12-Те1о4615 мжнт Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Ангнараа бид паркт Хөгжилтэй сайхан зугааллаа Амихандаа бас тэгээд Хөнгөн хөгжимд бүжлээ Мөхөөлдөс идэж, ундаа уулаа Мөн ч сайхан тоглож наадлаа Баясан тоглохоор эргээд л ирнэ, Баяртай, парк минь баяртай! ОдончимМэд ИНДЕКС--14140 МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! рэг ь4-К-21-1 ХАГВА А ҮНЭ 10 МӨНГӨ ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! Га! “ва МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Чэрэмжит/ М(ПБ-ын, Төв Зөвлөлийн, сонин. 43 ДАХЬЖИЛДЭЭ А М241(2464| А 1986 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 4 Ц. НАМСРАЙ Д. МОЛОМЖАМЦ Ж. БАТМӨНХ 5 Б.ДЭЖИ ! 2 МАХН-ын Төв Хорооны МАХНЫ 246 Хорооны| | МАХН-ын Төв Хорооны МАХН-ын Төв Хорооны МАХН-ын Төв Хорооны | Улстөрийн Товчооны гишүүн, Улс төрийн Товчооны гишүүн. | Улс төрийн Товчооны гишүүн Намын Төв Хорооны нарийн Улс төрийн Товчооны гишүүн, Намын Төв Хорооны ерон- хний нарийн бичгийн дарга. Намын Төв Хорооны нарийн Намын Төв Хорооны нарийя бичгийн дарга бичгийн дарга | бичгийн дарга Улс төрийн Товчооны гишүүн ! Зуун "Ч в Т. РАГЧАА Дд. Содном Н. ЖАГВАРАЛ МАХЬ, лАМЖАВ С. ЛУВСАНГОМБО МАХН-ын Төв Хорооны | ул, төрийн Товчооны өрлөгч| МАХН-ын Төв Хорооны МАХН-ын Төв Хорооны Р Улс төрийн Товчооны орлогч гишүүн, МАХН-ын Төв ХО-| удс төрийн Товчооны орлогч МАХН-ын Төв Хорооны ишүүн ! Улс төрийн Товчооны гишүүн Улс төрийн Товчооны орлогч рооны дэргэдэх Намын хянан шалгах хорооны дарга тишүүн гишүүн МАХН-ын ӨБ Хорооны анхдугаар Улстөрийн Товчооны гї МАХН-ын Төв Шалган Байцаах Комиссын дарга П. ДАМДИН Тов Хорооны Ц, БАЛХААЖАВ МАХН-ын Төв Хорооны МАХН-ын нарийн бичгийн дарга гарийн бичгийн дарга . ЭР, бүгд хурл СОНСГОЛ Монгол Ардын Хувьсгалт Намын ХЇХ них хурлаас сон- тогдсон. МАХН-ын Төв Хө- рооны анхдугаар бүгд хурал 1986 оны тавдугаар сарын 31-нд болов. Бүгд хурал зохион бай- гуулалтын асуудал хэлэлцэв. Бүгд хурал нөхөр Ж. Бат- МАХН-ын Төв Хо- монхийг рооны ерөнхий нарийн бич- тийн даргаар санал нэгтэй сонгов. Бүгд хурал МАХН-ын Тов Хорооны Улс төрийн Товчоо- ны гишүүнээр нөхөр Ж. Бат- мөнх, Б. Алтангэрэл, Б. Дэ- Д. Моломжамц, жид, ц. 0--0-0/-122-0/7 ын тухай МЭДЭЭ Намсрай, Т. Рагчаа, Д. Сод- ном нарыг, МАХН-ын Төз Хорооны Улс төрийн Товчоо- ны орлогч гишүүнээр нөхөр Н. Жагварал, Б. Ламжав, С. Лувсангомбо нарыг сонгов. МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн даргаар Ц. Балхаажав, П. Дамдин, Б Дэжид, Д. Моломжамц, Ц. Намсрай нар сонгогдов. Бүгд хурал МАХН-ын Тов Хорооны дэргэдэх Намын хя- ван шалгах хорооны даргаар нөхөр Б. Ламжавыг батлав. Намын Төв Хорооны бүгд хурал үүгээр ажлаа дуусгав. Д. ЕНДОНСҮРЭН Ч 1 Пи 11111111 1111) 11111111 мБвэгсгэггш лт шиишииииИИИИИИГ ерөнхий нарийн манай ын суурь, гүйцэтгэж үүргийн талаар хувь нэмэр оруулна март хаах Хус-ай с МАХН ын Төв Хорооны бичгийн дарга нөхөр Ж. Батмөн- хийн тавьсан Намын Төв Хорооны тайлан илтгэлд нийгэмд ба залуучуу” гаа -байр байгаа элэлт, эзэлж зааж өглөө. дэвшүүүл ш рхай йн засг огыг амьдраад хэ! эн биелүүлэхэд гэд гээ намын үнэнч туслагч, бэлтгэл хүчин болсон МХ ЗЭсийн олон зуун мянган гишүүдийн өмнөөс итгэл төгс илэрхийлж байна. Залуучуудын оргилсон хүч, сэргэлэн рюун ухаан шаардагдахгүй улс, ардын аж ахуй, соёл, шинжлэх ухааны салбар нэг Ч үгүй билээ. Манай залуучууд ХӨ: дөө аж ахуйг хөгжүүлэх, хүн амьн хүнсний хангам- жийг сайскруулах Зорилтот программыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Халхын голын районыг ззэмшиж, атрын шинэ сангийн аж ахуй: нуудыг байгуулах, 100 мянган га хаддавгийн тал байд үндсэн болон Өнгөц сайжруулалт хийж гатаас авах ургацыг нэмэгдүүлэх, мал бордох талбайг барьж байгуулах, орон нутгийн нөөц юог ашиглан тэжээлийн цехийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх ажлыг МХЗЭ-ийн гавшгай үйлс болгож байна. Энэ таван жилд оюутан сурагчдын хөдөлмөрийн от- залуучуудын вүүд барих, тэдгээрийг то- хижуулах нэмэгдэл даалга- вартай лж 140 сая тегрегийн ажил гүйцэт” тэнэ. 5 БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үнд: сэн чиглэлд 480 сая-аас доошгүй төгрөгийн мате- риаллаг нөөцийг хэмнэхээр төзөвлөснийг МХЗЭ-ийн байгууллагуудын бүтээлч санаачилга, нэмэгдэл үүр- гийн үндсэнд тулгуурлан 29 саяаар нэмэгдүүлж 500 сая-д хүргэх үүргийг манай залуучуудын нэрийн өмнөөс авч байна. Манай срны хүн амын 71 орчим хувийг 80 хүр талх насны хүүхэд, залуу" чууд ззэлж байна. ТЭД- ний єрөнхий боловсрол, мэдлэг, соёлын түвшин, оюуны эрэлт хэрэгцээ улам ХЗЭ-ийн байгуулла” НИЙТИЙН ҮЙЛ ХЭРЭГ ХУРАЛ ДЭЭР МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ НЭГДҮГЭЭР НАРИЙН (мАХН-ЫН ХЇХ ИХ БИЧГИЙН ДАРГА НӨХӨР бүр тодруулж хэлбэл бүл, ясан, цэцэрлэг, сур гууль, хөдөлмөрийн хамт олны дотор өсч, хүмүүжиж төлөвшиж байна, Хүүхдийн оюун ухааны хөгжлийн үе, амьдралыг гэр танин мэдэх ид үед нь бид -2 «иялх балчир юм», «юм сурах болоогүй» гэсэн ойл” голтоор үр хүүхдэдээ ханд: с болж хожим засч, улахад хялбаргүй, угацаа, херөнгө хүч шаардсан асуудалд хүрч байна. Гэр бүлийн дотор хү: мүүжлийн зөв төлөвшил олж чадаагүй хүүхэд ясли, цэцэрлэг, улмаар сургуу: лийн хамт олны сургалт, хүмүүжлийн ажилд сүрхий дарамт учруулдаг нь Т0 дорхой юм. Үүнээс үзэ: хэд хүмүүжлийн нэгдсэн систем гэр бүлээс эхлэх нв тодорхой бөгөөд гэр бү: лийн хүмүүжлийн талаар сүүлийн үед их ярьж, би- чиж байгаа боловч үр дүн” тэй, тодорхой, системтэй ажил туйлын бага байна. сан? Сургуулийн өмнөх нас: ны хүүхдийн байгууллагын материаллаг баазыг бах: жүүлэх, хүмүүжлийн ажил явуулах илүү боломж ол- гох зорилгоор хүүхдийн тө” лөө фондын хөрөнгөөр бай: гуулсан болон бусад цэцэр- лэг, яслиудад зохиох соёл, хүмү ажлыг дээцг лүүлэх, залуу эцэг, эхчүү” ДЭД сурган хүмүүжүүлэх мэдлэг, эв дүй олгох та- лаар Ардын боловсролын Яам, Эрүүлийг хамгаалах Яам болон манай байгуул- лагууд хамтарч санаачилга- тай ажиллах цаг болжээ. рийн ажилтан, ажилчдын тар бүлд тэдний халааг авах шинэ иргэн өсч бай: таа тэдэгт их анхаарал тавьж ажиллах хэрэгтэй байна. - Хүүхэд залуучуудыг хү мүүжүүлэх ажилд санаа тавьж биечлэн оролцдог: гүй, зарчимч шаардлага тавьдаггүй, тэдний дутагд: лын хажуугаар дуугүй өн" гөрдөг атлаа «одоогийн залуучуудын хүмүүжил муудлаа» гэж ярьдаг хү: мүүс ч байна. алуучуудын үүсгэл са- наачилга, сайн талыг дэм- жин ажиллахын оронд Хя- сан боогдуулдаг, урмыг нь хугалдаг дутагдал Ч гарч байна. Жишээлбэл: Манай залуучуулын дунд хэдэн жилийн өмнө «Дайчин нөх- рийн төлөө» гэсэн сайхан хөдөлгөөн өрнөж, эх орон, ирээдүйн жаргалант амьд- ралын төлөө амь насаа зо- риулсан монгол, зовлоөл- тийн баатруудыг ээлж, бри- | бүртгэн авч, баат- хан сайшааж байсан билээ. Гэтэл тэрхүү хөрөнгийн 30- хих хувийг залуучуудын хүмүүжлийн ажилд зарцуулахыг Сангийн яам- ны зарим ” ажилтан бу- болж руушаажээ. Үүнээс дээрх чухал хөдөлгөөн үнд- сэндээ зогссон байна. Намаас хөдөлмөрчид, 38- луучуудын эдийн засгийн боловсролыг дээшлүүлэх талаар дэвшүүлсэн зорил- тыг хэрэгжгүүлэх ажлын хүрээнд БХЛНЗЭ, гчзэ- ийн туршлагаар ернөсөн «Арвилан хэмнэлтийн данс» хөтлөх ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ ч мөн л иймэрхүү байд- лаар няцааж зогсоосон юм. Ер нь залуучууд өөрс- дийнхөө. үүсгэл санаачил- гаар бий болгосон хөрөн- тийн эх үүсвэрээс зохих хувийг өөрсдийн соёл, хү- мүүжилдээ зарцуулах ёс- той, тэгэх ч шаардлагатай гэж үзэж байна. Өвөл, зу- ны амралтаар оюутан су- рагчдыг онгоц, галт тэр- гээр зорчих зардлыг 30- хих хувиар хөнгөлөх асууд- лыг судалж үзмээр байна. МАХН-аас МХЗЭ-ийн өмнө дэвшүүлсэн зорилтыг эцсийн Манай ХЗЭ-ийн зарим үүрт үзэл суртал, хүмүүж- лийн ажил хомсхон, «бүх тишүүдийн хурлаа ч алдаг оног хийдэг, улсын төлөв- лөгөө, уралдааны үүрэг, манлайллаа хангалтгүй бие- лүүлдэг хэрэг зөрчилд орж болзошгүй залуучуудтай тодорхой ажилладаггүй, ажилд хэлбэрдэх, тооны хойноос хөөцөлддөг ноц: той дутагдал арилаагүй байна. Пионерийн ажлыг су рагчдын нас бие, сэтгэл зүйн онцлогт тохируулан сонирхолтой, амьд 6 тээлч, үр нөлөө, өгөөжтэ! тээр сургуулийн сургалт хүмүүжлийн “ажил, хөдөл” мөртэй уялдуулан явуулж чадахгүй байна. Иймээс тионер, сурагчдын дунд сурлагаар хоцорч хүмүүж” лээр доголдох явдал ис арилахгүй байна. нэ “ажилд МХЗЭ-ийн байгуул: лагаас зохиож байгаа ажил үзүүлж байгаа дэмжлэг, туслалцаа дутмаг байна. ХЗЭ-ийн байгууллага хэрэгцээ, хүсэл сонирхлыг судлан тэдэнтэй тодорхой ажиллахад төвлөрүүлэх хэ” рэгтэй байна. ХЗЭ-ийн аж- лыг группээр шалгаж илэр" сэн дутагдлыг газар дээр нь арилган дайчин чадва- рыг дээшлүүдэх, эвлэлийн ажлын голыг залуучууд: тай ганцаарчлан ажиллах, орон сууц, гэрийн хороо- лолд урлаг, спорт, техни- кийН дугуйлан, хамтлаг байгуулах, чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, соёл, спортын материаллаг баазыг бэхжүүлэхэд ан” хаарлаа төвлөрүүлж ажил" лах явдал чухал юм. Өнгөрсөн 5 жилд хөдөө аж ахуйд 21,0 мянга га- руй залуучууд МХЗЭ-ийн илгээлтээр тарч ажилласан. Эдгээр залуучуудыг аж ахуйн байгууллагууд, тогт" вор суурьшилтай ажил- луулах талаар санаачилга бага тавьж, тусламж олгох, . соёл, ахуйн нөхцөлийг хан- гахад бодитой туслалцаа дэмжлэг үзүүлээгүйгээс олон залуучууд очсон газ- раасаа буцжээ. Судалгаанаас үзэхэд хө” дөө аж ахуй, ялангуяа мал аж ахуйд ажиллах сонир: хол төдийлөн сайнгүй бай- на. Энэ нь тус салбарт ши" нэ техник, техиологи нэвт" рүүлэх,-хөдөө аж ахуйн хүнд хүчир ажлыг цахил- гаанжуулах,. механикжуу- лах, хөдө н соёл, ахуйн үйлч өөрчлөлт та н залуучуу” дын хүсэл сонирхол, эрэлт хэрэгцээ, шаардлагын түв- шинд хүргэж зохион бай- гуулах ажил хэт их удааш- ралтай байгаатай холбоо” той гэж үзэж байна. Малчны залуу халааг эзэмшсэн, ныг бэлтгэх техник мэргэж- лийн сургуулийг байгуул: маар байна. Залуучууд хаана ажил: лана тэпд спорт, соёл, ур- лагийн ажил зохиож бай- хыг цаг үе биднээс шаар: даж байна. Гэтэл шинэ хот суурин, үйлдвэр, аж ахуйн газрын зураг төсөлд тус: тагдсан клуб, биеийн тамир заал, соёл, ахуйн бай- барилга хойшлуулдаг, «хэмнэчихдэг» агдал төлөвлөгөөний дла- гын ажилд амь бөхтэй зуу: ралдсаар байна. Ийм ду тагдал Дархан хот, Хараа, ахуйн Хөгжил б л биднээс шаардаж энийс Манай хорон ВС ажил залууч ин эрэлт хэрэгцээ, мЭАЛДБЛ, У үрээ хол хөндий, ерөн" » урсгалын шинж чапар- НИЙШННЭ77-00770077711 1 1 11 Л лт л ХҮҮХЭД ЗАЛУУЧУУДЫН ХҮМҮҮЖ ИЛ-БҮХ Ц. НАРАНГЭРЭЛИЙН хэлсэн үгээс) тай явагдаж байгаад бид зарчмын дүгнэлт хийж байг на. Залуучуудын амьдрал ахуй, хүсэл сонирхол, эрэлт хэрэгцээг судлах, зөвлөмж, «4Фарын авлага, материал гаргах талаар нийгмийн ухааны чиглэ" лийн эрдэм шинжилгээний байгууллага нх анхаарч ажилламаар байна. Үнэн хэрэгтээ залуучуудын асуу- дал тэдний ажлын гадна байна. Урлаг, утга зохиолын бүтээлийн хүмүүжүүлэх үр нөлөөг дээшлүүлэх, нэр төрлийг олшруулах, сон: годог бүтээлийг хөдөөгийн хүн амд хүргэн сурталч- лах, санаа амирлангуй, нийгмийн идэвхгүй бай- дал, хөрөнгөтний үзэл сур" талтай хайр найргүй тэм- цэх явдал залуучуудын ёс суртахууны хүмүүжлийг дээшлүүлэхэд ихсач хол: С богдолтой. Энэ ажилд өргөн олон ялангуяа хүмүүжлийн до- голдолтой залуучуудыг хамруулан оролцуулж, тэд ний оюун ухаан, мэдлэг, соёлын түвшинд өөрчлөлт гаргахуйц ажлыг чанартай,- байнга, тасралтгүй зохиож байх шаардлагатай байна. Залуучуудын дунд Зо: хнох хүмүүжлийн ажлын. ” эцсийн үр дүн нь ХЗЭ-ийн ажилтан, коммунист бид: ний ажлын эв дүй, гарга барил, залуу хүн бүхний сэтгэл санаанд нэвтрэх ур” лаг, зохион байгуулах авь- яас, чадвараас ихээхэн шалтгаална гэдэгт МХЗЭ- ийн Төв Хороо дүгнэлт хийж байна. “пизмын аугаа их хүчин ча- дал, дэвшилт хүн төрөлхт- энхийн төлөө тэмцэл, даян бэхжүүлэх, цөмийн дайны аюулыг зайлуулахын Тө” лөө цуцалтгүй тэмцэж байг гаа зөвлөлтийн ард түмэн, түүний залуу үеийнхэнтэй бид эв санаа, ажил хэр” тийн бүрэн нэгдэлтэй бай- на. МАХН-ын ХЇХ их хур: ослыг угтаж ХЗЭ-ийн бай- гууллага, залуучууд 00" ша эээ хүү, НАМ АРД ТҮМНИЙХЭЭ ҮЙЛ ХЭРЭГТ . Ева ЧИН МАХН-ын ХЇХ их хуралд залуучууд, писиер 23 41202221 тол бн, Ардын их хурлын тан- хим. МХЗЭ, Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит МПБ-ын туг өргөсөн монголын за- луучууд, өсвөр үеийнхний төлөөлөгчид МАХН-ын ХЇїХ ах хуралд баяр хүр- їзхээр цог жавхлантай, баяр балсгалантайгаар орж ирлээ. Улаан бүчтэн пионерүүд хурлын тэргүүлэгчид, ах дүү намын төлөөлөгчдөд баглаа цэцэг барив. 3 Микрофоны өмнө залуу ажилчин, малчин, сэхээтэн оюутан, сурагч, тионер, баатарчуудын төлөөлөгчид очив. -- Бөр-Өндөрийн уу- лын баяжуулах комбина- тын нэвтрэгч, залуучуудын интернационалч бригадын дарга, БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн баатар С. ГАН- ХУЯГ: г-- Хүндэт төлөөлөгчид өө! Эрхэм гочид оо! Төрөлх хайрт намынхаа дээд чуулгад хуран цуглар- сан Та бүхэнд, Монголын залуучууд, өсвөр үеийнх- ний чин сэтгэлийн цогтой халуун баяр хүргэе. (Алга ташив). - Намын их хурал дээр 78. Батмонх даргын тавь- сан илтгэл, намаас Ддэв- шгүүлсэн зорилт, ажилчин, өөд 4 зоригжуулан дуудаж бай- на. өнөөгийн залуусын баяр бахархал, нэр төрийн хэрэг боллоо. Долдугаар таван жилд эх орны үйлдвэр, хө- дөө аж ахуйд 34 мянга гаруй хөвгүүд, охид эвлэ- дийн идгээлтээр гарч ажил- лалаа. Ажилчин залуус бид Эрдэнэт, Бор-Өндө- рийн уулын баяжуулах комбинат, Багануурын нүүрсний уурхай, | Хөтв- лийн цемент шохойн цог- цолбор, Булган-Хархори- ны өндөр хүчдэлийн шуга- мыг барилцаж нам, ард түмнийхээ итгэл найдварыг амжилттай биелүүлж ирс- нээ Хүндэт төлөөлөгч та бүхэнд баяртайгаар илт- тэж байна. (Алга ташив). Би Бор-Өндөрийн уу- лын баяжуулах комбина- тад нэвтрэгч хийдэг бөгөөд залуучуудын интернацио- налч «Фригадын ахлагчаар ажилладаг. Манай бри- гад орой даяар МХЗЭ- ийн тишүүн залуучуу- дын дунд өрнөсөн «УИ таван жилийн төлөвлөгөөг долоон сарын өмиө биелүү- лье» тэсэн уриан дор ажил- лаж, амлалт үүргээ бүрэн биелүүлснээ намынхаа их хуралд талж байиа. (Алга ташив). МАХН-ын ХЇХ их хур- лын өмнөхөн надад БН МАУ-ын хөдөлмөрийн баа- тар цол хүртээлээ, Миний үе тэнгийн олон мянган за- луу төрийн дээд шагнал авлаа. Энэ бол манай нам, ард түмэн залуучуудын- хаа хөдөлмөр «Фүтээлийг хичнээн өндөр үнэлж, тэ- дэнд хичнээн Их итгэл найдвар хүлээлгэж байд- гийн тод жишээ юм. Шинэ зорилтыг шинэ арга барилаар хэрэгжүү- ҮНЭНЧ сурагчдын төлоөлөгчид баяр хүргэв. лэх ёстойг залуучууд бид гүнзгий ухамсарлан, на- мынхаа шийдвэрийг санал нэгтэй дэмжиж байна. ХУШ таван жилийн тө- лөвлөгөөг биелүүлэх, да- вуулан биелүүлэхийн тө- лөө ажилчин залуучууд эрдэм чадал, идэвх санаа- чилга, хүч бололцоогоо дайчлан ажиллахаа Намдаа илэрхийлж байна. (Алга та» шив). Хөвсгөл аймгийн Эг-Үү- рийн сангийн аж ахуйн мянгач саальчин, илгээл- тийн эзэн 0. ЭРДЭНЭ- цэцэг: -- Малчин, тариаланч залуучуудаа төлөөлж саальчин би намынхаа эр- хэм дээд чуулгад баяр хүр- гэх болсондоо хязгааргүй их баяртай байна. Би 18 настайдаа МАХН- ын эгнзэнд багтан орлоо. Энэ бол миний амьдралд хамгийн дурсгалтай үйл явдал юм. Коммунистын ариун иэр алдрыг өндөрт өргөж явахаа илэрхийлж байна. Малчин, тариаланч за- луучууд, намынхаа их хур- лыг хөдөлмөрийн "өндөр амжилтаар угтлаа. Залуу коммунист миний хувьд гэ- вал нутгийн үнээ бүрээс 1000 литр сүү саасан ам- жилтаар их хуралдаа бэлэг барилаа. Малчин бидний ажилд амжилт ч бий, бас шийд- вэрлэх асуудал ч | байна. Мал аж ахуйн үйлдвэрлэлд жил бүр олон зуун хөв- түүд, охнд ажиллахаар гарч байна. Гэтэл очсон за- луу хүн бүр жинхэнэ мал- чин болж тогтвор суурь- шилтай ажиллахгүй байна. Ийм учраас залуу малч- дын хөдөлмөрийг хамт ол- ны хэлбэрээр зохион бай- гуулж, суурьшуулах, сурч, хөдөлмөрлөх, соёлжих нөх- цөлийг сайжруулах, мал- чин залуучуудын хороолол олноор байгуулах шаард- лагатай байна. ЇїШинэ таван жилд мал аж ахуй, газар тариаланд дэвшилт шинэ арга техно- логи, тэргүүн туршлага нэвтрүүлэх, ашиглагдаагүй нөөцийг олж илрүүлэх, нэг малаас авах ашиг шим, нэг га талбайгаас хураах урга- цыг нэмэгдүүлэхийн төлөө Оид идэвх санаачилгаа дайчлан ажиллана. Хөдөө аж ахуйг хөгжүү- лэх, хүн амын хүнсний хан- гамжийг сайжруулах зо- рилтот программыг хэрэг- жүүлэх үйл хэргийг залуу- чууд бид хошуучлан ажил- лахаа илэрхийлж байна. (Алга ташив). Политехинкийп дээд сургуулийн багш, дэд эр- дэмтэн Д. БАЯР: -- Би политехникийн дээд сургуулийн удирдла- тын |авгоматжуулсан счс- тем, тооцоолох техникийн тэнхимд багшаар ажилла- даг. Залуу эрдэмтэй бидний өмнө шинжлэх ухаан-тех- никийн шинэ нээлт олол- тыг үйлдвэрлэлд шуурхай нэвтрүүлж, улс орны хөгж- лийн алхааг түргэтгэхэд хувь нэмрээ оруулах ха- риуцлагатай үүрэг ногдож байгааг гүнээ ухамсар- лаж байна. Ши 111011 1 1 Ши Хичээлийн программ, сургалтын практик, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын аль алинд нь ач холбогдол багатай жижиг зүйлийг дөвийлгөн тавих, биеийн амрыг харах, шинэ зүйлээс бэрхшээх, бичиг цаастай хэт зууралдах хуу- чим арга барил амь бөхтэй оршсоор бангааг юуны өм- нө хэлмээр байна. Манай ажил, амьдралын аль ч саябар шинжлэх ухааны нэрийг биш, өгөө- єнг хүлээж байна. Хөдөлмөр хөнгөвчлөх, цаг хэмнэх, үйлдвэрлэлийг автоматжуулах гол хүчин зүйл болсон тооцоолон О0- дох электрон техникийг хэрэглэх, шаардлагатай за- рим бүрдэл хэсгийг зохион бүтээх, өөрийн орны нөх- цөлд хийх нь их, дээд сур- гууль, эрдэм шинжилгээ- ний байгууллага, | багш, оюутан, эрдэмтэн бидний гол зорилт байх ёстой. Эрдэмтэд бид их хур- лаас дэвшүүлж байгаа өн- дөр зорилтын дагуу эрдэм шинжилгээний ажлын оно- лын түвшинг дээшлүүлж, шинжлэх ухаан, гүйлдвэр- лэлийн холбоог бэхжүүлэх, улс ардын аж ахуйн зан- гилаа асуудлуудыг шийд- вэрлэхэд хувь нэмэр оруу- лахаа илэрхийлж байна. Би Сэлэлгэ аймгийн Ца- Төгсгөл нь ГУ нүүрт ШИШ ШИ ИШ ШИШ ШИН фэээ-мэхээилиэи-н ШИШ ШИШ ШИШ ШИШ ШИШ ШИШ Ш ШИШ ШИШ 1 ЖУ ОППЛЛЛ 11111111111111111111111111111111111111:225 НАМ АРД ТҮМНИЙХЭЭ ҮЙЛ ХЭРЭГЇ ЧИН ҮНЭНЧ ламж барьж, 91 сая төг- рөгийн ажил хийлээ, Хамт одноороо ингэж ажиллах нь хөдөлмөрийн үнэ цэ- нийг таних сургууль болж байна. Цаашид оюутны отрядын хөдөлгөөнийг улам далайц» МАХН-ын ХЇХ их хуралд залуучууд, пмонер сурагчдын төлөөлөгчид баяр хүргэв. Оюутан бид хөдөлмө- рийн талбарт, оюутны ши- рээнд, хаана ч байсан уй- гагүй хөдөлмөрлөж, ний- гэм, хамт олон, ахмад үеийнхний өмнө хүлээсэн үүргээ үнэнчээр биелүү- лэх учиртай, З Хичээл сурлагын төлөө биш, харин дээд боловсрол эзэмшсэн диплом л олж авахыг эрмэлзэх, биеийн амар, ажлын хөнгөн хял- барыг эрж хайх нь социа- лизм байгуулагч залуу хүний ухамсар, ёс сурта- хуунд харш юм. Соцналист эх орныхоо хөгжил, цэцэглэлтийн тө- лөө залуу үеийнхэн бид бүхий л авьяас мэдлэг, хүч чадлаа дайчлан ажиллаж, бат бэх энх тайвныг са- хин хамгаалахад орон ор- ны үе тэнгийнхнийхээ хамт тууштай тэмцэх хүсэл эр- мэлзэл дүүрэн байна. (Алга ташив) Дараа нь МХЗЭ-ийн залгамж халаа пионер, баатар- чууд ахмад үеийнхэндээ хандаж яруу нанргийн дай- чин үгээр баяр хүргэлээ, ч Эцэг намын энхрий үрс Ард түмэн аав, ээж шиг хайрлаж Аугаа нам ачит багш шиг халамжилж: Сурагчийн жил орон даяар зохиолоо. Сурч хүмүүжихэд их тус боллоо. Барьж байгуулж өгсөн бүхнийг тань. Багачууд бид хайрлана Ахсыг хүндэлж, дүүг асардаг Ач тустай иргэд болно бид! Шинжлэх ухаан, техникийн Шинэ нээлтийг судална гаан толгойн хөдөө “ахуйн техник мэргэжлийн дунд сургуульд сурдаг. “Удахгүй механикжуулагч "болно. Миний аав БНМАУ-ын - бж гр ОВЛЫн механикжуулагч, . ихийг бүтээх оргилсон хү- сэл тэмүүллийг газар бүр сл ДЭМЖИЖ туслаасай” гэж 43 бид хүсдэг. ишилишишниншннцииши Робот, дисплей, компьютерыг Одоохон бид нар эзэмшинэ. Тагтаа зурдаг хуудас цааснаас Тариа үнэртсэн зүсэм талхнаас Арвилан хэмнэлтийн аян эхэлдэг Аав, ээждээ туслах ажил эхэлдэг. Е Пионерийг залгамжлагч баатарчуудад бас өөрийн хүсэл мөрөөдөл ажил үйлс бий. Тэд хэлсэн нь: /гойн сангийн. ажилладаг, Аав шигээ хө "дөлмөрч хүн болж, эх 09-25 Манай орны иргэн бүрт ныхоо бүтээн байгуулах их 2 сурч боЛОЖЭНХ ЗЭ4 5315 түйлсэд хувь нэмэр оруу-.2 га нээлттэй байна. Бид лахыг би үеийн нНөхдийн-.2 аравдугаар анги төгсөөд хөө нэг адил хүсч байна. хамт олноороо МХЗЭ-ийн 5 Долдугаар таван жилд:2илгээлтээр Сэлэнгэ айм- манай орны техник мэргэж-“3 гийн «Найрамдал» сан- үлийн сургуулийг 54 мянган -ї гийн аж ахуйд ажиллаж, 5 “залуус төгсч мэргэлжилтэй 2 мянга шахам га атар газар ажилчин боллоо. Техник” эзэмшин, үр тарианы “мэргэжлийн сургуулийн Зүйлдвэрлэлийн шинэ төвийг тсурагчид, хичээлийнхээ чө- 2: барьж байгуулснаа өнөөдөр "дөөт цагаар материаллаг т бахархан дурсаж байна. “үйлдвэрлэлд ажиллаж жид (Алга ташив). :0үр 5 сая шахам төгрө 5 гийн | бүтээгдэхүүн үйлд, вэрлэж байна. Техник мэргэжлийн “Сургуульд суралцах оФ Бид--оч дөл багийн баатарчууд Бид--октябрьчуудын анд найз нар Бид--улаан бүчтэний залгамж халаа Бид--ухаант түмний залуу нас Эрдмийн аянд гараад удаагүй Ч «Энхтайван» гэж бид бичиж чадна - Тооны хүрд цээжилж байгаа ч Тооцоолон бодох машиныг бид сонирхдог. Ухаарах, сэтгэх дасгал болдог Угсрах, эвлүүлэх тоглоомонд бид дуртай Том үсэгтэй, хямд “үнэтэй Тод зурагтай номонд бас дуртай Биедээ таарсан хөөрхөн «хувцсЗар ЫГ д Эвлэл ахын хайртай Бид нар ч бас гоёх хүсэлтэй гр нирхолтой хөвгүүд, ОХНД Аранзал улаан Эгхоссий Орон сууцанд--хүүхдийн танхим улам олон болсоор байна. . Ачит нам Таныхаа Орчин тойронд--тоглоомын талбай д.Мэргэжлээ зөв сонгож Арван есдүгээр их хуралд Олон болоосой гэж хүсч байна. Б.Эзэмшнхэд нь сурагчдад Халуун баяр хүргэе! Очиж тоглохсон гэж яарч байна. туслах, тэднийг хөдөлмөрт: (Алга ташив) Хүүхэд бидэнд бүжиг Ч хэрэгтэй Б.дуртай болгон хүмүүжүү- 1Канжин Сүхбаатарын нэрээр овоглосон Хөгжөөнтэй сонин кино ч хэрэгтэй е нїлэх ажлыг улам сайжруу--: 2Каргалтай өнөөдрийн пионерүүд бид Сонирхон үзэх жүжиг ч хэрэгтэй Блах хэрэгтэй гэж санагд- Нам, ард түмэн, эх орныхоо Сонсон баясах дуурь Ч хэрэгтэй Б.даг- 4 Найдвар нь, Итгэл нь, Ирээдүй нь юм Анд нөхдийнхөө хүсэл бодлыг Ё». Техник мэргэжлийн сур- Ахмад үеийн хувьсгалч уламжлалаар Ах эгч Та нартаа бид уламжлалаа Ё гууль төгссөн залуу ажилч- Амьдрах хүсэл биднийг зоригжуулдаг Ба гийг Бухын хулс хээрхнллнн Аав, ээжийн хөдөлмөрч жишээгээр 523424 н--3: Бярверпүл Е шэнэ алдар слааанатая» Ажиллах бодол биднийг золбоожуулдаг. үргэлжлүүлж хэлсэн нь: БГхаламжлан хүвВхүлтэээн Эх орныхоо эзэн байхын учир : Ё олон арваараа төрсөөр бай- Эрдэм төгс иргэн болохын тулд Эрхэс гаригт тэсрэх бөмбөг биш Б.гаа нь сурагч бидний урам Бидний дагах журам--чанд сахилга Энхийн хөлөг зорин аялаг! Ё зоригийг бадрааж, үлгэр Бидний эрхэм зорилго--онц сурлага! Сансрын уудамд зэр зэвсэг биш дууриал болж байна. Мэр- Идэвх санаачилга гаргадаггүй Сайхан цэцэг барин золгог! Б.гэжилтэй ажилчин болж, Идэр оюунаа дайчилдаггүй Тив тивийн найз нөхөдтэй Б хөдөлмөр, амьдралын их Сахилга сул, сурлага дульхан сурагчийг Тэмцэж байгаа орны багачуудтай Б аяны “гараанд гарахад Сайн үйлсийн жишээгээр хүмүүжүүлнэ Сэтгэл санаа нэгтэй байдгаа | маань эцэг ёсны хайр ха- Бага балчраасаа хөдөлмөрийг шүтэж Итгэл төгс илэрхийлж байна. 3 ламж, өгөөмөр сэтгэлээр Бүтээх туурвихын ухаанд мэргэшсэн у Алтан дэлхийн хөрсөнд | тусалж байдаг багш, сур- Гарамгай коммунистуудын үйлсийг үргэлжлүүлж Алаг цэцэг бүрхэж байг! Бо тан хүмүүжүүлэгчиддээ Гавшгай хөдөлмөрийн ээлжинд бид гарна. Хүн төрөлхтний цэцэг Б анд нөхдийнхөө өмнөөс чин Тасаг цехэд--ажилчин багш та Хүүхэд бүхэн инээж байг! 2": Ё сэтгэлийн баяр хүргэе! Талын бэлчээрт--малчин багш та Маркс, Лениний мөнхийн сургаалаар замнаж Е (Алга ташив). Атрын талбайд--тариаланч багш та Манлай намынхаа мэргэн заалтаар урагшилж ХААДС-ийн эдийн зас- Амьдрал хөдөлмөрт биднийг сургадаг ачтан, Эх орныхоо ирээдүй нь болон өсөхөө гийн факультетын Ш кур- Эгэл “түмнийхээ арнун үйлсийг залгамжлахаа сийн оюутан, Д. Сүхбаата- Пионер Б. ДОЛГОР: Түүний үгийг пнонер Энх тайван, эв найрамдлын тугийг --. залган авч: рын нэрэмжит цалинт, онд сурлагатан ТАР: лалтаа лү отүлдууд УИ таван Д. ХАЛ- Эх орны маань хөгжил, дэшилийн эрч хүч улам хурдсаж байгаа үед өнөө- гийн оюутан, маргаашийн мэргэжилтэн бидэнд урьд урьдаас илүү өндөр үүрэг, хариуцлага ногдож байна. Намын түрүүчийн их ху- рал дээр авсан үүрэг ам- нэр төртэй /бие- үглж, оюутан сурагчдын жилд ИШ 12 ЫГ Жил бүр уламжлал болон ШОохиогдлог цардмай тал: Бай дээрх зургийн энэ жи- тийн ГоЖүүйн «Миний эх ррон- НМАУ» » Хүүхдүүд сэдэвтэй. чимээгүй болж, дор бүрнээ бодло- тошрон, хичээнгүйлэн зур- яа, Алтан нар манджээ, А--00757, 600 гаруй барилга байгуу- Ажил хөдөлмөрт шамдах ухааныг хүүхэд багачууд бидэндээ зааж сургасан, халамжлан хүмүүжүүлэгч- коммунист ах эгч та нарын дунд миний аав сууж бай- на, Алдар нэрийг нь Бям- бажав гэдэг. Шевретийн үйлдвэрийн ажилчин, Аав минь саяхан БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар болсон. Манайхан цөмөөрөө ажил- чин. Аав, ээжийнхээ ажил үйлсийг би ч бас нэр төр- тэй залгамжлах хүсэлтэй. (Алга ташив). ТГавшгай хөдөлмөр өр- нөсөн ҮЦ таван жилд «Өс- вөрийн төлчин», «Пионе- рин десант-ургацын тал- байд» хөдөлгөөн өрнүүлж, жил бүр 200 мянган пио- нер сурагч нийгмийн тус- тай хөдөлмөрт оролцлоо. "МАХН-ын ХХ их хуралд сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын дээд амжилтаа илтгэх рапортад 100 мян: ган пионер сурагч гарын үсгээ зурж, пионерийн хамт олон бүр сайн үйл- сийн ном бүтээлээ. ЭНХГАЙВНЫ ЗУУН ЗУРАГ Бяцхан охин эх дэлхийгээ- сээ атомын бөмбөг, цөмийн зэвсгийг шүүрдэнэ, Шүүрд сэн газар бүр нь өнгө өн- гийн цэцэгс алаглан ур- гана. Охин бүр ч урамтай шүүрдэж эх дэлхийгээ цэ- цэгт дэлхий болголоо. Энэ бол нийслэлийн 40 дүгээр » сургуулийн УЇ ангийн су: рагч Б. Долгорсүрэнгийн зурсан зураг. : Би энэ зургаараа дэл- хийн бүх хүүхдийн хүсэл Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн бодлыг илэрхийлж байна гэж охин тайлбарлав. Сургуульд орж бичиг үсэг заалгаагүй, 52 дугаар цэцэрлэгийн бяцхан охин Б. Ганчулуун дэлхийн бөм борцөг, «Энхтайван, мир» тэсэн үг бүхий тууз зур- жээ. Охин чухам энэ Л үгийг бичиж сурсан нь хэн хүнд нэгийг бодогдуулна. дүгээр сургуулийн 8-ын «а» ангийн сурагч Т. Төвшинтөр хар, шар, С 2 » ОВТЦИЫГ. 2 тч Эгнэгт өндөрт өргөн мандуулж явахаа БАТЛАН ИЛЭРХИЙЛЬЕ! (Алга инжигнүүлэн ташив) МХЗЭ-ийн гишүүд, За- луучуудаас МАХН-ын ХЇХ их хуралд өргөх рапортыг МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж. Батмөнхөд Хха- луун дотно алга ташилт дунд гардууллаа. МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн | бичгийн, дарга нөхөр Ж. Батмөнх ра- портыг хүлээж аваад «МА “ПППППППИППИНИППНИ атг ийн ини ШИНИ! цагаан арьстай хүүхдүүд, хүүхдийн паркт эвтэй найр тай тоглож байгаагаар зур жээ, » Уралдааны дүн гарч уран авьяасаараа шалга, сан 81 дүгээр сургуулийн Т-ийн «гэ» ангийн сурагч Д. Соёлмаа, 40 дүгээр сургуулийн 5-ын «вэ» ан- гийн сурагч Б. Алтангэрэл 45 дугаар сургуулийн 4- ийн «а» ангийн сурагч С. Үлэмж нарын 20 хүүх- дийг МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Монголын урчуудын звлэ- лийн хороо, Ардын комбинатад хэвлэв, ХН-ын үйл "хэргийн төлөө” хэзээд бэлхэн байгтун!» гэхэд «Хэзээд бэлхэн!» гэж нэгэн дуугаар итгэл төгс хариулав, Залуу үеийнхэн нам, ард түмнийхээ үйл хэ рэгт чин үнэнч байж хэзээ. ямагт залгамж халаа нь бо- лохоо тийнхүү батлан илэрхийллээ. шини шини ролын Яам, Хүүхдийн лөө фондын Төв Найиссын шагналаар шагнав, Хүүхдийг . хамгаалах олон улсын баярын энэ өдөр энх тайвны 100 зу- раг ингэж цардмал талбай дээр үлдлээ. р дний чин хүсэл бие- | лэх ай. Н. ЭНнХЧИМЭГ өввнэшээхээжхштжпэлэтээгстэээтлэээжэжжэн Эрхлэгч 1 ОЖ. дмшдондог “МХЗЭ-н Тав Хороо, Д.Сүхбааторын Чэрэмжит МПБ-ын ,Төв, 366лөлийн сонин. ЗУДАХЬЖИЛДЭЭ. ,А Ме42(2463) | А 1986 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 7 А БЯМБА А ҮНЭ 10МӨНГӨ. хїХ/ МАХН-ЫН ХЇХ ИХ ХУРАЛ. ХҮҮХЭД БАГАЧУУД, ТВЧШВЭ! ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ТУХАЙ : МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж.БАТМӨНХ мөрч уламжлалаар хүмүү” («МАХН-ын ХЇХ их хуралд тавьсан МАХН-ын Төв Хорооны тайлан, цаашдын зорилт» илтгэлээс) 106620 ус ууй - Ардын боловсролын зорилт мөн. Ардын боловс- Е Мм и д. б систем хэлбэрэлтгүй хөгжиж | ролын нийт системд сургалт, йг 5 “арг БанцгВЭлн үн байна. Өсвөр үеийг сургаж | хүмүүжлийн ажлын | чанар Ба ЦалхҮДСҮНИНЯ То орыыл хүмүүжүүлэх хэрэгт их хувь | хоцрогдонгуй байгааг тэмдэг- ЯНє заЬЛАН шэн цав. нэмэр оруулж байгаа ардын лэх хэрэгтэй байна. рнационалч үзэлчэй, зөв шийдвэл зохино. 100Ццо0:- ажлыг улам санн зохион бан- лон бодох электрон техникийн | гуулахад ардын боловсролын мэдлэгийн үндсийг суралцагч- болон нам, улс, олон нийтийн дад танилцуулах асуудал үнд- | байгууллагуудын үйл ажил- д сэндээ цоо шинээр тавигдаж | лагааг чиглүүлбэл зохино. өлмөрт дуртай, болбвсрол- боловсролын ажилтан нарын Хүүхдийг долоон настай- | байна. Тавигдаж байгаа шаардла- Акт Хөхиас ЭЦударан к марэн хөдөлмөр зүтгэлийг нам өн- гаас нь сургуульд суралцуу- Ерөнхий боловсролын бо- гын үүднээс өсвөр үеийг сур- төлөв, эрүүл чийрэг бие бял- дөр үнэлж Сбайна.. лах асуудлыг энэ таван жи- | лон дээд, тусгай мэргэжлийн | гаж хүмүүжүүлэх үйлсэд дартай иргэд болгож хүмүү” жүүлэхэд намын бүх анхаа- Суралцагчдад шинжлэх | лээс хэрэгжүүлж эхлэх нь | дунд, техник мэргэжлийн ухааны мэдлэг олгохын хамт зүйтэй гэж Намын Төв Хо- сургуулиудын сургалт, сургууль, гэр бүл, хөдөлмө- хү- | рийн хамт олон, олон нийтийн 2 ан ы үйлдвэрлэл, хөдөлмөрийн хү: роо үзсэн юм. Үүнтэй хол- мүүжлийн ажлын рл, бүх хүчийг нэгтгэн төвлөрүү- Гэдэг ээйүглЫ мүүжил олгох, мэргэжлийн богдож ерөнхий боловсролын чанар, уялдаа холбоог нарийн лэх хэрэгтэй байна. ламжлан хүмүүжүүлэгч ах- бэлтгэлтэй болгох чиглэлээр | сургуулийн сургалтыг төгөл: | боловсруулж шийдэх хэрэг- -- Бүх шатны сургуульД | мад үеийнхэн маань энэ" хэ- ардын боловсролын системийг дөржүүлэх асуудлыг боловс- тэй байна. нийгмийн шинжлэх ухааны рэгт ихээхэн хувь нэмэр оруу" цаашид боловсронгуй болгох руулж байна. Сургуулийн Сургуулийн бүтцийг сайж- сургалтын түвшинг дээш- лах үүрэгтэй бөгөөд оруулж шаардлага зүй ёсоор гарч матерналлаг баазыг өргөтгөх руулахын хамт сургалт, хү- лүүлж, ертөнцийг үзэх марк- байна. байна. Бид ХХЇ зуунд ажил- | төлөвлөгөөт арга хэмжээг цаг | мүүжлийн ажилд идэвхтэй | сист-ленинист шинжлэх ухаа- лаж, амьдрах хүмүүсийг одоо | хугацаанд нь бүрэн биелүүлж | хэлбэрийг аль болохоор хэ- |.ны үзлээр суралцагчдыг зэв- МХЗЭ-ийн үзэл 4559 сургаж бэлтгэх тухай ярил- | байх нь чухал юм. рэглэх, суралцагчдад мэр- | сэглэх, тэднийг коммунист хүмүүжлийн амид, түүни цаж байгааг мартаж болох, Ардын боловсролын сис- гэжлийн баримжаа олгон | итгэл үнэмшилтэй болгоход удирдлага Хугээн лл сын зах гүй. Энэ бол амар хялбар | темийг боловсронгуй болгох амьдрал, хөдөлмөрт эрчим- | гоц анхаарах хэрэгтэй. Сур- пионерийн айгууллагын ун биш боловч цаг алдалгүй б0- ажлыг хэрэгжүүлэхдээ юуны тэй бэлтгэхэд үйлдвэрлэлийн | галт, хүмүүжлийн ажил нь ажиллагаа Ч ххүсагн куүон ловсруулж, дэс дараатайгаар урьд сургалт, үйлдвэрлэлийн бааз газрууд, Өргөн олон | залуу үеийг нам, ард түмний тыг хангахад үрэл заавал шийдвэл зохих том холбоог бэхжүүлэх асуудлыг | нийтийг идэвхтэй оролцуулах хувьсгалч, дайчин, хөдөл- лэгдэх ёстой, МАХН-ын ХЇХ их хурал дээр төлөөлөгчдийн хэлсэн үгээс зу ! эх йтэй байна. Ц. НАРАНГЭРЭЛ (МХЗЭ- Б. ЭЛДЭВ-ОЧИР ЇР Сурагчдад хөдөлмөрийн | Зүүнговь сумын намын үү? | Рэгжүүлэх нь зү ! ийн Төв Хорооны нэгдүгээр | (Хөвсгөл аймгийн намын хо- | хүмүүжил, мэргэжлийн ба- | рийн нарийн бичгийн дарга) ц. шидВэалЛж иж: нарийн бичгийн дарга) рооны нэгдүгээр нарийн бич- | римжаа олгох явдал бол том -- Хүүхдийг багаас нь | хан аймгийн Бааст лаа -- Хүмүүжлийн нэгдсэн гийн дарга) асуудал юм гэж бид ойлгож | малд дуртай атахүйн ВЭ ххэ ад Р чгийН єм гэр бүлзэс эхлэх нь - ш(Пионер сурагчдын байна. жүүлэх, мал 3 р! халаана їдэсвэн гэр бүлийн спартакиадыг 2 жилд тутам -- Сургууль бүрийг төв вэрлэлийн технологийг ззэм- -« Ерөнхий боловсролын хүмүүжлийн талаар сүүлийн | явуулж баймаар байна. хөдөөд газар сайгүн үйлДвэр- | шүүлэх зорилгоор ерөнхий сургууль төгссөн охид хөв- үед их ярьж бичиж байгаа - Ерөнхий боловсролын лэлийн тогтмол баазтай бол- | боловсролын сургуулийн хн- | гүүд ХЗЭ-ийн илгээлтээр мал г үнтэй, тодорхой унд сургуулнудын хөдөө | гож, ирээдүйд эзэмших мэр- | чээлийн программд, өөрчлөлт | аж ахуйд гарч малчдын эгнээ үсээ 20 4 нил тэохож хага 28 ахуйн х ирцистэж түшиглэн | гэжлийнх нь чиглэлийн дагуу | Оруулж, жинхэнэ үйлдвэрлэлд | залуужиж байна. Гэвч -ил- байна. мал аж ахуйн хичээл зааж, хөдөлмөр сургалтын ажлыг онргуулгн нь зүйтэй хЄЧЭЧН гээлтийн эздийн : хайс -- Пионерийн ажлыг су? | сурагчдад тодорхой мэдлэг | өөрчлөн зохион байгуулах С.СОДНОМДОРЖ 5 суурьшил хангалтгү хаэвгл ын нас бие, сэтгэл зүнй эзэмшүүлэх, хөдөө аж ахуйд хэрэгтэй гэж бодож байна. У-ын Хөдөө аж ахуйн Яамны анхаарахын хамт ерөнхи! онцд уул ол- | ажиллах сонирхолтой хүүх: Д. ЧИМЭДДАГВА (Сүх- | сайд, Нэгдлийн холбооны | ловсролын сургуульд мая аж той, амьл. бүтээлч, “р нөлөө дийг судалж. сонгон сурал- | баатар аймгийн намын хороо- | дээд зөвлөлийн дарга) ахуйн хичээлийг тусгай про- өгөөнстэйгээр сургуули йн сур- цах дугуйланд хамруулан ны Би Б эээ нарийн бичгийн - Ерөнхий 2:-245Зөйгн хэн судлуулах нь чухал галт ийн ажил, хө? | суралцуулж улмаар их, дээд, | дарга, сургуулийн бага с 5 айна. дөлмөртэй үзидуулан явуулж | тусгай мэргэжлийн . дунд, -- Практикаас үзвэл бага | рагчдыг мал аж ахуйд гар- Т. НАРАНХҮҮ (Өмнөговь 7 7 : : хийнхээ бие сэт- Ь йм: пио- техник мэргэжлийн .сур- балчраасаа эхлэн эцэг эхээ ган, эцэг эхин : аймгийн АДХ-ын шрс хгүй “ссиарэйын сувинээр, гуульд элсүүлдэг журмыг | дагаж малчны хи хурга | гэл, өл Нтдэй бөгэод ээл захиргааны дарга) хоцорч оох талаа холбогдох | ишиг тэвэрч, саалийн зэлэн | сан нэ| : явдал өатэн “арилахгүй” лав. ки газа Хнувариийр байна. дээр унага тугал татсан хүү- рийн нандин мэргэжлийг өВ- - Хүүхэд, залуучуудын, ( 4 Баяихонго) хэд л малын ажилд илүү со- | лөн авч, үе залгамжлах ЯВД- хүмүүжилд хэтийн бодлого, Б-- ава Хог 25:28 2а34-2 | гүдүчалгн 2 хирхэнТоЁ тогтвортой ам- | лыг, өргөтгөн, залуу малчны зорилготой Жо хийхт роол “гаүЭс анх хни- | нэгдүгээр дунд сургуулийн | жилт гаргаж байна. Иймд | сургууль байгуулах замаар | урьд сум. аймт! төвий! Зур 4. сэрэг х й т бай захирал) үе залгамжилсан залуу малч- тэдэнд мал маллагааны арга | хүүхдийг ойрын үед цэцэр- стенд Г өөнээй ЗМрвийг, зөв. -- Сургуулийн хүрээнд ол- | дыг бэлтгэх, тэдний боловс- | ажиллагаа мал аж ахуйн | лэгт бүрэн хамруулах, сум л - 2) ( вэрлэлийн л, мэдлэгийг дээшлүүлэх | шинжлэх ухааны үндсийг | дын ерөнхий боловсролын боловсон өнгөрүүлэх, 27 замы БЭ-ЖК-ийгч бийногыйл гоо СУУДЛЫГ судалж боловсруу- | эзэмшүүлэхийн хамт ерөн: | сургуулиудын Ад хэьлтн, Зиглүүл шил гчож, төв- | зүй эрүүл энх, бие бялдрын | лах, хэрэгжүүлэх шаардла- | хий боловсролын бэлтгэл сур- ахуй шЭшсоан Жонс 3 Унүрэг ма ний - хүмүүжил төдий л хангалт- | гатай байна, галтыг ч хоцроохгүй байх зэрэг сэсэн 5 0 мжээ рєр 40 гэн 2772 Бонн ГИ тай биш байна. Д. ЧОЙЖОО (Увс аймгийн системийг боловсруулан хэ- авах нь зүйтэ! Ё хал на, НАМЫН ИХ ( ШШбинЭд : ХУРЛЫН ШИЙДВЭР 1 : гүгеР . ПИОНЕР БИДНИЙ -Ё : АМЬДРАЛД тусгай сурвалжлагч С. Бодоош фото зургийг нь . рэлээг толт 5НД-11 ХУРЛЫН ШИЙДВЭР БИЕЛҮҮЛЭХ ШИНЭ АЯНДАА ГАРЛ. 2201-22-20, 2 йл. 2огшекы эь ыг 28 ТВнг эг ай 4226 оог олны жиролаулртрүруүү--1----22--1-1----120 Пионерийн ажилд чанар чухал МАХН-ын ХЇХ их хур лын дпийдвэрийг . хүлээн авах цуглаанд бид орол- цоод, цаашид хийх ажлын- хаа тухай зөвлөн ярилц лаа. Октябрийн районы тэр гүүний бүлэг болсон амжил таа бид ахиулж, хо- тын тэргүүний бүлэг болох зорилт дэвшүүлж байна. Амлалт авахад амархан. Харин яаж хэрэгжүүлэх вэ? Бид бүлгЗэрээ цуглаж тал талаас нь хэлэлцээд ингэж шийдлээ. Бид ажил зохиогоогүй биш, 1агцхүү пионерийн ажлын Чана- рыг дээшлүүлэх нь манай гол зорилт мөн, їїишээл- бэл бид автобусны буудал дээр зохицуулах, ороч сууц гудамжны хороололд пионерийн ажлыг хүргэх, арвилан хэмнэлт, хөдөл- мөрийн аян цуваа зохиох зэргээр ажилладаг боловч чанарын хусьд шаардла- гын хэмжээнд хүрэхгүй байна. Бид ц-ашдаа бүл- гийн цуглаан, хэлэлцүүл- тийг «Пиолеийн үнэн» со- нинд нийтлэгдсэн ёс сурта- хууны чухал асуудлаар хийж, саналаа дотно тус- лагч сонинтойгоо хуваал- цаж байна гэж бодож бай- ва. Бас нэг хэлэх зүйл бай- на. Энэ нь юу ВЭ гэкЕЭЛ пионерийн бүлгийн идэвхт- нүүд дандаа л охид бай- даг болжээ. Хөвгүүд л3- гаад энэ ажилд идэвхгүй оролцож байна вэ? Манай сургуульд гэхэд л ндэвх- тэн сонгуультны дал нНа- ятад хувь нь охид байна. Иймд цаашдаа инонерийн идэвхтний тал ХУВь ХӨР гүүд ажиллаасай гэж хүсч байна. Х. ЭРДЭНЭБҮРЭН Улаанбаатар, 28 дугаар сургууль 4 дүгээр анги Хөдөлмөрийн табдугаар улирал эхэллээ Сурлага хичээлийн дө- дөвдүгээр улирал дуусч, хөдөлмөрийн тавдугаар улирал эхэллээ, Намын нх хурал угтсан ажилд манай пионерүүд идэвхтэй оролцсон юм. Пионер бид мал маллах арга ажиллагаатай танил- цахын тулд сургуулийнхаа ойролцоо нэг настай гур- ван зуун мал тэжээх гэр хэлбэрийн дулаан хашаа барилаа. Мөн бид 1116 төл хүлээн авч мэнд бүрэн бойжуулж, 785 ямаа сам- наж ноолуурыг нь чанарын нэгдүгээр зэрэгт тушааж, 1681 кг яс цуглуулсан юм. МАХН-ын ХЇХ их хур- лаас пионер сурагчдыг мал аж ахуйд дуртай болгон хүмүүжүүлэх талаар тодор- хой зорилт тавилаа. Бид намынхаа их хурлын шийд- вэрийг юуны өмнө хөдөл- мөрийн тавдугаар улиралд хэрэгжүүлэн биелүүлэх гэж хичээцгээж байна. /Хүнс- ний зорилтот программыг хэрэгжүүлэхийн тулд бид хөдөлмөр амралтын зус- ланд дөрвөн ээлжээр ажил- лан 60--80 үнээ хариуцан сааж, 2 га газар тарьсан төмс хүнсний ногоог арч- лан ургуулж, 10 суурийн бог мал сааж цагаан идээ боловсруулна, Улаан бүч- тэн бид тавьсан зорилтоо заавал биелүүлнэ, Намар бид хөдөлмөрийн тавдугаар улирлын дүнг ч гаргана. Б. БАТЗАЯА. Булган. Бүрэгхангай, 8 жилийн сургууль. 5 дугаар анги. Орон сууц Буу ажлаа члүүлнэ Манай бүлэг их хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлэх ажилдаа орлоо, Арвилан хэмнэлтийн аянд олсон ам- жилтаа улам бататгана. Манай бүлэг орон сууцны хороололд ажлаа чиглүүл- нэ. Бид 41 дүгээр байрыг шефлэн авч ханан дээр эрээчдэг хүүхдийг илрүү- лэн өөрөөр нь арилгуулж, цэвэрлэгээ хийлцэн ажил- лана. А. ХИШИГНЯМ Дор- ноговь, Зүүнбаян, 10 жилийн сургууль. 5 ДУ. гаар анги. Хүлшийн жолоо: хөдөө тийш Зургадугаар ангийн су- рагчид бид хөдөлмөр зус- ландаа гарлаа, Бид энэ жил Хэнтий бригадын төв, Чандган бригадад бог ма- лын сүү сааж, цагаан идээ боловсруулна. Манай сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч П. Эрдэнэбулаг, сургуулиа амжилттай төгсч МХЗЭ- ийн илгээлтээр мал аж ахуйн үйлдвэрлэлд гарч ажиллахаар шийдэж хө- дөө нутгийН зүг хүлгийн жолоо заллаа. П. Эрдэнэ- булагийн ээж мянгат саальчин, сумын депутат Хорлоо гуай бидэнд: - Би хүүгээ гурван жилд мянгат саальчин бол- гож, өөрийнхөө мэргэж- лийг залгамжлуулна! гэв. Намын их хурлын шийд- вэр амьдралд ийнхүү хэ- рэгжиж эхэллээ. А. ОЮУНТУЯА. Хэн- тий. “Өмнөдэлгэр. 10 жилийн сургууль. 6 ду- гаар анги. Өсвөрийн сурвалжлагч Бидний алдар «ЭВ» Манайх найман ам бүл- тэй: Дөрөв нь хөгжмийн нот уншиж чаддаг. Бид мо- рин хуур, ёочин, шударга, лимбэ, хуучир, найраг баян хуур. баллайк зэрэг арав гаруй хөгжмийн зэмсгээр тоглодог. Тэгээд гэр бү- лийн концерт бэлтгэн тог- лов. Хамтлагийн маань нэр «Эв», Миний аав мэр- гэн үг, сургаалын цулуул- га хийдэг. Мянга гаруйг одоо цуглуулаад байгаа. Аав, ээж маань биднийг ямагт үлгэрлэж байдаг. Пионер бид тэднийхээ ачийг сурлага, хүмүүжил, урлагийн амжилтаар ха- риулна, й ЧАНХ--ОРГИЛ. Дархан. 10 жилийн сургууль. 7 дугаар анги. Өгүүллэгийн баатрын туршлагаар «Пионерийн үнэн» со- нинд -С. 2Каргалсайхны «Дэвтэр» өгүүллэгийг ун- шаад бид гэр бүлээрээ ярилцав. 1, 4, 5 дугаар ангид сурдаг дүү нартай- гаа хамтран өгүүллэгийн баатар Баяраагийн турш- лагаар хуучин дэвтрийн цаасыг ашиглан 16 шинэ дэвтэр хийв. /Мөн ноор- гийн 8 дэвтэртэй болов. Цаашид ч бид дэвтрийн юм бичээгүй хуудсыг ашиглан шинэ дэвтэр хийж байхаар тогтлоо. Бага ч гэ- сэн арвилан хэмнэлт эн- дээс л эхэлнэ гэж би бо- дож байна. Бидэнд байнга тусладаг сониндоо баярла- лаа. Ө. САЙХНАА. Хөвсгөл. Их--уул. 10 жилийн сургууль, 6 дугаар анги. Яйан аялагчдын клуб МАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг сурталч- лах явган аялал саяхан аян замдаа гарлаа, 7 ду- таар ангийн «Жавхлан» бүлгийн пионерүүд «Явган аялагчдын клуб» байгуу- лан анхныхаа аяллыг Гүү бариач» бригадын нутагт хийлээ. Тэд өртөө газар явган аялж намынхаа их хурлын шийдвэрийг малч- дад сурталчлан, урлагийн тоглолтоо сонирхуулсан юм. Ш. ЭНХТУЯА. Говь- Алтай, Халиун. Афбилан хэмнэлтийн аян Намын их хурлаас ар- вилан хэмнэлтийн талаар тодорхой зорилт дэвшүү- лэв, Пионер бид ч арвилан хэмнэлтийн аянд гарч, 1 тонн яс, 400 кг цаас, 760 ширхэг бэхийн сав цуглуу- лан тушаалаа, Цаашид ч бид хоёрдогч түүхий эдийг ашиглах, арвилан хэмнэл- тийн аянд гарч их амжилт гаргахаа илэрхийлье. Д, ЦОЛМОНТУЯА. Хөвсгөл, Галт. 10 жи- лийн сургууль. 7 дугаар анги. СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛӨӨС: МАХН-ын ХїХ их хурлын шийдвэрийг" хэрэгжүү- лэхийн тул үүсгэл санаачилга өрнүүлэн ажиллаж байгаа тухайгаа пионерүүд эх орны өнцөг булан бүх нээс бичиж 042йна. МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг хэрэгжүү- лэх талаар хоорондоо хэлэлцэж, аав, ээж, ах эгч нар- тайгаа зөвлөн ярьж, юу хийхээр бодож төлөвлөсноо, ялангуяа одоогийн гол фронт--зуны хөдөлмөрийн талбарт хэрхэн ажиллаж байгаа тухайгаа бидэнд би- чээрэн! ЧИН СЭТГЭЛИЙН ЯРИА -- «ДУНД» ДУНГИЙН ТУХАЙ гийслэалима дижилчиы райсны 10 жалийн 44. АҮу- тээр сургуулийн ионеринц бүлгэмийн ииоиерүүд Төрөлх намынхаа АЇХ их хурлын шийдвэрийг баяртай жүлээн авч, өсгөр үсийнхний сайн сайхны төлөө дэвшүүлсэн улс орны чухал зорилтод талархаж байна. "Тус сургуулийн пионер сурагчид багш, ..сурган..Хү- мүүжүүлэгчид х хурлын шийдвэрийг амьдралд хэрэг- жүүлэх хөдөлмөрийн гараа эрчимтэй эхэллээ, Районы тэргүүний 4-ийн «ЛА» ангийн 16 дугаар бүл- тийн иионерүүд сурагчийл сахилга, хариуцлага, «ДУНД» дүнгийц тухай авч хэлэл- "ДИОНЕРҮҮД ЮУ ГЭЖ ЯРИВ -- Зарим сурагч яагаад дуйд сурч байна вэ? Бүлгийн дарга хайням: -- Цагийн хугаарь, өдрийн дэглэмийг баримталдаггүй, цагийг үр вшиггүй өнгө- рүүлдэг, гэрийн даалгаврыг чанартай хийдэггүй, өөртөө Б. Иам- 5. --амАРДар дунд | сурч на. У, Монхбаяр:” -- Хичээлийн ном сурах Яичгээ муу ашигладаг, Су- Бар23 бүрэн бэгөрый” “ин, бодож байна. -М, Одгэрэл: - ? -- Тодорхой зорилгогүй, тэсвэр тончзэргүй, хичээлээ давтах дургүй, өөртөө болоц нөхөртөө шаардлага тавьдаг- гүй хүүхэд л дунд Сур- аг. :: Сурагч Ц, Жүгдэрнамжил: -- ри | улирлаар 2 Хи- чээлд дунд «Дүнтэй Су- ралцсан. хүний шалтгааныг 1 олж багш нөхдөөсөө ойдгооЭ- гүй. зүйлээ асууж, даалгав- рыг чанартай хийж, нөхөд- тэйгэз хичээлээ «Хамтран давтдаг болсноор 2, 3 дугаар улиралд сайн сурлаа. Хой- шид онц сурлагатан болох зорилт тавьж байна. гч Ч, Эрдэнэ--Очир: -- Би | улирлаар 2 хи- чгэлд дунд гарсан. 2, 3ду- гаар улирлаар биеэ дайчлан хичээллэж, сайн суралцлаа. Ер нь дунд дүнгийн цаана дутагдал их байдаг. «Дунд». Сурагч хүний авах дүн биш, Одоо дунд сурч байгаа хүү- хэд ирээдүйд ажилчин, мал- чин сэхээтэн сайн хүн боло- ход бэрхшээлтэй гэж багш минь хэлдэг. -- Тэгвэл дунд сурлагатан байх ёстой юу? -- Үгүй гож бүлгийн пиО- исрүүд нэгэн зэрэг хариу- лав. -- Бага ангид онц, сайн сурч байсан зарим дунд ангид ороод сурлага нь 2 Чймий Учир юунд бай- на ! Сурагч Д. Гантулга: --. Хичээлээс сурах идэвхгүйгээс Сурасч Б, Арилдин: - шри НХ Зүна мөдлээ гэж бодож онсэ дайчлахгүй, хүч гаргадаггүйгээс сурлага нь буурдаг баих, оололцоогооО Сурагч Б, онхоолд: -- дунд ангид ороод олон төрлийн хичээлийн зарим нэ- хожимдож бие дааж хичээл давтдаггүйн, сурлага нь буурдаг гэл, он Санадаг. гийг гол биш гэж үздэг, су- рагч хөдөлмөрөөс бэрхшээс- цээс болж Санна. “? Сурагч Б. Їанцог: -- хичээл зүтгэл, идэвх чармайлт дутсанаас 4... Сурагч Ьь. Амароаясгалан: -- шурагчийн дүрэм, пио- нерийн чин эрмэлзлээ Оис- шүүлдэггүнгээс оолж байна. Сурагч М, Нямгарав: -- ХичээЛД идэвхгүй оролцдог, цаг минутыг ашиг- авж Чаддаггүйгээс дунд, муу сурдаг. -- Зарим сурагч дунд : ашаад баярладаг. хүнийг юу тэж үзэж байна, Сурагч Д. Бат--итгэл: - «Би болж Дд байна» гэж дунд дүнгээр мэдлэгээ хязгаарладгаас «Би муу Л аваагүнгээс хойш оллоо» гэж үздэг хэрэг, "| Хүүхдүүд ингэж ярилцлаа, Инонер сурагч бүр өөртөө дүгнэлт хийж байна. «Дунд» дүнгүй бүлэг болох зорилт тавилаа. Сайн байна. Шио- нерүүд зорьсондоо заавал хү- х ёстой. Нийслэлийн (34 | дүгээр | сургуулийн пионерийн ах- 18: яах УАМРАС" цөцэгмАА “үс сайхан бол зүс сайхан гэж ээж гадаг юм. 7 Г сайхан байлгаж сурах хэрэгтэй ХУВИЙГ эн үг д мг 208 т биш өрчин тойрноо цэв Говь--Алтай аймгийн өёйн ӨСӨНДҮД жилийн дунд сургуулийн ГАГЧ фо Эднийх гэртээ тавуул, Аав Сейран Мурадов Ба- кугийн машины дугуйн 34- рРодад ажилладаг, ээж гэ- рийн ажилтай. Ерөнхий бо- ловсролын сургуулийн су- регч хоёр эгч нь хөгжмийн сургуульд суралцдаг. Ха- рин дүү Саонна. хөгжмийн арван жилийн тусгай дунд сургуулийн гуравдугаар ангийн сурагч. Саоннад профессор Эльмира Нази- мова төгөлдөр хуурын хи- чээл заадаг юм. Мөн сур- гуулийн захиралд Назим Аливердибеков, хөгж мийн зохиолч Тофик Бу- лиев нар түүнд ая зохиох ур чадвар эзэмшүүлж бан- на. Бакугийн есөн настай энэ охин дуу, дасгал, уян- гын аяз, сонат, чуулбар зэрэг дал гаруй оүтээл туурвисан юм. Түүний 30- хиосон бүтээлүүдийг азер- байджаны телевнз, радио- гоор нэвтрүүлж мэргэж- лийн олон хамтлаг урын сандаа оруулжээ. Бүх юм чухам яаж эхэлсэн бол? .. Сабина бүр тавтай байхдаа төгөлдөр хуурын дэргэдээс салахаа байжээ. Төгөлдөр хуурын хичээ- лийн даалгавар хийж бай- гаа хоёр эгчийнхээ тогло- хыг сонирхон суудаг байв. Тэгсээр хөгжмийн нот сурч, эхлээд хялбар, сүүлдээ хүнд дасгалууд тоглодог болж, бид бүр юм. Үдэш гэнэт Сабина гүйж орж ирээд дэргэд хөгжмөө тоглож: «Энэ ой . ЧОНО ... ЯМаа, Ишиг чо- ныг хараад ухаангүй айж, зүрх нь чичирлээ, чоныг мөргөв, Өлөгчин чо- но ульснаа, шүдээ хави- ран ишиг рүү” дайрлаа. Ишиг зугатаж, эхээ дуу- дав, Буу үүрсэн ачтай ан- Л. АСКЕРОВ ,ХӨГЖМИЙН ЗОХИОЛЧИЙН НАС. НЬ ЁС болов. Тэр ч Сайтугай эгч нарынхаа алдаж тоглохыг андахаа больжээ. - Нэг хачин явдал сандарсан орой юмсан, төгөлдөр тэгээд ХӨРСНИЙ ХИМИ маар тэдгээр организмууд Хими. Энэ шинжлэх ухааныг тариачин хүний хамгийн дотнын нөхөргэж л нэрлэдэгсэн бол миний бодлоор бодит гүнэн болох нь тэрээ! Багачууд аа! Газар (хөрс) бол ард түмний юугаар ч сольшгүй үндсэн баялаг, хүн төрөлхтөн сайн сайхан аж төрөхийн тол үүсвэр шүү дээ. Тийм Ч учраас агуу их Н. Маркс тухайн үедээ... «Хүн 16- рөлхтөн газар (хөрсүтэй хэрвээ ухаалаг бөгөөд 80 хистой харьцаж чадваас тэр маань (хөрс) өөрөө тогтмол чанаржиж | бай- даг...» «гэжээ, Үйлдгэрийн бусад хэрэгслээс хөрс чу- хам юугаараа ялгагдах вэ гэвэл, түүнийг шинээр бү- тээж болдоггүйд л гол учир нь байгаа юм. Хөрс хэрхэн үүсэх вэ? Уулын чулуулгийн өгөрч эвдэрсэн гадаргуу дээр амьд организмууд (амьд бие махбод) тухайлбал бактер, замаг, хөвд тэх мэт үүсэн амьдарч, ул өөрсдийнхөө оршин тогт- нох тэжээлийн орчныг эх чулуулгаас сонгон авдаг билээ, Чулуулаг дээр үржиж буй амьд бичил организ- мын амьдралын үйл ажил- лагааны дүнд органик бо- дис шинээр эрчимтэй ху- римтлагдаж, чулуулгын дээд талын үед биологийн идэвхт элементүүд фос- фор, кали, кальци, магин, хүхэр гэх мэт, тэр ч бай- тугай чулуулагт бараг бай- даггүй азот хүртэл Ху- римтлагдах ажээ. Газрын гүндэх чулуул- гуудын сийрэг хурдас дээр ургамлын үндэс нэвтрэн орж, улмаар ургамлын хоололтод нэн чухал сар- нимал элементүүдийг шин- гээн авч, өөрийнхөө биед (ургамал) нийлмэл орга- ник нэгдлүүдийг нийлэг- жүүүлэн (уураг, нүүрс ус, тос, витамин гэх мэт)эиэ орчинд үүссэн тэжээлийн элементүүдээ усны угаагд- лаас баттай хамгаална. Ингээд ургамал осч хөг- чин гарч ирлээ. Чон лээ. О - лээ Чэ мелхөв, хэн ч хараагүй ншигнээс эвэр, туурай л үлдсэн гэж бүгд боджээ. Харин тэр ишиг одоо хүр- хуурын ТӨЛ амьд мэнд, бас өөрийн суулаа. Тэгээд л НШНГтэй болжээ» чанга дуугаар Энэ бол хносон анхны бүтээл юм. «Ишигнээс эвэр, туурай л үлдсэн» гэж хэн нэг хү- ний хэлсэн үг охины сэт- гэлийг догдлуулсан л даа. Бас нэг удаа «Ээж маань аавыг ажлаас ирэ- хавчин бургас руу Анчны ирснийг болохоор хэмээн өгүүлэв. Сабинагийн 3Зо- байх жөөд мөхөхөд дээр үүссэн органик нэгдлүүдийн зад- ралын дүнд тэжээлийн элементүүд энгийн эрдэс давсны байдлаар хуримт лагддаг юм. Иймэрхүү замаар, эх чулуулгийн ачаар хөрс нөхөн төлжиж, К. Марк- сын хэлсэнчлэн түүний ча- нар нь сайжирч байдаг. Энэ бол зөвхөн хөрсөнд байдаг өвөрмөц шинж ча- нар билээ. Тэгэхлээр,хөрс үүсэх үйл ажилагааны үндсэн дээр л бодисийн биологийн солилцоо яваг- дана. Хүүхдүүд ээ! Энэхүү бо- дис солилцооны биологийн үйл ажиллагаа хичнээн эрчимтэй байх тутам ур гамалд нэн шаардлагатай (дээр дурдсан химийн эле- ментүүд) тэжээлийн эле- ментүүд геологийн эргэл- тэнд (биологийн идэвхгүй болох үйл ажиллагаа) хич нээн л бага өртөгдвөл,ма- най хөдөө аж ахуйн үйлд- вэрлэлийн эх үүсвэр бол- сон-хөрс улам шим тэжээл- тэй болж, үйлдвэрлэл өр- гожин тэлж, амьдрах сай- хан нөхцөл бүрдэх юм. Төрөл бүрийн хөрсөн дэх тэжээлийн элементийн ду! даж агуулга ямар байх бол? Бидний дээр ярьсанчлан манай эх орны хөрс яг Л иймэрхүү байдлаар үүсч хогжсөн гэж төсөөлөхөд сонин шүү. Зөвлөлт Бүгд Найрамдах Латви улсын “ШУА-ийн биологийн Хү- рээлэцгийн хөрсний био- хими, | микроэлементийн лабораторийн эрдэмтэд академич Я. В. Пейвегийн удирдлагаар зовлолт орны газар нутгийн янз бүрийн С-г ЗӨВЛӨЛТ ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ хийг хүлээнэ. Аав ирлээ!» гэсэн үзэгдэл тоглож да- хиад л бидний гайхлыг төрүүлсэн юм гэж эцэг Сеийран Мурадов ярилаа. Нэг удаа Бакугийн Пно- нерийн ордонд концерт тоглоход Сабинаг: урьж оролцуулжээ. Тэнд бай- сан зөвлөлтийн нэрт хөгж- мийн зохиолч, сурган хү- мүүжүүлэгч Дмитрий На- балевский охины хөгжим- Дөхийг сонсоод гоц авьяас- тайгий нь мэджээ. Төдөл- гүй Сабина хүүхдийн хөгж- мийн долоо хоногийн үеэр Азербайджаны филармо- нийн танхимд тоглож, 30- хион хөгжимддөг авьяасаа үзүүлсэн юм. Харин түү- нийг хөгжмийн сургуульд ороход зөвлөлтийн нэрт хөгжмийн удирдаач Ниязи тусалсан байна. Чухам хөрсийг олон жил сис- темтэй судалж, 1 кг хөр сөнд азот 120--150, фос фор--60, кали-150--180, кальци-100--120, магнни- 50-60, төмөр 5 мг,ха- рин микроэлемент бичил язгуур махбод (манган 100: зэс-0,2--0,3: цайр 1,0: молибден- 0,01-- 0,02: кобальт -9,03--0,05 бор -0,2 мг) кг болохыг тогтоосон юм. Манай орны ойт хээр, хээр, говийн бүсэд газар тариалангийн чиглэлээр гол төлөв хүрэн, хар хү- рэн хөрсийг зонхилон ашиг ладаг. Бид судалгаа ш с лэлийнхээ ажлын дүнд,тус орны газар тариаланд ашиглаж байгаа хөрс нь органик, эрдэс бордоо тууш тай, системтэй хэрэглэх шаардлагатай гэж үзэж бай гаа юм. Нөгөө талаар манай га- зар. тарналанд зонхилох хөрс нь гол төлөв цайр, нод, кобальтоор нэлээд дутмаг учир эдгээр эле- ментийн физнологи-агро- химийн үйлчлэлийг судалж, тухайн элементийн микро- бордоог ашиглах заавар зөвлөмж боловсруулсал юм. ШУА-ийн химийн хүрээ- лэигийн агрохимичид Хар- хорин, “Чандган Өндөр- хаан, Халх гол зэрэг 10- аад сангийн аж ахуйн хөрс- ний агрохимийн зураглал зохиож, тус орны өвөрмөц бно цаг уур, хөрсний нөх- цөлд ХАА-н таримал ур- гамлын тогтвортой ургац авах эрдэм шинжилгээний үндэслэл боловсруулах аж- лыг далайцтай явуулж байгаа юм. Доктор Ж. АМГАЛАН хөгжмини їэр 4 сАНЦЫГ сургуульд авчирч, одДоо- гиннх нь багш нартай та- жээ. Би шавиараа ба- хархдаг. Сабина зохиом- жоор хичээллээд нэг их удалгүй бичих арга технии дор нь ззэмшиж, хэд Хх3- дэн дуу зохиосон юм. Да- раа нь «Хуучин цагтай эртний байшин» гэдэг уянгын аяз, «Данкогийн халуун зүрх», «Даль цэ- цэглэжээ» зэрэг жижиг чуулбар зохиосон. Түүнил зохиосон олон дуу сур гуулиудын найрал дууны урын санд орлоо Баку- гийн хөгжим сонирхогчид удахгүй филармонийн кон- ьертод тоглох «Эрвээхэйн үлгэр» сонатыг нь сонсох болно гэж захирал Назим ливердибеков ярив. Аавтай нь хамт тэднийл очиход Сабина гэртээ алга, гадаа хүүхэдтэй тоглох банв. - Тогтворгүй хачин хүүхэд шүү. їа нар түү- ниМг хөгжмийн ног, 19- гөлдөр хуур хоёроос өөр юм мэддэггүй гэж сана- вал эндүүрэл болно. За- рим хүн түүнийг зүггүй гэж гомдол мэдүүлдэг юм. Харин төгөлдөр хуурын- хаа дэргэд суугаад авбал мөд босохгүй дээ гэж ээж нь үглэлээ. Сабинаг дуудуулж авч- раад: -/ Чд тэгээд хөгжим яаж зохиодог юм бэ дээ? гэж асуухад минь тэр: -- Би хөгжим зохио- доггүй..Хөгжим өөрөө ми- ний толгойд тоглодог Юм гэчихээд годхийй гарав. Д. ШАРАВ орчуулав. 34432 11177117: ХЭН ТҮРҮҮЛЭВ: « ммын. улсын эчнээ УЦ олимпиад дүнгээ «гар: галаа. Аймаг, хотуудын їр комиссоос 9,7 ХУ. ангийн 123 сурагчийн материалд шалгаран ирсэн юм. зөрхангай аймгийн тө йн 10 жилийн 1 сургуу: 1 1 ий-Орших, Өвөрхангай аймгийн-Хар- хорины 10 жилийн сургуу дийн сурагч Б.Т: таг нар 6, Т дугаар 1 кийн оланжя над: рга боллоо. Ц байранд Хөвсгөл аймгийн төвийн 10 жилийн 1 сургуулийн сурагч: Г. Энхболд, Сүх: баатар аймтийн Түмэндог, тын 10 жилийн сургуулийн сурагч С- Баасанддрж, Ш байранд Увс аймгийн сумын 10 жилийн сургуу. лийн сурагч Г. Сандуй, Сүхбаатар аймгийн Түмэн- цогтын 10 жилийн сургуу: гийн сурагч М. Бямбасү- рэн нар, шагналт байранд Зуунмод хотын 10 жилийн 1 сургуулийн сургагч Өө. Мөнхтүвшин, СүхСбаата аймгийн Түмэнцогтын 1 жилийн сургуулийн сурагч А. Энхцогт нар шалгарлаа. Улсын физикийн эчнээ ҮЦ олнмпнадад Өвөрхан- гай, “Сүхбаатар, Хөвсгөл, Увс, Говьалтай, Төв айм- гийн пионер сурагчид идэвхтэй оролцлоо. Гэвч зарим аймгууд материалыг шалгаруулахгүй, шалгар- сан багш, сурагчдын ТО- дорхойлолтыг хамт ирүү" лээгүй дутагдал байгааг анхаарах хэрэгтэй. Ц.ДОРЖ ГАЙ, рээ» 79 инээнэ эЭэлэЖҮЖүЭЧЕРЕҮҮЧЭН ЭЭ ЧЕЭЭГҮЭЛЭГН! Ф.г| Зуу. сарын нэгмий нараа! өдөр. Хүүхэд за- Л,учуудын «Найрамдал» парнад оагачуудын инээд оаясал цалгин хөл хөдөл гөөн ихтэй байлаа, Паркийн цэнгэлдэх хү рээлэнд хүүхдүүд суудлаа эзэлсэн байв. Жигдрэн жагссан номын олон баат- рууд тусгай зассан тавцан дээр гарч ирэв. Улаан малгайтай, хон- гор шар сэвлэгтэй бяцхан охин гарч ирээд: -- Найзууд аа та нар намайг таньж байгаа биз ”ГА--01556 12345678910 12 НОМЫН БААТРУУД дээ? Би сая ой дундуур дэгдсээр яваад ирлээ, Ха, рын Та нар минь ирэхдээ зүлэг мод гэмтээгээгүй биз дээ. Хүүдүүд түүнийг таньж, улаан малгайт, уааан малгайт байна. Бид зүлгэн дээгүүр яваагүй гэж нэг зэрэг хариуллаа, -- Та нарын дунд гэмт- сэн мод харсан хүүхэд байна уу? Миний дэргэд «Ай ёо доктор» ирнэ, Түүнд хэлж эмчлүүлнэ гэ- хэд үзэгч олон байхгүй байхгүй гэцгээв. Тэгтэл тайзан дээр Ай ёо док- тор бас нэг эгчтэй хамт гарч ирэв. Тэр эгч -- Та нар намайг хэн гэж бодож байна гэхэд хүүхдүүд: -- Цэрэн эгч гэлээ -- Миний нэр Цэрэн мөн, Малсматак ХҮҮХДИЙН 100Х0Р Харин «Гологдсон хүүхэнө: биш одоо тэргүүний ажил, чин болсон шүү гэхэд алга ташицгаалаа, Цэрэн, алтан “загас, өв, төн, эмгэн гурвыг урив, Эмгэн, өвгөн хоёр энэ удаад эрдэм боловсролд шамдан ажилсаг хөдөл: мөрч болж хүмүүжиж өсөхийг хүүхдүүдэд ерөө- лөө, Тайзан дээр үзэг, өнгө өнгийн харандаа, дэвтэр, ном гарч ирэхэд үзэгч хүүхдүүд «Норовын нам, тар» зохиолын баатрууд гэж андахгүй танив. Су, рагчийн хөдөлмөрийн гол багаж зэмсгийг хайрлан хямгадаж арнг гамтай хэ. рэглэх нь нөөц бололцоо гэж тэд хэлцгээв, Номын баатар болгон сургамжтай үг хэлж, дуу дуулцгааж, бүжиглэв. Хүүхдийг хамгаалах олон улсын өдрөөр Хүүх- дийн төлөө фондын Төв комиссын дэргэдэх хүүх. дийн утга зохиол урлагийн зүтгэлтнүүдийн нэгдлэЭэс зохиосон номын баатрын багт наадам жаргалтай насны хүсэл бодлын илэр- хийлэл болсон «Наран үүрд 4 Ч. Лувсандэндэвийн «Улаан бүч» номонд пно- (нерийн ажил, пионерийн “бүлгийн удирдагчийн “ИДЭВХ санаачилга, хүүх- “ДИйН байгууллагын 06- рийн удирдлагын тухай “бичсэн тууж, хүүхдэд бай- зталь, эх орныг танилцуу-» лах чиглэлтэй, өгүүллэ- "гүүд нь оржээ. р Б. Доржсүрэнгийн «Зуслангийн уянга» но- монд пионерийн лагерьт зуныхаа амралтыг хөгжил» тэй өнгөрүүлж байгаа бага- чуудын үйл амьдрал, пио- нерийн удирдагчийн ажил үйлсээс харуулсан хоёр тууж оржээ. мандаг» дуугаар өндөрлөв, Энэ удаагийн номын баатрын багт наадмын уралдаанд ХХУШ сургуу. лийн пионер, сурагчдын "оглолт тэргүүн байр эзэлж, ХУШ, ИЇ сургуулийн баг хоёрдугаар байр, ХХУ, Ш сургууль удаах байранд оров. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ХАЙРТАЙ ХАЛИУН (ӨГҮҮЛЛЭГ) . Хязгаар нутгийн | нэгэн цэцэрлэгт хүүхдүүд тариа- ны түрүүгээр тэгээж буй сүрлэг сайхан бугын хө- шөө байдаг. Энэ хөшөөний түүх их сонин ажээ. Нут- гиин нэрт айчнн Хишигт гуай өндөр уулын орой дахь ойн чөлөөнд тас бүр- гэд эргэлдэж байхыг Ха- раад «Азгүй явдал» то- хиолдож дээ| хэмээн га- дарлаад, хул халтраараа хүрч очтол, эхийг нь дөн- гөж ойн захад боохой зоог» лоод өнчин хоцорсон бу» гын бяцхан зоргол яах Ч учраа олохгүй нааш цааш урамдан дэгдсээр аван. Хашир ан- чин болгоомжтой мэрий- сээр зорголыг уургалан барьж авчраад улаан үнээ- нийхээ сүүгээр тэжээж эх- лэв Эхэн үед зорёолыг хү- чээр тэжээж байтал хэд хоногоос өөрөө хоолонд орж билээ. Улаан үнээ ч тугалаа санасан юм уу, аажимдаа зорголыг өөрөө хөхүүлж бэлчээрт хамт бэлчих болжээ. Нэгэн удаа зорголыг боохой хөөж, эх үнээ ч галзуурсан юм шиг улангасан улайрч, эсэн мэнд гэр бараадан ирснээс хойш алсын бэлчээр зүглэ- хийг болиод хоёулаа Хон- тор туайн тэмээн сүрэгт нийлж бэлчих боллоо. Зор- олыг хүүхдүүд энхрийлэн чарлаж үймрэн” эрхлүүлж, талх, тарианы үртэс гараасаа идүүлсээр « гэжээмэл буга» оолгож хувиргав. Энхрийлж да- гуулдаг эх үнээ ч тоохыг больжээ. Гурван намар, гурван хаврыг үдсэн цоо- хор халнун буга хүүхдүү- дийг дагаж явах нь бас Л хачирхалтай санагдаж бог мал үргэж, ноход боргон хуцаж хөөнө. Харин буга, униар татсан алсын уул- сын оройг үе үе ширтэж, бодолд дарагдан, удаанаар зогсох агаад нэг явчихаа- раа эргэж ирэх нь нэн ч зөөн болов. Хөх униар суу- наглаж хөхөөн дуу уянгал- сан зургадугаар сард цоо- хор халиун нэн ч уянгатай урамдах нь олшров. Нэгэн дулаан орой Хишигт гуай хүүхдүүдийг цуглуулж: -- Унаган төрхөө хад- галсан нутгийн сайхан бу- гаа уул усанд нь буцаан тавья. Цоохор халиун. бу- гыг цугларсан хүүхдүүд тойрон зогсож зурагаа та- туулаад замд нь үдэж би- лээ. Тэр цагаас хойш хүүх- дийн хайртай буга хөшөө болон сүндэрлэсэн түүх- тэй ажээ. 78. БУЯНДАЛАЙ (Ховд аймгийн Булган сумын 10 жилийн сур- гуулийн багш) Зураг 1-Гурван жижиг дугуйн тусламжтайгаар (том тойрогт байгаа 9 мо- «дыг нэг нэгээр нь тусгаар- ) 2Ла| Гэхдээ жижиг гурван (дугуй том тойрогт бєгтсан “байна. Зураг 2-Энд үзүүлсэн дүрсийг 2 удаа хайчилж 3 хэсэг болгоод эвлүүлэ- хэд квадрат дүрс үүснэ. Яаж хайчлах вэ? Зураг 3-Адил талт 3 гурвалжинг 53 шулуунаар хувааж доорхн Дүрсүүр дийг байгуул. Үүнд: 8) адил талт 4 гурвал жин 0) адил хажуут 8 гур- взалжин в) ижил хэмжээний 6 гурвалжин Зураг 4-Квадратыг 4 тэнцүү хэсэгт хуваа, Гэх- дээ хэсэг бүрт харлуулан зурсан 4 нүдний нэг нь заавал орсон Оанхаар 00- дож ол! Зураг ө-Өгөгдсон ЗӨВ зургаан өнцөгтийг 8 тэн "цүү хэсэгт яаж хуваах вэ? Ж. ДЭМБЭРЭЛ, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбипатад хэвлэв, Б. Шонхорын Үхуурас УУ: хос чавкдась номонд « їяя, хос чавхдас», «Арвзи зургаан насны хаварь єэ-: одон хоёр тууж оржээ. Туу- жуудад сургуулийн эхлэх ангийн охид, хөвгүү, үерхэл, нөхөрлөлийг дүрс» Н. Одонхүүгийн «Эргэх өглөө» гэдэг шүлэг най- раглалын энэ ном «Олнм- пийн одон» «Зүүд буюу бодол» гэсэн хоёр хэсэг- Энэ номонд аав, ах, эгч нарынхаа эзэмшсэн мэргэжил Хийдэг . ажлыг мэдэж авах гэсэн хүүхдийн хүсэл эрмэлз- лийг илэрхийлсэн олон шү- лэг бий. Д. ХҮҮ АБЯ-ны сурах бичиг сэтгүүлийн нэгдсэн редкцийн ажилтан Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ ИНДЕКС--14140 43 ДАХь ЖИЛДЭЭ баа БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! АУ: 2 ОВбйшан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын рэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 4 Ме43 (:103| ь ї БА ИХ ХУРЛЫН 2 пионер БИАНИЙ АМЭА! МАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг сурталч- лах, хэрэгЖүүлэх ажил манай орон даяар эрчим- тэй өрнөж байна. Энэ ЗЭХ өиисүү залуу үеийн- ндэвхтэй Ё цөж байгаа билээ. ЭРаг МАХН-ын ХЇХ нх хур- лын төлөөлөгч, физик, техникийн хүрээлэнгийн секторын эрхлэгч, физик, математикийн ухааны док- тор Х. Намсрай, Оёдлын нэгдлийн төв үйлдвэрийн харьяа хүүхдийн хувцас, ны үйлдвэрийн, улсын ча- нарын тасгийн мастер, У. УЇ. УИ таван жилийн гавш- гайч Д. Баасанжав, 24 дү- гээр сургуулийн багш. ар- дын боловсролын тэргүү- ний ажилтан Я . Цэдэнбал о нар нийслэлийн пионерийн идэвхтэн сонгуультан, пио- нер сурагчдын зтөлөөлөг- чидтэй саяхан уулзалт хийв. В. И. Лениний нэ- рэмжит монголын їнонер сурагчдын төв ордонд бол- сон энэ уулзалтыг нээж ТшИХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн | дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч, Цэрэндулам хэл- сэн үгэнлээ: нажылхаа шийлвэрийг хэрэгжүүлэхэд манай өсвөр үеийнхэн хам- гийн идэвхтэй оролтох Ёс- той. Яагаал вэ? МАХН-ын ХЇХ их хурал улс орныхоо хөгжлийн ирээлүйг барьж байгуулах тухай. тэр ирээ- дүйг бүтээн байгуулагч өс- вөер үеийнхнийг сургаж. хүмүүжүүлэх тухай нэн чухал асуулал лэвшүүллээ. Намын их хурлын шийл- вэрийг хэрэгжүүлэх ажил “пионер сурагчид та нарын хувьд анги дэвших болон улсын шалгалтад амжилт- тай дүн үзүүлэхээс, Энэ хөдөлмөрт тодорхой үр дүн гаргахаас эхлэх ёс- той гэв. Уулзалт дээр пионер су- рагчдын асуусан асуултад намын их хурлын төлөө- зөвлөлгөө өглөө. Н. АЛТАНГЭРЭЛ (Тав- ар дунд сургуулийн наймдугаар ангийн сурагч, залгамж үе аяны тавш- гайч, МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн мөнгөн медальт, онц сурлагатан) -« Би МАХН-ын ХЇХ их хуралд пионер сураг- чид, МХЗЭ-ийн гишүүд, даас өргөсөн илэр- оролпсондоо юуны өмнө хэлье гэж бо- дож байна. ” Боловсрол, үйлдвэрлэл, шинжлэх ухааны интегра- оцыг хүчтэй болгох хэрэг- тэй их хурлын илтгэлд тэмдэглэжээ. Намсрай доктор та энэ талаар тодорхой тайлбар- ла Өгнө ҮҮ? ИРЭЭДҮЙ 1ЇА БАРЫН ГАРТ (МАХН-ЫН ХЇХ ИХ ХУРЛЫН Х. НАМСРАЙ: Энэ бол шинэ нийгмийг бүтээн бай- гуулагчдыг бэлтгэх занги: лаа асуудал юм. Хүүх- дүүд та нар бага. дунд сургуульд сурч | байхдаа ерөнхий боловсролыг Ча- дамгай эзэмших учиртай. Энэ нь шинжлэх ухааны салбаруудын үндсэн мэд- лэгтэй болно гэсэн үг. Шинжлэх ухаан үйлдвэр- лэл болон хувирч, амьд- ралд биеллээ олж байх жамтай. Тийм учраас 0бо- ловсрол, үйлдвэрлэл, шинжлэх ухаан нь салгаж үл болох нийлмэл асуу- дал юм. Хэдий чинээ 0о- ловсролтой болно,- шинж- лэх ухааны мэдлэг төдий- чинээ гүнзгийрнэ. Шинж- лэх ухааныг таньж судал- сан цагт үйлдвэрлэлийг үр ашигтай, чанартай явуулж нийгмийн материал баял- гийг арвижуулж чадна. Боловсрол, үйлдвэрлэл, шинжлэх ухааныг зүй 30- хистой хослуулснаар улс ардын аж ахуйн хөгжлийг эрчимжүүлэх талаар (и4- маас дэвшүүлсэн сорилтыг амжилттай шийдвэрлэх болно. Ерөнхий боловсролын дунд сургууль тогсгөж бай- гаа хүүхдүүд онолын та- лаар зохих бэлтгэлтэй бол- сон атлаа түүнээ үйлдвэр- лэлд хэрэглэж мэдэхгүй байна. Сургалт, үйлдвэр- лэлийн холбоог ойртуулах шаардлага энэ бодит байл- лаас урган гарч байгаа юм. С. АМАРЗАЯА (28 ду- гаар сургуулийн гаар ангийн сурагч, гэмийн зөвлөлийн гишүүн) | - Би хэл бичиг, уран зохиолын хичээлд сонир- холтой. Монгол хэл бич- гээр зургадугаар ангийн сурагчдын районы аварга болсон. Гэхдээ бидний амь- дарч байгаа эрин үе маань тооцоолон бодох электрон техникийн мэдлэггүйгээр урагшлахад бэрхтэй болс- ныг би орчин тойрноосоо, ирээдүйгээсээ тусган ойл- гож байна. Намсрай доктор та энэ талаар тодруулж | ярьж өгөхгүй юу? Х. НАМСРАЙ: Тооцоо- лон бодох электрон машин нь орчин үед нэг шинэ хэлбэр болж бай- на. Тийм ч учраас намын ХЇХ их хурлын илтгэлд тооцоолон бодох электрон техникийн мэдлэгийн үнд- сийг сурагчдад олгох та- лаар онцлон тэмдэглэсэн. Мэдээлэл асар их хөгжсөн өнөө үед хүний оюун ухаа- ныг орлох өндөр чадвар- тай техник зүй ёсоор шаар- дагдах болжээ. Бүтэн сар бодож боловс- руулаад барахгүй их зүй- лийг тооцоолон бодох электрон машинаар ганц- хан цагийн дотор гүйцэт- гэх боломжтой юм. Тийм учраас тооцоолон бодох электрон техник нь боловс» рол, үйлдвэрлэлийг хол- бох шинжлэх ухааны ХЭ- рэгсэл болж байна. Энэ чанараараа сурагч Н. Алтангэрэлийн асуултад өгөх хариултад Ч бас ха- маарах юм. Д. ЭНХЦЭНЭГ: (13 дуг гаар сургуулийн тавдугаар ангийн сурагч, онц сурла- гатая) МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛ сургалтын . 1986 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 13. А БААСАНА ТӨЛӨӨЛӨГЧИД, ПИОНЕР СУРАГЧДЫН МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Х. Намсрай, Д. Баасанжав, Я. Цэдэнбал нар өсвөрийн 24 Хүүхдийг долоон нас- тайгаас нь сургуульд су- ралцуулах асуудлыг энэ тазан жилээс эхэлж шийд- вэрлэх тухай их хурлын илтгэлд тэмдэглэсэн бай- на. Долоон настайгаасаа сургуульд суралцахад ямар ашиг тустай вэ? Манай орны зарим сур- гуулиудад хэдэн жилийн өмнөөс эхэлж хүүхдийг долоон настайгаас нь сур- гуульд суралцуулж тур- шилт хийсэн. Тэндээс ямар ажиглалт, дүгнэлт гарсан бэ? Энэ талаар ярьж өгө- хийг Цэдэнбал багшаас хүсэж байна. Я. ЦЭДЭНБАЛ: Шинж- лэх ухаан, техник түргэн хөгжиж байгаа өнөө үед хүүхдийн оюун санааны хөгжил ч бас эрт эхэлж, эрчимтэй урагшлах бол- жээ. Нөгөө талаар өндөр мэргэжилтэй ажилчин. малчин. хөдөлмөрийн С9- хээтний хэрэгцээ шаардла- га улс ардын аж ахуй, соёлын салбарт улам их болж байна. Хүүхдийг до- лоон настайгаас нь сур- гуульд суралцуулж эхлэх нь сургалтыг ул үндэс сайтай. чанартай болгоход ашиг тустай юм. Манай орны зарим сургуульд хүүхдийг долоон настай- гаас нь туршилтын байд- лаар суралцуулж үзсэн. Багш, сурган хүмүүжүү- лэгчид, эрдэмтдийн ажиг- лалт. судалгаагаар үр дүн- тэй болох нь нэгэнт бат- лагдсан юм. Ах дүү орцны сургалтын туршлага, ма- най орны бодит байдал дээр Ч энэ нь. тодорхой харагдаж байна. ӨӨ ХЭЗЭЭД,БЭЛХЭН БАЙГТУН! “7 ШГ...... УУЛЗАЛТ) су рзалжлагчдын хамт, Д. ОЮУНГЭРЭЛ (83 дугаар сургуулийн тавду- таар ангийн сурагч, бүл- гийн дарга) - - Хүүхдийг долоон настайгаас нь сургуульд суралцуулж эхэлснээр сур- туулийн бүтцэд ямар өөрчлөлт гарах вэ? Энэ талаар Цэдэнбал багш та товчхон япьж өгөхгүй юу? Я. ЦЭДЭНБАЛ: /Одоо- гийн байдлаар манай сур- гуулиудын сургалтын ча- нар шаардлагын хэмжээнд хүрэхгүй байгааг хүүхлүүд та нар мэлэж байгаа. Тийм ч учраас МАХН-ын хїх их хурлаас аодын боловс- ролын системийг боловсрон- гуй болгохын чухлыг онц- лон заасан. Хүүхдүүд ерөнхий боловсролын лунд сургуульд сурч байхдаа хичнээн их зүйл сурч мэ- дэх шаардлагатай байгааг Намсрай доктор тодорхой ярилаа. Сургалтын чанэ” рыг сайжруулахын тулд өөрөөр хэлбэл сурагчид та бүхний сурч мэдэх зүй- лийн хүрээ далайцыг нНЭ- мэхийн тулд ашиг тусаа өгөх бүхнийг хийх хэрэг- тэй байна. Сургуулийн бүтцэд сур” лагын чанарыг дээшлүү- лэхтэй холбогдон зарим өөрчлөлт гарна. Үйлдвэр- лэлийн амьдралт: улам гүнзгий танилцаж, хөдөл- мөрийн лийн баримжаа олох та- лаар шинэ алхам хийх бол- но. хилээилхгийиинэлгиидэраэүлэнгггтлэт. Үргэлжлэл нь ЇГ нүүрт ҮНЭ 10 МӨНГӨ дадлага, мэргэж” . миль Төгсгөл. Түрүүч нь 1 нүүрт. Намын ХЇХ нх хуралд сууж байхад баяр хүргэ- хээр хүрэлцэн ирсэн пио- неєр сурагчид та бүхний дуу хоолойг сонсох багш миний хувьд тун сайхан байлаа. Юу сурч мэдсэнээ, яаж ажиллаж амьдрахаа та нар намдаа илтгэсэн. Түү: ний жинхэнэ эзэн болохыг багш нь та нарт хүсэн ерөөе. Ж.ОТУУЛ (Тавдугаар дунд сургуулийн зургаду- гаар ангийн сурагч) - Би радиогийн «Өг- лөөний мэнд» нэвтрүүлгийн гавшгай сурвалжлагчаар ажилладаг. Зөвхөн ино- нєр «урагчдын төдийгүй ажилчин ах, эгч нарын ажил амьдралыг ч сонир- хож бичиж байдаг. Суралцагчдад мэргэж: лийн баримжга олгон амьд- рал, хөдөлмөрт эрчимтэй бэлтгэхэд үйлдвэрлэлийн бааз газрууд, өргөн олон нийтийг идэвхтэй оролцуу- лах тухай их хурлын нлт- гэлд тэмдэглэсэн байна. Үйлдвэрлэлийн бааз газ- рууд энд ямар үүрэг гүй цэтгэх ёстой вэ? Тухайл- бал, танай үйлдвэр аль сургуулийн бааз вэ? Яаж ажилладаг вэ? Энэ талаар Баасанжав эгч та бидэнд товч ярьж өгөөч? Д. БААСАНЖАВ: Ма- найх 50, 70, 45 дугаар сургуулийн бааз гйлдвэр. 509 дугаар сургуулийнханд оёдлын кабинет байгуулж өгсөн. "Үйлдвэрээс мате- рниал авч хүүхдүүд өөрс- дөө хувцас хунар оёно. 45 дугаар сургуулийнхан гэ: хэд үйлдвэр дээр долоо хоног бүр ирж хоёр цаг онолын хичээл заалгаад, дөрвөн цаг үйлдвэрлэлийн дадлага хийж байна. Бааз үйлдвэрийн гол зорилго өөрийнхөө чиглэлээр су: рагчдад дадлага, мэргэ- жил олгох, улмаар тэднийг үндсэн ажилчнаа болгох явдал юм. Сүүлийн гур- ван жил манай үйлдвэ- рийг түшиглэн ажилласан сурагчдын 15 хувь оёдол: чин боллоо. Тэдний нэг онцлог бол сурагч байхдаа мэргэжлийн зэрэг авсан ажилчид оёдлын машины ард сууж эхэлдэг. Энэ нь үйлдвэрт ч, ажилчин болж байгаа хүүхдүүдэд ч илүү цаг, зардал гаргах- гүй ач тустай. Бааз үйлд- УУЛЗАЛТ) вэрээсээ хүүхдүүд гол тө- лөв мэргэжлийн оаримжаа- гаа олж байна. Сургуулийн бааз үйлд: вэр нь сургалт, үйлдвэр- лэлийн холбоог бэхжүүлэх чухал нэг шижим болж байгаа бөгөөд хойшид энэ ажлыг улам боловсронгуй болгох шаардлагатай тэж би боддог. Зарим сургууль үйлдвэртэй хамтын гэрээ байгуулан түүнээ мөрдөн ажилладаг. Бид ахлах ан- гийн сурагчдыг хөнгөн дамжлагуудад ажиллуула- хаас гадна бага ангийнхныг тасаг тасгаараа даан авч үйлдвэрийнхээ технологи: той танилцуулдаг, Хүүхдүүд үйлдвэрийн цех, тасгийг цэцэгжүүлж байхад, ажилчин ах эгч нар нь өөдөс ашиглаж тэ- дэнд жижиг алчуур хийж өгч байгаа нь ойр дотнын холбоо тогтохын | эхний нэг арга, хэлбэр болж байх жишээтэй. Сурагчдыг бүр бага ан- гид байхаас нь бааз үйлд- вэрийн ажил амьдралтай сайн танилцуулах нь мэр- гэжлээ эртнээс сонгоход ач холбогдолтой болох нь практикаас тодорхой ха- рагдаж байна. Д. БОЛОРМАА (28 ду- ИХ ХУРЛЫН ШИЙДВЭР ХЗЭ, ГИОНЕРИЙН АМЬДРАЛД хээтэй гш12-------т гс ЭВЛЭЛ, ПИОНЕРИЙН АЖИЛТНЫ Саяхан Нийслэлийн єрөн- хни Ооловсролын сургуугинн АзЗЭ, пвонеринн ажилтны зөвлөлгөөн оолж МАХН-ын ХЇїХ их хурлын шийдвэрийг бүтээлчээр хэрэгжүүлэх ту- хан асуудал авч хэлэлцлээ. зөвлөлсбөөн дээр М233-нин Зөв хорооны нарийн Онч- гийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмдгнг МАао-ЫН 1їөв оюевЕ- пвлнын дарга Ч.Цэрэндулам «МААН-ын ХЇХ их хурлын шиндвэринг бүтээлчээр хэрэг " ооловсро- Намын их хурлаас дэвшүүл- сэн зорилт бүхэн шинэ таван жилд улс ардын аж ахуйн хөгжланиг улам эрчимжүүлэх, нам, улс, хөдөлмөрийн ха- риуцлага, сахилга дэг жу- рам, зохион оайгуулалтыг фэхжүүлэх, нєөд, бололцоо бүх нийг дайчлан ажиллах чгаиар, үр ашгийг дээшлүүлэхиий чухлыг онцдон заасан билээ. Намын их хурлын шийдвэ- рийг хэрэгжүүлэх талаар хинсэл тус зөвлөлгөөнөөр ерөнхий боловсролын сургуу. дийн ХЗЭ, инонерийн | Оёан- гууллагын. дайчин чадварыг дээшлүүлж, хүүхэд багачуу- дад бүх талын мэдлэг үй тэгш хүмүүжил олгох ажлын чанар өгөөжийг дээшлүүлэх- тэй холбогдсон зарим засуул лын талаар ёрилцлаа. --Манан Фронд хүүхэд залуучуудын хүмүүжлийн асуудал бүх нийтийн үйл х2- рэг бөгөөд намаас байнгын анхаарал халамж: тавьж байд- тийг МАХН-ын ХЇХ их хурал тодорхой харууллаа. Тус их хуралд МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на- бичгийн дарга К.Бат- мөнхийн тавьсан хор? шэнэ тэЛд 4- н бүрийг Б-.- 96,579 Зарит хяа- гааргүй үнэнч, эх оронч, ни- тернационалч үзэлтэй хөдөл- мөрт дуртай, боловсролтой үнэнч, шударга ХАруу төлөв, эрүүл чийрэг, био бялдар ЗӨВЛӨЛГӨӨН тай иргэд болгон хүмүүжүү- дЭХЭД..» звлэл иновервын цашууллагын Фүхни л үйл ажиллагаа ЧИГЛЭгдэх ЄСлтонГ онцлон заалаа, Намаас пино- х неринн бангууллагын Өмнө дэвшүүлсэн зорнлтуудыг оү- тээлчээр хэрэгжүүлэхнни тулд Өнөөгийн уөандалд үнэн Р оодитой дүн шинжилгээ хинж ажилдаа шүүмжлэлтэн хан- даж ажлын арга оарилаа үндД- сээр нь санжруулж хариуд- лага сахилгыг ьэхжгүүлснээр шинэ зорилт болон шиндвэр- дэгдээгүн асуудлуудыг аМм- жилттай шиндвэрлэж болно гээд пнонериин байгуулла- гаас зохиож байгаа үзэл сур- тал, хүмүүжлийн ажил 18- шүүн нэг өүртээ хүрч үр. Нө- лөөтзэй болж Чадилгүн оан- гаагаас шнонер сурагчдын дунд сурлагаар хоцрох, ХҮ- мүүжлээр доголдож хэрэг зөрчилд өртөх явдал бүрэн арилахгүй Оайна. хүүхдийн байгууллагын 90- рини удирдлагыг хөгжүүлж инонер, сурагчдын бие даа- сан бүтээлч үйл ажиллагаа, идэвх санаачлагыг банига өр- нүүлж ааиллах ивдал тунлын хангалтгүй байгааг нөхөр Ч. Цэрэндулам илтгэлдээ тодор- хон жишээ Оаримтаар шүүл- жиллээ. Пионерийн салаа, бүлгэмд зохиогдож ажлууд нь Ихэвчлэн ШиОне- рийн ахлах удирдагч, багш, бүлгийн УуАИрдаг чийн УАМрА- дагаар, зэдияни одож 00- довсруулсаны дагуу Явагдаж байгаагаас хүүхлинн хүсэл сонирхолд иницсэн үр дүнтэй ажил болж Чадахгүн Шионе- рийн бүлэг бүлгэмд нионе» рүүдийн өврсдини нь санаач- дагаар өрнөж байгаа ажил үйлс ховор байца. ИПпионер сурагчдын эрэлт хорэгцээ, хүсэл сонирхол Нас Оне, сэтгэл Зүйн онцлогийг харгалздаггүйгдэс зохиогдож байгаа зарим ажил ямар Ч үр дүнгүй, Өгөөж муутай болж ционсрүүлийн «Идэвхгүй» хэсгийн тоог ӨСгөх хандлага бүлэг байгаа Фий болгож байгаа өрөөсгөл үнд ажиллагааны тухай Ч дэлгэрэнгүй ярилаа. Зарим ХЗо, пионерийн ажиллан Пионерийн идэвхтэн сонгуультнуудын опе даасан ил ажиллагаа, тэднийг удир- дан зохион байгуулах ажилд сургаж дадлагажуулах ажилд ч шаардлагын хэмжээнд Хү- эхгүн айна. Хүүхдүүдтэй тулж ажил- лахын оронд ндэвх санаачил- гагүй гэсэн нэрээр сонгуульт ажлаас нь хөндиврүүлэх ан- хаарал тавихгүй ьанх ханд- лага цөөнгүй байна. Инонериинн бангууллагаас зохиож өангаа үзэл суртал, хүмүүжлийн ажлын эцсийн үр дүн нь пионерийн удирдах ооловсон хүчини улс төр үзэл суртлын хатуужил, мэдлэг авьяас, зан суртахууны Ча3- нар, шинийг мэдрэх, хүүхэд- тэн ажиллах чадвар сурган хүмүүжүүлэх эв дүй, ажлын хариуцлага сахилгаас шууд шалтгаална гэдгийг тус зөв- лөлгөвн дээр тодорхой ярилц- лаа. Зөвлөлгөөн дээр Найрамд- лын районы ХЗЭ-ийн хороо- ны зааварлагч Ж.Лүмэдмаа, иннйслэлийн 69 дүгээр сур- гуулийн ХЗЭ-ийн хорооны на рийн бичгийн дарга ЗЦ.Лхам- жав, Б.И.Леинний нэрэмжит МИС-ын ордны бүжгийн Ду- гуйлангийн багш Жаргалсай- хан, Залуу байжльчдын төв станцын арга зүйч А.Чимид нарын Олон хүн үг хэлж хүүхдийн байгууллагын үйл ажиллагааг сайжруулах, 2в8- лэл пионерийн ажилтан, багш сурган хүмүүжүүлэгчид хүү хэдтэй ажиллах арга ажилла- гаандаа шүүмжлэлтэй хандаж арга барилаа яаж сайжруулах талаар тодсрхой ярилцлаа. Зовлөлгөөн дээр МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлэхэд шинэ санаа, уйгагүй, үйл ажиллагаа, ши- нэ арга барил хэрэгтэй ГЭд- гийг нийт ХЗЭ, пионерийн ажилтнуудад анхааруулсан ажил хэрэгч уур амьсгалд боллоо, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ИРЭЭДҮЙ. ТА НАРЫН ГАРТ (МАХН-ЫН ХЇХ ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД, ПИОНЕР СУРАГЧДЫН гаар сургуулийн дөрөвдү- гээр ангийн сурагч, бүл- гийн дарга, зохион бичлэ- гийн Улаанбаатар хотын аварга) - Баасанжав гуай та хүүхэд бидэнд хувцас хийж өгдөг ажилчин ах, эгч на. рыг зохион байгуулж, мэр- тэжлниан талаар удирддаг мастер хүн юм байна. Танд, танан хамт олонд бид дандаа баярлаж яв- даг. Бид ойрын үед танай үйлдвэрийн хийсэн ямар хийц, загварын шинэ хув- цас өмсөх вэ? Энэ талаар товчхон танилцуулж өгөх- гүй юу? Д. БААСАНЖАВ: Али: ваа улс орны соёлыг хүүхдийн өмссөн хувцсаар хэмждэг гэсэн яриа бай- даг. Ямар ч байсан бид хүүхдүүд та нарыг сайн сайхан хувцаслах үүрэг хүлээсэн хүмүүс. Та на: “рын хувцас эхлээд зураз- чийн ур ухаанаар цаасан дээр бүтнэ. Дараа нь 30- хион бүтээгчид үлгэр заг вар гаргана. Эсгүүрчин эсгэнэ. Оёдолчид дамжла- га дагаж оёно. Манай үйлдвэр сурагчийн фор- мын болон хүүхдийн гоё- лын хувцас голлон хий- МАХН-ын ХЇХ их ху рал дээр Ж. Батменх даргын тавьсан тайлан илтгэлийг бид уншиж су- даллаа. «Орчин үеийн хамгийн тулгамдсан амин чухал асуудал бол дайн энхийн асуудал юм. Дайн гаргуулахгүй байх, хүн төрөлхтөн эсэн мэнд ор- ших. соёл, иргэншлээ хам- гаалах асуудал хэзээ ч ин- гэж хурцаар гарч байгаа- гүй билээ. Халуун цөмийн дайнд өртөн сөнөхөөс хүн ардыг авран хамгаалах явдал бол социализм, энх тайван, дэвшил хөгжлийн бүх хүчний түүхэн үүрэг мөн» гэж тайлан илтгэлдээ тэмдэглэснийг сурагчид бид халуун дотноор сай- шааж байна. Манай гариг дээр бат бэх энх тайвныг тогтоох. улс түмний аюулгүй байд- лыг бэхжүүлэх, цөмийн дайны эсрэг тэмцэх явдал одоо юу юунаас илүү ЧУ- хал асуудал болж байна. Энх тайвны төлөө, цөмийн лайны эсрэг тэмцэлд Хүү- хэд бид ямагт дуу хоолой- гоо нэгтгэж байдаг билээ. ТН. Батмөнх даргын тай- лан идтгэлд: «Бид ХХЇ зуунд ажиллаж, амьдрах хүмүүсийг одоо сургаж ишинининииинннзинигиацииииииниагциинцнгантиишиийГ ЧИ ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛЭЭ ЗАХИАЛСАН. Хүүхдүүд ээ! Та нарын дотнын туслагч пноне- рийн хэвлэл-«Пнонерийн лагч», «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлийн 1986 оны сүүлийн хагас жилийн захналга орон байна. 1986 оны эхний хагас жилийн «Пионерийн хэв” лэл-Чиний дотнын туслагч» уралдаанд Сэлэнгэ, говь аймгийн пнонерийп зөвлөл, хотын 54 дүгээр сургуулийн пнонерийн бүлгэм тус тус шалгарч «Пионерийн үнэн» дурсгалын зүйлээр Пионер сурагч бүр "айинририи Зиглгүа хант, Є8Ч.Л НАМДАА БАЯРЛАЛАА үнэн» сонин, шагнагдсан билээ. сонин, сэтгүүлээ энэ оны сүү лийн хагаст захиалан мвлцлаа” дэг. 24 нэр төрлийн 90 загварын хувцас хийж байна. Их хурлын өмнөхөн дэлгүүрээр явж хүүхдийн санал хүсэлт сонсож, хэ- рэгцээг судалж үзсэн. Ойрын үед хүүхдүүд та нарт 20 нэр төрлийн 87 загварын хувцас шинээр нэмж үйлдвэрлэхээр бэлт- гэж байна. Намын их хурлаас нөөц бололцоог бүрэн дүүрэн ашиглаж, аж ахуйч, ар: вич хямгач байхыг та би- дэнд заан сургасан. Ажил- чин эгч, ах нарынхаа хий: сэн хувцсыг ариг гамтай, цэвэрхэн эдэлж хэрэглэдэг хүүхдүүдэд бид ч бас баяр. лаж байдаг, Эх орныхоо ирээдүйг аав ээж, ах эгч нараасаа уламжлан гардаж авах сай- хан хувь тавилантай дүү нар минь ихийг сурч, бү- тээж, уйгагүй хөдөлмөрч хүмүүс болоорой... Д. Сүхбаатаарын нэрэхм- жит МПБ-ын Төв Зөвлөл, Хүүхдийн хэвлэлийн нэгд- сэн редакци, Монголын сэт. гүүлчдийн холбооны сур- ган хүмүүжүүлэх секто- роос зохион байгуулсан энэ уулзалт нь намын их хурлын шийдвэрийг пио: нер сурагчдад тайлбарлан таниулж, тэдний сурч, Хө- дөлмөрлөх урам зориг, идэвх санаачилгыг ундраа- хад ач холбогдолтой бол- лоо. Ц. САНЖЖАВ бэлтгэх тухай ярилцаж байгааг мартаж болохгүй. Тооцоолон бодох электрон техникийн мэдлэгийн үнд: сийг сурагчдад танилцуу- лах асуудал үндсэндээ цоо шинээр тавигдаж бай- на» гэсэн хэсгийг Уншн- хад манай нам. засаг хүү: хэд багачууд бидний мэд- лэгийг дээшлүүлж, техни- кийн боловсролтой болго- ход ямар их анхаарал, ха- ламж тавьдгийг тодорхой гэрчилж байна. Би наймдугаар ангиа онцсайн дүнтэй төгсөх 30- рилт тавин суралцсан юм. Энэ зорилгоо биелүүлэн. улирал, жилийн дүнгээр онцсайн суралцаж намын- хаа их хуралдаа бэлэг барьсан юм. Өсвөр үеийг хөдөлмөрт дуртай, боловсролтой, үнэнч шударга, эрүүл чий- рэг бие бялдартай иргэд болгож хүмүүжүүлэхэд нам, засгаас хичнээн ИХ анхаарал халамж тавьж байдгийг сурагч бид сайн мэднэ. Энэ хайр халамжийг сурагчийн гол хөдөлмөр болсон онц сурлагаар Х4- риулна . 53 дугаар сургуулийн 8-ын «Гэ» ангийн сурагч М. УЯНГА УАДЖ «Залгамж- даяар болж Улаанбаатар соннны диплом, онины зөвлөл рт ут өү 2 ээ Ц РЧ ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ НУТАГТАА овоо НРЛЭЭ дөрвөн нөх- рий хамт МАХН-ын ХЇХ их хуралд төлөөлөг- чөөр оролцоод төрөлх Ба- хөө хүүхдүүд бүхнээс илүү яр хөөртэй байна. Класбай багачуудыг өхөөрдөн харж «Бид та нартаа хэлэх юм ихтэй ирсэн шүү» гэж бодлоо. Уурхайчин болохсон гэ: сэн хүсэлтэй хүүхэд Бага- нуурт олон бий. Тэдний аав ээж ах эгч нар нь ч баяртай байдаг юм. Дунд сургуулийн ангн бүлгүүдтой шєф болж, пнонер сурагчидтай байн- гын холбоо тогтоох нь уур- хайнхны анхаарах гол зүй- лийн нэг болжэ мм иж жшсмөүдээ .,.,-,э“эЖ5лхөэ)ЛГ.“«(шУЭээаэыгэ. ын НҮҮРСНЭЭС ГАЛ БАДАРЧ ГАЛААС ИЛЧ ТҮГНЭ удирддаг. мэргэжлийнх өвөрмөц онцлог, нүүрс олборлох хөдөлмөрийн бахархалтайг хүүхэд багачууддаа тэд Л илүү сайн ойлгуулж чад: на. Сургуулиас уурхай руу хүүхдийн хөл тасардаггүй юм. Тэд аав ээжийнхээ ажлын газарих уурхайд очиж аварга том алхагч экскаватор, «БелАЗ» ма- шин юм бүхнийг сонирхо- но. Тэр сонпучхан мөрөө- дөмтгий, тусч, нөхөрсөг жаалуудад Класбай, түү- ний нөхөд хайртай байдаг юм. Их хурлаас ирээд уурхайдаа ч очиж амжаа- гүй байхад түүний бодлыг таасан юм шиг уулзалтын анхны урилга 10 жилийн сургуулиас иржээ. Нх хурлын төлөөлөгч 9 ши МАХН-ын ХЇХ их ху рал, «Ардын хувьсгалын 65 жилийн ойд зориулсан бүх ард түмний урлагийн нх наадмын нээлтийн ажиллагаа төв цэнгэлдэх хүрээлэнд боллоо. Их наадмыг БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн ор- вогч дарга, бүх ард түм- ний урлагийн их наадмыг зохион байгуулах хорооны дарга Д. Цэвэгмид нээв. МАХН-ын хоёр их хур лын хооронд цол маадат авсан ардын театр, чуулга, цирк, 40, уран сайхны тө рел бүрийн хамтлаг 4000 гаруй төрж бүх ард түм- ний урлагийн их наадмын Н шатанд арван мянга га: руй уран авьяастан шал- тарсны дотор иионер су- рагчид олон байна. Их НАНДИН Ний йн 20 дугаар сургуули «В» ан: гийн дэрг грчүүдийн «Зад угаагч» баг бай гуулагдаж Б. Байгалмаа- гаар ахлагчаа сонго Багаа «Нандин гоо» гэж нэрлэв. «Нандин Гоо» ээжтлГЛТЭЭЭ у Ї нэг шеф--2 «В» пинхнаа са тэд маань | хоёрдуг: ангиа төгсчихлөө дөө Х н бо дов. Уурхайчдын хотхоны орон сууц болгонд тимүр- чүүдийн бүлэг Сбайгуулаг: даж орц бүрийн үүдэнд «Тимүрчүүд энд ажиллаж байна» гэсэн хаяг хадсан нь “Класбайн сэтгэлийг ходөлгөв. - Пионерүүд бидний хамгийн дотно нөхөр. МА ХН-ын ХЇХ их хурлын өм: нөхөн уурхайнхан УЦ та- ван жилийн гавшгайч хамт олон болж, оны эх- ний таван сарын нүүрс олборлох борлуулах хөрс хуулах төлөвлөгөөг олон хоногийн өмнө биелүүлсэн зэрэг амжилт бүхэн хүүх- дүүдтэй минь холбоотой, наадмын ЇНЇ їшатанд шал- гарсан 2000 гаруй урла: эээгатншиий ЗУРАГ ДЭЭР: Их ГОО нэртэй том хүүхэлдэйтэй боллоо. «Нандин гоо» хүүхэлдэйн нэрэмжит зад угаагчийн үзлэг 7 хоно гийн 3,5 дахь өдөр бүр сургууль, анги танхим су: рагчдын ариун цэврийг шалгаж даалгавар өгдөг боллоо. алгавар биелүү: к217831/7122/54 227572 гийн авьяастны жагсаал, хамтарсан бүжиг, пионер ба! МАХН-ын ХЇХ им хурлаас Ї гаж хүмүүжүү: 2 гэр бүл, хөдөл- олон, олон НИЙТИЙН бүх хүчийг нэгт- гэн төвлөрүүлэх хэрэгтэй гэж заасныг бид баяртай х сС авлаа. Сургууль үйлдвэрлэлийн холбоог бэхжүүлж сурагчдад хө. долмөрийн дадлага эзэм- шүүлэхэд уурхайчид бид зохих хувь нэмрээ оруул- на. Хүүхдүүд та нартай- гаа уурхайдаа Ч, сургуу: лийн танхимд ч, төрөлх хотынхоо хаана л бол хаа- на хамт байж их хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлнэ! гэж экскаваторын машинч Б. Класбай ярилаа. - БНМАУ-ын эдийн засаг, нийгмийг 1986-- 1990 онд хөгжүүлэх Үнд- сэн чиглэлд «Нүүрс олбор- лох хэмжээг таван жилийн эцэст 9 сая тоннд хүргэнэ. өсвөр л ХАХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХ сурагчдын уран хөдөл- гөөнт гимнастикийн тог- лолтоор их наадмын үйл ажиллагаа эхэллээ. Урлагийн их наадмын нэг гол бүрэлдэхүүн хэ (ФОТО СУРВАЛЖЛАГА) лээгүй хүүхдийг пионерийн бүлэг салаагаар хэлэлцэ- нэ. Гутлаа арчиж тослоо- гүй хүүхдэд туслах, товч хадаж өгөх зэрэг ажлыг хэвшүүлж ханын сониноор ухуулга хийж ариун цэв- рийг сахихын учрыг ойл- гуулснаар одоо тус сур- гуулийн бүх пионер сурагч цэвэрч боллоо. ЗУРАГ ДЭЭР: --«Нан- Дин гоо» багнйн гишүүн Д. Эрдэнэхишиг, ЖЯї. Раг- чаасүрэн нар бага ангийн сурагчдад арнун цэврийн зөвлөлгөө өгч байна. -- Баярмаа дүү нартаа үсээ гоё сайхан самнахад нь тусалдаг. нямбай хүүхдүүд у салба| эд 900 сал өнгө оруул! г уурхайн гэж үзэж хүчин 1 сныг ва өсгөнө юу гэж эн сурагч С нийн асуулта байна Бат-эрдэ саг. манай их онц: Нам салбарыг хичнээн гой анхаардагийн илэр хийлэл юм. Үндсэн чиг лэлд зааснаар уурхайд шинэ техник, тоног төхө»- рөмж улам их болно. Ий мээс уурхайчин болох хү: сэлтэй хүүхдүүд техни кийн дугуйланд суралцаж бидэнтэй ойр дотно байж сонгосон мэргэжлийнхээ талаар улам ихийг мэдэх хэрэгтэй гэлээ. Эх орныхоо үйлдвэр вод, цахилгаан станц, өрх бүрийн гал голомтод бадрах нүүрс хэмээх ил- чит улаан гал олборлодог уурхайчны мэргэжил саи- хан. Я. СУМЬЯА сох сэг болсон «Ардын «! яастан» үзэсгэлэнд 709 гаруй бүтээл тарвигдсаиьг нийслэлийн пиоипер суггг чид сонирхон үгсэж 0? БОДООШИНН авсал Зото -- Т. Одгэрэл хөвгүү- дэд захны даавуу хадах аргыг зааж өгдөг, -- Б. Байгалмаа оо, саван болон арнун цэврийл хэрэглэлийг яаж ашиглах тухай зөвлөж байгаа нь. МАНАП СУРВАЛЖЛАГЧ БВсҮЄЕн, Тэнси МАХН-ын ХЇїХ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН “КОНЦЕРТОД ПНОНЕР (СУРАГЧДЫН ДУУЛСАН ! НАЙРАЛ ДУУ Хөгжмийг Б. ШАРАВ Шүлгийг 2, ДАШДОНДОГ ШИНЭ ЗУУН АЙСУЙ (Хөгжил дэвшлийн зуун айсуй Хөдөлмөр бүтээлийн зуун Ч айсуй (Хүсэн хүлээсэн зуун айсуй (Хүүхэд биднээ даллан айсуй Урай! Урай! Шинэ зуун! Урай! Улаан бүчтэн биднийг Угтан хүлээж байгаа Бариагүй шинэ хот! Тариагүй шинэ жимс! Нисгээгүй шинэ онгоц! Нээгээгүй шинэ нээлт! |. Урай! (Энх тайвны зуун айсуй (Эв хамтын зуун айсуй Баяртай хөөртэй зуун айсуй Багачууд биднээ дуудан айсуй Урай! Урай! їїїннэ зуун! Урай! Өсвөр үеийн биднийг Өмнөөс тосон байгаа Яваагүй шинэ-зам! Даваагүй шинэ уул! Зочлоогүй шинэ орон! Золгоогүй шинэ нөхөд! Урай! Сансрын шинэ зуун айсуф (Саруул ирээдүйн зуун айуй (Сайхан мөрөөдлийн зуун а Сая сая биднээ урин айсуй | Урай! | Урай! | Шинэ зуун! | Урай! ! | Ч Аранзал бүчтэн биднийг Алсад хүлээн байгаа Хөөрөөгүй шинэ хөлөг! Хүрээгүй шинэ гариг! Дуулаагүй шинэ дуу! Дуусаагүй їнинэ туульс! Урай! Ё СОНГУУЛИЙН ӨДӨР Хүүхдүүд Сургуульдаа Яарчихсан, гоёчихсон Хүрч ирэх Ямар гоё вэ? Хүмүүс Сонгуульдаа Ярьчихсан, инээчихсэн Хүрч ирэх Яг л тийм. Одонгоо Тэмдгээ Эмээ нар, өвөө нар Од шиг Нар шиг Энгэртээ гялбуулсаар Соёмботой ТГугтай Сонгогчийн үнэмлэхээ барьсаар, Төрдөө, намдаа Зүтгэлт Түмэндээ, арддаа. Итгэлт Сайн Эгч ах нарын төлөө Саналаа Эртхэн өгөх гэж яарцгаана, “Айлууд хүндэт Хоймортоо Алтан хүрээт К-254:2:56:1:7 й»- 00923 Хорсондоо Дээдэлсэн Нэр хаягий нь цээнсилсэ( Даявшүүлсэн Нийтийн хурлаас баталсал Хөрөг дүр нь Том Хөдөлмөр үйлс нь Тод Жирийн - Алдарт хүнээ 1їинхэнэ Депутат болгохоор Төрийнхөө Сүлдэт хайрцагт Түмнээрээ Саналаа нэгтгэхээр Яарчихсан гоёчихсон Ярьчихсан инээчихсэн Сойгуулийн өдөр Нэн урамтай, Үнэхээр Тун баяртай. Нас минь мөдхөн Арван найм хүрнэ. Надад бас ийм Азтай өдөр ирнэ. Б. ГОНГОР С) ьҮ2 хЛН Ж-оЖ 92222207 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад Болд, Бат хоёр бригад” төвөөс эгц хойш байх бяцхан булаг уруу номхон бөр иа- гэндээ гуч гучин литр ордог хоёр хандуугаа .тэгнээд ус авахаар Явлаа, Ингэний ал- хааны аясаар салхи сэвс сэвс үлээгээд хоёр хүүгийн бие намс-намс бүүвэйлэгдэнэ. -- Ах аа! Усны дэргэдэх ханан хадан дээр бүргэдийн үүр байна «билээ. - Чи хэзээ үзэв? -- Өчигдөр хонинд язж байхдаа -- За тэгвэл хоёулаа усаа авчихаад үзье. Харин бүргэд их хурц хараатай гэсэн. Чи эхий нь, би дэгдээхэйг нь ажиглана. Бас хоол дөхүүлж өгсөн ч яах вэ. -- Тэгье, ёстой гоё! Тэр хоёр ингээ малгайгаараа с4- ван, жонжуулж гарлаа. Усаа авч аидуугаа сайн бөглөөд оосроос нь, ингээ бурантгаар нь “-бөхлөн.уяв. Ханан хад арваад метр эгц өндөр. Араа- саа ялимгүй налуу. Эгц хад- ны элгэнд бүргэдийн үүр нэвсийнэ. Хүүхдүүд үүрэй дээрээ аргалын бүтээлэг шиг нөмөрлөсөн бүргэдийг ажиг- лана, Бүргэд үүрнээсээ ха- жуу тийш алхсанаа гүйж, тэгснээ ойгоц шиг хөөрөв. Далавч нь биеийн жингээс “харьцангуй их болохоор цөөй дэвж, элин халин нисч байна. Нисэлтийн хурд нь цагт 13- 20 км байдаг. Харин бор шу- вуу зэрэг жижиг. шувуудын далавч нь биеийн жингээс бага болохоор төдийчинээ Олон дэвдэг гэх зэргээр: нэ- моос- уншсанаа” Болд ярина. Бат жижиг чулуугаар өврөө дүүргэж, бүргэдийг харуул- БАЙГАЛМААГИЙН тэмдэглэл ХАНАН ХАДАНД дан суухад Болд сэмхэн мя- рааж, мацсаар үүр рүү өн- ван цагаан ангаахай өөдөөс нь ангалзана. Яасан ч хөөр- хөн юм бэ? Гартаа атгасан ээзгийгээ үүрний баруун хойт хотгор дээр тавилаа. --Ах аа! гэж Батын хашги- рах, исгэрэн шуугих далавч- ны чимээтэй хослон, харах завгүй хүчтэй савалтанд Бол- дын нүд нь эрээлжлэн элгэн хаднаас бөмбөрөв. Нүүрний нь арьс чим чим хорсоно,. Бат хадны, хаяагаар гүйн айсуй. Болдын хацар дээр сурайсан цагаан сорви тог- тож эдгэлээ. дүү хоёр бүргэдийг занан, түүгээр чихмэл хийе гэж ярилцав. Үүнийг сонссон аав нь: -- Миний хүүхдүүд тэр гурван хөөрхөн амьтны эхийг хороож хэрэггүй. Байгаяь хоорондоо харилцан шүтэл- цэж, бидэнд тус болдог юм. “Манай энэ хавьд 13 бүргэд бий. Тэд газар тариалан, бэл- чээрийн ургамал, ой модыг сүйтгэж хөнөөдөг олон зүй- лийн шавьж, жижиг мэрэгч- дийг идэж устгадаг. Кабинг- тад чинь бүргэдийн чихмэл байсан шүү дээ. Манай улс амьд амьтны зоопарктай бо- лох цаг холгүй бий гэж учир- лан өгүүлэв. Бат: -- Аав аа, тэр бүргэд, ахыг зэзгий тавьж байхад яагаад алгадаж байгаа юм. бэ гэвэл ?0-- Өндгөө дарсан бүргэд шиг гэдэг чинь үрээ хэрхэн хамгаалдагий нь хэлсэн үг. Үнэндээ тэр чинь адгуус шүү дээ. Хэрэв хүн юм бол иөх- рийн: тусыг мэдсэнгүй гэн хожим гэмшилгүй яахав гээд сахлаа илбэн инээмсэглэв. Б. ТОГООЧ гийлөө, Шар ОУЧшЭлЛ гур- Эр Жж.ДАШДОНД ог хэвлэв, Индекс--14140 | 123456789101112 ,104151-:4-252 ь Н БҮХНИЙ В! 4: х ХҮ- МхЗЭ-иан Төв| Хороо, Д.Сүхбаатарын СНэрэмжит /МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. 4 Х33-ЙН 108 Х0РООЮЫ БҮГД ХУРЛЫН ТУХАЙ. СОНСГОЛ 5 ДЭЭ МХЗЭ-ийн Төв Хорооны УМ! бүгд хурал 1986 оны зур- гадугаар сарын 14-нд Улаан- баатар хотноо болов. Бүгд - хурал «МАХН-ын нх хурлын шийдвэрийг хэрэг- жүүлэхэд МХЗЭ-ийн бай- : ї гууллага, залуучуудын гүй- цэтгэх үүрэг, зорнлтын ту- хай» МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга нөхөр Ц. Нарангэрэ- дийн тавьсан илтгэлийг хэ дэлцэв. Хэлэлцсэн асуудалтай хол- богдуулан Завхан аймгийн Сөнгино сумын «Энх тайван» нэгдлийн хоньчин, БНМАУ- ын хөдөлмөрийн баатар Ц,. амхайнян! Улаанбаатар Ш. Б шаа, Увс аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга М. Батжаргал, Дорнод аймгийн ХЗЭ-ийн хо- тийн дарга Б. Сүхээ, Говь- аймгийн ХЗэ-нйн иж нэгдүгээр нар ич- гийн дарга . ? Акаде- татетатики Х. Намсрай, хотын барилга трес- хэлэв. , Д хурал зохион бай- зуүллийн асуудал хэлэлцэв. нөхөр П. Энх- Вил МХЗЭ-ийн Төв Хо ооны товчооны гишүүн, МХЗ Тийн Төв “Хорооны нарийн бичгийн даргаар сонгож ба- Згинх Төв Хорооны гишүүн, МХЗ ийн Төв Хорооны тов- мын. орлогч гишүүнээр ажилд шилжсэн учир Ц, Буянтогтохыг мхзЗ Тов Хорооны нарийн ” Бүгд хуралд Төв Хороонн бр.ридон, зарим , эрхлэгч гад тазрын сайд дар" та нар оролцов. ПРОЛПЕТАРИ НАР. НЭГДЭГТҮН! Мо (2464) А ШИНЭ. АРГ ИХ ХУРАЫН ШИЙЛВЭР, ПИОНЕР БИДНИЙ АМЬДРА Зээлээ АХТН-ын ХЇХ их хур- лаас ардын боловсрол, эв- лэл, пионерийн байгуулла- гын ажилд үнэлэлт, дүг нэлт өгч шинэ шинэ 30. рилт дэвшүүлэн тавилаа. Манай нам засгаас хүү- хэд багачууд та бүхний сайн сайхны төлөө байн- гын анхаарал халамж тавьж байдаг билээ. Шинэ 5 жилд ЕБС-ийн 60-62 мянган суудалтай хичээлийн. байр, 9--10 мянган ортой дотуур бай. рыг шинээр барьж ашиг- лалтад оруулна. Хүүхдийг Т настайгаас нь сургуульд сургаж эхэлнэ. Сургалт үйлдвэрлэлийн холбоог. бэхжүүлж сурагчдад хө. дөлмөрийн хүмүүжил, мэр- гэжлийн баримжаа .олгох ажлыг сайжруулах зэрэг олон чухал арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхээр шийл- вэрлэлээ. Пионерүүд та нар нам засгийн энэ хайр халам- жийн хариуд ихийг сурч мэдэж тал бүрийн мэдлэг- тэй үв тэгш хүмүүжилтэй болохын тулд хүч чадлаа дайчлан суралцах ёстой. Эвлэл, пионерийн ги- шүүд юуны Өмнө нх хур- лын шийдвэрийг уншиж судална. Анги, бүлэг, бүлгэмээрээ их хур- лын төлөөлөгчидтэй уул- залт, ярилцлага, асуулт ха- риулт, цуглаан зохион » явуулна, Эвлэл, пионерийн идэвхтэн сонгуультан нар ЇГих хурлын шийдвэрийг сурталчлах «Экипаж» бай- МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны товчооны ги- шүүн, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бич- гийн дарга Пүрэвсү- рэнгийн Энхбаяр дарга гуулан пионерийн лагерь, хөдөлмөр-амралтын зЗус- лан, өдрийн. лагериудад очиж ажиллана. Их хурлын шийдвэртэй танилцаад бүлэг, бүлгэмийн. цуглаа: наар ажлаа шүүмжлэлтэй хэлэлцэж хамт олны сана- лын үндсэн дээр төлөвлө- гөө гарган ажиллах хэрэг- тэй. Намын их хурлын шийд- вэрийн дагуу пионерийн байгууллагын ажилд дүг- нэлт хийж үзэхэд ололт амжилт байгаа боловч ду тагдал доголдол их байна. Пионерийн бүлэг, бүлгэ- мийн ажил амьд сонирхол- той нийтийг хамарч явагдах- гүй байна. Пионерийн бүлэг залгамж үе аянаар амлалт үүрэг авдаг боловч түүний- гээ тэр бүр биелүүлэхгүй байна. Идэвхтэн сонгуульт- ны дотор ажлаа мэддэггүй, төлөвлөгөөтэйгээр ажлаа з0- хнөдөггүй, пионер бүрийг ажилд татан оролцуулдаг- гүй, цуглаанаа. “удирдан- явуулж чаддаггүй “дарга нар ч байна. Ажил ийм до- голдолтой байгаа учраас: пионерийн дүрмээ чанд сахидаггүй, дутагдал гар- гадаг пионерүүд ч байсаар байна. Ийм байдалтай пио- нерийн хамт олон шийдвэр- тэй тэмцэх ёстой. Их хурлаас бүх ажлыг үндсээр нь сайжруулах. шинэ” санаа. сэтгэлгээгээр ажиллах, хуучин арга ба- рилыг өөрчлөх, сахилга хариуцлага зохион бай- гуулалтыг 11111111 11141311 31114141 ЦШшилцишинцшинишиийнилииишин цииингизииййнпйннциининииниишигт анин шининпипппинииииинининшини өндөржүүлэх, нөөц бололцоог дээд зэр- тээр ашиглахын чухлыг онцлон заалаа. Ийм уч раас пионерийн бүлэг, бүлгэм, сурагчдын зөвлөл, эвлэлийн үүр, хороо, хүүх- дийн сайн дурын байгуул- лагууд ажлаа эрс өөрчлөн сайжруулах шаардлага тулгарч байна. Үүний тулд пионерийн байгууллагын өөрийн удирдлагыг хөг- жүүлэх нь чухал байна. Пионерүүд, эвлэлийн Ги- шүүд өөрийн -айгуулла- гын эзэн нь байж хамт олны өмнө хүлээсэн хувийн хариуцлагаа өндөржүүлж сургуулийн сургалт хү мүүжлийн олон талт ажилд - идэвхтэй оролцож, өөрөө өөрсдийгөө удирдан зохион байгуулах чадвартай болох, хэрэгтэй байна. Пионерийн идэвхтэн, сонгуультан нар пионерийн ажлын олон аргыг чадам: гай хэрэглэж сурах нь чу: хал. Пионерийн ажлын ар- га гэдэг нь пионер, сурагч- “дын ухамсар, сахилга,зан төрхөд нөлөөлөхүйц пионе- рийн хамт олны үйл ажил: лагааг зохион байгуулах хэлбэрийг хэлдэг. Пионерүүдэд өндөр шаардлага тавих, итгүүлэх, үнэмшүүлэх, даалгавар өгөх, нийгмийн тустай хө- дөлмөрт оролцуулах, урал- даан тэмцээн тоглоом 30- хион явуулах, сайшаан, урамшуулах, буруушаах, шийтгэх зэрэг олон арга байдаг. Зорилгоо тодор- хойлж, ажлаа хамт олны хөгжлийн түвшинд тохи- Омнөговь аймгийн «Гур- ван сайхан»-д 240 ортой пионерийн зуслангийн ши- нэ барилга саяхан хүлээж авлаа. Нэг сая шахам төг- МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! “ү 1986 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 20. Д БААСАН д ҮНЭ 10 МӨЧЗГӨ А БАРИЛААР АЖИЛЛАЯ Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн нвс---ииниинтэгтиаөтэггло-хижж., “ руулан төлөвлөх, түүний- гээ хэрэгжүүлэх, хамт ол- ны хийсэн ажил: үнэл.лт дүгнэлт өгөх зэрэг НЬ ов- лэл пионерийн Сэйгуулла- га, сурагчдын зөвлөлийн өөрийн удирдлагыг хөг- жүүлэх гол шигмгүүд юм. Энэ шинжүүдийн аль нэг нь байхгүй бол-лээрх бай- гууллагууд бапл сураг чийн хооронд до жуулаг чийн үүрэг гүйцэтгэх бол- но. Пионерийн хамт олны эрх барих -дээд байгуулла- гачаионерийн цуглаанаар пионерүүдийн сурлага ху мүүжлийн. байлал, хэрэг зөрчилд орсон бслон орж болзошгүй тнонер сурагч- дын асуудлыг аж” л хэрэг- чээр авч хэлэлцээ: тэднийг хамт олны итгэл найдвар, анхаарал халамжаар хү: мүүжүүлэх ажлыг хүчтэй болгох нь чухал Сайна. Сургуулийн сургалт хү- мүүжлийн ажлыг. сайж- руулахад их нөөц байна. Ос--, Ахлах ангийн |су: рагчид пионер баа- тарчуудыг шефлэн авч сур: лага хүмүүжилд нь туслах, -- Пионерийн олон талт ажилд залуучууд, төрөл бү- рийн мэргэжлийн хумүүс, эцэг эхчүүд шөф байгуул- лагын туслалцааг авах, -- Пионерийн: ажлыг сургууль дээр хийхээс гад- на сургуулиас гадуур үйлд: вэр, албан . газар, музей дурсгалын тазрууд дээр зохион явуулах .зэргээр нөөц бололцоогоо эрж хайж шинэ зүйлийг бодож .сэт- гэж санаачилгатай ажил- лах хэрэгтэй. чншинишиниишиниинипннииичининилнишиниининиииининпишцшининининииниицийигй ЛИОНЕРИЙН ЗУН рөгийн төсөвт өртөгтэй энэ барилга сурагчдын тохи- лог байр соёлын төв, эмнэ- лэг, пионерийн танхим, номын сантай том. Шинэ барилга хүлээж авснаар зусланд амрах хүүхдийн тоо 2,4 дахин нэмэгдэж байна. МАХН-ын ХЇХ их хур лын дараахан хүлээж ав, сан шинэ барилгаа ариг гамтай эдэлж сайхан амарч зуслангаас шинэ зүйл -ихийг сурч мэдэхээ сурагчид илэрхийлж бай- на. ЗУРАГ ДЭЭР: - Су рагчид зуслангийн шинэ барилгын нээлтийн шугам жагсаалд -- Бүлгэмийн зөвлө лийн дарга сурагч А. Ариунтунгалаг . Д. ХҮҮХЭНГААГИЙН авсан фото нөєгтїтїттэттүэттэттэттттэтээшэиэц цн 5) ” Пит Г”"р.гггга БНМАУ-ЫН АРДЫН ИХ ХУРЛЫН СОНГУУ- лийн өмнө Сурчшыо72д ИТГЭЛ ХҮЛЭЭСЭН БАГ Найрамд-л лагерийн хөл хөдөлгөөн шуугиан түр намд лаа, Хэдхэн хоног хурд, хүч, авхаалж самбаа, тэс- вэр хатуужил шалгасан ул- сын аварга шалгаруулах «Найдвар» анхдугаар тэм- цээний дүн гарав. / Алт, мөнгө, хүрэл медалийн эзэд тодорлоо. Найдвар: Түмний итгэ- лийг хүлзэсэн утгатай үг. билээ. Манай орны 18 ай- маг, 2 хот, 4 районы 500 гаруй сургуулийн хамт ол- ны итгэлийг өвөрлөн шал- гарч ирсэн 300 гаруй пио- нєр сурагчид найдвар тэм- цээний улсын аварга шал- таруулах 8 төрөлд тоглож дүнгээ таргалаа. Шигшээ тоглолтод Р. Дэмбэрэл (Өвөрхангай) (С. Батсүх (Хэнтий) Г. Болд (Октяб- рийн район) С. Адмирал (Сэлэнгэ) Д. Чимэдцэеэ (Эрдэнэт) Ч. Жадамбаа (Ховд) дасгалжуулагчтай баг тамирчид эхний 8 бай» ранд шалгарч найдвар тэм- цээний улсын аваргын цом алт, мөнгө, хүрэл медаль авлаа. Бага насны охид хөвгүү- н шаттай буухиа урал даанд Завхан, тэнцвэр олох тоглолтод Говь-Алтай, дунд яасны өртөөчилсөн буухиад Говь-Алтай, саваат урал- даанд Сүхбаатарын район, ахлах насны ариун эсн рийн Э д тоглолтод СЭ- Р торхтой буухиад яангэ, шинсла. шинжин, (лвишна илилнын Сүүлчийн хонх жингэ-рэгтэй мэргэжил эзэмши- нэж 10 жил сурсан анги, сургууль мннь намайг амьдралын шинэ шатанд дөрөөлөхийг дуудсан мөч тун саяхан. Ер нь энэ он бол надад болон үе тэн- гийнхний минь хувьд мар- тагдашгүй сайхан үйл явд- лаар дүүрэн байна. Хүүхэд бидний тєлөө байнга анхаа- рал халамж тавьж байдаг, МАХН-ын маань ХЇХ их хурал хуралдаж улс ардын аж ахуйг хөгжүүлэх шинэ таван жил гараагаа эхэл- лээ, Эх орон минь шинэ зорилт, шинэ хөгжлийн ал- хаагаа авч эхэлсэн үед би ерөнхий боловсролын сур- гууль төгсч хүн арддаа хэ- «Улаанбаатар хотын авар- га шалгаруулах «Найдвар» тэмцээнд гурав дахь удаа- гаа түрүүлсэн 40 дүгээр сургуулийн баг улсын авар тын тэмцээнд улам шам- дан бэлтгэж эхлэв. Өдөр бүр тогтмол хуваариар бэлтгэл хийж, дасгал хийх хугацааг нэмлээ. Дасгал- жуулагч багш Г. Болд ба- тийн тамирчин сурагчид- даа их найдлага тавьж байв Багийн ихэнх сурагч удаа дараа тэмцээнд оролцож явсан «Хашир туршлага тай» тамирчид. Ахлах насанд Б.Бурмаа, Б.Болормаа, Б.Энхтөр, Б. Ганбаатар нар хот, районы тэмцээнүүдэд сургуулийн нэрийг удаа дараа найд- вартай хамгаалж ирсэн су- рагчид. Дунд насны Л.Ган- чимэг, Б.Бүжидмаа хоёр багшийн гол найдлага. Болд багш тэмцээнд энэ хоёр тамирчнаасаа өндөр итгэл хүлээж байлаа. Бага насны дөрөв хэдийгээр ул- сын аварга шалгаруулах энэ тэмцээнд анх удаа орол цож байгаа боловч зоригтой өрсөлдөх эрмэлзэл дүүрэн байлаа. Г. Болд багшаас хийг зорьж байна. Аав, ээж, ачит багшийн хайр ивээлд сурч хүмүү- жиж байсан бол одоо бие дааж ажилд идэвхтэй, са- наачилгатай хандах хариуц лага тулгарч байна. Би 10 жил дараалан онц сайн суралцлаа. Хамт олон, багш сурган хүмүүжүүлэгч дийн МИНЬ ач шүү дээ. Улаан бүчий нь зүүж явсан пионерийн байгууллага, хувьсгалт залуучуудын эв- лэлийн байгууллагын хү- мүүжлийн олон талт аж- лын үр дүн энд бас их бай- лаа. Би бүлэг, бүлгэмийн зөв лөлд сонгууль хүлээж, нөх- тамирчин сурагчид нь ямар амжилт гаргах талаар сонирхоход «Улсын авар- гын тэмцээний найман тө- рөлд аймаг, хотоос шалгар- сан 26 шилдэг багийн 300 гаруй тамирчин оролцож байна. Алт, мөнгө, хүрэл медалийн төлөө бүх баг өрсөлдөх бүрэн боломжтой. Манай багийн хувьд хүүх- дүүд маань нэлээд бэлт- гэлээ. Хотын гурван удаа- гийн аварга манай багаас үзэгчид нх амжилт гаргана гэж найдаж байгаа, Бид ч гэсэн энэ итгэлийг биелүү лэхийн төлөө зүтгэнэ» гэж ярилаа. Тэмцээн анхны өдрөөсөө өрсөлдөөнтэй боллоо. 40 дүгээр сургуулийн (Онтяб- рийн районыг төлөөлж орж байгаа) тамирчин | сураг- чид буудлагын тэмцээнд 26 багаас эхин аравт шалгар- “лаа. Сэтгэлээр гутрах ч явдал гарав. -- Та нар анх удаагаа ийм буугаар буудлаа. Сэт- оло дийнхээ итгэл найдварыг биелүүлж байсан, Одоо ХЗЭ-ийн үүрийн нарийн бичгийн даргаар ажилла- даг. Энэ жил 18 нас хүрч анх удаагаа Ардын Их Хур- лын сонгуульд саналаа өгөх гэж байна. Өөрөөр хэлбэд би насанд хүрч нам, эх орныхоо бүхий л үйл хэ- рэгт оролцож нийгмийн гишүүний идэвхтэй байр сүүрийг эзлэх болсондоо туйлын их баяртай байна. Өглөө эртлэн босч сон- гуульд саналаа өгөхлэө би ийм санаа бодолтой но. Нийслэлийн 47 дугаар сургуулийн 10-ын «А» С. БАЗАРРАГЧАА гэл санаагаар унах хэрэг- гүй. Бид зохих хэмжээнд буудсан гэж үзэж байна. Одоо дараагийн тэмцээнүү дэд улам их амжилт гаргах хэрэгтэй гэж Болд багшийн хэлсэн үг тамирчин сурагч- дад шинэ хүч нэмлээ Тэмцээний хоёр, гурав- дахь өдөр үргэлжилсэн шаттай буухна, ариун цэв- рийн эргүүл, тэнцвэр олох тэмцээний төрлүүдэд Да- хиад л эхний аравт шалгар- лаа. Болд багш тамирчдын- хаа жигд амжилтад сэтгэл хангалуун байна. -- Жигд амжилт гарга» на гэдэг хамгийн гол нь хүүхдүүд маань ямар ч баг тай тэмцээний аль ч төрөлд өрсөлдөж чадахуйц байна гэсэн үг. Тэмцээн дуустал тамирчид хүчээ бүрэн зар- цуулах нөөц байна гэж яри- лаа. Тэдэнтэй ярилцаж суу- хад амжилт бүхний үндэс нь хөдөлмөр юм гэдгийг ойлгосон юм. Манай сурвалжлагч М. БОЛД - НАЙДВАРААС АВАРГА ТӨРЛӨ8 Хэнтий, өсвөрийн мэргэн буудлагын тэмцээнд ОХиИ- доос Сэлэнгийн Ч. Дагва, О. Лхагвасүрэн, |Сүхбаа- тарын районы Д. Сауегуль хөвгүүдээс Налайхын Ой Мөнхбат, Сүхбаатар айм- гийн С. Цогтбаяр, Говь- алтайн Б. Эрдэнэхүү 4. гийн ахлагчдын тэмцээнд Г. Отгонтөгс, (Өмнөговь) Б. Ганбаатар (Октябрийн район) Н.Нямаа (Ажилч- ны район) Т. Чинзориг (Өвөрхангай) нар шалгарч алт, мөнгө, хүрэл медаль хүртлээ. Сургууль, эцэг эх, хамт олны найдварыг биелүүлж «Найдвар» тэмцээний ул- сын аваргын анхны алт, мөнгө, хүрэл медаль хүр- тэгсдэд баяр хүргэж өндөр амжилт хүсье. С.БОДООШ ЗАХИДАЛ ХАРИЛЦАА НЫ ХЭЛТЭС МЭДЭЭЛЖ БАЙНА «Пионерийн үнэн» сонины ре- дакци У сард пионерийн сайн үйлсийн аянд оролцож би, ма» най бүлгийнхэн, бид хийсэн юм гэж бахархан хэлэх бүтээлтэй болсон, хаврын шалгалтаа ам- жилттай өгч, сайн онц сурлагат- ны тоо нэмэгдсэн, намын их хуз рал угтсан 19 сайн үйлсийн тө- лөө уралдаанд анги, бүлгээрээ сургууль бүлгэмээрээ тодорхой амжилт гаргасан тухай өгүүлсэн идэвхтэн бичигчдийн 120 захн- дал хүлээн авлаа. Сургууль төгсөх апги дэвших шалгалтаа амжилттай өгч, сур лагаар хоцрогчгүй хамт олон бо- лох хөдөлгөөн үр дүнд хүрсэн тухай Сэлэнгэ аймгийн Зүүн хо- раа хотын 8 жилийн сургуулийн сурагч Ц. Цэнд-аюуш, С. Март, Ховд аймгийн Цэцэг сумын 8 жилийн сургуулийн сурагч Д, Чимэгбаяр, Хэнтий аймгийн Дэл- гэрхаан сумын дунд сургуу. лийн сурагч Н. Хонгорзул, Говь- алтай аймаг дахь ТМС-ийн багш Н. Идэрсүрэн, Булган аймгийн Гурванбулаг сумын 8 жилийн сургуулийн сурагч Д. Эрдэнэчи» мэг, нийслэлийн 732 дугаар сур гуулийн багш Д. Батмөнх, Зав- хан аймгийн Баянхайрхан сумын 8 жилийн сургуулийн сурагч С. Оюунтунгалаг, Сүхбаатар айм- гийн Түмэнцогтын (10 жилийн сургуулийн зургадугаар ангийн сурагч Ш, Ариунцэцэг, Ховд аймгийн Ховд сумын 8 жилийн сургуулийн багш Х. Шелдебай, Сэлэнгэ аймгийн пионерийн зөв- лөлийн зааварлагч ЇП. Батаа, Пионерийн бүтээлч үйлс жигүү» рзэр амжилттай аялж яс, бэхийн сав, хоёрдогч түүхий эд цуглуул сан, сургуульдаа цэцгийн ман- дал, биеийн тамирын талбайтай болсон, амралтаараа очиж төл бойжуулсан малчны суурнйнхалнд захидал бичсэн, очиж концерт тоглосон, гахай тахиа өсгөх цог- цолбор байр барьсан тухай Баян- өлгий аймгийн Буянт сумын 8 жилийн сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч . Хурмет, Говь-алтай аймгийн Чандмань сумын 8 жилийн сургуулийн багш Цэрмаа, Булган аймгийн Могод сумын дунд сургуулийн багш О. Цэвэгсүрэн, Өмнөговь аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны ажил тан Т. Алгаа, нийслэлийн За- луу байгальчдын төв станцын ажилтан У. У гос, Биеийн тамир спортоор хичээллэа: сур- туулийн хаврын спартакнад, пио нер сурагчдын цэрэг спортын «Дөл» тоглолтод оролцож хүүх- дүүд амжилт гаргасан тухай Булган аймгийн Гурвабулаг су- мын 8 жилийн сургуулийн суз рагч Ж. Отгонсайхан, Булган аймгийн пионерийн зөвлөлийн зааварлагч Т. Дорж, Дорнод айм гийн пионерийн зөвлөлийн дар- та, Ц. Рэнцэндорж нар бичиж мэдээллээ. Манайд захидал бичиж сур, гууль, пионерийн амьдралын ту- хай шуурхай мэдээлсэн бүх идэвхтэн бичигчдэд баяр хүргэе! сонины зөвлөлөөс Та бүхэн МАХН-ын ХЇХ нх хурлын шийдвэрийг хэрэгжүү- лэхэд Шнонер сурагчдын хийж бүтээж байгаа шинэ сонирхел- той ажлаас бидэнд бичээрэй! яр тийц нх наадмын ш Бүх ард түмний урла- ша- танд шалгарсан уран авь- яастнуудын аварга шалга- руулах тоглолт Улаанбаа- тар хотод болж дүнгээ гаргалаа. ва! МЕДАЛИЙН ЭЗЭД ТОДОРЛОО -- Их наадмын алтан медаль хүртсэн Увс айм- гийн Тэс сумын багш 3. Найдан, Л, Шуурай, охин Н.Золзаяа иар гэр билийн хамтлагийн алтан медаль Хүүхдийн төлөө фондын тусгай шагнал хүртсэн юм. ЗУРАГ ДЭЭР: - Их наадмын алтан медаль хүртсэн Баянхон- гор аймгийн Б. Цэцэгмаа, Д. Гэрэлмаа, Т. Ариунгэ- рэл, Ц. Дуламжав, Бага- нуурын уурхайн С. Болор- маа, нийслэл хотын Х. Одонтуяа, У. Хангай, Б. Ганхүрэл нар. -- Их наадмын хамгийн залуу 3 настай бүжигчин Н. Золзаяа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фотдО сонин чинь зөвлөж АЯЛЛААР ЯВАХ САЙХАН, Чи аяллаар явах дуртай юу? Мэдээж дуртай байх. Ер нь найз нөхөд, анги хамт олон-нь аялалд явахад гэр- тээ хоцорч үлддэг хүүхэд ховор шүү. Эх орныхоо байгалийн гоо сайхныг бахдан би- ширч, очсон газар нутагт чинь хүмүүс хэрхэн яаж амьдарч, ажиллаж хөдөл- мөрлөж буйг сонирхож, сонсоогүй, мэдээгүй үзээ- шинэ бүхэнтэй танил- цана гэдэг хичнээн сайхан бэ?! Хамгийн гол-нь ,аялал тэдэг маань заавал хол газар унаагаар олон хоно- гоор явахын нэр биш. Өө- рийнхээ амьдран суудаг гудамжнаас Ч эхэлж бол- өдрүүдэд пионер сурагчид хэсэг хэсгээрээ, аав. ээж- тэйгээ Янз тоор “аялалд гардаг, Тэгэ- хээр явахдаа тол нь юут анхаарах вэ? Чухам ямар бэлтгэлийг хангасан байх талаар сонин чинь товч зөвлөб! 2. Юуны өмнө аль ОЧРИГ- ямар зорилгоор ая- лах гэж буйгаа найз нөхөд, хамт олонтойгод ярьж 10- хирох нь зүйтэй. "Үэгснээр аяллын үр дүй тодорхой- логдонО. Хамгийн наад 38- хын нэг жишээ хэлэхэд, өөрийнхээ буюу хөрш зэр- тэлдээ нэгдэл, сангийн аж ахуйгаар явж, хүмүүстэй нэгдлийнхээ үүс” сэн түүх, хөгжил ололт, амжилт, үүсгэл санаачил- гыг олж мэдэж болно, Эс- вэл өөрийнхзэ оршин суу- даг нутаг ориы түүх дурс- галт газруудаар аялж, мут- тийнхаа . баатарлаг үйл- сийг сурвалжилж, ахма- дуудаар дурсамжийг нь яриулж дээ. Ингэж аяллаар явахдаа олж мэдсэн баримт, мате- риал танай сургуульд, эсвэл сум, аймгийн орон мутгийг судлах музейд хэ- рэг болж магад. Чи аяллаар явахдаа нэг БАЙНА өдөр юм уу, бүтэн долоо хоног, сараар ч явж болно. Ингэхэд хувийн бэлтгэлээ хангах хэрэгтэй. НЭГ ӨДӨР ЯВАХАД ЯМАР БЭЛТГЭЛТЭЙ БАЙХ ВЭ? Яарч сандраад зайлшгүй авах зүйлээ мар- таж орхиогүй биз! Дотуур өмд, цамц, хан- цуйтай цамц, сэрүүн.. ҮеД өмсөх дулаан өмд, бороо- ны цув, нарны малгсч, ним- гэн, зузаан оймс, бнтү» Гу- тал зэргээ юуны өмнө бэлтгээрэй. Тэгээд үүргэВ- чиндээ нүүр гарын алчуур» саван, жижиг хөнгөн Ца- таан түмпэн, паалантай -ая- га, халбага, шүдэнз, луу- жин, хар, цагаан утастай зүү хийнэ. ХЭРЭВ ОЛОН ӨДРИЙН АЯЛЛААР ЯВАХ БОЛ: Дээрх зүйлээс гадна хэд хэдэн нусны алчуур, АУ” лаан ноосон цамц, солих дотуур хувцас, олон ээл- жийн оймс, гэрийн шаахай орны . дэвсгэр, хөнжил, цагаан хэрэглэл, барааны саван, лаа, шүдний 00, сойз, нөөц товч, сүлбээр зүү, УРагдсан зүйлдээ нө- хөөс тавих зориулалтын өөдөс даавуу авах хэрэг- й. :у ХАМТ ОЛНООРОО ЯВ- БАЛ! Майхан, шон, гадас, сүх, хүрз, 15 метрээс бо- гиногүй уяа, хувин сав, тогоо, хоолны шанага, гар чийдэн, лаа. шүдэнз, аялах нутгийнхаа. газрын зураг, аяллынхаа тухай тэмдэглэл хөтлөх альбом, дэвтэр, фо- то зургийн аппарат, нөөц хальс, кассет гутлын тос, эмийн сан аваарай. Олон хоногоор явахдаа хоолны дэглэмийг нарийн сахиж, өдөрт гурван "удаа илчлэг сайтай хоол идэх хэрэгтэй, Өдөрт нэг хүнд 400 трамм талх, 100 грамм-мах, масло-50 грамм, 500 грамм төмс, 100 грамм-цагаан буюу хүүхдийн будаа. грамм-сахар буюу чихэр, цай, давс, сонгино, Луу” ван, хоол амтлагч ИДЭЖ уух ёстой. Аяллаар явагчид «С» витамин агуулсан байцаа, үхрийн нуд, ногоон сОЙги- но зэргийг аль болох нх хэрэглээрэй. “Үдлэх үеэр түүхий ус ууж болохгүй. Ам их цан- гаж байвал буцалгасан ус ганц хоёр балгана. ТҮҮДЭГ ГАЛ АСААХ- ДАА: Модноос 5 метрээс багагүй зайтай газрыг сон гон авна. Хүлэр бүхий га- зар гал асааж болохгүй. Хэрэв хүлэр шатсан бол хэдэн өдрийн ч дараа гал гарч болзошгүй. Юуны өмнө сонгож авсан газраа сайтар цэвэрлээд ширэг- тэй хөрсийг хүрзээр авна, Гал ноцоох зомгол бэлт- гэсэн байна. Хуурай жи- жиг мөчрөөр бяцхан овоо- хой босгоно. Дотор нь зом- голоо хийгээд асаана. Гал асаахдаа салхи салхилж буй талаас асаагаарай. Гал дүрэлзэн асмагц ЭХЛЭЭД нарийн, дараа нь бүдүүв- тэр гишүү, мөчрийг хийнэ. Бороотой үед зомголоо ус нэвтрэхгүй битүү саванд хийж нөөцөлнө, | Чийгтэй нойтон мод, навч, өвсийг шатаавал утаа их гарна тэдгийг анхаарч дээрх зүйлийг ашиглахгүй бай- хыг хичээгээрэй. Чийгтэй хувцсыг хатаах- даа галаас зайдуу бут, тус- гай саваа мод дээр өлгө. Гутлыг өдөр сүүдэрт, оройд галын ойролцоо тавьж ха- таана. Гутал дотроо Хуу- рай өвс, сонин чихэж, ХЭД хэдэн удаа солино, Бас өөр арга бий. Жижиг мөлгөр чулуу галд халаагаад тэ- гэхдээ гараар барьж боло- хоор гуталдаа хийгээд сэг- сэрнэ. Дутуу унтраасан гал үл- дээвэл гэмт хэрэг гэсэн үг. Хамгийн сүүлийн очийг усаар унтраа! Галын үнс цуцлыг сайтар цэвэрлэнэ. Галын ойролцоох газрыг чийглэж өг! Анх авсан ширэгтэй өв- сийг тэр хэсэгтээ буцааж тавь| Ер нь анх тэр газар ямар байсан бэ, яг тийм байдалтай болгож орхио- рой! Энэ бүхэн хэн ч мэдэх энгийн юм шиг атлаа, мар- таж болзошгүй ГЭДГИЙГ сайн санаарай, Дээрх зөв- ломжийн бэлтгэл хийж, идэвхтэй, хөгжилтэй аялцгаая! н. энхЧИМЭГ 11-31 ТАЙВНЫ ТИВ БАЙХ ЁСТОЙ Ази тивийн төв дунд орш- Дог шанам улс знвийнх2Э аюулгүй байдлыг бэхжүүл2:. бүс нуггийнхаа улсуудын Хё- рилцан онлгох, хамран ажиллах явдлыг хөгжүүл9- үйлсэд бүхин л аргаар ус дөхөм үзүүлэхийг гадаад бод- логынхоо үйл ажиллагааны нэн чухал чиглэл гэж үЗ- дэгийг саяхан хуралдсан МАХН-ын ХЇХ их хурлаас тэмдэглэсэн юм. Хүч төрөлх- төн оршин байгаа дэлхий ертөнцөө тэр дундаа өөрс- дийн тив, уугуул нутгийнхаа аюулгүй бандлыг сахни хам- таалахын төлеө хүч чармаил- таа тавьсаар банна. їэтэл Азийн зарна раноныг түг- шүүртэй түүгээр ч оарахгүй тэсрэх аюулгай байдеа |88- мөрсөөр байна. Ану дэл- хийн энэ хэсэгт цэргийн оролцоогоо нэмэгдүүлж, Ази, Номхон далайн өргөн уудам бүс нутгийг Европын дараа хоёрт орох Буужинт цөмийн зэвсгинн төв өолгон хувиргахыг зорьж байна. Азийн маргаантай асууд- луудыг эв зүйгээр шиндв-р- лэх, цэргинц мөргөлдөөний голомтыг устгахын үүлнзэс ЗХУ-ын болон Азийн соцна- днст орнуудын явуулж оай- таа идэвхтэн үйд ажиллагаа, олон чухал санал, санаачил- гыг уул бүс нутагт энх тай- ван, аюулгүй байдлыг хан- гах шиндвэрлэгч хүчин зүйл гэж МАХН үзэж байгааг Ж. Батмөнх дарга итгэлдээ онц- лон тэмдэглэсэн билээ. Ази, Номхон далайн бүс цутгийн талаар явуулж бангаа аюул- тай бодлогодоо АНУ-ын 3а- саг захиргаа Япон, Өмнөд Со лонгас, Пакистан зэрэг хам- саатнаа улам идэвхтэн татан оруулж байна. Номхон да- лайн сав газар дахь АНУ-ын хөлөг онгоцууд дээр Өрнөд Европт байрлуулснаас гурав дахин олон далавчит пуу- жинг байрлуулах гэж байна. Энэ бол Азн, Номхон да- лайн бүс нутгийг цөмнин 00- аон бусад зэвсгийн тэргүүн талбар болгох 30- йг нотолж байна. Энэ зорилгоо хэрэгжүүлэхийн лд юуны өмнө Япон, Өмнөд нгөс, Филиппнн, "Рай- болон бусад эсрэг тэмцэх нээх санаатай юм, Ази тивд ард түмэн, коммунистууд нтї- гэл дүүрэн байгааг манан наг мын нх хурал дахин нотол- доо. Азийн орнуудын улс тө- рийн нам, парламент, олон нийтийн янз бүрийн байгуул- лагууд нх үүрэг гүйцэтгэж, дайны эсрэг ндэвхтэн тэмцэж, милитаризм, зэвсэглэлийн ЭС- төлөө нийт рэн уулзалт хийх нь зүйтэй гэж үзлээ. “Мөн Ази, Номхон далайн бүс нутгийн орнуудын комюул нист, ажилчны номын төлөөч лөгчдийн уулзалтыг бэлтгэй явуулахад идэвхтэй оролцо ход бэлэн байгаагаа Боүлүгэн их хурлынхаа төртэй мэдэгдэв. 4 Г, ЖАНЧИВ МАХН-ын ХЇїХ ИХ ХУРАЛД ЗОРИУЛСАН “КОНЦЕРТОД ПНОНЕР (СУРАГЧДЫН ДУУЛСАН ! НАЙРАЛ ДУУ Хөгжмийг Б. ШАРАВ Шүлгийг 2, ДАШДОНДОГ ШИНЭ ЗУУН АЙСУЙ (Хөгжил дэвшлийн зуун айсуй Хөдөлмөр бүтээлийн зуун Ч айсуй (Хүсэн хүлээсэн зуун айсуй (Хүүхэд биднээ даллан айсуй Урай! Урай! Шинэ зуун! Урай! Улаан бүчтэн биднийг Угтан хүлээж байгаа Бариагүй шинэ хот! Тариагүй шинэ жимс! Нисгээгүй шинэ онгоц! Нээгээгүй шинэ нээлт! |. Урай! (Энх тайвны зуун айсуй (Эв хамтын зуун айсуй Баяртай хөөртэй зуун айсуй Багачууд биднээ дуудан айсуй Урай! Урай! їїїннэ зуун! Урай! Өсвөр үеийн биднийг Өмнөөс тосон байгаа Яваагүй шинэ-зам! Даваагүй шинэ уул! Зочлоогүй шинэ орон! Золгоогүй шинэ нөхөд! Урай! Сансрын шинэ зуун айсуф (Саруул ирээдүйн зуун айуй (Сайхан мөрөөдлийн зуун а Сая сая биднээ урин айсуй | Урай! | Урай! | Шинэ зуун! | Урай! ! | Ч Аранзал бүчтэн биднийг Алсад хүлээн байгаа Хөөрөөгүй шинэ хөлөг! Хүрээгүй шинэ гариг! Дуулаагүй шинэ дуу! Дуусаагүй їнинэ туульс! Урай! Ё СОНГУУЛИЙН ӨДӨР Хүүхдүүд Сургуульдаа Яарчихсан, гоёчихсон Хүрч ирэх Ямар гоё вэ? Хүмүүс Сонгуульдаа Ярьчихсан, инээчихсэн Хүрч ирэх Яг л тийм. Одонгоо Тэмдгээ Эмээ нар, өвөө нар Од шиг Нар шиг Энгэртээ гялбуулсаар Соёмботой ТГугтай Сонгогчийн үнэмлэхээ барьсаар, Төрдөө, намдаа Зүтгэлт Түмэндээ, арддаа. Итгэлт Сайн Эгч ах нарын төлөө Саналаа Эртхэн өгөх гэж яарцгаана, “Айлууд хүндэт Хоймортоо Алтан хүрээт К-254:2:56:1:7 й»- 00923 Хорсондоо Дээдэлсэн Нэр хаягий нь цээнсилсэ( Даявшүүлсэн Нийтийн хурлаас баталсал Хөрөг дүр нь Том Хөдөлмөр үйлс нь Тод Жирийн - Алдарт хүнээ 1їинхэнэ Депутат болгохоор Төрийнхөө Сүлдэт хайрцагт Түмнээрээ Саналаа нэгтгэхээр Яарчихсан гоёчихсон Ярьчихсан инээчихсэн Сойгуулийн өдөр Нэн урамтай, Үнэхээр Тун баяртай. Нас минь мөдхөн Арван найм хүрнэ. Надад бас ийм Азтай өдөр ирнэ. Б. ГОНГОР С) ьҮ2 хЛН Ж-оЖ 92222207 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад Болд, Бат хоёр бригад” төвөөс эгц хойш байх бяцхан булаг уруу номхон бөр иа- гэндээ гуч гучин литр ордог хоёр хандуугаа .тэгнээд ус авахаар Явлаа, Ингэний ал- хааны аясаар салхи сэвс сэвс үлээгээд хоёр хүүгийн бие намс-намс бүүвэйлэгдэнэ. -- Ах аа! Усны дэргэдэх ханан хадан дээр бүргэдийн үүр байна «билээ. - Чи хэзээ үзэв? -- Өчигдөр хонинд язж байхдаа -- За тэгвэл хоёулаа усаа авчихаад үзье. Харин бүргэд их хурц хараатай гэсэн. Чи эхий нь, би дэгдээхэйг нь ажиглана. Бас хоол дөхүүлж өгсөн ч яах вэ. -- Тэгье, ёстой гоё! Тэр хоёр ингээ малгайгаараа с4- ван, жонжуулж гарлаа. Усаа авч аидуугаа сайн бөглөөд оосроос нь, ингээ бурантгаар нь “-бөхлөн.уяв. Ханан хад арваад метр эгц өндөр. Араа- саа ялимгүй налуу. Эгц хад- ны элгэнд бүргэдийн үүр нэвсийнэ. Хүүхдүүд үүрэй дээрээ аргалын бүтээлэг шиг нөмөрлөсөн бүргэдийг ажиг- лана, Бүргэд үүрнээсээ ха- жуу тийш алхсанаа гүйж, тэгснээ ойгоц шиг хөөрөв. Далавч нь биеийн жингээс “харьцангуй их болохоор цөөй дэвж, элин халин нисч байна. Нисэлтийн хурд нь цагт 13- 20 км байдаг. Харин бор шу- вуу зэрэг жижиг. шувуудын далавч нь биеийн жингээс бага болохоор төдийчинээ Олон дэвдэг гэх зэргээр: нэ- моос- уншсанаа” Болд ярина. Бат жижиг чулуугаар өврөө дүүргэж, бүргэдийг харуул- БАЙГАЛМААГИЙН тэмдэглэл ХАНАН ХАДАНД дан суухад Болд сэмхэн мя- рааж, мацсаар үүр рүү өн- ван цагаан ангаахай өөдөөс нь ангалзана. Яасан ч хөөр- хөн юм бэ? Гартаа атгасан ээзгийгээ үүрний баруун хойт хотгор дээр тавилаа. --Ах аа! гэж Батын хашги- рах, исгэрэн шуугих далавч- ны чимээтэй хослон, харах завгүй хүчтэй савалтанд Бол- дын нүд нь эрээлжлэн элгэн хаднаас бөмбөрөв. Нүүрний нь арьс чим чим хорсоно,. Бат хадны, хаяагаар гүйн айсуй. Болдын хацар дээр сурайсан цагаан сорви тог- тож эдгэлээ. дүү хоёр бүргэдийг занан, түүгээр чихмэл хийе гэж ярилцав. Үүнийг сонссон аав нь: -- Миний хүүхдүүд тэр гурван хөөрхөн амьтны эхийг хороож хэрэггүй. Байгаяь хоорондоо харилцан шүтэл- цэж, бидэнд тус болдог юм. “Манай энэ хавьд 13 бүргэд бий. Тэд газар тариалан, бэл- чээрийн ургамал, ой модыг сүйтгэж хөнөөдөг олон зүй- лийн шавьж, жижиг мэрэгч- дийг идэж устгадаг. Кабинг- тад чинь бүргэдийн чихмэл байсан шүү дээ. Манай улс амьд амьтны зоопарктай бо- лох цаг холгүй бий гэж учир- лан өгүүлэв. Бат: -- Аав аа, тэр бүргэд, ахыг зэзгий тавьж байхад яагаад алгадаж байгаа юм. бэ гэвэл ?0-- Өндгөө дарсан бүргэд шиг гэдэг чинь үрээ хэрхэн хамгаалдагий нь хэлсэн үг. Үнэндээ тэр чинь адгуус шүү дээ. Хэрэв хүн юм бол иөх- рийн: тусыг мэдсэнгүй гэн хожим гэмшилгүй яахав гээд сахлаа илбэн инээмсэглэв. Б. ТОГООЧ гийлөө, Шар ОУЧшЭлЛ гур- Эр Жж.ДАШДОНД ог хэвлэв, Индекс--14140 | 123456789101112 ,104151-:4-252 4, МХЗЭ-ыйн т ХарлыХ өв Хороо, Д.Сүхбаатарбнд, 2 їнэрэмжит) АПБ-ын, Төв, Зөвлөлийн сӨнин 5. СУ ЛАГ 2. “»» адаг үлд Ж.. Батмөнх, Д. Содном нар хүүхэд нер сурагчдын хамт, «Найрамдал» “бялхсан аз ПИОНЕРИЙН ЗУН ОТРЫН НУТАГТ Ногооны униар татсан Улаан чулууны голын хөн- дий цэлийн хөхөрч нөогоо- ны шинэхэн үнэр ханхлах нь малчин хүний сэтгэ- лийг татна. Тархан бэлч- сэн хонин. сүргийн суу- риуд мал ногоолох отроо- соо зуслангийн зүг явж байна. Аймгийн Ардын хурлын депутат ?Д. Най- дан, «Шаравдорж нарын сууриуд. Гэр майхан ачсан ма- шин, тракторын . цуваа Улаанчулууны .Хөндийг өгсон Майны даваа өөд урагшилна. Архангай айм- гийн Хотонт сумын 10 жи- лийн сургуулийн багш, ажилчид, пионер, |сураг- чид Орхон бригадын ну- таг Ховгийн дэнж, гэдэг тазар хөдөлмөр амралтын зуслангийн нээлтээ хийж баяр хөөртэй байна. Орхон нутаг сумын тэ- вэосөо 70 км алс. Бороо хур элбэгтэй, газрын гарц сайн байгаа болохоор зус- лангийн мал тарга хүч сайн арч сүү, сааль ихтэй байна. Ходолмөр амрал- тын зуслан Хөөвөр бри- гадад ч бас гарчээ, Багш сурагчдын хоёр, ажилчдын нэг бригад богийп ёсон суурийн 18 мянган хонь, ямаа, 60 эмнэг гүү саа- линд сургаж 1,6 топ цөц- паркийн өглөө бүхэн хүүхдийн баяр жаргалтай залуучуудын МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! «Найрамдал» паркт шио- М. ЦЭРЭНЖАМЦЫН авсан фото. инээд, дуу хуураар эхэл- дэг. Зун цагийн тийм нэг өдөр, гийн тос, хоёр тонн аарц, 1000 нг хатуу идээ, 5 мянган литр айраг Сса- рын хугацаанд бэлтгэхээр үйлдвэрлэлийн даалгавар авчээ. хөдөлмөр амралтын зусланг инонерийн ахлах удирдагч Д. Дагважамц, багш Банзрагч нар удир- дан зохион байгуулж бай- на багш Хэнмэдэхийн удирд сан 9-ийн «Б» ангийн охид "хөвгүүд зуслангийн эхний ээлжийн гавшгай хөдөл- мөрт нөхдөө хошуучлан ажиллаж байна. Сургуулийн хамт олон өөрсдийн хүчээр Орхон бригадын путагт хөдөлмөр амралтын зуслангийн байн- гын сууц барьж, цахил- гаан гэрэлтэй болж теле- визийн үндэсний нэвтрүү- лэг хүлээн авч багш Ссу- рагчдынхаа тохь тухтай ажиллаж амрах бүх нөх- цөлийг хангасан нь сумын хөдөлмөрчид, эцэг эхчүү- дийн талархлыг хүлээ- жээ. Сургуулийн багш ажил- чин гучаад айл аминдаа гахай тэжээж, гахайн байр, сурагчдын халуун усны барилга, хөдөлмөр амралтын зуслангийн байнгын, нүүдлийн суурин хоёрыг барьсан нь хөдөөд аж ахуйг хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах зорилтот прог- раммыг хэрэгжүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруулж байна. «Цацрал» нэгдэлдээ мал угаах ажилд засгийн Ж. Бат- Манай нам, удирдагч нөхөр мөнх, Д. Содном, Б. Алтан- нь туслан, 1200 толгой мал багтах, мал ангилах угаалгын суурин хашаа хоёр, төллөх эм хонины суурийн хашаа, мэгж төл- лүүлэх бордох хашаа зэр- гийг субботниксор барьж хүлээлгэн өгчээ. Ийнхүү тус сургууль, бүлгэм сур- лага, хөдөлмөрийг нягт холбож сурагчдад мэргэж- лийн баримжаа, хөдөлмө- рийн хүмүүжил олгох чиг- лэлээр ажиллаж тодорхой амжилтад хүрч байна. Х. МЭНДСҮРЭН. (Сурагч) «МАЛЧИН» ЗУСЛАНД Булган аймгийн Бүрэг- хангай сумын 8 жилийн сургуулинн пионер, су- рагчдын хөдөлмөр амрал- тын «Малчин» зуслан от- рын нутагт богийн сааль сүү ашиглах тавтын хэсэг зохион байгуулж хоёр мян- ган литр сүү хүлээн авч 150 кг ааруул, хорин кг цөцгийн тос бэлтгээд бай- на. Энэ зуслан саалийн ху- гацаанд 820 кг ааруул, 40 кг бяслаг, цөцгийн тос, хайлмаг, шар тос, өрөм зэрэг арван нэгэн төрлийн 1700 кг цагаан идээ бэлтгэхээр шамдаж байна. Сурагчдыг цагаан идээ гэрэл, Д. Моломжамц, Ц. Намсрай, Т. Рагчаа, Н. Жагварал, Б. Ламжав, С. Лувсангомба, Ц,. Бал- хаажав нар болон БНМАУ- ын Сайд нарын Завлөлийн Л” эгч дарга П. Жасрай, ий чид спорт блок, -ү хотхон, хүүхдийн учуудын хотхоноор хүүхэд залуучуудын чөлөөт цаг хүмүүжилд зориулсан тэрел бүрийн тоглоом хэрэгслийг үзэж сонирхов Ж. Батмо “арга тус паркт хүүхэд, залуучуу- дын тав тухтай амрах тоглох бололцоог хангахын тулд олон шинэ зүйл хийс- нийг сайшаалаа, Хамгийн гол нь нэгэнт хийсэн зүй- лийг ариг гамтай эдлэх, хүүхдийн тоглоом хэрэг- сэл, зам талбайг засч бэлтгэж, сүү сааль бо- ловсруулж сурахад цэцэр- лэгийн багш Д. Пүрвээ, багш Ц. Сосорбарам нар байнга тусалж зааж сур- гаж байна. Зуслангийн эх- ний зэлжинд сурагч Т. Оюунчимэг, Д. Долгорсү- Партизаны сангийн аж ахуйн дунд пионер сурагчид Аршилийн саалийн бригадад гүнээ сааж, сааль сүү боловсруулах ажилд сайн тусалж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: 8-ын марсүрэн, С. 10 мөнгө улам тохил тордох, ажиллагаата (їйлчилгээг «Найрамдал» па ангийнхан, үе 1 Ч“тонэг шинн охид хөвгүүд, хүүх, зэ да- гуулсан эцэг эх, ач, гучаа хөтөлсөн эмээ өвсө тас- | ралтгүй ирсээр байна. Хүүхдүүд ээ! Нийрам- дал парктаа шинээр цэцэр- | лэг талбай байгуулл жуулах ажилд 1: оролцоорой. --г--ХӨДӨЛМӨР АМРАЛТЫН ЗУСЛАНГААС БИ ЧИХ: БАЙНА. рэв, Д, Монхцэцог, А. Цэр- маа нар 25--64 иг цагаан идээ бэлтгэж нөхдөө хо шуучилж байна. Л. БАТСҮХ «Үнэн» сонлны сур- сургуулийн «В» ангийн сурагч Ц. Мяг- БОДООШИЙН авсан фото .- ПИОНЕРИЙН ХӨЛӨЛ/МӨРИЙН «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ ЭЧНЭЭ ТОМИЛОЛТ 1 Овог . 8 « П . : ь . . . » . . ! Нэр » . . « 4 . . 4 в : п , . . Аймаг, хот, район, єум, САА. , . : . : » : . » Сургууль ї » Г . . П Г Г : : » . , Анги к . » « " в п ь " . х . . . Өсв й Л Р 2 й ын эс Оны эишхгарүйдын пионер сурагчдад «Пионерийн үнэн» сониноос Өсвөрийн сурвалжлагчийн гол чанар бол бичсэн материалаа шуурхай явуу эн , ї лах хэрэгтэ! гч " 9 » ЫН Хуур сурвалжлагчид аа! Идэвхтэн пнонер сурагчид аа! 7-7 -Эбөрэйнаү хи тав эж минүй 3-2: чинь сайн Эв 8 хэмт үе тэнгийн найз нөхөд пнонерийн лагерь, хөдөлмөр амрал- үйле бүтээж байгаа газарт чи үзэг, сайын вх нх: шээийнн хам хэ Бн-ёсан : цэмжжын, ферм, сургуулийн туршлагын талбай, хөдөлмөрийн ёстой. гн: тэмдэглэл, сурвалжлага иийсан Эр на Лин : өг эрхэлж, х Ж дээ му тагт очиж тавтай сайхан амрахын зэрэгцээ, хөдөлмөр тухай өгүүлэх гэж байгаагаа тунгаан бодо 23-р иж байгаа “зүйл үзалАС д тустай нийгэмд-ашнгтай сайн үйлс бүтээж байна. үеийн олон найз нөхдөд хэрэгтэй юм шүү тэдгийг ж санаж яваара Б.Б үсэлсд -8С, рвалжлагчдыг сонин чинь пионерийн зун, ходолмөрийн Та бүхнээс зуны амралтын баяр б 2 хийг -- унэн Чохцлолтовр загийн Цулг-йй ШБ-:221-2-24 т р баясгалан, хөдөлмөр шингэсэн захидал нанз, анги, хамт олон зуны амралтаараа юу хийж, бүтээв ямар Шуу ! : в” 5 й ! аафЭан , : 20 сонирхолтой шинэ зүйл сурав түүнийг соргогоор ажиж сониндоо бичээрэй: х: Миг лаг найруулал, фото сурвалжлагаа эчнээ томи- хэн, ХААНА ЯАЖ АМРАХ ВЭ? Пионер сурагчдын хам- гини урт, хөгжилтэй пно- иериин зун, хөдөлмөрийн зун эхэллээ. Эх орны он- » Ч цог булан бүрт хүүхдийн оаясгалант дуу хадаж, пионер багачууд та нар зуны амралтын гурван сард хичээлээр олсон мэд- др ГЭР... лэгээ бататган пионерийн Би ХӨДӨЛМӨРИЙН УЛИРАЛ--086 лагерь, өдрийн зуслан, Бас: Эийнсээ: амралт эхэллээ, нөгөө хэсэг нь хөдөлмөр болтол сургууль минь баяртай! Бид хөдөлмөр амралтын зуслан, хөдөл- З аа сааль сааж, ногоо тарьж, тариа мөрийн түр бригад, отор у саалийн нөхөрлөл, хөдөө -6лг3 үх х үлэ гаар 28-1210:-1 12020382: 02127 УНШИГЧ, ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД ЭЭ! ТЭГ сайхан узчиЖЭгтЭй ач эй. лусаг йн үнэн» сонин хЭэнгширнын улирал--86» билээ 3 ыг ГОВЬД уралдаандаа урьж байна. Р Х их хур шийдв эрийг хэрэглсүүлэх Хүүхдүүд та нар улс 8-5 Би Шаргын говийн х залар эрчимтэй орнож, байгаа ЭНЭ ҮЕД Гардын аж ахуйд ашшлай) ОАМүВИ Дэцэг тарих дур. Л » СҮҮ 2 ижил “хөдөлмөр амралтын үр! бүтээлтэй: ажилладгийг | жүүлж, жимс тарихсан гэж тай сайн 2 лаж хөдөлмөрийн дадал онд сайн мэдпэ. Зарим пэг) хүсдэг. Хөдөө аж ахуйг хөг- шж байгаа пионер сурагчдын амьдралын жишээ дурдья. жүүлэх хүн амын хүнсний Заг єв, : Ч сим : : Зэх-Эрүгссэсий! авир х.ГэЦ БҮР Өнгөрсөн онд 84 нпио- Тээш “оф хагнруухча лг ан ЗҮЛНлайгн ? нерийп лагсрьт 80 шахам| хэд би оёрийн ху хэмрэ Ё ыг МХЗЭ-ийн Тев Хороо. «Пионе- мянга, хөдөлмөр амралтын| оруулна гэж Говь--Алтай ! Хөдөлмєрийн улирал--86 уралдаанд» 340 гарун зусланд 431| аймгийн 1Шарга су ! ДунД г мянган сурагч амарч, 52,7| СУргуулийн УП су- эр сарын 15 хүртэл хүлээн авч ар- үнг гаргана. Үүнд: с «Пионерийн лгонОо. Ээ! Уламжлалт уралдаан- ф МАХН-ын ХЇХ их 5у- гал малчды галуу халааг бэлтгэх, тэдний арга ажил- лагаанаас суралцахын чух- лыг онцлон заасан билээ. Хүүхдүүд та иар зуныхаа амралтаар малчин ав эзж дээрээ очиж хонь хариулж, сүү сааль сааж их хурлын гтийдвэрийг хэрэгжүүлэх ажилд оролпоно. Фф Иллэг навч алагласан үүл талын бэлчээрт м4л сүр- гээ хариулж тарга тэнээрэг авахуулан мал маллах арга ажиллагаанаас суралцана, Үүний зэрэгцээгээр гар 12- шээл, өвс хадлан бэлтгэхэд оролцсж ийионер ёсны хувь нэмрээ оруулах нь нэр 19- рийн хэрэг. Намынхаа их хурлын шийлаэрийг хэрэгжүүлэх их үйлсэд пионер сурагч бүр хувь нэмрээ оруулаарай! мянган сурагч, хөдөлмӨ- рийн 939 түр брнгадад хамрагдан хадлан тэжээл, хужир, шүү бэлтгэх, хашаа саравч барих, сааль сүү авах, эмийн ургамал цуг- луулж, олон мянган сурагч барилга, үйлчилгээний га- зар ажиллаж улс эхорон- доо олоп зуун мянган төг- рогний ажил хийжээ. Тэд тавтай амарч ажиллахын зэрэгцээ биеийн тамирын уралдаан, тэмцээн, урла- гийп баярыг өөрсдөө 30- хнон бангуулж дотно үер- хэн нөхөрлөцгөөжээ. Зарим сурагч гэр, байр хашааидаа төмс, хүнсний ногоо тарьж, сургууль орчноо тохижуулах, зүлэг мод тарих, анги танхимаа цэвэрлэх зэргээр ажиллаж улс орондоо их тус хүргэ- сэи байна. Энэ жил ч гэсэн пионер сурагчид та нар зуны ам- ралтаа хөдөлмөртэй хослоп, бие махбодио чийрэг- жүүлж, хичээлээр олсон мэдлэгээ бататгахын зэрэг- цээ, нийгэмд ашигтай, хүнд тустай сайн үйлс бү- тээнэ гэдэгт бүрэн итгэж байна. Ч, ТҮМЭНДЭЛГЭР хүмүүжлийн рагч пионер Ч. Дулмаа өгүү- лэв. БУЛГАНААС ИРҮҮЛСЭН ЗАХИДАЛ -- Байна уу? Булган! -- Байна. Батсүх сөнсч байна. : -- Сайн байна уу? «Пионерийн үнэнэ соннны редак- цнас ярьж байна. -- л. ҮҮХдүҮД зуныхаа амралтыг хаана өнгєрүүлж баЯ- на вэ -- Ихэнх нь хөдөө гарч, малчин аав, ээж, ах эгч нар- таа тусалж байна. -- Төд бойжуулах ажилд хүүхдүүд хэрхэн оролц- сон бэ? -- Булганы хүүхдүүд энэ ажилд ндэвхтэй оролпсон. Би Баявнуурын тэжээлийн аж ахуйд очоод ирсанв. Тэнд 8 жилийн сургуулийн Ц. Сэржмядаг (ТҮ анги), Б. Бэх- Очир (УГ анги) нар хамгийн олон төл бойжуулсан бай- лаа. Хэрэгтэй бол би зургийг нь явуулья! Чингээд «Үнэн» сонины Булган дахь сурвалжлагч Л. Батсүх өсвөрийл төлчдийн зургийг бидэнд рүүлж, одоо энэ хоёр пионер зуныхаа амралтаар малчдад тусла- хаар хөдөө зарьсон тухай бичжээ. БИД КУБАД ОЧНО Олон улсын хүүх, й эн улс үхдийн «Найрамдал» ДЭ 24-12 Ушлрых хотод болох гэж байна. 2 анг Өрийн тамирчин су эагчи, Д ? хаалж самбааг: Эс й 347 «бүл дэАЛЛ-ый Зилгэсэн агаа) сорьж тэдний дундаас Гаванад өчих тамирчид ЗУРАР ДЭЭР: Хөв Н : түүдийн багийн тамирчин Б. Өдгэрэл зошы, залсгигас Э яулгиасүрэн, со Бат-эрдэнэ. Б. ЧЭ 3, уулагч Ч. Наранб: "5 ЗАВЬнын ат ранбаатарын хамт. Уфаадааны | дүн 8С88РИЙН 18ЛЧДӨД БАЯР ХҮРЇЗН! Хэнтий аймгийн Баянмөнх Уламжлалт «Өсвөрийн Сумын 8 ЛийН сургуу-, төлчин» уралдаан, «Төд ЯЛийн 8-Ын «А» ангийн су түмний үйлс» цувааг 1985. Рагч Т. Энхболд, Хэнтий 1986 оны хичээлийн жилд 2ЙМГийн Баяновоо сумын МАХН-ын ХЇХ их хурлын Ф Илийн сургуулийн 6 ду- нэрэмжит болгон зохиож Гаарангийн сурагч Т. Э дүгнэлээ жаргал, Төв аймгийн Баян сумын 8 жилийн сургуу- Энэ удаагийн уралдаанг лийн 8-ын «А» ангийн су- 18 аймаг, 3 хотын 201,6 рагч А. Наранцацрал, Төв мянган пионер сурагч 2,8 аймгийн Баяндэлгэр сая төл хүлээн авч, бой- 8 жилийн сургуу жуул: 2 ГИЙН «А» ангийн хот суурин газрын їз Б. Энхтагнай сурагчид тєл бойжуулах 4 : ажил лийн бэлтгэл малчдад тусалсан дөрвөн төрөлт ХХХ тэм- 6 ду аар ангийн сурагч Т. Тзу ба, Завхан аймгийн Сонги мын 8 жилийн сур но Уралдааныг дүгнэхэд: Нэгдүгээр байрт: 11: -- Дундговь а Хулд сумын улсын тэр- гүүний 8 жилийн сургуу- лийн 7-гийн «А» ангийй тай айм: сурагч Ж. Цэцэгмаа сумын 8 Жр Өлгий ймгийн 29йН Т-тийн «В» нгийн Ул Тыллүрс Хоэсү Эргэдэг хэрэглэн чамдтэжс-2 Зуч, мэн лжА Чиээ сэржова хан асаймги/ Гэлмэн су сургуулийн 7 дугаар ан мын 8 лийн сургуу гийн сурагч Б. Назиран иа- лийн 8-ын «Б» ангийн су рыг диплом, гадаадад ам. рдагч Л, Баржадамба, Ар- рах урилгаар, хангай йн Цэнхэр су ӨРЛЭг-ш-шүн- 4 мын8 ж ш сургуулийн Хоёрдугаар байрт. 5:-ый «А» апвгийн Сурагч --Булган аймгийн Гур (2. Мягмарсүрэн, Дсрпод ванбуяаг сумын 8 жилийн аймгийн Баяндуй сумын сургуулийн 5-Ын «А» ан- 8 жилийн сургуулийн 3 гийн сурагч 0. Шүрэнцэ Ын «Б» ангийн сурагч цэг, Ц. Долгорсүрэн, Дориод --Говь-Алтай аймгийн аймгийн Гурзанзагал су Дэлгэр сумын 8 жилийн МыЫн 8 жилийн сургуулийн сургуулийн 5-ын «А» ан. б Дугаар айгийл сурагч гийн сурагч М. Ундрахбуян, Д. Өнөржаргал, Дориод Өвөрхангай аймгийн Зүйд 2ЙМмгийн Цагаан-ог00 (су 55 М-Үогүэч ЭБ, : 3 1-8: 2 Ё 2738 - ыг : ҮВЛах илэн) й мж, 75 О9ЖЖ” гд ТҮэйЧЛДҮГЛЭВИЙХ (81 22 4 “итаниццнцацлагалалштаглттогтинигацпинианииицининаишиацийанииининиининн пин: АРВИЛАН ХЭМНЭЛТИЙН АЯН ЯС, БЭХИЙН САВ, ХАЯГДАЛ ЦААС ЦУГЛУУЛАХАД ХЭН ШАЛГАРАВ? 1 г13:11132:115 Р Ч й » ерөнхий бо- Д.Д маа, Угс аймгийм Соёлмаа, 2-ын «Б» шнгийн ЗоёоЭРЛНН- : 8 ловсролын ургуулийн пио- "лаа хотын 8 жилийн сурагч Анхбаяр, Төв айм- сумын 8 жилийн сургуу- 8, 5. Быд наийн су) гуу ма нер с г намын эдийн /сургу Т-гийн: «А» ан- гийн даргалант | мын 8жкин- лийн 5-ын «Б» ангийн су т уй Бин гч засгийн бодлогыг хэрэгжүү- гийн сурагч (С. Алтансүх лийн. сургуу лийп /7-гийн « Б» рагч С. Жавзмаа, Увс айм- ЗУснш .у- дорнод лэх, улс мооаж Говь-алтай аймгийн Алтай ангийн сурагч Ч. Алтгнцэцэг, гийн Малчин сумын 8 ши. 2ЙМГийн Чо? ! мчьн : сумын 8 жилийн сургуулийн Сэлэнгэ аймгийн Орхон су- лийн сургуулийн Т дугаар лийн шу «А» ангийн үртгч рилтыг , ш : ЭХЭД | ИДЭВХ 6 дугаар ангийн сурагч Х. мын 8 жилийн сургуулийн зич Тогтохбаяр, Завхан аймгийн 4-нйн «А» ангийн сувагч Уяажс унь, Сэнгиаргай сумын 8 жи- Л. Алтэнцэцэг, Холсгөл айм- лгоор лийн сургуулийн 5-ын В» гийн Мөрон хотын 8 жилийн лсан «Яс, бэхийн ангийн сурагч Ц. Энх-амга- сургуулийн 0-гийн «А» ан- л цаас» цуглуу- лан, Эрдэнэт хотын 10 жи- гийн, сурагч Н. Ариунмөрөн, Өрийн цувааны лийн ЇУ сургуулийн 8-ын Мөрөн хотын 8 жилийн Ц х, «В» ангийн сурагч М. сургуулийн 5-ын «Вэ» ангийн Пионер сурагчид энэудаа- Баярсайхан, Төв аймгийн сурагч С. Отгонбаяр, Мөрөн гийн хөдслмөрийн цуваагаар Бүрэн сумын 8 жилийн сур- хотын 8 жилийн 1Г сургуу- яс 2173 тонн, бэхийн сав гуулийн 5-ын «В» чЄЭү лийн 4-ийн. «Б» ангийн су- 210300 ширхэг, цаас 1730 сурагч Д. Цолмон инарын10 рагч С. Сүхбаатар нарын 15 лсан байна. сурагч диплом, олон улсын сурагч шалгарч диплом, до- «Найрамдал» лагерьт амрах тоодын инонерийн лагерьт ангийн сурагч Ж. Оюун сүрэн, Дорноговь аймгийн 4 Айраг сумын 8 жилийн 28 сургуулийн 6-гийн «А» ан 8 гийн сурагч Д. Пүрэвдорж нарыг ом, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар, Гуравдугаар байрт: --Дундговь аймгийн сургуу «А» Луус сумын 8 жилийн сур- ангийн сурагч Г. Амгалан” 8 г у ити еєпинипииннийн ппппинпа” лыг эрчи зохион Яя сав, хаягда лах хөдє дүн гарлаа. 7 дүгээ Лхагвабат, гийн Хо: и тонн цуглуу Нионер сурагчдаас Ё В В Б 8 Ё Ё Ы Е : з я Бо амрах урил агнагдлаа. гуулийн 5-ын «Б» ангийн 6 Сүхбаатар Гэбайвт урилгаар, амрах урилгаар ш 2 У! : атар, Т -Улаанбаатар хотын Сүх- 11 байрт ? Тэн х Омлыроль ЧрӨаа » гол Уны - Жэн шэн 2 х баатарын районы 8 жилийн --Хөксгөл аймгийн Их Ы : ЭямтнЕН | ДЭрэн су. лийн сургуу шархиЧ 162 р ра --Нэгдүгээр байрт | Завхан мын 8 жилийн сургуулийн ангийн сурагч Э. Ганцэцэг, 16 дугаар сургуулийн 6-ГИЙН сумын 8 жилийн сургуу : 2 ху22: Шу «Д» пигийн сурагч Д. Ган- б.тийн «А» ангийн сурагч ОН 44224 ХЭвэвСтээфт долгор, Баян-өлгий аймгийн С. Отиын, Хөвсгөл аймгийн Хэ хурдан у! Шолнууэын | Бүгат сумын 8 жилийн сур- Баянзүрх сумын 8 жилийн айн диплом, Ё туулийн 6 дугаар айгийн сургуулийн 8 дугаар ангийн |Регбер Ч В сурагч А. Хуандаг пиаршшал- сурагч Т. Бүриээ, Төвайм- Е Хоёрдугаар УаР? Ё-.22 Ё гарч дипйлом, гадаадын ПиО- гийн Цээл сумын 8 жилийн Хангай авигийн "ЯЬг яюир Н пнерийн лагсрыт амрах урил- сургуулийн 5-ын «А» ангийн ХОТЫН ГорсАХТЕЙ айн Ур Ё таар, сурагч Ц. Монхбат, Баян- ГУУЛЬ, 202 гийн 8 5 тобийл 8 жилийн сургууль. Ё Ё Ё : 7-гийн «А» ангийн сурагч Сүхбаатар аїмгийн Эрдэнэ- Ч, Чимгээ, Ховд аймгийн цагаансу мын 8 жилийн сур- Манхан сумын 10 жилийн 6-гийн «Б» ан- сургуулийн 4-ийн «Б» ан- гийн сурагч Е. Түмэнбаяр, гийн сурагч С. Болорцэ- СПэлэнгэ оймгийн Баянгол цэг, Ховд аймгийн Зэрэг сумын 10 шилийн сургуу- сумын 8 жилийн сургуу. лийн Т-гийн «А» ангийн лийн 7 дугаар ангийн су- Сурагч Б. Нашсалмаа, Сз- "рагч Э.Бөлдөө,Ховд айм-.. ЛЭНГЭ аймгийн Цагааннуур гийн Дуут сумын 8 жилийн сумын 10 жилийн сургуу- сургуулийн 4 дүгээр-ан- лийн 7-гийн «Бэ ачгийн гийн сурагч Я. Болдоаатар, Сурагч Л. Өюөунтунгалаг, Өвөрхангай аймгийн Сант Сэлзнгэ аймгийн /Орхон- сумын 8 жилийн сургуу- ТУУЛ Сумын 8 жилийн сур- лийн богийн «А» ашгийн ГУулийн 6-гийн «Б» ангийл сурагч Н. 3 ргал, Сурагч Б. Буянтогтох иг- Хөвсгөл аймгийн Рашаант РЫг дийлом, дурсгалын сумын 8 жилийн сургуу зүйлээр тус тус шагнав. лийн Т-гийн «Бэ» ангийн Уралдаанд идэвхтэй. сурагч | Ж. Сарантуяа. цэдигн нийг өсвөрийн Баянхонгор сймгийн Баяш- төлчнддөө баяр хүрсэж, говь сумын 8 жилийн сур» улам их амжилт хүсье! гуулийн 8-ын «А» ангийн 4 сурагч Г. Чимэддорж, УРАЛДААНЫ КОМИСС | И байрт өлгий аймгийн Толбо сумын Ч 2 ё ал Ч ла? ёс бүр --Эрдэлэт хотын |Хялтга- 8 жилийн сургуулийн 8-ын (Шалгарч диплом, тус ” Ї ” 5 заллаа зат- (50 төгрогөєр, иатын 10 жилийн Ссургуу- «ДА» аргийн сурагч ЮШ. Азат- “уравдугаар байрт- Дунд- лийн 5-ын «А» ангийн СУ- бен, Сэлэнгэ аймгийн | то- а рагч Г. Амгалаибаатар, ӨМ- ийн 10 жилийн сургуулийн ОВЬ аймгийн Мандалговь мөгөвь аймгийн ДалгизадгаДд 8-ын «Б» ангийн сурагч П,. Хотын 8 жилийн сурхуульь хотын 10 жилийн сургуулийн Мөнхгэрэл, Сэлэнгэ аймгийн Улаанбаатар хотын Сүх а- 4-ийн «Вэ ангийн сурагч Баянгол сумын 10 жилийн ТАРЫН БоёУол 16 дугар Д. Ганбат, Хэнтий аймгийн сургуулийн 2-ын «В» ангийн СУРГУУЛЬ, вє аї Лотэ Харлан сумын (8 зимлийй сурагч Л.Бямбасүрэн, Хөвсгөл Улаангом хотын 10 жилийн сургуулийн 5-ын «Б» 88- аймгийн Мөрөн хотын 10 1 сургууль шажын АВЦЫн гийн сурагч Б. Мягмаржав хилийн 1 сургуулийн 8-ын тус бүр 500 төгрөгоөр шаг- | 1 - Ч 3 т- иагдлаа. аймгийн Биндэрсу- «В» айгийн сурагч Д. Ба ЯС, шораСЛОн ЁСЛОУН, Ь.. 7 талаа ын 8 жилийн сургуулийн шлгмар, Хөвсгөл аймгийн тө- тэволн) 2 бунас «Б» өйгийн сурагч нийн 10 экилийн 1 сургуу- Цаас цуглуулах уралдаанд вигай 5 В»ь ангийнсу- дэвхтэй оролцсон бүх пино- М-8-өлэг 09-ы2 су- Лас Бүрлэйай8, Морон пер сурагчид, сургууль сэн мын 8 йн сургуулийй хотын 10 жилийн П сургуу- Мїсрийн бүлгэмд “баяр хүргэе! Т-гийн » ангийн сурагч яийн4-ийн«А» ангийн сурагч тчиинтин УРАЛДААНЫ КОМИСС Тожгорын шувуухай амилсан нь Хичээлийн жил Хуусч ам-! МАРГААШИЙН ЭЭ УУ : “СУЛСИУСС7млУС УСЭГ. Дийс алган дээрээ тавьсан адил амиглан сонирхох юу- тай сонин Баруун хойш аажим гүдайх аварга 10 улаан парны түм бумай шя- жир алтан туяа хөлөг он- Хүүхдэд зорнулсан шинэ “Хүүхдэд, зөрнулсан. ралт эхэллээ. Өнөөдөр ма- гоцны миль суман цагаан ний авгилнхан бүгд л р яаавчийг үн Шаргалтуулан |. ном хэвлэгдэн гарч та бгг ИМ ? ан сөрөг оф -----П3тг10 117 аа ныхаа амралтыг хэрхэн яаж өнгөрөөх, тухай ам булаал-| дан ярьцгааз. Зарим нь хө-! равчлан харахад нүд гял бая, байв. Шувуухай хөл- гийн мипь бүхээгт алсаарханй ний хүртээл болсоор байна. Номын чинь санд хоёр яом Жэвшглэш нээ зэв 21222110 дөө зорьж өвөө, эмээгийн-/ дзэ айлчлах -тэнэ. агаа ! Башинд Бай лус ма- шинээр нэмэгдлээ. Эдгээр хэсэг нь үйлд - | 5 БаашиЧЫ гөт дэл тынхаа бая гү оихон тэц, сансрын кайдвартай номыг Ардын Боловсролын эд 3 үйлдвэр дээр холбоо... ёр байхгүй юм үгүй ЦЭВ ЭРДЭн ЭЭН ална сайн . дураараа ажиллана байв. Хянах самбарт «Аль Я х бичиг, сэтгүҮ: гэж: байна. Өнгөрсөн хуга-| цаанд сулхан ойлгосон хи- чээлээ ахиж үзэж, бие даан зүгийг барин инмсэх вэ?» г: сэн үгс гэрэлтэн асаж бай- лаа. Би халааснаасаа захид- лийн нэгдсэн редакцийн газ- 8 ЦАЬ 2-2 тас нйилнисан йИБСх раас эрхлэн хэвлүүлжээ. --!-ПЫ-!-“-Ы“ШЫ-25:1!---П-“ПГ1-11/17770777, булааж биитэиг өөрийн зуудаа гарган, ахин хэзн, с авиа тож Ч |зарны тээ лавлаж хараад эхлээд нь төлөвлөжээ. Дархан хот орохоор шийдэв. Д. Нарандэлгэрийн «ЗУС- Шүвуухгй минь үүлэнд түлт | ЛАНГИЙН ЦЭЦЭГ» нэртэй Намайг байрныхаа булан ! тойртол араас хэн ицэг нь: лаа дээшлэц хөөрлөө. Төдөл- гүй тэртээ дор дөрвөлжилж: өгүүллэгийн ном гарлаа. «Урт сандал» өгүүллэгээс хөл нь -- Хүүе Тожгороо, хүлээ- йзтай- т, : » Хүлэг: зурвасласап тариалангийн д ЭЕДЭрсэн урт сандлыг найзт гээч гэХ нь сонсогдов. Манай талбайд Налсүннан гарч ир- гаа хамжин засч байгаа Бах, ангийнхан намайг уруу лээ. эвдсэп хүзгүүсийг олж, бурууг чамхан. ангийнхан дотроо нь ойлгуулахаар үеийн иөхөр с хамгийн давжаа биетэй, бас - Тожгороо чи Дархан хотын тухай хэр зэрэг мэдэх Болдыг дагуулан харуул хөрэө хадаас авч тоглоомын талбай- ь- тэгэгд өнгөрөгч шинэ жилээр алиалагчийн дүрд «Тожгор» | вө? Товч лавлах хэрэгтэй руу алхаж буй тухай мэдэх бол- болж тоглосноос хойш Дан- юү? гэсэн үгс дэлгэц дээр но. Харнн Зориг яагаад ангийн даа «Тожгор, Тожгор» хэ- гэрэлтэв. хаа охин Урнааг хажуудаа суу- таагүй гэж гомдож буйг гарган харуулсан «Хэн нь гомдох вэ?» мээн дуудах болсон юм, Ийм Дархан хот бол иайрамд- болохоор би энэ у ч с дайлан йн бодсонгүй. Юргэж лын хот, Энд манай анд өгүүллэгийг уншаарай. 2 харвал манай ангийн Намхай өмс үл н Ар ӨВ ээн 8-3 ир үнээ маргаад” юув гар, полып, чехослопакийн хүрснийг «Унадаг дугуй» огүүл гартаа бөөн захидал барь- чихсан намайг даллан ирж мэргожилїгүүр ажиллаж амь- лэгээс уншиж, 2-ын тоо ик явав. Тэр надад долоон захи-( дарч манай бүтээн байгуу-й хүнд байдгийг «Цүнх яагаад дал авчирч өглөө.. Захид- ) лалтад гар бие оролцож: ту- хүндрэв» өгүүллэгээс мэдэж луудын хаягийг харвал цөм ЗИГсГУЭгЭ сон 55530589 «Эрээ: бошинз» хав тэвэх хаяг байв. Гай- -- Тэр үнээн. Дархан «Саарал Байгээ! «Сарангийн халтай сонин хэрэг ажээ. хот бол үнэхээр найрамдлын зэж» зэрэг олон огүүллэгийг У ч болсон гэртээ орж | хот юм.Яагаад тэгж: нэрлэсинйг ш, сонирхон уншаарай байж захидлуудыг задлахаар шийдэж шатаар өгслөө. Гэ-! рийн хаягаар бас таван 3а-( хидал надад ирчихсэн байв. Өмнөговийн Сүрэнхүүгээс | бусад нь мөн л бүгд таних- гүй хүүхдүүд... Хачирхан гайхсаар эхний захидлыг 33- даллаа. мэдэх үү? гэж Шувуухай өө- дөөс асууснаа Харну хэлэх завдал өгөлгүй. дэлгэцнээ гэрлэн. үсгээр. товч. лавлах өгч эхлэв. «ОХУКН-ын ХХЇЇ их хурал нэсгдсэн-1961 оны 10 дугаар сарын 17-ны, өдөр Дархан хотын суурийг монгол, зөвлөлтийн Фбарил- 2227 Аль... 77720020 улсаа: У Пинслгэлан 2997 227 МАХН-ын ХЇХ их хурлаас пионер сурагчдыг амьдрал, 7 нөхөр чиний амрыг эрж мэндчилье. Би чамтай санал бодлоо солилцох гэж захиа бичлээ санаа сэлэж, зөв зүйтэй асуудал дэвшүүлжээ. «Пио-(| гнерийн үнэн» сонины өӨнН- «Зүс үл таних анд Чи үнэхээр сонин хөдөлмөрт бэлтгэх, сургалт үйлдвэрлэлийн холбоог бэх- жүүлэх талаар тодорхой сорилт дэвшүүлсэн билээ. Социалист эх орныхоо хогжил дэвшлийн таван инлийц бүтээн байгуулалтын талбаруудаар аялж яваа хүүгийн тухай өгүүлсэн зохиолч Т. Баасансүрэнгийн «Маргаашийн тухай тууж» зохиолыг уишигч багачуудынхаа зуны амрал тїанд зорнулан нийтэлж байна. ЕШ-тчлтэшлЛЖҮҮ7 шаШомТТТ гөрсөн долоо хоногийн Ду- ж таарт найз нөхөр чиний бичсэн өгүүллийг бид ан- тиараа уншгад ХЗЭ-ийнхээ түрийн хурлаар хэлэлцэв. Чамайг зуныхаа амралтаар энд хүрэлиэн ирэхийг хрьж байна. Бидний урилгыг хүлээн авч хүрэлцэн ирнэ гэлэгт итгэнэ, чийн нарийхан Дуу ахин жингэнэв, Энэ удаа би эргэн тойрныг бүр Ч няхуур нэг бүрчлэн шалгаж үзэв. Гэвч хэнийг ч олж: илрүүлсэнгүй. Таазнаас дүүжлээстэй нисэх онгоцны загвар (би түүнийг өөрийн гараар бүтээсэн юм) Нүд ирмэх зуур бүгдийн нь дээгүүр эргээд ирсэн ч бо- лохгүй юм алга. Гагцхүү тэгж язрагчлахын хэрэг бай- на уу? Орон нутагтай танил- цаж, олон нөхөдтэй үерхэж танилцвал дээргүй юу гэлээ. Би тэр дороо хуудасхан гачид ёслол төгөлдөр тавь- жээ, Өнгөрсөй хугацаанд дулааны цахилгаан станц, (Шарын голын чулуун нүүр ний ил уурхай, хүнсний ком- Оинат, гурил такзэлийн үйлдсэр... зэрэг олон рыг барьж байгуулав. Зөв- лөлтийн тусламжаар барьсан үйлдвэрийн газрууд тус хо- тын аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний наяад хувийг гаргадаг юм. Энд өндөр хү- чин чадалтай хүнсний ком- бинат ажилладаг бөгөөд Монгол улсын бүх чихрийн газ- “ иайраглалын Т. Бямбарагчаагийн «ЦЭРЭГ АХЫН ЗАХИДАЛ» шүлэг, ном хэвлэгдэж: гарав. Энэ ном арван жилийн сургууль төгсөөд ардын цэр- гийн алб Цугаараа хамтаараа эх ор- маань л үл мэдэг санжиг- цаас авч «Ааваа, би өө 84.8 хувийг гаргадаг. «Мин- а хааж, олоп адвын Е, ноо судлах тойрон аялалд нан хөдөлж байхыг ажив. рийнхөө зохион бүтээсэн | жийн хангай» гэдэг нэрд хүүхдүүдтэй үерхэн дасч бай- 2 сарцгаая» гэсэн , байлаа. Э хөлөг онгоцоор нарлаг сай- гарсан амтат чихэр, шүлс гаа шинэ байлдагч хүүгийн аав Дархан хотын арван жилийп Гайхаш тасрахдаа (айдас хан эх орныхоо өнцөг бу- асгаруулсан шокаладны цуг- зож, дүү анд нөхөддөө илгээсэн 1 сургуулийн 9-ийн «Бэ» бүл- ч хүрэх шиг болов) тэгээд | дан бүрт хүрч. анд найзууд- луулгыг ЧИНь ТЭНД ХИЙДЭГ захидлаас бүрджээ. Хөвгүүдэд тийнхэн ингэж бичжээ. Би чи хэн бэ? Хаана нуугдаад тайгаа хамт аялан жуулч- юм шүү дээ.» гэсэн үгс энэ пом нлүү сонирхогдох пь дөнгєж сая л учрыг олис байгаа. юм бэ? Бушуухан лахаар явлаа. Та нар надад Бэнх онЧэхтэй 6айнаа ӨВ” мэдээл. Энэ ном «Пионерийн үнэн» сонинд гарч ирээч гэм, хэнд ч хэлж битгий санаа зовоорой.,АА- ар Жанцан 5 «Арвап найман насандаа ашиг тустай тойрои аялал байгаагаа мэдээгүй боловч . вын бийд хүнтэй танилцаж, цээр БэрэаВ Тэр, ЗЭН21Хлх Ардын цэрэгт мордож олон хөвгүүдтэй Армийн жагсаалд изгдсэнээс р тохиох талаар Өгүүлэл бич- иЙД газа 5 сэнээ саналаа. Бусад бүх . халад аниа онна гэгч Вь зӨгэж Е) та Звэгыг бодсон “ЭЗэХЭдррчны хө захидлын утга адил байв. дээ. Удахгүй би арван найм Лы2 Энхрий хайрт дүүдээ Анд нөхөд маань намайг -- Чиний хамар дээр чинь хүрнэ, Есдүгээр ангиа онц Илгээсэн захидал зуу хүрчээ орон нутагтаа ирэхийг урьж, шин ш дээ. Харахгүй төгссөнөө та нарт дуулгая. гВлЦндоэн 3 Бэтмй Бу нг Онцолж хэдийг ЛД хамт ЯВЦ- айна уу гээд гижигдүүлсэн “уулс? Ё ? Ү танилцуулахад хавчин санал гаргац- юм шиг” чВс/ час ӨЭЗЭХЭХ Банштай, ууВээна ан өч ирээд нэгэнтээ даялан |03- Олон хүүхдэд сонин болов гаажээ. цуурай иь хана, тааз дэл-. Хүү нь түргэп ирнээ. Ёр- рууц хойш эргэв. Үйлдвэрийн уу?» дөө л ганцхан сар “болно. районы өндөр, нам яаидан- гож эхэлдэг. -- Надад үлгэрт гардаг жинхэнэ нисдэг ХИВС Л ХЭ- рэгтэй байна даа гэж би амандаа бувтнаснаа оөроө Ч мэдсэнгүй. -- Тожгороо, чи юу гэвээ гэх ифингэнэсэнН Дуу хаа нэгтээгээс гарахад би цочин зог туслаа. Манайд надаас оөр хэн ч байхгүй байтал энэ Дуу Хаанаас гарав аа? Би эргэн тойрныг нэгжин харлаа. Хэн ч алга, Түлхүүр маань хаалгандаа олг: тадиаас манайд хэн Ч орж ирээгүй байв. Би орон доо- гуур хүртэл шагайж харлаа Бас л юу Ч алга. Манайх муур нохой тэжээдэггүй. Тэжээвэр амьтадтай байлаа Ч гэсэн тэд хүний хэлээр яаж ярьж хөөрөх билээ дээ. Хий юм сонсч Бүгуу ээн төө хууртагджээ гэж бодов, їШирээн дээр дэлгээстэй бай- таа захидлуудаа Хумьж янзлахаар тар хүртэл, -- Тожтор оо, чи битгий тайх, Би чамд тус хүргэж “хчална шүү хэмээн түрүү- сэл байв Би дөнгөж сая л тэп дуу мипий дугуйлангийн- хаа ажлаар хийсэн пуужинт онгоцны загвар дотроос гарч байна гэдгийг мэдэв, --7 Сая чи надтай ярив уу. аль эсвэл... гэж, намайг эргэлзэнгүйгээр дуугарахад цаасан онгоц маань урдаас: -- Тийм ээ. Би чамтай ярьсан юм. Мипий бяцхан эзэн чамд юу хэрэгтэй бай- на вэ, Хэл, хэл гэлээ, Би жигтэйхэн гайхав. Бас хязгааргүй их баярлалаа. Яг л алтан загасны үлгэр шиг юм болох Нь гэж бодоход хэн нэгэнд энэ тухай хаш- тирай хэлмээр, шидэт онь гоцоо бүх пайзууддаа азаа- чиж үзүүлмээр санагдав. -- Өнөөдөр захидал хү- лээж авсан бүх газраар ороод ирэхэд хэдэн одрийн хугацаа орох бол гэж би шуруухайнаасаа асуув. -- Хэдлл бол хэд. Ямар ч түр- гэн явья гэсэн био Чадна. ь Пионерийн зусланд амра- хаар л явсан гэж бодоорой. Ирсэн хойноо та нарт би нүдээр үзэж, чихээр дуулсан түмэн гайхамшгаасаа ярьж өгомз Хүү чинь» гэж бичлээ. Тожгор шинэ хотод зочлов Шувуухай минь хөх мөн- гон тэнгэрт хөөрөн гарав. Тэртээ дор нийслэл хотын нүсэр олон барилга байшин, аж үйлдвэрийн комбинатын район, дөрөвдүгээр: цахилгаан станцын өндөр яндан, орон сууцны шинэ хорооллууд эгнээ эгнээгээрээ шугамлдсан юм шиг жигдэрч улам бүр жижгэрсээр төдөлгүй нүднээ үзэгдэхээ болив. Оронд нь уул толгод, Туул голын шугуй, хаа нэгтээ харагдах хашаа саравч, сул асгасан сувд шиг алагтран налайх хонин сүрэг, уурга барин суналлүулсан нэгэн хүлэг морьтон...харагдав, Энэ бүг- Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, туудаас шингэн цэнхэр утаа суунаглаж салхин да- гуу замхран арилна, Цаахан талд нь дан ганц орон сууц- ны шинэхэн хороолол үдшийн бүрийд түм буман гэгээгчээ гялтгануулан ярайж байв. Арван зургаан давхар бай- шин хэд хэд байлаа. Гудамж талбайд нов ногоон цэцэрлэг сугсалзаж, энд тэндгүй ха- рагдах усан оргилуур, цэц- гийн гоёмсог мандал нүд бу- лаана. Нуга, хөндий цэцэг штгээ цэвэр цэмцгэр хугцас- ласан хүн, зон, хүүхэд бага- чууд тааваараа зугаацан яв- на Энэ бүгдийн дээгүүр эр- гэлдэн ниссээр, | Шувуухай хөлөг магнь рхон хотын үлгэр жишээ гуравдугаар сургуулийн гаднах цардмал талбайл газардав. Есийн «Б» бүлгийнхэн надтай баяр хөөр болоп үүлээж хавийн хүүхлүүд Шутуухайг минь бүчин хүрээллээ. ҮРГЭЛЖЛЭЛ БИЙ Индекс--14140 Эр цэргийн цовоо сэргэлэн байдал, тэдний сурч мэдэж бай- гаа шинэ зүйлийг энэ номноос уншаарай- Энх тайван амьдралын төлөө дэрэг эрс тэшцэж байдгийг та бүхэн энэ номоос тодорхой тэ- АДЭЖ авах болино. Эрхлэгч Ж, ЛАШЛОНЛОГ. 128456т89101112- 11 СОРОН БҮХНИЙ ЛРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А АРДЫН ХУВЬСГАЛЫН Нийгмийпс сайхап- со- киалнзм байгуулж байгаа төрөлх эх оронд маань улирлын сайхан-зуны дэл- гэр цаг айлчлан ирсэн дол- дугаар сарын арван нэгэн! Ардын хувьсгалын 65 жи- алийн ойн зах баяр наадмын єдөр. Аз жаргалын булаг- 47 Алтанбулагаас замаа эхэл- сэн ардын журамт цэргүүд «Магнаг үсэгтэй тугаа маг- най дээрээ мандуулан» нинслэл хүрээг чөлөөлж, шинэ эриний үүд хаалгыг нээсэн өлзийт сайн өдөр... Суут Леннний удирдсан Октябрийн хувьсгалын гэ- 2 рэл туяанд монгол хүн замнах зам, хүрэх ирээ- дүйгээ олж хараад эмээлт мөриндоо дөрөөлж, их хэр- гийг зорьсон юм. 2Канжин Сүхбаатар эрийн зорнг, сэтгэлийн тэнхээ шалгаж малчин ардаа тэмцлийн замд тэргүүллээ. Улс ор- ныхоо эрх чөлөө, тусгаар , тогтнол, жаргалант амьд- | ралын төлөө тэмцлийн алтан жолоог МАХН атгав. Гадаад, дотоодын дайсныг дарахад суут Лениний ил- гээсэн улаан цэрэг тусал- сан. Ийнхүү хувьсгалын 10- хироо бүрдэж хүн ардын сэтгэл цэлмэж, нүүрэнд нь гал нүдэнд нь оч гэрэлт- тэл ялалтын бүрээни дуу- гаа эгшиг татуулсан түүх- тэй. Ардын хувьсгалын тул- гын чулууг тулж, гал Г0- ломтыг асаасан ахмад дайчдынхаа үйл хэргийг ард түмэн маань үе уламжлан үргэлжлүүлсээр өнөөгийн хүүхэд багачууд та нарт хүргэж ирлээ, Пионер сурагчид та бү- хэн аав ээж, ах эгч нараа- саа социалист эх орноо хувь заяатай нь цуг хариу- цан гардаж авна. Хойч үедээ улам нх хөгжсөн орои хүлзэлгэж огөхийн тулд их зүйлийг бүтээх учиртай, МАХН-ын ХЇХ их хур- фр лаас дэвшүүлсэн улс ор- ныхоо ирээдүйг цогцлон байгуулах, тэр ирээдүйг бүтээн босгох өсвөр, залуу үеийг сургаж, хүмүүжүү- лэх ариун үйлс орон даяар ид ериож буй үед ардын хувьсгалын 65 жилийн ойн баяраа магиай тэнэгэр ёслоп тэмдэглэж байгаа нь бахдалтай. Хорин нэгдүгээр зууны цонхоор харж байгаа хүүх- дүүд та нар хувьсгалын үр сад, хувьсгалын үйл сш залгамжлагчид. яр ёслол, үйл яв-- 7 ирэх цаг бүхэн үүрэг хариуцлагыг ямагт нэмэг- дүүлж байдгийг санагтуш! Ме46(2466) » ХУВЬСГАЛЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙГ ЗАЛГАМЖЛАГЧИД | БУ РСИВВ рг гн БА ҮГ РУЛЭЭР 31322 Наадмын хурд унаж Хүлгийн шандас сорино Саарал унага зүүдлээд 15404780111 МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН бАЙГТУМ Гэнэн 1986 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН10 Д ПҮРЭВ АД ҮНЭ 40 мӨНГӨ Сургасан даагаа сойж Сумын наадамд уралдана сэрлээ Хөдөлмєр амралтын зуслангийн саальчин охидС БОДООШИЙНН авсан фото Саамшсан эх нь давхиад -. ирлээ гурний гурий гур! ТҮҮТ22 ПНОНЕРИЙН ЗУН ТАВТАЙ АМРААРАЙ Нам засгаас өспөр үе хүүхэд багачууд та нарын төлөө цаг ямагт анхаарал халамж тавьж байгаа олон талт арга хэмжээний үрээр пионер сурагчдын зуны ам: ралтыг аятай тавтай өнгө- рүүлэх талаар жил тутам их ахиц гарч бїїйна. ӨНн- гөрсөн 5 жилд 4490 ор бүхий 27 пионерийн ла- герь шинээр ашиглалтад орж » д амрах пионер, сураг г тоо 22,8 мян- їсар нэмэгдлээ, Шинэ таван жилд пио- нерийн лагериудын орны тоог нэмэгдүүлэх, зарим хуучин байр бүхий пмоне- рийн лагерниудын байрыг цинэчлэх, дагерь бүрийг нарны банн, халуун ус, болгох, бүлэг рийн отог байгуу- ! нар ус хүчин үлжүү чий- 100 ор бүхий сдийн сувилал байгуу: » пионерийн лагерь т 30--40 ортой сувил- тасаг нээн ажил- х хоол боловсруулах ! болон, амьсгалын үрэвсэлтэй, оюуны заалал авсан пионер дыг сувилах зэрэг хэмжээг Эрүүлийг х Яам, бусад яам зруудтай хамтран глж байна. дээ! Энэ зун н лагерь, хөдөл- лтын. зуслангууд хангамж, ариун цэ, ны ЗУСЛАН ХҮҮХЭД | Саалийн зэлэн дээр үе тэнгийн охид үнээ сааж байна. Анх ирслээ бод- вол сүрхий зүгширч байна шүү тэж саальчид ярилцана: Охид, сүү цагаан идээ боловсруулж, ааруул, хурууд, өрөм зөөхий авч сурчээ. Тэд Партизаны сан» гийн аж ахуйн дунд сургуулийн сурагчид ЗУРАГ ДЭЭР: 7- гийн «А» ангийн вэр соёлжилтоо сайжруу- лах, сурагчдын амарч, хө- дөлмөрлөх нөхцөлийг 00- ловсронгуй болгох, та нарт хөдөө аж ахуйн болон үйлдвэрлэлийн арга техно- логийн анхны мэдэгдэхүүн олгох, талаар тодорхой зо- рилт дэвшүүлж онцгой ан- хаарч ажиллаж байраа юм шүү. Хамтач хүмүүжлийг тө- лөвшүүлэх, юмхнаар юм хийж сургах, байгалийг хайрлан хамгаалах, хүнс- ний зорилтот программыг хэрэгжүүлэхэд хүүхэд бүр чадах хэмжээгээрээ оролц- дог болоход лагерь хөдөл- мөр-амралтын зуслангууд та нарт тусална, Пионерийн бүлгийн сэ- дэвт ажлын тоо чанарыг боловсронгуй болгож аль болохоор хүүхдийг бай- гальтай ойртуулах бүлгийн ажлыг ой мод, ус ургам- лын хүрээнд зохион бай- гуулж лагёрийн байранд цөөхөн цагаар байхаар тө- лөвлөгдсөн шинэ шинэ аж- лууд хийж: байгаа нь ам- рагч пионер - сурагчдын эрэлт хэрэгцээнд нийцэж байна. Пионер сурагчдын Зу- ны амралтыг зохион бай- гуулах зөвлөл Ардын 0бо- ловсролын Яамтай хамт- ран хөдөлмөр-амралтын зуслангуудын материаллаг баазыг бэхжүүлэх, амралт хөдөлмөрийн цагийг на- рийн баримтлуулах, хүүх: Зун, » Зуслан Хүүхэд ЧИ АМРАЛТААРАА ЮУ СУРАВ? дийн ажиллах цаг хөдөл- мөрийн норм, ахуй хан- гамж нэгдэл, сангийн аж ахуйтай байгуулсан гэрээ- ний сахилгыг өндөржүүлэх талаар тодорхой арга хэм- жээ авч эхэллээ. Пионерийн жил бүр хүүх авах бэлтгэл чимтэй зохион байгуулж чаддаг боллоо, “Өнгөрсөн онд пионерийн лагериудын бэлтгэл засварын ажилд 5 сая шахам төгрөг зарцуул сан байна. Одоо манай улсын хэм- жээнд хөдөлмөр-амралтын 340 гаруй зусланд 80,3 мянга гаруй, пионерийн төрөл бүрийн 84 лагерьт 51.6 мянга таруй охид хөвгүүд амарч байгал нь ерөнхий боловсролын сур- гуульд суралцагчдын 40 шахам хувийг хамарч бай- на. Освөр үеийнхнээ эрүүлжүүлэх, чийрэгжүү, лэх год бааз болсон пионе- рийн лагерь, хөдөлмөр амралтын зуслангуудын материаллаг бааз, ажил- лах ахуйн нөхцөлийг сайж- руулах талаар МҮЭ, Яам, тусгай газруудын хүчин туслалцаатайгаар тодорхой шинэ систем тогтоон: ажил- лахаар дэс, дараалсан ар: га хэмжээ авч байна. Пинонер сурагчид аа! Зуны амралтаа тав тухтай өнгөрүүлж, пионерийн зу- наа амжилтаар үдээрэй, МҮЭ-ийн Төв Зөвлө- лийн дэргэдэх Пионер сурагчдын зуны ам- ралт зохион байгуу- лах сехторын эрхлэгч Н.МАНДАХ лагериуд Дд хүлээж ажлыг эр, ӨСВӨРИЙН УРАН ГАРТАН . Зуслангийн хөгжилтэй өдрүүд үргэлжилнэ. «Өсвөрийн уран бү- тээлчэ, МПС-ын төв ордны өд- рийн зуслан. Энд пионерийн Сансар, Ирээдүй, Найрамдал гэсэн гурван бүлэгбий. Нэгээл- эєинд 120 хүүхэд амардаг юм. Зуслан уран бүтээлийн, урла- гийн гэсэн чиглэлээр сурагчдад гоо зүйн хүмүүжил олгох зорил- готой бүх ажлаа төлөвлөжээ. Пионер сурагчид тавтай сайхан амрахын зэрэгцээ уралдаан тэм- цээнд оролцож хийсэн бүтээ- лээрээ үзэсгэлэн гаргадаг. Багш М. Энхтуяа, Б. Алтан- гэрэл, Оюунханд: нар сүрлэн наамал хийх нарийн чимхлүүр урлалд хүүхдүүдийг сургаж тэд- ний сонирхлыг татаж үр дүнтэй хичээллэж байна. Багш Б. Ал- гангэрэл: --Сүрлэн наамал хийх нь охид, хөвгүүд чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрүүлэхэд нь тусална. Хүүхдүүд өөрийн гэ- сэн уран “бүтээл хийнэ гэдэг ба- хархилтай. Гарын ур дүй, идэвх чармайлт, няхуур нямбай ажил» лагаа шаардсан, сонирхолтой ажил шүү гэж ярьж байна. Үнэхээр ч тийм. Хүнтэй эсэх нь үл мэдэгдэх анир чимээгүйн дунд хүүхдүүд урлаж сууна. Анхаарал, нягт нямбай ажил- лагаа үнэхээр шаарддаг ажээ. Дугуйлангийн сурагчид бүтээ- лээрээ үзэсгэлэн гаргажээ, Өд- рийн зусланд Төв аймгийн тө- вийн сургууль, Баян-Өнжүүл сум, Өвөрхангай аймгаас ирж амарч байгаа хүүхдүүд ч байна. Тэд сүрлэн наамал хийж сураад нутагтаа очиж нөхөддөө зааж өгнө.гэж ярьж байна. Бүлэг бү- рээс нэг хүүхэдтэй уулзлаа. Нийслэлийн ХИ сургуулийн сурагч Л.Ганчимэг: Манай зус- лан дуут жагсаал, улс төрийн дууны баяр, «Уран гартан», «Хэн чанартай бүтээл хийх вэ?» зэрэг 10 төрлөөр уралдаан з0- хиодог. Би сүрлэн наамлын дугуй- ланд суралцах хугацаандаа хоёр уран бүтээл хийлээ. Бас шинээр сурч буй найз нартаа тусалдаг гэж ярилаа, Нийслэлийн Ү сургуулийн су- рагч Н. Түвшинбаяр: Бид Төв аймгийн Зуунмод хотын орон нутгийг судлах музей бусад түүх дурсгалын газраар аялал хийж хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүт- гэлтэн нартай уулзалт зохиосон. Би сүрлэн наамлаар гурван жил хичээллэж байна. Энэ ду- гуйланд ороогүй байхдаа чөлөөт цагаа үр бүтээл багатай өнгө- роодөг байлаа. Аав ээждээ зэм- лүүлдэг ч байсан. Одоо бол үгүй шүү. Уран бүтээлээрээ шалгарч МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дийло- моор шагнуулсандаа баяртай байна гээд ингэмсэглэв. 81 дүгээр сургуулийн сурагч М. Даваацэрэн: Би сүрлэн наам- лын дөрвөн бүтээл хийгээд бай- на. Манай зуслангийн бүх пиО- нер бөмбөрчин болох анхны мэ- дэгдэхүүнтэй болж бөмбөрийн нэлээд хэдэн цохилт сурлаа. Олон сайхан кино үзэж, бүх ард түмний урлагийн нх наадмын шагналтан ах, эгч нарын кон- цертыг үзсэн гэж ярилаа. «Өсвөрийн уран бүтээлч» зуслангийн уран гартнууд нНа- мар төрөлх сургуульдаа найз нөхөддөө ярих сонин, үзүүлэх бүтээл ихтэй очно. Л. ДОРЖСАМБУУ оөөөөөөөөөӨӨөӨөӨӨөӨөӨөӨӨӨӨӨӨӨӨӨ ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД МЭДЭЭЛЖ БАЙНА ӨТҮМЭН ЛИТР СҮҮ Ногооны уннар татсан уудам хөндийд эгнэн ярайх цагаан тэрүүд, май тавьсан үхрийн зэл, хоржигнон урсах голын чи- мээ... Эдэ бүхэн зуслангийн дурдатгал болон сэтгэлд тодхон, . Зунд хамгийн сайхан нь хөдөлмөр амралтын зусланд найз нөхөдтэйгөө хамт ажиллаж амрах гэж би боддог. Тэгээд ч жил бүрийн зуныг тэсч ядан хүлээдэг. Энэ жилийн хувьд урьд урь: даас хөдөлмөрийн өндөр амжилттай зуслангийн нэгдүгээр ээл- жээс буцаж ирлээ, Бороо хур элбэгтэй байснаас тазрын гарц 4рвин, үнээ сүү ихтэй байлаа. Бид зусландаа З30-уулаа очиж ажилласан. Өдөрт эрхэлдэг гол ажил маань өглөө оройн саа- лиар хязгаарлагдахгүй, Саасан сүүгээ боловсруулж цагаан идээ бэлтгэх бас хажуугаар нь усанд сэлэх, биеэ наранд шарах, шн-. нэ дуу сурах, спортын тэмцээн зохиох гээд Өдөр бүр шинэ со- чин хөгжилтэй, адал явдлуудаар дүүрэн өнгөрдөг байсан. Энэ хугацаанд 5000 литр сүү сааж 137 кг ааруул, 78 кг цөцгийн тос, 36 кг ээзгий бэлтгэж сумын хөдөлмөрчдийн хэрэгцээнд линлжүүллээ. Бид бүгд идэвхтэй сайн ажилласан, Өглөө бүр уралдаан зарлаж, оройд дүгнэхэд цайз С. Энхсайхан, С, Амар- жаргал нар маань байнга шалгарч тэргүүн байранд ордог юм тэж сурагч Ч, Амарбаясгалан хийж бүтээснээрээ бахархаж зуслангийн соинноосоо н ьсан ю Г ЦЭВЭЛМАА БуслэөГ ал Э) (Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын дунд сургууль) Ф ХАЛУУН ЦӨЦГИЙ хүн Тав, шал саасан юм, Тэд 1500 саасан Э. Чулуунцэцэг, О. 18 байлгүй яахав, тийн их сүү машиндшээ, 19 сОдНОМДОР Хөдөлмөр амралтын зуслангийн нэгдүгээр ээлж. Пионерийн зуны 10 хоцог шүү дээ. Энэ хугацаа! тустай, нийгэмд ашигтай ямар 3 ангийн 13, 14 паспы охид хөвгүүд сааль сүү Увөрдэрүлгэннл нлүү литр 0 ярлаа аранцацрал ээ эн хөдөлмөрийн үгнээс, : вэ. үү машиндаж цөцгий боловсруулах хүүхдүү, ! холтой ажлын нэг. Тэд халууи цөн ЕЧЧ Угшрсл гүгүй, Өөрсдийнх иь хөдөлмөр шингэсэн бол Сурагч Ц, Батболд, Л, Ю, “Уыг Уу сурав, дуртай, ” Архангай, Хашаат сум, 1 р | | ЛЕНИНГРАДЫН БААТАРЛАГ ХАМГААЛАЛТ ЭХЭЛСНИЙ 45 ЖИЛИЙН ОНД Ленимгфадын: хүүхдүүд 900 хоног. Октябрийн хувьсгалын өлгий Ленин град хот фашистуудын бүс: лэлтэнд байдаа, «Амьдра- лын зам» хэмээн нэрлэг дэх болсон Ладога НУУР үхэд зовлон, өлсгөлөнгөөс гарах цорын ганц зам бай- сан юм, Тасралтгүй тачигнах буун “Дуу, бөмбөгний дэлбэрэлт дайсны онгоцны дайралтын шунгинах чимээн ДУНДУУЕ түүх дурсгалын үнэт зүйл, хөшөө дурсгалыг Ленин- їчууд авран хамгаалж тэсгэм өлсгөлөнг гинградчууд н жавар, н туулж гэрэлт ирээ шт байгуулах итгэл дүү- эн байлаа. Үүнийг ЗХУ: ын баатар Анатолий Шу- михиний галын шугамнаас ээждээ бичсэн захианаас уншиж болно. «Хайрт ээж минь ээ! Дэлхий ертөнцийн ь заяаг шийдвэрлэх авугаа их тулалдаан эхэллээ Нэг нэгэндээ сайн тус дэм болж, харж хандаж байгаа рай. Хамгийн гол нь эр зоригтой байх хэрэгтэй. Сэтгэлээ чангалж, тэсвэр- тэй байх нь л чухал. Бид заавал ялна. Ялсан шиг ялна. Ээж миннь та харж л байгаарай, Таны төлөө, тан шиг бүх эхчүүдийн өмнөөс бид фа- шистуудад хатуу цохилт өгч байна» гэж бичжээ. Эр зориг, баатарлаг гавьяа байгуулж ЗХУ-ын Ї оор шагнагдсан г та нэр мэднэ 900 хоногийг роо тэсвэрлэн рлагаар тулал- оо хамгаа- адын хүүхдүү( энэ их тыг азч ирэхэд пионер ё хоо хувь нэм- рийг оруулжээ, 15200 га руй өсвөрийн лєнинчүүд «Ленинградыг хамгаалсны төлөө» медалиар шагнагд сан билээ, « ШИШ . ШАГАЙ : “БЦГ Биотехнологи нь шиинж- лэх ухаан техникийн дэвш, лийг хурдасгах зонхилох чиглэлийн нэг болж «Цог- цолбор программ»-д орсон юм. Био-амь, амьд тех- нологи-техникийн арга гэ- дэг хоорондоо нийлэмгүй санагдаж болох хоёр үг- нээс бүтсэн үг юм. Али, ваа амьд цогцос, ургамал амьтан аль Ч ялгаагүй ЭД-эс-молекул гэдэг дэс дараалсан шатнаас тогт- “дог. Эсїйн дотор явагдах Фїризик химийн үзэгдлүү- дийг модекулын түвшинд авч судлаад тэдгээр үзэгдлийг техникийн ар, таар өөрчлөх журмаар үү- сЭХ амьд цогцын хөгж лийг хэрэгцээгээрээ өөрч- лөх аргыг биотехнологи тэж байгаа юм. Амьд цог: цын аливаа чанар цаашид 14: төлдөө, удамшин дамждаг. биологийн хуульг тай. Удамшилд сайн муу хоёр тал бий. Сүүтэй үнээний охин тугал -сүү- тэй үнээ болдог боловч эхийнхээ хамаг эмгэг өв- чинг мөн удамшин авдаг. (Тэгвэл үр төлд зовхөн сайй чанарыг нь (сүү их- тэй) удамшуулаад, муугий л- Өвөө гийнхээ эрэлхэг баатарлаг уламжлалыг гарахар одоо ч би бэлхэн! хӨ,О ОВОО ОСОГОГОГОГОГОЦОЦО О.ОДОСОСО,,ООСОГО О.ОГООСО ОСОЦООЦО ОСОЛОГОГОЛО энхийн харуулд залган авз! АПН-ээс ирүүлсэн фотс БИОТЕХНОЛОГИЙН ТУХАЙ ТА НАР МЭДЭХ .ҮҮ? нь (өвчин эмгэг) удамшуу- лахгүй саатуулах ямар ар- та!байх” вэ! Удамшлын оньсон нууцыг тайлах хэ- рэгтэй, ХХ зууны биоло: гийн ухааны нэн том ам- жилт бол удамшлыг Ха: риуцдаг ген хэмээх на- рийн нийлмэл систем эс дотор оршиж байдгийг нээсэн явдал мөн. Ген удамшлын бүхий л шин, жийг хадгалж байдаг учир дараачийн удмыг сайжруулахын тулд түү- ни өөрчлөх хэрэгтэй байна. Энэ нарийн ажил. лагааг шинжлэх ухааны орчин үеийн түвшинд явуулж чадах болсон ба генийн инженерийн арга гэж нэрлэх болов. Ямар нэгэн хортон шавьж бай, на гэж саная. Жишээ нь, ердийн шумуул. Лабора- торид, шумуулын авгал- дайд генийн инженерийн аргаар үйлчилж дараа га- рах удам нь цаашаа үр- жих аргагүй болгож бол- но. Хортонг устгахад хор цацдаг хаядаг арга одоо- доо голлож байна. Гэвч химийн хор хортноос гад: на ашигтай амьтан ургам- лыг хамтад сүйтгэдэг муу талтай юм. Генийн инже- нерийн аргаар цохолсой ганц хортонтой тэмцэж болох ЮМ. Мөн өвчин тахал үүс, гэгч бактери, вирус, нян- гийн эсрэг биотехнологийн аргаар тэмцэх боломж нээгдэж байна. Манайд Сонгино дахь БиокомбОн- нат малын өвчинг эсэргүү- цэх вакцинийг биотехно- логийн аргаар үйлдвэрлэ, дэг болов. Биотехнологийн нэгэн ашиг нь хүнсний бүтээг- дэхүүний үйлдвэрлэлийг түргэн хөгжүүлэхэд ор- шиж байгаа юм. /Ургам- лыг тарихын өмнө соёо- луулдаг. Соёолуулахын өмнө бүр эсээс нь эхлэн үрийг бэлтгэх биотехно- логийн арга бий болсон байна. Ингэхэд тарих үр нь ямар ч өвчин эмгэггүй байхаас гадна өндөр уг. гац өгдөг байна, Мөн ин- гэж тарьсан ургамал ур- гах хугацаандаа өвчин эм- гэг, хорт шавьжийн хор- лолыг давах чадвар сайтай байна. Ингэж тарьсан усан үзлийн бут 20 жил ямар ч өвчинд автахгүй байгааг баталсан байна. Гэтэл усан үзэм маш эмзэг ургамал, Мон төмсийг тариалахдаа үрийн төмсний иүдийг 0,1 мм хэмжээтэй огтлон авч тусгай тэжээлийн уусмал дотор тавьдаг. Эндээс төмсний үр үүсэн хөгжиж рлийн хэмжээтэй бол- сон хОйпо газар суул. гадаг, Нэг жижиг уут дүүрэн ийм" үр ердийн журмаар тариалахад хэ- рэглэгддэг зоо тонн үрийн төмсийг орлож чад- на, Төмсний үрийг бэлтгэхдээ тусгай савд агуулж, халуун хүйтэн агаар чийгийг компьюте- рийн хяналтаар сольж тохируулж байдаг байна. Эсийн технолбгийг их ашиг шимтэй малын үүл- ингэж дэр бий болгоход хэрэг- лэж байна. Одоо арвин ургацтай ургамал, ашиг шим ихтэй малын үүлдэр үүсгэхэд чиглэгдсэн аж үйлдвэрийн шинжтэй био- завод, генийн үйлдвэрл хөгжиж, байна, 2 Биотехнологийн нөгөө нэг тал нь биологийн бү- тээгдэхүүнүүдийг зохистой ашиглах асуудал юм. Энэ нь био-үйлдвэр болон хө9- дөө аж ахуйн дайвар бүг тээгдэхүүнийг боловс» руулж түлш, бордоо, тэ- жээлийн бодис гаргаж ава- хыг хэлж байна. Биотехнологи бол шинэ тутам хөгжиж байгаа бө- гөөд хэтийн толов нь урь даар тааж хэлэхэд бэрх- тэй их ирээдүйтэй үйлд- вэрлэлийн салбар юм. Д. ЦЭРЭН УРАЛДААНД ОРОЛЦООРОЙ МИИН ДУРТАЙ 30Х10ЛЫН БААТАР Хайрт хүүхдүүд ээ! «Со- ветская женшина» сэтгүүл Олон улсын номын үзэсгэ- лэн, яармагийн ерөнхий захиргаа «Миний д”-тай зохиолын баатар» сэдэвт зэлжит уралдаан зарлаж байна. Бнд энэ сэдвийг сонгож авсан нь тохиолдлын хэрэг " биш билээ. Та бүхэн сонир- холтой сайхан ном унших ” дуртай шүү дээ. Тэгэхлээр хүүхэд бүхэнд уран зохио- лын хайртай баатар бий, Нэг хэсэг нь «Алиса гай- хамшгийн оронд» зохио- лын сайн санаатай, овжин, ОХИНД, НӨГӨӨ ХЭСЭГ НЬ ХӨГ- жилтэй, сэргэлэн Миккн Маус хулганад, гурав дахь нь дүрсгүй хүү Бура- тинод хайртай. Ёр нь та нарын хайртай баатруудыг тоолоод барахгүй. Тэр баатруудаа харандаа, усан будаг, фломастер эсвэл тушиэр зураарай. Харин баатраа ямар, байдлаар дүрслэх вэ? Хамгийн Сс0- нирхолтой үед нь эсвэл хамгийн инээдэмтэй үед нь дүрслэн зурах уу гэдгээ сайн бодоорой. Уралдаа- ны болзол ёсоор бол ном- ноос хуулбарлан зурж бо- лохгүй гэдгийг сануулья. Зурсан зургаа 1987 оны гуравдугаар сарын 1-ний дотор ирүүлээрэй. Уралдаанд 15-аас доош насны хүүхдүүд оролцож болно. Хүүхдүүд та бүхэн зур- сан бүтээлийнхээ ар талд өөрийн хаяг, овог, нэр, из- саа цэвэр сайхан бичнэ гэ- дэгт итгэж байна. Хүү бу- юу охин болохоо заавал бичээрэй. Шилдэг бүтээлүүдийг 1987 оны тавдугаар саз- раас эхлэн сэтгүүлд кнї4- тэлж, есдүгээр сард Моск- вад нээгдэх Олон улсын номын үзэсгэлэн, яарма- гийн тусгай буланд тасих болно. Уралдаанд шалгарагсдад шагпал олгопо. Хамгийн хүндтэй тэргүүн шагнал нь ээж эсвэл аавтайгаа Моск- вад зочлох урилга юм. Бү- тээл нь шалгарсан "бусад хүүхдийг Анцлом, ном, дурсгалын зүйлээр шагиа- на. Ийгээд манай урал- даан эхэллээ. Та иарыг бү- тээлээ ирүүлэхийг хүлээ байна. “ МАНАЙ ХАЯГ: 103704, ГСП:, СССР, Москва, К-- 31, Куснецкций мост, 23, редакция журнала “«Со- ветская женшина», Дугтуй дээр: «Конкурс юимх ху- Долсииков» гэж бичээрэй. өэвэээиэээлэшээээшш-ш-----гг---Цт---тт Үргэлжлэл. гэгүрт Цаг давчуу, олон газраар өсөх бодолтой ХОТӨӨС моё си ТЭДЭНД ХЭЛЖ даруй- хан аваалд гарах саная гар- тав Тэд Ч дуртай зөвшөөрч, намайг юуны түрүүнд хот тойгоо танилцуулж эхлэв. Хотын байшин барилга нь эмх цэгцтэй, эхнээсээ туй марийн төлөвлөж барьсан нь мэдэгдэж байлаа. Хүмүүс нь эёлдэг даруу, их л сахил- га журамтай бөгөөд автобус, таксийндаа хүртэл Дэс Да- рааллын журмыг гайхмаар хатуу сахиж байв. Манай Сусад зарим хотод бол ний- тийн унаанд эндхийнх ШИГ улм эмх журамтай дугаарлан соох нь төдийлөн злбэг биш Хэн нэг нь яарч сан- асаа юу, эсвэл ерөөс »д сурчихсан ч юмуу бүү автобу троллейоусанд ар алгасан харайж орох “өдөр “бүр л үзэгдэнэ. їдлөнгийн хүмүүс Ч ТҮҮ- төдийлөн эс анзаарна. рханыхны үүлэх юмсан гэж би роо мөрөөдөв. Эхлзэд миний хүсэлт Ссоор хүвсний үйлдвэрээр єрлоо. Бараг л нэгэн ЖИГ- тийн залуу хүмүүс, цасан цагаан халаадтай гол- дуу эмэгтэйчүүд алхам ту- д тааралдана. Үйлдвэ- рийн дарга, цехийн мастер нь хүртэл мөн л залуучууд гээ. Тэд бусдаас огтхон үл ялгарах нь сонин Яагаад Ч юм надад х є : эр биерхүү. бодогддог байв. Гэтэл шал ондоо ажээ. -- Эгч э упнп хүн 6 ува даггүй зуд харчин энэ эмх цэгЦ- сайхан зуршлыг нийтэд байв. дарга сүн бол буурал халимагтай, бас ширүү: харцтай, бүдүүн хүнгэ- сэн дуутай байх юм шиг энд ЧТүрүүч нь МА5-д шүдээ яралгтал .мишээн тарс- байж, Дархан хотыг чинь За- луусын хот гэж мэрлэдэг юм. Манай хотын хүн амын дун- даж. нас хорий хөёр шүү дээ гэлээ бахархалтайгаар ч энэ үгийг их Л Тэр : 3 хэлэв. Би үүнийг дуулаад тун Их гайх- лаа. Төдөлгүй хүмүүсийн сонин Уулзсан хүн тухай, үйлдвэрийнхээ х ажээ. Аль ч нутгаараа био эндхийн өөр нэг онцлог шинжийг олж мэдэв. бүр л хотынхоо тухай үүрцэн ярих их дуртай Энэ ч аргагүй биз. газрын хүмүүс төрөлх бахархалгүй яах вэ. Харин энэ хотын хүмүүс тэсэлгүй цехийн масте- , танай энд ХӨГ- юм УУ тэр танан цагаан Ээ жа цал - ганц Дарханы тухай яриад зогсохгүй дандаа. улс орны- хоо хөгжилтэй, дэлхийн шинжлэх ухаан, техникийн дэвшлийн -түвшинтэй- өөрс- дийн ажлыг холбож, зэрэг- цүүлэн жишиж их л мэдлэг- тэйгээр ярьж байв., -- Хүн төрөлхтний өмнөх амин чухал асуудал бол хүнс тэжээл. Хэн хоолтой байна, тэр хүчтэй байна. | Хүнсний зорилтот Программыг хэрэг- жүүлнэ гэдэг чинь -айл бү- рийн гэрт очих мах, сүү. талх, өндөг, хиамны хэмжээг нэмэгдүүлнэ гэсэн үг. Ма- найх энэ талаар нх зүйл хийж байна гээд цоо шинэ сортын тараг үйлдвэрлэж эхэлснээ надад үзүүллээ. Гялгар цаасан хүүдийтэй энэ таргийг бараг бүтэн сар хад- талж болох агаад цөцгий гэж андуурмаар санагдав. Амт гэж салахын аргагүй ажээ. Би гурван аягыг ууж, уруул амандаа цагаан сахал тавилга Насандаа ч иймгэб цөцгий ууж үзээгүй санагда- на. Түрүүнээс хойш дотроо хүлхэж үзэхийн хүслэнд хөт- лөгдөж явсан «Минжийн хангай» чихэр Ч энэ таргийг уусны дараа нэг хэсэгтээ мартагдсан байлаа. -- Бүтээгдэхүүний нэр төрлийг олшруулж, чанарыг 111:11441 сайжруулах зорилтыг найм- дугаар таван жилд бид тол зорилгоо болгож ажилласан юм. Хү Үү хДҮҮ ддээ зориулж «| Шуруухайн сүү?, «АлтамМмМ ус» «Боролдой мөрөөдөл» зэрэг арван нэрийн чихэр шинээр үйлдвэрлэж эхлэв. Манай чихрийн нэг онцлог бол амт чанар сайн бөгөөд хүүхдийн шүдэнд муугаар нөлөөлдөггүй юм. Шинжлэх ухаан, техийкийн дэвшлийн сүүлийн үеийн ололт дээр үндэслэсэн болоод тэр. Хүнс- ний аж үйлдвэрийн салбарын материал-техїикийн баазыг бэхжүүлэхэд улсаас өнгөрөгч таван жилд онцгой анхаарч 580 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулсны бодит үр дүнгийн наад захын жишээ элэ дээ тээд тэр эгч надад атга дүү- рэн чихэр өглөө. Мөнгол цаастай «Шувуухайн сүү» хэмээх нэртэй чихэр ажээ. Би хүлхэж, зажилж, бас до- лоож үзэв. Арааны шүлс ас- таруулам агаад тагнай хэ- лийг үл мэдэг сэрүү татуу- лах нь сонин, Харин ямар ч сүүний амт үл мэдэгдэнэ. Би мастер эгчээс: --Үүнийг яагаад «Шувуу- хайн сүү» гэж цэрлэсэн юм бэ? Сүү огт амтагдахгүй байна шүү дээ гэвэл тэр эгч, -- Шувуунд сүү бий. юү гэж урдаас асуув. Нээрээ юу билээ гэж бодвол Он ер амьдралдаа аль нэг шувууны дэгдээхэй зэжийнхээ хөхийг хөхөж байсныг огт үзсэнгүй аж. Харин амаа ангалзуулан чарлалдаж, эх нь ялаа, шу- муул, өт хорхой түүж авчран өгч байхыг бол бишгүйдээ нэг харжээ. - Өд сөдөт шувуунууд хөхтөний аймагт үл багтана. Тиймээс ч үр төлөө сүүгээр тэжээдэггүй нь ойлгомжтой. Баруун европын орнуудад огт байхгүй, хэзээ ч үл бие- лэх юмыг «Чи шувууны сүү уух гэж зүтгээ юу» гэж ёж- лон асуудаг ч ёс бий. Орчлон дэлхийд олддоггүй юмны нэг «Шувуухайн, сүүг. лав мөш. Харин манай үйлдвэрт ирсэн хүнд бол бид шувууны Ссүү- гээр хүртэл идээгээ дээжлэн барьж зочилдог юм даа гэж мастер эгч хошигион ярилаа. Намайг хүнсний үйлдвэрээс тарахад хөлөг онгоцонд маань дүүрэн чихэр аччихсай байв. Тэр дотор «Алтайн ус», « Шу- вуухайн сүү», «Боролдойн мөрөөдөл», миний түрүүнээс хойш дотроо бодож явсан «Минжийн хангай» чихэр хүртэл байлаа. Хэд хэдэн хайрцаг шоколадны цуглуул- га ч байв. Дарханыхан. бол шинэ, шинэ. үйлдвэрийг барьж бай- гуулахаасаа үйлдвэрийнхээ хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, шинэ тоног төхөөрөмж, дэв- шилт арга ажиллагааг нэвт.- Д.сүчаарий “уучлан удаан ЗМА440йй! 508688М19КС! хэвлэв. 111 рүүлэхэд илүүтэй анхаарч, бүтээг/ хүүнийхээ нэр төрөл, чапарт эргэлт гаргаж байгаа юм байна. үүнийг чинь байл юу гэж нэрлэдэг билээ, аа тийм хөдөлмөрийн бүтээм- жийг нэмэгдүүлж үйлдвэрлэ- лийг эрчимжүүлэх арга ажиллагаа гэдэг шүү дээ хэ- мээн би тэндээс гарахдаа бо- дож явав. Орой нь «Залуучууд» театрт «Дэгдээхэй» хэмээх бүжгэн жүжиг үзэв. Олон жилийн Өмнө нийслэлийн хөгжим бүжгийн дунд СуУр- гуулийн бүжгийн ангийн-нэг жилийн төгсөлтийг зохион байгуулалттайгаар энд Ху- ваарилсан нь хожим нэрд гарсан бүжгийн хамтлаг үүсч хөгжихийн эхлэл болжээ. Хорин тавал хос залуус тай- зан дээр эргэлдэн бүжиж, хөгжмийн цоглог аяс танхим дүүрэн нүргэлнэ. «Дэгдээ- хэй» бүжгэн жүжгийн цомно- лыг тус театрын балетмейс- тер өөрөө зохиож, алыг ЭндД- хийн хөгжмийн зохиолч туур- вижээ. Энэ хотод манай ул- сын нэрд гарсан зохиолч, яруу найрагч, зураач, хөгж- мийн зохиолчид аж төрж зохиол бүтээлээ туурвиж байдаг ажээ. Ойролцоохон орших «Зулзагын гол» хЭ- мээх үзэсгэлэнт төгөлд уран бүтээлчдийн . нэгдсэн байр байдаг гэнэ. Үлгэрийн гэрэлт цамхаг адил холоос тодхон харагдах” өвөрмөц тэр бай- ранд уран бүтээлчид хотоос томилолтоор ирж зохиол бү- тээлээ бичиж туурвиж бай- даг тул Дархан хотыг уран бүтээлчдийн төв ч гэл бас нэрлэж болох. мэт санагдав. Урлаг, утга зохиолын сал- барт гарамгай амжилт гарга- сан суут хүмүүст жил бүр олгодог «Дархан» . хэмээх нэрэмжит шагнал өнөөдөр улсын хэмжээний нэр хүнд- тэй шагналын нэг болжээ. Сэтгэл доргиож хөгжөөсөн бүжгэн жүжиг үзсэний дараа шинэ хотын шинэхэн цэцэр- лэгээр нөхөдтэйгээ хамт Зу- гаалав. Хорин таван жилийл өмнө төө хэртэй, голцуу улиас, хуш, нарс мод авчирч суулгасан нь таван давхар байшингийн оройтой эн зэ- рэгцсэн сүглэгэр их ойн шу- гуй болон хувирчээ. Хотын гэрлэн чимэглэл өнгө өнгийп будгаар асч унтран анивчиж, цэнгэлдэх хүрээлэнгийн орч- улам Ч гоо үзэмжтэй, мзэн хэлэхийн арга- тэнгэрлэг сонин болгож байв. Усан оргилуураар эгц дээш олгойдон гарах түм бу- ман усан дусал шөнийн гэ- рэлд солонгорно. Хотын дарга Толторт уурхай үзүүлэв Хотын музей, техникийн төв, бас бус үйлдвэрийн газ- руудаар орж үд баясан, ныг МОРЬДЫН Галтай хурдан хүлгүүд Гараан дээрээ ирлээ Олон хөөрхөн зкаалууд Олом жирмээ чангаллаа Дөмөг шандаст морьд Биеэ хөнгөлөн хагсарч Дөрөө гөлөм шаржигнуулан Шилгээн байж зэрэгцэнэ. Ганган дөрвөн хөлөөрөө Газар цавчлан тэмүүлж Уран хоёр чихээрээ Агаар хайчлан дүүхэлзэнэ Баясуун цовоо жаалууд Эмээл дээрээ өндөсхийж Заян талынхаа алсыг Сэтгэл хөдлөн ширтэсхийнэ. ..Дөрвөн таваг гялсхийж Морьдын туурай тачигналаа Дөлгөөн цэнхэр тал минь Мөрний урсгал Сэргэлэп хөөрхөн хүүхдүүд Баярын дарцаг шиг дэрвэлээ Омголон цовоо морьд Үлгэрийн сум шиг хурдаллаа. Талын энг чимсэн Өнгийн цэцэгс жигдрэх шиг Гоёлын эрээн хувцастай Малчны жаалууд гийнгоолно пииалиницйнииннн (1111111111:1::2:4 Хүлэг минь хурдлаарай Т, БАТЖАРГАЛЫН ч авсан, фото, ..... 17 бид чинь коммунизм ирээдүйн руу дөхөж явна шүү дээ гэв. Машинч залуу, сөн таван жилийн дүнг л даа. Монголын төмөр мын тээврийн тээх, нэвтрүү- лэх чадвар яаж өсөв? Өртөө, зангилааны мэдэгдэхүйц нэмэгдлээ. Одоо аль цуваа вэ? татлахгүй амар болжээ. ван жилийн Өмнө бол өртөөн дээр зөрлөг зуур машинчид бидэнд дуг- хийгээд авах хугацаа Ч тар- даг байлаа шүү дээ, Та минь. гүүрийн болон вагоны кийгт өргөтгөлөө. шиг жирэлэлээ. сэтгэл сэргэсээр явзал МҮул ирмэх зуурт гурав хоног өн- төрчихсөн байлаа. Нэг хотод л ингэж их удаад байвал огт болохгүй. Дараагийн ажлаа бодох. минь хэмээн “аяллаа цааш үргэлжлүүлэхэд. бэлт- гэв... Гэтэл хотын дарга Ша- рын-голын нүүрсний ил уур- хайг үзээд явна уу гэж урив. "Гатгалзахад эвгүй учир урил- гыг хүлээж авлаа. Дархан хотод ирээд миний тааралдсан цөөн тооны ахХ- мад хүний нэг нь энэ. биз гэж. би- хотын даргыг хараад бодтол тэр хүн миний бодлыг таасан мэт замын хажуугаар жирэлзэн өнгөрөх толгодыг їниртэнгээ, -- Цахилгаан тэрэг ч гай- халтай хурдан унаа шүү. Намайг чамаас жаахан хүү- хэд байхад салхи шиг хурдан зүйлийг улаа нэхэх л гэж ярьдаг байлаа. Манай нутагт «Монголтрансын» анхны ганц пулуу тэрэг ачаа хур- гэж очиход хужирлаж давс- лавал бараг өдөрчийн газ- раас адуу мал, аи амьтан үргэж хулжиж, хөдөө нут- гийн хүн амьтан айж гайхан, алмайрч мэлэрч байлаа шүү дээ. Улс орны хөгжлөө гэж мөн ч түргэн юм даа хоөрхий гээд халимагаа илэв. Бидэн- тэй хамт нэг бүхээгт суудал таарсан машинч залуу эзэмшдэг техникийг нь Х0- тын дарга ийнхүү илэрхий магтан талархсанд урамшиж нх л баяртайгаар, -- Тэгэхэд өнөөдөр бид- ний сууж яваа энэ цахилгаай тэрэг тооцогдохоо больчихоод бай- на шүү дээ. Цагт гурван зуун километр хүртэл шинэ төрлийн цахилгаан тэр- гийг ах нар амжилттай тур- шиж байна гэнэ. Нэг л өдөр ч төдийлөн хурданд хурдалдаг манайд хүрээд ирнэ дээ гэ- лээ. Хотын дарга түүнийг дэмжиж, -- Тав, таван жилээр л хэмээх тэр гэрэлт оргил -- Тийм ээ. Зөвхөн онгөр- хар вса- хүч чадал бүр зангилаан саатан Алга байна. дээр хичнээй зоссож байна Хэл ам ч Та- хүлээж зогсох Сүүлийн таван жилд зүт- пар- СҮргэлжлэл бий). УРАЛДААН Газар дундаас өнгөрөхөд Уяа сойлго нь таарсан Гавшгай хурдан хүлгүүд Уралдааны замд тасрав. Морь барианы газар Наадамчин олон алаглаад Монгол сайхан аялгуу Намуун зөөлөн эгшиглэнэ. Түрүү морьдын тоос Зурайтал гараад ирэхэд Түмэн олны сэтгэл Зуузай холбон давхив. Хувьтай цэнгэлийн иаадамдаа а ихгүй баясаад Хурдан морьдоо харж Баярын магнай тэнийдэг Монгол хүн угаасаа Баяр наадамд дуртай юм Монгол хүлэг яснаасаа Шандас тэгшхэн биетэй юм Хээр тал нутгийнхаа Унаган морьдын уралдааныг Хичнээн дахин үзлээ чиг Уйдахын учир алга байна. Сэргэлэн хөөрхөн жаалуудын ГПаяслын цовоо гийлгоог Сэтгэл зүрхээрээ сонсовч Ханахын учир үгүй байна. Э. ХАРХҮҮ ж, дАШДОНДОГ 1.14 Үү 3 ХРОН БҮХНИЙ ПРОП МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын 2 “нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сацрнг “0,2. 4986 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 17. -Ф баяр «Сайн санааны тоглолт» амжилттай явагдаж байна, Та: ван тивийн 70 гаруй орны шил- дэг тамирчид энэ тоглолтод оролцож спортын 20 гаруй то- ролд хурд, хүч, авхаалж сам: баагаа сорьж байна. Олон ул- “ ОХУ-ын нийслэл Москва хот- син энэ тэмцээний гол зорилго ноо энх тайван, аз жаргал, заг Иь олон орны залуучууд спор- дуу үеийнхний спортын их тоор нөхөрлөж, ойк тайван, Жаал хүү энэ өглөө. урь- дынхаас эрт сэрэв. Цонхоор харахад цэлмэг тэнгэрийн хаяа дөнгөж мандаж буй нар- ны туяанд улайрна. Гудамж, талбай, байшин, барилга, цэ- цэрлэг, цэцэг цөм улаан өн- гөтэй, Хүүгийн сэтгэл ДОГД- лоно, Өнөөдөр баярын өдөр, Өвөөтэйгээ. баярын шжаг- саалд очно, наадам үзнэ гэ- хээс хөл Нь газар хүрэхгүй баярлана. Ширээн дээр амьд баглаа цэцэг, гал улаан дарцаг хүүг хүлээнэ. Цэнхэр тэнгэрт нар улам өндөрт хөөрч эх оркы аз жаргалтай нэгэн өглөө бол- лоо. Эх орны минь өглөө бүр ийм сайхан эхэлдэг бо- лохоор өдөр бүр баяр жар- галтай байдаг юм. 7Каал Хүү гал улаан дарцаг барья: жаг- сана, Тэр дарцаг хувьсгалын улаан тугны нэг хэсэг. Бяц Хан хүү партизан өвөөгийн хайртай ач, эх орны холч ирээдүй. Өвөө, ач хүүтэйгээ Сүх- баатарын талбай чиглэх ХҮ- мүүсийн урсгалтай нийлэн, баяр хөөртэй алхана. Парти- зан өвөөг хүн бүхэн хүндэт- гэх ажээ, -- Өвөө минь идэрхэн цаг- таа партизан ах нартай мөр зэрэгцэн тэмцэж, ардын хувьсгалын ялалтыг тунхаг- лан зарлахад Оролцсон юм гэж хүү Найзууддаа ярьдаг билээ. Ардын хувьсгалын ойд зориулсан цэргийн парад, хө- “ дөлмөрчдийн жагсаалыг хүү өвөөтэйгээ үзлээ. Дайчдын сүрлэг парад м3- най армийн сүр хүчийг ха- руулсан жагсаалыг ХҮҮ ба- хархан, үзжээ. Ялангуяа Сүх- баатарын талбай дээгүүр ви- сэж өнгөрсөн тийрэлтэт он- гоцуудыг хараад «нисэгч б0- лохсон» гэж бодлоо. Аавынхаа мөрөн дээр суул, улаан дарцаг барьсан хүүх- дүүдийг ч хөдөлмөрчдийн жагсаалаас харлаа. Баяр наадмын парад жаг- саал, утга агуулга тегөлдөр, сүрлэг сайхан боллоо. Хүү түүний овоо, ер нь Сүх Хү- мүүс л баяртай, Баярын жаг- саал тараад хүү: -- Өвөө хоёулаа Тов цэн: гэлдэх хүрээлэн явья гэв, -- Тэгье хүү минь, Манай ард түмэн хүчит бох, хурдац найрамдал улс түмний хоорон- дын харилцааг сайжруулах, ит- гэлцлийг бэхжүүлэхийг эрмэл- сон сайн сайаа, үнэнч шудар” гаар уралдан тэмцэж хүчээ с0- рих явдал юм, Сайн санааны тоглолтыг ЗХУ, АНУ-ын замнир- чид анх санаачилжээ. Тэд сүү- лийн арваад жилд олоп улсын тэмцээний тавцан дээр уулзал- морь, эрхий мэргэн харваач- дыг сорин шалгаруулахыг эртнээс эрхэмлэн дээдэлсээр ирсэн юм. Тиймээс ч эрийн гурван наадам гэж нэрлэдэг юм шүү дээ. Эх орныхоо бүрэн эрхт эзэн болж эрх чөлөө, аз жаргалтай амьдралынхаа үү” дийг нээсний баяр наадмыг анх Алтанбулагт хийсэн юм, м р гэл хүүгийн соёолон, (Төв аймгийн Сор- гэлэн сумын малчин Б. Өв- ҮНЭ 10 МӨНГӨ УЛААН ДАРЦАГТАЙ ЖААЛ ХҮҮ БУЮУ, БАЯРЫН ӨДӨР (Ардын хувьсгалын 65 жилийн ойн баяр наадмаас хийсэн сурвалжлага) рины уралдаанд Ө. Батцэн- унасан шарга гөний) 3840 шахам хязаалан орь уралдсанаас есөн настай хүү Ц. Батмөнхийн унасай хул хязаалан (Төв аймгийч Сэргэлэн сумын уязч Д. Сү: энгийн) шүдлэнгийн урал- даанд 21К, Цэрэнбат хүүгигн 1929 оны долдугаар сараас унасан халиун, (Гачууртын эхлэн Ардын хувьсгалын ойг сангийн аж ахуйн) 200 гаруй цэргийн баяр нэртэйгээр 10 хурдүч дааганы урглдаанд дахь ой хүртэл нь тэмдэг- долоон настай хүү Г. Баяр- лээд түүнээс хойш улсын сайханы унасан улаан бөэ наадам гэж зохион байгуул: даага тус тус түрүүлж маг- даг болсон юм, найллаа. 1959 оноос хойш Туул го- лын хойд хөвөөнд, одоо бид- “сур ний очиж яв нГэ. ХОХҮ: На ЭН хийж, Завшжэд ОВЛИГЦЭРЭЭн га эргэн амраад гаа юм даа гэж өвөө хүүрнэ- чид цэц мэргэйзэ шал- аа к а гэж хүүрнэ 200 кчүлсээ оНли5 нэ. Хүү өвөөтэйгээ баяр наад- йэє "алаан хурчилт На 3 ЁУНЬ соё Е эчиД - оона эрүррйррн шэнэ ОйДЭн дамчин олноо баясгагс Н. Энхжаргал, (хөвгүүдээс), Д. БӨХ , Энхжаргал (охидоос) ер Ардын хувьсгалын 65 жи- хамгийн олон онож т ргүүн лийн ойн их баяр наадамд өӨс- ворийн 64 бөх уран мэхийг уралдуулснаас нийслэлийн 23 дугаар сургуулийн сурагч Б. Гантогтох түрүүлж, Архангай аймгийн төвийн нэгдүгээр 10 жилийн сургуулийн сурагч Мөнхбаатар үзүүрлэв, |Тү- рүүлсэн бөх Дархан аварга Баянмөнхийн хүү Гантогтох- ц д н боллоо, Та байр эзлэв. (Хоёулаа Дорно- говь) Энэ бүхнийг хүү, өгөөтэй-” гээ үзжээ, Баяр наадам сайхан нар ийм сайхан энгэл жаргалтай орны хүүх- үүд шүү гэж өвөө нь өгүүл- Э. Надад үргэлж: бодож той уулзахад: явдаг нэг зүйл бий гэж хүү сай Москвад болж байгаа ХЭЛЭВ. «Сайн санааны тоглолтод» ” ,, аав минь явахдаа миний Жүн ссээрьг “зур хүү хичээгээрэй гэж захисан л цэлмэг гэр, цэ юм. Аавынхаа, нөхдийгнхээ гээн тагтаа, алтан нар, өн- итгэл найдварыг биелүүлж гийн бөмбөлөг, аз жаргал, чадсандаа баяртай байна гэ- баяр баясгалантай хүмүүс. лээ. Ганхбгтохыг бөхийн дэв”, ӨӨРӨӨР, хэлбэл өдөр ЗАЙЛАН ав аан гараа хүлээж Бэ шлэлчӨЙХЭНЖ юОЫР айица. Я - Хүү минь та нарын амьдралын өдөр бүхэн л бая- » МОРЬ 2 рын өдөр шүү дээ, Нам, зз- Уяа сойлго нь таарсан саг, ард түмэн чинь ийм С9- шандаст хурдан хүлгээ уна- сан цовоо багачууд тал дүү: рэн гийнгоолно, Баяр наа- дамд азарга, их нас, соёо- лон, хязаалан, шүдлэн, даа- ганы. уралдаан уламжлал ёсоор Соялоо. Азарганы урал- даанд есөн настай Д, Наран- гэрэл охины унасан хүрэн азарга, (Төв аймгийн Баян- цагаан сумын малчин М. Данзаниямын) их насны 400 шахам морь уралдсанаас Төв аймгийн Баян--өнжүүл сумын малчин Ханддбржийн хонгор халзан, соёолон мод- СПОРТ ЭНХ ТАЙВНЫ ЭЛЧ дая: байсангүй, Дэлхийн, шинэ дээд амжил- тууд тогтоож, анхны аваргууд торлоо. Спортын энэ том арга хэмжээ зөвхөн спортын дээд амжилтуудаар хязгаарлагдахгүй билээ, Сайн санааны тоглолт болж буй Москва: хотноо «Спорт, хүүхэд. зйх тайван» нэртэй хүүхдийн зургийн үзэс- ломжоор хангасан юм. рин дайны аюул л бүү газ: раасай гэж өвөө нь хэлжээ. Хас, .ш. Хүүхэд бид дайнд дургүй Э15 бүхэн дуунд дуртай янгалан дуулах дуу миг» Энх тайван, найрамдал... гэж хүү дуулсарр явна. Жаал хүүгийн баярт өдрүүдийн нэг энэ. Маргааш дахиад л бая- рын өдөр, Энэ бол энх хо- Дөлмөрийн баярын өдөр. “МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Д. САРАНТУЯА тэлэн нээгдлээ, Үзэсгэлэнд зовлөлт, амсри: кийн өспөр үеийнхний энх тайв- ны тухай зурсан зураг тазвигд- жээ. «Энх тайвны бяцхан элч» хэ мээн нэрлэгдсон Саманта Сми тийн ээж Дисейн Смит энэ арга хэмжээнд оролцов. Тоглолт үргглжилсээр, Сайг санааны тоглолтод Орслцол байгаа бүх хүн Москвагаас ЭН) тайван, найрамдал, аз жаргал сайн сайхан бүхнийг өвөрлө! эх нутагтаа буцах болно, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ УХУХХКХХХХАККККУХХХХҮХХХХХҮХХХХАХУХХХХХХХХХХХХХХУХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХХС сс » єр ХҮҮХЭД ф ЭНХ ТАЙВАН ө АЗ ЖАРГАЛ 1 ./ цн ИЙН Анд нөхдийн 2 «Найрамдал» лагерийн олон улсын ээлжийн нээлтээр Ц,. 2 Мөнхцэцэгтэй танилцлаа. | Тэ- й Рээр нийслэлийн 10 жилийн 31 Й дүгээр сургуулийн наймдугаар / ангид сурдаг. Сурлага, хөдөл- мөрөөр тэргүүний авьяас охин шүү гэж пионерийн ахлах Ку агч нь ярьсан юм. Бид Мөнхцэцэгийг «Пионерийн үнэн» сонинд хамт сурвалжлага хий- хийг урилаа, -- Манай лагерьт ах дүү со- циалист найман орны пионер “Хүүхдүүд ээ ! Энх тайв- Хар, шар, цагаан арьс- 2 35 Н ёрчэй БАГА . сурагч амарч байна. Манай ор- Аүгаар сарын” биш “анх, тай. хєйд зуйл, халуун 9” Ё ны хог ходвөгөөс Ч сурдал, 50 “НУАУ : Ё л дөр, рикийн хүүхэд бүхний жар- дөлмөр, авьяасаараа шалгарсан БНУАУ-ын үе тэнгийн найз галтай, хөгжилтэй амьдра- 2 олон хүүхэд ирсэн гэж Мөнхцэ- нөхөд чинь энхийн төлөө лын төлөө бид бүхнийг цэг яриагаа эхлэв, Гадаадын үе хүслээ илэрхийлсэн бөмбө- хийнэ тэжээ. тэнгийн найз нартайгаа ирсэн лөг тагтаа, цаасан шувуу Наймдугаар сарын 6-нд өдрөөс нь бид дотно сайхан нэгэн зэрэг хөөргөж «Цэл- мэг тэнгэрт уулзацгаая» хэ- мээн орон бүхний багачуу- дыг уриалан дуудаж байна. Унгарын пнонерүүд энх тайвны өдрийг үе тэнгийн- хэнтэйгээ нэг өдөр, нэг цаг, нэг мөчид тэмдэглэхээр ийн- хүү Хиросимд атомын бөм- бөг дэлбэрсэн аймшигт өд- рийг сонгож авсан нь санам- саргүй хэрэг биш ээ. Тэд урналгадаа: --Хүүхдийн аз жаргал, инээд баясалтай, элбэг хан- талуун амьдралын төлөө, дэлхийн зарим оронд шана- лан зовж байгаа сая сая багачуудын хувь заяаны төлөө сайн санаат хүн тө- релхтөн хичнээн их тэмцэж хөдөлмөрлөж байгааг бид мэднэ. Гэвч дэлхийн олон оронд дайны гамшиг, өлсгөлөн- үерхдэг. Сургууль анги, хамт Й олон, улс орныхоо тухай анд Й найзууд маань сонирхолтой зүйл й их ярьдаг. Марк, ил захидал, й тэмдэг солилцож хүүхэд бүр Ы цуглуулгаа баяжууллаа гэв. -- Та нар ямар хэлээр ярилц- даг вэ? Бидний үерхэл нөхөрлө- лийн хэл орос хэл. Бараг бүх хүүхэд орос хэл мэддэг. Зарим- 2 даа дохиогоор ярих ч бий, гээд инээмсэглэв. -- Мөнхцэцэг эз! Чи намайг найзуудтайгаа танилцуулаач гэ- хэд, - 2 -- Би саяхан Оттингер Хай- налко, Пенелоне Родригес гэдэг унгар, куба найзтай болсон, бид хамт зургаа авахуулсан гэв. Оттингер Хайналко БНУАУ-ын Фьер мужийн нэгэн дунд сур- 2 гуульд сурдаг. Бүлгийн даргын 26 сонгуультай. Монгол орны тухай сэтгэгд- лзэ ярьж өгөхийг түүнээс хүс- 2 лээ. 2 -- Манай бүлэг мужийн хэм- 2 экээнд зохиогдсон урлаг, уран й сайхан, спортын арга хэмжээнд 2 Удаа дараа амжилттай оролц- сон. Тэгээд шагнал болгож нэг сурагчийг гадаадад тухайлбал танай оронд амраах болсон юм Монгол оронд ирэхийн өмнө та- най орны хөгжил цэцэглэлт, хүүхдүүдийн амьдралын тухай нэлээд зүйл уншиж судалсан. Үе тэнгийн монгол нөхдийн маань зочломтгой зан их таа- лагдлаа гэв. -- Хайналко! Чи «Найрам- дал» лагерийн амралтын хог- жилтэй өдрүүдээсээ ярихгүй юу? -- Монгол үндэсний хувцас, хөгжим үзэж сонирхлоо. Хүүх- дүүд багаасаа моринд гарамгай байх юм. Энэ бол эр зоригтой байна гэсэн үг. Үндэсний бөх, сур, морь уралдахыг Ч үзлээ гээд сургууль бүйтэмдээ ямар Ы ажил зохиодог энх тайвны жилд унгарын пионер багачууд юу хийж байгаа талаар олон зүйл ярьж өгсөн юм. -- Бид нутагтаа очоод «Най- рамдал» лагерь, монгол найз нарынхаа тухай ,нөхөддөө ярьж өгнө. ? Мөнхцэцэг бид хоёр Оттин- гер. Хайналкод тавтай сайхан амрахыг хүсээд цааш явлаа. Улаанбаатарын цагаар 15 цаг 15 мНнутад хүүхдүүд та нар орон орны үе тэн- гийнхэнтэйгээ нэгэн зэрэг энх тайвны урнатай бөм- бөлөг, тагтаа, цаасан шу- вууг цэлмэг тэнгэрт хөөр- гөж, энхийн төлөө сүрлэг жагсаалд хөл нийлүүлээ- рэй. Пионерийн лагерь, хө- дөлмөр амралтын зуслан, саалийн ферм, орон сууц- ны хороолол, зуслангаасаа цэлмэг тэнгэрт хөөргөсөн та нарын энх тайвны уриа анд нөхдийн чинь уриатай нэгдэнэ. Бөмбөлөг, тагтаа, цаасан шувуу хөөргөхдөө аймаг хотынхоо ус цаг уурын ал- баны ах эгч нар болон ах- мад хүмүүсээс туслалцаа аваарай. Та нарт тусламж болгож: цаасан шувуу хийх хялбар загвар нийтэллээ. « гийн туйл болсон хүнд нөх- цөлд шинэ хүн мэндэлсээр байна. ва У!! САРЫН 6-НД ПИОНЕРИЙН ЛАГЕРЬ, ХӨДӨЛМӨР 7 АМРАЛТЫН ЗУСЛАНГУУДАД БОЛОХ ЭНХ (| ТАЙВНЫ ЦУГЛААНЫ УДИРДАМЖ Ф ХӨДӨЛМӨРИЙН ” ЗУН шангаа... ” «Найрамдал» лагерьт танилцсан гндууд ээг -- «Найрамдал» лагерьт танилцсан гурван найз: Пенелопе Родригес, Ц.Мөнхцэцэг, Оттингер Хайнално С. БОДООШИЙН авсан фото -- Эрх чөлөөний арлаас ир- сэн хүүхдүүдтэй уулзья гэж Мөнхцэцэг санал гаргав. -- Тэгье. Кубын пнонерүүд- тэй уулзаж сэтгэгдлийг нь сон- соё. Оройн сэрүү орж байлаа. Бид пнонер Пенелопе Родри- гестой уулзав. -- Родригес! Чи даарч бай- на уу? гэхэд -- Жаахан: Кубад өдийд 34- 36 градус дулаан. Түүний энгэрт олон тэмдэг ярайна. - Энэ олон тэмдэг ямар учиртай юм бэ? гэж Мөнхцэ- цэг асуув. - Манай пионерийн бай- тууллагаас инонерийн ажил сайн зохион байгуулсан гэж шагнасан юм, Манай Куба пио- нерүүд олон тэмдэгтэй байгааг та нар ажигласан биз дээ. - Монгол орон чамд ямар санагдав? -- Байгаль нь их сайхан юм. Сүрлэг өндөр уулс, хөвч ногоон моддын дунд орших хүүхдийн бүгд найрамдах улс гэж нэрлэ- дэг «Найрамдал» лагерийн бай- шин барилга, хөөр баяр, зол жаргалаар дүүрэн хүүхэд бага- чууд бүхнээс сайхан, Манайд ургадаг дал модыг энд би хар- сангүй. Родригес Гаванаас онгоцоор 25 цаг инсч урт аяны зам туулж Улаанбаатарт иржээ. Бүх хүүхэд миний найз. Эх орондоо буцахдаа монгол үг заавал сурна гэж ярив. Сургуулийнхаа сониноос яриач? -- Би бүлгэмийн зөвлөлийн даргаар ажилладаг. Бид тэм- цэж байгаа Никарагуа, Ангол улсын хүүхдүүдэд бэлэг ху- римтлуулах хөдөлгөөн өӨрнүүл- сэн. Зарим нь дэвтэр, үзэг, ха- рандаа, нөгөө хэсэг нь тоглоом цуглуулж хүүхэд бүр чадах хэ- ажиллана. Саасан сүүгээ хэм- жиж тушаахад хөвгүүд охи- рээрээ идэвхтэй оролцсон Нубын пионерүүд зуны амралтаараа юу хийдэг вэ? Бид пнонерийн лагерьт амрахын зэрэгцээ хөдөлмөрлө- дөг. Сургууль бүр туршлагын тал байтай. Тэндээ чихрийн нишин- гэ төрөл бүрийн ногоо тарьдаг. Зунжин арчилж тордон усалж намар нь ургацаа хурааж авна, -- Чи ямар мэргэжилтэй бо- лох вэ? -- Хувьсгалч болно. Тэгээд шударга үнэний төлөө тэмцэж, эх орноо хамгаална. -- Чи чухам юу хүсэж мө- реөддөг вэ -- Эх дэлхий маань дайн да- жингүй энх амгалан байгаасай гэж хүсч байна. Бас монгол, куба хүүхдүүд аз жаргалтай амьдарч, үерхэн нөхөрлөхийт хүсч байна. Мөнхцэцэг бид хоёр Болгар, ЗХУ-ын пионерүүдтэй ч уулз- лаа. Тэд энх тайвны жил-1986 онд зохнож байгаа ажил, сур- гууль, интернацнионалч клубын- хаа тухай, эв санааны нэгдлийн зах ажиллуулдагаа, улс төрийн ДУУ, зурагт хуудасны уралдаан зохиож байгаагаа ярилаа. Мөн энх тайвны жилд «Бид энх тайвныг сахин хамгаална!» пио- нерийн буухна аянд хэрхэн оролцсоноо ярилаа, -- Мөнхцэцэгээ? Хамт сур- взалжлага хийсэн чамд их баяр- лалаа. Чи найз нөхөддөө юу гэж хэлмээр байна? -- Гадаадын үе тэнгийн найз нартайгаа захидлаар байнга ха- рилцаж байгаарай. Тэд манай орон, бид бүгдийн тухай мэ- дэхийг маш их хүсэж байдаг юм гэлээ. Хүүхдүүд эз! «Найрамдал» лагерьтаа тавтай амраарай. Пнионер Мөнхцэцэгтэй хамт сурвалжилсан манай 2н- лагч М, БОЛД 24 түрүүлнэ. Тэдний бүрсэн тар- тийг хүн бүр амтархана. | БЭЛТГЭЛ ХЭСЭГ. -- Энх тайвны цуглаан хийх талбайг улс төрийн пиланат, туг, уриа лоозон- гоор чимэглэнэ. -- Энх тайвны сэдэвт радио программыг бэлтгэ- нэ. -- Хүүхдийн бүтээлийн болон фото зургийи үзэс- гэлэн гаргана. - Бомболог, цаасан шувууг хүрэлцэхүйц хэм- жээгээр бэлтгэнэ, ХИЙХ АЖЛЫН чиглэл -- Бүлгүүдийн хооронд энх тайвны сэдэвт улс тө- рийн, дүу шулэг, зурагт хуудас, гар зураг, цард“ мал зам дээрх зургийн уралдаай зохиож шилдэг бүтээлийн үзэсгэлэн гарга- на. --« Пионерийн лагерьт ажиллаж сөн уран бү- тээлийн дугуйланд сурал- цагч хүүхдүүдийн бүтээ- лээр эв нэгдлийн зах ажил луулж орлогыг энх тайв- ны фондод оруулна. ЭНХ ТАЙВНЫ ӨДӨРТ ЗОРИУЛСАН ЦУГЛААНЫ ДАРААЛАЛ Цуглааныг 15.00 цагт эхэлнэ, -- Наймдугаар сарын 6- ны өдрийг Энх тайвны одөр болгон дэлхий дахинд тэм- дэглэх тухай, Уигарын ино- нерүүдээс даян дэлхийн хүүхэд багачуудад хандаж гаргасан уриалгыг танил- цуулна. -- Улаанбаатарын ца- гаар 15.15 цагт Эих тай- ранч уриа лоосонгоор чи- мэглэгдсэНн өнгө өнгийн бөмболог, цаасап.шувуу- дыг цэлмэг тэнгэрт хөөргө- нө. -- Эих тайван, эв нэгд- лийн сэдэвт пнонер сурагч дын нэгдсэн концерт тог- лоюо. -- Галын иаалят хийнэ. Д. СУХБААТАРЫН нэРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв зөвлөл доос ер дутахгүй. Харин ч илүү сүү саасан дүн гарлаа. -« Манай хүүхдүүд малд нүдтэй ажилсаг. Малчид бид зун болж пнонерүүд ирэхийг их хүлээдэг. Эд маань ажилд хичнээн их нэмэртэй гэж са. нана. Бид хүүхдүүдээсээ ши- нэ сонин зүйл сонсож, дуу сурдаг, тэд биднээс мал мал- лагааны арга ухаанд суралц: даг юм. Ер нь тэгээд пиопе- рүүд амжилт бүтзэл, баясгалан авчирдаг гэж мал- чин Б. Гүнчин гуай бахар- хан ярьж байлаа, Тиймээ. Сэлэнгэ аймгийн Орхонтүул сумын дунд сур- туулийн сурагчид зун болгон малчин ах эгч дээрээ айлч- Бас найз нар шигээ сааль сааж, тараг бүрж сурахаар мэрийнэ. өврийн ахаа ХУРАА ХӨДӨЛМӨРИЙН ТҮР ЯРИГАД й Худаг элстий» нэртэй га- зар зукан байгаа хоньчин Чинбатынх хэд хоног ам бүл өнөр, ажид үйлс ч сайн бай: лаа. Өвөрхангай аймгийн Хар- хорины 8 жилийн сургуулийн Т7-гийн «А» Санг нү сурагчид хөдөлмөрий түр бри- гад байгуулан хоньчин ЧИин- лан очаос шэн Энэ шьманы ирж шингэн цанын зун-« , сааль - » ЦУ- ноос » алын | » ваагаар 16 багш, 60 сурагч | ХАШаа хороо цэвэрлэх, хур- (| гарч бог малын сүү сааж, ца... Т5 Х4| гаан идээ боловсруулж байна. Энэ хугацаанд хүүхэд бүр тодорхой нэг ажил эзэмшиж дадлагажжээ. Жишээ нь сааль саахад С. Кулихан, Ё. Буяндэлгэр, П. На яа савын УРАс зан, З.Ордоггүй байхад, їарыэх тавьж, та бүрэхэд П. Баасанжав, Л. Ду. ламжав, Н. Энхжаргал нар Утсаар ирсэн мэдээ ХЭНИЙ ХҮРСЭН ТАРАГ. АМТТАЙ 89? Ургах нартай уралдай ши- нэ өдрийн ажилтайгаа золго- дог эртэч пионерүүдтэй малч- ны хотонд уулзсан юм. “Тэд нарнаас өрсөж саалиа саа- хаар эртэлдэг. Зэлэн дээр цагаан хормогч өмссөн охид бас хөвгүүд ч харагдана. Тэд хэзээний саальчин шиг их л эвлэгхэн -А Лу гийн жагсаалт: »м Зохиогч 1986--1987 оны хичээлийн жилд ерөнхий боловсролын сургуулнудад хэрэглэх сурах бич- Номын нэр Нийт- Нэгбү- лэгдсэн он рийн үнэ 1 1 АНГИ 1, Б.Цэвэгжав 1982 1,90 М.Цэрэндорж 1983 1,90 Г.Лхаахүү Цагаан толгой. 1984 1,90 1985 1,90 1986 1,90 2. С.Шарав, 1984 3,35 Я.Гончиг, 1985 3,35 А.Оюунханд Унших 1986 3,95 3. Б.Цэвэгжав, 1981 1,55 Ц.Дэжээхүү, 1985 1,20 Г.Лхаахүү Монгол хэл 1986 1,20 4. Д.Бүндэн 1984 3,15 Д.Нямжав Математик 1985 3,15 1986 3,15 5. Н.Отгонбаатар ТН. Чагнаа Х.Будхүү 1984 3,90 Ч.Сангидорж Дуу хөгжим 111 Зөр, | 6. Л.Батсүх 1980 1,40 Н.Чимэдцэрэн Дүрслэх урлаг 1983 1,40 ЦН АНГИ 1, Ч.Лувсандэндэв Я.Гончиг . 1984 2,90 Д.Ганчимэг Унших бичиг | 1985 2,90 2. Х.Өлзийханд 1983 2,24 1 С.Бадамханд 1985 2,24 | Д.Цэрэндагва Монгол хэл 1986 2,24 3. Д.Бүндэн 1984 2,80 Ц.Цэвээн Математик 1985 3,80 1986 3,80 | 4. Д.Базар ) Я.Гэндэнсүрэн 1984 3,35 Б.Долгормаа 1985 3,35 1И. Шагдар Түмэн бодис П-Ш 5. Л.Батсүх 1946 155 Б.Цэнд-Ойдов лэх урлаг З шэн 8113 25 1984 1,35 Ш. АНГИ 1, Я.Гончиг - С.Шарав Ч.Лувсандэндэв Унших бичиг 1985 3,40 1 2. Л.Балжир 1983 2,70 | дыг м НЫ 10 ш. база атематик 5 2. хамарт :: 1986 2,70 3. Д.Цэрэндагва Сарнайн 1985 1,90 4 Монгол хэд | 1986 1.00 4. Л.Батсүх : ,Ширнэн слэх урлаг 1980 1,10 С.Шир Дүр ур. 1983 1:10 | 1 Хүн 985 1,60 | 1. Д.База эн бодис 1 л 99 : Ё 5 -8 1986 1,60 2. Х.Дүгэр | С.Шарав , 21985 2,10 | Я.Цэдэнбал Математий 1986 2,10 | 3. Ж.Надмид Я | Б.Бямбасүрэн . 1985 2,45 «Санжаа Монгол хэл 1986 2,45 4. Ш.Гаадамба 1983 2,80 Ө.Ваанчиг Уран зохиол , 1985 3,50 1 2 1986 3,50 5. С.Гадинжид зө лам аав, " Ш.Сүхээ 1981 3,07 Ш.Зулхүү » 1983 3,07 М.Н.Вятютиев «Радуга1ї» їУ 1985 3,07 Л.Л.Вохмина - "А.И.Кочеткова 6, Г.Намдал. ө 2 в. Д.Амгалан Дүрслэх урлаг 1983 1,10 3 7» С2 дорж 4 : / Л.Мижиддорж Хөдөлмөр . Р,Будханд сургалт 1986 1,30 8. З.Оюун Дуу хөгжим 1986 0,75 Ё М.АНГИ 1, Н.Санжаасүрэн Эртний дэлхий 5 У.Гонгоржав ” дахинытүүх (1985 3,50 2. Б-1-инй ин, .22,,820 Жүрмэд -. Ц.Цэндээхүү Ургамал ” 1 Ц.Өлзийхутаг судлал У-У1 1986 5 С.Шийтэр Л.Мижиддорж УП-УШ анги 1979 11. Н.Цэцгээ, Үйлчлэх хөдөлмөр Н.Норжинхорлоо УП-У Ш анги 12. Чой.Лувсанжав Б.Лувсандорж Цэ, Шархүү 1980 Монгол бичиг УШ АНГИ 1986 1. Ш.Гаадамба М.Базаррагчаа Б.Цэрэндулам Монгол хэл » А.Шархүү С.Батмагнай Х.Сампилдэндэв Уран зохиол 1986 1984 1986 м 1985 2 2,20 “БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН 4. Ц.Өлзийхутаг ! гэ 13. В.Х.Шодорова Б.Осор 1984 2,70 Д. Батчулуун П.Бямбасан Монгол хэл зүй 1986 2,70 М.Н.Вятютнев 52 УйЧЛЭ өнө 1984 4,05 шинээ 336 -Дамбажс 1985 4,05 Л.П.Кацан Б) СУЛлсыг лэ Уран зохиол 1986 4,05 -.) Л.Н.Безносенко «Радуга-Ү» 6. Б.Даваасүрэн 4. Г.Батмөнх Хүний биеийн ” Га.Дагва 1985 3,40 Д.Гүррагчаа анатоми, физиологи, Д.Пүрэвдорж Математик , 1986 3,40 гэв эрүүл ахуй 1980 7. З.Өлзийху ! . Нина 1 ЇЇү:1097:5и9 5. Д.Гүржав Ё . Л.Мижиддорж Хөдөлмөр - Д.Буянхүү 1985 3,30 Ш.Наташа сургалт 1986 3,40 А.Мекей Алгебр 1986 3.30 8. Лх.Батмөнх 1977 3,40| 6.Ц.Няндаг Ч 5 харцигдорж Дүрслэх урлаг 1981 8,40 Цуссжглаж даг эн 230 . .Ж одоров, . ю. По! цг: Т.Б.Шагдарсүрэн 1984 1,50 Л.Л.Вохмина «Радуга» Ч 1982 4,45 Ц.Дагвадорж 1985 1.50 С.Н.Плужиикова анги с5 Д.Дашхүү Шугам зураг 1986 1.50 С.Гадинжид ?| 8.Г.Содномваанчиг БНМАУ-ын 1980 3,50 М.Н.Вятютнев О.Сүхбаатар эдийн засгийн 1983 3.50 10. Д.Батсүрэн Ь Хос газар зүй 1827 Зай Х.Будхү Дуу : 5 . Б.Чимэд 2,4! домЄл: Бэшэргыл 1888 29Г5 Т.Сэнгэдорж БНМАУ-ын төр 1984 2.30 УГ АНГИ Д.Дашцэдэн эрх зүйн үндэс 1986 2,30 1, О.Шагдарсүрэн їх Анги - . Х.Мөнхбаяр 1. Ц.Өлзийхутаг | Г.Данзан . Амьтан 23 Б.Дорлиг м ТЭЯр ЇС | “8 ЫЫн судлал УРУИ 1888 551 шээж ЦОЮхЕРЫ 50 2. “Шагдар Эх газрын 98 8 юэ - ! 8 1.18) !-: ни « Ш.Бат-Өлзи ундад : : 5 | хуршалдуж зэнгтүн.. 1888 840 | 8.Дилэ Ааш аны 1982 240 | Жо омсраав 4. А.В.Погорелов Геометр ЇХ-Х анги 1986 1,50 : У 5. Н.Алтангэрэл - 3Н.Батцэрэн Г.Бямбаа 1985 3.20 Д.Вагзан ОуНЫЭ х 1985 2,50 Хал Физик 1986 3,20 5. С.Дашиймаа 1984 3:10 Д.Халтар : 6. А.Авирмэд Ш.Мягмар ї 1985 3,10 ПҮЛСЕЭБЦАГЭ | Г.Загдрагчаа Эагр 2 шоог 8,10 Ц.Мншик р: : | 6. А.Погорелов еометр У1- р 82 3.08 Т. Ч.Бямбатогтох | 1984--1988 360 | , Б.Роииниж ал Эг ДИШЕЧНБЭЦН Эс 2 Б.Шагдарсүрэн Шугам зураг 1982 2,80 Т.Дулмаа 8.С.Гадинжид ЦАГ М.Н.Вятютнев Д. Батчулуун ! Л.Л.Вохмина Ь Г.Долгорсүрэн НВ Зантанна «Радуга4И» УГ 1983 4,50 МЭ Винрүнев 5 8. Б.Бямбасүрэн Э.Г.Азимов «Радуга-Уї» 77 Ц.Жанчивдорж л 1983-2401 | СУБолнов 1Х анги 1986 -- 5 шргойлол 2 Монгол хэл зү ! » 9. М.Баянтөр: Гадаад орнуудын Зэн Я : Х.Га өр эдийн засгийн Б.Бат-Очир Тода 330 Д.Намсрай” тийн зүй 1985 4,60 10 З.Далхрүрэн хуулиас 7 1987, юэ |10.А.Д.Браун Ерөнхий биологи 1983 4,90 | »-А-Халхүү Ё : ЇХ-Х анги 11. С2/Камц 125 242 11.Б.Онхоон | Шинэхэн үеийн түүх 1979 1,30 | Т.Батчулуун Бо 285 Т дэвтэр 1984 2.10 | Ц.Ядамжав Дүрслэх урлаг 185 23-68 12, Н.Ишжамц . 198 1 8 зо Е д Х.Пэрлээ БНМАУ-ын түүх ї 12, Ц.Өлзийхутаг » хавшэцл 1986 3.30 Ц.Цэвээн | 13. Ш.2Жумдаан Шинэхэн үеийн түүх Ч эйссэхадан 1986 -- ИГ дэвтэр 1982 3,75 Н.Норжинхорлоо Хөдөлмөр сургалт 14. М.Долгоржав Цэргийнанхан 1981 2.85 УП АНГИ Б.Раднаабазар хахны Цэххилийн 1882 335 1. Ш.Цэгмид БНМАУ-ын физик 1983 хан шаВэн ГЄС : дээ газар зү 3. Х АНГИ 2 2. пин 325 1 1.Д.Цэнд Монголын уран 1328 228 -ролД Є зохиол 2 Б.Пүрэв-Очир Монгол хэл зүй Ё 1982 3.85 | : З.Т.Гомбосүрэн | 2. Ү.Санжмятав Алгебр ба їй “Эрдэнэ-Баяр Уран зохиолын Д.Ламжав анализын эхлэл Ц.Мөнж | : рявн С.Чимэдцэрэн -- 1983 8,50 он тн та) “Осор: | : ї 6 180| | Д.Гүрдорж, Ц.Рагчаа Физик: (| ЗООС, Н.Нулуун 88 : 5. Б.Даваасүрэн Ес 1985 8,0 х. Д.Цөрэн 495) Физии 1986 3,50: . | Даш 7 4! «Баасанжав Ш.Мягмар Алгебр (986 3.30| 3.Д.Баасанж Одон орон 1986 2,40- 6. Ч.Бямбатогтох 5 Т.Паяшид”, (07 1976 6 35. .М. . Т.Пэлжи Нишийн : В.Шодорова: Руссний язык 118 Крос ! Дашдаваа ( 1 ? ЭМ 1 Л.Л.Вохинна чРадуга1Ууя 1984 4,20| 6 мрсанждорж хнцлчлалйн 015 448 М.Н.Вятютниев Дашжамц -ы 1 Н.И.Зинченко 1 дэвтэр 1983 2.80 (8 сл Фэридай Я, НүнлөанД Ка »Дорж “Сэджав Бус, Я.Барианжав Ё : Шшгнэнийх Органик хими 1986 Д.Мижиддорж Хими У1РУШ , 71985 ЯМ) 8. Б.Самбуу 1975 8. Я.Намсрайжав Шинэ түүх 1038 130 Л.Лувсанцэрэн шаг тэлэн 4 : 9 эн с : х 58 :1986-2,05) , ДУХЭЛЭрЭ. х сүжиг но 9. Д.Батсуурь т р: Өмнөх оны зарим сурах бичг П.Найданжав : д | ашиглаж болохыг мэдэгдье. Энд жижиглэн ) Б.Гончигдорж 1984 1,55 далдаалах үнэ нь тавигдаагүй сурах 0 Зракыа, Шугам зураг 1986 1,55| хэвлэгдэж байгаа болно. | хєлс, Бэс»2С: 2Э/2 хуй “сс слослэ2 5 Ж м » ом си 2 эдэ длудь эхээсээ ул олээлсуоулситы зисллилсслллд Үргэлжлэл, Түрүүч нь ММ 45, 46-рт, Тийм ээ. Зөвхөн өн гөрсөн таван жилийн дүнг хар л даа, Монголын тө- мөр замын тээврийн тээх, нэвтрүүлэх чадвар яаж өсөв? Ортөө, зангилааны хүч чадал бүр мэдэгдэхүйц нэмэгдлээ. Одоо аль зан- гилаан дээр хичнээн цуваа саатан. зогсож байна вэ? Алга байна. Хэл ам ч тат- лахгүй амар болжээ. Таван жилийн өмнө бол өртөөн дээр зөрлөг хүлээж зогсох зуур машинчид бидэнд дуг- хийгээд авах хугацаа ч гар- даг байлаа шүү дээ, Та луугийн хэлдэг тун үнэн шүү. Хэдхээн жилийп өм- нө энд эзгүй хээр байсан юм. Хөрсөн дор нь тонн тонпоор хар-алт булаастай байгааг тэгэхэд геологич- доос өөр хүмүүс мэддэг ч үгүй байлаа. Дарханд зо- чилсон хүн Шарын голын ил уурхайг үзэхгүйгээр бу- цаж хэрхэвч болохгүй ээ. Нүүрс бол хүн төрөлхт- ний хувьд талх тариа л гэ- сэн үг, Бага, том ямар ч гүрэн чадал тэнхээтэй больё гэвэл улс орноо үйлдвэржүүлэх ёстой. Үйлдвэржүүлэхийн тулд эрчим хүч хэрэгтэй. Эрчим хүчний эх үүсэр юу вэ. 2222-2227 72223 мАРГААШЛЯН “.ЖиГДэнэ. минь. Сүүлийн таван жилд зүт- гүүрийн болон вагоны пар» кийг өргөтгөлөө. Ашиглалт ч ихээхэн сайжирлаа. Тө мөр замын дохиолол, хол- бооны бүх хэрэгсэл барар бүгд автоматжиллагдлаа шүү дээ. Хөдөлмөрийн бү- тээмж таван жилд хорин нэгэн хувь дээшиллээ. Би танц төмөр замын тухай ярьж байна. Хэрэв авто тээвэр, нисэх алба, зам гүүр гээд нэмэх юм бол ярих юм хэдэн ботиор хэм- Энэ бол улсын хөгжлийн алхаа шүү дээ гээд нэн урамтай инээмсэг- лэв. Дохио уянгалан дуугарч уурхайн тосгонд хүрэлцэн ирснийг зорчигчдод зарлав. Биднийг угтаж авсан уур- хайн даргын шинэхэн вол: га тэргэнд сууж карьерын зүг хөдөллөө. Дархан хо- тын дарга яриагаа үргэлж- лүүлж, - Саяын машинч за- Нүүрс, атом... «Зөвлөлт засаг дээр бүх орны ца- хилгаанжуулалтыг нэмбэл коммунизм болно» гэж их Ленин хэлсэн нь их учир- тай үг шүү гэлээ, Уурхайн дарга бас ам нээж, -- Өөхөн дэнгийн гэрэлд сСүүмэлзэж байсан Монгол орон далаадхан -жилийн дотор танигдашгүй болтлоо өөрчлөгдөж эрчим хүчний найдвартай бат нөөцтэй болсон нь үлгэрийн гайхам- шиг даруй мөн. Өнөөдөр манай улс 9 сая тонн нүүрс олборлож байна. Ах нь хэд- хэн жилийн өмнө уурхай- чин “байсан хүн. Сүүлд сургуульд сурч инженер болсон. Насаараа энэ уур- хайд ажиллаж байна. Тэр их хэрэгт Шарын голын уурхайчид бид хувь нэм- рээ оруулсан, байна. Аварга том Багануу: рын уурхай хүртэл бидний дүү юм шүү гэв. Том том эксковаторууд гзогсоо.зай- гүй тонголзож ар араасаа . шушсоОлтлээтосуусосмн сод мэндэлсний нь авай шилийн о7 - станц, оруулсаар. цувран зогссон ачааны ва- гонуудын тэвшийг хотойтол нүүрсээр дүүргэж байлаа. Ил уурхайн үелэнс тогтсон ханан гадарга газар зүйн хичээлээр самбарт дэлгэж тавьсан атлас зураг шиг со- нин. Өнгөн хөрс, нүүрсний давхарга, яагаад ч юм хэ- сэгхэн газар хад чулуун үеүүд, ахиад гялтганасан хар нүүрсний давхарга... -- Хотын зочиндоо бид бэлэг бэлтгэсэн гээд уур- хайн дарга халааснаасаа мөнгөн цаасанд боосон дөр- вөлжин зүйл гаргаж ирэв. Гадарга дээр нь «Шарын -.тол» хэмээн дармалдан бич- жээ. Задалж үзвэл дотроос нь гялгар хар зүйл гарч -ирэв. Үнэрлэж үзвэл нүүрс байлаа. Нүүрсэн дээр мөн л «Шарын гол» гэж хээлсэн байв. Дэлгүүрт зардаг шах- мал хуурай цайн дээр ийм бичиг байдаг билээ, -- Их баярлалаа ах аа! Ёстой сонин, бас дурсгал- тай нандин бэлэг байна. Би үүнийг сургуулийнхаа му- зейд тавина. Ийм шахмал нүүрсийг танайд хийдэг юм уу гэж намайг асуу- “хад тэр ах, -- Тиймээ, бид туршиж үзэж байгаа.юм. Хаягдал, хэнд ч хэрэггүй нүүрсний хогийг боловсруулж үйлд- вэрийн аргаар аргал түлш гаргаж байна. “Ийм түл- шийг айлууд тун их дуртай худалдаж авч байна гэлээ. Би уурхайчин ах нарынхаа ажилч хичээнгүй, юухнаар ч юм хийдэг санаачилга- тайг ихэд бишрэн хүндэт- гэв. Яг энэ үед хэдэн ар- ван цуваа нүүрс чирсэн галт тэрэг уурхайн гүнээс аахилан уухилсаар алсын замд хөдөлж байлаа. Овоол- тол ачсан нүүрс нарны гэ- рэлд шил толь адил гялтга- нан нүд гялбуулах нь хол- гүй байв. -- Энэ их нүүрсийг хааш нь аваачдаг юм бэ гэж на- майг сонирхоход уурхайчин ах, Хаана . цахилгаан хот тосгон байна, тэнд Шарын голын нүүрс байгаа. Бид өөрсдийгөө бү- рэн хангаж, бас зэргэлдээх аймаг, хотуудад, Улаанбаа- тарт нүүрсээ илгээдэг юм. Энэ таван. жилд шинээр 5.7 эс ашиглалтад орсон Эрдэнэ- тийн цахилгаан станцын хэ- рэгцээг хангаж байна гэв. Цоо шинэхэн цахилгаан станцад орж үзэх юмсан гэж мөрөөдөж явсац ми- ний бие: -- Эрдэнэтэд шинэ станц нээгдсэн юм уу гэ- вэл, -- Тун ч орчин үеийн станц даа. Миний хүү заа- вал очиж үз. Тэгээд манай Дарханы цахилгаан станц- тай харьцуулан жишиж үзээрэй. Харин сэтгэгдлээ бидэнд ярина шүү. Манай хоёр хот хоорондоо урал- даантай ажилладаг юм гэж хотын дарга хэлэв. Эрдэнэсийн уурхайд хөл тавив Шувуухай хөлөг Эрдэнэт хотын зүг чиг аван хөөрөв. Эрдэнэт хотын талаар би юу мэдэх билээ гэж -өө: рөөсөө асуув. Дэлхийн зэс молибдений арван том үйлд вэрийн нэг. Газрын зураг дээр харьцангуй хожим буй болсон Эрдэнэт бол Дарха- наас ч залуу хот. Уулын баяжуулах «Эрдэнэт» ком- бинатыг монгол, зөвлөл- тийн барилгачид 1974 онд барьж эхлээд хугацаанаас нь өмнө 1981 онд ашиг- лалтад оруулж, долдугаар таван жилийн эцэст төс- лийн хүчин - чадлаар нь ажиллуулж эхэлсэн. Тэнл монгол, -зөвлөлтийн ажил- чин хүмүүс мөр зэрэгцэн хөдөлмөрлөж эрин зууны- хаа түүхийг зэс эрдэнээр бичиж байгаа гэдгийг би мэдэж байлаа. Тэгсэн ат- лаа тэнд саяхан дахин ши- нэ цахилгаан станц ашиг- лалтад өгснийг мэдээгүй явжээ. Шувуухай хөлөг минь миний бодлыг тэр да- руй мэдсэн мэт лавлах то- линд «Эрдэгэт комбинатын барилга байгууламжийн техникийн иж бүрэн төс- лийг зөвлөлтийн эрдэм шинжилгээ, -зураг төслийн дөч орчим томоохон инсти- тут, эрин сурвалжлах бай- гууллагад боловсруулж, дэлхийд нэрд гарсан «Урал- маш», Новокраматорын машин бүтээх завод зэрэг дөрвөн зуу гаруй үйлдвэр машин механизм, материал, тоног төхөөрөмжийг ний- лүүлжээ. Эндхийн уулын үйлдвэрт ажиллагч хүчит тэуг ЗэийшМиУТЛ ХЭ ЭТЭ хэлд эксковаторын утгах шана: ганы багтаамж найман куб- метрт хүрэх бөгөөд ДУНД- жаар дөчөөс далан таван тоннын даацтай өөрөө буул- гагч автосамосвал, таван зуун дөч хүртэл морины хүчтэй бульдозер, зуун ДӨ- чин кубметр эзэлхүүнтэй бөөрөнцөгт тээрэм зэрэг уулын хүчирхэг техник, төхөөрөмжүүд энд ажилл4а- даг» гэсэн бичиг жирэлзэн гарав. Би үүнийг уншаад өөрийн эрхгүй дуу алдлаа. Гулливерийн тухай үлгэрт гардаг ер бусын аварга том хүмүүсийн нутагт очих гэж яваа юм шиг санагдав. Эр- дэнэтийн юм бүхэн аварга том, байшин барилга нь тэнгэр баганадсан сүрлэг, мод бут нь хүртэл түүний- гээ дагаад үзүүр нь үзэг- дэхгүй өндөр, хүн амьтан Ч бас хүдэр чийрэг, булчин нь зангирсан лут бадриун, гэрийн тэжээвэр амьтад б0- лох нохой нь гэхэд азарган чоно шиг, муур нь хүртэл бар арслан шиг дошгин сүртэй байх юм шиг санаг- даад байв. Энэ хотын техник, тоног төхөөрөмжийг гагцхүү. аварга.том. ер бус гаргууд бяр тэнхээтэй лужир биер- хүү том хүмүүс л эзэмшиж эдэлж хөдөлгөх ёстой юм шиг сэтгэлд дүрслэгдэнэ. .» Гэв: гэнэтхэн шидэт тО- линд -мэлтэсхийн гэрэлтэх Эрдэнэт хот огт санаандгүй байтал: нүдний өмнө ярс- хийн гарч ирэв. Эргэн тойрны уул толгод нэлэн- хүйдээ ногоорон хөхөмдөг- лөж нааш цааш дөрвөн зүг, найман зовхист тас- ралтгүй цуврах мянга мян- ган машин тэрэгний Ду: гуйнд боссон тоос шороо агаарт хөөрөн замхраад үл мэдэг манантан цайлалза- на. Дүүрэн ачаатай галт тэрэг-ган замаар хурдлана. Нэг их устай хиймэл нуур толин цэнхэр мандалдаа үүлс, уулсыг тольдон тог- луулж, цаахан талд нь үр- гэлжилсэн их битүү хөх но- гоон дээвэртэй барилга үр- гэлжилжээ. Зураг хөргөөс харсаар байгаад аль хэдий- нэ танил болсон | Эрдэнэ- тийн уулын баяжуулах ком- | бинат энэ мөн байлаа. (Үргэлжлэл бий). сми2 лёхэиудлүлс ус доХ хэ5 АРДАЧ УРЛАГИЙН ТОД ДЭЭЖИС 1606 оны зуны погЭН үдэш тээрмийн хажууд ор- ших нэгэн бяцхан байшин- гийн цонхон дээр лаа асав. Тээрэмчин Харменса Гер- хүү м эндэлжэг Хүүд Рембрандт гэж нэр өглөө, Хүүг өсөж торнии- могц эцэг нь латин хэлнйй сургуульд оруулж 14 на- санд нь Лейдений их сур- туулийн хэлний факульте- тэд сургажээ. Гэтэл Ремб- райдт хүү зай зав бүхнээ зураг зурахад зориулдаг байв. Аав, ээж, ах дүү, “ аль-ойр дотно хүмүүсийн- хээ хөргийг зурж, эх нь тэр бүхцийг нандигнан хадгал- на. Удалгүй Рембрандт их сЭзих йл орхиж нцут- Шинээ зураач Якоба ваненбургт шавь ор-, Ё25 Уйгагүй зүтгэлээр А--01552 солэлт авч “хиалга ирдэг болжээ. ритсон ван Рейнийд шинэ д дуртай мэргэжлээ. эзэмш: сэн Рембрандт 19 нйастай- даа бие даан ажиллах болж "бүтээл нь олиоос их үнэ: өдий төдий 3а- “Рембрандт Сасни . ван Эйленбург хэмээх бүсгүй- тэй айл гэр болжээ. Хэдий- тээр тэр эмэгтэй гоё сайх- иаараа төдийлөн тоц биш ч Рембрандт г хязгааргүй хайртай байсан учир хавар "ба. цэцэгсийн бурхан “Фло- рийн дүрээр гэргийгээ зург жээ. Гоёмсог ганган хувцас өмссөн, толгойгоо цэцгийн “эрхсээр чимсэн залуу бүс- гүй өнөө хүртэл амьдар- “саар байна. Саскид ингэж өнө үүрд “ЭЖСэ хайн зав-- шаан олджээ. Рембрандт үргэлж ам- жилт аз жаргалаар дүүрэн. / “байгаагүй юм. Зураачийн "ээж, хайртай Саски нь нас барж мөн гурван хүүгээ Д. Сүхбаатарын цэрэмжипУлсын хэвлэлийн комбинатад «рал. “нь -доройтон. алдаж. Титус хэмээх ганц Амьд- ядуурч -эцэст нь бүр үгээгүй ядууд тулж очлоо. хүүтэйгээ. үлджээ. ? Рембраидтын урлагийн онцлогийг үнэн мөнөөр нь Сойлгож эхлэхийн хамт баян | чинээлэг, хөрөнгөтөн, дээд- чүүд хавчин хяхаж, зураа- чид ирэх- захиалгын хэм" жээ цөөрсөөр шонны Эхийн хайр, энэрэл, жи- . рийн, хүний ахуй амьдрал, , хөдөлмөрг “сэй энэрэн. хайрлах “лист, ардач үзэл нэвт шин- тэмцлээр илэр- реа- гэсэн уран бүтээл нь Ремб- рандтыг цаг үеийнх нь зуг. раачдаас гоц-ялган товойл- "гож байлаа. ..Босгоны өмнөх тав: ЕЕР) дээр, орхин явсан. гэр- тээ эргэн ирж байгаа хүү” гээ, эцэг иь тэвэрчээ. Хүү гийн” царай харагдахгүй боловч түүний амьдрал тө- дийлөн сайн.биш болохыг , байдал илтгэнэ. Өмссөн хувцас нь цоврч дуусжээ. Майжгий шаахай нэг хө- лоос нь мултарч том хө- лийн тавхай харагдана. Хүүгээ гэсэн хайр, баярын - сэтгэлгээ эцгийн нүүр, шэн ТЭМЭЭ: 13409 (8910) 14. нндакс--141 18 рай, тэвэрсэн гар, тэр. бүх- нээс илэрхий .үзэгдэнэ». Энэ бол Рембрандтын эцэг хүний хүүдээ хандсан ит- гэл, хайр, сэтгэл зүрхийг нэвт шингээсэн “«Хэрмэд хүүгийн буцаж. ирсэн нь» гэдэг алдарт бүтээл билээ, Энэ зургийг зарим суд- лаачид хүү Титустэй нь холбож тайлбарладаг ажээ. Голландын агуугнх суут зураач Рембрандт 1669. онд нас барснаас хойш 100 жилийн дараа зураачийн алдар нэр дэлхий даяар түгэн бүтээлүүд нь дэл-- хийн том музейцүүдийн Ё-нө3 хүндтэй байр эзлэх сон юм, Рембраийдтын уран бүтээлийн өв асар их, Ардач урлагийн тод-дээжис гэж манай үеийнхэн:үнэл-- дэв. ГЭ, Ш ОРОН » ,? м Р д 724 ХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Зрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! САВРЕГТИРВАЛЫ! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУМН 267їл-О:14:0/ 141444» Мод8(2468) А ТИХЗЭ-ийн Төв Хороо- соны нарийн бичгийн дарга “Монгол, зөвлөлтийн залуу: чуудын У!їих наадмыг 30- хнон байгуулах комиссын нарийн бичгийн дарга Д. Битжамц манай сурвалж” с дагчийн асуултанд ха- рнулж байна. - Энэ нх наадмын “ онцлог юу вэ? -- Монгол, зөвлөлтийн залуучуудын найрамдлын их наадам баялаг түүхтэй. Одоогоос 20 жилийн өмнө “найрамдлын анхдугаар их “наадам ЗХУ-ын |Алтайн “хязгаарын Манжерок тос" гонд болсон юм. Найрамд- содын долоон их наадам өөр өөрийн онцлогтой байлаа. “. Монгол, зөвлөлтийн 38- дын У!!! их наадам ЗХУКН-ын ХХУЦ, МАХН- ын ХЇХ их хурлын дараа болж байгаагаараа онцлог юм. 1986 он олон улсын “ Энх тайвны жил, Ирэх жил 3987 онд дэвшилт хүн 19- ” рөл» Аугаа их (Онктяб- рийн социалист хувьсгалын -20 жилийн ойг ёслон тэм “дэглэх гэж байна. Энэ бү. хэн их наадамд тусгалаа рт агуулгыг нь тоДОр- Бойлж байгаа юм. НИ Эрдэнэтийг чухаш " юуны учир их наадлын " хотоор сонгож авсан бэ? 2 ш- Эрдэнэт хот монгол. зөвлөлтийн ард түмний “ шөнх найрамдлын билэгт “тэмдэг. Эрдэнэт хотыг 8Х дүү хоёр орны залуучууд 5 хүчээр барьж байг туулсан нь бид бүхний бас й рхал билээ. Иймд социа- интернационализмын “бодит биелэл болсон Эрдэ- ч хот монгол, зөвлөлтийн ” залуучуудын их наадмын ЙК. хот зүй ёсоор болсон юм. ЁС- Их наадмын хүүх- дийн программын таар? Их наа рамм баялаг.” тор программ чухал зээлж байна. Их на «Найрамдал» клубт йн зураг, уран бү н үзэсгэлэн гарна, Х дэд зориулсан стереокино, автомат тог- лоомын булан ажиллана. Монгол, зөвлөлтийн ард түмний бахархал болсон сансрын нисэгч улсын баа- тар, хөдөлмөрийн “баатар, нэрт эрдэмтэд, хоёр орны тэргүүний | залуучуудтай уулзалт хийнэ, | Монгол, зөвлөлтийн шилдэг уран, бү- тээлчидтэй хийх залуучуу- дын уулзалт их сонирхол» той болно гэж бодож байна. Монгол, зөвлөлтийн найрамдлын түүхэнд 3а- луучуудын нх наадмын оруулсан хувь нэмрийн талаар? -- Монгол, зөвлөлтийн ард түмний. найрамдалд залуучуудын их наадмууд чухал хувь нэмэр оруул саар ирсэн юм. Манай залуучууд зөв лөлтийн ард түмэнтэй. тог- тоосон ах дүүгийн найрамд" лаараа цаг ямагт бахарх- даг. Найрамдлаа улам бэх- жүүлэхэд хувь нэмрээ оруулах нь залуучуудын их наадмуудын гол зорилго юм. Их наадамд бэлтгэх явцад залуучууд улс орноо хөгжүүлэх, зөвлөлтийн за" луучуудаас суралцах үйлс- дээ тодорхой амжилт ол: соор ирсэн. Монгол, зЗөв- дөлтийн залуучууд ах дүү" гийн халуун сэтгэлээр:уул- заж харилцан туршлагаа солилцож бие биенээ гүнЗ" гий ойлголцдог. Их наад- муудын бүхий л үйл ажил” , лагаа залуу үеийг эх оронч интернационалч үзлээр хү- мүүжүүлэхэд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсээр ирсэн билээ. Иарлаг дэлхийн хүүхэд бүхэнд Найрамдалд хамгаас чухал билээ ” Насан туршдаа хайрлаж явах Нандин зүйл нь энэ билээ Орчлон дэлхийн Хүүхэд Оппгой хүч нь тэр билээ Олон үедээ хадгалж явах Оргилын дээд нар эй: : Аугаа Лепип бидэнд ингэж Алсын замыг заасан. билээ... ЭР НААДАМ 1986 ОНЫ ДОЛДУГААР Б. Амгалан нар, Т. БАТЖАРГАЛЫН Анхны үүдийг нээсэн зөвлөлтийн Дайны талбарт хүмүүс Дархан ялалтыг байгуулж билээ. Далай сайхан миний нутгийг Дайчин зоригоороо хамгаалж билээ. Ээлтэй сайхан найрамдлын . : шимээр Эрдэм соёл түгсэн “билээ. Эрхэмийн дээд Зовлолтийн хүмүүс “Шинэ хотуудыг барилцсан 5, "| билээ. | 77787711:4 билээ. САРЫН 26. А БЯМБА А Тэдїий-явсан газар бүхтпээр Тэгшхэн замууд зурайсан билээ. Тэпүүн талд тариа ургаж Тэнгис далай шиг 4 долгнолсон билээ. Сансрын уудамд Зөвлөлтийн ахтай Сайхан заваж, үтээсэн билээ. Санаа нэгтэй залуус бид 3 Нэн. " Сааршгүй итгэлээр : холбоотой билээ, Найрамдлын Д ыг лг, БА.” авсан фото Манпжерокоос Эрдэнэт 5 Ч хүртэл -ААН | ДҮҮСИЙН БАЯР . 22 Их наадмын төлөвлөгч зөвлөлт, монголын хоёр сурагчийн сэтгэгдлийг гу” равдугаар нүүрнээс уншин. на уу. лтууллав. Энх тайвны үйлснин төлөө Эрхэм хүслээ нэгтгэлээ. “Зовлөлт түмнийг түшиж явах “Зөв зам мнвь мон билээ. Эвийн сэтгэлээр нөхөрлөсөн билээ. Ухаант жанжин Сүхбаатар ингэж Энэ л замыг бүгдээр | сонгож: | Улс түмэндээ захисгн билээ Сайн нөхөдтэй үүРХ үнэ 10 МӨНГӨ золгуулж Саруул замд удаан Ь Хайрт хүүхдүүд ээ! Та бидний өнөөгийн аз жаргалтай амьдрал, Ггэ- рэлт сайхан ирээдүй, улс орны маань бүхий л ололт үндсийн үндэс, эх сур валж нь монгол, зөвлөл- тийн найрамдал юм. Манай хоёр орны ард түмний ган бат найрамд- лын тулгын чулууг Аугаа их Ленин, чин зоригт Сүхбаатар нар тавьсан бн- лээ. Одоогоос 60 гаруй жи- лийн өмнө дэлхийн социа- лизмын хамгийн ууган орон ЗСБНХОУ-тай байгуулсан найрамдлын гэрээ дэлхий дахинаа хамгийн анхны эрх тэгш, бне биеэ харил- цан хүндэтгэсэн шударга хэлэлцээр байсан юм. Одоо манай орны соцна- лист байгуулалтад монгол, зөвлэлтийн найрамдлын ач холбогдол улам өсөн нэ- мэгдож, хамтын ажиллагаа- ны цар хүрээ өргөжин, агуулга нь баяжиж, арга хэлбэр нь боловсронгуй болж, хоёр орны ард тү- мэн улам ойртон нягтра- хад тус дөхөм үзүүлж байна. Зөвхөн долдугаар 5 жилд гэхэд Зөвлөлт Хол- боот Улсын тусламжийн хэмжээ 2 дахин өсөж үүний үрээр 300 гаруй барилга байгууламжийг барьж байгуулсны дээр олон мянган охид хөвгүүд ЗХУ-д их, дээд сургууль, техникум, техник мэргэж- лийн сургууль төгсөж мэр- тэжил эзэмшин улс орны- хоо бүтээн байгуулалтад амжилттай хөдөлмөрлөж байна. МӨНХӨД Д.ЦОГЗОЛМАА рооны орлогч дарга, МЗНН-ийн Төв НАЙРАМДЛЫН ГАЛ БАДАРНА МЭТНБХ-ны Гүйцэтгэх Хо- риуцлагатай нарийн бичгийн дарга Өнөөдөр манай орны өнцөг булан, бүрт, улс ар- дын аж ахуй, соёлын бүх салбарт зөвлөлтийн хүмүүс та нарын аав ээж, ах эгч- тэй мөр зэрэгцэн ленинч, ёсоор ажиллах, амьдра- хын сайхан үлгэр жишээ үзүүлж, улс орны маань хөгжил дэвшилтэд ихээхэн хувь нэмэр оруулж байна. Тэд фабрик, завод, уур- хай, сангийн аж ахуй бай- гуулж, хот суурин сүндэр-" лүүлэн босгож, атар хээр нутгийг тариалангийн тал- бай, малын бэлчээр болгож ахмад үеийнхнийхээ алдарт уламжлалыг нэр төртэй үргэлжлүүлэн, найрамдал нөхөрлөлийг бэхжүүлж байна. Манай оронд социалист нийгэм байгуулах түүхэн зорилтыг амжилтт2й ХхЭ- рэгжүүлэх, БНМАУ-ын олон улсын байр суурь, нэр хүндийг цаашид батат- ган бэхжүүлэхэд шийдвэр- лэгч хүчин зүйл болсон манай хоёр орны найрам- далт харилцаа өсөн мандах замаар улам өргөжин хөг- жиж, шинэ дээд шатанд гарсныг МАХН-ын ХҮХ их хурал сэтгэл ханамжтай тэмдэглээд энэхүү найрамд- лаа цаашид улам бүр бат- жуулан бэхжүүлэхийн чуХ- лыг заасан билээ. . Хоёр намын их хурлын дараахан болж байгаа мон- гол, зөвлөлтийн залуучуу- дын УШ их наадам манай өсвөр, залуу үеийнхний найрамдал, нөхөрлөлийн алтан хуудсыг улам бүр баяжуулна. у Манай орны эдийн 3а- саг, соёлын хөгжил цэцэг- лэл, ард түмний аж байд- лыг байнга дээшлүүлэх цаашдын ширгэшгүй эх булаг болсон монгол, ЗӨВ- лөлтийн ард түмний ган бат найрамдал, тал бүрийн хамтын ажиллагааг бүх талаар хөгжүүлэх явдлыг МАХН, монголын ард тү- мэн өөрийн эрхэм дээд үүргээ гэж үздэг юм. Ийм учраас манай өсвөр үеийнхэн, пионер сурагчид та нар энэ аугаа их най- рамдлыг юу юунаас ч нлүү эрхэмлэн дээдэлж, нүдний цөцгий мэт нандигнан хайр- лаж явах учиртай билээ. Хүүхэд багачууд та Н4- рын сурч хүмүүжиж байгаа хичээлийн саруул танхим, үзэг харандаа, дэвтэр, ном, сууж байгаа байр сууц бүгд л зөвлөлт ах, эгч иа- рын чинь гараар бүтсэн найрамдлын үр шим билээ Иймд та нар дэвтэр номоо арнг гамтай эдэлж, орон сууц, хичээлийн байр тан- химынхаа эд хогшлыг хайр- лан хамгаалж, «Залгамж үе» аяндаа амжилтай орол- цож, сурлага. хүмүүжлээ- рээ үлгэр жишээч байх нь манай хоёр ард түмний ах дүүгийн найрамдлыг улам бататган бэхжүүлэх үйл- сэд хувь нэмэр оруулж байна гэдгийг үргэлж: С4- наж яваарай. Манай хоёр орны түмний найрамдлын мөнхөд бадарна. ард гал Зөвлөлийн Хха-. ЗУНЫ ХӨГЖИЛТЭЙ АМ РАЛТЫН ТУХАЙ ЯРИД та--г---------т-т--тттттттигт---“--ш- МАПГ САЙХАН 41 дүгээр сургуулийн хийж сургууль орчноо цэ. дэргэдэх «Пионер» өдрийн цэрлэгжүүлж, хүнсний нє- зусланд амарч байгаа гоо арчилж тордох, услах хүүхдүүдтэй уулзахаар зэрэг ажлыг эрхэлдэг бай. хоёр ч удаа очлоо. Бүлгэ. мээрээ кино үзэхээр Яв" сан... тойрон аялалд гар, сан. музейд очсон гэж жи- жүүр хэлнэ. Зуслангийн захиралтай ярилцвал «Пио- нер» зусланд нийслэлийн 84, 41, 7, 60 дугаар сур- гуулийн 120 пионер, бага” чууд амарч байгаа гэв. Ингээд би долдугаар сур- гуулийн «Хараацай» бүл: гийн сурагчндтай «Оноо, хурд хурам» тэмцээнд бэлтгэж байхад нь уулзлаа. -- Өдрийн зуслан ямар санагдаж байна? -- Маш сайхан гэж нэг хэсэг нь хариулав. “--- Олон найзтай болж, даам тоглож сурлаа гэж хоёрдугаар ангид орж бай- гаа С. Хурцболд ярнлаа. -- Та нар өдрийн зус- лангийн тухай анх хэнээс сонссон бэ? гэж асуулаа, -- Сургууль дээр гар- сан зарлалаас үзсэн гэж арваад хүүхэд харнулав. -- Найз нөхдөөсөө сонс- сон гэж олонхи нь хэллээ. Өдрийн зусланд амраад үзэж харсан, сурсан зүйл нх байгаагаа тэд бахархан ярина. -- Бид хичээлийн жилд үзэж амжаагүй зарим үз- вэрнйг өдрийн зуслангийн 14 хоногт үзнэ гэж ярьц- гаав, Хүүхдүүд энд амрахдаа шинэ дуу, бүжнг, сурч, ша- тар даам тоглож, биенйн тамирын төрөл бүрийн тэм- цээнд оролцохоос гадна нийгмийн тустай хөдөлмөр МАЛЧИН БОЛООРОЙ, ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Нэг эм хурга 10-12 жил болоход 10-13 хонь болж үрждэг. 66 кг ноос, 225 кг мах 130 литр сүү өгч улсад 1500 төгрөгийн орлогс оруулдаг, Ингээд бодоход сая саяар тоологдох мал сүргийн ашиг тус, өгөөж буяныг тоолохын аргагүй, Гэхдээ тэр бүхнийг мал өөрөө бидэнд бэлтгээд өг- дөггүй. Малчин хүний хө- дөлмөрийн үр шимээр сая буй болдог билээ, Малчин. яр, Н Хүн амынхаа хүнсний хан- гамжийг нэмэгдүүлж, хөн- гөн аж үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хариуцлага- тай ,нэр төртэй ажлыг гүй- цэтгэгчид. Сурагч байхаа- саа ажилсаг нямбай, малд нүдтэй, хөдөөгийн жирийн хөдөлмөрт дуртай байсан хүүхэд хожим тэргүүний сайн малчин болсон нь олонтой. Хүүхдүүд та нарын сайн танил | Хэнтий аймгийн саальчин С. Аюуш. Завхан аймгийн хоньчин Ц, Нам- хайнямбуу, Дорнод айм- гийн саальчин Б. Цэндэн- ханд нарын олон залуу мал маллах эрдэм ухаанд бага балчраасаа шамдан сурал, цаж уйгагүй хөдөлмөрлөс- нөөр одоо БНМАУ-ын хө- дөлмөрийн баатар, гавьяат нэгдэлчин гэдэг алдар иэ- рийг хүртсэн сайн малчид болжээ. Тэд сургуулийн ам ралтаараа мал маллах ба хархалтай, сонирхолтой, нарийн мэргэжилд сурал- Тсл11114аа4444444443482144444115244131243240241144144441644894204381444438444444448848 18848644 444 43411441143 33314 цан эх эцгээсээ энэ сайхан мэргэжлийг өвлөж авсан юм, Манай орны ерөнхий бо- ловсролын сургууль, пно- нерийн бүлгэмүүд гпнонер сурагчдыг мал маллагааны арга барилд сургаж дад- лагажуулах олон хэлбэрийн ажил зохиож хүүхдүүд төл бойжуулах, малын СҮҮ сааль ашиглаж цагаан идээ бэлтгэх, эмнэг хангал эдэлгээнд сургахад ихээ- хэн хувь нэмрээ оруулж байна. «Би төлчин» аян, «Цагаа алт» цуваа пионе- рийн отор саалийн нөхөр- лөл, хөдөлмөр гмралтын зуслан энэ бүхэн пионер сурагчид малчдын мэргэж лийг эзэмшиж өвлөн авах, хөдөлмөрийн үр шимийг ойлгоход ач холбогдлоо өгч байгаа чухал ажил, Хэнтий аймгийн Биндэр сумын пионер Д. Шүрэнцэ- цэг пионер сурагчдын дун- даас анхны мянгат сааль- чин, Баянхонгор аймгийн Бууцагаан сумын пионер Б. Баяндалай төллүүлсэн бой- ямаа бүрээсээ ишиг жуулж ,аймгийн пионер су- рагчдын ходөлмөрийн аварга болж байсныг бид мэднэ, Малчны залуу халаа гэж хэн бэ? Өнөөдрийн пионер та нар. Ирээдүйн баатар хоньчин, мянгат саальчин, алдарт малчид та нарын дунд бий гэдэгт хэн ч эргэлзэхгүй, Малчны хөдөлмөр юу. наас эхэлдэг вэ гэж хүүх- дүүд асуудаг. Өдөр тутам байгалийг парийн ажиглаж, малаа цагийн аяст зохицуу.: лан маллаж, байнга хайр- лан хамгаалж ашиг шн- мийг нэмэгдүүлэхийн тө: лөө цуцалтгүй хөдөлмөр- лөнө. Мал саах, ноослох, чөдөр ногт зангидах, эм- нэг хангал сургах, тугал хариулах зэрэг ажлыг ба- гаасаа сурч эзэмшинэ, Чөдөр ногт зангидаж су- раагүй, унааны морио юүлж, сүү сааль боловс- Охид монгол бүжиг сур сан тухайгаа ярилаа, -- Би урьд нь цитар, мандолин хөгжим тоглож чаддаггүй байсан. Найз рынхаа туслалцаатайгай, хэдэн дууны аятай болоод буцах нь гэж тавдугаар ангийн сурагч Ш, Мягмар- сүрэн баярлан өгүүлэв. Түүнтэй хамт амарч байгаа сурагч Ц. Надмидбаяр, Ө, Нарагичимэг нар ч шинэ дуу, бүжиг, гитар тоглож сурснаа ярилаа. Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүн Б. Хүрлээ, -- Юуны түрүүнд би олон шинэ найзтай болсон. Өдрийн зусланд байх сай- хан .Шинэ зүйл нх сурч байна. Бүх ажлаа цагийн нарийн хуваарьтай хийдэг, Энэ нь сурагч бидэнд хн- чээлдээ орох хийх юмаа цагт нь хийж сурах хэв. шилтэй болгож байна. Өдөр бүр уралдаан, тэм- цээн зохиогддог. Есдүгээр сарын нэг л сургуульдаа шинэ сурсан олон сайхан зүйлтэй очино, Олуулаа хөгжилтэй, Дуу хууртай байх сайхан шүү дээ гэв. Тэд энд амрахын зэрэгцээ Бугын сангийн аж ахуй, хүүхэд залуучуудын «Най: рамдал» парк, Д. Нацаг- доржийн музей зэрэг газ раар аялжээ. М, БОЛД дишиипииииигааццаннцаццглаццлзагтатгтагтггтилаааталаттгттллаал1Ен руулж чадахгүй тийм ямар малчин байх билээ. Сүүлийн жилүүдэд саа- лийн механикжсан ферм, мал бордох талбай, мал төллүүлэх бааз цогцолбор, эмчилгээ тэжээлийн цэг, гахай шувууны ферм, аж ахуй олноор байгуулагдаж байна. “Мал маллагааны уламжлалт аргыг шинжлэх ухааны ололттой хослон хөгжүүлж малчны гэрт цал хилгаан гэрэл түгэж, те левизор үзэж, соёл, ахуйн үйлчилгээ нэвтэрч, аж бай- дал соёлын түвшин байнга дээшилж, малчдын зал- гамж халаа улам бүр сай” хан боломжоор хангагдсаар байна. Манай малчдын залгамж халаа хүүхдүүд та нар ши- нэ зууны малчин болохын хувьд сурлага, сахилга, боловсрол, хүмүүжлээр хамгийн тэргүүний байж улс ардын аж ахуйп элэ чухал салбараа хөгжүүлэх учиртай.. Ё Ч.СЭНДЭГТГҮГЭВН/ “МХЗЭ ийн Төв Хорооны Хөдөөгийн залуучуудын хэлтсийн эрхлэгч тсэжилижтомэндарирр хсэнэжтэлгтиэтйслсээлвэчирлигншлэжвйөллралгетэлг тллтчлларррриаринлилэрилаирэлэдйг 7 2 ЛгЛ ЛЛДДО77 Пионерийн зун Нафны : дуулал «Нарны дуулал». Нийс: лэлийн 52 дугаар сургуу- лийн пионер сурагчдын улс төр, уран сайхны хамт- лагийн нэг Л. Галмандах багшийн үүсгэн байгуулсан «Нарны дуулал» хамтлаг МПС- ын урлагийн үзлэ- гийн болон олоп улсын пионерийзН «Найрамдал» лагерийн урлагийн үзлэ- гийн алтай медаль хүртэж, (10112:14181111310111341118111111432 84 цл аашийг : улс төрийн дууны хамтла- туудын улсын уралдаанд ЇН байр эзэлжээ. Хамтла: гийнхан эх орноо судлах тойрон аяллын «Цэнхэр аяны» замд гарлаа, ЗУРАГ ДЭЭР: «Нарны дуулал» хамтлагийнхан. С. БОДООШИЙН авсан фото үних наадмын төлөөлөгч | ЯРЬЖ БАЙНА Р.В.Гольников Зөвлөлтийн есдүгээр сургуулийн комсомолын хорооны нарийн бичгийн дарга, есдүгээр ангийн сурагч Би их наадамд төлөө: лөгчөөр оролцож байгаа. даа их баяртай байна. Монгол, зөвлөлтийн за- луучуудын найрамдлын ҮУШ их наадмын үеэр ду гуй ширээний ярна болж комсомол, эвлэлийн аж- лын туршлага солилцож, урлаг, уран сайхан, биеийн тамирын олон арга хэмжээ зохиогдох билээ. Манай сургуулийн дэр. гэд Монгол, зөвлөлтийн найрамдлын танхим байдаг, Тэнд найрамдлын өдөрлөг, уулзалтууд болж |монгол анд найз нартайгаа уулзаж, учирч, сургууль анги хамт олон, найз нөхдийнхээ ту- хай халуун дотно яриа үүс: гэдэг. Бид Улаанбаатар хотын Т7Т дугаар сургуультай маш дотно холбоотой. «Хоёр их хурал нэг зо- рилго» уриан дор оны эх- нээс зхлэн зохиосон аж: 4 лынхаа дүнг гаргалаа. Хоёр сургууль энэ хуга- цаанд хийсэн, бүтээсэн зүйл их байна. Ер нь хамт- ран ажиллаж, бие биендээ тусалж ойлгоогүйг нь ойл- гуулж байхад мэдэхгүй ча- дахгүй зүйл огт үгүй юм. Монгол, зөвлөлтийн ард түмний найрамдлыг бэх- жүүлэх, сурлага, хөдөлмөр, олон нийтийн ажилд ам: жилт гаргасан учир манай сургууль 1985 онд БНМАУ-дахь ЗСБНХУ-ын Элчин сайдын Яамны дэр- гэдэх олон нийтийн бай- гууллагуудын шилжин явах улаан тугаар шаг- нагдсан билээ. Монгол анд найз нартаа монгол, зөвлөлтийн залуу: чуудын найрамдлын УШ их наадмын зөвлөлтийн төлөө- лөгчдийн өмнөөс ах дүү: гийн халуун баяр хүргэе. «Найрамдал-Дружба» Е Б. Амгалан Нийслэлийн 40 дүгээр сургуулийн сурагч, Улаан: баатар хотын пнонерийн штабын гишүүн Би нийслэлийн 40 дү- гээр сургуульд сурдаг. МХЗЭ-ийн гишүүн. Манай ангийн ХЗЭ-ийн 35 гишүүн нэг зорилго, нэгэн санаа: тай байж 1985--1986 оны хичээлийн жилд районы тэргүүний ХЗЭ-ийн үүр бо- лохоор авсан үүргээ ам- жилттай биелүүллээ. Ма- най ХЗЭ-ийн үүр МАХН- ын ХХ их хурал угтаж зохиосон 19 долоон хоно: гийн социалист уралдаанд удаа дараа амжилттай оролцож тэргүүн байранд шалгаран сургуулийн шил: жин явах дарцгаар шаг нуулсан юм, Би ийм сай: хан хамт олноороо үргэлж бахархаж явдаг. Манай ангийн багшийг Ч. Цэндсайхан гэдэг. Багш маань математик заадаг боловч эвлэлийн ажил сайн мэддэг, бидний зохиож бай- гаа ажилд үргэлж биечлэн тусалж, заавар зөвлөлгөө өгдөг, Би их наадмын үеэр олон шинэ найзтай болж: үзсэн бүхнээ хамт олондоо ярьж өгнө. ӨСРӨ”ИЙН МЕНИЙЧ9991ИН Цэцэг ногоо дэлгэрч бай- талийн гоо сайхан бүрдсэн зуны дэлгэр цаг. Өсвөрийн Леникчүүдийн зуны амралт. Зөвлөлт Холбоот Улсад жил бүрийн зун 11 сая гаруй хүүхэд багачууд пионерийн олон мянган лагерьт аятай тохитой амардаг юм. Ф Зөвлөлт Литвийн пионе- рүүд төрөлх байгаль орчиндоо туйлын хайртай, байгалийн дотно нөхөд билээ, 24 мянга таруй пионер сурагч «Но- гоон», «Цэнхэр» Эргүүлийн тишүүнээр ажилладаг. Тэд- ний ихэнх нь Байгаль хамгаа- лах нийгэмлэгийн гишүүд. Вильнюс хотын 41 дүгээр сургуулийн залуу, байгальчид байгаль орчноо судлах, танин мэдэх их аянд гарлаа, Энэ сургуулийн залуу байгальч- дын олдвор бүтээлүүд 3СБ НХУ-ын улс ардын аж ахуйн ололт амжилтын үзэсгэлэнд тавигдаж, медаль хүртжээ, ф) Бладимир мужийн пно- нерүүд материалын Нөөцийг хэмнэхийн төлөө уралдаанд идэвхтэй оролцдог, Зөвхөн өнгөрсөн оны зуй гэхэд 7 мянган га талбайд төмсний дахин хураалт хийж, 12 мян- ган тонн төмс нэмж хураа- жээ. Ажилсаг, арвич хямгач энэ пнонерүүд зуны амрал- ПТ11111111112 11112) 111164:(17474471 52:24 таараа нийт 11 сая рублийн ажил хийж гүйцэтгэжээ. Фф Осворийн Ленинчүүд хүнд тустай нийгэмд ашигтай сайн үйлс бүтээхийн төлөө байнга эрэл хайгуул хийж байдаг юм. Наяад оны тимур- чүүд дүү нараа асарч сувн- лах, ахмад дайчид, цэргийн ар гэрийг халамжлан, хөшөө дурсгалыг хамгаалах зэргээр ажиллаж байна. Ленинградын зуныхаа амралтаар сууцны хороололд «Өсвөр үеийнхэн клуб» байгуулж хүүхдийн цэцэрлэг, ясли, эм- нэлгийг Шшефлэн авч, бага- чууд дүү нартаа замын х9- дөлгөөний дүрмийг сурталч- лан таниулах зэрэг олон хэл- бэрийн ажил зохиож байна. Ф.Куйбышев мужийн Став- рополийн районы пионерүүд зуныхаа амралтаар тариалан- тийн талбай, мал аяс ахуйн фермд ажилладаг. Хүүхдүүд аав, ээж, ах эгчдээ бяцхан тарынхад тусыг хүргэж, ажилса! хичээнгүй, хөдөлмөрч хүмүүс болохоо харуулдаг юм. Пионер Слава Никитин ажлаарааа шалгарч, «Артек» зусланд амрах урилгаар шаг- нуулжээ. тимурчүүд орон Н. БОЛОРМАА ДҮҮ иниэшлэээр Г шинлилээлээх яэжэхжэс-д Оё--ш--ин (хэкэ-эт-тн эт сн 11:141451111441115811111 11944 зүзэл111 Гинэй ггнысэын ХҮҮХДИЙН ХАЙРТАЙ ХӨГЖМИЙН ЗОХИОЛЧ э----ис-тҮх 00 ттхээюс--: | тэтэлтэээж Монгол, Зөвлөлтийн за- луучуудын найрамдлын УШ их наадмын хүндэт зочдын бүрэлдэхүүнд 3ХУ- ын төрийн болон Лениний комсомолын шагналт хөгж” мийн зохиолч | Владимир Шаннский орсныг дуулаад аугаа их Октябрийн 60 жи: лийн ойн жил уулзаж байс: наа эргэн санав. Тэр үеийн тэмдэглэлийн дэвтрээ сөх- вөл хуудсанд нь | Шаннс:- кийн хэлж байсан үг сорон: зон бичлэг шиг үлджээ, Социалист орны залуу: | чуудын байгууллагын тө: лөөлөгч В. Шаинскийтэй уулзалт хийсэн юм. Хүүхэд залуучуудад зориулсан | олон дууг нь бид сайн мэд: нэ. Хүүхдийн баясгалант шинж төрхийг өөртөө хад: галсан В, Шаннский хөн: гөн шингэн алхалсаар микрофоны өмнө очиж: -- Үзэл суртлын ажилд дуу хичнээн их үүрэг гүй: цэтгэдгийг би залуусын дунд орж байж мэдлээ. Би «Комсомольская прав: да» сонины ухуулгын галт | тэрэгний аяллын бүрэлдэ: хүүнд орж БАМ-д очиж, залуучуудын найрамдлын үйл явдлуудад оролцоод «Төмөр зам», «Дружба: фройндшафт» зэрэг дуу зохиосон. Дуугзалуу хүний ажил хөдөлмөр, аж төрөлд ямагт тусалдаг. Дуу үг хэл өөр, олоп | ШАЙНСКИЙ--МОНГОЛЫН БАГАЧУУЛАД үс зүс ондоо янз бүрийн зан төрхтэй хүмүүсийг нэгтгэхэд их үүрэг гүйцэт: гэдэг юм, Нөхөд өд! Миний байр энд биш тэнд! гээд тайзан дээр байсан төгөлдөр хуур заав. Шаннский төгөлдөр хуу: рын ард суугаад: Номсомолтой ажил амьдралаа холбосон хүн залуу болдог. Тэр ч битгий хэл бүүр хүүхэд болдог. Би комсомолын ачаар хэт залуу болсон хүн! гээд хүүхдийн дунд ихэд тарх- сан Гена матрын дуугаа аялахад уулзалтад оролцог- чид хамтран дууллаа. Уул- залтын дараа би В. Шаинс- кийтэй уулзаж: -- Таны «Цэнхэр галт тэрэг», «Инээмсэглэл», «Антошка», «Дэвхрэг» зэ: рэг олон дууг монголын хүүхдүүд маш сайн мэднэ. Та тэдэнд хандаж хэдэн үг хэлж өгнө үү? гэхэд Сэтгэл маш их дог: долж байна! гээд дэвтрийг минь авч «Монголын гайхамшигт багачуудад эрүүл чийрэг, аз жаргалтай, баясгалан- тай өсч, амжилттай сурал- цаж, амьдрал туршдаа ур- лаг, хөгжимд, дуунд ДУр- тай явахыг хүсье» гэж бичээд гарын үсгээ зурсан билээ, Нэрт хөгжмийн 30" хиолч В. Шаиннский манай В. Шаинскийн хөгжнү ЭХО хошо 744 «448 гс ИЛ Одлол5сйж-э. 2 ӨрЭсурвыЛН 39 орд ман БУ”, Олясы «ем 8/ГААС,, 880 а9лалА-, хордилд уль)Рс3 . мрондсф- лурал. бєуо цом у нө Иүөдоб» и чокусс 84, ” ЭэЛЭЭ23 ч 9ёСн0. Цам мд ун | Цаа:дилха Ероо« - 42 оронд хүрэлцэн ирлээ, Монгол Зөвлөлтийн залуу” чуудын найрамдлын УШ их наадмын хүндэт зочин В. Шаинский танд хөгжил: тэй дууг тань баясан дуул: даг монголын өсвөрийн үеийнхэн баяр хүргэж, уран бүтээлийн их амжилт хүсэн ерөөж байна. Ж.ДАШДОНДОГ М. Пляцковскийн шүлс ХӨЁР ХОЁРЫН ДӨРӨВ | ( Весело “5. солист(ууитальу ДВАЖДЫ ДВА-- ЧЕТЫРЕ) Ээ БЭХ 58 868-лать, Одё-лать ИМ малгыд-о” | Дэвж-ды даа--н8 --ты 96, ёо-саны өс са аас илнэ хнХЭЛЭГ дгЛдсл хиа! «ө-счи-таты, скстькоТындат О8Тьнд пять сар оф эчёсты, /н6-83-м6н-на/ тамлагтьээасты! - то всеём ицу--8ёст Үтпэлоээят-ээҮЕМЭРТЭГЭГҮОЖН ҮЛ Өче -лом 225 Хор (ученикиу Дваж 281) Дваж -ды два че-ты два чё-ты дө -өять стро-ємм ага шилэнд машид үэыша ийш ыНМ ЧАйш Пээ 10 ий-4Ө--то “тут шастьэо 80 эремЬ- 0-рон Хо : вце-лсм ё Пять-ю өвтө- два -Ачгть Шесть-ю шёесть-- три -диат- ми-ре! Я Ч пять, ө8тҮрэо ПЯято ---Дё-Диать ПЯТь! -ре. -ре, Дааж-ды! двгж-ды 113 по тээ три-ддать шесть! шестьэс шёсть два чс-тыг-ре а не три, 8 нєятын- да ч49-ты-ре в нє шёсть, 8 нё семь даа ч-ты-ре, дээ эндэ! два чь -тэг-ре, дьа че-їы-ре, два -ндэ Ддва чы-ты-рб, 1 41--1--0--2-р-1-3 С------3-1 фүу--12011-1-1 034 Л 9 --т0 на-до знать! Э-то ас-но? Б.Битэлэул-н ы-5--4 шанхын | солист хер. А нө лт, 8 нєєєть- э-то на-да р БЭоро БЕТ-Э А нё шесть, 8 88 сєемь- Ер Е-Е Е ----тга всем 1 7 Трнж-ды трт ма- 8ёгкт дегвятэ, Ж.ОҮ ч Н-хо-го, дрц-Зья,ни саросим, 22 єолист 4 х янать! 4 э-тө яс-на всем Тан! (64514 5410854 үүйлдллэ хүсэл ас 1 яваа “Чиний Билин Р шим ишшциши2Л хргэлтулэл, Хүрхүч нь Х415, 46, АТ-д с--------т-гтгтгтт---------“ Тэндээс нэлээд зайтай хойт уулын нуга хөндийд өрж тавьсан өнгө өнгийн шоо шиг олон арван барилга, Орон сууц эгнэн цайрна. Эрдэнэтийн найзууд минь намайг тэвэр дүүрэн цэцэг барьж угтлаа, Тэдний до- тор үе тэнгийн орос, ук- раин, белорусс, казг Гү- хэд ч байв. Аян замдаа алжаалгүй сайн явж ирэв үү? Эшфдэнэт хотын интер- нацноналч хамт олон мэнд- чилж байна гэн: тэд мон- гол, фросоор ярьж байв. -о Найзаа, чи манай хотыг яагаад Эрдэнэт гэж нэрлэснийг мэдэх үү гэж бүлтгэр алаг нүдтэй хөв- гүүн надаас асуув. -- Мэдэлгүй яахав. Та- най хотыг байхгүй байхад энэ хавийн газрыг, одоо тэр оройгоос нь огтолж аваад зэс молибден ялган боловсруулж байгаа улыг тэ-- чинь Эрдэнэтийн овоо Ггэ- дэг байсан юм тэнэ лээ. Тэгээд л-баяжуулах үйлд- вэрээ ч, хотоо ч Эрдэнэт гэж нэрлэсэн хэрэг. -- Тиймээ, тэр үнэн. Тэгвэл тэр уулыг, яагаад Эрдэнэтийн овоо гэдэг байсны учрыг мэдэх үү? - Үгүй шүү. Надад ярыж өгөхгүй юу. -- Бололгүй яахав гээд тэр хөвүүн «Эртээ урь- дын цагт гэнээ. Нар, сар дөнгөж мандаж, навч ЦЭ- цэг сая дэлгэрч байсан ямаатай, тарчиг амьжиргаатай нэгэн өвгөн энэ нутагт амьдарч байж гэнээ. “Тэр өвгөний тулж тэтгэх долоон настай дом- бон бор хүү таван хар ямаагаа тал хөн- дий, уул хаданд дураар , өвсний соргогийг идүүлж, усны тунгалагийг уулгадаг байж тэнэ. Өөрөө өдөржин бэлчээрт тоглож, өчиөөн өнгийн" чулуугаар гэр хашаа барьшн, таван хошуу “мал сүргээ талдүү- рэн бэлчээл: өвгөн эцгээ ачлаж, өөдлөн тэтгэн жар- гааж байна хэмээн хүсэмж- лэн мөрөөдөж суудаг байж гэнэ, Тэгтэл газрын хаа- наас ч гарч ирсэн юм харь нутгийн хэсэг-тэнүүлч хү- мүүс тэр нутагт нүүдэл- лэп ирж арцлшаа наймаа хийж, ард олиыг мөлжиж холжиж эхэлшээ. Айл бү- рийн тэрээр бс аяга шаа- зан, алчуур, бүсхэн, сэтэрг хий. тэвнэ, сиймхий. Сам. бааг хүртэл адуу мал, алт мөшгөөр барьцаалж хуурч мэхлэн авдаг болж гэнэ, Цагаан цайлган сэтгэлтэй, цаана наанаа юм бодож су- раагүй итгэмтгий нутгийн. ардууд татах тамхи, уух цайгаа хүртэл хэсүүлч тэ» нүүлч тэр харийихиаас хэлсэн үнээр нь л үйэм- шин авдаг байж гэнэ, Ха- рин отго смийстэй ноёд. “түшмэл, шанам малгайтай цагт юмсанжээ. Таван хар- зүдүү » нь өдөр бүр” гүй гэж долоон Ма 7572 си м2 “ээ шар лам пар бол "ХӨ Бан гаар торго. дурдан, хунз ”-хунзаар цай будаа, атга атгаар алт мөнгөн ээмэг бөгж, авдар авдраар арз хорз авчруулж өдөр шөӨ- нийг үл ялган найрлаж, он жилүүдийг огт умартан бя- луурч, хамаголны нуруунд хачиг мэт шигдэн наалдаж, халуун цусанд үл цадах хувалз мэт зузааран тар- галж суудаг байж. Тэг- сээр хэдэн жил өнгөрөхөд нутгийн баячуул . өрөндөө өтүүлсэн мэт баригдан идэгдэж, . баглуулан хү- лүүлжээ. Ноёд баядын өр төлөөсийг номхон.хүлцэн- гүй ардуудаас гаргуулах дээдсийн зарлиг лүндэн бууж, харь нутгийн тэнүүл- чид хавь ойрын айлуудын мал хөрөнгийг ховх сорж цөлмөн хоосолжээ. Тарчиг ядуу хөөрхий өвгөний та- ван хар ямааг ч барьцаа- зсэсшллэиуШлсллэмиЛлшЛэм2Л-л, 58, уух ганаж хэвтсэн 5 уда Хэсэг хүүгийн -эынчу СОНСООД лан авчээ. Харья гэхнээ нүд муу, харайлгая гэхнээ хөл муу. хазья гэхнээ шүд байхгүй, “хар цай. ууяа ходоод тэсэхгүй “болсон хөөрхий миний биеийг өрөв- дөн хайрлаж-ганц Ч болох- ноо ямааг минь үлдээж хайрлаач..Асарч, тэтгэх ах дүү байхгүй, арчилж тор- дох ачтан үгүй, долоон настай өнчин ганц -ачтай, долоон голтой тулдаа л амьд мэнд гэлдэрч яваа аргагүй намайг ачлан энэрч үзээч. Ач тусыг чинь ач гучдаа захиж үхье. Буян хишгийг чинь булшиндаа Ч мартахгүй үүрд саная гэж өвгөн учирлан учир- лан хэлж, унаж тусан мөр- гөж гэнээ, Тэгэвч тэр бу- руу номын харь. хэлтэн- гүүд, тэдэнтэй нийлжсүл- бэлдсэн халхын,баяд ноёд өвгөний үгийг нохой хуца- хын дайтай. ч тоосонгүй гэнэ. . Тэнзэн” ташуураар харин тэрий буутал нь гуядаж, гувруу гүйтэлта- шуурдаад таван хар ямааг нь холбон туугаад явж гэ- нэ. Өвгөн аавыг минь хайр- лаач, өнчин намайг өрөв- доөч, Таван хар ямаагаа би тариа будаа шиг өсгөе,. тал хөндийг дүүртэл үр- жүүлье. Тэгсэн хойно. та иар тэн хагасыг нь аваа- рай, Энэрэл хайрыг чинь санаж би элэг зүрх шигээ хайртай энэ шагайгаа та нарт өгье, Уулын чулууг ухаж хийсэн, талын чулууг талхиж хийсэн. хээрийн салхинаас сорийг пурууй- даа гаргаж үзээгүй, Сүү- лээрээ тоглодог, сүүдрээсээ бусгадаг гуурст хурдан хүлэг билээ. Уулын цаа- наас уралдааАд ирдэг, түг мэц агтиаас түрүүлээд ир- дэг ид шидэт эрамгий хур» дан хүлэг юм шүү, Энэ голын бүх хүүхдүүдэд энэ- нээс гоё морь цэг Ч байх- настай тал, долоон гаталтал улаач дийг даган гүйж уйлж ун- жин гуйж гувшив гэнэ, Цаадуул нь нусгай бор хүүг нүдний булангаар Ч тоож харсангүй, ташаа ту- лан ханхалзаж, ташуур далайн хөндөлсөж байжээ. Тэгтэл тэдний дунд явсан нэг харь хэлтэн хүүгийн гар дахь хүлэг морийг гэ- нэт харснаа «Хай хөвүүн чи үүнийг хаанаас олсон бэ. Хэлваа. Тэгвэл яахаа, ганц хал “ямааг элгүүлж өгваа» гэж гэнэ шүү. До- лоон настай домбон бор хүү дороо дэвхцэн баяр- лаж “Эрдэнэтийн овооноос олсон юм гэж эрхий ху- руугаараа зааж өгч гэнэ. Өвгөн эцэгтээ ирж үнэн явдлыг ярьж өгч гэнэ. Шархны халуунд шаналж, ташуурын ороор татва- өвгөн, ач яриаг арайхийн хүчлэн байж өн- дийв. “Тэгээд хэлсэн нь: бүлтгэр алаг үр минь, бү- лээн цусны тасархай минь чи тэдэнд ямар чулуу өгч орхив. Духаа цоортол. өв8- гөн намайг мөргөж гуйхад тоогоогүй байж долоон настай хөвүүнтэй минь тэд үг хэлцэн наймаа. хийлээ гэж үү. Үтэр түргэн явж өгсөн чулуугаа -буцааж ав- чир. “Уул ус-хилэгнэж, лус савдаг дошгирно, хүү минь. Харийн хүнд хагар- хай чулууны хэлтэрхий Ч. өгч болдоггүй юм гэжээ. Долоон “настай. домбон бор хүү харийн тэнүүлч- дийг хайсаар Яваад. арай-- хийн олж очиход-Эрдэнэ- тийн овооны шил: дээр -эрээн | майхнууд -дэрвэж,. даамай олон. хүн».бужиг- нан: даачаа “тэрэг сүлжил- дэж байж гэнэ. Газар Ш0-- роо-сэндийлэн, галт шил- “барьсан шинжээчид чулуу » бүрийг. барилж, ,дцуулж “бутлан шагайлж: байна гэ- “нэ. Долоон настай домбон 2 бор хүүг эрж сурж явсаар “эртээдийн данжаадыг олж өвгөн Эцгийн хэлснийг очин мэдүүлж-сөгдөв гэнэ. Алтан -. шарга шагайгаа авья хэмээн нэхэж гэЭнНЭ., Тэнүүлч тэр данжаад 19-- сэрч дэлбэртлээ уурласан ч нүүр дүүрэн мишээж, нүд дүүрэн талимаарч. «Тэр бололгүй яахаа. Тэг-- ваа. Энэ хүүд сайхан хоол хийж өӨгваа» хэмээн тТу- шааж гэнэ. Нарийн хоол сидэж, гэдэс гарсан долоон. настай домбон бор хүүгийн “нойр гэнэт хүрч, нозоорч. “бие нь алжаагаад ЯВЧИХ- жээ... : Өвгөн эцэг нь ач хүүгээ өдөржин шөнөжин хүлээж гэнэ. Өглөө үдэшгүй Ха- руулдаж гэнэ. Гаран орон саравчилж гэнэ. Гансран “дэнслэн гэгэлзэж гэнэ. ТЭ-- гэвч хайрт хүү нь ирсэн- гүй ээ. Тэгэхлээр нь Эрдэ-. “нэтийн овооны зүг гүйх газраа. гүйж, алхах газраа. “алхаж, мөлхөх | газраа. мөлхсөөр агаар тэнгэрт “ алиман сар мандан гийх үес амжиж хүрч гэнэ. АЧ хүүгээ ч олж гэнээ. Ухаж. тонхөон сэндийлсэн урт том шуудуу дотор ухаант сай- хан-хүүг нь-унтуулж хо0- “ роогоод явсан байна гэнэ, Даамай элбэг алт мөнгө, “оюу номиноос нь даачаа “тэргээр даахынхаа хэрээр аваад гэрэл .үзсэн жоом. шиг зам буруулац зайлсан. байна. гэнэ. : ёса - ӨэЛЭЙЭЭЭ т Сээээ | 5 ГО Э 1 0 0 Ч шаан. уйлж, .голбон тасар- » тал гашуудаад уул! усаа дуудан байж «Хөх мөнгөн тэнгэр минь, Хөрст алтан дэлхий минь, зөнөг хөгшин намайг гэсгээж хайрла. Цэцэг шиг үрийг минь бү- рэлгэсэн цэрд чулуун зүрх- тэнгүүдийг ниргэж хайрла. Доён ганцаар хүн болж явахаар би долоон алд хөгшин нарс болж ургая. Газар усаа ганцаар ха- руулдан гал уснаас ч хам- гаалан түмэн жилдээ сэр- Гийлье. Харийн доншуучны толгой дээр би аянга болж ниргэе. “Хавьтсан дайсны нүдэн дээр мөндөр болж бууя. Эрдэнэтийн овооны хөрсөн дээр би энгэрийн ганц мод болж ургая. Энэ ганц модыг мянга болж төлжтөл эндхийн хөрс шо- роог би хав дарж хал- халья. Бив битүү битүүм- жилье... Идсэн эрүү хув- хайрч, идүүлсэн бут но- гоордгийг Өвгөн Миний хойч үе үзнээ гайгүй» гэж уйлан хайлан хэлээд алга хавсран дуугаргатал гэв гэнэт хав харанхуй болон галт цахилгаан харван ц3- хиж, газар тэнгэр нийлэх адил дуу чимээ. гарчээ. Уул бүрийн оройгоос ус мөрөн халгин бууж галба юүлэх адил газрын хөр- сийг улаан хоормогоор эргүүлэн үерлэжээ. Даа- чаа тэрэгтэй дээрэмчдийг даруй живүүлэн урсгаж гадаад их далайд хүртэл гарган чулуудаж хаялжээ. Түүнээс хойш хичнээн зуун улирч, хэдэн үе Өн- гөрснийг хэн Ч үл мэднэ. Гагцхүү Эрдэнэт уулын мод мянгын тоог хол давж өнөө үеийн хүмүүс үүдийг нь задлан нээж үйлдвэр завод сүндэрлүүлэн босго- жээ. Башир муу араат- наас газар шороогоо ийн- хүү хамгаалан тэмцэж-ир- сэн “балар эртний “сонин- түүхтэй тэр хотод чи хү- рэлцэн ирээд байна. Тав- тай саатан морилно уу» гээд үлгэрээ төгсгөв. Сэт- гэл хөдөлгөм энэ үлгэрийг би ихэд гайхан сонсоод “аяллаа Эрдэнэтийн карье- раас эхлэхээр шийдэв. Энд тэндгүй хөглөрөн хэв- тэх чулуунаас нэгийг авч үзвэл алтан шар судал тодхон зурайж харагдана.. Зарим чулууны бүхэл, бү- тэн үе тэр чигээрээ хольц- гүй талстан судалтаж “тялтганах бөгөөд агуулагд- сан зэс молибдепийхээ кон- сцентрацын хувьд Эрдэнэ- Хэд намайг х хын”ууланд авчрав, Хааяа НЭГ Тазарт шороо овоолон шуудуу ухаж орхисон байв. Газрын дорх чулуулгийн сорьцыг үзсэн нь энэ гэнэ. Тэр хавьд геологичид эрэл хайгуулаа. үргэлжлүүлж буй ажээ. Уулын ар шилд нэг тийм нүхний аман дээр бид хоёр хүрч ирэв. Ойр хавьд овоолоостон шороо, бас нарийн төмөр замын хэд хэдэн рельс, хоёр гурван ч түрдэг тэрэг ундуй сундуй хэвтэнэ. Нүхний амаар босоо хүн багтаж орохуйц ажээ. Эр- дэнэтийн найз маань цүнХ- нээсээ хоёр бамбар гаргаж ирээд чүдэнз зурж асаав. Нэгийг нь надад өглөө. Би түүн рүү гайхан харвал тэрбээр хэрэг болно гээд өөрөө түрүүлж нүхний ам руу явж оров. Би араас нь дагалаа, Тэр хавьд гэ- рэл гэгээ зөндөө тул бам- барын хэрэг бараг гарах- гүй байлаа. Бид нарийн төмөр зам дагаж нүхэн агуйн гүн рүү алхам алх- маар урагшлав. Төдөлгүй гэрэл гэгээ | бүдгэрсээр сүүлдээ бүр харанхуйн болж бамбарын дөлөнд орчин тойрон гэрэлтэх боллоо. Улам бүр сэрүү татсаар удалгүй даарах шинжтэй болж ирэв. Энд тэндгүй уур савсаж агуйн хананд цан хүүрэг үзэгдэж эхлэв. Нэгэн булан тойроод би нүдэндээ итгэлгүй дороо зог туслаа. Бамбарын гэрэлд түм бу- ман эрдэнэсийн чамин унж- лага солонгын долоон өӨнН- гөөр туяаран байлаа. Аль "нэгд нь гар хүрэн тоншвол “ертөнцийн бүх дуу. авна үүсэн цуурайлах юм шиг, нэг их уянгалаг симфони хөглөх мэт бодогдоно. Ийм зүйлийг зөвхөн үлгэрт л гүзэж, болно. Тэгтэл тэр их эрдэнэсийн “хөд тавьчихаад хөдөлж Ч “чадахгүй зогсож | байлаа. Итгэхэд тун бэрхтэй ажээ. Эрдэнэтийн найз. маань миний дал нуруу руу зөөлхөн алгадаж нүд иР- мээд, 1 , -- «Алтан өргөө» ки- нонд-гардаг шиг байгаа биз гэв. Нээрээл тийм байлаа. Удалгүй би тэр. олон болор унжлага бол хайгуулчдын хувьд сонир- хол татах зүйл ердөө ч биш бөгөөд хамгийн чухал юм маань хөл дор хэвтэж бай- гааг олж мэдлээ, Тэнд өд- рийн үзсэний адил бор саа- рал, цайвар -ногоон чулуу- тийн хүдэр хосгүй ажээ... НУУД хөглөрнө. Зэс молиоб- Долоон настай домбон бор хүү ийм чулуугаар л хонь мал бэлчээн тоглодог бай- сан байх даа гэж би бодов. - Эрдэнэтийн зэс Ммо- либдений нөөц их үү гэж намайг асуухад хүүхдүүд ам амандаа шуугилдан -- Гүррагчаа баатар сансраас дурандаж зураг “авсан, Түүнийг тооцоолон “бодох машинд оруулж бод- сон юм. байхгүй юү. Их нөөцтэй гэж ярив. Тэгтэл нэг жаад хоёр нүдээ гур-. валжлуулан байж миний. ”мээнд станцын төмөр бэ- чихэнд ихэд нууцгайлан, -- Би чамд газар дорх эрдэнэсийн санг үзүүлэх үү? Харин чи хэнд Ч хэлж болохгүй шүү. Нууц хад- галж чадна биз гэлээ. Би дений их нөөц байгааг хай- туулчид олж илрүүлжээ. “Харин миний алмайран гайхсан солонгын өнгөт унжлагууд бол газрын дорх Хөрснөөс шүүрэн дусалсан | ус хөндийлж ухсан нүхэн агуйн ёроолд хүрэлгүй | холдөж адарт дүүжЖлэглр) Бү сэн нь бамбарын гэрэлд. гялтганан гялалзан солон горсон хэрэг байжээ. дэнэтийн цахилгаан ста: уурхайд би. нөхөр 2” Дараагийн өдөр нь сая- | хан ашиглалтад орсон Эр- цад зочиллоо, нергаторуудын хүчит ч гана, цементэн шал хүрт: доргин лугшиж, байв. Дар, ханыхны хэлсэн ярьсан, тай хамт аялсан минь 89 Шарын голд хотын дарга- | ЧӨХЗЭ.ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын бэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, А| Ме49 (2169) БҮГД ХУРАЛ БОЛНО МХЗЭ-ийн Төв Хо-: рооны нарийн бичгийн дарга нарын зөвлөлгөөн, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн » тэргүүлэгчдийн хурлаас| Д. Сүхбаатарын нэрэм- Ё жит МПБ-ын Төв.Зөв лөлийн ээлжит 15 Ду- гаар бүгд хурлыг энэ оны есдүгээр сарын, хоёрдугаар хагаст ху ралдуулж, «МАХН-ын ! ХЇХ их хурлын шийд- вэрийг хэрэгжүүлэхэд пионерийн байгууллагын үүрэг ролийг дээшлүү- лье» гэсэн асуудал хэ- лэлцүүлэхээр шийдвэр- лэв. МПБ-ын Төв Зөвлө- лийн бүгд хурал уг- таж, пионерийн ажлын арга барилыг өөрчлөх, салаа, бүлэг, бүлгэм бүрийн бие даасан бү. тээлч, үйл ажиллагааг дээшлүүлэх, пионер су- рагчдын идэвх санаа- чилгыг өрнүүлж нийгэм, хамт олны амьдралд оролцуулах талаар аймаг, хот, районы пио- нерийн зөвлөл, сургуу- лийн дэргэдэх ХЗЭ-ийн Монгол, зөвлөлтийн залуу үеийнхний их наадамд орол- цох болсондоо Бат их баяр- тай байна, Галт тэрэгний буудал дээр байгууллага, шусл-07 найзаа үдэхээр ирсэн нэг ан- рүүдтэй ажилладаг 8 гийнхан нь их наадмын бүх нийт хүмүүс тодорхой Ш арга хэмжээг үзэж, зөвлөлт ажил хийх шаардлага- ф орны олон үндэстний залуус- Е. тай байна. тай үерхэн нөхөрлөж, тэднээс р Ялангуяа. МАХН-ын! их зүйлийг сурч ирэхийг 34- . | хина. ) юу Жа ОР туулан ? Галт тэрэг хөдөллөө, Бат- сигтЄмийг боловсронгуй | То хомс хӨлөлмөр, сурлага, урлаг, спортын авьяастан Ув- сын барилгачин, Улаанбаата- рын оюутан, Хэнтийн сааль- чин, Говийн тэмээчин, Бага- нуурын уурхайчин залуус манай орнуудын интериацио- налч найрамдлын билэг тэм- дэг болсон Фрдэнэтийг зүг- лэв, Эрдэнэт хотод ирлээ. Арав гаруйхан жилийн дотор Эрдэ- нэт үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, соёл, ахуйн зургаан зуу ша- хам барилга байгууламжтай орчин цагийн сүрлэг хот бол- жээ. Хорин долоон цехтэй «Эр- дэнэт» үйлдвэр гэхэд л ЗХУ- ын Алмалык, Чилийн Чукика- мат зэрэг агтомат удирдлага болгох тухай сэдэв»-ийн төслийг нарийвчлан суд лах, пионер сурагч ЭЦЭГ ЭХ, НИЙТ ХӨДӨЛ- мөрчдөд өргөн сурталч- лах, ХЗЭ-пионерийн бай- | гууллагын өмнө тавиг- даж байгаа зорилтыг зөв тодорхойлон хэрэг- үүлэхэд анхаарлаа” “чиглүүлбэл зохино. ЯВ эу25 айдирг ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН Ь2-1-1-1 19858 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 6. ЛХАГВА Их наадам-ынайрамдал-- энх тайван! «НАЙЗ НӨХӨД “НАЙРАМДЛЫН ХОТОД | (Бат, Саша хоёбын тэмдэглэл) Эрдэнэт, Их наадмын үеэр сүндэрлэн боссон Найрамдлын өндөрлөг бүхий уул уурхайн арван комбинатын зүй ёсоор хүрчээ, . Энэ бүгдийг Бат их наа- дамд оролцохын өмнө нэв- тэрхий толиос мэджээ, Их наадам нээгдлээ. Ик наадмын төлөөлөгч монгол, зөвлөлтийн залуу- чууд дуу хуур, баяр баясал ундруулсаар Эрдэнэт хотын Лениний өргөн чөлөөгөөр орж ирлээ, Батын хажууд түүний иасны хирийн орос хүү цэцэг барин инээмсэглэн алхална. Танилцья! Миний рийг Бат гэдэг, к -- Намайг Саша гэдэг. Их наадмын үеэр ингэж танилцсан андууд олон билээ. Бат ийнхүү Саша гэдэг найз- тай болов, Саша зөвлөлтөөс ирсэн их наадмын төлөөлөгч ажээ. Тэд гар гараа барин «Энх тайван, Найрамдал, Их наадам» гэж дуу хоолой- гоо цуурайтуулсаар найрамд- лын талбай дээр ирлээ, Морьтон залуус монгол, зөвлөлтийн залуучуудын анх- дугаар их наадам болсон Ман- жерокоос эхлээд бусад их наадмын хотуудыг дамжин Эрдэнэтэд өртөөлөн ирсэн их аварга зиндаанд нэ- наадмын туг, эмблемийг залж явна. Бат: - Наадам маань их сай- хан болж байна шүү гэхэд Саша, -- Их наадам үргэлжлэх таван хоногт их Ч юм үзэж, их ч зүйл сурч авна даа гэж өгүүлэв. Их наадамд БНМАУ, ЗХУ- ын баатар, сансрын нисэгч Ж.Гүррагчаа, ЗХУ-ын хошой баатар БНМАУ-ын баатар, сансрын нисэгч В. П. Сави- ных, ЗХУ-ын баатар И, Плос коносг, БНМАУ-ын хөдөлмө- рийн баатар Г, Тэгшжав, Ц. Намхайнямбуу, ЗХУ-ын с0- циалист хөдөлмөрийн баатар С. Таушаев нарын зэрэг олон хүндэт зочид оролцов. Их наадмын нээлтийн ёс- лол сэтгэл хөдлөм боллоо. «Найрамдал» талбайн нэг талаас орос заншлаар талх, давс барьсан «Катюша» олон үндэстэн, ястны төлөөлөгч залуучуудын хамт гарч ирэв. Түүнтэй хамт монгол үндэс- ний заншлаар алд цэнхэр ха- даг, аяга дүүрэн сүү барьсан монгол бүсгүй явж байлаа, МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- үтчиэх А ҮНЭ10МмӨНГӨ хүний! «““.! Р. ЭНХБАТЫН авсан фото. га, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дар- га МГ. Батмөнхөөс их наадамд оролцогчдод ирүүлсэн илгээл- тийг МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Б. Дэжид ун- шив. Дараа нь МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц.Нарангэрэл, зөвлөлтийн залуучуудын тө- лөөлөгчдийн тэргүүн БХЛК ЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга В. П, Шаплы- ко нар үг хэлэв, Монгол, Зөвлөлтийн 834- луучуудын УШ их наадмын тугийг сансрын нисэгч Ж. Гүррагчаа, В. ЦП, Сазиных нар өргөлөө, Хоёр орны залуу үеийнх- ний элч төлөөлөгчид найрамд- лын билэг тэмдэг--Эрдэнэтэд гар барин уулзлаа. Бат, Саша хоёр ч их наадмын анх- ны өдөр ингэж танилцсан юм. «Найрамдал-Дружба» чубт зочлов -- Саша аа| «Найрамдал- Дружба» клубт зочлоё. “Төгсгөл нь П нүүрт " Хөгсгөл, Түрүүч нь 1 нүүрт үзэсгэлэн, компьютерийн клуб бий. -- Хүүхд төв энд бай- таа гэсэн. Очиж үзье. Орос, монгол хэсэг хүүхэд зураг зурж байлаа. Таван тивийн хүүхдүүд гар тараасаа барин эх дэлхийгээ тойрон бүжиглэж байгааг дүрслэн зурсан хүүтэй уул- зав, -- Намайг Т. Гансүлд гэ- дэг 14 настай гэж өөрийгөө танилцуулав. Түүний хажууд найз Снма Овчаренко зураг зурж байлга. Нүүр дүүрэн инэзмсэглэж томоос том нар зур- жээ, Тэр хоёрын зургийг ажиглаж байхад «Энэ вар үүрд менх мандаж байг» гэ- сэн бидний мэдэх дуу сз- наанд оров. Хүүхдүүдтэй нэгэн хүн их л дотно ярилцаж байхад нь очвол бидний сайн мэдэх «Дэвхрэгэ, «Антошка», Ге- на матрын тухай дуу зохио- сон Зөвлөлтийн хүүхдийн хөгжмийн нэрт зохиолч Вла- димир Шиаинский ажээ. - Монголын хүүхдүүд миний олон дууг мэддэг. дуу- лах дуртай байдагт нь их баярлалаа. Танай орон надад их таалагдлаа гэж ярив. -- Батаа тэр эгчийг хар даа. Якутийн залуучуудыг тө- лөөлөн их наадамд оролцож байгаа. Хоёулаа очиж уул- зья гэж Саша хэлэв. Мотя Матвеева 20 настай, саальчин. - Би хүүхдэд маш хайр- тай. Энд тоглож байгаа хүүх дүүд миний дүү нартай их адилхан юм гэлээ. Хоёр их хурал, нэг зорилт --Өвнөөдөр эвлэл, комсо- молын ажилтнууд их чухал яриа хийнэ гэж (Саша өглөө талаар КН-ын ХХУП их хурлуудаас дэвшүүлсэн зорилтуудыг хэ рэгжүүлэх асуудлаар дугуй ЗУРАГ ДЭЭР: Их наадмынхүндэт зочин В. ЮШаннекий,хөгжмийн зохиолч Г. Пүрэвдорж, Б. Шарав нарын хамт. ширээний ярилцлага хийв. «...Эрдэнэт хотын хүүхэд. залуучуудын бахархал болсон. спортын иж бүрэн цогцолборт биеийн тамирын нөхөрсөг уулзалт болов. Саша, Бат хоёр их наадмын төлөөлөгч- дийн шигшээ багт орж га? бөмбог, сатсан бөмбөг, ШЕ- рзэний теннис, шатрын тєрөлд оролцов. Гэтэл сансрын нг сэгч В. П. Савиных их иаад- мын төлөөлөгчдийн бүрэлдэ- хүүнд орж сагсан бөмбөг тог лов. -- Би спортоор хичээллэх дуртай. Сансрын нисэгчид байнгын бэлтгэл сургуультай байх хэрэгтэй байдаг. Эрүүл чийрэг байхын тулд биеийн тамираар хичээллээрэй гэж сансрын нисэгч хүүхдүүдэд захив. Бат, Саша хоёр Эрдэнэтэд ирээд 2--3 хонохдоо нэг зүй- лийг их сайн мэдэж авчээ. Тэр нь юу вэ? гэвэл өглөө бүр ини дүүргээс соншммаг” ийн ОН ургах нарта Балавыл: хөврөх «МНР-СССР» тэсэн тод хаяг бүхий олон арван автобусны цуваа, бие биедээ өглөөний мэнд хүргэх баяжуулах комбинатад зочлон ирэв. Олон мянган ажилчин- тай энэ комбинатынхан ажил хөдөлмөрөөрөө хүндэт зочдоо угтлаа. Зөвхөн «Эрдэнэт» комбинат гэхэд хүдэр олбор- лолт, боловсруулалтын эхний долоон сарын төлөвлөгөөг да: вуулан биелүүлжээ. Эрдэнэт бол эрдэнэ агуул- сан газар. Гэвч найрамдал эрдэнээс ч илүү үнэтэй гэж «Эрдэнэт» комбинатынхан ба- хархан ярьдаг. «Эрдэнэт» комбинатад авар- га том, хүчирхэг машин тех- ник дээр ажилч хичээнгүй залуус ажилладаг байна. 400 орчим тонны хүчин чадалтай ЭКГ-8И экскавато- рыг жолоодож байгаа хүнтэй уулзлаа. МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Н. Намжил- дорж гуай 1978 оноос хойш энд ажиллаж байгаа бөгөөд энэ хугацаанд олон багш, олон шавьтай болжээ. - Зөвлөлтийн хүчит тех- никийг ззэмшихэд Галеев багш их тусалсан. Миний жо- лоодож байгаа экскаваторын ган шүдтэй шанага нэг удаа газраас найман шоо метр хү- дэр утган авч асгахад дөчин тонны даацтай аварга «Бел АЗ» машины төмөр тэвш х0- тосхийдэг гэж бахархаж яри- монгол, зөвлөлтийн зуу ЗҮУ! лдаа. эжилчид юм. Мэл энэ хотын ямар ч хүнтэй уулзсан орос хэлээр чөлөөтэй ярьж байна. Их наадмын төлөөлөгчдийн хамт тэд Эрдэнэтийн уулын Бат, Саша хоёр «Бид мон- гол зөвлөлтийн ард түмний хувьсгалт, дайчин, хөдөлмөрч уламжлалд үнэнч» урнан дор болсон ажиллагаанд оролцов. Тэд их наадмын өдрүүдэд маш дотно үерхэн нөхөрлөжээ. Хаашаа л очно үргэлж цуг. Тэд их наадмын төлөөлөгч- дийн хамт Эрдэнэт хот дахь монгол, зөвлөлтийн баатрууд Шетинкин, Чойбалсан, Рокос- совский, Магсаржав нарын дурсгалын чээж барималд цэцэг ергөв, Дараа нь ахмад хувьсгалч- дын дайчин алдрын замаар, хувьсгалын түүх дурсгалт Булган аймгийн нутгаар ая- лав. Булган аймгийн хөдөл- мөрчид, пионер сурагчид их наадмын зочдод эрийн гурван наадам сонирхууллаа. Саша морь унаж зургаа авахуул- лаа. Бат Сашадаа хүчит бө- хийн барилдаан, морины урал- даан, сур харвахыг тайлбар- лаж өгөв. Эрээн асар, тэр дүүрэй ярайсан сайхан хөндий -- их наадмын хотхонд Казахстаны хоньчдын бригадын ахлагч. ЗСБНХУ-ын Дээд Зөвлөлийн депутат, Социалист хөдөлмө- рийн баатар Сайлаубек Тау- шаевтай уулзсан юм. -- Булган нутаг манай ну- тагтай адилгүй юм. Гэхдээ энд амьдарч ажиллаж байгаа хүмүүс нь их адилхан юм. Надад эрийн гурван наадам их таалагдсан. Танай залуу- чууд моринд их эрэмгий юм гэж тэр хоньчин хэлэв. Эргэн уулзах нх наадам баяртай Эрдэнэтийн гудамжаар ал- халж явтал ногоон хувцастай НӨХӨД НАЙРАМДЛЫН ХОТОД хэсэг охинд, хөвгүүд гүйж ирэн тэмдэглэлийн дэвтэр гаргаад гарын үсгээ зурахыг хүслээ. Тэдэнтэй уулзаж ярилцвал Эрдэнэт хотын 8 жилийн Ш сургуулийн сураг: чид ажээ. -- Бид их наадмын үеэр Эрдэнэт хотынхоо зүлэг но- гоог хайрлан хамгаалж, их наадмын зочдын тавтай сай- хан байхад нь бүх боломжийг хангаж өгөх зорилготой но- гоон эргүүлийнхэн гэж О. От- гончимэг найз нараа төлөөлж хэлэв. Их наадмын өдрүүдэд үрР- гэлж хамт явж ижил дасал болсон Саша найзаасаа сала- хыг хүсэхгүй байгаа учир, их наадмын өдрүүд битгий дуусаасай гэж Бат дотроо бод- но. Сашад ч гэсэн таван өдөр найзлан нөхөрлөсөн Батаасаа сална гэдэг бас л хэцүү. «Найрамдал» талбайд их ” наадмын төлөөлөгчдийг үдэ- хээр Эрдэнэтийнхэн бүгдээрээ ирсэн гэлтэй. Тэд гартаа энхийн цэнхэр тагтаатай зурагт хуудас барь- жээ. Саша, Бат хоёр дээр Эрдэ- нэтийн багачууд гүйлдэн ирж: -- Гарын үсгээ зурна уу... хаягаа өгөөч гэнэ. Энэ үг хаа- яагүй сонсогдоно. Эрдэнэтийн их наадам хоёр орны залуусыг улам ойртуу: лан нөхөрлүүлэв. зөвлөлтийн залуучуудын най: рамдлын УШ их наадам зөв- хөн найрамдал, нөхөрлөл, 34а-: луу насны төдийгүй, бас энх тайвны баяр юм. Найрамдлын энэ их наадам манай хоёр ор- ны залуу үеийнхний энх тайв- ны төлөө тэмцлийн түүхэнд нэгэн гайхамшигт шинэ хуу, дас болж орлоо. Их наадмын тугийг зөвлөл- тийн төлөөлөгчид хүндэтгэл- тэйгээр гардан авлаа. Ирэх 1Х их наадам 1990 онд ЗХУ-д болох юм. Дотно сайхан үерхсэн Бат, Саша хоёр ч салан явах бол- лоо. Гагцхүү тэр хөёр ч төдий биш их наадмын Эрдэнэтэд танилцсан зөвлөлт, монголын охид хөвгүүд нутгийн зүг одохдоо: «Алс холын нутаг нутагт адовч Андын маань хаяг дэвтэрт бий Салан одохын нэгэн зам байвч Сайхан учралын түмэн зам Зо бий Баяртай, Банртай» гэж дуулна. Манай тусгай суувалжлагч М. БОЛД шипишишииишиишиииниишиншишиийгишииииниииииинннишишиишиишининиинииишиишиншииш Ши Цэнхэрмандалын Хүүхдүүд илсаг ГОих хурлын шийлвэ! ПИПИЕР БИДНИЙ Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай МАХН- ын Төв Хорооны сэдвийн төслийг орон даяар хэлэлцэж, байна. Түүнтэй холбогдуулан ивонер сурагчдын хөдөлмөрийн ули- ралдаа гаргаж буй амжилт бүтээлийн тухай сурвалжлага нийт- яв. 1. Нэгдлийн даргын яриа. - МАХН-ын Төв --15-Охөнй нийт ард түмнээр хэлэлцүүлэ- дээр, нөгөө хэсэт нь аав, зэжиймхээ алгилд туслана. Даага идэвхтэй өрөлцдөг. Сургуулийн захиргаа, тай хамтарч иамар хүн бүрийн ажлыг дүгизж, түрүү- лэгсдийг шагиаж урамшуулдаг. Тухайлбал өнгөрсөи жил амрал- таараа хамгийн их сүү саасан сурагч Г. Отгонд сумын саалийн аварга цол олгосон. Энэ охин ҮШ ангид төгсөөд одоо саальч- наар сайн ажиллаж байна. Ма- най хүүхдүүд тун ажилсаг. Зун, намрын ажлын голыг ых нугалж өгдөг гэж Хэнтий айлм- Цэнхарм, тийн сумын МАХН-ын ХҮХ нх хурдын то ХЇХ их хурлын тоө- 2. Хөдөлмөр амралтын зус- ланд Цэнхэрийн голын хөвөөнд тарь- сан төмсний талбай нэгч зэрлэг ургамалгүй шатрын хөлөг шиг лөєрвөлжлөн цэнхэртэнэ,. ээ ч сайн, энд ажиллаж аа багачууд ч урамтай, «Эмгэн тол: гой»-н энгэрт ижил загварын дөрвөн дүнзэн байшин харагда- на. Тэнд охид ямаа сааж байв. Урд энгэрт нь хоёр охин ишиг хариулж явна. Мал төллүүлэх баазын хашсан бэлчээрийн ха- шааг хөвгүүд засварлаж бай. на. Энэ бод сум нэгдлийн на!- ман жилийн дунд сургуулийн хөдөлмөр амралтын зуслан. Зуслангийн захирал, шионе- рийн ахлах удирдагч Б. Энх- цэцэгтэй уулзахад: -- Одоо хоёрдугаар зэлжийн 25 сурагч ирээд ажиллаж байна. Бид 10 га төмсний талбайг арчлан ургуулж байна. Мон зуун ямаа сааж, 600 литр сүү- таар цагаан идээ боловсруулж, сургуулийн дотуур байрын хэ- рэгцээнд нөөцлөв. Нэгдүгээр зэлжийнхэн 2000 хонь төллүү- лэх баазын хашааны хөрзөн ховхолж, сүрлэн дээвэр хийл дулаалах ажлыг сайн гүйцэтгэ- сэн. Бас ямаа сааж, аарц, ааруул бэлтгэсэн. Ямаа, ишгээ өөрсдөө хариулна. Хүүхдүүд хөдөлтөрийн дадлагатай болж байпа гож ярилаа. ҮЦ ангийн сурагч марсүрэн, Бадамсү- рэн, Энхтөр, Энхбапр, Болор» маа, Саранцэцэг, Баасинхүү, Гансүх гээд ёслон хүүхэд нөх- деө үлгэрлэн сайн ажиллажээ. -- Бид ажлаа ч сайн хийдэг, чөлөөт цагаараа Ч бас сайхан амардаг. Манай хөдөлмөр ам- ралгын зуслан хөгжилтэн гэж тэнд амарч ажиллаж байгаа инопнерүүд ярьж байв. 3. Сүүний тасагт «Нугаар» бригадын Шавартын тасаг дээр очиход саальчид оройн саамандаа гарчээ. -- Манай тасагт Нямдор- жийн Эрдэнзбаяр ксэж санн саальчин охин бин. Эмнэг хан- тал таван гунж биеэ даан ха- рнуцан сааж, сүүгнй нь улсад тушааж байгаа. түүнтэй уул- зуулна гэж тасгнин эрхлэгч Н. Дэлгэр яриад, үнзэний зэл рүү дагуулж одлоо. Дунд їа- лын зэлэн дээр очиж нэгэн охинтой уулзууллаа. -- Чи хэддүгээр анги вэ? -- Энэ намар Ү! ангид дэв- шин суралцана. -»- Үйзэ цомхорч байна уу? -- Айх догшин, биедээ хүй ойртуулдаггүй, мөргөдөг, тийд- дэг, зугтдаг хэцүү байсан. Одоо ч миний гарын дөр орсон. шүү. -- Маш саалнид сургаай, шд, -- Эхлээд барьж уясан, туш- сан, дэлэнд нь иллэг хинсэн. Аль солох өвртөө дасгах, 360- лөн хандах, биеийг нь маажил, дэлэн- хөхөнд илдэр хниндэн.. Үзгээд зугалаар нь нзэлгэж саасан. 1575 Хичнээн литр сүү тушгах -- Мянган литр сүүний 10- лөвлөгөөтэн. Одоогдбөр хагас мангыг өгөөд баяна. Сургууль хунэдээл магад төлөвлөгөөг зантр-эр аах - той гэж эврээ нь риуллаа. -- Сургуулийн боловсрон ун Фөлгөх тухай хиэх шин хүрииэл х р ззэмш ихээхэн анхаарсан байна. Тэр тун чухал зүнл. Тиймэзс ч Он энэ зуйаас охиноо бие даалгай үнээ саалгаж эхэллээ. Багаасаа ажил мэргэжлийн баримжаатай болж банвал өөрт нь хэрэгтэй гэжж эх иь ярьж байлаа. Үйэхээр ч хүүхдүүд ажилсаг юм. Зуны амралтаараа бисийн амрыг Х4- Роад зүгээр сууж байгаа хүүхэд алга х Сэтгүүлч П. жалнчивВ Монгол, Ф, « БНМАУ-ын соёлын өдрүүд ЗСБНХУ-д боллоо. Дөрөвд: болсон манай дэсний ї гчин, х жүжигчин гжимийн зохиолч 3 » зуу гаруй уран бүтээлч 0! оо. Соёлын өдрүүд социалист ж төрөх ёсыг бататгах, бие їҮ йг өвтэгш хөгжилтэй бол- гон хүмүүжүүлэхэд соёл УР” лагийн байгууллагын ролийг дээшлүүлэх арга замыг заа- сан ЗХУКН-ын ХХҮП их ху Э8 рал, МАХН-ын ХЇХ их хур- дын жил ,болж байгаагаараа далтай рэлдэхүүнд 200 шахам хүн оролцсоны дотор ардын жү жигчин 10, гавьяас. жүжиг чин 13, урлагайа залуу, мах- терууд, орон нутгий: соёл, урлагийн авьяаслаг төлөөлөг” чид байв. хосхосс Байгаль орчноо хамгаалья. сэт лэлэ. САМРААС БОЛСОН ХЭРЭГ Долдугаар сарын эхээр сурагч «С» онгоос шуудайны тал са- мар түүв. Түүхин боргоцон мод- ноос салахгүй учир саглагар хушны Олон мөчрийг хугалж гэмтээжээ. Түүсэн боргоцойгоо томыг НЬ 20. шижгин нь їо мөнгөөр зар- сан сайна. Сурагч «СМ» найсаа- гї дугаар сургуулнан зур- гадугаар ангийн сурагч, Овнтяд- рилц ргионы 214 дугвар хорооны тавдугаар гудамжанд оршии суудаг аж... дүүхүүд зэ! Сурагч «С» хууль тогтоомжийн хэд хэдэн заалт зөрчсөнийг харж байгаа биз. УЛ- сын Ойн хуулийн 14 дүгээр зүйлд бүх төрлийн жимст мод сөөгийг хугалж ГгЭМТЭЭХИЙГ ХО- раглосон заалт бий. мөн гудамж талбанд хувийн худалдаа хий- хийг хориглосон хууль тогтоомж ч бас бна. Ийм зөрчил гаргасан хүнд захиргааны арга хэмжээ оногдуулна. Сурагч «С» 16 нас түүний түүж, түлш бэлтгэх гаж ургаа : зөрчил цөөггүй илэрлээ. Буруутай хүүх - юмод, СӨӨГ гэмтээсэн дүүд, тэдний эх, эцэтт зохих ар- га хэмжээ авлаа. Арга хэмжээ авахад гол учир нь оиш гэдгийг хэн Ч ОЙЛГОНО. Түүхий боргоцой түүх гаж мО- донд авирч байгаад бэртэж тамтсэн хүүхэд Ч бий. Болов- сорч гүйцээгүй самар витаминт бодисоор дутмаг, амт чанар муутай давирхай ихтэй баяйдаг- модноос нь салгаж авах гэж модны хэд хэдэн салаа мечрийг хугалж гэмтээлэ, Гэтэл модны нэг мөчир хугарснаас Өдий 19- дий нахиа найлзуур хатаж, сам- рын гарц буурна. Самрын нөөц өагасна гэсэн үг. Үүний улмаас хэрэм, жирх, баавган, хур, сойр зэрэг үслэг ан амьтан, агнуурын шувуудын хоол тэжээл ХОМС- дож тэдгээр амьтдын хэвийн фуеселт үржилт бууран арьс, махны чанар муудна. Ингаж эх орны амьтан, ургамал байгалийн оаялагт муугаар нөлөөлдөг юм. МАХН-ын АМХ их хурлаас «Байгаль орчиыг хамгаалах асуудал улам хурцаар тавиг- даж байна» гэж онцлон заагаад энэ талаархи хууль тогтоом- жийг хангалтгүй ойслүүлж бай- таагаас ургамал амьтны ертой- цөд хайр гамгүй халдах, улмаар экологийн тэнцвэр алдагдахад хүрэх явдал зарим газар үзэг- дэж байгаа төсвэрлэшгүй ДУ- чухалчлан гу МОНГОЛЫН СОЁЛЫН ӨДРҮҮД Ф Молголыг арлын хув. С- галын 65 жилийн өйд зориул- сан Зөвлөлгмонголын |най- рамдлын сары ажлын хү рээнд ЗСБНАЯУ-д БНМАУ- ын өдрүүд нээгдлээ Ф Зовлөлт-Монголын зас- гийн газар хоорондын соёлын талаар хамтран ажиллах ко- миссын гуравдутаар чуулга" ны протоколд хоёр тал гарын үсэг зурав. Ф Москва хотын Лениний нэрэмжит Улсын номын санд ном, номын зураг чимэглэ- лийн үзэсгэлэн ажиллав. Үзэсгэлэнд орос, монгол ХЭ- лээр хэвлэгдсэн 500 гаруй ном тавьжээ. ӨФ Зохиолчдын Эвлэлийн байгууллагын удирдагчдын хамтарсан хуралдаанаар тус хоёр орны зохиолчдын хам тын ажиллагааг өргөжүүлэх асуудал хэлэлцлээ. Ф Москва дахь Дорно да- хины улс түмний урлагийн «х Г.:2:2:3 1311111117) шиг Эхний зураг. Гавана хот. Мөнх ногоон модод. Сүл- жилдэн өнгөрөх машин. Замын хажуугаар хүмүүс 271 гүйж үзэгдэнэ. Өвгөд ч гүйнэ. Залуус ч гүйнэ. Хүүхэд ч гүйнэ. Гучаад давхар байшин. Хотын төв. Хоёр тийш урсах машин замын голоор явган зам үзэгдэнэ. Түүгээр Ч бас гүйж яваа хүн олонтаа тааралдана. Гүйгчдийн хот гэж нэрлэсэн ч хилсдэмгүй. Тэндэхийн хүмүүсийн дун- даж нас нь далаас дээш байдаг гэлцэнэ. Урт нас- лалтын нууц нь бүх ний- тээрээ хэвшүүлсэн гүйлтэд байдаг бололтой. Нубын пионерүүд 048- таараа түрүүлж, алтан медаль хүртсэнийг ч би түүнтэй холбон ойлголоо. Гүйлт, өндрийн харайлт, бөмбөг шидэлтэд Кубын пионерүүдийн амжилт нь нийтдээ жигд сайн байв. Пионер Лунс | Торресийг 105 метрт бөмбөг шидэхэд цэнгэлдэх хүрээлэн даяар «Куба! Куба!» гэж нэгэн зэргээр цуурайтуулан алга ташиж байлаа. Би Марти- неєс гэдэг ОХИНТОЙ Танил, цав. --Би бүр багаасаа гүйж эхэлсэ:! гэж тэр ярьж байв. Манай малчны хүүх- дүүд бага балчраасаа хур- дан хүлгийн уралдаанд ор- дог. Кубийн багачууд бол харин гүйлтээр хурд хүчээ сорьдог байна. | Гаванад цэнгэлдэх хүрээлэн олон. Түүний нэгнь Педро Мар- рерогийн нэрэмжит аж. Угаас цэнгэлдэх хүрээлэн шиг байрлалтай товцог толгодыг засч суудал, са- равч, зам сэлтийг хийжээ. Эргэн тойрон дал мод ЭГ- нээд түүнээс цааш битүү ширэнгэн ой үзэгдэнэ. Тэнд слон улсын пионерийн дөрвөн төрөлт тэмцээн бол- зураг. "Тэмцээн «Найрамдал» ЭТТ... эп «Монголын орчин үеийн дүрслэх урлаг» үзэсгэлэнд Монголын Урчуу” дын бүтээсэн 200 орчим їнил- дэг бүтээлийг тавьж үзүүлсэн байна. Өө БНМАУ, музейд нэ: элийн санал шүүм? үжигчин, найруулагчдын «Театр--орчин үе» уулзалт боллоо. Ф Зөвлөлтийн зураач Н. Богородская, Г. Рокчинсний. А. Поваев, В. Ургадулов, монголын зураач Р. Алтан- хуяг, Д. Болд, Г. Дүнбүрээ. Э. Сүхээ нар ЗХУ, БНМАУ- аар аялж, уран бүтээлийн са- наа бодлоо хуваалцаж, хамт- ран ажилласан бүтээлүүдээр «Найрамдлын замаар» үзэс- гэлэн гаргав. Ф Өргөн Нева мөрний эрэг дэх баатар хот--Ленингра- дынхан Монголын соёл, ур- лагийн төлөөлөгчдийг ах дүү” нэртэй ү гийн элэгсэг халуун сэтгэлээр угтав, Манай урлагийн мастерууд С. М. Кировын нэрэмжит тракторын үйлдвэрлэлийн нэгддийн соёлын ордонд анх- ны копцертоо тоглов. Ф Москва дахь хувьсгалын музейд нээгдсэн «БНМАУ-- өнөөдөр» фото “үзэсгэлэн : гчдийн сонирхлыг татаж байлаа. Ф Москвад нээгдсэн мон- голын киноны долоо хоног амжилттай болж, «Улааи7аа- тар» кино театрт олон мян- ган хүн манай урап сайхны болон баримтат кинонууд уЗ- сээр байна. Ф Зөвлөлт Белоруссын нийслэл Минскт Монголын соёлын өдрүүдийн гаалт СО: лов. Соёлын өдрүүдийн үеэр Минскийн тракторын заводын хамт олонд БНМАУ-ын дээд шагнал «Алтан гадас» одон гардуулсан байна.. ГЭЛ... л. .../ Энэ бяцхан тэмдэглэлд үзэсгэлэнт Куба орны нийс- эхлэх өглөө манай пионе- рүүд Гаванад очсон билээ. Тасралтгүй 13 цагийн нис лэгт алжааж ядарсан нь мэдээж. Гэвч тэмцээнд урам зориг орлоо. Гүйл- тийн уралдаанд манайхан хамт гарсан найм дотрсод түрүүлж барианд ороход цэнгэлдэх хүрээлэнд «Мон- толия! Монголия!эгэлцэн алга таших нь сонсогдож байлаа. А. Нармандахын амжилт нөхдөөсөө илүү байв. Пнонер Б. Чулуун- бат биеэр бага. Өндрийн харайлтад базаасангүй. Хөвгүүдийн 800 метрийн тэмцээн эхэллээ. Хамгийн бага нь хамт гарсан най- маасаа хол тасрав. Тэр нь Чулуунбат байлаа. Дас- галжуулагч Ч. Наранбаа- тар цагаа харж, --Эхний тойрогтоо нэрт тамирчдын амжилт үзүүлж явна! гэж сэтгэл догдлон хэлэв. Гэтэл хоёр дахь тойрогтоо суларч эхлэв. Ард нь яваа хүүхэд гүй- цэхээр, даруй нэхэж эхлэв. Чулуунбат гүйцэгдсэнгүй, хурдаа улам нэмсээр рианд түрүүлж орлоо. Манай хүүхдүүд дөрвөн төрөлтөд жигд амжилт үзүүллээ. Тийм ч учраас хөвгүүд багаараа арван орноос гуравдугаар байр эзэлж хүрэл медаль хүр- тэцгээв. Мөн «Дайчин баг» ийн цом авлаа. Энэцомыг Кубын «Пионеро» сониноос манай багт гардуулсан юм. Төгсгөл зураг, Хосе Мар тийн цэрэмжит пионерийн хотхон. Тэнд нэг ээлжинд түмэн хүүхэд амардаг. ажээ, Пионерийн ёслолын талбай. Толгодын энгэрт пионерүүд «Вива лалас» «Энх тайван мандтугай!» гэ: сан үсэг болон Тар үг олон улсын энх тайвны жилд болж байгаа тэмцээний . лэл Гавана хотноо болсон Олон улсын пнонерийн хөнгөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт гуч дахь тэмцээний тухай өгүүлнэ. зорилтыг яруу төд илэр- хийлж байлаа. Тэмцээний хаалтын ёслол шөнө болов. Цагаан саарал хувцастай нэгэн өндөр хүн тайзан дээр гарч ирлээ. Манай хөвгүүд түүнийг таньж: --Альберто Хуанторена! Г гэв. Олимпийн болон дэлхийн аварга, Кубын нэрт та- мирчий Хуанторена хаал- тын ёслол дээр орон орны, пионерүүдэд хандаж, хөн- гөн атлетинийн спортын талбарт алдар нэрээ цуу- райтуулсан тамирчид боло- сэ хыг ерөөв. Газар газрын хүүхдүүд алдарт тамирч- наас гарын үсэг авах гэж тойрон бүчнэ. Хүүхдүүд хоорондоо й дотно танилцаж ,өөрсдийн- хээ ажил амьдралын тухай | ярилцана. Александр Не-” чаев Уралын Березникн тэдэг багахан хотоос ир- жээ. Өндрийн харайлтад 181 см дээгүүр гарч тү- рүүллээ. Болгарын Силь- «вия, Никарагуагийн Сибия- на, Францын Давид, Мон- голын Одгэрэл... Амжилт янз бүр боловч тэмцээний «Найрамдал» гэдэг сайхан | нэр тэднийг нэгтгэж бай- лаа. Чехословак. Ардчилсан Герман, Польш, Унгарын | найз нараа Кубын зочломт- той багачууд манго жим- Г| сээр дайлна. Арван орноос ирсэн хүүхдүүд тэмцээний меда- лийг бүгд авч чадаагүй нь мэдээж. Гэсэн Ч шударга хүн төрөлхтний хамгийн й эрхэм дээд хүслэн--энх тайван, найрамдлын «Ме- далийг» цөм хүртсэн гэл- тэй. Тэмцээний гол 30- рилго нь ч тэр билээ. Манай тусгай сурвалж- “дагч Ж, ДАШДОНДОГ » Гавана хот. ЕГ Ш авж .ь НУТАГ АМГАЛАН БОЛ ХҮН АРД НЬ ЖАРГАЛТАЙ Нуур амгалан бол нугас тайван. Нутаг амгалан бол хүн ард жаргалтай, Үүнд л ЗХУКН-ын бодлого, үйл ажиллагаа чиглэдэг ЮМ. Саяхан Владивосток хотод ЗХУКН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. С. Гербачевын хэлсэн үг үүнийг дахин нотлов. Энэ хот Номхон далайн эрэгт оршдог аж үйлдвэр, соёлын томоохон төв юм. Лєниний намын их хурлаас хойш хэдхэн сар өнгөрсөн боловч зөв- лөлтийн эдийн засаг, нийг- мийн хөгжилт улам их эр- чимжлээ. Зөвлөлтийн алс дорнодын бүс нутгийг улс ардын аж ахуйн өндөр хөгжилтэй цогцолбор бол- гох зорилтыг М. Горбачев дарга дэвшүүлэв. Энх амгалан амьдралаас эрхэм зүйл үгүй. Бидний амьдарч байгаа Ази тив амгалан. тайван, Номхсн далай номхон дөлгөөн байх учиртай. М. Горбачев дар- та Хельсинкийн нийт Ев» ропын зөвлөлгөөний мая- гаар Ази, Номхон далайн улсуудын бага хурал зар- лан хуралдуулах санал гаргав, Бүгдээрээ хэлэлц- вэл буруугүй гэдэг. Ални- ваа асуудлыг хэлэлцэн тунгааж шийдвэрлэдэг тай хамшигт арга гагцхүү, хүнд л заяасан юм. Ази тив өргөн уудам газар нутагтай, үй олон хүн амтай. Энд ЗХУ, Хя- тад, Энэтхэг Япсн тээд Я дэлхийн томоохон Орнууд айл хөрш оршдог. Бүх оронтой сайхан харилцаатай байхыг ЗХУ, БНМАУ хүсэн эрмэлзэж байна. Цаг алдалгүй шийдвэр- лэх шаардлагатай асуудал олон бий. Өнөөдрийн хам- гийн гол асуудал бол зэв- сэглэхээ зогсоох явдал юм. Чухам үүнд ЗХУ-ын олон канал чиглэж байна. Хүнийг бусад орон хэрхэн хү- лээн авахаас тэдгэгрийн хоорондын харилцаа шалт- таална. Азн тив цөмийн зэвсэггүй, Афгагчстдл | оронд аюул заналгүй, Со- лонгосын хүүхдүүд нэгэн ам бүлдээ нэгдсэн, Энэт- хэгийн далайн хүн ард гараа барьж нөхөрлөсөн байх зэрэг ариун үйлсийн төлөө ЗХУ тэмцэж байна. М. Горбачевын удаа да- раа хэлсэн үгэнд агуулагд- сан үнэлэлт, дүгнэлт, гар- гасан ухаалаг шийдвэр, оновчтой санаачилга Мон- толын хүүхэд багачуудын "баяр талархлыг хүлээсээр байна. Улс төрийн тоймч -- ! Б. ДАШЗЭВЭГ ш»? 2 хО7Х- ЁТхА 2 УОСҮУССУАНСүУОЭнЬ, АРГАЛШИЯН ЖУ, С 2 Үргэлжлэл. Түрүүч нь 2445, 46, 47, 48-д - Эрдэнэтийнхний голт зүрх бол цахилгаан энерги. Хэрэв хэдхэн хурам л цахил- таан гэрэл тасрах юм бол (тийм золгүй явдал хэзээ ч гарахгүй л дээ) бүх юм зог- соно. Энэ нь улс орны амьд- ралд ч сүрхий нөлөөлнө.Тийм болохоор бид хорин дөрвөн цагийн турш цурамхийлгүй дежурлэдэг юм. Цахилгаанч- дын хувьд төмөр мэт хатуу дэг журам, дээд зэргийн са- хилга, зохион байгуулалт ха- маг ажлын хувь заяаг шийд- дэг юм. : Тийм учраас бид өөрсдийн- хөө биеийн эрүүл мэндийн байдлыг хүртэл тооцоолон 00- дох машинаар хянаж байдаг, Өөрөө хэдэн оны хэдэн сард төрсөн билээ гэж станцын ерөнхий инженер надаас асуув, Би төрсөн он, сар. өдрөө хэллээ, Ерөнхий инже- нєо станцын тооцоолон бодох тосийн захирлын чихэнд нэ- гийг шивнэн хэллээ, Цаад хүйн нь толгой дохин инээм- сэглээд тэр даруй товч дар- лаа. Дэ.гэцнээ шар, ногоон, улагн гэрэл хэдэнтээ анивчин ассанаа дүүрэн тоо, цифр бичигдсэн далбагар хуудас тооцоолол бодох машинаас ур- сан гарч ирэв, Тэр далбагар цаасны эхэнд «Манай тоо- тоолон бодох төв нөхөр Болд- багтар тэнд 1990 оны турш өөрийн өмнө тохиолдох на- тийч төвөгтэй үзэгдэл юмс. олон талт асуудлыг биеийн болон сэтгэл-зүйн, бас оюун ухааны дээд зэргийн бэлт- гэлтэйгээр даван туулж чада- хыг хүсэн ерөөхийн хамт энэ тооцоог үр бүтээлтэйгээр авч бох элсэн 17 2гх гэсэн хүсэл зорилгын үүднээс энэхүү биоритмийн хуанлийг бодон гаргав» гэж бичсэн байлаа. Энэ жилийн турш миний биеийн байдал болон сэтгэл зүй, оюун ухаанд то- хиолдож нөлөөлж болзошгүй вариантуудыг тэнд тооцоо- лон бодсон байв. Биеэ чий- рэгжүүлэх, оюун ухаанаа улам тэлэн хөгжүүлэх арга замыг боловсруулахад энэ тооцоо гарцаагүй тустай ажээ. --Чам шиг аялан жуулч- лагч хүнд их хэрэгтэй гээд ерөнхий инженер надад тэр хуанлийг өгөв. Орчин үеийн энэ станцад бүх зүйлийг ав- томатжуулжээ, Хүн ажилла- хад хүндрэлтэй цэг, дамжла- гад хэд хэдэн төмөр робот ажиллаж, төвөөс өгсөн үүрэг даалгаврыг төвөггүй шалам- гай гүйцэтгэж байлаа. Энэ бүхнийг үзсэний дараа шинж- лэх ухаан техникийн дэв- шилд бишрэхгүй байхын ар- гагүй ажээ. -- Наймдугаар таван жил манай улсын түүхэнд эрчим хүчний он жилүүд болж үл- дэнэ, Бид чинь Улаанбаата- рын дөрөвдүгээр цахилгаан станцыг өргөтгөж, гуравду- гаар цахилгаан станцыг өвч бүрэн шинэчилж, Эрдэнэтийн энэ станцыг шинээр ашиг- лалтад өгч, Багануурт бас нэг аварга станц барьж эхэллээ шүү дээ. Өнөөдөр Монгол ул- сын цахилган эрчим хүч тү- гээлт 8,4 миллиард квт цаг, дулааны эрчим хүч түгээлт 17.5 сая Гкал хүрээд байна. Түлш эрчим хүчний ийм эр- чимтэй хөгжлийг манай ул- сын өнгөрсөн түүх мэдэхгүй юм, Энэ бол атомын цахил- гаан станцад алхам ойртлоо БЭЭ оо Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын | кэвлөлийн комбииатад хэвлэв, М.7 5.7 м272 3. Ё 57 - УГ О6УггЭ МУЖ нер ярив. Би түүнтэй санал нэг байлаа. Эрдэнэтэд тав хөнөх хуга- цаанд энд өнгөрөөсөн мөч бүр миний амьдралд тохиолдсон ховорхон олдох аз завшаан, баяр хөөр байлаа. Ирээдүйн «наранд» “ ойртсон нь Эрчим хүчний тухай бодол нрээдүйд хиймэл нар хийж болох эсэх тухай сонин мө- рөөдлөөр солигдөв. Би амьд- ралдаа ердөө ганцхан удаа муу гэсэн дүн авч үзсэн юм. Долдугаар ангид болсон яв- дал. Цахилгаан техникийн хичээлээр контролийн ажил хийж билээ. Энергийн хувир- лын тухай бодлого бодох, энергийн хуулийг товч то- дорхой тайлбарлан бичих ёстой байлаа. Тэр мөчид гэв тэнэтхэн миний толгойд хий- мэл нарны тухай бодол хар- ван орж ирэв. Манай ангийн пар хагарч ангид их л тав- гүй, амьсгалах бүр амнаас уур савсаж байж билээ. Улир- лын дүн гарах ойртож байсан болохоор цахилгаан техни- кийн багш биднийг тараасан- түй самбарт асуулт бичиж бодлого бодуулсан . хэрэг. Багш өөрөө үстэй монгол дээлтэй, бас нарийн цагаан эсгий гуталтай тул өчүүхэн ч даарч бээрсэн шинжгүй, ха- рин ч бүр энгэрийнхээ тов- чийг задгайлжээ. Харин би- дэнд бол удаан суух тун ч таагүй байлаа. Түүнээс ч бол- сон юм уу бүү мэд гэв гэнэт хүн төрөлхтөн ер нь авсаар- хан хиймэл нартай баймаар юм. Өвөл болж цаг хүйтрэх үеэр тэр нарыг манай монгол шиг эрс тэс уур амьсгалтай орнуудад захиалгаар өгч ду- лаацуулдаг байвал мөн догио. Цас гэнэт хайлж, ус горхи жалга гуу дагаж шоржигноп урсаад л. Зун боллоо гэж андууран тарвага ичээнээсээ, баавгай үүрнээсээ гарч ир- тэл өвс ногоо шараараа! Ха- маг амьтан гайхан сандарч хаашаа явахаа мэдэхгүй, Тэг- тэл гэв гэнэт бүр тэднийг харсаар байтал нүдний нь өмнө анхны цэнхэр яргуй хөрс цоолон өндийнө. Шор- жигнон урсах гол горхины аясаар хэнз ногоо цухуйн гарч ирнэ. Цэцэг дэлгэрнэ. Хаанаас ч юм нэг цав цагаан эрвээхэй нисэж ирээд цэцгэн дээгүүр сууж босон эргэлдэ- нэ. Өвлийн пальтотой хэсэг жаалууд энэ бүхнийг алмай- ран нүд анивчин харж зогс- соноо гэнэт ихэд халууцсанаа мэдэрч хувцсаа тэр дор . нь тайчиж хаяад зүлгэн дээгүүр хөл нүцгэн харайлгана. Тэд- ний хөлийн нүцгэн тавхай гя- лалзан жирэлзэнэ. Тэнгэр хүржигнэн дуугарч дээрээс нэг хоёр хаялж байсан хөвөн цагаан цас зөөлөн хур болж хувирна. Хүмүүс гэрээс гарч хиймэл нарыг саравчлан са- равчлан харна, Нар алтан шаргал туяагаа айлын гэрийн тоонын дээр, байшин барил- гын гэгээвчинд, нуга хөндийн цэцгэн дээр, нүцгэн хүүх- дүүдийн бөөрөн дээр тусгаж бүлээн зөөлөн илчээрээ төө- нөн төөнөн эзэнэ, Уул хад, тал хөндийд бэлчсэн мал сү- рэг зэрэг зэрэг майлалдана, Дэнж дээрх алаг цоохор адуун сүргийн захад шаргач гүү санаа алдтал нэгэнтээ янцгаагаад унагална. Турьхан урт хөлтэй, сартай хүрэн унага усны дусал шиг алаг нүдээ эргэлдүүлэн байж дөр- вөн хөл дээрээ тэнцэж ядан боссоноо бүдчин унахад эх нь хошуугаа хүргэн үнэрлэж унагаа долооно, Хамаг адуу Дуу дуугаа аван үүрсэж, сүр- гийн эзэн хүрэн халзан азар- та ойролцоох уул хадыг хан- хийтэл хангинатал янцгаана... Тэгтэл хонх - 377 Хо ГЭ хо 77 Ус гарч амттай сайхан салгав. Аягын чинээ цаасан дээр арав таван мөр л үлд- жээ, -- Хүн төрөлхтөн хөгжил дэгжиж байгаа нь үнэн. ТЭэ- тэхдээ хиймэл нар хийтлээ өдий хол байна. Хэрэгцээ Чч байхгүй байж мэднэ. Хий хоо- сон мөрөөдөлд автаж суусанд орвол хэдэш” бодлого бодож сурвсл чиний хожмын амь- жиргаанд чинь хэрэгтэй гэж цахилгаан техникийл багш ёжлон хэлээд миний конт- ролын ажил дээр томоос том хоёрын тоог тэгэхээс тэгэх гэж улаан “будгийн харан- даагаар мутарлан тавьчихав. Тэр дүнг миний зүрхэн дээр тавьчих шиг санагдаж би ихэд гэмшин гутарч билээ. Тэр явдал өчнөөн хояогийн дараа өнөөдөр гэнэт | бодог- доод явчихлаа. Нар мөнх биш. Хүн тө- рөлхтөнд хиймэл нар яагаад хэрэггүй байх вэ. СПайхан улаан нар хийгээд сансрын уудамд сарны орчимд хөөр- төж болохгүй гэж үү? - “Тожгороо, дэлхий хоёр нартай шүү дээ. Энэ үгийг сонсоод би цочиж бөндгөс- хийв. Шувуухай минь ингэж хэлэв. -- Хоёр нартай гэнээ? Аль эсвэл би буруу сонсов уу? -- Тийм ээ, хоёр нартай. Гурав дахь хиймэл нар заа- вал хэрэгтэй гэж үү? -- Аль байна тэр хоёр нар чинь. Би зөвхөн ганцл нарыг харж байна. -- Дэлхий хэдэн дагуул- тай билээ? -- Ганц сарнаас өөр юу байх вэ? -- Тэгвэл нар хэдэн да- гуул, гаригтайг чи мэдэх үү? Арай ч дээ Шувуухай минь, Мэдэлгүй дээ. Одоохон би нэрлээд орхиё, Буд, Су- гар, Дэлхий, Ангараг, Бар- хасбадь, Санчир, Уран, Да- лайн ван, хамгийн алсын тойрог дахь нь Дэлхийн ван, Есөн гариг бүр өөрийн да- гуултай. 1Кишээ нь Бархас- бадь гаригт Метид, Европ, Каллисто зэрэг арав гаруй дагуул бий, -- Сайн байна Тожгороо. Одон орны талаар чи муугүй гадарладаг юм байна. Ганц алдааг эс тооцвол би чамд дөрөв тавьж болох байна. - Юун алдаа вэ? - Бархасбадь бол гариг биш нар шүү дээ, -- Юу гэнээ? Би тэсэл- гүй инээд алдчихав. Шувуу- хайг минь хэн ингэж тол- гойг нь эргүүлж орхивоо гэж бодоход тэр надад тун хөөр- хийлөлтэй санагдаж байв, Түүний толгойн эргээг гар- гах санаатай би одот тэнгэ- рийн талаар ахин тайлбар- лахад хүрлээ, “Харамсалтай нь Шувуухай өөрийнхөө үг- нээс огтхон Ч буцсангүй. Бархасбадь бол одоохондоо оргилон буцлаагүй л боло- хоос од мөн хэмээн зүтгэ- сээр байв, | - Усан тэнэг! Миний ам- наас энэ үг нисэн гарав, Шу- вуухай үүнийг дуулаад ха- рну юу Ч хэлсэнгүй гэнэт дээшээ сум мэт цойлон гар- лаа, Хоёр чих дүнгэнэн тол- гой эргэв,.. Намайг ухаан ороход эр- гэн тойрон чив чимээгүй, хов хоосон ертөнцөд умбан орсон мэт нэн аймшигтай орчлон хүрээлж байв. Хянах сам- барт «Анхаараарай, анхаа- раарай, Бид газрын татах хүчнээс амжилттай сугаран гарав. Дэлхий орчмын той- рог замд орлоо» гэсэн үгс анивчин” жирэлзэнэ, Би нүдээ нэгэнтээ аниад нээвэл өнөөх эжул-2 ш2 Л 25755755755 7524 ЛЭ ЭЭЛ Уу ДШОИДЭЭЭЙХ ЭР бодлоос, л үгс бичээстэй хэвээр байх ажээ. Өндийн харах гэтэл миний бие надад захирагда” хаа болиод хөлөг ДОТУУР өчүүхэн Өөд сөд адил хөвөн хөөрөн дэгдэж хүчиндээ би адар мөргөлөө, 4 -- А4яархан хөдлөөрэ Тожгороо, Жингүйдэлд Ор” чихоод байгаагаа мэдэхгүй байнд уу гэж Шувуухай уцаарлангуй дуугарав. ний зүрх зогсчих шиг болов. Айсан буюу баярласан алин болохыг би мэдэхгүй байлаа. Тэртээ дор төрөлх өлгий-- төрж өссөн газар шорооО маань болох эх дэлхий цэв цэнхэр туяа татуулан байлаа. Хилэн хар дэвсгэр дээр м4а- най дэлхийг гав танцааранг нь уран зургийн бийрээр то- войлгон зурж тавьсан мэт. гайхмаар гоо үзэсгэлэнтэй агаад энд тэндгүй од мичнд нэн хурцаар гэрэлтэн асч: байв. Аяа юутай гайхамшиг гэсэн бодол толгойд харвав. Эх дэлхийн уул ус, тэнгис далай яг л газар зүйн хичээ- лээр үздэг, багшийн ширээн дээрх дэлхийн бөмбөрцөг шиг өнгө ялгаран харагдана. Ялгаатай нь гэвэл энд нэр хаяг, бичиг үсгээр зааж тэм- дэглээгүй ямар л байсан ЯГ байгаагаараа ил тод учир хаана нь юу байгаа, одоо бид аль тив дээгүүр нисч явааг мэдэхэд бэрх байлаа. Өнгөт дэлгэцнээ африкийн газрын зураг гарч ирэв, Би дэлгэг рүү нэг харж хөлгийнхөө | гэгээвчээр эх дэлхий рүүгээ нэг харж харьцуулан жишвэл тун төстэй дуурайлган ХИЙ» сэн юм байна шүү гэж эрхгүй бодогдоно, Ангийнхандаа энэ тухай ярих юм байна шүү гэж бодтол гэв гэнэт хав ха« ранхуй болов. Энд тэнд үзэг- -дэх одод улам ч ойртон тод, рох шиг санагдав. Дэлхийн сүүдэрлэсэн нөгөө тал руу хөлөг минь нисэн оржээ, Амьд явбал алтан аяганаас ус уудаг юм, хүү минь хэ- мээн үе үе хэлдэг ээжийн минь үг санаанд орлоо, Юу» тай үнэн үг вэ. Хүү нь сан- сарт дүүлж явна шүү дээ гэж бодоход хоёр нүдийг ну лимс бүрхэв. Дусал нулимс " хацар даган урссанаа доош- уналгүй харин агаарт бөмбө- реөх мэт бүжиглэн эргэлдэв. Би баярлаж инээлээ. Тэгтэл Шувуухай маань үл мэдэг даялан эргэж улам улам хол- дон жижигрэх эх дэлхийгээс салж гүн хар огторгуйн дун- дуур шившиж тавьсан сум шиг шунгинан дүүлэв, - Хүүе Шувуухай, чи хаа- чих нь вэ гэж би айн хаш- гирав. Энэ чигээрээ эх дэл- хийгээсээ үүрд салан одож эхлэл ч үгүй, төгсгөл ч үгүй орчлон ертөнцийн хязгааргүй орон зайд шингэн алга болох гэж байгаа юм шиг санаг- дахад хамаг бие хөлөрч, хүйтэн могой нуруун дээгүүр хөрвөх шиг боллоо. -- Тожгороо, томоото суугаарай, Би секундэд Бүл километрийн хурдтай нисэж явна. Удахгүй сансрын хоёр» дугаар хурданд шилжиж, се-7 кундэд 11,2 километр хүр» тэл давхина, Бархасбадь бол тариг уу, од уу гэдгийг чи мөд үзэж үнэмших бо Оо гэж Шувуухай хөгжилтэйгэ өгүүлэв. Би дөнгөж сая сүрхий алдаа хийж Шув хайдаа эвгүй үг хэлснээ ойл- тов. Тэгэвч бархасбадь бол гариг мөн, Тэнд ямар ч байхгүй гэдэгт ха бирж сэн хэвээрээ байлаа, ---а.. Үргэлжлэл бий С) рхлэгч Ж, ДАШДОНДОР ИНДЕКС--14140 1234586789, пїї4 Эн Ээ ФРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! 7 МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН МХЗЭ-ыийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын “нэрэмжит ЖПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, -4-44------..-- 5 А3ДАХЬЖИЛДЭЭ А дээр: 1986 оны наймдугаар сарын 6. Эх орны маань хадган цэнхэр тэнгэр зиэ өдөр улам Ч цэлмэг санагдаж, хэн хүний сэтгэл сэргээ- мээр, Хүүхэд, залуучуудын «Найрамдал» паркийн » цэнгэлдэх хүрээлэнд цуг- 5 ларсан олон зуун пионер сурагч өнгө өнгийн бөм- бөлөг, цаасан шувут7 барь- жээ. Тэд «Энх тайвны хонх» цохиж, «Энх тайв- ны хаалга»-аар орлоо, Ингэж энх тайвны өдөрт зориулсан цуглааны ажил- дагаа эхлэв, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нарийн бичгийн дарга Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч, Цэрэндулам цуг- лааны ажиллагааг нээж хэлсэн үгэндээ: -з Олон улсын энх тайв- им жилд дайны эсрэг, энх тайван, найрамдал нөхөрлөлийн гөлөө тэмцэл урьд урьдынхаас улам хүчтэй өрнөж байна. ТПионер, сурагчид та бүхний үе чацуутан Уи- дээс энх го охүн пииопе| Мо50 (2170) А 1986 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 13. А ХАДЛАНГИЙН ТАЛБАЙД... Пнионер В- Батсайхан хадланчдад тусалж байнэ. С. БОДООШИЙН авсан фото Цэлнэг тэнгэрт-энх тайван! (Олон улсын хүүхдийн энх тайвны өдөрт зориул сан цуглааны ажиллагаанаас хийсэн сурвалжлага) 66-ны өдөр олон улсын хэмжээнд тэмдэглэх уриал- га гаргасан юм. Энх тай- ванч, интериационалч энэ урналгыг манай орны улаан бүчтэн багачууд гүн талархалтайгаар хүлээн авч, өнөөдөр орон даяар пионерийн бүх лагерь, ХӨ- дөлмөр амралтын зуслан- гуудад нэгэн зэрэг тэм- дэглэж байна. Олон улсын пионерүү- дийн «Бид энх тайвныг сахин хамгаална» уриатай «Салют мир» аян ам- жилттай явагдаж, «Мон- толын багачууд энхийн тө- лөө» хөдөлгөөнөөр өӨсво- рийн Сүхбаатарчууд энх тайвны үйл хэрэгт зохих хувь нэмэр оруулж байна. Энх тайвны өдөрт орол- цож байгаа нийт пионерүүд, “зэвсэглэлийн хойноос улай- ран хөөцөлдөж Дайнд бэлтгэх явдлыг таслан зог- соож, түүнд зарцуулж буй асар их хөрөнгийг сур- тууль, эмнэлэг, амралтын газар, цэцэрлэг, ясли барьж байгуулах, ном, тоглоом, бисийн тамирын хэрэглэл үйлдвэрлэхэд чиглүүлэхийн төлөө шаард- лагатай бүхнийг хийхийг сайн санаат бүх хүн ардад уриалж байна гэв. Өсвөрийн Сүхбаатарчуу- дыг төлөөлж нийслэлийн 40 дүгээр сургуулийн 8- ын «Б» ангийн сурагч, Октябрийн районы тпионё- рийн штабын дарга Т. Од- гэрэл үг хэллээ. Тэр, Энхийг нд. дэцшшШи2127 СунН....10 байна гэлээ. ОБИМАУ-ын бяцхан иргэд эв. рөлхтний хүүхэд багачуу- дын нэгэн адил энх тайв- ны билэг тэмдэг болсон цэлмэг тэнгэр, алтан нар, цэгээн. тагтаа, анхилуун цэцэгт ямагт хүсэн 1тэЭ- мүүлж, хайрлан хамгаалж: байдаг билээ. Бид өөрсдөө дайны аюулыг биеэр үзэж амсаагүй ч дайн гэж ямар аюултай, хэнд ч хэрэггүй гэдгийг сайн ойлгодог. ТЭ- гээд ч энх тайвныг сахин хамгаалахын төлөө шалт- таалах бүхнийг хийхийг бид өөрсдийн үүргээ гэж үздэг учраас Унгарын пио- нерүүдээс гаргасан уриал- гыг бүрэн Ээ дэмжиж УЛААНБААТАРТ 15 ЦАГ 15 МИНУТ БОЛ- ЛОО. Яг энэ цаг, энэ ми- нут, энэ мөчид Монголын хүүхэд багачуудын энх тайвны урнатай өнгө өн- тийн бөмбөлөг, тагтаа, цаасан шувуу тэнгэрт хөөр- лөө. Та нарын хөөргөсөн уриа орон орны үе тэнгийнх- ний чинь уриатай нийлж цэлмэг тэнгэртээ уулзана! Хүүхдүүд баярлалдан хөөрч, «УРА!» хашгирав. Цуглааны ажиллагаа- ны дараа В. И. Лениний. МПС-ын төв. нэрэмжит ордны улс торийн дууны" «Солонго» хамтлаг энхтай- ван, найрамдал мцөхөрлө- лийн сэдэвт дуугаар ая барив. Мөн цардмал зам дээрх гар зургийн урал- даан, Тө аар плака- тын ур ЛХАГВА ПИОНЕРИЙН ТУ -- Эх орон даяар одоо ямар ажил өрнөж вэ? -- Арвин нх хадлан тэжээл бэлтгэх ажил өр- нөж байна. -- Энэ ажилд чи ямар! хувь нэмэр оруулж байна, вэ? -- /Хадданчиддаа ту-! салж, тэдэнтэй мөр зэрэг- цэн ажиллаж байна. Өнгөрсөн жил би өвс хадаж сурсан. 5--6 тонн өвс хадалцсан. Энэ жил амжилтаа ахиулах бодол- той байна гэж Завхан аймгийн Сонгино сумын дунд сургуулийн УШ ан- гийн сурагч В. Батсайхан бидэнд хэллээ. Хөдөлмөрийн тавду- гаар улирлын гавшгай хө- дөлмөрийн фронт одоо хадлангийн талбайд шилж лээ. Энэ жил улсын хэм- жээгээр 1,2 сая тонн хад- лан бэлтгэхэд аав, ээж, ах, эгч нартаа туслах хө- дөлгөөнийг пионерүүд өр- нүүлж байна. Хүүхдүүд ээ! Гар тэ- жээл бэлтгэх, өвс хадаж, байна” (2770тгФт 1-3 бухалдаж, ажилд идэвхтэй оролцоо- рой! Пионерийн хөдөлмөрийн зун манай сонины эчнээ томилолтоор ажиллаж буй нуруулдах өдвөрийн сурвалжлагчид энэ тухай “бидэнд- цаг алдалгүй мэдээлээрэй! Сургуулийн системийг болозсропгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийн төсөл хэлэлцэж байгаа ид үед өвс хадлан бэлтгэх ажилд улам .Ч идэвхтэй оролцож тусална гэдэгт пюопер сурагчид та бүхэнд итгэл төгс бай- на. Ё.. » А ҮНЭЧэанэ Өнгөн | Г..7.20Шн1 л манай орны всролын салба- омнө шинэ шинэ 3Зо- дэвшүүлэн та- й орны эдийн гийгмийг 1986-- онд хөгжүүлэх үнд- 1 нхий. бо ийн 60- Уу й хи Йр барихаар заа- Ерөнхий боловсролын тийн сурагчдын до. йИрын тоог ч нэмэг- : бол хий болопсролын сургуу- бараг 70 хувь нь до- байртай түүнд 75 иц хүүхэд сурч, хү- кюж байна. Өөрөөр дотуур байранд ал зохнхо малчдын хүүхдийн 82,8 хувь нь байраар хангагджээ. Ирэх таван жилд 9-410 мянган ортой дотуур байр барина. Энэ бол өсвөр үеийнхний төлөө нам засаг хичнээн их анхаарал халамж тавьд- гийн жишээ. Намын их хурлаас дэв- шүүлсэн нэг чухал зорилт бол хүүхдийг 7 наснаас нь сургуульд оруулж зхлэх, чмэдээлэл зүй тооцоолон бодох техникийн үндэс», «Хөдөө аж ахуй, аж үйлд- вэрийн үндэс» зэрэг хичээ- лийг шинээр судлуулах бо- лов. Энэ бол .орчин үеийн шинжлэх ухаан, техникийн хөгжил амьдрал үйлдвэр- лэлд хурдан нэвтэрч хүн ямар ч мэргэжилтэй бай- сан техник, үйлдвэрлэлийн технологийн өндөр соёл- » Одоо манайд ерөн- , Сургалт хөдөлмөрийн холЗ09 БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Г. АЛТАНГЭРЭЛ ---ш-Шш-35--шшштииииэншиилшиилимдийши21 1222-2222 той байх шаардлага тавнг- Даж байгаатай холбоотой. Намын их хурлын шийд» взэрт сурч хүмүүжих аж- лыг амьдрал үйлдвэрлэл- тэй холбохыг чухалчлан заалаа, Иймээс сурагч бүр сургууль, анги танхим, орчноо тохижуулахаас эх- лээд нийгмийн тустай хө- дөлмөрт байнга ндэвхтэй оролцож багаасаа хөдөл- мөрч хи эзэнгүй чанарыг эзэмшихийн дээр хөдөлмөр амралтын зуёлан, үйлдвэр, аж ахуйн газар ажиллаж үйлдвэрлэлийн арга ажил лагаатай танилцах, ялан- гуяа хөдөө аж ахуйн хөдөл- мөрт өргөн оролцож хө- дөлмөрөөр хатуужин хү- мүүжихийг эрхэмлэх нь чухал юм. Сурагчдаар мал аж ахуй, газар тариалан- гийн үйлдвэрлэлийн үнд- сийг эзэмшүүлэх, дадлага олгохын чухлыг намын их хурал заалаа. Энэ заалт шийдвэр нь манай орны эдийн засгийн нэг гол сал- бар болсон хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллах хүчний хэрэгцээ их байгаа, манай Хүүхэд багачууд багаасаа ахмад үеийнхнийхээ хө. дөлмөрч уламжлалаас байн- та суралцаж байх шаард- лагатай байгаатай холбоо- той юм." Манай сурагчид хавар олон сая төл 0ой- жуулахад эцэг эхдээ тус- лахын хамт төмс, хүнсний ногоо тарих, арчлах, хад лан тэжээл, хужир, шүү бэлтгэх, хашаа саравч 04- рих зэрэг ажилд идэвхтэй оролцдог уламжлалтай. Энэ ажлын цар хүрээг өр- гөжүүлэх, зохион байгуу лалтыг сайжруулах шаард- лагатай байна. "МАХН-ын ХЇХ их хурал сурагчдын авьяас билгийг тодруулан, хөгжүүлэхэд үлэмж анхаарахыг заасан, Хүүхэд бүр чөлөөт ца- гаа зөв боловсон, үр ашиг- тай зүйлд зариуулж сурах хэрэгтэй. Өнөөдөр нийт сурагч- дын 65 хувь нь хичээлээс гадуурх бүлгэм дугуйлан, секцид хамрагддаг. 3 нэзс гадна сургуулиас га- дуурх хүүхдийа байгуул- лага, пионер сурагчдын ор- дон, залуу байгальчдын болон өсвөрийн техникч- дийн ордон, станц, салбар клуб, техник сэтгэлгээний болон хүмүүжлийн төв зэ- рэг төрөл бүрийн дугуй: лаид инонер сурагчид хи- чээллэж авьяас билгээ хдг- жүүлж байна. Сурагч та нар цагийг дэмий өнгөрүүлэхээс зайлс- хийж чөлөөт цагаа нийгэмд ашигтай, өөрт сонирхолтой. үр ашигтай зүйлд зориу- лан авьяас билгээ зүйл бүрээр хөгжүүлэн, хөдөл- мөр амьдралд биеэ бэлтгэх нь чухал. Коммунист зан үйлийн хэвшлийг багаасаа эрхэм лэн эцэг эх, ахмад үе, багш нар, хамт олноо ямагт хүндэтгэн тэдэнд сайн үйлс бүтээдэг байхыг пионер бүр эрхэмлэх нь чухал. Саяхан МАХН: сургуу- лийн системийг боловсрон- гуй болгох тухай сэдэв гаргаж бүх ард түмнээр хэлэлцүүлж байна. Энэ сэ- дэвт намын ХЇХ-их хур лын шийдвэрийг хэрэгясүү- лэхэд чиглэсэн иж бүрэн арга хэмжээ тусгагдсан юм. Үүнийг сурагч бүр сайтар судалж санал сэтгэгдлээ ирүүлээрэй. (ФОТО СУРВАЛЖЛАГА) Н ТАЛБАЙД, Говь-Алтай аймгийн Цээл, сургуулийн УЇ айгийн су- гоонд ажиллаж хоол цай Ё. сумын дунд сургуулийн У1| рагч С. Боргил нар хадлан- ангийн 772200 1Р17Р:24227 ТҮҮЛЛ(үл2:7”” бэлтгэж сурчээ. Онц сур- сурагч Г. Алзахгүй, | чин аав, ээж, ах, эгч нарын- ».- 2 ? 29) эь лагатан Н. Оюунтунгалаг Н Хөвсгөл элВйн ын сумын хаа ажилд тусалж байгаа нь. 7 2 охин нөхдөө дандаа ман- ! дунд сургуулийн авги! Манай сурвалжлагчийн сурагч Д. Далайхүү, Дорнод лайлж байдаг зангаараа Ё ! таханилэн) шуэ сэнэ зусланд ч үлгэрлэж авсан фото -- Ядарч байна уу, хүүх- дүүд ээ? -- Үгүй ээ, сайхан! Хүүхдүүдээс ядарч бай. па уу? гэж дэмий асуусан байжээ, Сэлэнгэ аймгийн Орхоны СААн Шийр дэх хөдөлмөр амралтын зус: ланд 21 хүүхэд амарч бай- на. Тэд амрахын хамт но тоочин, хадланчин ах эгч шартаа тусалдаг. Гурван та газрын хүйсний ногбо хариуцан арчилж зэрлэгийг нь зулгааж усалжээ, Тэд: ний хариуцсан талбай иэг ч зэрлэг ургамалгүй цэ ворхац харагдаж байлан Аян зөөж нар нь цөм та. риалайч механинжуулагч болохоор энэ хүүхдүүд тар мэргэжилд багаасаа дур сонирхолтай болш осчаэ. энд ёстой Тэд Орхон САА-н төвийн дунд сургуулийн зургаа- гийн «А» ангийн сурагчид. Хөдөлмөр амралтын зус- ланд ирээд хадланч ах эгч нартаа тусалж олон арван тонн өвс бухалдаж өгчээ. Өвс бухалдах далимдаа мо- рин хадуурт хөллөдөг морь дыг иь маллаж өгсөн, Бас зарим нь морь унаж сур чээ. Тэд трактор, машиныг- сайн мэддэг, зарим нь бүр жолооддог. Морь унахдаа тааруухан хүүхэд мэр сэр байсан, Ялангуяа охид мо- риид тааруухан байсныг нуухын хэрэггүй. Харин одоо бол оор болжээ. Бас зав зайгаараа мангир трж гар дарш бэлтгэжээ. Л- ний бэлтгэсэн 100 шахам, кг дарш өвөл хаврын ха- хир цагт төл тэжээхэд ихээ- хан нэмэр хандий болио. Хүүхдүүд зэлжээр гал то “тун байна. Зусланд байх хугацаанд монгол, зөвлөлтийн залуу- чуудын найрамдлын: УШ их наадам болж хүүхдүүд Ч их баярласан. Их наадмын ажиллагааг радио нэвтрүүлгээр сонсч, бүл- тийн цуглаан хийж хүндэт: тэл илэрхийлжээ. Их наад- мын өдрүүдэд тэдний зус- ланд Эрдэнэт хотын Хял- ганат дахь мод бэлтгэлийн аж ахуйн «Нарны баясал» хамтлагийнхан хүрэлцэн ирж сайхан тоглолтоо со- нирхуулсныг бүр ч мартах аргагүй. Л. Саранцэцэг багш нь чөлөөт цагтаа со нирхолтой зүйл их ярьж өгнө. Багштайгаа зусланд ирээд бүр ч дотно танилц- жээ. Урьд нь танихгүй бай! сан, Яагаад гэвэл дөнгөж энэ зун дээд сургууль төг- соөд иржээ. Ингэхлээр Са- ранцэцэг багш ч зусланд ирээд хүүхдүүд шигээ олон шинэ зүйл мэдэж сурч ав- сан хэрэг шүү дээ. З Шийрийн зуслангийн хүүхдүүд их ч зүйл бүтээж, их ч юм сурч, бас сайхан амраад буцах нь ээ! Тэд огт ядраагүй ээ! 3. ДАЛХЖАВ . ПИОНЕРИЙН ЗУН-ХӨДӨЛМӨРИЙН ЗУН Х-72554572-2 Арвин ургацын төлөө Нийслэлийн 10 жилийн 14 дүгээр сургуулийн пно- нер сурагчид хөдөлмөр ам- ралтын «Үдлэг-Баянгол» зусланд амарч сангийн аж ахуйн ах эгч нартаа хүнс- ний ногоо ургуулах ажилд нь тусалж байна. Гурав- дугаар ээлжинд амарсан хүүхдүүд 30 гаруй га газ- рын ногооны нэг, хоёрду- гаар зэрлэгийг түүж, сий- рэгжүүлжээ. Намар хэр өндөр ургац авах нь тэдний ажлаас шалтгаална. Батсүмбэрийн сангийн аж ахуй знэ хил таван төрлийн хүнсний ио- гоог 168 га талбайд тариал- жээ. Сурагчдад багш Б, Туяа, Л. Самданцоодол цар байнга тусалж, зааж сур- гаж, анхаарал халамж тавьж байдаг. «Үдлэг-Баян- тол» зуслангийн хөдөлмө- ша” Ч62-75 Ёл «А» ангийн л ямбад 3 8-ын «Б» ангийн Ч, ээн маа, 8-ын «Вэ ацгийн Г. Ганзориг нарын сурагч шалгарч нехдөө хошуучил- - жээ. СЭЛБЭ--МӨРӨӨ, Е: эс 719)421:1:1 “Хүүхдүүд цаг үргэлж мөрөөдлөөр дүүрэн байдаг Сэлбэ пионерийн зусланд очиж амрахсан гэж хүсэж мөрөөдөж явсан хүүхэд олон. Ипнойерүүд зивреодлийн хотхондоо иржээ. Зуоран: гийн өдрүүд баяр ХӨВ. олон ургамлыг нэрлэж ял Р 159 төрлийн 209 зүйлд 1С «МАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг хэрэг- жүүлэхэд өсвөрийн Сүх- баатарчууд хэзээд бэлхэн» Урнан дор нийслэлийн но- гоон бүсийн пионерийн л4- гериудын дунд зохиогдсон улс төрийн дууны уламж- лалт «Улаан цэцэг» наз- дам хүүхэд залуучуудын «Найрамдал» паркт бол- лоо. Ийонерүүд цог жавх- лантай алхан орж ирж жигдрэн жагсав. БНМАУ-ын хүүхдийн төлөө фондын төв комис- сын орлогч дарга Б. Зсн- даншарав УР наадмын ажиллагааг нээж үг хэл- лээ. Энд наадамд Улаан- баатар хот орчмын ногоон бүс дэх пионерийн 192 ла- терь оролцож, тус бүр 15 минутын тоглолт хинв. Энх тайван, найрамдал, эх орноо магтан дуулсан хүү- хэд багачуудын тоглолт хэц Сүхний анхаарлыг та- таж байлаа. Дун бүрээ татаас цэр- гүүдэд дохно өглөө. Цэрэг эрс «Удаан туг», «Маг- наг үсэгтэй туг», «Шивээ хнагт» дуу дуулж алхал- на. Хүүхдүүд цэрэг эх оронч сэдэвтэй «Дайчин нөхөрлөл» бүжиг хийлээ. Эгч дүү Т. Эрдэньцэцэг, ТӨРИЙН ДУУНЫ «ЛАЛС| Эрдэнэжаргал нар «Покна не поздно» дууг чадвар- лаг дууллаа, БХЯ-ны пионер сурагч- ЦЭЦЭГ» НААДАМ. БОЛЛОО ЭНХ ТАЙВНЫ ДУУ Баяртай хөөртэй зуун айсуй Багачууд биднээ угтан айсуй М. МӨНХЖАРГАЛЫН авсан ёоо дын «Шонхор» лагерийн тоглолтын Энэ хэсгүүд үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авсан юм. Мөн МҮЭ-ийн Тєв Зөв- лөлийн харьяа пионерийн «Сэлбэ» лагерийн хүүх- дүүдийн «... Энх тайвны зуун айсуй Эв хамтын зуун айсуй Урай! Урай! Шинэ зуун! ...» хэмээн дуулж бүжсэн эвлүүлэг сатгэл сэргээж сайн сай- хан, шинэ бүхэн рүү тэ- мүүлсэн хүүхдийн | орги- луун хүслийг илэрхийлж байлаа. Тээврийн яамны харьяа пионерийн «Гацуур» зус- лан Япон охин Сасакийн дурсгалд зориулж цаасан шувуу тэнгэрт нисгэж, өөрсдөө тагтаа болон бү- жив, Олон улсын нпионе- рийн «Найрамдал» лаге- рийн пионерүүд Америк орноор аялаад ирсэн зөв- їн пионер Катя Лы- йн дүрд тоглож, энх тайвны жил 1986 оны огийг дуу Зөсгран хийлэн харуу? нан р нь лагерь ҮЕ” өө- рий н онцлогтоН, СО? чир хол татсан ура чадварлаг тог- лолт хийв. Үүний зэрэг- цээгээр лагсрь тус бүрээс 10 хүүхэд орслцсон «Хөг- жилтэй мөч» спортын тэм- цээн зохиосон нь уг наад- мын ажиллагааг улам Ч хөгжилтэй, сонирхолтой болгосон юм. Ингээд дээрх лагериу- дын тоглолтыг шүүгчид дүгнээд: нэгдүгээр байрт НААҮЯ-ны харьяа пионе- рийн «2Кавхлант» дагерь, хоёрдугаар байрт МҮЭ- ийн Төв Зөвлөлийн харь- яа пионерийн «Сэлбэ» ла- герь, гуравдугаар байрт БХЯ-ны пионерийн «Шон- хор» лагерийг тус тус шал- гаруулав. Дээрх лагерну- дын шагналыг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бич- гийн дарга, Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит | МПБ-ын Төв зөвлөлийн дарга Ч. Цөргөнтдлй тардууллаа. сурвалжлагч В. И. Лениний нэрэм- жит МПС-ын Төв ордонд хүүхдийн хєл тасрахгүй. Энд изэгдсэн «Цэцэг--86» үзэсгэлэнг үзэхээр олон хүүхэд очиж байгаа нь энэ. Тэд анхилам үнэр, сэт- тэл сэргэм гоо үзэмж, нан- дин чанарыг нь бахдан бишрэхийн сацуу олон төрөл зүйлийн цэцгийг тарьж ургуулах сэтгэгд- лээр дүүрэн байна. «Цэцэг--86» үзэсгэлэнд 1НУА-ийн Ботаникийн хү- рээлэн, Хот цэцэрлэгжүү: лэх трест, МПС-ын Төв ордон, Олон улсын пионе- рийн «Найрамдал» лега- рь, Залуу байгальчдын төв стаиц зэрэг 8 байгууллагаас хамрагдах 390 гаруй үз. мэр тавигджээ. Олон гоё цэцэгтэй энэ үзэсгэлэн пионер биднийг сургууль орчноо, гэр ор- ноо цэцэгжүүлэхэд тус боллоо, ? «Өсвөрийн уран бүтээлч» өдрийн зуслапгийн пиноне- Дд Ийм сэтгэгдлийг үзэс- тэлэйтийн санал СсэтгэгД- лийн дэвтрээс олныг уйг шиж болио. Мнэш хүүхэд, цэцэг, пар, 7 салшгүй холбоотой, ЦЭ- цагт дургүй хүүхэд хаана. байхгү: , БАЯГАЛМААГИЙН ТЭМДЭГЛЭЛ”-----5- от уул уул Тэнгэрт тас шувуу эргэл- дэнэ. Тас өндөрт хоөрснөө гэнэт доошиллоо. Нэг зүйл харж дээ, Үүнийг ажиглан суусан сурагч Оюунаа, Туяа хоёр тэр зүгт гүйлээ. Энэ хоёр амралтаараа хөдөө нутагт ирээд байгаа нь энэ. Хоёр хүүхдэд онцын юм үзэгдсэн- гүй, Харин тэдний эгц дээр хар тас сүртэй нь аргагүй халин эргэж далавч нь дөр- вөлжлөн харагдана. Тэд эр- гэн тойрноо, алаглан урга- сан цэцэгт тал, тэртээд ха- рагдах том нуурыг ажиглан зогсоно. Гэтэл Туяа: Эгч зэ энэ харганы ёроолд юу хэвтэж байна аа? гэв. Оюунаа бутны өвөрт нэг амьтан хэвтэж байхыг харангуут дүүдээ чимээгүй, ойртож Очьё гэж шивнэв. Тэд нэлээд дөхөж харвал том чихтэй, бүлтгэр нүдтэй тачирхан шаргал үстэй хөөр- хөн амьтан байв: Туяа ямар амьтан бэ? Би айж байна гэ- хэд Оюунаа: -- Айлтгүй энэ чинь зээ- рийн янзага бололтой, цагаан зээрийн янзганы тухай Чу- луунбат ярьж байсан. “Энэ яг мөн дөө, Тун саяхан эхээс төөрсөн янзага бутны ёроолд хярж хэвтжээ. Тас ш | Олж ха- раад эргэлдэж шүү дээ. Ойр орчимд зээр Ч Ер нь яа- Янзаганы дэргэд очиход тэр огт хөдөлсөнгүй. Улам хяр- жээ, Илж үзэхэд үс нь ной- лон байв, Охид-янзагыг хол дээр иь босгоход хөл нь зэдрэн хол явж яЯдсангүй Дахий хэвтлэ), Гэтэл ФОюу- наа: --4Хүүе ээ эг шарга- чин ирж явиа гэлээ, Туяа: -»- Эх нь мон байх, Хоёу- лаа холдьё, Холоос харж байгаад 9Х ив биш бол эр- гэж, авья гээд судаг жалга даган гүйлээ, Нэгэн хотгорт нуугдал янзагдны зүг ха» " Явзаган хүрээ нин эвил экспедицээр аав- тай явахдаа зээрийн янзага барьж тэжээсэн тухайгаа ярыж өгөөч гэж хүслээ, Чулуунбат ингэж ярьсан юм. Зуны эхэн сар, Дорно- дын талд хайгуул хийж яваад харганы ёроолд нэг янзага хэвтэж байхыг оллоо, Ойр орчинд нь зээр харагдсан- гүй, Янзагыг барихаар сэм- хэн ойрттол босч зугатаав. Зуун метрээс холгүй бутны ёроолд Очиж хэвтлээ. Би дахин араас нь молхөев. Гэ- тэл янзаганы чих босч соль- бин байв. Чимээ гаргалгүй ажиглаж байтал чих нь хө- дөлгөөнгүй болж буулаа. Сэмхэн мөлхсөөр араас нь шүүрэн барилаа. | Эхзэсзэ төөрсөн янзагыг эхлээд ямаа- 2 НЫ сүү устай хольж угжлаа, Дараа нь үхрийн сүү хярам- лаж,-одөрт гурван удаа угж- даг байв. загаа сүүгээр “р орой болтол тэжээсэн Янзага том болж үхэр малтай бэлчээрт явдаг бол- лоо, Гаршуулж тэжээсэн ян- зага талх, боорцог ч иддэг юм. билээ, мо эй болоход өсч ториин айлын нохойд гүй- цэгдэхгүй хурдалдаг болов. Тэгээд би эх сүрэгт нь бу- цааяс тависан юм даа, Эх- ий үед сүргээс тасран зах- дуу идэшлэж хааяа гэртээ ирдэг байв. Гэлээ ч зээрийн сүрэгт дасч ижилслээ, ЯН- загаа бусдаас ялгахын тулд хүзүүнд нь зүүлт | биеийн хажуу талд нь будгаар ца- таан толбо тавьж тэмдэглэв. Холоос дурандаж ажиглахад тэр тэмдэг нь онцгой тод үзэгддэгсэн, Намрын нэг орой янзагаа үзэхээр Он морьдлоо. Нар баруунаа хэвийж шингэх на- ран доогуур олон зээр хөн- Дий даган хэвтэж, зарим нь идэшлэнэ. Сүргээ тойрон хэдэн зуун янззга дугуйрч тоглон давхих нь үнэхээр сайхан. Өхөөрдөм хөөрхөн амьтад бөөгнөрөн ухаа тоос босгон үсэрч дэвхрэн тогло- но, Ширүүн мөндөр газар цохилсон үсэрч байх шиг олон янзага цовхчин тоглохыг хараад сэтгэл баясч нүд сэр- тамэ. Тэдний дунд цагаан толбот минь тоглон наадаж байхыг хараад серийн эрх- гүй сэтгэл хөдлөв. Цагаан зээрийн ишиг хурга шиг тоглож наад- даг юм даа гэж Чулу “өгүүлэв. Намар цагт зээр беогнорон янзганууд эх сүр- гээ тойрч хүрээлэн тоглохыг янзаган хүрээ гэдэг юм. Хүүхдүүд зэ! Зээрийн янзагыг тэжээхэд хүрвэл төмөр ут- сан тор хэрэглэх нь тохи- ромжгүй, янзага торонд очиж тээглэн гэмтдэг билээ. Иймд зөөлөн мяндсан эд материа- лаар хийсэн торон хашаанд зээрийн янзагыг тэжээх хэ- рэгтэй, ( Та нар ямар нэг амьт- ныг тэжээхэд хүрзэл тэр янзага олноор амьтныхаа зан төрх идэш тэжээл, амьдрал байдлыг сайн судалж холбогдох вом зохиолыг уншаарай, С. ЦАГААН : Дэлхий ээжийн хүүхдүүд Мангчї багачуу, ан дувур Энхтайван, Энхжаргат, Энхбаяр, Энхболд, Энхбат, Энхээ, Энхзаяа, Энхзол- боо, Энх-Эрдэнэ зэрэг нэр« тэй хүүхэд огон бий. Аав ээж, эмээ, овөө, ах эгч нь тэдэнд энх. амгалан амьдарч өсөж бойжиж, сурч хүмүүжихийг бэлэг- шээж ийм нар өгсөн НБ тодорхой. Хүүхдэд чухам юу Ч: вэ? Аав ээж, найз нөх цэлмэг тэнгэр, гэрэлт : ран, хөөрхөн тоглоом, : нэ ном, сайхан дуу, цэцэг... Үүнийг л дүүд энх тайван гэж хэлэ дэг, хүсдэг. Бид Улаанбаатар хотын ойролцоох пионерийн «Нар- лаг» лагерьт очив. «Ангарагэ, «Санчиру, «Бархасэ, «Буд», «Су" гар», «Дэлхий» зэрэг лаз терийн байшин бүхнийг олон өнгийн цэцэг, бөмбөч лөг, тууз, энх тайвны СЗ4 дэвт зурагт хуудас, пид3 нерүүдийн зурсан зураг, «Наран үүрд маидагэй «Сансар энх тайвимы тал: бар», «Бид «мийн зэвбч гийг эсэргүүцэж байна»д «Гариг дэлхий энх амгаз лан байг» зэрэг уриа лоо зонгоор чимэглссэн «бай» лаа. Үлээвэр хөгжимд марш эгшиглэж 240 гаруй пио- нер лагерийн зуны театрт жагсаалаар орж . ирлээ, Хүүхдүүд монгол, англи хэлээр энх тайван," найрамдлын сэдэвт ДУУ дуулж шүлэг уншиж өөрсч дийн бүтээсэн цаасан шу? вуугаа цэлмэг тэнгэрт нисч гэлээ, Хоёр ертөнцийн зэс төрийн амьдрал, талж байгаа чиг ш "0 талаар хүүхдүүд санал бодлоо солилцож | дүгээр сарын 1-ний «Э Ё тайвны хичээл»э-д хэрхэн бэлтгэхээ ярьж байлаа.. 1 с- Инонер П. Төмөрчөдөр: - Би Найрамдлын райд» ны 21 дүгээр сургуулийн зургадутсар ангид сурдаг, Аав, зэж хоёр төмрийн заа водад ажилчин, ах барил: гачин, хоёр эгч оёдолчин, Би сайн дүнтэй " сурдаг, Анх удаа пионерийн аах терьт амарч байна. Бид энх тайвны өдөрлөгт бэлт- гэж байхдаа «Шинэ зуун 12 айсуй», «Найзууд», «Ба- га насаа хайрлаж явна», «Их наадам, энх тайван» зэрэг олон дуу сурсан, Дэлхийн олон оронд хүү! ю.. дайн байлдаанд эцэг эхээ х алдаж: байдаг тухай ном, ад сониноос байнга уншиж їе сэтгэл их түгшиж байдаг. т х хүндээ дайсаглана гэ 3 шүрэчнынй, аргагүй Өс д зар явдал гэв. Тийм ээ! Дэлхий ЭЭ жийн хүүхдүүд, анх амгае лан амьдрахыг | цөмөөр хүсч байпа. ц, тувшинтөга | 77 222222:45:372-88 х--- МАРГААШИЙН “ТЭмнэө ӨЯ Р ФФР Ч?ЧУ)У28 Үргэлжлэл. Түрүүч нь Мь45, 46, 47, 48, 49-д Дэлгэцнээ аварга томд тоо- цогдох бархасбадь гариг тод- рон гарч ирлээ. Одоогоор тэр гарнг жижиг толбын дайтай харагдаж байв. Лавлах то- линд «Бархасбадь нь нар- наас Т18,4 сая километрийн зайнд орших бөгөөд секундэд 224,14 километрийн хурдтай- гаар 687 хоногт нарыг нэг удаа тойрно. Экватооын /дна- метрийн хэмжээ 143200 кн- лометртэй тэнцэнэ. Дэлхий- гээс 316,9 дахин том, гадар- туугийн татах хүч нь 1-34 да- хин илүү. Цагираг хэлбэртэй тогтсон 16 дагуултай. Буд, Сугар, Ангараг, Дэлхий нь физик шинж ба эргэх хуга- “ цазныхаа хувьд ижил төстэй учраас газар дэлхийн групп тэж нэрлэгддэг бол Бархас- бадь, Санчир, Уран, Далайн ван нь мөн алил ойролцоо шинж төрхтэй аварга том гаригууд юм. Иймээс тэд- нийг Бархасбадийн групп хЭ- мээн нэрлэнэ...» гэсэн үгс анивчин гарч эхлэв. Би баяр- ласанлаа ура хашгиран, -- Пувуухай, харж байна уу? Бархасбадийг лавлах то- линд хүртэл аварга том гариг гэж нэрлэсэн байна шүү дээ. Олд гэж бичээгүй байна гэхэд хөлөг маань. -- Баярлах болоогүй ээ. “Зуун удаа сонсохоор нэг удаа “үз гэдэг байхаа хэмээн. ну- хацтайгаар дуугарав. Нээрээ ч тийм дээ гэж би бодлоо. Өдсө бол цэнхэр нүдэн -Га- 1 Ам дэлхий минь мэдэгдЭ- йц холдож эхэллээ. Тэр хэ- їмээн тэмдэглэн хэлэхийн ар- кагүй гүн хар огторгуйд үлэм- Жоийн гоо үзэсгэлэнт Дэлхий Өнгө зүсээрээ гайхуулан сэт- тэл даллана. Нар нүд сохлом үлэмжийн хурц гэрлээрээ хөлгийн тусгай хамгаалалт- тай гэгзэвчийг хүртэл нэвт- лэн мэлмий тялбуулна. Эргэн тойрон тоолж үл барам од ми- чид бадамлан асаж байвч дгээрийн дотор хурц тодоо- рх нарыг гүйцэх нь 5 ар надад хамгийн ойр бай- таагаас ийм сэтгэгдэл төрж байна. ТүүнэЗс биш түм бум дахин хурц од бий ГЭДГИЙГ би мэдэж байлаа, 5 - Тожгороо, унтаж ам- рахыг зөвлөе. Энэ бол санс- арын хоёрдугаар хурданд бие тэлээ бүрэн дасгахын лтгэл болно гэж Шувуухай дад хэлэв. Гэнэтийн ЭнЭ- тайхамшигт үйл явдалд очирдон гайхсан миний бие “Уфагагүй. ядарч, алжаал тай- “лах зайлшгүй хэрэгцээтэй болсон байжээ. Одот тэнгэ- « рийн уудмыг нүд цавчилгүй ” ширтэн харах хязгааргүй со- оргилон буцлавч рохгүй Би Үтьс : Удаа “энэ гаригийн радно идэвхт цацрагийг “судалсан юм. Бархасбадь болон түүний дагуулууд нь маш хүчтэй радио-цацрагийн эх үүсвэр болж байжээ. Тиймээс ч энэ аварга том гаригийн наранд ойртох ба холдох цаг хуга: цааны үечлэлтэй нарны Г8. су дарга дээр үүсэх дэлбэрэлт тухайлбал нарны толбо буй болох ба алга болох үзэгдэл уялдан зохицолдож байгаа нь учиртай. Энэ нь эрдэмтдийн сонирхлыг ихэд татаж байгаа юм. Бархасбадь гариг, түү: бусад: гаригийг вэн дулаа- цуулж чадахгүй байна шүү дээ. - Тэр ч тийм байдаг байж. Өөр батлах юм чамд байна уу? -- Байнаа. Нарнаас диа- метрээрээ арав дахин, бас эзлэхүүнээрээ нэг мянга Да- хин бага байна. Бархасбадийн төв дэх халууны хэмжээ ер- дөө л хоёр зуухан мянган градус юм. Энэ нь хэдэн мил- лиард жилийн турш нарны гүнд тасралтгүй үргэлжлэн явагдаж байгаа цомийн түйм- хоёрдугаар хурдаар тооцож үзэхэд даруй 640 гаруй хоно- тийн хугацаа шаардлагатай байв. Иймд одот тэнгэрийн уудмыг уйдатлаа харах 00- ломжтой юм гэж бодоход тавтай сайхан амарч авмаар санагдлаа. Нүд анилдан нойр ч хүрч эхлэв... Дэлгэцэнд “багтаж ядан харагдах аварга том бөм- бөрцгийг үзээд би ухасхийж Босон харайв. Ахин адар мөр- төж энэ удаад бүр духан дээрээ. булдруутай болж үл- дэв. Хичнээн цаг унтсанаа огт мэдэхгүй байлаа. --« !Тожгороо, сайн хараа- рай, Энэ бол -өнөөх үл мэ. дэгдэгч, оньсого шиг СОНИН .- Бархасбадь маань шүү дээ- хэмээн ШУувуухай өгүүлэв. -- Бид түүнд ийм амар- хан хүрээд ирлээ гэж үү гэж намайг асуухад хөлөг маань, -- Харин Ч удаан явж ир- лээ. Чи хор идэж нам унасан үлгэрийн баатар шиг бараг хоёр жил шахам унтлаа шүү дээ гэв. Би дуу алдан гайхав. Гэнэт жигтэйхэн их өлссөнөө мэдэрлээ. Дархан хотын хүнсний комбинатаас авч гар: сан чихрээсээ аль гарт дай. ралдсанаас авч амандаа хүл- хэв. : Бархасбадийг ажиглан ха- рахад үнэхээр сэтгэлд баг- тамгүй аварга том бөгөөд га- риг гэж хэлж болмооргүй санагдаж байв. Ув улаан, улаавтар, улбар шар, бас тэгээд сааралавтар цагаан өнгө хослон тогтжээ. Шүр сувд, оюу номин адил тансаг үзэмжит алаг нүдэн эх дэл- хийгээс минь эрс өөр болох нь харсан хэнд боловч онцгой тод бууж байлаа, Дэлхийн агаар мандал дан ганц хүчил- төрөгч, азотоос тогтдог бол Бархасбадийнх устөрөгч, ге- лийн хий, шүвтэр, намгийн хийний холимогоос |бүрэлд- жээ. Үүнийг хүмүүс нэлээд эртнээс гадарлаж, хиймэл да- туулуудаас авсан гэрэл зур» гийн баримт ч түүнийг дав- хар нотолсон билээ, Лавлах толинд «Бархасбадь нь ма- тай нарны системд онцгой үүрэг гүйцэтгэж байж Ч 0о- лох юм, Дэлхийд хамгийн тайхамшигтайд тооцогдох Зөв» лөлтийн «РАТАН-600» хэ- мээх радиотелескопын тус- ний мөнхийн дагуулууд нь нарнаас хүлээж авдгаасаа хоёр дахин илүү их цацра- гийг гадагш цацаж .байна. Тэр бүхний дотроос Бархас- бадид хамгийн ойр орших Ио хэмээх нэг дагуул цацрагт идэвхжилээрээ онцгой ялгар- на.» гэсэн үгс гарч ирэв. -- Шувуухай минь түүн дээр чинь тэгээд бууж болох юм уу? Аюултай биш үү гэж намайг суухад ухаант мэргэн хөлөг маань," . -- Харамсалтай нь Бар- хасбадь гариг дээр Ч, .түү- ний дагуулуудын аль нэгэн “двэр ч би энэ. удаа буухаасаа «татгалзаж байна гэв. : --. Яагаад тэр вэ? -- Түүний татах хүч аугаа -их юм. Хэрэв бид хөрсөн дээр нь хөл тавих юм бол гу- рав дахин хүнд жинтэй авар- “тууд болж хувирна. Ахиад эх дэлхий рүүгээ эргэж ирж ча- дахгүй. Бархасбадийн татах “хүчийг нэвтрэн гарч амжих- гүй тэндээ үүрд мөнх аргам” жигдахыг ч байг гэх газар- гүй. Тиймээс би одоо түүнд “ойртохоос ч айж байна. Ал- суур хэдэнтээ даялан тойроод эх дэлхий рүүгээ эргэе. Ха- .рин Ио.хэмээх дагуулд нэ лээд дөхөж очиж ажиглаж болох юм гэлээ. 4 Э| Бархасбадийн тухай Шувуу- хайн энэ яриа миний сонирх- лыг тун их татав, Ний нуу- гүй хэлэхэд айх, гайхах. зэ. рэгцэж байлаа. Би хөлгийн- хөө бүхээгээс тэр аварга том гаригийг дурандан ажиглаж эхлэв. : , Нар есөн гаригтай байхад энэ Бархасбадь даруй арван зургаан” дагуултай байдаг шүү гэсэн бодол толгойд буув» Миний бодлыг төдийлөн тү- вэггүй уншиж мэддэг болсон “Шувуухай маань: --« Бархасбадийг нарны аймаг доторхи биеэ даасан нэг төвтэй, олон гарнгбүхий жижгэвтэр одны систем гэж хэлж болно. Бархасбадь яг л нар шиг үндсэндээ устөрөгч ба гелийн хийнээс тогтсон юм гэдгийг битгий мартаарай гэв. --Тэгэхдээ линар биш шүү. Аль ч талаар харьцуулж үзсэн энэ бол одноос илүү- тэй гаригтай төстэй байна, Адаглаад л.нүд сохлом хурц гэрэлтэж, рийн тэрхүү урвалыг үүсгэх боломжийг бүрдүүлж чадах- гүй. .-Нар бол сансрын Хяз- гааргүй уудамд хөвж яваа аварга том галт бөмбөлөг юм. -- Тэр үнэн. Хэдий тийм боловч Бархасбадийн гүнд цөмийн урвал явагдсаар Ххэ- дэн миллиард жил болж бай- гаа юм шүү. Үүнийг хүмүүс одоогоор хараахан гүйцэд олж мэдээгүй байна. Учир нь тэр урвал тун нарийн тү- вэгтэй, ээдрээтэй хэлбэрээр явагдаж байгаад оршино. Энерги үүсгэгч | гаммакван- тууд Бархасбадийн төвөөс гадаргуу тийш цойлон гарах явцдаа энергийн нэг хэлбэ- рээс нөгөөд шилжин өөрчлөг- дөж байдаг учраас ажиглаг- даж өртөгдөхгүй байгаа юм. Үүнийг би Бархасбадид дө- хөж ирээд бүр баттайяа ойл- гож үнэмшив. “Эрдэмтдийн толгойг. эргүүлж гайхалд оруулсан өнөөх радиоцацраг чухам үүнтэй л холбоотой байх шиг байна. Энэ аварга том гариг-одны гүнд явагдаж байгаа цөмийн урвал харил- цан адилгүй хурдтай байна гэж хэлж болно. Тэгэхдээ улам бүр эрчимжиж байна гэж үзэх бүрэн үндэстэй. Би Шувуухайн батлан хэ- лэхийг сонсоод Бархасбадийн зүг ахин хараа шилжүүлэхэд хүрэв. Ув улаан гариг маань гэв гэнэт сүүлэн цайлагдаж цэнхэрлэн тунараад явчихав. Шувуухай хэмээн дөнгөж дуугарч амжсанаа л санаж байна. Хөлгийн бүхээг дэх хянах самбар, телевизийн дэлгэц, бусад аппарат хэрэгс- “лийн зүү татваганан чичирч эхэллээ, Хөлөг маань нэгэн- тээ доргих шиг болсноо Зу- гуухан даялж нисэх чиглэлээ өөрчлөв. Би өнөөх туйлын цэнхэр туяа мэт үл ойлгогдох үзэгдлийг алмайран ширт- сээр л байлаа. Тундрт ирсэн ч юм шиг, туйлын туяаг хар- сан юм шиг бодогдож Эх дэл- хийгээ гэв гэнэтхэн Жигтэй- хэн их санагалзаад явчихав. --« Тожгороо, зургийг НЬ дараарай. Энэ чинь электрой, протоны тунадас Бархасба- дийн гадаргад «унасны» ул- маас түүний соронзон туй- луудын районд бий. болдог туйлын туяарал мөн байна, Тиймээ, яриангүй мөн мэн өмнө «Вояджер» хөлгийн явуулсан ажиглалт бас батал сан юм. Газар дэлхийнхээ гайхалтай танил үзэгдэлтэй энд ингэж учирдаг байна шүү гэж Шувуухай дуу алАВН өгүүлэв. ох Үгүй, мөн сониноо гэвД би зургийн аппарат шүүрч ав: лаа. Зүрх түргэн түргэн 0: хилж би тэр гайхалтай сонин үзэгдэл гэнэт эхэлсэн шингээ гэнэтхэн алга болчих бий гэж болгоомжилсондоо бүтэн хальс дуустал янз янзаар зу: раг авлаа. -- Бархасбадь дээрх энэ: хүү туйлын туяарал ахиад Л түүнийг гариг бус од мөнийг баталж байна. “Бархасбадь удаан боловч улам бүр бүлээ сэн халсаар байгаа хэрэг. Энэ бол Бархасбадь жинхэнэ од болон хувирсаар байна гэсэн үг гэж | Шувуухай хэлэв, Түүнтэй маргахад Злам бүр бэрх болж байгааг би ухаарч байлаа. -- Ямархуу замаар тэ” гээд энэхүү аварга гариг иар болж хувирах юм бэ гэж на- майг асуухад Шувуухай бүр сэргэж, -- Манай нар орчлон ёер- төнцийн уудам руу секунд бүрт энергийнхээ асар их нөөӨ- цийг тасралтгүйгээр гэрэл туяаны хэлбэрээр байнга ал- даж байдаг юм. Ганц гэрэл тэгээ ч биш бас бусад эд бо- дисыг ч байнга илгээсээр бай» даг билээ. ... - Тэр ч тийм л дээ. -- Чи анхааралтай сонсож бай. Нарны салхины хэлбэ: рээр тархан одож байгаа тэр- хүү электрон, протоны урсгал нь ихэнх тохиолдолд нарны аймгийн гаригуудад уусан шингэнэ. Бархасбадийн татах хүч асар их гэдгийг бүү мар- тагтун. Тэрхүү хүчит татал- тын нөлөөгөөр нарнаас орчлон ертөнцийн уудамруу хоч ту- тамд илгээж байгаа аслр их энергийн ихээхэн - хэсгийг Бархасбадь замаас нь залгин авч өвөртөлсөөр хэдэн мил- лиард жил өнгөрч байна. | -- Тэгээд? | : - Тэгээд үү. Ойлгохгүй байна уу? Нарны энергийг өвөртлөн нөөцлөх тутам өвөр түрий нь улам томрон түн- тийж Бархасбадийн масс тэр хэмжээгээр нэмэгдэж эзнер- гийн нөөц нь асар ихээр ху- римтлагдсаар байна гэсэн үг. БЭЭ | -- Ягл аяндаа хийлэгдэж 2 байгаа бөмбөг шиг үү? 3 -- Ээдээ яриа байхгүй. “Ж. Чи одоо л нэг ойлгож -эхлэх шиг байна. Хийгээр биш, энер- гээр хийлэгдэж байгаа бөм- бөг юм. Энэ чигээрээ үргэл- жилсээр байх юм бол гурван. миллиард жилийн дараа Бар» хасбадийн масс нарныхтай тэнцэж очно. 1 - Тэгвэл манай нарны ? систем хоёр одтой болж хуви- рах -кЧ к -- Тарихаар ба Хос одны системд Тавхан . болно. Нэг хэсэг хугацаанд хуучин ба шинээр үүссэн нар. аль аль нь адилхан үүрэг гүй» цэтгэх биз. | ЁГ -- Тэнгэр минь! “Тэгвэл. нарны аймгийн бүх гаригийн. тойрог замд өөрчлөлт тарч бөөн будлиан тарих бус уу 42 оос-- Тарихааар барах даа. Зарим гариг, тухай манай Дэлхий, Сугар т “ӨЭРЦҮс цидагэм20 У7:0у14 бадь руу тата эй ЭЕ 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ад М251(2474)| А 1986 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. д ЛХАГВА А үнэ 10 М (-1:14:) “ав дахь милдээ х. Мирэч д ӨМ онЦнин МӨН 22-----“- М. С. Горбачев, Ж. Батмөнх нар найрсгаар уулзаж байгаа нь ЗХУКН-ын Төв Хороон та Михаил Сергеєвич Горбачев МАХН-ын Төв ны ерөнхий нарийн Их Хурлын Тэргүүл саяхан Кремльд найрсгаар у н, хүүхэд багачуудын гүн анха иг баяр бахдалыг тө- рүүллээ. бэхжүүлж, лог боллоо. бодлоо солилцов. таригийнхны дээ манай ард түмэ татаж, бид бүхэнд 6 Монгол, Зөвлөлт ах дүүгийн нягт ха АХН, уламжлалыг бататган холбогдолтой энэхүү уулзалт амин чухал ашиг С сын ач холбогдолто Хоёр орны удир сан амин чухал зүйл, Нийт дэлхий Д тивийн тогтвортой байдлаас НХ учраас Ази, Номхон далайн бүс нутгийн байдал нийтийн анхаарлыг онцгой татаж байна. Ази, Номхон далайн аюу дах санал бол дэлхийн энх боот Улсын дэвшүүлсэн хүн төрөлхтний язгуур улс төрийн бодлогыг хэрэгжүүлэх арга 3 Монгол, зөвлөлтийн ард түмний харилцаа, үр бүтээлт ы ерөнхий нарийн би бичгийн дарга, ндөр урам зэр ийн ард түмний ган бат мтын ажиллагааг ЗХУКН-ын гүнзгийрүүг онирхлын хү й өргөн сэдвийг хамарснаараа улам денинч ярна, ах дүү хоёр Монгол, Зөвлөлтийн удирдагчид манай хоёр олон талт өргөн хамтын хоёр талын эдийн засгийн харилцааны тр нөлөөг дээшлүүлэн ажиллахыг чухалчлан заалаа. дагчид орчин үеийн хамгийн тулгаж, дайн сан: энхийн асуудлаар лгүй байдалд инж бүрэн тайвны төлөө Зөвлөлт бусад санал санаачилга сайн сайхан амьдралын эрх ашигт ний төлөө ах дүүгийн бат сыг улам баяжуулсан чухал үйл явдал - хоёр удирдагчдын уламжлалт уу манай пнонер сурагчдыг амжилтад уриалан зоригжуулж байна. ТАСС -МОНЦАМЭ-гийн телефото шавгүүлээлэр Улаан бүчтэн иионерүүд МХЗЭ-ийн залгамж халаа. МАХН-ын дайчин туслагч, бэлтгэл хүзин-МХЗЭ 65 «МАХН-ын ХЇХ их хуралд дарга нас хүрлээ. Эвлэл ахын ! эгнээнд 260 мянга гаруй | шилдэг залуучУУД алхалж ! явна. Тэдний барьсан тэм- цэл ялалтын гал улаан туган дээр алдар тавьяаны сэн М зургаан одон гэрэлтэн бай- даг, Одон бүхэн түүх өгүүл- иэ. Тэр нь нам, эх орны. хоо Өмнө байгуулсан МХ идэвхтэй оролцож байна» ЗЭ-ийн баатарлаг тавьяа- гэж МХЗЭ-ийн үйл ажил- ны түхХ! лагааг 1921 оны яаймдугаар хэлсэн билээ, сарын 25. МАХН-ын ирдлагаар МХЗЭ үүсэн д 2 Хориод оны залуус ХАЙСНуудта ТӨЛӨӨ ӨНГИЙН хөдөлмөрч үзэлтэй, снуудтай тэмцэж, тучЧ ӨӨД Фны залуус Шинэ мьдралыг бүтээн байгуу лах, эх орноо батлан хам- таалах уйлст хошуучилж, тавь, жар, далаад оны 84- с атар газар эзэмшин, тэй, үнэнч шударга, ОТ» “дахад хүндтэй гавьяа бай- Туулсан түүхтэй. үасг эл ерөнхий нарийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Тэргүүлэгч- ЭН, Батмөнх тавьсан МАХН-ын Төв Хо- рооны тайлан цаашдын 30- рилт» илтгэлдээ « өр МХЗЭ-ийн гишүүд 982- уучууд социализмын байгуулагдав. хэрэгт хязгааргүй ҮНЭНЧ, эх оронч, интернационалч үйл чээнгүй, боловсрол мэдлэг- зүй, бие бялдрын Өв тэгш хүмүүжилтэй иргэд болц тоож бүтээн байгуулалтын талбарт залуу насны эрч чадал, үүсгэл санаачилгаа тарган нэ| төртэй хөдөл, НЭГДЭЛЖиИХ ХӨДӨЛГӨӨНД ЭЯТЭЙ оролцож, шинэ 9 лөж байна. завод байгуу. алуус өх орны дуул. сан газар ямагт бэлэн гэмжллилшшлшышшшшлшИшЦЖлЛЭшЭшилмилиын шушоишж05 матгссоан х хи гоо шушшидшшШшлЫНЖЭВ ШЖЫэ-ильшис хэээшэхэгшимиэимглүлэээ(ттшэлшоэлтгэшгттлтслт“ттл ЗУРАГ ДЭЭР: (Барууя гээ угаалгын БОМбинатын Наяад оны залуус ЭХ НЫ ойд нийт улаан бүчта- доо социализм байгуу” нүүд халуун баяр хүргэж, тар талаас, Улаанбаатар индүүчин, Ар Их Хур- лах үйлст нэр алдраа ман- баатарлаг үйлс, бадран- КОтиН абрикийн лын депутат Цэцэгмаа, ЛЖ а, гуй хөдөлмөр бүтээлийг нь | Шшувуучин, -ын ХҮЇХ.. АШУН-ийн харьяа хром ! ХУТАХН-ын Төв Хорооны залгамжлахаа илэрхийлж их хурлын төлөөлөгч Д. юфтийн Зоалиран, ажил- бичгийн байна. Зэдбазар, Хими цэвэрлэ- чин Б, Ганхуяг, Нийслэ- лзалт яриан гэж! ын гуулийн нар. | дугаа багш "Ган анцэцэ! чгийн дар- “Хороо- БНМАУ-ын Ардын эгчдийн дарга Жамбын Батмөнх нар улзаж ярилцсан тухай мэ- арлыг найрамдал, хөгжүүлэн харилцазны эх зүйлсэд өндөр ач орны рээнээс хальж, олон ул- онц- орны ажиллагааг Өндөр үнэхээд, улам ахины энх тайван, аюулгүй байдал Ази хэмжээгээр шалтгаалах бүх хан- Хол- манай үйлчилж, цсэн энх тайванч амыг зааж байна. нягт ы үзэл санаа НЬ сурлага, хөдөлмөрийн шинэ ис сург Л: БАТЖАРГАЛЫН авсан фото - ” Ирээдүй үеийнхний тухай хэлэлнэж байна чанарыг дэзшхүүлэ- Н амшын агуулгыг хад инкт сурагчдад толнтех- | САЙД ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ | | иас хэхжэ--- БНМАУ-ын Ардын Бо- рын нэрэмжит МБП-ын үүрэг ролийг өчдөржүүлж | БИКийн боловсрод юуны өмнө МАЛЧДЫН ХҮҮХДИЙН | ловсролын Яамны «сайд Төв Зөвлөлийн дарга Ч.Цэ- олон нийтийн анхаарлыг | 100ЦОСЛОН (бодох | электрод шын ХҮ Б. Даваасүрэн салхан МХ рондулан. Ардын Бөловс төвлөрүүлэхэд игдэгдань | ҮЄОгийн үндсийг єслчшүү Хүүхдийн юм бүхнийг та- ЗЭ-ийн Төв Хорооны Хүү- ролын Нашны хариуцла- тэх дурдаад ппопер сурагч- үеэ олсон чухал ажил юм нин мэдэх гэсэн хүсэл тэмүүл- хэд Залуучуудын Хэвлэ- гатай ажилтнууд, хүүхэд, дын өэрсдийнх нь үүрэг Электрон тооцоолон бодох лийн үе долоон насандаа байд- лийн Нэгдсэн Редакцийн залуучуудын хэвлэлийн хариуцлагыг дээшлүүлэ- техникийн Өндєр шадлэгтэй гийг эцэг эх бид амьдралын ажилтнуудыг хүлээн авч шэгдсэн редакцийн гжилт- хийн онцлон тэш- багш нарын хүрэлцээний байд- туршлагаас сайн мэднэ. Тз- гулзлаа нуу. олцлоо. дэглэж ярнв. Сэдвийн төс- || лыг харгалзан үзэж заах ар- нин мэдэх тэр оргилуун хү- УУ Б.дррамэгд сайд сур- шийг хэлэлцэхэд ялавгуна тын бодит барныт үзүүлэн садтэй насанд сургуульд оруу- Уулзалт дээр нөхөр : “варзарлгий сурагчид” өргөв || ТАННУЛВХ атерийл бэлтгэх лах болсон нь манай нам зас. 1| Б. Даваасүрэн сургалтын “ӨЛШЕН Системийг боловс- пионер сурагчид өр яцаардлага тарч трлээ. Ту- газс ард түмэн, түүний хой- снетемийг | боловсронгуй РОНГУЙ болгох ажлын гол оролцож, Бү Дарханы хайлбал, компьютерийн мэд- чийг залгамжлагчийн аз жар- болгох тухай МАХН-ын НЬ ХҮҮХЛИЙг долоон нас- хариуцлагатай холоон са лэг олгохтой (холбогдуулж, гал, сайн сайхны төлөө байн- "Гөв Хорооны сэдвийн төс- тайгаас нь сургуульд оруу-.. нал Фөодлоо жэнжлэжээрээ компьютерийн трограмм 20- ь! та анхаарч байдаг халамжийн лийг бүх тийт. хэлэд- 02Х. 11 жилийн боловсрол Ярилцах нь зүйтэй гэж хиох үйл ажиллагааг аргачи- нэг илрэл гэж эцэг эх бид хэ нссэс гэ8 : олгох, сурагчдын судлах сайд зөвлөлөө. лан харуулсан | днафильм, МАХН-ын Төв Хорооны сэд- цүүлэх асуудлыг хүүхэд, зүйлийн агуулга, сургах Иймд пнонер сурагч та хялбарчилсан кино хийж сур- нийн төслийг балртай хүлээн 4 ЗЗлуучуулын сөнэш хэвлэлд арга зүй, сургалтын зохион бүхэн сэдвийн төслийг сур- гууль бүрд заах аргын мате- авлаа. хэрхэн тусгах талаар зөв- Л, : 3 риал болгон түгзах нь Шэн Уг төслийг хэрэгжүүлэхэд ямар дөт хялбар арга зам Байх тухай хамт олноор хэ- тдалцэш байгаа үед өөрийн ТҮ. ДОРЖЛОТОВ саналыг хэлье. , т1 .Допоон настай хүүхэд, 2.8--0гт3-0-05 бүхнийг танин жэл шээж туслАН эргилуун хүсэлтэй байдаг ч гүлслийн системийг тэсэн ЭЦЭГ ЭХИйн халамжинд Суртуу биллэ ххэ тсєн төрниж байдаг үе юм. : тоювсрангу ТААХН аан “Төв Хорсоны «сэд- Злпнгуяа цэцэрлэг | яслид тийн төсөлд У--ЇХ ангид орон хамрагдах боломжгүй смалч- дын хүүхдийн хувьд онцлон анхаарах зүйл бий. Тийм уч- таас долоон настай хүүхдийн, яцзг эхийн халамжийн тадуур свэр хөдөлмєр сургалт ир бие даах чадварыг харгалзан хөєдөлшөрийн даллага, сонгож, эхний “ээлжинд ур- тийн чиг баримжаа слгакыг гуульд илсүүлэн сургввал дв- взавжээ. Манай н тагийн элсэх хүүхдэд үлгэр дууриал болох ёстой, “Сургуульд элсүүлсэн 19- тоон тастий хүүхдийг ах эгч гтөсөл салан, сайн тавил хүүх- ийн хамт нэг байринд Оруулн: байрын Фийдлыг аль балох гарийн нөхцөлд ойртуулан тохгисуулбал ашигтай, Дөтууэ байринд долоон настай хүүх- тлд зориулсан тоглоомын тан- хиш бэлтгэж, тэдвий тоглож дассан зал аж Шхуйн халбаг- цолтой тавдашыг Фий болгох нь зүйтэй, 21 ЗИНААМЯЛАР ЦЭНЭРЛЭГ БАС ҮҮРЭГТЭЙ эх хувь нэмэр руулах нь Фурагч бүрийн сайн зүйлс. тэр төрийн хараг болдог. "Манай тумын шийт хөдөлмөрчид хам- тын хүчээр өнгөрсөн жил 1 сая зоодой бэлтгэсэн. Турш- лагда бататган аав ээж, ах, эгч тарин дэвигүүлсэн зорил- тыг биелүүлэхэд хувь нэмэр болгож энэ намар сая илүү халхын зсодой бэлтгэхээр ма- ай сургуулийн тионер сурагч | бүр 200 ширхэг зоодой. 16 кг таанын мушгиа хийхээр Г аарраганд: : сургуулийн «инс- өргөн хэлэлцэж байна. завсан “үүргээ давуулан бие- | : 4бай- 1 твлтйг Филарарингуй: бол- | 5 С. БОДООШИЙН хүлээхээр шамдан ажиллаж газ хуүхдал сургуулийн швг- | төхгтухай сэдвийн төслийг авсан фото : Цаашид отрын, саалийн “Сүү цагаан эдээ боловсруу- үс “дввш- “чвнлийг Фудпуулах | авартэгдэл, сангийн аж ахуй, ТИллаар хөдөлмөршамралтын харих (байх, ёс Яныг сэдвийн тӨөвБПД. сайвиЭЭ. туулж ажиллах нь зуйтай гаж яшонєр сурагч бүрийг хам- ЭМ Үүний туЛЛ ШИШ “Внэ-цанпттай тяпдуулн, сум Ту--Өал 85 Зарна Зийгаасий” гэж хүсч зумүүлиүүлэгч, бин ширин гэтлэн : ханан тририат : Ё чвчлийн шинэчилсэн шрот- " эндав боловсруулах бийр бий 5 «Пионерийн үнэн» сонины " Далаат шистий хүүхдийг ариниилгчиринидли лүйлдвврлалийн зхєдєлмерийн |. “Сурагчдын сургалт (хү! | та Б. МӨНХЧИМЭГ тошииниишиииншныиниининиилииииланашинииннининшиниишинтиншилинининшишинининпинпииииииииинииншин шинаининпанининыниниишин. тирчих нь знэхэвр”таатай байгууллага зохион байгуулалт Өнгөрснөө дурсаж, ирэздүй- жил Еэ үйл ажиллагааны хувьд Өивр нэ часиэж ИМЫэ шиш ширэн 3 Хасагт схрваа- «.УПлушнос нуур үүлгүй тэн- файмдугаар шнгид онц «УР- "В--11 шашин хүүхдийг эухн гар мэт цэлмэг. Эргэн Ттой- даг охин зуслангаас буу? ЇН1| мий Л ЇЇ! їн ! ! ! ї ! 1 1 1 ! 4! | ! дарга гихчидэн Бүлгийн дарга нарйш бүл- Таан байдаа. ззарагтай. тийнхэн сзтгүүлчдийг. дагаад Аль ч галрыц ко «Друшичв» сэтгүүлийн те- гслиигийнхаа айл 0 БИНА?-д яах) Социалист ортуулын ОЖИИНЫ | харцсрүүдийн Хблбоог ФҮР дээ л нэгийг "хуучилж явнд. ТУНГАЛАГ Сэтсэлтэр зийв. Энз уулхшишд ОР"ВНтэтгүүлийн удирдах дИЙШМ. арөр) өнд үүссэн Отвх | боловч Оо, шум амьдра. Лалалгүй дэлгэх нь бүж ар, ирсэч «сэтгүүлз "ЗУЛ (ЭНЭ / хоимтиий Хихээн 1950 оны маймлугаар сард ХУ- БЭВ 2 Л хан сапагдаж билээ. | - Н.САНЖУСАРЫН тЭтДВГИВ- Бонн . рацдоаи 2-жу-чйөн-- 101 1 хүжгүүс укимоарла- шаиыд 98 бянс хоррууся 5 мл тэдэвлөгчид «рилцон), Тотицийн .яшүнсд хил Ч зарыь оиц ть шат. Шїээдээс өннийна хелбоо туу. дан Харцсрүүлийн зөлбоэцөос тиэ- түҮүд Өү 5 ЛМинпий хавууд явав? 2Алсла ДЭГТЭН “Бус” сиЖ, | шжили"а ойг тозиолдуу 9 ээ 3 тийтвлж Фийна. 22-22: -498-5-Ёнии 2-4 байгууллага болголзэ, їидэг сэргэлэн өхим, | 0, дийн сэтгэлийн сайхбыг ы. слэ? ? ? “ят7ї) тан: зӨричгөтө! бил жвтол- --Оусланд хамгийн сайхан нь ЗЭСИЙН зуг Ч Цннсалчоонл: БЭВЬЛЭЛЭЭЖЦЭ2 олтэдэ ЛВМОЛИЦОНЭлЭГ эж Ч Сургуулийн їшнпэ (хнчээ- иж иж Я чух : їг өс : | рээллэрэх 5 ургаж суудаг маапь чухам тєрүүдийн зураг, ДЗО-ны | эхээ хайрлан хүндэлж явах | Солж, эрх баригч бүлгийн ! рвнн Заан эхлэх анг Дан: хэний ач вэ? ХИ их нгадам, ЗХУКН-ын Эрх" чөлөөт монголын | түрэмгий саншархал нь олон | ЭР ше-ноэсс: сист, мшьг МАХН. Нам, засгийн (шннь ач ХХҮП их хурал, МАХН-ын хүүхдүүд энхийн төлөө дуу улсын аюулгүй байдлын | тэвгуй Фэлгэх хухэй - хойрт улаан армийн ач шүү ХЇХ их хурал, энх | хоолсйгоо срон срны хүүх- | үндэс болсон цэрэг стра- | ын Төз Хорсоны «эдвийн дээ...» гэснийг ярилцаж энх тайван бүтээн байгуулалтыг дүүдтэй нэгтгэх тухай ярн- тегийн тэнцвэртэй байдлыг 2н 28-25 арай шав байхын эх үндэс, эх харуулсан самбар, урагт на. бусинулахыг оролдон сэвсэг- | а үсд сэрдшийн Фрон, хүн ард маань айх хуудас, ханын сонин гаргаж Хичээсыйн төгсгөлд «На- | Л2Л юуны Өмнө цөлийн хаалгаа » тэж тавьг шасдэ1 ч амгалан тайван аж амьд цэцгийн баглаа байр- ЗНҮҮҮЛХИИН нд! ний. зэвсэглэлээр улайран хөө- Ээ хиэйгагтоалыа 1 «Энх Зөв, Бээнэ,дэджинӨвж: хуулна. 15 1383 ан хаВЧЦагй цөлдэж, сансрыг шнлитернч- хэлэн эичииийнийЖ (хий: ы.25-22 1986 оныг энх тайвны жил ЭВН5 таВыы «Бид дайныг | 54Х шюултай төлөвлөгөө сЭ- сүрэгт 2 ЗХУ-ын дунд сургуулийн тэж шэрлэсэн бөлөн энэ онд шэвдА/ ыс ЗОЛБОНН дэж байгаагаар илэрч бай- вэ? тэсэн асуулт шансй рс- | сурагч Кстя Лмчопаг бид Бинхайсха лийн Л явдлуул хүсэхгүй» гэсэн Ур ГЖ фахосыү | дакцид ярсээр байна. Уалаигч- | шэднэ. ЗЭ” хачииийн “зихнийн зө. | бҮЕ УРЭГЧИХ СБулиуча 3 хснад Цөлийн зэвсэг хэрэглэх Катн, «Хүүхдүүд энх риялтын хай багш товч зурж анин бү улан) балмад номнол, үзэл бгримт- Ардын Болсосролын ЗЯам- тайвныг бүтээгчид» бий- жрина. (3 бий үлдээнэ. лэлыг болсвсруулт таас боловсруулсан (үлгэрт | тууллагын урилгаар АНУ-д Дайн түрэмгийллийл хор Тэрийн даадгаварт: Энх | Сембердгийн бүх тивд цэр- чилсэн төсвлбөрийг | энх тчиж олон зуун хүнтэй уул- уршгийг сурагчдад ойлгуу- тайвны хичээлийн тухай аав, гийн олон зуун бааз газар тайвны хичээл зөхнөн ФаАй- | шал санал сэтгэгдлээ солнл- ламын тулд дэлхийн 1, 4 | ээж, ах, эгч дүү нартаа | байгуулжээ. туулахед туслаижж |Оболгон | цон зөвлөлтийн хүүхэд бага. дийнал хэн сургамж, | Ярьж тэдсий санал сэтгэгд- П дайны дараах 41 жилд -7-21433-нтгл зөвлөл чуудын зихийг эрхэмлэгч хү- 1939 шэг Халх | голын | лайг сөнсон тэмдэглэл хийнэ. | Єртөнгийг донсолгосон дайн Ма эытэлггэл-3 тлэрхийлсэл дайн, дайн хүн төрөлхтөнд ХИЧЭЭЛИЙН АГУУЛГА далсингүй байгаа нь ЗХУКН, Эндээс єзэкэд хүүхэд--эгх сан тухай кино дэлгэц, - Дэлхийн 4 дайнд 1.5 юмил- намуудын знхийг эрхэмлэ- Ерєнхий боловсролын бүх "тайван тэсэн үгс салшгүй Фульм, зурагт “рухарнасх лиард хүн ам бүхий 83 өрөн сэл тууштай гадаал бодлого, гаалгх чадлын үр дүн Дэлхийн 1 дайны хүрээнд | юм. Энэ бүхэн нь бүх ний тийм энх аюгалан байллыг сая хүн амь урэгдэж асар БАРЦЫр тол хүчин зүйл болж нк эвдрэл сүйтгэл учруул- 1245 өнзос хойш эдүгээ 2 хүртэл ЗХУ болон социалист нүүдэд, хатуу сануулга бөл- | жүүлэх асуудлаар амин жээ. Хамгийн төл сургамж чухал ач холбогдол бүхий нь «дайн тграхаас урьтаж 130 орчим санал дэвшүүлсэн энх тайвны төлөө тэмцэх | бгйтна. , уэрэгтэй тэлэгт ершино» тэж М:най гарнгийг цөмийн Германы Фашнзм, Японы | дойпы сүйрлзас ангижруулах милинтгризмыг ялсны (40 | программыг 1986 өнөөс эх- жилийт ойд бэлтгэх, тэмлэт- лэн хэрэгжүүлэхийг ЗХУ лэц өнгөрүүлэх тухей МАХ | санад болгов. ХХ зууны эцэс Нэып Төв Хорооны төгтоөлД | гэхэд цөмийн болон химийн тэмдэглэсэн зөм. зовсгийг устгах тухай зөв- мөлхин дахинд нюшерна- | ЛӨЛТИйн арограшм Ази тн- лизм тазийнт учруулсаар Сайна. Кспитагист орнуудад ашигт бурэн тийцэж байна. 012 Й мийн бөлсн бусад зэвсгээр бол дойны тэвсэг хадыг ан ял Е хийг сзорлтулж | бойггатай | РУРАХат чиглэсэн цогцолбор хсєл”оотоХ, Житгээлбэл: Фрин- | "ЭВЖИйг агуулсанд ирэг- ад, инээлэ, бүлийн Бэнар яснниниийймлнийг улсыч ач холбогдол оршино Энх тайван, найрамдлын зазиллж ол ланд гэж Зопготын ард түмэн сэдэвтэй лууг шавшэиВ-нсый "эт ныг амын 35 Хэхэ хүүгэд багачууд тийн өмнө сурагчид р зүдүү амьдралтай байна. дэмжиж, байна. дуулах .» БИНМАУ ахх бойгуулггдсач 5.Энх т.Ёван, найрамддын Зарим тхапиталист сирнэр «үүггчдын бичсэн 8 буюу хөгжиж буй српуудад: Марэнэийгн-- 23 2-1 хүүхдийн өвчлөлт ихэсч шїи- найрамдалтай оржик энх д “ирээдүй техник хорэгсэл ашиглан 2 тойвснч боллогыт тууштай знө үгт лт | шмьдрал-эрүүл Усрд Зайлбарлана. (10 нгэр төрсөл сургаан хүүх лцөт багтаж ба ду йн нэг нь үхэж түүний дээр | “ЭРЭГЖүүлж, трйгмнби дэв- хичээ. тайвны үүхэд бегєчууд тавнь минут) р : шил хөгжлийн савар ясж Бунын биноины” хэнчих бсьцсг-- 18 зовхөп Ээдх тайжан гаж юу вэ? | ХҮЙХЛЕйг Арьсны өкгөөр ах ирлээ. єриалистуудтан дайн глийн сурагч Са- грагчдад ойлгуулахын тудд | ЛЭичлал, Фнчрөл кхагсцал, мөрт бүтээн байгуулсаны ЭВиги ЭН хэнилиж, усэ--Зү л гэрэйггндйүг “Яншамах оршууд дахь | Сичиг үсэг үл мэдэх харан- мазнь үр дүн юм. буруушаан, жигшүүли: дайны дөө, энх хайвиыг хамгаала- хүүхдийн хүнд бэрх амьдра- хуй бүдүүлэг явдал гай, хөр хөнөөлийг Фарилтаар хын төлөө хүсэл тэмүүлэл, лын тухай баримт жишээг гамшиг учруулж байна. Иймд ли зүрх сэтгэлдээ (хөтлөгдсөн харьцуулан дурдаж ярина. Гүн олстүрүүллээе” тэкшэл Г -- Энх тайвны төлөө тэм- бяцхан охины тэрийг бид АНУ зэргүүтэй ишшерна- сл бүх дэлхийн “өсвөр нөхөрлөлийн 3 | зэвсэ-лэлзэр үеийнхний аз їхєаргалын т0- эл харамгүй тусламж үнэлж хувь нашэр оруулж швиис шиниэн вийн вэ. аэьүггедарөлнсалрс-д лөө тэмцэл зом. Саршгүй ях зом, “Манай хоёр | вэ? нэн ч гэг нлтэниалар 1 эөнд сннэ--гэтй ганэны-сонэсййоөүрлт АНУ-ын одоогийн (сасаг Цэг Б-Я- нг» ленинч -- Дайныг эсэргүүцсэн хө- хүчтэй сонсогдож: байна. талбор болгон энх Шаоочышашрєт--28 сэтдал! лс цах тавья байгаа тухай | тайван, үндэсний арх чөлөө | ГҮНЭГЕЙРИ “бэхжиж, шинэ тэж тоу болохыг ах- огүүлнэ, (5 мишуту ний бүх хүчикй эсрэг «За- | хариултын ярилцлага зохио- | ад үеийнхэн мавнь огтхон ЗХУ тэргүүтэй социалист тамнийлэн тын ХАиХ Эянхан Бирэн ӨЛ 1-ү78--1:-2-4 тө. Энх тайван, дайн гэсэн | Ч мартаагүй. “Тэд дайны ортууд Дайны гюулыг 88- | социглист срнуудаас цоргийн їь алсан ЗХУ салвээр їшүлэг зохиолгоно. татипгийг биеэр туулж, тү- луулах талаар хийж бай. талаар давуу бсйдал олж КН-ын Тев 3 сон Ихшериалистуудын дайнч дээр харсан, таа тэмцэл, энэ томцэлд БН .| дарахыг санаархахдаа «Зав- БУчү- Ёниөөн-ы нг бодлогыг ЗХУ, эх дүү С0- “Дайны гүед хүүхдүүд, цэрэг МАУ-ын оруулж Нэннтүйгг гэн лелтийн аюул», «Коммуниз- Нийлэг 7 271 швалист нөхөрлөлийн орнууд, | зрстэй мөр зэрэгцэл тулал- нэтрийн тухий ярина, мын гэюул»» гэсэн өр үйлэс- | түц Хор яар даж, өвчтөн шархтайг Ссу- нер сурагчдын энх тайвНЫ | гүй зүйл зохиож 32 -345-021) даад бодлоготой харьцуулан | илж, дайчдын ар тэрт тус. | төлөө тэмцэл юугавр илрэх | Дюмерик дунд зайлы туста- Ардын Их Хурлэчи Тэргүү- таниулна. лах зэргээр тар хумхилгүй вэ? гэсэн асуудал дэвшүүлэн | лын цөмийн пуужинг ЗХУ, лэгчдийн дарга Ж, Батмөнх Хичээлийд явц: Хичэвлийн хөсөлмөрлөж Сайсныг мэх тавьж дараах нэгдсэн дүхнээг социалнст бусад орон руу нармп уулзалт км. жилийн аихны хичээд «Энх аргагүй. Ингэхлээр . үү” тэд хүрнэ. : онилон Өрнөд Европын хэд У : лхийн энх тайвны төлөө тайвны төлөө» сэдэвтэй б0- | хэд, энх тайван» ГЗсан Энэ -- Пионер сурагчид, пио- | угдэн срны нутагт бсйрлуулж Дэ. » лохыт таншулж уг сэдвээр | үг Хүн төролхтпий пєрийн чин эрмэлзэлд үнэнч, байгаа нь зэвсэглэлээр хөө тэвцэйд ХХ зуунд жависгэй ярилцана. Энх | асгр их байр сурагчийн дүрмээ сайн бие- | пөлдөх їйинэ аюултай шат | ХӨЛӨлморлох осворий! шим сэ далхийн бо- | эзлэх тадэг талаар сурлагадаа гарам- | боллоо, Икп:риалист харгис | ҮСИЙ”Хгий хувь нэмэр чухал Эигээхийн тэрт зохиол- | ярилцана. тэй амжилт гаргах хүчнүүд улам сйртөн сүлбэл. | Ч холсогдолтой. чид маной яруу найрггчдын 1Ү- анги , --Ирээдүйн иргэн гэдгээ | гэж Японыг милитсричлан Зих тайвны толоо тэмцэгэ шүлэг зохиолоос уишига. Хичээлийн Энх ухамсарлан нийгмийн тус» | Вешингтсн-Товио-Сеулын цэ- | гэдэг бол сурагчийн үүргээ тайвны билэг тэмдэг болсон | тай хөдөлкөр, ин нийтийн | рэг Үэчүүсэн түрэмгий эв- | пср төртэй биелүүлж улс “ттгөний Боястал:н» цэгээн тагтаа, тэнхэр далбаа, шилд ИДЭВХТэ, оролцож сал лсож дараа нь охо орондоо нэмэртэй Ма 7) дайшаг улсимнхад болон социалист | Азийд төлийгүй дэлхий Да- | сойн хүмүүс болон хүмүү, 1985) / ! эсэргүүцсэн Уриа, бү 2-4 системийнхээ хүчин чадлыг | хины элх тойны үйлсэд жиж, | Мариснст-лсийнист | «.. гэр дүүрэн хүлтэй, хот || зөвлөлтийн ппонер Катл өсгөхөд хувь нэмэр оруулах | ноцтой аюул занал утруулш үзэл сацаагаар ертөнцийг дүүрэн малтай Ё ичихийн | чєвз, Америк охин Саманта -- Орон бүхийй хүүх- | байна үзэж, идэВх- ! шинэ аюулгүй, алжааж ялдрахын Синт, лэлхийн ЇЇ дайнд дүүдтэй эв нэгдэлтэй байж АНУ-ын улс төрийн бод- тэй бүтээн бойгуулагчид зовлонгүй, їигэй «Сайхан | оролцож байсан баатар дио- эх орон, ард түмэн, эцэг дого улам дайпч ипийнтэй |! болно гэсэн тэрэг мон! ОСЭЕГЭй 5: Үргэлжлэл. Түрүүч нь 1445--Х0: -- Хачин сонин юм болох нь дээ, Шувуухай минь, -- Хорвоо ертөнц тэр чи- гээрээ адал явдлаар дүүрэн, Үл ойлгогдох үзэгдэл юмсаар арвин байдаг хойно доо. -- Хос одны систем, Тун содон дуулдаж байна шүү. -- Їнїмээ. Тэр үеийг урьдчилан яг онож хэлэх гэ. дэг нэн хэцүү, Манай нарны аймаг, түү- ний гаригууд тэр үед нэг бол хоёр хуваагдаж биеэ даасан хоёр нарны сис- тєм болон хувирах буюу эс- вэл нэг нэгийгээ тойрч ха- рилцан шүтэлцээтэйгээр хол- богдон таталцсан хос одны системд ч шилжиж болох юм шүү дээ. -- ЮШувуухай. Энийг ха- раа, ямар сонин дагуул вэ. -- Тиймээ, Энэ бол бидний зорьсон өнөөх Но хэмээх учир битүүлэг дагуул мөн, Тежгороо, дуран авнагаа зэ- хэгтүн, Энэ сацуу «Ио агуулыг Талилей 1610 онд” Нээсэн! Бархасбадийг 422 мянган ки- лометрийн алсуур нэг хоног 18 цаг 28 минутанд нэг удаа тойрон эргэдэг. Диаметр нь 3632 километр..» хэмээн лавлах толинд гарч эхлэв. Би үлгэрийн хүчит дуран авиагаа үл ойлгогдох тэр дагуул руу чиглүүлэн ду- рандав, Алган дээр авчран ойртуулсан тэрхүү дагуулын арсгар барсгар гадаргуу, дээр том, бага тогоо мэт олон хон- хор гүдгэр харагдав, Гэв гэ- нэт түүн дээр утаа манаран тал авалцаж байх адил сонин зүйлийг би олж харлаа: Амьс Фал даран ажиглав, Андуур- сангүй зэ, Ио дагуул дээр талт уулын дэлбэрэлт болж байлаа. -- Гаят уулын дэлбэрэлт! хэмээн намайг сэтгэл хөдлөн хашгирахад Шувуухай минь: -- Сайн харж аваарай, Чи бид хоёрын өмнөө тавьсан тол зорилт биелэгдлээ хэ- мээн одоо тооцож болно, Би зүнийг л чамд үзүүлэх гэж алс холын замд зорир шууд- ран гарсан билээ, Бархасбадиас манай дэл- хийд үе үе хүрэлцэн очдог радио дуудлагын битүүлэг учир энэ Ио дагуултай, түү- ний байрлал, даяллын хөдөл- төөнтэй маш иягтаар холбоо- той, Энэ аварга том гариг- ордны орчим болж байгаа ра- Диоцацрагийн оньсон түлхүү- рийг Ио дагуул гартаа барьж байгаа юм, ИоО дагуулын иО- иодавхарга нь рхасбадийн магнитийн давхаргатай ний- лээд изгэн дугариг электрой тийжин цагирагийг үүсгэдэг богоөд түүгээр зууй мянган амперийн хүчтэй цахилгаан гүйдэл гүйж байдаг юм гэд- тийг цээжилж аваарай, --Үгүй мөн гайхалтайла, -- Түүнээс гайхалтай со” вил зүйл бол Ио дагуул дээрх талт уулын дэлбэрэлт, Энэ- хүү өөрчлөлт нь эцсийн эцэст амьдрал үүсэхийн эх суурийг Ч тавьж болох юм шүү, -- Юу гэнээ, Шуруухай!| Ирээдүйн амьдралын эхлэл - энд байна гэж х -- Тийм ээ, Хэрэв хэзээ иэгон цагт нарны | системд амьдрал ахин буй болох юм , бол өөр хаана ч биш гагцхүү Бархасбадь одыг тойрон эр- тэх өпөөдрийн Ио дагуул буг юу хрРЭДҮЙН Но гариг дээр л үүсэх Оо, За одоо хо- булаа эх дэлхий 4 -эР”ЫД6. даа, Ирээдүйн наранд ойртон очсон аяллаа үүгээр дуус- гая, Зам хол, Энэ үг намайг гүн бодолд оруулав. Нээрээ л би чинь ирээдүйн наран, түүний нэгэн дагуулд ойртон ирэв биш үү тэж боДогдсоор байлаа, Бо- Дол болсон хэвээрээ нэг мэ- дэхэд унтаж орхижээ. Бар- хасбадийн тухай сайхан зүүд зүүдлэв, Би хүчит дуран авайгаа аварга гариг буюу ирээдүйн нарны зүг чиглүү- лэн дурандсаар, Ш»увуухай хөлөг маань түүнийг алсуур даялан тойрч ниссээр байх ажээ. Улаан, шар, хүрэн, хар цагаан зэрэг өнгө өнгийн ҮҮ- лэн бүрхүүл Бархасбадийг бараг бүхэлд нь хучжээ, Тэнд үе үе нүд гялбам хурц цахилгааан цахилж байв, Хэ- СЭГ НИСТЭЛ ГЭВ ГЭНЭТХЭН.НЭГЭН том улаан толбо цус мэт хурц тод харагдан дэлгэц дүүр- гэлээ, Энэ бол Бархасбадийн гадаргын давхаргад үүссэн асар хүчит хуй салхин шуур- га ажээ, Сонирхолтой нь агаар мандал дахь тар шуур- та цагийн зүүний эсрэг хөд: лөх бөгөөд өнгө зүс, хэм- жээгээ үл мэдэг өөрчилсөөр байв, Бархасбадь ямар авар- та том болохыг ганцхан жи- шээгээр газар дэлхийн хү- мүүст” хялбархан ойлгуулж болно, Учир нь зөвхөн Бар- хасбадийн энэхүү улаан тол- боны дэргэд дэлхий өчүүхэн жижиг харагдах юм, Эрдэмт- дийн тооцоолсноор тэр тол- бын өргөн 14 мянга, урт нь дөчин мянган километрт хүрдэг ажээ, Тиймээс ч хү- мүүс Бархасбадийг ертөн- цийг эзэгнэгч римийн бурх- дын хааны алдар нэрээр өр- төмжлөн нэрлэсэн нь са- намсаргүй хэрэг биш билээ, Түүний хамгийн хурц гэрэл- тэгч дагуул Но, Европ, Кал- листо нь од мэт тод гэрэл- тэн харагдаж байв... на буух вэ? Хэн нэгэн хүн надад ин- тэж хэлэв, Би амтат сайхан зүүднээсээ салж ядсаар нү- ДЭЭ нухчин босч ирлээ, Дэр- тэд хэн ч байсангүй, ШУу- вуухай хөлөг минь эх дэл- хийнхээ тойрог замаар чив “чимээгүй тойрон нисч, түүнд лам улам ойртсоор байв, Цэнхэр нүдэн гариг маань орчлон ертөнцийн хязгаар- гүйн дунд үлэмжийн үзэс- тэлэнт гоо сайхнаа гайхуу- лан байх шиг ажээ, -- Бид эх дэлхийдээ ийм амархан хүрээд ирэх нь энэ үү гэж намайг баярлан хаш- Шисүл Шувуухай: , -- Тиймээ, Эх дэлхийдээ эргэж ирлээ, Төрөлх нутгийн чухам хаахна буух вэ гэж би чамаас асуусан юм гэлээ, Миний санаанд хамгийн тү- рүуүнд Дорнодын уудам тал орж ирэв, Хаашаа ч харсан хараа цуцан чилээх энгүй их талын дунд буух нь санс- рын инсэгчдэд тохиромжтой мэт санагдсан билээ, Халаа- саа уудалж үеийн нөхдийн хөө оёхидлаг таргаж үзвэл Дориодоос Сүрэн гэдэг хүүх- дээс ирүүлсэн захиа байж байлаа, -- Шувуухай минь дор- нодын Талд бууя, Тэнд на- майг тал хээрийн, хөрслөг найзууд маань хүлээж байг гаа, тэхэн бууцгаая тэж би яарууллаа, “л : увуухай хөлөг яг л хүн шиг ха ха хэмээн хөх- рев, Би түүний энэ этгэ ааш! ихэд эргэлзэн 5 зав. Үрэд өмнө Шувуухай ийм ван ердөө ч гаргаж байч билээ, ШИ 777 йг 2 Н. Чулуун зурав -- Юу болоо вэ, Шувуу- хай минь, Юунд чи инээж ханиагаав гэж намайг асуу- хад тэрбээр. -- Бяцхан эзэн минь дор- нодын найзууд чинь чамайг тээр жилийн зун хүлээж хү- лээж цөхрөөд орхисон, Өдийд бол бүр мартаа байлгүй гэ- лээ, -- Яалаа гэж дээ, Яахлаа- раа тээр жил байдаг билээ, Бид чинь Дархан, Эрдэнэтэд г ердөө л... от » Би гэнэт сэхээ орж үгээ Дутуу орхилоо, Үстэй толгой арзасхийн босч, хамаг бие хүйт даагаад явчихав, Санс- : РЫН уудамд-энэ. ертөнцийн хязгааргүй орон зайнд дэл- хийн цаг хугацаа надад үл ” нөлөөлснийг ДӨНГӨЖ сая л ухаарав, -- За, яав, үен гэг “срээс гараад даруй дөрвөн ин болж г---2-ү23) се28, Ш в дуугүй, уру тас. Хурлыг байлаа, Намайг дуугарахгүй болохоор ШУу- вуухай үгээ үргэлжлүүлж, 2- Өдийд чиний ангийн нөхөд, дорнодын . найзууд чинь .аль хэдийнэ аравду: ” таар ангиа төгсөөд ажил г үйлдвэрлэлд гарч, их, дээд сургуульд ,элсчихсэн сурал- цаж байгаа шүү дээ гээд чимээгүй болов, Би тэсэлгүй ” енгэнэтэл уйллаа, Шїов шор- вог Нулимс ам, торох” ” зэрэр зэрэг урсан х зуузай Миний юу хэлэ хүлээзнэн дэлхийг тойрон нис- сээр байлаа, Өдөр. шөнө ху- рамхан зуур ээлждэн солиг- Дож хөлгийн АД. Сухбаахарын нэрэнжих Улсын хэвлэлийн комбинатед хэвлэв, МЭТТ” ос Р" тэгээвчээр нэг. Яар тусч, нэг харанхуй болж од мичид гялалзан харагд- саар байв, Би хэдэн цаг ийн- хүү хөдлөлгүй сууснаа Ч ан- Заарсангүй, -- Тожгороо, тэгээд хаа- на буух вэ? Дорнодын талд тазардах уу гэж Шувуухай Тэсч ядсан дуугаар дахин асуухад л сая ташуун бод- лоосоо салав, Тун ч гомдол- ТОЙ байлаа, Ардын сургуу- лийн алтан босгыг хамт алх- сан анд найзууд минь аль хэдийнээ ардаа намайг ор- хи0д алга боллоо гэж үү, Аав, ээж хоёр минь миний хойноос дөрвөн жил эрэл сурал болж элгээ хаттал ша- наллаа гэж үү? Дөрвөн жил, Ахиж дэвшилгүй нэгэн суу: рин дээр өнгөрөөж орхисон дөрвөн жилийг одоо би яаж нөхөх билээ, Хайран дөрвөн жил,., унтсаар байгаад шүү өс. ГЭЖ харамсан бодлоо, -- Арай чи чинь өнгөр- сөн цаг хугацааг ахин гэд- рэг ухраах гэж бодоогүй биз дээ гэж Шувуухай унтууцан дуугарав, -- Ухрааж болох уу? Анх эхэлсэн цаг хугацаандаа эр- тэж очиж болох уу? Алив тэгвэл түргэлж үз, ШУувуу- хай минь, Надад тус бол тэж намайг хашгиран егүү- лэхэд Шувуухай, -- Болохгүй юм гэж орч- лонд нэгээхэн Ч үгүй, Ха- рамсалтай л байна. Гэхдээ надад хамаа юу байхав, Ха- рин чи энэ тухай хүнд ярьж огт болохгүй шүү гээд дэл- гэцнээ байрлуулсан -цаг ху- гацааны оньсон механизмыг түжигнүүлэн ажиллуулж эх- лэв, Цаг хугацааны зүү 1994 оныг заан чичигнэж байснаа шажигнатал дуугаран эргэж 1993, 1992, 1991... он бо- лон жирэлзэв, Яг л зөөврийн тэрэгний мөнгө заагч хэм- жүүр шиг чаг чаг дуугаран эргэх ажээ. Ийнхүү би 1990 ондоо эргэж орж сая санаа амарлаа, Шувуухай хөлөг маань агаарын давхаргыг нэвтлэн зүсэж газар дэлхийн хөрс 933) шумбан орж ир- лээ, Уул ус, гол мөрөн нүд- ний үзүүрт зураг шиг ээлж дараалан бууж, удалгүй дор- нодын уудам тал гэгээвчээр цэлсхийн үзэгдэв, Шувуухай хөлөг маань сансрын пуу- жингаас жирийн онгоц 60- лон хувнрлаа, Онгоц маань жигдхэн хүнгэнэж, тэртээ дор нэгэн бүргэд олз хайн эргэлдэхийг би сониучлан харж явлаа, ШШидтэй хөлөг минь Чой- “балсан хотын нисэх онгоцны буудалд зөөлөн газардлаа, Миний шинэ Сүрэн найз нөхөдтэйгээ хамт на- майг угтаж авав, Тэдний барьсан талын анхилуун цэц- үнэрлэн газар шороон дээр хєл тавин зогсох гэдэг надад юутай их аз жаргал байсан гэж санана. Гэвч энэ тухай тэдэнд ярих эрхгүйгээ ойлгож байв. Хүний амьдра- лын бүхэл бүтэн дервен жи- лийг гэдрэг ухраасан надад хэн ах билээ дээ, Бар- хасбадь руу аялсан миний адал явдал нэг хэсэгтээ Л далд дараастай байх ёстой болж: ээ. Одоо яая гэхэв, Миний. шинэ найз Сүрэн, түүнкй нөхөд эхлээд намайг . хотынхоо ерөнхий байдалтай таци:гуулав, Эгнүүлэн барь- сєн олон давхар орон сууц- тай, гудамж талбай нь мод бутаар бүрхмэл цэвэрхэн гоёмсог хот байв, Айлуудын тагтан дээр өнгө өнгийн та- имал цэцэг алаглан НҮД улаана, Нэгдүгээр давхрын орцны хаалгуудын халхавч тавцан дээр хүртэл хар шо- Зог улжээ. Дайн хавны э08: лжээ, Цуын жилийн өмнө ч гэлээ биеэр амсаж лсан дорнод талынхан, ыД сан До ЦЭЦЭГ эрхэмлэн дээд: лалтай ажээ, бүтээгдэхүүний б лэл автоматжин механиняб шээ, Нэгэн урт Цүсэгүрээнн ард ердөө ганцхан хү айв. Тэр хүний дамжлагаас тусгай импульстай нимгэн төмрийг таслан хэрчиж лан ороогоод нүд ирмэх аг- шин бүрт нэг лааз үйлдвэр» лэн гаргана, Лаазны амсар онгорхой байх агаад тэр чи- тээрээ дараачийн дамжлага руу урсан очно, Түмэн ижил- хэн лааз шил шилээ харан дугаарласан мэт сонихон хаЭ« рагдах бөгөөд тэдгээрийг мөн л автомат төхөөрөмжийн тусламжтай түүхий махаар нэгэн хэмээр дүүргэж Нэг нүхээр ороод гарахад тагз лагдан бэхлэгдэж . байлаа, Үүнийг үзээд би ихэд гайч хав, Лаазалсан мах чинь арай түүхий, чанаж буцал-» гаагүй мах байдаг биш биз тэж бодлоо. Ашгүй тэгтэл учир нь дороо тайлагдлаа, Лаазалсан тэр олон консер- выг халуун уур бүхий би түү пийшинд Оруулж нэвт халааж болгодог ажээ, Тэнд бас хорин нэгэн төр- лийн хнам хийж байв, Өнгө зүс, үнэр амт нь дор бүрнээ өөр өөр ажээ, Утаж хатаа- сан аяны хнамаас эхлээд х0- нивы ходоодонд ороомогч лож хийсэн адууны махан зууш хүртэл байв, | Гэнэт хачин их өлссөн мэт санаг- дахад шинэхэн хиамнаас ам- татан зажлав. Намьнхаа хорьдугаар их хурглї гориулан хийсэн ши- нэ сортын хиам, Амсаж үз гээд мастер эрч өөр нэг ороо- мог хиамнаас огтлон авч өг- лөө, Өөх, мах нь тэнцүүхэн алагласан тэр хиам бүр Ч илүү амттай санагдлаа, Га- хайн махыг адууны махтай хольж шинэ жороор най- руулжээ, -- Худалдаанд тарч байгаа юу гэж намайг сонирхоход цехийн мастер -- Гарч эхэлсээн, Махыг үйлдвэрийн аргаар боловс- руулах хэмжээг өнгөрсөн та- ван жилд улсын хэмжээгээр 24 хувь нэмэгдүүлсний до- тор гахайн мах боловсруу- лах хэмжээ 2,7 дахин өссөн юм, Манай үйлдвэрт гахайн мах боловсруулах хэмжээ ул- сын дунджаас ч давж гар- сан, Улаангом хотод шинээр барьсан мах комбинат манай туршлагаар гахайн мах бэлт- тэх хэмжээгээ нэмэгдүүлсэн гэнэлээ, Өлгий, Алтай хо- тод шинээр ашиглалтад ор- сон мах боловсруулах үйлд- вэрүүдийн төлөөлөгчид сая- хан манайд ирж бас турш- | лага судлаад буцсан. гэж тэр эгч ярив, Эндхийн за- рим нэгдэл, сангийн аж ахуй гахайг дагнан үржүүлж эхэл- жээ, Бас амь айлууд гахай, тахиа өсгөн тэжээгээд өө- аймгийн . вийн комбннатад худалддаг болсон гэнэ, Би мастер эг- чид сан гялайснаа илэрхийлээд дурсгал болгож хамтдаа зураг авахуулав, Тэндээс Сүрэнгийн аавын ажлын тазраар орж үзэхээр явлаа, Өдөр шиг саруулхан адартай йшинд байдаг ажээ, гэрэлтэй, шилэн сайхан 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ д МӨ52(2172) А 1986 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 26. 4. МЯГМАР. д ҮНЭ 10 мӨНГӨ БЭнРрнниэВэРЧ ПИОНЕР СУРАГЧИД АА! Д «ЇЇНОНЕРИЙН | ДЕбАНТ- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД» ХӨДӨЛМӨРИЙН АЯН ОРОН ДАЯАР ЭХЭЛЛЭЭ Н «Пионерийн үнэн» со 1 ннны нэрэмжнт намрын 1 хөдөлморинн аян эхэллээ. | Аяны нэр та бүхэнд танил 7 билээ. «Пнонерийн десант- 1 ургацын талбайд». Юу гэ- 1 сэн үг вэ? Анги хамт ол 44 ноороо ургацын талбайд очиж тарьж ургуулсан бүх- нээ хаяж гээлгүй хураан авахад тарналанч, ногоо чин ах эгч нартаа тусална 7 гэсэн үг. Энэ ажлын гараа гурав дахь жилдээ орон й Даяар эхэлж байна. Энэ аянаар юу хийхийг 1 хүүхдүүд та нар сайн мэ- М дДэж бангаа, ТАРЬЖ УРГУУЛСАН БҮХНЭЭ! 5 ХАЯЖ ГЭЭЛГҮЙ... ХУРААХАД ТАРИАЛАНЧ НОГООЧИН АХЭГЧ. НАРТАА ХАМТ ОЛНООРОО ТУСЛАЦГААЯ! ! зПнонерийн үнэн» сонн- Н ны өнгөрсөн жилийн 54 Н дүгээрт нийтлэгдсэн бол Й Зол энэ жил хүчин төгөл 1 дэр хэвээрээ. Пионерүүд Й та нар аянаараа тариан талбайгаас гурилын үйлд- Н зэр, ногооны талбайгаас Н агуулах хүртэл ганц үр, ширхэг төмс, хүнсний но- 1 тооны хаягдал гаргахгүй 1 авч ашиглахад ур. 98 | гацын далайн эздэд тусалж, ЁО: с , Эд ! 570 й хүнсний нөөцийг нэмэгдүү: 9 37 Е: ,, ( 2 й лэх, арвин их хадлан ава- ээн. 01 2 ДХ » : 2 , Й хад хувь нэмрээ оруулах Ч хэрэгтэй. Бас ургацын , й талбайд ажиллаж буй нийт 1 хүмүүсийн ар гэрт туслах хөдөлгөөн өрнүүлээрэй. ТүнӨ | Ь 7! ж, 3, Эн Ирүүлсэн тодорхойлол- Й тыг үндэслэн МХЗЭ-ийн : Төв Хороо, Ардын боловс- ролын Яам, Хөдөө аж , ахуйн Яам, МПБ-ын Төв 1Зөвлөл, «Пионерийн үнэн» сепрнины редакц хамгийн Цшилдэг амжилт гаргасан тууль, хамт Олон, ПИО- үнерүүдийг шалгаруулж, ! н шагнал, олон ул- сэх «Найрамдал» лагерьт (ажрах урилга, «Пионерийн гүнэн» сонины «Алтан тү. ( “рүү» медалиар шагиана, 1ТМИАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг хэрэг- лж сургалтын систе- г боловсронгуй болгох шу тухай МАХН-ын Төв Хо- їро сэдвийн төслийг 7 нийтээрээ хэлэлцэж байгаа чухал үед шионер (сурагчдыг амьдрал хөдөл- төрт бэлтгэхэд ихээхэн ач холбогдолтой «Пионерийн десант-ургацын талбайд» аян тараагаа эхэлж байна. . "7 Тїмонерүүд ээ! Ургацын талбай хүлээж байна! 1. “Та бүхэнд өндөр амжилт 3 ПИОНЕР/ ЧИНИЙ ЧӨЛӨӨТ ЦАГ Нам засгаас пионер бага- чууд та бүхний сайн сайхан амьдралын төлөө байнга ан- хаарал халамж тавьж байд- тийн нэг тод илрэл бол МА ХН-ын ХїЇХ их хурлаас ар- дын боловсролыг цаашид хөг- жүүлэх шинэ чиглэлийг зааж, їр сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай үх ард түмнээр ж байгаа явдал юм. сэдвийг хэлэлцүү Энэ нь шинжлэх ухаан тех- никийн хөгжлийн эрин үед аж төрөх азтай төрсөн хүүхэд та нарыг техникийн гүн бат эй, бие бялдар, гоо суртахууны өндөр иргэд болгоход ЧИГ- лэгдэж байна. Түүнчлэн нам, засгаас та нарын чөлөөт цагийг зөв б0- ловсон үр ашигтай өнгөрөөх талаар хаарч хүүхдийн олон төрлийн байгууллагыг байгуу материаллаг баа- тыг нь бэхжүүлсээр ирлээ. Тэдгээрийн нэг нь нийслэ- лийн а сууцны ЇУ Хх0- роололд байгуулагдсан Хүүх- дийн соёл спортын төв юм. Энэ төв одоо хүүхдүүдийн байнга ирэх дуртай газрын нэг болжээ. Соёл, амралтын төв урлаг, спорт, техникийн чиглэлээр 20 гаруй дугуйланд 1000 ша- хам сурагчдыг чөлөөт цагаар нь хичээллүүлж, зуны ули- ралд пионерийн өдрийн зус- лан-ажиллуулдаг. Тус төв байгуулагдаад гуравхан жил болж байгаа Ч сурагчид ДУ- туйлан секцдээ амжилттай сайн суралцаж байгаагаас зөвхөн 1985-1986 оны хи- чзэлийн жилд 30 шахам су- рагч спортын уралдаан тэм- цээнд амжилттай оролцлоо. Гимнастикийн секцээс 1986 оны улсын Өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 40 дү- гээр сургуулийн сурагч Б. Солонго, 51 дүгээр сургуу- лийн сурагч Д, Баатар нар алт, мөягөн медалиар шагнаг- даж, тєхникийн загварын ду- гуйлангаас 50 дугаар сургуу- лийн сурагч Ш, 2Жаргалсай- хан, 14 дугаар сургуулийн сурагч Б. Гончигсүрэн нар 1985 оны Өсвөрийн техникч- дийн тэмцээнд шалгарав. Мөн шатар, тойрон аялал сонир- хогч хүүхдүүд улс районы хэмлээний тэмцээнд орол- цож, спортын зэргээ ахиулж ирэв. Бүх ард түмний урла- тийн их наадамд бүжгийн ду- гуйлангийн сурагчид Идэвх- тэй оролцсоноос 47 дугаар сургуулийн сурагч Б, Ган- хүрэл, Ц. Хангай нар алтан медалиар шагнагдаж анд найз нараа баярлууллаа, Мөн автомото, фото зураг, галын техийк спорт, радио чимээ, эрх зүй, оёдол, тэр ахуй, ура! зураг, уран баримал, ширээ- ний тсинис, тэшүүр зэрэг дугуйлан, секц хичээллэдэг. 1їнгэж чиний үе тэнгийн- хэн чөлөөт цагаа сурч бо- ловсрох, өөрийгөө хөгжүүлэ- хэд зориулж байна. Гэтэл зарим сурагчид хичээлээс га- дуурхи чөлөөт цагаа дэмий хоосон гадуур сэлгүүцэн, мэдсэн сурсан зүйлгүй 20- рилго чиглэлгүй өнгөрөөж, сурлага хүмүүжлээр хоцорч өөрийгөө муугийн тоонд оруулдаг. Энэ юунаас болов? ... Чөлөөт цагаа зөв ашнг- сураагүй, өм- нө тодорхой зорилго тавь даггүйгээс л тэр. Иймд пио- нер сурагчид та нам зас- хайс том байгалийн сайхан (14:11:00! е БЧИНЛЫЦ «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ ,”ЖУРАВ ХОНОГ.... ». 20 « ОНЕРИЙН ҮНЭН»- ХАДЛАНГИЙН “Сурагчдыг намар өвс тэжээл бэлтгэх, ургац ху. раах ажилд тодорхой хугацаагаар оролцуулна. (Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох ТАЛБАРТ тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийн төслөөс) Өвөрхангай аймгийн Сант хүмүүлийн зоодой хийх луулан эзэмшүү,. аргыг пионер сурагчдад уламж:”" сэд онцгой анхаарч байна. ї Нэг сая зоодой. Сумын хэмжээгзэр 1985 онд нэг сая зоодой хийж тогооч Г. Дуламсүрэн, малын бага эмч Отгон нар гар тэжээл бэлтгэхэд улсын аварга болж сурагч та сумын хөдөлмөрчид таана 4 О Л, Г. Отгонцэцэг, 2К. Нарантуяа, Н. Нансалмаа нар аймаг, т Ганбаатар нар сургуулийн аварга цол хүртжээ, Нэрэмжит гурав хоног. Гар тэжээл сурагчид шаламгайлан оролцож байгаа үед «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит шимт ногийн аян зохиож дүгнэлээ. Аянд сумын төвийн пионер сурагчид оролцож 20 мянган зоодой, 400 кг таанын муш- гиа хийв. Аянд оролцсон пионерүүдээс Б. Мөнхчимэг, Ц. Бямбаа, Т. Ганбаатар иар 1000--2500 ширхэг зоодой хийн шалгарч «Пионерийн үнэн» сонины диплом хүртэв. Ажилсаг хүүхдүүд. Сумын дунд сургуулийн 800 ша- хам пионер сурагчид хөдөлмөрийн тавдугаар эзэлж улир- лаар бог малын 182, бодын 26 суурьт ажиллаж, хөдөлмөр бэлтгэхэд пионер ? тэжээл бэлтгэх гурав х0- зусланд 70 шахам сурагч хамрагджээ. Хөдөлмөр зуслан Ї8 гийн саалийн бригадын пионер сурагчид 1600 кг ааруул, 300 кг ээзгий, 800 кг өрөм боловсруулж сургуулийн до- туур байрны хэрэгцээнд тушаажээ. Энэ ажилд Б. Өлзий- тогтох, Э. Насанцогт, 28. Ура идэвхтэй оролцсон байна. БИ МАЛЧИН БОЛНО Гэрэлт хөндий,, Мянганбаата- рын төрсөн нутаг билээ, Нүд алдам хөндийд тархай бэлчих сүргийн цаанаас мандан хөөрөх нарны туяанд ширээ. атны бох тэнгэр баганадах мэт юутай со- мин бэ? Мягмар майхиаасаа гарч ду- рандав. Дуранд нь ширээ хүрэн тай- нбилэг нарын олон Мянганбаатар 30 эмнэг сур- гаж сургуулийн аваргын болзол хангажээ. сурагч -- Манай хүү малын дөртэй хүүхэд шүү. Гурван настайдаа морь унаж, тавтайдаа даага сур гаж сумын наадамд түрүүлж байсан юм. - Олон эмчэг сургаж байна - Олоон, олон, Урьд өмнө- хийг тооцож байсангүй. Сур- гуульд орсноосоо хойш 200 ша- хам даага шүдлэн, 113 тором, тайлаг сургаж МПБын Төв Зөвлөлийн алтан медалиар шаг нагдсан юм. Энэ жил 26 тором 30 даага сургах үүрэг авч тор- моо гүйцээгээд байна. Дааганы хувьд 6, 7 дутуу байгаа, Удах- гүй адуучин Болдбаатарынхтай ойртож очяо. Тэгээд гүйцээх биз гэж ярилцсагр тэмээний за- хад очлоо, Мянганбаатар бугуйлдсан тайл гаа ногтолж, богочлоод өвдөг сөгдүүлэн хэвтүүлээд мордов. Мянганбаатар туйлан тонгочих тайлагныхаа ширээ бөхний дунд шигдэн сууж, хэсэг туйлуулснаа тавхайлдсан богочны гогцоог ногтны оосортой сөөлжүүлэн татаж тэнцүүлэхэд хангал тай- лаг бурантагны аясаар бидний зүг зогдор хөдөлгөн ирлээ, Хэд- хэн мөчид болсон энэ Зураг Мянггу баатарын хувьд өдөртөө хэд давтагддаг боловч бидний хувьд онц сонирхолтой байв, -- Ямар сурдаг вэ? -- Онц -- Сайн дүнтэй хичээл бий юу? гэж асуутал хичээлийн эрх длэгч Доржготов, -- Үгүй шүү, дуунаас өөр -- Малчин болно. Тэгэхдээ тэмээчин юм уу, адуучин болно. -- Арваа төгсөөд шууд... гэ- тэл -- Манай сургуулийн чанар- тай онц сурлагатны хувьд ямар нэг сургууль... гэж Доржготовыг хэлтэл хүү, -- Үгүй багш аа, шууд шал аж ахуй дээр гарна -- Чи цаашдаа сурах дургүй юм уу? -- Үгүй л дээ, мал дээр гарч 2-3 жил ажиллаад жинхэнэ ЗУРАГ ДЭЭР: «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит гурав хоногийн аяны аварга Б. Мөнхчимэг, Ц, Бямбаа, --Тааны мушгна бэлтгэж байгаа нь малчин болсныхоо дараа хөдөө аж ахуйн дээд сургуульд сурал цах болно шүү дээ гэв. Түүний аав Мягмар, эзж Лхам нар аварга малчин, Удмын мэр- гэжлээ уламжилж малчин болио гэдэг Мянганбаатарын зөв өө. Мянганбаатар хүү хүссэн мэр тэжлээ эзэмшиж, | Өвөрхангай аймгийн Сант сумын «Мандах» нэгдал нэг сайн малчинтай бол- но гэдэгт эргэлсэх зүйл алга аа! С. БОДООШ .... ї холаалахзад хиэнхэлнэйндлжиллиллэилилилэидэнийнэлниэллилигий АЛТГАНЫ ФЕРМД Наран шингэх үес Алт. ганы фермд ирэхэд хүүх- дүүд оройн сааль хүлээх зуур гар бөмбөг . тоглож байлаа. Энэ бол Өмнөговь аймгийн Манлай сумын найман жилийн сургуулийн хөдөлмөр амралтын ЗУС: лангийн гуравдугаар ээл- жийн хүүхдүүд, Тун ч удал гүй ямаачин Х.Дампил, С. Аюурзана нарынхаас 80-- 90 литр сүү ирлээ. Ин. гээд я хүүхдүүд ажилдаа орох нь тэр, Сургуулийн аж ахуйн эрхлэгч Ж.Мон- хоОн -- Энэ зун дөрвөн эзэл- жинд ажиллаж амарч бай- гаа багш, сурагчид амжилт арвинтай байна. Зуслан- тийн ойр орчмын ямаачдын дөрвөн суурнас өдөрт 300 гаруй литр сүү хүлзэн ав- даг. Хүүхдүүд маань нар- тай уралдан босч оройн 23 цаг хүртэл ажилладаг юм. Сурагч Д.Доосмаа С.Энх- туул, Д.Оюун ЧЦ.Отгонцэ- цэг, Б.Отгонжаргал нар маш идэвхтэй ажиллалаа. Ааруул, ээзгий. шар тос Беехавэхьк) сөлэинжилслолжилтигглчирво-гсөлттариитслчлут” пионЕРИНН ЗУН ЖИМСЧИН ХҮҮХДҮҮД Уншигч хүүхдүүд та На- рыг Хөвд аймгийн Булган сумаар очиж, хөдөлмөрч, цэ- цэрлэгч багачуудтай танил- | дахыг урьж байна. Тус су- 4 шын найм, гуулийнхаа дэргэдэх турш- лагын талбай-ходоөлмөр ам- ралтын зусландаа жимс тарьж ургуулах, услах, зэр- лэг евс ургамал түүх цэвэр- лэх бас туршлагынхаа тал- байд сорилт туршилт хийж хөгжилтэй амарцгааж байна, Ахлах ангийн эрэгтэй єу- рагчид хадуур ба хад- ланд гарч, эмэгтэйчүүд НЬ хичээлийн давтлага хийж, завсар зайнд сургуулийн ор- чинд ажиллана. Жилийн жилд найм, арван жилийн сургуулийн туршлагын тая- байд сумын төвд амардаг 1--10 ангийн сурагчид ДО- лоон ээлжээр ажилладаг сай- хан уламжлалтай. ЮМйннжит Булганы багачууд анхныхаа жимс цэцэрлэгийг хурааж, өвс нуруугаа бухалдаж, сүү , бялхааж байхад вь д хэдэн сурагчтай уулгаж САЙН. БАЙНА Хөдөлмөр амраахын 2уС- лангаас охидын гэртээ сэн захидад болгон ингэж эхэлсэн байлаа. -- Би хонь ямаа «сааж сурлаа. Тараг бүрж, ааруул тавьж чаддаг болсон. Ийм захидал уншаад зэж нь баярлаа даа. Отор сг2- лийн нөхөрлөлд ажиллассн ТҮ--УП ангийн 150 сурагч 10345 литр сүү сагж 960 литр цөцгий, 400 кг тос, ярилцсан юм. Арван жилийн сургуулийн туршлагын тал- байд ажиллаж байгаа найм- ангийн сурагч Б.Энх- гаа. Манай талбай сайхан, юу л тарина ургаад л бай- на. Гэхдээ бидний хүч х9- дөлмөрөвр шүү. Бид 16 га талбайд 162 нэр төрлийн мюд, бут, ногоо Жимс та- тиалсан. Одоо үхрийн нүдээ рааж байгаа. 5 Та бидний жимснээс амтал даа гээд болц нь гүйцсэн хар хүрэн жимсээр дайллаа. Одоогоор нэг тони орчим жиме түүжээ. Тэдний ажил хөдөлмөртэй тамилцаад «Жаргалын зам» нэгдлийн хадлангийн Багш Ж.БУЯНДАЛАЙ УУ, ЭЭЖ, ЭЭ? 300 кг асруул бэлтгэжээ. Сурагч УМ. Оюунсүрэн, Ш. Туул, Ц,. Наранцэцэг, Н, Наранхүү, ОД. Энхтуяа, Онгон. Сүхбаатар. : удирдагч нерийн ахлах зэрэг! цагаан: идээт ! дотуур байрын сурагчдын хэрэг: цээнд хүрэлцэхүйц хэмжээ- гээр ивөцлөх зорилттой гэж ярив. Айраг бүлж байгаа Б. Отгонжаргал хүүтэй бид уулзав. - Би сургуульд оро- хоос өмнө хөдөлмөр амрал тын зусланд ажиллаж бай- лаа. Одоо ЇУ ангид орно. Бид эхлээд айргаа бүлж тос унагадаг. Нэг хүүхэд айргаа 1500 удаа бүлдэг. Хичнээн их л бүлбэл тос их гарна. Дараа нь цагаа- гаа чанаж аарц шүүж 18- внад шахна, Хурууд ха- тааж эврээнэ. Би зуслан- гийн даамны аварга бол- сон. | Хөдөлмөр зусланд ажилласны дараа хөдөө гэр тээ амарна гаж тэр ярив. Энэ зун говь нутаг бүхэл- дээ гандуу ч гэсэн сураг, чид бололцоо нөөцөө дайч- лац мал тэжээх, услах зэ- рэг бүхий л ажилд томчуу- дын нэгэн адил эрвийх дэр вийхээрээ ажиллаж байна. З00 тонн өвс, 150 тонн тэжээл буулгаж хураав. ЗУРАГ ДЭЭР: -- Сурагч С. Энхтуул аврч зүсч хурууд тавьж байгаа нь | | | | дөлийн дарга. Эгч дүү Х. Бадамцэцэг, ЭХ. Бадамгарав, Өмнөговь Баян-Овоо сутын дунд сургуульд суралцдаг. Тэд зуны амралтаар хамтдаа саалийн фермд ажиллаж аарц ааруул ТОРОМ С, зуны ашралтаараа суманд тээчин аав С, Содномынд очиж амрах хугацаандаа 6 тором сурч хийдэг болжээ, СУРГАВ “Ханбогд байдаг тэ- Т, АЛГААГИЙН авсан фото үээээээд тииилиээиээа СНШЭНЧ шАБ? ТЭНГЭР Тив дэлхийн хүүхэд бас гачууд аж терж буй эх сайхан дэлхий ертөнцөө ямагт энх амгалан байгаал сай гэж хүсдэг. Тиймээс Ч дуугаа дуулж, тойрон бү жихдээ ч энэ хүсэл мөч рөөдлөө илэрхийлдэг. Хүүз хэд багачуудын ариун хүс" лийг манай гаригийн сайн санаат, шударга улс түмэн, түүний дотор зөвлөлтийн ард түмэн гүнээ ухамсар” лан өйлгож, Энх тайванч алхам удаа дараа хийж нрз сэн билээ. 1986 он бол Олон улсын энх тайв- ны жил. Энэ оны гарааг ЗХУ Энх тайванч сансц, лаар эхэлсэн. Газар дэл хийд аливаа төрлийн зэвс» гийг энэ зууны эцэс гэхэд бүр мөсөн устгаж, гурав дахь мянган жилтэй золгон учрахад уг санаачилгын гол агуулга оршино. Тус санал өнөө үеийн эрх ашигт бүрэн нийцэж байна. Мөн саяхан ЗХУ цөмийн" тур, шилтыг дангаараа азнал шийдвэрээ 1987 оны нэг, дүгээр сарын 1 . хүргэл сунгаж байгааг зөвлө. гийн удирдагч Михаил Горбачев телевизэгр үй хэлэхдээ мэ- дэгдлээ. Энэ бол манай гаснгийн хүн ардын, түү ний дотор бидний ирээдүй болсон хүүхэд багачуудын сайн сайхны тусын.тулд хийж буй энхийг эрхэмлэ, сэн тууштай алхам мөн. Гэтэл цөмийн туршилтыг ЗХУ азнах шийдвэр гар, гаснаас хойш өнгөрсөн нэг жилийн дотор гэхэдл АНУ 18 дэлбэлэлт хийснээс гур- выг нь зарлалгүй өнгөрчээ. Цөмийн зэвсгийн туршил- тыг зогсоохоос татгалзсан . америкийн энэ болон бу- сад бузар ажил явуул:.ага бол улс орныхоо, өерийн ард түмний төдийгүй, нийт олон улсын аюулгүй байд- лын эрх ашгийг үл тсом, сорлосон хэрэг юм. Гэвч манай гаригт дайн дажин дэгдээх гэсэн мунхаг са. наархал бус, энх тайвныг эрхэмлэсэн санаа бодол давамгайлах ёстой. Зөвхөн санал төдий биш, хэрин үйл ажиллагаа болж бай- гаа зөвлөлтийн гаргасан цөмийн дэлбэлэлтээ азнах шийдвэр нь Миханл Гор: бачевын хэлснээр, «...бид цөмийн зэвсэг хураах чу- хал бөгөөд шударга грог- рамм дэвшүүлж байгааг, бид шинэ бодлого буюу бодит байдлыг тусгасан энх тайван, хамтын ажьл- лагааны бодлого явуула- хыг урналж байгааг ажил хэрэг дээр харуулж бай- на...», МАХН-ын Төв Хог роо, БНМАУ-ын Засгийн газраас мэдэгдэл гаргав. Мэдэгдэлд ЗСБНХУ-ын шинэ санаачилгыг энх тай» ван,зэвсэг хураах, нийтийн аюулгүй байдлын төлөө улс түмний томцэлд оруулж байгаа томоохон хувь нэмэр гэж үзэж, бү- рэн дүүрэн дэмжлээ. Эх сай- хан дэлхий ертөнцөө цөмийн дайнд хэлмэгдүүлэх ёсгүй. Элхийн цэнхэр тэнгэр дор ах дэлхийн хүүхдүүд багачууд инээж баясах ёстой. Наран үүрд мандаж, тэнгэр цэл, мэг байх ёстой. И, ЧУЛУУНХҮҮ (МОНГОЛПРЕСЄ) (21) ү1: 415041 д -- Цахилгаан галт тэрэг, онгоц олширч байхад авто тээ- вэр тийм их хэрэгтэй гэж үү хэмээ! нэг банди эргэлзэнгүй дуугарав. Сүрэнгийн аав, -- Манайд авто тээвэр” шиг хэрэгтэй юм байхгүй. Өргөн уу- дам нутагтай, хөдөө нутгийн хүн ам нь таруу суурьшсан Монгол оронд ажлын голыг автомашин нугална. Аль газар төмөр зам тавьж барах вэ. Наймдугаар та- ван жилд авто аж ахуйн үйлч- лэх хүрээ өргөжиж, нийт тээвэрт дизель хөдөлгүүрт автомашн- ны эзлэх хувийн жин нэмэгдлээ шүү дээ. Улаанбаатарт дизель хөдөлгүүртэй автомашины бүхэл тол, орос дайчдын хэнд чдийл- дэшгүй дзйчин эрэлхэг. дүрийг зэр зэвсгийн нь ансамбль.дунд, дүрсэлжээ. Халхын голд ерэн баатар төрж, Халхын голд ерэн баатар нойрссон юм гэсэн нэгэн шүлэгчийн яруу тод мөрүүд сэт- гэлд эрхгүй ургана. Хэсэг хөөр- хөн пионерүүд хөшөөний дэргэд хүрч ирснээ хүзүүндээ.цамирах гал улаан бүчийг тайлан авч хө- шөөний энд тэндгүй уяж занги- дав. Сэвэлзэн үлээх хээрийн сал- хинаа тэр олон улаан бүч гал адид асан бадарч, Халхын голын дайчдыг хайрлан хүндэтгэх сэт- гэлийг улам дүрэлзүүлж байлаа. Сүрэн бид хоёр хөшөө бүрт хээрийн цэцэг өргөөд Халхын наа тэр олон улаан бүч гал -адил 2222:222227223 /МРГА4ШИЯН Өэнч ини ний ва 9 25, хурдаа нэмж ганц агшин өнгөрө- хөд өтгөн хар үүлсийг нэгэнт: нэвтлэн гараад цэлмэг хөх тэн- гэрт цойлон дүүлж явлаа, Төдөл- гүй хөл дорх үүлс нэмгэрч, тэн- тэр цэлмэв. Даланзадгадын төв ч нүдний өмнө гарч ирлээ. Энд намайг хэн ч угтаж авсангүй. Арван жилийн сургуулиар орж найз нөхөр Сүрэнхүүг сурагла- сан чинь намайг хүлээж хүлээж залхаад хөдөө гэр рүүгээ явчих- жээ. Эхэлж ирсэнгүйд гомдож дээ гэж бодлоо, Аймгийн төвд саатах ажил байсангүй тул тэднийд очихоор нисэв. Зуны ха- луун өдөр говь нутгийн тэнгэрт халуун бүгчимхэн байдаг ажээ, Хөлгий минь мотор халж, би ч өөрөө хайлчих гээд ер явж болохгүй байлаа. Гол мөрөн, нуур цөөрмийн бараа харахсан гэж бодогдоно. Тэгтэл ашгүй өмнөхөн талд цэнгэг устай цэн- хэр нуур цэлэлзэн гарч ирэв. Баярласан гэдэг учиргүй. Хө- вӨӨНД нь түргэхэн буухаар хурдаллаа. “Хөх цэнхэр нуур алган дээр мэт ойрхон мөрт- лөө ойртон дөхөхөөр цаашлан зугтах нь гайхалтай. Нуурын усыг хөөцөлдөж хэсэг НиСТЭЛ нүдний өмнө гэнэт гарч ирсэн шигээ. мөн гэв гэнэтхэн алга болчихов. Цэнхэр усны оронд Тэгэхэд өнөөдөр толын хүүхдүүд таван жилийн өмнө -- Би говьд анх удаа л ирж тавь гаруй зэрлэг туулайн бү- байна. Хүн битгий хэл мал-тог.- тоход бэрх газар юмаа. ндаа ийм халуун байдаг уу. Өвс ур- гамал ч элбэг биш юм гэхэд тэр өвгөн миний үгэнд илэрхий ДУР- гүйцсэн байдалтай, -- Говь нутгийн ширхэг өвс хангайн тэвэр дарштай бардаа. хан тэнцэнээ хө. Насаараа ха- луун хошуут баян сүргээ да- гаж ам тослож явна. Говьд өвс. гүйтэж мал өлбөрч үхэхийг үз- сэнгүй гэхэд дэргэд нь зогссон малчин, -- Улсаас ч их анхаарч бай- на. Сүүлийн таван жилд чинь хорин мянган га талбайд инже- нерийн хийцтэй услалтын сис- тем байгуулж, арван | мянган та талбайг энгийн аргаар ус- лах арга хэмжээ авлаа гэж бригадын ухуулагч хэлсэн шүү дээ. Тэрний нэлээд нь говьд, хээр талд бий вий гэв. -- Тэгэлгүй яахав. Чи хүүхээ үүнийг хар. Бүх худаг ийм ме- ЯА2У2ЖИн энэ ханикжсан ус өргөгчтэй. Бид чинь зүгээр л энэ тэрхэнд гар хүрсэн болоод л ажлаа бүтээ- чихдэг болов. Манийг бага бал- чир байхад ямар байсан гэж чи жинг тэжээвэр болгож нэгдэл- дээ бэлэглээд өөрсдөө өсгөж үржүүлсэн юм. Одоо мянга “гараад байна, Идшинд бэлтгээд тэр шүү гэв. Говийн хүүхдүүд хоёр мян. ган он хүртэл хийж хэрэгжүү- лэх хүнсний программын х3- тийн төлөвлөгөө боловсруулж хэсэг нь туулай үржүүлж, зарим нь .сонгино, сармыс, тарвас хүртэл тариалж, тахиа гахай өсгөхөд ч нэгдэлч ах эгч нар. таа тусалж эхэлжээ. Сүрэнхүүгийн нөхөд туулай нутаглах дуртай энэ дэрст хөн- ДИЙГ СОНГОН Авч, толгодын энд төндгүй туулайн орогнох" ҮҮЙ ноорхой засаж янзалжээ, бүжинхэн туулайн дуртай є ургамлын үрийг хөрсөнд ца! ургуулсан байна. Үнэг, хөөд зайлуулж нутаг шилжүү. вээ. Сум нэгдлийн захиргаа" үсдНий санаачилгыг хөхүүлэн хавийн талбайг туулайн сүрэгт хуваарилан өгс. ноөс гадна ойролцоох бригадын төвд хашаа саравч барьж туу- лайн аж ахуйг хөгжүүлэх хэс- тийн зохион байгуулалт хий. 2 санана. Ховооддог худаг ч хо- ЖЭ? Туулай маллагч мэргэж- ворхон байв. Суганыхаа булчир- Л хайг сугарч цочтол өдөржин на. Хүүхдүүд өвөл, ховоо татаад малаа гүйцэд усалж 2МРалтаар туулайн бүжин өс. йн хүмүүсийг ч бэлтгэсэн бай- зуныхаа чаддаггүй л байлаа шүү дээ, ГӨН ҮРЖүүлэх, өдийд бол хээр талд тэднийг дураар идэшлүүлж тамхн татах зуур л сүрэг тэмээ усалчихаж ХСӨРНУАЛЖ таргалуулахад тусал- Даг гэнэ. байна. Нэг тэмээ хичнээн тогоо Хамгийн аюултай дайсан нь ус уудаг гэж чи бодно хэмээн бү үүчийн хэлэ! ргэд, харцага шувуу. Бас үнэг, түр эмэн в:7Т9мөр хярс ч үргээж сандаргах нь хоолойноос ундран гарах. цэв өндөр өндөр манхан элс, бяц- хан элсэн толгод цааш цаашаа- гаа зах хязгааргүй үргэлжил- нэ, Гайхшран байж өмнө зү- өөнгүй гэж:Сүрэнх Ё гийг барин жаахан явтал би- үгс Өисээн би ЗУ-э гүн ын ц ол, : “эзэд арилж түү элсэн толгодын дунд нов Бакуцааш Ёл-эгн азрын ан Мєснэ ЛЖ. ногоон зүлэг, цэв цэнхэр ус, дэргэд нь сүрэг тэмээ идэш- лэж «харагдлаа. Би нүдэндээ итгэж ядан дээгүүр нь хэдэн- тээ эргэлдэв. Мөн л түрүү- чийн адил говийн зэрэглээнд хууртагдах бий гэж дотроо сүрхий хаширлаж байлаа. Нү- дэн булаг, ногоон зүлэг, эзэн- гүй хэсэг тэмээ энэ удаа на- даас үргэж зугтсангүй. Дэргэд нь очиж буувал этгээд сонин онгоц үзсэн ширээ улаан тэ- мээд үргэж хэдэнтээ тавран холдсоноо онтоц дотроос хүн ажи Би говь нутгийн хээр т: соүт: бээн. Элс: хЭЙБЛГасЭг эр Сүрэлхүүгийн нөхөдтэй хамт 0 2, арав гаруй хоног туулай мад- дахаа лнод Тачирхан ӨВСТЭЙ” даж, 5 8: Ур хээр тал залгав. Энд тэнд овон димь . багагү гамлын цуг- товон толгод, алсад уул нурууд цузш, Үлиж зэс одалаа үзэгдэж эхлэв. Сүрэнхүүгийнх ЯВМГУУДЫГ ЭлЭс 2423 Згэвг СЭрэррий 115: Эрэ АРЧ л илгээсэн үүл таних нэг Хэв “үрг СуВХрггтын НХхАЦЭ найз нөхөр маань зуныхаа ам- ногоон талд улам чимэг нэмнэ. НээЦ8 байв. Түүээры 28.2 ШЭГЭЛНН Өд дЫ ОшэцлиШЖЭДЫ ижил зүсмийн бөөн саарал, ца- б84Льчин байлаа. Дэл. ТШАКС.. (8. 1) эн 325-4 гаан өнгийн туулайн сүрэг бэл- СҮҮТЭЙ, дэрвэгэр урт эвэртэ| чин явав. Би ЗҮ ёс, итгэн ҮНЭэнүүд Цолмонг үзээд бая- н. бүтэн авток эмбинат, бас сууд- лын автомашины цоо шинэ ав- тОбаазыг ашиглалтад оруулсныг чи дуулж сонсоогүй хүүхэд ҮҮ. Баруун аймгуудад малын тэ- жээл тээвэрлэх төрөлжсөн хэд хэдэл автобаазыг байгууллаа. Бас чиргүүл үйлдвэрлэлийг Ч нэмэгдүүлнэ шүү дээ, Ингээд бодоход автомашин улам их хэ рэгтэй болж байна гээд-тэр хүү- хэд рүү сүрхий харав, Өнөөх жаалын хоёр хацар бумбайтлаа улайж, санаа нь ихэд зовсон бай- далтай байлаа, Маргааш нь би Халхын гол РУУ нислээ, Сүрэнгээ хамт авч явал, Замдаа нэг удаа түр газардаж хээрийн цэйхэр цэцэгсээс тэвэр дүүрниайг түүлээ. Халхын гд» лын баатруудын мөнхийн хө- шөөнд өргөх гэж бодсон юм. Тун удалгүй хөх тэнгэрийн өехий өөд өндөрлөн сүндэрлэсэн сүрлэг сайхан хөшөө нүднээ туслаа. Дэргэдүүр нь давхилдан өлгө- рех морьтон хүмүүсийн дүрс хө- шөөний дэргэд Өчүүхэн жижиг харагдана. “Үнэхээрийн сүрлэг агаад бадрангуй, утга төгс хд- өө байв. Сүрэп бид хобр тал хээрийн цэцгээ аваачил: өлмийд нь өргөн татын хүн"этгэа Мон- - Чулуун зурав. голын музей үзэв, Олон жилийн өмнөх үйл явдал нүднээ амилж, Халхын голын тулалдаан үзэг- дэх шиг” болж байлаа, Зовох цагт нөхрийн чанар танигдана гэсэн ухаант ардын минь мэр- гэн үг зүрхэн тус нуугин эргэл- дэнэ. Яагаад ч юм тэр олон үз- мэрээс надад монгол, орос хоёр цэргийн гэрэл зураг онцгой дот- но санагдав, Жирийн л нэг зу- раг, Тэгсэн атлаа 1939 опы дарь утаа үнэртсэн ширүүн байлдаа- ны өдрүүдэд гутарч гуинхыг мэ- дэлгүй харин ч хамтын ялалтад бат итгэж гал дол шиг бадарч явсан эрэмгий шинж байдал тэр зурагнаа нэвт шингэжээ, Монгол, зөвлөлтийн хүмүүс хэзээ ч дайн дажныг хүсээгүй эд... Тожгор говь руу зорьсон нь Би хотоос анх гарахдаа л алтан товьд хол тавих юмсан гэж санаж билээ, Ийгээд Далан- садгадыг зорин хөөрлөө, Шидэт хөлөг минь Хэнтий аймгийг өн- гөрч явтал ширүүн мөндөрт цо- хиулж эхлэв, Үүлэц сиймхийгээр, зурваслан тусах иарны алтан сацрагууд шүүрэн шанаганы нү- “хээр садран гоожих ус шиг цув- ргатан шиллах цас мөсөн бөмбө- / ЛтїТ1111 уг лай шиг зөөлхөн, хаа юм шиг Д. Сүхбаатарыд нэрэмжит Улсын тарч ирэхийг үзээд тайвшран зогсож ахин,Баян бүрд рүүгэз эргэв, Нялх дүүгийн. минь зу- сэвлэг шиг шингэхэн өвс ногоо торгон шар элсэн дороос урган гарч ир- жээ. Цэв цэнгэг, бас ч төдий- лөн бүлзэсэж амжаагүй мэт бүрдийн хүйтэн уснаас балга- хад дотор сэрүүсэх шиг болов. Хамаг бие хөнгөрөн тавираад нэгтээ хүрэлцэн ирсэн санагдана. / Өөрий- гөө их говийн элсэн дотор хөх тэнгэр ширтэн хэвтэж байна гэж бодоход нэг л ит- тэгдэж өгөхгүй байв, Хэсэг амраад ахин тэнгэрт хөөрлөө, Эргэн тойрон өнөөх л тал хөн- цангаж эхлэв, Ийш тийшээ нүд бэлчээн ажиглавч түрүүчийнх шиг бүрд огтүл үзэгдэнэ. Баянбүрд говь нутагт тийм Ч олон байдаггүй, алхам тутамд тааралддаггүй бололтой, Нэлээд явтал хэсэг тэмээ харагдав. Ахиад цаана нь сүрэг тэмээ бэлчиж явав, Говьд тэмээтэй тааралдвал «устай тааралдаж болно гэж бодогдоход тэрүүхэн хавьд түргэхэн буулаа, Миний энэ бодол нэг их мэргэн ухаан бишийг хожим би мэдсэнч энэ удаа надал аз таарчээ, Малчид тэмээн сүргээ усалж байна, Гайхалтай нь энд баян бүрд алга байв, Газрын хаа- наас нь ус гардаг байнаа гэж бодлоо, Тэрүүхэнд худаг байс» ныг би анзаарсангүй, Өнгййн харвал урдаас ус сэрүү татан сэнгэнэж, хүйтэн айраг уусан юм шиг болов, -- Ийм худаг танай энд өөр бий юу гэж бн тэмээ усалж: зогс- сон хоёр өвгөнөөс асуув. Дал. багар бүрх малгайтай, онигор нүдтэй хөх өвгөн урт гаансаа тутлынхаа түрүү рүү сурмагхан шургуулангаа, -- Чи говьд ирж үзээгүй хүүхэд юмаа даа. Хэдэн арваа- раа бий, Жилийн жилд л нэмж гаргацгаадаг юм. Худаг гэдэг 3 дэн харайх нь туулай мөн. Хурга, ишиг шиг ингэж бөөнөөрөө нэг дор байдаг Х4Натал юмаа гэж гайхав. Тэгтэл сүр- Э гийн захад нэг хүүхэд ном ун. б8ёЛТУураар сааж, гол мөрөн шаад сууж байлаа. Туулайн сү- ШЇГ цэлэлзэх сүүн далайг тус- рэг эхлээд миний Шувуухайнаас Гай хөргөгч сав Чолан хуйларснаа тэр охиныг хоёр, гурвантаа хашгиран юм хэлэхэд тайвшран налайв. Би “СҮҮ» хэмээн дэрсэн дунд тоос босгон газар- СЭН шар алаг цистернүүд ар Цэцгэн хээтэй эрээн даа. ёРаасаа давхин ирж фермийн дав. намайг СҮҮГ хальтал дүүргэж аваад шинзтай өнөөх ДИЙ, элст толгод. Ахиад л ам-Раад ховлэлийц комоннатад хэвлэв, | ярина охин мийн дээгүүр нь хоёр гурвантай эр- б4Н Ммөөрч байхыг би нэг бус гэлдэн тойрлоо. Дэлдэн чих нь УЛ44 үзэв. Тэрхүү үнээ бүрийг дэлбэгнэн дэрсэн дундуур дэг- ЭНХРИЙЛэн өхөөрдөж хүзүү сээ- байхгүй РИЙгГ нь маажлан бөгөөд өвс тавьж эрхлүүлэх өгч. усаар усална, Цолмон фер- үнээнүүдийг цахилгаан руу юүлнэ. Төдөлгүй сум-нэгдэл, бас айм- төвөөс бөөрөн дээрээ. тодоос тод бич- үзээд номоо гартаа барьсан хэ- НРСЭН замаараа тоос татуулан вээр гүйж ирэв. Хаанаас ч га- ДАВХИЖ ОДНО. ирснийг бүү мэд үе тэн. СҮҮНИЙ, тэргийг удтал харж Цолмон тэдгээр гийн хоёр банди, бас нэг охин ННЭЭМСЭГЛЭН зогсоно, Тэр жаал хүрч ирлээ. -- Хүүе, энэ чинь Болдоо юу даа. Ээ гялай хэмээн тэр ЦАЙЛГАН сэтгэлтэй "охин над руу гүйж явснаа до- байлаа. роо зогтусан хашгирав. Маш та- нил дуу. Би тэр зүг эргэн хар- вал Сүрэнхүү байдгаараа инээ- ТЭЙ үерхэн чихсэн- зогсож байв, Огт са- СҮҮГЭэр хичнээн ссүү саалинд үнэхээр сэтгэлээ- сээ дуртай агаад сүү шиг сайн хүү Би хүйтэн мөхөөлдөс хүлхэх дуртай болохоор саальчин хүү-. найзаллаа. Тэр төрлийн бүз наандгүй хээр талын дунд, бас ТЭэгдэхүүн хийдэг, сүүнд хэдэн тэгээд туулайн сүргийн захад уулзалдана гэж зүүдлээ ч үгүй явиалон с самгардан «Сайн айна уу, Сүрэнхүү» гэхээс өөр үг хэлж чадахгүй бантаж ор- хив. Бид хоёр хэсэг мөч бие биесээ харан зогслоо. Дэргэдэх нөхөд нь энэ учралд биднээс ду- тахгүй: гайхаж байгаа бололтой. Намайг бол тэнгэрээс унасан харь гаригийн гийчин шиг со- нирхон хөлөөс толгой хүртэл шинжин харж байлаа. -- Би чамайг хайж явна. Аймгийн төвөөр дайраад ирлээ гэж намайг хэлэхэд Сүрэнхүү гурван наст шиг баярлаж, -- Би чамайг зөндөө хүлээ- сэн шүү дээ. Ирэхээ өнгөрлөө л гэж бодсон, Хэдэн туулайндаа сэтгэл зовж нааш яараад. Түү- нээс биш чамайг хүлээлгүй яа- хав гэж гэмшингүй дуугарав. -- Энэ олон туулай чинь төрлийн шимт витамин а лагддаг зэргийг хэнээс ч са мэднэ. Сүү байхгүй бол амьд- рал байхгүй гэж Цолмон нот- лох дуртай байв, Айл бүрийн тогоонд сүүтэй цай хүүхэд бүхний аяганд хөөрүүл- сэн сүү байж байх ёстой гэж Цолмон ярина. Үүний тулд түүний бодлоор таван хбшуу, мал сүргийг тарна будаа шиг. Цаижцаж өсгөх хэрэгтэй гэнэ. нгөрсөн таван жилд чинь манай хөдөөгийнхөн хээлтэгч малын тоог 11,5 саяд хүргэж, жил бүр есөн сая төд бай жууллаа. Сүү үйлдвэрлэлийг тучин таван хувь нэмэгдүүлж, 0 сая литрт хүргэлээ шүү. дээ. Их юм шүү гэж Цолыён ярина. 1 Ү . ” хаанахын сүрэг вэ. Би чамайг Эрхлэгч Ж, ДАШДОНДОГ. , 1! , Мидекс 14440. 13345 78910112 « ОРОН БҮХНИ МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! МХЗЭ-ийн, Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит фМПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДА : ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. А.. М53 (2473) Ад. 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 1. 4) ДАЗАА А ҮНЭ 40 МӨНГӨ ЭЫ-2-385-35-228 - шш - )------5-: | : ЭНХИЙН БАЯР, ЭРДМИЙН БАЯР дэл: ЦАХИЛГААЦ ” ЫХ-ны Гүйцэтгэх Хорооны “0100 012: дарга, Эйх тайвныг хангаггы л мн: д ШИ толын хорооны дарга, Дэлхийн энх Л тайвны зөвлөлийд тэргүүлэгч ги- шүүн) ӨНӨӨДӨР--Есдүгээр сарын нэгэц, Эх орны дөрвөн зүг, цайман зов- хист үй олон сургууль үүд хаалгаа дэлийтэл нээж, энх цагийн жарга- аант багачуудыг эрдмийн далайд урин дуудаж угтлаа, Хаа л бол хаа хүүхднин цовоо цолгин дуу хоолой цангииаж, инээд баясал, энхийн тагтаа хослон, улаан бүч, амьд цэ- дэг өнгө булаалдана. Юутай баяр жаргалтс1 юутай амар амгалан! Энэ бол эх орон, там засгийн минь ач, энх тайван, найрамдлын хүч. Нам засгаас өсвөр үеийнхэндээ тавьж байдаг байнгын анхаарал ха- ламжийн бас нэг тод илрэл нь сур- гуулийн системийг боловсронгуй бол- гох, сургалт-хүмүүжлийн ажлын агуулгыг өргөтгөж, чанар өгөөжийг дээшлүүлэх, амьдрал үйлдвэрлэлтэй улам нягт холбох талаар МАХН- ын Төв Хорооноос сэдэв гаргаж бүх ард түмнээр хэлэлцүүлж: байгаа яв- дал юм. Уг сэдэвт дэвшүүлсэн өргөн цар хүрээтэй зорилтыг инонер сурагчид эцэг зхийн хамт бүрэн дүүрэн талархан дэмжиж байна. Хичээлийн шинэ жилийн нээлтийн баяр олон улсын зих тайвны өдрөөр таардаг нь нэн их бэлэг дэмбэрэл- тэй.Энэ жилийн хувьд намын нх хурлын жил, олон улсын Энх тайв- ны жил болохоор бүр ч гүн утга учиртай. Ингэхлээр өнөөдөр --эн- хийн баяр, эрдмийн баяр! Сургууль бүр эрдмийн аянаа энх тайвны шичээлээр эхэлдэг сайхан уламжлалтай билээ. Энэ жилийн энх тайвны хичээл дээр иионер сураг- чид/ оюутан залуус Өсвөр үеэ тө- левлж «Бат бэх энх тайвны төлөө, цөмийн дайны аюулын эсрэг» гарын үсгэз ёслол төгөлдөр зурна. Ээж, аав/ эгч, ах маань, эрдэмтэн багш халамжлан хүмүүжүүлэгчид маань, эгэл жирийн ажилчин, малчин, сэ- хзэтэн, нам засгийн удирдагчид цд- мөөрөө энх тайвны ийм уриалгад тарын үсгээ зурна, Энэ бол МАХН-ын ХЇХ их хурал, ЗХУКН-ын ХХУП их хурлын түү- хэн шийдвэр, ах дүү социалист ор муудын энх тайванч бодлогыг С0- диалист Монгол орон даяар халуу- "нагр талархан дэмжиж байгаагийн бас нэг илрэл юм, Баярт знэ өдөр бид эх дэлхийн энх амгалан, аюулгүй байдлыг са- хин хамгаалахын төлөө эх орон,нам, ард түмнийхзэ мятрашгүй тэмцэл, цуцашгүй хүчин чармайлтын учир утгыг дахин эргэцүүлзи ухаарч баяр лан бахархаж байна . Өнөөдөр бид атом, цөм, аюулт бу- сад зэвсгийн эсрэг тэмцэж байгаа сайн үйлстэн бүхэнтэй, дэвтэр Х8- рандааны оронд буу зэвсэг барин эцэг эх, ах дүүгийнхээ хамт эх ор- ныхоо зрх чөлөө, тусгаар тогтнол, энх тайван, социализмын төлөө баа- тарлагаар тэмцэж байгаа дэлхийн олон орны ур хүүхдүүд, үе тэн- тийнхэөнтэйггэ санаа сэтгэлээ мэгтТ- тэж байна. ” Өнөөлөр бид хүн төрөлхтнийг Ц0- тийн сүйрэл рүү түлхэж байгаа хүйтэн сэтгэлтэй, дайны хэнээтнүү- “дийг жигшин буруушааж хилэгнэн эсэргүүлэж байгаагаа дахин илэр- хийлж байна, Энх тайван, Шударга ёс ялна гэ- сдэгт бид итгэж . байна. Эх дэлхий амгалан байг! Эх орой минь бат оршиг! Энэ эрхэм үйлсийн төлөө сур- Ёл эв схахавмортоо “андангаал! Г. БОЛДБАЯР зурсв 4 2 ТУар- "лт төрчийн от гэлиэггэугг ч ”У- ЯРУУ АЛДРЫН БАЯР ЗУРАГ ДЭЭР: МХЗЭ-ийн Гүнсэн Б --Пионерүүдийн уран хөдөлгөөнт тоглолтын хэсгээс ПАРКАД 0ЧЬЁ, НАЙЗУУД АА! Нарлаг сайхан өглөө. Өнөө- дөр бүтэн сайн өдөр, 2Каал- хүү орноосоо босуут л: --Ааваа! Одоо шарлдаа очих уу? Би түргэн хувцас- лая.. хэмээн баяр хөөртэй өгүүлнэ, 27Каалхүү ийнхүү бүтэн сайн өдрийн өглөө бүхэн аав ээжтэйгээ хөгжил баярын хот- хон паркад Фчиж тоглоно. Энэ өдрийг ч тэсэн Ядан хү- лээнэ. 27Каалхүүгийн нэгэн адил хүүхэд бүхэн паркийг хүсэн мөрөөдөж очих гэж яардаг билээ. Хүүхдүүд та нарын хайртай хүүхэд залуучуудын 22 .. эт “жит МПС-ын руулсан театрчилсан «Найрамдал» паркийн чинь 20 жилийн ой болж байна. Энэ ойд зориулсан баярын хурал В. И. Лениний нэрэм- Төв Ордонд болов. Баярын хурал дээр МХЗЭ- ийн Төв Хорооноос ирүүлсэн баярын бичгийг уншиж гар- дууллаа. Хүүхэд залуучуудын Ччө- лөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлж, тэдний дунд улс төр хүмүүжлийн өргөн ажил зохиодог «Найрамдал» пар- кийн хамт олныг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Тэргүүний ажилчин залуу» алтан. мё- далиар шагналаа, «Найрамдал» парк 20 жилд» илтгэлийг тус паркийн дарга С. Лунаа тавив, МХЗЭ, БХЛКЗЭ-ийн хам- тын хүчээр байгуулагдсан тус парк анхны үедээ бага механикжсан энгийн хэлбэр хийцийн цөөн тоглоом үйл- чилгээгээр жилдээ 100 мян- га орчим хүнд үйлчилж бай- сан бол өнөөдөр алсын ав- томатжуулсан удирдлагатай МАХН-ын дайчин туслагч, бэлтгэд хүчин МХЗЭ-ийн яруу алдарт 65 жилийн ойг хүүхэд залуучуудын цог жавхлангийн баяр болгон тэмдэглэв. ЇМХЗЭ-ийн дайчин замналын тамир спортын долоо хоногт залуучуудын «Майрамдал» паркын спорт блокт боллоо. Баярын ажиллагаа МХЗЭ-ийн түүхэн замналыг тоглолт, пионер сурагчдын уран хөдөлгөөнт тоглолтоор эхэлж МХЗЭ-ийн гал улаан гийг мялаасан 6 одонгийн түүхийг ийн яруу алдарт 65 жилийн ой, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ноос орон даяар зохиосон биенйн тамнр спортын 7 хо- ногт зориулсан баярыг нээж МХЗЭ-ийн Төп Хорооны нэг- дүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Нарангэрэл үг Баярт урилгаар оролцсон МХЗЭ-ийн ахмад ажилтан Б. Гүнсэн хүүхэд залуучуудад хандаж сургамжийн үг хэл- ст-Усны 6 -чадалтай олон төрлийн ат- 65 жилийн Ой, биеийн зорнулсан баяр, хүүхэд ха- ту- харууллаа. МХЗЭ- хэлэв. аяр С. БОДООШИЙН авсан фото орчин үеийн. өндөр хүчин тракцион, компьютер маягийн автомат тоглоомтой болж 3-5 минутад 600 шахам хүнийг зэрэг үйлчлэх 40 гаруй төр- лийн үйлчилгээ явуулж, зөв- хөн тоглоом үйлчилгээгээр жилдээ 1 сая гаруй хүнд үйлчилж байна, Ингэж өдрөөс өдөрт өн- гөжин цэцэглэж буй «Най- рамдал» паркийг Монголын Ардын Хувьсгалын болон МХЗЭ-ийн 70 жилийн ойг угтаж бүх талаар өөрчлөн сайжруулж, үлгэр жишээ то- хижилттой соёлч байгууллага болгох зорилт дэвшүүлэн ажиллаж байна. 3 Ирээдүйд та нарын-дуртай паркад олон төрлийн сайхан тоглоом, иж бүрэн цогцол- борууд бий болж, хүүхэд та нар сансарт нисэж, усанд сэлж морь унаж, машин уралдуулж тоглоно. Тэгээд Ч «Би паркдаа очьё» гэж өдөр бүхэн яарах болно, н. Энхчимэг" ЭНХИЙН ЦАГААН ТАГТАА НИССЭЭР... Тэр бас шаазан ваарын ур- лалыг сонирхож, аяга таваг. кассо энх тайван, ардчиллын ГҮЦ, шувууны хэлбэртэй баг- шэтоо03202-00058 ар, загаснй дүрстэй “Дийз. төлөө тэмцэгч коммунист ХИЙдэг байлаа. Алдарт зураач Пабло Пи- эини--ииииининиитнөтэхшэшэшгг--------71 Пикассогийн 5 уран зураг 9 лс Р" У, 8, хүн байсан юм. "Тэр «Улс одон төрөлтэй. Реалист ар- сооБС 5 - таар дүрсэлсэн гоо үзэсгэ- түмний энх тайван, Най-, дэнгийн дэргэд болхи буд- 5 лиу, үрс, олон хэсэ у- рамдлыг бэхжүүлэхийн (ө- лиуп ДҮР Ч гт ху ваагдсан шоо, эх үрийн элбэ- рэл хайрыг харуулсан хүүгээ тэвэрсэн эхийн булбарайхан Пикассогийн шингэн царай, бүсгүй хүний хувьс хийх нүүрийг зурсан байх жишээтэй, Энэ бүхэн нь зураачийн сэтгэлийн хөдлөл. уран сайхны эрэл хайгуулаас болдог байсан биз ээ. лөөө Олон улсын Лєниний шагналт хүн. ---!ПШЫ!?ПШ“|Г!Гтт-г1111110777727 «Энхийн тагтаа» зураг эдү- гээ энх тайвны төлөө хөдөл- гөөний билэг тэмдэг болжээ. «Би үзэж харснаа биш Яруу найраг, хөгжим, уран ТҮүҮнээс төрсөн бодол сэт- Зургийг өгүүлэхэд хэцүү. ГЭГДЛЭЭ зурдаг» гэж олонтаа Шүлэг найргийг уншиж, хэлэх дуртай байжээ, Бай- хөгжмийг сонсож, уран Зур- галь, хүмүүсийн болон алн- гийг нүдээр харж мэдэрнэ. ваа юмсын тухай зурж байх Яруу найрагч, хөгжмийн 30- тэрхэн үедээ бодож сэтгэснээ хнолч, уран зураачид санаа уралсан байдаг юм. сэтгэл, бодож мэдэрснээ “илэрхийлэх онцгой авьяас Пикассо өөрийнхөө бүтээл, билэгтэй байдаг юм. урлагт уран сэтгэмжийг 30- Ё 2 ГЭЛ ригтойгоор хэтрүүлэн хэрэг- руу найрагч,-айзам хэм- 5 байв. Тийн Т, нэлтэй, товч тодорхой оноо- Б:43206-Авгрэнивс-л Зжиаэх -ёоц эгшнглэлт үгээр түүнээ ДЭЭ НД бо илэрхийлдэг байхад хөгжмийн 4587 өндөр мөвсрол шаардах бүтээл гардаг бай- зохиолч ая.эгшгийн нэгдлээр, 5 зураач өнгө будгийн харь 744. Гэхдээ уран бүтээлээ цаа, хэлбэр дүрсээр дамжуу- зөвхөн боловсролтой шилдэг лан утга санааг гаргадаг юм. хүмүүст зориулах гэж хэт Энэ бүхэн чиннй сэтгэл зүр- хүндрүүлж байсангүй, хийг хөдөлгөж, гаргасан утга санааг ойлговол, чи экэ зур. АРД Олны драд НПа- гийн өмнө дахин дахин эргэл- кассоод урлан бүтээх урам даж, улам гүн гүнзгий Ойлгох зориг, онгод хайрладаг бай- шанг жээ. Үүнээс үүдэн циркчдийн Энэчлэн Гоголь, Пушкин тухай цуврал зураг бүтээсэн зэрэг олон зохиолчдын бү- тээлийг нэг биш удааудахин 9"99А ТЭР үед эгэл жирийн уншдаг шүү дээ. Хөгжмийн ХҮМүҮс циркийн Жүжигчид зохиол бүтээл, симфонийг байв. Хөрөнгөтний нийгмийн ганц удаа сонсох хангалттай байдлаас болж ядуурч зүдэ| биш байдаг. Уран зургийн хо бусдын арга ЭНН утга санааг ганц хараад ойл- хог Бин гохгүй, Ялангуяа орчин үеийв байдалд гутарсан хүмүүсийн шүлэг, » дуу хөгжим. амьдралыг хараад сэтгэл Мон! Бэр 2 БиэаХ бэрх- түгшдэг байв. Энэ тухай түү” аг -13 1-1 ний цэнхэрдүүхэн саарал Урлагийг ойлгож сурах ЯЭВвсгэртэй 4Цэнхэрхэн үе» хэрэгтэй. Амьдралын хэрэг- хэмээх зураг тодорхой өгүүл» цээ болгон махруун, зүтгэл дэг юм. гаргаж үр дүнд хүрдэг юм. нэн лэасэ бол зохиолч Пикассо, түүний уран бү- . Эренбургийн хэлсэнчлэн “М эр хү Бар: Сүллавн рын янзын үе шат- чилсөн», ойлгоход хялбаргүй тухай нхийг өгүүлж:бох том, зураач бөгөөд уран НО. Урлагт арван дөрвөн нас- зургийн нууцад шал өөр хар- тайгаасаа Эхлэн жинхэнэ цаар харж, | нэвтэрхийг уран бүтээлч болтлоо, ерин шаардсан хүн юм. Тэрээр Ис- хоёр хүртлээ хүчин зүтгэсэн Уран бүтээлч хүн аливаа юманд анзааргагүй хандах, Өхий батсөр Жэн олон түмнээс тасрах, бодит болжээ. Тэр ал гуагэөнд байдал, ялангуяа нийт хүмүү- уран зургийн төв болсон Сийн зоригтой оролцоог шаар- сага ядах: /27 өрилрж дах түгшүүрт үйл ярдлаав длагаар суух сон юм. ү “УдгдВы/ 4 ш “эш хэрхэвч тасархай байж болох- оронд нь Испаниар Пнкаассо, ГҮЙ бөгөөд амьдралын 23 д Пнкассоо гэж жаргал, сайн сайхныг хам- гаалан тэмцэх ёстой гэж Пи- шилтыл кс, юмны шарч бай, аар Ч 1937 онд д Ис- бай яажчдуудахад та бүхэн мэднэ биз. танийн хойд хэсэгт байдаг Зураачийн уран бүтээлийн Терника хотыг агаараас довт» эн кл Чэвүлээн байсан- лон балгас болгожээ. Суут » Бараг бүх зууны тур- зураа сэтгэл шид Пабло Пикассо шиг З ч. байн ан Эй, шүүмжлэгчдийн үзэгний зүрхээрээ асар том хөрөг үзүүр чиглэж байсан зураач “ГЄрннка» гэдгээ бүтээсэн байсангүй. Тэгсэн хэрнээ байна. Фашизмын аюул зана- түүний алдар хүнд улам цуу- дыг сэтгэлд буутал зурсан райтсаар байв. Амьдралын гчдээс өнд! хүнд хэцүү бэрхийг авьяас энэ бүтээл үзэ өр таашаалд хүлээжээ. билэг, эр зорнг, оөртөө ит- гэх итгэлээр давж, шинэчлэл Сүүхэ, 5 хийсэн уран зургийг нь ойл- Хүүхэд ахуй цагт ць Пи гоогүй хэрнээ бүдүүлгээр Кассогийн эцэг зураачутагтаа тоглоом шоглоом болгогчдыг зурж байгаад арван хоёрхон хэж уран бухэахлйн ал, настай Пабло-д түүнийхээ атай замыг туулсан билээ. итгэл Пикассогийн гал цогтой зол: б28РЫГ дахин зурах боотой, ходолмөрч шинж, хүлээлгэжээ, Он жил урсан Тяханийн амсн Биг 15 онгорч Пикассогийн «Энхийн усдаас ялгарч байн. осон ихийг будаг, нүүрс, харандаагаар Тёггос” дахи дэЛХИЙН 3 зурж, чулуун барын зураг, хүсэгчдийн конгрессоос нисч баримал барьж, номын чи- дэлхийн улс түмнийг тойрчээ. мэг зураг бүтээж, театрын Ну Ч р Л. Дубепскаягийн бичсэ- тайз чимэглэлийг хийж бай- : сан юм. нийг орчуулсан Г, НЯМАА ХҮҮХДҮҮД: ХАДЛАНД Өргөн хөндийг Дуунд сэргэнэ. Өнгөлж хадаад Өнтэй зуны Өндөр уулыг “Өгөөмөр шимийг Бэллэж хадаад Овлийн жаварт Хадлангийн талбайд Өнгөөр нь хүргэлцэхээр ХалуурасЛий Амтат ногоон . Ургамал бүхний Ааг шүүсийг Алдалгүй хураалцахаар Хүүхэд бүхэн Хадлангийн ажилд Хангинана. Хамсан өвснөөс Халуун зуны Ааг ханхлана. Хөндий дүүрэн Хүндтэй нэгэн Бухал ярайлгаад Үүрэгтэй байгаа Хөдөлмөрийн улирлаа Сургуульдаа тэд Хүүхдүүд Үүлнэ. Баяртай ирлээ Хөдөө нутгийн Сурагч бүхэн Өнгө жавхаа Ь Бэлэгтэй ирлээ Хөгжилтэй багачуудын Н. ДОРЖЦЭРЭН Тарагт сумын дунд сургуулийн У ангийн жид : 5 сурагч Ц,. Дэ зуныхаа амралтаар ээж Ц. Халтарын хамт 200 хонь аж Ү(::1) литр сүү нэгдэлдээ тушааж 10 кг ноос түүжээ, 21) 1) / 27Е74/41) ЯВ БАЙ) | Тарагт сумын дунд сургуулийн ГУ ангийн сурагч Б. Батмөнх, сааж 1000 шахам литр айраг нэгдэлдээ тушаажээ. хам, «Хөдөлмөр амралтын зусланд Дд. ОДГЭРЭЛ зурав (Хэвтий) ” 40 596009 22 М1 ДЭа7: С. Ганболд нар 5-8 даага сургажээ. УчЛыл: Баянгол сумын дунд сургуулийн ТУ ангийн сурагч Д. Болд- баатар зуны амралтаараа хонь оторлон хариулахын хамт ямаа сааж, тараг бүрж сурчээ, дүү Болхүүгийн хамт «Шинэ амьдрал» нэгдлийн саалийн гүү Уянга сунын дунд сургуулийн У ангийн сурагч Б. Цолмон, ӨМБӨРЇЇ ХУУХЭД ХОЁ ХОЁР ЕРТӨНЦИЙН СУРАГЧИД ОКТЯБРИЙН ОРОНД Зөвлөлт Оронд 1918- 1985 онд дунд (Ерөнхий ба тусгай) боловсролыг 1119 сая хүн эзэмшсэний дотор ерөнхий боловсролын дунд сургуулийг 86,6 сая хүүхэд, 19,3 сая суралцагч техни» Бут, бусад нь тусгай мэргэж» лийн дунд сургууль, 6 сая хүн техник-мэргэжлийн дунд сургуулийг төгсчээ. Ерөнхий боловсрол, мэр» гтэжлийн сургуулийн шинэч длэлтийг хэрэгжүүлэхэд ул сын төсвөөс 11 млрд рубль , үүнээс 3,5 млрд зарцууж, ) рублийг ардын боловсролын ажилтнуудын цалин нэмэг. дүүлэхэд зориулж байна. 1986-1990 онд долоон сая сурагч хичээллэх ерөн- хий боловсролын сургууль байгуулж хөдөө орон нутагт 2,64 сая сурагч, 810 мян- ган суралцагч хичээллэх тех нИкБ-мэргэжлийн сургуулийн хичээлийн байр барих юм. 1990 он гэхэд багшийн дээд сургуульд 200-225 мянган оюутан сургаж үүний дотор өдрийн сургалтын фа- культетэд 135--150 мянган хүн элсүүлнэ. Багшийн сур» гуульд 160-165 мянган оюутан, өдрийн сургалтын ан» гид 145 мянган хүн элсүүл- нэ. ї Зөвхөн 1985 онд 29 сая сурагч пнонерийн лагерь сургуулийн зусланд зуны дэлгэр цагийн турш амарсан байна. : рел бүрийн мэргэжлийн 1,170 сая эмч ажиллаж байг на. Зөвлөлт оронд үнэ төл- бөргүй сурч, эмчлүүлж бай. КАПИТАЛИСТ, ЕРТӨНЦӨД Боловсрод олохын тулд шөнгө төлж байна. 1962-4 1980 онд АНУ-д хувийн сурч гуульд суралцах нэг сураг» чийн өртөг тав дахин өсчээ, Колледжд суралцахад төлөх мөнгө сүүлийн зүлгэн Хувийн дээд льд су ралцахад жилд 1 доллар төлнө. АНУ-д 2,4 сая “байна. 17-оов 2 -нэллаг-17- нцөд орой сууцны үнэ а өссөөр. 1981--1984 онд орон сууца ны хөлс Англид 49, Канадад 38, АНУ-д хү ХБНГУ-д 20, Францад хувиар тус тус нэмэгджээ. Одоо АНУ-ын хөдөлмөрчид цалингийнхаа 30--50 хувийг өгч орон сууц олох төднй байна. Орон сууцны үнэ асар өндөр уч- раас 34 сая америкчууд бор- чуулын хороололд өдөр шө- нийг өнгөрөөж байгаа ажээ. Хоёр сая хүн ерөөсөө толгой хоргодох орон байргүй бай- на. АНУ-д хоолой хавдах, ханиадыг эмчлүүлэхийн тулд сард 50 доллараар Эм авч байна. Ийнхүү капиталист ертөн« цөд сурч, боловсрох зам чө- лөөтэй биш байна. ЮОСЖЖЭСХЭХЖЭХЖОХЭ СКОЖКЭЖОЖЖЭЖЭЖЭЖсЖЭхЭЖЭЖэнсЖехсЖЭхЭЖЭхЭхЭКЭхЭнхсХЭхднОхЭнО»./ Сурагч Я. БОЛД орчуулав, зүэр «сэ» с2 22 2жиссээессроэн, мАРГААШЯЙ “ЭГ” ин уна эм 591 Бид хоёр өдөрт нь үнээгээ “хариулангыа ханх тавьж зу- ром агнадаг байлаа. Тун зу- таатай ажил, Зурмыг хав хаар д агнахаас өөр арга Оанхгүй, Эхлээд би нүх рүү вь ус хийж үзсэн билээ, Ар- ван хувын ус хийсний дараа шалдав буутал норсон хоёр зурам нүхний амаар год үс рэн гарч ирэхэд би сандрах. даа нэгийг нь барнад авав, санд хүртэл янгинан час- хийлээ, Өвдсөндөө байдгаа- раа далайн газар шидэв, соурамны соёо шигдсэн арьс мах зулгарах шиг болж би азэ. Цолмон миний. гарыг тэр даруй боож өгөөгүй бол цус нх алдах байлаа. Түү- “нзэс хойш зурамны нүх рүү ус юүлэхээ бүр болив.Гагц- хүү хавх тавин Вамнаж бай- ааа. Долоо хоноход тавь га- рун зурам агнаж арьсыг нь .Өэзлтгэлд тушаахаар нямбай- аан евчнж хатаав. Бид хоёр зурмандаа хамаг анхаарлаа хандуулж, нэг мэ- дэхэд үхэр сүргээ мартаж орхижээ, Нэг мэдсэн тэртэз энгэрт харнулгагүй бэлчиж явсан үнзэнүүд мннь ямар нэг юмнаас айж хуйлран үргэж- харагдлаа. Саальчид сандарч Хон нэг нь чоно хэмээн хань гирч, морьтой хүмүүс тэр зүг ташуур гозолзуулан дав- хицгаав. Цолмонгийн царай үнсэн хөх болжээ. Тэр юм хэлж чадахгүй чичирч бай- даа, Би Цолмонгийн аавын ангийн бууг шүүрэн аваад шШувуухайдаа үсрэн суув, Морьтонгууд газрын талд Ч ороогүй явахад би сүргийн захад хүрчихсэн байв, Мото- рын сүрт дуунаар хээрийн хөх чоно хулмалзан сандарч сархиагт уулсын зүг сунан зугтав, Би түүнийг төдхөн гүйцээд дээгүүр нь тэгэхээс тэгэх гэж тоос манаруулан эргэлдэж айлгав, Уулын хөх чоно хоёр тийшээ бултан зайлж, өөдөөгөө цовхрон үсэрч надтай зууралдан ба- рилцаж авахаас ч буцахгүй мэт догшин сүртэй ажээ, Урт улаан хэлээ алд дэлэм, ун- жуулж, цусан улаан нүдээ эргалдүүлэх нь аймшигтай, Ннш їөөшээгээ бултан зуга- таад 000 Хараанд орж өгөх- | гүй, байлаа, Тэгэхээр нь таамгаар чиглүүлж байгаад төхоо култлав, Чоно бүдрэн унав, їонзсэн сум тархинд зэдэг л солдоо, Морьтон ар- дууд ч хүрч ирэв, Өнөөх чо- но сүүлээ хэдэнтээ хөдөл- гөөд төдхөн нүд аинсан бо- с яовч би авгаад түүнд ойр- тож чадахгүй байлаа, Фермийн “эрхлэгч надад баяр хүргэж, шар халзан тугалыг өмчилж аваарай гэж хэлэв, Өнөөдөр чи энэ чоныг с мамнаагүй бол хичиээн ч , мал сүйтгэх байсныг хэн мэ- дэх вэ, Тийм учраас бид чамд халуун хошуут мал бэлэглэж байна. Одоо бол чи манай фермийн хүндтэй хүү гэж тэр ах хэлэв, ТОЖГОР УРГАЦТАЙ ТАНИЛЦАЖ, ШИНЭХЭН ТАЛХААР - ДАЙЛУУЛСАН Ч нь Би фермээс гараад ердөв тучхан минутын дараа Ба аж дээр буув, Сан- ахуйн төв Отийн аж ахуйнхан намрын- хаа тариа хураалтын бэлтгэ- лийг нд хинж байлаа, Арга ч үгүй юм, Би гэрээс гар- саар олон хоног өнгөрчээ, Цоо шинэхэн комбайн, трак- торууд засвар тосолгоо хийг- дэж дуусаад эгнэн жагсчих- сан намрын тарна хураал- тад гарах дохио хүлээж бай- лаа. Миний.огт үзэж харааз- гүй сонин машин техник Ч зөндөө байлаа. Тариалангийн сангийн аж ахуйн технин- жилтинн бандалд сүүлийн та- ван жилд үндсэн эргэлт гар- чээ. їздний тарналангинн талбайг сонирхохоор би ном- хон борлог морь унаж, тариа Оригадын даргатай хамт шогшуулж явах зуураа тэр ахаас их юм сонсов, Услалтын шинэ системтэй болж, агро-химийн албыг ча» наржуулан эрдэс бордоог эл- бэгжүүлснээр га тутмаас авах “ургацыг арванхоер центнерт хүргэж чаджээ, Тариалангнин аж ахуйнууд уламжлалт ну- таг Сэлэнгэ, Төв аймгаас нэ- тэнт хальж бусад бүх аймагт тархан, нутаг нутгийн онц- логт таарсан үрийн шилдэг шинэ сортуудтаи болсон гэнэ, Ганц таван жилд 125 мянган га атар газрыг шинээр эзэмш- сэний нэлээд нь баруун айм- гуудад оногдож буй ажээ. Өндөр өндөр уулсын. хөн- дийд тэр аяараа тариан тү- рүү шаргалтан найгаж .ур гацын далай долгилон банв, Тарна бригадын дарга тал. банн зах руу наманг дагуу- лан орж бүсэлхийгээ хүртэл өндөр ургасан тариан түрүү- нээс нэгийг тасдан авч алган дээрээ нмрэхэд алтан нарны сацраг тасран асгарах шиг шаргал буудай мултран унав, Авч амсч үзвэл газар, шороо, тос уураг амтагдаж байлаа. Тарна бригадын дарга аяны богцоо уудалж халуун “жиг- нүүрээс дөнгөж саяхан авсан шиг зөөлхөн шаргал улаан талх гаргаж ирээд -- Манай аж ахуйн энэ жилийн эрт ургацын талбай- гаас хурааж авсан үрээр хий- сэн шинэ талх. Май ид гэв, Бас ташмагтай хүйтэн цай гаргаж аягалав. Хээрийн цай амттай гэдэг үнэн ажээ. Ал- тай нутгийн атар сайхан хөн- дийд алтан тарианы сугсал- зан найгах шаргал түрүүний дэргэд газар завилан суугаад, шинэхэн жигнэсэн талхнаас хэлтлэн үмхэлж, хэгрийн цайг хүд хүд залгилах юутай сай- хан байдгийг би анх удаа л мэдэрч билээ. Бригадын дарга бид хоё» орой болсон хойно ойролцоох нэгдлийн төвд хүрлээ, Харуй бүрий болоход нэгдлийн төвд цахилгаан дэнлүү ярайж хаа нэгтээ моторын дуу жигдхэн нүргэлнэ. Зочид буудлын үйлчлэгчээс -- Энэ юун мотор дуугарч байгаа юм бэ гэж сонирхвол -- Өнөөдөр шинэ кино гар- тах гэж байгаа юм хэмээн Чашэрлэг -- Гэрэл хэдэн цаг хүртэл асах вэ? (Би өдөр өдрийн сэт- тэгдлээ мартаагүй дээрээ дэвтэртээ дэлгэрэнгүй тэм- дэглэж авдаг байсан юм) | хорин -- Өглөө болтол дөрвөн цагаар ажиллана. Ма- найх чинь. шингэн түлшээр ажилладаг шинэ цахилгаан станцтай айл. Цахилгааны үнэ хямдарснаас хойш бүр ч сайхан боллоо. Гэхдээ бид гэрэл чийдэнг хэмнэж ажил- ладаг улс шүү гэж тэр эгч тун бардам хариулав. --Тннм бол кино гаргахад моторын хэрэг-юу билээ? Манан нэгдлийн кина механикч гэж гар нь загатна- сан сонин залуу байдаг юм. Хаягдал мотор сэлбэж бос- гоод түүнийгээ туршиж үзэж байгаа юм гэнэ лээ, -- Өнөөдөр ямар кино га- рах бол? -- «Баатарлаг тууль» хэ- мээх уран сайхны шинэ кино- той, «Монголкино» | үйлдвэ- рийн бүтээл. Бас наймдугаар таван жилийн төлөвлөгөөний биелэлт, дүнгийн тухай ба- римтат кино сэтгүүл үзүүлэх юм гэнэ лээ гэв, ТОЖГОР КЛУБ АНДУУРЧ, эмнэлэгт хэвтэн УЛМААР ЗУСЛАНД зочилсон нь Тариа бригадын дарга бид хоёр шинэ кино үзэхээр 30- чид буудлаас гарлаа, Салхи сэвэлзэн хацар нүүрийг таа- лан илбэнэ, Мотор иүргэлэх тэр зүг харвал хоёр давхар өндөр цагаан байшингийн ярайсан олон цонхоор гэрэл гэгээ нэвт цацарч ба Тэр байшингийн үүдээр олон хүн цувран орж.харагдана. Бид хоёр билет авч дотогш орлоо. Нийслэл хотьцсоос дутуугүй өнгөлөг сайхан чимэглэлтэй ажээ. Лаан унжлагат чийдэнтэй люстер танхимын голд унжина, Түш- лэгтэй хүрэн сандлууд Нь жигдхэн учир нүдэнд дулаа- хан, Хананд нь нэрт жү- жигчдийн хөрөг, улс ардын аж ахуйн салбаруудын хөг жилтийг харуулсан өнгөт гЭ- рэл зургийс самбарууд, элдэв схем, диагрАмм бүхий олон сурталчилгааны материал дэл- гэн тавьжээ. Би тарна брига- дын даргаас, й -- Энэ театр хэзээ ашиг- лалтад орсон юм бэ? гэж асуувал тэрээр шинсхийтэл инээд алдаж, -- Юун театр байх вэ дээ. Энэ чинь сүүлийн жилүүдэд хөдөө нутагт олон арваар ба- ригдсан нэг загварын клубүү- дийн нэг байхгүй юу гэж зал- рууллаа Хөдөө нутаг ихэд хөгжиж ,соёл нэвтэрч, хот тос гоны ялгаа аажмаар арилж байгааг өдий хүртэл олигтой ойлгож ухаараагүй явсан би машид ичингүйрч ахин түү- нээс олон таван юм шалгаа- сангүй, Киноноос гараад 30- чид буудалдаа эргэж ирмэгц өдөржин морнор шогшсондоо жигтэйхэн ядарч түргэхэн л хөнжилдөө орлоо. Өглөө нь хамаг бие хөн- дүүрлэн толгой ангалзан ев- дөж халуурсаар босов. Брига- дын дарга эмч авчирч үзүүл- лээ. Хатгалга авсан байж болзошгүй байна гзэд намайг эмнэлэгт хэвтүүлэв.Гэрэлд ха- руулж, төрөл бүрийн шин- жилгээ хийлгэлээ. | Хөнгөв- төр боловч нэгэнт хатгалга авсан тул курс тариа хийл- гэж гял цал болсон цэвэр- хэн өрөөнд хэд хоног эмч- лүүллээ, Нэг өрөөнд гур- ваас дөрвөн ор, ор бүрийн толгойд аяга таваг, Эм та- вих ганц жижигхэн тавцан- гаас өөр нлүү дутуу юмгүй, ажээ. Шалыг гялалзтал өн- төлж арчсан тул нүүр ха- рагдахаар бөгөөд хана, тааз нь цэвэр цэмцгэрхэн. Өглөө, оройд сүү, цагаан идээ гол- дуу амт чанартай хоол өгнө. Манай тасгийн эмч, нүд- ний шилтэй залуухан бүс- гүй их л яриа хөөрвөтэй хүн -- Манай эмнэлэг чинь байгуулагдаад хорнодхон жил оолж байгаа юм. Анх танц сувилагч бага эмчтэй байсан гэж бодогтун. Түү- нээс өмнө бол эмч домч гэж өөрийгөө зарласан ганц нэг зальжин-этгээдүүд л энэ нутагт эм залж, нсм уншиж байсан юм гэнэ лээ. “Айм- гийн төвөөс алс хол болоод ч тэр үү дээ. Би энэ сумын хүн. Намайг зургаа, долоо- той байхад нэг сүрхий хэ-. цүү ханиад гарсан юм. Бүх айлын хүүхэд багачууд евч- лев. Эм тарна тэр үед хо- вор - төв хүрч чадсан ганц нэг айлын хүүхдүүдээс бусад нь хүн- дэрч сүйд болов. Өнөөх сувнлагч бага эмч өдөр шө- нөгүй, нойр хоолгүй айл хэсч, богцон дахь хэдэн боо- дол эмээ тарааж дуусаад уйлж суусныг бн одоо хүр- тэл мартдаггүй юм. Зарим хүн хүүхдээ морин дэл дээр дүүрээд салхн сөргүүлэн давхиж багтруулан унагаж байсан гэж аав, ээж ярьдаг юм. Аргаа барсан хэрэг шүү дээ. Сумын төвийн цөөн биш айлын хүүхэд сэхэл авалгүй үрэгдсэн юм гэнэ лээ. Хэрэв аймгаас (аймаг хотоос захиалж авч байсан хэрэг) амжиж эм тариа ирээ- гүй бол өдийд чи амьд байх- , гүй, эмч болоод энэ олон хүнд буян үйлдэж явахгүй байсан гэж мнний эзж на- дад ярьдаг юм. Цээж дотор бачимдан ха- маг бне халуу шатаж нэг ханиалгаж эхэлвэл тэр чи- тээрээ харгаж унатлаа бүг- шүүлж зовоодог муухай ха- ниад байж билээ. Ээж дэр- гэд сууж, халуун зөөлөн га- раараа дух, толгойг илэхээр л сэтгэл онгойх шиг болдог- ЭРЭЭ 1ЭКЭлэүсгэслэслэлэсдэВ ЖЭ эдс1эцсБЭсд:4с3:1-2-31: А--01566 « , Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын ховлэлийн комбицатад хэвлэв. | Индецс--14149 « сайхан, юу байхав. хэлбэрт болор сон. Багын дуртгал тод бо- доод тэр үү, огт санаанаас гардаггүй юм. Тэгэхэд өнөө- дөр манай сум нэгдэл сум дундын нх эмчийн салбар- тай, бригад бүрт бага эм- чийн хэсэгтэй болчихоод байна. Манайх чинь хүний- хЗЭ-цэвэр өсөлтөөр аймагтаа түрүүлж яваа газар. Бага насны хүүхдийн эндэгдэл гаралгүй таван жил боллоо. Зуу хүрсэн хүн энэ суманд турав бий гэж тэр эгч на- дад ярив. Энэ ярнаг сонсоод би ул- сын маань хөгжнл юутай хурдан билээ. Өнөөдөр Мон- гол улсын арван мянган хүн тутамд хорин долоон их эмч эмнэлгийн 115 ор оногдож байна. Урьдчилан сэргийлэх үзлэг чанарын шинэ түв- шинд гарч, эмнэлгийн на- рийн мэргэжлйнн тусламж алс холын энэ бөглүү га- зарт хүртэл шүүмжлэх ар- гагүй болжээ. Энэхүү үзүү- лэлтээрээ манай улс шинж- лэх ухаан үсрэнгүй хөгж- сөн дэлхийн хөгжилтэй ор- нуудын тоонд орох болов, Эмч эгчийн саяны ярьсан, энэ нутагт тээр жил 10- хнолдсон ханнад томууны түүх үүрд түүх болон үлд- жээ гэж бодов. Эмнэлгээс гараад эмчийн зөвлөснөөр ойролцоох ино- нерийн зусланд очиж хэд хоног амрахаар шийдвэрлэв. Уншнх ном авахаар су- мын төв дэх соёлын бараа- ны дэлгүүрээр орвол хүй амьтан олонтой | байлаа. Монголын утга зохиолын цуврал хорин ботийн эхний шилмэл таван түүвэр дэл- гүүрт шинээр ирж, хүмүүс дугаарлан авч байлаа. Улаанбаатар хотноо ашниг- лалтад шинээр орсон хэвлэх үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний дээж ажээ. Номын хавтсыг нэгэн жигд улаан хүрэн лидринээр эмжин, нүүр бо- лон ар шилэн дээр нь алтан үсгээр дугаар дар- малдан тавьсан байв. Бас. ХӨДӨЛГӨӨНТЭЙ ӨНГӨТ ураг бүхий хүүхдийн | үлгэрийн номууд шинээр ирсэн бай- дийн гэрэлт бор ЭНД ЧИ- хэр бурам үзсэн адад Бос : ч тодорч, можгор бор- хон гартаа барьсан бутар- хай мөнгө, хоёр төгрөгөө га- зар унагачих бий гэсэн янз- тай чанга гэгч нь атгаж бай- хыг харахад өхөөрдмөөр байв. Би монголын шилмэл зо- хнолуудын түүврийн дээжээс худалдаж аваад сэтгэл нэн ТЭНДЭЭС гарлаа. Тариа бригадын дарга шинэ- хэн тэрэгтэйгээ намайг Үүдэнд хүлээж байв. -- Эмнэлгээс гарсныг чинь дөнгөж сая л утсаар сонс- зоо. Дарга чамайг зусланд хүргэж өгөөд ир гэсэн, Зам” Ганц ухасхийгээд д хүрчихнэ гэж тэр хэлэв. Эндхийн зам үнэ- хээр торох юмгүй, засмал ШНГ сайхан ажээ, Уул нь ийм байгаагүй гэнэ, Аймгийн төвөөс Хархираагийн зуслан ороход ердөө цай чанах зуу- рын ажил боловч дчгатай машин хэдэн цаг донхол замаар эргэж хурган мацдаг байжээ. “Зуслангийн бараа алган дээр мэт ойрхон хараг- дах боловч замын бартад тэ- рэгний дөрвөн дугуй чан- гааж хэдэн цагийн ажил болдог байж. Үргэлжлэл бий. хввээээээээээжэжээжэээгжээжэээнжэээээээилэнэь. Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ юэ 1234507 0-2 янаг, 02-44 їр 01112 ТГтттээттээтэлтэлтээсэсэээвиэхсэн - | овон БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЙ! нЧ 22 со ы “4.75 :.--2 217 б 84 ! 3 х. | МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын ! | | | Н нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, Р... Н.. 4. 38 | з цЭЖ Ё Э5. . ын Башагтуу221 шах 25 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. А Ме54 (2274) А. 4986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 5. А БААСАН А ҮНЭ 10 МӨНГӨ” ОЛОН УЛСЫН ЭНХ й ТАЙВНЫ ӨДӨРТ ьплй:,: Ч. 2 , й. М2” (! 4 Ё Ёс . 2 4 19:| (Нийслэлийн 10 жилийн 24 дүгээр сургуулийн В. Терешковагийн нэрэмжит 6-гийн «Г» ан- 1 гийн Энх тайвны хичээлээс хийсэн сурвалжлага) 9 дүгээр сарын 1. Эх | Орны маань өнцөг булан бүрт эрдэм мэдлэгийн их уурхай-сургуулиуД хаалгад нээж, аз жаргалант хүүхэд багачууд: . Есөн сарын нэгэн бол Ерөөсөө бидний баяр юм,.. хэмээн дуугаа дуулсаар эрд- мийн аяндаа гарлаа. Олон улсын энх тайвны жилийн энх тайвны өдөр. Дөнгөж шинээр ардын сургуулийн алтан босгыг алхсан бяцхан сурагчдаас эхлээд арван жи- лийн сургуулийг төгсөх гэж Д буй | ахлах ангийнхан цөм | Л «Энх тайвны хичээл»-ээр эрдмийн аян, энхийн баяраа олг | эхэллээ. Энэ жилийн уламжс- А156Л2Н | лалт «Энх тайвны хичээл» 1 171573 745154 урд урьдынхаас улам их Хүн төрөлхтөнд асарих” онцлогтой юм. Юуны өмнө гамшиг зовлон зүдгүүр уч- руулсан дэлхийн ПИ дайн эхэлсэн есдүгээр сарын нэг- | ! олон улсын энх тайвны жилд болж байна. Нөгөөтэйгүүр | МАХН-ын Төв Хорооноос сургуулийн системийг бо. ний өдрийг манай гари- | ловсронгуй болгох сэдвийн -- Энх тайвны хонх дуугарлаа. Эхний цаг--Энхтайвны хичээл, гийн дэвшилт олон нийт || төслийг бүх ард түмнээр хэ- олон улсын энх тайвны | лэлцүүлж буй үед болж бай- өдөр болгон тэмдэглэж гаа нь бүр ч тэмдэг ирсэн уламжлалтай билээ. лүүштэй, Мөн ЗХУКН-ын э». Энэ өдөр нийслэл хотын тудамж талбайд мянга мянган хүний жагсаал их мөрний урсгал адил үр- тэлжиллээ. 7Кагсаалд орол- цогчид «Даян дэлхийд энх тайван мандтугай!», «Бат бэх энх тайвны төлөө!» «3ХУ-ын энх тайванч са- нал. санаачилгыг сайшаан дэмжиж байна.»,- «Дайнь сөнөтүгэй!», «Бидэнд дайн хэрэггүй», «Сансрыг ми- литаричлахыг эсэргүүцэж байна!», «Зэвсгийг ху- раацгаая!», «Хүн ардаа со- нор соргог байгтун!» гэсэн дайчин цогтой уриа цуурай- туулж явлаа. Зайсан тол- той дахь зөвлөлтийн дайч- дын хөшөөний дэргэд олон мянган хүй хуран цугла- раг, ».16 цаг боллоо. ЗХУ- ын-энх тайванч санал, са- наачилгыг дэмжиж, олон улсын энх тайвны жил, энх тайвны өдөрт зориул: сан хөдөлмөрчид, залуу- чууд, пионер сурагчид, МЗНН-ийн идэвхтний тө- лөөлөгчдийн жагсаал цуг- лааныг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ц. Наран- гэрэл нээв, Дараа нь МА ХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн, дарга, МЭ. НН-ийн -Төв Зөвлөлийн га Ц. Намсрай үг хэ- бн. Нөхөр Ц. Намсрай хэлсэн үгэндээ монголын ард түмэн төрөлх хайрт замынхаа ХЇХ их хурлын шийдвэр, шинэ таван жи- лийн төлөвлөгөөний экний оны зорилтыг хэрэгжүү- лэхийн төлөө шургуу шам: дан хөдөлмөрлөж бахдам сайхан амжилт олж урагш давшин, ирээдүйдээ итгэл төгс алхаж байна. 1. Үргэлжлэл пьЇ! нүүрт. , Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга М, С, Гор бачевын цөмийн туршилтыг дангаараа азнах шийдвэрээ 1987 оны нэгдүгээр сарын 1 хүртэл сунгасан мэдэгдэл тараад ердөө арав гаруйхан хонож байна. Ийм чухал үед болж буй «Энх тайвны хи- Чээл» ОНЦГОЙ Чухал юм. Хонх жингэнэн дуугарлаа. Энэ бол энх тайвны хонх, эрдмийн аянд дуудсан хонх! Ангид П. Дарьсүрэн баг- шийн орж ирэхэд алаг цэц- гийн баглаа тэвэрсэн сураг. чид баяр хөөртэй угтан мэнд- лэв. Эргэн тойрон өнгө өн- гийн бөмбөлөг, цэцэг... Сам- барт багшийн бичсэн эхний үг--Энх тайван.. багшийн хэлсэн анхны үг--Энх тай- ван, Хүүхдүүд шинэхэн дэвт- рээ нээгээд «Энх тайвны хи- чээл» гэж хичээнгүйлэн бич- лээ, Багш, сурагчид НҮБ-аас 1986 олыг олон улсын Энх тайвны жил болгосон тухай, түүний онцлог, ЗХУ-аас гар- тасан удаа дараагийн энх тайванч санал, санаачилга, программууд, дэлхийн түү- хэнд ,болж өнгөрсөн олон дайн, түүний хор уршиг, 1945 онд Хиросима, Нагаса. ин хотод АНУ атомын бөм- бөг дэлбэлсэн тухай гээд л дайн энхийн талаар олон зүйлийг жишээ баримттай- гаар харилцан ярилцана, Үүний дараа хүүхдүүд ка- литалист орны хүүхдүүдийн хөөрхийлөлтэй амьдралын талаар өдр хоорондоо ярилц- лаа, Тэд дэлхийн сая сая хүүхдийн энх тайвны элч төлөөлөгч ЗХУ.ын сурагч Катя Лычбва, АНУ-ын Ман. честр хотын сурагч агсан Саманта Смит нарын тухай ихийг ярив, --, Саманта Смит 1983 онд ЗХУ-д айлчилж . ирээд өөрийн сэтгэгдэл дээр үн- дэслэн ном бичсэн, Катягийн ном бас удахгүй гарна даа гэхэд хүүхдүүд: 3 ааш Тионерская правда» вонийд бичсэн тэмдэглэл нь их сонирхолтой шүү гэц- их иаадмын тухай, телеви. зээр үзсэн харснаа сэтгэл на. Гэтэл капиталист орны хөдлөн ярив, -- 8 дугаар сарын -6-нд байв, Үүний дараа хүүхдүүд энх ураг зурлаа, тагтааны дүрсмаань бэлэн шүү. хүүхдүүд бага -- Гарын үсгээ зураарай! С. БОДООШИЙН авсан фото -- Бид аз жаргалтай эх орныхоо иргэн Тэд бас саяхан Эрдэнэт гуульд үнэгүй сурч, эмнэл- хотноо болсон монгол, зөв- гээр үнэгүй эмчлүүлж амар залуучуудын УШ. түвшин, эрүүл энх байх бүх цэлд та нар ямар хувь мэр оруулах вэ? гэсэн баг- шийн асуултад: -- Бид амжилттай сурч, сахилга баттай байж, бүх талаараа дүү нараа үл- гэрлэх ёстой. Социалист ор- ны хүүхэд багачуудтай санаагаа нэгтгэж найрамдал нөхөрлөлөө батжуулна.., гэж сурагчид хариуллаа. Хичээлийн төгсгөлд рагчнд «Бат бэх онх тайв- ны төлөө, цөмийн дайны эс- .рэг» гарын үсгээ энх тайв- ны билэг тэмдэг болсон эн- хийн цагаан4 тагтааны дүр- сэн дээр зурлаа, Энэ өдрийн эхний хичээ. лийн моч бүхэн «Энх тайв. ны мөч» байлаа. Ингэж эх оронд маань эн- хийн баяр, эрдмийн баяр бол. бололцоогоор хангагдаад бай- үмх талхны төлөө хүнд хү- олон улсын хүүхдийн энх чир хөдөлмөр хийж, үгүйрэл, тайвны өдөр байсан. Би энэ үеэр «Цагаан нуга» пионс- зусланд амарч байв. Манай зуслангийнхан Унга- рын пионерүүдийн «Цэлмэг тэнгэртээ уулзацгаая!» уриал. гыг баяртай хүлээн авч энэ өдөр Энх тайвны төлөө га- рын үсгээ зурсан олон бом- бөлөг, цаасан шувуу, тагтаа нисгэлээ, Сэтгэл хөдлөм үйл Гэж Тус ангийн хоосрол, өнчрөл хагацал бүг- дийг үзэж Сайна, харьцуулж жишээд дайны хэнээтнүүд ойлгодоггүй юм болов уу?... Яагаад тэд дайн, зэвсэг гэж улайрдаг юм бэ?... тэж сурагч Г. Янжинлхам зо- хнон бичлэгтээ бичжээ, Хүүхэд бүхэн бичсэн зо- хион бичлэгээ уншиж, зур- сан зургаа тайлбарлацгаана. Тэр бүхэнд тэдний сурагч С, Эрдэнэцэцэг нөхөд. нандин хүсэл--«Энх 4 ван» шингэжээ, Тэд бас энх тайвны тухай тайвны сэдвээр зохион бич. ДУУ улж, шүлэг уншлаа. Манай сурвалжлагч -- Онх тайвны төлөө тэм. | ЭНХТАЙВНН- ЭРХЭН Ор МОВЭ Бас: бэх знх тайвиыг тогто ї дэлхинн дайны аюулыг сэрэмж | эн зайлуул найдвартай оата/ Ї гаа бол ЗХУ-ын удаа дараа дэв- | шүүлсэн энх тайванч, оновчтой, | цогцолбор санал, санаачилга, ялан и | гуяд снэ зууны. эцэс гэхэд цөмийн | үй олноор хөнөөх бусад төрлийн зэвсгийг шатлан устгах прогриммыг амьдралд хэрэгжүү: | дэх їл. мөн гэдэгт бид бүгд | бат итгэж байна гэлээ. 1 Х, вьсгалт тэмцлийн ахмад зүт- гэлть-н, БНМАУ-ын баатар Т.Дүү- ц, элэхдээ, дайн гэж юу банд- гийг онеэрээ үзсэний ху вьд данныг с байна гээд дайныг за, Нийслэлийн лийн онц сурла- сурагч Б. Туяа, шеёвроны н ажилчин БНМАУ-ын эрийн баатар, Ардын Их -и депутат Р.Чимиддорж нар лэхдээ, ЗХУ-ын энх тайванч бодлого, нөхөр М, С. Гор- ш удаа дараагийн мэдэгдэл, эц үгзндээ дэвшүүлсэн энх тайванч санал санаачилгыг дэмжиж байгаагаа. илэрхийллээ. Дараа нь яруу найрагч Ш.Дулмаа «Цэнхэр гариг» шүлгээ уншлаа. Цуглаанд оролцогчид: «2 йн ардчилсан залуучуудын марш» дуугсүр жав- хаатай дуулж, «Бат бэх энх тайв- ны төлөө, цөмийн дайны зсрэг» н дор гарын үсэг зурав. їайны аюул заналын эсрэг, цөг мийн дайны сүйрлийг сэрэмжлэн їшуулахынтелөө, энхтайвны тө- лөө манай алон: НИЙТ идэвхтэй тэмцэх шийдвэр төгс байгаагэна цуглышн нотлон Харууллаа. Ийихүү манай зх орны тев, ХӨ- дөөд олон улсын энх тайвны өдөрт ү зориулсан цуглаан болж энх тайв- хоолойгоо нэгтгэн: бол г ури гар сур! Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараа хотын Зүүнхараагийн сангийн. аж ахуйн бүтээлч хөдөл" санаачилгаар байгалийн үзэс- гэлэн бүрдсэн Арцат хэмээх газар байгуулагдсан шионерийн. зусланд жилдээ 1000 шахам тионер сурагч аятай тахитай амардаг юм, ЗУРАГ ДЭЭР: Өглөөний шугам жагсаал, ЁС (12 ) ” 2 жай «77 БАЯРТАЙ, ЗУСЛАН. МИНЬ! угаатай сайхан үес ДУУСЧ хичозлийн шинэ» жилтэй золголоо. Гэвч пионерийн лагсрь, хөдөлмөр амралтын: Зуны амралтын 3 зусланд өнгөрөөсөн өдрүүд, баярт үйл явдал сэтгэлд тодхон. Сайхан дурсамжаар дүүрэн зуслан Минь баяртай, Ирэх зуй эргэн уулзталаа баяртай... Хөвсгөл далайн эрэг дээрх үзэсгэлэнт сайхан нуга хөндийд байрласан «Сансар» зусланд энэ нүтгийн хүүхдүүд зугаа цэн- гэлтэй амраад шинэ хичээлийн жилдээ орлоо, Зураг дээр: Зуслангийн пионерийн ахлах удирдагч Л. Чу- луунбаатар, бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Ч. Уранчимэг, бүл- гийн зөвлөлийн дарга Ж, Энхтуул, Л. Оюунтогс, Ц. Саранца». цэг, онц сурлагатан сурагч Ч. Ганхуяг нартай зэлжит аяллын талаар зөвлөн ярилцаж байгаа нь. 2 Т. БААСАНСҮРЭНГИЙН авсан фото г3 4. Е Эн ныг а. хотын 8 жилий ? Ї рагч Д. Отгон аар, Баянгол сумын 10 83-нд Бэх схнгчнд Я амгийн. сурагч. Э. Түвшин ! туулийн Ү ангайн, Тэгтэй, дын Түнхэл сумын 8 жилийн сур- хэж похөрлөжээ. Лхагважав нар зусланд ирээд үер. Б, АРЬЯАДОРЖИЙН авсан фото: СОЦИАЛНСТ РЬЕТНАМ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ эш 22» БАЯРЫН ӨДӨРТ НАЙРАМДЛЫН ОДОНТ СУРГУУЛЬ -- Би найрамдлын одон- гоор шагнагдлаа, -о Би бас найрамдлын одонгоор шагнагдсан, - Бич адилхан шаг- нагдсан. Нийслэлийн 10 жилийн 14 дүгээр сургуулийн. 1300 су- рагч, 60 гаруй багш, ажил- зад бүгд ийнхүү ярьж бай- на БНСВУ-ын төрийн зөвлөл Вьетнам, монголын найраш- дал, өсвөр үеийнхгий үер- пзл нөхөрлөлийг бэхжүүлэх үйлсэд хувь нэмэр оруулсал гэж Хо Ши Маний нэрэм- жит энэ сургуулийг Най- рамдлын одонгоор. шагнас- ныг саяхан гардуулсан юм. Тус «сургууль соцналнст Вьетнам орны сургууль,хүүх дийн амьдралыг сурталчлах, харилцан туршлага солнлцох ажил байнга сохиож, Ханой дотын Чу Ван Анийн нэрэм- жат сургуультай шгфийн хол- бсотой ажиллаж ирсэн, билээ. Олон жилийн өмнө тус сур- гуулийн пионерүүдийн санаа- чилгаар дайнд нэрвэгдсэг Вветнамын хүүхдүүдэд, пноне- рийн улаан бүч илгээх хөдөл- гвөн манай орон даяар өрнөж, мянга мянган улаан бүч цуг- луулж, апд нөхдөдөө явуулж байсныг бид сайн мэдэх билээ. Соцналнет Вветнамыц т6- рийн дээд шагнал, «Най- рамдлын одон» хүлээж аваад 14 дүгээр сургуулийн хамт олон 1956 онд хотын тэр- гүүний сургууль болох үүрэг авлаа, Эпэ үүргээ биелүүлэх нь шсоспгол, вьетнамын өссөөр үеийнхний уламжлалт рамдлыг бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулах үйл хэрэг тэйс маш баяртай байна. Н. МАНДАЛ (Пионерийн ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЧДдЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ БНМАУ-ын, Ардыи боловсро- лын, Яамны сайд Б, Даваасү- рэн. хүүхдийн зохиолчдыг хү- лээн авч уулзав, Уулзалтын үеэр: нөхөр. Б.Даваасүрэн ерөн- » “бологеролын. “сургуулийн шинэ хичээлийн, жилийн нээлт, сургуулийн системийг Фболовс- ронгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийн төслийн тухай мэдээлэл хийлээ, холбогдуулан хүүх- дийн зохиолч ОМ, Чимэд, Д. Содномдорж, С, Надшнд, 1. Галсан нарын олон хүн хүүх- дийн зохиолын Чанарыг сайж- руулах талаар үг хэллээ, Уулзалт дэзр хүүхдийн 3з9- хиолч зарим нөхдийг Ардын Боловсролын Яамны шагналаар шагнав, змч болохыг хүсдэг. Хүн ардынхаа эрүүл мэндийг сахин хамгаалдаг хүндтэй энэ мэргэжилд би дуртай. эмээ. Миний ээж эмч гэж яри- лаа. сургаал хуурч, аль болох амар ярина гэж нийслэлийн 23 хялбарыг хайхын оронд чадах чинээгээрээ бэрхэас нь хийж сурЇь гэсэн үг сурагч ХА. Аззаяа охин юм. Миний аав УАТХШБ. байцаагч хийдэг. лаа, : яР -- Миний аав ээж али- ваа ажлыг их бага, хүнд, хөнгөн. гэж ялгалгүй н8- газарт Аав минь замын хөдөл- гөөний дүрмийн дагуу зөв зорчиход .нь олөн түмэн- 9. Чи ямар мэргэжил- тэй болохыг хүсдэг вэ? Яагаад? «Эрхийг сурахаар бэр- хийг сур!» гэдэг нь хүн ямар ч ажлыг хийж сурах- үргэлж бидний төлөө са- наа тавьж, бидний чадаа- гүй бүхнийг хийж дуус- гана. Би хуур нямбай ажилсаг, эзжийнхээ юуг ч ХИЙЧИХ- дэг хөдөлмөрч сурч байна. үргэлж баярлуулж байх юмсан гэж Ажлаасаа нь гэр орноо цэвэрлэж,гЭ- рийн . даалгавраа хийчи- хээд, халуун цай бэлэн байлтадаг юм гэж Өвөр- хангай түлэн Ы-81 10 жилийн лийн зУр- гадугаар Чирын сурагч сургуулийн | сурагч Отгонбаяр-хариулж байна. тэж би ойлгож улмаар аавынхаа нЯ- зангаас Ви аэжийгээ их хичээдэг. тараад ирэхэд хийг сур!» гэдэг нь өр- гөн хүрээтэй тай сургаал юм. 1 тэсвэр хатуу- их юм сурахыг эрэлхийлдэг, хийснээ дуус гадаг гэх мэт. Би аав ээж, ах эгчээсээ их зүйл сур- сан. Төрөл бүрийн хоол, нарийн боов датаан хэрэглэл угаах,дүү- тээ “асрах. шударга, жилтай, Пионер сурагчид аа! дээ тусалдаг. Би гэрийн- хзэ ажлаас хог шүүрдэх, хэв зээл тээн эгчиүст санагддаг болохоор би ч зоригтой, тэвчээртэй бол. өөрөө бие дааж. дэрний уут оёж сурсан, Одоо Ха- рин юм нэхэж сурах бо- долтой байна гэж нийслэ- лийп 8 жилийн 50 дугаар М. баярласан. Би сав суулга, аяга тавгаа өнгө оруулагч Оюунчимэг дгүүлж байна. тусгай нунтгаар угаах дур- дав. «Эрхийг сурахаар бэр- тад тогтмол өөрөө сэрдэг. Миний дотны зөвлөгч бол Яагаад вэ? гэвэл эмээ маань НЭТ 128 ЭСВӨРИЙН АВАРГУУД Социалист орнуудын өсвөр үеийнхний бөхийн чөлөөт ба- рилдааны «Нөхөрлөл--86» тэм- цзэн спортын төв ордонд гур- ван өдөр болж дууслаа. Түүнд БНБАУ, БНАГУ, ЗСБНХУ, БНКУ, БНМАУ. БНСРУ, БН УАУ, БНПАУ БНСЧСУ-ын 100 гаруй тамирчин оролцож, уран мэх, барилдааны арга, бяр чад- лаа сорив. 48 кг-ын жинд Р. Рашэван, (БНСРУ) Ц, Хосбаяр- тай аваргын төлөө барилдаж, румыны бөх мушгих, сугадаж тонгорох, гишгэдлийг тааруулж цохих мэхийг даамгай хийж оноогоо: ахиулсаар: өрсөлдөгчөө. ялав. БНАСАУ-ын тамирчин Ким Ир Чел Т, Исабаевыг (ЗХУ) оноогоор цэвэр, хожиж 52.Кт- ын жинд түрүүллээ. ЗХУ-ын спортын мастер-Н. Антуев,Д, Эрдэнэбаяр нарын барилдаа- наар -56: нг-ын жингийн алтан медалийн ззан тодорлоо. Д.Эр- дэнзбаяр:, Антуевын хөлд орж, унаган, хэвтээ: барилдаанд сайн барилдаж: онооны илүүтэйгээр эхний үеийг завсарлав. Дараа- сур! гэсэн гийн гурван манутад Эрдэнэ- баяр хүчээ зөв хуваарилайгүй- гэзс ерсєлдөгчдєв олон оноо алдан тэнцэж, онооны чана- раар ялагдав, Уламжлалт тэмцааний 60. 65 нг-ын їиннгийн тэргүүн байрыг дэлхийн залуучуудын аварга П. Даниуцыг (БНСРУ) ялсан Г, Хинчигашвили (ЗХУ), мон- голын Д. Алтаншагайг оноочы илүүгээр дийлсэн Ли Вон Ир (БНАСАУ) нар эзэллээ, Залуу тамирчин Д. Энхсай, хан зоримог барилдаж 70 нг- ын жинд түрүүллээ, 75, 81-- --81 кг-ын жинд өрсөлдөгчөө цэч вэр ялсан Р. Катинавасов, О. Рудникн (хоёулаа ЗХУ), А.Ко- телеш (БНСРУ) нар алтан мЄ- даль авлаа, -- 87 нгын жинд дэлхийн залуучуудын аварга О. Наниев (ЗХУ) С. Тийльтэй (БНАГУ) барилдаж, хөлд нь давхар хамж, хэвтэз байдлаас дэвжээнд шахан эргүүлж онооньг харь- цааг холдуулсаар оноагО0р цэ- вэр. яллаа. утгатай. Бї үнээ: саах, өвс хадах,хад- лан тэжээл бэлтгэх, юм оёх зэргийг аав, ээж ах аливаа зүй- эгч нараасаа сурсан. МиН- лийн учир утгыг тайлбар: ний хувьд - Манай ардын знэ лаж айлгуулна. Бас сур- бэрхшээл тохиолдсон юм. нь: Ажлаас зал- гамжтай домог, үлгэр нх | Би. бөмбөг тоглож явасд СУРНА ГЭДЭГ БОЛ... Хүн болох багаасаа. Хийж сурсан ажил хөдөлмөр: бүхэн эрдэм. Тийм ч учраас ухаан билэг төгөлдөр | сэн сэдвээр хүүхдүүдтэй илэн далангүй ярилцаж, |. шинэ булан нээж дугаар тусгай дунд сур- гуулийн 5-ын «Бэ ангийн гуйж, эрж ! Манай ярилцлагад оролцоц- | тоо! Бидний тавьсан асуултад хариулцгаа! Эна сэд- вээр бүлэг салаагаараа хэлэлцэцгээ! вэр нямбай Энэ нь надад их сайхан гэсэн ямар ч ажлыг ха- маагүй хийдэг. Манай ан- гийн нэг хүүхэд концер- тод оролцох. гээд БяРарт хувцас эрж байхад нь би олж. өгч тусалсан. Тэр их БРВЭ ШХ-гца нийлэн шээлтэй тулгарна гэж Ру- равдугаар асуултад харну- нэг ялихгүй айлын цонх хагалчихав. Тэр айлын эзнээс уучлал сурж байж шил олж өгсөн. Энэ нь дээрх асуултад: хариул- миний хувьд бэрхшээл бай- лаа. Би ус барьж, мод хө- реедех ажлыг хийх Ддур- тай. Өөрөө бие дааж ямар ф нэг зүйл зохион бүтээхийг 2 хүсч байна. Нисдэг онгоц ч юмуу, эсвэл өөрөө яв- даг машин.. гэж байна, БЭРХИЙГ | - Би хурдан мерь унаж сурлаа Ах мнньту- “баярлуулсан. салсан. Эхлээд хэцүү бай- сан. Анх морь унаад шог- | шиход гэдэс “ толгой: эргэдэг. байлаа. Үү- нийг би зориг тэвчээрээр ялсан. Харин өчүүхэн тусаар найзыгаа х | их өвдөж, 7, нэг удаа. “Ся Бид улсын шалгалт өгч байтал найз маань үзгээ сурахаар мартаад ир- жээ. Би илүү үзгээ өгч тус- лахад надад их баярласан шүү. Бие дааж хогийн шүүр хийж. сурсан. Одоо. хаалганы түгжээ хийе гэж. бодож байна хэмээн хан аймгийн Алдархаан сумын 8 жилийн сургуу- лийн сурагч М Баасэн- дорж хариуллаа. " Тэгэхэд Хэнтий сг” гийн төвийн 10 жилсаа сур- гуулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч /Я. “Мөнхсайхан: Надад тийм төм бэрхизэл ГТГГЧ 8 тохиолдоогүй л дээ. Ёэзх- дийВэн хээ дээ би жижиг зүйлийг бэрх- шээл гэж үздэггүй. Хүн түүнд бэрхшзэл гэж бай- мааргүй санагддаг юм. Ха- рин өчүүхэн раад энэ ямар хэцүү юм- тай. Харин ирээдүйд багш болохыг хүсдэг, Яагаад вэ? гэвэл хүүхдийг бата балч- раас нь эрдэм . номтой, . зөв боловсон хүмүүжүүлэх эрхэм үйлст бие сэтгэлээ зориулна. гэдэг бахархал- тай хэрэг гэж. дєрын хо- тын 10 жилийн 8 дугаар сургуулийн 7-гийн «Б» ангийн | сурагч Саруул ярьж, байхад Булган айм- гийн. Бүрэгхангай сумын 8 жилийн. сургуулийн 8-ынН «А» ангийн сурагч Д.Пү- равдаваа: --Энэ үг нь ми- ний ойлголтоор цагийг 1 ашигтай өнгөрөөж дож санаж явдагаа ингэж ярьж сонины зөвлө- - ЛӨӨС: «Эрхийг сурахаар опер сурагчид аа! Энэ ярилцлагад өргөл МХЗЭ-ийн Тов зүйлд гут- Зээл МмАРГААШЯЯН “Гэвч РЧЛ “ФЭ? Энэ замыг танайх хэзээ засч сайжруулсан юм бэ гэж намайг сонирхоход бригадын дарга -- Тун санхаан. Зам ба. рилгын талаар нам, засгаас авсан арга хэмжээний ачаар ийм сайхан болоод байгаа юм. Бас манайх чинь Улаан. гомын төвөөс улсын хил хүр. тэл засмал замтай болсон. Хэд хэдэн гүүр барилаа. Ха. туу хучилттай замын урт л гэхэд энэ таван жилд чинь улсын хэмжээгээр дөч ор. чим хувнар нэмэгдлээ шүү дээ гээд, -- Одоо энэ толгойг ороо. гоод л Хархираагийн зус. лан харагдана гэлээ, Толгойн Үзүүр. дөнгөж тойрмогц уулын тэнэгэр ам- ны хавцалд өнгө өнгийн бай. шин “Цэцэг шиг алаглан ха. рагдав, Хоёр талын уулгын сар, энгэр нэлэнхүйдээ но. гоон модон хүрэмтэй, злаг цэцгийн дэлбээтэй ажээ. Уу. лын түргэн горхн. зуслан. гийн дэргэдүүр шоржигнон урсах нь чимэгтэй. Тэртээ дээрх эгц хадан цохи:ы оройд сүрэг янгир сүүхийл- цэн зогсож онэ бүхнийг ай. хан сонирхох мэт даргар эв. рээ ганц нэг хөдөлгөнө... Зусланд амарсан долоо хоног нүд ирмэх зуур өнгө рев. Хоног хугацаа холдож “сургууль цугларах цаг ойрт- сон болохоор буцалгүй горь. гүй болжээ, Түүнээс биш ч Хархираагийн цэнхэр ууланд ланд зохиогдсон юм надад сонин, сайхан байв, Тэр бүхний дотроос дайныг Эс-ргүүцсэн хүүхдүүдийн сүрт жагсаал онцгой сэтгэг- Дэл төрүүлжээ. Пионерүүд цэгээн тагтаа, цэнхэр далбаа барин жагсав. Өглөөхөн ра. диогоор дайны хэнээрхэл туссан Америкийн империа. лизм цөмийн шинэ дэлбэлэлт хийж бөмбөг туршсан мэдээг сонсоод, монгол, зөвлөлтийн хүүхдүүд хилэгнэн эсэргүү- цэж шугам жагсаалын тал. байд цугларсан нь тэр юм, Нэг хүүхэд «Би ээж, аав. даа, бүлтгэр хөөрхөн ДҮҮ нартаа хайртай» гэснээ эр- гэн тойрны уул х Ой мод, гол горхийг зааж «Ийм сай. хан эх орон, газар шороон- доо бүр ч хайртай» |гвв, Тэнд амарч байсан зөвлөл. тийн нэг пионер охин жаг- саалын өмнө гүйн гарч ирснээ «Найз нар аа! Мн- ний өвөг эцэг Эх орны аугаа их дайнд оролцож яваад баа- тарлаг гавьяа б лж амь эрсэдсэн юм гэнэ лээ. Би яг л та нар шиг аавдаа зүрх- нийхээ угаас хайртай, Өвөө- гөө алдсан би аавыгаа бол хэзээ ч, хэрхэвч... гэж хоо. лойгоо чичиргэнүүлэн хэлээд энх тайван мандтугай гаэ- лээ. Хүүхдүүд тэр охиныг түрэн авч «Энх тайван манд- тугай! Дайны хэнээрхэл сөнө- түгэй! тайван, найрам- дал, нөхөрлөл» хэмээн хоо- й Т Нм нийлүүлэн цуурайтуу. зүг жолоо эргүүл. лээ, Найз нөхөд, ээж аав. Даа сэтгэл яарч в, Тэгэвч ы хаягдал тү. рийтэй хольж боловсруу. хорголжин лаад тэжээд- бэлтгэдэг. 7926 Төгсгөл. Түрүүч нь АМ 45--53-т ажээ. Бүх дамжлага .ме. ханикжжээ. Яг л хотын үйлд. зэрүүд шиг автомат урсга. лын системд орж, цөөн хэ. дэн хүн үйлдвэрлэлийн яв. цыг хянаж байлаа. Улс даяар мал аж ахуйн тэжээ. лийн баазыг ихээхэн, бэх. жүүлж, тэжээл :үйлдвэрлэх дундаж хэмжээг өмнөх та- ван жилийнхээс гучин. хувь ” өсгөж” 1,3 сая тонн тэжээ. бодит үр дүн нь эна ажээ. Миний шинэ найз Батсүх надад өөрийнхөө сургуулийг Үзүүлэв, -Хоёр /давхар тоос: - тон барилга байлаа. Биеийн тамирын цэлгэр сайхан тан- химтай, төрөл бүрийн ду- гуйлан хичээллэх өвч тоног. логдсон танхимуудтай, хоёр зуун хүүхдийн тохилог сай- хан дотуур байртай, орчин ч. Үеийн сургууль байв. Нэг: дүгээр ангид орох гэж бай. гаа долоон настай охид, хөв. гүүдийг сургуулийн дотоц байдал, ногооны талбайтай танилцуулж байлаа, С галт, үйлдвэрлэлийн холбоог бүр бага наснаас нь. бэхжүүлж байгаа ажээ? - Улсын хэмжээгээр өнгөр- сөн таван жилд ерөнхий.бо. ловсролын сургуулийн 62 мянган суудалтай хичээлийн байрыг ашиглалтад өгсний | нэг нь энэ ажээ, Батсүх бид хоёр түүний | сургуулийг , сурдаг бэлгийн: үзсээр явтал орой болчих. жээ. Дүүгээ цэцэрлэгээс авах -. цаг нь нэг мэдэхэд болчих- сон байв. Бид хоёр цэцэр. лэгийн зүг яаран гүйцгээлээ. - Эргэн тойрон мод бут тарь- сан цэмцгэр хөөрхөн бай- шингаас хүүхдүүдийн цовоо дуу хадна, Цэцэрлэгийн гад. нах ногоон талбайд хөөрхөн булцгар жаалууд гар гараа. саа барилцаад «Дэгдээхэй» хэмээх тойрон бүжиг хийж байлаа. Өөр нэг газар хэсэг улаан бүчтэн пионерүүд дүү нартаа шинэ дуу зааж байв. Эцэг, эхийн түрүүч хүүхдээ цэцэрлэгээс авахаар ирсэн боловч энэ бүхнийг ажиглан харж, өхөөрдөн зогсоно, Сур- гуулийн өмнөх насны хүүх- дийн байгууллагын мате- рналлаг баазыг бэхжүүлж, ясли цэцэрлэгийн 18 мянган ор бүхий барилгыг улсын хэмжээгээр барьж ашиглал- тад оруулсны нэг нь энэ ажээ, Энэ олон хөөрхөн хүүх. дүүдээс ирээдүйн хичиээн олон зохион бүтээгч нар, 20- хиолчид, жүжигчид гарах бол гэж бодогдож байв. Ингэж бодмогц хурдхан аравдугаар ангиа төгсөх юмсан гэж яа- рах сэтгэл төрлөө, Батсүх. тэйгээ эргэж уулзахын бэ- лэгтэй ерөөл тавнад нийслэ- лийн зүг хөдөллөө, Шувуухай хөлөг минь нэ. гэн хэвийн хурдаар үүлтэй тэнгэрийн доохнуур, үзүүр- тэй модиы дээхиүүр жн- лийн газрыг сараар, сарын газрыг өдрөөр, өдрийн газ. рыг Хуйвга товчлон хур- далж байв, Гэнэтхэн хөлгийн радно дохио өгч -- Байна уу, байна у? зїйл. Улаанбаатараас Найз, Петя чинь Москвагаас ярих гэж байна, Залгалаа Одоо яриарай гэсэн эмэгтэй хүний шингэн дуу сонсогд- соны дараагаар би Москва.. тай огторгуйгаас холбоо ба- рив. Петя бид хоёр тавду- гаар ангиасаа хойш захид- лаар байнга харилцаж бай. гаа юм, Удахгүй хэдэн хо- ногийн дараа , лаанбаатарт эхлэх олон улсын идэр ша. тарчдын-аварга- шалгаруулах - тэмцээнд орос найз минь Москвагаас шалгарч орол. цох болсон баярт мэдээг на- ДаД дуулгав, Нүүр учирч Үзээгүй эрхэм дотно андтай. гаа ингэж санаандгүй уул. зах болсондоо би хязгааргүй баярлав. Зам зуурт ахиад хоёр турван газраар орох урилгатай байсан боловч ийм мэдээ Ї 227: Шувуухай хөлөг минь ч хур- даа нэмэв. .. р ТОЖГОРЫГ БҮХ АРД ТҮМЭН ХАРЛАА Тожгорыг Богд уулын ар хормой дээгүүр дүүлэн нис- сээр гарч ирэхэд улс эх ор- ны--нь голт “зүрх болсон Улаанбаатар хот дөрвөн уу- лын дунд налайж «ХТууд го- лын хөвөөнд хээр талын цэ. цэг шиг өнгөлөг: харагдаж байв, Үйлдвэрийн өндөр ян. дангууд, байшнни “барилгын арчсан толь шиг шилэн цонх. нууд, саатай мөнгөн ас шнг мушгиран урссан Туул гол, хотын битүү ногоон цэ- цэрлэг бүгд түүнд-гар дал. лан баяр хүргэж байв. Төрж өссөн нийслэл ХОТДОО. ХНЧ- нээн их хайртайгаа Тожгор дөнгөж өпөөдөр лд мэдэрлэд, Юм бүгд нь нүдэнд танил, сэтгэлд ойр дотно агаад тун дулаахан ажээ, Бэтгэртлээ санасан төрөлх сайхан хотоо үзээд жаал хүүгийн нүдэнд санаж мөрөөдсөн баярын нулимс цийлэгнэв, Хүн амь. тан хараагүй байгаа гэж ичингүйрэн бодоод тэрбээр нулимсаа түргэхэн арчив, Тэгтэл хөлгийн холбоо дохио огч Тожгорыг хүүхэд, за. луучуудын төв паркад буу- хыг урн8.., Таван жил дугуйланд нь суралцсан залуу техникчдийн ордныхоо дээгүүр нисэп өн. гөрч, «Лениний нэрэмжит (монголын пионер сурагчдын төв, ордны хажуухантаа их зохиолч "Дашдорхийн Нацаг- "доржийн хөшөөний өмнөх талбайд газардав, Хүүхэд, багачууд жагсаж, хөгжимд цоглог марш .хангинаж бай- лаа, Теловнзийн “сурвалж- лагч түүнээс аяллынхаа ту- хай сэтгэгдлээ ярихыг |хү- д ДР йн комбинатад хэвлэв, | сэв, Манай зохиолын яиср ч дуртай зөвшөөрлөө, Р дийгээр хэл нь загатнаж бай.. лаа. Тэгвэд тэр дорхноо Тожгор хамаг юмаа мартаж « будилах ёстой байв, -- Хүн ард-маань ажилч сайхан улс юм 7/Ц--в “Ус байна, Хүүхэд, багачууд бид. нийгээ хот, хөдөөгүй тэр хөдөлмөрч сайхан уламжла- даараа сургаж хүмүүжүүлж байдаг юм байна. Үүнийг би тал, хангай, говь нутгийн хаана л бод хаана харж яв. лаа гэж Тожгор сурвалжлаг. чид хэлэв, -- Аяллын гол үр дүн юу вэ гэж радногийн сур- валжлагчийг асуухад тэр огт- хон ч түгдрэлгүй -- Гялсхийн өнгөрөх түү- хийн асар богино хугацаанд буюу ганц таван жилд манай ямар үсрэнгүй Тем багын мар үср: м алх хийдгийг ойлгож авлаа, Тэр аварга том алхмыг санас. ны зоргоор амархан . бүтээ- чихэж болдоггүй, харин са- наачилж, идэвхийлж, бүр товчоор хэлбэл бүтээн бай- гуулалтад бүгдээрээ нэг хүн шиг зэрэгцэн босож тэмцэж хөдөлж байж хийдэг юм бай... на гэдгийг ойлгож авлаа гэв, -- Өөр үр дүн байв уу гэж «Пионерийн үнэн» со. нины сурвалжлагчийг асуухад Тожгор -5 Олоп сайхан найз нө. хөдтэй боллоо, Танилтай хүн талын чинээ гэдэг шүү дээ тээд богц дүүрэн хүүхэд ба- гачуудын захидал, цахнлгаа- ныг гардуулж өгөв, “-- .ХёИЙН Найз- нөхөддөө юэ “Хэлж захимаар байна гэ: жлагч сурвал асуув, Тожгор бяцхан бодол. хийлснээ -- Эх орондоо хайртай хүн ажилч хнчээнгүй, хөдөлмөрч байдгийг би яс махандаа шин- гэтэл ухаарч авлаа. Тийм “хүмүүсийн гараар хот тосгод сүндэрлэн босч, мал сүрэг өсөн үржиж, байгаль дэлхий өнгө төрхөө үл алдан цэцэг. лэж, алтан тарид найган : халиурч адуу мал багшран | орноосоо , лөг маань хаана Й газардан бууж ирэх юм шиг 7 7/(| Ханан дахь хуанлийн хууд- "өдөө л ойлголоо, 123456789101114 бэлчиж байдаг юм байна, ойлгож аваасай, хүний хө- хэлмээр байна. Бас наран үүрд ман. даж, тэнгэр мөнхөд цэлмэг байгаасай гэж хүсч байна гэв. Энэ бүхнийг телевизийн . шууд с, эх орон, бүх ард түмэн нь цэнхэр дэлгэцнээ тольдон харж бай. на. Түүнийг таньж мэддэг хүүхэд багачууд баяр хөөр болон дэвхцэж » хэмээн.гар даллан хашги. ралдаж байв, төгсгөл Сэрүүлэг тасалгаа дүүрэн тачигнав, д- цочин «харайж хан д би чинь Дашдоржийн Нацагдоржийн хөшөөний өм- нөхөн талд газардаагүй биш билүү. Өнөөх олон сурвалж- лагч нар... гэж гайхан бо. дов. Нойр бүр сэргэж орхи- а Ид шидэт Шувуухай хо. айна гэж бодоод харвал алга. Зочдын өрөө рүү хөл нүцгэн явж оров. Дугу! раа таазнаас хөдөлгөөнгүй унжиж байлаа. Тэр гэв гэ. нэт амнлан үг хэлж шалнаа санан горьдож хүлээсэн боловч тэгсэнгүй, хэсэгхэнтээ сыг харвал 1986 оны 6 ду. гаар сарын арван гэсэн тоо тээд л ирээдүйнхээ хачин сонин зүүд зүүдэлснээ Тэр ном миний ой рэг шүү. Тэр ном тойнд ортол шингэжээ. Би одоо 9 дүгээр ангид онц су- раллцдаг нь үнэн, харин би тийм ч намхан бишээ, Тэ. гээд ч . миний.нөхдүүд на- майг хэзээ ч «Тожгор» хэ- мээн хочилж байгаагүй юм, 28 Үндэсгүй юм юу зүүдлэв ээ Н ьдчнлан- төлөв- лөж, харж бүрэн болдог бай. на. Тэр төлөвлөгөөнд хүн ардын маань хувь заяа, амьд- рад тэмцэл бүхлээрээ таж байдаг ажээ. Ерэн онд есдүгээр таван жилийн тө- Юутай сайхан бэ, Ямар 4. » хүн ардын нээасэд 0-2 ” лааг гардан авагчдын ширхэг эд эс болох би ч гэ- сэн мөн ялгаагүй ямагт ирээ- Дүй өөдөө яаран тэмүүлж, | эрхэм гоц -р хувь заяа юм, м хувь заяатай болж төр--/ сөндөө бахархнам, Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Индекс-14140 баг-. түлт----- йн Бэмны 1 хэнннэнчииилиилниэнииаөншитанцамирранний амтлиэлнрэнилилиинисниинн | 9 пмэРтораа ! 4 өимнжлилэмилиэиицлэличилиниилчиилилиин МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРД э ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН Ч БУХ! Хний П2ОЛЕТАРИ АР НЭГД ! | --Эх орны өсвөр үе- ! сурагч та нарын амьдрал- | тай шууд холбоотой ямар г чухал баримт бичгийг одоо бүх нийтээр хэлэлцэж бай- бна вэ? -- МАХН-ын Төв Хо- рооноос гаргасан «Сургуу лийн системийг боловсрон- гуй болгох тухай сэдвийн» төслийг хэлэлцэж байгаа. -- Энэ сэдвийг та нар уншсан уу? -- Уншсан. -- Сургуулийн систе- мийг боловсронгуй болгох тухай сэдвийг хэрэгжүүлэ- хэд чн ямар үүрэгтэй вэ? Өнөөдрийн сурагч та нар уг ажлыг хэрэгжүүлэн бие- лүүлэхэд биечлэн оролцох ёстой юу? -- Оролцох ёстой. Бид саяхан нийслэлийн нэг сургуулийн ахлах ан- гийн хэсэг сурагчтай ийн- хүү ярилцсан юм. Хүүх- дүүд сэдвийн төслийг со- нирхон уншиж, аав эзэжээ- сээ асууж нэлээд сайн ойл- голттой болсон байлаа.Үнэ- хээр сайшаалтай хэрэг. Соцналист нийгмийг хөг жүүлэх талаар дэвшүүлж байгаа намын бодлого,түү- нийг хэрэгжүүлэхэд чиглэгд сэн арга хэмжээ бүхэн улс орны эзэд-та нарын эрх ашиг, хүсэл сонир- холтой хэзээ ямагт амнн холбоотой байдаг учраас тэр бүхнийг сонирхож, су- далж байх нь туйлаас чу- хал. Сонирхож судлаад ч зогсохгүй хэрэгжүүлэ: төлөө дайчин тэмцэгчид байх хэрэгтэй юм. Ерөөс манай нийгэмд нэг хэсэг нь хийгээд бусад нь ц нийг зүгээр ирдэг х халамж мэт гар тосон ав- даг зарчим гэж нэгээхэн Ч үгүй. Жирийн бэлэгт хүр- тэл хариу барьдаг ёс бий. Манай намын боловс- руулж, бүх ард түмнээр хэлэлцүүлж байгаа «СурР- гуулийн системийг боловс- ронгуй болгох тухай сэдэв» бол социалист нийгмээс ! ирээдүйнхэндээ өгч байгаа хайр халамж, үнэ цэнэтэй бэлэг” мөн. Өөрөөр хэлбэл эн9 сэдэв гарцаа байхгүй хүүхэд багачууд та нарын үвтэгш хөгжлийн мөрийн хөтөлбөр мөн юм, Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай сэдэв нь уг чанартаа ХХЇ зууны манай нийгмийн хө- дөлмөр, соёл урлаг,шинж- лэх ухааны цуутныг бэлт- гэх систем мөн бөгөөд энэ ажлын эхлэл өНӨӨД- сурагч та нарын биеэ | хэрхэн бэлтгэснээс, хичээл дээ хэр зэрэг махруун сайн «уралцсанаас, ирээ- дүйн мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгосноос шууд шалтгаа- лах”болио. Одоо хүртэл мөрдөж ир- сэн ерөнхий боловсролын Сурагч сургуулийн системийн суР- талтын гол чиглэл зорил- го нь сурагчдыг ахих шат- ны сургуульд бэлтгэхэд чиглэгдэж байсан бол эдү- тээ улс нийгмийн хөгжлийг дагаад өсвөр үеийг багаас нь амьдрал, хөдөлмөрт бэлтгэх нэн чухал шаард- лага гарч ирсэн юм.Тэрч- лэн ирэх зуунд ажиллаж амьдрах иргэд маань дэл- хийн соёлт ард түмнээс хоцролгүй, шинжлэх ухаан, тє өндөр мэдлэг боловсролтой байх зүй ёс- ны шаардлага ч байна. Ингэхэд «Биднийг амьд- рал, үйлдвэрлэл аав, ээж, багш иар таань бэлтгэнэ, бидэнд-орчин үеийн шинж- лэх ухаан, техникийн ололт амжилтыг сургууль олгож өгнө» хэмээн идэвхгүй 00- долтой, сул дорой ойлголт- той байж хэрхэвч болохгүй тийм цаг үетэй та нар хэ- дийнэ золгосон шүү, Ероо- сөө аливаа сургалт нь зөв- хөн гаднаас олгогддог зүйл бус гол нь өөрийн хичээл зүтгэлээс машид шалтгаал- даг билээ, 1 УЧү27 Є1:11-55-2 Шага | Хүүхдүүд минь бодох санах, хийх бүтээх юм туй- лын нх байна. Өнөө жн- лээс эхлээд дүү нар чинь Т настайгаасаа сургуульд орлоо. «А» үсэг эхэлж заалгасны хуваарь тэдэнд туслах нэг том үүрэг Ч та нарт ногдож байна.Бүх хүүхдийг 7 наснаас нь сур- гуульд бүрэн хамруулах шинэ зорилтыг хэрэгжүү- лэх нь гэр бүл, яслн цэ- цэрлэгээс ч хамаарах тул «Дүү» гэдэг ойлголтыг нэ- гэнтээ ах, эгч болсон су- рагч та иарт зориуд хэлж байна. Зөвхөн дүүтэйгээ зөв ажиллаж, тэднийг бүх талаар сургуульд бэлтгэ- хэд тусалж чадвал сургуу- лийн системийг боловсрон- гуй болгоход та нар ихээ- хэн нэмэр хандив оруул- сан болно, Мэдээжээр дүүд туслах нь аав, ээжид тус- лахаас хэцүү. Юун түрүүн өөрөө шинэ системд заас- ны “дагуу Өсч хөгжих хэ- рэгтэй. Хүн төрөлхтөн ХХЇ зууны босгоор цөмийн зэв- сэггүй орох зорилт тавьж байна. А ЛХАГВА Мэ55 (2175), д 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 10. чиний үүрэг Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох зорилго. тухайМАХН-ын Төв Хорооны сэдвийн төслийг хэлэлцэж байна, Манай хүүхдүүд нрэх зууны босгоор бүх талын үвтэгш боловсрол мэдлэг- тэй, эрүүл саруул иргэд болж, баяр баясгалантай нижигнэтэл алхлан орох ёстой, Шинэ зууны голог- дол хүн 2000 оны босгоор хөл тавьж яавч болохгүй. Сэдвийн төсөлд «..Су- рагчдын бие даан сурах арга, сэтгэлгээг хөгжүү- лэх...улс ардын аж ахуйн түгээмэл мэргэжил эзэм- шнх, үйлдвэрлэлд ажил- лах бэлтгэлтэй болгох» гэ- сэн зорилтууд бий, «Мал аж ахуй, газар тариалан, аж үйлдвэрийн үндэс», «мэдээлэл зүй, тооцоолон бодох электрон техникийн үндэс» зэрэг хинчээлийг шинээр судлуулна гэсэн заалт байгаа «Эзэмшүүл- нэ», «Бэлтгэлтэй болго- но», «Судлуулна» гэсэн үгийг та нар «эзэмшинэ», «Бэлтгэлтэй болно», суд- лана» гэж ямагт өөр дээ- рээ татаж, эзэн ёсоор хичээл зүтгэл гарган, түгээмэл мэргэжил эзэм- синиэцллалын х ХҮ Хүлн« зэ ших, үйлдвэрийн ямар ч салбарт ажиллах бэлтгэл- 1 тэй болохын тулд эрдэм ! ажил хийгээд амьдралд (1 хичээн суралцах ёстой. Үүний тулд багш нар,ХЗЭ, пионерийн Сбайгууллагын- хаа гарыг харалгүйгээр 7 мал аж ахуй, газар та- 7? рналан, аж үйлдвэр, тех» (1 никт суралцах төрөл бүт 1 рийн дугуйлан, клуб нээж, 1 уулзалт, тойрон аялалд з0- 7 хнох нь чухал. Бне бялд- 1 раа хөгжүүлж, соёл, гоо 2 зүй, эрүүл аж төрөх ёсны эрдэм эзэмших хэрэгтэй. В. И. Ленин бид, бүх- 9? нийг «Коммунизмд суралц» 1 гэж урналсан. Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох зорилт бол чиний хөгжлийн программ мөн. Бүхнийг чамд зориулна, бүх зүйл чамаас шалтгаал- на. Энэ бол манай зарчим. Эрдэм ухаан, амьдрал | хоёрт сэтгэл зүрхээ өгч хичээн суралцагтун! ЇТМХЗЭ-ийн шагналт хүүх дийн зохиолч С. НАДМИД | ташижгллоиосттяшилоол: плооэгчэ ТА БҮХНИЙГ УРЬЖ БАЙНА Сургуулиас гадуур хүүх- дэд хүмүүжил олгох 10- моохон өайгууллагын нэг нь В. И. Лениний нэрэм- жит Монголын пионер су- рагчдын төв ордон юм. Ми1С-ын Төв Ордон нь сургууль, ХЗЭ, пионерийн байгууллагатай хамтран пионер сурагчдыг өндөр мэдлэг ооловсролтой бүх талын өв тэгш хөгжилтэй болгон, тэдэнд гоо сайх- ны ертөнцинг таннулах бүтээлч авьяас сонирхлыг нь хөгжүүлэх зэрэг ком- мунист хүмүүжлийн 30- рьлтуудыг шийдвэрлэхэд хувь нэмрээ оруулж, хн- чээлийн оус цагаар хүү- хэд өсвөр үеийнхний дунд зохиодог улс төр-олон ний: тийн ажлын арга зүйн төв болж байна. Энэ хичээлийн жил МАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг амьдралд бүтээлчээр хэрэгжүүлж, сургуулийн системийг 00- лдовсронгуй болгох асууд- лын талаар гаргасан МА ХН-ын Төв Хорооны сэд- вийг хэлэлцэж байгаа үед эхэлж байгаагаараа бүрч онцлогтой юм. Тус ордон орчин үеийн тоног төхөөрөмжөөр тоног- логдсон эргэдэг тайзтай концертын танхим, лекц, пионерийн ёслол түндэт- гэл, баатарчуудын танхим төрөл бүрийн дугуйлан- гийн өрөө тасалгаатай. Су- рагчдын сонирхлыг хар- галзан ерөнхий боловсро- ЛЫН сургуулиудын сурагч» ДЫГ хамарсан урлаг уран сайхан гоо зүйн чиглэлийн төрөл бүрийн дугуйлан секцүүд ажиллаж байна. Тухайлбал уран зураг, сийлбэр, уран баримал, фото зураг, хөөмөл, цэцэг, шатар даам, зөөлөн тог- лоом, сүрлэн урлал, сүр- лэн наамал, оёдол эсгүүр, бүжиг, үндэсний хөгжим, үлээвэр хөгжим, төгөлдөр хуур, хийл, цахилгаан хөг- жим, найрал дуу, гадаад хэл, бөхийн дугуйлангуу- дад 3000 гаруй хүүхэд хичээллэнэ. Ордны үйл ажиллагаа- ны нэг үндсэн чиглэл нь пионер сурагчдад интер- националч эх оронч хү- мүүжил олгох ажил юм. Манай ордонд нийслэлийн сургуулиуд тусгай хуваа- риар сургуулиа сурталчлах өдөрлөг, түүхэн тэмдэг- лэлт өдрүүд, эв санааны нэгдлийн цуглаан, «Хүүх- ДҮүүд энх тайвныг хүснэ» уулзалт, бяцхан иргэдийн фестиваль зэрэг олон ар- га хэмжээ хамтран зохио- ДОГ. Пионер сурагчид чөлөөт цагаараа концерт, кино үзэж, өөрсдийн уран 0ү- тээлээр үзэсгэлэн гаргаж нонцерт, уулзалт өдөрлөг зохион шинэ жилийн сүлд модны наадмаа хийдэг уламжлалтай боллоо. Зөв- хөн 1985-1986 оны хи- Пионер сурагчдын төв дНы ичвэлИйн жилийн илэн 9 дүгээр “Еыутуэнд болно. Хүүхдүүд та бүх- гн 3 Үрийн. Р (В.И. Цс 5 ниний нэрэмжит 1 Төв Ордны орлогч “захирал) ... . ЯВЦГААЯ, НАЙЗУУД АА! ЯВЦГААЯ! Наран шаргал Тариан талбай Намрын сардаа Алтран байна. - -Наашаа ирээч гэж Багачуудыг урин Намайг чамайг Дуудаж байна. Явцгаая, найзууд аа! Явцгаая! Яралзтал жагсаад Очицгооё! Шижиртэн найгах Тариан түрүү Шинэхэн талхны Үнэртэй байгаа Ширхэг бүр нь Боловсорч гүйцээд Шим шүлтээр Баян байгаа Явцгаал найзууд аа! Явдхгаал! Бэ” 14 Яралзтал алхаад Очицгооё! Тариаланч олон Ах эгч нарын минь Тарьж ургуулсан Хөдөлмөрийн бүтээл Тансаг баян Тазар шорооныхоо Таалж бахдам Шимийг хураалцахаар Явцгаая найзууд аа! Явцгаая! Н. ДОРЖЦЭРЭН ӨӨРИЙН ГАРААР ТАРЬСАН БҮХЭН АМТТАЙ Манай сургуулийнхан Борнуурын Сангийн аж ахуйн дэргэдэх «Чадвар» хөдөлмөр амралтын зус- ландаа гурван ээлжээр гарч ажиллан 100 шахам га талбайд төмс, хүнсний то- гоо тарьж ургуулсан юм. Саяхан УШ--Х ангийн 330 гаруй пионер сурагч арвин их ургацын төлөө аянд гарлаа. Бид өөрийн гараар тарьж ургуулсан бүхнээ хаягдалгүй хурааж авна. Ц. ГАНЧИМЭГ (63 ду- гаар сургуулийн 10-- хчоын 4А» ангийн сурагч) ХӨДӨЛМӨРИЙН Өмнөговь аймгийн пино- нер сурагчид зуны амрал- таа тавтай сайхан өнгө- рүүлж, МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг ам- жилттай хэрэгжүүлж бай- на. ЗУРАГ ДЭЭР: 1. Даланзадгад хотын Бага сургуулийн 2-ын «А» ангийн сурагч О. Нэргүй, Цогтцэций суманд аж төр- дөг эмээгийндээ амарч үнээ, ямаа сааж сурлаа. Тэр цагаан идээ хийж сурч, 800 гаруй ширхэг зоодой бэлтгэлээ. 2. «Далай» гэдэг газар Цогтцэций сумын «Сийрст» «Би--адуучин болно». ахуй, 10 жил сурагч УЛИРАЛ--86. бригадын ямаачин Ц. На» ранцэцэгийнх зуслаа. Тэд. ний хүү Н. Алдаржаргал, Н. Алдар нар Ц, У ангид сурдаг. Зуны амралтаараа 1000 гаруй таанан зоодой бэлт- гэлээ. 3. Цогтцэций сумын «Өгөөмөр» нэгдлийн фер. мийн малчин М. Содном цагаан идээ боловсруулах ажлыг удирддаг. Тэр, су- рагч С. Бүрэнжаргал, Б. Буянжаргал нарт цагаац ндээ боловсруулах аргаас зааж өгч байгаа нь. Т. АЛГААГИЙН авсан фото ЗУРАГ ДЭЭР: Зөвлөлт орны өнцөг бу НиВээгагс 1-7 э.27:0 2 иллэг лан бүрт мянга мянган өс вөрийн Ленинчүүд хн чээлийн шинэ жилтэйгээ БЕ--т--0--005- тоос ОНЫ баяр хөөртэй золголоо. Иркутск мужийн Усть Илнмскийн дунд лийн сурагчид СУРГУУ- АПН-ээс ирүүлсэн фото ӨСВӨРИЙН СУРВАЛЖЛАГЧИД, ИДЭВХТЭН БИЧИГЧДЭД шил РЭЭЭЭР ЭЭЭР Сонинд мэдээ бичихэд юу анхаарах вэ? Мэдээ бол нийгмийн амьд- ралыг харуулсан баримтыг улс төрийн тодорхой зорил- гоор шуурхай түгээх сонины бичлэгийн нэгэн хэлбэр юм. Мэдээ товчхон байх ёстой. Товч бичих гэдэг нь орох зүйлийг нягтруулахыг хэлнэ. Нэрт зохиолч, сэтгүүлч Илья Эренбургээс: -- Сэтгүүлчийн уран чад- вар чухам юунд байдаг вэ? гэж асуухад -- Нүдээр үзсэнээ товч, тэгсэн мөртлөө уг үйл явдлын тухай уншигчдад бүрэн бүтэн зураг өгч чадахаар бичихийг хэлнэ гэж хариулжээ. Сонины редакцид өдөрт хэ- дэн арван захидал ирдэг нь манай инонер, сурагчдын НИЙГМИЙН ИДЭВХЖИЛ, СОЦИЗ- лист ухамсрыг илтгэн харуу- лах нэгэн баталгаа мөн, Та бүхнээс улам өргөн цар хү- рээтэй, цаг хугацаа алдаагүй, үлгэр дууриал болохуйц,шинэ шинэлэг, санаа өгөх, мэдээл- лийн өгөөж сайтай мэдээ да- хин дахин ирүүлж байхыг с0- инны редакци хүсэн хүлээж байдаг. Та бүхний илгээсэн мэдээ бүхэн сонинд нийтлэгд- дэггүй ээ. Яагаад тэр вэ гэхэд «сонины бичлэгийн шаардлага » гэсэн харну өгдөг шүү дээ, Сонинд ирсэн нийтлэгдээгүй захидлуудад үндэслэн мэдээ бичихэд анхаарах зарим зүй- дийн талаар товч зөвлөе, 1. Сургууль дээрээ болсон үйл явдлыг шууд л хуулбар- лан тоочих, амжилтын тоо, хүний нэр жагсаах, амьдра- лыг өнгөц «дүрслэх, сүржин үгээр дөвийлгөн магтах, хэт ерөнхийлөн тоочсон, бичихэд амархан уншигчдад өгөөжгүй мэдээ байвал сонинд нийтэл- дэггүй. : 2. Сонины ээлжит дугаар бүрт шинэ сонин зүйлийг маш шуурхай мэдээлэх ёстой. Ийм учраас мэдээ цаг хугацаа алдсанаас «Хуучирч» нийтлэх шаардлагагүй болдог. Тухайн үйл явдлыг болж өнгөрснөөс хойш, түүнийг угтан зохиож байгаа ажлын тухай мэдээ с0- нинд ирэх нь цөөнгүй байдаг. Завхан аймгийн Цагаанчулуут сумын нэгэн сурагчаас (1986 П--4-нд) бичсэн мэдээнд шинэ жилийн баярыг угтаж «Сүлд модоо хамгийн олон онцоор чимцгээе» хөдөлгөөнийг Өөр- нүүлэн ажиллаж сурлагын чанар ахиулсан тухай өгүүл- жээ, Ийм жишээ олон бий. Со нины редакци энэ мэтийн иэ- дзэг хугацаа хоцорсон гэж үздэг. З, Мэдээлж байгаа зүйлийн түгээмэл болон харьцангуй чанарыг сайн бодож бай. Сур- тууль, анги, бүлэг, салааны дотоод ажлын тайланг орон даяар түгээи дэлгэрүүлэх гоц гойдын зүйл болгон мэдээлэх гэсэн гэнэн хандлага зарим- даа үзэгдэж байна, Сонинд нийтлэх мэдээнд хувийн дүг- нэлтээр өрөөсгөл хандаж бо- лохгүй. Уншигчдад юм бодуу- лах, ажил сайжруулахад тус болохоор байх шаардлагатай. Нийслэлийн 75 дугаар сур- гуулийн нэгэн сурагч зуны амралт эхэлж байгаа тухайгаа «Зургаан сараас эхлээд номин тэнгэр хурлаж, чамин цэцэг дэлгэрнэм сар билээ.Эх ор- ныхоо өнцөг буланд тархан ажиллах гэсэн залуучуудын баярт онцгой нэгэн сар би- лээ» тэж бичжээ, Энэ хэсгийг уншихад танин мэдэхийн ямар өгөөж байна вэ гэдгийг нягт тунгаагаад дараа нь соинид явуулсан бол дээр байсан биш үү гэж санагдана, 4. Урьд гарсан евиааг дав- тан бичвэл мэдээ чинь сонин шинэ зүйл биш болно. Тогт- мол хэвлэлийг аль болохоор өргөн ашиглаж бай. Тэгвэл мэдлэгийн хүрээ өргөсч, оюун ухааны хөгжилд ихээхэн тус болдгийг амьдрал харуулж байна. Дорноговь аймгийн Зүүн- баян хотын нэгэн сурагч (1986 оны Ш сарын 4-нд) ирүүлсэн захидалдаа нэрэм- жит бүлэг болохоор үүрэг аван ажиллаж байгаа хай- гаа бичээд хэд хэдэн зүйлийг лавлажээ. Энэ зүйтэй санаа. Гэвч манай сонин 1986 оны 246-д нэрэмжит бүлэг болоход юуг анхаарах тухай зөвлөмж нийтэлсэн билээ. Урьд ний- тэлсэн зүйлийг үзэж бай, 5. Мэдээний хэл яруу тун- галаг, найруулга үлгэр жишээ байх учиртай. Өгүүлж байгаа зүйлийн учир шалтгааны уял- дааг их анхаарах хэрэгтэй байдаг. Нийтлэгдээгүй ихэнх захидалд ийм дутагдал маш элбэг бий. Баян-Өлгий аймгийн Өлгий хотын нэгэн сурагч «6-гийн «Д» бүлгийнхэн сансрын ал- дарт нисгэгч Владимир Фа- нибековын нэрэмжит шионе- рийн салаа болсон юм» гэж бичжээ, Энд «бүлэг» маань нэрэмжит болохоороо «салаа» болон хувирдаг нь хачирхал- тай. «хичээл эхлэхээс өмнө 30 ми- нутын өмнө хүмүүжлийн аж- лын дэвтэр, өврийн дэвтэр зол улс төрийн сонсгол хийдэг"нь үр дүнгээ огч ашиг- тай боллоо» гэж бичжээ. Энэ ганц өгүүлбэрт «өмнө, дэвтэр» зэрэг үгийг давтаж, чухам хэдэн удаа сонсгол хийдэг нь ойлгогдохгүй болсноос нур- шилтын алдаа үүсчээ. Дориоговь аймгийн Сүмбэр сумын нэгэн сурагч « мн хэлний өдөрлөг явуулж бүх аигигидэвхтэй лцож манай апги 5-ын «Бэ», бын «В» ангиуд нэгдүгээр байранд ор- Дархан хотын нэгэн сурагч. лоо...хамгийн түрүүнд 19 онц- сайн авсан сурагч сургуулийн аварга болох бөгөөд энэ онц- сайн нь багшдаа барих нан- дин бэлэг юм» гэж бичжээ. Энэ хэсгээс бараг юу ч ойл- гож болохгүй байна. Тухайл- бал манай ангн гэдэг нь аль вэ? нэгдүгээр байранд ямар анги оров? 5-ын «Б», Зын «В» ангид гэсэн нь ямар учиртай вэ? Хэдий хугацаанд 19 онцсайн авах вэ? нэг хн- чээл дээр үү, хэд хэдэн хн- чээд нийлээд ийм болох уу? онцсайн сурах нь зөвхөн багшдаа барих нандин бэлэг гэж үү? гэх зэргийн одон асуулт гарч болох нь найруул- га болхи болсныг илтгэн ха- руулж байна, 6. Аливаа зүйлийг сэтгэ- лээрээ хийж сурах нь чухал. Юуг чгэсэн гар хурууны үзүүрээр хийх гэж битгий бод. Сонинд ирж байгаа 3а- рим мэдээ гаргад муутай, эх- лэл төгсгөл нь мэдэгдэхгүй, догол мөргүй, зөв бичгийн дүрмийн алдаатай, татлан би- чиж хайнга хандсан нь нлт харагдаж байдаг. Говь-Алтай аймгийн Бигэр сумын нэгэн сурагчийн мэдээ маш их татлан бичиж хэд хэд баллаад эцэст нь «маш нх яарав» гэж хаалт хийн бич- жээ. Энэ бол нөхдийгөө, өе- рийгөө ч хүндлэхгүй байгаа хэрэг мөн. Яарвал даарна гэдэг үг бий. Увс аймгийн Улаангом х0- тын нэгэн сурагч «Намын ЇХ их хурлаа угтаж анги хамт олноороо ямар ажил, яаж хийж байгаагаа сониноороо дамжуулан нийт уншигчид- даа танилцуулья» гэж эхлээд хоёр хуудас тайлан маягтай зүйл бичээд «Намын ЇХ их хуралдаа ингэж бэлэг барьж байна» гэж төгсгөжээ, Үүнийг сурагчийн мэдлэгийн алдаа гэхэд арай эргэлзмээр, са- намсаргүй алдаа гзж хэтэрхий харамсалтай, ын ЇХ нх хурад 41934 МАХН-ын ХЇХ нх 1986 онд хуралдсан билээ. Бичсэн мэдээнийхээ «бэхийг нь хатааж байж» сонинд явуулж байгаарай. Т. Сонинд ирж байгаа мэ дээнд шинэ шинэлэг » үгүйлэгдэж, «олон ажил зохиолоо», «Их зүйл хийгээ», «нөхдөө хошуу- чилж Яг.а», «найздаа тусал даг», «хэмцээн болов», «өдөр лөг сохнӨдоо», «анги шалга- руулав» цаашгүй ву яаж хийж, ямар амжилт хєргасан, онцлог нь юу юм бэ, өгөөж ямар вэ юу- гаараа дуурналтай зэргийг нь тод томруун бичихгүй байна. Сонин хэвлэлд гарч байгаа 41-таөд бүтээлчээр суралцаж 8. Сонины мэдээнд ялимгүй айхгүй. онд, зүйл гэж б Ихэнх мэ- дээнд хүний овгийн эхний үс- гийг тавихгүй ирүүлдэг. Энэ нь хэвлэлд з шаард- лагатай байдаг. Үүнээс болоод уг мэдээг нийтлэхгүй удаа Ч тохиолддог. байна. Голдуу |. тэж дурдсанаас | үзэхэд . МАХН 9 Ж мн 2 чРОЖ тагэЛн урьж Дархан хотын нэгэн сурагч . 23 дугаар анги төгсөгчдөөс лаа» гэсэн мэдээ ирүүлжээ. Товчилсон үгтэй материал сонинд ирүүлж болохгүй. Заавал бүтэн нэрээр нь бичих шаардлагатай, олныхоо сурлага хөдөлмөр, үзэл бодол, хүсэл, эрмэлзэл, соёл хүмүү- жил, сэтгэл санааны ан чанарыг итгэл үнэмшилтэй харуулсан бүтээл сониидоо тогтмол илгээж байгаарай. Аливаа зүйлд сэтгэл, зүтгэл, мэдлэг ,ухаалаг байх чухал шүү. МУИСийн багш Ц. СҮХБААТАР | Буруу, буруу Буруу, буруу Буруу бүхэн Бусдын буруу Нодорхой тэр гэж шоолуулж байдаг Нэрний буруу Ном барихаар анилдаад байдаг Нүдний буруу Даалгавар хийхээ дандаа мартдаг ЧИНИЙ ШИНЭ ТАНИЯ | толгойн буруу Багш Б. Нацагдоржийн Давтлага болохоор таг нхэнх шүлэг шог хошин. шалалШи аястай. Манай уншигч Хөлний буруу Буруу, буруу хүүхдүүдэд шог хошин 30- хнод үнэхээр нх хэрэгтэй ” байгааг энэ багш соргогоор мэдэрч ийнхүү ална хошин шүлэг бичиж эхэлжээ.Түү- ний зарим шүлэгт, тухайл- бал «Буруу» хэмээх шү- длэгт хөгжмийн зохиолч Л. “ Галмандах ая хийжээ, Энэ удаа багш Б. Нацаг- Буруу, буруу Буруу. бүхэн Бусдынх гэдэг Булай ааш Хамгийн буруу. ӨӨРИЙН УХААН Даалгаварт өгсөн бодлогоо Дандаа хуулуулж доржийн шүлгээс зарнмыг байгаарай гэж нийтэллээ ” «Дандар надад чихэр й, “сарвайна БУРУУ Дал мөр алгадан инээнэ. Буруу, буруу Өдөр бүр тоог минь Буруу, буруу “мАЛНЫН Буруу бүхэн Үнэндээ тэр олигтой Бусдын буруу сурахгүй. Хичээл ярихаар таг Ухаарч ойлгохгүй хуулдаг 3 болчихдог «болохоор Хэлний буруу Улигт хоёроос ер Хийх болохоор хөдөлж салахгүй, өгдөггүй Хүний хувцсаар гоёдог Гарын бу жаал шиг Урагшгүй Хаёрсос салж Миний ухаанаар сурах чаддаггүй ХЭЦдУЭЛГ2 Дэвтрийн буруу Өрөөлөөс гуйлгүй зүтгэл Урагдаж навсайж дандаа : “ггаргавал явдаг Гутлын буруу ЯВВЭВЭЭЛЭВЭшээзэээээээхэээээээээээхэээеэээээээжэжээжэээжээээээээээжээжээээчлэээтээиниэииээвииилиииэсэинииииэиииииниигимииииииииииииииииииииииииилисиеис БАЙГАЛМААГИЙН ТЭМДЭГЛЭЛ Өөрийн .ухаан бусдаас дутдаггүй юм. БОРГОЦОЙГОӨР, АМЬТНЫ. ДҮРС: Хүүхдүүд зэ! Цэлмэг Ду- лаан үдэш, хот суурин га- зарт байхдаа тэнгэр өөд нэг хараарай, Тэнд хурц махир далавчтай хурдан түргэн сүлжилдэн жиргэлдэх шувуу- дыг үзох бол:0, Хараацай- тай тун төстэй, заримынх нь нуруун талд сүүлний дээхэн цагаан бүслүүр харагдах вий, Багачууд хараацай гэж ан- дуурах иь олонтой байдаг, Энэ бол ураацай гэдэг шу- вуу юм. Ураацай, хараацай хөхөө шувуу ирсэн анхны өдрөөс байгалийн зун эхлэх нь тэр, Манай оронд хурын ураа- пай, морин ураацай гэсэн хоёр зүйл шувуу тархжээ. Ураацайнууд өндөр хад ас- ЯАНАА ДАА ! Багшийф: хичээл ясуухалр чи Байж ядан хулгах юм. Шилээ маажаад босох нь УУ Ширээн доогуур шургах 2 нь уу Аа яа яа, яанаа чи Алдхан биеэ нуух нь уу Аа яа яа, яанаа чи Арагшаа хараад суух нь УУ Орой номоо унших чинь яав аа Оролдож хичээлээ давтах чинь яав аа Ойлгоогүй бол асуух чинь яав аа Олон нөхөд чинь туслалгүй Ё яах вэ? Ха яа яа, яанаа чи Алдхан биеэ нуух нь уу Аа яа яа, яанаа чи Ангиасаа гараад зугтах нь уу Давран давран тоглосоор Даан ч хэтэрч байна шүү Ы, дээ Давтлага хийдэггүй болохоороо Дандаа муу авна л даа. Аа яа яа, яанаа чи Арай ч хэтэрч байна шүү Аа яа яа, яанаа ЧИ Ангийнхаа нөхдөөс ичээч ээ. МИНИЙ ДҮҮ Ажигч шүү, ажигч миний Араар дүүрэн адуугаа Андуурахгүй зүсэлдэг юм Аадар бороо орохыг Андахгүй мэддэг юм Ажигч шүү, ажигч миний Ажилсаг шүү, ажилсаг Хүүхдүүд та нартаа мод- ны боргоцой ашиглан янз бүрийн тоглоом хийх тухай зөвлөе! Зураг дээрх дүрсийг сайн ажиглаарай, --Тахна, хонь, үхэр, ямаа, морь зэрэг олон амьтны дүрс хийж болно, Юуны өмнө ба- гажаа зөв сонгоорой. Зүү, утас, хутга модны цавуу, онгөлөгч лак хэрэг болно. Боргоцойг хооронд нь хол- бохдоо модны хоёр үзүүрийг зорж үзүүр гарган цавуудаж тогтооно, Я Сонгосон дүрсээ зөв, ая- тайхан гаргахын тулд цэвэр нямбай ажиллах хэрэгтэй, Усан ба тосон будгийн бий- УРААНАЙ рын --0о1хаэд Тархан амь- дарна, Улаанбаатар хотын дүүрэгт морин ураацай өр- төн тархжээ, Үүрээ хад ас- гавы завсар зай, барилгын адрын хөндийд засч 1-86 цагаан өндөг гаргана, Олон хоногийн хуйтэн борооны үеэр ураацайнууд үүр ангаа» хайнуудаа орхиод хэдэн ар- ван километрээр алслан инс- нэ, Энэ үед өндгөө дарж байгаа шувууд, үлдсэд ан- гаахай, дэгдээхэй, долоо хо- ногоор ч хоолгүй байж нэг ёсны «ичээнд» орж чаддагт тэдний гол нууц оршино, Нүүдэллэн нисч байхдаа маш их хурдлана Хурын ураацай цагт 110-4150 км ниснэ. Цармын ураацай цагт 170 км хурдалдагаараа дэл- хийн хамгийн хурдан шу- вуунд тооцогддог юм, Хүчтэй салхи, агаарын урсгалаар доэш | өргөгдсөн ураацай шувууд асар өндөрт нисч явах нь ерийн үзэгдэл, Ураацай ннсч явахдаа шавь- жаар хооллодог, ус уудаг Агаарт тэжээд барихад зо- хилдож ам нь том ангайх болж жавьж нь нүднээсээ хойш өнгөрсөн байдаг. Үдэш орой болохоор зарим нэг нь үү- рэндээ, нхэнх нь маш өн- дөрт дүүлэн гарч бүхэл шө- » нийг нисч өнгөрүүлдэг. Эр- дэмтдийн судалснаар ураа- цайнууд 8-4 км өндөрт цагт 40--60 км хурдтайгаар том тойрог замаар иннсч хо- ноглодог болох нь тодорхой- логджээ, Байнга нисч бай- хад зохилдон далавч иь урт- саж харин хөл иь богинос- ссПтес газарт буувал хөөрч чаддаггїй болжээ. Иймээс тэдний урт далавчитны багт хамруугдаг, Хариц өглөө нарнаар доош лон ирж шуугилдан жиргэц- гээж аягаахай, дэгдээхэйдээ миний дүү Аргалд ,явсан эгчийгэа, 1: Арагаа дүүргэхэд Аянд явах өвөөги: Аргамжааны морийг дөхүүлдэг юм Ажилсаг шүү ажилсаг, миний дүү Найрсаг шүү, найрсаг миний дүү Настан буурлуудыг айлчлахад, , Наашаа суу гээд урьдаг |! юм Найзаасаа сурсан дуугаа Намбатайхан аялдаг юм Найрсаг шүү, найрсаг, миний Ухаантай шүү, ухаантай, миний дүү Учиг сүвлэх ээждээ Утсыг нь нийлж өгдөг юм Ухаант ардынхаа сургаалиас Учир утгыг нь асуудаг юм Ухаантай шүү, ухаантай 3 миний дүү. ШҮЛГЭНД ДУРТАЙ ХҮҮ. Өр зүрхний минь гүнд Өхөөрдөм нэг хүү бий, Өглөө бүр тэр надаас Чихэр нэхдэггүй, шүлэг нэхдэг юм Хотол олныг уяраах шидтэй Хонгорхон түүний цайлган инээд Хосгүй их онгод хайрлаж, Холбоо шүлгийг минь амилуулдаг юм. Халуун сэтгэлийн минь гүнд Хайрлам нэг хүү бий Хором бүр тэр надаас Хоол гуйдаггүй, шүлэг гуйдаг юм. ХИЙЦГЭЭЕ! рээр жигд лактан өӨнгөлнө, Б. БАТТӨР (МПС-ын ордны багш) тусалдаг юм | өд шувууд ээлжлэн тэжээл зөөж эхэлнэ. Ураацайнууд тасралтгүй нисч байх тэр их энергийг олж авахын тулд маш нх хэмжээний шавьжийг барьж нддэгээрээ байгаль дахь хор- тон шавьжийн тоог хэвийн барьж байдаг хөдөө аж ахуйд нхээхэн ач холбогдолтой шу- зууд. Эх орныхоо байгаль, амьт- ны аймгийг танин мэдэж, хамгаалах ажил манай залуу үе та бүхний эрхэм үүргийн нэг билээ. Чухам ямар амь- тан ургамал, Хаана байга- лийн ямар харьцаа холбоонд хэрхэн оролцож байна вэ? байгальд ямар үүрэг гүй- цэтгэж байна? гэдгийг мэ- дэхгүйгээр байгаль, байга- лийн нөөц баялгийг хамга2- лах тухай ярилцахад учир Дутагдалтай болио. Байгалийн зүй тогтоолыг зөвөөр тапнн мэдсэннй үнд» сэнддээр түүнийг хамгаалж чадах.тэр эрдмийг цом би- дэнд өгнө. ч Ш, БОЛДБААТАР ТЭ Говийн нэгэн сургуулийн сурагч Азжаргал гэдэг хүү аав Батсүхийн хамт улсын баяр наадамд хурдны морь З уралдуулахаар нутгаасаа гарч буй үйл явдлаар зохиол эхэлж байна, Хүүгийн аав Батсүх 1921 оны хавар жаахан хүү байхдаа аав Наянтайн хамт Богдод мөргөхөөр явж их зовлон гамшиг туулжээ, 30- хиолд хоорондоо 50 жилийн. "зайтай өдөр шөнө шиг зө-Э0Е раөөтэй амьдрал гарч байна, ГОВИЙН ЗҮҮД 2 Хүүхдэд зориулсан энэрд ман 22 бүлэгтэй. «Алтан арс- лангийн сураг» хэмээх нэг- дүгээр бүлэгт хөдөөний эр Лувсан хотын танил. Болд« хуягийнд ирээд байгаа тө- дийгүй Лувсанд тохнолдсой адал явдлуудыг өгүүлнэ. , Романд:бяцхан хүү Эрдэ- нэсүхийн үйл “Эй ШОн. ХҮН ШҮВЧУД утга учрыг ойлгоход тууж, «Ногоон эсээ, «Тарианы (Бага насны раагийн нэртэй бүтээлүүд оржээ, ББ-шэшииий ЭМН 2м ї гатай нутаг хот суурийн газ3- / шавьжуудыг «ангуучлахаар» анхаарал тавих богөөд эр эм Х. МӨНХБАЯР Ж,. ДАШДОНДОГ А--02315 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсыц хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, | Индекс-14140 123456789101112- Энэ номд «Өвгөн ахь, харандаа» | гүүдэ: дууль)«Хархиг | одод» (Төгсгөл тууж) -143 ДАХЬ жилдээ ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын їнэрэмжит ,МПБ-ын, Төв Зөвлөлийн сонин. й эж, эмжь- "эмчэнатнй яв гчауганнартийд «ч ханвгүл Эх оронд маань налгар намар болж байна. Ой тайгын гүн ногоон модны “навч алт түрхсэн мэт шар- талтан үес үесхэн үлээх салхины аясаар сэрчигнэ- нэ. Энэ үед дууч шувуудын өглөө, оройн цагаар жир- тэх дуу хүртэл уяхан хон- тор болно. Горхи булгийн ус хоржигнон тунарч өвс- ний ааг шимтийг дагаад шаргалдуухан өнгөтэй бол- жээ. Үр жимс нь боловсорч өгөөж хишгээ хайрладаг байгаль орчин цагийн ая- саар өмсгөлөө-сольж нэл- дээ хонгор шаргал болж эхэллээ. Улирлын аяс дагаж өн- тийн цэцэгс хагдран ган- даад үр буурцаг нь хой- тон хавар урган төлжи- хийн ерөөл тавин эх бол- сон газар шороонд уна- лаа. Их уулсын оройд тү рүүчийн цасны хаялгатай цагаан үүлс хоноглон цаг агаар аяндаа уяралтай сэ- рүүн болж байна. Төгөл дунд шулганах шувуудын жиргээ хүртэл цаанаа нэг хонгор шаргал сонсогдон түүнд өвөлжих дулаан байр, хүнс тэжээл бэлтгэмээр бодогдоно. Алтан намрын энэ өдрүү: 2 ДЭД байгаль орчноо хам- гаалах уламжлалт сарын ажил эхэлж байна. дэлхийн хишгийг хүртэж самар, жимс түүсэн. Ха- рнин хааяа боловч өндөр модны оройд сагсайх са- мар хараад холтсыг Нь -» хоВхортод мунаар нүдэж гэмтээдэг хүүхэд мэр сэр бий. Ногоон мод гэгч бид- ний амьсгалдаг хүчилтө- регчийг ялгаруулагч ачтан билээ. Та нарын ном эрдмээ бичдэг цаасыг модноос бо- ловсруулж хийдэг юм. Тэ- тэхээр мод гэмтээнэ гэдэг эрдмийн өлгий цагаан цаа- саа мөр гаргалгүй | урж хаясантай ижил болно. Ой тайгын мод бас олон янзын шувууд, шавьж амьтны орон байр, оршин тогтнох “нөхцөл болдог юм. Нэг мод огтолно гэвэл хоёрыг тарьж суулга гэж ярьдаг нь учиртай. Навчис хатсан намрын ой модоор явж | байхдаа гал түймрээс болгоомжлох хэрэгтэй. Газар хаясан галтай ганц шүдэнзнээс болоод. бүхэл бүтэн ой шатах аюулд хүрдэг. Уудам эх орныхоо уул талын цэцэг, навчисны үр түүхдээ ухаалаг хандах нь чухал. Үр үндэсгүй болго- сон аливаа анхилуун цэ- цэг унаган байгаль. хөр- сөндөө ахиж ургахгүй бол- (4 но. Ийм болсон газраас эрээн цоохор эрвээхэй, элдэв төрлийн шувууд дүрвэн зайлдаг учраас бай- галь орчныг хамгаална гэ- дэг нь бас түүний зохиц- лыг ажиглаж судал гэсэн үг, Цагийн жамыг дагаад гол горхийн үер, ус та. тарч улам тунгалаг болж байна. Амьдралын нэг эх үүсвэр болсон усыг цэвэр тунгалаг байлгах талаар өнөөдөр дэлхийн олон орон ихээхэн хүч хөрөнгө зарж байна. Нэгэнт 0о- ЭРДМИЙГ ЭХНЭЭС НЬ 7-0 Цүлтэм (БНМАУ-ын Ардан их Хурлын депутат нийслэлийн 62 дугаар сур гуулийн захирал). Эрдмийг ул суурьтай гүнзгий судалж эзэмши- “хийн тулд хүүхдүүд та нар өнөөдрөөс, хичээлийн шинэ жилийн эхний ӨД» рөөс л хичээх нь зүйтэй. Аливаа зүйлийг амар хял- бар аргаар мэдэж сурвал оюун ухаанд тэр бүхэн гүн гүйэгий тогтдоггүй юм, Ий. мээс эрдэм сурахын тулд хичээл зүтгэл гаргаж хө- дөлмөрлөх шаардлагатай, Хичээнгүйлэн суралца» хын тул амьдралын бүрдээ анхаарах 1 зүйлийг бяцхан шавБ нар» таа зөвлөө, 7? --г- Ямар нэгэн хөдөл- мөр тодорхой зорилго чиг- лэлтэй байдаг шүү дээ, Иймд сурахын тул өөртөө тодорхой зорилго тавьж ажилла, Нэгэнт тавьсан эо- рилгоо биелүүлэхийн тө- лөө оюуныхаа иөөцийг шавхан дайчилж, ямагт ирээдүй өөд тэмүүлж сурч мэдэхийн их жигүүрээр жигүүрлэн ажиллах хэрэг- ТЭЙ, ,угынл | ю-а Хичээл-хүмүүжлийн ажилд шамдан багш иа- рынхаа зааж сургасан зүй- лийг хичээнгүйлэн сурал- ? цаж, цагийц юмыг цагт АС Ме56(2176) Д 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 12... 153 ЁО ЁО) О5дг-Э х: вэрлэх нь түүнийг хамгаа- лахаас илүү их хөрөнгө шаарддаг ажээ. Тиймээс ус эрдэнийг бохирдлоос хамгаалах нь иргэн нь хийж, ойлгож” авахын тул сурах хөдөлмөрт өө- рийн бүтээлч идэвхтэй үйл ажиллагаа, оюун сэтгэхүй- гээ бүрэн дайчилж, » бие дааж бүтээлчээр сэтгэж су- рах арга барилыг эзэмшиж цагийг бүрэн үр дүнтэй ашиглаж бай. Үүний тул сурагч бүр өдрийн тодор- хой дэглэм боловсруулан мөрдөж зайшицгаая. -- Гэрийн даалгаврыг бие дааж өөрөө заавал хийж занших хэрэгтэй, Хэ- рэв өөрөө чадахгүй бол багш нар, найз нөхөд, Эцэг. ЭХ,-АХ ЭГЧИЙНХЭЭ тус- лалцаа авч бай, Гэхдээ бу- сад. хүнээр даалгавраа хийлгэх буюу бусдын хийс: нийг хуулж болохгүй гэд- » гийг -мартуузай, -- Үзэж өнгөрсөн хи- чээлээ өмнөх ангийн, улир- лын, сарын, долоо хона» Намрын нар эзэсэн энэ өдрүүдэд унасан нутаг, уул усныхаа байгаль оөрч- ныг хамгаалах үйлсэд яно- гийн гэж ангилан байнга системтэй сэргээн давтаж хичээлээр үзсэн зүйлээ практик дээр хэрэглэж чаддаг чадвар дадлага эзэмшихийн тул бодлого дасгал бие дааж ажилла- хын зэрэгцээ холбогдох материал өргөн ашиглаж байвал мэдлэгийн чинь хү- рээ улам арвижих болно. -- Эрдэм мэдлэгийн эх булаг болсон ном хэв» - лэлтэй байнга нөхөрлөж, унших арга барилд шам- дан суралцаж помын сайн нөхөр болцгоож мэдлэ- гийнхээ санг арвижуулан нийгэм .улс төрийн амьд- ралтай өргөн танилцах нь чухал, -- Та нарт сурах мате- риаллаг боломж бүрдүүлж өгдөг сургууль, анги тан» хим, сургуулийн тоног тв- цэнхэр, шар» эргүүл ажил-" луулах болно. т МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН Хүүхдүүд та нар баян 5 тансаг эх өрнихөө АМИН хирдсон гол мөрнийг цэ- рийн үүрэг билээ. . нэмрээ оруулж, «Ногоон, зайлшгүй чухал ажил юм. . хөөрөмж, хичээлийн хэрэг- лїл, ном сурах бичгээ хайр гамтай эдэлж, аж звхуйч, арвич хямгач ажьллагааг амьдрал ахуй- даз хэвшүүлээрэй, “о- Сурагчийн ажил- лагзаны толь болсон хи- ээтлийн дэвтрийг хайр гам- тай эдэлж дэвтэртээ зөв цэвэр сайхан бичиж, ашиг- лалтыг сайжруулах нь су- тагч чиний үүрэг. -- Хамт олон найз нөх- дөөсөө байнга сурч хамт- ран ажиллаж амьдарч сур- лага-хүмүүжлээр хоцорч буй нөхөддөө үргэлж тус- лан дэмжиж, нэг нь ний. тийн төлөө, нийт нь нэ. гийнхээ төлөө чин санаа тавьж ажиллаж сурвал та бидний зорилго бүхэн бие- лэх учиртай, Збьь- нь, 7 4227-4362, 8,6-г-ы-7 -т 9-2 ть2216) 4 т ШИГ1111111111771112 ЧЭЦ-Л 228153БЫ тсстоєорєс системийг Сургуулийн боловсронгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдвийн төслийг хэлэлцэх явцад. ХЗЭ-ийн пионер, сурагчдын байгууллагын ажлыг сайжруулах, хүүх- дийн бие даасан үйлажил лагааг хөгжүүдэх талаар ХЗЭ, пионерийн ажилтан, багц сурган хүмүүжүү- лэгчдээс олон санал гар- саар байна. Заримаас нь уншигчиддаа танилцуу- лэья. Д.ЗАГДРАГЧАА (Говь- алтайн Жаргалант сумын дунд сургуулийн захирал) --2ЖШил бүрийн түүхт ой, тэмдэглэлт үйл яв- далд зориулж зурагт хуу- дас, альбом, самбарын фото зураг гаргаж байх нь зүйтэй. Тухайлбал, Энэ онд Д. Нацагдоржийн төрс- ний 80 жилийн ойд зо- риулсан сурталчилгааны ямар Ч материал алга. Үүнээс болж аргагүйн эр- ханд ном хэвлэл, сонин сэтгүүлийн зураг хайчилж байна. Г.ЦОЛМОН (Алтай хо- тын 8 жилийн сургуулийн захирал): -- Аймгийн төвд пио- нерийн ордон маш нх үгүйлэгдэж байна. Манай сургууль гурван ээлжтэй. Нионерийн ажлаа орон нутгийг судлах музей, өө- рийн шеф байгууллага, үйлдвэрүүд дээр хийдэг л дээ, Гэхдээ тэнд пиноне- рийн ажил байнга хийгээд байх боломжгүй шүү дээ- ЧҮЛТЭМ (Говь-алтайн Цогт сумын дунд сургуу- лийн захирал): -- Манай сумын Далан бригадын Баасанжав гуай өөрөө санаачилж жил бүр хүүхдүүдийн дунд олон төрлийн сонин ажил зохио- дог. Хоньчин Цэгмид ХУ- САНАЛ зуицлаацитинанннининиинницииананианиииининииниигапииилниннининииииииииг БОДОЛ ЭРЭЛ ХАЙГУУЛ ШИНЭ АРГА БАРИЛ виасаа 5000 төгрөг гар- гаж, пионерийн танхим тохижуулсан. | Хүүхдийн төлөө анхаарад халамж тавьдаг ийм хүмүүсийг ал- даршуулах хэрэгтэй юм. ЗХУ-д «Багачуудыг нийг- мийн амьдралд хөтөлж оруулсны төлөө» А.Гайда- рын дүр бүхий тусгай ме“ даль байдаг. Ийм шагнал ч бий болгож болно. Б. ДҮГЭРЭЭ (Алтай хо- тын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн хичээлийн эрх- лэгч): --Сургууль, түүний ор- чинд ХЗЭ- пионерийн эр- гүүл ,пост муу ажиллаж байна -Дэг журам зөрчсөн хүүхдийн хойноос ихэвч- лэн багш хөөцөлддөг. ХЗЭ пионерийн хамт олон, ги- шүүн бүрийнхээ төлөө ажилладаг болох нь чу- хал. С. ЗАГДАА (Улаанбаа- тар хотын П сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч) --. Үйлдвэр, аж ахуй, соёл, үйлчилгээний бай- тууллага бүхэн өөр дээрээ хүүхдэд зориулсан дугуй- лан, сонгон суралцах хи- чээл зохион. байгуулбал пионер сурагчдын чөлөөт цагийг үр ашигтай өнгө- рүүлэх, тэдэнд мэргэжлийн чиг баримжаа эзэмшүүлэ- хэд их нөлөөтэй юм - -- Хүүхдэд зориулсан хөдөлмөрийн багаж хэрэг- сэл тун -ховор байна. Ту- хайлбал хүрз гэхэд хүүх- дийн нас биед тохирсон олон янз байх ёстой, Т.ДОРЖСҮРЭН (Улаан баатар хотын 22 дугаар сургуулийн пионерийн ах- лах удирдагч) --Хотын хүүхдүүдийн мэддэг гэрийн тэжээмэл 26:/7:77777) И, Ганчимэг охин эх И Мэнлгахэа орол даяар өриөдөг тарьж бүрдсэн нутагт ургуулсан бүхи» хураах (602 дугаар сургуулийн хө” нөр их ажилд иайз нөх дөлмөр амралтын зуслан дигихөд хамт оролцдог бий. Д зусландаа уламжлалтай, бүрийн . хайртай, жил 100 га намрыг тэсэж ядан хүлээ. талбайд томс хүнсний ио- дэг олон хүүхдийн нэг би. гоо тарьж лжээ, Ур- 0 нь зуйжин тор- гац хүүх- гАА-- ургуулсан дүүд баяртай байна. болон зэрлэг ан амьтан тун цөөн. Амьтны хүрээ- лэн байгуулж, ядахдаа зөвхөн өөрийн орны хэд- хэн үүлдрийн малыг хүүх- дэд танилцуулж болохгүй гэж үү. --Тойрон аялал хүүх- дэд олон талын хүмүүжил олгодог сайхан ажил, Гэ- тэл аяны үүргэвч, авсаар- хан ХЯМД майхан, хоол хүнсний хэрэгсэл байхгүй байна. Д.НАРАНТУЯА (Улаан баатар хотын 77 ду- таар сургуулийн пиноне- рийн ахлах удирдагч) -- Хоёрдогч түүхий эд цуглуулахад тпионерүүд идэвхтэй оролцдог, Харин хүлээж авдаг байнгын ажиллагаатай цэг хэрэг- тэй, --3ХУ-д «Товариш» гэж пионерүүдэд зориул- сан сайхан ном байнга хэвлэгддэг, Манай пионер баатарчуудад заавал ун- шиж сурч ашиглаж байх ийм гарын авлага даруй шаардлагатай байна шүү. Э.СЭЛЭНГЭ (Улаанбаа- тар хотын 15 дугаар сур- гуулийн пионерийн ахлах удирдагч) -- Хичээлийн прог- рамм, сурах бичигт БНМ АУ-ын . амьтан ургамал, үйлдвэр, соёлын байгуул- лага, ард түмний зан зан- шил, ёс дэглэм, ах дүү социалист орны пионер сурагчдын амьдрал, хүү- хэд залуучуудын дэвшилт хөдөлгөөний түүх, хамтын үйл ажиллагаа зэрэг хү- муүжлийн ажилд ойр дөт зүйлийг илүү өргөн хү- рээтэй тусгах нь зүйтэй. Тэмдэглэсэн Ц. ТҮВШИНТӨГС эзэн лийнхап идэвхтэй оролц- до, ПЭоЛЭнх РАГ ДЭЭР: --Нийс- лэлийн 62 дугаар сургуу- ангийн | шиншиниииншинишиншинниниишиинининиишиниипишиннниинншиниинниин шт Ут то ТҮРҮҮНИЙ (Үзэсгэлэнгийн танхимаас) »-----д ЗУРАГ БҮХЭН НАРТАЙ 17 Гал шаргал моринд сун- далдсан гурван хүүхэд ур, гах нарны зүг давхиулж явна. Цэлмэг тэнгэрт таг- таа нисэлдэн тэднийг той- рон эргэлдэж байна. 12 настай С. Өнөрсайханы зу- раг «Алтан нар, алаг үрс ашид мөнх» үзэсгэлэнд тавигдсаныг үзэж байгаа нийслэлийн 24 дүгээр сургуулийн гуравдугаар ангийн сурагч М. Болор- туяа, А. Алимаа хоёр ши- вэр авир ярилцаж их тан- химд баяр хөөртэй байлаа. М. Болортуяа охинд «Наран-үүрд, мандаг» зу- раг их сайхан санагдсан бололтой. -- Энэ хараач Жаал охин нар өргөн инээмсэг- лэж байгаа биз. . Энхийн тагтаа зүүн гар дээр нь суусан байна гэхэд А, Алимаа -- Надад энэ зураг илүү сайхан санагдлаа гэж хэлээд найз охиноо дагуу- лан цааш алхав. “Энхийн төлөө тэмцлийн тэргүүн эгнээнд явдаг ЗХУ-ын нийслэл Москва, Нрем- лийн цамхаг, их наадмын тэмдэг энгэртээ зүүсэн гурван хүүхэд гараасаа хөтөлцөн улаан талбайд зогсож байна. 15 орны бяцхан иргэ- дийн зурсан.150 гаруй гар зураг цөмөөрөө зу- раачдынхаа хүсэл, мөрөөд- лийг өнгө будгийн хосло- лоор чадмаг илэрхийлжээ. ЗХУ-ын арван настай Алеша Полов «Миний ну- таг» зурагтаа алс тундрыг эзэмшиж байгаа цэнхэр -Туг намирсан хөлөг 11:10) 10 мөс зүсэн аялж явааг Ха- руулжээ. - Хөлөг онгоцны наахан талд цагаан баавгай амар жимэр алхаж байна. Араа- тан амьтан хүртэл айх аюулгүй гэсэн санаа тод гарсан байлаа, Болгарын зургаахан настай Десис- лава Николова гүн цэнхэр далайд аялагч гурван усан цэрэг гар нийлэн сэлүүр залж явааг дүрслээд «Эн: хийн далайд» гэж нэр өгч чээ. Түүнээс дөрөв ах Ад- рнан Алексиев нар мн“ шээсэн цэлмэг хөх тэнгэ,. рийн дор зурайх засмач лаар хурд хүчээ сорьж байз гаа дугуйчдыг зуржээ, Манай 18 настай .-Ц, Мөнхзуун сансар огторгуй саруулхан байгаасай гэсэн санаагаа зохиомжоор урч лаад «Миний эзэмшнх мэргэжил» гэж зурагтаа нэр өгчээ. Атомын бөмбөгийн айм шигт гамшгийг амссан Япон улсын 12 настай Сасаки цэцэг навч дөнгөж соёолон байгаа төрөлх хоч тынхоо цэнхэр үдшийг зуржээ. 1: Амар амгалан гэгч юух " тай сайхан бэ гэдэг бодолд түүний зургийг хараад сэт" гэлд орж байв, Тиймээ, дэлхий, төрсөн газар ну: таг ,хот тосгон гүн цэн, хэр далай, тунгалаг гол мөрөн сансар огторгуйд Хүүхдүүд эх дайн дажны аюулгүй амга» . лан тайван байгаасай гэж хүсч байна. М. Болортуяа, А. Али- маа хоёр Энх тайван най- рамдлын байгууллагын ор» донд нээгдсэн хүүхдийн гар зургийн үзэсгэлэнг үзэж, сонирхоод хуудас "цаасан дээр Социалист монголын өсвөрийн иргэн би «Бат бэх энх тайвны төлөо, цөмийн-дайны аюу» лын эсрэг гарын үсгээ ёс- лол төгөлдөр зурж байна» гэж нэрсээ бичлээ, Энэ цаасан дээр энхийг хүсэгч хүүхэд бүхэн нэ- рээ бичсээр... 4 , Т.НЯМАА шини АФРИК ТЭМЦЭЖ, БҮТЭЭН БАЙГУУЛЖ | БАЙНА Хүүхдүүд ээ! : «Африк тэмцэж, бүтээн байгуулж байна» сэдвээр Зөвлөлт Холбоот Улсын нийслэл Москва хотод 30- хион байгуулж байгаа уран! зургийн уралдаанд та на- рыг урьж байна. Чи “Африкийн талаар мэддэг зүйлээ, энэ тивийн Одоо, ирээдүйг хэрхэн тө- сөөлж байгаагаа дүрслэн зураарай, Уралдаанд бүх улс ор- ны 8--16 насны охид, хөв- гүүд оролцоно. Хүүхэд бүр гурваас илүүгүй зураг ирүүлнэ. Бүтээлийн хэм- жээг хязгаарлахгүй. Ямар Ч аргаар зурж болно. Зу. раг У1Л ард дараах зүйлийг тодорхой бичнэ, ар чхэл дээр байж но) Овог, нэр, нас, аль улс, оорийн бүрэн хаяг, Шилдэг зураг зурсан 50 Яв шини, ЗУрьлдаанд шалгарсан 3 хүүхдийг нэг “ (УРАЛДААН) : хүний хамт гадаад орнууд: тай найрамдал, соёлоор харилцах зөвлөлтийн ний- гэмлэгүүдийн холбоо, (ГО НСХЗНХ)-ны- зардлаар Зөвлөлт Холбоот Улсад 10 хопог зочлох урилгаар шаглана. ГОНСХЗНХ-ны Хүүхэд, залуучуудын уран зохиол, урлагийн зүтгэлт- нүүдийн холбоо, ЗСБНХУз ын Залуучуудын байгуул: лагуудын хороо, Ази, Аф- рикийн эв санааны нэгд: лийн зөвлөлтийн хороо, ЗСБНХУ-ын Уран сайхиы академи, «Пионерская правда» сонины редакци зохион байгуулж байгаа юм, Зургийг 1987 оны хоёр» дугаар сарын 1-ний дотор обшеств друж- бын связН с страна: » «Залуу зохион бүтээгч» сэтгүүлийн нэрэмжит өс вөрийн техникчдийн улсын аварга шалгаруулах техник спортын ҮП тэмцээн Улаан- баатар хотноо саяхан болж аймаг, хот, районоос шал- гарсан 25 багийн 180 га- руй өсвөрийн зохион бү- тээгч хүч ухаан, зохион бү- тээх авьяас чадвараа усан онгоц, нисэх, авто загвар, радио спортын төрлөөр сорилоо. Нуурын ус тогтуухан мэл- тийнэ. Дарвуулт бяцхан хөл. гүүд гараанаас гарч усны мал чрыаг дайвалзан Г энэх: на, Барианы шугам о соор Цагаан, ягаан, цэнхэр, хи үлээж баярлаж догдолсон хүүгийн дуу сонсодсоор, -- Баяр 7 | гаас ирсэн гэж хүү товчхо хариулав, : Мөрөн хотын нэгдүгээр ар- ван жилийн сургуулийн су- | рагч Л, Батболд энэ тэмцээ- нээс яхтын төрөлд хүрэл ме- даль 2 - БОггн-2 далайд хөвж яваа аварга хөлөг онгоцыг харах дуртай, Зохион бүтээ- сэн хөлөг онгоцондсо найз нөхдөө суулгаад Хөвөгөл нуурт аялж явбал мөн сай- хан аа гэж үргэлж боддрг ЗХУ, ах дүү социалист орны ерөнхий боловсролын дунд сургуулийн сургалтын программд Өргөн хэрэглэж байгаа микрокомпьютер-- (электрон тооцоолон бодох машин)-ийн талаар хүүх- “дүүд та нарт сонирхуулья. Юуны өмнө хоол хүн, сээ бэлтгэдэг гал зуухны өрөөний ажлын зохион бай» гуулалтыг санацгаая, Учир Нь компьютерийн үйл ажиллагааны зарчим . да” раалал түүнтэй төстэй юм. Номпьютерийн төв иро- цессорыг-- хоол бэлтгэх хүн (тогооч) тэж үзье. Тэ- рээр машины үйл ажилла- гааг хуваарилж үйлдлийг лдээ, Энэ хугацаанд тооцоо» Шинжлэх ухаан ,» хэмээн Батболд ярьсан юм, Хүүгийн хүсэл заавал биел- нэ. Түүний олон нөхөд тэм- цээнээс техникийн зохион бү- тээгч болно доо, гэсэн их хү- сэд мөрөөдөл, шинийг мэдэж, ихийг сурахсан гэсэн итгэл ХэлД2 лан дүүрэн буцсан Усан онгоцны загвар 80- хкон бүтээгчдийн тэмцээнээс өсвөрийн зохион бүтээгч Б, Батзориг (Хэнтий), Ц. Энх- төр, (Дундговь) Х. Бахит (Баян-өлгий), Д. Батсайхан (Дорноговь), Э. Ган-од (Хэн- тий), нар алт, мөнгө, хүрэл медалийн эзэд боллоо. Су- рагчид зохион бүтээсэн заг- вараа уралдуулахын зэрэгцэз Усан онгоцны түүхэн хөг- жилт, загварын бүтэц зохион байгуулалт, техникийн тул- гуур мэдлэгээ сорьсон асуулт хариултын уралдаанд оролц- н юм. 2. ХӨӨР, ХӨӨР Бүр ДЭЭШЭЭ хөөр дүнгээр нөхдөө хошуучлав Жолоодлогот загварт Б. Сай: (310). тбаяр (УБ 13), Д. Батгэрэл (Архангай), Г. Золзаяа (УБТЗ), нар мөн- тв, хүрэл медаль авлаа 3. АНХААРААРАЙ! АНХААРААРАЙ! Радио чимээний тэмцээнд оролцогчид 830 группийн баг. таамжтай радио мэдээг янз бүрийн хурдтай хүлээн авч нэвтрүүлэх тадвараа сори- “доо, Х.Алтанхуяг (ЗТО), Ц. Одонтуяа (Хэнтий), С. Зол- жаргал (УБТЗ) нар хамгийн олон тэмдэгт үнэн зөв хү- компьютерийн дэлгэц дээр таргаж өгдөг юм. Бүх төр- лийн компьютерийн ажил- лах зарчим ердөө л энэ. Бидний хөргөгч, зуухтай адилтгасан төхөөрөмжүү- дийн үүргийг төрөл бүрийн элемент гүйцэтгэдэг. Хүүхдүүд ээ! Хүн тө- рөлхтөн анхны компьютер сохион бүтээснээс хойш 40 таруй жил болж байна шүү лон бодох машины дөрөв» дүгээр үе хүртэл улам бо” ловсронгуй болж компью- терийн үйлдвэрлэл маш богино хугацаанд эрчимтэй слоо. лээн авч нэвтрүүлэн тэмцээ- нээс алт, мөнгө, хүрэл мє» даль хүртлээ. Үнэг авлалтын тэмцээний тамнрчид нууцлагдсан дөр- вен радно станцыг хүлээн авагч, компос, газрын зур» гийн тусламжтайгаар хянал- тын хугацаанд илрүүлэх ёс- той байв. Үнэг авлалтын тэм» дээн өрсөлдөөнтэй сонирхол» той боллоо. А.. Гантулга (УБТЗ), П.Сэргэлэн (Өвөр- хангай) нар дөрвөн нэгийг хамгийн түрүүнд нлрүүлж тэмцээнийг хошуучлан алт, мөнгөн медаль, Ч.Нацагдорж (ЗТО) хүрэл медалийн эзэн болов. 4. АВТО МАШИН зохион БҮТЭЭХЭД ХЭН ТҮРҮҮЛЭВ «ЭЛ-1» төрлийн цахилгаан хөдөлгүүрт дуурнамал заг- вар зохион бүтээхэд үйлд-| вэрлэн гаргаж байгаа авто Бу “Нэглэгийн талбайд хөл их- машиныг 11:16, 1:20, 1:24 байлаа, х загва, масштабаар 6, : хийнэ 1. УЛААХАН хөдөлгүүр хүржигнэн дуу машины гадна талын ДАРВУУЛТ аРУудряныг доргноно. Заг . бүх элементийг дуурналган ХӨЛӨГ МИНЬ Зарууд агаарт хөөрдөө. Чө- хийнэ гэдэг амар биш зээ. Өө. н Өөт нислэгийн загварт өс- Урласан загвар уул авто ма» шины «хөдөлгөөнийг хэрхэн дууриаж хийж байгаа нь тэм- цээнийг дүгнэх бас нэг гол Үзүүлэлт билээ. Зохион бүтээгч Л.Ганбат (Сүхбаатарын район), Л.Эр, дэнэсайхан (Өмнөговь) Р, дөлгөөний хурдаараа шалгав- лаа. «ЭЛ-2» төрлийн спортын зориулалттай суудлын авто машины хурдны загвар зс»- хион бүтээхэд ЖЖ.Баатарби- лэг (Октябрийн район), Б. Наранхүү (Дундговь), П.Бат- дорж (Дорноговь) нар тү- рүүлж, медалийн эзэд бол» лоо. «Залуу зохион бүтээгч» сэтгүүлийн нэрэмжит өсвє»- рийн техникчдийн улсын аварга шалгаруулах тэмцэг» ний нэг сонирхолтой хэсэг нь «Сансрын техникийн» төрлөөр зарласан уралдаан юм. Сурагчдыг сансар судлал, техник, сансрын техникийн ололт амжилттай танилцуулж тэд- ний техинкийн сэтгэлгээ 20- хнион бүтээх авьяасыг хөг- жүүлэх зорилгоор уг урал- дааныг зохион байгуулсан юм. Уралдаанд олон бүтээл ирсний дотроос Өмнөговь аймгийн Баяндалай сумын 10 жилийн сургуулийн су- рагч А.Батсанаагийн зохион бүтээсэн «ПИОНЕР» нүүд- лийн лаборатори, Октябрийн районы 77 дугаар сургуулийн сурагч Б.Цэрэндоржийн зо. хнион бүтээсэн «ААЛЗХАН» эрдэм шинжилгээний хай- туулын станц, Хэнтий айм- тийн Хэрлэн сумын 10 жи- лийн сургуулийн сурагч Н. -- Л. Батболд с М.МӨНХЖАРГАЛЫН авсан фото . СУРАГЧИЙН ШИРЭЭН ДЭЭРХ КОМПЬЮТЕР ӨСВӨ Болдхуягийн «ОД-123» хөрс шинжлэгч нүүдлийн станц ур хийц, техникийн шийдэлт, найдвартай ажиллагаагаараа шалгарч эхний байр эзэллээ. Тэмцээний явцаас харахад Технїк спортын тэмцээнд оролцогчдын урласан бүтэг- лийн өнгө үзэмж, техникийн Үзүүлэлт түвшин, чанар, жк- | лээс жилд сайжирсаар ба?- гаа нь харагдлаа. Багийн дүнгээр Залуу тех- ! никчдийн ордон 183, Дорис- говь аймгийн баг 178, Хөвс- төл аймаг 172 оноогоор э:- | ний гурван байранд шалгар- лаа. Б. Гомбосүрэн тЕХНИК ШИНЖЛЭХ УХААНЫ СЭТГЭЛГЭЭ ХӨГЖҮҮЛЭХЭД ЗОРИУЛСАН ОРЧИН ҮЕИЙН ОНЬСОГО БОД,ОЛ,ОРОЛД БҮТЭЭ! Хөөрхөн бөндгэр биетэй Хөвөрсөн нарийхан сүүлтэй Хоол голохгүй идэмхий Хошуугаа тойрсон сахалтай . . - нсЭХ. Загварын т Мөнхбат (Октябрийн район) 3 ос-? Ура| Барнанд орлоо. оролцогчид нан шєшо33 нарын зохион бүтээсэн заг- ? Улаахан дарвуулт хөлөг МИНЬ! | техник, т түүх, нисэх | 82Р ур хийц, өнгө үзэмж хе- 3 7 ороо дүнгэнүүр зохицуулна. | Арифметик, Овор багатай, мянга Дороо д ВЬ-Эн сэтгэхүйн үйлдлээр ажил- “Мянган элемент багтаасан, лах төхөөрөмж зуухыг Крнистал-их интёграл схем Дээрээ сэнгэнүүр хыг (залгана). Мэдээ- Дээр үндэслэгдэн зохиогд»- жавартай 1 4 сон компьютерийг зөвлөл- хадгалах соронзон 5 х рН ашиглаж Өгч дискийн тусламжтай» тийн сурагчид Хоолоор хомсдохгүй баян гаар машиныг программаар “байна. Маш бага шл-эР Ходоод гэмтээхгүй эхкч. цэнэглэнэ, Энэ нь тогоо" гаан энерги хэрэглэхийн 5 5 : чийн хийх гэж байгаа хоол-.. зэрэгцээ секундэд хэдэн Нүдэнд үл үзэгдэх сая үйлдэл хийж чадна. Мэргэжлийн бус хүмүүс микрокомпьютер, микро” процессорыг адил гэж үз- дэг тал бий. Өөр хоорон” доо тун их ялгаатай, Микропроцессор нь даа- хэмжээний жижиг элемент. Номпьютерийн хамгийн тол эрхтэн. 1 ны цэс гэсэн үг. Машины санах төхөөрөмжид өгч бай гаа мэдээллүүд цугларна. Энэ нь хөргөгчинд байгаа хүнсний материалыг бүрт- гэж цуглуулж байтаа хэрэг. Төв процессор цэсэнд заасан жорын дагуу хэрэг- тэй зүйлээ ялгаж төхөөрөмж юм уу, замтай Нүүдлийн нэгэн шувуу Манайд үргэлж жиргэдэг Маргаашийн үүрээр байнга донгоддог. Компьютертэй ажиллаж байгаа хүн бүр хүссэн программаа зохиож ашиг- лаж болдог юм. Г, Пүрэвсүрэн Сурагчид энэ машинаар зурж бичиж, уншиж бод: лого бодож, сэтгэхүй ХӨГ- жүүлэх тоглоом тоглож болно. Т. Рэнцэн эсвэл . Бид хоёрт »» Мяралзан урсах Хараа толын эрэг дээр манай сур- гуулийн хөдөлмөр амралтын зуслан байдаг. Бид зус- ланд ирсинвнхээ маргааш өглөө ажилд гарахаар болж бригад зохион байгуулж хийх ажлаа мэдэж авав. Манай нионерийн удирдагч Эрдэнэчимэг эгч сурагч бол- гонд ногоо тарих газар ХУ- ваарилан, бас биднийг хэн хэнтэй ажиллах талаар са- нал авч байлаа. Зоригоо бид хоёр нзг бригадад ажилла- хаар санал тохиров. Хоёул хүүхдүүдээс тү. рүүлж газраа боловсруулан, зэрлэгийг нь зулгаан, сайн усалж байгаад арвин нх УР- гац авч «сургуулийн аварга 7 очиж бригад бригадаараа газраа хүлээж авиа, Хэний бригад сайн ажиллаж, х3- нийх нь сүүлдэж | байгааг самбараас Өдөр бүр харах болно. Харин түрүүлсэн бри- гадад энэ улаан дарцаг Шшил- жинэ. Намар арвин их УР- гад хурааж авсан бригадад энэ дарцгийг дурсгаж үздээ- из. Дарцаг хүлээж авсан бри- гад сургуулийн хөдөлмөр соёлын чуулганд оролцох - болно гэлээ. Зоригоо бид хоёр ч дар- пагны төлөө уралдахаар шийдэв, Хоёулаа бүхнээс тү- рүүлж дарцаг авна шүү гэж Зоригоо ярьж байв. Ногооны талбай голын лэнж дээр ажээ. Бид газ- раа хэмжиж аваад Мөн Гай" дас шааж тэмдэг тавив, долоо гэсэн ДУ- гаартай талбай могдсаид Зо- ригоо хамгийн туу газар гэж тун Ч дурамжхан байв, /АҮАТЭЛ жээд нөгөө нь газар яаж хорогдох билээ, Тэр ажлаасаа буув. ны дараа пионерийн УуАнр- дагч түрүүлж яваа Цэцгээ- гийн хэсэгт дарцаг хүлээл- гэж өглөө. Зоригоо бид хорт сайн ажиллах хэрэгтэй гэж шүү дээ, юугаараа муу” бай- | таа юм бэ гэхэд --Энд чинь дандаа л ЗУ- луу хайрга байна шүү ДЭЭ. Түүж цэвэрлэх гэж бөөн тү- вэг. --Бусад талбай ч адилхан чулуутай л байна шүү ЛЭЭ. Зоригоо амандаа үглэсэн ХЭ- вээр л Хүүхдүүд бүгд газраа ухаж эхэллээ. Зоригоо бид хоёр ч гэсэн ухаж гарав. Зоригоо жаахан “ухаж бай- гаад л бусдын хийж байгааг үзэх гээд гүйгээд явчихна. --Чи ажлаа хийхгүй бит- гий гүйгээд бай л даа, Ча- майг хийхгүй болохоор бид хоёр яаж түрүүлэх билээ гэж учирлай хэлэхэд --Зүгээр санаа зоволтгүй би одоохон гялалзуулаад өгнө гэв. Тэгээд хүрз аван гишгэж эхлэв, Тэгснээ хэд гишгээд ёх, ямар хатуу Га- зар вэ, дийлэхгүй нь гээд суучихав. Бас л хүүхдүүдийн ухаж байгааг харах, газар нь хэр хатуу звөлнийг үзэх гээд гүйгээд явчихлаа. Энэ өдөр бид хоёр тун бага ажиллалаа. Уул нь ЗУёЬ 5Л 25 Х 7/ “хсёул мэрийгээд байсан бол нөхдөөсөө хол хоцрохгүй д байсандаа гэж бодогдоно. Удалгүй үдийн хоолны бү. рээ дуугарав. Бид үдээс хойш ажилд гарсангүй, Хөдөлмөр амралтын зусланд үдээс өм- нө ажиллаад үдээс хойш амарч, эсхүл аялал хийдэг. Маргааш өглөө бид хоёр газар дээрээ шуурхай ,ажил- лаж эхэллээ. Зоригоо, Батболдоос ХэМ- жүүр гуйж аваад хэдий ор- чим газар ухсан, хэр үлдэж байгааг хэмжив. 7Каахан ухаж байгаад л хэмжинэ, Л үүнд бага санагдсан бололтой. Ар- гагүй шүү дээ. Нэг нь хэм- ухаад байвал хэсэг чулуу түүж цуглууг лав, Тэгснээ талбайн МӨГӨӨ буланд ёрдойсон том чулууг авч хаях гэж ноцолдлоо. сээр байтал үд болж бид гүй, за гайгүй, чи харж л байгаарай, Улаан дарцаг удахгүй биднийх болно ДОО гэв, Бид хоёр яаж авч 88- дах вэ дээ, Газраа ухаж чадаагүй байгаа юм ЧИНЬ. Энэ ,байдлаараа бод Чнбид хоёр ч «ташуураас» салах- гүй байлгүй гэж би хэлэв. --Би нэг арга өлсон мэдэв үү гэж Зоригоо шивнэн гай- хуулав. : Хүүхдүүд Цэцгээгийн бри- тадын авсан дарцганд нш хийж талбайд аваачиж хат- гах боллоо. Мөн газраа уха- хад хоцорсон брнгадад «М2- нуухай» хийж, талбай дээр аваачиж хатгах санал гар гав, Хүүхдүүдийн нэг хэсэг нь дарцганд нш хийж хөх өнгөөр удав, Зарнм нь тө. мөр тороор «мануухай». гол хийж уранхай цамц өмсгөй тосон будгаар будаж босгоод «Өлзийхүү» гэж нэрлэв. «Өлзийхүүг» хараад хүүх- дүүд хэнин бригад үүнийг авах болоо гэж тааж ядан ннээлдэнэ. 1--Хоёулаа л үүнийг авч шившиг болохгүй юм шүү гэж Зоригоод хэлбэл “--Тэр гайгүй “байлгүй. Маргааш улган дарцаг Ма- найд шилжинэ дээ гэж дахиад | л чихэнд ШивНЭВ. --Яаж. манайд шилжих билээ дээ.. Бид .орой унтахаар хэвт- лээ. Зоригоо над руу ойртон одоо Хоёулаа сэмээрхэн б0- соод очиж тазраа ухья. Өг лөө гэхэд л дуусчихна шүү дээ, тэгээд л дарцаг манайх болно гэлээ. Би ч зөвшөөрлөө. Хоёул хүүхдүүдийг унтахыг хү- лзаэж нэлээд сэрүүн ХЭвтэв. Тэгээд, сэмээрхэн босч тал- бай руугаа ирлээ. Шөнө бол- жээ. Чимээгүйхэн нүүх үүлэн зайгаар сар шоолох мэт ша- гайн хөвж байх шиг хараг- дана. -- Зоригоо, бидний газар энэ байна, Тэр чулууг 48 раа! Ердойгоод цухуйж бай- на. Ухаж эхэллээ, “Зоригос ч сайн ажиллаж газраа нэ- лээд ухаж бараг дөхүүллээ. Ердойж байсан том “чулуу! арайхийж зайлуулчнхаад ун. тахаар явлаа, Өглөө босоход бие хөндүүрлэж байлаа... Га- рын булчин, нуруу... Яагаад тэр билээ гэж Зоригоо асуув. Аргагүй шүү дээ шөнө чи их хүч гаргаж ажилласан юм чинь, Бид өглөөний цайгаа тух лан сууж урамтайхан уугаад талбайд ирлээ. Хүүхдүүд цөм л ажилдаа махран байв. Бид хоёр хүүхдүүдийн бага хийснийг гайхацгаан явав. Энэ хэсэг дээр хэн ажиллаж байгаа юм болоо. -- Үгүй энэ чинь чи бид хоёрынх байна шүү дээ. Үгүй тэр дугаар нь 7 байгаа “биз дээ гэвэл: -- Зоригоо яалаа гэж дээ -- Чи бид хоёр чинь шө- нө ирээд ухчихсан биз дээ. --« Үгүй, харин чи бид хоёрынх байна. Шөоно андуураад ӨӨР тазар ухчихсан байма ШҮҮ дээ. Тэнэг ээ! Нээрээн тэг. түттэтлвгтэсҮЛРЭЭХ2ЛХ-хо5ЕТлГт БИДНИЙ НА Замын цаанаас найзууд 3: даллалаа Нааш ир гэзд намайг дуудлаа. Явган хүний гарц руу гүйлдлээ Яг тэгтэл гэрэл солигдлоо. Улаан өнгөөр улалзан аслаа Уулзах найз руугаа дохиод “хүлээлээ. їШар өнгөөр дараа нь солигдлоо «Шалавлаач» гэж найзууд дуудлаа. Цагаан шугамтай гарцанд очлоо Ногоон гэрэл туяаран аслаа «Явахад чөлөөтэй» урьж байна гээд Янатай гоёхиоор анивчин ирмэлээ “Өэн байна шүү дээ “ИР яах билээ. хэлэ! -- Одоо тэгээд тэж Зорнгоо тэндээс Хүүхдүүд цөмөөрөө газраа мэдэж бай- , л байна шүү Тэдний газрыг бид хоёр тив” дуусгаж, цаг шилжлээ, раа дараагаар ажлаа дуус, саар... Болдоо, Арнунаа хоёр Зоригоо, Батаа нарт туслая, эднийх газраа Дуусах яагаа ч үгүй байна гэлээ. Тэд бид- ний газрыг хамжилцан ухаж өглөө, Гэвч бид хоёр хам, тийн сүүлд ажлаа дуустав. Ингээд «Өлзийхүү» бид хоё- рын талбайд залрах нь тэр Хүүхдүүд Аа- дээ. 2 Пинонерийн- удирдагч, та. хирмаж усалгаагаа х эд зэрлэгээ сайн ЦЭ” вэрлээд арвин ургац хурааж авбал уралдааны дарцаг Ч та хоёрынх болж болно шүү дээ. Гагцхүү л Эзэн хнчээ- вэл заяа хичээнэ гэгчээ сайн л ажиллах ХЭР гэж зөвлөлөө, 2 Бид хоёр ч хичээхээрээз хичээлээ. Талбайгаа өдөрт усална. Зэрлэгийг нь зул- гааж цэвэрлэнэ. Удсан Ч үгүй манай талбайд төмсний цагаан цэцэг «олонгорч, байцааны том том навч Но- гоорох болсон юм. эхдээ талбайд тавьсан Өлзийхүү анхаарлын тэмМ- дэг мэт сэтгэлд нэг Л эвгүй харагдсаар зуслаа. Намар ургацаа хураав. - Зоригоо бид хоёрын тал- байгаас хамгийн арвнн ургац авлаа. Хүүхдүүд ҮҮНД “Р үнэмшихгүй байгаа болол- той, гүйж ирэн том байцааг өргөж үзнэ, аргагүй л сай- хан ургажээ. Үржил шим сайтай газар таарчээ гэж хүртэл хэлнэ. Гэвч бид хөёр зунжингаа хнчзэсэн болохоор аргагүй л гэж бодно. Зори- гоо тэндээс хамаг учир Өл- зийхүүд байгаа юм. Өлзий- хүү бидний талбайг ёстой «сахнул» шиг сахиж байсан юм, Саахалт айлын ямаа хүр- тэл үргээд бид хоёрын тал- байд ордоггүй байсан, Та на рын талбайд ямаа хэд хэдэ” Удаа орсон биз дээ гэж инээв Чионерийн удирдагч, хүүхдүүд та бүхэн хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх хүвсний з0- рилтот программыг хэрэг- жүүлэхэд үнэхээр их ажил хийж арвин ургац хурааж авлаа. Тэр дундаа Зорнгоо, Батаа хоёр ёстой үлгэр жи- шээч ажиллаж «зуслангийн аварга ногоочид» болов. Одоо Зоригоо, Батаа нартаа улаан дарцаг хүлээлгэж өгье “гэхэд хүүхдүүд алга нимнгиүүлэн ташив. Ингэж бид хоёрт дарцаг шилжин ирсэн юм. "ОН. ӨЛЗИЙБАТ, Сэргийлэгч ах над РУУ хараад Сэтгэл дүүрэн мишээж байлаа Эрээн модоороо эвлэгхэн дохиод «Ийм л байцгаа» гэж намайг заалаа Цагаан шугам ногоон гэрлүүд Цаг ямагт бидэнд тусалиа Хурдлан өнгөрөх олон хөлгүүдээс Хурам бүхэнд хамгаалж чадиа Гэрэл дохио-бидний туслагч Гарцын шугам-дотиы нөхөр Ногоон гэрэл, цагаан шугам Номоо: үүрсэн бидэнд, тоглоом єсурья |) шим л ши зев си си шиээ ш ! Хүүхдүүд ээ шинэ рээ. алд | (гарт атгахад багтах) сүв" | лэж олсны хоёр үЗҮҮР холбон бангндна. .Олсон цагарнгаа хүүхдүүд гартаа | дээш өргөж эргүүлнэ- Тог- | лоом хөтлөгч хүүхэд тойр- гийн голд нүдээ аньж Зог- соод 3--4 удаа дороо эргэ" нэ. Энэ үед олсны цагарнгийг хэн нэг нь гар- таа атгана. Тоглоом ХӨТ- «Би эрэлд гарла8» | тэж хэлээд чухам гарт жижиг цагарнг гааг олох ёстой. Цага гийг олбол тойрогт їгоглоно. Харин Г барьж байгаад мэдэгдсэн хүүхэд энэ тоглоомыг ҮРз гэлжлүүлж хөтөлнө. БӨМРӨГ ДЭЭШЭЭ ХӨӨР Хүүхдүүд тойргоор зогс сон байна. Хөтлөгч тойр- гийн голоос удирдан тог- туулна. «Бөмбөг дээшээ хөөр» гэж хэлээд хөтлөгч бөмбөг хөөргөхөд хүүх дүүд тал тал тийш гү Хөтлөгч бөмбөгөө бар авангуут өөртөө аль гүйж яваа хүүхдийг ШИ- дээж (Фноно2 Бөмбөгөнд оногдсон хүүхэд тогло» мыг үргэлжлүүлэн улир- дана. Хэрвээ оноогүй бол тоглоомыг хөт- лөгч дахин үргэлжлүүлнэ. Б. Оюунчимэг Ү ЛЕНИНИЙ УЙЛ ХЭРЭГТ УНЭН БАЙЖ, ОКТЯБРИЙН ОРНЫ АНА НӨХРӨӨСӨӨ СУРААЦЬЯ. г Б1 БҮРЭЭН ДУУ! БИ БҮРЭЭН ДУУ! 1ЭДЭЭЛЖ БИЙНД Онтабрийн социалист нх хувьсгалын 70 энилийн ойд зориулсан «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октлбрийн орны ёнд ------ 2 ши - нөхд|: » (8: БУЕЗ3Н ДУУ”) уриатай өсвөрийн” Сүг, ү баатарчуудын «Залгамж » ваны гарса 10 дугаар сарын 2-нд| орон даяар радио-шугам жагсаалаар эхэлнэ. Уг аян нь МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийд» вэрийг хэрэгжүүлж Аугаа их Октябрийн со» циалист хувьсгалын 70 жилийн ойг пионе- рийн хамт олон, пионер бүр сурлага, ходол- мор, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын ам- жилтаар угтах, өсвөрийн Ленинчүүдээс бү- тээлчээр суралцах зорилготой, Өсвөрийн Сүхбаатарчууд аа! Д. Сүхб рын нэрэмжит МПБ-ын Сүх» баатарын гурван одонт улаан тугийн дор жиигдрэн: жагсаж, «Залгамж үе» аянаараа амжилттай аялцгаая, 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ. д. М257(2477| А (1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН | ЛХАГВА А. ҮНЭ!0МӨНГӨ «ЛЕНИНИЙ ҮЙЛ ХЭРЭГТНЭНЧ БАЙЖ, ОКТЯБРИЙН ОРНЫ АНД НЄ(ӨӨСӨӨ СУ- РАЛЦ”ЬЯ» УРИАТАЙ ӨСВӨРЇН СҮХБАА-- ТАРЧУУДЫН «ЗАЛГАМЖ Ү|А ЯН вк-ов 11121172 Наминхааүйл ! хэзээд бэлхэ| Их Лениний сургаал ши Эрин үеийн жавхланг ил Хувьсгалын улаан бүч сн : Хүзүүндээ зүүх заяат ч ї : 5 Жаргалант орны хүүз : / Жанжин Сүхийн үр с Насан бага пионер бид| Намынхаа үйлст хэзээ Б.Б (Завхан, Их| хороо- тарчуу но. Аймаг (хот, район, сум). нүүлж. . сурлага хоцорч. залуу халаа» аянд идэвхтэй тэд оролцоно, Хилийн чанад гудамж, 2 ийнхаа болон манай орны яваа нөхөддөө туслана. Сур. оролцож, мал малдагааныар- дахь үе тэйгийнхэнтэйгээ за- л тамирын баг лан, нийт пионерүүд ямар ажил лагын халз уралдаан (өр- га, технологитой!танидцана. хидлаар харилцана. Ах дүү байгурлөот цагаа зөв жиг бэ шин үйлс өрнүүлж байгаатай тае нүүлж ажиллана, «Гүн бат «Эх-орны ногооц гоёл», социалист ориуудын пионе боловфөрүүлнэ. Явгал 4їнонер бүр байнга цэ нилцана. Ипоперийц туг, бүг. мэдлэгийн төлөө» алид идэвх- «Пиоперийн бүтээлч хөдөл- рийн байгууллагын тухай 30: (ду ин) аялалд орол шах Ын рзэ, бомбөрийг дүрмийн да- тэй оролцоно. мөрийн 7 хоцог», «Өсвөрийн хих мэдлэгтэй болио. цоц фЖуулчлалын анх пионерийн ажилд хэрэг. Бүлэгтээ төрөл бүрийн хи» төлчин», «Пионерийн десант- ны ч ралагыг эзэмш: Фашизмыг | эсэргүүцэгч лаж сурна. чээлийн олимпиад, уралдаан ургацын талбайд», «Сур- нэ. хрсдэй 4 зохион байгуулна, Сурахби- гууль | орчиоо цэцэрлэг бЯЦХАН баатруудын намтар, Ам нм -- «Залгамж үс» аяиай- чиг, охичээлийн | хэрэгслээ Өсүүлье» зэрэг хөдөлмөрийн ТЭМЦАЙЙН түүх, гавьяатай раа хэрхэн алж байгаагаа өриг гамтай. хэрэглэж дүү 4ян, цуваа уралдаанд хамт ТА!ИЛЦАН Тэдний дурсгалыг эцэг эх, ах, өгч МартаА тогт- идртаа шилджүүлэх санаачил- олиоороо идэвхтэй оролцоно, ХҮНДЭтгэЦ пэрэмжит ажлууд, мол танилцуулж, бүлгий цуг өрлүү, вэр илмбай «Арвилан хэмнэлтийн байн- С8ЛАА, бүлэгтээ зохионо. ыг 0 5 С277 си циацаад --- доо - В.И.Ленин, Д, Сүх р» л бусдын хөдөлмөрлїйг С 8 ЧАДВАР» : баатар нарын бага насны үйл «СУ сурна. Баатарчуул, со ЭЭ мьдралыг харуулсан ном ГҮРЭЭР дамжимхаа сургуу шшинж, кино, Жүжиг үзнэ. ргуулийнхаа Лепий, Сүх атарын танхим, булан, му зейн үзмэр, бусад материал НӨХ васыы Сацх дыг шөфлэл авч х н" «Багачууд идэвхтэй сролцс Баррчны гоо сайх «АВХААЛЖ САМБАА, тай танилцаж. цэрэмжитгаз «ЭРДМИЙН ДАЛАЙ» авВ, эрэлхэг зөвш» |02 сож ууудаар нь эчизэ аялал хий зүрэх Р лга) : Д “0408 УРВИНДАЭ «ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ хо ЖИГҮҮРЭЭР цан од, мэд ) Хувьсгалт тэмцлийц ах... Хїчээлээр сурч мэдэ! | урдб, ЖИГҮҮРЭЭР Ж.Үс--- Пошер бүр хувийн ариун. ҮР, үлд Чауэлал : мад зутгэлтнүүдтэй уулзалт, арил ан ээл ЛЭЭ Томчуулын ёиил хөдөлшөрт цэврийг чанд сахина. Биеийн 92 5 уөд 2 5 ис “эж эЛҮЙ (рийн секц дугуйланд су омчуулы А тамирын дасгалуудыг зөв рилилага зохиож, Онтябрийн Бялцана Номын сан, уншлаг туслана! | Тэдийй шїйл мар ? ЧолүлОтЧ Ч41 булан хэв. СУРААдГа: Муран” гах гуссМӨЛЦнЫ хувьсгал нлай МнДгай ТУХАЙ. гүр танхимд, нарт нээлгэж тэжилтэй тайцлцана. Гарнйй «энх тАЙПАН 123 тэмжээр, бүлэг, бүл цагаар то түүний үр нөлөөгөөр Манай үвутой тогтмол Мөхөрлөнө, тэжээмэд, амьтад. арчлах, ДАПРАМДАЛ» : гэмдСЭЛЭН ТаргаМа. . хийн байгуулахад 6 оронд врдмй хувьсгал ЛИСАМ (бурдагыр чанараа яхиулае хүнсий! ногоо тарьж ургуу Хүч тамир, авхаалж сам Су хот (аймаг, сум). болох. багш, сурган хүмүү тухай, Монгол, 0влөлтийН др төлөө байга эрмэлдэж лах айхиы. мэдэгдэхүүнтэй ЖИГҮҮРЭЭР бэл сорьсон хөдөлгөөнт Хог ууцуддцоох түүх, соёл . 1 түмний цайрамдал, Хам". бипц иар болон” ахлах (юмс болио. | Байгалийн. өгөөж лоом тэмцээй, НИйГИЙГ ХЭ) дурсфаЭруудаар экс тын ажиллагаа, ӨХУ-ЫН ӨГӨӨ | гүйн сурагчдын туслалцааг (төмс, хүнсний, ногоо) шШиг Энх тайван, улс түмний Марсан кросс гүйлтэнД ИДЭВХ. цурс зохионо. Ардын . р ил ини ил алгын 899 АжИллацд лам төрөл бүрийн хоол, уй. найрамдлын, сэдваэр бүлгийн тэй оролцоно. уран | 9Роц нутгийн ур, ү тАЙУЦА-ч ал Ай, бүлгийнхээ сурлага, даа хайж сур. цуглаал,. ярилцлага. зохионо. ЕҮ02 хөн эхийн” үзэсгэлэн : Хүж, йг УСЭГ хоЦрОГЧДЫГ (бү Түлгэмийндээ бүтээлч хөг. Уншсан” цом. хсэтсүүлийц ий... СПОРТЫН аль нэг төрхийг ХУУАУд Баатарчуудын хичээл сур 1э1тэй. болно. к : ї сопирхой” биеийн тамир, спор” загад тусална. Тэдний ДУНД лэг, салааныхаа цуглаанаар Лөлмөрийн бүстай танилцана. терлал ашиглын социалист, (2 1 4 1 ялна : ! үү Ч /хөдөл: орнуудын нийслэл хотуудаар дугуйлан, хөхцөд сурал й | мэвтрүүлэг, үздсэн хичээлийл төрлүүдээр лонерийн” байгуулла. хэлэлцэнэ, Шалтгаангүй. їе. Бүлгийнхээ.. бүтээлч ход рнууд! Л.ХОГУУЛААР: цана, Шатар, даам, рубакийц Ц сайхны Кино Уралдаан. | тэмцээн сөхви га хэм. хэрхэн байгуулагд:.. Чзэл таслагчидтай хатуу тэм: Мөрийн обьет, дээр хамт ол: 8чнаэ аядиа Хаан Дин өрорх л М(Ы Киак урыааа н. тэмцэн 1 аиЙД ямар “уриа цэйэ. Өөртөө болон цахөртөө поород байнга хөдөлмөрлө. «Сїдютмйр» внш, 4Мойну ШЄӨ бараг САТГАЛГЭ) ЗАСИҮҮ, үзэд Баийоороо яриад байгуулаа. Хамтарч дуу, ил 1... Сүхбаатарын. нарэмжит өндөр шаардлага тавьж сурс нө, Майгаль орчиор хамгаа. Лмц, багачууд вихийн төлөө» д : улса | багш, сургац хү. Лэс 00М. Сур өлсоо, Юунш учир 9х орны їїй час! «Погооп», «Шар», «Цаг хөдөлгөөн эцх| тайвны марш, ЭГЯ) бүлгийн аварга шалга ийг урьж ороло рийм цуваанд оролцо иДӨрлөг, асуулт гоураа сайхны тээд шагцалаар 0 удаа шаг ЛДундгүй, муугүй саала, хэр» аргүүлийн ажилдидэВх 9й цагдлийД, мдөрлөг, асуул рал сайхны руулна -ш-!“-!П“!|!|-Ї“!т-шт-т--т- чйглсан т0хаї мэдлэгтэй бол! бүлэг болох хөдөлгөөр (өр зэй оролцоно, «Онд малчдын хариултын уралдаанд идээх Анга, бүлгийн болоц оро дугуфҮРММТА. баа Үргэлждэл нь И нүүрт мүүн ул түрүүч нь | нүүрт Хоёр, Ү--УГ АНГИЙН (ДУНД НАСНЫ ) ПИОНЕРҮҮД 4МННИН ЭХ ОРОН- БНМАУ» ЖИГҮҮРЭЭР тээ эрэн труйп байгуулна жуудахад оролцоно. Нам, ззсгийн баримт бич- тахилцана. Өөрийн эх орны болон олох улсын байдлын тухай сонин, радно. телевц- зийн мэдээллийг тогтмол сон- сож, тэмдэглэл хөтөлнө. Нам, ХЗЭ-ийн ажилтан. хөдөлмө. Эийн сайчуудтай уулзалт зо “ЭиХЗЭ. Д, ХЗЭ. Д. Сүхбаата, нь эмжит МПБын зухай мэд, сэгээ гүнзгийрүүлнэ. Импе гвализмын эсрэг эв санза гы нэгдэл, энх тайван, най- вамдлын . төлөө МХЗЭ, МПБын оруулж, ба! гаа хувь нэмрийн тухай мэд- дэгтэй болно. Эвлэлийн сурлагын чанарыг ахиулахад туудаар аялал хийнэ. Бүдэг- сурвалжлагчдын Өөрсдийн цуглуулсан олдвор, цугдуул- гыг баатарчууд, дүү нартаа Сурталчилна. Ленин, Сүхбаа- тарын танхим, музей, алд- рын танхимын үзмэрийг бая- гүүдийн үндсэн заалтуудтай «Пионерүүдтаван жилд» хөдөлрахтэй оролцоно. нэ. Сургууль,анхи. ны ппонерүүд,у, сургана. ОРЧИНДОО цэцэг тарьж уррлаар санаачилгатай |. Байгалийн ө| төрөл бүрийн Я зууш бэлтгэж | үүү- тээр үзэсгэлэн сурталчилна. Ах дүү социал дын анд ”олилцоно. Энх тайвны тү хувь нэмрээ ор «Хөдөлмөр батига дахад бэлхэн» (Хээ тийн | шатны но бие- захиргаа чид зүй буса гчид- тай шударга т|вуул: «АВЬЯАС БИЛЭГ, УРАН ЧАДВАР» ЖИНГҮҮРЭЭР нэртэй. яриа, домог, түүхийг лийн талаар цуг. болно. Ахмад хүмүү сан мэдсэн зүйлээ хэд зааж сургана. Бүлэгтээ найрал дуу, жим, бүжиг, улс төрийн байгуулна. тухай ярилцлага зохионо, «0Ч» ЖИГҮҮРЭЭР Бүлгээрээ тавина. тарчуудыг бэлтгэлийг хангана. тарчууд, нилцуулна. гооон тэднийг үлгэрлэнэ. тийн чиглэлтэй хувьсгалын түүхт газруудаар эчнээ аялал зохионо. В.И. Ленпи, Д, Сүхбаатар иарын музей танхимд зохиох ажлыг хариуцаж баатарчууд, дүү нараа уг ажилд идэвхтэй оролцуулна. хөдөлмөр амралтын зусланд ажилласан хүүхдүүд сүү цаг гаян идээ амсалгүй гэртээ ир- сэн гэнэ. Сурагчид бэлтгэснээ хураа" гаад л байжээ. Хөдөлмөрийн Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн цомбииатад хэвдэВ 2-0 » жи-ш--- “3 Аймаг, сум, хотынхоо орч ны байгалийн үзэсгэлэнт гал: руудаар аялал, экскурс тогт- мол зохиож, уул, ус, газрын холбоотой дурсамж бүр: дүүллэ. Байгалийн гоо сайх- ны тухай ярилцлага зохион байгуулна. Фото болон уран зургийн үзэсгэлэн гаргаж сурталчилна. Өөрийн дуртай зохиолч, яруу найрагч. зураач, хөгж- мийн зохиолчдын уран бүтээ- уулгатай мэр- гэжлийн хүмүүсийн туслал- цаатай ардын аман зохиолын урын сантай танилцана.Сур- баатар» чууд, бага насны пионерүү амт олноороо кино, жү- жиг, концерт, үзэсгэлэн, му- зей үзэж ярилцлага зохио. хөг- ны хамтлаг Тайгуллааглэ лагийн үзлэг, уралдаан тэм- цээнүүдэд идэвхтэй оролцо- но. Шинээр дуу, шүлэг, бү. жиг сурах хөдөлгөөн өрнүүл- нэ. Бүлэгтээ «Миний сонирх- дог зүйл» сэдвээр үзэсгэлэн Хүүхдийн уран бүтээлийн уралдаан, тэмцээнд өөрсдийн бүтээлээр идэвхтэй оролцоно. Бүлэг, салааныхаа цуглаанаар зөв боловсон хув- цаслах, хувь хүний соёлын баатарчуудын багийг шефлзи авч тэдний ажилд байнга туслана. Баа- тарчууд чин эрмэлзлээ хэр- хэй биелүүлж байдагт хяналт «Дөл» багийн баз. лионерт элсэх «Баатарчууд-Сүхбаатарын ориоор» тоглоом-аяллыг 80- . «| хяон явуулахад туслана. Баз- бага насны пионе- рүүдийг МПБ-ын үүсэл, хөг- жил, түүхэн замналтай та. Баатарчууд. бага насны лионерүүдийг бүлэг, салааны- хаа ажилд оролцуулна. Сур- лага, сахилга, ёс суртахуун, зохион байгуулах ур чадва. ин суугаа байр, гэж сууц, гудамж, хороолол, туур байрны багачууд, ДҮҮ нарынхаа дунд спорт, Ч бүлгийг байгуулж ажиллуул” ї . ” Баатарчуудад лионерийн Н ОРНЫ АНА СУРАЛЦ Багш, сурган хүмүүжүү- лэгчдийн туслалцаатай нам, эвлэлийн үндсэн баримт бич гүүдтэй танилцана. МАХН- ын ХЇХ их хурлын шийдвэр, улс, эх орны хөгжлийн ту. хай мэдлэг эзэмшинэ. «МХЗ Эгийн бэлтгэл хүч» дугуйланд суралцан МХЗЭ-д элсэх бэлт- гэлээ хангана. Хувийн үл гэр дуурналлаар баатарчууд, пионерүүдийг үлгэрлэнэ. Кот, орон нутгийн нам, а- хиргаа, олон нийтийн байгуул- лагуудын үйл ажиллагаатай танилцана. Тэдний зүгээс үүрэг даалгавар аван нэр төр- тэй биелүүлнэ. «Миний эх орон найрамдлын наран дор» тойрон аялал зохионо. «Эрэн сурвалжлах бүлэг» суртал ухуулгын бригадын ажилд идэвхтэй оролцоно, БНМАУ-ын үйдсэн хуу. лийн тухай мэддэгээ гүнз- гийрүүлнэ. Олон улсын өнөө- тийн байдлын тулгамдсан Күралүдэл танилцана. «ЭРДМИЙН ДАЛАН» ЖИГҮҮРЭЭР Мэдлэгийг системтэй эзэм- шинэ. Сурлага, сахилгаар хоцрогчгүй хамт олон болох хөдөлгөөн өрнүүлнэ. Сурла- гаар хоцрогчдод туслах штаб, лостыг 11-20 салаа, орон сууц, гэ| хороололд бай. туулан /лна. Гадаад хэл, техник, компьютер со- нирхогчдын болон хөгжүүлэх бусад дугуйлан, секцүүдэд суралцана. «Но- мын нөхөд» клубийн гишүүн байж ажилд нь идэвхтэй оролцоно. Мэргэжил сурталчлах 7, 10 хоногууд зохионо. Төрөл бүрийн хичээлээр маргаан, ярилцлага явуулна. «Миний дуртай мэргэжил» сэдвээр лэалт, үдэшлэг зохионо. та ангийн пионер, баа. тарчуудын дунд төрөл рийн дугуйлан, секц туулж удирдана. нонерская правда», «Юный техник», «Юный наг туралист», «Пионер», «Кос- тёр» зэрэг зөвлөлтийн хүүх дийн хэвлэлүүдийг тогтмол ашиглана. н хууд. саар дамжуулан өөрийн бү лэг, салааны амьдралыг сур. талчилна. «Номын 10 хоног», АСТ уралдаан, тогтмол зохионо. Улс, аймаг хот, районы хэмжээнд оохиог дох эчиээ болон өтах урах: аан, тэмцээнд анги бү: рээ зохион байгуулалттай оролцоно. Пионер бүр бие даан шин. жилгээ судалгаа, зохион бү. тээх, туршилтын ажил явуу. лахыг эрмэлзэнэ, Сурагчдын эрдэм шинжилгээний нийгэм" аг, клуб байгуулна. Бүлгэ. мийн хэмжээлд пионер сурагч. мэргэжлээ зөв сон" гох зорилгоор ТМС, технику- мын оюутан, сурагчидтай өвлөн 8| Ирээдүйн 1 ьЯ, ХЭРЭГТ ҮНЭНЧ БАЙЖ, ОКТЯБРИЙН “ОРНЫ АНД АЛЦЬЯ» УРИАТАЙ ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУДЫН «ЗАЛГАМЖ ҮЕ» УЙЛ ХЭРЭГТ УНЭНЧ БАЙЖ, нНөӨХлХөӨөсөӨӨ ) ч 1 4. «Залгамж үе» аяныг зохион байгуулах сургуулийн (1556-1987) комисс ажиллаж, пионерийн хамт слон, (пионер бүрийн авсан үүрэг. түүний явц, | зохионо. Хот, орон нутгийн: бүлгийн ажилд удирдлага, дүгнэж байгаа байдал, бие- хаа үйлдвэр, аж ахуйн газ. туслалцаа үзүүлнэ. Явган, мо-. дэлтэд байнгын хяналт тавьж, руудтай танилцах аялал, экс” рип, дугуйн болон машин төв орон нут хэвлэл, | Курс хийнэ. Сонгосон мэргэж. тойрон аялал зохион байгуул. мэдэглдийн хэрэгсэлээр р- лийн чиглэлээр ном ,хэвлэл, На. гөа сурталчилж байна. лавлах материалын цуглуул Бага дунд насны пионерүүд 5. Бүлэг, бүлгэмийн зөв | гатай болно. ХБХБ. тэмдгийн норм ханга" лүүд «Залгамж үе» аль | «Бид малчдын залуу ха. Хад туслалцана. наар пионерүүдийл ззэмш. | лаа» аянд идэвхтэй оролцож, «АВЬЯАС БИЛЭГ, УРАН эл зохих мэддэг, чадвар, мал маллагааны арга техно ЧАДВАР» ЖИГҮҮРЭЭР 44длын түвшин тодорхойлох логийг эзэмшинэ. үлгэрчилсэн үзүүлэлтүүдийн | , н хөгжил, хэтийн Орон нутгийнхаа | түүх, дагуу 1У, ЇХ сард пионер бү- | төлөв, шаардлагатай мэ, соёлын дурсгалт газруудаар рээс шүүлэг авч, авсан үүр. жилтэй танилцана. «Арвилан аялал, экскурс хийнэ. Манай гийн нь биелэлтийг дүгнэн | хэмнэлтийн байнгын аян», рд түмний соёлын өв уламж- тэргүүний хаут олон, гпио- «Ус», «Орц», «Чийдэн», 7 ёс заншлын тухай болон нєрүүдийг сайшааж, урам. «Ургац», «Ноос» зэрэг опе. рацийг бүлэг ,бүлгэмийн хэм: жээнд зохион байгуулж баа. тарчууд, бага, дунд насны лиоцер сурагчдыг идэвхтэй оролцуулна. МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэр, ХАА.гт хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний хангамжийг мыг хэрэгжүүлэхэд идэвх са. зуурын засвар үйлчилгээг бие даан хийж сурна. ЭНХ ТАЙВАН, НАЙ- РАМДАЛ, ЖИГҮҮРЭЭР «Хүүхдүүд энх хүсч байна!», «Дайны аюулыг зайлуулахын төлөө», «Бид империализмыг илчилж бай. на» сэдэвт интернационалч сарын ажил, энх тайвны марш эв нэгдлийн ,баяр, идэвхтэй оролцоно, Өсвөрийн ЧэээЦЛ 8 суралцах ажлыг эрчимтэй өр- лнэ. «Салют Мир» "аян, «Монголын багачууд энхийн төлөө» хөдөлгөөнд Идэвхтэй оролцоно. ЭЗХТЗ.ийн үйл ажиллагаа, ах дүү социалист орнуудаас манал оронд үзүүлж байгаа интерлацио" налч тусламжийн й мэд. лэгтэй болно. Н даар аялал, экскурс хийж, ах дүү орнуудын мэр" тэжилтэн, й уул. залт зохионо. Уул ажилд баа тарчууд, бага, дунд насны пионерүүдийг идэвхтэй орол" «АВХААЛЖ ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ» ЖИГҮҮРЭЭР ХБХБ Цэрэг, луфтыг сзохион байгуулахад идэвхтэй оролцоно. Бидар. дын армийн залуу халаа ос- Зөрийн сэргийлэгч, гал сонөог- чид, авто зохицуулагчдын тутмын амьдралд өргөн тэрч байна, "Тэр бүхнийг хийж сурах дтэй хүүхэд олон бий. Хунймерыйн өргөтгөсөн сур- талтын гол зорилго Ч энэ би- лээ. Амьдралаас ажихад өнөөгийн явуулж байгаа өр- лионер су- нэв. домог, яриа, тэдгээрийн үүс, сэн түүхийг судална. Судал тааны материалд үндэслэ! багачууд дүү нартаа сонир- холтой яриа хийж хэвшинэ. Сурталчилгааны үзэсгэлэн, булан ажиллуулна. р, усны нэртэй холбоотой шуудах, хоцрогчдод зөвлөл- | гөө өгч туслах, оршиж байгаа дутагдлыг арилгахад ажлаа | чиглүүлжэ. 6. «Залгамж үеэ аяныг зохион байгуулах сургуулийл комисс, бүлгэмийн зөвлөл, Өөрийн урлаг, уран сайх аймаг, хот, районы пиоперийн сайжруулах зорилтот програм: Ны мэдлэг, боловсролоо сис- зөвлөл аяны явц, Дүнг шат темтэй дээшлүүлнэ. Дэлхийн урлагийн урын сантай тогт шоо! байгуулна. Ч хээ хэмжээнд Яруу на! раг, дуу хөгжим, бүжгийн үчийн бүжгийн аварга шалга ЗүуЧ. уралдаан, тэмцээнийг бүлгэмдээ кино, ИГ, но- мын 7, 10 хоногийг явуулна. Өөрсдийн зохион байгуулсан уулзалт, үдэшлэг, маргаанд бага насны пионерүүд, баа. тарчуудыг оролцуулна. вар төлөвшүүлэхэд туслана. Ч «0Ч» ЖИГҮҮРЭЭР Баатарчууд, бага насны бүхэнд нэгтгэн пионерийн шу- наачилга гаргана. Сууц, орон болон өөрийн орны Шилдэг там жагсаад цуглаан байр “техник хэрэгслийн ойр уран зохиол, уран барилга, шидэн» Зи мол танилцана. Хувийн 16. портлах ба бүлгэмийн тай- лагад ра- 7. Аймаг, хот, районы пионерийн зөвлөл, штаб, пио- нерийн ордон, лагерь, хүүх. | дийн хүмүүжлийн бусад бай- гууллагаас туслах групп зэргийг тус- тай графикаар зохион бай. туулж ажиллуулна. 8. В. И. Лениний: мэрэм- жит БХПБ, ах дүү социа. лист бусад орны пионерийн байгууллагын суралцаж туршлага-амжилтын Тэ. Тэргүүн туршлагын ном бү- дэнд гоо сайхныг ойлгох чад ТЭЭХ ХӨДӨЛгөөл өрнүүлнэ. туршлагаас нөхдийн үндэс» «Анд тионерүүдэд пионерийн бай» тууллагын ёслол, ламжлалыг мүүжүүлэгчдэд туслана. «Баатарчууд - Сүхбаатарын хамт ХҮ? идэвх санаачилгыг өржүүлэн | ажиллана. В ҮЕ ШАТ, ДҮГНЭХ ЖУРАМ | удирдлага, бүтээлч үйл. гүйЖ ажил. гиокерилн олон, тахир. Зүриэх «ЗАЛГАМЖ ҮЕ» АЯНЫ | 1 шаг: 1986 овы 10) ду- | дан ажиллуулна. Тэдэнд зориулан улс төрийн | тээр сарын 22-ноос 1987 оны | урган 10 дугаар сарын 2 хүртэл үргэлжилж, Октябрийн та, хөдөлмөр, олон нийтийн ажилд өндөр амжилт гаргасан гионер су. талын туслалцаа үзүүлнэ. 3. «Залгамж үе» аянд пионерийн бүлгэм, бүлэг, са- лаа, пионер удирдамжийн дагуу дайчин шахуу, тооцоо- той үүрэг авч, хамт олны цуглаанаар хэлэлцүүлэн ба- талиа. лоо ярив, Тус хотын үйлдвэр аж ахуйн газрууд өргөтгөсөн сургалтыг явуулахдаа инже- иер техникийн аль нэг удир- дах ажилтлаар багшлуулдаг. Тэд сурагчдад үйлдвэрийн төлөвлөгөөт зорилт, зарим нэг цех дамжинлгын ажилла. гааны талаар мэдээлж тоф- рон аялагчийн адил нийт цех тасгуудаар дагуулж үзүүл- хээр хязгаарладаг. Сурагчид машин (тоног тээнчхээл хуруу гараа ч хүргэлгүй ир- дэг дав. Уг нь сонсож, ажигласнаас гар хүрч хийж сурах нь хүүхэддээ илүү үл» дэцтэй, г3 Цэн баймаар юм. дээшлүүлэх талаар санал бод- со | урдаг, со Хөдөлмөр сургалт явуулах үйлдвэр аж ахуйн газрууд зөг- лөлтийн туршлагаар сургалтын зориулалттай цех, тасаг, кабие нет байгуулах, туршлагатай ажилчид сурагчдын хооролд сургах, сурах гэрээтэй ажил» дуулах, социалист уралдааны нь нэг год үзүүлэлт болгох, сурагчдыг техинк хэрэгсэд дээр ажиллуулах, зарим нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хийл. гэх зэрэг арга хэмжээ авбад өргөтгөсөн сургалт үр дүлд хүрнэ, тэмдэглэсэн Г. Нямаа шигтээстжлээсввт/эвэээ.гэгчшлэс-02сны Ээ Ж. ДАШДОНДОГ “хүд, Индева 14140, МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын Чэрэмжит/ МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. Ме58 (2178) санаачилГаар «Пионерийн де- сант--ургацын талбайд» ая- ны гараа эхлээд гурав дахь намартайгаа золгож | байна. Энэ удаа тариа эрт болов- сорч, өгөөж баялгаа дэлгэсэн юутай сайхан намар болж байна вэ? 3 гаар аялан явахад намрынхаа нх ажлыг зрїхэн нугалж дуусгахын тэлөө чармайж байгаа хүмүүс олонтаа тав- ралдана. Тэдний нэг нь улаан бүчтэнүүд билээ. Пионерүүд үр тариа, төмс хүнсний но- гоог хаягдалгүй хураахад та- рналанч, ногоочиддоо тусалж байна. Манай редакцийнхны болгонд пионерийн Десант мөр бүтээлд өөрсдийн хувь нэмрээ оруулж байна. «Пио- нерийн үнэн» сонин ургацын талбайд ажиллаж буй хүүх- дүүдийн дунд түр уралдаан зарлаж, тэдний идэвх, урам зоригийг улам нэмж явлаа. Хүүхдийн дунд орж тодорхой ажиллаж байгаад багш сурган лаа дэвшүүлж байв. «Пионерийн десант--урга- цын талбайд» аян хүүхдийг багаас нь амьдрал хөдөлмөрт бэлтгэх, хүн амын жүүлэхэд чухал ач холбог- дөлтой ажил болж байна. Манай сурвалжлагчид хүүхдийн амьдралд орж, эцэг эх, ах эгч нарынхаа хөдөл- мөрийг залгамжлах хүсэл эр- мэлзэл дүүрэн байгаа тэдний тухай бичлээ. Зурлаа. Фото зураг ч авлаа. Пионерүүд ээ! «Пионерийн десант--урга- цын талбайд» аяны дүн гарах дөхлөө. Сургууль, анги хамт олноороо сайн ажилласан нь МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ- ын Төв Зөвлөл, Хөдөө аж ахуйн Яам, Ардын Боловсро- лын Яам, «Пионерийн үнэн» сонины диплом, авах болно. Хамгийн үр бүтээлтэй ажил- ласан нөхдийн чинь энгэрт «Алтан түрүү» медаль гялал- зана. Уралдааны болзлын даг)у материалаа түргэн ирүүлэ- чихийг аймаг, хотын пионерийн зөвлөл, сургууль, хамт ол ноос бид хүсч байна. ”” ЦАХИЛГААНААР ИРСЭН МЭДЭЭ «ИПпонерийн дєсвит--ургй- аян өрнүүлж, тонн 85 кг өндөр ургац ху- ? авлаа. Малын дарш 2051 кг бэлтгэв. Дориод аймгийн Чойбал- - 2вйн сум, пионерийн долду- гаар бүлгэм. Эх орны ургацын талбай- | очсон тарна, ногооны талбай | ажиллаж, улс орны их хөдөл- | хүмүүжүүлэгчид баяр таларх- | хүнсний | зорилтот программыг хэрэг- | 1 «Пионерийн үнэн» сонин, Архангай аймгийн -жУ.ВШ- рүүлэхийн САА-н ерөнхий инженер, БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн баатар С. Энэбиш «Пионерийн үнэн» сонины сурвалжлагчийн асуултад ха руулж байна, --Та гучин жилийн өмнө улааи бүчний Эзэн Явсан үеийнхээ дурсамжалс өнөсє» гийн янйонер сурагчдад ярьж өгнө үү? --Тийм ээ. Би улаан бүч» ний эзэн байлаа. (бодлогош рон) Тэр үеийн хүүхэд бүр монгол, гуталтай, эрэгтэй нь хөх, эмэгтэй нь ногоон даа лимбан дээлтэй хувьсгалын улаан бүч дэрвүүлсэн бага» чууд байв. Би үеийнхээ хүүхдүүдийн нэгэн адил эрдэм ном сурч, хавар, зуны амралтаараа аав, заждээ тусалдаг байсан, Манай энд морин хадуураар өвс хадаж Чүлтэм гэдэг хүн бидэнд хадуурынхаа хөрөө, хэрээ хошуугаа хэрхэн тохи» руулахыг зааж, | сургасан, МАХ ЕОЭРВСЛЫ 1-2 Єүрглжн 23. 4 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 19. д БААСАН А ҮНЭ 10 мөчгө Улаан бүчтэнүүд ургацын талбайд ирлээ. бүхнээ хаяж гээлгүй хураахад та нар бидэнд их тус боллоо гэж тариаланчнд баяр таяархлаа илэр- хийлж байна. Тэдний нэг нь БНМАУ-ын хөдөлмө рийн баатар С. Энэбнш юм. Бидний хэдэн хүүхэд гурван зувыг Чүлтэм гуайтай өвс хадаж өнгөрүүлсэн. Тэр үед гар хадуураар өвс хадаж бай» сан ахмадууд Ч их сонирхдог байлаа. Хал үзээгүй бага балчир бидэнд бэрхшээл мундахгүй байдагсан. Наад- мын дараа намар гэдэг. Нам- рын өдрүүдэд хадлан бэлтгэ- хэд оролцдог байв, Одоо бодо- ход хүүхэд үеийн тэр л нам- рын өдрүүд хэтийн амьдра” лын сайхан эхлэл байж дээ. Бага насанд юмыг таньж мэдэж авахсан гэсэн хүслээр дүүрэн явдагсан, Хүн бага- даа жаргалтай 4 байдаг, ухаантай ч байдаг, Хүүхдүүд та нарын нүдэнд ВоО хичнээн нарлаг, Ц тод бөгөөд ухаанд мгүй ид шидтэй зүйлээр дүүрэн үзэгддэгийг, би хүүхэд бай. сан үеийнхээ дурдатгалтай Зүйрлэн бодож явдаг юм. -- Атар газар эзэмших үеийн тухай... ,-1959 онд атар эзэмших ходолгооц орон даяар дрид- РЕДАКЦИ- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД, -- Их баярлалаа, хүүхдүүд ээ! Тараьж ургуулсан Л. ДОРЖСАМБУУГИЙН авсан фото сөн. Манай САА-д ЗХУ-аас гурван инженер 30 гаруй ме- ханикжуулагч ирж атар газар хэрхэн хагалах тухай зааж сургав, Тэр үед сурагчид өглөөний нэвтрүүлгээр атар эзэмших тухай, ахмад атарчдын ам- жилтаас сонсоод хичээлдээ явдаг байв. Би 1960 онд үеийн хэдэн сурагчийн хамт САА.даа тракторчин болсон. Атар эзэмшинэ гэдэг нь бэл" чээрийн ургамалтай тал, хөн» дийг хагалж, боловсруулаад тариа тарьж, хурааж аваад үгээр хэлэхэд талхаа тарьж ургуулах) Эх газрын сүү шимийг ивэлгэж саамшуулж явдаг тариаланчдын хөдөлмөрийн бэрхшээлтэй, бахархалтай аж- лын өдрүүдийн тухай ярина --Газар хавар болохоор дэлэгнээд хүний хөдөлмөрийн үр дүнд саамсаж байдаг. 2нлийн хоёр улиралд нь ТАРИАЛАНЧ БОЛОХ ЗАМ МИНЬ БАН НАСНААС ЭХЭЛСЭН тариаланчид бид газраа агр- чилж боловсруулаад төллүүлж үр төлийг нь бүрэн мэнд ёс- геж намартаа энэ нөр нх аж- лынхаа үр дүнг цөөхөн өдөрт багтаан үздэг юм. : Энэ ажилд манай орны мянга, мянган пионер сураг- чид мөр зэрэгцэн ёажидлаж тарра халиуран шиг ээж дам талд тариаланч биднийхээ чин сэтгэлийг баяс- ган байдагт үнэхээр баярлаж, явдаг шүү. »-Та бодож бүтээхийн уг ч боддог. Ямар ч ажлыг хам- тын хүчинд | тулгуурладаг. Бодож санаж яваагаа ХЭЮТ олондоо хэлж саналаа солилць ог, - 2 Ер нь пионер, дүү нартаа хэлэхэд ахмад настныгаа хүн» дэтгэж эрдэмд шамдан, үеийнхнээ хайрлаж, Өөрөө эрүүл чийрэг өсөхөд ямагт анхаарч яваарай! Бие эрүүл ухаан саруул бол юуг Ч хийж бүтээдэг юм шүү! : Нї1211) . | УОРн ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ ИРЛЭЭ! БАХАРХАЛ Цагаан зэргийн үтрэм дээр ажиллаж байгаа хүүх- олон С0- сургуу” сурагчид шинээр нэг анги хамт олон болж, нэрээ мэдэлцмэгцээ өнгөрсөн зун яаж амарсан, САЛХИ БА Талбайд явсан кошбан: нууд зогслоо. "Өчигдрийн ангилсан 248 га талбайн тарна хүчтай «салхинд хийсч комбайнаар цайруу- лах үй боллоо. Ийм мэдээ сангийн аж ахуйн төвд ирлээ. Дарга, мэргэ- жилтнүүд шуурхай зөвлөл- дөж пионер сурагчдаас тусламж хүсчээ. Уг хүсэл- тийг биелүүлэхээр саналаа өгсөн 1000 таруй сурагчаас ахлах ангийн 200 хүүх- дийг ажиллуулах болоход бусад нь яваагүйдээ урам- гүйхэн үлдэцтээв. Талын энгээр цацагдсан тариаг харсан хүүхдийн сэтгэл харуусаж захаас нь түүж экэлтэл: ює бөс одоо ургацын талбайд юу хийх зэ гэдгээ ярилцаж байлаа. Баруунтурууны Ц,. Цэ- рэндолгор: - Би зуны амралтаа- раа 10 гунжин үнээ сааж, уринш боловсруулагч ме- ханикжуулагчдад 1800 литр сүү бэлтгэж өгсөн тэхэд Хяргасын Б. Уран- чимэг З0 гүү сааж 3650 литр айраг боловсруулж тариаланч ах эгчдээ тусал- сан тэв. - Би Лувсан ахыг да- галдаж эрт ургацын ногоон дээр ажиллаж хамгийн тү- рүүний ургацыг тариаланч ХҮҮХДҮҮД Хүүхдүүд зэ анхаа- ралтай сонс! Салхинд тар- сан тариаг түрүүнээс сал- талгүй зөөлөн цуглуулж, тариатай толгойг зүүн тийш харуулан жигд тэгшхэн та- вих хэрэгтэй гээд мэргэ- жилтнүүд түүсэн тариагаа тавьж үзүүллээ. Хааш, хаашаа 96--7 км гүргэл- жилсэн талбай руу 200 хүүхэд эгнэн орлоо. Тэдний мөрөөр тариан дэл цайрай багш Г. 2Канчив, Л. Цэ- дэвдорж, 43. Маамуу, Ч. Юичинмаа нарын удирдсан анги бүлгийн пионер су- рагчид хамгийн түрүүнд талбайн захад хүрэв. Пионер Соёлмаа, Баяр- хүү, Дариймаа, Дагвасү- иИЙР 2 4 77 9 27УЙЦЫГН. 2551,41/5:51/21:3, -- Пионерийн ирлээ! Эргэн харвал улаан бүчтэн суулгасан хоёр ма- шин тоос татуулсаар айсуй. Машины бүхээгийн ард улаан лоозон тодхон Ха- рагдана. Ойртон ирэхэд нь уншвал «Пионерийн десант- ургацын талбайд», «Тарьж ургуулсан бүхнээ хаяж гээхгүйн төлөө!» гэж бич- жээ. Тариан талбайн захад хоёр комбайн зогсч үзэг- дэнэ. Ургацын далайд сэлж, алтан бороо асгаруулсаар тариан тэнгисийн аянаа дуусч талбайн захад дөн- гөж гарч ирээд байгаа хоёр комбайн үлгэрийн ид шид- тэнг санагдуулна. 210 га хэмжээтэй их талбайн тариаг хадах, цай- руулах, ачик нүсэр ажлыг десант тэдэг механикжуулагч нартаа илгээсэн гэж Бат-Очир, Цэрэннадмид нар өгүүлэв. "Гийм ээ. Тэд зуны ам- ралтаараа саалийн зэлэн дээр, ногоон талбайд хаа- на ч ажиллаа гэсэн саасан сүү, эсгэсэн айраг, арчлан ургуулсан хүнсний ногоо. | нь цөм тариаланчдад 30- риулагдаж намрын өндөр | ургац бий болгоход хувь нэмэр болсон юм. Өнөө- дөр өндөр ургац хураал- тын үеэр нэг анги өдөртөө 40 тонн будаа эргүүлж, ургуулсан үр тариагаа арч- лан хамгаалж авахад биеч- эн оролцож байгаа нь бүр ч бахдалтай. рэн, Оюун-Эрдэнэ, Наран цэцэг, Ганхуяг нар гавш- гайчид боллоо. Бяцхан гарын тус ямар бахархмаар сайхан бэ. Сал- хинд хийссэн тариат ком- байнаар хамсан бол 80-аас доошгүй хувь буюу 94 тонн тарина алдах байсныг пионерүүд аварлаа. Зог- сож байсан комбайнууд пнионерүүдийн мөрлөж тавь- сан тариаг цайруулахаар талбай руу хүржигнэн ор- лоо. Зуу шахам тонн үр тариаг хаягдлаас хамгаал- сан Увс аймгийн Баруун- турууны сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургуулийн багш, тионер «сурагчдад тариаланчид баяр хүргэж байна. хайжлахалаа.» НТ хэг хоёр комбайны явсан мөрөөр иионерүүд эгнэн орж хяналтын ажлаа эх- лэв. -- Ганц ч ширхаг тү рүү орхиж болохгүй! тэж чагш нь сануулжээ. МШио- инерийн эгнээ урагшилсаар. Тад хаягдсан түрүү түүж бухалдсаар явна. Пионе- рүүд талбайг самнан нэгж- сээр нөгөө талд нь гарлаа. Комбайн пионерүүдийн мө- рөөр орж, тариан түрүү: тээр хийсэн “Фухлыг нь хаман авлаа. Зүүнбүрэн сумын /Ар- дын хянан шалгах хороо- ны дарга Б. Төмөр-Очир «Пионерийн десант--урга- цын талбайд» аяны дүн тийн цуглаан дээр: - Удаан бүчтэн та нар ик зүйл хийлээ. Энэ жил хяналтын алба та нарыг түшиглэн ажиллав. «Пио- терийн десан:-ургацын талбайд» аянд гурван зуу таруй пионер сурагч, багш оролцлоо, Пионерийн де- сант 300 та тариан тал- бай, 10 га төмсний тал- бай, 1 га хүнсний ногооны талбайд бууж 2700 кг үр тариа, 200 жг төмс, 800 кг манжин, 50 кг сонгино хаягдсаныг илрүүлэн та- риаланчдад тусласан юм гэж хэлсэн билээ. Өнөөдрийн десантад 60 гаруй пионер оролцож хоёр тонн тарианы хаягдлыг ил- рүүлэв. Цуглаан дээр шио- нер Ц. Батбэх, Л. Аянмаа, Н. Элбэгзаяа, Д. Бүрэн- бат, Б. Тунгалаг, Фагш Д. Пүрэвсүрэн нар тагнал хүртлээ. Тэд десантын тэргүүн шугаманд амжилт- тай ажиллажээ. - Пионерийн десантад нк «баярлалаа! Баяртай! тэж комбайнчид хэллээ. Улаан лоозонтой хоёр ма- шин тариан талбараас тоос татуулан одлоо. їїионерийн десант өөр шинэ “талбай зорьжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Саалийн аварга Б. Уранчимэг, Ц. Цэрэндолгер хоёр ургацын аваргын уралдаанд ч бас хо- шуучлав. 7” Сэлэнгэ аймгийн «Найрзь- дад» сангийн аж ахуйнхан ур- гацаа хурааж дуусч байна. Энэ мөчид шионерүүдийн ажил та- дарцат барьсан внвонерүүд, с2- лаз бүлгээрээ орж байхыг бид харлаа. 1энхэр дарцаг хатгасан 12- зар таржан зурвас дэл үлдсэн байх буюу эсвэл алтан ттргүү бут бута2р гээгдэж хаягдсан нь үзэгдэнэ. Цэнхэр дарцгийн дэрєзэ шомбайнчдыг дуудах ажээ. Цагааннуур сумын .Ардынхн- нан шалгах хорооны дарга 1. Бадарч: - Бид 24 шянга гаруй тонн Үр тарва хураахаас 45 тонныг авахаар нэмэлт үүрэг аван шам- дацгааж байна. Тариан талбайн хэмжээгээр ч бид дээгүүр орно. «Пионерийн десант-ургацын талбайд» аян их тус болж бай- на, Цэнхэр дарцат хатгаастай талбай цөөн. Гэвч манай пио- нєрүүд хураасан тариан тал- байд десант буулгаж: дөч гаруй цэгт тэнхэр туг хатгасан зом. Зөвхөн хоёр удаа буулгасан пионерийн лдесант тургалн бун- кєр тариа олж илрүүллээ гэв. Зоо ын ДАРЦАГ ФА... өээисЭ хуу хэд Атарсайхан, Атармаа нэр авсан билзэ. їэднын нэг нь БНМАУ-ын хөдєлмөрийн баа- тар Н. Санжаагийнд мэндэлсэн Атарсайхан билээ. С. Атарсай- хан эцгийнхээ мэргэжлийг ззэмшилж, знэ намрын ургац ху- раалтад амжилт дүүрэн явна. Пионерийн десант Атарсайхан болон түүний нөхдийн ажилла- сан талбайд очоод байхад нь бид тааралдав. Пионерийн дє- сант удирдаж яваа Сэлэнгэ багш бидэнд: - Энэ талбайд цөен цэгт цэнхэр туг хатгалаа. Тарианы хаягдалд бага байна! гэв. Пионе- рийн десантынхны энэ үг Атар- сайханы ажлын гүр дүнг нэгта- наар харуулж байна. Дарцаг лон хатгуулсан талбайд тариа- ны хаягдал их байна гэсэн үг, Номбайнчид цэнхэр дарцаг хатгасан газар хүрч гээгдсэн тарвагаа хурааж дууслаа. Пио- нерүүд цэнхэр дарцгаа авч, жагсаалаар дуу аялан алхлана. Тэдний дарцаг дээрх урна нь: «Тарьж ургуулсан бүкнээ хаяж гэзхгүйн төлөМ» Их ажилд өөрсдийн хувь нэмрээ сруул- сач пвионерүүд сэтгэл дүүрэн алхална. Тэдний жагсаалын эхэнд десантын ахлагч Э. Энх- туяа, удаа нь Х. Баяраа, Ж. Навчаа, Б. Бямбагарав, ЇК. Нан- динцэцэг, 27 Чулуунбаяр, Б. Атар газрыг анх эзэмших Батэрдэнэ... Пионерүүд урам жил төрсөн тариаланчдын олсн хөөртэй алхална. хаар ухуулгын тэрэг явж УРАЛДААН Уралдаан эхэялээ. Хүүх- дүүд уралдах дуртай. Сур- гуулийн ширээн дээр сурла- гаараа уралдацгаана. Улсын баяр наадмаар бол хурдан хүлгээрээ уралдана, Харин энэ удаад бол ногооны тал- байд уралдаж байна, Тэд Зэлтэрийн сангийн аж ахуйн ногооны бригадад Сүхбаатар хотын 10 жилийн дунд сур- “тууль, гуравдугаар 8 жи лийн дунд сургуулиас ирж ажиллаж буй 220 пионер би- лээ. Хүүхдүүд үдийн хоолоо : идчиИХЭЭД нОогооныхоо таябайд ажиллаж байтал шилийн 2а- маар ухуулгын цагаан тэрэг “курдлан ирж чанга яригчаар: жа Хүүхдүүд ээ! «Пионе- рийн үнэн» сонины редакци “ та бүхэнтэ Йургацын талбайд мэндчилж байна. : Бид та нарын дунд өндөр бүтээлийн хоёр цагийн урал- ” даан, зарлаж байна. Энэ ху- , гацаанд хамгийн олон Шшуу- с дай төмс түүсэн анги хамт “ олонд «Пионерийн үнэн» со- үнины шагнал олгоно гэж зар- ласан билээ, Түүнийг сонссон Д ТӨМСНИЙ талбайд » уралдаж эхэлсэн нь тэр юм. Хүүхэд бүхэн шаламгай- “лан ажиллаж байлаа. Хүрз- 2тЭй ян тишгэнэ. Хувин, -142 “дай барьсан хүүхдүүд төм түүн гүйлдэнэ. Талбайн 34- хүүхдийн урам зоригийг дуу хөгжмөөр сэргээнэ. Багш нар онь ч хүүхдүүдтэйгээ хамт ажиллаж байна. Зогсоо зай- гүй хүрз гишгэн яваа нэг багштай уулзвал нэрийг нь С. Баярсайхан тэнэ, Тэр багш: -- Уралдаан дуусах дөх- лөө, Түргэлээрэй, хүүхдүүд ээ! гэнэ, Уралдаан дууслаа. Шуудайтай төмсний тоог гар» гавал хагас өдөр хийх ажлыг 2 цагт амжиж хийжээ, Дүнгийн цуглаан хүүхдүү” дийн майхан «хотхонд» болов, Бид: -- Хүүхдүүд эз! Та нар цөмөөрөө сайн ажиллалаа, Бүгдийг чинь тэргүүн байранд оруулмаар байна. Гэвч нэгэнт уралдаан болохоор шилдэ- гийн шилдэгийг шалгаруулах учиртай гэж хэлээд Д, Алтан- цэцэг багштай 8 дугаар ан- тийн А бүлэг, О. Балдан- дорж багштай 7 дугаар ан- тийн Б бүлэгт шагнал гар- дуулав. Ю. Эрдэнэбилэг, М. Энхтайван, Н. Саруул-Эрдэнэ, Оюунэрдэнэ нарын олон пино- иер «Пионерийн үнэн» сони- ны дурсгалын зүйлээр шаг- натдав, -- Хүүхдүүд ээ! Та иарт цөмөөрөнд чинь нэг бэлэг өгье, Гэхдээ энэ бол чихэр биш шүлэг, дуу! тэж бид хэ- лээд зохиол шүлгээсээ ун- шиж, дуу хөгжмөөсөө СОнНС- гов. ДЭЛТ Биадсан ШЛ7УСЦЫГН. 22511/5521 23, УРГАЦЫН ТАЛБАЙ РУУ ДААГАТАЙГАА Шїар талд ухаа тоос ха- даан даагатай багачууд ур- гацын талбай руу хурдалж явна. Хүрз барыг шуудай ганзгалсан хөвгүүд окндын царай нэн баясгадантай, На- мар намарт хишгээ хайрла- даг тариа ногооны уудам талбайдаа хүүхдүүд хайртай. Тэдний тал, хөндийг эм- жин тарык ургуулсан ойн зурвас одоо салхины найдвар- тай хамгаалагч болж чаджээ. Төрөлх газар шороондоо хайртай ажилсаг хүүхдүүдийн ач тус ихээ, Газартаа тарьж уртуулсан бүхнээ хаягдалгүй хураан ЗУРАГ ДЭЭР: Өдрийн аварга сурагчид төмс савлаж байна. Зүүн гараас Ч. Батбаяр, С. Уранцэцэг, Д. Дорж, Б. Болдбаатар, Д. Гантулга, 1200, Ширхэг тариа хаяхгүйн төлөө, Баруунтурууны шпио- нерүүд ажиллаж байна. Пионерийн эргүүл, хянах пост, хаягдал түүх зэрэг олон хэсэгт зохион байгуу- лагдаж өдрөөс өдөрт тэд- ний түүдэг хаягдлын хэм- жээ багасч байна. Анхны өдөр усалгаатай талбайд болсон үйл Яявд- лыг эргэн- санахад, ком байн бүрийн мөрөөр хоёр пионер хяналт тавьж явлаа. Пионер Соёлмаа, маа, Ганхуяг дарцгаа өргөжс: Дарий- нар улаан ЗУРАГ ДЭЭР: Халгдалдэл үлдээлгүй ажиллаж өдрийн төлөвлөгөөг зуу. давсан хувиар биелүүлдэг комбайнч .Т. Чулуунбаатєрт тионерийн эргүүлийн- хэн баяр хүргэж байна. авах «Пионерийн десанг-ур- гацын талбайд» бүтээлч хө- дөлмөрийн аян өглөө бүхэн ингэж морьдын төвөргөөнөөр эхэлдэг юм. Нмар анги хам- гийн их ургац хураасан, хэн хамгийн их хаягдал илрүүлс- нээ өдрийн ажлын дараа дүгнэнэ. Чухамдаа өдрийн аваргууд тодордог юм. Н. Батболд багштай 9-ийн «А» ангийн сурагчид кам- тийн их төмс хураасан бай- лаа. Сурагч Б. Болдбаатар, Д. Гантулга, Ч. Батбаяр ахлагч- тай багууд чанарын аварга болж улаан туг авлаа. АРАВ. БОЛСОН -- Ах аа та хэсэг бөөн үр тариа хадалгүй үлдээж, замаараа будаа их хаяж байна гээд машинаа шал- гаж үзэхийг хүслээ. Комбайнчид тэдний хү- сэлтийг төдийлэн анхаар- сангүй. Пионерүүд дахин шаардлаа. Тэдний түүсэн тариа сав дүүрлээ. Пионе- рүүд ерөнхий агрономичид гомдол мэдүүллээ. Ком- байнчдын машиныг шалгаж үзэхэд техникийн тохироо таараагүй учир бут бутаар дэл үлдээж, үр тариа бөөн 14ххшалы хар-счаД хдор хө- ногийн хугацаанд 40 гаруй тони төмс хураажээ. Архангай аймгийн Түвш- рүүлэхийн САА-н 10 жилийн сургуулийн сурагчид газар- тай зов харьцах ухаанд сайн суралцжээ. Хичнээн их хүч, хөрөнгө зарж тарьж ургуул- сан тарна ногоогоо хот урга- малд бариулчихвал юу болох билээ. Хавар үр суулгалтын зүед хайнга хандсанаас ургац хураалтын үед хаягдал их гарч зарим газарт бөөн бөө- нөөрөө ч үлдэх явдал бий. Энэ бүхэнд хүүхдүүдийн сор- гог хараа хүрч байгаа нь ба- хархмгаар. | НЬ гийн шалтгаан боллоо. Тэд пионерүүдийн анхны шаард- лагаар машинаа шалгаж үз- сэн бол хаягдлыг бага дээр нь зогсоож чадах байсан учир гурван комбайнчийн уралдааны талоныг цоо- лов. Түүнээс хойш ком- байнчид пионерүүдийн шаардлагыг тухай бүр хү- лээн авч ажилладаг бол- лоо. Анхны өдрийн хаяг- дал будаа 1200 нг Сбай- сан бол сүүлийн өдрүүдэд 85-10 кг болж багаслаа. Энэ бол хянах постын пио- нерүүдийн сайн үйлсийн хувь нэмэр юм. МХЗЭ-ийн шагналт яруу найрагч Ш, СҮРЭНЖАВ | Г-ггуогтутгт-сэээ-гэ-г-гтоут ПИОНЕРИЙНДЕСАНТ-уРГАЦЫН ТАЛБАЙД . АЛТАН ТҮРҮҮ Үанрхэг томс гээхгүйн төлөө Десант гэдэг агуу үг Орхон Сэлэнгийн долгно ! , Ь Шижир түрүү хаяхгүйн төлөө. Дэлхийн дайны талбарт тэлтэй МӨНГӨН ЧА ВХДАС Шилээ дагасан тарнаны Гэв гэнэтхэн дайны газар Орой, өглөөд халгна цацна мөрөөр Гэгээн өдрийн аянга шиг Цангинасан 4 Шинэ өсвөрийн пионерүүд Буусан до, бүрээн дуу Пионе: 4 шамдана Цэлмэг тэнгэрийн ариун Цалгилсан Р Ф- Алтан намрын өгөөж шимийг мандалд 5 Ард түмнийхээ өмнө таваглаж | Цэцэг шиг задран агаарын 115: зРаван ЭЛЧ Пнонер, Амтат талхны халуун Десант ш227У3113:01 үнэрийг х хаяагүй зүтгэл Ч Цэг бүхнийг алдалгүй онож ш г Айл хотонд хамтад түгээнэ. | Цэхэлсэн газраа яг л буусан сЧУШУАаА Улаан дарцаг уласхийнэ юм. заяатай итгэл Ургацын түрүү гялсхийнэ. Одоогийн энэ пионерийн Ургацын талбайд Улаан комбайн урагшлана десант пионерийн десант гв Улсаа баярлуулж улаан сэтгэл долгилно. Онгон талдаа араасаа үерлэн улмаар туслана. ТРАКТОР « : : Зо с : | Энэ хүүг Элбэгзаяа гэдэг. Аавынхаа тракто” 2 рын бүхээгнээс та бүхэнд мэндчилж байна. Эл- бэгзаяа үл мэдэг инээмсэглэн ширтэж байгаа биз. Үнэндээ энэ бол инзэмсэглэх нь ховор. х. Бодлогоширсон царайтай гүндүүгүй маягийн жи- , рийн нэгэн хүү. Зургийг нь авахдаа би элдэв », хошин үг хэлж байснаа нуугаад яахав. Зуны- ” хаа амралтаар эцэгтэйгээ хамт уринш хагалалц- сан байна. Зүүнбүрэнгийн дунд сургуулийн за- хирал Нямсүрэн нэгэн бичиг бидэнд үзүүлэв. Түүнд «Пионер Н. Элбэгзаяа дөрөвдүгээр бри- гадын нэгдүгээр салаанд 7, 8 дугаар сар, Т 150 Н маркийн дугуйт трактораар 210 гага- зар хагалж, 820 га газар сэндэчлүүрээр боловс- руулалт хийв. Бригадын дарга Б. Долгор» гэ3- » жээ. Элбэгзаяагийн аав нь БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн баатар 2К. Нацагдорж. Одоо тариан тэн- гист аварга комбайнаар: сэлж яваа. Баатрын хүү Элбэгзаяа техниктэй аав шигээ нөхөрлөхий хүсдэг юм байна. Аав-нь ч техникт эв дүйтэ : хүүгээрээ бахархдаг ажээ. Уран сайханчдын концерт ургацын талбайд тог- лож байхад: -- Хүүхдүүдийнхээ тоглолтыг үзэхээр урам сэр-. гэж хүч нэмэгддэг гэж үзэгчид ярилцана. Баруунту-! рууны САА-н дунд сургуулийн «Улаан бүч» чуулгын инионерүүд хаврын тариалалтаас эхлээд намрын ур- 5 |! гац хураалт дуустал тарналанч, мехаийкжуулагч ах, эгч, аав, ээждээ урлагаар үйлчилдэг сайхан уламж-- "яалтай. : : -- Зуны уринш хагалж явахдаа нэг өдөр ан- жисны чих хугарахад миний хүү эвийг нь олоод : хийчихсэн байгаа юм даа. Тийм ч амар эд би шүү! гэж Нацагдорж баатар нөхдөдөө боуархай! болгон ярьж явсныг бид сонслоо. ! . 4 үЯ8) 5 0 ге . | Юн 41:0-7: 8) М6-223 ДЭ ТОХ иолдс ГР | (ЗуРсАн |-257 Өгммллэг) Ф) - 8 »е . дайсийн 4 , Д. Батсуурь, . “Доош, Архангай айм -д “-02408 оюсжэса авж зэргвэ рт | "ни нэрэмжит улсын Хэв хайцын гЭдрж юэ. явжан гина с-- 140 . ”Г» урлан... л Ч0 ЦҮХ ыг х оотЭН |. уралдаан » цэрлэгийн ягаан т нь одоо аж төрдөг / тийн төвийнх шиг том том мм. ЧМХЭЭ-ийн “тав Хэ .. Зэрэмжит, МПБ-ын..Т 20243 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ККС ЯВ 3 3 . ЯЮОЛЫС 277 | ! 13727 91 2174) 17 8 «Ус ф Цаг хугацаа ямар үнэтэй байдгийг хүүх- ДдҮҮүД Төдий л хайхар- даггүй ажээ. Гүйлтийн замаар уралдаж байгаа хоёр тамирчинг харж зог- сохдоо би ийнхүү бодож билээ. -- Гүйгээрэй,.. рэй... -- Гүйцлээ шүү... -- Битгий | гүйцэгдээ- рэй... гэсэн үгс цэнгэлдэх хүрээлэн даяар цуурай- таж, зарим жаалууд доо- роо дэвхцэн яг л өөрөө уралдаж байгаа юм шиг тэвдэнэ. Өрсөлдөгч тамирчиндаа л гүйцэгдэхгүй бол тү- рүүлчих юм шиг тэдэнд санагджээ. Гэтэл үнэн хэ- рэгтээ тамирчид бие бие тэйгээ биш цагтай урал- даж байгаа шүү дээ. Зүй нь хүүхдүүд «Битгий гүй- цэгдээрэй» гэхийн оронд «Цаг, цаг, цаг» гэж хаш- тирсан бол таарах байж. гүйгээ- дээр ч биш, ер иь бидний - өдөр тутмын амьдрал нцаг- “Стай я уралдаж байгаа нэг ёсны «Уралдаан» юм. Цаг хугацаа. бидний үйлс аж-... слыг, хэмжиж : байна, Тий- мөэс-ч -««Цаг хожвол бүх- нийг... хожио» гэсэн. үг -өвөөдөр. гарч ирлээ. 2Каал хүү таван настай байхдаа амьдарч байсан төрөлх сууриндаа. жилийн дараа аавтайгаа дуг иржээ. Тоглодог бай- эзэн саравчг-. цэг «сан түй. сара ы2 тэртүүтиээ тэр сайн санаж байлаа. Гэтэл түүний Тө- рөвх суурин танигдахын. аргагүй болжээ. Зэцүөых айм- байшинтай, Өргөн саруул гудамжтай-болжээ. Хоёр жєнлийн дотор ингэж өөрч- лөгдсөн хэрэг. -- Пээ... ямар амар- хан юм бэ? гэж түүнийг бо, Д.Сүхбаатарын өв-. Зөвлөлийн сонин /Айс Мед (2479) хоёр МАХН-ЫН. ҮЙЛ ХЭРГИЙН,ТӨЛӨӨ.ХЭЗЭЭД. БЭЛХЭН БАЙГТУН 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР, САРЫН 24:д| ЛХАГВА Ад. ҮНЭ40МӨНГӨ . яр ИРЖ Л... элсэнэ иас эдэр гү ЭЛ Ї «41ИОНЕРИЙН |. ДЕСАНТ-- л УРГАЦЫН ТАЛБАЙД» Булган аймгийн Дашинчилэн сумын -дуид сургуулийн пио- (3 нер сурагчид «Пионерийн дє- || сант-ургацын талбайд» аянд идэвхтэй оролцож ногоочин ах, үвсч нарынхаа тарьж ургуулсан 35 тонн төмсийг ялгаж сорт- | ов. Аянд 6-гийн «А», «Бэ», 7. тийн «А» ангийн сурагчид хамт олноо хошуучилж улаан дарц- тийн эзэд болов, Пионерийн ахлах удирдагч Б. БАЯРСАЙХАН » » . Өвөрхангай аймгийн Зүйл су- мын 8 жилийн сургуулийн пид- | мерийн бүлгэм «Пиопиерүүд ур- | гацын талбайд» цуваа гаргав. | | Цуваанд 400 гаруй сурагч хам- рагдал 320 га газрын талбайд хураасан ногоон тэжээлийг бу- | халдаж, хаягдалгүй тушаав. Тус ! сургуульд жил бүрийн ургац | хураалтад: гавшгайлан оролилог ажилсаг хүүхэд олон бий. Энэ удаа. дөрөв, тав, зургадугаар ”-амгийн «А» бүлгийн инонерүүд явна. , - Нионерийн удирлагч П..БҮРНЭЭ , “ер нь бүх. пиоюрүүдэД тааш эмээдээ очиж тус- ариун цэвэр, нийгмийн зйм ил эн Шэн тавья. - хана. Энэ памар ийм ийм. тустай хөдөлмөр, дүү на- зайээүЧд й Өдөр хоног хойно хой- зүйл сурна» гэх зэргээр ноосоо. цувран өнгөрч бай- на гэдэг нь үнэн хэрэгтээ цаг хугацаа хойно хоймоо- “соо хөөцөлдөн одож бай- на..л гэсэн үг. -- Би энэ зуны амрал- таар 15 үнээ саасан, Бас арав гаруй уран зохиолын ном уишиж, тэмдэглэл хо- төлсөн, Хадлаид явж 100 гаруй бухал хийсэн, Бас... Цэцэгдэлгэр гэдэг охин ийнхүү ярьж. байлаа. Сайн хэрэг. (Охинд цөмөөрөө баяр хүргэе! Гэхдээ энэ охин цаг хугацааг араас нь харж, цаганд гүйцэг- дээд байна гэж надад бо- догдлоо. Зүй нь бид өмнөөс нь харах хэрэгтэй шүү дээ. «Өөрөөр хэлбэл өнөөдөр “би ийм зүйл хийнэ. Мар- урьдчилан нарийн төлөв- лөж түүнийгээ Заавал биелүүлж сурах хэрэгтэй. Ингэвэл л бид цагийг өм- нөөс нь харж, түүнтэй зэ- рэгцэж, явна. гэсэн уг.” Цаг хугацаа яагаад Ч” зогсохгүй. Түүнийг зог- соох ямар ч хүч ертөнц дээр “үгүй. Чамайг ажил: лаж байхад ч, амарч бай- хад Ч цаг явсаар л бай- на. Нэгэнт цаг явж бай- гаа болохоор чи түүнтэй уралдаж л байна гэсэн уг. Цаг та хоёрын уралдаа” ны дүн, чи хичээл сурла- га, ажил хөдөлмөр дээрээ ямар” амжилт гаргаснаар шийдвэрлэгдэнэ. У -Хэрэв чи. онц сураад дээр нь бас сахилга бат,. сад үзүүлэлтүүдээр ч бас л онц дүн авч байвал цаг- тай уралдсан уралдаанд түрүүлж явна гэж ойлгож болно. - хэ Гэхдээ цаг явсаар-Л байгаа тул чи энэ-амжил- тандаа эрдэж, өчүүхэн ч бүү санаа амраарай. Да- хиад л уралдаж эхэл! Ха- рин бүү хоцроорой. | | раа халамжлах зэрэг бу- її | Ганц ч сенунд, минутыг хий дэмий битгий өнгөрүү- лээрэй. Өчүүхэн бага юм шиг санагдах Энэ хуга- цааид ч нийгэмдээ, нө- хөртөө, өөртөө тустай зүйл бүтээж байвал ца- гаас чи хоцрохгүй. З Цаг та нартай насан туршил чинь уралдах бол- но. Гүйгээрэй, тписниерүүд үээ! НПионерийп- ахлах улирлэгч -Б.БЯМБАЦЭДЭН . . “тийн аж ахуйн 8 жилийн сургуулийн ивонер су зургацын | талбайд десантаар Ш.Мядагмаа, Ж.Бая- 9 раа багштай-ангнуд «Пионерийн байна. - Ц.(ИЯМЦЭРЭН (захирал) | АХМАДААС СУРАХ ЮМ ИХ БИЙ Сургуулийн системийг боловс- ронгуй болгох тухай МАХН-ын Төв Хорооны сэдэвт «сурагчдын дунд зохиох хүмүүжлийн ажлын вгу а хэлбэрийг боловсронгуй болголс уг ажилд хөдөлмөрийн хамт олон, ахмадуудыг өргө« нөөр сролцуулж байх нь чухал юом» гэж заажээ. Аль ч мэргэж- лийн ахмад хүмүүсийн авьяас ладвар, зрга барил шавхагдаш- ГҮЙ их нөөц. Өсвөрийн үеийг хүмүүжүүлэх, амьдралд бэлтгэх илд ахмад хүмүүсийг хот, хөдөө хаана ч Өвөрмөц аргаар Зохион байгуулан оролцуулж бол- моор санагдана.Суүм нэгдлийн мал аж ахуйн бригадуудад кодөлхөрийн баатар, улс, аймаг, сумын аварга, орон нутгийн ахмад малчид олон. Тэдний хү- чийг зохион байгуулах буюу ах- мадуудын өөрсдийн нь санаачил- гаар салуучуудад амьдралын наад захын үйл ажиллагаа, мал эж ахуйн үйлдвэрлэлтэй шууд холбоотол мал маллах арга тех- аологи, хозаар чөдөр, ногт зан- тидах. сур элдэх, эмээл тоног- лох, дээс, бурантаг томох, ноос савах, буйл хийх, морь аргам- ких эзмксэг хангал сургах хом ийх, мал тохошлох, мал тамгалах, намрын улир»- уналга эдэлгээний морь тэмээг уяж сойх, сааль сүү бо- ловсруулах. хот, хэвтэр засах, дулаглах, дөрвөн улирлын хувц- саа эсгэх, оёх, газар тариалан- тийн мэдэгдэхүүн эзэмшүүлэх зэрэг олон талын нарийн ажлын Үндсэн элементүүдийг заалгаж сургахаас л ахмадуудыг хүүхэд хүмүүжүүлэхэд оролцуулж эхэл мээр санагдана. (5 Амьдралын чухал энэ аж- дыг хөдөөгийн сумдын сур» туулийн үйлчлэх хөдөлмөрийн хичээлийн хөтөлбөрт тусгасан ч болмоор, !е” Хотын сургуулийн хувьд ах- мад багш, тамирчид, барилгачин оёдолчин, эмч, соёл урлагийн ажилтан зэрэг гавьяат амралтад байгаа хүмүүс, хөдөлмөрийн сайчуудаар бүлгэм, дугуйлан уди лах, уулзалт, үдэшлэг вох! хөдөлмөрийн сайчуудыг ажлын нь байранд дагалдуулж дадлага эзэмшүүлэх зэрэг эрэл хайгуул санаачилбал зохино, Багш Д. БАТМӨНХ (72 дугаар сургууль) . . МИНИЙ САНАЛ Сурагч бидний мэргэжлээ зөв сонгох, авьяас чадвараа дээш- лүүлэхэд сонгон суралцах Ду» туйлангийн хнчээл чухал нөлөө үзүүлдэг. Тэндээс л ихэнх най- зууд маань ирээдүйд эзэмших мэргэжлийнхээ анхны төсөөл- лийг авч эхэлдэг байх. 87 Гавч сургууль дээр ажилла- даг энэ сонгон суралцах дДу- туйлап хичээлээс арай өөр сонир солтой өргөн хэлбэрээр зохиог- ДО байвал ямар сайхан вэ? Бидний оролцох идэвх ч дээшил- ив. Сурагчид хичээлээс гадуурх ХҮНСНИЙ ЛРОГРАМН-ХҮҮХДИЙН ТУС С Сурвалжлага ) -- Зуныхаа амралтаар юу хийв? -- Галуу хариулсан. -- Хичнээн галуу вэ? -- Мянга! Пионер Д,. Мөнхбаяр бид ингэж танилцсан юм. Зүүнбүрэнгийн дунд сур- гуулийн долдугаар ангид суралцдаг. Бид цааш нь ингэж ярилцлаа. -- Би багадаа хурга ха- рнулж явсан. Харин га- лууг бол мэдэхгүй юм. -- Галуу цувж явах нь хичнээн хөөрхөн гэнэ.На- мар аравдугаар сараас Аслдугаар сар хүртэл өн- дөглөдөг. -- Юугаар юм бэ? тэжээдэг -- Будаа, хайрга,шил, шохой... - Танайх олон жил галуу маллаж байна уу? - Арав шахам жил. Ээж өнгөрсөн жил БНУ АУ-д явж туршлага суд: лаад ирсэн. . - Ээжийг чинь хэн гэдэг вэ? (Найруулал) Энхжаргал том түлхүүр барьчихаад хойт энгэр өөд инээмсэглэн алхаж явна. Өдөрт хэдэн удаа ингэж явдгийг Балхүүгээс өөр хэн ч мэдэхгүй. Энхжаргал П ан- ги, Балхүү хойтон сургуульд орно. Гэсэн ч айл саахалт байж олон жил үерхсэний хувьд Балсүү: -о Энхжаргал чи өдөрт дөрөв, таван удаа хойт ха- шаанд очих юм, Тэнд чинь юу байдаг юм бэ гэж 30- риг гарган асуулаа. Энх- жаргал гайхан харснаа -- Чи одоо болтол мэд- дэггүй юм уу. Хавар 700 дэгдээхэй авчирсан, аав зэжийн заавраар ах бид хсёр тэжээгээд одоо 700 тахиатай болоод байна. -- Бин тэр тахиагий чинь үзэж болох уу. Ё -- Болно оо, болно,Хамт очьё гэв, Тэр хєёр шинэ сүргийн хаалгыг нээвэл улаан залаатай цагаан шу- вууд дэрхийн үргэж тусгай зассан модон дээр гарч -- Бүүг, гүүг, гүүг гэж дуугаралцаж, сагсалзсан улаан залаатай том тахиа ирээд сүргийн наад захад хүзүү сунган хашгирч хоёр хөлөө. рөө газар самардан сүр үзүүлэв. Балхүү Энхжарга- лын гараас татан ухарч: -- Энэ яасан маадгар зантай амьтан вэ? гэхэд Энхжаргал: -- Зүгээрээ чи битгий ай. Намайг сайн хар гээд урагшаа явахдаа гүүг, гүүг, гүүг гэж дуудав. Балхүү хэ- рэг гарвал зугтахад бэлнээр хаалганд ойртож | зогсов, Энхжаргал тахнаны бяцхан хувинтай ус авч гүүг, гүүг, гүүг гэ- »- хөдөлмөрийг -- Мөнхцэцэг -- Чамд галуу маллах талаар юу заадаг вэ? -- Галууг өглөө бэл- чээхээс орой байранд нь оруулах хүртэл нарийн ээж надад | заадаг. Мөнхбаяр хичээлээсээ таран гэртээ хүрч иртэл өөрийнх нь хайртай бор галуу өмнөөс НЬ тосч,бу- сад нь даган ганц цуваа- гаар явах нь холофёс хар- вал хэлхсэн мөөй лугаа адил, Хүн амын хүнсний нөө- цийг нэмэгдүүлэхэд галуу тэдэг шинэ сүрэг чухал үүрэгтэй. Галуу тэжээж, өсгөж сурна гэдэг тэр үйлсэд хувь нэмрээ оруулж бай- на гэсэн үг. Галуучин хүү Мөнх- баяр «Галуу дагасан гай- хамшигт аян» номын баа- тар Нильс хүү шиг мө- рөөдөмтгий ажээ ., -- Хэрэв чи галуу унаад дэлхийг тойрвол яах вэ? гэхэд -- Тэгвэл би бүх дэл- хийн хүүхдүүлэд энх тай: ван амьдралыг тунхаглан “аялах болио! гэв Ж. ДАШДОНДОГ хэд бүх тахна түүнийг той- ров. Энхжгаргалын онгоцонд хийсэн уснаас Эвэр хошуу- гаа хүргэж ядан уулаа.Энх- жаргал савтай будаа авчирч түгээхдээ хэсэг будааг адгай дээрээ дэлгэж гүүг, гүүг, гүүг гэхэд хэдэн тахна гар дээрх будааг авч идлээ.Энэ бүгдийг хараад Балхүү тахиа гэдэг аюулгүй амьтап боло- хыг ойлгож - Энхжгргалаа над жаа- хан будаа өгвөч, Би тахианд өгч үзье гэвэл Энхжаргал - Май, май, Гар дээ рээс будаа түүх нь нх со- нин байдаг юм гэв, Тахна- таа хооллосны дараа харих замдаа Балхүү -- Энхжаргалаа, Ямар со- нин юм бэ. Тэгээд шувуу- ны махыг идэх хэрэг үү -- Тиймээ, махнаас гад- на өндгийг нь хүнсэнд хэ- рэглэдэг юм гэв, Ингэж ярилцсаны маргааш Балхүү Энхжаргалын хамт шинэ сүргийн байранд очлоо, Бал хүү айхаа больж. Тэр хоё- рын гүүг, гүүг, гүүг гэсэн дуудлагаар тахиан сүрэгтал бүрээс цугларч ирэв. Энэ дуу алс хязгаарын Увс айм- гийн Зүүнговь сумын нутагт анхны тахиа үржүүлж шн- нэ сүрэг бий болгосон дуу юм. С, БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: Тахиачин Ж. Энхжаргал ӨӨРИЙН ГАРААР ТАРЬСАН БҮХЭН АМТТАЙ (фото сурвалжлага ) » 43 х. Ямар нэг сєкц, дугуйланд су- ралцах боломжоор бүрэн хангаг- Ддад байгаа боловч сонирхол татсан бус нэгэн хэлбэрийн идэвхгүй зовхон онолын түв- шинд л өнгөрөх юм, Харин мн- ний бодоход аль болох амьдралд ойр дөт өөрсдийн биеэр хийж гүйцэтгэх, сэтгэн бодох үйлдэл ихтэй байвал сайн байна, " Нийслэлийн 48 дугаар сур- Жуулийн сурагч Ш, ТӨМӨРБААТАР Сэлэнгэ аймгийн Түшиг сумын 8 жилийн сургуулийн сурагчид хүн амын хүнсний нөөцийг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмэр оруулж, хашаа байрандаа хүнсний олон торлийн ногоо тарьж ургуулж сурчээ, р ЗУРАГ ДЭЭР: 4-ийн «А» ангийн сурагч Б. БАЯР- ХҮҮ -- Миний тарьсан улаан лооль сайхан ургаж Уу? 4-ийн «А» ангийц сурагч Д. МАНДАХБАЯР--Нам. ын ӨГӨӨ: 14 Я Р7 ын «А» ангийн сурагч Б, САРУУЛСАНХАН--Мн: ний хийсэн чанамалаас амсаач. Д. БАТСУУРИЙН авсан фото шиСаггтгэгэггэгР-г- ж ЗУРАГ (Тэмдэглэл) Өглөөний наранд алтан сор татан үелзэх их-тариан захыг тойрч давхисаар Хараа голын | хөвөөн дээр ирэв. Голын | тэр тохой ишиг хурга далд ормоор өвстэй байдгаас жилийн жилд хадланчдын майхан хаяа, хаяагаа дэр- лэн буудаг ажээ. Олон намрын нар сал- хийг элээждээ гэж бодогд» моор уг нь тэнгэр өнгөтэй байж байгаад цав цагаан болтлоо цайж гандсан майх- ны үүдэн дээр тос тор- тог болон халтартсан тул- гын гурван чулуу бүлээн байв. Зөрүүлж уясан майх- Хүүхэд та бүхний очих дуртай газрын нэг МХЗЭ- ийн нэрэмжит хүүхэд-За- луучуудын, театр билээ, Яагаад чухам хүүхэд-аа- БОогат гэж нэрлэгдэх лов оо! Өнөөдөр манай орны хүн амын 70 гаруй хувийг 30 хүртэл насны хүүхэд 84- луучууд эзэлж байгаа энэ үед театрын маань гүй- цэтгэх үүрэг хичнээн их онцгой ач холбогдолтойг уран бүтээлч ах эгч нар чинь сайн ойлгодог юм. ХХЇ зуунд ажиллаж, хөдөлмөрлөх иргэдийн ту- хай, тэдний мэдлэг боловс- ролын төлөө ярьж байгаа энэ үед манай театр Ч гэ- сэн өөрсдийн бяцхан үзэгч- Л» эх Эвэс-эл1 ДЭЭР: Сурагч Ш. Бат-Эрдэнэ ны вааданг сөхөн харвал дотор талд нь байгаазүйл сүрхий эмх цэгцтэйг бод- воос нямбай хүн суудаг бололтой. Баруун талд нь газраас хөндийлЛж хэдэн мод тавиад дээр нь өвс зузаалан дэвсэж, судал- тай хөх цоохор гудсанд хөнжил боож тавьжээ. Зүүн талд нь эвхдэг ор. Майхны хоймор тос даа- сан модон хайрцаг, түүний дээр хөмөрч тавьсан бор тагш, жин үдийн нар дайр сан бололтой хажуу тий- шээ жаахан гулзайсан лаа зэрэг үзэгдэнэ. | Намхан бор хайрцаг цоожтой бай- гааг бодоход дотор нь өв» төний бахь хадаас, төмөр утас, сурны тасархай, шө» дийн тухай, үзвэрийнхээ тухай бас л санаа тавин ярьцгаадаг, Хүүхдүүд та бүхний амьдралыг үзэх на- рийн олон талт ойлголт, ирээдүйд хэн ямар мэргэ- жилтэй болоход чинь том- чууд тэр дундаа уран бү- хий бид туслах ёстой. Театр маань цаашдаа хөг- жих ахих эсэх нь зөв. бо- ловсон соёлтой үзэгчид, талархагчдаас ихээхэн шалтгаална. Театр хүүх- дүүд та нарын дур С0- нирхлыг татсан /Жүжгүү- дийг өөрийн тайзнаа Ол” ноор тавихыг мөн л МэЭ- рийцгээж байна. Бид удах- гүй Д. Нацагдоржийн нэ- эмжит шагналт Зохиолч Гармаагийн «Эрх Гүнж». ДУУ хэБы, -Э2снй та бүхэн, лэглэх Л Эр Жүхгийх хөгжмийг гжмийн залуу зохиолч Б. Лхагвасүрэн бичиж, гол дүрүүдэд нь жүжигчин Б. Ганхүү, Х. аа. нар тоглож байна. Уран бү- вөг тэвнэ гээд л нарийн юм бандаг болов уу даа. Өмнө нь байгаа данхыг дарж үзвэл бараг гар түл- мээр хглуун байна. Модон тагшинг авч цай хийж Уулаа. Задгай гал дээр ча» насан хээрийн цай «амттай гэдэг үнэн шүү. Майхны нуруунаас утаа үнэртсэн хэдэн. борц дүүжилж гад- на талаар нь -марлиар тунтуйлжээ. Хөдөөгийн хүч. мүүс ЭЭ? гэж | итгэмтгий. сайхан сэтгэлтэй улс байх юм даа. Хүний хөлийн чимээ гарах янзгүй боло- хоор .нь майхны вааданг хааж гол руу алхав, Гэ» тэлгурдхан талд хадуурын шур шур хийх чимээ сон- сОГДОВ. | - Тижигхэн мөрөгцөг дээр гартал аав, хүү оолол тон хоєр хүн өвс хадаж байлаа, : --Сайн байна уу, сайхан намаржиж байна уу? --Сайхаан. Сүрэг мал тарган санхан намаржиж байна уу? Өвгөн бид хоёрын яриа мэндээсээ эхэллээ. Цагаан алчуурын дөрвөн үзүүринг битүү зангидаж толгондоо тоорцог болгон угласан, наранд борлосон энэ өв» гөнийг Шагдар гэдэг аж. Олон намрын хадлан элээ- жээ. Уг нь Завхан нутгийн хүн гэнэ, Идэр залуугаа» саа энэ нутагт идээшин дасжээ. Энэ сангийн зж ахунд (Зүүнхараа) бараг хориод жил мал ажахуйлА бригадын дарга хийхдээ юу эс үзэхэв дээ. Малаа үхүүллээ гэж зэмлүүлж, өсгөлөө гэж шагнуулж, ноос үс, хадлан бордоо, өвлийн бэлтгэл, тол бой- жуулалт гээд л жилийн дөрвөн улиралд мориноос буухгүй шахам шогшиж явсан Өдөр хоног олон, Тиймээс ч эндхийн мал» чид, газар нутгийг андах- Үй сайн мэдэх болжээ. Хаана ямар өвс ургамал байдгийг ч бараг хэлнэ. «Хүн газар нутагтааэзэн байх ёстой» гэдэг нэгэн бодол энэ хүнд байдаг. Тэгээд ч хүүгээ дагуулж гарчээ. Хадлангийн морин бри» гад ахалж яваа энэ хүн хүүгээ-Ажилд овоо улаймт- гай юм. Гайгүй хөдөлмөрч хүн болчих болов уу гэж бодох юм гэж ярьж бай» лаа. Эцэг, эхийн санаа ТЕАТР, ХҮҮХЭД ХОЁР. тээлчид бидэнд, жүжгээ үзэхээр ирсэн үзэгчид маань театртаа ирэхдээ зөв боловсон хувцаслаж, үс “гэзгээ янзлан, цэвэр цэмц- гэр байвал их урамтай байдгийг юунд нь нуух вэ. Манай үзвэрт ирдэг зарим нэг хүүхэд театрт орж ирээд хувцсаа ч өлгүүлэх- гүй, чихрийн цаас, хог каян, чанга хашгиралдан гүйлдэх нь хичнээн эвгүй харагддаг гэж санана. Ийм хүмүүс хожим том болоод театрт хуулан сууж жүжги ухаа үзнэ гэдэг тун амаргүй. Театр бол Дд баяр саасан тий эрэг! ажид амьдралд тусладаг,. хүмүүс оюун санаагаараа зугаацан цэнгэдэг газар. Зарим хүүхэд «Би урлаг сонирхдоггүй» гэж ярьдаг. Энэ яриа бол уг хүүхэд өө- рийгөө хэн бэ? гэдгийг ха» руулж байгаа юм. Чи ямар ч мэргэжилтэй бол, бари: үрийнхээ л төлөө байдаг хойно доо Бат Эрдэнэ хүү аавын хаа хадуурыг авч хадсгар нэлээд газар ахисан ха- рагдана, Бид хоёр ярилцаж явсаар түүний дэргэд ир- лээ. --За Бат Эрдэнэ их авч байна уу? Хүү дуугүй инээмсэглэнэ. агдар гуай --Чи хүн юм ярьж бай- хад дуугараач гэж хүнгэ- нэв. Хүү толгойгоо Нэг илснээ - -- Өчигдөр хорин таван бухал хийсэн. Өнөө өглөө долоог хийгээд байна гэж хариулав. -- Чи чинь бас гар ха- дуураар сайн хаддаг юм байна шүү дээ --Аав зааж өгсөн юм -- Хэддүгээр анги билээ? --Энэ жил наймдугаар анги --Зуныхаа амралтаар яаж, юу хийж амардаг вэ дээ? --Хонины ноос авалцаж намар нь хадланд гардаг. Фас хашаа оөарилцдаг. -- чөлөөт цагаараа... -- Усанд сэлдэг. шолей бол, хөл сөмбөгөөр тоглох дуртай, --Бзарилддаг уу? -- Чөлөөтөөр хичээллэ- дэг. --Кино юу? . --Адал явдал, тагнуул тай кино үзэх их дуртаа. --Эзжиинхээ ажилд тус- ладаг уу? --Тусладаг. Манай ээж саальчин. онгөрсөн жил «Алтан гадас» одонгоор шагнуулахад би нх баярлассн. --Чи хадаж бэлтгэсэн өвсөө хаана тушаах вэ? --Сургуулийн өвсний фондод тушаана. Тэндээс суурь хэсэгт тараадаг юм. Хүү бид хоёр ийнхүү ярилцсан юм. Юм л бол ннээх дуртай хөнгөн цо- воо хөөрхөн ааштай хөдөө нутгийн ажилсаг бор хүү- гийн дүр өнөө ч сэтгэлд тодхон байна. / -- Баяртай Дүү минь, улам сайн ажиллаж, ихийг сураарай гэхэд тэрээр өвс сэрээдэж явснаа эргэж ха- өвс үзэх дуртай нь ран --Баяртай ахаа! гээд бас л зогсож байсан юм. Д. ХҮРЭЛБААТАР гачин, малчин, инженер, багш, эмч хэн ч болсон гагцхүү чиний | хөдөлмө- рийн амжилтад урлаг 2 ту- салж чамайг байнга өөдрөг тэмүүлэнгүй залуу сэтгэл- тэй болгоно. Та нар оюун санаагаа баяжуулдаггүй, хүмүүсийн амьдралыг харуулсан бү- тээлийг сонирхдоггүй бол хичнээн өндөр мэдлэг, бо- ловсролтой Ч онцгой ам- жилт бүтээл гаргахгүй Ү гагцхүү урлаг тусла» Чэн ЗОЁЛЫс в.и. Ленин хүн төрөлхтний бий болгосон соёлын өвөөс байнга суралцаж байх ту- хай сургасан байдаг. Хүүхдүүд та нартайгаа өөрсдийн уран бүтээлээр уулзаж байхаас эрхэм аз жаргал бидэнд үгүй би- лээ, И. НЯМГАВАА Улсын хүүхэд, залуу- чуудын театрын уран сайхны удирдагч | ХУУХЗА ХОЁ ЭНХ ТАЙВАНЧ ШИНЭ АЛХАМ ЗХУ- цөмийн аливаа дэлбэг лэлт хийхээ дангаар азнасан шийдвэрээ дөрөв дэх удаагаа энэ оны наймдугаар сарын 18-нд сунгасныг хүүхдүүд та нар мэдэж байгаа. Семнпала- тинск муж дахь зөвлєлтийн цөмийн туршилтын талбай эдү- гээ хоёр Дахь жилдээ нам гүм байна. Гэтэл энэ | хугацаанд АНУ 20 удаа цөмийн туршилт хийлзэ. Үүнээс ЗХУ, АНУ-ын аль алиных нь баримталж бай- таа байр суурь тодорхой юм, АНУ юуны тулд цөмийн дэлбээ дэлт хийж байна вэ? ЗХУНН- ын Төв Хорооны ерөнхий на» рийн бичгийн дарга Миханл Гор» бачев саяхан БНСЧСУ-ын нам, засгийн төв хэвлэл-«Руде право» сонины ерөнхий эрхлэгч Здечен Горженийн асуултад Өгсөн ха- ринултдаа: «АНУ цөмийн зэвсэг туршиж байгаагийн гол зорилго нь зарчмын хувьд цоо шинэ терлийн зэвсэглэл бий болгоход оршиж байна. Энэ нь юу гэсэн Үг вэ? гэвэл илүү хүчтэй, илүү цэц тусгалтай байлдааны цө- мийн цэнэгт хошуу шинээр бо- ловсруулж байна. Туршилтын явцад цөмийн хурдасгагч гэгч- тэй рентген дазер гэсэн сансарт байрладаг цөмийн зэвсэг бий болгож байна. Газар, сансрын -аль алинд байгаа байг хөнөөх чадалтай цоо шинэ төрлийн зэв сэг бүтээх ажил хийж байна» гэжээ. ЗХУ-ын удаа дараагийн энх тайванч санал, санаачил гыг АНУ ухамсартайгаар хүз лээж авахгүй байгаагийн учнд нь энэ юм. Тэр ч байтугай АН У-ын эрх баригчид ЗХУ-ыг зэвс гийн талаар биднээс “хол түз рүүлсэн, цөмийн зэвсгээ бо- ловсронгуй болгож амжсан, зөвч дөлтийн цөмийн зэвсэг «Тун жирийн бөгөөд найдвартайж Учир дэлбэлэлт хийж шалгах шаардлагагүй, харин Амери- кийн зэвсгийг байнга шалгаж байх шаардлагатай учраас байн байн дэлбэлэлт хийж байгаа мэ- хуурамч яриаг тэд дэг- дээж байгаа юм. Хүн төрөлхтөн, дэлхийн соёд иргэншдайг цөмийн сүйрлээс аврахын төлөө ЗХУ-ын дэв- шүүлсэн туйлын оновчтой са- наачилгыг (ЗХУ 15 жилийн до- тор өөрөөр хэлбэл энэ зууны СЭЦЭС ГЭХЭД ЦӨМИЙН | зэвсгийг устгах санаачилга гаргасан би- лзэ) АНУ-ын эрх баригчид мо- нөөх хуучин аргаа хэрэглэн зөв- хөн «суртал нэвтрүүлэг» мэтээр слон нийтэд ойлгуулахыг орол- дож байна. «Хэрвээ энэ нь суртал вэвт- рүүлэг юм бол бид энэ сур- тал нэвтрүүлгээр юуг ит гүүлж үнэмшүүлж, юу хэлэх гээд байна вэ? Цөмийн дэлбэ- зэлт хийхгүй байж болно гэд- гийг үү? эсвэл бид хүн төрелх» төнг цөмийн зэвсгээс ангижруу- лах урналгаа тийм зэвсэг тур- шихыг зогсоосноор бататгаж байгааг уу? гэсэн асуулт гарч байна. Тэгвэл ийм Сурах нэвтрүүлэгт» муу юм юу баг- а зын бэ? гэж Михаил Горба- Чев харнултдаа мэдэгдэв. ЗХУ, зөвлөлтийн ард түмэн дэлхий ертөнц, хүн төрөлхтний анх тайван амьдралын телсө ийнхүү тэмцэж байна, Тэгээд ч Миханл Горбачев «Дэлхий да- хины хэрэг явдал ямраар эргэ- хийн төлөө хүлээх хавьгүй илүү ноцтой бөгөөд онцгой гэж хэ- лэхээр хариуцлага америкийн ард түмэнд ногдож байна. Тэр ард түмэнд бодол санах юм бий. Америкийн ард түмний эрүүл саруул. бодитойгоор сэт- гэх ухаан, наад зах нь өөрий- гөө хамгаалах санаа сэтгэлд ит- гэхийг хүсч байна. Ё» Манай хоёр ард түмэн дай- сагнаж дайтах биш, найрамдан нөхөрлөх хэрэгтэй шүү дээ, Ингахийг би дахин уриалж бай- на» гэж онцлон тэмдэглэсэн Т, ДАВААДОРЖ юм. ё? мэс Ээ». Ю-3-5 Жо тэл Есдүгээр єр. Тариа--мөгөө, үрс энвмєэзэ: хураах. хөдөлмө- рийн »х баяр Болгар орон даяар өрнөдөг. Ер нь намар цаг-Бөл- гарын. ард. түмэнд- олон баяр авчирч ӨРСӨН. ГЭЖ ХЭЛЖ. болно. Харин -энэ эинл бянхам Димит- ревчууд зөвлөлтийн улаан ар- мийн тусламжаар ялсан сониа. лист: хувьсгалын өй, вионерийн байгууллагынхаа 42 жилийн ойг харсс ойвихэ байна. гарын цөгт увьегалч Георгий: Димитровын Хйваэн єа- яаачилга, өсвөрийн лепинчүү- дийн ниенери”цн байгууллагын туршлагаар хүүхэд залуучуудын ЄЭСЭЖ- ЛЭН ГЭ Н ХТЭЖ-ХЭЖСЛЭВСХТ-4ЖЭЁс ХЭ ЛЭдйсл БОЛГАРЫН НИОНЕРИВН БАЙГУУЛЛАГА БАЯРУУЛАРДСАН- БИДНИЙ НАЙЗ ДИМИТРОВЧУУД байгууллага. «Єевтємврийче» байгуулагдтээ. Энэ байгуулла- та. нь үйл- ажиллагааныхаа мө. рийн хөтөлбөр болсон дүрэм: тэй, 42 жилийн турш социалист эх орондоо чин үнэнч олон мян- тан хөвгүүд, охидыг хүмүү- жүүлж өгсөн юм, Төд одоо.Со. циализмын бүтээн байгуулалтад идэвхийлэн. оролцож,. пионер нас, бөмбөрийн цохилтоо бахар- хан-дурссаар байна, мацаг. Хувьсгал. ялсны дарааХ жил Болгар орон даяар эх орноо социализмын зам дээр баттай зогсоох нөр их хөдөлмөр өрнөж байлаа. Энэ ажилд Загийн хө- сЗ болон олон улсын -одүй, бид тэдний төлөө бүх ан-! Өсвөрийн Болгарчууд байгальорчноо хамгаалдаг, Эндээс л хүүхдүүдийн гоо: зүйн. хүшүүжил, эх орноо чин. үнэнчээр жайрлах үзэл төлөвшин-тогтдог. зрэєЭрдЭЛЭНЧЭНЖЭҮЧЭЛЭНЭЭЕЭЭЕЛЭРЭЭР ӨРЛЭЭ) : (Өгүүллэг) : Зуны сайхан өдрүүд ээлж- лэп, нэг Л МЭДЭХЭД, ХӨНОГ-ТО0- лон хүлээсэн. есдүтээр сарын. нэгэн боллоо. Намрын шар нар хангай, дэлхийг ээлтэй. гээр таалан мишээсэн- сайхан өглөө сургуулийн хоёр дав- хар цагаан байшин өнгө жав-, хаатай харагдана. Хичээлийн шинэ жилийн нээлт болж сургуулийн захирал Баттул- га багш, сурагч бидэнд сурла- тын өндөр амжилт хүсэн ерөөж, ДӨНГӨЖ Энэ жил нэГ- дүгээр ангид орж буй жаал анхны хонх цохисноор бид ангидаа орлоо, : “ Манай ангийнхан бүгд ир- жээ. Хүүхэд бүр бие, биенээ А--02325 » -- , хэрхэн өөрчлөгдсөнийг битүү: хэн ажиглаж хаана-юу хийж дундгүй хамт олон амарснаа. ярьцгаана. Бат суурь:багш орж! ирлээ. Анги даасан багш. Биднийг хэрхэн, яаж амарсан тухай асууж, ямар шинэ саналтай ирснийг сонирхлоо: Хүүхэд бүр дотроо нэг бодолтой байгаа.бололтой. Ангид. чимээ авиргүй. Гэтэл «Надад болох уу» гэсэн дуу- наар цөмөөрөө эргэж харвал опгөрсөн хичээлийн жилд «дэЭ- гэн догон» сурлагатай байсан Эрдэнэ духаа илээд зогсож байв, Манай салаа түүнээс “болж өнгөрсөн жил мөн Ч олон удаа орсондоо. Эрдэнэ жаахан түгдэрч -Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын: Хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, , - байна. с Эндээс л тэдний ирээдүйн ХЭВ: Ё сэргэлэн цовоо бүжгэндээ ГИЙН хойгуур байранд. БНПАУ-ЫН ӨСВӨР ҮЕ” ӨДӨРТ өөгүй оролцож аль хэрэгцээт тазар очин, юу -нд 0-0 тайг хийвэ, Пиоверүүд чуудын отряд байгуулж хөгвид, хүүхдэд туслах, төмөр цуглуулж үйлдвэр заводод илгээх, хүүдөд є бүр мод тарьж от дэцэрээ. , жүүлэлтэд тар не оролцо, Хүүхдүүдийн идэвх санаачилгыг 48: «Селтемврийче»! сонины реданч |, цийн дэргэд «Эх орны. төлөө тионерийн хөдөлмөр» штаб бай. туулагдсан ЮМ, Эрх чөлөө пионерүүдийг ЭХ орныхоо ухамсартай, хөдөл. мөрч, санаачилгатай иргэд бог лөт өсөж хүмүүжихэд бүх бо лолцоог олгов. 1949 онд пионё- | 7 рийн байгууллагаа Болгарын | коммунист Ү5ьл ) 3 ажилчны хөдөлгөөний гарамгай . ,.. жа, Б» Р зүтгэлтэн Георгий” Димитровын с Б5:52 223640 нэрэмжит болголоо, |- 2-7 ЇРЭЕ: гс 7 Ёс Өнөөдөр Болгарын пионерүүд ? 38 Ё 5 олон улсын хүүхэд залуучуудын 1 (СИМЕА) байгууллагын идэвх» тэй тишүүн болж энх тайван, , ? - эв найрамдлын төлөө тэмцэж БРХЛ-гэс 5 «Септемврийче» олон . 5, улсын үндэсний дэвшилтэт хүү: хэд залуучуудын 50 шахам бай- тууллагатай хамтран үйл ажил. лагаагаа явуулдаг, Бяцхан Ди- митровчуудын санаачилгаар олон улсын «Энх тайвны туг» ассамблей зохион явуулдаг уламжлалтайг бид сайн мэднэ. | г Ассамблейн үйл ажиллагаанд ! Ё 2 1 өсвөрийн сүхбаатарчууд ИДЭВХ- тэй оролцдог. - Пионерийн байгууллагын түү- хийн хуудаснаа багачуудын : хөдөлмөрийн амжилт бүтээл Яаг онцгой байр эзэлдэг. Хүүхдүүд Ёл 4- " . багаасаа хөдөлмөрийн хүмүү- | жил. олж авахын тулд эцэг ЭХ- 2 тэйгээ хамт хөдөлмөрийн тал- барт чөлөөт цагаа өнгөрөөх па дуртай. Тэд жил бүр эмийн ур- гамал түүх, үр жимс хураахад зүйл санаачил идэвхийлэн ордог. /Хөдөлмөр- ВАРШАВЛАС : сэн » лөж олсон мөнгөө спортын хЭ- ЁГ. | рэгсэл авах, аялад экскурс 30- хноход зориулна, (Жишээлбэл Георгий Димитровын төрсөн НУ /- таг болох Ковачевунийн пионе- 2 рүүд хөдөлмөрийн хөлсөө Г. Ди. РТ, митровын 100 жилийн ойд 30-| , риулсан хөшөө барихад. харин. өрөл 3. 29 Ястребино тосгоны хүүхдүүд 4 ХӨГЖИЛТЭЙ ТААВАР тур шийн хүүхдүүд 1 Чанд сахиж 3 ! 1 | алын хөдөлтө ї ї С1ї пионерийн иж бүрэн төв бай- гуулахад зориулжээ. | Пионерийн 160 гаруй ордны ! танхимд өсвөрийн Димитровчууд | дэлхийн шинжлэх ухааны ололт, амжилт, урлагийн дээжис бү-, тээлтэй анх түрүүн танилцдаг, болох нь тодордог. Болгарын хүүхдүүд хурц ёН-, төлөг зураг, уянгалаг яруу дуу, эрх Бяцхан зараа саран дээр чөлөөт гоо сайхан эх нутаг, жар- || очихоор замд, гарлаа, Замаа галтай бата"насаа дүрслэн, маг-!! зөв олоход нь түүнд туслаа. тан: дуулсан. байдаг. Энэ бүх-7) рай, цээл нээс -«Хүүхдүүд” манай ирээ-! хаарал халамжаа.тавих”бөлно» Хүү дөрвөн унагатай, Нө- “тэсэн Георгий Димнитровын үг!) төд удаа цэцэгт Бүэ? унагаа сеанаатд: орно. эмн | идээшлүүлж явтал хоёр уна» « Д.-САРАНТУЯА 1 та нь алга болчихжээ. 22:3-41-12-:2-4 | болсон унагаа олоход нь хүүд 55-04 ЭЭ | зуслана-уу? Үүний тулд, үлд: | сэн хоёр унагыг сайн ажиг заарай! 3: 1 ин, ЧУЛУУН зурав Хн1н Р ёлү 727 “006 ) СО 4: 51 4 Сайснаа, Энэ жил ангиараа болох үү” рэг авбал яасан юм бэ? гээд суучихав. Ангид ялаа инссэн Ч дуулдахаар ажээ. Үнэхээр сонирхолтой хэрэг болов, эр 4| дэнэ ийм үүрэг авах.юм шүү | тэж зуны турш бодсоныг бид-: ний хэн маань ч мэдээгүй, би- лээ. Багш инээмсэглэн суус: наа, маш сайхан санал байна. Хичээлийн дараа хамт олноо-, “роо хэлэлцэе гэв. Хүүхэд бү хэн Эрдэнийгээ хайрлаж, хүн» дэтгэсэн зөөлөн харцаар шаг, . малаа. Ц : ! Эрдэнэ ээ! Бид бүгдээргэ баярласан шүү. , “Л. ДОРЖСАМБУУ Эрхлэгч Ж.ДАШДОНДОГ эт Индекс-14140 АТ со 5 МХЗЭ-ийн Төв 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Хороо, Д.Сүхбаатарын Чнэрэмжит/ МПБ-ын Төв, Зөвлөлийн Сонин. ОРОН БҮХНИЙ ПРОПЕТАРИ НАР НЭГДЭТЧтЄН! 5. мебо (2180) ” А 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 26. д БААСАН А ҮНЭ 10 МӨНГӨ Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН 188 урилгаар манай оронд ал- бан ёсоор найрсгаар айл- чилсан ПАНН-ын Төв Хо- Я” рооны нэгдүгээр нарийн 398Л9ЛИЯН бичгийн дарга, БНПАУ- ын Төрийн Зөвлөлийн дарга Войцех Ярузельский тэргүүтэй БНПАУ-ын нам, | БҮГД төрийн төлөөлөгчид В. И. Лениний нэрэмжит | Мон- голын пионер сурагчдын Ї төв ордонд зочлон очив. ХУРАЛ Хүндэт зочдыг НИЙСЛЭ- оч лийн пионер, сурагчид ха- луун дотно угтан авч баг- Д. Сүхбаатарын нэрэм- лаа цэцэг өргөн барьж жит МПБ-ын Төв Зөвлэ- баяр хүргэв. лийн ХУ бүгд хурал 1986 Нөхөр Войцех Яру- оны ЇХ сарын 23-нд В. И. Лениний нэрэмжит Монго- лын пионер сурагчдын төв ордонд боллоо. Тус бүгд хурал «МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг хэрэг- жүүлэхэд пионерийн бүх шатны байгууллагаас зо- зельскийг хүндэт пионер болгож улаан бүч пионе- рийн тэмдэг зүүж өглөө. Ах дүү Польшийн ард утүмний элч төлөөлөгчид тус ордны анги танхимаар орж, өсвөрийн уран бү- тээлчдийн үзэсгэлэн, пнө- БНПАУ-ЫН НАМ, ТӨРИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД МОНГОЛЫН ПИОНЕР СУРАГЧЛ ы МАХН-ын Төв. Хороо, БНМАУ-ын Ардын. Их ї Хурлын | Тэргүүлэгчдийн ТӨВ ОРДОНД халаасан хиох ажил, цаашдын зо- Ззэж ОНИЛВН” УБоЙЦоХ Нөхөр Войцех Яру з кийд НИфНЕБ С Зявай бүх йл 9 4 шэн 5 ельс агчн ЯС рилтын тухай» МХЗЭ-ийн Ярузельский пионерийн дэг: зүүж” өгч!байгаа нь р сур Ц.НИНАГИЙН -энлих тэм- Төв Хорооны нарийн бач- ордны интернационал клу- бээр хүүхдүүдтэй гийн дарга, Д. Сүхбаата- орж, -- Чи га уулзаж элэгсэг дотно даадад явж МАХН-ын Төв Хо, рын нэрэмжит МПБ-ын ярилцахдаа интернационал байсан уу? гэхэд хүү явж Нөхөн, Өлоүүоллдлжд хэлтсийн эрхлэгч Сэфлэж Төв Зөвлөлийн дарга Ч. клубийн ерөнхийлөгч, 10 байгаагүй гэлээ. (В.Яру- БАгй нө 2 ын Нам, чин,БНМАУ-аас БНПАУ-д: Цэрэндуламын илтгэлийг жилийн ЇГ сургуулийн 3дд ЗЭҮГЖ Доржбат хи ЭНгэх- пионер БУрьчаын суугаа Онц бөгөөд Бүрэн : : ба- манай польш оронд зоч- , Ы хэлэлцэв, Илтгэлтэй хол- амсан сурагч Т. Дорж хоорон гэж Урилай: тӨВ ордонд | зочлоход “ЭРХТ Элчин сайд Ө. Чой богдуулан БНМАУ-ын Ар- : МАХН-ын Төв Хорооны жилсүрэн, МХЗЭ-ийн Төв дын боловсролын Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Г. “Алтангэрэл, Соёлын Яам- ны орлогч сайд Л. Зундуй, Г.Мандалговь хотын 10 жи- лийн сургуулийн ХЗЭ-ийн 1 - Чамд польш найз бий юу гэж асуухад, --Одоохондоо байхгүй. "Захидал бичиж мөдхөн польш анд найзтай болно гэж итгэж байна гэв. В. Ярузельский пионер сурагчдад Польшийн пио- нерийн “байгууллагын бү- рээ бөмбөр гардуулж 1э- дэнд аз жаргал сайн сайх- ныг ерөөлөө. Улс төрийн Товчооны Ги- шүүн, Намын Төв Хороо: ны нарийн бичгийн дарга Ц. Намсрай, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн ор- логч дарга Ч. Сүрэн, Хорооны нарийн бичгийд дарга, МПБ-ын Төв Зөв, лөлийн дарга Ч.Цэрэнду- лам, албаны бусад хүн да” галдан явлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хорооны нарийн бичгийн султтлтт . с -3-8с шэлетас 4 шарж олз ДҮҮДЭЭ ХАДГАЛСАН ЧИХЭР рын мэргэжил дээшлүүлэх Ї 4 Ї 7 институтын захирал Ш, : (Сурвал: а) 1Пагдар, МУИС-ийн тэн- : чт Б. Хатгал хотын арван жилийн -- Бүлэг дотроо гурав гур- -з Жижиг модон хайрцганд химийн эрхлэгч, доце: сургуулийн, хүүхдүүд: аймгийн: ваараа: нэг” хөсэг”болж “хоорон- Бор, Октябрийн районы нэгдэл дундын үйлдвэрийн Бн- доо уралдаантай ажилласан юм. | Баянзаяагийн нөгөө нэг ихэр б оёрын 62 дугаар сургуулийн пио- жийн хөндийд тарьсан ногоог | -- Танай бүлэгт хэн хэн ОХин Элбэгзаяа бид х ийн ахлах удирдагч М хурааж дуусаад буцах гэж бай- ажилласан бэ? ярианд оролцож, нер 1 . хад нь тааралдлаа, Уулын шар -- Д. Элбэгзаяа, (Баянзаяа- -» Би ч бас дүүдээ өгөх төж Тунгалаг, “Сурган хүмүү” салхи сэрүү татуулавч хүүх- гийн нэг ихэр охин) Л, Бурмаа түрүүлэх болгондоо нэг Ч жүүлэх ухааны хүрээлэл- дүүд даарч хөрсөн янзгүй улаа бид шгсвал ГЖ хэц улыг 5 өх таа" ихэр трах нь хөдөлмөрт хөрсжиж, | -- 13 7 лдээс 5-2 7Эдэргрлйрий л, йонах алхам хийсний-нэгэн ТҮРҮҮЛСЭН бэ? -- Та хоёр тэгвэл дүүдээ Нэргүй, ахмад пионер, гэрч гэж бодлоо! Багш П.Чу- | 7- 114: гүр энн о2 дөрөв дөрвөн чихэртэй очих НМАУ-ын ардын жүжиг- : лууны удирдсан бүлэг хамгийн | 7 2оВь э лм Д. Дамдинсүрэн, «Пио |, ширэн өнд 2116 2728: сайн ажилласан гөнэ, Тэр бүл- ЗӨРЛӨГ ЦЧшүЕЛАн Э3Б тэр ХАГ ЧОН ч 4 та » ” нерийн удирдагч» гдүлс шар ёзоор, хар шороо болж счряннд Д, МүРЭГЭ ашсций ӨГДӨГ. Гурван удаа дараалж тү. лэв) 52раах л адалаиойнд . Энэ б ОН” даг /ЗЙА, ТУДАВТ ХУРААН лбэл тэмдэглэлийн ДЭВ гэн гичгийн дарга Ц. 28 тана. АЛХОНОЛ Уихахсэн хэмжээгээр ч, ажлын чапараар шоА2Ж Шагуанын (384 Хүүхдүүд, ГэгэсүлэвлЖэрьнай -р төгс нар үг хэллээ. хурааж дуусаж байгаагийн Ч тэргүүлжээ. 4 -« Чи шагналынхаа чихрийг оч, Лу ара урса! энэн 5 25 : МАХН-ын | ШИНЖ тэмдэг байв. Биеэр хамгийн!) жижиг гур- Яасан бэ? болон МИР 71 хлэс - ван жаалын бүтээл хамгийн | -- Найз нартайгаа хуваагааД . хүний ах, эгч гэдэг ДҮҮДЭЭ Хорооны хэлтсийн ор Хөвсгөлийн хүүхдүүд «ПиО- й. идсэн. «258, гаДрМЭНЭ зай эрхлэгч Б. Самбуу,| нерийн десант-- ургацын тал- ӨНДӨР байдаг нь сонин, Хүнн Өиурснг-г 8 -жЕТн халшиж х ВА амс Бин ло! Хорооны байд» гурав дахь намрын аянд бага нь адтай гэж сүг бий.Сэт- |. Үгүй, Уралдаанд түрүү. бан Хүрээ Хө ай ЭСГҮ: / МХЗЭ-ийн Төв гарч тариаланч ах эгч нартаа үэх хөдлөх нь хурдан байдаг дэх болгондоо шэг чихэр авч лэх шиг болж билээ. « гаар нгрийн бичгийн | үлэмж тус хүргэлээ, Тариалан- м. Өдвэл бахийж, таддаг, смарг “айраг: Соёлын | гийн сангийн аж ахуй, Рашаант маа хчс мил-нн Уул йн ҮЯДА 4 ! тев огоо!ЗҮНн дүүрэн 5 1 орлогч ? 2 т л : Л -- Яах гэж ан машины цуваа аймги Яамны нэгдүгээр ор Их уул, Тосолцэнгэл, Түнэ хийх хөдөлгөөний нь Зай богн- -- Надад нэг хөөрхөн ДҮҮ їМүлчээ татуулан айсуй. ТЭР зэрэг тариа, ногоо ихээр та- риалсан "сумын ургацын талбай- гаас машин дүүрэн суусан улаан бүчтэн хүүхдүүд дуу хуур ха- ба- “сайд 78. Баатарцогт ал С ны бусад хүн оролцов, Бүгд хурал хэлэлцсэн лаар тогтоол гаргаж, байдаг юм, Түүнд өгөх гэж. -- Хэзээ яаж өгөх юм бэ? -- Манай гэр Чандмань-Өн- машинуудын тоос шаргал туяа- тай байлаа. Хангайн намрын салхи шаргал өнгөтэй байдгийг Хөвсгөлийн уулс Дундаас Х0- ноос ч болдог байж юуны ма- гад, Ямар ч байсан сэтгэл,зүт- гэлийг нь сайшаахгүй байхын “асууд даан сургуулийнхаа зүг ОДОЦ- й өдхөн бидний хо0- зврхөк 2 тУларыэн хур сан гоож байна. Нүүр нь борлож, н сүүг нВ: сэл яриа өрнөв дөр Енкв ЖГ-ггйн аргулы хүүнь УУрНА” араа, хврых тжҮҮ ” улирлы ихдаА м синий Сүхбаатарын нэ- 2269-2417 хөх Зегэри Ч8ГӨд ХҮүлэ. аваачиж өгнө. сайхан сэтгэлийг өвөрлөн бу- р млүвоа зэр 4 АР! тийн -- Гуравт гэж -яагаад.нэрлэ- , цасны түрүүчдэс Хзхаа ургац хурааж амжсан. СЭ! ЮМ бэ? Бализала| гэж би даа баяр хөөртэй явна, асуулаа, цах нь энэ ажээ. -- Чи чихрээ хаанд хадгал: |. хаг юм бМ, Ц. САНЖЖАВ 90 онд зохиох ажлын (2 й төлөвлөгөө батлав, судшииь ми 1986-- й (Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ыЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН ХҮ БҮГД ХУРАЛД МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ НАРИЙ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГА Ч.ЦЭРЭНДУЛАМЫН ТАВЬСАНИЛТГЭЛЭЭС) МАХН-ын ХЇХ нх хурлын нерийн байгууллагын өөрийн Монголын пионерийн бай. түүхэн шийдвэрийг хэрэгжүүлэх удирдлага нь социалист ардчил- Гууллагын үйл ажиллагааны гол их ажил орон даяар эрчимтэй лын тухай хүүхэд, багачуудын зарчим болох үзэл суртал, улс өрнөж байна. ойлголтыг Өргөжүүлж тэднийг гөрийн чиглэл нь хүмүүсийн МАХН-ын ХЇХ их хурал ху- удирдах, удирдуулах ёс, хамтын УХАмсар сэггэл санаанд НӨЛӨӨ, их хурлын шийдвэрийг хэрэг- чадвартай болгох, шүүмжлэл ТЇЄМтэй явуулах манай намын жүүлэх арга замын талаар ЕБС- өврийн шүүмжлэл. санаачилгыг ЗОРилттой нягт Уялдаж байдаг. ийн ХЗЭ, пионерийн болон хүүх өрнүүлэх, Тийм учраас энэ чиглэл пионе- дийн хүмүүжлийн байгууллагуу -- Пионерүүдийн сахилга дэг РИЙН бүхий л ажилд гүнзгий дын удирдах ажилтны зөвлөл. журам, зохион байгуулалтыг ТУСгалаа олсон байх ёстой. гөөн, пнонер сурагчдын уулзалт сайжруулж, өөрийн байгуулла. | Пйснерүүдэд улс төрийн гэ. зохиож, эвлэл, пнонерийн ажилт гын үйл хэрэгт эзний ёсоор хан- ГЭЭРЭЛ. улс терийн хүмүүжил ны сургууль, пнонер сурагчдын дах хандлагыг хөгжүүлэх, пис- ОЛГОХ Нь манай тулгамдсан дуйд их хурлын шийдвэрийг нєр хүний идэвхтэй байр суу. 4СУУДЛЫН НЭГ юм. “Уртадчлах зкипаж ажиллуулан, рийг төлөвшүүлэхэд чухалд үү. | Нионерийн оайгууллагын хүүхдийн төвлөрсөн томоохон рэг гүйцэтгэж байдаг юм. ажилд иж бүрэн болон ялгавар- хэд хэдэн арга хэмжээг зохион Ч сл өнөөдөр пионерийн байгаан явдал чухал болж явуулж, пнонерийн ажлын арга, бүлэг бүлгэмд тухайн асуудал : хэлбэрийг боловсронгуй болгох хэрхэн шийдвэрлэгдэж байгааг 6 ХХЇ зуунд амьдрах иргэдэд чиглэлзэр зарим ажлыг хийж аваад үзье. ага наснаас нь эхлэн хөдөл. эхлээд байна. Ихэнх тохиолдолд хүүхдүүдийн МӨРЧ Хүмүүжил олгохыг манай ийн ХЗЭ. пионерийн байгуул- лын үр дүнг пионерийн идэвхт- рыг сайжруу. 5 лах талаар-байнга лагын дайчин чадварыг дээш. зүүдээс биш харин «томчуул». анхаарч дэс дараатай тодорхой өөрийн удирдлагыг хөгжүүлэх, маань зөвхөн дуулгавартай гүй. жүүлсээр байна. Түүний нэг Үзэл суртал, хүмүүжлийн аж. цэтгэгчийн үүрэг гүйцэтгэж бай- илрэл нь «Сургуулийн Ссисте- лыг шинэ шатанд гаргах, тул. на мийг боловсронгуй болгох ту- тамдсан зангилаа асуудлуудыг Пионерийн идэвхтэн сонгуульт Хай» Намын Төв Хорооны сэ- шийдвэрлэхэд өндөр санаачил. нууд сонгууль хүлээсэн мөчөөс ЛЭВт сурагчдыг хөдөлмөрт дур» га, бүтээлч байр сууринаас хан- эхлэн хамт олноо удирдах, дад- ТАЙ. ХхӨДӨЛМӨрийн хүнийг хүнд- өө улам тодруулан зааж өг лага чадвартай болж санаачлагч ЛЭН Үздэг өндөр ухамсартай, тай, боловсролтой, үнэнч шу» Пионе! ВХТЭН, сон- Лал юм. дарга, даруу төлөв, эрүүд чий. сэ тэннатүрййтдажсээс хаан үл ч Сурлага бол хурын хүний Бусэс-ий- эй лэхэд... Монголын пное Уса» ГүлшэдДЭнс жэнгтэВ сай тодор эх Тгвн Цэх нерийн байгууллагын үйл ажил- шш2 “ЭМ еэ солдлыг ажилчин Хүн машин. технинээ 5 идэвхтэн сонгуультан нь: сайн эзэмшиж, хөдөлмөр зо- яагаа чиглэнэ» гэж хүүхдийн Нам засгаас пионерийн ион байгуулалтаа хэлэнол 200 ОРвхеун байгууллагын ӨМнө дэвшүүлэн байлгаж ажлын цагийг бүрэн гийн -8л8 БОХорхонхио тн хуссан үндсэн зорилтуудыг дүүрэн ашиглаж ажиллаж салс Өнөөдөр хоожсан Баагаш ухамсартайгаар ойлгон хэрэг- санаар хөдөлмөрийн бутэн” 33 МО “эхарны шүүлэх арга замыг эрх: ХАЙМ ,.ийг дээшлүүлэн төлөвлөгөө харин зАВС “ононЄ даасан сйдог чадвартай байх, нормоо давуулан биелүүлж онц хувьсгалт байгууллагын хүмүүх “ 5. МПБЫН дүрэм, тангарз- цанартай бүтээгдэхүүн ХОВЛЭЕҮ түлэх, хүчлэн ТЭР гийн шаардлагыг гүнзгий ойл- гийн нэгэн адил сурагч хүн суз Бангох Бүрэн ЭГ олох тон, ширхэгчлэн биелүүлдэг, рах хөдөлмөрт онцгой саян даж хэрэгжихгүй байгааг олон -- Сургалт, хөдөлмөр, олон суралцаж сурах арга барилыг талаас нь авч ярилцья. нийтийн ажлуудад хувийн ҮЛГЭР цадамгай эзэмшсэнээр год хө- хионсрийн байгууллагаас 30- дууриаллаар үлгэрлэн дагуулагч дөлмөртөө амжилт гаргаж ча» хяож байгаа үзэл суртал улс сайх, дах болно, Энэ бол инонерийн төр хүмүүжлийн ажил й боны | -- Пионерүүдийн санаа бод. байгууллагын анхаарлын төвд жэг бүрт хүрч р нөлөөтай болж уу, анхадрахтай сонсож, ТЭДНИЙ зайлшгүй байвал зохих год чадахгүй байна. хүсэл сонирхол, шүүмжлэл, са- асуудлын Нэг мөн, Пионерүүдтэй ажиллах ажилд нуулгыг цаг тухайд нь тусгаж Пионер сурагчдын чөелоөт оршиж “эв сзомоснон Хув бар, ХЭрэгжүүлдэг, цагаар зохиох ажлыг үндсээр нь хүүхдийн бие даасан Бен -а Сахилга, дэг журам, идэвх- нь сайжруулах хойшлуулшгүй нисэн үү йнөхлтээ ЖА йн ЭЛЛРл гэхүй л Бг Сар гүхслүлээх Вшгүсой02 3 таонл ёо тйл түнзгий ойлгодоггүйтэй Ч хол Бэх? мөрддөг, рийн байгуулла! өмнө тул. боотой юм. Пяонерийн байгуул. -- Эвлэл инонерийн ажлын гарч байгаа нь юуны өмнө ХХ лагын өвөрмөц үүрэг гэвэл Өс» онол, арга зүйн болон практик Зуундажиллаж амьдрахиргэдийг вер үеийнхнийг социалист байг МЭДДЭГИЙГ эзэмшихийн төлөө үв тэгш хөгжүүлэн хүмүүжүү- туулалтын үйл хэрэгт идээ тэй байнга тэмүүлдэг байх ёстой, лэх нийгмийн бодит шаардла» оролцуулах МХЗЭ-ийн бэлтгэл Дээрх амин чухал чанаруу» гаас урган гарч байна. хүлий анзхах, с.ӨсВөрнан (35:15 ван ой нхартсаивүссин / Өнөөдөр манай хөдөөгийн баатарчуудад амьдралын идэвха туультанд төлөвшүүлэн бий сургуулийн сурагчдын 80-аад тэй байр суурь төлөвшүүлэх болгохын тулд эвлэл, ПИОНе. хувь нь Дотуур байранд амь» Басүгэ ээд Я : дарч байгаа нь сурагчдын до- ажиллагааны онцлог нь хүүхэд лал, ажлын том төв болсныг илт» «томчуул»-ын хамтын ажилла. амьдралд гарсан чухал үйл ЯВ» гэж байна. таа юм. Багш, сурган хүмүү» дал, өөрчлөлт хогжлийн тухай Хүүхдүүд ихэнх цагаа гэр жүүлэгчид Эвлэл, Пнонерийн идэвхтэн, сонгуультанд цаг ТУ- орон, дотУур байр, гудамж, хо- ажилтнууд хэй ир Ч гэсэн Өсвөг хайд нь шуурхай мэдээлж байх, роололд өнгөрөөж байна. Тийм рийн “сүхбаатарчуудын бие даа- -- Тэдмийг нам, зїлэлийн ИХ учраас энд зохиох ажлын ча- сан ажил, идэвх санаачилгыг сур хурлын төлөөлөгчид, ахмад дай» нар, үр нөлөөг зрс сайжруулж, ган 81133112 ухаацы үндэс- чид, ходолморийн сайчууд, ком- шинэ шатанд гаргах шаардда- ДЭМЖИН ХӨГЖӨӨЖ УДИр- мунистууд, эвлал, линомерийн гатай байна. дан чиглүүлэх ёстой, идэвхтиүүдтэй уулзуулж, ярилц» Инонер сурагчдын амралт, Зөвлөлтийн нэрт сургая хү. яага байнга зохиох, чөлөөт цагийг зөв боловсон, үр мүүжүүлэгч, пионерийн хөдөл» -- Ийионерийн идэвхтэн, сон- дүнтэй өнгөрүүлэхэд пионерийн төөнийг үндэслэгчдийн нэг Ц.К, туультарг сургах асуудалд тэд» Яагсрь, хөдөлмөр-амралтын Крупская: «Пионерийн байгуул» ний масны онцдог, сургууль Зуслин онцгой үүрэг гүйцэтгэж лага бол хүүхдийн төлөв бай. бүлгэмийн уламжлал. туршлага, байна. тууллага биш, харин хүүхдийн тавьсан зорилтын онцлогийг | Эвлэл пиолсрийн ажлынд ам- өөрсдийн иь байгууллага байх харгалзан ялгавартай хандах, илт нь пионсрийн улс тєрийн рийн ажилтан, багш нар нь: 3» . Пвоверийн байгууллагын үйл ”"-! Хранай нам, эх орон, эв- туур байр сургалт хүмүүжлийн пионерийн байгуу. ёстой» гэж байнга зөвлөн сур. | Идэвхтэн, сонгуультиы БНомиссаруудыл улс төр, ҮЗЭЛ бэлтгэх удирдлагыг хөгжүүл- хангах, хүүхдийн хамт олиы яас, зай суртахууны чанар, ЛЭ ГЭДЭГ НЬ ПНОНер багачууд дунд нэр хүндтэй пионерүүдийн шинийг мэдрэх, хүүхэдтэй ха- өөрийн байгууллагын жинхэнэ зохион байгуулах | авьяас рилцах, тэдпий саналыг сонсогч, взэд, идэвхтэй зохион байгуу» чадварыг илрүүлэд хөгжүүлэх, нас бие сэтгэхүйн ОНЦЛОГТ НЬ лагчид нь байж, пионер бүр -- “Сонгогдсон пиоперийн тааруулан ажлыг Зохион явуу, нер бүрийн идэвх, санаачилгыт жилд дадлагатуулах ажлыг Н. К. Крупская пиоперийп ернүүлэн, хүүхдийг хүүхдээр системтэй тогтмол явуулж, Дүг, удирдагчийн бүхий л үеийлхэнд нь хүмүүжүүлнэ гэсэн үг, Пио- йнэж байх нь "ухал байна. хандаж: «Нэгдүгээрт, сурч чад даг байх, хоёрдугаарт, улс 19- тооцож 164:47054141474 Түшээ үх ХАНДЬН! за Н БИЧГИЙН ДАРГА, байх тэргүүлэгчдийн рийн болрвсролтой байх, гурав- хурлаар хүүхдийн байгууллагын дугаарт, олон НИНЙТИйн ажилд ӨМНӨ тавигдаж байгаа тулгамд- идэвхтэй оролцдог байх, дөрөв хэж асуудлуудыг хэлэлцэж, гар- дүгээрт, хүүхдийг сайн мэддэг байх, тэднийг хэрхэн зохион заавал хангадаг байх: байгуулахыг мэддэг байвал -- Пионерийн зохимо». гэж захиж сургасан дагч, багш нар, бүлгийн удир- байдаг. Тийм учраас эвлэл, пиО- дагчдын онол улс төр, сурган нерийн ажилтнууд Цаг Үнийн хүмүүжүүлэх Ухаан, эвлэл, шаардлагын дагуу өөрсдийгөө пионерийн ажлын мэдлэг босс боловсруулах, улс төрийн 00- ловсрол: ыг дээшлүүлэх, нурс лон мэргэжил, .мэдлэгээ дээш. Семинар, хичээл сургалт, пран- лүүлэх талаар байнга системтэй тик Даддагын ажлыг системтэй ажиллах, нам, эвлэлийн их, зохион бүгд хурлын материал, удирдах эн 37 явуулах, ургуулнас гадуур хү- дээд байгууллагын тогтоол, мүүжил олгодог байгууллагуу- шийдвэрийг нарийвчлан судлах, дын сургалт хүмүүжлийн ажлын сүүлийн жилүүдэд гарсан э8- түвшинг шинэ шатанд гарган лэл. пионерийн ажилтай хол-дВлэл, пионерийн ажилтан, идэвх- богдох бүх ном, товхимол тэн гарын авлага, арга зүйн мат-- Сургах, рнал, аргачилсан зөвлөмж, сцє. бүрийн нарийг эрхэлсэн ажилдаа бүрэн ТУУЛЖ ашигладаг. сайн мэддэг түүн- ЗҮЙН зөвлөмж, сонгуультанг бэлтгэх, дадлагажуулах өрөл клуб, дугуйлан бай- ажиллуулах, онол арга матернал бо- Ы Чадсан ловсруулах, тэргүүн туршлага БеЭлсурсссэн болжиллаж сурталчлан нэвтрүүлэх төв бод- байх хэрэгтэй. с Пионерийн анхан шатны бай. ГОХ: гууллагын ажилд тавих гүйцэт- гэлийн хяналт шалгалт, пионе. рийн ахлах удирдагчдад тавих шаардлагыг эрс өндөржүүлж, дотоод ажлыг -- Пионерийн байгууллагын ажлыг эрс сайжруулах, хурал цуглааны ажил хэрэгч чанарыг дээшлүүлэх, пионерийн бүлэгт төвлөрүүлэн 30- тэдний ажлыг пионер сурагчдын ЗЕАВЛ туш: хион явуулах: сурлага хүмүүжилд гарч байгаа Өсцөрийн сүхбаатарчуудын ахиц өөрчлөлтийг харгалзан зЦ- БаРхлүрилтэхээр цэв гүлэ мын агуулгын систем тогтоох Нь зүйтэй, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МИБ ын 80 аад оны үйл ажил- бэрийг бүлгэм «Залгамж үе» аяны програм- | дагуу. арга хэл- ди зөв сонгон авч тухайн ”- бүлгийн хөгжлийн онц- логт тохнруулж ажлаа систем Япгааны НЭГ ОНЦЛОГ Нь лон - Ё Ч дэс дараалалтай зохион явуулж баара алан ар ҮНЭЭ 385 байх. гБүлуэн үр” өврийдэгхсэн дөлгөөн, социалист орнуудын ах дүү пионерийн байгуулла. чэр хаягтай ажил өрнүүлж, өө- гуудтай гогтоосоц харилцааг РИЙН гэсэн туршлагатай байх, улам бэхжүүлэн гүнзгийрүүлэ- нерийн Амаг, хот, районы пию- чуулган, бүлгэм, бүл. ЗуВЦАДД эн ДАЛ ШД асүлаГээ зөвлөл, түүннй дэргэдэх роль улам Өсөж байгаа Явдал зөвлөлүүдийн өөрийн юм. 1986 он--Энх тайвны жилд УДИРдлагыг хөгжүүлэп ажлыг өсвөрийн Сүхбаатарчуудын ЧЭ Тодорхой болгож идэвхжүү- яэх, «Монголын багачууд энх тайв- Пио г2 нерийн идэвхтэн сон- ны төлөө» хөдөлгөөнд зориулаг- үндийг даж байна. Энэ хөдөлгөөвийг "УУЛЬТНЫ нэр х зилэрт 1990 он хүртэл зохион явуулах рийн ажлын дадлага чадвартай саналтай. МХЗЭ-ийн нийт гишүүдийн бараг тавны нэг хувийг хамар. таних тэмдгийг дагуу сан ЕБС-ын ХЗЭийн бавгуул хийж 3 лагуудаас үзэл суртал, улс төр» БУ? дүрмийн үүдэг хэвшилтэй болгох: Хүүхдийн хэвлэл, радно хүмүҮЖЛИЙН ВВЛЫГЫ ХҮҮХИЖЭЖ, тєлсэнэийж нэвтрүүлэн хнхин нас, сэтгэхүйн онцлог, эрэлт ЗэуХ өөрсдийн Н42бэлнхнн Ур шаардлага, хүсэл сонирхлыг чадварыг цаг ямагт дээшлүү- харгалзан сонирхолтой лэн, хүүхдэд зориулсан мэдээ- лэл, суртадчилгаа, бичлэгийн төрийн идэвхийг өрнүүлэхүйцээр л зүйлийг олшр тэр бүр зохион явуулдаггүйгээс: хээ, хавилнийг мөрөөр зохиох зохиож байгаА ажил гишүүн ажлыг чанаржуулан, пионерийн нэг бүртээ хүрч үр ДҮНТЭЙ ажлын тэргүүн туршлага, үүс: болж чадахгүй сална, гэл санаачилгыг дэмжин дэлгэ- » ЕБС-ийн ХЗЭ ийн байгуул- рүүлэх, оршиж байгаа алдаа лагын өмнө тазагдаж байгаа дутагдлыг даруй арилгахад хэв. Өнөөгийн год Зорилтын нэг бол лэл, сурталчилгааны хүрц үзүү. сурагчдыг сургуулийн амьдра- рийг чиглүүлж ажиллах, соцлиа- лын олон талт асуудлыг шивд- лист орнуудын мэргэжил нэгт, вэрлэхэд идэвхтэй оролцуулахын нүүдээс цаг ямагт суралцах, зэрэгцээ тэдэнд орчин үенин бусад хэвлэлүүдэд хүүхдийн техникийн болон ялангуяа байгууллагын тулгамдсан асууд- компьютерийн боловсрол эзэм. луудаар материал тогтмол нийт, шүүлж амьдрал, хөдөлмөрт лүүлж байх: , бэлтгэхэд онцгой үүрэг гүйцэт- -- ЕБС-ийн ХЗЭ-ийн байгуул ж. Батмөнх дарга тавьсан ИлТ- гаж, агуулга, арга хэлбэрийг нь боловсронгуй ..6 тэлдээ: «Хүүхдийн байгууллагыг байнга шийдвэрлэхэд «Хүүхдийн бай бүрэн дүүрэн ашиглаж ажилд шатны байгууллагуудын |гүй- зо. Х үүлс : шатанд ээр жээ лэхийн Яах МАХ тын ХХ ихо хурлын - МПБын Төв Зөвлөлөөс түүхэц шийдвэрийг хэрэгжүүлж эхлээд аймаг, хот, районы пио- 74 Манай нам, засгийн хайр ха- ламжийн то на. : Шил толь нь гялалзаж, шинэ- хэн будгийн үнэр ханхалсан тохи- лог сайхан байранд олон зуунайл өрх нүүн орж шинэ байрны бая- рыг тэмдэглэдэг, “Орчин үеийн тоног төхөөрөм- жөөр тоноглогдсон, тохилог суу --- цанд орно гэдэг бол хүүхдүүд та 2Лг асрын... Сурч бүхий (л нөхцөлийг бүрэлдүүлэх сайхан бо- ломжийг нээж буй хэрэг билээ. Чухамхүү энэ учир манай улсын нргэн хэн боловч энэ сайхан орон сууцаа хайрлан хамгаалж, улмаар эдэлгээнийх нь хугацааг уртасгах журамт үүрэгтэй. Байрандаа. эргүүл, пост гаргах, эд хөрөнгөө картаар нүдлэн хам- таалах зэргээр эзэмшиж | байгаа байр, сууцаа ариг гамтай эдэлж, арчлан хамгаалж байгаа олон сай- хан үлгэрлэвэл зохих ажлыг нийс- лэлийн зарим хорооллын пионер сурагчид зохион байгуулж, ихээ- хэн үр дүнтэй болж байна. Сайн үйлсийн хажуугаар саар зүйл ч бас байна. Саяхан Улаан- баатар хотын прокурорын газраас 1хорооллын зарим байруудад орон сууцны ашиглалт, нийтийн эзэмш- лийн эд хөрөнгийг арчлан хамгаа- лах талаархи хууль тогтоомжийн биелэлтийг шалгасан юм. Шалгалтын явцад энэ хороол- лын 1, 2, 9, 11, 12 дугаар. бай- руудын орц, шатны нийтийн эзэмш- лийн эд хөрөнгө болох гэрэл пат- 5 рон, гэрлийн бүрхүүл, хаалганы хонх, цахилгаан шатны товчлуур, орцын. хаалга, цонх, шалны хав- 85 танцар зэрэг 11 төрлийн 70 гаруй мянган төгрөгийн эд зүйл эвдэрч гэмтсэн, оргүй алга болсон бай- лаа. Бараг бүх байрны орцын хана, туурган дээр элдэв зүйл зурж са- раачсан байв. Тэдгээрийг дахин шохойдохоос өөр аргагүй болжээ. Үүнзэс бас л үлэмж хэмжээний гргүй зардал гарах юм. ҮР үүхайн ЗОЛНЭ жилийн дотор сүндэрлэн боссон энэ хороололд ал 5 84740 тал -- Долоон настай хүүхдийг гох асуудлыг нам захиргааны сургуульд бэлтгэхэд хүүхдийн байгууллага яаравчлан шийдэх Гүй” хэрэгтэй гэж бодож байна. байгууллага санаачлан цэцэрлэг томоохон үүрэг цэтгэнэ, Иймд хүүхдийн цэцэр- Намын Шостэшєиистгтгилтэе тэшэЭЭ МАХН-ын Төв Хорооноос гаргасан сэг 12----1-:- ловсронгуй болгох тухай» сэдвийн төслийг хэлэлцэж байна.) дЛРЭГТГТЛГ1Л/--------- 14 мянга гаруй хүн амьдардаг. Үүний 70 орчим хувь буюу 10-аад мянга нь 16 хүртэлх насны хүүх: дүүд байна. Иймд байрныхаа эд хөрөнгийг хамгаалах нэр хүндтэй чухал үүрэг эдгээр хүүхдүүдэд ногдож буй нь зүйн хэрэг. Гэтэл зарим нэг хүүхэд байр сууцынхаа эд хогшлыг арчлан хамгаалахын оронд эвдэж гэмтээж, орц, шатны хана, туургыг элдэв зүйлээр эрээчиж бохирдуулж бай- сан зохисгүй баримт ч шалгалтын явцад илэрсэн юм. Эдгээр хүүхдүүд социалист өм- чийн эс ширхэг бүрийг хайрлан хамгаалах иргэнийхээ үүргийг хө- сөрдүүлж, хууль тогтоомж гажуу: дуулсан ноцтой зөрчил гаргажээ. Манай улсын Үндсэн хуульд социалист өмчийг нүдний цөцгий мэт хайрлаж, түүнийг бүхийл ар- гаар батжуулан арвижуулах асуудлыг иргэдийн нэг гол үүрэг болгож баталсан юм. Иргэний энэ үүрэг пионер сурагч та бүхний дүрэм, тангарагт ч тусгагдсан бай- даг. : Хэрэв энэхүү үүргээ эс биелүү- лэх, аль эсвэл зөрчвөл хвуль тог- тоомжид заасан хариуцлага хүлээл- гэдэг юм. БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1974 оны «Тан- хайрагчид, нийгмийн хэв журам зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлагыг чангатгах тухай» 111 дүгээр зар- лигт, байр орон сууцанд бусдын амгалан тайван байдлыг алдаг- дуулж, барилга байгууламж, ту- дамж талбай, зүлэг модыг гэмтээх зэргээр нийгмийн хэв журам зөрч- сөн тохиолдолд хүлээлгэх хариуц: лагыг заасан байдаг. Хэрэв дээрх зөрчлийг 16 хүртэл насны хүүхэд үйлдвэл, тэдгээрийн эцэг эх, асран хамгаалагчдад арга хэмжээ авдаг юм. Ийм учраас хүүхэд багачууд бүр төрийнхөө хууль тогтоомжийг чанд сахиж, иргэнийхээ ариун уүргийг хэлбэрэлтгүй биелүүлж, орон сууцаа цэвэр цэмцгэр, ариг гамтай эзэмшиж, нийслэл хотын иргэний нэр төрийг өндөрт өргөж явах чухал зорилт та бүхний өмнө оршиж байна, М. ОДОНХҮҮ (Улаанбаатар хотын прокурорын газрын хэлт- сийн ажилтан) (Архангай аймгийн Түвшрүүлэхийн 10 жилийн сургуулийнхан 22122-шиш202-2шшиеит ЗВутшЧй: шийэс «Сургуулийн системийг б0- зөвлөмжийг түргэн гаргах нь зүйтэй юм. гуравдугаар ангийн математи- В Ё Ё Ё | Ё Ё Ё з Ё Ё Н Е Е Е Ё Ё Ё Ё В Ё Ё ши гашининцимнин! хугацаанд -- Бага апгийн тухайлбал лэгийн дэргэд сумын төвийн 6 аймгийн Зохих удирдлагатай настай бүх хүүхдийг бэлтгэл ярилцан тохирч Батлан хамгаа- бүлэгт хамруулах шаардлага лах нийгэмлэгийн шугамаар тулгарна. Цэцэрлэгийг өргөтгөх. явагддаг тракторын курсийг өр- материаллаг баазаар бэхисүүлэх гөтгөсөн сургалтын бааз болго- шаардлага гарна. Үүнийг ул- вол сүггэр сапагдана. сын төсөв төлөвлөгөөнд тусгаж, орон тоо төсвийг Өргөтгөх Хх9- АлЁРТ, рийн холбоо угал-8-4 2222 -425 тУгТОХдОО ХЭДЭВ ТӨГрөг, (ЭД -- Ерөнхий боловсролын дунд материал туслах төдий биш су- сургуулийн ес, эрээ дугээр ан- рагчдыг түгээмэл мэргэжил ” бид «Мэдээлэл зүй» тооцон бо- Эзэмших, нино механинч, трак- “Жлдох технинийн үндэс хичзэлийг торч, номын Сохэн 2 эсүүд (ЗХУ-ын сургуульд үзэж байгаа 2ууд | Бишсээ холбооны чиг ? хэмжээнд) судлуулж ахуй Ү -- Албан үйлдвэрийн газрууд дий байгаа юм, Иймд энэ Чит- лэлээр сургууль бүрээс яаравч” лан нэг нэг багшийг хялбар- туулсан курсээр бэлтгэж айм- сургалтын хигчурай рееэ ! хийлгэх ТӨВИЙн бүх цэцэрлэгт зас гажбал! зохиовол ямар ХАМРУУЗАХ. улмаар Б--гэөннг Заүтзэхс аабал! ВВИВЛ үн үү нг УЛТҮХДИЙ? хамруулах нүүдлийн ҮЛагттэ0202 цэцэрлэг ажиллуу. ямар вэ 1 -- Бага ангийн хөдөлмөр -- Сурагчдыг амьдрал хөдөл- морт бэлтгэх уЯЛДуу- гчдад ашигт Ч МИСЭН- лмөр хын тулд багш сура “Лам ахиах сиеи”ихаы НЭХ бол лах гарын авлага сурах бичиг кийн сурах бичиг программыг дахин хянаж үзэж зарим зүй- лийг өөрчилмөөр байна. -- Хүүхэд ямар хүн болох шинж төрөх нь сургуулийн өм- нөх насанд гэр бүлийн дотор төлөвшин тогтдог учир хүүх- дийг багаас нь ажилч хичээ? гүй арвич хямгач цэвэрч їилям- бай болгон хүмүүжүүлэх, хи” чээл иО0моФ тогтмол давтдаг гэрийн даалгавраа байнга хий- дэг дадал хэвшилтэй болгоп хүмүүжүүлэхэд эцэг эхчүүд онцгой анхаарах хэрэгтэй, үүний тулд нийтӨрх айлбүр «Сурган хүмүүжүүлэгч», «Хүүхдийн хүмүүжил» сэтгүүлийг тогтмол захиалан ашиглаж сурган хү- мүүжүүлэх сэтгэл зүйн мэдлэгээ байнга өндөржүүлэх. Алтанчимэг (багш, -- Долоон настай хүүхдийн анхаарал төвлөрөлт богино бай- даг, Иймд сурах бичгийг зохиох- Доо тоглоомын хэлбэрээр явуу- лах хичээл олноор оруулж 9г- ? вөл зүгээр байна, ? Цэгмэд (багш -- Дрлоон настай хүүхдийг сургуульд суралцуулах болсол- БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД -- ЦЭЦЭГЧНИЙ ХҮСЭЛ Цэцэгтэй байгаль чимэг- тэй гэж ярьцгаадаг, Цонх цэвэр сайхан, тохирсон хө! » цэцэгтэй. бол бүр ч сайхан байдаг. Сургууль, сурагч, хүү: хэд багачууд, айл бүр цэ- цэг ногоо, мод бут тари- хад санаа тавьж, түүнээ хэрэгжүүлж заншвал юу- тай таатай байхсан, Цэ- цэг ногоо лах нь бознон цэцэгчний ажил иш гэж ярих дуртай хү- үрт нэг бол нийслэлийн дугаар сургуулийн багш Я. Найдан юм. ЭЗЭН НЬ ХЭН БЭ? Сурагчид хонхны жин- гэнэх дуугаар хойно хой- ноосоо цуван хичээлдээ орохоор явахдаа цонх, ха- нан дахь цэцгүүдийг харж, Хэн тарьсан юм бэ? Энэ ямар гоё цэцэг вэ? гэх нь чихэнд содон | сонсогдож байв. Хоосон байдаг цонх цулгай байдаг хананд оюу ногоон навчтай ягаан, цэн- хэр, улаан, цэцэг алаг- лан байх нь үнэхээр сэт- гэлд дотно, таатай, нүд булаам үзэсгэлэнтэй" ха-, алив ажилд бэрхшээл заавал тохиолд- дог нь гарцаагүй. Хурал зөвлөлгөөн дээр цэцэгжүү- лэх тухай байнга ярниг- дана, Зарим хүмүүс ганц- хан өдөр цэцэгтэй бол- чихно гэж бодсоор цаг алддаг юм. Харин энэ бүт- дэггүй ажлыг бүтээсэн хүн бол Найдан багш, Эхлээд ангидаа цэцэг үрслүүллээ. Усан цэцэг 5-8 хоногт бүрэн үрсэлнэ. Кактус, сарнай, хайтан, багсарга- на, үет цэцгүүд Т7-014 хоногт үндэслэнэ. Энэ Ч бас мэдэх зүйл, Цэцгийг олон хоног усанд Хийчн- хээд ялзруулах, хатааж хаях нь олон байдаг. Тэг- вэл тэр их шороо, сав үр, цэцэг, үндсийг цаг хуга- цаа алдалгүй суулгахад багагүй хөдөлмөр орж сай- хан цэцгийн цуглуулга бүтээгджээ. Цэцгийг су- далж ажиглан, тарьж ур- туулахад хүүхдүүдээсээ ч сурсан зүйл бий гэж Най- дан багш ярьсан нь хүү. хэд, цэцэг хоёрын аль алинд нь хайртайн шинж юм. ТҮМЭН ЦЭЦЭГ УРГУУЛНА. Цэцэг, ногоо, Дуу ЧИ- мээг шингээдэг, хүнийг цовоо сэргэлэн, баяр баяс- тгалаптай болгодог, цэвэр агаар анхнлам үнэр гар- гадаг учир бид түмэн цЭ- цэг тарьцгаана. Багш гэртээ 40-өөд цэ- цэгтэй. Бид тус бүрдээ 10-ыг тарьцгаана гэж З3-ын «А» ангийн дарга С. Пүрэвсүрэн нөхдөдөө бахархалтай хүүрнэж бай- на. Байгаль хамгаалах 28 дахь сард | МАХН-ынхаа ХЇХ их хуралдаа 550 га- руй цэцэг үрслүүлэн 2200- аад төгрөг хэмнэсэн нь 19 сайн үйлсийн нэг бол- жээ. “.Найдац багш 30 жил ажиллаж түмэн шавьтай болсон шигээ, энх тайван, аз жаргал, баяр хүндэтгэ- лийн бахархал болсон тү- мэн цэцэг ургуулах ур ухааныг зааж оззмшүүлж байна. 15 дугаар сургуулийн багш Т, АЛТАНЦЭЦЭГ мэоссогсогогоооооас той холбогдуулан цэцэрлэгүү- дийг харьяа сургуулийн мэдэлд өгч эрхлэгч 8, 10 жилийн хү- мүүжил эрхэлсэн эрхлэгчийн адил ажиллаж цэцэрлэгийн эрх- лэгч багш нар харьяа сургуу: лийн Өдөр тутмын үйл ажилла- гаатай хамтарч ажлаа гүйцэт- гэж байвал ямар вэ? Монгол хэл-Уран зохиолын. багш С, Алтангэрэл: -- Одоо 8, 10 дугаар антн, 9, 11 дүгээр анги төгссөн охид хөвгүүдийг үйлдвэрлэл дээр ажилд хуваарилах асуудлыг улсын төсөв төлөвлөгөөнд тТус- гаж хэрэгжүүлэх хэрэгтэй юм. Одоогийн байдлаар дээд газрын шийдвэрийн Дагуу хүүхдийн сонирхлыг харгалзан хуваарил- сан байхад уг байгууллага, эс- вэл үйлдвэр, нэгдэл, САА нь төсөв орон тоо байхгүй гээд ажилд авахгүй явдал их байна, -- Сургууль өөрөө өөрийгөө ёанхүүжүүлэх (багш, ажилчид, сурагчдын хүчээр) журмыг 0бо- лавсруулж хэрэгжүүлэх юм бол сургуулийн материаллаг бааз дээшилж, хүнсний трограммыг хэрэгжүүлэхэд болод сургалт- хүмүүжлийн асуудлыг нис бүрэн дээшлүүлэхэд их ач холбогдол- той болмоор санагдана, -- Цаашдаа ЇҮ анги төгссөй малчин болох хүсэл, авьяастай хүүхдүүдийг сайн Дурын үнд- сэн дээр мал аж ахуйн үйлдвэр- лэл дээр гарган ажиллуулж: з"- нээ сургуулиар 9, її жилийн боловсролтой болгох мурам тог- тоохгүй бол эхиий. завсар үед, малчид, дутагдах төлевтой бай- -Ма. ас ба Ц. Нацагдорж (Математикийн багш) -- Хүүхдийг багаас нь сур- гуульд бэлтгэхэд зцэг эх их үүрэгтэй, Манай нийт хүүхэд цэцэрлэгээр хүмүүжиж чадах- гүй байна. Иймд бүх хүүхдийг цэцэрлэгийн хүүхдийнх шиг бэлтгэлтэй байлгахын тулд эцэг: эхэд зориулсан ном товхимол | олшруулмаар байна, «Хүүхдийн хүмүүжил», «Монголын эмэг- йчүүд» гэх мэт сэтгүүлд бу” нээж түүгээр тогтмол зөв» лөлгөө өгмөөр байна, ! -- Дэлгүүр худалдаанд эвлүүз лэх, угсрах, наах, зүйх гэх мэт сэтгэхүй хөгжүүлэх, өнгө дүрс таниулах тоглоом ихээр худал- дах хэрэгтэд байна. Гэтэл үнэн хэрэг дээрээ хөдөө сумын дэл- гүүрт хүүхдийц тоглоомын м4- шин бөмбөг, бөмбөлөг хүүхэл" дэй нүдний. гэм болсот хэвээр байна, Хэрэв жилд нэг удаа 20-30 ширхэг изг төрлийн тоглоом ирвэл түүнийг цэцэр- лэг ясли бөөнөөр нь авч ний- тэд хүртэхгүй байна, Гэтэл төв газраа гүйлгээгүй шахам байх юм. Энэ нь нзг талаар хот хө- дөөгийгг хүүхдийн тайнн мэдэ- хүйг ижил биш түвшинд хүр- гэж байна, р -- Хүүхдийг долоон наснаас. сургуульд анахад нэг айхаарах зүйл бод сурагчийн дДүрэжг хувцас, сапдал: ширээний тухай. асуудал юм. Мөн цүмхний том жижиг номны зузаан нимгэний тухай ч бодолимоор байна. Са- тал болгоход хот хөдөөгийн аль ч мөхцөлд таваас долоон Нас- им. хүүхдийн зун өвлийн гутал эрэгтэй хүүхдийд НИМГуц ЦАаМмЧ хүрэлцэхгүй. байна, х.“лчинанжиниихинниниинаиниалеинииинилимттинииалилиийгиалахтист ИХ-УУЛААС ИРСЭН ЗАХИДАЛ Хүүхэд насандаа зураг Ч зураагүй, шүлэг бичээгүй Ч Хүн цөөхөн байх. Түүннїг бид уншигч багачуудаас ирүүлж буй олок тооны З зураг, шүлгүүдээс мэдэж З байна. Урнаар сэтгэх авь- Шяастай хүүхдийн бичсэн Ч шүлэг бусдаасаа арай л зондоо байдаг юм. Завх:- Зны Бавуудорж, Хөвсгөлийн шны зөвлөлд Завханы Их- ЗУУлЛ сумын 8 жилийн дунд З сургуулийн сурагч Б.Бат- д тулга сүүлийн үед бичсэн 8 шүлэг, өгүүллэг, шог га. раа зэргээсээ ирүүллээ. Б.Олзуурхууштай зүйл түү- В кий бүтээлд олон байна. Я Хамгийн гол нь хүүхэд Б төрх, хөгжил хөдөлгөөн Б.Баттулга Дэлхийн нх дайны үед Дэвтэр үнэхээр ховор байлаа Харийн заналт дайсан Хамаг дэвтрийг цөлмөж ”” байлаа 3 Тэглээ ч гэсэн Зөвлөлтийн 3 ах нар З Тэрсүүд дайсныг ялан 23 дийлж Ч Сайхан дэвтэр маань ч 5 элбэг Саруул дэлхий жаргалтай болсон юм. Нэг өдөр хичээлээсээ 3 харьж яваад Нисэж яваа «Онгоц»-той гэнэт дайралдав 2 Сайн ажиглан харвал 5 Сайхан цаасаар хийжээ. 5 Сурлага -ичээлээр муу 8 Сул дүнтэй Сугар Ё Өөрийнхөө дэвтрийг ураад ш Өндөрт нисгэж байлаа, Ё Салан задгай Сугар шиг ш Сайхан дэвтрээр бүү тогло! З Хамгаас нандин түүнийг шз Хайрлаж яваарай! найзуудаа! цн а6эссиа мн тий УХААНД Олдох хүү цээж бичигт . муу Олон алдаа гаргадаг юм Хамгийн амархан үгийг Ч Хайхрамжгүйгээс алддаг байжээ ти ШИН н Ингэж алддаг байх нь гэж пи хөдөлмөр хичээл помоо давтдаггүй... гэж аав нь багштай ярил- шивнэн хэлээд) цахыг Болд гэрийн гадаа- наас сонсжээ, Тэгээд Оюун (Чи хаана байна вэ? гэж тэдэг найзаасаа: ямар юй -- шүлгүүдээс нь харагдаж байна. Энэ тухай ч өөрт нь бичсэн сахидалдаа би дурдлаа. -- Шүлэг бичихэд юу- наас эхлэх вэ? гэж уулзалт дээр олон хүүхэд асуудаг. Дүрслэхээс эхэлнэ гэж би олонтаа хариулж байлаа. Б.Баттулга утга зохнолын нэлээд ХЭД хэ- дэн төрлөөр авьяасаа тур. шиж эхэлж байгаа нь зүй- тэй санагдлаа. Тийм ч уч- раас бид түүний эхлэн би- чиж буй төрөл зүйл бүх- нээс сонгон авч уншигч та бүхний хүртээл болгож бай- на. Баттулгыг би зохиолч болно гэж баттай”хэлж ча» дахгүй. Хүүхэд нас бол олон мэргэжилд авьяас бие лэг, хүч чадлаа сорьдог үе юм. Нөгөө талаар зо- хнолч болох нь нх мэдлэг, авьяас дөлмөр дийгээсээ хүч чадлаа гэлтэй. лох нь мэдээж, Зохиолч тай. Баттулга аа! 3 Уран зохиолын оргил Ё өөд шантралгүй авирч, бэрхшээлийг ялж, гэлээ зориулан хөдөлмөр. 3 хүний сэтгэл зүрхийг Ё бүтээл чадвал зохиолч Г гэдэг алдрыг тойрон шаг» " шин хүрээлэх чинь аяндаа хайрлана. Хи- лөж, баясгах туурвиж шилдэг чээгээрэй, дүү минь! Ж.ДАШДОНДОГ Олдох хүү дотроо бодон Онц суралцдаг найздаа хэлсэн нь: -- Өнөөдрийн цээж бичигт хоёулаа Үзгээ сольж бичих үү? гэхэд Зандан найз нь хэсэг тайхсанаа -- За тэгье! гэж зөвшөөрчээ Олдох хүү Зандангийн Х үзгээр бичихдээ Олон үг алдаж бичсэн гэнэ Харин: найз. Зандан нь Хамгийн сайн бичсэн гэнэ, Үг үсэг алдаж бичдэг нь Үзгэнд биш ухаанд байдгийг Одоо Олдох сайн ухаарчээ Онц сайн суралцдаг болжээ. ОЮУНЫ ХӨДӨЛМӨ Энэ Болд ер нь оюуны хийдэггүй, ”-- Чиний хөдөлмөр гэж мин - НЭГЭН ТУСЛАГ Багш: -- Батболд! гэж дуудав. Батболд бослоо, -» Хичээл ярь П.И, Э үзэг л муу болохоор Майковскийн тухай... Тэгэхэд онц сурлагатан Мон Э200000ихэ Зоригт өндөлзөн босоод: -- Хөгжмийн аугаа их зохиолч П.И.Чайковский..., -- Чамайг ярь гэсэн ҮҮ Дуугүй бай. Алив, Бат- болд чи яры Зоригт үр" гэлжлүүлэн ярьж эхлэв. -- Чи Батболд юм уу? -- Үгүй ээ! багшаа. --- Тэгээд? -- Би Батболдыг дааж авсан болохоор түүнд ту- салж байна шүү дээ гэжээ. ЦУУРАЙ “Хошин үзэгдэл) Хөшиг нээгдмэгЦц уул хад үзэгдэнэ, Туулай ихэд ядарсан байдалтай явж буй нь үзэгдэнэ. Туулай нэг лай-- Ёох| ёх| бяцхан хадан дээр сууна, Туу. 1 (Алсад «Ёох! ёх!» гэж цуу райтна) Туулай: -- (босон ха- райж) Юу вэ? («Юу вэ? гэсэн дуу нь мөн л цуу- райтна), ? Туулай: - Чи хэн бэ? Цуурай: -- (туулайг дууриан хэлнэ) ай: -- Чи хэн бэ? гэнэ үү? (гэж өөртөө дуул- дах төдий хэлээд) - Би туулай байнаа! Цуурай: -- Би туулай байнаа! Туулай: (Өөртөө) Туулай байна шүү дээ! Мн- ний найз болох нь! (гэж -- Чи хаана байна вэ? цуурайтна), ла: й: - Би өдөлмөрийг хэлдэг Ухаагийн боржин Хадат хадан дээр сууж байна. (Цуурай мөн Л туулай шиг «би Ха- дат-УхаагийнН боржин ха- дан дээр сууж байна» гэ.. нэ). Туулай: Чи миний дэргэд,байгаа юм уу? худ- лаа! (гэж хашгирна) (Цуу- рай мөн давтаж хэлнэ). Туулай: (үзэгчдэд хан» дан) -- цаж буй Энэ надтай ярил- туулай чинь бүр, Дургүй хүргэчихлээ!) гэж чангаас чанга хэлнэ, (Цуу- рай давтана). Туулай: - Бүр дургүй хүргэчихлээ гэнэ үү? Ёс-" той тэнэг! (Цуурай тууг лайг дуурнана). Туулай: За! больё, Чамтай ярьж бай- гаад бүр залхчихлаа, (хэл» сэн үг нь Хитрайса, өшиг Ж--02313:2-75787 “Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. чин сэтгэлээс шавхан дайчла- | хыг шаарддаг нөр их хө» амьдралыг яруу сайхнаар ойлгож, хүз мүүст энэрэнгүй сэтгэлээр хандаж -буй Баттулга хүү ямар ч гэсэн сайн хүн бо- хүн. хамгийн Ё сайн хүн байх шаардлагге чин сэт- уншигчид За!: 111111111311111311111111:1211311 1131 111111 11111611:1| шинилшининэ шиглагишиинийнглнийцалтиишлүллшиий «ӨГЛӨӨ» Говь-алтай аймгийн 2Каргалан сумын 8 жилийн гуулийн 7-гийн «Б» ангийн сурагч У. БАТСҮХИЙН зурсан зураг. Дунд СУР Хүүхдүүд ээ! Өгөөж баян алтан намар танай гэр оронд баяр баясгалан бэлэглэж бай- на, Ширээн дээр чинь амтат тарвас, усан үзэм, төрөл бү" рийн жимс... Оройн хоолны чинь нэр төрөл, олширч, янз бүрийн ногоотой хоол голлож байгаа даа, Тийм болохоор эцэг эхийгээ ажлаасаа тарж ирэхийг хүлээж суухыноронд гэртээ буй ногоогоор амттай сайхан зууш хийчихээд бай- г вал хичнээн сайхан бэ? Ин- гээд өнөөдрийн дугаартаа 3а4- рим нэг хүнсний ногоогоор зууш бэлтгэхийг зөвлөе! Улаан манжингийн зууш Улаан манжингаа сайтар : усанд угаагаад, чанаж болго- но. Дараа нь хальсыг нь цэ- вэрлээд савханцар буюу дөр- взөлжиц хэрчээд бага зэрэг » шарна. Үүний дараа хөргөөд жижиглэн хэрчсэн ногоон сонгино, хольж, давс, ургам- лын тос цуугаар амтална, Орц: 800 грамм улаан ман- ХҮНСНИЙ НОГОО ВИТАМИН жин, цайны халбага дуу, нэг хоолны халбага наран цэцгийн тос, 50 грамм сонги. но, Шар лууван, алимны зууш Шар луувангаа угааж цэ- вэрлэнэ, Алимыг мөн угааж, год хэсгийг нь авч хаяна, Нарийн савханцар хэлбэрээр хэрчнх буюу үрүүлээр үрээд сайтар холЬж хутгана. Ин- гэсний дараа давс, элсэн чи» хэр хийж амтлана. Цөцгий юм уу ногоогоор чимнэ. Орц: 300 грамм шар лууван, 250 грамм алим, 100 грамм цөц- гий, 20 грамм элсэн чихэр. Алаг зууш Төмс, шар лууван, улаан манжингаа чанаж | болгоно. Хөргөсний дараа жижиг шоо дөрвөлжин хэлбэрээр зүсээд хольж хутгана. Үүн дээрээ жижигхэн хэрчсэн давсалсан өргөст хэмх, сонгино, давс хийнэ. Ургамлын тос, цуугаар (орос цуу) амтлаад, чанасан өндөгний “хэсгээр болон но- тоон сонгино, вандуйгаар чимж өгнө. Давсалсан өргөст хэмх байхгүй нөхцөлд дар- шилсан байцаа хэрэглэж бол- но. Шинэ ногоо (өргөсг хэмх, алим) нэмбэл бүр ч амттай болох нь мэдээж, Орц::3-4 ширхэг төмс, тус бүр 2 шир- хэг улаан манжин, шар луу- ван, 1--2 ширхэг давсалсан өргөст хэмх юм уу 150 грамм эсгэсэн байцаа, 2--3 хоолны халбага ургамлын тос, цуу, давс, халуун ногоо, Р, АЙСАЛБАЕВА Эрхлэгч Ж. ДАШДОНДОГ Индекс-14140 1234567 59101112 1 “Эдэ, 37: ЖИ ЛЕГТЭЙРТНЫ . зал ЛҮТТА, Л. тас Р үЄү (үгКХ ЭЭГ СТ ТүГЛ-ҮүүсЛЧГЭ ТЭ ЁГЛЛЕЭТЭ-ЧГ-ТЭ "983 33 дАХЬ жилдээ П МХЗЭ-цан Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын . ” Үнэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, зтоДдо М861(2181|) Дд 1986 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН-29. ЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН үлэнвэалта --1--ӨСВӨРИЙН СЭТГҮҮЛЧДИЙН НЭГ ӨДӨР ХҮҮХЭД ТА НАРЫН ӨӨРСДӨӨ «ГАРГАХ ДУГААР (4 Хүүхдүүд өөрсдийнхээ ажлыг өөрсдөө зохион лах талаар шинэ шаардлага тулгарч байна, Нийслэлийн ХШ дунд сур» туульд саяхан «Сурагчийн 2НэЭг өдөр» сонирхолтой ажил зохиов. Тэр өдөр хүүхдүүд багш болж ах- дах ангийнхан нь бага ан- тийнханд хичээл зааж, за- хирал болсон хүүхэд зо- ЧиИДдДдоо сургуулна танид- дууллаа. Хүүхдийг амьдрал хө өлмөрт бэлтгэх намын Зо- биелүүлэхэд ч тэр ажил чухал ач холбогдол» той. Бид «Сурагчийн нэг өдөр» сэдэвт ажлаас са- наа авч сониныхоо хууд” санд «Өсгөрийн сэтгүүлч- дийн нэг өдөр» зохион байгуулсхаар шийдвэрлэв. манай с Өөрөөр хэлбэл сонины нэг дугаарыг хүүхэ ДҮҮД та нар өөрсдөө бэлт- гэх юм. 1986 он--олон улсын энх тайвны жил, Иймд бид та нарын өөрсдөө гар- гах дугаарыг энх тайвны жилд зориулан«4Бид энх тайвныг хүсч байна» сэд- вээр бэлтгэнэ. Хүүхдүүд та нар энэ дугаарт энх тайвны сэ- дэвт найруулал, тэмдэг- лэл, сурвалжлага, нийтлэл, эсээ, улс төрийн шог, фо- то, зураасан зураг, бар зураг зэрэг сэтгүүлчийн олон төрлөөр оролцож болно. Та нар энх тайвныту- хай өөрсдийнхээ сурлага, хөдөлмөр, амьдралтай хол- бон энгийн жишээн ДЭЭР сонирхолтой зохиомжоор уран санаатай бичээрэй! А ? 2227 “Үх-тХ ЭВВЭМр р: ас ЄЧ БА ху ш 274 «Пионерийн үнэн» соч нинд эрхлэгч, нарийн бичь гийн дарга, хэлтсийн эрх» лэгч, утга зохиолын ажил» тан, фото сурвалжлагч, зураач, хэвлэлийн редакз тор, бичээч зэрэг олон ажил мэргэжлийн ах эгч нар чинь ажилладаг юм. Та нар бидний ажлыг | орлон хийж энх тайвны сэдвээр энэ оны ХЦП сат 8 рын сүүлийн хагасын нэг , гэн дугаарыг өөрсдөө гар. .» гаарай| Бичлэг, Фото, зуч раасан зургаа бидэнд , ирүүлэхдээ захидлынхаа 1 дугтуй дээр «Бид-- энх | тайвныг хүсч байна» Ду- , гаарт» гэж бичээрэй! : Та нарын материалыг УМ ХИ сарын 1 хүртэл хуга« | цаанд бид хүлээн авна. | сонины зөвлөл. ф---012---шыгшшэ м 218 С) 22) ОБГ ГИСНБИЙН Ур 1 Х Өнөөдөр бид шинэ булан нээж байна. Яагаад бид шинэ булангаа «Ппонерийн урилга» гэж нэрлэв. Та нарын бахархан дуурнавал зохих нэр цуутай хүмүү- | сийг урилгаар чинь бид сониныхоо хуудсан дээр уулзуулах болно. Маний сониныг хамгийн олон хүүхэд багтах том » танхим гэлтэй. Зуун ная гаруй мянган хүүхэд багтах тан- хим одоохондоо манайд байхгүй. Манай сонины уншлагын танхимд эдүгээ тийм олон хамшигтай. хүүхэд багтаж байгаа нь гай- Пиоперийн урилга. Түүнийг хэнд өгөх саналаа бидэгд бичээрэй! Бид пионерийн анхны урилгыг уншигчдынхаа хүсэлтээр БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар хоньчин Ц. Намхайням- бууд илгээлээ. Ц. Намхайнямбуу пионерийн урилгыг “хүлээж авч та нарын асуултад харнулахад бэлэц байна: Үэдгэв, илэрхийллээ... ЗОРИЛГОТОЙ с. Хоньчин Ц. Намхайнямбуу- гийн зургийг Та нар харж |байна. Энгэр дээр нь эвлэ- лийн тэмдэг, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Тэргүүний малчич залуу» алтан медаль үзэг- дэнэ. Эвлэлийн гишүүн - Н. Намхайнямбуугийн зургийг | одоогоос арван дөрвөн жи- | лийн өмнө манай тусгай сур- | валжлагч Ж. Дашдондог авч, ! найруулал бичжээ. П. Намхайнямбуу аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны бүгд хурал дээр «Би нэгдэл нийгэмдээ түмэн цагаан хонь өсгөж өг- нө» гэж амлаад удаагүй бай- сан цаг. «Тэргүүний малчин | залуу» алтан медаль энгэр ! дээрээ гялалзуулсаар ирэхэд | нөхөд нь түүнд: | о-- Манай "Намхайнямбуу | залуучуудын баатар болжээ “гэлцсэн гэдэг. Олон түмний |үр ерөөлөөр болж зургаан жилийн дараа БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар болсон юм. МАХН-ын ХЇХ их хурлын | өмпөхөн ОЦ. Нямхайнямбуу | цаатай авсан үүргээ дөрвөп (мэн цагаан хонь нэгдэлдээ |. өсгөн өгчээ. » Коммунистуудын дээд ям оны өвввэлөрлаглвлллаөр! чуулга уулзалтын хүндэт ин- дэр дээрээс энэ жил Ц. Нам- хайнямбуу түмэн цагаан хонь өсгөх өндөр үүргийг хоёр дахь удаагаа авлаа. Баатрын хөдөлмөрийн хоёрдахь гараа эхлэв. Зорилготой явах сайхан. Өөртөө зорилго тавьж түүн дээ хүрэх гэж тэмцэж явах шиг сайхан зүйл юу байх билээ. 3 Ц. Намхайнямбуу одоо та- ван хүүхэдтэй. МАХН-ын Төв Хорооны гишүүн, БНМАУ-ын Арлын Их Хур- лын депутат. Шилдэг хонь- чин залууст түүний нэрэм- вит шагнал олгодог. Нам- хайнямбуугийн шагналт хонь чин олон бий. Та нарын дотор ч Нацхай- нямбуу шиг хоньчин ФОЛОХ хүсэлтэй хүүхэд цөөнгүй байгаа нь мэдээж, Тэд хоньч чин болоод түүний нэрэмжит шагналыг авах нь ч лав, Пионерүүд ээ! Ц. Намхай- нямбуугаас сонирхсон асуулч тай танай сонины газарт ирүүлнэ үү? Бид асуултыг 4 ДАВАА, А ҮНЭ10МӨНГӨ 971 х Ч 4 чинь алдарт хоньчинд тавьж, , та нартай уулзах боломжийг бүрдүүлж өгнө. Асуултыг “чинь хүлээж байна. ! ) Ц. НАМХАЙНЯМБУУД 1 ТАВИХ ЧИНИЙ АСУУЛТ ПИОНЕРИЙН ХУВЬ НЭМЭР (Фото СУРВАЛЖЛАГА) М. Самбуу, П. Гантөмөр, Д. Сүхбаатар, Д. Дэмчиг- жав, Д. Ендонжамц, П, Баасанжав, Д. Самдан, А. Бат- баяр, С. Бааяа, Я. Сайнжаргал, П. Лхагвадорж нарын Өлөн комбайнчид ургац хураах жилийн төлөвлөгөөг хам- тийн түрүүнд биелүүлж Баруунтурууны бүх тарналанч- дын бахархал болсон юм. Ийм олон аварга төрөхөд Ба- руунтурууны дунд сургуулийн пионер сурагчид хувь нэмэр оруулж инонерийн сайн үйлс бүтээсэн билээ. Редакцид захидал ирлээ. Захидлууд алс баруун хяз- |. гаар, өмнийн шаргал говь 0»- эх орны маань өнцөг бу- лан бүрээс сонины редак- цийг зорин иржээ. Сурагч бэхээр хичээнгүйлэн хаяг- ласан захидлуудад зуны амралтын зугаатай сайхан үе, пионерийн хөгжөөнт хотхон, шинэ танилцсан анд найзын тухай олон зүйлийг дурсан өгүүлжээ. Мөн МАХН-ын Төв Хо- рооноос гаргасан сургуу- лийн системийг боловсрон- гуй болгох тухай сэдвийн төслийг баяртай хүлээн авч хөдөлмөрийн дадлага, чад- вар эзэмшихийн тулд юу сурч, хөдөлмөрийн ямар амжилт бүтээл гаргаснаа ч бахархан бичжээ.. Өвөрхгнгай аймгийн Ху- жирт сумын дунд сургуу. лийн сурагч Ц. Ганбаатар, мөн аймгийн Хархорин су-, мын Ї дунд сургуулийн сурагч С. Гэрэлчулуун нар өөрсдийн гараар тарьж Эф ургуулсан хүнсний ногоо- гоо хурааж байгаа тухай, Өмнөговь аймгийн Булгар сумын дунд сургуулийн долдугаар ангийн сурагч Б. Цэрэнням тус сургуу- лийн сурагчид 14 тонн х өвс хадаж малчдад илгээ- сэн тухай, Дорнод айм- тийн Чойбалсан сумын дунд сургуулийн багш Д. Цэдэндамба, сургуулийн- хаа хөдөлмөр амралтын зусланд сурагчид ажил- лаж ааруул тавьж тараг бүрж, хөдөлмөрийн дадла: га эзэмшиж байгаа тухай, мон аймгийн “Чойбалсан хотын ЇЇ сургуулийн багш Ш. Буд пионерийн бү. тээлч үйлс аянаар сураг- чид хэрхэн аялж байгал тухай, Увс аймгаас 2К.Заг- лаа бяцхан саальчин ЇЇ. Булганхүү охины хөдөлмө- гийн амжилтын тухай, Нийслэлийн 72 лутаар сур- гуулийн багш Д. Батмөнх сурагчид малд арвин их хадлан тэжээл бэлтгэхэл “ идэвхтэй оролцож байгаа тухай тус тус мэдээлжээ. -- Анхаар! Донсолгоо! гэсэн пионерийн дохногоор тээ- кэрчид будаа асгахаас урьдчилан сэргийлж чадах болжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Пнонер сурагчдын урлагийн үзлэгийн алтан медальт сурагч ДХ. Цэвэгмид ургацын талбайд | Бэ 207 ТЭГВВГЖОООЛЭЭИТҮТТҮС СЭГТтүЖЛҮЛЭЛСВ ЛЭЭЭЭЖЭлголэлэ, хэмийг -- Бага ангийн сурагчид тээвэрчдийн замын хонхрыг тэгшлэх жижиг чулуу зөөжээ. Долсон настай сурагч А. : : Агиймаа, Б. Туул хоёр ч хичээлийн дараа тарналгничдад С. Соёлмаа, А, Мэндгуль нарын удирдсан хянах постын туслахаар явж байна, пнонерүүд комбайнчдын хариуцлага дээшлүүлэхэд Ммэдэг- С. БОДООШИНН дэхүйц хувь нэмэр оруулжээ, авсан фото бан НАМРЫН ӨГӨӨЖ ДЕ Талх яаж бүтдэгийг Хүүхэд болгон оролцоно Та нар мэдэх үү? гээд Дараа нь үйлдвэрт ирнэ ХГ Г ЭЛЖИЛСЭЭР Ав бяэлугнданлан Дахин боловсруулалт хийнэ Газар хагална, борнойдно Цахилгаан машинууд Дээрх уншигчиддаа хө- Хэнтий аймгийн Биндэр сумын 10 жилийн сургуу- лийн пионерийн бүлгэмээс «Пионерийн десант--ур-» гацын талбайд» цуваа 30- хиов. Цуваанд 360 газуй сурагч хамрагдаж үр та- рианы 967 га талбайгаас 10,5 тонн хаягдал тарил, хүнсний ногооны 5 га тал- байгаас 2 тонн хаягдал төмс хураав. Ялангуяа 6 гийн «А», «Бэ» ангийн сурагчид хамт олноо хо- шуучлан ажиллаа. Пионерийн ахлах удир- даг П. Эрдэнэчимэг 2 2 . Завхан аймгийн Баяп Тэс сумын дунд сургуулийн пионерийн бүлгэмээс өгөөж баян Ховоогийн хөндийн ургацын талбайд уралдан ажиллаж байгаа механик- жуулагч, тариаланч ахэгч нартаа туслах зорилгоор пионерийн десант буул» гав, Десантын сурагчид 5 га талбайгаас 40 тонн төмс хураасны ,гадна тал- байд хадсан тэжээлийг Су- халдах, ачих, нуруулдах ажил хийлээ. Сурагч П, БЯМБАРАГЧААЛ 2 ” » Зүүнхараа хотын Томөр замын зангилгааны тус: лах аж ахуйд хотын (10 жилийн 1! сургуулийн Ү! УЦ, УШ ангийн сурггчид ажиллав, Тарьсан бүгдийг гээлгүй хураахын төлөө шиопер сурагчид шамдацгааж 14,5 гатийн төмсийг хурааж, 16,5 га талбайд үзлэг хийж хаягдсан төмсийг түүлээ. Пионерийн ахлах удир- дагч 5577 / л Ган болбол услана, тордоно нүргэлнэ дөлмөр, сурлагын өндөр ШИШ 7 АЭЖ, : БАЙНА Намар хураана. цэвэрлэнэ шаасан хвс Урсана амжилт хүсье! Та бүхнээ- 109) 10 ї Нааш нь зөөнө тээвэрлэнэ Уйлтулжэс, Хүсыын ЭвСГ сээ хүүхдийн амьдралын ! | Оюутан сурагчил ажиллана ян онтгий хаяарай олон талт асуудлаар утга 5 Олон атарчид уралдана гэв. агуулга, ур чадвар сай- Хүн бүхэн зүтгэнэ 2Ж.НЯМЛОРЖ тай бичсэн найруулал, тэм- 2 дэглэл, сурвалжлага өгүү- лэл, нийтлэл, эсээ, ярилц- лага, өлгөц, шог найруу: лал хүлээж байна. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН Сэаттэагєгагасттээдтєлтатгазанаааниацгини хавлэнНЭИЛЛИЦ111113131701377ҮГТЕО1ҮҮҮН 113113413111:111141121980221170111303111710101107112100 201 1 11720171Ү17180201111 ЇЇ»... пап яипсгигжо Ё.Еаэшссоосгосаэчиа, Ч оргон ЯРЬЖ БАЙНА МХЗЭ-ийн Төв Хороонд «Компьютерийн клуб» бай- лагдсан тухай сопиноос мэдээд тэнд очиж компьютер тэй хийсэн Ярилцлагаа та бүхэнд сонирхуулья, - Нэр чинь хэн билээ? -- Правец--82 гэдэг мик- рокомпьютер, -- Чамайг анх хаана, хэ- дэн Онд үйлдвэрлэсэн бэ? -- 1982 онд БНБАУ-д -- Чи намтраасаа өгөөч? ярьж - Анх 1944 опд АНУ-д «Марк-1», 1950 онд ЗХУ-д «МэСМ» нэртэй тооцоолох алектрон машин (ЇЭМ) зо- хнон бүтээсэн цагаас мнпий намтар эхэлнэ. Тэр үеийн ТЭМ 20--30 мянган элект- рон лампаар хийгдсэн учир асар том хэмжээтэй, хоёр давхар байшинг эзэлж 1 се- кундэд д 55-48 мянган үйлдэд хийх хүчин чадалтай байсан юм. Электрон. лам- пын оронд хагас дамжуулагч диод, транзистор гарч ирснээр ТЭМ-ын дараагийн үе эхэл сэн билээ. Хоёрдугаар үеийн ТЭМ нь овор хэмжээ багасч, хүчин чадал нь 1 секундэд 100 орчим мянгап үйлдэл хийх хүртлээ нэмэгдсэн НЬ Минск-32 гэдэг -ТЭМ-ыг СТГ-т суурилуулж байсныг та нар мэднэ биз дээ. Улсын аварга шалгаруулах чүүдийн зэлжит шатрын улсад саяхан урал- мастер Б. Мягмарсүрэн тэргүүтэй ма- най шилдэг шатарчид орсон юм. Тэдний дунд нийслэлийн дөрэв- дүгээр сургуулийн наймдугаар Гарзлмаа, УР- нутагтаа буцсан болохоор би ” идэвхтэй эмэгт: тэмцсэн манай болж өнгөрөв. даанд улсын Энэхүү аварга. ангийн сурагч хан хотын Г үндэс» хичээлийг замаа ага 2118:11112--17127222221111112111111111111ҮТНИ2Л ЛИН ЛИН МИНИЙ НЭР--«ПРАВЕЦ--82» | Шинжлэх ухаан техникийн дэвшлийн өнөө үед компью- терийн техник эрчимтэй хөгжиж, улс ардын аж ахуйд өр» гӨн нэвтэрч улмаар компьютерийн бологсролын асуудлыг хоёрдахь бичиг үсэгт суралцахтай эн зэрэгцүүлэн боллоо. «Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох хай сэдэв»-ийн төсөлд ерөнхий боловсролын гуулийн ахлах ангид «Мэдээлэл зүй, тооцоолох техникийн шинээр судлуулахаар зассан билээ, Ийм учраас манай сонины газраас хүүхэд багачууд та нарт компьютерийн талаар анхны мэдэгдэхүүн олгох зорилгоор «Компьютер ярьж байна» булан нээж байна. Энэ буланд компьютерийг юунд хэрэглэдэг, ямар ач холбогдолтой бо- лох талаар болон компьютер гэж юу болох, түүний бүтэц, компьютертэй хэрхэн ажиллах талаар тайлбарлах юм. Хүүхдүүд, та нар сонирхсон асуулт, шинэ буланд нийт- лэгдсэн материалын талаар санал хүсэлтээ ирүүлээрэй. КОМПЬЮТЕР ХҮҮХЭД ХОЁР тавих ту- дунд сур ТЭМ-ны дараагийн үе ин теграл схем бий болсонтой холбоотой, ЗХУ болон ах дүү социалист орнуудын хамтын ажиллагааны дүнд нэгдсэн системийн ТЭМ-ыг бүтзэсэн нь ах дүү орнуудын улс ар- дын аж ахуйд өргөн нэвтэрч байна. Би өөрөө дөрэв дэх үеийн ТЭМ. -- Чи хойч үеийнхээ ту- хай юу гэж бодож байна вэ? --Өнөөдөр тавдугаар үеийн ТЭМ-ны тухай ярна их дэг- дэж байна. Миний бодлоор бол энэ зууны эцсээр гарч ирэх ТЭМ маш өндөр (1.се- кундэд миллиард үйлдэл хийх) чадалтай боловч хүн бүхний энгэрийн халаасанд тэмдэглэлийн дэвтэр, үзэг харандааных нь оронд байх болов уу? -- Чи өөрийнхөө тухай тодруулж ярина уу? - Би 1 секундэд гучаад мянган үйлдэл цээжээр 60- дож, тархиндаа «Пионерийн үнэн» сонины гурван дугаар ХВАРГЫГ ХОЖСОН хапициийницйннинапийцициццицийиининин дээр бичигдсэн бүх зүйлийг хадгалж, дуртай хэсгээс нь уншиж, хуулан бичиж егч чадна. Түүнээс гадна би зураг зурж, хөгжим тоглож, тэр ч байтугай хүүхдүүд та нартай шатар даамнНаас эхлэн янз бүрийн тоглоом тоглож наадаж чадна. Бидний 10 компьютерийг Болгарын коммунист залуу- чуудын эвлэлийн байгуулла- гаас МХЗЭ-ийн Төв Хороонд бэлэглэсэн юм. Саяхан нээгдсэн | ШБОС- 86 үзэсгэлэнд манай шинийг санаачлагч ах нар «Пиопер» гэдэг компьютер зохион 0ү- тээснийг та нар үзсэн биз дээ, Энэ компьютер бол ми- ний төрсөн дүү. Ийм компью- тер ойрын жилүүдэд танай бүх сургуулиудад очно гэ- дэгт би итгэж байна. -- Танд их баярлалаа. Баяртай, -- Дараа уулзатлаа баяр- тай. : Д. БАДАРЧ (ПДСийн Ахдүү соцналнст орнуудын пионерүүд компьютертэй багш) нөхөрлөж, бидэнд сайхан үлгэр дуурнал үзүүлж байна. "" шит” ЧИ ЯМАР. АМЬТАН ТЭЖЭЭДЭГ ВЭ? ПИОНЕР ОХИН хоёр морь айлын хоёр тэмээ- нээс арай хүчтэй байх болов уу тэж миний Өмнө сууж байгаа охип тавилаа тайлбарлаж, байв. дЗ 12. Б: д3 ф5-- зл сб-ийн буудал сүрхий сулрана гээд 13..Тд2 Бдб --айлын бэрс үйл ажиллагаандаа ” оров тэж тэр яриагаа үргэлж- охин хо? аварга рч Батцэцэг сын үрэнтэй В, Энэхүү үзүүлбэл: Ц. Батцоцэг -5Б.1 Хуучин алт. 1. д4 Мфб 2.с4:6 3, Ммс3 Тг7 4. е4 д6 5. фЗ--охин энэ хэдэя нүүдлийг хөлөг дээр на- дад үзүүлэхэд энэтхэг х -Энэ чинь ямар 2агвар гээч вэ? тэж би зориуд асуув. --Энэ чинь загвар биш, 36- мишийн систем гэдэг юм гэсэн хариу сояслоо. 5... Мвд7 --ингэж нүүсэн нүүдлийг «Гарааны бага нэв- тэрхий толь» дотроос би олж харсангүй, харин 5... с6 буюу 5...0--О гэсэн нүүдэл байсан гэж, Батцэцэг яриад хөлөг дээр харуулж байв, 6. Тє3 О--О-би яг онолоор нь нүүх гэсэн чинь ээлж өөрч- лөгдөж, болохоо байдаг юм бай- на. Тэгэхээр нь хамаг бодоо бу- шуухан гэгч нь хөллүүлж тог- лохоор шийдэв. 7. Тд3 с5 8. до Ба5 9. Мге2 Ме5 10, 0--О0 Мфд?7 11. Ф4 --энэ нүүдлээр би муу тэмээ- гээ айлын сайн мориноос арил- жиж тоглов. Учир иь хөлөт дээр Ши 2-00022 байрлалыг түгжмэл хэлбэртэй тул тазилыг їрсүрэн лүүлэв, 14. Трав!, фе 15. М:24 Мфб 16. М21:9 --е4-ийн буудал зэлсэн товийнхоо морийг бэ- морио чөдөрлөн нүүв гэж барласаар л байв. 16... М:ї4--энэ морь чухам яах гэж манай талд ирсэн нь надад ойлгогдсолгүй, надад аюул учруулсан зүйлгүй болохоор хар тал нэг чухал зол алдчн- хаз бололтой гэлтэй, ИМТЭХиЙН сронд 16... хб гэж хүүгээ түл- хэн мпинй морины нүүдлийг хассан бол дээрсэн гэхэд 17. ТсЗ Тхд--энэ бол ёстой --Тэмэзэгээ хадгалах нь зон, их мастер Эдуард Гуфемд тэ- мээнээсээ сална гэдэг нүгэл гэж хэлдэг биш үү! гэж ХЭХЭД ОХЫН ТОлгойгОО сэгсрэн Хүүхдүүд ээ! Байр сууц, сургуулийнхаа биологийн ка- бинетад амьтны булан бай- гуулж амьтан тэжээх нь та нарт хичзэлээр үзсэн мэд- лэгэз гүнзгийрүүлэх төдий: гүй амьтны аймгийн биоло- гийц онцлог, тэдний амьдра: лын талаар шинэ шинэ мэд- лэг олж авахад туслана. Ямар амьтан тэжээвэл «хамгийн тохиромжтой вэ? Тэжээхдээ юу анхаарах, хэрхэн хоол: лох, ариун цэврийн ямар ажил хийх талаар зөвлөс. Юуны өмнө байр сууц, сур- гуулийн орчимд аквариу- мын загас, могой, гүрвэл яст мэлхий, бах, ногооц мэлхий, усан гахай, комечок, туулай, дууч болон жиргэ- дэг шувууд, хэрэм, жирх, зараа зэрэг амьтад тэжээж болох ба харин махчин амь- тад (муур, нохой, үнэг) тэ- жээх нь тохиромжгүй. Амьт- ны булан байгуулахад юуны өмнө амьтнаа байрлуулах байраа (террариум, амьтны тор, аквариум) бэлтгээд эрүүл ахуйн горимыг сайтар сахиж, жил тутам мал эм- нэлэгт үзүүлж халдварт өвч- нөөс сэргийлэх туулга, тариа хийлгээрэй, Тэжээж буй амьтныхаа хоол тэжээлийн “хувиар гаргаж илүүдэл хоол үлдэхгүйгээр тэжээлийг таа- руулан ялгадсыг нь байнга цэвэрлэнэ, й Террариум --Тухайн амьт- ны амьдралын тохиромж- той орчинг бий болго- «он бичил орчин байрыг хэлнэ. (Зураг 1) Террариу- мыг төмөр хүрээтэй шилэн хавтгайгаар хийж . болно. Террарнумд мэлхий, бах,ус- ны яст мэлхий зэрэг хэвлээр явагч, мэрэгчдийг байрлуул- на. Нэг тасалгаанд нь голын угаасан элс 5--410 см зу. заан дэвсэж Өнцөгт нь шил шаазангийн хэлтэрхийгээр хоргодох нүх барина, Элсэн дээрээ шавар чулуугаар өчүү: хэц уул толгод барьж ойм, авиргана, хайтан зэрэг ур- гамлаар чимнэ, Террариумын дулаан -4-23 градусаас ба- гагүй байвал амьтдын амьд- ралын идэвхжил сайн, хөдөл- гоонтэй, хоол тэжээлээ сайн барьдаг. Амьтдаа амьд ялаа, шумуул, зэргээр хооллоно. Амьтны төр --шувуу, зараа, хэрэм, жирх, комечок, туулай зэргийг тэжээхэд тор хэрэг- лэнэ. (Зураг 2) : Торыг төмөр, модоор хий- нэ. Хөнгөц цагаан, зэс утас хэрэглэж болохгүй. Харин цайрдсан никельдсэн утас тохиромжтой, Хэрэм, туулай, жирх зэрэг хурдан хөдөл- гөөнтэй амьтдад Нэлээд УРТ т лал тэжээ” орны хажуу талыг л тавцантай хийгээрэй. Гэрийн нөхцөлд тэжээхэд амьтан бүр өвөрмөц ялгаа- тай орчин нөхцөл, тэжээл шаардана. Хэрэм, Зулзагыг 6-8 дугаар сард барьж, самар, үр тарина, талхны үүрмэгээр тэжээнэ. Ердийн нөхцөлд 2--4 жил наслах ба арчилгаа хоол тїжээл сайтай нөхцөлд 15 жил ч насладаг. Зараа, Гол идэш нь шавьж боловч гаршуулж тэжээсэн нөхцөлд элдэвидэШ тэн (мах, самар, сүүн бү- тээгдэхүүн) болно. Харин жимс жимсгэнэ иддэггүй. За- раа өргөсөн дээрзэ алнм авч яваа үлгэрийг хүүхдүүд та нар санаж байгаа байх.Энэ нь идэшний зориулалттай бус, алимны шүүсээр нь ӨВ- гөс арьсаа цэвэрлэж шавьж- наас өвчин халдварлахаас сэргийлдэг ажээ. Зараа өвөлд ичдэг, шөнийн амьдралтай амьтан, Усан гахай өмнөт каас- гаралтай. Эдэ мэрэг. чийг колумбын үеэс европт таршуулан тэжээж иржээ. Гадаад төрх нь гахайтай төстэй. Усан гахайг 7Ох7Ох 30-см-ийн торонд, эсвэл ам сар нь задгай модон хайрц- танд тэжээнэ, Хоол тэжээ- лийг шаазан, шавар тавганд хийж өдөрт хоёр удаа хоол- лоно. усан гахайд Х0- амерн- рэг тараг, талх, сүү ӨГНӨ, Л. ЧИМЭД (ЗБТС-ын арга зүйч) тү е 4 4) , Эмьлн” Оюуных байраа соли тын баруун захруу хуүэа. Бид хоёр нэг ангид долоон жил, нэг байранд арваад жил хамт “байсан найзууд билээ. Оюуны аав Раднаа гуай орой болгон шахам аавтай шатар тоглоно. Оюун манай ангийн дуучин төдийгүй орос хэдээр ном чөлөөтэй уншиж, түүннйгээ надад ярьж өгнө. нд хоёр хичээлдээ хамт явж ЦУг ИРж гэрийн даалгавраа ойролцоох номын санд бас л хамт хийдэгсэн. Нэг ширээнд сууж ангийн жижүүр ч хамт Хийдэг болохоор тэгдэг юмуу бүү мэд, манай ширээн дээр ч орцын хапан дээр ч зарим- даа Оюуны гэрийн хаалганд «04-Б-Дурлал» гэж харан- даагаар, шохойгоор тэр ч бүү хэл бүр хадаасаар зурчих- сан байдгийг нь яана. Оюун түүнийг хараад хацар нь улайн «Балай юм» гээд юү дайралдсанаараа зүлгэж арил- гана. Би ч гэсэн «Яг бичиж байхад нь эзнийг нь бариад авах юмсан» гэж бодно. Оюун харин намайг худлаа хэлэхэд маш дургүй! Ямар нэгэн хэ- рэг хийгээд нуучихвал заа- вал хэлүүлж байж сална шүү! Эсвэл ээжид ч юмуу багшид «Энэ Борхүү чинь тэгсэн шүү» гээд шув шулуу- хан хэлнэ. Гэхдээ Оюуныг ховч гэж хэн ч хэлдэггүй бай- сан юм. Би нэг удаа загас хэлбэртэй жижигхэн улаан тонгорог цүнхэндээ хийж хн- чээл дээрэа очоод ангийнхан- даа гайхуулсан юм. Гэтэл тэр өдөр манай ангийнхан сэргий- лэхийн нэг ангийн даргатай уулзалт хийлээ. Тэр хүн «Хутга мэс биедээ авч ява- хыг хориглосон зарлиг хууль байдаг» хэмээн яриад «Та нарын дотор арай тийм хүү- хэд байхгүй биз» гэхэд манай ачгийнхан огт дуугарсангүй! Тэтэл Оюун миний хажуу руу ёворч «Чи босооч?! Өнөөдөр ЧИН хутга авчирсан шүү дээ» гэїн шивнэв. Би сэргийлэхийн даргаас айгаад дуугарч ча- дахгүй чичирч суутал Оюун гэнэт босоод «Ахаа Борхүү өнөөдЄєр жижигхэн хутга ав- чирсан!» гэчихлээ. Ангийн багш дуу алдан «Юу? Бор- хүү чи гаргаад ир!» гэлзэ. Би бяцхан тонгорогоо гаргаж өгөхдөө Оюуныг «Ёстой хам- гийн өөдгүй ховч» гэж бодож байж билээ. Сэргийлэхийн ах миний тонгорогыг багшид өгөөд «Аав зэжид нь өгөө- рэй» гэв, Хичээл тараад ха- рих замдаа би Оюунтай юү ч ярилгуй тэр ч байтугай өөр замаар явсан гээч! Орой нь ээж «Чи юунд Оюуныгаа гом- доогоо вэ? Үнэнийг нь хэл- сэн хүнд мууддаг ЧИНЬФӨӨД гүй л хүний зан даа?!» гэж зэмлэв. Үүнээс ондоо Оюу- ныг би хэзээ ч гомдоогоогүй! Би ангидаа хол бөмбөгийн шаггүй хаалгач! Тэмцээн бо- лох юмуу Зүгээр тоглоход Оюун хэзээний ойролцоо ир- чихсэн «Борхүү! Амжилт!» тэж хэлээд гараараа даллан инээж зогсдогсон, Ёр нь тэ- тээд Оюуны тухай яриад байвал зөндөө юм бий л дээ. Ийм найз маань өвөр хороо- лолд нүүнэ гэдэг надад нэг я гонсгор! Нүүхийнхээ урьд орой Радиаа гуайнх манайхыг гэртээ оруулж цай уулгалаа. Оюуны төрсөн өдөр, эсвэл шинэ жил болоход л байдаг шиг ширээ дүүрэн идэх уух юм байсан ч би л лав сайн идэж чадаагүй! Яжаад ч юм бэ тэр бүгд миний хувьд ямар нэгэн баяр баясгалантай сай- хан явдал болсонгүй! Оюун- тай хамт дандаа цуг Явдаг тэр л замаараа ганцаараа ал- хаж ирлээ. Гэтэл Раднаа гуайн иүүгээд явчихсан бай» ранд нь өөр айл юмаа. зөөн оруулж байлаа. Ээж бас та- нихгүй айлын юмнаас зөөл- цөж байв, «Миний хүү цайгаа уучихаад Энэ найзынхаа юм- наас оруулалцаж тусла!» тээд нэг хүүг Заалаа. Бид хоёр бие биеэ хэсэг ширтээд хоёулаа инээмсэглэт,,. Бумбаа бид хоёр тэр лороо Л танилцлаа. Тэр мапай ян- “ӨӨЖИГДОЖ БОЛОХГҮЙ» ТЭМЦЭЭН | чээлдээ явах гэнэ. «Чи ми- ний хажууд суугаарай!» гэж би хэллээ. Тэр толгой дохин инээмсэглэв. : Бумбаа бид хоёр ягл Оюун бид хоёр шиг бүх юмаа хам- тарч хийдэг боллоо. Бумбаа эрэгтэй хүүхэд болохоороо Оюунаас ондоо, тэр нь ч на- дад аятайхан юм шиг! Бум- баа хөл бөмбөг бас тоглоно. Нэлээд яггүй довтлогч,.. Бид хоёр үргэлж нэг тал болж нө- төө багаа хожно. Бумбааг ирээд сар гаруй болсны хойно бид хоёр нэг удаа ангийн жижүүр хийлээ. Уул нь би Оюуныг шилжсэ- нээс хойш Дагиймаатай жи- жүүр хийдэг болсон юм. Тэр өдөр Дагиймаагийн толгой нь өвдөөд хичээл дээрээс яваад өгсөн болохоор Бумбаа надад туслаж байгаа нь энэ, Бумбаа бид хоёр ангиа цэвэр- лээд дараа нь тоосоо арчлаа. Манай анги хими-биологийн кабинет болохоор шилэн сав ихтэй. Гэнэт тас! Тавиур дээр байсан олон шилнээс нэг” нь шалан дээр бяц уна- жээ. Би түүнийг тохойгоороо түлхчихэж... -- Одоо яана? гэж намайг хашгирах шахам асуухад Бум- баа | - Үүдээ хурдхай түгжчи- хэе! гээд ухасхийж шал угаа- даг модоор хаалганы бариу- лыг чагтлав, Би яах ч учраа олохгүй мэлийжЖж зогстол “Бумбаа «Шалавхан. түүгээ- чээ? Юугаа харсан “юм бэ?! Цүнхэндээ хийж яваад гэ- трийнхээ наана байдаг хогийн сав руу хийчихэе» гээд ШИЛ» “ний хагархайнуудыг тонгойн түүв. Энэ үед » надад гэнэт Оюун бодогдлоо. Хэрэв Оюун- тай жижүүр хийж байгаад ингэсэн бол?!.. , -- Үгүй ээ Бумбаа багшид үнэнээ хэлье. Яршиг санаа зовоод байна? гэвэл тэр Ф Ч, но. Эн олон мэ 28 өйлөлд, до ЛЛШЧЛВ.ШЕ2НТ : руулах савнаас нэгийг нь хагалчих- сан байхад юү мэддэг юм бэ? Дуугүй л түргэн түү!» гэв, Хогийн саванд хагалсан шилэн саваа хаясан тэр шөнө миний нойр хүрдэггүй! Мар- гааш нь хичээл дээр ёстой зүдэрч өнгөрлөө... Ангийн багшийг орж ирэх тоолон до- роос юм хатгаад байх шиг санагдана. Хэд хонолоо. Ши- лэн сав мартагдах нь тэр! Нэг өдөр манай сургуулиас анги болгоноос шилж аваад хөл бөмбөгийн хоёр баг гар- гаж хооронд нь тоглуулаад аль хожсоныг нь районы сургуулиудын аварга шалга- тэмцээнд оруулах тухай биеийн тамирын багш мэдэгдэв. Мачай ангиас Бум» баа Нанзад бид гурав ши- лэгдлээ. Хоёр баг болгож ху- ваарилахад Бумбаа бид хоёр өор багт орчихов, Бид хоёр нэг багт орьё гэж багшаас гуйсан боловч «Хүч тэн- цүүлнэ» гээд зөвшөөрсөн- гүй! Нэлээд олон хоног бэлт- гэл хийлээ. Тэмцээнээс он- доо юу ч бодохгүй гүйж яв- сан. нэг Өдөр ангийн багш хичээл дээр орж ирээд «Ма- най ангиас химийн урвал явуулдаг чухал сав алга болчихож! Хагалсан юм. уу, авсан хүн байвал шудар- таар үнэнээ хэлчих!» гээд биднийг нэгд нэгэнгүй “той- руулан харав. Миний дотор палхийж Бумбаад «Яах вэ?» гэж шивпэтэл тэр «Дуугай!» гээд гуянаас ёо гэтэл чим- хэв. Багш урдаас хараад бид чив чимээгүй”хэсэг мөч ӨН- гөрлөө. Миний нүүр хачин чинэрлээ. Лав час улайсан байх! Багш «За за манай анги сүрхий хулгайчтай болж байгаа юм байна. Хул- гайч хүн ч хэзээ нэг цагт заавал баригдана даа! гэж “хэлчихээд гараад явлаа, Зав- “сярлагаанаар мянайхны ДУНД Хулгайч хэн бэ?. Түүнийг. сяаж барьж авах тухай цэглэв. Зар нь «Манай дэргэ, очоод « Бумбаа? Хоёулал” өрэсөө Үнэнээ хэлчих үү? Эднүүс чамайг гэж бодоод байх шиг байна» гэвэл Бумбаа «Чи таг дуугүй л бай! Одоо бүр өнгөрсөн, хулгайч нэр авах тийм сайхан байна уу?» гэж ам таглав. Би хоёр гурав хоног дотор бөөдийж явлаа, Нэг орой харих замдаа Бум- баа «Чи юундаа айгаад бай- гаа юм бэ? Чи бид хоёроос ондоо хэн ч мэдээгүй! Би хэзээ ч хүнд хэлэхгүй» гэс- нээр миний сэтгэл онгойж ! билээ. Хаврын нэгэн сайхан Өдөр хоёр багийн тэмцээн эхэллээ. Хөл бөмбөгийн тал- байд ахлах ангийнхан тэр чигтээ шахам цуглажээ Шийдвэрлэх мөч яг тулж тоо 3:3 болж цаг дуусахад 10-хан минут үлджээ. Бум- баа багийнхаа Ганболдтой бөмбөгийг харилцан дам- жуулсаар хаалганд ойр яож ирснээ байдаг чад- лаараа өшиглөв. Бөмбөг миний тарт эргэлдэж, хүүх- ДҮҮД уухай хашгиран алга ташиж байлаа. Бумбаагийн өшиглөсөн хэд Хэдэн удаа- гийн бөмбөгийг би ийнхүү тогтоов. Хоёр баг түр зав- сарлага авав. Манай ахлагч «За Борхүү минь тавхан мн- нут л тэсвэл манайх хож- лоо» гэж шивнээд шүглийн - дуунаар гүйлээ. Бумбаа нө- гөө багийн ганц сайн довт- логч билээ. Тэр дахиад Л миний өмнө .бөмбөгтэйгөө тулж ирлээ, Бөмбөгийг би элгэндээ тэвэрч харуулдан унаад бостол Бумбаа хөлсөө гарынхаа шуугаар арчих зуур «Ингээд байвал шилэн савны хулгайч гэдгий чинь тараана шүү! Сайхан мэдээ. рэй» гэж хорсолтойёо хэлээд -цааш эргэв. Би яаснаа бүү мэд! Нэг | мэдэхэд «Юугаа гөлрөөд байна аа? Түргэн гараач» гэх ахлагчийн дуунаар сэ- хээ авав. Би хөл бөмбөгийн хаалган дээр зогсож байгаа тамирчин биш, харин «Ши- лэн савны хулгайч» гэгдээд багш нарын конторт урвайж зогсоо мэт болов. | Бөмбөг айлын хаалганы ойролцоо явна. Хэрэв манайд тулаад ирвэл би яах вэ? Бумбааг өшиглөхөд бөмбөгийг хаах юм бол өнөөдрөөс эхлээд «Хулгайч» хэрэв алдвал ма- най баг хожигдоно. Яах вэ? Хулгайч нэр зүүх үү? Эс- вэл хожих уу? Яг энэ мө- чид «Борхүү| Амжилт амь жилт» гэж хажуухан талд цангинах нь Оюуны дуу ДҮ- трээрээ. Би тэр зүг харвал Оюун гараараа даллан до- роо дэвхцээд инээмсэглэж харагдана. Тэр өнөөдөр на- майг лав тоглоно гэж санаад иржээ. Оюуныг харангуут миний хоолой зангирах шиг болоод нулимс нүд бүрхэв. Яагаад гэвэл би тэр өдөр Оюунтай жижүүр хийсэнсэн бол одоо юунд ингэж... Нэг мэдсэн нулимстай нүдний өмнө Бумбаа бөмбөгөө зал- саар хүрч ирээд арагшаа савж унах шиг болох аг шинд бөмбөг сум шиг нисэн манай хаалга руу шунхийв. Би хажуу тийш ялимгүй үсрээд бөмбөгийг дарж унаад ухасхийн босоход ций- лэлзэн байсан нулимс халт- лаа элдүүлсэн бөмбөгөн дээр лподхийн унав, Хүүхдүүдийн ура хашгирах, алга нижиг- нэтэл таших агшинд тэм цээн дууссаны дохио ШшүҮүГ лийн дуу Ч жингэнэв. Би бөмбөгөө шидчихээд өөрийнхөө багийнхантай Ч жа! гав. ганцаараа тэмцээний талбараас гүйлээ. “Ангийн багш Оюун хоёрын хэн нэгэнд нь үнэнээ хэлье! Дд. Сүхбаатарын пцэрэмжит “Улсын Хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. дүүдээ цүнхээ Ж. БАРАМСАН | ж үзэгчид дунд суусан бяцхан хүү хажуу талын үндээ хэллээ, | -- Юу? чи арслан тог“ луулж чадна гэж үү? гэж айхан асуутал, 5 . . п -- Сонин юм даа.Миний -- Аав аа хэрэггүй ээ. Цагийг чинь би Өчигдөр адлаад савангаар угаа- ихсан гэж охин нь хэл- Ээ. . . . -- Милаш, чи том байж бариулж явах юм. 5 - Тэр надад баярлаж явах хэрэгтэй. Би түүнийг ом хүнд туслах талаар сургаж байна гэжээ, Багш нь: -- Катя, сурлагын дэвт рээ аваад ир, Чи онц ха-! риуллаа гэв, -- Багш аа би гэртээ! орхиод ирж гэж цүнхээ! уудлангаа .хэлтэл, хажуу! ширээнд суудаг сурагч,, - Би чамд өөрийнхөө! сурлагын дэвтрийг өгч! туслаж чадна шүү гэжээ. -- Наранд тавьчих,хур- дан хатаг гэж дүүдээ хэл -- Би жижигхэн бие- тэй. Тийм учраас наранд хүрэхгүй шүү дээ гэж дүү! өгий нан иЭфэарээ өд» Жл-п1сЛтЛүилүэтлэлэээ эээүлэилэээхилээнэн үчиирчүллирэлилииилиэн 20-Ёёл»ы ю7 оЖ- (9 ХРЧЭЛЭ лАЛА онд СУНЭГ ҮҮчиэритчэн 221 по нДүүэсэрайылулбүягэл- өртслүүлэн яйтллынж Эсэн БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! 4 мэ СОиХнЫ тэТЭгэгҮлГЛЭЖҮ: МХЗЭ-ыян Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит)? МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А М6б2(2482)| А "1986 ОНЫ “АРАВДУГААР С АРЫН 1. А ЛХАГВА А р ҮНЭ410МӨНГӨ! АХ ЭГЧ. НАРЫН ХӨДӨЛМӨРИЙН БАЯР Хөдөлмөр залуучууд. Энэ Үгс ихэр сонсодно. Жил бү- рийн 1ЇХ сарын сүүлчийн 2 ням гаригт залуучуудын хө- дөлмөрийн алдар бүр ч яруу ТОД цуурайтдаг. Энэ өдөр орон даяар залуучууд эн ажиллаж хөдөлмөрийн дээд “амжилт тогтоохын төлөө уралдацгаадаг. Шинэ таван жилд 480 сая төгрөгийн арвилан хэмнэлт гаргахад, эвлэлийн гишүүд, залуучууд ч | 20 саяыг хэмнэж нийтдээ 500 сая төгрөг хэмнэх 30- рилттой. Арвилан хэмнэх үүсгэл санаачилга газар сай- гүй өрнөж байгаа үед залуу- чуудын хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх өдөр болж, нх үйлст онцгой хувь нэмэр түчү эхээ. нд хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэсэн өдөр нийслэлийн зарим үйлдвэрийн газраар орлоо. Хаана л бол хаана хө- дөлмөр бүтээл өрнөж залуу- Дд гавшгайлж байна, үүхдийн хувцасны үйлд- л вэрийн дарга М. Сандиноров З тасгуудаараа бидэнтэй хамт явж: -- Өнөөдөр 742 хүн ажил- даж, хүүхдийн төрөл бүрийн хувцас хийж байна, Манай залуучууд өнгөрсөн жилийн Ё амжилтаа эвдэж, дээд ам- жилт тогтоохын төлөө чар- шайн зүтгэцгээж байна гэв. Оёдолчин Л, Лодойн дэр- тэд бид очив. 5 - Өнөөдөр ямар амжилт гаргаж байна? 2- 500 ширхэг улаан бүч 7 хийх ёстойгоос б00-г хийгээд , Ёс одоо хүүхдийн өмд оёж бай- 8: : на? тэж ОЛ. Лодой хэлэв. "Үйлдвэрийн цехэд хэдэц ипндо- нєр тааралдав. Юу хийж явааг асуусал: -- Бид ах дүү Дөрвүү- лээ. Эгч ах нартаа концерт тоглоод Явж: байна гэж Д,., їШинэхөгжил хариулав. : Бид Сандиноров даргаас: Р -- Танайх шеф сургууль бий юу? Хүүхдүүд өнөөдөр | ажиллаж байгаа юу? гэвэл: | »-- Манай үйлдвэр нийс- | дэлийн 50, 76 дугаар дунд | сургууль дээр өөрийн бааз- | тай, Тэр сургуулиудад ша- най тасаг ажиллаж байгаа, Жишээлбэл 76 аар сур- туульд оёдлын 12 машинтай 8 | шинэй тасаг бий, Манай ажилчид тэнд төлөвлөгөөтэй ажилладаг. Өнөөдөр тэд пио- нерүүдийц хамт ажиллаж Ё:....28 аг... 2-4 лайн | -Мөн 40, 45 дугаар сургуу- “дийн сурагчид манайд ирж Ч рийн дадлага хийдэг, аяхан 50 дугаар сургуулийн тэв. Биднийг явж байхад өд- рийн ажлын дүн гараагүй Орой нь тус үйлдвэ- 176 хувиар биелүүллээ. Оё- долчин С., Мягмарсүрэн тө- лөвлөгөөгөө 629 хувнар бие- лүүлж дээд амжилт тогтоо- лоо, «Залуучуудын үнэн» со- нинд хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх өдөр 8 ажил хийнэ гэж үүрэг аваад 6 өдрийн ажил гүйцэтгэлээ. Удаа нь Ц,.. Дуламсүрэн, Ц, Цэцэгсайхан нар орлоо. Эвлэлийн хуримтлалд нөөц бололцоо ашиглан 12 мянган төгрөг орууллаа гэж ярилаа, Бид Улаанбаатар төмөр замын зүтгүүрийн депод очив. ХЗЭ-ийн хороон дарга Л. Содномпүрэв бидний өөдөөс тарч ирлээ, -- Би ажлынхаа дүнг хо- тын ХЗЭ-ийн хороонд өгө- хөөр явж байна гээд зургаан мянга гаруй хүн цагийн ажил гүйцэтгэснээ тайлагнав. Зас- варчид долоон галт тэрэг засвараас гаргажээ, Мөн Сөг- нөгөрийн амралтын хүүхдийн цэцэрлэгт зориулж мянга га- руй төгрөгийн тоглоом хий- сэн байна. Залуучуудын хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх өдөр угтаж зарласан өндөр бүтээлийн долоо хоногт машинчид 10 тони түлш хэмнэж, түүгээр 14,9 тони км-ийн ажил гүй- цэтгэжээ. .Д. Баярсайхан, С. Дэлгэрсайхан, С. Бат- Эрдэнэ, Ш, Ганхуяг, С. Бат- дэлгэр, Б, Жаргалсайхан нар хөдолмөрийн дээд амжилт тогтоосоц байна, 20 дугаар сургуулийн пио- нерийн «Ган зам» чуулга Дё- погийн залуучуудад баяр хүргэж ая дуугаа сонир- хуулж байлаа. Чүлтэмдорж багш энэ чуулгыг олон жил удирдаж, зэгнээнээсээ олон арван нэрт жүжигчдийг тө- рүүлжээ, Зүтгүүрийн депогийнхон- той нийслэлийн 10 жилийн 31 дүгээр дунд сургууль ше- фийн холбоотой ажилладаг юм байна. Тус сургуулийн 8 дугаар ангиуд хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх өдрөөр ирж идэвхтэй ажиллажээ, Одоо депод тус сургуулийн сурагч- дад зориулсан хоёр дугуй- лан байгуулахаар төлөвлөж байна, Замчдын хөдөлмөрийг с0- нирхдог хүүхдийг тус Ду- гуйланд оруулж, Зөвлөлтийн агш нар хичээл заахаар бэлтгэж байна, Ийнхүү хөдөлмөрч хичээн- гүй иргэд болон өсцгөөх зориг эрмэлзэл дүүрэн бай- гаа улаан бүчтэн бидний ах эгч нар хөдөлмөрийн алдар тэмдэглэх өдрөөрөө улсын хэмжээгээр 50 сая төгрөгийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэжээ, Хэмнэж хуримтлуулсан ма- териалаар 1,7 сая төгрөгийн Чаламдснй Ы! үйлдвэрлэж, мөн өдөр 74 хамт олон, эв- лэлийн дөрвөн мянга гаруй “ гишүүд залуучууд 1986 оны- ” хоо төлөвлөгөөг биелүүлсэн байна. МАНАЙ ТУСГАЙ СУР- ВАЛЖЛАГЧ ЗУРАГ-ДЭЭР: Оёдлын 22 дугаар тасгийн оёдолчин С. Мягмарсүрэн уран сайханч пно нер сурагчидтай уулзаж байгаа НЬ 3 Оёдолчин Л. Лодой тэр өдөр бОО-ширхэг улаан бүч оёсноо, пионерүүдэд бэлэг болгозй Нийслэлийн 16 дугаар сургуулийн ГХ ангийн сурагч Д. Шинэхөгжил, дүү Отгон-алнм, Эр дэнэхүү, Эрдэнэцэцэг нарын хамт оёдолчин ах эгч нартаа талархлын концерт тоглосо8 рны албан үйлд- сургууль авч аг сайхан лтай. Үйлдвэр аж рууд нь юуны өм- їйн байгууллагын ллаг баазыг | бэх- х, сурлага хүмүүж- ажлыг үр дүнтэй лах нөхцөл боломжийг эхэд ихээхэн тус: т үзүүлдэг. “Зөвхөн їслэл Улаанбаатар Хх0- Т сургууль цэцэрлэгт өнгөрсөн таван жилд шеф С с 10 гє й Я төгт йн туслал- цаа үзүүлжээ. еф албан үйлдвэрийн 1 нь сургуулийн ллаг баазыг бэх- гүлэхэд туслалцаа үзүү- эд зогсохгүй, багш нар- тарч сурагчдад зо- дугуйлан зайгуулж ажилладаг їнэлэг хэлбэр бий бол- лоо, Нэйслэлийн 70 ша хам үйлдвэр, байгууллага - . сургалт хүмүүжлийн ажилд оролцож, хамтран ажилла- даг боллоо. Сурагчид шеф албан үйлдвэрийн газар дээрээ очиж, концерт тоглож, ухуулга яриа хийж, мөн тэр байгууллагын ах эгч нартайгаа үдэшлэг уулзалт, спортын тэмцээн зохион явуулдаг билээ. Хүүхдүүд хичээллэхийн зэрэгцээ ажил хөдөлмөр хийх дуртай байдаг..Шеф үйлдвэр байгууллага дээ- рээ очиж нийгмийн тустай хөдөлмөрт оролцдог, зуны амралтын үед сурагчдын хөдөлмөрийн бригад бай- гуулан ажилладаг хэлбэр сүүлийн 3 жилд бий болов. Зөвхөн өнгөрсөн зун нийс- лэлийн 5000 гаруй сурагч, 178 бригадад ажиллаж, эх орныхоо бүтээн байгуу- лалтад оролпов. Сургуу: лийн шеф байгууллага гЭ- дэг манай орныгулс «ар- лын аж ахуйн аль нэг сал- бар байдаг. СУРГУУЛЬ, ШЕФ БАЙГУУЛЛАГА дээр шеф сургуулийн су- рагчид болон, ажилчин, албан хаагчдынхаа хүүх дэд зориулан слесарь, то- карь, оёдол, уран зураг, шатар даам, бүжиг жүжиг, найрал дууны зэрэг дугуй» лан ажиллуулж, хүүхдийн авьяас сонирхлыг хөгжүү- лэхэд туслаж байна. Энэ хүү дугуйлан секцэд, ин- женер техникийн ажилтан, тухайн мэргэжлийг сайн эзэмшсэн тэргүүний ажил- чид хичээл зааж байна. Мөн шеф байгууллага сургуультай хамтран пио- нєр сурагчдын дунд терөл бүрийн уралдаан зарлах, урлаг спорт хүмүүжлийн олон төрлийн ажил зохио- дог” болжээ. Жишээ нь МРТУ-ын хороо шеф 39 дүгээр сургуультайгаа хамтран жил бүр «Шеф жаалууд» сэдэвт ажил зо» хиодог болсны хамт өвлийн улиралд «Мөнгөн өвөд» сэ- дэвт спортын өдөрлөг 308 хиодог уламжлалтай. Сурагчид шеф албан үйлдвэрийн газартаа 30- чилж, тэр үйлдвэрийн үйл ажиляагаатай танилцаж, их зүйл мэдэж авч байгаа- гийн зэрэгцээ ахмад тэр- гүүний сайчууд. сурагчийн ширзэнээс суурь машины эзэн болсон илгээлтийн эзэн залуу ажилчидтай уулзалт хийж, ажил хөдөлмөр хий. хийн учир утга, сайн сайх- ныг сонсож, хамтарч уул- оалт үдэшлэг зохиож бай- гад нь хүмүүжлийн ач хол- ботдолтой юм. Одоо ль, албан сайхулй шэбхлн хол боо, хамтын ажиллагаа нь мятериаллаг баазыг бэх. жүүлэх хүрээнээс хальж, а. - , Шефийн ах эгч нар гэ- дэг улс орныхоо бүтээн байгуулах үйлсэд ариун цагаан хөдөлмөрөө зориул» сан нэр төртэй хөдөлмөр чин хүмүүс байдаг. Тэд- ний баялаг туршлага, хө- дөлмөрч чанараас сурал- цах нь хүүхдүүдэд хүмүүж- лийн их ач холбогдолтой, Өнгөрсөн хичээлийн жи- лээс эхлэн ахлах ангийн сурагчид нийслэлийн үйлд- вэрүүдэд очиж хөдөлмө- рийн дадлага хийдэг бол- лоо. Суурь машин хүнгэ. нэж хөдөлмөр буцалсан хамт олны дунд орж, ажилчин залуучуудтай мөр зэрэгцэн хөдөлмөрлөнө гэ- дэг хүүхдүүдэд сонирхол- той богөөд бахдалтай. УПЦ, Х анги төгссөн олон хөвгүүд охид сэтгэлийнхэз дуудлагаар эх орныхоо хэрэгцээт салбар үйлдвэр барилгад очиж ажиллада! сайхан уламжлал тогтлоо. Энэ бол хүүхдүүдэд багаа- саа ажил мэргэжлийн ба- римжаагаа олж авахад ихээ- хэн тус дөхөм болж байна. Урлаг спортын авьяас- тай сурагчид тэр чиглэлээ- рээ дугуйлан секцэд су- ралпаж, сайн тамирчин ур- лагийн ажилтан болсон нь олон. Шефийн хүч туслал- цаа гэлэг хүүхдүүдийн су- рах ходөлмөрлөх, авьяас билгээ хөгжүүлэх, тав тух- тай амрахад нь их тус нэ- мэр болдог нь үүгээр тайл- барлагдана. (9 амдхын | а хотын хиргааны Ардын болонс- ролыг удирдах газрын дарга) ,? ХОЛЫН ЕРТӨНЦ 00? ТЯЛААРАЙ! 1979 он хүүхдийн жил байсан билээ. Тэр жил дэлхий дахинаа, хүүхдийн төлөө хичнээн их ажил үйлс өрнөж, ямар их ши- нэ бүтээн байгуулалт бий болсныг бид мэднэ. 1979 оны У сарын 25-нд нийс: лэл хотноо нэгэн шинэ НО- мын сан үүд хаалгаа нээ: сэн нь Хүүхдийн төв но- мын сан билээ. Тэр ца- гаас хойш үлгэрийн бай: шин шиг номын ордонд зуу зуун хүүхэд ирж, дур- тай номоо тохитой сууж тавтай уншдаг болсон юм. Энэ номын сан анх 24 мянган номтой уншлагын их бага хоёр танхимтай 850 гаруй уншигчдад УнН- шигчийн эрхийн үнэмлэх нээж байлаа. Одоо 80,000 гаруй номтой 90 суудалтай уншлагын гурван танхимтай болж нийтдээ 5000 байн: гын “уншигчийн 21-41 мянган ирцэд 35--40 мян- ган ном олгож үйлчилдэг боллоо. Тус номын сан «Гавь- яатны» «Сонирхолтой уулзалтын», «Ардын уран бүтээлийн», «Хөгжмийн» клубтэй, Клубүүдэд БН МАУ-ын улсын болон хө- дөлмөрийн баатар, төрийн шагналт ардын жүжигчин, хөгжмийн зохиолч. спор- тын гавьяат мастер, дэл- хийн аваргууд манай хүүх: дийн нэрт зохиолчид зэрэг нэр цуутнууд ирж хүүх- ДҮүүдтэй уулзаж сонин сай- хан дурсамжаа ярьж баяс: ган хөгжөөж байдаг юм. Бага ангийнханд сонир- холтой диафильм, ахлах насныханд кино үзүүлж, дэлхийн болон өөрийн ор- ны сонгодог хөгжим, ДУУ сонсгодог юм. Хүүхдүүд номын сандаа байнга ирж тэндээс зохиодог соёл хү: мүүжил, олон түмний ажилд идэвхтэй оролцож чөлөөт цагаа номтой |нНӨ- хөрлөн өнгөрүүлдэг. Уншигч багачууд сайхан номоор үйлчилдэг Б.Мөнх цэцэг, С. Эрдэнэчимэг, Ц. Гэрэлтуяа нарын номын санч эгч нараа хүндэлдэг. Хүүхдүүд ээ! Манай номын санд ирээрэй! Та нарыг урьж байна. Чи дур- тай, сонирхолтой сайхан но ноо авч тохь тавтай сууж уншаарай, Эндээс номын ертөнцөөр аялж их эрдэм мэдлэг сурч шингээж аваа- рай. Д. СОДНОМДОРЖ (Хүүхдийн төв номын сангийн дарга) БҮЛГИЙН ДАРГА НАРЫН ХЭРГНИН ТӨЛӨВ. ХЭЗЭЭД: БЭЛХЭН Улаанбаатар хотын ул- сын тэргүүний 13 дугаар сургуулийн пионерийн тан- химд бүлгийн дарга нар цугларчээ. Өвөл цагийн хү- мүүжлийн ажил эхлэхийн өмнө өнгөрсөн жил хэн юу сурсанаа товчхон ярилцья. Б. Энхтайван яриарай гэж пионерийн ахлах удирдагч Бадамын хэлэхэд, Би ЗТО-ны зохион бү- тээх дугуйланд суралцсан. Газар уснаа явагч, цахил- гаан хөдөлгүүртэй, хоёр талын холбоотой машины загвар зохиосон. Энэ жил Үргэлжлэн суралцана. , О. Мөнхзул: - МПС-ын ордны бүжгийн дугуйланд сурал: цаж 12 удаа концертод тоглосон, Өнөө жил он бүжиглэх зорилготой бай- на, Адьяасүрэн: -- Би гадаад хэл их сонирхдог, Орос хэлний дугуйланд суралийж зөв- лолтийн пионер ЮКолл, гтгтг01112. 2210101102121-0 04122120 212 0210002101-1-1-Й-202--0101-4Ф--Ч10--10-11-1-0-1--100-1-0-- ЯРУУ НАЙРГИЙН БАЯР Монголын шинэ үеийн утга зохиолыг үндэслэгч их зохиолч Дашдоржийн Нацагдоржийн мэндэлсний 80 жилийн ойд зориулж МЗЭ-ийн хороо, Хүүхдийн утга зохиол урлагийн зүт гэлтнүүдийн нэгдэл, хамт- ран МҮЭ-ийн соёлын төв ордонд хүүхдийн яруу найргийн баяр зохиов. Бая- рыг МЗЭ-ийн хорооны өр- логч дарга Д. Нацагдор- жийн нэрэмжит шагналт зохиолч Д. Гармаа нээж, хүүхдийн зохиолч М. Чи- мэд, Д. Содномдорж, ӨӨ. Баасанжав, Д. Давааням. Т. Жамьянсүрэн, Л. Сорон- зонболд, Ж. Дашдондог, Т. Галсан. Д. Хүү нар оролцов. Мөн нийслэлийн 45 дугаар дунд сур- туулийн «Гэрэлт ирээ- дүй» хамтлаг хүүхдийн дуунаас дууллаа. Ц. ГЭРЭЛТУЯА (Хүүхдийн төв номын сан) ЗУРАГ ДЭЭР: Бүлгийн дарга нар ярилцаж байнг. ЦЭР: 3ьх 2 5.Б ллийны Бай эхагэр Ан “хийгээ: ЭЛ- Аав наэннеЕолэс-177 Натя, хоёртой шууд ха: рилцдаг боллоо гэх зэргээр олон сурагч радио-чимээ, оёдол, нэхмэл, дархан му-. жааны дугуйлангаас юу сурсан, одоо юу сурахаа ярилцлаа. Багш хамт ол- ноороо аялал хийж, юу үзэж мэдсэнээ хэн ярих вэ? гэхэд бүгд гар өргөлөө. -- Р. Цэрмаа гэж багш дуудлаа. -- Манай бүлэг өнгөр: сөн өвөл хамтын аяллаар олон үйлдвэр үзсэн хам- гийн сонирхолтой нь талх чихрийн комбинат байсан. Тэнд дан охид ажиллаж нэг талх олон дамжлагаар орж олон. Хүний гараар бү: тээгдэж байсан, Би ширхэг | талхны үнэ. цэнийг нүдээр үзсэний учир дүү нартаа талхны үйрмэгийг хаяж бо- лохгүй гэж ярьлаг болов. Өнөө жил хамтарсан аял- лаа үргэлжлэн зохионо, Б. Хоролмаа: -- Манай бүлэг олон й ҮЗЭЛ Үүл хэхэл алжаал х өталтүрриээслиаааааа 3 х... удаа аялал зохиосон, Бид- ний очсон үйлдвэр албан газруудаас гутлын үйлдвэр нх сонирхол татсан, Тэнд хүүхдийн гутал хийхийг үз” сэн. Маш олон машин дамждаг юм билээ. Тэгээд бид гутлаа гамтай эдлэхийг хичэ.дэг болсон. Тэнд м4- най сургуулийг төгссөн Зандан, Пүрэвсүрэн нартай уулзсан. Тэд өдөр бүрийн төлөвлөгөөгөө 125--1 хувь биелүүлж байгааг с соод ёстой бахархсан гэв. Яриа үргэлжилж, бүлгийн дарга тар өерсдөө ланд суралцахын гална сад тутамд хамтарсан лэг үйлдвэр завод үзэж . тухайгаа ярилцлаа, . Ийм ярилцлага сугг (" БуЛТСФ” гс 27 » Өєсэв " Пионер сурагчид аа! Ирээдүйд мэдлэг мэргэжилтэй, бүх тёелын авьяастай үв тэгш иргэд болохын тулд өөрийнхөө авьяасыг ,эртнээс таньж, хөг- жүүлэх хэрэгтэй юм, Энэ удаа шатематнкийн авьяас, түүнийг хэрхэн хөгжүүлэх тухай эрдэм- тэн, мэргэдийн зөвлөмжийг ний- тэллээ, В, КРУТЕЦКИЙ Хичнээн оролдоод Ч мате- матикийн томьёог сайн тогтоож чадахгүй юм, яавал матема- тикийн хичээлд сайн болж бо- лох вэ? гэж зарим хүүхэд асуу- даг, Хүү (охин) минь чамд тог- тоох Ой муугаас болж байгаа хэрэг биш юм шүү, Зөвлөлтийн нэрт эрдэмтэн, математикч А. Н. Колмогоров: «Ихэнх математикчид ямар нэг онцгой авьяас ой ухаантай хү- мүүс биш, харин тэд алив тоо томьёо, ихээхэн хэмжээний тоо баримтыг хурдан бөгөөд гүн бат тогтоох чадвар сай- тай хүмүүс» гэсэн байдаг, Үү- нийг сэтгэл зүйчид, эрдэмтдийн хийсэн судалгаа шинжилгээ ч баталж байгаа юм, «Математикийн Ой ухаан» гэдэг бол тусгай тоо, томьёоны ой биш юм, Математикийн авь ягастай хүн төстэй бодлогыг бодох арга,-бодлого, баталгаа- ны ерөнхий бүдүүвчийг гүн бат сайн тогтоодог. Математикийн авьяасанд оюүн ухааны ажлын хурд ерөөс хамаарахгүй (Яа- ралгүй удаан боловч | бүтээл сайтай бодож боловсруулж болно. Маш аажуу Удаан хуга- цаагаар оролдож асар Иих ҮР Дэ “МАТЕМАТИКИЙН АВЬЯАС дүнд хүрсэн эрдэмтэд матема- тикийн түүхэнд олон бий, Ердөө хурдан бөгөөд оновчтой зөв бодож чаддагт авьяас бай- на гэсэн буруу ташаа, төсөөлөл хүмүүсийн Дунд дэлгэрсэн бай- даг. Цээжээр хоёроос гурван үл мэдэгдэгчлэй куб, квадрат зур- таан оронтой язгуур гаргаж чад- даг мөртлөө математикийн хял- бархан бодлого бодож чаддаггүй хүн байдаг. Зарим нэртэй мате- матикч ч гэсэн ямар нэг хэм- жээгээр тооцооллын авьяасгүй байх нь тохиолддог. Математни- кийн авьяас бод зөвхөн тооцон бодож тогтоох авьяас болоод зогсохгүй гол нь Ойлгож бодох чадвар юм. Байгалиас хүнд тө- релхийн авьяас заяадаггүй, Авьяас дэс дараатай, тэсвэр тэвчээртэй үйл ажиллагаа, 80- хих дасгал дадлагын Явцад төз лөвшин бүрдэж хөгжинө. Авь- яас чадвар төлөвших аятай нөх- цел бүрдүүлдэг тархи мэдрэлийн системийн зарим | төрөлхийн онцлог бол авьяас чадварын зөвхөн үр хөврөл болдог. Хүн системтэй дасгал сур- гууль хийхгүйгээр авьяасыг хөг- жүүлж чадахгүй, Математикийн авьяасыг өөрс- дөө хэрхэн хөгжүүлэх вэ? Энд юуны урд «алив авь чадвар нь үйл ажиллагааны яВЦад хөг- жинө» гэсэн ерөнхий зарчмыг санах хэрэгтэй. /Математикт маш их цаг зарж болно, гэтэл авьяас удаан хөгжинө, Ингэх» лээр үр ашигтай болгохын тулд хэрхэн хичээллэхийг шийдэх нь зүйтэй, Цээжилснээ бүү сэргээ, харин бие даасан арга замыг эр. Ямар нэг Загвар дууриамал биш, өвөрмөц бодлого олохыг бод. Бодож чаддагаасаа арай дээгүүр түвшинд хүндэвтэр бод- лого бодож байх ёстой, Өөрөөр хэлбэл ямар нэг хэмжээний бэрхшээл даван тУУз лахгүй, хялбар бодлого бодсо- АМ 1-0й УРГАМАЛ-ХИМИЙН ни, хүхэр, тоо хэмжээ хэрэглэх шаа! лага нь өөр өөр билээ. “хий, нарны лөөтөөр нвшчилэн тосиитеаийн (гэрэл ннйлэг- чилтөрөгч, устөрөгч, азот, фосфор. кали, кальци, маг- төмөр заавал оролцож, харин тэдгээрийн шаардлата, хэрэгцээ нь янз бүр байж болох юм. Тухайн ургамлын биологийн онц лог, ургаж буй орчны хөрс, цаг уурын нөхцөлөөс шалт- гаалж тэдгээр элементийн ХОЛБОО Ургамал чухам юунаас үүсч, юугаар бүтдэг юм бэ? гэвэл химийн элемен- түүдээс л гэж хариулах ёс- той, Ургамал хэвийн байд, жилтийн) үйл ажиллагаанд оролцоно. Та нар тасалгааны цэц: тийг ажиглаад үз л дээ. Юуны түрүүнд үрээ соёо: луулж, үрслүүр бэлтгээд лаар өсөж хөгжих, тэдгээ- ": рийн ургац бүрэлдэн бий ШИМ азот, ЦОГ “34: шиөн болоход химийн элемен- сон хРрсвнх” уулгаад түүд--Нүүрстөрөгч, .ХҮ-. агаараас | нүүрс-хүчлийн хий, хөрснөөс ус. тэжээ лийн бодис шингээн авч, зарим цэцэг богинохон ху. гацаанд сайхан ургадаг шүү дээ. Энэ үед урвал явагдаж. фотосинтезийн үйл ажилла- гааны дүнд ургамалд нүүрс ус мэт органик өндөр мо- лекулт нэгдлүүд нийлэг- жинэ. Ургамал гэдэг маань. Хат24827 42 70 45 РЛЫГЧ ХоонлсЦйс, Жо “9444 Ургамалд нуурсууллийн ” бвцсгайн, ноор математикийн авьяас хөгж» дөггүй юм. Юуны өмнө яаралгүй уг бод лого, теоремын нөхцөлийг ИЯГТ нямбай задлан шинжилж занш. Бодлогод өгөгдсөн тоонууд хэр, хэн холбоотойг ойлгож, гүнзгий эргэцүүлэн бодоход цаг бүү хайрла. Боддогын нөхцөлийг задлан шинжилнэ гэдэг бодлогын тэн хагасыг бодлоо гэсэн Үг Хэрвээ бололцоотой бол бодло- год холбогдох математикийн харьцааг зурж дүрслэн бүдүүв- чийг байгуулж өөрөө сайн ойл- гохыг хичээ, Тэгвэл харьцангуй түвэгтэй бодлого ч гэсэн Ойл- гомжтой болно, Бодлогын харь- яанд өгөгдсөн мөн чанарыг ойлгож төсөөлөх гэж оролдох- гүй цэвэр механикаар, алгеб. рийн аргаар бодлогыг бодож байхыг хичээ, Бусдын бодомжийг ойлгож сурахын зэрэгцээ бие даан тэв- чээртэйгээр бодож сурах нь ма- тематикийн авьяасыг хөгжүү- лэхэд маш чухал юм. Ойлгомжч гүй зүйлийг механикаар цээж- лэн тогтоож хэзээ ч болохгүй, энэ бод ямар ч ашиг тусгүй, Төсөөгүй бодлогыг өөрөө бодох томьёо гаргах, ямар нэг тед- ремын баталгааг ямагт бие Даан Хийж байх. -- Аль эрт нээгээд батлаад, сурах бичигт бэлэн бичигдчих- сэн тоо, томьёог гаргах, теоре» мыг батлах гэж оролдох хэрэг юу байна гэж асууж болох юм. Нэгдүгээрт. “Математик сэт- гэлгээг хөгжүүлэхэд өөрсдөө эрж хайх нь маш чухал: Энэ нь нь сэтгэхүйг дасгалжуулдаг. Хоёрдугаарт: бие даан нзэж олсон үнэд маш сайн тогтоогд- дог. Гуравдугаарт: Ийнхүү бие даасан нээлт бүхэн сонирхол төрүүлнэ. Хамгийн Чухал Нь мэдлэгийг бие даан эзэмших чадварыг та бүхэн эзэмших бол- во. Сэтгэхүйн үян хатан чангрыг хөгжүүлэхийн тулд нэг бодло- гыг янз бурийн аргаар бодол хэд хэдэн шийд гаргаж дасгал хийж, ойлгомжтой, хямд төсөр, оновчтой бодох талаас нь бод- логыг үнэлж дүгнэж сурах НВь чухал, Эцэст нь уран төсөөлөл, ав- хаалж, таавар, эргэцүүлэл бо- ломж шаардсан бодлогыг бодож дасгал хийж байх нь ихээхэн ашигтай. Ийм бодлогууд «Квант», «Наукна и Жизнь», «Залуу зохион бүтээгч» зэрэг сэтгүүлд нийтлэгдсэн байдаг. Математикийн багштайгаа нягт холбоотой байж, байнга зөвлөлгөө авч байх Нь чухал. Багш, чиний математик мэдлэг, чадвар дадлын түвшин, мате- матнк сэтгэлгээг харгалзан үзэж. бодитой тусламж ЗӨРЛӨЛ- гөө өгч чадна. Хүүхдүүд ээ! Та нар доорхи хэдэн бодлогыг бодож матема- тикийн авьяасаа сорино уу? 1, 100 гэсэн тоог 4 тэнцүү биш хэсэгт дараах шаардлагыг хангаж хуваа, Тэгэхдээ хэрвээ нэгдэх тооноос 4ийг хасаж, хоёрдахь тоон дээр 4 ийг нэм: гуравдахь тоог 4 өөр үрхгүүлж, дөрөвдэх тоог 4 д хуваахад бүх тохиолдолд нэг үр дүн гарга. хуйцаар хуваа, Энэ ямар 100- нууд байх вэ? 2. Сургуулийн олимпиадад сурагчид 10 бодлого бодов. Зөв бодсон бодлого бүрт 5 оноо, зөв бодоогүй бодлого бүрт 3 оноо. Өгчээ, Нийлбэрээрээ 10 оноо авсан сурагч хэдэн бодлого бодсон бэ? 8. Хэрвээ дараалсан хоёр тооны үржвэр дээр тэр хоёрын ихийг нь нэмбэл их тооны квад рат гарч болохыг батал, 4. х92--197--35-х --1 гэсэн олон гишүүнтийн х-ийн бүх утга нь нийлбэрээрээ эсрэг тоо бо- лохыг батал, Орчуулж бэлтгэсэн Н. ТЭГШЖАРГАЛ (Дархан, багш) Яс ДОРНОД ТАЛЫН АЖИЛСАГ ПИОНЕРҮҮД Зуны амралтын хөгжөөнт Ү? ард хоцорлоо, Харин одоо сур” гуулийн анги танхим бүрт хугацаанд юу мэдэж, хэрхэн амарснаа тайлагнан ярилцаж байна. 5 Хөдөлмөрийн Ү улирлаар” сургууль, сурагчид лийн системийг боловсронгуй болгох тухай сэдвийн төслийг , хүлээж авч хөдөлмөрийн дад- лага чадвар эзэмших зорилгоёр малчны суурь, ногооны талбайг зорьсон юм. Тэндээс хүүхдүүд хөдөлмөрийн наад захын дад: лага чадвар эзсмшиж иэрлзг Дорнод аймгийн їсэнер су- рагчид зуны амралтын хуф! цаанд «Отор саалийн нөхөрхол» цуваанд 14 отрядаар, 24155 үнээ, хонь, ямаа хариуцан маллаж 378,7 литр сүү сааж 9321 литр айраг, 1748 кг ааруул, 4952 кк. өрэм, цөцгий авч сургуулийн дотуур байрны хэрэгцээнд бэлт-,/ гэлээ. Энэ ажилд Цагаан-овод сум, Сүмбэрийн САА-н Ч) голын отор саалийн нөхөрлэї лийн пнонер сурагчид, Дашбал: бар сумын 8 жилийн дунд.сур« гуулийн сурагч Г.-Цэцэгмаа нар бусдыгаа хошуучлан оролцсон юм. Мөн эмнэг хангал адуу 895-ыг сургаж уналга эдэлгээнд оруулан, 133673 хонь хярган 136611 кг ноос авч, 26 зоөрь засварлаж, 40 хашаа барьж, 18 худаг-гарган 10,5 га тал хүнсний ногоо тарьж. арчлан ургуулж 31,6 тонн төмс хүнс ний ногоо хурааж авлаа. Хичээлийн шинэ жил.эхлэн- гүүт сурагчид «Пионер .сураг- чид ХАА»-д урнан дор хөдөл- мөрийн аянд гарч малын хашаа засаж 8,2 тонип өвс татаж, 40 тонн дарш бэлтгэжээ, Эдгээр ажилд Баяндун, Сэр, гэлэн, Цагаан-Овоо, Чулуунхо” роот, Сүмбэр сум, Чойбалсан хотын пионер сурагчид амжилт тай сайн оролцов, Ингэж Дорнод талын ажил» саг бяцхан пионерүүд Шинэ хи- чээлийн жилдээ хөдөлмөрийн өндөр амжилтаар-золгож сур- туулийн танхимд сурч мэдэх 2 даа гараад байна. “Дорнод айггийц халжсийн зөвлөл амьтны хүнс тэжээлийн ундарга нэгэн цогц амьд бодгаль махбодь билээ. Манай улсад -эх орны. хоо төрөл бүрийн зэрлэг, таримал, хүнсний ургам- лын химийн найрлагыг 1950-иад оны үеэс Эн судлах ажлыг | ШУА-ийн сурвалжлагч гишүүн, про- фессор Ж. 2Жамсран, түү: ний шавь доктор Д. Бад- гаа нар залуу эрдэмтэд, эрдэм шинжилгээний ажилтнуудынхаа хамт явуулж байна. Тэд төрөл бүрийн хүнсний ногоо, жимс-жимсгэнэ, үр тариа, буурцагт ургамлын химийн найрлага, тухайлбал: С, А, В!, ВЄД, Р витаминууд, нүүрс-ус, сахарууд, уураг, аминхүчил, эрдэс бодисын бүрдлийг судалжээ. Цаг уурын нөхцөл, хөрс- ний шимт чанараас шалт- гаалж ургамлын төрөл зүйл өөр өөр байдаг. Жи. шээлбэл, манай орны хан» гайн бүсэнд өндөр өтгөн ой мод, шугуй, сахлаг ур- гамал зонхилж байхад хой- ноосоо урагшлах бүсэд бүс- лүүрийн “шилжилтийн да. гуу ургамлууд тачирдаж, хээр талын бүсэд шилжи. хэд мод бут соог, өвслөг ургамал давамгайлан ур, гамлын бүрхэвч нь сийрэг- жинэ, Гэтэл говийн бүсэд таана, хүмүүл, бутлаг ур, ) өамгуур, заг бударгана гол» адаг. Энэ нь бай- ЯЛЫ! уурын байдал. хур ЄЇГЖЭ чийг, хөрсний үр, ын шимт химийн бодис “ (азот, фосфор, кали гэх эесмэт) чухам хаана, ямар, зүйлийн ургамал ургаж болохыг тодорхойлж байна гэсэн үг лдээ! Гэхдээ ямар ч ургамал байлаа гэ- сэн бидний дээр дурдсанч- лан химийн элемент орол» цож, тэдгээрийг бүрдүүлэгч «барилгын тоосго» гэдгийг санаж явах хэрэгтэй би лээ. Тэгвэл, энэхүү ургамлыг бүрдүүлэгч 9 үндсэн эле- ментүүд--нүүрстөрөгч, ус. төрөгч, хүчилтөрөгч, азот, фосфор, кали, хүхэр, каль ци, магни хэмээх химийн элементүүд ургамлыг яаж бүтээх вэ? ямар хэлбэртэй байх бол гэсэн асуулт аян- даа гарч ирнэ. Эдгээр эле- ментүүд ургамлын бие мах- бодид уураг, нүүрс-ус, өех тос, витаминууд зэрэг өн- дөр молекулт нэгдлүүд, эрдэс бодисын Зэс цэр оршиж байлаг. Ургамлын үрийг Зэс “суулгаж, услаад анхны навч гарангуут агаараас нүүрс: хүчлийн хийг шингээж, хөрс. агаараас ус эрдэс тэ- жээлийн элементүүдийг азот, фосфор, калийг, үнд- сэөрээ шимж, дээр дурд- сан ,уураг, нүүрс-ус (саха- рууд) өөх тос, витаминыг нийлэгжүүлж, ургамал өө- рео өсч торниж, цэцэглэж жимсэлж эхэлнэ, Манай эрдэмтдийн су. далгаагаар үр тариа, томс, хүнсний ногоо, жимс-кимс- гэлий химийн найрлагыг шинжлэн үзэж, улмаар хүнсний төрөл бүрийн бү" тээгдэхүүн хийх хими-тех- нологи, жор, нормыг шинж» лэх ухааны үндэстэй тог- тоон, үйлдвэрлэл практикт нэвтрүүлж байна. МАХН-аас хүн амын хүнсний хангамжийг сай»х- руулах зорилтот программ дэвшүүлсэн өнөө үед хүнс- ний төрөл бүрийн ургам- лын химийн найрлагыг на- рийвчлан судалж танин мэдсэний үндсэн дээр хүнс- ний дээд зэргийн чанартай бүтээгдэхүүн-гурил, талх, консерв, чихэр, боов, шүүс, төрөл бүрийн ус ундаа үйлдвэрлэх зохистой тех» нологи боловсруулахад чу- хам ургамлын гаралтай ямар түүхий эдийг аль химн-технологиор боловс- руулах шинжлэх ухааны бодитой үндсийг бий бол- годог юм. Ингэснээр хүн амыг хүнсний бүтээгдэхүүнээр, үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хэтийн төлөвийг тог- тоох ирээдүй цогцлон бүр- дэнэ. Ургамлын химийн найр- лага гэдэг ойлголтын дор бид хүнсний эх үүсвэр-- уураг, (нүүрс-ус, сахар), өөх тос, витамины тухай товч дурдлаа. Эдгээр бо- дисоос гадна төрөл бүрийн зэрлэг ургамлууд эмчил- гээний өндөр үйлчлэл 81 хий бага хэмжээний эм: бодисуудыг агуулж бай даг. ШУА-ийн химийн хү- рээлэнд өөрийн эх орны эмийн унаган ургамлын хи» мийн бодисыг илрүүлэн судлах, шинэ бодисын бү- тэц “байгуулалыг тогтоох, эм гаргах хими-технологи . боловсруулах ажил үр дүн. тэй явагдаж ж. лан” 1 7 суролагд СН-ын Төв Хорооны сургуу: , БАРИГЧИД Од ажиглах Эрдэмтэн шиг Стторгуй өөд би Эгц ширтэнэ. Үүлний доохно Сэмжнин үүлний наахна Юри тооны хичээлийн гэ- рийн даалгавраа хийгээгүй иржээ... Үүнээс л бүх хэрэг үүслээ. . «Тэр өчигдөр орой бусад даалгавраа хийсэн боловч зөвхөн тооны даалгавар хийх үлдсэн. байлаа. Гэтэл энэ үед хэн нэгэн нь хашаан дотор. гс Хүүш энэ муужгай яаж -Энд орж орхио вэ? гэж хашги- грах сонсогджээ.Юри түүнийг чүзэхээр очиход аль хэдийнэ “Жүүхлүүд цугларчихсан. хэ- НИЙ муур болохыг нь таац- угааж « байлаа. Юри тэндээс гэр рүүгээ явах гэсэн боловч, тодний байранд байдаг хоёр- дутаар ангийн нэт хүүхэд “ тэртээ очиж, хүүхдийн шинэ “ хуанли үзэхийг урилаа. Да- раа чь түүнийг гэртээ ирэхэд : Эне эгч. ирчихсэн байлаа. "Авга эгч Эне нь ёангийн аж ахуйн шувуун ферид эрхлэг- чээр ажилладаг. Юрнигийн ээжид: : - «Өндөг даруул» дотор “тахианы өндөг.. Эхийнхээ да- лавчин дор байгаатай адил « хэрхэн амьдарч, хагардаг ту- - хай сонирхуулан ярьжээ. Энэ -ояриа Юрид их сонирхолтой Сайсан тул, тэр дахин тооны - даалгавраа. ммартчихжээ. ИН- с-гээд орой болж, түүний ун: тсх цаг болсон-байна. -- Өглөө. Юри ээжийнхээ сэрээхэд «эрт босно» гэж өө- рийгөө тайвшруулсан, боловч үнэн. хэрэг-дээрээ “босох ёс- той цагаасаа--10 "минут, хо- цорч сэрсэн байлаа.. ,-. б--- Ингээд - тооны хичээл эхлэхэд Юри даалгавар хий- гээгүй шалтгаанаа, хэрхэн тайлбарлахаа -мэдэхгүй,тэв: дэж байлаа. Юри багшдаа танц удаа худал. хэлэхээр шийдлээ, Багш түүнийг-хам: (Шог найруулал) - 2.от-. Ямар сайхан өдөр вэ? Ийм өдөр чи ажлаа “хийхгүй юунд зогсоод бай гаа юм бэ. Арай бээрээд 4| байгаа юм биш биз гэж Бурмаагийн хэлэхэд (Сү рэнхүү: -- Юуны чинь бээрэх, халууцаж залхуу хүрээд -- Чиний дагасан Ком” байнч хаягдал дэл үлдээ- дэггүй болохоор чамд түүх юм. олдохгүй бие чинь но- зоорч байгаа юм. Чи Хан- даагийн хадсан зурвас руу оч, Тэнд түүх юм мундах- гүй олдоно Сүрэнхүү Хандаагийн хад: сан зурвас руу.явж байснаа. “бөөн сүрлийн сүүдэрт тав- схан минут амрахаар хэвт- / гэ 4 р” 78 лээ... “БАРИЛГЫН БАЙГУУЛЛАГЫН 60 Ж Өргөн хана. Сэнс шиг эргэлдэнэ | Тэр ханыг !Ү"Тэгш өнцөгтийг ! Тэнгэрт Хэн өргөө бол? Ачтай бяртай Сайн тэр эгчийг Авдар алимаар Шагнах юмсан! Хашаан дотроос Огторгуй өөд Хаалга цонх Онгоц шиг хөөрч байна Ханыг ханатай Гагнаж яваа Хаалга цонхыг нь. Угсарч байгаа Ачтай, гавьяатай Ах нарыг Лейда ТИГАНЕ “БЯЦХАН, Авдар- бялуугаар » Шагнах юмсан! Сүрлэг харшаар Өөрсдийнхөө түүхийг бичдэг Сүлд жавхаа Өнгөлөг хотдоо нэмдэг Хайрлам хүндлэм Барилгачид л ёстой Хамгийн мундаг Баатрууд юм даа! Өндөр харшаа барьж Гадаа орхичихоод Өргөгч цамхгаа л Ганцаарангий нь аваад Өөр тийшээ Нүүчихээс нь өмнө Өнгийн цэцэгтэй очьё Тэгэх үү, найзууд аа! Т. ГАЛСАН “МОЛИГО “Өгүүллэг) 57, .9 “5 522 С уур 2:8н(25/9 У0(/0ХҮҮ” д у БАЧАЧ, 4554 эрвмс 027 11 (00) С 2(Фуе| гийн, түрүүнд дуудлаа. Юри босоод: , -- Багшдаа, байсан, бодлогоо бодож ча даагүй гэхэд багш гайхан: - -2-Юу өвчтэй гэж, чи хи- биз дээ?-- чээлдээ суусан би өвчтэй 5» м ЧИ Эй! 8739 : 1- 9 то дуунтай байна гээд:-- - ээж ЇЛИЙН ОЙД | Юри руу дөхөн очиж түүс. ний духыг-илж үзээд, миний: хээр бол одоо чи хэвийн ха- : чинь эмч ДУУЛ- сан уу? --гэхэд Юри бодит байдлаас аль хэдийнэ өнгөр” гэхэд Юри, толгой ДоХИН: . -сөнөө ухаарсан . боловч, нэ" т--- Суусан. Гэхдээ гэртэ9 гэнт эхэлсэн тул зогсооход ирсэн. чинь, толгод аймаар-нх хэцүү болсныг ойлголоо. , өвдөж эхлэсэн. .Ээж нама саунд 55 дэ бонд, Хэр Г үзэвД” нєгхаг ЗЭ багш” Хүхэд нь өвчтэй зуунтай байна гэсэн гэхэд: байхад заж нэн Яагаад, эмч Оригийн хажууд суудаг Вел- “ло охнн сонирхон: .- 2-0Хэдэн градус байсан. бэ? гэж асуулаа. 40-өөс дээш. бол хамгийн их халуун гэж ээжийнхээ ярьж байсныг са”, наад, хүнд өвчтэй байсан гэж ойлгуулахын тулд: Ав та. .7--440 градус гарч байсан гэхэд багш нүдэа том болгон, вал асууна гэж бодсоноо: -- Дуудсан. гэхэд. багш: О-- Эмч, тэгээд юу гэсэн бэ? -гэхэд Юри «Одоо ямар нэг) өвчний нэр. хэлэх хэрэг- тэй. Тэгэхгүй бол багш мэд- чихнэ» гэж бодлоо. Юригийн толгойд Дифтеритээс (хоолой барьж тусдаг, хавдар өвчин! дуудаагүй. юм2» ,--гэж, зааг ., СҮРЛЭНХҮ ҮГИЙН ХӨГТЭЙ ЯВДАЛ авахыг урилаа. ш.. налаа авахаар босоцгоо- тол Сүрэнхүү байсангүй. Талбайд байгаа хүмүүс бүгд эрэлд гарлаа. Бур маа Сүрэнхүүгийн талбайг дагаж явлаа Овоолсон сүр- лээс өөр юу ч тааралдсан- гүй, Хүүхдүүд дуугаа ний: лүүлэн дуудсаар... сүрэл ачдаг улаан трактор урт сэрээгээрээ газар шүүрдэн том, том сүрлэн овоог ганцхан ачиж байгаа нь бахдал- тээд явлаа... т х - ? 222: өргөж машинд . тай харагдана. “Хүүхдүүд дуу нийлүүлэн: -Сүү--рээн-хүү гэж дуудах чимээгээр Сүрэн- хүү сэрлээ. Харанхуй болж өд түгжээ. Тэр нэрэлхсэн- дээ чимээгүй хэвтэж хүүх- дүүдийг өнгөрөхөөр босьё гэж бодлоо. Зүүн талаас улаан трактор урт сэрээ- гээ сэрийлгэн ойртож ир" “лээ. Түүний эгцлэн туссан гэрэлд Сүрэнхүүгийн нүд гялбаж, нүдээ аньтал трак- тор тулж ирээд сэрээний гийнхаа өөр нэр .брж ирсэнгүй. “ Юриг: -- Дифтерит “гэсэн гэхэд багш түүнийг гайхан харж: - Чи тэгээд ямар хурдан эдгэчихсэн юм? --гэхэд Юри: - Эмч эм өгсөн юм гэлээ. - «Ямар эм»--гэж Вел- ло бас л ярианд оролцлоо. «Маш хүчтэй эм байх ёс- той. Тэгвэл тэр хурдан эд- гэнэ» гэж бодсоноо, өчигдөр Эне эгч ээжээс нь: - Аптекаас маш сайн «Нафзалин» худалдаж ава- хыг Зөвлөж байсныг санан, нэр нь өөрөө ороод ирсэнд баярлан: “Нафталин гэхэд " хэдэн хүүхэд инээд алдлаа. Гэтэл хажуунаас нь Велло: -- Энэ чинь эм биш, ха: рин костюм, пальтог шавьж идэхээс хамгаалдаг бодис гэж шивэгнэхэд, |Юри.үнэ- хээр их айлаа. Одоо худал хэлж чадахаасаа нэгэнт өн- гөрчээ. : -- «Манай ээж пальтондоо хийсэн юм»--гэж сандран тайлбарлахыг оролдоход: . -- Тэгээд чи. яаж эдгэсэн юм бэ? --гэж багш асуулаа. Юри бүр юу ярьж байгаагаа ч мэдэхээ байлаа. Сандарч, “тэвдэн эргэн тойрноо хара: хад дооглосон шоолсон 5-4 нууд ширтэцгээж лаа, Багш: : -2-- Хүнд худал хэлэх ямар хэцүү байдгийг харав уу? Яагаад даалгавраа хийгээ- түй вэ? Бүр. эхнээс нь үнэ” нээ яриарай гэхэд Юри: х (жсВэВнЦ үшижлэхс) (12-28, эвээ) (зишшажэ тишсосны,) (ти, .,! Ү | Ё сурсан минь» ном хэвлэгдэв. , Ялангуяа дайны Б-г) 1 й ( : «Цагаа хэрхэн дэмий 23 гөрөөснөө хэлээд лахиж хаа- “шаа ч явахгүй. /Даалгавраа үргэлж хийж байна» гэлээ- Орчуулсая үзүүр сүрлийн нөгөө Э6? лаас хамаж эхлэв, Сүрэн- и - Ээжээ гэж хашги- ран босож хар хурдаараа гүйлээ. Эрэлд явсан Хан: даа - Ээжээ гэж хажуу: хүүхдээс зуурч,. тэр, тэр юу вэ гэж хаш-. гирлаа, Тракторын өмнөх овооноос бөөн сүрэл тас” ран явж харагдлаа, Хүүх- дүүд гар гараасаа барил- цан харж зогстол хурдалж явсан сүрэл Өнхрөөд Ойч” лоо Тракторын жолооч 8Х түрүүлэн очиж амилсан өндийлгэхэд Сү: энхүү ямар ч учраа олох Нын амаа ангайн зогсож ох Ингээд шсс30 үрлэнхүү нэртэ! Бурмаагийн салаа сахилга с. цогоо ( ! 1 ї ! алдсан гэж шагналаас х3- | » Яйлаа| :--Ц, Мөнх, «Шаазгайн “1 “Энэ номонд орсон өгүүллэ їгүүд хүүхдийн амьдрал олон талыг дүрсэлсэн ЮМ. үеий хүүхдийн тухай өгүүлсэн «Тэр жилийн хавар» (103 «Алтан үсгийн үнэмлэх» (89 “нэртэй хоёр өгүүллэг бий Эхний өгүүллэгт дайны үеий хүүхдүүдийн хүнд бэрх амьд “ралыг үзүүлжээ, | Гэтэ “«Омогт зулзаган бүргэд» ««Авга ахын паян», «Шааз "гайн хэл сурсан минь» зэ їрэг өгүүллэгт амьд "тэй харьцаж буй тухай дү “сэлж, -. сургамжтай сана. өгүүлсэн байна, Номонд байгаа «аргал» "«Банхар минь», «Элдэв уч рал» зэрэг туунсаас хүүхдүүд та нар тун ялимгүй гэмээ -элдэв сонин адал явдал уч “орал тохиолдлын олон сонин зүйлсийг олж мэдэх болно, «Бөмбөр» ном хэвлэгдэ тЭнэ ном хүүхдийн залуу зо “хиолчдын бүтээлээс бүрдэ байна, 2- Энэ номын «Эх орон доо хайртай» шүлгэ эх орондоо «Бид хай тай» гэсэн өрнүүн тэмүү: лэл илэрч байхад, арви (хямгач байдлын талаа “Хаягдсан хадаасны үг» шүл “гээс мэдэж болно, Тэр їлэгт: «Хадаас би өчүүхэн “Хатаагдсан ган билээ, Хө. торох чулуутай элбэггүй, Хү, їний хөдөлмөрөөр л амил: єхатзагдсан юм» гэжээ, нарт «Нартай ус» өгүүл гээс нар голоос усны шана- байга: “дийн хөгжил, хүмүүс тэдэн 3” БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАРН 7 ЭГДЭГТҮН! ” МАХН- й : “Яах! | Дд Н-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Ю | МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Ф4ПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин. є 4 ЭЖ ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А Ме63(24831 А “ШИНЭ ЗОРИЛТ, дамын сайд ШИНЭ ШААРДЛАГА ї , -- МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга : 5 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга 5 Ч, ЦЭРЭНДУЛАМ Р ч эр 5 Хайрт пнонерүүд ээ! сопирхолтой, бү с Ёл: 3977 9 С ! хог , бүтээлч ажлын ” : МАЛЫГ ХЇХ нх хурал, эрэл хайгуул байнга хий 0, 99 мэх 3 Ардын хувьсгал, өөрсдийн санал бодлоо багш, ЇХЗЭ-ийн 65 жилийн ойд сурган хүмүүжүүлэгчид, бу! 5 . зориулсан «Залгамж үе» сад ахмад хүмүүстэй харил, аян амжилттай дуусч, Ау- цан солилцож, аль болохоо) : таа Их Октябрийн Со- 05ё даан ажиллах заг 5 циалист хувьсгалын 70 жи- болж байна. ? лийн ойг угтсан «Залгамж ї ҮЕ аяны шинэ тараа 1986 удлаа байууллтай, лай ы хугас ЕйГЭ зох уула? й, өндө Н шэхтэзас р сарын хоёронд | бүтээмжтэй машин тоног тө! : хөөрөмж: бүхий үйлдвэрлэлд “Өнгөрсөн хичээлийн жилд |2 Жи ллах ирээдүйн ажилчин, »- «Коммунистуудын үлгэр дуу». МЭЛЧИН, сэхээтэн учир түүНД рналлаар сурч, хөдөлмөрлөж, |0дОоноос биеэ бэлтгэж, цаг хүмүүжицгээе» урнан дор | МӨч бүртэй уралдан мэдлэгээ «Залгамж үе» аянаар өсвө 2РВНЖуулж компьютерийн ї рийн Сүхбаатарчууд Та бү- техникт суралцах нь чухал хэн бүтээлчээр аялж, пноне- зорилт болж байна. рийн байгууллагынхаа түү- м хийг сонирхолтой олон ажил, ал аж ахуй, газар тариа- сайн үйлсээр улам баяжтул, оо үйлдвэр, үйлчилгээний даа. 5 газарт ажиллах, хот сургууль орчноо тохижуулах, байгаль Пионер сурагчид аг! орчныг хамгаалах зэргээр эх орныхоо социалист 1986-1987 оны хичээлийн бүтээн байгуулалтад өөрсдийн жил бод МАХН-ын ХЇХ их хувь нэмрийг хэрхэн яаж шийдвэрийг бүтээл- оруулахыг пионерийн хамт чээр хэрэгжүү. с олон, пнонер бүр бодож тө- лийн системийг боловсронгуй левлөх ёстой. болгох ажлын зхлэл бөгөөд Арвилан хэмнэлтийн байн- нд шн- гын аянаар зохиох ажлыг нэ эрин үеийг нзэсэн Онтяб- улам эрчимжүүлж, хоёрдогч жилийн эд цуглуулах, цахил, ойг сурлага хөдөлмөрийн ”-гаан эрчим хүч, усыг арвилан амжилтаар угтах онц хэмнэх, ном дэвтэр, үзэг, гой хариуцлагатай үе юм. харандаагаа цэвэр нямбай, өсвө. ариг гамтай хэрэглэж, хоол рийн Сүхбаатарчууд «Зал» хүнсний зүйлд арвич хямга» гамж үе» аянаа Октябрийн чаар хандаж, аж ахуйч биш ТО жилийн байдалтай хийх тэмцлийг хүч зориулан «Леннний үйл хэ- тэй болгон ухаалаг хэрэглээ. рэгт байж, Октябрийн ний соёлд суралцах нь та орны анд нөхдөөсөө суралцья» нарын гол зорилтын нэг байх урнан дор явуулна ёстой, 3 : АР «Залгамж үе» аяны уламж- Ахмад настан буурлуудыт Фото эвлүүлгийг С. БОДООШ Ж, лалт олон ажлаас гадна «Ми- | асран тэтгэж, тэдэнд туслах, ний эх на дүү нараа асарч (0 м ран дор» тойрон аялал, «Пио- лэхэд тим, үлгэр нерийн бүтээлч хөдөлмөр- жишээч ажиллагааг Ж ЗҮ таван жилд» хөдөлгөөн, үзүүлж, хөдөлмөрийн үнэ Т (0:- очиж ах дүүс мэт ойр дот- но байдаг. Монгол, Зөв- лөлтийн барилгачдын гГа- 2 раар сүндэрлэн боссон хот маань өдөр ирэх тутам улам сайхан болж байна...» түүхийг улам баяжуулсї -ирээдүй өөд авч явах сгй- хан хувь тавилан өсвөрийн ленинчүүд, сүхбаатарчуу- дад ногдож байна. Володя, Ариунаа хоёрын лагын гэж бичсэн байна. Володя . захидал найрамдлынхга ажлыг лж, «Анд Хүүхдүүд та нарыгюу-. Ариунаа хоёрын Захид түүхийг сайн мэддэг түү- туршлага--амжил- Аугаа нх Октлбрийн ны “лүү хоёр бяцхан нь лын утга санаа ч Эрхүү, нийг . үргэлжлүүлэхийн тын үндэс» тэргүүн --0й лис: замаа унадэг түүний хинн далта: шолвхл ийн шан Эрдэнэт хотын түүх нам- тулд хэрэгтэй бүхнийг хий- тын хон ЖЛыГ наа. ЯЛАН гийг нь. Эрхүүгийн НЭ тар ч менай хоёр орны | хэд бэлэн байгаа Пноиср нерийн бүх шатны байгуу. ЗӨВХӨЛТИЙН дунд сургуулийн дөрөвдү- : баг: бо: гад өрнүүлнэ. м ард түм гээр ангийн онц сурлага” ард түмний ямагт цэцэг 5 ачуудын санаа бодлын р ЭС “лэн хөгжих ган бат най- | Илэрхийлэл юм. Найрамд- тан Володя бичжээ. Нөгөөг рамдлын яруу тод дүр зус ЛЫН уламжлалт сарын ажс «хүн бий, Бид үргэлж ирж, нь Эрдэнэт хотын ДУНД сургуулийн тавдугаар ан- гийн сурагч Ариунаа бич- сэн байв, Володя захидалдаа: «Би Сүхбаатар жанжны ажил- лаж, амьдарч байсан най- рамдлын түүхт хотын ир- тэн болсондоо баярлаж бахархаж явдаг, Бас өвөө маань Халхын голд байл- даж явсан Сонин сайхан намтартай, Ийм болохоор Монгол орон надад дотио сайхан сапагддаг...» гэжээ. Ариунаа захидалдаа: «Аав маань барилгачин. Аавын багш нь Николай гэдэг сайхан Зантай орос раг байв, Ак., наснаасаа илүү хайрлан хамгаалж явах учиртай бидний най- рамдал аугаа их Окт: рийн эхтэй, "Тэр алдарт хувьсгалын 69 жилийн ойн өмнөхоц монгол, зөВ- лоөлтийн найрамдлын уламжлалт 35 дахь 4 рын ажил эхэлж байна. В,.И. Ленин, Д. Сүхбаа- тар нарын үндэс суурийг тавьсан манай хоёр орны найрамдал дайн тулааны талбарт ч энх цагийн бү: тээн байгуулалтад Ч ХИЧ- нээн бат бэх болохоо Х4- руулж ялалт амжилтад хүрсэн уламжлалтай. Аугаа их найрамдлын лын үеэр Зївлөлт Укран- ны өдрүүд болж, Зөвлөл- ” тийн алдарт барилгачид, нийтийн хоолны мэргэжилт нүүдийн туршлагаас манай орны хөдөлмөрчид сурал- цах гэж байгаа нь давхар баяр болж байна. Пионер сурагчид та Сү: хэн найрамдлын сарын ажлын үеэр салаа, бүлэг. бүлгэмээрээ Ямар ажил сэдэж санаачилж, юу хийс- нээ сониндоо сонирхолтой хэлбэрээр тодорхой бичеэк ирүүлээрэй. Найрамдлын баяр хам- гийн ажил хэрэгч Яруу “тод ул мөртэй байх учир-. тай. : эггггггггГаГ.ггГгГгГгггггггэГгггэгэээгэг”гэгчфэ этээес тєлэлттгэртэтглт 7ЭРҮҮЛТЛТТ БЭР эашинанцамины! 21-1318-1-Т87) пийнЕРийн | Жа. Говийн пионерүүд Жж “ХӨДӨЛМӨРИЙН ЧУУЛГАН! Өмнөговь аймгийн тио- нер сурагчдын “хөдөлмөр соёлын чуулган саяхан боллоо. Говийн пионерүүд хө-| дөлмөр амралтын 13 лан, 10 фермд ажиллаж, 2476 эмнэг хангал сур-| гаж, 456953 ширхэг сорс зоодой хийж, 35717 кг яс. 3228 ширхэг бэхийн сав! | о9 | цуглуулж, 229 | худаг засварлан, 70 мянга | гаруй нг шимт тэжээл,| 24107 шуудай аргал түү-| сэн амжилтаар аймгийн пионер сурагчдын хөдөл-| мөр соёлын чуулганаа 2 сумын най- жилнйн сургуулийн, йн сурагч Ө. Бям-| баа 39 эмнэг даага су Р-| гаж, Булган сумын най- ман жилийн сургуулийн | ҮШ сангийн сурагч Х.| Мөг гхнасан 2593 литр сүү| | сааж Баяндалай су мын | 10 жилийн сургуулийн! 4 УГ ангийн. сурагч Ч. Са-, | ранхөхөө 450 ишиг бай-! жуулж, Цогтовоо сумын нанман жилийн сургуу-| лийн Ү ангийн сурагч Г.| Гантулга 17 кг өвс түүж, 1000 шц.рхэг зсо-| дой хийж өсвөрийн аварга эмнэг сургагч, саальчин, төлчин, хадданчаар шал гарав. | Т. АЛГАА (Аймгийн | пинонерийн зөвлөлийн | 25216855» СЭРЭН | | Дундговь аймгийн шпио- нер сурагчид «Намрын ули- | гхөдөлмөрийн баяр» | аянаар ургацын талбайд | ажиллаж 172 тонн хадлан авч 37 тонн гар тэжээл) | бэлтгэж сум орныхоо өВ-| лийн бэлтгэлд туслав. Сурагчид 564 худаг зас ! ЗЭГС БОЛ, БОЛД (Аймгийн нино-! нсрийн зөвлөлийн дарга) 101) Дохио гурвантаа ханги- насны дараа «Сүхбаатар» хөлөг онгоц аяны замд гар лаа. Хөвсгөл нуур хүнд саа- рал давалгаа шидлэх нь хурын үүлс хөглөрөн нүүл дэхийг санагдуулна. - Намаршаад ирэхээр салхигүй үед ч гэсэн да- залгаа аяндаа ихсээд ир- дэг юм гэж капитан Чад- раабалын Бат бүхээгний- хээ цонхоор нуурын усыг ширтэн байж хэллээ. Их жанжны маань нэ- рээр нэрлэсэн цагаан хө- лөг ар араасаа түрэлдэх давалгааг үл хайхарсан янзтай нуурын усыг бор- гио татуулан эгц хойш нь зүсэх аж, Их жанжин Л. Сүхбаатар маань энэ л Л 17 7үтч 20 207 1 12 Анхаар, 1Кил жилийн алтан намар сургууль бүхэнд урлагийн үзлэгийг авчирдаг. Энэ ажил уламжлал болжээ. Тун сая- хан нийслэлийн 10 жилийн 52 дугаар сургууль дээр нэ- гэн үйл явдал болсон нь «Бид авьяасыг эрэн сурвалжилж байна» сэдэвт сурагчдын ур- лагийн уралдаант наадам юм. Урлагийн үзлэгийг ангийн концертын хэлбэрээс өөрчлөн зохион байгуулав. хэн сургуулийн соёл хүмүүж- лийн танхик алга ташилт, инээд баясал, дуу, хөгжим, шүлэг ,бүжгээр дүүрэн бай- лпза. Сургуулийн 44 ангийн шилдэг авьяастнууд аваргын төлөө хүчээ сорьж | байна. Үзэгчдийн дунд сургуулийн нам, захиргаа, олон нийтийн байгууллагын дарга багш нар инээмсэглэн сууна. Хүүхдүү- дийг багш нар ингэж, хүндэт- гэдэг юм. Одоо таван өдрийн тэмцээнээр аялцгаая. УРГАЦЫН БАЯР. Зуны дэлгэр сайхан цагт инонерийн амралт зусланд амарч, хөдөө явж, тойрон аялалд оролцож хичээлийн өмнөх жилийн 1 дурсгалт мөчүүдээс сурч, мэд- сэнээ үзүүлж нэг ёсондоо сай” хан дууг сайн дуулах, ургац хураах зорилготой. 88 дуучин ээлжлэн гарч дууллаа. Сурагч бүр нэг дуу дуулна. Гоцлол дуучдын энэ тэмцээний ерөн- хий шүүгч пионерийн ахлах удирдагч Н. Буянцэцэг авар- гуудын нэрийг хэлсэн 8, -2 Сурагч Б. Баярболд, С. От- гонбаяр, Г. Түмэнбаяр, Б. Баярцог, Т. Уранбаяр, Л. Энх- цэцэг, Д. Алтанзаяа, Ч. Сэ- лэнгэ, Д. Гантуг, Э. Бат-Эр- дэнэ, Х. Цэлмэг, Э. Мөнхбаа- хүчит хөлөг шиг түмэн саад бэрхшээлийг зүсэж ард түмэндээ эрх чөлөө, жаргалан амьдралыг ав- чирсныг энд өөрийн эрх- гүй дурсан саналаа. Эндхийн усан замынхан Малчин, Ажилчин, Хөвс- гөл, Ургац, Долгион нэр- тэй таван чиргүүлтэй. Түү ний хоёрыг нь «Сүхбаа- тар» хөлөг ардаа холбо- “ээ. 4Цайран харагдагч хөлөг онгоц» |Хатгалаас түүхий зд ачиж | Ханхаас нефть авчрахаар аяны замд гарсан нь энэ авай. Манай орны нбосны уу- ган үйлдвэрийн хот Хатгал болой Ханх, Зөвлөлтийн хилд ойрхон усан боомт газар юм, Эх ориы хойд хязгаар. турфшлала! тар. НАМРЫН НАЯРАГ. Най- раг дууны энэ тэмцээнд хам- тийн олон сурагч оролцлоо. 1650 сурагч дуулах гэж тан- химд ирсэн юм, Анги бүхэн хоёр найрал дууг найруулга, үзэл суртал, зохион байгуу- лалттай дууллаа. Хамт (ол- ноороо нэгэн зэрэг амьсгалж, сэтгэж, санаа тавихын жаргал гэвэл «Намрын найраг» гэж Өдөр бү- бидний нэрлэсэн сэтгэлийн дуу боллоо. Тэмцээний дүнгийн хүснэгт сургуулийн мэдээл- лийн самбарт гарлаа, 1-ийн «Бэ», З-ын «А», 8-ын «Вэ», 4-ийн «А», 5-ын. «Бэ», б-гийн «А», 8-ын «Гэ», 9-ийн «Б», 10-ын «А» ангиуд аварга бол: жээ. АЯНЫ ШУВУУД. Хийл, ятга, ёочин, баян хуур, бөм- бөр гээд л янз бүрийн хөгж- мийн зэмсэг барьсан хүүх- дүүд танхимд ирлээ. Гоцлол болон хамтлаг хөгжмийн тэм- цээнд оролцох ажлын бэлтгэл гэвэл хөгжмийн зэмсгийг хөг- лөхөөс эхэлсэн нь мэдээж. Хүүхэд нас бол аяны шувуу шиг санагдана. Гэхдээ намар болохоор шувуу буцдаг Ч гэ- сэн хөгжим сэтгэлээс буцдаг- гүй, Ингэж бодоод л тэмцээ- нээ «Аяны шувууд» гэж хүүх- дүүд нэрлэжээ. Төгөлдөр хуурч Ц. Отгонцэцэг, Б. Бат- суурь, цохилуур хөгжимчин Б. Ариунтэмүүжин, шанзчин 7К. Баяртогтох, Ж. Буянтог- тох, хийлч С. Энхбаяр нарын 22 сурагч аваргын алдрыг хамгаалах эрх авлаа. АЛТАН НАВЧ. Яруу найрагчдын шилдэг бүтээлээс уран тод, сэтгэлгээтэй хэлж сонсгох, яруу найраг уран Урлагийн наадмын аварга сурагч Т. Уранбаяр, Д. Цолмон, Ч. Сэлэнгэ, болд нар. Б.Арнунтэмүүжин, Б. Баяр- уншлагын тэмцээнээ нэрлэжээ, Байгалийн гоо сайхны сүр жавхаа болсон сүрлэгхэн мо0- ДоДд навчсаараа даллах шиг санагдана. Үг хэлж байгаа ч юм шиг бодогдоход шүлэг уншмаар байна гэсэн сураг- чийн сэтгэгдлээс гарсан нь зүйн хэрэг. Сурагч С. Ган- чимэг, Д. Цолмон, Н. Буян- хишиг, Т. Батжаргал, А. Унд- рах, Я., Цэрэнлхам, Ц. Туул, Э. Бат-Эрдэнэ нарыг шүлэг уншихад үзэгчид талархал илэрхийлж байлаа. Зүгээр нэг уншаад зогссонгүй аварга бол- чихлоо. ТАРИАН ДОЛГИО. Та- риа хураах их ажлын амьсга- лаар байгаль дэлхий бүжиг- лэх шиг санагдана, Танхимд цугларсан 100 гаруй бүжигч- ний нэг нь «оддын ирээдүй» чуулгын гоцлол бүжигчин су- рагч Ж. Бадамдорж байлаа. «Тариан долгио» тэмцээний- хээ сониныг ярина уу? гэж түүнээс хүбэхэд: --. Урлагийн үзлэгийг урал даант наадам болгон явуулж байгаа нь сонирхолтой юм. ингэж Капитан Ч. Бат хүү Мөнх баатарын хамт. энэ нутагт намрын сэрүүн хэдийн орж, уулын толгой цастай, усны зах мөхөөл- тэй ажээ. Бидний хөлөглөсөн «Сүхбаатар» Хөвсгөл нуу- рын тавдахь онгоц агаад шингэн түлшээр хөдөлд- гөөрөө өмнөхөөс онцгой юм. Урьд нь байсан онго- цууд, Хатгал, Ханх хоё- рын хооронд гучин хоёр шоо метр мод түлж, арван хоёр цаг явдаг байжээ. «Сүхбаатар» хөлөг эдү- гээ зургаахан цаг аялаад л зогсоолдоо хүрч байна. Бат эцгийнхээ нэгэн адил усан хөлгийн галчаар далайчны ажлаа эхэлж капитаны албыг үе зал- гамжлан хүлээж авсан аж. Далайн зэргийн усан он- гоц манай оронд эдүгээ ганцхан агаад тэр нь «Сүхбаатар» хөлөг юм. пи ииЛЛ0Х 20102220 Би «Хотон» бүжгээр орол- цєЄк аварга болсон, П. Энх- туяа, Н. Амар, 83. Алтанчи: мэг, Б. Булганбаяр, Т. Пүрэв- сүрэн, Л. Баярмаа, Ж. Пү рэвханд, У. Наранцэцэг нар болон 8-ын «Гэ», 5-ын «Бэ», 4-ийн «Б» 3-ын «В» ангийн бүжгийн хамтлаг сургуулийн аварга болсонд баяртай байна гэлээ, Ингэж уран сайхны ер: төнцөөр аялж авьяас бил- гийн нэгэн ургац хураалаа. «Талх тариатай бол дуу хуур, тай» гэсэн нэгэн үгийг та нар лав санаж байгаа. Ах эгч, аав ээж маань ургацын талбайд ажиллаж, бид ч тэдэнд тусалж байна. Ургац хураана гэдгийг бүх л ажлын үр шимийг хүр: тэнэ тэж ойлгож болох юм. Удахгүй урлагийн тэмцээний бүх аваргууд хамтран алтан медалийн «ургац» хураах аянд гарна. Уншигч та нН4- раас нэг зүйл асууя.--Та нар урлагийн үзлэгтээ яаж орол- цож 0н-таэс ГАЛМАНДАХ 5 сс сэнн 52 дугаар сургуулийн дуу хөгжмийн багш) її эээ ц 8 11)1010йЮ01110000110100000000101001000108070080 8880 1100 0 111:11111010101 01100181110 мөрний тээврийн дунд сур-5 гууль, хожим нь Новосн-2 бирск хотын усан замын инженерийн дээд сургууль эчнээ төгсгөж далайчны мэргэжил ззэмшсэн аж. Түүний гурван хүүхэд нь Мөнхцэцэг, Мөнх-эрдэнэ, 5 Мөнгөнцэцэг Ханхын дунд 5 сургуульд сайнаас онц 8 дүнтэй суралцдаг юм бай-2 на. Ё цуг Хөвсгөл нуураар ая? далайчин: болох хүсэл, ит- гэл дүүрэн явдаг ажээ. «Сүхбаатар» хөлөг зур-2 гадугаар сард усан замын 2 тээвэрт гарч арван нэгдү-2 гээр сарын дунд үе хүр-32 рин чарга, Ё цуваа эхэлнэ. с| -- Нуур хөлдөхөд гу-5 нигтай ч юм шиг авч жи-2 лэхэд нь Өөрийн Б баяр хөөр төрөөд Ё шилжлээ. Октябрьчууд дуулж бүжиглэх дуртай, Локтевийн нэ- рэмжит Дуу бүжгийн хамтлагн н 5--7 настай бү- жигчин охидыг та нар харж байна. Тэд бүгдээрээ Октябрьчууд иниииииниииинииншиииинииинииниинииининицнииининниниииниилицинииинииншиниииинини Хөөмөл хийцгээе! Шүдний ооны тугалган ц3ас, латуун, шилтэй тарагны таглаа ашиг” лан бяцхан хөөмөл хийх тухай та нарт зөвлөв, ” Ооны үрчийж нугд- ларсан савыг хатуу толи- гор мод, төмөр дээр тавьж мөлгөр модон ху: суураар тэгшилнэ, Зураг М1 Латуун | (хэвлэлийн буулгагч метариалуыг халааж уяраагаад төмөр дээр тавьж хөргөнө, Хөөмөл жижиг байХ».----чы.-- я-ссмтиэээхээт-- : : тусам эвтэйхэн . болно. Нэхмэлийн зүү, хатуу балтай харандаа, дуус- сан тосон балын хошуу, хөөмөл хийх багаж чинь болно. Зураг 12 Чи буулгахад хялбар дүрс сонгож авах хэрэг- тэй, Хэлбэр нь дөрвөл- жин ,дугуй ямар ч байж болно. Кардон цаас, номын хатуу хавтсан дээр бэлт- гэсэн материалаа тавьж дүрсээ дээрх .мөлгөр үзүүртэй багажнуудын аль нэгээр буулгана, Зураг 293 Буулгасан дүрсийн ар өвөр талаас тохирсон. хөөлт хийнэ. Хөөлт хийх- дээ дүрсийн хэлбэрийг эвдэхгүй цэвэр нямбай ажиллаарай, | Хөөмлөө даавуу, цэмбээр зөөлөн арчиж өнгөлнө, Хатуу цаасаар арлаж сэнж хийх хэрэгтэй. Ингээд л хөөмөл бэлэн боллоо шүү дээ, Найз нөхдийн- хөө төрсөн өдрөөр өө. рийнхөө хийсэн хөөм- лийг бэлэглэвэл тэд яасан их баярлах бол, Өдөр өнжүүлэхийнхэн Манай өдөр өнжүү: лэх бүлэг их сайхан. Өдөр бүр салхинд гар на, Хичээлээ хамтран давтаж ойлгоогүй зүйл» дээ бие биендээ тусал» даг. Шатар, даам тог лодог. Төрөл бүрийн тэмцээн зохиодог. Шинэ дуу, бүжиг, тоглоом сур" сан гэж 2-ын «В». ан гийн багачууд ам булаал- дан ярилаа. Зуны 8м- ралтаа хэрхэн өнгөрөө, сөн тухай яриа бидний дунд өрнөв, «Өдөр өн: жүүлэхийн» ихэнх су: рагч зуны амралтаа зус- ланд өнгөрөөсөн байна. Амралтаараа аньс, гүзээлзгэнэ, мойл түүсэн. Багш зуны даал- гаварт орос дуу шинээр сурч, хүүхэд бүр цэцэг арих даалгавар өгсөн, “Бид сайн биелүүлсэн гэж Б. Оюунтеөгс, Л. Оюун: билэг, Д. Бадамлянхуа нар ярилаа, Б. Ганхү- лэг, Ч. Мягмарсүрэн хоёр Гена матрын ту хай дууг гитар хөгжимд тоглож сурчээ. Х, Юснл хоёр орос дуу сурчээ, Шинэ хичээлийн жил эхлээд айгиарад ХОЙД ууланд гарч нийслэл хот» тойгоо танилцжээ, Ма» най хот их сайхан Х4, рагдсан. “Зун амраад ирэхэд бүхэл бүтэн хо: роолол бий болсон бай» на лээ гэж Б, Ганхүлэг ярив, -- Багш бидэнд Улаанбаатар хотын ту. хай олон сайхан юм ярьж өгсөн гэж охид хэллээ. 40 дүгээр сургуулийн 2-ын «Вэ» ангийнхнийг харж суухдаа тэд зуны амралтаа зөв зохистой өнгөрөөж, Олон зүйл сурч, хүч чадал тэнхээ- тэй болсонд нь бахархах сэтгэл төрж билээ, Тэд онцсайн сурах эрмэлзэл Дүүрэн байна. Манай сурвалжлагч ї 03 ШЛАЛЛЫН БИЧЭЭС 1926 оны наймдугаар сард «Хойчийг залгамжлагч багачуудын холбоо» пионе- рүүдийг залгамжлагч баа- тарчуудын анхны бүлэг (баг) байгуулагджээ. 1961 оноос МАХН-ын Төв Хорооны шийдвэрээр Гэгээрлийн яамнаас эрхлэн |баатар- чууд, цэцэрлэгийн багачуу- дад зориулсан «Оюун» түлхүүр» зурагт сэтгүү: лийг улирал тутам гаргадаг болжээ. 1961 оны гуравдугаар сараас «Пионерийн үнэн» С0- нинд сар тутам сургуу: лийн өмнөх насны | бага» чууд, баатарчуудад зориул: сан тусгай нүүр гаргаж эхэлжээ. 1963 он Өмнөговь аймгийн Баян- овоо сумын бага сургуу: лийн пионер, баатарчууд сумын төвийн айлуудад ур: лагтай ухуулга хийдэг байс- ныг улсын хэмжээнд нэвт- рүүлэх тэргүүн туршлага болгожээ. 1964 оны сарын 10 Монголын пионерийн Төв Зөвлөлөөс «Баатарчуудын дүрэм»-ийг шинэчлэн бо- ловсруулж гаргав. 964 оны гуравдугаар сарын 1 МАХН-ын 43 жилийн ойгоор бүх сургууль дээр баатарчуудын баг, аравтыг баяр ёслолын | байдалтай зохион байгуулжээ, 1964 оноос Монголын радиогоос баа- тарчуудад зориулсан тус- тай нэвтрүүлгүүд явуулдаг болов. «Үдшийн үлгэр, «Таамаа, Оньсогхон хоёр». «Ганаахүү шарга даага», «Аав зэжийн ажлын Га- зар», «Байгаль, Байгалмаа хоёр» зэрэг баатарчууд сонсох дуртай олон нэвт- рүүлггтэй болжээ, 0 он Баатарчуудын «Оч» ба- гийн гишүүн ,нийслалийн 22 дугаар сургуулийн нэг- дүгээр ангийн сурагч Д. Оюун гал түймрийн аюу- лайс хоёр хүүхдийн амь аварч БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн зарлигаар «Шударга жулам» медаль хүртжээ, 1973 оноос Пионер сурагчдын сур, лага хүмүүжлийн «Зал- хоёрдугаар гамж үе» аяны удирдам- жид пионерүүд баатарчуу: 1 ТЭДНИЙГ Х48- ламжлах ажлыг тусгай бү" Дад туслах, лэг болгон оруулжээ, 1973 оноос Ерөнхий чуудтай ажиллах зөвлөл» ажиллаж, багийн дагчинонерүүдийг идэвхт- ний нэгдсэн сургуульд хам- руулдаг болжээ. 1974 оноос Д. Сүхбаатарын мэндэл-, сэн өдрийг угтан баатар- чуудын долоо хоногийг орон даяар зохион явуул- даг болов. 1975 оны хоёрдугаар сард Шинээр үүссэн тимур:- чуудын хөдөлгөөнийг улам эрчимжүүлэх зорилгоор МПБ-ын Төв Зөвлөл, «Пионерийн үнэн» сонины газраас зарласан урал- даанд Өмнөговь төвийн бага сургуулийн Т. Алгаа багштай баатарчуу- дын отряд шалгарчээ. 1976 он Октябрийн хувьсгалын 60 жилийн ойг угтан, В. И. Лениний нэрэмжит БХПБ-аас өсвөрийн Сүх- баатарчуудад дурсгасан Октябрьчуудын дарцгийг үүрд хадгалахын төлөө уралдаанд Завхан аймгийн Тосонцэнгэл хотын 10 жи: лийн сургуулийн нэгдүгээр ангийн баатарчуудын баг шалгарчээ, 1976 оны наймдугаар сард В, И. Лениний нэрэмжит МПС»-ын Ордны баатар чуудын танхимаас эрхлэн баатарчуудын баг үүссэ- ний 50 жилийн ойд Зо: риулан. дугуй ширээний ярилцлага зохиож, «Улаан бүч» бичмэл сэтгүүлийн 13 дахь дугаарыг уг ойг То. хиолдуулан гаргасан бай. на. 1979 он БХПБ-ын туршлагаар «Баатарчууд- Сүхбаатарын орноор» тоглоом аялал явуулахаар шийдвэрлэж, МПБын Тєв Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн хурлын долдугаар тогтоолоор удир: ,/дамжийг нь батлав, 1981 оноос БХПБ-ын туршлагаар баатарчуудын дунд «Гэр- ЛЭН ДОХИО» ТОГЛООМЫГ 30- хион явуулж тэднийг 88- мын хөдөлгөөний дүрэмтэй танилцуулдаг болжээ, боловсролын сургуулиуд дээр «ВБаатар- удир- аймгийн |, хэд А. Ганцэцэг ангид орсон, чимэг хариулав. 221 Цонхоо . онгойлгооч, ямар халуун юм бэ гэж багшийн хэлэхэд л хич- нээн удсанаа мэдлээ. Гэ- сэн ч хүүхдүүд огт ядар- сан шинжгүй ярилцла- гаа үргэлжлүүлсээр. -- Танай анги ямар цол авсан бэ гэхэд ан- гийн дарга, «Оч» багийн математикийн аварга Я. Алтанцацрал, -- Манай анги айм- гийн баатарчуудын тэр- гүүний баг цол авсан. Тэгэхээр манай анги аймгийн аварга анги гэ- хэд, хүүхдүүд инээлдэв. Сүрэнжав багш: -- Зүйтэй, зөв ярьж байна, Харин яагаад аварга анги болсноо ярь- даа рэхэд багшийн үгэнд урамшсан Алтан- цацрал: -- Ангийн бүх су рагчдын 70,6 хувь нь сайн, онц сурдаг. 0. Амаржаргал, Д. Мөнх- туяа, Д. Дэлгэрмаа, Г. Нэргүй, Д. Оюунбилэг гээд олон сурагч унших хичээл, математик, ДУУ -« Ви найман настай, -- Чи хэдэн настай вэ? ( -- Би долоон настай гэж Т. Оюунчимэгийн хэлэ- ТУ сургуулийн 1-ийн «Б» -« Би ч бас 1-ийн «А» ангид орсон гэж Т.Оюун- /бёр6агк-40:00: ны аварга болсон. Бараг бүгдээрээ гоё цэвэр би- чигтэн болов. БНМАУ- ын баатар В. Гивааны нэрэмжит баг болох үү” рэг авсан. Хүүхэд бүр тусгай төлөвлөгөөтэй ажиллаж сурч байна гэв, -- Их сайн байна, Алтанцацрал их сайн ярьж байна. Та нарт авч үзээгүй дүн бий юү? гэвэл (42 сурагч ярсхийтэл гар өргөнө. , -- 0. Амаржаргал хариулаарай гэхэд авар» га дуучдын нэгдсэн кон” церт дээр гоцлон дуулж байсан охин: -- Манай ангийн 42 сурагчаас хэн нь Ч хэ зээ Ч муу дүн авч үзээ: гүй ээ. Ингэснээрээ су" рагч хүний эрхэм сай» хан нэр хүндийг өндөрт өргөж явдаг гэв, Бие биендээ үргэлж тусалдаг хамтач, нөхөр- сөг энэ хүүхдүүд Увс: аймгийн төвийн 10 жи. лийн 1 сургуулийн 2-ын «В» ангид суралцдаг, С.зОДООШ Ангийнхан нь Мето- дийн авьяаст бишрэн алга ташиж, түүнийг ан- хааран халамжлах ёс. той байв. Яагаад гэвэл Хэн Ч хийж чаддаггүй нэг зүйлийг, тодруул- бал, толгой дээрээ ява- хыг гагцхүү тэр л чад- даг том, Методи хоёр, сайн бол гурван удаа үсэрч чадна. Гэхдээ энэ бага гэж үү? Энэ ил. бийг сурах гэж хичнээн Ч удаа унаж, хамраа шалбалав даа. Ангийнх- наас нь хэн нэг нь үү. нийг хийж чадах уу? Үгүй, Тэгвэл бүгдээрээ түүнд биширч, алга та. шиж байх ёстой биш үү. Тийм ээ. Гэвч хэн ч биширч, анхаарч үзсэн- гүй. Анх удаа юу хийж Төрсөн өдрөөр ээж минь амтат бялуу авчээ, Зочид хүрэлцэн ирлээ, Бүгдээрээ бэлэг авчир: сан байв. Хөршийн Ко ля найз маань «Хоккей» гэдэг ширээний тоглоом авчирчээ. -- Коля чамд баяр лалаа. Гэхдээ би энэ тог- лоомд тийм Ч дуртай биш, Харин «Футбол» гэдэг ширээний тоглоо- мыг илүү сонирхдог гэж би хэлчихлээ. Андерсены! үлгэрүү- дийг Витя авчирсан байв. -- Баярлалаа, Сай хан ном байна. Гэхдэз шинэ биш юм, Бодвол төрөл садангийн Чинь хүмүүс цөмөөрөө унш- чихсан юм шив ДЭЭ ГЭ лзэ. Ангийн маань Ли ля охин будгийн харан. даа бэлэглэв. Будгийн харандаа бол надад үнэхээр их хэ. А--02399 Д, Сүхбаатарын 904004, Ко вд,джиУ /солгаг/ 2) ийн, ОУ64/046 /6иО1 Ө2үүуй.«Эь/ чаддагаа үзүүлэхэд су: рагчдаас хоёр гурван хүүхэд алга таших тө дий болсон. Гэтэл Ме, тодн үүнийг сурах гэж хэдэн сар здвсон гээч! Гайгүй дээ, тэдэнд ойл- гуулах цаг ирнэ дээ. Тэр хэнтэй ч ярихаа болив. Ангийн нь су: рагчид Ч түүнтэй ярихаа больжээ, Христофер л түүнтэй ганц үг солино, Нэг удаа Методи түүй. рэгтэй байгаа юм. Ер- дөө зургаахан өнгө шив дээ. Хээ гаргаж олон зураг зурж болохгүй юм байна. Дэлгүүрт арван найман өнгөтэй будгийн харандаа байхыг би хар, сан гэж хэллээ, Бэлэг дурсгалыг цуглуулж өөрийнхөө бу. ланд тавьчихаад, зочдоо ширээнд урилаа... | Амтат бялуугаа ху. вааж, цай аягалав, Нэг харсан чинь зочид маань амтат бялуунаас ганц нэг халбагадаж тун их уйдсан байдалтай сууц: гаана. “Тэгэхээр нь би хөгжим тоглууллаа, Зоч: ДЫН хэн Ч ХӨГЖИЛТЭЙ болсонгүй, Бялуу Ч хэ. вээрээ, Удалгүй тэд цу. варсаар гэр гэртээ харьц: гаалаа. Зочдод маань юу эвгүй санагдсан юм бол? Бялуу амтгүй байв уу? Сурагч Я. БОЛД орчуулав тэй зовлонгоо хуваалца- хаар шийдэв, -- Христофер оо! На- майг толгой дээрээ явж байхад хүүхдүүд яагаад баяр хүргэхгүй байгаа юм бэ? -- Чамд учрыг нь хэлье, Харин чи надад уурлахгүй биз! - Яалаа гэж дээ. -- Толгойгоороо явах биш, харин бодож сэтгэх хэрэгтэй, Явахад зорну- лагдсан хөл байдаг шүү ЗҮЙР, ЦЭЦЭН ҮГ Эрдэм ном Өсөхийн жаргалыг жаргалд битгий бод Өглөөний нарыг наранд битгий бод Эрийн чадлаар ганцыг дийлнэ Эрдмийн чадлаар ! мянгыг дийлнэ . . . Сайны дээд Аав нь гайхашрайн: -- Би бүр юу ч ойл- гохоо байлаа. Өнөөдөр зургийн хальсаа угаа- гаад үзсэн дүрс ч алга гэхэд: Глеб хүү нь толгой дохин зөвшөөрч, -- Яг тийм байсан. Би аль түрүүн гэрэлд барьж үзсэн. Юу Ч ха рагдахгүй байсан гэжээ, -- 1Оля. Чи энэ бїиг нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, . Ээх наран ертөнцийн Эрдэм мэдлэг хүний - Ухаант хүн биеэ Тэнэг хүн нөхрөө Ү дээ. Үүнийг сурах хуга цаандаа хичнээн дунд, муу авснаа бодоод үзл дээ! Одоо хичээж үз, дүнгээ. зас, Ийм юмаар оролдож байхаар, спор тоор хичээллэ, Спортын ямар нэгэн төрлөөр сур, гуулийнхаа дээд амжил, тыг ахиулаад үз, тэгээд хараарай, Бүгд чамд баяр хүргэнэ гэлээ. Методн анги улирч магадгүй хэмээн айж хичээсээр сарын хуга. цааид бүх сул дүнгээ онц болгож чаджээ, Харин энэ удаа ан- гийн нь сурагчид түүнд үнэн сэтгэлээсээ баяр хүргэв, Методи ийм л БоКООЧХ хүүхэд байсан юм. чимэг чимэг » ж . зэмлэдэг зэмлэдэг 1 луун дээрх цөцгийг яа- гаад долоочихсон юм бэ? гэхэд, Юля, Би ердөө ч долоогоо- гүй шүү. Харин цөцгий- ний хотойсон хэсгийг тэгшилсэн юм гэж охин хариулжээ. Орос хэлний хичээл дээр Анна ГПетровна багш «Сэлэх» «Гол» гэсэн үгээр өгүүлбэр зохиох дааалгавар өглөө. Олег хэсэг зуур бодсо- ноо гараа өргөж: Жаал хүү голын ойролцоо сэ. лэв гэжээ. Л. ДОРЖСАМБУУ орчуулав мэн тиншилииий Эрхлэгчийг Я, СУМЬЯА - Индекс--14140 ,, “Октябрийн социалист тарчууд --Сүхбаатарын их хувьсгалын ойн өдөр орноор» тоглоом аяллыг манай орны ерөнхий бо- жил бүр зохиодог. ловсролын сургуулийн . Баатарчууд пионерүү: бүх бүлэг, бүлгэмд баа. дээс байнга суралцдаг. тарчуудын анхны баг Тэд онцсайн суралца: байгуулагдсаны 60 жи- хын зэрэгцээ нийгмийн лийн ойг тэмдэглэх гэж тустай хөдөлмөрт орол- байна. : 60 жил, Баатарчуу. дын анхны баг хэдхэн ар- ван минж Ёй ГД лагдаж байсан Л одоо 110 мянган баатарчуу. ЦОЖ. хаягдал цаас цуг дыг эгнээндээ нэгтгэсэн “УУЛах, «Чийдэн», «Ус» пионерийн залгамж, хас ОПЄРӨЦН, «Ногоон гэ. лаа томо байгууллага РЭЛЦагаан шугам» аян болтлоо /6счээ: зэрэг олон ажилд пио- Баатарчуудын дунд ЁёР 4ёх эгч нарынхаа олон хэлбэрийн ажил зо: ХАМТ Оролцож хөдөлмө. хногддог боллоо, «Үсэг РИЙН бахдам амжилт лэлийн баяр», «Баатар- ГАРГАсан жишээ олон чуудын сүлд модны бий. наадам», «Баатарчууд» Дүрэмд «Баатарчууд цуваа, «Октябрьчуудаас амжилттай сайн сурал- суралцья» сэдэвт долоО цана» гэсэн байдаг. Ба. “хоногийн ажил, «Баа- гачууд энэ үүргээ ам- Баатарчуудын анхны баг байгуулагдсаны 60 жи- лийн ойг угтаж баатар- чууд, шионер сурагчид, ангн хамт олон зохиож байгаа ажлаасаа сонннд бичиж байна, Увс аймгийн пионер су- рагчид баатарчуудын хїй- чээл сурлагад нь туслах зорилгоор «Багачууд» цу- вааг зохиож 6 мянга їш8- хам төгрөгийн үнэ бүхий сурах бичнг шилжүүлэн хэрэглүүлж, баатарчуудын дэвтэр хавтаслах, ном ан9- гаах хөдөлгөөнийг өрнүү- лэн ажиллаж байгаа ту- хай, Хэнтий аймгийн Хэр- 1, Баатарчууд 2. Баатарчүү, ,4. Баатарчүуд нь ү самбаатай байна. 5. Баатарчүүд нь багш, ахмад хүмүүс, ДҮҮ нар үеийн нөхдөө хайрлан хүндэтгэнэ. 6. Бэатарчууд нь хамтарч хөдөлмөрлөж тог. лоно. 3 7. Баатарчууд нь дүү нартаа сайн үлгэр ду?- суренцама. 3. Баатарчүууд нь єл ахуйч, өршнч їямгач, яжил хөдөлмөр кийх чин эрмэлзэлтэй байна, нэмч шударга, авхаалж жилттай биелүүлж бай- на. Улсын хэмжээгээр 2382 баг сурлагын 100 хувийн амжилттай, 541 баг 100 хувийн чанар, отай суралцаж байна. Тэдний хамгийн гол БААТАРЧУУДЫН. БАЯР “ажлын нэг нь «Баатар- чууд --Сүхбаатарын ор- БА ноор» тоглоом аялал юм. Нам, ард түмний хувьс, галт дайчин, хөдөлмөрч уламжлал, В. И. Ленин, Д. Сүхбаатарын үйл амьдрал, эх орны түүх, газар зүй, байгаль, со- цналист бүтээн байгуу- лалттай танилцдаг бай-. на. Баатарчууд аа! Баа БААТАРЧУУДЫН НЭР ЛЭЭР Д. Саруул, Арнунтуяа, Ганбаатар нарын олон су. рагч захэй ү2н- тав ав- сан тухай. аатарын районы хэмжээнд энэ жил сургуулийн алтан босгыг анх алхсан 1940 сан тухай баярт мэдээг манай идэвхтэн пионер су- рагчид сонины редакцид бичиж ирүүлжээ, Ховд аймгийн Дарвн сумын дунд сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч Ц. Бат-Эрдэнэ бичсэн з8. А сн “авдудраы 6йаг 1 тарчуудын анхны баг байгуулагдсан 60 жи лийн ойг угтаж хичээл номондоо улам шамдаж өөрсдийн байгууллагын үүсэл хөгжлийн тухай мэдэж, баатарчуудын чин эрмэлзэл, тэмдгийг тайлбарлаж чаддаг бог лох хэрэгтэй байна. Та нарт анги удирдсан багш, баатарчуудтай ажиллах нөхдийн зөвлөл, пионер ах эгч нар чинь тусал- Та бүхэнд баатарчуу- дын анхны баг байгуу- лагдсаны 60 жилийн айг угтсан сурлага, хөдөл- мөр, урлаг спортын аян- даа их амжилт гаргахыг хүсье. - Д. Сүхбаата нэ. эмжит МП Төв өвлөлийн ажилтан Ч. БАТДОРЖ хидалдаа: «Би саяхан ба2- шүүнд элсэхдээ онц сур- на, нөхөддөө, аав ээж, ах өгч дүү нартаа үргэлж ту- сална, Би зуныхаа амралтаар өвөө, эмээдээ тусвлж 500 хонь харнуцан маллаж, 492 кг ноос авч нэгдэлдээ | тушаалаа. Мөн нэгдлийн 6 даага уналга эдэлгээнд сургаж, хадлан бэлтгэхэд оролцож 100 кг євс түүж тушаалаа. Энэ бүгд баа- тарчууд та нартаа барьж байгаа бэлэг юм» гэл: бич- жээ. тэмдэглэн өнгєрүүлснээ сониндоо бичээрэй, ад 17. ї ээр. 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ д Меб/(2184| А : ! ГЭ”. халхын сюпж 25 тайван гурав салшгүй хол- боотой. Ханх-Хөвсгөл нуу : уурын хойт захад о хүү ЗтЛэүшүлсэрлүүйлл охоор. Монгол, Зөвлөнтийн саяд ойрхон орших энэ суурингаа жиж туу ЦЬАР-2 тууварчид малаа тушаана Бас түүхий эд хойш нь гаргаж, ба- раа татна. Манай хоёр орны ард түмний найрамдлын эртний уламж- лалт Ханх суурнн найман жилийн дунд сургуультай. Энэ сургуулийн сурагчид найрамдлын түүхээ өөрс- дийн ажил амьдралаар үргэлжлүү- дэн бичихээр сурч хүмүүжиж бай- на. Хилийн цаахна байдаг Зөвлөл- тийн Мондын арван жилийн сур- гуультай шефийн холбоотой юм байна. Хоорондоо багш, сурагч- дын бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгчид солилцож туршлагаа харилцан су- далдгаас гадна зарим жил хилийн уулзалт хийдэг аж. Бүлгэмийн Зөвлөлийн дарга Г. Баттуяа: , -Би Ульянов хотын 16 дугаар сургуульд сурдаг Светлана гэдэг охинтой захидлаар харилцдаг. Тэр охины бичсэн Бор шувууны Ту- хай нэг хөөрхөн шүлэг «Пионер- ская правда» сонинд гарсан юм. Тэр шүлгээс үүдэж бид хоёр захи- дал бичилцэж ойр дотно харилцаа- тай болсон гэж байна. Бас зургадугаар ангид сурдаг Б. Даваахүү гэдэг охин Майков хотын нэгэн дунд сургуулийн су- рагч Леиатай захидал бичилцдэг, бүр багын найз гэнэ. Учир нь Ле- нагийн эцэг Ханх дахь Зөвлөлтийн худалдааны төлөөлөгчийн газар хэ- дэн жил ажилласан юм байж. Тэр Үед Даваахүү Лена хоёр гэр ойр- лон тул тоглож наадсаа Й 5 гүй найз болжээ, ра 14752 Хөвсгөл нуурын усаа р зун нь сэ- рүүцэж, өвөл болохоор толин цэн- хэр мөсөн дээр гулгаж наадсан ба- гын цайлган цагаан дурдатгал тэр хоёрын санаа сэтгэлд хоногшжээ. 2 Эгч дүү Б. Уянга, Ундармаа, Ж. рдэнэсүрэн... гээд Зөвлөлтийн пионерүүдтэй захидлаар харилцаж амьдрал ахуй, санаа бодол, хүсэл тэмүүллээ ойлголцож байдаг хүү- 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 8.» хэд олон. Ханхын суурингийн ба- руун, зүүн талаар байгаль эхийн урлаж ширээ шиг зассан Хирвэс хэмээх хоёр дөрвөлжин уул тогт- жээ. Тэр сонин тогтбцтой уулын дээгүүр Хорьдол сарьдагийн сал- бар цаст цагаан уулс сүрдэм сүр- лэг агаад, үзэсгэлэнтэй сайхан ха- рагдана. Хөвсгөл нуурын баруун талын их уулсын нөөц баялгийг гон байгуулсан лугаа адил шөнийн цагт энд тэндгүй тод гялалзана. Найрамдлын гараар ирээдүйд сүндэрлэн босох тэр том үйлдвэр, уурхайн нэг хэсэг хөдөлгөгч хүч нь үндсэн нутгийн иргэд Ханх, Хат- гал тавийн хүүхдүүд байна даа гэсэн бодол өөрийн эрхгүй төрж байлаа. Тэгээд ч тэднийг найрамд лын хүүхдүүд гэж нэрлэмээр са- нагдсан. нээж яваа монгол, зөвлөлтийн хай- гуулчдын аяныхны гэрэл хот тоС- Хүүхэд, хөгжил, энх Хүн төрөлхтний ХҮҮХЭД лэлээр хөөцөлдөхөд ЭНХ ТАЙВ .най- А ирээдүй болсон манай га- ригийн бяцхан иргэд энх тунх өсөн торних ёстой, Эдүгээ дэлхий дахинд 1 миллиард 600 сая бага- чууд аяс төрж байна. Өө- р хэлбэл дэлхийн нийт амын 836 хувийг хүү: Хүн байна «гэсэн үг. байнга сгулүилгн Өэнэшгээ тавьж, сурч овсрох ОҮү- бололцоо! Зайхал, капиталист ертөн” багачууд хич- хүнд бэрх нөхцөлд аж ХдИЙГ бид мэднэ. 5 : тоо баримт их ээрээ, үед мапай 600 сая “Ра Ж, га- байна. ганц нь Л эм- байдаг тут- маас нэг нь 5 нас хүрэл- гүй үхэж үрэгдэж байгаа ажээ, Витамины дутагд: лаас болж жил бүр 10 мянга гаруй хүүхэд ертөн- | цийн гэрэл гэгээ үзэхгүй байгаа нь юутай харамсал- тай вэ? Баян тансаг, «Шу: дарга ёс» тогтсон мэтээр врх баригчдынх нь магта! шагшдаг хөрөнгөт ертөнцөд бяцхан иргэдийг хэрэг дээ- рээ нийгмийн хувьд ялга- варлан гадуурхаж, харгис хэрцгийгоэр дарлан мөлж- сөөр байгаа нь бодит үнэл юм, Тадний аж байдлыг хэрхэн сайжруулах вэ? Чухамхүү энэ асуудлаар «Хүүхэд, хөгжил, энх тай- ван» сэдэвт олон улсын бага хурал салхан зөвлөлт Армений нийслэл Ереван хотод боллоо, Нийгэм-эдийн засгийн Хурц асуудлаас болж шинэ тулгар хөгжиж буй орнуудад хүүхэд 04- тачууд зовж зүдэрч байхад ““империалистууД зэВсэглэ- Л ЭСЭН 7) АУ Үне8 АОУД П19, лээр улайран Хөөцөлдөж асар их хөрөпгө мөнгө, оюуны хүч нөөцийг үргүй зарж байна. НҮБ-ын хүүх- дийн фондын (ЮННСЕ Р) Европ дахь төв байрны за- хирал Виктор Солер-Сола- гийн (Испани) мэдэгдс9- нээр, тус бага хурлыг зар: лан хийлгэсэн энэ байгуул- лагын жил тутмын төсөв нь дэлхий дахинд СЗэВСЭГ- ман минутад зарцуулж буй зардалтай тэнцэж байгаа ажээ. Тэгвэл үхэл таригч зэвсэглэлээр хөөцөлдөх ёроолгүй хар ангал руу хаяж байгаа энэ их зард- лаас өчүүхэн хэсгийг ч б0- лов хэмнэхэд Л тэр хөрөн- гөөр хичнээн олон. сур- гууль, цэцэрлэг, хүүХдийн эмнэлэг барьж , болохсон билээ. Дэлхийн бөмбөрц- гийн хар, шар, цагаан арьстан ӨДИй төдий хүү" ? хэд багачууд өлсгөлөн, өВ- чин эмгэгт зовж үгээгүй хоосон байдалд амь зуун өдөр хоног өнгөрөөж, сур- гууль, сурах бичиг гэж юу байдгийг Ч төсөөлж мэ- дэхгүй байна. Амьжиргаа- ны ийм муу нөхцөлөөс болж манай гаригт өдөрт наад зах нь нэг хүүхэд нас бардаг гэхэд энэ нь бидэнд ихээхэн хариуцлага НоОг- дуулсан үлэмж гара хохи- рол байхсан, гэтэл Нэг бус, хэдэн мянгаар үхэл Ц. САНЖЖАВ 1 | | | т Ж СюуШОЫЖЛТЭМХАМ Ү /зовлон хэмжигдэж оайна. Ё. Иймд нийт хүн төрөлхтний өмнө ирээдүй хойч үеийнх- нийг дайны аюул гамш- гаас ангижруулах зорилт хэзээ хэзээнээс илүү тул: гам чухал юм, : Манлай гаригийн энхийг эрхэмлэгч олон нийт айж эмээх явдалгүй, маргаашч даа итгэсэн итгэлтэйгээр, ирээдүй үеийнхээ аз жарз галтай хувь заяанд найд: сан сэтгэлээр ХХ! зуунтайч гаа золгохыг эрмэлзэж байна. “Үүнийг Ереваны олон улсын бага хурлын үйл ажиллагаа нотлон ха- рууллаа. 1 Ирэх зуунд, аж төрөх хувьтай бяцхан иргэдийн хээ саруул гэгээн ирээдүйн төлөө тэмцэлд, хар дайн, хагацал өнчрөлийг эгнэгт эцэс болгохыг дэлхийн 60 гаруй орны хүүхэд, залууг чуудын байгууллагуудын толөөлөгчид уриалсан юм. И, Чулуунхүү (Монгол пресс) Монголын пионерийн анхны комиссар Арван таван насандаа Ар- дын хувьсгалтай золгож, индэр залуугаасаа Намын Төв Хо- реоны тэргүүлэгч бөгөөд на- рийн бичгийн дарга, Хувьс- галт Залуучуудын Эвлэлийн Төв Хорооны орлогч дарга, Бүх Цэргийн зөвлөлийн їүн- шүүн бөгөөд нарийн бичгийн дарга, их жанжин Сүхбаата- рын гарын түццдэл, «Ардын цэрэг» сонины эрхлэгч зэрэг ээсэн өглөө үүрч, гитар хөгжим пионерүүдтэй хөдөөгийн дайралдлаа. Тэд тариаланч эгч нартаа туслахаар өглөө Энэ ажилд хүүхэд бүр л эртлэн тариан талбайг зорь- жээ. ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Намрын налгар шар нар бадраалаа. 14 хоногийн турш аяны үүргэвч пионерүүд тариаланчидтай барьсан мөр зэрэгцэн ажиллаж 1552 замд га талбайгаас З9 тонн тарна ах түүж комбайнд оруулсан юм. идэвхтэй сайн оролцож хаяг- далгүй хураав. Ургацын Шаргалтан халиурах та- штабт тариан талбайгаас ир- риан долгио түүний дунд єэ- дэг өдөр бүрийн мэдээнд лэх аварга комбайн, тэвш Г. Мядагмаа, Ж. Баяраа, дүүрэн буудай ачсан машин А. Сайнхүү багштай ангиуд тэрэг. Энэ бүхэн хүүхдүүдийн бусдаасаа өндөр амжилт гар- сэтгэлд их ажлын баян нам- гаж байгаа тухай мэдээлжээ, рын хөдөлмөрийн нүргээн бо- Ийнхүү Хэнтий аймгийн лон хоногшжээ. ЭГЭЭД Ч Хурхын сангийн аж ахуйн тэд тариа хураах тэр цагийг дунд сургуулийн пионер су" сэтгэл яаран хүлээдэг юм. Энэ рагчид «Пионерийн десант- удаа пионерүүд дуу хуурын. ургацын талбайд» аянд ам- хаа дээжийг тариаланч ах эгч жилттай оролцлоо, нартаа бэлэглэж хөдөлмөр- леөх урам зоригийг нь улам Ц. НЯМЦЭРЭН ХАРИУ ХҮЛЭЭСЭН ХОЁР БОДЛОГО Бодлогын хариуг Увс аймгийн Баруунтурууны САА-н дунд сургуулийн пионер сурагчдад илгээнэ үү. НЭГ. Увс аймгийн Баруунтурууны сангийн аж ахуйнхан 92100 тн өвс хадах ёстой, Малчдын өвөлжөө, хаваржаанд буул- гасан өвсний дээр нөөцөнд байгаа Өвсөө нэмэхэд хадлангийн Бячилоарйл 118 хувь биелжээ. Тэд хэдэн тонн өвс нлүү хадсан э ХОЁР, Хар цагаан усны хөндийд хадсан өвсийг Х ангийн нам, төр, олон нийтийн бай- гууллагад хариуцлагатай ал- бан хааж байсам Д.Нацагдорж нуруу хийж, 480 тн өвс хурааж, 1: 1925 онд үүссэн Бүх Монго- аварга сурагч болжээ. лын Хувьсгалт Залуучуудын Тэдний хураасан нэг нуруунд хэдэн боодол өвс орсон бэ? сурагч Ц, Батхуяг, Д, Бямбацогт нар нуруулдан хураажээ. Хоёр сурагч нэг боодолдоо тус 0 25 кг жинтэй өвсөөр Эвлэлийн хойчийг залгамж- лах «Пионер» хэмээх бага- чуудын холбоо: тадэслэн бай- туулагчийн нэг, Монголын пионерийн төв товчооны анх- ны дарга юм. Д. Нацагдорж шпинонерийн анхны тангараг, хувцасны загвар, бүлгүүдийн зохион байгуулалт, ажлын үндсэн чиглэлийг боловсруулж, Мон- толын пионерийн сүр жавх- аХнт сүлд дуулал--«Бүхий олон» («Залгамжлагчийг залгамжлагчийн дуу»)г 30- хиожээ. - ЖИН ТАН, ОРЧИМ ГЭДГИЙН -УЧИР “Өвий цагийн хүмүүжлийн ажил эхлээд нэлээд ХЭД ХО- ног өнгөрлөө. Нийслэлийн 53 Тэрээр Монголын їиионе- рийн анхны хэвлЭШ--«Зал- гамжлагч» сэтгүүлийг гарга- хад идэвхтэй оролцож, «Пио-| Л. Ёндонжанхар нартай уулз- нєрийн гэгээрэл ба боловсро-|5283. 2 лын тухай» («Залгамжлагч» Хань аж ээс лилж урах 1926. ММ62), «Олон бүлгийн зтвэг эгтллаДЭ. удирдагч нарт сануулах нь») олЕЭтЕТ7 («зЗалгамжлагч» 1929.2Ф15) зэрэг манай оронд шинээр үүссэн пионерийн хөдөлгсөний түүхэн холбогдох чухал мате- риалууд бичиж нийтлүүлжээ, Д. Нацагдорж Монгол- Зөвлөлтийн пионерүүдийн найрамдал нөхөрлөлийг бэх- дын дунд өсвөрийн гал нөө! галын шүүлэхэд онцгой анхаарч 8 тай, Пион агчдыг галын” алт, мөнгө, хүрэл медаль тэдний харилцаж байсан 84. Ё аюулаас хэйлсэхий сэргий. авав. 5 хидлуудьи орчуулж «Зал- лэх, гал унтраах арга ажил-, Дөрвөн зайн нийлбэр дүн- гамжлагч» «Өтгүүл (1929. 8 дагаанд сургах, “социалист гээр Октябрийн районы 62 Хе14, 15)-ээр нийтэд суртал 8 өмч хөрөнгийг хамгаалан бэх-. дугаар сургуулийн баг тү чилж байв. жүүлэх чин эрмэлзэл, ЭХ рүүлж аваргын цомын Эзэд Шинээр үүссэн пионерийн лагерь, баатарчуудын бүлэг (баг) Д. Нацагдоржийн «Цно ерийн лагерь дээр» (1930 он), «Хувьсгалын үр» (1932 он) зэрэг бүтээлд яруу сай- хан дүрслэгдсэнийг манай уншигчид сайн мэднэ. Монголын шинэ үеийн уран зохиолыг үндэслэгч, бичгийн их хүн Д. Нацагдорж манай оронд пионерийн хөдөлгөөнийг шинээр үүсгэн санаачлагч. инонерийн анхны комиссар, юм., Энэ жилийн : гал сөнөөгчдийн галын, саадтай метрт 80 метрийн даан. 5х80 1Кил бүрийн намар Улаан- баатар хотын ерөнхий боловс- ролын сургуулиудын хат техник, спортын аварга шалгаруулах тэмцээн явагддаг уламжлал. оронч хүмүүжилтэй болгоход тэмцээний зорилго оршдог өсвөрийн тех- ник, спортын тав дахь удаа- гийн тэмцээнийг МИБ-ын Төв Зөвлөл, НАХЯ-ны ХЗЭ-ийн хороо, Улсын галын аюулаас Тэмцээнд- Улаанбаатар хо- тын найман сургуулийн 80 уй өсвөрийн гал сөнөөгч урал- охид, хөвгүүдийн буухиа, гал унт-: ралцахыг хүсэгчид хуруу да- ран тоолбол 100 хол гарсан юм. Чанаргүй олноос чанар- тай цөөн ашигтай байдгийг өмнөх жилийн туршлага ха- руулж байна. Тийм учраас есийн таван бүлгээс 26 су чээлийг гүнзгийрүүлэн зааж, лабораторид туршлага хийл- гэх, даалгавраар дасгал бод- лого бодуулах, бодсон бодло- гын хариуг тайлбарлуулах анхаарал, сонирхол татсаны дээр лабораторийн ажилла- байна. “ӨСВӨРИЙН ГАЛ СӨНЄЗГЧИД сурагч Х. Батбаатар, 62 дугаар сургуулийн сурагч Д. Чинбат, о2 дугаар сур- гуулийн сурагч 5Б. Батжар- гал нар эхний гурван байр Төв Зөвлө- лийн биеийн тамир, спортын лийн эзэлж МПБ-ын материаллаг руулах, тэмцээн, орнуудын спортын тэмцээнд тн өвс зөөж хадлангийн боллоо. Удаахь байрт Ажилч- ны районы 18, Октябрийн районы 12 дугаар сургуулийн баг оров. Цаашид өсвөрийн гал сө. нөөгчдийн галын техник, спортын тэмцээнд нийт сур- гууль “бүлгэмийр хамран оролцуулах, тэмцээн явуулах баазтай болох, улмаар улсын аварга шалга- социалист өсвөр үеийнхний дунд зохиогддог өсвөрийн гал сөнөөгчдийн талын техник, оролцож багш бий - Чухам хэд вэ? -- Дөч орчим... - Анхны хичээлд хэдэн хүүхэд оролцсон бэ? -- Буч орчим... -- Тасалсан хэд вэ? - Арав өрчим... - Шалтгаантай ирзэгүй хэд вэ? -- Ямар ч шалтгааныг бүү хой ярихгүй юу? -- Бүртгэл байхгүй. Нод- нин алдчихсан. Баатар багш аваад явчихсан Солов уу?! -- Спортын хнчээлийг то- дорхой ангилахад бэрхшээл- -а Долоо, аравдугаар ан- гийн Сурагчдыг нэг сэдвээр адилхан хичээллүүлж болох уу? - Биеийн тамирын Ххи- чзэлд ангилах шаардлага ба- раг байхгүй. -- Дөчин хүүхдийг том жижиг адилхан хичээллүүл- дэг юм уу? маглан байгаа дугуйлангаас фото зураг авах бололцоогүй байлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ | 3 иниицицициниашиинцаиииишиининин сэтгүүлч байснаар өсвөрийн бахархаж, Цц, түвшингӨГС | раах байлдааны тархалт гэ- сан сортын дөрвөн төрлөөр уралдав. Саадтай 80 метрийн гүйлтэд 24 дүгээр сургуу байсан уламжлалыг сэргээх нь зүйтэй байна. Ч, НАРАНБААТАР Р шииэнишаамшиншицинийшинишининииийийинишшинииииииии Ж” Ц Ё-- ЕГГС Арвижих гуай чинь үү. ний өмнө хүүхдүүд та нар- таа цаас хэрхэн бүтдэг ту- хай, ном дэвтрээ ариглаж, хайрлан гамнахын учир, тэрчлэн зүлэг модыг тарьж хамгаалахын ач тус, шир- хэг үр тариаг хаягдалгүй хураах, төмөр, яс цуглуулж хоёрдогч түүхий эдийг ашиглах, толгой цувдай- гаар сайхан хоод хийх зэ- рэг олов сэдвээр зөндөө ихийг ярьсан, манай хүүх- дүүд ч тэр бүхнийг сони- ноосоо анхааралтай ун- шиж бүлгэм, бүлэг дээрээ сонирхолтой ажил зохно- сон байна. Үүнд өвөө-чинь их баярлаж, дүү нартаа хэрэгтэй юу хэлэхсэн 6би- тээ. гэж урамшин бодож явдаг юм аа. Энэ удаа би түрүү, түҮ- рүүчийнхээс өөр нэг чухал зүйлийн тухай ярья гэж бодлоо. Та нар «Хүний хүчин зүйл», «Оюун ухаа- ны нөөц» гэх мэт үгийг олонтаа сонссон байх. Нам засаг маань социализм бай- гуулж байгаа хүн бүрийн дотоод хүчин зүйл-нөөц бололцоог дээд зэргээр дайчлан гаргахыг чухалч- лан үзэж, энэ талаар зүйл зүйлийн арга хэмжээ авч байна. Тэгэхээр хүний хүчин зүйд гэж юу байдаг юм бэ?, түүнийг илрүүлнэ гэдэг яахыг хэддэг юм бэ гэдэг талаар евгөн ах чинь өгүү- лзхийг боддоо л доо! Яг гаад гэвэл энэ бүхэн хүү- хэд багачууд та нарт туй- лын хэрэгтэй юм. Эрдэмтэн мэргэд хүн бү- хэнд барагдашгүй их хүч чадал нуугдмал оршиж оай- даг хэмэзн бичиж байна. Тэр бүхнийг илрүүлэх нь уг чанартаа ашиглаагүй байсан нөөц бололцоог ил- рүүлж байгаа гэсэн үг юм. За, жишээлээд үзэхэд нэг ажилчин хүн өдөрт хорин цамцны ханцуй залтаж өё- дог байжээ. Яавал илүү олон цамцны ханцуй зал гах вэ гэж бодсон байна. Бодож я гэмээнэ хариу заавал гарна. Бодохгүй бол бодлотын хариу ч гар- даггүй шүү дээ- Ингэхээр ажлаа сайж- хөдөлмөрийн бү” гш-шэслшптї йшш оюун «ухаанаа» уудална гэсэн хэрэг юм. Уудлаад байх тусам улам ундраад байдаг, хэзээ ч шавхагдаш- гүй баян уурхай бол үнэн- дээ хүний уураг тархи мөн. Номд бичсэнээр бол хүний уураг тархинд сэтгэх тал сая нейрон байдаг бөгөөд хүн түүний цөөхөн хэсгийг олон талаас нь эргэцүүлж боддоггүй хүн цөөхөн хэ- 5 ӨСВӨРИЙН дзн нейрондо «ажиллуул- на», их юм боддог хүн тө- дий чинээгээр олон эсээ «ажилд оруулна» гэсэн болж байна. ву Дээр өгүүлсэн ажилчин бодсоныхоо хүчээр нэг зэл- жинд 20 цамцны биш, 25 цамцны ханцуй залгах нөөц бололцоо байгааг олж илрүүлжээ. Сайхь ажилчин цагийг дүүрэн ашигладаг- гүй байсан белолтой. ҮҮ” нийг олсноор бас хамаг ажилд бүтчихгүй ээ! АЖ- лын 8 цагт 25 цамцны ханцуй залгах бие махбо- дийн (булчингийн) нөөц хүч чадал (тэвчээр хатуу- жил) тэр хүнд зайлшгүй х ай болно. Өгүүлэхэд хэн бүхэнд булчингийн тийм нөөц бас байдаг бай- на. Та нар хүндийг өргөгч тамирчныг харсан байх. 250 кг-ын жинтэй туйван өргөлөө гэж бодьё ренорд амшжилт тогтоох, өмнөх ам- жилтаа эвдэхийн тулд шууд л 5-ыг нэмнэ. даяс гүн өргөчихнө, Дахиад 2 нг-ыг бүүр эцэст нь 500 гр-ыг нэмээд мөн л өргө- чих жишээтэй. Заавал өр- гөнө гэсэн сэтгэхүйн их хүч, булчингийн чадал, эв дүй уг тамирчинд байсныг, тэр нь туханн мөчид илрэн гарсныг харж байгаа биз дээ! Зорилго тавиагүй бол тэр хүч, тийм амжилт га- рахгүй л байсан. Үүн шиг нөгөө оёдолчинд 25 СҮҮ хэл 30 цамц оёх нөөц хүч 22222 хон: оршиж байжээ. байх юм. Гагцхүү эзэн хүний хичээл зүтгэ- лзэс болж их багаар илрэн гардаг байна. Энэ бүхэн- тэй холбож өвөө чинь юу хэлэх гээд байна вэ гэхэд эрмэлзэл тэмүүлэл, оролд- лого зүтгэл бол хүний хү- чин зүйлийг (нөөц хүчийг) нзэн гаргах гол хөшүүрэг мөн хэмээн анхааруулах гэсэн хэрэг ээ| Өөрөөр хэлбэл бузар залхуу зан нь хүний хүчин зүйл, авь- яас билгийн гол дайсан мөн юм. Эрмэлзэл тэмүүлэл, уй- гагүй оролдлого зүтгэлээ- рээ хүн өөрийгөө ямагт бо- ловсруулж байдаг. Өөрий- гөө боловсруулна гэдэг маань хэрэгцээтэй цагт гаргаж ирэх нөөц хүчтэй болж байна гэсэн харэг- Тэгэхээс биш гэв гэнэт «Би турникт нэг амиар 80 удаа суниана» гэвэл ер бүтэх- гүй, Өнөөдөр 10,.маргаант 12, сарын дараа 29 суниа- даг болсны хойноо (чанарт хүрсэн хойноо) «За одоо 380 суниая» гэвэл суниаж л таарна даа. Хүнд нөөц хүчин зүйл ингэж хөдөл- мөрөөр бий болж хуримт- лагддаг байна. Өвөө чинь хүүхдэд хайр- тай болохоор ч тэрүү бага- чууд дүү нарга үргэлж л харж, ажиглаж явдаг юм. Ер онцсайн сурах нөөц. хүчтэй (чадалтай) хүүх- дүүд залхуугаасаа болоод онцсаг сурч чадахгүй, алдаад байх юм. Юмыг ойлгож ухаарах оюуны 00- ломж, шөнийн нойль цаг хүртэд суухад ажрахгүй бие махбодийн хатуужил (эрүүл мэндээр сайн) сайн байсаар байхад хичээж з0- риглохгүй биеэ албадан дайчлахгүй зөнд нь хаяад «махир гурваас» салж ча- дахгүй явдал харагдаж л байх юм. Яасан харамсал- тай юм бэ? Би шүлэг би- чих авьяастай нэг хүү, бас хөөрхөн дуулчих, Ттөрөл- хийн эвлэг хоолойтой нэг охиныг мэдэх юм. УРэтэл энэ хүү, охин хоёр яр,: найрагч багш, дууны багш нарынхаа шаардлага, хи- чээл дасгалаас бэрхшээ- 1 эвээ. ЕЭ ! 29 1 (18! Улс оронд: хэрэгтэй хичнээн сайхан авьяас ба- лай муу залхуугаас болоод, энэ мэт сонох аюулд орж байна вэ? Нөөц хүчин зүйлээ дайч- лан гаргадаггүй, түүнийхээ үр дүнг үздэггүй хүн улс нийгэмд асар их. хохирол учруулда:. ирээдүйн шинж лэх ухаанд ч урлаг, утга зохиолд Ч гарз учруулна. Малд нүдтэй, хэдэн жи- лийн дараа гаргуун сайн тэмээчин болох авьяастай нэг хүү ганц шөнийн шуур” ганд «зовсноосоо» болоод уг ажлыг Ххаяп явжээ, Ирээдүйд баатар болох хүн маань одоо сумын төвд то- дорхой ажилгүй явж байх жишээтэй. Хүүхдүүд минь, та нарт сайн сайхан юуг Ч бүтээх хүчин зүйл (нөөц бололцоо) их бий. Сурагч хүний цаг хурам бүхэн байгалиас заяасан нуугдмал нөөц хү: чин зүйлээ нзэн гаргах цаг хурам байх ёстой. Яагаад цаг хурам гэж байна вэ? гэвэл та нарын хичээлээс гадуур тоглож наадаж яваа чинь ч гэсэн нэг л хүчин зүйлийн илрэл болно. Зуг- таагаад гүнцэгддэггүй хүү" хэд байдаг. Ирээдүйн гүйл- тийн лут тамирчин болох нөөц байгаа, тэр нь илэрч ч байгаа юм билүү?! Өглөө босоод гурван дас- гал хийдэг байсан бол дөр- вийг, тавыг хий! Нэг га- раараа 8 кг-ын туухай өр- гөдөг байсан бол 10 кг-ыг өргөх гээд үз! Өдөрт том романы ЗО тал хуудас унш- даг байсан бол 49-ийг унш! Нэг өрөөний шал угаагаад ядардаг байсан бол хоёр ”өрөөнийхийг угаа! Оройн бүр хоёр тооны хариу гар- гадаг байсан бол гурвын- хыг гарга! Чамд тийм нөөц, тийм хүчин. зүйл байж л байгаа шүү дээ! Дахиад дээр нь нэмээд, ахиулаад байг Ийм журмаар хүчин зүйлээ арвижуулах нд, зүй- тэй. Нїүлэг, өгүүллэг бич- мээр санагдвал бичих л. хэрэгтэй. Хонь ха бол шулуухан с: хэрэгтэй. Ямарвааг урлан дархалмаар санагдаад бай- вал, аав, ээждээ хэлж алх, дөш, хөрөө, харуултай бол! улмаар лаа өгөх Өөрийгөө сайн ажиглаж, өөрөөсөө «Надад ямар хү- чин зүйл оршино вэ?» гэж асууж бай! Хүний хүчин зүйлийг нээнэ гэдэг бол тэр хүний авьяасыг нээнэ гэсэнтэй адил юм. Өөрийн- хөө авьяасыг олох, өрөө- лийн авьяасыг олох нь ав адилхан авьяас мөн, |Хү- ний, тухайлбал хүүхдийн. хүчин зүйлийг нээхгүйгээр авьяасыг олно гэж хэзээ ч үгүй. та нарын өөрсдийн идэвхтэй оролцоогүйгээр та нарын авьяасыг томчуул нээж чадахгүй. Хүчин зүй- лээ дээд зэргээр дайчилж, счухам юунд авьяастайгаа томчуулд харуулах хэрэг- тэй юм л даа. Энэ чинь чи- ний мэргэжлээ зөв сонго- ход тус болно, улс орондод ихийг бүтээхэд хэрэг бол- но гэсэн үг. Одоогийн хүүхэд бүхэнд хуримталж бангаа хүчин зүнд буюу оюун ухааны болон бие махбодийн по- тенцналаас манай улс ор- ны маргаашийн потенциал оүрдэл болно. Бүхэл том тоо нэгжээс бүтдэг шиг улс орон үй түмэн хүнээс бүтдэг. Чи бол нэг нь юм. Хүн бүхэн ухаантай, эр- 4: чадалтай, хөдөлмөрч айвал улс орон ухаантай, эрдэм чадалтан, хөдөлмөрч байна. Чухам энэ учраас л нам засаг маань хүний хүчин зүйлийг хөгжүүлэх, нэмэх түүнийг дээд зэргээр ил- рүүлэн ашиглах тухайд их анхаарч байгаа юм шү, дээ! Та нарт би нэг даалга- вар өгье! (Энэ удаагийн маань яриаг сайн уншаад бүлэг силаагаараа хэлэл- цээрэй! . --Хэн, хэнд хө- дөлмөрлөх, авьяас билгээ нээх ямар нөөц бололцоо "байна вэ? Хэн хэн чинь түүнийг бүрэн дүүрэн ашиглаж, яаж сурч, хөдөл- мөрлөж авьяас оОнлгээ нээгдүүлж байна Бэ? Аа на вэ? Энэ тухай зоригтой гоор жишээ баримт татаж ярнад «Пионерийн үнэн» “соннадоо бичээрэй. Хамгийн гол нь «Хүний хүчин зүйлэийн тухай Өс! тыг амьдралынхаа жишээтэй холбон” ярилцаарай! Со- нинд ирүүлэх захидлынхаа эхэнд «Арвижих гуайн яриаг сонсоод» гэж Оичи- хээ мартавзай! АРВИЖИХ гуай чинь ЛЕНИНЧҮҮДИЙН | Ф ЭР ги гай дын 3 шим Юунаас яаж эхлэх вэ? ШилнДдєх ФУАжлаа юунаас эхлэх вэ? : хүүхдүүд талх хаях нь. эрс Бүлгийн ажлыг яаж зохио- «Хичээлийн дараа цуглаа- Бид пионерийн Маршийн «Сарицца» тоглолтод ма- багаслаа. тэ 2 А вол сонирхолтой болох Вэ? рай» гэж ангидаа нийт дунд программтай танилцсан. Зүү- Хамтач, нөхөрсөг хамт өлөн нь зарлачихаж болно. Гэвч нийг сайн уйшиж судалбал болохын тулд юу ХИЙХ хэрэг- бид өөрөөр хийдэг. зөвлөмж болохоор зүйл нх ТЭЙ вэ? , Юуны түрүүнд Пиоперийн бий, Өнгөрсөн жил хүүхэд Зөвлөдт Молдав улсын эрэл хайгуулаас эхлэх. бүр номтой нөхөрлөх тухай зөвлөмж гарсныг бид унш- най анги түрүүлсэн. Гэхдээ : 020 түрүүлсэнд гол нь биш, хам- “ЭӨрөл ЭэрҮлег Чөтүлээ гийн гол нь биднийг авьяасаа. Бог арнэ евлев “анд нээхэд тусалсан юм. рьчуу дотнын 4 . нь боллоо. Бид тэдэнд байн- 5 Баля Баськова, хэ га тусалдаг Одоо 2-ын «Б» -34 Фрунзийн тэй. 3 бие оцкая нар авьяаслаг ж нэрэмжит Г сургуулийн “уулзаагүй. болохоор ангийн- лаа. Үнэнийг хэлэхэд д Ё ийн нь мэдэгдсэн. Саша Бэсчс-8 иллэнандс! эддссэЭ эээ 4 тэргүүний бүлэг--6-гийн «Б» хан маань хичээл тараад гэр болгон ном унших дуртай бус Изерта-уран гартай, мэргэн ү.8гадаг боллоо. “Тэд ч бид- ангийн о СУ) энэ. нэйл өм. |) байдаг. Ангнараа сургуулийн буудагч шиг хурц хараатай цуу Ё - Шоуны Ой ион 8 Тохо ч бид зөшөл өрэлн хошин О38 нх Оо мэраоошэс лэгтээ зохиодог зарим аж- сурагчдыг цэцэрлэг, хуучирсан, ЗА айн элөэлэх балг, (9: Болжг гүй зүйл ч : “их гардаг. Гол нь ажлаа ан- гиараа, хамт олноороо санаа. ны үйлдвэрт очсоноос хойш Ь арвилан хасцрганэй постын нгөрсөн ажиллагаа эрс лаа, ЮРИЙ КОРИНЕЦ ! ший АС” ХҮҮХЭЛДЭЙН ДУУ Хүүхдүүдэд бид хайртай шүү Хараарай Хараарай Хүүхэлдэй бүхэн бүжигч Ё шүү Үзээрэй Үзээрэй Зожиг зан байхгүй шүү Ирээрэй : Ирээрэй Зочин олныг хүндэлнэ шүү Ороорой ОЛД айз х эвсэг 8 шөл хүү, Гоё-оо Намайг чамайг итгэнэ шүү Ая-аа Ая-аа Усанд бид ордог шүү Гайхам Гайхам "7 Стнхн М. Пляцковского Мы пока нє Хоть нас порой ругают . мамы За то, что бегаем с мячом, Мы гол забить спешнм упрямо, Нам дождь ин ветер нипочем. Припев: : Хотим стать спортсменами, Со спортом дружить, Чтоб ловкими, смелымн И сильными быть! ү Марше образно (59) ,7 ву? ї маа -мы за то, чам дождь жить,чтоб ловк, 122 4 ЦОГ 5 Ордны для Өёсөас- ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛЧДЫН БҮТЭЭЛЭЭС Унтаж сэрээд уйлдаггүй Сайхан Сайхан Ой руу хамтдаа зугаалдаг Найртай шЭЭ! Найртай Олуулаа явахад урамтай шүү Хөөртэй Хөөртэй Сансарт хамтдаа ниснэ шүү Яруу Яруу Сайхан үйлсийг бүтээнэ Ура. Ура Багачуудын төлөө зүтгэнэ “шүү Сэтгэл Сэтгэл Бя р хөөртэй явна шүү Итгэл: Итгэл Музыка Ю. Левитина | ЧЄМИОНЫ Однн--гимнастнкой увлексая И книжки все о ней прочел Другой --мечтает лишь 0 боксе, А третий -любит баскетбол, ... Припев: Пусть мы пока не чемпноны, Но только эт0--не беда, Ведь все на свете стадноны Дая нас распахнуты всегда: Припев: чт: ес-га-ёСс мя- 50 5 2222 4 сав - шим у- 8 Более, певуче: “ф-припев мо бсд 7 ни-пО-чмам. Хо- Г/ хгүхсай сОоР-- Ру- давгирыин їм, үнльтны-ын Си | ЗЭВӨӨРЕВ 888 аэ2521, ГЕОРГИЙ ГРАУБИН. ШАТ Энэ урт шатаар Эгнэшгүй урт шатаар Галт тэрэг хурдлаад Газрын холд довтолно. Энэ урт замаар Эгнэшгүй урт замаар Өөдөө сөөргөө яваад Өвөл, зун бүгдийг харна Төсөөлж бодвол төмөр зам чинь Төгсгөлгүй их шат юм даа, Дэлхийг тойрсон энэ шатаар Дээдийн сониныг үзэх юм даа. Галт тэрэгний дугуйнууд Ган замыг товшлохдоо Түг, түг, түг гэж Түгшүүр биш баярыг зарлана. Өчнөөд олон цуваанууд Өдөр шөнөгүй өнгөрөхдөө Орд харш, тэнгис, далай Олон сониныг бидэнд үзүүлнэ Энэ урт шатаар Эгнэшгүй урт шатаар “Уулын оргил өөд галт тэ- рэг зүтгэж Уйхлан айхлан сүртэй харагдана. Энэ урт замаар Эгнэшгүй урт замаар Уруу газар руу галт тэрэг Урагшлах хурдаа тааруулж явна. АНД НӨХДИЙН АЯ ДУУ НАЙРДНДЛАА ДУУЛЦГААЯ! Хүүхдүүд ээ! БНМАУ- ын мэдээлэл, радио, теле- визийн улсын хороо, Ардын боловсролын Яам, МЗНН- ийн Төв Зөвлөл, МПБ-ын Төв Зөвлөлөөс хамтран өс: верийн дуучид шалгаруу: лах уламжлалт уралдаан эхлэх гэж байна. “Өмнөх жилүүдэд «Зөвлөлтийн дуу дуулаачдын уралдаан» нэртэйгээр болдог байсан бол энэ оноос «Анд нөх- дийн ая дуу» нэртэйгээр жил бүр зохиох боллоо. Пионер сурагчид та нар нам, эх орон, хувьсгалык болон. энх тайван, найрам дал, хөдөлмөр, аз жаргалын сэдэвтэй (монгол, зөвлөл- тийн) зохиолын хоёроос гурван дуугаар оролцох болно, Гуравдугаар шатны үзлэгт шалгарсан сурагчид дуулах дууныхаа нотыг (клаверийг) дагаж тоглох хөгжимдөө тохируулан бн- чиж ирнэ, » Уралдааны гуравдугаар шатны үзлэгийг Х! сард Улаанбаатар хотноо зохион байгуулна. Тэргүүн байрт шалгар: “сан хоёр сурагчийг гада. дын олон улсын пионерийн лагерьт, таван сурагчийг одоп улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт ам- рах урилгаар, арван сураг- чийг диплом дурсгалын зүйлээр Тус тус шагнаж урамшуулна. , «Уламжлалт ая дууны уралдаанд зориулж зөвлөл- тийн хүүхдийн шинэ ы наас нийтэллээ. Анги бүл- гээрээ, сургууль бүлгэмээ- рээ шинэ дуу дуулж сурц- гаая, Дэлхийг ороосон урт ша- таар Дээдийн заяагаар бид аялна. Олныг үзүүлж нүд тайлуулсан Онцгой шат чамд баярлана. ФАРИД УСМАН. УС Дамжуулах хоолойгоор цэвэр ус Даан ч түргэн жирэлзэн байна Эргээ тэр үгүйлэх ч завгүй Эрчээ аван мяралган байна Харгиатах голынхоо эгшуүгт дууг Хаа холоос түрсээр ирнэ Яруухан аялгууг орчиндоо түгээж Яралзах хэмээр дуулан явна. Хөгжөөнт гол минь эрэггүй болчихоод Хөөрч догдлохын утга нь юу? - Хүн ардын амьдралыг тэтгэх 25 Слова М. Пляцковскогд. С грэг хүлээсэн “Хүндтэй ҮҮР болохоо! суулах 5 Ус би дамжуу ах олойгооР й вдаг Уянга дуутайгаа ЯВД юмаа -ЦЭЦГҮҮД Цэцгүүд хэзээ унтдаг 818) Наргиза охин ингэж бодно. ер нь унтдаг Цэцгүүд ер нь у ХРыг Наргиза охин ийнхүү бодно. Өөрөө учрыг нь олох гэж Өчнөөн ихээр мэтгэнэ. Сайхан цэцгүүдийг ажиглаж Санасандаа хүрэхээр зүтгэнэ. Хэзээ ч гэсэн алаг цэцгүүд Хэн хүн шиг унтдаггүй юм байна Салхины аясаар зөөлөн бүүвэйлүүлж Сайхан үнэрийг түгээдэ юм байна. Тиймгүй юм бол цэцгийн үнэр Тив дэлхийд дутах болно. Хөөрхөн охин ингэж бодоод Хөөр баяраар инээмсэглэж сууна. Орос хэлнээс орчуулсан Д.ДАВААНЯМ НЬ дразните 6008К Не дразните собак, Не гоняйте кошек, Не жалейте для птиц Ни зериа, ни крошек! И тогда воробьн Песенкой разбудят. А царапать и кусать Вас никто не будет! Еслн очень шуметь Около берлогни, То придётся потом Уносить вам ноги. И пчела просто тас Тоже не прнистанет. Ведь ни жалнить, ин рычать Зря никто не станет. Подвижно Ни к чему обижать Бабочку на ветке. Веселее в лесу От ее расцветки. Не пугайте жуков : С длинпцымн усамн. И поверьте, что Жуки Вас не тронут сами Если вам по душе Красота земная, Берегните ее, Усталн не зная! Непременно тогда Станем мы друзьями,... А про кошек и собак Тойте вместе с нами! ”» ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! эт «Ц МХЗЭ-ийн Төв Х “оо5 : в Хороо, Д.С Үрэл Ч нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөл Чьлэь : 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АМеб5(2185) ПИОНЕРИЙН АЖИЛ ”ЭХЛЭХЭД 10 дугаар сарын -2-нд шанай орны пионерийн бүх ташж үе аян гараагаа эхэл- лээ. Эс Дархан хотын соёлч Х бүлгэмийн пионерийн ахлах удирдагч Х. Баасанцэрэн: Бүлгэмээрээ дэлхийн номмунист, ажилчны Х90- дөлгөөний нэрт зүтгэлтэн Т. Динтровын нэрэмжит бүлгэм болохоор үүрэг авч нэг сарын сурлагын аян зо- хиов. Энэ аянд 3-ын «А», Бэ, «Дэ», 1-ийн «А», «Вэ» ангиуд шалгарлаа, Төрөлх хотынхоо 25 жилийн ойд зориулан бүх бүлгэмийг уриалж хотоо цэвэр, соёлч жот болгох зорилгоор хоёр хоногийн ажил зохиож шеф байгууллагынхаа орчинд цэвэрлэгээ хийлээ. Пионерийн шугам “жЖаг- саалаар олон анги бүлэг тэрэмжит, тэргүүний хамт олон болох үүрэг авлаа, Мөн өдөр бүлгэм дээр «СУ- рагчийн зуй» сонин, «СУ- «їзионерийн үнэн» байна. Дараахь сонгож авч захидал : ханигельсная 2 ““Мрасноборск: со- нинд гадаадын Үе тэнгийн» хэн түүний дотор зөвлөл- тийн анд нөхөд Чинь та нартай захидлаар харилца- хыг хүсч хаягаа ирүүлсээр хаягаас бичин анд нөхөдтэйгээ таинлцаа- Р. 165480. Ар- -дуэР" Село ул. Двинскал Ойрин: ТЭ. ЭУ,9 фэгчийн гараар» үзэсгэлэн гаргав, Ж 72 дугаар сургуулийн : багш Д. Батмөнх: Тус сургуулийн бүлгэ- мийн зөвлөл 1986-1987 оны- хичээлийн жилийн «Залгамж үе» аяныг «Ле ниний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн орны анд нөхдөөсөө суралцья» уриан дор шугам жагсаалаар эх- лэв. Анги бүлгүүд өнгөрсөн хичээлийн жилд «Комму- нистуудын үлгэр дууриал лаар сурч, хөдөлмөрлөж, хүмүүжицгээе!» уриан дор «Залгамж үе» аянаар ам- жилттай аялжээ, Пионе- рийн бүлэг бүр өөрийн түү- хээ сонирхолтой олон ажил, сайн үйлсээр баяжуулсан билээ. Энз хичээлийн жилд олон анги бүлэг тэргүүний нэрэмжит, соёлч хамт олон болохоор үүрэг авлаа. 5- ын «Гэ ангийн пионер ба- тачууд хотын тэргүүний бүлэгт болохоор үүрэг авч өмнөх хичээлийн жилийн сурлагын чанараа бататган жилийн эцсээр 50 хувьд хүргэж, хүүхдийн төв но- ” мын сантай холбоо тогтоож «Номын сайн нөхөр» тур- ван шатны болзол хангах, зөвлөлтийн хэвлэл захиалж орос хэлд шамдан сурал- цах тодорхой зорилт тави- лаа, Ж Овтябрийн районы пионерийн ХЇХ бүлгэмийн пионерийн ахлах удирдагч Ш, Жанчивдорж: Манай хамт олон МАХ Н-ын ХЇХ их хурлын шийд- вэрийг бүтээлчээр хэрэг, жүүлэхийн тулд пионер баатарчуудын дунд зохиох хүмүүжлийн ажлыг нас бие, сэтгэхүйн онцлогт то- хируулан шинэ хэлбэрээр зохиож байна. Пионерийн шугам жаг- саалаар олон анги. бүлэг БНМАУ-ын баатар Т. Бор, БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, сансрын нисэгч Ж. Гүрраг- чаа, ЗХУ-ын дөрвөн удаа- гийн баатар Г. К. Жуков зэрэг алдартнуудын нэрэм- жит хамт олон ботжк, тэд: ний үлгэр дууэналлаар сурч, хөдөлмөрлөхөө илэр хийлл-Э. симову Ромапу-(У анги) ропетровскал обл. Ли сэн сандрия. | Аленина Вита ф СССР. 600032. т. 10 настай) 2 Владимир, Ул. тай Өөх: | Ф СССР, 665110. Ир- Дд: зЭР-«А», КВ- шэн, оо нутсная обл. г. Инжнеу- новой Ирс. (У! анги) дєлск ул. Индустриальвая Онсане, дом 4--«А», нВ. 1. Ани- Ф СССР, 322847. Диеп- иро- новский район, Село Алек- л. 24, кв. 49, Гурьяновой ф СССР. 617100. Пери- 4 Бэ Болд шиг бат, болор шиг тунгалаг найрамдал. Монгол, зөвлөлтийн ард түмний тан бат найрамдлыг ингэж нэр- лэдэг. Энэ жил 85 дахь удаагаа зохиогдож байгаа монгол, зөвлөлтийн найрамдлын уламжлалт сарын үеэр хот,” хөдөөгийн ерөнхий боловсро- лын сургуулиудад нөр их ажил өрнөж байна, «Лени- ний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн орны анд нөхдөө- сөө суралцья» уриан дор зо- хиох «Залгамж үе» аян энэ өдрүүдэд улам их эрч хүчээ авч байгаа билээ. Сургууль, бүлгэм анги, бүлэг, пионер сурагч бүр зөвлөлтийн анд о--4ӨФ АХАН ДҮҮСИЙН Улсын цирк өдөр бүр үзэг- дүүрэн. чээр нь Тэдний нхэнх ЗУРАГ ДЭЭР: 3С рагчдын хамт. ская обл, г. Верешагина. ул. Свободы д. 90, кв 74. Заверяевой Танс. (13 иас- тай) ф СССР, 413210. Са- ратовская обл. Советский район, посёлок Стелное. ул. Клубиая д. 29. кв 22 Куп- рияновой Александре, (УИ 492045. т. Усть--НКаменогорск. ул» Проспект ,тенстильшикор, МӨНХ 0 хаг АС. 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 11. д БЯМБАА ҮНЭ 10 мӨөНГӨ ПИОНЕРҮҮД НАЙРАМ ДЛЫН ТУХАЙ БИЧИЖ БАЙНА. РШИХ НАЙРАМДАЛ | Найздаа захидал бичихдээ найрамдлын баярын мэндээр эхэлж байгаа биз. Олон анги бүлэг шеф зөвлөлтийн сур- туулиудад очиж пионерийн ажлын туршлагаасаа харил- цан суралцаж, дуу, хуур. спюртын баяр наадам хийж, найрамдлын тухай шүлэг, зохиолоо уншиж байна. В. И. Лениний нэрэмжит МПС ын Төв Ордны утга зо- хиолын «Бөмбөр» дугуйлгн- гийн сурагчид найрамдлын сард зориулж энх тайван, аз жаргал, эв нэгдэл, вайрамдлаа илэрхийлж . зохион бичлэг, шүлэг бичжээ. 4Орон орны хүүхдүүд эв найрамдалтай, эрүүл энх аж төрөн, жимс ногоо тарьж, талх үйлдвэрлэж, сургуульд сурч, эрдэм шинжилгээний нээлт хийж, үйлдвэр завод босгож, сансар огторгуйг энх тайвны зорилгод ашиглах талаар хамтран ажилла- хыг найрамдал нөхөрлөл гэж ойлгодог. Бид нийслэлийн 46. ТОГЛОЛТ яв Олег Ковстантийович Поповыг манай үзэгчид ха- Захидлаар харилцахыг хүсч байна Д. 2211, кв. 58 Лукьяцел- но Светлане (У анги) ф СССР. 680051. тг. Хабаровск. ул. Панфилов- цев д 87, кв 86. Филано- вич Светлане, (У! анги) -ф СССР, 800040. тг. Тула ул. ОПїлеханова. д. 149111, кв 17. Панковой Натальи. (У1 анги) Ф СССР, 422010 ТАССР. Арский район, дер. Айвань уул. Верхияя д, 12, Хайрут- БНХУ-ына! жигчИн нэ ална лагч Олег ООЕЛЧ СРДУВСАНШАГДАРЫН авсан фето МАХН-ЫН .ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! үаштин 57 дугаар сургуульд сурдаг. , Найрамдлын сарын баяр ма-: най сургуулиудад маш ертөн болдог. Монгол, зөвлөлтийн найрамдлын сарын үеэр «Зэал- гамж үе» аяны «Энх тайван, найрамдал, нөхөрлөл» жи- гүүрээр аялж орос дуу, шү- лэг сурах хөдөлгөөн ернүүлж, зөвлөлтийн баатар хотуудаар эчнээ аялал зохиодог. Бид найрамдлаар үргэлж бахар- хаж явдаг. Тужийн нарс, Халхын гол, Санерын уу- дамд юмонгол зөвлөлт хоёр анд мөнхийн бат найрамдал- тай явсаар ирлээ. Монгол орон өнөөдөр үйлд- зэр, хөдөө аж ахуй бүрэн хөгжиж, сапсрын уудамд хү- рээд байна. Энэ бол зөвхөн найрамдлын ач юм гэж «Бөт- | бөр» дугуйлангийн сурагч Ц. Сарангэрэл, Ж. Отгончулуун . нар бичжээ. Пионер сурагч та бүхэн уламжлалт найрамдлын єса-. раар ямар ажил зохиож байгаагаа сониидоо бичээрэй. ,. луун дөтнө хүлээж авлаа. Хүүхдүүд ээ! Циркэд ирээ- рэй! Н”йрамдалт ахан ДҮҮ” сийн тоглолтод Та нарыг урьж байна. дипевой “Ильмире. (УГ ан- ги) Ф СССР 626300. Тк- менсная өбл. Кондинсний айон, пос. Кондискоё. ул. Совхозная 1412. Александ" ровой Оле (ү| анги) Фф СССР. 343814. До- нецкая обл. г. Дебальцево, лос Светлодарскоё. Д 51, кв, 48 Василенко Галине, (У анги) Ө СССР. 184280. Мур- манская обл. Г. Кировск, ул, Сов. Конституций. 3 11--26 Оля, (УГ анги) 1 ажилдаа нэвтрүүлэхэд тань туслах зорилгоор зөвлөл- х к ”) 1 б9ДЭХ, бАНАХ ЧУХАЛ ПИОНЕР, ИДЭВХТЭН, САНААЧИЛГА Ч 9 Октябрийн соцналист их хувьсгалын 70 жилийн ой угтсан «Залгамж үе» Монгол, Зөвлөлтийн найрамдлын 835 дахь сарын 7 ажил үргэлжилж байгаа үед В. И. Лениний нэрэм- жит БХПБ-ын туршлага судалж бүлэг, бүлгэмийн сяны шинэ гараа эхэлж, тийн пнонерүүдийн зарнм ажлын тухай танилцуулья. 9 ТӨРӨЛЖСӨН МУЗЕЙ Ї азань хотын 102 дугаар сургуулийн пионерүү- 4 дийн санаачилгыг комсомолын хороо, пионерийн зөв- лөл, ДОСААФ-ийн зөвлөл дэмжиж, тус сургууль дээр цэрэг, спортын «Заринца» тоглолтын музей бай- гуулжээ. 2 Бүх ходбоотын тоглолт, өсвөрийн дайчдын чуулга уулзалтын 70 гаруй цом, 200 орчим дарцаг, үнэмлэх, олон арвай медаль бусад үзмэр энэ музейд тавигд- сан байна. Тус сургуулийн пионерүүд эрэн сурвалж- лах ажлынхаа үрээр ийм музей байгуулсанд Зөвлөл- тийн ахмад дайчдын хороо баяр хүргэж, музейгээ бая- жуулахад нь байнгын туслалцаа үзүүлж байна, Манай пионерийн байгууллагын түүхэнд шинэ хуу- дас нээсэн цэрэг-спортын «Дөл» тоглолт, «Хүүхдийн ертөнц» зургийн үзэсгэлэн, Математикийн олимпиад, «Цанахүү» тэмцээн, Монголын пионер сурагчдын спартакнад, олон улсын хүүхдийн хөнгөн атлетикийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт тэмцээн зэрэг уламяс- лалт ажия бүхнээр нэг, нэг, сургууль дээр пионеруүд төрөлжсөн музей байгуулж болно. Одоо л амжиж эх- лэхгүй бой энэ ажил хугацаа алдана. 67 ФӨ ӨСВӨРИЙН ОРЧУУЛАГЧДЫН ь. ӨДӨР ЗХУ, ахдүү соцналист бусад орны сургуулиуд «Өс- вөрийн орчуулагчдын өдөр» жил бүр зохион байгуул- даг. Манай оронд гадаадын мэргэжилтэн болон га- даадад дээд, дунд сургууль төгссөн олон хүн ажил- лаж байна. Тэдний туслалцааг авч сургуулиуд «Өс- зөрийн орчуулагчдын өдөр»-тэй болбол шинэ "ажил юм, Гадаад хэл сурахыг хүсдэг пионер, сурагчдыг урамшуулан зоригжуулж энэ өдөр орчуулгын урал- даан явуулж, зохион бичлэг хийж, ханын сонин, сам- бар бичмэл сэтгүүл гаргаж, өдөрлөг, өглөөлөг зохион байгуулна. Бололцоотой сургуулиуд дээр орос хэлээс гадна болгар, чех, польш, унгар, казах, англи, франц, герман, испани зэрэг бусад хэлний дугуйлан байгуу- лан ажиллуулж, жил бүрийн эцэст «Өсвөрийн орчуу- лагчдын өдөрэ-өөр ажлыг нь дүгнэж болох юм. ЇЕ Ф ПИОНЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН БАЯР Жил бүрийн тавдугаар сард зөвлөлтийн хэвлэ. лийн өдөр тэмдэглэдэг. Энэ үеэр өсвөрийн ленинчүүд пионерийн хэвлэлийн баяр хийдэг уламжлалтай. «Үнэн» сонины анхны дугаар хэвлэгдсэн өдөр (11 дү- гээр сарын 10) бол Монголын хувьсгалт хэвлэлийн өдөр юм. Энэ өдөр пионерийн хэвлэлийн баяр хийж, | тэр жилээ пионерийн сонин, сэтгүүлээс юу мэдсэн сурсан, салаа, бүлэг, бүлгэм дээрээ пионерийн хэв- дэлийн захиалга, ашиглалт, тараалт ямар байсныг нэгтгэн дүгнэж, тэргүүний уншигч, гавшгай сурвалж- лагч, «Сурагч шуудан хороо»-ны гишүүд, улс тө- рийн мэдээлэгчдийг шалгаруулж болно, Хамгийн гол нь дараа жил ямар хэвлэл захиалж, яан| ашиглахаа дэлгэрэнгүй ярилцах нь зүйтэй. Пионерийн хэвлэ- лийн өдөр сонин, сэтгүүлийн хуудсанд гарсан дуу. бүжиг, шүлэг, үгийн сүлжээ, таавар, уран зохнол, алиа шог ашигтай зөвлөлгөө зэргийг ашиглан кон- церт тоглож, уулзалт зохиож, хэвлэлийн редакциудад захидал бичдэг байна, ЇЇ 9 пионЕРИЙН ХЭВЛЭЛИЙН БАГА ХУРАЛ ЗХУ-ын Ижевскийн 67 дугаар сургууль дээр ком- сомол, пионерийн хэвлэлийн бага Хурал байнга бол- дог, Комсомолын хороо, бүлгэмийн зөвлөл улс Т0- рийн болон цаг үеийн үйл явдлаар улс төрийн мэдээ- лэгч, өсвөрийн лектор, ханын сонины эрхлэгчдэд мэ- дээлэл хийдэг байна. Энэ хэвлэлийн бага хуралд нийгмийн ухааны багш, орон нутгийн нам, улс, олон нийтийн байгууллагын ажилтан, идэвхтэн иар урил- гаар оролцож, пионерүүдийн сонирхсон асуултад ха- риулдаг, Бас кКомсомол, пионерийн Сайгууллагаас ямар ажил зохиох, түүнийг хянын хэвлэлээр яаж сур- талчлах таласр зөвлөлгөө өгдөг, Їйй ё ЗГ ИШ, ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ- УРГАЦЫН ТАЛБАЙД Намрын шаргал нар ээ- сэн өдөр ургацын талбайд пионерүүд төмс шуудайлж байна. Бурхантын хөндийн талбай энэ жил ургац сайн. ажиллаж байгаа. хүн бүхэн баяр хөөртэй байлаа. Жил бүрийн ургац хураалтад пионерүүд маань тусалдаг гэж бригадын дарга Соном- дэлэг бахдан өгүүлнэ. «Пионерийн десант-- ургацын талбайд» цуваанд инонер бүхэн. идэвхтэй оролцож зөвхөн энэ намар нарийн ногооны 10-аад га талбайгаас 100 гаруй кг сонгино, 50 га талбайгаас долоон тонн төмс хаягдса- ныг илрүүлж аж ахуйдаа тусаллаа гэж пионерийн ахлах удирдагч Ц, Ганчи- мэг ярьж байлаа, Пионер сурагчдын хөдөл- мөрийн У улирлаар 1У-- ЇХ ангийн 400 гаруй су- рагч хүнсний ногоо зсоори- лох. ялгах, хураах ажилд оролцож 290-ээд тонн төмс сортлон савалж, 10 өвөл- жөө засаж тохижууллаа. Тус бүлгэмийн пионе» рүүд хаврын тариалалтын үед тариаланч ах эгч инар- таа зориулж яриа, уулзалт хийн, тариаланчдын ар Ийм гэрт тимурчүүдийн команд ажиллуулж, түлээ хөрөө- дөж, бяцхан дүү нартаа туслаж хөдөлмөрчдөөс та- дархал хүлээсэн юм. Ургацын талбай, төмс ялгах талб: оролцсоны дотор сурагч Б. Алтанцэцэг, Ч, Байгал, П. Бямбасүрэн, О. Түмэшжкар- гал, Т. Хажидмаа, Ц|, Би- лигса? Ч, Н. Эрдэнэбаа- тар пар хошуучилж хоөдөл- мөрийн өндөр амжилт гар- хамтлагийг нийслэлийн 35 ду- гаар сургуулийн З-ын «А» ан гийнхан байгуулсан юм. Хүүх- дүүд хүүхэлдэйн жүжиг тоглож, үлгэр хэлэлцэж, ЗУРАГ ДЭЭР: «Боролдойхүү» хамтлагийн жүжигчин сурагчид сурагчдын эргүүл 21 хо- | гав. ног ажиллаж 400 гаруй х зөрчил дутагдал и үлж 257-11285: 022 Ё з, Бүтээлч хөдөлмө- Эрдэнэт хот, Жаргалант рийн цуваайд пионер су- 10 жилийн сургуулийн рагчдын 80 гаруй хувь захирал зР ЛЭ хо “У422Фялд 4 фдн. --. 5с 1 м ХҮҮХДҮҮД УРГАЦЫН ТАЛБАЙД « Боролдой хүү хөгжилтэй өнгөрүүлдэг юм. нэртэй уран сайхны «Боролдой хүү» хамтлагийн-4ф- хан ардын театр болохоор хоёр жилийн хугацаатай үүрэг ав- чөлөөт цагаа чээ. э-- Фотог А, ОЮУНБИЛЭГ Манай сонины газраас «Эрхийг сурахаар. бэрхийг сур!» шинэ булан (1986 оны 1М54-ийг үз!) нээсэн билээ. Ё Энэ буланд нийтлэгдсэн материалыг пионер сурагчид уншиж, бүлэг са" лаагзараа хэлэлцэж, бид- ний тавьсан асуултад ха- риулжээ. Тэдний захидал бүрт хүүхдүүд маань хө- дөлмөрт хичнээн дуртай, ямар зүйл шинээр хийж: сурсан зэрэг өөдрөг сай- хан хүсэл тэмүүллүүд шин- гэжээ. Ингээд уншигчиддаа за- римаас нь толилуулья! бэрхийг сур!» гэдэг нь хүн алцваа бэрхшээлийг тэс- вэр хатуужилтай даван туу- лахын дээр үргэлж шинийг эрэлхийлдэг, өмнөө шинэ шинэ зорилт тавьж түүний- гээ биелүүлдэг байна гэж би боддог. Надад нэг ялих- гүй бэрхшээл тохиолдсон юм. Нэг өдөр пионерийн танхимд цуглаантай байлаа. Гэтэл дүүг маань харах хүн байсангүй. Би сан- дарч, ямар ч байсан цуг- даанаа таслах ёсгүй гэж бодоод хөрш айлдаа дүү: САНАЛАА: ЗНЭМЭРЛЭХЭД... рагч Ц. Гартаамаа бичсэн байхад тус ангийн сурагч 2Жаргалзаяа: - Миний ээж зав счө- лөөгөө ашиглаж юм нэхэж, уран. хатгамал хийдэг. Би гүнийг нь заалгаж байгаа. ас чөлөөт цагаараа гэрээ цэвэрлэж, дүү нараа асар- даг. Гэрийнхээ ажлаас шал угаах их дуртай. Яагаад вэ? гэвэл айлын шал нь өн- гөлөг цэвэр бол сайхан ха- рагддаг юм. Гэрийн даал- гавраас гадна-бие дааж янз бүрийн тоо бодож, цээж баярлуулсан вэ гэвэл, хүүхэд бүхэн энэ ажлыг хийж чадахгүй шүү дээ. Гагцхүү сурья, хийе гэсэн тэмүүллээр сурсанд бид их баярлаж байна. цагаан сумын сургуулийн 8-ын «Б» ан- лын талаар дэлгэрэнгүй бичээд: Би хүнийг баяр- луулж, хүнд тустай үйл сэтгэлийн зоригтой Дундговь аймгийн Сайн- 8 жилийн гийн сурагч М. Ганболд өөрийнхөө хийх дуртай аж- хийх юмсан гэж их боддог. Ч Түгшүүртэй байдлыг намжаах (2 гээ орхисон. Энэ нь.тТУ- бичиг хийдэг. Ирээдүйд Хичээл тараад явж байхадд ж ЗЭРНИЙГ 2 АВ тойг лцсал, сонинд ЕНцэ эсрррэлсан 2 санагдсан. Гол нь цаг давч- Хүүхэд бид на бага тай хүн, хүүхэд Оишгүй Чу С.РОЧАр 92 Р, даад байсан юм. Би өөрөө санч, Тан хийж тааралддаг. Тэр бүхэнд ту- Өнөөдөр дэлхийн улс түжний : : “ыг эг-3 хормогч, платьё сурвал ирээдүйд аз жар- Салдаг, Бие дааж шинэ снлЁ СЭ” зихаарах! өлөн үйл чухал ЗЭ 0 ж сурсан. Бас «ПиОонеё- гадтай амьдрахын эхлэл НЭ Юм бүтээх хүсэлтэй. холбогдол бүхий шлжүлэл : рийн-үнэн» сониноо дугА4- юм. Би аав ээж, ах эгч (Саяхан сандал хийж сур ЗӨВЛӨЖ, Ё.с-мү-- ЧЭ сарчь хураах сэдэвчил- нараасаа нх зүйл сурсан. (Сан Одоо цэцэрлэгийн ДҮҮ “сн Шлгүгиййннэн22311-23 : сэн хайчилбар хивмесан Р Тэднийг байхгүйд, бараг Нартаа дээж “ин Р) хандаж байна. Энх тайвныг эр- -с Миний аав юм хадах, ӨРНМХОО ажлыг хийхээс бүх ажлыг нь орлон хийж бэлтгэж байна. Зарим үед ндэвхтэй үйл ажилла. будах зэрэг мужааны ажил /ХААЧА Дүү нарынхаа ХИ” чадна шүү. Зарим охнд Хичээлээ ойлгохгүй байх нь гаа явуулж буй Зөвлөлт Хол- хийх нх дуртай, Бн ч үү-! оолд туслах дуртай гэж мод хөрөөдөж, хагалахыг (Л... маш том бэрхшээл гэж боот Улсын удирдагч Миканл нээс нь сурч байгаа. Бас “АРХангай аймгийн Өгий Эрэгтэй хүний ажил», би боддог. Ийм үед багш Горбачев уулзалт хийх санал надад ус авах, түлээ ха- УУР СУМЫН 8 жилийн СУР «Хүнд хэцүү» гэх юм. Энэ нараасаа даруйхан асуух ., дэвшүүлж, уг саналыг Я ? ? лийн бүлгэмийн зөвлө- : нь чухал гэжээ. лөгч Р Рейган хүлээн галах. морь услахыг зааж туу Ч. Са 5 бол буруу гэж би боддог. 1 Э хэс Бос, сургасан. Харин зэжээсээ ЯВИН дарга Ч.Саруултуйа Харин ч удаан хугацаагаар». СПэтгэд хөдөлгөж, хийж нан, 7, -У4н-г ген гэр орны ойр зуурын ажил бичсэн. байна. даалгавраа. хийж- суугаад бүтээхийн их урам хайрла- х 4 эвэВвуйлЧд (хоол хийх, цай . чанах, «Пионерийн үнэн» сон": гараад хоёр гурван. МОД сан ийм захидал олон нр- зарим асуудлаар ахнц гаргах хувцас угаах гэх мэт) сур. НЫ шинэ буландчийтлэгд- хагалчихад биеийн чилээ жээ. Зөвхөн заримаас нь тухай, зөвлөлт, америкийн хоёр сан бөгөөд хамгийн нарийн СЭН «Бэрхийг сурна гэдэг гарч нх сайхан болдог. Би дурдахад энэ шүү дээ. талын асуудал, нэг ажилд бүр чадмаг бол- бол» материалыг уншаад бас үнээ саадаг, Ойр зуу- мөн бүс нутгийц мөргөлдөөний сон. Энэ нь юу вэ? гэвэл бид бүлгээрээ хэлэлцэж рын хувцас оёж, хатгамал Чухам л хөдөлмөрт дур- тухай н харилцан сонир» зочдод үйлчлэх явдал юм. ярилцлаа. Энэ нь бидэнд хийнэ. Энэ бүхэн их амар- тай, хөдөлмөрч хүн л ХХЇ хож буй асуудад хэлэлцэнэ. Ирсэн зочноо хүлээн авч их зүйл эргэцүүлэн -бодо-о хан, Найз та нараасаа Хү? зууныг тардан бүтээнэ. Уулзалт хийхээр сонгож ав- гадуур хувцсыг тайлахад ХОод хүргэлээ. Найз нар сэхэд энэ бүхнийг заавал Иймээс юухан Ч гэсэн хий- сан Исланд орны талаар товч гслахаас эхлээд өндөр маань хөдөлмөрийг хэрхэн хи ёс сураарай гэж Сүх» чихдэг шинэ ажил хийж сонирхуулья! «М орон» : сүНхЭн сэтгэгдэлтэй буцтал Ойлгож хү “Элдэг, гэртээ баатар хотын 8 жилийн сурч буй тухай найз нөх- гэж эртнээс (нэ энэ 4 ь үйлчилж, хүндэтгэл ЮУ ХИЙдэг. ямар зүйл ши? ПШ сургуулийн Ү. ангийн дийн чинь энэ | сайхан арал Европын эх гаараас 5 3 хсусй" хийж сурав гэдгийг сурагч Д. Гантуяа бичсэн ажилч чанарт баярлахгүй бараг шянган километр алслагд- ҮзүлЭнэ чэн төлийн хос цэнгэх таг сасллах28 байнА байхын аргагүй сан юм. Түүгээр агаарын зам гүй юм билээ! Та нар зо- ЭЭ. 2 2 Я ю---286--5 аа иианэн чиндоо хэрхэн үйлчилдэг Бэл эрихдлахирэжүүлы Тэгтэл Сэлэнгэ аймгийн Бидний ярилцлага үргэл- хөзбосох зам гү ас ЗА--мулсайн Ч ЭЬ: Бид саяхан намрын Цагааниуур сумын шаг жилж байна. Та нараас дайрч, Ерэүн “үрэл: 4-- 3 жахийн Ш.ОУРОУУдйгнар...хөдолмөрвөр бүлгээрээ 92. ХИЙШ сурГууЛИЙН ҮҮЖИН асуулганд хариулж, санад (0 хэв хар Үүр “Уухы аасий хэс л ээ й лилцоэ , ЛДаг сүрэн захидалдаа бичжээ. кг олж С-ийн 913 ЗА ГТЭн лэгмаа цахилгаан агрега- байна... зэдэй. срдээ2эн йЫ. цэргы СониндооО нээгдсэн гэж Арханг йн “таар хонь хяргаж сурснаа и А оныг бодлоо эрлэг хотын 10 жилн р й “ний, за: Ярилцлагыг бэлтгэсэн жанжин Ингольфр Арнарс энэ буланд санал бод: й 1 сургуулийн 4ийн «Г» “бичсэн байна. Түүний ГЭНХЧИМЭГ ЭНХ-удаа нээсэн тэдэг 874 онд | бичихдээ би их баярта ангийн бүлгийн дарга, су? хидал биднийг бүр Ч их . үүний звалжсөн зэр газарт өм ? Ё : со 1эс-ЭЭС3ЖСЭ ЕХЭ 63 Бүгд Найрамдах Исланд Улсы сл ЗЬ нийслэлд Рейкьявик хот оршиж 5-2Ж-0 байна. Исландын ард түмэн - 7 өгөлдөр х , хөргөгч, угаагч зэрэг ЦАХИЛ |хоёр жилийн өмнө энэ аралд хоос гадна бүхнийг хийж ча үгэ» Эр гар эүвэйн БУВНС шон хэрэгслийн ажиллагааг хүн ирж суурышсаны 1110-жи- : дах авьяастай техник юм. будаг 2 гу зааж, чиг удирдан хөтөлж, зохицуулах | лийн ойг, саяхан хотынхоо 200 Хамгийн түрүүнд та нарт цаасыг орлож, дуу : ЭГ Удахгүй, ИНЭ жилийн ойг ёс төртэй тэмдэг- 42 к, физик, хими, тэр ний зохиосон дуу, шүлэг, Цаг Удахгү : лэсзн юм. Тус аралд 240 шян- математи Я түүх, газар зүй, зурсан зургийг санах байгуу» Энэ бүхнээс үзэхэд КОМ |га гаруй хүн оршин сууж бай- Эр бгүегйг л олон хичээлийн рдамждаа хадгалж, ХҮССЭН цпьютер бид бүхний ИРЭЭДҮЙН |гаа бегөөд хотын оршин єсуугч- хаврын ХИЙХЭД Чинь ту? цагт чинь тоглож, УНШИЖ, амьдралын найдвартай сайн|дын тэн хагас хавн . нийт хүн эй 9? харэ зөв бурууг нь шалгаж, ЗЭдӨн ч хувь хэвлэн өгч ЧАД" ,усдагч, үнэнч нөхөр, шан гэли хэл хүн Лий -нн2 ЯЖЕЛЛ1ЛЫиЛЖ ИЖ 1лллСЭВ. ойлгохгүй зүйлийг чинь тайл» а. багш болох тул компьютери! 4 барлаж, сэтгэн бодох авьяас та нар гадаад орны найз боловсрол эзэмшихийн төлөө ТАЛ-н хуины 44----3 нсланд: ЕӨМПЬНУТЕР чадварыг хөгжүүлж, Юун үегдөөсөө авсан захидлыг хүч чадлаа дайчдан ажиллах хил мар цан, тэх ЯРЬЖ БАЙНА ухааныг Чинь ТЭЛЖ, ШИНЖ: компьютерийн тусламжтай хэрэгтэй. эдийн засгийн гол салбар юм. лэх ухааны нарийн өочсрлг" орчуулан уншиж, тэдэнд Зах Б. БАДАРЧ | исландын экспортын 49 чадва! эзэмшихэд ух лио. МПЬЮТЕР туслыч дотно нөхөр чинь Хиа бичиж Ч КО! ! Ко3лэн 5 Компьютер сургууль, анги м унших танхимд сурагчийн ширээнд ?, ЧИНИЙ Навргүрэн 3 аралд баат: тавигдаж, багшийн хөдөлмө- є 4 ОТНЫ НАЙЗ зүудыг амьдруулж, уйдсан рийг хөнгөлж, хүүхдүүдэд Ч 4 . Дд Ё “ нагтянз бүрийн тоглоом тог- хичээл зааж, та нарын мэдлэ- - сансрын гийг үнэлж дүгнэн, сурах хө- Хүүхдүүд ээ! Та бүхэн лох өрсөлдөгч болж, уян дөлморийг хөнгөвчилнө. 1 олон сайн нөхөдтэй. Удахгүй уудамд аялуулж, газрын гү байтугай компьютер : 2 Компь лгэрийн оронд Ч Тэр ч байтуга: лоо тунхаглан ба ур” ийн “ийггэй хэвлэх Увдисгай Хэрэв Чи танай гэрт радио, телевизо» хийц хоёр их гүрний удирдагч» Сс нэг ДОТНЫ Са! а: 2 а байр эзэлж, дзалт төрөлх хотод НЬ болно. Компьютер тоо боло» урлагийн авьяас, сонирхолтой рын нэгэн адил байр эзэл хан уу. Бнхэхин 5 2: ХӨДӨЛМӨРИЙН аймгийн Отгон сутын дунд сургуулийн су- Т пи, Д. Цогтбаатар иар хийж, арвин 5 9 4 үс - Н. ДОРЖЦЭРЭН ЇЇ 1) Өвөө эмээ минь малчин Өөрийн минь аав ажилчин Ээжийн ажил эмч Эгчийн мэргэжил багш Том болоод, би Ямар мэргэжилтэй болохоо Тоглож байхдаа бодлоо Теймгүй олон ажил Толгойд минь бууж байна Алийг нь чухам сонгохоо Арай л хэлчиж чадамгүй. байна Алдар нэрээ мандуулсан Ажил бүхэн сайхан юм Яарч ердөө болохгүй Ямарч гэсэн бодьё доо. ТОГООЧ БОЛБОЛ Дун цагаан хормогчтой Дугуй цагаан малгайтай Халну тэж ямар амьтан бэ? “Хаана амьдардагий нь чи мэдэх зүү? гэж аав асуулаа. Би сайн мэдэхгүй юм. Номонд халиу усанд амьдардаг тэж |бичсэн байсан. Та эвэ жил Халх голд амьтан судлалын-ажлаар явна тэсэн. Би хамт явж халиуны ту- хай мэдэж авья тэв, Ийнхүү би аавтайгаа Явлаа. Бид Халх толын уснаа сэлүүрт завиар АЯ- дав, Эхиий өдөр түргэн урсгалт толд завиа хөмрүүлж их санд- рав. чөлөөтэй зүгширлээ. Нэт өдөр үүр гэгээ- рэх үеэр завиа усанд сул тавьж урсгал даган хөвж явлаа. Гэтэл нэт сонин амьтан уснаас эрэг дээр гарч байгаа харагдлаа. Бид завиа зогсоой сэмээрхэн ойртож ажиглав. Бие нь шаравтар хүрэн зүстэй өвчүү хэвлий тал нь мөнгөлөг цайвар өнтөтэй, хавт- тайдуу толгойтой богино хүзүү, дутарит жижигхэн чихтэй арваад єм урт сахалтай богинохон хөл- тэй, угаараа бүдүүн үзүүр тий- Амтат хоол хийдэг Ахлах тогооч болно 2 Хүн бүгд хүсэхээр 4) Хүүхэд багачууд дурлахаар Хүйтэн, халуун хоолоор Хүмүүст би үйлчилнэ Бага ихгүй цөмөөрөө Баярлалаа! гэж талархана Бахдам хүндтэй ажлаараа Беяр хөөртэй явна, ОЁДОЛЧИН БОЛБОЛ Өнгө өнгийн даавуугаар Өвөл зуны хувцас Өэдөс гаргалгүй эсгэж Өчнөөн: олныг урлана, Өмсөх хувцасгүй ядуус Өөр оронд байдаг гэнэ Орон гэргүй хүүхдүүд Орчлон дэлхийд бий гэнэ Тэдэнд зориулсан хувцсаа Тэн тэнгийн баглаагаар Тэнгэр газраар тээлгэнэ Тэнгис далайгаар илгээнэ Нэгийг ч үлдээлгүй өгөөрэй гээд Нэрээ дээр нь бичнэ. СААЛЬЧИН БОЛБОЛ Саруул сайхан нутагтаа Саальчин гэдэг алдартай Сүргийнхээ шимээр бахархсан “Сүүн -далайн эзэн болж БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД ХАЛИУНЫ БОР шээ нарийссан шувтан урт сүүл- тэй гуалиг биетэй сонин амьтан байв. Би ааваас ямар амьтан вэ? тэж шивэгнэн асуухад: Яагаав, нөгөө голын халиу. Хүнд барагтай харагддаггүй хо- вор амьтны нэг дээ. Чи азтай юм. Яг тааралдлаа шүү. Чимээ таргаж болохгүй, сайн ажиглая тэж аяархан хэлэв. Нар мандав. Халиу бургасны ёроолд биеэ шарж хэвтсэнээ ус руу үсэргэж цалгиулалгүй гулсан орлоо. Ха- лиуны уян налархай хөдөлгөөн, гайхамшигтай уран сэлж. шум- баж байхыг ойрхоноос сайн харж авлаа. Хамраа дөнгөж цухуйл- ган агаар”авч усны гүнд орж үе үе ил гарна. Сүүл нь залуурын үүрэг гүйцэтгэдгийг ч бид ажиг- лаж амжив. Нар шингэх үед бид Халх го- лын нэгэн тохойд отоглов. На- муухан үдэш түүдэг галын дэр- гэд загас, шарж цай хоолоо хийж суухдаа халиуны тухай ярьж өгөөч гэж ааваас хүслээ. -- Манай орны зах хязгаар тутаг Хөвсгөлийн Шишгид го- лын сав Дэлгэр мөрний эх, Халх толын районд халиу бий. Тун их ховордсон амьтан даа, Баян-- Өлгийн Даян нуур, Сагсайн гол дагуу ховор тохиолдоно. Хүн мал суурьшаагүй зэлүүд нутаг, уулархаг газрын асга хад ой ширэнгэ, бургас шагшуурга, зэгэс, бүхий бартаат газрын тур- тэн урсгалт гол дагаж байршдаг. Сургууль цэцэрлэгийн хүүх, Сурагч пионер бошгуыт Өндөр настан буурлуудад Өрөм зөөхий бяслаг Өтгөн цагаан сүүгээр Өглөөний мэнд болгож Өдөр бүр илгээнэ БАРИЛГАЧИН БОЛБОЛ Өнгө өнгийн тоосго Өрж эвлүүлдэг ажилтай Өрөгч гэдэг мэргэжлийг Өөрөө би сонгоно Өндөр барилгын оройд Өдөржин ажиллавч уйдахгүй Өргөгч цамхаг хүрэмгүй Өндөр байлаа ч ядрахгүй ХӨӨРХӨН ШҮҮ. Эр халиуг Бөйр, эмийг Эв, зул. загыг нь Бор гэж жэрлэнэ. Халхү гол Бөйр иуурт цутгадаг. Нуу- рыг эр халиуны изрээр Бойр гэж нэрлэсэн гэдэг юм даа. Халиу нь. усанд амьдардаг хуурай га-. зарт Ч хол аялж чаддаг нэг ёс ны хоёр нутагтан. Халиу гулгаж наадах дуртай. Сартай шөнө голын тохой, цээл харзанд бүлээрээ тоглох нь олонтой. Налуу мөрөгцөг эгц уруу газрыг сонгон сул, шороо чулууг цэвэрлэж өвс, ургамлыг арилган гулгуур бэлтгэж нэг нь гулгаж эхэлмэгц бусад нь хойно хойноосоо цувран ээлжлэн тог- лоно. Өвлийн цагт цасан дээр хөрвөж үсээ цэвэрлэдэг. 5-6 сард зулзагалаж хоё- роос. дөрвөн бор гаргана. Эм халну зулзагаа нэг сартайгаас нь Дайснаас биеэ хамгаалах, нүхэндээ яаж байрлах, нүхээ хэрхэн цэвэрлэх, идэш хоолоо олох, загас барих, усанд сэлэх, гулгуур засах “зэрэг бүх үйл ажиллагаанд сургадаг. Халиу ихэвчлэн загасаар хооллоно. Ха- лиуны амьдралыг судалсан хү- мүүс түүнийг их зоригтой чадал тэнхээтэй, чийрэг биетэй, тэс- вэр хатуужилтай, номхон даруу амьтан. Ерөнхий төрх байдал, зан авираар амьтны аймгийн бусад дөрвөн хөлтнөөс үлэмж онцлог гэж тэмдэглэсэн байдаг. Чоно нохой зэрэг хүчит дайсан- тай зоригтой тэмцэж Дийлдэх. гүй амьд гардаг.Ч удаатай. Халиуны зулзагыг тэжээхэд хүйд амархан дасдаг, Бид нэгэн “удлагийн аяллаар зэгсэн дотор өвс шагшуургаар нямбайлан зас» сан маш иууц газраас нүдээ нээгээгүй зулзага оллоо. Энэ нь халиуны зулзага--бор байсан юм. Зулзагыг эхлээд сүүгээр дараа нь жижиг БУАСЭө Өр хооллов. Анх олсноос хойш хөнөод нүдээ нээж юм хардаг боллоо. 10 гаруй хоноод намайг дагаж. явдаг болсон ЮМ. Хооллосны дараа: миний дэр» гэл ирж унтдаг байв. Гар дамжин гүйж мбрен дээр гарч суун, би- дэнтэй тоглож наадна. Холоос «Бороо» гэж дуудахад гүйж ирнэ. ЭЧДЫ итгэмтгий, хөөрхөн амьтан болсон юм. Халину эзэн- дээ туйлын үнэнч. Их уснаас загас бариулж сургасан ч болдог , юм билээ гэж аав ярьсан юм.. 2-3 5 Фрмонари шрийал Улсын хэвлэхийн вонбицахад хэвлэ. Дээр дээрээс иь өрж Дээшээ улам ахисаар Хамгийн өндөр барилгын Хана туургыг өрөлцөнө їШинэ сууцанд ороорой гэж Хүмүүсийг би урина їШирхэг тоосгоны үнийг Хүүхэд багачуудад хуучилча. ЭМЧ БОЛБОЛ Бүх хүүхдийг 7Кагсааж байгаад Бүгдийг эгиүүлж Зогсоож байгаад Ар өврөөс нь Чагнаж үзнэ Аяар, чанга Амьсгалуулж үзнээ Хоолой чинь зүгээр үү Ходоод чинь эрүүл үү Чихэрт дуртай юу Чих чинь өвддөг үү гэж Олон янзын асуулт Онцолж “тэдэнд тавина Эм бичиж заримд нь өгнө Эмчийн зөвлөлгөө нөгөөд нь хэлнэ ШИРЭЭН ДЭЭР АГСАН БӨМБӨ!, ТОГЛОЖ БОЛОХ УУ? Хүүхдүүд ээ! Та нар ширээгээ тойрч суугаад сагсан бөмбөг тоглох тухай бодож үзсэн үү? Бодохоор барах уу? Яг тийм. тог- лоомыг нэг хүү санаачлан хийж туршиж үзээд баяр хөөр болжээ. Учир нь тог- бөмбөг шиг санагдана. Сагсан бөмбөгийн тоглол- тод хэрэглэдэг төхөөрөм- жүүдтэй адил тортой цага- “риг бүхий самбар, бөмбөг хэрэгтэй гэнэ. Харин тог- лолтын үед бөмбөгөө ца- гаригт ижил тоогоор шид- нэ. “Өрсөлдөгчөөс илүү оноо авч хожихын тулд "мэргэн тусгах (гол оруу- лах) дадал дүй хэрэгтэй. Сагсан бөмбөгийн талбай хэрэглэлийг чухам яаж бэлтгэх талаар ярилцья. , Эхлээд цагариг бэхэлсэн самбар, бөмбөг шидэх суурь хийнэ. Зураг дээр үзүүлснээр самсарын суу- рийг хийхдээ 10 мм зузаан -тай фанериас 65х130 мм "хэмжээтэй хэсгийг хөрөө- (дөж аваад гол төвд.нь 15х15 мм дөрвөлжин нүх цүүцдэж гаргана. Нүхэнд (тохирсон хөндлөн огтлол бүхий 210 мм урт багана бэхлээрэй. Баганын дээд хэсэгт 100х150 мм хэм- жээтэй самбараа хадаж тогтооно, Дараа нь 2--2,5 Ш : . лох бүр жинхэнэ сагсан - мм зузаантай төмөр утсыг НИЄСЭГЧ БОЛБОЛ : Сар одонд аялсан ! Сансрын нисэгч болно ! Од гаригийн мандал . Орчлон ертөнцөөр аялж Энх тайван найрамдлын Элч төлөөлөгчөөр явна Эрхэс гаригийн: уудмаас Эх дэлхийгээ харна Гагарин ахын нээсэн Сансрын зууны иргэн би Газар газрын хүүхдүүдэд Баярын мэндчилгээ й дэвшүүлнэ, Олон сайхан ажлаас Онцолж алийг сонгох билээ Огт дуулаагүй мэргэжил Ч бий Олж яаж мэдэх билээ Маргааш дахиад л бодьё алж сайн лавлая «Хэрвээ биэ гэдэг бодол Хэдэн өдөр үргэлжлэх бол Хэрвээ. би... Хэрвээ би Хэрвээ би... 50 мм диаметртэй цагариг | болгон матийлгаж, хоёр | үзүүрийг нь самбарын нү-! хээр нэвт оруулж багананд | хөдөлгөөнгүй бэхэлнэ. Ца-| гаригтаа тор хийнэ. 150х | 30х20 мм хэмжээтэй бөм-! бөг шидэх суурийг модоор хийж дээд хэсэгт нь налуу | ховил хөрөөдөж гаргаад түүнд вумарч, хүчтэй савах омжтой модон ба хуван- цар ялтас суулгана. | Ялтасны дээд хэсэгт бөм- бөг мөчид суух суурь гар- ган, налуугийн доод хэсэгт Ё савхан хөндөл хадаж бөм- бөгөө тогтооно. Бөмбөг тогтоох, шидэх суурийн бүх хэмжээг шугам зургаар үзүүлэв. Хүүхдүүд 9! Тоглоом н боллоо. Бөмбөг байр. луулсан ялтсыг доош нь дарж байгаад гараа огцом авахад. бөмбөг самбарын зүг нисэн цагаригт орох болно. Ийнхүү тус бүр 10 удаа шидэхэд бусдаасаа хамгийн олон (гол оруулж) оноо авсан хүүхэд ш ний. сагсан бөмбөгийн тог. лолтод ялалт. байгуулна..! Д. МӨНХБАЯРЛ Индекс--14140 12345676910, “ла 1 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А .Мв66(2486) А -- Чи тэгээд энэ үсэг орсон хэдэн -- Лена, эздээр Гэрийн даалгавраа сайн давтаж дээ. үг цээжлэв? Егоров, Мед- а 7? . л он 4.нйп «Аж ангийнсурагч Ч, Хас--Эрдэнэ брарарарарарэсрарарар - Өнөөдөр би онц ав- на гэж бодож байна. «Ч, Аянга, Оля хоёр ингэж ярьж байна. Өнөөдөр Оля Алигын багш юм. Тэд ээлж ээл- жээр нэгнийхээ даалгав- рыг шалгадаг. 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 1415. Өнөөдөр эх орны сур- гууль шэцэрлэг, албан га- зар хаана ч очсон монгол, зөвлөлтийн найрамдлын са- раар зохиож, буй ажил, олсон: амжилтаасаа өгүү- лэх нь олонтаа. Ерөнхий. боловсролын дунд “сургуулиудад зөв- лөлтийн анд найз нартай» таа захидлаар харилцах, тэдний туршлагаас сурал- цах, -зөвлөлтийн хотуудаар эчнээ “аялах зэрэг олон сайхан. ажил зохиож байна. Биднийг . Улаанбаатар хот дахь зөвлөлтийн ЇЇ сургууль дээр очиход, пио- нерийн ахлах удирдагч О. В. Парико угтаж, найрамд- лын сараар зохиож буй ажлаасаа ярьж танилцуу: лав. Тус сургуулийг най- рамдлын сургууль гэж иэр- лэж болно. - Манай . сургуульд монгол, зөвлөлтийн най- рамдлын танхим бий. Хүүх дүүд маань энэ танхимдаа цуглаж, ярилцлага зохиож байна, Бас нийслэл Улаан: баатар хотын музей, узэс-, гэлэн театр үзэж, «Бид- ний анд--Сүхбаатарчууд, баатарчууд» ярилцлага хийж, БНМАУ-ын хөдөл- мөрийн сайчууд, нийгэм, соёлын байгууллагын зүт- гэлтнүүд, МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгчид, нам, эвлэлийн ажилтнууд: тай уулзалт зохиож байна гэв, ““Анги танхимаар хүүхдүүдтэй уулзлаа. -- Бид хоёр нэг ши: явж, --- Юля! ,Анхааралтайсонсоорой. МАНАЙ С а0р684р45454 а ЛХАГВА А рээнд суудаг. Найрамдлын сарын үеэр бүх хичээлдээ онц, сайн дүн бие биедээ” амласан юм. Хамтарч хичээлээ давтах их ашигтай, Хичээлийн да- раа тэр өдрийн бүх хичээ- лийн талаар товч ярилц- даг гэж «А» үсэг анх заалгасан үеэсээ найзлан үерхсэн 1-ийн «Г» ангийн нэг ширээний хоёр Ч. Аянга, Оля. Башмакова нар ярьсан. манай ан- зөвлөл- с-- Саяхан гийнхан монгол, тийн залуучуудыг УШ их: наадмаар эчнээ аялал хий: лээ. Би зөвлөлтийн найз нартаа Эрдэнэт хотыг сур- талчилсан самбар тайлбар- лаж, | Эрдэнэтийн тухай ярьж өгсөн гэж 4-ийн «А» ангийн сурагч Ч, Хас-- Эрдэнэ ярилаа, Тэгээд найз охин Володина Юляд уг самбарыг тайлбарлаж байхад бид зургийг нь ав- сац юм, Зураг дээр инээмсэглэн буй найз хоёрыг харж байгаа биз! Нэгийг нь Са- ша Титоров, нөгөөг нь 83. Хайдар: гэдэг. Хөвуүүдийг «хүз толгой холбоотой хоёрэйтэж ангийн нь нөхөд хошигноно, Үнэхээр ч энэ хоёр хоккейн талбай, сур- гуулийн цайны газар, но- мын сан, гэртээ хаана л бол хаана хамт явна шүү. Завсарлагын хэдэн мину- тад. Ч хамт зогсож бай- гаад уншсан ном, үзсэн киноныхоо тухай хэдэн үг сольж амжина, “Дөрвөн Энэ бол... Жэ авна гэж. ҮНЭ 19 МӨНГӨ жил үерхэж буй хоёр хүүг хэний нь эцэг эх Ч өөрийн хүү шиг хайрлана.,Ингэж тэд бие биеийнхээ хичээлд тусалж, чөлвөт цагаа хамт өнгөрөөнө. Хичээл орох хонх дуугарч, найз хөв» гүүд анги руугаа. явахад нь бид энэ зургийг авсан юм. Ийм. найз сургуульд олон. рээний, НӨХӨД тус Нэг ши-” Ё нэг ангийн, нэг байрын, нэг сургуулийн гээд л найрамдлаар хол-, богдсон найз нөхдийн ту- хай ярнад барахгүй. Чус хам найрамдлын сарын үеэр тэдэнд ярих зүйл бүр Ч их. Тус сургууль дээр «Най- рамдлын цүнх» аян эрчим- тэй өрнөж хүүхдүүд идэвхтэй оролцож байна. Удахгүй тэд цуглуулсан зүйлээ олон улсын пионет рийн «Найрамдал» лаге- рьт амарч буй 18 аймгийн үе тэнгийнхэндээ хүлээл- гэж өгнө. Мөн өөрийн шеф нийслэ- лийн 10 жилийн УТ, ХХХЇ сургуулийнхантай хамтарч орос хэлний баяр, улс тө- рийн дууны тэмцээн, гур- ван үеийнхний чуулга уул- залт хийж байна. /Хүүх- дүүдтэй уулзаад тэдний -найрамдал нөхөрлөл, үерт, хэлд бахархаж явлаа. Үнэ» хээр ч тэд. найрамдлын сургуулийн, найрамдалт хүүхдүүд юм. Тэдинй хаяг «Найрамдал». Манай сурвалжлагч н. Энхчимэг --Бид үүрдийн найзууд УРВАЛЖЛАГЧИЙН двсан Фото Н Мөнххаан 4 тэргүүний 8 жилийн 21-1:18-1-0177) ТИЙМ ИЙН 50 р ХҮҮХЭД аймгийн Ї Улсын | сур-рф Сүхбаатар сумын М ГУУлийн” пионер сурагчид 1 арвин их сааль, сүү саах | долоо хоногийн аян 830-! хиож дүгнэлээ. Пионер ) Сурагчид 3703 литр сүү ахалсолАГОЛауЫО) 8 хүнсний Н ургацын талбайд» 5 лэмжнээс сааж, сум нэгдлийнхээ сүү ! тосны төлөвлөгөөг биелүү- лэхэд хувь.нэмрээ оруу- лав. | Бүлгэмийн зөвлөлийн 8 дарга Ө. ДОЛГОРМАА | Манай сум тариа, төмс, ногоо хурааж авах ажлаа амжилттай дууслаа. 8 жилийн сур- гуулийн ХШ| Сүлгэмээс «Пионерийн десант-- урга- цын талбайд» аянд ам- жилттай оролцлоо. 110 пионер сурагч 93 га газрын тариан түрүүг эргүүлж, багш Баасанхүү, Ё Дашбалжир, Даваа, Баяр-Ё тогтох -нарын тусламж- тайгаар төмс хураах, та- лаар зөвлөлгөө авч ажил- ласнаар 10 га газрын ур- ! гацыг лаа. Энэ ажилд Б. Энх-й сайхан Д. Нарантуяа, Б.( Энхчимэг, Х. Уранбилэг, Д. Адьяадагва нарын олон ё сурагч сайн оролцлоо. Сэлэнгэ Хүдэр сум. Пионерийн ХШЇ бүлгэ- мээс Хэнтий аймгийн Өмнө-( дэлгэр сумын дунд сургуу- лийн пионерүүд хөдөлмө-й рийн У улирлаар хөдөл- мөр амралтын зуслан, хө- дөлмөрийн түр бригадад ё ажиллаж их амжилт гар- гажээ. Энэ хугацаанд 210 үнээнээс 38872 литр, сүү, сааж аймаг, улсын төлөв-д лөгөөт зорилтыг биелүүлэ- ) хэд оролцон хонины 4571,2 кг ноос ямааны 222 кг хялгас хяргаж, 198 кг хаягдал поос түүж ( худалдаа бэлтгэлийн ан- гид Тушаав. Малчдын өвлийн бэлтгэ- лийг бүрэн хангахад ту- салж 15 хашаа засч сэл- бэн онцсайн үнэлгээтэй. хүлээлгэн өгөв, Хадлан тэжээл бэлтгэх гон хүүхдүүд оролцон бал тайж 2500 бухал нуруулдаж, гар тэжээл 134 иг бэлтгэж, 2200 кг агь түүж нэгдэлдээ тушаа- сан байна. Өсвөрийи сурвалжлагч 22 А. оЁ УНТУЯА Дундговь аймгийн Ца- гаандэлгэр «сумын 8 жи- лийн сургуулийн ПиИОНё- рийн бүлгэм «Пионерүүд цуваа гаргаж ажиллав, Говь нутгийн багачууд ( нийт 5,7 тониц төмс хүнс- ний ногоо хурааж, савлан ё тээвэрлүүлэв, Мөн дотуур | байрын сурагчдын хүнс- ний нөөцөнд зориулж хү. 237,4 нг өргөст хэмх, улаан лдоль хураа-,| лааг), 22460 Ч хаягдалгүй хураа-. нєнгчи ї “Модны мөчир өөд авирч байсан хэдэн хөвгүүдийн нэг -- Хүүе Өндөр Отгон ирж явна гэх чимээнээр тэд болжмор шиг дэрхийн алга болчихлоо, Отгонсү- рэн тэдний хойноос За гайгүй. 4-ийн «А», 5-ын «Бэ»-гийн... нар байна. Бүгдийг чинь тань- | лаа гэж чанга хэлэхэд -- Хүүе таньчихсан байна. Эргэж очоод ууч- лалт гуйхгүй бол тэр бид- нийг өршөөхгүй шүү гэж сүүлдэж явсан хүүхдийн хэлэхэд зугатагсад бөөг- нөрөн гогсож уучлалт гуй- хаар очиход Отгонсүрэн: -- Та нарын эргэж ир- дэг чинь сайн байна. Бу- руу хэрэг хийдэггүй хүн байдаггүй. Буруугаа засч зөвийг ухаарч чаддаг хүү- хэд жинхэнэ пионер хүн байх ёстой. Та Нар дутагдлаа дав- тахгүйн тулд орчны модыг нүдлэн хамгаалж ав! Ойл- й гов уу? -- Ойлголоо. Харин нэг юм асуух уу? -- Тэг л дээ -- Чи өөрөө буруу хэ- рэг хийж байсан удаа бий юу? -- Бий 1ү ангид байх- даа орос хэлний хичээл дээр нэг удаа дунд авсан. айдас, ӨНДӨР ОТГОН (Найруулал) Яагаад гэвэл би рубикийн шоо тоглох их дуртай л даа. Түүгээр тоглож байгаад орос хэл дээр цээж лэх ёстой шүлгээ цээжилж амжаагүй юм. Тэр дутагд- лаа давтахгүйн төлөө... төсээр байгаад түүнээс хойш дунд дүн аваагүй яваа." Тэгэхээр та нар энэ өд- рөес хойш нэг ч мөчир гэм тээхгүй байгаль хамгаа- лагчид болцгооно биз дээ. гэв. Хөвгүүд «За» “гэж амлаагүй боловч сэтгэл- дээ бүгд зөвшөөрч байгааг Отгонсүрэн ойлгосон ат- л -- Байгаль хүн хоёр мөнхийн холбоотой, харил- цан үйлчилж байдаг тухай бид хичээл дээр заалгасан. Бодит үнэн болохыг бид ажил хөдөлмөр амьдрал дээр ойлгосон. Тахиачинд зориулж 1095 кг халгайн үр түүсэн, тийм биз дээ. -- Тийм ээ, манай анги ЗУРАГ ДЭЭР-- Нийслэлийн пионерийн 26 ду гаар бүлгэмийн зөвлөлийн 100 гаруй кг түүсэн. -- Хийсэн ажилтай хүн, хэлэх үгтэй. Ганбат зоригтой ярьж байна. Зов өө! Бидний түүсэн халгайн үрийг хатаахад 320 кг болсон. Ирэх хавар халгай тарина. Тахиандаа тэжээл арвин бэлтгэнэ. Мөн ч олон ӨНДӨГ авна даа. Байгаль, хүн хоёрын мөнхийн хол- боо гэж ийм байдаг юм. Тэгэхээр сургууль орчин- ДОО үзэмж нэмж, цэвэр агаараар биднийг тэтгэж байдаг модоо нүдлэн хам- гаалах даалгаврыг зөвшөө- рехгүй байна гэж: үү?! - Зөвшөөрч байна. - Зүйтэй их сайн бай- на гээд Отгонсүрэн сансан- даа хүрч санаа амарлаа. -- За өндөр Отгон сан- сандаа хүрчихээд дүүтэй- гээ шоо эвлүүлэхээр явлаа гэж Батын хэлэхэд -- Хүүе хүүхдүүд ээ. Хамгийн намхан байтал үүнийг яагаад өндөр |От- гон гэсэн юм бэ? гэхэд бүгд гайхашран зогсов. Намхан Отгонсүрэнг өн- дөр гэсний учир гэвэл бие нь намхан атлаа хэнд бо- ловч дутагдлыг ойлгуулж чаддаг, өндөр шаардлага тавьдаг учраас тэгж нэрлэ- сэн аж. С. БОДООШ дарга Ц. Отгонсүрэн цэцгийн үр судлах дадлагын хнчээл дээр: ХҮҮХДИЙН ДУРТАЙ 7Канжин Сүхбаатарын талбай руу өнгө өнгийн далбаагаар чимэглэсэн ду- гуй унасан хүүхэд, бага- чууд хурдална. Энэ тэмцээнд оролцо- хоор гурван . дугуйтаа унаж яваа дөрвөн иастай жаал хүү, -- Ааваа би даанд түрүүлнээ. урал- Тэгээд 4-6 насны хүүхдүү- дийн хоёр дугуйтай ду- тэмцээнд нийслэлийн 0 дүгээр цэцэрлэгийн Л, Борхүү тэргүүн . байрт "С ЭРДЭНЭБ нү, 4-6 нас | дугуйг) авс фото ) 1 байр “1 Воркүү (90 Тэ 2 өвөө, эмээгээ баярлуулна Эмээ надад лав чихэр өг- нө дөө! гэж ярьж явааг нь сонсоод өргөн олныг хамарсан тэмцээн болох нь зэ гэсэн сэтгэгдэл төр- лөө. Үнэхээр ч дөрвөн настай дугуйчнаас улсын шигшээ багийн тамирчин хүртэл оролцсон 5 насны ангиллаар дугуйчдын урал даан боллоо. Намрын дулаахан нал- гар өдөр хүү, охиноо хэр- хэн хурдлан явааг сэтгэл догдлон харж зогссон аав, зэж, эмээ, Өвөө нар нь Биеийн зодчэоЭйслЧ лсын хороо, -ын Төв Зэвэах, МУЗН-ийн ГҮйЙ- цэтгэх хорооноос хамтран жил бүр явуулдаг энэ тэмцээнийг «Өгөөжтэй сайхан тэмцээн болж бай- на» гэж бахархан ярьж в, Тэмцээний эцсийн дүн тарахад: ? т16 нас (гурван Ду- гуйт) Ь 1 байр Ууж єлрчд (44 гээр цэцэрлэг ший тбайр Б. Эл сар 177 дугаар цэцэрлэг : 11! байр Б.Өгөөмөр (75 дугаар цэцэрлэг) 97944444. 18644 (6447 » Н 4-40.446«4лаа211 2. ТЭМЦЭЭН дүгээр цэцэрлэг) Н байр А.Наранбат (Ок- тябрийн район, гэрт) 11 байр Н. Ариунболд (1 дүгээр цэцэрлэг) --9 нас: 1 байр Х.Хосбаяр (16 дугаар сургууль) П байр Д. Шинэбаяр (23 дугаар сургууль) 1Н байр Д.Батбилэг (78 дугаар сургууль) 10--14 нас: 1 байр Б.Бат-Эрдэнэ (9 дүгээр сургууль) 11 байр Ц.Бямбажав (6 дугаар сургууль) Ш. байр Н.Үржингомбо (хөвгүүд) 1 байр Н.Олдох (48 ду- гаар сургууль) (6- байр 2Ж. Гомбосүрэн дугаар сургууль) ПИГ байр Н.Энхсүх (Тө- мөр замын техникум) нар эхний гурван байранд шал- гарч сайхан амжилт үзүүллээ. Хүүхдүүд ээ! Энэхүү уламжлалт тэмцээнд улам олноороо оролцоцгоож, эрүүл чийрэг, урт удган ажиллаж амьдрахын үндэс болсон биеийн тамир спор- тоор орчимтэй хичээллэц- гээс! гөү -Ч, НАРАНБААТАР зєСЄӨВӨӨ4ӨӨӨЛ 2 2 шил 108» НУТГИЙН БАЯН БҮРД -4Хоёр эвэр нь ялимгүй ургаж байгаа уран зэгз- гэр биетэй хар сүүлтийн янзага цэлгэр хашаанд идээшилж, хүн ойртвол үнэртэн дөхөж, хэний ч тараас өгснийг нь иднэ, Тэгснээ мухар цагаан ямааны майлах дуугаар дэгдэн очиж сүүлээ. годго- нуулан сөхрөн. хөхөх нь нэн өхөөрдмөөр. Ё Янзаганы хашааны 08- ролцоо туулайн. байранд - хар, цагаан, бор, саарал зүсмийн 60-аад молтог- чинг хүүхдүүд тэжээж, ар- чилж тордоно. Мөн дэр- гэд нь байгаа байранд хэ- дий нь энэ нутгийн бай- галь, цаг уурт дассан сү- рэг гургуул бий. Урсгал усгүй, эрс тэс уур амьс- галтай энэ говь нутагт тус сургуулийнхны бүтээлч хөдөлмөрийн үр дүнд ур- гасан 21 төрлийн 2000 гаруй мод бутны дотор говийн харгана, хайлаас. аглаг, хангайн нарс, ши- нэс, улнас, бургаснаас шиш иини шиш даг ажээ. Бас чацаргана, үрэл, нохойн хошуу, үх- рийн гүдний мод бут тарьж анхны дээжээ 5у- авснаас хойш олон Дотуур байранд суудаг хүүхдүүдээ эргэхээр ир- сэн малчид ч өтгөн урга- сан ногоо руу шургахаар мөлхөж яваа яст мэлхийг - хараад ихэд сонирхоно. Байгалийн ийм нэгэн дүр зургийг Дундговь аймгийн Цагаандэлгор су- мын 8 жилийн” сургуу- лийн хичээл туршлагын талбайд үзэж болно. Хоёр жилийн өмнө мон- ДИИ ИН ШИ толын байгаль орчныг хамгаалах нийгэмлэгийн “гишүүн ллагын гэр- хамт олныг байгалийн нө- хөд төдийгүй, сайхан бай- өөрсдийн бүтээлч хөдөлмөрөөр орчиндоо цогцлоогчид гэж бахархан нэрлэдэг. лээд Тэгээд ч тэд. «Намын шийдвэр--байгаль хамгаа- лах» уриатай байгаль хам- шилийн ини дахгүй их ажилтай а. Тарьж ургуулсан бүх- нээ хаягдалгүй В- сан нь хүнсний, зорилтот программыг лэ- хэд бидний оруулсан хувь нэмэр Тал? говь нутг залуу лвчид ярьж байна. Н н С. 1416 3412 ишлшииииииишииииии цишиишишшишишишииНиН шишишийншишийншиишишишиишиниинишинииииишиишиишииШиШиШШШИИИИИИНИНШИНИИИШШШШШИиниШ шиш 2) л а э ЭРььд 31: аа 1 ЗӨВЛӨЛ Т ОРНЫ ӨСВӨР - Эрдмийн өдөр Энхийн өдөр,.. НӨХӨРЛӨЖ СУРАХ БАС НЭГЭН ЭРДЭМ «Нөхөрлөх найзаа эрж ол, олсон хоннооОо онцлон хүндэт- тэ» гэсэн цэцэн үгийг ОНД мэднэ. Хэрэв чамд дотны найз байхгүй бол түүний- гза эрж олох хэрэгтэн нь дээрх үгнээс тодорхой. Харин тэгэхдээ жинхэнэ андыгаа яаж олох вэ!? «Найз болох хүй чинь бэлэн нөхөр Е : тааралдахгүй шүү дээ» Улаанбаатар хотын --нэгэн дунд сургуульд сурдаг охин Оцдэнд ийм захиа ирүүлжээ. Харамсалтай нь тэр охин нэр овгоо бичсэнгүй. Харин үерхэл нөхөрлөлийн талаар их зөв сйлгоцтой охин 6ай- сан. Тэгээд бидэнд энэ сэД- вээр ярилцах санаа төрүүл- сзн юм. Найз нөхөд гэж хэн бэ? Чамд жинхэнэ сайн найз нөхөр олон байлаа ч үерхлээ улам бат зузаан байлгахыг хүсдэг шүү А2Э. Бид хэнтэй нөхөрлөх вэ? (Сайн найзыг алс холоос эрж хайна гэсэн хэрэг бишээ, Юуны өмнө чам- тай изг сургууль, авгид су- ралцдаг, чиний хажууд бай- таа хүүхдүүдтэй нөхөрлөж сурахаас энэ яриаг эхлэх шї» зүйтэй гэж үзэж байна. «Нөхөрлөж сурах» гэдэг юу гэсэн үг ВЭ? Энэ талаар олон асуудал хөлдөж болчо. Эрдэнэт хотоос сурагч Ган- туяа ирүүлсэн захидалдаа «Нөхөрлөл гэж юу вэ, охид, хөвгүүдийн хувьд ямар бай- вал зохих вэ? Нөхөрлөл ах яаж үүсдэг вэї» гэж асуу. жээ. Ийм ссуултад хариулахад тэг талаар үнэхээр бэрх төөд шууд эргэцүүлж бодол- й хариу Өгч болохгүй. Учир нь хүмүүсийн хооронд дүүрэн байдаг, Энэ талаар нийслэлийн /У! сургуулийн сурагч Монхтуяатай цом са- ЭЄсэж үүхдүүд ээ! Өнөөдрөөс Москвагийн ХХЇХ с й -ий ЗЭхс тайв Үс нАН ХН». АЛВЫЖЭЛрүВЛГӨИ АПН-ээс ирүүлсэн фото. эхлэн манай сонин нэг шинэ булантай боллоо. Булангийп нэр «НАЙЗ». Энэ нь та-бүгдэд хамгийн ойр дотно, сайхан са- цагдана гэж итгэж байна. Сонины редакцид өдөр бүр ир- дэг олон арван захидалд хүүхдүүд ихэнхдээ найз нөх- дДийнхөө тухай бичсэн байдаг юм. Гэтэл саяхан манай ре- дакцинд ирсэн нэг захидалд «Найз гэж чухам хэн юм бэ? Зүгээр л үргэлж: хамт явдаг хүүхдүүдийн нэг нь үү? Аль эсвэл бие биедээ үргэлж тусалж, чин сэтгэлийн ха- луун дотио үгээ ярьдаг хүүхдүүд үү? Би ер нь мэдэхгүй юм» гэж сурагч Баянжаргал бичжээ. Үнэхээр бодууштай зүйл. «Найз гэж чухам хэн бэ?» Энэ асуудлаар бид «Найз» буландаа ярилцах болио. Та бүгд өөрийн нгйз нарын тухай (зовхөн нэг сургуульд, нэг ангид сурдаг төдийгүй захидлаар харилцдаг найз нар ч байж болио) бичиж ирүүлээрэй. Хүүхдүүд ээ! «Найз» буласгаараа чин сэтгэлзэсээ б0- дож санаж явдгаа нлэн далангүй раас захидал хүлээж байна. ярилцацгаая. “Та на-”- СОНИНЫ зөвлөл чадна» гэж Мөнхтуяа бичсэн байна, т- Нөхөрлөл нь өөртэйгээ ааш “зангаар адил төсөөтэй хүнийг эрж олохын нэр. «Бү- тэлгүй хүнтэй танилцахаас зайлсхийж яв» тэж сурга- хыг та нар олонтаа сонссон. Энэ бол шударга бус явдал мэт бидэнд санагдаж байна. Өөрийн шинэ танил болон хуучин мэддэг хүнийхээ ду- тагдлыг хэлж Өгч түүнээ арилгахад нь туслах хэрэг- тэй шүү дээ. Энэ талаар сурагч Гэрэлээ өгүүлэхийг хүсчээ, Тэр аш- гийнхныхаа тухай, нэг ШН- рээнд хамт суудаг хүүхдийн талаар бичсэн байна. Анхпы үед ангийн сайн сурагчдын тоонд зүй ёсоор нэрлэгддэг байсан тэр хүү хүмүүсийн нөлөөнд орж огт өөр болсонд охины сэтгэл зовж бичсэн нь: «Энэ жаал буруу замд орлоо. Хичээл номоо үзэх, амьдра- лыг ойлгоход нь туслахыг хүсэх боловч юу хийж, яахыг би мэдэхгүй юм, Чамд ту- салья гэвэл тэр лав тоглоом, шоглоом болгойц шоолох байх» гэжээ, Гэрэлээ! Тэр хүү чамайг шоолохгүй тэдэгт бид итгэж үүнд урьд байсан болов С) в Ф ё Ё 5 5 к Ы шээ дурдья. Бидэнд саяхан үерхэл нөхөрлөлийн үлгэр жишээ болохуйц түүх дгүүл- чихоогүй боловч өдөр хоно- тоор өнөө муу муухай зан авир, харьцаа өөрчлөгдсөөр байгааг би төдийгүй манай ангийнхан харж байна, Бад- раа маань удахгүй ангийн тэргүүний сурагчийн нэг бол- но гэдэгт би итгэж байна» гэ- жээ. Хүнийг зөв замаа олж сайн хүн болоход туслах НЬ хүний дотоод сэтгэлийг улам ариун сайхан болгодог. Үерхэл нөхөрлөлийн та- лаар тоолж баршгүй олон асуудал бий. «Хоёул, дөр- вүүл эсвэл тавуул нөхөрлөж найзалж болох уу?» гэж Дорнод аймгаас сурагч Баяр- хүү асуусан байна, «Танилтай бол талын Чн- нээ...» гэж ярихыг бид олон- таа сонссон. Үнэхээр санаа нийлсэн тав арван нөхөд бол хүчээ нийлүүлсэн хамт олон бөгөөд тэд «уулыг Ч Эргүү- лэх чадалтай», Бидэнд нийслэлийн нэгэй. сургуулийн сурагч Оюун илээд гунигтай захидал ирүүлжээ. «Манай анги эрэг- тэй, эмэгтэй гэсэн хоёр хЭ- сэгт хуваагдаад байна. Хам- тарч хийхээр төлөвлөсөн бүх ажил бүтэлгүй болох юм. Тїишээ нь, охид аяллаар явья гэхэд хөвгүүд хөл бөм- бог тоглоё гээд л бөөн мар- гаан үүснэ, Уул нь манай хүүхдүүд хичээл номондоо сайн л даа. Гагцхүү үерхэл иөхөрлөл байхгүй. Цаашид тэсвэрлэх аргагүй боллоо» гэжээ. Миний бодоход ангийн Оторхи аятай сайхан харьцаа үх нийтээс хамаарна, Үү- ний хариу болгож, Дорпод аймгийн дунд сургуулийн су рагч Ганбатын захидлаас иш татья. «Бид удаан хугацааны турш нөхөрсөг бусаар амь- дарцгаасан, Үл ялих юмиаас болж маргадаг ч байв. Ха- рин одоо цөм үерхэл нөхөр- лөж нэг нэгийнхээ толоо сайаа зовж, баяр баясгалан гуниг зовлонгоо ямагт хуваалцдаг боллоо, Бидний найзлан НӨ9- хөрлөхөд нэгдмэл пэг санаа тус болсон» гэжээ. Тиймээ нэг ангийн сурагчид та нар бага насны ариуй үерхлээр нөхөрлөсөн нэг ширээний майл шүү дээ. НӨХӨРЛӨЖ, сурна гэдэг бас нэгэн эрдэм юм, ЕППППИПШПИШШНИШИШНННЦЦШИННИ ацашйНЙПИ ШИ Ч Түр ЕВТНЫ, ХӨГЖМИЙН ТУХАЙ ЯРИЛЦЬ9 Охин минь таван нас- тай. Нэг Нас дөнгөж хү- рзэд байхдаа телевизорын «Боролдойн цаг» нэвтрүүл- гийн морины явдал санаг- дуулсан хөгжим дуугар- магц нүд нь сэргэн аль ч өрөөнд байсан мөлхөн ирж ая, хөдөлгөөнөөр нь хуруу гараа сарвалзуулдаг оай- лаа. Ямар нэг сонин зүйл үзүүлэх нь гэж мэдээд ин- гэж баясдаг байсныг . бид ажигласан юм. Одоо бол сайхан хөгжим сонсохоороо тухална, аймшигтай хөг- жим сонсвол цочиж уйлна. Хүүхдийн хбөрхөн дуунуу- дыг хаанаас ч -юм сурчих- сан үгий нь дутуу боловч дуулна. Зарим том хөгж- мийн учрыг нь олдоггүй бололтой сонсож байгаад унтаад өгнө. Харин хөн- гөвтөр хэмжээтэй дуу хөгжмийг удаан сонсож чадна. Нэг удаа сайхан уянгалаг аялгуу есонсгоод : . ПИН ШиИНИННИИИИПИНИНН -- Хөгжим сайхан,уу! гэж асуухад -- Сайхан гэж хариул- сан. Дайны тухай аймшигтай хөгжим. сонсгоод -- Хөгжим сайхан уу! гэж асуухад -- Муухай гэж харнул- сан. Гэтэл дайны тухай тэр хөгжим Зөвлөлтийн хөгж- Москвагийн 268 дугаар сургуулийн дөрөвдүгээр ангийн сурагч арван нас- тай Полина Осетинская радио, телевизийнхний ганц хүсдэг зочин болжээ. "Төгөлдөр хуурч энэ охиныг бас Ленинградын филармо- ни болон тус орны хөгж” мийн бусад хамтлаг урьж тоглуулдаг юм. Полина найман настай байхдаа Саулюс Сондецки- сийн удирддаг найрал хөгжмийн хамт Бахын ре минор концертыг, сстэйдээ хөгжмийн түүхэнд анх ман, Бетховены У концерт, Листын хамгийн хүнд дас- галуудыг, аравтайдаа Рах- маниновын «Паганины сэЭ- дэвт рапсодийг» телевизэд тоглосон юм. Саяхан. бүх холбоотын радно түүний тоглосон сонгодог хөгжмийн хэд хэдэн бүтээл, мөн Өб- рийнх нь зохнож тоглосон жаз хөгжмийн бичлэгүү: дээр эвлүүлэг хийв. --« Тоглуулахыг хүссэн газар маш Олон байгаа учир бид тэдгээрийн урил- ТҮ ИН 11111111 1 0 0 тэй амьдралын яруу сайх- мийн тухай, чи бидний мэд- ны энэ дугаараас эхлэн та бүхэнтэй ярилцахаар шийд- лээ. Хөгжмийн тухай нирхож байгаа асуудал, тай, яагаад дуртай байдгаа бичсэн захидал олныг ирүү- лээрэй, най хөгжмийн тухай яриаг сэн гэсэн хүсэл төрүүлнэ гэдэгт итгэж байна. 10 НАСТАЙ ТӨГСЛДӨР ХУУРЧ удаа нэг концертод Шу? “даж 1) мийн их зохиолч Д. Шос- таковичийн «Ленингра- дын» гэж нэрлэдэг УЇЇ симфони байсан юм. Дайны гай гамшгийг үзүүлсэн маш сайн бүтээл л дээ. Харин дайны аюу- лыг дүрсэлсэн болохоор охинд муухай юм шиг са- Е нагджээ. Тэгэхээр хөгжим Ч гэдэг сайн муу, сайхан 3 муухай, баяр жаргал, хөг- Е жил, цэнгэл, түгшүүр гу- 5 нигийг харуулдаг урлаг 8 гэдэг нь ойлгомжтой. 53 Хүүхдүүд та нарт ч гэсэн Е тийм л байдаг шүү дээ. з Чухам сайхан хөгжим 3 хүнд яагаад хэрэгтэй бай- 5 даг вэ| Ямар хөгжмийг 5 сайхан гэх вэ? Дуу гэдэг 25 чууамдаа юу билээ. Марш, 2 бүжгийн хөгжим | хоорон- доо ямар ялгаатай вэ? Дуурь, симфони, балет гэ- дэг чинь юу юм бэ? Яаж зохиож бүтээдэг юм бэ? Хөгжмийн зохиолуудыг ял- гаж сонсож сурахын утга учир юунд байна вэ? Ар- дын, орчин үеийн, сонгодог эстрад хөгжим энэ бүхний ялгаа юу вэ? зэрэг олон асуудалд хариулахад хэ- цүү. Юутай ч хүүхэд бол- гонд эзжийн дуу хамгийн сайхан байдаг. Энэ нь ээжийнхээ бүүвэйн дууг сонсож өссөнтэй холбоо той байх аа, Ээжийн бүүвэйнээс эх- ны тэжээл болсон хөгж- дэг юм шиг атлаа хариула- хад бэрхтэй дээрх олон асуудлуудын талаар сони- , с0- нмар хөгжим сонсох дур Та нарын захидал ма- баяжуулж энэ урлагийн тухай улам ихийг мэдэх- Н. ЖАНЦАННОРОВ. (Монголын хөгжмийн зохиолчдын эвлэлийн хорооны дарга, хөгж- мийн зохиолч, хөгжим суддагч). гыг хүлээн авахавс татгал- захад хүрч байна. Бид охи- ныхоо концертод тоглохыг эрс цөөрүүлэн, хөгжмийн онол түнзгий судлуулж уралдаанд бэлтгүүлэх бо долтой байна гэж бяцхан хөӨгжимМЧчний ЭЦЭГ Кино. найруулагч Олег Осетинс- кий ярьж байна. Цолина -одоо дистын «Мефисто-вальс», |Ироко фьевын есдүгээр сонат, шїопены сонат тоглохоор бэлтгэж байна. Мөн Севе- рянины шүлгээр романс ончиж байна. Охин хөгжмөөс гадна ном унших, аяллаар явах, 2Кулька: гэдэг бяцхан но- хойтойгоо тоглох ажээ. Өглөө, орой нь цэ- цэрлэгт хүрээлэн дрэх цөо- рем тойрон дөрөв таван километр гүйнэ. Полина төгөлдөр хуурч Святослав Рихтерийг хайр- хүндэтгэдэг. Бас Москвагийн хөгжмийн дээд сургуулийн нх танхимд тоглохыг мөрөөддөг юм. Орчуулсан : Ц, ШАРАВ (АПН) титан 1) Ши ШИ | з 3 В 2- 5 -8 3 Ё ЕЗ Ы 5 р : ту Явган зам дээвр, халуун пийшин дэээээс ДӨШГӨЖ сая авсан бололтой хамар сэнгэ- нүүлж шүлс асгаруулам үнэр ханхлуулах мэт хэрчим талх хэвтэнэ. Энэ хэрчим талхыг ажилдаа яарч тэвдсэн ажил- Чин санамсаргүй унагасан ч юм бил үү, эсвээс цатГалан дүрсгүй хүү томоогүйтээд шидсэн ч юм бил үү, хэн мэ- дэхэв дээ. Хот газрын овжин шаламгай бор шувуу хэрчим талхыг амтархан тонших гэж санаархан, аажим аажмаар сэмхэн харайн ойртоно. Гэтэл тоос шороонд битүү хучигд- Сан том гутал хаанаас ч юм бүү мэд чирэгдэн гарч ирээд бор шувуу дэрсхийн нисэн одлоо, Дараа нь харандааны Үзүүр шиг нарийхан өсгий хэрчим талхыг золтой л ” сүлбэн аваад явчихсангүй өн- төрлөө, Тэрчлэн эмгэн хөлөө чирэн гишгэчих шахам өнгөр- лөө, Явган замаар хүмүүс тасралтгүй цуван хөвөрсөөр... Тэгтэл хэн нэгэн хүний гя- лалзтал арчсан гутлын хон- шоор хэрчим талхыг өлгөн өш лөхөд, хэрчим талх хөл бөмбөгийн тоглолтын бөмбөг аднл шороон дотор эргэлдэн хөөрөн өнхөрч замын голд шидэгдлээ. Спортын хүрэм өмссөн, тарган, нүүрэндээ сэвхтэй хүү «Яг онолоо шүү!» хэ- мээн сэтгэл хангалуун зог- соно. -- Боль... Нүгэл гэм... Болохгүй! гэсэн дуу гэнэт түүний хажууд хадлаа. Хүү эргэн харахад дэргэд нь бөгтөр, царайд нь бөөн үрчлээс суусан өвгөн зогсож байлаа. Тэр өвгөн ойр хавьд машин алга уу гэж. баруун Зүүн тийшээ ээлжлэн харснаа намбалаг зөөлөц алхлан зас- мал замын гол руу очиж амьсгаадан бөхийж хэрчим талхыг авч, тоосыг нь үлээж замын дагуух зүлэг рүү очих зуур: -- Шувууд ч гэсэн тоншин иднэ биз хэмээн тэрүүхэндээ бувтнана. Тэгээд хэрчим тал- хыг зүлгэн дээр тавиад тэр дороо бодлогошрон: зогсоно. Юун тухай бодсон юм бол? Эх нь баярын үеэр хүртэл гурилыг хэвэг, холтостой зуу- ран талх жигнэж байсан өлс- гөлөнт балчир насаа дурсан санасан юм болов уу? Гэрт нь найман ангалзсан ам, түү- нээс дөнгөж хоёр нь гараа хөдөлгөж ажил хийдэг бай- хад дараа жилийн ургац. хүр- тэл гол зогоох тийм ч амар» гүй. Цоо шинэ хүрэм өмссөн согтуу эрчүүл хүнсний отря- дын байлдагч хүүгийн хүү татсан, цуснаас нь уур савс- сан гэдэс рүү улаан буудай атга атгаар өрсөлдөн асгаж байсан тэр явдал нүдэнд нь үзэгдсэн юм болов уу? Энэ өвгөн зөвхөн дэлгүү- рээс л талх авч хэрэглэж байгаагүй нь илт мэдэгдэнэ. Засмал зам дээр ганц-мөнгө- ний үнэгүй болоод хаягдсан тэр хэрчим талхыг бөхийн хоёр гардан авсан нь жирийн хэрэг мөн гэж үү дээ. “Хүний, тарначны ямагт хэцүү, ямагт ариун цагаан хөдөлмөрийн алдар бадартугай! Биднийг тэжээж буй эвэр ургасан хү- чирхэг гарыг юутай эрхэмлэг дээдлэн хүндлүүштэй вэ! Д. ӨЛГИИСАЙХАН орчуулав. -- Петр! Алхаар бол- гоомжтой цохиорой. /Ху" руугаа гэмтээж мэднэ шүү гэж ээж нь хэлэхэд, -- Ээж ээ! Санаа зо- волтгүй. Хадаасыг Саша » барьж байгаа гэж Петр ха- ринулжээ. . . - Амьтан судлалын хичээл дээр багш Серёжаг оцон шувууны тухай ярь гэжээ. Оцон шувуу бол хуурай тазар явдаг загас шиг амь- тан гэж тэр хариулсан гэ" ДЭГ. . . . -- Яасан сахилгагүй хүүҮ- хэд вэ? Хэн, чамайг алим зөвшөөрөлгүй ав гэсэн юм. Би алим -яаж авдагийг чамд үзүүлээд өгье гэж цэ- цэрлэгийн манаачийг хэлэ- хэд --Ах аа, Надад алим яаж авахыг үзүүлээд хэ- рэггүй. Би өөрөө чадна гэж хүү хэлэв. з , за » 7 д з - Хүү ммнны Өвөөдөө ». СЭЭЭ?Р?. 777 8977 Ё юундаа гомдоо вэ? гэж (Шог найруулал) Ё ээж нь аргадангүй асуухад Гаамаа хүү энэ жил ЇГ ан- байна шүү дээ! Ёэ еэ бөө. В -- Өвөө өөрөө миний гид суралцах ажээ. Тэрээр зу-.. вөө» гэх дуу аниргүй байдлыг Ё бодлогыг бодож чадахгүй ны амралтаараа ,Шаргын эвдэх нь тэр!..Багш нь юу Ё гээд байна шүү дээ, гэж говьд нутагладаг өвөөгийндээ болсныг сонирхвол Гаамаа Ё» хүү хэлсэн гэнэ. очиж амраад ирсэн юм. Гаа- маань дэргэдээ суудаг Бол- Ч маа говийн талаар ёстой л доогийн зурсан солбио бөх" Ё . . . «дульхан» ойлголттой. хүү тэй тэмээг хараад орь дуу 3 Най : байж билээ. Нэгэн өдөр зур- алдсан нь тэр байжээ. Б анз нартаа гШивЦЭЛЫН чад- гийн. хичээл дээр «Монголын Тэмээний бөх эдэлгээ, ач- Е варлаг торлодог гэж сайр-, сайхан орон» сэдэвт зураг «лаганд эвдэрч ширээ, солби, хан ирж байхыг БОНСООД Ь зурцгаах болж гэнэ." зөв буруу аяс болдог тухай Ё ангийн багш нь Ваняг дуу- Хүүхдүүд дор бүрдээ зу- багш нь тайлбарласны эцэст , Ё даж, рах зургийнхаа сэдвийг бодож хүү бүгдийг ойлгож ангиар 3 -- Маргааш эцэг, эхийн олоод будаг бийр, харандаа нэг инээд болж билээ. : Ё хурлын дараа бяцхан кон” баллуур болсоор төдий л цагт лэлн иллаыг Ё церттой. Чи нэг номер тогч удалгүй зурж дүрслэх ажил- 5 й Ё 77 Єож х 213 улс: Тэд, хүүхэд болсон өөрцгүй Гаамаа маань говьд В Жөн өгөөрэй гэж хэлэхэд, хойно доо бие биеийнхээ хоёр сар амраад-ирсэн боло- Ё худал хэлсэн нь баригдах «уран бүтээл» рүү сэм сэм- хоор одоо ч нөхөддөө ганцхан Б болсныг мэдсэн Ваня хэн харж нууцаар өрсөлдөж тэмээний тухай “биш товийн Ё -- Үгүй багшаа! Би гэр» РсЫЗ . гарав бололтой. Гэтэл гэнэт соньхон амьдралын 4 тухай Ё тээ дүүтэйгээ хамт тоглож л «Ёэ еэ масын Чиний зур: хогаргтаар яарч байгаа нь 2 сурч байгаа гэжээ. сан тэмээний чинь хүн түшдэг й, Ё түшлэгний нь хий гарчихсан Ё. ОЮУНЧИМЭД Ё Дд ! Л Д 49 01 Г 1 0 жи 4, 24 / ! | / - ! 3-2 ви | : (0:140 21118 22:54 шт! шгэл 1171 ШИ ТШ ХААШАА Ч 48 Энэ 16 нүдэнд 1-48 хүртэл цифрийг 2 дахин бичихдээ уг тооны нийлбэр хаашаа ч 18 байхаар бо» дож гарга! ҮТ : 811! итт Уу. 22 ЄР 2 "үрсАн гу ! 3 жттэлчгэлүэжлБ л тгллинн, 42”. » Эрхлэгчийг Я. СУМЬЯА ”“Индекс--1414077 ОРОН аь.. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит ФАПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин» 33 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ д Мб7(2487| А 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 18. А БЯМБА А кстээжШштүйшшэгшэШлсстүгтгүүлЦЖЛЖЭШШТЛл Ифуввүггийн | ї : Нийслэл хотын төв хэсэгт үзэмж нэмсэн өргөө хэлбэрийн шилэн ордныг хүүхдүүдийн хүсэл мөрөөдлийн ордон гэж нэр- лүүштэй. Чухам эндээс л тэд ирээдүйн мэргэжлээ сонгож их ит- гэл өвөрлөн амьдралын замд хөл тавьдаг. Тэгээд ч миний ор- дон, мнний хоёр дахь гэр гэж бахархан өгүүлнэ. Ордны том шилэн хаалга нээгдмэгц дуу, хөгжмийн ая эгшиглэн хөгжин баяссан охид, хөвгүүдийн инээмсэглэл угтдаг юм. Пнонер сурагчид чөлөөт цагаа өнгөрөөж уран авьяасаа сорьдог, Үндэсний хөгжим, бүжиг, жүжиг, уран зураг, нэхмэл сийлбэр, баримал, гадаад хэл зэрэг олон төрлийн дугуйланд мянга мянган пиопер суралцаж байна. Тийм ч учраас чөлөөт дээ суралцаж 10 гаруй удаа концертод оролцон цагаа зөв ашигтай өнгөрөөх эрдмийн уурхай, мөрөөдлийн ордон тоглосон 24 дүгээр сургуулийн У!Ї ангийн сурагч гэж хүүхдүүд бахархан нэрлэдэг. Э. Энхчимэг. 5 -4 Үндэсний хөгжмийн дугуйланд хоёр дахь жил П ) ! Е --«Хэнтийн өндөр ууланд» сурлаа гэж 23 дугаар сургуулийн 1У ангийн сурагч, Ь хийлийн дугуйлангийн С. Наранбаатар ярьж байна. : - Төрөл бүрийн марш хөгжим Сонсох дуртай. Үлээвэр хөгжим тоглож сурахсан гэж мөрөөдөж яв- сан миний хүсэл биелж байна гэж үлээвэр хөгж- мийн дугуйлангийн сурагч 2К. Энхболд ярив. 5 гэдэг аялгууг тоглож -- В.И.Лениний нэрэмжит тпионер сурагчдын ордны дэргэдэх уран зургийн туйлан, алцдаг 72 дугаа лийн У1 ангийн сурагч С. Болор. 2 д БУР р сургуулигС, БОДООШИЙН авсан фото шуштттттлтоылтҮШЛШЛЛДЛШСПЛЖШТЇШЖЕҮГШЛ? гҮУ-ГҮХҮГТЭҮ ШҮНТЛЬДУОЛҮВЙЛ525 согжтлШТтАҮОШОЖҮГТИГГЭТТ ту7гп2ТуЛУ2ҮҮГХЦЛЇЫЛСҮХЖЭМРТЭ НАЙРАМДЛЫН ЗУЗААН ТҮҮХ авч уун 1 й СЗТГЭЛ ЗҮРХЭНД. « ж тэ 2124 АМ « » “МА Ёс хэнд» гэж гарчиглалээ. »-Д, Дэлгэрсайхан, Ч.Алтан- гэрэл, Ч. Болдбаатар нар най- л бодож сууна. Яагаад Ардын эрхт мопгол улс тусгаар - тогтнолоо олсон 1921 оны Ар« тухай тэд ном, хичээлээ, үед монгол ороц хар, шар Ф р дийн гамин, бароны түрэмгийлэгчдэд талхлагдан гамшиг зовлонд уч- раад байсан цаг. Ард түмний эл туйлдаа хүрч, зэвсэг барип тэмцэж эхэлсэн энэ үед Зөвлөлт улс гар сунган тусал- сая юм. Зөвлөлт нөхдийн ачаар дайснаа дарж, эрх чөлөөг олж ялалтын тугаа . мандууллаа. Найрамдлын зузаан түүх ин- гэж эхэллэээ. Дээрх сурагчид зохион бичлэгээ ингэж эхэлжээ. «Ялалтын төлөө урагшаа!» “уриагаар эх орноо батлан хам- үйлсэд монгол, гаалах ариун зө мөр зэрэг- дайчид Үхэх ань цусаа ҮРЬЛрЬЛГ Ад бин гэж: дуулан давшлаа. Тэр ши- тулааны үед зөвлөлт нөх- минь хорь ч хүрээгүй за- луугаараа хичнээн ч.амь раАн: дээ тэм Халхын голын й даанд оролцсон ахмад ДАЙЧИН буурлууд мннь дурсан ярьдаг билээ. Бидний сайн сайхан ирээдүйн төлөө зөвлөлт орны ах, эгч нар алтан амна алдаж байсан тэр он жилүүдийг хэзээ ч мартахгүй» гэж Ц.Ган- болд, П. Баяртогтох, С.Наран- цацрал, “Эрдэнэчимэг нар з0- хион бичлэгтээ өгүүлжээ. «Эх оронд минь нэр хүндтэй эмч, багш, эрдэмтэн, зохнолЧ бэлтгэж “урт, ГЭРГЭН хаүүж цэцэглэлтэд зын үз байгаа тусламж үнэлж баршгүй их юм. Эх орны минь уудам дэлгэр нутгийн өнцөг булан бүрт зөв- лөлтийн хүний тус хүрээгүй, бие сэтгэл нь 0 тийм газар алга. Тэдний барьж бай- гуулсан хотод цэцэрлэг, сур- гуульд өнөөдөр хүүхдүүд бид аз жоргалтої| ямьларч, сурч, хүмүхэшэн байна, на! хөн ач». Энэ бол зөв. На. -- Манай багш на Бидэнд ЗХУ-ын 15 бүгд найрамдах ул- сын нэг бөгөөд эдийн -р-3 шинжлэх ан Ч” юм. 50 дөр хүчин гаруй сая хүн амтай. Нийслэл Киев хот, Тэнд олон төр- с льд найрамдлын «Октлбрийн орны анд нөхдөө- сөө суралцья» уриан дор зөв- 2 дэвээ анд найз нартаа захидал "гэжээ. хипнэцанийиннинийшинин Ё Хүн ирээдүйгээ хэмээн Б Эрмэлзэл явдаг. Амьдра- Ё лын зорилго ч зөвхөн өнөө Ё маргаашийг өнгөрөөхөд биш нрээдүйгээ нээн олж түүнд хүрэхийн тулд хэ- рэгтэй бүхнийг хийхэд бай- даг. Б гицпицицинипиинзицгиинцин Хын хийсэн ажлыг дүгнэх үеэр-”ИЙМ -яриа боллоо, ї -- Отор-саалийн нөхөр- дөлд 140-үүлээ ажил- лаад 36000 литр сүү саа- “лаа. Тэр сүүгээрээ хоёр тонн масло, 1400 кг аа- руул бэлтгэсэн гэж Б. ипппцинийццицишиниипинг АЖИЛСАГ ПИОНЕРҮҮД Хөдөө аж ахуйг “хөг- жүүлж, хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах зорилтот программыг хэ- рэгжүүлэх талаар намын дэвшүүлсэн бодлого ч үүн- тэй салшгүй холбоотой. Эх орны минь газар нутаг уужим, нөөц баялаг арвин ч хойч үеийнхээ тулд аж ахуйч, арвич хям- гач байх учиртай Хөвсгөл аймгийн Галт сумын ар- Ван Жилийн сургуулийн- хан дотуур байрны хүүх- дүүдийн хүнсийг өөрсдийн хүчээр бий болгоход чиг- лэсэн санаачилга гөөн үүний нэгэн санагдсан. Зуны амралтаар сурагч- хөдөл- жишээ шилийн тацинийииицииииииииицийиишин Сургуулийн цайны газ- раас жимсний хурц үнэр сэнгэнэж зуны сар энд л зочлоо юу гэлтэй санагда- на. Хэн бүхний дуртай төрөл бүрийн жимсний чанамлаар тогооч эгч нар нь хүүхдүүдээ дайлж бай- гаа аж. Гэхдээ хүүхдүүд зөвхөн дайлуулах үүрэг гүйцэтгээгүй юм. Тэдний өөрсдийн хүч хөдөлмөрөөр түүсэн жимсээр чанамал хийж өвлийн хүнсэнд хэ- рэглэхээр нөөцөлжээ. Энд гишүүн, үхрийн нүд, гү- зээлзгэнэ, аиис, нэрс гээд гаар намрын сэрүүн орж, өвсний толгой шарлажээ, Хот айлын гадуур адуун сүрэг бэлчин, гүүн зэлэн дээр саальчид гүүгээ саа- на. Зэлэн дээр очиход ай- раг, сүүний содон үнэр ханхийн бяцхан охин хээр гүүг сурмагхан сааж Хха- рагдав. Ийм жижигхэн байж яаж гүү сааж сурсан юм бол? гэсэн бодол төрж түүнтэй уулзлаа, -- Чи сургуульд сурдаг уу? Хэддүгээр анги вэ! гэж асуухад тэрээр хувин- тай саалиа юүлэнгээ, - Би сумынхаа найман шилийн дунд сургуулийн 4-ийн «Бэ» ангид сурдаг. Ням гаригийн амралтаа- гэртээ ирж гүү сааж йна гэлээ. Зийглнса бай. чин шиг сүрхий сааж на шгүү гэхэд унага татаж Бипишициииииийициаишиинийнииииниййниииийн Санжмаа: охид хэлэв. Тэр ганцаараа хагас мянган литр-еүү сааж сургуулийн- Хаа саалийн аварга бол- жээ. -- Бид мангир түүж мангирын аарцан дугуй 100 кг бэлтгэсэн маш санхан амттай болдог юм. Шинэ “жилээр юм. уу нэг- дэлчдийн баяраар түүний- гээ хүнсэнд хэрэглэнэ гэж долдугаар ангид сурдаг Б. Батдэлгэр ярив. Зуны- хаа амралтаар таван тонн өвс хадаж ээждээ тусал- сан энэ хүүг харахад хө- дөлмөрт боргошиж ажил амьдралын дөртэй болсон шини шинипашининииппииииипиинининипигхинг “Нь илт байв. 5.3 22 : 44.31421:: 4 Энэ сургуулийн хүүх- дүүдийн бэлтгэсэн бас нэг амттан бол гишүүний Ча- намал байв. Зуны эхээр гишүүн түүж хэрчээд чи- хэртэй усанд буцалгаж чанамал хийдэг аж. Ийм чанамал нэг тонн шахмыг хийсэн байна. Хавар до туур байрны хүүхэд чийг- тэх төлөвтэй болоход ча- намал эм болдог гэнэ. Дотуур байрны хүүх- дийн хоолны газраас зэр- лэг сонгины хурц үнэр со- дон ханхална. Хүүхдүүд өөрсдөө явж мойлтын уул- наас түүсэн сонгины хэм- жээ нэг тонн болжээ. Түү- гээрээ хоолоо амталцгаадаг юм байна. 1111111111111111111 11112 2011101011112017112111700343111--3 Бас гурван тонн самар авч цайруулжээ. Байга- лийн баялаг ашиглаж хоол хүнсэндээ хэрэглэхийн ха- жуугаар хүүхдүүд ажил хөдөлмөрт дадлагажиж амьдралын ухаан сууж байгаа нь бүр ч сайшаал- тай байлаа. Ц. САНЖЖАВ Ё тичинийййинициниинииицийшинииинийнинн Л ХАМГИЙН АМТТАЙ ЧАНАМАЛ л олон төрлыин жимсний чанамал байгаагаас хам- гийн амттай нь нэрсний ча- намал болжээ. Хүүхдүүд чанамал бэлт- гэхэд өөрсдөө оролцож, яаж хийх талаар сурч ав- сандаа их баяртай байна. Тэгээд ч өөрсдийн хө- дөлмөрийн үр шимээр бий болсон чанамал болохоор урьд урьдаас нлүү амттай санагдана. Энэ хүүхдүүд Хөвсгөл аймгийн | Тариа- лан сумын 10 жилийн сургуульд сурдаг. Тэд до- туур байрны хүнсний хэ- рэгцээнд зориулж сүү ца- гаан идээ боловсруулж, ногооны талбайдаа төмс хүнсний ногоо тарьжээ. Саяхан шинэ ургацын дээ- жээ хураан авч хөдөлмө- рийн баяраа тэмдэглэж аварга ногоочноо тодруул- сан юм. “Энэ жил ургац РУРЭВЭН :2 ГҮҮН ЗЭЛЭН ДЭЭР ТАНИЛЦСАН БЯЦХАН СААЛЬЧИН «Тэмдэглэл) 7Каргалант, угалз нут оансан Сармандах хүү, -- Миний дүү Наран- гэрэл ч гүү, үнээ сайн саа- на шүү. Энэ зуныхаа ам- ралтаар гүү саасан юм гэ- -- Нарангэрэл ээ! Зу- ныхаа амралтаар олон гүү саасан уу? -- 25 гүүг нэг сарын хугацаанд сааж 1755 литр саам нэгдэлдээ ту- шаасан. Энэ маань гүү бү- рээс 70 гаруй литр саам авсан хэрэг, Гүү саахад их бага янз бүрийн л саам гардаг юм билээ. Гүү бүр янз янзын ааш зантай бай- даг. Зарим нь унагаа та- туулаад шууд саалгадаг байхад тэр хээгч гүүг бо- гочилж байж ГүүнХ” Хү. алагч чөдөр- р-н байж, саалгадаг. Нэг хэсэг нь биеэ маа- жуулж илүүлэх дуртай 4. фил “хэвлүүн нь аргагүй өгүүлж арвин, тэд 1500 кг төмс, 10 кг өргөст хэмх, 80 нг улаан лооль 313 кг ман- жин-хураав. Ажилсаг энэ багачуудын дотроос 8-ын «Б», «Г» ангийн сурагч ГТ. Оюунчимэг, Д. Тан- болд, П. Ариунаа, 7-гийн «Б» ангийн сурагч Л. Гэ- рэлням нар хөдөлмөрөөрөө шалгарчээ. “Өсвөрийн сурвалжлагч Г.БЭРЦЭЦЭГ байхад ганц нэг гүү дур. гүй байх жишээтэй гэж Саальчин охин Д, На- ангэрэл Төв аймгийн-( аянжаргалан сумын най- ман жилийн сургуулийн дөрөвдүгээр ангид сурдаг юм шүү. Тэр, гүүний энэ зэлэн дээрээс ирээдүйд эзэмших мэргэжлийнхээ чиг барим- жааг авч зөдөлнорхинхөө ийг амсаж . на. ыд Ю. САНЖААГОНЧИР (ШУА-ийн ажилтан) 7 я : 2.2 ч МОНГОЛ-ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД "ЗӨВЛӨЛИЙН “АНД” НАЙЗ» НАРТ ЗАХИДАЛ БИЧЭЭРЭЙ Алс холд орших Монгол ор- ны тухай сонирхолтой киног бид саяхан телевизерээр үзлээ, Монгол орны хүн ардын өвөр- мөц соннн амьдрал, байгалийн гоо үзэсгэлэн, надад сайхан сэт- гэгдэл төрүүллээ. Тэгээд монгол найзтай болохыг хүсч байна. Би 15 настай хөгжим сонсож, цанаар гулгах их дуртай. Бас загас, мэлхий тэжээдэг. Амьт- дын амьдралын талаар өгүүл- сэн олон ном уншиж энэ талаар бага зэргийн зүйл мэд- дэг боллоо. Монгол найзыгаа хайртай тэжээж, дэгт итгэж байна. Миний хаяг СССР Иркутская обл 665770 г. Уст!Илимск-43 ул, Булгакова 6--кв 51 Сазо- новой Марнне, амьтанд арчилдаг гэ- . . ж Монгол анд найз нартаа пно- нер ёсны халуун талархал дэв- шүүлье! Интернационал клу- бийн гишүүд бид дэлхийн өнцөг булан бүрт оршдог олон орны хүүхдүүдтэй захидлаар харил- цаж анд нөхөд болцгоодог. Манай клуб саяхан энх тайв- ныг эрхэмлэгч америк охин Са- манта Смнтийн нэрэмжит бол- сонд бид их баяртай байна. Бид ч мөн Синтийн нэгэн адил энх тайвны төлөө дуу хоолойгоо, ажил үйлсээ нэгтгэж байна, Монголын пионерийн байгуул- лага, түүний энх тайванч үйл ажиллагааны талаар олон зүйл мэдэхийг хүсч байна., Та бүг- дээс захидал хүлээж байна. Бидний хаяг: Магаданская обл 686410 п. Омсукчан Дом “пнонеров КИД нм. С. Синта Миний нэрийг Лена гэдэг. Би 12 настай, гуравдугаар дунд сургуулийн зургадугаар ангид сурдаг. Чөлөөт цагаараа цэцэг тарьж, ургуулах диртай. Манай байрны тагт зунд ямар сайхан байдаг гэж сананаа. Яг лд цэц- гийн бяцхан хүлэмж адил. Өө- рийн гараар тарьж ургуулсан өнгөлөг цэ нхээ дээжийг монгол анд та нартаа барьж байна. Миний хаяг СССР--Белгород- ская обл 309510 г, Губкин, ул Фрунзе Дд. 2-А кв 74. Дёминой Лене. . . Ы Бн алс холын Амур мөрний хөндийд оршдог Комсомольск хотод амьдардаг. Манай хотыг залуусын хот гэдэг. Тиймээс ч - комсомолын гишүүн ах эгч нар минь өөрсдийн хотоо өдөр хо- ногоор өргөтгөн тэлж, шинэ ши» нэ барилга барьж бос- тож байна. Миний суралцдаг сургууль хотын төвд байдаг. Би зураг зурах их дуртай. Сая- хан өвөө аав минь манайд айл- чилж ирээд Монгол Оронд ажиллаж байсан, яг өдийд ма- най хоёр орны найрамдлын сар болдог талаар Улаанбаатар хо- тын тухай гээд л олон сонин зүйл, ээж, аав бид гуравт ярьж өглөө. Мөн морь унасан мон- гол хүүхдүүдийн нл захидал үзүүлсэн юм, Энэ бүхэн надад монголд орны талаар их зүйл ойлгуулж өглөө. Бүр ихийг мэ- дэхийг хүсч байна. Миний хаяг: СССР--0681000 г. Комсомольск на-Амуре пр. Мира 83, кв 70. Н. П. Алек- сандровичу ШИВЗЯЗ ЕПД ЛСХЭХ? Зургаа «А»-гийнхан гарч ну- руу минь тэнийж зогстол өс- тий нь хазайж өлмий нь цайр- чихсан гуталтай хөл, падхийн гишгэлээ. Шархтай нуруу минь шархираад явчихлаа. Дуу алдан нүдээ аниад хартал тавын «Бэ- тийн Даваадорж миний нуруун дээрээс үсэрч, зүүн ширээн дээр бууж харагдлаа. Тзр ши- рээ арай нурчихсангүй тэсч үл- дэхэд өнөө жаал хүчиндээ ой- чих шахан хоёр гараа савлан ТЭНЦЭЖ ТОГТОХОД Зүүн ширээний шархалсан нуруу шажигнахыг. сонсож дотор “минь ухаан балартлаа... -- Тэгээл цааш нь гэтэл тэр ширээ дуугуй болж, арын ши- рээнээс Даваадорж шалан дээр үсрэн бууж Даваасүрэнгийн үс- нээс зулгааж, туузыг суга та- таж авсан юм. Гэтэл «Бэ-гийн- хэн үерийн ус шиг шуугилдаж, Энд, тэндгүй пад, пэд, тас няс бололцож цүнхээрээ гараа- раа, иомоороо, дэвтрээрээ зо- долдож эхэллээ. Даваасүрэн, Даваадоржоос туузаа аль оөгөө- төх гэтэл. Ё Даваадорж хаа, хаа, хээ, хээ гэсээр дунд ширээн дээр үсэр- лээ, Хоорхий тэр ширээний ну- руун дээр долоо «А»-гийнхан эртний зэвсгийг 5 мм гүнзгий сийлчихсэн байлаа. Ширээ га- зарт наалдах шахам намсхий- зөл Даваасүрэн том цүнхээрээ Даваадоржийн дал руу тас буулгалаа. ваадорж - дан эргэж Даваасүрэнгийн шид- сэн цүнх хүүгийн мөрийг хальт онож урд ширээн дээр буухдаа ширзэний сархинаг болтол сий- лүүлсэн арьсыг хуулчих шиг болж халуу дүүгүүллээ. Би хамгийн их шархалсан ширээн дээр сийлэгдсэн нэрсийг уцшиж, Ганбат аль ангийнх вэ? Долоо «А»-ги 4 Бат-эрдэнэ? | давчдан - - - “8 ОГ на ҮХСЯН МИНЬ 2 ---- - Түвшинжаргал? -- Зургаа «А»-гийнх тэр. Тамир? » гэж ярилцтал баруун талаас -о Хөөе та миний нуруун дээр сийлсэн зүрхийг хэнийх вэ? гэж асуугаад Өгөөч гэж арай ядсан дуугаар нэг ширээ хэл- лээ. Зүрхээ ширээн дээрээ ор- хичихсон хүүхэд яасан ч амьд байхгүй байх гэж бодоод, - Ншш хөөрхийдээ тэр хэ. ний зүрх байсан юм болдоо гэж сулхан дуугаар асуулаа. Тэр үү? Өнгөрсөн хавар найм төгсөөд 10 дугаар сургуульд, . шилжээд явчихсан. Т-гийн зүрх гэж нэг жаал хэллээ: -- Юу, зүрхгүй байж амьд байгаа юм уу? -- Тиймээ амьтай, энэ ангиас явсан юмдаа. Бас миний Ну- руун дээрч нэг чухал эрхтнээ үлдээчихсэн юмдаа гэж арын ширээ гомдол мэдүүллээ. Гэтэл зургаа «Аэ-гийн Түв- шин 100-гийн хадаас барьчих- сан над руу чиглэн ирлээ. БИ Ч сийлбэрлүүлэхээсээ өмнө хүн оисндээ ортё гээд сэрчихлээ, Ё Нийслэлийн 26 дугаар, буюу шувуун Фабрикийн дунд сур-"” гуулийн б-гийн «А», 5-ын «Би ” ангид Өдөр үзсэн зүйлээ зүү- дэлжээ. Нэвт, шувт лүүлчихсэн. ширээгээ дамжин ноцолдож байсал 54ын «Б»- гийнхэн тэр ширээн дээрх сийл- бэрийн эздийг нэрлэн өгүүлж. байсан юм. Ер нь ширээ болс- Тэр сургуульд нүдлэд хам лагчид байдаггүй юм шиг ча. Орон даяар түгж байсад тэ чүуд» ч сураггүй алга б Чухам яасныг 26 13 ноос бусад нь яг үнэн юм шүү.. ” гэрт” ”ЭЭЭР оэгог» миниилиинэйлнлэл, їэлиллиилилнийлиииилиннэнлтэлгалииттэонйнллын (Найруулал) ПИОНЕР БАЙХДАА УЛААН БҮЧТЭНИЙ ОРДОН БОСГОЛЦСОН -- Зургадугаар ангиа «төгсөөд тэр нэг жи- лийн зуны амралт санаа” наас гардаггүй юм. Аав зэж минь намын уриал- таар барилгачин болоод хэдэн жил болж байв. Ээж пионер сурагчдын ордны барилга дээр ажиллаж бай- лаа. Би хичээл тараад ээж- дээ очих гэж тун их яар- дагсан. Шавар шороо, тоосго зөөн юу чаддагаа хийж тусална. Барилгын 1 хашаанд элсэн дээр байшин э» ЕЖХНСЖЭ сарыж тоглох бүхнээс дур- тай. Хүүхэд нас сайхан шүү гээд Галсан баатар инээмсэглэв. Тийм зэ. Хүүхэд нас сайхан. Энэ л үед ирээдүйд ямар хүн болох нь төлөв шин тогтоно. Эгээ л барил- гачин хүн шиг шавар шо- хойтой хутгалдан тоосго зөөгөөд гүйж яваа хүүгийн- хээ элсэн дээр босгосон бяцхан орд харшийг хараад зэж, аав нь бишгүй ихийг бодоо доо. - Эзж минь барилга дээр бий. Галсан баатар ингэж ярих дуртай. Учир нь баатрын эзж ахмад ба- рилгачин Д. Цэгмид одоо ч барилгаа барьсаар, хүү шигээ олон залуусыг ха- ламжлан лж их барилгын талбарт энх тунх хөдөлмөрлөж явна. -- Нэг өглөө аав тол- гойг минь илж магнай дээр хошуу хүргэснээ -- Миний хүү барилга дээр ажиллах уу? гэлээ. Би учиргүй баярлаж Тэгье, Аав аа! Ажиллая! гэж урамтай хэлсэн юм. -- Ээждээ тусалж, з2й завандаа эрхэлж нааддаг- тай чинь адилгүй шүү. Чи өөрийн тэсэн ажил харну- цаж хийнэ, Бага ч гэсэн нормтой. Гэхдээ миний хүү алзахгүй ээ, Шавар шо- хойны ажилд овоо дөртэй болсон шиг билээ гэсэн. Ингэж би зуныхаа амрах, таар хэдэн сар ээжтэйгээ нэг барилга дээр, нэг бри- гадад барилгачиаар ажил- барилга шноне- ордон байсан гэлүү? -- "Тийм зэ. Миний анх- ны барилцсан барилга улаан бүчтэний ордон, тэр үед би өөрөө пионер байг сан. Барилгачин болох өг- сүүр зам минь тэндээс Л эхэлсэн юм даа. ЗОРЬСОНДОО Сонирхолтой уулзалтын хөдөлмөрийн Улаанбаатар хотын барилга трестийн барилга угсралтын нэгдүгээр конто- рын аж ахуйн тооцоотой нэгдсэн бри- тадын дарга Ш. Галсан уригдаж БНМАУ-ын ирээд байна. Галсан баатар 185 мянган уншигч багачуудын өмнөөс уулзахаар очсон Долдугаар анги төгсөөд дөнгөж 15 нас хүрч байх- даа барилгачин болсон Гал- сан хүүд тиймэрхүү бэрх- шээл бишгүй их таарсан гэдэг, Бага, балчир юм шүү гэж барилгын хамт олон, эх эцэг нь халамж- лан хайрлаж байлаа. -- Хайраа дотроо, халаа таднаа гэдэг үгийг тэд цаг ямагт санаж байсан бай- хаа. Манай барилгачид ер нь шаардлага хатуутай улс шүү гэж хэлсэн баатрын үг их зүйл бодогдуулж би- лээ. Тэр үед барилгад ме- ханинжуулалт дөнгөж эхэлж байсан цаг. Зуурмаг бэлт- гэх, тоосго зөөх бүхийл аж- лыг гардзар хийнэ. Өдрөөс өдөрт өндөрсөх барилгын оройд модон дамнуурга дамжиж өрөгчдөд тоосго, зуурмаг хүргэнэ гэдэг амаргүй байлаа. -- Цэврүүтсэн гар, хол- госон мөрийг минь аав, зэж огт тоохгүй, бүр ха4- раагүй юм шиг дуугүй өн- төрнө. Гомдмоор санагдан хоолой зангируулах үе бишгүй байлаа. Гэлээ ч тэд маань бас л ингэж явж барилгачин болсон улс шүү дээ гэж бодоод тайвшир- даг байж билээ. . Ер нь бага ч гэсэн бэрх- шээл туулж, түүнээ ялж давж явбал зорьсондоо хү- рэх арга ухаанд сурч байна гэсэн үг. Барилга өөд хүнд үүр- гэвчтэй хөлсөө дуслуулан зүтгэж явахад ээж илүү хүндийг үүрчихсэн дэргэ- дүүр сэвхийн өнгөрнө. Одоо эргэн санахад хүү намай- таа эр хүн, ёстой барилга- чип болгох гэж ээж МИНЬ үлгэрлэн улам ихийг хийж ажлын голыг нугалдаг бай- жээ. Ямар их тэсвэр тэв- чээр гаргаж хүүгээ хар бор ажилд хатуужуулсныг са- нах бүр ээжийгээ улам их хайрладаг юм. Барилгачин болох гэсэн зорилго зөвхөн Минийх, төг дийгүй аав, ээжийн хүсэл. хамт олиы минь халуун сэтгэл юм. танхимд баатар, хаа тухай Галсан ЗУУН АРАВ ДАХЬ БАРИЛГА Уншигч багачууд аа! найрууллын маань баатар Галсан өнөөдөр 110 дахь барилгаа барьж байгаа юм. Галсан баатрын бригад ба- рилгын системдээ нэр хүнд: тэй, өөрийн гэсэн өвөрмөц арга барил, арвин их турш- лага хуримтлуулсан эвсэг хамт олон бий. Галсан ЗХУ-д барилгын техник мэргэжлийн СУр- гууль төгсөж ирээд тун удалгүй гар, санаа нийл- сэн энэ бригадын хамт ол- ныг зохион байгуулж удирдсан юм. Бригад бай- гуулагдсан анхны жилээ- сээ ЗХУ-ын социалист хө- дөлмөрийн баатар, төрийн шагналт барилгачин А. Д. Басовын бригадын үйлдвэр- лэлийн осол эндэгдэлгҮй өндөр бүтээлтэй ажилладаг ршлагыг судалж, эзэм- шин хамт олон, системдээ нэвтрүүлэх тодорхой з0- рилготой ажиллаж иржээ. 3 талбарт осол хөдөлмөрийн 1962 онд 246: Ново- РҮҮ кузнецк хотын илгын техник мэргэжлийн сур- гуульд нарийн мэргэжил эзэмшүүлэхээр анх удаа хэдэн хүүхэд явуулсны нэг нь би байлаа. ї Тэгэхэд би анх барилга дээр очиж байснаа бодо- хдд овоо , аавын хэлдгээр ажилдаа дөртэй болсон хүн алс хо- лыг зорьж “билээ нөхцөлийг бүрдүүлжээ. Галсан баатрын аж ахуйн тооцоотой нэгдсэн брига- дын хамт олны 18 жилийн турш ажилласан энэ турш- лага өнөөдөр манай орны барилга. байгуул- лагуудын хэмжээнд нэвт- рээд байна. МАХН-ын надад барилгачны гайхамшигтай амьд- ралын тухай олныг өгүүлж билээ. Сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэг, тсатр, музей гээд л сүрлэг урлан босгодог ер бусын сайхан мэр- гэжил эзэмшсэн барилгачин баатрын- сайхан ордыг уншигчиддаа танилцуулья. гуайнхаа бага насны дур- самжаас эхэлбэл зүгээр юм уу. га барилгачин, П. Цэвэл- маа, Улсын шавардлагын аварга Б. Төмөрбаатар, хо- тын ажил, мэргэжлийн аварга Ш. Оюунчимэг на- рын алдар хүндтэй олон сайн барилгачин Эдний дундаас төржээ. Сүүлийн 10 жилд.33,5 сая төгрө- гийн барилга байгууламж ашиглалтад өгсний гурав нь хүүхэд та нарт зориул- сан сургуулийн барилга байв. Галсан баатрын брига- дынхан нийслэлийн 72, 68, 76 дугаар сургуулийн пио- нер сурагчдын хамгийн их хайрлан хүндэтгэдэг Хү- мүүс. Учир нь тэдний т9- рөлх сургуулийн барилгыг бүтээн босгосон ах эгч нар билээ. -- Барилгачин хүн харам сэтгэлтэй байдаг юм шүү тэж- Галсан баатар хэлсэн юм. -- Яагаад тэр билээ гэ- хэд. -- Бидэнд хэн ч босго- сон бай, барилга байшни бүхэн Х.алархэйглаэнд эн Хэн нэгний ха гээс хагалсан цонх, хайр гамгүй эдэлж гэмтээсэн шал, хана, орон сууцны орц, байр энэ бүхнийг ха- барилгачин хүн эм- зэглэхгүй яаж байх билээ. орох эх орны ч гэсэн маш их үнэ- хүүх- Галсан баатар 72 ду гаар сургуулийн барилгыг ашиглалтад өгснөөс дөрвөл жилийн хойно писнерүү- дийн урилгаар очжээ. Анги танхимаар ороход бүх юм анхных шигээ ши- нээрээ байсанд барилгачин өөрийн эрхгүй догдлон баярласан гэдэг. -- Барилга бол юм бүх- ний анхдагч. Их хот нэг барилгаасаа эхэлдэг. Ба- рилга барьж тохижуулж байж доторх аж амьдра- лаа тевхнүүлдэг шүү дээ. Тийм учраас үргэлж ши- “нээрээ өнгө үзэмжтэй сай- хан байх ёстой гэж баатар хүүхдүүдтэй уулзах бол- гондоо хэлдэг юм. ЭМЭЭГИЙН МЭРГЭЖЛИЙГ ӨВЛӨХ ОХИД Галсан баатрынх таван охин, хоёр хүүтэй өнөр айл. -- Манай гэр бүлийнх- ний хамгийн дуртай, бид- ний хайртай мэргэжил «БАРИЛГАЧИН». -- Миний эгч Наранту- яа Х анги төгсөөд хотын барилга трестэд барилга- чин болсон, Би Барилгын техник мэргэжлийн нэгдү: гээр сургуульд сурч байна. Ирэх зун шавар будгийн мэргэжлээр төгсөнө. Өнгөрсөн зун Хандгай- тын пионерийн лагерийн барилга дээр ажиллалаа. Тэр бол,миний анхны Са- рилцсан барилга гэж На- рангэрэл охин ярилаа. Тий- мээ. Өвөө эмээ, аав нь ба- рилгачин, Охид нь ч бас энэ мэргэжлийг сонгосон, нэг үгээр хэлэхэд удмаа2- раа барилгачин айл. - Ач нараа ажил дээ- рээ бишгүй дагуулж очдог байлаа. Нарангэрэл охин минь багадаа: -- Эмээ? Би том болоод барилгачин болно шүү гэж хэлдэгсэн. Хүүхэд зөн би- лэгтэй, тэр нь заавал бие- лэх учиртай байдаг юм би- лээ гэж хүүдзэ бас ач охиндоо мэргэжлээ уламж- лан өвлүүлсэн барилгачин эмээ Цэгмид ярьж байна. Нарангэрэл охин Х анги төгсөх жил сонгосон мэр- гэжлийн дагуу саналаа өгөөд байжээ. Гэтэл охи- ныг ЗХУ-д чихэр боовны нарийн мэргэжлээр сурал- цах сургуульд хуваарил- сан байлаа. Наранзэрэл ху- ваарийн комисс дээр ээж, хэлж зүйл бэлэглэе! Гэхдээ одоо биш, карин 10 жилийн да- “| раа шүү! гэж! Григ: хэлэв, -- Дагни, бэлэг авахын //тулд 10 жил хүлээх хэрэг- тэйг мэдэнгүүтээ урам ху- гарснаас болж золтой Л уйлчихсангүй. К. ПАУСТОВСКИЙ ЗӨВЛӨЛТМИЙН. ЗОшИОЛЧДЫН БҮТЭЭЛЭЭС Дагни -байнга жүжиг үзэ- хээр явдаг «байв. Түүнд театр маш нх таалагдана. гс: Нэг удаа эгч, нь Дагнийг концертод дагуулж .явав, Зургадугаар сарын дулаа- хан өдрүүд эхэлжээ, Кон- церт хотын цэцэрлэгт зад- 1 гэж зарлав, (| Дагны ,: доош, Эхлээд тэр догдолсноосоО болоод юу,ч сонссонгүй, Дараа нь гайхамшигтай аядгуу түүний дүрхэнд нэвтрэн орлоо. Тиймээ! Энэ бол түүний ой, түүний эх орон! Түүний уулс, түүний далайн шуу- гиан байлаа, тонгойн |, алгаараа нүүрээ ,дарлаа. НАЙРАМДЛЫН ТУХАЙ БИЧИЖ БАЙНА. --- МАНАЙ СУРГУУЛЬД Хагарсан цонхгүй Халцарсан ханагүй Бүгдээрээ бүрэн Бүхлээрээ бүтэн Манай сургууль Эрээчсэн ширээгүй | й агни уйллаа, баярла: Эвдэрсэн сандалгү Хөгжмийн зохиолч Эд- СЗУХаэ! хЗХЖрХСЭАДАХ уйл- Яг БУХ” . вард-Григ тэр намрыг Бер- лаа. Хөгжим түүнийг өөр- . Хурааж, 29 гений ойролцоох ойд өнгө- төө татаж, түүнд амьдрал Ман, ургуу реөлөө. Нэгэн удаа Григ гээч ямар сайхан болох ту- Соёлч гэж ойд явж байхдаа ойн даг- хай ярьж өглөө, Дараа нь Улсдаа алдартай даагийн жижигхэн охинтой хөгжим зогсов. “Алга та- тааралдлаа. Охин сагсанд шилт нижигнэв. Дагни босч, гацуурын боргоцой түүжээ. цэцэрлэгээс гарахаар яаран -- Охион, унаа нэрийг хаан Тэрээр явж байх- хэн гэдэг вэ гэж риг д8 Тэ б 1 асуув. агнь р нас барчихаж БХАравхөс ма Аугалснх Харин Григ цааш нь үр-. гай талбайд тоглодог бай- Яагаад! Түүнийг харж бол- гэжлүүлэн: лаа. дог ч болоосой... Хэрвээ лав. “Тэр охин айснаасаа ! 2 би со тэврэн болж тэгж намуухан дуу- -- Дагни, ойлгож байна Дагни анх удаа симфо- тэгвэл чиг Ё р: гарсангүй, харин ичсэнээс УУ. “би зөвхөн томчуулд л Они хөгжим сонсов. Охинд авч үнсээд «Нама: УОхгэб болжээ. Охин айх хэрэггүй. ЗОРИулж бэлэг хийдэг юм “нэг нь нөгөөгөөсөө таагүй байсанд чинь р- байв. Яагаад гэвэл Гри- ГЭЛЭЭ. Тэгээд охины тол- сайхан зүүд зүүдлэгдэж лалаа. Та миний өмнө хүн гийн нүд нь элэгсэг дотно гойг илчихээд, далайн зүг байгаа юм шиг санагдаж юуны тулд амьдрах ёстойг, бөгөөд тэрээр инээмсэглэж | ЯВЛаа. Он жилүүд өнгөр- “байв. Гэнэт тэр гайхса- амьдралын сайхан нь юу байлаа. сөөр. Дагни арван найман наасаа болоод цочин нүдээ болох тухай нээж өгсөнд настайдаа сургуулиа төгс- нээв. Тэрбээр Өөрийнхөө чинь баярлалаа. Би ч бас - Ямар харамсалтай лөө. Энэ явдлыг тохиол- нэрийг сонсжээ, Зарлагч: тань шиг өөрийнхөө амьд- юм бэ? Би чамд юм бэлэг- дуулан эцэг нь түүнийг -- Одоо ойн цагдаагийн ралыг, та түүнийг хүмүүст лэмээр байна. Гэтэл надад хотод байдаг эгч рүүгээ охин Дагни Педерсений 18 яаж өгсөн шиг өгнө» гэж Анх фавлйх юу ч байдаггүй, Гэвч ин- явуулав. Ойн цагдаагийн насны ойд зориулж зохио- бодож явлаа. Ах ма на “єг гэж бодож байна, Дагни: эгч, түүний нөхөр нь хотод сон Григийн алдарт хөгж- Орчуулсан Барьж Нсолс Би чамд нэгэн сонирхолтой театрт ажилладаг бөгөөд мийн зохиолыг тоглоно Б.БАЗАРРАГЧАА Найгуухн босгосон ж- и » Манай сургууль Р. ФЕАДЕНВИНН Лал» Эглл- сА2 ион Хир Эрин зууны ГАЙДАРЫН АЛИМНЫ МОД Эрдиийг хүрлэх Эрхэм сургууль" хуурай салхи өдөр өнжил- өглөө, үдэш бүр алимны Манай сургууль гүй залгаж, шуургатай модны мөчрийг ямар нэг азарган “бороо байн байн сэхээж тэнхрүүлэн амьд- С.ДАЯНДОРЖ асгарч хэцүүхэн байсан руулагч зүйлээр дандаа даа. Тийм нэгэн шуургатай усална. , бороонд бүхний хайртай Алимны мод аажмаар С алимны мод Оойччихов. сэргэн шнүгАЛА ургасаар Цуутай зураач эцэг нь зуны.сүүлч гэх дээр цагт суулгаж ургуул- вортой “боллоо. | Гайдар (Өгүүллэг) сан тэр алимны модыг: баярлан хөөрнө, Тосгоны» нэгэн хуучин ӨНӨӨХ эмгэн бусдаас нлүү.. Эхлээд тосгоны хүүхдүүд байшингийн ар талд цэцэр-. ХАРАМСсан, | - 22228, дараагнь томчуул уг-мо- лэг бий. Тэр цэцэрлэг бас Тэр үед нутагтаа ирээд дыг «Гайдарын алимны хуучин авч дотор нь ороход байсан Гайдар, эмгэнийг Мод», хэмээн нэрлэх бол- сэргү татаад, шигүү: МоД- тайтгаруулах гэж зөндөө ЖЭЭ,. -. . СЭ той. Цэцэрлэгийн раг Оролдлоо. Тэгээд шЭчУлЭ 1өЭЭ -- цөл, цац бвал . хаж үү очиж газар 0 урьд тааралдаагү ахир 4 Ён «асинн мод байсан УУЛ ххлций модыг харж баа- хүйтэн болж билээ. Гантай . “БЯЦХАН ХОТ , Тэр алимны модны гол ха- хан. зогслоо. Амандаа зуны хуурай салхинд тэн- : 7 туу, шулуун гэлээ ч тосго- бувтнаад, ойчсон модтой хэл аваагүй цэцэрлэг тас- Эвсэг сайхнаар наадан ны хүүхдүүд өтгөн навчис- Ярилцаж байх шиг санаг- хийм хүйтнийг давалгүй : тоглох ны дундаас цухуйж харагд- дана. Гайдар үндсээс нь « хуугүхсэн. 858, Хүүхдүүд хөөрхөн “сан үл мэдэг ягаарсан али- Хоёр жижигхэн найлзуур Хавар болоход алимны, Цэцэрлэгт дэлгэрсэн алаг | мыг онож унагах тэж чу- болгоомжтой салган авч лийр, интор мод байтугай ! цэцэгстэй Сдуу шидэж урт саваагаар Эмгэнд «Та гуньж гутраад өндөр наст царс мод хүр- Хүүхдүүд ихэрхэн чангаасны ул мөр нь хар хэрэггүй. Би алимны мо0- тэл нэг ч навчис цухуйл- Ариун цэцэгсийн холтост үзэгддэгсэн, дыг заавал ургуулж өгнө. гасангүй. - “7... цэцэрлэг дотор Энэ алимны модыг нэ- Нээрээ шүү. Надад хувин Тэгээд цэцэрлэг дотор Хүүхдүүд тоглоно : тэн эмгэн гойд ЭнХрийлэн хүрз өгөөч. Хайраар энх- хатсан модуудыг цавчин Хоргой шаргал хайрлана. Үнэндээ ч тэр рийлж, харин залхуурна унагаж эхэлтэл цорын ганц хилэн эасин : алимны модыг хүн бүр тэн Үгүл БҮЛ ээ цэг. гоон бавчист умбан байх Хот барина. хайрламаар, ширтэн хара- Өдрөөс хойш 2 дар 2-8, Аа урайн ТЭР “мод МОД өндөр гэдэг ЗӨУЛТУҮЛЧ буна халзуух Зарссэж хад даанч сайхан, хавар цэрлэгт өглөө бүр ирд р. сайхан, жил бүр алимаа хотод ” айлчлахад цэцгийн ягаар- боллоо. Хашаанаас зайдуу- Намхан тул ӨВӨЛ Дасан... инан сагсайн сан, анхилам үнэртэй хөө- хан, хөл багатай, аятайхан. бүрхүүл дор дарагдан ха- лан байдаг билээ. Энх тайвны хот гэлээ сөнд хучигдан йх үеэс газар сонгон нүх ухаж, хир хүйтэнд, нэрвэгдсэнгүй 0 шид Энхийн цэцэгс санал нэгтэй аргагүй сайхансан. алимны модны мөчрийг өнгөрсөн бололтой. рчуу,. Зэнээн Жагаа: 1939 оны зуншингаа үндэстэй нь суулгав. Тэр, Одоо Гайдарын алимны. Д. ӨЛГИЙСАЙХАН Хүүхдүүдийн босгосон ф бяцхан хот д бодлогошров, -- шеф үйлдвэрийн нэг Өндөр болсоор НЭГД, ХОЁРТ... ЕЭ йг хээд салаан дарга ажилчин ах манай байранд амь- Найз хүүхдүүдийн Зориг зориггүйхэн эхлээд, дардаг. Нэрийг нь мартчихаж, | Дараа нь дахиад нэгийг бичив. бар хот --нэт удаа хийсэн, Гэхдээ нх Бид бөмбөгөө хийлүүлэх гэж Б2С дахнад нэгийг бичив. Бсэн цооп пионер оролцсон. ТТолов- уус удаа очсон гэж биеийн тд- ЛРГИЙН дараа бүлгийн дарга Бат . Хаяа тэлсээр хага ага на л үл наа асан ММРЫН хамтлагийн дарга Гав- эивэд2 9 аринэй Өхөөрдөм найзуудын л бөх бусад нь хамаагүй гээд СҮХ ХЭЛЛЭЭ. бяцхай хоё - Бат цагаан цаасан дээр «Нэгд»? .Батад энэ хариулт эг их Нурах ёсгүй тээд ХИЧЭЭНГҮЙЛЭН ТЭМДЭГЛЭЖ. удашгаагдсангүй учир жаахан Энх тайвны гэсэн ариун авлаа. бодолхийлснээ, -. нэр нь --За цааш нь, хоёрт нь --Ямар ч гэсэн та нар түүн- 2 байдаг билээ, Хэлээд 3 таврай. Аа эсэн, Сайд» 7 га 77:74 р”: 5 Их сайн бай- па. За бичээд авья. ААнгиараа үзвэр үзсэн. эхдээ нэг Тав Ё сан билээ. ҮПед ОТ, өрийнтэнтэйгээ уулзалт ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит 4МПБ-ын Төв Зөвлөлийн сонин, 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 22 А ЛХАГВАА МАХН-ЫН үйЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Г хил ҮНЭ 10 МӨНГӨ | Биеийн тамир спорт хүү- хэд бүрийн эрүүл энхийн эрхэм туслагч болдог. Тийм учраас спортыг пионер су- рагчдын өдөр тутмын хэ- рэгцээ болгож хүүхдийн нас биеийн онцлогт тохи- руулан, бүх талын болол- цоогоор ханган хичээллүүл- дэг юм. Хүүхдүүдийн дунд биеийн тамир спортыг хөг- жүүлэхэд спортын мастер, биеэрээ үлгэрлэдэг сайхан уламж- -. й 13 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АХ» 68(2188) А ахмад тамирчинд лалтай. э» -д С5РГ55 Говь-Алтай аймгийн Ха- зїйл сумын 8 жилийн сур-. “үлийн 450 багш сурагч «60 жил» хор- 0 хоног : төмсний шооллын 25 га талбайд ажиллав. Энэ жил - байсан. нь гарвин ургац гар сэр- хүүхдүүдийн урмыг гээж сумын төлөвлөгөөт ЗО” , рилтыг . биелүүлэхэд их хувь нэмэр орууллаа. | 4-ийн «А», «Б», 98:27, 8-ын «Б» ангийн сурагчид 2 сайн оролцов. Б, НАР! ” сургаж эмнэг. » аварга гэсэн цол авлаа. 22 фхигл-шласгн 8) арыг Е7 ПИОНЕРҮҮ Өвөрхангай аймгийн Төг- рег сумын дунд сургууль « зуны У улирлаар амжилт гаргасан сурагчдыг шалга- рууллаа. 8-ын «А», 7-гийн «А» ангийн сурагч П. На- санжаргал, Ч. Отгонцэцэг нар-цагаан идээ боловсруу- лах, сүү саах, ноос хяргах ажилд амжилт гаргаж хө-. дөлмөрийн аварга болов. 7-гийн «Бэ» ангийн сурагч Дэмбэрэл зуны амралтаа- раа 20 эмнэг эдэлгээнд сургалтын Хн а р РЭНДОЛГОР ДИЙН “нэг хангал сургах . сайн оролцов. Тэд «Эмпэг “хангал--86» нэртэй хөдөл» , ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлийн 10 жилийн арав. дугаар сургуулийн ЇХ ангийн сурагч, бөмбөгийн аварга тамирчин зэс Дугуйн аварга болохын тулд суур МАНАЙ Төв аймгийн Бүрэн .су: мын дунд сургуулийн пно- нер сурагчид хөдөлмөрийн- хөө баярыг Тэд хөдөлмөрийн У улир- лаар 6170 хонь, ямаа, 879 үнээ, гүүнээс 72721: литр сүү сааж, 3938 «кг ноос авав. Энэ жил хөвгүүд эм- мөрийн бригад байгуулан 500 гаруй эмнэг сургаж, 249 эмнэгийг эдэлгээнд бүс : тэмдэглэлээ. - ажилд - рэн оруулсан бөгөөд 5.Су- рагч эмээлийн модоор шаг- нууллаа, Сурагч С. Эрдэ- нэ-Очир 38 даага сургаж, С. Болормаа, Ц. Мягмар- сүрэн, Ц. Гансүх, Х. Сэр- гэлэнбаатар нарын олон су- рагч сүү саах, ноос, гар тэ- жээл” бэлтгэх ажилд шал- гарч сургуулийн хөдөлмө- рийн аварга болов. “Хичээлийн эрхлэгч Д. ЧУЛУУНБАТ Пионерийн ахлах удир- да | -Ц ТУНГАЛАГ ажилчны районы шатрын аварга Д. Арнунгэрэл сургуулийн сагс, одон С. Самданшарав, Т. Улзмаа, Б. Ганбат нар. ь дээр цагт 100км хурдлах ёстой. СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан фото ХӨДӨЛМӨРИЙН АМЖИЛТ Өмнөговь аймгийн Бул- ган сумын дунд сургуулийн багш. сурагчид сумын мал аж ахуйн өвлийн бэлтгэ- лийг хангах зорилгоор 79 тойн хадлан, (37,5 тонн дарш, 40 тонн шимт тэ- жээл, 50 мянган ширхэг зоодой, 200 кг аарц бэлт-. жээ. Х.ЦЭРЭНДАВБАА (Аймгийн намын хөроо- ны зохнон байгуулагч) “УУУУУУЛЛУУУЛУУУУЛЛУУЛУУУУУУЛУУЛУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУУУЛУУЛЛЛУУУЛУУУУУУУУУУУУУУУУЛУЛЛУУУУЛЛУУЛУУЛУУГУУУУЛЛГУСҮҮЛЛСИХҮХЛЖ/ Орлолотлү Хархорины найман жилийн дунд сургуулийн захиргаа бүлгэмийн зөвлөлөөс «Гүн бат» «Алтан тавын төлөө» сур- лагын 14 хоногийн урал- «А» (77УУУУУУУРУУУУУЛЛХРИУУРУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУРР Дотуур байр нам гүмхэн. Хоёр хүүхэд шатаар өгсөн гарахад амдаж уулзав. Энэ жил наймдугаар ангид дэв- шин орсон онц сурлагатан С. Отгонсүрэн, С. Нямсү- рэн нар эрдмийн ширээнд суугаад удаагүй байгаа нэг- дүгээр ангийн дүү нартаа туслахаар яваа нь энэ бай- лаа. Тус сургуульд бяцхан дүү нартаа туслах хөдөл- гөөн өрнүүлж түүнээ «Ха- ламж» гэж нэрлэжээ. «Ха- ламж»-ийн ажилд оролцдог пионер сурагчдыг отрядын гишүүд гэнэ. Үзэг харан- даа анх барьж үсэг бичиж, тоо бодохоор мэрийж суу- гаа бяцхан дүү нар нь тэд- нийг орж ирэхэд баярлан: Өнөөдөр манай анги «М» үсэг үзсэн гэж нэг нь хэлэхэд түүнтэй зэрэгцэн суусан охин -- «Морь» гэхэд орно. «Монгол» гэхэд орно гэж хэлээд инээмсэглэн мэдэх- гүйгээ мэдэж авсандаа баярлаж байгаа нь илт. «Халамж» отрядын пио- нер сурагчид өдөр бүр бага ангийн багш нартай уулзаж шинэ сурагчдын ямар хи- чээлд, яаж тусалж давт- лага хийлгэх талаар зөв- лөлгөө авдаг ажээ. Энэ удаа ч тэд дааж ав- сан нэгдүгээр ангийнхан- даа давтлага хийлгэнэ. Үсэг нүдлүүлж уншиж сур- гах, тоо цээжлүүлж, үйлд- лүүдийн ялгааг ойлгуулах нь тэдний үндсэн үүрэг, үзүүлдэг хайр халамж юм. С Сүрэн цагаан толгойн сурах бичгийг дэл- гэж -- Эчэ ямар үсэг билээ. Хэн хэлэх вэ? гэхэд цөм л мэдсэн сурснаа үзүүлэх СУРЛАГА, СУРАГЧИЙН гол ХӨДӨЛМӨР ГҮН БАТ МЭДЛЭГИЙН ТӨЛӨӨ! даан зохиолоо. Сурлагын уралдаанд дунд 4-ийн ангиуд түрүүллээ. Салаа- даас 7-гийн «А» : ЦИ салаа 76 онц дүн авч аварга боллоо. Өвөрхангай аймгийн мэдлэгийн аянаар ЗУРАГ ДЭЭР: 7-гийн ангийн ЇЇ салааны хамт олон. л ШВ вь, ї3 гэж -- Би-би-би-би гэж ам өрсөнө. Ч “ Тэрүүхэн: цаана суугаа бор хүүг -- За чи хэлдээ гэхэд толгойгоо илснээ бодлого- ширч доош харав. Хүү өнөөдөр үзсэн үсгээ өмнөх үсэгтэйгээ »хольж хутган нэрлэж чадсангүй. Отгон- сүрэн би, би гэх хүүхдүү- дийн чимээг түр намжааж -- Уруулаа нийлүүлж, дуугараад үздээ гэхэд хүү сая санав бололтой. -- М. М гээд нүд нь сэргээд явчихлаа. Хүүд ин- гэж тусалж байгаа нь бага зүйл огт биш байв. Эрд- мийн аяны эхэнд, төрсөн ах эгч нар шиг нь тусалж, давтлага хийлгэдэг «Ха- ламж» отрядынхны ажлын ҮР дүн харагдах цаг удах- гүй. Үсэг нүдэлж, үг ун- шиж сурч байгаа нэгдүгээо ангийн багачууд тэднийг за- римдаа багшаа! гэнэ. Ин- гэж нэрлэх нь зүйн хэрэг. Тэд бас дэвтэр номоо цэ- вэр гамтай хэрэглэхэд нь анхаарч хавтаслаж өгдөг. Гэрийн даалгавар хийлгэж сурагчийн амьдралд дас- гах,.сурах арга барил эзэм- шүүлэхэд хувь нэмрээ оруулж байна. Долоохон настай жаал номоо шагайж байснаа С. Отгонсүрэнг хараад нэг зүйл асуух гэснээ түдгэл- зэх шиг болоход нь -о- Миний дүү наашаа хүрээд ир. Хоёулаа үзье гэвэл жаалхүү | баярлан очиж бусаддаа дуулдахаар- гүй. --Энэ ямар үсэг билээ гэж асуув. -- Тагнайдаа хэлээ хүр- гэж доргиогоорой гэхэд сэн, ангиас «А», 1ийн «Бэ» ангийн Ц, ХАНДСҮРЭН Пионерийн ахлах удир- дагч 94 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 : 2 2 2 2 2 17 2 2 2 7 : : 2 2 2 2 2 2 2 2 ( ? мөр аа аАЛЧЧЭА х, ь 2-3 - ”с х Ж, УЛС 27/977471179798:7 нь хүү -р, р гэлээ. Хи- чээлийн шинэ жилийн эх- ний өдрөөс эхлэн чин сэт- гэлээсээ хандаж тусалж байгаа охидыг бяцхан дүү нар нь байнга хүлээдэг бол- жээ. Хичээл номоо давтаж, даалгавраа хийчихээд тог- лоцгооно. Тоглохдоо бас нэг тал болох дуртай. Оройн хоолон дээр ч бас эгч на- раа бараадасхийн суудаг ажээ. -- «Халамж» отрядын ахлагч С. Отгонсүрэн, С. Нямсүрэн нартай давтла- гын дараа уулзсан юм. Хэний дааж авсан хүүхдүүд олон үсэг нүд- лээд байна гэхэд -- Манай хүүхдүүд, ми- ний дүү нар гэлцэн тэд шуугив. -- Манай Ю. Норовсү- рэнг ямар гоё бичдэг гэж санана. Зураг зурах дур- тай. Сурагчийн амьдралын хамгийн ойр дотно .ном, дэвтэр, үзэг зурна. Тэр бас уншиж сурсан гэхэд нөгөө нь -- Бид дүгнэх дэвтэр хөтөлдөг. Үсгээ нүдэлж сайн тогтоосон хүүхдэд улаан будгаар таван хошуу тавина. Нүдэлж амжаагүй бол хоосон байлгадаг юм. Улаан таван хошуу- тай хүүхэд олон бий юу? -- Олоон, олон. Өдөр өдөрт л нэмэгдээд байдаг -- Танай «Халамж» от- рид байгуулагдаад удсан УУ ? -- Дөрөь таван жил бол- сон. -- «Халамж»-ийп ачийг амссан хүүхэд олон бий юу Манай сургуулийн нэгээс дөрөвдүгээр ангийн бүх хүүхдүүд -- Тэд дааж авч, үсэг /УУЛУУУУУЛЛРУУЛЛУУУУУУУУУЛЛУУУЛУЛУУЛУУУЛУУУУЛУУУУУУЛУУЛЛУЛЛУЛЛУЛЛЛУУЛУЛУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУ) УНШИГЧИЙН 722 на. ХҮСЭЛТЭЭР (7 2 нүдлэхэд нь тусалсан ах- лах ангийн сурагчдыг дур- сах юм уу? -- Их ярьдаг юм. Би энэ үсгийг нүдэлж амжил- гүй мартчихаад санахгүй байхад намайг дааж авсан эгч ингэж . цээжлүүлсэн гээд баяр хөөр болон яри- -- Одоо тэр эгч аймгийн төвийн арван жилд онц сурч байгаа. Надад, захиа нрсэн гэж ярих хүүхэд ч бий. Багшийн дараа багш болсон ах, эгчийгээ мартах- гүй гэж тэд хэлдэг юм. Хүнд дурсагдаж явна гэдэг ажил, амьдрал, хөдөлмөр сурлагад нь тус хүргэсний шинж. Чин сэтгэлээсээ хүр- гэсэн ялимгүй Ч гэсэн тус хэзээ ч мартагдахгүй. -- Та нарыг бас хүүхдүүд дурсана даа гэж намайг хэлэхэд С. Нямсү- рэн энэ Үнэхээр тус хүргэж чад- вал дурсах байхаа. Дүү нартай минь адилхан тэдэн- дээ бид төрсөн эгчийг нь оролж байхсан гэж хичээ- дэг гэв. Тийм ээ! Чадан, ядан үсэг бичиж уншиж суухад сайхан сэтгэлийн хайр ха- “дамж үзүүлж байгаа ахлах ангийнхнаа тзд мартахгүй. Эрдмийн аяныхаа замд тэднийг дурсан санаж сэт- гэлд хоногшин хоцорсон ач тусыг бахдан бодно. Өвөрхангай аймгийн Зүүнбаян улаан сумын 8 жилийн сургуулийн босгыг алхаж орсон үеэ санаж «Халамж» отрядынхныг дурсана. «Халамж» хайр, ач ту- сыг мартах ёсгүй. Г. НЯМАА АНХААР, ТУРШЛАГА! УУУУУУУУУЛУУЛУУУУЛЛУУУУЛУУУУУЛУУЛУУУУУЛУУУУУУУУУУУУУЛЛУУЛУУЛУУ» ХАЛДМЖИЛ/ Гэзээээээээээээээээээээээээцэээээ элээ эээ эээээээээээхэ 4 АКВАРИУМ ХИЙХ ҮҮ? Өмнөговь аймгийн нэ- гэн сургуульд «Пионерийн үнэн» сонины төлөөлөгч уншигчидтайгаа уулзаж байв. 2 --Та нар биднээс юу дуртайгаа асууж болно гэхэд арын эгнээнээс нэг хүү гар өргөн босч: -Бид загас үржүүлэ- хийг сонирхож байна. Ак-» вариум л олдохгүй юм. Говийн хүүхэд бидэнд ак- зариум ирүүлж туслахыг «Инонерийн үнэн»-ээс хүсч байна! гэв. --Зүйтэй! Бодсон са наснаа сониндоо хандаж хэлж байгаа чинь сайн хэрэг, Загас үржүүлэхийг сонирхдог чинь бүр ч сайн байна. Харин аквариумын талаар бол мэдээж бид хийдэггүй. Хийдэг газарт ны чиний санглыг тавьж хариу өгье! гэж бид тэр жаалын асуултад хариул» лаа, 2 Говийн хүүгийн хүсэл тийг бид Налайхын шил» ний үйлдвэрийн дарга Г- Булгаад тавилаа. Чингээд хариуг нь говийн хүүд төдий биш ер нь акзарнум сонирхдог бүх хүүхдэд со" ниныхоо хуудсаар Дам” жуулан өгье гэж бодсон юм. Г. Булгаа дарга бид ийнхүү ярилцав. - Аквариум сонирх- дог хүүхэд цөөнгүй бай- на, Биднийг говьд явж байхад хүртэл хүүхдүүд акварнум хүсч байна. Та- най үйлдвэр түүнийг хийж байна уу? -- Одоохондоо хийгээ- гүй байна. Нэг хэсэг хийж байсан удаа бий. Мэргэжс- лийн ажилчид дутагдалтай болсноос Өргөн хэрэгцээ- ний зарим бараа тасалд- саны нэг нь аквариум юм, -- Мэргэжлийн ажилч- дын талаар одоо ямар байдалтай байна вэ?. -- Одоо м ажилчдын талаар дутаг- дах зүйлгүй. Акварнум хийх зуухыг ч бид ши нээр бариад ашиглалтад орууллаа. -- Хэдийгээс хийж эх- лэх вэ? -- Арван нэгдүгээр са- раас хийж эхлэхээр төлөв- лөж байна. -- Энэ онд хичнээн ак- вариум хийх вэ? -- Мянган аквариум сонирхогчдын хэрэгцээг Бггпыт гэж бодож байна УУ -- Энэ жилийн гүйл- гээ лмэднэ. Хэрэв дэл- гүүрээс дорхноо алга бол- “чихвол мэдээж бид хүүх- дийн хэрэгцээгээр хийнэ. --Ямар аквариум хийх вэ? -- Найман литрийн багтаамжтай анвариум хийнэ. - Танай аквариум дэлгүүрт ямар үнэтэй гар- даг вэ? -- Арван тав төгрөгөөр л гарах байх.. --Булгаа даргаа! Танд нх баярлалаа. Таны хэл- сэн үгийг сониныхоо хууд- саар дамжуулахад аква- рнум хүсч буй хүүхдүүд “аав их баярлана даа! гэж би хэлэв. Хүүхдүүд ээ! Налай- хын шилний энэ онд үйлдвэрлэсэн ак- варнум хэ та нарт Л рэлцэхгү харьяа ну таг дэвсгэрийнхээ худал- дааны байгууллагаар дам- “2 Ний... УУУУУ Ч э) 4 | УУУЛЛУУУУУУЛУУУЛЛУУЛУУУЛУУУУУУУУУУЛУУЛУ: хє Соохххссоомсссссоссссссссссссссссссссссмххххххс 13 4 ххх эь » (22 У7 , 9 9 2 Я 9 , Я 94 Я 9 2 2 2 9 Я 2 9 Я 2 2 й 9 9 4 2 Я Я 2 2 Й 9 2 9 2 2 9 2 2 9 9 ” 9 9 9 Я 9 Й Я 9 Я : й : 2 ИЙ йЙ 9 2 Й 9 9 94 9 9 9 9 2 й 2 9 9 : : : 2 й 9 М 2 2 2 2 2 : 2 2 : 2 2 солин Хүүхдүүд ээ! сан Герман, Монголын за- луучуудын найрамдлын их наадам энэ аравдугаар са- рын 23--28-нд балох гэж Ардчил- байна... Найрамдлы наадам БНАГУ-ын БїЭн рин- мужид болно. 1Шїверин муж байга- лийн үзэсгэлэн гоогоороо хэн бүхний сэтгэл булаам Тэгээд ч тойрон аялагч- дын-байнга очдог газар болжээ. Энэ муж нь БН АГУ-ын нутгийн баруун хойт хэсэгт, далайн түвш- нээс дээш 40 метр өн цөрт оршдог. Түс муж 8,6 мянган хавтгай дөрвөл- жин нм нутагтай бөгөөд нийт улсын газар нутгийн 12,5 хувийг эзэлдэг. Нийт оршин суугчид нь.591.7 мянга. БНАГУ, БНМАУ-ЫН ЗАЛУУЧУУДЫН НАЙР ИХ НААДАМ БОЛО Энэ муж нь засаг за- хиргааны нэгжийн хувьд нэг хот, 10 район, 387 суурингаас бүрдэнэ. Му- жийн төв Шверин хот 120 гаруй мянган хүнтэй, ао- ван нэгэн нуурын бэлчирт орших тул үзэсгэлэнтэй сайхан харагддаг. Шверин мужид оёдлын болон хуванцар боловсруу- лах, машин, зөөлөн арьс, ,савхи, мебель хийдэг үнлдвэр хөгжсөн. Үүний зэрэгцээ хөдөө аж ахуй болоод хүнсний ҮЙЛДВЭ- рүүд бий. Үр тариа, төмс, Чихрийн манжин, тослог Үр, ургамал, сүү, мах, өндөг үйлдвэрлэх, дахин боловсруулах талаар ул- сын хэмжээнд тэргүүн байранд ордог. Мужийн нутагт 320 нүур байдаг. Загасны аж ахуй их хөгжсөн юм. Мөн үслэг ан үржүүлэх ажил эрчимтэй хийгдэж байна. Нутгийн 20 хувь нь ой модоор хучигдсан, арвин их навчит ба шилмүүст ой, олон тооны нуураараа бусад мужаасаа онцлог юм. ЗУРАГ ДЭЭР: БНАГУ-ын өсвө эзэмшихээр шамдаж байна. АМДЛЫН П Их НААДАМД Х ШВЕРИН МУЖ р үе компьютертэй өргөн танилцаж түүнийг -- Дэлхийн хөдөлмөрч- дийн их багш В. И. Лє- нин, Монголын ард түмний гарамгай удирдагч Д. Сүх- баатар нар үндэс суурийг нь тавьсан монгол, зөвлөл- тийн ард түмний ган бат найрамдалд чин үнэнч байх үзэл санаагаар өсвөр үеийг лэх явдал чухал ач холбогдолтой юм. Ий- мзэс хүүхэд, залуучуудын нэвтэрхий толийн хоёрду- гаар ботийг манай Ленинч найрамдалд зориулан гар- гаж байна. Энэ ботид найрамдал, хамтын ажиллагааны түү: хэн замналыг тал бүрээс нь тусган харуулахын зэрэг- цээ ЗХУ-ын бүтээн байгуу лалтыг дэлгэрэнгүй сур- талчлах зорилт тавьсан юм. Манай пионер, сурагчид энэ толиос монгол, ЗөВ- лөлтийн ард түмний най- рамдлын тухай 1000 га- руй сэдэв багтаасан олон сонин сайхан өгүүлэл Уун- шиж, тэдгээрт холбогдох 800 шахам зураг чимэглэ- лийг үзэж сонирхох болно. Аугаа их найрамдлын ботийг та бүхний сурлага хичээлд чухал Ээнгэгэ өдөр тутам үзэж у! , цайн байх ном болгохыг чармайсан юм. Тус ботид орсон зарим нэг онцлог сонирхолтой ма- терналаас жишээ татна Уур, ЛОВОР. (Зохиогч ре- дактор). НССссссссссСссСсССссСсСсСССХССХ эээээнэээ Ахесссссулсухххчхххсс 28Ы.л Ч эВэсоххосочолхоллсллэххослээлэмхЭххэлээхэээээээээрвлөхсэрлрар монгол, зөвлөлтийн НАЙРАМДЛЫН САРД Аливаа нэвтэрхий толь хэнд, ямар хүмүүст зориу- лагдсанаас шалггаалж, бич- лэгийн хэлбэр нь өөр өөр байдаг. Хэрэв шинжлэх ухааны аль нэг салбар, тусгай мэргэжлийн хүмүүст зориулагдсан. бол нарийн мэргэжлийн хэлээр, шинж- лэх ухааны өндөр түвшинд бичигдсэн байдаг учраас уншигчдад тэр бүрий ойл- тогддоггүй. Харин өргөн баатруудын алдар, гавьяа- тай үйл амьдралын хэсгээс товч бичсэн- “Манай соёл урлагийн байгууллагын үүсэл хөг- жил, бэхжилтэд зөвлөл- тийн мэргэжил нэгт нөх- дийн үзүүлсэн сэтгэл ха- рамгүй гүн туслалцааг хү- мүүсийн дуртгал ярианаас тодруулан ойлгож болно. Мөн тэдний үр сад монгол оронд төрж, өвч, хожим шинэээнээиэээиээээлиилээлжижлиэлииииииэшиииисүүг-иллииниииилииилиииииииэггэин -- Нэвтэрхий толь иржээ, Ямар гоё вэ? -- Хоёрдугаар боть нь шүү дээ... Гаднаас нь харахад яг нэгдүгээр ботьтойгоо адил юм. Хаана 6. айна вэ? -- Номын дэлгүүрт... -- Юун тухай бичигдэж вэ? -- Найрамдлын тухай... Зөвлөлтийн ард түмний тухай... гэсэн яриа чих дэлсэнэ. Монгол, зөвлөлтийн найрамдлын уламжлалт 85 дахь са- рын ажил амжилттай болж буй үеэр хүүхдүүд та нар да- хин нэг баяртай учирлаа. Хүүхэд ЗЭхтузуулын нэвтэрхий 4 толь бичгийн редакцийн ах эгч нар чинь үүхэд залуучуу- дын нэвтэрхий толь»-ийн найрамдалд зориулсан хоёрдугаар ботийг өргөн барьж байна. 1984 онд анхны нэгдүгээр бо- тийг хүлээн авсан хүүхдүүд хоёрдугаар ботийг мөн тэсэн ядан хүлээж , Хүсэн хүлээж учран золгохоос нлүү баяр баясгалан үгүй. Ингээд хүүхэд залуучуудын нэвтэр- | хий толь ярилцлага нийтэлж байна. бичгийн редакцийн ажилтнуудтай хийсэн товч олон уншигч юм уу хүүхэд, залуучуудад зориулсан нэв тэрхий толь тэдэнд аль бо- лохоор ойлгомжтой, зураг чимэглэл ихтэй, сонирхол татахаар бичигдсэн сайх шаардлага тавигддаг ЮМ. Бидний бүтээсэн толь ч энэ л шаардлагын дагуу шинж- лэх ухааны хялбаршуулсан нийтлэг хэлбэрээр Өнчигд: сэн гэж үлэ байна. Бо- тид үндсэн (гол) өгүүллийн Зэрэглээ түүнийг баяжуулж ойлгоход хэрэгтэй туслах өгүүллийг жижиг үсгээр дор дор нь оруулсан бай- гаа. Тухайлбал: «Аугаа их Октябрийн социалист хувьсгал», «Монгол Ар- дын хувьсгал» зэрэг өгүүл- лүүдийн дор-эдгээр хувьс- галд оролцож явсан Хү: мүүсийн тухай дуртгал, Феөгүүлэл бий. «Мөн Лени- ний нэрэмжит Бүх Холбоо- тын Пионерийн Байгуулла- та», «Бүх Холбоотын Ле- ниний Коммунист Залуу чуудын Эвлэл» зэрэг өгүүллүүдийн дор эдгээр байгууллагаас төрсөн зарим х нэрд гарсан хүмүүс болс- ныг 17--Хон нас наслах- даа 10 мянга гаруй сонго- дог зураг зурж, дэлхийн олон оронд үзэсгэлэн НЬ гарч алдаршсан Надя Ру- шева охиноор төлөөлүүлэн бичсэн. «Монгол, Зөвлөл- тийн эрдэм шинжилгээний хамгарсан экспедиц» өгүүл- лийн дор манай хоёр орны эрдэмтдийн хайгуул шин- жилгээний үр дүнд шинээр олдсон, нээгдсэн эрдэс чу- луулаг, хорхой шавьж, ар- хеологийн олдворын зари- мыг туслах өгүүллээр бич- сэн. хайлбал, Дэлхийн Улаан номд орсон маш хо- вор шувууны нэг -- Ху рагч бор 1977 онд манай дорнод нутгаас олдсон, бас нүүдэллэх замаасаа -дунд- жаар 5000 км-ийн тэртээ Перу, Бразил мэтийн улс оронд өвөлждөг Хараалжин цууцал манай нутгаас олд- сон зэрэг сонирхолтой ма- териалыг уншаарай Хүүхэд залуучуудын нэв- тэрхий толийн нэгдүгээг ботнос хоёрдугаар б ялгагдах вэ? Г. ГОНГОРЖАВ хногч редактор) гол онцлог юу (Зо- Хөгжлийн капиталист биш замын тухай /Марк- сизм-Ленинизмийн сургаа- лыг түүхэнд анх хэрэг- жүүлж дундад зууны үеэс соцнализм руу түүхэн их үсрэлт хийсэн манай эх ор- ны ардын хувьсгалын жи- лүүдэд олсон ололт, ам- жилт, түүх, соёл, байга- лийн онцлогийн талаар хүүхэд, залуучуудад снс- темтэй, товч, тодорхой ойл- голт олгоход нэвтэрхий то- лийн нэгдүгээр боть зорну- лагдсаныг уншигч та бү- хэн мэдэж байгаа. Тэгвэл энэ хоёрдугаар боть шинэ нийгэм байгуулахдаа мон- голын ард түмний олсон ололт, амжилтын ширгэш- гүй ундарга монгол, зөв- лөлтийн ард түмний мөн- хийн ган бат найрамдалд зорнулагдаж байна. Энэ нь хоёрдугаар 6б0- тийн. ялгагдах гол онцлог гэж хэлж болно. Уншигч- дын гарт шинээр очиж бай- гаа уг ботид түүхэн баримт нэлээд оруулахыг чармай- сан, - Та бүхэнд баярлалаа! Манай өсвөр үеийнхэнд зориулж тэдний хэлдгээр «Хүссэн номыг» нь зохно- сон явдалд сониныхоо 185 мянган уншигчдын өмнөөс талархал илэрхийлье! Хүүхдүүд ээ! Шинэ ном- тойгоо уулзан учирч мэд- ангаа арвижуулья! лэгийн санг: ИМЭГ Ярилцсан Н. ЭНХЧ АХАХАХУАХААХХХАХХУХУХАХМУУАХУХАХХМАХуумАххуухуухуххууууххулхххлхуххэхс ххсосссссссссссомомхоохомхуҮҮхоҮүүүүхүүухүххсосоххохххомлхоүүсүссоомхслсгссулгсхсо б.хухухххххххххухххххххххххҮхУхххххххуххҮхххххххххххххххххх ЗӨВЛӨЛТ ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ ЯЛБЭЧ. 0ХИН «Ид шидээр оролдож эхлэхэд хэзээ Ч эртдэх- гүй» гэж Москвагийн ар- ван хоёр настай сурагч Натя Медведева хэлж бай- на. Илбэ ухаан сонирхогч болон мэргэжлийн илбэч 300 гаруй хүнийг нэгтгэ- сэн Москвагийн илбэчдийн клубийн хамгийн залуу гишүүн энэ охин циркийн тайзнаа хэдэн жил тоглож байгаа юм. Тус клубийн хоёрдугаар их хурал сая- хан Москва хотноо болж, ЗСБНХУ-ын бүх холбооны бүгд найрамдах улсын ил- бэчид оролцов. Катяг долоон настай байхад эцгийнх нь найз мэргэжлийн илбэчидтүүнд зарим нууцаа хэлж өгчээ, Түүнээс хойш охин уйга- гүй сургуулилдаг болсон байна. Гэхдээ тэр Моск- вагийн илбэчдийн клубийн ерөнхийлөгч, өөрийнхөө тог- лолтоор олон оронд нэрд гарсан Владимир Рудие- вийн удирдлагаар илбэ ухааны жинхэнэ сургууль хийсэн юм. Катягийн урын санд жишээ нь «Нисдэг ер бу? сын саваа» гэдэг номер ордог. Гэтэл энэ номерыг олон улсын хэмжээний шидтэнгүүд л тоглодог би- лээ. Е Катягийн ур чадвар ер бусын гайхамшигтай юм гэж ладимир Руднев үзэж байна. Илбэчдийн клубийн дүрмээр бол түүнд 18 нас хүрсэн хү- мүүсийг элсүүлдэг. Гэвч үүнийг үл харгалзан Ка- тяг арван настайд нь ги- сэнтэй адил унтарна. Өр” сөлдөөнийг унтраахыг багш хүссэнгүй. Харин бусад сурагчдынхаа “хэн-нэгийг Зөв “бодчихож "магадгүй тэж горьдсондоо чимээ шуу гианыг үл харгалзан сай хан зантай “инээмсэглэж, гараа өргөсөн хүүхдүүдээс ээлжлэн асууна. |Харам- салтай нь нэг ч хүүхдийн хэлсэн «гайтай»: бодлогын хариутай таардаггүй. юм бэ? гэж нөхөд рүүгээ гайхан харна. Багш нь түүнээс асуух- гүй өөр хүүхдээс асууна: Асуугдсан хүүхдийг зөв хариулчих вий гэж Чимэг- маагийн хор-хөдөлж эхэл- лээ. Ашгүй нэг ч хүүхэд зөв бодож чадахгүй л бай- на. Чимэгмаа “багшийгаа ХАХХХАААХХУЛАУУҮМММмҮмҮҮҮҮҮҮУҮмнмМмҮММммммлМММММҮүсхүсҮмҮммнмммммлоӨмҮөуҮлмуүсҮүҮсмхөмооссоассомопос тжїлллхх ХААМХААХААХАХХАХААХХХХХХУХХУХУАХХХАХХАХАХАХХХХХХАХХХХХХУХХХХХХХХХХХХХХАХХХХХҮХХХҮҮ ХҮҮ 2.4. ДАШДОРЖИЙН ” авсан судалбар фото ЗАСТАВЫН ДАРГЫН чихсан юм биш биз»-гэ: сэн хардлага зурсхийв. Чи мэгмаа Дондогийн амыг харлаа. Дондог аймхай нү- дээр Чимэгмааг хяламхий- гээд толгойгоо маажив, Чи- | мэгмаад,«Энэ-муугийн нүд яагаад гэнэт ийм. аймхай болчихов» гэсэн сэжиг төр- лөө. : Дондогийн ам хөдлөв. Чи- мэгмаа амьсгаагаа дарлаа. Дондог таасангүй, шал бу” юм-бэ?.. Намайг тойрч асуугаад байх юм! гэж До- роо дэвхцэв. -, Тэгтэл түүний араас Лутбаяр «Аргагүй шүү дээ чиний бодсон.Зөв юм чинь» ГЭХх-Нь СОНСОГДОВ, Чимэгмаад энэ мөч ая- тайхан санагдаж: -- Биш ээ, хорин долоо гэв. ” Хүүхдүүд «Аа аа уу-уу» хэмээн хөхрөлдөв. Чимэг- маагийн тархинд цахилгаан цахих мэт болж, нүүр нь халуу буцалж, төдөлгүй хоёр нүд нь нулимсаар Дүүрч бүрэлзлээ. Тэр охин яахаа мэдсэнгүй, хоёр чих ” нь дүлийрэн орчноосоо тас ран одож буй мэт болжээ. Багшийн нь хөхрөлдсөн хүүхдүүдийг зэмлэн хашги» хөөрөөв?... Бид нар тоогоо бишгүй л буруу шүү дээ. Тэр үедээ л инээж байя! Хүн нэг удаа -ал- даж «болдоггүй юм уу? гэ- хэд арын ширээнээс Лут- баяр: г-- За за, чи тоогий нь хуулах гэж долигоноо юу гээд -эгдүүтэй. хөхрөв. Дондогийн царай улайж: боддог. Д. Сүхбаатарын нэрэмжитУдлсын Хэвлэлийн комбииатад хэвлэв, " Мидекс-14140 | ХХҮХУхҮлХХэххххХХхХХхХХХХххХҮҮҮҮҮХХҮМММҮМХХХХМхХММХХМухХХМХххххХҮлхХхххххххххухҮМхү Гурид элдэхээр Хатуу зуураарай гэнэ Заримдаа миний Залхуу хүрнэ Залхуугаа хүрэхээр Ингэж бодно. «Бушуухан л би Буурал сахалтай Нүдний шилтэй болох юмсан Хэрэв тэгээд Өвөө болчихвод т Ч х! 1,7 Хөдөлмөрт боргошин Хөгжөөнтэй амрав. ч Хотын хүүхэд Хөдөлмөрч гэж Хүн бүр Хүүрнэн магтав. Хойтон ирээрэй гэн Хүсэн урьцгаав. М. АРСЛАН АДУУЧИН Аяны замаа цулбуурдан Адуучны майханд хонолоо би Чимггмаа сүүлдээ гараа. уу боджээ. . Чимэгмаа аЦВоХ дуу үл мэдэг сон Ар араасаа Үүрийн туяа хуй лэг ЙЭР гЬ ба 5 5 » идарна. Ё арахс Есзэлсух элээ багай Хүрхэ сассй 2 Гэтэл дэргэд нь суудаг їивэ. ЗоВЛгЭНЭ Үүрэглэсэн эиийасл Час Т 16.2, мүүлэв. Багш нь цааш эр- Дондог Чимэгмаагийн цас. “Үнс асгана Эрдэмт хүлэг зэнээ дуудаж -2 -- «Багш аа, хүүе багш гээд өөр хүүхдээс асуухад. РайГ харснаа: босож: түйн Зулна Эмээл дарвитал шилгэн аа! Би хэлье л дээ! Багш Чимэгмаа: Ё Л 15 зар юу гэж. Ххөх-. урах ЭДН дүүхэлзэв яагаад надаас асуудаггүй рөлдөөвг... Та нар юундаа. Адуучин эрийг эрэлд . -- Өө багш яасан хачин Унага татна мордоход Ё 2” ойртож ирэхэд: ша Чи Чимэгмаа Хэн ч надаар ? є -- Багш, надаас асуух- атаархдаг шүү дээ. ТэЭэх Юу ч хийлгэхгүй дээ» Аяны хүн би ч мориндоо 7 -- Багш аа,надаас асуу ГҮЙ ямар. ба... (балай юм. | баясаад байна уу? гэлээ. Ингээд бодохоор | 1 мордов л даа! гэж ханцуйнаас нь »ГЭЭД ЗОЛТОЙ хэлчихсэнГүй) Ангийн хүүхдүүд дахин Эвгүй санагдана Хүлгийн давхиа шүлгийн чангааж үзлээ. Багш нь гэснээ багшийгаа дөхөж хөхрөлдөв гэнэ Удаа, хэ Ээж аавыгаа 252,2- хэмнэлтэй түүн рүү харсангүй. Чиг. Ирэхэд, хөх . Г Бас өрөвдөнө Уудам талын адуучин би МЭГМАРТГАЙ нийг шоолсныг бүү мэд! Хэрвээ би Уран үгийн алдуул эрж эж а “ДО нэг ширээнд -- Багш аа, одоо надаас Үүнд ч бас л нэг харну Өвөө болчихвол явнам. уудаг Дондогоос асуулаа. асуугаач /дээ! гэж гуйв. бий дээ! Хэн миний ажлыг Увс, Тэс. 8 сур- Дондог гараа. өргөсөн юм. Хийх билээ?! гуулийн УШ анги Чимэгмаагийн дотор «Дөн- Б. ТӨМӨРТОГОО . Т.БАЯНСАН 2-1 1211 :Я, СУМЬЯА ЁЭг 5127", 212345 Ч89101113 ч 484 ) 3 Гоо ЭЭ эрэл өнөөг чццмццбхЭжэөнэээга ХӨДӨӨ АЖ АХУЙН ОНЭГ ДЛИи ин у ХОЛБООНЫ 7 5, ---- : ЖоЛ-2а д 2 Уг ИХ ХУРАЛД 97777 : ХЭРЭВ. -БИ Хас и4- 7 Э Ё” ч с ч й АМАРСАН” НЬ 2 ӨВӨӨ Я Я П ) Хотын хүүхэд 2 РОЛЧИХВОЛ Хоржо Үй 7 Хөдөө нутагт 2 ФСаримдаа мнний Бохнг- он тг) Я нэ 2 Залхуу хүр Эмээдээ тусалж 4 Залхуугаа хүрэхээр Өдөр бүр 2 Сонин юм бодно. Өвөөдөө тусалж 2 Өөрийгөө би у 4 р! Зуны улиралд Я Жаахан байгааг мэднэ 2 94 Зугаатай амрав. 2 Өвөөлдигэө Морь унаж 2 Өвөө болохсон гэж-бодио. рь у 4 ийн «В» ангид тооны , 2 Яагаад тэгж Ё рүнийрэс Вж хичээл орж байв. Энэ ан- Багш нь өөр хүүхдийг бос- 2 БуссэДЛЭҮ санана. вэ гид сурлагаар толгойлдог голоо. Чимэгмаа: 2 Натаж ОЛДДОГ гэж сананаа. нь Чимэгмаа охин, Ангид -- Өө яамайш дээ. хү- 2 Өглөө эртлэн нэлээд шуугиантай байлаа. нийг зөв боддог болохоор 2 Ус зөөнө Нэгэн түвэгтэй бодлогын багш ингээд асуухгүй юм 7 Өрмөө идчихээд хариуг багш сурагчдаас ТЭМ гомдрхов 2 Аргал түүнэ асууж, хариуг ганц ч хүү- Ч 2 Аргалаасаа иртэл хэд зөв хэлж чадсангүй. Энэ бодлогыг 4-ийн «В» 7 Аав да ооээ моВс Гэхдээ багш, Чимэгмаагаас ангиас нэг ч хүүхэд зөв бо. 7 Унэн (гараа өргөөд. байхад нь) дож чадсангүй. Бүх хүү- 7 НӨмхонэчвэрээ асуусангүй. Түүнийг зөв хэд хариулж гүйцлээ, 7 Ногтлоод иртэл хариулна гэдэгт итгэж бай. Эцэст нь багш Чимэгмаа 7 Ээж гэрээсээ гаа нь илхэн. Багшийн энэ руу дөхөж ирлээ, Түүний 2 Энхрийлэн дуудаж нтгэлийг сурагчид гадар- нүдэнд «За чи босоод хэд 7 Тугал бяруугаа Угаан наадаж лаж, хэцүү бодлогын хө» байх ёстойг эд нарт хэлээд 7 Туугаарай гэнэ. Ууланд авирч риуг дор бүрнээ олох гэж өг дөө» гэсэн найдвар гя- 2 Урд шанднаас Ургамал түүж өрсөлдөнө. Хүүхдүүдийг өр лалзаж харагдав, Чимэгмаа 9 Зсдааран гэнэ. НАранх харж, сөлдөх тусам Чимэгмаагаас ч инээсээр босож, цагаан, 4 Л 5 багш асуудаггүй. Чимэг- улаан туузан цэцэг зүүсэн 7 Энхрийлэн дуудаж Наргиантай амрав. ?. П 2 Эрүүл агаарт “Вмефшслшошдлиуул отэрүыллиджг (Хошин өгүүллэг) хоёр гэзгээ ар тийш сур- 7 Эрвээхэй барьж Тэр охины хариу бодлогын маг шидээд: 2 Эмийн цэцэг хариутай таарна. Ингээд 7 Элдэв чулуу хэцүү бодлого бүхэнд т0”. цор яагаад гараа өргөн? --Арван долоо! гэвэл 9 Эрэн цуглуулж дорхой болж хүүхдүүдийн Арай мин Ян балаа өртөв зэл багш, нь: Даалгавраа биелүүлэн. өрсөлдөөн гал,руу ус хий- “РАЙ МИН од БСАН Хөдөөгийн сайханд 2 “9 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч дийн дарга нөхөр Жамбын Батмөнхийн урилгаар ГНСН:ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн | бичгийн дарга, БНАГУ-ын Төрийн Зөвлөлийн дарга нөхөр Эрих Хонеккер манай оронд албан ёсоор найрс- гаар айлчлав. Ах дүү соцналист хоёр орны нам, төрийн удир дагч 3. Батмөнх, Э. Хо неккер нарын хэлэлцээ гү: нээ харилцан ойлгож, ит- гэлцсэн, элэгсэг дотно байг Далд боллоо. Энэ хэлэлцээ хоёр орон социалист эдийн засгийн интеграцыг цаашид өргөжүүлэн гүнзгийрүүлэх, ЭЗХТЗ-ийн гишүүн орнуу: дын дээд хэмжээнд болсон эдийн засгийн зөвлөлгөө” ний шийдвэр, түүнчлэн эд- гээр орны шинжлэх ухаан технинийн дэвшлийн 2000 он хүртэлх цогцолбор прог- раммыг тууштай хэрэгжүү- лэхийн тулд хүч чармайл- таа уялдуулан зохицуулж ажиллах шийдвэр лөгс байгааг илэрхийлэв. Эрхэм хүндэт зочин Э. Хонеккер В. Пикийн нэрэмжит хивсний үйлд: вэрт болсон БНМАУ, БНАГУ-ын ард түмний найрамдлын... цуглаанд оролцож хэлсэн үгэндээ: -- Европ, Азийн ер нь аль ч газрын ард түмэн сайн айл хөрш байж ха- рилцан ашигтай хамтра! ажиллахыг хүсч байна. Тийм ч учраас бид танай тивийн байдлыг эрүүлжүү” лэхэд чиглэсэн нийт Азийн яриа хэлцээ хийхийн тө лөө Михаил Горбачевын Владивостокт дэвшүүлсэн саналууд болон БНМАУ: ын санаачилга, чармайл: ? Ме70 (2190) А тыг баяр хүргэн дэмжиж байна. Ази болон Номхон далайн бүс нутгийн орнуу” дын харилцаанд хүч үл хэрэглэх механизм бий бол- гох тухай БНМАУ-ын са- нал нь энд их ач холбог долтой юм гэж онцлон тэмдэглэв. ГНСН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн | бичгийн дарга, БНАГУ-ын Төрийн Зөвлөлийн дарга Эрих Хо неккер манай эх оронд айлчилж байх хугацаандаа дагалдан яваа хүмүүсийн” хээ хамт Төв аймгийн Эрнст Тельманы нэрэмжит Борнуурын сангийн аж ахуйд зочлов, Нөхөр Эрих Хонеккерхүндэт пионер болов. "тг 1021 онд ардын хувьс- гал ялснаар Монгол орон хувьсгалын нээ- сэн шинэ, социалист ёр, төнцөд нэгдэн орсон билээ. Монголын ард түмэн эрх чөлөө, тусгаар тогтнолд байлдан олоод, эн түрүүнд Зовлөлт Орос улсын ажил- чин, тариачидтай найрамдД- тын харилцаа тогтоон ХӨгч жүүлэх нь ардын хувьсгал дааш өриөн дэвшихийн найдвартай баталгаа гэж үзсэн Юм. ё. Хувьсгалт Монгол ул! 7 ко НАЙРАМДАЛТ ХАРИЛЦААНЫ ь ТТҮ112 Л | | ї ї! Ч (1 1Л ү 208! Ї 83 ! «9 сын ардын засгийн газрын эрхт төлөөлөгчид 1921 оны Х сард Зөвлөлт Орос улсад найрамдлын хэлэлцээр байгуулахаар хү- “ рэлцэн очив, Төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд манай нам, төрийг үндэслэн байгуу- лагч Д. Сүхбаатар орсон байлаа. Капитализм, колоничло- лын тинжийг сэт цохиж, шинэ ертөнцийн гэрэл гэ- гээ цацруулсан анхны хоёр орны хооронд тогтсон най- рамдлыг бататган бэхжүү- лэхэд дэлхийн пролетарийн хувьсгалын жолоодогч В, И, Ленин онцгой айхаат т “тавьсан ЮМ. Хоёр ор- Эрхэм хүндэт зочин Э. Хонеккертой МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на: рийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын | Тэргүүлэгчдийн дарга Ж. Батмөнх хамт явав. Хүндэт зочин Эрих Хо- неккер “Борнуурын сан- гийн аж ахуйн 10 жилийн дунд сургуульд зочлон очиход пионер сурагчид халуун дотно угтаж нөхөр Э. Хонеккерыг хүндэт ина- нер болгон улаан бүч, эн- гэрийн тэмдэг зүүж өглөө. Хүндэт пионер Эрих Хо- неккер тус сургуулийн ан: ны , хооронд найрамдалт харилцааны хэлэлцээр бай- туулах нь Зөвлөлт (Орос Улс, Монгол ард улсын хувьд чухал төдийгүй, дор- но дахины улс түмэнд үл- гэр жишээ болох олон ул- сын ач холбогдолтой үйл “явдал хэмээн үзэж байв. Түүний өгсөн заавар, зөв- лөлгөөг шууд удирдлага болгон боловсруулсан най- рамдлын анхны хэлэлцээ- рийн төслийг 1921 оны ХЇ сарын 8-нд бэлэн бол- гожээ.. Монгол, Зөвлөлт Орос Улсын Засгийн газ- рын төлөөлөгчид 1921 оны ХЇ сарын 5-нд уг хэлэл» цээрт гарын үсэг зуржээ, “1 ,9на түүхэн, баримт бичиг, нь хувьсгалт Монгол ул- 1986 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 29. 1. АНХНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭРТ ГА Ц. НИНАГИЙН ЛХАГВА ҮНЭ 10 мӨНГӨ авсан фото ги танхимаар орж, пно: лага хөдөлмөрийн неєр сурагчдын концерт амжилт гаргаснаа илэр: үзэж сонирхов. хийлсэн захидал, цахил: Өсвөрийн Сүхбаатарчууд ах дүүгийн . найрамдалт БНАГУ-ын үе тэнгийн анд нөхөддөө бичсэн захидлыг дамжуулж өгөхийг хүсч гардуулав. Нөхөр Э. Хонеккер тус сургуулийн пионер сурагч: дад дурсгалын зүйл гар: дуулан, хүндэт зочны дэв- тэрт сэтгэгдлээ бичиж үл: дээлээ. Хүндэт зочин нөхөр Эрих Хонеккерт өсвөрийн Сүхбаатарчууд пионер ёс- ны халуун баяр хүргэж. айлчлалыг . угтан сур: саас гадаад улстай бай- гуулсан анхны эрх тэгш гэрээ байлаа. | Харилцан итгэх, туслах, тэгш эрх, нэгдмэл эрх ашиг, бие би- еийг дэмжих зарчимд үн- дэслэсэн энэ хэлэлцээр олон,улсын цоо шинэ мая- гийн харилцааны эх үүс- вэрийг тавив, , Хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан өдөр В. И. Ленин, Д, “Сүхбаатар тэргүүтэй монголын төлөөлөгчдийг Кремльд хүлээн авчээ. Түүхт уулзалт дээр их багш Ленин монголын мал- чин ардууд өөрийн хувьс- галт намаа байгуулж, хувьс- галаа ялалтад хүргэснийг өндөр үнэлээд, ардын на- маа цаашид улам -бэх- жүүлж, Зөвлөлт Орос Ул- “сын ажилчин, тарначидтай “холбоо, тогтоож, ! Улс: төр, аж ахуйнхаа тусгаар тогт- РЫН ҮСЭГ ЗУРСНЫ 65 ЖИЛД “т- гаан, рапорт олныг ирүүл: лээ. Нөхөр Э. Хонеккерын энэхүү айлчлал нь БНМАУ, БНАГУын ах дүүгийн найрамдал, үр бү тээлт нягт хамтын ажил: лагааг цаатий д өргөжүүлэн гүнзгийрүүлэхэд шинэ эрч хүч нэмж, “социалист хам: тын нөхөрлөлийн орнуудын нэгдэл нягтралыг улам ба- татгах үйлсэд тус дЭхөм үзүүлсэн түүхт үйл явдал | боллоо. ч МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ лэрээ цолын төлөө , тэмцэхийг Монголын ард түмэнд га- рээслэжээ. Оросын ажилч чид, тариачид ах дүү мон“ голын ард түмнийг хой- шид Ч туслан дэмжихээ мөн мэдэгдсэн байна. Ленин Монголын төлөв« лөгчдөд. хандаж, тус орны хөгжлийн. ирээдүй-капитаз лист бус замаар замнахад шаардагдах нэн чухал зөв- лөгөөнүүд өгсөн ЮМ. Монгол, Зөвлөлтийн элч гэн халуун найрамдлын баттай үндэс суурийг тавьч сан анхны хэлэлцээр, түүхт уулзалтаас .хойш ах ДҮҮ манай хоёр ард түмэн бЭ жилийн турш «Лениний гэч рээслэлд чип Үнэнч байж, ах дүүгийн барилдлагааныг хаа түүхийг шинэ шинэ агуулга, хэлбэрээр, бая- ““Жуулсаар, байна. Х. МААМ | ЗЭЭ -1--4- Ц.НАЦАГДОРЖ ИПБ ХҮҮХЭД БАГАЧУУДЫН ТУХАЙ Биелсэн эрдэмд боловсорч, Баатар хувьсгалыг залгамжилья бэлхэн ээ! «Пионерийн дуу» 1925 он Бага сургууль нь эл- дэв зүйлийн эрдэм соёлд боловсрохын хаалга болох ба пионерийн холбоо нь хувьсгалын ба улс төрийн хэрэгт боловсрохын хаалга болох тул багачууд хүүх- дүүд үүнийг таньж, бага наснаас энэхүү хоёр хзал- гаар орж хүмүүжвээс зо- хино. «Пионерийн гэгээрэл ба боловсролын тухай» 1926 он. Бидний хувьсгалт за- луучуудын эвлэл болбоос идэр залуучуудын хувьс- талыг хөгжүүлэн, ардын намын хойчийг залгам- жилж. ирээдүйн цагийн чухал үүргийг хүлээсэн НЬ мМӨн бөгөөд, энэ нь гагц- хүү нэгэн үеэр дуусах бус.. «Монголын хувьсгалт залуучуудын таван жилийн ой» 1926 он. Хээрийн галуу нисэн үл. хүрэх газраас Хүний хүү эрдэнэ өвөртөлж ирнэ. «Алс тазар сурахаар явагч» 1927 он. Хойчийг залгамжлагч залуучууд Хөдөөгийн уул талаар соёлыг тарих үрс «Бидний сурагчид» 1927 он. Олон бүлгийн удиллагч нар ба пионерүүдээс тус тусын бүлгүүдийн байллыг бичиж ирүүлэн, улмаар нийтлүүлэн хэвлүүлж, «Залгамжлагч» сэтгүүлийн чанарыг сайжруулан явуу- лахад дөхөм болгох болов уу хэмээхийг сануулна. «Олон бүлгийн улирлагч иарт сануулах нь» 1929 он Бидний пионерээс танай пионерийн. бүхий. л хэрэг ажилд чинь аль болохоор ” тусалцах ба мөн гүн харил- цааг байгуулж захидал тэргүүтнээр харилцахыг илэрхийлэн хүснэ. Д. Нацагдоржийн ОР- чуулсан «Ашхабад хотын тионерүүдийн захидлаас» 1929 он. Улаан тугийн доогуур сдил янзын хувцас яралзан Улаан бүч салхинд . дэрвэлзэх тутам сэтгэл нь хөгжинө, «Пионерийн лагерь дээрь 1930 он. Цэцгийг чимэхийн тулд Өдөр бүр ус шүршинэ. Биеийг арчлахын төлөө Цаг бүр сэргийлнэ. « нас цэцгийн гадил» 1930 он. Хуучин хүү шинэ хүү Юутай завшаан, уУ48 «Хуучин хүү». 1930: лд ..Хөл хүрэх газар явж, ухаан хүрэх юмыг үзвэл “Чан соёл гэгч их сай. ХӨТ Соёлыг гайхав» 1980 (9 «Залуучуудын үнэн»... багачууд залуучуудын бах» дан миВн Бугэй эр» | мэлзэх сэтгэлийг булаасаа бегөөд түмэн хүний хүссэ- нийг нэгэн биеэр хангаж, түмэн зүйлийн хэргийг нэ- гэн цагт гүйцэтгэнэ. «Залуучуудын үнэн» 1980 он. Манай пионер.. ядуу ба дунд ардын эрх ашгийг хамгаалах ба өөрийн зэ- хион байгуулалтыг басат- гахын тул энгийн олон ба- гачуудыг биедээн татан хандуулж, эвлэлдүүлэн нэгтгэж боловсруулна. «Мартын найман ба ма- най пнонер» 1930 он. Манай пионер... хувьс- галч нарын суртлыг үүрд мөрдөх ба эзэрхэг түрэм- гий нарыг жигшиж үзэж, эсэргүүцэн устгаж, дэл- хий дээр зорьж бүхий эв хамт байдлыг зохиоход хэ- зээд бэлхэн. «Либхнект нар ба Мон- голын пионер» 1930 он. Хойчийг залгамжлах пионерийн дүү нар- « болох Хорьдугаар зууны хүмүүжилтэй тэднийг Үзэх бүрий өхөөрдөж Харах бүрий бахархан Бодох бүрий сайшаана би «Хувьсгалын үр» 1932 он. Улс төрөө бодвол Нялхас хүүхдийг асар Бидний үрс үржвэл Цугаараа цугаараа баясгалантай «Монголын үрс маш олон болтугай» 1934 он. Баатар чийрэг, эрэлхэг зориг гэгч эрүүл мөн Баярламаар сайхан, бахархмаар гоо гэгч эрүүл мөн «Эрүүл» 1935 он. Залуу бие эрүүл бол Өдөр бүр амгалан Нэг өдрийн амгалан Мянган жаргалангийн үүд «Эрүүл ба жаргал» 1985 он. 52 үед түмний үндэс залгамжлан Үр хүүхэд ганганан гунганан байх нь үнэхээр байсгалантай” Эцэг эх нь энхрийлэн таалан өсгөж Энэ ертөнцийн сайханл хүргэх нь тааламжтїй «Нялхас» 1935 он. Өдөр бүр ажиллах Өөрийн биеийг тэжээчэ Урам зориг өрнөж Улс төрдөө тусална. «Эрүүл баярын дуу» 1935 ои. Цэвэр эрүүл, чийрэг төгөлдөр биед өвчин үл хүрнэ. Цэнгэл жаргал, баяр тэргүүтэн эрүүл хүнд хэрэгтэй «Биеийн тамир» 1935 он, Оролдоод Ч огт ойлгохгүй Уншаад ч учры нь оло Урагшгүй явдал их тохиолдоно Уурлаж орхиж болохгүй шүү. «Сурцгаая, Та мипь ээ!» 19386 от. Бэлтгэсэн ПЭРгГТЭГгЭгЛ20 шэс 7) 39 1 0 Ї 1 3 шоо” шдэгй | а Пионерийн сонин дөч га- ! руй жил уншигчдийнхаа дот- нын нөхөр, иржээ. зөвлөгч болсоор Анхных нь дугаараас эх- лэн Он оноор тэвхийтэл үдэж нандигнан хадгалсаар ирсэн уншигчийг ч мэднэ. Өөрийн сонирхсон булан, нүүрийг хайчилж аваад нямбайлан нэгэн бяцхан ном болгосон хүүхэдтэй уулзаж билээ, Тэд жил бүр сониноо тогтмол за- хиалж шинэ дугаар бүрий нь хүсэн хүлээж суудаг. Ноднин намар Угтаалын сангийн аж ахуйгаар явж байхдаа 8 жилийн сургуу- лийн пионерийн нэг бүлгийн цуглаанд санаандгүй орол- цож билээ. Хичээл тарах хонх жингэнэмэгц хүүхдүүд шуугилдан цүнхээ барьсаар ангиас гарчээ. Бүлгийн дарга ширээн дээрээ «Пионерийн үнэн» сонины шинэхэн ДУ- гаарыг хэн нэг сурагч орхнод гарсныг ажсан аж, Идэвхтэн, сонгуультнуудын яаралтай «цуглаан хийх болжээ, Цуг- заанд сонины хайчилбар, цуглуулга, бүтэн жилээр үдэж хадгалдаг цомогоо авч ирэхийг бүлгийнхээ хүүхдүү- дэд гэрээр нь орж зар 1та- раахдаа мэдэгдсэн . байна. Бүлгийн пионерүүдээс ямар учиртай “яаралтай цуглаан хийх болсныг хэн нь Ч мэдД- сэнгүй. Унд цайгаа уусан хүүхдүүд ангидаа оря! суудД- лаа эзэлжээ. Бүлгийн зөвлө- лийнхөн ширээн дээр гар- чиглалгүй орхисон сонины эзнийг тогтоогоод түүнийг зэмлэсэнгүй. Харин цуглуул- та, хайчилбартай хүүхдүү- дээр түүний ашиг тусыг яриулж байлаа. Уран зохиол, тоо зүйн ертөнц, хүүхэд бөмбөрцөг хоёр булангаар хайчилбар хийсэн гурван хүүхдийн бяцхан номыг ний- тэд үзүүлэв. Энэ нь зэмлэж їшийтгэснээс илүү, сониноо ашиглаж сурах сургамж бол- сон юм. Захиалсан сонины- хоо шинэ дугаарыг сөхөлгүй УС) 29 “20 шон ЕД Лу201) 8210) 7 Ё7 1 Үл АҮ) 108) ЮИ ДЕ 20) шор 2 Эс: ТЭН Уишигч чи юу гэж бо- дож байна ширээн дээрээ орхисон хүү нөхдийнхөө Өмнө буруугаа хүлээж билээ, Саяхан Арвайхээр хотын 10 жилийн ЦП сургуулийн пионерийн танхимд пноне- рийн ахлах удирдагч Чимнд- цэентэй уулзаж суухад хаал- га тогшин гурван охин орж ирээд, «Пионерийн үнэн» сонн- ны сүүлийн хоёр дугаар байвал өгөөч гэж багш гуйж байна гэцгээв. й - Танай ангид сонин байх й юу гэж асуухад эг ч хүүхдэд байхгүй гэв. Гурвын «В» бүлгийн пионерүүд энэ оны сүүлийн хагас “жилийн захниалгаас цөмөөрөө хоцорчээ. Үүнээс болж сонины эрэл сурал болж явдаг болжээ, Өөр нэг сургууль дээр очиход «Зал- тамж үе» аяны удирдамж хэвлэсэн сонинг НИЙТЭД Ха- рагдах газар өлгөснөөс өөр сонин харагдахгүй байв. Жил жилийн зуны . амралтаар «Пионерийн үнэн» сонины дугаарууд ахлах удирдагч, аль нэгэн багш нарын Өрөөнд хураалгаатай байдаг зуршил он дамжсаар байна. Сурагч шуудан хорооны хүүхдүүд сум, аймгийн төвд тоглож наадаж явдаг мөртлөө 3а- хиалсан сониноо ойр орчмын нөхөддөө тараах санаачилга гаргахгүй байна, Хичээлийн шинэ жил эхэлмэгц пионер бүр цүнх дүүрэн сонинтой ха: “захиалсан мөртлөө хүлээж риад төдийлөн умшиж ашиг- лалгүй алга болгодог, Тэрч- лэн сонинд нийтлэгдсэн сур- лага хүмүүжлийн асуудал хөндсөн материалыг бүлэг, хамт олноороо хэлэлцэлгүй өнгөрөх, тэргүүн туршлага, аргачлалыг судалж нэвтрүүл: дэггүй Дутагдал түгээмэл шинжтэй болжээ. Өвөрхангай аймгийн . Ху: жирт сумын 10, 8 жилийн сургуулийн хэдэн пионертэй уулзаж тус сонинд нийтлэгд: сэн ямар туршлагыг анги бүлэгтээ нэвтрүүлснийг асуу: хад үг дуугарсангүй, Сонин уншдаг гэх боловч сүүлийн гурван дугаарт Ямар гарчиг тай материалд нийтлэгдсэнийг ч мэдэхгүй байв. Аймгийн төв дээр хичээлээ тараад харьж яваа хэсэг улаан бүч- тэнээс манай сонинд гардаг шог хошин Өгүүллэг, най- рууллын талаар санал бод: лыг нь асуухад тоймтой юм хэлэлгүй толгойгоо илж би- лээ. Компьютерийн тухай гар- гасан цувралыг лавлан асуу: хад энэ талаар гарчигласан хүүхэд гарсангүй, Тэд цө. мөөрөө бүтэн жилээр сониноо аваад салхи оруулалгүй үрэг- дүүлдэг ажээ, Ийм байдал Дорнод айм- тийн төвийн 8 жилийн хоёр сургуульд үзэгдэж билээ. Тэнд сүүлийн хэдэн дугаа- рыг базаад хаа хамаагүй хаясан байв, «Юу хэвлэгд- сэн сонин яагаад ингэж хэв- тэж байна» гэж бодсоор со- Нирхон авч үзвэл. наймду- гаар сарын сүүлийн дугаар байв. Түүн дээр «Пионерийн десант-ургацын талбайд» ая- НЫ тухай нийтлэгджээ. Пино: нерүүдийн дунд зарласан хө- дөлмөрийн энэ аян тэдэнд хамаагүй байсан гэж үү! Энэ мэт сониноо ашигладаггүй, түүн дээр нийтлэгдсэн мате- риалын талаар хэлэлцэн са: нал бодлоо солилцдоггүй сур- гууль бүлгэм цөөнгүй байна. Пионер сурагчид та нарт зориулсан сонин, сэтгүүлийн ашиглалт, тараалтын талаар энэ оны захиалга эхлэхээс өмнө сониноороо ярилцах нь зүйтэй гэж бодож байна. Пионерийн сонин бол та нарын сурлага, хөдөлмөр, амьдралын толь байх ёстой гэж боддог. Түүний хуудсаар хамгийн гол, чухал асуудлыг хөндөж бүгдээрээ хэлэлцэн шийдвэрлэж байвал сайнсан, Бид та нарын санал, бод- лыг хүлээж байна. Т. НЯМАА Энх табан, найфамдал жигүүфээр тулах азаа улаа алсан Нийслэлийн 52 дугаар сургуулийн ҮЙ ангийн сурагч А. Ганцэцэгийн өдөр бүхэн шинэ сонин уч: рал, тохиолдлоор дүү” рэн байна. Охинд «Энх тайвны» аян онцгой сэтгэгдэл тө рүүлжээ. Яагаад гэ- 9 вэл Д.Сүхбаатарын талбайгаас эхэлсэн аяны жагсаал зөвлөл: тийн дайчдын дурсга: лын хөшөө хүртэл уудам зам талбай туг далбаа, урна, лоозон барьсан хүнээр дүү: ө рэн байлаа. Ийм олон хүнийг нэгэн зэрэг цуглуу: лах хүч юу вэ? - Энх тайвны хүч гэж Ганцэцэг хариулж байна, Тий- мээ энх тайвны тэр аян бяцхан охины хувьд онцгой сэтгэг дэл төрүүлжээ. ЗУРАГ ДЭЭР. А. Ганцэцэг энх тайвны сэдэвт зургийн цог могтой болжээ. МАНАЙ СУР- АРДЧИЛСАН ГЕРМАН,МОНГОЛЫН ЗАЛУУЧУУ НАЙРАМДЛЫН ХОТ Манай сургууль БНАГУ- ын Шверин мужийн Шверин хотын Эрих ВБайнертын нэ- рэмжит 10 жилийн дунд сур- гуультай долоон жил шефийн харилцаатай ажиллаж байна. Энэ хугацаанд анд нөхдөөсөө суралцах, харилцан туршлага солилцох гээд багагүй ажил зохиов. 1984 онд Эрих Вай- нертын нэрэмжит дунд сур- гуулийн захирал Хайнц Ол- денбург манай сургуульд ир- сэн юм. Шеф сургуулийнхаа захиралтай уулзсан нь пио- нер, сурагчдад ардчилсан Германы -үе тэнгийн найз нөхдийн ажил үйлс, амьдрал, хүсэл сонирхол, эрмэлзлийг танин мэдэх сайхан боломж Хүүхэд нас руу хүргэж ӨГДӨГ Галт тэрэг хэрвээ байдаг бол Хүн бүхэн сууна даа гээд Хааяа би боддог юм Тийм сайхан Тийм сайхан Бага насаа би Хайрлаж явнаа - Хайрлаж явнаа... радиогоор ч дуулж, сумын сургуулийн сурагчид Ч аялж л байдаг ийм нэгэн дуу Саранчимэгийн санаа сэтгэлд хоногшжээ. Гэрт ч, гадаа ч нэг мэдэхэд хэ- зэсиий аялчихсан байна. Ард хоцорсон ч төдий л холдоогүй бага насаа сана» галзаж эргэн дурсах нь ар- га ч үгүй юм болов уу даа. Саранчимэг гуравхан жилийн өмнө ,хичээлийн танхим, дотуур байрны хоо” ронд дэвтэр ном сугав- чилж, улаан бүчээ иами- руулан гүйсэн жаахан охни байлаа. Яїирийн атлаа ер бус өдрүүдийн зургаан ца- гийн хичээл, Дуу ХУУР. хөгжөөн наадмаар халгил» сан арван минутын завсар» лага, сандарч ороод баяр- лаж гарч ирдэг шүүлэг өгсөн билээ. Манай сургуу- лийн байнгын зочны нэг БНАГУ-аас манай улсад суу- гаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд Х. Бауэр гуай юм. Манай сургуулийн хамт олон БНАРГУ байгуулагдса- ны 35 жилийн ойгоор Мон- гол, “Ардчилсан Германы найрамдлын нийгэмлэгийн ги- шүүн, ГНСН байгуулагдса- ны 40 жил, ГНСН-ын ХЇ их хурал, Эрнест Тельманы мэндэлсний 100 жилийн ой- гоор Эрнест Тельманы нэрэм- жит бүлгэм болсондоо бахар- хаж байдаг. 5 Бид өсвөрийн Тельманчуу- шалгалтын өдрүүд, төрж өссөн гэртээ очиж хонь мал маллалцсан урт, боги- но амралтууд ээлжилсээр Нэг л мэдэхэд наймдугаар анги төгсгөсөн гэрчилгээ, МХЗЭ-ийн илгээлт хоёрыг зэрэг гардаж аваад аав ээждээ очжээ, Зөвхөн аав зэждээ ч биш уугуул суу- туул нутагтаа (Дорноговь аймгийн Айраг сумын «Оч» нэгдэлдээ) малчин болох нь энэ. Эцэг Дамдиндорж, эх Бадамсүрэнгийн хамт ха- тас мянган хонь нэгдлээ” сээ авч нэг суурь болоод унаган говийнхоо ус ургам- лын Сорыг дээжлэн отор нүүдлийн замд гарчээ. Го- вийн ургамал тачир, та” руу ч шим шүүс сайтай. Худгийн ус нь цэвэр тун» галаг. Түүн дээр малчны сэтгэл, зүтгэл нэмэхээр суурь хонь их хур тарга- тай онд орох болов. Хав- рын жигнэлтээр эм хонь 86 кг хүрэх болсон нь за», малчны хонины нах- рын жинтэй тэнцэж байлаа. Энэ нь улам сайн ажилла» хын урам хайрлав. Хаваржаанд өонийхөө хашаа Хо роог засаж янзална. Зус” нүүхдээ дын туршлагаар «Коммунис- туудаас суралцах баяр» өдөр- лөг, сургуулийн ханын сам- баруудыг хүүхдүүд өөрсдийн хүчээр засч чимэглэж түүхт үйл явдлаар сольж шинэчил- дэг, сургуульдаа мод тарьж арчлан ургуулаад Х анги тэг- сөхдөө бага ангийн дүү нар- таа хүлээлгэн өгдэг, тэргүү- ний хүмүүсийн нэрэмжит до- лоо хоног, сарын ажил 30- хиодог зэрэг олон туршлагыг сургууль бүлгэмдээ нэвт рүүлж тодорхой үр дүнд хүр- лээ. Бидний шеф сургууль байдаг 826 жилийн түүхтэй Шверин хотод Монгол, Ард- чилсан Германы залуучуудын найрамдлын хоёрдугаар их ДЫН НАЙРАМДЛЫН ЦП ИХ НААДАМД ЫН НАЙЗ НАРТ наадам болж байгаад бид баяртай байна. ГНСЦ-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНАГУ-ын Төрийн Зөвлөлийн дарга нө- хөр Эрих Хонеккер манай оронд албан ёсоор найрсгаар айлчилж байгаа энэ үед өс вөрийн Тельманчууд болон шеф Эрих Вайнертын нэрэм- жит дунд сургуулийн хамт олонд чин СЭТГЭЛийн Халуун баяр хүргэж сурлага, Ххө- дөлмөрийн өндөр амжилт хүсч байна. Нийслэлийн 10 жилийп 40 дүгээр сургуулийн захн- рал Х. СҮХЭЭ Гвт-ишул-шисйшшишшишёшлпбилилоолшиилтлэллтээЛышллүшшигштшсшишэшш-слш В БООХ гаа сэргээнэ. Намар нь хөх хомоол, хужир шүү түүж тэжээл бэлтгэнэ. Саранчи- мэгт завтай цаг бага. Гэх- дээ ямагт баяр баясгалан» тай, санаа сэтгэл дүүрэн явна. Хүсэж сонирхсон ажил мэргэжил эзнээ өөд татаж ирээдүй өөд авч яв- даг аж. Ямааны ноолуу- рын хялгасыг түүж бүгдийг нь нэгдүгээр зэрэгт ту: шаана. Хониныхоо ноосыг үргэлжээр нь авна. Зундаа халуун ч өвөлдөө нэг их хүйтэрдэггүй говьд хэдэн малаа гэж явтал сумын залуу аварга малчин гэдэг хүндэт цол шагнал хүрт- лээ. Түүгээр ч барахгүй нэгдэлчдийн У! их хурлын төлөөлөтчөөр Ссоцгогдов. Сэтгэлээ зүтгэл нь дагаж, хамт олон нь түүнд өндөр итгэл найдвар жээ. хурлын хамгийн залуу т9Ө- лөөлөгч хэсэг нь Саранчимэг шиг МХЗЭ-ийн илтээлт өвөр- төлсөн малчин болно. Тэр үед Саранчимэг шиг Үнэн сэтгэлээсээ сайн ажиллаа- рай, Сайн сайханд хүргэх хөсөг бол зөвхөн ажил хөг дөлмөр байдаг. Тэр сайн сайхан, бэрхшээлийн цаана газрал хүрнэ. Тэр үед хүүх" дүүд та нарын хэн нэг нь Хүн бүхэн сууна даа гээд Хааяа би боддог юм. Тийм сайхан Тийм сайхан Хайрлаж явнаа » Хайрлаж явнаа хэмээн дуу! лах нь магад. Яагаад гэвэл ирэвдүйтээ хайрладаг юм. зам, хүргэх газар Саяхан малчин, тариа- ланч, барилгачин, эвлэл пионерийн ажилтан хэсэг залуус бид БНАГУ-аар аялж, хөгжил цэцэглэлттэй нь танилцаад ирлээ. Мянган удаа сонсохоор нэг удаа нүдээр үз гэсэн 4 ардын үг байдаг. Сонин, й сэтгүүл, номоос, уншсанаа нүдээр үзнэ гэдэг үнэхээр бахадмаар ажээ. Бид Бер- » линий дэлхийд алдартай зоопарк, телевизийн цам- хаг, Карл-Маркс-Штадтын : Августын шилтгээн, Дрез” : дений галерей, Потсдамын 5 Сан Сусын цэцэрлэгт хү- рээлэн зэрэг түүх дурсгалт : газбаар аяллаа. | Нүдэнд ? туссан бүхнээ фото аппа- : ратдаа буулгаж билээ, Берлин хотод байх хуга, цаандаа С. Альендегийн нэрэмжит сургуулиар орж пионер, багачуудын ажил, хөрөлмөртэй танилцаж явахдаа энэ зургийг авсан юм. Т., АЛГАА хүлээлгэ- Нэгдэлчдийн У! их нь Саранчимэг, Хүүхдүүд та нарын нэг байдаг. Бэрхшээлийн да- вааг давбал хүрэх гэсэн Ирээдүй өөд хүргэж өгдөг Галт тэрэг хэрвээ байдаг бол Ирээдүйгээ өнгөрснөөсөө илүү Ирээдүй! Бидний хүсэх Ц, САНЖЖАВ “амьсгалтай ажиллаж хөдөл- Она. ЗАЛУУ ЛЕНИНЧҮҮДИЙН 38ЛЭЛ 1 Одоогоос 68 жилийн Ё!| нө 1918 оны аравдугаар сарын 22-нд Бүх Оросын с ажилчин, тариачны залуу- чуудын анхдугаар их хурал комсомол байгуулагдсаныг тунхаглажээ. Анхны комсд- молчид 22100 охид, хөв- гүүд байв. й Номсомолын их хурлын дараахан Намын Төв Хо- роо орон нутгийн намын байгууллагад бичсэн за- хидалдаа: «Залуус бол бидний үнэнч туслагч. бид" ний ирээдүйн -найдвар мөн... Оросын коммунист залуучуудын эвлэл бол ухамсарт залуу комму- нист нарыг бэлтгэгч сур гууль мөн...» гэж заажээ, Итгэл, хайр халамжаар нэвтэрхий энэ үгийг КОМ” сомол өөрийн бүх намтар түүхээр нотлон харуулсан юм. Эдүгээ БХЛКЗЭ эз» нээндээ 40 гаруй сая охид хөвгүүдийг нэгтгэж байна. Намын өнөөгийн ажил үйлс, зөвлөлтийн ард түм- ний бүтээн байгуулах хө- дөлмөрт комсомолын оруулж, буй хувь нэмэр асар их, Фабрик, завод, тас риалангийн талбай, Ферм, барилгын талбай, сургууль эрдэм шинжилгээний байгууллага, хулаллге, нийтийн хоол, ахуй үйл- чилгээний хүрээнд хаана л бол хаана залуус ахма- дуудтай мөр зэрэгцэн, тэд- ний баялаг туршлагаас су- ралцаж, ажил хөдөлмөрт хариуцлагатай, ул суурь- тай хандаж сурч, оргил- сон эрч хүч, дайчин уур мөрлөж байна. Чуудын дэвшилт хөдөлгөөн- тэй тогтоосон тал бүрийн хамтын ажиллагаа, най- рамдлаа бэхжүүлж бат бэх энх тайвны төлөө, дайны аюулын эсрэг тэмцэлд дэл- хийн БХЛНЗЭ-ийн ойг өсвө- рийн Ленинчүүд өөрсдийн баяр гэж зүй ёсоор үзэж өргөн тэмдэглэдэг. Тэд комсомолын түүх намтар, баатарлаг үйлсээс нь СУ- далж, мэдэхийн дээр, ком» сомолын гишүүнд элсэх бэлтгэл хийдэг. Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэлийн ги- шүүд, өсвөрийн Сүхбаатар-| чууд Лениний комсомолын сая сая залуучуудад бая- рын нь энэ өдөр чин сэтгЭ- лийн мэндчилгээ дэв- шүүлж, тэдний баялаг туршлагаас цуцалтгүй су- ралцахаа илэрхийлж бай- тг ” ХҮҮХЭД, УРАН зохиол Минжийн хангайн ба- ах авсан ураглаг гэдэг урт амма- нвайхны өвөлжөөний нутаг эхэнд Нэг нь манайх нөгөө нь Хөхөө гуайнх. Хангай нутгийн энэ нутагт цас их унах боловч өвс ургамал сайнтай, мөн- хийн харз булагтай учир суганаас билээ. Тэр амны хоёр айл өвөлжинө. өнтэй сайхан өвөлжөө. Аав ээж хоёр халуун намраар өвс хадлан гэж бөөн хөл болж хэд хэдэн нуруу өвс хадаж авна. Бас тарна цайруулахтай зэрэг гуйхыг нь гуйж худалда- хыг нь худалдан баахан лай сүрэл татаж бэлдэнэ. Хур- галах хонь, ишиглэх ямаа, тугаллах үнээнд өгнө гэж хагалсан буурцаг нэг хоёр шуудай заавал олж авна. Гэтэл манай хөрш Хөхөө гуай ер тэгэхгүй. Сайн л бол бухлаа цасанд даруулж сандарч тэвдэж байж хэдэн а- шаа бууц нь задгай өвөл- тэй золгоно. Хөхөө гуайн ажил даалуу. Нэг бол хэд хоногоор алга бол- но. Үгүй бол гэрт нь хү- өдөр шөнөгүй тоглоно. Ааваа та даалуу мэддэггүй юм уу гэж асуу- хад аав нь мэдэх нь мэд- нээ. Гэхдээ тэгж тоглож суух зав хаана байх вэ. Тэгээд ч эд нар чинь мө- тэрэг шарилж авна. хийдэг мүүс ирж ” ХӨДӨӨ АЖ уих ХУРАЛД и7 м боллоо. Тэвэр өвсгүй Хөг хөө гуайнх байтугай ха- шаандаа хоёр, хээр хоёр дүнхийсэн нуруу өвстэй ма- найх ч сандарч аав ээж хоёр харгана бутны ёроо- лын цас ухаж борог зул- гааж ядарсан малдаа өг сөөр арай гэж хаврын урь тай золгов. Аав рашаанд явж ээж бид хоёр үлдлээ. Өдрөөс өдөрт энгэр газар цоохортож шавар шалбааг гишгэх газаргүй болно. Гэлээ ч нар баруунаа гу: дайх үеэр товууцан хөл: дөж хүн, малд хальтиргаа үүснэ. Өвөлжөөний хажуугийн бэлчиж яваа хонь хургаа ээж бид хоёр хотлуулж явтал ма: най хажуугийн судагт Хө- хөө гуайн цох цагаан үнээ өеөсөөд тамир алдан тэл- чилж байв. Яс арьс болсон тэр үнээ яг судгийн голын захаасаа зайрмагтан хөл- дөж байгаа шалбааг дотор толгойн энгэрт унажээ. гарч хамжилцан өеөсөөд .байна. АХУЙН НЭГДЛИЙН ХОЛБООНЫ -- Буянт мал хөөрхий гэж ээж үнээг өргөж бос: гох гэж би энд тэнд нь баахан ноцолдов. Үнээ босох тэн: хэлгүй, бид хоёр өргөж чадахгүй арга барагдав. Эвэр, сүүл, хаа гуянаас нь чирч гулдарсаар байж шал- баагнаас жаахан захдуулж УНтаж орхижээ. Цочин сэр" хэвтүүлэв. Үнээ чинь энд Рэгээтэй байхад татаж ав гэж Хөхөө МИНИЙ Ц0Х ЦАГААН Манай хоёр нохой боргон хоргоож яг л үнээ хэвтэж байгаа судаг уруу давхин дуу үл тасалдана. Ээж ӨД: рийнхөө ажилд ядарсан бо- лолтой жигдхэн амьсгаалж тайван унтана. Чоно эргэж байгаа нь тэгэхдээ бүр өнөөх үнээний хавиар эр- гэлдДэж байгаа нь илт. Хөөрхий муу үнээ яасан их айж бүлтэгнэж байгаа бол гэхээс өр өвдөж ну- лимс асгаран мэгшин уй: лав. Энэ чимээнээр зэж сэржээ. Миний хүү яагаав? Айгаа юу гэв, - Ээжээ чоно эргээд байна. Өнөө хөөрхий үнээ гээд хоолой зангирав, -- Нээрэн гэснээ ээж босож цахиур буугаа авч гарав. Ээж буугаа буудах- гүй яагаад чимээгүй бол- чихов оо. Ээж руу минь чоно дайрвал яанаа гзж “би бүр айв. Яах ч учраа олохгүй байтал ашгүй тээр, тэнд, яг үнээний тэнд буу панхийж санаа амрав, -- Өнөө муу үнээг чинь золтой л гаргаж, Өнөө шө- нө аягүйдвэл татчих байх гэж ээж цахиур буугаа дахин цэнэглээд ээж нь үнээг нэмнэж утаа уугиу- лаад ирье. Миний хүү ун- таж бай гээд явав. Ээжийн ирхийг чагнасаар байгаад вэл өглөө болсон байв. -- Үнээ мэнд хоножээ. Миний хүү | гар нүүрээ угааж цай уугаад энэ дэв- “ тээсэн. буурцаг, | домботой давстай хар цай аваачиж өгөөрэй. Дараа нь шуудайд хийсэн өвс аваачиж өг. Буянт мал ганц өдөр ч гэ- сэн өл залгаж амьд байг гэв. Би цай ч уулгүй явж үнээнд бүлээн цай уулгаж, МАЛЧИН ТҮМНИЙ босговч сав л хийвэл үнээ РУУ дайрна. Өдөржин үнээ: 7 гээ сахиж, тэжээж, хүзүү хоолойг нь маажиж жаргаж шувуу үүр уруу” гаа буцахаар би гэртэз ирнэ. Чоно эргэх тоолонд ЭЭЖ шөнө нэг хоёр удааг буу тавина. Ингэсээр хо риод хонов. Нэг өглөө ус аваад очтол цох цагаан хойт хоёр хөл дээрээ бог СООД ӨВДӨГЛӨсӨН урд хоёр хөлөө гишгэж чадахгүй ар- гаа барж байгаа харагдав, Аав ээж хоёр намайг даг гаж үнээн дээр очиж цээжнээс нь өргөв. Олон хоног нойтон газар хэвт- сэнээс хөл нь оршжЗ2э. Аав өргөж ээж хоёр хөг ЛИЙГ НЬ ИЛЖ, нухалж оролдсоор арай гэж гиш- гэдэг болгов. Үнээ байн байсаар биеэ даан дэнжиг нэн зогсоход аав тамхиа татаж, ээж амсхийв. Тэ тээд аав хүзүүгээр нь тэ- вэрч ээж хондлойг нь тү- шин би хөлийг нь зөөж ХЭД -Гишгүүлж судагнаае тал газар дээр гаргаад бид харив. Цайгаа уугаад гарч харвал цох цагаан манаГ тэр руу хэд алхаад амарч зогсов. Үдэш нь гэрийн га- даа ирж ээж өтөг бууц дэвсэн хэвтүүлэв, Хоёр хо- ног өргүүлж босгосноо гу» рав дахь хоног дээр өөрөв бослог болов. Цох цагааныг туугаад явахгүй болохоор чөрхөөр хөтөлж Хөхөө гүайнд авч очив. Тэр удаа Хөхөө гуай авгайтайгаа гадаа нарлаж суув. -- Аа. чи юу? Аав ээ- жээ дуурайсан малд хайр- тай сайн. хүү байна. Мал болгож чалвал чамайг аваа- рай гэж эртээр ах нь хэл- тэй бол, буурцаг идүүлэв. Өлөн мал өгснийг минь дор нь ховх « соров. Ээж шуудайтай өв- ” сөө аваад ирэв: Би Хөхөө гуайнд да- хиад-очлоо. Өчигдөр орой очиход гадаа уяатай бай- сан хоёр морь эмээлтэй хэвээрээ бөмбөрөн чичирч зогсоно. Би айсаар гэрт оров. Хөхөө гуай бас з тоглосоор. Өчигдрийнхийг ЇД бодвол овоо сайхан зан- тай байх шиг. -- Муу дамшиг. чи бас юу гээд-гүйж ирэв гэхэд нь би чонб эргэсэн. Үнээ амьд хоносыг хэлэв. Хо- хөө гуай гозгор долоо го- юу холзуур, говийн хүүхэд ЁД) шоохолзуур гэж бас л нэг 5 сонин гэмээр юм хэлээд вандангаа тасхийтэл алга: ! дав. Цочихдоо золтой л туайндаа очиж хэл їэж Эргэж зугадсангүй. Тэгтэл сэн шүү дээ. Миний дүү ав гэв. Авна ч гэсэнгүй --авахгүй ч гэсэнгүй үнээний чөрхийг мултлаад гэр уруу гаа яваад нэг эргэж харвал цох цагаан намайг даган ирж явав. Намар нь нэг өдөр аав ээж хоёр намайг сургуульд явуулах болов, Ээж жаа- хан дурамжхан байсан авч аав шийджээ. Алийн бол- гон шалтаг зааж хойш суух вэ. Өнгөрсөн намар хүмүүсийн үгэнд урагдаж хэрэггүй л хүүгээ нэг жил аддууллаа. Хаана байгаа баруун аймгуудад гараад дарагдсан үймээн самуун (1932 онд баруун аймгуу- дад гарсан хувьсгалын эсэр- гүү хөдөлгөөнийг хэлжээ) манай энэ амгалан тайван нутагт ямар хамаа байх вэ. Өнөө жил олон таван үг- гүй сургуульд нь явуулна ) (ӨГҮҮЛЛЭГ) їй ам ” рийтэй тоглодог юм. Аав Хөхөө гуай тас тас инээж, нь тийм юманд дургүй гэв. Хөхөө гуайг намар иэг орж ирэхэд аав зэмлэж: -- Хөхөө минь чи хав- рын хавар тэр дундаас өнөө “хавраас юу? Нарны галтай ногооны сөл- тэй дээр ганц нэг бухал хийж авахыг бодооч, Ээ- дээ мэдэхгүй өнөө өвөл ер.нь яггүй өвөл болж мэднэ шүү гэв. Хөхөө гуаЯ энэ ер нь юу хэлнэв гэх янзгүй царайлж, - Чи миний төлөө битгий : Болдог / болно л биз, Ямар ч гэсэн | чамаас тэвэр шарилж гуйж царай алдахгүй гээд хаал: га саван гарч одсон билээ, Хангай нутагт нээрэн Л тэр жил урт бөгөөд хүй: тэн өвөл болов. Айлуудыг намаржаандаа байхад анх дарсан цас хайлах нь бай. тугай нэмэн нэмсээр хял- » таны толгой ч харагдахгүй зэжийг хэлэхээр би тэд: нийд харайлгаж хүрэв. Хөхөө гуай хоёр ахтай даа: луу тоглож байна, Ээжийн хэлүүлснийг би хэлэв, Хө: хөө гуай над өөд харсан Ч үгүй үнээ гэж амандаа үглэснээ хар арав хандын найз... гээд .л ширээгээ тасхийтэл алгадав. Би уч: ыг эс олон дахин хэлэв. эгтэл үстэй дээл давхар нөмрөн орон дээрээ хэвтэж байсан тарган шар авгай- намайг ууртай харснаа энэ чинь юу гээд шулганаад байгаа юм. Чи нэг хариу хэлээд чих амраагаад өгөөч гэж Хөхөө гуай уруу уцаарлав. Хөхөө гуай на- майг хялайн харснаа, -- Үхвэл үхэж л байг. Олон юм шулганаад, Зайл гэж зандрахад нь би айж год үсрэн гарав, Том том нулимс дус- гаанс мннийх болоо | биз гэж нөгөө хүний төө “ог руултай гаансыг авч тү рийлэв. Тэгснээ намайг харснаа манаж хоносноо- роо мал болдог юм бол чи аваа. За харь гэв. Ээжийг хонинд дагаж явтал угнаасаа ногоон туяа татаж байгаа цахилдаг мэт нэг өвсийг ээж зааж ман: гир гэдэг юм. Ух гэв. Би ухлаа. Тэгтэл цагаан" төмс ний дайтай юм гарч ирэв, Үүнийг түүгээд үнээндээ өгч бай. Ядарсан мал амар- хан тэнхэрдэг юм гэв, Би өдөрт нэг хормой малнгир түүж цох цагаанд өгнө, Цох цагаан миний бараа: наар өндөлзөж буурцаг, мангир дуртай идиэ, Хэд хонотол нүд нь сэргэж сэхэж эхлэв. Гэлээ ч ну. руун дээр нь шаазгай луулан босох гэж хөлдүү Шавж гуурыг нь цоо цог газар эрүүгээрээ байгаа 7 усан нойр балбан хих гэж сандаргана. Бас хоөрхий үнээ нүд: хэрээ нүдийг нь ухчих гэ" эс хүрэв, НЭ. Нэмпэж, мапуухай, Хүзүүгээ улам сунган эрүү- гээрээ мөрийг минь шөргөө Юм хүмий нь бэлтгэ гэв. Намайг сургуульд явахад цох цагаан дээд зэрэг тар- галсан гялалзсан үлдэв. Цох цагаан намайг сана- даг байсан эсэхийг “Мэдэх- гүй, Харин би цох цагаа- наа зөндөө санаж байн байн зүүдэлдэг байж би- лээ. Хойтон хавар нь Зуны амралтаар ирээд мал хотло- хоор гарч «Цох цагаанз гэж дуудав. Өөртэйгээ адилхан хөөр- хөн тугал хөхүүлж тайван зогссон цох цагаан хаана хэн дуугарав гэх шиг хэ- сэг зуур харж зогссоноо тээхэг тээхэг алхлан ирээд маажуулахаар зүүгээ сунгав. Би ч өхөөрдөн эрүү хоолойг нь маажив, хөд миний цох цагаан на» майг мартаагүй бас санаж байсан юм байна гэж өгөв- дөн хайрлаж билээ, Д.Н НАВААВСҮРЭН - ЗАН ҮЙЛИЙН ЗАРММ ҮГ, » хэллэгээс "ч Адуу манахаар явахад: -- Битүү туурайтай Бүрэн хонотугай Харну мэнд: --Ам өлзийтэй болог. усалж байвал: - Ус цэнгэг Ч Ундарга арвин болтугай, Ин тэж хэлээд хэрвээ худгаас усалж байвал ямар ч яаруу ажилтай явсан нэг хоёр ховоо боловч ус татаж өгдөг ёстой, Уурга байвал: -- Барьсан уурга нь урт -- Унасан хүлэг нь хурдан болог гэж хэлээ, га: : тар Д уурганд нь үрдэг, засалцдаг ёстой, рну мэнд нь: Ам өлзий- Хурдан хүлэг уралдуулахад: -- Хүлэг нь хурдан . Хүүхэд нь хөнгөн Газар нь ээлтэй Хүүхэд нь эртэй Хүлэг нь шандастай болог гэж уянгалуулан зэрэг хэлдэг, Хурдан вэд: хүлэг унасан хүүх- --. Хүлэг нь хурдхан Хүү нг, чанга бол| Унага зэллэж байвал: -- Зэллэсэн унага Залээр дүүрэн болог ллэсэн унага Зээр гөрөөснөөс олон болог Эмнэг сургаж байвал: т-- Эмнэг нь номхон Эр нь авхаалжтай болог Эмнэг нь шандастай Эр нь эртэй болог хад: -- Сүрэг тогтох болтугай! Ус ургамал тэгш .- Ялаа шумуулгүй болтугай (зуны цагт) -- Бэлчээр сөлтэй болтугай (намарт) С өвс тэгшхэл аг агаар таатай болог (өвөлд) -- Бэлчээр ногоотой болог - (хаварт) Анхны Е -- Мянгай хонины магнай Түмэн хонины түрүү Манхан халзан хонь болоорой - 4” Жж Хонь, ямаа хариулахаар явас 79 43 дАХЬ ЖИЛДЭЭ БЭЭЕЭЭЭ Тэг чВЭАЭЧАЭ эв | НЭГДҮГЭЭР САРЫН 5. 1986 ОНЫ АРВАН 26 72 (2192) (нийтлэл) Ленин, Аврора, Ок- тябрь энэ үгүүдийг 4,5 тэрбум хүнтэй манай га- рнг тэр аяараа мэднэ. В. И. Ленин - шудар: та хүн төрөлхтний багш, шалгарсан коммунист, суут ухаантан, агуу их хувьсгалч. ра -- Нева мөр- ний эрэг дээр зогсох сүр- лэг энэ онгоц дээрээс Он- тябрийн хувьсгалын анх- ны буун дуун нүргэлж олон сая хүнийг аз жар- галын төлөө тэмцэлд уриа- лан дуудсан юм. Октябрь -- Хүн тө- релхтнийг дарлал мөлж- лөг, үгээгүй ядуурал, ха- ранхуй бүдүүлэт байд- даас үүрд чөлөөлсөн агуу нх хувьсгалын төрсөн өдөр нь 1917 оны 11 дү- гээр сарын 7. Энэ өдрийг хүн төрөлхтөн хуанлийн хуудсандаа улаан өнгөөр онцлон тэмдэглэжээ. Тиймээ. Октябрийн хувьсгалын ялалтын баяр бол энхийг эрхэмлэгч хүн бүрийн баяр. Энэ өдөр олон сая хүн улаан туг/ өнгийн цэцэг барин аугаа их баярын жагсаалд алхаж байна. Эдний дунд ХХЇ зуунд ажиллаж амьдрах хувьтай бяцхан хүүхдүүд байна. Тэд эв нэгдэл, тэгш эрх, энх тайван, найрам- дал нөхөрлөл, Шударга ёс гэсэн уриа лоозонг өөр өөрийн хэлээр нямбайлан бичиж, хүндэтгэн барьж явна. Окзябрийн .хувьс- галын ялалтад ч хүүхдүүд чадах чинээгээрээ тусалж байсныг түүх мартаагүй, 1917 оны долдугаар ард хувьсгалын эсэргүү хүчин «Правда»т сониныг хаав. Тэр үед «Оксан» хэмээх усан онгоц дээр ажиллаж байсан 14 нас- тай Миша Ровних гэдэг хүү Кронштадаас Петро- градад «Иравда» сонин авчирч цэргүүдэд тарааж байв. Мөн энэ үед В.И. Ленин нууц байдалд оро: хоос өөр аргагүй болов. нууцаар явж БОЛОН ПИОНЕР СУРАГЧИД АА!| ҮЕИЙНХЭЭ АХМАД ХУВЬСГАЛЧ ,ДАЙЧИН, ХӨДӨЛМӨРЧ УЛАМЖЛА-. ЛААС ЦУЦАЛТГҮЙ СУРАЛЦАГТУН! МАХН-ЫН БАЙГТУН! ЛХАГВА. ҮНЭ 10 МӨНГӨ | хийж байсан хувьсгалч Люснк Лисиповын дотны байв. Онтябрийн хувьсгалын өдрүүдэд 24- водын улаан гвардичууд байлдахад хүнд “туархлан: няс барсан юм. агь: голаль слийн хананд орш 14 насандаа эрэлхэг зориг гаргаж, рлаг гавьяа байгуулсан Павлик Анд: реевыг Октябрийн хувьс- галын төлөө амь насад 80- нулсан дайчдын хамт лаан талбай дахь Крем- лээ... захи сиах си0ллил Ийм баатарлаг ,охид, хөв: гүүдийн тухай олон жи. шээ дурьдаж болно, Бид" бүхний сайн танил Аркадий Голнков (Гай- дар) 1917 онд гуравду- гаар ангийн сурагч бай- сан, «Тэр шударга... хүн. Э42||| үйл хэргийн төлөө, : СОЦИАЛИЗМЫН ЯЛАЛТЫН нт ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН МАХН-ын Төв Хорооноос Аугаа их Октябрийн социалист хувьсгалын 69 жилийн Ойд зориулан гаргасан Урианаас | бүр хувьсгалтай хувь заяа- гаа холбох нь зүйтэй гэ- сэн ахмад хувьсгалчдын зөвлөлгөөг авч хувьсгал- чийн замыг сонгон авсныг бид мэднэ. Тэрчлэн х,вьс: галын дайснуудын ловсруулсан бузар төлөв- лөгөөг хэрэгжүүлсэн Нан- | лан гэгч эмэгтэйг хүүх- дүүд илрүүлж |баривч- дуулсан юм. |Октяорийн хувьсгалын нэг жилийн ойг тэмдэглэх өглөө Ле- нин, нам хувьсгалын ах- мад зүтгэлтнүүдтэй бая: рын жагсаалд оролцохоор явж байжээ. Энэ тухай ах- мад коммунист П.Д, Маль- ков”өөрийн дуртгалдаа би- чихдээ: «Биднийг Крем: лээс Троицкийн хаалгаар тарахад 12-14 насны хүүхдүүд жагсаж цовоо сэргэлэн хоолойгоор хувьс- галын дуу дуулж явлаа. Ленин тэднийг хараад «Ёстой сайн» гэж бахар- . хан өгүүлж байсан» гэ- жээ. Ийнхүү | Октябрийн хувьсгалын ялалтыг бэх- жүүлэх, эх орноо харийн дайснаас хамгаалах, социа- лист бүтээн байгуулалтад октябрийн орны өсвөр үе нх хувь нэмэр оруулж байдаг юм, Бяцхан охин Катя Лычева октябрийн орны аз жаргалант “өсвөр үеийг төлөөлж |АНУ-д очиж энэ дэлхийн хүүх- дийн эрхэм дээд хүсэл «Энх тайван» гэдгийг үе тэнгийнхэндээ тайлбарлаж өглөө. Улаан талбайд болсон пионерийн анхны жаг саалд оролцсон .хүүхдүү- дэд: -- Оросын хувьєга- лын удирдагчдын нэрийг тогтоож, байгуулсан гавь- яаг нь битгий март! -- Эх оронд аюул тул: тарвал эх орноо хамгаа- дахад хэзээд “бэлэн бай! -- Хөрөнгөтнүүдтэй тэм- цэх тэмцэлд тусал! -- Улс орноо сэргээн босгох энхийн хөдөлмөрт тусал! -- Хөдөлмөрлөж сур! »-- Үргэлж урагшаа ирээдүйд тэмүүлж | бай! гэсэн ахмад хувьсгалчдын- хаа захиа даалгаврыг Өсвөрийн Ленинчүүдийн олон үеийнхэн нэр төртэй би лж ЗХУКН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэ- лэн байна. Октябрийн орны олон сая улаан бүчтэн найз нөхөддөө өсвөрийн | Сүх- баатарчууд чин сэтгэлийн баяр хүргэж, байаа. бо- | ШИШ 01117171 Утас дуугарлаа. -- Байна уу? Бид Ок- тябрийн районоос ярьж байна. -- Сайн байцгаана уу? -- Таныг бид сур- гууль дээрээ ирэхийг Урьж байна... Хүүхдүүд нийслэлийн Октябрийн районы 8 жи- лийн 20 дугаар сургуу- лнас ярьсан юм.Их хувьс- галаар овоглосон районы : ОКТЯБРИАР ОВОГЛОСОН РАЙОНЫ СУРГУУЛЬД Өдрөөс өдөрт өигөжин жавхаажиж байгаа эх ор- ныхсо Хөгжил цэцэглэл- тийг харах Сүрийд зөв» лөлтийн хүмүүсийн өгөө” мөр сэтгэд, ажилсаг, нө- хөрсөг занг хүндэтгэнэ. Тэд эх орны маань хөг- жил цэцэглэлтэд өөрийн гараар хувь нэмрээ оруу- лахаар шонгол нөхдийн- хөө хамт нэгэн бригадад урам зоригтой хөдөлмор- лөж байна. Нийслэл хотын Октяб- риар овоглосон район,мон- тол, зөвлөлтийн эвэгчүй37 найрамдлын нэг түүх би- лээ, Энд байгаа үйлдвэр, завод. байшин барилта, сургууль бугд найрамл» даар овоглосон аж. Тэ- гаэд ч Октябрийн райо- нитон «Ма », «Бид Октябрьчууд» гэж бахархан ярих нь олон таа, Нийслэлийн 10 жи- лийн 77 дугаар сургууль Октябрийн районы үгээ НАЙРАМДАЛ- ДРУЖБА 00 БИД- ОКТБЯРИЙН | сургуулиуд дээр жил бүр олон төрлийн ажид (зо хиотддог сайхан уламж- лалтай. Энэ жил ч ийм ажил олон зохиогджээ. --Октябрийп их хувьс- гадын ойг манай багш, сурагчид хөдөлмөр, сур- лагын их амжилтаар угт- лаа. Тэгээд ч бид сургуу- лийнхаа 30 жилийн ойг энэ түүхт баярын хамт тэмдэглэж байгаа юм. матикийн аварга «Б» ангийн сурагч И. сургуулиудын нэг. Най- рамдлын сарын үеэр энэ сургуульд нэгэн баярт үйл явдал шалргэй Ямар 2 үйл явдал сон юм гэж та нар бодож байгаа байх. Энэ тухай бүлгэ. мийн зөвлөлийн дарга Д. Халиунаас асууя. Тэр: Бид Зөвлалт Украин ул- сын ЮНяев хотын 88 ду- таар дунд сургуультай шефийн холбоо тогтоосон, Эн9 маань хилийн чана- дад нэг сайн дотнын анд найзтай боллоо гэсэн үг. Манай сургуулийн бүхай- ти, бүлэг найрамдлын са- рын үеэр тодорхой ажил зохиолоо. Айти болгон Унраин улсын шинжлах ухаан, техинк, соёлын болон ард түмний аж байдлыр Хха- руулсан зурагт кхуулас. 6-гийн. р ҮРС Манай сургуульд С.Жавз- маа, С.Сайнтуяа, А. Сэз- рээтэр, Б.Дэлгэр, Н. Ал- танцэцэг, Н. Цэрэндэжид нарын тэргүүний багш олон. Тэргүүний сурагч бүр ч олон. Тэдэнтэй та- ныг уулзуулья гэж | хи- чээлийн эрхлэгч Д. Бат- чулуун ярилаа. Бид сурагчидтай уул- заж энэ зургуудийг авсан юм. самбар гаргалаа. Дөрөв- дүгээр ангийн пионерүү- ДИЙН ДҮНД монгол, зөв- лөелтийн найз нартаа концерт тог- лож, өгсөн хоёрдугаар ан- тийн баатарчууд Октябрь- чуудтай хогжилтэй гараа тэмцээн зохиолоо. Бүлгэ-З8 мийн зовлөлөөс Киев хо- тын шеф 38 дугаар сур- гуулийн сурагчдад захи- 8 бичих дал, хөдөлгөөн өр- нүүлж байна гэж ярилаа, Октябриар овоглосон районы 10 жилийн 77 ду- гаар сургууль найрамдлын сарын үеэр хийсэн ажил, амжилт арвинтай байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ШИ ШИ 111111 тийш 5:5726-- 2 НАЙРАМДАЛ-- МАНАЙ СУРГУУЛЬД Сургуулийн шуудан хорооны бяцхан танхим ойрдсо ер бусын хэл хө- дөлгөөнтэй. Тэнд ажилла- даг өсвөрийн шууданчдын ажил ч чамгүй их нэшмэгд- жээ. Хичээлийн завсар- лтагааны хэдэн | минутад амжиж захидлаа илгээх гЭсЭН хүүхдүүдтэй энэ танхимд уулзаж болно. Хүүхэд бүр л зөвлөлтийн анд найз нартаа Онтяб- рийн 69 жилийн ойн бая- рын мэндчилгээ дэвшүүл- сэн захидал, цахилгаан илгээж үерхэл вБөхөрлө- лөө бахархан ярьж бай- лаа. Монгол, зөвлөлтийн найрамдлын сараар Хөвс- гөл аймгийн Хатгал хо- тын 10 жилийн сургуу- лийн сурагчид зөвлөл- тийн анд найз нарынхаа амжилт бүтээл арвин их туршлагаас суралцах ажил зохиож байна. Октябрийн социалист их хуньсгалын ой угтаж «Мир-Дружба» сэдэвт гар зургийн урал- даан пионер сурагчдын дунд зарласан юм. Уг урал- даанд бараг хүүхэд бүр бү- тээлэа ирүүлжээ. Уг бүтэз- лүүдээр үзэсгэлэн бай- гуулж хотын хөдөлмөрчдөд сонирхуулав. Үзэсгэлзн- гийн танхимд тавигдсан бү» тээлбүрт энхтайван, най- рамдал нөхөрлөлөө дээдлэн хүндлэгч хүүхдийн хүсэл бодол бүрэн шингэсэн байна. Мөн тус сургуу- лийн пионерүүд ЗСБН Назах улсын Алма-Атигск мужийн дунд сургуулийн «Меридиян» БИД-тэй ше-арт 5 фийн холбоо тогтоож пио- нерийн ажлын туршлагаа харилцан солилцдог бол- лоо. Түүнчлэн зөвлөлтийн ДУУ дуулаачдын өдөрлөг, Оросоор ярих нэг өдөр, багш нарын ДУНД арос хэлний эчнээ хичээл хийх, улс терийн сонсголыг орос хэл дээр хийх, су- рагчдад орос дуу, шүлэг тойрон бүжиг заах, срос хэл дэзр зохион бичлэг, асуулт хариултын урал- даан үдэшлэг, бүлгэмийн цуглаан зохиосон нь су- рагчдын идэвх сонирхлыг Өрнүүлсэн шинэ агуулга дүүрэн, болов, Сурагчдын дунд «Ос- вөрийн орчуулагч» Ддугуй- лан хичээллүүлж 20 їша- хам сэдэв орчуулан тэд- НИЙ бүтээлээр өдөрлөг зохиов. Тус сургуулийн орос хэлний секци9Ж удирдан зохион байгуул- даг уламжлалт ажлын нэг бол «Найрамдал-дружба» Чуулгын тоглолт юм. Энэ чуулга өнгөрсөн хугацаанд урынхаа санг орос ардын дуу бүжиг, үлгэрээр баяжуулан тойр- гийн сумд, /Мөрөн хотод тоглолт хийж хөдөлмөрч- Дийн тайлрхлыг хүлсэж байна. Ийнхүү найрамдлын сар манай сургуульд айл- чилж анги танхим, хүү: хэд бүрт илч, гэрлэз тү- тээж байна. Я. МӨНХЧУЛУУН байшаттппилпиппининититинптатитилтнагшиш " ХӨВГҮҮД, КОНЦЕРТОД УРЬЖ Ханын самбарын дэргэд охид голдуу цугларч нэг зүйлийн талаар шимтэн ярилцана. «Хөвгүүдийн найрал дууны кочцерттой., Оалррас хүрэлцэн ирж үзз Л ингэж охидын сонирх- лыг татжэз. Урьд өмнө сургууль дээр охидын най- рал дууны концерт ч юмуу эсвэл охид хөвгүү- дийн хамтарсан тоглолт д болдог байв. Ер нь али- ваа зүйл ахидгүй бүтдэг- гүй тэд ч знэ --Хүсэн хүлээсэн цагч болж хөвгүүд тайзан дээр эжлийн дуучид шиг тамбатай гэгчээр байраа эзэллээ. Тэд ёслолын хувц саа цэвэр нямбай өмссөн ЯЬ үзэгч 0: ГИ ҮДЭНД эг л өөр харагд хүн» рүүлн шсэнн ул: рүүлнэ. дуул- сан «Смело ВНО- ДУУ сэтгэлд их таалагдаж нижигнэсэн алга т турвантаа урья!» гэсэн зарлад- -, дуг БАЙНА Ингэж Сэлэнгэ айм- гийн Зүүнхараа хотын П ДУНД Сургуулийн эрэгтэй сурагчдын бэлтгэсэн кон- церт эхэлжээ. Хөвгүүд Монгол, Зөвлөлтийн най- рамдлын сараар Зөвлөл» дуугаар бэлтгэсэн юм. ЦИ сургуулийн пионе- Ррүүд уламжлалт найрамд-» лын сараараа «Октябрийн орны анд нөхдөөсөө су- ралцья» уриан дор сонир» холтой олон ажил зохиож байна. Тэдгээрийн нэг Зөвлөлтийн мэргэжилтэн багш Р.Л.Никонова багш Тай уулзсан уулзалт, Зөв- лөлт анд нөхдийн өгөөмөр тараар сүндэрлэн боссон барилга байгууламжтай танилцах аялал хүүхдүү- ДЭД найрамдлаараа бахар» хах нандигнан хайрлах сэтгэл төрүүлсэн юм. Энэ хугацаанд найрамдлын сэ- дэвт олон хэлбэрийн сай- хан ажил зохиосон анги олныг шалгарууллаа, Д тавдугаар ангийн » бүлгийнхэн түрүүлэв: хамт У9 ерээ з | |” ! ! | 4, Олег Констайтинс- внч, та хүүхэд насныхаа амьдралаас товч яркна уу? Хүний амьдралын хамгийн их баяр цэнгэл» тэй, аз жаргалтай үе- хүүхэд нас. Харин миний хувьд хүүхэд ахуй үе маань тийм Ч их баяр хөө- реер бялхаж байсангүй. Учир нь, аугаа их эх ор- ны дайны хүнд бэрх жу- лүүд байсан. Москвагийн 155, 165 дугаар єургуу- лиудад сурч байн. Дайны хүнд үед хүн бүхэн эх орноо хамгаалах ариун үйлст хүчин зүтгэж, хүүх- дүүд ч томчуултай мер | зэрэгцэн чадах ядахаара: » оролцож байсан. Би настайдаа ажил хийж эхэл лээ. Тэнд танилцсан: найз хөвгүүдээсээ анробат сурч хичээллэж байгаад Моск- вагийн цирк-остралын дунд сургуульд срж суралцсан юм. Ан - Чухам эйнлэзс л цир- кийн алиалагч болсон юм уу? Эсвэл сурагч байхлаа.. Батадаа аавтайгаа хамт цирн үзлэг байсан. Чарли Чаплиныг их би” ширнэ. Сурагч байхдаа алиалагч болно гэж огт боддотгүй байсан шүү. Бусад хүүхдээс ялгагддаг- гүй жирийн л хүү байсан. Харин 1950 онд циркийн сургуулиа төгсөөд «Сул утсан дээрх энсцентр» Г3»- ДЭГ анхны тоглолтоороо үзэгчидтэй учирсан юм. Тэр нэгэн тохиолдол л ми ний амьдралын цаашдын хувь заяаг тодорхойлж өг- сөн. Саратовт тоглолтын үеэр нэг алиалагч өвдлөө. Оронд нь намайг тогло гэв 20 өдөр алиалагчаар ажил | лаад л энэ мэргэжилд бие сэтгэлээ зориулсан юм. -- Таныг яагаад «нар- ны алиалагч» гэдэг. юм бэ? -- Эна ч сэтгүүлчдээс болсон хэрэг. 1956 онд манай цирк Лондонд тог- лолт хийлзэ. Танд хуурай бүрхэг цаг агаартай. Тэг- тэд нэгэн сурвалжлагч өөрийнхөө хэвлэлд «Зөвлөл тийн алиалагчийн тоглолт яг л нар мандах шиг бол- лоо» гэж бичсэн юм. Энэ сайхан нэрийг хадгалж явах юмсан, - Таныг уйлж байгаа хүүхдийг инээлгэдэг Г9- сэн, “үний нууц юу вэ? -- Гойд нууц гэж юу байх вэ? Алиалагч бол хү- мүүст баяр баясгалан бэ- лэглэдэг, Хүнлэг сайхан эе-гтэхжэг сэн аж, «НАРНЫ МОНГОЛ, ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРД АЛУАЛАГЧ» “Улсын инркийн тайзнаа манай хоёр орны циркийн байгууллагын хамтын ажиллагааны 50 жилийн ойд зо- рнулсацн тоглолт болж, үзэгч олныг баясгаж байна. Энэ хамтарсан хөтөлбөрт алдарт алиалагч, ЗХУ-ын ардын жү- жигчил Өлег ПНопов удирдагчтай алиалагчдийн хамтлаг оролцож байгаа юм. Ингээд нэрт алналагчтай хийсэн бяцхан ярилцлагыг толилуулья. . 140 өвөэшиилэээээээилиэиээиижиээы2 ИРЛЭЭ сэтгэл, дөлгөөн инээмсэг-| лэлзэрээ хүүхдүүдийг бүр ч их татна. Хамгийн со- нирхолтой нь, том хүн хир нээ хийж буй бүх зүйл маань хүүхдэд ойлгогддогт гол учир оршино. Хүүхэд алиалагч хоёр ихэр юм. шиг санагддаг. - Ханы, хүүхэд насны сонирхол юу байсан бэ? Би хүүхэд байхдаа амьтанд их хайртай, 13- жээдэг байлаа. Барсик Вася муур, Нальма нохой гээд л олон амьтан тэжэз- нэ. Ээж уурлаж загнана. Ямар ч амьтан хүүхдэд их дотно. Тиймээс хүүхэд бүр амьтан тэжээх хүсэлтэй байдаг байх. Одоо ч би амьтныг хайрладаг. Алналагч болохын тулд яах вэ? - Нисэгч шиг зоригтой байхын дээр хүнлэг зөө- лөн сэтгэлтэй, хүнийг та- тах увидастай байх чухал Мэргэжил бүхэнд хувь хүний өөрийн нь авьяас сонирхол, хүсэл эрмэлзэл тол үүрэгтэй. Авьяас гг- дэг бод уйгагүй хөдөлмө- рийн дүнд бий болж илэрч хөгжинө. -- Хүүхэд бүр үргэлж инээж явахыг хүсдэг. Гэ- тэл хааяа уйлчих юм. Ер нь инээд баясал, хүүхэд, энх тайван. 3 жаргал салшгүй холбоотой. Үү- нийг та юу гэж үздэг вэ? -- Хүний амьдрал бол инээх уйлахыг хослуул- даг жамтай. | Хөгжилтэй хүн урт насална. гэж ярь даг. Энэ ч үнэний хувь- тай. Би нэг сэтгүүлээс уйлах ашигтай гэж уншсан шүү. Нулимсаар дамжиж хүнд хуримтлагдсан эл- дэв хорт бодис ялгардаг гэнэ.(инээв). Зарим хүү- хэд муу аваад уйлдаг байх Эсвэл зэж аавдаа эрхэлж томдоод (бас инээв) Би аз жаргалтай «социалист орны хүүхдийн хувьд ив- үэж ярьж байгаа юм шүү. Харин напитїлист орны хүүхдүүдэд инээд гэж өд» рийн од шиг байдаг. Үү- ний учрыг та нар мэднэ. Инээд, аз жаргал, энх тайван, хүүхэд дээр нарыг нэмж хэлье .Нар бол ма- най амьдрал, Инээд бол баяр баясгалан. Энэ дэл- хийн бүх хүүхэд үргэлж инээж баясаж яваасай гэж хүсдэг. Танд баярлалаа. Сони- ныхоо мянга мянган ун- шигчийн чин сэтгэлийн мэндийг уламжилья. | Ярилцсан Н.ЭНХЧИМЭГ 12 НАСТАЙ ОЮУТАН Москвагийн их сургуулийн физикийн факультетийн аюут- нуудтай хамт нэгэн бяцхан хүү суралцдаг. Түүнийг /Сережа Гришин гэдэг. Энэ оны хавар Криворжскийн 26 дугаар дунд сургуулийг онц Дүнтэй төгс- сөн юм, Ийм хүнд салбарт урьд өмнө 12 настай оюутан сурч байсангүй. Харин энэ удаа бяцхан хүүгийн ер бусын авьяас чадвар, хүсэл эрмэлз- лийг харгалзан туршлагын жур- маар элсүүлсэн юм. Сережа өөрийн үе тэнгийнхнээс ялгаг- дах ер бусын түргэн хөгжил- тэй хүүхэд, Тэр хүү Кривой Рогд төрсөн. Дөнгөж дөрвөн сартайгаасаа ярьж, найман сар- тайдаа явж, хоёр настай дөрвөн сартайдаа чблөөтэй уншдаг болжээ. Бас томчуудаас дутах- гүйгээр шатар сайн тоглочихно Сургуульд шууд гуравдугаар ангиас зхлэн суралцаж арван- хоёр насандаа 10 дугаар ангиа төгсөж, одоо Оюутан болоод байна, Ч25БӨМБӨРЦ ХҮҮХЭД ХОЁ УУЛЗАЛТ Ю7 ХАРУУЛДВ Исланд улсын нийслэл Рейньявикт болсон зөвлөлт, америкийн уулзалт ямар үр дүн өгснийг ДдЭЛХийН олон нийт, түүний дӨотор манай га- ригийн хүүхэд багачууд ч сонирхож байна, Энэ уулзал тзар хүн төрөлхтний амин чухал асуудал-- зэвсэглэ- лээр хөөцөлдөхийг зогсоох, цөмийн зэвсэг хураах асууд- лууд голлон хэлэлцсэн юм. Рейкьявикийн уулзалтад Зөв лөлт Холбоот Улс энх тай- ванч санал санаачилга бүхий дүүрэн хавтастай очсон би- лээ. Энэ удаад зөвлөлтийн удирдагч М.С.Гарбачев гур” ван чухал санал тавив. 222:4:02153 САНАЛ НЬ стратегийн давшилтын зэв- сэгтэй холбоотой байлаа. Зөвлөлт Холбоот Улс хоёр талын энэ төрлийн зэвсгийг эхний таван жилд 50 хувь хорогдуулвад зохино гэж үз- сэн юм. ХОЁР ДАХЬ САНАЛНЬ дунд тусгалын пуужинд х2- маарна. Зөвлөлт Холбоот Улс Европт хоёр талын ийм ангиллын пуужинг бүрэн устгахыг санал болгоод, Их Британи, Францын пуужинт цөмийн зэвсгийг харгалзан үзэх хэрэггүй гэж мэдэгдэ сэн билээ. ГУРАВ ДАХЬ САНАЛ НЬ пуужингийн дөвтслгоо- ноос хамгаалах системийг хяз гаарлах тухай гзрэз, цөмийн туршилтыг хориглох асуу” дал байв. Пуужингийн довтол гооноос хамгаалах системийг хязгаарлах тухай | хугацаа- гүй гэрээг 1972 онд байгуул сан юм. Тийнхүү Рейкьяви»- кийн уулзалтад ЗөвлелтХол боот Улс хүн төрөлхтний сайн сайхан ирээдүйн итгэл өвөрлөж очсон атал амери».- кийн тал Женевийн хэлэл- цээн дээр улиг болсон зүйлээ давтаж, чухамдаа Михаил Горбачевын дүрслэн хэлс- нээр, «..Сагсандаа жимс түүхийн тулд л гар хоосон очсон...» байлаа. Асуудлыг ямар нэг байдлаар тайлах, урагш ахих санаа бүхий нэг ч шинэ хандлага гаргасан» гүй, нэг ч шинэ санаа сэд- сэнгүй. Дээрх болон санал болгосон бусад арга хэм- жээг АНУ хүлээн авсансан бол хүн төрөлхтний амьдр2» лын шинэ эрин--цөмийн зэв» сэггүй эриний эхлэл тавигдах байлаа. Гэсэн ч энэ удаагийн уулзалт нийт улс төрийн амьдралд томхон үйл явдал болж, нөхцөл байдалд шинэ үнэлэлт дүгнэлт, өгч, цөмийн эринд улс төрийн хувьд ши- нээр сэтгэх нь чухал, Зөв зүйтэй болохыг эрүүл саруул санаа бодол бүхий хүн арч дад бүрэн итгүүллээ. И. ЧУЛУУНХҮҮ, (Монголпресс) “Октябрийн баяр. Баазад баяр тэмдэглэнэ гэдэг өвөр- мөц, жагсаалд бэлтгэх со- нин. Бидний хэдэн жолооч машинаа «мухарлаад» (үнэндээ элдэв илүү дэлүү зүйл. тэвш мэтийг тайлж авна гэсэн үг) тавцан дээр босоо хөрөг зургийг байрлуулж «энд тэнд нь чимэг гоёл зүүж нь Лениний байлаа. Манай баазын мэргэжил- бидний дууддаг Данийл Петрович тэн Дангаа гэж миний дэргэд ирээд: -- Улаан туг, улаан ок- тябрь. хорошо гэж эрхий- гээ гозойлгочихоод яваад өглөө. Данийл -Петрович мэргэжилтнээр манайд ажиллаад ердөө л хагас жил болж байгаа хүн. Гэ- сэн Ч бид түүнтэй аль схэ- дийнэ дасал болон Дангаа : гэж өөриймсөг нэрлэх бол- сон байлаа. Баярын жагсгал эхлэхэд байхад Дангаа зургаа, долоо орчим насны хүүг кабинд суул: бэлэн болчихоод таад: - Павлушна сиди, спо” нойно гээд хаалгаа сайн хаагаад явлаа. Би хөл үй- мээнийг цонхоор ажиглан хүүг төдий л анхаарсангүй. Тэр жаал хөөрч баярласан- даа дэвхцэн машины он- горхой цонхоор. бөндийтэл үлээсэн бөмбөлөгөө чихэж гаргах гэж байгаад. хага-. лахад цочиж өндийн харвал: Ээтэн хошуутай жижиг монгол гутлаараа машины руу жийж, цээжин биеэ онгорхой цон- урд хайрцаг й 2 --5ү2 Є-223:22 шУтЧ Аавын мөрөн дээр суун Алсын оддыг хэлхэж тоглодог "Алдрай бага наснаас минь Л "Агуу их үнэн намайг 5-0 хөтӨЛСӨН Ээжийн өвөр дээр эрхлэн Энгэрийн цэцгийг сүлжиж ” тоглодог Энхрий бага наснаас Энгүй их үнэн биднийг ЭРЭЭ В-д хөтөлсөн | хоол унднаас орос орны хүмүүс, хотын байдалтай танилцахыг Хү- сэх боловч үүгээр, түүгээр явахыг тас хориглосон бай- лаа. “Аргагүй шүү -дээ. Дайны хүнд цаг юм Чинь. Хот бүхэлдээ дүнсгэр саа рал, анир чимээгүй. Хааяа - нэг хүн ийш тийш явж .Ха- 2 Цоо ЖГО228 ОКТЯБРИЙН ҮНЭН- хоор бараг бүхэлд нь гар- гачихсан аавынхаа захис- ныг аль хэдийнэ мартчи- хаа байдаг байх чадлаараа лан хашгичиж байлаа. Сэтгэлд хоногшин танил болсон монгол гутлыг ха- раад зүрх хурдан, хурдан дэлсч өөрийн тааврыг бат- лахаар ухас хийтэл жаг- саал эхэлчихлээ, Олон хү- ний дунд том машинаар жагсана гэдэг амаргүй Ч гэсэн сэтгэлдээ өнө эртний нэг явдлыг дурссаар яв- лаа... 1943 оны хавар. Цас хайлмагтан урь орсон цаг. Бидний Ховд, Увсын нутгаас мах, давс, заримдаа хөх арвайн гурил тээн Культук хотод аваачиж өгдөг Биднийг Федор жээлдүү насны өндөр шар орос хил дээр угтаад хот- руу авчирна. арваад жолооч байлаа, гэгч хи- Өдөртөө цас нь хайл- магтан гоожиж | шөнөдөө хөлддөг бололтой, | мөс дээврээс бөнжийн унжсан намхан байшингийн-жижиг өрөөнд амарна. Машиныг маань сараалжин виулж, биднийг зүсэм хар талх, дайлна. зэргэлдээх төмөр хашаанд та- ногоотой шөлөөр " Залуу байсан болохоор илүүгээр рагдана. Хэдийгээр урин дулаан цаг орсон гэлээ Ч, тэд даарсан юм шиг гүй- хээрээ явна. . Би хашааны үүдэнд: зог-. соод элдвийг Хүүхэд бол хүүхэд шүү дээ. Хашааны мөс хайлмагтсан дээр хоёр гурван хөвгүүн төмөр дээр сууж гулгаж тоглоно. Хол яваа хүнд хэ- сонирхоно. урд талд товгор Торниж бойжсон юм. Тэмцлийн түүхэнд од шиг” гялалзаж Тэргүүн эгнээнд гал шиг 4 » дүрэлзэж Баатар ар Чапаев болон 1 тоглож Бяцхан зүрхэндээ зориг р ” хурааж өссөн . Үхлийн сумыг цээжээрээ схааж Үүрдийн ганц хормоос мөнх насыг олсон “Александр Матросов - болж тоглон Атгахан зүрхэндээ золбоо 1 зэжийнхээ эрээн хүүдийтэй ааруулаа өгөх эзэн олсондоо баясан, ЖжЖж эж Өвхийгч рэг болно, хүн хард өг зэхсэн --Хүүе! Хүүш! ЖЖаалуу- хам! гэж даллавал хоёр нь бололтой цаашаа учиргүй хурдан гүйв. Ха- рин гялгар хар саравчтай малгай өмсч, томдсон өвВ- лийн пальто дээр суран бүсэлж, ханзархай гутлаа төмөр утсаар эв хав- гүй торгосон, цэнхэр нүд- тэй дүрсгүй байрын жаал дөхөж ирснээ: - Жаргалын төлөө амиа 7 соӨРСӨН бүхэн 2Каахандаа бас л тоглодог байсанд итгэнэ Орон улсынхаа төлөө со амиа өгөх үнэнийг Октябрийн үр садаас олсон гэдэгт ИтгэнэЭ.. Цэнхэр шувуухай шиг “ Саманта Онгоцны осолд орсон Ч. Цэцэг барьсан Катя охин Орчлон дэлхий. дээгүүр Ё алхаж . төрөлхтний хувь || 2 үехэн бид тоглодог Хе ЯАХ “заяаг шийдэхэд. , муухай чарлан яах нїїхийн | зуургүй. дэгээдэж орхиод зугтав, Би гөлгөр халтир- гаан дээр тогтож чадалгүй тас гэдэргээ савлаа. Дүрс жаалыг залхаах нь байтугай унасандаа учир- гүй ичин, талаар нэг тар: сан ууттай ааруулаа цуг. дуулж ч авалгүй харайл- гаж оров. Удаж төдөлгүй Федор нөгөө хүүг оруулаад ирлээ. -- Хүүг уучлахыг хү сье. Таныг дайсан гэж ан» - дуурчээ. Хүүгийн эцэг нь фронтод амь үрэгдсэн. Эх нь бүжигчин хүн. Саяхан тоглолтоор яваад бөмбөг- дөлтөд нэрвэгдсэн. Дима эмээтэйгээ хамт суудаг юм гэлээ. Бид ч хүүгийн хүнд бэрх хувь заяаг өрөвдөн дор бүрдээ өхөөрдөн тав. арван ааруул хурууд өгч билээ. Дима баярлаж таларх- санаа илэрхийлж | байгаа бололтой нүд нь хөгжилтэй цэнхэртэн байснаа ууттай ааруулаа ширээн дээр тавьж булбарай жижиг га- раа саравчиндаа хүргэн ёсолж, өрөөсөн ташаагаа хэвлүүхэн гэгч тулаад амандаа дуу исгэчин жигд тайвнаар шал доргион бү- жиглэж гарав. Босч суун, хөлөө дээр дээр өргөн бүжиглэх бүрий томдсон цэрэг малгай дух руу нь унан нүдийг нь хаачихна. Биднийг ирэх бүрийд Дима тосно. Түүнийг баяр- луулахаар дор бүрдээ бэлтгэх бөгөөд, жаал хүү ч өөртөө байгаа бүх авьяа- саа бидэнд хайргүй зоринул- на. Тэрээр ёслолын байдал- тай хараа дээгүүр, бие цэх зогсоод их л эрэмгий аял- гуутай орос дууг чанга дуулан бидний өмнүүр цэ- рэг алхаагаар явж өнгөрө- хөд ялалтын зөн совин өөрийн эрхгүй бие сэтгэ- лийг эзэмдэн хөгжилтэй зугаатай “болдогсон. Инээмсэглэл бэлэглэн эргэж ирсэн “Гагарин болон нисч Гайхамшгийг бүтээх их хүслийг --цээжиндээ цэцэг шиг ургуулж 3 22 өссөн бид... «Соёмбо» үсэгт тугаа мандуулж сууж | «Монгол гэдэг нэгэн нэрийг ертөнцийн ” Морьтон ардын хүү «Союз» хөлгийн бүхээгт | жаалхүү бидэнтэй удаа байх ч үгүй. Томдсон паль- тогоо хөөргөн бүсэлж хоёр гараа шанаандаа дэрлэн хэвтэж буй хүний дүр үзүү", дээд яваад өгнө. Дохиогоор эмээгээ хэвт- рийн, өвчтэй байгааг ойл- гуулж байгаа нь тэр. Нэг удаа жаал маань биднийг | тосоод нөгөө өхөөрдөм авьяасаа үзүүлэхийн оронд хуруудын хэлтэрхий хац, раа түнхийтэл чихэж, хан- зархай гутлаа тайлж, пий» чшингийн аманд хатаахаар тухлан суухад нь би дөхөж очоод: - Дима эмээ чинь яа. сан? гэж ойлгуулах санаа- тай шанаандаа хоёр гараа дэрлэвэл жаал маань гу: нигтайгаар санаа алдаад мөн л гараа дэлгэлээ, - Хүүгийн эмээ нь талий» гаач болсныг Федороос м9- дэв. Дараагийн удаа ээ- жээрээ жижиг монгол ГУ- тал, арьсан дээл хийлгэн авч явлаа. Угньби сэтгэлдээ ЦЭН- хэр нүдтэй жаал хүүг өөрийн болгож авна. Өнч- рөл, хагацал, өлсгөлөн зов- лонгоос аварна гэсэн нэгэн санаа өвлөн байлаа. Үүний- гээ хэрхэн ойлгуулж, ямар замаар шийдэхээ Огт МЭД- дэггүй. Гэвч хүсэл мөрөөдөл маань талаар өнгөрчээ. Ди- маг өнчин хүүхдийн асрам- жийн газар хүргэж өгсөн байлаа. Би дээл гутлаа заавал хүүд өгөөрэй гэж Федорт үлдээгээд буцлаа. Буцах замдаа бидний бяцхан Дима ямар ч зов- лон гуниг эдлэвч эх орноо орхин энд ирэхгүй байсан- “даа гэж сэтгэлээ тайвшруу- лан ярьцгааж явсансан. Миний хажууд зэрэгцэн хөхүүн баясч яваа Павлу- шийн аав-Данийл Петрови», чийн толгойг салхинд дэр- вэн хийсэх улаан туг дар й. цаглан бүтээгээд сайн ха рагдахгүй байлаа. Дима! Хүү минь. Зөв- лөлт орны хөгжилтэйхэн жаал минь. » Ч. БАЯРТОГТОХ “ф? - : / ь!. Сайн сайхан үйлс рүү дөхүүлж өсгөсөн |) Хүслээс минь гардаж. Хүрэх ирээдүйн минь . ) зүг ойртуулж өгсөн ТУ. Энэрлийн гэгээ зэж ш Элбэрлийн гэрэл аав шї Гараас хөтөлж хүн | Гайхамшигт энз үнэн “Октябрийнх Ертөнцөд төрсөн. ь 55 35 Есөн хүслийн алс ти 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ф М73(2193)1їф1986 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 12, 9 ЛХАГВА Є6ҮНЭ 10 МӨНГӨ Өвлийн эхний й гу 50) нг байна уу? Найзууд аа! Сайхан амарцгаав 5 хичээлийн бүтэн улирал ардаа үдэж бас нэг шинэ улиралтай золголоо. Ямар гоё вэ? Ертөн- цийн нууцыг нээх эрдмийн аян, шинэ мэдлэгт дууд- сан -- хонхон дуу юутай дотно вэ? Хүүхдүүд ээ! Бид шинээр чухам юу сурч мэдэв? ЗУРАГ ДЭЭР: . єг Бүлгэмийн-зөвлөлийн дар» а Г. Тэнгэр, онц сурлагатан А. Хишигжаргал Р Сурагч Б. Тунгалаг бяцхан дүү нартаа тоглоом хийж Өгч дурсгасан нь дүү нарынх нь хайртай тоглоо- Хүнд тустай, нийгэмд ашигтай ямар үйлс бүтээсэн билээ? Ангиараа, бүлгээрээ гаар улирлын эцэст би, хүрсэн байх вэ? гэдгээ тодорхойльё! ө ХИЧЭЭЛИЙН НЭГ УЛИ- РАЛ. Энэ нь ердөө хоёр сар үргэлжлэх богино хуга- цаа. Сурагч хүний хувьд мэдлэг, оюунаа баяжуулах эрдмийн их аяны хариуц- лагатай үе. 1986--1987 ов, Эх орон “даяар шинэ Ү1 таван жилийн ажил- даа їпамдан орсон үед пионер бүр сурлага, хү- мүүжилдээ тодорхой ахиц, амжилт гаргах зорилт өм- нөө тавилаа. Зорилгоо, авсан амлалтаа хэн, хэрхэн биелүүлэв, Нийслэлийн 54 дүгээр сургуулиар очицгооё! - Би пионерийн 19 дү- тээр бүлгийн дарга. Пио- иерийн ажлын бага ч .гэ- єэн мэдлэгтэй боллоо. Бүх хичээлдээ онц суралцаж, сургуулийн хөдөлмөрийн аварга болсон гэж 4-ийн «Вэ» ангийн сурагч Т. Тун- галаг ярьж байна. Бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга Г. Тэнгэр: -4 Манай бүлгэмийн иионерүүд өнгөрсөн улни- ралд их Лениний хэл-орос жэл шамдан сурах зөрил- го тавьсан. Үүний тулд | Зөвлөлтийн хүүхдийн ХЭВ- лэл ашиглаж, орос хэл . - Өсвөрийн сухбаатарчууд «Бүхий олон багачууд аа» гээд Нацагдоржоо дурсдаг. Надагдоржоо тээд «Бүхий олон»-оо дуулдаг нь жи- рийн тохиолдол биш, түү: хэн уламжлалт зүйл юм. Птионерийй хэргийг эрхлэх товчооны анхиы даргаар Нацагдорж хавсран ажил- лаж байхдаа “Хүүхэд та нарыг сурган хүмүүжүүлэх эцэг эх чинь, ардын сур- гуулийн гэгээн танхим ба хувьсгалт | залуучуудаас байгуулсан "пионер бага- чуудын холбоо байна» тэ- сэн үгээ хөдөөгийч уул мын нэг болжээ. ын сурагын Зооарах ахиула- хад сурагч аруул-эрдэнэ хэлэлцэж дүгнээд хоёрду- их анхаардаг. уван бид чухам ямар амжилтад С. БОДООШ дээр ном унших хөдөлгөөн өрнүүллээ, Хоёрдогч түү- ( Ю0 хий эд ашиглах зорилгоор Л- 3 жимсний чанамлын шил Зажыг1 цуглуулах аян хоёр шат- тай зохиов. ЇЇ, ТУ хороол- лын таван байрыг нүдлэн хамгаалж байна.гэлээ. - Т-тийн «А» ангийн сурагч П. Баяраа-Манай бүлэг хоёрдогч түүхий эд цуглуулах аянд амжилттай сайн оролцож бусад анги бүлгийг хошуучиллаа. гэв. Бидний ярианд Х. Саруул- эрдэнэ оролцолс -- Би сайн сурдаг. Өн- төрсөн жилийн 1 улирлын дүнтэй харьцуулахад сур- лагын чанарт.,ахиц гарлаа. Өрос хэлний мэдлэгээ дээшлүүлэхийн тулд: зөв- лөлтийн хүүхдийн тог мол хэвлэл уншдаг. Манай ан- гийнхан хоцрогчгүй хамт олон болохын тулд «Нэг нь нийтийн төлөө, нийт.нь нэгийнхээ «төлөө» гэсэн уриан дор ажиллаж, эвсэг нийтэч хамт олныг Фбүр- дүүллээ- гэв. Олон сурагч 1 улирлаар онц, сайн суралцсан ам- жилттай !! улиралтай зол- гожээ. гэж 1929 оны. дөрөвдү- гээр сард «Залгамжлагч» , сэтгүүлийн хуудаснаа би- чиж, бүхий олон багачуу- дыг пионерийн ажилд өр- гөнөөр оролцохыг уриалж байв. Ялангуяа зөвлөлтийн пиолерүүдтэй холбоо тог- талаар цуурайтуулан: С08- лын үрийг тарилцаж ЯВ-., сан- билээ. - Д.Нацагдорж «Хойчийг залгамжлагч . багачуудын хөлбөо» үүссэн анхны өдД- рөөс-эхлэн бүлэг салаадын гэгээрэл боловсролын аж- лыг ямар хэлбэрээр яаж тоож, туршлагы нь судла хийхийг ихээхэн анхаарч | хаар захиа илгээх, ирсэн байжээ. . захиаг хкйлаыллоэй сэт- 2 гүүлд нээсэн 4 даадын Д. Нацагдорж, олон бүл | үронерүүдтэй харилцсан гийн удирдагч нарт хандаж «Бүлгийн удирдагч ба пно- нерүүдээс тус тусын бүл- гүүдийн байдлыг бичиж ирүүлэн, улмаар нийтлүү- лэн хэвлүүлэх... огт тул- гуурлаж мэдэхгүй Соловс- ролын талын зүйл байвал нөр ба.аль аймаг, хошуу- ны хэддүгээр бүлгийн ги- шүүн, ба удирдагч боло- нь» гэдэг буланд нийтлэх, хариу бичих ажлыг биеч- лэн хийж байсныг нэгэн жишээгээр: тодруулья. Нийгэм Журамт Бүгд Найрамдах Туркмен Улсын Ашхабад хотын инонерийн 21, 24 дүгээр бүлгүүдээс Пионерийн төв товчооиоо нэгэп аахиа ирүүлжээ, Уг хыг тодорхойлон асуултаа захиаг Д. Нацагдорж Хү- зүйлчЛэн гаргаж, тус тов лээж аваад монголын товчооноО азахиллаар инонёер, багачуудын бай. ирүүлж байр”т | зохин гууллагын өсөлт хогжил б»с бут 0 Тал тийн байдал, бүлэг салаад «гэгээрлийн хурал хийж, хувьсгалын утга бүхий ном дэвтэр тайлбарлах, ханын. сонин гаргах, улаан булан байгуулах» зэргийн олон хэлбэрийн ажил хийж байгаагаа дурдаад Гаднын цаашид. үргэлжийн холбоо тогтоон, туршлагаа харил- цан солилцохыг хүссэн ха- риу бичсэн байна. Д. На- цагдорж. ингэж, зөвлөлтийн ипонерүүдтэй нөхөрсөг ха- рилцаа тогтоож, байсан нь 1929 оны «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 5 дугаарт нӨ- хөрлөл найрамдлын түүх болон үлдэж, манай орны багачууд гадаад орны хүүх- ДҮүлтэй интернационалч нөхөрсөг холбоо тогтоох эхлэл болжээ. Монголын пионерийн байгууллага 1929 онд олоп улсын пио- нерийп байгууллагын ги- шүүн болж, Мооивад бол- шининн үнэд сон Бүх Хо н пмоне рийн анхдугаар их хурал: Берлинд 1930 онд болсон Германы пионерийн хуралд төлөөлөгчөө оролцууланс гадаад орны хүүхдийн. бай- гууллагын “ажил амьдрал» тай ажлаа нягт холбосон юм. Тэр үеэс монголын өс вөрийн олон багачууд дэл- хийн түм буман хүүхдүүдч тэй найрамдал нөхөрлөлөө тогтоон, энх амгалан, аз жаргалтайгаар эрдэм нбч моо сурч, .Д. Нацагдорч жийнхоо зохиосон «Бүхий олон багачууд»-аа дуул4 саар 60 гаруй жгл боллоо. Нацагдорж мэндэгсээр 80 нас хүрлээ. Д, Нацагдорж маань нас сүүдэр ная хүрч сэн ч насан залуу хэвээрээ бүхий олон багачуудынхаа “дунд найраг шүлгээ унш саар байна. 1 ШУА ицйн Хэл, зохиолын хүрээлэнгийн эрдэм шин« жилтээний ажилтан, дэд эрдэмтэн 4. БАЛДАН ГЭэТүҮ РЭГ өннэиэсиг- | -н Ы-----4 Е-ЧЕЕЗ ЕН ТЭЭ ҮЛЖВс ---Өилслєлтшш тш тг тэ ши ртээ эээ зсӨлллштї--0 0-2 Е-5Е-з ПИОНЕР, ИДЭВХТЭН, САНААЧИЛГА Жо ї ДАЛАЙД ДУСАЛ НЭМЭР ЇЇ ЇД ШАРЫН Архангай аймгийн Ха- ЗАХИДАЛ ЮУН ТУХАЙ ӨГҮҮЛЭВ? шолтнүБэнг сард манай редакци идэвхтэн бичигч ы МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрий гуулийн Сурагч Б. Єанур | “эсээ дүгВэр сайр ан өлтийн найрамд- двэрийг ГУУ. Й 3 хү Ё н 1 уулийн сурагч Б. Сандаг ! өрвситүхэх мэ манай орны сургууль Бү жилийн жилд яахннуаа 28. шосэн ажил Еєсийлэглэн тэхүү Өявьгт113 боо үлэг бүр багагүй ажил зохиож | хамт нэгдлийн адуу мал- Мьсхг тэлэн от, Яна. Саяхан бид Найрамдлын районы ладаг ажээ. Энэ д/ 10 каолр сургууль, бүлгэмийн ажил байдалтай та- нэ : ё5 7-1 гарч байна. - нер сурагчдын «Намрын лагчидтай 4 Ы дтай мөр зэрэгцэн ажиллаа. ! - буухиа--86» нэртэй спар- Ф Аравдугаар сард? Сургууль, бүлгэмүүд хөдөлмөр такиад болов, Тамирчин соёлын чуулганаа хийж, зун, намар хийсэн ажлаа - сурагчид спортын дөлоон дүгцээ. 2 ? Р 1 - төрөлд хурд, хүчээ сорьж, х нилцлаа. Тэдний заримд бага ч болов ши- нэ эрэл хайгуул хийж сонирхолтой хэлбэрээр т «Далайд дусал нэмэр» гэдэг. Хэн нь ч өөрийн ажилд болох зарим ажлаас товч танилцуулья! Ч х, Ф 20 НЯМ ГАРИГ атар хот Москвагийн нэрэмжит улсыг | 33 дугаар сургуулийн бүлгэмийн Зөвий Ээ ажлыг өртөөчилсөн хэлбэрээр зохиож байна. пионерийн ажлыг зохиох хандлага тусгаж, санаа авч өлөөс пионерийн "8 даага сургаж сургуулийн- хаа эмнэг сургалтын авар- га болжээ. Сандаг ҮШ ан- гиа төгсөөд адуучин болох хүсэлтэй гэнэ, Баянхонгор аймгийн Баянбулаг су- мын дунд сургуулийн пио- охидоос ЛЖ, Мөнхжаргал, хөвгүүдээс Б. Мөнх-эр- дэнэ нар 2--3 төрөлд ам- жилт үзүүллээ, Ф Аравдугаар сард, Октябрийн хувьсгалын 70 жилийн ойд зориулсан «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж, Октябрийн орны анд нөхдөөсөө суралцья» урван дор «Залгамж үе» аян шинэ гараагаа эхэллээ. Ф Аравдугаар сард, «Пионерийн десант-ургацын талбайд» аян амжилттай үргэлжилж пионер багачууд намрын ургац хураах ажилд тариаланч, мех тай байна. Батширээт сумын дунд сургуулийн пионерүүд «Лениний үйл хэрэгт үнэнч єкуу ажлыг орос хзлээр 30- хиож, «Хөгжилтэй гараа» тэмцээнд сургууль, бүлгэ- мийн олон сурагч хам лт «20 єнм гариг» нэртэй энэ ажлыг ня 4 байж, Октябрий ЭГБАВЛЛЫС2 нэ Говь-Алтай АйШГИЙН 7 рийн орны анд рагдсан байна. | дад «Алаг цэцэг, алтан загас», «Байгаль тхУйшАГ хоёр» за Чандмана сумын дунд сур... НӨХДӨӨСӨӨ суралцья» Нийслэлийн 10 жилийн ш эм вт ажил хүүхдүүдийн сонирхлыг их татав. «Бай- | гуулийн УП ангийн «А» | УРнатай «Залгамж үе» ая 72 дугаар сургуулийн 10- ль ХҮҮХЖД Эй! ажлыг есөн өртөөтэйгөөр зохиож, «Б» бүлгийн пионерүүд (ЯВ? Шинэ гараандаа сурла- ын «Б» ангийн эвлэлийн | пнонерүүд өртөө бүрээс байгалийн тухай шинийг мэ. 5 сонирхолтой ажил зохиов, Гё? ХӨДӨЛмөрийн амжилт гишүүд хөдөлмөр амрал- дэж, юу мэдсэнээ сүүлчийн өртөөн дээр асуулт ха- | Эхлээд биеийн тамир, да? ГЭРГАВ- Тэд долоо хоногийн тын «Цагаан нуга» зус- ив. риултын тэмцээнээр шалгуулдаг байна. “раа нь математикийн хи- ХУгацаагаар сурна лан ногооны талбайд | Ө ЦАГ ҮЕ, ҮЙЛ ЯВДАЛ - чээлд хүч чадал, оюун Уралдаан зохиож 496 су- ажиллан 3.5 тонн өвс ха- ХХХШ сургүүлий гхаанаа сорьцгоов. Тэм- ЭГЧ 732 «онц» дүн авчээ. даж тушаасан амжилтаар ын. сургуулийн ямар ч пнонертэй уулзсан дэл- у 3. бОй Мөрөн сумын 8 жил, Бор- хий дахинд болж буй үй: цээний дүн гарахад оноо рөн су . сургуулийн хөдөлмөрийн 1! байгуулах ун үйл явдал, эх орныхоо бүтээн нв 62:62 болж хоёр баг хайн-. ӨНДӨРийн 10 жилийн сур- аварга анги болжээ. Эрдэ- гэйВасэгэйн р дыг оөн иолнэ. Үүний гол нууц | цав. Мөн аймгийн пионер ТУУЛЬД монгол,зөвлөлтийН нэт хотын Жаргалант хо - Час: .Х, д бүр «Дөг үе, үйл явдал», «Бидний мэд- сурагчдын хөдөлмөр соё- найрамдлын сарын үеэр рооны (10 жилийн сур- | зохих зүйлс» гэсэн дэвтэр хөтөлж, радио телеви- 59В лын чуулган болж түүнд ОРОС Дуу. шүлэг, бүжигсу- гууль, Багануур хотын 10 зээр үзэж, сонссон сонин хэвлэлээс уншсан, баг- хөдөлмөр, бүтээлээрээ шал- РЭХ, зөвлөлтийн анд Найз жилийн сургуулийн пино- ав. Шийн ярьсан зүйлийг тухай бүр тэмдэглэж улс тө тарсан 78 сурагч оролцов. НаРтаа захидал бичих ХӨ- «нер сурагчид хөдөлмөрийн | рийн талаар мэдлэгээ гүнзгийрүүлдэг байна. ма Энэ оны аймгийн хөдөлмө- ДӨЛГӨӨН өрнүүлсэн байна. У улирлаар малчин, тарна- и! Ф МИНИЙ ЭЗЭМШИХ МЭРГЭЖИЛ (|| | рийн аваргаар есөн сурагч. Сэлэнгэ аймгийн төвийн ланч ах, эгч нартаа тусалж Тус бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд сургуулийн багш, ын шалгарсан байна, Цогт су? 8 жилийн Ш. сургууль, Үр бүтээлтэй ажиллаж !! эмч, номын санч, болон эцэг эхчүүдийн ажлын газрыг мын хөдөлмөрч багачууд (Зүүн бүрэн сумын дунд амар о түшиглэсэн төрөл бүрийн ажил мэргэжлийн хэсэг «Пионерийн десант-урга- Б42::85-дде ли Ийнхүү манай сонины мэргэжил» гэж бахархан дийг хамарна. | гуулсан «Залуу эмч», «Залуу лектор», «Залуу кино механикч» зэрэг хэсгүүдэд хүүхдүүд сурч мэргэжлийн чиг баримжаа олж авдаг. Түүнийгээ «Миний эээмших өв ярина. Хэсэг бүр 7--8 хүүх- |! Ө ГЭРИЙН НЭГДЭЛ 53 дугаар сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлөөс ойрол- цоо хэд хэдэн хашааны хүүхдүүдийг нэгтгэж «Гэрийн нэгдэл» байгуулжээ. Гэрийн нэгдлийнхэн хамтарч хи- чээл давтан., гэрийн даалгавар хийж, сул сурлагатан- гүй болохоор үүрэг аваад шамдаж байна. : Ө «НАЙРАМДАЛ» КЛУБ 69 дүгээр сургуулийн бүлгэм «Найрамдал» клуб ажиллаж байна. Авьяас сонирхлыг нь харгалзан бай-ав Т ї Ї Ї 4 АХхХхХҮхэхххххХҮэхҮэхХҮМҮХХҮҮМхххмхххлсҮмхуххсүссүүүүххх ЗОХИОЛЫН БААТРУУД МАНАЙ БАЙРАНД Өвөрхангай аймгийн Зүйл Л. ИНямготовын «Төлийн цын. талбайд» аянаар най- хадлан тэжээл сайхан амжилт ман тонн бэлтгэж гаргав. Хөвсгөл аймгийн Цагаан- Уул, Галт сумдын пионер сурагчдын хөдөлмөр Сс0ё- лын чуулган болж түүнд багачууд сум нэгдэл, ул- сын төлөвлөгөөт зорилтыг хэрэгжүүлэхэд тодорхой хувь нэмэр оруулснаа ярни- лаа. Баянзүрх сумын 8 шилийн сургуулийн нам- рын кросс бэлтгэл, тай. Зочин ах эгч нар ньч тэдэнд дуу Хуурын дээ чид бүхнээ хаяж гээхгүйн тө- лөө» уриан дор тарналанч ах эгч нартаа тариа, нөгоо хураах ажилд нь идэвхтэй тусалжээ. Сүхбаатар аймгийн тө- вийн 10 жил, Увс аймгийн Хяргас сумын 8 жил, Эр- дэнэт хотын 8 жилийн ЇН сургуульд монгол, зөвлөл- тийн найрамдлын сараар олон хэлбэрийн ажил зо- хиожэз, Найрамдлын са рын үеэр улс төрийн дуу Ш, БУДЫН авсан фото ндэвхтэн бичигчид сур тууль, анги хамт олныхоо ажил үйлсээс сониндоо бичжээ. Сонины тоймыг Архангай- гаас Д. Зогөртэг ай то: хонгороос оржханд, 9 Ганболд: Говь-Алтайгаас Д. Баяржаргал, Ж. Гомбо, Б. Бат-Эрдэнэ. Хэнтийгээс Мөнбиш, Г. хх-чалчиил Эй Гөнн концерт Ч) байгуулан ажиллаж байна. Гадаадад болон олон ул-9З сургууль байнга хийдэг НЫ хамтлагууд Сарантуяа, Увсаас 5Б, Мөн- | сын пионерийн «Найрамдал», бусад лагернудад 1! 7-гийн «А», 8-ын «А», ТОГЛОЖ, энх шгүртээж ЦУГ- хөө, Эрдэнэтээс Д. Нямсүрэн, .- ама энээ бу- В хний бай лаан хийж, «Найрамдал» ү, Монхдой, Улаанбаатараас рсан пионер сурагчид шинээр сурч мэдсэн Эг ний ч4Б» ангиуд Э шил сэдэвт буухиа уралдаан Д. Батмөнх, Багануураас Д. : | саддаа зааж сургадаг. «Залгамж үе» аяны «Энх шалгарчээ. ЭрЇВВэЭВ! ТүиэхавшхилдэайШголоЛОЭй Яа - Ш тайван найрамдал, Бахерхайй жингүүрээн аялахад тус | Хонгил зймгийл хөдэж Мн эс хэчҮн Банн хуу хха ХОмнтсжг эв клуб гол ажлаа чиглүүлдэг байна. нь? мөрч багачууд ч зун, на- дуулаачдын хамтлаг шал УТГА ЗОХИОЛЫН ЇЇ Манай сурвалжлагч Н. ЭНХЧИМЭГ Т мар, Зэйсн «хэнийг “ээг лцээхИиэнэж АЖИЛТАН СО 2 97-1:18-1- Г 2) 54 5257111 151,14:3 44 ши 3: ин 9 ї ЯЛЛуагАлААС ( БИДНИЙ БЭЛЭГ ми БИД «ЦЭЦЭГЧИД» НЭРТЭЙ 2 Пионерүүд хүндэт з0ч- жээ авчирчээ. Ө ї! 8, Сүхбаатар аймгийн Тү байна. Саяхан цэцэгнээсээ доо олон сайхан бэлэгтэй ЗУРАГ ДЭЭР: ЗСБНУк- “Гү мэнцогтын сангийн аж 28 кг үр авч шилжүүлэн 2 угтлаа. Зарим нь онц сур ранн улсын жишээн дээр ПИГ , ахуйн 10 жилийн сургуу: суулгав, Манай ангийн су- 2 лагаар нөгөө зарим нь дуу зохиогдсон ЗХУ-ын өдрүү ! а лийн 7-гийн «Б» ангийнх- рагч Оюунжаргал зургаан 7 хөгжмийнхөө дээжээр бас дийн арга хэмжээнд орөлц- ныг «Цэцэгчид» гэж нэр- иг үр түүж аймгийн хө нэг хэсэг "ЫР Хоцүнэн сон төлөөлөгч А. А. Чер- лэдэг. Бид ангиа бяцхан . дөлмөр соёлын чуулганд 9 Белл алЛЛЖх тү хэд НЫк-Троян Дорнод аймгийн цэцэрлэгт хүрээлэн бнх төлөөлөгчөөр оролцсон. / ж шаНЭРЛал 2 Ё ҮҮ х Чойбалсан хотын 8 жилийн зорилт «тавьж одоо нэр үр л үзүүлэх, илтгэ лийн пионер сурагч- төрлийн цэцэгтэй болоод Сурагч Ш, АРИУНЦЭЦЭГ 7 ажил сурлагын амжилт- зан “Зав төлөөлөгч», З. Түмэнжар- галын «Зуны даалгавар», Г. Ловорын «Хүслэн» аэ-. рэг зохиолоор бэлтгэсэн шог үзэгдлүүдийг үзэгчид сумын дунд сургуулийн дотуур байрын сурагчид чөлөөт цагаараа хүүхдийн зохиолчдын зарим бүтээ- лээр хашин шог үзэгдэл цэсний, бэлтгэж багш, сурагчид- өг элэв, даа сонирхуулав. Зохиолч . Сурагч Д.ЦЭРЭНДОЛГОР хээжэээээхэхээжээээээээээээээжээээээээээээээээээээр! ТАНХИМАА ТОХИЖУУЛАВ Манай сургуулийн ино- танхимд пионерийн идэвх: нерийн танхим пионер тэн сонгуультнууд ТӨДИЙ- “бидний соёл хүмүүжлийн гүй пионерүүд ч байнга ирж төв. Пионерийн Танхимд | сонирхолтой Олон хэлбэ- бүлгийн ажилд хэрэглэх рийн ажилд оролцдог. үзүүлэн, гарын авлага, бяцхан ном зэргийг тавь- “ван нь бүлгийн ажлыг ча- сайтай, үр дүнтэй од тусаа өглөө. Манай. ххх тгэр йль со өрж ЖжЖиМфДАЭҮУТЭЭпЦцЭ.гөс Улуу, гуайлж Даруу, төлөв зантай гэж Сурагч бүр хэлүүлэхийг хүсдэг. Гэтэл хүүхэд бүр энэ тодорхойлолтын эзэн болж чаддаггүй. Учир нь даруу зан төлөв байдал гэж чухам юу гэсэн ойлголт бо- лохыг бүрэн ухаарахгүй байгаатай хогл/сотой. Ий- мээс энэ асуудлаар бүгдээ- рзэ ярилцгья! Даруу зан гэж юу вэ? Өөрийгөө хэтрүүлж үнэ- лэхгүй. бусдыг басамжилж үзэхгүй, бас олны дотор биеэ төлөв түвшин авч явах сайн талын зан хэв- шил, Ээмэг, бөгж, гутал хувцас нь хүний нэг чимэг бол тэдгээрээс илүү чухал чимэг нь даруу төлөв зан юм. Нэрт сэтгэл судлаач, эрдэмтэн Н. П. Павловоос 1934 онд залуучуудад хан- даж бичсэн захидалдаа: «Даруу зан чухал. Өөрий- гөө хамаг юмыг мэдэв гэж хэзээ ч бүү бод. Таныг хичнээн дээдлэн эрхэмлэвч би юу Ч мэдэхгүй байна гэж өөртөө хэзээд хэлэх зүрхтэй байгтун. Омог най- дангуйн сэтгэлд битгий автагтун. Түүнээс болж та нар тус болох үгийг авах- гүй, нөхрийн тусламжийг хэрэглэхгүй болоход хүр- нэ. Түүнээс болж та нар үнэн байдлаас холдоход хүрнэ» гэсэн байдаг. Буруу хэрэг хийсэн, хан- галтгүй сурсандаа харам- саж гонсойдог, ичиж зов- дог бол чамд даруу зан байна гэсэн үг. Ах хүмүүс- эхэлж мэндэлдэг, буюу «та» гэж дууддаг, тэднийг |хүндэт- гэж эмээдэг бол бас л да- руу зөв зангийн иэг илрэл. «Ахмадаас айх ухаантны тэмдэг, айхгүй байх тэнэ- гийн тэмдэг» гэдэг цэцэн үг бий шүү дээ. Даруу зангийн эсрэг зан бол биеэ тоох. Энэ нь өөрийгөө дөвийлгөн үнэлж, бусдаас дээгүүр тавих гэ- сэн бодол юм. 2Кишаэ-нь тамхи татдаг хүүхэд бол биеэ тоосон ихэмсэг зан сурч байгаа хэрэг. Ямар хүүхэд тамхи татдаг вэ? Өөрийгөө их том. догь хүн боллоо гэж хэтрүүлэн үнэл- дэг хөөрүү санаа юм. Хэт хээнцэрлэн хувцаслаж, олон хүн хараад онгирч сагсуурдаг, чанга дуугарч ярих буюу, ихээр инээж хөхрөх биеэ магтах, бусдыг дандаа голж чамлах зан бол даруу зангийн зсрэг, буруу зан төлөв. Уур ихтэй байх нь биеэ тоосны бас нэг илрэл. Биеэ барьж чадахгүй зөнд нь тавих, зэмлэл буруу- шаалд дургүйцэх, өөрий- гөө ямар ч дутагдалгүй цэ- вэр хүн гэж бодохоос л уур уцаар гарч ирдэг. Уур- лаад юм хийнэ, бүтээнэ гэж байхгүй, харин эвдэж сүйт- гэх нь их бий. Ё Даруу зангийн тухай ярилцаж байхад хүүхдүүд: Даруу зангаа алдаж, биеэ тоож байна гэдгийг яаж мэдэх вэ? гэж асуудаг. Ча- майг хүмүүс зэмлэн шүүм- жилбэл чи илт эсэргүүцэх юм уу эсвэл дотроо «Чамд ямар хамаатай юм. Чи өө- рийгөө л хичээ» гэж бодож байвал даруу зангаа алдаж байгаа хэрэг. «Би физи- кийн хичээлд муу аваагүй, харин багш муу тавьчих- БҮГДЭЭРЭЭ ЯРИЛЦЬЯ сан» гэж ярьж байгаа су- рагч даруу зантай юу? Болоцгооё! Чадал багатай, дорой сул нэгэндээ дээрэлхэх, үл тоомсорлох, охидыг шог- лож зодох, хэрцгий ааш- лах нь даруу зангийн эс- рэг муухай зан. Даруу занг эзэмшихийн тулд нөхдөдөө атаа жөтөө өвөрлөхөөс зайлсхий. Атаа гэж юу вэ? Энэ бол бусдын давуу, сайн талд дургүйцэн тэсч ядах сэтгэл юм. Өөрөөсөө илүү сайн сурдаг найздаа дур- гүйцэх, элдэв өө сэв хайн нэрийг нь муутгах, дэмий ярина дэлгэх нь атаа жө- төөний нэг илрэл. Атаар- хуу хуний сэтгэл дандаа зовж шаналж байдаг. Тэ- гээд ч бухимдуу зантай болдог. Нөхрийнхөө ололт амжилтанд баярлан бахар- хаж, түүний хэмжээнд хү- рэхийг хичээ. Өөрийгөө хэтрүүлэн дээгүүр үнэлсэн хүүхдүүдтэй хааяа таа- ралддаг. Суут зохиолч Лев Толстой «Хүн ер нь бу- тархай тоотсй төстэй. Хүрт- вэр нь тэр хүний жинхэнэ байгаа нь, хуваарь нь тэр хүн өөрийгөө бодож үнэлж байгаа нь юм. Хэрвээ ху- ваарь нь их болоод байвал тэр бутархай төдийчинээ бага болно доо» гэж ЦЭЦ- нээр адилтгасан байдаг. Их мэргэн, үнэн үг шүү. Биеэ тоох нь бие махбо- дийн хүнд өвчин биш, ха- рин ёс суртахууны эмгэг, сэтгэлийН «Өвчин» ЮМ. Сэтгэлээ ариун тунгалаг уужим байлгавал даруу төлөв зан төлөвшин тогтох үндэс болно. Эрдэмтэй хүн номхон Их мөрөн дөлгөөн Номын ёсыг мэдвэл Номхон төлөв болдог Төрийн ёсыг дагавал Төлөв түвшин болдог тэсэн мэргэн цэцэн үгийг санаж явбал даруу зан эзэмшихэд тус болно. Б. БОР Улсын их сургуулийн багш, танхимийн эрх- лэгч, доцент 482178 688 13 11 13 ЧиЧВ Т1"ЛЬ. КФМПЬНУТ ЕР, “ЯРЬЖ БАЙНА Хүүхдүүд ээ! Та бүхэн компьютер юу хийж чад- даг, дотнын сайн нөхөр, багш чинь болох тухай үү- ний өмнө үзсэн шүү дээ. Өнөөдөр компьютер гэж чухам юу болох тухай тайлбарлая. Номпыютер гэдэг нь ган- цаарчлан ашиглах зориу- лалттай, найдвартай ажил- лагаатай, авсаархан хэм- жээтэй, хямд үнэтэй ши- рээний тооцоолох электрон машин юм, Компьютерийг гаднаас нь харахад АС зор, бичгийн машин, М мл зэргийг хооронд нь холбож залгасан юм шиг боловч энэ янз бүрийн үйл- дэл гүйцэтгэж, ямар ч бод- “ догыг боддог маш нарийн зохион байгуулалттай организм. || ЭЛЕКТРОН процессор бөгөөд тэрээр энгийн арифметикийн дөр- вөн үйлдлийг гүйцэтгэхээс гадна компьютерийн үйл МЕХИИИЗИ оруулж-гаргах байгуулам- жууд гүйцэтгэнэ. Оруулж гаргах байгууламж нь ком- пьюетрийн санах ойд гад- йа4224454471:4 хэвлэх ТӨХӨӨРӨМЖ “Дэс жэтлтгү ТӨХӨӨРӨМЖ 52:2:27:1:4343 наас мэдээ оруулж: бичих, санах ойд байгаа мэдээ, программыг дүрслэн ха» руулах, бодлогын үр дүнг бичиж хэвлэх ажиллагааг хийх зориулалттай. Мони” тор, гар, дискийн ба хэв. лэх төхөөрөмж зэрэг нь оруулж-гаргах байгууламж дАХХХХХХХССОССОООССУМХХХХХххххххххххххххххссссссссохххсссссссссссоссссссхомхмхоххсссСссссссс“м“нНи““АМм“сссч гэцэн дээр компьютер дээр хийгдэж байгаа бүхий л ажиллагааг харж болдог. Телевизорыг бас монитор болгон ашиглаж болно. Монитор нь хар цагаан ба өнгөт байж. болох бөгөөд дэлгэцэн дээр үсэг, циф- рээс гадна янз бүрийн дүрс, зургийг харуулдаг. Гар нь үсэг, цифр болон тусгай зориулалтын олон товч- лууртай. Компьютертэй ажиллахдаа эдгээр товч. луурыг ашигладаг, Дискийн төхөөрөмжийг пянз тоглуулагчтай зүйр- лэж болох юм. Янз бүрийн тоглоом, хичээлийг заах программыг бичсэн уян диск (пянзтай төстэй)-нээс программыг коньютерийн санах ойд оруулах, эсвэл санах ойгоос уян дискэн дээр программ, мэдээллийг бичих ажиллагааг дискийн төхөөрөмж гүйцэтгэнэ. Дис- кийн төхөөрөмжийн оронд жирийн магнитофон ч ашиг- лаж болно. Компьютер дээр бодсон бодлогын үр дүн, бодлого бодох программыг бичгийн машинтай төстэй хэвлэх төхөөрөмжийн тус- ламжтай бичгийн цаасан дээр бичүүлнэ. компьютерийг телефон ут- саар хооронд нь холбож болдог. Тэрчлэн 9 ЦАХХХХХХХХУХЛХАХХХХХХХАХХХУХХХХҮҮҮҮҮҮММҮҮҮҮҮҮҮҮҮМҮҮҮхҮхҮххҮэхүс УУЛЗАЛТЫН ДАРААД БАЙДАЛ Улс төрийн томхон үйл явь дал гэж ухаалгаар сэтгэж буй хүмүүсийн үзэж байгаа Рей- КЬЯЕИКИЙН уулзалтаас хойш нэт сар гаруй хугацаа енгөрч байна. Цаг нэг бус удаа эргэж ярина гэж Исландын нийслэлд хэвлэлийн бага хурал дээр мэлэгдсэнч 1 тар төрүүлж болох тийм хэмч жээнд ойртсон гэж тэмдэглэж болно. Тэгээд ч ЗХУ, АНУ. зэвсэглэлийг 1996 он гэхэд бүрэн устгаж болно устгах Ч ёстой гэж хоёр орны удирдагч гэхдээ ерөнхийлөгч Рейган чухамдаа оросууд л америкийг зөвлөлтийн пуужингийн цо хилтод өртөхөөр байлгахыв | | батлан х амгаалалтын санаа чилга» (СБХС) гэгчийг «Зөв Оросууд СБХС-аас айж санд- || рахдаа д Женевт, дараа нь ба 4 Рейкьявикт ээ хийхэд |) “хүрсэн ярьж байна. Түүний сацуу СБХС бол ЗХУ : ашигласан, буй юм. Эцэст нь гэмт хэрэг юм. ын Бй-, Зөвлөлт Холбоот Улс Е! 54. ЇҮ4 2 к - ахад нь харандаа хэрэгтэй “сард “Бадаевын отрядад урш ЗӨВЛӨЛТ УКРАМНЫ “БААТАРЛАГ ПИОНЕР Одесс хөтын 31 дүгээр сургуулийн дайчин алд- рын танхимд он жил уд- єсанаас шарлаж гандсан хэдэн захидал нандигиан: хадгалаастай байдаг. Энэ захидлууд тус сургуулийн сурагч, аймшиггүй зөригт Ояцхан тагнуулч Яша Гор- диеннөегийн фашистын шо- ронд тамлагдаж байхдаа бичсэн захидлууд | билээ. Фашистууд Одёсс хотыг эзэлсэн тэр үеэс зоригт тагнуулч Владимир Алек- сандрович Молодцовын удирдлагаар парти- заны бүлэг ажиллаж эхэл- жээ. Молодцовын нууц нэр нь Бадаев. Бадаевын от- рядын нэг хэсэг нь ком- сомолчид, пионерүүдээс бү- рэлдэнэ. Тэр бүлгийг Одесс хотын дунд сургуулийн су- рагч 16-хан настай Яша Гордиенко удирддаг бай- жээ. Яшагийн бүлэгт түү- ний ах Алеша Гордиенко, дүү охин Нина болон сур- гуулийн бусад нөхөд нь багтана. Бяцхан тагнуулчдын аймшиггүй зоригт үйл ажиллагаа. партизаны от- рядынхныг хүртэл гайхуул- даг байлаа. Тэд галт тэ- рэгний нууц хуваарийг тартаа оруулж чадсанаас 1941 оны ХїЇ сарын 7-нд, Октябрийн баярын өдөр гестапогийн албаны томоо- хон тушаалтан суусан тус- тай галт тэргийг дэлбэлж, фашистууд хэдэн сарын турш амар заяа үзээгүй ажээ. Яша ахынхаа хамт фашистын нисэх хучинд зориулсан шатахууны то- моохон агуулах хаана бай- Шгааг мэдэж, партизануудад хэлснзэр хэдхэн хоногийн дараа фашистын олон зуун онгоцыг хэдэн сар шата- хуунаар хангах, энэ -агуу- лах сүнсэн товрот болов. Мөн залуу тагнуулчид нэг удаа фашистын явган цэр- гийн дивиз, Николаев хо- тын замаар хөдөлсөн мэ- дээг Бадаевт дамжуулжээ. Бадаев цааш нь мэдээлж, зөвлөлтийн бөмбөгдөгч он- тгоцууд энэ ДИВизийг НҮЦ- гэн талд хиартал цохисон юм. ? Ийнхүү Бадаевын бяц- хан тагнуулчдын бүлгийн. дороос урвалт 13 таар Бадаев, холбоочин Тамара, болон бяцхан таг нуулчдын бүлэг тэр чигээ- рээ баригдлаа. : Одесс хотын сургуульд шүтээн мэт хадгалаастай байгаа тэдгээр захидлуудад зоригт тагнуулч -Яша, туу. ний нөхөд фашистын Шшо- " дууд ямар замаар шорон- “ тоос тарч байсан нь бас Л түүхтэй. Хүний үнэргүй зэрлэг зандалчид Бадаев холбоо- очин Тамара нараас нэг ч үг дуулахгүйгээ. мэдээд бяцхан Яшаг гэр орныхоор нь ятгуулан өчиг хэмээр, рилтоор дүү охин . ээж Матреиа Димитровна нарт эргэлт оруулах зөв- шөөрөл олгожээ.Нина сэр- тэлэн охин | болохоороо болохыг ойлгов. Харгалзаг- чид мэдэгдэхгүйгээр харан даа дамжуулна гэдэг тун бэрх. Нина торны сүлжмэл суран бариулыг хөндийлөн харандааны бал хийлээ. Тэвч Яша мэдсэнгүй гур» ван ч удаа эргүүлэн бу- цаажээ. Тэр банш хийгээд “дотор нь «торны бариул үз» гэсэн бичиг хийлээ. Тэр өдөр Нина ахаасаа анхны, захидал авсан юм. «...Хайрт та нар минь сайн байна уу? Битгий сэтгэлээр унаарай. Амьд байгаа хойно юундаа зовох вэ? Эх орон маань биднийг мэдэж байгаа. Юу ч бол. лоо гэсэн манайхан заавал ялна. Аавын бие ямар 1-1 байна? Би сайн..Та, нары- стаа тэврэн үнссэн Яша». -Ийм замаар түүний захид- лууд “шоронгоос.гарч ир-. дэг болжээ. 1 5 2-1:1942 оны У! сар. Энэ шөнө. Бадаев хүүхдүүдийг аврахын тулд оргуулах тө- лөвлөгөө боловсруулж ту- шаал өглөө, Гэтэл дахиад л урвалт гарав. Яшагийн ах Алеша Гордиенко бас “турван хүүхэд оргох гэж байгаад -1942 оны УЛ! сарын эхний өдрүүдэд Одесс хотын пар- “тизан отрядын дарга дай- чин тагнуулч | Бадаевыг хөлбоочин Тамарагийн хамт фашистууд буудан алсан юм. “Дайснууд Яша хүүг ба- “раг өдөр бүр байцаан там- « лана.-Эцсийн эцэст тэд-30- ригт бяцхан хүүг цаазла- хаар шийдлээ, 1942 оны УП. сарын сүүлчээр Яшад дүү охинтойгоо уулзах зөв- шөөрөл олгов. Тэр эцсийн удаа дүүтэйгээ уулзаж бай- на гэдгээ сайн мэдэж бай- лаа. Гэвч тэрээр«Дүү минь амь үрэгдлээ.. дээрэз дөвгөн данган тог- тож байсан Яша хэллээ. Охин гэртээ харьсан хой- ноо ч сэтгэл нь нэг л тай- ван биш байлаа. Тэр ахын- хаа захидлуудыг гарган ирж дахин уншиж эхлэв. «...Хайрт та нарынхаа ам- рыг эрье! Сэтгэлээ барьц- гаа. Бүү уйлаарай. Өнөө орой есөн цагт Алеша минь нас барлаа. Тэр эх орны үнэнч хүүгийн ёсоор амь үрэгдсэн. Манайхан заавал ялна гэдэгт итгээ- рэй. Дараа ирэхдээ ном хэвлэл авчраарай. Аавын бие сайн уу? Миний төлөө сэтгэлээ бүү зовоо. Та на- рыг хүндэтгэсэн Яша чинь» «..Хайрт та нарынхаа амрыг арье! Майн баярын мэнд хүргэе, Хотод ямар байдалтай байна. Би.өг- лөө зургаан. цагт босож өрөөн ддтроо жагсаалд явж буй мэт жаал явлаа. Ганцаараа Ура! гэж хаш- гирч ч үзсэн. |Хугареан хөл минь өвдөөд хичнээн хүнд байсан ч тэвчээд л алхаад байсан, Намайг өр- шөөхгүй гэдэгт би итгэж байна. Тэд намайг хэн бо- лдохыг сайн мэднэ. Биднийг дайсны гарт “өгсөн тэр өөдгүй урвагчийг ”-Бойко Петр: Иванович гэдэг .юм шүү. |Тогтоож аваарай... Та нар сэтгэлээр бүү уна- Манайхан... ирнэ...» : Нина захидлуудыг дахин уншина. Түүний” нүднээс нулимс өөрийн эрхгүй урс- лаа, Охин гэнэт саяхан авчирсан тороо авч түүний бариулын хөндийгөөс ШИ... гүү бичсэн захидлыг гар- ган ирлээ, Энэ бол зоригт тагвуулч Яша хүүгийн сүүлчийн захидал байлаа. «..Хайрт аав, ээж, дуу нар минь. Та нартаа сүү- лийн захиагаа бичиж суу. на. Амьдрах хугацаа минь дуусч байх шиг байна. Да- раагийн эргэлт болоход би байхгүй болно. Намайг сүүлчийн хэд хоногт ам- раахгүй өдөр шөнөгүй там- лан зовоолоо. Таван ч удаа ухаан алдсан, Гэвч би нэг ч үг дуугараагүй. Хагас метр хэртэй урт мод, на- рийн төмөр утас, бүдүүн резинээр ээлжлэн ороолз тож байлаа. Энэ шөнө ми- ний амьдралын сүүлчийн шөнө. Та нарынхаа аж- амьдралд олигтой тусалж яадаагүйдээ харамсаж байна. Манайхан ялна ГЭ- дэгт бат итгээрэй. Энэ өвВ- лөөс хэтрэхгүй фашистуу- дыг хөөж зайлуулна гэж энд ярилцаж байна. Манайхан бидний өшөөг заавал авна. Пинд миний бичиг барим- тууд, нөхдий минь зураг, хичээлийн дэвтрүүд байгаа Бид үхлээс ердөө айхгүй. Эх орны хүү яаж үхдэг. вэ, би тэгж үхнэ. Ганцхан зүйлд л харамсаж байна. Даанч цөөн дайсныг хороо- сондоо харамсана, Та наЗ- рыгаа тэврэн үнсье. Сэтгэ- лээр бүү уна. Бүх төрөл төрөгсдөДд мэндийг минь дамжуулаарай, Бид заавал ялна. 1942 оны УГ! сарын 29». Алах ял заагдсан тэр шөнө Яша тун тайван бай- лаа, Нойтон цементэн ша- лан дээр уруугаа харан, шархадсан хацраа шаланд нааж нүдээ анин хэвтэхэд хоёр гар нь нугарч эзэн- гүй юм шиг унжина. 2Жаа- хан ч гэсэн унтах юмсан. Дайсан түүний сул талыг мэдэх ёсгүй! Гэвч урагдаж хавдсан нуруу нь хорсон тэсэхийн аргагүй зовооно, Заавал унтах хэрэгтэй, ҮхХ- лийг зоригтой угтах ёстой. Шоронгийн үүд муухай хяхран онгойход Яша өн- дийх гэж оролдов, Хоёр цэрэт түүний гарыг ард нь хүлж чирсээр гадаа тар тав. Тэнд дөрвөн нөхөд нь бас байна. Нөхөд минь зоригтой бай! Зоригтой! Зүрхээ чангал. гэж Яша шивнэнэ. Бууны замаг Ч тачигнав. Зоригтей босоцгооё нөх- дөө тэмцлээр бид хатуужи- на. Эрх чөлөөний замыг бид эрэлхэг цээжээрээ тавина. тэм Яша сүрлэг хоолойгоор дуулж эхэллээ, «Дуулахаа боль» гэж фашистын офи- цер муухай хашгиран авто- мат бууны бөгсөөр Яша- тийн толгой руу занчлаа. Буун дуу Ч тачигнав, Эх орны үнэнч хүү 16 настай эрэлхэг тагнуулч Яша га-. зарт сөхрөн унав. Өлгий болсон эх орон, газар шд- роо нь зөөлөн тосон авлаа, Одесс хотын усан онгоц- ны буудал олон орны янз «- бүрийн усан онгоцоор дүү" рэн байдаг. Тэдний ДУНД “мөнгөн” цагаан өнгөтэй, сүрлэг сайхан нэгэн онгоц тод ялгаран харагдана, Нарны тунгалаг туяанд он- гоцны бөөрөн дээр асар томоор бичсэн «Яша Гор- диенко» гэдэг нэр гэрэл цацруулан гялтганан ха- агдана. Энэ бол Зөвлөлт краины Одесс хотын бяц- хан баатар Яша Гордиен- ногийн гэгээн лээ. дурсгал бит? . ) Ц.НАЦАГНЯМ | » Цэцэрлэгийн насны хоёр хүүхэд ингэж ярив, | --Хэрэ ванг олноор р:1:28:01:554 Энд нх сайн. байдаг гэхЭД, --Тэр чхүнэн шүү. Чи нүдний шил Зүүсэн туулай "харсан уу тэж нөгөө нь асуусан байна. " . 2 Дөрвөн настай Оля ээж- дээ ингэж хэлэв, -дЭэжээ надад шинэ телевизор авч өгөөч? хан яах гэсэн юм.. “Манай телевизор их сайн | тардаг шүү дээ. " Тийм л дээ. Гэхдээ би хүүхэлдэйн олон кине тардаг телевизор л авах тэсэн юм гэжээ. ! ЇЇ 8.8 .. ! Борис телевизээр хөл :бөмӨэгийн тэмцээн Үүзэж ! байгаад тэр чигтза унтаж орхижээ, Ээж нь цаг ха- рангаа хүүгийнхээ мөрөнд 1. --Борис орондоо ор! Арав болж гэхэд, д --Хэн нь хожив гэж хөгжөөн дэмжигч маань 9.52. д --Миний эгч ярих ямар . - САЙН БОД! 1, Таван ширхэг хоёрын тоог математикийн үйлдэл хэрэглэн Т гэсэн тоо бол- | то, 2. Дөрвөн ширхэг хоё- рын тоогоор 111 гэсэн тоо гаргаж болох уу? т, 3. Таван ширхэг гурвын | тоог ашиглан 1 тоог 5- -Е МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ад Төв Зөвлөлийн сонин. МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! Сурагчийн нэг өдөр шинэ мэдлэг олгож, шинэ үйл явдлаар дүүрэн . байдаг. Тийм болохоор өдөр болгон өөр өөрийн онцлогтой, ая дуутай, инээд баясалтай. Гэрийнхээ даалгаврыг ХИ- чээнгүйлэн сайн хийчихээд цүнхээ барьсаар гарахад энэ өдрийн нар шинэ Өдөр ши- гээ шинэхэн.-Ч юм шиг, тэЭн- гэр улам цэлгэр, хязгааргүй чюм шиг санагдана. Ангидаа орж анд нөхөд- дөө, өглөөний мэнд хүргэ- чихээд суудлаа эзлэхэд эх- ний цагийн хичээлийн хонх цангинан жингэнэх нь ми- ний мэдэхгүй юм над руу ойртон ойртон цагаан зу- раа татан дохиолсоор ирж явах шиг бодогдоно. / Энэ үед хонхон дуу надад шинэ мэдлэгийн удиртгал хөгжим мэт санагддаг юм. Багшийн намуухан алхаа тэр хөгжимтэй зэрэгцэн ан- ги танхимд ороод ирэх нь -бид хоёр бас л шинээр уул- заж байх шиг болно. Надад ном зааж, эрдэм сургах хү- сэл зориг нь бадарсан баг- шийн харц хүүхэд бүрийг гүйлгэн харах нь зөөлхөн гараар хацар илбэх шиг са- нагдан «сууцгаа» гэхэд НЬ би сурцгаа гэв үү дээ гэж сонсоно. Ээлжит хичээлийн цаг эхэллээ. Үзэх хичээ- лийн гарчиг, сэдэв бүр нь миний мэдэхгүй шинийг нээнэ. Гэхдээ өнгөрсөн ХИ- чээлтэй амин судас холбоо- той болохоор түүнийг сануу- лан биднийг хэр зэрэг давт- сан, өөртөө юу авч үлдсэ- нийг багш минь шалгана. Сурагчийн нэг өдрийн гол онцлог нь үзэж өнгөрснөө мэдэж байж цааш шат ахих явдал гэж би бодно. Өөрөөр хэлбэл өчигдрөөс өнөөдөр зхэйдэг, өнгөрсөн цаг байж одоо үе эхэлдэг жамтай. Сурагчийн нэг өдрийг ца- таар тооцвол хорин дөрөв. ыК С Ардын армийн Залуу халаа өсвөрийн Сүхбаа- тарчууд аа! Энэ хичээлийн ЖИЛД чий йл хэрэгт «Ленин Ү хктябрийн Түүний гуравны нэгийг шинэ мэдлэг олж авах ши- рээний ард сууна. Тийм уч- раас сургууль минь миний хоёр дахь гэр, эрдмийн өл- гий билээ. Хичээл тарах хонх жин- тэнэхэд надад маргааш гэ- сэн бодол төрж сурч мэдэ- хийн их аяны хязгааргүйд дуудах шиг болно. | Гэртээ ирээд унд цайгаа ууж найз нөхөдтэйгээ наадаж тогло- но. Аав ээждээ тусалж гэр зуурын ажилд оролцоно. Бодоход нэгл зүйлийг дав- таад байх шиг санагдавч ухаж ойлговол бас л шинэ зүйлийг хийж сурч, дадаж байдаг юм. Шинээр олж авах мэдлэгтээ суурь, ул- тай хандахын тулд би өнөөдрийг бүрэн дүүрэн ажилтай, ашиглаж өнгөрүү- лэх ёстой юм. Тийм учраас хичээлээ давтаж, гэрийн даалгавраа хийж өнөөдөр олж авсан мэдлэгээ хоног- шуулан өөрийн болгож ава- хаар сууна. Оргүй хоосноос шинэ зүйл үүсдэггүйн жишээг ХИ- чээлээ давтаж суухдаа ойл- годог. Нэг л өдөр алгуур- лан, ном хичээлээ давтах- гүй бол шинэ өдөр олж авах мэдлэг минь үлдэцгүй, өн- гөц, суурьгүй болно. Давт- лага сурлагын эх булаг, гэдэг үнэн шүү! Дараа нь телевизор асааж дуртай нэвтрүүлгээ үзнэ. Тэ- гээд агаар салхинд түр гарч амарна. Өглөө унтаад сэрэхэд ши- нэ өдөр, хичээлийн шинэ сЭ- дэв гарчиг, шинэ шат ахи- сан зорилго намайг угтана. Баяр баясгалан, аз жар- гал тээсэн сурагчийн . нэг өдөр сайхнаа! ордны бүхгийн дугуйланд суралц: даг, Бүжиглэнэ гэдэг сураг- чийн нэг едрийн баясгалан. Нийслэлийн 10 жилийн 52 дугаар сургуулийн УШ ангийн сурагч Б. АЛТАНЧИМЭГ Оёдол үйлэнд шамдах бас л нэг баяр баясгалан " Нийслэлийн 10 “жилийн П сургуулийн УШ ангийн сурагч Л. УНДРАХ С. БОДООШИЙНН агсан фото ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ЦЭРЭГ-. СПОРТЫН «ДӨЛ» ТОГЛОЛТЫН ЕРӨНХИЙ КОМАНДЛАГЧИЙН 1986 оны 11 дүгээрсар ын 15-ны өдөр 9 үлгэр дууриал- хөдөлмөрлөж хүмүүжицгээе» уриатай явагдсан пионер сурагч- Дин цэрэг-спортын «Дөл» тоглолтын аймаг, Хот, районы аварга шалгаруу- лах тэмцээнд 40 гаруй мянган пионер сурагч оролцлоо. Пионер сурагчдын цэ- рэг--спортын 4Дөл» тоглолтын 1986 оны ай- маг, хотын аварга шалга- руулах тэмцээнийг зохион байгуулахад идэвхтэй оролцсон улс, олон ний- тийн байгууллага, нийт пионер Сурагчдад дайчин манж халуун баяр хүр- гэе туудын лаар сурч, МАХН-ын ХЇХ их хур- лын шийдвэрийг тууштай хэрэгжүүлж Аугаа их Ок- тябрийн социалист хувьс- галын 70 жилийн Ойг. ардын армийн залуу ха- лаа батальон, отрядын гишүүн бүр сурлага, хө- дөлмөр, урлаг, спортыг өндөр амжилтаар. угта- хын тулд аймаг, хот, райо- ны цэрэг-спортын «Дөл» тоглолтын штабуудад ТУШААХ НЬ: Нэг, 1986--1987 оны хичээлийн Жилд пионер « пионер ойн нэрэмжит арга хэм- жээ болгон явуулсугай. Хоёр. Ардын армийн залуу халад өсвөрийн Сүхбаатарчуудын авхаалж самбаа, эр зоригийг шал- гах тэмцээнийг Отрядуу- дын хооронд явган аялал, суниалт, бөмбөг шидэж бай онох, олс татах төр- лөөр явууЛсугай. Гурав. Пионер сурагч- дын цэрэг-спортын «Дөл» тоглолтын дүрэм, улсын аварга шалгаруулах цэрэг- спортын «Дөл--87» тог- лолтын зааврыг энэ оны арван хоёрдугаар сард багтаан “боловсруулахыг агчдын цэрэг- спортын «Дөл» тоглолтын ТУШААЛ УЛААНБААТАР ХОТ | төв штабт үүрэг болгосу- ! гай. ! Дэрөв. Улсын аварга | шалгаруулах цэрэг-спор- тын «Дөл» тоглолтыг З0- ! хион байгуулж явуулах материал, төсөв хөрөн- гийн тооцоог урьдчилан гаргаж, нийт пионер су-! рагчдыг Өргөн хамарч оролцуулахыг «Дөл» тог-| лолтын бүх шатны штабт үүрэг болгосугай. Пионер сурагчдын цэ- “рэг-спортын «Дөл» тог- ” долтын ерөнхий команд- « дагч хошууч генерал Г. МАХБАРИАД Ббээээ ээ сссцэшЛэЭэЭэЭЭЭЭЭссс ХхАхххххсусссоххххххү түүнээс асуухад: -- Хэмжээлшгүй их баяр хөөр... гэж охин сэтгэл дөгд- лон хариуллаа, Правина Де- лид аавтайгаа хамт онгоцбор иржээ. Түүний эцэг Катайя: «Би охикоороо бахархаж бай- таагаа шууд хэлье. Охин минь жинхэнэ хүй болж чад- Бүх зүйл Артекаас ЗХУКН-ын Тев Хөрооны на» гэжээ, ерөпхий нарийн бичгикЕн Правина яагаад ингэж за- дарга, Мнханл Горбачев бо- хїдал бичих бөлөв өө? лон Энэтхэгийн ерөнхий сайд Бүх зүйл Артекаас я эхэл- Ражив Гандид хандаж Энэт- сэн, Хүүхдүүдийн дунд «Би хэгийн 12 настай сурагч Го- яагаад дайныг хүсдэггүй вэ?» давартхи Бобби Прискнле Сэдэвт гар зургийн уралдаан Правина захндал бичсэн би- Зарласан юм. лээ. Түүний хариуд М. С. Бас үүннй өмнө эцгийн нь Горбачев: ярна... Өнгөрсөн жил Андхра- «..Дэлхийн бөмбөрцгийн Прадеш мужийн Гунтур хо- янз бүрийн нутгийн хүүх- тын дунд сургуулийн сурагч дүүдэд найрамдаж нөхөрлөх Правина хэвлэлийн Новостн жинхэнэ сургууль болсон агентлагийн материалаар «Артек» лагерь, Энэтхэг су- Энэтхэгт хэвлэгдэн гардаг рагчийн сэтгэлд нийцсэнд «“Зөвлөлүүдийн орон» сэт- баяртай байна. гүүлээс зарласан уг урал- -. Хэрэв дуу дуулж, инээж Ддаанд шалгарчээ. Шалгарсан баясч байх учнртай хүүх- таван сурагч Артект очиж дүүд мннь өнөөдөр тулгарч амарлаа, буй аюулын тухай бодож --Энэ уралдааны сэдвийг байгаа бол, насанд хүрэгчид би их сайн мэддэг байснаас дэлхий ертөнц үнэндээ аюул- Оролцьё гэж шийдсэн юм. тай заагт тулж ирснийг Аав надад сүүлчийн дайны ухамсарлах ёстой болж бай- тухай ихийг ярьж өгсөн, на гэсэн үг ээ, Харанхуй ан- Зөвлөлт орон яаж ялалтанд талд орохоос ухрах ганцхан хүрсэн, энэтхэгчүүд нийтийн зам үлдээд байгаа нь цөмийн Дайсны эсрэг хэрхэн тэмц- зэвсгийг устгах, нэмж үйлд- сЭНийг ярьсан. Харин Артект вэрлэхгүй. боловсронгуй бол. Мнний үзэж харсан бүхэн хэ- гохгүй байх зам юм. Зөвлөлт зээ ч мартагдахгүй ээ. Бүх Холбоот Улс чухам ингэж Зүйл Артекаас эхэлсэний ажиллахад бэлэн байгаа бө- учир энэ билээ. төөд ингэхийг дэлхийн бүх Тэр үе миний хамгийн аз оронд урналж байна... жаргалтай амралтын өдрүүд байсан, Надтай хамт амарсан Моника Капах, Лакшмн Бишт. Анкнт Шах, Шинла Ширма нар ч үүнийг нотолно. Бидний нийтийн гэр бол- сон гарнг дэлхийнхээ ирээ- дүйн талаар бүгдээрээ хам- аа эгэл тавнх хэрэгтэй, Правинад Зөвлөлтийн олон 22 ас үзэн Холбоот хот тосгоны хүүхдүүдийн їс чамайг, чиний үе ТЭН- хаяг бичсэн тэмдэглэлийн гийнхнийг энх амгалан гариг дэвтэр бий. ЗХУ-д бүгд тэгш ертөнцлөө ,Өсч бойжин, эр- эрхтэй. Зөвхөн хүүхдүүдийг дэм ном сурч, сайн үйл бү- «онцгой эрхтэй ангн» гэж тээхэд хүчээ үл хайрлах бол- нэрлэдэг, Тэднийг аз жаргал- во. тай ёсч бойжиход бүх орон Зол жаргал, сурлагын ам- даяар анхаарч халамжилдаг жилт хүсэн ерөөе!» гэж бич- юм байна. сэн билээ. Энэ захидлыг Энэт- Зөвлөлтийн олон хүн дайныг хэг дэх ЗХУ-ын Элчин сайд үзэж өнгөрөөжээ, Тиймээс ч В.Н.Рыков Правнна охинд тэд өөрсдийн хүүхэд, бүх |, “ардуулж өгсөн юм. Захидлыг дэлхийн хүүхдүүцэд Энх 1, Хүлээж авахад ямар сэтгэг- тайвныг хүсдэг байг. Дэлхийд духАХААХХАХХХХАХХХХХХХСХҮМҮМС оосссссссссссгсумм хооосоохссссссссссссссссссссоооссуоссссоссооссссссссссоссс эс ХҮххххххэ Бө ЖКХЖЖХЭЭЭЭЫ»ЭШЭо“ ээ э22?2Э2рр ЭЭ 08"7547: 15,44448 Жи “сонирхолтой (Фото сурвалжлага) Хими, физик сурагч бү- рийн дуртай хичээл. Яагаад гэвэл бодисын найр лага, бүтэц, түүний хөдөл- гөөн, шинж чанарыг 1а- ниулдаг учиртай, Онолоор заалгаснаа гараар барьж, нүдээр үзэх туршилт хий- хийг сурагч бүр яардаг. Туршилтын дараа шинийг нээсэн, эрдэмтэн хүн бол- чихсон санагдах ч удаа тай. Нийслэлийн У сургуу: лийн 8-ын «Дэ» ангийн су- рагчид физикийн хичээ- лийн дадлага хийж байна. Багаж хэрэглэл багтаж яд- сан өрөөнд туршилтаа эЭ- ний ёсоор хийхийг сурагч бүр хнчээнэ. Тэдний дунд физикийн үзэгдлийг ,танин мэдэхийн тулд бие дааж, туршилт хийдэг сурагч олон байдаг. ЗУРАГ ДЭЭР: Т. Энх- маа, Б. Анараа хийн хуу- лийг шалган магадлах тур- шилт хийж байгаа нь. -- Ш.Мөнхбат дуу авиа- , ангийнхандаа ярьжээ. Дараа ны хэлбэлзэх хөдөлгөөнийг тодруулж байна. : С. БОДООШИЙН авсан фото дэл төрөв? гэж сурвалжлагч бат бэх энх тайвньг тогтоо- хын төлөө зөвлөлтвїн хүүх- дүүд өөрсдөө нинї лийг хийдгийг мэдлээ, эгээд Энэтхэгийн хүүхэд бчД ч үз- дэнтэй ажил үйлсэ. нэгтгэх хэрэгтэй гэж бодло. хэмээн ярилаа. Правниа гэртээ ирээд Ар- тект үзэж харж, мэдсэнээ эхэлсэн нь тэр сургуулийн бүх су- рагч «Хүүхдүүд энх тайвны төлөө» хөдөлгөөнд нэгджээ. Би нэгэн удаа сургуулийн цуглаан дээр хоёр орны тө- рийн удирдагчдад явуулах захидлаа уншлаа, Мнний үе тэнгийнхэн намайг бүгд дэмж- сэн. Тиймээс энэ захидал бол Энэтхэгийн олон сурагчийн хүслийг илтгэсэн хэрэг, Ар- тект байхдаа бид орон орны хүүхэд багачуудтай ирээдүйн- ХЭЗ тухай ярилцсан юм. Бид бүгдээрээ мөрөөддөг. Өсчтом болоод ямар мэргэжилтэй бо- лох вэ гээд л ярьсан. Бнд- ний хүсэл зорилго биелнэ гэдэгт эргэлзэхгүй, Хамгийн гол нь дэлхий дахинд энх тайван байж, хүмүүс най- залж нөхөрлөж, хүүхдүүд цөмийн дайн гэгчийг хэзээ Ч мэдэхгүй, манай сургуулнуд эвдэрч сүйрэлгүй, бидний ном лайны айжштигт галд ша- тахгүй байгаасай л гэж хүсч байна. Энэ бүхний тухай би Москва, Дели рүү бичсэн. Чухам Миханл Горбачев, Ражив Ганди нарт хандсаны учир гэвэл, тэд газар дэлхий дээр бүх хүн төрөлхтнийг устгах зэвсэг үлдээхгүйн тө- лөө, энх тайвны төлөө ихинг хийж байдгийг би сайн мэд- нэ. Энх тайвныг хамгаалах эрхэм үйлст нас хамаагүй, Хүүхэд, томчуул бүгд тэмцэх ёстой гэдгийг би тэдний 3а- хидлаас ойлгож мэдлээ. Энэт- хэгийн бүх хүүхэд над шиг ингэж ойлгоосой гэж хүсч байна. Миннй зөвлөлтийн найзууд, бид тэдэнтэй хамт энх тайвны төлөө тэмцэлд бэлэн байгааг ойлгож мэдэЭ- сэй| тэж тэр «Комсомольс- » сонины тусган кая правда: Блєна Кавели- АХМММУССОСсСОСсСмсУҮсомОЦЛМОХОЬАЖХМХХХУлсСУсУУуугхс с Махуххххххххххххххххххх хАХХАХХХХХХХХХХХХХҮҮҮҮҮҮхҮҮҮхАсххххсҮҮххмэхх сурвалжлагч над ярьжээ. Н.ЭНХЧИМЭГ орчуулав. 2 ооо - сантай эцсээ хүртэл 1939 оны нэгдүгээр сарын 20-ны бүтэн сайн өдрийн үдээс хойш Хайлаастын голын зүүн хөвөөн дэх талын манхны зүг зэвсэглэсэн бүлэг дайсан ойр- тож явна гэсэн мэдээ харуулын цэгээс иржээ. 2 Дайсанд цэрэг-стратегийн гол байрлалаа алдахгүйн тулд зас- тавын дарга П.Чогдон (БНМАУ- ын баатар) салаан дарга Н. 12Камбаад салааныхаа Н. Цэдэн- дамба, Х. Түвдэн нарын хамт хүч иртэл талын манхныг тог- тооп барьж байх даалгавар өг- лөө. Оройн 22.00 цагийн .- үед нэ- тэн гүвээ давтал дайсны тагнуу- лын хэсэгтэй гэнэт тааралдаж харилцан Сбуудалцаж дайсны хоёр цэрэг шархдаж зугтав. Манай гурав давшилтад орж та- лын манхныг эзэлжээ. Шөнийн 01.00 цагийн үед дайсны үлэмж хүчинд бүслэгд- сэнээ мэдэв. Удалгүй үүр цай: гэгээ орох үед дайснууд манайх- ныг амьдаар нь барихаар шийд- сэн бололтой цагаан өнгийн өмс- гөл өмсөн цасан дээгүүр дөрвөп талаас мөлхөж аажмаар ойрт- соор байв. Манайхан буудан ойртсон үед нь гранат шидэж саатуулж байлаа. Тэрхэн аг- шинд салаан дарга Н. Жамбаа хоёр нөхрөө зоригжуулж, дай- тулалдаж, тэдний үлэмж хүчийг бага ч гэ «сэн саатуулах хэрэгтэй. Эх ор- ныхоо сөөм Ч газрыг өгч бо- лохгүй. Хэрвээ шаардлага гар- вал эх орныхоо үнэнч хүү хэ- вээр үлдэх юм шүү гэлзэ. Гэнэт «УРА!» цуурайтаж зас- тавын дарга П.Чогдоноор удир- дуулсан манай нэмэлт хүч дай- сантай тулалдаж эхлэв. Бүслэгд сэн гурав ч дотроос нь цохилт өгөв. Гурван цаг гаруй үргэл- жилсэн ширүүн тулалдаанд дайс ныг бут ниргэж ялалт байгуулж байсан хамгийг анхны хүнд бэрх тулалдаанаа эдүгээ ахмад дайчин маань байнга дурсан са- надаг. Эх орныхоо Өмнө хүлээсэн үүрэгтээ үнэнч байж гарамгай тавьяа байгуулсныг нам, зас- таас өндрөөр үнэлж Н. 17Камбаа гуайд БНМАУ-ын баатар цол хүртээж, Сүхбаатарын одонгоор хоёр удаа, Байлдааны гавьяа- ны улаан тугийн одонгоор гур- ван удаа Алтай гадас одон- гоор хоёр удаа, цэргийн гавьяа- ны болон Зөвлөлтийн улаан ту- гийн одон, бусад одон, медалиу- даар тус тус шагнасан юм. БНМАУ-ын баатар хилчнээс ардын армийн залуу халаа, пио- иер сурагчид олон асуулт асуу- сан юм. Бүлгэмцйн зөвлөлийн гишүүн Д. Гантөмөр: -- Хүнд бэрх цаг мөчид тан- тай мөр зэрэгцэн эх орныхоо дархан хилийг хамгаалалцаж явсан хилчин нөхдийнхөө тухай ярина уу? -- Халх голд миний хааж байсан застав 40 гаруй хүнтэй байв. Бид улс эх орныхоо дар- хан хилийг 1938 оны арван нэг- дүгээр сараас -1939 оны есдү- гээр сар хүртэл хамгаалж 70 гаруй тулалдаанд оролцсон. Эх орныхоо дархан хилийг хам- гаалж, хамт мөр зэрэгцэн ту- лалдаж явсан дайчин нөхөд Д. Шагдар, М. Цогтбат, Х. Содном пил, Г. Бадрах, Э, Шүүлэгбаа- Энэ удаагийн ардын армийн залуу халаа идэвхт- ний хичээлд БНМАУ-ын баатар Н. Жамбаа, болон нийслэлийн улсын тэргүүний арван жилийн 24 дү- гээр бүлгэмийн 7-гийн «А» залуу халаа отрядын гишүүд оролцож байна. ИДЭВХТНИЙ ХИЧЭЭЛ ангийн ардын армийн тар, Д. Гуулин, заставын дарга П. Чогдон нараараа зүй Ёсоор бахархаж явдаг юм. Би анхны тулалдаанд хамт оролцож явсан онц буудагч Цэдэндамбааг март даггүй. Тэр дуу цөөтэй, амьтанд их хайртай, ажилсаг хүн байв. Манай застав цөөн тооны үнээ- тэй байлаа л даа. Тэр заставын үхрийг арчилж, тэжээж, тэр ч байтугай сааж байлаа. Цэрэг хүн бүхэн аливааг хийлж чадах ёстой. ч Манай заставаас БНМАУ-ын баатар дөрөв төрөн гарсан би- лээ. Отрядын гишүүн Д. Отговчи-“Ф мэг: -- Та хил зөрчигчдийг саа- туулж нэвтрүүлэхгүй байж: чад- на гэдэгтээ итгэж байсан уу? -- Бид өөрсдийн ха» лж байсан сөөм Ч газраасаа ухрах- гүй. гэдэгт итгэж байсан. Отрядын гишүүн Б.Нямсүрэн, Та яагаад хилчин болсон юм бэ? -- 1937 оны хавар 19 нас- тайдаа цэрэгт татагдлаа. Анх мото буудлагын наймдугаар ди- визэд зургаан сар гаруй болж байтал 1937 оны арван хоёрду- гаар сард нэг хороо хилийн ан- гид шилжин Очсон юм. Энэ үеэс эх орны дархан хилийн амгалан тайван байдлыг сахин хамгаалах, хамгийн онцгой, хл- риуцлагатай алба гүйцэтгэх болсон юм. Отрядын шуурхай мэдээл- лийн редактор Н. Бямбаа: -- «Дөл» тоглолтын талаар та сэтгэгдлээ хэлнэ үү? -- Би пнонер сурагчдын цэ- рэг-спортын «Дөл» тоглолтыг байнга сонирхдог. Энэ тоглолт пионер, сурагчдын чөлөөт ца- гийг үр дүнтэй” өнгөрүүлэхээс гадна бие бялдрыг нь чийрэг- жүүлэхэд чухал үүрэг гүйЦэт- гэж байга. Сургууль, бүлгэм дээр бай- туулагдсан батальон, отрядыг сайн зохион байгуулах, цэрэг-эх оронч, хүмүүжил олгох ажлыг хнчээлийн жилийн турш явуу: лах нь зүйтэй санагдаж байта. Отрядын гишүүн Б. Энхтүв- шин: - Хүннй амьдралд хатгийн чухал нь юу байх ёстой вэ? - Аливаад чиглэл зорилго- той хандах явдал,., лн ариун цэврийн эр- гүү түүн М. Ган Т: .- Хүний ямар шинж чанар танд сайхан санагддаг кэ? -- Хүмүүст аихааралтай ханд даг, харнуцлагатай, хэдолмөрт дуртай. -- Тэр үед танд тусалдаг но- хой байсан уу? -- Байгаагүй. Гэхдээ манай застав дээр сургуультай нөхой 3 олон байсан. Хилчин хүний дот- ны туслагч нь нохой. Иймээс Ч хилийн цэрэгт өөрсдийн похой- тойгоо ирж байсан олон хүнийг мэднэ. Тэд дотны нөхөр лөррөн хөлт найзтайгаа хилийн албыг онц хамгаалсан юм. Отрядын дарга Л.Мягмарав -- Хүнд хэцүү бэрх цагмн- нут тохиолдвод Та хэрхэн хан: дах вэ? -- Би эх орлыхоо үнэнч хүү хэвээр үлдэх болно, Я агыг тэмдэглэсэн Ч, НАРАНБЛАТАР 1) ши 2 Манай сонины «Эрхийг су- рахаар бэрхийг сур!» буланд өдөр бүр олон арван захидал ирж байна. Хүүхдүүд захи- далдаа өөрсдийн ажил хөдөл- мерийн тухай бичихийн дээр чөлөөт цагаа хэрхэн ашигтай өнгөрөөж буй талаар ч санал бодлоо хуваалцахыг хүсчээ. Хөдөөгөөс ирсэн олон Зза- хидалд, малчны хүнд хэ- цүү ажил хөдөлмөрөөс суралцаж, аав, ээж, ах эгчийгээ баярлуулж буй ту- хай бичсэн байна. Үүнээс малчны хөдөлмөр гэж юу юм бэ? Чи юуг нь сурав? гэсэн асуулт уртан гарна. Эвэсэд- вээр хүүхдүүд ннгэж ярьж, бичжээ. Зарим бүлэг, салаа хэлэлцүүлэг хийсэн байна. Хөвсгөл аймгийн Галт су- мын дунд сургуулийн 4-ийн «В» бүлгийнхэн хэлэлцүүлэг хийж, халуун дотно ярна өр- нүүлснийг багш И. Түмэн- дэмбэрэл тэмдэглэн бичиж ирүүлэв, Тус бүлгийн пионер Р, Сод- вомдаржаа: -- Би аав шигээ, хонь ха- риулж, ах шигээ эмнэг сур- тахыг хүсдэг. Хийж буй ажил хөдөлмөрөөрөө аав зэжийгээ баярлуулах шиг эрхэм зүйл байхгүй гэхэд сурагч Б. Бал- жирмаа: -- Хувцасны уран- хай цоорхойг оёх, цай хоол бэлтгэх бол миний едөр бүр хийж хэвшсэн ажил, Харин хонь ямаа сааж саальчин ээждээ бага ч болов тус бо- лохыг хичээдэг. Сургуулиа онц төгсч, ирээдүйд холбоо- ны инженер болпо гэв, СУу- рагч Л. Сүхбаатарын яриа хүүхдүүдийн анхаарлыг ихэд татлаа. Тэрбээр: Ургах вар мандсан цэлмэг сайхан өдөр, “өвс ургамал тэгш бэлчээрт ховно хариулж, сонирхолтой ном уншиж явах шиг жаргал үгүй. Хонь хариулна гэдэг миний хамгийн дуртай ажил, Тэгээд ч би БНМАУ-ын хө- делмерийн баатар, манай су- мын алдарт ямаачин Баиз- рагч гуай шиг сайн малчин болно. Өнгөрсон зун хонь хяргаж сурлаа. Зуны ид ха- луунд хонь хяргах амаргүй юм билээ. Гар устаж их өВвд- сөн. Гэвч үүнийг бэрхшээл гэж үзээгүй гэж ярив. 4-ийн «В» апгийнхны ярна үүгээр ХӨДӨЛМӨРӨӨС дуусаагүй, Тэд ярьсиаа үйл ажлаараа харуулиа гэжээ. Инонер сурагчид ингэж амги хамт Олноороо ярилца- хын сацуу хувийн санал бод- лоо сойниндоо бичжээ. Манай аав ээж хоёр Бугат сумын «Социализмын зам» нөгдөлд малчин, Би өсрөө пионерийн идэвхтэн, Зарим нэг сурагч намайг шаардла- га тавихад эсэргүүцдэг. Үүнд би гомддоггүй, Харин улам сайн биеэ бэлтгэж, 66- рийнхөө болон нөхдийнхөө дутагдал доголдлыг арилга- хыг хичээдэг. иялх тол арчлахыг сайн мэ- дэж сурч авсан. Ирээдүйд малын эмч болио гэж боддог. Төл малыг хорогдолгүй бой- жуулна гэдэг түн бахархмаар хэрэг гэж Говь-Алтайгаас УШ авгийн сурагч Т. Батзо- риг бичсэн юм. Би зуныхаа амралтаар Завханмандал суманд амь- дардаг эмээгийндээ очиж хонь хариулсан, “Мэдэхгүй чадахгүй зүйл гарахад эмээ зөвлөж хэлж өгнө, Бас морь унаж сурсан, Хурдан морь унаж үзсэн ШүүҮ. Мориор эмээдээ ус авч өгдөг гэж Зав- хан аймгийн төвийн 8 жи- лийн нэгдүгээр сургуулийн У ангийн сурагч Г. Үүрийн- цолмоп ярьж байна. ЮУ" Баянхонгор аймїлйн төвийн 8 шилийн сургуулийн УП ан- гийн сурагч ОД. Булгамаа бидний ярианд оролцож: -- Би Өлзийт суманд эмээ дээрээ очиж амардаг уламж- лалтай. Өөрөө бие дааж хонь, ямаа, үнээ сааж сурсан, ЛАа- руул тавьж чадна. Үнээ саа- хад эхэн үедэз гар их хеш- дөг байлаа. яваандаа зүгээр .болдог юм билэв гэв. Хүүхдүүдийн яриаг сон- сож, захидлыг уншихад үнэ- хээр баярламаар. Тэд зөвхө: Аав ээжээсээ ,, типнииншиагшинаницинициицшинишинишинлшийниинишинлшиншинииншинГ, РЧЛ нг ҮҮЭг ТОЖЭГ 2 Э2223-2012 тиийэн 1, СУРАВ? мэ тэр орныхоо ажилд туслаад зогсохгүй, томчуулын хийдэг ажлыг сурч, хамтран хийж байна. Тэр дундаа малчны хөделмөр, мал маллагааны өвөрмөц арга ажиллагаанаас цуцалтгүй сурч, ирээдүйд малчин, саальчий болно гэж буй нь бүр ч сайхан хэрэг. Хийж сурсан ажил хөдөлмөр амьдралын явцад ямар их амжилт бүтээл, нэр алдар авчрахыг хэн хэлж мэдэх би- лээ. “ицтипцпиппапациитицициццишицишишии! пипшиининииниинцшиалшиииили //| ЯАГААД НОМЫН НӨХӨР ГЭДЭГ ВЭ? Хүү минь ном уншихгүй бай- дєөт цагаа барах юм. Ихэвчлэн гадаа тоглож чө- Эсвэл тєлєвизор асааж суучихаад эв- Хүн төрөлхтний оюуны соё- лын ширгэшгүй Эх булаг нь ном, Түүн дээр олон зуун мян- тан жилийн турш хуримтлуулсан эрдэм боловсрол, ухаан, техникийн гайхамшигт ололт хэвлэгдэж үеэс үе дамжин нандитиан хадгалагдаж хүн, хувь нийгэм, олон түмний оюун ухааныг цэнэглэж, сэтгэл санааг балжуулсаар иржээ. Ё Нотгүй байсан бол бидний гар дээр Ломоносов Ньютон, Фара- дей, сэн От, Меєнделеєв нарын нээ- шинжлэх тайхам- ухааны шигт бүтээлүүд ирэхгүй байлаа. Нєм тОгчоо», байхгүй байсан бол «Нууц «Гэсэр» «Жангарын» их туулье бидэнд үлдэхгүй бай- сан ч байж мэдэх юм. Тэгэхээр ном нь хүн төрөлхтний хуримт- дуулсан соёл урлаг, шинжлэх ухааны нх ундаргыг өёврт өө агуулсан хамгийн үнэт эрдэнэ юм. Тийм ч учраас манай ард түмэн «Эрхэш баян ээдэм» гэ- жээ. Хүн төрөлхтөн иом с0хиолыг бүүр талж, үр удамдда түүлссс суралцан оюун нь ссларч, сэтгэл єзпаа иь сг00- юмс Сояц байхыг хүсч иржээ. Таг хш єртєнпийп-анхны помын с2п ҮҮ- тртисэс шайдиглал Хад- еглүүлэх, ухаан зэд ч юанай эриний огох пууны үед байгуулагдсан дэп уззрээ «Сэтгэлийг сонхрүү- лэх зхийп сан» гэсэн бичэгтэй байлээ. Тэр үед хүн исмыг оюун ухганыг цэнэглэгч, сэтгэл 83 шаст баяжуулагч гуу их хүч чадлыг ойлгожээ, " Улессандрийн номын анг анхлан байгуулагч таг сод хүмүүс Эсхил, Есрипид парын бүтээлээр жуулах санаа отэл тэдний пом болсонд гар зхээс нь хуулж ав- чээ Новонд хайртай, шир исэх шидийг бишрэл їүтэ: 5 лэн хүндэтгэж байсан жишээ эртний гре- Софокл, бая- байна, Гэ- ховор, олдохгүй эд туршаа лалгүй болж, дараа иь зохиогч болсол 10л, олон, Эртний туркмений их най- рагч Махтамкулийн номыг ЯДУУ тариачин эр аз жаргал, ашид мөнхийн билэг тэмдэг гэж үзэж амнн тэжээл залгуулдаг байсан ганц тэмээгээрээ сольж авчээ. Бичиг үсэггүй тэр тариачин бие- дээ үргэлж нандигнан авч явж үсэг бичигтэй хүнээр дуудуулан чагиаж урам сэртэж, ухаан тэл- ашигласан гэдгийг бид мэднэ. Их жолоодогчийн бүрэн ботид уншсан номынх нь нэр заагдєа- ныг эрдэмтэд судлаад 16 мян- гад хүрснийг тогтоосон бөгөөд эдгээр номыг зүгээр изг унш- сангүй бүрэн судалж эзэмшсэн байжээ. Тэгтэл өнөөгийн хүүхэд, бага- чууд та нар ирзэдүйг цогцлон дэт байсан гэдэг. Ном бол өргөн дэлгэр утга санааг тээсэн авар- га тош холот онгод бөгөөд ирээ- дүй, үеийн зүг хүний хуримтлуулсан утга соёлын үйглж баршгүй их ачааг тоэж явдаг ЮМ,. одоо, онгөрсөн гурван Орчлоп ертєнц До2р ном их угшил: иэрд гарсан хүмүүс олон, Тэдний нэг нь номын далайн эзэн хэмээн нэрд гарсан Н.А, Рубагип насан туршдаа номтой поторлежээ. Тэр амьдралынхаа Р, Ролаи түүнийг «Амьд кэв- тэжээ, Хүүхэд нэ! эрдэмтэн байсаар нэрт ярь Лоипп багшийг олоп иом уй. шиж, түүнээ амьдрал ирактикт байгуулна гэж санахын гүйн дээр сэтгэл санаа эрт отол- дөг ажээ, Ном уншдаггүй, түү- нийг хайрладаггүй хүний хурц шог үг бүр эрт дээр үеэс эхлэн гарчээ, , байгуулах их үүрэг хариуцла- гатай атлаа иом уншихгүй, хойр- го хандана гэдэг тэвчишгүй зүйл. Хүний төрөлхтний хуримтлуулсан эрдэм мэдлэгийн баян сангаас уншиж судлалгүйгээр ирэгдүйг хэрэг- тухай Мэддэгт мэргэн цоохор, мэ- дэхгүйд эрээн цоохор, гэж манай ард түмэн ярьдаг. Америкийн их зохиолч Мари Твен дээр хураахад эвтэйхэн байдагт нь би иимгэн номонд дуртай, ши- рэн хавтастай ном бөхөд нь бас дуртай, Харин гэрт тонэдэг муур, иохой мэтийг шидэж хөд- ход тохиромжтойд нь сусаан но- монд дуртай» гэж шоглон бич- тээ. Тэрчлэн горийн чимэг бол- гож ном хураагаад ганц хуудас «їШирээн ч эргүүлж салхи оруулдаггүй хүмүүс байдгийг үеийн үед элэг- лэн шоглож «агуулах» гэдэг бай- жээ. Номгүй бол бид Їїїекспирийн жүжиг, Нацагдоржийн найраг, Андерсоны үлгэрийг уншиж мэдэхгүй байлаа, Өөрөөр хэл- бэл нүдээ боосон мэт харан- хуй, оюун ухаан нь хөгжөөгүй, сэтгэл санаа нь уйтан байх жишээтэй, Ном бол эрдэм сура- хын эх үндэс учраас түүнээс хол хөндий байвал сурлага бас сул байж таарна. Түүний хуудас бүрийг уншиж эргүүлэхгүй бол тэвчээргүй, өөрнйгөө удирдан захирч чаддаггүй хүн байх бол- но. Эрдмийг тэвчээр, итгэл, хи- чээл зүтгэлээр олж авнг, Ажиглаад байхад ач хүү минь авч өгсөн номын ЗХННЙ ХУУДаС сөхөж байснаа зургий нь сөнир- хон эргүүлж тойруулсан болоод орхидог. Сургуулийн болон ай- маг, хотын уншлагын танхнмд нэг хоёр цаг сууж ном уншн- хын оррнд дэлгүүр хоршоо, үзвэрийн газрын үүдээр дэмий сэлгүүцэж ширгэшгүй нх бая- лаг нөмөөс зугтдаг хүүхэд цеөнгүй байна. Та нарын дунд уншлагын но- мын санд карт нэзэлгээгүй хүү- хэд гарна даа. Карттай байлаа гэхэд бүтэн жилдээ ганц хоёр- хон ном авч уншсан хүүхэд бий л байх, Түүгээрч зогсохгүй өдөртөө сурах бичгийнхээ хуул- санд салхн оруулалгүй өглөө нь ангидаа очиж бусдагс будаа иддэг сурагч мэр сэр үзэгдэх юм, Хуулж сурахаасса Өорөө сэтгэн бодож, хөдөлмөрлөж ол- сон мэдлэг тогтоцтой, Өөрт үл- дэх өгөөжтэй байдаг. Саяхад би ач хүүгээсээ хам- гийн сүүлд ямар ном уншсаныг нь лавлавал толгойгоо илсиээ аль ноднин, уржнан хэвлэгдэж гараад уншигч олны хүртээл болсон уран зохиолын цөөн хэ- дэд ном нэрлэлээ, Юу гарч байна, хэний зохиол билээ түэхэд түгдрэн нэр оноож чадахгүй сандарч билээ, Хальт харсан, хайхрамжгүй уншсан болоод тэр, Иролетарийн их з0- хнолч Максим Горький «надад байгаа сайн сайхан бүхнийг би нотоос олж авсан» гэжээ. Ном уншина гэдэг нь оюун ухаанаа цэлэглэж байгаа уйгагүй хөдөл- мор юм. Босоп суун, хагаслан хугаслан уншсан зохиол бүтээл үлдэцгүй, үйл явдлын Хөөцол, доон тедийхон зүйл бүүр түүр- хэц хоцордог, Түүнээс гарах саг наа, дүр дүрслэл ч үгүй үлдсэ- ний тшишээ бол шиний ч. хүү байпа. Ингэхэд хүүхдүүд та иє раас энэ жил хичнээн ном унш» сан бэ? тэмдэглэлийн дэвтэр хэ- дїйг дуусгасан бэ? гэж асуумаа байна. Манай ЧЬ з8 рин ном уншсан хүүхэд хоёроос илүү алга, Гэрийн номын сантай юу гэж асуухад таван хуруу л хүрч бай- на. Тэгэхдээ голдуу аав ээж, ах эгч нарынх нь авч уншсан ном байх юм. Оюун ухаан, сэтгэл санааг баяжуулан арвижуулагч, мэдлэгийн сан болсон номгүй айл өнөө үед байна гэхэд итгэ- мээргүй, Гэртээ номын болох хөдөлгөөнийг хүүхдүүд та нар ернүүлбэл мөн сайнсан. го Нэг өдөр ном уншилгүй өнгөрч вөл нөхдөвсөө, орчин үеэсээ мөн нэг өдөр хоцорлоо гэж бо0- дөх хэрэгтэй, Эрдэм мэдлэгийг алгуурлах, аяндаа болох мэт бодох: хэрхэвч болохгүй. Арвн- жих гуай чинь багадаа бичиг” номтой хүний ном уншихыг їнө- нөжин сонсож үүр цайлгаж яв- лаа. Одоо насныхаа чөлөөнд гар- сан хэрнээ хөгжлийн алхаанаас хоцрохгүйг бодож өдөрт заавал З0 хуудас уншнж дадсан юм, Ном уншиж сурсан хүн түүндээ 58с их хайртай, гамтай, нямбай авч явдаг, Тийм хүний дэргэд шинэхэн номын хуудсыг нуга- -зах- эсвэл хуйлж барихад сэтгэл шимшрэн толгой сэгсэрдэг. Ин- тэхэд хуудас хавтсыг урах, салбайлгах нь хүн төрөлхтний хураасан оюуг-- баялгийг сүйт- гэлзэ гэхэд хэтрүүлсэн болохгүй дээ. Д. Нацагдоржийн түүВЭР зохиол гэсэн хөх хавтастай ном олен жил шив шинэхнээрээ хад- галагдаж байгаа айлыр мэднэ. Өөрсө уншаад үр хүүхэд нь, ач зээ пь дамжуулан уншсан тзр ном үнэхээр ном уншдаг хүмүү- сийн илмбай байдлыг илтгэдэг юм. - Ер нь номыг уншихын тулд бүтээдэг билээ. Ялангуяа ХҮХг4 хэд та нарыг их уншаасай тэж зураг чимэгтэй, өнгө үзэмжтэй хэвлэдэг. Бид номын сайн нөхөр гэж заншжээ, Тэгтэл и гэ- дэг нь голдуу Хүнд хани жтай байх юм. Цанын нөхөр, муурын номын нөхөр тэй адилтган хүндэлж билээ. р Хүүхдүүд ойн иехөр, нөхөр гэдэггүй. Гагцхүү. гэж түүнийг хүн- дотносдог ИРИНА МАКАРЕВИЧ Орд уд). «70енүй 28 Яурший нөхгд» 11021 хэлээд боло бх. ,/йгайшн байзнаа Тимурын удирдсан пио- «Хоосон болгоомжлол», нерийн бүлэг цэцэрлэг. Делибийн «Коппелия» ногооны газар сүйтгэж гэдэг уянгын инээдэмт -5- ) байсан хэсэг танхай хүү- бүжгэн жүжиг дэглэсэн арга техник сайтай, сайн хэдтэй тэмцэж, сайнажил юм. Мөн италийн зохиолч жүжиглэдэг, Их театрын үйлсээрээ томчуудад ту Жанни Родарийн үлгэрээр гоцлол бүжигчдээс ч ду- Е Карен Хачатуряны бичсэн туугүй болохоо харуулав. ДЭГДЭЭХИЙ НАСНЫ 1 ҮЛГЭРҮҮ Т. ГАЛСАНГИЙН УВС х салдаг. 5 1 Фгийсд ба түүний нө- “Чипполино», Антуан де Анхны тоглолтын дараа ховгцээхын Си чанй . 47 м | хөд» тууж бол манай сон- Сент-Экзюперийн нэрт би зохиолч Гайдарын хүү, үүд» ном хэв ШИН: Номд :. 5 х эг бү ) Б бүтээлээр Евгений Глебо- цэргийн талаар мэргэж: «Цэнхэр эргүүлийнхэн рэн .-- л !| БОДОО ОҮДЭЭ алан ага вын бичсэн «Жонон хүү» сэн нэрт сэтгүүлч, зохиолч буюу анхны гавьяа»,« Зөв! СЁ-2-.. Ш.. 4! Звдцивг ҮН ТаВаЧалруй, зэрэг олон бүжгэн жүжигт Тимур Гайдартай уулзаж лөлт хүн буюу улаан х шэн 85 ч л) дын жишээгээр хүмүүж: ҮЗЭГчид их дуртай. ярилцлаа. Дашрамд 22255 шээх ЫН э ЛД ЕЁВТННЦ, 25сго3п УЛ» ШОРОНО25| | Шаагигын 25Ь : геийнхний анхаарлыг тат- ХӨД» бүжгэн жүжгийг Их «Тимур ба түүний нө- Ч ЯЭЗнЫН, » ХУ) ЗСБНХУ-ын Их театр. ых гэдэгт итгэж байна. Театрын хоёр дахь тайз хөд» туужийн гол баат- ны амралт буюу явдаг дэл- бүжгийн дунд сургуультай Гайдар маш чухал, /на: болсон Кремлийн их хур рын дүр болсон юм. /Ти- ӨВ ЭЭЭ Ул УЦЭЦ хамтран Москвад анх удаа ийн тухайлбал үүрэг ха- лын ордонд тоглож байна. мур Гайдар ярихдаа: таван үлгэр оржээ. Үлгэ: үзүүлсэн «Тимур ба. түү: Т БУлЛЫгн шударга. ёсыг Зургаан мянган хүний суу” -- Бүжгэн жүжиг на- рийн “баатар Зуунай ний нөхөд» шинэ бүжгэн саЛТОХ Бэлтгэл хүүхдийн далтай асар том танхим дад их таалагдлаа. Энэ «..Түрүүлж мэндэлсэн жүжиг хүүхдэд зориулагд- бадрангуй сайхан бодлыг ЯМагт пиг дүүрэн. Хүүх- жүжиг өөдрөг үзэл, амьд: Түүхий ахмадууд жээ. Зөвлөлтийн нэрт зо- тайхАИШИГГЙЙ ЭНГИЙНВЭ. дүүд жүжгийн үйл явдо ралыг сайхнаар үзэх са: йн гавьяаг || хнолч Аркадий Гайдарын сонирхолтой ха зуулж чад. ЛЫН Өрнөл бүхнийг их со- наа бодлыг шингээж, Гай- В гүйцээчихжээ. 1940 онд бичсэн туужаар га, аЛнЭн : УхИЛНл эед Нирхон, идэвхтэй тусган дарынх шиг хөгжөөнтэй, аатарлаг үйлс ч бидэнд хийсэн энэ бүжгэн жүж- говь ЗЛВЫ Ї авч, баатруудын дүрээс цэвэр тунгалаг болжээ. Баршөийс үлдсэнгүй. ГИЙГ ХӨГЖМНЫН ЗОХНОЛЧ Р өөрсдийн үе тэнгийнхнийг Залуу жүжигчид дайны УУ. тавьяа | Вячеслав. Агафонников Ер нь Их театр хүүхэд, таньж авч байна. өмнө амьдарч байсан үе 3 сНсогэ олдошгүй...» бичиж, бүжиг | дэглэгч залуучуудад зориулсан ЖЖүжигт тоглож байгаа тэнгийнхэнтэй сэтгэл са- ман айснаа Ойдов найз- Андрей Петров, хөгжмийн бүжгэн жүжиг дэглэдэг то- бүжгийн сургуулийн су- нааны бат холбоотойгоо та гэг ярилцсаны дараа удирдаач Александр Лав- дорхой хандлагатай бол- рагчид хэрэг дээрээ бөрс- ойлгож, үнэн сэтгэлээсээ зунМУЦН Ул ЧСЭЖГ Ч | ренюк.. зураач Валерий жээ. Жишээ нь, театр дийн дүрд тоглож, жин- тоглож байна гэв. ЗУЛЖИЛг Я айгалийг “Лїевенталь нар дэглэсэн бүжгийн дунд сургууль- хэнэ бүжигчин болохоо ха- Орчуулсан Зан ЭЙ” ха «рэн ” юм. тай хамтран Гертелийн рууллаа. Залуу бүжигчид Ц. ШАРАВ галн) гал лал ЦЭЭР. . Яг л тэгж хамгаална» | гэж шийддэг. З «Зөвлөлт хүн буюу Ї-. улаан туг» үлгэр -нь бууж өгөхийг мэддэггүй, үнэнч, баатар улаан цэргүүдийн тухай юм. | «Үгэн зэм» баримтат Унайраглалд үлгэрийн баа- “гар өвгөн Загд үрлэн эмэнд эдгээгүй мөртөө, сайн үг сонсоод эдгэнэ. : «Хурдан байшин буюу олондоо тустай ойн авто- бус» үлгэр асуулт хариул- |тын байдлаар бичигдсэн “байхад «Зуны амралт ! у явдаг дэлгүүр» нь «Алсын оторчид дээр Өдөр бүр очдог» звто дэлгүүр болон «Ма- дийн тэргээ өөрөө барьдаг» (худалдагч жолоочийн ач. ай тустай олон ажлыг ха. гтруулснаараа сонирхолтой юм. 1 ГОВЬ ХАНГАЙН НАРАН 2. С. БАРААНАСАН, Т.БАЯРХҮҮ нарын «Говь хангайн наран» ном ху- 5,2: 2843 Хүүхэд бүхэн бүжгэнд дуртай хэд түлхэц болохоороо онц- 15. Г лог. -- Манай тов далдаанд гараад байна. У ( | ) | Хүүхдүүд та нар. жүжс- өөрийн тайзнаа “А.Осроад номонд буй дууны аяыг Ч. шэг | гийн баатар баргил бүдүүн хийн «Авьяастанд бишрэгчид» /,Бадарч зохиожээ. й 1 шэг 1 хоолойтой тэнэг хаан (бас), сонгодог жүжиг тавьсан, Ха- " Говийн хүү: Театр бол зөвхөн жүжиг бүдүүн хоолойтой хатан бүтээл боны хоёОдахь уран «Тэмээний цаанаас концерт тоглодог тайз биш. (Меццосопрано), хүнгэнэсэн ) шилэн ханах «Эрх гүнж» Нязантгн Харин өөрийн уянгалаг Дуут эмч (баритон), жингэ- Сүг жүжгээ, нара тавьсан Тэмүүлэн тэмүүлэн хөгжим, уран хөдөлгөөнт НЭСЭН дуут гүнж (клорату и Зэрэг ла гжим, уран хөдөл Ё 6 Х өөр, шинэлэг болсон. Гарна аа хө бүжиг, ухаалаг мэргэн сур-. РИОё сопрано), тунгала төлэж наадамд 1 Хүүхдүүд жүжгээс үерхэд Тэмүүлэх нарыг гаалаараа сайн сайхныг РИЙн хоолойт (тенор) хаа- үүхдүүд та нарыг урья! нөхөрлөлийн агуу их хүч ча- Өргөх гэж .нТеатрт ирсэн хүүхэд бүрт дал, хүний хөдөлмөрч хи- энэ урилга хамаарагдана. чээнгүй чанар нь хорон муу- Хааныд зочилсон ачууд хай санааг ч ялан дийлж түүний хатан, эрх гүнж, түш- Шударга үнэнд хүрэх тави- "мэл Няндаг, уран дархан, лантайг үзэж ойлгох юм. ядуу Раш овгон, ухаант Цол- Мон уран сайхны хөгжмийн ны тагнуул бүгд л өөр өөрс- дийн хоолойн онцлогийг магтан дуулахыг үзэж со- нирхоорой! ЁЛУн Бид цаашдаа Ч та нар- Дуурь бүжгийц улсын таа зориулж шинэ дуурь Тэмээ өндөр Болжээ хө гэж дуу- ү лахад ! Хангайн хүү: «... Уулын цаайаас ойлгуулах, эх орон ард түмнээрээ бахархах сэтгэ- лийг төрүүлдэг ид шидтэй билээ. 5 мон хүүтэй танилцаж: үндэс- таргийг РЭН Эрь бүтээх бодолтой байна гэж |, ний. олон янзын тоглон, бал алнас нь цэн АСЭНЫГ чанцаа хиолч М. Минковын «Хөгж- ТУС Театрын орлогч дарга, наадмаар. наадаж: болно... бодох бодоо йн хой Гог эөн Урган урган уг цомнолыг орчуулсан ЇП. МХЗЭ-ийн нэрэмжит хүү. хөгжим дууны хослол иНэд: Гарна аа хө хэд залуучуудын театрын лэл хийсэн нь бяцхан үзэгч. Ургах нарыг Өргөх гэж . Уулс өндөр | Болжээ хөх гэж дуул даг юм. ) Ч Хүүхдүүд ээ «Говий "Ч, хангайн ч наран аль Ч гоёхон соньхон байдаг шүү дээ. ї мдйн гайхамшиг» хэмээх ямбг Ч ы Хн зориулсан хошин ын засүрэн ах чинь-ярьсан дуурийг тайзнаа тавьж тог- ИРС т алсэхэлЛээ «Хөгжмийн гайхамшиг» дуурь хүүхдүүдийг зөвхөн --,Манай театр 1986-- хөгжөөгөөд зогсохгүй, хөг- 1987 оны үзвэрийн Жи- жсим яаж зохиодог тухай. лийн анхны бүтээлээ хүү- түүнийг бүтээхэд та бүхний хэд багачуудад зориуллаа. оролцоо ямар их үүрэг- «Хөгжмийн гайхамшиг» тэйг. хөгжмийн сайхан аял- Дуурь хэдийгээр сургуу. гуу хэнийг ч гэсэн бүрэн лийн бага, дунд насныханд эзэмдэж чаддагийг харуул- зориулагдсан боловч үзсэн жээ. хэн боловч хөгжмийн ту- Шинэ дуурьт урья, ба- хай мэллэгээ дээшлүүлэ- гачүчүлд, аа! П уран бүтээлч ах эгч пар чинь дэд маань таашаа їе ХУСЛҮҮД та нартаа зориулж гаа бололтой гэж мьохүүэ С. Д.Гармаагийн зохиол «Эрх руулагч ЇЦ|. Вандансэнгээ би- гүнж» жүжгийг найруулан дэнд ярьсан юм саяхан тайзнаа тавилаа, Үл- ) гэрийн сэдэвт энэ жүжиг дуу, бүжиг, хөгжим тээд урлагийн олон төрөл хосолсноороо хэл- бэрийн хувьд шинэлэг тэ- гээд ч жүжигт тоглохын тулд уран бүтээлч ах эгч нар чинь ардын товшуур хөгж- мийн олон төрлийг тоглож сурчээ. . ж А--08862 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлэлийн комбинатад хэвлэв 5678 86 индЕКС--14140 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ | 1! Бүхий олон багачууд аа Бүрхсэн улаан цэцэрлэгтээ Бүрийн шинээр үүссэн Бүжиг наадмаар наадацгаая, бэлхэн ээ! "Ариун улаан цусандаа “Ардынхаа хувьсгалыг шингээж ХАриун уураг тархиндаа рдын боловсролыг хөгжүүлье, бэлхэн ээ! Шинэхэн улаан бүчийг А М75 (2495) А1986 он ї 1 Ч |, ПАЦЧ) жээ“) Салхины зүгтээ хийсгэнэ Шинэхэн өсвөрийн багачууд аа Сэтгэлийн үзүүрийг хөдөлгөнө, бэлхэн ээ! Бага алаг бөмбөр нь . Пар пар дуугарахын хамтаар Багачууд хүүхэд бүгдээрээ Баяр цэнгэлийг хөдөлгөнө, бэлхэн ээ! Арьсан бөмбөгийг арван нэгдүгээр сарын 19 1! Ч т | | 11101 ПИОНЕРҮҮД ЭЭ, ДУУГАА! бөмбөрүүлээд Асар тоглохын хамтаар Алсын их улирлыг Авцгаах багачууд мөн өө бид, бэлхэн ээ! Бэлтгэн нэгдэж жагссан Багачууд, хүүхэд бүгдээрээ Биелсэн эрдэмд боловсорч Баатар хувьсгалыг залгамжилыя, бэлхэн ээ! А ЛХАГВА Монголын орчин үеийн уран зохиолыг үндэслэгч Дашдоржийн Нацагдоржийн төрсний 80 жилийн ойг ма- най ард түмэн ёслон тэмдэг- лэж байна. "үүний бичсэн шүлэг найраг, өгүүллэг, жүжиг манай ши- нэ үеийнхний амтархан унш- даг ширээний ном бөгөөд эх орны дуулал Ойолсон «Ми- ний нутаг» найраглалыг мэ- дэхгүй монгол хүн үгүй би- лээ, Шинэ амьдрал цогцлон байгуулж байгаа социалист Монголын хэд хэдэн үе энэ найраглалын гүн гүнзгий ут- га санаагаар хүмүүжин, эх орноо хайрлах, элгэн халуун сэтгэл, түүний хөгжил цэцэг- лэлтийн төлөө хөдөлмөрлөж, сурч энэ сайхан орны иргэн байх хүндтэй бөгөөд хувьтай үүргээ биелүүлж байна. Сургуулийн хаалга анхлан татаж сурагчийн цүнх барь- сан бяцхан хүү «Миний хэнз хурга» шүлгийг цээжлэн уншиж алтан номын амтанд ордог билээ. Дашдоржийн | Нацагдор- жийн бичсэн - манай анхны дуурь «Учиртай гурван тол- той» театрын тайзнаа мянга дахин тоглоход гүзэгчид суу- дал дүүрэн байдаг нь их 30- хиолчийн авьяас билэг, түү- ний туурвисан уран бүтээ- лийн мөнх настайг гэрчилнэ биз ээ. Алдарт «Од» шүлгийг пно- нер сурагчид яруухан тод ун- шиж .байхдаа сансрын хөл- гийн тухай сайхан бодолд ум- бан санаа сэтгэл нь баясан урам сэргэж байдаг юм. Монголын үзэсгэлэнт са- ран гуа ээжийн тухай шүл- «..ЭРДЭМ НОМЫГ СУР, АХ ДҮҮ НАР МИНЫ ЭРХ БИШ НЭГИЙГ ОРОЛДООД ЭХЭЛ! ЭЦСИЙ НЬ ХҮРТЭЛ ОРОЛДООД ҮЗ!..» Д. Нацагдорж, «Сурцгаая та минь ээїэ А ҮНЭ 10 МӨНГӨ” шүлгээс 2 гийг цээжээр мэдэхгүй сурагч нэгээхэн ч байхгүйг бодлын их зохиолч уншигч бүрийн сэтгэл зүрхэнд хүрдгийн тод жишээ юм. Түүний бичсэн уран зураг мэт хурц тод дүрслэлтэй амьдралтай, гҮн гүнзгий утга агуулгатай өгүүлэгийн яруу тод хэл найрлага, үг өгүүл- бэр нь ардын цэцэн үг мэт цээжинд үлдэж уншигчид хэлж байдаг юм. Их зохиолч маань шинэ монголын шинжлэх уХааны байгууллагын ууган зүтгэл- тэн, ард түмнийг соён гэгээ- рүүлэгч байв. Дашдоржийн Нацагдорж уншигч түмнээ дэлхийн соё- лын баялаг өвөөс суралцаж танилцахад хүчин зүтгэж А. Пушкин, Эдгар--По зэрэг их зохиолчдын бүтээлийг эх хэл- нээ уянгалаг сайхан орчуул- сан нэрт орчуулагч байжээ. Монголын залуучууд Обо- лон пионерийн байгууллагын ууган зүтгэлтэн гэдгийг пиО- нер сурагчид мэднэ, Манай өсвөрийн улаан бүчтэнүүдийн сүлд дуулал болсон пионе- рийн. дууг цовоо сэргэлэн хоолойгоор багачууд дуулж, тэдний ирээдүйг Зорьсон ал- хааг жигдрүүлэн байна. Их зохиолчийн туурвисан бүтээл бүхэн ард түмнийхээ сэтгэл зүрхийг булааж амтар- хан уншсаар сурч соёлжиж байдаг учраас монголын бүх уншигчид манай Нацагдорж гэж хүндлэн ярьдаг билээ. Манай Нацагдоржийн ган- дан бууршгүй бүтээлүүд мар- гаашийн сайн сайхан өөд биднийг дуудаж байна. - 79.77. ёс “Усан-ЖБаясод, Аз жаргалант, эрүүл чийрэг, инээж баяссан хөөрхөн олон хүүхэдтэй Монгол орон үнэхээр аз жаргалтай Хүнлэг, үнэнч шударга, ухаалаг, ажилсаг иргэд болон өсч хүмүүжээрэй. Эх орныхоо итгэл найдварыг биелүүлэхийг чин сэтгэлээсээ хүсье! НК ЗОХИОЛЧИЙН ЙГ 13МДЭГЛЭВ ном, Б. Алтангэрэл, Д. Мо БНХУ-ын төрийн шагналт, со- ломжамц, Ц, Намсрай, Б. Лам- циалист хөдөлмөрийн баатар жав, Ц. Балхаажав, П, Дам. Мустай Карим, БНМАУ-ын Дин нар болон БНМАУ-ын Сайд ардын жүжигчин Г. Хандсүрэн, нарын Зөвлөлийн орлогч. дар- Д, Нацагдоржийн охин Ананда та нар, Монголын зохиолчдын Шири Чистякова, Д. Нацагдор- эвлэлийн хорооны нарийн бич- жийн төрсөн нутаг Төв айм- гийн дарга нар, соёл урлагийн гийн Баяндэлгэр сумын «Хэр- зүтгэлтнүүд, БНБАУ, БНАГУ, лэн баян» нэгдлийн зөвлөлийн Монголын шинэ үеийн уран зохиолыг үндэслэгч Дашдор. жийн Нацагдоржийн төрсний баяр, уншигчдын бага хурал, 80 насны ой болов. хийж, уран уншигч шалтаруу. орны өндөг булан бүрийн дав. сургуулиудад их зохиолчийн ойг Пионерийн ахлах удирдагч тэмдэглэж, зохиол, бүтээлээр нь яруу найргийн баяр, уншигч. ТЕАТРЧИЛСАН ТОГЛОЛТ" 4 с " д 5 у 3 Нийслэлийн 8 жилийн 32 ЗСБНХУ, БНУАУ, БНПАУ, дарга, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн | үзэсгэлэн гаргах зэрэг олон мовАР Д. иИН Бо ЖИЙН БНСЧСУ-ын зохиолчдын бай. баатар Т. Намжиг нар баяр | ажил зохиолоо, дугаар сургууль Дээр их зохиол- гү7 гууллагын төлөөлөгчид орол- хүргэж үг хэлэв, БАЯРЫН ХУРАЛ шав. Д. Нацагдоржийн төрсний 2 Ч ” үдас 80 жилийн ойд зориулсан бая- Хурал дээр: рчин үеийн Монголын уран рын хурлыг МАХН ын Төв Нийслэлийн 52 Дугаар сур- хахнолыг үндэслэгч | Дашдор- Хорооны нарийн бичгийн дарга ГУУЛИЙН сурагч Б. Баярболд: жийн Нацагдоржийн төрсний 80 Ц. Балхаажав нээж үг хэлэв, Мслсаалж сурч байхдаа Жилийн ойд зориулсан нам, улс, Хурал дээр Монголын зо- Д.“ Нацагдорж туайн «Моанай олон нийтийн байгууллага, ХӨ? ХНОЛЧДЫН (ЭВЛЭЛИЙН | хорооны ХЭНЗ хурга», Шүлгийг цээжил- дөлмөрчдийн төлөөлөгчдийн дарга Д. Цэдэв «Дашдоржийн сэн. “Сайхан шүлэг шүү. Пио- баярын тан зохиолчийн Нацагдорж, орчин үе» илтгэл нер болсноосоо хойш олон ЖИЛ нэрэмжит мын улсын ака- тавилаа. Н демнк театрт боллоо. Баярын Зэтсэгй, хурал дээр Зөвлөл- “ПНОНерийн дууг» найзуудтай. чийн төрсний 80 насны ойгоор эж яруу найргийн баяр Уран унш- ,.ооч ЯРУУ НАЙРГИЙН БАЯР зага, зохион бичлэг уншигчдын " Завхан, аймгийн Ургамал бага хурал зохиов, Мөн ажилч. сумын Дунд сургуулийн З. Ба. ны йоны сургуулиу, дамцэрэн багштай уран зохнио- Дунд х зохИОЛЧИЙН Уэннудын лын дугуйлангаас их зохиолчийн тТээлзэр театрчилсан Тоглолт Ойг угтаж 14 хоногийн ажил хийв, 52 дугаар сУргуулийн зохиолоо, Хичээлийн завсарла- Сурагчдын «Цагаан сар ба хар гааг ашиглан их зохиолчийн нулимс», «Ламбугайн НуЛНМс» зохиолоос сурталчилж, анги бол зохиолоор хийсэн тоглолт сайн гон бяцХан ном, зурагт хуудас боллоо, й гаргав. Анги бүлгийн дунд уран Багш С. ШАА: хуралд нам. засгийн удирдагч тийн зохиолчдын Байгууллагын "99 ДУУЛЖ байна, Уншигчийг шалгаруулахад 5-ын ЦАХИЛГААНААР ИРСЭН нөхөр ЇЖ. Батмөнх, Д. Сод. төлөөлөгч Лениний болон (ЗС Энд сайхан Дууг манай өвөө, | «Б», б-гийн «Б», 4:ийн «А» МЭДЭЭ Р ч ям эмээ, аав ээж пионер байхдаа | ангийн сурагч Л. Лхагвасүрэн Хөвсгөл аймгийн Хатгал хо: Бэцорвц Ж. Буянаа нар ТЫн 10 жилийн сургуулийн ! 1 хамт оло: .- На ? Сурагч М. ЭРДЭНЭЧИМЭГ. ясны вх ЭЭВЕ лын 07 Б. МЭДЭН. Чэ) гийн баяр хийв ХЭН САЙН МЭДЭХ ВЭ Д. Нацагдоржийн зохиолын Увс аймгийн Зүүнговь сумын СЭДВЭЭр асуулт хариултын бо. дунд сургуульд «ЛД. Нэацагдор- лон уран уншигч шалгаруулах жийг хэн сайн | мэдэх вэ?» Уралдаан зохиож Д. Нацагдор- асуулт хариклтын уралдаан, ийн холбогдолтой тэмдэг, ил, түүний зохиолоор Хийсэн дү- захидал, дугтуй, бусад зүйлсийн рийн тоглолт, уран уншлагын цуглуулгаар үзэсгэлэн тарга- ТЭМЦЭЭН, ЗОХИОЖ ХИчэЭЛүүдЭд лаа. 4-ийн «Дэ, Т-гийн «Вэ», 9. түүний нэрэмжнт ширээ ая ийн «А», «Вэ, 5-ын «В»ь ан- дуулж байснаа дурсан ярьдаг, Нацагдорж гуайн зохиолууд өвөөгийн үеэс бидэнд дамжиж монголын маш олон үрсийг хү- мүүжүүлсэн юм байна гэж би ойлгоод үнэн сэтгэлээсээ их з0- хиолч ахаа хүндэтгэн хайрлах болсон юм, Өвөө эмээ нар маань Д. На- цагдорж гуайг Монголын ино нерийн байгууллагыг үүсгэсэн хүн гэж ярьдаг. Бас багш нар маань Д. Нацагдорж нийгмийн | Ёл бүлгэмийн пионер баа- йл Ганбахтай, Урна том зүтгэлтэн байсан гэж хэл.| тарчууд. лайбаяр нар сургуулийн уран сэн, Цэрэгт байдаг ах Нацаг- зохиолч уншигчаар твалгарлаа. р дорж гуайг их жанжин Сүхбаа- СУРГУУЛЬ ДЭЭР багж АГА САНДОРЖ тарын гарын тарийн бичгийн Нийслэлийн 10 жилийн 51 ХУР дүгээр. сургууль дээр «Сарны | Д. Нанагдоржийн мэндэлсний биБан эсээ романыг туурви (80 насны ойд зориулан ХҮ сан зохиолч С. Лочинтой уул- ДУНД сүргуулийн багш сурагч- залт зохиов, Дын дунд онол практикийн ба- Аягиудын дунд дэвтэр, номын Га ХУрал хийсэн нь ач холбог- ажиллагааг сайжруулах урал. ДОЛТОЙ ажил боллоо.. даан гурван үе шаттай зохиож | Нацагдоржийн уран бүтээлээр 4-ийн «А», 5-ын «Вь ангиуд Үзэсгэлэн гарган сурагчдын дунд дарга байсан гэж ярьсан. Тэгэ- хэд Нацагдорж 15 настай бай- жээ, Би 16 настай мөртлөө су- рагч л байна, Ахмад үе маань хувьсгалын хэрэгт хүүхэд бай- хаасаа оролцож байжээ. Д, На- цагдорж гуайн энэ олон талтай | хошуучиллаа. “38-25 0йй- Б» Єахсй үйл амьдрал, уран бүтээлийн Ш. ОДОНТӨР сурагч Д. Баяртогтох, 7-гийн бахархалтай зан, хүүхэд бата- УРАН УНШИГЧ «Б» ангийн сурагч Б. Гуулин чууд бүхний бахархап дууриах үйлс мөн гэж би дандаа бодож явдаг юм гэлээ, 4ийн «Б» ангийн сурагч Л. Эрдэнэтийн багачууд их зо- Уранчимэг нарын зохиосон хиолчийн 80 насны ойг ёслол «Аавдаа би хайртай», «Батаа», халин түтэлдээ тэмдэглэв. 10 жилийн «Д, Нацагдорж» зэрэг шүлэг 24 ТУ сургуулийн пнопер сурагчид шалгарлаа, Сурагч Б. БАЯРБОЛД МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ: бүлгэж дээрээ яруу найргийн Т. АЛТАНЦЭЦЭГ НЭРЭМЖИТ БҮЛГЭМИЙНХЭН .» “Нацагдоржийн нэ- хүү», «Хи, хи, хи», «Үзэг- дэнэболд хүү, их зохиол- займаг НИЙСЛЭЛИЙН ПИОНё- дээЭгүй юм» зохиолоор чийн лэн Ёс золын рийн У! бүлгэм их зохиол- театрчилсан тоглолт хийв. “503 өдөр тпвонерт -3 чийн 80 насны ойд зо- Нацагдоржийн хөшөөний 2 КЭ--8 жил анэлнж риуяж пионер, сурагчдын дэргэд тус бүлгэмийн пио- Ү. жи “оӨн 6-1 дунд зохион бичлэг, уран нєрүүдийн хүндэтгэлийн шөвр, ГЕГТ эрх: но уншлага, ханын сонины шугам АРЫГ, хөрөцуоч 2 х Бяч шиллиаты Ах уралдаан зохиож «Хуучин ЗУРАГ Д Ё -й р- саг жин. Л Энхээ ? дод пионерийн улаан бүч зүүж өглөө. Ханын «сонины урал- даанд түрүүлсэн (7-гийн «В» ангийн сонины кол- легийн гишүүд: сурагч Ж Эрдэнэбаяр (эрхлэгч), П. Уянга, Н. Нямсүрэн, Д. Дэлгэржав, -- Уран сайханч «сураг- чид Д. Нацагдоржийн «Хи, хи, хи» зохиолоор театр- чилсан тоглолт хийж бай- Ч гаа нь. 1! С. БОДООШИЙН авсан фото шал ос“. 27725223 2: « “итипиппиинпипппипипппиппиппппипиинпипиипипиипипипипиш пиппппьаппипипипппиипипипиныь, ши! Ө Монголын шинэ үеийн - Т олон улс |) ИО2 дах уулсын наагуур үр- хиол социалист реализ: тээв. , төлөөлөгч оролцон Эг Дашаоржайа” НЭЭН тэлжлэх уудам талд бяц. мын замаар, гадаад хэл- «4.Энэ нутаг манай сайгушлыгд Бал) (ОУОХ)т 13 амьдрал, уран бүтээлийг хан нуур мэлтэлзэн байх нээ орчуулагдсан зохио- 4 53 ү харуулсан музейг байгуулсан бөгөөд хөвөөгөөр нь ангир лууд, Багануурын алхаа ..-Энэ нутагт «Уурхай " Одоо ОУОХ нь 109 үндэс, 6 юм. Энэ музейд их зохиолд- шувууд ганганалдан гун- зэрэг сэдэвтэй нийтэд та- баялгийн охь болсон...» НИЙ оюутны байгууллагыг ЕР, Чийн хэрэглэж байсан эд галдаж, тэртээ голын зүүн ниулан сурталчлах ач хол- түлш эрчим хүчний сор Ба- эгнээндээ нэгтгэсэн энх тайз 210 агуурсын зүйлс, түүний уран талаар хонин сүрэг налайн богдол бүхий фото болон гануурын цогцолбор сүн- ван, ардчилал, нийгмийн р: бүтээлийн гар бичмэл, гэ- бэлчинэ, Харин таны өм- гар зургийн самбаруудаас дэрлэж байна. дэвшлийн төлөө 26 саятаруй | рэл зургууд зэрэг үнэт нан- нөх бадамлан асаж буй гадна төрөл бүрийн номын " ...Энэ нутагт Монгол- оюутан тэмцэл хөш 006 1 сан МЭрүүдийг | дэлгэн галтай тулга бол их з0- цуглуулга бий, «Цаашид зөвлөлтийн ган бат най- дөлгөөнийг удирдан зохион тавьсан байдаг, хиолчийн төрсөн гэрийн их зохиолчийн нэрэмжит рамдал дархлагдаж,.. На- байгуулдаг олон улсын нэр С Ф Улганбаатар хот дахь буурь юм. Цэцэг ногоо уншлагын танхим болгон цагдоржийн яруу айраг- хүндтэй байгууллага болтлод 3 Д. Нацагдоржийн шөөг алаглаж байгалийн өнгө өргөжүүлэх зорилготой тай хослон өсчээ. 227 барих тухай БНМАУ-ын хосолсон Энэ үзэсгэлэнт юм» тэж “багш Ардьяа Хөгжим эгшиглэж байна. ЭБил 23 Сайд нарын Зөвлөлийн тог- 7 аа бүрх Ярив. ын 10--17-нд О . - тоол их зохиолчийн төрсний талаар баруун гартаа - Д, Нацагдоржийн мэн- ...Мнний аав гээр сар ч малгай нөгөө гартаа зу 3 ажил- ноос «Энх тайван, үне 50 жилийн ойг тэмдэглэх дэвтэр, харандаа барь дэлсний 80 насны ойг уг- Дружба» эрхлэн Ушинский хэлснийг санал- гаая!!! Уншсан номоосоо чи юу ойлгож, мэдэж авав аа? Ярилцья, хүүхдүүд ээ! -- Би 1981 оноос эхлэп хүүхдийн төв номын санд карт нээлгэж ном уншиж эхэлсэн. Уншаагүй ном авч ЭХНИЙ хуудсыг сөхөх бү- рийд ертөнцийн нэг шинэ нууцыг тайлахаар түлхүүр- той, тусархаг Билэгтийн тЭнНГийнхнээсээ хүсье. «..Хэсэг цагаан үүл чүү- сэн цэнхэр тэнгэрийн д4- яан дахь ногоорон хараг- шинипппналииишишиплиинииишиний! БИД ГҮН Г АЛУУТАЙД СУРЧ БАЙНА Нийслэлийн 72 дугаар сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч Ч. ЭРДЭНЭБАЯР -- Их зохиолч Д. Нацаг- доржийн 80 насны ойн үеэр манай сургуулийн анги бүлгүүд зохиол бүтээлээр нь маргаан тэмцээн, асуулт хариултын уралдаан 3о- хиож, уран зохиолын хи- чээлээр чөлөөт ярилцлага адал явдалтай, гавьяаны түүхийн хуудас, зохиолын дүрүүд, монго- лын шинэ үеийн утга 80- ЗӨГНӨЛТ ном унших дуртай, Саяхан «Калисто гариг» ном уншлаа. Манай эх дэл- хийд калисто гаригийн хү- мүүс ирдэг, манай дэлхийн хүмүүс ч энэ гаригт очиж ТЭДНИЙ ШИНЖЛЭХ ухаан техникийн хөгжилтөөс су- ралцаж буй тухай гардаг. Энэ номыг уншиж байхдаа, би өөрөө энэ гаригт очсон мэт болсон шүү. Нийслэлийн Ганзориг, Л. Осорбаяр, Шш.. Цэцэгмаа нар сонирхол татам үнэмшилтэй дүр бү- НОМЫН ЕРТӨНЦӨӨР АЯЛЦГААЯ! ца 2 Ь ши пиннтишиипипїацилшййнишшининпппишайипипйнийниийпиниииптц ОЛОН УЛСЫН ОЮУТНЕ. ХОЛБООНЫ 40 жилд Ё илэн ЭВэР Энх тайвны их сургуулийн оюутан 72Нан Гдөг. Үлгэр бүхэн сайн, МЭДЭЖ, номын “ертөнцөөр П Т Ц ГЭЭД олон сэдвээр чөлөөтэй ЯҮР Сайн үлгэр дууриал муу ДМ-Н Тэрэхамтран өнциигӨдхорон гран, Ён ар: нэн Үерхэл», Б. Шонхорын ү? их сонин санагддаг юм. Даяар хүүхдийн номын 10 РУй оюутан баривчлагдан 2 «Уу. д болно. “Бас үүний өмнө Шарль Перрогийн «Улаан ХОНОГ болж буй энэ үеэр шоронд хоригдов. Чехийн их ч ханина тайгүй. «Хос хуурын чавхдас» ном малгайт» номыг уншлаа, -та нар бүр ч их ном унших с сургуулиудыг хаалаа.. Фа- ухан юу Уншса. уншлаа. Үерхэл нөхөрлө- 9 дүгээр сургуулийн НЬ Мэдээж. Номын тухай ” шистууд үүгээр оюутан за» наа яаж ухаарах нь хам- лийн тухай дээрх номуудыг 4-ийн «Бэ» ангийн сурагч захидлыг чинь хүлээж байс дуусын энх тайван, ардчилал, ээр сур олж заавал уншихыг үе 5 М. ЦЭЦЭГМАА Тэн шоо нийгмийн дэвшлийн төлөө тэр- - - Би ! бэлтгэв. ДЭЖ буй мэт санагдаж, Хийлээ. Би Д. Нацагдор- сур- өөрийн эрхгүй баярлаж жийн түүврийг уншиж дуу- ГУУЛИЙН 87-15 0 ун3Өт төлөө оюутан яриагаа дуусгаж амжасгүй- СЭТГЭЛ ДоГДолнО. сав. Онцолж “СУрагч Д, Дд 5 дээ харамсан да загийн «Цагаан сар ба харну- Уншсан номын тухай залуусын шог ын 2 са р Завтай цагтаа сайхан лимс» “өгүүллэгийг хоёр Анхны яриагаа түр завсар- уу хован” рын Эр сонир- дом уншина гэдэг бол удаа анхааралтай уншлаа. Яая. Дараагийн удаа нэлээд байв? болин "уржигдар ханүй сэл Эарьгооснн Би жүжигчилсэн тоглолтод Дэлгэрэнгүй ярилцах бол- тэмцэл т , » арг жаргал. 1986- бэлгэ 7 ан. НО. : Хамо. ж ги бухыг 1987 оны хичээлийн шинэ Бий Булаг” «Хоёр «Урлаг утга зохиолын Хүн төрөлхтний сайн сайх» дээ. Хүүсирэх зэ Таюы Жил эхэлсээр 21 ном УНШ- ишигэ-ийг бага ангид байх. НОМ ан. туулан дилрал хан ирээдүй, ах ээг ард- ч рын хэдхэн минутад ЛАВ: Дэвгэж, санхай -Ө0- Даа уншсан. “Сан эргэж ТЭМЦЛИЙН Хуулийг хчвэхом Чилал, нийгын уншсан хнолч Л.Түдэвийн «Уулын уншихад бас л их сайхан Мэдэх. үнэлж баршгүй ун. төлөө оюутан залуусын тэм- амжаагүй номын үер» романы тэргүүн дэвт- санагдлаа. дарга мөн» гэж К. Маркс цэл 1930-аад оноос эрч хү- а "7 рийг уншив, Түүх хувьс- 53 дугаар сургуулийн ХЭЛСЭН билээ. Үлгэрийн чээ авч эхэллээ. : ? сагчр-г- гавж - ЗНИЙД- галын сэдэвтэй энэ рома. Т0ис2нь йн сурагч түүх хувьсгалын Өэдэвчэй ЭС үн» оны занар Прага хо» Е уншсан ном шинин Чин аас унь . ЛХАМСҮРЭН зөгнөлтэй, адал явдалтай... н мянган оюутан зас нээж Ч Унш Чидас-- ай ХЭаксХ чини, 2257:1: шУсвж: Бнх ном уншиж, харилцан 27 фашизм, давны эсрэг мынхоө талаар, эгирий-с лаар ихийг мэдэж авлаа. ших дуртай. Тэгээд унш- Ярилцэя! ини эрдийан 243 ЛВн-84с ар шэнэ гол баатар, эерэг, дү Гоманы баатарлаг ЗОриг- сан үлгэрзэсээ дүүдээ ярьж биенээсээ шинийг звагса Өшөөт барималч ” монгол хэл уран зо- М иж 158 ад Тэхи 25 сүү ад нарын заах гийн том цахилгаан станц чөлөөний төлөө» олон улсын -5----иынай 0): хас брйх фэн їйГ хэлт игхэнс Р зохносон энд баригдана. эв ёанааны нэгдлийн Т хоног босгожээ. хиолуудынхаа гэл рвихаар түүний амьдрал, уран бү- Бид Д, ИЙР зохиодог. ! 3 цагдоржийн хам оо л туу ХЭСЭГЧИЛ- 23 » Нацагдоржийн 3 2-2 ) гу иртай ин үхэж СЭЛВ түүний бод- ТЭЭЛИЙН авгүхнлвл тог Төрсөн Гүн галуутайн үзэс- Бе 26 толгой» дуурийг 1934 онд логоширсон царайнаас илт. бЭН (жүжигч тар тэлэнт нутагт сурч хүлүү ОУОХ-г анх байгуулахад Улсын төв театрын тайзнаа Энэ бол танхимын гүнд лолт, зохион бичлэг, гар жиж байгаадаа хана рэн байрлуулж уран Жэй амилуулан бүтээсэн ТГүн галуутайн үзэсгэлэнт нутаг, их 30- хиолч Дашдоржийн Нацаг: доржийн гэгээн дүр юм. зургийн уралдаан шпнонер ӨйшэчИЙн мэдлэгийг бая- жуулан авьяас билгээ хөг- жүүлэхэд чиглэсэн сурган хүмүүжүүлэх ач холбог- долтой зүйл боллоо. элссэн ТӨВ? оноос ОУОХ-ны юэ цэтгэх хорооны гишүүнээр ажиллаж” байна. 1986 оноос ОУОХ-нд монголын оюутны холбоо (МОХ)-ны байнгын төлөөлөгч ажиллах боллоо. Манай бын : А. ХАВЛЕН МОХ, ОУОХ ноос зохиож жов: льд бай- Багш Л. Бям Багануурын районы 10 байгаа бүхий л арга хэмжээ Ө Д.Нацагдорж | 1908 гуулсан уг танхимд Д, На- ЦУнагр ЦЭ3НЭй- Бэ шинэ. 2 Эвэүийн түүдэд ажил Онд одоогийн Төв аймгийн цагдоржийн хошуу нутаг, сурагч Б. “Мөн: Г. багш) тэй оролцож, ОУОХ-ны эгч Баяндэлгэр с нутаг түүний амьдрал, алдар лормаа, Т. Болормаа, Г. нзэг нягтруулан бэхжүүлэг Гүн Галуутай нуурын -ый хийн тууштай марал ролцоохь Аяга гэдэг тёза байна. хохь тайж Дашдоржийн гэрт төржээ. Түүний төрсөн 5 улАШжиАлт Долоо. ХҮҮХЭД, ТЇЙНЖЛЭХ УХААН, ОУОХ-ны ЇХ . хурал, . , таг Баяндэлгэр сумын Е 51:17:17 1 «Бичиг үсэг үл м явдлыг Ч й р, залуучууд, оюутны анйг “Д...Надагдоржийн 85- ТЕХНИК, ҮЙЛДВЭРЛЭЛ устгахад НХ” 30Х10ЛЧ. ДАШДОРЖИЙН НАЦАГДОРЖИЙН ТӨРСНИЙ (80 ЖИЛИЙН ОД Хоёулан зэрэгцэн, харайлдан хотонд орж Тус тусын эхийг эрнэ, Хоёр ямаа угтан майлж Хүлээн авах бөгөөд Хоёр ишиг сөгдөн хөхөх нь хөөрхөн Алаг ямааны ишиг холоос Хурдан, хурдан гүйн ирж, Мөргөн гэдрэг буцна. Саарал ямааны ишиг дороо Шилжин зогсож хүлээнэ, Хэдэнтээ мөргөлдөөн, сургууль хийгээд, Ай иншд ижий Монголын үзэсгэлэнт Зөөлөн цагаан гараараа саран гуа, намайг хөдөлгөн өсгөсөн ижий н, төрүүлсэн ижий Яруу сайхан эгшгээрээ Зүйтэй си тэүКүүлба бөн бөн бүүвэйлсэн үмүү ижий ижий, Аїиний “ХЭнЗ Хуйга | Миння хэнз хурга Магнай халзан зурвастай Мянган хонины дундаас Би хармагц таньдаг рс, мярс майлж Намайг чиглэсээр ирдэг, Дун цагаан үстэй, Дуран хар нүдтэй Түмэн хонины дунд Түүнээс хөөрхөн амьтангүй Төрсөн хотон дотроо Бид хоёр тоглодог, Өвдгөө сөгдөж байгаад Өөрийнхөө ээжийг хөхдөг Өвөр дээр минь гараад Өхөөрдмөөр, өхөөрдмөөр эрхэлдэг Миний төрсөн нутаг Монголын сайхан орон Нааш, цааш дэгдэн Малчин эзнээ баясгадаг, Миний хэнз хурга Магнай халзан зурвастай Мянган хонины дундаас Би хармагц таньдаг. «Хаврын нар шарлаад Өвөлжөөний дотор бүлээн, : . БаАХЛЛЖУС У яасх, 2, Со Эс 1 -3 УС Ч хэр! ЫЭ УУ “3 Ха Д. Нацагдоржийн «Миний иутаг» шүлэгт С. Батчулууны хийсэн хулдаасан бар, А- 023581 тэй хүний нэгэн билээ, Эл бяцхан өгүүлэлд Д. Нацаг- доржийн зохиолуудаас хүүхдийн суран зохиолд хамрагдаж байгаа бүтээ- лийн тухайд тоймлон яри- хыг эрхэмлэв. Зохиолч 1925 онд Пио- нерийн товчооны дарга байхдаа «Бүхий олон ба- гачууд» гэдэг дуу зохиосон бөгөөд тэр цагт бичгийн машинаар цохиж, сургуу: лиудад тараасны дараа «Залгамжлагч» сэтгүүлд хэвлэж байжээ. Бадаг бүрийн төгсгөлд «Бэлхэн ээ?» гэсэн давгалт хэрэглэсэн нь бадаг тус бүрд гарч байгаа утга тө- гөлдөр санааг улам гүнз- гийрүүлж пионер багачууд энэ дуундаа илэрхийлэн гаргаж байгаа ариун «Тан- гарагтаа» «Хэзээд бэлхэн» байгааг илтгэсэн байна, Ийнхүү энэ дуу манай үеийн багачуудын баяр цэнгэлийг хөдөлгөж ирээ- дүйн нийгэм, их ажил өөд уриалан дуудсан дуулал болжээ. Зөвхөн ийм утга санаагаар төдийгүй энэхүү санааг гаргахын тулд ИХ найрагчийн зарсан асар их хөдөлмөрийн үр дүнд үеийн үед алдарших дуу ,болсон Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлинн комоннатад хэвлэв, чийн хувьд шинэ үеийн хүүхдийн уран зохиолын эхлэл болж, тэр хүрээндээ манай хувьсгалт уран 30- хиолын эхлэл «Шивээ хиагт» дуутай эн зэрэгцэх бүтээл мөн гэж хэлэх бү- рэн үндэс байна, «Миний хэнз хурга» шү- лэгт Монгол хүүхдийн малд хайртай «өвөрмөц шинж төрх, ажилсаг чанар түмэн сүргийн эхлэл төл малаа- раа бахархан хайрлах са- нааг жинхэнэ хүүхдийн сэт- гэхүйгээр илэрхийлж чад- сан бөгөөд хэл найруулгын хувьд Ч багачуудын онц- логт яв, цав нийцсэн эн- гийн атлаа уран хэллэгтэй байна, «Хоёр ишиг» шүлэгт мөн дээрх санаа илрэх бөгөөд хотон дотор сүргийнхээ дунд эрхлэн байгаа хоёр хөөрхөн ишигний тухай тун энгийн дүрслэн бичсэн ат- лаа, бяцхан хүүхдийн бод- лыг хурц тодорхой илэр- хийлж чадсанаараа гойд аятайхан болсон юм. Түүнчлэн «Бид хэд», «Бидний сурагчид» зэрэг жижиг хэлбэрийн зохио- оруулж болох юм. Их зохиолчийн «Миний нутаг», «Хавар», «Дөрвөн цаг», «Од», «Нараа! Сар аа!» зэрэг байгаль ертөн» цийн жам үзэгдэл эх орны тухай бичсэн зохиолууд нь хэдийнээ манай хүүхдүү- дийн уншлаганд орж эрдэм” тэн Ц. Дамдинсүрэнгийн хэлснээр «Монгол орноор аялах шиг» сайхан сэтгэг- дэл төрүүлж хүн сурын сэтгэлд хоногшсон «Миний нутаг» найраглалыг цээ- жээр ядаж нэг бадагч болов мэдэхгүй хүүхэд үгүй бол- сон байна. Д. Нацагдорж ийнхүү зохиол бүтээлийнхээ өргөн хүрээгээр манай багачуу- дын хайртай хүндтэй ууган зохиолч болсон бөгөөд түү- ний зохиолын уран яруу найруулгат хурц тод хэл- лэг нь хүүхдийн хэл яриа- ны хөгжилтөнд асар их нө- лөө болдог юм, Д. ОЮУНБАДРАХ (Утга зохиолын шүүмж- лэгч судлагч). Эрхлэгчийг Я.СУМГЬЯА Индекс-14140 123 56789101112 дулаан Хотын дунд хонь, ямаа майлалдаад Хоёр ишиг зэлийн хажууд Р”2 мөргөлдөн наадна. ”” Алаг ямааны ишиг хорин хоногтой Д Саарал ямааны ишиг нэг Ё Т : оархай. 48), обулан нялх болоод бэсрэг. гуй 2” 2уА11 Эвэр нь ургаагүй боловч 5 ” 223 й ? й Магнай дээрээ өчүү төлжээ. “МИНИЙ ИЖИЙ» ШҮЛЭГТ Д. ОДГЭРЭЛ ЗУРАВ. Хүүхдий ЫН ТүХДийн уран 0ХиОлЛ ТУЛГЫН Чулууг тавилцагч Шинэ үеийн хувьсгал? юм. «Пионерийн дуу» -- | лууд нь ч, бичигдсэн арга Монголын ууган зохиолч 20-нод оны үед зохиогдсон барил, илэрхийлж буй ут- Дашдоржийн Нацагдорж хүүхдийн бусад зохиолуу: га санаагаараа эрх биш эх орон, нам засаг, ард тү: даас сор нь болж эдүгээ хүүхдийн зохиолд тооцог- мэн, байгаль ертөнц, залуу хүртэл амьдарч ирснийхээ дох бүтээлүүд юм. нас, хайр дурлалын тухай хувьд, түүнчлэн ирээдүйд Хүүхдийн уншлаганд ор- бичсэн олон зохиолоороо ч гэсэн утга санаа, чадал сон зохиолууд гэвэл «Ху- алдаршсаны дотор өсвөр чансаагаараа хэзээ Ч хууч- вьсгалын үр», «Монголын үеийнхэндээ зориулж туур- рахгүйн хувьд, зохиогч нь. үрс маш олон болтугай», висан бүтээлээрээ багачууд Монголын шинэ цагийн «Нялхас», «Хожимдсон хүүхдүүдийн хайр таларх- хүүхдийн уран зохиолын гэмшил», зэрэг жижиг хэл- Р ин лыг хүлээсэн тэдний хүнд: Тулгын чулууг тавилцаг бэрийн зохиолуудыг аж 1 ! н,27-4- 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ дМ276 (2196) д 1986 оны арван нэгдүгээр сарын э2 аишлилиишилиншан (ША1ЙГ 3 Г ч (1181 | рї 4 4! 11141 Өньтыолол:2: Улс ардын аж ахуй улам боловсронгуй болж, шинжлэх - ухаан техник асар хурдацтай хөгжиж байгаа цаг үед бид бүхэн амьдарч байна, Бүлгийн улс төрийн тоймч Чи энэ үед улс тє- рийн .байлдагч төдийгүй ухуулагч юм. Чамд манай эх дэлхий дээр юу болж байна, олон улсын байдал ямар байгаа болон, улс эх орныхоо хөгжил, их бү тээн байгуулалт, сургууль бүлгэмийнхээ тухай -сан- гийнхаа хамт олонд ярьж, таниулж, ойлгуулж өгөх өндөр итгэл хүлээлгэсэн билээ. Улс төрийн мэдээл- лийг яаж бэлдэх вэ? ЮУу- ны өмнө пионерийн хэвлэ- лээ унш. «Пионерийн удир дагч», «Залгамжлагч» сэт гүүл, «Залуучуудын үнэн» сонин, бусад хэвлэлийг үз «Пионерийн үнэн» сонины «Бөмбөрцөг хүүхэд хоёр» булан чамд их тусална. Улс төрийн мэдээлэл нь тодорхой асуудлаар бэлдсэн амьд сонирхолтой ярилцлага байх ёстой. Бүлгээрээ бэлдэх хзрэг- тэй. Болсон үйл явдлыг тоочин ярих биш харин дүн шинжилгээ хийвэл илүү сонирхолтой болно. Улс төрийн тоймч яриа- гаа аль болох сонирхолтой болгохын зэрзгцээ ажил- даа писнерүүдийг Өргөн той, ШостоєєлшгРсүүсТ2тШ гс ЛСгОгиг 8ол| өө ( Л ХХ Ю/А7 АКУ97С./34 2.үЗ3Үүү 3» Ё Ї ЁЛД Са яхан нийслэлийн үжл Зөвлөлийн шиццдцаглнийзииинининшилпинзинниииииигцииигининиининнин хамруулах хэрэгтэй. Ард түмний эрх чөлөө тусгаар тогтнолын төлөө, сайн са наат хүмүүсийн энх тайв- ны төлөө тэмцлийн тухай ярианаас хэн "ч татгалзах ёсгүй. Зарим сургууль дээр улс төр мэдээллийг сониноос юм уншиж өн- гөрөөдөг цаг мэт үзэх нь бий. Тийм ч тохиолдол байдаг. Жилийн өмнө нийслэ" лийн 77 дугаар сургуу: лийн пнонерийн бүлгэмээс хичээлийн завсарлагааг зөв ашиглах зорилгоор улс төр мэдээллийн, хү" мүүжлийн ажлын, гимнас- тикийн гэж хуваан ажлаа зохиодог туршлагыг бид сониндоо нийтэлсэн билээ Пионер сурагчид ч ажлаа сонирхолтой, өгөөжтэй бол гохын тулд их зүйлийг санаачилж байлаа. | Сая- хан тус сургуулиар орж улс төр мэдээллийн ажлыг үзлээ. Хичээлийн завсар- лагаар зохиодог тэр ажил зөвхөн уншлагын хэлбэ- рээр болж байв. Нэг нь уншаад нөгөө хэсэг нь ЭВ- шээлгэн сонсож суух юм Улс төрийн тоймч сурагч тэр өдрийн улс төрийн мЭ- дээлэлд муу бэлтгэж, нө- хөд нь ч тодорхой бэлтгэл» гүй учраас ийм. байдалд хүрчээ. Зөвхөн 77 ч биш өөр олон сургууль дээр ийм байдал байна. ? Бэ :3а5 98» 22? тЄлжулнлнЫЕ,БАРЧЧАДЫГ Ч УЛан ЛЖ ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ НАМЫН ХАЙР, ХАЛАМЖ ийн шинэ төв УУР орлогч дарга, ” ЮМ | 0 ї ! 1 11М 10! 111! ЕЭ Та га аг сэх хллШатЛАЛДАЦГЭИҮЛЛУАЛЫД ца! болгон нам, засгаас тавьж байдаг Еи 14 | В Ч Ч й4 йп ЮН Ямар сэдвээр юуны ту- хай ярилцах вэ? гэдгийг урьдаас төлөвлөж, хүүхэд бүр тэр сэдвийн дагуу со- нин, сэтгүүл, ном уншиж дараа нь ярилцвал хич нээн сонирхолтой болох бол “Бидний ярилцах сэд- вийн Хүрээ үнэхээр их шүү дээ, Салаа болгон хоёр гур- ван чухал сэдвээр бэлт- гээд ярилцахад хоцорч үлддэг хүүхэд гарахгүй сонирхолтой ажил болд- гийг хөдөөгийн нэгэн сур гуульд сурвалжлага хийж явахдаа үзсэн юм. Энэ бол сайхан туршлага, Бүлгийн улс төрийн тоймчийн хувьд чамд ч нөхдөд чинь Ч Мэдэхгүй, ойлгохгүй зүйл их гарна. Ахлах ангийнхан, эвлэ лийн гишүүд, пионерийн ахлах удирдагч, интерна- ционал клубийнхэн, багш нар чинь чамд тусална гэ дДэгт итгэж байна. Зураг дээр: 1. -барлаж байгаа нь. бэлтгэж байна. радно, хүмүүжүүлэхэд Н. Соёл- маа пионерийн идэвхтнүүдэд олон улсын байдлаас тайл- 2, Ж. Туул 7 хоногт гар- сан сонин, сэтгүүлийн тойм 3. М. Уянгаа «Улаан бүч» нэвтрүүлэгээр 7 хоногийн тойм ярьж байна. Ажилчны районы хүүхэд, залуучуудын соёл хүмүүж лийн төвийг ашиглалтад хүлээн авлаа. Тус төв дээр болсон цуглаан дээр ба- ачин, эвлэлийн ажил- дөөлж:П. В: Дагваа, (Б. Үчрийнтуяа. болон МХЗЭ-ийн Тов: Хо: рооны Б-2 өг 1 гүгнэй бичгийя: дарга, Х . төлөө фоандниг төв компис- сын дарга Ц.Нарангэрэл, БНМАУ-ын (Сайд нарын Д. Цэвэгмид яар үг хэл- лээ. Хүүхэд, залуучуудын соёл хүмүүжлийн шинэ төвд дуу хөгжим, бүжиг, Фото, кино, техиик, радио тєхнөк, диско Клуб дэрэг өлөн дугуйлан хичээллэнэ. Энэ нь бсвор үсийнхнийг этүүл чийрэг, бие бялдар- тий: цэвор ариун ёс сур- тахуунтай, өндөр соёлтой эх оронч, интерийцноналч ажилч хичээнгүй иргэд эцэг ёсны халамжийн тод илрэл боллоо. Хүүхдийн төлөө фондын төв комис- сын хөрөнгөөр барих 10 гаруй төвийн анхны барил- га байгууламж экз юм" Зураг дээр: Нөхөр Д. Цэвэгмид, Ц. Нарангэрэл нар хүүхэд, залуучуудын соёл хүмүүжлийн төвийг нээж тууз хайчилж байгаа нь, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ А шиннишишинан Сонсогчдын- халуун та: лархал хүлээсэн тоймч- дын нэг нь нийслэлийн У сургуулийн 7-гийн «Б», 6-ийн «А», «Б» ангийн сурагч Ж. Туул, Н.Соёл- маа, М. Уянгаа нар билээ, Тэд пнонер сурагчдын амьдралд болсон сонин шишиниии! 28.4 :27:4 сэалМы. 4-2н ҮомЫ 200 ----------шц- Зан | ) “ТУй! | | са БЯМБАА ҮНЭ 10 МӨНГӨ ишинцацииииииишиншиашиШ гэвшийшлэш-шшиШшло101 ! үйл явдлаас гадна олон: улсын байдал, сонин, сэт- гүүлийг 7 хоногоор тойм- лон сургуулийн «Улаан бүч» радногоор нэвтрүүл- дэг. Сургууль дээр болсон зүйлийг пнонерүүдэд тайл- барлаж өгдөг ажээ. боов ӨРТГ АШИГЛаж Хүүхдүүд ээ, бид өнөөдөр төрөн бүрийн мэдээллийн эрин үед амьдарч байна. Мэдээллийн олон төрлийн хэрэгсэл дотроос та бүхний сурлага, хүмүүжилд дотны слагч болсон хүүхэд, за- луучуудын хэвлэл гол үү- рэгтэй. Шїинэ өдрийг сонин сэтгүүлийн шинэ дугаар, ра- дногийн шинэ мэдээгээр эх- дэхийг пионер, сурагч бүр амьдралын | өөрийн хэвшил болгох хэрэгтэй. Манай пис2252. сурагчид хэвлэл захиалгад маш идэвх тэй оролцдог. Харин хэвлэ- лээ тогтмол, уншиж, өөрс- дийн бүлэг, салааны ажилд бүтээлчээр ашиглах талаар хангалтгүй хандах явдал байна. Е : Судалгаанаас үзэхэд су- рагчдын ихЭнх хувь нь хэв- лэл захиалдаг боловч зөвхөн 20--30 хувь нь уншиж ашиг ладаг, гэхдээ ихэвчлэн со- 3 Мянд гарсан тууж, өгүүллийг Жунших сонирхолтой гэсэн 8 дүгнэлт гарч байна. шини! Хэвлэлээ өргөнөөр за- хиалж пионерийн бүлэг, са- лааны ажилд бүтээлчээр ашиглаж. пионер бүрийг сонин хэвлэл, ашиглаж сур- гах талаар анги хамт олон, олон хэлбэрийн сонирхолтой ажил зохиож болно. ши Элэ ажилд дунд, ахлах Сонин хэвлэлээ сурцгаая! Хэвлэл захиалгын ажлыг БИД ПИОНЕРИЙН ИДЭВХТЭН Сургууль, бүлгэмд болж байгаа үйл явдал бүхэнд пионерийн идэвхтэн гол үү- рэг гүйцэтгэдэг. Идэвхтэн бүр анги, бүлэг, салаа, бүл- гэмдээ сонирхолтой үр дүн, өгөөжтэй олон хэлбэрийн сургууль бүлгэм дээр үзэл ажил сохнохыг эрмэлздэг. суртлын өндөр хэмжээнд ст зохион явуулах нь хүмүүж- хэд, залуучуудын бусад сэт- гүүлийн өдөр зохион явуул- бал хэвлэл захиалга, ашиг- лалтыг улам үр дүнтэй болд- гоно. /Энэ өдөр сургууль, бүлгэм дээр хэвлэлийн үзэс- гэлэн гаргах, сонины сур- взалжлагч, идэвхтэн | бичиг- чид, өсвөрийн сурвалжлагч- дын уулзалт зохиох, сонин хэвлэлд гарсан сонирхолтой сэдвэЗр ярилцлага, маргаан, хэлэлцүүлэг зохиох, сонины редакцид өөрсдийн санал хү- сэлт. баяр талархлаа илэр- хийлсэн захидал, цахилгаан илгээх зэрэг ажилд зохионо. типпинишиипиишинипииийиниишининшиниииииииинишишишинн Ши Түүнчлэн сонин хэвлэлд 5 гарсан материал, хэлэлцүүл- ГИЙГ анги бүлгээрээ уншиж ярилцах, хоорондоо санал бодлоо солилцох, бүлгийн ханын сонин гаргах, сопи- ноос зарласан төрөл бүрийн уралдаанд пионер сурагчдыг идэвхтэй оролцуулах зэрэг-5 сонирхолтой ажил хугацаанд зохиож | болно, Ахлах, дунд ангийн цнонер сурагчдын улс төрийн сонс- голд сонин, хэвлэл гол үү- рэг гүйцэтгэдэг. Пнонер су- рагчид өөрсдөө сонин хэвлэ- лээ тогтмол уншиж, ашиг-5 лаж чаддаг болсон нөхцөлд 8 анги, бүлгээс зохиож байгаа З улс төрийн сонсгол, лекц, яриа, семинар хүмүүжүүлэх үр дүнгээ илүү өгнө. Ши Сургууль, бүлгэмийн дэр- тэд «Улс төрийн мэдээлэгч- дийн клуб», «Залуу лекторын Ё групп»-ийг ахлах насны пио 8 нерүүд, эвлэлийн гишүүн Су Е рагчдын бүрэлдэхүүнтэй бай- Е Зураг дээр байгаа пионерүүд ЛИЙН ИХ ач холбогдолтой. пионерийн Тийм | идэвхтэн Сургуулийн помын сан, ХЗЭ- билээ. "Тэд нийслэлийн 67 ийн хороо, бүлгэмийн зөвлөл ё хамтарч ын ажлыг зохион Богт оуцих | ! байгуулна. -- Онц сурлагатан иио- С нерийн идэвхтэн Б. Туул, Сургууль, бүлгэм дээр -- Онц сурлагатан Х,. - «Пионерийн үнэн», «Залуу- Энх-Амгалан, Л.Сарангэрэл, чуудын үнэн» сонин, хүү- М. Базарсад, З. Жаргалсай- хан, Б. Ганбилэг, С. Одгэ- рэл нар. Д. ГОМПИЛЫН авсан фото Бүлээу салаашаараа. хэлэлцээрэй ТИМУРЧҮҮДЭД ХИЙХ АЖИЛ ХОМСОДЛОО ГЭЖ ҮҮ? Я- Б “асны пинонерүүд их үүрэг гуулина. Улс төрийн- соцсго- 2 Е / 8 гүйцэтгэнэ. Пионер сурагч. лын сэдвүүдийг хичээлийн 8 Зөвлөлтийн хүүхдийн нэрт з0- нь цэвэр цэмцгэр байлгахад хүүлж тусалсан бол сайн дын хэвлэл, захиалга, та- жилийн эхэнд анги, бүлгүү- 2 хиолч А, 8олчүй-эү-гд хура ээлжлэн тусалж байлаа, Отря- тимурчүүдын ажил биш гэл: үү? раалт, ашиглалтад тавнх хя- ДЭД танилцуулж саналыг нь Ё дын Дунд сайн бүтээх - дынхны халуун 8 цалтад сургууль, бүлгэмийн авсны үндсэн дээр гаргаж 5 . хан хөдөлгөөнийг өрнүүлсэн би- ахуйг өнгөтэй өөдтэй болгоод Миүэ-лын х оргүй” сун 125оо: х3267 хорын билсуулы. | Синнихэн 8 тэ Дэхийн мэ Өрх сүрэх хассигүй зэр дүнхй сага ер нэн хоч сарссрй 17 Ё ЭР Ё------32 үгсээлэы төлөвлөгөөний дагуу салаадад ний нөхөд» номыг амтархан ун- бол сайн хэрэг. Газар үгүй алхаж мин тмэррры ны хэсэг» зэрэг сайн Даалгавар Өгч улс төрийн шиж тэдэн шиг хүнд тустай улс хэнд ийм байна уу? гэвзд Зиэгэинн эрээчиж : В дурын хамтлагуудын ажлыг СОНСГОЛЫгГ зэлжээр зохион Ё орондоо хэрэгтэй ажил үй- ээ! Ихэнх сургууль, бүлгэмд Х”РӨНГӨНД Ээ хамдаг Б бүлгэмийн зөвлөлөөс удир- байгуулна. 1 2522 од банана бэлнн харөниэээх, зүүлийн Цөнхон Өрнөд хани, 1:2 чиглүүлж өгөх хэрэгтэй. Ё хэвиний байгдсРХОЙ 39- даа хүргэж байгаа сайн үйлийн Бүлгэмийн зөвлөлийн хэв-Ё Анх дөчөөд оны эхээр үүссэн хээгүй нэг байх ёстой. Түүгээр ч зог- : т лэл “мэдээллийн группээс энэ хөдөлгөөн Дайны хүнд хз- Өвөр аймгийн төвийн сохгүй хичээл, даалга- Ё Сургууль, бүлгэм дээр үед нх үүрэг гүйцэтгэж бай- 10 жилийн П лийн є хожимд- Ё 5 торийн сонсгол, лекц, цүү , сургуу. уУ- вар хийдэггүй, хүүхэд, залуучуудын хэвлэ- улс рт , лаа. Өнчин үлдсэн хүүхэд, элэг дог нөхөртөө санаагаараа тус- лийг сурталчлах ажлыг тогт ярианд зориулж сонин, хэв- эмтэрсэн эх эцэгт хайр халам- отряд бий гэхэд лан хамтарч давтах, шуг сур- 8 мол сохноц байгуулах Г НЬ лэлд гарсан материалуудыг ЗауйГ тэргээн бонлаРСнаЖ -- Бий.. гэчихээд гайхсан гуульдаа Ердэг бол дутагдлаас В "понер сурагчдыг сонин хэв- ашиглаж тусгай материал ахуйг сэргээн босгоход маг янзтай харснаа тэдний нэг нь нөхрөө аварч байгаа сайн үйл Ё лэлтэй Этэттэмдэгй ар: бэлтгэж өгч болно. мн, тимурчүүд - гаа. тийм тус чанйс-” биш гэж үү! Энэ мэт бидний ажлы эхлэл. А моор олдохгүй байна , амьдарч эргэн тойронд нЦ-- тэнийсэн 5-4 Манай орны сургууль, ппоне- Нам, засгийн хайр халамжаар анхааран авч тусаа үзүүлэх, з-ойнг: хэвлэл сурталчлах | Дээрх зөвлөмжөөс санаа рийн бүлгэмд Дийн хө- манай ард түмний амьдрал, ахуй асран халамжлах арчлан хам. сгай самбар гаргаж, түүн- 88Ч. пиопер, сурагчдыг со- дөлгөөн хөгжөөд олон жил НӨХЦӨЛ болжээ. гаалах зүйл нэлээд байна. ж Зигажвэрий нэ», «За "ИН, хэвлэлтэй нөхөрлүүлэх, болж б харьцаа, Тийм учраас 80-аад оны ти- Жэн: - лийн зэ бүтээлчээр ашиглаж сургах : дий, тусархаг, хүнлэг чанар ч бас өн- мурчүүдийн ажил үйлс нь нийг- нь сунгий элслэйн далай Наанд өвы зимурчүү 9Т- дөр болжээ. мийн хөгжлийг дагаад шинэ утга таарыг тогтмол байрлуулж Талаар сургууль, бүлгэмээс рядаар орж тэдний ажил үйлс- ЯӨР бишгих 2 й агуулгаар улам нарийн сурталчилна. Сонинд хэв- өөрийй онцлог байдалд то- тэй танилцаж явахад үлгэртэ! Нийгмийн амьдрал, хөгжил зүйл рүү й санагдаж лэгдсэн анхаарал татсан хируулац олон хэлбэрийн ив мж нг Тан ё хэвшлийг дагаад өсвөрийн удаан байна. орох Ёсго “Алтай аймагт чтэн, пнонер сурагчдын ! мэс 2-4 от АМбаргЭээчиингэ ажил баяжуулан зохиох нь эмгэн тал тасран гаднаа араг 4йхөнх хамуухуллын Баессер ү3ас Энэ талаар тнмурчууд та бү- энэн ? тааж пиопер сурагч- ЗҮЙтэй. түлшгүй тимурчүүд мэ- хүнд жилүү, өөр, ХЭНТЭЙ ярилцаж санал бодлоо тэдний гадаа овоолсныг харахад үнэхээр ба ай байв, Цэ- 1: цэрлэгийн багачуудад цаасны өөдсөөр дэвтэр хийж зураг зу- руулдаг, үсэг тоо бичиж сура- үгнээс үүдэн ийм санаа төрсөн з хад нь тусалдаг байна. юм. ЕР Ховд хотод тимурчүүдийн нэг той дааж ядсан тээш отртд барилгын ослоос болж өндөр настан, з холгүй болсоц хүнд тусалж, му дийн хажуугаар гарч бай- дэлгүүр хөршөоноөс хүйсний даг. : ниахэд хү х 8777777211111217112077222722727272 зүйл худалдаж авах, гэр орны шийг авч зам гаргаж өгөх, дө- шил! Д Сэтгэх єє ттаахОо жолглишажж-тОО КОмМНЫЮТ ЕР ЯРЬЖ БАЙНА Хүүхдүүд ээ! Та нар ма- най булангийн түрүүчийн дугаараас компьютер юу хийж чаддаг тухай уншсан. Өнөөдөр компьютер хэрхэн хичээл зааж, та нарт туслах тухай үзье, 1958 онд Белын улсын нийслэл Брюссель хотноо дэлхийн улс гүрний гучдахь удаагийн үзэсгэлэн болж өн- гөрсөн юм. Энэ үзэсгэлэн: гийн ЗХУ-ын үзмэрийн тан- химын «санал сэтгэгдлийн дэвтэрт «Бидэнд хичээл ном сурахгүй байхад туслах маз- шин хийн өгнө үү?» гэж бельгийн хүүхдүүд бичсэн гэдэг. “Эдгэзр хүүхдүүдийн Сайн байна уу, сурвалжлагч ахаа! Би сониноор дамжуу- лан өөртөө тохиолдсон явдлын тухай захыдал бичихээр шийд- лээ. Уг асуудал үерхлээсэхэл- сэн юм. Үерхлийн талаар Онд ангидаа их маргадаг. Маргаанаа тасалж чаддаггүй минь харам- сантай. Олоп хүүхэд үерхлээс хайр сэтгэл үүсдэг гэж үздэг. Миний бодлоор үерхэл бол үе тэнгийн бүх хүний хооронд байж болох түгээмэл холбоо, хайр гэдэг зөвхөн хоёр хүний хоорондын асуудал байх аа! Миний дотнын найз «Дэ» гэ- дэг Охин: -- Насаа чи хөөрхөн охин. Сурлага, урлаг, спортын "тая бү- рийн авьяастай. Чамтай үерхэ- хийг хэвгүүд болгон хүсдэг байтад чи ангийнхаа х3мгийн бүтэлгүй Шлгаатай үерхэх юм. Тэр бүтэлгүй амьтантай үерхэ- хээ боль! Нэр төрөө ч бодмоор юм гэж ятгана. Иймэрхүү бодол аав, эзжид Ч байдаг бололтой. --Охин мянь онц сурлагатай, сайн хүүхэдтэй үерхэх хэрэгтэй, Бүтэлгүй хүүхдээс хол бай гэж шаардана. Уг нь чзэв л дөэ. Гэхдээ Мягаа гэж хэлСэ, «Д»- бид хоёр цэцэрлэгт хамт явж ма- найд ч, тэднийд ч ихэр юм шиг тоглож, наадаж хүүхэд на- саа хамт өлгөрүүлсэн хүү ШҮҮ дээ, Ёстой д унаган найзууд байх учиртай юм. Мягаа ухаалаг, гэхдээ хэнгөм- сөг, томдомтгой хүү, Мэрийвэл онц сурч чадах л хүүхэд. Дол- дугаар анги төгстлөө онц сурч байсан юм. Тэр үед зав, ээж, ам- гийн нөхдийн хэнчбид хоёрын уерхлийн талаар тийм уг хэлж байсангүй. Хеюйн одоо найм- дугаар ангид Ороод М сурлага буурч, хааяа хичээл тасалдаг боллоо. Зан ааш Нэ» өөрчлөгдөв. Түүнээс найзууд нь аажмаар холдож, охид, бас хөвгүүд ч хөндий хандана, Тийм эгзэгтэй үе тулгараад байхад нөхрөө оФхяхын учрыг би ойл- гохгүй вм. Бүтэлгүй хүүхэд гээд Түүнээс зугтаж, цор їан- цаар үлдээвэл юу болох вэ. Ми- нийхээр бод зугтах нь эр төрөө хашгаалах биш харин гу- тааж байгаа хэрэг, Би Мягаагийн тухай Б28ьнн бодол болно, Ойр дотно гэг хээр хүн бүхэн эвгүй харах ШИГ санагдана. Үнэндээ тийм бай- лаа. Гэдээ ч би Мягаагаа орхиж, чадаагүй, “Нэг өдөр бүх хүүхэд хэлэл- цэм: тохиосон мэт очооч гэлээ. Үнэн хэрэг ї ДҮН ТАВЬЖ БАЙНА хүсэлт хэзээ ч биелэгдэхгүй бөгөөд ийм машиныг хэн Ч хийхгүй нь мэдээжийн хэ рэг. Харин эрдэмтэд эрдэм ном сурахад тусалдаг эн: гийн, мэдлэг шалгах машн- наас орчин үеийн компьютер хүртэл олон тооны машин зохион бүтээжээ, Тэдгээрийн дотроос хамгийн боловс- ронгуй машин нь компьютер юм, Өнөөдөр ЗХУ, БНБАУ болон социалист бусад ор нуудад компьютерээр хичээл заалгах, сурагчдын мэдлэг дүгнэх ажлыг амжилттай явуулж байна. Компьютер математик, фи- зик, химийн хичээд төДий- гүй төрөлх хэл, гадаад хэл, түүх, газар зүй зэрэг мате- матиктай хамаагүй нийг- мийн ухааны хичээлүүдийг ч зааж чадна, Компьютерийн кабинетэд . хичээл хэрхэн явагдах тухай вэг жишээгээр тайлбарлая. Монгол хэлний хичээл орж Г ЇЕ ЇПИНЖЛЭХ УХААН-- ТЕХНИК- ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ДОЛОО ХОНОГ байна гэж бодьё, Тэгвэл чи- ний өмнө байгаа дэлгэц дээр монгол хэлний номын гар чиг гарч ирнэ, Өнөөдөр «Гээгдэх эгшгийн дүрэм» гэ: сэн хичээл орж байгаа бол чи түүнийг дэлгэцэн дээрээ олж сонгож авна. Үүний дараа дэлгэцэн дээр гээг- дэх эгшгийн дүрэм, дасга- лын хамт гарч ирнэ, Чи уг дүрмийг уншаад, дэвтэртээ тэмдэглээд, дасгалынх нь уч: рыг олж ойлгосны дараа компьютерт уншиж дууссан тухайгаа мэдэгдэнэ, Ийм мэ- дээ авангуут компьютер ЧИ: ний мэдлэгийг шалгах ажилд орно. Дэлгэц дээр асуултууд тарч ирнэ, Тэдгээр асуултанд чи “хариулж, өөрийн хариуг компьютерт мэдээлнэ. Ком: пьютер чиний хариуг шал- гаж үзээд, дүн тавих болно, Хэрэв чи бүгдийг зөв ойлго- сон бол компьютер чамд хэ- Дэн минут тоглож тархиа амраах боломж өгнө, Харин алдаатай хариулсан бол компьютер гээгдэх эгш- гийн дүрмийг сануулж, да- хин асуулт тавих болно, Энэ мэтээр уйгагүй ажиллаж чамд уг хичээлийн талаар гүнзгий мэдлэг олгох юм. Хичээлийн эцэст | багшийн ширээн дээр бүх сурагчийн авсан дүнгийн Жагсаалтыг компьютер гаргаж өгдөг бай- на, Компьютерээр ингэж Ххн- чээл заалгах нь багшийн чинь хөдөлмөрийг хөнгөвчилж, хичээл нэг бүрийг сонир- холтой, үр дүнтэй болгож, сурагч нэг бүрийн идэвх, оролдлого ,ойлгоцыг баг шаас бодитой дүгнэж ажил- лах бололцоо. өгдгөөрөө да- вуу талтай, Гэхдээ хичээл заадаг багшийг чинь компью тер бүрэн орлож чадахгүй тэдгийг та нар ЗӨВ ОйЙлгОО- рой, Д. БАДАРЧ ЭГЗЭГТЭЙ НАС Мягаа чамд чбидэнд ч хэрэггүй гэсэн утгатай үг хэлж байлаа. Мягаа хашаан дээр хөлөө ун- жуулан сууж, тамхи татаж, дэр- тэдүүрээ өнгөрсөн болгонд гай- хуулж байх шиг харагдлаа.Баг- шаа чтоохгүй, багш нар ч түү- нийг анхаарахгүй болжээ. МИ- ний зөрүүд хөдөлж тэднийг хар- саар байтал Мягаадээр очлоо. -- Яав байгаа чинь энэ вэ. Юунд ингэж звгүй зан гаргана вэ? гэлээ. Миний хөолой чичирч байлаа. -- Би яачихаа вэ? Цаадуул чинь чамайг юу гэж явуулав гээд Мягаа хэнэггүй сууна. --Чи буугаад ир. Хоёулаа ярих юм байна гэлээ. Би бүр амьсгаадаж, зүрх хүчтэй цохил- но. Өнөөх чинь пэдхийтэл үсэрч буугаад --Таны зарлигаар бууж ир- лээ. Одоо намайг хаашаа хэнд ч хүргэж Өгсөн би бэлэн гэзд хөлөө хавсарч доогтой зогсов Би дуугарч чадсангүй, Өөрийн мэдэлгүй сугадаж аваад: -- Наад тамхиа хая! амнаасаа авч хол шидэв, гэхэд --Цдад муидагууд чинь харж байна. Чи гараа авлдаа. Аав, зэжид чинь хэлчихвзл.. гээд зсайлсхийлээ --Яахав. харж я байг Ма- чайд очиж хэлбэл ч халэг, Хоёулаа явья гэвэл: --Хаашаа? -- Тийшээ гээд эргэлээ. Бид хоёр ангийнхиыхаа өмпүүр гар- лаа, Одоо хаачих вэ? гэж Мя- гаа асуулаа, Би ч бас хаачихаа мэдэхгүй байлаа. Нэлээд уужирс- ны дараа кино үзэх үү? гэвэл а нүдээ том болгон -- Чи, одоо надтай юу даа? Тоглож, байна --Үгүй ээ, Хэнийг ч хуурч, тоглоом шоглоом болдоггүйг минь чи мэднэ шүү дээ, --Тиймээ, Чи лав тоглоогүй гэдгийг би мэдэж байна гээд доош харав, -- Насаа, надад мөнгө байх- гүй гэв, Тэр үгэнд: 9 (16-18 НАСНЫХАНД) гүй ярилаа, Нино тараад гарч ирэхэд сэтгэл тун хонгон | Мягаагаа хөтлөөд гүймээр санагдана. Хоёр гэрийнхээ хооронд эргэж буцан алхсаар байлаа. Орой болжээ, -- Насаа! Би 7, 8 дугаар ан- тид бодоогүй орхисон тоогоо бүгдийг бодож гүйцээнэ гэвэл чи итгэхгүй байхдаа. -- Мягаа чи тийм л хүүхэд байх ёстой. Би чамд итгэж бай- на. Чи ер нь тоо бодохдоо на- даас илүү шүү дээ гэлээ, ». Гэтэл есийн «В»-гийн хоёр охин тааралдлаа, ТМС-д сурдаг тонд би эзжтэйгээ муудалцдаг юм. Тэгээд би хэнд ч хэлэлгүй явдаг болов. Мягаа бид хоёр эмнэлгийн хашаанд ярих юмаа барчихсан юм шиг удаан суу- даг, Таван ширхэг янжуур Мя- гаадаа аваачиж өглөө, . Хэрэв эмнэлэгт биш бол тамхн огөх тухай санах ч юм биш л дээ, -- Би тамхичин биш, саваа- гүйтэж, бие тоож, гайхуулж л татаж байсан юм. Тамхийг хая- сай гээд авсангүй. Тэгээд: - Хүн ер хэрэггүй зүйлийг жигшиж, хэрэгтэй юманд хүчээ сорьж амьдрах ёстой юм бай- на гэлзэ. -- Мягаа чамд их баярлалаа тэхэд минь -- Харин чамд их баярласан шүү, Би алдаж явсан цагаа нөхөж авахыг хичээнэ, Сурагч хүний байх хэмжээнээс хэтэрч, даварч байлаа, Одоо надад ямар хүч нөөц байгаагаа мэдэх цаг болсон гээд хэдэн зузаан дэвтэр үзүүллээ. Дэвтэр бол- гоныг дүүртэл 8,9 дүгээр ан- гийн ис, математикийн бод- лого боджээ. -- Гайхмаар юм гээд би түү- ний гарыг атгалаа. Чи ямар их ухаалаг, зоригтой хүүхэд вэ. Чамд би эртхэн тусалж чадсан- гүй. хэ- рэггүй болжээ Мягаа ба- тынх шигээ хөөрхөн инзэмсэг- дэж, Э -- Харин чи их тус болсон шүү, Чиний тус насан туршид минь хэрэгтэй гэлээ. Ийм л юм болсон юм даа. 1 Хүүхдүүд зэ! Би бүтэлгүй хүүхэд гэж байдаггүй юм шүү байна. гүй жолоочид гомдох юм алга, Урьдынхаас илүү хүч, зориг- той, ухаан сэргэлэн алхаж яв- лаа, Учир нь би аддчихаад зовж явсан сайн нөхроо эргүүлж оллоо. Ээж уурлах байхдаа. За яа- хав, дахин утрдуулахгүй. хөр хэл нөх хүн Л- Нисэхээс Элстэйн даваа хүртэл алхав Найзууд аз! Үерхлийн й миний аж НУ. үү. магах бид хоёр зөв шийдсэн үү? эсвэл... Хариу хүсэн хүлээе, : БОДООШ З 4 х.йль , ЭРХ ЧӨЛӨӨНИЙ” 10160 ТЗМДЭЛ жигхэн африк хүү ширэнгэн ойн гүнд араатан амьтдын нь их хатуу, ширүүн гэнэ. Зарим үед Өвс, ногоо зэр- гийг зажилдаг. шиг босч, явж тэр болгон чаддаг-. Буг Өвншн-1 эмч варын- үзэж байгаагаар Роберт хүүг хүмүүсийн дунд Орж мьд- рах чадваргүй гэж үзэж байгаа ажээ. - Эмч нарын уйгагүй ажил- лагааны үрээр ч түүний биенд ямар нэгэн өөрчлөлт тарахгүй баана. “Хүмүүсийн дунд арван сар амьдрахдаа Роберт нэг ч үг хэлж чада4- гүй юм. Энэ бол маш сонин үзэгдэл юм, ,» ! Гэтэл олон африк хүүх- дийг Роберт шиг зэрлэг бай- далд байлгахыг хүсдэг хү- мүүс дэлхий дээр байна. Тэр бол А! (3 шэн оршдог Өм- нөд Афры Найрам- дах Улс (ӨАБНУ)-ын эрх баригчид юм. . Дд тус улсын үндсэн, оршин суугч болох | африкчуудыг арьсны өнгөөр ялгаварлан гадуурхаж, хар-. Зарим жишээ дурдэя. Ёл, . ӨАБНУ-ын с цагаан арьстан, африк хүүх: дийн хоо, маш ялгаа байдаг. шнн 48 3 Цагаан арьстан сургахад 10 дахин Наймдугаар сард ӨАБНУ- ын шийслэлийн ойролцоох Себо мын тосгоны дунд сур- гуулийн сурагч арван гурван настай Закараа Махажаныг нарийн бичгийн дарга Альф- ред Нзо «Пионерская ирав- Холмогорын нэг язгуурт- ны хүүхэд гэж хэлж оаиж Славян-грек-латин хэлний академид элсжээ. 1731 оны нэгдүгээр са- рын 15-нд Ломоносовыг латин хэл мэддэггүй гэж хамгийн доод ангид оруу: лав. Тус академи нь өд- рийн. сурагчдыг шашны албанд зорнулан бэлтгэ- хийг хичээдэг байв. Гэвч энэ сургуулиар. нэг. бус удаа ирсэн нэгдүгээр Петр хаан эр цэргийн үйл. хэ- рэг, барилга -байгууламж, эмчлэх ухааны эрдэмд хэрэгтэй хүмүүсийг төгс: теж гаргахыг шаардаж байлаа, 2 » “Ард түмний дунд энэ академийг зүгээр л «Спасс- кийн сургууль»: гэж нэр-. лэдэг байв. Яагаад гэвэл Энэ сургууль нь Занко Боспаскийн ха- ! | Михайло хүү өөрийгөө ! ! 1Кижгэвтэр өрөөнүүдэд хичээллэдэг бөгөөд заан хананд байх, бяцхан тэгээвчүүдээр тусах -нар- ны туяа өрөөнүүдийг дөн- төн данган гэрэлтүүлнэ, сэн Михайлыг хараад жааз лууд инээд тохуу хий- жээ. - Хараач, ямар ма нуухай бидэнтэй сурахаар шаанд “байрладаг байв. зу- Сургуулийн нас хэтэр-- их эрдэмтэн юм. нрэх нь энэ вэ? -- Ах аа! Болжмор ба- риад өгөөч! Тэгэхлээр нь Михайло тэдний нэгийг шилэн хү- зүүн дээрээс нь муурын зулзага шиг өргөөд том хүний буурьтай харагда- хыг хичээн, -- Чамайг яах вэ? Дээ- вэр дээр шидчих үү гэж хэлснээс хойш Михайлыг дооглохоо больжээ. Ха- рин Михайлыг хичээл ха- рнулж эхлэхэд ямар нэгэн ид шидтэн ирчихсэн. мэт алмайран харцгаана. -- Үгүй энэ чинь багш нараас илүү бүгдийг мэд: дэг юм байна шүү дээ гэж сурагчид хоорондоо шив- нэлдэнэ. Хагас жил өн төрөхөд Ломоносовыг үнэ: хээр авьяастай сурагч гэж хоёрдугаар ангид, тун удалгүй гуравдугаар ан- гид дэвшүүлжээ. 2Килийн дараа гэхэд латин хэл дээр шүлэг бичдэг болтлоо гайхамшигтай тийм сайн сурчээ... . Хэдий тийм байлаа ч Михайлын хувьд амьдрал хэцүү байлаа. Хагас туу нойртой, өлөн зэлмүү- хэн, хүйтэн пинд хорго дон амьдарч байв. Хөл- сөнд нь түлээ хагалж, ус зөөж, хашаа цэвэрлэнэ, Академийн. сурагчдад цалин-гэж өгдөг байсан боловч тэр нь даанч бага. Өдөрт дөнгөж гуравхан Ф Миханд Баснльевич Ломонос Ф Ломоносовын хийсэн нээлтүүд түүний амьдарч бай- сан цаг үе болох ХУШ зууныг Тэрээр эрдэмтэн төдийгүй яруу түүхч, химнч, газар зүйч гэж алдаршсан юм. Ф Орос орны гэгээрэл, шинжлэх ухаан, аж үйлдвэрийн хөгжилд Ломоносов асар их хувь нэмэр оруулж, Москва- гийн улсын их сургуулийн үндэс суурийг тавьсан билээ. Ф БЭТЦГЙНЗЭЛТХҮҮР ов бол оросын аугаа хол орхин түрүүлжээ. найрагч. уран зураач, зоос, Ломоносов мөнгөө яаж зарцуулж байснаа хо- жим дурсахдаа «нэгээр нь талх, нөгөөгөөр нь квас, үлдсэнээр нь цаас, гутал болон өөр бусад хэрэгцээт юмаа авна, Иймэрхүү мая- гаар би таван жил амь дарсан ч сурч боловсро- хоо орхиж тэвчээгүй юм» гэсэн байдаг, Харин Моск- вагийн өргөн: зах дээр бол худалдаа наймаа ёстой оволзож байдаг байв, Шарсан загас, бялуу, зө: гийн балны . үнэр хамар цоргиж, худалдаачид тог- лоом шоглоом болсон нар- гиа, хошин үгээр дуудац: “гаана. Ё -- Бин, бин аваарай, амттай, бас том шүү! т- Давсалсан өргөст хэмх байна” шүү? Алив авцгаагаарай! (Сайн эр: чүүд ээ! гэцгээнэ. Хөөрхий ядуу? сураг. чид өөрсдийгөө сайн эр- чүүд гэж бодсон ч үгүй. Харин шүлсээ залгисаар хажуугаар нь бушуухан шиг л өнгөрөхийг хичээдэг байлаа. Ломоносов заримдаа ганц таваг ногоотой шөл юм уу, зүсэм бялууны оронд худалдаачдад захиа хуулан бичиж өгдөг байв. Гэвч түүнд чөлөөт цаг гарна.гэж бараг үгүй. Хэ- рэв ганц хоёр цаг гарвал нийгэм судлал, физик, ма- - дооглож Хүүхдүүд ээ, та нарын хамгийн их хүсэн хүлээдэг шинэ жилийн баяр ойртлоо, Хөгжил цэлгэлээр дүүрэн шинэ жилийн Орой өвлийн Өвгөн аав, цасан охид, ан амьтад бүжиглэн наадаж, наадамд оролцдог. Багт наадамд олон янзын Дүр бүтээхийн тул өөрсдөө бие дааж баг, цөлд хямд төсөр материал ашиглан хийж болно. Хам- Тийн гол нь чухам хэний, юу- ны дүр бүтээж буйгаа сайн бодож, дүрдээ. итгэл гүнэм- шилтэй тоглох хэрэгтэй шүү дээ. Раа материалуудаас аль нь А--02372 чухам юу хийхэд зохимжтой ВЭ? гэдгийг, шилж сонгох хэрэгтэй. Амьтны үс арьсыг дүр- сэлье гэвэл үсэрхэг даавуу, цэцгийн дэлбээ, хийвэл өн- гөлөг, нимгэн даавуу сонгон авах жишээтэй, Ер нь баг өмсгөл хийхэд хамгийн тохиромжтой мате- риал бол хатуу цаас (кар- тон) юм, Хатуу цаасаар малгай эсгэхдээ (зураг 1) ик» бие, дараа нь наа- хад зориулж 2 см хэр тэй хэсгийг бэлтгэнэ Тэр бэлтгэсэн хэсгээ нугалж ца- вуудаад их биений дотор хийж наана. Бас янз бүрийн зах, хийж болио, (Зураг 2) Зурагт үзүүлсэн шиг хуниас тай зах хийхийн тулд 1,5 Р м урт, 14 см өргөн карто- ныг 5--7 см зайтай нугал- на. Нэг үзүүрээс нь 1,5 см зайнд цоолж ,нөгөө үзүүртэй м 1 м урттай, 80. см өргөн хатуу цаасыг 2-43 см “ВӨСУӨШ ОО лын баатрын «дүрд тоглох- доо ашигла тохиромжтой. Зураг ФСИЙГ сайд ажиглал | хараад төрөл бүрийн даавуу- гаар баг хийж болно. «| Тэгэхдээ "будахад хялбар, цагаан, цайвар ягаан өнгө бүхий хөвөн даавуу сонгоно. Амьтан, шув: ны баг хий» хэд үстэй даавуу илүү зо- химжтой. Даавуугаар баг хийхдээ хамар, хөмсөг,,чих гэх мэтээр хэсэгчлэн. эсгэж хайчлаад нааж оёно, 00 Марлиар- янз. бүрийн баг, өмсгөл хийхэд тун тохиромж- той. Учир нь гэвэл, ямар ч будгаар будахад болон ну- галаа, хуниас ЫГ :ны21-4 - бар. цардаж Ээ ЭЭНИЙДа- . ханцуйнаас лавч, хуниас, гадна хатагтайн “. хээнцэр илатье ч хийж болно, (Зу- раг 5) 2 Багт наадамд хэрэглэгддэг зарим зүйлийн талаар товч - зөвлөлөө. Чин хүсэл байвал юугаар ч гэсэн сонгосноо хийж бол- но шүү дээг”Сайхан баг өмс төл хийж баяртаа оролцэьё өргөн тематикийн ном уншихаар номын санд ордог байлаа, Спасскийн сургуульд ба: таг бүх юмыг цээжил гэж сурагчдаас шаарддаг байв, Цээжилж чадахгүй, биеэ дайчлахгүй байгааг нь жанчина, Зөвхөн хэдэн багш нар хичээлийг аль болохоор сонирхолтой заа- хыг хичээдэг, Тийм баг, шийн нэг нь уран үгийн хичээл заадаг Порфирий Нрайский байлаа, Нэгэн удаа ийм явдал болжээ, Крайский Ломоносовыг асууж, тэр урьдын адил нэг ч түгдрэлгүй хариулд: таараа тодорхой ярьж байснаа гэнэт дуугүй бол: жээ. -- Цааш нь гэж багш хэлэв. -- Цааш нь би уншаа- гүй.. Амжсангүй... -- Яатаад тэр билээ гэж Крайский хөмсөг зангидав. --Эзэд маань их тү лээ авчраад бүгдийг нь хагал гэж хэлсэн, тэгээд л... гэв. Сурагчдын дунд хэн нэг нь инээд алдав. -- Чи уншсан уу?.. гэж Крайский асуугаад цааш нь ярь гэв. Инээд муутай сурагч ярьж эхлэв. Гэвч тэгс: хийгээд түгдэрч эхэлжээ, -- Болно гэж багш яриаг зогсоолоо. г-оЧи Ломоносовыг инээх хэрэггүй юм байна шүү дээ. Та нар бүгдээрээ санаж авц- таа! Их юмыг нүдээрээ гүйлгэн ашиггүй уншса- наас бага багаар нь ав" хааралтай, өөртөө ашигтай унших нь илүү юм шүү. -- Алив Ломоносовчи бидэнд өөрийн төрж өссөн умард нутгийн тухай ярьж өг дөө гэлээ, Михайло ярьж эхлэв. Хүүд аавтайгаа, бусад за- гасчидтай загас барихаар Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Индекс--14140 : М.В.ЛОМОНОСОВЫН МЭНДЭЛСНИЙ 275 ЖИЛ дээ хэлэв. явж байгаа мэт сэтгэгдэл төрнө, Архангельскц хот түүний сүм Хийд, өндөр цамхаг, цайзтай төстэй ху: далдаачны дэн буудлын газрын хажуугаар явахад дэн буудлын дэргэдэх онгоцны зогсоол дээр оро: сын болон харь орны олон хөлөг онгоц эгнэн зогсоно, Эрэг дээгүүр баглаа боо- долтой юм, торх, хайрцаг” тай бараа дүүрэн, Харин НЄМЦИЙН ТОСГОНООС | ХОЛ- гүйхэн усан онгоц засвар лах газар бий, Тэнд он: гоц хийдэг юм. Түүнийг нэгдүгээр Петр хаан үндэс: лэсэн гэдэг. Михайло нэг. дүгээр Петр хаан Холмо: гор болон том арал дээр хэрхэн яаж ирсэн тухай тэнгис хавийн Нутгийн хүмүүсийн ярьж байсныг эргэн саналаа, Ярьж байх- даа дотроо «Ёстой нэг хаан шүү”. Цэрэг удирда- на, онгоц бүтээнэ, ер нь бүхнийг хийж чаддаг, Тэ: гээд ч бас эрдэм номтой, Нэг хүнд хичнээн их хүч чадал, оюун билэг ор- шиж байж вэ?» гэж бодож байлаа. : -- Их сайн байна, Ло- моносов! гэж Крайский багш нь хэлжээ. Михайлыг төгсөх ангид сурч байхад төвөөс Спасскийн гуульд бичиг ирж, «Эр: ДЭМ номд гойд» хорин сон- согчийг шилж Петербургт шинжлэх ухааны академи руу явуул гэж тушаасан байжээ.” Хамгийн түрүүнд Ми- хайлын нэр оржээ. Ийн- хүү 1735 оны арван хоёр- дугаар сарын сүүлээр ирээдүйн оюутнуудад аян замдаа сайн явахыг ерөөж чарганд суулган үджээ, -- “Эрдэмтэй хүн бол- но гэж чамд итгэж байна Михайло гэж Порфирий Крайский багш нь үдэх- Чарга хөдөллөө... Н. ӨЛЗИЙБАТ 1 (ас Б5-- 5 УР “2000 Эрхлэгчийг Я. СУМГЬЯА 1:4456799101113 14:59 К ёл юР, РОСЛ яГс У-ЭЭХ гл сур. - 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А жЖ МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- та, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр 2Камбын Батмөнх тэр- гүүтэй БНМАУ-ын нам, т9- рийн төлөөлөгчид СХН-ын Төв Хорооны “ерөнхий на- рийн бичгийн дарга, БНАС АУ-ын ерөнхийлөгч нөхөр Ким Ир Сений урилгаар БН АСАУ-д албан ёсоор, найрс- таар айлчлав. - МАХН-ын Төв Хороо- ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын | Ардын Их Хурлын "Тэргүүлэгчдийн дарга ФК., Батмөнх, СХН-ын Төв Хорооны ерөнхий Нд- рийн бичгийн дарга, БНАС АУ-ын ерөнхийлөгч Ким Ир Сєн нар хэлэлцээ хийв. Нөхөр 2К.Батмөнх соцна- днзмын материал-технинийн бааз байгуулах, МАХН-ын ХЇХ их хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлэх, үйлсдээ монго- лын ард түмний олж байгаа флолт амжилтын тухай ярив, Нөхөр Ним Ир Сен СХН- ын У! их хурлын Шийдвэ- йг хэрэгжүүлэх үйлсдээ “НАСАУ-ын хөдөлмөрчдийн олж байгаа амжилт болон ЭХ орноо энх тайван, ардчилсан замаар нэгтгэхийн төлөө с0- донгосын ард түмний ТЭМЦ» дийн тухай мэдээлэв. Нөхөр Ж.Батмөнх, Ким Ир Сен нар хоёр орны ха- цаа амжилттай хөгжиж байгааг сэтгэл ханамжтай тэмдэглэв, Энэхүү харил- цааг цаашид өргөжүүлэх нөөц бололцоо байгааг Ттэм- дэглэж, МАХН, СХН болон БНМАУ, БНАСАУ хоёр ЗМарксизм, Ленинизм, социа- лист интернационализмын зарчимд тулгуурлан тэдгээ- рийн хоорондын ах дүүгийн найрамдалт харилцаа, Хам- тын ажиллагааг цаашид Ч хөгжүүлэн гүнзгийрүүлэх шийдвэр төгс байгааг хоёр удирдагч нотлов, “ф ОХН-ын Тов Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- га, БНАСАУ-ын ерөнхийлөгч Ким Ир Сений урилгаар БН "АСАУ-д албан найрс» таар айлчилсан АХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на бичгийн дарга, БНМА БУУЧ Ардын Их Хурлын ын нам, 19 төлөөлөгчид ММангендэ хэмээх газар 80- мод суулгав, Энэ үед пионе- эш цоРЛҮЫ р пэВардэгэалА Ме77 (2497| А Пхеньян хотоос 70 км-ийн зайд Тэдон мөрний цутгалан дээр барьсан Баруун тэнги- сийн далан үзэж, Таэн хо- тын хүнд машины үйлдвэ- рүүдийн нэгдэлд зочлов, 4 МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дар- га, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дар- га Ж. Батмөнх тэргүүтэй БНМАУ-ын нам, төрийн 19- лөөлөгчдийн албан ёсны, найрсаг айлчлалд зориулсан Пхеньян хотын Нам, улс, олон нийт, хөдөлмөрчдийн төлөөлөгчдийн найрамдлын цуглаан болов, Цуглаан дээр СХН-ын Тов Хорооны ерөнхий варийн бичгийн дарга, БНАСАУ-ын ерөнхийлөгч Ким Ир Сен, БНМАУ-ын нам, төрийн тө- лөөлөгчдийн тэргүүн ТК.Бат- мөнх нар үг хэлэв, БНАСАУ-д албан ёсоор, найрсгаар айлчилсан МАХН- ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМ АУ-ын Ардын Их Хурлын "Тэргүүлэгчдийн | дарга Ж. Батмөнх тэргүүтэй БНМАУ- ын нам, төрийн төлөөлөгчид Пхеньян хотын пионер, Су» рагчдын ордонд зочлов, Пионер, сурагчдын ордонд өдөрт 10 орчим мянган хүү- хэд хичээлийн бус цагаар т9- рел бүрийн дугуйланд сурал- цаж, авьнасаа хөгжүүлдэг байна, Нөхөр Ж, Батмөнх пионер сурагчдын концерт үзэж хүн- дэт Зочдын сэтгэгдлийн ДЭВ- тэрт «Пионер сурагчдын эн сайхан ордон бол Ким Ир Сен тэргүүтэй СХН-аас За- луу үеийнхний саруул ирээ. дүйн төлөө тавьж байдаг ан- хаарал халамжийн тод жишээ мөн, БНАСАУ-ын өсвөр үеийнхэнд сурлагын их ам- жилт сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөс» гэж бичээд дурсгалын зүйл гардуулав, - БНМАУ, БНАСАУ-ын хоорондын найрамдал, хам- тын ажиллагааны тухай гэ- рээнд МАХН-ын Төв Хороо- ны ерөнхий нарийн бичгийн шарга, дчөндВнн Холыж урлын Тэргүүлэгчдийн га Тфамбын Батмонх, СХТ ын Төв Хорооны ёрөнхий нарийн бичгийн дарга, БНА САУгын ерөнхийлөгч Ким Ир Сен нар Кымсусаны ор- донд гарын үсэг зурав, Н.ын Төв Хорооны ерөнхий на га БНМА Хурлын Т гүүтэй манай нам, тӨ йн төлөөлөгчдийн БНАСАУ чийсэл албан ёсны, найрсаг ийн бичгийн лар, -ын Ардын ИХ Нийслэлийн зургадугаар сургуулийн Д, Нацагдоржийн ! нэрэмжит пионерийн бүлгэ- мийн идэвхтнүүд ээлжит цуг- лаанаараа пионер сурагчдын сурлагын тухай асуудал авч хэлэлцлээ, Бүлгэмээрээ өнгөрсөн 1 улиралд 97,4 хувь суралцаж сайн онцын ззлэх хувь ӨН- -27,Я8 ЁСМЕСНС 8544 тирнгрий" 11-23 Манай орон даяар хүүх- дийн номын 10 хоногийн хү- рээнд олон ажил зохиогдож байна, . Төв аймгийн Бүрэн сумын 8 жилийн С лийнхан В, В, Маяковскийн: «Владимир Ильич Ленин» найраглалаар уншигчдын бага хурал хийж, ЗО онцын төлөө, шил- дэг шүлэг зохиох, гар зур- гийн уралдаан зарлаж, «Пионерийн хэвлэл--ангийн нэг өдөр» хэлэлцүүлэг «Номыг Ленинч ёсоор ун- шицгаая» хөдөлгөөн өрнүү- лэн уран уншлагын тэмцээн зохиов. «Номыг Ленинч ёсоор ун- шицгаая» хөдөлгөөн ернүүлс- ний дүнд 200 орчим пионер, сурагч номын санд карт нээлгэж, идэвхтэн уншигч боллоо, Пїонёр сурагчдын «Дол- гио» радно нэвтрүүлэг тогт» мол ажиллаж тэмдэглэлт үйл ярдлуудыг сурталчлах, 4986 оны арван нэгдүгээр сарын ЛХАГВА гөрсөн жилийн мөн үеийн- хээс 2,6 хувь ахижээ, 150 пионер сурагч сурлагын чана- раа ахнулсан байна. Идэвхтнүүд энэ тухай авч хэлэлцээд Ц улиралд ямар анги бүлгийн хэн гэдэг пио- нер сурлагын чанараа ахиу- лах нөөц боломж | байгааг ярилцан пноверийн | бүлгэ- "ИД соёд хүмүүжлийн арга хэм- жээ зохиож байна. Пионерийн ахлах удирдагч Ц.ТУНГАЛАГ » ». 13 Хүүхдийн номын 10 хоно- гоор зохиох ажлын тусгай төлөвлөгөө боловсруулан, 8 жилийн сургуулийн пионе» рийн ХШ бүлгэмийн зөвлөл- тэй хамтран «Их зохиолчийн зохиолд бидний сэтгэл зүр- хэнд», Хотын номын сантай хамтран уран бүтээлийн өдөр- лөг хийв. Зүүнхараа хотын 10 жя- лийн 1 сургуулийн | ино- нерийн Ц бүлгэмийн зөв- лөлийн дарга П, НАРАНТУЯА Хүүхдийн номын баяраар Д.Нацагдоржийн . нэрэмжит уран уншлага, зохион бичлэ- тийн уралдаан, зохиолчийн намтар, зохиол . бүтээлийг судлах аян зохион байгуулав. ргүүннй 1800-гаруй баа- тарчуудыг пионерийн гишүүнд элсүүлж, 138 пионер, сурагч ногоор насны ойд зориулан уран бүтээлээр тоглолт, 30- Хион | бичлэгийн уралдаан, АСТ, самбар, альбом, уран уран зураг, даан, зарлаж, үр дүнтэй, сонирхолтой бол- | лоо, | А В ҮНЭ 10 МӨНГӨ! мээс өгөх үүрэг даалгавраа боловсруулав. Түрүүчийн ули-, ралд ийм даалгавар хүлээн авснаар пионерийн 28 бүлэг 100 хувь суралцжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Пионерийн ндэвхтний цуглаан дээр, С.БОДООШИЙН авсан, фото, «Номын сайн нөхөр» тэмд- гийн болзол биелүүллээ. Төв аймгийн пнонерийн зөвлөл . ны з ч Хүүхдийн номын 10 хо- Д. Нацагдоржийн 80 түүний ном сурталчлан Үрарнга. рлуулах хөдөлгөөн өрнүү- лэв, Говь--Алтай аймаг. Цогт сум. 8 жил, б-гийн «Вь ангийн сурагч Ж, ГЭСЭРСҮРЭН . . . Номын баярыг их зохиолч Д.Нацагдоржийн 80 насны ойн баяр болгов, Баяраар пионерийн нээлттэй ажил, биеийн тамирын тэмцээн, | шүлгийн урал- дүгнэсэн нь | Сэлэнгэ. Цагааннуур сум. | багш Б. ДАШ | Сүүлийн үед пионерийн бүлгийн ажлын талаар их ярнх боллоо. Энэ ярианы гол агуулга нь бүлгийн ажил, хамт олон, гишүүн бүрийн дур сонирхолд нийцэхгүй, үр дүн хүмүүжлийн өгөөж бага- тай, зөвхөн ажил хийсэн бо- лох хандлагатай, цоглог бад- рангуй шинж учир дутагдал- тай сунжирсан уйтгартай. Зарим бүлгэмд ажил төрлөө сайн зохиодог бүлэг байхад хийсэн зүйлгүй, хүний тар харж суудаг бүлэг, хамт олон бас цөөнгүй. Нэг бүлгэмд бүлгүүд яахаараа ийм харил- Цан адилгүй ялгаатай байна вэ? Мэдээжээр тэр бүлгийг бүрдүүлж буй хамт олны ндэвхтэй үйл ажиллагаа, бү. тээлч санаачилга, бие даасан Удирдлага, эмх цэгц, зохион байгуулалт, бүлгийн идэвхт- ний ур чадвар, сурган хүмүү- жүүлэгчийн удирдлагаас шалтгаална. Дорнод аймгийн төвийн 8 жилийн хоёрдугаар сургуу- лийн долдугаар ангийн пино- нерийн бүлэг ноднин жил ганц ч удаа бүлгийн ажил зохиолгүй зуны амралттай золгожээ. Улаанбаатар хотын дөрөв, 42 дугаар сургууль, бүлгэмийн ихэнх бүлгийн ажил алдаг оног, нэг хэлбэ- рийн уйтгартай, идэвхтэй Цөөн хэсгийг хамарч байна. Бүлгийн ажил бол пионерийн хамт олон бүрэлдэн тогтох үндэс төдийгүй хувь хүн тө- лөвшихөд нөлөөлдөг. Тиймээс Ч авьяас билэг нээгдэн хөг- жих, арга барил, дадал хэв- шилд суралцах, амьдралд идэвхтэй байр суурь эзлэх том сургууль юм. Пионерийн бүлгийн ажлын чанараас түү- ний гишүүн бүрийн хүмүү- жил, сурлага, сахилга ихээ- хэн шалтгаална. Хаана-бүл- гийн ажил муу, уйтгартай байна тэнд амжилт ололт тэр болгон гарахгүй. Түугээр ч зогсохгүй пионерийн бүлгийн ажил сайн байж бүлгэмийн ажил сайжрах учиртай. Ий- мээс пионерийн бүлэг бол бүлгэмийн гол цөм нь юмаа. Манай сургууль, бүлгэмийн бүлгийн ажил сүүлийн үед үнэхээр өнөөгийн шаардла- Гын хэмжээнд хүрэхгүй бай- на, Энэ юунаас болов. Сонирхол Сурагч бүрийн сонирхол өөр өөр, Гэлээ ч шинийг сурч мэдэх гэсэн нэ- тэн хүсэл сонирхолд нэгдэж байдаг Тэдний сонирхлоос ирээдүйд Эзэм- ших мэргэжлийн чиг баримжаа Ч эхэлдэг ёс бий. Хэн бэрхшээлээс үл шантарч сонирхолдоо эзэн БҮГДЭЭРЭЭ ХЭЛЭЛЦЭЕ! фр хөдөлгөх ХҮЧ Пионерийн дүрэмт хувцас өмсөж улаан бүчээ зүүсэн хүүхдүүд цугларсан нэгэн бүлгийн “ажилд оролцлоо. Бүлгийн дарга, идэвхтэн сонгуультан хэдэн пионер аж- лаа явуулах гэж их л тэвдэж байлаа. Арын ширээний хэ- дэн хүүхэд ам амандаа шуу- гин өөр хоорондоо ярилцан бичил зурвас илгээж, цаасны өөдсөн дээр зураг зурж зугаа- цан инээлдэнэ. Урд эгнээнд суусан хоёр өчигдөр орой те- левизороор гарсан «киноны тухай ярилцан цэц булаал- дах нь сонсдов. Тэдний эсрэг талын ширээний хоёр охин шивэр авир ярилцан чихэр гаргаж цаасыг нь шажиг- нуулж задлаад амандаа хийж амтархан тамшаалж хүлхэж харагдав. Хойхно талд суугаа хөв- гүүн хорхой нь хүрсэн болол- той, -- Надаа, надаа л даа гэж өндөлзөн гэзэг үснээс нь уг- зарна. Бүлгийн дарга -- Чимээгүй суу л даа. Чи, чи... гэж нэр цохон хэ- лэвч нэмэргүй. Идэвхтэн сон- гуультан хэдхэн пионерийн хийх ёстой ажил болж тэд хичээл зүтгэл гарган тэрүү- хэндээ ажлаа явуулж байлаа. Нэг ангийн нас бие чацуу пионерийн нэг халуун хамт олны дунд яагаад идэвхтэй, идэвхгүй хэсэг бий болов оо! Хэн тэднийг төрүүлэв ээ! жүүлж, чаддаг сурлагатан, болж чад» Идэвхтэй, идэвхгүй гэсэн хоёр хэсэг байсан цагт ажлаа яаж үр дүнтэй, хүмүүжлийн үр нөлөөтэй явуулах билээ? ХОЙШ СУУГЧИД Дээр хэлснээс үүдэн бүл- гийн ажлыг яаж төлөвлөж, бэлтгэдэгтэй нь танилцлаа. Ажил бүрд зүрх сэтгэлээ өг- ДӨГ ХЭДХЭН ИДЭВХТЭН, ИДЭВХ- тэй пионерүүд цугларч аж- лынхаа төлөвлөгөөний талаар санал бодлоо хэлэлцэж ший- дээд бэлтгэлээ хангахаар мөн л тэд гүйнэ, хөөцөлдөнө. Нэг үгээр хэлбэл бүлгийн нийт хамт олны хүсэл сонирхол, санал бодол Бум гээх арч туссангүй. Нөгөө л идэвхтэ шонтой чармайлтын үр дүнд энэ бүлэг төлөвлөгөөтэй, бэлтгэж хийсэн ажилтай бол- жээ. Гэтэл идэвхгүй оролцон суугчдаас хүсэл, санал бод- лыг нь асуухад нэмэрлэсэн зүйлгүй нийтийн жишиг да- тан гараа өргөж баталдаг ажээ. Тэдний санал бодлыг сонсох гэж багагүй цаг бар- сан бүлгийн дарга цөхрөхдөө идэвхтэй хэдийгээ түшиглэ- дэг аргад шилжжээ. на тэр сурагч авьяасаа ургуулан хөг- Хоёругаар сургуулийн УШ ан- гийн пионерийн бүлгийн Дарга онц сургуулийн хөгжмийн аварга Т. Мөнхтүвшин пионерийн ажилд их сонирхолтой, идэвхтэй ХАС, СЖМЛ, 802 ) 10 тий ЗУЛ) Ёс бор, -.. Зорилго, ажил үйлс нэгтэй хамт олны гишүүн бүр хэр- вээ ажил төлөвлөхөд санал бодлоо нэмэрлэж, сонирхол- той, болгохоор сэтгэн бодож гал халуун сэтгэлээр оролц- сон бол бүлгийн ажил амьд сонирхолтой болж хүүхэд бү- рийн анхаарлыг татах байв. Бүлгийн ажлыг цөөн тооны идэвхтэй хэдэн пионер л даг- наж явуулдаг, нөгөө хэсэг нь зүгээр сууж “өнгөрүүлдэг нь зөв үү! Ингэхэд идэвхгүй байр суурь эзэлсэн пионе- рийг гишүүний нь хувьд яах ёстой вэ? Тэд цаашдаа мөн л ийм байдалтай байх уу? Хамт олны ажилд оролцдоггүй, са- нал бодлоо нэмэрлэдэггүй пионер ямар хүн болж төлөв- ших вэ? Идэвхтэй хэдэн пио- нерийн нөмөр бараанд хорго- дон чаргуулдсаар байх гэж үү? Хамт олон энэ талаар ямар ажил зохиох хэрэгтэй вэ? Бүлгийн ажлын төлөвлө- гөөг нийтээр хэлэлцээд бэлт- гэлийг гишүүн бүрээр хан- гуулах даалгавар өгч бүтээл- чээр сэтгэж нэгэн зорилгод чиглүүлсэн байхад зохиосон ажил үр дүнтэй болно гэдэгт бид итгэж байна. УЛИГ БОЛСОН ХЭЛБЭР Аль ч сургууль, бүлгэмийн бүлгийн сэдэвт болон бусад ажилд суухад ийм нэгэн зу- раг давтагддаг боллоо. Эхлээд идэвхтэн сонгуультны хэн нэг нь уг ажлыг нээж ярина. Дараа нь сэдэвтэй холбогд- сон дуу шүлгээс авьяастай хэдэн хүүхэд дуулж, уншина. Зурагт хуудас, альбом цуг- луулгаа мөн л идэвхтэй нэгэн пнонер дэлгэж тайлбарлана. Бүжгийн авьяастай охид бү- жиглэнэ. Дараа нь эрдэмтэн, мэргэдийн хэлсэн үг, зсвэл уг ажлын ач холбогдлын та- лаар тайлбар танилцуулга. Дахиад дуу дуулж шүлэг ун- шина. Нөгөө идэвхгүйчүүд зөвхөн алга таших л үүрэг- тэй. Бүлгээс зохиодог ажил үндсэндээ ийм нэгэн хэлбэрт хэт баригдсанаас болоод хоо- рондоо ихэр мэт адилхан бол- жээ. Идэвхгүйчүүд нэг хэлбэ- рийн ажилд суусаар байгаад сүүлдээ уйдаж, зарим тохиол- долд таслан хийдүүлэх явдал гарна, Сэдэвт ажил бүр өөр- төө тохирсон цоглог бадран- гуй бус, уран сэтгэмжгүй уч- раас уйтгартай улиг болж бу- шуухан тарахсан гэдэг бодол төрүүлж мэдэх юм. Тэрчлэн бүлгийн ажил сүүлийн үед томчуудын хурал цуглаан, үдэшлэг уулзалтын хэлбэртэй болж цаг сунжирдаг боллоо. Тоглоомын хэлбэртэй, то- дорхой шинэ сонин арга, бая- лаг агуулгатай тийм ажил га- рахгүй байна. Бие биенээ давтсан, бэлэн хөтөлбөр амарчилсан, цөөхөн хэдэн авьяастан нь оролцдог ажилд би оролцоод үзэхсэн, үүнийг өөр хэлбэрээр зохиох- соп гэдэг бодолтой пионер бий дээ. Магад ч үгүй тэр ичимт- гий, юманд удаан хөдөлдөг зантай ч байж мэднэ, Бүл- тийн ажил бүрийг нэг хэлбэ- рээр явуулдаг нь уйтгар тө- рүүлэх нэг шалтгаан шиг са- нагдах юм. й даг ГААЛНА Бүлгийн ажил бүр анги танхимд л зохиогддог. Гэтэл сургууль, бүлгэмд шеф үйлд» вэр, албан газрууд олонтад байдаг. Эдгээр газрын алд- рын танхим, клуб, улаан бу- лан цоожтой Л байх юм. Пионерийн бүлгийн хөдөлмө» рийн сэдэвтэй ажлыг аав ээ- Зэ жийн ажлын газрын цех, та- сагт явуулах боломж зөндөө бий. Гагцхүү амар хялбарыг бодож сургууль дээр л явуул. даг, Заримдаа хичээл таран- гуут бүлгийн ажил эхэлдэг газар ч бий. Бүлгийн ажлаас хойш суудаг пионер мэр сэр байдгаас ийм байдалд оржээ. Сургууль танхимдаа бүл- гийн-ажил хийхэд.нөгөө.л сан, дал, ширээ самбар Үзүүлэн дасал болсон зүйлүүд хараг- дана. Идэвхгүйчүүд эзэлдэг сан- дал, суудаг буландаа шигдэн бусдын араар булталзан өөр зүйлээр “оролдоно. Харин шеф байгууллагын цех тасаг, алдрын танхимыг хийх аж. лынхаа сэдэвт тохируулан шилж сонгож авсан бол со- нин сайхан байх нь эргэлзээ- гүй. Ер нь аливаа ажлын агуулга, хэлбэрийг зөв олж, явуулах байраа тогтох нь л эмх цэгц, зохион байгуулалт, ндэвх сонирхол эцсийн үр дүнд сайнаар нөлөөлдөг. «Зад угаагч» операцийг ангидаа явуулах нь нэг тз- лаар материал, хэрэгслэлийн - хувьд дутагдана. «Ногоон» эргүүлийг танхимд яриа та- ниулгын хэлбэрээр явуулс- наас цэцэрлэг, ой төгөлд хийх нь сонирхолтойгоос гадна амьд, үр дүнтэй болно. Но- мын тухай сэдэвт ажлыг ан- гидаа зохиосноос номын сан уншлагын танхимд хийх нь ашигтай. Тиймээс бүлгийн олон талт ажлыг дан ганц танхим биш, орон сууц, гудамж хороолол, ой цэцэрлэг, музей, үйлдвэ- рийн цехэд хүрч хиймээр байна. ҮЗҮҮЛДЭГ АЖИЛ Зарим нэг сургууль бүлгэ- мээр ороход хүнд үзүүлж харуулахын тулд бэлтгэсэн Үзүүлэх ажил байдаг, Үзүү- лэх ажлыг цаг зав, хүч ихээ- хэн гаргаж олон хүн зэрэг шахан шаардаж бэлтгэдгээс рэ- үнэхээр аятайхан болдог. Энэ үзүүлэх ажлыг харж байхад хүүхдүүд албын хү. чээр хийж байгаа нь хааяа. боловч мэдрэгдэх юм. Тэд гадна дотноос ирсэн зочин төлөөлөгчдөд үзүүлсээр бай- таад уйдсан учир зөвхөн хийж гүйцэтгэж сурсныхаа хувьд үүргээ биелүүлж байх шиг санагддаг. Гэтэл энэ үзүүлэх ажил пионерүүдэд юу өгөв. Ямар зүйлийг 1тэ- дэнд сургав гэдгийг ажихад тийм ч аятайхан бодол төрөх» гүй байна. Бүлгийн ажил бүрийг Үзүүлдэг ажил шигээ бэлт- гэж явуулдаг байхсан. Хүн бүрийг бүрэн татаж орол- Цуулдаг болохсон. Энэ нь бүлгийн хамт олон пионерүүд та нараас л шалтгаална. Тийм учраас үзүүлдэг аж- лаас үр дүнтэй, өгөөжтэй, сонирхол татсан амьд ажил руу шилжие. Пионер гэдэг нэр анхдагч, алїїваа ажил үйлсийг санаач- лан тэргүүнд нь явагч гэсэн утгатай гэдгийг бид мэднэ. Э36ргэнн ажил яагаад уйтгар- тай байгаа талаар санаж бод» соноо бичлээ, Та нар юу бодож байна вэ? Түүний хөгжилтэй, уйт- гартай байх нь пионер та на- раас шалтгаална. Энэ асууд- лыг та нар хэлэлцэж шийдэх ёстой биш үү? Бүлгийн ажил бүр инээд баяртай, их зүйлийг өгсөн, хүн бүр оролцсон, : » Увс аймгийн Бөхброн 24-4-4:444 ФҮй сумын дунд сургуулийн пино- чуУ нер, сурагчид баатарчуудын тАР анхны баг байгуулагдсаны АА 11 60 жилийн ойг тэмдэглэв. | « “Шинээр тойрон бүжиг, ДХуу, Тоглоом сурах хөдөл- С төөнийГ 1-4Ш| ангийнхны Т дунд өрнүүллээ. | Баатар- номын ертөнцөөр аялахад маш идэвхтэй оролц- Олон хүүхэд тэргүүний уншигч сурагчаар шал- Баатарчууд өөрсдийнхөө ажил амьдралыг ха- с ханын сонин гаргаж, «Бид ирээдүйн пно- үд» сэдэвт концерт бэлтгэж 60 жилийн ойгоор эх, багш нартаа тоглов. Я. Уранбилэг, Б. Тун- , Б. Амаржаргал, Р. Сүхбаатар, Д. Баясгалан, Барс, Б. Алтанбаяр нарын пионер, баатарчууд ? ажилд идэвхтэй оролцлоо. 0 Пионерийн ахлах удирдагч Ш, АЛГАА й ». . . ргуулийн 60 жилийн ой боллоо. Манай сургууль жилийн өмнө нэг багш 81 сурагчтай хичээллэж эн бол одоо 71 багш, 1800 сурагчтай. Бид бая- «Нэгдүгээр улир- лын дүн гарах дөхөж Чойбалсан хотын 8 жи- лийн П сургуулийн 2- ын «А» ангийн баатар- З чууд хичээлдээ шам" яван «Аугийны дашааж байх үвд л р Ь » “зэгүирр эв ХЭЗЭЭ Ч нараас амралтаараа тө- ргагүй Ч мөр замаар аялах Та нарын хэн чинь урилга хүлээж авчээ. тэргээр аялж үз эн билээ. Тэгэхдээ бүр Тэдний баярласан гэ- нараа шүү. дэг маш их. «Баатар- д зөвлөлгөө өгнө үү!» «Баатарчууд» с0- багийн удирдагчид Энэ дугаараас эхлэн үдэр театр» булан к байна. Үүгээр ба- дирдагч, баатар- Дэлгэцийг цагаан ханаар орлуулж болно. Хана буюу дэлгэцнээсээ 1,5- 2 метрийн зайнд ширээ- гээ байрлуулж, дээр нь чийдэнгээ тавина, Тог- лох хүмүүс өөд өөдөөсөө харан чийдэн, дэлгэцийн хооронд сууна, 2Күжиг- чид нь гэвэл ердөө л та нарын гар юм шүү дээ. Чийдэнгийн гэрэл үзэгчдэд саад болбол ҮүҮЭГ”” ”! Е, ” “, ы раа угтаж олон хэлбэрийн ажил зохиов. Түүний нэг нь БНМАУ-ын гавьяат тээвэрчин Сандагдоржийн нэ- рэмжит сурлагын 21 хоногийн уралдаан юм. Энд пнионерүүдийн хамт баатарчууд маань онц авч бид- тийг баярлуулав. Өвөрхангай. Арвайхээр хот. 1 10 жил. Бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга | Д. ӨЛЗИЙ-ОРШИХ . . . Архангай аймгийн Их тамир сумын дунд сургуу- лийн бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэдэх Баатарчуудтай ажиллах нөхдийн зөвлөлөөс баатарчуудын анхны баг байгуулагдсаны 60 жилийн ойг угтаж «Пионерүүдээс суралцья» уриан дор ажил зохиов. Баатарчуудын дунд дуу, шүлэг, бүжиг сурах хөдөлгөөн өрнүүлэв. «Хэний баг олон таван хошуу авах вэ?» сурлагын уралдаан зарлахад 1-ийн «А», «Б», 2-ын «А», «Вэ», «В», «Г» ангийн баатарчууд түрүүллээ, 2-ын «В» ангийн сурагч О. Жаргалсайхан «Ном бидний нөхөр» сэдэвт 14 хоногийн аянд шалгарлаа, Цуннд сургуульд орсноосоо хойш 53 ном уншсан байна. Пионерийн ахлах удирдагч Ж. ТӨМӨРБААТАР чууд--Сүхбаатарын ор» тоо тэдэнд сонирхуу- ноор» тоглоом аяллын лав. "Мөн төмөр зам- хүрээнд ЭХ орныхоо чин ах, эгч нараасаа байгаль, орчинтой та- манай оронд төмөр зам нилцаж хөдөлмөрийн хөгжсөнөөр улс эх ор- алдар гавьяатнуудтай ны хөгжил цэцэглэлтэд уулзаж учрах болсон- ямар их хувь нэмэр доо сэтгэл өөдрөг байв. оруулсныг мэдэж ав- Тэд: аймгийн -залуу 80-, лаа. хиолчдын нэгдлийн ах ц Амралтаа ийнхүү эгчтэйгээ хамтран ая- аяр баясгалантай өн- лалд гарлаа. “Аяллаа, ТӨРҮүлснээ 2-ын «А» «Баатарчууд--замчид» ӨНГИЙН ,баатарчууд ба- хархан ярих дуртай. гэж нэрлэжээ. Аяллын замд төмөр”, замчдын Аймгийн залуу 30- заргын ахуй амьд- хнолчдын нэгдлийн ралтай танилцаж, өөрс- гишүүн дийн бэлтгэсэн концер- Д. МӨНХ-ЭРДЭНЭ тогло| Баатарчуудад бас сүүдрээр дүрс бүтээхийг зааж сурга. Сүүдэр театрын жү- жигчид яаж ажиллах вэ? Нэг нь хөтлөгч хийж, үлгэрээ уншина, Нөгөө хоёр нь сүүдрэн дүр- сийг хийж үзүүлнэ. Танай сургуулийн ямар ангид «Сүүдэр театр» бий болов 00? Амжаагүй бол хэзээ ийм театртай болох т9З- чээрэй. хатуу цаасаар тусгаар. | “98р сониндоо бичээр лаж өг! Хуруугаар яаж Захидал хүлээж бай- баавгай, чоно, туулай, на. анчны сүүдэр зураг хий- Н, ЭНХЧИМЭГ хийг зурагт үзүүлсний дагуу хий, Хэрэв ху. руунуудаа үл ялиг хө» дөлгөвөл та нарын баа- тар «амилах» болно. Дээрх баатруудаа оролц- сон үлгэр бодож олох хэрэгтэй, Тэгээд л бяц- хан найз нартаа жүжиг Оютад ючуудаас сүйалцаа. «Би баатарчуудын ба- тийн дарга, Ангийнхан- тайгаа хамтарч багш, ба. тийн удирдагчийнхаа заавраар олон ажил 80- хиодог, Гэвч бидний үе ТЭНГИЙНХЭН --ЗӨВЛӨЛТИЙН Октлбрьчуудын ажлын Тлрарчагл суралцмаар байна, Октябрьчуудын туршлагаас «Баатар» чууд» сонинд нийтэлж өгөөч» гэж нийслэлийн нэгэн сургуулийн гурав- дугаар ангийн сурагч Г, Уранчимэг бичжээ. Уран: чимэг болон нийт баа- тарчууддаа зориулж ок- тябрьчуудын зарим аж- лаас нийтэлж байна. -ж Краснодар хотын 60 дугаар сургуулийн октябрьчууд пионерүүд- тэй хамт арвилан хэм- цуглуулж, цомог хий- нэлтийн аянд гарчээ. жээ,. Тэдний ихэнх нь «Хэрчим талх, ашиглаг- коммунистууд юм, Ира- даагүй литр усны тө- гийн ээж өөрийн ажил- лөө, ширээ, ханаа цэвэр ладаг тооцоолон бодох. байлгая» зорилго тавьж, төв дээр биднийг аваач- үзлэг, шалгалт хийжээ, сан, Тэнд хичнээн олон -ж Старый Осхол хо- сонирхолтой машин бай- тын ХУ! дунд сургуу- сан гэж санана. Хичээл- лийн октябрьчууд «Айл дээ компьютер хэрэглэх гэрийн хувь заяа эх ор- юмсан гэж яарах бол- ны хувь заяатай холбоо- лоо хэмээн хүүхдүүд той» сэдэвт эрэн сур- ярьж байна. Эдний жи- валжлах аялалд гардц- гаав, Эмээ, өвөө, аав. ээжийнхээ ажил, мэргэж- лийн тухай материал Зөвлөлүүдийн орны өсвөр үе энхийн төлөө тэмцэлд эмээ өвөө, аав ээж, ах, эгч нарынхаа хамт Дуу хоолойгоо нэгтгэн тэмцдэг. осква хотын | Тимирязевийн болоорой, ж Ростов мужийн Ли- ховский тосгоны 86 ду- чууд шинэ байранд орж буй айлуудад түлхүү- рийг «Байраа хайрлаж хамгаалах ёстойг хүү- хэд, улыг: үргэлж са- наж яваг! Энэ бол ул- сын хөрөнгө» гэсэн би- чиг бүхий ил захидлын хамт гардуулж өгдөг шээгээр та нар аав ээ- юм, Ж Донецк мужийн Горловка хотын У сургуу- лийн 8-ын «В» ангийн жийнхээ ажлын газраар аялж, ажил мэргэжлийн тухай өргөн ойлголттой Ээж нь дэлгүүрээс тор дүүрэн юм авчирлаа. Зоригт, Анар, Гэрлээ гу- рав ээжийгээ тойрон надад юу өгөх бол гэж горьдон зогсоно, «Цагаан мөөхий» боов гаргаж ир- вл: -- Би авья гэж Зоригт хэлэв, Алим гаргатал: -- Энэ минийх! гэж Анар гараа гослоо. Шагшуурыг ширээнд тавьж ам- шаагүй байтал: -- Минийх гэж Гэрлээ хэллээ. Ээж нь цүнхнээсээ шүүр гаргав. Хүүхдүүдийн хэн Ч дуугарсангүй, -- Энэ минийх болж таарах нь ээ? гээд ээж санаа алдав. ? БААТАРЧУУД АА! ТАНАЙ ШҮҮР, ШАЛНЫ МОД, ТООС СОРОГЧ БИЙ ЮУ? МЭДЭЭЖ БАИЖ Л ТААРНА. ЯМАР УЧРААС ТЭДГЭЭР ЗҮЙЛ БИДЭНД ХЭРЭГТЭЙ БАЙ- ДАГ ЮМ БЭ? ТАНАЙ ГЭРТ ХЭН НЬ ТЭР БАГАЖТАЙ БАЙН ГА ХАРЬЦДАГ ВЭ? ЧУХАМ ҮҮНЭЭС ҮҮДЭЖ «БААТАР- ЧУУД» СОНИНДОО «БИ ӨӨРӨӨ» ГЭСЭН БУЛАН НЭЭЖ БАЙНА. «БИ ӨӨРӨӨ» ГЭДЭГ ҮГИЙН УТГЫГ ЧИ САЙН БОД, ӨӨРӨӨ ЮУ ХИЙЖ ЧАДДАГ ВЭ? ХАМГИЙН СО- НИРХОЛТОЙ ХАРИУЛТЫГ «БААТАРЧУУД» СОНИНЫ ДАРААГИЙН ДҮгААДТ, НИЙТЭЛНЭ. ДЭХХХАН ДЭЭРЭЭ «ВИ ӨӨРӨӨ» БУЛАНД ГЭЖ БИЧЭЭРЭ й, гаар сургуулийн октябрь- районы 656 дугаар сургуулийн баатарчууд энх тайвны төлөө аянд гарын үсэг зурах хөдөл- гөөнд идэвхтэй оролцлоо, ТАССЫН фото октябрьчууд «Манай тө- рөлх Горловка хот» гэ- сэн ажил зохиож, хотоо- роо экскурс хийж, сур- гуулийнхаа ойролцоох гудамжнуудын түүхийг судалж байна. Ж Верхний Уфалей хотын УЇ сургуулийн октябрьчууд «Малышок» цэцэрлэгийг шефлэж аваад, анги танхимыг то- хижуулж, эвдэрхий эд хогшлыг засварлаж, ба- гачуудад таван минутын ннээдэмтэй, хөгжилтэй зүйл ярьж өгдөг болжээ. | Эвэ тоглоомуудыг багийн удирдагчид баатарчуудын хамт «Хөгжилтэй гараа» тоглоомдоо оруулж тоглоорой. ДАМЖУУРГА Тоглоомд бага хэмжээ: тэй дөрвөн ширхэг банзны цоно. Багуудын хамгийн тайрдас юмуу хавтгай мод эхний хэрэглэнэ, Хоёр баг тус ту бөмбөг барьсан байна. Бөм муу хавтгай модыг хөл хамт өвдгөндөө хавчин 15- нь чухал, Тоглоомд хоёр дороо дэвсэн сэлбэж урдаа аас 20 метрийн зайтай ор» баг оролцоно, Баатарчууд байгаа. «Намаг», «бамбал- ших бариаг хүртэл үсэрч шилээ харан өөрсдөд нь зуур» газрыг гатална, Тог- очоод буцаж багийнхандаа оноосон дугаарын дараал- логч модыг зэлжлэн гараа- ирнэ, Хэрвээ бөмбөг өвдөг- лаар зогсоно. Хөтлөгч тог" раа зөөх хэрэгтэй. нөөс мултарч газарт уна- догчдын анхаарлыг шал- Хэрвээ дамжуурга мо вал дахин авч зогссон газ: Ган санаандгүй байхад нь дон дээр хөлөө тавьж ча: раасаа тоглоомыг үргэлж» хэний Ч хамаагүй дугаа- далгүй тэнцвэр алдан лүүлнэ. Харин имж шиг рыг дуудна. Дуудуулсан шалан дээр гишгэвэл тор- харайхын тулд үсрэх үе: Хүүхэд бариа хүртэл хурд гууль хүлээнэ. дээ хоёр хөл дээрээ хүчтэй лан гүйгээд байрандаа эр- имж түлхэлт авч хол үсрэх хэ- гэж орно. рэгтэй. Аль баг нь хурдан. Тоглоомыг . хүндрүүлэ" Тоглоомд хоёр баг орол- шалмаг болохыг үзэцгээе! хийн тулд бөмбөг залуулж ДУУДЛАГА болно. Эцсийн дүнг багаар гаргана, Энэ тоглоомд ан- Энэ тоглоомд Оролцог: хааралтай бөгөөд хурдан тоглогчид гартаа сынхаа хоё тайрдас банз бөгийг шүгэл дуугарахын чид маш анхааралтай байх гүйсэн баг хожно, ФӨгммтээг Хоёр хоёрын дөрөв, дөрвөн ЭЭЛ, хоёрын найм, муу авахгүй юмсан гэж бодож байсан мөр- төө нэг л мэдэхэд хоёр авчих юм даа... Дөрвөн хоёрын гэж... Ээж үзчихвэл би өнгөрөх нь тэр хэмээн бодож суутал хонх дуугарлаа. - Ээжээ та яасан эрт ирээв? - Ээж нь үү? Ажлаа 148- раад ирлээ шүү дээ... -- Аан, тийм л дээ... алив пальтогоо өгөөч. -- Миний хүү ийм л сайн хүү шүү, тортой юмаа аваад өгөөч, За миний хүү гэрээ гя- лалзуулаад бүр овоо шив дээ. Хичээлдээ ямар дүн авав гэ- хэд, -» Ээжээ, үргэлж онц сайн аваад байх ч сонирхолгүй шүү дээ гэж Баатар хэнэггүйхэн хэлэв. -- Дунд л аваад байна уу? гэж ээжийгээ хөмсөг зангидЯ, хад, -- Үгүй дунд авсаар бай- гаад бас уйдчихсан л даа гож түгдрэхэд, Ээж нь: -- Муу аваа юу гэж хэлээд инээмсэглэхэд Баатар мэл гай. хав. -- Намайг муу авсан гэхэд Г.А--02443 , Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Тоглоцгооё!.7 Хүүхдүүдээ! : Мэргэн: буудагч : итгэхгүй байна гэж үү гэвэл нь, -- Муу гэдэг чинь.голох| дүн бишээ... гээд Баатарын духан дээр үнсэв. , -- Ээж нь ингэж баярлах гэж... хичээл нь аргагүй ХҮНД байгаа даа, хүүдээ бялуу ав» чирсан, наашаа суу гэхэд, Баа- тар, 1 -- Юун бялуу вэ? э-- Шагнаж байгаа юм... тээд сайхан зангаараа инээхэд Баа- тар улам сандарч, нэг гараа нөгөөгөөрөө барьж хэсэг суус: наа дүүгээ дуудахад, 1 -- Дүүгээ дуудаж яах нь вэ. ганцаараа ид гээд толгойгүгэн буудагч нь илэв. ҮД сорьцгооё. -- Эзжээ би муу авчихаад| ургаан байж... энэ бялууг ЧИНЬ Я4- Хэн нь хамгийн мэр- гаар тогших товшуур болохоо хийж урагш нь илүү гар» Шүдэнзний ган цавуугаар наана. Хайр- хайрцаг, (нэг цагны дор богинохон зур- сан Ч идэхгүй, харин дүүдээ ширхэг товч, богинохон Хэг 8442 476ү2:3 дэр өгье тэгэх үү гэхэд зэж ,мө-|зургаан талт. харандаа, хэсгийг газраас хӨнДИй- рөө хавчаад дуугарсангүй ХЭ: картон цаас бэлтгэнэ. Зу- рүүлэн хайрцаг дотор тов- сэг зогссоноо, . чоо хийнэ. Тоглох хүүхдүүд -« Ээж нь буруу Х раг дээр үзүүлснээр, ШЕр- . арайгаав ловшуу” байя... гээд цонх руу эргэв. дэнзний таван хайрцгийг рыг тогшиход . хайрцаг- Баатарт бялуу идэх ямар “хооронд. нь ,нааж байр- Наас товч хөөрч бай руу сонирхол төрсөнгүй. Хаалга сум шиг нисч аль, Нэг торхийтэл онгойж дүү ньгорж луулан,, хайрцаг бүрийн хайрцагт орно, тов ирээд, 220) | Ероолд оноог тоогоор бич- ЗЭШСЫн нАйл0ар ЗйлЧ -- Мууг чинь арилгачих нэ. гоордо түрүүлсэн Бун сан... гээ! баясгалалтай хэлээ хэд мэргэн буудагч ЭгрййГ 15 дэлгэв “ив сэг, “Үлдсэн нэг хайрцгийг тоглоомд оног, болно. гийц хүснэгтийг цоортол бал-| байнаас тодорхой. зайд 4, луураар үрсэн харагдлаа. байрлуулиа, Ёроолын Да- ЭРХЛЭГЧИЙГ Д. ЭНХ-АМГАЛАН|гүу нартон зүсэж ХУРУУ- Я, СУМЬЯА ИНДЕКС--14140 ““ЗҮҮЖ,ПИОНЕРИЙНГИШ Ч -ара-.» -аь. Хү ЖЛ... БААТАРЧУУДЫН ГИШҮҮНД ЭЛССЭН НЭГД СУРАГЧДАД БАЯР ХҮРГЭЕ! .. лон БААТАРЧУУДЫН УЛААН ТАВАН ХОШУУ ЭМ) ҮҮНД ЭЛСЭХЭД БЭЛТГ, Бигэр / -шшшшшшшшсш нас, Нэгдүгээр ангид сурч үүнийг сайн ойлгодог, Тэгээд Ч тэд ХИЧ! мондоо сайн сурч, сурах бичиг, мом, Д тамтай. эдлэхийг үргэлж хичээж байна. Юуны түрүүнд тод, уран, зөв сайн сурах хэрэгтэй, «Цагаан толгой» НОМ сү0 их тусална. Та нарын өдөр тутам | айга. а «Цагаан толгой» ном эрт дээр үед Ү сэн гэдэг. Эрдэм мэдлэгийн оргилд хүрэ хүүр нь болсон «Цагаан толгой»-г бүт: хойш олон зуун жил болж байгаа ажээ, Баатарчууд аа! «Цагаан толгой» номоо сайн уншиж, хайрлаж яваарай. Тэр чиний хамгийн дотно ном Шүү. ЕГ---“шимииИШМИММвӨСфттттттт то “Зүпйлййүлїнйлй Заавал биелүүлэх Ёстой үүрэг ц Баатарчуудын гишүүн, гийнхан хэр зэрэг мэдэж уншигч чи. хэддүгээр байна. Шалгаж үзээд хэ- ангид сурч байна. Танай рэв энэ талаар, дутуу Х43- баг хэдэн гишүүнтэй ВЭ? гас | ОЙлголТТоЙ байгаа Баг, тавтын даргаар бол гишүүдийн мэдлэгийг хэнийг сонгов? Эсвэл чи бататгах ажил зохиогоо» | сонгогдсон уу. Олон нӨ- рой. Хугацаатай | үүрэг хөд. ангийн багшийн нт- даалгавар өгсөн ч болно. гэл найдварыг Хүлээж -- Сурлагаар хоцорч баатарчуудын . Удирдагч яваа сурагч бий юу? Хэ- болно гэдэг бахархмаар рэв байгаа бол нөхөртөө сайхан хэрэг. Энэ бол туслах ажлыг хойшлуулж заавал биелүүлэх ёстойн хэрхэвч болохгүй ШҮҮ. эрхэм чухал үүрэг, даал- - Хэнд чухам ямар гавар. Чи найм, ес, арав, дутагдал (гэрийн даал- магадгүй долоон настай гавраа хийдэггүй, НОМ ч байж мэднэ. | ЮУНЫ унших дургүй. хичээл ча- учир «яах гэж намайг салдаг, хожимддог. хувд- даргаар сонгов гэд саа хааш яаш өмсдөг, гийг чи бодож Үзсэн үү? нөхөдтэйгээ эвгүй харьц- Хамгийн гол нь НӨХӨД даг, Охидыг ХҮНДЭЛДЭГ- чинь чамд ИТГЭЖ ӨНДӨр гүй) байгааг ЧИ сорго- хариуцлага хүлээлгэсэн гоор харж ганцаарчлан байна. хэлж (шаардлагатай 0 Чи сурлага, сахилга хамт олноороо хэлэлцэж бат, ХЫН харьцаа, ахуйн мэн хүмүүжүүлэх (С- О нөхдө 2 сой нээроо” Үдэ ас, л ЗХХОХ СВсЧиий Баатарчуудын баг тавт “оноог эловиа, үнэ? хамгийн нх элэгсэг, ТУСЧ рийн гишүүн болох нөхөрсөг, сурлага, урлаг, ТЭЛЭЭ эртнээс хангах х9- : 5 ” рэгтэй, Багийн удирдагч спортоор тэргүүн сайн ЭЛ ёс- хамт олон байх учиртай юэ ажлыг удирдах юм. Тийм хамт олныг : бүрдүүлэхэд багийн дарга д,д. Аюблыг хүчинд чиний үүрэг их хэрэгтэй, асрах, сургууль, анги Бид чамд туслахын танхим, байр, орцоо хам- түлд хэлэн зүйл зөвлэе| гаадах аянд баатарчуу- Ажлаа юунаас эхлэх ВЭ? дыг зохиой байгуулна. -- Баатарчуудын “чин Чи сониндоо захидал эрмэлзэл, дарцаг, Тамд» бичиж санал, бодлоо с9- 5 рийн Уучрыр ёнай (08- 9 Г.ийшиншиппиппииицаиаинншШШПИПГШИИПШИНПШШНИН ШИНИ шил ШИШ шог Нийслэлийн 10 жилийн 21 дүгээр дунд 1 сургуулийн 9-ын «В» ангийн онц сурлага” тан Ж. Нандингэрдэнэ баатарчуудын " эрмэлзлийг тайлбарлаж байгаа нь. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан т 1Й! 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ А БНМАУ-ЫГ ТУНХАГЛАСНЫ 62 ЖИЛИЙН (92:01 Хүүхэд бидэнд онц фурах Хэдэн Х нэгэн үүрэг «Хэзээд бэлхэн» танга биелүүлэ: Хүүхэд бид ажлын талбарт ү Ме78 (2498) А. 1986 оны арван нэгдүгээр сарын 29. » тангаратаа үедээ мөнхлөхийн Хүүхэд бид өр төлөө Хүсэл дүүрэн биелүүлж явдаг Хүүхэд бидний үнэнч нөхөрлөл БЯМБА 3: ШГ---- Манай гаригийн ирээдүй хүүхэд багачууд гэж ярьдаг. Иймд хүүхдүүдийн гарт ма- най ирээдүй байна. Хүүхэд болгон ихийг сурч мэдэх хү- сэл тэмүүлэлтэй, тэр хүсэл тэмүүллээ биелүүлэхэд нь гагцхүү энх тайван бүхнээс эрхэм чухал юм. Салхан Аме- рикийн алуу сансарчдын Зөвлөлийн элч Төлөөлөгчид ЗХУ-д зочилж Өөрсдийн хү- сэл мөрөөдөл, энх тайвны ту хай санаа бодлоо хуваалцсан байна. Тус зөвлөлийн харьяа орон нутаг дахь 132 мянган салбарт залуу сансарчид одон орны судлал, физик, сансрын төсөд зохиох асуу- дал судалж, тусгай төхөөрөг дээр сургуулилдаг юм. -Өөр гарнг дээр амьдрал байгаа гэдэгт би бат итгэдэг, тиймээс ч сансрын нисэгч 00- лохыг хүсдэг. Айова муж ул- сын 15 настай Тэд Докстей- дЄр гэдэг америк хүү ингэж ярьжээ. Түүнтэй хамт зөвлөл- тийн үе тэнгийнхэнтэйгээ уулзсан бусад хүүхэд Ч са- наа бодлоо эр юм. Антонно Синт: Би сансрыг үнэхээрийн сонирхдог. Орч- лонт ертөнцийн гайхамшигт амьдралын тухай аль болох 2-р чур57, 12 : Бид БИМАУ-ыг тунхагласны ойдоо дуу хөгжмийн дээжээр бэлэг барилаа. Дуу хөгжмийн энэ наадамд 5-ын «А», 8-ын «Б», 7-гийн «А» ангийн су- рагчид эхний байрт шалгарав. Энэ үеэр сургуулийн аварга дуучин ,хөгжимчин, бүжигчин шалгаруулсанаас гадна шинэ авьяастнуудыг тодруулсан юм. Д. ЗОРИГТБАТ ». . . Манай сургуулийн Сбүлгэ- мийн зөвлөлөөс «Хичээлийн хэрэглэл, ном дэвтрээ Зөв эдэлж эзэмшье!» сэдэвт ажил зохиолоо, Үүний үр дүнд дэв- тэр номоо цэвэр гамтай ар- внч хямгач эзэмшнгч пионер, баатарчуудын тоо нэмэгдэв. Сэлэнгэ аймгийн П сургуу- лийн 4-ийн «Вэ» ангийн су- Жж ҮНЭ 10 мӨНГӨ” ихийг мэдэхсэн гэж хүсч бай- на. Манай сургуульд залуу сапсарчдын нлуб байгуулагд- магц би дуртайяа орж санс- рын инженерийн салбарыг сонгож аваад суралцаж бай- на. Амьдралынхаа туршид энэ шинжлэх ухаанаар ажил- лах сонирхолтой. Эми Грабб. Питтсбургээс ирсэн 15 настай энэ охин сансрын анагаах ухааныг их сонирхдог тэнэ. Харин-Нью- Жерсн муж улсаас ирсэн Тодд ЖОонстон сансрын сэт-- гэл зүйг гойд сонирхож бай- на. Тэр том болоод бусад ор- ны мэргэжил нэгт нөхдийн- хвєө хамт сансрын судалгаа шинжилгээний ажилд орол- цохыг мөрөөдөж явна. Манай гаригийн эрдэмтэн мэргэд анд нөхөд болцгоон, орчлонт ертөнцийн хамаг нууцыг тан- лахыг эрмэлзвэл хичнээн сан- хан хэрэг вэ гэж Тодд ярьж: байв. 2.мерикийн залуу сан- сарчид тус зөвлөлөөс зохион байгуулсан зохион бичлэгийн уралдаанд дайнгүй, зэр зэв- сэггүй энх тайван энх амга- лан эх дэлхийн тухай, манай гаригийн хүүхэд багачуудын үерхэл нөхөрлөлийц талаар юуг хүсч мөрөөдөж явдгаа үнэн сэтгэлээсээ бичиж оролц» сон байна. -- Манад орнуудын хүүхэд багачуудын чин хүсэлд адил юм. Энэ бол тагцхүү энх тай» ван, Сансарчдын зөвлөлийн гишүүн хүүхэд бүр сансрын нисэгч болохгүй нь мэдээ- жийн хэрэг. Гэхдээ тэд Фиэ зик, одон.орны судлал, матеч матин, хими, шугам зураг гээд шинжлэх ухааны төрөл бүрийн салбарын өргөн мэдэ лэгтэй болох нь чухал билээ: гэж Америкийн залуу сан» сарчдын Зөвлөлийн гүйцэтгэх захирал Т, У, Батлер ярьсан байна. И. ЧУЛУУНХҮҮ (Монголиресс) 9 О 2 м тэсний | -рагч С.ОЮУНДЭЛГЭР Өвөрхангай аймгийн Хар- хорин сумын 8 жилийн П сургуульд тимурчуудын 10 гаруй бүлэг ажилладаг. Тэд- гээрийн дотроос 5-ын «А» ангийн Содбаатар ахлагчтай тимурчуудын хэсэг сайн ажилладаг. Тэд өндөр настан, чөлөөлөх дайнд морьт суман- тийн дарга байсан ахмад дай- чин Д..Ренцэндорж, ахмад ажилчин, өндөр настан Даш- хорлоо, Даржаа, Гочоо гуайнд долоог хоног тутам очиж Тү- лээгий нь хөрөөдөж, усыг нь зөөж. тусалдаг. Саяханы нэг өдөр Хархоринд цас их орсон юм. Батзаяа ахлагчтай групп өөрсдийн санаачилгаар ГУ- дамж замын нэлээд хэсэг газрын цасыг арилгажээ. Тус групп өөрийн гэсэн сурвалж- лагчтай. Сурагч Бямбаа найз нарынхаа амжилтыг сургуу- лийн мэдээллийн самбарт байнга сурталчилдаг, Ахмад буурлуудад тусалдаг ажил- саг тнмурчууд манай суманд эжнЬ бий. гт тан опер! ахлах улнр, Д.АДИЛЦЭЦЭГ -.. ї 4 АНГИ УЛИРЛСАН БАГ- Анги, бүлэг удирдсан багш нартай ажил төрлийн нягт уялдаа холбоотой ажиллаж тэднийг пионе- рийн ажилд татан оролцуу лахад пионерийн ахлах удирдагчаас их идэвх са- наачилга шаардана. Энэ талаар зөвлөлтийн пионе- рийн ахлах удирдагчид олон хэлбэрийн ажид зо- хнож байна. ЗХУ-ын зарим лнуд дээр багш нарт зо- риулж «Пионерийн аж- лын» тусгай булан нээж ажиллуулж байгаа нь зо- хих үр дүнгээ өгдөг. Пио- нерийн байгууллагаас бо- ЛОН тухайн сургуулийн пионерийн бүлгэмээс зо- Хиож байгаа ажлын тухай багш нарт тогтмол мэдээлж тэднийг пионерийн ажилд суртуу- татан оролцуулахад бу- лангийн ажил чиглэгдэнэ. Багш нарт зориулсан бу- ланг дараах журмаар ажиллуулж болох юм. Пионер сурагчдын сур- лага, хүмүүжлийн цогцол- бор програмж болсон «Зал тсаж үе» аяны удирдамж, урна, дуудлага, зорилго, аянаар явуулах төрөл бү- рийн аян, цуваа, операцийн ар мэдээлэл хийсэн байна. Тухайн сургуулийн пнонерийн бүлгэмээс шинэ хичээлийн сэн зорилт, бүлгэмийн аж- лын төлөвлөгөө, тэмдэг- лэлт өдрүүдийн календарь зэргийг буланд тавьсан айх шаардлагатай. 4-4-44444 «Хүмүүжлээр сайн су: рагчэ, «Хүмүүжлийн догол- долтой хүүхэд» гэж ахмад хүмүүс, багш нар, найз нөх- дийнхөө ярьж байхыг хүүх- дүүд та бүхэн олонтаа сонс- сон биз зэ. Үүнээс уламжлан «Хүмүү- жил» гэж чухам юуг хэлэх за? тэсэн асуулт сүй ёсоор тарч байна. Хүмүүжил тэдэг бие хүн, хамт олны бүх талын өв тэгш хөгжлийг хангахад чиглэсэн үйл ажил- лагаа юм. Хүмүүжлийг дотор нь оюун санааны, бие бялдрын техникийн, эрх зүйн гэх зэр- тээр ангилж, үздэг. Манай нам, ардын төрөөс бүх иргэд, түүний хүүхдүүд та бүхнийг эх орон, нам, засагтаа чин сэтгэлээсээ хайртай, манай хөгжил, цэ- цэглэлтийн үндэс болсон со- циалист өмчийн ширхэг бү- рийг хайрлан хамгаалж, ар- вижуулан баяжуулагч, хөг- шид, нялхсыг энэрэн хайр- лах, социалиёт хууль ёсыг чандлан сахигч болгон Хү- Бүлгэмийн зөвлөлөөс ойрын үед зохиох чухал ажлууд, бүлгэмийн зөвлө- лийн шийдвэр, идэвхтэн, багш нарын семинар, хи- чээлийн хуваарийг тогт- мол мэдээлж байна. Багш нарт зориулсан энэ 0бу- ланд пионерийн ажлын та- лаар гарсан шинэ товхим- лын мэдээллийг байнга гаргах шаардлагатай. Аймаг, хот, районы пио- нерийн зөвлөл, пионерийн ордноос зохиож байгаа тө- рөл бүрийн арга хэмжээ- ний талаар ч юм уу хүүз хэд, залуучуудын хэвлэлд нийтлэгдсэн асуудал дэв- шүүлсэн өгүүлэл, мате- риалын талаар гэх мэт олон сонирхолтой асууд- лаар энэ булангаас мэдээ- лэл авч болох юм. Булан нь гоо зүйн шаардлагыг хангасан байх шаардлагатай. Булангийн материалыг байнга сольж шинэчилж байх нь зүйтэй. ОСольсон материалуудыг пионерийн танхимд буюу багш нарын конторт хадгалж ажилдаа тогтмол хэрэглэж болно. Багш нарт пионерийн ажлын талаар ингэж тогт- мол мэдээлэл өгч ажил- ласнаар тэдэнд пионерийн ажлын зохих мэдлэг ол- гож, бүлэг,салааны ажилд идэвхтэй оролцуулахад үр дүнтэй арга хэмжээ болж байна. Б. РИНА мүүжүүлэх талаар өргөн цар үүрээ бүхий олон чухал ар- га хэмжээ авч байгаа билээ. Энэ бүхэн манай социа- лист эх орны ирээдүйг цогц лон байгуулагч болсон пио-, нер, сурагч та нарын сайн сайхны төлөө үйлчилж бай- на. Хүмүүжил нь өөрөө зү- гээр хүрээд ирдэггүй, түү- ний төлөө хувь хүн тэмцэж, өөрийгөө хүмүүжүүлэхийн төлөө байнга анхаарал тавих хэрэгтэй байдаг. Өөрийнхөө сурлага, сахил га, хөдөлмөр, гэр орон,сур- гууль, соёлын болон бусад олон иннйтийн газар биеэ авч яваа байдалдаа анхаарал тавьж, шүүмжлэлтэй хандаж, сурган хүмүүжүүлэгч, эцэг эх, ахмад хүмүүс, найз нөх- дийнхөө үг сургамж, аэв- лөмжийг дуулгавартай хү- лээн авч, сурагчийн дүрэм, пмонерийн тангарагтаа ЧИН үнэнч байж л хүн оөрийгоө хүмүүжүүлэх үндсийг тавь- даг юм. Бага балчирдаа олж ав. сан хүмүүжил хүний амьд- РИ зийт сумын А. Баттөмөр захиралтай 8 жилийн сур- тууль өнгөрсөн жил айм- тийн тэргүүний сургууль гэсэн алдар хүртжээ. Энэ сургуульд хөдөлмөр, сур- лага, урлаг, спортоор шал- гарсан тэргүүний пионер олон бий. З----шт-ш---.... х ша. ӨЛЗИЙТИЙН ЇЇНОНЕРҮҮД Дундговь аймгийн Өл- 2. «Таван онцын эзэн» 8-ын «А» ангийн сурагч Н. Гурэлмаа, 5-ын «А» ангийн сурагч Ш. Ама заяа, 4-ийн «А» ангийн гөө (1 4! ралын ирээдүйг гэрэлтүүлэгч луужин болж батжин үлддэг. Ямарваа хүн өөрийгөө хү- мүүжүүлэхийн төлөө сэтгэл зовж, энэ талаар ажиллах- гүй байвал түүний хүмүү- жил алив нэг байдлаар до- голдоно. Чухамдаа, ийм уч- раас сурагч ахуй наснаасаа өөртөө байнга хатуу шаард- лага тавьж, өөрийнхөө хийж буй аливаа ажил хэрэгтээ шүүмжлэлтэй хандан, «Би хэнтэй нөхөрлөж байна вэ, Би зөв юм. хийв үү? Үгүй юу?» гэдэг асуудлыг өөрөө. сөө асууж түүндээ зөв ха- риулт олж сурахгүйгээр өө. рийгөө хүмүүжүүлж чадах- гүй. Ганц жгэуээ дурдая. «Б» тэгч сурагч тохиолд- лын чанартай танилцсай Д- ийн ятгалганд автан, түүн- тэй бүлэглэн иргэдийн ами- ны өмч хулгайлан, энэ үйлд- сэн гэмт хэрэгтээ эрүүгийн хариуцлага хүлээжээ. Хэрэв «Б» би хэнтэй нө- хорлов, юу хийн байна вэ? бусдын ариун цагаан ходөл- мөрийн үрээр бүтсэн зүйл- , сурагч Н. Намдаг, 7-гийн «А» ангийн сурагч Ц. От- гонцэцэг, 6-гийн «А» ан- гийн сурагч Ш. Дуламсү- рэн, «Б» ангийн багш С. Итгэл, бүлгийн хмвы Б. Золбоо. “С. НАДМИДЫН авсан фото сийг хулгайлан авч байгаа маань хууль ёс, өргөсөн пио- нерийн тангараг, сурагчийн минь дүрэмд нийцэж байна Уу? гэдгийг хулгай хийхээсээ өмнө бодсон бол ийм ноцтой эрүүгийн гэмт хэрэг үйлдэж эрх зүйн хамгийн хатуу цээрлэл болох эрүүгийн ха- риуцлага хүлээхгүй байхсан билээ. Гэтэл «Б»-д өөрийн- хөө хийж буй үйлдэлд хяналт тавьж, эргэцүүлэн бодох чад- вар, бусдын ятгалгыг сөрөн зогсох зориг тэвчээр, эрх зүйн хамгийн наад захын мэдлэг, хүмүүжил дутжээ. Тэрчлэн сурагч «Б»-г аливаа эд зүйлийг хөнгөн аргаар олох гэсэн бэртэгчин үзэл ч дээрх гэмт хэрэг рүү түлх- сэн байна. Хүмүүжлийн нэг чухал хэ- сэг нь эрх зүйн хүмүүжил болохыг дээр дурдсан билээ. Чухамхүү, энэ учир өө- рийн эрх зүйн мэдлэг, хү- мүүжилд байнгын анхаарал тавих нь онц чухал. Эрх зүйн хүмүүжил нь манай ардын төрөөс батлан аймгийн саалийн аварга болсон 7-гийц «А» ангийн сурагч Ц. Маамшатар. 1. 4000 литр сүү сааж, юм. Ийм учраас эрх зүйн хү- мүүжил нь пионер сурагч та бүхний эрх зүйн мэдлэг- тэй салшгүй холбоотой. Эрх зүйн мэдлэгээ дээш- лүүлэх нэг гол үндэс нь иргэдийн зайлшгүй мэдвэл зохих хууль тогтоомжийг бие даан анхааралтай судлах, эрх зүйн сэдвээр бичигдсэн ном, зохиолыг нарийвчлан унших, эрх зүйн сурталчил- гааны ажилд идэвхтэй орол» цох явдал билээ. Эрх зүйн мэдлэг, хү- мүүжлийн түвшин нь иргэд, түүний дотор хүүхдүүд та нарын нийгэм, анги хамт ол- шєтол дотор эзлэх байр суурийг чинь тодорхойлох нэг чухал зүйл гэдгийг мартаж хэзээ ч болохгүй. :А Та нарыг социалист хууль ёсыг алхам бүрдээ ширхэгч- лэн сахигч, хөдөлмөрийг бишрэн хүндлэгч, ажилч хи" чээнгүй, бусдыг энэрэн хайр лагч болгон хүмүүжүүлэхийн. төлөө манай нам, төр, сур- гууль, багш, эцэг, эх чинь хичээн тэмцэж байна. Энэ их хайр халамж ан- хаарлыг инонер сурагч 14, бүхэн онц сурлага, гавшгай хөдөлмөр, сахилга батаар хариулах ёстой. Үүний тулд л өөрийгөө хүмүүжүүлэх учиртай. 2-4 Улаанбаатар хотын проку- рорын газрын ажилтан М. ОДОНХҮҮ » ач ивээл байдаг дээдээр хай, хүргэж. урагшаа Хатгалд бараа тээж ирнэ. Нуур мөсөн хөнжлөо нөмөрч гүйцэхээр хөлөг онгоцыг орлон автомашнн, морин чарга ачаа бараа тээнэ. Нутгийнхан ҮҮ- СЭТГЭЛ Суудал далайтай холбоотой гэж тааварлаж байлаа. Ангийнхан нь түүнийг олох гэж өдөр бол- тон хайна, Сүүлдээ эрэл нь мухардаж цохрөнгөө барав. Гэ лээ ч форьдлого тасарсангүй, Цас хайлмагтсан дулаахан нэг өдөр ангийн дарга Б. Гэрэлмаа ТИЙн удирдлагаар бүгдээрээ далай мөсийг самнан эрэлд га- рав. Тэдний дотор ганцхан нбаатар л дугуйтай яглаа. Юу гэвэд мөсөн дээгүүр дугуй- гаар явахад донсолгоогүй бас хурдлах нь сонин агаад урамтай аж, Уулын сүүдэр унжихын үед эрлээ олоогүй хүүхдүүд ар- гаа барж урам муутайхан цуг- ларлаа. Далайн зүүн захад ганц цагаан гэр цасан дотор бүдэг- хэн харагдана. 23663сэн | 3э--шт-ш-- хөлд- дөггүй мөнхийн цОоногууд байдаг), цагагн (мес овойж хөл- дөх бас хагарч ангал гарна) хил юм. Мөсний ийм гэнэтийн байж алдав. гаад ирье гэж Ч .баатар нөхдөөсөө зөвшөөрөл эрэв. Гэрэлмаа Харин чи Тэр айлаас л гэж Гэрэлмаа асуудаг санаа -- Дугуйтайгаараа би асуу- хэлээд Отгон- харцаараа -- За тэг! Бид хүлээж байя. түргэн яваарай гэв. эвдрэлээс ямагт болгоомжлох Отгонбаатар моторт хөлөг уна- учиртай. Далай ээж зэлтэй ивээлтэй ч сүрдэм аугаа агаад догшин зан, хатуу гар гаргах ч бий би- лээ. 1984 оны майн баяр ойртож байсан үе, Хаврын урь унасал ч. далай жилэх яагаа ч үгүй байлаа. Их усан аажуу уужуу хөлддөгтэйгээ адил баринтгаа тайлахдаа ч бас тухалж оройт- дог ажээ. Хатгал хотын дунд сургуу- лийн наймдугаар ангийн сурагч Г сураггүй алга болоод гурав хонов. Гэрээсээ тэшүүр аваал гарсныг бодоход түүний явдал сан лугаа адид жирийлгэж од- лоо. Тэр айлаас сүргийг гаргаж чадаагүй ч ан- гийнхнаа хүлээж байгаа яаран буцлаа. Далайн хоолойд хонины хашааны дайтай цоог байдгийг Отгонбаатар урьд мэдэх юм. Тэнд болгоомжлохын тэмдэг босгож хар туг хатгасан байдаг ажээ. Хаанаас ч гарч нрсэн юм бэ? нэг «Газ-69» мөсөн дээгүүр хурдалж явав. Отгонбаатар хар тугийг анзаа- рах байгаадаа хэмээн бодоод эргэн хартал нөгөө: хөнгөн тэрэг Ус мэлтэлзсэн цооногийг чиглэн хар эрчээрээ явж байлаа. Хүү Бананлнанд дэл сдсАСАС ас ас АС АС С сс го СТОУС СУСУОУСТОУСУОУСУОУОУСУСЭ РЭРЭ см НИЙТЛЭГДЭЭГҮЙ ШҮЛГИЙН ХАРИУ ШИНЭРРБАНСАНАТ нөхрийнхөө тэж нь сандран хашгирч дугуйгаа эр- гүүлэх гэтэл хальтирч ойчив. Дугуй нь хэдэн алхмын цаана гулсан унажээ. . Яг энэ агшинд хөнгөн тэрэг яах ийхийн завгүй цооног руу орчихов. Ус мөсөн дээгүүр ха- лин гарч ирлээ, Цооног руу эр- чиндээ орсон хөнгөн тэрэг нэ- тэнтээ хөвөн гарч ирснээ буцаад доошоогоо ягуухан живэв, От- гонбаатар тэр зүг ухаан жолоо- гүй гүйлээ, бас хальтирч унаад хоёр гутал нь суга үсэр- чээ. Нэг мэдэхэд жийргээ ба- риад цооногийн хөвөөн дээр хөл нүцгэн согс0ж байв. Усан дотор хоёр хүн санд мэнд хөвж байна, Хүү жийргээ цуулж зал- гаад өөртөө ойр байсан нэг рүү нь чулуудав, Тэр хүн үзүүрээс нь шүүрэн авахаар нь ягуухан татсаар мөсөн дээр гаргаж ир- лээ. Уснаас гарч ирсэн хүний хүзүүний ороолгыг жийрэгтэй- гээ залгаж уяад усан дотор Үлдсэн нөгөө хүн рүү нь чу- луудлаа. Тэр, мөсний ирмэгээс хол байсан тул гар нь хүрсэн- гүй. Залгасан уяагаа эвхэж аваад дахин шидэхийн хооронд усан дотор байсан хүн хэд са- мардаад мөсний ирмэгт ойртож: ирсэн байв. Тэгээд уяаны үзүү- рээс барьж авч арай ядан мө- сөн дээр гарч ирлээ, Хүйтэн усан дотроос гарч ирээд хөлдчих шахан чичирч байгаа хоёр хүн хүүг зэлжлэн тэвэрч үнсээд «Сынок! Спасибо, ты спас нас» хэмээн хэлэхэд Л Отгонбаатар зөвлөлтийн хүнд тус болсноо сая ухаарах шиг ов. Оймс ч байхгүй нүцгэн хөл нь мөсөнд. наалдан - шарр шарр хийж голд ортол хүйтэн оргиулас байгааг ч бас хожуу мэдэрчээ. Отгонбаатар догонцон гүйсээр гу- талдаа хүрч холхинодог угла- сан хойпоо хөлөө ясанд Яянги- натал өвдөж байгааг улам. их мэдэрсэн боловч аль болохоор бодохгүй, санахгүй байхыг хн- чээв, Тэгээд хэдхэн хурмын Өмнө хөнгөн тэрэг жиивэн орсон цоо- ногийг эргэн харлаа. Далайн нүд гэж хэлж болмоор тэр гүн хар ус юу ч болоогүй юм шиг нэгэн хэмээр мэлтрэн байна. Ангийн нь нөхөр тэшүүрээр гулгаж яваад энэ цооног. руу орж осолдсоныг ч тэр бас хо- жуу мэдсэн авай, даг арга юм. Үүнд: тыа Эх биендээ цул цагаан мөсөн хөнжил нөмөрч, дээрээс нь ца- || саар давхар хучсан далай дээ- гүүр Отгонбаатар дүгуйгаа хөт- лөн явахдаа амийг нь аварсан анд зөвлөлтийн хоёр ахаа ха- ан харан инээмсэглэж байв, эл сайн мэддэг бол хүү олон зүйл ярих байлаа. Гэвч настоя- пнонер гэж тэр хоёр ахын хэлсэн үг сэтгэл дотор нь улаан бүч адил дэрвэж, улаан гал адил дүрэлзэж байв. айн захад ангийнхан нь Отгонбаатарыг хүлээж байна. Түүний цаадхан талд Хатгал хот хөврөн хараг- дана. Тэр гурав алхаагаа улам хурдасгав, Галт тэрэг адил өдөр хоног | ар араасаа өртөөлөн одсоор хоёр жил өнгөрч Аюушжавын Отгонбаатар Улаанбаатар хотын тээврийн техникумын автомеха- | никийн хоёрдугаар ангийн рагч болжээ. Тэр, «СССР. г. Ульяновск. проезд Высоты, дом--5, кв--52 Вла- димир Александрович Колочин- ковВ» гэсэн хаяг ямагт хадгалж явна, ЮЭу гэвэл нуурын уснаас амийг нь аварсан хоёр хүн От- гонбаатарыг Хатгал хотын 10- чид буудалд урьжээ. Хүү орос хэлний багш Алтансүхтэй цуг буудалд очив. Тэгэхэд дарга нь бололтой нэг хүн энэ хаягийг хоёр нүдний дуран, Волга ма- шины том зурагтай цуг өгөөд --Чи зоригтой, авхаалж сам- баатай, шударга сайн пионер байна. Бид хоёр бараг-амь ал- даад чилий ачаар дахин төрлөө. Том болсод энэ Волга машиныг унаарай хэмээн нөгөө зураг руу заажээ. Багшийнхаа орчуулж өгснийг сонсоод хүү гайхан өө- дөөс нь харав, В.А. Колочников инээмсэглэж --ЯЖолооч болбол ийм машин жолоодоорой! Инженер болбол ийм машин үйлдвэрлээрэй. Дар- га болбол машин унаарай гэв, Тэгээд ч хүү автомеханикийн ангийг сонгосон ажээ, БИМАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар «Шударга журам» медалнар шагнуулахдаа А. Отгонбаатар «Чи зоригтой, авхаалж самбаа- тай, шударга сайн пиопер бай- на» гэж В. А. Колочниковын хэлснийг нэгэнтээ дурсан сана- жээ, Одоо ч түүний сэтгэлд пно- нєр насны нь улаан бүч дэрвэж, гал адил дүрэлзэн байдаг билээ, су- өвөртөө «Энх » гэдэг шүлэг бичье ЧУХАЛ Пионер сурагч та нараас айзам хэмнэлд оруулж илэр- «Пионерийн үнэн» сонины хийлэхийг эрмэлзэж байгаа р бичиж ирүүлсэн олон явдал юм. Тэгээд ч нийт шү- Хємсд шүлэг зохиолоос нэлээд лэг энх тайван, найрамдал. олныг уншиж сонирхов, Со- түүнийг хамгаалж бэхжүүлэх. нины утга зохиолын ажилтан дайныг эсэргүүцэх сэдвээр нар тэдгээрийг анхааралтай бичигдсэн нь манай хүүхдүүл уншиж «Хуучин нийтлэгдсэн дээрх сэдвийн утга учрыг шүлгийг санагдуулж байна». гүн гүнзгий ойлгодгийг гэр- «Нэг нь нөгөөгөөсөө хуул- сан гэмээр болж», «Уран сайхан дүрсэлгээ дутмаг, толгой холбохыг л боджээ», «Тоочин нуршсан байна», «Үг сонгож чадсангүй» гэх мэт саналаа шүлэг бүрийн эцэст тэмдэглэсэн байх нь уншигч миний сэтгэлд нийц- сэн бөгөөд дээрх хариунуу- дыг «Шинэ уран санаа ЧУ- хал» гэж нэгтгэн Дүгнэж болмоор санагдав, Миний өмнө Архангай аймгийн Цэцэрлэг хот, ЧУу- луут сум, Дархан хотын Сал- хит хороо, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар, Зүунхараа хот- Баянгол, 3 рэн сум, Түнхэл хороо, Хэнтий айм- гийн Өндөрхаан хот, Бор-Өн дөр, Дэлгэрхаан сум, Сүх- баатар аймгийн энөөр3 8-5 Дорноговь аймгийн Үүд болон Улаанбаатар хотын шаүнЭрэл" богинохон рагчдын чилж байна. Энэ ч зүйн хэрэг, Жишээлэхэд : .-Эрхэм үүргээ биелүүлж Энх тайвныг хамгаална... (Архангай Л, Чинзориг) «Ухаант зэж минь наддаа. “Уяхан хорвоогийн бүүвэйн дуу сонсгожээ... (Дархан, Д. Уранчимэг! .Хорвоо дэлхийд дуулах Дуу минь Хүрэн зүрхнээс оөрөө ундарч Энхийн тагтаатай тэнгэрт нисэн Энэхүү орчлонг тойрч явнам... (Улаанбаатар 80 дугаад сургууль Ж/. Болормаа ...Аюулт дайн хэрэггүй Алтан нар л хэрэгтэй... (Налайх А. Чинбат! Хүүхдүүд ээ, энэ мэт эв зүй, огшиг олоход дөхөмтэй болсон мөр бадаг тохиолдох. бүрт баярлах сэт- төрөв, “айнч энх тайвны төлөө, рин тэр чухал санааг илэр- хийлэх уран санаа шинэ мая- гийн дүрсэлгээ онц үгүйлэг- дэл байх -шиг санагдана. Түүнийг багачууд та нар өөрсдийнхөө амьдрал орчин тойрноос эрж олно. «Рейган чи сонс!..» «..Хар дайн цаашаа,.» гэх нь зөв- хөн жигшил, зэвүүцэл төдий юм шүү дээ. Харин үүний оронд «Онц сайн сурах, аав ээждээ туслах эх орныхоо бүтээн байгуулалтад хувь нэмэр оруулах, дүү нартаа сайн сайхан үлгэр жишээ үзүүлэх, орон орны хүүх- ДҮҮДТЭЙ їЭГгсЭГ ДОТНО |ха- рилцах, шинэ дэвшилт зүй лийг хүсэн мөрөөдөх, мө- рөөрөлдөө хүрэхийн толоо тэмүүлэх, байгалийн унаган төрхийг хадгалж, эрүүл агаар сэнгэнэсэн цэцэрлэг, хот бай- гуулах, ахмад үеийн баатар- лаг дайчин, гавьяат үйлсийг уламжилж авах, гэрэлт ирээ- дүйдээ түн итгэх, түүнийг цогцолоход гар бие оролцох нь эйх тайвныг хамгаалан тогтоож, бат суурьтай бэх- жүүлж байгаа юм» гэсэн са- нааг өөрсдийн уран сэтгэл- гээгээгс дүрслэн бичих нь илүү чухал. Тэгж чадвал уул шү- лэг нь хэн хүнд хэрэгтэй бүтээл болно. Ингэхийн тулд бичих арга замаа сонгож олох хэрэгтэй болно. Олон арга Замаас зөв- хөн хоёрыг энд онцолж хэлье, Энэ нь ахын чинь баримтал- гэж бодьё. Тэгвэл эхлээд ту- хойн сэдвийн гол год шүлэг. найраглал, дууны үгийг су- раглан цуглуулж, бодолтой унших хэрэгтэй. Эцэст нь тэдгээрт гараагүй юмуу бараг гараагүй санаа, хэрэглээ.үй юмуу бараг хэрэглээгүй арга. харагдаагүй юмуу, бараг хз- рагдаагүй талыг шинжиж олох нь чухал. Тэгж байж «Энэ бол миний д шүлэг. өөр хэний ч биш» гэж хэлж чадах бүтээлтэй болдог. Тэ- гээгүй учраас та нарын энэ олон шүлэг бие биенээсээ ялгарахгүй байгаа бөгөөд хэн нь ч «Энэ бол миний шүлэг. Өөр хэнийх ч биш» гэж хам- гаалах аргагүй болсон болов уу гэж санах юм. Гэвч сайн бодоорой. Энэ бол нэг арга. Нөгөө нь гэвгл шүлэг зохно- лоо эхлээд цээжиндээ ур- гуулна, Бичилгүйгээр санаак- даа янз янзын хувилбар зо- хиож дотроо юмуу, чангаар байнга уншдаг байх хэрэгтэй. Уламл бүрэн төгөлдөр бо- лоод байх вий. Үеийн нөхөд- дөө, ер нь хүн бүрт цаасан дээр буулгаж бичээгүй цээж- ний шүлгээ уншиж сонир- хуул, Үг сонс. За ингээд бол- лод гэхийн үедээ бич. Санаанд бүрэн багтсан бол бичих тун амархан, Ингэж бичсэн шүлэг цээж- нээс гардаггүй. Энэ мэт олон шилдэг аргаас суралцаж, сэт- гэлдээ бүрэн хоногшсон сай- хан шүлэг бичихийг пнонер сурагчиддаа хүсэн урналья. Энэ хүсэлтийг та нар «Өө- рийн гэсэн шинэ уран санаа нээж байж» л биелүүлнэ дээ. Өөр замгүй байх гэж зөвлөе. Ө. БААСАНЖАВ (МХЗЭ-ийн шагналт зохнолч) АЧЛАЛ АМЖИЛТТАЙ Б0Л08 Хүүхдүүд ээ! МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга, БИМ АУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ж.Батмөнх тэргүүтэй ма- най нам,төрийн төлөөлөгч» дийн БНАСАУ-д хийсэн яг й” йн б гийн дарга, БНАСАУ-ын ерөнхийлөгч Ким Ир Єе- ний урилгаар ийнхүү айл- чилсан юм. Солонгосын ард түмэн энхийг эрхэмлэгч, ардчил- сан, пэгдмэл Солонгос улс байгуулахын төлвө тэмцэж, байгаа билээ. Солонгосыг нэгтгэх замд гол садаа болж буй зүйл бол Солон- тосын хойгийн өмнөд хэ- сэгт америкийн цэрэг зэв- сэг байгаа явдал юм. Улс орноо хөндлонгийн хүчний оролцоогүйгээр энх тайв- наар ардчилсан үндсэн дээр нэгтгэхэд чиглэсэн БНАСАУ-ын хүчин чар- майлтыг манай засгийн газар хэлбэрэлтгүй дэмж- дэг балны СХН, БНАСАУ солих, Солонгосын хойд, өмнөдийн ярна хэлцээ хийх, хойгийг цөмийн цээ нь хоёр орны харил- цааг цаашид хөгжүүлэх, Азн болон дэлхий дахины аюулгүй байдлыг бататга- с дөхөм үзүүлэх чу- ХАЛ 8Ч ЗОМИДӨХИЙЛНЫ Айлчлалын явцад БНМАУ, БНАСАУ-ын хооронд най- рамдал, хамтын ажилла- гааны тухай гэрээнд хоёр тал гарын үсэг зурлаа. Арван турван зүйлээс бүрд- ртгчүгттгэг" Гал ШшиШиШии ҮҮ ҮҮ ШИЛ "авснаа в. Зэмг хамгийн сайхан цана амсан юм. Агв мннь цэрэгт язахынхаа өмнө энэ цаныг хийж хурц өнгөтэй будгаар бу- (даад «Эрүүл мэндийнхээ ту- (оын тулд гулгаад бай даа» үгээд өгсөн, Хүүхдүүдийн 3За- рим нь надад атаархаж бай- лаа. Тэр дунлэа нэгдүгээр өн- | ийн Колюнягийл атаархал маш их. Тэр байнга л юм түшүүлж тавих юм үу гуйна. Учир гэ- вэл өөрт нь цана байхгүй. Би түүний хажууд зорнудаар, -- Бетой л гулгахад заяа- "сан, тэгсэн атлаа хөнгөхөн бас уян! нахилсах (нь сайн гэж “тайхуулна. Колюнаг ер гулгуу- “дахгүй. Тэр атаархаад зөгсох- й, БЭК. За өгөөд Орхи, ганцхан “удаа л гулгаад үзье гэж хор- гвөно. -- Уначихвал шууд л Хху- гарчихна шуү дээ. Ийм цана “Өөр хэнд ч байхгүй, хар даа. -Чи харж бай. Унахгүй, бн “ОГТ унахгүй гэнэ. --За яахав ав. Хэрэв унах ! юм. бол дахнад битгий гуйгаа- рай! гэлээ. Тэр томдсон Эсгий гуталдаа "таш хичээнгүйгээр бэхэллээ. / Дараа нь байрнаасаа Охийг зориглохгүй байгаа янз- тай уулан дээр удаан зогслоо хөдлө- ка цээж дүүрэн амьсгаа таягаа урагш сэжээд цанаар маш сайхан гулгасаар доош буулаа. Гулгаж буй зам нь огцом биш, ганцхан арцны "бутны дэргэдэх цорын ганцхан зтойруу дээр тэр айгаад сайн чадсангүйгээс тэнд уна- 2 Хүүхдүүд ээ! Ц. Бай- дыгийн «Дунд төрмөлийн Тэринд» гэдэг зурган өгүүл- ! дэгийг нийтэлж эхэллээ. “Зурган өгүүллэг (КОМИ КС) бол дорно дахин бо- “дон європын хэвлэлд өр- гтөн хэрэглэгддэг нийтлэ- лийн нэгэн сонгодог хэл- бээ юм. Зурган өгүүллэ- гийг «Адал явдлын». «Шинжлэх ухааны». «ХЭ шин низэдмийн» гэж олон төрлөөр зохнолог билээ. Энэ зурган өгүүллэг бол утгын холбоо бүхий нар- гиа зургууд юм. Ингэж наргих дургүй хүн хэн байх билээ. «Инээдмийн хүчинд дэлхий эвтэй байлаг» гэ- сэн мэргэн үг бий. 1. Алсын одны анивчаа гэгээ аажмаар ойртоод ирлээ 2. Үл мэдэгдэх 2 сонин таригт Хөл тавих дөхөөд ирлээ. 3. Эл хуль зэлүүд орчин Этгээд хачин тайхал төрүүллээ. 4. Өргөө гэрээс том сүртэй Өвгөн хамхуул өнхрөн бөмбөрнө 5. Таван давхраас өндөр ургасан Таанан толгой мөнгөрөн бөмбийнө. 6. Эрхлэн тоглоход хэн ч цагдахгүй Эвтэйхэн газраа оллоо гэцгээлээ.. 7. Тэгтэл юу болов хажуугийн ширэнгэд Тэнгэрийн аянга буув : уу? гэлтэй 8. «Луунаас» айсан Аажим варта биетэй өн 162 зөөлөн сэтгэлтэн “рт ТЭГЭЭГГЭЭ-Э--ү 5 МИХАИЛ БАЗАНКОВ ЦАН (ӨГҮҮЛЛЭГ) лаа. Би гүйж очоод шуудхан цанаа шүүрч аван «Тайл. Цав гарчнхсаны нь харж байна уу? Дахиад хэзээ ч өгөхгүй» гэж хэлэв. Тэр жаахан халцархай бол урьдын байсан юм лдаа. Гэвч би Коляг буруутгахын тулд тэгж хэлсэн юм. Тэр түү- нийг ойлгоол бардмаар: --Би өөрөө ийм цана хийнэ гэж хэллээ. Маргааш нь тэр над дээр хүрч ирээд, -- Чиний цаныг ямар мо- доор хийсэн юм бэ? хэмээн асуулаа. -- Хусаар хийсэн юм гэж хариуллаа. -- Би хусаар хийхгүй! Тэр чинь хамгийн сайхан мод. Ху- сыг огтолж болохгүй гэж аав хэлсэн. -- Цаныг зөвхөн хусаар л хийдэг юм шүү дээ. Улиас таа- рахгүй, улнасагар хийсэн цана мат хэврэг байдаг юм гэв, Бид нар хамт явж хамгийн шулуун, хамгийн жигд гөлгөр хус хайлаа, Бидэнд бусад хүү- хэд ч тусаллаа. Надаас нэг ах, хөршийн Петька, єЄ---ш--------- Тэр оройгоо урт сандал ТШ таргаад хөндлөнгөөр нь нэг талыг нь хөрөөлөөд түүнээ сү- хээр шөвхлөв. Тэр ийм гадас хийгээд чамайг гулгуулах гэж хийлээ. За гулга, эсвэл бүр муу байна уу гэв. Гэвч хүү нь гулгасангүй. Гагцхүү цанаар гулгахыг хүснэ. Тэр уулан дээр « гарахаа болилоо. Удалгүй салхин цэц- гээр өвчиллөө. Өвчтэй хэвтэж -- Николе сүхээ аль гэв, | бУЙ нөхрөө яаж баярлуулах -- Юу хийх нь вэ? рэ гэж бид удаан бодоцгоолоо. -- Энэ хоёрыг огтлоё. Түү- Тэгээд би цанаа аваачиж Ко гээр сайн цана хийж болох нь ЛЯГиЙн орны хажууд тавихаар УУ, МЭЛье гэв. шийдэв. -- Петька хэрэггүй. За юу? -- Чи одоо үүнийг авах УУ, гэж Коля гуйлаа. Петька до- ЭНЭ ЧННИЙХ ГЭЖ хэлэв. Тэр, роо зогсон цас хутган, сүхний -- Үгүй хэрэггүй, Одоо би онгнор мод түншин хусыг дор- Өвчтэй, бас цас хайлж байна гнон мөчрий нь хөдөлгөж ца- хэмээн аяархан өгүүлэв. гаан ноолуур унагана. -- Ээ, чи санаанаасаа 30- -- Чи түүнийг яах гэж сэ- хиож байна. Олоо өвөл дөнгөж рээж байгаа юм бэ? гэж Коля эхэлж байна. Энэ чинь маш асуулаа, урт удаан улирад шүү дээ... - Чи юу ярина вэ? Хэсэг хугацааны дараа Коля -- Тэр чинь унтаж байгаа эдгэрлээ. Уулан лээр гараад юм... чаргаар гулгана. Гэвч би 06- -- Ээ чи юу ярина вэ, мод рийнхөө гоё цанаар гулгахыг чинь амьгүй учраас, унтдаггүй, зүрхлэхгүй байлаа. харин өвөл хөлддөг юм. Хорин жилийн дараа би нэг -- Үгүй ээ, амьд шүү дээ. удаа Москва хот дахь Би цана хийхээ болилоо, боли: вын нэрэмжит дээд сургуулийн лоо, Цанаар гулгахаа Ч боли- оюутнаас захиа хүлээж авлаа. лоо гээд Коля Петькаг түлхэн Тэр захиаг «Харин тэглээ чгэ- өгөхгүй гээд сүхнэзсээ шүүрч сэн хус унтжээ, Хэн нэгэн хүн авлаа, түүнийг огтолсон болов уу, ТҮҮ Маргааш өглөө нь Колягийн нийг очиж үзэхээр зэхэж бай- ээж Варя гуай цана худалдан на» гэсэн дурсамжаар төгєгө- авахаар районы төв рүү ЯвавВ. сөн байлаа. Тэндхийн дэлгүүрт цана байх- Орос хэлнээс гүй учир хоосон буцаж ирлээ. Т, ЮМСҮРЭН орчуулав. Ч. “Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийд | комбинатад хэвлэв, (-40000006 1, Т.ОНАМЬЯНСҮРЭН. «Туулайн эвэр» нэртэй но» мыг сургуулийн бага нас» ныханд зориулан хэвлэж гаргалаа. Энэ ном үсэглэ- лийн баяр хийх гэж байгаа хүүхдүүдэд зориулан «Ца- гаан толгой» нэртэй шүл- гээр эхэлж байна. Тэр шүз лэгт: «Уншиж бичдэг болгоод Унших бичигт дэвшүүлсэн Цагаан толгой номдоо Цаглашгүй их баярлалаа» гэж байгаа бол «Эгшигт долоо тэргүүтэй эгнэсэн дөчип шүлэг» бүлэгт «Гучин таван Нөхдийнхөө дотроос Хачин чухал Хэрэгтэй байдаг Энэ хэдэн нөхрийн нэрийг Эгшигт долоон гийгүүлэгч 2 гэдэг гэжээ, Харин тэргүүтэй сургаалтай үл- «Сайхан буга» тэрүүд бүлэгт «Сэлмэн эвэрт ухна, шижээргүй зант хуц хоёрын үлгэр», «Ухаант ишигний үлгэр», «Шар, морь хоёр», зэрэг сонирхолтой сургаалтай олон үлгэрүүд орсон байна, 2. «Эрийн сайн хан ха- рангуй» ном хэвлэгдэв. «Монгол туульсын сон- тодог гурван дурсгалын нэг» гэж алдаршсан энз туулийг хүүхэд багачуудад сонирхуулна. Хан харангуйн өмсөх, зэвт хөө хуяг нь гэхэд Л Захад нь заан арслан авал- дуулан хатгасан, эгэм дээр нь Эр гарьд сэрвүүлэн хат- ! гасан уг баатар эрийг «Арван тавны сар мэт мэлтэлзээд Аглагийн цэцэг мэт : гэлгэлзээд» байгаагаар дүрслэн бичжээ, Харин нум сумыг нь «Тэвхэнд нь тэх, марал. зурсан, баринулд-нь барс өтөг лсан, мянган | хүчит заан цагаан нумтай» гэжээ. Тэр нум сумаараа яаж харвадгийг 228 үзүүлэхдээ: «Тэвхэн дэх Ь 1 Тэх хуцыг мөргөлдүүлэн Бариул дахь эр Барс өтгийг ”)7 Барилдуулан татаад | Элгэн дэх Элээ гардийг ї тавьдаг 6 Ой ямр 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Д. МӨНХӨӨ, БНМАУ-ын Эрүүлийг хамгаалах Яамны орлогч сайд Хүүхдүүд ээ) Манай шинэ үеийн уран зохиолыг үндэс- лэгч Д, Нацагдорж: Жаргалан жаргалан жаргалан Энэ ертөнцийн түмэн жаргалан Түүний дотор чухамхүү жаргалан Эрүүл энхийн нэгэн жаргалан гэж эрүүл байхын гайхамш- сийг урнаар дүрсэлжээ.Эрүүл байна гэдэг үнэхээр жарга- лан, Насанд хүрэгчдэд 10- хиолдож байгаа архагшсан өвчний дал шахам хувь НЬ хүүхэд ахуйД үүсч эхэлсэн байдгийг эрдэмтэд тогтоожээ, Яагаад тэр билээ? Өнөөдөр бидний дунд хор- хойтсон шүдтэй хоолой нь өвчилдөг хүүхэд олон байна. Зарим нь үүнийг ялимгүй өвчин гэж ойлгодог, Гүйцэд эмчлүүлж эдгээхгүй бол даам- жирч уушги, үе мөч, зүрх цус, бөөрний “олон янзын өвчин болон хүндэрдэг. Ма- най орны цаг уурын онцло- гоо шалтгаалж аа туурсан дахин хүрэх, уу хоолойн тадагшсан үрэвслээр өвчлөх явдал ч ЦӨӨН бус байна. Гэмтэж бэртэх явдал ч хүүхдүүдийн Дунд буурах гүй байна, Ингэж өвчлөх НЬ та нарын бие бялдар сэтгэ- хүйн хөгжлийг удаашруулан, сурлага хичээлийн чинь ам- жшилтад муугаар нөлөөлж, эцэг эх багш нар, эмч бид ний сэтгэлийг зовоодог ЮМ. Энэ байдлыг тунгаан бөдоөд заавал өвчлөх ёстой юм уу? Өвчлөхгүй байн болох уу элшэлжинтиллэлжййхнаниииилитэлхалглй СУРАГЧИЙН т 22 с, 22 гэсэн асуулт тавих байх гэж би бодож байна, - Тийм эз. Өвчлөхгүй байж болно, Манай нам, засгаас та на- рын эрүүл мэндийг хамгаа- лахын тулд бүхий лд болол- цоогоо дайчилж байна. УШ таван жилд 17-19 мянган Ор бүхий ясли, цэцэрлэгийн барилга, ерөнхий боловсро- лын сургуулийн 140, түүний дотор хөдөөд 30 орчим мян- тан суудалтай 90 гаруй барилгыг барьж ашиглалтад оруулж, 600 гаруй хүүхдийн эмч бэлтгэн гаргана, Манай орны эрүүлийг хамгаалах байгууллагын гол зорилго аливаа өвчнөөс урьд: чилан сэргийлэх явдал байдаг юм, Яагаад гэвэд хүүхдүүд та нар ХХЇ зуунд ажиллаж амьдарна, Сансрын хөлгөөр гариг хооронд жуулчилжс, хавдрын Өвчнийг төгс ана- гааж, автоматжуулсан үйлд вэрийг удирдаж, компьюте- рийн техник, биотехнологй эзэмшиж эх орондоо комму- низмын гэрэлт цамхаг сүн дэрлүүлэх түүхэн хувь заяа, өндөр үүрэг хариуцлага хү- лээж байна. Энэ агуу их зорилтыг бие бялдар, оюун санааны хувьд эрүүл чийрэг хүн д шийдэж Чадна, Эрүүл чийрэг өсөж тор- инх нь хүүхдүүд та нараас өөрсдөөс чинь их шалтгаал на, Эрүүл явахад хариуц- лага хэрэгтэй. Нэг удаа амаа таглахгүй ханиаж найтаахад 20-40 мянган дусал шүлс ЧӨЛӨӨТ ,ЦАГ Ө.Ме79(24999 АРВАНХОЁРДУГААР САРЫН 3. , ЛХАГВА 23 НУУЦЫГ НЭЭХ ТУРШИЛТ Г. Амарбаяр нар за- ордны дугуйланд 2-2” цэр хоёр метрийн зайд ца- цагдаж, маш их хэмжээний халдвар тараадгийг дурдахад л дэглэм, хариуцлага юунаас ч чухал гэдэг харагдаж бай на, : Эрүүл мэндээ хамгаалахад нэн түрүүнд анхаарвал зохих зарим зүйлийн талаар зөв- лөе, Цан хүүрэг татсан өвөл цаг ирлээ. Зарим хүүхэд малгайгүй, дулаан хувцсаа өмсөөгүй, ам нь бээрчихсэн гадаа (цаггүй) гүйж, тоглох юм, Ийм хүүхэд хамгийн түрүүнд ханиадаар өвчилж халдвар тараадаг, Халдвар авсан бие султай найз нөхөд, өндөр настай эмээ, өвөө, нялх “балчир дүү нар чинь хүнд өвчлөх явдал Олонтой байдаг, Иймд дулаан хувцас- лаж, цагийн тодорхой ХуУ- заарьтай тоглож, ханиад хүр- сэн даруйд амны хаалт зүүж, яаралтай эмчлүүлэн, хичээлд явах, ирэх үедээ амаа бу- цалсан давстай ус, сод, шүд- ний ооны уусмалаар тогтмол зайлах ашигтай, Анги танхимыг тогтмол агааржуулж Өглөө хичээлд ирэхэд нь багш нар сурагч- дын болон эвлэл пионерийн байгууллагын идэвхтнүүд хүүхэд бүрийн ариун цэвэр, дулаан хувцаслалтыг шалгаж байвал зохино. Өвөл хаврын цагт нохойн хэшуу, чацарга- ны шүүс, буцалсан аарц бу- сад төрлийн бололцоотой зүй- лээр витаминжуулах ажил тогтмол хїэ!ж байх НЬ ЗҮЙ- ч хүүхдүүд Ц. Алтангэрэл б хаа удирдлагаар чөлөөт цагаараа ла бораторид туршлага хийж хичээлээр олсон мэдлэгээ бататган баяжуулдаг, С, БОДООШ тэй. Шүдээ зөв угааж сурвал хорхойтох өвчнөөс сэргийлж болно, Зөвхөн үүдэн шүдээ хагас дутуу сойзоддог нь буруу. Хамгийн гол нь араа- ны дээд доод гадаргуу, ха- жуу талаас Нь угааж, шүд- ний ёзоороос тийш сойзоо эргүүлэн гадаргуу, завсарт орсон элдэв үлдэгд- лийг цэвэрлэхгүй бол элдэв нян үржиж пааланг гэмтээж өвчин үүсэх гол нөхцөл бол- дог юм. Ариун эврийн комисс, идэвхтэн, «Залуу эмч» клу- бийн гишүүд шүдээ зөв угаах аргыг зааж, үзүүлэх сургууль явуулж болох юм, Ер нь «Шүдээ хэрхэн хамгаалах вэ?» сэдвээр пионер, баатар чуудын сэдэвт ажил ч 30 хнож болох, шүү дээ. Энэ бол эрүүл ахуйл Дадал занш лын нэг чухал хэсэг юм шүү. Гараа зөв угааж сурах, гогтмол угааж хэвших яздал чухал, Цусан суулга, элэг- ний халдварт үрэвсэл зэрэг бохир гарын өвчнөөр цээн бус хүүхэд өвчилсөөр байна. Нэг өдөрт бидний гар хаал- ганы бариулаас хичнээн да хин барьж элдэв зүйлд хүр дэг болохоо та Нар бараг цаалац бодоцгоо, Тиймээс гараа тогтмол са. зандаж хөөсрүүлэн угааж заншвал халдварт өвчнөөс сэргийлэх хамгийн энгийн чухал арга болно, Өдрийн дэглэмийн тухай Нийслэлийн 10 жилийн 40 дүгээр зүйлийн учрыг тайлах дуртай, Тэгээд сургуулийн ҮП ангийн сурагч Ц.Бям- басүрэн, Б. Баясгалан, Д. Болормаа, Н. Оюунцэцэг, луу техникчдийн суралцдаг, Тэд чөлөөт цагаараа тур- шилт сорилт хийж элдэв сонин нууц ҮНЭ 10 МӨНГӨ ө , “Бүлгийн цуглаан бүр пионерүүдэд шинэ мэдлэг сонин учрал авчирдаг. Энэ удаагийн бүлгийн ажлыг 8-ын «А» ангийн пиноне Д аяллын хэлбэрээр зохиосон юм, Пиобнерүүд найрамдлын хотод амь дарч сурч хүмүүжиж, бан- таагаараа бахархдаг. 1э- тээд ч найрамдлын үр шимээр сүндэрлэн боссон үйлдвэр, албан байгуул- лагаар аялалд хийх их дур- тай. Энэ хичээлийн жил эхэлснээс хойш хүүхдүүд нэхий эдлэлийн үйлдвэр, гурилын комбинат, хүнс- ний үйлдвэрээр очиж үз сэн. Бүлгийн ажил бүр хүүх- дүүдэд найрамдлаараа ба- хархах, хайрлан хамгаалах сэтгэл төрүүлдэг юм. | Дархан хотын 15 Ду "та гуулийн сурагч ы ДЭ НАРАНЦЭЦЭГ хэдэн үг нэмж, хэлье, Хөдөө хотод сургууль, сурагчдын дотуур байр, айл өрхөөр явж байхад олон янзаар сайхан бичээд хадсан сурагчдын цагийн хуваарь байх юм. Харамсалтай нь түүнийг хүүхдүүд өөрсдөө ягштал ба рниталж ажиллахгүй, багш, байрын хүмүүжүүлэгч, эцэг эхээс хяналт | шаардлага тавьж биелүүлж сургах яв- Дал хангалтгүй-байна.Цагийн хуваарь баримталж заншвал өөрийгөө захирч чаддаг, ху вийн зохион байгуулалт сай- тай иргэн болж төлөвших анхны шатыг эзэмших сур- Тууль болох ёстой, Телевизор үзэх цагаа на- рийн тогтоосон байвад зохин- но. Телевизор үзэж хөдөл гөөнгүй удаан суух нь буруу. Ингэж удаан сууснаас хө дөлгөөн, хүчилтөрөгч дутаг- даж царай чинь цонхийж бие суларч амархан ядрамт- гай болно, Хичээл номондоо сонирхол буурч, ой тогтоолт муудах явдал ч гарч болно. Италийн эмч Тиссо 200 жи- лийн өмнө «ХӨДӨЛГөӨӨн ДЭЛ- хий дээрх бүх эмийг орлож чадах ба харин бүх эм ний лээд ч хөдөлгөөнийг орлож чадахгүй» гэж мэргэнээр хэлснийг сануулахад нлүү- дэхгүй биз ээ, Хөдөлгөөнийг эрхэмлэн гимнастик хийх, явган явах, гүйх, биеийн тамир спортоор тогтмол хичээллэх, биеийн хөдөлмөр хийх нь хүүхдүүд та нарын эрүүл мэндээ хам- гаалах нэг гол арга юм шүү. Та нарт мянган жаргалын энхийг үүд болсон хүсэн ерөөе, эрүүл : завулахаанааан, ттттт "Тээл л лт шин нь мо, Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв Зөвлө лийн тэргүүлэгчид, Төв аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны товчоо, пионерийн зөвлө- лийн тэргүүлэгчдийн хам- тарсан хурал саяхан Зуун- мод хотод болов. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгчид, аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны товчоо- ноос хамтарсан үзлэгийн дүнг тус хурлаар хэлэлц- идэвхтэн, сонгуультан бүрт тогтмол даалгавар өгч ман- лайллыг нь нарийн дүгнэ- дэг байна. Борнуурын 10 жилийн сургууль идэвхтэн, сон- гуультны ажил хэргийн мэдлэгийг дээшлүүлэх зо- рилгоор бүлгийн дарга на- рын «Тэмүүлэл» бүлэг ажиллуулдаг, идэвхтэн, сонгуультны эцэг, эхийн хурал хийдэг. 1Каргалантын 10 жилийн сургууль баатарчуудыг ПИОНЕРИЙН АЖЛЫГ БҮЛЭГ САЛААНД ТӨВЛӨРҮҮЛЬЕ Зуунмод хотын 10 жи- лийн 1 сургууль, їиноне- рийн бүлгэм тэргүүн турш- лагын карт хөтлөн сургалт хүмүүжлийн ажилд өргөн ашиглаж, арвилан хэмнэл- тийн аянд идэвхтэй орол- цож хаягдал цаас ашиглах хөдөлгөөн өрнүүлж бүлэг, салаадын ажилд хэрэглэх гарын авлага материал бо” ловсруулж идэвхтэн, сон- гуультанд ашиглуулдаг нь тэдний бие даасан бүтээлч ажиллагааг хөгжүүлэх гол үндэс болсон байна. Зуунмод хотын 10 жи- лийн П сургууль анги, бү- лэгт гэрээ байгуулан сурах бичиг шилжүүлэх хөдөл- гөөн өрнүүлснээр сүүлийн 8 жилд 61280 төгрөгийн 28126 ширхэг сурах бичиг шилжүүлжээ. Пионерийн гишүүн нэг бүртэй тулж ажиллах ажлыг сайж- руулж, бүлэг, салаадын хооронд социалист урал- даан эрчимтэй өрнүүлж, пионерт элсүүлэх болон ир- гэний паспорт олгох ажилд эцэг эх, албан байгууллага хүмүүсийг оролцуулдаг. Баянцогтын 10 жилийн сургууль уламжлалт ажлын хувийн хэрэг нээдэг зэрэг пионерийн байгууллагад нэвтрүүлүүштэй туршлага олон байна. Төв аймгийн пионерийн ажилд энэ мэт ололттой тал байгаа боловч анхан шатны байгууллагын ажил бүрэн сайжирч чадаагүй байна. Аргалант, Лүн су- мын 8 жилийн сургуулийн пионерийн бүлгэм, Жарга- лантын 10 жилийн ХЗЭ- ийн хороо үзлэгт хангалт- гүй дүн үзүүллээ. Лүн су- мын 8 жилийн сургууль, бүлгэмд бүлэг, салааны ажил тогтмолжоогүй, идэвх- тэн, сонгуультны бие даа- сан бүтээлч үйл ажилла- таа шаардлагын хэмжээнд хүрээгүй, пионерийн ги- шүүдэд даалгавар өгч дүг- ҮЗЛЭГИЙН ДҮН ЮУ хэлэв? ------ашпхооишхшооь нээгүй тэргүүн туршлага нэвтрүүлэх талаар тодор- хой ажилгүй байна, Өвөл цагийн хүмүүж- лийн ажлын нээлтээ ч хий- гээгүй байлаа. Аргалантын Дунд сургууль тодорхой хийсэн ажилгүй, бүлэг удирдсан багш, пионер су- рагчдын эвлэл, пионерийн ажлын мэдлэг боловсролыг дээшлүүлэх талаар тодор- хой зохиосон ажилгүй «Залгамж үе» аянаар пио- нер бүрийн авсан үүрэг ам- лалтыг нарийн тооцож дүг- нэдэггүй, бүлгийн буланг нэгдсэн заавраар гаргасан боловч хүүхдийн сурлага хүмүүжилд зохих нөлөө үзүүлж чадахгүй байгаа- гаас гадна идэвхтэн сон- гуультанд семинар зөвлөл- гөө өгч ажлыг дүгнэдэггүй- гээс тэд пионерийн ажилд оролцох идэвх сонирхол нь буурсан байна. Төв аймгийн пионерийн байгууллага үзлэгт ерөнхий үзүүлэлтээр хангалттай үнэлэлт авсан боловч аж- лын төлөвлөлт, хурал цуг- лааны ажил хэрэгч чанар, эвлэл, пионерийн дүрмийн мэдлэг, сурлага, хүмүүж- лийн доголдолтой хүүхэд- тэй ажиллаж байгаа бай- дал, тэргүүн туршлага суд- лах, пионерийн идэвхтэн сонгуультны ажил гэсэн үзүүлэлт дээр цаашид дүг- нэлт хийж ажиллах хэрэг- тэй байна. Ч. НАРАНБААТАР Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит МПБ-ын Төв лөлийн ажилтан 8 жилийн (МӨНГӨН мн наа. 72:21) 071200. (2 53: 5: 5:5222255:553 Хүүхдүүд жавар тачиг насан өвлийн цэнгэг гаинж толин цэнхэр мөсөн Д тэшин наадах дуртай, хос ин тэр бүр гуд ый оВр ним талбай байдаг” гүй. Иймээс нэгэн байр ор- цын багачууд та нар санаа нийлж нэгдэн мөсөн тул- туурын талбай байгуулж болно шүү дээЭ- Хялбар аргаар хэрхэн байгуулах вэ? Гулгуурын талбайгаа хүчтэй салхи, хүйтэн жавар, сүүдрээс хамгаалагдсан нөмөр, сүй тазар гэрэлтүүлэг хи! Зэв зай талбайг ашиг- лан байгуулна. Харин хөдөс орон нутагт нуур цөөрмийн мөс цас ашиглаж | болно. Мөсний хөлдөлтийн зузаан нь 8-12 см-ээс гангаар байх шаардлагатай. 5 байн хэмжээг хичээллэгЧ- дийн тоо, байр талбайн бо” лолцоог харгалзан янз бү- рийн хэмжээгээр хийж бол- ио, Эхлэн Эиэсэийгөйсон зориулсан хүүхдийн 5 байг 10525, мигхай 64х30 метр, сургуулийн тал В7х58 метр, “тэшүүрийн с р сонгон хичээл- лэгчдэд зориулж уралдаан жилт хийж газрын хонхор гүдгэр хэсгийг тэгшлэн, Чу- луу, шаврыг цэвэрлэн тал- байгаа индүүднэ. Ус га- дагш нь алдахгүйн тулд хашлагыг (20х40 см) газар хөлдөхөөс өмнө хийвэл ба: га усаар гулгуурын тал- байг хялбар хийж болно. Хашлагыг банз шороо, ца- саар хийх нь хямд хялбар байдаг. Хэрэв талбайн хаш” лага хүрээнээс гадагш 1-- 2 м-ээс багагүй зайтай 1 м-ээс намгүй өндөртэй бан- зан хашааг. эргэн тойрон байгуулбал цас бага тогтох ба мөсөн талбай цэвэрхэн нөмөртэй болно. Талбайн цасаа цэвэрлэн хашлага, хашаагаа дотог талаас нь шуун манаж байх нь бэртэлтээс сэргийлэх хамгаалалт болно. Мөсөн талбайг байгуулахдаа юуны өмнө усан сангаас талбайн аль ч захад хүрч чадах бер- зентен ба свуу- 3 мин үзүүрт усыг ООжу: цацах ихэр хоолойтой бай» хэрэгтэй. Анхны услалтыг байг газрын хөрс 2-4 см гүн гий хөлдсөн агаарын тем- ператур ойролцоогоор 10 градусын хүйтэнтэй, хур бос тундасгүй үед хийх нь то. Тазрын хөр эй. хиромн удаа бага сийг хэд хэдэн багаар нарийн ширхэгтай- тээр Р сороожуулах шүр, шүүрээр усалбал газарт Мо” сөн түрхэц өнгөн суурь амархан үүснэ. Хэрэв нэг дор их усал- бал ус нь задгайран урсч шуудуу үүсгэн газраа гэс- гээж ус шингэнэ. Анхны услалтаа алсын захаас эхлэн ухарч усал- на. Энэ аргаар 4--5 удаа усалж хөлдөөвөл талбайн хотгор гүдгэр тэгширч гул- гуур бэлэн болно. Байгуулсан мөсөө цэвэр- . лэн хусах хөнгөн маягийн төмөр хусуурууд цас рууг шүүрдэх дэрсэн шүүр бэлтгэх хэрэгтэй. хя Мөсөө өдөрт 1--2 улаа усны машины ард тохируу- лан хийсэн ус жигд тараагч шүүрний туслалцаатайгаар усалж болно. /Машингүй үед тэргэнцэр хийж ашиг- лаж болно. Өнгөлгөөний ус тавихын өмнө цэнхэр шороон будаг, эсвэл тод өнгийн “будгаар хэмжээ тавьж, зам, бичилт хийнэ. Гулгуурын талбайн дэргэд хувцаслах, амрах байр, талбайн захад түр амарч БНН урт масРЭд ж байрлуулаарай.. хөх 3 28) Багийн гол нь байгуулсан талбай- гаа байнга арчилж, хамгаа- лан ярж халж рүй см анхаара й шэн СҮРЭНХОРЛОО (4 й ї 1: О-81 Ё! цниишишшинии шиш л л л пи ил "РРРССҮНЛ АРВИЧ, ХЯМГАЧ ПИОНЕРҮҮД Нийслэлийн 75 дугаар сур- гуулийн 5-ын «А» ангийн су- рагч Э, Ганзориг даргатай нүД- лэн хамгаалах штабын гишүүд гурван салаа болж анги сур- туулийн эд хогшлыг хайрлан хамгаалж, ариг гамтай эдэлдэг хэвшилтэй болжээ. хариуцуулж, ямар нэг эвдрэлийг тухайн үед засдаг учир сүү- лийн хоёр жил эд хогшлын эвд» рэлгүй хамт олон болжээ. Д, Баярхүү, О, Ганчимэг, С. Бол» доо, Ц.Ариунчимэг, Д.Ганхуяг, ЗК. Ууганбаяр, Х, Болд, Б. Ган- тулга, Б, Батдэлгэр нарын зэ -ажилд 24-1:18-1-789 Тийн ВИЙХ 27. 256 ИХ ЛЕНИНИЙ ХЭЛ СУРЧ БАЙНА Т7-гийн «А» ангийнхан ер бусын сэтгэл догдлон ХИЧЭЭЛ орох хонхыг тэсэж ядан хү- лээнэ. Хүүхдүүд энэ өдөрт ямар их бэлтгэсэн гэж сана- наа. Тэдэнд анх удаа бие дааж хичээл хүмүүжлийн бүх аж- лаа орос хэл дээр зохион явуулах үүрэг оногдсон юм. Сургуулийн захиргаанаас хү- -лээлгэсэн итгэл найдварыг сурагчид амжилттай сайн бие- лүүллээ. Бүх төрлийн хичээ- лээ Орос хэл дээр нэг, нэг сурагч зааж бас пионерийн ажлаа ч өөрсдөө удирдан явуулав. Ер нь энэ өдөр тэ- дЭнДд томчуудын нэгэн адил эрх, үүрэг, хариуцлага оногд- сон гэж хэлж болно. Увс аймгийн Малчин сумын 8 жилийн сургуулийн сураг- чид «Их Лениний хэл орос хэл сурья» хөдөлгөөн өр- нүүлж олон хэлбэрийн сонир- холтой ажил зохиолоо. Үүний нэг нь 7-гийн «А» ангийнхны орос хэлний өдөр юм. Бусад анги бүлгийн сурагчид ч энэ ндавхтэй оролцов: Хүүхдүүд бүлгийн ханын с0- хйнО2 орос хэл дээр гаргаж, зохион бичлэгийн уралдаан зарлаж дүгнэв. Бас зөвлөл- тийн дуу дуулаачдын аварга шалгаруулж сумын хөдөл- мөрчдөд тоглож сонирхуулсан юм. Дээрх ажилд 4, 7, 8-ын «А» ангийн сурагчид манлай- лан оролцов. Сурагч Б. ОЮюУНЦЭЦЭГ АВАРГА ШАЛГАРУУЛАВ. Монголын гимнастикийн холбоо Улаанбаатар хотын. боловс: дирдах Ардын боловсролын Цэх гн газар ний ХУМД ловсролын сургуулиудын дунд анх удаагаа акробатикийн ї “Ангийн самбар үзүүлэн ширээ сандлыг сурагч бүрд картлан "ё». К «эц! засч байна. эк диэн вдрэлийг --Н, Эрдэнэчимэг ангийннехдийн хамт 1 МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ тэмцээн зохиолоо. Энэ тэмцээнд 1 сургуулийн С. Гандимаа дасгалжуулагч- тай баг 109,1 оноогоор 1 байр, 36 дугаар сургуулийн Д. Мөнх--Очир дасгалжуу- лагчтай баг 108,9 оноогоо Ц байр, Налайх хотын 1-1 жилийн сургуулийн Б. Чу: луун дасгалжуулагчтай баг 99,7 оноогоор ШЇЇ байр эзэл- лээ. 32 дугаар сургуулийн багш Е УС ШААЗАН «ЦЭВЭР БИЧИГТЭН» ГЭРЧИЛГЭЭ «Хэний ном, дэвтэр цэвэр" хэн бэ?», «Хэн олон ном унш- сан бэ?» зэрэг ажлуудыг 30: хнож ном засварлаж, цэвэр бичигтэн шалгаруулан, 219 сурагчдад «Цэвэр бичигтэн» гэрчилгээ олголоо. Мөн 6- гийн «Бэ» ангийн сурагчид цэвэр ном, дэвтэртэй хамт олон болов. Сүхбаатар. Түмэнцогт сум. Пионерийн ахлах удирдагч 8. ЭРДЭНЭ цэг НЭРЭМЖИТ ӨДРҮҮД Ф Тойрон бүжиг, тоглоо- мын нэг өдрийг зохион бай- гуулан Явууллаа. Өдөрлөгөөр 20 гаруй тоглоом, бү- жиг сурцгаав. ФӨ Хэвлэлийн өдөр болж” 650 пионер сурагч хэвлэлээ захиаллаа б.ийн «А», Т-гийн «Бэ», 8-ын «Бэ» ангнуд пноне” рийн хэвлэлэээ 100 хувь 33- хиалж бусдыгаа хошуучиллаа. рэг эд хогшлыг гамтай эдлэн, засаж сэлбэхэд санаачилгатай оролцдог сурагч олон байна. НЬ? ЗРНИЙГ (сс С.ГА“ААр “Ф/-А Х.С.ЭУГБЭРНИЙГ єЄүр:! Хүүхдүүд зэ! Эрх, бэр- хийн ялгааг ухаарч байна уу? Та нарт бэрх зүйл тэр болгон тохиолдоод байхгүй. Харин «Эрх»-ийн хувьд гэр орондоо ээж, аав, ах, эгч дээ цаашлаад эмээ, өвөө- гийн хамгийн хайртай охин, хүү нь болоод байгаагаа чи тэр бүр ойлгохгүй яваа. Халамжлаад, хайрлаад бай- хад орчин тойрныхоо хү: мүүст ухаан хайрлахгүй урагшгүй зан авир гаргах явдал байдаг. -- Бэрх. Энэ үг чиний хэрээс хэтэрсэн мэт бодог- дож магадгүй. Гэвч ур ухаан гарган сөрөн давж зорилгоо биелүүлсэн то- хиолдол бид олныг мэднэ. ». Цасан шуурга. Талд бэлчээрлэсэн тэмээн сүр гийн бараа нь ч үл хараг- дах цасан шуурганаар улс нийгмийн олон зуун малыг хамгаалж гарсан Ховд аЯм- гийн Зэрэг сумын зургган настай бяцхан хүү Ганбоглд, Гал, усны аюулаас хүү с дүүдийн амь аварч пиоис рийн чин “эрмэлзлээ на) төртэй биелүүлэн авхаалж самбаа эрэлхэг зориг гар ган шударга үйлс бүтээсэн Архангай аймтийн Цэцэр лэг хотын 10 жилийн нэг- дүгээр сургуулийн сурагч Л. Мэндсайхан, мөн Сэлэн- гэ аймгийн Ерөө сумын 10 жилийн сургуулийн сурагч Б. Мөнгөнцэцэг, Гал түймрийн аюулаас хүний амь, мал сүргийг ав- ран хамгаалсан Дорнод аймгийн Хөлөнбуйр сумын 8 жилийн сургуулийн пи0- нєр Н. Батбилэг нарын зэ- рэг Д. Сүхбаатарын нэрэм” жит МПБ-ын Төв Зөвлө- Зөвлөлт орны хүүх" дүүд биеийн тамир, спортоор тогтмол хи- чээллэж бие бялдраа хөгжүүлэхээр хот, районы спортын тан- хим, заалд олноороо очдог юм. Хөвгүүд хоккей, туялзуур жа” даар хичээллэх дур- тай, охид ойрын зайд гүйж хурд ХҮ” чээ сорих сонирхол” той. Тэдний дундаас олон сайн тамирчий төрж эх орныхоо нэр алдрыг цуурайтуулж байдаг ДАМН-ээс ирүүлсэн фото Бэрхшээл гэж байх ёсгүй лийн «Сайн үйлс бүтээс: ний төлөө» медалиар шаг- нагдсан пионер олон арав байна. Бэрхийг туулахад жишээ энэ билээ. Эх орны хүүхэд нас багаддаггүйн хоо бүтээн байгуулалтад улаан бүчтэнүүд идэвхтэй оролцдог уламжлалтай. Со нины редакцид «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур!» бу- ланд гэсэн хаягтай захн- дал ирсээр байна. Хамт олон, аав, ээжийн ач ту сын тухай, бага насандаа эрдэм номд шамдан сурч ирээдүйд өөрийн хүсэж со- нирхдог мэргэжлээ эзэмши- нэ гээд л бичсэн чин сэт тэлийн захидлуудаас та нарт сонирхуулья! Түс багаддаггүй «Эрхийг сурахаар бэр- хийг сурїэ гэсэн сургаал нь ахмад үеийн, аав, ээ- жийн бүтээсэн бэлэн юман дээр эрхэлж суулгүй, бэрх: шээлээс үл шантран биеэ дайчилж сур гэсэн нэгэн утга юм. Би аав, ээжийн хайртай охин. Хөдөлмөрийн тухай ойлголтыг аав, 9эЭ- шээсээ л авсан. Миний аав, ээж бидний хамгийн дото туслагч, Би төрөл бүрийн хоол хийх, юм нэ- хэж сурахыг хичээдэг, ээж зааж зөвлөдөг. Хүнд ямар нэг хэмжээгээр бэрхшээл тохиолддог гэж боддог. Гэвч ялимгүй бэрхшээлийг давж гарах зориг тэвчээр” тэй байх ёстой, Бусдыг баярлуулахад тус багаддаг- гүй, Найз нөхөртөө 10- хиолдсон бэрхшээлийг олж харж, тусалж чадвал өөрөв бэрхшээлтэй тулгарахгүй байх гэж боддог... Би най: зыгаа өвчлөөд эмнэлэгт хэвтэхэд нь хичээлийг нь нөхөн хуулж өгсөн. Найз минь их баярлаж байсан. Ингээд хүнд тус багаддаг- гүй гэдэг үнэн юмдаа гэд- гийг ойлгосон. Би одон орон судлаач болохыг хүс: дэг. Яагаад гэвэл, огтор- гуйн гүнд орших иар, сар оддыг судлан шинэ гариг ертөнцийг нээнэ гэдэг үнэ- хээр бахархалтай. Өмнөговь. 10 жил УП ангийн сурагч М.АЛТАНТУЛГА 06долчин болио «.. Бид ямар ч бэрхшээ: лийг ялж дийлдэг байхад суралцаж байна. Ажил, хи- чээл хийхдээ нямбай, хур- дан шаламгай, дэс дараа: тай, цэвэр үзэмжтэй, гүй- цэд хийж сурахыг хичээдэг. Надад орос хэлний хичээ- лийн даалгавар хийх үед мэдэхгүй чадахгүйн бэрх- шээл тохиолддог. |Гэвч орос-монгол хэлний толь бичиг ашиглаж эгчийнхээ тусламжтайгаар хийдэг. Аав ээж, дүүгээ баярлуу- лахсан гэж боддог. Дүү гийнхээ төрсөн өдрөөр дуу зааж: өгсөн. Аав, ээжий- гээ ажилд яваад ирэхэд хоол унд хийж гэрээ цэвэр- лэчихсэн байхад ямар их баярладаг гэж санана. На- дад оёдолчны мэргэжил их сайхан санагддаг, Миний эгч оёдолчин, тэгээд ч ца- хилгаан машинаар оёдол хийж сурахад минь уйга- гүй зааж зөвлөдөг. Хүүхэд үзэмжтэй хувцасладаг байгаасай гэж боддог. Хурдхан том болоод 0ёдолчин болох юмсан. Сэлэнгэ. Цагааннуур сум 10 жил. 1Х анги. Сурагч С.ОТГОНБ бүр цэвэрхэн Нэг ангийхан -Нийслэлийн 41 дүгээр сургуулийн 7-гийн «Е» ан- гийнхан «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур!» гэсэн хэлэл- цүүлэгт оролцож байна. -- Бид ангиараа сурла- гын чанараа ахиулна, сур” лагаар хоцорч яваа нөхдө- дөө тусална. -- Хөдөлмөрийн У улир- лаар хөдөөгийн ах, эгч, эмээ өвөөдөө тусалсан. - Хамтын хөдөлмөрт ангиараа идэвхтэй оролцож хөдөлмөр соёлын чуулганд оролцоход их сайхан- са- нагдсан. Алив бэрхшээлийг давахад нөхөд минь-тусал- даг. -- Бид сурч мэдэх бүх бололцоогоор хангагдсан гэсэн мөрүүд дурайна. Тэд өөрсдийн зорилгоо ойлгож байгаа учир амжилт гаргах нь дамжиггүй. Ихэнх су рагчид хамт олныхоо Хү. чинд тулгуурладаг гэж бич: сэнийг ажиглахад хамтач нөхөрсөг анги хамт олон 00- лох нь харагдаж байна. Хүүхдүүд ээ! Та нар өөрсдийн хүч чадалдаа бү: рэн итгэ. Чамд бэрхшээл тэж байх ёсгүй, Чи өөртөө байгаа султалаа ялж дийл- бэл сурлага, хөдөлмөртөө амжилт гаргана. Цагийг дэг мий бүү өнгөрөө. Л.ДОРЖСАМБУУ ЗӨВЛӨЛТ-- ЭНЭТХЭГИЙ:!! ЧИГ БОДЛОГО Энэтхэгийн ерөнхий сайд Ражив Ганди болон тус ор- ны засгийн газрын урил- гаар ЗХУКН-ын Төв Хо- рооны ерөнхиЧч нарийн бич” гийн дарга Михаил Сергее- вич Горбачев Энэтхэг улсад албан ёсны найрсаг авл"- . лал хийсэн нь дэлхийн олон нийтийн анхаарлын төвд байлаа. Зөвлөлтийн ард түмэн Энэтхэгт элэгсэг дотно хан- даж, Энэтхэгийн ард түм" нийг эртний, найдвартай түншээ гэж үздэг билээ. Тэгээд ч зөвлөлтийн Г4- даад бодлогод Энэтхэгтэй тогтоосон харилцаа чухал байр эзэлж байдаг. Бага- гүй түүхтэй, бат уламж- лалтай энэ хоёр орны ха- рилцаа харилцан баяжиж, зөвлөлт-энэгхэгийн ард түм ний эрх ашигт үйлчилж байдаг билээ. Айлчлалын үеэр Михаил Горбачев, Ра- жив Ганди нар уулзаж. ярилцахдаа олон улсын байдлын асуудлыг голлон хэлэлцэв. Хэлэлцээ хийх явцад хоёр тал зөвлөлт, энэтхэгийн харилцааны бүх чиглглээр санал бодлоо солилцлоо. эг айлчлалд бэлтгэх үеэр Москва болон Делид дэвшүүлсэн асуудД- лаа үргэлжлүүлэн хэлэл- цэв. Эдүгээ хүн тө| өмнө цөмийн дайны аюул, зэвсэглэлээр хөөцөлдөх яв- дал, нийгэм-улс төрийн янз бүрийн системийн хөгж- лийн түвшний зөрчил, бїс нутгийн болбон үндэстний хоорондын хямрал, тэрчлэн хүнс тэжээл, зрчим хүч” болон хүрээлэн байгаа орч- ны асуудал зэрэг хойш- луулшгүй шийдвэрлэвэл зохих өдий төдиүч асуул дал тулгарч байгаа билээ. Хэлэлцээний үеэр энэ бүх асуудлыг тодорхой хэмжээ- , гээр хөндөн ярит 5 Цөмийн зэвсэггүй дэлхий ертөнцийн төлөө тэмцэ" хийн сацуу энэ тэмцлийт хясав боогдуулж, тасалдууз лахыг мугуйдлан оролд: сон хүчин байгааг Рейккя”, викийн уулзалт нотлон хаз руулсныг хоёр тал заан тэмдэглэлээ. “Энх тайван, .- найрамдал, хамтын ажил-., лагааны тухай энэтхог-- зөвлөлтийн гэрээнд 1971! онд гарын үсэг зурсан нь хоёр орны найрамдалт ха" рилцааг хөгжүүлэхэд, ЧУ? хал үе шат болсныг Энэт- хэгийн ерөнхий сайд Ра жив Ганди онцлон тэмдэг- лэв. | Зовлөлт-Энэтхэ энэ уулзалт найрамдалт хоёр орны ард түмэктТ, Ази болон дэлхий нийтийн , энх тайван, олон улсын аюулгүй байдлыг бэхжүү" лэх үйлсэд чухал хувьнэ", мэр оруулна гэж итгэж , байгаагаа зөвлөлтийн удирэ, дагч | Михаил Горбачез илэрхийлэв Энэтхэг улстай найрам" дан, хамтран ажиллах та лаар ЗСБНХУ-ын барим" талж ирсэн бөгөөд одоо ч баримталж буй зарчимч чиг бодлого хувиршгүйг энэ, айлчлал илтгэн Хас рууллаа. И, ЧУЛУУНХҮҮ (Монголпресс) Цас орсоор. Түрүүчийн цас цардмал зам дээр хайлмагтан царцаж хал- тиргаа үүсгэнэ. Хүн бүр алхаа гишгээгээ бол- гоомжилио. Пнонерийн бүлгийн сэдэвт ажил дээр хотын хөдөлгөөний .дү- рэм, гэрэл дохионы та: лаар ярилцлаа. Тийм чу- хал ярилцлагад 6-гийн «В» ангийн Дорж оролц- сонгүй. Дорж онц сурдаг, хичээлдээ идэвхтэй сайн гэж багш нарын талар- хал хүлээдэг. Сурлагаар сайн болохоор багш бүхэн Доржид сайн байдаг. Гэ- лээ ч тэр өөгүй өндөг шиг пионер биш шүү. Дорж бүлгийн сэдэвт ажилтай гэж сонссон боловч нэг чихээрээ оруулаад нөгөө- гөөрөө гаргачихав. Ан- гийн пионерүүд гудамж замаар аюулгүй зорчих тухай ярилцаж байхад Дорж гудамжаар алхаж явлаа. Замыг Уулзвар дээр ирээд уяаан гэрлийн эсрэг ухас, ухасхийхэд жолооч нарын -нүд айм- типпппипппиппипппптппптттпипппппппипппппппипппипиит Бол (ШОГ ӨГҮҮЛЛЭГ) З-н----- .- .... шигтай том болж, басч гайхсан мэт харахад Дорж инээд нь хүрч ихл ДОДИ: гор байлаа. Жолооч нарын, тэр со- нин харцыг дахин хар- маар санагдлаа. Төв замд ногоон гэрлээр ирж яваа машины өмнүүр улаан гэрлийн эсрэг Дорж хэд дахин ухасхийлээ. Машинууд түүний ко- манданд орчнхсон юм шиг тоормосоо чахруу- лац овос, овсхийн зогсч жолооч нарын нүд гчий: Дэн шиг харагдлаа. Энэ бүхэн Доржид сонин, са: нагдаж тэр-ч байтугай машин бүхнийг би коман- далж байна гэж бодлоо. Дөрвөн замын уулзварт очлоо. Тэнд очоод олон янзын гэрэл дохно хараад чухам аль гэрлийн дагуу явбал зөв болохоо Чмэ- дэхээ болилоо. Энэ тухай бүлгийн сэдэвт ажил зо- хИОЖ, загвар дээр үзсэн гэж ШИШ ШУГАМ ЗУРГИЙН дийн нүүрийн ба / олимпи. ! Ни проекц шихжигби БЭЛТГЭЦГЭЭЕ сөн хоёр проекцийг ажиг 9-------0101222 Налуу хавтгайгаар зү- сэгдсэн геометрийн 1-1 хажуугийн проекцийг бие- Гүй (4) ангийнхны ярьсныг эргэн саналаа. Даан ч өөрөө тэр ажилд биечлэн оролцоо” гүй болохоор аль гэрлийн дагуу явахаа шийдэж чадсангүй, Яг тэр агшинд нэг. бодол төрлөө, Тэртэй тэргүй жолооч нар намайг хараад л тоормослох юм чинь тэрлийн зөв буруу юуны хамаатай билээ гээд зүүн тийш харсан чинь том улаан автобус ирж явлаа. Дорж замруу ухас хийж ороод буцаж гүй: лээ. Автобус дөрвөн дуг гуйн дээрээ гулсаж, жо- лоочийн нүд автобусны чийдэн шиг том болчих- сон харагдлаа. Дорж да: хиад зам руу ухасхийлээ... . Автобусны тоормос муу: хай чахрав, Түүнд сүртэй аймшигтай сонсогдов, Түү- ний чихнээс энэ дуу одоо Ч гарахгүй явна. Дорж тийм ухаангүй хүүхэд биш -лдээ, Яагаад гэвэл энэ Г явдлаас хойш нэгч удаа БВ бүлгийн ажил таслаагүй юм шүү, ШИШ 11111111 ёстой сонирхолтой шиниилин Миний үздэг ном Дүүгийн хайртай зураг - Ямар их хөдөлмөрөөр Яаж. хэрхэн бүтдэгийг Номоо урдаг хүүхдэд Хэлмээр санагдлаа Холын хол гариттад Холбоо барьж хариу өгнө “Удахгүй станц хөөргөхөөр Улс даяар зарлана Дахиад ажил ундарна Далайн гүнийг судална Олон хоног шамдана Оньсон техник бүтээнэ: Өндөр: барилга” сүндэрлүүлнэ Өргөн зам тавина Аварга -цамхаг босгоно Амьтны хүрээлэн байгуулна Улаахан алим ургуулна Усан үзэм тарина "-Ой мод найгуулна Олон нөхдөө баярлуулна агаан нуурын хүүхдүүд аанаа л нэг жавхаатай Цаатан ардаа дууриасан Цайлган цагаан сэтгэлтэй Цагаан нуур цайвалзана Талхыг ха1лая Талх яаж Сүтдэгийг Та нар мэдэх үү? гээд Амтат талх хаясан хүүхдэд Азай буурал өвөө хэлсэн "нь: Газар хагална, борнойдно Ган болбол усална, тордоно Намар хураана, цэвэрлэнэ Нааш нь зөөнө, тээвэрлэнэ Оюутан сурагчид амиллана Олон атарчид уралдана Хүн бүхэн зүтгэнэ Хүүхэд бөлгон оро. О.О,О ОО С) ССООХЭСсЖЭЭСЖЭнХ лцоно АМЬТАН СУДЛАЛЫН | ХИЧЭЭЛ ДЭЭР Хөл? юугаар хооллодог вэ Алтан номын үсэг Сурагч: - Цахлай шувуу чуулна амт б12 11 24131--7 зу. Завиар ах нар хурдална сєрдыг 729 Ажилчин хүний хөдөлмөр Захаар нь бид тоглоно , -- Бид хаашаа їж Алтнаас үнэтай юм. Би : байгааг чи мэдэж байна санхүү ТАЗАР ЗҮЙН Хичээл УУ? М 0000 0Л Насанхүү ДЭЭР -- Өмнө зүг рүү Хөөрхөн ааштай -4 яь. Багш: пин яаж мэдэж бай- Настан буурлыг 2 гаа юм бэ? 777 МИ “-г 0507-0102 :05-82-0 Багдад, ҮН Өвтэ ТЭ ЛД авчсысхалгун 5 Бир эг нь нар хурдална Олны ажилд “Сурагч: 3 болж байна шүү дээ! ролцох дуртай Б » » » 5 Захаар нь бид тоглоно анн, аквариум... АРВАН ХУРУУ торсон бодол Шинээр хот тосгон босгоно нийгмийн хөдөлмөрт 2 Шинжлэх ухааны төв Нэгдэх хүсэлтэй Нэгэн бяцхан охинд ТҮйлдвэрийн- хаалгаар байгуулна Хот тохижуулахад ээж нь: ороход Содон үнэр ханхийнэ Өндөр, нам машинууд Сонин сайхан харагдана Өнгө өнгийн будаг Сав саваар бялхана, Өлгөт цагаан цаас Ангаргыг марстай судална Хошуучлан оролцоно Алс ертөнцөд хүн илгээнэ Зүлэг суулгахад Зүтгэл гаргана Мод тарихад Мохолгүй зүтгэнэ Усан сан байгуулахад --Хуруугаараа тоо бо» ДОХ чамд нчгүүртэй юм.|. биш үү? Толгой тархна ажиллуулах цаг болсон, -- Ээж ээ! Яаж бол-!- дог юм бэ? Надад арван |. » Ч Ч Й байхгүй. Ердөө л Уралдаж шамдана ОРОС ХЭЛНИЙ толны . Энд тэндгүй тэвхийнэ Өмч хөрөнгийг ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ЖОНН та кг чинь. Үсэг өрөгч гавшгайчид Үнэнчээр хайрлана шүү : Энгөрөх мөчтэй уралдана Байр сууцаа : Багш: 3, с рчин, уеийн техник Байнга цэвэрлэнэ «Шилмүүсс мо, гэг Онцгой хурдан ажиллана НАСХҮҮ р мүү д» Бь Боох тасгийн ах зар рэг холбоо үгээр өгүүлбэр Хөөрхөн ааштай но, Настан буурлыг , Хүндлэх дуртай Хөдөлмөрт залхуу Хүүхдэд дургүй "Худлаа хэлдэг Хулчгарт дургүй Өмч хайрладаггүй Өөдгүйд дургүй Өөрийгөө магтдаг Босон суун шамдана Дэвтэрлэх цехийн эгч нар Дэндүү түргэн хөдөлнө Бэлэн болсон ном Хуудас хуудсаар зузаарна Будаг нь ханхалсан сонин Бум бумаар хөврөнө Зузаан зузаан ботиуд Энд хэвлэгдэж байна х! Суүрсс илмүүст модноос шар навч унадаг. Орчуулсан М. ЛИЗА Дархан хот, Ш сур- гууль, сурагч ай гоё номч Эйр гарч байна Ё.. Сагсууд “дургүй | эц Е вын уншдаг зохио, 4 үү, 11:13 Ахын сонирхдог сэтгүүл Ж. НЯМДОРЖ й УВЕЯА Бчирллэгчгэ ГЭРчилилллэрчтээурирччуулгчрчгчрчий - - - -- ЄБЛТҮЙЙЖЭГБ ҮГ ҮГ ЭТЭ ТЭЛНЭ ! : А--02438 123450 09101112 осаторыл иорэшшит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, . ИНД -14140-) 1 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ө Мезо (2200) Ф АРВАНХОЁРДУГААР САРЫН 6. ө ЯМБА » үнэ 10 мӨНГӨ 9 2| гн? Сэр үл Ж Сурагч хүнд суралд эж эх орон нь цаг хуга: дааг бэлэглэдэг. Ё шо/сш-слиНгажсэХЖЭР, 4 шин жэл даг 222 52: 4тээллгаргаагэж цаг хуга: ГЭХ ОА 28) : 772 | цаа олгодог шиг сурагч- 32 " : дад суралц гэж цаг ХУ- гацааг бэлэглэдэг юм. Ер нь хүн бүхэнд ЭР-/ хэлсэн ажилдаа амжилт| гарга гэж цаг юЫ хайрладаг. Сурагчдад бү тэн арван жил олгодогй бөгөөд энэ хугацаанд ЮУЙй сурч мэдсэнээ аравдугаар анги төгсөхдөө шалгуул" даг. Өнөөдрийн үр ашиг-ф гүй өнгөрүүлсэн дөчин таван минутын хор уршиг тэр мөчид гарах ч бий. Цэцэгээ, Чимэгээ хоёр хичээлийн дөчин таван минутын турш бие, бие- ДЭЭ зурвас шидэлцэнэ. Багш хэдэнтээ анхааруул сан боловч хэвээр үрг жилсээр... Цэцэгээ, Чимэгээ хоёр зөвхөн дөчин таван минут алдсан биш, эрдэм мэдлэг алдсан нь гарцаагүй. Хичээл тармагц! За юу! Найз чинь аягүй их өлсөж байна... Зүүн дэлгүүрт цагаан самар гарч байн лээ. Чамд мөнгө бий Шүу дээ... Ийнхүү сайхь хоёр хамаг анхаарал холгү орших дэлгүүр, цагаан самар, халаасанд байгга таван төгрөг дээр төвлөрч байжээ. Ер Цэцэгээ, Чи- мэгэз хоёр зөвхөн энэ удаа биш, ихэнх хичээ” лийн цагт ийнхүү дэмий юм ярьдаг, боддог Учир юу Ч ойлгодоггүй, тэгээд ч махир гурваас салдаг- гүв2 3-3 ий Б. УЛИАТАЙХҮҮГИЙН Бид хоёр охинтой уул- Нэг ширээний андууд . авсан судалбар Фото Ингэхээр сурагч та нар өөртөө ногдсон хурам, мөч бүрийг үр бүтээлтэй ашиг- лаж сурах ёстой. Хайран сайхан цаг хугацааг хий дэмий үржээ гэж хожим бодохооргүй шамдан ажил- лах хэрэгтэй. Үүний тулд хичээл бүрийн дараа бу- юу дөчин таван минут бү" рийн дараа би юу мэдэв, юу сурав гэж . өөрөөсөө заавал - асууж, | шинээр сурч мэдсэн юмгүй бо бас өөрийгөө зэмлэдэ заж хэргээ Эа5 ЗАВГҮЙ! сайн (2 5 5 байх хэрэгтэй юм, Ашиг лаа. Харамсалтай нь «тэд Хоёр охин бидний | Зурвас бичиж, инээлдэж, ДӨЧИН ТАВАН МИ- гүй Бв арҮүЛсан ганц хурч цаг хугацааны үнэ цэнэ. асуултад дандаа” «мэдэх- өөрсдийгөө төдийгүй, найз “НУТ! Энэ хугацаанд ор мын хойноос | харуусан бүр тодруулж хэлбэл хи- гүй» гэсэн үгээр хариулж нөхдийнхөө анхаарлыг чин үеийн сансрын хөлөг харамсаж сурна, заншин дэлхийг хэд тойрох вэ? гэдэг хэн бүхний /эрхэ 43 3 : э- “сарниулан айхавтар хор- чээлийн дөчин таван мину байлаа. Тэгэхээр нь. т9- д дэнд бид «Манай улс Дө долоо шүү дээ. Энэ үнэн Хичнээн мянган Фото авч, сайхан чанар мөн. Е тад сурагч хүн юу сурч 7 мэдсэн байх тухай бод- чин таван минутад 243 ҮҮ ямар шинэ нээлт, турш” сөө цаг хугацааг хэрхэн доггүй, хааяа бодовч бие- Мянган нвт, цагийн Ца- 2 үнэВЙБНД хоёр алзалггэс хийхсэн билээ. Энэ үнэлж байгаагаар Нь ТУ Лүүлж заншаагүй ажээ. хилгаан эрчим хүч б0- гебрийнхээ хичээлийг нӨ- СУултгАй, томхон романы хайн хүнийг мэдэж болно. --Сая ямар хичээл ор” ловсруулдаг, 553,5 мян- хөж хийнэ. Найз нарын- уудсыг дор халад Уй! үүнийг Цэцэгээ, Чимэгэ сон бэ? ган ЗОВН нүүрс уодборао: хаа дэвтрээс хуулж авна. Баг вовдрнгайсл Х05р бо5ос ин бх, дог, 4 тонн, 500 кг талх СЭН у ! лон, БЭЛЛЬ-ЖЛХОҮОСОЭГ-СУ жин - мэдэв? ойлгов 8 АЙ ярьж 3 хамхүү эрдмийн далайд ойлгоо Ой. (охид дуугарсангүй) Цомлнстар 2Ч2л) рс билээ. Тухайн дагт нБ би- аялах өвөрмөц бөгөөд он- : Я аалгавар ӨГ- хугацаанд, худалдагч эгч ЧЭэгүй, ойлгоогүй хичээ- цын сонирхолтой . орон Сэра гхүнүлрэнхл ын --Ямар Д р У чинь 837,5 мянган лээ дараа биччихнэ нөх: зай мөн. Энэ хугацаа бол ван минут хэмээх цаг ХУ! сөн бэ? ТӨРБӨГНИЙ бараа. гүйлгээ ЧИХНӨ төж. хэнэггүйхэн «УРагч хүнд эрдэм сурч, . гацааны гишгүүрээр дам- -- Мэдэхгүй. хийдэг, тээвэрчин ах мар хэлж байгаа нь хүртэл ОЮУН ухаанаа нээгдүүл жиж эрдэм ухааны оргил : : ог, тээв: тэдний хувьд ноцтой ал- Хэмээн эх орноос нь өгч өөд өгсөн замнадаг юм. -2Та хоёрын үр ашиг. Чинь 643,5 мянган ТОНИ, даа юм. Дахиад л хуга- байгаа хамгийн . үнэтэй, БХ хицлийолийсэ гүй өнгөрүүлсэн дөчин км-ийп ачаа тээврийн ҮҮ? цаа алдахаа, хуулж нө- хамгийн нандин бэлэг. Сурагч хүний дөчин та" таван минутад манай улс рэг гүйцэтгэдэг» гэж ХҮР” хөх тэ а 9 ван минут бүхэн тэдэнд юу хийж бүтээдгийг мЭ- тэл ярилаа. х тэр цагтаа өөр шинэ Эх орон малчдад мал ы “дэх үү? - зүйл уйшиж ойлгоно гэд: сүргээ өсгө, тариаланчдад шинэ ухаан, шинэ. хүч, --Гэтэл та хоёр дөчин гийг тун муу ойлгож бай- тариа будаагаа тарь, ХУ- шинэ мэдлэг өгч байх ёсС- -- Мэдэхгүй. таван минутад юу хийв? гаагийн шинж юм. раа, эрдэмтдэд нээлт бү- той. СУРАГЧИЙН Ч0ЛӨ6ТЦДАГ гаараа сонирхон хичээллэ- Дэг зүйл байдаг. Зарим нь ЧЕЄУХЭЖ НӨХӨ?лӨӨСЭй штэ) архаг Зихрүснх даг. Харин Р.Байгал. Х. Амарсанаа, Г.Ариунаа нар хичээлийн бус цагаа зураг зурах, фото зураг авах, бүжгийн уран эвлэг хөдөл- тоор хичээллэн урлаг уран гөон сурахад зориулдаг. ТЧВ Л. 2. Сайхны дугуйланд суралц» Авьяаслаг энэ хүүхдүүд 3 Дугаар сургуулийн Даг байхад нөгөө хэсэг нь Нийслэлийн Уг, Х сур тавдугаар ангийн сурагч Ми- ша Соколов Москвагийн пно- нер сурагчдын ордны интер- ирээдүйд эзэмших мэргэж- лийнхээ дагуу сонгон су ралцах дугуйлан секцэд яв гуулийн зургаа, долдугаар ангид сурдаг. нацнонал найрамдлын клубт нэгжил ажиллахдаа аливаад идэвхтэй, ажилч хичээнгүй, » зүтгэлтэй болохоо харуулсан юм. Америкийн нндейчүүдийн эрх чэлөөний төлөө зэрэлхэ- гээр тэмцэгч Леонарда Пел- тнерийн гэргий Лениний УУ- ланд айлчлахад Миша орчуу- лагч--тайлбарлагч хийсэн. Хүүхдийг хамгаалах олон ул- сын өдөр Миша зөвлөлтийн мянга мянган хүүхдийн га, рын үсэг бүхий урт цаасан туузыг «Хүүхдүүд энх тайв- ныг бүтээгчид» байгуулла- тын ерөнхийлөгч Патрицни Монтандонд гардуулж өгсөн. Америкийн таван хотоор яваад ирсэн Москвагийн су- рэгч Катя Лычёваг эх орон- доо ирэхэд түүнийг хамгийн түрүүнд тосч авсан сурвалж лагчдын дунд Миша фото зургийн аппараттайгаа зогсож байсан. Бас энэ оны долду- гаар сард Миша Зөвлөлт-амес- рнкийн «Артек» бүлгийн бү рэлдэхүүнд орсон бөгөөд сая- хан Москвад Америкийн үе тэнгийнхэн- «Хүүхдүүд энх тайвны багш» байгууллагын телөөлөгч гишүүдийг хүлээж авчээ. Тийм ч учраас Энх тайв ныг хамгаалах зөвлөлтийн хорооныхон пионерийн орд- ны интернацноналч клубийн хүүхдүүдэд хандаж, «Хүүх- дүүд энх тайвныг бүтээгчид» олон улсын байгууллагын урнлгаар Америкт хэнийг явуулах вэ? гэхэд тэд нэгэн зуугаар: Манай хүүхдүүдийг "төлөөлж АНУ-д Михаил л явах ёстой гэсэн билээ. Энх тайван бид бүгдэд, ялангуяа хүүхдүүдэд онц хэ- “рэгтэй. Тэгээд ч манай га- рнгийн хүн амын -бараг тал орчим хувийг эзэлж буйг б0- дож үзсэн Ч энх тайвны тө- дөө тэдний оруулах хувь нэ мэр ямар их ач холбогдолтой нь ойлгомжтой, Жил бүр «Хүүхдүүд энх тайвныг бү- тээгчид» байгууллагаас энх тайвны сэдэвтэй шилдэг шү лэг, зураг, зохион бичлэгийн эзэд--бяцхан зохиогчдод шаг нал олгодог. Житомир Люба Антошук шалгарч байсныг бид штэднэ. Катя Лычёвагийн явсан яь бас шагнал. Миша Соколов саяхан АНУ-д зочилж энх тайвныг хамгаалахын төлөө идэвхтэй сайн ажилласны учир 40 орны энх тайвны төлөө тэмцэгч үе тэнгийнхан- тэйгээ алдарт «Диснейленд» царкт очиж шагнуулсан билээ Тэрбээр англи хэлийг их сонирхдог хад америкийн . хүүхдүүдтэй уулзаад зөвлөл- үй хүүхдүүд энх тайвныг хамгаалахын төлөө юу хийдэг тухай ихийг ярьжээ, Бүх орны хүүхдүүд үерхэн нөхөрлөөсэй. Тэгж чадвал фид бас томчуудыг ч нөхөр- дүүлж юун магад. Ингэсний үндсэн дээр манай хоёр ор- хотын сурагч зургаараа сайн ны харилцаа сайжирна шүү 5Е дээ гэж Миша ярьж байна. Тийм ээ, томчуул ч, хүүх" 5 Б- шишийн 11 ИН шиш шиш ииииииии иииииИ 23165:1:17 шисёЖ н, энхчимэг П 4 эрээ. үерхэн но-5 - лаар ярилцав. УНШ-ХАЙЧИЛ-ХАДГАЛ АЖИЛДАА АШИГЛА ПИПНЕРИЙН И.ДЭВХТНИЙ БЗРГЧУЛ хичээЭэлм Шинэ жилийн баяр уг- таж хамгийн шилдэг ханын сонин шалгаруулах урал- даан бүлгүүдийн дунд зар- лажээ. Анги бүлэг бүр л өөрсдийн сониноо шалга- руулахын тул Эртнээс бэлт гэж эхэллээ. 6-гийн «Б» ангийн пионерүүд энэ та Гэтэл со- нины зөвлөлд чухам хэн хэн байдгийг мэдэх хүн гарсангүй, Харин хичээ” лийн жилийн эхэнд бүл- гийн сонины зөвлөлийг байгуулж байсныг л сайн санана. Бүлгийн сонины зөвлөл хаачиваа? Зарим бүлэг ийм явдал тохиолддог. Иймээс бүгдээрээ бүлэг бүлгэмийн ханын сонины талаар ярилцжья. Пионерийн бүлэг, бүл- гэм бүр өөрийн ханын со- нинтой, Сонины коллегийг бүлэг. бүлгэмийн цуглаа- наас таван пионерийн бү- рэлдэхүүнтэй сонгох бө гөөд гишүүн бүр ажил үүр- гийн тодорхой хуваарьтай ажиллана, Тухайлбал пио нерийн ажил ,сурлага, хи- чээлээс гадуурх ажил, ур лаг, спорт, зураг чимэглэ- лийн ажил гэх мэтээр ха- риуцна. бүлгэмд - | Коллегийн ажлыг редак: отдр удирдаж ӨнВИ ЭЭ 3 С. БОДООШ га, хэлбэр тогтмол гарал- тыг хариуцан ажиллана. Ямар ч ажлыг төлөвлө- гөөгүйгээр хийдэггүйн адил ханын сонинг хэдийд, юунд зориулан гаргахыг хичээ лийн жилийн эхнээс жил, Улирлаар төлөвлөж. бэлт- гэлийг урьдчилан хангана. Сонины материал бэлт- гэх ажилд аль болохоор олон пионер хамран орол- цуулахад бүлэг, бүлгэмийн пионе- рийн ахлах удирдагч, анги зөвлөлийн дарга, удирдсан багш анхаарах ёстой. Сонинд хэт ерөнхий зүйл болон хоосон урналга бичих нь хамт олны амьд» ралд ямар ч нөлөөлөл үзүүлдэггүй. Хамт олны амьдрал, үйл ажиллагааг байнга ажиг- лаж, түүнд зарчимч ДҮүГ нэлт хийснээр цаг үеэ ол- сон, хурц асууллуудыг дэвшүүлсэн: сонирхолтой материалууд нийтэлж Ч4- дах юм. Пионерийн ажил хэрхэн явагдаж, пнонерүүд НИЙГ мийн тустай хөдөлмөрт яаж оролцож байна бэ?, хамт олны болон пионе- рийн арвич хямгач байдал ямар түвшинд байна вэ? зарим сурагч пионерийн даалгаврыг яагаад хангалт 29592 өӨү(69-4гсч/С 10. биелүүлж, сурлагаар .. ТАМӨнЯнА! бах зөрх» "1111111111111111 чиж байна?, тамирчин су- рагчдын амжилт ямар бай? на вэ?, шинэ гарсан номыг бүгд уншсан эсэх зэрэг олон талт асуудлыг сони- ны коллеги анхаарч, со- нирхож байх нь зүйтэй, Зарим үед сонины сэ- дэвчилсэн Дугаар бэлтгэн гаргаж болно, Жишээлбэл хүүхдүүдийн сэтгэлийг эзэмдэж байдаг мэргэжил сонгох асуудалд зориулан «Ямар мэргэжилтэй болох вэ?» сэдэвт дугаар гаргаж болох юм. Үүндэг эцэг, эх шеф үйлдвэр, албан байгууллагын туслалцааг аваарай. - Түүнчлэн пионерүүдийг сурах хөдөлмөрт ндэвхжүү лах, сурлагын чанараа ахиулах, номтой нөхөрлөх сонирхлыг Өрнүүлэх, тэ- дэнд сургууль, олон ний тийн газар болон гэртээ дэг журмыг чандлан сахих хэвшил тогтооход ханын сонины гүйцэтгэх үүрэг чухал. Сонин гаргахын өмнө редактор зураачдынхаа хамт сонины макет хийж, ямар матерналыг хаана, . яаж байрлуулахаа тусгай цаасан дээр загвар гаргав. төлөвлөж, материалын да- рааллыг зөв тогтоож, 30- хистой байрлуулж батлагд- сан нэртэйгээр гаргана. Зураг чимэглэл 1111111111111111!!1 нь тухайн їИ0ПМ00ИЛИИ дугаарын агуулгад зохиц- сон, утга төгөлдөр байх бөгөөд сонины толгойн зур гийн доод талд бүлэг, бүл- гэмийн хаяг, он, сар,өдөр сонины дугаарыг бичнэ. Сонины дээд хэсгээр «Орон бүхний пролетари нар нэг- дэгтүн!», «МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэл- хэн байгтун!» уриа дуул- лагыг улаан өнгөөр, түүний доод талаар сонины нэрийг том үсгээр бичнэ. Ханын сонинд ажилдаа дүгнэлт хийж, цаашдын зорилгоо дэвшүүлсэн тэр- гүүн өгүүлэл, тэргүүний салаа, бүлгийн хамт олон, пионерийн тухай тэмдэг лэл, сурвалжлага, туршла- да, сэтгэгдлийг фото Ззу- рагтайгаар нийтлэх, сур- гууль, сум, район, аймаг, хот, улсынхаа хөгжилтийн тухай тоо баримт, ах дүү социалист орнуудын үе тэнгийн анд вөхдийнхөө ажил үйлс, туршлага, олон улсын байдлын тойм, ДУ тагдал доголдлыг шүүмжил- сэн дохно санамж, сонир- холтой материал, хошин шог гэх мэт хэсэг, булан- гуудыг ажиллуулна. Коллегийн гишүүд нийт- лэгдэх матернал нэг бүрт анхааралтай хандаж зарим хамт олон. пионерийг шүүмжлэхдээ тэдний сайн талыг мартахгүй дурдаж найз нөхдөө аль болохоор 8 гомдоохгүй байх нь зүй- тэй, Сонины зөвлөл ажлга бүлэг, бүлгэмийн зөвлөлд тайлагнаж, нийтлэл ,зураг чимэглэлийн. агуулга, .Ч9-, нарын талаар хамт олны, тэж ярилцаад ажилдаа хан- цуй шамлан орж явчих нь тэр, Хоёр суурь больё гэж ярилцжээ, Намсрай, Бат. мөнх, Пүрэвдорж гурав нэг суурь болж 500 хонь... Үлд: сэн гурав нь нэг суурь болж бас 500 хонь маллав, Ажил Зургаан хүү машиныг тэсч ядан хүлээдэг билээ. Гэр орноос нь, а х нь нөх. дөөс захиа ирнэ, сэтгэлээ илчилж амжаагүй охиноос ч захиа ирж болно »д18--2 йн уу? 97 хүүхдүүд са Сайн. 11111111 11111111) 01111 суралцах ал, «Оюутан-оюу. наа дайчилж олондоо тус- тай хүн болно» гэсэн үг шүү тэж нутгийн Өвгөд сурга. жээ, Шалгалтын Өдрүүд өн- төрөв, Тэд энэ оюутан ца. тийн хөгжөөнт өдөр хоногийн цэнхэр урсгалыг хамтран тэдэг ундарч гарлаа, Зуны -- .. туулж дээд мэргэжил эзэмш- Хүүхдүүд та нар одооноос й яахавФ Ба- дэлгэр цагаар услах, хариу- -- Та нар ч гялалзаж яв жээ. «Баярлалаа нам | 443- ”Э 30 өөд ямар гаас хөдөө нутгийн цэнгэг лах гэдэг цаггүй ажил, На- на аа, Нэгдэл даяар, аймаг саг минь... эх орон минь» буриипашшиишишиииишшишииииШШШИШШИШИНИННИ мэргэжил ззэмших билзэ гэж бодож суугаа. Униар татсан хаврын орой Урьхан салхи шивнэхдээ Удахгүй сургуулиа төгсөх авчээ, Нутгийн өвгөд хөгшид нхХлЛ тоон «шагхийсэн їхүүхдүүд юм» гэлцсэн аж. Мэргэд гэл- мар хадлан өвс бэлдэх, өвөл. жөө бууцаа засч янзлах, хавар төл хүлээн авах гээд эх төгсгөлгүй ажил давтаг дана. Бараг нэг жил тойров, даяар л шуугиж байна. Ийм сайн хүүхдүүдийг олд- сон дээрээ гээд бариад байж болохгүй, Та нарыг МХЗЭ- ийн урилгаар ХААДС-д тэж сэтгэлзэрээ хэлнэм. Энэ их ач тусыг хөдөлмөрөөрөө хариулна гэж бодном, 8. нэг, 3 Ондний тэй өвгөдийн амнаас ийм үг Даага далантай, бяруу бул. явуулахаар болсон... Уяхан сэтгэлийг хааш нь сонсох нь зургаан хүүд ямар Чинтай орох цагаан сарын Хөвгүүд баярлажээ, Харин ЛЭЭСЭН АЛБА дуудна вэ? ч шагналаас илүү эрхэм бай. шинийн нэгний үүрээр ТЭД яг явахын цагт нүдэнд нь -- Өнөө хоньчин хүү гэж Дуулах дуртай. Зарим жээ, анхны төлийн дуу сонсчээ, дарга болоод ирж... нь нх Дээд сургуульд ор- - -- Тэд чинь зургуулаа но... “аесл зхэвы. -3 МХЗэ.. ЯВ” 1 дарга болсон гэнэ лээ, ийн. и: т хөдөө орон нутагт ажиллана гэж бариж ( -- Тэгнэ тэгнэ. “Адтай байгаа нь мэдээж, Энд «Ил-. хүүхдүүд харагдсан юм. Говь. гээлтийн зам» хаана хүргэ- Алтай аймгийн Бигэр су- сэн тухай мынхан ингэж ярьжээ. ГПү- ХИ? 1, ИЛГЭЭЛТ- ИТГЭЛ НАЙДВАР ГЭСЭН ҮГ -- Манай аймгийн зургаан БУРФРОУ ТАВАН 22Д32НИЙН ДАВ| рэвдорж Чандмань суманд зургаан жил гаруй ажил. лаад Бигэртээ эргэж | ирэх нь энэ, Бүр нэгдлийн дарга ППИИППИПШЛИПР хүүхэд хоньчин болохоо мээн Ёй ачалог р болоод иржээ, Шилбүүр ба- сЬЖ Эргэн рин хонины хойноос гүйж Фэн Тэнүүн шэ17р36:227-л208 ханын, хүү хагдааа. М.Беоү хаан : : 2 - Уу ан зохион айгуула- - хэй заах Бах Е3 “огЭ8 За) 5548:м---2-35 срүан: дэмбэрэлтэд хэрэг нулимс цийлэгнэн хоёр жи- хаар ирэв, Эр хүн тугийг лийн сургууль даяар ийм -- Өгсөний нь л авья, ШҮҮ. Бурмаар шагнахаар лийн дотор ижил дасал бол- барьдаг, тугал ч хариулдаг яриа дэгджээ. Зарим нь ит- гэсэнгүй, зарим нь гайхан хоцорсон аж, Хаврын шал- Бид хариулж чадна шүү ит- гээрэй... Итгэх нэг хэсэг ” байлгүй яахав. «Учир мэ. урмаар шагна гэж ард түмэн ямар мэргэн хэлээ вэ? Зур. таан хүү «хариулж чадна» хэмээн төллөх 1000 сон хонин сүрэгтээ хоргодон байж билээ. Машин хөдлөв, Тэд «улсын минь чандмань эрдэнэ Улаанбаатараа» 3Зо- тэдэг энэ биз. Зургаан хүү бүгд дээд мэргэжилтэй бол. жээ. Д. Батмөнх аймгийн ХААУГ-ын орлогч дарга, Ц, галт дууслаа. Яргуй н дэхгүй хүүх, ийн га доль ЧВ саар) сонсогдсон Дээрх өгөөд хайран “малаа яйрац (ӨГСӨНД урам орж тэр хүчээ рих нь энэ. ӨӨвөрт нь н, (Очирбат Тайшир сумын нас ярна үнэн байжээ. болгочих вий дээ» гэж зовох РЗЭ ӨНчин ишигний гарзгүй дээд сургуульд сурах урилга мын үүрийн нарийн бичгийн Баасанжав, Очирбат, Бат бас нэг хэсэг хүмүүс бай. ОНД ОРЖЭЭ, Цаг хугацаа ус Яваа. | Урилга-улам «сайн дарга, Г, Намсрай аймгийн мөнх, Намсрай Пүрэвдорж лаа, «Нэг наст мал өгсөннь МЭТ Урсана, МХЗЭ-ийн ил- ажиллаарай гэсэн үг шүү үржлийн селекцийн улсын Р 5 дээр...», «Ээ дэмий гарын ТЭЗЭЛТийн эзэн Д. Пүрэвдорж дээ, станцын дарга... Бүгд л дар- ши Е Е Б Ё В В Ё В Ё Е Е Е нарын зургаан хүү «шал дагаж ам тосдоно» хэмээн азсын моринд дөрөөлж одов. МХЗЭ-ийн илгээлт гар- дуулсан хүн тэдний гарыг чанга атган -- Илгээлт гэдэг чинь ит- ая даах юм бод өгсөн дээр байх», «Дэмий дэмий хуц, ухна Өгсөн нь л дээр» гэлц- жээ, Гэтэл илгээлтийн эздэд мал өгсөн дуулдав, Мал мал- даа бүр хамгийн их малла. тэдэг нэрийн ард төл-100 хувь бойжуулсан гэсэн тоо харагдана. Улаан таван хо- шуу үзэгдэнэ, Г, Намсрай, Ц, Очирбат, Д. Батмөнх... ер нь бүгд адилхан, Нэрийн. хзэ ард улаан таван хошуу 5. ОЮУТАН-ОЮУНАА ГЭСЭН ҮГ Зургуулга оюутан болжээ. Малын эмч болохоор. дөрөв, та болжээ, «Ажил мэдэх хүү» гэлцэн нутаг усны нуруу түшсэн өвгөд баяртай угтав, Бигэр нутгаас МХЗЭ.ийн Төв Хо- рооны урилгаар тохойн чинээ тэд найдвар гэсэн үг шүү Гаа шаардах төллөх жил - онь, ЗОО техникч болохоор ЗУРГаан хүү сургуульд сур- дээ, хүүхдүүд минь гэсэн өрнээ Хэдийд өгсөн гэж бод- Зэв энх бананх лаа хоёр нь шамдан суралцаж на хэмээн мордож байсан юм, Сурагчийн ширээнээс, М0- Нта шгүү... Ё «., Очих маргаашийн бол гэр бүлтэй, үр хүүхэд. сургуулийн танхимаас сүр 3, УРАМ-УДААХ 4. УРИЛГА--УЛАМ Ч гэрлийг асаасан ТЭЙ өнөр өтгөн болоод эр- тийн бэлчээр зорьсон тэд- АЛХМЫН ЭРЧ ХҮЧ САЙН АЖИЛЛААРАЙ Оюутан цаг минь насны гэж ирэв, Пүрэвдорж цэцэг нийг ангийнх нь нөхөд гар- гаж өгөв, Төгсөлтийн үдэш- лэг... үдэлтийн өдөр... дурс. галт энз мөчүүдэд ч зургаан хүүгийн Зүрхэнд «Илгээлт гэдэг итгэл найдвар гэсэн үг шүү хүнэй э- н захиас ЭттБҮ-рл илээ ГЭСЭН ҮГ Ямар мал өгөх бол?| Би- ДЭНД Єр нь энэ нэгдлийнхэн итгэж нийгмийн мал өгөх юм болов уу даа хэмээн түгшиж суусан зургаан хүү- гийц сэтгэлд Өглөөний нар мандах 2ииг болов -- Төл бойжилт 100 хувь, -- Үйлдвэрлэлийн даал. гавар 100 хувь, -- Сүү цөцгийн тосны тө- лөвлөгөө ч биелсэн... Зургаан хүү хязгааргүй баясгалан... тэж дуулдаг. Оюутны до- Туур байрны шуугиант өрөөнд зургуул бужигнана, жилийг тэд ганзага нийлж туулж явна даа, Өвлийн ца- сан шуурганд ч, хонь даган бне биеэ нөмөрлөж явсан. шиг таван үртэй хүн. Ууган хүүхдээ Зэндмэнэ.Эрдэнэ удаахуудыг Нандин-Эрдэнэ, Сувд-Эрдэнэ, Манлай Эрдэ- нэ, Оюун-Эрдэнэ хэмээн нэр- лэв, Таван эрдэнийн аав илгээлтийн замаар явсан хүн. Таван хошуу малаа өсгөн 3. “АНХНЫ баяртад явав. Гэтэл нэг ӨДӨР Хаврын усан борооноо үржүүлэх үйлсэд гар бие АЛХМААС ЭХЭЛДЭГ -- За хүний урам байна, үзахалт шахам явдаг хоёр дөрөө харшуулан уруудсан С“РОЛЦОН хамт олноо удир. -- За хүүхдүүд минь хү Үзэж тарна шүү дээ, юэ Г АЗ 60 нэгдлийн дар- сүргээ эргүүлж явсан. Одоо Аж, зохион байгуулж явна. рзэд ирэв үү? 22) » -Нэр Ё 11 --99 довтлон (ай? оюутны байрны цонх шөнө. Таван эрдэнийн аав гэж ийм -- Гэрээ хүлзэж ав даа. байна, хор байна... 2208 м жин гэрэлтэж, одтой ханьсан ХҮН ээ. Өөрсдөө барьж чадна биз бөл нуруу, тоолбод 28 Тун ирлээ... гялалзаж байна. Тэнд зур- дээ. : нас чацуу зургаан хүү ин- дээ: гаан хөвгүүн эрдэмд шамдаж Д. ТӨРБАТ 101 ШИ ! Ш! ШИН ЦиИШШИ Ш ! Ши НАЙЗӨФӨНАЙЗӨНАЙЗ 1 Болдоо, Гамбаа хоёр бүр Оюун, Навчаа хоёр нэгдү- цэцэрлэгт байхаасаа үерхжээ гээр ангид орсон цагаасаа сай. Тэд одоо зургадугаар анги. хан үерхжтээ. Тэд одоо тавду- Хоёулаа сайн сурлагатан. Гэвч эмээ хоёрт үнэнийг өгүүлсэн- гүй. ч «Хэрэв чи найз л юм болд намайг хэнд ч бит- тий хэлээрэй» гэжээ. ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! хие! Та нар ярилдаарай! Оо шиг бусдын дутагд- Болдоо, лыг нууж «өмгөөлдөг» хүн гаар анги. Танай ангид хам- гийн сайн найзууд хэн бэ? гэ- хэд Юун түрүүнд Оюун, Нав- чаа хоёр л гар өргөнө. Яагаад гэвэл хэн хэнийгээ тэд ний найз» гэж боддог юм. Оюун нь тооны хичээлд гар- гуун сайн, Навчаа нь үнэнийг хэлэхэд тааруухан. Тийм бо- лохоор Навчаа нь хаа» гэлж хуулна. «Найз» юм чинь хуулуулах- гүй яахав дээ тэж тэр боддог ажээ. Оюун Ч гэсэн бас «Ми- «Найзын- гэрийн даалгаврыг үр- Нэгэнтээ л хүүхдийн орцны нь ханан дээр баахан эвгүй юм бичье гэж боджээ, Эхлээд «Болохгүй» гэж маргасан бо- лолтой, Болдоо нь «Болох- гүй», Гамбаа нь «Болно, яа- даг юм» гэсэн бололтой, Тэ- гээд Гамбаа Болдоо зүрх түгшин зогсож байтал нэг эмээ тэднийг 04. риад авчээ. Хоёуланг нь хөт- сайн байтугай онц сурлага- танд алдаа дутагдал байдаг л шүү дээ, Сайхь хоёр ангийнхаа нэг байраар очихдоо хоёулаа «Болно» хана зэрээчин, Гамбаа хоёр хэр зэргийн най- тухай зууд вэ? Энэ Ч бас баа ярилцах л хэрэгтэй юм. Өэр нэг баримт дурдья, Долду- гаар ангийн бололтой гурван бол охин цэцэрлэгийн сандал дээр сууж байлаа. Тэдний ха- рай жуугаар баахан охид явж өн- гөрөв, Чингэтэл нөгөө гурав үл таних охидын гутал, хув- цас, үүрсэн цүнх, үс гэзгийг бараг бү- тЭн цаг хөхрөлдөв. Д. Нацаг- доржийн «Хи--хи--Хин»-гийн аальгүй бүсгүйчүүд шиг хөх- рөлдөөд л хөхрөлдөөд л бай- сонжин шоолж маш сайн ойлгох хэр зэрэг сайн найз вэ? Гам- дутагдлаа давтсаар ирээ- ДҮЙД улсын хөрөнгөнд хүй- тэн цэвдэг ханддаг хүн бол- яана. Бас л орхизная. Та ман залгуулж, задалж яриа- Найз! Энэ үг асар их өргөн утгатай юм. Анд зайзын хол- боо ард түмний найрамдал болж хөгждөг жамтай. Ээд- рээтэй энэ эрин үед найз нө- хөр гэдэг үгийн утга учрыг хэрэгтэй. Соцнализмын дайснууд ч хо- шуу холбон «түншилж» бай- «Найз» нь болохоор «хуу- лөөд ангийн нь багш дээр ав- лаа. Сайхь гурав бас л «Най- на. Ашиг завшаан хайж, 2 тн сэй з.2-13-У-29 яврсан байна. зууд» бололтой, хэн ньч «Бус- амьдралд хор хүргэгч бүхан Навтаа айхавтар гомдоллон -- Хэн чинь хана балиа ЦЭВ болохгүй» (39 єр ганцаараа ХЯр, үСҮлцын р мд р: мээн хэлсэнгүй. Хэрэв хэн үйлддэггүй, заавал холбоо «Өв ийм найз байхдаа яахав» гээд царайгаа час улайлган гарч явснаас хойш хэд хоног Дуугарсангүй! Оюун үнэндээ айжээ, Түүнээс хойш гуйгаа- гүй байхад нь Ч гэсЭд ТООНЫ- хоо дэвтрийг байх юм. өгдөг болсон ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Дээр нэр дурдсан хоёр хэр зэргийн най- зууд вэ? Энэ тухай ярилцах л хэрэгтэй юм, Өөр нэг. жишээ туулсан бэ? - зураагүй, - Шучивн Энэ хоёрын нэг л зурж эрээчсэн, Хэдхэн н өмнө намайг хана угаахад зүгээр байсан, Эднээс өөр хүүхэд. орж ирээгүй гэж эмээ хэлэв, 4 Багш --ВБолдоо, чу зурсан уу? -- Үгүй! -- Ү 5 улм Болдоо Гамбаа- гэг й ЭОТОТОТ0ОтОтд дЗЭЗЭЭЭЗЭЭЭЗЭЭЭЭЭЭЛЭЭЭС ЭЭС нэг нь хэлсэн бол мөн «найз» биш болох байсан бо- хэн бэ? Чи хэнтэй, лов уу? Үе тэнгийн тэдгээр охид ч гэсэн сайхь гурвын найзууд биш гэж үү? ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Найз гэж УЧИртай вэ? ер нь ямар хүмүүсийг хэлдэг Залцгаа! юм бэ? Оюун шиг дэвтрээ анги л сүлбээтэн байдаг. Чиний найз хэрхэн найзлах ёстой вэ? Та нарын найзын холбоо ямар нандин зүйл дээр оршиж тогтнож, бат сууринд тулгуурлаж байх бүрууг засч, гуулж, залцгаа! Бод, ярилц, най- Булхайг илрүүлж хоцорсноо да- хойшдын нийгэмд хамтдаа хүрэхийн төлөө най- , “Гао өгсл тёН Ш лт? вээ тэз Дээд Ерөнхий команд. Константинов гэж хэн бо- лалын газар түрүүч Пиня- сов цахилгаан мэдээчнээр ажилладаг байв. Дээд ерөнхий командлалын газ- рын тушаал, захирамжуу- дыг фронтод явуулж фронтоос мэдээ баримт хү- лээн авдаг бөгөөд энэ аж- лаараа ч бахархаж зөвлөл- тийн армийн олон генера- лыг мэднэ гэнэ. Жишээл- бэл, генерал Жуков, Ва- снлевский, Рокоссовский, Конпев, Ватутин, Воронов... Гэтэл нэг удаа Дээд ерөн- хий командлагчийн шэр дээр ирүүлсэн цахилгаан мэдээг Пннясов хүлээн авч яаравчлан бичлээ. Бичиж дуусаад төгсгөлд нь цахилгаан явуулсан эЗ- ний нэрийг бичив. Цахил- гааныг Константинов явуулжээ. Пинясов: -- Константи- нов гэдэг чинь хэн билээ? гэж ихэд гайхав, -- Константинов? -анх ». удаа сонслоо, | Ингээд (лохыг асуухад нөхөд ньч хэн болохыг хариулж Рокоссовский, Конев, Ва- тутнн Воронов, генерал Жуковыг мэднэ. Харин Константиновыг мэдэхгүй гэлээ. Пинясов «Шинэ гене- Г.К.ЖУКОВЫН ТӨРСНЧИ 90 НАСНЫ ОйДьеэрс тоосоо хохо тахин хашин доод бодоод олсонгүй. Дахиад л Юрьег гэж хэн болохыг нөхдөөсөө асуулаа. Нөхөд нь ч хариулж чадсангүй. - Бид Василевский, Рокоссовский, Конев, Ва- тутин зэрэг олон генерал мэднэ. Харин Юрьев гэж байхгүй, энэ нэрийг анх ШИНЭ ГЕНЕРАЛ рал» гэж ойлголоо. Ингэж Константиновын нэрээр цахилгаан ирж | Констан- тиновын нэр дээр цахил- гаан явна. Пинясов шинэ генералын нэрийг мэдэх болсондоо бас бахархана. Хэсэг хугацаа өнгөрс- ний дараа Пинясов дахиад л шинэ нэртэй учирлаа. Түрүүч Пинясов Дээд Ерөнхий командлагчаас цахилгаан явуулахад Цца- хилгааны дээр |Юрьевт гэж хаягласан байв. -- Юрьев! Юрьев гэж хэн болохыг Пинясов бо- ВЛАДИМИР “ДЕЖИН Деннс бодвол сайн хүүхэд санжээ. Харин хүүхдүүд түүнийг ойл гохгүй шоолж инээцгээнэ Дє- вис тарган том биетэй учир эргэж тойрохдоо бүх биеэ- Нураган санасныг рээ хөдөлнө, Үүнд түүний буруу ч юу байх Вэ дээ. Хөвгүүд түүнийг цаашлуулж: Денис чи модны мөч- рөӨс дүүжлэгдээд үз дээ гэ- нэ. Үүнийг сонсоод тарган болцгор гараа зангидан зан- гаад л өнгөрнө. Үнэндээ үг, дуу цөөтэй хүүхэд, Денис шуудангийн марк цуглуулдаг байв. Түүнд ёстой олон марк бий. Сургууль дээр түүний- гээ алдахаас айгаад авч ир- дэггүй юм. Гагцхүү хэн НЭГ- тэй солих маркуудаа авч яв- даг ажээ, Тэр өдөр Денис маш ховор дөрвөн сайхан марк авч иржээ, Нэг нь азар ган тахианы зурагтай франц. үлдсэн нь ардчилсан германы марк байв, Ийм сайхан марк Хүүхдүүдийн хэнд нь ч байх- гүй учир Денис түүнийгээ? амь шигээ хайрлана, Саня хоёр маркаар нэгий нь сольё гээд ч чадсангүй. Би түүнд гурван марк өгье тэж хэлээд дийлсэнгүй, өө- рийнхөө маркаар гайхуулаал л байв, Үүнд нь Саня бид хоёр гомдож: -- Солихгүй л байхгүй юу? Харин чи мөчрөөс дүүжлэг- дээд үз дээ гэв, Денис буруу харж марнаа дугтуйнд нямбайлан хийгээл цүнхэндээ Нуухыг бид мэд- лээ. Тэгтэл хонх жингэнэж хХүүх- ДҮүүд ангиас шуугилдан гари- гаахал Пётр Иванович багш: -- Саня, Кирилл хоёр ул- дээд ангиа цэвэрлэ гэв, Бид хоёр үлдмээргүй л байлаа, Гэвч яая гэхэр модны үртэс зоргодос шүүрдэж эхэллээ. Тэгсэн чинь шалан дээр трак торын зурагтай дугтуй хараг дахад, -- Хүүе! Денисийн марк байна гэж баярласандаа би Дуу алдав, Саня ч бас баяр- - ОЛВН ДЭГДЭЖ Ирээд, -- Кирилд минь Хуваал- 2в 121577 7:18)| цаарай гэв. ЭГНЭЭ, ТЭГНЭ ГЭЖ Х3- лээд би маркийг халаасандаа хийлээ. Ангиа цэвэрлэж Дуу- саад гадаа гарлаа. Халаас- наасаа өнөөх дугтуйг гаргаж Би ч хамгийн ховор гоёийг нь авиа даа! гэлээ. гэлээ. гэнээ? Шударга биш гэв үү? Би олчихоод. биедээ нэгий нь үлдээж бо- лохгүй юу гэхэд минь үг та- салж, 2 -- Д.Сүхбаатарын нэрэмжит . Улсын хэвлэлийн өгүүллэл удаа сонсч байна гэлээ. Юрьев гэдэг нэртэй дахин дахин учрах боллоо. Юрье- вын нэрээр цахилгаан ирж Юрьевын нэр дээр цахил- гаан явна. Пинясов бас л шинэ генералын нэртэй боллоо. Өөрийнхөө ахлах даргад би зөвлөлтийн олон генералын нэр мэднэ гэж ярих дуртай. Дарга нь гє- нералуудыг нэрлэхийг Пинясовоос хүсэв. Пинясов: Жуков, Васн левский Рокоссовский, Ко- нев, Ватутин, Воронов, Константинов гэв. шини сс шинж Мин шинэ олив шин шинж эа шишиэл ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН ЗОХИОЛООС тэж эзэрэн Саня бодол болс- -- Би тийм үг хэлээгүй. Ер нь Денист өгсөн нь зөв гэж хэлэх гэсэн юм. Түүнийг ингэж хэлсэнд ичих шиг Ч болж сэтгэл нэг л эвгүй болов. Тэгээд хариуд нь би: -- Тэгэлгүй яахав. Чиний зөв гэв, Харин Саня тэндээс -- Маргааш түүнд өгье гэ- хэд нь Би зөвшөөрч, -- Маргааш л өгье гэлээ. Саня эргэн тойрноо гүйлгэн хараад цонхны хажууд очиж нэгэн хачин сонин зүйлийг олж харав бололтой, - Манай ангид Деннистэй хэн ч үерхдэггүй, Бидэнтэй ч марк солилцдоггүй хүн дээ гэхэд нь би, . -- Тэр ч тийм. Энэ бүхэн түүний харамчаас л болдо шүү дээ. 2 Харин гэдэг нь юу гэсэн үг вэ? Үүнийг Саня хэлсэн- Шах 2 1: 8.8 9. За, ХЭ Р АЖ Б.. ЖСРВИРЖ н йн. хэвлэв, ДЇ1-1131:222 49? тултт 1, Ч11111:58223 2 сОЛГ БУЛ комбинатад лэ - Хэд гэвээ? гэж -- Хэн гэнэ ээ? заргыгаа лавлахад: "1 - Генерал Юрьев давтлаа. Дахнад л дар нь ннээлээ. Пинясов 2: гынхаа давтаж асуугаа инээж байгааг ажиг. мэдээд зөвлөлтийн арми, генерал Константнинов Юрьев гэж байхгүйг ойл! голоо. Генерал Жуков э гээр нууц нэрүүдийг х рэглэж байжээ. Ий нууц нэр хэрэглэхийн у нь гэвэл фашистуу төөрөгдүүлэн хуурах, ге, нерал Жуков хаана бай! фашистуудад шал | байжэ э тухай мэдэж авлаа. пинл) совын шинэ генералуудын тухай ойлголт ингэж тай лагдсан байна. Б. ДАВГИЙХОРЛОО, руу хараад зогсчихов. Цон хоор хардаг ч юмуу, эсвэ хонгилд гардаг юм уу. Ёгр нь яахаа мэдэхийг болив. Н лээд зогсоод бид хувцасн өлгүүр тийш алхлаа, Хооро доо үг ч сольсонгүй. Бидний хэн хэнд нэг л ЭВГҮЙ, уйтгар тай ч юм шиг болоод яв чихлаа. Бид марк олоогүй н дээр байж дээ. Биднээс өө хүн олсон бол дээр санж. Хувцасны өлгүүрийн дэр гэд цонхоор харан зогсо Дєнисээс өөр хэн ч байсан гүй. Тэр цонхны тавиур дээг хамаг ном дэвтрээ дэлгэчих сэн харагдав, Деннисийн царай уйтгартай уравгар, нэг л өөдгүй. Бай» байн хоосон цүнхээ уудлах ажээ. -- Чи юугаа эрээд байна вэ? гэж биднийг асуухад. -- Маркнуудаа гээчихлэг гэж уйтгартай. дуу муутай хан хэлээд, -- Олдохгүй ховор учраад харамсах юм гэж нэмэв. Чу хам яагаад ч юм би түүний царай зүс, үгийг сонсоод т сэлгүй: -- Денис минь май, чини маркнууд энэ байна гээд дуг туйг түүнд өгөхөд сэтгэл их сайхан, хөнгөн ч юм ши болоод явчихлаа. Саня ч бас чвөөмсэглэн. Чиний хайртай ховор маркууд цөмөөрөө бий шүү сэв Денис баярлан шүүрч зваал дугтуйг залалж марку даа харлаа. Тэгээд ном дэвт рээ цүнхэндээ шалавхан хий лээ. Саня бид хоёр ч дэ лээ Өмсөхөөр явлаа. Бид нийг түүнээс салж цааш ал хахад Денис: -- Хүүхдүүд ээ! Хэн чинь маркийг олсон бэ? гэж асуу лаа. - Кирилл олсон юм Саня хувцсаа өмсөх зуур ха риулав. Би Денис руу харсаг ч үгүй. Гадуур хувцсаа өм сөөд бариу товчоо оролдо: байв. Тэгтэл Денис хээ миний дэргэд ирснийг бү мэд, ханцуйнаас чангаан, -- Кирилл, чи энэ ховоц маркийг ав гээд надад өгөв -- Чи чинь яаж байна за Денис хэрэггүй, хэрэггүй! - Ав л даа, аваач гэ: ннээмсэглэн, -- Би чамд баярласнаа илэрхийлэн бэлэглэж байгаа юм гэв. Тэр намайг авахаа өөр аргагүй болтол минь тул гаж Их дотно сайхан харлаа. Би ч бас хариуд нь тү 5 өнөөх солих тэсэн турва! маркаа бэлэглэв. ? 3 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ Ө9мев2 (2202) Ө ОРОН БҮЛ ПРОЛЕТАРИ НАР АР наВЛЭ: МХЗЭ-ийн Тав Хороо, Д.Сүхбаатарын нэээмжит МПБ-ын Тав Зөвлөлийн сонин МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАИГТУН! 1986 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 19. 9 БААСАНд ҮНЭ 10МмӨНГӨ | «СУРГУУЛИЙН СИСТЕМИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ТУХАЙН» ХОРООНЫ СЭДВИЙГ ХҮЛЭЭЖ АВААД БИД ИХ зай БаСХ диасЛЭЛИЙН ЗАРИМ ИЙН ИДЭВХТЭН, СОНГУУЛЬТНУУ, СУР- ГУУЛИЙН СИСТЕМИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ” ТУ- МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ СЭДВИЙГ СУРГУУЛЬ ХҮЛВЭН АНЫ, ЗУ: Бат АНГИ ХАМТ ОЛОН лээн 4 ДВИЙГ АМЬДРАЛД ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ИХ. АЖЛЫН ГАРААНД ГАРСАН ТУХАЙ САНАЛ ХАЯН» солилцлоо. МАХН-ЫН ТӨВ БОЛЬ ко СЭ шар золЬ ҮҮРЭГТЭЙ ЕРсоЕ2) 719) 18. 5 СУРГУУЛИЙН ЭВ- БАЯРТАЙ БОДЛОО Манай пионерийн бүлгэм «Лениний үйл хэрэгт үнэнч байж Октябрийн орны анд нөхдөөсөө суралцья» урна- тай. «Залгамж үе» аянаар авсан үүргээ амжилттай хэ- рэгжүүлэх, аяны явцыг эр- чимжүүлэхэд гол хүч болсон шинэ га барил, тэргүүн туршлагын эрэл хайлт хийж байна. гуультны хэрэгч дүгнэс: ны идэвхийг Бүлгэмийн хоног бүр манлайллыг ажил нээр хамт ол- дээшлүүлнэ. зөвлөлөөс долоо зохион байгуулдаг идэвхтний хичээлийн сэдэв, агуулгыг баяжуулж чухам ямар хэлбэрээр явуулах та- лаар урьдчилан санал Ссо- лилцлоо. «Биеэ зөв авч явах соёл», сонгодог урлагийн тухай ярилцлага, урлаг спортын өдөрлөгийг идэвхтнүүд . ха- рнуцан авч бүлгэмдээ шинэ хэлбэрээр зохиож эхэлсэн нь пионерүүдийн талархлыг хү- лээж байна, Баатарчуудад халамж үзүү- лэх ажлыг бүлгэмийн зөвлө- лөөс онцгой анхаарах болно. Баатарчуудын баг идэвхтэн. сонгуультан, шионерүүдийн байнга очиж ажиллах тодор- ХОй обьект юм. Баатарчууд дүү нар маань биднийг цаг ямагт хүлээж байдгийг пио- нерүүд сайн мэдэх ёстой, Орон сууц болгонд янз бү- рийн насны хүүхдийн бүлэг, тимурчүүдийн баг байгуулж пионерүүд удирдагчаар ажил- лана. Индүү, гар чийдэн, цаг зэрэг ахуйн хэрэглээний эд юмс засах дугуйлан Ххи- чээллүүлж хүүхэд бүр Ссу- ралцана. Бүлгэмийн зөвлөлөөс ТМС-ийн сурагчид пионерүү- дийн уулзалт зохиож ойр дотно ажиллах талаар ан- хаарч байна. Учир нь ирээ- “тлдүйн мэргэжлээ сонгоход тустай юм. Д. СҮРЭНЧИМЭГ Нийслэлийн 132 дугаар гуулийн инонерийн МЭ-үжэт зөвлөлийн дар- Манай бүлгийн пионерүүд нөхдийнхөө шаардлагыг заа- вал биелүүлдэг хэвшилтэй боллоо. Өөрөөр хэлбэл бид бие биедээ тогтмол шаардла- га тавьж, дутагдлыг мэдсэн хэн ч дуугүй өнгөрч болох- гүй гэсэн уриатай ажиллаж байгаа юм. Ийм хамтач, нө- хөрсөг, санаа нэгтэй бүлэг болоход пиОнарний “ИДЭВХТ- нүүд их үүрэгтэй. Хамт ол- ныхоо итгэл, цайдварыг хү- " лээж бүлгийн дарга, бүл- гийн зөвлөлийн гишүүн, са- лаан дарга болно гэдэг сай- хан хэрэг. Тэд ямагт шинийг санаж, сурлага хөдөлмөр, Урлаг спортын амжилт гарга- хад хамт олноо манлайлах ёстон. Манай бүлэг долоон нас- тай сургуульд орох цэцэрлэ- гийн дүү нартаа, сургуулийн- хаа бага ангийнханд туслах талаар тодорхой төлөвлөгөө гаргалаа. Бид шеф цэцэрлэ- гийн дүү нарынхаа байнгын туслагч болж, тэднийг жин- хэнэ сурагч болоход нь сайн тусална. П. ЛХАГВАСҮРЭН 21 дүгээр сургуулийн 6- гийн «В» ангийн бүлгийн дарга. Бид математикийн гийрүүлсэн сургалттай ан- гийн ХЗЭ-ийн үүрийн ги- шүүд. «Улсын тэргүүний ХЗЭ-ийн үүр» болох үүрэг аваад ажиллаж байна. Сурлагын чанараа ахиу- лах, бүлгийн удирдагчаар ажиллах, баатарчуудын багт халамж үзүүлэх, - ХЗЭ-ийн гишүүний манлайллаа хэр- хэн өндөрт өргөх талаар су- рагч бүр үүрэг амлалт авсан билээ. Гишүүдийн манлайл- лыг сар бүр дүгиэж байр эзлүүлдэг. Бидний хувьд ХЗЭ-ийн үү- рийн бүх гишүүдийн хурал онцгой үр дүнтэй болох ёстой, Түрүүчийн хурлаас сонгогд- сон комисс дараа сарын хур- лын бэлтгэлийг хангахаар эл хион байгууллаа. -- Сарын хугацаанд Ч - хам хэнээс болж ямар ажїж тасарсан, үр дүн муутай бол- сон, хэн манлайллаар хоцор- сон, зэрэг дутагдлыг илэн далангүй шүүн ярилцаж ажилдаа дүгнэлт хийж байна. Өнгөрсөн хичээлийн жи- лийн 1 улиралд сурлагаар 81,8 хувийн чанартай бай- лаа. Энэ жил 061,5 хувьд хүрлээ, Бид цаашид сурлагын ча- нараа 72 хувьд хүргэхээр сурагч бүр тооцоотой үүрэг авч ангидаа «Сурлагын бол- гүнз- золт групп» байгуулж эх- лэв. Эвлэлийн гицгүүн найз нар аа! МАХН-ын Төв Хорооны П бүгд хурлын шийдвэрийн шүүмжлэлтэй е! ППИ Пи ЛОВЭИЛЭШЛТТЛШБЛЫГ ЭЭЭЖЭЭГЛЭ25 хэлнэ. Тэд маань л амьд- хүүхэд гэж. дэвтрийн нэг Хариулт: Ирээдүй хойч у ралын наад захын ухаан хуудсанд 10 өгүүлбэр бич- үс өөрөөр хэлбэл ХХ| зааж сургасан. Тэднээсээ дэг байсан бол 12 өгүүл. Зууны малчдыг бэлтгэх 1 хөдөлмөрийг хайрлах, бэр болгон зай мөрийг на- явдал бидний сэтгэлийг с-----ттттсслэшшшаа ахас ихсийг хүндэтгэх сэт- рийн тооцож бичиж чалдаг зовоож, санаа тавих асууд ы гэлийг өвлөн авсан, Ха- тийм хүүхдийг хэлж бол» лын нэг болж байна. рин сургуульд ороход анх но, Ер нь арвич хямгач Миний бодлоор, сэтгэ- Хүүхдүүд ээ! Манай со- дөлмөрөөс эхэлнэ, Миний тосож авч «А» үсгийнац- зан хүүхэд та нарын дэв- лийн унаган малчин бий нины уулзалтын танхимд том хүү одоо 8 настай. гийг заасан багш маань А. тэр номдоо хэрхэн ханда.- болгохын тулд дөрөвдү- та нарын урилгаар БНМА Аливаа ажилд хамгийн ой- Шагдар. Зөвхөн сургуу- Хаас эхэлнэ шүү дээ. Хан гээр ангиас нь мал дээр У-ын хөдөлмөрийн баатар, рын туслагч минь болдог. лийн танхимд хичээл заа- Галуун элбэг байдал, үл гаргаж мал маллагааны лан хоньчин Ц. Намхайнямбуу Ер нь тэгээд хүүхдүүд даг хүн л багш гэж ойл- тоомсорлох үрэлгэн зантай хөдөлмөрт сургах нь зүй- хүрэлцэн ирээд байна. маань насаар бага ч, гэр- гож болохгүй. Миний болгодгийг хүүхдүүд минь тэй. Гэхдээ мэдлэг 0о- «Пионерийн урилга» тээ хөдөлмөрийн нарийн хувьд ажил хөдөлмөрийн бодож тунгааж яваарай. ловсролтой малчидтай бо- буланд хүүхдүүд та нас хуваарьтай. Жишээлбэл, дөрийг олгож өгсөн хү- Асуулт: Та багадаа яаж |. ЛОХЫН тулд эчнээ сурах раас нрүүлсэн асуултад Ц. аргал хомоол түүх, үнээ мүүс бол Д.Санжжав, Ган- тоглодог байсан бэ? бүх бололцоогоор хангаж Намхайнямбуу харнулж, ивэлгэх зэрэг. баатар нар. Тэднийгээ бас Хариулт: Хүүхдийн тог- ӨГӨХ асуудлыг сум орон ярилцах болно. нутгаас анхаарч, тусгай яэлиэээээ сургалтын программ, су- Асуулт: Ко-паг Ёл: ! рах бичиг ч гУсХэн балс хүүхэдтэн гэж дуулсан. Асуулт: Улаан бүч зүү- Хүүхдийнхээ хүмүүжилд СУР ЛАГ ЫН сэн Бь үеэ дурсахгүй юу, онцлон юу анхаардаг вэ? лаан бүчний утга учир Хариулт: Эцэг өвгөдөөс М , кВмо» юунд орших вэ? мннь өнөөгийн бидэнд ДЭВТРЭЭС Хариулт: Пионерт эл- уламжлан ирсэн «Эрхийг сэж улаан. бүчний эзэн сурахаар бэрхийг сур» гэ- 7 болсон тэр үе хүүхэд сэн сайхан сургаал үг бай- ИРЭ Э ҮЙ ЧИНЬ ахуй насны хамгийн баярт даг. Миний хувьд бага нас дурсгалт мөч. Улаан бүч- минь хонины | бэлчээрт тэн өнөөдрийн пнонерүүд Хурга хариулж, хөл нүц- ЖАРАР НА та нар эх орны ирээдүйн гэн өссөн. Хөл нүцгэн гэ- эзэд. ХХЇ зууны иргэд. хээр ядуу дорой амьдрал: Иймээс улаан бүчний эзэн тай байж авла уор бо- тн-нгттнэс- -- сурагч байх үеэсээ ирээ- дож |магадгүй. чир нь : йнхээ төлөө санаа тавьж Үүндээ биш. Бид гэртээ Асуулт: Малиин больё нэг багшаа гэж бодож, лох их учиртай. Яаж доо Зо лготой чиглэлтэй, сэр- олуулаа. Гэсэн ч товхий- гэсэн хүсэл танд хэдийд, хайрлан хүндэтгэж явдаг. лож байгаагаар нь тухайн | Гэлэн цовоо, талын дөл сэн амьжиргаатай байсан. яагаад төрсөн бэ? Ер нь хүний амьдралд хүүхдийн хүсэл мөрөөдөл, шиг үргэлж дээшээ тэ Ш Э” Аав ээж хоёр минь амьд- Хариулт: Нутгийн өвгөд «Багшаа» гэж дуудаж, ба- түүний орчны талаар то- мүүлж, явах учиртай. Али ралын хар ухаантай хү» хөгшид «Малд нүдтэй хүү» Хархан дуурнах хүн олон дорхой ойлголт авч ООЛНО. | ваа хүн ажил үйлсээ үнэ- мүүс. Тэгээд ч биднийг гэж магтах болсон тэр тохиолддог, БЭнВҮХ ГҮЙ ХӨ, ӨССӨН . дүүддэр шалгуулдаг шал- хайраа дотроо халаа гад- үеэс. Мал хариулах, малч- Асуулт: Арвич хямгач (бид мал маллагаа, “МАЛЧ- | рууртай байдаг. Пионер та наа гэдгээр өсгөсөн. Үү- ны хөдөлмөр л надад хам- хүн гэж ямар хүнийг хэ- Ны зан үйлийг харуулсан нарын хувьд хөдөлмөрийн ний үрээр л бид хар бор гийн ойр дотно бусад бүх лэхвэ? Энэ т ярнач, ТОГЛоОМООр НХЭВЧЛЭННААД чинь үр дүн сурлагын дэв- ажлаас хойш суудаггүй мэргэжлээс ойлгомжтой Хариулт: Өнөөгийн бид Яаг. Одоо ч мөн ялгаагүй тэрт багшийн тавьсан дүн хөдөлмөрийн хүмүүс болж байсан. Харин нутгийнах нам, засгийнхаа хайр ха- ХҮҮХДдүүд маань ингэж л юм. Хүн аз жаргал, сайн хүмүүжсэн.Ингэхээр Ч дүү нарын магтаал урам ламжаар хангалуун сай- тоглодог, Би багадаа шил- сайхан ирээдүйгээ ажил мөн өөрийнхөө хүүхдүүдийн хайрлаж “сэтгэлийг минь хан амьдарч, аж төрж бай. бүүр унан, шулал, аархс ТОГ-о хөдөлмөрөөсөө олж авдаг. хүмүүжилд, хөдөлмөрийн шуудруулж өгсөн гэж на. Гэвч болгосноос 9ЮХ бүр ч их дуртайсан, Миний хувьд, аз жаргал ан- хэлж болно, Тэгээд дөрөв- гариглаж хям: , бай- Асуулт: МАХН-ын Төв алдар хүндээ хоттой хони- хаардаг, Ер нь хөдөлмө- дүгээр анги төгссөн жилээ. гаагийн зоргоор хэрэглэж, Хорооноос гаргасан «Сур- ноосоо олсон, Тэгэхээр рийн хүмүүжил бусад бүх сэтгэлийнхээ дуудла- гүрж болохгүй. Арвич хям- гуулийн системийг боловс- хүүхдүүд та нарын сурла- хүмүүжлийн үндэс с: гаар хонины бэлчээр зорь- гач байна гэдэг нь өөрөө- ронгуй болгох тухай» С93- гын дэвтэрээс алдар нэр, болдог байх. Хөдөлмөрийн сон доо. сөө харамлаж хадгалахын дэвт малчны залуу халаа ирээдүй чинь харагддаг хүмүүжил гэхээр бүр тус- Асуулт: Багш нарынхаа ч нэр биш, Харин байгаа- бэлтгэх асуудал дэвшүүл- гэдгийг бүү мартаарай, гай том юм бодож болох- тухай яриач, гаа зөв хэрэглэж, хэрэг- сэн. Энэ талаар таны са- тэ шинж гүй л дээ, Энэ чинь гэр “Хариулт: “Анхны багш цээгээ зөв тооцож сурна нал. Малчны залуу халааг эмдэг: ТЕ255 орны наад захын ажилхө- гэх юм бол аав эзэжийгээ гэсэн үг. Арвич хямгач яаж бэлтгэх вэ? Д. САРАНТУЯ 10 Г”, О ОГОТОТО”ОТОРО”О”О ТО"ОГОГО”О"О”ОГОтО"о"С"О”о"о"о”О" СОО ХӨТӨЛИЙН ӨГЛӨӨ , ШИНЖЛЭХ УХААН, (БЯЦХАН ТЭМДЭГЛЭЛ) дт ТЕХНИК, ӨСВӨР ҮЕ | ӨСВӨРИЙН ТЕКШИКЧ- ММ) үзэсгэлэнг үзлээ. Сурагчдын хийсэн авто, усан онгоц, сансрын тех- никийн загвар, «Мяу», «Ну погоди» зэрэг элект- рон тоглоомууд Ххүүхдүү- ДиИйН сонирхлыг ихээхэн татлаа, Үзэсгэлэнгийн тан «...ах, эгч нар маань хоёр- хон цагийн дотор бүх тог- лоомуудыг засаад өгчих- лөө. -- Миний утас ажиллаж байна. Ээжтэйгээ. утсаар ярья, -- Машинаа унаад гэр- Тэнгэрийн дорнод хаяа улайран байснаа төдхөн ҮҮ- рийн цагаан туяа татав. Хөтөлийн хотхоны цемент шохойн комбинатын өндөр хөл хөдөлгөөнгүй, Гэтэл тараад ирсэн юм бэ? ч эхэн сарын суралцаж чадна, бүтзэн бай- туулах хөдөлмөрийн талбарт ч амжилт гаргаж чадна гэж бодлоо. Юу гэвэл тэд өглөө нойр- яндангаар саарал утаа эгц моглож,орондоо хэвтэх зурш- дээшээ босох нь дуунаас лаас хэдийнэ салжээ. ё .. хурдан агаарын хөлөг хэө- Бас хүйтэнд хөрч, холга- 0110Р рӨн нисээд өнгөрөв үү гэл- зар амьсгаадан гүйхээс тү- тэй, Жижүүрийн ганц нэг» вэгшээхээ больсон байна, хэн ХВхээ үйлдвэр, Ё ан Энэ бол дэг журамд “эрж, суу! хороолол хоёрын цаж, тэсвэр хатуужил Тоглоомоо барьсан цэ- (МММ) үзэ нийг үзсинэгг к-----ӨйНЫ. хооронд зөрөлдөхөөс өөр амьдрал, хөдөлмөрт оөрс- дийгөө бэлтгэж байгаа дуу- риналтай сайхан үйл хэрэг. звӨрдэнэтийн замаар од- сон хүүхдүүд яг нэг цагийн дараа тэр замаараа гүйн ирцгээлээ. Бид тэднийг то- сон уулзав. Спортын мастер Сүхбаа Хөт химаас гарахдаа «Том бо- тээ харья» гэж шулганал- агаар жиндүү хүйтэн ч цэ- Өнгөрсөн хавар «Залгамж- Ерөнхий эмч-АЙ ёо док- лоод өсвөрийн техникч ах Дах нь өхөөрдмөөр хөөр- ЭэХЛржсррэгыаал хэсэж жи Зэ д эл 1-1 тор хүүхдүүдийн тоглоом эгч нар шигээ төрөл бү- хөн. раар цээж дүүрэн амьсгалж гүйж ирж, МАХН-ын Х нэг бүрийг анхааралтай рийн техникийн загвар з0- ЗХУ-ын | Новосибирск Биоэх эй үү: гүйж байгаа их хурал угтаж ““Бохэх (үзээд, мэдрэл, үе мөч, ХИОН бүтээж сурахсан» хотын Залуу техникчдийн иш шил ЭР эхэс Нэг багийнтай Тус клу- зэв эрэ л нэ” танан Р ЛЖ над ай сал ан-ийТ Ло Ий сс төрөн : бынхэн МАХН-ын ХЇХ их дох нарийн мэргэжлийн ”РИЛЧана. хиоп явуулсан «Өсвөрийн «Сургуулийн » системийг хурлын жил 6000 км гүйх эмч нарт үзүүлэв, эмчлүү... Цэцэрлэгийн дүү нараа хехиинт--Ай ёо доктор МАХЬ-ын Төх Ховьлухай» Бэр ДДЭЭгнс “Экгн х мэх талаар зөвлөөд, нарт ҮЛГЭРийн хотхонд З0ЧЛУУс багачуудын ДУНД» бЭДЭВГ дэвт «Суралцагчдад шинж. сангийн аж ахуйгаар гүйж ЭРэн зуйн ЗВ, ххэ» ммнэснэлдэн энэ өдөрлөгийн үеэр 1, 85 лэх ухаан, мэд- аялахдаа намын нх хурлын - Үзүүлэв, Киноны дараа дугаар цэцэрлэгийн 100 лэг, хөдөлмөрийн бэлтгэл сурталчлах, өвөл- Автомашин, зэмч» нар тоглоомуудыг й » бие жөө, хашаа хороо засах зэр- “сийллгнй- 807 н эмчилсэн “Ор Н эрлийн бялдар. зрүүл энхийн хү- малчдад тусалсан байна. лоомуудыг . мэргэжлийн ХЭРХЭ Тухай зассан юм. . 1 й холбож онгол, зөвлөлтийн. ард эмч нарт хүлээлгэн өгөөд үлмэд, “тоглоомоо | хайр тэж сана- “түмний найрамдал, хамтын өсвөрийн техиикчдийн бү- хас» Бө гээд тэжээ Б. ГОМБОСҮРЭН С) ханн ЭҮгиэХ хээ 6 ажиллагааны талбар кл й С) Энхийн хүмүүжил ол» Хөтөлийн хотхоны өглөөий тээлийн « Манай өгөхөд хүүхдүүд баярлас- (ЗТО-ны багш) гоход өглөө хамтол- хүү клубын Е9 эхэлж, ОдодододОхОООХО ОХОХОГОГОТОТОРО”ОТОТОТОТО”ОтО"О"О"ОТО”О”О тай юу байх билээ мау6: Тэн байгуулах нх ажилдал . - | 20007 ХУүХДҮҮЛ эрүүл, чийрэг өсч ордог, г. 6: гудилАРЛЭХнн -г-эр Сүлд модны наадам болох танхимыг энх тайван найрам- дал нөхөрлөлийн сэдэвтэй зураг чимэглэлээр чимсэн байна, Танхимд өвлийн өв- ген, ойн олон амьтдаа да- гуулсаар өрж ирэхэд нийтээр алга ташин угтана. Өвлийн Өвгөнийг пнонер сурагчидтай мэндэлсний да- раа хуучин он түүнийг тус- гай сандалд урьж суулгана, Хуучин он, арван хоёр сар- тайгаа хамтран | хөгжилтэй тоглоом тоглуулна. Нийтээ- сүлд модоо тойрон бү- жиглэнэ, Бүжиг дуусмагц хуучин он босч өвлийн өв- гөн, үзэгч, инонер, сурагч- дад хандаж энэ жилд болсон үйл явдлын тухай болон ам- Е жилт бүтээлийн тайлангаа тавина. Сар бүр гарч тай- З5 лагнах бегөөд пионер сурагч- 5 дын бүлгэм дугунлангийн - гишүүд урлаг уран сайхны тоглолт үзүүлнэ, Сургуулийн- хаа сурлага хөдөлмөрийн ололт амжилтаас товч дур- дана. ХУУЧИН ОН В Энх тайвны жил 8 “Эрхэм миний бие Сурлага хөдөлмөрийн онцчууд Урлаг, спортын медальтнууд та нарт Сурлагын чинь дэвтэр Онцоор дүүрч Хөдөлмөр бүтээл чинь Амжилтаар бялхаж явахын Өлзийтэй сайхан ерөөл Өргөн дэвшүүлье. Ариун энхийн билэгдэл Ах дүү арван хоёр сар минь Амжилт бүтээлээ ярилцья Ахин дэвших жилтэй золгох гэж байна. Б НЭГДҮГЭЭР САР Он жилийн эхний сар Ололт амжилтын эхлэл гараа Нэгдүгээр сар Миний намтрыг нээж үзье Нэхэн санацгаая Кубын хувьсгалын ялалтын өдөр Кампучийн үндэсний баяр болж Хүн төрөлхтөн Хөнөөх цөмийн зэвсэггүй Хорин нэгдүгээр ЗУУНД шилжих Хосгүй сайхан санаачилгыг Их Лениний нам Энэ дэлхийд дэвшүүллээ. Газарт ч, усанд Ч Гариг, сансарт Ч Цөмийн дайны аюулгүй Цөмөөрөө энх амгалан амьдарцгаая! гэж Михаил Сергеевич Горбачев гуай Манай гаригийнханд уриаллаа! (Энэ үйл явдалтай холбогд: сон тоглолт бол- но.) (Хөгжилтэй засгөгүр ний- тийн Дд лиа ХОЁРДУГААР САР Их жанжин Сүхбаатарын Хорвоод мэндэлсэн сар Эих сүрэгтэй Малчин түмэн Магнай тэнэгэр Золгосон баяр: Аугаа Лениний ХХҮП их Хурал нээгдэж Ирээдүйг Ардын армийн мэндэлсэн "ч сар Ээжийн баярын найман Энх хаврын улирал Надаас эхэлдэг жамтай. Өсвөрийн төлчин» уралдаанд Пионерүүд бид жигдэрч х 150 46 эУ12» О Малчны хот, сүргийн бэлчээрт Мянга мянган төл хүлээж авлаа. (Хошин шогийн тоглолт болно) ДӨРӨВДҮГЭЭР САР Ижлийн цэнхэр хөндийд Ильнчийн мэндэлсэн сар Эрин зууны сод манлай, Бүх нийтийн субботиикт дуудсан уриа! Дөрөвдүгээр сар би Дүүрэн нартай гуч хоногтой. Эх орноо хөгжүүлэх Ирэх таван жилийн Үндсэн чиглэлийн төсөлд Ээж аавтайгаа та нар Санал бодлоо нэмэрлэлээ. Энх тайвны элч болж Натя Лычёва Зөвлөлүүдийн орны хүүхдийн Зүрх сэтгэлийнх нь үнэн 5 үгийг Америк жаалуудад хүргэлээ! (Зурагт хуудасны урал- даан дүгнэнэ) ТАВДУГААР САР Эв нэгдлийн баяр Их ялалтын баяр Улаан бүчтэний баяр Урагшаа тэмүүлэх баяр Тавдугаар сар миний Та нартай хамт бүтээлцсэн Намтрын хуудсыг дэлгэе. Наашаа болоорой хүүхдүүдээ Түүхийг товчилсон хурдаар Түмнээ удирдан жолоодсон Манай намын Манлай намын Арван есдүгээр их хурал. Амжилттай боллоо. Урагшлах хөгжлийн алхаанд Улам эрч хүч нэмж Сайхан ард түмнийхээ Саруул ирээдүйг тодорхойллоо. (Сургууль, сурагчдын амьдралыг харуулсан хо- шин шог, урлагийн тоглолт болно) ЗУРГАДУГААР САР Хүүхэд бидний баяр Хөдөлмөр зуслангийн баяр Зургадугаар сар миний. Найртай сайхан өдрүүдэд Зураг хуар шиг байгалийн Нарлаг дулаан бэлчээрт Хүүхдүүд та нар Хонь хариулсан. Хүлэг морь унаж Малчны хотонд очсон. Намын их хурлын төлөөлөгчтэй Хүүхдүүд та нар Хөдөө очиж Хонь саалаа Холбож сурлаа Үнээ саалаа Өрөм ааруул бэлтгэлээ. Үйл хатгаж сурлаа Шинэ жилийн сүлд модны наадмын үлгэрчилсэн »- ХӨТӨЛБӨР :.-----.. юм. (Цэцгийн баглаа хийх тэмцээн явуулж дүгвэнэ. Бүжиг наадам явагдана). ДОЛДУГААР САР "Ардын хувьсгалын ойн баяр Эрийн турван наадмын өдөр "Аз жаргалаа эдэлсэн түмний "Ая дуу эгшиглэсэн сар билээ, Хурдан морины нуруунд Гийнгоо дуу хадаж Хулсан ташуур ширвэсээр Торгон жолоо Өргүүлсэн Хүүхдүүд та нар Наадмын нэгэн од билээ (Урлагийн тоглолт болно, Бүжиг явуулна) , НАЙМДУГААР САР Наймдугаар сар Хөдөлмөрийн сар Эвлэл ахын төрсөн ойд Их бүтээлийн бэлэг барилаа. Эрдэнэтийн тэнгэр дор Их наадмын дуу ХУУР цалиглаа. талбайд десант буулгаж Улаан бүчтэн та нар шамдлаа ЇїШирхэг үр газар гээлгүй їїнжир тарна хурааж авлаа Гар тэжээл бэлтгэхэд та нар Ургацын Гар хумхилгүй сайн оролцлоо. Өвс хадлан авах ажилд Ч Өөрсдийн хувь нэмрийг орууллаа. (Хөдөлмөрийн улирлын дүнг гаргана. Аварга чно- нерүүд амлалт үүрэг авиа). ЕСДҮГЭЭР САР Долоон настай жаал хүү Догдлон догдлон хүлээсэн Мөнгөн хонхны ДУУГ Мөрөөдөн мөрөөдөн баяссан Есдүгээр сар би байна. Энх тайвны хичээл Энэ бидний хүслэн. Тооцоолон бодох компьютер Их сайхан хичээл Алаг үрс биднийг Амьдрал хөдөлмөрт бэлтгэх Ачит намын заалт Урам зоригийг бадраалаа Сургуулийн системийг боловсронгуй болтох Сэдвийг бүгдээрээ хэлэлцэн Санал бодлоо нэмэрлэж Саруул танхимд орлоо. (Баатарчуудын тоглолт . Бүжиг хийнэ). АРАВДУГААР САР Насан үүрдийн бахархал Их найрамдлын уламжлалт баяр Эрдэм мэдлэгийн оньсон түлхүүр Их Лениний хэлээс суралцаж Зөвлөлтийн улаан бүчтэний туршлагаас Цуцалтгүй эзэмшиж авлаа. (Зөвлөлтийн дуу дуулаач. дын тоглолт болно. Орос хэл дээр шүлэг уншина, бүжиг хийнэ). АРВАН НЭГДҮГЭЭР САР Аврорын буун дуунаар Ажилчин тариачин босоц! Энэ дэлхийн хүмүүст Энх жаргалыг авч ирсэн Октябрийн баяр. Анхны улирлын дүнгээ сонсож Алдрай бяцхан баатарчууд баярлалаа. Урлагийн болно. ЖУ уралдах дүгнэнэ. АРВАН ХОЁРДУГААР САР Амжилтаа ахиулж Ололтоо бататгах Арван хоёрдугаар сар. Сүлд модоо тойрч Шинэ оноо угтах баяр. (Бүжгийн дугуйлангийн сурагчдын тоглолт болно. Сүлд модоо онцоор чимнэ), ӨВЛИЙН ӨВГӨН Их сайн байна, хүүхдүүд минь Ирээдүйдээ итгэлтэй ? алхацгаа, Та нарынхаа ажил үйлсийг сонсоод Магнай хагартлаа баярлаж байна. (Өвлийн өвгөн хуучин оныг дуудаж онц сурлагатан ино- нер сурагчдад бэлэг гар- дуулна), Тэгтэл Арван хоёрдугаар сар тэдний дэргэд ирж їїїнжгэр бүтээл ундрах Шинэ он ирж явна. Өвгөн аав мннь цөмөөрөө Угтаж авцгаая, Түүнийг гэнэ. (Хөгжимд шинэ жилийн дууны аялгуу эгшиглэнэ, Пионер, сурагчид шинэ оноо алга нижигнүүлэн ташиж угтана). шинэ он Сайн байцгаана уу? Хүүхдүүд ээ! Сайхан баярлаж байцгаана Сансрын хөлгийн хурдаар Сайхан эх оронд чинь Саруул талд Сүргээ өсгөсөн малчид Сүүнийхээ дээжийг өргөж угтсанд баярлалаа. Үйлдвэрийн цехэд Бүтээл арвинтай ажилчид Үйлсийн сайнаар угтсанд Баярлалаа. Сургуулийн танхимд Сурагч, пионерүүд та нар Онц дүнгээр угтсанд хүмүүжүү, : Ургаж байгаа шинэ жилдээ 2Каргаж байгаа та бүхэндээ Суут мэргэн ,хаан болсон Сургаал эрдмийн далай болсон Ялах давшихын итгэл болсон Ямагт бидний нар болсон МАХН ынхаа их хурлын Аугаа их түүхт шийдвэрийг Амьдрал, хөдөлмөрт Э| дэн: Ү: - ( Шэрнсарн номын ЇЭЬЬ Ш ГЭ" | | | | 1 | ! Манал ангайн Цанрал их соний охин шүү. Эмэгтэй хүүхэд бСайг: дандаа эрэг тэй хүүхэдтэй тоглож үерхэ- зо. Хөвгүүдтэй ярилцахдаа ас д зэрэгтэй хүүхэд шиг, зарчмидал гараа заагидан заагахыг нь яала Үсэрч харайсан, ёстой сэргэлэн цо- зоо охин доо. Цанаар.. сайн гуагана, бас год дуулиа. Намайг л лав хажуугаараа өчгөрөхийг Цацрал хараад, Соронзонгийн тэр явж бай- гааг, Хөгшин өвгөн шнг, Даанч дэндүү ноомой, бас ямар ч дуу шуугүй хүүхэд юм. Биеийн тамираар хичээл лэж, одон бөмбөг тоглож, тэшүүрээр гулгахад ясна аа даанч доожоогүй хүүхэд г: бодож байгаа байх. Би зур- гийн хичээлдээ сайн, бас ма- тематнк, орос хэл, монгол халний хичээлд ихэ хэд нь онц авдаг юм. Харин биеийн тамнрын хичээлд л дандаа дунд дүн авчих к Яавал цанаар гулгаж сурах вэ? Бя хичээлээсээ ирчихээд гэрийнх ээ ажлыг хийгээд.да- раа нь хлчээлээз давтах гэ- сэч боловч, яагаад хүүхдүүд намагг «доожоо- гүй» гэж хочилж шоолоод байдаг юм бол. Тэдний хУХЭэлснээр ямар чавганц бол- «чавганц», ЗОРЬСОНДОО ХҮРСЭР НЬ чих биш дээ. Гэхдээ заавал цана, тэшүүрээр явж сурах хэрэгтэй. Сурахад тлйм хэ. цүү юм болов уу? Ер нь сурах сурахдаа ганцхан өдөр-гэв гэнэтхэн сурчих юмсан. Тэгвэл манай ан гийнхан их гайхна даа гэ: сэн бодол ер санаанаас минь гарсангүй. Би орой болохын хэрд ахынхаа цаныг нууж аваад гарлаа. Азаар манайх сумын тө- вийн хамгийн баруун талын хашаа-юм. Энэ нь бусдаас нуугдаж цанаар явж сурах гэсэн надад тун аятайхан са. нагдлаа. Би цанаа өдөр нуу- гаад, шөнө сургууль хийхээр шийдлээ. Ингээд хүний хөл татарсан цагаар хоёр цана сугандаа хавчуулж гэрийнхээ баруун талын мөргөцөг дээр очив. Арай чүү гэж хоёу- ланг нь хөлдөө хийгээд бо-. сох гэтэл хоёр хөл минь өө. рийн эрхгүй өөрөөс минь тү. рүүлж, нэг нь нөгөө дээрээ солнболдон гишгэгдэж тас гэдэргээ унан цагагц манан татуулав. «Сураагүй юм бол- (ӨГҮҮЛЛЭГү/ гон хэцүү, сурчихсан юм бү” хэн илүүддэггүй» гэж аавын минь ярьдаг үг санаанд орно, Хэцүү юмны дотор цанаар явж сурах шиг хэцүү юм алга гэж надад бодогдов. Гэвч би Соронзон чи заа- вал цанаар гулгаж сурах хэ” рэгтэй гэж өөрөө өөрөөсөө хатуу шаардаж байлаа. Учир нэгд: | Цацралын дэргэд «доожоогүй» гэж шоолуулдаг, хоёрт: «Чав- ганц» гэдэг нэрээс салах хэрэгтэй байв, Нэлээд хэдэн өдөр өн- гөрлөө. Би ч овоо хөл дээ: рээ тогтдог, зөвхөн газрын Уруу л гулгаж чаддаг бол- лоо. Нэг орой нэлээн дээ- рээс гулгаж байтал замд овоолгоотой цас дайралдав. Түүнийг тойрч чадалгүй ой- чив. Цасан доогуур. орчих- сон юм шиг санагдаж, яаж унаснаа ч өөрөө мэдсэнгүй. Цана ч аль хэдийн алга болжээ. Хоёр нүдэнд ӨӨ: рийн эрхгүй нулимс бүрхэв. нь, Гэтэл намайг ямар иэгэн юм татлаа. Хөдөлсөнгүй. Тэгтэл хүүе, энэ чинь Со- ронзоп байна шүү дээ гэсэн эмэгтэй хүүхдийн цангина- сан дуу хадлаа. Миний ич- сэнийг яана. Чухам тэр охин Хэн болохыг танихыг Ч хичээсэнгүй. Гэтэл тэр нь хэн байсан гэж санана. Цац рал байлаа. Цацрал надад шууд л: - Би чамд цанаар ява- хыг зааж өгье. Чин орой яг өдийд эндээ ирж бай! Тэ- гэх үү? гэдэг юм байна. -- Тэгье гэлээ, Тэр ӨдД- рөөс хойш | Цацрал орой болгон надад цанаар явах арга зааж, өөрөө дагуулж явна. Би унан тусан явсаар цанаар овоо гулгадаг болов. Тэр ч цанаар явж Нууцхан сурах гэсэн миний тухай хэндч хэлсэнгүй. Өвлийн амралт эхэллээ. Сурагчдын амралтаар уламжлал болоп явагддаг цанын тэмцээнийг би тэсэн ядан хүлээж байлаа. Гэтэл маргааш цанын тэмцээн бо- лок зарлал гарчээ. Пи оөвөлжин хийсэн ажлынхаа дүнг үзнэ, гэж бодохоос нойр ч хүрсэнгүй. Өглөө дөнгөж цайгаа уусац болоод хэзээ хэзээний цаначин шиг цанаа- барин очиход, мацай ангийнхан өвэртэй туулай үзсэн юм шиг л гайхац- гааж байв. Гэтэл Бат: -- Нэг алдартай цаначин гарчээ гэж ёжлон тохуур: хав. Уралдаан болтод би дуугүй тэвчихээр шийдлээ. Уралдаан Ч эхэллээ. Олон хүүхэд зэрэгцэн явна. Гэ. тэл Цацрал надтай зэрэс- цэн ирснээ: - Чиг санасандаа хүрнэ шүү. Надаас хоцорч болох- гүй гэв. Үнэхээр би сана- сандаа хүрэх гэж мэрийж явсан болохоор сэтгэлд хүч нэмэх шиг болов. Тэр тэм- цээнд би түрүүллээ. Би Цацралын сайхан сэтгэлийн хүчээр түрүүлс- нээ ойлгож байлаа. Харин тэр тэмцээнд цана хөлдөө ч хийж үзээгүй гэж багш, сурагчдын бодож байсан би түрүүлсэн нь их д шуу гиан дэгдээсэн юм. Санасандаа хүрэх ямар сайхан болохыг би тэгэхэд л ойлгосон юм. М. АЛТАНЦЭЦЭГ Шу 2 222 5, єш| ї х - оэт-о Я. СУМЬЯА “А--08488 7 ДоОршимарын хэрэмжиг Улсын хэвлэлийн яавбайнах 22п22---------2---42222--2ннй Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбийатад” хэвлэв, 3 ШИ Түрүүч нь М/78-д ” ЗУРГАН ӨГҮҮЛЛЭГИЙН ТАЙЛБАР 1 12. Амгалан тайвныг эвдсэн архирах дуун нүргэлэв. Айж сандарсан бүгдээр харсан зүгтээ зугтав. 13. Сүүлээ өргөөд зарим нь сүрхий хурдалж одов. Сүйхээтэй хоёр жаал маань модонд дүүлж амжив 14. Азаа сорьж, хүчээ үзэхээр Аврага том нь амдаж хүлээв. 15. Аль тааралдсанаа тасчиж идэхээр Араа шүд нь ярзайсан -.атигар махчин дайрав 16. Өвдөхийн эрхэнд муухай орилоод Өвсөн тэжээлт сүүлээ шаравлаа. 17. Санаа муут алсад шидэгдэхдээ Сансрын хөлгийг хүчтэй мөргөв, Багтарч сандран нүдээ нээвэл Бараагий нь хараагүй «гайхал» үзэгдэв, 19. Хэннь хатуу чангаа” Хэмхэлдэж байж мэдэхээр шийдэв 20. Ороолдсон утас нуудыг давхарлаж үмхтэл Олгойдсон утаа, хүчтэй тэсрэлт... Утаа униар тэгсгээд замхарлаа Ууртай догшин аргагүй 18. номхорлоо 22. Балагтай амьтан сэргэж, босоод Баагнсан хиншүүтэй сураггүй арилав. 23. Энхрий жаалуу дын ирсэн гайхамшигт хөлөг сүйдлээ. Эргэж ийнсэх горьдлого бүр тасарлаа яаца даа.., цэл х.2-0128 (Үргэлжлэл бий) Эрхлэгчийг Миденс--14140 13200180: |, 5-3 43 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ... Меёз (2203) ө Уншигч хүүхдүүдийн хү- сэлтээр өөрсдийнх нь бэлггэ- сэн дугаарт нэмэрлэх үг Өнөөдрийн хүүхдүүд бол хорин нэгдүгээр зуунд амьд- рах х төрөлхтинй үе билээ, БНМАУ Бүхий” Элэг чуудын срон. ням бодохоор шангй ирээдүй улам ч саруул сайхан. Гагцхүү дайн л бүү болоосой. Ингэж, хүсэх нь зүйн хэрэг. Гэхдээ зөвхөн хү- сэх, эрмэлзэх нь ОДОО үед ханга4тгүй. Дайн гаргуулах- гүйн толоо, цөмийн аюулын эсрэг тэмцэх. хэрэгтэй. Хөг шин хөвөөгүй, хар, цагаан, шар, улаан арьстан ялгалгүй том. жижит улс орон адилхан чармайх учиртай, идэвхтэй, тодэрхой үйл ажиллагаа явуулах шаарддагатай. Энэ талаар улиран одож байгаа сон онцгой тэмдэглэл- тэй үе байдаа. 1988 оныг НҮБ-аас олон улсын энх тайвлы жид болгон зарласан. Хоёр оны зааг дээрээс эргэн харвал дайны юулыг 3Зай- дуулах талаар хийссэн зүйл их байна. Одон улсын хэм- жээнд ч. манай-орны хувьд энхийн төлөө тэмцэл Шинэ өмдор түвшинд дэвшин өрнө- веө. Энэ болсхүн төрөлхїний энх амгалан ирээдүйн төлөө, хүүхэд багачууд та нарын сайн санхиы төлөө шүү дээ. Тэгэхдээ энхийн төлөө тэ9 цэх, д«ины аюулыг занлуу- дах нь зөвхөн томчуудын хЭ- рэс биш зэ, Хамгийн гол нь хүүхдүүд бөрсдөө энхиня зө- дөө, эрх чөлөө, аз жаргалын төлөв, найрамдал” Нөхөрдө- дийн төлөө идэвхтэй тууштай тэмээ» байгаа нь” бахархууш- тгд хэрэг. Назя а, Саманта, Смаг гээд то түмний -эйх тайван, нзирамдлын Т-лөө ал- дар нэрээ далхий дахиад дуурсгасан хүүхдүүд та нНа- рын үе тэнгийнх-шүү Дэд. Өргөн утгаар-нь авч үзвэл, сурлага ходолморийн ганчууд, инзерийёционад к. бын ндэвхтМүүд, эвлэл, ино- иерийн тэргүүний сайчууд цөмөөрөө энх тайнанд тус нэ- мэр оруулж байгаа юм. 7Кин- хэнэ сэтгэд зүрхнэ:сээ хий- сэн зүйл багадахгүй. Жишээ нь, энхийн толоо, дайиы эЭс- рэг сэдэвтэй зураг зурсан ч, гадаад орны үе. тэнгийнхэн- дээ найрсаг сайхай захидал бичсэн 9, гудамж талбайдаа зүлэг ибгдо тарьш ургуулсан ч аль аль нь багадахгүй, Хүүхдийн сэтгэл цагаан. Хүүхэд зөвхөн сайн сайхныг а мөрөөддөг, Ийм, болохоор хүүхдээс сайхан хүн гэж үгүй. Цөмийн дайны аюул заиа- ялаас үр хүүхдээ өмтөөлой Ї и Цаагаг?ү7Ү1р 1986 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР САРЫН 24 1 9 ЛХАГВА ҮНЭ 10 МЭНГӨ ! е х) МОНГОЛЫН БАГАЧУУД ЭНХИЙН төлөө гээхэд пианерийн г, салаа идэвхтэй Ф Хичээлийн шинэ жи- лийг пионерийн бүлэг, бүл оролцлоо, тэм бүр Ойх тайвны хи- би тсайнын “ннэч1506 Ф.Исльсон: | Мандслаг Ч р эхэллээ, Өсвөрийн өнд монголын багачууд “9Лоолехийг шаардсан Сүхбаатарчууд «Лепипий зэлхийн өлөн орны найз Олоп улсын хүүхэд, оллуу- үйл Өэгт үнэнч байж, изхдийнхээ хамт «Салют.- уудын хөдөлгөөнөөр ДА Октябрийн ориы аид нөх- вюмр» аямаар амжилттай (ЗХ-нд манай 100 мянган Дөөсөө суралцья!» уриатай аялж, «Энх тайвиы төлөө» (Лисмерийн гарын үсэг бү- «Залгамж үе» аянаар ам» тэмцлийн майдвартай хүч ХИЙ ил захидал илгээв жилттай аялж байна. болохоо харууллаа. Ф Хиросима хотод ато- | 77 монголын /бикчууд./ ЄЭЭ! бамбаг /далбажаг алы Ө Өсвөрийн Сүхбаатар энхийн төлөө» | хөдөлгөө. (Шигт УИ! сарын 6-нд дай. “УУЛ “Бид энх тайвныг | шөөр “империалнэм, цө- МЫГ эсэргүүцэх өдөр орон САХИН хамгаална» уриатай | хийв даанч далар өрнөж «Бид анх ӨЛОЧ Улсын пиоперийн ин- шгх тайвны марш, цуглаан тайвныг сахин хамгаалид» |ТЄРМйционалч, энх тайвны | млннфестапи, энх тайвны | хүүхдийн манифестаци: «Салют-мир» буухиа алинд энхийн зохиов. Тэр одор Уйгерын Идэвхтэй оролцов. Мон элийн урал пиюнерүүдий санаачил- шиамыг эсэргүүцэгч өрмог эвЧн «Мопхийн бяцхан баатруудын өдөр заны нэгдлийн ох тэнг энхнйй “хүс- ХОёРдугаар сарын 8Воид дуулж ХИЙ" дээр уулзацгаая!» сэдвийн Азийн орнуудын аяны га- ын үсэг зурахх0 дор манай орны бүх пио- ааг манай орны пионо- өрнүүлэв. Вьет- нерийц лагерь, хөдөлмөр рийн байгууллагуудад из- мам. Лаос, Кампучийн амралтын зуслан, хот суу- гэй зэрэг зхэлж Хо Ши хүүхэд дтай эв рин бүрийн тэнгэрт пноне- Миний нэрэмжит Бьетиа- санааны иэгд, эхий- рүүд цаасан шувуу, онго мын пиоперийн байгуулла- дэх долоо, арав хоногийн » өнгийн бөмбөлөг нэгэн зэ- (гад буухиаг шилжүүлсэн ажлаар бэлэт дурсгалын Лиш- рэг хөөргөн. байна. БҮЛГИЙН АЖИЛД " манай аиги доржийн бичиг-эр болов. Пионер гийн ажилд нийт пионер бүр Д. Шадагдоржийн үйл Жигд оролцдоггүй дутагд- ? л лыг арилгахад анхаарч, амьдуалыг харуулсан цо- 5 сүсэв . Бүлгийн тэргүүний лионерүүдийг ажлыг ссчирхолтой хэлбэ- 11) 1986 оны хичээлийн жилд Д.Нацаг- нэрэмжит бүлэг бєлссоор үүрэг авсан. Ан- квиарса рургуулийн хөдөл- мори й ёварга, цэвэр гоё Тэр өдрийг би хэзээ ч шартахгүй. Нартай хэрмээ цэс хайлхаггүй (өвлийн ЖЯ- БҮГД ИДЭВХТЭЙ ОРОЛЦООРОЙ рэзэр зохиоход голлон ан- той ажиллуулав. Идэнхт- хаарч ажиллаж байна. нүүдэд тусгай дэвтэр изэж, «Анд похдоосөө суралцья» ажлын үнэлгээ өгч байна. ажил их өгөөжтэй болсон. Бүлгийн ажилд бүгд идэвх- Хүүхэд бүр ЗХУ, БНАГУ, тэй оролцож, идэвхтнүүд БНКУ-ын инонерүүдийн бид шинэ сойиц ажил са- дутагдал. доголдолтой су- рагчидтай шефийн холбоо- их байх иь дамжиггүй. сурагч. бүлгийн дарга наачилж чадвал амжилт ч Ховд аймгийн төвийн 8 жилийн мэгдүгээр сургуу- аийн 7-гиййн «Вь ангийн О. ОЮУНТУНГАЛАГ АНХНЫ Ий (хуудсыг лаа. (Энэ бол амьдралын унших хүсэл улам оргилно. чинь томо аяхамс-амжилт! Миний номын сан дөрвэж Одоо уншаад бай| Олон ном номтой боллоо. Аав дахиад унш! Аав нь» тэж бичжээ. (хэзээ ном (авч Өгөх бол? Ингэж би анхны цом - 1210): эргүүлбэл «Охин минь чи ушшиж сур- ших юмсан. 8- 7Мйл бүр төрсөн өдрөөр асв зэ миниь бидэнд амт- тад бүхий бэлэг өгч зайшг сан юм. Тэр бүхнийг баяр- Явц 48Ч, амтархан иддэгсэн. Харий дөрөвдүгээр ангид бай » бусын нандин бэ авлаа. Энэ нь жсэн хайрцаг багаж байв. раа хамгийн түүдээ бяцхан сандал хи! өгсөч | Харамсалтай нь дэгэнцдэг. догонцдог 3 сандал болсон доо. Гэвч гэ- рийнхэц маань бүгд л баяр- лаж магтацгаасан юм. ДА- раахан нь ус зөөдөг бяц: хан тэрэр, “мод хөрөөдөх тавиур, үнс гаргагч гээд л хэд хэдэн зүйл хийчихлээ. Айл хөршийнхөн ч магтан сайшлаж эвдэрч хэмхэрсэн зарны зүйлээ хадуулж 34- суулахаар өглөг болов. Энэ бүхэн урам сэргээж жаахан ч болов ходолмор хөнгөвчлөх зүйл хийх юм сан гат бодох болсон, Энэ Райн нэг өдөр шүү. Цагаан аавын (бэлэгтэй | учирсан. Золгойн баярал тэмдэглэчж | Анхиы цомоо ямар түргэн Олон улсын шионерийн ХЭЭД бояр хөөр дүүрэй г3р уншсан гэж сапана, Шүлэг «Найрамдал» дагерийн 8 Жи. тээ орж иртэл ширээн дээр лэж бичигдсэн болохоортэр дийн сургуулийн Гийн «А» ГОЁ зурлгтай ном байв. АвЧ байх. Энэ номын үлгэрүү: ангийн сурагч, онц сурлаа. Үзвэа: Т .Галсал «Дэгдээхий лийг уншаад мнз/3 Туулдаа гатан яасны үлгэрүүд» тэжээ. Эх ярьж өгсөн, Ялалгулд «Үгэй П. ХОНГОРЗУЛ 7 “гаар 2 ХИЙЕ, БҮТЭЭЕ, ОРОЛДЬЁ санааг минь ангийн хов- гүүд дэмжиц тусалдаг. Ер нь манай хөвгүүд аливаад сониуч хэрнээ ажилсаг Л даа. Тэгээд ч бид багшийн хаа хөдөлмөрийг хонтовч- вөх зүйл хийж баярлуу дахсац гэж боддог. Вид ан- гидаа хзнын гэрлэн чимэг" лэл, самбар арчигч хийгээл байна. Энэ бүхэнд багш П. Баяраа. Даваажав нар ИХ тусалдаг. Ховд аймгийн 1! сургуу- лийн 7тийл «Г» ангийн сурагч С. ЭНХТӨР эм» үлгэр их сонирхолтой. Анхиы номоос эхлээд ном Шинэ, гоё зурагтай ном уй нэг Би өнгөрсөн зун БНА ГУ-ын Э. Тельманы нэрэм- жит олон улсын пионерийн дагсрьт амарсан юм. БНАГУ-д анх удаа оч сон болохоор тэндхийн байгаль орчин, байшин ба- рилга, хүн ардынх нь зан заншил хүртэл сомны сай- хан байлаа. Тэнд дэлхийн өнцөг бу- дан бүрзэс ирсэн олон найз нөхөдтэй болов. Бид бүгд тоглох, дуулах, бү- жиглэх, зурах дуртай. Гэхдээ хамгаас эрхэм нэг хүсэлтэй байсан. Энэ нь ЧИН ХҮСЭЛ-ЭнНХ ХА ХҮСЭЛТЭЙ хүүхэд хаана ч, оронд байдаггүй ямар ч гэдгийг тэнд байхдаа харлаа Бид үргэлж энх тайван, зихийн тухай дуу дуулж, бүжиглэнэ. Газар газраас ирсэн хүүхэд бүхэн юугал" раа адилхан бэ? гэвэл энх тайван гэсэд нэг л хүсэл- тэй, түүгээрээ адилхан юм. Дугаар «А» ангийн сурагч Б.БАЯРБОЛД ТАЙВАН » Энэ»тайнны жил-1986 он ирж байгаа шинэ жилд халаагаа өгөх гэж байна. Орой бүхний багачууд бид дэлхийн бөмбөрц- тийн онцөг бүрт аж төрөн сууж сурч, хүмүүждэг бог довч энх тайнйы төлөө хүсэл элзэл нэгтэй байдаг. Яагаад гэвэл бид чог дэлхий, (нэг нартай, эг тэнгэртэй, Тиймээс ч энх тайвлы тєлөө тэмцэлд чэгдмэл байх ёстой. ЗХУ. социалист нөхөр" лалийн орнууд, завшилт хүн төрөлхтөн дэлхий дээр байгаа хөнөөлт бүх зэвс" тийг устгахын төлөө тэм: цэж байна. Үйзэн хэзээ Ч ялиа. Бидний гарт эйх тайвны төлөө чин үнэн тэмцэл, үерхэл нөхөрлөл эв на! рамллын их хүч бий. Сурагч бүр онц «сурч, чанд сахилга баттай байж, энх тайвны төлөө тэмнэлд идэвхтэй оролцоо... Орон бүхний багачЧуу: дын чин хүсэл--энх тай: ван. Нийслэлийн ХХУ1 сур: туулийн 5-ын «А» ангийн сурагч ч, цэцэгняМ Ирээдүйгээ, эрин зуунаа эрдэнэт дэлхийгээ хүүхэд бид хайрлаж, хөнөөлт хар Дайн гаргахгүйн толоо эвийн хүчээ нэгтгэж: байна. Эх сайхан дэлхий мааль зэжийн бүүвэйн Дуу, элх- рий бяцхан үрий! инээд хөөрөөр бялхаж алаг, цэ- цэгс, енгийн бомбөлогт ум- баасай. Хавсгол, Мөрөн 1! дунд сургуулийн агч ЯГ ЭНХ”-АМГАЛАН Энх тайван гэдэг үг-- хичнээн нарийн утга хад» галиа вэ? Америк улс олон арван сургууль, эмнэлэг, барих хөрөнгийг хөнөөлт зэвсэг үйлдвэрлэхэд зар» цуулж байна. Энэ их дол” ларт хүний ариун цагаан хөдөлмөр шингэсиийг ухаа- Пахгүй яваа хүмүүсийг бид. жигшитэ. Яах гэж хүн алж Хаалганы хонх дуугарав. Хаалга онгойлгон уу, үгүй юү, дүү маань м --Аав аа! Ээж ээ! Ах га: Эсч-ээ! бид цагаан тол- тойн 35 үсгээ бүгдийг нь мэддэг боллоо. (Одоо би ном уншиж, чадыв. Аг- вынхаа авч өгсөн" бүх но- мыг уншина. Та нар сон- сож байна уу? Би одоо ном. уншиж чадна гэсээр хөл нь газар хүрэхгүй шахам баярлан ирлээ. Энэ орой- нюос эхлэн дүү шиг завгүй хүн байдаггүй боллоо. Хи- чээлээсээ тарж ирчихээд хайртай хүүхэлдэйдээ үл- гэр уншиж өгнө. Харин нэг өдөр миний өрөөнд урамгүй гэгч нь орж ирээд --Эгч ээ! Дайн гэж юу юм бэ? Миний ушлсан үл- гэрүүдэд ийм үг єр гараа" ГЗЧХИЙН ДУУГАА нэгтгэнэ яах гэж байшин шатаана вэ?... Бид буу зэвсэг барин, булчин шөрмөсөө чангалж тэмцээгүй ч эрдэм ном, энхийн дуугаараа энх тайв ны төлөө ямагт тэмцэж байдаг. Нийслэлийн 8 жилийн дөрөвдүгээр сургуулийн 4-ийн «Б» ангийн сурагч Б, БЯМБАЖАВ ГЭЖ ЮУ ВЭ? түй. Бодвол бүр дээр үеийн Үг байх аа? гэж асуулаа, Дүүдээ дайны тухай, тү ний хор уршгийн тухай ярьж байхдад ХХЇ зууны хүүхдүүд «дайн» гэж юу болох, түүний хор уршгийн талаар бүү мэдээсэй хэ- мээн болож билээ, Өмнөговь аймгийн 10 жилийн сургуулийн 7 гийн яГ» ангийн сурагч М. АЛТАНТУЛГА Сурагч Б. НЯМХҮҮ зурав У Миний найзын мэрийг Мөнх- сүх гэдэг, 1їайз маань зураг зу. рах их Ду й. Багаасад цаас атай нөхөрлөсөн болоод байгаагий нь оссЛЭЛЭХОХОДОДОДОДСЁССАС СА АС САСАСАС Би банш болно. Багд ай- гийн блцхан шавь нар долоо, ма- тадгүй зургаан байж мэдиэ. иргэдэд ертөнцийн түм буман мууцыг нээх шидэт түлхүүр өгнө. Ингээд бодохоор багш: хамгийн сайхан тусална даа гэж боддог, Ер нь хүүхдүүд бага амгийнхаа “ сон. Энэ нь миний хувьд дэд охидын зовлол ажиллаж хөвгүүд бидний дунд зохиодог. Гэтэл хөвгүүдийн зөвлөл гэж бараг байдаггүй ЯМАР МЭРГЭЖИЛТЭЙ БОЛОХ ВЭ? ИРЭЭДҮЙ шүү. Миний айхиы настай ч Би тэр бицхан мэргашил, Би анхны хичээлээ чухам Ховсгол сум. жилийн ХҮртэд багаасаа сурсан б6- ямар сэдвээр эхлэх (бол? сургууль, сурагч аохоор малчны | ходолмєр «Л» үсэг заана, "Тэр үед миний хамгийн дуртай ажиж. багш бидэнд момпьютер их . . Өнгөрсөн жил 210 хониноос БИДНИЙ ГАРТ Золоо, Хүний дєтоөд сэтгаа, сурагчдыг суурыт хуваариаж хаа ярианы ажиллуулдаг. рин би гэр- дүр төрхийг жүжигчин хүн тээ бчдог, Мадчиы |хөдөв- байх ёстой гэд- мөр хий су 3 тийг би ойлгосон. Жүжиг- хүнд хөдөөг энэ ашил зин болоод хүүхэд багачуу- хайртай дүрийг бүтээнэ дээ, Г. ГАНБОЛД “Дорноговь. «Мал аж ахуйн үйлдвэр- лалд ойролцоо оршдог єрө- 17 хэцүү бэрх санагддаг байх. Би хонь хариулах, төл бойг жуулах, бүх торлыйн мад саах, эмнэг хангал сургахыг баатруудын 215 тол бойжуулж сургуу- лийн төлийн аварга болсон ЭРХИЙГ СУРАХААР багшид ил хайртай юм хил бо, эльн. лийн |ёМжилтаа улам бататгаж энэ Н-ы 01-11 Цэ 1--1Х ангийн сурагалын тад ЖИЛ 00 хониноос ЗОО зан З. АЮУШ Нийслэлнйн бойжуулах ажилд содорхой бойжуулах зорилгтой байна. сургуулийн Үлийн | хугацаагаар оролцуул Мал тодлох баярт тэр мөчийг ЗЕ» миинн «уриа гэж саяхны батлагдсан «Сур- Үзсэн ялан хүлээж, аав зэв ! гуулийн системийг боловс- (Дэз үргэлж захидал бичиж, 222 . ронгуй болгох тухай» Намын асуудаг, -- Жүжигчин болно. На- Төв Хорооны сэдэвт заасныг үнд хүүхэд маг бүр- майг энэ мэргэжлийг сонго. У!Шаад манай «Сүрэг зам ллах шаардлага гарч ход аав, зэм, найз төхөд Гаалах пөхөрлөл»-ийнхөм туй М| малчин хүнд мадс минь дэмжсэн. Учир нь би (Их баярлав. Учир иь хүүхэд” ТайсаА Зилах (тун чухал | сургуулийнхаа «Нараа бая- бүр малчны ходолморт сурах Түргэхэн. сургуулиа тєгс, Р-ЭБсоогон хүүхэлдэйн ар. бололцоо бий болж байтаа |МЄЛ маллах уусан, Этэ бол дын тєатрт зургаа дахь жил- Хэрэг гэж бид ойлгож байна. МИНИЙ зрхэм дүсад. 1 Яээ хөчээлдэж байна. Би энэ нөхөрлөлд гишүүнээр Өвөрхалтай өймац (Бод элсээд гурван жил боллоо. сумын 8 жилийн 6 Ч. Ойдовын «Ална Тог- Миний зав зэж хоньчин. Мах Т-гийн «В» ангийн мидэ, «Гахайн “гурван (то- төллөх үсэр «Сүрэг хамгаа- сурагч рой» жүжгийн гол хүрд тог- лах иөхөртелийн» гишүүн Ж. ӨЛЗИН-ОРШИХ 1... БЭРХИЙГ Суг! ш Би бие дааж цэцгийн сав хийж цэцэг тарилаа. Эхлээд хэцүү бэрх байв, Хуруугаа алханд цохихоос эхлээд мод. хадаас, будаг хүртэл олоход бэрхшаэлтэй. Галсан ч шайтралгүй оролд- соор цэцгийн саваа хийж, тоё сайхан цэцэгтэй бол- мартагдашгүй үйл явдал он юм. Би одоо найз мөхөд, дүү нартаа цэцгийн Сургуулийн анги, бүлгүү- эжил сав хийж байна. Түүнээс гадыа зу- ныхаа тарьж сурсан, Төмс тарих ХӨВГҮҮДИЙН ярилцлага хийлээ. Үерхэл шөхөрлөлийн эрнун үнэнч байх эсэх вь охидоос их шалтгаална. Тэгээд ч хөв- гүүд бид нэс авгийх зайл ХЭЦҮҮ АЖИА БАЙДАГ өгөхөд ч бэлэн амралтаар “төмс ажил зовхөн ногоочан хү- гэж НИЙ ажил шит санаж бай. Фролдвол сан. Гэтэл заалгаад тарв- хад соширхолтой урамтай Эг юм хийхээр сайхан ажил байдгийг мэд- үзээрэй! гэг Гагцхүү өдөр тутмын илгаа чухал. 8 жилийн Ургацаар сайхан могоотой гч ат» НАНЗ, НАЯЗ ОХИДЫН ТУХАЙ БОДОЛ Хөвгүүд бид саїндээсво зєлдэс даруу зам. төлєв бай. ДАЛ. соёлтой эзэгсэг Оюстээ Үс яраа, ХҮсэц хүлээдэг ниш. Найзуудаа ба сайн найзын- хаа тухай, үерхлийн талаар бичихээр шийдлээ. Мимий үерх- ДЭГ охин мийслэлийн (40 дү- гээр сургуульд суралцдаг. Нэр нь Баярмаа. Бид хоёрыг урай сайхыы гимнастик талилдуул- сан юм. Гимнастик сонирхож Март багшийн дугуйланд орж гимнэстикийн цагаан | толгой заалгаж схалсэй (тэр мөчөөс а үерхэл маань эхэлсэн. Багш мань бүхнийг уйгагүй |заама. Бэрхшаалтай дасгалүуд ХИЙХЭД өрөвдөж хайрлалаа. Зарамдаа бадэнд гомдох ч үе байж (ма- талгүй. Миний найз Балрмаа уран сайхны гиммасгинаар | насанд хүрэгчдийн 1 зараг биелүүлсэн. Бид хоёр чөлөөт цагаараа дас. байхаа. Харин манай ангид Бугүүхэсэн 5 сайхны ЇР: нээ хүндэтгэн. зусалж “үер- ийм зөвлөд ажилладаг. Бид байхыг хүсдэг Гэтэл заржы он Зөчлгээцлэ. сониныхоо «Найз» буланг Овэг (охай бусадтай "ззгүй Нийслэлийн 10 дугаар сүр- ушшаад салхан хөвгүүдийн. харьцаж, бүдүүлэг үг яраа . тур хээ дунд Охидын талаар гарсаж явах юм. ын Б. ЭРДЭНЭБАТ СПОРТ--ҮЕРХЭЛ НАЙЗЫН БЭЛ3113631. ЦЭЦЭГ (Пацхан өгүүллэг) Наманг дөрөвдүгээр ангид ороход аав, ээж, хоёр, «Раду- га» гэсэн нэртэй ик сайхан зу- рагтай ном азч өгсөн юм. Би ч орос хэл үзэх болсондоо хяз- гааргүй баярлана. Яагаад ч юм бэ, орос хэлийг сайн сур- ХҮҮХДҮҮД ЭНХ ар ТАЙВНЫ ТУХАЙ ,: ЗУРЖ БИЧИЖ БАЙНА Маз9, ЭНХ ТАЙВАН-НАЙРАМДАЛ Энх тайван гэсэн үгнээс Нандин бүхнийг гингүүлнэ чихвал зөвлөлтийн олон найз- Занншин М.бүүЛсгэрдэл хариач дэвших баясгана тай болох юм шиг санагдсан Энэхэн дэлхийг гийгүүлнэ Хотол түмний ыҮү Кг мл он Р 2 11-27 Эх орныг минь гэрэлтүүлнэ Дээд болсон к, бай ал миний “үеий Эзэн биднийг баясгана Дээж бол яавл 7 ПНОНорехалцолнауллВын 5 н С аг Эж сон. жаал «Пионерская правда» со- элтэй амьдрал: Эгүлэ үүх м-ээр найрамдал нин уншаад цэцэрлэгт сууж Гү? дийг байв. Би гүйж очоод, Ирзэдүйн сайхныг зөгиөнө. бүхний - Зяравстбүйнй (Хэлэх үгээ Найрамдах гэдэг дҮгээс итгэл, сэтгэл, хүслэн. өмнө нь сайн тогтоосон боло. ар шиг туяа цацарна, " й хоор түгдэрсэнгүй) гэж мэндлэ- Нар шиг тэр туяа нь Завхан аймгийн Их-Уул су- ЗЭВ”тЭрсэВэ “ЭВВлагоыыг” Намайг чамайг гийгүүлнэ. мын 8 жилийн сургуулийн барин. Нарлаг монголыг гийгүүлнэ. 8-ын «А» ангийн сурагч, ”- Юрка гэв, Нарт дэлхийг баярлуулна. Б. БАТТУЛГА Ингэж бид хоёр танилцав, -, оог” Тэр өдрөөс хойш байнга уулзаж нэ.нийхээ гэрээр зочилдог бол- лоо. Юркагийнх гэртээ их олон гоё цэцэг тарьдаг. Би найзтайгаа хамт гурван цэцэг шинээр та- рилаа. Тарихдаа бүх зүйлийг тодорхой ярьж хийж үзүүлнэ, Хэдэн сарын дараа Юркагийнх маань нутаг буцах болов, Түүн- 9” тэй салах ёс гүйцэтгэхээр гэрт АМГАЛАН БАЙГ нь очиход аав ээж нь бллуугаар гүйв Гэрэлт тагтаа дайлж, Москвад байдаг гэрийн- хээ хаягийг өглөө. Юрка надад Алиман сар Ниндлнд ЭЭ олон төрлийн цэцгийн үр өгөв. Ангараг гариг Хөх тэнгэр Би пионерийн тэмдгээ дурсгалаа, Аялах одод Үүлгүй цэлийж Тэгээд л сэтгэлд гуннг төрж, Дайны утаанд бохирдох г) сайн найзаасаа сална гэдэг нэг Үй Хүни члон 3 Зүрарссэү үлд: ёсгүй Хүний ор ( л эвгүй... Тэр орой найзынхаа Үргэлжид амгалан байг! өгсөн үрүүдийг шороонд суул- инь 5 , 7 Баясан” инээж : Б, БАТТУЛГА гав. Хэд хоцогийн дараа На- хиалж, төдөлгүй олон өнгийн ө е цэцэг дэлбээлэв. Өглөөний тун- галаг шаранд гэрэлтэх цэц- түүдээ хараад найзын минь сурлага, хөдөлмөр энэ цэцгүүд шиг л байгаадаа гэж бодно, Хүүхэд бүр үерхэн нөхөрлөж, цэцэг тэвэрч, нарыг харж инээж баясч байгаасай, Говь--Алтай аймгийн Алтай хотын 10 жилийн сургуулийн 8-ын «Г» ашгийн сурагч В. БАТБАЯР РЕДАКЦИАС: Нийслэлийн 10 жилийн 51 дүгээр сургуулийн 8- ийн «Б» ангийн сурагч Г. Болдгэрэл зурав. Уүэ 5 ЭГ АП ДҮҮГИЙН ДУРТАЙ. АЛИМ бөндг: алимаа из жаргал шингэхон 18577 25 дүү мик, ён б швнлмын Уруулдаа хүргэснээ Эх дэлхийн бүх хүүхэдтэ шан Ч хазахаа болив хуваана гэв. Учрыг нь лавлан асуухад Сүхбаатар аймаг. Баруун- Утга төгөлдөр ингэж Урт хотын 10 жилийн сур- хариуллаа. гуулийн бтгийн «Д» ангийн Энэ алиманд энх тайван, сурагч Г, АНХЖАРГАЛ Уиншицч багачууд аа! Сонкны- “ Нийслэлийн 75 дугаарсургуулийн 6б-гийн «ДА» аиги, Амароат зурав. БӨМБӨГ: тэсрэх ЁСГҮЙ Бүүвэйн дуут хорвоод Цэлээрэө жаргалтай Бөмбөг тэсрэх ёсгүй амьдарья! Амгалан энхийн дэлхийд Увс, төвийн (8 жилийн Аюул бүү учраг! хоёрдугаар сургуулийн 8- ОРОН БҮХниү Ор 2 ПРОЛПЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ҮО.... ! » ОРЖ Л Мхзэ.. нэрэмжит мп: чоэж, “ЗАГ цалй сын Төв Зөвлөлийн сонин. Д. ОДГЭРЭЛ зурав, 01 БИН тын ПИ сургуулийн багш Ц. Бар: сургууль бүлгэмдээ хэвлэл за- хиалга, ашиглалтыг сайжруулах ал хүлээн авлаа, Эдгээр захидал мэдээнд хө-дор ор лэн хэлбэрэлнчииивэ бүлэгт зохиогд:ажид зохиож үр дүнд хүрч эрүүлүүштэй санал байгаагаа, Айраг сумын дунд сургуулийн сурагч Ц, Пүрэвсү- рэн: тус сургуулийн сурагчид спорт-тоглоомын «Олимп» клуб- тээ хичээллэж, «Залгамж аяны 4Авхаалж самбаа, эрэлхэг зориг» жигүү- рээр амжилттай аялж | байгаа тухай, Дорицоговь аймгийн Ман- сутын дунд дах сумын дуйд сур Цогэрлөх 54: шивэсрийн уларлаг Ц” Эрдэнэ » Сэдэвт ур” мөнх: хоёрдогч эд цуг- Тунга” дуулах аянд инонерүүд ИДЭВХ- тэй оролцон З-ын «Б» анги арвич хямгач хамт олон болсон тухай, Булган аймгийн Тэшиг єунын дунд с уулийн сурагч . Батмөнх: « шж үе» аяны «Эрдмийн далай» жигүүрээр нийн суран О8Я тын дунд сургуу. -) 1772:2ЕТ27:2274 ши 1986 онд уншигч, сонины Ред «Пяснерийн Үнэн» идээхтэн бичигчдээсээ л ф мэдээ, сурвад а, тэмдэглэл, найруулал 1041 ф шүлэг, єгүүлдэг, орчуулга 487, ф гар сураг 62 Ф Фото 128 дунд сургуулийн 8-ын «В» бүл- тийн хамт ОЛОН: ИХ ЗОХИОЛЧ аймгийн Цэнхэ| Ё яс : » - лгэм амжилтт! аялж рхангай р 8: олон онц сайн авах вэ?» долдугаар сурлагын уралдаан зохиож бай. «А» бүлгийн Эвсэг гаагаа, Булган хотын тухай, туухийн сурагч Д. Ганбат: «Энх тайван бидний хүслэн» сэдэвт энх тайвны цуглаан 30- хиож тив дэлхий анд найз нар- » таа захидал бичсэн тухайгаа, Завхан аймгийн Нөмрөг сутын хо- дунд сургуулийн сурагч М, Баа- 1986 ОНЫ АРВАН ХОЁРДУГААР СА ”Э ЭРХМИ РЫН 27. ээ БЯМБА ЙН ДЭЭД МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! е ҮнНэ)!0 мөнгө) ! Алтан нарны цацралаар Энхийн их жагсаалын ї » сондорлон, Эхний эгнээ нь | Аз жаргалын хоймороо залан Хүүхдүүд бид - Сүлд модоо чимлээ Гар дээрээс минь ниссэн 2) Од шүргэх тагтаанууд , Орой ЧЭд ын Газар бүрийн түг түмэнд 3 Орон бүхний хүүхдүүдэд Энхийн зар түгээг! гэж Шинэ жилийн мэнд хүргэе! охинд зидэалаН2 тн зав н цайлган сэтгэлээр Шинэхэн сарны туяагаар үслийн дуудлагаа бичдэг. бичлээ. Эгэл түмэн унших Мөнгөн цагаан цас 25 Ээж Л ууж йЫл ХА6л Мөнхийн загуу вальс эргэн дгий эж, СҮДтЭЭ Мөчку дээр нь бууна. шанг 10 бэлл Ё Э 1 Хайрын дэлхий амгалан Жасот “УГ Ё 23 байг! гэж хүргэсэн Хэлэн хэлэн цавцайна. Аав минь урт Эишгнх Төрөх газар шиг цав цагаан “Хён дүүс Ї Хүний хорвоод Айл хотлынхон минь : Төө хар сүүдэр ч унагахгүй ХАНдёнааацаргмнын ст УЛЛЛН аяхыг Аз жаргал цацан Хүүхдүүд бид хүснэ. Ашид инээмсэглэж байг! Хүний орчлонгийн шаал Хүүхдүүд бид адилхан. Хүсэд бүхнээ сүүний өнгөөр Торомгор алаг нүдээрээ, эн Хүн бүхнийг нарнаас сэзаж, 8 у Томчуулаас бид ухаан гуйдаг Бодол хүсэл билчих зурдаг. Тоост энэ хорвоогоо 5 Чяртоггүй байнгах Холын Эрхэс гзриг ортоггүй йлгахыг Би Сэтгэл зүрх булаасан Мэлтэрч хальсан хайран узэниАй гн нан дунд Мэнд энхийн цэцэг болон Энэ дэлхий минь тэнхлэгээ Ург 6 эргэн ул осол бос Энх байхаас эрхэм юмгүй. Мэдээ орсон цагаасал Ирж байгаа оноо Миний л гэснээ өмөөрч Эвхгамрааргыялаая! « Ирээдүй, өнөө хоёроо Ганц хоёр гишиглэсэн анхны 4 алхмаасда “ВИЙН сэтгэлээр гагная! ! Гайхамшигт энэ зуунтай хөл Энхийн их жагсаалын нийлсэн Эхний эгнээ нь » Хүн төрөлхтний Е й Үе хойч болохоор сСЧНӨЦЭВЭГ Ё Хүлээлгэж бидэнд өгсөн Үүрэг ихийг ухаардаг, Эрхмийн дээд нь Хүний хорвоогоо амгалан Энх/эанван байлгах гэж Я Хо Хүсдэг шигээ бид тэмцэж БАВУУГИЙН 22 чаддаг. АХАГВАСҮРЭН/ Ё жийн амьдрал бүтээлийн ту- хай, Баянхонгор иймгийн Баян- 1 Овоо сунаж дунд сургуулийж : сурагч агва н: тус сургуул таржав: сургуулийн уламжлалт дийн 4Өсвө шуу хүвнгэвлн үзлэгт сурагч Ч. Эр- клубийнхэн Ч, Ойдовын «Үнэг, дэнэням, Д. Батбаяр, Д. Арнун- чоно, бар гурав» зохиолоор. билэг, С. Батцэнгэл, Б. Даш- жүжигчилсэн тоглолу хийж. хөт, хорлоо нар шалгарч, нийгмийн дөлмөрчдийн талархал Шүлэ-0 тустай хөдөлмөрт сурагч Г. Бат- тухай, Нийслэлийн 82 тулга, Ш. Одонгоо нар сайн сургуулийн багш ш оролцсон тухай, Цэцэн-уул су- мын Дунд сургуулийн сурагч Б. Амарсанаа: бүлгэмдээ «Ма- най өнөөдрийн сайчууд» 14 хоногийн ажил зохиож аварга тоочин, уран уншигч, цэвэр би- чигтэн сурагч шалгаруулсан тухай, Ховд Дуут, су? мын дунд сургуулийн пноне- рийн удирдагч Д. Баатар: уран сурагчдын бүтээлээр гаж сумын хөдөлмөрчдөд сур- талчилсан тухай, Дундговь айм- тийн Дэрэн сумын дунд сургуу” М. Сүрэнхорлоо: лийц сурагч льдаа Д. Нацагдоржийн Үйл амьдрал, уран бүтээлийг сурталчилсан кабинеттай болс- ноо, Хөвсгөл аймгийн Жарга- лант сумын ДУНД сургуулийн пионерийн удирдагч Г. Чой- жилсүрэн: сурагчдын дунд хуу чин ном засварлах, бяцхан ном бүтээх номын өдөрлөг зохиосон тухай, Тариалан сумын Дунд сургуулийн багш Ж, Гунгаасү- рэн: их зохиолч Д, Нацагдор- 1 ангийн бяцхан сурагчид уй? шиж, бичиж сурч, үсэг: баяраа хийсэн тухай. Сонгины Х сургуулийн сурагч М. Нарана цэцэг: бүлгийн ажлыг сонирхол: той бүтээлч хэлбэрээр зохиож байгаагаа, 76 дутаар сургуулийн сурагч Б. Адьяадаарий: сургуу- лийнхаа дэргэдэх Тимурчүүдийн бүлгийн сайн үйлсийн тухай, лийн багш Ж. дугаар Юра: Октябрийн соцналнст их хувьсгалын 70 жилийн ойг уг таж тус сургуулийн олоп бүлэг нэрэмжит хамт Олон болохоор үүрэг авсан тухай бичиж ирүүл- жээ Манай соннны редакцид за- хидал илгээсэн аа шинэ 1987 ондоо сурлага, хө- дөлмөрийн Өндөр амжилт гар” гахыг хүсье! Та бүхнээс дайчин шуурхай, ур чадвар сайтай, бичлэгийн олон торлөор бичсэн материад хүлээж байна. утгл зохиолын АЖИЛТАН МАХН-ын Төв Хорооны П бүгд хурал, БНМАУ- ын Ардын Их Хурлын чуулган хуралдаж МАХН- ын ХЇХ нх хурлын шийд- вэрийг хэрэгжүүлэх ажлын явц, цаашдын зорилт бо- лон улс орны нийгэм эдийн зас.айг хөгжүүлэх төлөв- лөгөөт зорилтуудыг хэрэг- жүүлэх шинэ амжилт вөд дуудсан чухал үед нийслэ- лийн 21 дүгээр сургуу- льд «Пионерийн үнэн» со0- ннн айлч лан очиж «Пно- нерийн үнэн»... дугаар сургуульд 7 хоног» ажлыг «Сурлага--сурагчийн гол хөдөлмөр» сэдвээр зохио- лоо. Тус сургуулийн захиргаа, бүлгэмийн зөвлөл, багш, сурган хүмүүжүүлэгч, пно- нер сурагчнд сонинтойгооО хамтарч сурлагын чанараа ахнулах, анги танхимаа тохижуулах, ахуйн соёлд хэвших, ном дэвтрээ цэ- вэр үзэмжтэй ашиглах, сахилга хариуцлагаа дээтн- лүүлэх, арвич хямгач байх талаар слон зүйл хийлээ. Тр ХЭН ХАМГИЙН ОЛОН ОНЦ АВАХ ВЭ! Сурлагын чанараа ахиу- лахын тулд «Хэн хамгийн олон онц авах вэ?», «Сул дүнгүй ангн хамт олон болцгооё» хөдөлгөөн өр- нүүлэн ажиллав. Орос хэл, химн, газар зүй, унших, монгол хэлний хичээлээр АСТ, маргаан тэмцээн явуулав. Энэ урглдаан тэмгээнд 1-ийн «А», 2-ын 4В», 4-ийн «Бэ», «Вэ», 5- ын «А», «В», 6-гийн «Б», «В» ангиуд идэвхтэй сайн оролцлоо. Үүний үр дүнд сургуулийн хэмжээнд сул дүн 50 хувиар буурч “и- чээлд хоцрогч, таслагч- гүй хамт олон боллоо. Энэ өдрүүдэд сургуу- лийн хэмжээнд давхардсэн. тоогоор 2786 онц дүн ав- лаа. Үүнзэс 7-гийн «А» ангийн сурагч Ж. Ганхуяг, 6-гийн «Г» ангийн сурагч Д. Алтан-уул, 7-гийн «В» ангийн сурагч Д. Батзориг, 3-ын «А» ангийн сурагч Ю. Алтанхуяг нар олон онц дүн авч нөхдийгөө хошуучлав. Онц сурлагатнууд сул сурлагатай сурагчдаа даан авч ганцаарчилсан, хэсэг- чилсэн давтлага өгч мэр- гэжлийн багш нараар зөв- лөлгөө өгүүлсэн нь их үр дүнтэй ажил боллоо. т: ХОЁРДОГЧ ТҮҮХИЙ ЭДЭЭР Долоо хоногийн үеэр хоёрдогч түүхий эд яс, бэ- хийн сав цуглуулах, мал- чин ах, эгч партаа туслах хөдөлгөөн өрнөв. Хүүхдүүд яс 2400нт, бэхийн сав 862 ширхэг, нэмнээ 126 шир- хэг, шуудай 178 ширхэг, бээлий 122 хосыг бэлт- тэж тушаалаа. Энэ ажилд 5-ын «В», б-гийн «А» анги, хамт олон идэвхтэй сайн оролцов. ч: ТИМУРЧҮҮД-- САЙН ҮЙЛСИЙН эзэд М. Энхтуяа даргатай 8- ын «Б» ангийн тимурчүүд өөрийн шеф 59 дүгээр цэ- цэрлэгийн бяцхан дүү нартаа байнга халамж тавьдаг. Тэд үлгэрийн сэд- вээр зурагт бяцхан ном 60 ширхэг, хөлөгт ба хөдөл- гөөнт тоглоом 20 ширхэ- гийг хийж дүү нартаа бэ- лэглэв. Энз ангийн тнмурчүүд дүү нартаа шинэ дуу, бү- жиг, тоглоом зааж өгдө- гөөс гадна ээж аавыг нь ажилтай төхиолдолд гэрт нь хүргэж өгөх зэр- гээр сайн үйлс бүтээж байна. Ус ХУУДАС ЦААСНЫ үнэ цэнэ Дөрөв, тавдугаар ан- гийн пионерүүдийн дунд хуудас цаасны үнэ цэ талаар ярилцлага зохиож, сурах бичиг, дэвтэрт нь үзлэг хийв. Сурагчдын сурах бич- гийг засварлуулах хавтас- лах ажлыг зохиосноор цэ- вэр ном дэвтэртэй боллоо. Ус ИНТЕРНАЦИОНАЛ КЛУБ Энэ долоо хоногт интер- национал клубийнхэн БНА ШИНЭ ОНЫ ӨМНӨХ ТАВАН МИНУТ 1 Энх тайвны Жил 1986 оны төгсгөлд өнгөрөгч онд юу сөлций элэг 2 тн ий гэгэиЭитти йн -ЕлсдГаггы8ачл БиЛлөллаА2, ( П о-- Би бүлгийн зөвлө. ГУ-ын Эрист Тельманы нэ- рэмжит пионерийн байгуул- дагын ойг тэмдэглэж Э. Тельманы амьдрал, тэмцэл, түүний нэрэмжит иионе- рийн байгууллагын үйл ажиллагааны тухай ярил- цаж, зурагт хуудас, ханын сонин гаргаж сурталчил- лаа. Улс төрийн дууны хамт- лаг тоглолтоо сонирхуу- лав. Тус клуб нь орос хэл- тий АСТ зохиож, орос ар- дын бүжиг, орос үндэсний хоол хийж,, үгийн сүлжээ зохион, зөвлөлтийн 30- хиолчдын уран бүтээлийн үзэсгэлэн гаргаж сурталч- дав. 4: МАНАЙ ШЕФ Шеф авто тээврийн Ш баазын ах эгч нар нь мӨ- сөн гулгуурын талбай, ба- рилгын машин механизмын бааз, засвар угсралтын конторынхон-кайниет тохи- жуулж, энэ ажилд маань оролцсон юм. Мен сурагч- дын идэвхийг өрнүүлсэн урт богино хугацааны өлон төрлийн уралдаан зохиож эцэг эх, багш, сурагчдын талархал хүлээв. Тус сур- гуулийн сурагчид шеф- байгууллагууд дээрээ очиж ах эгч нарынхаа ажилтай танилцахаас гадна ирээ- дүйд эзэмших мэр! чиг баримжаагаа эндээс олдог. ч: ДҮН ГАРЛАА Нийслэлийн 10 жилийн 21 дүгээр сургуулийн инд- СУРЛАГА-СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР нер сурагчид «Пионерийн үнэн»... дугаар сургуульд дөлөо хоног» ажлыг «Сур- лага--сурагчийн гөл хө- дөлмөр» сэдвээр амжилт- тай зохион байгууллаа. МАХН-ын ХЇїХ их хур- лын шийдвэр, «Сургуу- лийн системийг боловсрон- гуй бөлгох тухай» МАХ Н-ын Төв Хорооны тогтоо- лыг хэрэгжүүлэх, сурагч- дын сурлага, сахилга, ха- рнуцлагыг дээшлүүлэхээр олон ажил санаачлан хийж байна. Өнгөрсөн хичээ- Улиралд нэг удаа нионе- рүүд салааны ажлаа гэрээр хийж дараа нь эцэг эхийн- хээ ажилд тусалдаг юм. ЗУРАГ ДЭЭР: 8-ын «В»ь «Пионерийн үнэн» ду идэвхтнүүд хэлэлцэж ДҮГ- гаар сургуульд 7 хонот»-т хийсэн ажлаа бүлгэмийн шинэ хөдөлмөр СУРЛАА түрүү» медалийн эзэн болсон би- лээ. Хариц энз жил хөдөө гарч үнээ сааж, тугал та- таж, хариулан аав ээждээ даг болсон. малч- ны их зүйл сургасан 1986 ондоо баяр- лалаа. є Төв аймгийн нэв. ЗУРАГ ДЭЭР: Пионерийн лийн жилтэй ха лахад сурлагын чанар 0,2 хувиар ахижээ «Пионерийн үнэн» со- нины редакци 185 мянган уншигчийнхаа өмнөөс тус сургуулийн пионер сураг- чид, багш, сурган хүмүү- жүүлэгч, эцэг эхэд сурла- га, хөдөлмөрийн өндөр ам- жилт хүсч «Пионерийн ҮНЭН» сонины Диплот, «Алтан бүрээ-- мөнгөн бөмбөр» -шагвал олгав. Манай сурвалжлагч Д. ОЮУНЧИМЭГ ангийн идэвхтэн сурагч Ц.Са- рантуяа, Д. Оюунбилэг, В. Насанбат, ЇН. Дэлгэрсайхан, А. Ганхуяг нар Л. Баярцэцэг ндэвхтнүүдийн хамт, | БИД ҮЕРХЭЖ НӨХӨРЛӨНӨ ХӨДӨЛМӨРИЙН АВАРГА Р АХ ЛОӨн2ГЛЭЖ ТРРР Эг чөргөтогэг"гнглэгүисэгаГ? ”а ХАА-г хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний хангамжийг сайжру улах зорилтот прог- раммыг хэрэгжүүлэхэд ипонер, сурагчдыг охион байгуулалттай оролцуулах, тэдэнд намын нийгэм, ЭДИЙН засгийн бодлогыг системтэй ойлгуулж хөдөл- мөрийн хүмүүжил дадлага олгох сорилгоор «Пионе- рийн үнэн» сопины санаа- чилгыг дэмжиж | МХЗЭ- ийн Төв Хороо, БНМАУ- ын ХААЯ, АБЯ, ДХ. Сүх- баатарын нэрэмжит МПБ- ын Төв Зөвлөлөөс зарла- сая. «Пионерийн десант- ургацын талбайд» бүтээлч хөдөлмөрийн уламжлалт цуваа. уралдааны 1986 оны дүн .гарлза. «Пионерийн десант-ур- гацын талбайд» бүтээлч хөдөлмерийн цуваа урал- даан орон даяар эрчимтэй өрнөж урсацыг хугацаанд нь хаягдалгүй бүрэн ху- рааж авах, мал сүрэгт ар- вин их өвс тэжээл бэлт- гэх, ургацын хаягдалтай тэмцэх, сургуулийн хичээл туршлагын талбай. хөдөл- мөр амралтын зуслан, гэр хорооллын хашаанд төмс. хүнсний ногоо, малын тэ- шээлийн ургамал тарьж ургуулах. тариаланч, хал- ланч. механикжуулагчлын ар гэрт туслах тимурчүү- өрнүүлэ- хөдөөгийн пионерийн ндавх дийн хөдөлгөөн хэд Хот. гууль, мүүд сур- бүлгэ- санаа- Ши тү) 2 ШТ ПИ 0 1 120 сУу- Бүтээлч хөдөлмөрийн цувза, урал- дааны удирд н дагуу ажиллаж тодорхой амжил- тад хүрсэн сургууль, пио- нєрийн бүлгэм, пионер сурагчдын тодорхойлолтыг (аймаг, хот, районы ко- минссоос ирүүлсэн) урал- дааны тэв .номисс нэг бүрч- лэн үзэж болзлын (дагуу дараахь байр эзвлүүлэв. Үүнд: СУРГУУЛЬ. НИОНЕРИЙН БҮЛГЭМЭЭС 1. Төв аймгийн Жарга- лантын сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургууль, пио- нєрийн бүлгэм, (1500 төг- рег, дөрвөн байгууллагын диплом) 2. СПэлэнэ аймгийн Зүүнбүрэн сумын 8 жи- лийн сургууль, пионерийн бүлгэм (13900 төтрөг, дөр- вен байгууллагын диллом) 3. Увс аймгийн Баруун- турууны сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургууль, пио- нерийн бүлгэм (1100 төг- рөт, сөр) байгууллагын лом эж, Булган аймгийн Сай- хан сумын 8 жилийн сур- гууль, пионерийн бүлгэм -- туулийн 6-гийн «А» (900 төгрөг, дөрвөн бай- гууллагын диплом) “5. Архангай аймгийн Хотонт сумын 10 жилийн сургууль, пионерийн бүл- гэм (700 төгрөг, дөрвөн байгууллагын диплом) тус тус шалгарав. Хөдөлмөрийн цуваанд пионер сурагчдаа зохион байгуулалттай оролцуулж хөдөлмөрийн тодорхой ам- жилт гаргасан БҮТЭЭЛЧ ХӨДӨЛМӨРИЙН Нийслэлийн залуу бай- тальчдын төв станц, Сэ- лэнгэ аймгийн Хүдэр су- мын 8 жилийн сургууль, пионерийн бүлгэм, Дунд- говь аймгийн Мандалговь хотын 10 жилийн 11! сур- гууль, пионерийн бүлгэм, Нийелэлийн 10 жилийн ТТ дугаар сургууль, пио- нерийн бүлгэм, Өвөрхангай аймгийн Төгрөг сумын 8 жилийн сургууль, пионе- рийн бүлгэм, Ховд хотын төвийн 8 жилийн 1 сур- тууль, пионерийн бүлгэм, Сүхбаатар аймгийн Түмэн- цогтын сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургууль. пно- нерийн бүлгэм, Хэнтий аймгийн Хурх сумын 8 жилийн сургууль, пионе- рийн бүлгэм, Увс аймгийн Хархираагийн тэжээлийн аж ахуйн 8 жилийн сур- гууль, тнонерийн бүлгэм, Дундговь аймгийн Дэлгэр- хангай сумын 8 жилийн сургууль, нионерийн бүл- гэм, Сэлэнгэ аймгийн Зүүн- хараагийн сангийн аж ахуйн 10 жилийн Її сур- гууль, пионерийн бүлгэм, Булган аймгийн ӨИэлэнгэ сум, сангийн аж ахуйн 8 жилийн сургууль, гионе- рийн бүлгэмийг шалга- руулж тус бүр 500 төг- рөг дөрвөн байгууллагын дилломоер шагнав: НИОНЕР ЄСУРАГЧДААС Сэлэнгэ аймгийн Хүдэр сумын 8 жилийн сургуу- лийн 6-гийн «А» ангийн сурагч Б. Мөнхболд, Бул- ган аймгийн Сэлэнгэ. су- мын 8 жилийн сургуулийн 7-гийн «Б» ангийн сурагч Ц. Эрдэнэдалай, мөн сур- ан- тийн сурагч Д. Ганбаатар, Төв аймгийн 2Каргалантын сангийн аж ахуйн дунд сургуулийн 6-гийн «А» антийн сурагч Д, Батдорж, Дундговь аймгийн Дэрэн сумын 8 жилийн сургуу лийн 5-ын «Б» ангийн су- рагч Н. Зоригтбаатар, мөн аймгийн Өлзийт сумын 8 жилийн сургуулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Ц,. сургуулийн 5-ын «А» ан- гийн сурагч Н. Энх-амга- лан, Дэлгэрцогт сумын 8 жилийн сургуулийн 6-гийн «А» ангийн сурагч Д. АЛТАН ТҮРҮҮ Нийслэлийн 16 дугаар сур- гүүлийн 7-гийй «А» ангийн сурагч ШШ. Мөнхжаргал «Пио- нерийн үнэн» сонины нзрэм- жит «Алтан түрүү» ме, ” сав нэг наст цэцэг Ариунгэрэл, Улаанбаатар хотын Сүхбаатарын райо- ны 10 жилийн 57 дугаар сургуулийн 7-гийн «Дэ» ангийн сурагч Г. Пүрэв- даш, нийслэлийн 16 ду- гаар сургуулийн" 7-гийн «А» ангийн сурагч Ш. Мөнхжаргал нар шалгарч «Пионерийн үнэн» сони- ны нэрэмжит «Алтан тү- рүү» медаль, Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар, Төв аймгийн 2Каргалан- тын сангийн аж ахуйн 10 жилийн дунд сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч Ш. Баатарсайхан, Архан- гай аймгийн 7Каргалант су- мын 8 жилийн сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч О. Адьяа. мөн аймгийн Эрдэнэмандал сумын 10 жилийн сургуулийн 10- ын «Гэ» ангийн сурагч Ч. Ганзориг, Ховд айм- гийн 8 жилийн 1 сургуу- лийн 8-ын «В» ангийн су- рагч Н. Гүндэгмаа. Бул- ган аймгийн Баян-Агт су- мын 8 жилийн сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч А. Болормаа, мөн аймгийн Бүрэгхангай сумын 8 жи- лийн сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Ю. Баттө- мөр, Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан сумын 8 жилийн сургуулийн 8- ын «А» ангийн сурагч П. Цэрэн. мөн аймгийн Төгрөг сумын 8 жилийн сургуулийн 8-ын «Бэ» ан- гийн сурагч Ч. Пэрэндарж, Дундговь аймгийн | Говь- Угтаал сумын 10 жилийн сургуулийн 8-ын «А» ан- гийн сурагч Ц. Болормаа, мөн аймгийн Цагаандэлгэр сумын 8 жилийн сургуу- лийн 8-ын «А» ангийн су- рагч А. Долгорханд, Сэ- лэнгэ аймгийн Сүхбаатар хотын хоёрдугаар 8 жи- лийн сургуулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Л. Сүхбаа- тар, мөн сургуулийн 9- ийн «Вэ» ангийн сурагч Б. Баяраа, мөн аймтийн Баянтол сумын 10 жилийн сургуулийн дугаар ан- гийн сурагч Б. Энхбаяр, Зүүнбүрэн сумын 8 жи- лийн лунд сургуулийн 8- ын «А» ангийн сурагч Н. Элбэгваяа, Улаанбаатар: хотын Сүхбаатарын райо- ны 57 дугаар сургуулийн 10-ын «Вэ» ангийн сурагч с: АВСАНЫ УЧИР ядан байгаа цагаан, ягаан сарнай, хурц улаан хадаас- хан цэцгүүд | харагдана, Охин ингэж бодсоор залуу байгальчдын станцын хаалгаар орлоо. цэцэгчдийн Мөнхжаргал, дугуйл . Нэг ба олон Багтай” 2-3 ЙГ технологийн дагуу чулд арчлах аргад 30 ралцан олон наст, сав санж ургуулжээ, Төрөлх сургууль. дуртай Б. Батжаргал, мөн сур- гуулийн 8-ын «В» ангийн сурагч П. Нямаа, 24 дү- гээр сургуулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Ө. Батжар- гал, мөн сургуулийн 9-ийн «А» ангийн сурагч Б. Дэ- чин-Оцол, 17 дугаар сур- гуулийн 9-ийн «Вэ» ангийн сурагч Д. Мягмарсүрэн, БХЛКЗЭ-ийн 60 жилийн ойн нэрэмжит 10 жилийн ҮГ сургуулийн 9-ийн «Б» ПИОНЕРИЙН ДЕбАНТ-УРГАЦЫН ТАЛБАЙД ЦУВАА УРАЛДААНЫ ДҮН----- ангийн сурагч. С. Мөнх- болд, мөн сургуулийн 10- ын «Вэ ангийн сурагч ЕЁ. Алтантуяа, Октябрийн районы 77 дугаар сургуу- лийн 10-ын «Вэ» ангийн сурагч Д. Энхтайван нар шалгарч, «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит «Алтан түрүү» медаль, дурсгалын зүйлзэр шаг- нуулав. «Пионерийн десант-ур- гацын талбайд» бүтээлч хөдөлмөрийн цуваа нь пио- нер сурагчдыг хавар, зун “намарт улс орны цаг үеийн чухал ажилд татан. орол- цуулж тэдэнд хөдөлмөрийн дадлага олгохын зэрэгцээ, төмс, хүнсний ногоо, ма- лын тэжзэлийн ургамал тариалах, арчилж тордох ургуулах арга ажиллагаа- наас суралцахад нь чухал үр дүнтэй ажил боллоо. Хөдөлмөрийн цувааны явцыг хот, хөдөөгийн идэвхтэн бичигчид шуур- хай мэдээлж сонинд 70 гаруй материал нийтлэг- дэв. НИионер сурагчид сур- гууль, пионерийн бүлгэм бүр бүтээлч хөдөлмөрийн цуваагаар нийгэмд ашиг тустай их зүйл хийж са- наачилгатай ажилласан бо- ловч, Баян-Өлгий. Баян- хонгор, Говь-Алтай, Дор- нод, Дорноговь, Өмнөговь, аймаг, Дархан, Эрдэнэт хот, нийслэлийн Ажилчин, Найрамдал, Ок- тябрийн «районы комисс (Пионерийн зөвлөл) урал- дааны төв комисст мате- рнал ирүүлэзгүй байна. Жил бүр уламжлал бо- лон зохиогддог бүтээлч хө- дөлмөрийн цувааг орон. нутгийнхаа онцлогийг хар- галзан пионер сурагчдын дунд эрчимтэй өрнүүлж, тэдийй идэвх санаачилгыг дэмжиж зохион байгуулж байхыг дээрх аймаг, хот, районы ХЗЭ-ийн хороо, пионерийн зөвлөл, хөдөө аж ахуйг удирдах газар, ардын боловсролын “хэл тэст анхааруулж байна. «ПИОНЕРИЙН ДЕСАНТ- хавтгай дөрвөлжин метр гЗ- зар хариуцап авч хөрс бо- ловсруулалтыг чанартай сайн хийсэн байна. Гэр, зуслангийн байрныхаа орчныг цэцэг- жүүлж олон төрөд цэцгийн үр авчээ. «Пионерийн десант-урга- цын талбайд» бүтээлч Х9- дөлмөрийн аяны хугацаанд ХҮҮХЭД. ЭНХ ТАЙВНЫ БАГШ Олон улсын Энх тайвны жилийн шувтаргаар БНУА У-ын Ёк- мэн Энэ ноо лсан луучуудын Хорвайны хи, ХЭД, Өсвөр үеийнхний ууллагуудын олон улсын хороо--СИМЕА-гийн УП Ас- самблей болөв. Эдгээр дээд чуулга уулзалтууд империа- лист харгис хүчний буруугаар олон улсын байдал хурцдаж, зэвсгзэр хөөцөлдөх явдал гаарч, хүн терөлхтпийг цө- мийн сүйрэл рүү түлхэх аюул нэмэгдэж байгаа өнөө үед Энх тайвны төлөө бүх ний- тийн тээцэлд дэлхийн хүүхэд, залуучуудын дэшшилт хөдөл- төвНий гүйцэтгэл: байгаа үү- рэг. үйл ажиллагаанд үнэлэлт өгч, цаашдын зорилтыг то- дорхойллоо, Эрдэмтэн мэргэд «Хүүхэд энх тайвны багш» гэж хэлсэн Бь нэн Нх учиртай. Хүүхдийн арнун хүсэл, цагаан цайлган сэтгэл, гэрэлт ирээдүй энх тайвны бэлэг тэмдэг билээ. Дэлхийн 50-над сая бага- чуудыг эгнээндээ нэгтгэсэн СИМЕА-энх тайвны арнув үйлст тодорхой хувь нэмрээ оруулж байгааг таван тнвийв 60 гаруй орны хүүхдийн байгууллагын төлөөлөгчид са. ЭЛ 23 (эе 2 юма? эмир