ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! мАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГТУН! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, ЛД. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн бай- тууллагын Төв | Зөвлөлийн » - Би, “иас рын 23 2о--2Ёс С5с- 33 ТЭвс -“Ш55ьүс өрөх “ЭЕ ра,--Сжрь 2 25- зөсрВЫР 9 222 ахиээш/” 2 2275 ! ! ! | 1! ! » 1 | ! р 1 ( 1 Я07 МНГҮ їг ! ээс э--11-12- Эм 2-2-3 сс БЭ ЭЖаэост Ё3 Б»-214 ша |в-єрыл ын ЗОэцд «эээ чи дэн 3 эхэ ээг -2 ., (тэ айн, чэн НАС АЛ Д-ирх- хаг? ТХ-ны, Гариг” Бн3-ид. Эрч син» ӨВ 5 31-22 Ёэчииф лэн 30-22 22 | 2225-7226 25-32 ЁэХ ээ Эрч ий Жи ЭР” х ЁЭХоЭч ЯС --ыш2 аве2 ЄЭЭ”эи 222 шээс “ээ- “285. ЗавшлЭЭД2, шт 29 ШОЁТЛЫЭГЭТ2Ш25-ЫЫ-шїлэж 23-58-28-3 ЭХЭ -2-Лу.27-85 ард сэ» ЭЭ. “н1ЭДЖ “эе зэх ОДДВ-22-8 0-3) п,2-3 БГ--2-2-48- 8 Гэүүэх цэн овийь. онхавж- эь 5-2-3 8-3 097, хвь, Ё нэхий Бэй "ээн Ундтлант "эж БЭ. онь. авж 6 єв» 8 ӨВЬ 8 ӨВ» ө ӨНЬ 4 8ВР 8 ӨНВ 8 8 6 ӨНЬ 6 ӨНЬ 6 ар» 8 ӨБЬ а авж 8 8вь 8 8вж 6 8вь 6 «эь? 8- Шинэ Өн гарлаа |! Шинэ он айлчлан эрэх өдөр бүхэ» маань шижгэр их ажлын нижгэр өр- гөн цурайтай байна, Ажилчин хүний гараас үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн ун- дарч, алх хадуурын товшилтоое С0- цналнзмын ур дархлагдан, хөдөө ча- лаа малаар дүүргэж, хөрсөн дороос эрднэсээ олзлож, Эх сайхан орныхоо улс ардын аж ахуй ёоёлыг хөгжүү- лэх ЇУ таван жилийн төлөвлөгөөг биелүүлэхэд эзэн болсон ардын минь шинэ баяр их бүтээл өрнүүн са- наачлага оргилон бадраиз. Энэ сайхан аз жаргалдаа хүүхэд бүр дуртай. Энхийн төлөө түг түмэн томмунистуудын зориг эрмэлзлэлийн биелэл коммунист цамуудын зөвлөл- төөн энэ онд болох мэдээг “сонсоход хичнзэн сайхан бэ? Шинэ оны маань угтан крэх өдөр бүхэн шилдэг амжилт, онц сурлага, сахилга бат соёлч байдал, ахас ихсийг хүндэтгэх, ахмад үеэсээ сурах даал- гаврыг бидэнд өгч байна. 1968 оны зун дэлхийн залуучууд-оюутны ЇХ хон» «ол» «ава ёв 2 ав з Өвс ор 88 монголын залуучуудын залуучуу- фестиваль, болон зөвлөлт-монголын дын уламжлалт их наадам болно. БХЛЕКЗЭ 50 нас хүрнэ, мхзэа ах 47 настай болно, Шинэ оны маань цаг мөч бүр їшннэ хүч чадал ак хаалж самбаа авьяас билгээ шавхаж эрэлхэг зориг гарган спорт хөдөлмө рийн амжилтад хүрэхийг шаардал: байна. Энэ онд олон улсын ХӨНГӨН атлетикийн 12 дахь удаагийн ФНай- рамдал» дөрвөн төрөлтийн уралдаан Варшавт, Олон улсын олимпийн ХХ дахь тоглолт Меёксинт болно. Манай оронд тусгай мэргэжлийн дунд ёЄур- туулиудын сиартакиад үзлэг наадам болох юм. їйннэ онд сурагч пионер бүхэн савтай сайхан амрана. Сэлбэ Сөгно гөрийн зэрэг олон зуслан сургалтын хаа программыг шинэчлэн хичээл- лэж, зуслангуудын үзлэгт бэлтгэх ажид өрнөнө. ЗХУ, Чесхословак, Герман, Болгар, Унгар, Польшийн пионерүүд манайд ирж, БНМАУ-ын олон арван хүүхэд дээрх социалисг: орнуудын зусланд зочлон очиж ам- арна. Ер нь уламжлал болсон ажил бү- хэн улам эрч хүчтэй зохиогдоно, Хүүхдүүд зэ! Шинэ оныхоо бос- гон дзэр хүүхэд бүхэн өмнөө тодор- хой зөрилт тавьж, зорьсноо биелүүлэ: ажиллацгаая! өв ох ань 8 ань ань 8 4нь 9 488р 8 8рь 0 8Нв 8 8НР со айв 8 ар 8 вх 6 83-с ив 8 бвь 6 ав, 8 ив» 6 8вь 8 ань оё ар е Өв бэйв 6 ав 8 8вон сав . сэсү өв 24 дэх жилдээ ЭМ (1000) 1008 оны 1 дүгээр, сарын 1 ! Даваа Үнэ 10 тө -- її їн " Їїр 1) л | ! х 4 Б| | Ш ным , ШИ 1 | Ї Хөвсгөл аймгийн Цагаан-уул су Ахмад үеийнхний халаа Хүүхэд багачууд та бүхэнд шинэ жилийн мэнд хүргэе! Та нар бол ахмад үеийнхний- хөдөлмөрч баатарлаг үйлсийн халааг авах хүмүүс билээ Пнонер сурагчид аа! Манай ардын армийн дайчин түүхийг суд лаж, цэрэг эх оронч хүмүүжлийг эзэмшиц- гээ. БИМАУ-ын баатар Ж. Нэхийт Сайн бүхнийг сур: Багачууд, пноне- гүүд ээ! Ахмад настан, өн гөд хөгшдийг хүндлэх, дүү нараа асрах, бие биетэйгээ эелдэг ха рилцах, нөхдөө хүн» дэтгэх мэнд амраа мэ- дэлцэх зэрэг үеэс үед дамжин заншиж нр- сэн ард түмнийхээ зан суртахууны шил- дэг сайн бүхнээс су- ралцаарай Өсвөрийн үеийнхэн та нарт сурлагын их ам- жилт хүсье! Эрэлхэг дайчин салаа ны дарга Дүүдэй Борнуурын сан- гийн аж ахуйгаас но- гоочин би эх орны хоо ажилч хичээнгүй тум түмэн багачуу- дад баяр хүргэе! Би, 20 гаруй жил ногооны талбарт ажиллаж ирээд та- рна, ногооны ажил Би ногоочин байх дуртай хийхийг лээс хүсдэг боллоо. лыг хар бор гэж го- лох, хүнд хөнгөн гэж ялгах муу пээрлэж яваарай. ЕНБ ЕРЦБЛ ШН БА яДшстлэо Сайн хүн болох багаасаа 5 Ё. уламжлалаас ямагт Улаан бүчтэн бага ? сурцгааж сурлага хө чуудад баярын : ! дөлмөртөө гялалзсан МЭНДЧИЛгЭЭ . хүрсэх амжилт Фойлэ хү- Нятаа сэн ерөөе! н хүн завшаан олдсонд багаасаа сай- нх баяртай байна. Пионер аа! Шинэ оны босгон дээр найман настай дүү нар чинь үсэглэ- лийн баяраа хийгээд бөөн баяр болж, ар- ван долоон настай ах эгч нар чинь шинэ оны босгыг алхмагнц уйлдвэр “хөдөө аж ахуйн аль нэгэнд очих тухайгаа онцлон ярилцаж буй эр хэм баярын энэ сайн өдөр та нартаа чин сэтгэлийн ХхЗ- луун мэндчилгээ хүр гэж ахмад үеийнх- нийхээ хувьсгалч, баатарлг! хөлөлмөрч Би 1959 онд Бул ган аймгийн 10 жи лийн дунд сургуулийн 7 дугаар анги төгсөөд, УБ Төмөр замын тех- үнэн сэтгэ- Багачууд аа! Аж- явдлыг БНМАУ-ын хөдөл мөрийн баатар но гоочин БАДАМСҮРЭН 1 Г2СТсТГгЭХЭГЭТГГГгГГ- -ыыыыээээээээээээээч-ээүчж чжчү:өызэсыасычиз-эээээчжэүээф эээшэээээээииээш-эшээ шээг 224 44:33: :шииш-н багачууд болох вар жороо болох уна ганаасаа» гэдэг ар- дын цэцэн үгийг цаг ямагт бодож яваарай, Зохиолч Ц.УЛАМБАЯР 2ТүЦйС0с/Т(ОЕ2105:1248-25Дудс, бол хүч Эрдэмтэн бид. нар та нар шиг пионер байж билээ. Хүүхдүүд ээ! Та нар эхэлсэн ажлаа заавал дуусгаж эцэст нь үр дүнгийг нь Мэд/ ЭГ хүч шүү дээ. Бага- чууд та нараас шинж- лэх ухааны гүн бат мэдлэг хүсье. Хөдөө алс ахуйн ухааны дэд эрдэмтэн Цэрэндулам Сайхан спорт! никумд орж .суралц- сан. Тэр үеэс эхлэн би спортыг гойд со. инрхов. 1960 онд би. 17 настайдаа бөхийн чөлөөт барилдааны улс хоорондын болон ! олон улсын тэмцээнд оролцсон юм. 1964 онд олон ул- сын алтан медаль нэг, мөнгөц медаль нэ- Хүүхдүүд ээ! Та гийг авав. 1966. оны Нар сурагч байхаасаа эхлэн биеийн тамир, Ёнат 2) спортоор оролдож, ЭАЛн ЗУЭРсЭЫГО ду- ялангуяа бөхийн Чө- гаар байр, 1967 оны лдөөт барилдааныг онц дэлхийн аврага шалга- сонирхоорой. руулах тэмцээнд 6 ду Спортын мастер гаар байр эзлэв. Б. Сүхбаатар дэлхийн аврага шалга “инь Дэв: -вигсл лэн ганаа элвжуллчмахөлэлнаср сөвмахиүллчимсх сявгид ганииу авир 227 “ээд Ян вээ эв 2-1 мын 8 жилийн дунд сургуулийн пионер сурагчид БНМАУ-ын аврага Аврага. төлч сайхан үг хэллээ. лөө 7 гийн «Б» ангийн сурагч Мань бадар, 5-ийн «Б» ангийн идэвхтэн Нямдорж нарын зэрэг пионер уул- ИРТЭЙ уулзав төлчин ЯЖйадаггсаа туршлага, Уадамбээтой ажлынхаа арга амьдралын уулзалт хийв, 4 “эзэд, ч Соёлч нөхөрлөлийн 6 гийн «А» ангийн ахлагч, онц сурлагатан От- гон-өлзнй, Соёлч нөхөрлөлийн тө- 99 «р аар о ар о 6В сав л Яв х ар л ар сав. 8вь х ар 2 рг ав аас сургамжтай залт дээр үүрэг амлалт авлаа. Сумын МХЗЭ-ийн Хорооны нарийн бичгийн дарга СУНДАЙЖАВ | | Тавин насны нь ойд ” «Хүрэн: морины» Эзэн Хүүхэд та нарын сайн танил яруу найрагч Чойжилжавын Лхамсү. рэнгийн тавин насны ой болж бай.. на. Ч, Лхамсүрэн, «Хүрэн морь», «Мамий Чукий хоёр», «Хурандаа», зэрэг олон сайхан найраглал бич- сэний дээр өгүүллэг, найруулал, дууны үг олныг тууривжээ, Ч. Лхам сүрэн, «Хүрэн морь» гэдэг найраг- лалаараа төрийн шагнал хүртсэн билээ. Хүүхэд багачуудын хайртай яруу найрагч Ч. Лхамсүрэн гуайд эрүүл энх, аз жаргал хүсч, уран бүтээл- дээ улам нх амжилт гаргахыг ерөөе! | ! ! | ! Їльций | ї НИЙСЛЭЛИЙН 85 ДУГААР СУРГУУЛИЙН ОНЦ СУРЛАГАТНУУД ШИНЭ ОНЫ БОСГОН ДЭЭР, Гэрэл зургийг авсан Ж. Гомбосүрэн. 1 эмн, ини, алжаал, Лаа. “вл”, ОЛС. 1 ГсланА. ЛИН.” КАА/ . Галнна, ҮЛИНА, Л ЧВБУАА... ЛННА. ЕЛЕНА, ЛШВИВ... гЛЛНА, ГҮЛННА 7 ЛНБГА авна танаа вчт гчнна,Ли/”АЛ 1 ганнна” Лана, ЛНнЬ.Л, “амраана, / авир, , Лана. танина “Он. “ЕКВЬ л ЛИМА. “авг, -о-т-т-ш-ш Сурагч, п й й га Зивээ Фргнт үхэн занйхан, шээг зэвн ТЭррАЛХҮҮ 5 г гаргав. Хүү хэд бүрийн сэтгэлд үл мартагдах үйл явдал олон бол- сон нь маргаангүй, уны өмнө эх орон даяар томоо- хон ямар үйл явдал болсныг эргэж хардгаая, Улаан бүчтэнээр зогсоогүй, улс ардын баяр болсон «Залгамж лагч» П чуулганд инонер бүр амжилт бүтээл -арга самбаагаар шалгаран оролцохын тул шургуу бэлтгэж нх хуралдаа 1000 төлөөлөгчөө та нар ирүүлсэн билээ. : Чуулганы нэрэмжит олон арван алт, Мөнгө, хүрэл медальтан пионер гарч, олон улсын пионерийн дөрвөн төрөлтөнд 2 сурагч алт, мөнгөн медаль авлаа. Улсын хэмжээгээр сурлагын амжилт 94,2 хувь буюу ур- дах хичээлийн жилээс 0,7 хувь ахиж, Баянхонгор Говь- Алтай, Ховд, аймгийн сурагч пнонерүүдийн сурлагын хувь онц сайны чанараараа тэргүүн байр эзлэв, «Арав дахь хавраа» үдэж сургуулиа төгссөн хориод ах эгч нар чинь алтан медаль авлаа. Хэзээ ч үл мартагдах тэмдэглэлт өдөр «,..Миний багш чиний багш Та бидний бүгдийн багш Ардын багшийн» өдрийг анх удаа тэмдэглэлээ, Өнөөгийн ахмад үе, цартизан аав ээж, ах эгч нарын мятрашгүй тэмцэл, та бидний одоо- тийн энх жаргалан чөлөөт эрхийг олгож өгсөн БНМ- АУ-ын "үндэсний баяр ёслол, Ардын хувьсгалын 46 жи лийн ойн баяр болж малчин, ажилчин хөдөлмөрчин ол ны шинэ 4 дүгээр таван жилийн төлөвлөгөөний 5 Э амжилт үтээлийн шахархайг тод харуулж өглөө. Дарлагдсан ард түмнийг «Аврорын» дуугаар сэрээж, баян хоосны ялгааг тас цохиж аз жаргал тогтоосон Зөвлөлтийн ард түмэн бусад орны үгээгүйчүүлд эрх чөлөөгөө байлдан олох туршлага болсон Их Октябрийн 50 жилийн ой боллоо. Их ойд сурагч пнонер бүр сурлагын бэлэг барьж, бас их Лениний хэл-орос хэлний эчнээ | олнм- пиад явагдаж Увс, Улаанбаатар, Хөвсгөл аймаг хотын хорнод сурагч шалгарав, «Октябрь ба Хүүхэд» сэдэвт бүлгийн ажлаар хот, хөдөөгийн хориод бүлэг шалгарлаа, “Улсын математикийн аврага шалгаруурлах уламжлалт олимпна дын эцсийн даваанд аймаг хотоос шалгарсан 30 сурагч оролцож, Улаанбаатар хотын 1 дүгээр дунд сургуулийн 10 дугаар ангийн су рагч Ө.Энэбиш түрүүлж, 1967 дунд гарч, сонины “уна ланна Ло” вАл тучанд тн, на: 7. алтны, ЛВННА. /ЧИНИА 7. “лаанна 7, “ЛИНА. /ЧИННВ, 7. рь ЛБ 7ЯнНА. ГЧВИВА. 1 СаЧИНА 7 ЛЕВНА, ЕВА. Саглва 1907 08 БИДЭНД ЮУ ҮЛДЭ009Н 592 2-ш-т---т-т-т-т-ттетететєтеєлелетелел-т-сг| 1767 оноо эргэн саная! | сургуулийн даргатай пнонерийн бүлгүүд шал- «Артек» зусланд амарлаа. 51967 оны 11 дүгээр 15-ны өдрийн «Пионерийн 45 дугаар тус 1000 дахь дугаар байв. Яруу алдарт МАХН-ын төрсөн өдрийг хүүхэд бүр баяр лан тэмдэглэж олон зуун хүүхэд пионер болсныг та нар санаж байгаа байх, Олон Улсын Оюутны Холбооны 9 дүгээр их хурал 83 дугаар сарын 26-нд Улаанбаатар хо- тод нээгдэж, 100-аад орны 400 шахам төлөөлөгч оролц сон нь манай улсын түүхэнд, ОУОХ-ны хуудасанд ч ийм олон орон улсыг хамарсан том чуулга уулзалт бараг байгаагүй юм. Эх орны минь Зүрх нийслэл хотод үзэг хурц, санаа уран зохиолчид, баян төлөө өсгөж үржилт сүргээ арив- жуулсан нэгдэлчин малчин, холыг ойртуулж |хотлыг яриулдаг холбоочид, МЗНН, өргөн олноо үйлчилсэн үйлдвэрийн хоршооллын их хурал, зөвлөлгөөн болж өн гөрлөө, Үндсэн хуулийн эрхээ эдэлж 18 насанд хүрсэн мон- гол иргэн хэн ч байсан хот, район, сум хороодын ардын депутатуудын ээлжит сонгуульд оролцож, багачууд та нарын баярын бас нэг өдөр болов. Үзэсгэлэнт сайхан Сэлэнгэ нутгийн Хондод Монгол-Зөвлөлтийн залуучуу- дын найрамдлын П их наадам болж, огторгуйн инсэгч ЗХУ-ын баатар П, И, Беляев оролцов, «Октябрь, залуучууд», «Октябрь, хүүхэд» гэдэг олон улсын уулзалт ЗХУ-д болж манай орны төлөөлөгчид оролцов, 1967 онд шинээр хөдөлмөрийн баатар 4 төрж, П, И. Беляев БНМАУ-ын баатар боллоо, Энэ онд гавьяат багш 83, гавьяат холбоочин 2, гавь- яат нисэгч 1, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн 1, соёлын гавьяат зүтгэлтэн 1, төрийн шагналт 2 тус тус төрөв. Дэлхийн тэмцээнд саявтархан монголын нэрийг дуурс гаж хүрэл медаль авсан Мөнхбатыг та нар юу Эс ан- дах билээ, Үдэж байгаа 1967 оны тэмдэглэлт үйл явдлын зах зухаас тоочвол ийм байна, Маргааш өнөөдрөөс ихийг бү тээдэг тавилантай учир ирэх шинэ 1968 ои маань ма най эх орон, ард түмний олон талтай, их ажилд шинэ бүтээл, их амжилт авчрана гэдэгт бид итгэл дүүрэн бай на. ? Ц, ЧОГДОН (Гэгээрлийн Яамны ажилтан) л | | | 1 ҮСЭГЛЭЛИЙН БАЯР Хэдхэн сарын өмнө 17 дугаар сургуулийн босгыг алхан алтан номын үсгийг заалгаж эхэлсэн 217 баатарчууд маань шинэ оноо 100 хувийн сурлагын амжилтаар угтаж, үсэглэлийн баяраа хийлээ. 1-ийн «Б» ангийн Ганболд, Алтан цэцэг, 1-ийн «В» ангийн сурагч Цолмон нарын 28 сурагч шүлэг, шог гараа, хошин ярина, ардын зүйр, цэцэн үгүүд зэрэг юу сурч мэдсэнээ чадварлаг үзүүлцгээв. Дараа нь Цагаан толгой, унших ном халаа солилцож, баатарчуу- дад, пионерүүд унших ном, бэлэг гардууллаа. Дараа нь баатарчуу- дын концерт тоглож, кино гарч баатарчуудын ууран бүтээлээр хий сэн үзэсгэлэн үзэцгээв. Пионерийн удирдагч Х.ОРОСОО ЦЭРЭН 0130Л ОХИН Сурагч А.Цэрэнцогзол сайн сур | ралцдаг, Өвөрхангай аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 9 дүгээр | ангийн сурагч, Уянга сумын 8 жи лийн дунд сургуулийн анхны «Соёлч нөхөрлөлийг» санаачилсан | энэ сурагч, 7 дугаар ангиа онц- сайн төгссөн юм. Сурагч Цэрэнцог зол одоо гэрэл зураг, хүүхдийн ки но театрын дугуйланд суралцдаг. Цэрэнцогзол бас сонины ндэвхтэн бичигч юм. Б. ЖАНЧИВ учаналантыл авна. ганла, алиа ЛОннА чонна “авна ЭИНА/ “иржил Лиины.ЄВШАЛ ЧЛии ЛЕННА /ЧИБА/ ЦЧИннА ЛВннаЫ” ЛЕРВНаА./ чнкла/” Лана, ТЄНБА ЛТВРНА /ҮЯВБАГ/ аниа ЛнЬ ЧИН Гянна, ЛЛНА /ЧИНЭ.Л ӨЛБА ШИН /БВНЫ, | 8. 8ь .8в с р нв с8в навс 8 8э нв 4 өв 0 ар л 3 ! Эрдэнэчимэг Ц. ШАРАА сарын үнэн» сонины йг Шүлги ХҮҮХДҮҮДЭЭ. ОГТОРГУЙ БИДНИЙГ ДУУДАЖ БАЙНА Хөх илтэн. хүүх- : 6-7. 5 Октябрийн 50 жилийн нх ой, «Пионерийн үнэн» сонины 1000 дахь дугаар угтаж тэргүүний бү- лэг шалгаруулах уралдаан улс да- яар зарлахад «Октябрь, хүүхэд» сэдэвт ажлаар бүлгийн хот, хөдөө гийн нийт 24 бүлэг шалгарч «Пио нерийн үнэн» сонины 1000 дахь дугаарын дурсгалын диплом ав- лаа. “Октябрийн 50 жил угтаж орос хэлний эчнээ олимпиад зарлаж, олимпиадын 4-ийн даваанд шал- гарсан 180 пнонер сурагчийн аж- лын дүнг 8 байр эзлүүлэв. 5 Гэгээрлийн Яамнаас хүүхдийн зургийн уралдаан зарлаж дүгнэ- хэд тэргүүн байранд 8, удаах бай- ранд 18, Ш байранд 24, 1и | | | | | ) | | оны математикийн аврага боллоо. 51967 оны 6 дугаар сарын | 20-нд монголын пионерийн “«Зал- | | | | | | | | | гамжлагч» П чуулган нийслэл хот сурлага, хөдөлмөр, авьяас чадвараараа хоёр жилийн аян туулж шалгарсан хот, хөдөө- гийн 80 гаруй мянган пионер, 65 мянган баатарчуудыг төлөөлж 1000 шахам ннонер сурагч энэ чуулгандаа оролцсон билээ. 5 «Октябрийн эх оронд хэн зоч- алох вэ?» гэсэн улсын тэргүүний пионерийн бүлэг шалгаруулах уралдаанд нийт 2500 бүлгээс Хэн тий аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийн Төмөрбаатар, Улаан- баатар хотын 2 дугаар дунд сур- гуулийн Отгонцэцэг, Төв аймгий Жаргалантын сангийн аж ахуйн шуолл ини -оэниаос “слниасс ни “--лнис нис гол 77 775 С7Ниис лагс слэласлтэиыс СлЭшиг наг” ноо болж С « Г: « 2 ш Е « Хүүхэд биднийг дуудаж байна. Ах эгч нарынхаа замаар Аврага хөлөгтөө суугаад Аяны замд гарья Алсын огторгуйд аялая. | З.Хөвөн цагаан үүлсийг ! Хөл дороо цайрхы нь харьяа 3 1.Хүүхдүүдээ хүүхдүүдээ! Хүсэл сэтгэлийг татсан 2. Хөх цэнхэр огторгуй УЛанннА. ГЧЛНБА” ГаВнМА / гчанннь.” ЛннА. ГЧВИРР 7 “ална Лин 7 2гкнА.” ана. чиннь” байранд 47 хүүхэд оржээ, сонтиасс сэсэн ллиас 3. аньс-ниыис слэсллнас гол слэвнсслэмсгстнн лол Сллваис эн сс лэ Свиис сллис Слл-н 77н-- Снвыш Слльш Сэниыш сэнишсэншш | | | | Хөх цэнхэр далайг Хөхрөн цэнхэртэхийг үзье. 4.Хүүхдүүдээ хүүхдүүдээ! Хүсэл сэтгэлийг татсан Хөх цэнхэр огторгуй Хүүхэд биднийг даллаж байна. Зарлал анал ань ачна. Хүүхдүүд ээ! Энэ зургийн тус: ! ламжтайгаар мөр бүрийг уншихад ардын зүйр үг болно. Харин та нар зургийн хажууд тавьсан тас-й лалыг сайн анхаараарай! «,» ийм тэмдэг байвал түүний тоогоор зур гийн нэрийн эхнээс нь үсэг Хасч, оронд нь тавигдсан үсгийг НИН- лүүлж уншина. Харин «6» ийм тэмдэг байвал түүний тоогоор ЗУР гийн нэрийн араас үсэг орхиж ун шаарай сон багш П.ЖАН Тааврыг зохносон ЧИ Зургийг суражч С.ЦЭВЭЛ-(2 ду- гаар сургууль) по" Ч5... иннинэ аньс -омньс ав салан тн - 72-7-2-72-72-0 (2532 ! Хайрт уншигчид ас! «Пионерийн үнэн» сонины газар, МПБ-ын 430 жилийн ой угтаж, хуучин Хантайшир уулын аймаг, цэцэн сартуулын хошуу, Галуутын ху- рзэ буюу одоогийн Завхан аймгийн Түдэвтгй сумын нутагт ардын хувьсгалын зхний үед, сүм хийдийн яам наргай зрэлхэгээр тэмцэж мас барсан өрзлхэг хүү Лхагвасүрэн, Навсай- дамба чарын дурсгалыг мөнжүүлэх зорилгоор өөрийн сурвалжлагчийг явуулж, өрзлхэг хүү Лхагвасүрэнгийн амьдрал, үйлсийн тухай ун- шигчиддаа мэдээлсэн билээ. Манай сонинд Лхагвасурэнгийн тухай нийт- язгдсан зүйл, пионер сурагчид, умшигчдын дунд өргөн талхаж, тэдний талархал хүлээсэн юм. | Харин Лхагвасүрэчгийн дайчин нөхөр !14в- сайдамбын тухай тодорхой мэдээ сэлт энэ хир | ховор байгаа бөгөөд нөхөр Д. Содномдорас «Навсайдамба, түүний нөхөд» гэдэг томоохон | хэмжээний баатарлаг явдлын найраглал бич- сан нь удахгүй та нарын гарт хүрэх гэж байна. | Бид, өнөөдрийнхөө дугаарт иг чойпаглалын | зарим хэсгээс нийтэлж байна. Өсвөрийн иншигчид аа! МХЗЭ-ийн Төв Хороод | ны 1967 оны 17 бүгд хурал ахмад үеийн хувьс- галч, дайчин, хөдөлмөрч уламжлалаас «урах тухай асуудӨл хэлэлцэж, чунал ини 689 гап- гасан билээ са ? «Пионерийн үнэнэ сонины газар бүгд хур- яын шийдвэрийг биелүүлэх, ахмадуудын дурс- | Холл гол слас гольс гоэлаасслмасс 76мтас 2лнадсс Над Эаис ги лАнс | Өвс слчьс 7Энас73Вас ЛЭВшс таш 3 77-- 77--077--07Эыс С7В--775-775-2 ЇҮ бүлгийн 1 хэсэг Үүр шөнийн Ур ах жоёр Аялсан замдаа цуцаагүй саран баруунаа тонгойж Анивалзан байхдаа зөцээгүй одон зүүнээс шуугдаж Үүлгүй тэнгэрийн хаяа дорно талаас сүлэгдэж Үүр шөнө хоёрын хагацал яг болж байна, Үүр шөнө хоёрын хагацал болох үеэр Үр эх хоёрын хагацал бас давхцал: Талийгаачийн гэрийн гадаа нинлээд хүн бүртгэнэсээр Тавнх газрын чиглэлд нийлээд цөм хөдөллөө, Уйтгар гунигийн манан сэтгэл бүрд харанхуйлж Уй гашуудлын нулимс нүд бүхэнд мэлмэрч Сэрэшгүй нойроор дугжирсан хайрт нөхрийнхөө шарилыг Сэтгэл хүсэл нийлсэн Хөрч хөшсөн биенй нь даавуу далнмбанд ороож Хөмөн арьс ширний тэхий голд нь тавиад Хөх няп шархы нь хөндчих вий гэсэн шиг" Хүн бүхэн болгоомжтойхон алгуур аяар гэлдрэнэ, Эл хульхан байдал уйтай гэгч нь хүрээлж Эргэн тойрон байгаль эзэнгүй юм шиг дүнсийж Илбэх төдий салхинд өвсөн толгой чичирхийлж Эрүү цагаан болжмор үүрийн шөнөдөө жиргэнэ. «Навсайдамба гэж ёетой нэг Навсайсан, савсайсан Самбайсап салбалзсан Зулгаараа ялби гишгэсэн Монгол ал нь зэтийсэн Зузаан сайранд бүрхэгдсэн Хоёр гар нь эвэршсэн Үс нь сөөм хиртэй ургасан Бүс пь самбай хадаг шиг Ёстой нэг навсайсан еавсайсан Гэгч Навсайдамба . Хонин бор нүдтэй. : ! Авхаалжтай хуу байлаа. Холч зөнч бодолтсї Адтай жаал явлаа. Төөлөөд үзвэл Биеэр багахан Тоолоод үзвэл Насаар жаахан Ч Зориг чадлын нх нь бол Авслангийнхаас дутахгүй Алмааз эрднээс ялгаагүй Өврийгөө бодохоос урдаар Өрөөлийг дандаа боддог. Өрөөлийг болоод ч зогсохгүй Өргөн түмгээ боддог. Под хийсэн ухаантай Гол хийсэн жаал байлаа Навсайламбал Үеийн нөхөл нь даанчиг хайртай Навсайдамба ч үеийн нөхөддөө тун чиг халамжтай Юу ч олсноо бусадтайгаа хувааж хэрэглэвэ заагаар " хагацав халамжнт нөхөд нь дамжилжээ Наяг нөхөөстэй дээл шүү юм нь агдсан Есоороо нэг Навсайдамба байлаа Зс боо хиймогчин гэрэл вь бол « ТҮМНИЙ НӨХӨЛ » бБААТАрлАГ км длын намраглаАл ” 27227) зе рЕЕСРИАВМ 1 салыг менхжүүлэхийн үүбнзас гарэлхаг пионет Лхагвасүрэн, Навсайдамба тэргүүтэй эрэлхэг хүүхдүүдийн хөшөөг Завхач аймагт боёгох зорилт тавьж байгааг та на юу гэж үзэж бай. на вэ? . 3 Энэ дурсгалын хөшөө ямар загвар маягтай байвал та нарт таалагдиаар байна вэ? Өөрс- дийн санал болон хөшөөний хэв загварын ту- 5 хай манай сонины газар-ирүүлбэл бид хулэвж авахад бэлэн байна. “«ПИОНЁРИЙН ҮНЭН» СОНИ ГАЗАР Юм болгонд булттайгаа хамтарч” явиа. Хамаг хэргийг Навсайдамба л бүтээнэ. Хаана ч явсан Навсайдамба л тэргүүлиэ Хийх ажлыг Навсайдамба л олио Хийсний хөлсийг Навсайдамба л хөөдөлдөнө Ямар ч талаараа Навсайдамба бусдаасаа нилээд давуу Ярих хэлэхээрээ Навсайдамба буруу ч зөвч дийлнэ Хэвлүүхэн үг ч хэлбэл хэлчихнэ Хэрүүл зодоон ч хийвэл хийчхэнэ, Хэнхдэг чээжээ ярвал ярчихана Хэнтэй ч ер нь ярьвал ярьчихана, Ингэсээр байгаад нэрд гарсан Тэгсээр яваад зард хүрсэн Хүрээний лам нарын бол ад болсон юм Хүүхэд дундаа бол од болсон юм Борчуулынхаа төлөө Харчуулынхаа төлөө Борвн нугалалгүй тэмцдэг Бодлого солилгүй зүтгэдэг Сайн цагийг мөрөөлсөн Саруул жаргалыг зөгнөсөн ЧЦогтой -- золбоотой Цолмон шиг хирнээ Ерийн нэг хүү явлаа хов! мшРнч сс сын 4 Ердөө лта наршигхүүхэд байлаа Хойд овоог өгсөн өвчүүн биенд нь хүрээд Хорвоогийн наран ивгээх өндөрхөн дэвсгийг шилээд Анд нөхрийнхөө шарилыг аажуухан гэгч буулгаж Алаг цэцэгтэй газарт аяархан гэгч тавилаа Уламжлалт ёсыг дагаж иаран зөв тойроод : «Ум мааний бодмихун» гэж аман- дотроо шивнээд Элбэрэлт сайн нөхрөө эцсийн замд нь үдээд Толгойн руу бүгдээрээ тонгойн бууж явахад нь Торгон цэнхэр огторгуй столин цэлмэг цэмцийж Өндрөө алдах тасын даль жигүүрийн сүүдэр Өмнүүр, хойгуур нь бараалж дараа дараагаар дайрлаа Ч бүлийн ЇМ хээг Навсайдамбын найз. Нарийн юм бодож банйа. Навсайдамба нарт ертөнцөөс хагацан өдсөн ч Найз нартаа олон юм үлдээсэн билээ Найз нар нь Навсайдамбаасаа үүрд салсан ч Нандин сайхан чанар бүхний нь өвлөсөн билээ. Хар бор ажилд гүжирмэг махруу чанары нь Хаач явсан" : амьтанд энэрэлтэй тусархуу зангий нь Юм болгонд : авхаалжтай ханддаг самбаа сэхээгий НЬ Юунаас ч гэсэн айж шантарлаггүй сайхан зорнгий нь Санаснаа заавал . бүтээж чаддаг бодол эрмэлзлэлий нь Саадыг заавал ялан давдаг чадал хийморий нь Сайны төлөө ямагт мэтгэдэг зүтгэл хүчий нь Саруул жаргалд яаран тэмүүлдэг , єэзтгэл хүслий нь Нөхөд нь, нэгий нь ч гээлгүй Нөхөж Навсайдамбыгаа орлосон билээ Тэмцэгч зүтгэгч ялагч байсан түүний жишээ Тэр чигээрээ найз иарт нь түгэн үлджээ. Хамт олныхоо дундаас гэвэл Хамгийн дотно, ойр байсан Хайрт манай талийгаачийн Ханцуйтай гарын нэг явсан Хазгар Рэгзэдийн лунд хүү Хархан иүдтэй Лхагвасүрэн Хайрт нөхрөө залгамжилж Хань нөхдөө толгойллоо Лхагвасүрэн бол, дөрвөн хуруу) өргөн магнайтай Лхагвасүрэн бол: дөлгөөн нүд Е өтгөп хөмсөгтэй Лхагвасүрэн бол: биеэр атнгар намхан Лхагвасүрэн бол: насаар арван тавхан Олон үг дуугардаггүй Онгироо сагсуу зангүй Унжийсан нэг хүү билээ. Урвайсан ноомой жаал билээ Өөрийн нөхрөө алдсандаа сэтгэл баахан гунигтай Өрөөсөн далавчаа авахуулсан шувуу адил гомдолтой Бүрсгэр, дүнсгэр харагдавч дотроо нэгэн бодолтой Бүрэг дорой үзэгдэвч дошгирон хөдлөх бололтой Одоогийнхоор бодвол орлогч дарга нь явсан Олон нөхдийнхөө дотроос онцгой найз нь байсан Хазгар Рэгзэдийн Дунд хүү хархан нүдтэй Лхагвасүрэн Хайрт нөхрөө залгамжилж хань нөхдөө манлайллаа Дөрвөлжин бяцхан чээжиндээ багтааж ядатлаа хураасан Дөлт гал шнг оволзсон багтарсан нх өшөөг нь Ориоос нь заавал авах ташуун хорсолын заналтай Олноо толгойлох Лхагвасүрэн тал халуун зүрхэлтэй шингээтээ ХЇЇ бүлгийн 1 хэсэг Анхны жагсаад сүргэй болж ХАялсач !дї) (хүчтэй сангдоч Жаалууд маань хүрээний өмнүүр Жагсаал хийгээд цувж явна Улаан бүч хүзүүндээ уяад Урам зоригтой алхалас явна Үүнийг сонирхсон бусад хүүхэд Үзэж харахаар тэднийг дагаж Жагсаал дээр, жагсаал нэмж Жар, дал, наяд хүрлээ. : Бяцхан хүү Лхагвасүрэн маань Багачууд олныхоо түрүүнд явна. Гараа тэд хол хол савлаж Гавшгай чийрэг гишгэлж явна. Шанзны дугуй царыг Бөмбөр болгон нүдэж явна Шарласан өнгөтэй дунг Бүрээ болгон үлээж явна. Өөрсдийгөө тэд пионер тэж Өр зүрхэндээ санаж явна Утгат лоозонг сонсоогүй ч «Ура» гэж хашгирч явна «Шивээ хнагтыг авахад» гээд Шингэн хоолойгоор дуулж явна «Шилэн дэнлүү хэрэггүй» тээд Шийдмэг янзаар алхалж явна «4Шийдээд ирсэн гэмниг» гээд Хөмхий зуун занаж явна «Ширмэн бөмбөгөөр свнеөв өө» тээд Хөл дэвслэн зүхэл явна : Дөрвөлжин сүмийн үүдэнд» тээд Хөг нийлүүлэн дуулж явна. . ФДөрвөн пулемёт 300сон юм» ГЭЭД Хөл нийлүүлэн аялж явиа «Дүрвээд ирсэн гэминг» гээд Цуурна хадтал дуулж явна «Дөтийн нь замаар тонилгов» гээд Цугаараа зэрэг аялж явиа «Ухаа хонгор морьтой» гээд Улам чанга цуурнатуулж явна «Улсын нх жанжин» гээд Ухаан санаандаа төсөөлж явна «Учир бүгдийг таннулсан» гээд Уянгалуулан аялж явна --Ухаан ихтэй жанжин» гэед Хангинуулан эгшгэлж явна Орос жаал Владимир маань Олон нөхдийнхөө хажууд явна «Раз» «два», «три» гээд Армийн генерал шиг командалж явна Хүүхдүүлийн энэ жагсаал Хүрээний үүдээр хэдэнтээ хэрэв Хүзүүний нь бүс салхинаа намирч Хүеэл зоригий нь мянгантаа измэк, Галуутайн хүрзэний лам нар Гавьж, цорж, гэсгүй, хувраг. Хурлаа хааж: -орхимжоо чирсэар- Хуйлран бөөгнөрч, хушууран р гүйсээр Хэрмэн хашааныхаа гадаа гарч Хэдэн зуугаараа гайхан зогсов Хүрээний борчуул овоорон цугларч Хүүхдийн жагсаалыг хачирхан харав Үүнээс өмнө Галуутайн хүрээнд Үймээн шуугиан бишгүй гарсан ч Өнөөдрийнх шиг ийм олон хүн Өргөн цугларч байсангүй ээ Үүнээс өмнө Ххэс6 лэ хүрээнд Үймээн шуугиан бишгүй гарсан ч Өнөөдрийнх шиг ийм чанга дуу Өмнө нь дуулдаж явсангүй Ээ. Урам нь хөдөлсөн өнөө хүүхдүүд «Ура», «ура» гэж улам хашгирна «Хэзээд бэлхэн» гэж байн байн хэлээд зиша «ис, н Хэнхдэг чээжиндэх бүчээ хийсгэнэ Хүн, олноороо тойроод ирэхээр Хүүхдүүд бүр ч дэвэрч гарлаа Бид Сүхбаатарын пионерүүд гэж Тэд сүрлэгээр зарлаж гарлаа Лам нарын нүд бүлтрэхээ двхөж Лха таван тэнгэртээ бөхийн залби ав Цөөхөн ч гэсэн эдний харгы Цөмд нь нэгэгдүүцэл төрүүлэв. Их хийдийн цогчин дуганд Ихэмсэг хэдэн лам цуглав Сараалжии цонхоор гадагш харж Сайхь хүүхдийн жагсаалыг ажин «Бурхандаа бузар оруулсан Буяндаа хилэнц нэмсэн Борчуулын знэ шулмуудыг : Бодож үзье гэлцгээлүү бид? х, Улаан намын Єаа дайрч Урай. хашгирдаг болж байна, Арвуул хорнул жагсан явж Айхтар их галзуурч байва. Мөн учрыг тунгаан үзвэл . :Мөөг, ноос. түүж цуглуулаад Урьдах хойтох хүүсэнд өгч Улаан даавуу оронд нь авч Хүүхэд бүхэн хэсэглэн хувааж Хүзүүндээ зүүж унжуулаад Улаан намын єэтэр тавьж “Уржигдраас хойш ингэдэг боллоо Хазгар Рэгзэдийн халтар ухна Хачиг шиг муу Лхагвасүрэн Хурал номонд суухгүй тэж Хувраг лам болохгүй тэж Буруу хазгай донгосож Бусдыг уруу нь татаж Ятгаж лж явдаг Яггүй зулбадас гарч дээ, Урьдын юм өөрчлөгдөж байгаагаас Улааны нөлөө ойртол яваагаас Одоо даанч өнгөрч шив дээ. Овоо л тахнуштай жаал байж дээ! Эднийг эртхэн тараахгүй бол Энэ хэргий нь дарахгүй бол Чөтгөрийн бага адтай гэдэг Чухам л үнэн болох дэг шүү Ингэж ярилцсаар лам нар Эрхээ хэдэнтээ имрээд Нүүрээ баахан үрчийлгэлс Нүдээ муухай хялайлгаж Багачуудын жагсаалд хорсоод Банди нараа яаран дуудав. --Валба! цохь! нүд! тараа төж Вандан лам зарлиг буулгав, жисшвшшвлэлшлэхсшиешштШИиШ2йлэшлэшошшшалТш:8 Хариуцлагатай. эрхлэгч Ж. ШАГДАР --22-22-01---2-2--2--2-----г-шихтхэймшээөтєшииооишииишииииишшлэиэиили2122222- А-82282- - Хн45 . : » Сүхбаатарын шэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, оМимденс--14140, ДАРГА Мянга есөн зуун жаран найман оны нэгдүгээр са- рын нэгэн. Идэр есийн хүйт ннй эрч харьчихсан юм шиг тун дулаахан налгар тавиун өдөр байлаа, Мөнх хөх тэпгэрт сэмжин үүл ч алга. Д.Нацагдоржийн нэ- рэмжит драмын театрын зүг гал улаан зангна зүү сэн цог хийморь төгс пно- нЄр сурагчид яаран алхал- на. Эд бол нийслэлийн ба- га сургуулиудын онцчуу- дын сүлд модны наадамд оролцохоор яаран яваа нийслэлийн бага ангийн онцчууд ажээ. 2 -. Нийслэлийн бага ан гийн онцчуудын сүлд мод ны паадмыг Улаанбаатар хотын МХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Гувнгаажав нээв. Нийелэлийн бага анк гийн онцчуудын сүлд мод ны наадамд БНМАУ-ын уэгээрлийн яамны | сайд ЗД.Ипшцэрэн МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Х.Батаа, Улаанбаа- тар хотын намын хорооны нарийн бичгийн дарга Л. Жамбалдорж нар оролцон. БНМАУ-ын Ардын Ёэ- гээрлийн Яамны сайд Д. Ишцэрэн нийслэлийн бага ангийн онцчуудын сүлд мслны наадамд оролцогч- ШИНЭ ЖИ МАУ-ЫН АРДЫНИХ ХУРЛЬ Ж.САМБУ! ! иж ДЭЭ МА-НАЙ ЧИД ДУУ ХУУРЫНЭГШГЭЭ ӨРГӨН БАРЬДАГ. БАЙГАА (х0а8тар! ДоОД баяр хүргэж үг хэллээ. Хөгжимд шинэ жилийн вальс эгшиглэж бавгар ца- гаан сахалтай өвгөн аав ца сан охидоо дагуулсаар хүүхдүүдийнхээ наадамд хүрэлцэн ирлээ. Өвгөн аав мэндчилгээ дэвшүүлс- ний дараа шинэ хуучин хоёр он солилцож, цасан охид бүжин наадав. Сүлд модны наадам дээр өсвө- рийн 8 бөх барилдаж нийс лэлийн 8 дугаар дунд сур- гуулийн 4 дүгээр ангийн сурагч өсвөрийн бөх /Эр- дэнэбат түрүүлэв. «Үсний өйгө ондоо ч үзэл санаа нэгтэй» гэдэг санаан доор хувцасласан хүүхдүүдийн тоглолт, нийс лэлийн 17 дугаар дунд сургуулийн «Ямар мэргэ- жилтэй болох вэ?» 433 дугаар сургуулийн «Эх оронч баатар» «Улаан мал гайт» зэрэг багуудын тог- лолт гойд сонин болж, наадамчиддаа таашааг- дав. Сүлд модны наадам сүр жавхлан төгс боллоо. Мөн өдрийн 14 цагт ПИОНЕР СУРАГ- ї нт | 24 дэх жилдээ ииэлэ----ээтэхииииэжчэнээ 1968 оны 1 дүгээр сарын 10 72 (1010) Лхагва Бин ийэ энэн нэлээн Үнэ 10 мө їшєтт - : 5: ттнтвас сстли сонин стлжис ттвис Стэвиссттэь цэнхэр танхимд нийслэ- лийн дунд ангийн онц сур лагатан нар улаан бүчээ намируулсаар үзэсгэлэн төгөлдөр сүлд модоо той- рон жигдэрчээ. Сүлд мод- ны наадам эхэллээ. БНМ АУ-ын засгийн газраас нийслэлийн онц сурлага- тан тэргүүний пионер сур- рагчдад зориулсан «Бид намын хойч, эвлэлийн ха- лаа» гэсэн сүлд модны наадмын ажиллагааг Улаанбаатар хотын гэгээр лийн хэлтсийн дарга Ш. Бат-өлзийт нээлээ. Дараа нь МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нэгдүгээр нарийн бич- гийн дарга нөхөр Ч.Пүрэв- жав сүлд модны наадамд оролцож байгаа нийслэ- лийн тэргүүний пионер су- 1ууДЫН Сүлд ОДНЫ 5524 М рагчид багш сурган хү- мүүжЖүүлэгчид, хүндэт 30 чиддоо мэнд . дэвшүүлээд ирж байгаа 1968 онд хө- дөлмөр сурлагын өндөр амжилт гаргахыг хүсч сайн сайхныг ерөөлөө. Сүлд модны наадмын ажиллагаанд БНМАУ-ын сайд нарын зөвлөлийн ор- логч дарга Ц.Пунцагноров МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав, Х. Батаа, Д.Ба таа нар оролцлоо. Сүлд модны наадамд өсвөрийн 16 бөх барилдаж бяцхан иргэдийн их наадмын авк- рага Батхуяг түрүүлж, өв- гөн аавын бэлэг хүртжээ. Сүлд модны наадамд оролцсон пнонер сурагчид хөгжмийн эгшгэнд хөл нийлүүлэн бүжиглэж, дуулж хуурдан зугаацан цэнгэв. Сүлд модны наадмын ажиллагааг зурагт радио- гоор шууд нэвтрүүлэв. Мянга есөн зуун жаран найман оны нэгдүгээр са- рын хоёрны өдрийн 10 цаг болоход, өнгө бүрээр гоодон чимсэн цэлгэр са- руул танхимд нийслэлийн сургуулиудын ахлах ан- гийн онц сурлагатануудын сүлд модны наадам эхлэв, Эрдмийн шнм хүртэж та- ван онцын эзэд бологсо- дын сүлд модны наадамд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, олон улсын энх тайвны шагналт Ж.Сам- буу, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- й ийн бичгийн дар- га Ц. ыү отов, Улаанбаатар хотын намын хорооны нэг дүгээр нарийн бичгийн дар та Б.Алтангэрэл, МХЗЭ- Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ч. Црэвжав. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн ХҮНҮҮЧ дарга Д.Сүрэнжав. У-ын Гэгээрлийн сайд Д.Ишцэрэн, Яамны орлогч сайд Г.Мэндсайхан, Цэ- вээнсүрэн, | Галсан нар оролцлоо. Нийслэлийн сургуулиу- дын ахлах ангийн онцчуу- дын сүлд модны наадам «Залгамжлагч нийгэмлэ- гээс шалгарсан өсвөрийн дөрвөн бөх, 20 дугаар сур гуулийн сурагч шандас Батхуяг, 28 дугаар сур- гуулийн сурагч Гантөмөр, 28 дугаар сургуулийн су- рагч идэр бөх Мижиддорж, 4 21 дүгээр сургуулийн су-3 рагч идэр бөх Мөнгөн нар барилдаж шандас Батхуяг түрүүлэв. Сурагчдын багт наад- мын тоглолтоор 28,2,838, 283,6 дугаар дунд сургуу- лийнхан сэдэвчилсэн тог- лолт хийж наадамчиддаа таашаагдав. Нийслэлийн сургуулну- дын өнцчууд энх амгалан амьдралын төлөө, эрх чө- лөөний төлөө тэмцэж буй Вьетнамын баатарлаг ард түмний тэмцлийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлж бай- лаа. Сүлд модны наадамд оролцогчдод хандаж БНМ АУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ж. Самбуу үг хэлж баяр хүр- гэлээ. Хүн амьд цэцэг-манай жарга- лант өсөх үе нийслэлийн бага, дунд сургуулиудын онцчуудын наадам ийнхүү уламжлалт зашинл ёсоороо баяр баяс галан төгс болж өнгөрлөө. Нийслэлийн бага дунд сур гуулнудын онцчуудын сүлд модны наадамд сөцна -янет орнуудын элчин, мэр гэжилтнүүднийн хүүхдүүд төрөлхтний ё сүлд модны | оролцсоноос гадаа урла- гын газруудын мастеруу- дын тоглолт, хөгжим бүж- гийн дунд сургуулийн су- рагчдын тоглолтууд болж, наадамч олноо цэнгээлээ. Нийслэлийн . сурагчдын сүлд модны наадам өсвө- рийн пионер сурагчдын “сурч ажиллах урам зори- гийг нь бадраалаа. Г.СЭСМЭЭ “МӨНХ-ОЧИ!: Ё НИЙСЛЭЛИЙН ПИО- НЕРҮҮД шинэ. Жи- ЛЭЭР БАГТ НААДАМ ТОГЛОДОГ САЙХАН ЗАНШИЛТАЙ. У, ЗСБНХУ-ын хоорондын шайрамдаа хамтын ажиллагааны со- лон харилцан туслах тухай гэрээ байгуулагдсаны 22 жилийн ойл БЭ 2 жсаын дэлэлгалшин ГЭГАГЭГДГАГАЛДГАГТАГА Хүүхэд, та нар 1966 оны 1 дүгээр сарын 12-ны өдрийг годхон санаж байгаа. Энэ өдөр хүүхэд та нар аав, ээж, ах эгч, дүүгийнхээ хамт гоёлын хувцасаа өмсөж, туг лозун барнад нийслэл хотын гу- дамж талбайд баяр баясгалантай жагсаж байсан, Та нар яах гэж ин- гэж жагссан бэ? Хүндэт зочноо хүлээн авах гэж жагссан. Манай хүндэт зочин-3ХУ-ын Коммунист Намын Төв Хорсоны нэгдүгээр на рийн бичгийн дарга Леонид Ильнч Брежнев тэр өгвөмөр сайхан өдөр манай ард түмэн, хүүхэд багачууд та нартай нүүр учран золгосон шүү дээ. Манай хүндэт зочин, айлчла- лынхаа сүүлчээр манай нам 342с- гийн төлөөлөгчидтэй 1966 оны 1 дүгээр сарын 15-ны өдөр нэгэн түүхт гэрээ хэлэлцээр хийсэн 6бн- лээ. Тэрхүү гэрээ хэлэлцээр нь ма най хоёр орны мөнхийн найрам- дал, ах дүүгийн хамтын | ажилла- гааны харилцааг хэлбэрэлтгүй хөг жүүлэхэд түүхэн үүрэг гүйцэтгэ- сэн 1946 оны 2 дугаар сарын 27- ны өдөр Москва хотод хийсэн НӨ- хөрлөл ба харилцан туслалцах ТУ- хай гэрээ мөн эдийн засаг, соёл боловсролын талаар хамтран ажил лах тухай хэлэлцээрийг цаашид хөгжүүлсэн түүхэн баримт бичиг болов. Иймээс ч 1946 оны гэрээ хэлэлцээрт батлан тэмдэглэсэн 390- рилго зарчимд монгол-зөвлөлтийн ард түмэн үнэнч байгаагаа дахин нотолж. хоёр орны уламжлалт найрамдал, бүх талын нягт, хам- тын ажиллагаа, ах дүүгийн харил- цан туслах харилцааг социалист интернационализмын зарчим дээр цаашид гүнзгийрүүлэн бэхжүүлэ- хийн төлөв ах дүү хоёр орны чин үнэн хүсэл эрмэлзлийг илэрхий- лэн, ийнхүү 1966 оны 1. дүгээр сарын 15-ны өдөр Улаанбаатар хотноо 20 жилийн хугацаагаар шинэчлэн байгуулсан билээ. Уг гэ рээ хэлэлцээр бол манай хоёр ор- ны цаашид хөгжих саруул сайхан замыг заагч луужин болон гэрэл- тэж байна Ахан дүүгийн халуун гараа ат- галцаж, харилцан тэгш эрхийн үнд сэн дээр байгуулсан энэ гэрээ. нь Азн тивийн болон даян дэлхийн улс түмний энх тайван, аюулгүй байдлыг сахин хамгаалж бэхжүү- лэхэд ихээхэн тус дөхөм үзүүлж байна. Манай цанын тэмцээний пионер амжилт сурагчдын хувийн Охидын 2км зайд 1 Баасандорж (13. дугаар гууль) 14 минут 12 байр 92, Ичинхорлоо (1 дүгээр 8, Янжирмаа (Төрхурхын гууль) 14 минут 15 сек 8-р байр Охидын 8 км зайд 1 Дариймаа (14 дүгээр сургууль) 20 минут 80 сек, 1 дүгээр байр 9. Янжиндулам (17 дугаар сургууль) 23 минут 13 сек 2 дугар байр З. Чулуун-эрдэнэ (17 дугаар сур- гууль) 23.58,8 дугаар байр Хөвгүүд 3 км зайд 1. Ганбаатар (12 дугаар сургууль) 16 минут 46 сек 1-р байр 9, Алзахгүйбаатар (14 дүгээр сур гууль) 17 минут 12 сек 2 дугаа байр З. Амгалан (Төрхурахын Ха, 17 минут 25 сек 3 дугаар байр Хөвгүүдийн 5 км зайд 1, Галсанжанлав (32 дугаар сур- 15 сек, 1 дүгээр гууль) 24 минут байр 2. Борхүү (14 дүгээр 94 минут 32 сек 2 дугаар байр, 3, Юра (32 дугаар сургууль) 25 минут 14 сек, 3 дугаар байр Бө ррииииииииуллиииииииний ЯС ЦУГЛУУЛАВ Манай сургууль «Алдагдал хаяг дал, алт мөнгө» сэдэвт | цуглаан хийж, яв цуглуулах болзолт 14 хо- ног зарлан явуулсан юм. Уг ажлаа дүгнэхэд 15400 кг яс цуглуулав. 1 дүгээр байрыг Түдэв багштай 9-ийн «А»,2 дугаар байрыг Адь яа багштай 5-ын «Д», Тэгшсайхан багштай 4-ийн «Г» анги, 3 дугаар байрыг Пүрвэз багштай 2-ын «Вэ», Зул багштай 6-гийн «Д», Цэнд багштай З-ын «Б» ангиуд эзэлж шагнал авцгаалаа Яс пуглуулах ажилд З-ын «Д» ангийс Наранцэцэг, 6-гийн «Д» ан гийн Цолмон, 2-ын «Б» ангийн Хи шигжаргал, 2-ын «В» ангийн Пү- рэвсүрэн, 4-ийн «В» ангийн Алтан сүх, 5-ын «А» ангийн Лхамжав, 5- ын «А» ангийнС. Нурмандах (1їй- рын олон сурагч идэвхтэй оролцов Х, ОРОСОО сур- сек, 1 дүгээр сургууль) 14 минут 13 сек, 2-р дугаар байр, сур- сургууль) Эрхий --Өвөө та надад эрхий мэргэн харваачийн тухай ярьж өгнө гэ сэн яалаа гэж Ганаа хүү өвөг аа- ваасаа асуув. -- Нээрээ тийм л дээ өвөө нь мартчихаж гээд Очир гуай ач хүү гийнхээ толгойг илбэн энхрийлж яриагаа эхлэв. -- Өвөө нь хүүдээ одоогоос 65 жилийн омнөх явдлыг ярьж Өгөх болж байна, Цагийн уртад мартаг- даж зүүд шиг бүдэг бадаг болох юм бишгүй л байдаг. Гэпсч сайн хүний тухай дурьдатгал санаанаас ер гардаггүй юм. Тэр үеийг өнөө үетэй харьцуулбал шөнө өдөр шиг ялгаатай болжээ. Тэгэхэд би ар ван нэгтэй, Сүхбаатар надаае ганц Хан дүү байсан юм. Амьдрал ядуу зүдүү байлаа. Бидэнд эрхэлж тог лох зав чөлөө тун ховор, Хүүхдүүд бидний хэн маань ч гэсэн борви бохисхийлүй аав ээжийнхээ ажилд туслалцана. Түлээ хөрөөдөх ус авах мэтийн гэр зуурын ажил бид ний хувь болж бид ч эцэ мэтийн ойр зуурын ажилд аав ээжийгээ оролцуулахыг үл хүснэ. Хааяа нэг завтай үедээ аав ээждээ. тээр болохгүйн тул гэрээсээ зайдуухан газар очоод тоголцгооно. Тэр жил мэргэн 27? 523 Өвөрхангай аймгийн МХЗЭ-ийн Хороо Эрдэнэ зуу, Хувлай хааны орд, улсын баатар Л. Аюушийн төрсөн нутаг Төгрөг сум зэрэг га? раар ахмад үеэс суралцах 100 хоногийн аян зохион явууллаа. Ойрын экскурс 46 удаа хийж, 3000 гаруй пнонер сурагч, залуучуудын эвлэлийн гишүүдийг хамарчээ. Той рон аялалд оролцогчид орон ну- таг, аялсан газрынхаа хоёр мянга гаруй хүнд ухуулга ярна хийж, аялалынхаа тухай сумын төв, СурР- гууль дээрээ чуулган зохиожээ. БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Шатар, Авирмэд, БНМАУ-ын бгаа тар Аюушийн төрсөн нутгийнхан- тай уулзалт зохион хөдөлмөрчдөд концерт, жүжиг 51 удаа тоглон байгалийн баялаг. түүхт, дурсгалт газруудын нэрийг зураглан гарга- жээ. Байгалийн олдвор б5-ыг ШУГ- дуулан 1 аймаг, 6 сум, 10 бригад хамран 1900 км газар аялал 30- хиосон юм. Аймгийн «Хөдөлмө- рийн төлөө» сонинд «Ахмадын сур гаал алт» гэсэн булан нээж БНМ харваач манайх Маймаа хотоос нүүж Консулын дэнжинд Дамднии гуайн зэргэлдээ хашаанд буусан нь ба гын танил Сүхбаатар бид хоёрт бүр ч завшаантай юм боллоо. Сүхбаатарыг танина биз дээ хүү мннь гээд Очир гуайг инээм сэглэхэд, танилгүй яахав багш бидэнд Сүхбаатар гуайн тухай ярьж өгсөн гээд бага сургуулийн хоёрдугаар ангид сурдаг Ганаа хүү хананд өлгөөтэй байгаа Сүх баатар Ленинтэй уулзаж байгаа зургийг хуруугаараа заав. -Тиймээ аав нь энэ зургийг олон жил нандигнан хадгалж бай гаа юм. Сүхбаатар хүүхэд ахуй цагаасаа тун зелдэг нөхөрсөг зан тай биеэ тоохыг огт мэддэггүй сэргэлэн цовоо нэхөртөө тусархаг хүүхэд байсан юм. Бидний үед одооныхтой адил- хан ийм олон сайхан тоглоомгүй чавх хавчаахай нум сумаар л голдуу тоглодог байлаа, Сүхбаа тар чавх хавчаахайгаар гойд сайн харавлдаг байсан учраас бид түүнийг «Эрхий мэргэн Сүх» гэж өргөмжлөн шагшин магтдаг болсон юм. “ баатар Аюушийн "Аялалт, | хар үЕШАБАРН Ж ЕЧЕИЗИ ЭДЇЛНВҮГҮЛЭ АУ-ын баатар Нэхийт, Данзанваан чиг, гавьяат нх эмч дэд эрдэмтэн Гаамаа, партизан Тогтох, дэд эр- дэмтэн зохнолч П. Хорлоо, хөдөл- мөрийн баатар Цэрэнпунцаг, Очир, Шарав нарын зэрэг манай улсын хөдөлмөр тэмцлийн шилдэг гавь- яатнуудад захидал илгээж айм- гийн залуучуудад өөрсдийн ажил амьдралын баялаг туршлага, бєрх шээл, туулж явсан баатарлаг үйл- сийг харуулсан материал нийтлэгд сэн нь ахмад үеэс сурахад сайхан нөлөө үзүүллээ. Аймгийн МХЗЭ- ийн хорооноос эрхлэн «Мөнх ал- дар» гэдэг ном эмхтгэн хэвлүүл- лээ. Аймгийнхаа ашигт малтмалыг эрж нээх, сурвалжлан олох, гэмил бүгж байсан Хужирт сумын нутаг. Цэцэг модон дөрвөлжипд партизан Пунцагийн цэрэг гавьяа. байгууг- сан газраар аялан, БНМАУ-ын төрсөн нутагт үүрт мөнх дурсагдах, дурсгалын өндөрлөг босголоо. Б, ЖАНЧИВ Би ч хувьхандаа дургүй л бай лаа. Яагаад гэвэл би Маймаа хо тын хүүхдүүдийн дувд байхдаа «Эрхий мэргэн Очир» гэгддэг байсан юм. Харин энд ирсээр Сүх батарыг гүйцэж харавсан удаа ер үгүй билээ, Бид «учин алхмын газар гурван чулуу давхарлаж тавиад дээр нь адууны бор хө моол тавьж гурав гурваар ээлжлэн харавдаг байв. Гучин сум тавнад нэг баг гэж тоолдог бөгөөд гучин сумнаас Сүхбаатар хорь онож би дөнгөж л арван тав зургаа л оно дог байсан юм, Бид нэг өдөр жин- хэнэ «анд» мордлоо. Ан гэдэг маань модон галай гэдэг урт сүүл тэй оготоно шүү дээ, Зургуулаа чавх хавчаахайгаа аваад Маахуур толгойн энгэрт очив. Сүх нэг суудал дээрээс долоон удаа харваж долоон хулгана агнаж бид ч баярлалдав. Эрхий мэргэн хар ваач маань ийм л хүн байсан юм. Хожим нь Сүх арван Дд лоон настайдаа Автономнтын 19 рэгт мордож монгол орныг Хар лаж байсан гэмингийн дээрэмчид- тэй нэг бус удаа тулалдан гарам- гай гавьяа байгуулан ард түмнээ сээ баатар гэдэг цол хүртэж ёс- той Сүхбаатар болсон юм шүү ЛЭЭ гэв. Ц. ЭРДЭНЭБАТ. шу-уд-шэ-эу-ээт-жэгэжгүр ЖжгэүтгэжэгттГт”Ү)пУэгтҮУсжжГУУЛЛУУУгУҮСтт”С” амралтаар зохиогдож байгаа ажлын тухай зөвлөл- зургийг Нийслэлийн 8 дугаар дунд сургуулийн шионе- рийн бүлггэмийн зөвлөлийн Гишүүд шинэ дөн Ярилцаж байхад манай сурвалжлагч й ! ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ Үүүүүү Манай Манан ангийн сурагч «Б» хи- чээл хийж байхдаа цэгц суудаггүй ямагт хөдөлгөөнтэй ширээ єанддаа сайжигнуулж тжамгүй эдэлснээс түүний сандал эвдэрч хөл нь ху- гарч уналаа. Ингээд «Б» суух сан далгүй болоход бусад нөхөд нь сандал дээрээ тохитой сууцгааж байна. Сурагч «Б»-гийн сандал эвд сэнийг ангийн г рга мэдээд түүнд: хандаж сахилгагүйтЭж сурахаар сандлаа хадаж сур гэсэн үнэт сур гаалбий Харин тэгэхэд «Б» чи сандлаа эвлжээ. Иймд сандлаа да гуй засаж, дараа нь нөхөддөө 1 сандал хийхэд ямар ямар зүйл 144) “ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ Би нийслэлийн 8 жилийн ХУ сургуулийн 6 дугаар ангийн су- рагч Тулга таны бичсэн зүйлийг уншлаа. Би гутлаа үргэлж тослож ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮүүүүүүүүүүүүүүү Арвич гамч оаия! Манай сонины ангийн Би гэмшиж байна бага хурал «Б» орж, хичнээн хөдөлмөр ордгийг то дорхой ярьж өгөхийг зөвлөжээ, Ингээд манай «Б» сандлынхаа хагарсан хөлийг засаж, хадаж, наа гаад хэрхэн хөдөлмөрлөсөн тухай- таа ер нь нэг сандал хийхэд ямар ямар зүйл ордгийг ангийн нөхөд- дөө ярьж өгсөн юм. Найз нөхөд өө! Ширээ сандлаа ямагт арнг гам- тай, хир тоос эвдрэл гэмтэлгүй аль болох удаанаар эдэлцгээе! Архангай аймгийн Эрдэнэ ман- дал сумын 10 жилийн дунд сургуу Лийн 7-гийн «Б» ангийн сурагч Н ДЭМБЭРЭЛ хойш бөмбөг тоглохдоо өөр гутал өмсдөг болсон. Бас их гамтай эдэл дэг, Харин бн бөмбөгөө л тэсгэЗ- дэггүй хүүхэд. Би энэ жил гурван бөмбөг хагалжээ. Интэж 839 төгрөгний гарз ээж, аавдаа учрууллаа. Би нх гэмшиж байна. Хойшид яасан ч ингэхгүй. 6 дугаар дунд сургуулийн 2-ын «В» ангийн сурагч С. БАТБОЛД ААААААААААААААААААААААААААААААААДААААААААДАААААААДААДААААААААДААДАДААААААААААААААА (ААААААААААААААААААААААААА Ё, тжэжг-ж жггж жлгж жлгж тлтжжлтж Үгтж этэн эвгтж эж этжгтж жгги эвсэж, нэгдлийн зөвлөлийн даргаар, багш Раднаа мөрөн хотын 8 жилийн сур тгуульд багшаар, Бадарч уран зу- раачаар, ажилчин Ширчинжав тоо бүртгэгчээр тус тус ажиллаж байна Анхдагчийг олж тэднээр өсвө- рийн үеийнхэнтэй уулзалт хийлгэн өөрсдийн туулж ирсэн замнал, ажил үйлсээс нь зөвлөлгөө өгүүл- сэн нь ахмад үеийнхээ хувьсгалч баатарла) уламжлалаас сурч мэдэ хэд ач холбогдолтой болов. Хөвсгөл аймгийн Түнэл сумын сургуулийн багш Ж. ГУН-ААСҮ- Доржийн удирдсан 7-гийн «А» байгуулаад ажиллаж байна, тамтай өмсдөг. Харин нэг өдөр к аав надад 9 төгрөгийн үнэтэй ши- Ёорзв ултай шаахай авчирч | өглөө. с. Би тэр дороо өмсөөд гарч бөмбөг 17 тоглосон юм. Нэг мэдэхэд ул нь 1 ханзарчихсан байлаа. Түүнээс 1 МААААААААААЛАААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААА4АААААААААААААА. ! Хөвсөл аймгийн Түнэл сумын 22 бага сургуулийн пнонерийн 27 ду фоо таар бүлгэм өөрийн сум, сургуу- 2: лийн анхны дарга, захирал багш, с ажилчин, сурагчдыг эрэн сурвал- гж Жиж олжээ. Энэ ажилд бүлгэм р) бүлгийн ндэвхтнүүд ихээхэн үүрэг ыг гүйцэтгэжээ, Тус сумын «Ялалт» До нэгдэл анх 30 жилийн өмнө «Хар Ё8 усны жингийн нэгдэл» нэртэй бай- "| туулагдахад тулгын нь чулууг (12- ш вилцсан анхны дарга 70 шахам « настай Гүржав одоо нэгллийн 1 дү ) гээр биргадын малчин, сургуулийн захирал Рэнцэн, «Дэлгэрмөрөн» РЭН 4- “Төрийн ба Нобелийн шагналт, ЗСБНХУ-ын Шинжлэх Ухааны Академийн дэд ерөнхийлөгч НикО- лай Никлаевич Семеновын «АЙН- ийн хэвлэлийн сэтгүүлд» ЧНйТ- лүүлсэн өгүүлэлийг товчхон ийо- нер багачууд та нарт танилцуулья Жинхэнэ эрдэмтэн, Бэшосэжт ухааны төлөө унд хоолоо ч рон амна тавьж байдаг билээ. Хүн ингэж нэгэн зүйлийн төлөө бие сэтгэлээ дайчилж чадвал хүчтэй Ч болдог, ажил хөдөлмөрт идэвхтэй дуртай ч болдог. ! «Билэг төгөлдөр хүн» гэдэг ойлголтонд авьяасын хажуугаар рийж заавал орох хэрэгтэй, Эр дэм номонд угийн мэриймжгүй хүн эрдэмтэн болж хэрхэвч чадах гүй. | Шинжлэх ухаанд мэриймж зүт- л шийдвэрлэх 4ч холбогдолтой байдаг тухай залуучуудад зориул- сён захидалдаа Иван Петрович авлов бичсэн байдаг. Тэр Мэ- риймж гэдэг юу вэ? Энэ бол нэг талаас байгалийн цыг мэдэж, үзэгдэл юмсын «далдын» учир шалтгааныг нээж Я-М-А РЕ-Л эрмэлзлэл Мөн. Зүйрлэвээс сийдбэрчини хүн ган- тиг чулуун дээр ямар нэг юмны хэлбэр дүрсийг урлан гаргахаар мэрийж махрахтай адил буюу, Эс- вэл ан араатны бүрэг бараг ул мөрийг мөшгөн Явах хахь юм. Эрдэмтэн хүн байгалийн нууцыг нээж, түүнийг хүний ту- сын тул хэрэглэх, хүний аж амьд ралыг хөнгөв » | баяр баясга- лантай, сайн сайхан болгоход 09- рийн шинжилгээний ажлын үр бү- зориулах гэсэн арнун нан алэрн лс юм. Энэ бол зөв лөлтийн хүний нэг онцлог мөн бө бо гвөд коммунист нийгмийг аль х үрнэн байгуулах бүх ард түм ний агуу нх үйл хэрэгт ндэвхтэй оролцох гэсэн эрдэмтэн хүний эрмэлзлэл мөн, Өөрийн таамаглал, туршлага, ил гаргах гэсэн гийн чухал зүйл Мөн. Эрдэмтэн ХҮҮГИЙН ЗАХИА Цог хүү бригадаас хүн иржээ гэдгийг дуулаад их баярлажээ. Ба руун хойт зүгээс бөөн бөөн үүлс урашаа нүүхэд Цогийн сэтгэл нь зовжээ. Аав, ээж маань яаж бай- гаа бол доо? Ойрдоо захна, сураг ер байдаггүй. Зүүн улааны Хамар харгуй цас ихтэй гэсэн. Цас зуд- ны гачгийг давах гэж аав, ээж маань өдөр шөнөгүй л ноцолдож байгаа болов уу даа гэж бодож явахад нь мянган цагаан хонь хот луулсан өвөлжөө нь харагдах шиг болжээ. Юу ч гэсэн бригадын хү- нээр захиа явуултья. Өвлийн арав хоногоороо аав, зэждээ очиж тус лана гэдгээ бичье гээд ангидаа яа рэг орж ийнхүү захиагаа бичсэн анна. «Хүү чинь сайн сурч байна. Би МХЗЭ-ийн гишүүнд элссэн. Энэ бол миний амьдралд тохнолдож байгаа хамгийн баяртай явдал бол лоо. Манай анги спорт-сурла- гын нөхөрлөл анги болоход би ги шүүнээр орлоо. Удахгүй өвлийн өвгөнөес бэлгээ аваад хүү чинь очноо» гээд Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын 8 жилийн дунд сур- гуулийн 7-гийн «Б» ангийн су- рагч хүү ПЦогоос гэж хаяглажээ. Б.АЮУШЗАВ Дорноговь аймгийн Чойрын жилийн дунд сургуулийн багш ВЁЕНЛо Ч ШӨХӨРЛӨЛ гийн хэсэг сурагч соёлч нөхөрлө. Соёлч нөхөрлөлийн ахлагч Ж. - Манай «соёлч нөхөрлөлийн хамт олон биеийн тамир спортоор шил сонирхон дөрөлдөж, сургуулийн спартакиадаар багаараа тенис, гар “2 эв. 0 эк--эж-жэжг-жжгэжсот тэ ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлийн 83 дугаар сургуулийн хүүхдүүд Зургийг Ч.ЛАМЖАВ шүүрээр гулгах дасгал хийж бай С-5У-Р хүн унтах нойр, ндэх хоол, хамаг оюун ухаан нд чадлаа зорнулсан зохиол бүтээлээ ч хайр найргүй шүүмжлэгч байх ёстой. Нэг үгээр хэлэхэд өөрөө өөртөө дайсан ч хүртэл болох хэрэгтэй. Үүнд эр- дэмтэн хүний эмгэнэл, гайхамшиг хоёр хослоно. Орчин үеийн онол дээр, ялангуяа физик, мөн химн, биологи ч гэсэн өөрцгүй, зуун «За»-гийн дотор ганц «үгүй ОР- сон байхад л тэр ганц «үгүй» Ха- маг ажлыг нураах чадалтай юм. Зөвлөлтийн эрдэмтэн бол хамаг сэтгэл оюунаа шинжлэх ухаанд 30 рнулан, улмаар ард түмэндээ үйл- чилж, шинжлэх ухааны үеэ өнг9- рееж байгаа чиглэл дзэр явцуурал гүй, аль чухал чиглэлийг боловс- руулах ажилд зоригтой шилжин орох ёстой, өөрийнхөөр барахгүй өөртэйгээ нэг ижил зорилттой ажнллаж байгаа бусдын амжил- танд баярлах ёстой, бусадтай атаар болохгүй. хаж Залуучуудын эрдэм шинжилгээ- Хэнтий аймгийн төвийн 10 жи- лийн сургуулийн 3 дугаар ангийн сурагч Болдбаатар ангидаа диафиль мийн дугуйлан байгуулж бусад ан гийнханд гаргаж сонирхуулдгаас гадна ангиараа диафильм гаргаж чаддаг болохоор ажиллаж байна. ИЯССЦЭРЭНПУНЦАГИЙН авсан гэрэл зураг. бөмбөг, уртын харайлтын аврага цол авлаа, Нөхөрлөлийн сурагчид Д. Нацагдорж тэмдгийн болзол хангахаар шамдаж байна. Мөн түүнчлэн хаягдал ашиглан сургуульдаа дөчөөд төгрөгийн орло гө оруулав. Соёлч нөхөрлөл бай гуулснаар сурагчдын сурлага эрс дээшилж, аигиараа 100 хувь сурал байна. наж ДАШБАЛДАН ний урам зорнг, бүтээлч идэвх улам улам өрнөж байх нөхцөлийг бий болгох явдал ахмад үенйн эр дэмтэдийн эрхэм үүрэг мөн. Шинжлэх ухааны ажилтан бо- лөх хүн оюуны болон бие бялд- рын бүх хүчин чадлаа бүрэн төв- лөрүүлэн дайчлах хэрэгтэй. Үүний тул зай завгүй хөдөлмөрлөж, туй- лаар мэрийвэл зохино. Төгөлдөр хуурчин өдөр бүр олон цагаар хуурдан сургуулилахын адил, хөгжмийн зохиолч хүн өдөр шө- нийг хөгжмийн дүрүүдийн дунд өнгөрөөхийн адил эрдэмтэн хүн туршлага сорилтынхоо арга барн- лыг байнга сайжруулан, тэдгээрийн задлан шинжилж, ач хол МЯВЬн нь үргэлж бодож, шинэ шинэ туршлага, онолыг сэдэх тэЭл- актник дээр хэрхэн хэрэг мөгнж бишвэ 2. зчйсас бодож б0 ловсруулж байх хэрэгтэй. Хажуу- гаар нь өөрийн мэргэжлийн талаар болон түүнтэй ойр дөт салбарт гарч буй шинэ бүтээлүүдийг байн га үзэж мэдэж байх хэрэгтэй. Тов чоор хэлэхэд ямагт Сурах хэргг- тэй. юоС Нээлтийн тугийг«Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит цанын уралдааны өн- төрсөн оны аврага Галсанжанлав, Да- риймаа нар өргөлөө. Энэ хоёр пионер 1968 онд дахни аврага боллоо. МАГ “Ши 3 Уулын хяр, Туулын хөндий, таван “Ё цагаан дахаа нөмрөн, модны мөчир, хадны ирмэг хүртэл мөнгөн унжлага цан хүүргээ буржийлгасан идэр гур ван есийн ид хүйтэн тачигнасан энэ нэгэн өдөр нэгдүгээр сарын 7-ны -иям гариг, Залгамлагч Ё нийгэмлэгийн зандан хүлэгтний бааз с Хүрэл тогооотын уудам аманд хүү- хэд багачууд бужигналдах нь цасан дээрэх алаг цэцэг лугаа адил, Хүрэн р зандан хүлэгтний хос мөр сүлжилдэн » зурайх нь танан цагаан торгоны хээ » хуар, мэт, Удсан ч үгүй «Пионерийн » үнэн». сонины нэрэмжит цанын с уламжлалт өдрийн нээлтийн цуглаан Ё боллоо. Хурдац хүлэг болсон цанаа «Пионерийн үнэн» сонины цом авеар Төрхурхын сургуулийн | цаначдын сойж, хусан цагаан ташуур болсон таягад зэхсэн үе тэнгийн хөвгүүд охид эгнээ эгнээгээр жагссан байлаа. Хүйтэн жавар хацар хайрам байвч цана чаргаар гулгаж бие халаалтын дасгал хийсэн хүүхдүүдийн нүүрэнд хөлс дааварлаж даарсны шинж огт- хон ч үгүй. «Тэмцээний ерөнхий шүүгч Баяраа «Пионерийн үнэн» со 111:9:15) хариуцлагатай эрхлэгч 7. Шагдарт тэмцээн эхлэхэд тамирчид бэлхэн гэсэн мэдээлэл өглөө. Нөхөр 185, Мїагдар пионерийн үнэн» сони- ны цом булаалдах 8 дахь удаагийн уламжлалт тэмцээнийг нээж үг хэл- лээ. Цанын өдрийн нээлтийн тугийг 1967 оны тэмцээний цом хадгалж байгаа 14,332 дугаар сургуулийн су- рагч, өнгөрсөн жилийн тэмцээний ав рага Дариймаа, Галсанжанлав нар өргөлөө, Энэ нээлтийн ёслол, цанын өдрийн ажиллагаанд МАХН-ын Төв хорооны хэлтсийн эрхлэгч Г, Очир бат БНМАУ-ын гэгээрлийн яамны сайд Д. Ишцэрэн, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав, Гэгээрлийн Яамны | ор- логч сайд Г, Мэндсайхан Улаанбаа тар хотын намын хорооны нарийн бичгийн дарга Л, 2Камбалдорж, хо- гын гэгээрлийн хэлтсийн дарга 1Ш, Бат-өлзийт, Залгамжлагч рийгэмлдэ сийн дарга Р. Зоригцарын зэрэг удирдах хүмүүс байлцлаа, Охидын 323 км-ийн зайн уралдаанаар цанын тэмцээн эхэллээ, Гараацаас бөөнөөр гарч чадал зааж хурдалцагааж хойно урдаа орсоор яваандаа нэг охин нөхдөөсөө холдон тасарсаар хориод минутын дараа 04- рианд ойртож ирлээ. Баасандорж: минь яваарай! яваарай| арын чинь хүүхэд ойртлоо шүү! Таягаа сайн лж өгөөрэй! гэж ам өрсөн хашги- ралдаж баярлалдан угтаж байгаа, Ингэж 13 дугаар сургуулийн 8-а ан- гийн пионер бяцхан охин Баасан- дорж түрүүлж ирлээ, Төр хурхын дунд сургуулийн пионер Жавзмаа Янжирмаа нар дараа дараагаараа ирлээ. Багийн нийлбэр дүнгээр бүрэн бус дунд сургуулиудаас Төр-хурхын Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн “баг. дунд сургууль шалгарч «Ийонерийн үнэн» сонины цом хүндэт дипломоор шагнагдлаа, 2 дугаар байрыг 13 ду- гаар сургууль, 3 дугаар байрыг 92 дугаар сургууль эзэлж Пионерийн үнэн сонины дипломоор шангагдав. Бүрэн дунд сургуулиудаас 14 дүгээр сургууль шалгарч «Пионерийн үнэн» сонины цом хүндэт диполомоор, 2 дугаар байрыг 17 дугаар сургууль, 8 дугаар байрыг 12 дугаар сургуу- лиуд эзэлж дипломоор шагнагдлаа. Манай сонины уламжлалт энэ ажилд тамирчдын хувийн бэлтгэл зохион байгуулалтаараа Төр хурхын сур- гууль-өнгөрсөн жилийн шигээ гоц сайн байснаараа онцгой амжилт үзүүлж шилжин, явах цом авлаа, 82 “дугаар сургууль цомоо хадгалахын тулд нилээд бэлтгэл хийснийг тэмдэг лэлтэй 14 дүгээр сургуулийнхан НО моо хоёрдох жилдээ хамгаалан хад галлаа, Тэргүүн байрын төлөө ХЭ- дэн жилийн турш өрсөлдсөн 17 ДУ гаар сургуулийнханы амжилт эрс ахисан нь энэ жилийн тэмцээнээс тодорхой харагдаж байна, Гэвч 14 дүгээр сургуулийн Цанын уламжлалт дээрх сургуулиу 1)1118:455/71127:342271) оролцсон боловч 28, 3,24 дүгээр /улнуд тамирчдынхаа оэлтгэ- хангаж уламжлалт энэ ажилд оролцуулаагүй нь хүүхдийн комму- иист хүмүүжлийн салшгүй хэсэг болсон. биеийн тамир спортод баг хүчтэй юм, энэ тэмцээнд яаж ханддагаа харууллаа, өвлийн зугаат амралт цанын уламж- ялалт ажилд социалист хөдөлмөрийн Улаанбаатар Төмөр замынхан халуу- наар дэмжин галт тэргээр хямдруул сан үнээр үйлчилж өгсөп нь сайшаал тай. Инонерийн үнэн» сонипы нэрэм- жит цанын өдөр мопголын пионер сурагчдын 2 дугаар спартаниадын өмнөх өвлийн спортын томоохой үЗ- лэг боллоо, Энэ өдөр Зөвхөн тэм- цээн болоод зогсоогүй. Манай ио- иер сурагчдын чөлөөт гулгалт, баа- тарчуудын чаргаар гулгаж наадах, нэрт мастер ахмад үеийнхний уран тоглолт гулгалтууд боллоо. “Ингэж манай инонер сурагчид өвлийн хөг- жилтэй амралтынхаа нэгэн өдрийг цасан далайн дунд цанан ӨВдээнн Ч алдааг наадцагдалаа. яаччгн ОО, Ж, Төмбосүрэн Зураг дээр: 12 дугаар сургуулийн 7 дугаар ангийн сурагч Ганбаатар, 17 ду гаар сургуулийн 7 дугаар ангийн пио- нер Чулуунэрдэнэ, 14 дүгээр сургуу- лийн сурагч Борхүү 17 дугаар сургуу- лийн 8 Дугаар ангийн сурагч Янжинду- лам, 33 дугаар сургуулийн сурагч Юра 14 дүгээр сургуулийн сурагч Алзахгүй- баатар, 13 дугаар сургуулийн 8 ду- 4, ААААААААААААААААААААААААААААААААДААА ААААААААААААА 5ААААААААА 7ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮү "УҮҮҮҮҮҮ? ААААААДДАДАААААААААА АААААААААААААЗАААДДААЖАААА4431432ХААААААА ЦААААХАААДАЛААААААААААА 4ААдЦАААААААААЛААДААААААДААААА ЦААААААААА42, хаар, АНГИЙН, ,СҮрЭГэ, НЭРС ДЭ хал лллаа» : Хариуцлагатай эрхлэгч Ж: ШАТЛеЭВ комбинатад хэвлэв. Индекс--144406- 2ү22 -55 8 шан шин цай НӨ “эв (1011) 1980 оны 1 дүгээр сарын 17 "ҮВ?”- ЖУ 38 ! Лхагва Унз 10 мө шивсилннанлслтлвчлшссисжлшлЖиижлвлоллНеЧОНЖЫЖЖЫШЛВЖНБЛЛЖЭЛИЭЛШЛЫЛЛЛЛЭЖЭЙЛТЖШИХЛЛЛЛИЛтЛшИЙЫ ЦЭНГЭЛИЙН Хүн бүхний нүүрэнд шинэ жми- лийн баяр баясгалан гэрэлтсэн өм- төрөгч оны 132 дугаар сарын 29- ны тэр өдөр «Найрамдал» иар- нийн биеийн тамирын стадионы мө сөн гулгуурын талбайд нийслэ- “жийн пионер сурагчид, гзалуучуу- дын төлөөлөгчид" хуран. нугларч гэөсөн гулгуурын «залбай: нээгдсэн билээ, дуэл) 2 “ Болор шилийн “өнгөр гялалаан гялтагнасан энэ мөсөн. гулгуурын талбай нээгдсэн өдрөөсөө эхлээд хүүхэд залуучууд хэн бүхний. зүрх: сэтгэлийг соронзон гадил татаж, өвөл цагийн наадан цээгэх хүрээ лэн, бэлэн. байна, “сх..2--: : “Дөрвөн мянга гаруй хүний суудалтай биеийн тамир сюзортын энэ мөсөн гулгуурын талбай нь манай өсвөрийн хүүхэд багачууд, залуучуудыг эрүүл чийрэг бие бял аар, сэрэглэп цовоо, тэсвэр хатуу- жилтай болгон. хүмүүжүүлэх та- лаар намаас дэвшүүлэн тавьж бай таа зорилтыг хэрэгжүүлэх чухал матерналлаг баазын нэг мөн. Ма-. най залуу үеийнхий . сайн сайхан, эрүүл энхийн төлөө өдөр тутам байнга анхаарал ТӨВьЖ, Энэ єта- дионыг байгуулахад ихээхэн хө- ренгө, хүч гаргасан энхрий хайрт зам засагтаа манай залуучууд, пионер сурагчид чин сэтгэлийн баяр талархлаа илэрхийлж байна.» гэж МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дарга Ч. Пү- рэвжав тус стадноны мөсөн гуя- гуурын талбайн нээлтэн дээр онц- лон тэмдэглэж хэлсэн ЮМ. Биднийг мөсөн гулгуурын тал- байгаар ороход нүүрэндээ цогтой нүдэндээ галтай, цовоо. сэрэглэн юхнд хөвгүүд ! Галтай залуус бүгдээрээ Гар гараасаа барилцан хур-: далья гэж хангинатал дуулаад гул- төн наадаж байгааг харахад үнэ” жээр хүүхэд залуучуудын наадан цэнгэх, баясан хөгМнХ цэнгэлийн шүрээлэл болжээ гэж бодогдоно. «Найрамдал» париййн - биеийн рийн. тоглоом, барилга . бай гуулалт аврага том алтан загаг саар холбогдсон холбоо хоёр нуур тэргүүтэн бол Зөвлөлт Монгол, Ардчилсан Германы залуучуудын хамтач хөдөлмөр, "халуун сэтгэлээр байгуу лагдсан.гэдгийг хүүхэд та нар сайн мэдэх билээ. Энэ ХҮРЭЭЛЭН стадион вь редио утастай, дасгал- жуулагч, эмзийн. болон. биеийн тамирын хэрэгсэл олгох, хувцас- лах өрөө эрэгтэй, эмэгтэй тамирч- дын угаалгсВын төхилөг-өрөөтэй юм. Хүүхэд та нар энэ стадионд зөв хөн хоёр нарвы хооронд наадан ЦЭНГЭХ: бус шөнийн цагт ч. гэсэн өдөр: мө9т үнйгүүлсэн гэрэлд "онь тамир спортын узель, телефон наалаж: болно: “ЖТэхэхдээ. өвлийп цагт бол гая тэ- мтүүрээрээ, дулааны улиралд бол хүч сорин барилдаж, хараа шал- оган харваж, шандас-ацалган урал- дах зэргээр өөрсдийнхөө дуралдаг єоїирхдог спортоор тоглож наадах болно. Ийм. сайхан. стадионыг та бү- хэнд Лениний номсомолын илгээл- тээр Новосибирьен хотоос хүрэлцэн ирсэн Зөвлөлтийн барилгачин 8а- луучууд, манай ардын армийн дай- чид, Зөвлөлтийн ЇЇ 111 барилга трес тийн хамт олон,Улаанбаатар хотын эвлэлийн гишүүд ах иар чинь ха- луунд халж, хүйтэнд хөрч байж барьж байгуулж өгсөн юм. Зөв: хөн энэ стаднон ч бус үүний өм нө ашиглалтанд Орсон төрөл бүс сайхан парн, тэр сайхан зүйлээ хайрлан хамгаалж ариг гамтай эд лэн аятай тохьтой байлгаж зөв бо ловсоноор өргө! дэлгэр ашиглах үүрэг хүүхэд та нарт оногдож бай- на. Хүүхдүүд ээ! Толь шиг тунгалаг мөсөн дээр Тоглон наадаж эрүүл бие, са- руул ухаанаа хөгжөөн баясуул- цагаа! УЧын Н «Найрамдал» парн та нарыг дуу--- даж байна, гт, сэсмээ. ТҮҮҮҮЧГҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТТҮҮҮҮҮҮҮҮТ мРэтФЧэаггээмагчлэагссгтогмрРр Молл тылЛЛМЛМЖМ ЭРЧ НИНА ТҮҮҮҮҮТҮҮҮҮҮҮТЭҮҮЛ ШУДРАГА. 1ШОНЕ Бусдын гээсэн эд хөрөнгийг ол- сон пионер бүхэн эзний нь олж өгдөг сайхан заншил манай пионер : ҮҮҮЧҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮХҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ” ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮү багачуудын дунд олноор гарч шул- рага журамтны эгнээ олширч бай- на. Нэгэн өглөө сурагч Аюурзана найз нарынхаа хамт, сургуульдаа очиж явлаа. Тэд хашааны өнцөг тойроод явж байтал өмнө нь цасан дотор нэг шар өнгөтэй жижигхэн юм харагдах шиг болжээ, Тэгээд Аюурзана нөгөө. зүйлийг сонир- хоод очтол эрэгтэй хүний оосоргүй цаг. байхаар. нь. авч ангийнхаа багш Царэнхандад авчирч өгөөд бүх үнэн явдлаа тоочиж хэлэхэд багш нь тэр даруй пионерийн ах лах удирдагчид мэдэгдэж зарлал гаргажээ.Энэ үнэнч шудрага шио нер бол нийслэлийн 17 Ау- гаар сургуулийн7-ийн «А» ангид на юм, 17 дугаар сургуулийн 9-ийн «Б» ангийн сурагч Г. Асралжав 1АААААААААААААААААААААААААААААДААААААААААААААААЛААААААААААААААААААААААААА СААААААААА. Нийслэлийн 22 дугаар дунд сургууль 3 дугаар улирлаар 94,5 хувийн сурлагын амжилт үзүүл- сэн нь1 дүгээр улирлаас9,4 ху виар сурлагын дүн нь ахиж онц ба сайнчуудын тоо 78 аар нэмэгдэн. Бамбан, Сумьяа,.Чулуун Цэвэл-. маа иарын зэрэг 10. -багш ангиа 100 хувь сургажээ.|. Бадамханд, Надя, Цэрэндаваа Думаа нарын зэрэг нилээд багш, заадаг хичээ- лээрээ 100 хувийн сурлагын ам-”, жилт үзүүллээ. 7-гийн «А» 7-гийн аБ», 7-гийн «Вэ? 5-ын «В» авгнуд багш нарын өдрийн өмнө ангиараа соёлч нөхөрлөл болох зорилт т8- вин ажиллаж байна. Д. МӨНХ-ОЧИР ахлах удирдагч. Сурагч Ц. Энхтайван 18 ули- рал дараалан онц сурав. Бас сур гуулийн тооны аврага юм. Сурагч Энхтайван одоо соёлч нөхөрлө- (Пмонерийн лийн ахлагчаар ажиллаж байна. -1967-19682 оны хичээлийн хїйлийн 2. пиноцер сурагчид баяртай орцгоо лоо. хэлэ Төрөл зургийг С. Лувсавшагдар. Энэ -сурагч Сэлэнгэ -аймгийн Алтанбулагийн 8 жилийн дулд сур -туулийн. 5 дугаар ашгид- сурдаг, -, 8 -жилийн сурагн.Х..СОДНОМ.. с Архангай аймгийн «Хотонт «су- ““мын 8 жилийн дунд сургуулийн “пимопер сурагчид МХЗЭ-ийн Төв “Хорооны -1Г”бүгд хурлын-шийдзэр “хүлээж аваад, БНМАУ-ын: хөдөл мөрийн баатар, саятан: жолооч Їи, дон, Ардын гэгээрлийн байгуулла: үад 41 жил ажилласан аймгийн “багшийн” сургуулийн ,,багш Аюуш нэрэн нартай уулзалт хийв, Баа- тар Ёндон, бапп Аюушцэрэн мар бага наснаасаа эхлээд Одоо үе! хүртэл туула( өнгөрүүлсэн замиа- лаасаа дэлгэрэнгүй ярив, | Е Пионерийн ахлах удирдагч ЭРДЭ Богсүд73--27 НЭГАРАВ Өвөрхангай. ,аймгийн Хужир тын сургуулийн ийонерийн 2Ду-. “гаар бүлгэм шинонер сурагчдын: дунд. «Цэнгэлтэй зугаалга» сэ- дэвт өдөрлөг зохиож, түүгээрээ сурагчдын орос хэл, тооны мөдлэ-: гийг шалган. даам, шатар, хүчит. бөх, цагираг шидэх зэрэг тэмцээн. явуулж, шинэ дуу заан, агшигт хайрцаг. сонсгон, , нино үзүүлэх, Үс засах, гуталд тахлах зэрэг үйл чилгээний ажил зохиов. : Сургуулийн ажилчин О. ПҮРЭВ 3 суралцдаг Загд овогтой Аюураа- 3 1 ё, дугаар хагасын | хичээлдээ йг БИДНИЙ ХАЙРТАЙ БАГШ Энэ 2 дугаар сарын 4 бол бид ний хайртай багш нарын баярын өдөр юм. Багшийн Сбаяр-бидний баяр. Яагаад гэвэл хүүхдүүд бид ний хамгийн хайртай хүн бол багш шүү дээ. Бид энэ баярыг сэтгэл яаран хүлээж багш нартаа барих бэлгээ дор бүрдээ зэхэж байна. Манай 7-гийн «В» ангийнхан энэ баярыг угтаж нэг ч хичээлд сул дүн авахгүй гэсэп хөдөлгөөн өр- нүүлээд ажиллаж байна. Миний хамгийн хайртай багш бол ЮМ, Цэдэн багш. Би өөрөө апионе- рийн идэвхтэн, багш минь миний ажилд дандаа үнэтэй сайхан зөв- лөлгөө өгдөг. Багшийн маань орол цоогүй ажил манай ангид нэг ч байхгүй. Хэн сул сурна вэ? Цэ- дэн багш маань тэр сурагчтай Хүрэн дүнзэн байшингийн га- даа талын хаалгыг таттал, алхны тогшилт, хуурай төмрийн сонин чимээ тодхон сонсогдоно. Буурал толгойтой, нүдэндээ шилтэй өндөр бор хүн 5 дугаар ангийн болол- той хүүхдүүдэд гутлын өсгийн тах хэрхэн хийх тухай зааж байв. Дарханы багш С. Нямсүрэн гэдэг хүн энэ билээ Дарханы өрөө цэгцтэй юм. Урд ханандаа модон хашлага тохилог тай утсан самбарт төмөрлөгийг яаж “хуурайдах тухай зааврыг хийжээ. Ханандаа хувцасны төмөр дэгээ хийх 11 дамжлага явцыг биет зүйлээр үзүүлжээ. Бүх Хха- наар хөдөлмөрийн тухай, холбог- дох хэчээлийн заавар өлгөсөн бай на. Дарханы өрөөнд улирал бүрд нэг удаа сонин гардаг. -Г Яагаад энэ үзүүлэнгүүд тайлбаргүй байна вэ? гэж миний асуухад Тайлбаргүй бол хүүхдүүд ойл госноо өөрийн хэлээр илэрхийлж зохион бичих чадварт нь сайн нө хамт хичээлийн бус цагаар хичээл лэж суудаг, Хэн сахилгагүйтнэ, багш маань л түүнд учрыг ойл- гуулан ярьж байдаг. Биднийг бү- тэлгүй ажил хийвэл багш маань гомдож, биеэ даагаад сайн юм бү тээчихсэн байвал баярлачихсан яв даг юм. Тэгээд ч багшийнхаа ачаар манай бүлгийн ажил нийт ангиудаас шалгарч «Пионерийн үнэн» сонины 1000 дахь дугаа- рын ойн баярын нэрэмжит тэргүү ний бүлэг болсон юм. Бид зорь сондоо хүрч багш нарын баярын өдөр багшаа заавал баярлуулна. Нийслэлийн 10 жилийн 28 дугаар сургуулийн пио- дугаар бүлгийн Б. САРАНТУЯА нерийн 183 дарга лөөлдөг гэж би боддог гэж багш Нямсүрэн хариулав. Энэ багш ажлыг төлөвлөгөө, хувийн ажлын бүртгэл, хурал цуг лаанд оролцсон, яригдсан зүйлийн тухай өдөр бүр товч тодорхой тэм дэглэж заншжээ. Өнгөрсөн 2 ду- гаар улиралд 87 төгрөгийн гут- лын тах, цуурга, хувцасны өлгүү рийн дэгээ зэрэг ойр зуурын зүйл төмрөөр хийжээ. Одоо цахилгаан пийшин тавьдаг суурь хийх ажээ. Сайн багшийн шавь нар зүтгэл тэй байх юм. Багш Нямсүрэн дар ханы хичээлээр 5-7 дугаар ангийн бүх хүүхдийг 4 жил дараалан 100 хувь сургажээ. |Өнгөрсөн 2 дугаар улиралд ордог ангийнх нь бүх сурагчдын 89 хувь нь онц ба сайн дүнтэй суралцжээ. Ардын гэгээрлийн ажилд гур- ван арван жил гаруй ажилласан багш С. Нямсүрэн багш нарын хаа өдөрт зориулан | дарханы хЭ- чээлийн 5--7 дугаар ангид үзэх иж бүрэн үзүүлэнг бэлэн болго- хоор шамдаж байна. В Ж, ХОРЛОО ШАВИЙН БОДОЛ. Хичээлийн эрхлэгч Олзвой но- гоон торгон дээлтэй намхан бор эмэгтэйг зааж - Манай тэргүүний багшийн нэг энэ дээ! “гэж танилцуулав. Энэ бол Лхагвасүрэн багш байв. - Нэгдүгээр ангид хүүхдүүдээ анх хүлээж аваад тэдний хэл ярианы хөгжилт, авьяас сонирхол, ахуй амьдрал, зан араншин зэр- гийг судалж, эцэг эхтэй нь тогт мол уулзаж ажиглалт судалгаа гаа жил жилд баяжуулж ирлээ. Энэ жил сурагчдаа гуч гаруй асуултаар судалж, сурагчид дээ- рээ улирал улирлаар тэмдэглэл хөтөлж байгаа. Зөвлөлтийн багш нар болон Хүүхээ багшийн хи- чээлд бэлтгэдэг, багш Норжмоо Мөнх-Очир нарын сурагчдын эцэг эхтэй ажиллаж хичээлээс га дуур зохиогдох ажлыг зохион бай туршлагуудыг хэрэглэж байдаг. Тэгээд Ч удирдсан анги маань гурван жил дараалан 100 хувийн дүнтэй суралцаж байгаа даа гэж багш Лхагвасүрэн ярнВ. Оройн давїлага тараад гэрийн зүг үеийн НӨХӨДТЭЙГЭЭ ХӨГЖИЛДӨН яваа бяцхан охины сэтгэл яагаад ч юм бэ? «Том болоод Балдан- дорж багш шигээ сайн багш бо- лохсон» гэсэн бодол гэнэт сэрхийн бууж тэгээд «Багш» болчихсон юм шиг баярлан гүйсээр гэрийн- хээ хаалгыг нээнгээ --Ээжээ! Би багш болно... Ан- гийнхаа багш шиг багш болно. Тиймээ! гээд тэр охиныг инээмсэг лэн зогсоход ээж НЬ, Миний охин багш бололгүй яа хав гэж өхөөрдөн өгүүлжээ. Лхагвасүрэн багаасаа ингэж л сэтгэлийнхээ дуудлага, итгэлийн хээ эрчээр зүтгэн тэмүүлсээр Улаанбаатар хотын багшийн сур- гуулийг төгсгөн «Ардын багш» гэ дэг хүндэт нэрийг хүлээж Налайх хотын 10 жилийн сургуульд ирж ажиллаад гурав дахь жилийнхээ нүүрийг үзэж яваа залуу багш юм. Налайх хотын 10 жилийн сур туулийн багш Ю. Санжаагончиг ТАЙВАН Ид хорин тавтай Тайван Улаан баатар хотноо багшийн сургуу- лийн 2 жилийн курсийг төгсгөсөн үнэмлэхээ өвөртөлж томилолтоо аваад Баян-Өлгий аймагт ажилла хаар шуудангийн машинд сууж гарсан тэр өдрөөс хойш 325 жил өнгөрчээ. Энэ багш аймгийн уу- ган сургууль болох 2 дугаар 10 жилд ирээд голдуу анхны жилүү- дэд бага ангид хичээл заав. Түү-- нийг анх багшилж эхлэхэд нь 1 дүгээр ангийн ширээнд шоохойтол сууж байсан Б. Бааст бол бидний сайн таних зохиолч билээ, Бас, Баасандаа гэдэг шавь нь 10 и- лийн сургуулийн захирал Цээрэн, Саалаа Бааст гэдэг шавь нар нь дунд ба бага апйгийн тэргүүний багшаар ажиллаж байна. Хүүх- дийг сургана гэдэг нь хүнд ч ажил хүндтэй ч ажил. Ялангуяа хүүхэд бүрийн зан заншил, оюун сэтгэлийн байдал, ойлгон ухаарах хэв хэмжээнд тэр болгоныг тохи- руулж: заана гэдэг аргагүй л их тэсвэр оролдлого хэрэгтэй. Багш хүн хүүхэдтэйгээ ойр дөт но байхаас гадна тэдний эцэг, эх тэй бүр ч дотно харилцаатай хам гийн шадар байх нь хүүхдийн ам жилттай сургахын нэгэн нөхцөл болдог. Шавийн эрдэм багшаасаа гэдэг тун үнэн үгээ. Чухам ин- гэж уйгагүй нягт нямбай ажиллад гаас Тайвангийн даасан анги,заа- сан хичээд нь үргэлж 100 хувийн сурлагын дүн үзүүлж байна. Тай ван 1966--67 оны Хичээлийн жилд тун зоригтой санаачлага гар гасныг сургууль, багш нар нь дэмжиж байна. Энэ-хичаалийн-э -----. лээс эхлэн 4-ийн «А» ангийн багштай хамтарч ажиллаад тэр ангийн сурагчдын сурлага хүмүү жилд судалгаа, тооцоо хийж, ул маар 1967-68 оны хичээлийн ис лээс эхлэн 5 дугаар анги болоход нь дааж 10 дугаар ангийг төгстөл нь багшлахаар шийдэн үүрэг ав- чээ. Тэгэхдээ 6 жил дараалан 100 хувь сургана гэдэг том зо рилго өмнөө тавьжээ. Одоо багш Тайван Баян--өл гий аймгийн төвийн 2 дугаар дунд сургуулийн 5-10 дугаар-ач гийн сурагчдад монгол хэл, утга зохиолын хичээл зааж байна. Багш Б. Күнберхан. магт эээ ээмэг тэргүүний багш нарын нэг юм. Нийслэлийн 17 дугаар дунд сур гуулийн 8-6 ангийн багш Цэнд баа тарчуудын дунд олон төрлийн со-нирхолтой ажил зохиодог манай Гэтэл солеог сэг сүг өгөгч лглэргэтэгсг ээс асгсэуӨМРЭРРЭЭ Монголын Радио Зурагт радио- гийн удсын хорооны сургууль хүүхдийн нэвтрүүлгийн редакцаас эрхлэн явуулдаг «Залгамжлагч- дын дуудлага» радно станцын нэвтрүүлэг долоо хоног бүрийн да ваа гаригт эх орныхоо түүхтэй танилцах, ахмад үеийнхний хугьс галч хөдөлмөрч дайчин уламжла- лаас суралцах, дуртай мэргэжлээ сонгож олоход зориулагдана. Мяг мар гаригт ахлах ангийнханд 80- риулж төрөл бүрийн шинжлэх ухаан, техникийн хялбарчилсан нэвтрүүлэг явуулж ирээдүйн. мэр гэжилтэн зохион бүтээгчид та 2-3 рынхаа у, зориг авьяас сонирх- лыг Ж алгиан туслалцана. Ма най энэ нэвтрүүлэгт эрдэмтэн мэр гэд алдарт цуутай хүмүүс дээд сургуулчулын багш иар оролцоно. Лхагва гаршгт 1--4 дүгЭ9р ан- 3 42.2 » гийн сурагчдыг урьж өөрсднйнхөө сонирхсон уран «зохиол сонсоц гоож, уншсан нөмынхоо баатруу дын тухай ярилцаж зохискон шүл гээ уншиж байх болно. Пүрэв гаригийн нэвтрүүлгээр пионер сурагчид, бүлэг, салаадын ажлаа ярилцана. Ахмадаас зөв- лөлгөө авна. Баасан гаригийн нэвтрүүлгийг баатарчуудад 30- риулна. Анд найзуудынхаа амьд- ралтай танилцана. Таавар тааж авхаалж самбаагаа сорилцоно. Су рах бичгийнхээ хуудсуудаар аяла на. Орчин тойрноо олж харцгаана. Бямба гаригт ахлах ангийнхныгаа урьж уран зохиолтой танилцуулж уншсан номын нь дуртай баатруу даар саналыг нь солилцуулна. Зо хиолчидтой уулзуулж өөрсдийн нь зохиосон зүйлээс нь яриулна. 5 Энэ дурдсан өдрүүдийн 18 цаг 80 минутаас тус тус хүлээн авч сонсоцгоохыг хүүхэд багачууд та параасаа хүсэж - 9 "ММ. Р. З. Р. У. Хорооны сур гууль хүүхдийн нэвтрүүлгийн редакци. : ї ! Аривч гамч байя Манай сонинь бага хурал Миний хувцас ба аав ээжийн минь хөдөлмөр «Пионерийн үнэн» сонины газ раас явуулж байгаа «Хөдөлмө- рийн үнэ цэнэ» сэдэвт бага ху- рал манай орны өсвөрийн үеийнх нийц анхаарлыг татаж тэд өөрийн “ орчиндоо байгаа улсын болоод “өөрийн эд хогшлыг гамтай рэглэж сурахад нь үзүүлж байна. Саяхан манайсур гуулїйн:инонерийн бүлгэмийн 1 дүгээр бүлгийн 8 дугаар салаа- ныхан «Миний хувцас ба миний аав, ээжийн хөдөлмөр» (5:1:51:34 салааны цуглаан хийв. Тус цуг- лаанд сурагчдын хувцас ба аав, ээжийн нь хөдөлмөр Хоёр ямар холбоотой болох талаар сураг- чид өөрсдөө тооцоолон ярилцав, Гонгорын аав, ээж малчин хү- мүфс, «Би гэртээ Здүүтэй, аав, ээж- хоёртой зургуулаа байдаг. Миний заав, ээж хоёр бидэнд хувцсаа битгий ураарай гэж 3а- хндас. Би хувцсаа урахгүй бай- хыг их хичээдэг. Ээж минь өдөр жин хонь хариулж. мад сааж унд хийгээд, бидний хувцасыг угаах зэргээр ер завгүй байдаг. Тэгээд шөнө лаа бариад бидний урагдсан хувцсыг оёж байхыг ха раад: «Эзэн: минь их зүдэрчбай- Ххэ- гаа даа!» гэж. хайрладаг. |ТЭ- гээд би хувцсаа аль болохоор гамтай өмсөхийг хичээдэг» «гэж Гонгор ярилаа. «Манайх үхэр хариулдаг. Ми ний ээж өдөрт 1 хөдөлмөр өдөр зохих нөлөө. өдөр оёвол зэж 10 өдөр нэгдэл- дээ ажил хийхгүй болно. Иймд бид хувцсаа урснаар нэгдэл ний- гэмдээ бүтээх ээжийнхээ |хөдөл- мөрийг хойш татах болно, Ингэ- хээр хувцсаа их урдаг хүүхэд бол нийгмийн хөдөлмөрийг Сса8- туулж байгаа хэрэгюм гэж би боддог» гэж пионер Нина ярив. «Би тэшүүрээр гулгаж сурахсан гэж их боддог. Гэтэл надад 19- шүүр байхгүй. Тэгээд би аавыг «Тэшүүр авч өгөөч» гэхэд аав маань, миний шантайж нахийсан гутлын өлмийг зааж: «Чи сар хагасын дотор 4 тэ- шүүрийн үнийг үгүй хийлээ. Тэ- хээр одоо бас 4 тэшүүрийн үнийг дэлгүүрт өгч чамд гутал авах хэрэгтэй боллоо» гэв, /Хэ- рэвби гутлаа ураагүй, гамтай хэ рэглэж байсан бол тэшүүр аваад бас янз бүрийн тоё ном авахмөп гө илүү гарах байжээ. Иймд хувц саа уржбайгаа нь аавын хөдөл- мөрийн хөлсийг Дэмий үрэн т8- ран хийгээд зогсохгүй өөрийн юм сурах бололцоонд саад хийж бай гаа юмбайна гэж би ойлгосон. Үүнээс хойш би гутлаа их хайр- лах болсон» тэж пионер Ганхүү ярилаа. - Хүүхдүүд ээ! Та нарын хувцас бол зэж аавын чинь хичээнгүй хөдөлмөр, дусалсан хөлсний үр шим билээ. Ийм учраас хувцсан- даа хамгийн их аривч, гамтай байхыг зөвлөв. Идэр бөхийн ! гурван наадмын нэгэн бөхийн 04- рилдаанд монгол хүн дурлан сонир- нирхдог уламжлалтай билээ. Энэ уламжлал ёсоор спортын төв. Орд- ны уудам танхим ХЭДЭН | ӨДРИЙН турш үзэгчдээр пиг дүүрэн байлаа Энд улсын идэр бөхчүүдийн 1968 оны аврага шалгаруулах барил- даан болов, Спортын 28 нийгэмлэ малчин ажилчин сурагч зэрэг 19- рел бүрийн ажил мэргэжилтэй 25 идэр залуус хүч тамир, уран Ммө- хээ сорилцон барилдлаа, Идэр бөхчүүдийн 1967 оны тэм цээний мөнгөн медальт улсын шан- дас Батхуяг, улсын харцага Гантө мөр, Дашцоодол нар төрийн дал- баа өргөлөө. Барилдаан Баянхонгор нийгэмлэ гийн бөх үхэрчин залуу Гомбосү- рэн, барилгачин нийгэмлэгийн бөх барилгачин залуу Дашмагван Өмнө говь нийгэмлэгийн бөх Бариул, Зал гамжлагч нийгэмлэгийн сурагч Мөн гөн нарын барилдаанаар эхэллээ. Биеэр хамгийн жижигхэн боловч гээс шалгаран ирсэн 16-17 насны , ИДЭР БӨХЧҮҮДИЙН БАРИЛДААН Ё барилдааны алт мөлгө хүрэл медальт Батхуяг, Буянхишиг, Цэрэндорж нар, Монол үндэсний спорт эрийн анхаарлыг онц их татаж байлаа, "Тэмцээн 4 өдрийн турш үгэлжилж 24 дэх | даваагаар барилдааны ажиллагаа төгслөө, Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн сурагч Залгамж лагч нийгэмлэгийн бөх, улсын шан дас Батхуяг 22 давж алтан меда ль Булган нийгэмлэгийн бөх Бул- ганы 10 жилийн сургуулийн су- рагч Буянхишиг 21 давж мөнгөн медаль Дорнод нийгэмлэгийн бөх Чойбалсан хотын 10 жилийн сур- гуулийн сурагч ЦэрэндӨрж 19 давж хүрэд медаль хүртэв, Өвөр- хангайн Дашдамба, Замчны Бат- суурь Дундговийн Баянсан нар шагпалт байранд оров. "5 «Пионерийн үнэн» сонины Г93- раас Сэлэнгэ нийгэмлэгийн бөх Сүхбаатар хотын 10 жилийн су- рагч Батсүх Архангай нийгэмлэ- гийн бөх Өгийнуур нэгдлийн алуу чин хүү Нанжид Баян-Өлгий ний- гэмлэгийн бөх, Өлгий хотын 10 жилийн сургуулийн сурагч (7Кан- чивдорж нарт уран барилдсаны учир шагнал гардууллаа. Ховдын Пайцаа, Хөдөлмөрийн ПүрэвцэрРэн Залгамжлагчийн Мөнгөн нар «Зал бүтээдэг юм, Гэтэл намайг сур- ) 5 т ! гуульд явахад 2 өдөр миний хувц Говь-алтай аймгийн Цогт сумын уран мэхээрээ Сэлнэгэ нийгэмлэ- гамжлагч» нийгэмлэгийн тусгай сыг оёж янзалсан. Хэрэв миний Захуй бригадын бага сургуулийн тийн Батсүх, хурдан шалмаг барил шагналаар тпагнагдлаа. 4 дүүгийн хувцсыг бас хоёр хоёр багш Д. Намжилдорж ( даанаар Булганы Буянхишиг, олны ЗЦ. Гомбосүрэн түй МоЛш2В1 Хөл бөмбөгийн хичээл ШҮҮГЧИД Хөл бөмбөгийн тоглолтыг тал- байн.1, захын 2 шүүгчээс бүрдсэн 8 хүн шүүнэ. Эдгээр шүүгчид, өрөөл буюу зэрэгцээ 2 янзын байр шилаар шүүнэ. Сүүлийн үед зэрэг цээ байдлаар шүүхийг өрөөл шрэс: лаар шүүхээс илүү гэж үзэж бай- на. Хэрвээ талбайн шүүгч талбайн нэг булангаас нөгөө булан хүртэл, захын нь эсрэг эсрэг өрөөл талаа барьж байршин шүү- вэл, өрөөл шүүлт тэдэг. Харин талбайн шүүгч хажуугийн ХЕ х талд - Ошинн шүүхийг зэрэгцээ шүүлтгэ- нэ.Энэ 3 шүүгч ньгурвуулаа хар өнгийн цамц, богичнэ өмд, түрий, өмсөх бөгөөд талбайн шүүгч нь секундомер шүгэлтэй, захын шүүгчид Нь хурц ялгагдах өн- гөөр шатрын хөлөр шиг алаг- луулан хийсэн жижигхэн тугуул- тай байна. Талбайн шүүгч нь зал байд болж байгаа бүхий л алдааг алгасалгүй харж шүүхийн тул бөм бөг байгаа газарт ойр байж, газар Дээр нь таслан шийдвэрлэж 5 Ялангу бөмбөгний шугамтай зэрэгцээ явж шүүдэг учраас отон тоглолт, өө- рийн ойролцоо болсон алдаанууд, хэрцгий тоглолт, гар хүрэх хаалганд бөмбөг өрөх зэр- гийг нарийн харж, талбайн шүүгч дээ тугаараа дохиолон мэдэгдэх зөрчил гарвал тугаа дээш нь өргөөд, зөр чид болсон газар руу заана. Отон Хэдий тийм боловч, гурвуулаа цаг ямагт нэг шийдвэртэй байх нь тог яолтыг будлиангүй дуусгахад чу-. хал үүрэгтэй юм. -нь шүүхийн хамт хүмүүжүүлэх үүрэгтэй. Шүүгч үгэндээ ороогүй тоглогчид сануулга өгөхөөс ЭХ- лээд тоглолтоос хөөж гаргах эрх- тэй, Тоглолтын дунд гарсан зөрч- дийг шүүгч бие болон гарын ХӨ- дөлгөөнөөр уг тоглогч үзэгчдэд ойлгогдохоор зааж үзүүл нэ. нь тоглолт анх эхлэхэд, бөмбөг орсны дараа эхлэхэд, тоглолт дуусахад урт уртаар 8 давтан үлээнэ. Булангийн цохилтын үед богицоор 3 давтан үлээнэ. Бусад тохнол- долд ганц уртаар үлээнэ. Тамир- Талбайн шүүгч шүгэлийг чид өөрсдөө ойлгож . байгаа үед (Хэн гаргаад, хэн нїиндэхийгээ мэ дэж байх зэрэг) шүгэл үлээх шаардлагагүй. Чөлөөт юм уу тор гуулийн цохилт болоход анх үлээж зогсоож цохих үед нь чөлөөт бол 3 хуруугаа. торгуулийн бол 1 ху- руугаа гозойлгож мэдэгдэнэ. Ха- ) нгүүсч рни П-ийн торгуулийн цохилтыг ба нийт. хийхэд заавал шүгэл үлээж өгнө. Булангийн цохилтыг хийхэд заа- вал шүгэл өгөх албагүй. Чөлөөт болон торгуулийн цохилтын үед эсрэг талын тоглогч заавал хол байх дүрэмтэй. Энэ эс биелэгдвэл дээр хэлсэнчлэн бөмбөг тойргийн хоо уртаар бүрэн эргээгүй буюу 16 м- ийн талбайг огтлон сараа- гүй болон төвөөс бөмбөгийг тог- лолт анх эхлүүлэхэд төв шугамыг огтлуулахгүйгээр дамжуулах зэ- рэгт заавал дахин үйлдэнэ. Бөм- бөгийг хөдөлгөөнгүй тавьж байж өшиглүүлнэ. Хэрэв зөрчвөл мөн дахин үйлдэнэ. Хэрэв гаднаас шү гэлдэх, бөмбөг хагарах, хаалганы мод, хугарах, 2 тоглогч адил ал- даа хийх зэрэгт будлиантай Фөм- бөг гэж үзэж, шүүгч 2 тоглогчийн хооронд дээрээс нь унагаан ханж тоглолтонд оруулна. Гэнэт салхи тарах, ширүүн бороо орох зэргээс болж, тоглолт зогсоод дахнж эх- лүүлэх болбол будлиантай бөмбө- гөөр эхлүүлнэ, Шүүгч хүн үзэгчид тэй маргаж хэрхэвч болохгүй. Са- нуулга өгсөн тоглогчийн гарыг нь өргүүлж, ойлгуулах, шүгэл өгсоөр атал зөрчиж өшиглөвөл. тэр тог- логчоөр бөмбөгийг нь ээжууган мэтчилэн хүмүүжлийн талаар х4- барьж ажиллах хэрэгтэй: үүгч хүн эргэлзэх, бусдын үгэнд орох, тал тохой татах зэрэг байт- лыг цээрлэх ёстой. Зохиолч Б. Сэсмээгийн сүүлийн уед хүүхэд багачуудад зориулж бичсэн яруу найргийн ном «Хурын шим» нэртэй хэвлэгдэн гарч хүү хэд та нарын гар дээр. удахгүй очих гэж байна. Манай сонины газар энэ номд орсон зарим шүлгийг доор нийт лэв. БРогтФтэтттгттэтто»” ул ”хэсжэлэ тоож ожс эж втээ жс-жэжсгэжс тожсэих юэ 1853 тээд 80 7-ааан шу х “Т9ГАЗГ төв -- Ээжээ ээжээ! Торгон шар «нөмрөгтэй» “- Торомгор хөөрхөн ботго минь 1! Гангийн наранд цангаж байна УУ Гадсаа тойроод буйлж явна уу гэж Бор ингэ буйлан буйлсаар Ботгоо санаад ирдэг юм Уу Үнээн хүү минь тэгдэг юм Үрээ амьтан хайрладаг юм. Ааваа ааваа! Хуй салхи шиг хурдан Худ зандан унага минь - Хурдалж давхнад төөрчих вэ Хөнхөрт унагаад хоцорчих вэ. : гэж Хулагч гүү маань явнцгаадаг. : : юм УУ Хурайлж унагаа дууддаг юм -УУ -- Үнээн хүү минь тэгдэг юм. Үрээ амьтан хайрладаг юм. : -Эмзэ эмээ! Сарьдагийн оройд тоших Сайхан шар болох Хар нүдэн тугал минь Халуун сүүгээ ханатал хөхөгдөө үэж Сүүтэй үнээ сүжирдэг юм уу Сүргээсээ түрүүлээд гүйдэг юм УУ -- Үнээн хүү минь тэгдэг юм. Үрээ амьтан хайрладаг юм. зү” Өвөө өвөө! Мяндас зөөлөн үстэй Магнай халзан хурга минь гэж Хундан цагаан хонь маань , ургаа үнэрлэж зэнэгшдэг юм УУ -- УҮнээн хүү минь тэгдэг юм. Үрээ амьтан хайрладаг юм. Ахаа ахаа! : Дэгдэн цовхрох авьяастай Дэлдэн цоохор ишиг минь Харайж дүүлээд ирдээ гэж Хар ямаа маань майлдаг юм уу -- Үнзэн хүү мннь тэгдэг юм. Үрээ: амьтан хайрладаг. юм. БЭ, Согцагго о36 Ї х юэ? | М/ “лс 1 мэ... ША 20177177) яа (Болсон явдал) Хөвчийн мод хөхөрсөн Хөхөө шувуу ДОНГОДСОн Булгийн ус боргилсон Буман амьтад сэргэсэн Таввун дэлгэр зуны Тааламжит иэзгэн шөнө Анчин мэргэн Чогсом Арын ууланд ХОнохдоо: Унасан морно чөдөрлөж Ургамлын сайханд тавьжээ. Агнасан тарвагаа тулмалж Амтат боодог хийжээ Хэдэн мөндөл өвчиж Хоёр нохойгоо хооллохдоо «Арслан» халтар нохойдоо Арай багий нь өгчээ, Жзарган саарал чонондоо Ахиу ихий нь ндүүлжээ. ХуоэЦ2г26 | ДОН В- ур юС Їл 228 -(2242 2 Левүд: суудын утга зохиолын гийн хүний уран бүтээлүүд ба утга сэн бүтээлүүдийг уншигч олноо байна. Жишээ нь: Украин улсын х хийд алдаршсан «Эх», иин» гэдэг зохиолО0р нь Гөрькийн зохиолоор хийсэн сэж байна. салтилчанчилинлТЫН 713 ҮШЕЛЛлчВытгыас: хийжээ. зум Хээрийн амьтан байж Хэтэрхий дасжээ гээд Боохойн садан байж Бузгай ижилшжээ гээд Бавхгар чононыхоо толгойт Байн байн илнв. Тэтээлзгэнэ шиг бэлтрэг Тэжээж авснаа єанана. 1їЦөнө” дундын хирд кэнэ їүлэг нойрын эхэнд гэнэ Анир чимээ гарав гэнэ. Ахирах дуу еёонедов гэнэ. |. Араатан амьтан харагдав уу Анчин гөрөөчин үзэгдэв үү... Нохон минь юунд архирэв Нойры. минь юунд сэргээв гэзд Ажиж сайн чзагнатал.. Ахиулж сэмхэн хартал 5 «Арслан» халтар нохой вь Анчин эзнийхээ дэргэд Сэрвээнийхээ үсийг арзайлгаад Сээрнийхээ ясыг түгдийлгээд Ахиран байгаа харагдав. Айхлан ууртай үзэгдэв. “эриний цаана харин Тэжээсэн хөх чоно нь Араа шүдээ ярзайлгаад Арзгар «сэрвээгээ өрвийлгээд Шинэ оны 1 дүгээр сонинд хэв- ! лэгдсэн зурагт тааврын хариуг манай “сонины газар хамгийн тэргүүнд Хэн- сурдуулийн 5--5 ангийн сурагч Ган» цэцэг, Төв аймгийн төвийн 10 жи лийн дунд сургуулийн 4--А ангийн сурагч Алтанцэцэг нар ирүүллээ.Тэд Эвт шаазгай буга барина. Хүн болох багаасаа, Хүн нэрээ тогос өдөө 13- євн ардын зүйр үг байна гэж зөв таа нэ , 4 Р Эээн рүүгээ мярайсан байж Эв нь олдвол үсрэх гэж байж «Тэмээлзгэнэ шиг байхад нь | Тэжээсний минь шан уу ! Тэрэг тэргээр мах Идүүлсний мннь үнэ үү» гээд Чогсом ч буу руугаа төлхөв. 1: Чонө ч эзэн рүүгээ Л Нохой ч чоно руу дүүлэв Морь ч бас үргэв. Гөлөг байхад нь тэжээсэн Гөнжгөр халтар нохой нь Бэлтрэг явахад нь авчирсан Бэгцгэр саарад чонотой Дээр дороо оролцоно Дэв дуп үзэлцэнэ ” Уул тааврыг зөв. төаж хариугаа, ирүүлсэн та нарт манай сонины "баяр, хүргэж байна. ээ лыг л- 3- мээн с «Хар санаатай золиг чинь Халтар нохойгий минь барьчих Хорон санаатай дайсан чинь Хурдан хойлгы мннь хэмхчих вий» гэж. Анчны буу тас хийлээ : Азарган чоно шурган унала Халтар нохой эзэндээ эрхэллээ. Хавийн байгаль энэхэндээ иатлаай. Ирээдүйн тамирчин. “СУН 8. Сүхбаатарын нэрэмжит хөвлэлийн комбинатад тэвлэв. аль «Шонхорын дуулал», бэлгийн ном, Горькийн өгүүллэгүүдийн эмхтгэл, Уцранны композиторуудын бүтээлийг гаргах Киевийн кино студи Горькийн Данкогийн тухай үлгэрээр "Тус орны эрдэм шинжилгээний газрууд, дээд сургуулнуда чийн уран бүтээлд зориулсан тусгай бага хурлууд хуралдах ЗУРАГТ ТААВРЫН ХАРИУ! тий аймгийн Бэтширээт сумын дунд газар. ! АТБАЯРЫН “судалбар. - 2 Х.М.ГӨРЬЮЕИЙН: МЭНДЭЛСНИЙ 100 ЖИЛИЙН 00 Пролсетарийн нх зохиолч, социалист реализмын утга зохиолыг үндэслэгч Алексей Максимовйч Горькийн (1868--1936) мэндэлсний ойн бэлтгэл ажил ид явагдаж байна. Орон бүхний дэвшилт олон нийт энх тайван,улс түмний найрамдлын төлөө тэмцэгчдинн он онд ёслон тэмдэглэгд- дэг ойн нэгэнд Горькийн мэндэлсэн ойг (3 дугаар сарын 28) “Дэлхийн энх тайвны зөвлөлийн шийдвэрээр оруулах болов, А. М. Горькийн мэндэлсэн ойн баяр ёслолыг тэмдэглэн өнгөрүүлэх Бүх Холбоотын Хороог Зөвлөлтийн нэрт зохиолч Константин Федин даргатай байгуулав. Салбар хороод холбоо ны бүгд найрамдах улсуудад байгуулагдаж: байна. Хувьсгалаас хойших зөвхөн Оросын утга зохиолоор Холбоот Улсын бүх үндэстний утга зохиолыг үүсч хөгж бүтээл асар их нөлөө үзүүлжээ. Горький бол зохиолч, гийн зохиолч олон хүний дотнын нөхөр,багш нь байсан тгэлтн энэ 5 ҮН ахиолын судлалын талаар түүний бич- болохоор өргөн танилцуулахыг Зорьж эвлэлийн газар их зохиолчийн даяндэл- 100 жилийн барахгүй, Зөвлөлт ихөд Горькийн уран яруу найрагч, жүж- чраас холбооны ул- яруу алдарт ойд зориулж, их бич- «Салхит шувуу», «В. И. Ле- өнгөт кино их зохиол- ОЛНО. Эл лоолот ца! 5 « 26) 28)-8 | ЕвЁ 5032:2:5 1 5 8 (2728 Ю Нийслэлийн 6 дугаар нерийн идэвхтэнүүд бүлгэ лөж “байгаа: нь:,: 3 Ду-ч-ч гж эгжэжтэ этэжэжгжээтэээжтэжлглжэжгжлжлсж жээ лж эж эст элсэж үсэж жстүэжслж жстиэжстжээ ! ГШХГЛТГРРДРОТ1Р1К1Х ТТТРЛГ2ТГЛТЭ “ЭРЭЛХЭГ” “ОХИН НГУЕН -. Хойт Вьетнамд Нгуен гагч в, хэг зоригт охин байдаг. Түүний єу ралцдаг сургууль нь Өмнөт, Хойт Вьетнамын хилийн зааг болсон ен Хай голын эрэгт оршино, Энэ хил газар бол яг фронт юм. Дайснууд Бен Хай голын цаанаас лпулемётоор буудахын гадна цаг ямагт бөмбөгд дөт байна... Ийм учир бүх х Ф тЭДРЭЭ- рийн эсрэг тэмцэж аг ЕТТ Нгуев болон түүний нөхдүүд тосгондоо . жижит багачуудыг арчлан хамгаал . на. Ер Бьетнамд хүүхдүүд хаана . ямар ч нөхцөлд зав чөлөөгүй бүх . ажилд тусалж байна. Тэд хүвсний зүйл, тарих, мал маллахаас зх- . лээд дайсны агаарын дайралт, бөм- бөгнөөс хамгаалах байр ухах, зарнмы засвар сэлбэг хийх зүйл. -двЭр ажиллаж байдаг. Бусад нөх- адил пнонерийн улаан 4 хүзүүндээ Бамнвугаан Ни энгэрт байлдааны хүндэт шагнал. Хо Ши Маны медаль гялалзана. | Нгуен бол зэриг самбаагаар гарам” | гай охин юм. Нгуен нэгэн удаа тар | таа бөмбөг бариад Бен МРҮугчогоРӨөРӨжӨ”Тб 123222 125 эмэ 222222 2350миэмййийдэн дмилдэийлэөлхийхййнидбэнд Хариуцлагатай эрхлэгч : 72727 .Ж, ШАГДАР. “Гимдекс--14140, | СЭ шоу : С1 ЯА: ЯГЭУЛ аа 2 ? МХЗЭ-ийн: Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын Офон бүхний пролетари яар вэгдЭРтүн! Э чэрэмжит Монголын Иноперийн МАХН-ын уйл хэргийн ҮӨЛӨӨ хэзээд бэлхэн байгтун! Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин. Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Мон- голын Пионерийн байгууллагын Төв Зөвлөл, дэлхийн хөдөлмөрч- дийн их багш В.И.Лениний мэн дэлсний 100 жил, Ардын хувьсга- лын 50 жилийн ой угтаж, гурван жилийн ажил зохиохоор төлөвлөж байна. Энэхүү ажил нь: - МАХН-ын шинэ программ, МАХН,МХЗЭ-ийн ХҮ их хурлуу- дын шийдвэрийг хэрэгжүүлэн, ах- мад үеийн хувьсгалт дайчин, хө- дөлмөрч, уламжлал, орчин үеийн баатарлаг үйлсийн жишээ дууриал лаас шамдан суралцаж, пионерийн уламжлалт ажлуудыг эрчим- жүүлж, шинэ ажлуудыг санаачлах х явдал нийт пнонер сурагчдын бие даасан бүтээлч идэвхийг өрнүүлэ- ЗЭД чиглэгдэж байна. 968 онд, Д.Сүхбаатарын нэрэм жит Монголын Пионерийн Бай- гуулласын шинэ дүрмийт пионер сурагчдад нэг бүрчлэн суд луулж, түүний учир утгыг ойлгуул лан, өдөр дутмын үйл ажиллагаа- ны удирдамж болгох жилийн ажил зохионо. 2 х 1969 онд, В.И.Ленипий амьд- “рал, тэмцэл, үйл ажиллагааны үл гэр дууриналлаас сурч хүмүүжих “жилийн ажил. зохионо. - 1970 онд: Ардын хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж, «МАХН-ын мэргэн жолоодлогоор социализмын “ариун үйлст бат зогссон хувьсгалт монголын иргэн болсоноо бахар- “хаж байна» жилийн ажил зохионо. со МПБ--ын Төв Зөвлөл эдгээр “үндсэн ажлуудыг. ажил төрлийн 5 дараахи байнгын 8 саябараар дам “эруулан зохион явуулна. -Хичээл дээр ойлгосон зүй- лээ цэвэр нямбай бичиж авдаг. Хи “ счээлийг давтахдаа цагийн нарийн - хувнар. баримталж урдаар уншиж ойлговол зохих зүйлээ өмнөх 3а3- сан хичээлийн агуулгатай холбон бататгах замаар “уншиж давтдаг. даа юуны өмнө бодлогонд юу өгөгд сөн юу нь мэдэгдэж байгаа, ААД ААААА “амАХХ Н Тооны төрлийн хичээлийг давтах-, Идэвхтэн чиний хуанли 1.Пнонерийн ажлын салбар: --Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МП Б--ын шинэ дүрмийг пионер су- рагчдад гүнзгий судлуулж, пноне- рийн ажлын туршлагыг нийтийн хүртээл болгон, пионерийн ажлыг утга агуулга сайтай сонирхолтой хэлбэрүүдээр явуулахад ажлаа чиг лүүлнэ. 2.Баатарчуудын ажлын салбар --Баатарчуудын дунд зохиож байгаа сонирхолтой ажлуудыг ний тэд дэлгэрүүлэх, бага ангийн Ссу- рагчдын хүсэл сонирхолд нийцсэн ажлуудыг зохиож баатарчуудын дунд явуулах хүмүүжил, олон түм ний ажлын удирдамж, гарын ав- лага боловсруулж "аргана 7 72 2 22 24 В8644 0, 2/ Жа26 29, З.Пионерийн ахлах удирдагчдын салбар. --Пионер багачуудын дотнын нөхөр, зөвлөгц болсон пионерийн ахлах удирдагчдын ажлыг зохион байгуулж, заах .аргын зөвлөлгөө өгч, тэргүүний удирдагчдын турш лагыг судалж дэлгэрүүлэх ажлыг гардан явуулна. А.Интернационал салбар: --Ах дүү орны пионерийн бай- гууллага, пионер сурагчдын ажил амьдралыг өөрийн оронд сурталч лах, манай пионерийн байгууллага пионер сурагчдын амьдралыг ах дүү орнуудад сурталчлах, олон ор ны хүүхдийн эв нөхөрлөлийг бэх- жүүлэхэд ажлаа чиглүүлнэ. 5. Авьяас чадвар салбар: --Пионер сурагчдын чөлөө ца- гийг зөв зохион байгуулах, тэдний гоо зүйн хүмүүжлийг дээшлүүлэ- хэд чиглэгдсэн ажлууд зохионо. 6.Техникийн сэтгэн бүтээх салбар: --ПИионер сурагчдын техникийн түүнийг ямар арга. үйлдлээр бо- дож олох зэргийг нарийн төлөвлө гөө гарган дэс дараатай цэвэрхэн аль болох хялбар аргаар бодохыг хичээдэг гэж 23 улирал дараалан онцсайн суралцаж ирсэн таван он- цын эзэн нийслэлийн 82 дугаар сургуулийн 6-гийн «В» ангийн онц сурлагатан Цэрэндэжид ярив. Чөлөө цагаа гэрийнхээ ажилд туслах, цана тэшүүрээр гулгах, ангийнхан энэ хагас ЖИ- эвши----эиитилаэтимтг--т-л Манай дийн шалгалтаар 100 хувь сурал цав. Манай ангийнхан. 6 улирлын турш ангнараа зуун хувь сурч бай- гаа юм. Магсар, Мижиддорж, биш, Энхтөр зэрэг олон сурагч онц “сайн сурдаг. Энэ тэр анги бол | Говь-Алтай аймгийн Хөх морьт єЄу- үр дүн, сэтгэн бүтээх авьяас чад- варыг хөгжүүлж, төрөл бүрийн тех ник сонирхогчдыг төрүүлэх, тех- ник спортын төрлүүдийг дэлгэрүү лэх асуудлыг хариуцаж байна. 7.Биеийн тамир, спортын салбар: --Пионер сурагчдын дунд би- еийн тамир спортын бүх нийтийн хөдөлгөөн өрнүүлж, тэдний спор- тын амжилтыг ахиулах, эрүүл мэндийг бэхжүүлэхэд ажлаа чиг- лүүлэхийн дээр, биеийн тамир, спортын уралдаан тэмцээнүүдийг нийтийг хамран өрнүүлэхэд гол- лон анхаарна. 8.Аялал, жуулчлал, ахмад үеийн уламжлалаас суралцах салбар: --Пионер сурагчлэт: ахмал үеийнх 22 20440777 227 -ж 4 23 8777 0 7 С С) УЛТ: ч 52 2 -2- ний хувьсгалт дайчин орчин үеийн баатарлаг жишээгээр хүмүүжүүлэхэд пионеё- рийн байгууллагаас зохиох ажлуу дын чиглэлийг гаргана. . «. . уламжлал, үйлсийн Д.Сүхбаатарын нэрэмжит МП Б--ын Төв Зөвлөлийн дэргэд ажил төрлийн эдгээр 8 салбар байгуулаг дан ажиллаж . байгаа бөгөөд, ЭД- гээр салбарт МХЗЭ, пионерийн бай гууллагын ажилтнууд. тэргүүний сургал -хүмүүжүүлэгчид зэрэг мэр гэжлийн хүмүүс оролцож байна Ийм учраас пионерийн идэнхтТ- нүүд пионерийн удирдагч нар, ино нерийн ажлын талаар. салбарууд- тай байнгын холбоо тогтоож ажил лах нь зүйтэй. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн салба- рууд манай пионерийн байгуулла- гын нийт ажлыг жигд сайжруулад- хад их хүч болох нь дамжиггүй. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн орлогч дарга Л.ЦЭДЭНДОРЖ мандалин хөгжмөөр тоглох зэр- гээр өнгөрүүлдэг тэргүүний 6у- рагч юм. Өөрийн онц сайн сурдаг энэ арга барилаа нөхөддөө зааж сургах нь сайн сурагчийн. үүрэг юм. 32 дугаар сургуулнїнн багш ОШАА ЗАН өвст 24 дэх жилдээ Ж 4 (1012) Лхагва Үнэ 10 мө - Сурагч М. САРАНТУЯА. Нийслэлийн 94 дү- тээр сургуулийн 7 АУ- - -882 таар ангийн Сурагч 1968. оны 1. Энхтуяа өөрийн “тайв й дүгээр сарын, Мядагмаа, . Бат-Оюун нарын хамт өвлийн ам- ралтаараа олон тооны ном уншиж нөхөддөө ярьж өгчээ. . 24 «Өсөх үе» театр Ховд аймгийн төвийн 8 жилийн дунд «сургуулийн сурагчнд «Өсөх үе» гэдэг театр байг уАж Ч. Ойдб- вын зохиол «Ална огмНд» гэдэг жүжиг тоглов, Энэ жүжгийг 6 удаа тоглож 2000 орчим хүнд соннрхуул лаа, Уг жүжгийг Улсын гавьяат жүжигчин Найдан, багш Баасанжав нар найрууллаа. л Сурагч Ц. ЦЭНД-АЮУШ, Төв дунд «сургуулийн дэргэдэх тионе- аймгийн төвийн 10 жилийн рийн 1 дүгээр бүлгэмээс «Төлийн дуу» гэдэг сэдэвт цуглаан хийв. Тэд өөрийн сургуулийн шеф СэрэглэндСу- мын «Авдархангай» нэгдлийн төлч- дөд төлийн тухай дуу дуулж шүлэг уншиж, өсвөрийн бөхчүүд нь барил сдан сонирхуулав. 3 «Төлийн дуу» цуваанд оролцогсо, 349 толгой шүдэнз, 454 толгой лаа, 849 ширхэг элгэвч 106 ширхэг нэм нээ 43 хос бээлий, 2 м олс, сур, дээе, 2 угж 4 хүрз 2 хайч 1 лоом, 1 ногт эмийн сан зэрэг зүйлээр ту- саллаа, Нийт сурагч пионер ндэвхт- тэй оролцов, 6-гийн В анги тэргүүн байр эзэлж «Төлийн цуваанд шил- жин явах» дарцаг, сургуулийн эа- хиргааны баярын бичгээр шагнууллаа. -00осонм-- 8 0ви--- Ппонер Номт 4 онцсайн сурав. Энэ дуу хөгжим, зургийн хичээл гойд єө жил, дараалан пионер спорт нирхдог. Номт бол салааны дарга юм, Түүний салаа 7 хоногоор салаа дын дунд шилжин Явдаг «Тэргүү- ний салаа» тугийг 8 удаа хадгалсан байна. "Сурагч Номт, 1 минутанд дунджаар 180 үг чөлөөтэй уншдаг. Одоо тэр хичээлийнхээ чөлөө цагаар 100 шахам ном уншаад байна, Түү- ний маркын цуглуулганд 14 улсын 250 гаруй марк бий, Сурагч Номт Баян-Өлгий аймгийн төвийн - Алтан гадас одонт 10 жи- лийн 2 дугаар дунд сургуулийн 2 ду- гаар бүлгийн пионер юм. Багш Я. ХҮРЭЛ. 1 ажилчдын улсын хоёрдугаар зөв- ажлыг чадамгай зохион байгуулан РИНЧЕН доктор Европын жирийн хүн, Их Говь гэж ё«онсохдоо нүд алдам элчилгүй нх цөл, тал нэлээрээ элсэн далай болчихсон тийм нэгэн газар байдаг, Нар төөнөн шарах нь тэсэхийн арга- гүй тэр элсэн далайд цоргим халуун салхи элсэн манханы хумхийн на- 1-р шороогий нь манаруулан хийс тэж, тэнгэрийн хаяанд элсэн хуй, шуу унжих мэт мушилзан, хувь заяа ь дутсан тэмээн жинтэй аяны хүнийг халуун нурам шиг элсээр булан дарж Олон манхныг замдаа нүүлгэн зай- "дуулж өнгөрөхөд нь, хэдэн жилийн өмнөх аль хохирсон аян жингийн "хүн,тэмээний цагаан яс,элсэн дороос тарч ирдэг тийм айхтар цөл газар байдаг гэж сэтгэлд нь ургадаг бай шам. Үнэндээ манай их Говь бол, нүд алдам элчилгүй нх цөл тал байгаа нь үнэн. Эртний судлалын эрдэмтэн шинжиж үзвэл, маш эрт балар дээр цагаас хүн орг:соор нрсэн эрт- ний чулуун зэвсгийн хүний сууж байсан газар олонтой, Ургамлын судлалын эрдэмтэн шинжвэл,тун с0- нин ургамлын зүйлтэй, Амьтны суд лалын эрдэмтэн шинжвэл тэмээн Г9- рөөс, тахь, хулан зэргийн одоо дэл- хийд, сонин ховор ан амьтантай, хорхой шавьжий нь хүртэл шинжин судлалвал, шинжлэх хаант ” . тэмдэглээгүй буюу Говьд байдгий нь мэдээгүй сонии зүйл арвнн бий, Бүр эртний амьтныг судладаг эрдэм тэн, хэдэн живаа (жнваа гэж арван сая гэдгийн нэр) жилийн тэртээ бай- ө- ”-УУ-”ЭсЭэ-Хэжэллэд Усны Аж Ахуйн ой, тэргүүний | ажилчдын улсын ЇЇ зөвлөлгөөн Ус. ус Худгийн ус Хурын ус Хүслийг хангагч чандмань Хөрсөн доорхи эрдэнэ Дороос бол Оргилон бургилан гарч ирээсэй. Дээрээс бол Хөлбөрөн хөшиглөн бууж ирээ- сэй» гэж нэг яруу найрагч бичсэн байна. Энэ хүслийг хангагч чандкань эрднийг уудам дэлгэр нутаг, өт- гөн баян мал сүрэгтэй монголчууд хэзээ хэзээнээс эрхэмлэн дуу. хуу рандаа Оруулж «Усан чандмань рашаан» тэж хүндэлж ирсэн би- лээ. Устөрөгч, хүчилтөрөгч хоёр атом нийлж ус болдог гэдгийг хүүхдүүд та нар хичээлээрээ заал гасан, сайн мэдэж байгаа. Ус ерийн нэг бодис шиг санагдаж байгаа авч тийм биш байна. Усанд дөч гаруй бодисын нийлбэр бай- даг ажээ. Усаар аварга станц хөдөлгөдөг, асар том хөлөг онгоц даадаг, тэрч байтугай даа- вуу даалимба, талх тарна. болд ширэмд хүртэл ус ордогийг хэн бүхэн мэднэ. Усгүй бол амьдрал гүй ээ. «Ус чандмань эрдэнэ» гэж их цахилгаан ардын маань хүндлэн эрхэмлэдэг дэмий үг биш юм. Манай нам за саг ус, усны аж ахуйн талаар онц анхаарч ирсэн билээ. Манай орны усны аж ахуй 830 жил хөг- жиж ирсэнийхээ ойг саяхан тэм- дэглэлээ. Энэ түүхт ойгоор усны аж ахуйн тэргүүний ажилчдын ул сын Г| зөвлөлгөөн болж өнгөрлөө. Усны аж ахуйн тэргүүний лөлгөөн энэ нэгдүгээр сарын 16- 18-нд засгийн газрын ордны Ар- дын Их Хурлын танхимд боллоо. Зөвлөлгөөнийг БНМАУ-ын УСс- ны аж ахуйн Яамны сайд Ц. Дэм бэрэл нээж, «Усны аж ахуйн бай гууллагын ажил, цаашдын зорил- тын тухай» гэсэн илтгэл тавив. Тус зөвлөлгөөнд МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлө- лийн орлогч дарга Н. Жагварал дэлгэрэнгүй үг хэллээ, Н. Жагварал, манай орны бай- галь--газар зүйн онцлог байдлаас болж усны асуудал онцгой ач холбогдолтой байгаа тухай Яярих- даа, манай орны нутаг дэвсгэрийн зөвхөн тавны нэг хувь нь ил Ус, гол, горхи, нуур, булгаар хангаг- даж байгаа учраас бусад өргөн их нутагт худаг гарган газрын Ддоор- хи усаар хангах шаардлагатай «байна. Манай орон эх газрын эрс тэс уур амьсгалтайгаас болж газрын дээрх їийт ус өвөл. хөлдөхөөр барахгүй, өвөлжөө, “хаваржааны бэлчээр дэх энгийн худгийн олонхи хөлдөж, Пнонер Дуламсүрэн бүлгийн дар ггаглюм, Бүлгийн дарга. Дуламсүрэн | удирдсан багш болон баатарчуудын түүний зөвхөн тавны гурван хувь нь ашиглагдаж байна. Үүнээс үзэ: хэд усаар дутагдаж байгаа хам- гийн хүнд цаг бол өвөл, хавар юм. , Манай мал аж ахуй бол суурин тэжээлд байдаг биш, бэлчээрийн мал аж ахуй юм. Ийм болохоор 140 сая га бэлчээрийг аль болох. дүүрэн ашиглахын төлөө усжуу- лах асар нх арга хэмжээ авах шаардлагатай байна. Хэрэв энэ их бэлчээрийг цөмийг ашиглая гэ- вэл Усны аж ахуйн Яамны тооцоо гоор одоо байгаа худгийн тоог ба раг хоёр дахин нэмэгдүүлэх хэрэг тэй байна. Манай орны хөгжлийн шаардла гаас болж усны асуудал үлэмж их болж байна гэж өнцлон тэмдэг лэв. Нөхөр ТЖагваралыг үг хэлс- ний дараа усны аж ахуйн тэргүү ний ажилчдын улсын хөёрдугаар зөвлөлгөөнөөс гарах уриалгыг зөв лөлгвөнд оролцогчид санал нэг- тэй батлав. Усны аж ахуйн Яамны сайд нө хөр Ц. Дэмбэрэл үг хэлж, зөвлөл гөөн ажлаа дуусгав. Г. СЭСМЭЭ 2-888-888-88-88-08-88-88-88-86-88-88-848-88-88-088-88-88-848-84-88-88-044 АаАФ-АА-АА-А олноор зааж байна. лахдаа бүлэг ба баатарчуудын баг: юм, «Октябрь ба хүүхэд». «Үнэн хэргийн төлөө» - 1 | ” тэдэнд шинэ дуу, “бүжнг,. Тоглоом Эр ажлаа яв Ур сурагчдын сонирхож байгаа зүйлийг асууж мэдээд уг ажлаа 7 хоногийн өмнө бүлэг болон. баатарчуудын ба- гийн идэвхтнүүдтэй зөвлөж бэлтгэдэг «Кино үзэцгээе» «Байтагт-төрсөн: баатар» зэрэг олон сайхан сэдвээр баатарчууд бүлгийн- хээ ажлыг .явуулсан нь сонирхолтой болов. Багш Т.. Нямцэрэй ИХ ГОВИЙН ЭЗЭН БОЛОХ ХҮН гаад яс нь чулуу болчихсон дээр га лавын амьтны үлдэгдэлтэй, Түүний төрөл зүйлий нь бүрэн гүйцэд хайн шинжиж гүйцээгүй тун сонин юмтай газар, Бас нх далайд байдаг дээр эртний амьтны чулуужсан үлдэгдэл олддогий нь нарийвчнлвал шинжлэх ухаанд маш сонин юм олж нээх уур хай мэт газар бөгөөд эрт дээр ца- гийн тэр их усны сан, одоо хөрсөн дээр нь байхгүй-болсон боловч, газ- рын хөрсөн дор их юм байгаа нь, худаг өрөмдөхөд дороос нь ус гарч байгаагаар мэдэгдэн гэрчлэгдэнэ. Усгүйн учир аж ахуйд одоохон дээр ашиглаагүй сул байгаа, газар манай нх говьд зөндөө байна! Усы нь хөр- сөн дороос нь олж гаргаад ирвэл хэт ирээдүйн цагт гайхалтай сайхан цэ- дэрчэс шиг болох газар говьд зөндөө ий. Зөвлөлт Холбоот улсын нутагт дэлхийд алдарт Асканиа Нова гэдэг улсаас дархан цаацтай болгож, зэр лэг ан амьтныг үржүүлэн олшруулж, өөр хол, газар тивийн ан амьтныг хүртэл авцран нутагшуулж, шинжил гээ судалгаа хийж байгаагаараа дэл хийн олон улс гүрэнд маш алдаршсан нэгэн газартай адил, ирээдүйд манай нх говьд хөрсөн доорхн усы нь шинжин өлөөод мал,тариалан, уурхай үйлдвэрийн газар бий болгох зэргээр уудам их говийг эзэмших маш их ажил хүүхэд багачууд та нарыг хү- лээж байна. Асканна Новатай адил 38 ГОЦ илэх уудам их дэвсгэрт ховор ан амьт- ныг үржүүлэн судлах газар байгуу- лахад түмэн сайхан нөхцөл: жилийн нхэнх хувьд үргэлж нартай байдаг, агаар маш эрүүл тунгалаг, түүний дээр ус бий болгож, бусад зохист байдлыг шинжлэх ухаан,техник,эрдэм төгөлдөр хүний хүч хөдөлмөрөөр бү рэлдүүлэн гүйцэтгэх ажил зохиогоод ирэхэд бүрэн бололцоотой байна. Хө дөлмөрчин түмний амралтын өдий төдий газар, одоо эзгүй, гагц говийн ан амьтан эзлэн оршиж байдаг газар бий болно. Энэ бүхнийг бий болгож урд баран ашиглаж байсан заг мод, ан амьтны нь бадруулан ашиглаж, улс ардын аж ахуй, шинжлэх ухаан, хөдөлмөрчин түмний сайхан амьд- ралд их говийнхоо баялаг уудам нут гийг зориулан эзэгнэх ирээдүйн зо рнлтыг биелүүлэн хэрэгжүүлэх эр- дэм чадал төгөлдөр эзэн нь өдөө ул- сын олон бага, дунд сургуульд су- ралдаж байгаа түмэн олон пинопер багачууд болно. Далд байгаа усы нь олжсих говийг усжуулах, хөрсөн дөр нь байгаа их баялаг нөөций нь илрүүлэн олох га зар судлалын эрдэмтэн хайгуулчин болох, Говийн бүх ургамлыг судлан шинжлэх нээлт эрдэмтэн ур- гамалч нар болох,амьтан бүгдий нь судлаж мэдэх, амьтны судлалын эр- дэмтэн болох, эрт галавын амьтны үлдэгдлийг судлан олж шинжлэх ухаанд урд мэдээгүй юмыг нээн мэдэж, дэлхийн шинжлэх ухаанд нэмэр оруулах зэргийн олон нарийн мэргэжлийг эзэмших нь бид бүгдийн хүндтэй сайхан үүрэг, бид- нин ирээдүйд гүйцэтгэх ажил гэж одооны олон пнонер багачуул, дунд сургуулийн сурагчийн ширээний ард сууж байх үеэс бодон ухаарч, нас- ныхаа багад, нарныхаа эртэд эрдэм сурахын төлөө одооноос шамдаж, га раа ганзаганд, хөлөө дөрөөнд хүрэх цагт гайхамшигт сайхан говь нут- гийнхаа бүрэн эрхт, эрдэм их чадалт эзэн болохып төлөө чармайх зорилт той байнам, Хэтийн энэ зорилтод одоо юу хэ- рэгтэй байна гэвэл, онц сурлага чу- хал, орос хэл сайн суран эзэмшиж, цаашид нь бас дэлхийн шинжлэх ухаанд чухал гадаадын хэдэн хэлд суралцаж, дэлхийн хэмжээний дээд мэргэжлийн эрдэмтэний мэддэг хэ- лий нь бусад туугүй мөр зэрэгцэн сурахыг хүн болох багаасаа, хүлэг болох унага- наасаа гэж, эцэг ах нарынхаа халааг авах, хойчий нь залгамжлах багачуул одооноос бодон хнчээгүүштэй байна “Тэгээд ирвэл, алс хол Мэсэн жи хүний монгол гөвийг ус эз- гүй айхтар Ыэк ГИй нь халж ӨГӨӨД, хам- газрын нэг нь манай Говь эж хамаг улсын эрдэмтнээс ду- цөл байдаг юм гэж андуу. дэлхийд гайхуулах. ЁЕ5, Ардын гэгээрлийн тэргүүний тан Нїүрмэддорж бая ямелран даа олон зуун охид, Хөвгүүдийг эрд мийн далайгаас эхэлж амсуулсан хүн Тэр даасан ангиа заавал зуун хувь “-Таутнйлн Зфэдкете үүхдүүд ээ:«Та нар хичээн вэр бичихийн тул яарч Улан зал « Би багшдаа хайртай, ХӨЛ БӨМБӨГИЙН ХИЧЭЭЛ ОТОН ТОГЛОЛТ Хөл бөмбөгийн тоглолтонд элбэг то хнолддог хамгийн эгзэгтэй зүйл бол отон тоглолт юм. Отон тоглолтыг сайн ойлгохын тул отон тоглолт болох гүй нөхцөлийг авч үзье. Үүнд: 1. Өөрийн талбайд байхад 2. Эсрэг талын хүнээс дамжиж ир Үр бөмбөгөнд 5 . Беөмбөгний шугамаас ард байгаад бөмбөгийг гүйцэж эзэмшвэл, 4. Эсрэг талын 2 ба түүнээс дээш тооны төглөгч байвал 23 Ч) Хаалганаас тогдолтонд оруулж буй 6. Булангийн цохилтын үед Нийслэлийн 4 дүгээр бага сургуулийн 4-ийн «сб»амгийн багш Долгор манай тэргүүний сайн багшийн нэг том. Багш “«Ахмадын алтай сургаал» «Мөнх үйлстэн» зэрэг олон хэлбэрээр явуулдаг юм. Мөн Лениний музей, хөшөө зэрэг түүх дурсгалын газраар аялал зохиож, улга хийлгэжээ, удирдсан анги нь улирал дараалан 100 хувь сурдаг юм. Багш нарын өдөрийг угтаж, ангиа урам сайн сургахын телөө чармайж байга хөл дад байж болохгүй ямар нөхцөл бүрдсэн Үүнд: ЖҮРМЭДДОРЖ БАГШ бичиж сурэгэж Жүрмэддорж багш бяц наы, г-о ЛЫН үргэлж захина. ЭэМнс-. хүрмэддорж багшийн заа Эн Мардсгал онлгомжтой, сонирхолтой мас, гэж Төв аймгийн ТКаргалан- Аэьд сангийн аж аХуйн 10 жилийн Зу сургуулийн багш, сурагчид цөм шорсэн хэлнэ. 5 нэ нь ардын гэгээ эрлийн систем зэ, эүчүгэсгл үгдээгнаан. ажилласан ажиллагааны үр Босдоттлт й Я, Багш Д. Базаррагчаа анай 6. он ү Ман агш миний ээж гэсэн үг, Ээж бидэнд үг сургамжаа хэлэхдээ: Х минь, тэгэж болохгүй, ингэх хэрэгтэй Тийм ю :? хал ХЭЛ ХАЗВУУСҮХХДҮЛД маа тэгэж хий! гэж үргэлж зөвлөж шилдэг шиг багш маань бидэнд хандаж үг хэлэхдээ: Баг ҮҮХАҮҮА ятга гэдэг үгийг заавал хэлээд сургамж зөвлөлгөөнөө ш л РӨМадчВ- “рэцжид-хы би, ээж багш хоёроо адилхан сээа жанчллүй Н6єсү дугаар дунд сургуулийн 4 дүгээр ангийн сурагч цэцгээ. Долгор ангийнхаа пионерийн ажилд үлгэр жишээ сэдэвт ажлыг Зайсан толгой дэхь гэрэлт сурагчдаар урлагтай уху- Гэрэл зургийг Ж.ГОМБОСҮРЭН буюу шүүх асуу- юм. Тэгвэл хэзээ үед болдог вэ? бөмбөг тоглох 1. Айлын талбайд Манай 2 Дусаар сургуулийн хурлын тан хим үзэсголэнтэй засагдсан байлаа. Хурлын хүндтэй байранд 6-гийн «Б» ангийнхан сууцгаажээ. Төд «Соёлч нөхөрлөл» байгуулан үүргээ амжилт тай биелүүлээд өнөөдөр цол манда- таа авч байгаа нь энэ ээ. Индэрт нөхөрлөлийн ахлагч Дондог гарч ан гийнхаа ажиллагааны тухай яриад эцэст нь бага ангид байхдаа ангийн хан нь ямар байсан тухай ганц жи- шээ дурьдан ярьсныг нь дор сий рүүлье. Сандаг бид хоёр нэг ширээн дээр 6 жил хамт сууж байгаа юм. Сан- даг маань 1-р ангид орохдоо хүрэн өнгийн тансар хилэн өмд цамц өм сөөд цагаан пансаар эмжсэн ханцуй тай гялалзсан шинэ хүрэн шаахай- тай, сайхан хар цүнхтэй, ном дэвт- рүүд нь цөм шинэ байж билээ. Тэгэ хэд би ахынхаа хуучин загварт хув цас ба 1-р ангийнх нь номуудыг 10-р анги төгссөн эгчийнхээ Хуучин НО мын саванд хийн бариад ирж байсан юм. Миний ном, хувцас маань хуу чин боловч хиргүй, цэвэр цэгцтэй бай сан юм. 1-р ангид орсон өдрөө 4 ца гийн хичээл хийгээд тарахад Сандаг маань номынхоо,эхний хуудсан дээр нь 3 хэсэг газар бэх асгаж цоохор туулснаар барахгүй, өнөө өглөөхөн өм аваачиж бөмбөг оруулбал орсонд тооц но. Харин энэ хүнийг аваачиж хийх үед нөгөө тоглогч НЬ 16:5 м-ийн ДО тор отон тоглолтонд орсон байвал хаалгачийн анхаарлыг татсанд тооцож, эсрэг талд нь бөмбөгийг шилжүүлнэ. Тэрчлэн урд нь отон тоглолтонд бай- сан тоглогч араараа дамжуулагдсан бөмбөгийг буцааж отон тоглолтоосоо гарч аваад хаалганд оруулбал орсонд тооцохгүй. Нэгэнт л урд нь өтөн тог- лолтонд байсан учраас отон тоглолт гэж үзнэ, Энэ мэтчилэн тон тоглол- тын асуудал нь ойлгоход маш ярвигтай асуудал тул ойлгохын тул Х гол анхаарлаа зориулах хэрэгтэй, Сайн ойлгуулахын туяд зургууд дээр зарны отон тоглолтын байдлыг тайлбарлая. Б тоглогч 3 нөхцөлийг зэрэг бне- ХөдсөггттӨРИ сонины "байна 1 дүгээр Б дээ өгөхдөө айлын 3 лийг ширгүүлэн ганд шууд ашиглан оруулжээ, А өөрөө шууд инерцээрээ орчихжээ, Тэгвэл 0| нь эсрэг тоглогчоос бөгөнд отон тоглолт гэж байхгүйг дээр үзсэн шүү дээ. Б үед А гүйн очиж саад хийн унасан явдал А тоглогчн хувьд биелүүлсэн учир орсонд тооцохгүй. Зу раг 11 м ийн төлөгч 1-0) 223: (|| Аривч гамч байя! бага хурал хин арчиж мөн л бэх гүй болгожээ. Тэгээд миний ном дэвтэр, хувцас нөгөө л анхны янзаар л байсан юм. Манай бапн ангийн хурал хийж Сан даг бид хоёрыг самбарын өмнө гар- гаад намайг магтаж, Сандагийг салан гэж зэмлээд Хойшнд нямбай цэвэр байхыг зөвлөж билээ. Тэр цагаас хойш Сандаг маань ий- лзэд засарсан боловч 1-р улирал Дуу сахад үсэглэлийн ном. нэгийг ДахиМ худалдан авч билээ. Ер нь. тэгээд хт- чээл бүр дээр: л уудаг цаас, үзэг, ха рандаа будаг, шугам, | дэвтэр гээд Л гуйхгүй юм гэж нэг байхгүй, Чи ө9- рийнхийгөв яасан юм бэ? гэхэд. «Мартчихаад ирлээ хөячихаад ирлээ» гэдэг сэн, Нэгдүгээр ангна төгсөхөд үсэглэл 2, тооны ном 2-ын тус тус хэрэглэсэн бөгөөд 2-р ангидаа бас л тоо хэлбичгийн ном хоёр хоерыг хэрэг лэсэн юм. Тэгтэл би одоо хүртэл су рах бичиг нэгийг ч шинээр худалдаж авалгүй дандаа л ах эгч нарынхаа хуучин номуудыг хэрэглэж байгаа бо ловч жилд 2 ном сольдог Сандаг дунд л сурдаг, хуучин номтой би онц л сурдаг байлаа, Нэг өдөр багш маань надтай Сан дагийнд очоод Сандагийг Т7 хоногт ба раг 2 дэвтэр урдаг нэг жилд 2 ном хэрэглэдэгийг ярилаа. Тэгээд бид хоё рын тооцоог бодоход би 3 жил боло ход 168 дэвтэрт 20 төгрөг 16 мөнгө зарсан байхад Сандаг маань ном, дэв тэр, сурах бичиг, хувцас зэрэгтээ 227 төгрөг 48 мөнгө зарсан байв. Энэ бүх нийг ингэж тодорхой ярилцсаны эцэст Сандаг маань нилээд Засрав. гэж Дондог ярилаа. | .22-р дунд сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Д, Мөнх-очир дамжуулж номерын хө- Б хаал Харин хаалга руу рсонд тооцно. Учир дамжиж ирсэн бөм байдалд А-гаас гүйцэтгэхэд хаалга руу өшиглөх хаалгачийн бариха отон тоглолтын нөхцлүүдийг торгуулийн цохилтыг А хийсэнд бөмбөг нь хаалганы хөндлөвч модыг оноод отон тоглолтод байсан өшиглөн өруулжээ. Учир нь Мод оноод ирснийг шуу Энэ шэтчилэн Б тоглогчид очсоныг шууд Орсон гэж үзэхгүй. д дам бай 3. Бөмбөгний шугамаас өмнүүр бай хүүлсэн учраас отон тоглолтонд оржээ, жуулсан эт үздэг. гаа 83. Өмнө нь хаалгачаас гадна өөр тог логч ийм 3 болзол зэрэг биел- сэн үед болно. Энэ бол зөвхөн нэг тог- логчийн хувьд юм. Гэтэл дөрвөн довт- логч, 3 хамгаалагчийн эсрэг ДовтоЛЛОО гэж үзье. Тэгвэл 3 довтлогч нь хаалгач наас гадна бас 3 хамгаалагчтай таарал- даж байгаа учир отон тоглолт байхгүй байхад 4 дүгээр довтлогчийн хувьд 3Ө8 хөн хаалгачаас өөр хамгаалагч б ас отон тоглолт гэж ч үздэг Ёс бий.Гэ дал бүр ТҮ. Бөмбөгийг шидэж тоглолтонд тэл бас довтолж буй тоглогчдын нэг нь ашиглаж байгаа дээр отон оруулах үед, отон тоглолтонд байлаачгэсэн 16,5 М- хөл нь З нөхцөлийг мөн биелүүлж бай хүүрнэн тайлбарлаж болох боловч цаг гаа тул отон тоглолт мөн, Нэгэнт Л бага байгаа учраас дээр хэ Б тоглогчийн зөвхөн тоглолтыг зургаар ийн шугамаас цаана байж,хаалгачийн ан- учраас, нөгөө НЭГ хөл чинь уг хүнийг бие эрхтэн боло- өгөлгүй Өөрөд хоор биеэс нь салган үзэж болохгүй, 8. -Будлиантай бөмбөгийг тоглолтонд Эруулэхад отон тоглолт гэж | байхгүйн. дгээр тохиолдлуудыг | мэдэхгүйгээр дэн зургаар хязгаарлал. хаарлыг татаагүй Г, БАНЗРАГЧ дөвтлөгч нь. ҮҮНХЭЭ БЯРХАН: УНШИГЧИД 808Л0В /Саяхан, зохиолч Д.Мягмарын » уран бүтээлээр нийслэлийн хорин наймдугаар дунд сургуулийн -су- рагчид, зөвлөлдөв. ... “гт Зөгийнөөс архаг өвчнийг ана гаадаг амтат бал, асар :үнэтэй жилбэ зэргийг авч ашиглаж бол- дог ашигтай.амьтан гэдгийг би мэдлээ - 1 -- «Дэнгийн цагаан уншихад амьдралд үүнтэй х. эрвээхэйг» адил эслөчрэарч | 1223 Монго? бүх пионер ын тєв! 76177 гөгсөн Мягмар ахдаа Тангараг пэгтэй нөхөрлөж бай! ЭгсгэтСүрилэгэмхаЭтү Үү ШБҮБНТЙБЖЛЭЭР ӨНӨ ЦЭГЭЭ Аан 1С ЕС: ДУгУЙлЛАНГААР хөнгөн хандаж болохгүй гэж ёСур! тамжилж байна. -Хүн хүнээ дээдлэн хүндлэх- чанарыг эзэмшсэн, хөдөлмөрөөр хүмүүжсэн сайн дүр олон байна. «Балын амт» туужийн єүү- лийн зургууд хоёр эрэгтэй хүүхэд болон зурагдсан нь бяцхан ун- шигч бидний ннээдийг хүргэж байна. -Бидэнд сайхан зохиол бичиж талархлаа илэрхийлье! ... --Уран бүтээлд нь улам их ам- жилт хүсье! -10 жилийнхний үерхэл, нөхөр лөл, хамтын ажиллагаа, зол жар- галант амьдралыг харуулсан ши- нэ тууж олныг бичихийг Мягмар ахаасаа хүсье! гэх зэргээр 10 ду, гаар ангийн сурагч Баасансүрэн, Цэрэнханд, есдүгээр ангийн сурагч Баасан, Одон, Чойсүрэн нар Сэт- гэгдлээ ярив. Ж.Цэдэн Д. СОДНОМДОРЖ ХЕлєє Ая хийгчдэд зорнулав й Таван өнгийн цэцэг Таван өнгийн цэцгүүд О Тал уулыг бүрхэж бай!! й Тал уулыг чимэглээд х Таван өнгөөр цэцэглэж байг- Е Таван өнгийн солонго : Тахирлаж нумлан татаж байг! 8 Тахирлаж нумлан дугуйраад 8 Ёс Таван өнгөөр солонгорч байг! Таван тивийн хүүхдүүд Тайван энх амьдарч байг! Тайван энх ториихдоо АДЭС Л ЛҮН галыг БОЛОЛ”ЦООТОИМ БАЗ. “ПХЭР ХОЁР Маттн, Бьёри хоёр 8 настай нхэр хүүхдүүд юм. Хэдийгээр наймхан настай ч энэ хоёр жаэл нисэх онгоц жолоодож чадна. Тэдний эцэг Тэлин Шведийн Сундвалл гэдэг газрын нисэгчийн сургуульд ажилладаг бөгөөд Маттн, Бьёрн хоёрыг нисэх онгоц жолоодоход сургажээ.Маттн,Бьёрн хоёр өдөр бүр шахам спортын «Цессна» гэдөг жижигхэн онгоц оор нислэгийн сургууль хийнэ. Ха рин Тэлин аав нь хажууд нь ажиглан сууж жирийн зорчигч мэт явна, «Нислэгийн эцэст онго- цоо буулгах нь тэдэнд амаргүй ажээ. Гэвч одоо хоёр жил хүрэх гүй хугацаанд онгоцыг ямарч саад- гүй буулгаж чаддаг болно»гэж тэд ний тухай ярьдаг байна. Ц. Нямшир 22 ссЭЭ! тв нар “Та нарын хэн нэг чинь 6000 000 000. 000 000 000 000 тонн хэмжээний сорон» зон байдгийг дуулсан уу? Эрт үед хү мүүс үүнийг мэддэггүй байжээ. Харий шинжлэх ухаан хөгжсөний ачаар үүнийг судалж мэдсэн юм. Ийм том 69- ронзон байдгийг хамгийн түрүүнд Анг- линй Вангийн хатан Елнзаветийн эмч Джульберт гэдэг хүн илрүүлэн нээжээ, Джульберт хоёр ижилхэн төмөр бөм- бөрцөг хийж, түүндээ соронзон хурал- дуулан судалгаа хийсний дүнд 1600 онд дэлхий бүхэлдээ соронзон гэдэг дүгнэлт хийжээ, | Дэлхий, соронзон туйлтай байдаг, Дэлхийн хойт соронзон туйл нь Гренландийн арал дээр, өмнөт соронзон туйл нь Антарктидад байд- гийг эрдэмтэд шинжлэн судалж мэджээ. Дэлхийн соронзон туйл бас хэлбэлзэл- тэй байдгийг илрүүлэв. Дэлхийн улс бү- хэн соронзон төмрөөр баялаг юм, ЗХУ соронзон төмрөөр дэлхийд баялаг орны нэгэнд өрдог. ЗХУ-ын соронзон төмрийн төв яь Белгород, Курск муж юм. Л. Балдан Ёсьин 225) үлсрлимигтрүр л элНасхүа он СМАЛУРХАЛЛАГЛЫЙЛ ГЭЭ шини ад орох цаначин ӨХид х Егүүдийн” бэлтгэл тлгэрчилсэн төлөвлөгөч 2Э8 : Дд цаАнөин цУгЛАРАЛГААЛР БЭ//Л/Р2г0. 522 Соль Роэ 2158 515121819100:(2 50:15 060215 2 42:0227306-1250( 23122) БОЯ ХЭРҮ2, ОР(АН 3 7 | | Хуур широшш-иИЛииш ги АЖ 1/Мын БмЦТд | ! Ч| 1-4Хх сАД- ЛГ3 ї 1-1: ВАРЫРЛ! 15:41:52 5нйлг 5--417 Ахицын 500м- бөм 300м 600м ГАМИН /197:8. Ш/У- гам 54 150 | ОН цацан ЛИН ЯВАХ 40М125 5417:837) 1 4 С.287 9 /Лулч17 | 27гэгУллх ЁРЭмМ хэй З0ЕИЛТ тэн ша дАС гад У:27227:3 пЯЧ-ҮрВЛХа САГ Эл) Үэлэлг 4 “эс гс ЭАУ1Ы, “ТЭ ээсЭУ?ЭГ" Ё.2 л1а1: 215 8ду13 УРГАНИЗ/ЫН АНСИЛЛАХ гарыг ААИХМААР мЭмэЭгГ»-. дуун. ЦЭН НЫ: Бьн ШиШншШиГ лЛШЦ (22525 ЧАД- ыРДЛДААН ЖРАТДАА9 3.5км яван Эйэ төлөвлөгөөний дагуу бэлтгэл сур гуулийг насны лэх шаардлагатай. Үүнд: 18-16 насны охид хөвгүүдийн нэг хичээлийн хута- цаа 70-120 минут, 17-18 насны идэр- чүүдийн хичээл 90-180 минут хичээллэ- хээр төлөвлөнө, Нэг хичээлийг 8 хэсэгт хуваадаг. Нэгдүгээр хэсэг буюу бие халаалтанд .алхаа, гүйлт, үсрэлт, єүл- Е Їжилтийн, сонгомол дасгалуудыг хөнгө- ЇЕ : к ТАТ 3 73. 5 й » “Д.АЯ-/): : 3 е “42 БАР “3, ан -д"Сорилт ба уралдаан явуулах тэмдэг гл--гч 1 Хич ээллэгчдийн органнзмнйй ажиллах чад- ГҮВвЭЬ варын ахицыг үзүүлсэн шугам, - -- Өдөр бүрийн бэлтгэл “сургуулийн даац өрга НИЗМД” оногдох: ачаалалтын хэмжээ.., й и -А-387302. Сүхбаатарын шэрэмжит хавлалийн номбинатах хэвлэв. шэнэГ! ЇНЫН 1) ААА, АТ, 1) 120117 Үч ТНУКЛМАН 4) ТУСГАЙ ТЭСВЭР, ХИЧ, ХУРД, АВХААЛЖ, “ФАМБАА., иЯН ХАТНЫГ- НЭМЭГДиИ 777126) 7.8АН СУРТАХУУЫН, САНАА ЗОРИГИЙН УАЗАРЫГ шин 217|21212 Ш2 7 ОРГАМИЗАУЫГ ДЭЭД... хэмэкЭВеэдД | ЖиРГЭЛНӨ. 1 2 /”ЕХНИМ ТАНТИк 40 г6Э/ТУҮ, 9908, нЭм9ЭгДл"ийЭ. ЭИШГОЛЦЙН Р НО НШ НЭИНЭ ялгавараар хичээллүү-, АЯГтуЛАХ ЧАХВАРЫГ 8 нөөс нь хүндрүүлэн. хурдыг нэмэгд лэх журмаар хийх ба харин төгєгөл хэсгийн дасгалыг хүндээс хөнгөрүүлэх хурднаас удаашруулах журмаар орга- низмыг тайвшруулах шаардлагатай хийнэ. Энэ таблицыг ашиглан хнчээл« лэх хэрэгтэй, МЛэжллүүрсэг ахаа АРГДАР. эь ” адеас: үа148: «МИНИЙ БИЕ МОНГОЛЫН АРД ТҮМЭНД ЭРХ Ч0Л00 ОЛГОХ ХЭРЭГТ 0РОЛЦОХДОО ЗҮТГЭНЭ» АМЬ. БИЕ ҮРЭГДЭХИЙГ ЮМАНД. БОДОХГҮЙ .. . Монгол Ардын Хувьеёгалт Орон бүхний пролетари нар мэгдэгжүв! Нам, ардын төрийг үүсгэн байгуу лагч Д.. Сүхбаатар тэргүүтэй ах- мад зүтгэлтэн нарын хувьсгалт уламжлал үйл хэргийг нэр төртэй залгамжлагч,шинэ нийгмийг идэвх тэй байгуулагчид болгон манай ор ны өсвөрийн багачуудыг хүмүү: жүүлэхэд, Монголын. пионерийн байгуллага чухал. үүрэг гүйцэтгэж байгааг тэмдэглэн түүнийг дөчин жилийн нь ойгоор Дамдины Сүх- баатарын нэрэмжит болгосугай. (БНМАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчдийн Зарлн- гаас) Ч Монголын ард түмний их олоодогч ардын хувьсгалын удирдагч, үндэсний баатар Д. Сүхбаатар 1898 оны 2 ду гаар сарын 2-ид нийслэл хүрээний дүү рэг. Амгаланд, Хамгийн ядуу . өрхийн нэг Дамдины гэр бүлд мэндэлснээс хойш 75 жил болов, Феодалын мон- гол оронд ардын хүүхэд сургуульд орижс эрдэм сурах нөхцөлгүй байсан учир цовоо сэргэлэн Сүхбаатар 18.нас хүртлээ эцэг эхийнхээ гар дээр бой- экип хүмүүжжээ. Ядуу тэр бүлийнхээ амьдралд нэмэр болохын тул 14 нас- тай Сүхбаатар Хүрээ, Хиагтын хо0- роп дахь өртөөнд улаачийн ажил хий- эгээ Нэг жил хиртэй болсны дараа нийс лэл хүрээнд буцаж ирээд тодорхой ажилгүй, зөвхөн. алдаг оног Хөлсний ажил хийж, маш ядуу зүдүү байдлаар амьдарч байв. Тэр үедээ монгол бичиг гэрээр заалган суралц- сан нь түүний цааш- дын хувьсгалт үйл ажилд их тус болж 1921 онд 19 настай Сүхбаатар цэргийн ал- банд татагдаж, -бага даргын сургуульд ороод 1 жил суралцаж онц сайн. төгсгөжэө. Сүхбаатар тэр үеэс эх лэн оросын дэвшилт үзэл санаа бүхий Хү- мүүстэй танилпаж: эхэл сэн. байна Сүхбаатар 1918 оны эцсээр цэргээс халаг- даж, амьдралын эрхээр хэвлэлийн газар үсэг өрөгчөөр ажиллажээ. Шэр үед Орос орнд Ок “тябрийн социалист хувьсгал ялж, түүний чөлөөлөгч үзэл санаа монголын дарлагдсан ард түмэн болон түү- ний тэргүүний дэвшилт үзэл санаа бүхий хү- мүүсийн улс төрийн хүсэл мөрөөдөл, санаа бодлыг зүй ёсоор эзэмджээ, Японы түл- хээсээр хятадын харгис цэрэг улаан оросын аюулаас хамгаална т9- дэг нэрийдлээр мон- ГОЛД Түрэмгийлэн ирж, монголын тусгаар тогтнолыг устгаж,мой голын ард түмнийг өөрийн колони гэж зарлав. | Эх орон, тусгаар тогтнолоо харийн дайснаас чөлөөлөх зорилготой .үндэс- ний эрх чөлөөний хөдөлгөөн монгол орон даяар хүчтэй өрнөв. Д. Сүхбаа- тар нийслэлийн зүүн хүрээнд байгуул- сан Хувьсгалт нууц бүлгэмийг удир- даж байв. Нийслэл хүрээн дэхь |Оро- сын хувьсгаяч нартай нягт холбоо тог тоон ажиллах нь хамгийн зөв бөгөөд чухал вэн Сүхбаатар үзэж тэдэнтэй интернационалч бат холбоо тогтоов. 1920 оны 6 дугаар сард тэр бүлэг нийслэн хүрээний нөгөө нууц бүлэгтэй нийлэн нэгдэж, «Монгол Ардын нам» тэдэг Хувьсгалт байгууллага болгож, түүннй программ-тангаргийн бичгийг алж, хувьсгалт хөдөлгөөнийг улам хүчтэй, зохион байгуулалттай удирд- даг болов, Тэр үеэс Д. Сүхбаатар мон т«ол дахь. үндэсний эрх чөлөөийй хувьс. ЖАНЖИН Д.СҮХБААТАР | -ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатар галт хөдөлгөөний удирдагч болом тод ов. 1920 опы сүүлийн хагаст Д. СүхХ- баатар тэргүүтэй монголын .хувьегал- чид Зөвлөлт Орос улсад очиж, Зөв- лөлт: Орос улс, "Оросын .коммуйист нам, олон улсын коммунист, ажилчны хөдөлгөөний төв штаб Номинтернтэй ах ДҮҮГИЙН интернационалч хэлхээ хол боо тогтоож, хувьсгалт хөдөлгөөнийг ялалтад хүргэх үйлсдээ өгөөмөр их тусламж, дэмжлэг олж ирээд монго- лын “умарт хэсгийг чөлөөлөх тэмцлийг өрнүүлжээ. 1921 оны 5 дугаар сарын нэгэнд МГ: ХН-ыг Сүхбаатарын шууд удирдла га, санаачлагаар байгуулжээ. Д. Сүх- баатарын шууд оролцоотойгоор боловс руулсан намын анхны программыг на мын анхдугаар их хурал санал “нэгтэй баталсан байна, 3 Ї 6 х ь Д. Сүхбаатарын Монгол Ардын 1921 оны 8 дугаар сарын идөвх санаачлагаар Намын Төв Хороо 18-нд Ар- дын Хувьсгалт Түр Засгийн газрыг эмхлэн байгуулав. Д. Сүхбаатар Түр Засгийн газрын гишүүн бөгөөд Цэр- гийн яамны сайд, ардын журамт цэр- гийн ерөнхий командлагчаар тохоон томилогдов. Сүхбаатар нам, ард түм ний итгэж хүлээлгэсэн хүнд хариуцла гатай үүрэг тушаалыг нэр төртэй бие-. лүүлэв. 1921 оны 7 дугаар Монголд империализм, зсэргүүцсэн ардын хувьсгал төгс сарын гэлтгүй мэн үеийг нээв. Д. Сүхбаатар монгол .улсын хууль ёсны шилжсэнээр монголын хий жанжнаар тохоон томилогдлоо. 1921 оны 10-11 дүгээр сард Д.Сүх- баатар тэргүүтэй засгийн газрын төлөө лөгчид Москвад Очиж зөвлөлт адов. янэрэмжит 77127271717171172017777771727272ТТТ 2 11-нд феодализмыг ял- лаа. Засгийн эрх ард түмний гарт эр ард тү- хөгжлийнхөө түүхэнд шинэ эрин хувьсгалт Ардын Хувьсгалт Засгийн Газрын гишүүн,Ар дын Цэргийн Яамны сайд бөгөөд ерөн Д. СУХБААТАРЫН ТАНГАРАГ УГ МАХН-ын үйл хөргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! эиллллллилиилн 2 , 7-27-2--1 с, 23 Монго Пионерийн йгууллагын найрамдлын хэлэлцээр бай хоёр ард түмний ах дүүгийн мөнх найрамдлын үйдэсийг тавин,В.И. Ленинтэй учирч монголын хувьсгалын хэтийй төлөвийн талаар үнэт сургамж зөвлөлгөө. авсан. билээ. Д. Сүхбаатар ардын дараа ардын хувьсгалын дыг хамгаалан бэхжүүлэх, улс орны нийгэм: улс төр эдийп засгийн. амьд ралд хувьсгалт ардчилсан өөрчлөлтүүд хийх, улс орны тусгаар тогтиолыг бат лан хамгаалах хүчийг бэхжүүлэх, түл- хэгдэн унасан дайснуудын хонзогногч. эсэргүүцлүүдийг бутцохих, Зөвлөлт орос улстай ах дүүгийн-эн8 .найрамд- лаа боХжүүлэхийн төлөө хүнд бэрх нөхцөлд цуцалтгүй тэмцэв. “Их жанжин Сүхбаатар: -- «Миний бие хэдий». сувилуулавч ер эдгэрэх төлөвгүй болов. Иймд эр- хэм нөхөд-та бүхэн, одоогийн явуулан, байгаа намын бодлого ба засгийн хэрэг явдлыг уд? зорилгод нийлүүлж, ард түмний эрх чөлөөг мандуулж, алив до тоод гадаадын эзэрхэг харгисуудын гар савраас ангижруулан, ард түм- нийг асран хамгаалах гэсэн замыг удирдан жолоодохыг эрхэмнэ» гэж гэрээслэжээ. Дэлхийн социалист орнууд болон дэвшилт бүх улс үндэстэнтэй бат нө- хөрлөж, улс орондоо социализм бүрэн төгс байгуулж, улмаар коммунизм ам жилттай цогцлон байгуулах нь Д.Сүх баатарын үйл хэргийг алдар гавьяа- тай. үргэлжлүүлэгч манай... өсвөрийн СүхХбаатарчуудын эрхэм дээд үүрэг зо рилго мөн. : улстай гуулж, хувьсгал ялс- ны ялалтуу- ээвьь.! 2: 2 4 л 24 дэх жилдээ 1968 оны 1 дүгээр сарын 31: 35 (1019) "Лхагва з-3 Үнэ 10 мө филблийн сонин. брнииллииииинн . Ц. ГАЙТАВ. 0С380РИЙН СҮХБААТАРЧУУДЫН . ДУУ Нарны гэрэлд жавхаатай Намын ивээлд жаргалтай Улаан бүчтэн пионер бид ї Ухаант Сүхбаатарын ач нар юм. Жанжин Сүхбаатарын алдраар Жавхаа хийморио сэргээж Ажиллаж, сурч, тэмцэхдээ Ачит түүн шигээ явцгаана. Аугаа нам төрийн минь Ард олон түмний минь Тэргүүн болж тодорсон Тэнхэл болж бадарсан Жавхаа хийморио сэргээж Жанжин Сүхбаатарын алдраар Ажиллаж, сурч, тэмцэхдээ Ачит, түүн шигээ явцгаана.. Уулзахын сайныг Ленинтэй Учрахын сайхныг хувьсгалтай Золгуулж өгсөн Сүхбаатарынхаа Зориг зүтгэлээр замнацгаая! Жанжин Сүхбаатарын алдраар Жавхаа хийморио сэргээж Ажиллаж, сурч, тэмцэхдээ Ачит, түүн шигээ явцгаана. ЖАНЖИНЫ НЭР Ард Дамдин хүүгээ Сүх гэж нэрлэсэн юм. Амьдрал тэмцэлд хүүгээ Сүх шиг хатуужуулсан юм. Зовсон олны тусын тул Сүх, баатарлан тэмцсэн юм. Зон олны хүслийн дээдээр . Сүх «баатар» болсон юм. Р. Чулуун (28 дугаар сургууль) Д. Сүхбаатарын нэрэмжит нийслэ- лийн 2 дугаар дунд сургууль их жанж- ны мэндэлсний 75 жилийн ой угтсан ажлын тусгай төлөвлөгөө гарган ажил- лажээ. Тав дугаар ангийн сурагчдад Сүхбаатарын бунхан, музей үзүүлж, 6 “дугаар ангийн сурагчдыг Улаанбаатар хотод байгаа жанжин Сүхбаатарын нэ- Бас сурагчид «Ардын элч» киноны Сүх баатарын рольд тоглосон жүжигчин Гал санданзантай уулзалт хийжээ, Тус Үр: тууль «Сүхбаатарын танхим»-тай 06- гөөд үүнийг 1 дүгээр ангийн баатарчуу: дад үзүүлж тайлбарлан таниулжээ, Сур туулийн номын санд Сүхбаатарын ту- хай номын булан байгуулж, уншлагын ажил явуулсан байна. Үүний зэрэгцээ нх жанжны тухай сэдвээр 8--10 дугаар ангиудын сурагчдын дунд зохион бичлэ гийн ажил хийв, Энэ сургууль Д. Сүх- рэмжит ба дурсгалт газраар аялуулав.. ЇЇХ ЖАНЖНЫ "- 245/25.4н(а8436, Г10:54:51:5:1451 51-54 баатарын мэндэлсний 75 жилийн «йн өдөр 3 дугаар ангийн 138 баатарчуудыг пнонерт элсүүлнэ, Үүнээс онц сурлага тан 42 баатарчуудыг Сүхбаатарын тан- химд пнонерт элсүүлэх ажээ, Тэрчлэн «Сүхбаатарын нэр--Бидний нэр» гэсэн өдөрлөг хийжээ, Мөн Д,. Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг тавнх, эвлэлийн гишүүш сурагчдыг хүндэт харуулд гаргах ажил зохионо. Дд. сономпэл БЭоРЧРЭГРЭРЛГТРЛХ ЭХ ..д «МАНАЙ УЛСЫН ТОГТНОЖ МАНДАХАД дЭДЭЦЦАЛаг: ХҮЧ ҮМЭН БӨГӨӨД Г ЗӨВЛӨЛИЙН ЗА САГТ НИЙГЭМ ЖУРАМТ ХОЛ- БООТ УЛС МӨН, ҮҮНЭЭС ӨӨР Д. Сүхбаатар. НЬ АР ЗАМ ҮГҮЙ» тэртээ цэнхэртэн харагдах уулсын наагуурах өргөн хан хар хөмсөгтэй, хүрэн дан өгөх зуураа: салдаг гэж манай хуучцуул таван мянган лан, нө гэл счэчх ЮМ. : -со:аны хэлдэг үг тун на. Өвс ар сар сн» 2 2» ос сар сар с ар л ар с Єрфс ФВн Ер с эр с ёр е ор сон с Оо» ос Ер с бэ о Еэ с ЯВ с 0ВбЄв ө ер с Яв сн сар с ер с4р сав 4 зүйтэй, Энэ хар Гэмннг Улсын Төв музей. Д.Сүх баатарын мэндэлсний 75 жилийн ойд зориулж тус- | гай булан нээжээ. Энэ бу ланд Д. Сүхбаатартай хол богдсон зураг сэлт бичиг баримт (Д. Сүхбаатарын эдэлж хэрэглэж явсан зүй лийг тавьжээ. | | Ногоон дээл дээр шар. бүс ороож, хэдэн хонх,зэс зоос хэлхэж зүүсэн сөөв- гөр үетэй цовоо бяцхан хүү сууж байна. Энэ бол ардын » зураач Ү. Яламсүрэнгийн | зурсан Д. Сүхбаатарын хүү хэд ахуй цагийн зураг. хөндийн эхэнд хэдэн гэр зээглэн буужээ, Зүүн талын жижиг бор гэрт нижгээд хүн айраг ууж сууна, Гэрийн эзэн болох толгойгоо цууямбуугаар ороосон дунд эргэм насны хүн зүүн хоймор суугаа нуруу өндөр, нүд хурц сэргэлэн, сай жигүүн дээлтэй хүнд хултай айраг хоёр гар Амны (бэлэг) ашдын үйлст ту ярьдаг. Ажил үйлс тань бүтээсэй, Та нарыг эрж хайх нь уламч их болж байх шиг байна. Манай энэ хавиар Сүхбаата- рыг амьдаар нь барьж өгсөн «толгойгий авчирсан хүнд гурван мянган лан өг зөв! На- майг мөрдөх нь уламч их болж бай- Бидний нөхөд ард түмэндээ эрх чөлөө олгох явдалд өөрийн амь бие ийг хайрлахгүй зүтгэх тэмцэл тавьж тангаргаа өргөсөн тул түүнээ хатуу “таар үргэлж санаж бүхий л хүчээрээ чармайж, сэрэмжтэй ажиллах нь Чу- хал гэснээ бид одоо Зөвлөлт орос улс руу явахаар шийдлээ. Энэ улс манай ард түмний эрх чөлөөний үйл хэрэгт тусална гээд олоц нөхөдрүүгээ хар- вал нөхөд нь ам амандаа дэмжцгээв. -- Сүхбаатарын маань хэлдэг тун РӨРЭРЭҮЭХЭТЭ2ГРДВАГЛТ ҮГ ТХ 23. ан тагт үүрлэж байгаа цагт бидний мон голчууд хэзээ ч эрх чөлөөгөө олох- гүй, мон л зовж зүдэрсэн хэвээрээ байх болно гэзд монгол ардын намын гишүүн Жамтьянг өгүүлэхэд түүнтэй зэрэгцэн суугаа Лосол: шовх - Гэмннг хөөж гаргах нь зүйтэй. Тэгэхээр орос улсаас тусламж авахыг юуны өмнө Богдтой зөвлөлдөж тус- ламж гуйсан бичиг түүнээс авбал зо хино гэхэд Сүхбаатар.. хүнд нь» Богд тэргүүтэй лам ноёд Аме рик, Японоос тусламж эрж байна, Тэд нараас тусламж авах юм бол ма най улс тэдний дарлалд орохоос зай лахгүй, Энэ нь «Чонын амнаас гараад галзуу барын аманд» орсонтой адил бишүү. Тэгэхээр бид зовсон олонд тусалдаг Зөвлөлт орон руу өөрсдийн биеэр явцгааж, монгол ардын намын хаа нэрийн өмнөөс тусламж гуйх нь ЛНИНИЙ ОРНЫГ З0РЬСОН НЬ -- 2а--с-- ИРРРРТРЭЭРРР ЭР Ээ йийлнй мэнын эрж явна хө! Та нар энэ ажилд Й ажил.нн тариачин, яма 3 ЛД-чан хүэс “манай ард түмэнд тусал -- Амьдаар барьсан хүн Шию Шү. на. Бид үүнд бүрэн итгэж байна гээд жан ноён, Богд нх эзний Хайрлалыг эрс шулуун өгүүлэхэд олон нөхөд НЬ соёорхож таван мянган лан авна даа үнэнхээр зөв гэлээ, Тэгтэл гаднаас гэв Даваа, долоо орчим насны бяцхан хөвгүүн гүйн орж ирээд: ЕЭ Хаван Зүүн хөтлөөс хэдэн морьтой хүн манайх руу ИРЖ явна гэв. гарт ДАЙСНЫ ДУНД Эл морьтой хүмүүс төдөлгүй тэд. ний гадаа хүрч ирээд нохой хорь! гээд зандарангуй дууджээ. т хашгарахад Даваа гэрзэс гарвал олон Гэмин цэргийн хамт барга Цэвэг гэгч зогсож байлаа. Тэрээр Давааг ҮЗЭН- гүүт, нохой хорь! гэсээр байтал яа- сан олои дуудуулдаг юм гээд хөмсөг хөмхий зуун хэрцгий аашин Хэрэв та зангидаж, | лахад Даваа юу ч өчсөнгүй, Гэмин цэргүүдийг гэрт ороход тэд хуруу зээгээ, тоглож гарган айраг уугаад даалуу байлаа. Гэмин цэргийн дарга гэр ДО - торхин байдлыг баахан ажиж байснаа: - Та нар юу хийхээр цуглаад бай гаа юм бэ? гэхэд Сүхбаатар: 5 :. -а Даншигт морь сойж байна. Өнөөдөр манай уяаныхан Шар ХӨ- вийн хөндийг өгсүүлж мөрьдоо тарлах юм. Тэгтэл ард шөнө морьд алдуурч сойлго алдаад жаахан азнахад ХҮРГЭ лээ. Тэгээд «зүгээр суухаар шийр зу гаа» гэгчээр хуруу гарган хэн алдсан даа айраг уулгаж сууна даа гээд ЮМ санаж сэжиг төрөхвөргүй өгүүлэхэд барга Цэвэг ихэд сэжиглэж байсан нь талаар болж, : -Г Аа тийм үү, Бид Сүхбаатарыг лаа. Тэд, Лениний билээ. ВМРЭРЭРЭТЭЭР хэнэиийиййнйлнййни нг" -- Гарзандаа нь ээ, Бид өдөржингөө нуруугаа зул. ал мод үүрч ганц лан мөнгө ол- дог байтал гэвэл, -- Наад тарыг барихад мөнгө хайрлахгүй ээ. ноёны «хишг гээд барга Цэвэг арга нь барагдсан. байдалтай урамгүй өгүүлжээ, 8 Эл явдлаас. хойш төдий Сүхбаатар дөрвөн нөхрийнхөө хамт. Ивцэгийн Ар баян нугыг өгсөж Яв- гох тусламж гуйх хэргээр аугаа их монгол НУ- ажээ. Ардын зураач О. Цэвэгжавын зурсан «Үеэг өрөгч Сүх» гэдэг сайхан зураг байна. Дөрөөн лээ- рээ цэх өндийж бахим су- . Ван ташуур гозолзуулан, хөтөлгөө морьтой давхиж яваа залуу Сүхийн зураг хэн бүхний анхаарал тат- на. хүү Сүх Хүй мандалын өртөөнд улаа нэ хээд давхиж яв- жээ. Сүх хүү хэрцгий дог- шин унааг нэхэж явтал элчийн морь үлийд шурган унахад элч морн- ныхоо хажуу руу харуул- иРРТРГРТРЭэРфЭ”ГГХЛТЛГ2ЛГРГЭЛЛЭХ ХЭГ 2 3 өийдниййэиййний РРЛГЭГЛЭТЫ22-22 21. 232.-43.-06 Сүхбаатарын булан дан унав. їзгээд хелөө гэмтсэнд уурлан, - Чи яах гэж над хөл муутай мөрь унуулав гэж зандрахад --Үүнийг та над хэлээд яахав лээ. --Чамд хэлэхгүй хэнд хэ лэх ёстой юм бэ. --Өөтэй ургасан газар дэлхий, өвдгүй төрүүлсэн эхэд ньл хэлбэл таарах юм тээд давхиад явчиж байсан юм гэнэ лээ гэж бо догдов. Энэ сайхан сургийг зураач Д. Дамдинсүрэн зуржээ. Энэ өрвөнд Сүх баатарын хэрэглэж явсан буу, сэлэм, цэрэг малгай хошмог тавьж гоёулж ХИЙ- сэн хүрэн торгон хантааз, шар чисчүү дээл, бүс, хөө регний сав, хромон гутал байна. Жанжин Сүхбаатарын бичгийн ширээнээ жирийн тэг бичгийн хэрэглэл, ни лээд гоёулж мөнгө. шүрзэр тонөглөж хийсэн тамганы хайрцаг. утасны харил- цуур, мөнгөн тоногтой бэ хийн сав тэргүүтэн байв. Ширээний ард зөөлөвчтэй сандал, баруун, зүүн талд иь зөөлөвчтэй ендөр хүрэн сандал хоёрыг тавьжээ.Тэр цагт цахилгаан рэглэж байгаагүйн тэмдэг болгож лааны хоёр том гуйлан: суурь байна. Өрөөний нэг буланд жан жин Сүхбаатарын баримал, нөгөө буланд нь жанжины хэрэглэж байсан эрт на- гийн модон тайрлуулжээ. Сүхбаатарын энэ ширээ нээ хэзээд үл мартагдах гуутай цаг бршини! “- гийн хамт гэрад хэ-. мөнх .адрын алтан хуул сууд бичигдсэн юм. Мөн энд Д. Сүхбаатарын гэВ- гий Янжмаагийн хамт, Д. Сүхбаатар Х. Чойбалсан- Д. Сүхбаатар Хужирбулангийн цэрэгт ба га дарга байхдаа, Д. Сүх- баатар ардын журамт цэр- гийн хамт нийслэл хүрээнд ирж байгаа, Д. Сүхбаатар ажилчин тариачны улаан цэргийн хамт, Д. Сүхбаа- БВнрыг20-- 0 олз хүртэх дээ... гарсан мөнгө байх ё амаа тат хө! Бид Сүхбаа. нар барьж өгөх юм бол Шю ийг» хүртэх л болно доо 1. удалгүй | ард түмэндээ эрх чөлөө ол- орныг зорин яваа нь энэ . 3 Ч, ЛУВСАНЖАВ. рэг сонин сайхан ховор нандин гэрэл зургууд та- внигджээ. Мөн Д,-Сүхбаата- | рын намын батлах бичиг, Сүхбаатарын хэлсэн үг, сургаал үг зэрэг түүхийн олон сонирхолтой материал | байна. - ! 1 Манай нэрт зураачнд, ба. рималчид Д. Сүхбаатарын | ажил амьдралд холбогдсон олон янзын сайхан бүтээл сэлт тууривсныг үзээд Д Сүхбаатартаа ----ш -- Д. Сүхбаатар ажилчин, тариачны улаан цэргийн дарга нарын хамт Их жанжны мэндэлсний ойд МАХН социалнст төрийг үндэслэн байгуулагч, их жолоодогч Д. Сүхбаата- рын мэндэлсний 75 жилийн ойг угтаж, манай эх орны өнцөг булан бүрд сур- гууль, бүлгэм, пионер сурагчдын дунд өргөн ажил зохиогдож, сурлага хөдөлмө рийн өрнүүн амжилт гаргаж байна. Сур туулиуд дээр «Таван онцын төлөө», ““ХСуя дүн авахгүйн төлөө», «Онц сурла- гын төлөө» цуваанууд гарч Д. Сүхбаа- тарын үйл амь гт сурвалжлан сур- талчлах Д. Сүхбаатарын ажиллаж амь- дарч байсан газар болон нэрэмжит газ Ардын журамт цэрэг Д, Сүхбаатарын удирдлагаар чөлөөлсөн нь руудаар аялал экскурс зохиож, намын ахмад гишүүд, хувьсгалын анхны парти зануудтай уулзалт зохиож,«Д. Сүхбаата рын тухай хэн юу мэдэх вэ?» їэсэн асуулт хариултын уралдаан зарлан дүг нэж уншигчдын бага хурал, хувьсгалын сэдэвт дууны уралдаант үзлэг явуулах, пинонерийн гишүүнээ: элсүүлэх зэрэг ажил зохиож байна. Ад Нийслэлийн 8.20.28,33 дугаар сур- туулиуд Д. Сүхбаатарын үйл амьдра- лын тухай судлах, сурвалжлах 14 хоно гийн ажил зохиов. Нийслэлийн 2,4,5,6,18,28,28 дугаар сургуулнуд Д. Сүхбаатар шиг ажиллаж амьдарч сурцгаая «Д. Сүхтбаатарын баг нас» «Дамдины бага хүү» “Сүхбаа тсрын нэр-0ондний нэр» сэдэвт бүлэг, бүлгэмийн цуглаан хийж, ахмад хүмүүс тэй уулзалт зохиолоо. Нийслэлийн » 21 дүгээр сургуулнуд хувьсгалын сэдэв тэй дууны Фестиваль зохиож, 5,18,22, 24 дүгээр сургуулнуд Д. Сүхбаатарын намтраар уншигчдын бага хурал ХНЙВ, 1,2,4,16,17 дугаар сургуулнуд нэрэм- жит газар хөшөө дурсгалын дэргэд СЭ- дэвт ажил хүндэтгэл ёслолын ажил хийв. Улаанбаатар хотын пионерийн зөвлө лөөс ахлах ангийн сурагчдын дунд «Дамдины Сүхбаатар» найраглалаар ун шигчдын бага хурал хийж, төрийн шаг налт яруу найрагч Ц. Гайтавтай уулзалт хийлээ. Уншигчдын бага хурал дээр уг зохио лын хэсгээс 6,23 дугаар сургуулийн су рагчид багт наадам тоглосон нь онц 0 нирхолтой болов. Пионер сурагчдын дунд «Сүхбаатарын нэр бидний нэр» сэ дэвт ажил зохиож бүлгэмүүдийн ханын сонин ,Д. Сүхбаатарын тухай шүлэг өгүүллэгийн уралдаан явуулж дүгнэлээ. Мөн «Их жаижны тухай дурсамж» уулзалт зохиож ардын хувьсгалын АНХ- ны партизан МАХН-ын ахмад гишүүн Тогтох, партизан Дэндэв, Аюушжав нар тай уулзалт зохиож нх . Жолоодогчийн үйл амьдралаас сурталчлах ажил зохио сон нь пионер сурагчдын сурлага хүмүү жилд онцгой ач холбогдолтой ажил бол лоо. Энэ тэмдэглэлт өдрөөр олон зуун баатарчууд өсвөрийн Сүхбаатарчуудын эгнээнд элсч Өорлоо, Хүүхдүүд эз ! Та нар Д. Сүхбаатар шиг халуун эх оронч, хувьсгалч, интернационалч, х9- дөлмөрч хичээнгүй, энэрэнгүй сэтгэлтэн тэсвэр хатуужилтай иргэд болцдгоохын төлөө Д. Сүхбаатарын тэрээслэлийг Өве лүүлэхийн төлөө тэмцэж,ажиллаж, амь дарч сурцгаа! Зэхэнлгийн горим”. яинийн йг байхулланга со лннд эн маршал» тэдэ ӨГҮүлЛЭлээСтовчлон хөрвүүлж дор нийт. ялав. В ЦЭРЭГ. МАРШАЛ Дэлхийн хоёрдугаар дай- ТАРАХ ялт эл д, эг, 55: Г-3 «ССонвол айдсын см фосхуулсснн Зо4ср» 5ф-- 4буднх Жур су-ит , фгүдл гич 16л хум 285 99772923 Энсгуй-суг-сс лт й жабгсйнс Уоебёне-т лтанбулгийг 1921-43-418 -/ 9ВсЭУУдаулын САВНЫ ЭХүгдэээгссэн 222 -Ю 2 иш 1 “/2--ссем үэргссам 202 :534424 о» 777, лалын анадемид ны жилүүдэд га яөө. Үүний со рамгай жанжин И. С. Коне Хэвыртасл хувьсгалын дараг д ЗиВД хаан аура ахс-х, выг байлдагчид« Манай мар- хэж болов. ” юэ номатдлан прж байв 8 шал» «Цэрэг-Маршаль гэж шул : ДУУДДЭЖ “дийн хаврын тэргүүн сарын шинийн майц цэргийнн дээд КкОМанд бүрэлдэхүүнийг дээш: лүүлэх күрст суралцжээ. Ин гэзд хороо, дивиз корпус ко мандаав. Удалгүй М. - Фрунзийн нэрэмжит цэргийн суралцаж төгс- В.о|оюм. Аугаа ях эж орыы Ёлын 2 --Амар байна уу? --Мэндээ та амар байна уу? --Тарган орж сайхан шинэлэв үү? Тавтай сайхан хаваржиж байна уу? --Даага далантай бяруу булчинтай гэсэн билэгтэй сайхан ярна жил жи нэгэнд болдог билээ, Энэ бол монго- лын тоогоор өвөл дуусаж хаврын сар гарч буй манай нэгдэлч түмний бая- рын өдөр юм, 2 : Энэ жил бод хоннн анд өнгөрч шар мичин жил гарч байна. Шэгдэлч түмний баяр нь өнгөрсөн жилд олсон ололт амжилтаа нэгтгэн дүгнэжЖ,цааш дын зорилтоо дэвшүүлэн тавьж ши- нэ төл хүлээн авах ажилдаа ордог Манай баатар малчид 2 : хайлгыг давж мал сүргээ. өсгөн үржүүлдэг өвөг дээдсээс улам ожилсан баян туршлагатай улс юм. Өнгөрсөн жинд манай нэгдэлчдийн үйл амьдралд болсон томоохон явдал бол нэгдэлчдийн хоёрдугаар нх ху- рал болж нэгдлийн зөвлөл байгуул- сан явдал юм, Энэ их хурлын шийд вэр нь нэгдэлч түмний урам бадрааж, идэвх санаачлагыг нь Өр- нүүлсэн билээ. Манай малчид баяраа хийхдээ зу- дыг давах нэг ч төд гарздуулахгүй бойжуулахын төлөө бадрангуй сэтгэ лээр жигүүрлэн байна. : Ї Нэгдэлч ах эгч нарынхаа баярыг манай пионер сурагчид хуваалцдаг заншилтай. Энэ баярыг тохиолдуулан “ манай орны олон мянган хүүхэд бага “чууд аав ээж, ах эгч нартаа бэлэг дурсгал, захидал илгээдэг юм.Нэгдэл. чид баяраа өнгөрмөгц төл хүлээн Р, авах ажилдаа ордог юм. Иймээс ма : най хүүхдүүд нэгдэлчдийн баярыг то хиолдуулан уут, нэмнээ, лаа шүдэнз төрөл бүрийн минерал зэрэг олон зүй лийг ах эгч нартаа илгээдэг заншил тай болсон юм. Түүгээр ч барахгүй төл хүлээн авах ажилд нь биечлэн аг тэ пионерүүд олон. бий билээ. (7248 сөбфаауү 12 “Хан жил бол 4 дүгээр таван жилийн тө аевлөгөөг хэрэгжүүлэх чухад он юм. Нэгдэлч малчиддаа гарч буй шинэ ондоо их амжилт гаргахыг хүсэн гервөе. 2 Конев бригадын, дивизийн : эхнээс” нь дэслэгч генераяг 45 комиссараар ажиллаж бай» И. С. Конев зөвлөлтийн дайч” гс Хүүхдүүд зэ! Бид зөвлөлтийн «Огонек». сэтгүүлийж- гаад ярд иргэний дайн дуус- ШЭдсаг2ү нв х2- энэ ёны 2 дугаарт Б. нийтлүүлсэн “Цэрэг- хавсэнсслийрлгэжсгэмлт схувьсгалын цэрэг, мын цэрэг хэвээрээ үлдсэн: ” Саяхан Зөвлөлт гүрэн. 3Х-0006 У-ын зэвсэгт хүчний өмнө. 00 “хийсэн “гавьяагий нь үнэлж” И. С. Ковевт төрсөн өдрий нь тохиолдуулан. 6 : 2) шиг. Рж! : “Гүүд, Боловсруулсан ба ИХ ЖАНЖНЫ : Га! 113 Ус “ОҮХБААТАРТАЙ. Ард түмний удирдагч бөгөөд ма най намын зохион байгуулагч Сүх- баатарын ,онцгой сайн чанарын пэг бсгэлэгсгээр харилцаж, бусдын санаа нь хүнийг анхаарч үзэх ба халуун сэтгэлийг биедфэ татаж чаддаг ЯВ- со дал мөн. . Нөхөр Сүхбаатар өөрийн хэл єан “үгэндээ. хэзээ боловч хүрдэг тийм эрс шудрага хүн байсан, Нөх- рийн ханшийн талаар маш итгэмж- тэй” сайн иөхөр байсан билээ. | Х.ЧОЙБАЛСАН 7 “Сүхбаатар, миний хуучйН! цэ рэгт энгийн цэрэг явсан. Би түү- нийг үл мэдсэн билээ. “Үүнийг эрэг цүүлэн хянавал, цэргийн ард дун- ТУХАЙ. МӨР БАДАГУУД, ХАМТРАН. даас түүний адил хүн гардаг бол миний санахад, ардын хэрэгт саад болох газаргүй биз ээ. ХАТАНБААТАР МАГСАРЖАВ Эрмэлзэх арван зүйлийг хэлэл- цэж батлахад Жамсрангийн Цэ- вээн, Сүхбаатар хоёр голлон их ярьдаг байсан... Одоо бодоход ин лээд нарийн хэлэлцэж, /Сүхбаата арын: саналаар баталж байсан ,бо- лов -уу? . Партизан Й.. ДЭНДЭВДОРЖ. 1921 оны 9 дүгээр сарын үе сээр Зөвлөлт улсад гэрээ байгуу- -лах ажлаар жанжин | Сүхбаатар, Данзан, гүн Цэрэндорж, Ширнэн Жонон ван, бичээч Будын Даваа, /хэлмэрч Эрдэнэбатхаан нар явав. Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн 6-гийн «В» ангийн дэргэдэх идэвхтнүүд нх жолоодогч Д. Сүхбаатарын зориулсан пуглаандаа бэлтгэж байна. рийн 18 дугаар бүйгийн дэлсний 75 жилийн ойд Хүүхдүүд ээ, Мапай нам |социа- лист төрийг үндэслэн байгуулагч, бид ний хайрт удирдагч аймшиггүй чин зоригт Д. Сүхбаатар мэндэлсний 75 жилийн ой болж байна. Манай орны иргэн “бүхэн их жолоодогчийнхоо үйл амьдралтай танилцаж түүний тухай их зүйл мэдэцгээж байна. Хүүхэд та нар Д.Сүхбаатарын тухай уншиж мэ дье гэвэл дор дурдсан номуудыг ун- ших хэрэгтэй. Хэрэв монголын хуу: чин үсгээр хэвлэгдсэн ном бол аав ээж, ах, эгч "нараараа уншуулж .- та- нилцаарай. 1. Сүхбаатарын тухай. дурдатгал ярианууд. Боловсруулсан |Ц. Цэдэн- жав, Улаанбаатар, 1945 уон, 15 хуудас 23. Сүхбаатарын -тухай баримт бич- тайлбарыг үйлдсэн Х.Пэрлээ, Улаанбаатар 1943 он, 94 хуудас. З. Сүхбаатарын тухай чухал ба- римт бичгүүд. Редакц, |Ш. Нацаг- дорж, Эмхэтгэсэн Б. Цэдэн, Ц.Төр- тогтох, Улаанбаатар, 1948 он,7179 хуудастай: ” 4-Д. Сүхбаатар. “Түүхийн баримтуу дын ртомөрлиг.” “Улаанбаатар, НӨлэ пиноне- мэн- Гэрэл зургийг Ж. Гомбосүрэн “Үүнд хуучин их буугийн дарга бай . сан бага Өлзий бид хоёр жанжны “Ленин багш гарч ирэв. Үүнд, жан Мөн Цэрэндорж Ширнэн, Данзан “нар монголын ” сөгдөж амгаланг эрэн. “ дээлийн торгоны хамтаар хэдэн үг. “хэлээд багш Ленинд барив. Тэгээд: ” хүн байсан. ДУРСАМЖААС. хамгаалагчаар явсан. -Дотор нь нэгэн тасалгаанаас жин Сүхбаатар гар өргөн ёслон. хуучин. байдлаар Жанжин Сүхбаатар, их. хадаг, удсангүй цөөхөн үг ярилцаж байг гаад гарсан юм. Партизан А. МЯГМАР Сүхбаатар ер нь хурц сэргэлэн Энгийн цагт ялдам элэгсэг” өөрийн цэргүүдээ эрх- хүү хэд шиг хайрладаг, харин дайн байлдааны үед бол тийм биш, маш хатуу чанга тушаал өгч өөр хүн. шиг сүр байдалтай болчихдог байв Сүхбаатар Манай нөхөд цэргүүд ээ! «Та иар ард түмний төлөө байлдахад зуун хүнтэй ч нэг. хүн, зургаан хүнтэй ч нэг. хүн тулж байлдах цаг ирнэ» гэж хэлдэг байв Партизан Д. ДАШЗЭВЭГ Хүрээг ардын цэрэг эзэлмэгц ар дын эрхт засгийг явуулж, таван. яамыг байгуулан зарлав. Дараа нь монголын зүүн, баруун хяз- гаарт үлдсэн дайсны үлдэгдлийг дарахын тулд шавь хошуунаас олон тооны цэргийг татан, дайсан этгээдийг ул мөргүй болтол зүг зүгт устган дарж сөнөөсөн билээ. Энэ үед жанжин Сүхбаатар өдөр шөнийг ялгалгүй үргэлж цэргийг эргэн тойрон шалган үзэж, Зөв- лөлт орос улсын сургагч нараар удирдуулан цэргийг хүмүүжүүлэн сургасан ба ард түмнийг соён гий- түүлэхийн төлөө зүйл бүрийн мэр- тэн ухаан бодлогуудыг гарган 30- хнож эхэлсэн билээ. Партизан Ц. ЦЭДЭВ 796 хуудастай. 14. Д. Сүхбаатар бол ардын хувьс он, 208 хуудас. 5. Д.Сүхбаатар музей Уланбаатар 1951 он, 10 хуудас. 7. Д. Сүхбаатарын үйл амьдралтай холбогдох баримт материалын эмхт гэл. Улаанбаатар 1964 он. 159 хуу- дас. 8. Д. Сүхбаатарын тухай д“эдатга лууд. Улаанбаатар 1965 он, Зо! хуу ас. 9, Бат-Очир, Дашжамц нар Д. Сүх» баатарын намтар. Нэмж засварласан хоёрдох удаагийн хэвлэл. Ред, акаде мич |Ш. Нацагдорж, Улаанбаатар 1967-он, 144 хуудас. 10. А. Денисович, Монголын ард түмний яруу алдарт хүү. «Үнэн» 1963 он, ХоЗЗ. 11, М. Колесников. Чиг зоригт Сүхбаатар «Известия» сониноос товч лон нийтлэв. «Үнэн» 1968 он М84 12. Х. Чойбалсан. Монголын хувьс галын товч түүх, Улаанбаатар 1950 он. 13-Х. Чрасалсан, Сүхбаатар бол Монгол. Ардын Хувьсгалт - Намын жолоодогч бөгөөд түүнийг зохион бай зурлага мөн. жавайбаагар: 1955 он, 231 4-8. галын их удирдагч мөн. (Д. Сүхбаа- тарын мэндэлсний 70 жилийн ойн хуралд тавьсан илтгэл) «Үнэн» 1963 он М34 15. Ц. Гайтав. Дамдины Сүхбаатар Найраглал, Ред. Ц. Хасбаатар Улаан баатар 1957 он, 170 хуудастай. 16. Ц. Гайтав. Дамдины Сүхбаатар Найраглал. Дэд дэвтэр Улаанбаатар. 1966 он. 104 хуудастай. 17.Н. Надмид. Сүхбаатар (өгүүл- лэгүүд) Ред.Б.Бааст Уланбаатяр, 1959 он. 56 хуудас. 18. Ч. Ойдов, Их жанжин Сүхбаа- тар танаа. Улаанбаатар, 1963 он, 192 хуудас. 19: Н. Колесииков:/ Д. Сүхбаатар. Түүхэн. найруулал. Улаанбаатар 1965 он. 806 хуудастай. 20. Ж.Тумунов. Сүхбаатар. Най- аглал. Буриадаас халх аялгуунд буулгасан С, Эрдэнэ, Улаанбаатар, 58 он, 68 хуудастай. 21. Сүхбаатар (Энэ номд Ц. Цэдэн жав, Ч. Чимэд, Б. Бааст Н.2Камбал- сүрэн, Ц. Уламбаяр зэрэг зохиолч- дын шүлэг бий) Улаанбаатар 1943 он. 30 хуудас 3. П.Хорлоо. Сүхбаатар. лал. (П. Хорлоогийн хиол» гэдэг номд бий) 1963 он. 29-40 хуудас. 283. Лапин, Хацревин, Сүхбаатар (Кино зохиол) Улаанбаатар, 1941 он, 109 хуудастай. Найраг- Улаанбаатар Түүвэрлэсэн М, ВАЯНЗУЛ. . “А--37306 Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 00000 «Түүвэр 30- | Їм, дэмчиГгжАВ ЗЕН «СҮХБААТАР БИДНИЙГ ДАГУУЛСАН» ГЭДЭГ ШҮЛГЭЭС Нар эгцээс шарж Хөндий цагаанаар гялбаганаад Сүхбаатар саравчлан Хөмсгөө тэр атируулиам.. ..,Сэлмээ арчиж ярс гээд Ширүүн дайрсан гэмингийн Шийдвэргүй зугтсаныг шоолон Шүлээ яралзтал инээж билээ... нх дЬЛЭ-1 Ц. ГАнТтАН «ДАМДИНЫ СҮ ХБААТАРУ НАЙРАГЛАЛААС: Мохошгүн зориглон, | ( !: й| Ч ЇВВ | | | | Ё | | мөхөшгүй зүрхтэй | Ч Ес | | | їН | | | | | | ! х ё үхэшгүй баатар Монголын ардын дундаас мөн ч олон төрж, Тэд бүхини, тэргүүн байранд Сүхбаатар маань зогсож Тэмцэл, амьдрал, алдар суу, «баатар зоригоордо -Уул нуруудын дунд ххүулчл ан ноён. шовх оргил байдаг шиг гарсан “даа. Уу Улс ардынхаа дунд ноёлог өндөр орой болж байна... П, ХОРЛОО СҮХБААТАР ЛЕНИНТЭЙ УЧИРАВ | Улаан Москваг зорьсон 262855 жанжин Сүхбаатарыг Намрын ховгор салхи | Найртай сайхан угтлаа, | Алтан Кремлийн орой Алсаас гялалзан харагдлаа. | Ар Халхын жанжин | Агуу Ленинтэй уулзлаа. Ц.Ээдөлтөрлад олны удирдагч Хүндэт багш Ленип | Залуу жанжны гарыг | Чанга чанга атгаж Өөрийн монгол орноо | Өнө удаанаар мандуул! Ё Ах дүү хоёр шиг Агуу найрамдалтай яв! гэж Ган болд сэлмээ | Ташаанд нь зүүж өгөөд Гавьяаны алтан одонг Энгэр дээр нь хадав | сотоиинр р бине---- | Н. НАДМИД, | «СҮХБААТАР» ГЭДЭГ ӨГҮҮЛЛЭЭС | Сүх хийх ажлаа олж ядан, бор | гэртээ нэг орж, нэг гарч байснаа: | --Ээжээ,би юу хийх вэ? гэв, Эх Ханд хүүгийнхээ духыг үнсэж: | --Миний хүү ээждээ түлээ түүгэ? | ир дээ гэхэд Сүх уриалгахан гэгчээр: -т8За гээд гарав, Сүх удаж төдсөн | ч үгүй хэд хэдэн шээзгий аргал зом- Дан: түүж гаднаа асгаад: --За, одоо юу хийх вэ? гэв, Хот, | хүрээгээр явж, явган ирсэндээ ядар- | сан эцэг Дамдин, нөмгөн сууж дүнс баагнулж: --Миний хүү хороон захад гарч, Тан хий дээ, Аав нь захаас: тарган толгой авчирсан, хүүдээ чихий нь өг ав гэв, Тэгээд Сүх аавынхаа хийж өгсөн нум сумаа авч Маахуур тол- | гойн ар өвөр, эрэг жалгаар явж, огот но шувуу харваж тоглов, » тоггстит, 0 0-0 0 М. КОЛЕСНИКОВ. «СҮХБААТАР» шОСЦН номноос Бэлэг анир “Монголын Хиагт, одоо түүнийг | Алтанбулаг гэж нэрлэх болов,Хувьс | галт түр засгийн газрын төв нийслэл | нь байлаа. Энд ардын засгийн хонх) Төв Хороо, Сүхбаатарын штаб байр- | лаж байв, Хувьсгалт хууль хатуу чанд, Тэгэхдээ ард түмэн түүнийг дуртайяа дагаж шийтгэдэг байсаан, Энэ бол жинхэнэ ардын засаг тер мөн. Сүхбаатар бол зовж З7ЭЖ| | ард, түмний удирдагч мөн, Сүхбаатар бол ард түмний хүч, оюун ухааны хязгааргүйд хүн... Хариуцлагатай эрхлэгч Ж. ШАГДАР. Инденс--14340, ЖВ-------- Бэр Эр61-) -Э2Ж дэх ЁС БаЦллм2 эд Эссэ 142 аа тэншуль аг ДЕ -Брлсн саншиьс счыес Сээьш сэншс-08 Эь-с- 7-1-1-21?-02- “- мын цөм тын ИТГЭДЭГ | , 201 ти БЭЭ” Р 224 Хичээл хөдөлтөр,. бүх амьдрал, ажиллагаандаа аймшиггүй чин. зоригт Сүх 3 баатар болон бусад | хувьс- : талч нараас үлгэр жишээ 3 авч, юм бүхэнд Лениний , гэрээсийг мөрдөн дагаж ле ! нинч ёеоор амьдарч, тэм- одэж ялж, суригаагтун/ , Ю. Цэдэнбал МАХН, Ардын хувьсгалт төрийг үн- дэслэн. байгуулагч Сүхбаатарын мэндэлсний 75 жилийн ойд зориулсан нийслэлийн нам улс, олон нийтийн байгууллага, ардын цэрэг, хөдөлмөрч дийн төлөөлөгчдийн баярын хурал Ул сын дуурь бүжгийн театрт боллоо. Цэнхэр суурин дээр байрлуулсан улаан тугийн наад талд Монголын ард түмний их удирдагч Д. Сүхбаатарын сүрлэг сайхан хөрөг байрлуулан амьд цэцгээр чимэглэжээ. Хурлын тэргүү лэгчдийн байранд нам засгийн удир дсгч Ч. Дүгэрсүрэн, Н. Жагварал, С. Лувсан, Д. Майдар, Д. Моломжамц. ЭН. Самбуу, Ю. Цэдэнбал, Б. Лхамсү рэн нар болон БНМАУ--ын Сайд на рын Зөвлөлийн орлогч дарга ЇОЛДО гэрсүрэн, Д. Гомбожав, Ц, Пунцагно ров, Т, Рагчаа нарыг гарч ирэхэд ху ралд оролцогсод Хүндэтгэн босч алга ташив. Баярын хуралд гадаад орнуу даас тус улсад суугаа Оипломат төлөө лөгчдийн газрын тэргүүн нар байлаа. Улаанбаатар хотын намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Б. Алтангэрэл баярын хурлыг нээхэд хөг жимд «Интернационал» эгшиглэв. Баярын хуралд «Монголын ард түм ний үнэнч хүү Д. Сүхбаатарын мэн дэлсний 75 жилийн ой» гэсэн илтгэ лийг МАХН--ын Төв хорооны дэргэ дэх Намын түүхийн институтын 830 хирал дэд эрдэмтэн Б. Балдоо хийлээ. Нөхөр Б.Балдоо илтгэлдээ «МАХН, ардын төрийг ундэслэн байгуулагч, аугаа. их Лениний хамт монгол, Зөв лөлтийн ард түмний мөнхийн найрамд лын үндсийг тавигч Дамдины Сүхбаа тарын мэндэлсний 75 жилийн ойг ма най орны хөдөлмөрчид баяр баясгалан тай тэмдэглэж байна гээд Д.Сүхбаа- тар бол эрх чөлөө, тусгаар тогтнол, ардчилалын . төлөө монголын ард түм мий олон зуун жилийн турш явуулсан Насан өлзий төрийг минь үүсгэж Ардын арми, ах эвлэлийг Анхалж бас байгуулж өгсөн Холбоот гүрэнтэй заяаг минь хөлбож Хотол түмэнд жаргал олгосон Дамдины Сүхбаатарын мэндэлсний Далан таван насны ойд Уудам монголын хүүхэд багачууд Улаан бүчтэн хөвгүүд охид 7 Чин зүрхний халуун баярыг Гүн сэтгэлийн угаас дэвшүүлж Өсвөрийн Сүхбаатарчуудын өндөр - нэрээр Өргөж барих тангараг байна! Хайрт аав минь Дамдин шиг Халамжит ээж минь Ханд шиг Багачууд хүүхэд бидний төлөө Байнга дандаан халамжилж, Нам, засаг минь Сүхбаатар шиг Нас биеий минь ивээж байна. Зовлон гуннг гэж юу байсныг Зоондоо үүрч зовж яваагүй, Зол жаргал гэж юу байдгийг , Зул гэрлээ хийж ирсэн Эрх чөлөө, эрдэм мэдлэгийг Эхийн сүү шиг шимж всєөн Далай баян амьдралын минь эхийг МАХН-ын үйл хөргийн төлөө жэээрд. юишшшлшгстоШЕ баатарлаг тэмцлийн туршлага, дайчин уламжлалыг залгамжлан авч эрэлхэг зоригтой тэмцлийг өрнүүлэн, улмаар империалчзм: феодализмыг эсэргүүцсэн Монгол ардын хувьсгалын манлай удирдагч нь болсон билрэ» гэж онцлон тэмдэглэлээ. Баярын хурал дээр нийслэлийн тпмо- нерийн төлөөлөгчид Д. Сүхбаатарын мэндэлсний 75 жилийн 000 зориулан МАХН--даа илэрхийлэлт өргөв. Бая ДАНДИНЫ” СҮХБААТАРЫН МЭНДЭЛСНИЙ 15 Наран болсон намыг минь үндэслэж Дамднны Сүхбаатар амхалж тавьсан юм Хиагтыг эзэлж «Шивээ: Хиагтаар» жаргалыг дуулж Хорин нэгэн оноор харанхуйг хөөсөн Холын түүхийг бид санаж, Жаргашгүй мөнх хувьсгалын нарны Жавхад төгс гэрэл туяагаар Уураг тархиныхаа атираа нугалааг Улаан бүчнийхээ ариун өнгийг Тодоос тод гийгүүлж яваагаа Содоос сод гэрэлтүүлж байгаагаа Ивээл нхэт намын ач гэж Их жанжин Сүхбаатарын хүч гэж Гэрэлт танхимд хичээллэж байхдаа Тэр орондоо ажиллаж байхдаа Зуслан газар амарч байхдаа үелэн дүүрэн санаж явдаг Ахмадын алхалсан алтан мөрөөр Араэн. замаа бид хийж, аж, сурч, аж төрөхдөө Шчит Сүхбаатар шиг бат явж, « ХТэгээн саруул эх орондоо эв хамт нийгэмдээ « Хэрэг ажил, үйл явдлаараа Ширүүн тулалдаанаар ме 6 (3014) Лхагва . 2-25-205-5-гт2, Үнэ 10 юө МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин. ешожшєлшсшшзсх Э99859829:598549999999908959291807929129220059)333383279898881939995193337 1828:3999138999939992891839999283820391319211118313339333133133331 Д. СҮХБААТАРЫН: ҮЙЛ ХЭРЭГТ БИД ЧИН. ҮНЭНЧ рын хурлын дараа нийслэлийн урла гийн шилдэг. зүтгэлтнүүдийн “мөгдсэн концерт тоглолоо. Их жолоодогч Д. Сүхбаатарын мэн Өэлсний ойг манай орны хот хөдөөгийн олон зуун сургууль, албан газрууд ёс лол төгс тэмдэглэлээ. Нийслэлийн тионерүүд В.И.Лени- ний нэрэмжит Монголын пионерийн ордонд төрийн шагналт яруу найрагч Ц. Гайтавын «Дамдины . Сүхбаатар» НАВНЫ. Хэвээд бэлхнээ илэрхийлж байна! Их Зөвлөлттэй байгуулсан найрам- Интернационализмаар гийгүүлсэн нө хөрлөлд Эх орон, ард түмнийхээ найдварт Эгнэгт үнэнч байхаа илэрхийлж Бэй 200на Хичээлд эрдмийг мэрийлттэй сурч Хийж бүтээхдээ мэдлэгтэй байж, Эх орныхоо гэрэлт ирээдүйн Эзэн болохоо амлаж байна цах бичиг, аравтын бутархайтай эг, таслал, үржүүлэхийн хүрдтэй Одоо бид нөхөрлөж чадна Одонд бид очиж ч мэднэ Шинжлэх ухаан, техник хөгжсөн Шинэ эрнн үеийн бид нар Юмын учир, ертөнцийн нууцыг Номын хүчээр нээж авна Уудам сайхан монгол нутаг дээр Урлаж гийх эв хамт нийгмийн Манхайн цайх эхний туяаг Магнайдаа тусгах азтай бид нар! Итгэл зүтгэлээрээ Сүхбаатар Ё? (ЙД. ПИОНЕРҮҮДЭЭС” ӨРГӨСӨН” КЛЭРХИЙЛЭЛТ: “41988 оны майраглалаар | уншигчдын бага хурал хийлээ. Уншигчдын “хурлыг. МХЗЭ--ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав. нээж, яруу найрагч Ц. Гайтав «Дамдины . Сухбаатар» найраг лалаа хэрхэн бичсэн туХай дэлгэрэн гүй ярьж уг майраглалынхаа хэсгээс уншив, Пионерүүд «Дамдины Сухбаа "тар» найраглалын байгруугын багт наа дам тоглов. МАХН, Ардын төрийг үн дэслэн байгуулагч Монгол Ардын Ху- вьсгалын их удирдагч Дамдины Сүх баатарын мэндэлсний 75 жилийн ойд зориулсан хүндэтгэлийн радио шугам жагсаал хоёрдугаар сарын 2--ны өдөр орон даяар зохиогдож, - мянга мянган улаан бучтэн, өсвөрийн Сүхбаатарчууд жигдрэн жагсч их жолоодогч Д. Сүх баатарын үйл хэрэгт чин унэнч байхаа. илэрхийлж, баясгалант тангаргаа нэ гэн дуугаар өргөв. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-- ын Төв Зөвлөлийн дарга Д. Сүрэнжав их жолоодогч Д. Сүхбаатарын мэндэлс ний 75 жилийн ойг тохиолдуулан өс “вөрийн пионер сурагчдад хандаж уг Хэ лэв. Энэ өдөр нийслэлийн пионерийн төлөөлөгчид Д. Сүхбаатарын хөшөө, Д. Сүхбаатар, Х. Чойбалсан нарын бунханд цэцэг тавив. Нийслэлийн 10 жилийн тавдугаар дунд сургуулийн пионерийн бүлгэм «Д. Сүхбаатарын дүр номын хуудсанд» гэсэн сэдэвт».өглөөлөг зохиож, «Дамди- ны Сухбаатар» найраглал бичсэн тө рийн шагналт зохиолч Ц. Гайтавтай уулзалт Хийв. Мөн Д. Сухбаатарын ту хай ном зохиол унших 7 хоногийн ажил зохиожээ. Нийслэлийн Хорин наймдугаар дунд. сургуулийн соёлч нөхөрлөлийн төлөө 9--ын «А» ангийнхан «Сүхбаатар, түү ний амьдрал» гэсэн ярианы сэдэв бэлт гэж анги, бүлгүүдэд яриа хийжээ. Ийнхүү манай орны олон зуун сур" гууль, пионер сурагчид их жолооодог чийн мэндэлсний 75 жилийн ойг ёслон төгє тэмдэглэв. со тх Г.СЭСМЭЭ Интернацноналчаараа Сүхбаатар зэмг байж Сурахдаа Сүхбаатар шиг сурч Зорихдоо Сүхбаатар шиг зорьж Байгуулахдаа Сүхбаатар шиг бай- “туулж Гийгүүлэхдээ | Сүхбаатар шиг гий- гүүлж Эрдэм мэдлэгээрээ Сүхбаатар шиг Эрүүл чийргээрээ Сүхбаатар шиг Энгийн даруугаараа С.үхбалтар шиг Эрхэм нөхөрсөгөөрөө Зориг золбоогоороо Сүхбаатар шиг Зол жаргалаа эдлэхийг батлая! Ах эвлэл, ачит намынхаа Ариун халаа үүрд байж Хувьсгалч, хөдөлмөрч үхбаатар шиг ард түмний- хээ Хууль болгож дагаж ирсэн Яруу сайхан жишээн дээр “Ямагт сурч, тэмцэж байхаа Дамдины Сүхбаатар мэндэлсэн ой Далан таван насны өдөр Нам, төр, ард түмэндээ Найдвар төгс тангараглаж байна! МОНГОЛЫН ПИОНЕРҮҮД хоёрдугаар сарын-1 БАГЧ!/ НАРЫН ӨДРИЙ/ тэмдэглэв Монголын | багш нарын өдөрт ао- риулсан хурал улсын драмын театрт болов . Багш нарын өдөрт зориулсан илт гэлийг БНМАУ-ын Ардын боловсро лын Яамны сайд Д. Ишцэрэн хийвг Тус хуралд “МАХН-ын Төв Хо рооны Улс Төрийн Товчооны орлогч гишүүн, МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга В.Лхамсу- рэн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлө. лийн орлогч дарга Ц. Пунцагноро" МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч Г. Очирбат нар оролцов, Дараа нь нийслэлийн сургуулуу- дын багш, сурагчдын мэгдсэн кон- церт тоглов. ФЛШИЗМЫГ ЯЛСАН ЯЛАЛТ ЗСБНХУ -ын Ялагч Зэвсэгт хүчний 50 жилийн ой удахгүй учир Фашиамтай хийсэн дайнд Зөв лөлт Холбоот Улс хэрхэн оролц сон, гитлеризмыг бут 14-3- Зөв лөлтийн Арин ба . зөвлөлтийн ард оруулсан шийдвэрлэгч хувь нэмрийн тухай сонирхолтой мэдээ баримт зөв лолтийн хэвлэлд иийтлэглсээр байна. 1941-1942: оны эх орны их дайнд Зөвлөлтийн Зэвсэгт хүчний дарга цусан нар нийтээрээ баатарлаг айлдаж бараг 13 сан да, цэрэг Зөвлөлт Хомбоот Улсын Одон. меда- лпар шагиагдаж “зуу гаруй дэстэн үоны 11500 хүн Зөвлөлт Холбоот лсын Баатар болжээ, Зөвлөлт Хол боот Улсын Коммунист намын 1їн- шүүдийн 80 гаруй хувь нь армн, инсэх хүчин, далайн цэрэг, парти- зан отрядад оролцож байсан буюу фронтын хэрэгцээнд үйлчилж бан- сан аж ахуйн салбарт ажиллаж бан- жээ. Зөвлөлт Холбоот Улсын баат- 13640 85 хувь нь коммунистууд анж. Фашизмын эсрэг дайны хамаг хүнд бэрхийг зөвлөлтийн ард түмэн ба түүний баатарлаг арми үүрч гар чээ. Зөвлөлт Германы фронт дээр гитлерийн 507 дивна, түүний хань хамсаатай зуун дивнзийг устгасан а олзолсон хийгээд дайсны" даланн цэргийн их бага хөлөг онгоц мянга гаруйг живүүлжээ, Гитлерүүд Зөв- нов ШенгЛЭН дээр 10 сая Ш Ээ алдсан зөвл! йн цэ| Ш мэргэжилтний таргасан” тоо тарни: таас үзэхэд холбоотны цэрэг цшис тын 176 дивнзийг бут цохиж, фашис тын Германы гурван шахам дар Та, цэргүүдийг жагсаалаас гаргажээ. 1 болох Ї Сурч бүтээх эрж төгс сайхан цаг үед өсөн торинж, сурч хөдөлмөрлөж байгаа хөвгүүд охид бидэнд бахар хан тэмдэглэх баярт өдөр олон бий. Тэр олон баярын дотроос жил бү- рийн 2 дугаар сарын эхинй ням га- пигт тэмдэглэдэг монголын багш на рын өдөр бол багачууд бидний хам- гийн их баяр юм, 4А» гаас эхлэн алив эрдмийн эхийг багшаар заалгаж, ашид эзэм- инх агуу эрдмийн анхыг тавьсан "урсгалт өдрөө хүн хэзээ ч мартдаг үй сэтгэл зүрхэндээ үүрд хадгалж тайдаг билээ. Эрдэм дэлгэрүүлэгч энэрэн хайр загч, аливаа сайн сайхан бүхнийг "иедээ шингээсэн ардын багш нар бол хамгийн эрхэм хүндтэй хүмүүс ом, Тийм ч учраас бид ачит нараараа бахархдаг. Багш маань ч авьяаслаг шавь нараараа "хархдаг, 1967-1968 оны хичээ” тийн жид бол түүхэн чухал үйл тидлаар дүүрэн юм. Октябрийн С0 пиалист нх хувьсгалын яруу алдарт 50 жилийн ойг дэвшилт хүн төрөлхт лий хамт бид өнгөрсөн жил ёслол төгөлдөр тэмдэглэж пионер сураг чид сурлагын өндөр амжилтаар бэ- тэг. барьсан билээ, Энэ хичээлийн килд манай улсын ерөнхий боловс золын 467 сургуульд 180 гаруй манган охид хөвгүүд суралцаж байн хүүхдүүд ээ! Одоо манай улсал “000 гаруй багш ажиллаж байна. Тэдний дунд БНМАУ-ын гавьяат багш гэдэг хүйдэт цол хүртсэн хүн ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан 200-гаад байдгийг та нар мэднэ шүү дээ. Багшийн ажил олон талтай, на рийн ажиллагаа шаардана. ХАичэЭ- лийг үр дүнтэй сайн заах, хүмүүж лийн ажлыг эрчимтэй зохион 0. гуулахын тул багш хүн цуцалтг" сурна. цөхрөлтгүй хөдөлмөрлөнө. Эрдэм дэлгэрүүлэгч Багш хүнийг тарвачин хүлтэй зүйрлэж болно. Тарначин хүн тарна тарих, арчлах тордох нүсэр ажлын бүх шат дамжлагыг алгасалгүй да ван туулж байж арвин ургац хураан авч дусаасан хөлс, зарцуулсан ХӨ- дөлмөрийнхээ үр шимниї өлж хар- дагтай адил багт хүн, миний гараар дамжин гарсан сурагч ямар хүн бо- лох бол гэж цаг ямагт сэтгэл зов- нии сайн явбал нь баярлаж, саар яв бал нь гомдож явдаг билэ. Пнонер сурагч Ондэнд багш па- раасаа үлгэр дууриалал болгон улам жилж авах зүйл маш нх бий, Ма- най багш нар даин тулааны хүнд бэрх жилүүдэд ч тэр тайван цагийн хө- дөлмөринйн өдрүүлэд ч тэр энхрий хайрт намынхаа заалтар тэмцэл, хө долмөрийн тэргүүн эгнзэнд явсаар ирсэн сайхан уламжлалтай. 1932 оны эсэрг бослогын үед эрдэм ном заах, эх орноо хамгаалах үүргийг аль алины нь нэр төртэй алдар нэрээ монхжүүлсэн багш цөөнгүй бий, Энх тайван цагт хүн ардын соён гийгүүлэх изр хүндтэй үүргийг манай багш нар арнунаар гүйнэтгэж ирлээ, Өнөөдөр, зуугийн ихэнхийг нас- лаад байгаа хэдий боловч сурган хүмүүжүүлэгчийн үүргээ сайнаар гүйцэтгэж залуу үенйнхэндээ үлгэр дуурналал болж яваа буурал багш нараа хараад бид бахархдаг чухам Ээлний найдвартай халаа байхын тул өсвөрийн залуу үе бид хүч авьяа- саа дайчлах хэрэгтэй билээ, Хүндэт хайрт багш нартаа Мянга мянган шавь нь эцэг, эх, төрөл төрөгсдийн хээ хамт энэхүү түүхт баярын өдөр хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөж байна. Т. ГОМБОСҮРЭН ҮттҮҮлтттҮҮтҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮЛҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ | СЭРЭРРУТВЭЖ аварайцан сн бла Ои9 асаасан ёний ийг Улсын гавьяат багш Жамьяндагва Цэвэгжав нар багшийн багш болсон багшийн сургуулийн багш нарт зөвлөлгөө ӨГЧ байхад нь багш Гомбо зургийг авчээ, Пионерийн «Өнөөдрийн сурагч лэл бичиж ирүүлнэ үү хүслээ. Үүнийг жижигхэн том болгоод бичиж аль гэсэн хүсэлт үнэн сонины газар Ганбат», нийт гэж надаас Ганбатыг бараг 30 гэж би ойлголоо. Үүнээс шахам илийн өмнө Ховд аймгийн Чингэл-хайрхан сумын бага сүргуу- лийг төгсөөд Улаанбаатар хотноо ирж, тэр үеийн үлгэр жишээ дунд сур гуульд орсон сурагч Ганбатын эрд- мийг эзэмшиж, эх сайхан орондоо хү чин зүтгэх хүсэл мөрөөдлийг. нь тө- ДИЙ л төвөггүй бичсэн шиг бодогдо- но. Гэтэл «Өнөөдрийн сурагч Ганба- тыг» дуэслэхээр үзэг цаас бариад суу ШАВИАРАА Багш хүн бол хойчийг залгамжлагч өсвөрийн за- луу үеийг эрдэм номд сур гаж амьдралын нь замыг НЭЭЖ ӨГДӨГ юм. багш хүн сурагчдаа сахил га баттай нх юм мэддэг мэдсэн сурснаа ажил амьд ра ахуйдаа хэрэглэж чал- аг чаДвартай хүн оолгохын төлөө Онё хайргүй хөдөл- мөрлөдөг. Багш хүнин хө- дөлмөрийн үр дүн: шан йн нь ажил супллгын амжиа- таар оахархдаг шинжлэх байна. дурдвал: БАХАРХАНА үнэлдэг. шавийнхаа ололт амжилтанд Иймээс Би 30 шилж байна. Энэ хугацаанд хэдэн зуун шавь нар сурган хүмүүжүүлсэн улс ардын үр бүтээлтэй Энд БНМАУ-ын Аж Үйлд Дондогийн Цэвэгмид . СУРАГЧ хад нх далайн давалга долгио бүх- нийг доторхи баялгий нь хамт нэгд нэгэнгүй тоочин бичих даалгавар ав- сан юм шиг санагдан: Яагаад тэр. ва? жигхэн бат том болчихоод тэр үү? --Тийм ээ, үнэхээр тийм. Энэ зав- сар Ганбат амьдралын долгио | ихт далайг туулан, арвин бүтээл туурви лаар ганзгаа дүүргэсэн том Ганбат болсон учир түүний тухай бичихэд хялбар биш байна «Сурагч Ганбат» гэдэг зохиолд гар даг үлгэр жишээ дунд сургуулийн дөрвөн давхар байшин одоо хэвээрээ байгаа мэт өнгөн дээр харагдавч үнэн чанартаа их өөрчлөгджээ. Тэр сургууль хэдэн зуу, мянган Ганбатыг төгсгөн гаргаж гавьяа дурс галын хүндтэй бүхнийг үүсгэй соёл эрднийн нэг эх болсон байна. Гавь- яат энэ эхийн олон хөвгүүд, охид Ган батын тэр ил зөгнөж зүүдэлсэн баг Ган- шийи дээд сургуульд суралцан дээд боловсролыг ззэмшээд төрөлх сай- хан орныхоо үржил шимт хөрсөнд эрд мийн үрийг тавьж гайхамшгаар цэцэг лүүлэв. Сурагч Ганбат барилгын инженер болоод багшийн дээд сургүүлийн-га- рэлт ордныг барилаа гэж зөгнөж бай сан нь зүүд биш үнэн хэрэг боллоо. Монгол Улсын их сургууль болон бусад олоп дээд сургуулиудаас өдий төдий мянган инженер багш эмч на рын зэрэг сэхээтнүүд, эрдэмтэн, мэр гэд төрлөө. Эд нарын дотор Ганбат явж байна. Сурагч Ганбат мааль эр дэмтэн Ганбат боллоо Багш хүн ажил с: юм. гаруй жил баг- маань одоо аж ахуй, соёл, ухааны «салбарт ажиллацгааж заримаас нь ГАНБАТ Эрдэмтэн Ганбатын баялаг учралт амьдарлын зам, мөнх дурсгалт бүтээ лүүдийн олон талыг богинохон энэ өгүүлэлд багтаан бичихэд хялбар- гүйн учир нь тэр билээ. --Эгэл сурагч Ганбат яагаад эрдэм тэн болов? Эрдэмтэн болохоор төрөл хөөс заяагдсан хүн гэдэг байхг Хэн ч эрдмийг эзэмшиж эрдэмтний зэрэгт хүрч болно. Хэн ч сод мэргэ ний туйлд хүрч болно. Хүн бүхэнд оюун ухааны сан бай даг. Оюун ухааны сангийн бүрэн төгс илрэл бол сод мэргэн мөн Оюун ухааны сангаа эрдмийг эзэмшихэд бүрон шавхан ашиглаж чадвал сая эр дэмтэн болно. Үүнд юуны урьд идэвх тэсвэр, зориг хатуужил чухал байдаг, Оюун ухаанаа бүрэн дэлгэж чадаа гүй хүмүүс сурлагаар дутуу дулим байдаг юм. Иймээс эрдэм сурахын тул хамаг идэвх, бүх зориг, хатууж- лаа дайчилж маш тэсвэртэй ажиллах хэрэгтэй. цуцалтгүй хөдөлмөрлөх хэ- тэй. Сод мэргэний 99. хувь нь хөлс-хө- дөлмөр, 1 хувь нь авьяас билэг бай даг гэдгийг санах хэрэгтэй. г «Ганбат эрдмээс илүү эрдэнэ байх гүй» гэж ээжийнхээ захисиыг сэтгэл зүрхэндээ хатуу даатгааад эх орон- доо хэрэгтэй тустай хүн болохын тө- лөө ямагт тэсвэр, хатуужил, зоригтой гоор өчүүхэн ч цагийг гээлгүй, шур- гуу ажилласны ачаар их пом уншса ны үрээр эрдэмтэн болсныг хайрт дүү нар та бүхэн санан санан сургууль хи. мэссллэа шамдагтун! сайл Дамдин, ХЭД эрдэмтэн Моёобуу, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн оаатар Жанчив, төрийн шаг налт яруу найрагч Гайт Явуухулан, хөгжмийн 30- хиолч Мяасүрэн зэрэг олон зуун шавь бий. Монголын багш нарын өдрийг тохнолдуулан «Пио- нерийн үнэн» сониноор дам жуулан буурал багш чинь шавь нартаа ажлын их ам- жилт хүсч, аз жаргал сайн сайхны ерөөл лэвшүүлье БНМАУ-ын тэтьяат багт ь. дДЭЖИиДМАА рийн Яамны | | | | | | | | | Ї | | бичигтэй болов Тэрчлэн зуны амралтын үед багш ! | | | | ! ! | | | | ! 1921 оноос эхлэн анхны сурах бичиг, ог тэнхэмийн дүрэм зэрэг ножууд ХЭВЛЭГДЭХ | бахжээ. Эпэ үед багш нар зөвхөн монгол бичиг, тооны хи- чээл хийдэг байсан бол хнчээлийн тод нэмэгдэн шинжлэх ухааны анхны үндсийн мэдэгдэхүүнийг сурагчдад олгохын тул түмэн бодис, дэлхийн бай- дал зэрэг хичээлүүдийг пэмэгдүүлэв. 1927-1928 ан гэхэд манай бага сургууль хичээ лийн програмиаар үндсэндээ хангагдсан ба нэг дунд сургуультай болов. Ардын гэгээрүүлэх Яамны анхны зөвлөх гэвэл 1928 онд ЗХУ-аас уригдаж ирсэн нөхөр Скобеев билээ. Нөхөр Скобеер нь бага залуугаас түүх, нийг мийн ухааны багш, олон жил зөвлөлтийн хот, Х9- дөөгийн гэгээрлийн хэлтсийн эрхлэгчээр ажилласан туршлагатай сурган хүмүүжүүлэгч байжээ, Зөвлөх Скобеевын үед бүх бага, дунд сургуулиуд бүх төр лийн хнчээлийн программтай болсон ба хэл, тоо, дэлхий, түмэн бодис зэрэг тол хичээлүүд сурах нарын семниар хийж заах аргын талаар санал со- лилцох зөвлөлгөөн хийдэг болов. 1929 онд Гэгээрлийн Яамны сургуулийн хэлтэст Н. Мойсеев, заах аргын зөвлөлд З. Лобова, соёл гэгээрлийн хэлтэст В. Тнмкин нар уригдай ирж ажиллажээ, | Сургуулиудын программ заах аргын асуудал улам цэгцлэгдэн зохиогдож хэвлэгдэн ХОТ, ХӨДӨӨ- ний улс, орон нутгийн бага, дунд программ, заах арга заавар дүртээр билээ. Ардын гэгээрлийн снстемд ажиллаж байсан зөв лолтийн эдгээр сурган хүмүүжүүүлэгчид манай оронд ажиллах хугацаандаа монгол багш нартай ах дүүгийн нөхөрсөг тусч харьцаатай байв. Тэд өөрийн биеэр хот, хөдөөний сургуулиудаар уйгагү!! явж багш нарт тусалдаг байлаа. Ялангуна, зөвлөх”Скобеев бол 1981 онд Өмнө- говь, Өвөрхангай аймагт тусгай комиссын бүрэлдэ хүүнд фролцож, хөдөө орон нутагт ардын гэгээр- лийн системийг бэхжүүлэхэд чухал үүргүүдийг гүйцэтгэж байлаа. Өнөөдөр ч манай ардын гэгээр- лийн системийг улам боловсронгуй, шинжлэх ухаа ны гүн үндэслэлтэйгээр хөгжүүлэх үйлст зөвлөл- тийн сурган хүмүүжүүлэх ухааны эрдэмтэн мэргэд тусалсаар байна. ШУА-ийн гадаад хэлтсийн дарга Г, ЭРДЭНЭБИЛЭГ сургуулнул хангагдсан хаш гуй туу 7С5274н 23 дадиан рсёлаж хээмжС баата нв Манай ангийн багшийг Дэнзээхүү гэдэг. "эр, хэл уран зохиолын багш, Манай багш хичээлийг ХАЙРТ | оролдлогын үр дүнд, дэлхийн суут зохиолчид тэд- ний зохиолтой ойр дотно танилцсан ба ардын аман ожисш, 02с бурФё гаг оёж Фасээ 4882, массглс6, 22р» 222 20772 хосууд угэшсуРлж УСУГ ух БЕЛланийл зугэгэнс - 27) 2УЭ. УЖ дївг2559 Серууасс-7 ну эс єс Бут уссирус тэжс со РРЭР/Э” ЭР ЛЫИ222 2 “9энсшаа 129758:2 УЛ зөгрөх эг лыл 2232122428 жимчинг төрүүлсэн юм, Бас бидэнд чөлөөт цагаа ашиглан хуучнн монгол үсэг зааж өгдөг, Бид ан- гийнхаа болон сургуулийнхаа багш мар, удирдах хүмүүс, сурагчдынхаа хамт олны хүч харамгүй тус лалцааны дүнд ангиараа 100 хувь суралцдаг, Өн- БРЖЕРЖАЛ | 225 27999 2РЭЭЭ” 4аггжам2н айсссдад Булан яумууг 54гссун ”БЭӨРЭРТ22” 7УЭ972 284, “РА.Фжтеж ж. оёр, 20 Жи балгас , г БаайЛ1ааГ72272 3 2 24у уд4й-мс аосвьй-ажлс Фулулмж ээж «буг? “8856 Яулу тү лтулеен т4ваеЖ үү аалөагшж сууаам “72802214 шигээ багш болио» гэж ярьцгаадаг юм. Би ннже- Ї мер болох даруу занта хийц төлөө хүч хөдөл сэлтэй баловч багш шигээ авьяасла! болж тэддэг бүхнээ бусдад хүртээ- мөрөө зориулна гэлс боддог. ыхаа өмнөөс Хайрт оагш дэнзээхүүдээ зохиолтой дотно нөхөрлөсөн. БАГШДАА хийл, мандалин, єочин, хуучир зэрэг хөгжмөөр сай хан тоглодог болохоо) Манай багш зөвхөн | их сонирхолтой заадаг, Бид багшийнхаа | | сан хөгжмийн дугуйланг удирдан олон сайн хөг- Багш маань шанз, бид бас хөгжимд дуртай. ндэнд биш, сургуулийнхаа ут гөрсөн жил улсын тэргүүний бүлэг болж, ХУ-ын «Артек» зусланд амарч, жит энэ зуслангийн тэргүүний бүлэг болсон. Манай ангийнхан дотор багш болох дуртай су- рагч олон бий. Ангийнхан маань үргэлж л «Багш ах дүү Лениний нэрэт- сурган хүтүүжүүлэх ажилдаа их амжилт гаргаарай | тэж ерөөе. Тав аймгийн Жаргалантын сангийн аж ахуйн 10 жилийн сургуулийн 9 дүгээр ангийн сурагч | П.ЭРДЭНЭЧИМЭГ | Га нчны СУУ ПИ ЕЛЛТ Зараагийн: чулиу гэдэг газар, утаанд шаралж, харласан бор гэртээ ан автай бол өег, ганзажа хоосон ир- вэл өлөн зэлмүүн амьдралтай Там- жавынх намаржиж, байв. Удалгүй Мон гол оронд ардын хувьсгал ялав. Эд- нийх элэг дэвтээх ганц хүүтэй. Хүү нь өсөж арван хэд хүрэхэд эцэг нь юм боджвэ. Матад хөн уу- лын хушууны бага сургуулийг зорин эцэг хүү хоёр мордов. Энэ үесэх Дол гор монгол хүний їзаншилаар сүүний- хээ дээжийг өргөн хоцров. . 1. . Эш 7 Нэг мянга есөн зуун гучин зур- гаан он. Банзрагч хүү эрдэм сурч нут гийнхаа зүг хөлгийн жолоо зргуулж, Хан Хэнтий уулын аймаг Очирбаян- мөнх хушууны бага сургї/льд захир лаар томилогдон иржээ. Ардулуд хүүх дэз сургуульд өгөх дургүй элдэв шал. таг тоочно. Өртөө улаагаар дуудуул- на. Бие хүн очиж! хэд хоног сахиж сууна. Эцэгт нь эх нь мэднэ гэдэг, эхэд!нь хэлэхээр эцэг нь мэднэ гэдэг. Хобуланд нь шаарда хаар цэрэгт явсан!ах нь мэднэ гэдэг. Ингээд арай чамгт бараг я албадла ваяр шахан авчивна. 4 нэн, Диргүйд хүчгүй гэж элдэв шалт- заан мундахгүй сүм хийдээс зугтаа- 7 сан лам нар шүтгийн ардуудыг элд- БҮЛГИЙН АЖИЛ : вээр мунхру) үймүүлнэ. Тэр үед 2) БАГ ШДАА Ї нэг бага сургууль гэхэд 3-4сумын Архангай аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн Ї зол төлөв, есвөс арван ёєд хүүхэй (5-г ангийн ба бүлгэмийн дарга Бат-Очирын Долгормаа нь, Анх сургуульд ороход Н авна. Сургууль маань ихэнхдээ эсгий фб, хиолдуу. ажлаа Баг- Н гэрт хичээллэх бө дотор байрын хүү- Шинэ ПАЛЛЫ Хаярахизах ни БиРнє арын бай ЫГ 4--а заасан багш жинь 5 хэд гэхэд мөн л эсгий гэрт сууна. ин «Алдар» нэртэйгээр явуулжээ. ш, “нарын баяр Ач гавьл Н Бороотой, шороотой үед хүүхэд тав УГТАЖ бүлэг салааны «Бяцхан ном» ханын сонин гаргаж маг тань Ї алдах нь амархан, түүнээс болоод гэр Сүлгэмийн пионерүүддээ «Бүргэдийн охин, Нижгэрээхэн Ариун эрдмээр хариулна Н орндо санах оргож эзйгтахыг алиныг борхуу» гэдэг үлгэр ярьж өгчээ. Эзэмшсэн: эрдмээрээ тэр гэхэв. 29 Өдөр хоног солигдох бур залцу багш ГУ БЛвах 2208 Ирээдүйн барилгыг босгоно. ! Банзрагч ч сурган хүмуужүүлэх тэй уулзсан нь» шү- ёл 6, “р вцайла Бллааг лэг «Багшийн алдар» Сурагч Г.ГАНЦЭНД ї . . . дууг өөрвө сурч, бу- ч “Буцсан шувуу ирж хатсан үндэс саддаа заажээ. соёолж, түмэн бодисын өнгө үзэсгэ 7 1 лэн жигдрэх дөхөж буй тэр нэгэн Архангай аймгийн орой хар алтаа уудлан буй уурхайн Тээврийг .удирдах хотхонд түм буман цахилгаан дэмлүү ярайна. “Энэ бол Бүрэнцогтын ур хайн төв билээ. Энд Банзрагч багш 31 дэх жилдээ ороод ажиллаж байна. Банзрагч багш өсвөрийн залуу үеийг сурган хүмүүжүүлэх хариуцла- гатай ажилдаа ур бүтээл гаргасан учир саяхан гавьяат багш цол хүр- тэв. Банзрагч багшийн мянга мянган шавь нар нь жаргалант энэ орны өн мөг булан бүрт ажиллаж, | амьдарч сурч хүмүүжиж байгааг. диродахо” бахдалтай. Түүний энгэрт гялалзан бий Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан ти тийн одон, Алтан гадас одон, хөдөл- мөрийн хүндэт медаль, түүнтэй ихэр лэн гялалзах Ардын гэгээрлийн тэр- гүүний ажилтан тэмдэг нь анчны хүү гавьяат багш болтлоо туулсан замы нь гэрчлэнэ. Сухбаатар аймгийн тэгээрлийн хэлтсий" ЯМ. Цэгмэд АПХГ- Захиэ ажуолтуй гас ня-бо газрын ажилтан Хөвсгөл "Төсөнцэнгэд «уюын ба та сүргуулийн эрхлэгч Агваандори гуулна удирддаг гүүний багш иэг нь юм Н. ДОРЖИЙН аг Д. Бямбасүрэн амгийн сур чадварлаг манай тэр марын тэрэл. зураг Ч. Бириадын зохиолч) туужийн зол: баатар"! бавш аюдый үр. хамт тулгар тогтсон «ардын Хиёьсгалт зүтгэж, 1992 өмд баруу! 4 аймагт зорсан р бүлээн нусаа өсгартал. тэмцэж ялан “ бааш нар, врдын багивкйн гараар »үмүүжсэн манай эх оронч сурагч хүүх хэрэгт халуун амь Зохиолч, эрдэмтэн П. Хорлоо «Багш» гэдэг тууж бичиж дуу- саад байна. Манай сонины га зар монголын багш нарын өдрийг тохиолдуулан уг туужийн хэс- гээс. нийтлэв. : Энэ: туужинд оны -үед манай ажиллаж байсан нэг багшийн үйл амьдралыг харуулдаг. Энэ хүүхдийг вурс2ан хумуужүүлэхийн төрөө . бэхжүүлэх хэрэгт хүчин . эсэргүү хөдөлгөөнийг дарах байсан манай. 1930-аад хөдөө нутагт дийн чин зориг баатарлаг тэмцлийн харуулна... Гүн өйн тагт салхинд дэрвэлЗ- єэн утаатай хоёр майхны дэргэд бороохой шийдэм барьсан зэрлэг хүмүүсийн дунд Гантулга хоёр хө нохдоо тэдний юу хийж байгаа, хичнээн хүнтэй, ямар буу зэвсэг- тэй байгааг сайн мэдэж “авлаа... Балжир багштайгаа «уулзах - гэ хэд-тун болохгүй. Түүний дэргэд үргэлж буутай манаа сахина. Өө- рөо очихоос хүнд сэжиг авахуул чих болов уу? гэж болгоомжилно. Хааяа дэргэдүүр нь ойрхон өнгө- рөхөд амьсгаа нь өндөр, бие нь их л муу байгаа бололтойд ихэд зовних ажээ. Ямар ч гэсэн иэг эв тааруулж, Балжир. багшдаа түүний сайн нөхөр БВикторын хэл сэн үгийг хүргэх юм шүү гэж бо догдоно. Гурав дахь өдрийн өглөө .ша- рын цэргүүд үүрээр босцгоолоо. Бас л тонож дээрэмдэх, алах 198- лах ажилдаа явах гэж байгаа бо лолтой Жанжин Аюур цэргээ да- гуулан майхны өмнө асаасан санг сэтгэл тойрон залбирлаа хийж яваа шар, цэргийн дунд хамт хоригдож бай- сан хоршооны дарга харагдлаа. Гантулга гайхаж, энэ хүн урвачих жээ дээ гэж бодогдлоо. Тэнд цөөн хүн Цагаан хатны хамт үлдэв. Ца гаан хатан Гантулгыг дэргэдээсээ холдуулахгүй ус мод зөөлгөсөөр байгаад үд өнгөрүүллээ, Гантулга майхнаас сэмхэн гарч Балжир баг шийнхаа хэвтэж байгаа модны ёроолд хүрч ирлээ. Буурал орж яваа сахалтай хижээл өвгөн Ма- цаач цахиур буугаа түшин, Бал- жирын дэргэд үүрэглэн сууна. --Өвгөн гуай та ядарч байна уу? гэж Гантулгын асуухад өвгөн нуух бүрхсэн нүдээ нухалж -Ядралгүй яахав урьд Шөнө. нүд чавчилгүй хоносон. -Энэ нэг улаантныг сайн харж байгаач. Ах” чинь түр зуур нүднийхээ хорыг ЧыДЫП ЖАМБАЛОВ (Зөвлөлт Ямаан сахалтай чр буурал аав нь Ямагт тамхиа орондоо татна. Баагисан гансаа гартаа Бас л тэр унтаад өгчээ. ы Ямаан гсахлы нь шарласны нь хараад Янзтай мушгирах утаагы нь хараад Түдэв ач нь. : тунч сонирхож, Түүний тухай лныг боджээ. Өтөлж"-зөнөх тусмаа - үүнийг улам татна. Өдөр ирэх бүр л үгшитэл татна, Алим шиг й амттой юм. болов уу? .. бариастай -4-36849 2. ЦР чинь алдахгүй гэж Гантулга хэлээд бууг мөрөвч лөн Балжирын дэргэд ойрхон ирж таргаадхая гээд буугаа Гантулгад өгөв, 0 л --Тэгье, тэгье. Би энэ хүний сайн. харж байя мэл СоГОҮоЛӨг суув. Өвгөн манаач ханцуйгаа дэр лэн хэвтэж тэр дороо нам цохнул сан юм шиг хүржигнэтэл хурхи- рав. Гантулга багшийнхаа духан дээр гараа тавьж --Таны бие асуув. Балжир хараад --Чи бас эсэргүү нартай нийлж намайг алалцах гэж байна уу? гэж ууртайгаар хэлэв. : --Үгүй багш минь та надад 8т- гээч. 5 -- Чамайг юугаар чинь итгэх юм бэ? байна? гэж ширүүн яаж түүнийг Аяаг чихэр шиг юм болов уу? Амсаж узье гэж Түдэв хүү бодоод Аяархан дөхөж ганснаас нь соров, Хомраар нь хатгаж хахаж тайтайгаад “Жяр: давирхай бөс. гашуу 0рзиод Зуднээс нь нулимс гарч Мүүр нуд нь ёэш- --Худлаа гэвэл үүнийг хар гэж хэлээд тутлынхаа түрийнээс зураг гаргаж үзүүллээ. Балжир нүдээ том болгон хараад --Виктор байна. Чамд өгсөн юм бэ? -- Доктор энэ зургийг өгөөд, өөрийнхөө өмнөөс үнеээрэй гэж хэлсэн юм.. “--Виктор одоо хаа байна? --Манай цэрэг аймаг руу аваад явсан. Түүнийг дараа ярья. Хоёу- лаа, одоохон эндээс оргож улаан цэрэг дээр очьё, Тэд холгүй бай гаа шүү тэж. хэлээд Балжирын гар хөлийн хүлгийг тайлахад Бал жир нүдэн дээгүүрээ бөмбөрсөн нулимеаа арчаад эв эрүүл болсон шиг сэв хийтэл өндийлөө. Балжир Гантулга хоёрхөвд өвсөн дундуур мөлхөж, бүдүүн бүдүүн модны ар өврөөр. нуугдан инлээд хэдэн метр газар явтал өмнө нь нэг ч9- дөртэй морь дайралдав. Гантулга тэр морийг барьж бүсээрээ ногт- лоод багшийгаа өргөж мордуулах гэсэн боловч багш нь биеэ даасан гүй учир мордуулах гээд ноцол- дож байтал -. Гантулгаа! ойд цуурнатлаа. --Өнөөх чинь оргоод чваарай та минь гэж Цагаан ны хашгирах царгиа чанга чих дүлийртэл цууриатлаа, хэн зуур хүмүүс шуугилдан буу дуугарч, үймээн шуугна дэгдлээ. Гантулгын барьж байсан морь буун дуунаас цочир үргэж ногтоо тасдан цааш . давхилаа. Балжир Гантулга хоёр тїтөлхөж нэг бүдүүн модны хажууд очиж Шарын цэргүүд шуугилдан --Улаантны багш бас алга гэж чанга чанга ярилцах нь сонсдлоо. --Чи бид хоёр одоо гарцаагүй баригдана. Чи одоохон холд, Би эдний өмнө хэзээ Ч гар Өргөхгүй. Эх орныхоо төлөө үнэнч хэвээр үхнэ. Хэн түрүүлж ирнэ бя түүн- тэй амна солилцоно гэж |Балжир багш нь хэлээд цахиур буугаа сумлан мөрөллөө. Гантулга Чи- чирсэн хоолойгоор --Багшаа! би таныг хаяж явах- гүй. Тантай хамт үхнэ. --Чи иионер хүн. Эх орныхоо төлөө яв гэж би чамд багшийн ёсоор хэлж байна. Миний сайн нө хөр Виктортой уулзахдаа мнний оронд чи үнсээрэй, Өдөохөн зугт! гэв. -Гантулга “багшийнхаа гюу гэж танд намайг гэж дуудах Дуу явчихаж, хат ДУУ Тэр- хэлс- балартав. Өвгөн сэрж өндийж муухай харахад Өвгөн ааваасаа Өрөөл гуйж зогсов. т--Тамхи татаж Р болохгүй гээд 24 Тархиа зааж. : хвруулаад, Өтөлж зөнөх болно үрчийж харчийх болно гэж Өвгөн аав нь ачдаа үнэтэй сургаал хэлэв. шжшиш------- тэстгггж тєсгж тєтгж эвллжлжллж жоэжлжгтж лжлтж гэжжж тжлтжжллжжлтэтж лж эж лэжлгэ жлэЭж Ижлээ. гүйцэхээ байсан Энэ хонийг: тэжээлээ. Сар шахам өглөө бүр. Сайхан өвс өглөө... Самбаа л гарах бүрдээ Санаа тавьдаг байв. Хоног тутам өвдөлж, Хонь сүрхий таргаллаа. Билчээр хүсч тэмүүлэв. Байн байн майлахаар нь Хайрлаад, хаалгын нь нэөсэн чинь... Харин ч сандрааж гарлаа шүү Дэлбэ түрээд намайг унагаж Дээгүүр минь гишигэн харайлаа! шүү Тэжээлгэж тэнхэрчихээд тэр Тэнэг гайхал байна даа ер... гэж Бяцхан хөвгүүн хонио 23157 “Бишүүрхүү янзтай ширтэв л... Х.ЦЭВЭЭН «(Хөрвүүлэв) -! Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн номбинанд завлав, Р-ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ нийг үг дуугүй дагаж --Баяртай: багшаа! гэж хэлээд цааш газраар мөлхөн зугтлаа. Нэг бүдүүн модны ард 540 х эргэж харахад шарын цэргүүд ад ший нь дэргэдүүр Үзэлгүй өнгөр байгаа харагдана. Гантулга дотроо баярлаж цаашаа гүйж явахад 5 «Хүүе, энэ байна» гэж Цагаан х “тан авгайн хашгирах сонсогдлоо. Цахиур буу иин.хнйж дуутар лаа, Гантулга. зог тусан зогсож эр гэн харахад үсээ. амналгүй. дал мөрөн дээгүүрээ, еэгсийлгэн Уй. жуулж, дээлээ нөмөрсөн Цагаан хатан гараа алдлан унаж. байгаа харагдлаа. : : --Ай болж гэж Гантулга аман дотроо хэлээд цааш: хар” хурдаа- раа гүйлээ. Эгц өндөр ханан хад тулгарлаа. Доошоо харахад толгой эргэмээр, тээр доор газар харагда на, Хөйнөөс нь Шарын цэрэг шуу хоргодлоо. | гилдан ойртож айсуй. | Гантулга нүдээ аниад харайлаа. Олон жил дагтаршиж зузаарсан хөвд өвсөн дээр сэвхийн уналаа, Нэг хэсэг ухаан балартан хэвтэв, Хадан ХЯ- сааны ирмэг дээгүүр хүмүүс шуу гилдан --Тэр муу хүүхэд энэ рүү яаж ордог юм бэ ард л модон дотор нуугдаад хоцорчихлоо. | Одоохон буцацгаая. Заавал эрж ольё гэж ярилцахыг Гантулга сонсоод ннээд ч хүрэх шиг, сэтгэл нь ч онгойх шиг боллоо, Гантулга гар хөлөө хөдөлгөж үзвэл зөв зүгээр ажээ. Гантулга босон харайж Улаан цэргийн дарга Дорлигтой, уулзах болзоотой газар руугаа«Ф хар хурдаараа гүйв. Зам ч шулуу хан, жавар ч зөөлөн боллоо. ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮү ХҮҮХЭЛДЭЙ ТЕАТРААР Улсын Хүүхэлдэйн Театр Мьэдээ- лэл Радио, Зурагт радиогийн улсын хорооны сургууль, хүүхдийн редан- цаас эрхлэн 1968 оны багш нарын өдрийг тохиолдуулж Улаанбаатар хо тын ерөнхий боловсролын сургуулиу дын багш нар, пионер сурагчдыг хүү хэлдэйн урлагаар үйлчлэх хүүхэд за луучуудын золбоо хийморийг магтан дуулсан орчин үеийн шинэ 9уунд су ралцуулах, манай багачуудын бахдал болсон хүүхэлдэйн театрын уран бү тэөлчдийг өсвөрийн үеийнхэнтэй та нилцуулах таавар, тоглолтыг зохион зааж байна. «Ү“МЭ тоглолтонд нийсдэлийн маань 5 гаруй сургуулиудаас сурлага хө- өлмөрөөрөө шалгарсан-анги, бүлг үй 9ийг төлөөлж нийт 82 бүлэг, 1000 гаруй пионер сурагчид, багш хаа хамт оролцлоо. | ! нарын Р.ГЭНДЭНПЭЛ ААААААААААААААДАААААААААААААААААААААААААА Хариуцлагатай эрхлэгч те! 232 Ж, ШАГДАР М34444ААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААД 4 : ГЭЭЧ “неултэнүэт Я777777”ээуийлэжлэмн шилииллэн ФОН “Индекс Би гэн | с 1 яАлАлААллАлллаулллАлАлАлллАлллллллллиаг е 3 «Пионерийн унэн» сонин ны газарт хот, хөдөөгийн сургууль, пнонерийн бүл- гэм, анги, бүлгүүдээс шеф нэгдэл, сангийн аж ахуй- нуудад мал төллөлтөд, ХЭ- рэглэгдэх зүйлс бэлэглэж тусалсан тухай мэдээ ир сээр байна. Зарим нутагт цас ихтэй, зудын байдал- тай байгаа үед та. нарын . хийсэн нэмнээ, уут,элгэвч төл малд дулаан, «Өлгий» болно. Инонер багачууд та иар ойролцоох нэгдэл, сан- гийн аж ахуйдаа очиж, төл хүлээн авахад тусла- хаа битгий мартаарай. Бид та нарын ирүүлсэн мэдээ- нээс заримыг нийтлэв, 4 Дорноговь аймгийн :-8 жилийн дунд сургуулийн иноне ” рийн бүлгэмээс эрхлэн төл ХҮ- с явэн авах ажлын үеэр «Энх төл “ чин». сарын ажил явуулж «Төл “ бүрийг бүрэн бойжуулья» гэсэн сэдэвт цуваа гарган ажилласны дүнд төлийн элгэвч, нэмнээ, УД5 319-ийг хийж, угж 85, лаа 5) толгой, шүдэнз “6 толгойг ху- римтлуулжээ. Нэгдэлчдийн баярын өдрөөр сурагчдын төлөөлөгчид шеф нэгдэлдээ бэлгээ хүлээлгэн өгч бас нэгдлийнхээ ахмад настан- НАМАГ уулзан золголоо. Батмөнх, олгорсүрэн. Батбуян даргатай 3,6 8 дугаар бүлгүүд болон од, сар багууд тэргүүллээ, Багш Ц. ЖАМСРАН Д.Нийслэлийн 10 жилийн 21 Хү- тээр дунд сургуулийн МХЗЭ-ийн ороо, пионерийн бүлгэмийн ЗөВ- лөлөөс «Төлийн дуу» гэсэн цуваа зарлаж төлчин ах эгч нартаа тус лахаар төлийн уут 49 угж 52, шүдэнз 126 толгой, лаа 54 толгой, эмийн сан 5-ыг хуримт- луулж нэгдэлчдийн баярын өдрийг тохиолдуулан бэлэглэлээ. «Төлийн дуу» цуваанд 9-ийн «А» 7-гийн «В» 6-гийн «Б» 3-ын «В» ангиуд бусад ангнасаа идэвхтэй оролц- лоо. Е 91 дүгээр сургуулийн 10-ын «В» ангийн сурагч Ж. БАЯРСАЙХАН Д Хэнтий аймнгйн “Өмнөдэлгэр сумын 8 жилийн дунд сургууль саяхан «Төлийн дуу, Малчны баяс- талан» гэсэн ажил зохиож дүгнэв. Тус сургууль эрдэс тэжээл 800 “ир тайз. 0 ширхэг, элгэвч 350, угж 50. хагийн дэгээ 50, ту- талын нэмнээ 20, төлийн чарга 10 ширхэг, лаа 20 кг, шүдэнз з00 толгой, бээлий 50 хосыг төлчдөд туслав. : Пионерийн удирдагч - Л. ЦЭРЭНСАМБУУ ДАӨвөрхангай аймгийн Баянгол сумын Өндөр өнц бригадын бага сургуулийн 28 дугаар бүлгэмийн инонер сурагчид өөрийн | сургуу- лийн шеф 2 дугаар хэсгийн малч- дад туслах цуваа гарган ажиллаж Чойрын | Ороп бүхний прелетари нар нэгдэгтүл! гожээ. Өвөрхангай аймгийн Баянгол су мын "Өндөр өнц бригадын бага сургуулийн багш Ц. ДАГВАСҮРЭН. Нийслэлийн 32 дугаар дунд сургууль өөрийн шеф Төв аймгийн Баян сумын «Монгол-Польшийн найрамдал» нэгдэлд 1965-1966 оны хичээлийн жилд 8 дугаар анги төгсөж сурагчийн ширээнээс малчин болох чин хүслээ илэрхий- лэн малчнаар үр бүтээлтэй ажил- лаж байгаа малчин сурагчиддаа туслахаар төлийн элгэвч 203 шир хэг, нэмнээ 174 ширхэг, угж 98 ширхэг, 80 толгой шүдэнз, 110 толгой лаа, хурганы уут 40 шир- хэг, гарын бээлий 35 хосыг хийж туслав. 2 82 дугаар сургуулийн багш С. ШААЗАН ААрхангай аймгийн Батцэнгэл сумын 8 жилийн дунд сургууль «Төлийн дуу, түмний баясгалан» сэдэвт цуваа гарган төлийн нэл- нээ 20 ширхэг, элгэвч 400 ширхэг, төлийн уут 40 ширхэг, шүдэнз 400 толгой лаа 15 толгойг шеф бригаддаа тушааснаас гадна төлч- дөд гарын авлага болгон 3 цуврал ярианы сэдэв боловсруулан гар- гав. 2 М, ЧИМИДБАЗАР АДундговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургууль малчдад туслах цуваа гаргаж бүх анги улгҮүЛХЭ” оролцууллаа, Үүнд эл- гэвч 432, нэмнээ 85, төлийн уут 24,: эмийн сан 20, угж 136,зоодой 42. лаа 320, шүдэнз 1140 ширхэг цуглуулж шеф Мандах нэгдэлд ту- саллаа. : эхээв. Одоогоор хурганы уут 10. элгэвч 20,минералын тэжээл 1000 ширхэг дугуй, таанын дугуй 2500 ширхгийг тус түс хийж бэлэн бол- Ж. ОЮУНЧИМЭГ. ӨӨР рө ин лан алаад анд длдалдлалалдлдаалалөлөлөлөлөаөдөлайлөлааааааал өэлдөлөллөрөргий “өнихсссолчиасс-асиассссминассгөлиассс“Өчнис Са гөмйдассиас г9масг час: рмаРЧчлдаэааэ эн ф-л-л--т- “МХЗЭ-ийн Төв Хороо, ДХ. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пиоперийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн пвиилминнпитилиззтэагааезлэзцэнтаишггазайтауг ганзага лэ алтзаэзагта лээ 11813 311118131132231 111 Ээжийн нь Хүүхэд та нарын хэнээс ч гэсэн саяхай ямар баясгалант үйл явдал боллоо гэж асуухад: --Багш нарын өдөр болж өн- гөрсөн, Манай сургуулийн багш, сурагчид энэ өдрийг хөхүүл баяр- тай өнгөрөөлөө үэж” хариулна. Энэ тухай ч манай сонйны-.газар олон арван захидал мэдээ ирсээр: бай- на. Тэр захидал мэдээний дотор БНМАУ-ын гавьяат багш цол хүрт сэн Базарын Хүүхээд баяр талар- хал дэвшүүлсэн захидал сэлт Ч байна. Хүүхээ багш олон арван шавьтай, Шавь нар нь төрөл. бү- рийн мэргэжил эзэмшин уудам эх орныхоо өнцөг булаш бүрт ажил- заж бий. Одоогоос 19 жилийн өм- нө анхныхаа хичээл зааж, ардын багшийн эгнээнд орсон энэ ХҮН ардын үр хүүхдийг сурган ХУМҮҮ- жүүлэх үйлст: арвин. баялаг турш- лага хуримтлуулж үр бүтээлтэй сайн ажиллаж иржээ. «Миний охин сайн багш болоо- той, Их сайн багш болно шүү» гэж зэж минь захисан. Ээжийнхээ захиа, эх орон, ард түмнийхээ ит- гэл найдвар биелүүлэх гэдэг чин эрмэлзэл надад бий. Намайг сур- гаж хүмүүжүүлсэн хайрт багш нар, сургуульдаа хязгааргүй баяр- лаж явдаг гэж Хүүхээ багш яри- лаа. Багш Хүүхээ 1959 оноос ЭХ- лэн нийслэлийн 14 дүгээр сур- руульд 8 жил багшлахдаа дДөрөвду- гээр ангийг 2 удаа 100 хувийн сурлагын амекилттай төгсгөжээ.Энэ хоёр удаагийн. төгсөлтөөр 82 су- рагч төгссөн агаад 91,4 хувь нь олцсайн, сайн дүнтэй байжээ. 1967-1968 оны хичээлийн жилд Баатар хот Москвагийн нэрэмжит нийслэлийн 838 дугаар дунд сур- гуульд нэгдүгээр анги хүлээн азч эхций улирлаар 100 хувь, тэгэх- лээ ганцхан дундтай сургасан бол хоёрдугаар улирлаар 20 сурагч нь онцсайн, 22 сурагч нь сайн ДҮН- тэй сурчээ. РТ НАСАЛЖ, УЛАМ Монголын орчин уеийн урлаг, у7- га зохиол, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, - эрдэмтэн зохиолч, манай анхны пшо-. нєрүүдийн нэг Эрдэнэбатын Оюун 50 нас хүрч, ойг нь улс орон. даяар өр- зөн тэмдэглэв, с МАХН-ын үйл хэргийв төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! 24 дэх жиадэа 1968 оны 2 дугаар сарын 14 эв:7. (1015) Лхавва” 0 201,2 Үнэ 10 тө сонин... ниливниилав захиа биелэв. Хүүхээ багш, хүүхэд. та нартай ажиллах нарийн арга ухаапыг сайн эзэмшсэн хүн юм. Бод л доо!хүүх дүүдээ! Хүүхээ багш яагаад "йм сайн багш болоо вэ? «Хүн. болох багаасаа хүлэг болох унаганаасаа» гэдэг ардын зүйр үг бий. Энэ угийг ч ээж нь дахин дахин хэлж, ажил эрдэмд шамдан сурахыг олонтаа сургаж байжээ, Ээж бо- лоол ахмад настан,багш нарынхаа хэлик сургасан зүйлийг заавал бие- лүүлдэг сайхан заншлыг |Хуүхээ багш бүр багадаа эзэмшсэн байна. Хэрэв алдаа гаргавал түунийгээ руугаа хүлээх зэрэг олон сайхат чанар, Хүүхээ багшид бий. Хүүхээ багш ийнхүү ХҮҮХЭД ахуй цагтаа эзэмшсэн сайн. сайхан бүх чанараа алдалгүй улс эх ор- ныхоо өмнө хүлээсэн үүргээ бурэт ухаарч, ээжийнхээ «Их сайн багш болоорой» гэсэн даалгаврыг бие- эрмэлзэлтэй, их үр лүүлэх чин БНМАУ-ын бүтээлтэй ажиллаж тавьяат багш цол хүртлээ. г. сэсмээ с- ИХИЙГ БҮТЭЭХИЙГ ЕРӨӨЕ « Нөхөр Оюуны 50 насны ойн хурал Улсын Драмын Театрт 1968 оны 23 9угаар сарын 10-ны өдөр боллоо. Авьяас билэгт зохиолч, эрдэмтэн Эр- дэнэбатын Оюуны бүтээлч хөдөлмө-- ” рийг өндрөөр үнэлж 50.масны нь.ой- зоор Сүхбаатарын одонгоор.шагналаа. | | | | | | | | дор нь засах, нөхдийнхээ өмнө бу- | | Оюун гуай зөвхөн зохиолч, жужигчин бус эрдэмтэн, нийгэм, олон нийтийн нэрт зүтгэлтэн, манай ард түмний дун 9вас төрсөн пионер сурагч бидний ба- хархан хүндэтгэх хүний мэг юм. Оюун гуай мамай-өсвөрийн уеийнх- нийг хумүүжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулсаар ирсэн бөгөөд, одоо чтэд- ний төлөв санаа тавин ажиллаж бай- на. Оюун гуай таны 50 насны ойг то хиолдуулж, урт удаан насалж, улам ихийг бүтээхийг монголын тионерууд ЭНДЭСНИЙЙ ЧӨЛӨӨЛӨХ ФРОНТЫН ТУГ ӨНДӨРТ НАМИРЧ БАЙНА ВЬЕТНАМЫН ЭХ ОРОНЧДЫН ЯЛАЛТАНД БАЯР ХҮРГЭЕ! Өмнөт Вьетнамын эх орончид 6бо- чин, нутгийн хүн амтай зон Ардын чөлөөлөх зэвсэгт хүчин Ой». ран Контум, Плейку, Банметхыот зэ- рын өдрүүдэд Америкийн түрэмгий» рэг мужи төвийг гэнэт | дайран, дэгчнд, Нгуен Ван Тхиеу-Нгуен КаО олон районы төв хотол хяналтаа тог- Кийн тоглоомын бүлгийн эсрэг ам тоожээ, Тоглоомын .армийн олон цэ- жилттай дайралт хийж, зарим хот рэг тулалдааны үеэр Ардын чөлөөлөх тосгон, муж районыг чөлөөлж, тог- зэвсэгт хүчний талд оржээ, лоомын дэглэмийнхэнд цохилт өгсөөр Сүүлийн үед тоглоомын армийн байна. Агентлаг, Гуэ хотын 0 00 дарга цэргүүд Вьетнамын эх оронч- болсон нэгдүгээр сарын 31-нээс хой- дын талд орсоор байна. Өмнөт Вьет- “ ших тулалдааныг дүгнэхдээ, Амери«с намын ард түмэн Вьетнамын нутаг кийн болон тоглоомын цэргийн тур. дэвсгэрийн нөгөө талын эх орон нэг лоомын цэрэг засаг захиргааны Тө- “сэх онгоц, нисдэг тэргийг устгаж, | Монголын. хүүхдүүд | бид өдөр Тхыахиен мужийн төв Гуэд ҮНДЭСНИЙ чих тавин сонсож байдаг юм, Өмнөд Сайгоны цэргийн эсрэг Өмнөт Вьет- хөөн зайлуулах тэмцлээ хүчтэй ван хоро, долоон батальон, 20 ро- , Ё лөөлөгчдийн олон хүнийг алж шарх- байлдааны үлэмж их зэвсэг олголсон хэвлэл, радногоор Вьетнамын “чөлөөлөх фронтын туг намирч байна-“Вьетнамын-ард түмэн Америкийн вамын ардын чөлөөлөх зэвсэгт (хү? өрнүүлж өргөн фронтоор давшиж хүч хавс- тэй нөхдийнхөө үзүүлж байгаа дэмж лэг болон дэвшилт бүх хүн төрөлхт- ний гүн талархлыг хүлээж хойшид Ч АНУ-ын түрэмгийлэгчид, Тхнеу-Кийн үхнэ БОХаХ хаан аШтый өгөхөд БУ. риг двэр төгс байна гэж 5 1 ын гадаад явдлын яамны мэдэгдэлд чин зүрхнээс ерөөж байна. заасан байна. онголын хар нүдтэй - б д хүүхэд бид Вьетнамын эх орончдын СЭТГЭЛ САНАА ЦУГ ялалтанд аав ээжийнхээ нэгэн адил Өмнөт Вьетнамын эх оронч хүч- “түүд өргөн Фронтоор авшилт баяр талархлаа дуу нийлүүлэн дэв- шүүлж байна. хийж Америкийн болон Сайгоны тоглоомын засгийн газрын цэргийг ДЭМЖИЖ БАЙНА бут цохиж байгаа баяртай мэдээг сэтгэл догдлон сонслоо. Вьетна- мын эх орончид шударга тэмц- байгаа явдалд пионер сурагчид бид лийнхээ үрээр зайлшгүй ялах нь чин сэтгэлэзсээ талархаж байна. Удахгүй хойт Вьетнам өмнөд Вьетнам лавтай. Өмнөд Вьетнамын өсвөр “үе. үр хүүхдүүд та нартай Монго- хоёр нэгдэж нэг том улс болно гэдэгт багачууд бид бат итгэж байна. лын пионер бид сэтгэл санаа цуг байдгаа илэрхийлье. - Нийслэлийн 17 дугаар сургуу лийн 8 дугаар ангийн сурагч Г. ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ тыг тэнд бут цохиж, Гуэ хотын тог» БИД дуулж олзлон авчээ. Мөн 50-аад ня- байна гэжээ. Одоо Өмнөт Вьетнамын ард түмний эрэлхэг тэмцлийн тухай х 7 г3 оёрдугаар сарын эхээр Америк, бузар түрэмгийлэгчдийг эх орноос00 | ,д БЧСҮУЭЭЭтЭӨ ангийн сурагч Г. ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ ОСТРОВСКИЙН ХОТЫГ ЧӨЛӨӨЛСӨН ХҮМҮҮС Багаа өэлилэлиилэиллилэ. (сург Энхийн манаанд дайны оны 2 дугаар сарын 23-ны анхныхаа ялалтыг Псков Нарвын товка хотын зүг нэг эгнээгээр хөдөлдөө, Учир нь ойр хавийн газарт мино бул- сан байлаа. Бид жаруулаа,аравхан танк аар трестийн ӨР-- д2 В, А. Игнатье- өдөр Бид барилгын 2 зөвлөлт : гөгч цамхагийн жолооч Залуу улсад аюул тулгарсан 1918 оны 2 ду. | | | | гаар сарын хүнд өдрүүдэд байл- дэргэд хийжээ. Энэ ялалтын Өд: ваас: тай байлаа. Хотод дөхөж очтол фашис- | дан олсон Октябрийг зэвсэг барин рийг зэвсэгт хүчний баярын өдөр --Та эх орны их дайнд тулалдаж ЯвВ- тууд гал нээлээ. Бид Минь 10 биш хамгаалахад бүхнийг зориулья! гэ- болгон тэмдэглэх болжээ. Зөвлөл- сан тухайгаа ярьж өгнө үү? гэжасуув. 30--40 танктай Ёь Еэ хєоэ туд | сэн уриаг большевик нам дэвшүүл тийн армн, тэнгисийн цэргийн Тэр намхан нуруутай, дөлгөөн цэнхэр тасралтгүй Часжнд байх, “Минж ги | сэн юм. Үүний хариуд олон мян- флот хүнд ширүүн тулалдааны нүдтэй орос хүн инээмсэглэн: Б рнндмВВСЛЭ зэвөд ВЭ өригүжэн | ган ажилчин цэрэг улаан армийл үед өсөн бэхжсэн юм. Иргэний --Би 1941 оноос эхлээд дайн дуустал хүвжс ЗҮГ баруун чиглэл рүү д - | эгнээнд нэгдлээ.Улаан армийн айх дайны жилүүдэд залуу улаан ар- байлдаж явсан, Хүний, өөрийн олон Дайсан гаяласаар л байв. Бид шосж: ны отрядууд интервенцийн эсрэг ми Краснов, Корнилов, Деникий, хот, тосгоныг чөлөөлж явлаа.Н. Островс Дагаан өнгөөр будсан тул дайсан харан | эрэлхэг тулалдаанд орж, 1918 Колчак нарын толгойлсон цагаан кийн төрсөн хот Швепетовкийг чөлөөлс- ХУйд төдий л ялгаж чадахгүй байв.Бид | “ЖОР Жа сан ө гварди, империалист гүрнүүдийн нөө би онцолж ярихыг хүсэж байна гэ- вы, зүүн гар талд А.Л, Зубокийн салаа “ЕХҮЖфҮлэлс довтолгоог бут цохисон юм. 1941 лээ. давшиж байв. Дайсны танк лай онд фашистын Герман итгэл Энэ хотод «Болд хэрхэн хатаагдсан гурав дахин нх байв. Ингээд тулалдаж дэж довтлоход зөвлөлтийн нь» гэдэг гайхамшигт зохиолоо туурвн эхэллээ, Энэ ширүүн цэн бараг арми ард түмнийхээ хамт социа- | сан бидний хайртай хүн, Николай Ост- хоёр хоног үргэлжлэв. Энэ хугацаанд гитлерчүүд 8 удаа Дайрсан юм. Суман гийн дарга ахмад Ф, Спахов засмал за- мын төвд байж, дайсны "7 танкийг,ах- лах дэслэгч А. Л. Зубок 4 танк, би 2 танк, өөрөө явагч ь машин 8, авто машни 2-ыг устгасан билээ. Энэ тулалдаанд бидний сайн нөхөр, өө явагч суурь машнны салааны дар га, бага дэслэгч нөхөр Воронин ажь үрэгдсэн юм... Ахмад Спахов толгойгоо роо шархадсан байв, Манай 10 танкны 4 нь үрэгдсэн юм.Бидний эгнээнд олон лист эх орноо хамгалан 1418 хо- ног тулалдсаан. Москва орчим, Сталинградын ялалт дэлхийн 2 дугаар дайны яв- цад онцгой нөлөө үзүүлэн Ленинг рад, Одесса. “Севастополь, |НКие- вийн баатарлаг хамгаалалт чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. |Мөнхийн алдраа мандуулсан Генерал Фан- филовын 328 баатар «Бидэнд ух- рах замгүй. Бидний ард Москва ровский мэндэлсэн юм.. Агуу нх эх орны дайны үед Н, Ост- ровскийн энэ гайхамшигт роман зөвлөл тийн залуучууд бидний өврийн ном бай лаа. 1944 он, Хоёрдугаар сарын хорьдоор юмсан. Манай Кантемиро! 4 дү- гээр танкийн корпус Шиепетовка хотоос 15 км зайтай оршнх Каменск гэдэг тос гонд буудаллаж байлаа. Николай Ост- ровскийн төрсөн хотыг чөлөөлөх гэж цэ рэг хүн бүрийн сэтгэл хөдөлсөн байлаа. | | | | | | | | | | | ЭС! улаан | | | | | ! | | | | | ! байна» гэсэн В.Ключковын үг, 3 а -ний өөрийн шатсан онгоцыг дайсны Саныг х гзүүсэмАрьлллсахх ЛИ. Баушн сайн нөхөд маань байгаагүй юм, Гэвч танк болон бензин ачсан цуваа биднийг дуудаж: бид баяртай байл агаад нэ Хн Николай Островскийн төрсөн хот-Шепе- товкийг гитлерийн бузар зандалчдаас чөлөөлж чадсан юм гээд нөхөр Игнатьев удтал дуугүй суув, Шепетовка хотыг дайснаас чөлөөлсний учир ахмад Ф, Спа хов ЗХУ-ын баатар цолоор, ахлах Дэс- лэгч А.Л. Зубок улаан тугийн одонгоор, ахлах дэслэгч В, А. Игнатьев эх орны агуу нх дайны нэгдүгээр зэргийн одон- гоор шагнуулсан ажээ. | руу чиглүүлсэн Н. Кастелло, дайс ны тпулемётын амыг чээжээоээ тагласан А. Матросов нарын зэрэг олон мянган хүний чин зориг зөв- лөлтийн дайчин алдрыг мандуулж й --Өнөө шөнө бид Шепетовка хотыг | байлаа. Зөвлөлтийн зэвсэгт хүч- | ! | ! фашистуудаас чөлөөлнө гэж тушаал өг лөө, Би тэгэхэд танкийн салаан дарга бөгөөд ахлах дэслэгч цолтой явлаа. Гитлерчүүд, хотыг сүрхий бэхэлсэн байлаа. Бид цөм комсомол, коммунист намын гишүүд байсан юм, Бид цөм НН- колай Островскийн «Болд хэрхэн ха- таагдсан нь» гэдэг алдарт зохиолоор хү мүүжсэн улс байлаа. ний өмнө социалист ах дүү орны армиудын хамт дэлхийн социалисг системийг хамгаалах, даян дэл- хийд энх тайвны найдвартай манаа болсоор байна их хот. Эх дайнд амь үрэгдэгсдийн дурсгалд зориулсан зогсож байгаа Волгоград орны Ингээд бүрхэг харанхуй өвлийн шөнө мөнх галын манай танкчдын салаа түрүүлэн Шїепе- нь харуулд- : Ж, ХОРЛОО. В. РУДИМ. Энэ явдал 1917 онд болсон юм Наташа тэгэхэд Петерградад сууж байжээ. Түүний хувьд нэн хүнд өдрүүд ирлээ. Наташагийн ээж нь хижиг өвчнөөр өвдсөн учир эмнэ лэгт хэвтжээ. Эцэг нь дайнд амь үрэгдсэн байв. Цор ганцаараа хо- цорсон жаалхан охинд талхны хэл тэрхий ч байсангүй. Гэвч Наташа үрэгдсэнгүй. НЭ- гэн удаа түүн дээр малгай дээрээ улаан тууз хадсан цэрэг ирэв. --Та хэн бэ? гэж Наташа асуув. --Би.цэрэг Кондрат байна. Ле- нин хүүхдүүдийг авар гэж намайг явууллаа. Хүүхдийг тэтгэх газар хоёулаа цуг очьё гэж цэрэг өгүүл лээ. р Хүүхдийг тэтгэх газар өдөр бүр хоол өгөх бөгөөд бүр цадахгүй боловч гэртээ байдгаас хавьгүй дээр ажээ. Тэнд түлшгүй болохоор зуухаа үл галлана. Хүүхдүүд гу- талгүй учир тудманд гарч үл чад- на, Гэтэл нэгэн удаа нэг цэрэг тэр гэн дээр суун тэтгэх газарт хүрч ирлээ, Энэ нь түүнийг энд авчир- сан цэрэг мэт Наташад санагда- хад өөдөөс нь тосон гүйв. --Сайн байна уу, цэрэг ах Кон ратаа? -БКондрат болбол болохоос. Ха рнн охин минь бэлэгээ хүлээж ав. Цэргийн авчирсан хөвөнтэй хөн- жил, шаахай, өвлийн пальто, ду- Е-2 лаан малгай зэргийг үзээд, хүүх- дүүдийн нүд баяртайгаар гялал- зав. Охидын нэг нь --Өвлийн өвгөн явуулсан УУ? гэж хашгирахад цэрэг юм --Өвлийн өвгөн бишээ. Ленин, Владимир, Ильнч явуулсан юм гэ лээ. Хүүхдүүдэд хувцас тарааж өг лөө, Наташад тоорцог малгай, цоо шинэ шаахай хоёр ноогдов. Ната- гараасаа хор- ша баярын бэлгээ мын төдий ч үл салгана. Октябрийн нэг жилийн ой бол- лоо. Хүүхдүүд Ордны талбай руу очиж, хүмүүсийн үг хэлэхийг сон- сон томчуудтай хамт хувьсгалын дуу дуулав. Дараа нь тэднийг өв- лийн ордонд аваачлаа. Хааяагүй гантиг чулуу, алт, зураг хөөрөг байсанд хүүхдүүд ам ангайн хачир хав. Ийм их юм. бултаараа ганц хааных байж шүү. Ленин түүнийг хөөж зайлуулсан нь сайн хэрэг. Хүмүүжүүлэгч Нина Васильев- на хүүхдүүдийг том танхимд дагуу лан орсонд тэнд хүн бүрд дугуй. цагаан талх, хоёр алим бэлгэллээ. Тийм юмыг тэд зүүдэндээ ч үзээ- гүй юм. : -- Сайн барихгүй бол алдчихна шүү! гэж нэгэн хүний өгүүлэхийг сонсоод Наташа толгойгоо өргөвөл тэр нь цэрэг Кондрат байлаа. --Цэрэг ах Кондратаа сайн бай на уу? --Сайн уу? хэмээн цэрэг хэ- лээд -Кондрат ч ,Ипат ч нэг үг л дээ гэв. Цэрэг түүнийг өргөн эр- гүүлсэнд Наташа бэлгээ унагачих бий гэж ихэд эмээв. Тэгээд --Та Ленинтэй уулзах уу? гэж асуулаа, --Уулзана аа -Түүнд нх баярлалаа гэж хэлээ ЖүрсҮүлтэггсспээээЦг--ш-глихээхээхэхтэои2ллэтслииичлонижиииилаиииииииихилииийниниолЛЭЛЭЭн рэй, . -- Бидний өмнөөс, бидний өм- нөөс баярлалаа гэж хэлээрэй хэ- мээн хүүхдүүд шуугилдав. Цэрэг ам өгөөд цааш ажилдаа. явлаа. нэ бараг хагас зуун жилийн өм- нө болсон юм. Наталья Антонов на Удоденко үүнийг үүрд дурсан санаж байдаг. Тэрээр одоо Киев мужийн Буч станцад амьдран сууж байна. ! Орчуулсан Г. АКИМ ёч--ү1д! 22211211 Эх орны маань өнгө зүс өдрөөс өдөрт улам улам гоё сайхан болж байна. Манай орны умарт хэсэгт зур- гаахан жилийн хөгжлийн түүхтэй Дархан хот, түүнээс 75 км-ийн зантай газарт өндөр хүчдлийн шу- гам, өргөн төмөр замаар холбогд- сон Шарын голын хотхон сүндэр- лэн босч байна. Дархан хотод Цца8- хилгаан станц, цагаан тоосгоны завод, цементийн завод, тариа бу- даа хүлээн авах элеватор, Дархан сангийн аж ахуй, Монгол-Зөвлөл- тийн найрамдал нэгдэл зэрэг олон газар төвлөрч байна. Мөн орон сууцны олон арван барилга баригд сан нь зөвхөн нэг хороолол нь бө- гөөд үүн шигээ. орон сйуцины 16 хорооллын барилга ригдана. Дархан хотод 10, 8. жилийн дунд сургууль, Шарын голд 10 жилийн дунд сургууль бий. Шїарын гол нь өргөн уудам гудамж өндөр сай- хан барилгуудтай цоо шинэхэн суу рин бөгөөд энд нүүрсний ил уурхай ажилладаг юм. Саяхан бид Дархан Шарын го- лын сургуулиудаар явж пионе- рийн байгууллагын ажил амьдрал- тай танилцсан билээ. ЖАНЖИН ТУГИЙН ДУРСГАЛ БОСГОНО Дархан хотын 10 жилийн дунд сургуулийн пнонерийн бүлтэм, «Өс вөрийн Дарханчууд» радио станц ажиллуулж, хотын хөдөлмөрчдийн дунд ухуулга таниулга хийдэг бай на. Сурагч шуудан хороо, интер- национал секц ажилладаг. ЗХУ- ын Харьков хотын. хүүхдийн «Улаан бүч» гэдэг байгууллагатай холбоо тогтоон ажиллаж байна. Хо бүхний идэвх тын соёлын ордны дэргэд хүүх- дийн урлагийн секц ажиллуулж дуу бүжиг, жүжиг, хүүхэлдэйн ДУ: гуйлан хичээллэж «Бардам баав- гай» «Алтан загасны үлгэр» жү- жиг тогложээ. Пионер сурагчдыг ахмад үеийн хүмүүс, нэгдлийн нэр тэй малчид, сангийн аж ахуйн сай Чууд, үйлдвэрийн тэргүүний ажил чидтай уулзалт хийлгэж байна.Дар хан хот дахь Зөвлөлтийн 10 жи- ЛИЙН Дунд сургуультай нөхөрсөг уулзалт өглөөлөг, урлагийн тог- лолт спортын уралдаан тэмцээн үе үе зохиодог байна. Багш Норжин гийн удирдсан 5-ын «А» ангийн- хан пионерийн ажлаа хичээлтэй- гээ холбон «Үг зүйн өдөрлөг», «Нацагдоржийн зохиолын баат- руудтай уулзая» зэрэг сэдвээр явуулсан нь үр дүнгээ үзүүлсэн ажил болжээ. 1921 онд хүрээг чөлөөлөхөөр явсан ардын журамт цэргийн жан- жин туг үдэлж өнгөрсөн газар дурс- галын тэмдэг босгох, туг хамгаалж явсан хүмүүсийг эрэн сурвалж- лах ажил зохиож байна. ЗАЛУУ ХАЛАА ОТРЯД БАЙГУУЛНА Дархан хотын 8 жилийн дунд сургуулийн пионерийн бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Долгор бүлгэ- мийн ажлаа чадварлаг удирдаж олон сонирхолтой ажил зохиожээ. Пионер баатарчуудыг ахмад үеийн дайчин уламжлалаар хүмүүжүд- лэх зорилгоор Алтанбулагийн ойз ролцоох хувьсгалын түүхтэй хол- боо бүхий газраар тойрон аялал хийжээ, Цэргийн ... дугаар анги, цагаан тоосгон завод, нэгдлийн Дамба ахлагчтай бригадтай а1ие- фийн холбоотой ажилладаг, Пио- Хухлзэл ХаАААААААААААААААААА ЦААДААААААДААДААААААААААААААААААДАААААААААААДААДААДААААДАААААААААДАААААААААДААААААА. 22 сонирхлыг шагнал олгоно ) нерийн бүлэг бүр, Буриад АССР- ийн сургуулиудтай харилцаатай, Бүлгэмээрээ Эрхүү хотын 40, 41 дүгээр сургуулиудтай байнгын ха рилцаа тогтоожээ. Өнгөрсөн зуны амралтаар Бу- ринад АССР-ийн Улан-Үдэ хотын ойролцоох Черомушка зусланд тус бүлгэмийн 7 пионер амарч ирээд анд нөхдийнхөө туршлага, дуу, бүжгээс зааж сургах ажил хий- жээ. Пионерийн бүлэг бүр ажлын тэмдэглэл дүгнэлтийн дэвтрүүдтэй юм. Бүлгэм анги бүлгүүдээс гар: гасан ханын сониноо дэс дараа- лан үдэж хадгалах юм. Тус бүл. гэмд Алтанцэцэг, Таня, Оюун, На» рангэрэл, Чимгээ, Отгонбаяр, На» сантогтох, Баасансүрэн зэрэг сур- лага, урлаг, хөдөлмөр хүмүүж- лийн нэр цуутай сайчууд олон юм. Найман жилийн сургууль, цэр- гийн .. дугаар ангийнхны туслал цаатай пионер сурагчдыг цэрэг эх оронч үзлээр хүмүүжүүлэх зорил- гоор «Залуу халаа отряд» байгуу- лах гэж байна. ШАРЫН ГОЛЫНХОН ШАМДАЖ БАЙНА Шарын голын 10 жилийн дунд сургуулийн дэргэдэх пионерийн бүлгэмийнхэн сурлагын чанар сайжруулах зорилгоор нэмэлт хи- чээл, туршилтын ажил, хичээлийн сэдэвт цуглаан, уралдаан маргаан явуулж байна. Өнгөрөгч улирлаар базаахгүй дүн үзүүлсэн сурагчид 8 дугаар улирлаар дунд буюу сайн гарвал Алтанбулаг, Дарханаар 2 өдөр аялах, онц сурвал пионерийн зусланд үнэгүй амрах болзол гар- гасанд сурагч бүр шамдаж байна. Хичээлийн завсарлагаанаар шинэ дуу, бүжиг, тоглоом сурах ажил зохиогдож сурах зүйлийг томоор бичиж-хадаад радио үзелээр заадаг байна. Пионер сурагчдын эргүүл, хянах пост ажиллаж шаардах хуу- дас өгч «Зөгий», «Дохио» сонин Олимпина- бичигтэнг шалгаруулах зэ- Манай пионерүүд БНМАУ-ын баа тар Л. Дандарын баатарлаг гавьяаны Еиү- бахархан ярьдаг боловч түүн- тэн нүүр учраагүй хүүхдүүд олон байдаг Дан Гэтэл шан баатар Л. Дандартай Дархан хотын 8 жя- лийн дунд сургуулийнхан уулзаж баяр хөөр болж зургаа хамт авахуул лаа, удирддаг пионерүүд, Эд нар Ша жилийн Чсгт голын 10 дунд сургуулийн гаргадаг юм. Шаардах хуудсыг ямар нэгэн анги авбал түүний мө- рөөр 7 хоногийн дотор ажил зо- хиож, дутагдлаа яаж зассанаа бич сэн хариу хуудас бүлгэмдээ бич- дэг. Үүний үрээр энэ сургуульд ямар нэгэн зөрчил гарахаа боль- жээ. Тус сургууль пионерийн бүл гэм Буриад АССР-ийн Улан-Үдэ хотын 10 жилийн (2 дугаар сур- гууль, Галуут нуурын сургуулиуд тай шефийн холбоо тогтоож, Ха- рилцан төлөөлөгчдөө явуулж турш лагаа солилцдог байна. «Бидний ахан дүүс хэн бэ?» «Хөдөлмөрийн баатар адуучин Шагдарсүрэн, саальчин Авирмэд нартай танил- цая» гэх зэрэг цуглаан хийжээ. Шарын толын социалист хөдөл- мөрийн бригадын төвд хүүхдийн танхим байгуулж, хичээлийн чөлөө цагаар пионер сурагчдын дунд со- нирхолтой ажлууд зохиодог байна. Манай энх хөгжил, эв найрамд лын дархан болсон Дархан хотын өсвөрийн үеийнхэн өрнүүн ам- жилт, өндөр бүтээлийн дүнтэйгээр ингэж сурч хөдөлмөрлөцгөөж бай на, Ж, ГОМБОСҮРЭН гавтар хэмжээний товчлол Өсөхөөс сурсан үндсэн хэл Мартаж болшгүй соёл 3 ДХ. НАЦАГДОРЖ. мж Улаанбаатар хотын гэ- гээрлийн хэлтэс, сурган хү мүүжүүлэх зүйн кабинет нийслэлийн ерөнхий 0бо- ловсролын дунд сургуулну дын 5 дугаар ангиудад монгол хэл бичгийн ХНЧЭЭ- лээр олимпнад явуулахаар шийдвэрлэв. Энэ жилийн хувьд зөвхөн нийслэлийн сургуулиудын 5 дугаар 8н гийг хамаарч байгаа манай олимпиад цаашид чанар- жин өргөжиж,улсын чанар тай болох нь мэдээж, Ма- най олнмпнад сурагч та өрнүүлэн,авьяас чадварыг тодруулж, та нарын мэдлэ гийг гүнзгийрүүлэн сайж руулах,сурлагыг чанаржуу лах зорилготой, Манай олимпиад нийслэ лийн 28 дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн 145 бүл гийг хамарч нэг сурагчид оногдох алдааны тоогоор шалгаруулан сургуулийг 1-28 хүртэл, бүлгийг 1--145 хүртэл байр эзлүү лэн дүгнэнэ. Нэгдүгээр байр эзэлсэн сургуульд «Хэл бичгийн олимпиадад тэргүүлсэн сургууль» гэ сэн цом олгохоос гадна, эх ний гурван байранд орсон сургууль, эхний таван бай ранд орсон бүлэгт Зохих дын бэлтгэл, жинхэнэ шал галт гэсэн хоёр шалгал- таар явуулна. Бэлтгэл шал галтыг 2 дугаар сарын найманд, жинхэнэ шалгал тыг 4 дүгээр сарын хорин таванд явуулна. Шалгал- тын сэдэв нь бие даасан ажил байх бөгөөд сурагч та нар өөрийн мэдлэгээр хийж гүйцэтгэх зүйлс бай на. Хэл бичгийн олимина- дад бүлэг бүр бэлтгэхийн тул анги, бүлэгтээ салбар комисс байгуулан тодор- хой төлөвлөгөө гаргаж ажиллахаас гадна сонин гаргах, уулзалт маргаан зохиох, бүлэг, бүлгэмийн аварга, цэвэр, алдаагүй рэг олон хэлбэрийн ажил зохиоцгоо, | Алдаагүй, цэвэр сайхан бичиж сурахын тул сурагч бүр бичгийн хэлбэрийг сайжруулах хэрэгтэй, Цэ- вэр сайхан бичих нь алдаа гүй бичиж сурахын үндэс байдаг. Тиймээс сурах би чиг, дэвтрийнхээ эдэлгээ арчилгааг сайжруулах хэ рэгтэй. Дараа нь үзэг бэ- хээ тохируулна. Ийнхүү бэлтгэл ажлаа хийсний эцэст өдөр бүр тогтмол хэмжээтэй хуулан бичлэг хий. Хуулан бичлэг хийж байхдаа алдаж болох үг сийг түүж бичээд, бичлэ гийн Дүрмийг мэдэж авах нь чухал, “Цаашилбал ба« найруулан бичлэг хийж бо лох юм. Иймэрхүү ажлууд хийвэл та нар цэвэр,алдаа- гүй бичигтэн болж чадна. Зөв бичгийн дүрмээ 8аа- вал мэдэж, тэрхүү дүрэмд холбогдсон үгс түүх, олох, тэрхүү үгстээ янз бүр дагавар залгах, хувиргах, тайлбарлах зэрэг олон хэл бэрийн ажил хийж болно. Энэ бол зөвхөн нэг төр- лийн ажил юм, Энэ Мэт олон төрөл хэлбэрийн ажил зохиож олимпиадад амжилттай бэлтгэцгээе! Хүүхдүүд ээ! Жинхэнэ мэдлэгийн төлөө олимина- дад бэлтгэе. Хотын Чдаруы аг уэнн комиссын нарийн бич гийк /дарга З.ОДВОГ ДЭЛХИЙН ХАМГИЙН ӨНДӨР ЦАМХАГУУД ОААТАРУУУД БААТАРЧУУД БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ | хүүхдэд, ЗОРИУЛАВ.. 1968 оны 2 дугаар сарын 14 Хүүхдийг хүмүүжүүлэх чухал зэвсгийн нэг нь тоглоом юм. Насанд хүрсэн хүмүүст ажил алба хийж эх орныхоо төлөө хөдөлмөрлөх хич нээн, чухал байдгийн адил хүүхдийн амьдралд тоглоом мөн тийм 8Ч | холбогдолтой билээ. Тоглоом өсвөрийн багачуудыг үргэлж баясган хөгжөөж байдаг эрүүл энхийн ач холбогдолтой бөгөөд хүүхдийн бие бялдрыг бэхжүүлэх, хамтын нөхөрлөлийг хөгжүүлэх ач тустай бай- “даг, Тоглоом, хүүхдийн ндэвхийг өрнүүлж юмыг хайрлан гамнах, ,хө- дөлмөрт дур сонирхолтой, юмыг төсөөлөн дуурайх чадвартай болто- но. Тоглоом хүүхдийн оюун ухааныг хөгжүүлэх, гар хуруу, бие мах- бодийн хүч хөдөлгөөнийг түргэн шаламгай болгож, нүдний хараа ан-- хаарлыг сайжруулж, сэтгэл хөгжүүлэх ач холбагдолтой байдаг. Ямар ч тоглоом хүүхдээс биеийн болоод оюуны хүчийг шаард даг, Иймээс хүүхдийн тоглоомыг зөв удирдан явуулах ам-” жилттай тоглуулах нь тоглоомыг удирдаж байгаа хүнээс хамаарагда- | 4. на. Тоглоом бол хүүхдэд баяр бахдал төрүүлдэг, Энэ баяр бахдал нь-| , бүтээж гүйцэтгэхийн баяр эсвэл гоо сайхны баяр бахдал айх болно. |: Хүүхдийн тоглоомыг удирдахдаа урдаар тоглох тоглоомыг насны бай далд тохируулан сонгон авч, түүний дүрэм журмыг хүүхдэд танну-| лах, тоглох гэж байгаа тоглоомын ач холбогдол, гол рольд хэдэн хүү хэд тоглох зэргийг ярьж өгөхөд хүүхдийн идэвх санаачлага сэргэж со Сиш9тигЛЖлт ЭсгэО » 27222 22 ирэн ХВА Р 3-а4г сєЄёчин Энэ тоглоомыг тасалгаанд тоглож болно. Тоглохын тул зузаавтар цаасан дээр 80 см-ийн хэмжээтэй загас хайчилж аваад нуруун дээрээс нь нойлын утсаар уяна. Тоглохдоо оосроор нь тоглогч хүүхдийн араас Дөнгөж газар шүүрэ- хээр тааруулан уяна, Тоглогч хүүхэд 8--10 байвал болно. Тоглох хүүхдийг дугуй тойрог болгон хооронд нь нэг алхам зайтай зогсооно. Удирдагч дохио өгмөгц хүүхдүүд тойрон гүйж өөрийн урдах хүүхдийн загасыг гишгэнэ. Хэн тү: рүүлжгишгэвэл тэр хүүхэд гарамгай загасчин болно. Тоглоомын гдүрэм. 1, Тойрч гүйхдээ хоорондын зайг ал- даж болохгүй... -2. Өөрийн урд яваа хүүхдийн загасыг гишгэхээс биш өөр хүүхдийн загасыг гишгэж болохгүй, Баянхонгор аймгийн 10 жилийн сургуулийн 1-ийн «Б» ангийн они сурлагатан Оюунгэрэл баатарчуудыл баярыг тохиолдуулан дүүдээ хүүхэл дэй хөнгөн тэрэг зэрэг тоглоомоо гар дууллаа. ї Гэрэл зургийг Я. ЧУЛУУНДОРЖ зосгомии ами айлдаа ми яөлчииус “чи “чи чийг ламаас лллиис лэн тлглэт ги Баавгайн хэвтшинд хүртэл 2-3 удаа хэлж болно. 2, Хүүхдүүд үгээ хэлж дуу- далд тохируулж. тоглоно, Төгс. лоом эхлэхэд баавгай, ХЭвтшин- дээ хүүхдүүд тэртээ байна Удис дагчийн командаар. хүүхлүүдгэ нирхолтой болдог юм, : Тоглоом бүрт оролцох тоглох, хамтран тоглох хоёр нь тоглохын хувьд адилхан мэт боловч анги бүлгээрээ олуулаа хамтран тоглох нь сурагчдыг хамтач ажил лагаа, зохион байгуулалтын дадлагатай болгодог онцгой 8ч холбог: Д, ШИЙТЭР, (Пионерийн ордны тоглоомын танхимын багш): долтой. 8, Парис 1 4. БНАГУ-ын Дерзен хотын ГЭЭТ”ҮЭ-215-1--1-41-1-1--415151-1-04-4-1--41-41- 1--1::1 3 омлталйцэы АНАТыГ ЛАГ ЦЁсугабан-л лман. ! Я ) ТГӨГУЛООЛАДГЫЙ хан гү 72 27 Хүүхэд та яар, Шинэ сонин янз бүрийн тоглоомоор нааддаг шүү дээ. Тэр олон янзын тоглоо мыг манай Мебелийн үйлдвэр, урчуудын артель хоёр үйлдвэр лэдэг юм. х . Мебелийн үйлдвэр модон тог- лоом, урчуудын артель хуван- цар, төмөр чихмэл тоглоом үйлд вэрлэдэг. Мебелийн үйлдвэр зөв хөн энэ 1968 онд 90-ээд нэр төрлийн 23000 гаруй ширхэг модон тоглоом, урчуудын ар- тель 40000 гаруй ширхэг ху- ванцар, төмөр чихмэл тоглоом тоо өөр өөр байдаг. Нэг нэгээр «В» ангийн сурагч Т. ОТГОНБАЯРЫН . зурсан зураг. х 3 (08:66:54 үйлдвэрлэн гаргах ажээ. Эдгээр тоглоомуудыг Мебе-. лийн үйлдвэрийн дэргэдэх тог- лоомын цехийн зохион бүтээгч Б. Пүрэв, урчуудын. артелийн тоглоомын цехийн зохион бү тээгч 28. Сандаг нар: зохион. бү- тээдэг юм. !у 5 ЭД та на- Энэ хоёр хүн хүүх рын тоглох янз бүрийн тоглоом зохион бүтээхийн төлөө хүч чад | таалж ариг гамтай наадаж 65: лаа дайчлан ажилладаг юм. Б. Пүрэвийн зохион бүтээсэн «Үнэг ба тогорууны дайллага» 41. 0 Р” Г-1:1:1-1-:1-1--41-1:4:1-15513 г«Сарны "хөлөг» Ж. Сандагийн гзохион бүтээсэн хуванцар эдээр хийсэн «Машин», «Сампин» «Шатар» зэрэг рэгцээ шаардлата хангаж байна Энэ хоёр үйлдвэрт Зөвлөл: холбоот. улсаас хүүхдийн тоглос мын мэргэжилтэн Игорь Нико- лаевич Нөмченко ажиллаж бай на. И.Н.Немченко ирснээсээ хоё ших хугацаанд 10 гаруй хүнийг өөрийн мэргэжилд сургажээ. Тоглоом хямдхан бүтдэг эд биш. их хөдөлмөр, хөрөнгө, мэргэ жил авьяас шаардаж байж 6. тэж байна. Тэгэхээр хүүхэд тТ. нар тоглоомоо хайрлан хау гаарай. ЭД ““ “МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Жо тоглоом болон. | сургуулийн хүүхдийн хичээлий! | хэрэглэл ихэд дэлгэрч олны хэ Энэ тоглоомыг гадаа талбай тээр тоглоход тохиромжтой.Тог тоомд нилээд олон хүүхэд бай- зал сонирхолтой болно. /Тог- тоомд 80 хүүхэд тоглох юм. бол 3 баавгай байх жишээтэй. Тог- лоом эхлэхэд баавгай ХЭВТШИН- дээ байна. Баавгайн хэвтэш Тог лох талбайн нэг хэсэгт 15--20. метр зайтай байна..Тоглох тал байн зайг хүүхдийн насны бай рээс гарч ойд жимс, мөөг түүж яваа дүр “үзүүлэн. хөгжилтэй явж” баавгайн хэётшинд тулж ирнэ. «Баавгайн дэргэдэх Шил мүүст ойгоос жимс, мөөг түүц” гэзе. Харин баавгай” биднийг ха раад архирч байна» гэж хэлээд зуглаана. Хүүхдүүд гүгээ хэлж дуусмагц: баавгай” архиран бо“. сож хүүхдүүдийг хөөж барьж авна...Баавгайд баригдсан. Хүү” хэд баавгайн хэвтшинд тоглоом дуустал -байна. ., 23 Тоглоомын дүрэм: 1. Хэлэх үгээ бүх хүүхэд зэрэг хэлнэ. саагүй байхад баавгай хөөж бо- лохгүй. Тоглож байгаа хүүхдээс баавгай олныг барьж чадвал баавгайн хожил, хэрвээ барьж чадахгүй бол хүүхдүүдийн Ххо- жил: болно. Харин хэдэн удаа тоглож хожилцохоо тохирч тог» лоно. |. зацэннэштэт-үслЗ ҮтоЗоттт 37-0 хэ НӨЄЇЛСЄЛННГ ЭрРВРАРЕН 22:54: Ерөнхий боловсролын СУргуу лиудын пионер сурагчдын Дуу: лах дуу олшруулах, Дууны агуулга хэлбэр өргөжүүлэх,дуу ны үг аялгуу сайжруулах-зорил гоор хүүхдийн дууны аялгуу, үгийн уралдаан хамтатган зар- :-А--86352 Ё лаж байна. Уралдаанд ирүүлэх үг, аялгууг 1968 оны хоёрду- гаар сарын нэгнээс мөн оны Дө- рөвдүгээр сарын нэгэн Хүртэлх 2 хугацаанд мэдээлэл: радио, Зу- рагт радиогийн улсын Хорооны сургууль - хүүхдийн нэвтрүүл- гийн редакцид гэсэн хаягаар хү лээн авна. Байр.шагнал нь: “-Нэгдүгээр байр 1. -1000 төг. Хоёрдугаар байр 2 тус бүр р ї :-800 төгрөг Гуравдугаар байр 2 тус бүр 600 төгрөгөөр шагнах” бөгөөд байранд орсон Дууны үг, аял- тууны шагналыг хамтран. 30- “хногчдод адилхан хувааж олго но. ТВЭЁ: дэв нь: Нам, ард түмний хувьс» галт баатарлаг “дайчин уламж-, Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад їзвдэв, Уралдаанд, ирүүлэх “дууны сэ. лал, ахмад үеийн хувьсгалч ХӨ дөлмөрч чанар, хүүхдийн хөдөл мөр, сурлага, хүсэл мөрөөдөл, зорнг хатуужил, тоглоом наа- дам, тойрон бүжиг, аялалд экс- курс, эв нөхөрлөл зэрэг үндсэн сэдэв дээр хүүхдийн анги нас- ны байдалд тохируулж бичихийг зохиолч, хөгжмийн зохиолчдод урналж байна. . МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮ ДИЙН ХОРОО, МЭДЭЭЛЭЛ РАДИО, ЗУ- РАГТ РАДИОГИЙН УЛСЫН “ХОРОО 12 Хариуцлагатай эрхлэгч 28: Ж. ШАГДАР, Индекс-14140, “сац «Намьшхаа үйл бэлхэн» сэдэвт “-дуулцгаав,-Манай МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байг- туй! гэж алтлаг өнгөөр бич- сэн уриан дор их жанжин Сүхбаатарын том баримлыг алаг цэцгээр чимж байр- луулсан танхимд бид орлоо. Тапан цагаан хормогч, хү. рэп тансран хувцсан дээр гапдашгүй торгомсог гал удаан зангиагаа намируул- сап пинонерүүдийн эгнээ жаг : санагдааа, Бүлгийн дарга Нямсүрэн ! --БВүлэг дуулж бай! МАХН-ын 47 жилийн. Ноом-хон! "ойд зориуя- хэрэгт хэзээд бүлгийн. цуглааны нээлтийн шугам жагсаалд” салаад мэ- дээллээ! гэв, «Намынхаа үйл хэрэгт хэзээд бэлхэн» сэдэвт бүлгийн цуг- лаанд 1.3.3 дугаар. салаа бэлхэн! Салааны удирдагч Туяа, Батцангэл, Оюунцэцэг гэхэд нийтээрээ “Аюул “дундаас монголыг. “Аварч тэтгэсэн манай нам. . Аяндаа ирээгүй жаргалыг “Авчирч өгсөн манай нам Наран хайраар ивгээсэн Манлай нам манай нам Насан идэр шнонерийн ) Манлай иам манай нам гэж дуугаа, цуглаанд. 1982 “онд намд элссэн ахмад гишүүн Хаш- сүрэн, Налайх хотын намын хороо- -цы 1 дүгээр нарийн бичгийн дарга ” МЫН ахмад Лувсаннаваан БНМАУ-ын хөдөлмө- ргуулийн намын гүүрийн . нарийн бичгийн дарга Цэвэл, намын ахмад гишүүн Чанцал нар оролцож байгааг бүлгийн “дарга танилцуулав. Цуглаанд оролцогчдын. өмнө МА ХН-ын анхдугаар программ цамын анхдугаар их хурлаар 1921 онд бат- “дагдав гэсэн. номын ТОМ " хууяас СӨ- хөгдлөө Яг Памын. ахмад гишүүн буурал эм їэн Хашсүрэн гуай. намдаа үнэнч ажиллаж амьдарч -явснаа: ярилаа. “МАХН-ын- хоёрдугаар «программ Намын .4 “дүгээр их хурлаар 1925 онд батлав гэсэн. үг тодорлоо, . На- гишүүн «Лувсаниаваан, намын гишүүд Намынхаа үйлд хэр- с гийн төлөө үнэнч тэмцэж тулалдаж сШАДАЛ намын итгэл явсан тухай ярилаа. “МАХН-ын 8 дугаар программ На мын 10 дугаар их хурлаар 1940 онд “батлав гэсэн хуудас нээлээ. Намын ахмад гишүүн Чанцал на- мын даалгаврыг хэрхэн яаж бие- лүүлж явснаа ярив. "МАХН-ын 4 дүгээр программ На- мын 15 дугаар их хурлаар 1966 онд батлав гэсэн хуудас нээлээ, - БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар найдвар ос ЗНАМЫНХАА | ҮЙЛ ХЭРЭГТ ХЭ- зЗЭЭД. БЭЛХЭН» ГЭСЭН ЦУГЛААН "КИЙСЭН :НАЛАЙХЫН . СУРГУУ- ОЛИЙН-9 ДҮГЭЭР! "БҮЛГИЙНХЭН. Орон “бүхний пролетари нар нэгдэгтүн! гаргаж байгаа тухайгаа ярив, --Эмээ өвөө, ээж аав, эгч ах пар маань энгүй баатарлаг тэмцэл, эцэж цуцахыг мэдэхгүй хөдөлмөрөөрөө энх “рийг хайрт нам, эх орондоо мөнхийн гавьяа байгуулж, эрк “амьдрал авчирсан суламжлалыг бид Залуучуудын ширгэшгүй халаа байж, шицийг: бү. ажилчин, шинжлэх ухааны зэрдэмтэн - болж “ам ард түмний” өгсөн даалгав рыг насан туршдаа биелүүлж, явахаа .. манлайлсан, оройлсон намдаа баталья! гэнс ,иэ- гэн дуугаар тангараг өргөв. . Дараа нь МАХН-ын түүхийн хол, богдолтой асуулт хариултын сонир- уралдаан боллоо. «Мэдлэгээ сорьцгооё» гэсэн цахилгаан самбарт . «МАХН хэдийд байгуулагдсан бэ?» гэсэн гэрэлт мөр харагдав. Хариулт нь пионер Уламбаярт оногдлоо. 1921 оны 8 дугаар сарын 1-3-ны дэд Монгол-Оросын хил дэх Дээд, шивээнд хуралдсан учир зөв гэсэн. дохионы. гэрэл. асч, йн баатар Отгонцагаан, Түвшин, Хувьсгалын нууц хоёр дийд нэгдсэн бэ? 1920 оны 6 дугаар 25:нд хоёр бүлгэм нэгдэн, түу "ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУДАД “Пионерүүд ээ! Та нар бол мхзэ- ийн хойчийг залгамжлагчид шүү дээ, МАХН-ын. хойчийг залгамжлаг- . чид МХЗЭ-ийн гишүүд гэдгийг Хүүх дүүд та нар сайн мэднэ. Би 1921 оны партизан, 1938 оны чамын гишүүч хүн. Би намын өг- нээнд: 45 жил болохдоо МАХН-ын үйл хэрэгт үнэнч явж өгсөн даалгав рыг нь ямагт биелүүлж явсаан, “Би: намын гишүүнд сайн дураараа элсч, Монгол Ардын Хувьсгалт цэр- гийн албанд он удаан жил хариуц- лагатай,ажил хийж явсан минь манай намаас гишүүн над хүлээлгэсэн өн- дөр нтгэл найдвар юм. Пиопер багачууд аа| Та нарын өвөг бид бүхХЭн хагас Зуун жилийн турш МАХН-ынхаа.үйл хэргийн тө лөө. цуцалтгүй. тэмцэж, их жанжин Д. Сүхбаатарын гэрээсийг биелүүл- сээр байна. Бидний ач үрс-инонер ба гачууд та нар бол их жолоодогч Д. Сүхбаатарын нэрээр өсвөрийн Сүх- баатарчууд гэж нэрлэгддэг хувь 38- яатай багачууд юм, Энэ бол пионер багачууд та парыг «МАХН-ын үйл хэрэгт хэзээд бэлхэн!» гэсэн танга- рагтаа ямагт үнэнч.яв гэсэн үг. Энэ бол та нарыг цэрэг, эх оронч хүмүүж лээр хүмүүжиж, социалист монгол орноо батлан хамгаалахад хэзээд бэл МАХН-ын үйл хөргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! хээр тогголс, талсан, жаргал энх юм. Энэ сайхан залгамжилж |88- мятрашгүй ундраа Эвлэлийн « шилбүүр-. барьсан. ололтонд - өдрүү- гэж “хариулсан 5:ын. тоо тодорлоо, бүлгэм хэ- намын хүмүүсийн да- гажс явах тангарагийн Ончгийг ба- Монгол-Зөвлөлтийн “хэлэлцээр хэдийд “байгуулагдсан: бэ? 1921 оны 11 “дүгээр сарын 9- ид Монгол-Зөвлөлч тийн Хооронд найрамд лын харилцаа. Москва. хотод байгуулагдсан. В.И. . Ленин -Д. Сүхбаатар тэргүүтэй Мон-” голын төлөөлөгчдийг хүлэ8н авч уул заад, үнэт чухал сургамж, ДОТНО ЗӨВЛӨЛГӨӨ ӨГСӨН. асуулт хариултын - ажил “Уралдааны дүн.удсан .ч үгүй гарав. “Батбаяр, “Цогтбаяр шалгарлаа, Намын тухай дуу шүлгээр бүрдсэн урлагийн тоглолтууд боллоо. Энхбат, . Цэрэндорж шүлэг, дуулсан.дуу олны анхаар-: нн лыг онцгой татав, Бүлэг удирдсан багш Ц. -Лхагвасүрэнтэй, уулзахад бид цуглаандаа зориулж самбар бу--, лан. гаргасан, намын, ахмад гишүүд , ахмад дайчидтай уулзалт хийс9н Зэ- рэг олон ажил, зохиосноо ярилаа. с«Намынхаа үйл хэрэгт хэзээд. бэл. хэн» цуглааныг Налайх |хотын алтан-, гадас одонт 10 жилийн дунд сургуу: лийн дэргэдэх пиойёрийн бүлгэмийн . : 9 дүгээр бүлгийнхэн: хайсэн ЮМ, . найрамдлын тогтоох хэ лэлцээр халуун | РЭХ зэргээр! : явагдлаа. нар зсуралдаанд нарын ушшисагл” магад -байна. ж. ГОМБОСҮРЭН. ХЭРД Хүн: “болох: “багаасаа « Хүүхдүүд: гаа: Би 19:1 онд ах Бум цэндийы -хамт- орж, тэр ондоо ардын намын гишүүн болсон лом,. Би, бусад ,шартнзан нөх дийн хамт мөр: зэрэгцэн. гадаадын тү рэмгийлэн . өзлэгчдийг хөөн “зайлуулж: дайсныг бут цохиход оролцож -яв- лаа. Бидний. байгуулсан шина мон гол улсын нүүр царай өнөөдөр та- ингдашгүй болтол өөрчлөгдлөө. с Пионер багачууд аа! Та нар бол эх орондоо коммунизмыг гардан бай туулах их хувь заяатай, - ? - «Хүн болох Фагаасаа, хүлэг бо "дох унаганаасаа» “гэсэн ийг танар сайн мэднэ шүү дээ. нөөдрийн: "вжилч :хнчээнгүй, онц ? сурлагатай, Флонтой: эвтэй, Өнлэгтэй пнонер бол хожмын өдөр! эвлэл,: цамын гишүүн, тэргүүний хүн болж, эх орондоо нхийг бүтээх нь хэн бай гэсэн үг, Энэ бол та нарыг хичээл сургуульдаа “ үргэли сайн «суралцаж, ээх орондоо социализм, коммунизм байгуу лах их- үйлст хувь нэмрээ оруул гэсэн үг. Энэ бол та нарыг таван тивийн хүүхэд: тэй цуг энхийн дуу: гаа өргөн түрцгээ гэ- сэн. үг юм. Сул цалниит ху- шууч генерал Ч. ДОРЖПАЛАМ. 24 дэх жилдээ 1968 оны 2 дугаар сарын 28 МӨ9 (1017) саал эжигдрэп харагдах нь Лхагва тунгалаг шилэп. гэгээвчээр : Хү72 га !!ь. туссан нарны туяатай -зө- огҮЛШүШЭрЛРЭэжтЭү 0027) -47 Үнэ7101мө ? хицоод атар газрын алаг МХЗЭ- ийн Төв “Хоров Д. “Сүхбаатарын 1 нэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн. сонин. пэлшхоу сэ Форээн: ”Зцэцэг амилсан 91 9 11111081 88888 шиннизининийнзнйнийнциниииинни : 52 цэцгасийн хүрээлэн шиг хөдөлмөрт өндөр бүтээн | нийг Монгол Ардын нам гэж изрлэ- анал далснойоа рдын, журамт цэрэгт эх ориоосоо гдотооддоо ангийн ардын зүйр авьяас Та пар, «МАХН--ын үйл хэргини төлөө хэзээд бэлхэн!» гэсэн чин тан тарагаа хэзээ м ияцаахгүй МАХН--ын ууган би бат итгэж явдаг юм. : ӨИнтнын БОДИЙН ДАМДИН. хм хэхэулуумууууүм, уммулмл : 3 3 гэдэгт 3 гишүүний нэг Ї : 3 ЧАЛЭГ СЭР Би эвллОВУЛЭНВалЭС БАЙНАА З- Тооны байна. Улсын-тооны 4 дүгээр олимпиа- дыг 1968 оны 2 дугаар сарын 15-наас уламжлалт олимпнад эхэлж Саяхан Шийрийн даваа гэдэг єё8- зар өвөлжиж байгаа |Дамдинсүрэн- гийн суурьт цаначин сурагчид 20км аялж очив. Энэ аялалд Төв аймгийн Угтаалын САА-н 7 жилийн дунд сур гуулийн биеийн тамирын багш ЮН- дэнгээр удирдуулсан 10 сурагч орол- цовн. Аяллынхан шеф суурьтаа тус сургуулийн пионер сурагчид хамт ол ноос цуваанд оролцохдоо бэлтгэсэн элгэвч 9830 ширхэг, уут 13, тугалын нэмнээ 70, лаа 21 боодол, шүдэнз 30 ширхэг, төл хүлээн авахад өөрөөсөө ба хамт олноосоо малчдад, төячдөд амжилт хүссэн захиа, цахилгаан 59 сурагчийнхыг бэлэглэв. Пионер сурагчид малчдад хашаа хороогоо сэлбэх, төл хүлээн авахад нь тусалж дараа нь бэлтгэсэн вБон- цертоо үзүүлэв. Бас сум орон нут- гийн 1968 оны улс ардын аж ахуйг хөгжүүлэх төлөвлөгөө, төл хүлээн авахад малчдаас анхаарах зүйл, өӨ- рийн сургуулийн хөгжиж ирсэн түүх, тэргүүний хүмүүсийн туршлага зэр- рэг мэргэжлийн хүмүүсийн зөвлөл- гөөг танилцуулав, Багш Р, ХӨХӨӨ Төв аймгийн Баянзүрх сумын бага сургуулийн Ванданжав багшаар удир дуулсан хэсэг сурагчид «Хөөрхөн тө лийн дуу хүүхэд бидний баяр» 139- сэн «сэдвээр цанын аялал зохиов, Аяллынхан сумын төвөөс 2,5 км зайдуу орших Овоот гэдэг газар өн- тэй сайхан хаваржиж байгаа өөрс- ХОТ 225 (Зүүн гараас): Баянхонгор ТОО БОД БАС ДАХИН БОД 5 дугаар сарын 15-нь. дотор 4 даваатай явуулахаар шийдвэрлэсэн юм. Энэ жЖи- лийн олимпиадад 1-Х ангийн бүх сурагч оролцох учир урьд жилүүдийнхээс өр- гөн хүрээтэй болно. Олимпиадын 1,2-ын даваа сургуулнуд дээр. 3-ын даваа аймаг, хотын төвд, 4-ын даваа Улаанбаатарт явагдана. Олимпиадын” 1-ийн даваанд -Х ан- гийн бүх сурагч оролцож бүлгийн авар гыг, 2-ын даваанд бүлэг бүрээс Оноо- гоор шалгарсан сурагчдаар бүрдсэн ко- мандууд оролцож, анги бүрийн аваргыг 3-ын даваанд сургууль бүрийн ҮП-Х ан гийн аварга оролцож аймаг хотын авар- гыг, 4-ийн даваанд аймаг, хотын Х ан- гийн аварга оролцож улсын математи- кийн ТҮ олимпиадын аваргыг тус тус шалгаруулна. Өнгөрсөн 3 жилд явагдсан олимпна- дын практик ажиллагаанаас үзэхэд олимпиадад хичээлийн жилийпн Эхнээс багшаасаа зөвлөлгөө авч, бие дааж: на- рийн бэлтгэсэн, дугуйланд гол төлөв суралцаж байсан тийм сурагчид амжилт гаргаж байв. Өнгөрсөн жилүүдэд явагдсан олим- пнадын 2,3-ын даваа бүрт өгсөн бодло гуудыг бодсон сурагчдын бичгийн аж- лаас үзэхэд тэдний бодлого бодох ДадД- лага, чадвар жилээс жилд нэмэглсэн нь дийн шеф «Сүхбаатарын зам» лийн Мияа ахлагчтай үхрийн 83 Ду- гаар бригадынханд тугалын нэмнээ, шүдэнз, лаа, угж, бээлий ту- галын хүзүүвч олоп арвыг туслав. Наг үеийн байдлаар ухуулга ярна хийж концерт тоглож, хашаа хороог цэвэрлэх, Өвс бордоо ойртуулах ажилд нь биечлэн туслалцаж мал- чин ах, эгч нараа баярлуулав. Энэ ажилд сурагч Алтангэрэл, Батчу- луун, Болд, Дорж нар гойд сайн ажилласан юм. Сурагч Б.Вадамгарав Сэлэнгэ аймвийн Баянгол сумын сургуулийн дэргэдэх пионерийн 6 ду гаар бүлгэм «Төл болгоныг мал бол- гоё» тэсэн 8 өдрийн цувааг пионер сурагчдын дунд зарлан явуулж эл- тэвч 400, найз 500, лаа 220 ширхэг, шүдэнз 215 ширхэг, хурганы уут арваадыг нуглуулж сургуулийнхаа шеф хоньчин Лувсанхайдавын суурьт туелав. Мөн сургуулийн 6 ба 7 Ду- гаар ангийн сурагчид хонины хашаа ны 96 хавтгай дөрвөлжин метр тал- бай 28 шоо метр хөрзөнг авлаа. Хөр зөнг авахад сурагч Юра ахлагчтай бригад түрүүлэв. Багш Д.БАТСУУРЬ НэгГД- гдан. байлаа Олимшнадад сайн багадна сурагчид жилийн эцсийн ан- ги дэвших, сургууль төгсгөх шалгал- тууд, тусгай мэргэжлийн техникум, дээд нх сургуулиудын элсэлтийн тооны шал- галтуудыг амжилттай егч чадаж байна. Хэн мэрийн хичээж, бэлтгэлээ Эрт- нээс сайн хангаж чадвал тэр амжил- танд хүрэх болно. Үүний тул та нар юу хийх вэ? гэвэл: 2-Бодлого бодох тусгай дэвтэр гаргаж олимпиадад бэлтгэгчдэд зориулсан бод- логыг заавал бодсон байвал зохино, --Олимпиадад бэлтгэх нь сурагчдаас жилийн эцсийн анги дэвших, сургууль төгсгөх шалгалтад бэлтгэж буй томоо- хон ажил учир сурагч бүхэн миний орол цох даваа дууслаа гэж бодолгүйгээр олимпиадыг явагдаж дуусах 5 сарын 15 хүртэл хичээлээр үзэж өнгөрсөн хичээ- лээ бататгах хэрэгтэй. Өнгөрсөн жилүүдэд явагдсан дотоо: дын олимпиадын сүүлчийн даваа, олон улсын математикийн олимпиадад орол сон сурагчдын бичгийн ажилд ЗӨН анализаас үзэхэд сурагчид батлах, ай гуулах, учир шалтгааны зүйн бодлогуу- ыг хангалтгүй бодож байв, Ингэхээр тод чиглэлээр онцгой анхаарч бэлтгэх нь зүйтэй. Г. ЗАГДРАГЧАА САрдын боловсролын яамны) Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн пионер сурагчид, өөрийн шеф Тев аймгийн Сэргэлэн сумын «Авдархан- гай» нэгдлийн малчдад төлөө бүрэн мэнд хүлээн авч бойжуулахад нь 30- риулан төлийн уут 68, төлийн элгэвч 309, нэмнээ 259, лаа 83 толгой, эмийн аптек 19, шүдэнз 303 толгой, гарын бээлий 40 хос, хазаар, ногт, чөдөр 14 ширхэг, боодлын марль 89 ширхэг, метрийн марль 20 метр бо- лон, нод, спирт, хайч, утас, саван, боодлын хөвөн, угж зэрэг 19 нэртөр лийн 1600 гаруй тоо ширхгийн зүй- лийг цуглуулан олон арван захид- лын хамт бүлгэмийнхээ цуглаанд урьж оролцуулсан малчдын төлөө- лөгчдөд гардуулан өглөө. р Нэгдэлчдээ төлөөлөн малчин Даш- зэвэг гуай үг хэлэхдээ: --Хүүхэд багачууд та нар манай малчдад эд материал, сэтгэл санаа- ны их дэмжлэгийг өгч зуныхаа ам- ралтаар манай нэгдэлд ирж хөдөл- мөр зусландаа их зүйлийг хийж бү- тээдэг сайхан уламжлал заншилтай билээ, Та нарын энэ бэлэг малчин биднийг 1968 оныхоо төлийг бүрэн мэнд хүлээн авч бойжуулахад их нэ- мэр болно гэлээ, 20 дугаар сургуулийн Ё.Н. пионерийн удирдагч АНЧИГ аймгийн Богд сумын 7 жилийн дунд сургуулийн5 дугаар ангийн сурагч онц сурлагатан О. Сангибадам, Нийслэлийн 27 дугаар сургуулийн б дугаар апгийн сурагч пионерийн идэвхтэн Ч. Хорлоо, Баянхонгор аймгийн Баянбулаг сумын 8 жилий дунд сургуулийн 2 дугаар ангийн аймгийн Баянбулаг сумын 8 жилийй,дунд сургуулийн 5 дугаар сурагч, шатарчип П.Сүхбат, ангийн сурагч уран уншигч И. Дулмаа нар Ш. Ядмаа, Г.Шагдар нарын авсан зэрэл зураг, Баянхонгор Аврага шалгаруулав. Саяхан Хүрэл тогоот дахь хүүх дийн цанын болон тойрон баазад «Залгамжлагч» нийгэмдэ. | гийн цанын 1968 оны аврага шал гаруулах уралдаан болов. уралдаанд нийслэлийн 7-10 жи тлийн 22 сургуулийн 97 цана. чин сурагч хүч сорин уралдав, Үүнд хөвгүүдийн 5.10 охидын. 8. 5 км-ийн зайд уралдсаны док роос хөвгүүдийн 5 км-ийн Зайн. уралдаанд 10 жилийн сургуулиуд даас 19 дугаар сургуулийн Ган- баатар 23 минут 44 секунд хур- далж 1 дүгээр байр, 14 дүгээр сургуулийн Алзахгүйбаатар, 20 дугавр сургуулийн Төмөрбаатар нар нар дараагийн байрт орлоо. Охь- дын 5 км-ын уралдаанд 20 дугаар сургуулийн сурагч спортын мас-. тер Золзаяа 27 минут 01 секунт хурдалж түрүүлэв. 14 дүгээр сур гуулийн Дариймаа, 6 дугаар сур- гуулийн Чулуун нар 2,3 дугаар байранд ирлээ. 7,8 жилийн сур. гуулиуд дотроос Төр хурахын сур гуулийн Амгалан 24,389 секунт хурдалж 1 дүгээр байр, 15 | гаар сургуулийн Баттүвшин, дугаар сургуулийн Ганхуяг” нар 2,3 дугаар байр эзлэв. 7. 10 лоь- лийн сургуулиудын охидын 8 км- ийн зайн Цвүгэс-- 10 жи сургуулиас дугаар с Л| Чулуун-эрдэнэ 1 9,026 ооны ши далж 1 дүгээр байр 19 дугаарсур гуулийн Мишгээ, 20 дугаар сур- гуулийн Баяраа нар 2,8 дугаар байранд ирлээ. 7.8 жилийн сур гуулиудаас 13 дугаар сургуулийн Баасандорж 10 минут хурдалж. дүгээр байр, 15 дугаар. сургуу лийн Оюунцэцэг, 11 дүгээр сур- гуулийн Хүрэлтогтох нар дараа- гийн байрт орлоо, дУУлрар Оалагийлийн 10 км-ийн зайн аанд дугаар с лийн Галсанжанлав 36. ВЯРМИЙ: се- Кунт хурдалж түрүүлэв. 14 дү. гээр сургуулийн Борхүү, 20) ду-. гаар сургуулийн Энхболд нар да- раах байруудад орлоо, Энэ тэмцээ. ннин дүнд цанын нэгдсэн ангил хүүхдийн нормын 1 дүгээр зэр- гинг арван сурагч, 2 дугаар зэр- гийг арван долоон сурагч, 8 гаар зэргийг 14 сурагч биелүүлк сайхан амжилт гаргалаа. Байгуу лагын дүнгээр үзвэл 10 жилн сургуулнуд дотроос 10 жилийн дугаар сургууль 1 дүгээр байр, 12,17 дугаар сургуулиуд 2, 8 ду: гаар байр, 7,8 жилийн сур д оны аврага цол, 1 дүгээр диплом гардуулав. х а м т ЗЭЭ88 Дундговь аймгийн төвийн 10 ж! лийн. дунд сургуульд «Бид Вьетнам тай хамт» гэсэн өдөрлөг болж, Вьет намын эрэлхэг тэмцэл аж амьдра лыг үзүүлсэн самбар булан гард Вьетнамын тухай дуу дуулж, шү Ууншцагаалаа. Сургуулийн хамт ноос Вьетнамын пионер илгээх захидлыг сурагч уншиж хэлэлцүүллээ. Энэ өдөрлөг монголын пионер гачууд Вьетнамтай сэтгэл санаа Ч байдгийн илэ, болов. Мандалговь хот. Сурагч Ж, Оюун о. «Мөдөлмөрийн зүүнэ цэ нэ» бага хурал лсан нь олон түм- нийг:хамарч, "тэднийгидэвхийг горгилуул сан үүнэгцэнэтэй ажил боллоо. «Бүгдээрээ зөвлөвөл ”буруугүй Бүлээн:усаар угаавал:хиргүй» "гэгчээр бүгдээр “хамтран “хийсэн гажил үүр дүн- тэй болдог нь эргэлзэзгүй. Сурлага хөдөлмөрийг “холбох туухай асуулт зүй ёсоор ставигдсан үед манай санины “бага “хурал болж, хүний хөдөлмөрийг хүндэтгэх, гтүүний үүнэ:цэ- нийггзөвлухааран, хайрлан схимгадах хүмүүүжлээр инонер сурагчдыг “хүзүү: жүүлэхэд: энэ!бата”хурал зохнх нөлөө. гөө үзүүлсэн нь уншигч їидэвхтэнүүдэас ирсэн захидалд “тодорхой харагдаас ббай- на. . Тус “бага гхуралд зориулан хиж ”хөдвө гөөс:50-над захидал ирсэнээс 20:н0одыг “Захидлын нийтэллээ. хуй бага сургуу- лийн 1 дүгээр бүлгийн З дугаар са- лааныхан «Миний хувцас ба миний аав ээжийн хөдөлмөр» гэсэн цуглаан хийж, сурагч Гонгор, Нина, Ганхүү нарын зэ- рэг олон сурагч аав ээжийнхээ хөдөлмө рийн үнэ цэнийг тооцоолон бодож гаргас » наа ярилцжээ. -- Манайх үхэр хариулдаг.Миний ээж өдөрт нэг хөдөлмөр өдөр бүтээдэг юм. ҮГүгРЛЭгЕ үрэг! Эрх/ Энэ оёр үгийг сонсоогүй хүүхэд байхгүй биз. МХЗЭ-ийн ба шпноне 1 рийн дүрэмд энэ хоё ( рын тухай, тэгэхдээ үүргин нь эхлээд бичсэн байдаг, «Сурагчдын дүрэм» ,«Пионерийн мэдлэг. чадварын үечилсэн Дэв- шил» нь бас л үүргийн | тухай яриад байгаа юм. Үүрэг гэдэг бол бид байнга гүйцэтгэж байх ажил, хамт олныхоо өмнө, багш, эцэг эхийнхээ өмнө улс орныхоо өмнө хүлээх хариуцлагатай юм, Сурагч пионер хүний гол үүрэг бол сайн суралцах зөв хүмүүжихэд оршино. Та нарын хэн нь ч сургуульд сурах эрхтэй, ном үзэх, багш болон нөх дөөсөө асуух эрхтэй, үүрэгтэй. Дэвтрээ гүйцэд, цэвэр хөтлөх, су рах бичгээ сайн үзэж ариг гамтай авч явах үүрэгтэй. Хичээлд сууж эрдэм ном сурах эрхтэй. Ф00990Ф000ФФ90000000Ф000Ф000660660009006 МФФФФФ ТАТРА БАГАЧУУД ТА НАР МА ШИНД ДУРТАЙ ШҮҮ ДЭЭ. ТАТРА ГЭДЭГ АВАРГА ТОМ МАШИНЫГ ХАРААД ИЙМ МА ШИН ЖОЛООДОХСОН гэж ШОХООРХОН ХАРДАГ ХҮҮХ ДҮҮД ЦӨӨНГҮЙ ШҮҮ дээ. ТЭГВЭЛ ЭНЭ МАШИНЫ ҮҮ СЭЛ ХӨГЖИЛТЭЙ ТАНИЛ-- ЦАЦГААЯ. Энэ машиныг манай ах дүүгийн найрамдалт социалист “Чехослова- нийн Нопрживниц хотод . ХИЙДЭГ ШГэтэдл намцйг сургуульд звахад 2 өдөр МИНИЙ хувцсыг оёж янзалсан. Хэрэв чинний -4 дүүгийн хувцсыг бас хоёр хоёр өдөр аёвол ээж 10 өдөр иэгдэлдээ ажил хийхгүй болно. ТИймд бид хувцсаа зурсиаар шзгдэл нийгэмдээ бүтээх ээжийнхээ (хөдөлмө- рийг хойш татах болно. Їїргэхэзэр хувц- саа их урдаг хүүхэд бол нийгмийн хө- двлмерийг ссайтуули: байгаа хярзр юм сэис би боддог» гаж сурагч Нина чин сатгаэлэвс тирвиивэ. "Нийслэлийн 21 дүгээр бүлгэмийн нхлах удирдагч Б.,/Дарьсү- їрэн «Энлүүлэх схзцүү» |гэсэн зүйлдээ "уус сургуулийн 130 пионер зтеблийн фаб їрик зүзэлс өөрсдийн ангид тавьсан ши- їрээ «сандал ная: бүтдэгийг зүззад вилүү- эвдэн болохгүй хайрлан самгаадах хэ- їрэгтгэй гэдэг сэтгэгдэл Сурагчдад төрс- тийг бичжээ. “Сүхбаатарын районы ЧӨСГ-ны 5 угаар хорооны ард эмэгтэй 41. Нарангуа бичсэн сахидалдаа танай сургуулнудын 1 дүгээр ангид жилдээ 80-аад мянган хүүхэд орж байна. Тэг- вэл тэдэнд 4 төгрөгийн үнэтэй цагаан толгойн ном авч өгье гэвэл 120 000- аад төгрөг орно, Ийм их хөрөнгийн үнэ тэй номоо цэвэр гамтай эдэлж, хойтон намар нь сургуульд орох дүү нартаа дурсган өгч байя! Эс тэгвэл. дараагийн жилд бас л 120.000 төгрөгийн сурах би чиг хэрэгтэй болно шүү дээ гэжээ. Нийс лэлийн 15 дугаар сургуулийн багш Х. Х00000Ф00000000ФФ20о0000ФФФФФОФФФФОФФФФФООФОоО00Ф0Ф0000000Ф0000Ф ЭРХ ХОЁР Гэвч үүрэг чинь юу билээ? Дэвтэр ном, үзэг, бэх, шугам зэргээ авчн рах, гэрийн даалгавар заавал хий сэн байх үүрэгтэй, Ер нь сурлага хичээл гагцхүү багшаас болдог зүйл ердөө ч биш, Сурагч өөрийн нь ажиллагаа, идэвх чармайлт, бэлтгэл хамгийн чухал! Хэрвээ та нар идэвх оролдлого гар гахгүй, дараачийн хичээлд биеэ бэлтгээгүй бол багш чинь яаж Чч бэлтгээд яаж ч сайхан заагаад үр дүн өгөхгүй! Би, ноднин нэг сургуулийн ҮЙ ангийн физикийн хичээл дээр сууж үзлээ. Нафталины хайлах, царцах үзэгдлийг судлах сорилтын ажилд явагдлаа, Багш тун сайн бэлтгэж ширээ бүр дээр сорилтын материал тавьсан байлаа, Бичиж тэмдэглэх, график зурах, ажиглах ажил л хийгдэх ёстой чухал хи чээл юм, Ихэнх сурагч уул с9Д вийг уншаад, бэлтгэж ирсэн бай юм, Татрын үйлдвэртэй холбоотой бүх албан газарт хотын айл бүрээс шахам нэг хүн энэ вэрт ажиллаж байна, өрх үйлд Татрын үйлдвэр, 1853 онд Иг нац Шустал гэдэг хүний үндэслэн байгуулсан сүйх тэрэг хийдэг газ раас орчин үеийн Нэртэй авто | ма шины үйлдвэр болтлоо хөгжжээ. Энэ үйлдвэрээс 1897 онд «Прези дент» гэдэг ардаа байрлуулан 4 ээлжийн 2 цилиндртэй 5 морины Ганбат, «Хөдөлмөр цаг өгүүлэлдээ хөдөлмөр мөн гэж манаа соннны бага хуралтай холбон бичсэн байна, Налай- Хын дунд сургуулийн багш Ю. Санжаа- гончиг «Хөдөлмөрийн үнэ цэнэ» бага хурлын мөрөөр ангина цэвэр сайхан эзэтшдэг-4-ийн «ДА», 8-ын «А» ангийн- хаа тухай мэдээлжээ. Техинк-технологич Т. Нямдрж «Хол явахад ойроос эхэлдэг» гэсэн . зүйлдээ хөдөлмөрийн үнэ цэнийг өөрсдийн цам- цыг угаах аргаасаа эхлэн ойлгох ёстой гэж зөвлөжээ, Манай сонины бага хуралд пионер сурагчид, багш, сурган хүмүүжүүлэг- чид, ажилчин, малчин, эцэг эх өролц- лоо, «Хөдөлмөрийн үнэ цэнэ» бага ху- ралд ндэвхтэй оролцсон Хөвсгөл айм- тийн Алаг-Эрдэнэ сумын бага сургуу- лийн сурагч Д. Шаравиямбуу, ААрхан- гай аймгийн тариат сумын дунд сургуу- лийн сурагч 0. Жамбалдорж, Булган хотын бага сургуулийн пнонерийн удир даггч Ж. Дагвадорж, мапай сонины идэвхтэн сурвалжлагч Т. Баасансүрэн, Аж үйлдвэрийн комбинатын ажилчин Д. Лувсандэлэг, «Үнэн» сонины сурвалж лагч П. Жанчив, Говь Алтай аймгийн Цогт сумын сургуулийн багш Д, Нам- жилдорж нарын зэрэг олон арван бичиг ХаВрҮ: сонины зөвлөл талархал илэрхий лье Хөдөлмөрийн үнэ цэнэ бага хурал мацай олон мянган пионер сурагчийг ганц ширхэг үзэг.-харандаа, хуудас цаас наас эхлэн хувцас хунар, сурах бичиг, хөшөө дурсгал, мод зүлэг, нийгмийн ЭД хогшлыг хайрлан хамгаалах тухай, тэр бүхнийг хийж бүтээхэд ямар их хөлс хөдөлмөр орсныг ойлгуулахад сайхан санаа өглөө. Энэхүү бага хуралд идэвх тэн бичигчид ийнхүү амжилттай “оролц- сон боловч нийт сургуулийн дэргэдэх пионерийн байгууллага салаа бүлэг бүл гэмээрээ далайцтай хэлэлцэлгүй өнгөр- сөнийг дурдах хэрэгтэй. Манай сонины бага хурал, сурагчдын хичзэл хүмүү- жилтэй салшгүй холбоотой тул сургуу- лийн захиргаа, МХЗЭ, пионерийн бай- гууллага онцгой анхааран, энэ «Хурлын санаан дор олон ажил зохиох хэрэг тэй. СОНИНЫ РЕДАКЦИ ФФ00000ФФо0о00000ооОФОФоОФОФФФООФФОФОФФоОФФОФО00ФФОО0ФФФФФО000Ф лаа. Харин дунд эгнээний 2 эрэг тэй хүүхэд ширээн дээрээ тавих бэхгүй ирсэн харагдав, Үзгээ бэхэнд дүрэх гэж хоёр тийшээ босон явж, өөр дийн бэхний лаа, Ё-- Бас сурах бичгээ гэртээ орхиод ирсэн байна, Энэ хоёр сурагч, хї чээлд хэрэглэгдэх чухал зүйлийг бэлтгэх үүргээ биелүүлээгүй учир тогтвортой сууж бичиж ча дахгүй, ийш тийш аялан явж өөрс дийн болон бусдын ажил, анхаа ралд саад хийж байв. Энэ бол” үү рэг, хариуцлагаа муу биелүүлж байгаа хэрэг, : Үүрэггүйгээр эрх байдаггүй. Жи шээ нь: олон нийтийн газар орох очих эрх хэн болгонд бий, | Гэвч тэнд шуугилдахгүй, хог новш бол гохгүй, хэрэлдэж зодолдохгүй, но цолдож үймүүлэхгүй, хэв Журам зөрчихгүй байх үүрэгтэй. Шуу- дангийн машин, онгоц, автобусанд суух эрх бидэнд бий. Гэвч оочер дугаар хүлээх, мөнгө төгрөгөө 30 ээний хүүхдүү савыг сэгсэрч бай . хүчтэй хөдөлгүүртэй, цагт 17 км хурдтай гоёмсог сүйх тэрэг гарчээ, Энэ үйлдвэр, өргөжин хөгжсөөр дэлхийд нэрд гарсан том үйлдвэр хоёр» гэсэн сурлага бол Суригчийн гол Бөмбөг. номхотгох арга Дэлхийн алдарт хөл бөмбөгийг хөлөөр гараар эзэмшдэгийн Бөмбөгийг хоос гадна толгой, дагийг бид өөрсдийн руудын тоглолтоос ч мэднэ. Бөмбөгийг зогсоох хэлбэрүүд олон арга бий. хоёрт янз боловч гол 2 үндсэн Нэгд өнцөг гарган зогсоох, хурдыг нойлолох. энэ хоёр болно. Өнцөг гаргах сооход үндэслэгдэнэ. үеэс хэрэглэгдэж ирсэн бөгийг хөдөлгөөнгүй дэлгэрэнгүй хэрэглэж байна. Бөмбөгний хурдыг нойлрлох гэдэг нь хөлөө тосгуулан очоод түүний ирж адил хурдаар ухраан цааш өнхрөх хурдгүй болгохыг хэл- зөөлрүүлэн буй хурдны нэ, "Тэрчлэн булчингаа зогсоох хэлбэр бол мөн л хурдыг нойлолох аргад багтана. Чээжээ вийлгэж байгаад бөмбөг арга нь: Хөл өгзөг биеийн бусад хэсгээр 80-40 граду- сын хэмжээтэй газрын гадаргууд гар гасан өнцөгт, бөмбөгийг хавчиж зог- Энэ нь дээр бөгөөд бөм- зогсоох талаа- раа нөгөө аргаасаа дутмаг юм. Тийм ч учраас орчин үед голцуу ЇЇ аргыг Хөл бөмбөгийн хичээл бөмбөгчид эзэмших нь яг л нэг адил ажээ. зөвхөн хөлөөрөө зогсоо- чээж гэх зэрэг аль дуртай газраараа зогсоож чад- хашир масте- тө» ирэнгүүт бөгтийн мэхийж хөлийнхөө дор унага даг арга бий. Хөл бөмбөгийн энэ ном хотгодог аргыг бөмбөгчин болно "гүй. Иймд бөмбөг нэг нь шидэх буюу гэж санасны эзэмшихгүйгээр хөл хэрэг номхотгох аргыг өшиглөж нөгөө нь тогтоох замаар бэлтгэж эзэмших хэрэгтэй. хих ёсоор төлөх үүрэг хамт бий. Ийм үүргээ биелүүлэхгүй бол эд эрхээ эдлэх ёсгүй билээ, Улсын орон сууцанд суух Эрх бидэнд бий, Гэвч хана туурга, хаалга үүд зэ рэг бүх төхөөрөмжийг хайрлан гамнаж, цэвэр боловсон эдлэх үүрэгтэй | Манай хүүхэд залуучууд, | Эр хийн харну болох үүрэг маань юу билээ гэдгийг сайн эрэгцүүлэн бо дож, биелүүлэх ёстой юм. Үүргээ сайн биелүүлдэг хүүхдэд бид эрх эдлүүлэх дуртай. - Б. БОР ЗО0ФФФФФОФО0О0000ОФФ9000000Ф00Ф0000ФФФФ000ФФ0ФФФФФ0ФФФФ9ФОФФО!0000ФФ000900ФФ000000ФФ000000Ф2ФФФ0ФФ0ФО00ФФФ0ФФФФФФФФФФФОФФФФ- болжээ. Одоо манай оронд Татрын үйлдвэрээс гарсан суудлын «Тат ра 2--603», 12 тоннын даацтай «Татра-138» гэдэг турван хөг лөгч тэнхлэгтэй, гурван тал руу таа ачаагаа Фөрөө буулгагч авто машин ашиглагдаж байна. Багш Г.ПҮРЭВДОРЖ : : : : 5 : : : 3 2: : (казак байв) “татахад хүүхдийн шуугиан угтлаа. Эхний та Дотуур байрны хаалга хэдэн үг сагт бид оров. Дуу шуугиан даруй дарагдаж, чимээ аниргүй болов. Бид 25-2Би дараа дараагийн тасгаар оров.. Сая- хан шуугилдаж байсан хүүхдүүд гарсан гэв. Би инээсэнгүй. Хоёр хөл тус бүр нижгээд ном уншин суух дээрээ зэлжлэн гишгэлж толгойгоо ажээ. илэн зогсож байгаа тэр жаалыг -- Сайн байна уу, Хүүхдүүд ээ! өхөөрдөх сэтгэл надад төрөв. Би гэхэд түүний толгойг илж: -- Сайн гэв, номхон зогссон жаа -- Чи үнэнч сайн хүү байна, Ха- лууд пэгэй зэрэг хариулав. рин онц байгаад сайн болсон чипь л -- За сууцгаа! (Хүүхдүүд суув) Нэг жаал помныхоо толгойг уруу харуулан барьжээ. Би түүнд ойр тон 3 й сан За унш| гэхэд үсэглэх гэснээ сандран номоо зөв харуулж: барихад хариулав. хүүхдүүд хөгжилдөн инээлдэв. Энэ сацуу аяшглавал ор дэр нь эмх цэгтэй, зүү ороож хатгасан угалз тай цагаан даавуугаар дэрээ бүтээ- сэн -үзэгдэнэ, р нь Баян-Өлгийн ямар ч айлаар ороход орны аравч, дэрний бүтэЭэлэг тэргүүтэн нь үндэс ний өвөрмөц хээ угалзтай нэн үзэмж тэй харагдаж байсан. Тэгэхлээр тэд ний үр хүүхэд ор дэрээ гоёулахыг (0 боддог нь аргагүй юм. Ї 2-2: - Хүүхдүүд ээ! Онц сурдаг Хүү ( эд гараа өргө| гэхэд минь хар дээлтэй, үстэй малгайтай шар жаал гараа өргөн Жаахан: Нгуен: Киен, газар, ““дээр .ганцхай эгчтэй. Дүү нь саицхан, эгчтэй гэдэг нь, эгч нь. ганцхан. дүүтэй гэсэн үг, Тэгвэл эгч дүү хоёр нэг нэгэндээ” хайр- тай байлгүй яах вэ? Ер нь жав- шиг хап Киеп эгчийгээ сүүдэр дагах. дуртай. Гэвч тэр хоёр алийн болгой сайхан зогдортой "ухаа. ягаан гүнээнийхээ хоёр эвэр шиг салахгүй байх билээ, Бас хэдэн жил өнгөртөл эгч | Нгуен Гхн Нхаань сайхан хүүхэн бол- жээ. Нөхөргүй хүүхэн сэлүүргүй завь “гэдэг үг. байдаг боловч Кхаан нь арай ч тийм, ус хаа. шаа бол, тийш нь урссан сэлүүр гүй завь-шиг хүүхэн болсонгүй. Кхаань олноос онцолсон нэгэн “залуутай болжээ. Нхаань өөрөө ийнхүү сэтгэл зүрхлий хүнтэй болсон авч хөөрхөн дүүгээ бас нутаг усныхан нь ““Да гэдэг байьян мод шиг луг сайхан эр болоосой “ тэн: мөрөөднө. Асар том бапьян мод бол урт нас- тай, сайхан жимстэй, шувуу цуглах дуртай ард тү. мэц ч Хайрлан хамгаалдагийг хэн эс андах билээ. Баньян: модыг нутгийн ард олон сум суврага,булш бунхан,орд харш мэт ариун нандин газраа -тарьнк ургуулах дуртай. Намхан шиг хорь гучин хүнийг залгасан мэт өндөр чилгэр баньяп . модны тухай өчнөөн төчнөөн дуу магтаал сонин. хачин зүйр цэ цэй үг байдгийг Киен, Нхаань хоёр бас андахгүй ансээ. рьг Дайны, гал хуурай өвсөнд орсон түймэр шиг өр гөжип “Киеп, Кхаань хоёрын нутаг руу орж ирэв. Нутгийн ард олон их тэмцэлд бослоо, Кхаань ус нутаг нэгтэй залуусын нэгэн.адил хувийн жарга- дыг хойш тавилаа. Кхаань партизаны дайнд морд сон Хайрт хүнтэйгээ өдрийн. од шиг. уулзах бол- лоо. Эх орончдыг гэр хүрээгээр нь нэхэж нэгжин сэрдэж мөрдсөн хөлснийхний хараанд үзэсгэлэн гоо Кхаань хүүхэн өртлөө, -Цэцэг мэш ариун, ус мэт тунгалаг Кхаанийг сэтгэл зүрхний хүнтэй гэд гийг дайсан мэдээд: «Нэг бол нөхрөө барьж өг, үгүй бол өөрий чинь барьж үнгэнэ» гэлээ. /Кхаапь тэдний өмнө, зогслоо. Гэвч хөлснийхний “цэргийн нэг дэслэгч, хоёр цэрэг !Кхааний, байдаг. тосгоныг, хот той- руулсан цөөвөр чоно. шиг нэхэн сахиад салахыг байжээ. Шөнө унтаагүй хүн шөнийн, уртыг мэднэ гэдэг. Дайсны хүрээнд орсоор Киен, Кхаань “хоёр, хорт дайсны Хорон “санаа, “бузар заналхийллийг амсаж эхэллээ, Өдөр Хоног өнгөрөх тутам дайсан тонож дээрэмдэх, халдах дарангуйлах нь газар авч эрээ цээрээ алдаж эхлэв. “Энд ч хүмүүс ба- ригдаж, тэнд ч эх, хүүхнүүд олзлогдон доромжслог ДОонг,гишгэх газрын алхам бүр нь. аюултай болов. Өнөөх хөлсний дэслэгч, хоёр цэргээ харуул. Са: хиулд гаргаад, өөрөө Хөөрхий Кхаанийг янз. бү- рээр өдөж хатган,улмаар түүнийг доромислох”гэ-- --А-881711 6 й эц "Нэр хэн билд: сонгүй бололтой сууна) Сенен атан кем? гэхэд - Мурат! гэж хариулав. -- Их сайн байна! Хүүхдүүд та нар Мурат шиг л байх хөрэгтэй..... багш яриаг Тэгтэл Мурат бас л.гараа өргөв. казак багш орчуулсан нь: -| За юу гээв? гэхэд казакаар хэлэв. (хүүхдүүд инээл- дэв) түүний нь надтай хамт явсан андуурчихаж, өнгөрсөн юм. Энэ жил сайн жил онц гарсан базаахгүй хэрэг дээ!.,. Чи гэхэд буржгархан дороос түүний гялала- дуртай вэ? хар малгайн иүд сэргэж: -- Моринд!!! гэж дуу алдах шахан Ж.ДАШДОНДОГ Хэрэв Муратаас: -- Чи аль аймгийн аль сургуулийн хэд дүгээр ангийн су- рагч вэ? гэвэл Би Баян-Өлгий аймгийн Саг сай сумын бага сургуулийн 4. Дү- гээр ангийн сурагч гэж хариулна. Зохиогчийн авсан гэрэл зураг бас л.баньян.мод шигээ цэх чилгэр.. “Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлини вомбинатад хөвлэв. (Сайн ойж. гараараа оролдон минь орчуулж юунд үстэй Баян-Өлгий, Сагсай сум сумын сан хөвдөг өвгөлзлөгөө алхам алхмаар ахчуяяаа. Дайсны энэ авир араншин бяцхаа Киений ядаж, тэмцэн-босох зоригийг бадруулав. Дайсныг гаднаас нь аваад дотры нь хүртэл таньсан хүнд, нэг бол устгах, үгүй бол өөрөө устгуулах хоёр- хон тов тодхон чиг гардаг нь зүй. Жаахан Киен өөр хоёр найзтайгаа учирч, хөлсний цэргийн дэс- лэгч, түүний хоёр цэргийг яаж устгах вэ “гРэД- гийс зөвлөн ярилцлаа. Гурван пайзад өмнөд нут гийн багачуудын байгуулсан өчнөөн төчнөөн баа: тар гавьяа сэтгэл санаанд нь сэрхийн орж: ирлээ. Сэжигтэй сэвтэй юм болбол гурван дайсан. хаана яаж толгой хоргоддогийг нь мэдэх хэрэгтэй. гэж гурван жаал ухаан сийллээ. Нэг өдөр хэн. хэялс- нийг бүү мэд,«ВьетконгийнХон ирлээ» гэдэг үс гарч, дайсны нөгөө гурав, ногоон ширэнгэ рүү гүйснээ дуду модны ёроолд битүү бутан дотор шигэн шингэжээ. Гурван жаал тэр газрыг мэдэж авлаа. Тэгээд тэр газарт нь өөрсдийнхөө .шийд- сэн зүйлийг хийх гэснээс бас жаахан азнахаар бо араатан хоргодох лов. Яагаад вэ? гөвэл хүнийг байтугай амьтныг ч гэсэн урьдаар гүйх жимтэй, (4 /8ьетнамын тухай ЁС өгвжллӨв/ “дассан оронтой болгож авах нь хамгийн чухал бай даг. Удсангүй хоёрдох удаагаа «түргэн жагсаал» авахуулсанд, өнөө гурав, мөн л саахь битүү бу- стан дотроэ хоргодон. Гурав дахь удаагаа дайсны “дэслэгч шөнө ирж, :хөөрхий Кхаанийн эрхэнд халдаж, шууд доромжлох гэтэл мөн л «түргэн жагсаал» авахуулсанд тэд бас л өнөөх битүү бу тан дотроо нуугдав. Гурван жаал шийдлээ, Дай- сан- амиа хаацаалдаг . тэр битүү, бутан “дор. гурван дайсан байтугай гурван “бар ч унасан амь гарах мэхгүй цооног нүх малтаад түүн - Хээ доош харсан шорон -зангаа зүүлээ, Ийм. зан-. ганд хөл дүрсэн хүн байтугай баавгай, заан Ч бу “цанс гарч байсан удаагүй билээ. Яагаад Вэ гэвэл дугуй хүрээ, зүү мэт хурц үзүүр, Хөлөө дүрсэн-амьтан - буцааж хөлөө татахад нь тал бүрээс нь битүү сүл: бэчихээд нгаш ч үгүй цааш ч үгүй болгон хавх- гон: эн бо: Түүнд зүү- сэн “дугуй шорон сүлбээр ..яг таг: болов.. Гурван: тэрхүү шорны доошоо харсан олон арван дан ална. Цооног нүх ч бэлэн болов. жаал цооног. пүхнийхээ чулуу шороог зайлуулаад өвс навчаар өнгөлөн далдлав,. , 7 7 22-22 үзэн” -той: цооногт “ дайсны дэслэгч нэг “Погой шөнө Їхааций цөс хагартал цочив. Гэгзэв” "чийг дахин: төгшин: Кхаань хайртай”. дүүгээ дуу- даж фөрээв. Тэр хоёрын айсан царайг харахад үнэ хээр өрөвдөм ажээ. Киен энэ удаа эгчээсээ илүү их “айсан царайтай харагдав. ЮОЭунд "тэр билээ? Түүний бэлдсэн шортой цооногт дайсан хөлөө хийл, энэ хорвоогоос тоннлох: ёстой. Гэтэл тэд гай дайрч хоёр нь шортой цооногт суух юм гэ- хэд нэг нь амьд үлдвэл їюу.болох вэ? Тэгвэл бид цөмөөрөө хоромхоп зуурт дайсны пулемётийн галд сүйрнэ гэж бодохоос түүнд үнэхээр аймшигтай са нагджээ. Гэгтэвч дахин тогшив. Кхаапь босч: «Хэн бэ?» гэж асуухдаа хоолой нь ,СсӨөнгөдөӨн. хорсөк шиг болжээ. Өнөө л гайтай дэслэгч. «би гэхийн оронд чи яагаад хаалга үүдээ ханги янги түг- жээв: Бушуу онгойлго, үгүй бол мөндөр буулга- лаа шүү!» тэх байх даа гэж бодтол чихэнд нь огт”өөр тэр мөртөө огт үл итгэм танил дуу сонсдД- жээ. “Кхаань дахин «Хэн бэ» гэсэнд «Би» гэх танил дуу сонсдисээ. Кхаань айх баярлах хослон, чичирсэн гарзар хаалганыхаа түгжээг .мултлав сайхан учрал болов, 3 5 р “Х ”“Гэвч энэ гурвын баярт учрал -тийм -удаан үргэл гикилсэнгүй,. Өндөр шон. суурьтай хулсан байшин- гийн доор амар жимэр байсан гахай, тахна, галуу нугас, одос, нохой шуугиулсаар өнөө гайхал гур- ван дайсан бас л хүрээд ирэв. Кхааний хайрт хүч байшингийн нөгөө гэЭгээвчээр гадагш харайн гарч нуугдав. Дайсны дэслэгч таахилж уухилан орж ирэв. НХааний царайг харангуутаа тэр| «Аа чи, өнөө орой нх цатгалан омголон. царайтай «байх, чинь юу болоов? Танайх руу гаднаас хүн нэвтрэн оржээ. Бодвол чиний нөхөр ирээ биз! Нөхөр чинь бас амжаад нуугдсан хэрэг үү? За! чин одоо нэг бол нөхрөө хэлэх, үгүй бол... Үгүй бол өөрөө,дүү тэйгээ, байшинтайгаа, байгаа: юухан “хээхэнтэйгээ, хажуу хавирганыхантайгаа хэдхэн -мөчийн- дотор, “сүнс” нүүрс, болох цаг.чинь, иржээ!..» гэсэнд Кхаань огт, дуугарсангүй.« Чиний дуугүй байгаа чинь, нө- хөр минь ирлээ гэсэн үг, түүнийгээ барьнс -өгөх- гүй гэсэн үг, Тийм үү» Кхаань бас дуугарсангүй. Дайсны дэслэгч Кхаань рүү очиж, шалан дээр тас гэдрэг нь унагатал гадаа буу тасхийв. Дахин буу тасхийв. «Вьетконгуудї» гэж бяцхан Киен чарлав. Дайсны дэслэгч буугаа шүүрэн "зугтан ОДОВ. 2 : “ Дуду модны дэргэдэх битүү бутан доторхи шор хамгаалагчтай гаа. сууж нөгөө нэг. харуул нь Кхаанийн Хайрт “хүний суманд тонилжээ: Кхаанийн нөхрийн . су- манд тэр” өртөхгүй гарлаа-Ч гэсэн жаахан Кие- ,ний-нөхдийнхөө Хамт бэлдсэн гурав дахь, дөрөвдэх тав дахь цооногийн аль нэгэнд нөгөө хоёртойгоо цуг үүрд суух байсанд хэн эргэлзэхсэн билээ, С2--ҮУ58 127 К.С5ра: Б.БААСТ Ё Хариуцлагатай, “эрхлэгч СУМД Т ШАГДА Эс 77222 Миндекс--44140. 1 БУЛАТЕПГТИЙН ЗӨВЛӨЛДӨХ УУЛЗАЛТ Коммунист, ажилчны на муудын төлөөлөгчдийн зөвлөлдөх уулзалт энэ оны хоёрдугаар сары 26-ны орой БНУАУ-ын нийслэл Будапешт хотноо нээгдлээ. Зөвлөлдөх уул- залтанд нийт 683 орны ком мунист, ажилчны намуу- дын төлөөлөгчид хүрэл- цэн иржээ. Энэ зөвлөл- дөх уулзалтад МАХН-ыг төлөөлөн МАХН-ын Төв Хорооны Улс Төрийн Тов чооны гишүүн, Намын .»Төв Хорооны нарийн бич гийн дарга Д. Молом жамц (төлөөлөгчдийн тэр- гүүн), | МАХН-ын Төв Хо- рооны надийн бичгийн дарга Б. Лхамсүрэн, МА ХН-ын Төв Хорооны Ги- шуун, Намын Төв Хороо ны гадаад харилцааны хэлтсийн эрхлэгч П, Шаг дарсүрэн нар оролцож бай на, осНИЙТЛЭЛ Эх хүн ариун сүүгээрээ: сав амилуулан: тэжээж, -эх “хүн урсгал тунгалаг мн- шээлтээрээ хотол. түмний сэтгэлийг “хөхүүлэн. баяс- гадаг. Эхчүүдийн бүүвэйн ДУУНЫ” ЭГШГЭНД- ХАТан тө- мөр ч- уяран залагдаж, ” хан” ертөнц-. шинэдэн за- лууждаг, Бөмбөрцөг дэлхийн түг түмний үсний өнгө. өөр, үг- хэл ялгаатай-ч эх хү “ цагаан “ертөнцийг нийг энгүй-нандин -хайр, энэрэнгүй сэтгэлийн цог- цолбор гэн: бишрэн хүн- дэлдэг, “Монголчууд хэзээ язаа наасаа эхийн алдрыг маг чаж дуу хуурынхаа аянд оруулан дуулим . хорвоод түрэн түрсээр иржээ. Мон гол ардын «ОӨхийн ач» гэ дэг дуунд: 2 «Бөмбөр бөмбөр модонд Бүргэд шувуу бөөрнө. Бөөрөнхий биеийг минь БАЯР Хайрт ээжийн минь бая" рын өдөр мартын найман боллоо. Энэ дэлхийн эхчүү дийй сүү шиг цагаан сэт гэл нь юутай сайхан бай даг вэ? Баярынх нь ӨД- рөөр түм-түмэн эхчүүддээ, өмнөд Вьетнамын тэмцэж байгаа эхчүүдэд пнонер охин би чин сэтгэлийн баяр хүргэе! Энэ дэлхийн эхчүүд удаан Жаргаг!! Мн. ний хайрт ээж минь урт наслаг! Дархан . лийн дунд сургуулийн 4- ийн Б ангийн пионер, та ван онцын эзэн ----- : чимэгээ хотын 9 жи. ЭХИЙН САНАА ҮРИЙН ТӨЛӨӨ! ҮРИЙН САНАА ЖАРГАЛЫН ТӨЛӨӨ! Орон бүхний пролетари нар нэгдэгтүн! МАХН-ын гүйл хэргийн хөлөө хэзээд бэлхэн байгтун! 2 2) г2 өсгөсөн Эжийнхээ ачийг яанам бэ?» гэж арван сар тээ -ангир шар уургаа шимүүл сэн. асралт., өгөөмөр: баян ачийг “маг- тан дуулдаг. Ард түмэн эхийн хайр ач гавьяаг өндөр үнэлэн «Эхийн санаа үрд» «Ээжийн сургаал -элбэ рэл» «Ээжтэй. хүн энгүй торго шиг “Аавтай хүн артай торго шиг» гэхчлэн. уран цэ- ЦЭН цэлмэг даг ,Гэвч . урьдын -цагт дарлагч “ангийнхан «Охи- дын ухаан. . богино,. үс урт» гэж худал гүтгэж эмэгтэйчүүдийг ямар ч -эрх чөлөө, эрдэм соёлгүй яруу. хэлсэн мунхруулан дарлаж байв. . Октябрийн хувьсгалын гэ рэлт туян дор 1921 онд “мандсан ардын, хувьсгал монголын . эмэгтэйчүүдэд эрх чөлөө, тэгш жаргалыг авчирч атгуулсан юм. Ийнхүү урьдын цагийн харгис үзэл ул болон хаяг даж, улс түмний хөгжил очоос гал болон асаж ба дарснаар эрх чөлөөт орны жаргалант эхчүүд маань хүргэ! 200, Мартын найман-Манай ээжийн баяр. Миний эгчийн баяр, Эмээгийн минь ч баяр Эмэгтэй хүн бүрийн :баяр. Бяцхан охин миний Ч баяр . ТУСүшЭНЭН Бид бүгдийн баяр Тэ- гэхээр би энэ олны баяр таа онц сурлагаараа бэ- лэг барья “ Нийслэлийн 4 . дүгээр сургуулийн 1 “дүгээр ан- гийн онц -сурлагатан.. ээжийнхээ. бай-. төрийн, жолоо. барилцаж, түмний ажилд оролцож, энхрий үрсээ өсгөн”эн хийн дуугаа дуулж байна. Эрдэмтэн зохиолч. Ц Дамдинсүрэн «Буурал зэ» найраглалдаа бич- сэнчлэн: : «, ... Эхээс үр хүүхэд төр- ” өөр Үрээс үүд өрх үүссээр Хүн нь зон болж К Хүлэг нь сүрэг болж Өнөр сайхан мөнгол үнд- сээ хөгжүүлж Өргөн сайхан эрх чөлөө- төө бадруулж...» яваа монголын ард түмэн: «Монголын үзэсгэлэнт сая ран гуа намайг төрүүлсэн нжий, Яруу сайхан эгшгээрээ бөн бөн бүүвэйлсэн ижий Зөөлөн цагаан гараараа хөдөлгөн өсгөсөн ижий. Зүйтэй уран үгээрээ сур ган хүмүүжүүлсэн ижий». гэж. манай шинэ утга 80- хиолыг үүсгэн байгуулагч” өрнүүлэн дэлгэрүүлэгч зЗ0 “ хиолч Дашдоржийн Нацаг “Доржийн магтан шүлэглэ- сэнчлэн эх хүний алдрыг ая нийлүүл9дн эгшиглэж байна, Өвч дэлхийн түмэн үр шударга. 1ЇСайн охин “Аїнонер Хишигтогтох, хичээл давтах сайн арга бол ангиараа 3--8 хэсэг болоод хоорондоо маргаан явуулах, багш нараас мэдэхгүй зүйлээ асууж лах, дахин ярнулж авах нь ашигтай гээд:-Би тоо, физик, алгебрь зэрэг гол томьёог чээжилдэг. хичээлийн Хэл бичгийн хичээлийн мийг сайн давтаж ойлгоод, түү ний давуу дасгал ажлаа хийдэг Бас уншсан алдаж болох лүүнд дагавар үгийг “с тан” арилж эх хүнийгэнэрэн . хүүхдийнхээ . амар жаргал. үүрдийн цэн. өглөө эрт босож Тэгэхдээ томьёоны дагуу бодлого байнга. боддог. ном хэвлэлээсээ түүн авч залгах зэргээр давтах чухал юм гэж ярилаа. "Энэ охин ээждээ үргэлж тусалж . ЦОГЗОЛМАА | дүүг нараа асардаг юм. Хишшг. гэл баяслыг билэгдэн зөг нөж, ирт мэсийн үзүүрээр “ эрчимт сумны тусгалаар, эх үрсийг салгаж элгийг -Нь ЭмтЭЛЖ “сЭТГЭЛИийр нь харлуулдаг үхээрийн хар дайныг жигшин эсэргүү- цож буу зэвсгийг мөнхийн. авсанд нь хийхийн төлөө бүрээ “бөмбөрийн дууг! өнийн “болгон цуурайтуу: ллахын төлөө." дуугарах, дуу, дугтрах хүчээ тэгт- гэж” байна. 7 Буд Эх хүний сүүн цагаа сэтгэлээр орчлонгийн хар гис муу муухай бүхэн ус “гүй. сайхан”! гхүслдэр: ер: төнц дахиныг энхийн ина-( ран ээж, мөнкийн жаргал ТОГТОХ нь Дамжиггүй. ШлХ Өнөөдөр “монголын: Эхс үрс: : : "«Эрх жаргалант амьдра- Ь лын төлөө Эх- хүн үрээ: бойжуулна. Энх тайвны хэргийн : төлөө Эрэлхэг үгээ хэзээ -Ч Жо хэлнэ. Эхийн санаа үрийн. төлөө Үрийн санаа Жаргалын төлөө Эх, -үр бүгдээрээ нийлээд Энх тайвныг хамтаар хам- г 2 “ҮВалья» гэж Ази:тивийн өр зүрхэн "дээрээс, алтан соёмбот “далбааныхаа намираан до роос ая . дуугаа бүгдээр өргөж, бөмбөрцгийн шу-. дарга. түмэнтэй дуу хоолой. гоо нийлүүлж .байна.. .- 44, БАЛДАНДОРЖ . чээ. н «Таван онцын эзэн» сурагч Хишигтогтох нийслэлийн 10 жилийн 17 дугаар дунд сургуу лийн 6 дугаар ангид суралцдаг. Оюутан Д. СОДНОМПЭЛ лав- Пионер Цэвэлмаа Баянхонгор аймгийн Заг су- мын бага сургуулийн 4 дүгээр ангийн онц сурлагатан пионер П. Цэвэлмаа суралцдаг. Су- рагч Цэвэлмаа Манай ахмад үеийнхэн «Эрдмийг хичээ- лээр, эрлийг сургаар олдог» гэж бидэнд сургадаг, Онц сура- хад уйгагүй оролдлого чухал гэж ярьдаг, Бас сургуулийнхаа сайн дуучин, уран уншигч, хөгжимчин билээ Мөн пионерийн тэргүүний идэвх -Багд ХҮРЭЛЧУЛУУН гол дүр- яэл хөтлөөд нөхөддөө ярьж ӨгГ| Арвын дотор А-гаас эхлээд мэддэг 1 Адуу малаа таньдаг Аргал түлээ түүдэг. 24 дэх жилдээ 1968 оны 3 тугаар сарын 6 Мо 10 (1018) Лхагва Үнэ 10 мө 2. 52 хо Гл ЗРголи2ггРЫРЭЛН МИНИЙ ҮГ Энэ хорвоод хүн болж төрсний хэрэг юу билээ Эрдмийн дээдийг сурч . 2 яваагийн зорилго юу билээ Юуны .өмнө эх орноо гэсэн энхрий халуун сэтгэл байна Ертөнцөд төрүүлсэн эхээ гэсэн - эрс шулуун зүтгэл байна. Ж. уРАНЧИМЭГ АЖИЛСАГ ХҮҮ тоолдог Айдаа тэгэхээр би чинь Аавын хүү мөнөө дөө Ахын дүү болноо доо Эсгээд өввөл оёдог. Эвий дүүгээ асардаг Эргэх бүжгээ хийдэг Эгшиг дуугаа дуулдаг. Ээдээ тэгэхээр би чинь Ээжийн хүү мөнөө дөө Эгчийн дүү болноо доо. Г, ГОМБОЖАВ 5 ДУГААР АНГИЙН СУРАГЧДАД ЗОРИУЛСАН БОДЛОГО Заасан үржүүлэх үйлдлийг гүйцэт- - ШїХх262-185 гэлгүйгээр 127-4-262 х 126 тоог зөв ба засагдах бутархайн аль нь болохыг үзүүл, 2. Хоорондоо 43,8 км зайтай А, Б буудлаас хоёр автобус урд урдаасаа гар чээ. А-Зас гарсан 1 автобус Б-гээс гар сан Ц автабустай уулзах хүртлээ 114 нм-ээр илүү явжээ. Хэрэв 1 нь уулзах хүртлээ 0,75 цаг явж, харин Ц| нь 1-ээс 25 минутаар хоцорч гарсан гэвэл авт0о- бус цагт хичнээн километр явдаг вэ? З. 10 гэсэн тооны зүүн, баруун талд нэг нэг цифр бичиж 86-д хуваагдах тоог ол. 6 ДУГААР АНГИЙН СУРАГЧДАД ЗОРИУЛСАН БОДЛОГО 1. Нэг нь нөгөөгөөсөө бүтэн хагас дахин бага ус гаргадаг хоёр шахуурга нэгэн зэрэг хамт ажиллавал ган дОтОор- хн усыг 12 цагт юүлнэ. Хэрэв эхлээд бүх усны хагасыг 1 дүгээр шахуургаар харин үлдсэн усыг 2 дугаар шахуур- таар гаргавал ган доторхи усыг хэдэн цагт юүлж Дуусах вэ?.. 23. 200 куб см багтаамжтай 15 прод- центын давсны уусмалд 800 Буб см багтаамжтай 40 процентын давсны УУС- мал, 250 куб см багтаамжтай цэвэр усыг нэмж хийвэл хэдэн ироцентын давсны уусмал болох вэ? 3. 3-д хуваахад 1 үлддэг, 4-д хуваа -жЖад мөн тийм үлдэгдэл гарах тоонуу- 11. дын ерөнхий томьёог бич. (Бодолтыг тайлбарла) 4. Өнцгүүдийн нэг нь 120 градустай тэнцүү адил хажуут гурвалжин зураад түүний хурц өнцгүүдийн орой- нууд, эсрэг хэвтэж байгаа хажуу талуу даасаа ижид зайтай оршино гэдгийг ба- тал. Манай сонин «Хүн хүндээ нөхөр» гэсэн сэдвээр бата хурал нээж байна. Сонины хуудсаар дамжуулан ун- шигч та нартаа бид социалист нийг- мийн хүмүүсийн хүнлэг нандин чана рын тухай ярья сэж сэдсэн юм. Энз бага хурад пионер сурагч та нар гэр орондоо, аав, ээж, ах, эгч, өвөг, эмээ, нялх дүү нараа хэрхэн хүндэтгэж тэдэнд тусалж байна? Сургууль дээрээ багш нар, үеийн нө хөд, ахлах апгийн сурагчид, МХЗЭ- ийн гишүүд, бага ангийн баатарчууд тай яяж харьцаж байна? Гудамж, олон нийтийн газар өвгөд эмгэд, эмэг тэйчүүд, нялхсыг хир хүндэлж, тэ- дэнд туслаж байна вэ? гэдэг асуул- танд хариу авах зорилготой юм. талаар хүүхдийн амьдралд гарч бай- гаа сүүдэртэй, доголтой талыг Ха- руулсан мэдээ сурвалжлагад манай сонин хуудсаа дэлгэж байна. Ес суртахуун, хөдөлмөрийн хүмүүж лийн чухал сэдвээр нээж байгаа Ма2- ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ Манай сонины най сонины бага хуралд баатарчууд, пинонерийн УЛИНР- дагч, багш, сурган хүмүүжүүлэгч, ЭМЭЭ АЧ ХҮҮ ХОЁР “Аймгийн төвийн дунд сургуулийн гуравдугаар ангийн сурагч Дондог хичээлээ тараад гэртээ ирэв. Хоёр настай дүүгий нь хооллуулж суусан эмээ нь ач хүүгээ үзээд, -Эвий, миний хүү даараа юу? гээд ач хүүгээ үнсэв. Дондог паль- тогоо тайлж эхэлтэл эмээ нь цагаан данханд гар хүрч, --Цай бүлээн болчихож! Алив, миний хүү гаднаас түлээ оруулаад ир гэв. Дондог юу ч сонсоогүй юм шиг пальтоёоо тайлж орон дээр хаяв. Эмээ нь энэ бүхнийг ажиглаад, -Дүү нь будаагаа асгуузай. Харж бай гээд зүүн орон дээрээс хуу чивтар хүрэн дээл авч өмсөөд, нөм- гөн гарч түлээ хормойлон, бас гар- таа хувинтай нүүрс барьсаар амьсгаа дан гэр Үрүүгээ алхтал хашааны хаал га нээгдэж Дондогийн анги удирдсан багш Цэрмаа орж ирэв. Багш Цэр- маа: -Сайн байна уу? 7Кимээ гуай? Дондог гэртээ байхгүй юу? Хаачсан бэ? гэж хэлэнгээ Дондогийн эмээгээс хувинтай нүүрсий нь авлаа. Гэрт ор могц багш нь аягатай будаанаас нь халбагдаж дүүгээ уйлуулаад сууж байгаа Дондогийг ажиглан хараад, Чи эмээдээ ч тусалдаггүй, дүүгээ ч асардаггүй сурагч юмаа даа? гз- лээ. : Эмээ нь--Дондог маань сурлага сайтай хүү байгаа юм. Даанч гэртээ юм хийхгүй нь болохоос... Гэтэл багш нь Дондогоос: --Захны даавуугаа өөрөө хаддаг уу? гэв. Дондог нилээд дуугүй зогс- соноо багшийн дахин асуухад: -Үгүй тэж дүуулдах төдий хэ- лээд эмээ, багш хоёрын алины нь ч царай өөд харж чадахгүй газар ша- гайв. Багш Цэрмаа, 7Кимзэ гуайд хан- даж:Та ач хүүгээрээ аяга сав угаал- гаж, ер нь гэр зуурын хир тохирох ажлы нь өдөр бүр хийлгэж байгаа- ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ бага хурал бодсон, сэдсэн туурвиснаа сониноор илдан ярилцахыг хүсч байна. «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ . РЕДАКЦИЙН КОЛЛЕГИ рай гэлээ. . --Дондог оо, чи үүнээс хойш өв- реө хувцсаа угааж, индүүдэж, цэвэр- лэж бай. Сурагч хүн өөрөө өөртөө үйлчилж, настныг хүндэлж, нялх- сыг асрах ёстой шүү дээ. Тэгэхээр чи эмээ, дүү хоёртоо туслахаа бит- гий мартаарай гэж захив. Дараа нь эмээ, ач хүү хоёрт хан- даж:--Удахгүй бид ангиараа эцэг, эхтэй хамтарч, ажилд сайн тусалдаг тухай ярилцана гэж хэлээд тэднийхээс гарлаа. Эмээ нь ач хүүгээ ажиглан дуу- гүй сууснаа босож дүүтэйгээ булаа- цалдаад байсан өнөөх сүүтэй будаа- наас аягалж нулмис нь мэлтэгчэн шалны өрний дэргэдэх намхан сан-. дал дээр суугаа Дондогийн өмнө та- вив. Дондогийн хоолой зангираад юм ч идэх хүсэлгүй, дуугарах ч сөгөө гүй суув. Тэгснээ гэнэт эхэр татан уйлав. Хүүхдүүд ээ! Хэрэв та нарын дунд ийм базаахгүй сурагч хаа нэг газар байдаг бол үүнийг уншаад нэ- гийг бодох биз гэж бид итгэж байна. Ж. ХОРЛОО. «Хүн, өөрийг нь хөдөлмөр бий болгожээ» Ф. ЭНГЕЛЬС Хөдөлмөр бол өргөн утгатай ойлголт бөгөөд түүний мөн чанар нь хүн терөлхт ний хэрэгцээт бүх Материал баялгийг цогцлон бүтээх явдал юм. Материал баялгийг үйлдвэрлэхгүйгээр ямар ч улс гүрэн, өрх гэр амьдарч чадахгүй. Ий- мэзс хүн байгаль дээр бий болсон ца- гаасаа эхлэн ухамсартайгаар хөдөлмөр- леж, түүнийхээ үр дүнд мичин төрлөөс салж одоогийн соёлт зэрэг хүрт лэх урт Зам туулжээ. Балар эртний бү Дүүлэг хийцтэй чулуун зэвсгээс орчин үеийн машинт үйлдвэр, атомын үе хүр- гээсээ ч өөр од далж байна. Хөгжлийн энэ лут шатанд хүрэхийн тул хүн төрөлхтөн ямар их зө оог лиШштилшшиллпшлдшлглия лилшллош--3-27-23М25с эжггисжсггэ жггж жи лжги ээдрээтэй, бэрхшээлтэй зам туулсныг та нар бодож үз. Хүн ухамсартай бү- тээлч ажиллагаагаараа уйгагүй хөдөл- мөрлөж, шинэ нууц нээн илрүүлж, түүнийгээ амьдралдаа чадамгай хэрэг лэсний дүнд ийм Яруу алдар өлжээ. Эсөхөвс аваад өтлөж, насан халитал хүн хөдөлмөрийн хүрээнд амьдарч бай- Хүн, өөрийн ариун хөдөлмө, амьдра хаас илүү гавьяа байхгүй. лож Хүүхэд багачууд та нар хөдөлмөрт суралцах, дадлагажих, авьяас чадвараа хөгжүүлэх ёстой. Энэ зорилтыг биелүү- лэхийн тул юуны өмнө онц дүнтэй ёу- ралцах, олж авсан мэдлэгээ практикт хэрэглэж чаддаг боги- ь цагийн дотор ихийг мэдэх явдал бай Ихийг мэдэхийн тул эрүүл са- руул ухаан юу юунаас дВга122--- (54 нах хэрэгтэй. Авьяас билгээ хөгжүүлж хөдөлмөрийг хар бор гэлгүй хийж чад даг байх чадвар дадлага шаардаж бай гааг санацгаа, Багш нарынхаа заасны дагуу ном эрдэмд шамдан суралцахдаа санаа сэтгэлийн хувьд аль болох тэнэ гэр ухаалаг байхыг эрмэлзцэгээ. Хөдөл "мөрлөхийн зэрэгцээ идэвхтэй амралтыг эдэлж байх ёстой. Хөдөлгөөнтэй тоглоо- моор тоглох, биеийн тамир, спорт орол дох нь чухал. Ямар нэг хөдөлмөрийг хивхэд чамд тэр тухай ажлын амжилт гарахгүй байвал цөхөрч бухимдахып хэ рэггүй. Харин түр завсарлаж өөр төр- лийн . хөдөлмөрөөр солих нь ашигтай юм. Уран зохиол унших, чөлөөтэй ярил цах, тоглоомоор тоглох, гадаа гарах, хөг ОСьеипшшшшпшопилштшлиытлогсыэтуытэтлүтэ Мартын наймны баяртаа ханын «онингоо гарган еуугаа энэ өхндууд нийслэлийн 18 Дуг ралцдаг юм. шаа Ч ахаа эь. амьдрал-. ХӨДӨЛМӨР 00 308 З0ХИОН БАЙГУУЛЬЯА. жим сонссоны дараа түрүүчийнхээ аж- лыг үргэлжлүүлж, үр дүнгий нь заавал үзэж бай! Үүний зэрэгцээ өөрийн авьяас сонирх лын дагуу зүйлийг зориуд цаг гарган тогтмол Өролдож цаашдаа өснө. Та нар оюуны хөдөлмөрийг голчилж байгаа тул бололцоотой цагтаа биеийн тамир спортоор хичээллэж нар салхинд явах, хар бор ажил хийх, усанд сэлэх, неэ шарах зэргээр бие чийрэ байвал Хүүхдүүд ээ! Хөдөлмөрөөс төвөгшөөл жинхэнэ гүй түүнийг өөрийн хэрэгцээ болтол Багхэх шинэ хүмүүжье! СХУ-ны хүрээлэнгийн ажилтан Л. МИЖИДДОРЖ хэн гэр орныхоо . Їн” ТАЙЛБАРГҮЙГЭЭР, “|... зээ хьд1э «Нацагдоржтой уулзая» гэдэг сэдэвт лаан эхэллээ. «Хуучин «Од» «Үзэгдээгүй юм» зэрэг 30- баатруудын дүрээр хувцасла- БОРООНЫ орж ирлээ. Тэгээд уул 58 ас хэсэглэн урнаар унших жүжиглэх зэргээр тоглоцгоов. Энэ нь : зохиолын Хичзэлээрээ заалгасан ! ҮРлдээ ойлгоход нөлеөтэй ажил бол- Бүлгийн дараачийн нэг ажлаа хичээлээ бат ойлгоход зо- рнулан «Авна зүйн өдөрлөг» гэсэн цуг “даан ХИЙВ. Баг, бага багш гэх зэрэг үгүүлийг томоор бичсэн малгай өмс- ТӨН НЭГ НЭГ хүүхдээр төлвөлүүлэн еер хэсэг хүүхдээр ийн дагварууд болгон дүрмээр яаж яаж холбох аргыг хурдан Ё. хүү? 2251: “ ХӨХБООТОЙ хугацаанд дараалан жагсах маягЗар биечлэн үзүүлж хийлээ. Цуглаанаа со нирхолтой болгохын тул 10 авианаас бүтсэн өөрийн ангийн сурагчийн нэ- рийг ол гэх зэрэг үгийн сүлжээ таав- -сёс4, “ДАРЦАГ гэЛ2арЛГА, “» Целлиодоор үзэмжтэй хийсэн ДЭЛ- “жийн бөмбөрцөг түүнийг эргэн тойрч явт? хиймэл дагуулын загвар дээр мон ншишшэштээшэшэг- 8 жилийн ДУНД Сургуулийн пиноне- рийн тохилог танхимаар ороход ханын Ни нүдний өмнө тусч хэн "бүхний анхаарал татна. Дархан хотыг зураг хамгийн түрүүнд харагдана. Түү ”-ний дэргэд эгнүүлэн тогтоосон хиймэл ““дагуул байна. Түүнийг нарийвчлэн үз- “вэл 1 дүгээр бүлэг 2 дугаар бүлэг гэ “єэн бүх бүлгийн тоогоор байна. Туү- “нээс цааш Эрхүү, Красноярск Новоси бирск, Москва Ленинград хаган дүрс Я С “дараалан 3, агджээ. ионериипн бүлгийн . хээлэүиэн зэрэг явуулсан ” ажилдаа ямар шинэ зүйл санаачилс- “ наар тэр бүлгийн нэртэй хиймэл д2- ЧОЙРООР Ь Нүд алдам талд алсаас торолзон арагдах олон эсэр барилга бүхий Б хотхон ойроор очлоо. ИДНИЙ анхаарал 8 жилийн дунд сургуульд хандлаа. ) Тус сургуулийн пионерийн 8 ду- таар бүлгэм «Ахмад үеийнхний дай- ЧИН замнал» гэсэн 2 сарын ажил зохион явуулж | байна. тонерүүд тэргүүний ажилчин Цагаан -онэд багш Итгэлт нараар, тэдний Үтээлч үйл ажиллагааг яриулж, “Энх тайвны манаа» туужаар унш- лагын бага хурал «Ардын хувьсга- ны. тал дүрэлзсэн өлгий нутаг» гЭ- ын кино Лекц хийлээ, Мөн ахмад “хдахний мөнхөд дурсагдах алдрын ар хэвлэлийн болон бодит зүй- ра цуглуулга хийж: «Малчдаас су- ЛЦдагаая» гэдэг дугуйлан байгуу- хөдөө аж ахуйн тоног хэрэгсэл ва. Эиэлэлж сурахыг заалгаж бай. ажил нь пнонерүүдэд ахмад гол-зөвлөлтийн далбааны дүрс бүхий бяцхан. дарцаг намирч яваа харагдана. Үүнийг Найрамдлын дарцаг гэж 8 жи- лийн сургуулийнхан нэрлэх юм. Зөв- лелтийн барилгачдаас бидний барьж өг сөн хичээлийнхээ танхимын энэ бай- шинг гамтай эзэмшсэн ангид шил- жүүлж байгаарай гэсэн дурсгалын түүх тэй дарцаг юм. Пионерийн бүлгэм анги танхимаа цэ- вэр сайхан байлгасан пионер сурагч дын Ххувцаслал: хувийн ариун цэвэр сайн байсан тэргүүний ангид найрамд- лын дардгаа 7 хоногоор шилжүүлж сэ зохэс гээ Цээнэ хөх эс хн: рыг түрүүлж олох уралдаан явууллаа. «Орчноо судлая» гэдэг аялал ж ойролцоох уулан дээр гарч Дархан Х9- тын одоо ирээдүйн төлвийг сурагчдад танилцууллаа. Энэ бүлэг-ямар нэгэн ажил зохиох- доо бүх пионерээ оролцуулахыг зорилт болгодог байна. « ан загасны үл- гэр» «Арван хоёр сар» зэрэг зохно- лоор шинэ жилийн багт наадамд бүх пионерээ оролцуулжээ. Хичээл ажил хоёроо хэзээд. холбоотой хийдэг энэ бү лэг бол Дархан хотын 10 жилийн сур гуулийн Норжин багштай 5-ын «А» ан тийн дэргэдэх Цогзолмоо даргатай пионерийн 6 дугаар бүлгийнхэн юм. байх болзол гаргажээ. Найрамдлын дар цаг авахын төлвө 8 жилийн сургуу- лийн анги бүр уралдаантай ажилладаг байна. Одоо 7-гийн «Б» ангид найрамд лын дарцаг намирч байна. Энэ ангийн шал нь шил толь шиг өнгөтэй ширээ сандал нь шив шинэхэн юм шиг гялалз сан ширхэг ч хог тоосгүй тун цэвэрхэн байх юм. Энэ сургуулийн анги танхим бүр цөмөөр ийм боловч сайны дотор бүр сайн байдаг болохоор Т-гийн «Б» ангид Найрамдлын дарцаг намирч бай гаа юм. ал. 62-2682г212 :Жаама4, УРААДААН 2 722 522711714 ЖЭРЯ ҮЭ Новосибирск, Красноярск гэх улна. Тэгвэл 7-гийн «А» Т пионерийн бүлгийн гуулыг зэргээр ахиу гийн 4Б» сангийн нэр бүхий хиймэл дагуул Москва хү- рээд байна. Энэ бүлгийнхэн улнрал дараалан 100 хувь сурдаг цуглаанаа сонирхолтой “олон хэлбэрээр зохиодог цанын зугаал, га үйлдвэр хоттой танилцах аялад ах- мад үеийнхэнтэй уулзалтыг олноор хий дэг учир бусдаас ажлаараа тэргүүн бай на. Ийм учраас энэ бүлгүүдийн хиймэл тагуулууд уралданд түрүүлж Явна. Энэ аялах уралдааны хүснэгт нь хүүх- дийн сонирхол” татахаар барахгүй ямар бүлэг ажлаараа сайн байгааг толь шиг харуулсан ажлын хэмжүүр болж чад- жээ. Пионерийй тачхимд тэвхийсэн су- заан хавтастай альбом хадгалагдаж байна. Түүнийг сөхөн үзвэл тус сургуу- лийн бүх ангн нионерийн бүлгүүдээс гаргасан ханын сонин нь дугаар дараа- лан байгаа яг л зурагт альбом мэт са- нагдана. Ижил хэмжээтэй цаасан дээр ханын сойинуудаа гаргаж жилийн эдэст дэс дараалан үдэж хадгалдаг юм. Ха- нын сониноо ингэж хадгалах нь сонины хоо үзээ: чанарыг сайжруулахад ашиг тайгаар барахгүй сургуулийн түүхинн ховор баримт, үнэт хуудас болон ҮЛД- дэг юм. Мөн ингэж хадгалагдах сонн- ноо цэвэр сайхан гаргахын тул Ханын үеийнхээ дайчин замналыг хүндэт- гэн бахархах, зөв ойлгоход тусалсан үр ашигтайгажил болж байна. АВЬЯАСЛАГ ПИОНЕР Хилэн хөшиг алгуур нээгдэж тай- занд өнгийн гэрэл гялалзан асахад концерт хөтлөгч пионер: «Монгол ардын хоёр дуу» сургуулийн аварга хөгжимчин Пүрэвсүрэн баян хуур хөгжмөөр тоглоно гэхэд Нэгэн б0-. ровтор хүү ннээмсэглэсээр гарч ирлээ. Энэ ,хүүхдийн хөгжим тогл0- хыг хэн боловч бахархан магтана. Пүрэвсүрэн дахиулах болгонд өөр өөр хөгжмөвр монгол орос, казах, итали, герман зэрэг дуу чадварлаг тоглож: үзэгч олныг баясгана.- Пүрэвсүрэн ярихдаа. - Би, баян хуур, аккердион ги- тар хөгжмөөр дуртай дуугаа тоглол: чаддаг боллоо. (Одоо бие дааж нот суралцаж байна гэв. Пүрэвсүрэн сайн тамирчин бөгөөд өнгөрсөн зун ардчилсан Герман Улсад амарч байх даа эрэгтэйчүүлийн 100-м-ийн урал- даанд алтан медаль хүртжээ. Пүрэв сүрэн бас сайн зураач юм.. й зурсан усан, тосон будгийн олон зураг анги пионерийн танхимд Нь онины эрхлэгч бүр мэрийдэг - байна. Мөн баяр ёслолын өдрөөр ханын сони ны уралдаан зарладаг. Манай нийт сургууль «Пионерийн үнэн» сониноо байтугай ханын сониноо дэс дараалан үдэж хадгаладаг ханын сонины уралдаан үе үе зарладаг мөн төвийн болон орон нутгийн хэвлэлд 09- рийн сургууль пионер сурагчдын тухай бичигдсэн зүйлээ хайчлан авч альбом хийдэг энэ аргыг хэрэглүүштэй юм бай на гэж 8 жилийн дунд сургуулийн ха нын “сониноороо хийсэн альбомыг үзсэн хүн бүрт бодогдоно. Ж. ГОМБОСҮРЭН тавнастай байдаг юм. Пүрэвсүрэн бахдам сайхан авьяа- саараа үеийнхээ нөхдийг хушуучлан явна. Н. ДАРИЙМАА (Манай идэвхтэн сурвалжлагч) е---эээ ЧОЙРЫН--тэ ээ СУРГУУЛИЙН САЙЧУУД 1. Соёлч нөхөрлөлийн ахлагч Д4- ваасүрэн 2. 7 дугаар ангийн тан Жавзанхорлоо онц сурлага- Дархан хотын 10 жилийн дунд сургуулийн 7-гийн «Б» ангид ороод та нарас хэн хэн чинь онц сурдаг вэ? гэж асуулаа. Би би гэж хэсэг хүүхэд тар өргөлөө. Тэдний зураг энэ дээ. 5 Шарын гуулийн онц сурлагатан, Дархан хд- голын дунд сур- тын тооны аварга Өлзийхутаг, ул- сын математекийн олимпиад ойртсон знэ үед тоо бодож, толгойгоо сэр- гээж- байна. Үегүй юм шиг олныгоо баясгадаг энэ охин Шарын голын дунд сургуулийн 3 дугаар ан- нугарч үзэгч гид суралцдаг юм. Нэр нь Гэрэлмаа гэдэг. Д. ДҮВЧИНДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг Алимаа охин авьяаслаг. Сурагч Алимаа «Чулуут го: лын цуурай» хүүхдийн чуул гын гоцлон дуулагч юм. Ялан- гуяа «Ботго» гэдэг дууг Али- маагийн дуулахыг сонсогч үзэгч олон хоолойны нь намба төр- хийн аятайхныг магтана. Али маа «Сурагчийн бодол» «Сүх- баатарын туг» «Москва» зэрэг олон ДУУ сайхан дуулдаг юм . Ангийн ахлагч | баатар чуудын «Дөл» багийн ахлаг- чаар ажилладаг энэ охин. Ар- хангай аймгийн Чулуут сумын 8 жилийн дунд сургуулийн дугаар ангид онц суралцдаг, Алимаа охин 3 сарын наймныг манай «Дөл» багийнхан 100 хувь сурлагын амжилтаар угтахаар мэ рийж байна гэж ярив, - 2 Багш Р, ЦОГНЭМЭХ БЭ э Ни... М. ГОРЬКИЙН Мэн ДЭЛСНИЙ 100 ЖИЛИЙН ОЙД Болжморуудын ёс хүнийх тэй”ав адилхан. Нас гүйц- сэн эрэгчин эмэгчин богшро ” тонууд юм юмны тухай МЭ- дэмгийрхэн жЖиргэдэг унтгар тай шувуухайнууд бөгөөд залуус нь харин санааны зоргоор «амьдардаг ажээ. Урьд Бүүднг гэдэг нэг шар завжит богшрогохон байжээ. Халуун усны байшингийн тэгээвчийн дээд эрэвгэр хө- вөө модны цаана хөвд ХЯЛ- гас алив зөөлхөн эдээр барь сан дулаахан үүртээ суудаг юм. санжээ. Нисч хараахан үзээгүй ч сая ургаж байгаа живрээ хэдийнэ дэрвэж үз- сэн тул үүрнээсээ.. шамбол- зон юм болгоныг гэлбэлзэн хардаг нь хөрст алтан дэл- хий гэж юу байдаг, түүн дээр амьдарч чадах эсэхээ бушуухан нэг үзэхсэн гэж мөрөөдсөнийх байжээ. Бор шувуүхан эх нь: -Юу гэж, юу тэж2-гэж асуусанд богшоодой живрээ. шлан Гэ аг газар хайн. -- Шав шар юм. ав шар юм! гэдэг байж, : Болжмор аав нь Бүүднгт өт хорхой авчраад биеэ маг тан: --Жив жив мөн байна уу би? гэсэнд бор шувуухай эх нь: --Жив жив мөөн мөн! гэж аялдан дагалдсанд Бүүднг ангаахай өтийг нь залгичаад: -4Яршиг чиминь! Жаран хөлт өгчөөд жав жив нь юу ч вэ? Заяа нь хая! гэж бо- доод үүрнээсээ шомболзон цухалзаж гилжис гилжис юм ажсанд: --Чагаа чагаа! Шар шүр унуузай! гэж эх шувуухай нь санаа ЗОВОВ,- - т-Чи, чингээд чингээд? гэж Бүүднг асуусанд: -- Чингээд биш-ээ! Чи хө сөр унана. Шар муужгай ба заад жамнж орхнно чамайг гэж байна-гэж эцэг нь ялаа агнах зуураа учирлав, Ийн- хүү өдөр, хоног улирсаар боловч өд Жигүүр нь яарал- гүйхэн ургаж байжээ. Нэг өдөр салхн сэржигнэсэнд Бүүднг: --Энэ ч юув, энэ ч юув? гэж асуувал: --Садар садар салхи, чам руу саяхилаад шороот газарлуу, шар муужгай руу шийдэх нь гэж эх нь тайл- барласанд Бүүдиг ан- гаахайн санаанд таарсангүй, мд, : га байна? Мөдхөн найгеахаа ух- лиг, Чингэвэл жар жар сал- хн зогсолгүй дээ гэж хэлэв. Тэгдэг ёсгүй юм гэдгийгэх нь ойлгуулахыг оролдсонд ангаахай үнэмшсэнгүй үз сэн харснаа дураараа дур- гнж тайлбарлах дуртай юм санжээ, Халуун усС- ны байшингийн хажуугаар харц тариачин гараа цэрвэн хаялж явахыг үзээд Бүүдиг ангаахай: е --Жинхэнэ живрий нь муужгай мухарлаж орхиж, Ганцхан ясы нь гаргаад орхичиж-гэж хэлэв: --Иш хүү минь, энэ чинь сүн! Дэрвэх далавчгүй бай- даг юм шүү дээ ЭД чинь! тэж эмэгчин бор шувуухай сургамжилсанд Бүүднг: --Юу жагаад, жаагаад? гэж сонирхсонд: --Далавчгүй амьдрах та- вилантай юм тэд, Чүүчгэр їхоёр хөлөөрөө л, чүү. чҮҮ эж үсэрдэг юм гэсэнд: --Жагаах гэж, яагах гэж? “Яах тэж яах гэж яах гэж? гэсэнд: Жүгүүртэй байсан бол "аав зэж хоёрын чинь авгал- (дай шумуул шүүрдэг шиг Л биднийг шүүрэх байсан юм (шүү дээ тэд гэсэнд: Бүү- ди ангаахай: -Иад худлаа| шал цал- чаа ЭН Амьтан бүхэн жи- “вэртэй байк ёстой, Ёёгаарыг- дээр ямар олиг байв. гэж, Өсөж том болоод би бүгдий нь нисдэг болгоно доо гайгүй! гэв. Бүүдиг ангаахай ийнхүү эхийнхээ Үгэнд итгэсэнгүй. Итгэхгүй бол өөдлөхгүй ГЭД- їтээд сайран хөл дээрээ маа (жиг жайжиг балбалзан, дэ- мий л: --5Б-би-т-Ч--чамтай та “|нялц, ..ч-чамтай танилцах... гэж жив жув жиргэн чар латал: 5 йЙ. гээ ч мэдээгүй Л ЯВЖ уу” Эх бор шувуухай түүнийг жээ, Тэр ангаахай үүринн "өөр тийш нь түлхээд өд сө хээ ирмэг дээр гараад Э85 дөө өрвийлгөөд,. өөрийн рийнхөө шүлгийг өндөр ДУУ Тамиа хайрлахгүй эрэмгий гаар жиргэсэн нь: -Холч жигүүргүй хүн Хоёр хөлтэй л юм ШИВ. Дэндүү том биетэй Ч Дэлэнчид ндүүлж байх юм Харин би жаахан ч Хамаг дэлэнчийг иддэг дэЭ- гэж жир жир жиргэсээр үүрнээ- сээ өнхрөөд ойчсонд эх бор шувуухай. хойноос. нь ДЭРД зоригтой дайран орж амаа ангайн муужгайн НҮД ҮРрүү чичээд --Хойшоо хойшоо бүүднг гнис, цонхоод НИС! нис-гэжЖ шулганав. Айхын эрхээр бог шоодой агаарт дэгдэн живн- “рээ хоёр нэг дэрвэс гэтэл "ашгүй цонхон дээр гарчих- жээ. . Эх нь сүүлгүй оготор бол сон ч сүрхий баяртай эгш- нээ нисэн ирж, хажууд нь суунгуут шилэн хүзүүн дээ- рээс нь шив хийтэл чим- хэж: : ? -Яаж байгаам яаж гаам| гэсэнд --Ягаая гэхэв! Юм болго- ныг зэрэг зэрэг сурч болох гүй шүү дээ гэж Бүүдиг хэ лэв, Харин өнөөх муур гагар дээр цогцойн. суугаад хумс савартаа наалдсан . шувуу- . хайн өд сөдийг долоон ЦцэЭ- вэрлэж, ногоон нүдээрээ тэднийг ширтэн: 27 -ЇМяо мяо, мах нь ““Т- тай, магад гөлчгийх . шиг зөөлхөн байсан сан байх. Хайран ангаахай. мяо мяо- гэж харамсан.үглэж байв. ї .М. ГААДАМБА монголчлов. .. гээд ухасхийж, Ногоон нүд- тэй шар муужгай Ч нэгтээ- бай- гээс үсрээд иржээ. : Өнөөх Ангаахай үххлээ.. - Мод яагаад найгаад двол газар айгаад өд живрээ нэлмийл- Ая зохиогчдод .. Ес. ЛЕНИНИЙ ЦЭРЭГ Өнгөлзөж дайрсан дайсан бүхнийг Өлмийдээ гишгэж үтэр дарсан Өрлөг түүхийн алтан хуудсанд Өөрийн алдрыг мөнх сийлсэн үр сүлд нь сүртэй алдар нь цуутай анай зууны бат цайз Манлай . их Лениний цэрэг Ган болд улаан армийн о Гавьяа сүрийг магтан дуулья “Ган жад зүрхэнд нь тулсан Ч Галт сум тархинд нь туссан Ч Урагшаа тэмүүлж урна хашгирсан дунд сургуулийн 4-ийн «А» “ангийн сурагч М. Пүрвээ ярив. Ї Сурагч Р.ЭНЭБИШ Ховд аймгийн Буянт сумын бага сургуулийн З-ын«Б» ангид сурлага, хүмүүжлээрээ багш, нөхдийнхөө хайрыг татсан охин, хөвгүүн хоёр сурдаг. Хоёулаа онц суралц- даг юм,Янсанжав дууны аврага ангийнхаа цэвэр усэг тэн, уран хатгамалчин юм. Сурагч Ж. Баатархүү ангийн хаа тоо, дан уншлага, уран тод уншлагын аварга юм. Энэ хоёр тэргүүний сурагч удахгүй шнонерт элсэ- хээр бэлтгэж байна. Багш Д. БААСАНДОРЖ 5 3 А | Хөдөөгийн. хүүхдүүд -- За, Мений дүү-ямар сурдаг вэ? гэж 4-ийн «А» гийн үүдэнд зогсож байсан цовоо хүүгээс асуухад: - -н Би онц сайн сурдаг. Би өөрийнхөө мэдэх чадах бүхнээ сурлагаар ходорч яваа нөхөддөө хэлж өгч ту- салдаг юм. Нэгдүгээр улнрлаар сул суралцаж байсан су “рагч Батзундуйг дааж аваад сайчуудын эгнээнд хүргэ- сэн гэж Архангай аймгийн Хайрхан сумын 8 жилийн ТОГЛОЛТЫН. ТАКТИК лоолгон! өциглөх,. зэрэг олон ай, ХӨЛ БӨМБӨГ Уулын бүргэд шиг хүчээ авсан х ээ 5 Сүр сүлд нь сүртэй ЗВХҮХДҮҮД 28 Бид түпүулайн кё-| дог юм. 1950 онд Москвад ЗХУ-ын (6 й. С 8! цуутай чээлүүдээс хөл тийн дүрэм, |шигдцээтэд Ниндонезийн ШИГШЭЭ ТОГ- Мөн тоглогчдын хувийн тактик 22 зайны”. техникийн зарнм хэсгийг мэдэх бол- | лохдоо өөрийн хүч дутмагийг мэдс9- гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Тухайлбал: Энх тайвны эрэлхэг манаа Этгээд дайсны эрлэг баатар Ган болд улаан армийн - Гавьяа сүрийг магтан дуулья. Зэрводгийн түмнийг элгэндээ тэвэрч Хойших зууныг алгандаа харж Мөнх тэнгэр эх дэлхийг Мэлмий чавчилгүй манаж сахисан Сүр сүлд нь сүртэй Суу алдар нь цуутай Тэнгэрийн нар шиг тэгш ивгээгч Тэмцлийн туг шиг сод мандмал Ган болд улаан армийн Гавьяа сүрийг “магтан шин Г, сэсмээ лоо, Одоо бид тактикийн тухай Та- нилцьья. Хөл бөмбөг сонирхуулах нэг үндсэн НӨХЦөд Нь тактик бөгөөд так тикийг сайн зохиосноор ямар ч Ча- далтай багийг хожиж болно. Хөл бөмбөгийн тактикт: юуны ӨМНӨ тоГ- лолтын систем хамаарагддаг. Тоглол тын снестем нь дээр үеэс эхлэн олон дахин өөрчлөгдөж ирсэн юм. Сүү- лийн үед бүтэн хамгаалагчид буюу хагас хамгаалагчид олшрох, цөөрөх, довтлогчдын Зарим нь хагас хамгаз3- лагчид болох, эсвэл хагас хамгаалаг- чид нь довтлогч болох зэргээр дот- роо байршлаа өөрчлөх тактик хий- дэг болбон байна, Ялангуяа хүч муухантай баг гол- цуу хамгаалах тактикийг гол болго- ний үндсэн дээр хүн бүрийг барих, хамгаалалтын тактикийг хэрэглэс- нээр тоглолтоо 0:0-оор дуусгажээ. Түүнээс хойш Индонезийн «бетон» хамгаалалт гэж. алдаршсан байна. “Хөл бөмбөгийн тактикийн нөгөө нэг тал нь орлон тоглогчийг өв солих явдад мөн. Орлон тоглогчийг шаард- лагатай, шаардлагагүй үед оруулах зэргээс тоглолтын “үр дүнд зөв бу- руу нөлөөлөх явдал байдгийг онцлон анхаарах хэрэгтэй. Тактикийн 6бас нэг тал нь байгалийн байдлыг сайн мэдэх асуудал юм, Талбай авахдаа салхи, нарны эсрэг бусаар сонгон авах сайн байдаг. Салхины хүчийг ашиглан бөмбөгөө эргэлдүүлэн өшиг- лөх, бороө хураас тогтсон усыг ДО- “Хөл бөмбөгийн: тактикийн “маш нарийн төвөгтэй бөгөөд энэ хэ- Хоёроороо, гурваараа ханан. болон гурвалжин дамжуулалт хийх, хаалга ны ойроос өшиглөх, бөмбөгөнд хана хийж зогсох, бусдын хийж буй ханын дунд орж зогсоод өөрийн хүнийг - өшиглөх үед зайлах, тоглолтоос гар сан бөмбөгийг хэн нь шидэж-оруу- “лах, торгуулийн болон булангийн чө лөөт цохилтын бөмбөгийг хэн цохих, х булангаас цохиж буй үед өндөр тог- логчоо хаалга руу явуулж толгой- гоор мөргүүлэх зэрэг арга ажилла. гаануудыг зөв хувиарлан зохион бай гуулснаар -багтаа амжилт. авчирна. асуудал дээр хязгаарлагдахгүй ээ. Жишээ нь Хүчилтөрөгч ХАЛУУЧ, ХҮЙТЭНД ХЯЗГААР БИЙ ЮУ хишшээ ны Хүлилтэрэгч Хүйтний хязгаар. Цельсийн-273,3 (болно. Устөрөгч хий тунга- Бид халуун, хүйтний хэмжүүр- ) 2 ! градуст Ё! лаг мөс мэт бол: Х атомуудын хөдөлгөөн 1 но. арий термометрийн хуваарийг ха- || цэн шогсоно. Хүйтний үаг . грннн ганцаараа шингэй заа : , т еЛИЙГ энэ эрдэмтэд үнэлхүй (хатуу болгоход зөвхөн хөр- 3 Үнэл: . гөөд зогсохгүй, өндөр дарал ратур нэый5 халин ТЄМПӨ- таар шахах хил өн Хөргө жээр авсан хуваарийг Ш-эо3 | хийн зэрэгцээ- 26 атмосфе- 5 | ийдүэнсдэн, болож БВВодРН залгаа л Цэдэн АНЬ ал Унаа ом Орос хэлнээс Г. ГЭЛЭН | шингэн болисын халуунаас тэлж, хүйтнээс агшдаг чана рыг ашиглаж термометр 30- хнон бүтээжээ. Температур гэж юу вэ? Температур бол бодисын ү8томын хөдөлгөөний илрэл: раад Цельсийн нэмэх төдөн градусын халуун эсвэл ха- сах төдөн градусын хүйтэн гөж болохгүй. юм. Ётомын хөдөлгөөн нх, | гэвэл згааннж хаснгаак ви ХҮҮ? өрчүүлэв хэдийчинээ түргэн бол 4 “бүрмөсөн зогсчихно, Өөрөөр үшшишшошышойшллэжэшлиЭӨЖЛИЫгн иг, Хариуца: агатай эрхлэгчийг Тагтаанд хүүхэд хайртай. Хүүхдэд тагтаа дуртай. Сурагч, Андрюши байна гэж хялбархан тодор- бодисын температур тө, хэлбэд бодно хатуу байдал- ГЭ ХЭЛ ГАЙТАВ. хойлж чадна, Эрдэмтэд, зурсан зураг чинээ өндөр байна. . тай болсон байн Сүхбаатарын нэрэмжих ховаэлийн комбинатад дэвлэв,. Ахмад настан өвгөд хөгшдийг хүндлэх, »- балчир нялхсыг асрах, бие биетэйгээ эелдэг харилцах, харилцан туслах, эд юмсыг аривлан гамнах, нөк- дөө хүндэтгэн зочлох, мэнд амраа мэдэлцэх зэрэг үеэс үед дамжин хөгжиж ирсэн зан сур тахууны сайн сайхан шинж төрх, зан занш- лаар манай ард түмэн баялаг юм. МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны 1| бүгд хуралд МХЗЭ-ийн Төв Хороо ны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ч. ПҮ- РЭВЖАВЫН тавьсан илтгэлээс » 7-ГИЙН. 2 «А » нэгдүгээр дунд сургуулийн Т7-гийн «А» ангид «Ардын " эж. армийн залуу халаа отряд» байгуулагдан хичээллэж байна. Ардын армийн залуу халаа бүлэгт ороход хам- гийн түрүүн «Армийн ал- дар» «Цэргийн техник» «Цэргүүд чөлөөт цагтаа» «Лениний үйл амьдрал» «МАХН-ын ХҮ нх Хху- рал» гэсэн зурагт самбар нүднээ тусна. Энэ. ангийн хүүхдүүд, Зөвлөлтийн |ал- дарт пионерүүд, 1921 оны нартизан болон ардын цэр- гийн түүх, Халхын гол, ЭХ орны их дайн, цэргийн тех- ник, дүрэм, цол, формын тухай хичээл заалгаж, сэдэв чилсэн үдэшлэг, өглөөлөг, армийн залуу халаа отряд уулзалт зохиож, концерт тоглодог ажээ. Ардын цэр- гийн 47 жилийн ой тохнол- дуулж Хужирбулангийн ЦЭР гийн анги дээр очиж уламж длалт заншлаараа үдэшлэг өглөөлөг, уулзалт зохио- хоор бэлтгэж байна. «Ар- дын армийн залуу халаа бү лэг» ангийнхан сургууль дээрээ. урлаг уран сайхан, болон олон нийтийн ажилд оролцох талаар тэргүүн бө- гөөд сурлагаараа ч | ман- лайлж явна, Манай сурвалжлагч ЕшшшшпїшшичлупитЕА Хөвсгөл аймгийн Тариалангийн сангийн аж багачуудад өвлүүлэн сул ажиллаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: рэн нар. МАХН-ын үйл кэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! вОхлиототлллоН 24 дэх жилдээ ф. 1968 оны 3 дугаар сарын Ю Ма11 (1019), Лхагва Ми: Т-Э2: 4. В шээш 5 Үнэ 10 мө МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүкбаатарын пэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийц сонин, тсшшшпипшкулшт Нийслэлийн 24. дүгээр сүргуулийн «Ахмад үеийнх- ний түүхэн замнал танхимд ороход танхимын эрхлэгч газар зүйн багш Д. Сэсмээ биднийг уриалгахан хүлээнс авав Энэ танхим инь «Хувьсга- лын өмнөх ард түмэн, тэд-- ний үр хүүхдийн ан: амьд- рал», «Хүндэтгэлийн хэсэг» «Анхны сургуулиуд, анхны пионерүүд», «Хүүхэд өсөж улс орноо удирдах болов» гэсэн дөрвөн хэсгээс бүр дэнэ. : НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГТ Хувьсгалын өмнөх монго- лын ард түмэн, түүний үр хүүхэд шарын шашинд муц- харч хар, шар феодалуудад эрх чөлөөгүй дарлагдан: байсан тухай зурарт самбар, түүний дор үзмэрт цонхны цаана тэр үеийн хүүхдийн төрж өсөхөөс эхлэн эЭдДэлЛжЖ хэрэглэж байсан хөдсөн өл- гий эвэр угж, модон тагш, бандийн хувцас, төвд нө, цан зэр сахиуст, очир, хонх, самбар гийг тавьнсээ. Зурагт Бидний багад ядуу ардын үр хүүхдийг їухмаацын танхим М00)даэн байна таа бас ард түмэн феодалын дарлалын эсрэг тэмцэж бай. сан тухай ард Аюушийн бос лөгоор харуулисээ. Энэ хэ сэгт их жанжин .. Сүхбаата- рын хувьсгалын өмнөк үеийн тэмцлийг үзүүлсэн бяцхан булан байна. Энэ бу. ланд Сүхийн багш Жамьян, өөхөн дэнгийн тэрэлд ном шагайж суугаа Сүх, Хужир- булангийн цэргийн дунд Гоймонбаатар бослого гар гаж байгаа, нийслэл хүрээг эзлэж Богдоос төрийн ТАам- га тэмдэг авч байгаа, намын анхдугаар хурлыг Дээд Ши вээнд хуралдуулж байгаа зэргийг үзүүлсэн Нь ТҮҮ хийп баримтат зүйд болжээ ХОЁРДУГААР ХЭСЭГТ зохиолч Д. Содномдоржийн «Навсайдамба, түүний нө- ХӨД» ГЭДЭГ:ахмад үеийнхний дайчин уламжлалын СЭДЭРТ баатарлаг явдлын найрагла-. лыг зурагт үзүүлэн тайлба- рын хамт зохиолчийн эх би- чигтэй тавьсан иь их ойл- гохэктой. болжээ. ГУРАВДУГААР :ХЭ- СЭГТ анхны сургуулийн багш эмэгтэй Хаснавч зэрэг олон багшийн зураг, анхны пионерийн зөвлөлийн дарга Ц. Аюушжав, анхны Лени- ний нэрэмжит бүлгийн дар- га Б. Доржсүрэн, Д. Намдаг Л. Намхайцэрэн, Б. Содном Ч, Палаан нарын одоогийн ба багын нь зургийг хос луулан байрлуулсан нь үнэ- хээр үүнийг үзсэн: сурагч хэн боловч хожим би эрдэм тэн болно, зураач болно, ламд шавь оруулна, номтой хүн болгоно гэж цаасан мал гай өмсүүлээд, орон гэрээс нь хол дуган сүмд суул гаж, хар бор ажилд зарж байлаа. Би ч гэсэн жа- сын мал хариулж баячуудад ч зарцлагдан явж, энэ төртэй нүүр учирсан хүн. Бид томоо болсон хойноо хүртэл 4-5 эрх танхи өсөж байна. (Зүүн гараас) Ахмадын зөвлөлийн дарга Балгансүрэ эмээлтэй морь айлд буудаггүй, айл ах дүүгийн ажилд ямагт салж явдагсан. Гэтэл одоогийн бидний үр ахуйд, ахмад үеийнхний ажилч гах зорилгоор нам улсад удаанжил ажилласан хүмүүсээр ахмадын зөвлөл байгуулан уяан дээр нь байвал ту- хүүхэд Тэгээд үзмэрт цонхны цаана тэдний үед хэрэглэн байсан сурах бичиг, сэтгүүл уран зохионын ном сэлтийг тавьсан байв, «Ахмад үеийнхний | түүс! хэн замнал» танхимд хөл гавьяат багш болно гэж. бө тасардаггүй ажээ. Энд ахма Чат, дын зөвлөл ажлаа тогтмон дох ажээ. явуулдаг. Тус сургуулийн Үзмэрт цонхны цаана анх пионерийн бүлгэм, баатар- ны сурагчдын . гимнастик чуудыг ционерт элсүүлэх хийхдээ хоёр гартаа: барьж хүндэтгэлийн шугаман жаг- хооронд нь шаргнулжс бай саал, ахмад хүмүүстэй уул- сан исокиг бөөрөнхий мод, зак цуглаанаа энд хийдэг бийр янтай, муутуу. цаас ажээ. 1 хавтгай.мод, (өвдөг дээрээ Сайхан пионерүүд ашхны тавиад бичиж байсан) дуга- : багш Хаснавч, доктор-Риц- раг хар тугалга, модон сам: . доктор- Риц «чен нартай уулзалт хийнээ. бар дээр өөхөн тос түрхээд Энэ танхимыг юуны . тү аргалын үнсээр өнгөлж хул рүүнд сургуулийнхаа бүх. саар бичиж байсан. энэхүү сурагчдад үзүүлжээ. Бас”. самбар пионерийн бат илэр- нийслэлийн П, ҮГ. сургуу- хийлэх зэрэг сурагч та нарт Ё лийн зарим анги бүлэг МА үлгэрийн юм шиг санагдах р Ү ХН-ын Төв Хорооны бүгд сонин зүйлсийг тавьсан байв ӨРӨВДҮГЭЭР ХЭСЭГТ МАХН-ын Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, дохоо дыг хамгаалах газрын дар- га агсан Б. Элдэв-Очир МАХН-ын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Сайд на- рын Зөвлөлийн дарга Ю. Цэдэнбал, БНМАУ-ын Ар- дын Цэргийн Хэрэг Эрхлэх Яамны сайд, ардын. армийн. -Д. Сэсмээ, хурлын гишүүд, хот, ХӨДӨӨ- гийн гэгээрлийн хэлтсийн, яжилтнууд олноор ирж, энэ танхимыг үзэв. Төв аймгийн хай энэ танхимаас үлгэр авч сургуульдаа «Ахмадын замнал» танхим байгуулах гэж байна. ) Танхимын эрхлэгч, багш бид танхимын хаа үзмэр, үзүүлэнг улам баяжуулан өргөжүүлж, му зей болгох зорилготой ажил СУРАХААР хичээнгүй заншлыг срөнхий командлагч хуран : даа генерал Ж. Лхагва лан байна гэлээ. рэн, Улсын циркийг. үндэс- Ахмадын зөвлөлд анхны лэн байгуулагчдын нэг, Н МАУ-ын гавьяат жүжигчин Раднаабазар, манай улсын анхны доктор профессор Б. Ринчен, төрийн шагналт зу- раач Д. Чойдог, БНМАУ-ын гавьяат багш Д. Дэнсмаа 56 пионерийн бүртгэл бий. Энэ ,танким хамгийн тү рүүнд ахмадуудынхаа. ха- луун тусламжаар пионерүү- - ДИЙН ИДЭВХ Оролцлогоотой- гоор пионер Навсайдамба, Лхагвасүрэн нар шиг баатар нарын зэрэг улс төр, соёл лаг үйлс бүхий нэргүй баат урлагийн зүтгэлтЭн, БН руудыг төрүүлэн-алдры нь МАУ-ын хөдөлмөрийн анх- дуурсгана гэдэгт бид цөм ны баатруудын зургийг байр итгэж байна. луулжээ Ж. ХОРЛОО” , Багачууд аа! Та нар ямар их аз заяатай улс вэ! Бидний, үлгэр сонсоод мөрөөдөж байсан шилэн орд . харшид та нар амьдарч, сурч байна шүү дээ. Эх орон, ард түмэн, эцэг эх, өвөө эмээгийнхээ | хайрыг зөв ойлгож, тэднийгээ ажилч хичээнгүй, . соёлч, ёс гуримтай явснаараа л баярлуулна гэдгийг. хүүхдүүд минь үргэлж санаж, эрхийг сурахаар бэр хийг сур! 2 Партизан А. ШАГДАР ЭРХИЙГ БЭРХИЙГ Ахмадын зам алтан цуглаан Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын 8 | жилийн дунд сургуулийн пионерийн 14: дүгээр бүлгэмийн 8,4 дүгээр бүлгийн пио- нерүүд ардын цэргийн баяр угтаж «Ахма дын алтан зам» сэдэвт ажил зохиов. Цуг- лаанаар 19839 онд эх орны дорнод хяз- гаарт японы империалистуудтай явсан МАХН-ын ахмад гишүүн Балдан гуайтай уулзаж ахмад үеийн баатарлаг дайчин улалмжлалаар хүмүүжин, тэдний хаа илэрхийлэв. хүүхэд Цуглааны эцэст «Хувьсгалын дуун». н. Галт, Минжүүр, Мандир, Гомбосү- Дамбын хөшөөнд цэцэг тавилаа. Н. ДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг тэмцэж үйл амьдралаас цаг ямагт суралцаж бай-. гэсэн өдөрлөг болж БНМАУ-ын баатар Х.. Л. ЦЭРЭНСАМБУУ, |. П БААР АХ Халхын гол, энэ газар Монгол-Зөв- лөлтийн дайчдын сэтгэл зүрхэнд үеийн үед дуурсагдаа үлджээ. Баян цагаан, энэ нуруунд 1989 оны 7 дугаар сарын З-нд цус урсгасан ширүүн тулалдаан болж өнгөрсөн билээ, Япончууд Халхын голоор дамжин Баян-цагааны нурууг 33 лэн авч, голын баруун эрэгт байрлаж байсан Монгол-Зөвлөлтийн тшэртийт ан- гиудыг ар талаас нь таслан бүсэлж уст гах зорилго тавьжээ, Япончууд долдугаар сарын 32-ны орой” манай гӨл төв хүчин дээр гал нээн, тан- нийн дайралт хийж, төө томшгүй олон гэрэл асааж сэтгэл санаагаар унагах оролдлого хийв, Энэ үед зөвлөлтийн ан гийн зүүн гар талд монголын морин ан зи байрлаж байв. Ингээд тэд, тэр шөнө дөө манай хоёр аагийн и хооронд байсан сиймхийг ашиглан Халх голд угсармал гүүр тавьж Баянцагаан уруу дөхөж амж лаг Долдугаар сарын 43-ны еглөө Японы хоёр хороо галын хүчиий хамт Баяни- цагаан уруу түрэн давшлаа, Баян-ца- тааныг эзлэн авмагц дайсан окоп мал- таж танк эсэргүүцэх их буу пулемётыг жуваарнлан байрдуулж, хагас дугуй хэл бэр бүхий окопонд 150 гаруй галын цэ гүүд байрлуулжээ. Танк сөнөөх гранат жүртэл бэлтгэеэн байв. Манай командлал энэ аюулт хар хү- чипд цохилт Өөх тушаалыг танкын 11 дүгээр бригадад өглөө. 5 Бригадын дарга Миханл Яконлев бу сад ангийн хүч хавсрахгүйгээр дан ганц танкийн дайралт хийх шийдвэр гарга- лаа, Танкийн сүрт дайралт эхэлж, буун дуу нүргэлэн тоос хадаж карлаа, Дайсан жээ. Гэвч дайсан хүчтэй эсэргүүцсэн) хэвзэр байлаа. Дайралтыг цааш үргэлж | лүүлэх шийдвэр авав. Ахлах дэслэгч| Соловьевын танк дайсны зай завсаргүй шүршиж байгаа галын өөдөөс ухасхийн! орлоо, Түүний галын хүчинд дайсан. хавтгай болов. Дайсны галын бүх хүч тэр зүг чиглэлээ. Түүнд туслахаар" агины танк дайран Өрлоо. Энэ зав- сар танкийн жолооч-иеханик Таранец Шевчук Айманбетов цамхагийн буучин Ткачев нар шархаджээ. Гэвч тэд машин наа авсаар атаканд урагшлахыг чармай саар л байлаа. 5 Федюнинекийн командалсан явган х0- роо оройн хирд ар талаас хүрэлцэн ир», мэгц таикчид зөвхөн хоёрхон цаг амра- хаар дайны талбараас шва хийв гарав. Хоёр дахь өдөр явгап ангитай хамтран да хин дайралтанд орлоо. Баян-цагаанд буг, шин байсан дайсан бүрмөсөн бутцохиг дож, тулалдаан түр завсарлалаа. Яков! левын танкийн 11 дүгээр бригад энэ | тулалдаанд эр баатарлагийн гайхамшигт! ялалт байгууллаа, ХҮРГЭВЭЛ .. Дугаар дунд сургуулийн 7-гийн «Б» анги физикийн хичээлийн ээл-- "жил хяналтын ажилдаа оржээ. » Оногдсон хоёр бодлогоо зөв бодож, онц Їсайн авахсан гэсэн ихэнх хэсэг байхад байгаад дунд чирчвэл "арга эвий нь олж 2 "болоо гэсэн сурагч ганц хоёр байлаа. Эуиц сурлагатан Цэцгээгийл араас Цогоо дамжуулна гэ- -- Цэцгээ, чи түргэн гэв, Цэцгээ | сан чинь яалаа. Түргэлээч үл мэдэг толгой дохнод-улам яаран би- 1 анж байв. Энэ өдрийл хяналтын ажил улирлын дүн гарахын өмнөхөн хийгдэж байгаа учир сурагчдад өндөр харнуцла- “гатай ажил байв. Цэцэгээ бодлогоо хам »хум бодоод Цогоод шууд дамжуулчих " яаа. Бодлогоо дахип шалгаж үзвэл хоёу Їлангий нь буруу бодчихжээ! Дахий бод 5 блоо. Цогоо гараад явчихаж. Афгид цөө Баянцагааны тулалдаанаас хойш ХЭХ | хөн хүүхэд үлдсэн байв. Цэцгээ хянал- хоног өнгөрлөө, Халх голын эргийн Ой-үүєєн ажлаа багшдаа өгөх гэснээ болилоо. ролцоох өндөр манхны гүн хонхорт дах у Ногоо миний буруу бодсоноос хуулчих- сан бэхлэлт хийж байрлажээ. Түүнийг сан болохоор лав муу авиа. Сүүлд бод- устгуулахаар лвуулсан явган болон таг! соныгоо өгөөд би онц авбал эвгүй, Түү кийн ангн анхныхаа явалтаар амжилт ний зүрх цохилж, царай улайла, Цогоот олсонгүй. Тэгвэл бритадын дарга Миханл | гомдоохгүй ч гэж бодоод бодлого дам- Яковлев танкандаа єуугаад, явган ба! туулсал шүү дээ. Би түүнд тус болох танкийн ангийг командлан дайралтанд ! гээд ус болчихлоо, Ёр нь хуулуулах нэг орлоо. Яковлев дайралт дуйдаа хаалгаа ! ёсондоо нөхрийнхээ сурах мэдэх Зам нээгээд харвал өөрий нь явган авги дайе , мөрийг боосонтай адилхап юм, Үүнээс ны мөндөр мэт зай чөлөөгүй шүрших |ХОЁШ Л болтё.Нэгэнт би Цогоог дааж талын эсрэг шууд урагшилж байгаа ха,28Ч туслаж байгаагийн хувьд физннийп рагдав. Тэгмэгц Михнал Яковлев танк-) б0Лл0г0 боддог л болгоно. Цогоо маань наасаа ухасхийн гараад Гнад итгэхгүй, бүр Ч гомдчихвол яана , » їгэж, бодож суутал хонх жингэнэй Дуу- -- Урагшаа нөхөд өө! гэж командлан | гарлаа. гартаа гранат барьсаар тэдэнтэй хамт |... Цэдгээ зөв бодсон бодлогоо далд хий дайсны галзуурсан мэт улих сум сөрөн гээд буруу бодсон дээрээ «7-гийн «Б» явган атаканд оржээ. Дайснаас ганц Ч, ОНУ (ө101:1:131:1 ХЭРЭГ. БҮТНЭ БАГА . ХУРАЛ Цэцгээ буруугаа хүлээсэн нь ацгийн Цэцгээ» гэж бичээд багшдаа хураалгачихлаа, Хичээлийн дараа Цэц- гээ нөхөддөө бүх үнэнээ хэлж зөв бод- сон бодлогоо самбарт бичихэд анги до- тор бөөн маргаан дэгдэв. Зарим нь Цо- гоог зарнм нь Цэцгээг зэмлэнэ, Үүнээс хойш тэдний хэн нь ч бие биендээ хуу луулахгүй байхаар шийдлээ. Бас Цэц- гээгийнхээ төлөө санаа зовон харамсаж байсан бүлгийн «Бид |Цэцгээ- гийн энэ бодлогыг физикийп багшид үзүүлж энэ бүх үнэнийг хэлнэ. Бид буе даас хуулахгүй, багшийг хуурахгүй гэд гээ багтдаа ч хэлэх ёстой. Пионер Цэц- гээ нэгэнт олон нөхдийнхөө өмнө бу- руугаа хүлээсэп болохоор ёстой шудар- та сурагч юм» гэлээ. Нийслэлийн 28 дугаар лийн пионерийн удирдагч Р. ЧУЛУУН дарга амьд хүч үлдсэнгүй. Эр баатарлагийн амьд үлгэр жишээ, танкийн 11 дүгээр бригадын дарга Миханл Яковлев сүрт тулалдааны талбарт долоон удаа шарх танкийн зєрэг өөрийн урьдчилан бэлтгэ сэн галын цэгүүдээс учир зүггүй гал- лаж эхлэв. Улаан гал хар утаа газар тэнгэрт мушгиран харанхуйлав. Дайсны галын цэгүүдийг нам цохин урагшил- саар үнзсэн товрог болголоо. Өндөрлө- гийн оройгоос Японы явган болон мО- рин ангийг чөлөөтэй харж болох боллоо. Дайснууд санаагүй айхавтар Ялаг- далд орсондоо сэтгэлийн доройтолд уна тийн ард түмний баатар хүү Миханл Яковлев бидний аз жаргалын төлөө ин- гэж тулалдаж явжээ, Ц. ТҮДЭВ твшисжэтиэниининлсглЖтэйслаш/жЛНхишгшисэлшла-0ШЫ:-22олшошитшояшилылтойлОЖто171 ТЭНХИМИЙН СУРАГЧ ЗӨВЛӨЖ БАЙНА Би дөчөөд жилийн тэртээ сургуульд орсон. Тэр үенйн сургууль зарим өдөр 1--2 цаг хэл бичиг, тооны хичээл хийнэ, Зарим өдөр огт хичээлгүй өнжинө, Баг шийн эзгүйд ахлах ангийн буюу сайн сурлагатан сурагчид тоо бөдуулж, номоос хуулуулж хичээллэнэ, Сурах бичиг байгаагүй болохоор «Оюун түлхүүр», «Цаа сан шувууны үлгэр» зэрэг номоос хоолой нийлүүлэн уншуулна, Гэвч бид мэ- рийлт чармайлт гаргаж опц сайн суралцаж байв, Тэрчилэл 1941-41945 оны эх орпы их дайны жилүүдэд Хэнтий аймагт багшилж байхад минь бараа таваар их хөвөр, түүний дотор хичээлийн хэрэглэл тасрах, олдохгүй байх нь олонтаа Таа- ралдаж байлаа. Тэр үеийн зарим сургуулийн сурагчид сонип сэтгүүлийн Зах, мөрүүдийн хоорондуур, хавтасны нь ар өвөр, бичигтэй цаасны ар талд хичээлээ бичиж тэмдэглэж байсан бөгөөд бэх үзэг гэш ярихын ч хэрэгцээ алга, богино- євөд барьж бичиж болохгүй болсон харандаандаа мод залгаж, түүнээ бас дамжуу лан бичиж байсан юм. Тэр үед хичээлийн хэрэглэл маань ёстой л «Эрээд олд- дөггүй эрдэнэ, сураад өлддөггүй сувд» шиг чухал байв, Гэвч сурагчдын сурла- гад муу нөлөөлж чадаагүй юм. Ийм л бэрхшээл туулан, ахмад үе чинь сурал- наж байсан, Гэтэл одоо жинхэнэ мэргэжлийн багшаар заалгаж, хатуу тогтоосон хөтөлбөрөөр 4--6 цаг хичээллэж, ном сурах бичиг, хичээлийн хэрэглэл болой үзэж харах, барьж тавих, сонсож мэдэх үзүүлэн таннулах зүйл, бусад бүх болол цоогоор өвч хангагдсан үед сурах, амжнлттай сурахад ямар ч єаад бэрхшээл алга. Гэтэл манай сургуулиудад зарим нэг єурагч сул сурах, ном дэвтрээ гам- Нэмэх: эилсаа эрих халдаг нь тун ч зохишгүй зүйл юм. Сахилга сурлагаар 9 хүүхдэд цаасны илүүдэл хог ервөс гардаггүй, ном дэвтэр нь хэзээд бүрэн үтэн, цэвэр нямбай байдаг нь 2400 гаруй шавь нарынхаа өргөн эгнээг өмнүү рэз явуулж өнгөрүүлсэн өвгөн багш мипий амьдралд тодорхой юм. Өргөн боловс Вол, ондор мэргэжлийн эзэн болохыг пмонер ёурагч та нараас хүснэ. Ахмад инонер Д, ГҮРЖАВ олж алтан амна алдсан байлаа. Зөвлөл-| ” Фооодоо0000009 ОФФ0ФФФФФОФФФФОФОФФФОФО0Ф000000ФФ00ФФФ0Ф | | Төө сонирхогчдын х : НИЙГЭМЛЭГ Манай сургууль дээр тоо сонирхогчдын нийгэм- лэг байгуулагдав. Энэ нийгэмлэгт тоонд Онц сайн, сайн сурдаг сурагч- дыг саналын нь дагуу эл- сүүлэв. Энэ нь нийт су: рагчдын тооны мэдлэгийг өндөржүүлж тоонд сонир- холтой сурагчдын авьяа- сыг хөгжүүлж, бие даан аливаа асуудлыг шийдвэр лэж чаддаг болгох сайн ду рын байгууллага юм. Тоо сонирхогчдын ний- гэмлэг нь 78 гишүүнтэй, 8 хэсэгтэй, хэсэг тус бүр ахлагчтай, тэргүүлэгч ги- жүүлтэн байгуулагдсан Нийгэмлэгтээ “багшийн дээд сургууль, улсын их сургууль сурган хүмүү- ний эзэн байсан энэ хүн өнөөдөр ахин пнонер жүүлэх ухааны хүрээлэн болсондоо нэн их баяртай байна 30 гаруй жил | гээс тооны багш, дэд ЭР- дэмтдийг хүндэт гишүүг нээр элсүүлэв. Нийслэлийн 34 дүгээр сургуулийн (8 дугаар ангийн сураг! Ж. БУРМАА , Пионерүүдтэй ярилцаж байгаа энэ хүнийг | Лувеандамдни гэдэг. Манай ахмад шонерүү- | цайн нэг юм. Э0 гаруй жилийн өмнө улаан бүч | | ! Буүсьс багачуудыг хүмүүжүүлэх ажилд зүтгэ- (эж нийслэлийн 17 дугаар сургуулийн багш |Лувсандамдны гуай, ахмад настан өвгөд хөгш- |дийг хүндэтгэж байх талаар иионерүүдэд үнэт | сургамж өгч байна. а4«Пионерийн үнэн» олон багачууд аа! Манай Хэл зохиолын Хүрээлэн одоо угсаатны судлал-хэлний сонин уншигч шиплжлэлийн атлас гаргах гэж, түүнд орох зүйлийг бүртгэн судлаж байна. Энэ атлас манай эрдэм шинжилгээний ажлын НЭР чухал зүйл нь юм. Одоо “тФОС ДӨЧИН НЭГЭН ЖИЛИЙН ӨМНӨ ЗӨөВлЛөӨлЛ- тийн нэрт монголч эрдэмтэн академич Владимирцов, ийм атлас нэгэн цагт гар- гахыг зорилго болгох ёстой юм шүү гэж намайг монголын судлалын дээд сур- гууль төгсч байх үед захисан нь, одоо сая тийм атлас үүсгэн хийх хүч болол- цоо бүрдэж байгаа хэрэг, Тэр атлас тус улсын нутагт түүх сударт тэмдэглэгдсэн үеэс одоо хүртэл ямар ямар улс угсаатан оршин сууж, ямар овогтон байсныг түүх шастираас тэмдэглэн үзүүлж, одоо тэр эртний олон улс аймаг, овог яснаас юу юу нь хаа хаа байна гэдгийг бүртгэж, газрын зу- раг дээр үзүүлэх юм. Тэр нь бол мон- “тол ардын анх яаж үүссэн, ямар хэл аялгуутай байсан, тэр нь одоо хүртэл яаж хөгжсөөр ирсэн байдлыг судлахад “маш чухал болох юм. ч Атласын тэр мэдээ цуглуулан бүрэл- дүүлэхэд, «Пионерийн үнэн» сонины найман түм гаруй идэвхтэн уншигч та нар, бичиг үсэгтэй тул маш их үүрэг гүйцэтгэж, манай эрдэм шинжилгээний ажилд тун нх тус хүргэж чадах аугаа хүчин даруй мөн гэж, өтгөс миний бие, ста бүхний тусламж туйлын их хүсэж байна. Манай ямар аймгийн ямар суманд нь ямар овог байдгийг ахмад настнаас су- раглан тэмдэглэж, Хэл зохиолын хүрээ лэнгийн Атласынханд гэж хаяглан . ярүүлмүү! Овог гэж юу вэ? гэвэл, одооны хэрэг лэж байгаа эцгийн буюу эхийн иэр огт Төрсний нь 80 жилийн ойд - Зөвлөлтийн Хүүхдүүд ээ! Та нар зөв- лөлтийн нэрт сурган хүмүү- жүүлэгч Антон | Семенович Дакаренкогийн тухай дуул- ан шүү дээ. А.С. Макаренко 1888 оны гуравдугаар сарын 13-ны өдөр Харьков хотын ойрол- цоох Белополье гэдэг.. бяц- хан хотоД төмөр замын ажилчны гэр бүлд төржээ. Макаренко 17 настайдаа сурган хүмүүжлэгч хүний хариуцлагатай нэр төртэй ажил сонгон авчээ. гуулийг сурган наренко 1917 онд Макаренко Пол ДИЙГ тав хотын багшийн дээд сур бол хамт төгсгөжээ. Оросын хүмүүжүүлэгч Полтав дахь насанд гүйчүүдийн хүүхдийн- коло нийг захирч байв. Дараа нь 1927-1935 Дзержинскийн нэрэмжит х8- дөлмөрфийн- коммупыг даж байв. Макаренко ) хайртай байсан учир тэдний сэтгэл санааг хүн байлаа. Макаренко хүүх хүмүүжүүлэх гол арга биш, эрт язуур цагаас үе улиран хэрэг лэсээр, яс дагаж залгамжлах нэгэн зүйл нэр болно. Жишээлбэл, Боржигин, Шар нууд, Харнууд, Баатад, Олхонуд, Бул- гадар, Найман Хэрэйд Хуулар, Соён Мэрхид, Хуучид, Сөнид, Онход, Хариад, Чонод, Бодонгууд, Хуацай, Гучид, Урианхан, Хатгин, Бурууд, Хасна, Хол диг, Шангас, Хошууд гэх мэт болно. Овох гэдгийг зарим газар 06ог, гэдэг. Зарим газар яс гэдэг, зарим газар элнэн гэдэг, зарим газар хала гэж: нэр- лэдэг ч бий, бас эцэг гэж ч нэрлэдэг ёс бий. Үүнд: та нарын тэмдэглэсэн ов гийг овог гэнэ үү, хала гэнэ үү, элкнэн гэж нэрлэж байна уу гэдгий нь бас тэм дэглэлцэж байвал маш сайп, Отог гэдэг нэр гарах бий. Ямар отог гэдгий нь су раглан тэмдэглээрээй, Хуучин ямар ая- маг хошуу гэж эзэрхэгийн үед нэрлэж байсан нутагт байгаагий нь бас чадвал тэмдэглэхэд хэрэгтэй. Нэг овог дотор бас ялгадаг юм байж магадгүйг суран асуугаарай, 7Кишээ нь Хуулар гэхэд дотроо Хар Хуулар, Ца- гаан Хуулар, Улаан Хуулар гэж байх, мөн Хиргис овог дотор Хар Хиргис, Шар Хиргис, Намнад овог дотор Хар Намиад Шар Намиад гэх зэрэг ялгадаг зүйл байн болно. Тэр бүгд нь түүхийн үүднээс маш чухал зүйл. Ийм тэмдэглэл хийхдээ, сүүлд нь 68- рийнхөө нэр, ямар аймаг сумын ямар сургуулийн сурагч ийнонер болохыг, бүл гэм зэргийг тодорхой заан бичилцэж, хаягаа маш тодорхой бичин өгөөрэй. Атласыг хэвлэн гаргахдаа нэрийн бүгд хэлхээ гэдэгт нь тэр атласт мэдээ ирүүл сэн бүх хүний нэрийг жагсаан бичиж, хамт олны хүчээр зохиож буй тул, хамт олон зохиогчийн нэрийн тоонд тэр 8417- ааст чухал мэдээ сурвалжилсан хүн бүгдийн нэр орох юм, Бас та бүгдийн алдарт алтан медальтай алдарт Ма- турш хүрээ- 16 жилийн онуудад Ф.Э. удир- хүүхдэд их гоц ОЙЛГОДОГ олны дотор хөдөл- ТООНД . заара боллоо. даа ганцаараа тоо бодож суув. -- Ямар тоо бодож байгаа юм лөгөөтэй сууна гэж би асуутал: -- Дараалсан юү? гэж эргэж харалгүй асуулаа, - Миний хараад - Өө, багш байсан юм уу? Та юу асууваа! гэв, -« Нэгийн давааны бэлтгэл болгож багшийн өгсөн тоонуудыг бодоод шюлга- , Өдөө ойролцоо бодлого зохиож гэж үзэж 6 Ё? янзаар бодож шалгах ойролцоо бидэээ Хамар нөхөдтэй гээ хамтран бодож маргах, хошни сонирхолтой тоо нх бодож вал ваалгасны дагуу ирэхэд зоволтгүй бодох байх. Иймээс юуны өмнө Ш--У1 ангид бодсон шаг гн бодно гэж итгэлтэй жарнулав. тэж үзэж байна, хэцүүвтэр бодлогоо дахин Би сэтгэл хөдлөн: , -- Зүйтэй! Өнгөрсөл мэдлэгтэй холбоогүй төө бодох хялбар, шинэ, аваргын «тнтэм» зисдэг юм гэлээ. Говь-Алтай аймгийн Чандмань сумын 8 жилийн дунд сургууль зү олимпиадын гарааны бэлтгэл иймэрхүү явж байна, Багш өнгөрснөө єзргээж, ажиллаж бэлтгэсэн хүн л сурган ДУРТАЙ Сургуулийн анги, байр хаана чтэр тоо бодсон, шалгасан, зохиосон сурагчид 6 дугаар ангийн пионер таван онцын эзэн З.Даваасүрэн анги- бэ? Тооны ГУ олимпнадад хир «давхих» төлөв 4 бүхэл тоог үржвэрээс нь олоход хөөн бодохоос өөр арга бий асуусанр дуулсангүй юу? Давасүрээн! вөсэн чинь алгуур эргэн тэр хаягаар захиа бичиж, те тарын сурвалжилсан мэдээний зүйл дотор онц чухал юм байвал, дэлгэрүүлэн сурвалж- луулах асуудал ч гарч болох юм. Олон та бүхний энэ сонины хуудсанд та бүхнээр сурвалжлуулан магадлах асуудлаа хойшид бичиж байх болно. Тэ хэд, түрүүчийн асуусан зүйлд ганц нэг мэдээ сонсеоноо бичиж өгөөд, одоо зүйл дууссан гэж орхидоу ёс, шинжлэх ухаа ны судалгаанд байдаггүй юм. Тийм уч- раас манай хүсэх асуултын зүйлийг тус гай нэг бяцхан тэмдэглэлийн дэвтэрт буулгаж аваад, юм мэдмээр хүнтэй уул- зах тухай бүр урд манай атласынханд хариу бичиж өгсөн зүйлдээ бас нэмэн сурвалжилж, болох юу байна гэж ахин дахин сураглан сурвалжлаж байх юм шүү! Тавнарын дундаас хожим бас шинжлэх ухааны олон салбарын эрдэм тэн гарах нь лавдуу хэрэг, Тэхэд, багаа саа шинжлэх ухааны сурвалжлагаа хийж залхуугүй сураг тавьж бас юу гарч магад гэж нарийн няхуу, нямбай хичээн гүй ажиллаж сурахад тань, манай энэ атласт мэдээ сурвалжлах ажил бас НЭР ёсны. дадлагын ажил болж өх юм шүү! Танай сумын биш, өөр нутгийн юм их мэддэг өндөр настан өтгөс дайралдвал, тэр хүний мэддэг аймаг сумын хэмжээ гээр өөрийнхөө сум нутагт сурвалжилж байгаа зүйлээс тэр хүний мэддэг аймаг суманд юу байдгийг бас асуун мэдээд, тэндэхийн тийм хүн хэлж өгсөөн гэж гэрчилгээ болгон тэмдэглэх хэрэгтэй, Шуудангаар явуулсан эдгээр мэдээний эх тэмдэглэлийг хаялгүй хадгалж бай- гаарай. Хожим хэрэР болно. Шуудай- гаар хүрэлгүй үрэгдсэн байвал, эх тэм- дэглэлээсээ дахин хуулан явуулах ХЭ9- рэг гарч болзошгүй, Манай атласт сур- валжлан хэрэглэх зүйл тун олон бий. Цөм манай ард түмний соёлын их өвийн түүхтэй холбогдолтой бөгөөд монголын судлал гэдэг шинжлэх ухаанд маш .Чу- хал зүйл болно. Хожим, энэ атлас гарч гүйцсэн хойно, та нарын дотроос монго- лын угсаатны зүй гэдэг ухаан угсаатны судлал гэдэг ухаан хэлний шинжлэл гэ- дэг ухааны эрдэмтэн болоод, тэр атла- сын дотор багтсан мэдээ баримтаар их нээлт хийж, олон сонин ном бичих хүн гарч болзошгүй. Тэр цагт, анх зохиоход нь би пнонер байж, зарим мэдээ сур- валжлаж байсан юмаа. Миний нэр хүр- тэя бүгд хэлхээнд нь бий гэж үзэж бай хад сонин сайхан байх бий. РИНЧЕН-Хэдций шинжлэлийн донтор профессор анадемич. хүмүүжүүлэгч. мөрийн хүмүүжил олгох яв- дал гэж үзэж байв. А.С.Макаренко бас 30- хнолч хүн гэдгийг та нар мэднэ. Түүний зохиосон «Сурган хүмүүжүүлэхийн найраглал» «Цамхаг дээрх Далбаанууд» «Эх эцэгт 30- риулсан ном» зэрэг олон сайхан зохиол бий. А., С.Макаренко өсвөрийн үеийг сурган хүмүүжүүлэх ажилд гучин жил оюун сэт- гэлээ зориулахдаа гурван мянган хүүхэд хүмүүжүүл- жээ. ХҮҮХДҮҮД түүнээс хялбар бодох арга байна уу шинэ мэдлэг гэж байхгүй учир сонин арга барид хайж шургуу ээр тооны О. ДАМДИН Говь-Алтай аймгийн Бугат су- Мын бага сургуулийн єурагч,-8 нас- тай Ч, Сувдаа их ажилч хүүхэд юм. Энэ хүүхэд өнгөрсөн жилийн зувы амралтаар 58 нг ноос түүж, хор- шөонд тушаажээ, А. Гүрсэдийн авсан гэрэл зураг ХӨЛ БӨМБӨГ. ТЭМ 1991 ЯВУУЛАХ ЖУРАМ Хүүхдүүдээ! Бид хөл бөмбөгийн спор тын талаар заагдсан 11 хичээлээс тог- лолзын дүрэм, тоглох арга ажиллагаа, тактикийн зарим хэсгээс бага ч болов мэдлэгтэй боллоо. Тэхээр бид өөрсдий гээ хөл бөмбөгчид гэж. нэрлэж болно, Хөл бөмбөгчин хүн.тэмцээнийг явуулаж журмыг сайн мэддэг байх ёстой, Сүүл« чийн энэ хичээлээр хөл бөмбөгийн тэмч цээнийг явуулах журмыг товчхон үзье, Хөл бөмбөгийн тэмцээнийг тойргийн, бөхчилсөн, холимог гэж гурван янзаар явуулдаг. Тойргийн журмаар явуулах нь цаг их шаарддаг боловч багуудын хү чин чадлыг жинхэнэ нарийвчлан гаргад таараа бусдаас сайн арга юм. Тойргийн тэмцээний нийт тоглолтын ТОО И-- ЮК-1) гэсэн томьёо нис ИОГХерр эүтэрт гоор гаргадаг, И-тоглолтын тоо, К- багуудын тоо бол- но. “Жишээлбэл 14 баг тоглох гэвэл 4 ө- И-- 1 Цаг 1) Бид зургаан багийн тоглолтын хувиач рийр гаргая, Үүний тул таван босоо шу, гам татна, Тэгээд 1 дүгээр шугамныхаа доод талд 1-гэж тавиад уг баганаа ца« гийн зүүний эсрэг тойруулан 5 хүртэл цефрээ байршуулж тазина, Дараагийн баганыг цагийн зүүний дагуу тавина, Ингэж тавьсны дараа харахад 2 бага« нын дотор талд байгаа цифрүүд нє ижилхэн байвал сая зөв байршуулсныг батална. Жишээлбэл: Эхний 2 баганын «хоо: ронд 57 вэж яг таарсан байна, Харин багнын дээд ба доод өнцгийн тоонууд нь 6 дахь багтай тоглох оноо юм, Тэг- вэл 1 дэх өдөр 1-6. 2-5. 8-4, Хоёрдох өдөр 6-4.5-3.1-2. Гуравдахь өдөр 2-6. 3-1, 4-4 Дөрөвдэх өдөр 6-5. 1-4. 2-3. Тавдахь өдөр 83-64-25-1 гэсэн оноо нуудаар тоглох хувиар гарна. Холимог системэээр шалгаруулах журам нь сайн багийг шалгаруулан гаргахад чанарын талаас дутмаг боловч цагийг хэмнэх. талаар ашигтай. 2Кишээлбэл: 12 багий» эхний 6 тоглолтоор хожигдсоныг нь хасаад, үлдсэнийг нь шатарчлан тог- лоно. Бөхчлөн шалгаруулах гэдэг нь хожигдсон нь хасагдсаар үзүүр, түрүү” ний баг үлдэж нэг нь түрүүлнэ. Энэ арга нь богино хугацаанд шалгаруулдаг боловч багуудын жинхэнэ хүч чад лыг гаргах талаар муу, -э20-ө, Бөхчлөх журмаар хичнээн тоглолт болохыг К-(П-2м)2 ыс сэн томьёогоор гаргана. 1 дүгээр той- рогт оролцох К-багуудын тоо тэм цээнд оролцох бүх багуудын тоо. 2м-| язгуур тоо болно. Үүнийг їнишээй Дээр үзье. 19 баг тэмцээнд орно гэж Уг” вал К-(19-24)2-6, 1 дүгээр Тойрогт бар орно гэдгийг зааж ёгно Шатар- чилан явуулсан тэмнЗЭнд шалдрээ- дүнг гаргахдаа эсрэг багт аль олон өм- бөг хийснийг юуны Өмнө харах ба хн нь тэнцвэа ө6| хаалганд аль хөн бөмбөг оруулсныг нь харна. Энэ пь Блах вэл аль нь алнныгаа хожсноор үнцажэн Эд бүгд тэнцвэл дахин тоглуулах багууй тэй, Бөхчилөн шалгаруулахад тэнцвэл минут сунгаж тоглуулна. 091 тоглолт гарна, Ү“ЯЛЖСИМ ГОРЬКИЙ 100 жилинн Оо? М. Горькийн змендөлсний ӨГҮҮЛЛЭГ Амьдралын урд хоёр хүн зог- соод, хоёулаа итгэл муутайхан бай хад «Та нар надаас юу хүлээж байна вэ?» гэсэн асуултанд тэр хоёрын нэг нь ядарсан дуугаар: -«Ухаан бодол минь аж төрө- “хийн утга учрыг ойлгохыг орол- доод хүчин хүрэхгүй, бас тэгээд чамд миний сэтгэл бодол бүрнээ гайхал эргэлзэл төрж, чиний зөр чил харгислалд эгдүү мннь Хү- рэх юм, Миний ухамсар бүх бү: тээлийн дотроос Хамгийн шилдэг нь хүн юм шүү гэж над хэлж байна... гэж ярилаа. : “2-- Ми надаас юу хүсэж байна вэ? гэж амьдрал зоригтой. асуу- лаа. 59 -- Аз жаргалыг... Миний «хү сэл», чиний «тэгэх ёстой» . гэдэг миний сэтгэлийн хоёр үндсэн зөрч лийг чи эвлэрүүлж Өгвөл над 38 ёстой юм бэ? гэж Амьдрал дөг- шин хэллээ. - Би чиний өргөл барьц бо- лохгүй. Бин амьдралын эзэн болж түүний хуулнудыг өнгөлөн хү- зүүг нь нугалах Фстой, ингэхэд яах хэрэгтэй вэ? гэж нөгөө хүн хашгиран хэлэхэд, - Та дэмий юм ярьж байк юм! гэж: амьдралд ойрхон Зогсол байсан нөгөө хүний өгүүлэхэд,нэг дүгээр хүн нөхрийнхөө хэлсэн үгийг огт анхааралгүй цааш нь үргэлжлүүлэн: й -- Би өөрийнхөө хүсэл бодол- той зохицсон эрх чөлөөтэй амьд- рахыг хүсдэг бөгөөд зарц, боол болж амьдрахыг огтхон ч хүсэх- гүй, эрх чөлөөтэй амьдрахыг хүс нэ. Өөрсдийнхөө сайн сайхныг бү тээж байгаа тэр нийгэмд би бул хар. чалуу. байхыг огтхон ч хү: сэхгүй! Би хүн, би амьдралын оюун ухаан, санаа зориг нь, би эрх чөлөөтэй байх ёстой! гэж хэл лээ. -- Хүлээж бай. Чи олон л юм ярилаа. Цааш Нь ярих юм чинь над тодорхой байна, Чи эрх Чө- лөөтэй байхыг л хүссэн юм бай на. Яахав? Болпо шүү дээ! Над- тай тэмц, намайг ялж дийл, МН- ний ноён нь бол, тэгвэл би чинин боол больё Би зоригтой тэмцэн ялагчид амархан бууж өгдгийг чи мэднэ шүү дээ, Харин намайг ялах хэрэгтэй. Чи өөрийнхөө эрх чөлөөний төлөө надтай тэмцэх авьяас билэгтэй биз дээ. Тийм үү? Чи ялахаар хүрэлцэх хүчтэй бөгөөд тэр хүчиндээ” итгэж байна , МАРАКТЙ” ТТУАГАР(АНДЬ Тэхэд нөгөө хүн: -- Чи намайг өөртэйгээ тэмцэх тэмцэлд татан орууллаа, Чи ши- ний оюун ухааныг хутганы ир шиг хурцлаж өглөө, тэр хутга миний сэтгэлд гүн шигдэн зүсэж байна гэж гунигтайяа хэлэв. -- Та наадахтайгаа гомдол мэ- дүүлэлгүй хатуухан шиг яриад өрхи гэж нөгөө хүний хэлэхэд, Нэгдүгээр хүн үргэлжлүүлэн: -- Би чиний .дарлагдлаас анги- ширч амрахыг хүснэ. Ээ, над аз жаргалаасаа амсуулаач/ гэлээ. Амьдрал хүйтэн царай гарган хөхүүн инээмсэглэж: --Чи ярьж байх даа гуйж бай- на уу, шаардаж байна уу, хэл?гэ - Гуйж байна гэж хүн рай адил. давтав, - Чи сурамгай гуйлгачид шиг гуйж байна хөөрхий минь дээ. Амьдрал өглөг өгдөггүй юм гэд- гийг би чамд хэлэх Фстой. Яа- гаад гэдгийг мэдэж байна уу?Эрх чөлөөт хүн гэдэг гуйдаггүй юм,тэр өөрөө л миний ХИШГийг авдаг юм... Харин чи өөрийнхөө хүсэлд боолчлогдсоноос Өөр юм алга Эрх чөлөөт хүн гэдэг хоосөн хү. сэл бодлоо орхиж, бүх хүчин чад лаа ганцхан ажил амьдралдаа 39 рнулдаг юм. Чи ойлгов уу? Яв! гэлээ, Тэ- рээр ойлгож.түүний хоолны үл дэгдлийг сэмхэн авч идэж бай- хаар зоригт амьдралын хөлд. нО- хой адил хэвтлээ, 4 Тэхэд хахир Амьдралын .ӨнСө- гүй нүд нэг харахад нь баргар, нэр харахад нь баясгалант царай тай нөгөө хүн рүү харж: -- Чи юу гуйж байна асуухад, : - Би гуйгаагүй, шаардаж бай на. - - - -- Юуг тэр билээ? -- Шударга ёс хаана байна? Түүнийг л над өг. Одоохондоо над шударга ёс хэрэгтэй байна, үлдсэн бусдыг Нь Дараа авн4.Бин удаан хүлээлээ, би тэвчингүй хү- лээлээ. Би эрх чөлөө, гэрэл гэгээ гүй хөдөлмөрийн дунд амьдарч үзлээ. Би хүлээсээр яЯ... гэхдээ болно гэдэгт нїгэж явдаг! Шудар га ёс хаана байна? гэхэд, Амьл- цуу рал түүнд зоригтойгоор -- Май ан! гэж хариуллаа. жаргал олдох нь зайлшгүй, г-- Түүнийг биелүүлэхэд Яах Суут зохиолчийн ФйД Нийслэлийн 26 дугаар “сургууль пролетарийн суух... 80- хиолч А.М. Горькийн мэндэлсний 100 жилийн ойг тэмдэглэн ӨнгӨ- рүүлэх “комисс байгуулж, уг Ко- мисс ажлаа үргэлжлүүлэн явуулж “байна. -Энэ хугацаанд 5:-10 ДУ- таар ангиуд Горькийн зохиолоор «тншигчдын бага хурал хийжээ. “Сургууль дээрээ «А. М. Горь кий-100 жил» гэсэн булан нээж, их зохиолчийн амьдрал, уран бү- тээлээс сурталчилж байна. «Их зохиолчийн уран бүтээл, амьд- рал» сэдвээр Хийсэн бүлгийн С9- дэвт ажлаа дүгнэхэд Сарантуяа даргатай 18 дугаар бүлэг, Тама- ра даргатай 7 дугаар бүлгийн ажил үр дүнтэй болж түрүүллээ. 13 дугаар бүлгийнхэн Горькийн амьдрал, уран бүтээл харуулсан самбар хийж, сургуулийнхаа уран зохиолын танхимд өгчээ. Р, Чулуун Т. Баасансүрэн Багш Сурагч Горький хүүхдийн -Дг Үгс й Нийслэлийн 159 “дугаар сургуулийн пионерийн » бүлгэм М. Горькийн төрсний 100 ЖЕКи- лийн ой угтаж «Горький хүүх- дийн Дунд» гэсэн НЭГ сарын ажил зохиож байна. Үүнд: Горькийн зохиолд бүтээлээр нд мын булан байгуулж, сургаал үгүүдээр нь ухуулах хуудас гар- галаа. Сурагчдын дунд . уншлага зохиох, зохиолуудын гол баатруу даар багт наадам тоглуулахаар бэлтгэж байна. : Пионер сурагчдын дунд өглөө- лөг, Үүдэшлэг зохиож, .«Миний их сургууль» гэдэг зохиолоор нь гэ- гээрлийн хурал хийх гэж байна» Т. Цэнэг (13 дугаар сургуу- лийн багш) шилэплэЦэгХНГШНБЭЭХГИВВНХГ2ШЭСЛНЦ А-8т7213 00 Х1,йнн дунд | дунд уу? гэж Амьдрал хэллээ. хувьсгалын 47 Уралдааны Энэ хаягаар найз нилцаарай .- БЭХЯГЭЛ Улсын номын сангаас олон ул- сын хүүхдийн баяр болон ардын жилийн Ой | уг- таж, тэргүүний уншигчид шалга» руулах уралдаан зарлаж байна, болзол 1. 1-4 дүгээр ангийн сурагчид: 1967--1968 онд 15--25 ном нөхөдтэйгээ та- : Сүхбаатарын нэрэмжит кэвлэлийн комбинатад хэвлэв, хэд, уншсан байх бөгөөд түүнийхээ ту хай: бүрэн тэмдэглэлтэй байх. 2.5-8 дугаар ангийн сурагчид: Ц. Уламбаярын «Энх тайвны ма наа», «Сүхбаатарын элч», Ц, Гай тавын «Дамдины Сүхбаатар», Н. Надмидын «Сүхбаатар», Ж. Сам буугийн «Амьдралын замналаас» Колесниковын «Сүхбаатар», Хорлоогийн «Сүхбаатарын тухай мөчлөг шүлэг», Д. Содномдор- жийп «Улаан бүчний эзэн»,«Нав сайдамба түүний нөхөд» зэрэг 30 хиолууд уншсан байхын дээр эдД- гээр номын тухай өөрийн сэтгэгд лийг тодорхой бичсэн байвал 80- хино. 8. Сургуулийн номын зохиогдож байгаа ажилд идэвх- тэй оролцсон тухай | сургуулийн номын сангаас тодорхойлолт ав- чирна. 4. Сурлагын талаар ангийн баг шаас тодорхойлолт авчирна. 5. Өөрийн хичээлтэй холбогдох шинжлэх ухааны хялбарчилсан зохиолын 5-аас доошгүй ном Унш сан байна. 6. Уншсан номынхоо тухай ан- гийнхаа сурагчдад 2-00с доошгүй удаа чанга уншлага, тойм яриа хийсэн байна. Т. 5-8 дугаар ангийн сурагчид хороо хорины хөдөлмөрчид ялан- сангаас А. Босева 3 х ШИНЭ БАЙШИН Хэн шавартай вэ? Хэн хувинтай вэ? Одоо бид хашаан дотроо Ойгоос өндөр байшин барина. Цэнхэр тэнгэрт тултал Тоосгоо давхарлана. Тэртээх наранд хүртэл “Шинэ байшин барина. Хоёр зуун давхар байшингаа Хонгор найзууддаа бид зориул 451: : на. Давхар давхараас нь эхлээд : Дандаа. бид удирдаж байна. Төмөр замын .худалдааны баа- зын ажилтан Д. Отгон орчуулав Р: “шалгарсан хүүхдийг 1,3,3, Орчуулсан Д. СҮНДЭВ гуяа гэрийн ажилтай хүмүүст 8- аас доошгүй удаа ном уншшнс өгч, тэдний сэтгэгдлийг бичүүл- сэн байна. 8. Номын ач холбогдлын Чу- хай эрдэмтэн мэргэд, их. хүмүү: сийн сургаал арваас доошгүй цуг луулан тусгай дэвтэрт тэмдэглэ- сэн байна. . 9, 1-4 дүгээр ангийн сураг- чид 20-25, 5-8 дугаар ангийн су рагчид 20-35 ширхэг хүүхдийн номоор бүрдсэн хувийн номын сан тай байна. 10. Захиалсан сонин, хэВвлэлээ бүрэн уншин мэдсэн байхын гад на «Пионерийн үнэн», «Залгамж лагч», «Оюун түлхүүр» | сэтгүү: лийг дугаараар нь үдэж эмх цэгц тэй хадгалсан байна. Дээрх болзлыг хангасан 1--8 дугаар ангийн хүүхдүүдийг 1968 оны 9 дугаар сарын 15-наас.5 дугаар сарын 15-ныг хүртэд Ул- сын номын сангийн хүүхдийн уншлагын танхимд бүртгэн авч 4 дү гээр байр эзлүүлж үнэмлэх, үнэ бүхий зүйлээр шагнаж, 1968 оны улсын номын сангийн тэргүүний уншигч болгоно. / УЛСЫН НИЙТИЙН НОМЫН САНГИЙН ЗАХИРГАА Хариуцлагатай эрклэгчийг Ц. ГАЙТАВ Индекс--14140. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчоо, БНМАУ-ын Ардын Боловс- ролын Яамны коллегийн гишүүдийн хамтарсан хурлаар В.И. Лениний мэндэлсний 100 жил, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж зохиох гурван жилийн ажлын хөтөлбөр батлах тухай хэлэлцэж тогтоол гаргав. Ерөнхий боловсролын сургуулиудын дэргэдэх МХЗЭ, пио- мерийн байгууллагын ажлыг жигд . сайжруулах, тэргүүний туршлага дэлгэрүүлэх зорилгоор улсын тэргүүний пнонерийн Орон бүхний иролетари нар нэгдэгтүн! МХЭЭ--ийн Төв Хороо, БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яаманд МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! бүлэг, МХЗЭ-ийн тэргүүний үүр шалгаруулах болзлыг уг тог- тоолоор баталжээ. В. И. Лениний мэндэлсний 100 жил, "Ердын хувьсгалын 50 жилийн Ой угтсан 3 жилийн ажлын хөтөлбөрийн дагуу инонер сурагчдын сурлагын чанар, соёл хүмүүжлийг жигд сайжруула- хад чиглэгдсэн тодорхой ажил сохиохыг аймаг хотын МХЗЭ- ийн хороо, Гэгээрлийн хэлтэс, пнонерийн зөвлөлүүдэд үүрэг болгожээ. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагыч Төв Зөвлөлийн сонин, “Монгол Ардын арми Говь, хангай хоёлон дөрвөн зүг, най- тан зовхист нүд алдам цэлийх монго- лын сайхан эх орон, ард түмнийхээ аз жаргалант ирээдүйн сайн сайхны төлөө тэмцэн тулалдахаар санаа шулуудсан вартизац цэргүүд 1921 оны эхээр өсөж тгвндийжээ. 21921 оны 8 дугаар сарын 1-нд ху- Балдсан МАХН-ын анхдугаар нх ху- рал ардын журамт цэргийн штаб бан- гуулж жанжнаар Д. Сүхбаатарыг тө- мнлжээ. Ардын журамт цэрэг, 1921 оны :3 дугаар сарын 18-нд Хиагтын баруун, баруун өмнө зүгээс довтлож олон мян- ган гэмин цэргийг бут цохиж анхныхаа / түүхт ялалт хийсэн нь Монгол ардын цэргийн төрж мэндлэсэн өдөр болж түүхэнд тэмдэглэгджээ. Хасбаатар, Магсаржав, Пунцаг уднрдсан цэрэг Улиастай гаар, Ховд-Урнанхайн к 24 дэх жилдээ 1968 оны 3 дугаар сарын 18 12 (1020) ДАВАА. Үнэ 10 мө ШОЕЕИИСРАГХЛНГЛС, лын дайны ялалт харуулав, Халхын голын байлдаанаар япончуу, 60 мянган хүнээ алуулж, шархдуулайн, 100 инсэх онгон, 200 гаруй их буу, 340 пулемёт, 12000 гаруй винтов үлэмжхэн медалиар шагиагджээ. БНМАУ-ын засгийн нийхээ хүслийг илэрхийлэн: нийтийн дайсныг дарах шударга дайнд зэвсэгт хүчнээ оруулахаар 8 дугаар сарын 10-нд Японтой зарлажээ. МАХ цэрэг зөвлөлтийн армийн ан- гнудтай хамтран Хаалган, Жэхэгийн хоёр үндсэн чиглэлээр давшни хатуу | баатар 73 (3 нь | газар ард түм- дайн ширүүн тулалдааны дундуур дайсны марын эсэргүүцлийг няцаасаар Хятадын Хян- Алтайн хяз- ганы их-нуруу, Цахарын усгүй элсэн тагт, |Зөвлөл- цөлийг гатлаж 1000 гаруй км хол ая- цэргийн зэвсэг техникээ алдсан юм. Халхын голын байлдаанаар, ЗХУ-ын 2 удаагийн) БНМАУ ын баатар 3 төрж 500 гаруй хүн одон шийдэж 1945 оны 1921 оны 5-6 дугаар саруудад Хиаг таас зүүн урагш хорон санаа өвөрлөн Монголд үүрлэж байсан цагаантныг бут цохиж Монгол-Зөвлөлтийн зэвсэг нэгт ах дүү армиудын ган бат нөхөрлөл тогт сон юм. : Нам, засгийн удирдлагаар ардын журамт цэрэг хэд хэдэн удаагийн байл даанд хатуужин бэхжнж байлдаанч ажиллагаагаар урагшлан давшсаар 1921 оны 7 дугаар сарын 6-нд Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн юм. 1921 оны 5-6 дугаар сард Х. Чон- балсан улаан армийн домогт дарга Ше- тинкин нарын удирдсан баруун замын тусгай цэрэг, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, Булган тийн ангийн дарга Байкалов, партизан Хасбаатарын дзаргалсан ангитай хүч хавсран Толбо нуурын орчимд, мөн өм- нөд, дорнод хязгаарт бугшиж байсан ца гаатныг 1921-1932 оны туршид тус тус устгасан юм. Манай арми эх сайхан орноо гадаа- дын довтолгооноос нүд цавчилгүй мана- хын хамт дотоодын дайснаас хамгаалж ирэв. 1932 онд баруун дөрвөн аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү бослогыг манай ардын цэргийн ангиуд дарав. МАХН зэвсэгт хүчээ бэхжүүлэхэд онцгой арга хэмжээ авч ирсний үрээр монголын ардын цэрэг орчин үеийн зэв сэг техинкээр хангагдан, даргалах бо- ловеон хүчнээр бэхжсэнийг Халхын го- лахдаа үлэмж их саад бэрхшээлийг З0- риг хатуужилтай давсан юм Монгол-Зөвлөлтийн цэргийн хамтын тэмцлээр японы гол хүчнийг бут цохиж хүн төрөлхтөний сайн сайхан ирээдүйд хувь нэмэр оруулжээ. й Сүүлийн жилүүдэд манай ардын ар- мийн бүрэлдүүнд чанарын өөрчлөлт гарчээ. Ардын армийн нийт бүрэлдүүний до тор МАХН, МХЗЭ-ийн гишүүдийн эз- “лэх хувь 70 орчим болсон байна. /Ма- най ардын армн социалист эх орныхоо найдвартай манаа болохын зэрэгцээ соцналист бүтээн байгуулалтын үйл хэ рэгт их нэмэр оруулж байна. - л. содов дфтгийн нутагт байсан цагаантныг, оф Жанжин Сүхбаатарын нэрэмжит байлдааны гавьяаны улаан тугийн одонт цэргийн ерөнхий дээд сургууль анх 1921 онд их жолоодогч Сүхбаатарын санаачлагаар үндэслэгдэн байгуу- лагдсан түүхтэй. Түүнээс хойш цэргийн 2800 гаруй, төрөл бүрийн мэргэжлийн удирдах боловсон хүчин бэлтгэн гаргажээ, 1932 онд баруун дөрвөн аймагт гарсан хувьсгалын эсэргүү бослого дарах хэрэгт ерөнхий сургуулийнхан оролцож гарамгай гавьяа байгуулсан учир байлдааны гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнагджээ. Энэ тулалдаанд тус сургуулийн захирал бригад командлаи захирагч Содном (Содном сайд) мөнхийн гавьяа байгуулж алтан амна алдсан юм. Тус сургуулийг төгсгөсөн олон дарга, 1939-1945 оны дайны үед янз бүрийн албан үүрэг гүйцэтгэж С алдар гавьяагаа дуурсгаж байжээ, Цэргийн ерөнхий сургууль төгсгөгчдөөс БНМАУ-ын баатар Л. Гэлэгбаатар, Ц. Олзвой нар төрж гарсан юм, Тус сургуульд «Дайчин алдрын тасал- гаа», салбар бүрт нь Сүхбаатарын тасалгаа байдаг бөгөөд 34- луу дайчдыг ахмад үеийн хувьсгалт дайчин уламжлалаар хү- мүүжүүлэх хамгийн хүндтэй газар нь юм. ”ҮТ 20110261: 225 22224ХЦААТЗ муилАЛАЛАЛ УуйиймгимуиАЛИИАЛАЙЛЛЛАЛАЛАЛАЛАЛАААЛАЛАЛАААЛАААЛАААЛААА. Ф Дайчин алдрын тасалгаанд нь ха- тан зоригт захирал Содном улсын баа- тар Гэлэгбаатар, Олзвой, анхны төгс- гөгчид маршал Дэмид комиссар Буян 11425: дэлгэр, тус сургуулийн анхны багш Х. Чойбалсан, Хатанбаатар Магсар- жав, захирлаар ажиллаж байсан гене рал Доржпалам, Дамдинхүү, Лхагва- сүрэн нарын амьдрал тэмцлийн замыг дэс дараалан харуулжээ. 1967 онд тус сургуулийг өргөтгөн цэргийн ерөнхий дээд сургууль болгосон юм. Энд цэргийн бүх эрдэм, сансрын шинж лэх ухаан, дээд тоо, физик зэрэг олон төрлийн хичээл заадаг бөгөөд цэргийн эрдэм ерөнхий боловсролоор дээд мэргэжилтэй боловсон хүчин төрүүлэн гаргадаг болжээ. , Цэргийн ерөнхий дээд сургуулийнхан ардын армийн 47 жилийн ой угтаж «Ардын хувьсгалын анхны ялалтын зам» гэ- сэн сэдвээр Дээд шивээ Хиагт Алтанбулаг Тужийн нарс зэрэг газраар аялал хийлээ. Зөвлөлтийн Киев хотын М.8В Фрунзийн нэрэмжит цэргийн ерөнхий командлалын дээд сургууль Киев хотын М.И. Калинины нэрэмжит цэргийн инженерийн дээд сургуультай туршлага солилцож холбоотой ажилладаг. Цэргийн ерөнхий дээд сургуулийн дэргэд «Сүхбаатарын алдар» гэсэн залгамжлагчдын сургууль байдаг бөгөөд энд нийс лэлийн 2,5,14, 28 дугаар сургуулийн ахлах ангийн сурагчдаас ирж 7 хоногт 1 удаа хичээллэдэг. «Сүхбаатарын алдар» сур- гуулнар дамжин 10 дугаар ангна төгсгөөд ирсэн сурагчид цэр гийн ерөнхий дээд сургуульд олон байна. Ж. ГОМБОСҮРЭН - Аймад дайчидтай уулзав Монгол Ардын Хувьсгалт Цэргийн 47 жилийн ойн баярыг тохиолдуулан нийслэлийн сургуулиудын «Ардын армийн аа- муу халаа» отрядынхан-ахмад дайчидтай уулзалт хийв, Уулзалтанд БНМАУ-ын Батлан хамгаалах Яамны нэгдүгээр өрлөгч єайд дэслэгч генерал Цөг, хушууч «генерал дэд эрдэм- тэн Самдангэлэг. БНМАУ-ын баатар Дандар, Дампил нар болон МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дар га Ч. Пүрэвжав, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дар та Д. Сүрэнжав, Улаанбаатар хотын ХЗЭ--ийн хорооны нэгдү тээр нарийн бичгийн дарга И. Гунгаажав нар байяцлаа. «Армийн залуу халаа» отрядынхныг төлөөлөн 1 дүгээр дунд сургуулийн сурагч Сумьяа ахмад дайчиддаа бэяр хүртэж үг яр - ТЭГЖ лт энцуйгас р эв үлдэн элдэн 2 кас-7-1 Ї ЦЭКРИЙН -ДЭЭД, СУРГУУЛИ ЄУУРЛАГАТНУУЛ ЕРӨНХИЙ ИН онц В. И. Лениний мэндэлсний 100 жил, ардын хувьсгалын 50 жи- лийн ой угтаж, тэргүүний ажил- лагаатай пноцерийн бүлгүүд ол- ныг төрүүлэн, пнопер сурагчдын дунд зохиож буй соёл, ,хүмүүж- лийн ажлыг жигд сайжруулах з0- рилгоор жил бүр Монголын Пно иерийн байгууллагын улсын тэр- гүүний бүлэг шалгаруулах болз лыг Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөл гаргаж бай на. , 2) ө» 1, ПИОНЕРИЙН АЖИЛ 1. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн байгуулла- гын тангараг, чин эрмэлзлэл ,дүр мийг ажил, амьдралдаа бүтээлчээр хэрэгжүүлэх. 2. Пионерийн танхимаас зохио дог ажлыг тогтмолжуулн, пионер нэг бүрийг хамран тэдний эрэлт хүсэлтийг хангах сонирхолтой хэл бэрээр явуулах. 8. Пионерийн бүлгэмийн он да рааллын бичгийг баяжуулахад идэвхтэй оролцож, бүлгийн аж лын өдрийн тэмдэглэл хөтөлсөн байх. 4. ЗХУ, ах дүү социалист ор- цы болон өөрийн орны пионерийн байгууллагын туршлагаас өөрийн бүлгийн ажилд 3-аас доошгүйг нэвтрүүлэх, 5. Бүлгийн хичээл хүмүүжлийг сайжруулахад шууд нөлөөлөх пио нерийн уламжлалт ажлуудыг эр- чимжүүлж, шинэ хэлбэрийн ажил 2-оос доошгүйг санаачлан явуулж хэвлэл, радиогоор сурталчилсан байх. 6. Ах дүү социалист орнуудын пионерийн байгууллага, пиопер су рагчдтай бүлгийн нийт пионер тогт мол харилцаа тогтоосон байх. 7. Өсвөрийн пионерүүд Д. Сүх баатарын үйл хэргийг залгамж лагчид учир Сүхбаатарын түүх, намтар, дурдтагалыг олж цуглуу лан судлаж, Сүхбаатарын булан танхим баяжуулан байгуулах, 8. Бүлгээрээ баатарчуудын баг, аравт, цэцэрлэгийн бүлгийг шефлэн авч тэдний дунд тодор хой ажил зохиох, ялангуяа сур- гуулийн насны хүүхдийг сургуу- лнас завсардуулахгүйп төлөө са- наа тавьж ажиллах. 9. Пионерийн бүлгийн нийт аж лыг залгамжлагч П чуулганаар шалгарсан улсын тэргүүний пно нерийн 3 бүлгийн хэмжээнд хүр- гэсэн байх зорилт тавьж ажилла на 2. СУРЛАГА. 1. Бүлгээрээ | хичээлийн жи лийн улирлуудад сурлагын мэдэг- дэхүйц ахицтай амжилт үзүүлсэн хийгээд, бүлгийн бүх пнонерийн 40-өөс доошгүй хувь пь сайн, онц сайп суралцсан байх. 2. Ерөнхий эрдмийн хичээлүү дээр сургууль, аймаг улсын хэм- жээгээр болдог уламжлалт урал даан, олимпиадад бүлгээрээ ам- жилттай оролцсон байх. 8. Таван онц эзэмшигчдийн тдо гоор бүлгэмийн хэмжээнд түрүүл- сэн байх. 4. Орчин тойрны газар зүйн байдал, тэнд ажиллаж амьдарч байсан, ахмад үеийн баа тарлаг үйлсийг эрж судлан мэ- дэх аялал, экскурс зохиож сур- гууль, сум нэгдэл, дурсгалт газ руудынхаа түүхийг судланс. мэд дэг байх. 3, ХӨДӨЛМӨР 1.Мэдлэг чадварын үечилсэн дэвшил, хүмүүжлийн ажлын үл- гэрчилсэн хөтөлбөрт заасан бүх- нийг биелүүлсэн байх. 2. Сургуулийнхаа орчин тойр- ныг тохижуулахад бүлгээрээ идэвх той оролцож, хот орныхоо мод, цэ цэрлэгийг шефлэн авч хайрлан арчлах, пионерийн эргүүл пост ажиллуулах. 8. Сургуулийн туршлагын тал- бай, ногоопы газар, газар зүйн ажиглалтын талбайд тогтмол ажилладаг байх. 4. Хаягдал цуглуулах, юмаар юм хийх, байгалийн баялаг ашиг лах хөдөлгөөнд | пионер бүхэн идэвхтэй оролцож хуримтлалаар 100-гаас доошгүй төгрөгийн орло то бүх нийтийг сургах фондод оруулах. 5.Төл хүлээн авах, тарна ногоо хураах, улсын бэлтэлд нийлүүлэх зэрэг иийтийг хамарсан ажлуу- дад оролцох. . Бүлгээрээ зуны даалгавраа амжилттай биелүүлж, түүнийг хн чээл хүмүүжлийн ажилд бүтээл- чээр хэрэглэх - А.ГОО ЗҮЙ, СОЁЛЧ БОЛОВ СОН БАЙДАЛ. 1. Мэдлэг чадварын үечилсэн дэвшил, хүмүүжлийн ажлын хө- төлбөрт заагдсан бүхнийг пионер бүр ширхэгчлэн биелүүлэх. 2. Бүлгийн бүх пионерийн ан ги танхим, орон сууц байр, ахуй байдлын ариун . цэвэр, гоо зүй, эрүүл ахуйн шаардлагын хувьд бүлгэмдээ тэргүүн байх. 3. Бүлгийн бүх пиопер «Д, На цагдорж» тэмдгийн болзол хан- гах цуваанд гарч 8-аас доошгүй лнонер шинээр «Д. Нацагдорж» тэмдэгтэн болох. 4. «Пионерийн үнэн» сонин, «Залгамжллагч», «Оюун түлхүүр» сэтгүүлийг захиалан унших, зал- гамжлагчдын дуудлага нэвтрүүл гийг тогтмол зохион байгуулалт- тай сонсч ажил амьдралдаа ашиг- ласан байх. 5. Бүлэгтээ гэрийн номын сан байгуулан ажиллуулах. 6. Төрөл бүрийн дугуйлан сек цэд бүлгээрээ хамрагдсан байх. 5, БИЕИЙН ТАМИР, 1. Мэдлэг чадварын үечилсэн дэвшил, хүмүүжлийн ажлын хө- төлбөрт заасан бүхиийг биелүүл- сэн байх. 2. Сургуулийн биеийн тамирын талбайг тохижуулалцан, талбайг бү рэн ашиглаж, сургуулийн намар өв лийн спартакиадад пионер бүхэн оролцож биеийн тамнрын төрлүү дээр бүлгийн аварга шалгаруул- сан байх. 8. Бүлгээрээ ХБХБ тэмдгийн болзол биелүүлж, ХБХБ тэмл- гийг 5 пионер авсап байх. 6. БОЛЗЛЫГ ДҮГНЭХ НЬ: Пионерийн бүлгүүд улсын тэр- гүүний пионерийн бүлэг шалгаруу лах уралдаанд албан ёсоор сур- гуулийнхаа хамт олны өмнө үү- рэг авч оролцоно. Үүнд: а) Сургууль бүр тэргүүний пно нерийн бүлгийнхээ тодорхойлол- тыг жил бүрийн ЇУ сарын 10-ны дотор аймаг хотын эвлэлийн хороо, гэгээрлийн хэлтэст ирүүл нэ. 0) Аймаг хотын МХЗЭ-ийн хо роо, гэгээрлийн хэлтэс пионерийн зөвлөлөөс аймаг, хотын шноне- рийн тэргүүний бүлэг шалгаруул- сан тодорхойлолтыг хичээлийн жилийн эцэст гаргаж МПБ-ын Төв Зөвлөлд жил рын 30-ны дотор ирүүлнэ, в) МПБ-ын Төв өл улсын тэргүүний пионерийн бүлгийг жилд иэг удаа шалгаруулна. г) Тэргүүний ажиллагаатай баа тарчуудын баг, пионерийн бүлэг олпыг төрүүлж, пионерийн анслаа жигд сайжруулсан, тэргүүний пиоперийн бүлгамийг улсын хэм- жээгээр шалгаруулиа 17. ШАГНАЛ. -- Улсын хэмжээгээр шалга сай пионерийн тэ ий хоёр бүлгийп хамт олныг ын Төв Зөвлөлийн дипломоор шагнаж, бүлгийн удирдагч багшийн хамт олон улсын пионерийн зусланд амруулна. : -- Улсад шалгарсан пионе- рийн тэргүүний бүлгэмийг МПБ- ын Төв Зөвлөлийн шилжин явах тугаар шагнаж, тус бүлгэмийн тэр гүүний 5 пнонерийг ахлах удир дагч, бүлгийн удирдагч нэг баг- шийн хамт олон улсын ппоперийн зусланд амруулиа. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМ- Жи мПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ бүрийн 1У са » Сурагчийн үзгээр "ЕҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ түү ҮҮҮҮҮҮҮҮҮЛҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ ҮҮ -ҮҮҮҮХҮҮЛҮҮҮг ҮРУҮгҮУтунт эн ТҮҮҮҮҮҮ Хүүхдүүд ээ! Парн- ионы Ё жинд хувьсгал гарч -- Ё т гВвсөлигтрл орон 2 : СҮХБААТАР ХОТ Ё Аваргын өлөөӨ өрсөлдөөн ЦУЛ На номНЭ , Өргөн тунгалаг Орхоны хөвөөнд Ёо Саяхан Хандгайтын аманд Догимодмаа, Хөвсгөлийн Цэдэв 3 3-5 коммуныг байгуулс- ї Өдрөөс өдөрт цэцэглэж байгаа 1968 оны улсын цанын аварга иар ЇЇ, байранд оров, Е наас хойш 97 жил өнгөрлөө. Коммун ард иргэний болон гадаадын Ч Сүх жанжны минь алдартай Ё. шалгаруулах тэмцээн болж өнгөр (17-19 насны хөвгүүдийн 5 км- интервентүүд дайны хүнд нөхцөлд 72 хоног тогтносон билээ, Пари- , Сүрлэн хотоо магтая ын, Ё лөө, Уул тэмцээнд хөдөөний таван ийн зайн уралдаанд «Ходолмор» жийн комтмун пролета, интернационализмын тугийг өндө, өр- " Зхапжны минь алдартай энэ хот , млэ гөж, бүх хэлхийн ард ёүоэР н ЗАГНАГЧҮРЭНГ, бийнэБоннүн! ЕВ 1 Зандан мод шиг цэцэглэж байна. Б бүс хотын зургаан нийгэмлэг, цийгэмлэгийн тамирчин Төмөр 1 роп, Америкийн олон орны хувьсгалчид, ажилчдын үзэл санааны Ї Нэх хөгжлийн өлгий болоод Б.дөрвөн дээд БАС тЭрлЛЭВС дүгээр байр, «Барилгачин» ний- биелэл байв.Тийм ч учраас бусад ны хувьсгалчид ажилчид, Пари т Ирээдүй өөд тэмүүлж байна. сан улсын нэрд гарсан 2! шахам гэмлэгийн Цэвэгжай, «Хоршоо- жийн коммуны төлөө халуун амь бүлээн цусаа хайрлахгүй тэмцэж | ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ ) Сурагч ХИШИГСҮРЭН тамирчин оролцлоо. 13-16 насны дол» пийгэмлэгийн Дашаэвэг нар хижээс Францын хувьсгалын всэргүүчүүд, Германы интервентүүдийн ! охидын 2 км-ийн зайн уралдаанд (|, 11 байр эйлэн, Энэ насны хөв- хар хүчиид Парижийн коммун устгагдсан юм. жулда. Ч ї НАЦАГДОРЖГ АХДАА Ургац нийгэмлэгийн Бадам «тү. гүүдийн 10 им-ийнлгайн урал, Хүүхдүүд ээ! Та нар Парижийн коммуны туршлагад түшиглэн Ж БАГА ХУРАЛ 1 Үүлэн малгай духдуулсан рүүлж, Дорнодын Должин, Өпөр- ЗНгршиг: ЗЮГДЭНВАЛВХТҮЙН оросын ажилчин анги дэлхийн хувьсгалын нх жолоодогч В.И.Лени- МАНАЙ сонины 5 Тдасан цагаан оргилд ч . 3 ний удирдлагаар Октябрийн Хувьсгал мандуулж Зөвлөлүүдийн зас- , Үеийн үед хангайн Дуламсүрэн иар дараах гийг тогтоосныг мэднэ шүү дээ Саяхан бидний тэмдэглэн өнгөрүүл- ... сайхан Дуу чинь байр эзлэв. Дээрх насны охидын 3 Кун насан Сэ-ау гн3 Ба Хул халын хагас зуун жилийн Сар) их (13 хнанг ши 8 км-т Булган нийгэмлэгийн Бо- л Париж! оммунчуудын хэзээ ч ялагдашгүй үзэл 29 х 28 г сань,, хүсэл мөрөөдлийн Овөлэх юм. ЭР, Нэгэн ангийн цуглаан . "руу нус ЦАВ айх эээмаргчирийнин й 5 Ё 5 Үг чинь Ч . Би нэгэн сургуулийн 8 дугаар ангийн дутагдлыг мэдсээр атлаа "уудаг, Сүрэн БЯЦХАН ХУРГАЧИН 1 Дуулим хорвоод агч нийгэмлэгийн” Чулуун Эрдэ агт а р 7 - 5, сүндэлд: ! зэнд нь ордог- лу сурагчид багш. нарын ХЭВй ЭЙ лаа өл нил АЛ НЭХӨрЭ ХЭС 3үй тээх бруыхоог ажилд түсаалцаанүй Т. БААСАНСҮРЭНГИЙН авсан Гүгэс нө нэ нар П. Ш байр эзлэв. захидлыг тогтмол хүргэж ол- | лданаа «Хүн хүндээ хань нөхөр үн эрдор зүгГАА бай Ч мөнх үлдэнэ. хүлээсэн юм. Энх- | б9двээр хийлээ. Зах, Хал ааа р Л РАЛЛШҮҮЖЭЭ ч гэрэл зураг ! сурагч Д. ПҮРЭВДОРЖ 18:16 насны хөвгүүдийн 3 км хэвлэл хуваарилж тү- Манай ангийн Намжилдорж хувиа давс”. СонРК » 2 ийн зайн уралдаанд Булган ний гэмлэгийн Хорлоо түрүүлж, Дор- ажилд сурагч Базаррагчааг хичээх байдалтай даа. Сайн сурдаг ат- Ё Ангийн дарга чадамгай с: 3 00 хоёул хамт давталганд барагтай бол ирдэггүй. с ЁуллӨт ран ажиллаж байна. Сурагч Энх” | Хэрваз шрвэл ярьж үймүүлнэ. Энэ нь бадрал, хүн, 18 САНАА СЭТГЭЛ САЛШГҮЙ ЦУГ ,однинэнлэгийн Лхагвасүрэн, Ув Амгалан, энэ жил 7 дугаар анги Баатар Балглна Л Баг зөршїїхөо « сайрлах, туслах Дархан хотын харьяа Шарын голын тосгон дахь 10 жилийн сургуульд ! С“Ч Бямба нар ЇЇ. Ш байранд ор- : д ?эдэг сурагч бид ний баяртай гүй- тэтгэж явах гав ат үйлс юм. Эел төгсөх юм, Энэ хоёр сурагч бас сургуулийнхаа уран зураачид юм. Хэнтий аймгийн Биндэр сумын инэонер сурагчдын өргөн цуглаан болж Өмнөд Вьетнамын эх орончдын шудрага тэмцлийг дэмжлээ. Цуглаан дээр залуучуудын эвлэлийн гишүүн Туна, пионер Гэрэлмаа Долгор Хими, Лида, нар үг хэллээ, Тэд хэлсэн үгэндээ: Бид Вьетнамын ард түмний тэмцэл хэзээд ялна гэдэгт бат итгэж лоо. Мөн насны хөвгүүдийн 5 кт- ийн зайн уралдаанд Булган иийгэм лэгийн Хорлоо түрүүлж «Залгамж мэдсэнийг хүнд хэлж өгдөггүй, Би өр- тээд Намжилдоржоос тэнцэтгэл ба тэн- цэтгэл бишийн тухай асуулаа. Би яаж мэдэхэв гээд хэлж өгсөнгүй. Маргааш Хэнтий аймгийн Бийдэр сумын 10 жилийн дунд сургуулийн Онон» сурагч шуудан хороонд үҮҮүҮүүүүэЭРРН хөвлэл түгээгчөэр пионер 3. Энх- 10 жилийн дунд сургуулийн дуу | ///гомабоны ухааны хичээл орж тэр дув баруугагаа байна. Вьетнамчууд сайн сайхан аз жаргалын төлөө тэмцэж байна. Вьет Ё ЛГЧ” Нийгэмлэгийн Ганбаатар, Амгалан ажилладам Өнө сурагч хөгжмийн багш Б. ЦОГОО сэдвийг асуухад “Намжилдорж асууг- Даши хар Ууа41 намын ард түмэн анд пионер багачуудтай санаа сэтгэл салшгүй цуг гэцгээв. Амгалан нар. П, Ш байр эзэллээ. даж ганцаараа онц сайн дүн авлаа, лз- шӨүлыг БЭРЛӨНд 17--19 насны охидын 3 км-ийн ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ Л ҮҮҮҮҮҮҮҮ ҮҮҮ Ү ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТ! Д.ДҮВЧИНДОРЖ СсүтүүүүҮүүүҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮЛҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮҮҮҮүчиж-и рэв би түүний оронд асуугдсан бол ни агч бүрийн эр- лэ8д түгдрэх байсан даа! Р үрд! хэм ариун үүрэг мөн. Гэтэл шүүмжлэлээс үз Э вэл манай ангид . хүнийг хүндэлдэг. зайд «Залгамжлагч» нийгэмлэгийн тамирчин спортын мастер Золзаяа түрүүлж, Хоршоолол нийгэмлэ- гийн Догнмодмаа, Хөвсгөлийн Цэ- Ер нь Намжилдорж, ганцаардмал ху- виа бодсон байдал, хуурамч зангаа за сах хэрэгтэй юм. Энэ бүхэн бол хүний хуншгүй зан: харуулж | байна гэж хээр эвлэж тэлттгүрлэтлигэтүй гн тэбьлрөолн хэм - ЕИН бүдүүлэг дэв нар Ц.Ш байранд оров. Энэ Дорж шүүмжлэв. -С- танхай, “дүрсгүй насны охидын 5 км-ийн зайн урал --Тийм ээ, Доржийн хэлдэг НинЬс хүүхдүүд байна. өиВҮйН өндөр настан даанд «Залгамжлагч» нийгэмлэ- най үеийн хүмүүс хүн нь хүндээ ахмад хүмүүс, тахир дутуу хүмүүс, эмэг нөхөр, тушиг тулгуур байх ёстой, “Энэ тайчүүдийг болон бие биеэ хүндлэж гийн тамирчин | спортын мастер асуудалд Намжилдоржийн зан байдал сурцгаая, Тал засах, бие биеийнхээ ду- Золзаяа түрүүлж, Хоршооллын харшилж байна. Зөвхөн Намжилдорж ч тагдлыг нуух, хар амиа бодох, хуурмаг биш ер нь хүнийг хүндэлдэггүй хүүхэд д Л жав түрүүлж дараагийн байранд зан гаргах лвдлыг цэглье. Та нар бодоц бий. Хуний чанарын рхэм «Хоршоолол» нийгэмлэгийн Даш- мэр сэр бий. Хүний чанарын ЭрХЭМ зоо) Дүрэлзсэн галын . дундаас гурван Буха ВЭ оЭЛ 7575-21-13 01 л ш дээд илрэл бол хүн хүнээ хүн ёсоор дялх хүүхдийн амийг аварсан Дорно- сант уван шомаЛгү/ ГЧОЭГЧ хүндлэх явдал юм. Гэтэл зарим сурагч говь аймгийн дунд сургуулийн Чулуун- Хөвсгөл аймгаас улсдаа нэртэй Б 22.31. :443 хүмүүстэй тэгш биш харьцан, тэднийг хүү, Увс аймгийн Өмнөговь сумын 8 жи лийн 3 дугаар ангийн сурагч Бямбажав дүүрэн ачаатай «Зилэ. машин, түүний жолоочийг галын аюулаас хамгаалсныг мэднэ. Бид ийм л хүмүүсийн жишээ- гээр хүн хүндээ хань нөхөр, түшиг тул- шалгарсан бүх тамирчдад 1968 оны цанын улсын аварга цол, ал- тан медаль, 1 зэргийн ДиплО- моор, П. Ш байр эзлэгсэдэд мөн- гө хүрэл медаль, ИЛ зэргийн дип янз янзаар үзнэ, Энэ тухай ярихын тул ангиасаа эхэлье, Бисанхан өөрийн хайх рамжгүйгээс болж, үзгээ мартав, Хи- чээл эхлэв. Намжилдоржийн илүү үз- гийг гуйлаа. Өгсөнгүй. харин Дондог үз гээ над өглөө, цаначид олон төрсөн удаатай. Тэдний халааг авах өсвөрийн цаначин Сэсзэр Толя нар Улаан-Уул сумын 8 Жи. лийн сургуулийн 7 дугаар ангид су- Нийслэлийн 15 дугаар сургуульд ардын цэргийн баярын өдөр уг- таж цуглаан өглөөлөг уулзалт зэрэг олон хэлбэрт ажлууд зохиогд- 7 Л ломоор шагнав. П 7 й болж байгаа үлгэр дуурайллаар ралцдаг юм. лоо. Зохиосон ажлынхаа тухай пионерийн бүлгэмийн зөвлөлийн (д,. Зэс Ү552 1гаарэхуллн чанартай шиүр УУЛЭЭртгү: Зур шир Ханг Б. ХИйРЭВ тишүүд ярилцаж байна. гэсэн сайн тунгаавал хүний чанартай тив Мо сац гэрэл , Ж. ГОМБОСҮРЭНГИЙН авсан гэрэл зураг холбогдоно, Зарим сурагч бие биенийхээ з,ОДВОГ урад АААААААААААААААААААААААААААА. БЯЦХАН. ГЭРЭЛ. ЗУРАГЧИН 1928 оны зун Максим Горь- 7 кий Ленинград хотод нэг хэсэг (| суужээ. Энэ үед түүнтэй уулза- Ї хаар олон хүн ирдэг байв, Нэгэн Бо нарлаг өглөө Горький нээлттэй Г цонхны дэргэд суугаад ажлаа хийж Б байжээ. Тэрээр өглөөгүүр ажил- лах дуртай ажээ, Гэтэл гэнэт шї- рээн дээр нь жижигхэн зурвас уна жээ. Тэр зурвасыг ямар,нэг хүн гудамжнаас цонхоор хаясан юм байж. Горьний уул зурвасыг авч унш вал түүнд «Эрхэм Горький та на майг өөр дээрээ орохыг зөвшөөр- нө үү? Би Зөвлөлтийн сургуулийн пионер хүн, Би таны гэрэл зургийг авч сургуулийн ханын сонинд та вих гэж ирсэн юм. Гэтэл намайг оруулдаггүй, Оруулчих гэж хэлээд өгөөч, Би шалавхан зураг дарж- чихаад доорхноо явна» гэж бич- сэн байв Горькин цөнх руу дөхөж очоод харвал, явган хүний зам дээр арав орчим насны жаал хүү сууж байв. Тэр хүү зөв гартаа гэрэл зур | гийн аппарат барьжээ. т- Чи энэ зурвасыг үү? т-..Тэгсээн, өгөөч, шидеэн намайг- оруулаад т--. Яваад ир, би чамайг. оруул гэж хэлье гэсэн яриа тэр хоёрын хооронд болов. Минутын дараа өнөө жаал хүү Горькийн өөдөөс харан ннээмсэг- лэн зогсож байлаа. Дараа нь тэ рээр гараараа зөөлөн сандал тийш зааж. - Энд суугаад сонин уншиж бай! гэж хэлэхэд Горький дуулга вартайяа сууж, сонин аваад харж суув. Өнөө хүүхэд инилээд удаан бэлт гээд За бүх юм бэлхэн гэхэд. нь Горький инээмсэглэн суув. Гэтэл өнөө жаал шалан дээр сууж уйлав. -- Чи яав? гэж Горький айн асуухад өнөө хүү гэртээ гэрэл зу рагны хальсаа мартчихаж гэж уй- лагнан өгүүлэв. Горький босон ха райсан боловч, жаал хүү аппара- таа шүүрэн аваад тасалгаанаас гүйж гарав. Горький цонх уруу очоод», «Хүү минь эргээд ир! На дад хальс бий. Түүнийг чи ав, Ми ний хүүд олон хальс байдаг юм» гэв, Гэвч жаал хүү уйлсаар тран- вай руу гүйн ороод явж одов. Орой нь Горькийн нарийн бич гийн дарга ирж нэг зурагчин нр- лээ гэхэд Горький, -- Нэг жаал уу? ь, -- Биш сониноос -- Тэгвэл намайг ажилтай бай- на гэж хэл, Тэр жаалыг ирвэл заавал над дээр оруулаарай гэжээ. “-“Оров хэлнээс Ш. СҮХЭЭ өрчуулав. -- А--37308 “азот хайлна. азот, хүчилтөрөгч Цэргийн хүнд чөлөөгөөр явах жасвшаан төдий л олон олддоггүй билээ. Харин нэг-бүтэн сайн өдөр, таван цэрэг чөлөөгөөр явж байв. Тэд ангиасаа хот хүртэл зургаан мод газар (очих, ирэх) таван. ца гийн ЧчӨЛӨӨТЭЙ ЯВаа ажээ. л Цэргүүдийн толийтол индүүд сэн дүрэмт хувцас нь энгийн кост юмаас доргүй үзэмжтэй бөгөөд гя лалзтал арчсан бухаар гутал, са- ран саравч, алтартал өнгөлсөн цамцны товч, бүсний арал нь на- ранд гялалзан, зам Дээр туяа тус гана. Тэд, зориуд жагсаагүй ч гэсэн хөл гар нь нийлээд яралзтал алхлах нь сүртэй сайхан харагда- на. Гэтэл нэг ачааны машин замын хажууд «суучихсан», жолооч нь ядаж байв. Таван цэрэг тэр жо- лоочид туслаж, хий эргээд байсан дугуй дор нь элс, чулуу хийгээд, хүч нийлүүлэн түлхсээр машиныг нь шавраас гаргав. : 1 В.Хомиченко , лаад түлээг нь хагалж, сарагчинд чь хурааж ӨГӨВ, Тусч, цэргүүдийг гэртээ оро- хыг урьсан боловч, ТЭДНИЙГ Яа- раад явахад «Ээ, буянаа эдлэ!» гэеээр, эмгэн үүдэн дээрээ Зогсо- но. Таван цэрэг засмал замаар «Тэв, тэв» алхлаж явтал нэг авто бус тэднээс гүйцэд түрүүлээд зог соход, хоёр хүүхэдтэй хүүхэн бууж...чемодан дээрээ суугаад үл дэв. Цэргүүд бас л туслахаас арга гэж хэлчихээд л «Хардаанаа хан- гинуулан» давхиад далд оров. эмгэн түлээ хагалах, гээд сүхээ да лайж далайж цохивч, хэлтлэж Ч чадахгүй байгаа харагдав. ХЭ» рх )5//7, 20:90:16: .2) 72) (23 9 ХУЧ СА) гүй боллоо, х: , : Зарим нь тээшийг нь үүрч, за рим нь хүүхдийг гэрт нь хүргэж өгөв. Тэндээс очоод хувцас Ц хоорондоо хөгжилдөж байтал нэг охин гүйж ирээд, -- «Цэрэг ах нараа! Цэцэрлэгт нэг согтуу хүн тарьсан мод суга- чиж хаяад, биднийг “бас айлгаад байх юм гэв. Таван цэрэг шууд явж тэр сог туу хүн дээр очиж, сугалсан дыг нь эгүүлэн суулгуулаад гийлэх ангид хүргэж өгөв, Ангийн талархаад явууллаа, Гэтэл, ний хугацаа дуусахад дөнгөж нэг цаг дутуу байв, Цэргүүд хотод, музей үзэх, за виар зугаалах, ном авах байсан нь нь тэвэрсээр явж, хотод ойртон хунараа цэвэрлэн, нь, мо- сэр- жижүүр таван цэрэгт чөлөө цагт хавчигдаад өнгөрчээ, Сайхь жолооч, «Баярлалаа» Цэргүүд цааш явж. байтал, нэг Тэгэхэд цэргүүд тэр эмгэнд тус Таван гүйн тул анги «Нэг, хоёр гурав» гээд нэгэн сал бар жагсаж яваа санагдав. цэрэг чөлөө хожимдох өөдөө алхлахад, юм шиг сүртэй Орос хэлнээс орчуулсан сурагч С. ХАШ-ЭРДЭНЭ Эмнэлгийн сонирхуулах булан. ХҮНИЙ БИЕД ОЛОН НУУЦ БИЙ ЗҮРХ ИХ АЖИЛТАЙ. Хүний бүхий л дотоод эрхтэн гялгар булчин гийн ширхэгтэй байхад гагцхүү зүрх хөндлөн судалт булчингийн ширхэг- тэй байдаг нь түүний хязгааргүй их ажилтай болоход зориулагдсан мэт. Зүрх нь хүний бүх биед тэжээлийн бодис, эсийн амьсгалах хүчилтөрөгч хий зэрэг амьд организмын зайлш- гүй хэрэгцээт зүйлсийг түгээн. хүр тэж өгдөг хамгийн чухал «Мотор» нь юм. Зүрх өдөр шөнийн 24 цагт, ер нь хүний бүх насны туршид тасралт гүй ажилтай байдаг билээ, Хүний биед байх цусны хэмжээ 4,5--5,5 литрийн хооронд хэлбэлзэж байдаг. Зүрх нэг удаа агшихдаа 0,65 мл цус шахан гаргадаг гэж үзвэл нэг мину- танд (судасны цохилт минутанд 70 байхад) 4,5 литр цус шахдаг билээ. Тэгвэл тэр хүний зүрх зөвхөн ганц цаг ажиллахдаа 270 литр цус шахан гаргана, Иймээс хүний зүрх 24 цаг ажиллахдаа хичнээн лигр цус шахан гаргадаг болохыг бодож олоход амар хай билээ. Үүнийг өөрсдөө бодож олц гоо! ХҮҮХДҮҮД ЭЭ. Та нар гоо сай- хан бие бялдартай, эрүүл чийрэг зүрхтэй байя гэвэл биеийн тамирын үнэлж баршгүй ач тусыг мартаж бо лохгүй ээ. ХҮНИЙ ЦУСНЫ НУУЦ, Хүний цус улаан өнгөтэй шингэн боднс юм. Энэ нь түүний «гемоглобим» гэдэг улаан өнгийн будагч бодисоос шалт- гаална, Цусанд олон төрлийн (Эрит- роцит, лейкецит, тромбоцит) бөөм, химийн бодис байдаг байна, Цусны (эритроцит) улаан бөөм нь нэг шоо дөрвөлжин сантиметрт-4,5--5,5 сая тоотой байдаг бөгөөд эд эсэд хүчил- төрөгчийг хүргэж өгч амьсгалуулдаг онцлогтой юм. Цусны (лейкоцит) ца гаан бөөм нь нэг шоо дөрвөлжин авс ар ав сар 6 ав 0 ав» 0 р 0 вэ» 0 8 6 0вь 0 р 0 ар н р сар 0 ар 0 ас ав 5 ав 0 ав 0 р 0 р 0499 9В, аь сар сар о ав ол. Физикийн сэдэв по Ү2115177 Биеийг үнэмлэхүй тэгээс буцааж халаая! тэяж бодьё, Тэгвэл үнэмлэ- хүй хуваарийн 55 градуст Хүчилтө рөгчийн кристалл хайлна, Дараа нь ! Ї4 90 градуст тус тус ууршина. Буд, Сугар, Дэлхий, Ангараг, Бархасба- ди, Бямба, Тэнгэрийн Ван, Далайн Ван, Дэлхийн Ван гэдэг 9 гариг на- ... 4. 4 Ши Э- ГЭ Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбииатад хэвлэв. рыг тойрон эргэдгийг бид мэднэ. Га- ригуудыг тойрох эргэсийг сар гэдэ! зөгөөд манай дэлхий нэг сартай бай- хад Бархасбади 11 сартай байх жи шээтэй, гаригуудын сарны тоо харил цан адилгүй буюу огт саргүй ч гариг 81:11 9 Наран, гаригууд, саруудыг бү хэлд нь нарны аймаг гэдэг, Нарны аймгийн 9 гаригийн наранд хамгийн ойр Буд хамгийн халуун байх бө гөөд нарнаас хамгийн хол Дэлхийн Ван хамгийн хүйтэн байна. Далайн Вангийн температур үнэм лэхүй хуваариар 80 градусаас үл хэт рэнэ. Дэлхийн Вангийнх түүнээс ч ба га байна, Иймээс тэнд Хүчилтөрөг- чийн цэнхэр чулуун цохио, азотын асга хад бий биз ээ! Тэнгэрийн Ван үнэмлэхүй хуваариар 100 градусын температуртай байна. Хэрэв Тэнгэ- “рийн Ван агаарын их даралттай бол тэнд шингэн хүчилтөрөгч, азотон: гол урсдаг байж магадгүй юм. сантиметрт 6000--8000 тоотой бай на. Хүний биед элдэв өвчин тусахаас сэргийлэн хамгаалж байдаг «цэр- гүүд» юм. Цусны (тромбоцит) талст эсүүд нь хүний судсыг нэхэн бүтээгч үүрэгтэй байдаг. Хэрэв энэхүү эс үгүй бол хүн өчүүхэн шархнаас цус алдаж үхэж болно. Хүний цусны эсүүд үргэлж нөхөн төлжигдэж ши нээр бий болж байдаг юм. : Хүний цусанд эдгээр эс, бөөмөөс гадна уураг, өөх тос, нүүрс ус, внта мин, даавар (гормон), эрдэс, фермен тийн төрцэйн АЙХ орчим химийн бодис байдаг байна. 5 Хүний их эмч М. ОТГОН. ХАВАР ! |. Ї | ! | | | ” Хариуцлагатай эрхлэгчийг . ша Ц. ГАЙТАВ Индене--14140..-. зүй Завь чи эн, | Їтөлөө зүтгэхэд ОР!, (ӨӨР УЧИР УТГА БАНЖ, БОЛОХГҮЙ. ( М. ГӨРЬКИЙ. | | | САЙЛАГДАШГҮЙ. ОНЬСОГО) ШИГ ХҮН ЮМ ДАА ТА... УТГА ЗОХИОЛД. БОЛОХООР САЙН РЕДЛАСГ ШИГ, | АМЬД ЯВАХЫН ҮЧИР) УТГА НЬ ХУВЬСГАЛЫН | ШИНО. МАНАЙ ҮЕД! Г Орон бүхний вролетари нар цэгдэгтүв! . Э ХҮНТЭЙ ХАРЬЦАХДАА Б000Х00Р РОМАН ЮМ» ” МХЗЭ-ийн Төв Хорбо: Ё. Сүхбаатарын йэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв В. И. ЛЕНИН МАХН-ын үйл зэргийн төлөө хээээд болхэн байгтув ииииииэ :34 дэх жилдээ » 13 (1031) Пүрэв 231472 27 Уив 10 нө Хоэиэн цөн илийнаал ГА"? : 22477 Эү258: р С х са (2ЛСЭХ: “УЛ. ХХ ХЭРЭ др х ХЭЭ? ЫГ нд 5” Горькийн ах сайн хүн байлса Зуун жилийн өмнө Горький ах төржээ. Горький ах хүүхдүүд та нар шиг бага балчир байлаа, Тэр цагт хамгийн дуртай ном | нь «Ноор хой жаалын үнэн түүх» гэдэг 30 хиол байжээ, Тэр зохиолд . гардаг ноорхой жаалын үнэн түүх нь Горь кий ахын сэтгэлийг Онц хөдөлгөсөн юм гэдэг. Хожим нь нх зохиолч б0- лоод, Горький “ах олон олон сонир- холтой зохиол бичиж хүүхдүүд ДҮҮ нартаа бэлэглэсэн юм, «Пепе» «Авга Архип, Ленька хоёр» «Италийн ҮЛ гэрүүд», «Бага нас» зэрэг сайхан 30- хиолууды нь мэдэхгүй.хүүхэд дэл- хийд ховор юм. Горький ах хүүхдүүд та нарыгаа «Хорвоогийн эзэн» гэдэг байлаа, | «Бид орчлонгоос халивч хүүхд (үүд ирэг, А.--2 Сүвтчүйн ШИ маань үлдэнэ. ,. үлэмжийн их хөдөлмөрийн өвийг залгамжлагч хүүхдүүдэд зам тавьж өгцгөөе» гэж Горький ах октябрийн хувьсгалын өмнө бичиж байлаа, Хүнүүгийн хаан Атил Хүндэт янзаар морнлоно гэж бяцхан Пепегийн тухай. үлгэрт гар даг юм. Тэр үлгэрийн орноос 1925 онд Горький ах монголчуудад нэг 34 хна бичсэн байна. Тэр захиандаа зүгээр суун залхуурахгүй, ямагт тэмцэж, хөдөлмөрлөж байхыг бидэнд чухалчлан сануулжээ, «Хүүхдүүд, биднээс нлүү сайн улс болно. Тэд бас сайхан ч амьдра на» гэж «Пепе» гэдэг үлгэртээ Горь- кий ах бичжээ. Тэр зөгнөл биелэн одоо хүүхдүүд та нар сайн хүн Хүн төрөлхтөний бүх. - Загдие-тэл--1---кэж-05- “ВЭ байна. бөлж, «Эрдмийн эх булаг болсон номонд сайхан амьдарцгааж дурлацдгаа!»! гэж Горький ах хүүхдүүд та нарт гэрээсэлсэн билээ, Горький ах өөрөө бяцхан ядуу, ноор хой жаал байсан боловч эрдмийн эх булаг номонд нх дуртай байсан учир эрдэм соёлын өндөр оргил дээр авиран гарчээ. Горьний ахын тэр арвун замаар мөрдөн явж, эрдмийн “оргилд гарц гаахын төлөө хүүхдүүд 18 нар алхаад марш/ Байн байсаар бүх дэлхийг бүрхэх социалист соёлын «салхнч шувуун? нь хүүхдүүд та нар болж, алс холын | сүүмгэр -оддын зүг элин халин.НК-, сэх болно. Тэр цагт Горький ахын «Шонхорын дууг» та нар сүлд дуул лаа болгон аялаж дуулсаар холын цэнхэр одон дээр мөрөө гаргана. Горький ах сайн хүн байсан юм. Эрдэмтэн, зохнолч ЯЛ, ТҮДЭВ. Ш ” Д.СОДНОМДОРЖ 1МААСИМ: ЇГОРЬКИИ Дэлхийд алдартай юэргэд өлөн төржээ Дэжлгэж уншсан ном буз9нд байнга, : Түүний дундаас Түмний дотроос аксим Горькийн Манай Горькийн Нэр нь тод байна. Холхи оросын хөдөө нутгаар Хол газрын хөндий нугаар Нуруундаа үүргэвчтэй идэрхэн эь Нуугисан халуунд ядранхан алхана, Хэн хүний үрсэн билээ Хэт нутаг хаасан билээ Хэзээ хэдийд гарсан билээ Хэрэг юунд зорьсон билээ? Догшин хаадын өв газар Доод Самара-д төрсөн юм гэнэ Хоногтоо залгах өл хоолгүй Хоосон айлд заяасан юм ГЭНэ.. Энхэр бага насандаа тэр Эцэг эхээсээ өнчирсөн юм гэнэ Эцэсгүй хүнд ажилд тэр. Эвэр ургатлаа зүтгэсэн юм гэнэ, Одоо тэр орос орноороо Олон бээрийн уудам нутгаараа Амьдралын төлөө алхаж явна Алсыг ширтэн аялж явна. Улс олны амьдран туулсан Уудам холын адармаат замаар Амьдрал үзэж зсвлон туулах Агуу «их сургууль» төгсөөд Орчлонд хувьсгал хэрэгтэй гэж Октябрийн нх «Салхнч шувуун» болн Шуурганы эсрэг тулан тэмцсэн Шударга эрэмгий зоригтон болов. Тэнэг «Пингвинчүүдийн» өөдөөс Тэрслүү Жандаармуудын өмнөөс Харанхуйд цахилгаан шиг гялалзаж Хаант орост дуулан боёсон Мань бүгдийн магтан Дуулах Макснм Горькийн тэгээн алда «Эхийн» сэтгэл шиг өгөөмөр байна Энэрэнгүй сургаал нь өндөр байна. Орчлонд алдартай мэргэд олон төржээ Олж уншсан ном бүхэнд байнаа, Түүний дундаас “Түмний дотроос Максим Горькийн Манай Горькийн Нэр нь тод байна. Эхийн зар дох хэдэн тасны оронд туурганы энгээр хаалга нээгдэж шал. хана туурга байв. Гайхалтай нь тай босоо буурал хальмагтай, бүргэд ха- мартай, хөнхөр духтай, хөмсөг хао- ТАВИ, ронлоо хоёр гүн рүүн бапгар сахалтай, ер нь бага хүү хэд аймаар их сүртэй өвгөн байсан ї8 юм. Гэвч их сайхан зантай хүп бай- СО оноох сайхан инээмеэтлэлээ торуулж намайг угтай ир? хийж байна? гэж асуун. Би хүүхдийн сонинд юм бичих Ны театр, клуб, доод гэж байна гэл -- Энэ хүнд бэрх бололч их чухал Хүүхдүүд их сонирхож байж билэз. ринулж юу хийсэн бэ? гэж би асуулаа. л байсан даа гээд өвгөт ярьсан нь: даа яд) Торький ба хүүхдийн уран зохиол ЗУУН. НАСТ тэрийнхэн цөм унтаж, ном аплаал "жилдаа орлоо. хэн цэнхэр хаалга байн. Баруун доод буланд нь жижигхэн гурвалжин рнул байна. Түүнээс бариад татсанд би нэгэн жижигхэн цом цав атпраатай. бас ши- сан нь нүдтий нь аньсганы зураанд СУМ Жусгалгүй амийг нь аварсан то- толордог инээмсэглэлд илхэн байдаг МӨР хайрцагтай тамхиа. гаргаж ороо- бан мал цаасан тамхи авч асаан татаад: Өвгөж аап аньёганыхаа зурланд --«Хулгана, мэлхий хоёрын дайн». тар бариад: За бяцхан ажил шүү! гэв Тэдний ингэж хөөрөн баярлаж Ч Тийт шаа! Та хүүхдүүдэд их рэтВэүүрр” нлүү жаргал надад бай хайртай байсан пшгүү дээ. Тэдэнд 10- Чиний багад үеийн хүүхдүүдэд: чинь зорнулж би бага сагта шит хий аав. цаанг ӨВГӨН Шөнийн нэг цаг болж байв. Манай реиулж, үнэ төлбөргүй мөсөн гулгуу- өрөө бүхэн рын газар байгуулж, харгехуй, эргэн тойронд нам гүм бо- дэд зориулан хот нийтийн сүлд мод- лов. Би ширээний гэрлээ асааж, со- Ны наадам хийлгэж явлаа. Уранхай инид яаруу бичих өгүүлэлдээ холбог ноорхой хувцастай ядуучуудын хүүх ширээн дээр өрж дүүд тэнд очоод Хичнээн хөөр болж байсныг санахад одоо хүр Тэгээд юу болсон гэж санана? Ёс- "МТ СЭТгЭЛД таатай. той гайхалтай юм болсон дөө! Нэг харсан чинь унших намын минь хав- ЮМ бичиж, түүгээр дажжуулан хүй жижиг. 8ёНы амьдрал, дэлхийн бөмбөрцгийн янз бүрийн газар орон, урлагийн бү- тээл. үзэгдлийн зураг, нийгмийн зүтгэлт- нүүдийн хөрөг зэргийг сонин еєэтгүү- лээс хайчлан авч альбам хийгээд на- мын сан .ыүзүүлэн таниулахгүй сєур- туулиудад туслана үү тэж хотын ир- тэр тасалгаанд гэдэд урналж байлаа.Өөрөө тийм алб- аль 1936 өнд нас барсан өвгөн аав бом хийл хот тмагнь, зассож. байв. . тай сургуулиудад тараадаг ч байсан Өвгөн аав маань хайхар “өртөн мөр “Үүхэд” , “ҮҮЛЭХ, х. Номын сан тэй. баахан богтордүү, өндөр нуруу- бай жигдлэн зассан зэгс шиг шигүү ӨГ2 лэг, 1898 онд би чам шиг бас сонинд нь « -ҮҮй ямар жүжиг нулж байв? гэ: :| 25845453 халааснаас өнөөх гэдэг: найраглалыг засаж жүжиг бол гов: тавиулсан. Марк Твений Сайерийг» чи. танина. биз: да»? Түү- ач хүү минь юу гээр Б. ГлаГолин гэгч хүний хийсэн нэг жүжгийг бүгд Энэ зууны зхзвр би, аз болоход, нэг нийгэмлэгийн «Мэдлэг» гэдаг хэй лэлийн ажлыг удирддаг байсан. Бид хүүхдэд зориулсан сохнолын 12 эм- хэтгэа 5 Харамсалтай нь түүнээс ганцхан «Га: Би энэ зууны эхэвр залуу явах цуур» гэдэг эмхэтгэл гарсан юм. Өк- үдүү хүүхдүүдийг их өрөвд тябрийн хувьсгалын дараахат 1919- дөг байсан тул нэт хөтөнд тэдэнд зө- ЇЭ9205 оны үеэр, ААВТАЙГАА ядуу хүүхдүү- их баяр байдаг. элдэв үндэстний амьдралын » тасгоны, ядуу байдал. өрөлтии -өлөт| нөтөӨ байсан сан. Бас хүүхдийн үлэш тэдвийг-аролцоотойгоор: жүжиг ах ажил ч хийлэг байлаа гэхэд х зориулж ний сонирх- «Том мужийц тосга- хотын театрт гурван удаа тавиулсан юм. нийтлүүлэх санаатай байлаа. «Умарын туяа» гз- ЯРИЛЦСАН. МИНЬ дэв сэтгүүл хүүхдэд зөрнулан гаргаж байлаа. Хүүхдүүдийг гудамжны өөд- гүй хүн болохгүй, харин их юм мэд дэг чаддаг агуу их хүмүүс болвосой гэж би хүсдэг байсан. Тэгээд их хү- мүүсийп намтартай тэднийг цуулахсан гэж А. К. Тимирязевт Дар вины тухай, Р. Роллаид Бетховины тухай тухай. Фритнеф Нансенд Клумбын тухай Ї намтар бичиж өгнө үү гэж гуйн захи- дал бичиж ч байлаа. Хүүхдүүд тэдэн -/Та өөрөө хүүхдэд зориулж ямар , ямар нөм бичеэн бо? гэж асуув Өв-, төн аавын царай төв бөлж, хөмсөг- ний нь хоорондох атираа тодроод: -- Миний. өөрийн бага нас. гуниг- Ї амьдралын тухай бичихэд хэцүү бай- ону) «Бегшоодой» (1952 он) « вар», «халууп тогоо» (1914 өн) «Яш ва» ( к 19 он) гэх зэрэг хэд х 3 юм бичсэн, Ямар болсныг мадэх Би энэ гайхамшигт өвгөп хүүхдэд зориулсан их үйл ажилла. гааг дуулаат бага. ют хийсэндээ. ичнх | шиг болж: байсан тул дэмий: л: --Таних нь ч таппна. Харин таны «Евсейвка» хоёртой чинь дүү нараа | ташклцуулбал яана? зуун паст өвгөн апн Алешсей Максн- тагт. Үөрьпий: -- Тэгвэл тэг л дээ. Тэр хоёр чинь тэнд байна. Өр ор!-гэж ний гаптиг цагаан хананд байсан нэг хаалга тийш заалаа. Харвал Гарький, хүүхдийн өгүүллэгүүд» Сэ- сэш нэр хаяг тэр хаалган дээр бичээс | тэй. байлаа. фь-ьа-аасаасаа-аа-аасаа-аж-аасаасаапжксажл «МАНАЙ ГОРЬКИЙ» ЇГ ЭХСЗОН ЖБГЭРГ Нийслэлийн 15 дугаар сургуу | лийн ппоперийн бүлгэм М. Горь- кийн мэндэлсний 100 жилийн он угтаж Манай Горький гэсэн сэдвээр шүлэг бичих урал дааныг ппопер сурагчдынхаа дунд зарлажээ. Энэ уралдаанд 6б-гийн «А» ангийн пионер 1Каргалсай хан шалгарч «Манай Горький» | гэж нөхөддөө нэрлэгдэх болов. Манай Жаргалсайхан Максим (| Горьний шиг алдартай зохиолч бо | Ї Ї хэн бэ? танил- Ү Узллст Эднсоны лах ч магадгүй. Түүний бичсэн олон шүлэг зарласан. уралдаан бүрд дандаа түрүүлж байдаг юм. ийллас асуулаа. аавын, ! : ЖА. ханан ХВсг Ээж бн | Пионер Жаргалсайхан Яасан гоё | юм бэ?», «Ширэээ, «Номын сав» «Хүрэи мэрь» «Октябрь», «Багш нартаа зэрэг олон. тооныг шүлэг бїижээ Манай Горький хэн бэ? гэсэн энэ уралдаанд 1Кар | аасайхан хүү «Максим. Горький манай багш» гэсэн шүлэг бичиж Г уралдаанд, шалгарч 15 дугаар бүлгэмийн «Манай Горький» бол сон юм. «Богшоодой» «Бор шувуу» тэ |асуусанд | тэр. өрөө: «М. Пионерийн ахлах удирдагч Э| Д. НАРАЙЦЭЦЭГ Зохиолч М. ГААДАМБА. -.. оо тамал, с! » оролдож, өөрсдийн бүтээлийг ирүүлж байна. Сурагчид өөрсдийн санаачлагаар Горь кийн үйл амьдрал, ахуй байдлаас тус- тан харуулсан бяцхан ном, зурагт аль- бом хийж ирүүлжээ. Сурагч бүхэн хэл бичиг, уран зохиолын хичээлд Горькийн төрсний 100 жилийн ой угтаж сул дүн авахгүй гэсэн хөдөлгөөн өрнүүлэв. Ах- лах ангийн сурагчдын санаачлагаар «Манай Горький», «Хувьсгалын дууч» гэсэн сэдэвт үдэшлэг, өглөөлөг зохнолоо. Багш Д. МАГВТИН : » :511:111,41 7) БИДНИЙ ДУНХ: Нийслэлийн 32 дугаар сургууль, прелетарийн агуу их зохиолч, бидний дотны таннд Максим Горькийн төрсний 100 жилийн ой угтаж, хэл-уран зохио ЇОРЬКСН сарл ЛЧ Мчйаласчлалыл Л "Өвөрхангай аймгийн төвийн бага, дунд сургуулнудад радно нэвтрүүлэг явуулан, сурагч пнонерүүдийн дунд ном уншлагын сарын ажил зохиов. М. Горькийн амьдрал, уран бүтээлээс ” суралцах 45 хоногийн аянаараа ахлах ангийн сурагчид М. Горькийн: зөхиолуу- дыг еудлан «Салхич шувууны дуун» «Илзергиль эмгэн» «Шонхорын дуун» зохиолуулаар уншигчдын бага хурал хийжээ. «М, Г йн идэр нас» гэсэн гэгээрлийн бага хурал хийв. Бас сурагч- дын кино 8,7,14 хопогууд зөхиож, кон- церт зойлов: цуглуулга хийж: түүгээрээ «Горь- бидний дунд» гэдэг сурталчлах бу- лан гаргав. 5--8 дугаар ангийн бүлэг бүхэн Горькийн «Бага нас» гэдэг 30- хиолоор уншигчдын бага хурал хийлээ. Говь-Алтай аймгийн төвийн (10 жє- лийн Дунд сургуулийн захиргаа, пионе- рийн бүлгэмээс эрхлэн Горькийн тухай Хишигжаргал багштай 8-ын Б» ан- “аюм зохиол, зураг, маркийн цуглуулга, 7 Горькийн үйл альдрал, уран" бүтээлийн! | гийнхан Горькийн «МАКАР-ЧУДРА» тэдэг зохиолын баатраар багт бэлтгэж тоглуулав. “талаар тусгай. харуулсанггар зураг, хат- цаадан лбэр, бартитлын уралдаан зар лав. Энэ уралдаанл олон арван сурагч М. ГОРЬКИЙН МЭНДЭЛСНИЙ 100 ЖИЛИЙН ОЙД, Багш С. ШААЗАН эмч, | чИрээдүйн инженер, гөж гурван цаг гэрэл гэгээ яруу найрагч, иисэгч, танк- үзэж, бусад үед нь туйлын чин, сурган хүмүүжүүлэгч, | шөнө, хүйтэн шуурган дунд | Жилийн жүжигчин, зохион бүтээгч, амьдарч байна» гэж бичжээ. бэрх 5 хэцүү геологич та нарт зүрхний ха Гэвч туйлын шөнийн харан- лын секцээс эрхлэн М, Горькийн зохио-. Үнэнч шударгаар ихийг сурцгаа! (Хойт туйлын Игарка хотын хоёр мянган пнионерт М. Горькийн бичсэн захидал) тайхамшигт асар их баясга- лан хүлээж байна! дараа байгалийн нөхцөлд хү? мүүжсэн, хатан зоригт ком- Д. Сүхбаатарын лийн 2 дугаар дунд сургуулийн 9 дүгээр нэрэмжит нийслэ- ангнуд Горькийн зөхийлөөр хийсэн кино үзэж, 9-410 дугаар ангид «ЭХ» романаар уншлагын бага хурал хийлээ Мөн 7,8 дугаар айгид Горькийн шилдэг огүүллэгүүдээр уншлага януу- лан, 7-8 дугаар аигнудын дунд багт наа- дам явуулж бүх бүлэгт «М. Горький бидний таиййл» гэсэн сэдвээр үзүүлэх ажил хийв. Мөн их зохиолчийн үйл амьдралыг харуулсац альбот хийж, инэ- нерийнхээ танхимд тавилаа. Пноперийн ахлах удирдагч Г.ЭСМЭДЭХ Борхон охин А. М. Горькийн «Шон- хөрын дуун» гэдэг өгүүллэгийг уншиж суухад нь уулалаа. Тэр охий. «Шойхо- рын дуун» өгүүллэгийн оицлог зүйлийг тэмдэглэлийн дэвтэртээ их илмбай тэм. дэглэжээ. - --Этнэ өгүүллэг ятар байна гэхэд --Их сонирхолтой юм. Би хэд хэд уншсан л даа. Манай бүлэг Горькийн төрсний 100 жилийн ойд зориулан удах гүй уншлагын бага хурал хийх гэж бай- гаа юм. Тэгээд манай пиоперүүд энэ з0- Хэдэн М. ГОРЬКИЙН МЭНДЭЛСНИЙ даас хавар болж, арапдугаар сарын дундаас намар болдог. Крым хувьсгалын өмнө нэг хааны эдлэн газар байсан бол одоо амралт сувиллын газар хяолыг уншиж бага. хуралдаа бэлтгэж байна.Бид, Горькийн тухай бичсэн зохиолыг унших дуртай. Бид, их зохиолч Горькийн амьдрал уран бүтээлтэй танилцахын тул сонин, тэдээлэл гаргаж, Горькийн тухай сони- нуудал гарч буй зүйлийг уншиж ярилц- дэг гэж онц сурлагатан, ппопер Нансал- таа ярилаа. Нансалмаа өхин Говь-алтай аймгийн Бигэр сумын 8 жилийн сургуу- лийн 7 дугаар ангид аж байна С. БАТМАГНАЙ ” жилийн 21 Нийслэлийн 10 дунд сургуулийн ппопер сурагчид «Горь- хийн амьдралын сам» самбар, Горькийн уран бүтээлийн үзэсгэлэн Горькийн үйл амьдралыг сурталчилсан сойип гаргаж дүгээр, Горькийп тухай гарсан марк, ил захид» лын цуглуулгагхийлээ. Сурагчид «Горьт кийн уран бүтээл монголд шөлөөлсөн» гэдэг лекц сонсож «Горький бол єоциа» лист реализмыг ундэслагч мөн» гэсэн цуглаан хийв, 5-7 дугаар ангийн сурагч» дын дунд Горькийн нэрэмжит уран ути- лагын тэмцээн явуулж, 8-10 дугаар ги» тийт сурагчид Горькийн «Эх» романдар онолын бага хурал, Горькийн” зохиолын цуглуулга хийх «Хупьсгалын дууч Герь- кийц туяа» сэдэцт үлэшлэг зохиох зэр- гээр их зохиолчийн гүйл амьдрал, Уран бүтээлээс сурталчилж байна... Багш ЦОГТОО зоожилиин онд --:----2-3---т--с--о-ш- л с- сюо с-- с-ш льс т-- эн зургаан цаг хүртэл нартай . чээд сурлагадаа сонирхол- байлаа. той” байх хэрэгтэй, Ашиггүй Хоёрдугаар сарын дун- мэдлэг гг байдаггүй юм Иймээс хойт туйлын пмонс рүүдийн тухай иот бичих гэ- сэн та нарын хүсэлтийг би туйлаас сайшааж байна. Гар бичмэлээ бэлэн боло- ! ! ! ! | болж хувирчээ. Пионерийн хоор над лпуулаарай, Мар- ! луун баяр гэе! хуйд ч ий ою: ухааны сомолын гишүүд та нар их 3 "7 Танар зайсахын захидал нар Эй гэрэлтэж, түүний байгуулалтын ажилд оролцон цАРТаХ, зуслан зид байна. шан бид иар уншиж үзээд ! ” явуулжээ. Та нарын захид- хүчээр мөнх цэвдэг байдаг | Цаашнд сурах хүмүүжих өвлөлийн заса Холбоот юуць болсон, юу нь болоо. лын энгийн хурц тод үгЭнД | нутагт хүнспий ногоо их та- | ажлаа үргэлжлүүлнэ. Улсад сайн сайхан юмих гүй, ямар засвар хэрэгтэйг ! эцэг өвгөдийн тавьсан зорил- рид болж, мал аж ахуйг Ч Танай тэнд цастай, тэсгэм олон, энэ нь цаг ямагт өсөн заагаад та нарт буцаан ! год хүрэх арга аямаа та нар өргөц хөгжүүлж байна. хүйтэн, шуургатай байхад би хяним байпа. Бэнь бүхэн. явуулна Ї бүрэн дүүрэн ухаарч байдаг Б шийтээрээ бичиг р тэнгис: эрэгт Крытд та нарын юм. За био ингээд захидлаа тань илэрхий байна. Та на- НҮХ бо иЛтЭЭРЭЭ билээ . “Мьдарч байна. Өнөөдөр. нэг Тэгэхээр хүүхдүүдээ, ҮҮй | дуусган. Хайрт хүүхдүүд: ! рын амьдарч байгаа шиг бай... Бнгүүлэх бүхэн нь Леин САРЫН арван гурванд энэ | дээ эзэн бөлж, “улам бүр | эсэн мэнд сайн сууж байга Ї галийн догшин ширүүн нөх- эвгүй Хал нас өмнөх! үед жил анх удаа ялимгүй цас хөгжүүлэхийн тул та нар рай! . цөлд амьдардаг хүүхдүүд бол ама ч бололцоогүй бай- орсон боловч тэр нь дорхиоо үнэнч шударгаар, их эрдэм М. ГОРЬКИЙ 1986:1-13 ! дэлхий ертөнц дээр хаа нэг сан б р ЁГ хайлчихав, Өчигдрийг хүртэл сурах хэрэгтэй... | байдаг болов уу? -Ми4-нР хоёрдугаар сарын турш өг- Та иар тоглоом наадамд С.ТӨМӨР-ОЧИР товчлон Та нар «Бид өдөртөө дөн- ..Хүүхдүүд ээ, та нарыг лөөний наймаас бараг оройн дуртай байдгийн адил хи- орчуулав. ! МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчоо, БНМЛУ-ын Ардын | боловсролын Яамны коллетийт 1968 оны 2 дугаар сарын 28-ны өдрийн 145 ду-гаар хурлаар батлав. 20:83 : Д.Сүхбаатарын: нэрэмжит монголын пионерийн байгууллагаас БВ.Й Лениний мэндэлсний 100 «ХҮҮХ, БАЙГУУЛЛАГА БОЛ КО АРУУДЫГ ХҮМҮ ЖҮҮЛЭХ ШИЛДЭГ ЗАМ МӨН» В. И. Лепни Хүн төрөмхтаний түүхэнд шинэ үс үлээсэн. Онстябрийп социалист их хувьсьа гын хоёрдахь. 50) лсил эхэлж байна. Он- тлбүхиййр социалист их хувьсгалын үүв птелөөгөжвр зүрч “төсивөгөӨ Флсөнт төнилР тын. ард түмшн, түүний ягаргалант авс луу үе дэлхийн хөдөлмөрчдийн нх бөн в. Ч. Левипий мэндэлсний 100 жил, Лрдыт хувьсгалын 50) тилийп ойг сур лагв, хэдэлмөрийг |гялалссан ази таар угтах иж аягил өртүүлтж байн. Б. Ц. Лениний маэпдалсний 100 жиж, жилийн Ардын хучьсталын 50 л! өр яүт сан гурван нишлиайн ажил нь, МАХН-ын шинээ нарог рнаа, МАХЦП, МХЗЭ-ийн ХУ их. хурлуудын шийдвэрийг хэрэгжсүүлж, ахмад үеийн хувьсгалт дайчин хөдөлмөрч уламжлал, орчин үеийн үйлсийн үтэр, Жуурхсалаас: шамдан суралцах: | Сүхбаатарын нэрэмэснт Мэон- голын Пнойерийн: Байгууллагын їнинэ дүрмийг ппонер сурагчдад тэг бүрчлэн судлуулах, түүний учир утгыг ейлгуу лан өдөр тутмын үйл амвдралдаа удирд лага болгоп хэв - Монголын Байтуулаа- гын. Залгамислагч П чуулганы шийднэ. рийт хэрогжүүлнэн, пионерийн уламж- салт ажлуудыг эрчимлсүүлж, нитэ эм яюурыг санпжчЯан хє -- Иншөнер сурагчдын бие даасан бү тээлч идэвхийг өриүүлсний үндсэн дөор тэдиий сурлага. хүмүүжлийг ясигд сайжруулахад пионерийн ажлын эрч далайцыг чиглүүлэхэр оршино 1 ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН УЛАМЖЛАЛТ АЖИЛ -- Сурьууль, ниөнерийн байтуужлв, та бүр ) ажлын өн дөрөаасын бичтийт биялсуулан. жөхлөг,. -- Уясын таргүүний пнонерийн бяр лөг шалгаруулж дүгпэх, -- Тооны улсын уламжлалт ойинзиниа. дэд бүх сурагчдыг хамран оролцуулих, -- Мөнгөн атлєсиний |ДӨрвөн тө- релт ачипэ уралдаж | явуулж, улсын тэргүүн бит нижлглицэруллс байх, - Хүүхдийн кнно, хүүхэлдсойч тешар, уран. сайхны чуулга. клубүүд, нитєрин. ционал тайхнм, сурагч шуудан хороо. ны. ажлыг сингд сайнруулай. ажлын шлагыг нийтэд далгэрүүлэх,. дунд танан онц, Д. Нацагдорж тэмдэгтэй болон, соёётк нөтөүтөгтийгт хөдөлгөөм өртүүс лөж, -- Улаанбаатар, хосын 2 дугаар суу, Охронцоцог. ж Жонтий” аймвийн СУРАГЧДЫН ЗУНЫ АМРАЛТААР ЗОХИОХ. АЖЛУУД - ХАА, нэгдөл, САЛн төвүүд, бригад ташгууд, төв суурын гасрчудад- яна. бүрийн насны хүүхдийн пионеүт бус бүлэг аигиллуулах,, с -- Эх орноо судлах, ахмад үеийнх- ний уламжлалаас суразцах, хөл ой- рын аялал зохиох, - Зуны амралтаар пионер. сурагч- дын «дунд хүүхдийп хэвлэл тараалт, ахтиглялт «Залгажиглагчдын дуудлага» редиф нэнтрхүүлтийтг сонсогтыг сайжруу явхад « труданэ хөрөөныг ант лыт читлүүлэн. -- Пионерийн идонитний» асуны сур- гуулийг анонерийй! зуслапгуудаа бүст- лан азсхиох.. -- Шиэнерийш байдц хөцөлмөэр ам- ралтын: зувламд золиак. хүмүүтлийн амт лын үдирдэмяс гаргаж, МҮЭ-ийн, Төв- Зөвлөлтай | хамтаре пионерийн зйсланд сохионс буй. үзэж сурхая хүмүүжлийн ажлын. байдал, зус липгийн маясрналлаг баялын тохижил- тож үзлэг ацалгялт хийх, --Ю. Цэданбалын «Залгамж үеийнх имй тухай» намаар иоперийн байгуул лата өсвөрийн Сүхбаатарчууд бүлгийн: сэдэвт ажит зохион явуулах. --Д Сүхбаатарын нэрэмжит Мон- талын Шионерийж байгууллагын Төв. Зөвлөлийн залиси. бүтд хуралд “«Зєую цагт нвөюнер сурагчдын дупд-зөхиох хү- мүүжил, өзөй үүмший ажил наашдын зорилт» єасэн өшчгэл хллолжүүжтэ. и В. И. ЛЕНИНИЙ ҮЛГЭР ХҮМҮҮЖНЭ. лийн ойг тэмдэглэх, -- 8. ИН. Леинпий үйл амьдралаас | суралцах танхим, буяан байгуулишь ажил луулах, нэрэмжит Бүх Байгуулаагын суралцах жилийн . Н. Лениний Хаабоочын: Ниоперийн ажлын туршлагаас: аян зокиох, -- Зөнлөлтийш сургууль, ниюнерийн байгуу? -- Мөнгөа-Зөвлөлтийн хит залгаа, » район, муж, аймгуудын хүүхдийн хам- тарсан аялал зохионо. х -- «МАХН-ын -мэргэй исолоодлетоор социализм байгуулас манго. ор. тэг иргэд болсэндоо баяардаг» гэсэн жаиийн алсиж хийх, -- Эм өрвөржи» хөсжил, өлдөйт амжил. ажлыг олов хэлбэ- Пионер сурагчдын техникийн бү- тээлийн улсын үзэсгэлэн байгуулах, --09Эх өориыхво дурсгалт хүүхний талт “бэлтгэл хангууяах, нчзэлийнН гадуур болой зуй магт соёл ү 3 хөдөлмөрч уламагдал, орчин үсийш баа тарлаг. үйлсийн лэх ёл! захионс- пионерийн таа алглыг дүгизнэ. «ийн тамирын арга хэмжээлүүдийг дэс -- Ахлах ангийн сурагчдын мэргэ- миля сонгох, апги дошших, төгсөх шал- салтанд бэлтгэх явдалтай цуврал зөвлөлгөөг хэвлэл, өгөх, -- Энэ хиЧзэлийн жилээс 10 төгсөгчдийн «Уламжлалт бирив радиогоор рөн: ролыт с: яну- дын дэргэдэх МХЗЭ-ийн тэргүүний үүр шалгаруулах, 2 -- Ахлах ангийн МХЗЭ-ийн гишүүн сурагчдаас нионерийн бүягийн удөр- Дагчдыг томиноп ажиллуулах, -- Ахлах ангийн сурагчдын дунд тек нинийн сэтгэн бүтээх аислыг өржүүнэя, тежитнийн бүтээлийн үзэсгэлэй Рарках, чехшин спортын спартаннадад бөлтгүү- лэж, -- 8. И. Ленипий мөндөнсний 100 жил, Ардын хувьсгалын 50 шилийн ой угтаж сохносон гурван игнлийн аж- ттонер су- “регчдын сурлагыт байдалд | чаяарын ахиц гаргах, 3 нил, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн 08 упаж зохиох суран жилийн ажлын ХӨТӨЛБӨР лын. їнонерийн байгууллагын 45 жи- лагын гүйцэтгэх үүргийт лам жүүлнэ. Уу өндөр- ач холбогдлыг йноцер сурагчид, хөдөл Дт рлап олоп пийт, албан үйлдвэрийн газруудын туслалцаа Дэмш лэг авч дээрх зориятыг биелүүлэхэд зөрсдийн зүгээс үзүүжэх анжларал ха- ламжийг эрчимнгүүлэгтүй! ХЗЭ-ийн гишүүн сурагчид, 9С- харин Сүхбаатарчууд, баатарчууд аа НЭРЭМ- СҮХБААТАРЫН НЭРЭМ- Ти МОНГОЛЫН, хЯИбын ТОВ Зөвлөл “үлтүгррулттээлтчарр хөл? 77214 шэтхүллнсылдЭЛИЛрЛА) БААТАРЧУУД БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ хуухдэд, ЗОРИУЛАВ. ( 2 (48) 1968 оны 4 дугаар сарын 28. " БААТАРЧУУД БОЛСОН ЯВДАЛ ! Саяхан нэгэн цасан шуургашуур сан жихүүн хүй- тэн өдөр сурагч Доржготов, Алтангэрэл хоёр сангийн аж ахуйн дэргэдэх харилцаа холбооноос гараад явж байлаа, Гэтэл зам дээр цасанд дарагдаад дөнгөж үзүүр нь цухуйж байгаа түрийвч харагдав, Сурагч Доржготов: --Энэ түрийвч байна гээд цасан дотроос авав, Тэр түрийвчинд бугуйн цаг, мөнгө байлаа, Хоёр су- рагч «Үүнийг хэн нэгэн хүн хаясан байх, эзний нь олж өгөх хэрэгтэй» гэж ярилцав, Тэгээд тэд, -- Багшдаа хэлье. Багшид өгч эзний нь олуулья гэсээр байрандаа ирэв, Энэ үед 860 төгрөгийн бугуй ны цаг, 580 төгрөг гээсэн харилцаа холбооны ажил- чин Сэмжээн бүхий л явсан газраараа нааш цааш эрж одоо ч өнгөрлөө бололтой. Олсон хүн өгөх болов уу, яах бол. Ямар ч гэсэн шагналд. нь 100 төгрөг өгнө гаэд зарлал гаргав. Хүүхдүүд ер нь сүрхий улс шүү. Сургуулийн дотуур байраар орж зар тараая гэж бодсоор очтол нэгдүгээр ангийн сурагч Доржго- тов, Алтангэрэл хоёр олсон түрийвчээ эзэнд нь олгох гаж зар бас тараасан байжээ. Энэ хоёр хүүхэд Төв аймгийн Угтаалын сангийн аж ахуйн 7 жилийн дунд сургуулийн нэгдүгээр ангид сурч байна Р, ХӨХӨӨ ТҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ Ирээдүйн хөгжимчин. А1 8 УНД“ АЮУШИЙН авсан гэрэл зураг ( Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн тэргүүний пионер баатарчууд. ЗУРАГТ (дээрээсээ:) 3 ду гаар ангийн Ё. Бямбаа, 1 дү гээр ангийн Д. БАТЦЭЦЭГ. З. ПҮРЭВИЙН авсан гэрэл зураг, , Биншина ин ШФф ЦЭДЭРЛЭГТ99 Нийслэлийн 82 дугаар сургуу лийн 86--гийн «В»-соёлч нөхөр- лөл анги сургуулийнхаа шеф 85 дугаар цэцэрлэг дээр энэ хичээ лийн жилийн эхнээс одоо хүртэл тогтмол очиж, цэцэрлэгийн бяцхан дүү нартаа хөдөлгөөнт | бүжиг, хүүхдийн дуу, тоглоом заах, мандо лин хөгжимд ая оруулж дуу зааж өгдөг. Бас хичээлийн хэрэглэл, зурмал, наамал, хайчилбар, хөдөл гвөнт тоглоом хийж, амьтны Заг- вар хайчлан өгч хайчлуулах, зураг зуруулах, наамал самбар гаргуу лах зэргээр хүүхдийн бие даасан ажил хийлгэж байна, Ялангуяа нө хөрлөлийн ахлагч онд сурлагатан Цэрэндэжид, Тунгалаг, Галя, Баа санжав нар манай хүүхдэд их юм зааж сургалаа гэж . цэцэрлэгийн ”өрхлэгч Бүдээхүү ярилаа. “ШУВУУДЫН УАН «Хүүхдүүд ээ! Шувууг лаж сурагтун! Шувуудад тусал»/ гэсэн ухуулгын үг, бас өвөлждөг шувуудын зураг сургуулийн ха- шаа, байшинд олныг үзэж болно. Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн су- мын бага сургуулийн. багш Даш нямын удирдсан залуу байгальч- дын дугуйлангийн сурагчид өв- лийн хүйтэнд шувууд хоолоо олж” идэхэд бэрхтэй учир сургуулийн туршлагын талбай дахь цасыг арилган гуанз байгуулав. Дугуй- лангийн ба нийт пионер баатар чууд шувуудын дуртай хоолыг су мын зочид буудлаас болон гэр гэр ээсзэ авчирч үйлчїїлдэг зайшил- тай болов. Я. ДОРЛИГ хайр- ЕВГЕНИЯ ГАЙ - хонины дээл --Үстэй дээлээ яачихаав. даа, хонь минь өгчих --Үнэндээ эдэнд л хуваагаад Лөө: Эмгээд--Хос бээлий, Энхрий Витяд--ноосон цамц Гриш өвгөөд-дулаан хантааз, Маша эгчид --дугуй малгай, Оляд--ороолт Эарүүлийн тал хирийн утас Эрхбиш цаана нь үлдсэн гээч... -4Өөрөө чи яана даа, нүцгэрч үлдсан хонь МИНь Өвөл болохоор осгочих байгаа даа? -4Өвөл, болоход өөр шинэ агаа хреапа шүү дээ! Ж.ДАШДОНДОГ орчуулав. Эрт урьд цагт нэгэн өглөө ..хулган8 мөсөн дээгүүр гарч яваад ха їьтран уна жээ. Тэгээд ху.иана, мөс гэдэг чинь ийМ их хүчтэй юм бий гэж мөсийг харж суу тал нарны илчинд мөс хайлан эхэлжээ. --Аа! Нар ийм сүрхий хүчтэй юм бий гэж гайхаж байтал нь нарыг үүл халхал жээ. " --Аа! тэгвэл үүл хүчтэй байх Нь гэж өндөр уул дээр гараад харвал үүл салхины гаясаар туугдан арилжээ. --Үгүй салхи илүү хүчтэй юм. байна гээд салхийг ажиглатал тэр нь уул ха. дыг нэвтэлж чадахгүй байв --Тэгвэл уул, хаднаас хүчтэй томгүй юм байна гэл: хулгана бодож суутал тарвага, зурам ууланд нүх малтан ор- чихсон байв --Тарвага, зурамнаас хүчтэй амьтан орчлонд байхгүй байжээ гэж бодож суу тал хүн тэднийг авлан агнаж байжээ. -Орчлон дэлхийд хүнээс илүү хүч- тэй амьтан ер үгүй байх нээ гэж бод- соор олон ламтай пэг хийдэд ирэв, Лам” нар бурханд мөргөж байв. --Үгүй ер бурхан бүхнээс хүчтэй юм гэж үү? гэж бодоол олон бурхантай ду ганд орж --Дэлхийд та нараас хүчтэй юм байна уу? гэж бурхдаас асуув. Бурхан дуугарсангүй, | хөдөлсөн," үгүй. Тэгээд хулгана, бурхнаас хүчгүй юм ертөнцөд үгүй, хүнээс хүчтэй ухаан тай юм дэлхийд үгүй (ом байна гэж бод жээ Тэмдэглэсэн багш ЖОДЦАШДОРЖ З эгэл ир Га нээрэн Ч. А--37203 Сүхбаатарын я ПЛЛ, Л бӨР ЧЛӨӨРЯВР ГЭРЭГ?” Т” ЖЭ Р Л Р ЛЭ Са. өт гэ... тэн Эрэ. ҮГ. ЗҮЙН Вүх үе вь хоёр : Бүгд үсэг чь зургаа вм . Ганц ч чяхгүй гэсэн үг. Газарт буусан тундас Үг болгоод уншвал Үлэмж чухал зүйл. « . 1) Эхний нь үсгийг аваад Эдэс сүүлд нь бичихээр Үргэлжилсэн тэгт газар Үнэт металл болио. . .. ХАихны үе нь Алс гэсэн үг. Удаах үе яь Уя гэсэн үг : Хэрэв нийлүүлбэл Хэлхээ гэсэн үг. , . , Амандаа үмх гэсэн үйл үг Арван арав гэсэн тооны үг Бүх үсэг нь адилхан ч Бүтээх утга нь Өөр Үхрийг заасан нэр үг Үүнийг халаа гэсэн үйл үг ТЛАВЛР Өнгө ялгасан тэмдэг үг Давтаж хэлбэл дайвар үг. Дандаа нжилхэн бичигддэг үг, Б. АЛТАНГЭРЭЛ 290о00000000000000ФОФОФ Ф Ховд аймгийн 10 жилийн дуяд сургуулийн З-ын «А» ая гийн сурагч Зол улирал дараа лан онп дүнтэй. уран авьяас гоц сайтай пионер юм. Б. ДАМДИНДОРЖ ГҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮҮҮҮТЭЭ ТҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮТТҮҮТЭ 4 НҮХГҮИ 1 зогсоорой. Энэ чинь хулганы нүх Б зогсоно. Тэр бол хулгаяа болно. Ч гүй. хулгана муураас Ё й болон солигдож, тоглоно шүү! «Аль хоёр дэгдээхэй ихэр вэ?» - Ч »-1551 мын 3 эрэмжит хэвлэлийн комбияатад хэвлэв. АУЛГАНА Хүүхдүүдээ! 8.3 аар буюу 4.4-өөр гар гараасаа барилцан дугуйрч олно. Нүх бүхэнд нэг, нэг хүүхэд Тэгээд төглогч дундаас 2 хүүхэд гарч, нэг яв муур нөгөө нь яүхгүй хулгана болно. Ингээд нүхгүй хул тана мууранд бариглахгүйр тул зугтаана. Муур түүнийг хөөнө. Нүх амна хамгаалахын тул аль дайралдсан нүх үрүү гүйн ороход тэр нүхэнд байсан хулгана нүхгүй хулгана болон гарч зугтаана. Дахин өөр вэг нүхэнд ороход тэр нүхэн дэх хулгана гарч зугтаах жишээтэй тоглоом үргэлжлэнэ, Харин Муур хулганыг баривал баригдсан хулгана муур болж, муур нь хултана Манай идэвхтэн сурвалжлагч 4аАААААААААААААААААЛААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААААЛ АА ажлглаж олцогоо! 1 Г. ЦАНЖИД 8-1 Хариуцлагатай эрхлэгчийг Ц, ГАЙТАВ индекс--14140. г». Орон бүхний иролотари нар нэгдэггүй “ОАДСРЫН ННСЭГЧ МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэдэмжит М С5 сарын ЮРИЙ. ГАГАРИНЫ МОСКВА, Гуравдугаар 28. (МОНЦАМЭ) Сансар» нэвтрэх замыг хүн төрөлхтөнд анх удаа нээж өгсөн хурандаа Юрий Гага- рицп амь үрэгдлээ. Энэ нн- сэгч 27 настайдаа 1961 оны дөрөвдүгээр сарын 12-т 4Восток-Ї» хөлөг он- тоцоор сансарт дүүлэн гарч 108 минутад дэлхийг бүтэн нэг тойрсон юм. Сансрын уудамд нисэхийн нь өмнө Чүүнийг Батлап | хамгаалах Яамны сайдын тушаалаар ахлах дзслэгчэЭэс хошууч болгон дэвшүүлсэн юм. Хоёр хоногийн дараа Кремльд сансрын иисэгчид зөзлөлт төрийн дээд шаг нал- 3ХУ--ын баатрын ал- тан таван хошуу, Лепиний Одон хоёрыг гардуулап өг- сөн юм. Юрий Гагарин нисэх он- тоцоор бэлтгэл сургуулийн вислэг хийж яваад амь, үрэг дэв. Түүнтэй хамт нисэх хүчний ангийн дарга, хуран даа Владимир Сереїин амь үрэгдэв 2 Хурандаа Гагарин ны нислэгээсээ хойш сарт дахип гараагүй Гэхдээ зөвлөлтийн сансрын нисэгчдийг бэлтгэхэд их үүрэг гүйцэтгэсэл юм. Гага- аих- сан- юм. рин сансрын нисэгчдийн рядын дарга байсны бэлтгэл сургуулийн Дэлхийн анхны сансрын. 4я- сэгч, Зөвлөлт Холбоот Улсын баа тар, хурандаа Юрий | Алексеевич Гагарин нисэх онгоцоор бэлтгэл сургуулийн нислэг хийж онгоц нь осолдсоны улмаас 1968 оны гуравдугаар сарын 27-нд Х8- рамсалтайгаар амь үрэгдсэнийг ЗХУКНын Төв Хороо. 8СБНХУ- ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчид, ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөл гүн эмэгнэлтэй мэдэгджээ, Эв санааны нэгдэлтэй байна Өмнөд Вьетнамын эх оронч, хувье галт зэвсэгт хүчний байлдагчид ӨР гөн фронтоор дайралт хийж амжилт олсоор байгааг бид өдөр бүр сонин хэвлэлээс уншиж, радногоор сонсож байна. Өмнөд Вьетнамын эх орончид Америкийн болон Сайгоны тоглоо- яваад," Нисэх хүчний ангийн дарга,3Х У--ын баатар, инженер хурандаа Владимир Сергеевич Серегин бас нисэх онгоцны ослоос болж амь үрэгджээ. Энэ эмэгнэлт явдалтай холбог- дуулан ЗХУКНН--ын Төв Хороо, ЗСБИХУ--ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчид, 8СБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлөөр дамжуулан ах дүү Зөвлөлтийн ард түмэнд МАХ мын цэргийг бут цохин байлдлаа-», ны олон техник олзолж, сөнөөсөөр | байна. Вьетнамын эх оронч ард түм» ний шударга тэмцэл хэзээд ялна.! : Бид, Вьстпамын ард түмэнтэй эв са! нааны нэгдэлтэй байгаагаа илэр хийлье, 2 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит 10 ки лийн П дунд сургуулийн 7-гийн «В» ангийп сурагч Д.ОЮУНЦЭЦЭГ Янжингаа охин Нийслэлийн 18 дугаар дунд сур гуулийн 5 «Б» ангийн пионер Янжин гаа 18 улирал дараалан онц суралц- жээ. : Янжингаа ЗХУ, болон бусад орнуу дын шуудангийн марк цуглуулдаг. Одоо 400 гаруй марк цуглуулж түүнийгээ «Огторгуйн судлал» «Спторф урлаг» «Хөдөө анж ахуйг «Агуу найрамдал» гэсэн 10 гаруй сэдвээр төрөлжүүлэн хадгалж байна. ф Янжингаа ярихдаа . би дүү нарын хаа хичээлд туслахаас гадна орос хэл ний хичээл дээр үзсэн зүйлээ зааж -» өгдөг. Тэгээд дараа нь тэднээр хэлүү лэн давтдаг Энэ нь миний орос хэл сурах гэж. оролдож байгаад минь их тус болдог гэлээ. :Багш Т. ЦЭВЭГ «Л.Балдандоржийн авсан судалбар -222-5 дээр ажлыг Н--ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчид, БНМАУ--ын Сайд нарын Зөвлөл, монголын бүх ард түмний өмнөөс гүн Эмэгнэл илэрхийлэв. лын улаан бүчтэн багачууд зөвлөл тийн ард түмэнд учирсан гарз хохиролд гүпнээз харамсан та шуудаж байна. Юрий Гагарин, Владимир Сере гин нарыг Улаан талбайд , лийн хэрэмд оршуулав. Төв .....7П|ЙХР эо ТҮПБШҮХЭЛЛШХУОЫҮЛ 24 дэх жилдээ 1968 оны 4 дүгээр сарын 3 14 (1022) Лхагва Үнэ 10 мө пияталнатхулх:4 онголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин, НАМТАР удирдаж байсан юм. Тэгээл энэ гуравдугаар сарын 27-нд НИСЭХ ОНГОЦООр бэлт- гэл сургуулийн инслэг хийж яваад амь үрэгдэв ., Гуравдугаар сарын 9-нд Юрий Гагарин 34 хүрсэн юм. Гагарин хоёр охинтой бөгөөд охин Ёлена нпь 9 настай, нөгөө охин Галина нь өөрийг нь сансрын Ял- гуусан нислэг ХИЙХЭЭС С8- рып ӨМнө төрсөн юм. Гагарин Москвагаас ба- руУур тийш орших Смоленск мужид тариачип- мужааны гэр бүлд төржээ. Гагарин путагтаа бага сургууль, мөн Мосивагийн дэргэд мэргэж- лийн сургууль, дараа нь Ижил мөрний зэрэг дээрх Саратов хотод үйлдвэрийн техникум төгсчээ 7Кил хир- тэй. техникчээр ажиллах зазсраа иНсэх ОнгоПНыЫ клубт суралцжээ Гагарин 1955 онд Өмнөд Уралын Оренбург хотод цэргийн нисэх хүчний сур- гуульд орж суралцан, цэр- гийн нисэгч болоод, санс- рын анхны нисэгчдийн ХЭ- сэгт бэлтгэл сургууль хийж байв. Гагарий энэ оны хоёрду гаар сард Москва дахь 1Ку- ковскийн нэрэмжит цэргийн инсах хүчний академид Дип ломоа. хамгаал э БНМАУ-ын Хороо, Монго- энэхүү Крем- МАЛЧНЫ ЖААЛ |. Өвөрхангай аймгийн Баянгол сумын Өнц бригадын бага сургуулийн 28 ду- гаар бүлгэмийн пионерүүд сургуулийн- хаа шеф хоёрдугаар хэсгийн малчдаас эцэж доройтон 50 төлөг авч онд мэнд оруулахаар тэжээж байна. Тэд, төлгөө өвс, хивэг, багсармал тэжээл, малын элэг, таанын дугуй, сонгины хальс зээ» гээр тэжээж хэвтэр бууцыг сайн цэвэр- лэн арчилж, нарийн цагийн хувиартай хариулж байна. Бас хичээлийн чөлөө ца гаар ойрхон байгаа малчдын суурьт очиж хот хороог засаж дулаалах ажил хийцгээв. Энэ ажилд багш Д.Цэдэндам баагийн удирдсан 4--ийн «А» ангийн сурагчид сайн оролцсон байна, Өвөрхангай аймаг Өнц бригадын бага сургуулийн. багш. Ц.ДОВЧИНСҮРЭЙ БА дэд лэл нийл ийдэнидйнниддэн АЛ Анн Ан дйнийлнйн Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жи лийн дунд сургуулийн залуучуудын зэв лэл, тионерийн байгууллагуудаас «Төл болгоныг мал болгоё» сэдвийн дор т19- лийн бэлтгэл цуглуулах 14 хоногийн чу вао гаргалаа. 2 Төлийн бэлтгэлийн цуваанд нийт ан- ги бүлэг амжилттай оролцлоо, Ганболд даргатай 13 дугаар "бүлгийнхэн «Тө лийн дуу”бидний баясгалан» сэдвээр цуг лаан хийж мал хээлтуүлгийн арга ажиллагаа, таван хушцр мал бүрийн. хээлтэй явах хугацаа, төлийн байр ямар байх тухай цуврал яриа.тэргүүний малч, дын туршлага зэргийг хөдөө аж ахуй! мэргэжилтний зөвлөмжийн даг) бэлт- гэн хийж, төлийн тухай ди), шүлэ? маг таалаас бүрдсэн түүвэр концерт тогло лоо. Пионер сурагчдын гаргасан !ї1/ваа? дүгнэсэн. цуглаанд МАХН-ын Төв Хо тооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн даз га Ю. Цэдэнбал оролцож пионер сурагч 909 хандаж сургамжийн үг хэлэв, Баянхонгор аймгийн. төвийн 10 жи лийн Өцид сургуулийн тионгрийн ахлах удирдагч БАДРУУШ БЭР Элс Дорноговь аймгийн 10 жилийн диукэ сургуулийн пионерийн бүлгэмийн «Тө- лөөр мал өснө» гэдэг? цуглаан дээр бүл гэмийн зөвлөлийн дарга Эрдэнэ-Очир хэлэхдээ: т «Төлийн дуу» сарын ажилд Туяа дарга тай 6 дугаар бүлэг бусдаас түрүүлэв. Нийт бүлгэмийн хэмжээгээр эрдэс ду- гуй 1000 ширхэг, сорс 800 ширхэг бээ- . лий, нэмнээ, эргүүлэг, уут, лаа шүдэнз ницлээдийг бэлтгэн өөрийн шеф Өргөн сумын «Шинэ амьдрал» нэгдэлд өглөө гэж ярив, 5 Дорноговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 8-ын «В» ангийн сурагч ДАШЦОО . 13 - Өвөрхангай аймгийн Сант сумын 8 жилийн сургуулийн дэргэдэх 18 дугаар бүлгэмийн нэгдүгээр бүлгийн пцонерүүд салхан «Аварга төлчид» гэсэн зурагт самбар, төлийн тухай ухуулах хуудас зэргийг гарган хийж, үүнтэйгээ холбог дуулан сэдэвт ажлаа зохион лвуулж, монголын газрын зураг дээр БНМАУ- ын аварга төлчдийн ну?гаар аялал хийх тэдний ажлын арга туршлагыг ярих зэр гээр уг ажлыг пионерүүдэд мэдлэг, ху. мүүжил олгохуй, хэлбэрээр зохиов. "Бүлгийн сэдэвт ажилд багш, бүлэг, са лаадын дарга нар оролцож, өөрсдийн санал сэтгэгдлээ ярив. «Төлийн дуу, бидний туслалцаа» гэсэн цуваа гаргаж пионерүүд өөрийн сургуулийн шеф бри гадын төлчдөд төл хүлээн авах ажилд зориулж шүдэнз, элгэвч, лаа, нэмнээ, зөраг зүйлээр тусаллаа. Өвөрхангай аймгийн Сант сумын 8 жилийн сургуяийн багш ЖЖ. Бат-өлзий «ХЭВЛЭЛД БАЙНГА АЖИЛ ЛАЖ БИЧДЭГ ЦӨӨН ТООНЫ АЖИЛТНЫ ДЭЭР. МЭРГЭЖ- ЛИЙН БУС ТАВАН ЗУУ, ТАВАН МЯНГАН ИДЭВХТЭН БИЧИГ- ЧИДТЭЙ БАЙМААЖ НЬ СОНИН ХЭВЛЭЛ АМЬД СОНИРХОЛ- ТОЙ БОЛНО» В. И, ЛЕНИН. 3 тэн шиг мэдэж байдаг. Энэ бол манай МИНИЙ ХҮСЭЛ ойЕЛСЭН Юь Би «Пионе- :нины байнгын уншигч байснаа улмаар пионер сурагчдын бү тээлч ажилла- гаа, тэдний үзэл санаа, зан, суртахуу- ны эрхэм нан лин чанараас сурвалжлан мэ 3 НШМ зээлэх чин хүс лииг өрөрлөн явах оолсон. Энэ хүс лээ анх 1957 онд биелүүлж анхны- хаа мэдээг бичиж нийтлүүлсэн би лээ. Бас хөдөө нутаг бүхэнд цахил- гаан дэнлүү гэрэлтэн асаагүй бай .єйн тэр жилд нарны гэрлээр шарж угаасан анхны гэрэл зургийг минь Пионерийн үнэн» сонин Өөрийнхөө хуудсанд нийтэлсэн юм. Дөрвөн эвэртэй хурга тэвэрсэн талчнин хүү, зээрийн янзага ямаанд хөхүүлэн тэжээж байгаа жаал Хү"! гийн зураг минь ийнхүү нийтлэгдсэн явдал миний урам зоригийг ихэд бадраасан. Түүнээс хойш их хөдөл мөрийн талбарт ажиллаж явахдаа Ч оюутны ширээнд сууж байхдаа ч «Пионерийн үнэн» сонинтой байн гын холбоотой явж ирлээ. Цаашдаа ч чанар чансаатай гэрэл зїйс хдэвхтан бичигчийн үүргийг нэр: МАНАЙ (0НИН, СЭТГҮҮЛИЙН 1007 төртэй гүйцэтгэх болно. Идэвхтэн сурвалжлагч Л, БАЛДАНДОРЖ. Танил нэр Уншигч чар манай нины та: со? хуудас-2 Өвөрхан- ай аймгийн ба га дунд сургуу лнудын пионер ма мууммуу сурагчдын аж тын тухай олон мэдээ уншаа Янз. Тэгээд Б. З Жанчив гэсэн нэртэй, нинь” идэвхтэн Өвөрхангай аймгийн хороонд ажилладаг юм. Түүний гэрэл зураг энэ байна, МХЗЭ--ийн рийн үнэн» со 6 Уудам эх орныхоо дөрвөн зүг най- ман зовхист мянга мянган улаан бүч тэн өсвөрийн үеийнхний өрнүүн амьдрал, сурлага хөдөлмөрийн бах- дам амжилт, шинэ сэргэг юу болж байгааг манай сонины газар хором- хон хугацаанд далдыг хардаг ид шид олон арван идэвхтэн бичигчдийн их хүч юм. Сонины нүд чих болсон энэ идэвхтнүүд хичнээн олон, хэдийчинээ хурц, сэргэлэн байж сонины газартай холбоотой байвал манай сонины хэл Эр агуулга, хэ: үзэмж чанар, үйл амьдрал төдийчинээ өр, гөн дэлгэр байна. Идэвхтэн сурвалжлан бичигчид сонин хэвлэлийн түшиг тулгуур ун- шигчдийн хамгийн дотнын нөхөр юм. «Эрхэм нөхдөө! Маш үнэтэй мэ дээлэл бүхий дэлгэрэнгүй захидал ирүүлсэн та нарт их баярлалаа, Цаа шид захидал улам их бичиж биднийг орон нутагтай холбоотой байлгаж үзээч...» гэж В. И, Лениний хэлсэн үг бий, 5 Өсвөрийн үеийнхний багш зөвлөгч болсон пионерийн сонин, сэтгүүлтэй байнгын холбоотой ажиллаж, бага- чуудын эрэлт хүсэлтийг хангахуйц ач холбогдол бүхий мэдээ матервал ирүүлдэг идэвхтэн сурвалжлагч нар хот хөдөөд олон арваараа бий. Өвөр хангай аймгийн МХЗЭ--ийн хороо-- ны ажилтан Б. 3 Канчив, Ховд айм- гийн Буянт сумын сургуулийн багш ДХ. Баасандорж, Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын Захуй бригадын «сур гуулийн багш Б. Намжилдорж, 148- лайхын дунд сургуулийн багш Ю. пшээхтэн личигчит, шош ТУЦХСс ХСООГМУТ ЮУГ АНХААРАХ ВЭ? Санжаагончиг, Сүхбаатар аймгийн 10 жилийн сургуулийн пионерийн удирдагч Ч. Тунгалаг , нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн сурагч Т. Баа сансүрэн, УБД сургуулийн . оюутан Л. Балдандорж эрдэмтэн зохиолч М. Гаадамба нарын зэрэг олон. 8р ван идэвхтэн бичигчдийг нэрлэж бол но. «Сонин бол хамтын суртал нэвт- рүүлэгч, хамтын ухуулагч төдийгүй хамтын зохион байгуулагч мөн» гэж В. И. Ленин сургасан билээ. Тэг вэл сонин хэвлэлийн ИДЭВХТЭН би- чигч, сурвалжлагч нар бол манай өсвөрийн үеийг хүмүүжүүлэхэд сур, тал нэвтрүүлэгч, ухуулагч, зохион байгуулагчийн үүрэг гүйцэтгэж бай гаа хүндтэй нэр төртэй хүмүүс юм. Энэ нэр төртэй үүргээ биелүүлэхэд цаг ямагт бичлэгийн арга барилаа цаашид сайжруулахын төлөө өөртөө өндөр шаардлага тавьж, бичих зүй лээ олон талаас нь бодож нягтлан боловсруулах хэрэгтэй, Үүний тул юуны өмнө багачуудын өсөн өрнөж байгаа хөдөлгөөнөөс хоцролгүй тэд ний амьдралын гүнээс тунгаан авч бичвэл өсвөрийн багачуудын хэрэг цээг хангана. Бичиж байгаа зүйл бүр нь гарчгаасаа эхлэн уншигч ол ныг удирдан хөтлөх чадалтай байх ёстой юм. Иймээс нэг материалыг олон дахин бичиж, олон дахин засч, сайжруулах хэрэгтэй, Миний бичиж байгаа энэ зүйл уншигч олонд ямар тус хүргэх вэ? Туршлага болох зүйл нь юу вэ? гэдэг талаас нь бодож би чих хэрэгтэй. Багачуудын амьдрал олон талтай хязгааргүй баялаг тул бичих сэлэвч маш арвин юм. Сургууль пионерийн байгуулла-. га пионер сурагчдын дунд гарч бай гаа хамгийн шинэ сонин үйл амьд- ралыг соргогоор ажин, товч тодорхой бичих, өөрөөр хэлбэл хүүхдийн на- санд тохирч сэтгэлд нь бууж, ой тойд тогтохоор уран санаагаар хүүхдийн яриа хэллэгээр бичих хэрэгтэй, Бичлэгийн хэлбэрийг байнга өөр» чилж, хэлэх гэсэн санаагаа бүрэн үзүүлж чадах хэлбэрийг сонгон авч бичвэл сайн байна. Юуны өмнө сур валжлан бичигч хүн сургууль амьд ралын холбоо сургалт хүмүүжлийн гол асуудлыг анхаарах нь чухал юм, Ялангуяа пионер сурагчдын өөрс» дийн санаачилсан идэвх хөдөлгөөн бие даасан ажлаас баримт жишээтэй бичих нь чухал, ч Сурвалжлан бичигч бүр сонин сэтгүүлд нийтлүүлсэн зүйлээ харь- цуулан үзэж, түүндээ ямагт шүүмж лэлтэй хандаж, дараачийн бичлэгүүе ж- дээ улам сайжруулж байх хэрэгтэй. «Бичсэн зүйл уншсан хүний уйт » гарыг хүргэхгүй сонирхлыг татаж чадахуйц амьдралын ямар нэгэн асуудлыг хөндсөн байх хэрэгтэй. Сур валжлагч байх ч амархан зүйл бус. Хараад л бичээд л байдаг юм биш. Ихийг мэдэж ихийг сурах хэрэг тэй» гэж -М. И. Калинины хэлс». нийг санацгаая! 5 Идэвхтэн сурвалжлагч нараа! Үгийн уран мэргэн, үзгийн хурдан хөдөлгөөн, дурангийн хурц хараа, бийрийн уран чадлаа шингээсэн зүй лээр өсөх үеийнхнийхээ өрнүүн аж лыг өргөн хүрээгээр бичиж, сурвалж лах үүргээ нэр төртэй биелүүлцэгээе! 1, «ӨВӨГ ААВЫН ГАРЫН ТҮҮХ» Ч олон: ЗЭРЭГ ӨГҮҮЛЛЭГ, ӨГҮҮЛЭЛ БИЧ удаа таарал"”эн шүү дээ. Манай со! СЭН ЭРДЭМТЭН ЗОХИОЛЧ Х. ПЭР бичигч Б. Жанчив! ЛЭМ. 2, «ГЕНУГУ ХҮҮ» ГЭДЭГ ТУУ ЇЖЇИЙЙГ ГЕРМАН ХЭЛНЭЭС ОРЧУУЛ- САН УЛСЫН ХЭВЛЭЛИЙН КОМБИ ОНЫ ШАГНАЛТАН НАР НАТЫН АЖИЛТАН Х. ХАНДМАА. 8, «ЭНХ ТАЙВАН-ХҮҮХЭД, ТЭСЭН ЦУВРАЛ ЗУРАГ ЗУРСАН НИЙСЛЭЛИЙН 5 ДУГААР ДУНД СУРГУУЛИЙН 9 ДҮГЭЭР АНГИЙН СУРАГЧ Х. АНДРЮШ. ГУРАВДУГААР Дорноговь САЛААНЫХАН аймгийн Алтанширээ сумын бага сургуулийн 4--ийн «А» ангийн дэргэдэх пионерийн бүлгийн Даримаабазарын удирдсан 3 дугаар са лаа тэргүүний салааны нэг. Гуравдугаар салааныхан ажлаа 14 хоногийн өм- нөөс төлөвлөн бэлтгэж явуулдаг. Тэд нийтээрээ номын сангийн уншигч | бол- жээ. Ь Бас олон улсын марк, зургийн гаргажээ. Энз салааныхал ангидаа цуглуулга хийж, гар урлалын самбар ариун цэврийн аятайхан булан байгуул жээ, Салаагаараа дуу, бүжиг, шүлэг, спортын аварга шалгаруулж, ангийн хандаа шиниэ сурсан зүйлээ зааж өгдөг бсйина. : Дорноговь аймгийп Алтаншинрээсумын бага сургуулийн багш Ц. УХНАА. МАЛЧДАД ТУСЛАВ Налайх хотын 8 жилийн дунд сур- гуулийн дэргэдэх 2 дугаар бүлгэмийн 20 гаруй пцонер төлчдөд туслах цуваа- гаар Барууш Баяны өвөрт өнөтэй сай хан хаваржаж байгаа Төв аймгийн Баян зүрх сумын «Сүхбаатарын зам» | нэгд лийн Балдан ахлагчтай хоньчдын суурь дээр очиж 15 өрх айлын ажил, мй-хахт төл бойжуулалттай биечлэн танилцаж туслаад концерт тоглож, малчдад сон холтой лехц уншиж, ухуулга хийв. Цу- вааныхан гөлчдөд ганц ч твлийг гарз далгүй бойжулахад нь зориулж сургуу лийнхаа хамт олны цуглуулсан хэдэн цр элгэвч нэмнээ 73. МАНАЙ АВАРГА Т.О:О”ЧЗИЗД 14 Баян-өлгий аймгийшж Дэлүүн | сумын 8 жилийн сургуулийн за хиргаа 1968 оны тооны ээлжит олимшиадын дүнг гаргав, .Тооны олимпнадын (1-ийн даваанд 1-7 дугаар ангийн 600 сурагч орол цож, үүнээс 0 сурагч шалгарав. Олимпиадын 2 дугаар даваанд оролцсон 70 сурагчийн дундаас сурагч Байгавыл, Мустахов, Кен- жебай, Шиындар нар 1--1Ү ан тнудын тооны аварга болов. У ҮП ангийнхны дундаас” 5--ын «А» ангийн сурагч Хоробай, 6-- гийн «Б» ангийн сурагч Шукан, Т-гийн «А» ангийн. сурагч Магзира нар түрүүлэв. . Тооны олимпиадын 8 дугаар да ваанд 7--гийн «А». ангийн су- рагч Магзира оролцох болов. Багш Б, ЕСИМХАН. Зуун хургамы уут, нэмнээ, элгэвч, шү- дэнд, угж, бээлий, лаа зэргийг бүлгэ- мийч зөвлөлийн баярын бичигтэй өгөв. Суурийн ахлагч Балдан хариу баяр хүргэж пцонерүүдэд онц сурлагын ам- жилт ерөөгөөд, шинэ оны цагаан идэз- нийхээ дээж амтат уургаар дайлав. . Налайх хотын 8 жилийн дунд сур «29цлийн багш Р.ХАНГАЙ Булган аймгийн Хутаг сумын 8 жи лийн дунд сургуулийн пионер сурагчид төлчдөд зориулан гурван. удаагийнхаа ууваагаар өөрийн шеф Баян, Тэгшиг- Жүгдэр норын суурьт хурганы уут 114 1 пайз дугаар 3146, минерлын тэжээлд 112 нг, хайс хаалт ал 200 нг агь, сулхир зэргийг 04 багш З.ДАВААДОРЖ , -- Найзуудаа! Надад нэг сонин ном байна. Би та нарт уншиж өгье! -- За тэгээрэй! Чангахан уншаа- рай! -- Дахиад цааш нь уншаарай! -- Дараа нь юу тарах бол? гэсэн ын Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай мын 8 жилийн дунд сургуулийн нонерийн бүлгэм «Пионерийн үнэн» сонин уншигчдын бага хурал хийв. Хуралд «Өсвөрийн үеийнхний дотнын нөхөр, мэргэн зөвлөгч» гэ- сэн сонсголыг пнонерийн ахлах удир дагч Бяруузана тавнлаа. «Пионе- рийн үнэн» сонин 1944 онд хэвлэгд сэн өдрөөс 1000 гаруй дугаараа хүр тэл мартагдашгүй түүхт үйл явдлыг нийтлэн, манай мянга мянган охид хөвгүүд, өсвөрийн үенйнхнийг сур- тан хүмүүжгүүлэх үүргээ нэр төртэй биелүүлж, сургууль амьдралын хол боог бэхжүүлэхэд асар их үүрэг үгүй цэтгэж ирснийг сонсголд дурдлаа Мөн 5 дугаар ангийн инонер Балдан дорж, 7 дугаар ангийн пионер Мядаг маа нарын зэрэг инонер үг хэлж, сэтгэгдлээ ярихдаа: -- Бид соннноо жил бүр захиалж дугаарлан хадгалдагюм. Би «Пионе рийн үнэн» сониноос алс тэртээд бай “таа анд нөхдийнхөө шилдэг туршла- Рыг олж судалдаг юм. Манай аймаг, зуданай сумын сургуулийн пнонер су рагчдын амьдрал, ер нь говийн бага чуудын амьдралаас өргөнөөр ний- тэлж өгөхийг хүсэж байна гэцгээв. Багш С. ДОНДОГ «Пионерийн үнэн» сонин, .«Залгамж- загч» сэтгүүл ун- тигчдын бага хур- ааг Өвөрхангай айм үтийн Баянгол сумын бага сургуулийн пнонерийн, 24 дүгээр бүлгэмийн ино неєр сурагчид, эцэг эх хамтран хий- лээ. Пионерийн ахлах удирдагч Р. Хулаа «Пионерийн үнэн» сонин, «Залгамжлагч» сэтгүүл бидний Ддот ны зөвлөгч--багш гэсэн сонсгол та- внлаа. Хуралд З»ын «А» ангийн су рагч Цэрэнгаваа, Нарантуяа, 4-ийн «А» ангийн сурагч Батцэрэн, багш Таваагампил нар сонины бичлэг, сэт гүүлийн тухай яриад, сэтгүүлийн хэв лэлт удаан, хэмжээ нх байна. ҮҮү- нийг багасгаж, сар дутам гаргаж Зарлал | ПийнЕрийн Х18- МЛ УНШИГЧДЫН " ХУрАЛТАЙ баймаар юм гэж санал тавилаа. ї8 1-нйл «А» ангийн,сурагч Ч, ЖАРГАЛ Нийслэлийн, (Д. ЗлАлгАрглтлАНЧ Түхбаатарын нэрэм- чит 2 дугаар бүлгэ зээс эрхлэн «Пноне зийн үнэн» сонин уишнгчдын бага ХУ- рал хийлээ. Бага хуралд «Өсвөрийн үеийнхний дотнын нөхөр-мэргэн зөвлөгч» гэсэн сонс- гол тавигдав. 10-ын «Б» ангийн онц сурлагатгн Д. Гэнтөмөр, 8-ын «Б» авгийн Ж. Тула, 7-гийн 4Б» ярилцаж байхад Ж. гэрэл зургий нь авчээ. я---мөж-ишаиш то ангийн Н. Оюун, 8-гийн «Б» ангийн сурагч Т. г нар «Пионерийн үнэн» сониныг 6--10 жил дараалан захиалж, дугаар алгасалгүй уншиж хадгалдаг, түүнээс их зүйл сурч, хү мүүжиж байгаагаа ярив. Пионерийн удирдагч Г. ЭСМЭДЭХ Архангай аймгийн 2Каргалант су- мын бага сургуулийн пнонерийн 16 дугаар бүлгэм «Инонерийн үнэн» со нин «Залгамжлагч» сэтгүүл уншигч дын бага хурал хийлээ, Бага хуралд тус сургуулийн эрхлэгч Г. Гүррагчаа «Пионерийн үнэн» «Залгамжлагч» сэтгүүл бол инонер багачуудын дот но нөхөр» гэсэн сонсгол тавьж хэлэл цүүллээ. Дөрөвдүгээр ангийн ёурагч Д.Лхаг вадэмбэрэл, Б. Лхагвасүрэн, Д. Аюушжав, П. Эрдэнэчимэг, 3 дугаар ангийн сурагч Ж. Түмэндэмбэрэл, Т. Наран нарын олон сурагч үг хэ- Сурагч Д. СЭРЧМАА Нийслэлийн 20 угаар дунд сур- гуульд пнонерийн сэвлэл уншигч дын бага хурал боллоо. Хуралд хүн дэт инонер партизан Ц. Аюушжав, МХЗЭ-ийн гишүүн Ба дамрагчаа, пионер Нарангэрэл, баа тарчуудын багийн Туяа нарын 20 га руй хүн үг хэлж инонерийн хэвлэ- лийн газарт баяр талархал илэрхийл лээ. Хүндэт пионер Аюушжав ярихдаа: Биднийг хүүхэд ахуй цагт бидэнд зо рнулсан хэвлэл . Одоо та нарын хүмүүжлийн талаар хүн бүр халамжилж нам засаг байнгын ан- хаарал халамж тавидгийн нэг тод илрэл бол пионерийн сонин, сэтгүүл. юм. Хүүхдүүд та нар сонин хэвлэ- лээ сайн захиалж, тогтмол уншиж сур. Бин ч гэсэн пионерийн сонин сэтгүүлийг захиалан уншдаг, ХонН- шид ч захиална гэж хэллээ. Пионерийн удирдагч 9. ЖАНЧИГ лэв. ТЭТТ2Ортэгтаатжг-т- ил авж ГХүлсүлд хутгаа, (25 шєдоЭ СФСРАЙ, ЗоОвлож Манай сонины бага хурал 0ЮУНЧИМЭГ ОХИН -- Зүгээр ээжээ цайгаа уу гээд аягалж өгөөд, түлээ хаглахаар гар- лаа. ї Зургаан цагийн хичээл тараад Оюунчимэг охин гэртээ ирлээ. Аав, ээж нар нь ажилдаа явсан, хоёр дүү нь сургууль, цэцэрлэгтээ очсон, ах нь гэртээ байсангүй. Гэрийнхээ хог шороог шүүрдэж, бүх юмныхаа тоо сыг арчиж цэвэрлээд Оюунчимэг цайгаа уух зуураа маргааш бүтэн сайн өдөр шүү дээ. Тэгэхэд хоёр дүү ээжийнхээ дотуур хувцсыг угаая гэж шийдээд цахилгаан халаагуур дээр ус тавилаа. Удалгүй ус халж охин ээжийнхээ дан дээл дотуур хувцас, дүү нарынхаа хувцасыг угааж дуу- саад хоолоо бэлтгэж суутал ээж нь ажлаасаа ирлээ. Эх Халтар нь: "2-- Өвий, миний охин ядраа биз. Жаахан амраад хичээлээ давт гэтэл, Эх Халтар: Манай охин хичээл- дээ сайн. Өнгөрсөн онд «Залгамж- лагч» П чуулганд шалгарч оролцсон. Гэр орныхоо ажилд туслах, дүү на- раа асрах ажлыг ч хааш нь ч тар тадаггүй охиндоо. Бас ангийнхаа су рагчидтай хамтарч хичээл давтах, тоглоом тоглох, концерт, кино үзэх, дугуйланд хамт явах зэргээр сур- гууль олон нийтийн ажлаас хоцор- доггүй юм. Зав гармагц номын санд сууж ном уншина, Охинд минь сая хан сурагчдын үечилсэн дэвшлийн 1, 2 дугаар шатны тэмдэг олгосон юм гэж ярив, Оюунчимэг одоо Д, На- цагдорж тэмдгийн болзол хангаад а ажээ, Бага ангийн баатарчуу дад дуу, шүлэг, бүжиг зааж сурга- даг, «Хүнд тус хүргэвэл, өөрийн хэрэг бүтнэ» гэдгийг хатуу ойлгосон ажил. саг, тусархуу охин Оюунчимэг шнєї сурагч бүхэн сурах, мэдэх, хөдөлмөр лөх, туслахын хүслээр дүүрэн явбая юутай сайхан бэ! Оюунчимэг охин Өвөрхангай айш РАЙЗК | Өвөрхангай айм- 11171114 ийн | гийн Уянга сумын 8| гийн төвийн арван жилийн дунд сур р жилийн дунд сур-| гуулийн сурагч юм шүү. ИЙН ГОНИНЫ | гуульд пионерийн со Б. ЖАНЧИВ нин сэтгүүл уншигч дын бага хурал бол- лоо. «Өсвөрийн үеийнхэн, түүний дотно нөхөр» гэ- БИД САЛААН Давгалонн харилы Сураг хамтын Даваадор хсурын Хэнээ | ДАРГАА. ХҮНДЭЛДЭГ дэхгүй, Уртнасан Батжаргал, Чимэд дэрэн, Баатар нарын олон иинонер | Би, нэг өдөр санамсаргүй хашгир! сурагч өөрсдийн дотно нөхөр болсон, гудмаар гүйж явтал манай салаа! сонин сэтгүүлийн талаар санал сэт | дарга намайг зогсоож зэмлэсэн юм. тэгдлээ ярилаа. Тэд хэлсэн үгэндээ Түүнээс хойш би ийм дутагдал гарга сонин сэтгүүл маань бидний хүсэл| хаа больсон. 5 дахь өдрийн хичээ- сапалыг цаг ямагт бүрэн дүүрэн хан| лийн дараа манай салаа удирдан пно гаж байдаг гээд цаашид сониндоо ул) нерийн ажил хийв, Манай бүлгийн- сын тэргүүний ажиллагаатай бүл| хэн, 3 дугаар салаа сайхан ажил з0 тэм, бүлэг, салаадын ажиллагаа, пно хиов гэж ам амандаа сайшааж бай- нер сурагчдын заавал мэдэж байх | сан. Энэ бол салаан дарга Б. Ган- болд охины санаачлага юм. Ганболд | сайн суралцдаг бөгөөд сурлагаар хо цорч яваа нөхөддөө байнга тусалж байдаг юм. Бас ном нх уншдаг. Бид нийг «Номч охин» гэж нэрлэсэн Сурагч 3. ШООВДОР нэ Ангийн ажилд үргэлж идэвхтэй | оролцдог, Салаан дарга Ганболд | зүйлийн талаар нидэвхтэнд тус болох | зүйл нийтлэх, тэргүүний соёлч нөхөр лөлүүдийн ажиллагаа туршлагыг ар гачилж бичиж байх талаар саналаа хэлцгээлээ. 5 одоо ангидаа давтлагын хэсэг байгуу лаад ажиллаж байна, Би салаан дар гасаа хичээл давтдаг аргы нь асуу- вал “хөнгөнд орох журмаар давтдаг гээд ннээмсэглэн ярьж бай- на. Бид даргыгаа их.хүндэтгэдэг. Ган болд хөөрхөн ааштай, үргэлж л шин нэ сонин зүйл бидэнд ярьдаг, нх нө хөрсөг хүүхэд билээ. Бид түүний үгэнд ордог. Энэ охин нийслэлийн 10 жилийн 8 дугаар | дунд сургуу лийн 6-гийн «Б» ангид сурдаг юм. 3 дугаар сургуулийн 6-гийн «Б» ангийн сурагч Д .БАТ-ОЧИР л- Нийслэлийн 15 дугаар дэг өсвөрийн уран зураач олон » Үэд ний хоёр нь энэ байна. Нэр нь Чин баатар, Цогхүү гэдэг. Ангн нь 2-ын «Гь 6-тийн «Б» Хоёулаа «Октябрь хүүхэд» сэдэвт гар зургийн урадаанд хоёр гуравдугаар байр эзэлсэн юм. Болд хүү өглөөний на- ранд гялбан өрөөсөн нү- дээ аньсаар үүдэндээ гарч нрэв, Ойрмогхон цэцэрлэг засварт орсон болохоор тог лох хүүхэд олон болж, их л зугаатай байлаа, Гэх- дээ Болд бол ноднцин сур- гуульд орсон «том» хүн боловч үеийн хүүхдүүд нь цөм хөдөө явах, лагерьт амрах, зусланд гарах зэр- гээр тарж одсон тул арга буюу цэцэрлэгийн ахлах ангн төгсгөж, энэ намар сургуульд орох гэж байгаа цөөа хүүхэдтэй үерхэх болжээ. Хүүхдүүд ч яг хэлцээтэй юм шиг Болдтой зэрэг гарч иржээ. --За өнөөдөр яаж доцгоох вэ? Харин ээ! Яаж тогло- юм билээ, цөм дор дороо бодлоо. Гэтэл Цэцэгээ охин Цэнд- маа эгч болж тоглох са- нал гаргалаа, Яагаад гэ- вэл Цэндмаа эгч тэмцээнд оролцохоор гадаадад яв- сан, Гадаадад явж: тогло- вол сайхан гэж Цэцэгээг хэлэхээр Цэандмаагийн дүр Болдын санаанд лоо. Цэндмаа гэж үл мэ- дэг инээвхийлсэн туран- хайвтар гозгор охины зу- раг сургуулийн хүндэт самбарт бий бөгөөд «Та- ван онцын эзэн» гэсэн сийлмэл алтан үсэг нь хам гийн түрүүнд нүднээ тус- даг билээ. --Цэндмаа болж тоглох ч хамгийн хэцүү дээ! гэж Болд мэдэмхийрхэв. тог дог --Яагаад -- Яагаад гэвэл тэр чинь таван онцын эзэн байгаа юм. Манай сургуу лийн | самбарт зураг нь бий, Би дандаа үзэж бай- даг. Таван онцын эзэн гэж том алтаар бичсэнээс нь нарны гэрэл шиг туяа ца- цардаг гэж гайхуулав. Гэ тэд Цэцэгээ охин санаа- наасаа буцсангүй. --Яадаг юм бэ, Бүгдээ рээ л таван онцын эзэн: алвочгалстї1.1 довч ёй бодож чадсангүй. чогтмоло ё0 өгч бодуулан, Сошгшшэштдхиэжс . 4а-3735 ор-/ 6 болохгүй юу? гэлээ, - “Таван онцын эзэн бо лох ч тийм ч амаргүй дээ. Жишээлбэл дуу дуулж, бүжиг хийдэг байх ёстой. т--Бүжиглэж . чадахгүй хэн байгаа юм бэ? гээд Цэцэгээ охин: «Бөмбөрцөг хэлбэртэй Бүслүүр хавчаар тохир дэлхийн сон Бөөрөнхий дугараг тоор цог нь Толгой дээрээ дэгжин» гэж атаархмаар сайхан рээ л мэддэг чаддаг “дуу- гаа дуулцгаав, Харин аз болж Болд хүү чуудын марш»-аас «цэг тай баатарчууд бид»...тэж дуулаад, бид ингэж жагс- даг гэж цээжээ дүхийлгэн алхаж үзүүлэв. т Авьяасаар ч бид бол моор юм байнаа! арнун цэврээр л чи лав тохирохгүй юм байна. Ариун цэврээр сайн байх ёстой. Чиний хувцас хиртэй, хамар чинь нустай байна. Болдыг ин- гэж хэлсэнд Цэцэгээ охин учиргүй нчиж улайсан авч мөчөөгөө өгсөнгүй: тэгвэл га нар ч гэсэн таарахгүй л дээ. Таван он- цын эзэн хүн сахилгаар ч гэсэн онцсайн байдаг гэ сэн. Та нар бол сахилга- гүй, чавхаар цонх хага харвадаг гэлээ, Хөвгүүд бүгдээрээ царай нь улайж, халааснаас тозойж байгаа чавхнуудаа харав, --Сахилгатай болж бол нО л доо. Бид, одоохон энэ чавхнуудаа үгүй хийчни- хэж чадна гааг Болдын хэ лэхэд: -- Би ч гэсэн хувцсаа угаачихаж чадна л даа гэчихээд Цэцэгээ охин гүй гээд явчихав. Үдээс хойш Цэцэгээ охин цасан цагаан платье өмсөж, хилэн хар үсэндээ ув улаан тууз зангидаад 5 хацар нь алим мэт туяар- мо Р ЭЭНР Эн ЭЭРЭЭББРРР ын БИ ЯАГААД ТООНД ДУРТАЙ Жйнх би тоонд тийм ч дуртай биш бай- яав. Нэг удаа багш намайг самбарт гар гав. Харахад амархан тоо байсан Гэвч багш минь энэ тоог ингэж боддог юм гэж зааж өгсөн юм. Тэгээд багш маань, гэрт чадахгүй юмаа ирж асууж бай гэсэн билээ. 4 бо- дан суралцаж байна. Хүүхдүүд ээ Анги, ангиараа номын сан «Баатар-. дуулж, бүжиглэв. Бүгдээ-: бадаг сурсанаа «Жавхлан: Харин , бас онц . рэг" Ес БОЛ багш нарынхаа тай болцгооё. Хүүхэд бүхэн уншсан номоо авчирахад л бид зөндөө ном гтой болно. Тэгээд бид уншаагүй олон но моо уншина, Ямар гоё вэ. Сүхбаатарын нэрэмжил хэвлэл ийн комбинатад хэвлэв. СОН: БЭ? дүгээр ангид ороод тоонд улам шунан суралцаж байснаар шалгалтаа онцсайн огсөн юм. Ингэж багш, намайг дуртай болгосны ачаар тооны над тийм хүнд биш боллоо. Бас 5 ду- гаар ангид ороход тооны багш маань тусалж байсан болохоор 8 сургуулийн 5 дугаар ангийн тооны аварга шалгаруу лах тэмцээнд орж аварга болсон билээ. Тооны хичээл миний хамгийн дуртай хичээл юм, Намайг тооны хичээлд дур- тай болоход тусалсан ачийг онцсайн дүнгээр хариулахаар шам БАТ-ЭРДЭНЭ саар гарч ирлээ, Хөвгүүд ч гэсэн хирээрээ гоёсон байлаа. Тэд хүн бүр нэг цаасанд боодолтой юм ав- чирч Цэцэгээ охины өмнө дуугүйхэн тавьсанд зад- лан үзвэл цөм чавхнуудаа резенийг нь хайчлан жи- жиглэж, бас ац модыг нь ч хугачиж боогоод авчир- сан байжээ, Ингээд болж тоглох нэг Цэндмаа эгч гэсэнд бас явдал гарав, --Энэ олон хүүхэд эгч зэ рэг Цэндмаа болж болохгүй, Нэг нь л Цэнд- маа эгч больё. Таван он- дын эзэн гэдэг чинь бас сурлатгаараа онцсайн бай- , даг юм. Тэгэхээр та нар сургуульд явдаггүй боло- хоор дэмий. Бн л..гэж Болд санал гаргатал: --За боль доо! Чи чинь - муу гараад улирсан юм гэх чинь билээ гэж Цэцэ- гээ хэлчихэв. Болдын нүүр халуу ор гинж, энэ золигийн муу гэ- дэг яасан олон хүнд дуулд даг юм бэ? Эд, хүртэл мэд сэн байдаг байнд шүү гэж бодоод: --Би ч ганцхан тоонд л муу даа. Самуураад бай- дэг юм. Түүнээс биш, бу- сад хичээлдээ ч дунд авч чадсан гэж дорой дуугаар хэллээ. --Дунд авдаг чинь ч бас муу даа, Манай багш намайг сургуульд ороод дунд ч битгий аваарай гэ сэн, Би уншиж, тоолж чад даг гэж Цэцэгээ охины хэлсэнд Болд инчихдээ гу- ниглан бууж, бусад нь да- галдан хэсэг дуугүй сууц- гаав. Чимээгүй байдлыг Мягмар эвдэж: тоонд хичээл хэд хэдэн 1ЄГПАА49 Цэндмаа гүйсэн. гэнэ билээ. метр чинь зуун алхам бай (даг юм гээд Болд хүү ал- хаж гарав, Нэг, хоёр... ) Цэндмаа эгч : шүү дээ гээд Цэцэгээ охий цурхиран уйлав. Цөм .сан- --Энэ удаа тоглож бай гаа юм болохоор сурлагаар онц байхаа больё л доо. Харин цөмөөрөө сур- гуульд ороод л онц сайн сурья, Чи ч гэсэн дахиж битгий улнраарай. Онц л сурч байгаарай. Одоо бүг дээрээ бушуухан Цэндмаа эгч болж тоглоё гэж Бол- дыг аргадлаа. Болдын нүд сэргэж: --Тэгвэд цөмөөрөө ээл- жилж Цэндмаа эгч больё! Эхлээд Цэцэгээ чи Цэнд- маа эгч бол! гэлээ, цэдэ гээ баярлан дэвхэцсэнд Болд хүү: 7” --За таван онцын эзэн хүн бол бас биеийн тамирт онцсайн байх ёстой. Цэнд маа эгч бол биеийн та- мирт онцсайн хүн. Тэгээд | гадаадын олон хүүхэдтэй тэмцээн хийхээр явсан юм гэхэд: --Тийм, Манай ээж ра- дногоор дуулаад «зээр шиг хурдан хүүхэд юм аа!» гэсэн. Зээр яагаад хурдан байдаг юм бэ? гэхэд «Шил бэ нь нарийхан . байдаг юм» гэсэн. Цэндмаа эг- чийн шилбэ нарийхан. Тийм ээ? Минийх ч гэсэн нарийхан гэж Цэцэгээ охин ярианд оролцлоо. Болдын сэтгэл хөдөлж, --Манай аав Цэндмаа эгчийн өндөрт харайсныг дуулаад” шиг хүүхэд юм аа» Тиймээ, Далавчтай морь байдаг «Хөхөө Намжил» жүжиг үзсэн. дэг морь Цэндмаа-эгч тийм далавч- тай ч байжс магадгүй гэв. «далавчтай юм гэсэн. юм, Би аавтайгаа гэдэг байна билээ. --За, ямар ч байсан бу- шуухан тоглоё гэж Цэц- гээ охин яарлаа. т-За тэгвэл эхлээд гүйе. эгч зуун метр Зуун 91, 92, 95,96 гэтэл: т-Ёэ, чи 98,94 гэдгийг 1 нь мартчихлаа. Тоонд муу 1 Чинь үнэн юм даа гэж, Цэцэ | гээ. шоолов, Ингээд уралдсанд Болд | түрүүлчихээд «Би Цэнд- | маа эгч болно» гэж мар- галаа. --Чи том юм чинь тү- | рүүлэхгүй яахав дээ, -- Цэндмаа эгч чинь бас том шүү дээ, --Чи өөрөө намайг бол гэсэн дээд хязгаар амьд Тэнд нис-- АМЬДРАЛЫН ХЯЗГАА Цельсийн нэмэх 50 градус бол амьтадын амьдралын юм. Түүнээс илүү халууныг организм тэсвэрлэж чадахгүй, Ургам лын хувьд бол дээрхээс илүү халуун буюу халуун рашаан, өндөр темпе ратурт ч тэсвэрлэн ургадаг, хатаж устдаггүй ургамал бас бий, Цельсийн нэмэх 90 нэмэх 100, нэ мэх 120 градусыг ч тэсвэрлэдэг бак “вэл” Болдын хоёр халаа- дардгааж, аргадаж ядаж байтал Мягтар хүү сайхан арга олжээ. --Цэндмаа эгч чинь мөн : гөн медальтай шүү дээ," Тэгэхээр Цэцэгээ ч гэсэн медальтай байх ёстой, Үү. нийг зүүчихэе, Яг мөнгөн медаль болно гээд жимс- ний усны цагаан төмөр бөг лөөг чулуугаар хавтгайлж, | хадаасаар цоолоод Цэцэ- гээгийн нэг туузыг авч" оосорлоод, хүзүүнд нь“ зүүж өгсөнд ёстой мөнгөн медаль мэт гялалзаж бай- лаа. --Цэндмаа эгч маань бас алтан медальтай, Хү- рэл медальтай шүү дээ. --Нээрээ тийм л дээ, Тэр хоёр медалийг нь юу гаар хийдэг билээ!? Бүгдээрээ жаал бодож байгаад Болд нэг арга ол- сон нь: --Хүрэл медалийг нь ч яахав зэвэрсэн төмөр бөг- лөөгөөр хийчихэе. Хүрэл медаль чинь хүрэн бай- даг юм, 7 --Харин алтан медалийг нь яадаг билээ. Ер нь ал-: тан бөглөөтэй . юм үзсэн хүн байна. уу? гэв, Алтац бөглөөтэй юм үзсэн хүү- хэд нэг ч алга байлаа. Ин гээд алтан - бөглөөний эрэлд гарцагаав, Оройхон цөм цугларцагаасан бо- ловч алтан бөглөө олсон хүн байдаггүй. Ээж, аа” ваасаа, айл хунараасаа су раглаад ч олсонгүй. Ха-, рин мөнгөн медаль хий- саар нь дүүрэн шинэхэн төмөр бөглөө байв. Гэвч тийм олон мөнгөн | меда- лийн хэрэггүй байлаа. Бүгдээрээ бодол болж жаал суув. Гэтэл Цэцэгээ охин: --Бич Цэндмаа эгчий- гээ ирэхэр алтан меда- лийг нь нэг зүүж. үзээд өгье гэж хэлнээ гэж шүүрс алдан хэлэв, --Өгөхгүй байлгүй дээ. Биднийг хэмхэлчихнэ гэж санах байлгүй, --Хүүе! Өгнө шүү, Чи хараарай Цэндмаа эгч их сайхан зантай. Хүн бүг- дийн дотор л алтан меда- лийг нь зүүж үзэхсэн гэ дэг бодол төрлөө, Харин хичнээн алтан медальтай ирэх бол?! Манай гудамж ны хүүхдүүд цөмөөрөө зүүж үзэхэд хүрэх болов УУ, үгүй болов уу?! Юу ч болов хурдан ирээсэй! гэж хүүхэд бүр яарав, 0. ЖИГМЭДГОТОВ” 1,0, 7 2 тер, спор, зарим ургамлын үр байдаг. Гэвч амьд бие мах бодийн амьдарч чадах халуун хүйтний хязгаарыг дунд жаар Цельсийн-00-аас нэмэх 50 гра дус гэж үздэг, » Дэлхийн хамгийн хүйтэн нь зөв. лөлтийн эрдэмтэдийн тэмдэглэснээр Цельсийн-88,3 градус-юм. “Орос хэлнээс Г, ГЭЛЭНХҮҮ Хариуцлагатай эрхлэгч Ж.ШАГДАР, Индакс--14140, | МАХЫ-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ БҮГД ХУРАЛ БОЛОВ 1968 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны ЇУ бүгд хурал хуралдав. МАХН-ын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга нөхөр Ю. Цэдэнбал бүгд хурал нээж үг хэлэв. Орон бүхний прелетари нар нэгдэгтүй! Ү До ВАРЫН Бид баатарлаг. 4ьётнамын ард түм- ний ициутаг: шөнийн цагт орж билээ. Зорчигчдын єюулгүй байдлыг хангахын тул олон улсын галт тэргийг Вьетнам “ мутаг! шөзө явуулдаг. журамтай юм бєйна. Вэетїеэмын | нутаг тун сайхан. Ха- луун Орны өєггөн шугуй ногоорч, зав- Ор чөлөөгөөр нь цагаан будааны тал- бой үргэлжлэнэ. Энэ сайхан нутаг7 хө сэлмөр тэмцэл оргилж байна. Вьетнам түмний хөдөлмөр, ширүүн тэмцэл 900- тор пионер гурагчид ер нь хүүхдийн хийн бүтээж байдгаа тм, байгуулж бай гаа гавьяа асар их байна. Бид Вьет- нам улсад явсхдаа олон “хүүхэдтэй уулзлаа. Нөатчамын хуухдууд их цог в00, сурхий ажилч юм. Одоо Воётнам хүүхэй агаарын Фай- ралгыг өэсэргүүцэ, тулалдаанд идэвх- 7эй оролцож, онгоцноос 4шүхрээр 6буу- сан амсрикгийн нисгэгч нирыг олж ба. ривчлах агаар газрын хяналтын ха- руулд гарах оөргээр аав зэж, ах эгч нартиа тисалж беєйна. Сургуулиуд хичгэллэж оашгаа нь тун сонин. Хичээлийн байшингийн босго- ноос эхлэн гүн шуудуу ухаж тэр нь бөм бөгдөлтийн үео хориглох тусгай бай- ранд хүрсэн баина. Ахлах, дунд ангийн ” хүүхэд, багш мар нь дэргэдээ автомат нарбил, єимтов зэрэг янз янзын буу Т7авьчихаайО хичээллэх юм. Бас хоыт хийнээс хамгаалах баг, өн- гөлөн далдлах ногоон эрээн нөмрөг сурагч болгонд байдаг. БНАВУ-ын нишсилэл Ханой бол дэл- хийй- сайхан хотуудын нэг гэдгийг хүү- 20 та нар цөм мэднэ. Олон шулуун гу дамжтай.Тэдгээрийн хоёр талаар ха- луун орны заан модод тарьсан нь өн- дөр өтгөн ургаж, гудамжаар | явахад урт ногоон хонгилоор явж байгаа мэт санагдана. Бас янз янзын цагт ба. ригдсан олон сайхан байшинтай юм. Эртний Оурсвалт зүйл, хиймэл нуур, соёл омралтын хүрээлэн олон . байна. Амгринийч дээрэмчид Ханой хотынхон ялангуяа тус хотын залгамж үеийнхэн төрөлх хотоо зэрэлхэгээр хамгаалж, дайсны нисэх онгоц Ханой хотын тэн- гэрт өдөр болгон хэд хэдээрээ шат- саар байна. Вьетнамын хүүхэд үнэхээр зоригтой баатарлагийг бахдууштай, Бид тус ул сын Тын Хуа мужид Очсон юм. Энэ лан, амьд өмнө хари МХЗЭ-ийн-Төвг Хороо. Д. Сүхбаатдрын нэрэмжит Монголын Пионерийв- Байрууллагын. Төв/ Зөвлөлийн сонин. Улаан хилэнгээр бүтээж, дээр нь БНМ АУ-ын баатар Х.Дамбын зургийг байрлуу дээр сурагч бүр суухыг хүснэ. Энэ ширээ бол эх орон, газар шороо, хүн ард, хойч үеийнхнийхээ төлөө одооогоос 25 жилийн дан амь насаа зориулсан баатар ахынхаа гавьяат үйлсийг залгамжлахын билэг тэм дэг болон хүндлэгдэж байна, Хүүхэд бүр энэ ширээнд суух дуртай. Гэвч хичээл сур- лага хүмүүжлээрээ тэгш онц байх Энэ болзлыг биелүүлэхгүйгээр тэр хүндэт ширээнд суух эрх олдохгүй. от, .. жүүлж, нийтийн дайсан-империализмын эсрэг 1-мцэлд үйл ажиллагаагаа уял дуулан зохицуулах явдлаа хүчтэй бол- гохыг эрмэлзэж байгаа амин чухал шаардлагын үүднээс энэ уулзалтыг хийсэн юм гэж тэмдэглэв. МАХН-ын Төв Хорооны бүгд хурал «Номмунист, ажилчны намын төлөө- лөгчдийн Будапештийн зөвлөлдөх уул- залтын дүнгийн тухай» Намын Төв Хо- рооны нарийн бичгийн дарга нөхөр Д Нөхөр Ю. Цэдэнбал хэлсэн үгэндээ Будапештийн Зөвлөлдөх уулзалг сүүлийн үед, дэлхий дахины олон ний тийн анхаарлыг татсан олон улсын ча- нартай том үйл явдал болов. Комму- Моломжамцын илтгэлийг сонсч хэлэл нист ажилчны намууд дэлхийн комму: цэв. нистуудын эгнээний нягтралыг .бэх- 1968 оны хоёрдугаар сарын 26-наас МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! гоны захад 10 гаруй жимиг хүүхэд тоглож байжээ, Гэтэл Америкийн бөм бөгдөгч олон онгоц гарч ирээд ,бөмбөг дөж, бас пулемётоор бууджээ. Тэр олон хүүхэд учраа олохгүй сандарч, зарим нь шархдаж, -арим нь амь эрс- дэж бийх0д пис.ч4єр Ног тааралдаж, өө- рийн амийг үл хайхран, тэр хүүхдийг нэг нэгээр нь тэвэрч, чирч, хөтөлж явсаар хоргодох байранд аваачжээ. Ин- гэж ясахдаа 2 дахин шархдсан боловч туүнэг юман чимэ5 бодолгуй хуүхдиїг сөөсөөр байжээ, Вьетнамд ийм баримт жишээ маш олон байдаг юм шуу. Эдгээр баатарлаг үйлс Восгномын хүүхдийн зориг золбоог ха- руулж, Бьетномын ард түмний ялалтын нэгэн сөн тэмдэ? болж байна. Өмнөо, Ньетнамын “эх орончдын нүүн тэмцэл Будапештийн Вьетнамын ард түмэнд гээлтээс үзэхэд 7 / өр явуулсан ил- ний дэмжлэгийг Вьетнамд тайван цаг ирнэ, Вьетнамын ард түмэнд: ялалтын үүр удахгүй цайна. Вьетнамын 01717 амар тэй ширтэн харцгааж байна. Ш. ЛУВСАНДОР/”Н бол Америкийн зэрлэгүүдийг ширүүн эсэргүүцэж, шаргуу тэмцэл болж бай- гаа газраа. Энэ мужаас олон арван баа тар төржээ. Тэдний дотор Лан Мо тос- гоны эрэлхэг пионер Ногийн нэр гарч ирдэг юм. Эрэлхэг хүү Ног нь, ясли, цэцэрлэгийн насны 14 хүүхдийн амийг аварч өөрөө хүнд шархдан нас баржээ. Чухам яасан юм вэ? гэвэл Ийм явдал болжээ. Нэг тунгалаг сайхан өглөө ТОС дэвсгэрт т нийн имлерцалистууд гишЗэж Б-ү421 82 Нийслэлийн 23 дугаар сургуулч 8--Н ангийн сурагч Т. ОТГОНБАЯР зурав. ЕНТБЫЛШЕЛҮИЛШЄИХПШЄЧЛХАЖХЭЖЭЛШ ЛҮД ИиШЭЭЄӨБлпЖэххЖЛтпхгЭЖшлШМаилш ОаушАВШШУШШСАНУСЛНЙГНАЫ” Вьетнамын нутаг НЭРЭМЖИТ ШИРЭЭ Хэнтий цэцгээр хүрээлсэн энэ ширээн хүмүүжил, ариун цэвэр, биеийн Энэ хүндэт ширээнд сурагч йн дайсантай эрэлхэгээр тулал- төгстлөө уралдан чээлийн жилд суух болно шүү дээ. . Пионерийн удирдагч ёстой. БИБЕҮЗЭМ7ЭСЭ22ЛГҮҮ273 25 дахь жилдээ 1968 оны 4 дүгээр сарын НАЙЗУУД БААТАРЛАГ СТУЛААДАЖ | БАЙНА уулзалтаас ч гэсэн энх тайвныг хусэгч дэлхийн шудрага хүн төрөлх7ө-| үр хүүхэдү чөлөөтэй жаргалтай сурчхүмүүжнэ.Энх| тайванд дуртай. Монголын пионер бид Элхийн шударга олны хамт Вьетна-ї мын талд бат зогсч ялалтыг нь итгэл Амери- аймгийн “Өмнөдэлгэр сумын дунд сургуулийн 2-ын «Б» ангинихан энэ ширээнд суухын төлөө сурлага, хөдөлмөр, тамир спорт бүхий л талаараа уралдаж байна. Гү П. Сшүчгүөвр Л. Зундуй нар 3 сар гаруй сууж, баатар ах Дамбынхаа нэр сүрийг бадрааж байна. Энэ ширээнд эдгээр хүүхэд дунд сургууль суух болно. Одоо дунд сурч буй хүүхэд ч сайн мэрийвэл ирэх хи Л, ,ЦЭРЭНСАМБУУ. гуравдугаар сарын 5-ныг дуустал Буда псшт хотноо болсон коммунист, ажилч ны намуудын төлөөлөгчдийн Зөвлөл- дөх уулзалтын дүнгийн тухай МАХН- ын Төв Хорсоны нарийн бичгийн дарга нөхөр Д. Моломжамцын илтгэлийг сон сож хэлэлцээд, энэхүү уулзалт олон ул сын коммунист хөдөлгөөний амьдралд гарамгай ач холбогдол бүхий үйл яв- дал болов гэж МАХН-ын Төв Хорооны бүгд хурал сэтгэл хангалуун тэмдэглэв. Төв Хорооны бүгд хурал хэлэлцсэн асуудлын талаар тогтоол гаргаж, єа- нал нэгтэй батлав. «Инионерийн үнэн» 69- нины газар, МПБ-ын 40 жилийн ой угтаж, “хуу чин Хантайшир уулын ай- маг, цэцэн сартуулын Х0- шуу, Галуутай хүрээ буюу одоогийн Завхан айм, 10 7915 (1028) гийн Цэцэн уул сумын ну Лхагва тагт ардын хувьсгалын Үнэ 10 мө анхны үед сүм хийдийн лам нартай эрэлхэгээр тэм цэж амь үрэгдсэн эрэлхэг пионер Навсайдамба, Лхаг васүрэн нарын зэрэг эрэлхэг хүүх- дүүдийн дурсгалыг мөнхжүүлэх зо рилгоор сурвалжлан эрэлхэг хөвгүү дийн баатарлаг үйлсийг уншигч бага чууддаа танилцуулсан билээ. Эрэлхэг хөвгүүдийн дурсгалын хө шөөний загварыг манай пионерүүд өөрсдийн санаагаар хийж сонины га- зар ирүүлсээр байна. Тэдний зари- , мыг бид уншигчиддаа толилуулья, 1, Завхан аймгийн төвиин 10: жи- лийн дунд сургуулийн бүлгэмийн эөв | лөлөөс ирүүлсэн дурсгалын хөшоӨ- ний загвар, у2т:ь 2. Нийслэлийн Толгойт дахь ар- ван есдүгээр дунд сургуулийн 4ийн «В» гангийн. сурагч Р. Зоригтбайта- рын ирүүлсэн хөшөөний загвар, (то -жэж-эж жгжэжгжжгэжэж-эжэв-- дан, анд. ань ал нь 4 “вг--9 9-9 Ээж 0гээ 3 с-ээг-эж эгж эгж тн рын дллнийллний лнэ ПОЛЬ ЛАФАРГ ч саналаас заавал луу очдог байсан би (|! Ма 2 илүү гүздэг.. Тэгээд лээ. рксын тухай дурдатгал ч ганц надтай АжиЛ |. їрддцс, Энгель- лах | хүн Энгельс ид, олоп | талт : “Маркс, Энгельс чесгер луу явах Марцсын нас барах мөн гэж үзэж байв. шинэхлгх ухааны мэд хоёр бол эртний болж, “Маркс Лон- хүртэл бие биетэй Өөрийнхөө ямар НЭГ дэгт бахархдаг сан яруу найрагчдын донд үлджээ. Гэвч уулзахгүй байж чадах- санаэг итгүүлэхийнч Найз нөхрийнхөө дүрсэлж үзүүлсэн тэр хоёр оюун санаа гүй Сайсан билээ. чүулд хичнээн ч ХӨ- амьдралтай холбогд- нөхөрлөлийг өөрийн- ны нэг амьдралтай Марксын гэр бүс. дөлмөр зарцуула- сонүл ялих зүйл х хөө үед хэрэгжүүл- байв. Тэд өдөр бүр лийнхэн, Энгель- | хаас бэрхшээдэггүй Марис их санаа дэн сэн юм. Энэ хоёр ба тухайн үеийн улс то Сийг ирнэ гэж Дуу- байв. Ингэхийн тулд дог байв та наснаасаа үер- рпйн үйл явдал бо- аад бөөн баяр болц бүхэл бүтэн боть | хэй найзалж, хам- лон шинжлэх ухаа- Гоодог байв. ном уншиж байхы нь Марнс, хайрт гинн нандин сэтгэ- ны асуудлын талаар Анд нөхөд сүүл- би харсан юм. хань, ацэг байсан- ! лээ хуваалцаж нэг нэгэндээ харил- чийнхээ уулзалтаас Эшельсийн зан тайгаа адил үнэнч Ї шинжлэх ухааны ком | цай захидал бичилц- хойш болсон бүх суртахуун, ОЮУН шударга нөхөр бай- | мунизмийн онолыг дэг байв. явдлын тухай яриа ухааны эрхэм сайн боловсруулсан хү- Эагельс ажлын- өрнүүлж, шөнийн » чанарыг надад ха- Ууц лс | мүүс юм. хай зав гармагц л турш хүүрнэлдэн рамгүй тоочихоор ба Ссос хэлнээс | 1848 оны хувьс- Манчестераас Лон- суудаг байсан юм. рахгүй түүнийг үзүү | гал дарагдсаны да- донд ирж, Маркстай Марне, Энгель- лэх гэж намайг Да- Б. ДОНРОВ раа Энгельс, Ман- уулгдаг байсан "ом. сийч саналыг хэний гуулаад Манчестер орчуулав. | ТЭРТЭЛРХЛЧЫТЖЭН ДҮНД ҮҮрДУлач эг лус эр ан р ВЛР агч ЗАРССРЭРХАЦАЛОХ БУУХАД АВЛАдГ2 6 Б31:2ЙС65. 17282296. 2 Бдхэ 78 а20-35511-2--286 Ут тЛтүт Уу угуллллЛЭж Унгарын үндэсний баярт Бүлгийн сэдэвт ажил Сан шүүн ажулын Мнгээд: санаан Бүлгийн ажил явуулах танхимд нисгэгч Терешкова өөрийн авчир- . сан «Сансрын зам» гэдэг баримтат Унгарын | пнонерууд “Уцгарын нам, засгийн газар, Унгарын ард түмэн, өөрийн орны жаргалант ирээдүй-Ояцхай бөм- бөрчид (баатарчууд), пионер су- рагчдын сайн сайхны төлөө хэ- рэгтэй бүхнээ зориулж, байпгын их анхаарал халамж: тавьи: бай- на, 1946 онд Унгарын пионерийн анхны байгууллага: байгуулагдаж түүний эгнээ өргөжсөөр ирлээ. Унгарын нийслэл. Будапешт хотын орчим байгалийн үзэсгэ- лэн төгс Чиллеберцэд, пинопе- рийн том зусланг залуучуудын хүчээр айх 1948 онд байгуул- жээ. Эпэ зуслан жилээс жилд өргөжин, тохижиж, дэлхийн олон орны хүүхдүүдийг найртай сай- хан амруулдаг бөгөөд Монголын пионерийн төлөөлөгчид тэнд 1963 оноос хойш жил: дараалан амарч байна. Унгарын пионерүүдэд 60 гаруй пионерийн ордон. үйлчилж байна. Будапешт хотын Дундуур урсдаг алдарт Дунай мөрпий үзэсгэлэнт Маргита арал дээр 1949 онд «Пионер» цэнгэлдэх хүрээлэн байгуулсан бөгөөд тэр үеэс хойш энэ хүрээлэн өсвөрийн багачуу- дын дунд биеийн тамир спортыг сурталчилж хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. «Пнонер» цэнгэлдэх лэнд 1961 онд улсын таван 1төӨ- рөлт 1967 онд олон улсын дөр- вөгг төрөлт уралдаанууд явагдав. Дөрвөн төрөлт уралдаанд малай өсвөрийн залуу тамирчдын баг амжилттай оролцсоны дотор та- мирчин Л. Авгайхүү 60 м зайд 7,2 сек хурдлан түрүүлж алган медалиар шагнагдсан юм. Л. ЦЭДЭНДОРЖ,. хүрээ- доорхи зүйлүүдийг байрлуулсан бай- лаа. -- Сансрын уудмыг шинижлэн су- далж байгаа байдлыг үзүүлсэн зу- рагт сонин, хайчилбарыг тайлбартай- гаар -- Залуу зохион бүтээгчдийн ДУ- уйлангийн сурагчдын хийсэн авиа-хө дөлгүүрт загвар, нэг ба 2 угсраа нуу жингууд -- «Сансрын зам» гэдэг өнгөт, 5 бүлэг кино гаргахаар кино аппарат -- Уригдаж нрэх огторгуйн баат- руудын суух хүндэт ширээг зассан байв. Бүлгийн ажил эхлэхийн өмнө бүлгийн бүх пионерүүд суудлаа эзэл- сэн байв. -- Энэ үед сансрын . баатруудыа рольд тоглох хүүхэд бүхэн баатрыг хаа зургийг өмнөө барьсан байв. Бүлгийн дарга Сарантуяа «Саис- рын зам» сэдэвт бүлгийн ажлаа н ний дараа ЗХУ-ын хагас зуун олсон сансрын шинжлэх ухаан, технн- кийн хөгжилтөөс ярьж, хүн төрөлхтө ний түүхэнд хүн анх удаа сансарт нис сэнээс хойш долоон жил “өнгөрөхөд сансрын нисгэгч олон баатар төрж, Зөвлөлтийн сансрын шинжлэх ухаан огторгуйн уудмыг эзэмших үйлсдээ улам нх амжилт олж байна гэж. анги удирдсан багш нь товч танилцууллаа. Ингээд бүлгийн даргаас бидний урь- сан ёсоор манай бүлгийн ажилд санс- рын нисгэгч, 3ХУ-ын баатрууд өӨөрс- дийн биеэр оролцох гэж байна гэд- гийг мэдэгдэхэд иийонерүүд суулдлаа- саа босчалга нижигнүүлэн ташиж гад наас орж ирж байгаа сансрын баат- руудаа халуун дотноор угтлаа, Санс- рын баатрууд суудлаа эзэлсэний дДа- раа бүлгийн дарга Сарантуяа, хүн- дэт зочиддоо аз жаргал, сайн сайхныг ерөөгөөд манай хүндэт зочин, санс- рын нисгэгч, ЗХУ-ын баатар В.. Тє- лс-ст-с-сээшст- стэ-ссэвиссотлыис ссээшис олашиолнишиСэлыш осзышоолньш 3 2 решкона үг хэлнэ гэлээ, Тэд нар өөрс дөө сансрын уудамд нисэхийн тулд яаж биеэ бэлтгэж байсан, бие бне- нийгээ хэрхэн сургаж туслаж | бай- сан болон нислэгийн үе хугацаа, со нирхолтой тоо баримт, сонин зүй- сэт- лүүдээсээ ярьж шпионерүүдийн гэлийг хөдөлгөж байлаа. Пионерүүд сонирхоцгоож, чөлөө завгүй ихол киногоо тавьж тайлбарлав, Киноны чөлөөнд сансрын иннсгэгчид цөм үг хэлэв. Нионерүүд ч өөрсдийн со-- нирхсон зүйлээ асууж ярилцана. «Өнөө үеийн сансрын нисгэгчид» өөрсдийнхээ ирээдүйн залгамжлаг- чидтайгаа хамт «Би итгэж байна, нөхдөө» гэдэг дууг цог жавхлантай- гаар дуулж бүлгийн ажил төгслөө, «Сансрын зам» бүлгийн сэдэвт энэ ажлыг Өвөрхангай аймгийн 19- вийн дунд сургуулийн 6-ын «Б»77 ангийн пионерийн бүлэг явуулсан , юм. . Б. ЭНЭБИШ --л--- 5017-07-76 тэьссээссоээыс сэлыесотлышсоолышисгтэышслтарысоэтмсс тэыьа эншшс7сэишсо -Мышы Слвадс олшиас адаг Сэнс СэАмьес сад Сэтаос гм: ТООНЫ УРАЛДААНЧ Уудам тасалгааны голд энгэртээ нэ- рээ, нэгээс эхлэн Дугаар Хадсан дөрвөн эгнээ хүүхдүүд шил шилээ. харан зогс- сон байлаа. Тасалгааны хананд 4 сам- барыг бие биеэс хөшгөөр тусгаарласан байв. Энд 7 дугаар ангийн дөрвөн бүлгийн дунд «Хуваахын хураангуй томьёо» сэ” дэвт тооны уралдаан болж буй ажээ, Хөврөх туузнаа (А--В)2 гэсэн томьёо гарч нрэхэд тэмцээний комисс дохно өгч дөрвөн сурагч самбарт очиж бод- ТООНЫ Нийслэлийн 14 дүгээр бүлгэмийн пи буян гуайтай «Тооны гайхамшиг» сэдэвт уулзалт буян гуай пионер сурагчдад тооны шинжлэх ухаан лох тухай, сууттоочдын амьдрал, суут хөдөлмөрийн лаа. Уулзалт дээр тооны хичэ: ГАЙХАМШИГТ лоо...Хоёр дахь шүглийн дуугаар .о00- долт дуусч 2 дахь томьёо туузнаа гарч дараагийн сурагчид самбарт очив, Энэ мэтээр гучаад томьёо хөврөн гарч,100 гаруй сурагч уралдан бодож авхаалж самбаа, мэдлэгээ сорьцгоов. Энэ урал-" даанд Ганболд багштай 7-гийн «В» ан- ги хамгийн Олон оноо авч түрүүллээ. Дараах байрыг 7-гийн «А» ангн зэзэл- лээ, 2 Энэ тэмцээн Налайх хотын 10 жи лийн Дунд сургуульд болов, Багц Ю. САНЖААГОНЧИГ УУЛЗАЛТ онерүүд БНМАУ-ын гавьяат багш Насан хийв. Гавьяат багш Насан- бүхнийг батлагч үнэн бо- тухай сэтгэл хөдлөм яр. онцчууд тус бүр нэг сул сурлагатан су- рагчийг шефлэн тусалж, дундаас сайн дүнтэй суралцуулахаа илэрхийлэв. Мяг Уулзалтын төгсгөлд пнонер Б.Цэцэгмаа ахлагчтай гитарчдын «Улаан бүч» | галсайхан, Тунгалаг, Нармандах, Йнонерийн идэвхтэн хүний үүрэг ха рнуцлага ихээ! Нийслэлийн 8 дугаар марсүрэн нар пионерийн тэргүүний бү р бүлгэмийн Цэдэнбал даргатай 5 дугаар лэг шалгаруулах болзол хүлээн аваад | "!.ЧӨНХНЫ анхны тоглолт боллоо. бүдгийн ндэвхтэц Алтанцэцэг, Жар- хийх ажлаа төлөвлөн ярилцаж байна. Пионерийн ахлах удирдагч Ш, НАНЗАД, 4 р 4 Манай орон хангай, тал, говь хосолсон үнэхээрийн үзэсгэлэн төгс орон. Их зохиолч Д. Нацагдорж «Хэнтий хангай Сияаны өндөр сайхан нуруунууд Хойт зүгийн чимэг болсон ой хөвч уулнууд " Мэнэн шарга номины өргөн их говиуд Өмнө зүгийн манлай болсон элсэн манхан далайнууд Энэ бол миний төрсөн нутаг Монголын сайхан орон» гэж бичсэн билээ. Энэ уудам нутгийн ой тайга, .уул, нуруу. самар, жимс түүж, аав, ээждээ туслахаар ойд ажилладаг шүү дээ. Орчин тойрноо Чи- мээгүй ажиглавал ойн олон зүйлийн шувуу- ны ангаахайгаа арчилж, тэжээж байгаа бай дал, идэш тэжээлээ олж байгааг ажиглана. Нэг дор удаан хугацаагаар хөдөлгөөн бага- тай сууж байгаа шувуу огт ажиглагдахгүй цөм л дөрвөн зүг найман зовхист сүлжил- дэн нисэх буюу мөчир дамжин уруу, өөдөө шилжин хөдөлгөөнтэй байх нь харагдана. Энэ нь өөртөө тохирох орон байр барих, -хоол тэжээл эрж байгаа хэрэг. Шувуу нисэх явдалд зохилдсон нь асар их хэмжээний хоол тэжээлийг идэж, түүнийгээ түргэн хугацаанд боловсруулж, их хэмжээ- хээр тал, намаг, нуур гол мөрний хөндийд олон зүйлийн жигүүртэн оршино. Эдүгээ үед эрдэмтэн мэргэдийн судалсан дүнгээс үзэхэд тус оронд 860 гаруй зүйлийн нүүдлийн бо- лон суурин амьдралтай жигүүртэн оршиж: байгаа нь бүртгэгдээд байна. Эдгээр нь агнуурын, хөдөө аж ахуйн та- римал ургамал, хадлан бэлчээр, ой мод, хүн малын элдэв өвчин тахал тараагч шавьж мэ- энерги гаргах шаардлагатай болдог учир эхлээд үдшийн бүрий болтол ангаахай болон өөртөө хоол тэжээл олохын тул өчүүхэн ч завгүй ажилана. Манай орны ХАА-ц нэгдэл, САА-н тариа- лан, хадлангийн талбайд хортон мэрэгчид жил бүр их хэмжээний хохирол учруулж бай гаа бөгөөд тэдгээрийг устгах явдалд махчин шувууд, олон зүйлийн шавьж идэштэн їшу вууд их үүрэг гүйцэтгэж байна. ний үүрийн туяа тусахаас : ШУВУУНЫ Саяхны нэг өдөр би Төрхур- хын сангийн аж ахуйгаас ирж явахдаа хэсэг аялагч хүүхдүүл- тэй дайралдсан юм. Хүүхэд бүр нэг нэг шувууны бяцхан байшин гартаа барьсан байлаа, Анги удирдсан багш Цэдэн: - Манай бүлэг жил бүр 30 хногддог Шувууны баярыг ёслон тэмдэглэдэг заншилтай юм. Бид өнөөдрийнхөө бүлгийн ажлыг Шу вууны эх Орон-ойн гүнд хийх гэж явна. Тохилог дулаан, гэрэл орох цонхтой 80 гаруй бяцхан байшинг манай бүлгийн їїмоне- рүүд хийж бүтээснээ өнөөдөр БАЯРТАА будаа тарнаныхаа хамт хөг- жөөнт Шувууддаа бэлэглэх гэж аялан Яваа нь Энэ, Ялангуяа їїнд нер Цэрэндорж, Оргодол нарын хийсэн бяцхан байшин бусдыхаас нлүү үзэмжтэй бат бэх болсон юм гэж ярилаа, Шувуу бол бага- чууд бидний нөхөр юм, Ийм бо- лохоор хүүхэд бид энэ ажилд дуртай оролцдог, гэж ярьж бай гаа энэ хүүхдүүд бол нийслэ- лийн 10 жилийн 28 дугаар СУуР- гуулийн 7-гийн «В» ангийн їд- нерийн 13 дугаар бүлгийн инд- нерүүд ажээ, Сурагч Т. БААСАНСҮРЭН ТҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ -Н эг минутанд Архангай аймгийн Хотонт сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 8- ын «А» ангийн пионер Батсайхан «Шувуунд хайртай хүү» гэдэг сэдвээс нэг минутанд 180 үг уншиж сургуулийнхаа 1-1У «Хурдан уншлагын аварага» боллоо. ангайн багш, Г, БАТ-ОЧИР й Э: ! 2 , дуо :: о8С туйлын ач холбогдолтой учир манай нам эзас- -3 Манай орны анчид жилд дунджаар “88С тус орны шувууны баялгийг хайрлан 150--200 мянган хур, сойр, ятуу, хөтүү, ХӨМГаалах, тэдгээрийг зохистой ашиглах яв- “ ногтруу, зэрэг байнга нутагладаг, нүүдлийн ЛАЛА "х анхаарч чухал- арга хэмжээ авч биш шувуудыг агнаж, улсын бэлтгэлд ний- байна лүүлж, түүгээр өөрийн орпы соцналист бай- БНМАУ-ын агнуурын хуулинд заахдаа шу гуулалтад. шаардагдах үйлдвэр ХАА-н тоног вууны үүр, ӨНДГИЙГ сүйтгэх, агнуурын шу төхөөрөмж, ард түмнийхээ өдөр тутам хэрэг вуудын үржлийн үед нь агнахыг хориглос- лэдэг өргөн хэрэгцээт бараа товар гадаадаас иоос гадна агнуурын ач холбогдолтой, тус худалдан авч байна. Тоншуул, хөх бух зэрэг оронд болоод дэлхий дахинд ховордсон хун, ойд оршдог шавьж идэштэн шувууд, ой мод хотон, хойлог, гургуул, хөдөө аж ахуйн хорт ны хортон шавьжийг үлэмж хэмжээгээр ныг устгагч тоншуул, сар, бөгбаатар, шар: ндэж устгана. шувуу, уйль зэрэг шувуудыг агнахыг хорнг- олс : Пионер багачууд та нар цэцэг-навч -дэл- ЛиЛХЙХ . гэрсэн зун, намрын сайхан улиралд мөөг, Ангийн мэргэжилтэн П, Хайдав. -4Бид соёлч нөхөрлөлөөрөө «Үүрийн | туяа» кино театр ажиллуулж байна. Би саяхан таван онцыг звшшнгэ,НЕ-Л цагдорж тэмдгийн болзол хайгасан гэж ярив. ) И. Дэлгэрсуурь. ! Ховд аймгийн Буянт сумын бага сур | 8- : туулийн 8-ын «Б» ангийн сурагч Баа- | ” Говь-алтай аймгийн Эрдэнэ сумын тархүү:--Манай ангийн сурагч дасаж) сургуулийн 4 дүгээр ангийн сурагч Иш- дорж:-Би 4 дүгээр ангна онц сайн дүн- тэй төгсгөж, өөрийн бүлгийг 100 хувийн дүнтэй суралцуулахын төлөө ажиллаж, «Мөнх үйлстний буланг» орон нутгийн материалаар баяжуулан өргөтгөж сур- гуульдаа бэлэг болгоно гэж ярнв. С. ОРОСОО Төв аймгийн ЯСаргалантын сангийн аж ахуйн 10 жилийн дунд сургуулийн 4-ийн «Г» ангийн сурагч Эрдэнэцэцэг: --Би багшийн заасан хичээлийг өдөрт нь давтаж бататгадаг. Оролдож байж сайн ойлгож авсан хичээл хэзээ ч мартагддаггүй. Ойлгосоы хичээлээ нө- хөддөө ярьж өгөхөд өөрт ч сайн нөхдөд ч тус Хичээлийг давтахад нэг анхаарах юм цагийн хуваарь байдаг. Цагийн ху- ваарь дагуу хнчээл давтах, тоглох, гэр орныхоо ажилд туслах, бүлгэм дугуй- ланд оролцох нь их ашигтай гэж хэлэв. Д. БАЗАРРАГЧАА Баянхонгор аймгийн Галуут сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 5-ын «В» ангийн сурагч Батчулуун:. --Би хичээлээ давтахдаа бодох, би- чих даалгавраас эхлээд эцэст нь унших даалгавраа гүйцэтгэдэг. Хавар, намрын цагт өглөө эртлэн босож хичээлээ гадаа уншдаг, Ингэхэд ойлгоц сайн байдаг гэв, Б. НАМЖАА Дундговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 8 дугаар ангийн су- рагч Батмөнх: жав дууны аварга, ангийнхаа цэвэр бни- чигтэн, уран хатгамалчин юм. Би тоо, хурдан, уран тод уншлагын аварга юм. | Бид хоёр удахгүй пионерт элсэнэ гэж хэлэв, ! Д. Баасандорж | Архангай аймгийн Хайрхан сумын 8| жилийн дунд сургуулийн 4-ийн «А» ан- ! гийн сурагч М. Пүрвээ: -Би өөрийн мэдэх чадах бүхнээрээ | сурлагаар хоцорч яваа нөхөддөө тусал- | Цэрэн хүү аймгийн дунд сургуулийн даг юм. 1 дүгээр улирлаар сул сурал- ,4. дүгээр ангид -сурдаг. -Цэрэн, өглөө цаж байсан сурагч Батзундуйг дааж | бүр эртлэн босож гэрээ цэвэрлэн, ор дө аваад сайчуудын эгнээнд хүргэсэн дэв. | рээ хурааж, гэр орноо өөд татаад, ун- Сурагч Р. Энэбиш |даа ууж дүү нараа цэцэрлэгт нь хүргэж | өгдөг, Нэгэн өглөө сурагч Цэрэн сур- Манай бололтой эмээ баадантай юмаа дааж ядан бас газар мэдэхгүй их л мунгинаж 155253 хараад хүү эмгэний дэргэд төдхөн гүйж очоод: Эн --Эмээ! Та хаа хүрэх вэ? Би таныг дөхүүлээд өгье гэж хэлэхийг эмгэн СОН- СЭ 2 За тэгдээ хүү минь. Эмээ-нь таван | жилийн өмнө энд ирсэн юм. Одоо таниг- | дахгүй сайхан болжээ гээд хүүд баадан Г )тай томаа өгөв. --Эмээ, таны очих хашаа аль: вэ? ! - Хүү маань ирээд Холбооны | хашаанд гэсэн юмсан -5 -4Аа, тэгвэл таны очих хашаа эндээс холгүй гэсээр хэдэн гудамж өнгөрөөд нэгэн модон хашааны төмөр хаалгаар эмээг оруулан очих айлд нь . хүргэж өгөөд Цэрэн хүү, «Баяртай, эмээ» гээд Энхтуяа, Цолмон, Отгонсү- | хамтран давтаж байн- ! Эд нийслэлийн 85 Тунгалаг, рэн нар хичээлээ га онц суралцдаг. 1 1 дугаар сургуулийн 4-ийн В ангийн СУ- рагчид. гуульдаа Явж байтал замд нь хөдөөний " ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ сонины бага хурал Тусч хүү гарч одов, Эмээ, гэрийнхэндээ -- Ийм сайн хүү байх гэж, Лав пом- доо сайн хүү байхаа. Одооны хүүхдүүд мөн ч хүмүүжилтэй болжээ. Үгүй, мун- гинасан амьтан чинь ядаж нэрий нь асуудаггүй шүү гэж. гаслав. Цэрэн ангидаа ирэхэд хичээл “дөнгөж ороод байв. Хаалга тогшин зөвшөөрөл авч ор- вол зарим хүүхэд Цэрэнг шоолон «Сая л сэрэв үү»? гэж ёжлоход Цэрэн нөхөд- дөө гомдов, Багш Цэрэнг ажигласанаа, юу болсныг лавлав. | Хүүхдүүд учрыг мэдээд дув дуугүй болов. -- Хүүхдүүд ээ! Сурагч хүн Цэрэн шиг л хүнд тусч байх хэрэгтэй. За, Цэ- рэн ширээндээ суу гэв. , Хөвд аймгийн Буяйт сумын сургуу- лийн багш ДО. БААСАНДОРЖ ЛЕНИНИЙ ШИРЭЭ Өгүүллэг Ангийн багш хүүхдүүддээ хандаж: --Лениний нэрэмжит ширээн дээр хэн суух вэ? гэхэд хүүхдүүд цөм га- раа өргөв. Багш --За та нар цөм суух гэж байгаа вь зөв байна. Их зүйтэй. Хүүхдүү- зээ их Леннн багшийн нэрэмжит энэ хүндэт ширээн дээр чинь Ленин багш тиг сурч хүмүүжиж чаддаг, тэсвэр хатуужилтай, хүнд тусч, эх орон,ард түмэндээ хайртай хүн суудаг юм гэЭ- тээ. Хүүхдүүд «за» гэсэн шиг юм бо доцгоон дув дуугүй сууна. Энэ хүндэт ширээнд пионер Наран гэрэл суудаг боллоо. Нарангэрэл пно тер хүний ёсоор улирал дараалан Пэмээни нуруун Үлгэр өгүүллэг дээр онц суралцдаг, цэвэрч нямбай, нөхөд дөө тусархаг охин, Багшийнхаа өгсөн даалгаврыг бү- рэн гүйцэд биелүүлэн гуравдугаар ангийн бүлэг Лениний нэрэмжит ши- рээтэй болов. Сул дүнтэй байсан Цэцгээд туслаж сайн сургажээ, Лениний бага насны намтрыг судалж нөхөддөө ярьж,Ленн нил гухай дуу, шүлэг, шинээр сурч, бүлгийнхээ ажил дээр уншиж дахнул сандаа туйлын нх урамшнв. Үүнээс хойш Нарангэрэл «Уран уншигч бо- лохсон» гэж хүсэх болжээ. Хүүхдүүд ч Леннний тухай шүл- гийг Нарангэрэл шиг уншихсан гэж хүснэ. Энэ бүлгийнхэн цөм Лениний үйл амьдралыг судалж, Лениний ту- хай шүлэг уншиж дуу Дуулж чаддаг болжээ. Бүлгийнхэн «Лениний ши- рээнд суудаг Нарангэрэлийг гүйлдэн ширээг нь булаахад тун ойртов. На- рангэрэл ч мэрийхээрээ мэрийнэ. ДЭГДЭЭХЭЙГ (Өгүүллэг) Баяраад нэг өдөр ээж нь дэлгүү- рээс тоглоом авчирч өглөө. Тэр төг- лоом тороп дотор байгаа дэгдээхэй рүү мярааж байгаа муурны дүрстэй, үлээдэг тоглоом байсан юм. Баяраа сонирхон үлээж байснаа гэнэт бодол болон хэсэг суулаа. Тоглоомоо үлээ- хэд муурнаас айн чичирч шулгачан жиргэх дэгдээхэйн өрөвдөлт дуу гГа- рах ажээ. Тэр өдөр Баяраа урьдын адил айлын хүүхдүүдтэй бөмбөг өшнглөж тоглоогүй, зэжийнхээ ав- чирч өгсөн тоглоомоо, тоглоомынхоо буланд хийчихээд орон дээрээ гэд- рэг харан хэсэг хэвтлээ. Тэгэж хэв- тэх зуураа гэнэт нэг юм санасан бо- лолтой шалавхан босч, алх олж тог- лоомоос бариад гадагш гаран бяцхан чулуун дээр тоглоомоо тавиад дэгдээ СУРГУУЛЬДАА Бид сургуульдаа танхим байгуулж шийдлээ. Энэ танхимаа 6 жил хичээллэсэн анги даа байгуулж байна. Өөрсдийн урлан «Ахмадын алдар» Дурсган үлдээхээр Дэлдэн туулай дэрсэн дундуур дэг хийсэн уран бүтээлийн зүйлээр саяхан дэж явлаа. /Тэгтэл шар үнэг дайрал- даад: 1 --Туулай, туулай нааш-ир! Хоёу- лаа эвтэйхэн тоглоё. Миний найзын сүүл моодойгоод яасан хөөрхөн юм бэ? гээд шүлсээ залгив. Туулай хойт хоёр хөл дээрээ босож, урт чихээ хӨ- “ дөлгөв. Үнэг туулай тийш шүдээ ярзайлган дайрлаа. Туулай бултан зугтааж айхын эрхэнд хэвтэж байсан тэмээний нуруун дээр үсрэн гарлаа. 222 724628”, "Пү. аварсан нь хэй рүү мяраагч муурыг алхаараа хэмх цохилоо. Сая л санаа нь амарч бөөн баяр болсоор гэртээ гүйн орж ирээд ээждээ. --Ээжээ би муурыг хэмх цохилоо ГЭХЭД --Яаж байгаа юм бэ? авчирч өг- | | гэж зэвийгээ | | сөн тоглоом эвдлээд зэмлэхэд --Тэр муухай муур энэ хөөрхөн дэгдээхэйг: барьж ндэх гээд болохгүй юм байна шүү дээ. Одоо ёстой гоё болсон гээд ,тоглоомоо үлээхэд айх аюулгүй болсон хөөрхөн шар дэгдээ- хэй дураараа цэнгэн жиргэх сонсогд лоо. . Ж. ЛХАНААСҮРЭН! ҮЛДЭЭХ үзэсгэлэн гаргалаа. Сурагчдын уран бү- тээлээс үзэхэд манай ангид ирээдүйн уран сийлбэрч, хатгамалч, зураач 830- хнолч байгаа нь харагдаж байна, Энэ бол удахгүй сургуулиа төгсгөх гэж бай- гаа багш Ишээхүүгийн удирдсан соёлч ! 1. Уралдаанд ирүүлсэн дуу | ёт-460 “0486. с4-Яаа ами най шьнСоййүү” Нэитїэээ ын сөйчуу сайлуу салуул суу сайк-ваФ сайхнаа Өглөө, өглөө... Санаа нэгтэй найзаа Сайн уу? сайн уу? Саруул өдөр эхлээд Сайхнаа, сайхнаа! Өглөө, өглөө... Нарны найман цацраа Наашаа, наашаа! Найзын сайхан мишээлт Над руу, над руу! Өглөө, өглөө... Улаан бүчний намираа Уринаа, уринаа! Урьдаас багш минь баясаад Уулэнаа, уулзнаа! Өглөө, өглөө... Ухаан эрдмээ нэмээд Урамтай, урамтай! Ундрах хөгжлөө бадраан Урагшаа, урагшаа! “ДУРСГАЛ нөхөрлөлийн 10-ын «8» ангийнхан биг ний сургуульдаа үлдээх нандин дурсгал маань юм, Нийслэлийн 21 дүгээр дунд сур- гуулийн 10-ын «В» ангийн сурагч Ж., БАЯРСАЙИХАН - шэг Нарны аймгийн. гаригуудаас На- Тэмээ босон харайв. Туулай тэмэЭ-| ранд хамгийн ойр орших Буд гарн- ний бөхийг тэврэн зогсоод: -- Найзаа, баяртай! тэж хашгирав. Үнэг: --Чи бид хоёр хэзээ найз болсон юм бэ гэж хэлээд замаар орон шог- шив. О. ЦЭНДСҮРЭН. . А--37253 гийн халуун цельсийн нэмэх 400 градуст хүрнэ. Тэнд хар ба цагаан тугалган далайнууд мэлтэлзэн гялал МХЗЭ-ийн Төв Хороо,БНМАУ- ын Ардын Боловсролын Яам, Мэ- дээлэл Радно, Зурагт Радиогийн Улсын | Хороо хамтран ардын хувьсгалын 47 жилийн ойг тохиол дуулан ерөнхий боловсролын сур- гуулиудын инонерүүдийн дунд ра- дию асуулт . зарлаж байна. Үүнд: . 1, Ардын хувьсгалын анхны ямар дуунуудыг мэдэх вэ? Түүний зохиогдсон түүхээс бичнэ үү? 2. Манай ард түмний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын төлөө амь на- саа зориулсан зөвлөлтийн баатруу даас хэн хэнийг мэдэх вэ? Тэдний нэрсийг бичнэ үү? З. Танай аймаг, сум, хот районд ажил хөдөлмөр, авьяас билгээрээ шалгарсан хэн хэн байдаг, тэднийг дуурнах ямар эрмэлзлэлтэй вэ? 95:57 :7 72. РАКЛ:1Е373! хариултын уралдаан - заж байдаг болов уу? Түүнээс өндөр температурт металлууд буцлан уур- шина, Төмөр цельсийн нэмэх 1539 гра- дуст хайлна. Халуунд хамгийн тэс- тэртэй тантал, осмий, молибден цель сийн нэмэх 2500 градуст хайлна. Цельсийн нэмэх 8000 градуст ме- таллууд улайсан хайлж, хурц туяа цацруулна. Харин Вольфрам (гянт- болд) хатуу хэвээр байна, Цельсийн нэмэх 3370 градуст бусад бүх бодис хайлахад ганцхан бал (графит) гэс- вэрлэн үлдэнэ, Бал, цельсийн нэмэх 6000 градуст хайлахгүйгээр шууд ууршдаг учраас гал тэсвэрлэх талаа раа бусад бүх бодисын үнэмлэхүй аврага юм. Орос хэлнээс Г. ГЭЛЭНХҮҮ хөрвүүлэв. Муулг харуулын уралдаан зарлаж байна 4. Ирээдүйд ямар үйлс бүтээ- хээр зөгнөн боддогоо тодорхой бич- нэ үү? 5, Хүүхдэд зорнулсан, 7 хоно- гийн нэвтрүүлгийн нэр, цагийн хуваарийг бичиэ үү? Эдгээр асуултыг үнэн зөв, Т0- дорхой харнулж 5 дугаар сарын 15-ны дотор багтаан, МРЗРУХ-ны сургуульхүүхдийн нэвтрүүлгийн редакцид ирүүлээрэй. Бнд энэ уралдааны хариуг ЭДу гаар сарын 15-наар тасалбар бол- гөж, дүнг 6 дугаар сарын 1-нд гаргах болно. Уралдаанд байр эзэлсэн пиноне- рүүдэд дурсгалын үнэмлэх олгож Сүхбаатарын шэрэмжит хэвлэлийн номбинатад хэвлэв. 1 дүгээр байр эзэлсэн нэг пионе- рийг ЗХУ-ын шионерийн зусланд улсын зардлаар явуулж амруул- на. ) 2 дугаар байр эзэлсэн хоёр пно нЄрийг өөрийн орны пионерийн зусланд үнэ төлбөргүй амруулна. 3 дугаар байр эзэлсэн 3 пиноне- рийг хичээлийн хэрэглэл, үнэ бү- хий зүйлээр урамшуулна. “МХЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ- ын Ардын Боловсролын Яам, М. Р. З. Радногийн Улсын Хороо “иишь2:Ш2ЕЫ?Ы1ШЭШ2ш2-7ЭшжлгЕжллээШишЕОЖ Хариуцлагатай эрхлэгч Ж.ШАГДАР Индекс--14140. 0 Ороп бүхний пролгтарп нар тэгдэггүй 2 МХЗЭ-ийн Төв Хороо, “МАХН-ын үйл хэргайн төлөө хэзээд бэлхэн байгтуйй | 1968 оны 4 дүгээр сарын 17 Хе 16 (1024) Лхагва Үнэ 10 мө ЗЭХ 82 алж ЭЙ | : “ЭРЭ” 22525225 252 3 хээчээииээлээрэчииы Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пнонерийп Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин, ХҮНДЭТ 30ЧИД ТАВТАЙ МОРИЛНО УУ! ЮГОСЛАВЫН ЭРХЭМ ЗОЧДОД БАЯР ХҮРГЭЕ Монгол, Югославын ард түмний найрамдал, хам- тын ажиллагааны түүхэнд мөнхжин үлдэх үйл явдал болж байна. Энэ бол БН МАУ-ын Ардын Их Хур- лын Тэргүүлэгчид, МА ХН-ын Төв Хорооны урил гаар ХБНСЮУ-ын ерөн- хийлөгч, ЮНХ-ны дарга «ё Носип Броз Чито таргүү- тэй Югославын төр, на- мын төлөөлөгчид манай оронд найрсаг айлчлалт хийж буй явдал ом. 1968 оны 4 дүгээр са- рын 15-ны өдөр нийслэл хот болон, нисэх онгоцны "буудаа баяр ёслолын байдлаар чимэглэгдэн хөл хөгжөөн ихтэй байлаа. Хүндэт зочдыг угта- хаар Улаанбаатарын ни- сэх онгоцны буудал дээр нөхөр Ц. Дүгэрсүрэн, Н. 2Кагварал, С. Лувсан, Д. Майдар, Д. Моломжамц, Ї7К.“ Самбуу, 10. Цэдэнбал Н. Лувсанравдан, Б.Лхам сүрэн, БНМАУ-ын Ар- дын Их Хурлын Тэргүү- лэгчдийн орлогч дарга С. Батаа, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Гомбожав, Б. Дү “гэрсүрэн, Т. Рагчаа, БН МАУ-ын Ардын Их Хур- лын “Тэргүүлзгчид, Ар- дын Их Хурлын Тэргүү- лэгчдийн нарийн бичгийн дарга ЧЦ. Готов, БНМ АУ-ын гадаад явдлын Яам ны сайд М. Дүгэрсүрэн, яамдын сайд, тусгай газ- рын дарга нар, МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгчид, Улаанбаатар хотын намын хорооны нэг дүгээр нарийн бичгийн дарга Б.Алтангэрэл, Х9- тын “АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны дарга Д.ЦЭ- дэв нар болон манай ар- дын армийн генералууд, БНМАУ-ын Гадаад явд: лын “Яамны хэлтсийн эрх- лэгч Б.Орсоо, Г.Минжүүр, БНМАУ-аас. ХБНСЮУ-д суугаа Онц, Бүрэн эрхт “-Өлчин сайд Б.Дорж, Мон “гол, Югославын найрамд- лын нийгэмлэгийн тэргүү лэгчид, Улаанбаатар Ххо- тын хөдөлмөрчид, пионер сурагчдын төлөөлөгчид хү рэлцэн ирсэн байлаа. ХБНСЮУ-аас тус ,ул- со сад суугаа Элчин сайдын Яамны ажилтнууд болон манай. улсад сууж байгаа гадаад орнуудын дипло-. . мат төлөөлөгчдийн газрын . тэргүүн, ,гишүүд, гадаа- дын болон монголын .сэт- “гүүлчид. хүндэт зочдыг уг тахаар хүлээж байв. “Улаанбаатарт 17 цаг болж байлаа. Югославын хүндэт зочдын хөлөглөсөн тусгай нисэх онгоц, Токио гоос Улаанбаатарт иртлээ буулгүй нисч, /Улаанбаа- тарын нисэх онгоцны буу- дал дээгүүр намуухнаар доошлон буулаа. Онгоцны хаалга нээгдмэгц Х,БНС ЮУ-ын Ерөнхийлөгч, ЮКХ-ын дарга Иосип Броз Тито, гэргий Йован- на Брозын хамт гарч ир- лээ, Дараа нь Холбооны Зөвлөлийн гишүүн ЮНХ- ны Төв Хорооны тэргүү: лэгч гишүүн Иван Мачек гэргийтэйгээ, Холбооны Зөв лөлийн гишүүн, ЮКХ-ын Төв Хорооны тэргүүлэгч гишүүн ХБНСЮУ--ын Ерөнхий лөгчийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга Владимир Попович, Холбооны Гүй цэтгэх Вечийн орлогч дар га, ЮНХ--ын -Төв Хороо ны тэргүүлэгч гишүүн Ру- ди Колак, Бүгд Найрам- дах Социалист. Хорват Ул сын “Гүйцэтгэх Вечийн дарга, ЮНХ--ны Төв Хо- “рооны тэргүүлэгч гишүүн Савка Дабчевич--Кучар, ХБНСЮУ--ын Гадаад хэ рэг эрхлэх төрийн. нарийн бичгийн дарга нарын газ- рын хэлтсийн эрхлэгч НН- кола Миличевич нар гарч ирлээ. “Хүндэт зочдыг. нисэх он гоцноос буумагц манай нам, засгийн | удирдагчид тосон очиж нөхөр Иосип Броз Тито, түүний гэргий ЙИованка Броз болон югдс- «Ерөнхийлөгч Титод баяр лавын төр намын төлөө- лөгчидтэй гар барин мэнд ЛэвВ. Хөгжимд ХБНСЮУ, БН МАУ--ын төрийн дуулал, сүр жавхлантай эгшиглэж, ёслолын буудлага хийв. Дараа нь пионер сурагчид хүндэт зочиддоо амьд цэц гийн баглаа барилаа. Эрхэм зочинд хүндэт ха руулын дарга хошууч Б. Баадай рапорт өгсний дараа Иосип Броз Тито, нөхөр Ю. Цэдэнбал, 2. Самбуу нарынжамт хүндэт харуулын өмнүүр явж мэнд лэв. Иосип Броз Тито болон югославын бусад зочин ма най нам, төрийн зүтгэлтэн нар болон дипломат кор хүргэеЇ» «Монгол, Югос- лавын найрамдал мандту- гай!», «Хүндэт зочдод баяр хүргэе!» гэж, мэндчи- лэн ерөөж тэдэнд амьд цэц гийн баглаа барив. Бүхний анхаарал бууд- лын талбайд зассан чав- цан индрийн зүг хандлаа. Танд нөхөр И. Б. Тито, Ю. Цэдэнбал, Ж. Самбуу нар болон югославын хүндэт зочид, манай нам, зас- гийн удирдагчид хүрэлцэн очив. ? МАХН-ын Төв Хороо- ны нэгдүгээр нарийн бич- гийн дарга, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга нөхөр Ю. Цэдэнбал, пусынхантай "мэндлэв. Да. ХБНСЮУ-ын төр, намын раа нь хүндэт зочин Иосип ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН тэргүүн Броз Тито, Йованка Броз ХБНСЮУ-ын Ерөнхий- лөгч, ЮКХ-ны дарга Иосип Броз Тито нар микрофо- ноор харилцан үг хэлэв. нар болон ХБНСЮУ--ын төр намын -төлөөлөгч- ДИЙН-. гишүүд, нөхөр Ю. Цэдэнбал, 1К. Самбуу Орой нь МАХН-ын Төв нарыг нийслэлийн хөдөл- Хороо, БНМАУ-ын Ардын мөрчдийн. төлөөлөгчдийнө Их Хурлын Тэргүүлэгчид, өмнүүр хүрч ирэхэд хө- Сайд нарын Зөвлөл хүн- дөлмөрчдийн төлөөлөгчид дэт сочдыг хүлээн авч алга нижигнүүлэн ташиж, уулзлаа. Ё АС ачєч2ггтч14177 (4 Авьяастай Өнги Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын 8 жилийн сургуульд «Урласт түрүүлсэн анги» тэн анги бий. Энэ ангид хөгжим тоглохгүй хүүхэд бараг | | 1 Дупд ” 1 байхгүй. Урлагийн. үзлэгт сургууль дээрээ 2 удаа шал- | | ! 1 гэсэн хаягтай цэ» гарч сайшаагдсан 7-гийн «А» анги, шинэ он гарсаар 7 удаа концерт тоглож, 1400-гаадДд хүнд сонирхуулжээ. Мөн урлагт ухуулга тогтмолжжээ, 7-гийн «А» ангид сургуулийн аварга хөгжимчин, таван опцын эззэй сүрэн, Лхагважав, Галмандах, аварга бүжигчин тар, аварга дуучин Долгор гээд олон авьяастан бий. юмслл Пионерийн удирдагч Л, ЦЭРЭНСАМБУУ, ЭНД- ал- мэн Ї | | | нас нь энэ. хүүхэд юм “ШУДРАГА |. БАГАЧУУД «АВХААЛЖТАЙ.. ОХИН 1 Хаврын хавсаргатай нэгэн өдөр су- рагч Хорлоо 3 дугаар улирлынхаа ам- ралтаар гэртээ хариад хонио хариулан явж байлаа. Гэтэл ахынх нь өвөлжөө- ний орчмоос ер бусийн утаа гарч байс- ныг сайн ажиглав. Хорлоо мориныхоо хурдаар гэртээ давхин ирж учир байд лыг хүмүүст хэлж, 5 хүний хамт ахын- хаа өвөлжөөн дээр давхиж очлоо, Ахынх нь гэр шатаж байв Їйгэж пийгмийн 300 гаруй нялх хурга байрандаа шагах " аюулаас аварлаа, Энэ авхаалжтай су- рагч Цэрэнсодномын Хорлоо Архангай аймгийн Хотонт сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 2 дугаар ангид сурдаг юм. Сурагч Ш.ДАШМАА Од багийн олцхац Гантулга. зудамж- наас тавин төгрөг оллоо. Гэтэл Гантул гын санаанд хаясан эзнийг нь зөв олж, түргэн өгөх юмсан гэдэг бодол төрж яаран гэртээ оруут, аав ээнсдээ өөрийн хөө юу олсон, түүнийг яах гэн: бодсо- нөо ярив, Аав Цэдэн-Иш нь Гантулгыг: --Мипий хүү сайн хүү, Чиний боддог зөв. Аав нь азпийг нь олж өгье, ФИймл үнэнч їнудрага байх ёстой гэж хэлээд эрж сурсаар хоёр хоцогйни дараа їом хаясан эзнийг нь олж өглөө. - Уул төгрөгийн эзэн Цэрмаа хязгаар гүй баярлаж 3 -Хүүхэд бүхэн ийм тустай байх нь хүний жинхэнэ сайн чанар мөн гэж та» лархлаа илэрхийллээ -/ Г.БАТ--ОЧИР (Архангай аймгийн «Хотонт сумын сургуулийн багш) мумумууммуумулмуллэм СОЁЛЧ Ш1! Ховд аймгийн 10 жилийн дунд сургуулийн 8--ын «А» ангийн су: рагчид соёлч нөхөрлөлийн цол ман- датаа авсан их баяртай байна. Ма- “най нөхөрлөлийн а8нгийн ахлагчонц сурлагатан Зол юм. Бид нэг жилийн хугацаатай авсан үүргээ сайн биелүүлэв. Бид улирал бүр ангиараа 4100 хувь суралцдаг. Манай нөхөрлөлийнхэн хэн нь ч тэр шатар, даам, тоглож дуу дуулж, шү- лэг уншиж, бүжиглэж чадна. Одоо манай соёлч нөхөрлөлийн анги сургуулийнхаа тэргүүний анги болохөор урамтай ажиллаж байна. сурагч Ч.ЭНХБАЯР Зудын бэрхшээлийг зуграгшүн | давна. хад: хүүхдийн тус их билээ. Аав, ээж, ах эгч партаа ажилч хичээнгүй байд- лаараа трандас хүүхдүүд Өвөрингай аймгийн ГД суманд Гэрэл зургийг олон бий. Төдний Ц.ЛУВСАНЦЭРЛИЙ (506 я5 ЕГ. ГАВЬЯАТАЙ ҮЙЛ БҮТЭЭХ ИХ ЗАМД ГАРАХДАА ШУУРГАНД АЖРАХГҮЙ, ДҮҮЛЭН ДЭВЭХ БАТ ЖИГҮҮРТЭЙ БАЙ МЭДЛЭГ МӨН. ээ! Та иарт хүсэн лээсэн нэгэн баяр удахгүй хүрэлцэн ирнэ. Энэ нь хэдхэн хопогийн дараа болох анги дэвших, сургууль төгсгөх улсын шалгалт билээ. Шалгалт бол баяр юм. Хүүхдүүд хү- Яагаад вэ? гэвэл бүтэн жил үзсэн өрдмийнхээ тайланг эх орон, нам за саг, эцэг эх, ард түмэндээ гаргаж өг но. Анги дэвшинэ, сургуулна төгс- гөнө. Шинэ сургуульд орно, шилж сонгосон мэргэжлээ эзэмшинэ, Ийм л баярт явдлыг улсын шалгалт ав- чирч өгнө. Онц сайн сурлага бол су- рагч хүний гол хөдөлмөр юм. Ингэ- хээр шалгалтаа сурлагын онц сайн дүнгээр өгөхийн тул шамдах цаг бо лоод байна. Шалгалтанд бэлтгэхэд нарийн дож боловсруулсан төлөвлөгөө зөв зохион байгуулагдсан цагийн ху- ваарь, дэс дараатай, нямбай ажилла гаа бүтээлч санаачлага шийдвэрлэх үүрэгтэй байдаг юм. Опц сайн сурла тыг оролдлого зүтгэлээр олно. Оролд лого зүтгэлийн үндэс бол давтлага юм. Давтлага бол сурлагын эх булаг мон гэдгийг та нар сайн мэднэ, бо Иймээс хичээлийг давтахын тул уул хичээлтэй холбогдсон матерна иНВРШЇ ШШ)| | | Ї дын оюун ухааны хөдөлмөр бол сур гууль багш нарын ажиллагааны тО- лин дахь тусгал дүр мөн. Иймээс сур Юк 4 лыг урьдаас сонгон олох, давтах, сэд вийн хүнд хөнгөнийг тохируулах хэ рэгтэй. Давтлагыг тусгай хуваарил 1 ЭЦӨ йр, сан цагт, тогтоосон хугацааны Зав гууль, залуучуудын . эвлэл, 8:506 сарлагатай явуулах нь илүү үр ашиг рийи байгууллага багш бүр сук Ч тай. Давтлагыг ангиараа сэдвээ х дынхаа хамт шалгалтанд Эрчимтэн бэлтгэж, тэдэнд туслах ажлыг хүчтэй зохиох ёстой. «Мэдлэг эзэмших явВ- цыг байшин барихтай зүйрлэбэл,, багш зөвхөн барилгын материал тоос го, зуурмаг хоёрыг бэлтгэж өгнө. Өрж жинхэнэ барилга босгох ажлыг сурагчид өөрсдөө хийх ёстой» гэсэн сурган хүмүүжүүлэгчдийн сургаал үг байдаг юм. : Пионер, сурагчдын эрхэм үүрэг бол эрдэм мэдлэг эзэмшихэд орших бөгөөд түүний тул уйгагүй оролдло- го, тэсвэр тэвчээртэй хичээллэх ХхэЭ- рэгтэй, Манай оронд бидний сурах, хөдөлмөрлөх бүрэн бололцоог нам, засаг маань олгож байдаг юм. Энэ бололцоогоо ашиглаж бүхнийг сурч, эх орноо цэцэглүүлэн мандуулахад зориулах хувьтай төрсөндөө бахар- хая: анги дэвших, төгсгөх шалгал- танд амжилттай бэлтгэцгээе! лэлцэх, ганцаарчилан бие даах, хоё- роос дөрвөн сурагчийн бүрэлдэхүүн тэйгээр давтах гэх мэтчилэп өөрс- дийн ойлголтын байдалд тохируулан хийх нь үр, дүнтэй байдаг. Давтах хичээлээ сэдвээр нь сурагч бүрт ху вааж давтах, мөн сурлагаар хоцрог дож байгаа сурагчдад туслан давтах, гүйлгэн унших, санаандаа тунгааж бодож давтах, харилцан ярилцаж дав тах аль аль нь ашигтай байдаг. Ха- рин давтлагын явцад нэг хичээлийг тууштай давтахгүй иэгээс нөгөө хи- чээл рүү ямар чхуваардгүй шилжээд байвал төдий л сайн үр дүн өгдөг- гүй юм. Иймд хичээлийг давтахдаа цагийг нарийн баримтлах холбогдох тур шилт-сорилтын ажлыг давхар гүйцэт гэж байх нь давтсан зүйлийг батат гах үндсэн нөхцөл болдог юм. Шал- галтанд бэлтгэх ажил бол сурагчийн оюун ухааны хөдөлмөр їом. Сурагч- Улганбаатар хотын Багшийн сур- 5-2: 55 йг: Та нар Дархан аварга Батмөнхийг таних уу? Дархан аварга гэхээр бох л зом байна, Зарим нь барилдаж үзэх юм сан ч гэж бодох сайх, Тэгвэл тийм биш юм. 2 Сургуулийнхаа тооны олимпиадаар 5-7 дугаар ангийн аваргаа 3 дахь жил дээ хамгаалж «Дархан аварга» болсон эпэ охиныг Цогтын Батмөнх гэдэг, Бат мөнх өөрийн удирдсан бүлэгт «Бидний бахдан дууриах хүмүүс», «Ардын багш» сэдэвт ажлыг удирдан явуулжээ. Одоо сургуулийнхаа хөгжмийн дугуйланд су ралцаж мандолин, бочин, баянхуур, гитар хөгжимд ямарч дуу тоглодог бо лоод байца. Долоон жил дараалан онц сайн суралцсан Батмөнхөөс онц суралц даг нууц чухам юундаа байна гэж асуу хад ОНЦ СУРЛАГАТАН ДӨӨ ЯРЬЖ БАИГАА НЬ. БАТМӨНХ гуулийп захирал НАЦАГДОР, Шар сайн хүүхэд Ховд аймгийн Чандмань су мын 8 жи лийн дунд сургуулийн 6 дугаар апгийн сурагч Шар 23 улирал дараалан онц сайн суралц э, Шар онцссайн сурал цаад зогсдоггүй ацгийн болоп сургуу- с -т Багшийн хичээл зааж байх үед ан хааралтай ойлгож авах явдал онц су : : 50) ша: 2! . лийн ажил хтэй оролцдог. / ралцахын эх нь болдог. Алпгид сайн ойл цэвэр, СаХныүд бат ЗУРВАС ЗОнн тосон хичээлийг гэртээ очоод уншихад | хөдөө нлайлдаг, Тэр ЭОГҮХЛРЫ гд9- хөр лайлдаг. Тэ хдаа: бататгал болж мартагддаггүй юм. Би хүндэвтэр гэсэп хичээлээ заавал -- Би багшийн заасан хич ЭЭлийг ан- эхэлж давтдаг. Тоо, орос хэлийн хи-| Хааралтай чагнаж ойлгосон зүйлээ товч чээлд би бусад хичээлээс илүү сонир-| Тодорхой тэмдэглэж авдаг. Гэрийн даал холтой, «Пионерская правда», «Весб-| аврыг бие дааж чанартай хийдэг. Онц лые цартинни», «Мурзылка» сэтгүүлээс жижигхэн өгүүлэл орчуулдаг. Одоо би хаврын шалгалтанд бэлтгэх цагийн царийн төлөвлөгөө гарган, тус гай хуваарнар хичээлээ давтаж байна гэж ярьсан билээ. Тооны дархап аварга таван онцын эзэн Батмөнх нийслэлийн 3 дугаар дунд сургуулийн 7-гийн «Б» ангид суралцдаг юм. Н. ПҮРЭВСҮРЭН сайн сурахад юуны өмнө идэвх оролд лого, уйгагүй ажиллагаа шаардагддаг. Хичээлийг гүн бат ойлгож: мэдэхэд нөхөдтэйгээ хамтран ярилцах, тэдэнд зааж өгөх явдал их ач холбогдолтой юм шиг над санагддаг гэв, Сурагч Шар цагийн хуваарь нарийн баримталж, чө- лөө цагаа ном унших, нөхөдтэйгээ тог лох, гэрийн ажилд туслах зэргээр өн- БИДНИЙ ДАЙЧИН Нийслэлийн 98 дугаа лийн 13 саар бүлгийн лаанаа « Ё дунд сургуу- 3 нонер дуг нонерийн үнэн» шилээ яах ны дугаар гарсан өдрийг тохнолдуу- лан «Бидний дайчин туслагч» нэртэй тээр явууллаа. Цуглаанд «Үнэн» сонн- ны орлогч эрхлэгч Г. Дэлэг, хүний их эмч Ямаахай нар уригдан иржээ. Бүлгийн дарга Сарантуяа:-«Пионе- рийн үнэн» сонин хуудсандаа ахмад үеийнхний хувьсгалт дайчин уламж- лал, орчин-үеийн хөдөлмөрийн баата лаг үйлсийг сурталчилж, пнонерийн идэвхтэн бидэнд гарын авлага болох олон сайхан материал нийтэлдэг. Ма най бүлэг «Пионерийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн нийслэлийн 2 дугаар бүл- гэмийн 17 дугаар бүлгийн туршлагаар пионерийн ажлаа салаа салаагаараа хийдэг боллоо гэж ярнв. Ь ко шойсрийн үнэн» сонины "Газрыг гардан хийсэн эрдэм гүүлч Дэлэг «Пионерийн Эесон Ван ны эхний дугааруудыг хэрхэн хийж Х ХЭРЭГТЭЙ, ТЭР ЖИГҮҮР БОЛ ЭРДЭМ 0, ЦЭДЭНБАЛ “71,227 7ХЭа0вээєол6 ЭЕ этлтүээг-ииианЭ ГЭТЭЛ 22223 Эдэ 7 Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын харьяа Хэрлэн баян улааны отор тэ- жээлийн станцын дэргэдэх бага сургуу- лийн сурагч Д. Жаргал улирал дараалан онц сайн суралцдаг, уран уншигч пнёь. нер юм. Гэрэл зургийг Д. ДУГАРЖАЖ.” СҮвӨв | Улаан бүчээ иамируулсан энэ жаал хүү Баян-өлгий аймгийн Сагсай сумын бага сургуулийн. 8-ын «Б» аигид сур даг. Сурагч А. Сез сургуульд орсой цагаасаа эхлэц улирал дараалан онц сайн сурч байна. Стьез цовоо сэргэлэн, нөхөддөө тусархаг, ариун цэвэрч, нягт иямбай хүүхэд, Тэр хүмүүжлийн ажилд ! идэвхтэй оролцдог. Сьез, дуу хөгж- мийн дугуйланд орж домбор, гармон хөгжим сайн сурч чадварлаг тоглоЖ чаддаг, уран уншигч, дуучин юм. Сьез уншсан ном зохиолынхоо үйл явдлаас найз нөхөддөө ярьж өгөх дуртай, Энэ сурагч 1968 онд гадаад, дотоодын 4 төрлийн хэвлэл захиалан уншиж, байна. Онц сурлагатан Сьез үечилсэн дэв лийн 1 дүгээр шатны болзол хангїТ, одоо тавап онцын Эзэн болохын төлөө мэдлэг чадвараа дайчлан ажиллаж бай на. Баян-өлгий аймгий Сагсай. сумын бага сургуулийн багш Р. ХУЛБАЙ у гөрөөдөг, Уран зохиолын 60 гаруй иом ушинж, тэмдэглэл хөтөллээ, Шар одоо Д. Нацагдорж тамдгийн болзол ханга- хаар чармайж байна, Ховд аймгийн төвийн 10. жилийн сургуулийн сурагч, Ц., Цэнд-аюуш ТУСЛАГЧ байсан хэн хэн оролцож байсан тухай хрьж манай ирээдүйн сайн сайхныг тардан байгуулах хувь тавнлантай б4- тачууд та нараас ихийг мэдэж, ОЭР- Хийг сурахыг хүсье гэлээ, Ё «Пионерийн үнэн» сонины анхны дугааруудын идэвхтэн бичигч хүний. их эмч эмэгтэй Ямаахай 9 дугаар ан- гинн сурагч байхаасаа эхлэн «Пионе рийн үнэн» сонинд мэдээ сурвалжлага. ЧоНиь байсан гэж хүүхэд ахуй үеэ өдлө! хамлн ДЛӨН дурсаад пионерүүдэд --Сонинд заавал сэтг л, сонины ажилтан болохыг хуссан бичдэг биш. Ямар ч сонин, сэтгүүл бол хаМ- тын бүтээл мөн. /Тийм учраас бага- чууд та пар хожим ямар мэргэжилтэй. 00 ч гэсэн одоо өөрсдийнхөө рал, ажлаа сурталчилсан мэдээ СУР” валжлага бичиж «Бидинй дайчин ТУС лагчь болсон «Пнонерийн үнэн» 60” минд илгээж бай гэж зөвлөв. Ж. ХОРЛОО р 5 Ой бол манай эх орны үнэт баялаг юм. Ой нь улс, нийт ард түмний өмч билээ. Манай улсын ой, бүх нутгийн 9 орчим хувийг зэзэлж, хойт талын уулархаг газрыг дагаж ургадаг. Улсын хүн бүрд дунджаар 9 га орчим ойн талбай оногдож байгаа нь бусад улс орныхтой харьцуулбал инлээд дээгүүр байранд ордог. Ойн баялаг, улс ардын асар их ач холбогдолтой. Манай улс жил бүр хэдэн саяар шоо метр мод бэлтгэж ойг орон сууц вы болон үйлдвэрийн барилга, гэр, гэ- рийн хэрэгсэл, сурагчийн ширээ, сан- дал зэргээс эхдэнНн бусад төрлийн зүйлд ашиглаж байна. Ойн үлэмж их нөөц баялгийг түшиг лэп байшни хийх, банз, тэрэг,-гэр аж аж ахуйн БЯЦХАН Болодя, таван настайгаасаа эхлэн бичиг үсэгт суралцахад эх Марил нь тусалжээ. Түүний дүү охин Ольга да- галдан уншилдах болсон иь хоёуланг уншлагад нэн сонирхолтой болгожээ. Ааваасаа хүүхдийн ном, сэтгүүл дур- тай авч уншина. Эд, удалгүй орос гр- дын үлгэр, шүлэг, цээжлэх болов, Бас урт, төвөгтэй шүлгүүдийг ч цээжээрээ нэг ч алдаж түгдрэхгүй, эвтэйхэн унш цагаадаг болжээ. Володя хүүхдийн шиж, өөрийнхөө тоглох тоглоомыг сэ- дэвлэн авч, багачуудын тоглоомыг ямагт удирдан, гол баатарт нь өөрөө тоглодог байжээ, 7-8 настай байхдаа Болодя «Бобилын дуу» гэдэг шүлгийг хөгжилтэйгээр: Баян тэнэг мөнгөнөөс болж, үл унтана. Буурай хоосончууд дуулан цэнгэлдэнэ гэж уншдаг бай- жээ. Володя удалгүй гэрийнхээ номын ном, сэтгүүл ун- ЛЕНИНИЙ Нийслэлийн 13 дугаар дунд сургуу лийн 3-ын «ВБ» ангийнхан хичээлийн гадуур ном уйших ажид өргөн зохнож байна. Максим Горькийн 100 жилийн ойд зориулж, тус ангийн сурагчид унш сан номоо тодорхой асуултуудаар бүрт гэж тэмдэглэд Хийсний дотор сурагч Мөнхтогоо 38 иом, Даваа Алтанхуяг, Цэгдэгмаа, Алтанцэцэг Сэрээтэр !н48- рын зэрэг олон сурагч 10-11 ном унш жээ, Одоо Лениний мэндэлсэн өдөрт зориулж М. Горькийн «Ленин», «Ле- нин багш», «Ленин ба хүүхдүүд» Ц. ТУС Х:12-2:4221 Манай сонины ахуйн хэрэгслүүд гаргах үйлдвэрий Сэлэнгэ, Завхан, Хэнтий аймаг, Улаан баатар хот зэрэг хэд хэдэн газарт бай Одоо манай оронд ойн туулсан юм. баялгийг хамгаалах, лэх ажлыг эрхэлсэн ургуулж үржүү 20 шахам ойн ая г хот сууринг гоёмсог сайхиаар чнмэг- - лэх, өвлийн цагт хүйтний эрчийг зөөл рүүлэх, зуны халуунд - сэрүүцүүлэх, агадрыг чийглэг анхилам сайхан бол олон талын ашигтай шүү гийг хүүхдүүд та нар сайн мэдиэ. Ийм учраас бид, хот орноо гоёмсог саїхай болгох, өөрсдийгөө эрүүл чийрэг, и0- воо сэргэлэн байлгаж пом эрдэм их сурах, ажил хөдөлмөр сайн хийж, эх орондоо ихийг бүтээхийпП төлөө хот суурин газарт жил бүр олон арвай мян ган мод тарьж байгаа билээ. Пионер сурагчид аа! Хүн бүр эх ор ныхоо ойн баялгийг сайн судлан мэ- дэх, түүнийг гал түймрийн аюулаас хам гаалах, сэргийлэх талаар хөдөлмөрчдөд ухуулга таниулга өргөн хийж байх нь та бүхний ариун үүрэг мөц, Жил бүр хийгддэг хот, суурин, сургууль орч - гох зэрэг с ДЭЭ. 5 2 : : х эцэ Ё 18 вхтэй ЭХУЙ, ойн айгн, ойг ашиглах чиглэл- Ой дотор ургадаг төрөл бүрийн мод НОО шхсэнээд ээх 4 х Ла УБ ННЙ тэй арав гаруй томоохон үйлдвэр нууд нь гаднаас ихэвчлэн нүүрс хүч- ОРОЛЧ. | ионер сурагчид бол ажиллаж байна. лийн хийг эрхтэнүүдээрээ дамжуулан лийн нөхөр учраас тарьж ургуулсан Ой нь модон эдлэл болж ашиглагда хаас гадиа ан амьтан, жигүүртэн 1:1у- вуудыг өсгөж үржүүлэх, газар орон, УНШИГЧ сангаас өөртөө холбогдох хүүхдийн ном, сэтгүүл уншиж дуусчнхаад, хо тын номын «санд очиж бяцхан уншигч болжээ, Нэг өдөр номын санд очих гээд явж байхад нь Володяг хэсэг 14- луу хүзүүгээ сунган дайрчээ, Тэгэхэд нь Володя зугтаах нөхцөлгүй болохоор дээшээ харж хэвтчихээд хөлөөрөө га- луутай зодолджээ. Түүнээс хойш ийм хөгийн явдалд гаргахгүйн тул Аня эгч| нь номын санд хүргэж Володя тэр өгдөг боллоо. үед Некрасон, Пушкин, Лермонтов нарын шүлгүүд, Тургенев, Гоголийн өгүүллэгүүдийг амтархан уншдаг байлаа. Володя, Некрасовын шүлгүүдийг хэд дахны уншиж Аия эгчтэйгээ урал дан цээжнлдэг бай », В.И.Лениний нэрэмжит шпйоне- рийн ордны Лениний танхи- мын эрхлэгч С. ӨЛЗИЙ ОЙД Гайтавын «Ленин бидэнтэй» зэрэг ном цуглуулж хувийн номын сангаа бая- жуулжээ. В.И.Лениний тухай дуу, шүлэг су- рах, сургаал үгүүд цуглуулж тэмдэг- лэн хөтлөх, дурсгалт газруудаар эксС- курс зохиохоор бэлтгэж-” байна, Их багшийн мэндэлсэн едрөөр ханын 60- нин гаргаж, «Ленин багш» гэдэг но- мын дотрох өгүүлэлүүдийг төлвөлөн ярьж унших уншлага явуулж байна, 13 дугаар сургуулийн багш Т. ЦЭВЭГ ХҮРГЭВЭЛ БОТЕТЕ Эд бага хурал Далай өөр болж байна Далайгийн бүлгийнхэн цуглаанаа «Пио нерийн үнэн» сонины газраас явуулж байгаа «Хүн хүндээ нөхөр» гэсэн бага хуралтай уллдуулан зохиов. Тэд Намжи лын Далайгийн тухай хэлэлцлээ, 4-- ийн «А» ангийн сурагч Далай бол. дээ- рэлхүү, хэгжүүн, шооч, гөжүүд зантай хүүхэд юм. Нэг пионер босоод:-Далай минь нэ- рээ бодооч. Юунд ингэж хэрэг тарьж явдаг юм бэ? гэхэд өнгөн дээрээ хүлэЭ- сэн болдог. Төдөлгүй л сахилгагүйтэж явдаг гэв, Нөгөө нэг хүүхэд, Далай хийж байгаа хэргээ мэддэггүй юм уу, яаж бай” гаа нь энэ вэ? гэхээр «Яагаав? Яаж бай на гэдэг юмэ гэв. Далай нэг хүүхэд шоглөчихжээ. Юунд шоглоов? гэхэд «Өдөөд болохгүй бай сан» гэнэ. Хичээл болон бусад яриан дээр үргэлж үймүүлнэ. Дуугүй байхыг нөхөд нь шаардвал «Дуугаа хориулах- гүй» гэнэ, Ангийн ахлагч, бүлгийн дар гын даалгаврыг хүлээж авахдаа дурамж хан, элдэв тайлбар тавина. Цуглааны эцэст Далай босч дутагд- лаа хүлээж үүрэг авлаа. Манай бүлэгт ахмад үеийнхэнтэй уулзалт хийхэд Да» лай сургамжийг нь дуулаад уулзалтын сүүлд нөхдөө төлөөлж түүний сургаа- лыг биелүүлнэ гэж үг хэллээ. Далай ч одоо бүр сайн хүү болоод байгаа шүү. Хөвсгөд аймгийн Түнэл-сумын сургуулийн багш Ж, ГУН--ААСҮРЭН, мод, бут, цэцэг, зүлгийг хайрлан хам- гаалагчид бол та нар мөн. Ойн ниженер О, ГОНСОН биедээ шингээн авч, оронд нь бидний амьдралын хамгийн год нөхцөл болсон хүчил төрөгч хийг ялгаруулан гаргад- ДАРХАН ХОТЫН САЙЧУУД | жилийн дунд сургуулний 6-гийн «А» ангийн сурагч «Зуун жил» радио стан- цын дарга ОЮУН, 8 жилийн дунд сургуулийн 7--гийн «А» ангийн сурагч баатарчуудын багийн удирдагч НАРАНГЭРЭЛ. жЖ НЭГДҮГЭЭР ХИЧЭЭЛ лийг авахгүй, бүлгэмийн хамг арга ш команд өгч лгэмийн Хүндэтгэл ёслол төгөлдөр пионё-- ҮГИЙГ ҮВМ уайсал дараа чө эх рийн шугам жагсаал бол пионер сУ дэнэ, Бүлгүүдийн туг бүрээ бөмбөр рагчдын хүмүүжлийн том сургууль нь бүлгийн жагсаалын баруун гар мөн. Пионерийн шугам жагсаалыг далд жагсаалтайгаа хамт бэлэн бай- жирийн ба хүндэтгэлийн гэж хуваа- на, 3 на. 7Кирийн шугам жагсаал нь пионе- Бүлгэмийн зөвлөлийн туг нь жаг- рийн салаа бүлэг бүлгэмийн ээлжит саал шугаман хэлбэртэй бол жагсаа ажлын эхлэлт хаалтын үед болно. лын баруун гар талд байр эзлэх ба Хүндэтгэлийн шугам жагсаалыг жагсаал П хэлбэртэй бол бүх бүлгүү МАХН, МХЗЭ, МПБ--ын төрсөп дийн дунд урд талд нь туг хамгаа- өдөр, улс хувьсгалын, ой, октябрийн лагчдын хамт хүндэтгэлтэйгээр бай- баяр, майн нэгний баяр, В.И.Ленин, раа эзэлнэ. Хүндэтгэлийн шугаман Д.Сүхбаатар: нарын зэрэг гавьяат жагсаал нь «Алдарт нам» «Ах эв- суут хүмүүсийн төрсөн өдөр, багш дэл» гэх мэтчилэн нэртэй байхаас барар ОРУУЛАН явуулна 2777-2773 ХАЛНА Ямар т нэгэн: хүнд вхээ ТВЖииж й гаанд зориулагдсан байна. Жирийн ба. хүндэтгэлийн шуга- ман жагсаалыг салаа бүлэг бүлгэ- мээр ипопер сурагчдын олон цөөний Жирийн ба хүндэтгэлийн шугаман жагсаалд пионерийн байгууллагын у лс 5 байдлыг харгалзан шугаман ба П үс гийг БУшЖиЙХ-. МӨВар ЭЛЭГ гийн хэлбэртэйгээр байр эзлэн явуул аль шаардлагатай газарт ЭХ ХЗ 22 на. Пионерийн жирийн шугаман жаг дэнэ. й В л саалд пионер бүрийг пионерийн аж- 228 : лын арга:барилд сургах зорилго 7їприйн ба хүндэтгэлийн шуга: тавьж бүлгийн дарга нарын мэдээл- МАН жагсаал төлөвлөгөө ёсоор явагд лийг бүлгэмийн зөвлөлийн дарга дэс С8НЫ Эцэст уг ажлыг удирдаж бай дараалан авспы дараа ээлжит ажлаа Гаа хүн буюу бүлгийн ба ахлах удир явуулна. Бүлгэмээрээ явуулах хүп- дагч МАХН-ын үйл хэргийн төлөө дэтгэлийн шугаман жагсаалд бүлэг «хэзээд бэлхон байгтун» дуудлага урьдаас ицдт ппопер сурагчдыг бэлт гэсэн байх учир бүлгүүдийн мэдээл. гож цэгэц зэрэг хэлж ёслоно, хэлэхэд пионерүүд «хэзээд бэлхэн». «Тюльпан» гэгч хүүхдийн цэцэрлэгээс холгүй таван уул байдаг. байжээ... Тэр уулиууд улаан, шар, улбар шар, ягаан хар таван зын өнгөтэй юмсанжээ Улаан ууланд алим, шар ууланд ба- нан, улбар шар ууланд зүрж, ягаан уу- ланд тоор жимсүүд ургадаг учир уул- нууд тийм янз бүрийн өнгөтэй харагд- даг байжээ, Харин хар ууланд хэзээ ч нар тусдаггүй учир тэйд байдаг рлэг том моднуудын мөчирт навч ч гүй гор- зойпО. 2 Тэнгэр сайхап байлаа. Хүүхдүүд тог- лож хапаад, ууланд гарч зугаалахаар болцгоов Тэнд янз бүрийн олон жимс бий, Бид тэнд очоод хүн бүгд цэг алим, нэг ба- нан, нэг зүрж, нэг тоор иднэ. Хэн хоё- рыг идвэл тэр хүний гэдэс өвдөнө, ойл гоцгоосоц уу? гэж удирдагчийн хэлэхэд, Ойлголоо! гэж хүүхдүүд хашги- ралдан гараа өргөцгөөлөө, Харин Сигэ- ру хоёр гараа өргөлөө. - Харин хар ууланд очихгүй. тэнд очвол төөрнө! гэж удирдагч нэмж хэлэв. Бүгдээрээ сайн ойлгосон, бид тий шэаэ очихгүй гэж хүүхдүүд хариулаад хоёр хоёроороо гар гараасаа барилцаад “уул өөд явцгаалаа. Тэд гүйцэд боловсор сон ув улаан алимаар битүү хучигдсан улаан ууланд хүрч очлоо, Нилээд сүүлд явж байсан Сигэру, Тэр хамгийн том алим минийх, би хамгийн түрүүн харсан гэж хашгир саар нөхдөөсөө түрүүлж очоод алимыг тасдаж авлаа. Хүүхдүүд ч мөн л том алим олж идэ “хээр эрцгээв. : Сицгэру өөрийнхийгөө идэж дуусаад нилээд хол нөхөддөө харагдахгүй газар очиж бас нэг алим идэв. Ингээд бүх хүүхэд нэг нэг алим, харин Сигэру хоё рыг идлээ. Дараа нь шар ууланд очцо гоолоо. Сигэру, Энэ миний мод гэж хашгирсаар Рим Египет, нь Англи, Франц зэрэг орнуудаар дам- Тїирн- анх эртний дараа жин үүссэн юм. Цирк нь эртний Ёги- пет, Римийн рыцаруудын тоглодог айм шигт тоглоом байсан ба тусгайлан бэлт гэсэн дугуй театрт «Амфитбатр) тогло- дог байжээ. Энэ тоглоом, тэр үед ний тийн хүртээл болж чадаагүй бөгөөд зөв хөн хаад ноёдыг зугаацуулах журмаар тоглодог байв. Үүний дараа сургуультай амьтныг тоглуулах, утсан дээгүүр явах тэнцүүр тоглолтууд үүсчээ. 1770 онд Лондон хотонд Филипп Аст лей гэдэг хүн утсан дээгүүр явах тэнцүү рийн сургууль нээсэн нь дэлхий дахинд циркийн урлагийг хөгжихөд томоохон алхам болжээ. 1780 онд циркэд зориул сан анхны амфитеатр баригдсан бөгөөд энэ театр нь европод байтугай дэлхий дахинд Ч анхны театр байж болох юм. “Үүнээс хойш дэлхийн улс орон бүхэнд цирк хөгжиж, ирсэн бөгөөд ЗХУ--ын цирк, одоо д: тоЁ ЇЮВ боарэлчирд ЖиэВехил Манай улсын цирк 1940-1941 оны үед үүссэн юм. Улсын гавьяат жүжигчин Ж.. Раднаабазар, Л, Нацаг, жүжигчин Гомбо нарын зэрэг хүн ЗХУ-д сур сууль хийж ирээд, ЗХУ--ын мэргэжил- тэн багш нарьш тусламжтайгаар манай улсын цирк байгуулагджээ. Тэр үед ЗХУ-аас манай улсад олон мэргэжил- тэн багш, уригдан ирнс ажилламс, бай- вээ, Манай цирк 1941 оны зун улсын баяраар анхныхаа тоглолт хийжээ, Бал А2 22228 2:2:22-222--2-0 -А-87353 бацан сагсайсан том модны дэргэд гүнас очоод дээш авирч эхлэлээ, Хүүхдүүдийг аль модонд гарвал дээр вэ гэж маргаж байх хооронд Сигэру аль хэдийн өө- рийнхийгээ идчихсэн, тэднийг хүлээж ядан байлаа. Тэссэнгүй «Дахиад нэгийг идье!» гэж бодлоо. Сэмхэн өөр нэг мо- донд авирч бас цэгийг идэв. иїнгээд бүх хүүхэд нэг нэг, хоёр банан ид Э. Тэд дараачийнхаа ууланд гарцгаалаа Тэнд модны мөчрөөс зүржийн том том бөмбөлгүүд унжих нь ёстой л шүлс асга руулам байн Сигэру, Сигэру Харав уу! Тэр хамгийц том нь ми нийХ! гэсээр гүйж: очоод нэгийг тасалж идлээ. Хүүхдүүд мөн л нэг чанартайхныг олоод идчих санаатай модон дундуур явцгаав. Харин Сигэру бас л тэднийг хүлээж ядан байснаа «Дахиад нэгийг идье!» гэж шийдэв. Мөн л хүүхдүүд нэг нэг зүрж, харин Сигэру хоёрыг идэв. Сигэру ипгэж ховдоглосоор бай- гаад цадталаа идсэн учир цааш явах битгий хэл байрнаасаа ч хөдлөж чада- хааргүй болов. -- Тэгээд тэр, бн тоор идэхийг хүсэх гүй байна. Эндээ хүлээж байя та нар очоод ир! гэж хэлээд замын дэргэд Энэ тоглолтод хүүхдүүд та бүхний танил БНМАУ--ын ардын күмжигчин Данзан, Улсын гавьяат жүжигчин Дам- динсүрэн, Нацаг, Цэнд-Аюуш, Цэрэн дулам нарын зэрэг хүмүүс оролцон тог ложээ. Үүнээс хойш манай оронд цир кийн урлаг гайхамшигтай түргэн “ хөг жиж байна, Одоо манай улсын цирк 3 үндсэн төрлөөс бүрддэг. 1. Хөгжим анги 2. Акробат 8. Амьтны антн Сүүлийн жилүүдэд манай улсын цирк гадаад орнуудтай соёлоор харилцах тө лөвлөгөө ёсоор ардын ардчилсан орнууд дэлхийн бусад янз бүрийн орноор нөхөр сөг, тоглолт хийж байна. Нїил бүрийн 5 дугаар сард манай оронд олон улсын циркийн найрамдал» тоглолт болдог уламжлалтай. Манай улсын циркийг хөгжихөд нам засгаас ихээхэн анхаарал тавьж байгаа д үүний нэг жишээ нь хөгжим бүж гийн дунд сургуулийн дэргэд, манай цир кийг үндэслэн байгуулагч Раднаабаза рын нэрэмтшит циркийн ,анги байгуулсан нь цаашид залуу жүнсигчдийг бэлтгэнс эгвХөд ихээхэн хувь нэмэр оруулнс бай Тус сургуулийн цирк анги, сүүлийн жилүүдэд нсүжигчин анситсүрэн, Уран түлхүүр, 2ЖКаргалсайхан, Энхээ, “Ичин- хорлөо, Даваахүү, Сандаг на зэрэг авьяаслаг залуу Мүйнгэхий, тэснж : 14 дүгээр сургуулийн багш шш. молом. Сүхбаатарын нэрэмжит Хэвлэлийн |. комбинатад. хэвлэв. 6 дайсан том чулуун доор очинс суулаа. Хүүхдүүд гар гараасаа хөтлөлцөн ягаан уул өөд явцгаав. Түүний өмнө сүрлэг том хар уул нам чимээгүй ба- раантаж, шөнө шиг аймаар харагдав. Снгэру ухаан алдталаа айн ягаан уул өөд «Ау уу, Ау уу! Хүүхдүүд ээ!» гэж хашгирсаар гүйлээ. Гэтэл хар уулын до роос нэг юм «Ду уу Ау уу!» гэж чар- лах шиг санагдав. Тэгэхээр нь энэ лав хар уулын шувуу байх гэж айгаад ямар нэгэн юманд хөөгдөж яваа юм шиг бай даг чадлаараа гүйж явтал ой улам өт гөн болсоор өмд цамц нь модны мө- чирт орооцолдоод хоёр модны завсарт хавчуулагдан хаашаа Ч үгүй боллоо, --Ээ ээ| Би хаашаа ч явж чадахаа байлаа. Та минь! Туслаач байдаг чад лаарад хашгирав. Хар уулаар хүн бай даггүй байлаа. Харин тэнд ойн хүүхэд амьдардаг байв. Сигэругийн чарлахыг тэр хүүхэд сонсоод мөчрөөс мөчирт үсрэн явсаар түүний дэргэд ирээд -- Чи мөн мундаг гацжээ.! Ийм тар- ган тэгээд бас ийм том гэдэстэй лан эн дээс гарч чадахгүй байх гэж шоолон инээв. -- Чи юун хүүхэд вэ? гээд Сигэру- гийн хартал жаахан мөртөө том нүдтэй, том амтай, магнай дээрээ жижигхэн но гоон эвэртэй хүүхэд зогсож байлаа. Тэр хүүхэд, Би эндэхийн ойн нэрийг Нуисинбо гэдэг. Улаан, шар, ягаан, улбар шар уулнууд цөмөөрөө хар уултай. ураг төрөл юм. Би хар уу ланд амьдардаг Ч гэсэн эдгээр уулнуу- дын жимснээс хичнээнийг ч идсэн миний дур байдаг. -- Чи ойн хүүхэд болохыг хүсч бай на уу? Тэгвэл би өөрийнхөө эврээс тайрч, чиний магнай дээр нааж өгье! Тэгэх үү? гэлээ. -- Үгүй! би энд амьдрдахыг хүсэхгүй байна тэм Сигэру хэлэв. Ойн хүүхэд, хүүхэд, миний Тогтох, Говь--Алтай аймгийн Бугат су- мын бага сургуульд уран Тогтох, аварга Сувдаа гэж нэрлэгдэх болсон хоёр сурагч бий. Тогтох 4 дүгээр ангид суралц- даг. Тэр чөлөөт цагаа ашиглан гар урлалын янз бүрийн хөлөгт ба Хө- Уран дөлгөөнт тоглоомууд хийж сургуу- лийнхаа тоглоомын буланд тавьдаг юм. Одоо 5--6 сурагчидтай хамтарч сэтгэн бүтээгчдийн дугуйлан байгуу лан ажиллахаар бэлтгэж байна. Аварга Сувдаа гэдэг охин :. 4 настайгаасаа эхлэн (/ нас хүртлээ улжлал ХОС " Пионер баагарчуудын ажил сайн байх нь багш удирдагчийн ажиллагаатай байнгын “холбоотой байдаг билээ. Зураг дээр: Дархан хотын харьяа Шарын. голын дунд сургуулийн 3 дугаар ангийн багш Билэгт ашгийнхаа идэвхтэнүүдтэй хийх анслаа хэлэлцэн зөвлөн байна. --Хүсэхгүй байна гэнээ! Яасан ха« 0007 чин юм бэ гэнс хөлээд Сигэруг лавш- руулж харлаа. майг татаяс гаргая! За. чи зүтгээрэй! - Нэг, хоёр, гурав аа, уухай! гээд модны дунд хавчуулагдаж хаашаа Ч үгүй боя- сон Сигэруг ховх татан: хоёулаа давк- раараа ойчлоо. Тэгээд тэр хоёр ойд нуу райттал, элгээ хөштөл инээв. Их удал« гүй Сигэру босч хувцсаа гүвэхэд, онч сүүхэд, 230 :3 чи хоёр модны хоорондуур гэ- рэл гарч байгааг харж байна уу? Тий- шээ яв! Яг л тэгээд яваарай, тэгвэл чи ойгоос гарч чадна! гэлээ. Сигэру ойн хүүхэдтэй салах ёс гүйцэтгэн, зааж өг- сөн замаар нь хурдлан явлаа. Тэр цаа шаа сүлжилдсэн мөчрүүдийн дундуур бөхийн, уруудан, өгсөн явсаар хүүхдүү дийг хү к байхаар болзсон чулууны хаа дэргэд очлоо. Сигэру хүүхдүүдээс хоцорсонгүй. Удалгүй хүүхдүүд ирцгээв, Тэд «Хөөе Сигэру өмд чинь урагдаж, үсэнд чинь навч шигдэж, царай чинь муухай болж, цамцны чинь ар дээр хэ- ний мөр үлдэж орхнд вэ!» гэж цэгэн зэрэг хэлээд инээцГгээВ. тиг: ) Л -- Зүгээр! гэас Сигэру маш хөгтэй уруу царайлан зогсов. Тэр яаж, хөглөж яваад ойн хүүхэдтэй уулзсан тухайгаа тэдэнд хэлж чадахгүй байв. Хүүхдүүд хөтлөлдөн гэрийн сүг явцгаалаа, Харин Сигэру ойн хүүхдийн гарын мөрөөр хар болсон цамцныхаа өнгийг буруу ха руулж өмсөөд сүүлд нь ганцаараа. гу- нигтай алхана. Хүүхдүүд ээ! Энэ бол үлгэр! Гэсэн ч энэ Сигэру шиг ховдог, хэлсэн үгэндээ эзэн болдог гүй, бусдыгаа мэхлэдэг муухай зантай, байж болохгүй шүү! Тэгвэл Сигэруд тд хиолдсоноос ч муу юманд орис мэднэ. Харин тэр ойн хүүхэд шиг тусч,үнэнч сайхан сэтгэлтэй байх хэрэгтэй. Ж. ГАН-ОЧИР орчуулав. аврага . Сувдаа 124 кг хаягдал ноос түүж аймаг, сумын аваргаар удаа дараалан шал- гарч байсан 1965 онд монголын пио нерийн байгууллагын 40 жилийн ой гоор Эвлэлийн Төв Хорооны хүндэт дипломоор шагнуулсан юм. Бяцхан Сувдаа өнгөрсөн намар 1 дүгээр ангийн сурагчаар элсэж сур” гуульдаа ирэхдээ 57 кг хаягдал ноос түүж ирсэн учир аймгийн аваргаар шалгарч бяцхан охины энгэрт авар- гын тэмдэг гялалзах болсон юм. Говь-Алтай аймгийн Бугат су мын бага сургуулийн пионерийн ах лах удирдагч Б.ШАРАВ ТЭЭ ТЭУУАЛАИИЙЛАЛАЛЛААЛАААЛЛАААЛААААЛАААЛААААДААААААЛААААА АЛ АА Яс ААА2 Шарын голын дунд сургуулийн урла гийн чуулгынхны утсан хөгжмийн тог- лолтын хэсэг, Да Д. ДҮВЧИНДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг | - 5 35-48 1аахан азваснаа- за ча- | Хариуцлагатай эрхлэгч ИС. ШАГДА 2 4000000ФОоО0ОФФОС000009Ф20 Орон бүхний ирелетари пар нэгдэгтүй! 2Ф6О000Ф90Ф06ФФ« Өгөөмөр сайхан ааш зантай агаад вт үэл дүүрэн шинж төрхтэй, хөгжилтэй царайгаар инээж хөхөрч байдаг шудар га хээгүй сайхан хүн энэ ертөнцөд ганцхан төрж билээ. Тэр хүнийг таван тивийн олон. хэ лийн хүн ард, хүүхэд, багачууд цөм «Ленин багш» гэлцдэг. Энэ багш ухаан хурцтай, үг мэргэнтэй, алсыг харж чаддаг байсан юм. Туүнийн зориг баатарлагийг гаднаас нь хараад хэн Ч үл мэднэ. Харин хүний зол жаргал, хүүхэд багачуудын сайхан ирээдүйн төлөө бэрх бүхнийг туулах гэж төр-- єөн хүн гэдгийг хүн бүр мэднэ. Ле нин багш орчлон дээр шударга ёс тог тоож болно гэдэгт хэлбэрэлтгүй нтгэ сэн хүн. Ленин 1921 онд Дамдины хүү Сүх баатартай ярилцаж байхдаа, --- 2... Та нар одоо их хэргээ бү тээв гэж хойш сууж болохгүй. Ардын намаа улмаар хөгжүүлж, ардын цэр- гээ сайнаар шамдан боловсруулж, нэ гэнт бүтээсэн хэргээ өнө уртад батлан хамгаалахыг нэн хичээвэл ЗОХИНО... Оросын ажилчин, тариачинтай холбоо тойгоор төрийн ба аж ахуйн. тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэх "ь чухал. » гэж хэлсэн юм. -.: Өвлийн ордныг авснаас хойш нэгэйя сарын дараа залуу большевик эмэгтэй Д. Лазуркииагийн яриаг тай- сан чагнаж суусан Леннии: - Бидний. ,.. хийж ирсэн юм бү- хэн, хийж байгаа юм бүхэн, энэ хувьс гал, асгаруулсан цус бүгд л эцсийн бү лэгт үр хүүхдүүдийн маань хэрэг ОоУо0000О0О00ФФФ0оФ00090ФФу94 МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун 0:02-5:7-22 22088048, тэж хэлжээ. Тэгээд Д. салах шүү дээ! ... Лазуркиныг үүд хүртэл үдэж ёс гүйцэтгээд, -4 Манайд сайн сайхан юу л бай- на. Цөмийг нь хүүхдүүдэд зориулах хэрэгтэй гэдгийг мартуузай! гэж. Ле нин багш дахин дахин захисан юм. Ленин багш бол хүүхэд бүрийн хай рыг булаасан өвгөн аав нь билээ. Тэр вээр урт ширээний үзүүрт сууж эзел дэгхэн инээмсэглээд ажилчин, тарнач ны жолоодогчийн цогтой харцаа гялал зуулж байдаг хүн. Эсвэл олны. өмнө толгойгоо гэдийсхийн зогсоод тонрч хүрээлсэн тоо тоймшгүй хүн ардад оновчтой мэргэн, яруу, тодорхой үг хэлдэг хүнсэн. Леини багшдаа хүүхэд багачууд халуун дотно үгтэй” захидал байн байн бичдэг байв. . «Хайрт өвгөн аав Ленин тандаа бид, нх сайн хүүхдүүд болсноо хэлэх бэсэн юм. Хичээл номоо сайн... үзэж ФЇНАЙ ЛЕНЙН» тэлийн 8 жилийн 24 дүгээр ургуулийн дэргэдэх пионерийн бүл гэмийн зөвлөл, лхийн хөдөлмөрч дийн их багш Лениний мэндэлсний 98 жилийн ойг угтаж нийт анги бүл гүүдийнхээ дунд бүлгийн сэдэвт аж лын уралдааныг зарлаж шалгаруул лаа, Тус сургуулийн 1500 гаруй нно неєр сурагчид бүлэг бүлгээрээ Мон голын пионерийн ордны дэргэдэх В. И. Лениний танхимын ажиллагаатай Ний за дахин үгээ хэ. жит байгаадаа Хүүхдүүд өглөө бүр ан гийнхаа хаалгыг ход тэднийг сур» инзэмсэгл: дүүд ленин багшийн нэрэм танхимд лимн сонин, татан оро «Сур, сур, бас гэж сургаал эр Их Ленин н угтдаг. Хүүх суралцаж урамтай байдаг мтчит-ит-ит-ит-иг «ат-ат-арт-ат-ат-р «вт-ат-ат-т-артр-тр-тт-ө-ө--аР от-аг. 25 дахь жилдээ | байна. Уншиж, бичиж сайн “сурцгаасан Сайн сайхан зүйл ихийг хийж байна. Өглөө болгон нүүр гараа угаадаг, Багш маань биднийг бохир муухай байлгах их дургүй учир бид багтий. гаа аль болохоор баярлуулах гэж. бөд дог...» гэж хүүхдүүд нэгэн захидал даа бичжээ. Газар бүхэнд хүн бүхний оюун сэт- гэлд алтан гадас од мэт гялалзаж бай даг энэ орчлонгийн үнэнхээрийн | их, жинхэнэ хүнийг хэрхэн хүндэтгэн нэр" лэх билээ? гэж багачууд хүүхдээс асуухад, -4 Ленин багш! Ленин багш! эж хөёрхой үгээр хариулах юм. Ленип багш шиг ухаан мэргэн ажилч хичээн гүй, эх орон ард түмнийхээ үйл хэрэгт зарчимд үнэнч, интернацианализмын чин үнэнч иргэд болцгооё. танилцаж «Манай Ленин», «Их багш, суут удирдагч» «Ленин багш» гэсэн сэдэвт бүлгийнхээ цуглаануу дыг Лениний танхимд явуулж их Лениний үйл амьдралтай танилцан түүний дуу хоолойг сонсож «Лении 1918 онд» «Ленин ба Октябрь» зэрэг сонирхолтой киног үзэж сонирхок, Нийт бүлгүүдийн дотроос Туяа дар гатай нэгдүгээр бүлэг Сэсмээ багш тай 5 ын «Е», Цэрэннадмид байн тай 4 ийн ,«А» ангиудын инонерийн бүлгүүд бүлгийн сэдэвт ажлаараа түрүүлжээ. 5 Суут багшийн үйл амьд ралыг тэндээс үзэж болно. Тэртээ хаант засгийн, үеэс , хэцүү бэрх амьдралыг 1968 оны | туулсан Ленни Октлорийн 1 4 дүгээр сарын | социалист их хувьсгалыг Ї удирдан ялуулах хүртлэх ! 22 |. бүх замыг зургаар дүрс- ХОүрл хүс лэн харуулжээ. Хувьегаг 1 ММ 17 (10325) | лын дараах Лениний зүйл ! ДАВАА П амьдралтай холбоотой бүх 201528) баримтат зураг бас. бий. Үнэ 10 мө | «Лениний хөдөлмөр» үэеэн самбарт леинний бүх ном зохиолын зураг, эрсийн жагсаалт, гарсан ой «р- ЇЇ ММ ГНАЗИД сын «Б» юм. Энэ кабинет хүүхэд бүхэнд хүүрнэн ярих түү хээр арвин баялагаа, Үүнээс гурван. жилийн өмнө Баян-өлгий аймгийн төвийн нэгдүгээр 10 жи лийн дунд сургуулийн хүүхдүүдийн дунд ихээхэн маргаан үүсчээ. Тэр нь энэхүү Лениний кабииетэд аль анги маань. хичээллэх вэ? гэдэг асуудал байв. Учир нь болзол хатуутай наандаж тэнд суралцах ан гийнхан. хичээлдээ 100 хувь суралцсан байх, ээрмун цэвэр, хүмүүжил, олон нийтийн ажилд сур гуульдаа тэргүүлэх Лени НИЙ бага насны үйл амьд- ральт бүрэн судлах зэрэг олон зүйл байлаа. Эцсийн эцэст багш нарын зөвлөл- геөний шийдвэрээр Тогта- ухаан багшийн даасан 10 хичээллэх шийд гарч бөөн баяр болжээ, Энэ анги зөвхөн аравдугаар ангийг төгсөхөд Дорбетхаан, Ма- гаш, Кани нарын 98 сурагч алтан медальтай төгсөж олон хүүхэд онц сайн. су ралцжээ, Ирэх жил нь Жу ма” багшийн удирдеан”-10- ын «Б» ангийн хамт олон суралцан бас алтан мє- апгийн хамт олон. Дельт Саулен, Хадол, Ша- кей иар төгслөө. Энэ хичээлийн жилд - тэр кабинетэд Шынуар баг шийн" даасан 9-ийн--«Б» анги суралцаж байна. Сур гуулийн аварга бүхэн тэр ангиас төрж, сурлагаараа сургуульд энэ ангн тэр гүүлж байна, Ингэж: хүүх дүүд их Ленин багшийн- хаа. нэрэмжит танхимын нэр алдрыг өндөрт өргөж явна! Хүүхдүүд ээ! Та: бүхэн бас энэ кабинет дотор чу- хам юу юу байдаг бол? гэж сонирхож байгаа биз дээ. Ї ҮДЭШЛЭГ Баруун --Урт хотын 10 жилийн сургуу И. Лениний ойд зориу тавгаа тусгай байр эзэлдэг “нийг зол жаргалант ончээстэй, Бас Ле ивний ажиллаж амьдарч байсан хот тосгоны зураг бай- на. «Лепинизмын туяан дор» гэсэн самбарт дэл хийн өнцөг булан бүрт маркс-лениний сургаал тү гэн дэлгэрч хүн төрөлхтө амьд ралын төлөө сайн сайхнын заагч од болон гялалзаж байгааг. харуулжээ. Их Ленин энэ кабине- тэд сур, сур, бас дахин сур гэж сургаал үгээ хэл сээр багачуудын дунд инээмсэглэн зогсож байна. Ш, ЖАМЛИЙХАА БОЛОВ ль дээр В. лсан үдэшлэг болов. Үдэш-- лэгт оролцсон аймгийн намын хорооны ажилтан Дорж Ви. Лениний хүний төлөө” сан тухай тодорхой ярилаа лийн 7--гийн сэгчидтэй инионер с лолоо. хэрхэн анхаардаг, Үдэшлэгийг тус бай сургуу «А» ангийнхан удирдаж огторгуйн ни- урагчдыг танилцуулан концерт тог е Үдэшлэг. Зөвлөлтийн. мэргэжилтнүүд, өргөнөөр, оролцов. Сурагч Б.МАГСАРЖАВ МАНАЙ ХҮНДЭТ З0ЧИД ИМАУ-ын Ардын Их хурлын Тэр Я.Өэин МАХН-ын Төв Хорооны урилгаар манай оронд наЯрсагаар 30- чнлж байгаа ХБНСЮУ--ын ерөнхин өгч ЮКХ --ны дарга Иосип Броз фото тэргүүтэй Югославын төр-намын төлөөлөгчид Аж үйлдвэрийн комби- нат, Улсын их сургууль зэрэг үйлдвэр соёлын газруудыг үзсэний дээр Өмнө- говь аймагт зочлон говь нутгийнхны амьдралтай танилцлаа. Югославын төр намын төлөөлөгч дийг БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар БНМ Ау-ын төрийн дээд шагнал одонгоор шагнав. ЁС: хөр Иоснп Броз Титог | монго: ПУснц З8, сургуулийн хүндэт доктор ов. бо ийачиалын үеэр МАХН-ын Зэн эс рооны нэгдүгээр нариин бичги хи 2 га БНМАУ-ын Сайд нарын Бөг-17) лу дарга Юмжаагийн Цэдэнбал, ХБНСЮУ-ын ерөнхийлөгч ЮКХ-ны дарга Иосип Броз Титогийн гэр тий Йованка Брозод пнонерийн улаан бүч зүүж өгч ба! Зургийг авсан ЛУВСАНШАГДАР а нь. : лийн гишүүн КЮХ-ны Хүндэт зочид хүүхэд БНМЖУ-ын Ардын Их Хурлын Тэр- гүүлэгчид, МАХН-ын Төв Хорооны урил гаар манай оронд найрсаг айлчлалт хийж байгаа ХБНСЮУ-ын ерөнхийлөгч ЮКХ-ны дарга Иосип Бонн Чэсглэгт Й с: Ө: олбооны зөвлӨ- гэргий Иованка Броз өн тхурэвам тэргүүлэгч гишүүн Иван Мачекийн гэр- тий Зани Мачек ХБНСЮУ-аас тус ул сад суугаа онц бүрэн эрхт элчин сайд Станэ Колманы гэргий Хела Колман нар » Улаанбаатар хотын хүүхдийн нэгдсэн 61 дүгээр цэцэрлэг, 88 дугаар сургууль Зэрэг газраартарн сопирхлоо. Зочдыг 61 дүгээр цэцэрлэг. дээр ирэхэд БНМ АУ-ын Ардын Боловсролын Яамны ор- логч сайд Г, Мэндсайхан, 61 дүгээр цэцэрлэгийн эрхлэгч А. Бадамханд нар угтав. Зочдыг дээрх газруудаар орж сонирхоход нөхөр Ю. Цэдэнбалын гэр- гий Филатова-Цэдэнбал, нөхөр Ж, Сах- буугийн гэргий Д. Нямаа, БНМАУ-аас ХБНСЮУ-д суугаа Онц Бүрэн Эрхт элчин сайд Б. Доржийн гэргий Ч. Цэрэн долгор болон БНМАУ-ын Эрүүлийг Хам гаалах Яамны нэгдүгээр орлогч санд Д. Түмэндэлгэр, БНМАУ-ын Гадаад Явд- лын Яамны Фслолын хэлтсийн орлогч эрхлэгч Ш. Түмэнлэмбэрэл нар явлаа. Зочид сургууль цэцэрлэгийн амьдрал- ахуйтай танилдан хүүхдүүдэд элэгсэг ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн дарга Жамсрангийн Самбуу нар тэргүүтэй БНМАУ-ын нам-төрийн т лөөлөгчид болон ХБНСЮУ-ын Ерөн хийлөгч, ЮКХ-ны дарга Иосип Броз Тинто тэргүүтэй ХБНСЮУ-ын төр-на мын төлөөлөгчдийн хооронд хэлэлцээ явагдлаа. багачуудтай уулзлаа тно хандаж 61 дүгээр цэцэрлэгийн Хүүхдүүдийн концерт, хүүхдийн бөхийн барилдааныг онцгой сонирхон авьдас- лаг, тамирчин хүүхдүүдийг Мвосип Броа Титогийн гэргий Иованка Броз бахдан, хүүхдүүдтэй зургаа авахуулав. Зочид 33 дугаар сургуулийн физикийн кабинет, байгалийн хичээлийн кабинет, хүүхдүү- дийн зуныхаа амралтаар хийсэп хатаад їг ихэд сонирхоё. : Є” шооны сургуулийн хичээлэлтийг ийн-. хүү сонирхсоны дараа сургуулийн за-. хиралтай ярихдаа: «Танай сургууль хүүхэд сурч хүмүүжих маш сайхан бо- лолцоогоор хангагджээ? гэж ойлго- лоо гэлээ. Зочид 61 дүгээр цэцэрлэгийн баатарчуудад өөрийнхөө үйллвэрийн хийсэн зурагт радио бэлэглэв. Зочид хөгжим бүжгийн дунд сургуу- лийг үзэж, төгөлдөр хуур, лимбэ, ятга хөгжмийн ангиар өрж сөнирхлоо. Нөхөр Иоваика Броз тус сургуулийн. хамт олонд баяр хүргэж сурлага хөдөл- мөрийн амжилт гаргахыг ерөөлөө. ж ж Б,3 ХБНСЮУ-ын ерөнхийлөгч, ЮКХ-ны дарга Носип Броз Тято тэргүүтэй Югос- лавын төр-намын төлөөлөгчид манай оронд ийнхүү найрсагаар зочлож бай- гаад буцав, чин “анин, чий,” гесчнна. ”. “ахина ЧЖИНА” таусхуы, “онтри ГУЛНА. 7 ОРҮЭБА.” “ОВИПА ЧИНЬ. лсэн 7 СЕЛИРЬ ССЕТА.С сантеас ЭюэлАСЧИЖГАО СекиптАС ҮрввАСТЕНЕВС Би Ленин Би Ленин багшийг танина. Ленин багштай дандаа уулздаг. Анх би уулзахдаа Аавын тасалгаанд уулзсан. Ахиад нэг уулзахдаа Ангийнхаа дотор уулзсан. Аавын тасалгаанд намайг ороход Алтан жаазтай зураг байсан ХАаваасаа түүнийг асуухад Агуу нх Ленин гэсэн. 7 анал) глаллажлахжл | ЛЕНИНИЙ ПИОНЕРҮҮД Дорноговь аймгийн төвийн 10 жи- лийн дунд сургуулийн пионерийн бүлгэмийн хамт олон Карл Марксын мэндэлсний 150 жил В. И. Лениний Яэндэлсний 98 жилийн ойг угтаж, эдгээр их хүмүүсийн амьдралыг суд- лах, сурлага хүмүүжлээ сайжруулах 14 хоногийн ажил зохион явуулж байна. Үүнд өөрийнхээ сургуулийн бүх ннонер сурагчдаас үечилсэн дэвшлийн 1,2, 8, шатыг шалгалаа. ё5 багшийг танина Ангийн маань хананд Алтан үсэгтэй самбар байсан. Ажиглаж сайн харвал Ачит багшийн сургаал байсани Үүнээс хойш би Ленин багшийг таньдаг болсон Үнэтэй сайхан сургаал бүрий нь Үсэгчлэн унших дуртай болсон. Мэй ЦМ”ОРАЭЭ””О”” Б.ДУГАРСҮРЭН аллаа нт станц лг ЭЭ, З--” Одоогийн байдлаар 1435 инонер бие- лүүлээд байна. Мөн бүх бүлгүүд Лениний 98 жилийн ойд зориулан «Ленин ба хүүхдүүд». «Ленин амьд» «Лениний пнонерүүд» гэдэг сэдвээр бяцхан номууд гарган зурагт альбом хийжээ. Пионерүүд сургуулийн но- мын сантай хамтран ном уншлагын 7 хоног зохиож номын сангийн эрхлэгч орос хэлний багш Галина Михайлов- натай уулзалт хийцгээж Маркс, Ле- ниний тухай ном унших талаар үнэ- тэй зөвлөлгөө авч байна. В. И. Лениний: мөнхийн: дурсгалтамьдралтай!танилцахад:хотгхөдөөгийн! | йинниийлииййлнхэйлййлинй лнийлййлэй лнийлйлииййлйлэйнший нийлииййнжйдлийлййлхййнийнлэй ли Аж нэ (ханна сална. В.ЛУЦЕНКО (түүхийн ухааны доктор) АПН-ийн хэвлэлийн сэтгүүл Бараг амьдралынхаа турш хамт аж төрж, өрхийн нь нэг гишүүн болж: явсан дүү Мариядаа Ленин тун их хайртай байсан бөгөөд Лон дХоны эмнэлэгт хэвтэн: байхад нь өдөр бүр эргэж очдог байлаа. Таних мэдэх хүмүүсий нь дур самжаас үзэхэд Лепин өөрийн гэр гий Надежда Крупскаятай жин хэнэ соцнаянст гэр бүлийн ёсоор харилцдаг байсан юм. Кручская, Мария Ульянова хоёр хориюоллын мух чагт очиж, Лениний нэр дээр өг- сөн гишүүний үнэмлэхээр ний тийн-Нэгэнь адил хоол хүнсний зүйл авдаг байлаа. Ленин. тун ялимгүй бага зүй- “нагланас Счины суввагчлнаг ли. лчнь наг чинэ. ана лама, сЯна. гамалтиаг ана ЛЕИН ГЭР лээр болж бүтэж явдаг өөрт нь чу хал хэрэгцээт зүйлээс татгалзах нь цөөнгүй хүн байлаа. Ажилчид тариачид өөрсдийн биеэр бэлэг ав чирч өгдөг. хоол хүнсний зүйл ил гээдэг байсан бөгөөд Нльич тэр бүгдийг түргэхэн «нэн гачигдаж байгаа нөхөддөө» түгээх юм уу, эмнэлэг хүүхдийн байгууллагуу- дад илгээдэг байлаа. Нэгэн удаа Волжийн загасчид Ленинд хилим загас авчирчээ, Ильичийн тогооч А. Сысоева их баярлаж: --Тун сайн байна! Хэдэп өдөр хүрэлцэхээр загас байна. Нльнич маань ходоод дундуурхан явдаг хүн гээд загасаа янзлах ажилд ор жээ. Гэтэл Ленин гал зуухны өрөөнд орж нрэзд: т--Яасан сайхан загас во! Хаа- наас аваа вэ? гэж асуув --Тогөоч, загасчид танд бэлөг 0РОНДӨО болгож авчириан юм. гэж. ярихад: Ленин тогооч эмэгтэйд ширүүлээрн --Та ер нь-иймэа тиймэв: билэг: сэлт битгийгавч байж. үлварай: гэ гуйсныг минь»таг мартсан бололтой: Наад загасаа: боогөөд: одоохон хүүхдийн цэцэрлэгт хүргэн! өг єа: жээ. --Владимир Илвич: минь. таг ч гэсан өөрөө» дэх: хэрэгтэй: сн дээ! Ингаясик ажил: хийн байх олигтой хопллахгүй: байна: гэсэн чинь юу гэсэн: үг нэ? гэж тогоө- чийн татгалшахад: Илнич: --Эргэн: тайрөнд: ГЭДЭГ ЧИНЬ, Юуг гасай! үг” нэ!! Өнөө, дөр, одоохон: хүүхдийн: гэг" хүргэж өг! тоэныын 5 вухилт Заримдаах амттай: шимтэй: антай: Илвин заанбш, : сургуулиудад: байгуулагдсан: Ленин ний! танхимгих:нөлөөтий! Зураг дээр» Шионерүүд: Лениний: танхимдаа: байгаа: нь, Ё хоол: хийчихгүй...гэдэг: байв: Ямар нэг бялуу бооигхийгоэдцайгуухад: нь. ӨРӨХӨД: «Яах: нь. нас дээ7»- гӨэД! ! СЗайвал талламс хөн цэг хүнд Өрөө” рэн: гэдэг байсангюма. Илвичгталхс: юмуу, цайгдууссан! ямар»нэг зүйл худалдаж. авах- хөө | рэгтэй:болспыг мэдвэл:: --Бигяванд:талх- аваад ирье!. Надисминь- чигнададт пртхан!хоӨлэх: гүй яасан юмс бэ? Би: гэдэг хүн | Чинь горхорюныхов. ажилд: оролцох! ёстоц: шүү: “дээг.:гэдэг: байсан: бөө тНйн хориглох саатуулахын: тух! “Хурдан: шалмаг хувцаслаад! гарч: оддог: байсанөм: Лёипний: амьдрал царийн: төвөг | тэй: байсансбалонч: өврөв» тиймс түүдийн үүднээс өөр, АЖИЛ Нийслэлийн 22 дугаар дунд сургуулийн за хиргаа шиноне- рийн бүлгэмээс Н. Марксын төрсний 150 жилийн ойг уг- таж, багш ажил чид, эцэг, эх хө дөлмөрчид, пно нер сурагчдын УГТСАН 27 дунд тодорхон ажил зохиож байна Үүнд, Багш ажилчдын дунд Марк сын «Капитал» гэдэг зохиолоор уншигчдын бага хурал явуулж, ярьж өгч байна. Мөн эцэг ээх, хө- дөлмөрчдөд Марксын тухай яриа ны сэдэв бэлтгэн ухуулга хийх ном зохиолын үзэсгэлэн байгуу- лах хөдөлмөрчдөөр уншуулах, зо хиолуудын тухай яриа хийж бай- на, Пионер сурагчдын дунд К. Марксын тухай асуулт хариултын уралдаан, үгийн сүлжээ бөглөх уралдаан, хапын сонин, зурагт хуудас гаргах уралдаан зарлажээ. Мөн хүүхдүүдийн дунд Маркс, Ле инний амьдрал харуулсан альбом, ил, захидал, марк, дугтуй цуглуу- лах хөдөлгөөнийг өрнүүлж байна. Энэ ажилд пионер сурагчид идэвх тэй оролцож байна. Д.МӨНХ--ОЧИР (Пионерийн аклах удирдагч) 00090ФОо00000000900000Ф000Ф99 ---Пионер хүн өлөн нийтийн га- зар байхдаа «Би энд гав ганцаараа байгаа биш, өөр олон хүн бий шүү!» гэж ямагт санаж тэдэнд саад болох гүйгээр биеэ зөв авч явах ёстой. Нө цолдож үймүүлэх, исгэрэх, хашгирч туугачих, хэт чанга ярих оочер ду таар зөрчих нь орчноо харахгүй бай- таа юм шиг төдийгүй, бусдыг үл хүн дэтгэсэн бүдүүлэг хэрэг юм. -- Үзвэр, хурал цуглаан, яриа лек ” ДЭНД НЭГ ч минут битгий хожимд. 4-Энэ бол цаг хугацааг хэмнэсэн, бусад ” төхдөө хүндэтгэсэн сайн хэрэг. -- Сандлын эгнээ дундуур явж 4 өнгөрөх хэрэг гарвал суугчид уруу өвөр талаараа явж өнгөрөх нь зүй - Жүжиг, кино, концерт үзэж байхдаа бусдад дуулдахаар чанга Нийслэлийн 28 дугаар “тайлбарлах хэрэг гарвал үзвэр эхлэ- дунд сургуульд шуудан нрлээ, Шинэ. соний авч рав уу гэж сурагч шуудан хорооны дарга Уртнасан хэлзэд шууданч өвгөнийг Угтлаа. Уншигч олондоо хурдан тараалгээд сурагч шуудан хорооныхон ажил даа орлоо. “Манай орны иргэн бүр Марксын тонн: Үн амьдралтай танилцаж түүний с ганхамшигт замналаас их. зүйлийг 9712 29. 79, мэдэцгээж: байна. Хүүхэд та. нар 5 29 сс 7 Карл Марксын, тухай дөрхи номуу- туулан (умар Ф9хад- ДХыг унших хэрэгтэй, ГТ. Ленин В. И. «Нарл Маркс» энэ нь намтрыг товч танилцуулахын хамт марксизмыг тодорхойлжээ. 1955 он. 61 хуудастай. 3. Ленин В. И. «Нарл Марксийн сургаалын түүхэн хувь заяа» 1958 он. 11 хуудастай. В. И. Ленин, 1913 оны 3 дугаар сарын нэгэнд нийтлүүлсэн энэ өгүү- лэлдээ Марксын сургаал олон ул- сын түүхийн гурван үеийг дамжин Дэлхий дахинаа түгэн цацарч буйг өгүүлжээ. З.Луйза Дорнеман. «7Кенин Маркс» 1964 он. 73 хуудастай. Энэ: номонд хурц оюун билэгтэй, улс төрийн арга авхаалжтай, шулуун шударга. зантай хамтран зүтгэгч, нөхөртөө чин үнэнч Карл Марксын гаргийн тухай өгүүл- нэ лиг. Монгол Аэл бээр зохиолыг чухам яаж сонирхон судал- даг байсан тухай анд дотны нөхдийн дурдатгал тэмдэглэлүүд энэ номонд багтжээ. 6. Ц. Гайтав. «Нарл Маркс» раглал 1964 он, 46 хуудастай. Най- Тө- 4. Цоль Лафарг, «Марксын тухай дурдатгал» 1960 он, 22 хуудастай. Карл Марксын үйл амьдрал, хувьс галт үйл ажиллагааны тухай өгүүлнэ. 5. «Марксын гэр бүл урлаг . утга зохиолыг сонирхдог байсан нь» 1962 он, 45 хуудастай. Өнө номонд Нарл Маркс ба түү- ний гэр бүлийнхэн бол зөвхөн хувьс- галч төдийгүй шинжлэх ухааны олон Хүнд тус хүргэвэл салбарыг сойнрхон судалдаг, эрдэм Ч боловсрол бүхий их бичгийн хүмүүс Манай сонины байсныг харуулна. Иймд Н. Маркс ба түүний гэр бүлийнхэн урлаг, утга У092009Ф20Ф0000090990000000: ОЛНЫ ГАЗАР БИЮ ЯАЖ АВЧ ЯВАХ Ю?? ярилцаж болохгүй. Хэрвээ Хичэээлийн шинэ жил хоносны дараа 6-гийн сурагч Н. Өлзийбаатар хичээлийн даалгавар хийхгүй ирэх, ганц хоёр цагаар, заримдаа бүтэн өдрөөр ч хи- чээл таслах явдал ердийн тохиолдол мэт болж байв, Энэ талаар ангийн багш, идэвхтэн, пионерүүд тухай бүр ярьж гэр орноор нь очиж зөв- лөх зэргээр байнга анхааран хөө: цөлдсөөр байсан боловч ер засрах шинжгүй байлаа. Өнгөрсөн оны 10 дугаар сарын дундуур Өлзийбаатар хэдэн өдөр хичээлд ирсэнгүй, гэр ор ноор нь очиход ч олдохгүй боллоо. Гэтэл нэг өдөр дэлгүүрээс хэсэг хүү хэд хулгай хийсэн хэрэгт сэргийлэ- хэд баригдсаны дотор А. Өлзийбаа- тар оржээ, Цагдан сэргийлэх |газ- раас ангийн багшийг дуудаж, энэ хүүхдийн удаа дараагийн үйлдсэн хэргийн тодорхойлолт ирүүл, хүүх- дийг хүмүүжүүлэх газарт шилжүү- лэх хүртэл арга хэмжээ авна гэжээ. Энэ байдлыг ангийнхаа хамт олонд мэдэгдэж Н.Өлзийбаатарын талаар 15 дугаар бүлгийн цуглаанаар ярил цахад 8 дугаар салааны удирдагч Сосормаа «Өлзийбаатар бидний хамт 5 жил гаруй суралцлаа. Түүнийг хүмүүжүүлэх талаар ма- цай салааны хамт олон олигтой ажил лаж чадаагүйгээс өпөөдөр ийм бай- далд хүрчээ. Энэ бол пионер бидний зорилгод нийцэхгүй, Иймд манай са лааныхан Өлзийбаатарыгаа дааж авч эхлээд хэд «Д» ангийн нөхөртөө хийн өмнө буюу хойно нь ярьж өгөх хэрэгтэй, -- Концерт дээр зарим тоглолтыг дахиулах гэвэл алгаа дахин дахин та шихаас харин чанга гуугачих, хөлөөр шал нүдэх, боёох нь зохимжгүй. -- Уншлагын танхимд ярилцах, номын хуудас шарчигнуулан эргүүлэ хийг цээрлэ. Чимээгүй уншиж сурах хэрэгтэй. Тэгвэл бусад хүнд ч саад болдоггүй, өөрөө ч сайн ойлгодог. -- Хаалга үүдээр гарч орохдоо бу садтай битгий чихцэлд, битгий уралд. Бусдад зам, зай тавьж өгөх хэрэгтэй. Иймэрхүү юманд ямагт намуун тай ван зөөлөн хөдөлгөөнтэй байж сур! -- Хэрвээ бусдыгаа санамсаргүй түлхчихсэн, хөл гардээрнь хүрчих сэн бол «Уучлаарай» гэж . заавал хэлж байгаарай. Сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд эрдэмтэн Б. БОР. хүмүүжүүлэх санал хүсэлтээ хуу- лийн байгууллагад тавих нь зүйтэй» гэж хэлэхэд нөхөд нь нэг дуугаар дэмжлээ. Энэ салааныхны оруулсан хүсэлтийг сэргийлэхийн хушууч На- цаг хянан үзэж, сурагч Өлзийбаатарт «Танай салааныхан чиний төлөө її гэж санаа тавьж байна, Хэрэв ча- майг хамт олонд чинь даалгаж өгвөл дутагдлаа засч чадах уу» гэж асуу- хад Өлзийбаатар «Чадна!» гэж сэт- гэл саргэй харпуллаа. Хушууч |На- цаг энэ салааны 11 пнонерийг албан тасалгаандаа урьж ирүүлээд Өлзий: баатартай уулзуулж хамтарч сурч хүмүүжихийн сайхан зөвлөлгөө өг. сөп билээ. Энэ цагаас эхлэн салааны дарга Сосормаа тодорхой төлөвлөгөө нца- рийн хуваарь гаргаж, онц сурлага- тан Чимгээ хичээлд нь туслах зэр- гээр салааныхан дор бүрдээ тодор- хой үүрэг авцгаалаа. Сурагч Өлзий: баатартай ажиллах талаар салаацы удирдагч Сосормаа, ангийн багш, рийн шагналт яруу найрагч Ц. Гай- тав, энэ найраглалдаа шинжлэх ухаа ны коммунизыг -үндэслэгч К. Марк- сын.амьдрал, үйл ажиллагааг урнаар дүрсэлжээ. Т. Воробьёва, О. В. Сиельниикава. “ М.М. «Марксын охид» 1962 он, 150 хуудастай. Энэ номонд Карл Марксын төрсөн охид 7Кенни Лопг, ЛауриЛафарг, Элеонори Маркс Эвленг гэдэг гурван гайхамшигт бүсгүйн тухай өгүүлнэ. Марксын охид, бүх дэлхийн хөдөл- мөрчдийн дунд Марксын сургаалыг түгээгч бөгөөд өөрсдийн үйл чин үнэнчээр зүтгэдэг тийм коммунистуудын тоонд орно. Улсын номын сангийн ажилтан Ш, БАЗАР хэрэгт айхпы өөрийн хэрэг бүтнэ бага хурал Өдлзийбаатарын үнэнч НӨХӨД. пионерийн удирдагч, захирал, цаг эх болон тэргүүний сурагчдаас байн га зөвлөлгөө авч ажиллах боллоо. Эна салааныхан 10 дугаар ангийн сурагч Бадарч, Ахмад багш Лувсан иш, Сэргийлэхийн ажилтан Бямбаа нартай уулзалт зохиол, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Арьяа. Батлай нарын ирүүлсэн захидлыг уншиж, өгсөн зөвлөлгөөнөөр нь ажиллажээ, Салааны пионерүүд Өлзийбаатарынд гэрийн номын сан байгуулж ажил- луулах, хамтарч кино үзэх, усанд орох, гэр орныхоо ажилд туслацгаах пионерийн эргүүлд гарах, сургууль орчныхоо мод зүлгийг шефлэн авч арчлах, пионерийн дүрмийг судлан сурталчлах 2-ын «В» ангийн баагар чуудыг шефлэн авч туслах зарэг тодорхой” ажилд хамт олпоороо идэвхтэй оролцох боллоо. (Ппонер Өлзийбаатар ярихдаа:-Миний нө- хөд над хэн бүхнээс илүү туслан зөвлөж байна. Эднийхээ ачийг хас риулж урьд гаргасан алдаагаа да- хин гаргахгүй байхаа батлан хичээл- дээ шамдан суралцаж байна. Би нэгдү- гээр улирлаар нөхдийнхөө дэмжлэгээр чармайж ажилласан боловч 4 хи. чээлд сайн, 10 хичээлд дуид 1 хи, чээлд сул дүнтэй гарав. Харин 2 ду гаар улирлаар ерөнхийдөө дунд, 5 дугаар улирлаар 3 хичээлд онц, 59 хичээлд сайн. 7 хичээлд дунд гарч бүх хичээлийнхээ 50 хувьд сайн, онцсайн дүнтэй сурлаа. Одоо анги дэвших, төгсгөх шалгалтанд сайн дүнтэй суралцахаар мэрийж байна. Энэ зорилгод хүрэхэд минь манай салааныхан, ангийн , хамт олон, эцэг эх маань тал бүрийн туслалцаа үзүүлж байна гэж ярилаа. Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийн Ө.ЖАНЧИГ . В БӨНЧ-БРУЕВИЧ 7в2р Т Дөвжөөн дээрх тойрон цөм сууцгаав. Ши- рээзний ард хоёр охин, нэг хүү байлаа. Хүүхдүүд, Эй гэртээ. алчуур зүүгээд, хоол өгөхийг хүлээж Ччи- мээгүй сууцгаана. Влади- мир Ильнч, тэднийг харан намуухан ярина. Тэгтэл шөл авчирч өгөв. Хүүхдүүд, хоолоо дурамж- хан ндэж бараг бүгдийг нь тавгандаа үлдээв. Воадимир Ильич, зэм яэнгүй харснаа юу ч хэл- хоол сэвгүй. Хоёрдугаар таваглав. Тавагнуудад нь мөн ло их хоол үлдэв. Вла ОӨВӨЇГҮНИЫ | ширээг энэ нийгэмлэгийн юу ч мэдээгүй! гэж хэлц- РэЭВ. - Энз бол тун харам салтай хэрэг. Тийм гэмлэг аль эрт байгуулагд сан юм. Надя: -- Бид ер, шүү дээ!...гэж өгүүлэв. Владимир Ильич, хандах... -- Ингэхэд, та нар чинь цэвэр тавагтны ний шанхойгоор: гэмлэгийн гишүүд биш юмаа даа?-гэж чангаар асуув. Надя, дорой дуу: гаар: - Үгүй, гэж хариулаад сэтгэл нь зовсон байдал- тай бусад хүүхдүүд үү гээ харав. Владимнр Ильич, хүү, охин хоёрт хандаж: Чи!Аа чиї-гэж асуув Тэд: --Бид гишүүн биш!- гэж хариулцгаав, -- Та иар, даан ч яаж байгаа нь энэ вэ? Үүнээс яагаад хоцорчнхоо вэ? дүүд, бие дөн: -а Ер нь ч та нар, тэр нийгэмлэгийн гишүүн байж тэнцэхгүй бололтой. Та на рыг ч, амар элсүүлж авах гүй л дээ!-гэж хэлэв. Хүүх биеэсээ өрсөл- Яагаад?... Яагаад ав даггүй юм бэ? гэж асууд- гаав. 4 -- Яагаад-гэвэл та на рын тавагнууд ямар бай- далтай байна вэ? Харцгаа! тухай .- Тавгандаа хоолоо бараг бүгдийг нь үлдээчихдэг та нарыг яаж элсүүлж авах вэ? мэдээгүй Хүүхдүүд: гэмшингүй -- Тэгвэл, бид, одоохон идэж дуусгая! гээд тав- ганд үлдээснээ цөмийг нь ндэцгээв, “Владимир Ильич: -- Хэрэв та нар дутагд лаа засвал ч, элсэхийг оролдож болно шүү. Та- ваг нь үргэлж цэвэр бай даг хүүхдүүдэд бас тэм дэг олгодог юм!-гээд яриа гаа үргэлжлүүлэв. Хүүхдүүд: - Тэмдэг ээ! Ямар тэм дэг вэ? Яаж түүнд элсэж өрөх вэ?-гэж шалгаацгаав, Өргөдөл өгөх хэрэг тэй. Хүүхдүүд, босох зөвшөөрөл ширээнээс аваад, бичихээр гүйн Тэд төдөлгүй Владимир баяр- өргөдөл одоцгоов. эргэн ирж Ильичид, өргөдлөө тайгаар гардуулав, Владимир Ильич, өр- гөдлүүдийг нь уншаад, гур ван алдаа залруулж, бу- ланд нь «Элсүүлж авья» гэж цохов. Г. ГЭЛЭНХҮҮ димир Ильич, өөртэйгөө зэ рэгцон суусан Надя охинд ЕЁЫЄНЧНЧЧН балг-уаж 17222212: шиэтнээЕЭЭ 727777 жафё - усыг 215, ” авч тээн шигэнвэл 06 -уулвайв төсв - 6 сшогэ БУЛЖ 222172 жас аг АЙ .-. Ствцисваа коозэн шээг. уе. 2аарсайшаы . К2Ж Амнаас. | шагвалхлй ЦЭГ фНР-нг 7 Ж Р, Өигк-агд | сай-хан (8а?-(баасжа0 15 яЫ Убайн-саг гуот- эаийх. 5 8 132:5: 77222 746-гэхс 4 : 13) 9-0: 85»- дэм ава-дан Өяв-фжє-жиг Ц НЭЭ ЭсЭгсэгхс Яэхвгсайс бгу-ниийг устттаэж бийхөх УУласш «ссгхтигнуа жет 9068 Ф.-35398, : Хүүхдүүд, тэвдэнгүй: . Бид мэдээгүй... Бид Урин хаврыг МХЛСЭДЭЛ 2! Мөсөн ах нь Мөчөө тэнийлгэе Мөрөн голдоо Очиж золгоё Горхи судгаар |! Шор шөр. 5 Голыг чиглээд Нїур шур. Өнгөлөг сайхан багваахай ! Үелэн шарлаж алаглгад Найрсаг нутгийн салхинд Навчаа дэлгэн ганхаж байна. “Бээбэн баабан багваахай Баясан биднийг угтаж байна. Найрсаг хайртай найзууд минь Наадан тоглож гүйлдэхдээ Намрын оройн багвааха Навчий нь сугалж авдагеан. Бэөбэн баабан багваахай Баясан биднийг угтаж байна. Үүрэнд байгаа дэгдээхэй їшиг Үргээд нисэх шувуу шит Нэгэн танхимд суралцаж байхдаа Нэг л Багваахай цэцэг шиг Бээбэн баабан багваахай Баясан биднийг угтаж бэөйна. “РЭН ТҮГЭЭН : 21151112, хуулаад” Хсоөрхөн оолжмор жиргэж байна. Хөөрхөн, болжмор, хөөрөн баясан ? жиргэхдээ Хөх ногоо дэлгэрэх нь гэж. байна. Хөхөө шувууд ирэх нь гэж байна. Хөөрхөн болжмор жиргэж байна Хөөрхөн болжмор хөөрөн баясан жиргэхдээ Хөгжилтэй хүүхдүүдээ ирцгээ гэж байна. Хөг дуугаан түрцгээе гэж байна. Ө. ХАНДМАА ДУУ. хад Дамнил шоолно. Орос хэлнээс орчуулав. Гомпил, Даминл гэдэг хоёр хүүхэд байжээ. Энэ хоёр хүүхэд хотын нэг цэцэрлэгийн дунд ан гид хамт явна. нь дуунд дургуй байжээ. Гомиилыгаа дуу дуула 5 Өөрөө дандаа тоглох дуртай Гомпил, инлтай тоглох боловч найзыгаа шоолохоор гомддог байжээ. Гоминл нь дуунд дуртай,Дампил Дам Нэх өдөр цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн кон церт тоглох, болов. Концертынхон төё гоё хувцас өмсөөд л тэй байв. т тоглоомын өрөөнд хөгжим дуугараад хөл Хүүхдүүдийн эх эцгүүд ч ирэв. Гомпил, Даминл хоёрын ээж ч иржээ. Концертод эцэг эх бүх хүүхдүүд оролцов. Дампил ч ээжийн хээ дэргэд суув. Харин Гомпил алга байв. Концерт эхлэхэд шиг цагаан хувцастай охидууд бүжиглэв, Дараа нь ирээд дуулахад алга нижигнэв. Гомпил дахин гарч ирлээ. дууллаа. Хүүхдүүд баярлалдан иижигнэв. Дампил ч алга баярлав. цас гарч Дахин ташин Гомпил Гоц сайхан дуулсан гэж Гомпнлыг сайхан зурагтай номоор шаг нав. Ээж нь хүүдээ алаг цаастай чихэр өгөв. Дампил «Би дуулж чадахгүй шүү дээ. Гомпил шиг дуучин болох юмсан» ингэж” гэж бодов. Үүнээс хойш Дампил Гомпилынхаа дуулсан дууг сурахыг хи- чээдэг болжээ. . Хүүхдүүдээ! Дуу сурцгаая. Хүүхэд бүр сайхан дуулдаг болцгооё. Нэг удаа баавгай зах. дээрээс алт худалдаж аваад шуудайд хийж үүр- сээр замаар алхжээ, Алт хийсэн шуу дайны ёроол цоорхой байсныг баав гай мэдсэнгүй гэнээ. Шуудайн цоөр- хойгоор алт гээгдсээр байв. Энэ үеэр худалдаа хийгээд буцаж явсан ах дүү хоёр нх замаар алт цувруулан хаяса ныг үзээд түр саатлаа. Дүү нь их алт үзээд сэтгэл хөдөлж, -- Энэ алтыг би ганцаараа авна. Яагаад гэвэл бн эхэлж харсан гэв. Ах нь дүүдээ сургамжлан: : -- Гэнэт их алттай болохоор. хү мүүс сэжиглэж мэднэ. Түүнээс болоод энэ алтны эзэн өс санаж болох юм шүү! Хэн ч гэсэн алтыг хаяхгүй. нь мэдээж, Энэ алтны эзэн салангаасаа болж гээснээс зайлахгүй гэжээ. Ухаант ахынхаа үгийг шунаг сэтгэлт дүү нь тас зөрөөд алтыг цуглуулан авахаар явж гэнээ. Тэр хүү өврөөрөө дүүрэн алт чихээд сэтгэл нь... ханасан гүй, бас хормойгоороо дүүрэн алттай болжээ. Тэгээд ч зогссонгүй. «Би бусдаас баян болох гэж бодоод гутлынхаа түрий рүү алт Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн хомбиналад хэвлэв, юмсан» түнтийтэл чихээд явж байтал алтаа гээснийгээ мэдсэн баавгай замаар эр - гэж явахдаа хүүтэй тааралдаад учир- гүй хилэгнэж: т-- Чи миний алтыг авна гэнээ гээд хүүг унатал алгаджээ. Замын хажууд ухаангүй хэвтсэн дүүгээ олж үзээд ах ,нь уй гашуу бол жээ. Д.ДАВААНЯМ Хариуцлагатай эрхлэгч Ж,ШАГДАР Индекс--14140, ОЛОН УЛСЫН 38 ГИНЫ БӨГДЛИЙН 8ЛӨР - АЙН НЭГЭН МРМЛТНН Манай цөг жавхлант ирээдүй-өӨөсвөрийн тмонер, сурагчидаа! Социализм байгууллагчдын ариун нандин зан чанар, эрдэм мэдлэгийг Эзэмшиж, хөдөлмөрийг эрхэмлэж сурагтун!. : Монгол Ардын Хувьсгалт /Намын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн! (МАХНИ--ын Төв Хөрооноос майн нэгний баярт зориулан гаргасан урианаас) Өрөп бүхний. пролетари нар нэгдэгтүн! МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтуй| ------- ХугыээЭ 11-20 циахаблондаатай ХН НиЛСВГ лг эг дахь 227 ГАНЧИМЭГ : їв 5 СФфУЕЧ : яс | 1968 оны | Б А Г 111 ! ї 5 дугаар сарын | 1 Нэгэн ангиар ороход баг | шийн ширээг тойрон. Зөгс- ! сон хүүхдүүдийн нүүрэнд баярын совин илэрхий. Эд орос хэлний шалгал- таар ямар дүн авснаа сон- сох гэж сэтгэл догдлоп хү лээж байгаа ажээ, Төдөл- гүй багш эмэгтэй сууллаа Г саа босож та нар орос хэл ний хичээлд ангиараа 100 ху- вийн сурлагын амжилт-үзүүллээ.. гээд хэн ямар дүнтэй шалгагдса- ныг нэр дараалан хэлж өгөв. -4 Манай Ганчимэг багш би“ дэнд орос хэлийг ой тойнд шингэ тэл сайхан заадаг. Ингэж. зааж байхад бид онц сайн суралгүй яа- хав гэж ярилцав. Орос хэлний багш Ганчимэгтэй уулзахад: Би сургуулийнхаа орос хэлний багш Галина Ивановнатан заах зүй лийнхээ талаар ярилцдаг. Орос хэлний хичээлээ яаж заавал, су: рагчид сайн ойлгохыг байнга хэлж өгч байдаг учир би өөрийгөө түү ний шавь гэж боддог. 3 --Манай Галина Ивановна бол монгол сургуульд 12 дахь жилдээ багшилж байгаа нилээд туршлага- “тай багш даа. Ялангуяа хичээл дээр сурагч бүртэй ажиллах, тавь- сан асуултандаа бүгдийг хамран оролцуулах зурагт карт хэрэглэх талаар унэхээр чадамгай ажилла- даг хүн юм гэлээ. --Би Галина Ивановна багшини жишээгээр хичээлдээ 16 төрлийн зурагт карт, хөдөлгөөнгүй кино үзүүлэх арга хэрэглэж байгаа. Энэ маань сурагчдаас орос үг, ӨГүүл- | / 4 | бэрийг бодож сэтгэж ойлгоход иӨ- | Лхагва (4М18 (1026) | | 1 ! ( 13 д ӨХШГЦ 3 -нШ с ( Үнэ 10 мө МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Ппонерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин. ---------- 1886 ОНЫ ТАВДУГААР СА РЫН НЭГНИЙ ӨДӨР АМЕРИ КИЙН ЧИНАГО. ХОТЫН АЖИЛ ЧИД АЖИЛ ХАЯЖЭЭ, ХӨДӨЛМӨ РИЙН НӨХЦӨЛИЙГ САЙЖРУУ ЛАХ, 8 ЦАГИЙН АЖЛЫН |ӨДӨГ ТЭЙ БОЛОХ ТУХАЙ ТАВЬСАН АЖИЛЧДЫН ЗҮЙ ЁСНЫ ШААРД ЛАГЫГ “ХӨРӨНГӨТНҮҮД ЦУСТ ДАРАНГУЙЛЛААР ХАРИУЛЖ АЖИЛ ХАЯЛТЫГ ЗОХИОН БАЙ ГУУЛСАН. 8 АЖИЛЧНЫГ ШҮУ ХЭД “ШИЛЖҮҮЛЖ, 5--ЫГ НЬ ДҮҮМЖИИЛЖЭЭ. ЧИНАГОГИЙН ТЭМЦЭЛД АМ! ҮРЭГДСЭН АЖИЛЧДЫН ДУРСГ" ЛЫГ ХҮНДЭТГЭН ОДООГООС 75 ЖИЛИЙН ӨМНӨ 1889 ОНД 11) РИЖИД ТАВДУГААР САРЫН НЭГНИЙГ ОЛОН. УЛСЫН ХӨДӨЛ МӨРЧДИЙН ЭВ САНААНЫ НЭГД ЛИЙН ӨДӨР. БОЛГОН. ТЭМДЭГ ЛЭЖ БАЙХААР ТУНХАГЛАЖЭЭ : ЭНЭ БОЛ МАЙН 1--НИЙ БАЯР ЮМ. ЭНЭ ЖИЛИЙН МАЙН БАЯР БОЛ ДЭЛХИЙН ХӨДӨЛМӨРЧИЛ ЭВ САНААГАА. НЭГТГЭН, ЭНХ "АМГАЛАНГИЙН төлөө ДУУ ЗОСДОНТОО НИЙЛҮҮЛСЭН О!! ТОМ. лөө сайтай юм. Орос хэлний дугуй ланг удирддаг. Энэ дугуйлангаа- раа орос үг, өгүүлбэр орчуулах орос дуу. шүлэг сургах, үлгэр өнь сого ярилцах зэрэг-ажил хийдэг. Өнгөрсөн тэргүүн хагас жилд ма най дугуйлангийнхан 10-аад дуу хэд хэдэн шүлэг сурсан. Орос хэл дээр концерт тоглосон, Ингэж ярьсан багш бол Галина Ивановнагийн шавь, нийслэлийн 13 дугаар сургуулийн 5дугааран гнудад орос хэлний хичээл. Заадаг багш Ганчимэг юм. 5 Т. ЦЭВЭГ (19 дугаар сургууУг лийн багш! 1 Майн нэгэн” 21 | Өндөр дээрээс харахад Өнгөт цэцгийн мандал шиг Өргөн олны жагсаал Өнгө алаглан яралзана Улс улсын далбаанууд Урьхан салхинд намирна Энх тайвны төлөө гэж Эгнээ: бүрээс нүүрайтана. Дэлхийн ажилчин ангийн эв са Нийслэл Улаанбаатар хотын 10 нааны нэгдлийн өдөр майн 79 жи жилийн928 дугаар сургуулийн за- лийн ойг энэ жил дэлхий дахин хиргаа, пионерийн бүлгэм майн Вьетнамын ард түмэнтэй эв санаа баярыг угтаж, соёлч зан, болов-ү тэг байгаагаа илэрхийлэн тэмдэг- сон байдлыг эзэмших 8 сарын яэж байна. Энэ их баярыг манай ажил Зохнож, нийт айги бүлгүү- орны өнцөг булан бүрийн сургуу: дийн урлагийн үзлэгийг явуулж япуд дээр сурлага-хөдөлмөрийн өн шалгарууллаа. Эвлэлийн хоөрөо- дөр амжилтаар угтаж байгаа юм. Ноос Вьетнамын ард түмний шуд-| арга тэмцлийн ялалт амжилтыг - сурталчилсан лекц, яриаг гаргаж, МАНА ВАЧД ДУРРАЙ. «Пионерийн уриа» радио стан- 3 цаар тогтмол нэвтрүүлснээс гадна Өлзийсайхан даргатай 10-ын «А». 5 5 а ҮХРААТАРЫН яс ангийн ХЗЭ-ийн үүрээс «Вьетна- Бүх пнонерүүдийн жагсаал | 1) мын ард түмний /шударга тэмцэл Бүхнээс єайхан харагдана. | 167 : хэзээд ялна» гэсэн гар ба гэрэл ман олон хөдөлмөрчид г28) 3 зургийн үзэсгэлэн байгуулж, 2000 ш жавхлантай алхалж байна. 1931 оны З дугаар / ТҮ сү | шахам эцэг эх-сурагчдад суртал- “ДОРЖГОЧОО (Дундговь айм- үйлдвэрүүдийн нэг аж “ЙЛДвэрийн 9) Ч чилсан байна. Соёлч байдлыг эзэм | ТН 10 жилийн дунд сургуулийн комбинатын суурийг зөвлөлтийн мэр- ЇС ших 3 сарын ажлаар |8-ын «Б» 7-Б ангийн сурагч) гэжилтнүүдтэй хамт . тавилцсапаас анги, 5-ын «Д» анги, бүлэг, салал хойш 37 жил өнгөрөв. - эь тээмас эмс гэ сэнс гонлаассгэнмсс Слтвиасс лэн иас 7Эиие 3 2 нэх: гуай Зэ үйлдвэрийн шил эг ажилчны нэг болжээ. Намы - «Ахмадын дууриаллаар» мад гишүүн Жимээ гуай бага маснаа- Е, саа биенйн тамирыг сонирхон өрөлд- бүлгийн цуглаан соор улс даяар алдаршсан тэшүүрчин Нийслэлийн 10 жилийн 18 болжээ. Жимээ гуай одоо 66 на : , дугаар : с хүр ин 1 сургуулийн 13 дугаар бүлгийн пноне лэн хэдэн ыочДЫГ 0 ХҮаВ хөл нийлүү- анги, Цэрэнбум багштай 9-ын рүүд 1922, 25, 28 онуудад МАХН - үүрийн талбайд ган хөлгөөр эн Ё | ) амд хурдлан өсвөрийн үеий «Жь» ангиуд тэргүүн байруудыг | гишүүнээр элссэн намын ахмад | їн- зайЛохэ байна? Дхэндээ үлгэр эзэлж майн 79 жилийн өйгөө угт- | шүүн Бавуу, Ишдамб . МАХН Л. Хэргн Нинслэлийн 5 Дугаар сургуулийн яаа. Ь ! сү. : 0 нь зеурагч Андрутийн зурсан зураг, - Т, БААСАНЄҮРЭН 1 дын. дотоод ажлаар Даваажав дар гатай пионерийн 12 дугаар бүлэг, Тамара даргатай 7 дугаар бүлэг, «Дуу хуурын хавар» урлагийн үз лэгээр Эрдэнэ багштай 6-ийн «Г» анги, Цагаандарь багштай 8-ын | гай шохл-22--2 лон й 20 гийн тэргүүний ажилтны улсын анх- дугаар зөвлөлгөөн 1968 оны Т Ду- ваар сард болох гэж байгаатай хол- богдуулан. БНМАУ-ын Ардын Бо- ловсролын Яам, Эрүүлий Хамгаа- лах Яам хоёр хамтран хэвлэлийц 0ба4- га хурал хийлгэв Маркс хүүх дэд хязгааргүй хайртай байжгэ. Маркс хаа ч байсан хүүх- дүүдтэй уулза»: ярилцах бүрдээ, ялангуяа хүүх- дийн золгүй уч ралтай дайрал- : даж орхивол энхрийлэгч . эц гийн ёсоор ханд даг байсны дээр- төрсөн хүүхдүүд” тэйгээн тоглож үймж байдагсан. Манайхны байраар ядуусууд тас- ралтгүй цувдаг байсан... бөгөөд Маркс нэг удаа бидэн дээр ирэх дээ хаалганы дэргэд сууж байсан уранхай дээлтэй ядуу Хүүд мөнгө өгч байж билээ. 2 Маркс хүүхдүүдийг шинжлэх ухааны үнэнхүү баатрууд гэж до- тончлон үзэж ухамсартай ханддаг байжээ. Чөлөөтэй цагтаа, эсвэл зу гаалж явахдаа тэдэнтэй уралдах, эсвэл хүүхдийн хамгийн баясгалан тай тоглоомоор тоглож өөрөө ба раг хүүхэд шиг харагддагсан. Хемпстедын толгод дээр бид Хэвлэлийн бага хурал Хүүхэд саатуулах газар, цэцэрлэ Ар- Бага хурал дээр БНМАУ-ын 1 Ї Яамны дын Боловсролын са 4 Ишцэрэн, БНМАУ-ын Эрүүлийг Хам гаалах Яамны сайд Б. Дэмбэрэл пар манай улсын цэцэрлэг, хүүхэд С4а- туулах газрын үүсэл, хөгжил, нам засгаас хүүхдийн төлөө авч байгаа арга хэмжээ, ирээдүйн зорилтын 18- лаар далгэрэнгүй ярив. Су. чилж. алга. УуЛэгЛВЭн | НӨНӨРЛТӨЛ Өвөрханган анмгиин Уянга су: мын 8 жилийн. дуид сургуулиас ихэр хоёр нөхөрлөл төрлөө. Нө- хөрлөлийн хугацаанд Сүхбат, Чи- мэдцэрэн ахлагчтай нөхөрлөлүүд- 2 жил дараалан 100 хувь сурал- цаж байна. Сайн, онцсайн сурла- гатан нийт сурагчдын 45,65 ху- вийг эзлэж байна. Соёлч нөхөрлө лүүдээс Д. Нацагдорж тэмдгийн болзлыг 12 сурагч хангаж, таван Дархан хотын харьяа Нїарын гол | дахь 10 жилийн дунд сургуулийн ино- терипц ЗВьет: бүлгэмээс, бүлгүүдийн хооронд 201 нэрэмжит болох болзолт хуралдаан зарлажээ. Энэ уралдаанд Өл- Йхутаг даргатай 1 дүгээр бүлэг сур- | | | | | | | | БИЛЬГЕЛЬМ ЛИБХНЕХТИЙН ДУРСАМЖ МАРКС БА хүүхэд, хүүхдүүдтэй морин цэрэг болж тоглов. Маркс нэг удаа бага охн- ныгоо морин дээр дүүрээд надтай уралдаж билээ. Заримдаа морин цэргийн сүрт тулалдаан болж ч тоглож байсан. Их охин 7Кенни нь эцэгтэйгээ яг адил хар нүдтэй, өргөн магнайтай байв. Женни шүлгийг уран сайхан хэллэгээр аялан унших нь үнэхээр сайхан. Хемпстед толгодоос буцаж явах- даа алс холын ертөнцийн амьдра- лын тухай аялан уншиж байсан нь үнэхээр сэтгэл хөдлөм байсан. Хэд хэдэн хүүхдээ алдсан Марксын авгайн сэтгэл түвшин гүй болж хүүхдийнхээ өвчтэй бай сан тэр үеийг эрхгүй санан дурса на. Мавр түүнийг ойлгож баяр баясгалантай үг ярилцан хөөрхий эмэгтэйн сэтгэлийг засч билээ. ХОЁР ДУГААР ХИЧЭЭЛ Пионерийн цуглаан бол пионерүү- дийн хамтын ажлын үндсэн хэлбэр нь юм. Сонирхолтой хөгжилтэй сайн 390- хнон байгуулагдсан цуглаан бол пионе- рүүдэд хэзээ ч мартагдахгүй сэтгэгд- лийг төрүүлдэг юм. Пионерийн цуглаа- ныг ээлжит ба сэдэвт гэж хуваана, Пно- нерийн дүрэмд бүлгэмийн ээлжит цуг- лааныг улиралд 1 удаа, бүлгийн цуг- лааныг сард 1-ээс доошгүй удаа явуулна гэж заасан байдаг. Харин бүлгэм бүл- гийн сэдэвт цуглаануудыг томоохон баяр ёслол хувьсгалын түүхт өдрүүд пно нерийн байгууллагын ой зэргийг тохиол дуулан хийнэ. Пионерийн ээлжит цуглаан нь иноне рийн дүрмийн дагуу пнонер сурагчид сурч хүмүүжих хөдөлмөрлөх үүргээ хэрхэн биелүүлж байгааг олноороо ха- онцын болзол 5 пионер биелүүл- лээ. Анги, бүлгүүд, байнгын кон церттой болж сургуулийн урлаг тооны аварга ангиуд болжээ. ХБХБ тэмдгийн норм ангиараа “иелүүлж, тэр бүлгээс аймгийн аварга сурагч 3 төржээ. Ариун цэврийн хамгаалтанд бэлхэн тэмд гийн норм 13 сурагч хангажээ. Ангиуддаа 8350 гаруй номтой дундын номын сантай болж, гн- шүүн бүхэн тусгай картаар унш- даг болллоо. Ихэр хоёр нөхөрлөл, авсан ам- лалт үүргээ амжилттай биелүүл75, мандатаа авлаа. (Одоо энэ хоёр нөхөрлөл, спорт хөдөлмөрийн нө- хөрлөл байгуулан ажиллаж байна. Манай идэвхтэн сурвалжлагч лага хүмүүжил пионерийн олон хэлбэрт ажлаараа шаагарч Вьетнамын нэрэмжит бүлэг боллоо. Зураг дээр: Бүлгийн зөв лөлийн гишүүдийн цуглаан. Д.ДҮВЧИНДОРЖИЙНН авсан гэрэл зураг. Марксын хоёр хүүхэд нь удаа да раагаар нас барав. Лондонд төр- сөн нэг нь эрт өнгөрсөн бөгөөд түүний дараа Брюссельд төрсөн хүү нь удаанаар өвчтэй хэвтэж байсан... Энэ хүүхдийн нэрийг «Муш» гэдэг. (Жинхэнэ нэр нь өвөг эцгээ хүндэтгэн өгсөн Эдгар гэнэ) Энэ хүү авьяас билэг төгөл дөр байсан авч төрөлхийн эмгэг- тэй байж билээ. Зовлонт Муш- ийг аврахын тулд далайн эрэг, ой модтой газраар сэлгүүлэн нүүж аргацаасан боловч тэр үеийн амьд ралын хүнд байдал, эцэг эхийн энэрэнгүй хайр түүний амьдралыг аварч чадсангүй. Муш нас барлаа... Тэр нэгэн дурсгалт өдрийг би хэ зээ ч мартахгүй. Хөөрхий талий- гаач хүүгийнхээ дээрээс тэгнэн | | | | ундсаг. зовлонт эх шүүрс алдан уйлна. Хүүгээ энхрийлэх сэтгэ- лээр дүүрсэн Маркс толгой бө. хийлгөн гүн бодолд автагдан зог сопо. 3: Хоёр хоноод хүүхдийг оршуу- лав. “Оршуулахад надаас гадна Лессиер, Пфендр. Лохнер, Шрамм, Вольф нар явалцсан. Би Маркстай хамт сууж. явсан. Тэ гэхэд тэр ямар ч чимээ аниргүй гараа дэрлэн явж байж билээ... Маркс хүүхдийг энхрийлэи цаг ямагт зугаалуулан цэнгүүлдэг байв. Марксын хүүхдүүд том болж тэдний халааг ач хүү нар нь залгажээ. Марксын нх охин Женни 70-аад оны үед, коммуны хэргээр цөлөгдсөн Лонгтой гэр бүл бололцон Марксын гэрт сууж байв. Ялангуяа ач хүү Жан өвөг эцэгтээ онц Хайртай байсан. Би нэг удаа Лондонд ирэхэд хүүх- дүүд нь Парижаас ирсэн байлаа. Бид Мейтленд дахь цэцэрлэгт явж зугаалсан билээ. орчуулсан Б.ДОРЖ Орос хэлнээс Б.ДОНРОВ ҮРЭЭ Пионерийн. цуглаан рилцан хэлэлцэж цаашдын зорилтоо то дорхойлдог хамтын сургууль юм, Сэ- дэвт цуглаанд сараас доошгүй хугацаа- гаар бэлтгэнэ. Цуглааны бэлтгэл бол- гож бүлэг бүрт холбогдох ном зураг ма териал цугларуулах үзэсгэлэн булан бай гуулах бяцхан ном гаргах, уул сэдэвт холбогдсон дуу шүлэг сурах гэх зэргээр даалгавар өгнө. Ахмад үеийн дайчин уламжлалаар хүмүүжүүлэх сэдвээр бүлгэм цуглаан хийе! гэж бодвол «Бидний төлөө тэмцэж явсан хүмүүс» «Мөнхийн хуудас» «Эх орныхоо төлөө» «Дөрвөн одонгийн учир» гэх зэрэг янз бүрийн сэдвийг сон гон авч хийж болох юм. Энд нийслэлийн 17 дугаар дунд сургуульд болсон бүл- гийн нэгэн цуглааныг жишээ болгон дурдахад цуглаанаа монгол ардын цэр- гийн баярт зориулан «Дайчин алдар» гэсэн сэдвээр хийхээр сонгон авчээ. Цуглаанд бэлтгэх төлөвлөгөө цуглаанаа явуулах дэс дараалал гэсэн хоёр төлөв- лөгөөг гаргажээ. Бэлтгэх төлөвлөгєөн- дөө цуглаанд зориулж салаад юу юу -хийх, хэн юу хариуцахыг тодорхой тө- лөвлөжээ, БНМАУ-ын баатруудын хол богдолтой ном зураг цугларуулах цэр- гийн тухай дуу шүлэг сурах, зурагт сам бар гаргах зэргээр төлөвлөжээ, Цуглаанд уригдан ирсэн улсын Обаат- руудыг пнионерүүдэд танилцууллаа. Бүл гэмийн Зөвлөлийн шийдвэр уйшинж ул- сын баатруудыг хүндэт пионер болгов. БНМАУ-ын бусад баатруудыг цуглаан даа урилаа. Тэхэд БНМАУ-ын баатруу дын зураг барьсан пнонерүүд нэг нэ- гээрээ гарч ирээд тэдний намтар баа- тарлаг зоригийн тухай ярилаа, Бүлгийн даргаас бүлэг ноомхон команд өгч-Бид ний зол жаргал сайн сайхан амьдралын төлөө алтан амна алдсан баатруудын дурсгалыг хүндэтгэе! гэв, Танхимд нам гүм боллоо. -БНМАУ-ын баатар Дэмбэрэл, Олз вой, Гэлэгбаатар, Шагдарсүрэн, Дамба, Жюуш, Тэгшээ, Даваадорж, Лхагва- дорж гэсэн тод чанга дуу сонсогдов, Пионерүүд нас барсан 9 баатрын Зу- рагт цэцгийн хэлхээ өлгөв, Пионерүүд пионерийн тангаргаа өргөлөө, Улсын баатар Нэхийт пнонерүүдэд баяр хүр- гэв. «Ардын цэргийн марш» дуулж цуг лаанаа төгсгөлөө. Пионерийн цуглаан бол шугам жагсаалаар эхлэх ба 1 цаг буюу 1 цаг хагасаас илүүгүй хугацаанд багтаан явагдах ёстой. : яшшшшшишилшэшЕдсєхаышшєоопшиххллиллНЕЦЖтєШхАЖШЛєЦГТЖҮЕСЭҮЛЭЛХЛЛНЛЛЭШҮЭЦЭЭШШЭЖҮЖЛГТИТЛЖҮЛНиЛЛИМЖЖГГЫЛОЫЛЖЭНЭ «УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ СУРГУУЛЬ... ШАЛГАРУУЛНА БНМАУ-ын Ардын Боловсролын Яамны коллеги, МХЗЭ--ий Хорооны Товчоо, Соёл Гэгээрлийн Ажилчны Үйлдвэрчний Эвлэлийн тов ( Хорооны тэргүүлэгчид хамтран саяхан «Улсын тэргүүний сургууль» талаар тусгай тогтоол гаргав. , лох хөдөлгөөнийг өрнүүлэх бо- Энэ хөдөлгөөнийг эрч далайцтай өрнүүлснээр сургуулийн насны бүх хүүхдийг бүрэн бус дунд боловсролтой талт хүмүүжлийн ажлыг чанаржуулан, бэхжүүлж, юм. «Улсын тэргүүний сургууль» болохын төлөө бүх нийтийг хамран сургах, хичээл сурагчид багш, ажилчид, эцэг, эхий жуулах, сургалтын баазыг бэхжүүл үүргийг зааврын дагуу авна. Соёлч сургууль болох үүргээ нэгэнт аваад анхны үлгэрчилсэн үүргийн дагуу байгаа сургуулнуд гууль» болохоор дахин үүрэг авна, Соёлч сургууль болох зааврын дагуу шалгана, Шалгарсан сургуулийн хамт олныг «У дэг цол дурсгалын медаль диплом, мөнгөн «Улсын тэргүүний сургууль» гэдэг хүндэт цолыг удирдлагууд, багш нар, эвлэл, ийн ндэвхтэн нарыг социалист элс! явуулж байна гэж тогтоолд ууль» болохын тулд сургуулийн хүн бүр мэрийх ёстой Иймд инонерийн идэвхтэн вуал М.Эжгадолхааасы нөхөддөө шүүмжлэлтэй хандаж сала үеийн шаардлагад хүртэл сайжруул гаа өрнүүлцгээе! , сургуулийн хамт олны бүтээлч идэвхийг улам өрн туулийн бүхий л ажиллагааг орчин үеийн шаардлагад шар гүггэ сурлага, хүмүүжлийн н дунд зохиох ажил, сургуулиа тохн- Эх асуудлуудыг хамарсан үлгэрчилсэн болгох бэлтгэлийг хангах, с - сургуулийн ыг матерналлаг баазыг д сур хүртэл сайжруулах сургуулийн хамт олон талаар пионер ажиллаж тэргүүний сур- жилдээ «Улсын 2 үүргээ аваад хоё ахь жилд: : й гаа сургуулийг «Улсын тэргүүний сургууль» ЧЭ даван ын үнээс болох үлгэрчилсэн үүрэг, лсын тэргүүний сургууль» гэ шагналаар урамшуулна. 3 Ж авсан сургуулийн пнонерийн байгууллагын ажилтан, ҮЭ-- орнуудад туршлага судлуулахаар эхний заажээ. «Улсын тэргүүний сур- пнонерийн гишүүн хүн бүр өөртөө ба а, бүлэг, бүлгэмийнхээ ажлыг орчин ахын төлөө бүтээлч, ндэвх санаачла- , | Монголчууд лийн баялгийг хайрлан хамгаалах га лаар эрт дээр үеэс үе улиран санал- ширч, зарим ховор ан амьтдаа агна хыг хориглох, өайгалын гоо үзэсгэ- өөрийн орны обайга- дэнт газруудыг дархлан хамгаалд хыг зорьж байжээ. Үүний үрээрч эдүгээ бидний үе хүртэл нутагшиж, хадгалагдаж ирсэн ан амьтад, жи- гүүртний баялаг, ховор дурсгалт зүйлсүүд байгалийн үзэсгэлэн болон хадгалагдаж байна. Энэ их баялаг бол ирээдүйг зал- гамжлагч багачуудын гүнзгийрүүлэн судалж ашиглах өв хөрөнгө болоод зогсохгүй үеийн үед залгамжлан ашиглах, хайрлан хамгаалах баялаг юм Шим ертөнцийн ургамал, амьтны баялаг их боловч барагдашгүй зүйл бишээ, Үүнийг хүн төрөлхтөн гамнан хэрэглэх ёстой, Соёл гэгээрэл, эрдэм шинжил гээний ач холбогдолтой ховор урга- мал, ан амьтан, түүх дурсгалын зүй лээр баялаг газрыг үүрд хамгаалж. түүний уугуул-төрхийг алдагдуулал гүй үе улнруулан хадгалах зорил гоор зарим чухал газруудыг дархан садазтай хамгаалдаг. Манай нам засгаас байгалийн баял гийг хамгаалах талаар тусгай хууль дүрэм гарган ашиглаж байна. Одоо манай оронд Сүхбаатар аймгийн Ла- чинвандад уул, Ховд аймгийн Бул- ган голын дагуу, Булган аймгийн “Уран-Тогоо, Бүрхээр, Тулга уул, Ар хангай аймгийн Хорго, Хоргын тогоо уул, Булган уул, Говьалтай айм- тийн Хасагт хайрхан зэрэг уулын за рим хэсэг, Өмнөговь аймгийн Гур- ван сайхны уулын Ёлын ам, Төв айм гийн Богдхаан, Нагалхаан Өвөрхангай аймгийн , Батхаан "СҮХБААТАР аймгийн Баянтэ рэм сумын бага», сургуулиниц пнонНе рийн гуравдугаар бүлгэм, «Малчин» цувааныхаа дүнг саяхан гаргав. Ту сургуулийн 3--4 дүгээр ангийн ши нер сурагчид суралцахыг зэрэгцэ ” хөдөлмөрлөж 2 суурийн 100 гару ямаа самнаж, сум нэгдлийнхээ нос луурын төлөвлөгөөг биелүүлэхэд унэт туслалцаа үзүүлсэн байна. Су рагчид 2 дугаар зэргийн ноолуур нийт 38 кг. тушаажээ. Сурагч Дам- Сдин, А. Оюун, Г. Тогоонтөмөр, Чи- миддорж, Бөхсайхан, Ө. Чулуунбая- тар, Нарангэрэл нарын сурагчид 3,5 кг-аас 2,8 кг ноолуур самнаж нөхдөө хушуучилжээ. . нонерийн удирдагч С. БАТСҮХ ЗСЭЛЭНГЭ аймгийн Цагаануур сумын найман жилийн дунд сургуу: лийн ахлах апгийн багш, сурагчид жил бүрийн хавар шеф Зэлтэрийн САА-н гуравдугаар фермийн үхэр, хоёрдугаар фермийн адууны суурьт очиж, хөөвөр хялгас авах ажилд тусалж САА-н төлөвлөгөөт даалгав Шаллдыс ЭЭ талаа ЕУЛХСЇЇГй | Говь-Алтай аймгийн Халнун сумын 8 ос гаруйн газрууд дархап цаазгай идаг, Эдгээрийн дотроос бид бүх инН хамгийн сайн мэлдэг : эр ээ үеэс дархан цаазтай бозгыг ээс хийн дархан газруудын ахмад уулуу дын тоонд өрдөг Богдхаап уулын сандлаар дархан цаастай газруудын хамгаалалт, ашиглалтын тухай товч өгүүлье. 1 БНМАУ-ын нийслэл Улаанбаатар хотын өмнө этгээдэл орших Богд хаан уул одоогоос 800 гаруй жилийн тэртээгээс дархлагдаж ирсэн Хэнтий уулархаг орны баруун өмнөт хяа гаарт орших хуш, нарс, гачуур, хар МОД, хус, улнас, улиангар, хайлаас, монос, буйлс, хад, алтан харгана, үхэр бүрэлзгэнэ, хонин бөрөлжгөнө, ярган, чаргай, балгана, тавилгаа, арц, нохойн хушуу, иохойн шээрүүл зэрэг модлог, бутлаг ургамал, амтаг ула гана, үХэр иүд, анис, мойл, гү "энэ, : “Хад зэрэг жимс ургасан, буга, гахай, бодон, хүдэр, булга, ши| лүүс, хэрэм, жирх, үйэг чоно, үен, солонго, чандага, туулай, тарвага, зурам, хур, сойр, ятуу, хөтүү зэрэг ан амьтан араатан, жигүүртэн сүлжилдэн давхисан манай орны ой модтой хэсгийн хамгийн өмнөт үзүүр оолж, нийслэл хотын чимэг түүний хүн ардын агаар усыг тэтгэн цэвэр-| лэгч энэ газрыг бид хайрлан хамгаал | саар ирсэн, хайрлан хадгалсаар байна. | Иймээс дархан цаалтай Богд уу- лын ан амьтан, хөрс шороо, түүх, соёлын дурсгалт зүйлс, ой мод, өвс| ургамал, ашигт малтмал зэрэг байга | лийн баялаг бол улсын дархлагдсан фонд мөн бөгөөд түүнийг тогтоосон журмаас гадуур ашиглах, байгалийн х з төрхөнд, харш аж ахуйн чиглэ лээр ашиглах, мод огтлох, ан агнах, раа ө4челүүлэхэд тусалдаг сайхан уламжлалтай билээ Энэ: заншлаараа үхэрчилг Дадий базар, Халтар, Цэрэндондол нарын суурьт очиж, 400 гаруй үхэр хөө- вөрлөж, 257 кг хөөвөр“ авлаа. Энэ ажилд 7 дугаар ангийн сурагч. Хи- шигдорж, Дэмбэрэлсүрэн, б дугаар ангийн сурагч Ш.Баатар, О дугаар ангийн сурагч Сэлэнгэ, Зоригт нар үхэр тутмаас 490 г хөөвөр авч ман- лайлав. Мөн хоёрдугаар фермд 114 адуу хөөвөрлөн хялагсалж 75 кг хял гас, 57 кг хөөвөр авч туслалаа. До лоодугаар ангийп сурагч Л.,Хашхүү Нарантуяа, 6 дугаар аїїгийн сурагч жилийн дунд сургуулийн захиргаа, пио- нерийн 14 дүгээр бүлгэмийн зөвлөл за- луу үеийнхнийг мал аж ахуйн мэдлэг- тэй болгох зорилгоор «Малчдын залуу халаа» бүлзг байгууллаа. Энэ бүлэгтээ суралцах сонирхолтой пионер сурагчдыг хамруулан тус сумын тэргүүний ахмад малчид Лувсан, Үрчгэр нарын зэрэг Хү- мүүсээр хичээл заалгаж байна. Халиун сумын 8 жилийн дунд сур- гууль. В. АЛЗАХГҮЙ Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын 10 Жилийн дунд сургуулийн 9 дүгээр апгийн сурагч В. Отгопнасан 385 улн- дараалан онц сайн суралцаж байна. Үгоннасац зєвхөн онц сайн сурал- Чалд зогсдоггүй пионерийн бүлгийн аж ши? т25 зохион байгуулдаг идэвхтэн урагч Отгониасан жил бүр манай даяар явагдда: тооны уламжлалт ГУРВАН УДААГИЙН АВАРГА олимпнадад 3 дахь удаагаа аймгийн аварга цолоо хамгаалж аймгийн 9 ДҮ- гээр ангнудын «дархан аварга» цол хүрт лээ. 5 ..Б. ЖАНЧИВ Алдархишиг, 5 дугаар ангийн сурагч Баяраа Нар идэвх зүтгэлтэй ажиллаа санхан амжилт гаргасапй байна. Зэлтэр САА-н ажилтан УЖ, БУЯНХИШИГ ХЭНТИЙ аймгийн Өмнөдэлгэр умын 8 жилийн ДУНД Сургуулийн өвс бэлтгэх, мал бэлчээх, хөрсийг сэндчих, зэрлэг ан амьтадыг идээш- сэн байрнаас нь үргээж хөөх, тэдгээ- рийн үүр, нчээ нүх, орон байрыг сүйтгэх, гал түймэр гарч болох ха- вар намрын улиралд экскурс аллал хийх явдлыг хатуу хориглож, зөвхөн. түүний байгалийн хэв төрхийг сайж руулах, сэргээхтэй холбогдсон зайлш гүй шаардагдах ан амьтадын өсөл тийг зохицуулах, эрдэм шинжилгээ, соёл гэгээрлийн аялал, экскурс хийх, гал түймэр, байгалийн аюулд нэрвэгдсэн газрын ойг байгалийн ая саар буюу тарьж ургуулах, ойн хор- тон шавьж ан амьтадын дайсан чө ныг устгах, гал түймрийн аюулгүй зурвас татах зэрэг ажлуудыг тусгай зохион байгуулалтаар явуулдаг юм. Пионер багачууд аа! Та нар бай | галийн баялгийг хайрлан хамгаалж, зохистой ашиглахын ач холбогдлыг ойлгон, ой мод, ан амьтан, жигүүр тэн, загасны баялгаа хайрлаж бүрэл гэг! сүйтгэгчидлэй. хайр найргүй тэм цэх, илрүүлэх ажлыг хийж байва1 пипошер багачуудын зүгээс байгалийг хамтаала. талаар оруулж байгаа мат их хувь нэмэр мөн. ПН. ХАЙДАВ Төлийн дуу-хаврын урь Хүйсийн уудам говьд хөдөлмө рийн бүтээл өрнөж, төлийн дуу эгшиглэж хаврын урь ороод сай: хан. Манай сургуулийнхан саяхан төлчин аав ээж, ах эгч нартаа туслах 5 хоногийн ажил зохиов. 219 сурагч мал ахуйн 56 суурь дээр ажиллаж 85499 толгой бог малыг » хоног хариулж, 5687 төл хүлээн авлаа. Сурагчид хонь хариу төл тэжээх, тол эх барьж авах, пүнз хашаа цэвэр лэх хөрзөн арнутгаж овоолох зэ- 5, рэг ажил хийв Говь-адтай. аймгийн. Хөхморьт сумын бага сургуулийн сурагч Б. ОКТЯБРЬ (0 шонер сурагчид хичээлийн чөлөө ца гаараа цэгдлийнхээ. суурь, бригадын ажилд туслалцаж 380:ямаанаас 83,7 кг поолуур, 151 үхрээс 59,8 нг хөө вөр авлаа. Мөн өөрийн шеф Талобу лаг ёригадад хашааны шургааг 2017 ширхгийг бэлтгэж туслалцав. Энэ ажилд 5-ын «А» ангийн сурагч Д.Оюун, 4ийн, «А» ангийн сурагч Божин, 7-гийн «А» ангийн сурагч Давацддорж ахлагчтай сурагчдын бри гад гойд сайн ажиллав. Пионерийн ахлах удирдагч Л, ЦЭРЭНСАМБУУ Дунжидмаа, Л. Нарантуяа, бичлэг хийж байгаа нь, : Сэлэнгэ аймгийй Зэлтэрийн 8 жилийн дунд сургуулийн онц сурлагатан Онц сурахад тэвчээр хэрэгтэй Таван онцын эзэн Л. Цэндсүрэн ярих даа: Онц сурахад хамгийн түрүүнд хичээ- лийн бэлтгэл, сайн хангах нь чухал, Өнц сайн сурах нь сурагч хүний арнун үү- рэг мөн гэж яриагаа эхлэв, Тэр цагийн хуваарийг нарийн баримталдаг. Хичээл давтахдаа эхлээд тооны төрлийн, дараа нь бичих хичээл, сүүлд нь унших хичээ лээ давтдаг Төсөөтэй хичээлүүдийг да- раалан давтан унших нь аль алиныг нь хооронд холбоотойгоор ойлгоход сайн. Хичээлд холбогдсон уран зохиолын нол уншихад мэдлэгийн хүрээ өргөждөг. Онч, сурахад тэвчээр зориг хэрэгтэй гэж 9 онцын эзэн сурагч Цэндсүрэн ярьж бай па, Цэндсүрэн орос хэлний дугуйланд япдаг, Дугуйлангаас эрхлэц гаргадаг «Залуу орчуулагчдын булан» самбарт олон зүйл орчуулж гаргажээ, Энэ сурагч Москва хотын дунд сур- гуулийн Б. Люба. А. Нина, Ч. Люда на- рын гурван охинтой захидлаар тогтмол харилцаж байдаг. Таван онцын эзэн сурагч Цэндсүрэн Хэнтий аймгийн Өмнө - дэлгэр сумын 8 жилийн сургуулийн 7- гийн «А» ангид суралидаг. Багш Г, ЖИГМИДНЯМ МАНАЙ ЖАРГАЛ. Өмнөговь аймгийн Цогг-Овоо сумын бага сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч И, Жаргул нь 11 улирал дараалан онц суралцаж байгаа манай сургуулийн тэр гүүний ипонерүүдийн нэг юм. И, Жар- гал оиц сурдаг аргаа ярихдаа: «Би хич дээр маш гайн ойлгоод гэртээ харьж бататган давтдаг. Тэгээд нөхөдтэйгээ хамтран ярилцаж давтвал илүү сайн ойлгодог» гэв. И, ЯЦаргал зөвхөн онц сурдаг төдингүй сайн дуучин юм. Багш Ц, БАТСУУРЬ Нийслэлийн 8 дугаар дунд сургуу- лийн 5-ын Д ангийн сурагч аварга тоо чин А, Оюунчимэг, Д. Оюун нар, 3. Д. Уранчимэг нар хичээлийн чөлөө цагаар зохион С, СОДНОМБАЛЖИРИЙН авсан гэрэд зурфх, анхаарч Ардчилсан Вьетнамын ерөнхийлөгч хүүхдүүдийн дунд сонсож бай Атаат дайсан чи Хо4Ши-Мин соп билээ., Зьетнамып ард түмэн хө МОНГОЛ ТҮМЭН ӨМӨӨРЧ БАЙНА 2800 гаруй бөлөөд байна. Өмнөд, Вьетиамынй үндэс- ниїї чөлөөлөх зэвсэгт хүчин нутаг ориыхоо тавны дөр вөн хувь гаруйг буу 11 сая хүн ам бүхий путаг дэвс гэрийг чөлөөлөөд байла. Хе рип Америкийн түрэмгий лэгчид өөрийн хохирлыг нө хөхийн тулд Өмнөд БВьетна- мын энгийн томхон хүн ард , хот тосгопыг зэрлэ гээр бөмбөгдөл: байна. Америкийн ерөнхийлөгч ТНКонсон умарт Вьетнамын зарим хэсгийг бөмбөгдөх гүй гэж амласан боловч ам ажил хоёр нь зөрсөөр баїї- на, 2ЖКопсоны амлалт бол дэлхийн дэвшилт олы ШУД арга шаардлаг ыг сарниулах гэсэн хуурамч арга болох пїь эв сан нэгтэй. байгаагаа илэрхийлэх 10 хоног. манай орон даяар явагдаж байна. Мопголын ард түмэн Вьет пам түмэнд улс төр, сэтгэл санаа, эд материалын тус- ламж дэмжлэг үзүүлсээр ир лээ, Алтан дэлхийд Вьетнам ганцаардаагүй Монгол түмэн байна. гэж мөнголын писие рүүд ДУУЛЖ байдаг юм. Вьетнам нутаг бол эрэлхэг зоригт ард түмний өлгий мөн. Зэвсэглэп халдагч хам гийн сүүлчийн цэрэг энэ ариун нутгаас топилох цаг гарцаагүй ирнэ, Вьетиам Ппу тагт Вьетиамын ард тТүм- өмөөрч Ахиад хэлж байна. Сон- дөлмөрийн социалист хөгж и тэрхий. Вьетнамын 84- сож бай лийн саруул замыг сон» гийн. газар, Америкийн. тү- Мохошгүй зоригт Вьетниа- гон авч намынхаа жо- рэмгийлэгчид дайны ямар мыг лоодлогоор бү тээн босгох нэгэп ажиллагааг бү рмөсөп Монгол түмэн өмөөрч бай энхийн хөдөлмөртөө ам зогсоовол ХЭЛЭЛЦЭЭ ХИЙХ ЭД на. гэсэн энэ дууг мэдэхгүй жилт олж байлаа. Гэтэл бэлхэн байна гэж удаа Дд хүүхэд байхгүй байхаа! 1965 оноос: Умарт Вьетиа- раалан мэдэгдсэл ЮМ. Тэ- Вьетнам нутаг бол эрт- мын тунгалаг тэнгэрт Амс- тэл Америкийн засгийн : 219 11) эрэлхэг зоригт- Ї Ї (1115) халдаж эхэл зар энэ сапалыг (7 2 р 2) шажолчоыр 387 БЕРРЦАНЫН Р РЛОЭ ЗЭМЛНү ард ТҮ- 23 хгүй элдэв арга саам хий “ВБснанын /бядхан. иргэд хүнд бэрхшээлийн дунд ард түмэн фрапцын колопич мэн хойт хэсгээ хамгаалж, сээр байна. Энэ бол түрэм сурч хүмүүжиж байдаг юм. логчид: Японы түрэмгийлэгч өмнөд хэсгээ чөлөөлөн ЭХ ги дайнда. үр! лжлүүлэх Гэрэл зургийг авсан кино сурвалжлагч Д. Давааням дээс эх ориоо чөлөөлөхөөр орноо нэ тГэж, Америкийн тэсэн бү гэлгүй оролдлого элхэг тэмцэл хийж байр. түрэмгийлэгчдийг бут нНир- юм, сй 224 2 1 3 ЛЫН өү БҮТЭ Оны 80 АЯН Ё УОЛ ЭС зориг төгөлдөр тэмцэж Дэлхийп үй гдвэрчний эв- Ахан дүүс ХАН авагүн нээс өөр эзэн байх | ёсгүй. Бьетнамын хувьсгал ялал- байна. . Вьетпамын баатар лэлийн лбоо 1969, оны 5 Ариух Сэтгэл Бу ННЭЭс Эрх чөлөө тусгаар, тогтио- таар төгсч Ардчилсан Вьет лаг ард түмэн харийн түрэм сарын шэгний. баярыг . Вьет БҮР аг ТОЛОНЫГ лын төлөө амь бие хайргүй нам улсыг тунхагласан юм. гийлэгчдэд үхлийн цохилт пам түмэнтэй эв санаагаа Араынг хАйсан Шогаэлв ин нн тэмцэл хийж байгаа Вьетпа Үүгээр халуун орны. мөнх өгсөөр байна. БВьетиамчуу нэгтгэх өдөр болгон, тэмдэг - бай! мын баатарлаг ард түмэн, цогбов,г,ойГрор ХУДНГАСАн ДЫН ИДТЭЭХэн бумНЫ ШИАН ДАДЭАХ: схаргасан, Энэ Ахиад хэлж байна сон түүний үр хүүхдийн алдар Нишингэ тутрагын цэлгэр тусгалаар Вьетнамын ТЭ!- бол дэлхийн шударга олон зуэранны сож бай! суу нь бадраг гэж мопголын талбайлсүргэлжилсэн:.9Х:00/ тэрс, Эмерицийн НИСЭХ ҮД ББетНамгн ТАЛД ЗЫс Мохотгүй зоригт Вьет- пиопер багачууд ерөөж бай ныхоо энх тайванч, эрх 19- цууд сүйрч, түүний . хэрзий байнга. дэмж анС Од гөлдөр жинхэнэ эзэн нь бол сэн сэг Вьетнам нутагт төд илрэл юм. Ь физикийн Үй | | дэхгүй бод бидэнд их уйт- | гартай байдаг. Амьд юм Фү хэн байгалийг чимж, бид ! Лениний шагналт В. ПЕСКОВ сэт- гүүлч чий амьдралыг сонирхолтой, шуургахан “айхан болгодог билээ. эрч Өвөл хүйтэн. байдаг. Гэвч хүйтний гаарсан идэр. гурван ёс Ч Ан амьтныг ажиглаж суд 25,6 хүнд аймшигтай бишээ, Хүн лаад та нар амьд ертөнцийн | ТЄЛПӨДТӨ талаа өрдөж, гагцхүү ХУУ- тухай ихийг мэдэж, байга 3 рай түлээ шажигнан шатах, лийн гоо | сайханд дуртай 1 : яндан хүнгэнэхийг л СОН болно. Байгаль, хүний ан - г: би” сож суудаг билээ, Тэгтэл хаарал халамжийг ямагт ! Нарны гадаргуу Дельсийн нэмэх ойд байнга оршин суудаг сайн хүлээж авдаг шүү дээ. 4 6000 ДрадҮсын халуунтай 1 ШУнлэл жигүүртэн шувуу, ан амь- Шувууны тусыг л. бодоод шив: с Хүтсарын СУархарн ОЧИН ХанЦаВ ва, Хэрхэн иамБдар, үз, Өвлийн тэсгэм хүйтэнд худ ОСЭЧрР байдгийг үзье. Тэдний ТЭ- жээлийг цас даржээ... ОЙД- цас нүдгүй шуурч байна. Өвлийн тэсгэм Хүйтэнд ХДУ- лаацахын түл”их идэх хэрэг ““зэй шүү дээ. Баавгай энэ тай гамшгаас болж ичээн дээ орж өвлийн туж”нойрс- дог билээ. Зарим хүн баав тай савраа, хөхөж хэвтдэг тэж боддог байх. Тэр хул- ялаа шүү. Баавгай арьсан ДО роо хуримтлагдсан. өөхнөө ““еөө тэжээл авч байдаг, Дор то, элбэнх, минж бол усан дөр хадгалсан шим шүүстэй улиасны навчаар хооллодог. Гэтэл буга, хандгай, бор төрөөс, бүх шувуу өдөр бүр хоол тэжээлээ олж авахаас өөр “аргагүй байдаг. Хотын мэцэрлэг дотор хөх бух, сне тирь, зэрэг шувуу байдгийг та нар ажсан биз ээ. Өлсгө ялөн л тэднийг хүний орон байранд ойртуулжээ, Ийм учраас бид тэдний итгэл тайдварыг хөсөрдүүлж 6б0- лөхгүй шүү дээ. Атга үр, чимх жимс, талхны үйрмэг, гахайн давс лаагүй өөх л байвал бид тэ дэнд тус хүргэж чадна. Шувууд өөрийн өвөрмөц хэлтэй байдаг учир та на- рын нээсэн «гуанз» хаана байгааг бие биендээ дам жуулж чадна. Тэжээл Өгч байгаа хүнд шувуу амархан дасдаг. Заримдаа алган дээ. рээс ч үр түүж зүрхэлдэг. Манай байранд нэгэн өвгөн бий. Түүнийг гадаа гармагц л тагтаа, бор шувуунууд бөөн бөөнөөрөө- ннсэж ир дэг. 5 Том ан амьтан Ч | туслалцаа шаарддаг. Ийм учраас өвөл ойн цөөрхой гөөр анчин хүн өвс, төмс, зун бэлтгэсэн борозгоно зэр гийг тараадаг. Буга, бор гө хүний “төхгүй, үхүүлэхгүй рөөс, туулай, бодон гахай цөм энэ хүнс тэжээлийг урналгахан хүлээж авдаг. Та нар ч гэсэн анчинд ту- салж болно. Та нар анчин яаж тэжээл бэлтгэж, түүний гээ түгээж байгааг анхаа ралтай ажиглацгаа. Тэгээд зуныхаа амралтаар тэдэнд тэжээл бэлтгэвэл өвлийн ид хүйтэн айлчлахад өөрсдөө ойн ан амьтныг тэжээлээр хангаж чадна шүү дээ. Хү” ний бэлтгэсэн тэжээд иддэг гүй амьтан бол бардам зан-. тай хандгай юм. Шувуу, ан амьтныг Яяа- гаад хооллох хэрэгтэй вэ? Мэдээж хэрэг, тэднийг өлс байхын тул шүү дээ. Хүүхдүүд ээ! Та нар бишгүй ажсан биз ээ, Ой дотор шувууд жир гэхгүй, ан амьтны мөр үзэг идсэн атга үрийн ачаар өл- сөхгүй онд орсон шувуу, Зу ны дэлгэр цагт манай цэцэр лэг, Ой дахь өдий төдий хортон, шавьж, хорхойг уст гаж өгдөг. Хавар болмогц уянгат сайхан. дуугаараа дэлхий байгалийг | сэрээдэг. Беренд-гэдэг маань дээр үед оросын ойд ирсэн омгийг хэлж байгаа юм. Тэд ан амьтан, шувуу- дын занг анддаггүй байжээ. Түүнээс хойш ойд амьдарч ойн яруу ая эгшгийг мэддэг ойд оршин суугчдыг хайр лан хамгаалдаг хүмүүсийг берендүүд гэж нэрлэх бол жээ. Тэгэхээр ойн ан амь тан, жигүүртэн шувуудын нөхөр хэн боловч энэ хүнд тэй нэрээр өөрийгөө нэрлэж болох юм. Би дуртайяа оө рийгөвө энэ сайхан сэтгэлтэй омгийнхны нэг гэж үзэх нь байна, «Пиоперсиая. прарда» сон ноос, л 2729 ДААААН: даан эхлэн бичигчдээс А--35374 - а! эхлээд гө “рийн шагналт, хөгжмийн ба уран зө ААДАА466( /--у-/ ,/сс, ( т 2 МХЗЭ-ийн Төв Хөрөө, Монголын Эмэгтэйчүүдийн Хороо, Мэдээлэл ра здно, Зурагт радиогийн Улсын хоөрөо- нөөс зарласан хүүхдийн дууны урал Ү байр эзлүүлэв, үнд: - Нэгдүгээр байр м14Ц0 АМ хиолчид 500-гаад хүн оролцож, 240 Жавын үг «Нараан баясан гаруй дуу ирүүлснийг Гуравдугаар байр 2. Б. Даваагийн ая, төрийн шагиалт Ц. Гайтавын үг «Өсвөрийн Сүхбаа- тарчууд» Муүж Хоёрдугаар байр 2. а) Урлагийн -ганьяат зүтгэлтэн төгжмийн зохиолч Г. Бирваагийн ая. М. Чимидийн үг «Дээшээ, дээшээ» 0) Т. Чимнддоржийн ая, Ө.Баасан шалгаруулж угтья» а) З. Батсүхийн ая,Д, Шагдарсүрэн гийн үг «Хорвоо амгалан байг» 59 Х., Мусайфын ая, Эликбайн үг гсийн хэлхээ» тус тус байр эзлэв. Хариуцлагатай эрхлэгч Ж.ШАГДАР “бухбаатарын изрэмжит хэвлэлийн комбинатад хз влэв. нэгтэй хэсгүүд болон задарна. 2 Цельсийн -8000 градусыг зөвхөн | эрдэмтэд лабориторийн аргаар гар- төмөр утсаар холбоодих хүчтэй-«24- хилгаан гүйлдэл өгөхөд, утас хором- 4 хон зуур ноничлогдсон хий болж, 1 температур нь бараг цельсийн иэ- мэх 8000 градуст хүрч тэсэрчээ. Сая градусын дулааныг гаргаж авч болох уу? Цөмийн дэлбэрэлтийн анх- ны температур хэдэн сая градуст хүр дэг байна. Эрдэмтэд, халухн цө- мийн энергийг хүй төрөлхтөний сайн сайхны төлөө ашиглах арга замыг нээн олох явцдаа 40000000 градусын хэт халууныг гаргаж чаджээ. Энэ хэт халууныг хэдийгээр секун дын хэдэн зууны нэгтэй тэнцэх тийм бага агшинд гаргаж авсан боловч тэр 4 « | бол шинжлэх ухааны том ололт мөн. 5 гаж авчээ. ! Эрдэмтэд, хоёр электродыг нарийн Зөвхөн нарны төв л, эрдэмтэдийн тооцоолсноор ийм өндөр температур- тай байж болох ажээ. Өрөс хэлиээс хөрвүүлсэн Г. ГЭЛЭНХҮҮ чинь, “чвинь,т, Чанннь. глинь, “аниа,” аннна. , Лнннь, “анин”. “авла -27 инденс-14140. 4 МАРКСЫН АУГАА. ИХ ГАВЬЯА. Н | ТЭРГҮҮН ЗОРИЛТ БОЛЖ ТАВИГДСАН АСУУДЛУУДАД Х СУР Ь ТҮҮХЭН ХӨГЖЛИЙН БҮХ ЯВЦАД АРИУ ӨГСӨНД ОРШИНО ЧИЛИ. ЛИЛЛБА ҮВИВНЫ.ГЛИЛНА. ГТВИЛАЬ 7 /ТЯИЛА./ ГүлэннА ГНВНА, ”ТИВВА Ч ГОВЛВАЬ ҮЖЛБА. ТРВБНАА./ гслалБА” ЛЖЛЕЛИЬ/ТЛЛАНА. 7 ТсДИЛЛА “ТВВВА /ТИВНАЬ7, Гана / тонн, УЛЛЛА./Ч “аалиньы гТЛЕЛБА, / ВА. Л ЗЬ "ВВБРТЫГ 7БЛЖНА./ уулнаа ЛЕВ,” ЛА. ТВВЛВЬ.” ЯВРА. танина ажин, /твшна.” ажин.” лвннь, / танаа.” “анинна.”, ллина. лан”, гэллнна.” чинь. алнь МАРКС, ХҮН ТӨРӨЛХТӨ НИЙ НИЙГМИЙН УХАМ- САРТ АУГАА ИХ ЭРГЭЛТ ХИЙЖ, ТҮҮХЭН ХӨГЖ- ЛИЙН ХУУЛИЙГ ЗӨВ ТУС ГАСАН ПРОЛЕТАРИ НА- РЫН ЕРТӨНЦИЙГ ҮЗЭХ ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ҮЗ- ЛИЙГ БОЛОВСРУУЛСАН БИЛЭЭ. ч, МХЗ,5-нйн Гөв Хороо, Ороп бүхний пролетари нар нэгдэгтүн! Эрдтийн оргил Энэ ертөнций! жаал ааг Э.. Г | нь Он Маркс багийнхан с зайн хурын Манай хүүхдүүд сайн танина Баярын жагсаал бүхний Орой дээр нь өргөгдөж эа Байшин барилгын ханан Омсг З3авэ залагддаг Маркс багшийнхаа сайхан дүрийг Манай хүүхдүүд цөм танина Ж. ДАШДОНДОГ зурав ИХ БАГШИЙНХАА СУРГААЛААР:- Гад улаан туган дээр Гайхамшигт сургаад нь бичигдэж Гантиг чулуун хөшөө нь Газар сайгүй, сүндэ| Маркс гэдэг багшлйгаа” Манай хүүхдүүд сайн таннна. Д. Сүхбаатарын пэрэмжит Молголын Пионер МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтуй| ------ 25 дахь. жилдээ 1968 оны 5 дугаар сарын 5 Ням М19 (1027) | ара тулх ( Үнэ 10 мө 4онэилиаи сэг “Маркс хүүхдийн нөхөр. (Гүн ухааны дэд эрдэмтэн Ч, ЯСҮРДЭР) Дэлкнй дахины олон улсын урьд, одоогийн түүхийг үзвэл төрж тодорсон эрдэмтэн мэргэд олон боловч Герман ул сын Карл Маркс шиг тийм гайхамшиг- тай хүн гарч байсангүй. Маркс чухам яагаад тийм сод болсон юм бэ тэвэл бүх дэлхийн дарлагдан мөлжигдсөн олон ТҮ- мэн ардад эрх чөлөөгөө олж, эн тэгш жаргах арга замыг анх зааж өгсөн юм. Ноёрхогч ангиуд коммунист хувьсгалын өмнө чичрэн донсолтугай.Тэр хувьсгалд дарлагдан мөлжигдсөн хөдөлмөрчид өө рийн талхидлын тинжнээсээ өөр юу Ч алдахгүй, харин бүх дэлхийг олж авна, Орон бүхний пролетари нар аа, нэгдэг- түн! гэсэн Марксын цогтой дайчин урна даян дэлхийд нүргэлэн сүртэй цуурна- таж, үй олны сэтгэл зүрхийг татсаар байна. Карл Маркс бүх ухамсарт амьд- ралаа хөдөлмөрчин олон түмнийг хөрөн гөтнүүдийн дарлалаас чөлөөлөх аугаа ик үйл хэрэгт төгс зориулж, дэлхий да- хины пролетари болон хөдөлмөрчдийг орчин үеийн хамгийн тэргүүний хувьс- галч онолоор зэвсэглэсэн юм. Маркс хүүхдүүдийн эрхэм. сайн нөхөр, хүмүүжүүлэгч байв. Түүнд эцэг хүний захирангуй зан байхгүй, энгийн цагт бол тэдний зөвлөгч, завтайдаа хамт тоглож, үлгэр ярьж өгдөг байсны дээр дэлхийн сонгодог зохиолтой танинлцуулж зарнм үед утга зохиолын үдэшлэг тоглоом 30- хиодог байжээ. Маркс хүүхдэд итгүүлэн үнэмшүүлэхийг хүмүүжлийн сайн арга гэж үздэг байсан, Тэр, залуу үеийг тог- лоом, байгалийн гоо сайхан хоёроор хү мүүжүүлэхийг өндөр элдэг байлаа. Мөн тухайн үед болж буй дэлхий дахи- ны байдалтай танилцуулакыг чухалчиа- даг байв, . Маркс урлаг ба хөдөлмөр нь хүмүүж лийн сайн хэрэглүүр гэж үзэж өөрий хүүхдүүдийг багаас нь энэ чанараар кү- мүүжүүлж орчин тойрондоо үлгэр жи- шээ үзүүлдэг байв, й Маркс хүүхдүүдээ зарчимч, аливаа хү нийг хүндэтгэдэг, цагийг хатуу барим- талдаг, зэрэг соёлч хүний олон сайхан чанараар хүмүүжүүлсэн юм, Нэг удаа 3Женнийн найз Белути оройн зоогонд уригдаад нилээд хожимджээ. Энэ үед Маркс охиддоо: «Та нар түүнийг орж ирээд уучлаарай тэхэд нь зүгээр зүгээр гээд өнгөрч бо- лохгүй шүү. Белути манай гэрийн хич- нээн хүний эргэж олдошгүй эрхэм нан- дин -цагийг үрж байна!» гэж сануулж байжээ. Маркс зөвхөн өөрийнхээ хүүх- дийг сайн хүмүүжүүлсэн төдийгүй, дох но нөхдийнхөө хүүхэд, ач нараа ингэж хүмүүжүүлсэн юм. Энэ суут хүн, таних танихгүй хүүхэдтэй тоглож наадаж явдаг байлаа. Ойр хавийн нь жаал, ҮД түү- нийг Маркс аав гэж нэрлэдэг байжээ. Дэлхийн хувьсгалын нх удирдагч, шинжлэх ухааны мэргэн залуурч, энэ хүн цэцэрлэгийн : хүмүүжүүлэгч шиг бөөн хүүхэд дагуулчихаад Хэмпстедийн толгодоос бууж явдаг байсан гэж нэг нө- хөр нь дурдатгалдаа бичиж байжээ, Пнонер багачууд аа! Их батш Марк- сын гавьяа зүтгэлийг түм. түмэн онд мартахгүй мөнх дурсаж, түүний үзэл санаа, үйл хэрэг, үлгэр жишээгээр хү- мүүжиж маркснзмын аугаа нх кхувьс- галч үзэл санаа, МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байгтун! : Карл Марксын мэндэлсний 150 жилийн ой угтаж, Төв аймгийн Угтаа- лын сангийн аж ахуйн 7 жилийн дунд рийн бүлгэмээс «Суут хүний алдар» гэсэн сурлагын цуваа гаргалаа. Су рагч бүр сурлага дээрээ ахисан байх, пролетар эх ЖолоодогЧийН Ойг тохиолдуулан анги, бүлэг бүр ханын сонин гаргах, анги бүр сургууль дээр ашигтай хөдөлмөр нэг удаа хийхээр төлөвлөөд бүлэг бүр сэдэвт ажил явууллаа. Э23) : : , АНГИ бүсээ К. Марксын үйл амьдрал | бүхээлийн. булан гар- ган, суут Марксын амьдралын тухай сонин хэвлэл, ном зохиолын цуглуул га хийлээ. Мөн сургуулий тохижуула хад багш сурагчид 800 ширхэг мод тарьж, сургуулийн орчныг зүлэгжүү лэх юм. Сургуулийн хаврын спарта- р-ат-ат-а аян дэлхийн хүнийг арлад зовлонгоос аврах алай сургаалаа хайрласа аалаа х асан аркс багшийнхаа сургаалаар Манай хүүхдүүд. замвралаг, сургуулийн захиргаа, шиноне бол «Сууг хүний алдар кнёдыг «Карл Марксын нэрэмжит» гон явуулахаар. бэлтгэж байна. Дээрх ажлуудыг анги, бүлэг, сурагч үр дээр оноогоор дүгнэж шалга 2 лах тусгай болзол гаргав, - г3Э Жор “Багш Р. Хөхөө тс----м----- Маркс.ба! хүүхдүүд Говь-Алтай аймгийн төвийн 6 їкєин лийн дунд сургуулийн захиргаа, ино нерийн бүлсэмээс эрхлэн Карл Марк сын төрсний 150 милийн ойг тохиол дуулан К.Марксын тухай марк, зур. гийн цуглуулга, мөн ү амьдралы нь харуулсан .гар зураг, хатгамлын. уралдаан зарлаж энэ уралдаанд олон арван ционер сурагч оролцон, өөрс- дийн бүтээлийг ирүүлсээр байна. Сурагчдын өөрсдийн нь санаачлан гаар К. Марксын үйл амьдралыг ха руулсан. бяцхан ном, зурагт самбар, «Карл Масс ба х Дд» ГЭСЭН лан байгууллаа. Ухаан : Алтай хотын 8 жилийн сургуу лийн 8-ын «Б» ангийн сурагч П. НЯМ-ӨЛЗИЙ. Лаинаг ланиь ална” анин Лавнь, Л ЧИНЬ.” гашина. 7. ган Гана” аниа, гавал (--0н ! ан хушут || дарцаг |! Хонх дуугарч 4-ийн «А» ангид тооны хичээл эхэллээ. Анхаарал- ” тай сууцгаасан сурагч нэг бүрийн өмнө бяцхан дарцгууд бас л нам гүм байцгаана. Сайтар ажиглавал онц сурлагатан Бадарч, Бадамсү- рэн, Энхбаяр болон өнгөрсөн улир Ё лаар сул дүн үзүүлсэн Моломпн- лийн өмнөх дарцгуудад 1-10 "| ван хушуу хатгагдсан байв. Хичээл үргэлжилж сурагчид, жишээ, бодлого бодож, гар өргөц- гөөж, сурагч бүхэн хариулахыг чармайцгаана, Найман сурагч дүг нэгдлээ, Багш өнөөдрийн хичээлд сурагч Бадарч, Энхбаяр, Оюуй нар онц дүн авлаа гээд тус бүрд нэг нэг алтан таван хушуу нэмж хадлаа. Хичээл удалгүй завсарлаж 38- рим сурагчид би ганцхан нэр бу- руу тавьснаас онц дүнгээр таван хушуу авч чадсангүй. Дараа ямар ч байсан авна даа гэлцэнэ. Энэ ту хай багш нь: Бид энэ дарцгууд дээр онц авах бүрийд нэг таван хушуу нэмж хатгасаар тэр сурагч онцоо алдалгүй 15 таван хушуу авбал «Аварга» гэсэн хилэн дарц- гаар сольдог. Хилэн дарцгийн 19- лөв сурагчид их өрсөлдөж байна. Харин сул дүн авсан сурагчдад муугийн тоогоор хар асуултын тэм дэг өгдөг. Үүнд хүүхэд их дургүй. Одоо манайд даалгавар хийдэггүй, хичээл давтдаггүй тийм сурагч байхгүй болсон гэж ярилцаж бай- тал дараагийн хичээл орох боллоо. Одоогоор тус ангид сурагч Ба- дарч Бадамсүрэн нарын 4 сурагч 10 таван хушуутай болж «аварга» дарцагт ойртож явна. Ийнхүү сурлагын чанарыг сайж руулсан ажил Хэнтий аймгийн Өм нөдэлгэр сумын дунд сургуулийн аль ч бүлэгт олон хэлбэрээр яваг- даж байгаа нь К, Марксын мэн- дэлсний 150 жилийн ой угтаж явуулж буй сурлагын 45 хоногийн аяны нь үр дүн билээ. Пионерийн ахлах удирдагч Л. ЦЭРЭНСАМБУУ УЧИЛАЛБАГ ЯНЬ Л ахлАЛЖЛБЫ/ /БННЬ. ца ЯЛАА ЛҮББРЬ Л ЧОКААЛЧИЛЛАЛ ЧЕК жнь Л ЧИЛБАЛ ЛРЛВЭ цал илла ЛЕРТУАЛ ЛажлА Л Бнжа лятыд. ремч утаалаааллалс. сяииалалаллалр. /хтлдлолпАлЛЕЛБ. ошюулиАО/ЖИВА. улаглАЛИНАЫ/ ЛЧБЛА. ГИИЛА ЛИН /ИВВВА/ Ц ОЛБАГЧЦБАГ ЧЕНЕА. , ЛаВнА иЛБА/ ЛИВБА. Ц/аЛнА Л ИВНБА ЧИЛБЬ/ тань ВА ЧЕН. тарна. л авна ЧисАЛ ганнаг сан юм. рэл юм. Энэ алдарт нэрээр байна. БНМАУ-ый пионерийн байгууллагын 40 жи зийн ой манай пионерийн байгууллагын ажилт нууд, пнонер сурагчдын урам зоригийг бадраа Пионерийн байгууллагын энэ их ойгоор Монголын Пионерийн Байгууллагыг жин Д. Сүхбаатарын нэрэмжит болгосон билээ Энэ бол манай хайрт нам засгаас ирээдүй бол- сон хүүхэд багачуудынхаа хувь заяаны хэзээ ямагт санаа тавьж байдгийн яруу тод нл нэрлэгдсэндээ улаан бүчтэн багачууд сурч хөдөлмөрлөх чин зориг бадарсан билээ. Манай өсвөрийн бүчтэнгүүд эх орон ард түмэндээ шиг хайртай, Сүхбаатар шиг ажилч хичээнгүй Сүхбаатар шиг зөриг баатарлаг байхаа өөрийн байгууллагынхаа ойгоор батлан Их жанжины яруу алдарт нэрээр манай пно нерийн байгууллага нэрлэгдсэн нь жирийн Хэ- РТ 2 27275 хээ эиээийнийн иниэиийтийний зарчат-ивт-иат-ит-ийр «ӨР-ит-иёт--8т-аврт--ар -ер--йр-ир--8Р-8Р-4Р ар-ат-ат-4 хайрт арт-ирт-ит т/ аа» рэг бишээ. сан намын их жан төлөө дүрмийг зүй журамд өсөн манай байна. улаан Сүхбаатар тангараглаж Багачуудаа! лагч өсвөр Үү тарын нэрэмжит болгож, ёсоор шинэчилсэн юм, өсвөрийн багачууд бол шинэ зорилго шинэ хэв бойжиж нх сурч ихийг. Пионер багачуудаа та бүхний энгэрт зан явдаг тэмдэг дээр МАХН, : гийг үндэслэн байгуулагч ИХ жанжин Д. Сүх- баатарын арнун дүр Та нар бол өсвөрийн Сүхбаатарын туг Сүхбаатар шиг ажиллаж амьдарч сурч, хө дөлмөрлөж сурцгаая! дэвшлийг бүх талаар Нь дүгнэн цаашдын аа мыг заасан юм. 3 Ч Ийм ч учраас манай ирээдүйг гардан байгуу нэ | | | | тэдний мөрдөн дагах Өнөө үеийн мэдэж 1 гялал манай ардын зас гялалзаж байдаг боллоо. Сүхбаатарчууд- Сүхбаатарын зориг чээжин- оройд “мөтарт-ит-вт--арт-айр -6Р-и8т-ат- ат арт ар Монголын Пионерийн байгууллагын төрсөн 1924 оны 9 дүгээр сарын о-ны өдөр хуралдсан бүх монголын ХЗЭ- ийн 3 дугаар хурлаас залуучуудын эвлэлийн хойчийг залгамжлагч пионе- рийн байгууллагатай болох нь зүйтэй гэжээ. 1925 оны 5 дугаар сарын 8-нд Эв лэлийн Төв Хорооны байшингийн үү дэнд хотын дунд сургуулийн сурагч Лойров, Т. Нацагдорж, Д. Намдаг, Дашням, Батсүх, Доржсүрэн, Гомбо, Цэрмаа нарын 51 хүүхдийг инонерт элсүүлж, 2 хуваагаад нэгдүгээр бүл- гийг Карл Марксын нэрэмжит болгон даргаар нь Т. Нацагдорж, хоёрдугаар бүлгийг В.И. Лениний нэрэмжит бол- гож даргаар нь Доржсүрэн нарыг сон гон баталжээ. 2 Ийнхүү Монголын Пионерийн Бай гууллага «Хойчийг залгамжлагч бага чуудын холбоо» нэртэйгээр анх бай- гуулагдсан юм. Пионерийн байгуул- лага анх байгуулагдсан өдрөөсөө эх- лэн өсвөрийн залуу үеийг нам, эх орон, ард түмнийхээ ариун үйл хэ- рэгт хязгааргүй үнэнч, соёлч болов- сон, хөдөлмөрт дуртай болгон хүмүү жүүлэх сургуулийн насны хүүхдийг шашны нөлөөнөөс ангижруулж сур- гууль пионерийн зүгт татах ажлыг гол зорилгоо болгож байлаа. 1926 онд пионер багачуудын мөр дөх дүрэм гарч өсвөрийн үеийнхнийг хувьсгалт шинэ соёлд гэгээрүүлэн бэлтгэхийн чухлыг заасан байна. 1926 оны 6 дугаар сарын 89-нд монголын пионерийн байгууллагуу- дын анхны хэвлэл «Залгамжлагч» сэтгүүл, 1944 оны 4 дүгээр сарын 4-нд «Пионерийн үнэн» сонины анх- ны дугаарууд хэвлэгдэж өсвөрийн үеийг эх оронч, интернациональч үз лээр хүмүүжүүлэх, хот, хөдөөгийн өдөр пионерийн ажил, гадаад орнуудын пнонерийн амьдрал ажиллагаатай та- нилцуулах инонер сурагчдын дотны нөхөр мэргэн зөвлөгч нь болжээ. 1941-45 онд дэлхийн дэвшилт хүн төрөлхтөний эсрэг фашизмын түрэм гий дайны галыг шатаасан гитлерийн Германы эсрэг тулалдаж байгаа зөв- лөлтийн ард түмэнд санаа сэтгэл, ЭД материалын тусламж үзүүлэх нь өө- рийн эрхэм үүрэг гэж үзээд монго- лын пионерүүд 16432 төгрөг хуримт луулж «Монголын пионер» гэдэг тан кийг, улаан армийн байлдагчдад хүр- гүүлжээ. ? Монголын йинонерийн байгуулла- гын гадаад харилцаа жилээс жилд өргөжин ЗХУ болон бусад сөцналист орнуудын пионерийн байгууллагатай үргэлжийн холбоотой ажиллаж, олон улсын хүүхдийн хөнгөн атлетакийн гишүүн орноор элсч 10,11 дүгээр уралдаанд оролцжээ. 1968 онд монголын пионерийн бай- гууллагын «Залгамжлагч» анхдугаар чуулган, 1967 онд явагдсан «Зал- гамжлагч» НИ чуулган 1964 оны пио- нер сурагчдын анхдугаар спартакиад болсон нь Монголын Пионерийн Бгй гууллагын авч явуулсан томоохон арга хэмжээнүүд мөн. Монголын Пионерийн Байгуулла- гыг түүний байгуулагдсаны 40 жи- лийн ойг нь. тохиолдуулан ардын хувьсгалын жилүүдэд манай “өсвө- рийн үеийнхнийг МАХН, засаг, ард түмэндээ хязгааргүй үнэнч, соцна- СУУОАОАСАЛСАЛАЛХОХ АЛС ӨХХОҮЛ мм Оч Өмч Охо ммм От Үд хоххчологү, 87 Цэ эгж У2:То1ЖЭЖ --------8-8-- 2э-3-24-шэ» ЧЕХОСЛОВАКИЙН АРД ТҮМНИЙ ҮНДЭСНИЙ БАЯРТ 5 амарч байхдаа Ардын хувьсгалын лизмын үйл хэргийн төлөө мятраш- гүй тэмцэгчид болгон хүмүүжүү:эх үйлсэд монголын пионерийн байгуул- лага нь их хувь нэмэр оруулсныг үнэлэн Д. Сүхбаатарын нэрэмжит болгон Д. Сүхбаатарын одонгоор шаг иасан билээ. Ийнхүү монголын пионерийн бай- гууллага нь эгнээндээ 80 гаруй мян- ган гишүүдийг нэгтгэсэн өсвөрийн”. үеийнхний улс төрийн анхан шатныа томоохон байгууллага болон хөгжиж байна. Ш. НАЦАГДОРЖ Бүгд хурал болов Улаанбаатар хотын пионерийн зөв- лөлийн бүгд хурал болж «Пионер су- рагчдын ахуйн соёлжилтыг сайжруу- лах» тухай асуудал хэлэлцэж тогтоол гаргав. Бүгд хуралд нийслэлийн ерөн хий боловсролын сургуулиудын захи- рал, намын үүрийн нарийн бичгийн дарга, пионерийн ахлах удирдагчид оролцдоо. НЯМБАЙ ОХИН Говь-Алтай аймгийн Тонхил су- мын 8 жилийн дунд сургуулийн наймдугаар ангид 5 онцын эзэн сурагч Дэмндээ суралцдаг, Энэ охиныг үеийн нөхөд, багш нар нь ям-нил охин гэж магтаж ярих ДУр тай. 8 жил дараалан онц суралцсан энэ сурагчийн аливаад няхуур ням бай нь харахад нүдэнд ил. Хичээл яаж давтвал гүн бат ойлгоц авдаг | вэ? гэж асуухад сурагч Дэмидээ: --Аль ч зүйлийг сурч мэдэх- дээ өөрийн биеийг дайчлан эрэмбэ дараалалтай цагийн нарийн ху- ваарьтай ажиллах явдал юм Г9- лээ. ( Энэ сурагч бас сургуулийн тэр- гүүний хөгжимчин юм, Саяхай явагдсан тооны олимпиадын 8-ЫН даваанд оролцож аймгийнхаа 8 ДУ гаар ангиудын аварга тоочин бол- жээ. 1 Хичээнгүй, нямбай энэ сурагч одоо сургууль төгсгөх шалгалтанд тусгай төлөвлөгөө хуваарьтайгаар бэлтгэж байна. Говь-Алтай аймгийн дунд сург йн багш у ургуулийн Т. ПҮРЭВ 8 жилийн 1967 онд Бүгд Найрамдах Соций- лист Чехословак Улсын олон улсын хүүхдийн зусланд монголын пнонерүүс жилийн ойн баяраар тохиолдуулан Ү326” гэлэн гаргажээ. : с- Талина Серебрякова «ПРОМЕТЕЙ» «Марксын идэр нас» романаас Эдгар (Марксын гэргий болсон Женни Фон Вестфалены дүү) гим назидаа мөргөл дуусч байх үеэр ирлээ. Тэр гимназын хашаанд сэм хэн орж манаач өвгөн үрүү нүд ирмэж том сурагчдын араар явж өөрийнхөө суудалд очив, Тэгээд “Эдгар ийш тийшээ харснаа дэргэ- дээ зогсож байгаа хар үстэй жаа- КАРЛ, ЖЕННИ МАРНС ХОЁР Шинжлэх ухааны социализмыг үндэс- лэгч Карл Маркс түүний амьдралын хань, олоп жил хамтран үнэнч зүтгэгч, ажилчин ангийн ялалтад гуйвалтгүй ит- гэгч Женни Маркс хоёр шиг сэтгэлийг Үнэхээрийн догдлуулан татсан хувь 30- хиолтой хүмүүс олон тааралдахгүй ээ. Женни Маркс бол Карл Марксын үйл ажиллагааны үнэн зөв болохыг анх тү- рүүн ухаарч с гаалын үнэн зөвд биш рэн дагасан гайхамшигт эхчүүдийн ман- лай нь билээ. Энэ сургаалыг хэрэгжүү- лэн биелүүлэхэд Жеини Маркс бүх амь насаа зориулсан юм. Эр нөхөр нь амь насаа зориулсан тэрхүү үйлст арвии бая Лаг апьяас билэг, хурц цэцэн оюунтанд лын хувцаснаас чангаав. Энэ эх үнэлж баршгүй их тус хүргэжээ --Би эцгээсээ Пруссийн тухай ний үйл ажиллагаа тэр бүлийн ху- сонип түүх сонслоо. Карл » |. РЭЭНий дотор байсан хэдий боловч 2Кен- ї 2 раааүна 2Ни Маркс тухайн үеийнхээ хамгийн мэнгэ ЦЭгр,МНаНБ рН ҮЗЭГДӨЖГҮЙ Яа- гарамгай эмгэтэйчүүдийн нэг байв, гаав гэж байна лээ. Карл найз Амьдралын шинэ замыг хүн өөдөө баясангуй хараад --Ноён Вестфален ирээ юу Хэ рэв чи татгалзахгүй «бол хичээл тармагц л Римийн гудамж Уруу хамт явья, Эдгар, Карл хоёр шат алгасан гүйсээр ангийнхаа үүдэнд ирлээ. Эдгар инээдээ барьж ядан чээжээ хяхтнуулан хөгшин хүн шиг тасралтгүй ханиав. Карл, уруулаа цорвойн латинаар зүйр үг хэлж байв. Төдхөп ангид хөлийн чимээ гарав. Хүүхдүүд суудлаа эз лэв бололтой. Гучин сурагч бай- раа эзлээд хоёр гараа өвдөг дээ- рээ зөрүүлж: тавнад, толгойгоо цэх болгож анхааралтай суусан байв, Тэд «Өглөөний мэнд хүргэе» гэж хэлэхээр амаа ангайсан байв. Эдгар дахин иэг ханиаж, хөлөө чирээд хаалга нээхэд өвгөн Вит- тенбахыг хүлээж байсан хүүхдүүд түүнийг үзэж тайвшрав. Энэ төг- сөлтийп өмнөх ангийнхны ихэнх нь насанд хүрсэн залуус байв. Хамгийн бага нь арван тав2) нас- тай Вестфалейп арван зургаатай Маркс нар байв, Маркс цөөхөн гинмиазынхантай нөхөрлөж байв, Зөвхөн насны ялга вар ихээс ч биш гол нь ихэнх | су- рагчидтай үзэл санаа сопирхол нийцдэггүй байв. Карлын хувьд сургууль нь их замд ороход нь зөвхөн нарийн жим төдий ач холбогдолтой байв. Алсыг харж чаддаггүй багш нь Нарлын хурц оюун билэг, ой ухаа ныг ер гадарладаггүйгээр үл 08- рам түүнийг залхуу, ирээдүйгүй дунд зэргийн. сурагчдын тоонд оруулж байв. Гэвч Фридрих-Вильгельмийн гимназид захирал, түүхийн алдарт багш Виттепбахын ачаар, түүнд зайлшгүй тохиолдож байсан хав- чилт хяхалтын үрээр идэр Марк- сын зүрхэнд эрх чөлөөний төлөө тэмцэл бадрах боллоо ардад зааж: өгсөн тэр хүний дотны туслагч, хамт- рап зүтгэгч байсны хувьд энэ эмэгтэй хэзээ ч мартагдахгүй ээ. «Женин фон Вестфален байгаагүйсэн бол Карл Маркс хэзээ ч тийм хүн болж чадахгүй байв» гэж тэр хоёрын хамгийн дотнын нь хүн, тэднийг бусдаасаа илүү сайн мэдэх бага охин Элеонора Маркс Эвелинг бичсэн байдаг. Ийм гайхамшигт хоёр хүн ингэж амь насаа нягт холбож, бие биесээ халамж- лан тэтгэж байсан ондоо явдал хэзээ ч байгаагүй юм. Жении фон Вестфален олны дунлаас онц гойд гоо сайхан эмэгтэй байсан учир Маркс ямагт энхрийлэн бахархах б0- гөөд гоо сайхны иь адил хурц Сэр тэлэн оюун ухааны нь Гейне, Гервег, Лассаль зэрэг билиг ухаантнууд бишир дэг байлаа. Карл Женин хоёр багаасаа хамт тог- Жженни лож өсчээ. Тэр хоёр хавчилт хяхалт, цөллөг мөрдлөг, ядуу зүдүү амьдрал, дайсны гүтгэлэг өнчрөл хагацал эрэлхэг ширүүн тэмцлийн жилүүдэд үнэнч ит- гэлтэй анд нөхөр Ленхен Демутын хамт бүхэл бүтэн ертөнцтэй цовоо сэргэлэн, аймшиггүй зоригтой тулалдаж өөрсдийн үүргийн ёсоор ямагт аль аюултай газар нь ажиллаж байв. 5 Женни Маркс, ажилчин хүнийг хам- гаалах нь гэмт хэрэг хэмээн үздэг нийг мийн тийм хэсгээс гаралтай хүй боло- хоор ажилчин ангийн замд орохын тулд дотоод сэтгэлийн их хүч чармайлт гар- гах, орчин тойронтойгоо хүнд хүчинэ гэмцэл хийх хэрэгтэй болжээ. Фон Вестфален тайжийн охин боло» тул Ируссийп лаал янгууртнаас гарал- тай байг Женнийн эцэг, танж удамтай Людвиг фон Вестфален тухайн үедээ өргөн мэд- лэгтэй, өндөр боловсролтой байснаараа тухайн ангийн олонхи хүмүүсээс ялгарч байв. Тэрээр грек, латин, Франц, англи. испани хэлээр ярих бөгөөд уран зохиол мэддэг, уран зохиолд луртай хүн бай жээ. Карл Маркс докторын зэрэг хам- гаалсан зохиолоо хадам эцэгтээ зорнул сан бөгөөд хадмаа ихэд тоодог байснаа бүр хожим өвгөрсөн хойноо ярьжээ, Женни ангит нийгэмлэгийн чинээлэг ланхаргын хүмүүсийн хүүхдүүлийн адил багадаа гачигдах дутаглауыг ер мэддэг- гүй байжээ тэХэсэхэсэхэ ЄЭХэсЭлэх?ЛЭсүэЭхэсэбэсэхэтэХбэсэбэсЄстүэхүсэхэсээ-, жэ6ЧСЭЭэсэ тэжчєэхэ 55--2-1-1-1-13 р хамгийн хүнд хэцүү уед ч луизл ДОРИЕМАН Жепни өөрийн гөрж өссөн аиги, хү- мүүжиж бойжсон зарчимд шийдвэртэй дайн зарласан боловч зовлон үзэж эхдээ төрсөн охины ёсоор хамгийн хайртай бай сан юм. Женин, хожим өөрийг амьдралын «хайрт ээ- жийгээ» бичиг захиа, жижигхэн бэлгээр баярлуулж дэмжин тэтгэх цаг гарга- саар байв. «Би цагаа өдөр дутмын амьдралын их бага ажил үйл хийх, хайрт нөхрийн хээ ажилд туслах, хайрт ээжийдээ захна бичих зэрэгт Яямагтгүн хувиарладаг юм» гэж Женни гурван хүүхдийн эх болж, Брюссельд коммунист ХӨДӨЛГӨӨ- ний зүтгэлтэн нарын удирдсан улс тө- рийн тэмцэлд нөхөртэйгээ хамт идэвх- тэй оролцож байсан тэр үедээ Германд байдаг нэгэн найздаа бичжээ. (Товчлон авав) Бага хурал ангийн суут Дэлхийн хөдөлмөрчин удирдагч К, Марксын мэндэлсний 150 жилийн ойд зориулж, саяхан нийслэлийн 10 жилийн 21 дүгээр сургуулийн дэргэ дэх пионерийн бүлгэмийн зөвлөл, су- рагчдын ХЗЭ-ийн хорооноос эрхэлж 8,9,10 дугаар ангийн сурагчид пионе- рийн идэвхтнүүдийн дунд «Марисын охид» гэдэг зохиолоор уншигчдын бага хурал хийлээ. Хурал дээр «Их Маркс ба түүний охид» гэсэн илтгэлийг 10 дугаар ангийн сурагч Сүхбаатар тавьж, сурагч Цолмон, Хишигдорж, пионерийн удир- дагч Дарьсүрэн нарын олон багш сураг- чид «Марксын охид» гэдэг номын ту- хай, түүний хүмүүжүүлэх ач холбогд- лын талаар дэлгэрэнгүй ярилаа. Сурагч. Т. БААСАНСҮРЭН Ло ЄэхлүүЭбшэсэхс тэлшүрэлгүсэх. үэлтэєэ бэ ШИН д/ 7 1) 40, 592842, «МАВРЫН ХУУЛБАР» Хамгийн том охин, «Маврын хуулбар» Жен ин бол бүр багаасаа но- монд гойд дуртай байсан бөгөөд тун нх уншиж 6б0-- ловсорсон хүүхэд байв. Женнийн удаан хадга- лагдсанаас болж хуучирч бүр өнгө нь шарласан су: рагчийн Зузаан дэвтрүүд ба нилээд олон тэмдэглэ- лийн дэвтэр нь одоо хүр- тэл байдаг юм. Түүнийг нь аваад үзье Жишээл бэл, хар өнгийн дерматин хавтастай пэнхэр паастай нэгэн бяцхан тэмдэглэ лийн дэвтэр байсан бө- гөөл тэр дэвтрийн хам гийн эхний хуудсан дээр 1857 оны 5 дугаар Сса- рын 1-нд Женнийг (18 нас хүрэхэл төрсөн өлс рийн нь ойд зориулж Лау раас Женинд лурсгав гэ- сэн тогтож гуйлзэгуй хэв тэй гарын үсэг байна. Уул дэвтрийг цааш нь нээхэд юу үзэгдэх вэ гэ. вэл, шүлэг, зурмал ба буулгасан зургууд гариа, Түүнээс гадна Грекийн туухийн тухай англи хэ- лээр бичсэп тэмдэглэлүүд энэ сайхан дэвтрээр дүү: рэн байдгийг бил элж үзэх болно. Тэнд грекийн хүн амын тухай мэдээ, Спортын үндсэн хуулийн тухай, Солон ба Клисфе- ны өөрчлөлийн тухай, Фр моэпилын дэргэдэх тулал дааны тухай, Афины ардчиллын тухай, Перник лийн шинж чанарын ту хай гэх зэрэг бусад олон зүйлийн мэдээ сэлт | би- чээстэй байдаг. Тэр Го-- мер, Фукидид Геродотын тухай сайн мэддэг байсан нь бүр илэрхий билээ. Женни багаасаа зөвхөн түүх сониохоод зогссон- гүй. Тэр 1860 онд гимна-- зиас гараад Франц, итали хэл болон дуу, хөгжмөө үргэлжлүүлэн оролдож эхэлсэн байна. Женни зу- раг зурахдаа их авьяас тай бөгөөд түүнийг гэрээ сайхан зурлаг байсан гэж эх нь бичсэн байлаг. Нэг дэвтэрт янз бүрийн хүмүү гадаад үзэмжээр гоё ёр ! сийн янз бүрийн шүлэг, нь жүжигчин болох үнэ нанраглал, зохиолуудыг хээрийн их авьяас билэг хуулан бичсэн байх 6б9- тэй хүүхэд байсан ажээ. гөөд хамгийн | сонирхол- Марксынхан, бие бялд той юм нь гэвэл Шүлэг рын хүмүүжлийг ихээхэн нэг бүрийн уул эх хэлээр нь хуулан бичсэнд орши но. Жишээлбэл: Гете, Шиллер, Гейне, Фрейлиг рат нарын шүлгийг герма ни хэлээр Расин, Кориель Вольтер. Лафонтен. Бе ранже нарынхыг Франц хэлээр Пїекспир. Байрон ТПелли. Бернс. Мильтон нарын зохиолыг англи ХЭ- лээр Данте. Петрарх, Ариосто. Тассо нарын- хныг италиар Кальдеро- ныхыг испани хэлээр тус түс бичсэн байв. Тэр ШШекспирын зохиолыг ихэд сонирхан унших бө- гөөд олон зохиолыг нь чаэжээр мэдлэг байв. Женнийн бас нэг нууц хорхойтой юм нь бага бай хаасаа эхлэн жужигчин болохыг хүедэг байсанд осшино. Эх нь болон Марксын лотны найз Ку- гельманыхны толорхой- лон хэлснээр тэр намуу- хар өайхөрн хоолойтой. угийг гоц сайхан дууддаг тэлшүвллуссЄэ ЭлшүрэхэүэЄ-тэЭхэсэжэүэЄэтэЄуүэєэүэхэээєүрэхүсэЄттэ Каєахаэүэхэтэхэхэхэүэхэтэхэүэєтүэєр анхаарч уздэг улс байв. Англид калнсфеновые гимнастик гэж нэрлэдэг байсан тусгай төрлийн гимнастикийг бух хүүх- лүүд нь хийдэг байлаа. Энэ нь биеийн хүч хөдөл гөөнийг онц их гаргадаг авиралт. харайлт зэрэг олон хүнд ласгалуудтай гимнастик байв. Женни Үүнийг ихэд сонирхон бур янз бүрийн юм нэмж хийх бөгөөл тэр нь Ч сайн боллог байв. Эх нь Эпнести Либкнехтэд бич сэн захилаллаа 2ЭЖеннийн гимнастик сайн хийлгийг лурлаал тєуний талмаг хөдөлгөөний тухай ярих- даа Тэр хөл гар, хүзүү толгойгоо сандлаас оосор лон бөх уяхыг шаардах бэ-- гөөд (энэ нь 15 минут үр гэлжилнэ) дараа нь ганц- хан минутын дотор тэр төвөгтэй хүлэг тушаанаа саа мултран гардаг байв гэжээ. | ! | Хабэсэлэєжэтэєэчсэхтүэхзүрэхүүэхү К. Марксын анкетын дууриаллаар Саяхац зовлөлтийн «Юность» суут Марксын хариулж байсан риаллаар залуу үеийнхний ринулт явуулжээ. «Юность» радностанцын газар ирсэн 3500 захидлаас үзэхэд зөвлөлтийн залуу үеийнхний ихэнх юу гэж хариулсныг дор хөрвүүлье. Та ямар чанарыг эрхэмд тооцдог вэ? Урдаа тавьсан зорилго, рэгт үнэнч байхыг эцэг өвгөдийнхөө зайн. цэвэр ариун сэтгэлийг үнэлдэг. Та жаргалыг мөнхийн Таны амьдралын зорилго низм, Хүний төлөө амьдрах Таны гүн жигшлийг төрүүлдэг ямар дутагд бодох,бэртэгчин зан, аймхай арчаагүй явдал, санаа амарлингуй бай лууд байдаг вэ? Хувиа радностанц анкетын дуу: дунд асуулт, х4- эрхэмлэдэг. Эр хүний эрэлхэг зориг, бүсгүй хүний толгой бөхийхгүй бардам юу гэж үздэг вэ? Марксын сургаал «Тэмцэл» манай ҮЗЭЛ агуу их үйл хэргийн ялалтын төлөө хүнлэг сай-- хан ёсны толөө тэмцэхийг жаргал “гэж үздэг. юу вэ? КНомму- дал Таны сончрхдог- зүйл юу вэ? Хөдөлмөр, сур лага. Дээр иь спорт, кино, аялал-ер нь хүний сопирхдог ашигтай бүх зүйлүүд Вознесенскчй үйл хэ- бэ? Николай 100 зохиолч, тэлх гадаадын унших дуртай. санаа, чид Таны дуртай яруу Пушкин, Маяковский, Ленин, Маркс, рури, Зоя Носмодемьяиская, хүртэлх орос, Таны дуртай баатрууд хэн хэн бэ? б » Двержинский, Долорес, . Ибар-- огторгуйн иинсэг- Та ямар ямар цэцгэнд дуртай вэ? 7 Хувьсгалын цэцэг баширыг онцолдог. Сэргэ найрагчид хэн хэн бэ? Нуковскийгаас, эхлээд зөвлөлтийн яруу найрагч, Катуллаас Лорка хүртэл гадаа- дын 100 яруу найрагчийн “шүлэг, найргийг ам тархан уншдаг. Таны дуртай үргэлжилсэн үгийн зохиолч хэн Островский, Тургеневээс р Шоло-- хов хүртэлх манай эх о эх орны үргэлжилсэн үгийн Драйзераас Сент/Экзюпри хүр- 100 зохиолчдын уран бүтээлийг лэн байдалта 100 Үнэн, ДИЙН “Тэмцэл хүрэх» : Хариултыг сан гартай. Эрэлч, цогт хал Я васильки, да алтап товч, хаврын Урьсан ын цэцгүүдэд дуртай. Анхилуун үнэрт асгаруулсан улаан өнгөнд дуртай. Таны хүсэл зориг юу вэ? жигүүрлэж ямар ч үед бэрх өгөхгүй зорьсондоо заавал цэл, эрлээр шээлийп өмнө бууж 8 дуртай вэ? ариун үйл хэргийн төлөө эцэг, өвгө- тугны өнгө цус, манай төлөв янзтай золгуулдаг яргуй нохойн хошуу, алтан зул шавантаг, тладиолусыг бэлэглэх дуртай, ЗУУ Та ямар өнгөнд эдгээр цөөхөн үгээр эвэр урга- Бүтээн босгогч, цуцашгүй ухаант уун Тэмцэгчийн шинж төрх гарч ирж байна. Энэ бол Лениний комсомол хагас зуун жи- лийнхээ түүхэнд шинэ үйлсдээ асар их амжилт олсныг нэр тэрч мөн. хүнийг хүмүүжүүлэх ЛЕНИН БА ХҮҮХДҮҮЛП Оросын хувьсгалын жолоодогч В. ИН. Ле- тан залуу үеийнхнийг хүмүүжүүлэх явдлыг ян тэргүүн зэргийн ач холбогдолтойд үздэг байсан билээ, Ленин бүүр хувьсгалаас өмнө: «Бидний суурий нь тавьж байгаа шинэ нийгмийг манай үр хүүхэд гүйцээж байгуулна» гэдэг байсан юм Төдөлгүй Орос оронд зөвлөлт засаг байгуу- лагдсаны дараагаар Ленин хүүхдийн хүмүүжил тэй холбогдсон чухал шийдвэрт гарын үсэг зур лаа. 1918 онд гарсан тогтоолуудын нэгэнд халд варт өвчин, хүүхдийн үхлийг эгнэгт арилгахыг ва хотын хүүхдүүдэд дамжуулсан» гэж бичжээ. Ленин сурч боловсрохыг уриалан дуудаад зогсоогүй, харин аинэ нийгэм байгуулахын тулд юуг, яаж сурах хэрэгтэйг нарийн зааж хэлж өг сөн юм.. Ленин хүүхэд багачуудын бүх талын хөг- жилд анхаарал хандуулдаг байлаа, Энэ талаар олон хүний дурсамж Хёдгалагдаж ирсэн юм. Эдгээрийн дөтроос нэгийг дурдвал хүүхдийн уран сайхны сургууль байгуулах ажилд гар бие оролцсон хүн, Путиловын заводын ажилчин ЁХ И. Слободялинюк--Түүхийн ухааны доктор ловч өрөө рүү орж очвол өөр бусад улс сууц гааж байв. Ленин зүүн гараа хантаазны д| хийж, баруун гартаа харандаагаа барьсаар бу- сад хүмүүст хандан: -- Путиловынхны юу хүсэж ирснийг та нар сонсов уу? Өөрсдийн хөдөлмөрч сэхээтэнтэй болцгоох гэж бодоод ирэхэд нь: «Ядаж нэг жил хүлээж үз!» гэдэг үгээр угтжээ. Өчүүхэн ч хойшлуулж болохгүй, сургуулна байгуулах хэ рэгтэй! гэжээ, Клара Цеткин дурсан бичихдээ: «Ленин нэг удаа: 2 ЧМотилесэ байв. Т91а : Александр Фоминий дурсамж байна. | -- Саяхан би алс холын жижиг тосгоноос 38- Уанунайд тохиолдсон 2 Ё шил, ЛЭ ЭМЕШОН “Зөвлөлт засгийн эхний саруудад Путило. ! Хна хүлээж авлаа, Асрамжийн газрын зуугаад риачдвас Ленинд, зориулсан хүнснин зүнл вын заводын ажилчид бид заводынхаа суркуу- хүүхэд захиа бичжээ... гээд, ширээнийхээ нүд илгээлт Кремельд ирдэг байлаа. «Лениний гарт» гэсэн хаягтай илгээлт газар газраас ирдэг байн. лийн дэргэд хүүхдийн уран сайхны байгуулах гэж: шийдсэн юм. сургууль нээс захиа гаргаж уншаад, -- Бид бүх талаар амжилт, тэгэхдээ бүүр Харин тэдгээр нлгээлтийг задалдагч ч үгүй, ч л 3 | тэр даруйд нь эмнэлгийн газар, хүүхэд асрах Ингээд нөхөр Ленинтэй очиж уулзана гэв. ихээхэн: амжилт олж байгааг Клара минь та газруудад түгээдэг байжээ. 1920 оны тавду- Лениний хүлээн авалтын тасалгаанд тэд бодвол харж байгаа биз дээ. Бид сурч боловсорч гар гаар сарын 7-нд бичсэн Лениний пнэгэн захидал зэгсэн чимээтэй ярицгааж гараа биз дээ. Гэнэт нүүрээ бүүр өдөр болгон угаадаг болж сурч бай на. Зөвлөлт Оросыг сэргээн мандуулах үйл хэ харахад нь хажуугийн хаалга дэлгэгдэн онгойж, Лепин зогсож байлаа. Ильич тэгээд: Байз, зу гэнээ? Путиловынхан? Орцгоо, орцгоо нөхөд Мнньы! гэлээ. гэ Ажилчид тулгамдаж, жаахан сандарсан бо хадгалагдаж үлдсэн нь: «Надад гоомин, гурил илгээсэн. Туркестаны фронтын улаан коммунчуудын арван гуравду- гаар хорооныхонд талархлыг минь дамжуула- хыг танаас хүсье Тэдгээр зүйлийг нь би Моск- рэгт манай хөдөөгийн хүүхдүүд хүртэл орол цож байна шүү дээ. Ийм байхад чинь ялалт бидний талд ирэхгүй болчих юм биш байгаа? гэж айхын хэрэг юу байпа» гэж ярьж билээ. ас БЭГЭүгсүгээтүсүсгэүлүүтээ лс үлтЭүЭэ цо 1 үү ис үсҮЭҮүЭХ ЕСТ- го Х л Х ҮСҮЭҮЭД 112154 өт-иат--ийт--ит--ат-4Р арт-иар-ар-иат ирт ТӨ-иӨт-8-ат-ат ат чөрчийр-арт-ар-ит-ат ав. чуланлаь ална ГҮЛэанА., аллэнь. тавны Тнанвиь.г ГТЖВЛБА. “ЧИНА Л БНИВА 18ЛБА. Линнь ЛаВЕЛЫ. .Голинаа, ТэуВЛВАы олвЛлИа ,аввннАА ТНББА.” ВЭБ. ГЛВЛнА. “ҮВжБнА. ./трмнва. БНМАУ-ын спортын гавьяат Ї ! мастер Д.Сэрээтэр 1 ! Хүүхдүүдээ! Ах дүүгийн найрамдалт Зөвлөлт Холбоот Улсаас манай улсад ажиллаж байгаа хөдөө аж ахуйн ухаа ны дэд эрдэмтэн В, Ничикийн зохиосон «Ботгоны дуу» гэдэг дууны үгийг энэ дугаартаа нийтлэв, 7 Нөхөр Б, Ничик анх 1950 онд манай улсад ирж эрдэм м бөхийн чөлөөт барилдаанаар зур- шинжилгээний ажил хийж явахдаа их говийн чимэг, хөлөг єаалан жил оролдохдоо олон: улсын «Тимка» гаван тэмцээнд түрүүлж дэлхийн сай чуудын айдаг хүний нэг болсон Д. Сэ рээтэр саяхан “Болгарт болсон энэ тэмцээнд Болгарын бөхчүүд найман мхингээс зургаад нь. түрүүлж хэрнн манай Сэрээтэр Болгарын дөрвөн бөх 4 зэн барилдаж дэлхийн аваргатай нь Г тэмцэн бусдыг нь или алтан медалий ї Р? ) онгоц болсон тэмээн сүргийн тухай сонирхож гэдэг хүүхдийн ном зохиожээ. Зохиолч Б. Ничик хөдөө аж ахуйн ухааны мэргэжилтэн хүн учраас амьтдын тухай хүүхэд багачуудын хүмүүжил, мэдлэгт тус болох хэд хэдэн сонирхолтой зүйл бичсэнээс гадна «Үхэр сүргийн үржил», «Үхэр сүргийн үржлийн аж лын байдал» гэсэн ном бичсэн байна. Нөхөр Б. Ничик 1967 онд”Монголд хоёр дахь удаагаа ирж манай социалист хөдөө аж ахуйн хөгжилд гар бие оролцон ажиллаж байна мөн УЧИБАЛОН. яь хүч заан авчээ. Монголын Биеийн Таюшир Спортын Эвлэлийн Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгч- : дийн хурлаар 1962--1968 он хүртэл Ё бөхийн чөлөөт барилдаанд 15 удаа ам ! зжилзтай барилдаж сүүлийн хаван 8 жилд олон улсын тэмцээнээс алтан | медаль дөрөв, мөнгөн медаль хоёр, хүрэл медаль нэгийг тус тус авсал Данзандаржаагийн Сэрээтэр: БНМА У-ын спортын гавьетат олгов. тастер цол | Ї | лааха,ларайдлчЛИВББАЫ эмт.” өминв,, л чан. Сүиннь, ааглах. | завслыА.ЛааннАЛБОБА” Л ТРИЕВА. , ГаннЛЬ ЗВВАЫ г2ланаА. гамшиг /аиаса ЧЕЛЛА у .ГТБЯНА Л ЕЛВБАГ маны: Микита ба түүний нөхөд ЗХавыгаа юм бичнж суутал, Никнта сан юм. Арслангуудын бие биеэ яаж зул унадаг дугуйгайгаа дэргэд нь нрээд-ур. гаадгийг санаж байгаад хазсан байх, даас нь цэх харж: Э Энэ тухай бичсэний кэрэггүй-гээд сан- --Ааваа бас л бичиж сууна уу? Юу- дал дээрээсээ буув. ны тухай бичиж байгаа юм бэ? Их со- --Цаасаа цааш вваач-гэж дургүйхэн нинн юмны “тухай бичээ юу?-гэж асуув. хэлэв. --Тиймээ их сонин юмны тухай гэж Тэр цаасан дээрх зүйлийг уншиж, эх- хэлээд: т лэхэд юу ч ойлгосонгүй. Хараач! Женягийн хүү «Р» үсэг хэлж сурсан Ж. ЛХАМСҮРЭН хөрвүүлэв. тухай, бор шувууг яаж нисгэж сургасан атаа ти -ажар-ажр чиний тухай, өөр том дүүгийн чинь үс- : сэн зүүдний тухай ном болох юм. Чи над битгий саад хийгээрэй за юу? гэхэд Никита баярлан: сэв. Үгийг Борис Ничик » Аяыг Д.Мяасүрэн эгвэл би бас бичиж танд тусяана “Звхлхэн “Хөдөвгийн: салхи говьд үлээнэ Хөөрхөн ботго эхээ күлээнэ. Цаг болсон шүү ээжээ/ . Цагаан сүүгээ хөхүүлээч| “ --Чи бичиж сураагүй болохоор яаж чадах билээ гэж өхөөрдөн хэлтэл: (2-0. ”--Чаднаа чадна, цаас үзэг л хэрэг- Чэй гэж Никита хэлэв. Никита цаас ха- рандаа авч ямар нэг юм зурж эхлэв, “лт-Никинта! Чи түрүүнийхээ ярьсан зүй Ээжээ! ээжээ! лийн нэрийг бич л дээ гэв, Буйлах нарийн дуугаар ээж нь --Юу тэж? : .Бутны цаанаас гүйж ирлээ шинээ. зннхнга Эв шувт, эж. Зургаа шимээд ботго нь исгэж, бурт эд бичихгүй юу! Нн- нтаад өглөө көөрхий!.- кнта ямар нэгэн зүйл бичив. цОж Бүүвэй/ бүүвэй! Өр юуны тухай .бичик вэ? -эж Сэгсгэрхэн ) асуув, | --Аа Тэгвэл одоо «Никнта Томкийг Сэрээд ээжээ хөхөөрэй! : Хөөрхөн ботго мннь унтдаа : : милийн, Ё ? Ё яагаад хазав» гээд бичээрэй гэхэд: 4 Ч л хэЧэЭс : ”--Үгүй| Үүний хана” бичих Зэүэ Хөгжилтэй зүүдээ зүүдэл дээ! ? гулнн “нан а-гэж Никита хурдан хэлэв, 5 Бүүвэй! бүүвэй/ : » БЬ --Түүнийг чинь би зүгээр л казчих- : -.Сүкбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. » Хариуцлагатай эрхлэгч Ж.ШАГДАР Мндекс--14140.2 1968 он. өнчэнАна-- -:8504. 0 “Өрөв бүхний яролетарв тар тэгдэгтүй! ЛҮА 4 3. Ө ШӨӨ «Хувьсгалт Монгол» танкийн бригадын дурсгалд нээлт, «Хувьсгалт Монгол» танкийн брига- дын дурсгалдзорнулан босгосон баа- тарлаг танкчдын яруу алдрын хөшөө нээх нийслэлийн хөдөлмөрчид, ардын ар мийн төлөөлөгчдийн цуглаан 5 дугаар сарын 9--нд боллоо. Өндөр байцан суурин дээр улаан гвар дийн тэмдэг 0 танк сүр жавхлантай сүндэрлэн 6 бөгөөд Москвагийн бос гоноос Берлин хүртэл фашистын яргач дыг ялан дийлж явсан «Хувьсгалт Мон гол» танкийн бригадын дайчин замыг тэр хөшөөний ханан дээр дүрслэн сийл жээ. Мөн танк--хөшөөний энгэр дэх алтан соёмбоны дор «Монголын ард тү хөрөнгөөр айгуулагдсан «Хувьсгалт «Монгол» танкийн бригад, гитлерийн гер маны эсрэг дайнд оролцсон юм» гэж бичээд хөшөөний суурийн нэг хаж, талд «Монгол Зөвлөлтийн ард түмн дайчин бат найрамдал мандтугай!» гэж мөнхөд баларшгүй сийлжээ. Амьд цэцгэн дундаас сүндэрлэн бай гаа танк--хөшөөний дэргэд нам, засгийн удирдагчид болон яамдын сайд, тусгай газрын дарга нар, 3СБНХУ--аас тус “улсад суугаа Элчин сайдын Яамны тэр гүүн нарыг хөшөөний дэргэд ирэхэд хө дөлмөрчид, ардын армийн дайчид нн- жигнэтэл алга ташиж халуун дотно уг тав. Мөн гадаад орнуудаас тус улсад суу гаа элчин яамны тэргүүн нар хө шөөний дэргэд ирсэн байлаа. Улаанбаатар хотын АДХ--ын гүйцэт гэх захиргааны дарга нөхөр Д. Цэдэв тус эММлыгөр нээсний дараа БНМАУ- ын Са нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Ч, Пунцагноров үг хэллээ. Мөн энэ цуг МАХН-ын үйл хэргийн тйлээ єэтээд бэлхэн байгтун! 1КН-ДУРСГАЛЫН. НЭЭВ хөшөөний Гэрэл зургийг С.ЛУВСАНШАГДАР лаан дээр «Хувьсгалт монгол» танкийн бригадын дайчин баатруудын нэг ЗХУ- зориулсан ын баатар, генерал, БНМАУ--ын Батлан хамгаалах Ягм ны нэгдүгээр орлогч сайд, Ардын цэр г жанжин. штабын дарга дэслэгч ге нерал Б. Цог нар үг хэлэв... Дараа нь нам, засгийн удирдагчид танк--хөшөөний өмнөх улаан туузны дэргэд ирлээ, МАХН--ын Төв Хороопы нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга БНМА У-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга нөхөр Ю, Цэдэнбал «Монгол Зөвлөл- тийн ард түмний ах дүүгийн эвдэршгүй найрамдал мандтугай» гэж ерөөгөөд туузыг хайчлахад БНМАУ, ЗСБНХУ- ын төрийн сүлд дуулал хөгжимд эгшиг лэн, ёслолын буудлага нижигнэв, Яруу алдарт танкчдын хөшөө нээгд сэ дараа хөгжимд жавхлант марш эгшиглэж, цэргийн ёслолын жагсаад хө шөөний өмнүүр явж өнгөрлөө, . . . Мөн өдөр, Зөвлөлтийн ард түмэн, түү ний баатарлаг улаан арми гертаны фа шизмыг бут цохисны 23 жилийн ойг то хиолдуулан МАХН--ын Төв Хороо, БН МАУ--ын Ардын Их Хурлын Тэргүү- лэгчид, БНМАУ-ын С нарын Зөв лөл, БНМАУ-ын Батлан Хамгаалах Яам, цартизаны комисс, нийслэлийн за хэлж пионер сурагчдын төлөөлөгчид, лаанбаатар хотын намын хороо, Х- ын Гүйцэтгэх Захиргаа, -8ннацхлна, хө Бхгчиисхарн төлөөлөгчид Зайсан тол гон дахь Зөвлөлтийн дайчдын гэрэлт ХӨШӨӨНД цэцэг тавив. Г, С. Петровский, С 2 ИН! Лхагва М20 (1038) | ! Сүхбаатарын нэрэмжит голын... тионерийн байгууллагын онцлогууд Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Мон голын Пионерийн байгууллагын Төв Зөвлөл аймаг хотын пионерийн Зөв лөл пионерийн бүлгэм бүлэг нь өөр төө тугтай байна. Туг нь улаан өнгө тэй байх ба өвөр талд шионе дуудлага ар талд нь пионерийн бай гууллагын нэр алтан шар өнгөөр ї ИШИГ 3 Ц! -----906/( Ул тяА/ Пионерийн улаан өнгөтэй байх ба өвөр талдаа... хуваа бүлэг гэсэн шар өнгийн үсэг тэй байна. Бүл нидн Туг Б.иэнийнээ ин йнийэнийлтийг 3 бүлгийн туг нь ХайшмНн- 28250728 07246 Монголын пионерийн энгэрийн тэмдгийн улаан таван хушууны голд цэнхэр өнгийн дугуйд жанжин Сүх баатарын дүрсийг товойлгон хий жээ. Таван хушууны дээд талд шар өнгөтэй гурван гал байна. «Хэзээд бэлхэн» гэдэг үгийг цагаан туузан дээр бичсэн байна. иссхииииөнийн 4,сэм - буилг элммиусиг 3 ёс длол нет УУҮ76: Га: 4:4 2222 8-4 С091)--т-үсж БУЛ? муу ЗФалөл ивсду алга 5мнн СХог Ө--тгжг-2 044 САД 2----24-1-8 ОРАЛНИЙҮ ЭӨдЛлӨЛЭ4и й ба4сФУРМ ҮсАааажднид!? дулөлл Пнонерийн идэвхтэний ялгах тэм- дэг нь улаан. матерналаар хийгдэх ба цдээрэа шар өнгийн даруулгатай- айна, Ж /00-720 сУч - 58:13. ”номЄониу Ус 2.5сл /7ядуусР сг. жсд Эх 0/Агг ? " бУ9 Пионерийн улаан бүчний гур ван үзүүр нь МАХН, , Мон- голын гэсэн 3 холбоог илэрхийлнэ. нд д улаан бүчний гурвалжин талын захаас 2,5 см зайд БНМ АУ--ын төрийн далбааны өнгийг тусгасан 1,5см өргөн цэнхэр туу зыг эмжээрлэн хадаж зүүнэ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ, анналчина сн ханна, шинаг на. ҮЛина тана НиинЫ хаана, авнаг мн. хань тана” үн. (аниа, тана үлнжн лчинь инь чий 1, - ЇЇ, 0 ! йеь БоВ. Оючну тУХдлАНы 5 й 1797 хүсбо : 29279408 52521) у-11286 17734777 223 “| 046 | 47 эь . 1 25 .. р хоо 27 эээ... : га 1 1965 оноос эхдэн манай орны ерөн- . ма МАТЕМАТИКИЙГ ШАМДАН хий боловсролын сургуулиудад тооны Т Хүүхдүүд Ч Энхрий хайрт ца 5, : олимпиад явагдаж эхэлсэн юм, Энэ жи 00НЫ ОЛИМПИ4Л маань та бүхнийг эрүүл чийрэг бие 1 5 С. ДАШИМАА (Тооны ухааны 1 дийн тооны ул лалт 4 дүгээр олим- 2855 с дэд эрдэмтэн” профессор) СУРАЛ АГТУН! 5 пиадад їгээс 10 дугаар ангийн бүх су- бялдартай шарш хвциүүнэн ИЛ: Математи минутаа үр ашигтай зөв хувнарлан | РАГЧИд хамрагдан 4 даваатайгаар явагд Тооны олимпнадад оролцогчдыг Ар р цаг үргэлж аихаарал л кийн нарийн тө математикийг эзэмшихийн төлөө 8 438. Алсын тооны (4 дүгээр олимпиа- дын Боловсролын Яамны коллеги,МХЗЭ тавьж: байдаг. Биеийп тамир спортод вөгтэй тооцоо вор тэвчээртэй ухралтгүй ажил ф ДЫМ ЭЦСИЙН Даваанд аймаг хотоос шал- Эгийн Төв Хорооны Товчоо хүлээн авч өсвөрийн үеийнхнийг өргөн оролцуут овсуын зэай шэг сОХЫЭ, тарсан 82 өсвөрийн тоочид оролцлоо. уулзлаа, Тоопы олимпиадын дүнгийн лах талаар МАХН-ын 15 дугаар вх ” оны Р с: д л байг: - 0 шинжилгээ гүй Математикийн материал, бие бие- -Сар-268441 550 Зав цн НЭ 8, эд БНүү эр орлогч хЯртй Ёролснт й хурлаас дэвшүүлсэн зорилт | болон гэр ДЭЛХИЙН тэйгээ нарийн холбоохо Урадахн, нэ төвийн 10 ин кк ээ ий Санжмятав Олимпнадын бэлтгэл явц МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөлийн Ш| бүгд бөмбөрцгий и терналыг мэдсэний үндсэн дээр да жилийн дунд сургуулийн : | хиймэл дагуул, Ёс “матернал ойлгогдоно. “Заалга ф СУРАГЧ Батнасан, нийслэлийн (1 дү- АНГИЙН (тухай сонсгол тавилаа. 1968 хурлын шийднэрийг биелүүлэх их 3 1.3 ас с гээр дунд сургуулийн сурагч Оюун на | ОНЫ улсын аварга Г. Батиасан сэтгэгд ажил өрнөж байгаа энэ үед БНМАУ 1! 11 огторгуйн стай- сан материалыг гүн бат ухамсарлан рын шилдэг тоочид шалгаран оролцлоо. “лээ ярив. Амжилттай ородцсон сурагч | 0 цыг хөөргөх, ойлгохын тул дасгал хийх бүрдээ с дыг диплом үнэ бүхий зүйлээр шагна- ын ерөнхий боловсролын ба тусгай огторгуйн уудмын эзэмших, цөмийн учир шалтгааныг хянан ойлго! Гагц ! Монголын ЧЕгжЖагр ордонд олимпна- даа, мэргэжлийн сургуулиудын сурагч- нанкийн нээлтийг хүн төрөлхөтний хүү дасгал, бодлого их бодсоноороо | дын нээлтийн ёслол болж тооны олим- у, й 5 тэ Жо « : яв! уон жаргалын төлөө ашиглах б0 та пар математикийн амт шимтийг й "НАДЫГ зохион байгуулах хорооны ор- ямаы Сайд Д.УНДнван Бо ГХЭЭ 7 ын Жплрүад (11-04 4-0 гн лолцоо үгүй билээ. амсан “математикт сонирхолтой болж Сар нэн дэд эрдэмтэн црирсар Тов Хорооны 1 дүгээр нарийн бичгийн д айна. Математик арга нь практик үйл- чадна. 2 шд х2Ч Дө чүлэлл0Ч лУ215 дарга Ч. Пүрэвжав “Ардын Боловсрог ян Спартакиадад хот хөдөөгийн срон- ажиллагаа, шинижлэх ухаанд улам . Манай орны сургууль ангнуд мате Яампы орлогч сайд ТГ. Мэндсайхан хий болопсролын ба техникум, тєл их хэрэгцээтэй болж байгаа ийм матикийн олимпиад (бодлого дасга Хоёр өдөр тус бүр 18 оноо бүхий дө. Энэбиш Галсан МХЗЭ-ийн ДАЛЬ Ч инк мэргэжлийн сургуу. дын 18 цаг үед, хүүхэд, залуучууд та нар дын тэмцээн) жил бүр явуулах сай 9 рөв дөрвөн бодлого бодуулав, Увс айм рооны нарийн бичгийн дарга тө 19 насны өдрийн ангид суралцдаг математикийг эзэмшнх явдал хэзээ хан заншилтай болжээ. Энэ бол су | гийн 10 жилийн дунд сургуулийн єу |Д. Сүрэнжав нар оролцлоо, зохих насны ялгавараар «ХБХБ» | хэзээнээс илүү шаардагдах болжээ. рагч та нарын оюун ухааны чадал, ф рагч Г. Батнасан нарын зэрэг сурагчид Г. ЗАГДРАГЧАА тэмдгийн порм биелүүлсэн сурагчид Математнкийг гүн бат эзэмшихнйи мэдлэгийг шалган гүзэх, математик | тогтоосон цагаас өмнө тоогоо бодож бус оролцоно. чухал болох тухай зөвлөлтийн алдарт судлах сонирхлыг дээшлүүлэх гол 8 Амгаа хушуучилж байлаа, шэн хүмүүжүүлэгч М.И,Калиинн хэлэх- зорилготой байна. Олимпиадад тэр- Өсвөрийн тоочид оногдсон тоогоо жидсүрэн: Мэндбэл эг, Сашкаадорж и Спартакиадыг сургуулиудын, ай. дээ гүүн байр эзэлсэн сурагчдыг улсын | хамгийн оновчтой, зөв сэтгэж, богино Ёл 1) 25 оролцож сурагч Жигжидсүрэн, Туу маг, хотын, бүсийн улсын шигшээ Г2 ч... Математик: бол, нэгдүгээрт ба улмаар олон улсын | математи- 2 хугацаанд чадамгай бодож, байв. Тэм- 773 » Оюун, шочжг Вэв ДУАДС, ЦАЛНЛГ тэж дөрвөн шатаар явуулах бөгөөд хүний оюун ухааныг сахилгажуулж кийн олимцнадад явуулдаг болжээ. цээний дүнд Засан 10 ЧРҮВЫТ сургуу- ЯВ сэнсурьгчлыл! олонх нь гадаадыг бага сургуулудын спартакнадыг ай» зүй ёсоор хэхцүүлж сургана. Хоёр Бв бол манай нам засгаас, хүүхэд гррисчэрлн Ноллагы Нонээх “Л АРАА дээд сургуулиудад буюу улсын их сур маг хотын хэмжэлгээр явуулах юм. таарт, математикийн хэрэглэгдэх багачууд та нарын төлөө цуцалтгү ль, багшийн дээд сургуулийн тоон: ШиХА2-5 их юм. Та З5) ямар ч хайр халамж ши нэг илрэл | ХУЛД сургуулийн сурагч А. Жигжидсү- Ханд суралцдаг юм. Тоолы эйЭ гу! Одоо манай олон зуун сургуулиу шинжлэх ухааныг судал, ямар ч юм. рэн, Р. Оюун, Ч, Туул нар 22,5-21 оноо ван анги улирал дараалан 100 хувь 6) дын спартакиад лвагдаж дуусаад ай- ээд сургуульд ор, ямар ч салбарт Нам засгийнхаа халуун хайр ан- | Гоор 2 дугаар байр 1 дүгээр сургуулийн Нийслэлийн 1 дүгээр ДУНД СУРГУУ-| практик хийж элдэв тооцооны машин, даг бөгөөд 10 дугаар ан"ид Оюун, Д: маг хотын спартакиад нд явагдаж хи 17, математикийн | мэдлэг хаарлын хариуд хүүхэд та нар ца-5И. Санчир, Говь-Алтайн Л. Бннаа лийн 8-ын В, 9-ын Б, 10ын Б ангиудыг тооны шугам цахилгаан тооцооны Мма- ваа, Туул нар онц суралцаж байн байаа, Бүсийн спйртакнадыг 7 . ХУ- заавал шаардагдана. ИЙмд.. . та гийг алдалгүй тэсвэртэйгээр өдөр | ТаР, 18 дугаар ЧислУВлуун ЫГ 23:35) тооны ангы гэж! нэрэлдэг. Тоондыг то: (Шин зээр дээр ажиллан ил, зохиогддог Нрах ЖИЛИЙн аварга ирээдүйн тоочи гаар сарын Їээс 4мыг дуустал, ул нар бололцоотой дээрээ өөрийн тар бүр тогтмол, ажиллацгаа! хичээцгээ! БЭН ЦЭГ Цин унах руулах уддраа тэй. болло. Учир нь тө: гийн хүрээс өргттох аж гэхсролын АНааршациналццурын сын шигшээ” уралдааныг 7: дугаар ов ї он сургалтыг турших журмаар ца, 5 Амгалан, Мипнжүүр, дарс ж Ё х : хийгүй магенатахааад Хүүрэл на Тэнд Манай ардын / цэцэн ЧҮЭВИЭНЭЭВ ХЭ НӨУННИЙ унБ амиа ханййхэвсгөх ТООГООР голлон. хигэллөдэр! юм. Гооны. Улсын тооны олимпиадын 1908, 1087) лийд ёварга НЬ ДУгаай айгирнг онц су) срын 8-12:ныг дуустал Улаанбаатарт чинь та нарын бүх үйл ажилд цаг хичээвэл, заяа хичээнэ» гэж байдаг. ф йннгини хатгалын (10 жилийн сургуу анги 8 дахь удаагаа (10 дугаар | оны аварга тус сургуулийн тооны 3!) лагатан Давааням, Цэвэлмаа пар бол | лвуулах болино. лашгүй тус нэмэр болир» гэжээ. | Энэ нь уйгагүй ажиллавал амжилт гый 162514 оноо: 25 дэхЬ, УЛВАН ? ? гийнхнаас төрж байв. 1966 ойд тооны | байхдаа гэж хичээлийн эрхлэгч Цагаа Е Пс Математикийн чухлын энэ гүн уч бүтэээл гаргаж чадна гэсэн үг би- ЗЕр ЗлвтслБанн 83 АЛ Элса СЛБирнн шмицадын улсын аварга энэднгийнсу, хэсэг хөвгүүд охидыг зааж. тайилцуу аан ЛА нИийэнн ан батынн эдэлж, голээ. Тоо бод! Бас дахин бод! ч 5 д Тооны эдгээр алгиудад | долоо бїаймида Я л “Энд 8 сан юм. Тооны 8 дугаар ангийн сураг! 2 3 . 135 11-14 Үзүүлэлт аж СУЛ шээж Жи шинж, ганна анат аниа. мучат-ит-т-ит-ит х-ит-ит-и-ит-и «ирээр хоногт тоопы хичээд хэсэн ордог ю Зай рӨнТ БҮХЭЛ 1282: Давааням, Цэвэлмаа, Биахалсалхан чөлөөт барилдаан, одой бөмбөг, во- улннь аниа. лаваь..нна, инь, инь. ина Чинь .зина ана завь зинь Санаа. уй м мм м м Бусад өнхий эрдми! хичээлийг ху- ЁОХ, 28 р л Болд, 9 дүгээр ангийн Алимаа, Ши йболы хүчин чадлаа 20. БАЯН-ӨЛГИЙН П, АЛДАР раашуй программаар зохих хэмжээнд Х8 571961 бад Банээн жүүр, Амгалан цорын гэрэл зург! “жэлрэацэнй мж үлдэж бай 21. У ҮГЭЭР СУРГУУЛИЙН т Мөн сон-он суралцах хичээл яар 16 татаж, ирэх жилийн аваргууд ирээдүй! ээ. Тооны олимпиадад оролцогчид 1ЬХВД2Д Ц. ГАНТӨМӨР шїлЭЭр ээл Эрэ Жүүс цохоо хоногт 20 Югославд болсон олоп улсын тэмцээнд ыНй ГЭВЕНЫ “зэцтй ол" шан эй гаа хугацаанд тамирчин хүүхэд бүр | 5 БАТ, 9 2 Б. ЭНХБОЛД 33, УБ 1 ДҮГЭЭР СУРГУУЛИЙН цагаар хичээллэдэг, ны улиралд тс оролцож байжээ, 1968. оны БалдАгоы4 Еррвалжлагаа ,төгсгой бэлтгэл дасгалаа тогтмол | чанартай хрЗаНЧАНГАМ “тЭМгЭҮЛЫ ИЙН 10, БУЛГАНЫ Б. ЖАМСРАНЖАВ.7 2 М. МЭНДБИЛЭГ ны 8 дугаар анги нь 2 долоо хоног, 9. пиадад энэ сургуулийн тооны 10 ду. Ж. ГОМБОСҮРЭН хийж, бүсийн болоод улсын шишээ суХОЛЛЫ А.Жигжидс ЭН 11. ХӨВСГӨЛИЙН Д. ЯПЖМАА . ТӨВИЙН А. НАМХАЙНЯМБУУ дугээр анги нь 3 долоо хопог тусгай | гаар ангиас Оюун, Туул, Санчир, Жи 1 зэрэг цох Цинв Ч нэг йл 3, УБ 1 ДҮГЭЭР, СУРГУУЛИЙН 18: ДУ ОВНОГОВИЯН АСТЛҮЙН БаЦАРХАНГАННИЙЭ шЭгнӨ таргахын төлөө чармайх хэрэгтэй | Ё 4. УБ 1 ДҮГЭЭР сургууДИЙЙ ХУЯГ 25, БАЯНХОНГОРЫН Л. СҮХБАТ Хими, физикийн салбар дахь чухал нээлтүүд байна. ь2 Ё ОЮУН | 14. УБ 18 ДУГААР СУРГУУЛИЙН. 26, ДОРНОДЫН И. БОЛД 375 тийн ХУрдмс тодорхойл 0 Спартакнаддаа амжилттай орол- шУн Над сургуудИЙН ны к БАЛ ОНБАА ална Змсан В.НАРАНТУЛА! Жил ар анин ллоннэ ххийнзурвалыг гаа 1766 23 ав Ус төрөгчийн хийгчивЭнээ. . цож, рекорт шинэ амжилт гаргахыг 5 ХАНЫ 8." 7 эглэж эхэлсэн байна ! Е ) гээ. 3 ? ШУ ОРГӨДД, шон мад ? ТАР 28 омнөговийн Б. ДОЛГОРСҮ тнлА Манай эрниоэс 2800-2000 жилийн өмнө Бавилонд анх. Ж1768--1774 онд хүчил төрөгчийн хийг їзэжээ хүүхэд та нараас хүсэн ерөөе, Спар- 6, ГОВЬ-АЛТАЙН Л, ГЭНДЭНБАА г дол ж р) йн с Й гажээ, . 86, УБ 1 ДҮГЭЭР СУРГУУЛИЙН РЭН жин хэмжүүрийг сайаачилжээ. жЖж1793 фрапцад метрийй системийг гарга сай. такиадын өдрүүдэд өсвөрийн |шил- ТАР 186. 1 Х ЯВ үүр! горонз лгноныг нээжээ р ГААР, СУРГУУЛИЙН С. САНИГДОРЖ З9, ХЭНТИЙН Г, ЧҮЛТЭМ, ж Манай эринээс 2000 жилийн өмнө төмрийц хүдрээс тө ж 1888 онд цахилгаан соропзны долгионыг нээжэ : : МА АДну Б. ЛХАГВА. 17. ХОВДЫН Л. МЯНГАНБУУ , СЭЛЭНГИЙН Д, ДА мөр гаргаж авахыг нээжээ. Ж1896 ойд байгалийн радио идэвхт бодис «Уран»--ыг дэг тамирчид олон арваараа торж га 8, УЛААНБААТАРЫН 2 23 ДУ- 18: СҮХБААТАРЫН Ц. ЦАМБА жЖ Манай эриний П зуунд цаасыг анх хийх болжээ. нээжээ, П. ГАНБААТАР. рах нь дамжиггүй ээ. Ганцхан үү! Ч 4 Х Ь РЖСҮ- 831, НАЛАЙХ Л. ЗУНХҮҮ Ж 1445 онд анхны хэвлэгдмэл номыг хэвлэжээ. . й ГААР СУРГУУЛИЙН А. АРВИЙ | 19, ӨВӨРХАНГАЙН 1, ДО нийг аав зэж, ах, эгч найз иохө, 9 УБ 20 ДУГААР. СУРГУУЛИЙН 5 РЭН 82, ДАРХАНЫ Г, ПҮРЭВСЭД 5 ард түмэн чинь сэтгэл догдлон хүс лээж байна 222 "| ЗАГ ТҮҮВ ! Эпэ хавар Дориоговь аймгийн Ха тан булаг сумын бага сургуулийнСУ | гар багшаар удирдуулсан-хорин су" рагч заг түүхажилд гарч 1968-1969 - оны өвөл хаврын бэлтгэл 47 тонн заг түүгээд татаис авлаа. Заг түүхдээ гурван бригад болж хоорондоо уралдаантай ажилласны үр дүнд Дондов ахлагчтай бригад ӨД | рийн нормоо 120 хувнар биелүүлж бусад бригадаасаа түрүүлэв. Э.Рэнцэндорж «Ялалт» сонины ажилтай ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧ байв. Уг нь тэр хашаа байшинг БАГШ Хайрт хүүхдүүд ө3| Одоогоос 35 жилийн өмнө манай орны хүүх Дийн анхны цэцэрлэгийн нэг нь БАДАРТУГАЙ! дуулж цэцэрлэгт хамт хүмүүжиж НАРЫН .АЛДАР, БУЛБАРАЙ. ҮРСИЙН Нийслэл хотын зүүн дэнжид 12 дугаар хорооллын орон сууц соёл, үйлчилгээний олон сайхан барил ТӨЛӨӨ ( нжин га сүндэрлэн байдаг. Тэр сүрлэг гооны талбайд, автобусан, зэрэг? Р ЭГТЭ болсон, жа: Сүхбаатарын нэ сэн хүн юм. 2 байх ЗРҮҮЛ" ЧИЙРЭГ БОЛЖ ХҮМҮҮЖИХ БСТОН. рэмжит цэцэрлэгт (Одоогийн нийс Би хувьд орос хэлний мэдлэ- сайхан барилгуудын дунд ШОО сэдэвт ислыанн 1-3 үзсэн Ж. САМБУУ. лэлийн 1 дүгээр цэцэрлэгийн гийн зах сэжүүрийг Карм багшаа шиг цагаан байшин өнгө тод ЯЛ пь тун р, Зо» ЗЯМГБЦЛАЧ У.ОтүлэгүлУүЕ Ь суурь) хүмүүжиж байсандаа би саа олж авсан гэж бодож явдаг, гаран харагдана. Энэ бол нийслэ Сэдэвт тоглоомоор 3 ясан бай”, 6 Одоо эсэн мэнд яваа ахмад хү- лийн 42 дугаар хүүхэд асрах Га раа үйлчлэх, үйлчлүүлэх хар ахархаж явдаг. Д д яваа а б цаа, үйлчилгээний | дэглэм ур Тэр үеийг эргэн санахад сонин мүүжүүлэгч багш Цэрэчдор вардааааг, б: үн ЯЛЧ боловсон байд , байна. Манай цэцэрлэг уужим жийн Сэжидмаа гуай, Дэнгэн “Энд, хүүхэд та нарын булба мыг 6 ЭЕ шиж сурахад 7 хашаанд олон тасалгаатай шавар гийн Донжид гуай нартаа цэцэр рай бяцхан ХҮҮ Цар яаж “эннрчд ХХ өчөл цараа байн УСу дан байшинд байрлаж байсан бө лэг, яслийн хүмүүжүүлэгч на бойжиж, буй тухай танилцуулья. их Х.хилүүчсэй Вэй өл ДНЭЧ 9,472 гөөд тэр нь нийслэлийн нилээд рын улсын анхдугаар зөвлөлгөөн Чиннй хөөрхөн дүү Энэ яслийн (үр, суугаад, нээлттэй хичээл хий Р 5 сайн байшин барилгад ордог болох гэж байгаа явдлыг тохиол | «өлгийтэй» ангид 45 хоногтойгоос ОРЖ СУУГаад, дэгийг сураг чи мэднэ, Яг тийм эхлэн орж 7 сар хүртлээ асраг нээлттэй хичээл 7 хоног бүр ан феодлын хөрөнгөнөөс хурааж ав- байсан нөхдөө төлөөлж Чин дана. Тэгэхдээ зөвхөн асраад зог агч На ш РААТАРЧУУД БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ сан байжээ. Одоо 1 дүгээр цэцэр зүрхний халуун баяр хүргэж сохгүй, өсөлт ториилтыг . түргэт НА өрручйэлнс аль нартр лэг хичнээн тохилог сайхан дав- эрүүл энх, |осайн сайхныг гэж 45 хоногтойгоос нь 8 сар ХҮР " Бидхан дүү нарын чинь ангид ХУУХДЭД, ЗОРИУЛАВ. хар байшинд, байхсийг нийслэлийн хүсэн ерөөхийн ялдам бид бүхэн тэл илэлт, Зсараас 6 сар хүртэл ? хэн андахгүй. д Цэцэрлэгт бидний хүмүүжиж байх үес мөн л ач тусгараа ард олны маань дунд алдаршсан багш 4М8 (44) 1968 оны 5 дугаар сарын 15 бидний, үр хүүхэд, ИЙГ зөв хүмүүжүүлэхийн ариун үйлс бүтээлээ залгамж үе төлөө зориулагч ачтан багш хүмүүжүүлэгч нарын масааж хийнэ. Долоо хоног бүр хүндийг нь хэмжиж, өсөлт торнил тоор муу байвал яслийн эмч ха раандаа авч тусгай нэмэлт хоол сургуулийн өмнөх насны хүүхдэд зорнулсан ном зохиолтой номын булан бий. Тэр номоос зургийг нь үзүүлж, ярилцаж хэл яриаг нь хөгжүүлдэг ажээ, Зөвлөлтийн золлөлтийН | мэргэжилтэн маань алдар үргэлж бадарч байх ӨГЧ, ЭХ ЭЦЭГТ НЬ ЗӨВЛӨЛГӨӨН ӨГДӨГ үүүхдий 2 , С н зохиолч Н, Носовын ца 0 тг 7977 болтугай гэж хүсэл ерөөлөө дэв байна. Бяцхан дүүгий чинь хөхүү Хиасан малгай» | өгүүллэгээр ) НО шүүлье. лэх гэж ээж тань 0чоод тусгай : 1 ОЭ Г Л хүүхэлдэйн жүжиг тоголсон Нь «Новости Монголий» сонины өрөөнд гараа угааж, халаад сонирхолтой болжээ. ерөнхий эрхлэгч маск, малгай өмссөний дараа хүү ! Хайрт пионерүүд ээ! Тв нарын сурч хүмүүжсэн яслн 9. МЭНЖАРГАЛ гээ авч 15--20 минут хөхүүл 42 дугаар ясли ЗХУ--ын Се 4 гэ зо вердловск хотын 35 дугаар аслш цэцэрлэгийн тэргүүний ажилтнуудын улсын анхдугаар дэг байна. Хүүгээ хөхүүлж бай тай харилцаа холбоотой ажилла зөвлөлгөөн 1968 оны 7 дугаар сарын 25--нд манай гаа ЭХЗҮҮЛЭХ | Био мин, үйнй даг бөгөөд тэр яслийн сайн турш сайхан эх орны зүрх болсон нийслэлд Улаанбаатар хотод гүү Члмн нинж сулилгаа лагыг авч хэргэлсээр иржээ. болох гэж байна (Энэ зөвлөлгөөн бол та нарын нэг Эх Зайны гэдурэлчэн й! шад Хүүхдийн нас, биеийн онцлогт тэр, яслн-цэцэрлэгүүдийн олон ажиллагааны ар яриа х » Дүү түүхэн туршлагыг нэгтгэн дүгнэж МАХН-ын Төв Хо рооноос өсвөрийн үеийнхний хүмүүжлийн талаар илгээ сэн захидлыг биелүүлэх ажилд олсон амжилТын дүнг гаргах болно. Энэ зөвлөлгөөнд «Сургуулийн өмнөх нас ны хүүхдийн хүмүүжлийн ажлын одоогийн байдал цав шнд тавих зорилт» гэсэн илтгэл хэлэлцэж, салбар ху ралдаан явагдана, ирж хүмүүжүүлэгч багш нартай 8 сартайгаас 1 нас 4 сар хүртэл «Мөлхдөг» ангид асрагдан бойж но, «Мөлхдөг» ангийн хүүхдүүд мөлхөж, корошок дээр сууж, ая гаар ууж, идэж сурдаг ажээ, 1 нас 6 сартайгаас 2 нас 4 сар хүртлэх насны хүүхдүүд дунд ан гид асрагдана, Дөнгөн даган паа тохирсон хэрэглэдийн гимнастн- кийн модны загвар, сууж сургах ба хөлд орцулах тэрэг зэргийг авч хэрэглэсэн байна. Энэ яслийнхан өөрийн сайн туршлагыг бусад яс лид түгээж тараадаг заншнлтай юм. Яслийн ажилчид бүгд дөрвөөс маань уулзаж байсан бөгөөд бай булбарай давах: шэг снмөримэн” байн, ? цагнан алхаж байгаа улбара: эмнэлги! анхны мэдэгдэхүүн Энэ зөвлөлгөөнийг угтсан нх ажил манай орон даяар 9 : н доо бодоход биднийг Л боловсон, хөөрхөн дүү чинь энэ ангид эзэмших, соёлын, лийн орос “үэйр-этч«гүүүү Батын байна. Архангай аймгийн (| цэвэрч байлгах, ном, зурагтай нө ороод бие бялдрын 9 төрлийн хэ хуу, 5 хөрлөх, үлгэр дуунд дуртай бол» гох, насны байдалд тохирсон наа мал, баримал хийлгэх зэргээр төсөвтэй цэцэрлэг байгуу ван үр хүүхдээ хүмүүжүүлж байна. Говь--алтай 8ймгийн төвийн 2 дугаар цэцэрлэгийн рэглэлийн гимнастик хийдэг юм. Мөн өнгө, дүрс, бодит зүйлийг хэлний дугуйланд хамрагдан сурч байна. Энэ яслийнхан улс түмний энх т лж оюун ухааны нь хөгжүүл тайвны олон улсын ЛДениний күмүүжүүлэгч Ч. Балжинням 300 шахам үзүүлэн хийж сурал, хүмүүжүүлж байжээ. нэ. Ингээд ин, чинь «том» ангид Шагналт, БНМАУ-ын Ардын хичээлдээ хэрэглэсний гадна хүүхдийн тоглоом, Куко Сүхбаатарын Бхүүнд РУАН орж 3 нас хүртлээ асрагдана.Су (ИХ Хурлын Тэргүүлэгчдийн лын жүжиг, үгүүллэг, үлгэр оньсого олныг цуглуулан жи байсан хү ЫН ҮД н, цэр: 8 рагч чи «том» ангид орсон Дүү Дарга Ж, СПамбуугийн нэ- авч ажилдаа хэрэглэсэн байна. ю Чан со өг уулт аан дээ дуу, хөгжим, бүжиг заажбай РЭМжит, .тэргүүний Хэг : яслийн шагнаг 3 : Улаанба хотын 40 дүгээр цэцэ д Эд -грГА 514 чүү ЛА ах мэргэ гаарай. Яагаад гэвэл энэ ангид алт болзлыг тэр Сүрэндарийн ёжинллагаа, цэцэрлэгийн ажиллагааг өндөр мэдлэг, нарийн тооцоотой удирдах явдал, бүх талаар нь сайжруулж болдогийг тодорхой харуулж, байна, Мөн энэ зөвлөлгөөнийг угтаж цэцэрлэгт туслах, ажил юшанай орны пионер сурагчдын дунд нх Өрнөж цэцэрлэ- шил эзэмшиж улс ардын гж ахуйн салбаруудад үр бүтээлтэй хөдөлмөрлөцгөөж байна. | Миний мэдэхээс төрийн шагналт зохиолч Чойжилын Чимэд, хэл бичгийн ухааны дэд эрдэмтэн Дүгэрсүрэн» дуу, хөгжим, бүжиг зааж сурга даг юм. Бас олон төрлийн сэдэвт тоглоомоор тоглуулдаг байна. Жишээлбэл: .худалдагч, эмч но “ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ гүүн зэргээр бниелүүлснзэс гадна лаанбаатар хотын эрүүлийг хам гаалах газрын үзлэгээр түрүүлж шилжин явах ТУГИЙГ НЬ АВЧЭЭ. Яслийн эрхлэгч Ц. Долгор аж лаа арван хуруу шигээ сайн мэд Сар багийн Сарантуяа удахгүй? дэг, үр хүүхдийн төлөө ргэлж гийн дүү нартаа Дуу шүлэг Заах, тоглоом хийж өгөх, гийн Эрдэмбилэг, цахилгааны ин пнонер болно гээд баяртай байг анхаарч байдаг хүн юм. Асрагч цэцэрлэгийн орчимд мод, сөөг, бут тарих зүлэгжүүлэх женер Буянхишиг нар энэ дэцэр на, Тэрээр Хэнтий аймгийн төвийн” Жамбалжав, Гүнсэн, сувилагч ажилд оролцон-тусалж байна, жинн хүмүүжиж бойжсон юм, у, ЖИЛИЙН сургуулийн 2 дугаар: Лхамхүү, тогооч Дашдулам, ня Хайрт хүүхдүүд эз! Өсөж торнисон ясли--цэдэрлэгийн өн Цэвэлмаа, Дуламсүрэн нарын хэдэн хүн багшилж байна. Бид энэ зэрэгтэй болсон нь юу ны өмнө МАХН, Ардын засгийв маань хайр халамжийн үр, бид» нийг сурган хүмүүжүүлж, гарын ганзганд, хөлийг дөрөөнд хүргэсэн ачит багш нар, эх эцгийн элбэ- рэлийн үр юм шүү хүүхдүүдээ! Бидний хүмүүжүүлэгч багш агсан Базарын Карм гуайг дурсан сана» нам. Карм багш маань төрх байд лаараа биднийг эелдэг даруу, шу луун шудрага, том бага гэлгүй хээ тэргүүний ажилчдын улсын зөвлөлгөөнд бэлтгэх их ажил өрнөж байгаа энэ үед өөрийн чадах чинээгээр ясль цэдэрлэгийн ажилд оролцон туслая. Юуны өмнө, дүү нар таа шинэ дуу, шүлэг зааж өгөх, тоглоом сургах, үлгэр тэй, үгүүллэгтэй янз бүрийн ном зохиол уншиж өгөх, цэдэрлэгийн дүү нартаа тоглоомоо арнг гамтай хэрэглэ «ийг сургах зэрэг олон төрлийн ажлыг санаачлан хий вэл сохино. Амралтынхаа үеэр бүлэг салаагаараа цэцэр лэг, слн Дээр очиж концерт тоглох, аялал, өкскурс хамтран зохнох, цэцэрлэгийг . тохижуулах зэрэг олон талт ажил санаачлан хийцгээе, ангийн онц сурлагатан юм. Гэрэл зургийг Ж.ЦЭРЭНПУН- ЦАГ ҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮҮ! Билчиж яваа хонь, үхрийн бэл раасаар тэнцүү 4 хэсэг хуваагаарай, Та зөв зулнхэн Бьч, нэг хэсэгт нь 8 Үхэр 5 хонь ж яваа шүү. Н.ХАЛИЛЬ “төвийн 8 жи чээрийг хоёр шулуун “(Баян--өлгийн зу “ү рав Орших нарын тэргүүний ажил лагаатай хүмүүсийн цөхөршгүй мэрийлтийн ажиллагааны үрээр ийм амжилтанд хүрчээ, Нийслэлийн 42 дугаар хүүхэд асрах газрыхан ийнхүү сайн ажил лагаагаараа цэцэрлэг, яслийн тэр гүүний ажилчдын улсын анхду- гаар зөвлөлгөөнийг угтаж байн" Г, СЭСМЭЭ Э- 3 Лашс--иас-2лЛвжлиалаадлишалжилшшициэнсВий хөөнрүЦЙР Дийн дунд сургуулийн багш) А-85311 хүнийг хүндэлж байх зан чанар- тай болоход маш ИХ тус хүргэ«. Ч...Б. Алтангэрэл (Ардын (повсролын яамны ажилтан) Д. Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 47 Индевс-14149 (” ТРЭР-4-- 54 2-4. 5-хаР ҮЭ» 2 29» 211 .,:.57»2 С11351145275115:3Х:020:45 1 м РтүҮ-г 2” снг- ли рын ырнтытыэгыг чээжээр МОСКВА 1 ЇГ пион б тагын в Зөвлөлд | 24207 Ё-Ж. 4 2 Е 1. Хайрт нөхөд өө! у Ч 4 5 : ! ВИ. Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын Пионерийн Байгуулла- тын 46 жилийн ойг тохиолдуулан Д. Сүхбаатарын нэрэмжит |Монго- » ЗИ чи Т 4 вь. СиЯР! 5 ! лын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөл, Монголын олон мянган Ч З 7 2 д 1 | инонер сурагчдын өмнөөс В.И. Лениний нэрэмжит Бүх Холбоотын ! 0 : 12 яар 11 “9 "| їїнөнерийн Байгууллагын Төв Зөвлөл, Зөвлөлт орны олон сая улаан Л ! - ! бүчтэн ипнонер сурагчдад ах дүүгийн халуун баяр хүргэж байна. : 7 | | ! Коммунист нийгэм гардан байгуулагчид болох ариун үйлстээ гя- Г 297 | | лалзсан амжилт гаргахыг өсвөрийн Ленинчүүдэд хүсэн ерөөе! ! ! Манай хоёр орны өсвөрийн үеийнхний ах дүүгийн найрамдал үүрд бэхж- | тугэй. НУУХЫН БАЙГУУЛЛАГЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ | 12 5РИЙН БАЙГУУ 25 пахь жилдээ Лхагва ПИОНЕР 25 хахь ма2а”1968 оны 5дугаар сарын 2240 ме | 23 Эр ЭгВЭВс 5771068-5-18 | Шалгалтын хонхны дуунаар 5 дугаар сарын 20-ты өдөр. Хуанлийн хуудсан дээр улаанаар тэмдэгл боловч эмонер сурагчдын “бас иг: рын өлрөө! Өнөөдөр сургууль бүрд їал- алгын хонх дуугарч байна. Шалгалтын хонхны дуузаар: манай- мянга мянган пионер сурагчид, бүтэн. жилийн турш урч мэдсэн зүйлээ эх орон, нам Засаг, эцэг эх түмэн олондоо. дүгнүүлэхээр баяр баясгалантай хуран цуглардаг 10м. Инонер сурагчид шалгалтендаа надад мар асуулт ирэх бол! Би ямар дүн авах Зол? гэж сэтгэл догдлон байдаг. Хэн хи- чээнгүй тэсвэр хатуужилтай. суралцаж л оуурьтай” бат мэдлэг эзэмшсэн. бол налгалтын өлөр түүний баяр болдог ом. 1Цалгалтаа өгөөд анги дэвннэ.. Ам- ралт эхлэнэ. Ажил хийнэ... Сургуулна төгргөнө, Мэргэжил эзэмшинэ. Энэ бү- эд уриалан дуудсан хонхны дуунаар нөөдөр шалгалт эхэллээ. Нийслэлийн 1 дүгээр дунд: сургууль гээр шалгалтын нээлтийн өргөн цуглаан юлж хичээлийн эрхлэгч Цэрэннадмид, цэг эхийн төлөөлөгч Цэрэндулам, 10 дугаар ангийн онц сурлагатан Оюун нар халлээ. Хонхон дуунаар сурагчид тан- имдаа орж суудлаа. эзэллээ. 4-ийн А 11251311 биднийг ороход танан цагаан хор- могчин дээрээ очин улаан бүчээ зүүсэн шонер сурагчид, шалгалтын тэмдэг бу- сий хуудсан эрээ Э. Сарангэрэл, Л, Батжаргал гэх зэргээр хаягаа бичин- гээж байлаа Тэд монгол хэл бичгийн улсын шал» тгынхаа «Эрүүл энх» гэсэн сэдвийг сичээнгүйлэн бичцэгээлээ. Энэ ангийн З9 сурагчдын шалгалтын дүн гарахад онц 6 сайн 19 дунд 5 тай- гаар 100 хувь сурлагын бахдам дүн үзүүллээ. Манай эх орон. даяар шал- галтын хонхон дуунаар 4 дүгээр ан- гийн бүх сурагчид энэ. сэдвийг бичиж їймэрхүү амжилт таргаж баяр хөөр улнгоож айгаа даа. "К. ГОМБОСҮРЭН. шийд өөд арын нийл ний лниийлиийдииийй Энийлжийдлиийнииййлжийнний 1 “УЛЭЛЭЭРЛ ЭЭ .0Л00 УУЛЫН | ЗАЛУУЧУУДЫН | СЕМИНАР ! Дэлхийн Ардчилсан Залуучуудын Холбоо, МХЗЭ-ийн Төв Хороотой хамт- ран зохиож байгаа «Бичиг үсэг үл мэдэх явдлыг арилгахад залуучуудын гүй- цэтгэх үүрэг» гэсэн семинар У сарын 15-нд Улаанбаатарт МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны хурлын танхимд нээгдлээ. Семинарыг ДАЗХ-ны дэд ерөнхийлөгч С. Чакраборти нээж товч үг хэлсний дараа МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ч. Пүрэвжав Улаанбаатарт хүрэлцэн ирсэн Ази, Аф- рик, Латин Америк, Европын олон орны дэвшилт залуучуудын төлөөлөгчид 00- лон Дэлхийн Ардчилсан Залуучуудын Холбоо, Олон Улсын Оюутны Холбоо, НҮБ-ыг дэмжих олон улсын залуучуудын байгууллага, Гэгээрлийн ажилтны Ү9Э-ийн олон улсын холбооны төлөөлөгч, түүний залуу үеийнхэнд баяр хүргэж үг хэллээ, Ч.Пүрэвжавыг үг хэлсний дараа Дэл хийн Ардчилсан Залуучуудын Холбооны нарийн бичгийн дарга Дин-габиси уг чуулганд оруулж хэлэлцүүлэх «ДАЗХ-ны илтгэл», МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Х. Батаа «БНМАУ-д бичиг үсэг үл мэдэх явдлыг устгахад Монголын залуучуудын гүйцэтгэсэн үүрэг» 1 тэсэн илтгэлийг тус тус тавив. Семинарын гол илтгэлүүд тавигдсаны дараа ЗХУ, Цейлон, Болгар, Малий, Танзан, Польш, ОУОХ, Унгар, ОУ-ын Соёл гэгээрлийн 1 үйлдвэрчний эвлэлийн төлөөлөгчид үг хэлж саналаа солилцлоо, Тавдугаар сарын | 16-ны өдөр семинар үргэлжилж Чехосло вак, Румын, Энэтхэг, БНАГУ, Панам, 8 Франц зэрэг орны төлөөлөгчид үг хэллээ. Дараа нь семинараас тарах шийдвэ- рийг ДАЗХ-ны дэд ерөнхийлөгч Сушиль Чакраборти танилцуулахад семинарт ї оролцогчид санал нэгтэй баталлаа. Уг семинарт оролцсон Колумби, Танзаний “ай төлөөлөгчдийн саналаар Өмнөт Вьетнамын Үндэсний Чөлөөлөх фронтын залуу- й чуудын холбоо, дэлхийн залуучууд оюутны ЇХ фестивалийн бэлтгэл хороонд | баярын утас явуулах болсныг семинарт оролцогчид хүлээн авч нэгэн дуугаар 5 батлав. ДАЗХ-ны дэд. ерөнхийлөгч Су шиль Чакраборти семинарын ажиллагааг ! хааж үг хэлэхдээ: : 5 -- Энэ семинарын ажиллагаа амжилттай боллоо гэж бид хэлж чадах байна тээд тус семинар олом орны залуучууд ын эв санааны нэгдлийн дор боллоо гэв. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Бос Шалгалтандаа ямар дүн авснаа яа нерүүд бел нийслэлийн 1 дүгээр ХУЯД сурлуулийн-4-ийн ангийнхан юм... Ж. бичсэнээ ярилцаж байгаа энэ хэсэг инд- “ань үНнА” нва рэллВ” энээ ниалнаа.. мл?” ТаЛоЛ Л Сурлага хөдөлмөрийн амжилтаар сургууль йүлгэмээсээ шалгарсан нийс- лэлийн районуудын пнонерүүдийн хүндэтгэлийн шугам жагсаал хүүхднин найрамдал паркт болж, бүлгэмийн зөвлөлийн дарга нарбүтэн жилд: хийсэн ажлынхаа талаар мэдээллэж байна. С.ЛУВСАНШАГДАРЫН авсан гэрэл: зураг. тасусахзҮВлэүаЄхүүЭэ6бэсЭЄхс тахшуүэлшэсэХэ үЭлгүүд /оүрэлтэорилгуугллшүрахгүосАлЛтүүйхгүүлллүүэлшүүйл-усаЕ5 НАЙЗ НӨХДИЙН 11! : ГУРАВДУГААР”" хичээл 1922 онд сэ! ВАТАШЧууДЫГ Н эрэсын комсомо-" зарах ач йлньБАН, Пионерт элсэхээр саналаа гарга: вэрээр Зөвлөл-|Сан 11-15 насны сурагч хэн боловч тийн инонерийн, пнонерт элсч болио. Пианерт злсэ- анхны бүлгүүд: хээр өөрийн хүсэлтээ пионерийн бү- байгуулагджээ. дэгтээ гаргана. Бүлгийн инонерүүд Лениний нэрэм-/ өөрсдийн цуглаанаа хийж. инонерт шор Эд ХАВ дөвр ярилцана. заа 22 Уу 0 гын Пионерийн) зусах цан: (бар 510 Ё байгууллага ха-:ЭЛСүүлэх эсэхийг олонхийн сана гас сая гаруй бү! лаар шийдвэрлэнэ: Элсүүлэхээрлиийд лэг, 120 мянган) вврлзсэн хүүхдийн авог, нэр, нас, бүлгэм, 23 сая: эрэгтэй, эмэгтэй, сурлага сахилга, инонер, 15 сая саатарчууд--(Октябрят)! аввиасыг тодорхойлсон хүснэгтэвр ыг хамарсан хүүхдийн улс төрийн ТОМ бүлгэмий с шил Бул- 4 ) ? н зөвлөлд мэдэгдэнэ. үл байгууллага болтлоо өсөж бэхжсэн 09-: шоолж зон ла С Ри з6 Р, м Ч өг . ЛҮ. з ТЭД гөөд Зөвлөлтийн хүмүүсийн олон үеийнх гэмийн: зөвлөлийн гишүүдээс тэднийг ний коммуннст хүмүүжлийн гайхамшигт хувиарлан авч, пнонерт злсэх бэлт- сургууль, болж байна. Лениний нэрэм-: ГЭЛ хангасан эсэх, тангараг чээжил- жит Бүх Холбоотын пнонерийн бай-|Сэн эсэх, түүнийгээ «яая? унших, пи» гууллага 46 жилийн турш яруу алдарт, ерийн дуудлага түүний хариу ёслол Лениний нам, комсомолын удирдлагаар: пионерийн улаан гастугийг яаж зүү замнаж түүнтэй хамт амьдарч, ажиллаж) дэг, пионерийн дуу зэргийг шалган байна, | үзэж: туслана. ББүх нийтээр үнэ төлбөргүй суралцах тайхамшигт эрхийг эдэлсэн 48 сая гаруй! хүүхдүүд зөвлөлтийн. үндэстэн бүрийн хэл дээр суралцаж байна, Уул бэлтгэлийг бүрэн ажлыг пнонерийн бүлзг хариуцаж бүлгэмдээ тодорхойлно: Бүлгэмийн 1 зөвлөл бэлтгэлийг бататгаж туслах хангуулах Пнонерийн болон сургуулийн зуслан л хүүхдийн сувилал зэрэг зун цагийн зус!ҮҮРЭГтэн. лангуудад жил бүр ЗХУ-ын арван саяд Баатарчуудыг пионерийн шугам гаруй хүүхэд амарч байна. гяжагсаал бүлгийн цуглаанууд нийтийг Артек зусланд 1925 онд 120, хүүхэд! Хамарсан хурлын өмнө хэдийд элсүү амарч байсан бол, одоо нэг зэлжиндд 4000 гаруй хүүхэд, дэлхийн олон үндэст, мнй хүүхдүүд амардаг болжээ:1925 онд «Пионерская правда» сонин 50 мянган- ширхэг хэвлэгдэж байсан: бол одоо 9саяд гаруй хувиар хэвлэгдэж байна. Хүүх-ф дэд зориулж пионерийн сонин 25, сэт-: гүүл 85, Зөвлөлтийн 19 үндэстний хэлд дээр гарч байна. Зөвлөлтийн пнонер,, идэвхтиүүдэд зориулж, Зөвлөлт орөн- цэнгэлдэх хүрээлэн, номын сан, мянга гаруй пионерийн орд харш, мянга гаруй өсвөрийн техникчид, залуу бай-: гальчдын станц бэлэглэж, хүүхдийн тв мөр сам 83, усан харилцаа даланн флот, хүүхдийн авто замын хэд хэдэн? байгууллага ажиллуулж байна. ( Д. Сүхбаатарын нэрэмжнт Монгоф лын Пионерийн байгуулдага, Лениний: нэрэмжит бүх Холбоотын Пионерийн! байгууллагын хамтач ажиллагаа) улам бэхжиж, манай орны пионер: сурагчид, Зөвлөлтийн пионер сурагчид-! тан өргөн харилцаж, тэдний ажил амьд ралын баялаг туршлагаас цаг ямагт су-: ралцаж, их Лениний мэндэлсний 1009 жил, Монголын Ардын Хувьсгалын 50) жилийн ойг, сурлага хөдөлмөрийн өндөр - амжилтаар угтахын төлөө шамдацгааж байна. 1 Л. ЦЭДЭНДОРЖ." Е:, 22 пионерт Нөхөддөө н ханцуйдаа гал Улаан туу тэвнхэх хөндлөн шар 2 даруулга хадсан нэгэн охиныг нөхөдтэйгээ ярилцаж байхад нь би уузлаа. Түүнийг бүлгийн дарга Шлүэ23 рэн гэдэг. 3 дугаар улнралд үл гээс хийсэн ажлынхаа талаар идэвхтнүүдтэй ярилцаж байгаа нь энэ ажээ. Тэрээр манай бүлгээс зохиосон «Ахмадын алтан мөрөөр», “Бид- ний хамгийн хайртай хүн», «Хүн хүндээ нөхөр» зэрэг сэдэвт ажил бэлтгэл сайтай болжээ. Бүлгээс сурлага хөдөлмөрийн цуваа гаргаж салаадын хооронд тусгай болзол- той уралдаан зарлажээ. Энэ 20 хоногийн цуваанд Чулуунбат дарга тай 2 дугаар салааныхнаас нэг ч пионер, сул дүн авалгүй Багч й эргүүний: салаа. гэд8г Хийн гаг Уангоалан. Энэ салааны санаачлагаар: «Нөхөддөөгтуслах:хэ сэг» байгуулагдан: сурлагавр, хӨ”-- !оцорч: янаг сурагчдад: тусалсан! НЬ зохих үр: дүнд: хүрч, «Руслан: саг лаа» гэж:бүлэг дотроогхүндиэгдэх боллоо: Энэг салааны жишээгээр» 1 дүгээр, салаа бүлгийнхнийхаэ зах- ныг даавуу, ханзарсангтовчийг хадах пахивидаавуу галстугийг угааж: НН дүүдэх хөдөлгөөн: өриүүйж, «ЦӨ- вэрч хасаг» санаачлан ажиллуул, Порно ний инийлийлжий элсүүлэх. Мурам изхийг бүлгэмийн зөвлөл: шийдна: Элсэх баатарчкудыг тусгай жагсааж: бүлгэмийн зөвлөлийн: шийдвэрийг ун шина: ...дутаар шийдвэр гаар... Утга: нь баатарчуудыг пионерт эл- сүүлэх тухай: 1, МАХН-ын. .анилийн ойн өд- рийг таохнолдуулан дор дурдсан дөл багийн. Гомбын Энхээ зөвлөлийн ..ӨДӨр: ДУ- бүлгэмийн “он:...сар 2, 3-ын «Б» ангийн дөл багийн Царэнгийн Жаргал 8. -«- --6-- 4 --4ж-- -6-- (тэх зэрэг) 2. Пионерт шинээр элссэн баай- тарнуудад пионерийн улаан галстуг тэмдэг зүүж өгөхийг бүлгэмийн зөв- лөлийн тншүүн .......... .. нарт (1925 аны ууган пионер .... ..... БНМАУ-ын баатар ........ хөдөл- мөрийн баахар........... намын ахмад тишүүн ...----. нарт) зөв- шөөрсүгэй.. Бүлгэмийн зөвлөлийн дар НЬ. 5Э- Энэ шийдвэрийг зохих хүмүүс пионерийн улаан тэмдэг зүүж өгнө. уншсаны дараа пионерт элсэгчдэд галстуг, энгэрийн хавийн айн дийн нслййнс-ййвнсн йБн-г БН с Ө8Вн 6 Ө8вн 0 2Ь л 8Вь 8 8Вс 8Вь 0 83 0-8в с 8в 3 8В нар с ар о 8» 0 вэ 8 | хэсэг лаа. Гуравдугаар салааны шноне- рүүд анги танхимд эвдэрсэн сан- дал ширээ байвал засч тохижуула хаар сэлбэгч хэсэг байгуулан ажил лаж байна. Бүлгээрээ- баатарчуу дын багийг шефлэн авч, салаад баатарчуудын аравтад Дуу, бүжиг, тоглоом зааж баатарчуудын ажлыг ан явуулж тэдэнд «Бөмбөг- ТЭЙ н улан 577 Ттотэйж таваг»,«Хэн хурдан бэ?» зэрэг сонирхолтой 10- аад тоглоом хийж өглөө, Даваа, Бат-очир, Бурмаа нар шиг сайчууд Манай бүлэгт олон бий. Улсын тэргүүний бүлэг шал- гаруулах болзлыг манай бүлэг цуг лаанаар хүлээн аваад тусгай төлөв лөгөө гарган зориг төгөлдөр ажил лаж байна гэж ярилаа, Н: ПҮРЭВСҮРЭН (Нийслэ--- лийн: 3 дугаар: сургуулийн: пионерийн удирдагч) ТЫЛ 2 Эн Ч ярга гаар ХУНД СУВГУУ 1ЛГЖГ1) лэх ! ММ 1 ЯРЕйН Ч ЖХ 8 эр 8 су ! Үй зэлийн 88 д Ч ду 8 ҮҮРГИЙГ їнїїС ГХДИЙГ Ї лийн 147С7 5316 1Р1АА! ! А ! Я | бэлтгэ! гэхэд шионерт элсэгчид ёсло!, бүлгэмийн зөвлөлийн даргын удирд: чаас «МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд” бэлхэн байгтун!» гэсэн ДУУХ:- лага хэлэхэд тэд нэгэн зэргээр «Хэ- гзээд бэлхэн!» гэж хэлж ёслоно. . Шинэ пнонерүүдэд баяр хүргэж үг хэлэх, дурсгалын зүйл гардуулах “ ажил хийж болно. Шинээр шнонер бологчдыг бүлэг салаанд хувиарлан тэднийг пионерийн дүрэм тангараг- тай танилцахад нь туслуулах зорил- “-коор тэргүүний пнонерүүдэд даалган өгч, пионерийн уламжлалт ажилла- гаанд сургах болно. НАЛАЙХ ХОТЫН ХАРЬЯА ТЭ РЭЛЖИЙН БАГА СУРГУУЛИЙН (БАРУУНААСАА) 1 ДҮГЭЭР АН- ГИЙН СУРАГЧ АЛТАНГЭРЭЛ, ЦЭ- ВЭЭНДУЛАМ, ЭНХТУЯА, 2 ДУ- ГААР АНГИЙН СУРАГЧ ОЮУН- ЧИМЭГ, 1 ДҮГЭЭР АНГИЙН СУ- РАГЧ ЭРДЭНЭБААТАР НАР ӨН- ГӨРСӨН УЛИРЛУУДАД ОНЦСАЙН СУРСАН АМЖИЛТАА БАТАТГА- ХААР ХАВРЫН ШАЛГАЛТАНД БЭЛТГЭТЦ БАЙНА. Гэрэд зургийг Н. БАТБАЯР. х ЖЭГБЭЗР! ЗХУ-ын их сурган хүмүүжүү лэгч Макаренко: «Их зориг зөвхөн ямар нэг юмыг хүсэх, гүй» цэтгэх төдийгүй, бас хэзээ хэрэг болоход өөрийгөө ямар нэг юм-- наас татгалзахыг албадаж чадах- явдал юм. Тоормосгүйгээр машин байхгүйн адил тоормосгүйгээр ямар ч зориг байж болохгүй» гэж нэг зохиолдоо бичсэн билээ. Энэ юу гэсэн уг вэ? Нийслэлийн нэг сургуулийн 5 дугаар ангид Ж гэдэг сахилгагүй хүүхэд бий. Ж юу ч хамаагүй хий бол: уротмтолд мтмтмтоул аумитмШУмтмтмтчомтмумтмтчө? Штмумтмтмэмт омтмэмэммт нэ. Хүүхэд зодно, эцэг, эхдээ уур лаж. уцаарлах. гэнэ. Ангийнхаа ширээн дээр хутгаар:юм -зорж сийлнэ. Энэ хүүхэдтэй ажиллах нь. зөв! хүмүүжсэн, номхон даруу 200) хүүхэдтэй ажилахаас ч хЭ”- цүү бололтой: «Буруу "хүмүүжсэн хүүхэд бухын: хүвүүнэзс хатуу» гэдэг үг тун үйэн юм. 2 хүү Яав- ганд ийм болов? «Дураараа Дур- гиж, дунд чөмгөөрөө киргэнэ» гэгчээр: толгойдоо: шүргэн: Орсон болгоныг муйхар:зориг гарган” үйл дэж, заншсны гайг том: Зоригонд таармос, ухрах араа хэрэгтэн. Биеэ: барин: муу. муухай. юм хий: хэвс өөрийгөө зайлууж, татгалзаж байхгүй бол 2Ж. шиг сахилгагүй, саваагүй зантай болдог. Зориг хэрэгтэй, Тэгэхдээ зөв зө Пионерийн Хамт олон, Хань нөхөД ГЭЖ ХЭН 03? шижинхиилихииииливлслилиилиилиллаиллилиилалильшишалшииллагшилиаишилжишЭЫЭ. : -.. Пионерийн хамт олон, хань нөхөд гэдэг энэ ойлголт, өргөн утга агуул татай юм. Пинонер хүн, сурлага хн чээлдээ ндэвхтэй сурдаг, сахилга бат тай, нөхөрсөг тусч, сургууль болон тэр орондоо, тэрчилэн нийгмийн дунд биеэ зөв авч явдаг, цэвэрч нямбай байх ёстой. Сурагч хүн пнонерт элс- 29- сэн тэмдэглэлт өдрөөсөө эхлэн эрдэм номонд шамдан суралцах идэвхийлэл чадвар, улс торийн анхны хатуужил нийгэм Олон түмний ажлын анхны дадал эзэмшиж эхэлдэг байна. Ин гэснээр пнонер сурагч бүр пнонерийн хамт олны идэвхтэй гишүүн болно. Пїнонер бүхэн сайн сурч, багачууд хүүхдэд бүх талаар үлгэр жишээч байх чин эрмэлзлэлтэй. Пионерийн байгууллагын өмнө хүүхдийг хүмүү » жүүлэх чухал үүргийг гүйцэтгэхийн зэрэгцээ чанартай сурлагын амжилт гаргахын төлөө ажиллах нэн чухал зорилт цаг ямагт тавигдаж байдаг юм. БА 1960 Пионер сурагчдын дунд оноос эхлэн таван онцыг эзэмших ХӨ дөлгөөн өрнөж, таван онцын эЗЭН жил бүр нэмэгдэж байна. Пионерүүдийн бүх ажил бүлгэм, бүлэг, салааны хамт олны дунд 30- хногддог. Пионерийн салаа, бүлэг, бүлгэм бол пнонерүүдийн хамт олон мөн, Энэ хамт олон, нэгдмэл нэг 30 рилготой, нэг нь нийтийн төлөө нийт -нь нэгийнхээ төлөө гэдэг коммунист ёс суртахууны үндсэн зарчим дээр тулгуурлаж, сурлага хөдөлмөрөө 30 хнон явуулж байдаг. Пионерийн анх “дагч хамт олон бол пионерийн салаа юм. Нэг салаанд 8-10 пионер багтана, Салаагаараа нийлж хичээлээ хамт ран давтах, хамтарч ном уншнх, шн нэ дуу, бүжиг сурах, хамтарч кино жүжиг үзэх, үзсэн зүйлээ" хамтран ярилцах, спорт тоглоомд салаагаараа оролцох, аялад экскурс хийх, салаа- ныхаа ажил амьдралаас үндэслэн бяц хан ном бичнх зэрэг олон ,янзын ажилд эв найрамдалтай, ндэвх зүт гэлтэй оролцоно. Энэ бүхэн нь пионер “ сурлага.хүмүүжилд асар нх “үзүүлнэ, 5 Пионер хүн, өөрийн сурч соёлжих Үйл ажлаа зөвхөн салааны ажлаар » хязгаарлахгүй, бүлгийн хамт Олны “шил амьдралтай нягт холбоотойгоор сурагчдын нөлөө зохион явуулж байдаг. Иймээс бүлэг бол пионерийн бас нэг хамт олон мөн. Пионерийн бүлэг, ангийн ажилд туслах, сурагчдын сурлага хүмүүж лийг сайжруулахад өөрийн ажлаа чиг лүүлдэг. Иймээс пионер, сурагч бол анги, бүлгийн хамт олны гишүүн мөн. Пионерийн томоохон хамт олон бол бүлгэм юм. Бүлгэм, сургууль тү шиглэж байгуулагддаг учир инонер сурагч бол бүлгэм, сургуулийн том хамт олны нэг гишүүн мөн. Энэ бүг дээс авч үзэхэд инонерийн хамт олон гэдэг өргөн олныг хамарсан нарийн зохион байгуулалттай өөрийн онцлог той хамт олон мөн, Пнонерийн бай гууллагын хамт олны шинж төлөв тэй | Т0- гэвэл: Коммунист эрмэл дорхой зорилготой, бүх үйл ажил-- лагаа, амьдрал нь нийгэм улс Т9-- рийн тодорхой чиглэл бүхий, байдагт оршино.Сурагчдын эрэлт, хүсэлт дур сонирхолд тохирсон хамтын хөдөлмө рийн явцад пнонерийн хамт олон 9оү рэлдэн тогтож хөгжин бэхжиж байна. Пролетарийн хувьсгалын ИХ Жо” лоодогч Маркс, Энгельс нар сургах даа «Зөвхөн хамт олны дунд Л хүн өөрийнхөө авьяар билгийг бүх талаар хөгжүүлэх бололцоо олно» гэжээ, Иио- нерүүдийн зөв төвшин тогтсон хамт олны дунд л пионер багачуудын ком- мунист үзэл санаа, итгэд, хувийн шинж чанар зөв хэлбэржин тогтож чадна. Пионерийн хамт олны ажлын нэг чухал зорилго бол хань нөхдөө сөө байнга сурч хүмүүжихэд оршино. Манай хүүхэд багачуудыг Үеийн нөх дийнхөө ажил амьдралаас сурахын хамт нам ард түмнийхээ хувьсгалт баатарлаг дайчин уламжлал, өнөө үеийн баатарлаг хүмүүсийн үлгэр жи шээнээс сурч байхыг манай энхрий хайрт нам зааж байна. Намынхаа энэ заалтыг хэрэгжүүлэхэд пионерийн хамт олон ихээхэн үүрэгтэй билээ. МУИС-ийн сурган хүмүүжүүлэх лэх ухааны багш Г, ПҮРВЭЭ. л--- сооээеосэнш ллышсслэшш )ташш “ээшш Олэы ыг: “ФУгУтетчамтитмтотмтэлмтэтмтїтмуут “7 Зоригийн тоормо омтмумтмнмт риг хэрэгтэй. Сайн юм, сайхан юм бадрангуй. өөдрөг. хюмны- төлөө ха туу зориг хэрэгтэй. Муу муухан юмны эерэг, биеэгхяпан барьж: Жо лоогтоормостой: байх нь зөв: сайн зоригтой хүний!шина: мөн. Зори: юэмгшгүү: « тнин «Тоормос, украх араатай! сайт! боддоггүй, толгойдоо агшин! байлгах: гэдэгг нь: юзтыгг сайн: бө“ зуургоржсирсэнгхюмиггяаруухсандл дож хянуур болгоомжтой: хандана. руутхийдаггхүүхэдл гуу» “байдалдл “тэвэнгүг: Чихэрвээяарууусанд:- ОРДОГ! юм: “Төрхгүйлдүрсгүй! | Нэг руу» хөнгөн: хийсвэр, онгироо:сСсаг- суу, бол зориг-чинь буруу: байна: Ийм: явдлыг жигшиж: арилгах: хэ хүмүүс нөхөддөө түргэн оч, « Би Мтитйтмтуу тмумумт с гэж юу вэ энэ нөхрөөс Үзэлцэнэ! Зодолдоно!» гэж хэзээ ч бүү:бод: тыл тэмдэг: Биеэ дээгүүрг Т зориггчинь-тооржоссэгуутай/байдат: хүүкхэдл «ТӨгэх: үү?» гЭхэдл нэг: нь «Тэгве!! тэрье!»» Гээд Л юу! ч? хамаагүйгүйлдаэд:байвалгяалг: бос лохөв!! Бусдыгааг муу? малмэх цумемуаэтегмж бумитмумумтыг тмтчдму дутах юу байхав! Энэ бол бас:биеэ тоос. тавивал. Хийхсажна, хэлэх: ҮЕЗЭ? юм-гүйлдаг- О.лмтмиАӨФАТ тмтмтммАМАФ чТэм2мгэ20 гтай: ме Уур»хнлан: багатай: байхыг: онц: ХЭЭС” зайлуулдаг) ухаалаг, хэрвтү! хичээ. Хэрвээ уурламаар, байдал: томоотой! хүүкдүүдэдл хүн: болгон: З0-40: секунд: ч: тэсэн хайртай. : 5 тоо тоолж хүлээн, биеэ:барьяс үс: Сурган хүмүүлгүүлэх ухааны. Эсвэл тайвширч болох өөр газар дэд эрдэмтэн Б. БОР үумтмтмтмтЭ үмиуммумтт тмумтмтмтомтмтмтмумт үгмтеммтмт өлмумумтуЭмР оумиумтмтмэмэ" ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ Манай сонины Хагас сайн өдөр ангиуд тоосоо буулгаж, ангиа угааж байлаа. Анги угаах сурагчдаас Лхүндэв л алга байв, Ангийн дарга, Лхүндэв яагаа юм бол гэж бодлогошроно. Су- рагч Лхүндэв гэрээсээ цагтаа гараад явах зуур, бөмбөг тоглож буй хүүх- дүүдийн дунд орон хэсэг тоглов. Өшиглөсөн бөмбөг Лхүндэвийн нүү- рийг шүргэснээс болж хэрүүл үүс- жээ. Энэ үед ахлах ангийн нэг су-- рагч ирж тэдний хэрүүлийг зогсоов. Гэнэт Лхүндэв ангн угаах ёстойгоо санан сургууль руугаа гүйв. Гүйсээр ангидаа шууд орвол, нөхөд нь хэдийн бага хурал Тоосон хээ газраа эргэж хар! Чи хаагуур явсан бэ? гэв. Сайхан угаасан шалан дээр нэр нь тавигдсан “юм шиг гутлынк нь улны ороор хээ байхыг хараад, нүүр нь улайсан Лхүндэв юу ч Дуу- гарсангүй ангиас гарав. Гутлынхаа тоосыг арилгаж байхдаа, -- Би анги даа юунд гутлаа арчиж гөвөлгүй оров о02 Нөхөд маань намайг юу гэж хэлэх бол/? гэж сэтгэл түгшин шалаа толийтол угаачихаад нэгэн со ХАвлГаны бариулд гар хүрч ядан нин зүйл ярилцан сууцгааж байв. байв... Лхүндэвийг тайхан зогсох үед ан- Хэнтий аймаг. Өмнөдэлгэр сумын гийн дарга: - Лхүндэв ээ! Гишгэсэн сургуулийн багш Г. ТцИГМЭДНЯМ Өнгөрсөн оны намар, Баянхонгор аймгийн Богд сумын 8 жилийн дунд сургуулийн хичээлийн жилийн нээлт нх хөл хөгжөөнтэй байлаа. Гурван сар бие биесээ санасан анд найзууд учран золгож зуны амралтыг хэрхэн өнгөрүүлснээ хөөрөлдөнө. Сургуульд анх орж буй хүүхдийн санаа сэтгэл бүр ч баясгалантай. Учир нь тэд, эрд мийн их сангаас хүртэх анхныхаа алхамыг хийж байна. Тийнхүү олон Нинелэлийн 8 дугаар бүлгэмийн 18 дугаар бүлгийн дарга Дөлхаансү рэн индэвхтэн шноне, ийн й оныйэнс рүүднинхээ хамтхийх ажлаа төлөвлөн ярилцаж бай- найман настны нэг н ний бага хүу Амаржаргал байлаа. Тэр үед тэдний хэн нь ямар сура- хыг таахад бэрх байжээ. Гэвч өнгөр» сөн -с--т-т-т-т-с-эд)сайнаас өөр дүн авсангүй. нь Мажиг эмгэг дөрвөн улнралд Амаржаргал Амаржаргал нэгээс хоёр үетэй урт, хос эгшиг бүхий 50 үгийг ал» даагүй цэвэр бичнэ. Нэг минутанд 120 үг уншиж чадна, Амаржаргал дөрвөн үйлдлийн жишээ бодлого, нэ- тээс хоёр үйлдлээр гарах өгүүлбэр тэй бодлого бодохдоо тийм ч их цаг зарцуулахгүй. Бас уншсан зүйлийн- хээ утга санааг урнаар тодорхой ярь даг. Ярна хөөрөө багатай ноомой байрын энэ хүү алнваа юмны учрыг өөрийн ухаанаар нягт инмбай ухаж ойлгодог. Энэ амжилт нь ихэнхдээ хичээнгүй ажиллагааны үр дүн юм. Тэр сүүлийн зургаан-сард арав га- руй ном уншжээ. Одоо түүнд ном ун шихаас илүү сонирхолтой ажил үгүй ! болсон гэнэ. Энэ нь номын амт шим | тэнд орж эрдэм арвин сурах зөв за- маа олсных юм. Ц, САНЖЖАВ 4 илт 3-ын. Ё З-ын, А ангнуд 100 10 жилийн гурав сурагч сурагчдын ту ай хүүхэд та иар сайн мэднэ. Нийслэлийн и дугаар дунд сургуулийн “Цасчихэр ахлагчтай Ч анхны социалист иөхөрлөлийн нэ нөхөрлөлийн тухай О. Цэнд "єүрэн, Цасчихэр нарын бичсэн «Үнэнхүү» гэдэг ном хэвлэгдэн гарч та нарын номын тавиур дээр тавигдсан билээ. : О. Цэндсүрэн тэр «Үнэнхүү» гэдэг номынхоо үргэлжлэлийг би чиж дуусчээ. Манай сопин энэ ДУ гаартаа «Үнэнхүү» номын хоёр дугаарын хэсгээс иийтлэв.. Бииниэий, бинибэийэильи инь 2 5 ДУГААР САРЫН 29 (БЯМБА) --Ээ гялай, ээ гялай, маргааш хо дөө явиа. Би юу авч явах хэрэгтэй нэ? Зузаан дэвтэр арвыг, хортой харандаа хорийг бэлтгэнэ, Тэгээд л үзсэн харсан бүхнээ бичээд байдаг хэрэг. Манай нө хөрлөлийнхөн цөмөөрөө 8 дугаар анги єайн төгслөө. Өнөө орой таван цагаас Доржсүрэнтэй хамт кино үзнэ, Ямар нэг сонин бодол санаанд буувал дор нь тэмдэглэнэ. 5 ДУГААР САРЫН 30 Бид модон хайрцагтай юмаа үүрээд сургууль уруугаа лвлаа Нэгдлийн ма- шин 9 цагт ирнэ гэсэн. Гэвч би долоон цагт гэрээсээ гарав, Намайг сург дээрээ очиход Агваан ирчихсэн байлаа. Мань эр намайг угтан гүйж ирүүт: --Миний модон айрцагийг шүүрч аваад мургинан гүйв. Агваан баярла- хаараа хүний гарт байсан цүнхийг хүр тэл аваад гүйдэг хүн. Харин дургүйгээ хөдөлвөл ч хэвтчихэдэг жаал байсан юм. Агваан бид хоёрыг сууж байтал (ням) “Сарантуяа, Наранцэцэг хоёр, дараа нь “Жогоо багш, Доржсүрэн хоёр, бүр сүүлд ммь Должин ирлээ. Удсан ч үгүй машин «айсуй. Доржсүрэн урд. хашгиран | хам- үнийн түрүүнд машин дээр үсрэн гарав, Бид машинаараа хотын -гудамжаар жи- рэлзэн өнгөрөхөд бие биеэ. харан инээ- “бээр” явлаа. Хээр талын цэцгийн үнэр анхилсан салхи сэр сэр үлээнэ. Дон- солгоотой замаар машин хагас өдөр дүнгэнэж нэгдлийн төв дээр ирлээ. Шо- дон буурал морь унасан, туранхай шар "хүн гуанзангийн үүдэнд зогсож байсан нь нэгдлийн дарга юмсанжээ. Нэгдлийн -дарга, Тогоо багштай ярилцаад биднийг “Хоёр бригад болгон ажиллуулах болов. 5 ДУГААР САРЫН 31 (ДАВАА) Голын хөвөөнд гүү барьсан хот ай- лын гадаа ирлээ, Биднийг машинаасаа. буугаад майхан тийшээ явахад данхтай цан, тавагтай идээ барьсан хүмүүс наа- шаа явав. Тэгтэл нэгдлийн мад брига- дын дарга хянган хамартай залуу ирж бидний овог нэрийг бичил: аваад: --Залуу улс байна. Хэд хоног гялалз тал ажиллана шүү дээ гэхэд Доржсүрэн юу хийхээ мэдээгүй хэвтэж: зо --Ёстой тялалзуулаад өгнө гэж ОнГи- ров. Доржсүрэн машин жолоодсон ч А-35395 хүвь ХЭгҮГгТГГ ТЭ ГҮГЭЭЭТЛЛТЭЭЧЭЭЭЭЭЭЭсссэхэчихээепүэлээж 1--- лийц 4-ийн А 4-ийн Б анги л» - чадна. Морь уургалсан ч дөнгөнө. Түүний чадалтайг бид мэднэ. Гэвч Доржсүрэн олон хүн үз: ээ өөрийгөө товойлгох с Агваан бид хоёрыг үрчих гээд байдаг юм, Нодийн хавар манай ангийн эрэгтэйчүүд ууланд явж мод авч рах боллоо. Ууланд очоод Доржсүрэн : хаяад дан цамц ви, модыг үндсээр нь гтлынхаа түрийг эргүүлэн өмссөн залуухан жолооч, Доржсүроиг магтаж Аг но бид хоёрыг «бээрсэн аалз иїнг амьтай» гэж зэмлэн. Машипнл туршилт 3 . йн ? « 1/ сУургмулимудын онцчууд шүүрч аваад чангааж байснаа хондлой дээр нь алгадаж өвдөг уруугаа өшиглүү лав, Би, “Агвааныг сугадаж майхандаа орууллаа. Доржсүрэн унага татаж ай- раг бүлэх ажлыг бараг гаицаараа хийнэ. 6 ДУГААР САРЫН 2. (ЛХАГВА) Доржсүрэй өглөө эрт босож бид хоё гээд 7 нь өнөөдөр эмнэг сургана. Мөн ч сайхан биз дээ тэв. "Жгваан өрөм ааруул үмхлэх зуураа мод ачих үсэр Доржсүрэи жолооч хоёр нийлж эр бяраа гайхуулан «Үнэнхүү чи наад модоо олигтойхон өргөөч» гэж: го лЫихоо дуугаар орилж “билээ. Доржсү- рэнгийн бахирах дууг уулын. цуурай давтаж байсан авч хүн сонсохооргүй эв- й байсан нь яамай. Доржсүрэн тдаа би энэ залуу шиг жолооч болно гэж чөлөө зайгүй ярив. Доржсү- рэнг модон дотор дан цамцтайгаа зог- сож байхад нь миний сэтгэл зовж -- Хувцсаа өмсөөч гэсэн. боловч жо- лооч хархүү: --Ажил хийсэн хүний бие халуу ор- гидог юм. Чи.дуугүй бай! гэж залндар- сан билээ. Манай: Доржсүрэн лэр,орой доо бие нь өвдөж хэд хоног хичээл тас- лав гээд бичиж суутал Атваан зургийн-.: хаа хайрцгийг барьж гараад: хөндий дунд багшран буй олон мад, уулын дээ-. гүүр нүүсэн бараан үүлсийг зуржээ. Агваан судалбар зураг уруугаа өрөө- сөн нүдээ анин их л сүртэй ажиж байс- наа «Удахгүй сургуулиа төгсөх бид- нийг» гээд тасхийлгэв. Агвааны | дуу- наар хойт талын бор гэрээс бидэнд дом эмээ гарч саравчлан, саравчлан хар- лаа. Баруун гэрийн хаяанд жаалхан хүү, арагны мод шиг нуруутай өвөө хоёр гайхан зогсоно. Зүүн талын гэрээс нэг ч хүн гарсангүй, 6 ДУГААР САРЫН 1. (МЯГМАР) Хэрэв хотод байсан бол бид өдийд хүүхэд залуучуудын цэнгэлдэх хүрээ- лэнд зугаалж явахсан. | Нацагдоржийн хөшөөний өмнөх өргөн цэцэрлэг дотор- хн эргэдэг тоглоом, нисдэг онгоц тэргүү тэн сэтгэлд илхэн санагдана. Өнөөдөр бид хүүхдийн цэнгэлдэх хүрээлэнд улаан ус ууж зогсоогүй адуун сүргийн дунд алхаж явна. Толгойдоо ногттой унаганууд нь зэлэн дээрээ ирээд зогсчих юм. Агваан оготно барих гэж яваа муужгай шиг сэмхэн гэтэж яваад нэг унаганы ногтноос Д. Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв Эмнэг сургах гэж яадаг юм гэлээ, Эмнэг. сургах гэдгийг найз чинь чамд өнөөдөр үзүүлээд өгнө гэв. Дорж сүрон айлын өвөөгийн өгсөн. эмээлийн олом, жирмийг- шалгаж, шар суран ногт бүсэндээ хавчуулаад адуу уруу явлаа. Унага барьсны дараа бригадын дарга ирж -хонгор, халзан даагыг уургалав. Тэр даага цовхчин зүтгэсэн боловч Доржсүрэн чихдэн авч аманд нь төмөр зуузай үмхүүлж, салхинаад өөр юм хүр дэггүй нуруун дээр нь эмээл “тохлоо. Агваан эмнэг адуутай ноцолдож байгаа эр зоригтой хүний дүрийг дэвтрийнхээ хуудсан дээр түргэн түргэн татлан зурж харагдана... Доржсүрэнг бригадын дарга . даага- ны нуруун дээр унуулаад хөдөлгөв, Эм- нэг даага чарлан булгилаа. Доржсүрэн хоёр бөөрөн дээр нь бөндөгнөн байснаа түрүүлгээ харан унав. Гэвч мань эр ай- сангүй дахин мордож булгнулаад аран чарай тогтлоо. Оройхон хирд даага нь . ГАРОМангчй Уран барилгач, нэрт барирмалч Дедал өөрийн хүү Икарт өдөөр далавч хийж давирхайгаар наан бэхэлжээ. Гэтэл хэт өндөрт хөөрч наранд ойртож болохгүй гэсэн эцгийнхээ захиасыг Икар мартжээ. Нарны цоргим халуун, давирхайг нь хай- луулан урсгасан учир Икар асар өндрөөс далайд унаж үхсэн гэдэг эртний Грекийн нэгэн домог бий. Нэгэн жижиг гаригийн домгийн энэ баатар Икараар нэрлэсэн нь учиртай юм. Энэ жижиг гариг хөдөлгөө- ний замаараа хөдлөхдөө дэлхийг бодвол ын В З-ын Г ангиуд улсын шалгалтаа. (Зүүнггар талвас) Дархан Т-тийн «б» ангийн онц сур- лагатан Отгонцэцэг, Архан- гай аймгийн Эрдэнэ-Мандал сумын 10 жилийн дунд сур- гуулийн 7-ын «Б» ангийн су рагч онц сурлагатан Очир- ваань, Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сур- гуулийн 6 дугаар ангийн онц сурлагатан Пүрэв, Ар-.- хангай. аймгийн Эрдэнэман- дал сумын 10 жилийн Дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн онц сурлагатан Нацагдорж, Баянхонгор аймгийн төвийн 02-10 жилийн дунд сургуулийн "7 дугаар ангийн онц сурла- гатан Ханд, Архангай айм- гийн: Эрдэнэмандал сумын сурлагын, амжилт. үзүүллээ. Багш ТОра сагва.. Цэр: й йн 2: ш28 ЭЭС Тав АГЫН: НЯ удирдсан энэ ангийн бүх. өглөө, Багш Лхагва Цэрэвиоров дарын 10 жилийн дунд сургуули Шалгал гын мэдээнээ зү ЗЧҮНОНР 65-75 хувь нь онц. ба сайн удирдсан 4-ийн А, 3-ын ангиуд ша. 5 дугаар ангнийн онц сурла ХҮН Үбүүлжээ галтаа 100. хувь өглөө. гатан Дагиймаа, 01-00 Нийслэлийн 4 дүгээр бага сургуулийн ЛҮМЭТ «“187д8 Булган Наранцэцэг нарын .олон 6У-.. ЭчБУДЭХ Р ЁРась 4 дүгээр ангиуд. ба туршилт З.. Дугаар Нийслэлийн 1. дүгээр -дунд- сургуу- ” рагчид онц суралцлаа. ЭЭЖ Д.. Дүвчиндорж, М/ Мэян- антнуд хэл бичгийн шалгалт өгч турш- шэрлцээү хЭСЦЭШЫВ ёрВО ЛЯНХУА. “.танбуу, С.Данзан марын авсан гэрэл зураг, бүр момхорчээ. Дог: “хөлтэй 4 "Агва: я өдөржин зураг зурав. Доржсүрэн, Агваа ны зурсан: зургийг -ч. харахгүй миний бичсэн ,тэмдэглэлийг-ч уншихгүй . ээ. Хотод бол машины -эрэг шураг, хө. дөӨөд. эмээлийн олом жирмийг ихэд с6- нирхоно. / Хөдөө . гнї 7 Доржсүрэнг малд нүдтэй хүү гэлцэнэ. “| 6 ДУГААР САРЫН 8. (ПҮРЭВ) . Агваан нэгдлийн жороо халнун, хур дан хар хоёрыг амьд юм шиг “зуржээ, Энэ зургийг бригадын дарга үзээд: .. Яг л мөн дөө. Үгүй мөн уран га тай хүү вэ гэж магтаж байтал нэгдлийн дарга нрэв. Тэр дарга жороо: халиуны зургийг хараад маг маг инээлээ, СЭР, Агвааны сэтгэл хөөрч майхан тийшээ догонцон гүйж очоод зурсан зургуудаа бүгдий нь авчирлаа. Тэгтэл дааганаас унаж байгаа Доржсүрэнгийн зураг байв, Нэгдлийн дарга: --Хүүе, энэ чинь хэн бэ? гэв, Агваан “баясан инээж: 5 --Манай Доржсүрэн хөглөж байгаа юм гэж хариулав, Нэгдлийн дарга Дорж сүрэнгийн нүүр өөд харснаа хажуунаас нь харахад адилхан байна гэв. Доржсү- рэн Агваан уруу «чамайг уу» гэсэн шиг ширүүн харлаа, Гэвч Агваан баярласан даа їоу ч мэдсэнгүй, Нэгдлийн даргыг явсны дараа їоу болсон гэж бодож бай- на. --Чи заавал намайг дааганаас унаж байгаагаар зурж нэгдлийн дарга нарт үзүүллээ. Чиний зургийг урж хаяна гэж Доржсүрэн дайрав.Бн түүний араас тэвэрч авсан юм. Доржсүрэн: --За гайгүй, та хоёр намайг элбэж л бай! Би нэгдэлд туслах гэж ирсэн боло” хоос биш та хоёрт доромжлуулах тэж зрээгүй, Агваан намайг «Матарт» өк6- хөөр зурж байна. 7: --01. 97 Чи бас намайг хурал дээр матах гэж тэмдэглэлд бичиж байгаа биз. Түүний чинь урж- усанд хаяна гэж намайг дай- рав, Биднийг ноцолдож байтал “сайлын эмээ, т т Эн --Хүүхдүүд ээ! Гүү саая! гэж дууд-- яаа. /Доржсүрэн газар хэвтэж .байсан тууран малгайгаа сэгсрэн өмсөөд Ч137 “ лэн гаран. Айлын эмээ дуудаагүй юу ч болох байсан юм бүү мэд. ЦЭР, О. ЦЭНДСҮРЭН 2 нарнаас 2 дахин холдож, харин наранд Ёс мг д ботой цай авчирч өгдөг улаан дээлтэй, дэлхийгээс 5 дахин, бүр Ч наранд хам гийн ойрхоп Буд гаригаас хоёр дахин ойртоно. Ипгэж наранд их ойртдог учир домгийн баатар Икарын нэрээр нэрлэгд- жээ. 19 жил дутамд Икар дэлхийд ойр» тож ирдэг Одон.орон судлагчдын тоо цоогоор дэлхийд зэлжит ойртолт нь энэ 6 дугаар сарын 15-нд болио. Тэгэхдээ ямар ч аюул учруулахгүй юм. Учир нь Гермйс гэдэг жижиг гариг 1937 опд дэлхийд 580 мянган км ойртож: ирсэн юм. Тэгэхдээ ямар ч аюул учруулаагүй. Харин Икар дэлхийд ойртохдоо Герми- сийг бодвол асар хол долооп | сая км зай тай байх юм. Ийм учраас Икарийн дэл» хийд ойртолт ямар ч аюулгүй юм. Ц. ОЮУНЦЭЦЭГ орчуулав. Харнуцлагатай эрхлэгчийг Ц. ГАЙТАВ ҮгггЭТЭЛүГЛЭГЛЭЛИҮУЭЭрүҮЭЭЭигчш-эш-22- -ша20127-0 57 : Индекс-14140:- ын нутгийн | настайчууД 2. 0Ф Бос 152 | 364 17 МХЗЭ.. Төв Хогоо БААТАРЫН НЭ?ЗМЖИТ Монголын , ! Гййнийн Байгууллагын Төв ( Өвлбайин СОНИН. 35 яакь жилдээ 28 32 (100) 1968 оны 5 дугаар сарын 29 үл во ОрОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЙ! РГИЙН ТӨЛӨ6:ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАЙГЛУНУ БАЯРТ ДУУН тоос “Зуны З дэлгэр уяхан цагийн ургаан- сарын эхэн улиралд маагс өд цагаан цэцгээр чимж Жаргалант хүүхдийн баярын хөөрхөн тмойлоо үрлүүлсэн Түрд: өдөр!, Жил бүрийн энэ үе Цааш саха сур санг Жарсаны үе Дуулим хорвоод түсэн цуурнаха, НТ хүүхдийн баярын Алс холкн сайхан ирээдүй өөд өдөр! Ахин урагшилсан баярт дуулал Жил бүрийн энэ үе Жаргалант хүүхдийн байрын 220 өдөр! / Б. НАМЖИЛМАА в--а ө---- НИЙСЛЭЛИЙН 27 ДУГААР ДУНД СУРГУУЛИЙН ОНЦ СУР- ЛАГАТНУУД «ШАЛГАЛТАНДАА. ЗОРИУЛЖ ХИЧЭЭЛЭЭ РАН ДАВТАЖ БАЙГАА НЬ. ст: фОнголын. “ДВДИОНЕРИЙН: БАЙГУУЛЛАГЫН: ХАМТ Ц хайртай, ахмад үеийн гбаатарлаг, - нер сурагчдын чөлөө цагийг “Алктанкан нарны шижир туяанаа Амьтан боднсыг ивээн таалсан Жил бүрийн энэ үе БАЯРЫН ЖАГСААЛД НРЭЭРЭЙ Бяцхан хөөрхөн жаалууд минь Баярынхаа жагсаалд ирээрэй! Зуны сайхныг угтсан Зургаан сарын чинь баяр шүү. Таван тивийн хүүхдүүд мвэь Тагтаанд будаа өгөөрэй, Тансаг жаргалаа эдлэж Тайван өсөхийн билэг шүү- Галтай олон багачууд минь Гандашгүй нөхөрлөлөөр батжаарай! Гардаж сурсан эрдмээрээ Гариг хооронд уралдаарай! Л./НАДМИДЦЭРЭН Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Мон голын пионерийн байгууллага нь МХЗЭ-ийн хойчийг залгамжлагч бөгөөд манай улсын ерөнхий бө- ловсролын сургуулнудын сурагч- дын сайн дурын биеэ даасан олон нийтийн байгууллага мөн. Монго- лын пнонерийн байгууллагын үйл ажиллагааг МАХН-ын даалгав. раар ЇМХЗЭ удирдан чиглүүлнэ. МХЗЭ, пионер сурагчдад комму- нист хүмүүжил олгох үйл Хэрэгт сургууль, гэр бүл, багш сурган хүмүүжүүлэгчид болон улс, олон нийтийн байгууллагатай хамтран өөрийн бүхий л хүчин зүтгэлээ дайчлан ажиллана. “Монголын пионерийн байгуулла сын зорилт, үйл ажиллагаа нь пионер сурагчдыг онц: сурлагатай, учраа мэдсэн сахилга баттай,сөёлч боловсон, эрүүл чийрэг, цовоо сэр гэлэн, зориг хатуужилтай, МАХН, | вх орон, ард түмэндээ. халуун хувьсгалч хөдөлмөрч, дайчин уламжлалаас сурч улс түмний най . рамдал, пролетарийн ннтернанид нализмд үнэнч, социалист нийг- мийг. идэвхтэй байгуулагчид бол- сон. хүмүүжүүлж, МАХН-даа тус- | - лахад Чиглэгдэнэ. . Пионерийн байгууллага инонер сурагчнд гүн бат мэдлэг, комму- нист хүмүүжнд, хөдөлмөрийн Дад лага чадварыг олгоход сургууль, : багш, эцэг эхчүүдэд тусална. Пионерийн байгууллагууд їно- зөв 22222 11 ї зохион байгуулж, тэднийг орчин үеийн техник, үйлдвэр хөдөө аж ахуй, урлаг утга зохиол, залуу байгальчид, биеийн тамир спорт зэрэг төрөл бүрийн дугуйланд өр- гөн хамарч экскурс, тойрон аялал, уулзалт, өдөрлөг, өглөөлөг, шу- гам жагсаал тогтмол зохионо. МАХН-д илэрхийлэлт өгөх, хувьс- галын баяр ёслол, түүхт ой, хүн- дэт зочид хүлээн авах, хөдөлмөр сурлагын онцчуудыг шалгаруулах, пионерийн -гншүүн элсүүлэх үед хүндэтгэлийн шугам жагсаал кий- нэ. Пионер сурагчдын үечилсэн дэвшлийг шат -дараалан. эзэм- шүүлж, тэдний өргөн “санаачлага, бие даасан идэвхтэй бүтээлч ажил дагааны “сүйдсэн дээр: ияонерийн байгууллага бүх айлаа зохионо. Сургуулнудын дэргэдэх “иноне- рийн танхнм бол шнонерийн ан- лын төв Мөн, г . Нэг. ПИОНЕРИЙН- ДУУДЛАГА: “Монгол Ардын Хувьсгалт | На- мын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэл хэн байгтун! гэж “дуудахад пиноне- рүүд «Хэзээд бэлхэн» гэж хариул на эсгО1кЭ 50 4тЫ38 “Хоёр: БҮГД НАЙРАМДАХ - : МОНГОЛ” АРД УЛСЫН. ӨСВӨ. ИН ТАНГАРАГ. РИЙН ПИОН “Бүгд Найрамдах: Монгол Ард Улсын өсвөрийн шионер би Монгол Ардын Хувьсгалт Намын үйл: хэ- рэгт үнэнч байж БНМАУ-ынхаа иргэний үүргийг нэр төртэй .бие- лүүлэн социализмын бүрэн.ялал- тын төлөө мятаршгүй тэмцэхээ өө- рийн нөхдийн өмнө тангараглэнэ. ү Ши ЇЇ ! гэн | 177 Гурав, БНМАУ-ЫН ӨСВӨРИЙН ПИОНЕРИЙН ЧИНЭРМЭЛЗЛЭЛ БНМАУ-ын өсвөрийн пионер бол МАХН, соцниалнст эх орон,ард түмэндээ зүрх сэтгэлээсээ хайр- тай, чин үнэнчээр сурч хүмүүжин МХЗЭ-д биеэ бэлтгэнэ. Эх орныхоо эрх чөлөө, хөгжил цэцэглэлтийн төлөө тэмцэлд амьд ралаа зориулсан ахмад үеийнхээ гавьяаг хүндэтгэн, тэдний. хувьс- галт, хөдөлмөрч баатарлаг уламж- лалаас цуцалтгүй сурч, найдвар тай халаа нь болно, ! Өөрийн эх орны аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, соёлыг хөгжүүлэх үйлст оюун билэг, хүч чадлаа 30- “риулахын тулд сурлага хөдөлмө- : рийг. хослуулан эзэмшинэ, | Нийгмийн өмчийг нүдний цөцгий мэт хайрлан хамгаалж: соцналист “хууль ёс, хэв журмыг эрхэмлэн сахиж, ахмадыг хүндэтгэх, дүү на раа асарч туслахыг эрхэмлэнэ, Бие бялдар, оюун санааны өв тэгш хүмүүжил эзэмшиж, дэлхийн шуд арга ард түмний үр хүүхдүүдтэй интернацноналист найрамдлаа цаг ямагт бэхжүүлнэ. 2 : , Пионер бол багачууд “хүүхэд баатарчуудад үлгэр жишээч байж, тивонерийн арнун нэр төрийг кэзэв ямагт өндөр өргөн явахыг эрхэнь їо ЗЭНЭ. Дөрөв. ЦИОНЕРТ-ЭЛСЭХ ЖУРАМ -- 11-15 насны сурагч хэн бе- ловч пнонерт элсэж болно. Пионе- рийн. байгууллага пионерт алсэ- хийг хүссэн сурагчдыг “пнонерт уучилж авна ЛВИЕЬ. Лин Лин, ЛЛИНЬ ана “ална ЛВнна. ална, чанна.” алав. “инал чанАЛНАЛ. зллтнал УЛЛБАЛЧНАГ ЛЕЯВА) таныг” СЯНнАЛ ИЛЛА. ГЧННЬ ЛЕЛБА Гиины анна. Ланна, “ЯВНА ЛЧВЛНА анд ВА, “ЧИНЬ “. “НЬ “ань, Инны ЧИНЬ ЧЛНАГ ЯВНА гарлраг “алвА “ИЛ на ЧЛБЬГ авна Хүүхдүүд ээ! Та нарын зүүдэг бүч яагаад гал улаан “өнгөтэй байдаг юм бэ? Энэ бол хувьсгалт тэмцлийн гал дундуур төрж тарсан улаан тугийн хэсэг гэсэн гүн гүнЗ- гий утга учиртай юм. 1832 оны 6 дугаар сарын 5-нд Францын Парис хотноо фрапцын улс төрийн зүтгэл тэн /Жан Макснмилнак Ла- маркийг өршуулжээ. Энэ өдөр Парист Бүгд Найрам- дах Улсын талыг баримтлаг- чид засгийн газрын харгис бодлогыг зсэргүүцэн боёон. Хотын нэг дүүргийн цаад бу лангаар хилэн хар морьтой хүн давхин гарч иржээ. Түү- эж 1848-6-23 ний гарт хувьсгалын билэг тэмдэг-анхны улаан туг хийсч явав. 1848 оны 6 ду- гаар сард Парисын ажилчид босч, хөрөнгөтний эсрэг тэмцсэн байна. Тэр тэмцэл дунд хувьсгалын билэг птэм- дэг болсон гал улаан туг бас л памнрч байлаа. Энэ тухай Карл Маркс «Парисын зургаан сарын 28-24-ний өдрүүд» гэдэг өгүүлэлдээ маш уран бичсэн бий. Хувьсгалын улаан тугийн жигүүр дор 1871 оны 8 Ху- гаар сарын 18-ны Парисын коммун төрсөн билзэ. Пари- сын ажилчид 72 хоногийн түрш хувьсгалын улаан ту- ма хамгаалж тэмцсэн юм Хөрөнгөтинй цэргүүд, хувьс- таят Парнсыг дайран дрохол ашилчид хамгаалалү хийж, дөлоо хоног хориглож бай- лаа "Гагцхүү хүчин тэнцвэр- 1831- гүй байснаас хамгийн сүүл чийн хамгаалалт болох Рам- зоны гурамжинд эцсийн ТУ- лалдаан болжээ. Энд хоёр- хон хүн үлджээ. Цагдаа на юрыг хэдхэн алхамд орж ирэ хэд нэг ажилчин залуу улаан тугийг ишнээс нь салгаж --Ямар ч байсан үүнийг алдаж болохгүй гээд эг жаал хүүд өгчээ. Хүү, тэр тугийг авч, биеэ ороогоод гудамж уруудан гүйж, Су- манд арай л оногдолгүй амь гарсан байна. Хэдэн арван жилийн дараа Парисын ком- мунчуудын барьж тэмцсэн тэр тугийг Москвад авчирч,: Лєниний мавзолейд тавьжээ. Одоо тэр туг Ленийнй Му- зейд хадгалагдаж байна. Петроград хотод 1917 онд Майн нэгний баяр тэм- дэглэх болж, энэ баяраа хэр- хэн яаж өвөрмөц болгох та- лаар Розенкраицын үйлдвэ- рийн хороон дээр бөөн ярна хөөрөө болжээ. Хүүхдүүд- тэй жагсацгаая. Одоо бид цагааны цэрэг цагдаа гэж айх юм алга. Нээрэн тэгье. Тэд жагсаа- лын манлайд яваг. Ер нь хүүхэд залуус бүхний “ман- лайд явах ёстой. Тэдэнд туг хэрэгтэй. 5, Зүйтэй, хүүхдүүдэд 699- рийн туг хэрэгтэй. Харий хүүхдүүдийн хамгийн анхны хувьсталт туг бичиг байх вэ гэдэг талаар тэдэнтэй ярилцтья гэж тохир- чээ. Үлнна ланннгавныа. Лилна аннА.. ЧИА. аниа ”. иннь, “ална Г. “ЯВНА ЛЧИЛНА. Чили. Линь ЧИН. ЗЛНБЬ. гийн 7 ЛЕНВК / 3- 22-21733 мн дээр. ямар . | ӨВВЛЛӨӨӨ. тиныулталЭжАЛ замалливалтжл 117-5-1 Хүүхдүүд энэ саналыг ура хашгарин угтсан байна. Нэг хүүхэд «Дарлагчид сөнөтү- . гэй!ї» гэж бичье гэхэд бас нэг хүүхэд ганцхан СӨнетү- гэй!ї» гэх эвгүй юмс Мандту гай!» гэсэн үг оруулья, Юу мандтугай гэх вэ? гэж хэлэ- хэд «Социализм» гэж хүүх дүүд хэлжээ. Тэгээд «Дар лакчид сөнөтүгэй» «Социа- лнзм мандтугай» гэж бичи- хээр болжээ. Гэтэл нэг нь: --Энэ зүйтэй байна, Гагц- хүү энд хүүхдийн, тухай үг баймаар санагдана. Энэ маань хүүхдийн туг шүү дээ гэв. Нилээд ярилцсаны да- раа эцсийн шийдвэр гарлаа. «Дарлагчид сөнөтүгэй» «Хүүхдийн социализм манд- тугай» гэж бичих болжээ. Туг хийлгэх захиалгыг гурван жаал хариуцан оёд- лын газар авч очжээ, Инто- рын торгоор гурвалжин хоёр салаатай туг хийх боллоо. 5 Утаажь Лаан” АВНА. гуадннв, ална. Чинь. оасхоч ШУмУмТеумтметммтмб со Дундговь мын 8 нер сурагчдын болж, БЭРТ лаа тэмцээнд 6 Зуүмбэрэл, мм СсмРмУмМУӨ5мУ өтөгиоти тү? СУРГУУЛИЙН Ч Дэлгэрцогт СуУ- жилийн дунд сургуулийн ийд 2 дугаар спартакиад 6 анги бүлгийн 13-16 насны 100 шахам тамирчин еурагч хүч чад сорилцлоо. Дөрвөн төрөлтийн дугаар ангийн Ичинхорол нар тэргүүлж З дугаар ангийн зрэгтэй, 7-а ангийн эмэгтэй гар бөмбөгийн баг лаа. 8 дугаар ангийн сурагч Баярмаг бух бттмт умтитөумҮ2 мумумаммр сэх аймгийн “аниа. швь/ЛэИНВ. гэнэ. “ЭНН. “анньь” “ЯннА ӨННА.. “Янь инь ЧВИНЬ. Чинь шинь/ Чаны 5СЧИнНВ. ЧЕИНА.. ЗЭЭНЖ..| анинь “ална, инж” чини. “инж чинь. тээр 3 элий УЛААН ТУГИЙН УЧИР. Хэмжээ тааруулж үзвэл үг нь цөөдөж, их зай гарчээ. Гурван жаад хэлэлцэж бай- гаад «Розенкранцын Зая9- дын хөвгүүд» гэж бичүүл- жээ. Майн нэгний сүрт жагсаал боллоо. Заводаас гарсан цуУ- вааны эхэнд хүүхдүүд явж байлаа. Тэдний нэг нь тугаа өндөрт өргөл: явлаа. Нева мөрний дөлгөөн салхн тугий нь илбэн таалж, туг нь. гал дөл шиг намирч байлаа. барьсан жаал хүүгийн кар нь чилэвч юман чинээнд бө- долгүй, сайхан улаан тугаа бүх Петроградын хүн ар- дад харуулах гэж улам улам өндөрт өргөж явлаа. Нигэж нионерийн бүх тугны өвөг, хувьсгалын хүүхдийн анхны туг Петроградын гудамжнаа дэрвэн намирсан түүхтэй би- лээ. Одоо Зөвлөлтийн армийн музейд хадгалагдаж байгаа нэг тугийг санацгаая, Тэр туг 1945 оны 5 дугаар сард Берлиний Рейхастагийн оройд Зөвлөлтийн цэргийн гар дамжин гарсан юм. «Фа- шизм бутцохигдлоо. Аюулт дайн төгслөө» гэж тэр туг даяи дэлхийд зарлан намнр- сан юм.Дээрхи гурван улаан тугийн хэсэг нь та нарын улаан бүч, йинонерийн туг дарцаг юм, 1921 оны З дугаар сарын 18-нд Сүхбаатарын шарти- хумУмУммт-иеталмтмумутүутггмтмтмтмэ см мама Р єн СПАРТАКИАД 7-6 ангийн Базарсүх нар бөмбөгөнд, сурагч Аюуш, Гочоо, Га- лаа, Тогмид, Рэзнцэнханд нар чөлөөт бөхийн тус : байр эзэллээ. Ангийн нийлбэр дүй-- гээр 6 дугаар анги тэргүүн байр эз Энэ тэмцээнээс шалгарсан шилЛ- дэг тамирчин сурагчид аймгийн пио нєр єурагчдын дад оролцохоор бэлтгэж най, сурагч лэв. шалгар үз Иээ772 4991-3448 зан цэрэг Хиагтыг дайрах- даа магнаг үсэгтэй улаан ту- гийг магнай дээрээ ман- дуулж явсан юм.Та нарын улаан бүч, пионерийн туг дарцаг, Ардын нам, цэвэр тадна улаан тугны хэсэг “Бэвжиа Сүхбаатарын х9- рөгтэй манай пионерийн ши- нэ туг, Д.Сүхбаатарын нэ- рэмжит Монголын (Пионе- рийн байгууллагын цог хий- морийн илэрхийлэл болж «Монгол “Ардын Хувьсгалт Намын үйл хэргийн. төлөө хэзээд бэлхэн байгтун» гэ- сэн дуудлагын хариуд «Хэ- зээд бэлхэн» байгааг билэг- дэж байна. Хүүхдүүд ээ! Хувьсгалын улаан тугны хэсэг болсон улаан бүч улаан туг, улаан дарцгаа хүндэтгэн хайрлаж соцнализм, коммунизмын ту- яат оргил өөд цовоо сэргэ- лэн, чийрэг бат алхлагтун! хмтбу2төтмтмтУ 2 одон бүрийн жиндээ тэргүүн 2 дугаар спартакна байна. Багш Д. ЦАДЬМИД КОосЭ элсүүлэх эсэх тухай асуудлыг ө8- рийн нь байлцуулан пнонерийн бүл- гийн цуглаанаар хэлэлцэж бүлгийн нийт пионерийн олонхийн сана- лаар шийдвэрлэнэ. Пионерт элсэг- чид пионерийн цуглаан Дээр їино- нерийн тангараг өргөнө. (Пионерт шинээр элсэгчид масверийн улаан бүч, энгэрийн тэмдэг ,хүлээлгэн өгч бүлэг, салаанд хуваарилана. Тав. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ Пнонерийн анхан. шатны бай- туулллага нь салаа, бүлэг, бүл- гэм болно. Пионерийн байгуулла- гуул, сургуулийн хичээлийн жи- лийн эцэст шинэчлэгдэн байгуулаг даж, пионерийн идэвхтнүүдийг нэг жилийн хугацаагаар ил сонгоно. Пионерийн зуслан, сурагчдын хөдөлмөр амралтын зуслан, иионе рийн ордны дэргэд пионерийн зохих шатны байгууллага байгуулж бол но. Уг асуудлыг аймаг, хот, районы иионерийн зөвлөлийн зөвшөөрлөөр гүйцэтгэнэ. Пнонерийн анхан шатны бай- гууллагууд ажлынхаа тайланг жилд нэг удаа пнонерүүдэд тавьж хэлэлцүүлнэ. Хэлэлцсэн асуудлыг олонхийн саналаар шийдвэрлэнэ. ПИОНЕРИЙН САЛАА Пионерийн салаа нь 8-10 пноне- рзэр байгуулагдана. Салааны їно нерүүдийн дотроос сурлага, еёахил га батаар тэргүүний пионерийг са лааны даргаар сонгоно. Салааны бүх ажлыг салааны дарга удирдана. Пионерийн єалаа нь бүлгийн зөв- лөл, бүлгийн удирдагчийн шууд удирдлагын дор ажлаа явуулна. Пионерийн салаа бол бүлгээс тог тоосон дугаартай байна. ПИОНЕРИЙН БҮЛЭГ Иїтонерийн бүлэг нь бүлгэмээс тог тоосон дугаартай байх бөгөөд 2-00с 4 салаатай байна. Пионерийн бүлэг, 25-аас доошгүй пионерийн бүрэлдэхүүнтэй сургуу- лийн нэр анги буюу бүлгийг түшиг лэн байгуулагдана. Пионерийн бүл гийн зөвлөлийг бүлгийн цуглаа-- наар сурлага, сахилга: батаар тэр- гүүний 3-5 пионерийн бүрэлдэ- хүүнтэй сонгоно. Пионерийн бүлгийн ажлыг МХ ЗЭ-ийн байгууллагаас томилсон бүлгийн удирдагч удирдана, Бүлгийн удирдагч нь анги удирд сан багш, пнонерийн ахлах удир- дагчдын удирдлагаар ажиллана. Пионерийн бүлгийн зөвлөлөөс са- лаадын ажлыг удирдана. Пионерийн бүлгийн зөвлөлийн цуглааныг сард нэг удаа хийж, пнснерийн салаадын ажиллагаа, иионерийн дунд зохиох сурлага хү мүүжлийн ажлуудыг хзлэлцүүлжээ. Тэмдэглэлт өдрийг тохиолдуулан бүлгийн зөвлөлийн ээлжит | бус цуглаан хийж болно. ПИОНЕРИЙН БҮЛГЭМ Пионерийн бүлгэм нь еургууль, пионерийн зуслангийн дэргэд бай- гуулагдаж, инонерийн бүлэг, С3- лаадыг нэгтгэн удирдана. Нэг бүл тэм 24 хүртэл бүлгээс зохион бай- гуулагдаж болох бөгөөд хэрэв бүл гийн тоо 48-аас дээш бол2 бүл гэм байгуулж болно. Пионерийн бүлгэмийн өдөр тут мын ажлыг бүлгэмийн зөвлөл удир дан зохион байгуулах ба зөвлө- лийн гишүүдийн тоог бүлэг бүрд нэг байхаар бодож, бүх инөнерийн цуглаанаар сөнгөоно. Бүлгэмийн зөвлөл, өөрийн бү рэлдэхүүнээс бүлгэмийн зөвлөлийн даргыг сонгож, бүлгэмийн зөвлө лийн гишүүдийн ажлын хувна рийг тогтооно. Пионерийн бүлгэмийн ажлыг ай маг, хотын МХЗЭ-ийн хордо, гэ гээрлийн хэлтсээс томилогдсон ннонерийн бүлгэмийн ахлах удир- дагч удирдана. Пионерийн ахлах удирдагч нь писвиер, пионерийн ан хан шатны байгууллагын ахмад нө хөр, хүмүүжүүлэгч, дотиын зөв лөгч, тэдний биеэ даасан санаачла гыг дэмжин, зохион байгуулагч багш мөн, Пионерийн бүлгэмийн зөвлөл, пионерийн ахлах удирдагчийн удирдлагын дөр инонерийп аялал, экскурс зохиох, пионерүүдийн тех- ник болон уран бүтзэлээр үзмэр байгуулах, пнонерүүдийг төрөл бү рийн дугуйлан, биеийн тамир снор тын уралдаан ззрэг олбн нийтийн чисртэй ажилд татан өруулах ёе- т Бүлгэмийн зөвлөлийн цуглаа ныг улиралд изгээе добтгүй хий нэ. Бүлгэмийн зөвлөл, бүлэг болон зарим пионерт даалгавар өгч, түү ний биелэлтийг шалгана. | Бүлгэ мийн зөвлөлийн гишүүдийн Цуг- лааанаар пионер, сурагчид, баатар чуудын сурлага хүмүүжлийг дээш лүүлэх, пионерийн бүлгэм, бүлэг, салаад, баатарчуудын баг аравтын ажлын тухай хэлэлцэж байвал зо хино. “МХЗЭ-ийн гишүүнд элсэх ино нерт зохих туслалцаа үзүүлж бай- хаас гадна хэрэв шаардлагатай гэж үзвэл МХЗЭ-ийн гишүүнд элсэх пионерийн талаар тодорхойлолт гаргаж болно. Ч Пионерийн бүлгэмийн зөвлөл нь сургуулийн нэр, бүлгэмийн ДУ гаар бүхий тугтай байна. : Пионерийн бүлгэмийн зөвлөл, пионерүүдийн сурлага, хүмүүж лийг дээшлүүлэхэд чиглэгдсэн тэдний эрэлт хүсэлт, сонирхлын үндсэн дээр боловсруулсан сарын ажлын төлөвлөгөө зохиож Хэргэ дэх МХЗЭ-ийн байгууллага, СУР гуулийн захиргаагаар батлуулан ажиллана. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМ жит МОНГОЛЫН ПИОНЕ РИЙН ДЭЭД БАЙГУУЛЛАГА 1. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын пнонерийн дээд байгуул лага--Монголын Пионерийн ТӨВ Зөвлөлийг Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэлийн Төв Хо рооны бүгд хурлаар байгуулна. 2. Пионерийн Төв Зөвлөлийн үйл ажиллагаа: 2 3а6-1- (янаг чинь лчаныл тана лана, чинь чинь. чина. Оиньчнал аа. 2 | учин ална Лалын ган анин /авнал авиа авна ганнал Стантиа. ” “анина, гүрнээ. г. ЧЕНБА, ИИНИА 7 ЛОШННА. гардана. ганнаь ална БуохоЛ ДОЕӨЛ 53) чинь чин, /5) » туульд гай дээрээ хаяг хадсан, орвол 1, 2, 3 дугаар -2-7Ү0212 ав бу/гуулссаэсссео, 23 СУРВАЛЖЛАГА Нийслэл хотын хойт дүүрэг Чингэл тэйн аманд шинэхэн нэгэн ордон сүн- дэрлэнэ, Энэ бол Сүхбаатарын районы 35 дугаар сургуулийн хичээлийн тан хим юм. 35 дугаар сургууль бол 1967 онд байгуулагдсан манай нийс лэлийн хамгийн залуу сургууль юм. Энд пионерийн 9 бүлэг, 27 салаа баа тарчуудын 3 баг 12 аравт ажилладаг юм. Хичээлийн 6 кабинет, туршлагын талбай, бай, пиоперийн шугам жагсаалын талбай, цанын бааз, мөсөн гулгуурын талбай, цэцгийн мандал байгуулах ээргээр бэлтгэл ажлаа эртээс эхэлсэн ирмүүн дүнгээр улсын тэргүүний сур гууль шалгаруулах болзлыг хүлээн аваад ажилд ороод байна. Тус сур Л, Алтанцэцэг Г.Дархижав, Н. Туяа, М. Отгонсүрэн нарын 90 онцчууд, дуучин Ч, Айлтхүү, бүжиг чин Г, Оюунчимэг, шатарчин 7К.Мяг марсүрэн, уран зураач С. Цэрэнчи мэд нарын зэрэг авьяастан сурагчид хэдэн арваар байна. Тус сургуулийн хан Зөвлөлт Буриадын Улаан--үд хотын туршлага 16 дугаар бага сур гуультай “холбоотой ажилладаг. Эд- ний туршлагаар Интернационал клуб байгуулж хүүхдийн баяраар нээх гэж байна. 13518, ЦВРЦАТ, 247 шини 21502217 35 дугаар сургуулиар ороход Хаал ханандаа дин лом дэлгэсэн, ширээн дээрээ дарцаг намируулсан анги олныг үзэж болно. Хаягдал ашиглалт, зуны даалгавар, телийн цуваа зэрэг уралдаант ажилд амжилттай оролцсон 3--ын А “ангид зэргийн диплом а) Пионерийн бүх байгууллагын ажлыг. удирдаж, инонер, баатар чууд, гадаад харилцаа, пионерийн ахлах удирдагч, биеийн тамир, ая лал жуулчлалын салбар байгуу лан ажиллуулна. 6) Өөрийн үйл ажиллагаагаар манлайлж яваа пионерийн шалгар сан байгууллагуудыг нам, төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд, дэлхийн суут хүмүүс, хөдөлмөрийн алдарт хүмүүсийн нэрээр нэрлэнэ, в) Пнонерийн байгууллагын аж лын шинэ ёсанаачлага, тэргүүний туршлагыг дэлгэрүүлэх ажил 30 хионО. г) Аймгийн пионерийн чуулга ныг жилд нэг удаа улсын | иноне рийн чуулганыг 4 жилд нэг удаа хийнэ. д) Пионерийн тбв зөвлөлийн бүгд хурлыг жилд нэг удаа хийнэ. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМ ЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН АЙМАГ, ХОТ, РАЙОНЫ БАЙ ГУУЛЛАГУУД 1. Аймаг, хот, райбны їпноне рийн зөвлөлүүдийг. аймаг, хотын МХЗЭ-ийн хороодын бүгд хурлаар байгуулна. Ч 2. Аймаг, хот районы пнонерийн зөвлөлүүд нь МХЗЭ-ийн Төв Хо роо, Пионерийн Төв Зөвлөл болон. аймаг, хотын /.МХЗЭ-ийн хороо дын тогтоол шийдвэрийг Өөрийн ажилт удирдлага болгоно. Б Аймаг, хот, районы инонерийн зөвлөлүүдийн уйл ажиллагаа: а) Өөрийн аймаг Хотын иноне цаг уурын ажиглалтын тал-, таны өмнө харагдана. Дараачийн ан- гид орох гэдд хаалган дээр нь очвол «Л. Сэд багштай хэл бичиг чооны аварга 2--ын А анги энд хичээллэ- ДЭГ» Гэсэн «ОоньхОн хаяг таныг угтө на. 1--ийн В ангид орвол «Тэргүү вий цэвэрч анги» үзсэн дардат нэ» мирч байгааг та үзнэ, Ийм урал даант ажил үе үе зохиогдож тодор хой дүгнэгддэт болохоор энз сургуу лийн їнонер сурагчид ямар ажнля хэ дийд зохиогдох бол? Ямар болзол зарлагдах бол гэж сэтгэл догдлон хү лээж тэргүүн байр Бзлэхсэн тэдэ хүсэл эрмэлэлэлд ХӨҮЛӨГДӨЖ явдаг юм. Зүг зүгээс бийпн клуб тийш яаран алхалцгааица Ямар нэгэн ажил болох нь яарал алхалж яваа тЭдний ярианаас ч илэр хий. : -Тунгалагаа! чи ямар дуу дуулах вэ? -- “Дуунд дурзай дуулна. --Би «Хүүхдийн зам» гэдэг шү лэг уншина гэж Туул ть хэллээ Хүүхдүүд клубт суудлаа Эзлээд нам гүм боллоо. Тус еургуулийн 100 га руй сурагч 10 дугаар сараас эхлэ! Зүүн сэлбийн клубийн дэргэд дух хөгжим бүжгийн дугуйлан байгуулж долоо хоногт 2 удаа хичээллэн хэг хэдэн төрлийн концерт зайруула! тогложээ. Уул дугуйлангуудаа лэг гэж «Сэлбийн долгио» чуулга бай гуулж Нарл Марксын мэндэлсний 150 жилийн ойн өдөр нээлтээ хийж байгаа нь энээ, «Сэлбийн долгио» чуулгын даргаар ипонер Нямханд болвоо» кэдгий! рийн байгууллагын бүх ажлыг эрх лэн улирдана, 6) Пионерийн зөвлөл сард вэг удаа хуралдана. Ё в) Гүйцэтгэсэн ажлын тайлан, тоо бүртгэлийг жилд хоёр удаа гар гаж, Пионерийн Төв Зөвлөлд ируүл нэ. г) Пионерийн байгууллагууд, тэд гээрийн бүрэлдэхүүнд зайлшгүй орох өөрчлөлтийн тухай асуудлыг МХЗЭ-ийн Хороод болон Пноне- рийн Төв Зөвлөлд мэдээлж арга хэмжээ авч байна. 3 Пионерийн байгууллага байгуу- лах ба татан буулгах тухай шийдвэ рийг аймаг, хотын МХЗЭ-ийн хо роо, пионерийн зөвлөлөөс гаргана. Зургаа. БААТАРЧУУД Баатарчууд бол ирээдүйн пионер юм. Баатарчуудын сайн сурч хүмүү жихэд пнонерүүд туслаж, үлгэрлэх ёстой. Баатарчууд нь Ол, Сар, Дөл багуудад хуваагдана, Баатар чуудын баг аравтын ажлыг нио- нерийн бүлэг, бүлгэмээс томилогд сон пиоперийн идэвхтнүүд удир дана. Ё Баатарчууд зүүн энгэртээ В. И. Лениний дүрийг төвд нь дүрслэн үзүүлсэн таван хушуу тэмдэг зүү нэ. Баатарчуудын баг нь зааврын дагуу тугтай байна. БААТАРЧУУДЫН ДҮРЭМ -- Баатарчууд амжилттай сайн суралцана. --- Баатарчууд хөдөлмөрийг хүн дэтгэн оролцоно. ЗАБИЙН ги ? хүүхдүүд Зүүн сэл” 3 Цогтбаяр нар ажиллаж " байна. Тув чуулгынхан баяр ёслол хуанлийн тэм дэглэлт өдрүүдэд тусгай төлөвлөгөө тэйгөөр бэлтгэж сэдэвчилсэн тоглолт хийхийн хамт/МПБ-ын 45 жилийн, ой, В.И. Лениний мэндэлсний 100 жил Ардын хувьсгалын 50 жилийн ой уг таж, 2--3 жилийн үлгэрчилсэн тө лөвлөгөөтэй ажиллаж Эхлээд байна. Хн 01600 Сурагчдыг хөдөө аж ахуйтай та- нилцуулах нийгэмийн тустай хөдөл- мөрт оролцуулах аялал, энснурсийн баазтай болох зорилгоор тус єургуу лийнхөн Гацууртын сангийн аж ахуйн Дамбадаржаа дахь үнээний Оригадынхантай шефийн холбоо тог» тоосон юм. Тэгээд ахлах ангиуд сард нэг удаа 4 “цагаар энэ бригадад хү рэлцеэн очиж саальчид, малчдын сааль саам, мал тЭэжээх, төл жүлээн авах бойжуулах, хашаа саравч дулаа Сурагчидтайгаа лэх, аргал бууц нөөцлөх, хөөвөр хял гас авах зэрэг олон төрлийн ажилд биечзэн оролцож тусалдаг. боллоо. Мөн малчдад нонцерт тоглох, үзэс гэлэп булан гаргаж үзуүлэх зэргээр үйлчилдэг. Тэнд ажилласан хүүх- дийг айл өрхүүд хуваарилан авч ду лаацуулах, ундлах, биеэр дагуулж ажилдаа туслуулах, газар “дээр нь биечлэн үзүүлэх, шуулах зэрэг ажил хийгддэг юм. Аж лаа хийж гүйцсэНий дараа бригадын дарга мэрэгжилтэп нар нь сурагчдыг хүлээн авч ажлыг нь дүгнэж 80 ми-. нутын яриа хийж буцаадаг юм. Су рагчид Знэ бригадад очих, буцах- даа улиралд тохирсон байгалийн ажиг лаят явуулах цэнгэг агаарт тоглож зугаалах ажлыг хамтад Нь хийж, олон талын үүрэг гүйцэтгэдэг юм. Энэ? ажилд бригадын дарга Б. Ган-- Очир, малын бага эмч С. Цэндсү- рэн зоотенхинкч М. Намжил болон . тэргүүний саальчид, ТЭЙ тусладаг юм. 95 дугаар. сургуулийн малчид идэвх- захирал Д. ГҮРЖАВ 1 зөвлөлдөн байгаа энэ багшийн нэрийг Ц, Харнүдэн гэдэг. Нийслэлийн 85 дугаар сургуулийн 4-ийн А ангийн багш, Удирдсан анги НЬ. улирал дараалан амжилттай суралцдаг юм. Улсын шалгалтдаа Ч тэй байгаа юм. -- Баатарчууд үнэнч, шударгыг эрхэмлэнэ. ” -- Бааатарчууд ахмад хүмүүс ба дүү нар, үеийн нөхдөө хүндэт- гэнэ. -- Баатарчууд еурч хөдөлмөр лөж тоглохдоо хамтарч ажиллана. -- Баатарчууд ирээдүйн пноне- рүүд мөн. Долоо, САЙШААЛ ШАГНАЛ Сурлага, хөдөлмөр дээрээ үлгэр жишээч амжилт гаргасан пнонерүү дийг шалгаруулан урамшуулах Үүнд: а) Бүлэг бүлгэмийн зөвлөлийн шийдвэрээр бүлэг, бүлгэмийн жаг саалын өмнө баяр хүргэх 6) Пионерийн байгууллагын ту гийн дэргэд зургий нь татуулах. в) Аймаг, хотын МХЗЭ-ийн хороо, пионерийн зөвлөлийн үнэм- лэхээр шагнах, г) МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Мон- голын , Пионерийн Төв Зөвлөл, БНМАУ-ын Ардын болвсролын Яамны шагналуудаар шагнах. д) Онц сайн ажиллагаатай пио- иерийн бүлгэм, бүлэг, салаа, пно нерийн ажилтнууд, тэргүүний пно нерүүдийг Д. Сүхбаатарын нэрэм жит Монголын пионерийн байгуул- лагын хүндэт дэвтэрт тэмдэглэн ал даршуулах. . её) Эх орноо батлан хамгаалах хэрэгт баатарлагаар тэмцсэн, со- цнализмын бүтээн . байгуулалтын- үйлст гарамгай гавьяа байгуулсан пионер сурагчдыг засгийн дээд шагналаар шагнуулахаар тодорхой лон гүйлэтгэнэ. урамтай душ Найм, ЗЭМЛЭЛ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Мон- голын Пионерийн Байгууллагын дүрмийг зөрчих, муу суралцах яв- далтай инонерийн байгууллага бүр тэмцэнэ. Пионерийн байгууллагууд, їно- нерийн гаргасан дутагдлыг хамт олиоор нь хэлэлцүүлэн засуулж байвал зохино. Дүрмийн шаардлага зөрчсөн имонерүүдэд доор дурдсан зэмлэл хүлээлгэнэ. Үүнд: : а) Салаа, бүлэг, бүлгэмийн зөв- лөлөөс урьдчилан сануулах 6) Салаадын цуглаанаар хэлэл- цэн сануулах | пал : -в) Бүлгийн жагсаалын өмнө дон годох 853 : г) Бүлгэмийн Зөвлөлийн шийд- “нэрээр донгодох Пионерүүдээс хасах асуудлыг эцсийн арга хэмжээ болгож бүл- тэмийн бүх пнонерийн цуглаанаар шийдвэрлэнэ. Пионерийн гишүү- дээс гарсан сурагч бүлгэмийн зөв- лөлийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл томдол гаргах эрх эдлэнэ, |. Пионерийн гишүүдээс хасагдсан | сурагч дутагдлаа засаж чадсанаа. сурлага, сахилга бат, бүх ажилла-. гаараа харуулас чадвал пнонерт дахин элсүүлж болно. 3 Ес. Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМ- ЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН. БАЙГУУЛЛАГЫН ОНЦЛОГУУД Д. Сүхбаатарын нэрэмжнт Мон- . голын Пионерийн ллагын Төв Зөвлөл, аймаг, хотын иноне- рүүдийн зөвлөл. бүл- өөрсдөөр нь тур (1) э?”ЭҮЧЭУ --Андрюма бид хоёр маш эрт босч , улаан талбай руу явцгаалаа. Бид өөрс нийгөө хамгийн эртэч “улс гэж бодсон чинь харин.өмнөөс 5.хүн угтан золко- яоо. Тэгээд тэдний нэг нь с г-Сайн байцгаана УУ? анхны зочид тчнь! гэхэд Андрей сандран : --Бид эхнийх нь гэж үү? Та нар аль эрт ирчихсэн-энд байцгааж байна. шүү дээ гэв, --Бид чинь дандаа л бүхнээс тү- рүүнд энд ячрцгээдэг улс шүү лээ, Аяав танилцацгаая! Мниннц чЭрийг Гра интчек (Чулуу засагч) гэдэг. Мандах нарны гэрэлд Мавзолейг гядтагнуулан тялалзуулж байлгахын тул би нарнаас урьтан босч шууд ажилдаа ирдэг юм. Тэгээд би толь шиг хавтгай боржин чулуун ханыг зураас гаргахгүйгээр маш хянамгай арчиж зүлгэдэг. -Хариц мНнННй нэрийг Садовияк (цэцэрлэгч) гэдэг дээ. Би гачуур Ммод- дын өндөр намыг нь тэгштгэн |хай- чаар хяргаж, цэцгүүдийг усалдас хүн гэтэл Андрей --Та мөн л Эрт босдог уу? гэж гурав дахь хүнээс асуув, -- Тэгэлгүй яахав Намайг Часовшик (цагчаин) гэж нэрэлдэг. Спасскийн цам- хаг дахь цагийг би түлхэж ажиллуул- даг хүн. Алтан Кремлийн цагнууд хэр хэц яаж цохнлдгийг чи сонсч мэдэхийс хүсч байна УУ? гэхэд ї-Тун их, бүүр тэсгэлгүй хүсч бай- нашүү гэж Андрей Өчив. Тэгээдл бид цамхагийн орой өөд, бүүр Кремлийн улаан таван хушуу ӨӨД шатаар өгсөн явцгаалаа, Ингээд бид гэнэт гайхамцицт | зүйл- сийс үзэж харлаа. Тийнхүү таван Ку хиуу асар том агаад салхн л хаанаасаа байна тэр зүгрүү зүүн, баруун хийш- шээ, зүүн баруун тийшээ маш хүнд эргэлдэж байлаа. Энэ нь тээр дороос, газраас харахад тийнхүү жижиг юм шиг сачагдах боловч харин үнэн хэрэг дээрээ хамгийн том өрөө тасалгаанд Ч сэсэн багтамгүй том ажээ. Түүний дө- Жор асар том чийдэн асаж байлаа. Тэр нь ганц боловч зуун өрөө тасалгааных төд гэрэлтэж байв.. Өглөө эхэллээ. “Хөхөөр автомашин, траллейдбус, ав- тобусууд яаран хурдлахыг бид. харж байлаа. Москва голоор элчнт хөлөг он- гоц, усан дор хөдөлгүүртэй ракет, ме- теор хэмээх хурдан завь-онгоцууд ХӨ- гэм бүлэг иь өөртөө тугтай байна. Салаа нь бөмбөр бүрээ тус бүр нэгтэй байна. Пионер нь улаан бүч, «Хэзээд бэлхэн» гэдэг тэмдгийг энгэртээ зүүнэ, Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ТУГ Монголын пионерийн байгуулла гуудын туг нь улаан өнгөтэй бай- на. / Пионерийн аймаг, хотын зөвлөл зуслан, ордны чзугны урт нь 120 -см, өргөн нь 90 см, тугны нүүр талын голд нонерийн тэмдэг, тэмдгийн дээд, доод Хоёр талаар «МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэ- зээд бэлхэн» гэсэн дуудлагын ха- рнуг алтан шар.өнгөөр, тугийн ар талд инонерийн.аймаг, хотын зөв- лөл, пионерийн зуслан, пнонерийн ордны нэр байна, : -. Ошонерийн төв зөвлөл, аймаг, хотын зөвлөлийн туг нь эргэн той рон шар цацагтай, ишний дээд. үзсүрт зэвтэй байна. | - : -ЦИОНЕРИЙН БҮЛГЭМИЙНТУГ : “бүлгэмийн т -урт єь 90. ст, чүүр талын голд пионерийн тэмдэг ї -ын үйл хэргийн төлөө хэ- зээд бэлхэн» гэсэн дуудлагыг шар өнгөөр бичнэ. Ар талд инонерийн : бүлгэмийн нэр, дугаар байна. - Бүлгэмийн туг нь эргэн тойрон шар цацагтай, иншний нь дээд 4-37344 нь 60 см хэм, байна. Бүдгэшийн тугийн | вөж явна. Бид Часовшик (Цагчин)-тай салах Єе гүйцэтгээд улаан талбай РУУ буцаж нрэв. Гэнэт Андрюша хашгарах шахам -4ХурдДая! Хурдал! хурдан яЯвцсааля!, Харуулууд өдөохон гэв, Спасскийн цамхагийн хаалсаар цэр гүүд гарч явдгаав. Нэг! хоёр! нэг хоёр/ жинтөв буунууд-нь чаранд, гялалзана. Цэргүүдийн погон нь цэнхэрхэн цэнхэр хэн, цамцнууд нь ногоохон ногоохон солилцох боллоо -ажээ. Бяд цэргүүдийн хамт алхалсаар Владимир: Ильпч Лениний манзолейд ирж зогсцгоолоо. Ингээд гэнэт нам гүм бүүр анир чимээгүй боллоо. --Ээр-эг мөрөндөө”-гэж харуул |Ссо0- лилцуулагч зөвхөн дуулдах төдийгөөр командлав, Харин бид бүгд зогсцгоосон хэвээрээ л байлаа. Бусад хүмүүс ч мөн нжил” тарж явцгаасангүй, Бид буйхан дээрх том үсгүүдийг харж байв. Анд- рей, Ленин! Ленин! гэж уншив. --Комсомолын гишүүд намайг бун- ханы дэргэд ппионерт элсүүлсэн. --Инонерийн жагсаалд чи оролцсон байж магадгүй. Тэд маш баяр ёслолын байдалтай явцгаадаг том. Хүмүүс явцгаалаа. Улаан талбай руу тарж одов. Москвад хүрэлцэн ирсэн хэн бүхэн улаан талбайд заавал ирцгээ дэг байна. --Харж байна уу? энэ ах лав. Аф- рикаас ирсэн байх --Энзүү? Магад Африкаас ирсэн дэг «шүү. --Харин энэ хүн? --ЦПарисаас ч юмуу, эсвэл Римээс чирсэн байж магадгүй... Улаан таа- бай-энэ бол жагсаалын талбай юм. Санс рын нисэгчид сансрын уудамд аялах өөрсдийнхөө 8ялдыг улаан 1га! эхэлцгээдэг, Сансрын нисэгч Юрий Га- гарин ч сансрын уудамд нисэхийнхээ өмнө эндирж байсан. Харин дараа нь түүнийг Улаан талбай мөн л тосч авсан Одоо чи 4 дүгээр ангид суралцаж 528 на, Харин тэр үедчи 5 наётай, би ча- майг мөрөн дээрээ суулган улаан гая- байд авчирч байсчыг санаж байна уу? Улаан армийн удирдагчид дайснууя- чайгаа дайтахаар улаан талбайгаас хө- дөлж байсан. 2 Жилд бүрийн тавдугаар сарын нэгэн ! арван нэгдүгээр сарын 7-нд энднарад үзүүрт зэв байна. Пионерийн бүлзг 60,30 см хэм жээ бүхий улаан тугтай байна, Тугийн голд ишин талаасаа... «Ду гаар бүлэг» гэсэн шар үсэгтэй бай на, ПИОНЕРИЙН БҮРЭЭ БӨМБӨР Пионерийн бүлгийн-салааны онц яог -бүрээ, бөмбөрийн дарцаг. гур- валжин хэлбэртэй, хоёр хажуудаа шар цацагтай, голдоо 13 см урт, 5 см өргөн хэмжээний анонерийн тэмдэгтэй байна. . 7 арьс Ла Дарцагны бүрээг дагасан талын: өргөн нь 36 см, босоогоороо” 541. см байна. Бүрээний дарцаг коёр чалдаа пионерийн тэмдэгтэй бай- вал зохинө. усвар Түтүтэли “ Бөмбөрийн дарцаг уях чалаасаа 41 см өргөн, босоогоороо 51. си байна. й : . х Пионерийн байгууллагууд, шно- нерийн цуглаан, баярын жагсаал, аялал экскурст оролцохдоо, туг, бүрээ, бөмбөртэйгээ явна. | ЦОЛ ПИОНЕРИЙН ИДЭВХТЭНИЙ : ЯЛГАХ ТЭМДЭГ. : 1. Бүлгэмийн зөвлөлийн |дар- тын ялгах тэмдгийн урт нь 4. см, өргөн нь 1 см, улаан тууз толдоо 1 си-ийн-днаметртэй шар. өнгийн таван хушуу, хоёр талд нь босоо- гоор байрлуулан хадсан 0,5 см- ийн өргөн шар өнгийн тууз бүхий сЯялгак тэмдэг зүүн ханцуйдаа зүү- нэ. 3. Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүү Дийн ханцуйны ялгах тэмдгийн Д. Сүхбаатарын нэрэижит кэвлэлийн комбинатад хэвлэв, “вагсаая Зөлдөт. з.Андрюма бид Жөёр Улаан талбайд зөндөө д зугааллаа. Тэндээс холдож ява хыг ер хүссэнгүй. Тэгээд, дээрээ Шүд- нүүд гаргаж урласан 1! нын дэргэд зогсцгоов, --За энэ хана байна. Түүний дээд талд хичнээн шүд байгааг Андрюша чи чоол доо/ Нэг, хоёр гурав..арав..зуу.. гурван зуу. Андрюша дун Дуугүй 4 зогсоно. --Юу болов өө чи мннь? Би |(Анд- рейд тусласан бөгөөд өөрөө золтой. л тоогоо андуурч алдчихсангүй Ханын өр гөн нь асар том бөгөөд түүн дээгүүр ,хөн гөн тэрэг гүүрэн дээгүүр гарч байгаа юм шїїг-явж болох ажээ. Харий цамхагуу- -Дын нэгтронцка-д өайрал. хөгжим төГ- лох -үед нь. ханын гадна чихээ наалдуу лан чагнахад ЮУ .ч ул сонсогдоно. . Бид Садовчик, (цэцэрлэгч) Гранит- чик (зулуу засагч) «арын алинтай Ч улаан талбайд ахин уулзаадахгүй, .Тэ- дэнд маргааш” эрт босох хэрэгтэй бай- гаа шүү дээ. Одоохондоо: гэрэл зурагчин л ажилдаа гараад байгаа ажээ. Гэтэл зур гийн цинарат тас нясхийн ажил үйлсээ явуулна, Улаан талбайд зургаа ава- хуулахыг хүсэхгүй хэн байх билээ. Тэ гээд ч бид зургаа двахууллаа. Тэхдээ бүүр хоёр дахин дарууллаа, Нэгэнд нь Андрей бид хоёр СПпасскийн цам- хагтай, нөгөөд нь Василия Блаженнийн дуганыг оруулан авахууллаа. Василия Блажейнийн дуган бол эртний оросын сүм юм. Одоо энд музей бий. Харин дараад нь бид манай засгийн газар байрлаж буй байшин дээрх улаан туг Кремлийн хаяма- Хүүхдүүдээ! Ярхангай айж. гийн цэцэрлэг -хотын..8 Өугаар 2572 рооны харьлат МХЗЭ-ийн ,ууган. гишүүн Сумьла гуай манай сөны ны сзазар «Тавын гөмдол» |зэдэг хүүхэд та нарт сургаалтай шүлэг зохиож ирүүлжээ, Бид энэ дугаар таа Д.Сумьөла гуайн «Сандлын гомдол» гэдэг сургаалтай шүлгийг нийтлэхийз ялдамд хүүхэд бага- чуудад зориулж цаашдаа олон шү лэг зохиол бичихийг хүсэн ерөөе, САНДЛЫН ГОМДОП - Ууланд ургасан мод бес Унасан хойноо даркхи Зүссэн хойноо банз Зүлгэж наагаад сандал боллоо. 52 Сургуулийн танхимд тавигдаж, . Сурагч бүхэнтэй нөхөрлөж Хичээл сурлагын ажилд нь Хир чадлаараа туслан: байлаа бид... Гэтэл нэгэн хүү эт Гэмгүй надад дээрэлхэнс Хайн яанч шидэж ..- Хажиг нажиг холихуулк Согоггүй бүтэн наманг «Сэхэхгүй» болтол эвдлэв. Хайрнаж хямгадахыг мэддэггүй - Хачин араншинтай хүүхэд : Хаач битгий байгаасай гэнс Хамгаас эрхэмлэж захья би.. , Т дугавр ангина төгсөөд яах билээ, -- 8 дугаар ангид дэвшин сурал. цана,--Ажид мэрэгжил эзэмшинэ. --Тусгай мэрэгжлийн сургуульд талбайгаас | нЫ зургийг авч өгөхийг хүслээ. Энд бараг 50 жилийн өмнө амьдарч ажиллаж байсан юм. Ленин Г, Цепулиний бичсэнийг Д. Мижид- дорж орчуулав. урт 4 см, өргөн 1 см хэмжээний улаан туусан дээр босоогоор нь хадсан 0,5 см-ийн өргөн, 3: шар туузан Даруулгатай байна. 8. Бүлгийн зөвлөлийн даргын ялгах тэмдэг нь дээрх хэмжээний улаан туузанд 0,5 см-ийн өргөн 3 шар туузан даруулга бүхий бай- на. : : 4. Бүлгийн зөвлөлийн гишүү- дийн ялгах тэмдгийн өргөн-1 см," урт 4 см, улаан туузан дээр голд нь 0,5. см-ын өргөн хэмжээтэй ганц шар туузыг босоогоор хадсан байна. .- 2 : 2 5. Салааны даргын ялгах тэмд- “тийн урт нь 4 см, өргөн 1 см улаан туузан тэмдэгтэй байна. ПИОНЕРИЙН УЛААН БҮЧ Пнонерийн бүч нь адил хажуут “Фурвалжин кэлбэртэй урт тал нь 100-120 см улаан өнгийн материа “лаар кийгдэнэ. Улаан бүчний гурван үзүүр нь МАХН, МХЗЭ, Монголын пионер гэсэн 3 үеийн бат холбоог илэр- ” кийлнэ, Пнонер, бүчээ байнга зүү нэ. Эн Пионерийн ндэвхтнүүд дээрх хэмжээний бүчний гурвалжин та- “яын 2 захаас 2,5 см зайд БНМА ””У-ын төрийн далбааны өнгийг тус гасан 1,5 см өргөн цэнхэр туузыг эмжээрлэн хадаж зүүнэ. 4 ПИОНЕРИЙН ЭНГЭРИЙН тэмдэг Монголын пионерийн энгэрийн тэмдгийн таван хушуу нь МАХН, Индекс-14140 0 ” хэзээд бэлхэн "ныг суралцана гэж ярнлцаж байгаа эд» - гээр хөвгүүд Өхнд бол нийслэлийн - 2 дугаар дунд сургуулийн 7: Дугаар - ангийн сурагчид юм. Эдний нэр нь: Батбаяр, Оюун,” Эрдэнэчимэг, Цол: мон, Ваянтуул, | Энхбаяр, Бадамцэ. хөдөлмөрчий "олны хувьсгалт тэмцлийн ялалтын бэлэг тэмдэг мөн. Монголын шионерийн бай- гууллага нь манай хувьсгалын удирдагч Д. Сүхбаатарын. нэрэм- жит болсон учраас улаан таван хушууны голд хадган цэнхэр өн- лгийн дугуйд жанжин Сүхбаатарын “дүрсийг товойлгон хийсэн |бөгөөд цэнхэр өнгийн суурь нь энх тайв й элэгдэнэ, Таван хушууны дээд талын “ба- дармал гал шар өнгөтэй гурван дөл нь МАХН, МХЗЭ, Монголын пнонерийн бат холбоо үүрт мандан бадрахын зөн билгийг илэрхийлнэ. “ МАХН-ын “үйл хэргийн төлөө байгтун! гэсэн дуу. лагын хариу «Хэзээд бэлхэн» гэ-. дэг үгийг таван хушууны. доод та-/ лыг ороож намнрсан цагаан туу- зан дээр бичсэн байна. ! 00 ПИОНЕРИЙН ЁСОЛГОО Бүгд. Найрамдах: Монгол Ард “Улсын төрийн дуулал, ах дүү со- . цналист орнуудын төрийн дуулал, : коммунист ажилчны: намуудын дуулал дуулах үед пнонерүүд ёс- -үй Пнионер, пнонерийн тангараг өр- гөх, пионерийн дуу дуулах, багш нар, пнонерийн удирдагч, шноне- рүүдтэй уулзах, удирдагчийн шийд вэрийг хүлээж авах, харнун өгөх- дөө ёслоно. Харнуцлагатай эрхлэгчийг ц. ТАЙТАВ МХЗЭ-їхөв Хогоо УХБААТАРЫН нэрэмжит /Донголын ионЕрийн Бяигууллагын Төв Завлөдийн сонин. 35 лахь жилдээ М2З (1081) / 4 Зүлэгт, Цайдам, хөндий вы тунгалаг, ургамлын сортой уудам т мдэглэл Өгөөмөрийн бэлчээрээр нэгдлийн мал сүрэг нэлийц ( билчинэ. Таван ханатай танан цагаан тэрүүд хэсэг хэсгээрээ бөмбийн рагдана. Хөдөө нутгийн эрүүл салхи хөдөлмөр ажилд нүүр нь борлож, бие нь чийрэгжсэн үе тэнгийн насны за “луус хөвгүүд, охид налайн бэлчээрлэ сэн сүргийн захад унасан морно идэшлүүлэн хичээл номоо уншиж сууна. Эд 1966 онд нийслэлийн 15 дугаар дунд сургуулийн 8-ын «Б» анги төгсгөөд, ангиараа Төв аймгийн Баян сумын Монгол-Польшийн най рамдал нэгдлийн бог малын 6 суурь хариуцан авч 2 жилийн турш мад мал- лах, бие дааж 9, 10 дугаар ангийн боловсрол эзэмших их зорилт тавь жээ. Эд, ижил дасал болсон сурагч хувцас, улаан бүчээ тайлж, малчин хүнд зохицсон хувцас өмсч, үзэг шил бүүр хоёрыг хослуулсан хүүхдүүд юм. 2 Бие биенээ мөрь ээлжлэн унуулж нөгөө нь хөтлөн, гэрээ тойрон өглөө үдэшгүй морь унах сургууль хийнэ. Эднийг харсан хүн бүр өхөөрдөн, хөөрхий эд нар эмээлийнхээ бүүрэг түшээд явж байгааг нь хараач. Хэ зээ морь унаж сурна даа гэж зарим хүн бодно. Зарим зусаг хонь хурга заад хургаа голно. Тэгэхээр хүүхдүүд энэ яасан энэрэлгүй амьтан бэ? Нялх үрээ хөхүүлэхгүй юм гээд эхий нь дээш нь харуулж дарж байгаад, нялх хургыг нь хөхүүлнэ. -- Хүүхдүүд мннь хургаа голсон хонийг ингэдэггүй юм. Эхийг нь той төлж хургыг нь авахуулдаг юм. гэж мэгэн эмгэн хонь тойглохыг зааж өгөөд аргагүй л хот газрын хүүхдүүд юм даа гэж хэлж билээ, Эдний мал маллах сайхан хөдөл мөр хоёр жилийн өмнө -ингэж эхэлсэн юм. даа. 5) 5,4: Дөрөв -дөрвөөрөө- 6. суурь, болж, Зудлявх 3600 хонь ямаа “хариуцан! маллав, Анхны төл- -хун цагаан хур ШАЛГАЛТЫН | МЭДЭЭ Нийслэлийн 17 дугаар дунд сургуу лийн 7 дугаар ангийн 6 бүлэг ёоны ухааны хнчээлээр улсын 100 хувийн томь шал галт өгч цөмөөрөө ам жилт үзүүллээ. Т дугаар ангийн сурагч Ганбаатар Бадарч, Мөнхжаргал, Очирлүрэв, Сэн гэ Уртиасан, Цэндхүү, Цеэн ойдов нарын өлөн сурагч онцсайн дүн авав. ЦЭДЭНСАМБА 1968 4 оны 6 дугаар сарын 5 тал (-|, Наран Төгрөгийн говийн ус-. ха Лхагва | Үнэ 10 мө га гарахад гэр тэртээ нх л энхрий лэн бне биеээсээ булаалцалдаж, өхөөр дөн .байснаа эд өдоо санаж байгаа байх! Төл бойжуулах төлөвлөгөөг жил дараалан.биелүүлж нийгмийн малыг өсгөх үүргээ нэр төртэй гүйцэт- гэлээ. Хишнгдорж, Жавзаинагма, Цэрэн чимнд, Эрдэнэчимэг, нар нэгдлийн «Мэнд төлчин» тэдэг сцалинт дарц гийн эзэд боллоо. Дашшцэвэгийн суу рийнхан орон нутгийн материалаар малын хашаа хороо олныг барьж нөх дөө хушуучиллаа. Эд намрын хүй тэн бороо, өвлийн цасан шуурга, хав рын ширүүн салхийг чин зоригоор давж сурчээ. Эд, алд хиртэй сур бай вал хазаар, ногт чөдөр зангидаж, хавт гай хаймар олдвол эмээлийн гөлөм болгочихдог, бүдүүн төмөр утас дай ралдвал хазаарын амгай хийчихдэг болжээ. Сайны доторхи бүр сайн гэг чээр Мотоо, Мягмар нарын хийсэн зүйл нутгийн малчдынхаас ялгагдах юмгүй байдаг баййа 4 МХЗЭ-ийн илгээлтийн эзэн энэ 21 малчин залуугийн сэтгэл санаа ямар байгааг эвлэлийн үүрийн нарийн бич гийн дарга Бавуудоржийн ярианаас мэдэж болно. Хөдөлмөрийн шимийг нлтгэсэн тослог хүрэн царайтай, хү дэр байрын энэ залуу-Бид хот газар сургуульд суралцаж байхдаа тун цаг ашиггүй өнгөрүүлж байжээ. Хөдөө гийн амьдралыг нүдээр үзэж, биеэр хийгээд ирэхээр юунд тэр их цагийг дэмий өнгөрүүлж байж вэ? гэж бо догддог боллоо. Одоо бидэнд ийм сул цаг гардаггүй. Учир нь бид, маяаа хариулах арчлах, гэр орныхоо ажил хийх аргал, түлш түүх, хичээлээ ун шиж товчлол хийх, хашаа саравч, ху даг УСДУ? Хаалж засах, “бригадын Өдөр лөг суурийн хүмүүжилийн сургуульд оролцох энэ бүгдэд цаг минут бүр үнэтэй болж байна гэж ярилаа. --Бидний үе тэнгийн залуусыг хөдөө нутаг урналан дуудаж . байна. Тэнд ажиллаж, мал маллахын сайх ныг үзэх нь залуу насны бахархал м. Ахмад малчдын баатарлаг хөдөл мөрийг залгамжлан авч тэдний бал лаг туршлагыг эзэмших нь өсвөрийн залуу бид гэж Бавуудорж хүү хэлсэн билээ. Мал маллах үнэхээр сайхан ажил шүү гэж манай хүүхдүүд Бавуу доржийнхоо үгийг нэгэн дуугаар дэм жинэ гэж байн Батбуян нэмж хэл АНРАЛТ-АЖИЛ Улирлын єайхан зун цаг боллоо. Хөх иоөгөө дэлгэрч, хөрст дэлхий инээн баясаж байна. Байгаль дэл хий амьлан сэрэхүйд хүний сэтгэл басхүү баясан сэргэдэг билээ. Хүн ) амьтны єэтгэл тэнийсэн энэ үест хүний гэрэлт ирээдүй-хүүхэд та нарын сэтгэл улам-ч баяр золоор дүүрэн байна. Айгн дэвшнж, сур тууль төгсөж дуртай мэрэгжил, дуртай ажил уруугаа сэтгэлийн жолоо залж баясгалант царай, хө хүүн инээдтэй яваа хүүхэд та на БА: -2-1-1 15979322 Ц2:1-1-1-1-1:25153 єсоЕБ Бэ буєхшүэ6Хусахзүл Ф Ав И199Ү338-. дай нв йн ЦИИД мэгц тэгэлгүй яахав гэсэн шиг галтын хонхны дуун хангиналаа. 1) Малын майлах дуун чихэнд нь хо ногшсон малчин залууст хонхны хуу чин танил дуу нэг л содон санагдана. Ажиллах сурахыг амжилттай хослуу луулах бололцоогоор. хангагдаж, са насан санаа хүссэн хүсэл нь сэтгэлч лэн бүтсэн энэ 21 хөвгүүд охид ма лын бэлчээрээс шалгалтын танхим даа дахин орлоо. Талын уудмыг бод вол танхимын өрөө нь давчуухан ч юм шиг, сургуулийнхаа ширээнд сураг чийн дүрэмт хувцасгүй суух нь эвгүй ч юм шиг бодогдоно. шал 10 дугаар ангиа төгсгөх улсын шалгалтын анхны билетийг сугалж удахгүй сургуулна төгсгөх эдний уя хан сэтгэлийг хааш нь дуудна вэ? гэсэн шингзүрх нь догдолцгооно. Өнгөрөх хавар 9 дүгээр ангийнхаа шалгалтанд, сурлагын 100 хувь дүн үзүүлсэн шиг 10 дугаар ангийн анх ны шалгалт тооны хнчээл мөн өрос хэлний. хичээлээ 100 хувийн амжил таар өгцгөө Бавуудорж, Баттулга, Жавзанпагма, Цэрэнчимид, Дашцэвэг нар өнцсайн дүн аваад байна. Улсын шалгалт үргэлжилсээр байг на. Хөдөө аж ахуйн дээд сургуульд суралцаж, зоо-техникч, малын эмч агрономич зэрэг хөдөө аж ахуйн тө рел бүрийн мэрэгжилтэн болОоод ан- гнараа сурч ажиллаж байсан нэгдэл дээ ахнад л ангиараа эргэж өчих эн гүй өргөн зам эдний өмнө зурайж байна. Ж. ГОМБОСҮРЭН ч Зилаблнтллда нг на длгуглныдсагэ3::1-55 155-155) жир орэашгулссуулс бүшэасштэ бэ увжтүрээшгүэ су 4 ! рыг харахад жаргалант сайхан ор ны минь өнгө жавхаа гэрэлтэн бай на. Долоо, аравдугаар аигн төг сөгчдөөс гадаад. дотоодын дээд, дунд тусгай мэрэгжлийн дуртай сургууль руу хүлгийн жолоо зала хаас гадна үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн салбарт очиж, залуу халуун насны ид хавийг гарган. ажиллах болно. Та нарыг эрдмийн танхим, үйлдвэрийн тасаг хаалгаа цэлий тэл нээгээд дуудаж байна. Тэр сай хан гэрэлт зүг алхацгаа дүү нар минь! Одоо та нарт зуслан, хөдөл мөр зуслан, аялал, тойрон аялал гээд явах, үзэх, амрах цэнгэх хийж бүтээх зүйлс бишгүй байна. Зуны дэлгэр сайхан. цагт бүхнийг та нар зохион байгу тай хийж гүйцэтгэх хичнээн с бэ? Энэ бол хамгийн зөв сайхан амралт болно. Харин ууж идэх, унтах хэвтэхийг «Амралт» гэж үзэж, хайран цагийг хий дэмий өнгөрөөж болохгүй шүү. энэ лалт апхан - | | Ц ї | | | ! Ирэх хичээлийн жилийн сурах, ажиллах, бэлтгэлээ тухтай сайн хийж, сэргэлэн цогцос, саруул ухаанаа тэтгэн ажиллаж амрах хэ рэгтэй. Та нарын хийх ажил. мун дахгүй ээ. Дүүгээ асарч ээждээ туслана. Адуу манаж, айраг бүл нэ. Тариа ногоо арчилж, таана хө мүүл түүнэ, Хонь хяргана, Ямаа самиана. Сааль саана. ца й Ш Ї ї 4 Ї ї ї | Л 2 Идээ ! ! ! ! гаа хийнэ. Нөм уншийа. Анги бүл гээрээ зохион байгуулалттай олон талын ажил зохиож болно. Ин гэж я та нар зугаатай сайхан ам рана, ажиллана. Тэгээд алтан Ї намрын еайхан өдрүүдэд сургууль | даа8 мэрэгжийт зжилдаа орцгоох | болно. | Хүүхдүүд эө?! зөввй сайхан амраа Ї Р. бэсмээ | Ф.-эгсэхалө ахээгийурахсуүн хж БН су сАВУнЫ Залуу малчид 10 дураар Эми төгрөг шалгалтирхаа өмнөхөн. Ж. ҮОМБОСҮРЭН гөрөл эуртий: авлаа. ПТИОНЕРИЙН БҮРЭЭ БӨМБӨРИЙН ДАРЦАГ Пионерийн салааны тоогоор бу -015 221 рээ бөмбөртэй байна. Бүрээ бөмбөр нь дупдаа 13 см Урт 5. см хэмжээ тэй пионерийн тэмдэгтэй шар цацаг бүхий. ларцагтай байна. “Бүрээний дарцаг 2 талдаа пионерийн тэмдэг зэр байна. 10 МАНАЙ СУРГУУЛЬ Өвөрхангай аймгийн Хужирт су мын 10 жилийн дунд сургууль 1930 онд Цэцэрлэг мандал айм гийн Өлзийт уулын хошууны там гын газрын дэргэд “Тэнхнм» нэр тэй байгуулагдсан юм. Одоо манай сургууль (1100 сурагчидтай 50 гаруй багштай, 85 бүлэгтэй. 14 | кабинеттэй орчин үенйн тохилог сургууль болов хөгжсөн юм. Тус сургуульнь мг тематикийн олимпиадад сүүлийн З жил дараалан аймагтаа хээ: гүүлж орос хэлний эчнээ олимин дад 2 сурагч улсад 1 дүгээр байр эзэлсэн юм, Мөн өвөл зуны спор тоор аймагтаа тэргүүлж байдаг. Улсын зэрэгтэй тамирчнд 40 ор чим байна. Соёлч нөхөрлөлийн ан- ги бүлэг олон бий. Тус сургуульд /000000000000Фо0000000000000000000000000009000000007 Эн, шаг Э.лолпонголга «Сурагч шуудан хрроо» | “Мөнх. Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр ёу мын 8 жилийн дунд сургуулийн Л. Үзмээ даргатай 4 дүгээр бүлэг пнонерүүдийнхээ дунд сонирхол тон ажил зохнож байна. БАЛЛЫН СИСТЕМ Бүлгийн сурагчдын дүнг долоо хо ног бүр гаргаад, сурагч бүрийн дунд тусгай үнэлэлт өгдөг. Үнэлэлтийг опц авсан бол нэмэх 5 балл, сайн авсан бол нэмэх 4, дунд авсан бол нэмэх 3 балл, муу авсан бол хасах 4 балл оноож бүх авсан баллаас хасаад нэ мэх балл олонтой салаа ба сурагчид тэргүүн байранд ордог. Үүнийг хэрэг лэснээр сурагч бүрийн авсан бүх бал лын 50 илүү хувь нь сайп, онц сайн дүн эзлэх болов. 1ШЦЦШИЦИ Нэн” «СӨНӨӨГЧ» Долоо хоногийн САМБАР дүнгээр сул су ралцсан сурагчдын сул дунг | «Сө нөөгч» гэдэг ханын самбарт бичиж сул дүнгээ засахыг шаарддаг. Шаард лагыг биелүүлж сул дүнгээ зассан су рагчийн «Сөнөөгч» дэхсул дүнг улаан будгаар дарж сул дүнгээ сөнөөс нийг бүлэг салаадын пионерүүдэд мэ дэгдЭэн сайшаадаг байна. Сөнөөгчийг х 23 МИХЯН гш-ш-шшш-ш-тгтттшшлллц хэрэглэснээр уг бүлгийн пинонерүүд нэрийнхээ ард сул дүн ий Ары, Л 1 төлөө хичээж, хэрэв тавиулбал түр гэн хугацаанд засахыг чармайдаг бод жээ. Энэ бүлэг иймэрхүү ажил олныг санаачилсаны үрээр сурлагын чапарэ өөрчлөлт гарч анги дэвших, төгсгөх, шалгалтанд 100 хувийн дүн үзүүлэв Л. ЦЭРЭНСАМБУУ Дэрөвдүгээр, хичээл ХҮНДЭТ Нам улс, олон нийт, соёл-гэгээрэл шинжлэх ухаан, урлаг утга зохиолын нэрт зүтгэлтнүүд, дэлхийн комму нист хөдөлгөөний нэрт удирдагчид, ар дын хувьсгалын ахмад дайчид, пар тнзанууд. улсын болон хөдөлмөрийн баатрууд. шилдэг тэргүүний малчид ажилчдын гавьяат үйлсээс цаг ямагт суралцаж тэдний түүхэн замцал уламжлалыг залгамжлан авч нэр төр тэй залуу халаа болцгоон хүмүүжиж суралцахаа илэрхийлэн, пионерийн бүлгэм өөрийн шийдвэр гаргаж хүн дэт нонер элсүүлнэ. Хүндэт пиоине- рийг пионерийн шугаман жагсаал цуглаанаар элсүүлнэ. Хүндэт пнонерт пионерийн бүч. энгэрийн тэмдэг дурс ган өгч үүрд хадгалуулна. «Хүндэт пнонер» гэсэн дэвтрийг он дарааллын журмаар хөтлөж, хүндэт пноиер бологсдын овог, нэр, биеийн зураг эрхлэн буй ажил, байгуулсан гавьяа, ажлын амжилтаас товч бичээд пионерийн бүлгэм хадгалана. . Хүндэт пионер болгосон пионерийн бүлгэм, бүлэг, салаа нь өөрсдийн сур- тануул. найрамдал» гэдэг радїо станц, «-«Хангийн цуурай» гэдэг дууны чуулга зэрэг сайн дурын байгуул лага тогтмол ажиллаж байдаг. Ж. ДАШ ТҮРГЭН ТУСЛАМЖ Сурагч Ганхуяг өнөөдрийн хи чээлд ирсэнгүй ямар нэгэн шалт гаантай болох шиг байна. | Дорж, Цогоо нар очиж ямар | шалтгаан тохиолдсоныг мэдээд ир! . Хэрэв өвчтэй байвал хичээлийн дэвтрүү дийг авч ирээрэй! гэж бүлгийн дар гын хэлсэн ёсоор Сурлагын түр- гэн тусламжийн гишүүн 2 сурагч өвчтэй байсан Ганхуяагийн хичээ лийн дэвтрийг авчирч салаагаараа хичээлийг НЬ хуулан өгчээ, Тус бүлгийн салаанууд сурлагын түр гэн тусл хэсэг байгуулан хичээлээс шалтгаантай байсан нөх ПЇЙОНЕР Нийслэлийн 82 -дугаар дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн онцсайн сурлага 9ЛСҮҮЛЭХ дага, хүмүүжлийн талаар, хүндэт пно нертээ жилд 2-оос доошгүй удаа танил цуулж сургамж зөвлөлгөө авах, эрэлт хүсэлтээ тавих зэргээр ажил төрлийн нягт холбоотой ажиллана. Хүндэт пнонерүүдийн товч бүртгэл, жагсаал тыг аймаг хотын пнонерийн зөвлөл нэгтгэн хөтлөж ажиллана. Нам, төрийн удирдагчид, гадаадын зочид, төлөөлөгчдөөс бусад хүнийг хүндэт пионерт нэг удаа элсүүлнэ, дийнхөө хичээлийг хуулан өгдөг нь үр дүнтэй ажил болжээ, АРВАН ХУРУУ ТЭГШ ОХИН Сурагч Бямбааг арван хуруу тэгш охин гээ: багш нар нь зрил цаж байхыг би хэд хэдэн удаа сонс сон юм. Энэсч үнэн үг байлаа, Су рагч Бямба 22 улирал дараалан онц суралцаж .саяхан 5-0нцыг эзэмшсэний нь дараахан бас нэгэн баяр нэмэгдлээ. Орос хэлний ич нээ олимпиадад улсын хэмжээгээр 5-7 дугаар ангиудын аварга болж Хужиртын сургуулийн сайчууд (зүүнээс) 10 дугаар ангийн сурагч Адьяа 7 дугаар ангийн сурагч Туваанжав, 7 дугаар ангийн сурагч Эрдэнэчимэг, гаар ангийн сурагч Бямбаа нар. 1 дүгээр зэргийн диплом орос хэл ний номын сангаар шагнуулжээ. Сурагч Л.Бямбаа: ангидаа «Соёлч» нөхөрлөлийг санаачлан байгуулж авсан үүргээ амжилттай биелүүлж байна. сайхны ажилд идэвхтэй «Хангийн цуурай» чуулгын гүүний дуучин уран нэг нь болжээ, Арван хуруу тэгш. энэ охин Хужирт сумын дунд сур гуульд суралцдаг юм. ЖУРАМ | ХАЛТАРЫН БҮЛГИЙНХЭН Нийслэлийн 21 дүгээр бүлгэмд ажил, сурлагаараа тэрд гарсан тэр- гүүний бүлэг бий. Бүлгийн дарга Халтар: -- Манай бүлэг. 26 пинонертэй. Бид пионер бүрийг ажилдаа оролцуу лах, ажлаа пионер бүрт хүргэх та лаар гол анхаарлаа тавьж ажилладаг, Бид нэг ажлаараа «Орчноо судалц гаая» гэдэг цуваа гарган хүүхэд бүр өөрсдийн гэрийн ойролцоо оршдог албан байгууллагуудтай танилцаж ирээд, бяцхан ном хийж бусаддаа ярьж өглөө. Манай анги энэ мэтчилэн «Анд нөхөд», «Орос хэлээр ярьж сурцгаая» зэрэг олон төрлийн сэдэвт ажил зохиов, Манай бүлэг, бичмэл сэтгүүл, хавтаст хэрэг хөтөлдөг гээд Халтар нүүрэн дээрээ «11 дүгээр бү лэг» гэж томоор бичсэн зузаан хав тас нээн бичмэл сэтгүүлээ үзүүлэв. Энэ нь тус бүлгийн ажлын өдөр дут мын тэмдэглэд төдийгүй энэ бүлгийн түүх ажээ. Мөн«Д. Нацаг дорж», «Манай бүлэг», «Зөвлөлтийн зохиолчид» зэрэг хэд хэдэн зурагт хуу- дас, олон бяцхан ном үзүүллээ. Энэ бүлэг «Мөнхийн найрамдал» сэдэвт ухуулга хийж түүнийхээ зэрэгцээ «Найрамдал» концерт тоглон, Най рамдлын районы 16 дугаар хорооны хөдөлмөрчид, механизмын бааз, эцэг | эхчүүд, сургуулийнхаа сурагчдад 0 имрхуулжээ. Бид сургуулийнхаа. орчинд 10 мод шинээр тарьж цэцэрлэгжүүлэх ажилд оролцов. Мөн хаягдал ашиглах цуваа төлчдийн цуваа зэрэг нийгмийн тус тай ажилд бүлгээрээ оролцдог гэж бүлгийн дарга Халтар ярив. Энэ бүл- ” гийнхэн “Ленинград хотын 470 дугаар сургуулийн б-ийн «Д» анги, Өвөрхан гай аймгийн төвийн 10 жилийн сур гуулийн 6-гийн «В» ангийн пнонерүүд тэй захидлаар харилцдаг ажээ. Сурагч Ж. БАЯРСАЙХАН. Мөн сургуулийнхаа уран оролцоп тэр уншнгчийн О. ПҮРЭВЖАВ у7УуУ7У4Ф979290ФФ99ФУ0Ф99Ф99Ф9ФФ99ФФ99ФФФФФФФФФФФФо9 6 ду. 22 22УТ2АААХЛААААА Монгол орны өмнөт хэсэг, цэл- гэр уудам тал говь хосолсон Дунд говь аймагт 4100 гаруй пионер с рагчийг эгнээндээ нэгтгэсэн МХЗЭ- ийн хороо 1, үүр 11, бүлгэм 19, бүлэг 71, салаа 111, баатарчуудын | баг 68 ажиллаж байна. Манай эвлэлийн гишүүд, пионер сурагчдын дунд таван онц," соёлч нөхөрлөл, Д, Нацагдорж тэмдгийн болзол ханган биелүүлэх хөдөл- гтөөн өрнөж байна. Зөвхөн энэ хи- чээлийн жилд ахлах ангийн сурагч дын дотроос соёлч нөхөрлөл 2, Д, хацагхори тэмдэгтэн 21 төрж гарлаа, Нийт сурагчдын дунд они сайн, сайн сурлагатан 40, хувийг эзлэх боллоо. Пионер сурагчдад сурагч шуу- дан хороо, радио станц,кино театр, залуу халад отряд болон дайчин алдрын булан танхимуудаас 180- хнож байгаа ажлууд хүмүүжүүлэх үр нөлөөгөө өгч байна. Эвлэл пно нерийн байгууллагаас түүхт ой, тэмдэглэлт өдрүүдийг тохиолдуу- лан «Алдарт нам», «Ардын багш» «Миний ээж» зэрэг бүлэг салааны сэдэвт ажил зохиож хүндэтгэлийн шугаман жагсаал хийх, эвлэл пно нєрт шинэ гишүүн элсүүлэх, МАХН-даа тангараг өргөх, сургуу лийнхай урлаг, биеийн тамирын аварга авьяастнуудыг шалгаруу- лах ажил зохиож байна. Малчид, төлчдөд туслах пионер сурагчдын цуваануудыг зохион байгуулїїх, шеф суурьтаа очиж ха шаа хороо, малын хэвтрийг засал цах, малд услалцах, ямаа самнаж өгөх, цаг үеийн сэдвээр ухуулга зэрэг яриа хийх, концерт тоглох ажил хийж байна. 00ВӨРИЙН ҮЕИЙНХНИЙ ДУНД пионерийн” Эх нутгаа судлах, газар усны нэр тогтоох, хаягдал зүйл, байга- лийн баялаг ашиглах замаар до- тоод нөөц бололцоог илрүүлэн ашиглах талаар пионер сурагчдын аян цуваануудыг 8,7 хоногийн ху- гацаагар зарлан явуулж байна. Зуны амралтаар сурагчдын амрал тыг зөв зохистой өнгөрүүлэхэд ан хаарч төрсөн нутгаа судлах,тойрон аялал экскурс зохиох, ахмад хү- мүүс хөдөлмөрийн сайчуудтай уул зуулах ажил зохиох юм. Манай эвлэл пионерийн байгуул лагуудын дотроос пионерийн идэвх тэнтэй ажиллах талаар аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуу- лийн инонерийн бүлгэм, танхимаас зохиох ажлын талаар Дэлгэрхан- ган сумын дунд сургуулийн ционе рийн бүлгэм, хаягдал ашиглах, малчдад туслах аян цуваануудыг зохион явуулах талаар Адаацаг, Сайхан-овоо,Өндөршил,Сайнцагаа ны пионерийн бүлгэмүүд бусдаас илүү сайн ажиллаж байна. Одоо манай аймгийн МХЗЭ, ино нерийн | байгууллагуудын өмнө «Залгамжлагч» П чуулганы шийд вэрийг бүтээлчээр хэрэгжүүлэн В. И. Лениний мэндэлсний 100 жил,ардын хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж зохиох ажлын хөтөл00- рийг ширхэгчлэн биелүүлж ХЗЭ- ийн үүр пионерийн тэргүүний бү- лэг салаадыг олшруулах зорилт тавигдаж байна. Ё, ЛХАМСҮРЭН. (Дундговь аймгийн МХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга) 2 боллоо. байна. илчилж бүлгийнхээ зөвлөлд энэ болож явна. БИДНИЙ ЭРМЭЛЗЛЭЛ. Манай бүлэг 35 пионертэй, 8 салаатай 1967--1968 оны хичээлийн жилээс эхлэн улсын тэргүүний бүлгийн тоонд ажиллаж байна. Иймээс бүлгийн ажлыг долоо Хоног бүр тогтмол явуулж ,пнонер бүхэн бүлгийн ажлын тэмдэглэл хөтөлдөг заншилтай Бүлгийн өн дарааллыг 1966--1967 оны хичээлийн жилээс эхлэн хөтөлсөн юм. Бид энэ хичээлийн жилийн эхэнд раг», «Ахмадын дайчин уламжлалаас сурцгаая», «Цэвэрч хүүхдн цуваа», «Хэний салаа тоочин вв?», «Нисэгч ах нараа дуудаж байна», «Улсын шалгалтанд амжилттай бэлтгэе» ззрэг сэдэвт ажлууд зохиож Манай бүлэг П, Ш улирлаар 100 хувь сурлагын амжилт үзүүлж сайчуудынхаа эзлэх хувийн жинг ахиулж улсын шалгалтанд амжилт тай дүн үзүүлэхийн тул давтлагын групп байгуулан ажиллаж эхлэв. Манай бүлгийн 10 сурагч Д. Нацагдорж тэмдгийн болзол биелүүлэ- хээр амлалт аваад алсиллаж байна, Манай хамт олон нөхөрсөг, эвтэй 378 хэн нь ч шаардлгга тавьсан хүлээн авдаг юм. аяхан гарсан Улсын тэргүүний пионерийн бүлэг болзлыг баяртай хүлээн авч кньи он идэвх зориг дүүрэн байгаагаа олзлыг биелүүлэх амлалт өглөө. Би заагамжлагч П чуулганд оролцож, анд найз нд раасаа их юм сонсч мэлсэн болохоор т-р ариун баялаг туршлагаас Мандалгозь хотын төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 11 дүгээр бүлгийн дарга - Ш. ҮВДЭЛМАА. МАНДАЛГОВЬ ВИЙН 10 ЖИЛИЙН ДУНД СУР ГУУЛИЙН 1968 ОНЫ ШАТРЫН ХОТЫН 1Ө- АВАРГА, СОЁЛЧ НӨХӨРЛӨ- ЛИЙН АХЛАГЧ АВИРМЭДИЙН БАДАМГАРАР. Гэрэл зургийг авсан А. ДОРЖСҮРЭН, Захиалсан Манай сургууль 1970 он гэхэд нэгч сурагч ангн .улируулахгүй тэргүүний сурлага, сахилга баттай «Соёлч сургууль» болох зорилт тавин ажиллаж байна. Энэ зорил- орох зорилт тавин «Мартагдашгүй Зн: Н шалгаруулах хэрэглэнэ гэж 5 ШИН ЛЧЛЛНАЛЭШЛА.” гааль "чинь /Чилаа.” “илла чанана, “ажээ Дундговь аймгийн бага, Г.АЮУРЗАНЫ НЭРЭМЖИТ ТАНХИМ ----«ө өл -ө лө алтын . Дундговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургууль дээр МХЗЭ- ийн гишүүн аёсан Г. Аюурзанын нэрэмжит хүндэтгэлийн танхим ажилладаг. Энэ танхимыг өсвөрийн үеийнхнийг ахмад үеийн баатар- лаг, дайчин уламжлалаар хүмүү- хїрэх зорилгоор байгуулсан юм. ХЗЭ-ийн гишүүн Г. Аюурзана нийгмийн Өмч хөрөнгийг хамгаа- лах үйл хэрэгт алтан амна зорнул сан баатарлаг үйлстний нэг билээ. Г. Аюурзана 1947 онд Дэрэн су- мын нутагт малчин Гүрийн гэр бүлд төрсөн бөгөөд 1955 онд сур- гуульд орж 1985 онд Дундговь аймгийн төвийн 10 жилийн сур- гуулийг сайн дүнтэй төгсгөж,эдийн засгийн дээд сургуульд орж нам- рын тариа хураалтанд явж байгаад нас эцэслэжээ, Энэ баатарлаг вд лыг өдөөр үнэлж БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дээс «Шударга журам» медалнар нэхэн шагнасан ЮМ, Энэ хүндэтгэлийн танхимд МХЗ Э-ийн гишүүн Г. Аюурзанын үйл амьдралыг харуулсан гэрэл зур- гууд, өөрийнх нь хэрэглэж байсан хичээлийн хэрэвлэл, МХЗЭ-ийн ги шүүннй батлах, бүтээсэн бүтээл нь тавигджээ, Зоригт эмэгтэй Г, Аюурзана ма- най сургуулийн тэргүүннй сурагч УНШИГЧДЫН ХУРАЛ БОЛОВ, дунд, 10 жилийн сургууль дээр «Пионе рийн үнэн» сонин, «Залгамжлагч» сэтгүүл уншигчдын болж хуралд «Өсвөрийн бага хурал үеийах Яр--с--.уфт---д-р 4 фэ--Ф .-ф-- -ф-н 6-фт---1фо66-фт--Д-69-фь--01ф-6 0-фээ-с--, ,-фэ--ф-0 06фт--- хэвлэлээ “лага их хүч чадлыг ний дотно нөхөр, мэргэн зөвлөгч» гэсэн сонсголыг пионерийн ахлах удирдагч нар тавьж хэлэлцүүлэв, «Пионерийн үнэн» сонин, «Зал гамжлагч» сэтгүүл анх хэвлэгдсэн өдрөөсөө эхлэн өсвөрийн үеийн) нийг сурган хүмүүжүүлэх үүргээ нэр төртэй биелүүлж, пионер су- рагчдыг ном сонин унших дур С0- хаирлацгаая тыг биелүүлэхийн нэг үндэс нь пионер сурагч бүхэн «Пионерийн үнэн», «Залгамжлагч», «Оюун түл хүүр», сэтгүүлээ тогтмод захиа- лан уншиж, эх орныхоо өнцөг бу- лан бүрийн хүүхдүүдийн амьдрал тэдний хийж бүтээж байгаа зүйл, ахмад үеийнхний хувьсгалт баатар даг уламжлал, анд нөхдийнхөө амьдрал, тэмцэл, ажлын шинэ туршлага, сурлага хөдөлмөрийн амжилт хаана гарч байгааг бүтээл “са: нэвтрүүлэхэд оршино, | Н, д бүхэнд үргэлж сонин сай-(/ хан зүйл нийтлэж, нх зүйл шинээр ойлгуулан мэдүүлж, шинэ санаач- , оргилуулдаг ! ном, сонин, сэтгүүлээ сурагч бүр ( бүрэн дүүрэн ашиглаж, ариг гам- : тай цэвэр нямбай хадгалах нь чу-! хал. ОЮУНЧИМЭГ. (Төвийн 10! жилийн сургуулийн сурагч) , 21 1 7 Ш | 117 ЛА ш) мЛЛЛ2ЭЭГ ТЭГ ЭГЭГЭ нирхолтой болгох ,сургууль амь1- ралын холбоог бэхжүүлэхэд их үү г гүйцэтгэж: ирснийг сонсголд гэрэнгүй ярилаа, Бага хуралд эцэг эх, багш нараас гадна ахмад хүмүүс оролцож, бидний хүүхэд є ахуй цагт үзэх сонин ном хэвлэл байсангүй. Одоо нам засгаас хүү- хэд багачуудыг хүмүүжүүлэх та- лаар хичнээн их анхаарал тавьж айдгийг ярьж өөрсдийнхөө хэвлэ ли тогтмол захиалан уншиж байхыг зөвлөв. П. ШАТАРБААТАР, (Айм гийн ХЗЭ-ийн хорооны ажилтан) АЙМГИЙН ТООНЫ АВАРГЫГ 3 ЖИЛ ДАРААЛАН ХАМГААЛ- САН ТООЧИН Н.ДЭЭДЭНЦЭЦЭГ. Морь унах хүслэнтэй Томоогүй багд насандаа Модон шилбүүр уначихаад Тоглож явснаа санахад Балчир тэр үеийн Унаа минь тэр байж Багаас унасан морьдын Ууган нь тэр байж, : : С. ПҮРЭВСҮРЭН, (1їзанай 10 жилийн дунд сургуулын | | 8-8 апгийд сурагч) | байсан бөгөөд бүлгэмийн зөвлөлийн ! гишүүн, бүлгийн дарга, бүлгийн удирдагч, сурагчдын зөвлөлийн гн шисэ үүрэгт ажлыг чадамгай хийдэг тэргүүний зохион байгуу- лагч байсан юм, Г, Аюурзанын нэрэмжит хүндэт Ї гэлийн энэ танхимд бүлгэмийн зөвлөл, бүлэг, салаа, МХЗЭ-ийн үүрийн төрөл бүрийн ажил зохио- дог бөгөөд хот хөдөөгийн олон ар ван охнд хөвгүүд үзэж, зоригт эмэгтэйн баатарлаг жишээгээр хү- ! мүүжиж байна, ЦЭРЭНПЭЛ, (Төвийн 10 жи» лийн сургуулийн 9--А ан- гийн сурагч) УҮанра ална лслинь УгалБА. зана . асВЭ.. лан, АВНА” /РИЦЛА. ИЛЛА ЛИБЛА /ЄЕИБА ЛА ЧЛЛЬ /йнБА. тЛӨЛНА Л ИНЬ Л ӨЛИВЬ Цин. ЛВЖА. лнга. А.ОИИВЬ” /ҮВнай/ хална л лүвна үЛанБЬ. гель л ланэаа/ Эгнүүлэн барьсан 4 гэрийн ба- руунаасаа 2 дахид нь хүүхдүүд дор бүрийдээ тонгойн нэг нэг юм хичээнгүйлэн хийцгээж сууна, Хааяа нэг сурагч --Багшаа: миний хийж байгаа ямар болж вэ? гэж асууж байв, Энэ ажил хэдэц цаг үргэлжилсэ- ний дараа сурагчид дор бүрийнхээ хийсэн зүйлийг багшдаа авчирч шалгуулав. Багш нь хийсэн зүйлүүдийг нь хүлээн авч шүлсээр өөрсдөөр нь тусгай самбар дээр хадуулас, Ингээд л хаягдал ашиглаж, сурагч ын хийсэн зүйлээр самбар бүтэв. нэ самбар бол Дундговь аймгийн Хулд сумын хүүхдүүдийн хаягдал мод, малын туурай, эсгийний 09- дөс, хонины ноос зэргээр хийсэн хүүхдийн оймс, буйл, бурантаг, унага, тугалын ногт, гэрийн оосор бүч, чөдрийн тээг, чагт, буйлын товх зэрэг зүйлс байв. Энэ зүн- лийг заан сургаж байгаа багш нь тус сургуулийн байрны галч Сур- маажав юм. Тус сургууль сурагч- дынхаа хаягдал ашиглаж хийсэв зүйлийг тусгай үнэ тогтоон, малч дад худалдан орлогы нь бүх ний- тийг сургах фондод болон сургуу лийнхаа эд аж йхуйд зорнулж байна. Сурагчдаар: ингэж хөдөө аж ахуйн хэрэгцээт зүйлийг хийлгэсэн нь тэднийг мал яж ахуйн анхны мэдэгдэхүүнтэй болгоход ашигтай юм гэж захирал Маяа яриад су- агч Дугарсүрэн, П. Энхсайхан, үгэр, Нэргүй нарын хийсэн зүйл бусдаасаа илүү сайн болсныг Маг- тан сайшааж байв. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ. ал иилйлэийлйлий эйлиййлнлййлийлиййлии 2 хөл, хийний длйлэйнийлиэйнийннийнэлїнн дэн дэлийн тинто ни, ланна амь ганд г.твниж, “ини, иннь Чинь /ЛШИНЬЬ/ гарин/ чани ЯнвА 5 сана. “наа г нил айна. Чинь “ивь”. МАНААЧ | “ӨВГӨН ӨГҮҮЛЛЭГ. . 2 Би аймгийн төвийн дунд сургуу | лийн онц сурлагатан инонерийн бүл “рийн дарга хүн. Миний нэр Түмэн, Би 4. үеийн та нөхөддөө өөрт тохиолдсон 4| нэгэн явдлын тухай ярихыг хүссэн “Ё. билээ. Ё Ж ! Манай сургуулийн манаач гэж дөрвөн чихтэй хөлс болсон тоорцог, улласан эсгий гутал, томдсон хөвөн тэй хүрэн дээлээс салдаггүй, нидрэг шиг үрчлээтэй духтай ширвээ сахал тай, зузаан уруул, толгойдоо багад- сан жартгай нүд,-намхан хамартай, бөгтгөр нуруутай Дэмбэрэл гэдэг өвгөн байв. Би нэг удаа, тэнвгээ, манаач шовгорт оруулчихаад, хойноос гүйж хүрэхэд, Дэмбэрэл гуай түү- нийг аваад: --Сайхан төглоом бишгүй байх юм. Чи яахаараа ингэж тэвэг өшнг- лөж байдаг юм бэ?- Одоогийнхтой адил зүйл бүрийн боловсон тоглоом байхгүй, “эзэрхэг үед л банди нар Багачууд, «Пионерская иравда» сонины зөвлөлд ирүүлсэн захидал даа «Яавал хүчтэй, зоригтой, сам баатай болох вэ?» гэж асууцгаа- жээ. Тус сонины сурвалжлагч Л. Петерсон, чөлөөт бөхийн дэлхийн 4 удаагийн аварга, Токиогийн Олимпийн тэргүүн байр эзэлсэн, БХЛКЗЭ-ийн Төв Хорооны хүндэт знагнал «Спортын амжилт» тэм- дэгт Александр Иваницкийтэй уул - заж, «Пинонерская правда» сонины суншигчдын асуултанд хариу өгнө үү гэж хүсжээ. ө --Намайг хүүхэд байхад тэр Спортын ертөнц, тэнд очсон хүмүүс гэгч нэг Л. ер бишийн бөгөөд хүрч чадашгүй зүйл шиг санагддаг байлаа. Би, тэр ертөн- цөөр түр боловч яваад үзэхсэн гэж: сэт- гэлдээ мөрөөдөвч өөрийгөө хүчтэй, тэс- вэртэй хүн болно гэдэгт бага итгэдэг байсан. Би Лепинградын бүслэлтийг туулсан болохоороо: туйлын “доожоогүй буюу”: спортын” дасгалжуулагч нарт « Ирээдүйгүй» гэгдэхээр хүү байсан юм. Гэлээ ч гэсэн бисанхнаасаа л. туухай өргөх, хөл бөмбөг . өшиглөх, .хашаанд лагта тоглох. дуртай, сургууль. дээрээ биеийн тамирын ХИЧЭЭЛ нэг-Ч удаа-тасал даггүй, байсан. Сүүлдээ” би. сургуулийн: сэлмээр гардай байлдах болон гар. бөм- бөгт дуртай болсон. ёУлс Арван долоон насандаа би -їнх. удаа зарилдааны танхимын босгыг алхсан. --Тэхдээ л та бөх больё гэж. шууд шийдвэрлэсэн “үү? Би ! --Үгүй ээ, бүр хоншм шийдсэн. Бэх хүн заавал сайн-гүйдэг, харайдаг, усапйд сэлдэг, олсонд”авирдаг...байх, хэрэгтэй учраас .миний«анхны спортын сонирхол, өролдлогууд.Маань надад-.тун их хэрэг болсон. Бөхчүүдийл | хичээлийн “прогх раммд , гимнастин, сэлэХ хөдөлгөөн оролцдог, Одоо би, бөхийн: тахиимд” хий : дэг байнгын, дасгалгүйгээр байж. чадам- РҮЙ санаглдаг-- сөр С ад Ёс ГА--37397 энэ тэвгээр чинь тоглож байсан юм. Чи багшаасаа тэвгээ, шийтгэлтэн- гээ хамт аваарай, мэдэв үү? Задар- сан тархи -гэж намайг зэмлэв, Тэр үед Дэмбэрэл гуайн баруун гарын заван хуруу үзүүрээсэ мухар боло- хыг нь ажигласан юм. Тэгээд Дэмбэ рэл гуайг би мухар хуруут манаач гэж хочлон хүүхдэд тараасан билээ. жЖ Харин манай аав, ээж мухар ху- руутманаачид туйлын сайн Түүнийг нхэд хүндэтгэнэ. Нэгэн өдөр аав, дэл гүүрээс нэг шил архи авчраад, Ээжид: --Үүнийг Дэмбэрэл гуайтай манаа гүй өдөр нь хувааж балган жаахан хуучлаа!-- гэхэд Ээж: -- Хөөрхий, Дэмбэрэл гуай маань ядарч л байгаа бололтой доо. Мн- ний хийж өгсөн цамцыг үзээд, баяр лаж байна гэдэг нь жигтэйхэн!-- гэж хэлэв. Хэд хоногийн дараа, мухар хуруут манаач, нэгэн орой шинэ хөх даа- лимбан дээл дээрээ гурван одон зүү чихээд манайд ирлээ. Би, мухар ху руут манаачийг одонтой гэж үнэхээр санаагүй, Манай аавд байдаг хөдөл- мөрийн хүндэт медальтай адилгүй болохоор би одопгуудыг нь ялгаж таньсангүй. Би өөрийнхөө өрөөнд гэрийн даал гавраа хийж байснаа, ааваас нэг зүйл асуухаар ороход аав ээж мухар Хуруут манаач гурав ид хуучилж байгаа бололтой, шилтэй архи нь ин лээд дүндарчихсан тамхины ишиүүд ширээн дээрээ овоолчихсон байв, Харин ээж уйлсан бололтой бай- хыг нь ажиглаад, миний дотор, му- хар хуруут манаач ээжийг минь томдоогоогүй байгаа? гэдэг эвгүй бодол харван орж ирэв. Ээж, аав хөёр мухар хуруут манаачийн” яриаг амьсгаа даран анхааралтай сонсож байсан болохоор би ааваас юм асуу хаа ч зүрхэлсэнгүй. Мухар хуруут манаач: --Миний үндсэн захиргаа одоогийн Ховд аймгийн Цэцэг сум, Намайг за- луу байхад манай сум. Говь-- Алтай аймагт харьяалагдсан байлаа. --1934 онд Османы дээрэмчид, (ашнь аашаа, чид, Л. Гчлннла 7, “авинд, “чини, . ЯНна. / Иннь, 7 ЛЕРЧРА, гулвань.”, аниа, /ЧИНИА 7. анин, Гилинаы Ли.“ ҮВнн лиа ” Л 6вбаь сална, ”.галснь, гчвлаыл ччтэн ж --ХТаны өлөн удаагийн өрсөлдөөн, халз тэмцээнээс хамгийн их дурсгалтай нь хэзээ, хаана болсон бэ? --Энэ бол 1962 оны долдугаар сард болсон явдал, Америнийн Толидо хотод дэлхийн чөлөөт бөхийн аварга шалгаруу лах зэлжит тэмцээн явагдсан, Би ч анх “удаагаа оролдсон, Миний өрсөлдөгч на- рын хэн нь ч намайг ойшоож тоосон янзгүй байлаа. Тэд бол 130--140 нг тат даг хүмүүс. Эхлэлтийн жасаалд гарч ирэхэд би гэж, сойгдсон шөрмөслөг өг- лер юм, тэдэнтэй харьцуулж, харахад аварга, хүчтэнгүүдийн дунд санамсар гүй орчихсон шиг л санагдаж билээ. » Бөх сонирхогчдод «Бар» гэж нэрлэгд сэн Турцийн бөх Хамид Каплан, хивс- ний нөгөө будалд,зогсож харагдана.Нан ланыг. хэнд ч дийлдэшгүй бөх гэдэг бай “сан. Булиа- том Гараараа намайг, хамж “-аваад, шидэхийг оролдов. Гэвч би бул- Тан -зугатчихлаа., Танхим дүүрэн цуг- ларсан хүмүүс миний тэр «баатарласан» япдалд исгэрээн шуугиан, инээд хөө» рөөр шагнал болголоо. Турцийн бөх над “рүу дахин нэц дайрснаа., далаа шороо- дох нь тэр, Халз барилдаан эхэлсээр 40 сенунд л өнгөрсөн байжээ. Над нэг дур тай, нууцалж явдаг”мэх байсан. Өрсөл дөгч. этгээд, эрээ. цээргүй. дайран дав- шилж, тэврэн.авах үед нь л хийвэл 10- Хиромжтой мэх дээ, Бид, хивсний зах лэрр зогсож байсан ийм үед мэх Ххий- гээд” нэмэргүй. байсан учраас анхандаа би тэр мэхээ хийгээгүй юм. . Каплан, болгоэмжтой “байхаа:мартаад цамайг -Д Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэРлэв, - амьдралын минь үнэнч хань, гурван настай арван тавны сар шиг сайхай хүүг минь алж, хэдэн малыг минь дээрэмдсэн юм. - Түүнээс хойш ах нь гуч гаруй жил гонь бие гозон толгой яваа хүн дээ. Би тэр үед аймагт бичиг үсэг заал гаж байв. Тэгээд аюул боллоо гэдгийг дуулаад дээрэмчдээс өшөө хонзон авахаар орон нутагтаа Очсон юм. Би нөхөдтэйгөө хамт таван удаа хүнийг нь цааш харуулж, олон зуун мал эргүүлж авсан, Харин нэг өдөр, сумынхаа наадамд очоод, хоёр шил архитай. буцаж явтал санаадгүй голын зэгсэнДд гурван дээрэмчид тэй тулгарчихав. Тэд, миний морийг буудан унагаад, намайг барьж хүлэв. Дээрэмчид, миний морины хонгоны махнаас огтчин, задгай гал дээр шарж идэж байхдаа энэ хувьсгалчийн сэмж нь нүүрээ бүтээж хүрэх болов уу? гэж тавлан ярилцаж байв. Төдөл гүй харуй бүрий боллоо. Тэд ч ява- хаар зэхэж эхлэв. Одоо л хороох юм байхдаа, их зовоолгүй л хороогоосой билээ! гэж би дотроо бодож байв, Тэг тэл дээрэмчдийн ахлагч бололтой, мөнгөн тоногтой өргөн суран бүстэй, ширвээ хар сахалтай, хурц нүдтэй өндөр эр, над руу ирээд, намайг түл хэн зангаж галын дэргэд аваачив. Тэр, миний дээлийн энгэрийг том хутгаараа яртал хоёр шил архи бөн- дөгнөн ойчив. Дээрэмчид, архийг үзээд, баярлалдан, --Өрийг чинь хагалахаа болилоо, азтай хүн юм чи! Бид энэ рашааныг хувааж хүртээд, танай сумын дар гынд очно. Чи газарчлаарай! Архи би дэнд бэлэглэснийг хожим мартахгүй тул тэмдэг тавья-гээд намайг доош ха руулан хэвтүүлж хүлээстэй байсан баруун гарын минь таван хурууг эхний үеэр нь нугачин хаяв. Би, доош хараад, шүд зуун хэвтсээр л байлаа. Дээрэмчид архна ууж баа- хан шуугилдсанаа галаа тойроод хэв- тэцгээж, төдөлгүй. чимээ аниргүй нам жим болов. Би, өндийн харвал, тэд Ун таж байгаа бололтой. Тэгэхэд нь б9- соод сэмхэн явж галын хажууд Өчоод, гарынхаа уяаг галын дөлд таслав, Тэ- гээд, би нэгэнт үхэхээс хойш, эдэнтэй одоо л нэгийгээ үзэлцдэг хэрэг! гэж эрс шийдээд дээрэмчний нэг том хут- мууд я сүрдүүлэхээр шийдсэн юм. Энэ барилдаан надад дэлхийн аваргын алтан медалийг анх авчирсан юм даа, -- Спортоор оролдох, хичээллэх Яв- дал танд юу өгсөн гэж та боддог вэ? --Та нар, эгц цавчим. уулын уруу цанаар буюу чаргаар эрчлэн бууж,усанд сэлж, мориор давхиулж, эсхүл өрсөл- дөгч талынхаа хаалганд бөмбөг өшиглөн. оруулж үзсэй. үү? Хэрэв үзсэн бол, спорт гэдэг маань баяр баясгалан, хөг- уланылттагжыг 5 “раа аниа лтныл, НА ЛЄНЫ ЛИННЫ. үл. Лана ЛБАВ. гадна авталтинАЛЧ У га, гурав үсэрдэг бууг нь авч, түүдэг галын баруун талд хэвтэж байсан, ми ний энгэрийг хутгаар ярсан өндөр 4 эрийн хоолойг хоромхон зуур тас огт рэмчин зүүрмэглэн сэрж нүд нь галын дөлд харж ядан байхад нь, Мэгний нь толгойг бууныхаа бөгсөөр бяц цө- хиж нөгөөгий цээж рүү Нь хутгаараа дүрж алсан. Б! , Ингэж ах чинь, нэг удаагийн үх 2 лээс ангижирсан юм даа- гэж хөмс- гөө атируулан ярьж байгаа хатангир .- өвгөний барлагар царай,. өшөө хорс- ! лын гал төөнөсөн нүд нь хичнээн сүртэй байсан гэж санана. Ж д лов. ! Түүний чимээгээр нөгөө хоёр дээ- ї Ё ! Зовлон туулсан тэр хөөрхий до- мөгт хүнийг би огт ойлгоогүй явсан- даа их гэмшсэн “билээ. Идэр залуу на ї | сандаа улс, ардын .хөрөнгө төрсөн газар нутгаа өмгөөлж тэр хүн, одоо ч улсын өмч, манай сургуулийн амга лан тайвныг мөн л хамгаалсаар бай- гаа нь үнэхээр бахдмаар билээ. Г, ГЭЛЭНХҮҮ Спорт, хүнийг эрэмгий зоригтой, ав- : хавлж самбаатай болгон хүмүүжүүлнэ," Ё Дайны үед манай спортчдын ихэнх эь дайсны ар талд ажиллаж байсан онцгой / бүлгүүдэд оролцож явсан юм. - ї Спорт бол хичээл сурлагын 4лэм- й жийн сайн холбоотон нөхөр нь гэж (үзэж болно. Спорт, хүнийг удаан сууж чадах тэвчээр, өөртөө тавих шаардлагаар хү- мүүжүүлж, өдрийн нарийн дэглэм, ца» гийн хатуу хуваарьт сургана. ! Эцэст нь хэлэхэд спорт хүнд хамгийм «- сайхан эрүүл саруул бие цогсцыг өлгө- | 0 но, - "08: --Дэлхийн єпортын тайзнаа гарахьн " хүссэн хүн бүхэнд спортын нарийн дэв- лэм заавал хэрэгтэй.юу?. Ї --Яриан байхгүй хэрэгтэй. Спортоор »,» үе үехэн оролддог хүн жипхэнэ тамирчин болж үл чадна. 3 Өглөө--гимнастик. Түүнд бие хөнгөрч сэтгэл сэргэнэ. Хичээлээс тараад эрүүл жүүн сэтгэл, урам зориг юм. гэдгийг 9Гаарт, хашаан дотроо, цэнгэлдэх хүрээ ойлгон зөвшөөрөх болно, |: лэнд, тоглох хэрэгтэй. Спортын танхимд, Хөдөлгөөний яруу сайхныг тавин мэд СЄКЦид хичээллэх хэрэгтэй. сэн спортчин хүнд, уран баримал, уран 26, Цөм зураг, хөгжим улам ойлгомжтой. ойр байх хэрэгтэй... дотно болдог юм, ССАЙС ДОРНОДЫН АРТЕКА 000 Эмнэлэг--сувиллын газрын барилгын Ийм ажиллагаа “өдөр болгон тогтмол 0 С.. цэдэв орчуулав. Т ний газар, биеийн тамирын иж .бүрая: туршилтын төсөл зохиох “эрдэм” шин- “ордон, клуб, сургуулийн барилга. сүм- жилгээний төв институтийн хэсэг мэрэг О Яа жилтэн ЗСБНХУ-ын Алс Дорнод Ххяз- - Эндхийн: лагерь жилийп “дөрвөн ули- дэрлэн босно, тү гаарт байгуулагдах хүүхдийн сувилан- ралд тогтмол ажиллах , бөгөөд нарлаг эрүүлжүүлэх лутетом лагерийн |төсөл,өдрүүдийнхээ хувьд өөрийн ах, Нрь-- зохиох ажлаа гүйцэв, ! Ийм лагерийг Владивосток хотоос хол гүй, Амар мөрний цутгалангийн Топкий, - Инженер тэдэг хоёр хошууны хоорон дын өтгөн ой шугуйд байгуулах юм, зишишшпихкисксүйнхлшосшиолатахшошлшотйфтолло2нЛЖЖЛЭЖЭСЛ33. Өндөр моддын өтгөй. ногоон мөчир дундаас амралтын шил, бетонөй байр, 5 Хариуцлагатай эрхлэгчийг. тэнгисййн ус бүхий бассейнтай эмчилгээ 2.» Ц, ТАЙТАВ , Ч - 2 мийн хойгийн Хар тэнгисийн эргийн пэн.. үзэсгэлэнт байгальтай хэсэгт байгуулагд сан олон улсын хүүхдийн нэрд гарсан лагерь «Артек»-аас дутахгүй билээ. - (АПИ) Рэй 2-2: Мэдэж 143 23 Орон БҮХНИЙ ТРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЙ ЖИ -ын үйл хэргийн төлөө хэзээд БЭлхэн БАЙГЛТУН / үрэжээчхэгггэгчглгалиу нил улилллүллл ни нн салон ЭЛ л, Злгйнйлйннойнанийэгаддад АА. 2 -4.А0.8 МХЗЭ-ийн Төв Хогоо Д.Сухвахтарын нэээмжит /Цонголын нЕкин байгэудхагын. Төв Зөвлөлийн сонин. 35 пахь жилдээ М4 (1032) 42 1үүлгсэ871 И "үг с аш туул, МЭ 4, Пионер багачуудын сэтгэл” сэр- гээж, зүрх догдлуулдаг бүрээн дуу. Тэр тусмаа инонерийн зуслангийн бүрээа дуу чихэнд гойд чимэгтэй, сэтгэлд хөөртэй билээ. Өнгийн цэцэг алаглаж, эрвээхэй дээр нь эргэлдсэн, навчит шилмүүст моддын анхилуун үнэр хамар цорги сон, зүйлийн шувууд жиргэж, сэрүүн горхи хоржигносон ийм сайхан байга лийн дунд үеийн нөхөдтэй эрхлэн наа даж, аялал зугаалга, алив дугуйланд сурч амрах юутай сайхан! Энэ жил манай орны Шивэрт, Хү- рэмт, Хархираа, Гурван сайхан, Онон, Жаргалант, Өвгөн жаргалант, улЖЧурржыгэмрэээөүлүүн лон МАНАЙ ОРОПД 19 68 оны 6 дугаар сарын 12 БХЛКЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ Лхагва Үнэ 10 мө Даян, Сэлбэ, Сөгнөгөр зэрэг 10 гаруй зусланд дөрвөн ээлжээр нийт найман мянга гаруй їнонер багачууд амрах юм, Одоо эхний ээлжийнхэн тус ху- сын пнонерийн зусландаа нрээд төвх нөж амжжээ. Энэ жил, В.И. Лениний мэндэлс- ний 100 жилийн ой, Ардын хувьсга- лын 50 жилийн ой угтаж зохиох 3 жилийн ажлын хөтөлбөртэй. холбож эвлэлд, пнонерийн ажлын мэдлэг, арга барил, идэвх санаачлагыг өндөржүү- лэк зорилгоор эвлэл, пнонерийн идэвхтнүүдийн зуны сургуулийг бүсч лэн явуулах гэж байна. Энэ зургадугаар сарын 25-наас дол дугаар сарын 5 хүртэл хоёрдугаар ээлжинд Шивэртийн зусланд Архан- гайн, Хүрэмтэд Завхан, Говь-Алтайн Цагаан Залаатад Өвөрхангайн, Хархи- раад Увс, Ховдын, Гурван сайханд | ( ! ! ЦПАРИЙН БИЧ ГИЙН ДАРГАс ВИ. ЛЕНИНИИ НЭРЭМЖИТ БУХ ХОЛБООТЫН ИМНО НЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГА Т.А ТЭРГҮҮТЭЙ КОМСОМОЛЫНн ТӨЛӨӨЛӨГЧИД СУРГУУЛЬ, ПИОНЕРИЙН.ОРДНЫ АЖИЛТАЙ ПӨХӨР ЛЭЛИЙН 33:ДУГААР ПИОНЕР БОЛГОН. БҮЛГЭМ ЗУРАГ ДЭЭР" ХҮНДЭТ ТЇШОПЕР Т.А ) СХЛА/ ПИОНЕРҮҮДИЙН ХАМТ «НАРАН ҮҮРД МАПДАГ» ГЭДЭГ НЧА, ДУУЛЦАГААМС цА НУЦЕННО ЗООЧИЛАГ ЦЭЦЭРЛЭГ. ТАНИЛЦЛАА. НИЙ! КУЦЕНКОГ ХҮНДЭТ Т.А СХЛААНЫХАА ХУУГ КУЦЕННО ггоё-.ЭЖ,ТОМБОСҮРЭНГИЙН- авсан» сэрэд зурм г эхлэн їгөл төрний шуугиан хүнгэнэж, ! Пионер багачууд аа! Та пар ирээдүйд гөн хөлгийн нсолоот барина гэж хүсэн мөрөөдөхөөрөө: «..Залуу жолоооч матин дөтрөө Залуураа бариад мушгина, Замынхаа уртыг ширтсээр Золбоо төгє дуугаа аялна...» гэж |Гдуулдас шүү дээ, Эх орны маань өнцөг булан бүрээс тэргүүний залуу тээвэр- чид ахмадаас сурах залуу тээвэрчдийн аикдугаар чуулгандаа хүрэлцэн ирлээ. Энэ чуулган нийслэл хотноо зургадугаар Өмнөговь, Дундговийн, Ононд |. Хэн- тий, Дорнод, Сүхбаатар аймгийн эв- лэл, пнонерийн ндэвхтнүүд сургууль хийнэ, Мөн долдугаар сарын 17-ноос 27- ныг хүртэл гуравдугаар ээлжинд 2Жар галантсын зусланд Булсан, | Хөвсгө- лийн, Өвгөн жаргалантад Баянхон- горын, Даянд Баян-өлгий, Ховдын, Сэлбэ, Сөгнөгөрх Улаанбаатар хот, Налайх, Сэлэнгэ, Дархан, Төв, Дор- вноговь аймгуудын ндэвхтнүүд тураг лагаа солилцож, заавар зөвлөлгөөн авна. Энэ ажил манай эвлэл, пионерийн байгууллагын идэвхтнүүдэд ихийг мэ дүүлж, ирэх хичээлийн шинэ жилд эвлэл, пнонерийнхээ ажлыг урьд урь дынхаас өвөрмөц, сайн хэлбэрээр нээж, цаашид амжилттай ажиллахад тус болох нь дамжиггүй. Залуучуудын эвлэл, пионерийн бай гууллагын идэвхтнүүд ээ! Одооноос эвлэл, пионерийн идэвхтний зуны сургуулиа үзэл суртал зохион байгуулалтын өндөр хэмжээнд явуу” лахад бэлтгэлээ хангацгаая! сарын 78, 9-ний өдрүүдэд МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ордны хурлын танхимд боллоо. Чуулганд жанжин Сүхбаатарын тэрэгний жолоооч явсан, уугаф багш Гүр, авто тээвэрт 40 жил ажиллаж яваа С. Мнжнд, анхны эмэгтэй таван жолоочийн пэгД. Дулмаа, авто механикч Д..Саэномжав, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ц., Самбуу, З. Хийрэв, Т, Гэлэг жамц, Э. Ёндон иарын зэрэг хорь. тах руй ахмад тээвэрчид залуу үеийнхэнтэй гээ. амжилт, бүтээлийнхээ эх. сурвалж, арвич туршлагаа ярилцахаар оролцлоо. Завхан: аймгийн авто тээврийн хорь- дусаар баазын жолооч Ж, Чойжамц, ав тө тээврийн 22 дугаар баазын индюлооч Ө. Дорж, Хөвсгөл аймгийп Их уул зас- варын газрын слесарьч Б., Чулуунбат, Ховд аймгийн авто засварын газрын моторчин Г. Тайван, Сэлэнгэ аймтийн усааг замын тээврийн онгоцны ахмад Д. Чулуун, авто засварын заводын СЛе- сарьч Я. Гэлэгдэмбэрэл, Баян-Өлгий аймгийн авто тээврийн 21 дүгээр 0аа- зын жолооч МС. Танхай зэрэг 140 гаруй задуу тээвэрчин чуулгандаа оролцлоо, Хүүхдүүд зэ! Хувьсгалын өмнөх мон» гол орны тээвэр гэвэл ердийн хөсөг, мо рин өртөө байлда. Ачаа тээвэрт тэмээ, адуу, үхрийг ашиглаж байв. Ардын хувьсгалын анхны жилүүдэд ч ердийн хөсөг их үүрэг гүйцэтгэсэн юм. 19235 оны долдугаар сарын 35-нд зөв лөлтөөс 17 машин ирж: аймгуудад шуу- дан тээвэрлэж эхлэв, Ман онд манай тээврийн анхны байгууллага «Тээх нэвт рүүлэх газар» байгуулагджээ. 1929 оны 11 дүгээр сард, монгол-зөв» лөнтийн хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг «Монгол їс» бий болж удалгүй БН МАУ, ОХУ хоёрын хоорондын хэлэлцээ рзэр энэ тийгэмлэгийг магайд үнэ төл- й шилжүүлсэн билээ. |. 1949 онд ард түмний нэг хүнд алба морин өртөөг бүрмөсөн халж авто маши наар гүйцэтгэдэг боллоо. Одоо манай ул сад авто тээвэр их хөгжиж, бүх ачаа тээвэрлэлтийн 80 гаруй хувийг авто тээ вэр гуйцэтгэж, үлдсэн хориод хувийт? төмөр зам, агаарын болон усан тээвэр гээ рг. байна. Багачууд аа! Та нар бод манай тээ- “вэрчдийн залуу халаа мөн. Тийм |уч- раас сурагчийн.ширээнд сууж байх үет дээ автө машин галт тэрэг, нисэх ой» люц, хөлөг онгоцыг сонирхон, улмаар энэ талын бүлгэм, дугуйланд суралцац гаа! Хожим улс даяар алдраа. цуурна- “туулсан нэрт тээвэрчид болохын чинь зихны алхам болино, Я, ХОРЛОО ПИОНЕРИЙН ЗУ АЖИЛ ЯМАР Б Газар дэлхий ногоон хөнжид нөмөрч, түмэн зүйлийн шувуухайн Экинргээн үргэлжил үр ч сайхан! Мянга шянган улаан бүч тэн төнгөн бүрээний шингэн дуунаар НЫ зун цаг юутай сайхан! Зуслан газар “зуслан газрын гоо сайханд амран цэнгэ Їй нэ. Манай орны өнцөг булан бүрд пно- нерийн 10 гаруй зуслан байдаг, Тэнд зуны амралтаараа хэдэн мянган пионер багачууд амардаг, Амрагчдын дунд амар ажид зохиовол ашигтай вэ гэдгээр говч зөвлөе! Зуслангийн зэлж бүрд аймгуудын пионерийн өдөр, найрамдлын өдөр, дуу ны баяр, бүжгийн өдөр, номын баяр, киноны 0 хоног, спартакиад урлагийн үзлэг, багт наадам, галын наадам, боги нө хугацаатай болзолт уралдаанууд 30 хиох хэрэгтэй, МХЗЭ, сансрын инсэг- чид, найрамдад зэрэг нэрэмжит бүлэг болох уралдаан явуулбал сайн. МХЗЭ- ! ийн нэрэмжит бүлэг болохын тулд 7 хо- | ногийн. хугацаагаар МХЗЭ-ийн түүхэн замнал, дөрвөн Одонгийн учир, эвлэ- лийн зохион байгуулалт зэргийг мэдүү | яах ажлыг бие. даалган хийлгэх жингэ “Бас нийтийг хамарсан «Индэр булаа СЛАНГУУДЫН АЙХ ВЭ? цалдах», «Усны баяр» зэрэг чөлөөт бо лон хөдөлгөөний тоглоомуудаар тоглуу- лах ажилд чухал ач х долтой .- Зуслангуудад зохиох бас нэг вюол ажил нь ход ойрын бүтэн болон хагас өдрийн аялал экскурс юм. Аяллдыг явуулахын тул эхлээд хаагуур, яаж юу юу үзэх, ямар ямар түүхийн дурсгалт газраар явж, юу цуглуулах, хөшөө дурс гал, домогт газруудаар аялах, хаана түр, богино цагийн амралт хийх, хаана нх амралт хийх, тэндээ юу юу үзэж со ийрхох зэргээ урьдчилан төлөвлөсөц байхаас гадиа аяллын ахлагч, сурвалж- лагч, гэрэл зурагчин, тогооч, эмч зэрэг үйлчлэх хүмүүсийг урьдчидан томилж зохих бэлтгэлийг нь дор бүрд нь хан лах хэрэгтэй. Аялалд яваад аснийна дараа бүлгийн цуглаанаар аяллын дүн гээ гаргаж, олсон олдвор, хэсхгухэа зүйлүүдээрээ үзэсгэлэн, самбар гаргаж ханын сониноор сурталчлана. Энэ мэ- тийн олон төрлийн сонирхолтой ажил зохиож, хүүхэд багачуудыг зугаа цэн- гэлтэй, сайхан амруулахын тул зуслан гийн бүх багш ажилчид, бүлгэмийн зөв лөл тодорхой төдөвдөгөө петноц ажил, лах хэрэгтэй. 200 Ч Д. шоНХ-ОЧИР Эдэ нь, 04 05 ЁолиМЛТГ »уГЛРАЛНЛ » 0.» 7 й эпп 57 хүүхэл хэзээ Хөгжим, дуу, уран зургийн | мэрэгжил эзэвшсэн | 26808087 шалгалтаа й гжлиин хэзээгүй мэрэгжилт ажилдаа орох гэж байна. Удахгүй МэЭР? урын | эгш- ам эх орныхоо өнцөг булан бүрт соёлын үр тарьж, , иар” үнэн Зэн, баясгах гэж байгаа энэ хүүхдүүдийн сэтгэл Хөхүүн баяр ай байлг яахав. - 5 5 Эд саүчилвэлсаг хотын Хөгжим, бүжгийн дунд сургууль “энэ жил Сэрчмаа нарын даасан 11-ийн «А», 11-- 100 хувийн амжилттай өгч, дараачийн хи- «А» ан- Оёо, Гом- өгчээ. агч Цогтгэ эвээн, Наранхүү на Ч.н жьай: өвхЁЭСЧ Саналаа хоямгийн түрүүн ӨГЧЭЭ. хуур, Ц Э лагийн тайзнаа хангинах хүүхдүүдийн нүүр царанг дүйн сайчууд, урлагийн мастерууд олон арван хүн төрөн гарна гэхэд Эргэлаэх юм алга Хөгжим бүжгийн сургууль төгсөгч, ах нар нь залгамжлахаар зэхэж: байна. 1968--1969 оны хичээлийн жилд нэгдү гээр ангид төгөлдөр хуур, хил хөгжимд, 5 дугаар ангид шанз, хуучир, М0- рип хуур, ятаг ЗЭРЭГ үндэсний хөгжнид, 3,4 дүгээр ангид бүжигт, уран Зур гийн ангид нийт 50 гаруй хүүхэд элсүүлэн авах ажээ. Шинээр элсүүлэх хүүхдийнхээ бараг хагас хувийг хөдөө нутгаас элсүүлсэн байна, Урлагийн шилдэг сайн авьяастнууд бэлтгэж гаргахад олон арван багш бий гэж хнчээлийн эрхлэгч Сүхбаатар ярив. “Үндэсний хөгжмийн багш БИ МАУ-ын урла эхн, Дашдулам, багш Дашдаваа, бүжгийн багш Жав, агш зураач Амгалан нар өсөх үеийг таж ( их хөдөлмөр зарж байна. Эдний заасан хэрэгжлийн ХИЧЭЭЛД ХҮҮХЭД оажгын ХУР сонирхолтой суралцаж урлагийн шилдэг авьяастан болох авьяас билэг нЬ ундарч байна. с сургууль шинээр орсон сая төгсөн гарч байгаа урла- гийн ирээдүйн сайчууддаа зам нь өлзийтэй байтугай гэж ерөөе. : г, сэсмээ ЗУСЛАНГИЙНН НЭ Эргэн тойрон сүрлэг өндөр уулс, өтгөн ногоон ойгоор хүрээлэгдсэн, мөн ах-Ллаурлна захирэан мяралзаж урсах тунгалаг голын эрэг дээрх, ергөн Эитвхвэ д зо жсэны ширэг тунгалаг туяанд А толь мэт болор цөнхоо үзэх Зкхсүхсэнийнаный оэгүлал ЭРЖЖГЭҮА ярайж байна. Энэ барилгуудын дун Зо стрлца. үр: энгээс үрээ бөмбөрийн уянгат дуу, бүхий олныг сэвүАйЦлийд 1 ц.Жатванхаж Ж.сарьаль бүчитний жагсаал эгнэн харагдана. Ххүүллдчдансэн хАлмэх дахь Хуримтын пионерийн зуслангийн ажиллагаа- Бацоисчэд хаад ан лийн шугам жагсаал болж байгаа ажээ, Зуслангийн шрөсчыд хэлэргшэн анд зуслангийн багш ажилчид, ннонер сурагчид, эцэг ЗЭРтэү эсээ ролцлоо, Зуслангийн захирал Дашзэвэг, инонерийн ах- : рдагч Батжаргал нар зуслангийн нээлт, хүүхдийн баяртай холбогд оёсон үг хэлж ам Син, ж амрагч инонерүүдэд баяр хүргэв, Нээлтийн дараа төрөл бү уралдаан тэмцээн болж өргөн өдөрлөг боллоо, элт Д. НАМЖИЛМАА | й, бүлгийг шинээр байгуулиа- Сэүтыгүанс: 24-ны «А» ангийн баатарчуу даас 20-нос нлүү нь иионерт Эжснэн түүнийг инонерийн нэг бүлэг болгож а (їй ! Тавдугаар хичээл 1 бүлэг байгуулах зөвлөлийн Їїнонерийн шинээр Пионерийн бүлгэмийн лах ангийн пнонерүүдээс бүлгийн дар- гыг түр төмилно, Пионерийн бүлгэмийн жагсаалын Өмнө бүлэг байгуу- лах шийдвэрийг уншина. Шинээр бүлэг болох пнонерүүд тусгай жагсаж байгаад шийдвэр уншсаны дараа бүлгэмийн зөв лөлийн даргаас шинэ бүлгийг бүлгэ- мийн жагсаалд орохыг зөвшөөрнө. Тэ- дэнд баяр хүргэж, бүлгийн далбаа бү- рээ бөмбөрийг гардуулж вгнө. ПИОНЕРИЙН БҮЛГИЙГ ТАРААХ ТУХАЙ Пионерийн бүлгэмийн ахлах ангийн бүлгийн пионерүүдийн олонхн нь мХх- ЗЭ-д элсэх буюу нас хэтэрч пненерээс хасагдах болбол инонерийн бүлгийг та- раах їшнйдвэрийг бүлгэмийн зөвлөл гар пионерт байх эн сэдэвт бүлгэмдээ гана. Бүлгийн пионерүүд, үедээ сурсан мэдсэнээ тайлангаа цуглаанаа хийж шилжүүлнэ. ОНЕРИЙН БҮЛГИЙН ий ДУГААР Пионерийн бүлэг бүхэн бүлгэмээс төг 0! таартай байна. 1 дүгээр бүлэг- шииннт угаарыг 4-ын «А» ангид анх өг сөн байвал уул анки 8 дугаар ангиа төгс төл 1 дүгээр бүлэг гэсэн. нэр нь хэвээр явна. Хэрэв анги нэгдэх зэргээр бүл- гийн дугаар өөрчлөгдөх болбол шионе- шинэ бүлэгт бүлгийн дугаарыг нь лж болно. шил ҮҮ ЦОНЕРИЙН БҮЛГИЙГ НЭРЭМЖИТ БОЛГОХ Пионерийн ажилдаа онцгон амжилт гаргасан сурлага хүмүүжил бүх ажлаа- раа үлгэр жишээ пионерийн нэг бүлгийг ямар нэг гарамгай ХҮН буюу онцгой үйл явдлын нэрэмжит болгох ажлыг пионерийн бүлгэмийн зөвлөл, аймаг, хд тын пионерийн зөвлөлд тодорхойлж гүй цэтгүүлнэ. Нэрэмжит ииоперийн бүл- гийн үйл ажиллагаа бүлгэмийн зөвлөл- дөө нарийн судалгаа дэс дараатай хад галагдана. Д. Дашцэрэн хамт олноо гэсэн сэтгэл өвөрлөж, Фбаатарчуудын нв- хөрлөл байгуулаад, өөрөө ахлагчаар нь ажиллав. Тэр хамт олныхоо дунд «Бид сурлагаар хонрох ёсгүй», «Үеийн нөхөртөө чий сэтгэлээс тусалья» үэсэн хөдөлтөөн өрнүүлж түүний үрээр анги нь-100 хувийн сурлагын амжилтай төгсгөв. Дашцэрэн өөрөө, дунд сурлагатай гурван нөхөддөө туслан ажилласны үрд О. Норовсамбуу, 7. Оюунчн- мэг нар жилийн эцсийн шалгалтаар сайн дүнтэй суралцлаа. Дашцэрэн хүүхдийн ном зохиол, «Пионерийн үнэн» сонин зэргийг тогтмол уншиж тэмдэглэл хөтлөж уншсанаа ангийн хамт олондоо байнга ярьж өгдөг. Д. Дашцэрэн, гэртээ 150-иад ном бүхий номын сантай ажээ. Дашицэ- рэн гармун хөгжмвөр чадварлаг тог авд Өмнөговь аймгийн Баян-ово0 сумын дунд сургуулийн низгэн танхимд ниноне- рийн ахлах удирдагч Б. Долгор «Вежа- тый» сэтгүүлийн шинэ дугаараас пионе- рүүддээ ярьж байхад нь уулзлаа. , Анги, бүлэг, єалзагаараа 100 хувь тан болох хөдвлтїєөн өрнүүлжээ. Бүгд (эл ава аниа, л гониаь ” Чннь, /ШинА” зална л /инна, “чан 7, Гавана,” аниа, чинь, л ган. 5 Учнна чинь завиа лалин / ань л галннагг ална, илла л Гана. Танин. /ЧЛнА. 7 ГаЯШа ЛА. Галнна л єв. инал чин анн авна. с Саяхан хүүхдийн «Найрамдал» паркт Вьетнамын баатар- лаг ард түмний шуд арга тзмпдийг дэм- жих нийслэлийн за- луучууд шинонер су- 14 дүгээр сургуу- лийн инонер Хашхүү нөхдөө төлөөлж Вьет намын түмэн, түү- ний үр хүүхэдтэй сэтгэл санаа цуг байгаагаа нлэрхийлж үс хэлж байгаа нь. лодог бөгөөд орос хэл шамдан су- ралцаж байна. | Сурагч Дашцэрэн Англи, Болгар хэлээр мэндчилгээ- ний ойр зуурын үг тогтоож, амьд- рал ахуйдаа хэрэглэж чаддаг бол- жээ. 9 настай энэ бяцхан хүү Д. Дашцэрэн, нїїслэлийн 14 | дүгээр дунд сургуулийн 2-ийн «Д» ангид сурдаг юм. Пионерийн ахлах удирдагч Ш, НАНЗАД даамч, шатарч, дууч, тамирчин болно гэсэн үг гэж Долгор ярилаа. Одоо бүх сурагчдийн 85 хувь нь 100 хувьтан болжээ. Бяцхан ном хийхдээ тэндэхийн Э хүүхэд онцгой юм. Нүүрэн дээрээ 120 гэсэн тоотой бяц хан номыг сонирхлоо. Саяхан номын 10 хоногийн ажил зохиогдсон тухай энэ номовс мэдэж болно. 120 гэсний учир нь номын санд шинээр карт нээлгэсэн хүүхдийн тоо ажээ. Хөдөлмөрийн цуваа ны агуулгыг илтгэсэн тусгай дарцаг бэлтгэдэг юм байна. «Говийн дуу» чуулга байгуулагдаад нэг жил болжээ. Мөн дахь хи- лийн цэргийн отрядынхантай холбоо тог тоож, сургууль дээрээ залуу халаа бү- лэг бангуулжээ. Залгажлагч П чуул- гаид шалгарч оролцсон Б. Отгон 6 Ду- гаар ангид суралцдаг бөгөөд энэ жил 10 гаруй шинэ дуу сурчээ. Сурагч Б. Цэдэнсамбаа залгамжлагч чуулганд єэт гэн бүтээх секцээс шалгаран өрөлцжээ. Тэрээр өнгөрсөн зун ардчилсан Герма- ны шнонерийн зусланд амарсан юм. «Энх тайван найрамдал» гэсэн зургаар тэр зуслангийн тэмцээнд оролцож мөн төн медаль дипломоор шагнуулжээ. ЦЭ дэнсамбаа гадаад дотоодын олон сурагч тай захидлаар харилцдаг ажэз. Г. ГЭНДЭНСҮРЭН ТУС АН Хөөрхөн алаг тугал минь тэрийн сүүдэрт юунд хэвтэв? олын їиргэн дээр тонгочоод Хөвгөн хөл чинь эцэв үү? Ална хөөрхөн тугал минь Амтат өвсөө ид ид! Арвин сүүтэй эгж чинь хэдийн билчеэн шүү! Уранчимэг (33 дугаар сур- гуулийл 4-ийн «Бэ» ангийн єурагч! Энэ зургадугаар сарын 8-ны өд- рийн 18 цагт Улаанбаатар хотын төв цэнгэлдэх хүрээлэнд нийслэлийн 2 бү сийн ерөнхий боловсролын сургууль, техинкум, техинк мэргэжлийн сургуу лнудын П спартакиад нээгдлээ. Төв. цэнгэлдэх хүрээлэнгийн тал- байд пионер багачуудын бүрээ, бөм- бөрийн Дуу хангинаж, нийслэлийн пионер сурагчдын П спартакнадын туг намирлаа. Спартакнадыг Улаан- баатар хотын БТСЭ-ийн зөвлөлийн дарга Ш.Цэрэндашт нээж, улсын спар такиадад шалгаран оролцохын толоө пионер сурагч бүр бүхий л хүч ча- дал, авьяасаа дайчлан сорилцохыг уриалав. Пионер Сурмаажанв нийслэлийн пионер сурагчдын ЇП єпартакнадад шалгаран оролцож байгаа 2 бүсийн тамирчдын дүнг мэдээлж, илэрхий- лэлтээ Ардын Боловсролын Яамны ор- логч сайд Г.Мэндсайханд гардуул- лаа, Тавдугаар сарын 5-15 хүртэл ҮҮР, зөвлөлийн спартакиад спортын дөр- Бисшсэажэєээ хэсэбиуєвхэєэ Суеэсэелсэсэ сосэкусэхи х сосакусаку сэ Євє Манай улсын хөвч ойн 70 гаруй ху- вийг хар модон ой эзэлдэг. Дэлхий дээр хар модны 25 орчим дүрс ургадаг бөгөөд үүнээс манайд си- бирийн хар мод байдаг. Хар мод нь 80 м хүртэл өндөр, 70-80 см ба түүнээс дээш ч диаметртэй байх нь цөөнгүй юм. Хар мод нь шилмүүст үүлдэрт хамаа- рах боловч навчит мод шиг жил бүр шил мүүсээ хаядаг онцлогтой. Мөчирт нь нэг дороос 30-50 ширхэг зөөлөн шилмүүс цацаглан ургасан байдаг учир бусад мод ноос амархан таньж болно. Цэцэглэлт нь 4 дүгээр сарын сүүлч, 5 дугаар са- рын эхээр 10 орчим хоногт гүйцдэг бай иа. ”- Хар модны үр нь 8--9 сард боргоцой дотроо боловсорч гүйцэнгүүт унадаг. , Хар мод бараг жил бүр үрээ боловс- руулдаг боловч 6--7 жилд нэг удаа их ургац өгдөг юм. Хар модны үндэс бат бөх, газарт, гүнзгий орсон байдаг. Хар мод хуурай, шим тэжээл багатай хөрсөнд ч гэсэн ур гах чадалтай, хүйтэн, халууид тэсвэр- тэй, гэрэлд дуртай, бусад модоо бодвол инлээд түргэн ургадаг зэрэг биологийн онцлог шинж чанартай юм. Хар мод нь 300 болон түүнээс дээш хүртэл "насалдаг боловч 150 болон дээш иастай болохтойгоо зэрэг өсөлт нь ” удаашрах буюу зогсож өмх ихтэй болж ашиглагдах чанараа алддаг учраас ма- най нөхцөлд 140 наснаас эхлэн хар мо дыг ашигладаг. Хар модны модлог нь хатуу, бөх, уян яатан, хялбар емхөрч ялзардаггүй сайн чанартай, харин тээвэрлэхэд хүнд мод юм. Мөн түүнчилэн холтосноос нь арьс, шир ндээлэх бодис гарган авах, фанс- арчлст- ав инж 9 артай -шёт-айт-айтай утна «Ртийттийн айр айр автав аБттийт арга -ат-ит-антчар. рийн үйлдвэрт боловсруулж мебель эд лэлийг өнгелөх зэрэгт ашиглах болол- цоотой байна. Ирээдүйд хар модны давирхайнаас нь шүдэнзний толгой болоц бүс бараа бу- дах зүйлийн найрлаганд орох бодис, скипндар, каннфоль, лац, холтосноос нь авах үйлдвэрийг байгуулж, өөрсдөө тэнд шилмүүснээс нь зфирын тос гарган ажиллах сайхан үйл хэрэг пионер бага- чууд та нарыг хүлээж байна. Манай оронд байгаа асар их хэмжээ ний хар модон ой нь байгалийн аясаар вөрөө ургасан юм. Энэ байгалийн ая- саар өврөө ургадгийн гол нууц нь үр бүр жижигхэн далавчтай байдаг учраас салхиар тарж шинэ газар нутагт шил- жин ургадагт байгаа юм. Ойн инженер О. ГОНСОН ж ж жЖ ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН 10 ЖИЛИЙН ДУНД СУРГУУЛИЙН ПИОНЕРИЙН 16 ДУГААР БҮЛ- ГИЙНХЭН «МЭДЛЭГИЙН АЖИЛЛУУЛЖ «ХОЛБООЧИН ЖАНЧИВЫН НЭ РЭМЖИТ ШИРЭЭ» БИЙ БОЛГОЖЭЭ, МӨН БҮЛ ГЭЭРЭЭ 100 ХУВЬ СУРАЛЦДАГ ЮМ.ЭНЭ ОХИН » БҮЛГИЙН ДАРГА НЬ БӨГӨӨД НЭР НЬ ЛХАМ- ЖАВ ГЭДЭГ: . САНД» ХАЙРЦАГ Гэрэл зургийг-Д. БААТАР вөн төрөл дээр явагдаж нийт 26383 пионер сурагч хамрагдан амжилттай оролцлоо. Гар бөмбөгийн тоглолтод 6798 пионер сурагч хамрагдаж 8831 тамир чин, одон бөмбөгт 3575о ийоөнер су- рагч сорилцож 58 тамирчин, хөнгөн атлетикт 11020 пнонер сурагч хам рагдаж, 314 тамирчин, бөхийн Чө- лөөт барилдаанд 5000 пионер сурагч оролцож 215 тамирчин тус тус шал- гараад, нийслэлийн хоёр бүсийн пио- иер сурагчдын П спартакиадын тал- барт бяр чадал, анхаалж самбаагаа сорин шалгахаар ирээд байна. Улаанбаатар хотын поннер, сурагч дын П спартакиадад нийт. МБТСЭ- ийн гишүүн 918 оролцож байгаагийн дотор ХБХБ тэмдгийн нэгдүгээр зэ рэгтэй тамирчин 518, хоёрдугаар зэ рэгтэй 400, спортын нэгдсэн ангил- лын хоёрдугаар зэрэгтэй тамирчин 31, гуравдугаар зэрэгтэй 175. їио- нер сурагчдын «спартакиадын алт, мөнгөн медальт 50 гаруй, хүрэл ме- дальт 69 тамирчин оролцож байна. Нийслэлийн 2 бүсийн пионер су- рагчдын (1 спартакиадын нээлтэнд зориулж улсын алдар цолтой 16 бөх, өсвөрийн харцага шонхор 16 бөх. бүгд.-32 бөх спартакнинадын дэвжээн дээр бяр чадал ов мэхээ сорилдсон нь үзэгчдийн сонирхол татав. Бөх» чүүдийн барилдаанд улсын на« чин Хайдав түрүүлж, арслан Ми- жиддорж үзүүрлэв, Охидын 100 метрийн дугуйн урал даанд нийслэлийн 40 дүгээр цэцэрлэ гийн Алтанцэцэг 25,8 секунд хурд” лаж түрүүлж, удаах байруудыг 9 дү- гээр цэцэрлэгийн Бужиймаа, 60 ду- гаар цэцэрлэгийн Амаржаргал нар эзлэв. Хөвгүүдийн 100 метрийн дугуйн уралдаанд 60 дугаар цэцэрлэгийн Болд түрүүлж, 53 дугаар мцэцэрлэ- гийн Одонбаатар, 60 дугаар цэцэрлэ гийн Нямдорж нар дараагийн 2 бай- ранд оров. Бас пуужин хөөргөх урал даан болж, улаан шүхрээр бяцхан хүүхэлдэйнүүд эсэн мэнд газар бууж байсан иь хүүхдийн сэтгэлийг хөдөл- гөв. ? Энэ өдөр нийслэлийн 2 бүсийн пно ниер сурагчдын П спартакиадын бүх төрлийн тэмцээн цэнгэлдэх хүрээлэй болон бусад спорт танхимд эхэллээ. МАНАЙ СУРБАЛЖЛАГЧ 5 2ггг--с хлэхслилтлэхтлллллосслиоттлэитткггтглтгтшгташштшүүггтоүүшэтүл хэүүасу ахлүүв ББҮЭ хурээ Ээ Бу сэ Бу сэ үеэ Бу сэ Бэ сэ лус ҮЭ ёлусгэг-уүэ бээ сс эхэ - ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ Манай сонины 00РИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ. бага хурал Найздаа тусалсан нь Чи хичээд бичдэг дэвтрээ яагаад ийм үзэмжгүй авч явдаг юм бэ гэхэд: --Яахав авч явсаар байтал ийш --Ийм муухай дэзтэрт дээ, -- Үнэндээ тийм ал байдаг, --Чи одоо энэ урагдаж, бэх болчихсон хуучии шинэ дэвтэр дээр хуулж, аваач. Фөлчих зом чинь гэж харнулав, хичээл бичих чамд сонирхол муутай байгаа биз дэвтрээ сольж хичээлээ -- Одоо ийм хичээл биччихсэн юм чинь яаж хуулж барах вэ? --Өдөрт цөөн хуудас хуулж бичсээр байгаад гүйцээхгүй юу. --Тэгж байх зав олдохгүй байна шүү дээ. » --Чи хичээл тармагц л гадуур дэмий сэлгүүцээд явчихдаг юм чинь яаж зав гарах юм бэ? -- Худлаа, би тэгж явдаггүй. -- Бямбасүрэн га хоёр цагаа ашиггүй үрж байна Шүү --Үгүй, тэр зөвхөн манай гэрийг хүртэл надтай цуг явдаг юм. --Танайх чинь энүүхэн хойно Маахуур толгойн энгэрт байдаг биз дээ? Дүсээхүү хэлэх үгээ өлж ядан : . --Гэрийн ажилд туслах, энээ тэрээ гэсээр байтал зав гарахгүй юм бай на шүү гэж булзааруулав, Энэ хон сурагч бол нийслэлийн 30 дугаар дунд сургуулийн 6--гийн«В» ангийн Цэнгэл, Дүсээхүү иар ажээ. Сурагч Цэнгэл, сурлассар хоцорч яваа Дүсээхүүг Даан авч сурлагы нь сайжруулах үүргийг ангийн багш, нөхдийнхөө өмнө авсан юм, Дүсээхүү нэгдү гээр улирал гарахаас өмнө геометр, тоо, хэл бичиг зэрэг хичээлд сул сурал- цаж байжээ, 2 Сурагч Цэнгэл, Дүсээхүүг хнчээлийн чөлөө цагаар с ль, чээлий нь давтуулах, ялангуяа гэрийн даалгаврыг өөр зөн! Хай. орлуулан бодуулж сайтар ойлгуулан хийлгэж уйгагүй оролдов. Цэнгэл, нэг өдөр хичээлдээ нрэхдээ Дүсээхүүд 3 4 - «Май хичээлээ ДЫ Одоо нямбай авч яваарай!» ичсэн хичээл Өгөв. Дүсээхүү гайхаж түүнийг нь ажигла үнгэ: руулсан хуучин хичээлий Нь шинэ дэвтэрт бүрэн “хуулаад Ченэгдад байн, 33 --Хүүс. чи хэзээ шингэж бичээ вэ гэж асуухад нь, 2 --Танайд хэдэн ӨДӨр очоод, чамайг гадуур хэсээд явчихсан хойгуу зинь хуулж бичсэн юм гэжээ, Энэ даруйд «Сурагч хүнд зав чөлөө ямар их байдгийг чамд ойлгуулна» гэж эртэдийн хэлсэн Цэнгэлийн үг Дүсээхүүгийн санаанд оржээ. Одоо Дүсээхүү сул єурч байсан хичээлүүддээ сайжирсан байна. Бас цаг дэмий үрэхийн хорыг ойлгож заса чээ. Сурагч, Охинд нх баярлаж байна. Дүсээхүү өдөө сайн Хэнанлбныйн- цүнх шамдаж байна. 1 154 “ ) 2 Хүүхдүүд эз! Эвэ хоёр имоиерийн жишээгээр нөхөртөө туе болж бай. нд Ч БҮтУгБХ-ЛГГЭ 3 Ажилчин. До ЛУВСАНДЭЭЭГ ЯАЖ -8 гээд хэдэн дэвтэр дээр, “Хүүхдийн цэнгэлдэх хүрээлэн хүүх- дийн хотхонд ямар тоглоомуудаар тог- лон болох вэ? гэвэл 16 суудалтай ор- чин үеийн техник, машин, онгон, туу- жин, мотоциклээс бүрдсэн дүрст тог- ” яоом, морин цогно, 40 хүний суудалтай гинжит тойрог тоглоом, одон бөмбөг, оньч мэргэнээ шалгах хийн буу, хүч чад лыг хэмжигч тоглоомМуудаар тоглож болно. Мөн холбоо нуур,тольт нууруудалд өчиж зугаалах юм, Хүүхдийн хотхонд байдаг зарим тоглоомуудаас товчхон та нилцуулэя. МОРИН ЦОГИО Өсөх үеийнхнийг моринд гарамгай бол гөх зорилгоор энэ тоглоомыг бүтээжээ, 25-22 ши -гнг, Энэ соглоомоор 8-8 нас хүртлэх хүүх- дүүдэд үйлчлэнэ, Уг тоглоом цахилгаан хөдөлгүүрийн хүчээр минутанд 5-6 удаа эргэнэ. ь ДҮРСТ ТОГЛООМ 16 хүний суудалтай техникийн янз бүрийн дүрс тавиглсан юм. Үүнд: Пуу- жин онгоц, машин, мотоцикл зэрэг бол- тө. Зорилго нь өсөх үеийнхнийг техник Дамба, Цамба хоёр сургуулийн ал- тан босго алхсанаас хойш нэгэн шн- рээнд сууж, ижилдэн дасаж, санаа зориг нь ч нийцэх боллоо. «Эрдэм сурна гэдэг бол, амьдарч сурна гэ. сэн үг» гэж, ах зах улсын сургамж- лан ярихыг олонтаа сонсож, тэр хоёр «Сурах л хэрэгтэй» гэж бие биедээ сануулдаг боллоо. Тэд, сургуулиас гадуур юу сурвал зохихоо мэдэхгүй байлаа... Мэдэхгүй бол асуухаас сайн арга байдаггүй гэж багшийнхад хэлд гийг тэд санацгаалаа, Хамгийн «үз рүүнд тэд, танил аман зохиолч- ерөөлч өвгөнөөсөө дсуулаа, Аман 80- хиолч тэднийг хөлөөс нь толгойг хүр тэл ажиж” байснаа: ” --Юм. сурах сайхан, бас тустай... “заалгалгүй сурдаг юм, Залхуу, хойр- го хоёр байдаг. Багшлуулахгүй сур- даг юм бааш, заль хоёр байдаг. Хял бархан сурда: юм, хямд амархныг эрэх байдаг. Энэ мэтийн муу зангаас ад сайн юмыг эрэл, хичээл хоё- роор олж, эрдэмт багшаар заалгаж сурцгаа! Дөлөөр сурсан юм лөрвөн- өртөө тойруу гэдэг юм-гэлээ, Бас Л тодорхойгүй байв. Дамба, эмэг эхийн төр дээр торниж, хэлд орж, ээнэгшин Яфёссан тул эмээгээ их хүндэтгэх ажээ. Сургуулиас гадуур сурах юм 8ль хир олон бэ?-гэж асуухад эмэг 9 нь: 25 --Хүн, цаг мөч тутам байнга су- “равч, цаана нь сурах юм амьдралд л үлдэнэ, Ертөнцөд сурах юм барагдашгүй олон, мундашгүй элбэг... 25 8-88301 70:7437:74 э”/ “сурцгааж байнаа. Тэд сурлагын дү!- мэддэг болгох 16" хүүхэд өмнөх насны тэй танилцуулах таньж зорилготой, Нэг ээлжинд суух бөгөөд сургуулийч Энэ тоглоо- юм. мууд хүнтэйгээр минутанд 5-6 удаа эр- гэнэ. хүүхдэд зориулагдсан биш: үү!... Сурахаа хнчээ. Сэтгэлдээ мартахгүй түшигтэй, амьдралдаа орхихгүй ашиг тай юм сураарай гэлээ. эрдэмд хязгааргүй гэдэг Цамбын эцэг эх нь гар хумхин амар суухыг боддог хүмүүс байв. Цамба сургуулиас хїдуур юу сурвал зохихыг асуухад эцэг Эх нь: --Сэтгэлдээ гаслангуй биедээ зовлонгүй юм сур. Авьяастай. юмаа алдаа баараггүй сурах ёстой гэл товч тодорхой хэлжээ. Дамба, Цамба хоёрын гурван асуулт хариутай болж сурак юм нь тэсж чигээ оллоо. Тэр хоёр гуравду- гаар анги төгслөө, Тэгээд тэд ерөн- хий боловсролоос гадна ердийн амьд ралаас их юм сурах хэрэгтэй гэсэн багшийн сануулгыг нэмэн авлаа. Тэд ний нэг нь түшигтэй ашигтай гэсэн юмаа сурч эхэллээ. Нөгөө нь гаслан- гуй, зовлонгүй гэсэн юмаа сурч эхэл лээ, Цаг хугацаа харавсан сум мэт өнгөрч, нэг мэдэхэд тэд нилээд юм сурцгаасан байлаа. Дамба мод дарх- лах, морь тахлах, мотор засахыг заал галаа. Ашигтай мэт санагдахаар нь арав таван үзэг харандаа арилжиж ч үзлээ. Цамба цаг засах, цаасан угалз хайчлахыг заалгалаа. Уран зохиол уншиж, ухаан зарж «Үнэн»-ийг олд- хыг оролдлоо. Тэд тэгэж. сургууль- даа элдвийг суралцах дуртай авьяас- тан гэгдэх боллоо. Дамба, Цамба хоёр ширийн юмыг гололгүй, шижинг юмыг .чамлалгүй 4 мэдэлгүй онгирч хэдуурснаа сая л з-. ГАЙХАМШИГТ ХААЛГА Гайхамшигт хаалгын дэргэд 12 жил бий. Түүний хажууд зургаа авахуулж болно. Урд хананд нь байгаа мошол ар- дын үлгэр туульсын зургууд таны С0- нирхлыг ихэд татна. дийнхөө дуртай тоглоом болно. Тэндээсээ өөрс- уруугаа явах НУУР Нуур, моторт, сэлүүрт завиар зугаа- яахад зориулагдсан юм. Нуур нь завь олгох станцтай. Нуурын төв дунд Жи- жит “тузейтэй, Том жижиг хоёр нуур төм алтан загасаар холбогдоно. Алтан загасны сүүлээр нь завьтангаа ороод амаар нь гарч болно Мөн нуурын урд хэсэгт монгол ардын алтан хүү, мөнгөн хүү үлгэрээр сэдэв- гээр хангалттай, нойл илд зиги дэвш сээр... Амьдралын явцад күн нэг л юманд хэлбийг хэвшдэг бололтой. Дамба аш гий нь бодоод, арван мөнгөө арван тав болгохыс чармайж, амьтап хүн авдагсан бол агаар усыг ч арилжиж худалдвал ашигтай гэж са- нах боллоо. Цамба ухаан зарж зөрөл ДӨХДӨӨ улам мэргэжил, «Уургүй» сайхан хэрэлдэх болж, учир үнэн үг тэнд дийлдэхдээ, уур дээш бадарч, ухаан доош буурч, уран шандсаар зөрөлдөх төлөвтэй... Ахмад пастан, ажигч залуус Дам- ба, Цамба хоёрын мэдсэн нь «сай- данс», мэргэжсэн нь муудлаа гэж жиг жуг ярилцаж эхэллээ, Эмэг эх нь Дамбыг сэтгэлээ танин мэдэж, явд лаа ариутгахыг учирлан хэлдэг бол- лоо, Эцэг эх нь Цамбыг амад татаж, омгоо дарахыг сануулан үглэлээ. Багш нь дуугүй өнгөрсөнгүй, сурз- хад учир зүй бийг сэнкрүүллээ. Тэгээд Дамба, Цамба хоёр «сурах л хэрэгтэй» сэдэ? маань захаас нь аван, замаас нь түүн сурахын нэр биш гэдгийг укаарч суралцахын с0- ниуч талыг онөвчтойгоос нь ялгаж мэдэрсэн юм гэдэг, 4. Сүхбаатарын нэрэмжит хэллэлнйн конбдаатад хэлэв, . | | | | | | | яэзн хийсэн “Алтан хүү» баатар бий. Нуурын баруун талд үлгэрийн гэр бий. Тэр гэрт ээлжинд 150 орчим хүн сууж /үлсэр сонсох бололцоотой. МАНГАС 91онгол ардын шидэт үлгэрийн баатар гурван толгойтой мангас нуурын өмнө этгээдэд байна. Мангасын сүүл, нуруу гаар дамжин 8 хүүхэд 3 толгой дотор нь орж нуурын эрэг хүртэл тавнгдсан урт хэлээр нь гулсан гарч наадах юм. Мангасын зүүн хойно байдаг төөрөх байраар орж болно, Төөрөх байр бол олон тасалгаа өрөөтэй янах амгүй зог- сох буланд нь янз бүрийн таавар, зураг, үг үгүүлбэрийн таавар тавигджээ, Үү- нийг тайлбарласны дараа төөрөгдлөөс гарах ёстой юм. Мөн инсгэгч пуужни, гинжит тойрог, насанд хүрэгчдийн дүү- жин зэрэгт үйлчлүүлж цэнгэж болно, Мөн эстрад концертын талбайд концерх үзэж буун ба байт сурын талбайд ха- “раагаа шалган үзэж болно. Энэ төглөө моор төглогчид эх орныхоо нийслэлийн хөгжлийг бахархан харах бүрэн болол- цоотой юм, Алсыг харагч тоглоом нь 28 метр өндӨр, бөгөөд 16 бүхээгтэй, бүхээг тус бүр 4 суудалтай бүгд 64 хүнд нэг эргэлтээр үйлчлэх чадалтай. Цэцгэн ДЭЛБЭЭ 27, Эс ( Ё Өс | 1--ш--.--ү чех сижэеттМӨлшийлсхож 1 Цэцгэн дэлбээ гэдэг тоглоомоор тогло. ход эх орныхоо-ариун салхинаас чээж дүүрэн амьсгална. Энэ тоглоомоор 86-19 насны хүүхдийг хамгаалттайгаар тоглуул даг, 8-аас доош насны хүүхэд тоглож болохгүй. ОГТОРГУЙД АЯЛУУЛАГЧ Энэ тоглоом нь ирээдүйн инсгэгчдийг бэлтгэхэд үндсэн дасгал болох юм. Энэ тоглоом 2 суудалтай 5 ракет ажиллаж, нэг ээлжинд 10 хүн тоглуулах чадалтай. Өсвөрийн пионер баатарчуудаа! Хүүх- дийн хүрээлэнд күрэлцэн ирж хүсэл- тэй тоглоомоороо хөгжилдөн наадацсаа- таарай, Хүүхдийн паркийн сурган хүмүү- жүүлэгч Ч, БХЗАРДАРАМ Төрснийкөө ойг 169 дахь ул лагаа Саяхан Азербайджан ССР-ийн Барзаву гэдэг уулын сууриныхан нутгийн өвгөн Ширалн Мислилео- вын 168 насны ойг тэмдэглэжээ. Энэ хүнийг манай ертөнцийн кам- гийн өндөр настан гэхэд хэн эс ган хах вэ? х “Уулынхкнаас гаралтай энэ өвгө- ний биед сулдаж доройтсон ямарч шинжгүй, хараа хурц, сонсгол сай тай ажээ, Тэрээр уулархаг нутгийн цэнгэг агаараар амьсгалж, биеийн хөдөл- мөр тогтмол хийж, хоол ундаа тод- хируулан хэрэглэхийг урт насалс- ныхаа уг сурвалж гэж үздэг бай- на. Ширалн Мислилеовын төрсөн өдөр нь түүний гуч (ачийн хүү) Миралан Алиль өвөрмөц бэлэг барьжээ. Энэ билэг бол уулынхны 187 дахь удам нь болж төрсөн хүү нь юм. Ч Мираланы бусад хүүхэд цөм охид, гагцхүү сая төрсөн хүүхэд нь хүү учраас түүндээ алн Мислилеов гуай Надир-монголоор «4Ховор» гэсэн утгатай нэр өгчээ, “Орон БҮХНИЙ.ПРОЛЁТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЛ! МӨЇ-ын үйл-хэргийн төлөө хэзээд вэлхэн БАйгЛУН? МХЗЭ-ийнї5ь Хогоо Д.КухБАлтдрын нэрэмжит /онголын 1) Пионкийн бийгауллагын Төв Зөвлөхийн сонин. 25. пахь жилдээ Мд 25 (10383) 1968 оны 6 5, Лтагва дугвар сарын 19 Үнэ 10 нө Дөлгөөн харцтэй. гболтт .туруутай борхон охип цехийн мастерийн өерөөид орж ирлээ. Нэр иь НИямдарийн Сарайнз- рэл. Энэ охин 1966 оны намар тус үйлд вэрийн босгыг алхсанаас хойш нар бүтэн, нүүр бардам яваа юм, Цехийп мастер Ц. Дашзэвэг: -- Манай цехийн ажилчдын ихэнх нь залуу охид шүү дээ. Төлөвлөгөөгөө давуулж биелүүлдэггүй хүн манайд бараг бэйхгүй. Тэдний дотроос манай Сарангэрэл дөлгөөн зан араишин, соёлч боловсон, ажлын идэвхи са-- наачлагаарзла гойд байдаг юм. Энэ жил манай сайн дурын уран сайханч дын концертонд гурван бүжиг дэглэхэд сайн оролцсон. Сар бүрийнхээ нормыг 130--140 хувь биелүүлж эдийг йцэгдү гээр зэрэгт өгдөг гэж ярив. Сарангэрэл: Би энэ үйлдвэрт ороод 4--15 наспы хүүхдийн пальтоны Манай нутагт одоогийн (Булган аймгийн Бүрэг хангай сум) бар- уийн моринд гүйцэгддэгтгүй Лоєол хэдэг хурдан хүн байсан юм гэж аавы таа ярихад, -- Лосол гуай яагаад тийм хур Дан болсон юм бол өө гэж би асуув. -- Аа мэдэхгүй хүү минь, бага даа хурга тугалд их гүйдэг урналган хүүхэд байсан гэдэг юм. Тэгээд гүйж хурдалж сурсан юм байгаа биз гэж зав хариулдагсан. Би энэ дөмөг яриаг, нийслэлийн ерөнхий боловсро яын болон тусгай мэрэгжлийн дуил дАСУРГуулиудын П спартаниадад ёрол дож уралдаж, барилдаж, урт өндөр ». харайж, одон болон гар бөмбөг тог лөж буй 1000 шахам сурагчийг харж бахархаж суухдаа санаж билээ. Ц .. Уралдаад хоцорсон, барилдаад ойч сон тамнрчидтай уулзаж ярилцахад «Дасгал хийгээгүйгээс боллоо» гэдэг хариулт огөх юм. Тэгэхээр тамирчин хүнд «Дасгал» гэдэг хичнээн чухал зүйл вэ? Ёстой: л ус агаар шиг хэрэгтэй зүйл юм. Хурдан Лосолын тухай аавын хариулт зөв байжээ гэж бодов. Нийслэлийн сурагчдын Ч спартакиадад бөхийн чөлөөт барил даанаар оролцож тэргүүн байрууд эзэлсэн 10 жилийн 12 дукаар сур гуулийн сурагч Д. Батхуяг, санхүү эдийн засгийн техникумын сурагч С. Ойдов, 15 дугаар сургуулийн су рагч Дамдин, нарын 14 сурагч ул - сын тэмцээнд орох. эрх өлж авлаа. Эдэнтэй уулзаж ярилцахад чөлөөт бєхийн дэлхийн 4 удаагийн аварга, Фокногийн олимпийн тэргүүн байр Ж. эзэлсэн, БХЛКЗЭ.ийн Төв Хорооны хүндэт шагнал «Спорт амжилт» тэм взэгт Александр Иваницкийн хүүхэд ахуй цагийг санагдуулж байна. Эд, барилдах ноцолдох дуртай, хөл, зар бөмбөг тоглодог, гимнастик хий дэг ажээ. А. Иваницкий ч хүүхэд ахуй цагтаа ийм байсан юм, Одоо Ч химд хийдэг байнгын дасгалгүйгээр байж чадамгүй шиг санагддаг» гэж ярьдаг ажээ. Хөтын спартакнадын 1 ПИ бүсийн гар бөмбөгийн тэмцээнд шалгарсан багуудаас санхүү--эдийн засгийн тех никумын Туяа, Политехникумын Лхамсүрэн ахлагчтай эмэгтэйчүү дийн баг, 28 дугаар сургуулийн Пэрэнлэйжамц, Барилгын технику мын Чойбалсан ахлагчтай эрэгтэйчүү- дийн баг шалгарч улсын сиартакина дад оролцох эрх оллоо. Энэ: спарта киадын одон бөмбөгийн тэмцээнд 58 сурагч, хөнгөн атлетнкийн бүх төрөлд 314 сурагч шалгарам. өрөлцөж хүч чадал авхаалж самбаагаа сорилцсон юм. Мөн пионер сурагчдын уран гимнастикийн тэмцээн боллоо. | Уран гимнастикийн тэмцөэн хот хөдөөгийн нийгэмлэгүүдээс «Зал гамжлагч» Хөвсгөл, Булган, Дархан Баянхонгор, Өмнөговь аймгууд эх ний байр эзлэв, Энэ тоглолт тэмцээ нийг харсан хэний боловч сэтгэл хөд лөж байлаа. Пиомер сурагчдын энэ жилийн спартакиад нь 1 сапртакиадаар явуул сан спортын төрлүүдийг шинэчилж чөлөөт бөх болон олон улсын хүүх дийн хөнгөн атлетикийн 4 төрөлт тэмцээний журмаар хөнгөн атлетн нийн 4 төрөлт тэмцээнийг явуулсан | нь онцлогтой юм. Энэ П спартакиа- дад 1 спартакиадаас 2 дахин илүү ша хам пионер сурагчдыг хамарчээ. Энэ нь биеийн тамир снорт аль хир далайцтай хөгжиж буйг харуулж бай на. Шилдэг сайн тамирчид та нарын дундаас төрөн гарч тамирчин хэвээр төрдөггүй юм. Спорт хүнийг эрэмгий зоригтой, эр тай авхаалж самбаатай, гуужилтай чадал тэсвэр ха болгон хүмүүжүүлдэг х | бүлгийн пнонерүүд 1000 байна. Хүчтэн, | байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 48 017/1576) (24592278) ЕО Нийслэлийн 10 жилийн 28 дугаар сургууль, Өмнөговь аймгийн чиглэлд аялал хийхээр гарлаа, Аяллын ахлагч багш Бадамгарав. Аялалынхаа тухай ингэж ярив, --Манай тойрон аяллынхан сургал- тыг амьдралтай холбох, тазар зүйн ажиглалтууд хийх, ургамал, чулуулаг, амьтад цуглуулан эдгээр матерналаар кабинет байгуулна. Үүний тулд их хайрханы уурхай, Баян-овоогийн уурхай зэрэг хэд хэдэн уурхайгаар өрнө. АХх- мад үенйнхний уламжлалаас сурахын 24 дамжлагын алий дээр нь Ч ажил лаж чаддаг боллоо. Удахгүй би сал галт өгч зэргээ ахиулна, Одоо би оройн сургуулийн 9 дүгээр ангид сайн сурч байна гэж цовоо дуугаар өгүүлэв, МХЗЭ--ийн Төв Хорооны алтан. ме дальт», социалист хөдөлмөрийн этүүх цийн хувцасны артелийн нэдүгзэр це хийн социалист хөдөлмөрийн наймду гаар бригадад Сарангэрэл їїйгээ ажил, сурлагадаа” өнгөтэй жавхаатай яваа ЦЭ вэлдулам, Нина, Гантемр, Цэцэгээ ю рын өлөн охил бий 3 Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 4--р бүл гэмийн 7 дугаар бүлгийн понерүүд єая хан аялал зохиож түүх дурсгалын бичиг | эртний ном судар хүмүүсийн хэрэглэж байсан ховордсон эдлэл, эрдэнэсийн зүйлс зэрэг чухал зүйл цуглуулж сум орноо судлах кабинетэд “ тусалаа. Энэ гаруй хурга бойжуулж 4 мянга гаруй хонь, хариулж 8 даага сургаж 10 хороо засаж, 3 ху даг цоолж 14922 шуудай аргал түүж 8 цамц оёжээ. Энэ ажилд пионер: Ганбаа тар Түймэрийнгал, Сугар, Мядаг Сэм жидмаа нар сайн оролцжээ. Багш С. Дондог Н.АЯЛААЛА ГАРЛАА тулд хэл ярианы ялгаа, ардын аман зө-- хнод судлаж, олохын дээр эрэлхэг эмэг тэй Түвдэнгийн Борын хөшөөнд ёєлөл үйлдэнэ. Соцналист хөдөө аж ахуйн өсөлт хөгжилттэй “инонер сурагчдыг танилцуулна. Өмнөговийн Ёлын аманд өн жиж говийн пионерийн зуслангийн бай- далтан танилцаж, уулзалт өдөрлөг зохио но. Мөн хөдөө орон нутгийн хөдөлмөрч- Дөд лекц, яриа хийх үндсэн зорилготой байна гэв: хэсэн А. Иваницкий «би бөхийн тан Р, ЧУЛУУН (Инонергийн удирдагч) унан, аянаа л авнаа. Цчннна, /Чинна. ”.Ланиннь. / 1 “чинны. /чина, ”/амнна. / ганжинь,”. “авнаа Ганнаа., ЦЧиннА. “нина. ”. лан”. ВЕНА. инна. ”, ЛВВБЛЬ. лнна 7 "амины, / ална, 7 Савнна, / ална. 7 ӨВллА. 1.Ганина, “аннаа, ”. “улина! ЛЧЛИНА. ВЕБ ЛВББАЬ. . нв, ГЛИнлА., ЛВНИНА (“ЕВНИА ЧИНИВ, /ЧИНИА, Л .Ганнна, /чинна, 7 анннА. / /чвина ”. чиннь. “анал, СДСөгчзөгөррүү Эплэ охины нэрнь Цэрэнноролхоо хичээл сурлага онцсайн, заш зангаар төлөв даруу, тусч нөхөрсөв авьяас. чадвараар таван хуруу тэгш бүлэг, бүлгэ мийн ажлаар багагүй туршлагажиж яваа охин доо. Энэ охин-энэ жилийн тооны олимниадаар өөрий авбал зохих бүх-оноог авч сургуулийнхаа 1968 оны гооны аварга болсон юм. Сурагч Цэрэцноролхоогийн иэ амжилтыг үзэлж сургуулийн зардлаар пиопе» рийн зусланд амруулахаар шийдвэрлэжээ. Цэрэн поролхоо таван онцын эзэн боллоо, -- Сөгнөгөрийн пцонерийн зусланд 8. дугаар зэл жоэр амрана. гэж нийслэлийн 10 жилийн 28ду- гаар дунд сургуулийн 6-гийн «А» апгийп сурагч Ч Цэрэпцоролхоо ярив. “тал “чинна аниа, Гивань,/ /чиннна,, чини, “чалнаь Л алин, 7. “нний, “чин, “наана” аних авмал, Нэгэн апгиййхан нэн баяртай уулзацгаалаа. Зун цагий зугаатай. сайхан амралтаараа хаана ямар цжнл хийж байгаагаа харилцан ярилцаж, баяр хөөр тэй байгаа энэ охидуудын нэрийг Отгонцэндд Ян жиндулам, Ягаапцэцэг, Наранцэцэг “гэдэг -- Хөроопны инлубийн барилга дээр - Хөдөлмө зусландаа -Сөгнөгөрийц ниоцерийн з Ма ГЭЖ ЭД ярьцгааж байна. усланд амарч ожлцлаац ТҮНБЭРИЙН «Сүмбэрийн харуул» |гэдэг нэ гэн нэрийг хүүхэд та нар олонтаа дуулаа байх. Энэ бол эх орны минь дорно хязгаар, хилийн харуул га зар билээ. Сүмбэрийн харуул гэж юуны учир алдаршиж яригдах бо лов ТҮҮАГА0 Нэгэн мянга есөн зуун гучин хэдэн оны-үес японы имперналист иар эх орны минь дархан хил хяз гаарыг олоптаа зорчиж, өдөөн хат гаж, түйвээн. бусинулж байлаа. Дайсны өөдөөс манай “сонор сэр гэг хилчид зориг баатарлагаар ту лалдаж эх орныхоо алтан шороо ноо тэдинй өлмийг гишгүүлээгүй юм. Тийм түм түмэн баатар хилч дийн нэгээхэн хэсэг нь энэ Сүмбэр хэмээх харуул газрыг сэргийлж байлаа. Тэгээд ч энэ газар тэдгээр баатар хилчдийн нэр алдраар жи гүүр хийж цуурайтан алдаршсан болой. 1989 он. Халх голын дайн эх лэхээс өмнөх нэгэн хоёр жилд Сүм бэрийн харуулынхан 40 гаруй удаа дайсны өөдөөс том жижиг тулалдаан хийж ялалт байгуулсан байна. Халх голын дайны өдрүү дэд ч гэсэн Сүмбэрийн харуулын хан хүч давуу дайсны өөдөөс эрэл хэгээр тулалдаж баатарлаг үйлс бү 9 7 “на СҮВНИЖ 7 “ВИВА, ГАЛАВ 7, ТЛВАА ЛЕ ань 7 ЛЕнна Л арааыл, “аллаа” Ловныл тонон л БХЛ””О “аланы” тєнив “наа, л тээж байжээ. Нэгээхэн баримт хэ лэхэд бүрэн зэвсгэлсэн Япон бар гын 200 гаруй морин цэрэг, таван ачааны машин цэрэгтэй ширүүн ту лалдаж бүслэгдсэн хэднй авч зас тавын дарга Чогдонгийн самбаа со риг, уран нарийн арга тактикийн ачаар дайран гарч, дайсанд нхээ хэн хохирол үзүүлж, эх орныхоо үнэнч хүү болохоо шалгуулсан олон арван зоригт эрсийн нэгэн нь «Эх оронч» хэмээх алдартай Чог дон юм. Чогдон 1947 ны 10 ду гаар сарын сүүлчээр эх ориыхоо дархан хилийг алхаж алс тэртээ далайн орныг зорьсоноо хэзээч мартдаггүй ажээ. Энэ ч аргагүй юм. Японы самуурай нарын өдөө сөн хар дайны гэмт хэргийг хү лээлгэх том үйл явдалд биеэр орол цож эх орныхоо нэрийн өмнөөс үг хэлж явсан юм чинь яахан мартаг дах билээ. Энэ хэлэлцээрт ЗХУ, Англи, Франц, Хятад, Финлянд Австрали, Солонгос, Канад, Брим Вьетнам зэрэг арван нэгэн гүрний ухзантан мэргэд, улс тєр цэргийн эрхтэн нар оролцсон бөгөөд самуу рай нарын өдүүлсэн. дайны гэмт хэргийг бичихэд б тонн цаас ор сон гэдэг. Энэ таван тонн цаасны нэгээхэн хэсгийг монголын эх дии ниййлжийлнййллиййлниийнииййлилййнийлийлниййнийнхиййнгий сянаа. “аниа ү чат, сана, заза. ХАРУУЛ БА. ЭХ ОРОН Ч Сонни ганлал “аинтаг “өниы ганна санд. Ч0ГДӨН оронч хүү Чогдонгийн 8 цаг ярь сан ярна эзэлж буй. «Эх-оронч» гэдэг юутай сайхан алдар вэ? Үүнийг ёстой л эх оронч хүнд өгдөг билээ. Ямарч үед эх орон, ард түмнийхээ төлөө халуун амь, бүлээн цусаа урсгахад бэлхэн зоригт баатарлаг эр Чогдон гуан тай хүүхэд та. нар уулзаарай! Тэ гээд 40 гаруй удаа. самуурай нар тай тулалДсаныг нь, японы импе риалистүүдийн өдөөсөн хар дайн ны ялт хэргийг шүүн таслах ажил лагаанд оролцсоныг нь дэлгэрэн гүй яриулаарай! Ингэснээр бид ахмад үеэсээ: их юм сурч мэдэж авдаг шүү дээ. Халх голд Японы империалис түүдийг бут цохисны 80 жилийн ой ойртож буй энэ үед ийм эрэл хэг баатарлаг хүмүүстэй уулзалт, өглөөлөг, үдэшлэг зохиох ажлаа зуслан, хөдөлмөр зуслан тойрон аяллын газруудад байнга зохиож байхаа мартуузай. Хүүхдүүд ээ! Эх оронч.ахмад үе биднийг харж, хайрлаж байна. Бид ахмад үеийнхээ саруул, сайхан за маар, тэдний сайн сайхан чана рыг бүрэн эзмшиж замнаж байна. Замниах ч болино. Г, СЭСМЭЭ АНЬ. “нНА ЛЕВ ЧИНЬ, БНА”. ГЕНЕЛЬ тус. “сЕЛаА Л ЛА ЛА ЛЛА 7 ҮЛВНАЬ./ йл алгаа. 1 ВА ГҮЛНА Лснснь, аниа авла /Үангь 1татиэв, алнеэ уулны ань. ВНА.. аниа, ИННА САШН) үсчинд “эннна, арчина. авна, “аллннь, ажи "ана, авла, ”таснна Гана, “авиа ламлна,/ Ц“чллнь, “ахина,” Лана, ”Ланнна, “ини”, члнлна./ Гулнна,”Лавааы,/ Лвнна, явна, /чвнн. Лана, авна л талаа Өр Увс аймгийн төвийн 8 ж йн дунд сургуулийн «Улаан бүч» шуудан хороо-. ныхон орос, монгол 80 гаруй нэр төр- лийц хэвлэл захиалагчдыг тус тусдаа ху внарлан авч үйлчилдэгээс гадна өдөрт хоёр сурагч дежурлэн аймгийн харилцаа | холбооноос хуваарьтай захиа авдаг байна, хэвлэл, Сурагч шуудан хорооны гишүүд сур- гуулийн хамт олноос явах захиа, албан “бичиг, цахилгаанг хүлээн авах, марк, захидлын дугтуй, нил захидлын хуудас “зэргийг нийтэд худалдан үйлчилдэг юм. Мөн сургуулийн нэр дээр захиалсан хэв лэлүүдийг дэс дугаараар нь үдэж | хад- галдаг байна. «Улаан бүч» сурагч шуудан хороо- ны тишүүн М. Мөнхзул, С. Цэрэнба зар нар бусдаасаа илүү идэвх зүтгэлтэй ажиллаж байна, Багш Ш, ТУВААН өвийн -88 др ар-ий-ит-ийт ир, артиит ат итт-итт-ар- лам сурлагын бахдам дүнтэйгээр төгсгөжээ. иүрэв гэдэг юм, Эдний өмнө төрөл бү рийц мэргэжлийн зай зурайж Энэ хүүхдүүд баяр хөгжөөн дүүрэн ба СУРАГЧ Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын 8 жилийн дунд сургуулийн «Залгамж- лагчь шуудан хороо «Танилтай хүн та- лын чинээ» «Андын туршлага ажлын жигүүр» зэрэг сэдвээр захидад цахил- гааны 7,10 хоног зохиож, нийт 5000 га руй захидал, цахилгаан илгээлт дам- жуулсан байна, Үүний дүйд ЗХУ болон бусад орны пионерүүдэд захидал бичиж 50 гаруй сурагч төглмол харилцаатай боллоо, 7-гийн А ашийн Тунгалаг, Зөв- лөлтийн 5 пионертэй тогтмол харилцдаг болжээ. Мари, дугтуй борлуулалтаар 492 төгрөгийн орлого холбоонд оруулж тусалжээ. Энэ жил тус. шуудан. хороо 68 удаагийн шуудангаар 13,000 ширхэг хэвлэл хүлээн авч, багш сурагчиддаа цаг хугацаанд нь түгээн Өгч, тэдний талархал хүлээж байгаагийн дотор хэв- лэл хуваарилагч Ганцэцэг, түгээгч Хал тар, Оюун, кассын эрхлэгч Лянхуа иар онц идэвхтэй ажиллаж байна. Сурагч Л. ЦЭНДСҮРЭН БЭЛ лгигиын сав өвтэнт ит эй-иттэж- г28 йна. Аргагүй шүү дээ. 7 дугаар ангиа Нэр нь “3. Очир ШУУДАН ХОРООНЫХОН г80 дэ АРИГАЛНЧ Шуудан ирлээ, Сумын холбооны сал- барын жижиг өрөө хүмүүсээр дүүрлээ. Эдний дундаас хамгийн түрүүнд хэдэн хүүхэд шуудангийн богц задалж соинн сэтгүүл, захиа занаа багсайтал тэвэр- сээр гарлаа. Даан удалгүй ар гэр орон, алсад суу- гаа аав, ээж, ах эгч, дүү нараасаа ирсэн захидал, цахилгаан шинэ. соннн хэвлэл тэргүүтнийг хүлээн авсан том багагүй баяр талархал илэрхийлэв. Энэ бол Говь-Алтай аймгийн Халиун сумын 8 жилийн дунд сургуулийн «Гавшгайч» шуудан хороопыхиы нэг өдрийн ажил билээ. Ийнхүү хамт олныхоо хайр талархал хүлээсэн энэ хамт олон 1967-1968 оны хичээлийн жилд 2500 гаруй төгрөгний орлого оруулж, 4500-гаруй захидал хү- лээн авч дамжууллаа. Сурагч В., АЛЗАХГҮИЙ “ЦионР --- “Ф”--- шаш | иоперийн УуДиалла шал р шушш-. (2:::::5 ЗУРГАДУГААР ХИЧЭЭЛ | ЇЇ 15 єуг УУЛЬ Р . Пионерийн ӨДийН | ТЭМДЭГЛЭЛ Пиоперийн бүлгэм бүлэг бүр өд- рийн тэмдэглэлтэй байх: ёстой. Пно нерийн бүлгэмийн өдрийн тэмдэг- лэлд тус сургууль “бүлгэмийн хэм- исээгээр болсон онцлог үйл явдлыг ижил өлгийн бэх түүшээр цэвэр сай- хан хөтлөнө, Уулзалт цулаан хийсэн, зочид ирсэн, пионерийн бүлгийн со- нирхолтой цуглаан болсон зэргийг дэс дараалан тэмдэглэнэ... Өдрийн тэмдэглэд нь пионерийн бүлгэмгийц түүх болоп хоцрох учир болсон үйл явдлыг гэрэл зураг, гар зураг зэр, гээр баяжуулж, оролцсон хүмүүсийг эгдэл гарын үсгийг авч байх хэ- рэгтэй. Бүлгэмийп өдрийп тэмдэглэл пио нерийн танхимд гамтай хадгалагдаж байна. Өдөр бүр танхимд явуулдаг ерийп давтагдах зүйлийг тэмдэглэх хэрэггүй. ж. ї Ипоперийн бүлэгт зохиогдсон. аж- лууд иь бүлгийн өдрийн тэмдэглэлд эплэлийл үүр болох хүртэл дараалан бичигдэн сургуулиа төгсгөхдөө бу- юу эвлэлийн үүр болохдоо. пиопетийн бүлгэмийн зөвлөлд хүлээлгэн өгнө. тэмдэглэлийг бүлгэ- Бүлгэмийн өдрийн ! ахлах удирдагч, мийн гөвлөлд хүлээлгэн өгнө. Бүлгэмийн өдрийн тэмдэглэлийг. пнонерийп ахлах удирдагч, бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга нар өөрсдөө хөтлөнө. Пионерийн бүлгэмүүд Өө- рийг сургууль пипонерийп байгуул: лагын тухай төвийн болон орон нут гийн сопинд гарсан зүйлийн хайчил барын альбомтой . байна. .«Пионе- рийн үгэн» сонин «Залгамжлагч» сэтгүүлийг он дараалан үдэж, пионе- риин танхимдаа гамтай хадгална Бүа- гэм, бүлгийн ханын сонинг ижил хам жээ бүхий цаасан дээр хийлгэж үл хадгалдаг туршлагыг нэвтрүүлэх їе чухал ом. Ж, ГОМБОСҮРЭН 27/02) 5 ТуелллиАлА Хэнтий, аймгийн Дархан сумын бага сургуулийн захиргаа, пионерийн 10 ду гаар бүлгэмийн зөвлөлийн пнонерүүд Цэрмаа ахлагчтай бодын суурьт очиж Өндөр бүтээлийн нэг өдөр зохиож ажил лан сурагчдын хүчээр бэлтгэсэн кон церт, урлагт ухуулгыг цаг үеийн сэд вээр хийв, Өндөр бүтээлийн өдрөөр мттмтмумбу бн Зуныхаа Өвөрхангай аймгийн Гучин-ус сумын 8 жил, Хар хорины 8 жил, Баянгол, Төгрөг сумын сургуулиуд сурагчдын зуны амралтыг сайн зохио й 7 “3 ин байгуулж Зуны амралтаар тус аймгийн пионер сурагчид түүхийн дурсгалт-газруудаар ойр холын тойрон аялал зохиож: ахмад дайчид, хөдөлмөрийн сайчууд, тэрг, ший хүмүүстэй уулзаж, материалд цуг багш сурагчид суурийн цэвэрлэх, худгаас мал услах, тэжээл татах зэрэг ажил хийв, Энэ ажилд йнО нер Батхуяг, Жадамбаа, Гаравсүрэн нар бусдаасаа идэвхтэй оролцжээ. 4 13 Пиоперийн удирдагч Д. ДАВАА. в ? ОЧИР | ҮУМРМУМУМРЛ дуугаа буу тов" амралтаар .., луулах, нэгдлийн малчдад туслах, ЯМ? үрийц насны хүүхдийн бүлэг байгуулж | бичиг үсэг зааж, алдагдал хаягдлын ЦУ ваа гарган, барйлга дээр ажиллах ЮМ. Мөн Архангай аймагт болох тойрой аялалд | оролцох сурагч, ажилтан, пнонерийн ахла МХЗЭ-ийн ажилтнууд бэлт малын хашаа. АНЧИВ | Ї Алтай таван богдын. ноён шовх оргилоос дорнот монголын Халх нөмрөгийн овоо, хойт хязгаарын Монгол шарын даваанаас урагш Орвог гашууны овоо хүртэлэх хөрс, цаг, уур, газрын гадаргуугийн өвөр мөц байдал бүхий уудам сайхан ну тагт маань эрт дээр үеэс үе улиран нутагшиж ирсэн ан гөрөөс араатай жигүүртнийг бидний овог дээдэс уламжлан агнаж аж ахуй арилжаа наймааны хэрэглүүр болгон ашиг лаж иржээ, ё Ардын засаг тогтохоос өмнө ард түмний өдөр тутмын хэрэгцээт ба раа таваар ховор байсныг далимдуу лан гадаадын шупахай худалдаачид аар саар бараа таваараар үнэт Ї Ээ гЧ Н Ё ЛДонгол ОРНЫ ДАРХАН 2 40444(Эг2:гий, АРАЖЛ-А.| СЭХТДЭЛЛГАГА бРж сайхан ангийн үс, бугын цусан эвэр бөхөнгийн эвэр, хүдрийн заар зэр гийг худалдан авдаг байснаас на тус оронд түр оршин суугчид, нэвтрэн өнгөрөгч зохион байгуулалтгүй ашиглан дур зоригоороо ан амьта дыг агнаж ашигладаг байснаас мон гол нутагт амьдарч байсан ай амь тадын зарим нь ховордож сөчөх аюулд хүрсэн байна. Энэ учраас ардын засгийн анхны жилүүдээс өөрийн оронд болон дэлхий дахинд ховордсон ан амьтадыг хамгаалах тэдгээрийн тоо толгойг өсгөж. Үр жүүлэх хэвийн үржилтийг хангах хойч үедээ барагдуулалгүй ашиглах зорилгоор тахь, хавтгай, хулан, бу бага лиа төгсгөв, йг Т, МАХБОЛ эд, Төмөрхуяг нар шалгалтаа онц нтэй өгч сургуу. 8 су (2: ёс. Ф з 2 Е в БЭ 52 5 27 Ёс) б 2 БЭ к ч д Говь--алтай аймгийн Цогт сумын тасзүэсэсэєэтэхэсэхүүзЄэтэхшэсэєцүэхү:тэхэсаэжэсЭтҮЭХЭэХЭлаєлхзэсэхзсэчэсэны тэвэтэлхэээ | ХУУЧРЫН ТҮҮХ. Хүрэн хилэн хөшиг алгуурхан нээгдэж, хүүхдүүдийн 1 Яруухан дуулж, сайхан хөгжимдөж байтаа авхаалжлаг авьяаслагыг нь магтаж, үзэгчид үе үе алга ташиж, өтгөн хар хөмсөг, хөрслөг бор царайтай охины хуучир хөгжмөөр тоглохыг үзэгчид тун их сонирхож,сайн хөгжимчин болно гэж Дунд зэргийн нуруу, ам амандаа магтацгаана, а | ї | жээ, тэй, навчтай хзн хүний анхаарал тшурэ Є үрээ ЖЭхшүсээсс-эсл тэ сшүрэхсүүэ сс тЭлдүсэхэсэ5Э -6єсо) Уран гоё тоглолтоороо олны талархал хүлээж байгаа энэ охиныгД.Лиза | гэнэ, Тэр хуучир хөгжмөөр хэд хэдэн дуу тун чадварлаг Хүмүүс Лиза охины эвлэг сайхан тоглохыг магтан биширч сонирхохоос : биш харин хуучир хөгжмийн тухай огтхон ч дуурссангүй, Эпэ хөгжим тун Тээр жил пионер сурагчдын дунд уран бүтээлийн уралдаан зарлаж би- олээ, -Үүнд чинь лиэг ороод авья! гэж Лиза охин шийдэж, хэрхэн ямар бүтээлээр оролцохоо багшаасаа, нөхдөөсөө, аав ээжээсээ асуун лавлаж, үндэсний нэхмэлээр орохоор болжээ. Ингээд л «Казах олбог» нэхэж эхэл- Хорь гаруй өнгө хосолсон торгомсог утсаар хонин “холбооноос лаад хос оёдол хүртэл оруулан нэхэж хатгасаар хээтэй. угалзтай, цэцэг- та там олбог хийжээ. Түүнийгээ уралдаа ны комисст гэж хаяглаад явуулжээ. Д.Линзагийн эзэлж, МПБ--ын 40 жилийн ойн үзэсглэнд тавигдав. Удсан ч үгүй шагналд нь ирлээ. Гэгээрлийн Яам, Урчуудын Хороопы диплом, хуучир хөгжмөөр шагнажээ, -4Би энэ хөгжсмөөрөө мөдхөн тогло дог болно гэж Д. Лиза охин лаа авахдаа нөхөддөө амлажээ .Гэвч сурахад хэцүү байлаа. багш Равдан ч зааж сургах гэж чармайлаа, Уйгагүй оролдлогын дүнд хуучир хөгжмөөрөө хэний ч өмнө пүүр улайх гүй тоглодог болжээ. Одоо 20гаруй дуу чөлөөтэй тоглож Харин Д.Лиза охин зөвхөп хөгжимчнн төдий биш нэхмэлчин, Д.Нацаг- | дорж тэмдэгтэн, таван онцын эзэн ёстой л тал бүрийн авьнастай сэргэлэн Ї жаал юм. Одоо тэр Баян-Өлгий аймгийн алтан гадас одонт П дунд сургуу ї лийн 8 дугаар ангид онцсайн дүнтэй суралцаж байна, концерт эхэллээ. охид хөвгүүдийн байн байн дахиулна. тоглолоо. Үүлээ Г-ү--3 авахуу бүтээд тэргүүн байр Эвлэлийн шагиа- Хөгжмийн Г-3-1---1-1-1-4 байна. К-1-1-1-1-1-23 К-1-1-151-1-32-1-1-315-1-2-1-1-1-11-4 тад гадаадын хүмүүс байдлыг Гэрэл зурги 1 (-48:1--4-15-1-3-1-1-32-1-1-1-1-123 га, мазаалай, бөхөн янгир, аргал, хандгай, минж, халну, булга, суу сар, илбэнхин, хүдэр, цаа буга, хотон хойлог, хун, гургуул, хилэм загас зэрэг ховордож цөөрсөн ан амьтад хөдөө аж ахуйн хортныг устгагч . сар, бэгбаатар, шар шувуу, ууль тоншуул зэрэг жигүүртийг агнуу рын хуулиар агнахыг хоригложээ. Сүүлийн жилүүдэд эдгээр ап амьтадын зарим нь нилээд хэмжээ гээр олширч ирснээс Ардын Их Хур лын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар бу га, янгир, аргал зэрэг ан, амьтадыг бага хэмжээгээр тарган үед нь. аг наж орон нутгийн махны хэрэг цээнд ашиглаж байна, Ан амьтад жигүүртэн шувуудын баялагийг хат гаалах өсгөж үржүүлэх, зохистой ашиглах талаар манай нам Засгаас удаа дараа чухал арга хэмжээ ав- саар байна. Нам засгаас ан амьтадыг хам гаалах талаар авч байгаа арга хэм - жээг биелүүлэх явдал манай орны нийт улс хоршоололын байгууллага ард иргэд, есвөрийн хойч үе хүү хэд багачуудын ариун үүрэг мөн. ! | ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ Манай сонины | Зуны амралт эхлэхийн өмнөхөн нийс їлэлийн 17 жилийн 13 дугаар сургуулийн эцэг, эхчүүдийг төлөөлөн оролцов. Бүлгийн дарга Санжаа бүл їгийн цуглаанаар нэг нөхөртөө андын 5ёсоор тусалж, тэргүүний сайчуудын эг їїнээнд хүргэсэн сурагч “Чимэдийн Рэн Їїнингийн 2 жилийн ажлыг дүгнэж, мөн | сурагч Їйндонгийн Батхүролийн тухай ярилцана гэлээ. Цуглаан дээр онц сур Їдагатан сурагч Ч. Рэнчин: Биднийг гуравдугаар ангид дэв (шинж ороход Батхүрэл гэдэг зүггүйдүү її хүүхэд манай ангид улиран сорж ирсэн Тлюм. Тэр жаал зуугийн дотор тоо бодож |Цчаддаггүй, бүр богинохон үг, өгүүлбэ рийг ч гэсэн уншиж чаддаггүй байлаа. “(Уртнасан багш, надад Батхүрэлийг пино “пер хүний ёсоор дааж сайчуудын эг їдээнд хүрэг гэж үүрэг өгсөн. Батхүрэл Ч эхлээд миний үгийг огт тоодоггүй байлга. 1| Гэвч би цөхрөөгүй, Багш минь надад тал бүрийн дэмжлэг үзүүлж байсан. |Ц.Оуны өмнө би Батхүрэлийг гоо хэл бич Ш їеийн тадаар ажиллах тусгай дэвтэртэй болгож, богино үгийг нүдлүүлж урт | үсийг хуулан бичүүлж, үс үсгийн дүр ийг ахин дахин тайлбарлаж өгдөг байв. оог бол чихэр, жимс гэх мэтийн өдөр утам тохиолддог зүйл дээрээ жишээ аргаж бодуулсан маань үр дүнтэй болж ид хоёул урам өрж гэрээр хамт давтла а хийдэг болсон юм, Батхүрэл маань /улам сайжирсаар гуравдугаар ангиа ам їжилттай төгссөн. Дөрөвдүгээр ангиа ЇЕ | | Н | й одоо амжилттай төгсгөх гэж байнд гэж ярилаа, Цуглаан Хүүхэд байгалийн Н ө Х (5) р Гэтэл ухамсар дорой зарим хүн дархан цаазтай ан амьтадыг зөв шөөрөлгүй агнах, ап агнах хугацаа зөрчиж ан хийх, усанд элдэв төр лийн тэсэрч дэлбэрэх бодис хаяж. загасыг үй олноор нь устгах, ан аг нах эрхийн тасалбаргүйгээр агиах зэ- рэг зохисгүй байдал гаргаж байна. Хойчийг залгамжлах багачууд Та нар өсөх үеэсээ өөрийн төрөлх эх орныхоо хөрс шороон дээр оршиж. байгаа амьд амьтны баялагийг суд лан мэдэж тэдгээрт нөхөр ёсоор хай дах хайрлаж хамгаалж сурах жин хэнэ эзэн ёсоор хандаж, ан амьтад ялангуяа дархан цаазтай ан амьта дыг зөвшөөрөлгүй агиагчдыг то хиолдсон цаг бүрдээ тэднийг илч лэн ой агвуурын байгууллагад МэЭ- дэгдэж байвал хүүхэд багачууд та нарын байгалийг хамгаалах талаар хийсэн нэр хүндтэй ажил чинь. тэр болпо. П. ХАЙДАВ ХЭРЭГ БҮТНЭ ӨӨРИЙН бага хурал ”. Рэнчин Батхүрэл хоёр лээ. -- Би үнэхээр сахилгагүй сул сурла гатай байснаа ойлгож байна. Ропчиин кадад нх зүйл сургалаа, Одоо би сонир холтой үлгэр, өгүүллэг уншдаг болж, тоо бодож чаддаг болсон. Харин өгүүл бэртэй бодлого дээрээ л инлээд самгар дах юм. Гэвч түүнийг бодож чаддаг бол но, Би том болоод Уртпасан багш шигээ багш болно. Багш болох хүн багадаа сул сурч болохгүйг би ойлгосон. На майг 2 жил дааж ажидласан найздаа баярлалаа гэж ярихад Батхүрэлийн аав Ёндон гуай хөөрсөн сэтгэлээ барьж ядан: . -- Баярлалааа, хүүхдүүд минь, Мн ний хүүг сурагчийн зэрэгт хүргэсэн та нар минь дандаа онц сурч яваарай гэ ерөөлөө. Пионер Урангаа, Байгалмаа От гонцэцэг, Гомбосүрэн, Норовсүрэн на рын олон сурагч Батхүрэлийн өнгөр- сөн өнөөдрийг харьцуулан ярьж хүүхэд бүхэн Рэнчин, Батхүрэл хоёр шиг нэг нэ гэндээ анд. нөхөр байж, бие биедээ тус хүргэж явах хүсэлтэйгээ илэрхийлэв. Цуглаан дээр ангийн багш Уртнасан үг хэлж өөрийн шавь Рэнчингийнхээ ком- мунист чанарын үлгэр дуурайллыг өн дөр үнэлээд, --Манай ангид хичээлдээ сулхай єу рагч мэр сэр бий. Тэд Батхүрэл шиг ннгэж сахилга сурлагаараа сайжрах хэ рэгтэй. Батхүрэл одоо пнонер болсон, сахилгагүйтэхээ ч бүр больсон Энэ бол пионер Рэпчингийй 2 жилийн хөдөлмө рийн үр дүн юм гэлээ. Цуглаан дээр 4 жил дараалан онц суралцсан нэгдүгээр салаан дарга пионер Ч. Рэнчинг таван онц эзээиингч тэмдгайн болзлыг биелүүл сэн тэж сонсгож игїтээүр баяр хүргэв. Т. БААСАНСҮРЭН АРВАН ӨГҮҮЛЛЭГ Жаврын нэгэн өдөр...дугаар сур гуулийн хичээлийн байранд оройн сургуулийн нэг ангийнхан хөл хө- дөлгөөн ихтэй байлаа. к --Доржийн зангна хазгай байна --Дулмаагийн үс эвгүй байна гэхчилэн ярилцаж хүүхнүүдийн жижиг толийг харцуул гуйцгаана. Эд 7 дугаар анги төгссөний дурс- гал болгон гэрэл зургийн монтаж хийлгэх гэж байгаа ажээ. Удсан ч үгүй хүзүүнээсээ том ай парат зүүсэн залуу зурагчин ан- гид өрж ирэв. Аппарад чад чад дуугарч гэрэл гялс хийв. “Зураг- чин, хийсэн монтажаа авчирсан нь таашаагдсангүй, «Ийм юмаар яах юм? хайран 10 төгрөг, зургийг бу- наапа» гэв. Олны дундаас Сандаг гэдэг. хи- жээл насны хүн зургуудыг үзэж байгаад, нэг ширхгийг авч 10 төг рөг зурагчинд өгөхдөө -- Залуу хүү чи муухан л хийсэн байна даа гэсэн ч яахав би нэгийг ЗААН Шоргоолж заантай дайралдаад -- Хүүе заан гуай та намайг ну руун” дээрээ суулгаад яваач, цох үдийпхээ цайнд урьсан юм, хожиг- дох гээд байна гэхэд заан дуртай зөв шөөрч шөргоолжийг нуруун дээрээ суулгаад аажуухан алхалав: Зааныг анх удаа үзэл: байгаа мэлхий, того- руу хоёр замын хажуугаас ам өрсөл дөн ярилцаж байхыг шоргоолж: сон- 7 сооДд «Энэ хоёр лав намайг магтаж байна» гэж санахаас мэлхий, того- руу хоёрт дээрэлхмээр бодогдовч нэ тэнт холдсон байлаа. Шоргоолж бу- цах замдаа мэлхий, тогоруу хоёртой уулзаад --Сая би их сүртэй шчэд мэлхий гайхиж Чи хаана явж байсан юм бэ? яваа биз гэ- ҮэВ. --Би, муу зааныг эрхэндээ оруул Чихаад унаж явахад та хоёр замын хажууд надаас эмээсэн байртай зог сож бїїгаагүй юу гэж шоргоолж хэ- лээд ташаа тулан ханхалзав. -- Мэлхийн бид хоёр” заантай таа- ралдсан нь үнэн, харин чамайг заа- ны нуруун дээрээс олж хараагүй юм байна гэж хэлэв. 9 » Д. ДАВААНЯМ с 4-1826064 ТӨГРӨГИЙН авиа, энэ чинь хэт нь над болоод миний хүүхдүүдэд дурсгалтай юм гэхэд зурагчин залуу жаахан урам орөв. -Би дахин угаалгаад авч ирж өгье гэхэд зарим нь дахин угаа- гаад хэрэггүй ээ. Бид нар авахгүй гэв, Тэр нэг өдрөөс хойш уулын мод зургаа дахин ногоорч мөн тийм удаа алтан навчсаа гээжээ, Сандаг гуайн дунд охин Содгэрэл 10 Ду- гаар ангийнхаа эцсийн шалгал- тыг амжилттай өгөөд үерэхдэг найз охин Жаргалтай гэртээ ирэ- хэдаавээж нь баяртай угтацгаав. Миний охин хоол болтол найлзтай- гаа. өрөөндөө ороод зураг хөргөө үзүүлж бай! гэв. --Манай номын тавиурын энэ 3 нүд, ах, дүү, бид гурвын сургуу: лийн үеийн түүхийг хадгалж бай- даг юм гээд найздаа хнчээлийн дэвтэр, гэрэл. зургийн альбом, марк, ил захидал, шүдэнзний нүүр ний цуглуулга, урилга, сайшаа- БАГШ Миний багш Чиний багш Эрдэмтэй Эцэг хүн Номыг заана Юмыг сургана Үртэлж бидний Сурагч бүхний Сайн сайханд хүн ТУС БИШ УС Хулгана (4 Геометрийн дүрст хаалттай хоёр саванд нэгэнд нь мэлхий, нөгөөд нь хулгана байрлуулаад өдөрт савны нүүрс хүчлийн хийг багасгаж хоолой хөрсгом шүлт хийнэ . Туршлагыг 1 минутад хийж тем пературыг Ц 10-т байлгаж саван дахь даралтыг монометрээр хэмжиж үзвэл хулгана ба мэлхий тэнцүү хэмжээний » түүхийг зөв хадгалах хэрэгтэй юм МЭЛХИЙН ГАРЗ лын үнэмлэх, үзсэн киноны болой жүжиг концертын билет, тайлбар зэрэг олон сонирхолтой цуглуула гаа үзүүллээ. Эд бүхний дотро Жаргалын анхаарлыг нэг халтар монтаж нэн их татав. Энэ нь 6 жи- лийн өмнөх нөгөөх гологдол МонН- таж байлаа. Жаргалын аав, Сан- даг гуай хоёр нэг ангид 3 жил хамт сурч хоёулаа 7 дугаар ангиа! төгсгөсөн боловч Жаргалын аавд! монтаж байхгүй байжээ, 3 Насан эцэс болсон эцгээ сан! зургаас харахад Жаргалд олон зүйл бодогдов. Манай аав яагаад энэ монтажийг хадгалаагүй юм бол оо! гэж 7Каргал чичирсэн хөө лойгоор өгүүлэхэд Содгэрэл уг монтажийн тухай ярьж: өгчээ. Жаргал охин найзындаа. ярээд буцахдаа хүн амьдралынхаа үнэн байна. Энэ цуглуулга, тэдгээр зур гууд мөн ч их юм хэлж байна түүх гэж бөлоөв. Д. МӨНХ-ОЧИР Санаа тавина Халамжтай багшийн Санамжтай сургаал Хазайхад тулна Халтирахад түшнэ Багшийн итгэлийг Барагдашгүй сэтгэлийг Шавь бүхэн МШїав хийтэл Биелүүлэх үүрэгтэй Баяжуулах ёстой. С, ЦЭРЭНБАЛТАВ, тухай бодлого хүчил төрөгч шингээнэ. Ц 150-ба” Ц5о температурт туршлагыг дахин хийвэл шинэ нөхцөлд адуусан амьта ны шингээсэн хүчил төрөгчийн тоо Хамжээ ижилхэн байх уу? Зоо-техиикч МИШИГДОРЖ, Төө, физикийн багш х Д.СҮХЭЭ МИНИЙ НУТГИЙН САЙХ: АЖН ас: (Номин ногоон ой шугуй | Нарлаг сайхан хээр тал ( Намуун дөлгөөн нуур далай ! Нандин сайхан гол мөрөн Энэ бүхэн миний нутгийн єайхан Энэ бүхэн миний нутгийн үзэсгэлэн Цэлмэг тунгалаг тэнгэр Цаст цагаан уулс Цалин цагаан гэрүүд Цэнгэл хөгжилттэй ХОТУУД Энэ бүхэн миний нутгийн сайхан Энэ бүхэн миний нутгийн үзэсгэлэн Талбиун тансаг нутаг Таван хушуу мал - Трактор гомбайны нүрэглээн | Тариан тэнгисийн давалгаан Энэ бүхэн миний нутгийн сайхан Энэ бүхэн миний нутгийн үзэсгэлэн С. БАТ-ОЧИР лан, алин”, Лавнна. Ц.анннь, /нннн, г.аннна. / БАРИЛГА, ДЭЭР. Өдрөөс өдөрт сүндэрлэж байгаа барилга дээр Өдий төдий өсвөрийн багачууд ажиллаж байна. Тээр тэндээс чулуу, шороо зөөж л байна, Тэвшинд хийгээд тоосго, шохой авчирч ч байна, га Хөрслөг царайтай ү чийрэг биетэй м хөвгүүд охид бид Хөдөлмөрийн багажийг гартаа атгаж барилга барилцахаар Сургууль, тарахын өмнөхөн тэр цуглаан дээр Сурагч нэг бүр " санал хүсэлтээ өгсөн юм. Эрдэм, ажилд хэмжээгүй дуртай хүүхдүүд бид Эх орондоо хязгааргүй хайртай багачууд бид Эцэг эхдээ эрдэнэ мэт эихрийлэгддэгийн адил Эх орондоо намынхаа хайраар бойжиж байна. Ж. ХОӨРЛОО Хүүхдийн шог ярианаад л, зөвлөлт т. -- Таван настай Саша: : ---Өэжээ. Хүйтэн дайн зун бай- даггүй юм, тиймээ! . --Манайд өдөр болж байхад Аме рикад шөнө байдаг юм. --Өүйтэй, тэгвэд хөрөнгөтнүүд ёстой таарна. т--Гриша, чн чинь. хоёр сайдлаар юу хийж байгаа нь энэ вэ? Аз --Таны гуталд гарааш барьж бий гаа юм, 2, БОЛГАР -- Цахилгаан техникчийн хүү Төшт ко, сандарчихсан орж ирэхэд ээж нь: --Юу болов?-гэж түүнээс асуув. --Би нэг зөгий барьчихсан: Ха рин тэр маань тусгаарлагч өгт байж түй юм. 8. УНГАР --Япнош чи, уйлахаа лив уу? т-Үгүй ээ, би жаахан амарч бай- гаа юм... 4.АРДЧИЛСАН. (ГЕРМАН --Хэрэв би, туулай шиг том чих тэй бол, найз маань хичээл шивиэж хэлсэц ч сонсоно доо, сая нэг бо --Чин арай дутуу бодож, Тийм чихийг . угаана гэдэг ч бас хэцүү шүү... Э Г, ГЭЛЭНХҮҮ орчуулав, шаллилиилиллилллилиллилллиллиилииВлНЭ Хариуцлагатай эрхлэгч | ! Муидевс--14140 э- 4 . п 4 Маиай залуу малчид, баялаг турш ласатай манай сайн сайн хашир мал-чиц, ахмад үеийн ицөхдийн мал мал- Б.хэжинииииииииллийниийлиййалииййилийлий шит Мал маялахад зориг чухал, Зори гоо ажил болгоход, махруу хөдөлмөр чухал. 5 Уйгагүй тэвчээртэй хөдөлмөрлө- вөл санасандаа хүрч жаргалаа эдэлж чадна. БНМАУ--ын хөдөлмөрийн баа- тар , 3. Очир. ОЛЧиЛнА. ЗанлнЬ, ЧИНЬ”, ИВИНА. /ИЛБЬ. ЧВИнЬ. “вл слслна.”. “анннь /твижин гу, пичк авах нь чухал, ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЛ! лах давшилттай арга барилаас “сурч, тэдний ажилч хичээнгүй ажигч гярхай хатуужил тэсвэртэйгий ць-Эзэм «Мал маллак сайхан» 1 чуулган уул залт дээр Ю. Цэдэнбалын хэлсэн үгнээс ЖИ -ын уйл хэргийн төлвө хэзээд БЭЛХЭН БАЙГЛТУН / ДИАТ-ЫН УЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ! ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН ВАМТУН!/ МХЗЭ-ийнїев Хогоо Д.СухвАлтАрын нэээмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын, Төв Зөвлөлийн сонин. Малын дэргэд талын “бэлчээрт дуулж “яваарай МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. БАТАА Монгол эх орон жаргалын алтан өлгий минь таван тивд Дуулнатай тансаг баян ороон, Талыг бүрхсэн мал сүрэг, тарна, ногоолы уудам талбар, үйлдвэр уурхай, хот суурин юм бүгд өнгө тансар өсөн өн дийж, хүн ард маань жаргалтай ханга- луун амьдарч байна. Монгол хүн: Магнаг уудам талдаа Малаа хариулах дуртай, Магнаг талаа бүрхээд Мал маань билчих бахтай. Баян сүргийнхээ дэргэд дуулж яваа талын малчин хэнтэй ч уулзсан «Мал сү рэг өөдрөг, малчин бидний аж амьдрал хангалуун сайхан байна. Манай нэгдэл, сайгийн аж ахуйн мал сүрэг их өсөж, ашиг шим арвинтай эрлийз малын тоо улам нэмэгдэж байгаа» гэж хөөрөлдөнө. э, Мал сүрэг өөдрөг, бидний аж амьдрал хангалуун сайхан байнаа. Эх оримхоо хөгжил цэцэглэлтийн эрч хур- дыг даган мал аж ахуйн гйлдвэрлэл улам цэцэглэн хөглшж боловсронгуй бол соор байна. Орхон Сэлэигийн саваар аривин их на- ричн ноост «Орхон» үүлдрийн сувдан цагаан хонь, Говь-алтай, Хар азрага, Хан тайширын нуруу, Шаргын говиор Ал- тайнп арвид их ширүүвтэр ноост хонь, пүдний хараа алдрам Хялиуны уулам говьд янгир, монгол ямааг эвсэлдүүлэг | гаргаж авсан ашиг шим аль ч талаараа монгол ямаанаас давуутай нэгэн шинэ үүлдэййн ямаан сүрэг тархан “билчинс байна. Голын нуга, баян бүрднээ алаг- лан билчих, үхэр, сүргийн дотор монгол үхрийг Сычеёв үүлдэртэй эрлийзжүүлж: гаргасан мах сүүний өндөр их ашиг шим бүхий шинэ үүлдрийн мянга мянган үхэр сүрэг билчиж явна. Ийнхүү мал сүрэг маань өсөн үржиж, ашиг шим нь улам улам дээшилж байна. : Мал сүргээ өсгөн үржүүлж, ашиг ши Сургуулийн хонхны 8 жилийн гийн Баруунбүрэн сумын 8 Туяа Нийслэлийн 9 тааэ 0! дуун зуслангийн бүрээн дуунаар солигдсон зуны нүүн сайханд зугаа цэнгэлтэй амарч байгаа хүүхдүүд. ЗУРАГ ДЭЭР: (Зүүн гараас) Төв айм гийн Батсүмбэрийн сангийн аж ахуйн ДУНД сургуулийн Б дугаар ангийн сурагч А. Алтангэрэл Сэлэнгэ айм жилийн дунд сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Ц. : дугаар дунд сургуулийн 5 дугаар ангийн сурагч Э. Сүрэн- цэцэг, 28 дугаар дунд сургуулийн 4.дүгээр ангийн сурагч Т. Оюунчимниг, Сэлэн- тэ аймгийн Цагаан толгойн сангийн аж ахуйн 8 жилийн дунд сургуулийн 7. ДУ гаар ангийн сурагч Н. Алтанцэцэг, Зөвлөлтийн 1 дүгээр дунд сургуулийн 5 ду Л, р битийн сурагч Д.Тупгалаг 15 дугаар сургуугийн 8 дугаар авгийн сулстч мий нь улам дээшлүүлэхийг чухалчилсан намын маань бодлого-ард түмний бодло го билээ. Тэгээд ч өөдрөг сайхан бай- на. .Манай ахмад малчид, БН У-ын хө дөлмөрийн баатар Очир, Цогтгэрэл, Лув сан, Сэрэкбай, Гоожав нарын мал мал лах сайхан арга туршлага орон даяар түгжээ. Хүүхэд та нар энэ ахмад малч- дынхада мал маллах арвинч их туришла- гаас сурах хэрэгтэй. Сурч байгаа билээ. Долоо арван жилийн сургууль төгс- сөн охид хөвгүүд «Мал маллах сайхан» гэх: ам дүүрэн хэлээд хөдөө тийш хөл гийн жолоо залдаг боллоо. Нэгэй жишээ дурдахад энэ жил 2Жаргалантын сангийн аж ахуйн 10 жилийн дунд сургуулийн 10 дугаар анги төгссөн 92 хүүхэд ангиа раа Төв аймгийн «Заамар» нэгдэлд очиж хөдөө аж ахуйн салбаруудад ажилла- хаар саналаа өгчээ. Эд нар «Мал мал- лах сайхан» | чуулганд оролцож бай- на Хүүхэд, залуучууд мал маллах арга ухааны «Дээд сургуульд» суралцах гэж залуу. малчдын сургууль хийж баатар хоньчин, туршлагатай малчдаас ихийг сурч байна, «Мал маллах сайхан» . П чуулган уулзалтад манай алдар цуутай хашир малчид, хөдөлмөрийн: баатрууд оролцол. ажил, амьдралынхаа баян туршлагаас залуу малчиддаа зөвлөж өгнө. Энэ өдрүү дэд соёлч айл гэдгийг биечлэн үзүүлж, хадлан бэлчээрийн ургамлын тухай амь ралд хэрэг болох эн тэргүүний шилдэ: туошлага, шаардлагатай зүйлсийг зааж зүүлэхэд чиглэгдэн явагдаж буй нь з8- луу малчдад онцгой тустай зүйл бо- лох билээ. Цаашид «Мал маллах сайхан» чуулганы зорилтыг биелүүлэхэд пнопер сурагчдын өгөөмөр их хүчип зүйл орол- цох нь дамжиггүй ээ. Манай орны сэргэ лэп цовоо хүүхэд багачууд малын дэр- гэд лын бэлчээрт Й ГТэрзл зургийг Ж., ГОМБОСҮРЭН. тэг гчииннал чинь ЧИННА. чинньг алннь. ! ! | -2 .35 дахь жилдээ -:1968 оны 9 дугаар сарын 26 ММ. 26 (1034) Лхагва өргөн нь 5 мєтр чулуун хороо 48- рих юм, Эдгээр сурагчид ажиллах, амрах, орон нутаг судлах зэрэг ца гийн нарийн хуваарьтай нэг сар болох юм. Хүүхдүүдийн онцлог гэвэл бага чуудын сэргэлэн цовоо дуу үүрийн болжмортой зэрэгцэн тодхон сон- согдож ажилдаа гарна, Нар хөөрч халуун шатмагцд ажлаа завсарлагн шатар, бөмбөг хөл бөмбөг, тоглох нь тоглож ном сонин уншицгаана. Энд ажиллаж байгаа гучаад хөвгүүд, охид цөм гар "нийлэн бү- тэмжтэй сайн ажиллана. Дархан-оргил нэгдэлд нийс: лэлийн гуравдугаар дунд сургуу: лийн 300 шахам багш сурагч 820 шоо метр талбай бүхий хашаа ба- рих бөгөөд үүний үрээр 18000 га- руй мал зудад зутрахгүй Өвөл- жих болно. Дараагийн ээлжинд су рагчид одооноос бэлтгэлээ хангай хашаа барьж байгаа сурагчдынхаа захиаг амтархан уншиж тус нэгд- лийн Хэрлэнгийн тохой дахь үнээ саах ажилд явахаа яаран Хү лээж байгаа ажээ. Үнэ 10 мө Оххоэь .Өсииы. Замйн ү Тань. инь иь. занд йн Чинь. .. Хотоос хэсэг хүүхэд иржээ. Тэд манай нэгдэлд хашаа хороо ба рих юм гэнэ, Сайхан ч юм даа гэж тэр нутгийнхан ярилцана, Энэ хүүхдүүд бол нийслэлийн Ш сур- гуулийн сурагчид өөрийн шеф Хэн тий аймгийн Дархан оргил нэгдэлд ирээд буй нь ажээ. . Тэд нэгдлийн гурван бригадад 8 бригад болон гарсан байна, Бид багш Намшир, Цэрэв нарын удирд сан 6 дугаар ангийн сурагчидтай уулзав. Намайг очиход эрэгтэй сурагчид хашааны чулуугаа бэлтгэ чихсэн, охид аргал хомоол, гал тогооныхоо ажлыг жин тан болго- чихсон. байв. Тэд урт нь 40 метр, Сууцша/ үх, С(ЧЖЛС ИЖ сшишь. хэв Ад иж ҮиОӨНЬ. Гүрь иш ни. ООНЫСННЫ. ЫН. НЫ. ОӨВиА. хайы шин.) Үнэн. Үавье Уна”сспал/ага/ /аюжлнхал лсацалана. ань/ лын”, Б.ЛАМЖАБ Цонниййлэийлий Блниийлииий ллий | | | ӨВГӨН БАГШИЙН ҮЕ Өвгөн батшийн үг өндөр ширээний арагс Үе үе тасалдаж өнгө намуухан сонсдоно Өвгөн багшийн бне өндөр насанд дарагдсан ч Өсвөрийн залуу үедээн үнэт эрдмээ хайрлана. Шавь нар нь багшийгаа хайрлахдаа Шйалавхац тэтгэвэрт амраасай! гэж өрөвдөнө. Багш иь шовь нарыгаа бодохдоо л Боловсролтой хүн болгох гэж зүтгэнэ, Хал үзсэн багшийн үгэнд Хамгийн сайхан эрдэм бийг Б. БИМБАЖАВ (Ленинград хотод сурч байгаа оюутап) амьтай» «вт ар-ир-вт-ийР-а” дарт-арр--аРиартаОРЧиЭ ссРт-иаР-ат-ар-ий йн, -аРн-ийт--ав-нрт-ийр сөр арт-арт-ио-иР-и9 сүх шош чартчир, хасчүт-анат-ат-а» эт-айт--т-ат тав шэт шат -аР-ийт йтир | 1 “өс -ититив «Рита ити иж, атит-ит ит итгий, авр-авий ит ийт-ив- ат-ит-ийтий ийг ий дативт-ивт-ир ийтиж, ари -аг-и-ийЧР, авг-ит-аивт-ивти8. аргатай -ий"-итий. авав ит ий-иний, авир авт ги иин ариван анат Г2 Зовлолтийн шилдэг руу найраг- Ки Н И И БАЯ Р чид, социалист болоод гадаад 10 5. гаруй орны төлөөлөгчид гарч ир лээ. Баярыг Зөвлөлтийн яруу най рагч, утга зохиол судлаач !!, Анд роников пээж, Зөвлөлтийн цэр зохполчид Ярслов Смеляпоп, Каї син Кулнев, Давид Куколдинор Зөвлөлтийн залуу яруу найрагч Рима Казанова К. Крилл, Венге- рийн нэрт яруу найра Залтон Зилка, Гиза Кепиш, Бельгийп нэрт яруу найрагч Морис Карем манай Д. Пүрэвдорж парын олой хүй шүлгээ. уншлаа, Пушииний дуу рийн дуунуудаас нэрт жүжигчид дуулах зэргээр хэдэн цаг үргэл жилсэн яруу найраг ду уны чуулга болсон нь гайхалтай сайхан, Пуш ьиц яагаад д ийд гайхагдсан УРГАЖ. БАЙГАА. НОГӨӨН../ ДУНД Сөгнөгөр толын ногоон шугуй дундаас хийх зэрэг ажлууд төлөвлөгөөтэйгээр дэрвалзэн намирах улаан туг холын ХО явагддаг. Манай Даваасүрэнгийн удирд лоос содхон харагдах иь манай зуслан сан бригад их сайн ажилладаг гэв, Зөв энд байна гэж даллан дуудах адил, Хө лөлийн даргын хэлстээр нь ХӨДӨӨ пут- дөлмөр амралтын | зуслан гэдэг нэр тийп эрүүл салхинд борлон нүд нь 1958 онд аих цуурнатан энэ сайхан эх ийлээд баяёгалан туяарсан Де лэлтийг манай нийслэлийн 6 дугаар тэй уулзахад, дунд сургуулийнхан санаачил Батсүм- Аях тариалангийн газрын шац ха бэрийн сангийн аж ахуйд байгуулсан юм. мар гэдгийг ялгаж мэдэхгүй байсан одоо Бид хөдөлмөр амралтын зуслайгийн зөв погоо тариалалтаас эхлээд хураалтын лолийн дарга Нарангэрэл гэдэг охинтой ажиллагааг хүртэл сайн мэдэж авлаа. уулзав. Уултай устай ой модтой байгалийн ү Би 6 дугаар ангиасад эхлэй хөдөл гэлэнтэй газар байдаг мапай зуслан тав мөр зусланд жил бүр ирж хөдөлмөрийн лаг сайхан амрахад минь тохиромжтой баатар Долгор гуайн зөвлөлгөө с м юм гээд бригадын дарга Даваасүрэй өө ТАНХИМЫН ЗОХИОН 28252: Минбэн аа ныд ?""" Цана имэн 10 Суагаай. Зэ» г рсэлгэзний нүх ухаж, үрсэлгээ суул сэгтэй. Нэг хэсэг нь изг шай дагаж үр БАЙГУУЛАЛТ Улаан бүчтэн багачуудаа та нар хаан А. С. Пушкиний яруу найр- “.Арилсан борооны эцсийн үүл гийн бүх холбоотны хоёрдугаар Ариун огторгуйд ганцаар ховөл- 97Р боллод, зөөд Эпа баяр бол зөвхөн Зөвлөлт Бараан сүүдрээ газарт буулган Холбоот Улсын яруу найргийн Баярт өдрийг гутааж байна... баяр төдий бус дэлхийн олон ястан ..Хүний гарт тэжээгдсэн залуу Үндэстний яруу найргийн баяр бол бүргэд Соц юмаа. Энэ баярт Бүсд Найрам Чийгт гянднаа торын цаана суу дах Ардчилсан Герман, Чехосло- нам бак, Унгар, Полын, Румын, Югос Миний гупшгт нөхөр жигүүрээр Лав, Болгар, Молгол зэрэг социї- 3 Цонхны цаана цуст идээнийг тонш | ги зэрэг хөрөнгөтөн орны дэвшил к НОМ. Тэт зохиолчид Оролцсон иь Пушкин ний яруу найргийн баярын агуул ..Хүндэт өвгөн ах минь гаж услалтаа, дуусгаад одоо зэрл сэлгээний нүх ухдаг. Нөгөө хэсэг нь үр- Х 9 гэг төргөхүүлж: өгсөнх бана хой үрээд ирэв үү бас жүүлж өгсөн билээ. Энд мал цэвэр. ажил хийж байна сэлгээ суулгах журмаар ажиллаж, 10 өмнө ажлаа хийж,үдээс хойш уралдаан хоногийн дотор 90 шанги! 25425 Явдал учир юу вэ? Михайловск тосгоид болсон Яруу” яруу найрагч болов гэвэл тэр Пионерийн танхим бол иионе 8 тэмцээл зохнох, ном ушших, радно сон- хамарт 171000 үрсэлггэ суулгасан, , найргийн өргөн нх баяр наадмын яруу найргийг бүр багаас эхлэл ут Р Аль тохин- 8 С0х хүмүүллийн олоц ажлуудад оролц- Манай бригадад Насанбуян, Ичинхор: Ямар хэргээр ирэвїїгэсэн яруу тухай өгүүлье, шаг шэйл дуртай. Уишаад сон рийн ажлын төв нь юм. дог. доо, Наранцэцэг нарын сайчууд олон сайхан мөр бадгуудыг андахгүйээ. Махай !Э яягаг “ООД зогсоогүй. багаасаа бичиж ромжтой талд ипонерийн танхи Манай зуслангийнхан сангийн : бий. 218 ам дөрвөлжин | метр газрын Хэн чинь ч! босоод чээжээр уншиж Ё дэнс ЕоЛЧЄн сУулвалд хэв Ёч тэнэ ДөнАБ үү чурлаж 2 4 ахуйн тэргүүний хүмүүст: зэрлэг зулгааж шанг услах төлөвлөгөө чадна шүү дээ. Үүнийг хэн зохио "ЯМН сэтгэлийг ж, уу. най 1, дэг эх? аж мын толгой ба МАХН-ын үйл зах, орчил амнууүтай эмэ зх аялал тав 156 хувиар ТИВХтҮЖиАгЖ ЗДР үүд Ь тийн онгод нь хөгжсөн гавар, МӨР чдгууд сайаанд,орж, өврийй- чадсанд түүний хүч байсан Мэт са сон билээ гэхэд та нар нэгэн зэр” хфиний бие Пушкиний сэтгэлийг | ХӨӨ дэвтэр дээр тпагдана. Хүүхдүүдээ лорьсон мэг хэргийн төлөө хэлээд бэлхэн байг тун! гэсэн дуудаага хамгийн дээд талд алтлаг шар өнгөөр бичигдсэн байна. Голд нь пионерийн тэмдэг, доор нь пионерийн тангараг байр- лагдана. Ч ангаргийн, зүүн гар талд тө рийн дуулал баруун гар талд нь инионерийн дуулал байна. Тангараг дуудлагын доод талд өндөр нам зэрэгцээ тавиур байна. Ар талын Тэргүүний бригадын ахлагч Даваасу рэн -- Манай | сурагчид хөдөлмөр дандаа ажиллах дуртай, Буляихүү Цогоо р дараачийн ээлжинд улирч ажиллах таа. Манайд Нармандах, Намжилмаа урал үйшигч Цэрэндорл гээд авьяастай сурагчид олоп бий гэж саналтай зуслангийн захирал Салдаг лаа. Сурагч Тайшир бид» гэдэг шү лээ. Сангийн аж ах хүүхдүүд юу га лэн үзүүлжээ. гїнь бахархан явдг хөдөлмөр зуслангаа а дүрс тээр гар өргөн Александр Сергес удтсан энэ сайхай . тосгонд үүр пнч Пушкин гэж хэлнэ. цайж, нар мандахыг үзэж, их най Тэгвэл энэ 1968 оны 6 дугаар рагчийн амьсгалж байсан өглөө- арын эхээр та бүхний хайрлан ний цэнгэг агаараас амьсгалахыг | даллан |ЛИст орнуудаас гэдпа Франц, Бел: өсөт--өгигт-илгий эгчийг ийж ити хөгиитит-ив ит ив биширдэг оросын суу билэгт яруу хүсэн догдолж байлаа, Маргааш тайрагч, оросын яруу пайргийй зургадугаар сарын 2, Өглөө эртлэн бослоо. Үүрийн туяа ,,. Нар.., Агаар...Ой мод,... анхилам үнэр, аг л Пушкиний бичсэн «Тосгон» шүлгийг санагдуулж 1. ...Хатан нарс шипнэх саруул чиний нам гүмээр Халуун бодлыг тэжээх сайхан чиний чөлөөгөөр ..гэсэн ат-ит-ит тиг хагит-ит-ит аав хаг-итиат-ит-иөнс эв-ит-или-ол-ин овтитэт-лтл Таны замнасан халуун мөр дээр би гишгэж явнам. Талын монгол малчны хүүг Та энд л дуудаж авчирсан... гэсэн. бадаг шүлэг бичиж билээ. » “Михайловскоос хэдхэн саахал тын газар ойн цоорхойд Пушкиний яруу найргийн баяр эхэллээ. Тэн- гэр цэв цэлмэг, ой мод нам гүм, Эпд 200000-аад хүн цугларчээ. Эндэхийн ой мод, нуур цөөрөм, ус агаар Хөвсгөлийн Ринчинлхүмбэ су мын нутаг шиг санагдана. Баярыг нээж шүлэг унших танцан дээр сац мэргэжилдээ эзэн... болж ипэр гэжил, ажил үйлдээ дурлаж чал даг байгтун| Дурласан тэр ажил стээ амжилт гаргахын тул хүч ал билэг авьяасаа дайчлагту! Тэгэж чадваас Пушисип яруу цайг гийн. хаац болсон шиг тэр дурла цуугаа бадруулж улс арддаа хайр лагдан. Пушкиний хэлснээр ..Хүний гараар бүтэшгүй Хөшөө дурсгалаа босгох болио. Ү лд итгэгтүн! Ж., ШАГДАР Пскоп | | | | | | бор, өмнө талын нам тавиур дээр бүрээнүүд байна. Тавиурын зүүн баруун талд пионерийн туг далбай жагсаалдаа хүүхдүүд жигдрэн хүүэхүүд хэгдрэн хагсан өдрийнхөө Аж ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ дад гал улаан дарцаг шилжүүллээ. ны хоёр хэсэг суурь байна. Зүүн нь зуслангийл “оронд алсаас улалзаж |, З талын сууринд бүлгэмийн туг ба- Байсан тан улаан зүү, сайн Зжилласан Манай сонины бага хурал дүүд Ц ї Ээ! руун талд нь бүлгийн далбаанууд БҮҮХДүҮЛН йп гарт оч болон үсэрсэн шиг : й 5 байна. Хөдөлмөр амралтын зуслангийн сайчууд. Ж, ГОМБОСҮРЭН, Ппонсрийн танхимын эхний хэ сэгт Лепин, Сүхбаатарын самбар Би ямаа сааж сурав гуульд л сурах хүсэлтэй. Бас «Пионерийн идэвхтнүүдэд тус -- Сэтгүүлч болсон хойноо хааиа, дамж» гэсэн цуврал яриа зөглөлгөө ажиллан гаж бодож байна? бичиж радиогоор нэвтрүүлсэл | юм МАХН-ын жолоодлогоор, МХЗЭ.||( Нина , - рийн үнэн» сониндоо 4 Мөн гэрэл зураг сонирхон оролдож л Эгч ба , гд р Болсон явдлыг найруулсан өгүүлэл) -- Би ямаа саал гэлээ. Эгч баяр Бүуаршсэ дөл ална төв “Ер -2э027-7үллөнТ-ү срэр МЭ ДАГ ЗЭүриэл ЁО Чан Ё ҮН Ын лан. -- Тэг тэг ямааны хөх чинь нэл роглууасан эрвээхэйнүүд ёстой БЭХ зуйн эгч, 22 дээрээ хүрээд раа р » Биди Баасансүрэн, нийслэлийн 24 дү . НЫ мэдэгдэхүүнтэй болгов, . Энэ Бид оройн хоолоо идээд сууж бай Муухан үнээний хөхнөөс дээр. Хонн- Гоё гоё өнгөтэй. Энэ тэнхтээхэситүлгииий 5 хайртай хот, манай аймаг, манай гээр бүлгэмийн дарга байхдаа но | бүхэн санаачлагатай зүтгэлтэй | опэ тал хүн үүд тогшив, Би гүйж очоод НЬ ХОХ Мөп хариугүй жаалхан шүү Гэртээ харих үеэр би өдөрт хо» “Энд яр жилийн өмнө болсон сургууль бүлгэм, бидний хань нө перийн “нөСыүүн, 40 жилийн ой сурагчийн хийсэн ажлын нэг хэсэг үүд хЕЗАРГЦАЛТ өмнө минь хөдөө ГЭВ. Нагац эгч хамгийн номхон хөх риод ямаа сааж тусалдаг болов. яахыг хэ тэлтутг угтаж, инонерн! улл: юм. 4 " Э. хөд гэх зэрэг самбарууд байвал дагчдыг Өрмхайх хМУнн ан “5 Хүү минь /сургуудиа онц тогс тэгдэлд байдаг нагац эгч маань зог ЯМаа барьж моыэ модон хөнөг. Ба Ээж, аав хоёрыг ирэхэд би зот орох Цэцгээ говийн нэг нэгдлийн ямаа зохино, Пионерийн танхимын сам зохион байгуулж, аихны бүрээч бөм чихлоө шүү! Нам, засгийн ивээл, сож байв. туулж өгөв. Би овоо хэд инээх -ж, чин эгч дээрээ очиж ажилд нь тусла бар нь авсаархай зай бага эзлэх Ё бөрч, бүлгийн дарга иарыг эрэн ЄУР олон түмнийхээ хүчинд хүний зэ ын » Намайг нагац эгч маань хөдөө ТАЛ Нагац эгч маань ям: х хаар саяхан явжээ. : залжилж олоод, 50 гаруй анхны инд . рэгтэй яваа юм. Гуравтайдаа эцгээ авч лилаа. Тэднийх нэгдлийн 400 лЭнг, “шад пад» хийтэл алгадаж Ха МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ, тайгаар хийгдсэн байна. Зарим нерийг нэгтгэн ахмад ппонерүүдийп сээ хагацсан юм шүү лээ, гэл хайрт гаруй ямаа малладаг. Би нагац эгч, рагдав. Би ч бас алгадаж орхнтол зүйлийг альбом болгон тавьж зөвлөл байгуулжээ. эх нь ярьж байна хүргэн ах хоёр яаж ийм олон мал ямаа тийрээд модон хөнөг хажуугаа- болио. Ахмад шВсВсрүүй йи Фрт ул -- Танай хүү арван Дє та: ан хариулдаг юм бол гэж гайхав. раа өнхрөв, Нагап эгч маань: маар өргөжин нийслэлийн 2 дү» онц суралцаж яваа биз? Арвай. жил 5 2 "Тацхимын товдо идэвхтэн пионе гээр сургуулийн «Ахмадын танхим» дараалап онц суралцсан сурагч алтай Хүргэн ах өглөө бүр намайг ун. ЕЭ Миний лҮҮ хэтэрхий цо! тМтОг болсныг хүүхдүүд та пар са! мэд медаль хүртдэг юм. таагаар лмаагаа туугаад гарна. Би алгадаж байна. Зоолхөн алгад гэж захив. ! | ! | өндөр таншур дээр пноперийн бөм Г 1! ! ! ! ! ! ! 1! | рүүдэд зорнулсан цэвэр үзэмжтэй нэ, Сурагч Баасансүрэн энэ эрэл сур зуу насал| Энэ маань 9 жил эхний хэд хопог сүү хөөрүүлж уух, ширээ сандал байиа, Радио, ио лт жилгааны материалаа түшиглэн байгаа юм. Баасгисүрэн элгэн тараг идэх ааруул, ээзгий га- Удалгүй хох ямаа, түүний хув мын булан, инонерийн ажлын лг т хэ Л А-ХЛААгн Чан эйн чинь зургадугаар ангидаа суулгүй даа гэртгүй торжигиуулж явахаас ишиг бид гурав ижилсээд хөх ямаа үүхтэ БоотЖОон 565 саг анги алгассан юм. шүү дээ зо,19 ондоой юм мэдэхгүй байв. Айлын намайг үзвэл гүйгээд ирдэг болов. дуу» тэдэг ном бичиж хэвлүүлсэй нь гэхээр яадаг юм бол доо? пионерийн ндэвхтэд сурагчдал (ХЭ | 77. Хүү чинь алтан медаль змсл 2 - З-нт авиа. Та санаа зоволтгүй. Баасансү Баасансүрэн, нийслэлийн рэн маань пэгэнт эхэлсэн имьдралын гаар дуил сургуульд шилжин суралц- | зөв замаасаа хазайлгүй явж их эр санаасаа хойш иэр тодроогүй дэмтэй хүн болоод эх орондоо их! баатарлаг үйлстнийг 5 бүтээж, үргэлж инонер хэвээрээ лах инонерийн сонирхолтой зжил на гэдэгт пионер багачууд эр санаачлан 9 хүн олж сурвалжлаал, гүй бизээ. тэдний тухай танхим байгуулжээ. Ж. ХОРЛОО. Р. үе тэйгийн охид тэмээ уначихсан Хув ишиг маань иад эрхлэн нлүүлж усанд явна, Өдөр дунд хонь, ямаа маажуулсаар сүүлдээ миний хажууд Температурыг хичиээн градус хүртэл сааж байгаа нь Энэ гээд нэгэн бяц- унтдаг болов. Би нагац эгчийндээ дургүй болсон байв. Тэд иамай!ино- | ихэсгэж болох нэ гэдэг асуудал соний хан модон хөнөг барьчихсан явах сар амрахдаа эмнэг сургаж чадахгүй иерийн лагерт гуравдугаар ээлжинд (юм. Одод гэдэг алс ход орших яна юм. Уншихаар авчирсан хэдэн номоо ч гэсэн хир баргийн морь унахтай Явуулиа, Хождох нь гэсээр байгаад | бүрийд хэмжээ, халуунтай «нйпуул” ! ч уншчихлаа, Уйдаж эхэллээ. Харья болов, Бас ишиг хариулах дуртай авч япав, Нагац эгч маань -- Цэц- |шүү дээ! Эрдэмтэд, ододын дотоп ая т гэтэл гэрт хүн байхгүй, Нэг одор би Ишиг хариулж явахдаа, би ургамал, гээ мннь ч муу эгчдээ бас их тус хэдэн сая градусын халуунтай | гэж үл нагац эгчид: шалньж хорхой цуглуулдаг юм. Ми- нэмэртэй бай шүү. Миний дүү Биг Хэдэн сая гридусын температурт 8 дуун цөмийн урвал явагдана. идэвхтэн пионерүүд жижүүрлэж танхимаас зохиох өдөр дутмын хуваарийн явц биелэлтийг жи жүүр дэвтэрт хөтлөнө. Пионерийн танхимаас пионерийн идэвхтний «Пионерийн үнэнг сонины | саз- семинар, баатарчуудын | багийн | | аар улаан бүч зүүсэн бяцхан хүү Онон, Улз, Туул, Ерөө, элдэг.Нарс нь шилмүүст: үлэмж бага байдаг элсэй рын эхэн үед бүрэн гүй- 80 см бүдүүн болж чад- давирхайн зүйлс, тэрэгний Тэр тасралтгүй үргэлжлэх | урлал улирдагчид нарын семниар хийх Нэнгл-үурдЫна Хорэнйныд бэл Орхон, Салзигийн асар м шд дрийн ОД юм, Нарс дээр ч ургах эрэг маш цэд боловсорсон үр нь да- даг. Нарсыг 120--140 голны тос зэргийг энгийн бол нарны энергийн эх булаг мөп. Тийм тоглоот, дуу заах, бүрээ бөмбөрч гүүлч» Тугалхүүгийн Баасансүрэп, нутагладаг хүүхдүүд нар- НАР пь хөрсний шим тэжээл, өвөрмөц онцлог шинж ча- лавчныхаа Бай ятуу цаснаас иь эхэлж ашигла- аргаар гаргаж авиа. Нар- асар өндөр температурт нейтрон гэдэг дийн сургууль пнонерүүдэд ган- Баасансүрэн багаасаа ноперийн ЭЭВ Дан 15) ю3 2 чийг зэргийг төдий Л ИХ партай байдаг. Нарс нь Хар нисэн хархала: ХУМД на. Нарсыг хар модны нэ сан ой нь өөрийнхөө амьд зарэв! нх мвергитэй Гаахалтаан цэнэггүй. ул л ад ОА үнэн» сонин, «Залгамжлагч» | сэт- а 2 мэдэх бизээ. шаарддаггүй, ихэвчлэн эл- үрээрээ төлжиж үрждэг 40 наснаас эхлэн үр өг? “оо тэн адил ардын аж ралын явцад хүний амьсга ямар ч саадыг чөлөөтэй нэвчих чалал дэаГ, ө,л Өгөх, 5Ррөс | сүүлд мэхээ. сурвалжлага, ! чэмдэг.. | Бас та нар” байгалийнЗаа сэн болоп элсэрхэг Хөр- богоөд үр нь хар модны Модны насыг хожуул ахуйн салбар бүхэнд ашиг мын эрхтнүүдэд чухал тай өчүүхэн Жижиг хэсэг бий болно. ажил зохионо. Пионерийн тайхи- 2 Х аларуудал, гэрэл зураг шүлэг, хичээлд ч заалгасан шүү газрын элсэн хөрс дагаж соөрд ургах дуртай Их хэм үртэй ойролцоо хомжээтэй дээрх дугуй цагирагийг ахаас гадна ургаа байхад “Мардлагатай бодисыг 3 таас зохнох ажилд нийт шионе- Уг234, Хутиын 5412-43-14 ирхаж дээ. Гэвч нарс модиы ту эний төгөл ОЙ ээний ус шаарддаггүй б0 боловч хар сааралдуу алаг тоолох журмаар дол НӨХ нь тусгай аргаар давирхайг арт ялгаруулан гарга- Температурын ихсэх дутамд, жажиг Бин аналэагиний ххэхгүй тээн НО сн гэд ӨЛИЭд хай хэдэн үг хэлье. г | йдаг. Манай ӨЛ-- ловч бусад МОДЛОГ ҮҮЛД- өнгөтэй байна. Цаг улир- цөлтэй бусэд зэр шим нь авч боловсруулиа. Шил | ЛаГ НЬ хүний биеийг эрүүл хэсгүүдийн эцерги ихсэнэ. Гэхдээ халү3, бүлэг бүрээс төлөөлөгч | орол- Та нар 1У таван жилийн толопло- Манай орны нарсан ойн гий шнЬсн алс зүүн хяЗ- рүүд бараг ургадаггүй ша лаас хамаарч, нарс нь 5.6. МОД Еэйрйлхл учир га... МҮҮс нь хүний биенд ашиг жүүлэх гайхамшигт чадал ныг хичиээн нэмлээ ч гэсэн температур гөөг сурталчилсан «Ирээдүй--ком ихэнх Хэнтийн уулархаг таар Халхын голын саваар, хам ус ихтэй намган ХӨр- дугаар сард цэцэглэж жил лохн хэний) нарийн Тай бодисоор баялаг учир тайг ашиглан пионерийн огт нхсэхгүй болох тийм үе бас тохиол хож эсвэчИБ ид ас олианд: өгүүллэгийг нь уйтан балаа УвгАХ | мужид байх богөөд Хөвс- бартгайган ЭДЭН" ЕЭ Ханой сонд ч, түүнчилэн ус чийг, хагасын дараа 3.4 дүгээр ШЭрВМЭРХЭЭН мОоДНЫ хүн эмнэлэгт аш аас зарирн гаүсхэнарид илд доно, Тэр бол, онолын талаар, темперй явуулах буюу эсвэл пнонерийп өгүүллэгийг нь уншсан билээ. гөл орчимд мөн нилээд Ж цирнн Ман ХӨШИГ Дин ҮРНГЭГ, хард варныдаад3 дугаарын, дєк олж болно. Нарсиь гадиа, шилмүүсний гурил сантай нх адтүэлн турын /эвэдтхазгаар: болох :8стой! бөгөөд, Бид Баасансүрэнгээс, ны ї ны хөвч их ойн мн жнар, ЗУрУУ 200--300 хүртэл насалж нь малын үнэт тэжээл бол пнепер, сурагчид та иар хэдэн арван их наяд” (триллвоп) градус мэргэжилтэй болох вэ? гэхэд: хэмжээтэй бий. Онол, Улз, үргэлжлэл гэж үздэг юм. 25:597 бн 2ө-- айх юм, -- Сэтгүүлз гэж хариуллаа. Туул, Ерөө, Орхоп, Сэлэн Нарсан ой нь манай бүх ЙГ 7 манай нөхцөлд дог. Түүнчлэн иарс! сай -- Хавва сурал Я-їто? шлыыг ын - Балын х ХҮҮХЭД БАЙГАЛ ӨР 65 аЭг уал Түүнчлэн парсны да- сайн мэднэ шүү дээ -5 Гадаадад свтгүүхчийн ён5 гэ зэрэг гол мөрний сав ой) хөвчийн 8.6 хувийг Д ИЙН нНӨХ метэ хүртэл өндөр. 7 вирхайжсан хожуулаас нь Ойн ипженер О. ГОНСОН бүлэг салаадыг зэлжээр орол- цуулж болно. Ч “Улнньлиана лаа. 1лчин. “явна, хална. 1 анаан. сана Г, ГЭЛЭНХҮҮ, лах булан, “баатарчуудын | булан зэрэг байна Пноперийн танхимд тэргүүний Эрос хэлтоас орчуулав, ААР АЛАХ САЙХАН» П ЄЦХУНН : . АХ. ЭГЧ НАР ЧИНЬ ШАЛГА й! “РАН ОРОЛЦОЖ БАЙНА. ТА НАР ЭНЭ ХАШИР ТУРШ 1! ЛАГАТАЙ МАЛЧДААС ИХИЙГ СУРЧ, МАЛ МАЛЛАХ | | “НЭР ТӨРТӨЙ САЙХАН АЖЛЫН -АМТ ШИМТИЙГ | БАЛЧИР БАГААСАА ЭЗЭМШИХ ХЭРЭГТЭЙ. ! 2 ХҮҮХЭД “БААТАРЧУУД БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ од, ХУУХДЭД,:.3ЗОРИУЛАВ. ММ 4.(45) 1968 оны 6 дугаар сарын 26 аишшшллээн---003-- Мал. маллах-сайхан Цэцэгт өргөн талдаа Цэнгэн наадах сайхан Мянган цагаан хургаа Маллаж !5ариулах сайхан. Аав минь адуучин Ээж минь саальчин Би өврөө хургачин Бид бүгдээрээ малчин. їанай Нэгдэл манайхыг Чалчин айл гэдэг дээ, Чїал маллах сайхан даа. Морь унах гоёхон доо. “Ө, ХАНДМАА Багш, асрагч партаа : : 3 халуун баярыг хүргэе : ТАЛАРХАЛ Нийслэлийн 80 дугаар цэцэрлэгийн хамт олонд хамгийн сайн са: хан ерөөл дэвшүүлье, Энэ цэцэрлэгийн багш, асрагчдын халуун ивээлд бойжий хүмүүжсэн миний гурван хүү энх тунх торниод олс: ” нийслэлийн 5 дугаар дунд сургуулийн 4 дүгээр ангид суралцаж: 021 на 1.6,5 50 дугаар цэцэрлэг бол миний хүүхдүүдэд ч надад ч төрсөн гэр дотно сайхан санагддаг юм. Та бүхнээс ардын үр хүүхдийг ас- ран хүмүүжүүлэх ажид үйлсдээнх амжилт олохыг Хийн халуу: сэтгэлээс хүсэж байна. 2 4л дугаар яслийн асрагч, гурван ихэр:хүүхдїїййн эх Г, ХАНД цөн : ДВЭР: Гурван ихэр (Баруун гараас) Сэргэлэн, Жавхлан, Баясгалан нар, : 1412:85н “Би зараанд туслана шүү гэж 2 авч үүрээд баавгайн араас хүнд Цэцэрлэгийн ахлах ангийн хүүхдүүд сурагчийн дүрэмт хувцсаа анх удаа өмсч сурагч болно гээд «ургуульдаа очих хугацааг хуруу да ран хүлээж баяр хөгжөөн дүүрэн байна СОФЬЯ ИРОКОФЬЕВА МАША ОЙКА Маша Ойка хоёр анд явж шидэн тоглож эцэж байжээ. Гэнэт тэдний өмнөвс хурдан хурдан алхаж явав. Тэр й хөгшин баавгай хөгшин зараа сарааны байшинд хүрч ирэв. ХОЁР 1 хоёр гарч ирлээ. Баавгай шуу Зараа ганц алимаа хутгаар дайтай алим, зараа ганц 10М зүсэж зулзагнууддаа, Ойкс алим үүрээд явж оанв. Охидос хинд зүсэм зүсмээр хуваан өг | бидэнд туслаач, бид ядарсан зэ, | хөгшин амьтад явна, Та нарийх Ойна охин өөртөө оногдсон 1 сайхан залуус байна шүү дэ зүсэм алимаа идчнхээд ахиад алим байдаг ч болоосой гэж бо: лоод гунигтайяа алхаж явлаа. Түүннй өмнөөс найз Маша нь -2 гэж баавгайг хэлэхэд | “Маша, Ойка хоёр --За, за тэгье тусалья гэв. --Харин чи баавгайд тусал. сэн, гартаа гарч ирэв. --Чамд зөндөө олон алим даг, Надад юу ч үгүй байна энэ яагаад вэ? гэж Ойка охин гом- алим Ойка Машад хэлэв. Маша охин, баавгайнаас шуудайтай алимыг юм үүрсэндээ бөхийн сажилж явав. Тэр охин арай ядан баав- лон асуув, Энэ үед нэг хэрэм “гайн үүрэнд хүрч нрэв. Баав- модны мөчрөөс үсрэн ирээд гай шуудайгаа задалж өөрийн Ойкад хандаж хэн их ажиллавал тэр их авна, Хэн бага ажилла- зал тэр бага явна гэж хэлэв. Д, ЗАГДГОЧОО орчуулав. бамбаруушнууддаа, Маша охинд цөмд нь арав арван алим өгчээ. Ойка охин ганц алимыг дээш ядралгүй гөрч дүүгийн нь ач бүх халаасандаа алим хийчих-, барьчихсан | бай. А-88291 ҮЛГЭР Эрт урьд цагт ах дүү гурав талд явж байжээ. Тэд тухайлж зорьсон газаргүй, гагцхүү азаа сорин ямар нэгэн олз олохоор газар шагайн явжээ. Тэгээд буцаж явахдаа хам- гийн ах нь шуудай алт, дунд ах нь гялалзсан хурц сэлэм, хам. гийн бага дүү ньулаан буудайн үр олжээ. | Ах нь хүрч ирээд шуудайтай алтаа сэгсрэн: --Энэ алт хангинаж байхыг га нар сонсож байна уу? Би үү “ гээр долоон тосгон, долоон хот худалдаж авна! гэж хашгирчээ. | Дунд ах нь -- Тэгвэл би энэ хурц сэлмэ. рээ долоон тосгон, долоон хо тыг эрхэндээ оруулна даа! гэж сайрхан хэлэхэд дүү нь тэдний! харж дайснаа Зи эна үрээрээ дог оон тос гон, долоон хотыг хооллоно доо! гэж өгүүлэв. Ингэхэд хоёр ах нь хөхрөл дөв. Дүү нь тэндээ хоцроод нө- гөө үрээ дорхноо л газар суул- гаж эхэлжээ, Тэгээд нөгвө үр нээс нь том гэгчийн түрүү ур- гаж,бас түүнд нь гучин үр бай- жээ. Дүү нь энэ үрээ газарт суулгав, Гучин үрээ гуч дахин хурааж авчээ, дахиад Үүнээс хойш олон жил өн- гуч нар өсөж том болоод долоон тосгон, ИЛБЭТ ҮР долоон хот байгуулж бүгдээрээ талхаар хооллодог болжээ. Дүү гийн нь нэг өдөр шатан. дээр сууж байхад, өтөлж ядарчсай коёр өвгөн ирж явжээ. - Тэдний нэг нь эрүү өвдөг нө бараг нийлэх шахсан тийм бөй гөр, нөгөө нь таягтай, ерөөсөн нүдээ алчуураар боосон байв, Дүү нь тэднийг ах нараа гаж таниад СүстгЭэч, Ах нараа дагуулж, гэртээ оруулаад ундалж хооллож, хоёр ах нь өөрсдийнхөө хувь заяанд гомдож суув. --Би алтнаасаа салж чадал гүй үүрч явсаар байгаад нуруу їннь ийм бөгтөр болчихлоо гэж эх нь ярив, --Та сэлмээ яасан бэ? гэж дүү чь дунд ахаасаа асуухад --Иш,битгий асууж | үзээч! Долоон тосгон, долоон хотыг За хирна гэж байсан. сэлэмнээсээ болж би хазгар боллоо, Сүүлд нь хугалж орхисон, Тэ- гээд миний санаа бүтээгүй гэ. жээ, --За тэгвэл яахав дээ, | ма- найд байцгаа, миний талхыг до- лоон тосгон, долоон хот байгаа юм. Та хоёрыг ямар байсан хооллож чадна гэж дүү нь хэлж гэнээ. Багш Д. ДАШДАВАЛ ТАЙЛБАРГҮЙГЭЭР Хариуцлагатай эрхлэгч ПЛ Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хїрлэв. идэж Сїшгштилоиош- Ж, ШАГДАР Индекс 1414 БНМАУ--ын Ардын Их” Хурлын зургаа дахь удаагийн соцгуулийн 3 ЧУУЛГАД МЭДЭГДЭЛ дугаар. чуулган энэ зургадугаар са цо : рын 21--22--нд болов. Чуулганаар багачуудын аз жаргалант амьдрал, БНМАУ--ын улс ардын анс АаХУМ, сайн сайкны төлөө зорнулагджээ, соёлыг 1968 онд хөгжүүлэх төлөвлө БНМАУ--ын Ардын Их Хурлын гөөний тухай БНМАУ-ын САЙД НА) зурраа одахь удаасийн | гуравдугаа рын Зөвлөлийн орлогч дарга, “ЛСЫН цуулган нь БНАВУ--ын үндэсни төнөвлөтөөний, комиссын СБЛҮҮ Дёо хурдаас гаргасан уриалгыг дэмниик, путат Т..Расчаа, НаЛЛЛӨН” хЭнЖ БНМАУ--ын Ардын Их хурлаас мэ зудын хор уршиг, тү ” арилга ҮВЄРЛҮ : зарим арга хэмжээний тухай БНМА дэгдэн гаргала Х.СухБахт У--ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч АНУ--аас ВЕсуамын аРна мах грий ! царга “путат -Н. Жагварал, БНМАЛф, эсрэг зэрлэг дайнаа улд : 2 ХлотУЛАВРЭ Нэн Уан 966. оны уоаВя НөСБИЙН гүй. лан өргөжүүлж байсаа явдлыг. гүнээ Я| Зөв ИЙН СОНИН. цэтгэл 1968 оны улсын орлого зарля...ЛЖИГШИН үзэж байгаагаа уг мэдэгдэлд гын төсвийн түхай БНМАУ--ын илэрхийлээд, БНАВУ--ын осасгийн газар, ард түмэнтэй интернацчоналч эв санаа нэгтэй бөгөөд тэдний шудар га тэмцнийг дэмжиж байгаагаа ИЛЭр Сангийн Яамны сайд депутат Дд. Содпом царын илтгэлийг сонсч хэлэл :25 дахь жилдээ Бямба М» 27 (1085) Зун цаг..үүр цайлаа. Нийслэл Улаанбаа- тар хөтын аль нэгэн өнцгөөс нэгэн бяцхан охин цээл хоолойгоор, эх орны хөдөө хязгаар нутгаас борхон царайтай хүү аргнл хоолой- гоор: Гэрэлт эрдмийн шимийг хүртсэн Гэгээн танхимаасаа холдон явахад Ижилдэн дассан сайн нөхөд минь Эрхгүй нэгнээ санан дурсана даа аа--аа Эргэж хараад санад алдана даа,.гэж луу лахад ханагар тал нутгаас үе тэнгийн чацуут нууд нь түрэн түрсээр бүхэл бүтэн том иай- раг болгон цуурайтуулав, Этэ нэгэн өглөөний найраг дуунд эх орны минь өнцөг булан бүрийн 2912 хөвгүүд, охид оролцоо. Эд бол энэ жил ерөнхий боловсро- лын бүрэн дунд сургуулийн (10 дугаар анги төгсөгчид билээ. Зол баяр дүүрэн, золбоо хийморь бадарсан хөвгүүд, охидын өмнө түг- түмэн салаа зам тосон зурайж байна, Тэдний 33 Хоч дХСО1:02107 ХУ ЁС: 23 4 2” унгий ос 22, 22, 22722222: ёх Атак: шаг Г Өлзийтэй 34М Ме-нь , 179 68 оны б дугаар сарын 29 “ЇЗГ09Н ТАНХИМААСАА. ХОЛДОН. ЯВАХАД... 27/:2220,2229") оо. ыи - цэв Үнэ 10 мө 1381-ийн нь өмнө багш, эмч, иннсенер, эдийн засагч болгох дотоод гадаадын дээд сургуу- лийн хаалга цэлийтэл нээлттэй байиа. Нөгөө хэсгийн нь өмнө ажиллахын хамт су рах, улс ардын аж ахуйн төрөл бүрийн сал- барт очих, дардан зам тослоо, Тэднийг уур- хайн гүн, малын бэлчээр, суурь машин угтан хүлээж байна. Тэд өнөөдөр, салж ядан зог- соод амьдралынхаа саруул замын тухай хүүр нэлдэнэ. Эднни хэц нэгний нь зүрхний цохилтыг чагнан үзвэл баяр бахдал, сайн сайхан, дурс талт явдлаа хамтран хувааж, тохиолдсон бэрхшээл, дайралдсан саадыг нэгэн санаа, нийтийн хүчээр ялан давж, бие биеэ дээдлэн хүндэлж, харилцан нтгэлцэж, санаа сэтгэлээ гүнзгий ойлголцон, ижид дасал болсон үеийн нөхдөө бодон байгаа нь тодоос тод дуулдах бий Тэдний зарим нь, ар гэртээ хүсэн хүлээж суу гаа энхрийлэн өсгөсөн зэж, аав, эгч, ах, элЛ- гэн садандаа боловсролын үнэмлэхээ үзүүлэх гэж яарч байгаа нь мэдээж билээ. Эрдэм номд сургаж, зан суртахууны сайхан чанараар хүмүүжүүлсэн багш нар нь шавь на- рынхаа төлөө олон жилд онол мэдлэг, оюун сэтгэлээ зориулан зүтгэсэн ик хөдөлмөрийн- хөө бахтай ажлын дүнг гаргаж, шавь нартай- гаа нэгэн сэтгэлээр баярлаж байна. Манай үеийн хүүхэд багачуудыг МАХН, Ардын засаг, эх орон, ард түмний халуун хайр ивгээж байгаа учир зам нь саруул, ирээ- дүй нь тод юм. Үүрийн гэгээ тодрон тодорсоор өлзий дэл- гэрсэн сайхан өдөр болдог шиг эрдэм мэдлэ- гийн нэгэн үе шатаа амжилттай төгссөн энэ хөвгүүд охидын сам нь өлзийтэй байтугай! Б. АЛТАНГЭРЭЛ ИХ.- НААДАМ Монголын за луучууд оюутны Ш нх наадам 1968 оны 7 Дду- гаар сарын (11, 12, 13-ны өдрүү дэд манай эх Ор ны нийслэл Улаанбаатар хот- ноо болно. Одоо бүй аймагт их наадмын бүсийн урлагийн тоглолт болж дуусаад байна. МЗО-ны Ш их наадам энх тайван-энв нэг дэл--хамтын ажиллагааны агуулгын дор бол нө. Долдугаар сарын 10-нд их наадмын төлөө лөгчдийн өргөтгөсөн хуралдаан, төрөлжсөн уулзалт болж, 7 дугаар сарын 11-нд Вьетна мын ард түмэн залуучуудын эрэлхэг тэмц- лийг дэмжсэн 5000 хөвгүүд охидын цуглаан болно. Долдугаар сарын 12-нд их наадмын “нээл- тийн ёслол болж, нийслэлийн 43200 хөвгүүд охндын жагсаал явна. 7 дугаар сарын 13-нд ик наадмын төлөөлөгчид нийслэлийн залуу- чуудын төлөөлөгчдийн хээрийн Өргөн зугаал- га болно. Багачууд аа! МЗО-ны Ш их наадам уг- таж, тавтай амарч, таатай хөдөлмөрлөж, учїи ралт сайхан энэ өдрүүдийн үйл явдал, акэгч, . үе тэнгийн нөхдийнхөө бэлэг авьяас, бүтээл амжилтыг тухтай үзэж, бахтай сонсоорой. Чуулсаны шийдвэр бүхэн нь м анай хийлжээ. Нэхмэлийн фабрикт ажиллахаар саналаа өгсөн нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн 10 зугаар ангч төгссөч хагаг өхий. 277 70 жа суйахсарсаса сс уссал дсадайсв Фу» Ээ ҮХЛЛЛЖ2А Сажаас 2222н гоэуэн 233 ар 2бяс удардэлсаслг ЭР?ГТЭ2ЖТоЛХХЛ драдссслстт очиж, 2уссг, 72722272 77”УРУУЖЖжЛДЛЛЛЛЛЛ2ЖЛ ЭХ 0222 шах Жудвууг сага. утчилссэх 79? 7” 79975297 2077: 295297:2777:4 “Фууэ 2ас ээр «гдс 42-«0ЖоО 222 77772224 224 Б 22 А6ХАХА Ярдүггжсгг жа 209 туугаад субдуучссг- /2-бєє ” 74:72122:22 3 Онуялысэл 144 Ч 20 Чен эр суутэн 14 Фрао Ээ ТРҮҮЭР (2) 2 ивслтөжүрьоч 2 рх өнд, 72 Уд сац МХЗЭ-ийн Төв Хороопы Товчоо, БНМАУ--ын Ардын Боловсролын Яамны коллегийн гишүүдийн хамтар сан хурлаас тогтоогдсон ерөнхий б0- Хүүхдийн өглөөний МЭНД радно нэвтрүүлэгээр БНМАУ-ын Ардын Боловсролын Яамны коллегийн гнН- шүүн, Монгол Улсын Их сургуулийн АРАВДУГААР, АН. йд 3. Энэ- ролын Яамны орлогч анд. ё8 “нов “анги төгсөгчдийн анхны ө, ! Уул ӨГСӨГЧИДИЙН ӨДӨР . зслч үдэшлэгт оролцохоор ловсролын- сургуулиудын 10 дугаар ректор эрдэмтэн, профессор Д. Цэ- биш, Г. хєхыэгэдрулэ 3 дарга Д. . Залуучуудын орлин Хас анги төгсөгчдийн өдрийг манай уудам вэгмид манай орны ерөнхий боловсро Хорооны нар Батаа нар байлцав. хуран цугларсан байв. Дугаар ан ороп даяар өргөн тэмдэглэв, лын сургуулнудын 10 дугаар анги Сүрэнжав, Д. төгсөгчид бунханд ги төгсөгчдийн уулзалт үдэшлэгийг Энэ хичээлийн жилд манай улсын төгсөгчдөд баяр хүргэж сэтгэл х8- 10 дугаар анги ТӨВ егийн газрын нээж, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны на. хэмжээгээр гурван мянга шахам дөлгөсөн сайхан үг хэлэв. цэцэг тавьсаны дар ан зураг авахуу- рийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав тэ. | | охид, хөвгүүд бүрэн дунд сургууль Үдээс өмнө. Улаанбаатар хотын ордны өмнө хамтр д дэнд баяр хүргэв. Уулзалт үдэшлэг 5 төгсөж байгаад өсвөрийн дүү нар ерөнхий боловсролын сургуулнудын лав. 28:23 баатар хотын 10 дээр 10 дугаар анги төгсөгчдийн өм- 4 чинь зүйн ёсоор бахдан баярлаж, ах 10 дугаар анги төгсөгчид МАХН, Ар Үдээс хойш Улаан хо уд 10 дугаар | НӨӨС 28 дугаар сургуулийн Баасансү. | | эгч нарынхаа жишээгээр амжилттай дын засаг төрийг үндэслэн байгуу- жилийн дунд сургуул Ч.шнн хурал рэн, 10 дугаар анги төгсөөд аж үйлд. суралцахаа илэрхийлж байна. лагчид Д. Сүхбаатар, Х. Чойбалсан анги төгсөгчдийн ЖЭны суралцсан вэрийн комбинатад ажиллаж байгаа | 6 дугаар сарын 29. Аравдугаар нарын бунханд цэцэг тавив. Цэцэг хийж, 10 жил онц сан сургуулийн Пэлжид нар үг хэлэв. . Е: ц анги төгсөгчдийн анхны баярын өдөр. тавихад БНМ”ХУ-ын Ардын Болонс- нийслэлийн 21 дҮхээн, дугаар Энэ жил 10 дугаар ангина төгсөөд | Ч сурагч Ж. Баярсалн ” Баасансүрэн... Өөрсдийн саналаар Махкомбинатад | Ё сурхуулийн бурагийн сургуулийн су- “эовогүрээн осэлс Даваа 149 22 рич Галсанпунцаг нарын зөрж, сүр хчмагл ананЫ МХЗЭ-ийн агшийн лагын онцчуудад алтан медал гардуулав. . Үдэшлэгт оролцогчид дууллаа, 2 3 ам «Арав дахь хавраа үдье» гэдэг ая 4, ь, с агт 10 дугаар ангиа : РЧ , Хилггий. шиоы235 нийслэлийн сургуу: ХУУ АгБаж нтынд Л ЦЭДЭНДОРЖ 4 лиудын 900 гаруй төгсөгч 10 дугаар Б | 8 1, Сэлэнгийн пионерүүд шинэ. баатар, 22 дугаар сургуулийн Ооу “асан дуугаа сэтгэл Зулаам сай рагч зуслангийн бүлгэмийн зөвлө сурсан дуугаа СЭВХРыХ лийн дарга Д. Шинэхүү, Дархан хан дуулцгааж байна. 3 хотын 10 жилийн сургуулийн. су. 9. Зуслангийн аваргууд (Зүүн рагч (О. Отгон. 1 гараас) Нийслэлийн 21 дүгээр сур гулийн сурагч Т. Түвшин, Хэн үидэвхтнүүд олон иржээ, жишээ З. Дархан хотоос пиоперийн тий аймгийн төв Ён, ЭЦЯГ УЛОЛ ЗУРАГ ДЭЭР 8 жилийн бага сургуулийн... сурагч 1. ) дунд сургуулийн 4 дүгээр ан 5 дох, Нийслэлийн 21 дүгээр сургуу ийн сурагч бүлгийн гишүүн гэр : , ыг лийн сурагч Ц. Наранцэцэг, Сэлэн ». Нарандулам, 10: жилийн Ээ: : юоЭ гэ аймгийн ТӨЭлЦоЛУЧЦЭЙ. ЗоЭн унд сургуулын сурагч са с л 4457 жит пийслэлийг ж ИР ЗүҮҮТЧ и эж р Паенерийн гауслан! , ЛИЙЛ сургуулийн сурагч шшэгс ям СМ 1 гийн бүрээн дуун йЇ!! р ЗУСЛАНГИЙН НЭГ 0ДӨР її. Бадамгарав, нийслэлийн 9 Ду жНаРНЧ х Ж к 5 гтар сургуулийн сурагч П. Төмөр рагч зүнцанг ТУЛД, | ё “Ар талаараа хөвч ойн , битүү “ногоон өмсгөлтэй, өвөр талаараа элгэн хүрэн хадан асгатай уулсын завсар Сөгнөгөр голын хөвөө «Ца на. Нөгөө нь спорт тоглоомоор тог лож нэг хэсэг нь цуглаанд орц гоов. Айраг тараг... үдийн. хоол... ам гаан нуга» гэдэг газар, ижилхэн ралт... чөлөөт цаг., кино концерт хүрэн дүнзэн байшингууд өглөө гээд шөнө дөл болтол ний мандах нарны туяанд ярайн харагдана, Уулын модноос хөхөөн донгодох дуун, голын хоржигнон хүүхдийн дуун цуурайтаж бүрээн дуун у? гална. Орой. нь зуслангийн пионер бүжиг, хөгжим шүл урсах боргио шуугианаас өөр он гээр бүрдсэн тов хийсэн сонцерт цын анир чимээгүй өглөөний нам тоглов. «Дуулья пайз УД аа!» гэ тавнун байдлыг бүрээн дуун цочоо дэг дуугаар Сэлэнгэ аймгийн Ба лоо. руун бүрэнгийн дунд сургуулийн Ингэж Сөгнөгөрийн пионерийн- сурагч Туяа, улигийй иальс бүж зуслангийн хөгжөөнт өдөр эхэллээ. гээрээ Улаанбаатарын 6 пионер, Бүрээн дуунаар бүх хүүхэд гүйл уран сайхан уншдагаараа Сэлэн Ч дэн ирж, өглөөний тунгалаг агаарт өндөр уулын налуу бэл дээр үлээ вэр хөгжмийн эгшгэнд гимнастик хийж, нар салхинд борлосон пүүр гараа голын хүйтэн усаар угаац гаалаа. Бүрээн дуунаар зуслан гийн индрээ тойрон жирийтэл жагсаж дуугаа дуулж тугаа оргө гийн Бадамханд нарын авьяас чад вар үзэгч олноосоо. онц үнэлэлт авав. Амрагч хүүхдүүд удаан жилийн хөдөлмөрийн түүх нь. зузаан ном той тэнцэхүйц болсон захирал Лувсангомбоо гуайнхаа сургам жийг, пионерийн удирдагч Оросоо лөө. Ингээд өглөөний ундандаа багш Мапдах, Пупцагдулам Пү ороод, бүлгүүдийн ажил үргэлж рэвсүрэн зэрэг багш нарынхаа лэв. Бүлэг бүр төрөл бүрийн аж хайр халамж зааж өгсөл зүйлийнх лаа төлөвлөгөө ёсоор явууллаа. нь тухай, аягач тогооч нарынхаа . -- Урин хаврын уянга Усны олон шувуухай Өмнийн дулаан ориоос Уван цуван ирлээ дээ гэж б дугаар бүлгийнхэн шинэхэн дуу заалгаж байхад 3 дугаар бүлгийн хэн түлээ хөрөөдөж төмс ногоо цэвэрлэх ажил хийв. 1 дүгээр бүл гийнхэн усанд сэлж паранд шарж байхад 9 дүгээр бүлгийнхэн ууланд сайхныг амтарха аялж: байгалийн | хийсэн амтат хоолны сайхныг хүүх дийн цагаан цайлган сэтгэлээр ярилцан хөөрөлдөнө, Сөгнөгөрийн зусланд Улаанбаатар, Дархац хот, Сэлэнгэ Төв аймгийн. 400 гаруй пнонер нэг ээлжинд хөөр баяр их той хөгжөөн цэнгэлээр дүүрэн амарцгааж байгаа нь тэдний инээ дэм яриан, дуу. хуур тоглоом наадмаас тодорхой. Ж. ГОМБОСҮРЭН уурь машинаа эзэмшин одоо үйлд зэрийп тэргүүний сайчуудын эг тюэнд оржээ. Тэр сар бүрийн тө зөвлөгөөг 110-140 хувиар тогт їюол биелүүлдэг байна. Авхаалж амбаа, оюун ухаанаа ажил хөдөл чөрийн төлөө зориулсан “өн-вт--т--вт--атт-ийр -ар--ат-т-вт-ав-8Р оаар--ижав-ит-а мтиат-т-тт араатай, аР-ат-ат-ит-артын. ар-ыт-ат-тттт. ” к нэхэх цехийн саруул том танхимд алтан шар цацагтай амжилт бүтээ лийг заагч шилжин явах улаан. туг хоёр сар дараалан хадгалаг даж, нэхмэлч олныг зоригжуулж. амжилт бүтээл өөд дуудаж байна. дангаар амжилттай ажилласан Хүхэд та иар энэ охины бүтээ. счир жинхэнэ ажилчин болж суурь. сэн материалаар хийсэн . сайхан (- хүж эзэмшив. Б 5 пальтог лав өмсдөг шүү дээ. з, орэннадмид «СДТ» маркийн Ноосон нэхмэлийн үйлдвэрийн . . Энэ охин | Сурагчийн ши ь маши ) Цэрэннадмид охнь хоёрхон Ожи- 0 үрээд мэргэшил дээшлүүлэх 5 Ч ширээнээс, суурь манал / ) / дугуйланд “хадөл” үг лийп өмнө та нарын адил 10 ду : Тэр МХЗЭ-ий . 5 суралцаж шалгалтаа онц Хэхэ ыжс зүэадлыр кэйс: шасШГ гу ХЭРОН Е “фгтаар-анги амжилттай төгсөөд, ажил эр Э-ийн илгээлтийг өвөр өгөөд У зэрэг эзэмшиж жинхэнэ өр сурлагаараа шалгарч, ах 2, «чин болохоор «сапаа4 шулуудаж зөвлөлт улсад 1 яөн Өх ориыхөө нийслэдийг зорин 5 Хөвсгөл чүттгэс нийслэлээ: зорин “ирж,- сар үсруй хугацаанд Манай жаргалант “пионер багачууд эх орныхоо пнонерийн зусланд амра хаас гадна ах дүү социалист орнуу дын олон улсын хүүхдийн зусланд амардаг сайхан уламжлалтай юм. Энэ зургадугаар сарын 26--нд ма най эх орны хот, хөдөөгөөс сурлага, сахилга, авьяас идэвхээрээ шалгар- сан гучаад пионер алс газар амра хаар Улаанбаатарын галт тэрэгний буудлаас мордлоо, Эдний арав нь БНБАУ--ын олон улсын хүүхдийн зуслан, «Варнад», 19 нь БНСЧУ--ын олон улсын хүүх дийн зуслан «Сечид» дэлхийн бөм- бөрцгийн өнцөг булан бүрээс цугла сан үндэстэн олны хүүхдүүдтэй ижилдэн дасаж зугаатай сайхан ам- рана. Тэднээс ихийг сурна. Юм үзнэ, нүд тайлна. Өмнөговь аймгийн төвийн 10 жи- лийн сургуулийн 7--гийн «Г» ан- гийн онц сурлагатан, идэвхтэн Д. Одсүрэн охин: -Говь нутгийн малчны охин би нийслэл хот, улаан Москвад буудал лан гадаадад амрах болсондоо хяз гааргүй баяртай байна. Нам, засаг- таа их баярлаж байна гэв. Долдугаар сарын 3--нд БНАГУ- ын Вильгельм Пикийн нэрэмжит олон улсын хүүхдийн зусланд, БН ПАУ--ын Хожув хот дахь, «Мэльт» тэгч олон улсын Хүүхдийн зусланд тус тус арван пионер явна, Холын гүрнийг. зорьсон улаан бүчтэнүүддээ аав, ээж, ах дүү, анд нөхөд нь «Сайн яваад, сайхан амраад, ихийг сураад ирээрэй» гэж ерөөгөөд үдэж байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ пнонерийн Очиж аан ган Гүнлин ла Л лэБ. Л анлни 7 илла Л илла. дива 7 /чиннгл/ хавар, свина,ЛЧИнна. /авлинЛ8гчань. / /ө-х 23 ГОЖЛАЛ. БНАГУ-ын шинээр ашиглалтанд орох гэж байгаа өвч ангийнхан баригдаж Манай тусламжаар механикжсан , мах комбинатын үйлдвэрлэлийн олон төрлийн дамж а лага дээр мэргэжил эзэмшихээр са налаа өглөө. Бид, үйлдвэрээ “нүдээр «үзэж «Энд удахгүй ажиллана» гэж бо “Дохоос сэтгэл хөөрч байна. Бид ОЛИШалЫг Лана. “ллалтныг тань. анал инАГ ЛинЬ/ он ий энихййдэийнийнний Нөхөд нь: -- Манай Сумьяа хичээ- лийг сурагч бүрт ойлгуула- ХыЫн тул нэг бүрчлэн ажил- лаж үзүүлэн таниулах өргөн ашигладагт хамаг учир бий. гэж үнэлдэг байхад, бас за- рим пь хичээлийн бүх ца- гинг үр ашигтай өнгөрөөн сурагчдын идэвхийг дүүрэн өрнүүлдэгт сайн тал нь ор- шино, Жишээлбэл гийн хичээлд ганц төрлийн хичээлийг үргэлжлүүлэх биш, юм юмнаас цөөн цөөн минут эзлүүлэн заадаг, Жи шээ нь хэл бичгийн хичээлд уншлага, зохион бичлэг, цээж бичиг зэргийг цөөн ми- нутаар явуулна. Үүнд хүү- хэд нэг зүйлд урт хугацаа- гаар уйдтал суулгүй шинэ нэг ца- лон ЧИЙГ 2 Хүүхдүүд ээ! Та нарын зуны амралт солж, хөдөө орон нутаг, пионерийн зус лан, хөдөлмөр зусланд зугаатай сайхан амарч байгаа шүү дээ. Та нар үзэсгэ- лэнт сайхан байгалийн дунд явахдаа, эргэн тойрон ургасан өнгийн цэцэг, ур гамлыг цуглуулан хатааж сургуульдаа аваачиж өгөх хүсэл төрдөг биз, Иймд та нарт ургамал цуглуулж хатаах ар гаас хэлж өгье. Цуглуулга хатаадэс хий хийн тул бэлтгэл сайн хангах хэрэгтэ” Үүнд: 1. Ургамал цуглуулах хавтас З.Ургамлаа хавчих цаас З.Ургамал хатаах тор 4.Ургамал ухаж авах ухуур (совок) 5. Хаяг (этнкетк) бичих цаас, бал харандаа 6. Үр цуглуулан хийх уут зэргийг бэлтгэнэ. Ургамал цуглуулах хавтсыг хийхдээ фанер буюу зузаан хатуу цаас аваад, 30х45 см хэмжээтэй хоёр хавт- гай бэлтгэн, хавтгай тус бүрийн 4 бу ланд оосор сүвлэхээр нүх гарган үүрч явахад тохиромжтой оосор уях бөгөөд 60х45 см цаасыг дундуур нь нугалж нилээд олныг хавтсанд Хийж бэлттэно. (Зураг 1.) Уг цаасыг тал сониноор хий хэд тохирожтой. Хатаах хавтас бэлтгэх дээ 45х30 см хэмжээтэй хоёр модон хүрээ хийж түүндээ шүүрэн тор буюу төмөр утсаар хийсэн торлог бэхлэнэ, Эсвэл фанер модоор 30х45 см хэмжээ- тэй хоёр хавтгай бэлтгэн олон инүх гар ган хийж болно (Зураг 2) 22) ЄсЭ) Л Э2222 ”ЄИРУУУРУЛЛ: кВ: сэвнь. со 742626) соо З57222 г27-2 Їгчьших “вс !-УЖУУР, Ё"7222 3инть Лана.” ланла / ямар нх азтай хүүхдүүд вэ? Бид, сурагчийн ширээнээс холдож шинэ амьдралд орохдоо цоо шинэ газар мөрөө гаргах нь. Үйлдвэр . маань азнд нэгдүгээрт орохоор тийм сайн механикжсан болохоор бид энд урамтай ажиллалгүй яахав. Нийслэлийн 14 дүгээр сур н 10 дугаар ангийн су рагч Д.. ЕНДОЗСАМБУУ шинэ зүйлд сонирхож идэв- хий нь сэргээдэг... Нөхөд нь Сумьяаг заар дүгнэдэг. Сумьяа найман жил багшлахдаа су- рагч бүртэй амьдралыг анхаарч гөөд өөрийн зөвхөн цаанд төдийгүй анги дэвшин өөр багшийн үед нь ч нэгэн адил анхаар на, Бага ангид байхдаа яаж сурдаг байсан тэй их үерхдэг - Багш хүний өмсдөг. Чухам лаар харилцвал ахидаг байсныг ийнхүү олоп ян- на. бага сургуульд Багшилсан ажиллаж, ахуй судлахад голч- ажилласан бө- ангийн сураг- төгсөх хуга- сургуульд юу? гэхэд орох мэдэлд очих "Эгдүгээр ямар хүүхэд хувцсаа яаж муу нөлөөлнө. УРГАМАЛЫН ХАТААДАС ӨӨРСДӨӨ ХИЙЦГЭЭ 5» 22 Ухуурыг хаягдал төмөр ашиглан хийх буюу жижиг хүрэ зэргийг ашиглаж бо лох юм. (Зураг 8) Зур 3 Үр цуглуулан хийх сарыг дэвтрийн тал цаасыг зурагт зааснаар нугалж бэлт гэнэ. (Зураг 4) -” 429 » . Цуглуулгын хаяг бичихэд хувь бэлтгэнэ. Дээрх зүйлийг бэлтгэсний дараа цуг луулах ажилдаа орох бөгөөд бороо хур- гүй өдөр 10--11 цагийн үед соргог сай хан ургамалтай газар очиж цуглуулга хийх нь тохиромжтой. Өвс чийгтэй бай хад цуглуулсан ургамал амархан хар- лаж мууддаг, Цуглуулганд элдэв гэмтэлгүй, хөгжил сайтай, дунд зэргийн хэмжээний ургам лыг сонгон авна. Цуглуулганд жижиг ургамлыг 8--5 хувь авах бөгөөд хэрэв мод бут бол навч нахна, жимстэй хэс гийг нь авч цуглуулна, Шүүслэг жимс ний шүүсийг нь шахаж хавчина. Ургам лын үндсийг нь гэмтээлгүй нилээд хо луур тойруулан ухаж авч, шороогий нь сэгсэрч сайн цэвэрлэнэ. Үр жимсийг нь түүж аваад бэлтгэсэн уутандад ХНЇ- нэ. Зарим ургамлын иш нь урт байвал түүцнйг хавтсандаа .багтаахын тулд (У) үсгийн хэлбэрээр нугалж багтаа- на. “Махлаг иш үндэстэй ургамал (сон гино) байвал зүсэлт хийж хавчнхад то хиромжтой. Ингээд навч цэцгийг нь сайтар дэлгэж янзалсны эцэст цаасан завсраа хавчиж | цуглуулсан ургамал тус бүрт тодорхой хаяг болон ууттай үрийг-нь-хамт халсаргана. Х Е у . Жаяган дээр: энэрэл ямар байд- сурлагатаа шинэ баг- шид зөвлөн ярьж өгдөг бай арав шахам жил болж, дээд болоогүй -Амжаагүй л байна. Уг нь өнгөрсөн жил явж болох байсан, Гэтэл хүлээж авсан ангна төгсгөлгүй орхих зүрх хүрээгүй. Яагаад гэвэл бага ангийн сурлагад л муу анхаарах юм бол хүүх- дийн дараа дараачийн ангид Хүүхэд сул т зориулж Тх10 см хэмжээний тусгай цаас олон халамж сурахын нэг үндэс олон баг- шийн гар дамжсанаас шалт- гаалдаг болов уу гэж би бод дог. Яагаад гэвэл багшаас хүлээж авсан анги дээрээ тогтвортой | ажиллаагүйгээс болоод, сурагчдын зан чана- рыг сайн судлах бололцоо ал дагдуулж болох юм. Ийм уч раас хүлээж авсан нэгдүгээр ангийг, дөрөвдүгээр анги төгстөл нь хариуцахаар ший дэв. Сумьяа, миний асуул- танд ийм хариулт өглөө, Энэ бол Өмнөговь аймгийн тө- вийн 10 жилийн П ангийн багш юм, " Ц.ВАНЧИНДОРЖ «Үнэн» сонины сурвалжлагч хугацаа нэр, ургах нөхцөл, он, сар, өдөр, луулагчийн нэр зэргийг бичнэ. " Үлгэрлэвэл: Багваахай цэцэг, Хэнтий аймаг, Гал шар сум, Гашууны эрэгцэг орчмоос. Нугын хөрс, 1967 он 7 дутаар сарын 18. Цуг. Л.Болдбаатар гэх мэт. Ургамлаа цуглуулж гүйцэтгэсний да» раа тэр өдөрт нь хатаах ажилд орно, Цуглуулсан ургамлуудын хавчаар цаа- сыг сольж хатаах хавтсанд хийх бөгөөд солихдоо хаяг ууттай үр зэргийг сольж тээгдүүлэхээс болгоомжлох хэрэгтэй, Хаталтыг хурдасгахын тулд хатаах урга мал хавчсан цаас тус бүрийн хооронд 1--2 хоосон цаас хавчуулах ба нэг хавт санд 10--20 хүртэл ургамлыг хийж болно. Хатаах хавтастай ургамлыг газ раас хөндий, хэт халуун биш сүүдэрлэг газар байлгана, Хэтэрхий халуун газар байлгаж болохгүй. Учир нь хорчийж хатна, Ердийн аргаар хатаахад бэрх- шээлтэй ургамлуудыг индүүдэж хатаа- даг. Хатааж байгаа ургамлуудын (цаа- сыг өдөрт 1--2 удад сольж байх хэрэг тэй бөгөөд шөнө шүүдэр чийг унадаг учир шөнийн цагт байрандаа оруулна. Эдгээр арчилгаануудыг тогтмол ивуул- саар 3--7 хоноход ургамлууд бүрэн хатах бөгөөд хатсан ургамлаараа хатаа дас (гербари) хийнэ. Хатаадас хийхийн тулд 42х28 см хэмжээтэй нягт зузаан цаас нилээдийг бэлтгэнэ. Уг бэлдсэн цаа сан дээрээ хатаасан ургамлаа тавьж утсаар хадах буюу нарийн зүссэн цаа "аар даруулан нааж тогтооно. Халгийг нь бэхээр бичиж баруун доод булгнд нь наана. Хаяг бичих цаас нь 7х13 см хэмжээтэй байна. цуг Ургамлын үр жимс зэргийг нэвт ха раглах цаасан уутанд хийж зүүн їао доо) талд нь тогтоондг (Зураг 5) Хатаадасын хаяган дээр: Ургах газарт2 2.2 720802 Байгаа газар. . . ЭГҮЭРҮ цуглуулсан ас, л. анг вт, 4 тодорхойлсон 2 «ОН нэ. Хэрэв ургамлын нэрийг мэдэхгүй бай вал ахмад хүмүүсээс асууж лавлаж мэ дэх хэрэгтэй, Ургамал тодорхойлох аж лыг багшийнхаа удирдлага дор явуул- бал сайн байдаг. Иймд хөдөө орон НУ тагтаа амарч байх үедээ хийсэн хатаада сын ёхаягны тодорхойлсон гэсэн асууд- лыг онгорхой орхино. Хийж сэн ха “таалсаа хавтсанд хийж газар, шүүгэгтэ утдгалах ч. . . . . .. сар ,., . өдөр зэргийг бич ргамлын нэр, аймаг, сум, засрын | УБДС-ийн оюутан Г.БААТАРСҮХ пэрсннта дЛгГЭЭРСЭРТ 3 21) Тог655,: "Хулан, мориныхоо амыг өїчь,. “ эргүүлэн дэлэнд нь түүрээ наа гаад. «чүү» гэхэд их хүрэн нь суга: гүсрэн гарав. : Туурайн чимээ ширүүн мөндөг орох їннг, замын тоос үргэлжял сэн ик шороон шуурга тавик мэт Харин их хүрний унаган дэл їшн | Өлгсөллэг/ рүүвтэрхэн боловч дулаахан агаад улаан шороө нүүр хөрстөл өроолгохоос хамгаалана. Хүүхдүүд хүрэн хурдаа нэмнэ, Толгойсоо. өр- гөж харвал шороо бас л намдаа- гүй аавынхаа хүзүүгээр тэвэрч хэн харайхад бүх морьдын салхи- ны дээд талд нэгэнт гарчээ, Ху- лан урдаа яваа морьдыг тоолж үзвэл яг арван хоёр азрага бөөн явав. Эргэж харвал тэр чигтээ нүүж явах шиг,.. Бүх зүйл Хулангийн санаснаар болжээ. Тэрээр «Эргэнгүүт арван хэдийн багцаанд явна, Давааны ар руу ороход тав дотор багтана. малд хичнээн ч дуртай, яасан хоо духан дээр үнсэв. гарч болох боловч гол гарахад тэд намайг гүйцчихэж магадгүй, харин тэднийг гол дээр бүгдий нь гүйцэнэ гэж бодов. Салхин өмнөөс сэнгэнэтэл үлээнэ, Хаана нэг мо- рины хөлөөр шидэгдсэн. жижиг өвлийн гурван сарын их зуднаар" дээрээ гарлаа, эхлэн бараг бүтэн дөрвөн сар ца- 498 золгон цасны ус шоржигнон, ца- харвая ар дакь азрага нь тийм 2571 62:7:277521:15 582 Үлаь17Эсү117 ма" ШАТАР чин багш Норпил бидэнд хнчээл ! ЧИН ПИОНЕР: заадаг: Сумынхаа. шатрын аварга 3 : шалгаруулах тэмцээнд 8 хүнтэй архориноос цэг жаахан хүү төглож, 7 хожиж түрүүлээд айм ирж гэж дуулаад аймгийн шатрын гийнхаа шатрын “аварга шалгаруу- аварга ... шалгаруулах тэмцээн лах тэмцээнд оролцон тоглож бай явуулж байгаа байранд очвол на. Пионер сурагчдын шатрын ав -- Өнэ хүүхэд сайн шатарч бол арга шалгаруулах тэмцээйДд |ам- но. Буйртай” нүүж байна. Сайн. Жилттай бэлтгэж оролцоно гэж 14 харж байна. Тэгнээ тэр Дамдинсү Настай пионер Лхамсүрэн ярилаа. рэнг хожчихлоо! гэж шатрын хор Өвөрхангай нийгэмлэгийн 1968 хойтнууд гүүнийг магтан ярилца оны шатрын аварга шалгаруулах на, Тэр хүүтэй уулзан ярилцвал: тэмцээнд анх удаагаа оролцон бай Би нэгдүгээр ангиас -эхлэн шатар гаа энэ сурагч бол Хархорин сум заалгасан. Түүнээс хойш. шатрын. сангийнгаж ахуйн 8 жилийн дунд" дугуйланд тогтмол сурглцаж бай сургуулийн. б-гийн «А» ангид с на, БНМАУ-ын 1 зэргийн. шатар --н3ы ралцдаг юм. Ж. Рэнчинмядаг саар элдвийг эрэгцүүлэн бодож өмнөх хоёртоо нилээн дөхөв, Гэтэл байтал охин нь гаднаас орж НРЭН хоёр бор азраганы хүүхдүүд. бас цовоо юм бэ дөэ гэж бодон охины- Буйнт ухаа дээр очоод завынхаа 2г0131208 шиг санагдана. Давааны оройд захисныг...» гэж шивнэв. Газрын 2 Гол нэгэнт дөхжээ, Түрүүчийн хүрчихэд саахалт хирийн зан дунд яагаа ч гүй байлаа. УРДаа бөөн морьдоос тасарсан хоёр бор Үлдэв, ? яваа морьдыг бөөнөөр нь дайраад азрага гол гарч байв, Дараагийн арав нь голд тулж өхнин явдлаа хамаг чадлаа гаргав. Бүх замын зөөлрүүлж байхыг хараад нарий- ихэнхид ганц ч дугтраагүй атлаа тол- хан голын эвдэрсэн өргөн гарам- гойгоо учир зүггүй сэгсчин арай л наас арай доогуур чиглэн азраган- ургаш нь татаад унагачихсангүй. даа ташуур өгөв, Их хүрэн голд чулуу хацар, духан дээр тусна. ТУЛЖ нрээд, дөрвөн хөлөө шаасан .ороолгов. Хоёр бор азрага ч суга- Тэрээр дөрөөн дээрээ цэх босон та- ГЗЛ8с мэт болгон зог тусав. Хулан гарав. Их хүрэн хөх бор азраганы шуураа эргүүлэх зуур нх хүрний.- “ЖИЖНГхэн хөлөө чадлын хирээр ташааг дэрлэн алдав. Давааны хээ даага байсан цагий нь бодов. хавчсан хир нь хоёр гараараа НӨ- оройд сэгэнт гарчээ. Хулангийн ! гөө л ширүүвтэрхэн атлаа дулаа- хоёр нүднээс хорын нулимс дуслан ) хан дэлэн дээр тулан эмээлийнхээ буруу зөвгүй гуядлаа. Гэвч их Б ФС ё ДУУЛА) --Миннй охин! Цас хайл! гэж: УРД гарав. Хулангийн нүдэнд хайр хүрэнонцын хурд нэмсэнгүй, тол д Мун ухаа дээр яг гараад ир- ээжийгээ үүдээр шагайн хэлэхэд Ган дээгүүр мяралзан урссан уу? гойгоо дээш аван хоёр бор азрага- | ээ, Хулан ч хоёр бор азраганы Хулан хайртай хүрэн сарваагаа ЛЫН бяцхан горхн жирсхийн өнгө- өрхин гэрийн зүг - алхав. Сарваа Рев. Тэгэхэд охин буцаж эмээл 33 хэлж байгаа нь салхины шуугнанд ээлж 0б А и хушуугаараа авч идсээр тэр охинд: НЬ хоёр бор азрага, нэг өндөр да- сад лдсангүй й үх Зани турш халаг чангална үнэхээр дасчээ. Тэрээр нялх ногоо аа Өүэнн ЧЭ Ч: Эөнайрдан ЛИЙ шЛУ р эайн Тойм лол М18Счалт нм тай “Хуланг 13 56й зөөлөн хөрст гавар, Түрь МУУ: х цаад үнэн юм захиж шүү, Унз САНАА АЛДАН шулиисаА арчингуут (З0ЕСС08 морь барначдыг чиглэн и хан 3 х соод, жижигхэн эзнийхээ. хойноос хивцөр азрага ч хон тасрах нь шиох Зав гзайнчах зирнэь ОН чини үлхийн ч нэм аргал Сайчгахасан нүдээр харан хонрӨв осиндын хөт борш нар ӨВС. АЗА гайгүй дэм! Бүжиг үхаагйн ХАрАгдАХОа больж, зарамнын ны саар гарч ирэн хүрэн. дааганыхаа ГҮЙ гэж манайхан ярьсныг бодоход эш Давланы с Хокэдүл даа. Еэ боолттой гөхөл, дараа нь | хамар эрүүн доор тавилаа. Аль өнгөр- ЭНЭ хоёр ч намайг дэргэдүүрээ уд, хүчээр нь з Ч тэн -28 бан 54.7 Цагхан” залсан сөн намрын дунд сарын сүүлчээс ТНЧМ ч амархан гаргачихгүй байх- Малгай лаа. гэн АХ ах БН 21 023-ТГ ара) . хаулав. Хөёр бор азрага , холд- соор ял байв. “Хулан ”арайхин биеэ барин-явсаар Буянт ухаагийн ба. руун хажууг ил гарахтай зэрэг их хүрэнийгээ эрчээр нь тавив. Хүрэн азрага ч яах ийхийн завгүй хоёр борын ард очлоо. Аргагүй дээ хөөрхий нилээн амарсан билээ. Харин урдахь хоёр азраганы хөл инлээн сульдсаныг хараад Хулак- ОЄЖтА? ”», ч Ц эж, ?» Лав Эг3 тпрєсгой гийн инээд хүрэх шиг болов. Их хүрэн тэр хоёрын хажуугаар шуу- й -18н8 “дал тэннилээ, Гэвч тэндЭэ-. нх хол биш явж харагдсанд хүрэн над гарахыг хичээн хамаг чадлаа : ойно урд, яг дэргэд -гийч байдал тэнцнил: ЭУүлр6 С: гиад гар 1 хуулан Хулан Я “Тэдэнд: чимээ хийн хүн ардын сэтгэл тэннйхгүй азраганыхаа чихэнд “ойртох Мэт шавхана. Хулан, зэмээлийнхээ ай мэт хааяа нэг нарийн хоолой” л байлаа. Идэр эр Хад, цагаан со бөхийн ташуураа эргүүлж ханги- араар суун гэдийхээрээ гэдийж, гөөр уртаа гэгчийн гуугалахад их .руултай гаансаа зуун, завилж суу- натал гуугалахад, газар жирэлзэЖ хамаг тэнхээгээ татан арай ядан тогтоож, хоёр борын яг ард нь ян- на, Охины тооцоогоор бол тэр хоёр л гуядан холдов. Тэд зугатааж рыг дайрах цаг арай болоогүй “ба байз эргээд нилээн: явлаа. Эсиэ хүрэндээ ус өгөөд ирлээ. түрүүлэхээр шийдсэнийг Хулан жээ Одоо хажуугаар нь бактай ороо намдаагүй л байдаг, Бод- нний их хүрэн » хурдан болно. мэдээд татасхийв. Гэвч өмнөх зай сайхан дайраад гарлаа ч гэсэн ба- вол би нилээн дор яваа. хэрэг ээ. Эуидэн “ааваа: ИВЕхоВХОХЭ зална асан багассаар рианы газар арай л хол байв. Силкн өнөөдөр: хойт зүгээс “бай- мг ан асоттэнСүл үн УлЯВЭХ байв. Уралдсаар хөмөг тойроод Бүдит ухаагийн баруун хажуугаад гаа шүү дээ гэж бодон их хүрний- 8,2 яа Хи хайс СУУ шдэ зүүн тийшээ эргэц гарч иртэл Ай- ув д чигтээ гараад бараг л оройд хээ зөв талын амыг жаахан татас- ҮҮ нэ үс Хадын :31: сар зүсэх цын дазааны налуухан атлаа их нь хүрэхийн тэндээр Хулан жолоо хийж яргай ташуураа даллан /ШИС бэлоэ. Долөохан Ч ЦНчайЛ эн өгсүүр энгэр харагдав. гоо сунган тонгойж баруун зүүн- байж гуядав. Их хүрэн хурдлах ЭЭ! н ЗЦас 28 ҮН эчгээн ч сай- --За хамгийн айхтар газар Ир- гүй гуядахад хүрэн азрага нммт учиртай болсныг мэдрэн төлгой- (86 бүлиг малы минь заягив даа... СЭМ ШҮҮ! Энэ өөд ардахийгаа хэ- цаг болсныг мэдрэн бүхий л хар гоо дарсхийн, сүүлээ шарван хэд- За ЯАХАВ: Арваад-шахам жил унага- тэрхий ойртуулчнхгүй, урдахий- хүчээрээ зүтгэн эрчит дөрвөн туу- наас хамгийн сайхан, хамгийн хур Шэл х Эрэ гар аххал” БУУЧ рай нь тачигнан. ёстой л сум шиг дан нь гэж шилж шинжиж тэжээ- Цанд р учир харвав. Хоёр бор азраганы хүүхэд 2 сэн ик хүрэн нэртэй, ганц охины- хөрст газай хөө хайртай даагыг онд “оруулж : их хүрэндээ аль болох тээр Хээс болгоомжлон дандаа. Бут авлаа. Энэ ч лав алдартай хурдан болохгүйг хнчээн дөрөөн дээрээ хоёр хажуугаар яваад байхыг Ху- хөлөг болно. Хөөрхий охин мниь Эх босож явав, Олон ч эргэж хар- лан аль хэдийн ажсан юм бий гэж өөртөө шивнэв. нэг Нь нэгнийхээ унасаныг тэлэ- ч | бангүй. Хоёр бор азраганы хүүхэд огт гуядахгүй . атлаа маш олон эргэж харна. Тэднийг эргэж харах тоолонд төө төөгөөр, ойртож .байх Хулан тонгойнлоо. Хүрэн азрага Урд хоёр хүүхэд хоёр талаараа 2 яг дунд орж ирлээ, Гурван хүү- ны хойноос харан, урт амьсгаа хэд гуядахаараа гуядана. Гурван авч тааваараа давхив, Энд Хулан- азрага ч чинээгээрээ харайна. Р цан : гий болсонгүй. Урд Наадамчин олон ч шуугихын өдөр болгон гар хуруугаа бээ Нүүрэн дээр нь чулуу унахаа | Гийн санасанаар Ү р уу лэй байж умар -4ҮЦЭэй зоож бүүр болжээ. Бүх зүйл Хулангийн ХОёр хүүхэд эргэж харан инээл- хээр шуугина, 1 луун алган дээрээс: нь бээрсэн Санасанаар болж байна, Одоо урд дэн чанга чанга ярина, Чухам юу Аргагүй л хоёр бор азраганы | Ё? Уруу руу нь ороход ядарчнхсан малгай өмссөн, жороо хонгор морь байна шүү дээ. Би яах гэж ой й сан шуурганд нүдүүлсэн газар ну- Гэвч үзнэ дээ, Юусч гэсэн эк- 5 агаа зав нидҮлүгэнл ВрЖ л Всгний таг ээлжлэн эргэх байгаль дэл- лээд давааны ар рэн ороход тур- тонгойв доо» гэж бодож нулнмсаа сөв талын жолооноос шүүрэн хийн жам ёсоор урин хавартай шиж үзье» гэж бодсоор эргэж арчсан нойтон алгаараа ик хүрэ- авав, Бүх зүй Ч , үйл охины санасан нийхээ далыг энхрийлэн илбэв. баллайл жы Я Нэг хэсэг сайкан тааваар нь дав- А. БАЯРМАГНАЙ ХҮС, -Ж: НЕФТЬ ХИЙН 690 ОРД ЗХУ--д Октябрийн соцналист их хувьсгалын дараахь хагас 3 жил, 2,5 тэрбум тонн нефть гаргаж: авчээ. Одоо тус улсад нефтийн 13 ЗӨ0, хий-нефтийн орд 180, хийн өрд 120 ашиглагдаж, Кавказ, Дунд Азийн хол- бооны бүгд Найрамдах улсууд болон Укранн, Белорусс, Азербайжан зэрэг улсад нефть, хийн ашигт малтмалын баялаг ордууд байрлаж: байна. ЗХУ--д гарган авч байгаа бүх нефтийн 66,4 хувийг 1000-3000 м-ийн гүүнээс, 82,0 хувийг /000хүртэл метрийн гүнээс гарган авч байгаа бөгөөд сүүлийн үед 8000-5000 метрийн гүнээс гарган авч эхлэж байна, ЗХУ-ын нутагт нефть, хийн ашигт малтмалын орд байж болох ирээдүй- тэй газар 11,3 сая хавтгай дөрвөлжин километр буюу бусад бүх нутгийн тэн хагасыг нь эзлэж байгаа ажээ, Ийнхүү ЗХУ нь нефть, хийн ашист малтмалын ордын нөөц, түүнийг гарган авалтаараа дэлхийд манлайлж байна. 1 Ж.ГАН--ОЧИР “886248 21222 206010: Й, Србамарын бэрэнжад, хэвлэлийн кондиннцад дэгдэв, ... Индекс 14140 .. Хариуцаагатай,. эрхлэга Ж,, ШАГДАР 25 21 УУ (ЭтЭО эмээж «лу-а» гэ” 25 БРСЧУЭЛЭВС л “үр Пүрэв “дэв (08). 1298 оны 7 дугаар сарын 1 үвэ 10 нь “Манай цог жавхлант ирээдүй-өсвөрийн нйонер Сурагчидаа! “Социализм: байгуулагчдын ариун нандин зан анар, эрдэм мэд лэгийг эзэмшиж, хөдөлмөрийг эрхэмлэж сурагтун! Монгол Ардын: Хувьсгалт Намын гүйл хэргийн төлөө. хэзээд бөлхэн байгтун! (МАХН-ын Төв Хөрөөнөөс Ардын Хувьсгалын 47 жилийн ойд зориулан гаргасан урианаас) Өглөө болгон өнөөдөр! Ц.ГАЙТАВ Өнгө саруул өнөөдөр! Нараар мөнх гийсэн өнөөдөр! Навчаар өнгө хийсэн өнөөдөр! Дулаан амьсгаа илбэсэн Халуун андууд холбосо: Улаан туг намирсан Долоон сарын Арван нэгэн өнөөдөр! Урьдын бурангуйг хааж Эртийн харанхуйг хөөж Нам, нар хаёр ивээсэн “Ардын жаргалыг дэлгэсэн : зонд дэвшлийн хараатай Цөм олноороо инээсэн . Ё ч ы " й Ашдын сайхныг дэлгэрүүлсэн үн ардынсын ь ӨЛГИЙ Хөрийн сүлд бат л ї Хүсэл дүүрэн өлзий Түмний хүч лут Яруу алдарт хувьсгалтай 5, 253052 үч лу С Өндөрлөх бүтээлийн өлмий Дулаан амьсгаа илбэсэн Даруу түвшин арды минь В 3 : Сүндэрлэх ирээдүйн мэлмий! Халуун андууд холбосон Золгуулж өгсөн өнөөдөр! Эх орон тандаа Улаан туг намирса Залгуулж ахиулах өнөөдөр! Бах бүрэн явдаг Долвойсазн Өв Харсан зүг бүхэнд Азтай төрсөндөө бахархаа! арван нэгэн Хандсан газар болгонд Ачтай танаа магтья Өнөөдөр 1968 он Ган 117717:1113 ш Нэт Манай нам засаг ардын хүүхдийг эрүүл энх өсгөн бой- жуулж, эрдэмтэй боловсон“иргэд болгохын төлөө ихээхэн анхаар- саар ирсэн билээ. Энэ он гарсаар эхээс төрсөн бүх хүүхдийн 85,3 хувь нь төрөх газар гарсныг үзсэн ч, ер нь бүх хүүхэд эхээс мэндлэх- дээ эмнэлгийн тусламжаар бүрэн хангагддагийг дурдсан ч илэр- хий юм. Одоо хот, аймаг дундын хүүхэд төрөх газар 25, эмнэлгийн дэргэ- дэх төрөх салбар 400 гаруй байна. Эхчүүд эрүүл мэнд байж үр хүүх- дээ.л.асрахад анхааран, төрсний дараа. хүүхдээ асарч амарч тэйх- рэх 300 гаруй газартай “болжээ. Одоо манай оронд улсын төсөвтэй “хүүхэд саатуулах газар 199, “НЭГД” !-лийн төсөвтэй 107 байна. Хүүхэд саатуулах эдгээр 306 газарт 14025 нярай дүү нар чинь бойждог юм. Хүүхдийн 267 эмч хүүхдийн 20 гаруй эмнэлэгт ажиллаж байна. Одоо манай оронд улсын төсөв- тэй цэцэрлэг 277, нэгдлийн төсөв- тэй цэцэрлэг 241, үйлдвэр аж ахуйн хөрөнгөөр байгуулсан цэ- цэрлэг 18, -нийт 536 цэцэрлэгт 30 мянга орчим хүүхэд хүмүүжиж байна. Бага сургууль 253, 8 жилийн дунд сургууль 166,10 жилийн дунд сургууль 52, ерөнхий боловс: ролын бүгд 471 сургуульд 198 мянган охид хөвгүүд суралцаж байна. ДарлЬЦ 29 эсгжэн ”“Хүүхэд багачууд та нарт эрд: “мийн, шимийг“ хүртээгч багш на- рын тоо жилийн жилд нэмэгдсээр “”Чуайгааг ганц эишээгээр дурдвал 1922 онд анх найман сарын түр сургууль хийгээд гучин, зургаахан багш хот, хөдөөд ажиллаж байсан “ТОО БАРИМТ бол энэ 1968 онд сурган хүмүү” жүүлэх ухааны лээд, дунд боловс- ролтой мянга шахам багш сургуу: лна төгсөн гарав. Улсаас их хөрөнгө зарж, өнчин хүүхдийг сурган хүмүүжүүлэх ас: рамжийн сургууль, эрхтэн гажиг- тай хүүхдийг сургах тусгай сур: гуулиуд байгуулав. Ё Бас дунд сургууль төгссөн хүү: хэд дэвшин суралцах тусгай мэр- гэжлийн техинкум, дээд, их сур- гууль олон аравтай боллоо. 1924 онд 10000 хүн дутмаас ганц нь: тусгай мэргэжлийн сургуульд сурч байсан бол 1968 онд мөн 10000 хүн дутмаас 90 гаруй нь суралцаж байна. Энэ бүхэн манай орны гэрэлт ирээдүй үр хүүхдийн төлөө манай мам засгаас авц :явуулж байгаа хайр халамжийн үр юм. ЧИХ НААЛАМ, СУРВАЛЖЛАГЧИЙН Нөхөр Х. Батаа, монголын залуу: чууд-оюутны 111 их наадмын ту- хай манай сурвалжлагчид ярих- даа: - МХЗЭ-ийн ХУ их хурал, М30-ны 11ЇЇих наадмыг залуу: чуудын соёл, хүмүүжлийн ажлыг шинэ шатанд гаргах талаар МХЗЭ- ийн байгууллагаас зохиож байгаа ажлын үзлэг болгон явуулах нь зүйтэй гэж заасан юм. Их хурлын энэ заалтын үндсэн лээр, ардын хувьсгалын 47 жилийн -ой, дэлхийн залуучууд-оюутны 1ЇХ их наадам, комсомолын 50 жилийн ой угтаж, МХЗЭ-ийн байгууллагуу: даас зохиож байгаа томоохон аж- лын нэг нь монголын залуучуул: оюутны 111 их наадам юм. Монголын залуучууд өсвөрийн ХӨГЖМИЙН. ЭГШИГ ЗАЛУУ НАС ХОЁР Бүсийн наадмын өдрүүдэд Арвай- хээр хот дуу хөгжмийн хот байлаа. Соёлын ордон үзэгчдээр ямагт л дүүрэн.. дуучин, хөгжимчин, бү жигчдийг халуун дотноор угтаж байв. Дундговийнхны концерт эхлэ- хэд хөтлөгчөөс «Айраг нуурын дол- гио» Төвийн 10 жилийн дунд сур: гуулийн 10 дугаар ангийн. сурагч Цэрэндорж морин хуураар гоцлож, сайн дурын уран сайханч Жамца- новын төгөлдөр хууртай хамтран тоглоно гэж зарлахад махлагдуу намхан биетэй бор хүү, нэгэн залуу- тай гарч ирлээ. “Үзэгчдийн танхим анир чимээгүй, гагцхүү хөгжмийн эгшиг хангинана. Магадгүй энэ үед үзэгчдийн сэтгэл зүрхнээ говь талын чимэг болсон Айраг нуурын долгио мяралзан эх. орны минь байгалийн түмэн гай- хамшгийг илчлэн байсан бизээ. “Алга ташилт, үзэгчдийн догдол- сон сэтгэлийг илчлэн нижигнэнэ. Чу- хам эндээс л би хөгжмийн -эгшиг, залуу насыг чимэн гоёхыг олж мэд- сэн юм. Мандалговийн соёлын ордон, Тө- вийн 10 жилийн тёнхимаас энэ хүү: гийн дуулан хуурдахыг нэг бус удаа сонссон билээ. Тэгэхдээ энэ хуурда- хыг сойссон ШИГ сэтгэл ДОГДЛОН ХӨ- дөлсөн нь үгүй. Тэгээд ч Цэрэндорж хүүгийн авьяас-.билэг, идэр залуу настай нь зэрэгцэн өсч яваа юм бай- на гэж бодсон юм. Энэ бодлоо би бусадтай хуваалцахаар их наадмыг шалгаруулах комиссын-нэг хүнтэй уулзан яривал: -- Тиймээ! Цэрэндоржид хөг: жимчний бага бус авьяас байна гэж хэлсэн билээ. Энэ үнэлэлт хэтрүүлсэн үнэлэлт бишээ. Олон жилийн шаргуу оролд- лого энэ хүүгийн авьяас билгийг хөгжөөж ийм үнэлэлтэд хүргэснийг би сайн мэдэх билээ. Тун саяхан хөгжим дуунд хязгааргүй дуртай-нэ- гэн хүү хөгжмийн бүлгэм дугуйлан “дамжин суралцаж, сургуулийн үдэш” лэг концертод ая.өргөн явсан юм. Түүгээрч барахгүй сургуулийн авар- га хөгжимчин болж үнэлэгдэж явсан нь буй. Тэгвэл өнөөдөр Цэрэндорж хүү арав дахь хавраа амжилттай үдэж, гэрэлт амьдралын алтай босго алхаж байгаа юм. Тэгэхдээ 10 жил амжилттай сурсаныхаа баярыг М3 О-ны Ш их наадамд оролцох эрх олж авсныхаа баяртай хамтатгаж байна. Гончигийн Цэрэндоржийн хувьд хөгжмийн эгшнг залуу нас хоёр ин- гэж л хамт ирж байгаа юм байна. С.Төмөрбаатар АСУУЛТАНД ХАРИУЛСАН НЬ: Их паадам эхлэхийц өмпө МХЗЭ-ийн Төв Хдроопы парийи. бичгийн дарга, Мопголын залуучууд-оюутны МЇ их наадам зохиол байгуулах хорооны дарга Х, Батаатай мапай сопипы тусгай сурвалжлагч уулзаж ярилцав. Уг ярилцлагыг доор нийтлэв, үеийнхэн, ЇЇ их наадамдаа эртээс бэлтгэж, энэ тэмдэглэлт сайхан үйл явдлыг улс төрийн өндөр идэвх, хөдөлмөр, сурлагын өрнөлтөөр уг- ган их наадмынхаа жавхлант ту- гийг өргөн мандуулж байна, Манголын залуучууд-оюутны (1! их наадам нь манай залуучууд, Зөвлөлт Холбоот улс тэргүүтэй социалист орнуудын болон дэлхийн дэвшилт залуучуудтай үзэл санаа, эв нэгдлээ бэхжүүлэхэд ихээхэн ач холбогдолтой юм. МЗ3О-ны 1 их наадам нь АНУ-ын империалис- туудын эсрэг баатарлаг ялалт бай- гуулж байгаа Вьетнамын” ард түмэн залуучуудын эрэлхэг тэмцлийг дэмжсэн монголын . залуучуудын дуу хоолойг улам хүчтэй цууриа- туулна гээд нөхөр Х. Батаа, сур- валжлагчид цааш ярихдаа: МЗ30-ны Ш их наадмын прог- раммд улс төрийн арга хэмжээ өр- гөн орсон нь урьдах хоёр их наад- маас ялгагдах талтай. Тухайлбал: «Социализм ба шинэ хүн» «Шинэ хүний хүмүүжил ба МХЗЭ-ийн хү- мүүжлийн ажлын үр нөлвө» «Мал Нэгэн тариа бригад дээр 12 дугаар сур- гуулийн 3 дугаар ангийн сурагч Д. Алтан-. цэцэгийн дуулсай «Хэрлэй минь сайхнаа» гэдэг дуу үзэгчдэд таалагджээ. Тэр жилээ нийслэлийн сургуулиудын сурагчдын дууны аварга, уран уишдагын аварга болж, сур- гуулийн дэргэдэх уран сайхны бүлгэмд су. ралцдаг болов. : Алтанцэцэг зөвхөн авьяасаараа биш сурлагаараа ч онц, бас ппоперийн илэвхтэн, чадамгай зохион байгуулагч юм. Түүпийг ЗАЛУУС, ХҮҮХЭД АЛТАНЦЭЦЭГ . түүдэг галын маллагааны уламжлал , шинжлэх ухааны ололт, залуу малчин» «Орон нутгийн соёлжилт залуу сэхээтэн» | «мэдлэг, амьдрал, оюутан», «Техт | никийн дэвшил, үйлдвэрийн соёл» ж. «Эх орон,интернационализм,а арми» | зэрэг сэдвээр залуучуудын төрөлж” сөн уулзалт болох гэж байгаа яв" дал мөн. Урьдах их наадмуудад | урлагийн авьяастнуудыг гол төлөв. мэргэжлийн хүмүүс эзлэж байсан бол 1 их наадмын урлагийн авь- яастан нь “дан, сайн дурын уран уран сайханчид байгаа нь бас нэг онцлог юм гэв. : -- М30-ны ЇГ их наадамд орол- цож байгаа төлөөлөгчдийн бүрэл" дэхүүний талаар ярьж өгнө үү гэж сурвалжлагч хүсэхэд: - МЗ0-ны их наадам за луучуудын улс төр, үзэл “суртал, ёс суртахууны хүмүүжлийг дээш- лүүлэх, тэдний урлаг, уран сайх- ны авьяас чадварыг илрүүлэн гар- гаж хөгжүүлэх хоёр чиглэлийн дор. болж байна. , М30-ны 11 их наадамд ажил, | сурлага, авьяас билгээрээ шалгар”"”. сан 400 хүн оролцож байна. Их наа- дамд малчин, “ажилчин, сэхээтэн, оюутан, пионер сурагчид зэрэг олон. давхаргын төлөөлөгч оролцож бай- на гэв. 2 “Ёф Ё.: га Ї ( сургууль, хамт олон иь өндөр үнэлж 1964 онд БНСЧУ-ын олон улсын пиошерийн зүсч | лап «Сечи»-д амруулахаар явуулжээ. Ар-. вай хоёрхон пастайдаа алс Европ тивд 30- чилсон Алтанцэцэг охин олон орны” анд нөхдийн дунд монгол дууны эгшгийг тайга | хуудан уянгалуулж, ногоон төглийн гүнд, Ж дэргэд наадан бүжиглэж, дуулж явжээ. Алтанцэцэг: анги опцсайн ,дүйнтэй төгсч 9 дүгээр ангид дэвшип ормогц, махкомбипа» л тын соёлын ордны дэргэдэх хүүхдийн сек-. цийн гишүүнээр сонгогдон ажиллаж сүүлийн жил «Алтан загасны үлгэрэ, «Бардам туух лай» зэрэг хүүхдийн жүжгийн гол дүрүүг, дэд чадамгай тогложээ. , хуурдан 8 дугаар -- Алтайцэцэгийг Монголын Залуучууд: Оюутны 11 их ,цаадамд, өсвөрийн үеийнхэ пиопер-сурагчдын зрийн өмнөөс шалгая. руулжээ. Анд нөхдийнхөө -дундаас тодорч гарсап нийслэлийн 12 дугаар сургуул! 9. дүгээр ангийнсурагч авьяаслаг охии цэцэгийн цаашдын сурлага хөдөлмөрт зууй пайз нөхөд нь амжилт бүтээл” байна, : зуу. Т, БААСАНСҮРЭН Манай өсвөрийн “үеийнхний “идэр жавхлангийн баяр сурагчдын улсын 1| спартакиадын шигшээгтоглолт энэ 7 дугаар сарын-8-12-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо болж байна, МАХН-ын шинэ программ, МАХН, МХЗЭ-ийн ХУ их хурлуудын шийд- вэрт өсвөрийн залуу үеийг рүүл чийрэг бие бялдартай, арвин баялаг мэдлэгтэй, цэвэр ариун ёс сурт- хуунтай болгон хүмүүжүүлэх. та- лаар дэвшүүлж тавьсан зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чиглүүлж пионер сурагчдын улсын (ЇЇ спартакиад хийж байгаа юм. -. СУРАГЧДЫН УЛСЫН «тээв, хичээлсэе. гадуур зохиох эж» лыг далайцтай болгон тогтмолжуу» лах, ХБХБ тэмдгийн норм биелүү- лэх, өсвөрийн залуу тамирчдыг тө- рүүлэх, багш дасгалжуулагчдаас хүүхэд залуучуудын .дунд, зохиож байгаа биеийн тамир, спортын, аж- лын туршлагыг дэлгэрүүлэхэд,чухал ач холбогдолтой арга хэмжээ 6бо- лох юм. .. анж г: Пионер сурагчдын улсын ЇЇ спар- такиадын сургууль, аймаг бүсийн уралдаанд ерөнхий боловсролын 400 гаруй сургууль, 12 техникум, техник мэргэжлийн 5 сургуулийн 150 мянга гаруй сурагч хамрагдаж байна. : ис Уралдаанд оролцсон хүүхдүүдээс ХБХБ тэмдгийн насанд хүрэгчдийн болзолыг 1600 гаруй тамирчин, хүүхдийн тэмдгийн болзлыг 5000 гаруй тамирчин" биелүүлсэн бөгөөд, олон зуун сурагч тэмдгийн нормыг давтан биелүүлжээ. Пионер сурагч- дын спартакиад, биеийн тамир спортын тухай лекц яриа 200 гаруй удаа зохиож, 30000 орчим хүн ха- . СПАРТАКИАД тилижэвтэиллеүлжүётслултлүжлүгээлэүжэтлвгшжлБШЛЭТЭЛБҮГ(ОЧЖЛЭШГОШТТҮЛШЭЛТШЄИЛҮИЛШҮЛЛЭЛ0ЭҮНН2ОЛЭСЫВЛТЭй Пионер сурагчдын улсын ЇЇ спар- такиад манай сургууль, пионерийн байгууллагаас В. И. Лениний мэн- дэлсний 100 жилийн ой, монгол ар- дын хувьсгалын 50 жилийн ой угт- сан чухлын чухал арга хэмжээ юм. Пионер сурагчдын 11 спартакиад өсвөрийн үеийнхнийг биеийн тамир спортод шамдан суралцуулах, тэд- ний бие бялдрын өсөлт хөгжилтийг хангах, биеийн тамир спортын хи- марсан байна. Ахмад болон тэргүүний тамирч- дын туршлагаас суралцах зорилгоор үдэшлэг уулзалт 120 удаа зохиож үзэсгэлэн, булан 60 гаруй удаа гар» гаж сурталчилжээ. Пионер сурагч» дын | спартакиад хөнгөн атлетик, гимнастик, бөхийн чөлөөт баярил- даан, одон бөмбөг, гар бөмбөгийн төрлөөр явагдана. Л. ЦЭДЭНДОРЖ энээ сиилисилиннллилимлэииэииин эн Сурагчдын бүсийн спартакиад хот ХӨ. дөөл болж, спартакиадын нээлтийн туг Су- рагч залуусын цог хийморийг бадруулан мандаж байлаа. СПОРТЫН ГАВЬЯАТ МАСТЕР ЗӨВЛӨЖ БАЙНА Хүүхдүүд ээ! Та иар Зөвлөлтийн хүй. дийг өргөгч, 16 удаа дэлхийп рекорд тог. тоосон, дэлхий дахины болоц олимпийн тоглолтын олон удаагийн аврага Леонид Жаботинскийн цэрийг сонссон биз ээ, Энэ хүн өөрөө хэрхэн амжилтайд | хүрсэнээ, хүндийг өргөгчийг сонирхогч багачуудад юу гэж зөвлөснийг «Пионерская правда» сониноос товчлоц орчуулан нийтлэв, Хүнд атлетик бол биеэ даасан юм. Энэ спорт тамирчиаас асар чадал, зориг хатуужил шаарддаг, спорт их: хүч Хүндийг өргөхөөс өмнө би хөнгөн атле. тикаар оролдож байв. Бөөрөнцөг түлхэх талаар би Украины ндэрчүүдийн аврага байсан юм, : ямар ч төрөл гэсэн хүнийг 30. хатуужилтай, сэтгэл санааны нх одог, Ийм учраас 12.15 насны, юуны цанаар Спортын ригтой, хүчтэй болгодог. Ч хүндийг өргөх хүсэлтэн багачууд өмнө гүйж, харайж, усанд сэлдэг, гулгадаг, хөл, сагсан бөмбөг, одон бөмбө.. гөөр тоглож- чаддаг байх хэрэгтэй гэж зөвлөмөөр байна. Энэ бүхэн та нарын бие цогцсын хүнд атлетикаар оролдох бэлтгэ. лийг хангаж өгнө, Хүндийг өргөх нь хэцүү учир нас, бие гүйцээгүй балчир үедээ энэ спортоор хичээллэж болохгүй, Гагцхүү 16 нас хүрч байж, туршлагатай дасгалжуу- лагч, эмчийн хараан дор хичээллэж болио. ЭГҮЛТЭВ л свцссэсииэн УСЭГ нэг. өдөр нар. хур- цаар шарж, нийслэл хотынхон хэн хүнгүй голын эргийг зорьж байсан үес гүүрэн дээр хэсэг хүн бөөгнөрөн аль нэгнийг сонирхон байхад нь хүрч очвол Орос, Монгол нийлсэн арав гаруй хүүхэд усанд шумбаж байлаа. Тэр дундаас нэгэн бяцхан хүү бусдаасаа гойд уран гоё сэлж замаар өнгөрсөн бүхний харааг татаж байв. Хөгшин залуугүй бяц- Саяхан . ХОВД БҮ Ховд аймгийн төвд болсон баруун таван нээлтийн жагсаалын хэсэг, Ховд хотын цэнгэлдэх хүрээлэн уужим цэлгэр, эргэн тойрон ой мод, тэмцэх урал. дах зам байр чөлөөтэй сайхан, Зургадугаар сарын 30-ны өглөө Ховд хотпоо. болох таван аймгийн бүсийн спар. гакиад нээгдэхээр үзэгчид хуран цугларч, тамирчид жагсаалд бэлтгэн, биеэ халааж байлаа Энд Баян-өлгий, Увс, Завхан, Говь.ал. тай, Ховд аймгийн ерөнхий боловсролын болон тусгай мэрэгжлийн дунд сургуулиу. даас бяр чадал, самбаа зориг, үсрэх ха. райх шандасаараа оролцлоо. Тэмцээп гурван өдөр үргэлжилж, «Ховд» нийгэмлэгийн тамирчид түрүүлж Завхан, Баян.өлгий нийгэмлэгийн тамирчид 2. дугаар байр эзэллээ, Тэмцээпий байдлаас үзвэл Завхан нийгэмлэгийн тамирчид хөн. гөи атлетикаар гарамгай сайн бэлтгэснээ үзүүлж, охидын 100 метрт Завхан аймгийн төвийн дунд сургуулийн Өвдөл, охидын өндрийн харайлтад төвийн дунд сургуулийн Дарин, хөвгүүдийн өндрийн харайлтад тө. вийн 10 жилийн сургуулийн сурагч Жамьян сүрэн нарын олоп сурагч эхний байр эзэл. лээ, Завхан хөнгөн атлетикаар ийнхүү сайц бэлтгэж, амжилттай оролцсоп байхад Хов. шалгарсан тамирчид СИЙНХЭН- . -... аймгийн сурагчдын бүсийн спартакиадын ЦЭНД АЮУШИЙН авсан гэрэл зураг дынхой охид хөвгүүдийн гар бөмбөг, чө, лөөт бөхийн барилдаанд опц амжилт гары гаж Хумбажий ахоая гай охидын баг, Отгойн баяр ахлагчтай. хөвгүүдийн баг фФус тув нэгдүгээр, бөхийн чөлөөт барилдааны бак нь нэгдүгээр байр тавыг эзэлж түрүүлэн, тус тус улсад-їйалгаран тэмцэлдэж байна, Тэмцээн ид өрнөж байх үес Говь .алтайй охидын баг Ховдын багийг хожих найдвар, тай байлаа. Ховдып багийп тамирчид улЛе сын зэрэгтэй хэд хэдэн тамирчидтай Хүж чирхэг баг байсныг ийнхүү тэвдүүлсэл ив» үзэгчдийн анхаарал татсан юм, Говь алж тайн охидын гар бөмбөгийн, багийн охидууд жигд сайн явалгтай самбаа ихтэй, бөмбө. гийг ер унагахгүй байсан боловч сүүлчийн ээлжүүдэд Ховдын баг опц идэвхжин хүч түрж хожлоо. Гэвч Говь алтайн охидын баг цаашид энэ бүрэлдэхүүнээрээ байвал амжилт гаргаж алдраа мапндуулахад хол гүй санагдана, Гүйлтэд Баян-өлгийн Казвых хөвгүү« дийн ширээний бөмбөгийн тэмцээнд Увсын Батсүх, ,охидыпход: Ховдын" Тоохор парын зэрэг амжилт.гаргах найдвартай тамирчий сурагнид оролцож байна, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хан усч хүүг магтаж түүнийг «Иктандр» гэж нэрлэжээ. Тэр хөв- гүүн” усан доогуур яг л «Газар ус- наа явагч хүн» киноны Иктандр шиг наранд гялалзсан борлосон бие нь «намалзан» сэлж явав. Жаал хүү 30 гаруй метр усан доо- гуур гулсан сэлж явснаа толгойгоо нэг ил гаргаад ахин далд орно, Сүүл сүүлдээ сонирхогч хүмүүсийн тоо ч нэн олширч, хамт сэлж тоглосон орос, монгол нөхөд нь хүртэл бяцхан усч найзаа бахдан харах болов, “Би голын эрэг дээр очиж жаал хүүг дуудаад миний зүг сэлэн ойртож явахад нь зургийг нь авлаа. Сэргэ- лэн байрын энэ хүүгийн нэрийг М. Чинбат гэдэг ажээ. Тэрээр нийслэ- лийн 10 жилийн 38 дугаар сургуу- лийн 5 дугаар ангид сайн дүнтэй суралцдаг, пионерийн идэвхтэн хүү юм байна, Ийнхүү манай хүүхдүүл усан спортоор бие даан амжилттай хичээллэдэг болж байна, Т. СҮРЭН. БАЯРЫН : баазын Сүхийн ухаа конгор морины хурдаар 2222 төгс . г:Уухайн дуугаа у» сүрлэг Шөлсэр уудам Ази тивийн : “Элгэн дээр- Шөлгэр монгол эрх жаргалаа олсдон! Эчэ» үеэс ин бүх дэлхийд : монгол улс Эрх чөлөөт бүрэн эрхээ “Зарлан тунхаглак Ээхс аавынхаа цэ! хангинуулж БАХАРХАЛ бахархал болсоц багачууд бияней Элбэг амьдралын эх булаг Ундрак -болсоонд Тэр цагаас өнөөдрийг хүртэл Удаагүй бөлөвч Тэнхлэг дэлхий дөчин долоодох зунтай золгон: Тэнүүн Монгол, соён гийк коммунизмын Тэртээ. оргилд, тэмүүлэн хүрэхээр зорьж байна. Д. ДАВААНЯМ лож, аатай нуөийнхаа ансаясас хөя, Говь-алтай. аймгийн. төвийн 10 жилийн мөрчдийг баясгаж байна. д “унд сургуулийн 9-ийн «Б» ангийн сурагч : Заглнасан баруун монголын олон сайхан Ч хоЁёР бүжгээс чадварлаг төглөж, Ховд аймагт Сурагч Загднасантай нэг сургуульд зүг зүгээс цугларсан олон ястны уран суралцдаг 5-ын «А» ангийн сурасч Цэв- нарийн хөдөлгөөнтэй тоглолтоос тодрон гээ бол уянгат сайхан эгшиг дуугаа “МЗО-ны НЇ-их наадамд оролцох болсон алтай нутагтаа цуурайтуулж, хөдөлмөрч юм. Өндөр гоолиг биедээ тохирсон өнгөт олныхоо хайр тааархал татаж Ховд ай- бүжгийн хувцас өмсч бүжиглэхдээ үндэс- магт болсон залуучууд оюутны бүсийн тэн олны үр хүүхдүүдийн нөхөрсөг хамтач наадмаас МЗО-ын 11 их наадамд шал- үйл ажиллагаааг хөдөлгөөнөөрөө харуулж гарсан зюм- Сурагч Цэвгээ «Эждээ» «Эк чалдаг авьяаслаг охин юм. өрөн» «Миний нутаг» зэрэг дуу үнэ- Сурагч Загднасан «Бэлчээр дээрэ «Сааль хээр чадварлаг дуулдаг юм чин» зэрэг өлөн бүжиг чадварлаг тог- Басш Д. МАГВАН гананаг” /чЯнна, “ВА”, ГҮН, ЧЕН. “НЛБЬ.Л “чаннаЫ”, ЧВнА. /ЧВВА 7 /Чнна АЛДРЬЕ Ачит багш Яончн таны Аларыг тань би мандууяна. Аяярыг тань мандуулахын тул Алтан эрдэмд намдана. Суут багш) Ленин таны Н-У- Р. 2 ТАНЬ | Хэрэг тэрэг өвсөөр бна Том төм нуруу хийлээ. - Таван эрдэнэ минь түүнийг идээд | Таскийм хүйтэн өвлийг давна. Өвлөөс ер айхгүй гэж Өвсөөр бид уул хийлээ. - --» Уулыг хүн давдаг бол -| -- -22- Өвлийг өвс мянь давна даа. 8-45 ангийн сурагч -. ЖАМБАЛДОРЖ ”ИШИГХЭН.. ашааны дээвэр дөр ОНЫ ишиг хэвтэнэ. ёЗаа ма ма майцж Булсан аймсайн дунд сургуулийн, учсаг зөхлөлөн ярвсуйлачсийн сүрэсавын Өйсеэлгэа. 2 Ма 5 5... ЗЭ. Эллиййлиййнийлжээ! 1 МАНДУУЛНА: Сургаалыг тая 6н Өчөлүйжө. 0 Суегаалыг тань биелүүлэкадн: зүа. " Сүурласадаа би шамдама. : эрсэн 4-А ангийн -сурагч (95413 АнцААТАР Хайрт ижийгээ дуулаа. Удаасүй тэр Өвсний толгой зулгааа Бувяр бувар хманэ. ї Төдөлгүй зэр 5 Хад чулуу дамжин “Харайн” дэвхрэн шуусагыл Тэгчэл й 1-1 ““Тэрчээк энгэрийн бэлчээрээс т01-4, Түмэн сүргийн закаас » Даргар эвэртэй цэнхэр ямаа Үе үе майлан, : өг шог шөгшуулсаар, 2 Гэрийн гадаа ирээд -- л: Халтар ишчгээ хөхүүлэв. 8-5 ангийн сурагч г. гүүгэл БН ДУУНД... ДУУТАЙ 2022-22-15 1947 он, Бага сургуулийн хоёрдугаар ангид суралцаж байхад амьдралд хоёр чухал үйл явдал болсон юм, Би тионерт элсч, хүзүүндээ улаан бүч намируулж явах болсон, Тэр жил манай сургууль дээр урлагийн үзлэг болж дуу зэгсэн дуулдаг хүүхдүүдийг шалгаруулахад над жайшаан лохиолдож би дууны дугуйланд явдаг боллоо. 1951 онд Хопд аймгийн сайн дурын уран сайханчдын бүрэлдэхүүнд орж нийслэлд хотдоо анх удаа ирсэн юм. Дараа жил нь манай аймагт пионер су- рагчдын дууны тэмцээн болж би хоёрдугаар байр эзлэв. Дунд сургуулийн наймдугаар ангид байхдаа би Ховд аймгийн соёл, ур- лагийн 10 хоног Улаанбаатарт болоход оролцож явлаа. Урлагийн тайзан дээр гарах зам минь сурагчийн ширээний ардаас ийнхүү эхэлсэн гэж би баяртай явдаг, Хэрэв би сурагч байхдаа дуунд дурлаж яваагүй. бол Москва хотын Ц, И. Чайковскийн нэрэмжит хөгжмийн дээд сургуулийн дууны ангид суз ралцаагүй ч байж магадгүй, Сурагчийн ширээний араас МЗО-ны 11! их наа- дамд шалгарч улмаар Софид болох ДЗО-ны 1Х их наадамд шалгарахаар авьяас билгээ сорилцож байгаа имонер “багачууддаа. амжилт хүсье, | Пионер басачууд аа! Та нар ирээдүйд ямар ямар мэргэжилтэй болөхөө багаасаа сонгож аваад түүнийгээ биелүүлэхийн төлөө уйгагүй оролдоорой, Дуучин Д. ЗАНГАД менай «рар-ар-ыр-ар-ы шр-шт-шг-э-э Р ТУУЛАЙ | Дэрсэц дундуур дэгддэ Дэлдэн чихтэй туулай Бутан дотор амьдарда: Борхон хөөрхөн туулай ! . ДА -4-4--47 14 дүгээр сургуулийн 4-ийн вршина «А» ангийн сурагч Р, ДАРЬХҮҮ АЛТАН. ГУРГАЛДАЙ | | | | 2-2822125 Монголчууд зуны дэлгэр цагт шандас сайт хүлэг морио уяж наадан цэнгэдэг заншилтай билээ, Хүлэг, морь давхих нь, сайн уяачнаас шалт- гаалдаг юм. Булган аймгийн Орхон сумын Чойбалсанч нэгдлийн адуучин Авирын: хээр мөрь аймагтаа түрүүлж байсны дээр жил бүр айргийн АН ДЗО-ны 1Х-их наадамд ЗХУ-аас тавл давхидаг ажээ. Г. ДАГВАДОРЖИЙН АВСАН ГЭРЭЛ ЗУРАГ ГА В ьжи З050г5221 дэнж дээр зусаж байгаа хот айлын хамгийн зүүн хойт хэрч орвол галын зүүн талд 12-13 насны борхон охин дээс томж суупв- Эпэ өдөр зэж нь хоннидоо явж, Нямсүрэн охин эцгийн хамт гэр зуур үлА- сэн байжээ. Намхай гуайнх энэ хавар Төв аймгийй Сэргэлэн: сумын Авдархангай нэгдлээс 400-аад хонь аваад маллаж байгаа нь энэ. Тэр охипоос: Ё Хонно хяргаж Ихэнх хонио хяргасаан. Опд арай тэж Орсон зарим хонины ноос олигтой хөдийрээгүй л байна. Хүйтэн бороо орох вий гэж харзнаад байгаа л дяа гэж хэзээ язааны малчиц хүн шиг хариулав. Төв аймгийн төвийн 10 жилийц сургуулийн 6 дугаар ангид эпэ цамар дэвшин суралцах - зхэлсэц үү? гэхэд, ЙН ШАНД гэж байгаа энэ охин хонь, ямаа саакдаа сайц, цомхон үнээ, гүү ч сааж чадия, Намхай гуай тэндээс: -- Манай охиц дээл оёно, Ойр зуурын юмаид эхийгээ гар хүргэдэггүй юм. Охин маань хурдны морь унадаг юмсан, Одоо ч хүнддээд байк болнс гэн: сэтгэл кавга- лууц ярны. Биднийг гэрээс гарахад эднийхний хот айлаас арав орчны иасны жаад охнн хонд- лой дүүрэн зээрд морь унан, хусан уурга суцалзуулсаар баруун хойшдоо давхин одов» Хөдөөгийн саруулд эрүүл чийрэг бне цогц, соо гайхуулан, мал малып захтай баян цэгдлийн өлзийт сүрэг хариулж байгаа энэ хүүхдүүд юутай жаргалтай вэ! Ж. ХОРЛОО 800 хүн оролцоно. Тэдний нэг нь Курск хотын ойролцоох Куськино тосгоны сургуулийн сурагч 14 нас- тай Володя Неверов юм. Энэ хүү алтан гургалдайтай дуу хоолойгоо- роо өрсөлддөг ажээ. Наймдугаар ангийн сурагч Воло- дя алтан гургалдайн чичрүүлэн эг- шиглэхийг ялгагдахааргүй дуурайж чаддаг юм. Москва. Воронеж, Курск хотын олон хүн түүний энэ гайхал- тай авьяасыг үзэж шагшив, «Неделя» сэтгүүлийн 1968 оны 26 дугаараас Хүүхдүүд ээ! Та нар манай оронд ихэнхдээ дайралддаг жигүүртэн шувуудын нэрийг энэ Х. Т, хүснэгтэнд хөндлөнгөдринь бичиж олно уу? омшшЕЫНШ1ХЭХВИЛОСВА.ЕМЛЯШЦ. 1 7ЧЫЬдынлй2 ХЭ “ Хариуцлагатай эрхлэгч ч Ж. асаа 4А4--26243 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит хэздэлвйн комбинатад хэглдэв, Индекс 14140 х ОрРон БИХНИЙ ПРОЛЕТАЛРИ НАР нэГдэглїл! МОЁ-ын үйл хэвгий! төлөө хэзээд БЭЛХЭН БАЙРЛУН ВЕтээл үлд хөт ин авлор ЗоЗЭЧВВэлгэ ирц” МХЗЭ. ийн Гөв Хотоо 1 Сухвахрубын нэээмжит /Донгохын Пїионееиян Баягауллагын Төв З.8ХӨХИЙН СОНИН, 25 яахь жилдэз : л : м 29 (1087) 1968 оны 7 дугаар сарын 17 үл мө нуудыг гарч ирэхэд: жагсагчид алга “ташин, инмонер сурагчид өнгө бүрийн цэцэг, туг далбаагаар даллан баяр хүргэв. БИМАУ-ын Батлан Хамгаалах Яамны сайд, Ардын Армийн команд- лагч хурандаа генерал Ж, Лхагвасү: ёс: ч рэнг задгай машинаар талбайд өрж «НААДМЫН ТҮРҮҮ ТҮМНИЙЭХ ирэхэд парад командлагч дэслэгч геЄ- Д.ЭРДЭНЭ-ӨЧИРЫН авсан гэрэл зурав, нерал Б. Цог угтан рапорт өгөв, Ж. Лхагвасүрэн, сүр жавхлант жагсаа- - лын өмнүүр явж ардын цэргийн дайч Жагсаал урна цуурайтуулан өнгөр- 178 уралдсанаас Төв аймгийн (Сэр- дад баяр хүргэн мэндлээд, индэр Сөөр байв, Баярын жагсаал манай гэлэн сумын П. Цэдэвийн бор, хязаа- дээр гарч үг хэлэв. нийт ард түмэн, иам. засагаа улам лан 143аас Баянцогтын сангийн аж . Ардын армийн командлагч Ж.Лхаг нягт тойрон хүрээлж, манай орон ахуйн Д. Лхүнбийн хүрэн, түдлэн 1 васүрэнг үг хэлж дууссаны дараа өдрөөс өдөрт цэцэглэн хөгжиж ком- 141 уралдаснаас Борнуурын сангийн 2-4 Ч Ё! үлээвэр найрал хөгжимд БНМАУ-ын мунизмын зүг ойртон явааг тодын аж ахуйн Л, Цэндсүрэнг ийн. хээр, . төрийн дуулал эгшиглэн, ард түмний тод харуулав. даага 191 уралдсанаас Бориуурын ав сор сүр болсон ардын цэргийн яралз- Хүн бүхний анхаарал төв цэнгэл- сангийн аж ахуйн аж ахуйн С. Наца- сан парад эхэллээ, Алтай манжлагат дэх хүрээлэнд шилжлээ, Ардын гийн хонгор халзан тус тус түрүүлэв. жанжин туг жагсаалын магнайд сүр Хувьсгалын 47 жилийн ойн баяр хурдан морь унаж хурц ухаан, ав- хүчийг илтгэн намирч байв. Онгоц, наадмыг БНМАУ-ын Ардын Их ХУуР- хаалж самбаа горгасан хүүхдүүдэд их буу, пуужин, хуягт танк зэрэг цэр: лын Тэргүү дийн дарга Ж. Сам- наадамчин олон, нам засгийн удирдаг гийн орчин үеийн хүчирхэг зэвсэг буу цээв. Сэтгэл догдлуулсан хөгж- чид, гадаадын зочид баяр хүргэж техинк ардын армийн жагсаалын сүр мийн эгшгэнд төрийн алтан соёмбот байв. хүчийг улам бадрууллаа. улаан цэнхэр далбааг өргөгчдийн 5 3 дунд нийслэлийн 15 дугаар дунд сур- Манай ард түмний уламжлалт өр- гуулийн сурагч Л, Мягмарсүрэн байв, ХНЙ мэргэн харваачид харааны дэу. Эртлий уламжлалт эрийн. гурван хурууны чадлаа Сорилцов: : Энэ нь манай арми ямарч дайсныг ялах их хүчтэйг харуулав. Хүүхэд багачууд та нарын хайрт баатрууд: ахмад дайчид энгэр дүүрэн одонгоо Наадам, биеийн тамирын тэмцээн б0- Улсын мэргэн Лонжид 29 өнөж гялалзуулан цог золбоотой алхалж Рилтууд эхлэв. Хүчит бөхийн барил- түрүүлэв, Үндэсний хувцас өмсөж Бонн явлаа. Индрийн өмнүүр ажилчин ан- Даанд аварга, арслан, заан начин, нум барьж, сум зүүсэн харваачта- 21. 13 гийн сүрт жагсаал орж ирлээ, Тэд 1ШННЭ залуу 513 бөх барилдаж, авра- мирчдыг нам засгийн удирдагчид, | хүн Э4гУЫ суут багш К. Та Дамдин арслан Баянмөнх 2 үлдэж, гадаадын зочид нхэд сонирхов, 3 ? 5 Маркс, Ф. Энгелье, В.И. Ленин, ма. 4Рслан аваргыг унагаж улсын наа- най ард тү мний жолоодогч Д. Сүхбаа дамд анх удаа түрүүлэн аварга болов. Бүх насны морьдын дотроос айр- тар нарын хөрөг, “өөрсдийн ажил Цэргийн бөх Долгорсүрэн, замчин гийн тавд давхисан 830 морь алт, амьдрал, амжилт бүтээлийг харуул- нингэмлэгийн Одсүрэн, Төв аймгийн мөнгө, хүрэл медалиар шагиагдай. сан зураг лоозон: барьсан байв, Энэ ШҮРэвдорж иар шинээр улсын начин Ардын хувьсгалын их баяр, МЗО-ны үед улаан бүчээ намируулсан, пио- 090Л08. жлхарха лээн ул ОЛ эхлүүл шүүс Т 7) Ш .. л ЁР л 1 гопасурагандлаа нарын өтөлөөдөгөөд Өсвөрийн бөхийн барилдаанд ДУНД олон төрлийн тэмцээн, урлагийн тог- индэр дээр гарч нам засгийн удир- говь аймгийн Дэлгэрхангай / ЗүҮ03: 2 сумын лолт боллоо дагчдад амьд цэцгийн сСаглаа барнв. харьяат Ганбо: л түр лж «БНМ ТҮ Ү . С бчЭЭЧЕд шєхий ө: : Талбай дээгүүр сансрын зүг ниссэн уүс Д. д түрүү Долдугаар сарын 12-ны орой наад 5) ын шонхор» цол хүртэв. ГООЛЛГУЙГИХРЙГ УЛОРС пуужингийн зургууд, пролетарийн Зэс Ж дуусав. 3 : хувьсгалын их удирдагчид, өөрийн . Хурдан хүлэг зургаан нас уралдав. |. рдын Зунвсгалын нхцОВар, цайг Зовж зүдэрч байсан монголын аРА орны нам засгийн удирдагчдын хөрөг Азарга.158 уралдаж Төв аймгийн Эд манан орхи БАН ЛЦОУН УДМЫН түмэн зол жаргалаа олж авсны 47 алаг цэцэг, цэнхэр тагтаа.урна дууд Эрдэнэ сумын Б. Александрын сар- яэвэээ хадлан чдийн ирээдүйн сай- жилийн ойн их баяр наадам болж өн лага барьсан ажилчин, сэхээтэн тай хүрэн, их насны морь 358-аас ХЭН Хүсэл эрмэлзлэлийн илрэл болж ., төрлөө. Манай баяр наадам хувьсга- оюутан тамирчид, пионер су- Борнуурын сангийн аж ахуйн үхэр- Ди лын ачаар олсон ялалт амжилтаа ба- рагчид, соёл урлагийн зүтгэлтэний чин П. Пүрэвжавын зээрд, соёолон С.БАТМЭӨВНХ хархан дүгнэж баяр баясгалан төгс Чосаг хомд ГЭ ачлн : Загс болж өнгөрлөө. » Баярын угталгын хурал долдугаар сарын 10-ны орой улсын дуурь бүж- гийн-театрт болов. Хуралд манай нам төрийн удирдагчид Ц. Дүгэрсүрэн, С. Лувсан, Д. Майдар, Д. Моломжамц, Н. Жагварал, Ж, Самбуу, Ю. Цэ- дэнбал, Н. Лувсанравдан нар болон « манай их баярт уригдан ирсэн. зочин ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга М. Т. Ефремов: иарын олон зочин төлөөлөгч оролцов, «Тэмцэл ялалтын алдарт зам» гэ- сэн илтгэлийг МАХН-ын Төв Хорооны Улс Төрийн Товчооны гишүүн Д. Май дар тавив. /-Долдугаар сарын 11. Нийслэл хот, гоёлоо өмсөж, ган тайлсан хур асгар- сан, хүүхэд багачу уд хүн бүрийн сэт гэл хөөрсөн сайхан өглөө. байлаа. Их жанжин Сүхбаг-арын талбайд баярын жагсаал жигдэрлээ. Хүүхэд багачуу- дын хайр татан сүндэрлэсэн засгийн “ тазрын ордны үүдэн дэх индэр дээр нам засгийн удирдагчид, галаалын зөчид, төлөөлөгчид, бидний аз жгарга 1. Улаан бүзтэн энэ хэсэр хүүхэд улсын их баяраа зун цагийн амрал таар зуслан газрын євйханд зугаа савын төлөө тулалдаж, явсан-нарти3а- цэнгэлтэй ТЭМДЭРЛЭВ....--. шэлтах 1. ХоЛЛАсг “ЛЧЛүүЭЛ та лэгшгБйн : 1 22 Их баяр наадмын хоёр дахь өглөө хотын төв цэнгэлдэх хүрээлэнд МЗО- “р Ш нх наадмын зочид, төлөөлөт- д, үзэгчид пиг дүүрэн цугларсан. байв, Амарч байгаа пионер сурагчид, аав ээжээ дагасан хүүхэд багачууд ах, эгч нарынхаа их наадмыг үзэхээр алаг цэцэг шиг жигдрэн ирээд баяр хөөртэй байлаа. Их наадмын ёслолын жагсаал 1921 оны партизан, МХЗЭ, пионерийн ах- мад ажилтан, хөдөлмөр соёлын сай- чуулын жагсаалаар эхлэв. Эх орны- хоо өнцөг булан бүрээс ажил хөдөл- мөр, авьяас чадлаараа шалгаран ир- сэн их наадмын зочид аймаг аймгаар жагсан өнгөрөв. Тэдний д манай өсвөрийн үе улаан бүчтэнни төлөөлөгч олон байсан, нь манай пнонер сураг- чид их наадамд сайн бэлтгэж сурлага авьяасаа нлрүүлж чадсаны гэрч юм. МЗО-ны Ш их наадмыг зохион бай- туулах хорооны дарга, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Х. Батаа үг хэлж нээв. Ёслолын буудлага нижигнэн, хүү- сэн үзэсгэлэнгүүд дэж кнно наадмууд боллоо, Үзэсгэлэн, кино наадмууд сэтгэл хор нээг-- Эдгээр годөм гоё болж, үзэгчдээр үргэлж дүүрэн байв, Ялангуяа пионер сураг чид ихэд сонирхов. Дуучин, хөгжимчин, бүжигчин, урач ушингч ах эгч,анд найзууд чинь авьяас чадлаа сорилцов. Эдний дунд «Вьетнамаас савраа тат!» гэсэн уриа, зурагт хуудас, хаджээ, Вьетнамын ард түмний тэмцлийг дэмжих залуу- чуудын цуглааныг МЗО-ны Ш их наадмыг зөхион байгуулах хорооны дарга Х. Батаа нээв. ни, Батаа хэлсэн үгэндээ: АНУ-ын 5 ордонд болов. Нийслэлийн залуучууд нх наадмын төлөөлөгчдийн өргөн зу- гаалга нийслэлийн” баруун дүүрэг, Толгойтын зүүн салаанд жирэлзэн урссан голын хөвөөний погоон зүлгэн дээр хөхүүн сайхан боллоо. Зугаалга дээр МХЗЭ-ийн Төв, Хорооны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дарга Ч. Пүрэв- жав үг хэлэхдээ: МЗО-ны Ш их наа- Дам -амжилттай болсныг тЭмдэглээд залуучуудын төлөө нам засгийн тавь! сан хайр халамжийг Монголын цог золбоот залуучууд соцнализмын бай- гуулалтанд үнэт хувь нэмэр болох аж лын их амжилтаар хариулна гэв. Зугаалгын сүүлчээр түүдэг галын дөл бадарч ёслолын буудлага инжиг нэн, өнгө өнгийн гэрэл агаарт цацарч залуусын хүсэл эрмэлзлэлийг илэр- хийлэх мэт байлаа. ( МЗО-ны Ш их наадам МХЗЭ-ийн 15 дугаар их хурлын шийдвэрийг бие лүүлэхэд чухал ажил болж, манай мянга мянган залуусыг социализмыг байгуулах их хөдөлмөрт улам зориг- жууллаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ, тэх яс | Пионерийн: -баяр хүргэлт Н.АЙМДУГААР ХИЧЭЭЛ- МАХН, МмХЗЭ, МҮЭ, МБТСЭ, эмэг» : | тэлчүүд, багш иарын их хурал, томоо-, ог гхон уулзаат, зөвлөлгөөн, түүхт ой, там» Мо ЕЫ: с-3 “аяшь ЭЭ жсэилжил гэ Эйч | дэглэлт өдөр сорэг улсын ба олон ул- Жарсооь ЗЬЭс 5 ЕВРЧ 7 ЛЕрЦҮ12 сын чапартай арга хэмжээнүүдийн үед ИХ НААДМЫН НЭЭЛТИЙН ЖАГСААЛЫН ХЭСЭГ ДА. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын : :, 5 : Пионерийн: Байгууллагын, Төв Зөвлө- Хэд багачуудын хөөргөсөн энх тайвны нийслэлийн 12 дугаар дунд сургуу имцерналистууд өмнөт Вьетнамд тү- | лийн шийдвэрийн дагуу пионерийн баяр бэлэг тэмдэг цэнхэр тагтаанууд хөх тэнгэрт хөөрөн нисэлдлээ. МЗО-ны НЇ их наадмын сүр жавх- лант туг өдөн үүлтэй цэнхэр тэнгэрт намнрав. Их наадамд оролцогчид за-/ луу үеийнхнийг төлөөлөн энхрий хайрт МАХН-даа тангараг өргөв. Тан гарагт: Хувьсгалт дайчин уламжаа- лыг улам бэхжүүлж, соцнализмын Үйлст хүч чадлаа дайчлан ажиллаж, МАХН-ынхаа үйл хэргийн төлөө хЭ- зээд бэлхЭн байхаа илэрхийлэв, Их цаадмМын нээлтэн дээр нөхөр Ю. Нэ- Дэнбал үг хэлэв. н, Ю. Цэдэнбал хэлсэн үгэндээ Монголын залуучууд оюутны их наа- дам бол удахгүй Софи хотноо нээг- дэк ДЗО-ны ЇХ их наадам болон, Ле- наний комсомолын 50 жилийн ойд зо рниулагдаж байгаа нь манай залуучуу Дын энэ баярыг улам сүр жавхаатай, онцлог үйл явдал болгож байна. Ма- най залуучуудын их наадам нь социа лист орнуудын ард түмэнтэй нэгдэл найрамдлаа улам бэхжүүлэх эих тай- ван, ардчилал нийгмийн дэвшлийн тө лЛөө нийтийн дайсан нмпериализтэй тулалдах тэмцэлд залуучуудын Эв нэгдлийг бэхжүүлэх тугийн дор аваг даж байна гэв. Их наадмын өдрүүдэд Улаанбаатар хотын уралдаан, тэмцээ ний талбай, урлаг тайз үзэгч сонирхогчдоор дүүрч, баяр баясгалан төгс байв. Хүүхэд та нарын хүч чад лаараа бэлтгэж хүсэн хүлээж байсан их наадам улс тер, урлаг, биеийн тамирын хэдэн хэсэг болж (явагдав. МХЗЭ, инонерийн ажилтан, эрдэм- тэн, зохиолч, сэхЭэтнүүд улс төрийн хэсэгт «социализм ба шинз хүн», «мэдлэг, амьдрал оюутан», «Эх орон интернационалнзэм, армн» тэсэн нлт-| гэлүүд хэлэлцэв. Хөдөө нутгийн хөрслөг малчид суурь машины сурамгай ажилчид туршлагаа ярилцав. «Ахмад үе», «Залуу үе» «Залгамж үе» гэ- "байлдагч лийн сурагч Алтанцэцэг, Дундгөвь аймгийн төвийн 10 жилийн сургуу лийн сурагч Г, Цэрэндорж, Говь- алтай аймгийн төвийн 10 жилийн су- рагч Загднасан, Цэвгээ нарын олон пионер сурагч төлөөлөгч байв. Их наадмын ааят, мөнгөн медальтнуудын концерт, та бүхний танил монголын залуучуудын ордонд их наадмын сүүлчийн өдөр болов, Багшийн сур- гуулийн хөгжмийн хэвэг,Улаанбаатар төмөр замын Оюунгэрэлийн үелзуүр бүжиг, Налайхын уурхайн хэсэг за- уулсын хасаг бүжиг, ардын армийн Галсантогтохын лимбээр эгшиглэсэн «Дөрвөн цөг» зэрэг олон тоглолт үзэгчдийн сэтгэл догдлуулж дахин дахин таалагдав. Ардын гийн...дугаар ангийн хЗЭ ийн Ховронн нарийн бичгийн дарга Станбул, Хөвсгөл аймгийн Дон солмаа, Баян-өлгийн адуучин Кон берген, Архангайн Чогсөмжав, Хэн- тийн Шархүүхэн, Дорноговийн Хум- бага нарын 96 хүн алтан медаль, Ба- рилгын техникумын Мөнхжаргал, Ардын армийн Нямаа, Булганы Баасанжав, Дарханы Тарва, Завханы Чилхаажав нарын 68 хүн мөнгөн ме даль авав. д Их наадамд оролцогчид хувьсга- лын төлөө, эх орноо хамгавлахын тө- лөө, халуун амь бүлээн цусаа хайр- лахгүй тэмцэж явсан ахмад Үр 7 сан санаж Д. Сүхбаатар, Х. Чо сан нарын бунхан, В. И. Ленни Зөвлөлтийн хөшөв «Хувьс- галт Монгол» танкчдын хөшөөнд цэ- цэг тавив. М30-ны Ш нх наадамд оролцог- нийслэлийн р- Л- ба цугларсан байв. Энд тэндгүй «Дэл- хийн дэвшнат хүч Вьетнамын тэмц- лийг дэмжинэ», «Вьетнам ялиаг, рэмгий дайн хийж байва, Энэ дайныг даян дэлхийн дэвшилт түмэн хүчтэй эсэргүүцэж байна. Вьетнамын ард түмний тэмцлийн сүрт дуунд Монго- лын залуу үе бид дуу хоолойгоо инй лүүлж байна. Бид Вьетнамын ард тү мэн,түүний залуу үеийн тэмцлийг бү- рэн ялтал нь дэмжинэ гэж хэллээ,Цуг лаанд МЗ0-ны ЇЇ их наадмын төлөө- лөгч Архангайн Б, Жанцан Вьетна мын ард түмэн, түүний залуу үеийн тэмцлийг дэмжиж үг хэлэв, Цуглаа наас Вьетнамын ард түмний тэмцлийг дэмжсэн тогтоол гаргав. МЗО-ны ЇШ их наадмын хаалтын слол 18-нд Монголын залуучуудын хүргэлтийг зохион байгуулан явуулиа. Аймаг/ хотын буюу орон нутгийн Ч8- нартай бага, бүгд хурлууд чуулга, уул- залт, зөвлөлгөөн зэргийг тухайн үед зомхон арга хомжээ гэж аймаг, хотын нам, улс өлоц нийтийн байгууллага, Удирдлагууд үзвэл пионерийн баяр хүр- гэлтї явуулах тухай асуудлыг аймаг Хо- тын пмоперийн зөвлөл эрхлэн гүйцэт- гэнэ. Ахмад хүмүүсийн үлгэр дууриаллаарф-/ сурч хүмүүжиж тэдний үйл хэргийг үр- гэлжлүүлнэ гэсэн пионерийн баяр хүр- гэлт нь нэг хүн буюу байгууллага дээр өгөгдөх болбол бүлэг салаа түүнээс цөөн инонерээр хийх зөвшөөрлийг аймаг ХО- тын пионерийн зөвлөл сургуулийн ииө- нерийн бүлгэмийн зөвлөлд олгоно. тоалнаг ланалчавал ганса аналчнаыл Галива” Чинаь аальл, “уланд” “авлаа Чиг.” (илла, “ана Гана ЯНАГ ЭВНАЧИНАЛ захца” авна анал СААЛЬЧНЫ СААЛЬЧИН Алдарт саальчин Цэвэлмаа агсны төрсөн дүү Дэнсмаа энэ жил Хэн- “тий аймгийн Биндэр сумын 10 жи Ї дийн дунд сургуулийн 4 дүгээр ан гн төгсгөөд, Арбулагийн сүүний | тасагт тугал хариулж үнээ сааж, эгчийнхээ үйл хэргийг үргэлж- дүүлж байна. Алдарт саальчин Цэвэлмаа 4 дүгээр ангиа төгсгөөд, Ї2 наснаасаа үнээ сааж ажил хө- "дөлтөрийн алдарт зам нь эхлэж, сүүн далайн эзэн болсон билээ. 12 настай бяцхан Дэнсмаагаас нь --Чи ирээдүйд ямар мэргэжил- тэй болох вэ? гэж асуухад --Би эгч шигээ саальчин болно вэж боддог гэж хэллээ. Өнөөдрийн бяцхан сурагч Дэнсмаад ирээдүйн өг саальчин болох зам дурайж Ж. ГОМБОСҮРЭН ДҮҮ БОЛНО. шоо 7 дугагр сарын 8. Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн үзэгчдийн суудал цэц тийн мандал шиг алаглаж, тамирчин сурагчдын жагсаал жигдэрчээ. Энд өсвөрийн шилдэг 250 тамирчин сурагч, ахмад тамирчдынхаа хамт жагсжээ, Өсвөрийн тамнрчдын араас спортын гавьяат мастер Мөнхбат, Сэрээтэр нарын алдар цуут тамирчид гавьяат багш, мастерууд, тэргүүн тамирчдын сүрт жагсаал жигдэрлээ, Монголын пионер сурагчдын ул- сын П спартакиадыг-зохион байгуу- лах хорооны дарга Цэрэндашид спар такнадын ерөнхий шүүгч Дашдэндэв монголын пнонер сурагчдын улсын !1 спартакиад эхлэхэд бэлэн болсон ту- хай рапорт өглөө. Цэрэндаш, тамирчидтай мэндлээд монголын пионер сурагчдын П сиар- такиадыг нэЭэж үг хэлэв, Дараа нь хөгжимд цог жавхлант марш эгшнг- лэж ёслолын буудлага буудлаа. Спартакиадын ерөнхий шүүгчийн зөвшөөрлөөр П спартакиадын тугийг анхдугаар спартакнадын аварга бө- гөөд энэ П спартакиадад оролцохоор шалгарсан сурагч Баатаржав, Лхаг- Жадорж, Тогоожав, Буяннэмэх, Авгай хүү нар өргөхөд төв цэнгэлдэх хүрээ « лэнгийн баруун жигүүрийн өндөр ба гананд БНМАУ-ын төрийн алтан соёмбот улаан, хөх, улаан өнгөт дал баа сүртэйеэ намирч, үлээвэр хөг- жимд төрийн дуулал эгшиглэв. Манай өсөх залуу үе, пионер су- рагчдын улсын П спартакинад ингэж баяр баясгалан төгс нээгдлээ. Үлээ- вэр хөгжимд пог жавхлант марш эг- шиглэж, П спар дын сү саал яралзтал алхаллаа. Жагсаалын Алаг цэцгээр дэнжээ бүрхүүлсэн Ангийн олноор шугуйгаа дүүргэсэн Ойн гоёхон чимэгтэй Онон нутаг минь сайхнаа! гэж энэ нутгийнхан дуулах дуртай.Онон үнэхээр сайхан нутаг. Өнөн Балжийн сав газарт ойн битүү ногоон хөвчийн захад индие- рийн зуслангийн шаргал дүнзэн байшин гууд нжил ижлээрээ хослон харагдана. Угсам жагсаалын туг өргөх өндөр- ПИОНЕРИЙН ЗУСЛАНГИЙН БҮРЭЭН ДУУН БҮГДИЙГ ДУУДЛАА ЭХЭНД спартакиадын тэмдгийг өндөрт чвч явав. Түүний араас нийгэмлэгүү дийн туг, цом, алт, мөнгө, хүрэл ме- даль барьсан тамирчин сурагчид сэт тэл дүүрэн, чээж тэнэгэр алхалж бай лаа. Энэ медаль, цомын төлөө спор- зын өндөр амжилтын төлөө өсвөрийн амирчид хүч чадал, авхаалж самбаа, ТЭсцэр зоригоо сорилцон спортын 10 өрлөөр энэ өдрөөс эхэлж улсын баяр наадмын эцсийн өдөр 7 дугаар са- рын 12 хүртэл тэмцэлдэв. Пиопер су рагчдын бне бялдар, оюун ухааны шалгуур болсон энэ том баярт үйл явдал, ардын хувьсгалын 47 жилийн Ойн их баяр наадам, МЗО-ны Ш их наадмыг зохион явуулж буй билэг дэмбэрэлтэй сайхан өдрүүдэд зэрэг- ЦЭн явагдсан нь бүүр ч бахдууштай байв, Монголын пионер сурагчдын П спартакиадын явцад өсөн нэмж, өр- нөн хөгжих залуу тамирчин олон төр Соц нь бахдалтай. Энэ спартакнадад шалгаран оролцсон 250 шилдэг Та- мирчин сурагчид дундаас онцгойлон шалгарч алт, мөнгө, хүрэл медалиар энгэрээ мялааж, хүндэт цом, диплом гардан авсан олон. арван тамирчин сурагчид бий. Монголын пионер сурагчдын ул- сын П спартакиадад хөнгөн атлети- каар 108 шилдэг тамирчин тэмцэлд- лээ. Эдний дундаас Булган -аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн Энхбаатар уртын харайлтад 6 м 48 см харайж, 100 метрийн зайн урал- даанд 10,9 секуид хурдалж БНМАУ- ын спортын мастерын норм биелүүл- жээ, Мөн Хөвсгөл аймтг: ЭрдэЭнэ- очир, Сэлэнгэ аймгийн Очирбат, хүнс ОНОН, ГУРВАН лөгөөс зүг зүг Оньс зэллэй татсан өнгө өнгийн хэцнүүд памуухан салхины аясаар үл мэдэг намирна, Дэн- жээ бүрхсэн алаг цэцгэн дунд танан ца гаан цамцан дээрээ гал улаан ,бүч зүү- сэн пнонерүүд хөгжилдөн гүйлдэх нь цэцгэнээс цэцэг дамжин ннсэлдэх алаг эрээн эрвээхэй мэт үнэхээр цэцэг хүү- эд хоёр нийлэлдэн өнгө хослоно. Онон- Өэин нуурын зусланд Дорнод, Сүхбаа тар, Хэнтий аймгийн пнонерууд 4 ээл- жээр зун цагийн амралтаа зугаа цэнгэл тэй өнгөрүүлдэг юм, Энд пионерийн бүл гүүд «Мөнх бамбар», «Вьетнамчууд ялна», «Талын бүргэд» зэрэг сэдэвт Пий техинк мэргэжлийн сургуулийн Натааш, 18 дугаар сургуулийн Алтан цэцэг, Дорнот аймгийн Нэргүй, Дар- Хан хотын Тунгалаг нар инонер су- рагчдын улсын анхдугаар спартакиа- дын хуучин амжилтыг эвдэж, П спар такиадын дээд амжилт тогтоожээ. Гар бөмбөгийн тэмцээнд санхүүгэдийн засгийн техникумын Туяа ахлагчтай эмэгтэйчүүдийн баг, Ховд аймгийн Отгонбаяр ахлагчтай эрэгтэйчүүдийн оаг, тэргүүн байр эзэллээ. Багийн нийт оноогоор Булган, Төв, санхүү эдийн засгийн техникумын багууд 11 Ш байрыг эзэллээ, 5 : Бөхийн чөлөөт барилдаанд Бул-, Тан аймгийн Буянхишиг, Өвөрхангай аймгийн Насантогтох нарын тамир- чид жиндээ түрүүлснээс гадна. уран сайхан барилдаагаараа үзэгчдийн со пирхол, анхаарал татаж байлаа. Ер нь энэ Ц спартакиадад оролц- сон таМирчин сурагчдын амжилт урдахь спартакиадаас давуутай байс наас гадна хөдөөгийн сургуулийн су- рагчдын амжилт хотынхоос давуутай байгаа нь үзэгчдийн анхаарал тат байна. Тухайлбал гар бөмбөгийн эх- ний 4 байрыг Ховд, Дорнод, Булган, Дархан хотын баг авав. Ийнхүү залуу тамирчид олноор төрлөө, Эд бол манай ахмад тамирч- дын залуу халаа, БНМАУ-ын нэр алдрыг дэлхийд цуурайтуулах ирээ- дүйн спортын гавьяат хүмүүс билээ. Эд бол өсөн нэмэх, өрнөн хөгжих залуу тамирчид, Өсөх залуу тамирч дынхаа ирээдүйг ард түмэн, улс эх орон итгэл дүүрэн хүлээж байна. Г. сэсмээЭ. ЗУСЛАНГААР саар хувцаслаж мэдээлэл хүлээн авч байв.Инонерүүд Вьетнам цэрэг болж, америк ннсэгчдийг олзолж байгаа бай- дал, Вьетнам эхийн тэмцэл зэргийг багт наадмын байдлаар дэс дараалан харуул жээ. Цугларагсдын өмнө мэдээ хүр хээр изгэц Вьетнам пионер гүйж ирээд: Ё Анд найз нар минь! Би их ядарч байна.Биднийг хичээлээ хийж байтал сургуулийг минь бөмбөгдлөө. Би мэдээ хүргэхээр явж байна...гэж хэлсэн түүний үг өдөрлөгт оролцогчдын сэтгэлийг өө- рийн эрхгүй өрөвдөм байдалд оруулна. Иионер Болд, «Би аавтай байлаа, Би зэжтэй байлаа» гэсэн уянгын шүлэг ун шиж нийтээр. «Монгол түмэн өмөөрч байна» тэдэг дууг дуулж төгсгөлд нь өдөрлөгт оролцогчид «Вьетнам ялна»гэж сүртэй чанга иэгэн зэргээр давтан Вьет намчуудын ялалтын тухай тангараг уншлаа. Иймэрхүү маягаар олон өдөр- лөг зохиогджээ. Зуслангийн ээлжийн «Манай дуу хоолой» урлагийн үзлэг уралдаан тэмцээн зохиогдож дуучин Заидаахүү, уран уншигч 1Кавхлан, бү- жигчин Туяа, хөгжимчин Дамдинсүрэн, шатарчин Отгон, даамчин Ганболд,Алтан цэцэг нарын авьяастан олныг тодруул- жээ. Пионерийн идэвхтний сургууль яваг- даж, инонерийн ажлын тухай хичээл заагдаж, үзүүлэх ажил зохиогдсон бай- на. Дорнодын Байгалсайхан, Оюунбилэг, Сүхбаатарын Уранбилэг, Галсанжамц, Хэнтийн Бадарч, Цогтбаатар нар өөр өөрсдийн сургуулийн пнонерийн бүлгэм бүлгийн ажлаасаа харилцан ярилцаж туршлагаа солилцох уулзалтууд зохио- жээ. «Манай зуслангийн дурсгалт өдөр» гэсэн самбар тогтмол гаргадаг байна. 1 дүгээр бүлгийн «Залгамжлагч», 2 ХУ- гаар бүлгийн «Залуу авьяастнууд» зэ- рэг ханын сонин гарч амрагч ипонерүүд Булган аймгийн төвийн 10 жилий! зунд сургуулийн сурагч Энхбаатар уртын харайлтад 6 м 49 см. харайж, спарта цпадад өндөр амжилт гаргав. Бас 100 метрийн гүйлтэд 10,9 секунд гүйж, БНМАУ-ын мастсрын болзол биелүүллээ 5 С авсан гэрэл зураг. МИКС 111:121311131151! 2 ЭЛБЭГДЭГЛ ажил хангиналаа. Бүрээн дуу бол бүх эхлэхийн дохио, бүгдийг түргэн дуудсан урна билээ, Онон Балжийн билчир, ойн ногоон төгөлд олон олон дахин хангинаж дотно танил болсон бүрээний энэ дуунаар пнонерүүд хоромхон зуур зуслангийн- хаа индрийг тойрон жагслаа, Пнонерийн ахлах улирдагч Тунгалаг инонерийн зуслангийн үзлэгээ угтаж ямар ямар со нирхолтой ажил зохиогдох гэж байгааг пионерүүдэд танилцууллаа. Хичнээн со- нирхолтой сайхан ажил зохиогдох гэж байгаа нь амьсгаа даран, анир чимээгүй байгаа хүүхдүүдийн анхаарал аргагүй тэр зүгт татагдсанаас илэрхий харагдаж байлаа. Тэр бүх ажилд урналан дууд- сан урьхан бүрээнийх пь эгшнг одоо ч гэсэн олон дахин цууриатаж байгаа даа. Ж, ГОМБОСҮРЭН. Манай тусгай сурвалжлагч, Жэиүэхгусэхлүрэ гуүсэ лус кпусэ сакцуүд Єоусэхгүүэ ксурл 4. Зуслангийн аварга дуучин Оюуя : амьдра. б"ЛЭГ «Дуунд дуртай болов» гэдэг дуугаа ВҮРЭЭН ДУУ жээ, «Бьетпамчууд ялна» гэдэг өдөрлөг лын амжилт ололтоос уншцагааж бай. Дуулж, хөгжимчин | Батсүх дагаж төө бүлгийц дарга цар Бьетиам хувц- даа, Пнонерийц зуслангийн бүрээн дуу хөгжимдлөө. є өдөрлөг зохиосон нь сонирхолтой бол- бөөгнөрөлдөн өөрсдийн а, (ити, “Үгллна ”.ЛҮНИНБЬ. ЦЭВ, ЛЕВ”. ЖЛНЬ. / ГЭВНБА 7, ЧИННА. ГХЛНА Л | "Ин ” ална? /чиртна, ".Тлиль, л рнса/ засал лс! Бүх дэлхийн хөдөлмөрч түмэн, ээх тайван, эрх чөлөөг хамгаалагч хэй бүхэн, зөвлөлтийн их яруу майрагч В.В ,Маяконскийн яруу найргийг мэд дэг бөтөөд дурладаг юм. В. Маяковскийн дуу хөөлөй имеэх өвгөцны мотор мэт хүчтэй, яруу най- раг нь хувьсгалын хүчирхэг жигүүр- “эй билээ. Түүний яруу найраг хөрөл гөтөн этгээдэд галт бөмбөг болж, зүр- хий нь чичрүүлсээр ирлээ Маяковский зөвхөн яруу найрагч төдийгүй, сайн зураач байлаа. Мая- нөвский өөрийн гараар өлөн мянган зурагт хуулас зурсан билээ. х ! ї | Ї , ! ! | Маяковский, өөрийн яруу янанргаа зөвлөлт эх орон, коммунист нам, зөвлөлтийн ард түмний яруу аллрыт магтаи дуулахад зориулжээ. Дэлхий дээр анхны социалист 19- рийг үйдэслэн байгуулагч В.И. Лени нийг Маяковскийгээс илүү дуулсан хүн хэн ч байхгүй юм. Яруу найрагч маань Еврөн, Амери ЯУВЛВ.ҮТОБА. СЕЛЖНЬ СҮРН СЕООЖБА. ЗЮЛЖААС СУТУА “БртЭ. Нионер сурагчид аа! Бидини энэ тийн сайхан амьдрал, жаргалант бай дал ямарч тэмцэлгүйгээр өөрөө ирээ Үүй юм. Та бидний аз жаргалын төлөө мопгол-зөвлөлтийн олон мянган ахмад Жүн цус урсгах баатарлаг тэмцэл хий єэн юм. Ийм эрэлхэг цуут ахмад хү- мүүсийн нэг бол Зөвлөлт Холбоот Улсын баатар, нисэгч Сергей Грице- вен билээ. 1939 онд манай дархан хил хяз- заарыг зөрчин Японы самурай довт- яжоход монгол-зөвлөлтийн арми ах дүүсийн ёсоор мөр зэрэгцэн тулалд сан юм. Энэ тэмцлийн талбарт тулах бие, барих барьцгүй цэнхэр огтор- туйд зоригтойгоор шумбах, дайсныг харж ажиглах, техник зэвсгээ эЭзэм- шїих, нөхдөө хайрлан хүндэтгэх 1Та- лаар Грипевеп арми болоп нөхдийл- жлөө дунд нэр цууд гарч гүнээ хүндэт үҮэгддэг байжээ Нэгэн удаагийн агаарын ширүүн тулалдаанд Грицевец дайсны онгоцуу дыг сөнөөхийг нь сөнөөж, хөөж зай- луулахыг нь хөөв, зайлуулж явжээ Үэтэл Грицевецтэй зэрэгцэн тулал- даж явсан түүний дотнын сайн нөхөр Забалуев бараа сураггүй болсон бай- лаа. Грицевец нөхрөө эхлээд агаарт хайлаа. Алга байлаа. Тэгэхээр нь онгоцоо доош залаад газарт ажиглан харвал тэрээр дайсны нутагт онгоцоо буулгаад шүхрээ биенээсээ салган. ” нараа, сант. “нвгнь,/ асаа.” ЧИнЖА ЧИНБАЛ Х.ГЧиннр чинь, Лавина, / ЧГчлжна. Гүллаа, /чвнн. ! ОКТЯБРИЙН ХУВЬСГАЛЫН ДУУЧ кийц өлөн өриөөр аялж, тэндхийн хүн ардад Өктлбрийн хувьсгал, Зөв- явлт ориы тухай үнэрийг зөвлөлтийн яруу пнайрагчийн дуу хоолөйгөөр хүр гэж байлаа. - Эх өрвы их дайны элүүдэд Мая- ковенийн нөмууд, улаац армийн дайч” Буувы алил хүчирхэг их ринтөп лал зэвсэг болж, зөвлөлтийн ярд түмний ялалтад туслаж-явсан билээ. Өнөөдөр зөвлөлтийн ажилчин,хамт ралчин, эрдэмтэн, далайчин, сансрын инсэгчид, өюутан, сурагчид «Зөвлөл- яасвортын тухай шүлэг», «Сайхнаа!», «Вляадимвр Ильич Ле- имн», «Байдаг луу хөөлөйгөөрөө» азэ- тийн ЗОРИГТ гартаа буугаа барин өөрийнхөө хил рүү гүйж яваа харагдав, --Хайрт нөхөр минь чи замд 10- хиолдох дайсныг яаж эсэн мэнд-гэт- лэж, 60-аад км-ийн цаана байгаа. ан- ги дээрээ очно гэж бодож явна вэ дээ гэж: бодохоос Грицевецийн иүднээс нь нулимс дусалж, нөхрөө бууж ава- хаар санаа шулуудан онгоцоо доош- луулжээ, Гэтэл Забалуеп цөхрийгөө хармагц аюулд орпо битгий буу гэж байгаа бололтой гараараа дохио өгч байв. Энэ тулалдаанд орохын өмнө Забалуев өөрийн хүүхдийн тухай лрьж байсан нь Грицевецийн сэтгэлд орж, зориг самбаа орууллаа. Грпце- вец шууд доошилсоор нөхрийнхөө оир хон онгоцоо дайсны нутаг дээр буул галаа. Гэтэл Забалуев гүйн ирээд: --За түргэлэхгүй бол аюулд орно шүү. Эргэн тойрон дайсан гэж хэлээд ганц суудалд тэр хоёр шахцалдал суугаад газраас хөлтдийрөхөөр хүчээ авав. Тэр хоёр дайсанд м эдэгдэхгүйн тул Манжуурын тал дундуур дандаа пам ниссээр дайны фропт дээр ир- мэгц өндөр авч өөрийнхөө ангид ХҮ" рэлцэн иржээ, Грицевец ингэж нөх- рийгөо аврахын тул өөрийн амийг хайрлалгүй баатарлаж явсан юм.Дайн дууссаны дараа Забалуевын хүүХ- дүүд хайрт эцгийнхээ амийг аварсан баатар ах Грицевецэд баяр талархал илэрхийлсэн байна. Энэ ягллаас хойш хоёр зуу гаруй хуүүэхүсэхшүз Бэтэхэсабзүз/БшсВэхүсэлас Х:їєїсэгэЄэсэ зоо эээ ий їнийн лийн йллын суүхсттахтүл БуүэжусЭ БЭҮд бү сүсэг. Манай инонер сурагчид зуслан тэлтэй өнгөрүүлдэг билээ. Зураг дээр газрын сайханд зун цагийн амралтаа зугаа цэн зургадугаар ангийн сурагчид амралтынхаа сонин есайхныг ярилцаж байгад нь. | (Тальш ШОНХОР онгоц орөлцсөн агаарын зэийдвэрлэ ширүүн тулалдаан болжээ. Зурган мянган метрийн өндөрт тпулемётын дуу тачигнаж онгоцууд энд тэндгүй утаа савсуулан унаж байлаа. Агаарт тулалдаж байгаа онгоцнууд дунд нэгэн мөнгөн цагаан онгоц га- рамгай тулалдаж явав. Энэ бол Гри- цевецийн онгоц байжээ, Грицевецийн онгоц дайсны нэг онгоцтой дух духаа раа халз тулалдах болоход “тэр дээш харван хөөрснөө эргэн харваж пуле мётоороо түүнийг шүрштэл дайсны онгоц хар утаа хөвүүлэн добш уна- зээ. Энэ удаагийн тулалдаанаар зөв лөлтийн инсэгчид дайсны 48 онгоц сөнөөсөн байна... Дайн тулалдаан ширүүн өдрүүд өнгөрсөөр л байр, Гэтэл нэг өдөр түг Төрөөн нутг | дуудаж | байна Аз жаргалын өлгий эх нутаг минь сайп байна. уу? Алтан шороон дээр чинь мөнхийн цэцэг тарилцахаар ирлээ. эмжсэн тууз адил дөлгөө голын Магнаж суудаг эгшиг намайг дуудсан юм Таанын үнэрт анхилам салхипаа илбүүлэн ширтэхэд ирвэгнэж байдаг зэрэглээ намайг дуудсан юм Агсам хээрийн атирааг сульдаан жолоо татуулдаг бэлчээр уудам хөндий ї намайг дуудлаа Уусан: хүн саатан саатдаг сөнгөөр дүүрэн Уртын хөндийхний сэнгэнэсэп айраг намайг дуудлаа чадлыг сорьдог цэнгэл дүүрэн Уугуул нутгийн баяр наадам намайг 5 дуудаж байна Эргэж ирэхийн ерөөл дэвшүүлсэн хүн арды минь Итгэл: дүүрэн үг намайг Дуудаж байна. АУДС-ийн оюутан Є. ОЮУН. энгГ Талруу Адуун сүргийн Уясан мориныхоо 1лнннв, Ги” нисла./ ЦГҮЖэивГүллэлна ”,“үлилаа. чин “чилж” Чин, / Гавнлаь Лнннь наа. ТӨРСНИЙ НЬ 75 ЖИЛИЙН ФИДлынллинлахжал таны лахж аль! лид өвийг лан? лж алин, Гаглан ”учинн /ГЭЛИНАГ алив аниа рэг Манковскийн гайхамшигт игирк: жалуудыг бахархан уншиж, өлөн ягүл: гий нь зөвлөлтийн болон бусад орны театрын тайзнаа тавьж байна. Маяковскийн яруу найргийг дэл- хийн өнцөг булан бүрийн хүн мэдлэг” болжээ. Монголын уншигчид, хүүхэд бёга чуул, Маяковскийтэй танил болоод удлаа. Түүний бичсэн «Владимир Ильнч Ленин», «Сайхнаа!» зэрэг иай раглая, «Зөвлөлтийн наснортын ту- хай шүлгийг манай уншигчид сайн мэддэг билээ. Манай багачууд их яруу найраг- чийн «Ямар мэргэжилтэй больё доо» «Ямар юмыг сайн гэдэг юм бэ, ямар юмыг муу гэдэг юм бэ?» зэрэг алдарт шүлгүүдийг ишнрээний ном болгоёөн юм. Өндөр нуруу, өргөн мөртэй, авь- яас билэгт, хурц дайчин тэр их яруу мяайрагч өнөөдөр ч бидний дунд амьл байж, 75 настыхаа далай их баярыг бидэнтэй цуг тэмдэглэж байна... Ц. ГАЙТАВ, нхий лээн иЁлн Элл этүүүр зарлал: --Онгоцондоо! гэсэй номанд өгө- жийн хамт Сергей Грицевец өөрийн онгоцондоо шаламгайлан сууж агаарт дүүлжээ, Энэ тулалдаанаас Грицеве- цийг буцаж ирэхэд штабын дарга нь түүнээс: 3 -- Аль хир Грицевец: , --Арван тавыг л унагалаа. тулалдав даа2-гэхэд Ма- найхан цөм бүрэн, бүгд амжилттай ,.. 5 гэж цовоо сэргэлэн хариулав. Зөвлөлтийн ард түмний эрэлхэг хүү ингэж л бидний төлөө гарамгай гавь яа байгуулж явсан-юм. Энэ учраас түүний зориг баатарла- гийн тайхамшигт амжилтыг өндөр үнэлж ЗХУ-ын баатар цол шагнасны гадна, БНМАУ-ын байлдааны ,гавь- яаны улаап тугийн одон түүний эн- гэрт гялалзах болсон юм, Ц. ТҮДЭН. "ВАГАСЧИН | С. САНДАГДОРЖИ.Н зурсан зураг- Хариуцлагатай эрхлэгч Ж, ШАГДАР 4-38243 . шэн. Индене 14149 -- ХУВ ЛБЫВ. сац соль, кса. УанА Үндд, Сөлжь,. швалснал -. ЄОБЭн ! гуулийн 7 дугаар ангийн «Б» бүл ВЛӨЛГӨӨН гийнхэн 50 дугаар цэцэрлэгийн то хижилт, засварын ажилд туслаж, Иионер сурагчи аа. Т: нарын ЗҮҮ нартаа дуу шүлэг, , тоглолт зө? р Ур д - йЭрь вар зааж, янз бүрийн сониц тоглоом өсөж торинсон нэгэн гэр, ясли, цэ сиРулолданн юпи цэрлэгийн тэргүүний. ажилчдын ул бла хийж бэлгэлсэн байна. : гн азар бүр ийм сайхан амжилт сын анхдугаар лө. глэл 5 , 5 луглэридоөвдөацөөныцийс ололт гарсаар байна. хотноо энэ 7 дугаар сарын 24-ний өдөр нээгдлээ. Ясли цэцэрлэгүүдийн ажилчдын улсын анхдугаар зөвлөл төөнд «Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн хүмүүжлийн одоогийн бай дал цаашид тавнх зорилт» гэсэн илт тэл хэлэлцэж байна. Энэ нь цэцэрлэгүүдийн олон хЯ- лийн ажиллагааны түүхэн туршала гыг нэгтгэн дүгнэж, “МАХН-ын Їөв Хөрооноос өсвөрийн үеийнхний хү: мүүжлийн талаар илгээсэн захидлыг биелүүлэх ажилд олсон амжилтын дүнг гаргах болно. Энэ зөвлөлгөөнийг угтаж янонер сурагчид та нар булбарай хөөрхөн дүү нарынхаа өсөж торниж буй яс- ян цэцэрлэгийн ажилд туслаж байгаа тухай сайхан мэдээ сэлт манай сонй ны газар ирсээр байлаа. Нийслэлийн баатар хөт Москва- тийн нэрэмжит 83 дугаар дунд сур Өсвөрийн Манай өсвөрийн шилдэг тамир чид саяхан БНПАУ-д болох олон улсын хүүхдийн хөнгөн атлетї кийн «Найрамдал» дөрвөн төрөлт: тэмцээнд.гуравдахь удаагаа орол цохоор мордлоо, Манай хүүхдүүд 1966 оноос хойш Энэ тэмцээнд шалгаран оролцох гэж Хүч чадал, авхаалж самбаагаа сорилцдог бол сон юм, 1966 онд БНМАУ алх олон улсын хүүхдийн дөрвөн тө рөлт уралдааны гүйцэтгэх хороо ны гишүүнээр элсч түүнд оролцож байх эрхийг Бүх Холбоотын 8, И. Левриний нэрэмжит олон улсыг хүүхдийн «Артек» зусланд арав дахь удаагаа зохиогдсон энэ дөр вөн төрөлт тэмцээнээр олж авсан юм. «Найрамдал» дөрвөн төрөлт тэмцээн. ноднин. жил БНУАУ-ын байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэл Ду най мөрпий Матрит арал дээр бай тэргүүний тамирчид Хайрт хүүхдүүд ээ. Өсөж торнисон нэгэн гэр яслн, цэцэрлэгийлхээ ажилд үргэлж санаа тавин тусалж байхаа хэзээд бүү мартаарай. Та нар зун цагийнхаа зугаатай ам ралтаар дүү нартаа шинэ дуу шүлэг, сонирхолтой тоглоом зааж, үлгэр өгүүллэгийн янз бүрийн ном уцшшин өгч, тоглоом сэлтийг нь хийж, засаж өгч бай. Мөн бүлэг салаагаараа ясан, цэцэрлэг дээр очиж концерт жүжиг тоглож, цэцэрлэгийн тохижилт зэрэг ажилд тусалж байх хэрэгтэй. Ингэс нээрээ та нар хөөрхөн лүү нар, хү мүүжүүлэгч багш нартаа их тус хүр гэж, пнонер хүний нэгэн ариун зорил гыг биелүүлэх болно. Ясли, цэцэрлэ гийн тэргүүний ажилчдын улсын анх дугаар зөвлөлгөөн болж байгаад хүү хэд бүхэн баяртай байна. Хүмүүжүү лэгч багш нартаа хүүхдүүдийн ногт халуун баяр хүргэе. гадаадад даг «Пионер» цэнгэлдэх хүрээ энд болсон юм. Манай тамирчин сурагчид түүнд амжилттай оролцсон билээ. Энэ тэмцээн 1968 онд БНПАУ-д болж байна. Ер нь энэ «Найрам дал» дөрвөн төрөлт тэмцээний хү рээ далайц улам өргөжиж, энэ жил энх тайван, нөхөрлөл, эв са нааны нэгдлийг бэхжүүлэх дэл хийн залуучууд оюутны (1Х их наадмын үзэл санааны дор яваг даж байна. 3 Олон улсын хүүхэд багачуудын хэвлэлийн газраас зохиол явуул даг эл тэмцээнд манай тамирчин сурагчид амжилттай оролцсоор ир сэн, одоо амжилттай оролдох нь лавтай. -.. Тэмцэх-зам өлзийтэй, энгэр лүү “рэн медальтай буцаж ирэхийг та мирчин сурагчдаасаа хүсье. Бин Ө4, 498 Орон БИХНИЙ ЖИ Ц ын ийл ХЭРГИЙН 6. лоӨ МХЗЭ-ийн өг Хогоо Д.Сухвалтарын нэээмжит /онголын Пионерийн Байгчуллагын Төв Зөвлөлийн сонин. 25 дахь жилдээ 530 (1038) фїтипгтжсллл)| Хүүхдүүдээ! Эих тайван, найрамдал, эв нэгдлийг эрхэмлэгч тив бүрийн залуучууд Оюут энэ жил 9 дэх удаагаа хуран байна. лхийн шударга түмний “анхаарал хараа, ДЗО-ны 9 дүгээр их наадам бо лох БНБАУ-ын нийслэл Софи хотын зүг хандаж байаа. Энэ оны долдугаар сарын |29-нөөс наймдугаар сарын 6-ныг хүртэл Дэл хийн 129 орны 20 гаруй мянган төлөө лөгч оролцож Софи хотноо болох ДЗО- ны ЇХ их наадам нь урьдын их наад- муудаас үндсэн хэдэн зүйлийн онцлог той юм. 33 Урьд найман удаагийн их наад мын, тугаа босгож тунхагласан /лозун Дээр эпэ жилийн их наадам «Эв нэгдэл» гэсэн үг нэмэгдэж, ДЗО-ны 1Х их наа | дам «Эв нэгдэл, энх тайван, нөхөрлө лийн төлөө!» гэсэн лозунгийн дор болох гэж байна. Их наадмын ажлын хөтөлбөр урь |дын аль ч паадмынхтай адилгүй их өр- | төн юм. Урьд наадмуудад ихэвчлэн ур- лаг, уран сайхан, биеийн тамирын тог лолт, тэмцээнүүдийг голчлон анхаардаг байсан бол,Софийн их наадамд, энх тай ван, ,найрамдал, эв нэгдэл, улс хоорон дын харилцааны амин чухал асуудлуу дыг хөндөж, улс төрийн үйл ажиллагаа ихээхэн хувийг эзлэх юм. Софид цуглар “сан олоп орны залуучуудын элч төлөө | лөгч америкийн импернализмыг эсэргүү | цэн тэмцэж байгаа Вьетнамын баатар- | лаг ард түмэн, залуучуудын тэмцлийг |дэмжих үйл ажиллагааг өргөн далайц тай явуулах юм. Урьдын их наадмуудад огт оволц доггүй буюу илэрхийгээр эсрэг зогсож байсан ннлээд олов орны залуучуудын байгууллага Софид болох 1Х их наа дамл оролцох гэж байна, ДЗО-ны ЇХ их наадмыг угтаж, манай “орны өнцөг булан бүрд ДЗО-ны ЇХ их наадмын бэлтгэл ажил болгож, тэмцэж байгаа Вьетнамын ард түмэн, залуу чуудтай эв нэгдлээ илэрхийлэх, санаа сэтгэл, эд материалын тусламж илгээх, эв нэгдлийн фонд байгуулах" зэрэг ажил Есдүгээр нх БӨЛРЕ: Лхавга 1968 оны 7 дугаар сарын 24 үд» 10 мө 5957г6 рсй1!! өргөн далайцтай зохиолоо. ДЗО-ны ЇХ их наадамд бэлтгэж түүнд шалгаран оролцох, хөдөлмөр сур лагаараа бэлэг барихын тул манай за луучууд үйлдвэрийн цехэд, сүргийн за- хад, тариалангийн талбайд, барилгын оройд, хичээлийн танхимд, газар бүхнээ их ажил өрнүүллээ. ДЗО-ны 1Х их наадмын бэлтгэл, ажил бол МЗО-ны Ш их наадам юм. М! Ш их наадмын хөтөлбөр ч мөн урьд 3 удаагийн их наадмаас өргөжиж улс төрийн үйл ажиллагаа томоохон суурь эзэлсэн юм. МЗ0-ны Ш их наадмын тайзнаа гарч бүжиглэх, хөгжимдөхөөс нь өмнө хэн Ч танихгүй байсан төмөр замын лаборант Оюунгэрэл, Дархан хотын цэргийн ан гийн байлдагч 19 настай Галсантогтох нар өнөөдөр МЗОны Ш их наадмын ал- тан медаль энгэртээ гялалзуулсаар Со- фийг зорив, ДЗО-ны 1Х их наадамд монголын нийт залуу үеийнхний дундаас шалгарч, тэднийхээ санал сэтгэл, хүсэл, зоригийг өвөрлөсөн шилдэг 100 орчим төлөөлөгч явж байна. - Төлөөлөгчдийг МХЗЭ-ийн Төв Хороо ны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ч. Пүрэвжав толгойлж явлаа . . : Манай төлөөлөгчид улс төр, урлаг уран сайхан ,бниеийн тамир спортын хэє гүүдээс бүрдэж байна. Социализм, коммунизмын их ялал», давуу тал өөрийн орны хөгжил, еөциа- лист байгуулалтын талаар өлөн орны заяуу үенинхэнд таниулан сурталчлах түүнийг улс төр, урлаг, уран сайхан биеийн тамирын бүх ажиллагаагаар үзүүлэх өндөр хариуцлага, их наадмын төлөөлөгч нарт оногдож байна. ДЗО-ны ЇХ их наадам нь дэлхийн энх тайвны үйлс, орон бүрийн залуу үеийнхний эв нэгдэл, хэрилцэн эйлтөл: МОХ, НЯГТ ХАМТЫН ажиллагаанд. чухал алхам, үйэт нэмэр хандив болно гэдоут монголын залуу болон өсвөрийн үемин- хэн бат нүгэж, их наадмын үйл зжилаа гаанд амжилтын дээдийг хүсэн ерөөж байна. Я. ХАЙСАНДАЙ Манай хүүхдүүд малдаа хайртай Малаа маллах бүр ч дуртай Ардаг хүлгээ эмээлд номхотгож Атар талаар давхих дуртай Хаврын түрүүчийн цэцэг түүнэ Зуны єсєайханд зугаатай аялана. Намрын єэрүүнд хадлан бэлдэж Намынхаа уриаг тэргүүнд биелүүлээ. Одоо манай бяцхан инонерүүд Оргил хангай, тал говьдоо Өвс хадаж, нурууд боёгон Өвөө эмээдээ тусалж байва. в..2 Эл | 72 Гурван талаар нь уулс сүндэрл сэн, бургасан шугуй навчисаа Шир чигнүүлэн ганхсан, булаг горхийн УС бургилан урсаж сэрүүн цЭнгэг агаар сэнгэнэсэн Сэлбийн голын эхэнд Х. Чойбалсангийн нэрэмжит пнонеринн төв зуслан байдаг. Тэнд шингэн бү рээний уяхан дуун, сэргэлэн хүүх дийн цээлхэн хоолой хослон цуурдл тана. Түмэн хүүхэд түжигнэн балсч буман хүүхэд бужигнан тоглосон ба гачууд Олны баясал жаргалын зус лангийн хөх магнаг тэнгэрт Монгол- Зөвлөлт, Ардчилсан Герман, Польш, Болгар улсын төрийн далбаа урьхан салхины аясаар намыран харагдаиа. Энэ далбаануудыг хараад Сэлбийн пнонерийн зусланд лмар ямар улсын ннонерууд амарч байгааг анхдахгүй мэдэж болно. Сэлбэ зуслангийн 9 ду САЙХАН УҮРРХЭЛ тосшш22ТШ--222-2т-тт-шшштл. УУД НЭГ СЯНААГЛАР А НАЙРАМДЛЫН ТУГ- НАМИРСАН ГАЗАР. гаар ээлжинд таван хэлийн таван зуу гаруй пионер хүүхэд зун цагаа зугаа тай сайхац өнгөрүүлж байна. Элэ ээлж «эрийн гурван наадам» гэсэн сэдвээр ажлаа эхэлжээ. Энэ өдөр хур дан морины уралдаан эмнэг хангал булгнулах зэрэг морин спортын үзүү лэх тоглолтууд, морин зугаалга 30 хиогдсон байна. “Мэргэн харваач ул сын баатар Гонгор тэргүүтэй сурчдыг урьж нум сум харваж үзүүлжээ. Үн дэсний бөхийн барилдаан болж, пно нер сурагчид хүч мэхээ сорилцлоо. аллагчид» гэсэн «Номын орноор " өөрсдийн багт наадмын үзлэг болж хамгийн дуртай зохиолынхоо дуртай баатрын дүрийг гаргаж: түүний дот роос 24 пионер үзлэг: шалгарчээ. «Нөхөрлөл» гэсэн сэдвээр гар зур гийн уралдаан зарлаж үзэсгэлэн бай гулжээ, Үзэсгэлэнд зөвлөлтийц ИНО нер Валерий, Германы пионер Иосиф Болгарын инонер Степан нарын зур сан зураг үзэгч олны сонирхол гойд татжээ. Олон орны пионерүүдийн га солилцох у пионер Доржсүрэн рийн байгууллагын гэсэн сонсгол тавьж Энэ мэтээр Зөвлөлт, Герман, Польш, Болгарын пиоперүүд өөрсдийн ажил амьдралаасаа харилцан ярилцлаа. Зуслан даяар үндэсний хувцасны үз лэг болж 5 орны пионерүүд байр ёс лол, ажил хөдөлмөр, амралтын цагаа раа өмсөх хувцасны хэв маягаад өмсч үзүүллээ. «Хээрийн хоол амттай». вээр Сонгины буланд бүтэн өдрийн зугаалга хийжээ. Сэлбэ зусланд явагддаг нэг томоохон ажил бол улс бүрийн инонерийн өдөр юм. Зөвлөлт, Польш, Болгар, Герман чионерийн өдөр болж өнгөрлөө. Ямар, улсын инонерийн өдөр болио Тэр өд туршла лзалт болж монголын иноне «Монголын гэсэн сэд 20754 ОЛНЫ ХҮУТДУҮД МШЦДАРНА рийн бүх ажлыг тэр улсын инпоне рүүд удирдаж үзэсгэлэн байгуулах, уралдаан тэмцээн зохион, концерт тоглох, шинэ тоглоом, ДУУ, бүжиг саах кино үзүүлэх ажил хийнэ, Гер маны пионерийн өдөр Германы но нерүүдээс удирдан. Вьетнамыг дэм х ажил зохиогдож «Интерпайио Л» танхимд Вьетнамыг талархаж байгаа хүн бүр гарын үсэг сурах ажил хийжээ, Тэр хуудсан дээр Мон гол, Полышн, Болгар, Зөвлөлт, Гер ман пионерүүдийн 600 гаруй гарын үсэг зурагджээ. Гадаадын пионерүүд тэй уулзах бүлгүүдийн уулзалт бол сон байна. Дууны баяр, бүжгийн өдөр, тоглоомын өдөр, хөдөлмөрийн өдөр, хол ойрын аялалд зэрэг олон төрлийн ажил зохиогдлоо. Хувьсга- лын уламжлалт дуунуудыг заавал сургах 7 хоногийн ажил болж «Шин вээ хиагт», «Улаан туг», |Магиаг үсэгтэй туг» зэрэг олон дуу зуслал гаараа сурчээ, Зуслангийн ажилчдын. хүүхдийн дунд янз бүрийн насны хүүхдийн бүлэг байгуулж (47 хүүх- дийг хамруулан бүлгийн даргаар нийслэлийн. 10 дугаар сургуулийн сурагч Даринчулуун идэвхтэй ажил лаж байна. Янз бүрийн насны хүүх дийн бүлэг шнонерийн зуслангийн бүлгүүдтэй уулзаж, хамтран тоглох наадах, аялал зохиох зэрэг ажил хийж байна, Пионерийн зуслангийн бүлгүүд өсвөрийн Сүхбаатарчуудын бү» лэг, идэр Ленинчүүдийн тлбрийн туяа бүлэг, нөхөрлөд бүлэг зэрэг тусгай нэрээр нэрлэгдэх юм. Сэлбийн пионерийн зуслангийн 3 ду гаар ээлжинд гадаад дотоодын ииоле . рүүд найрамдлын тугаа. мандуулж, найрсаг сайхан амарцгааж байна. Сэлбэ зуслангийн: тэнгэрт найрамд лын туг намирч, түүний доор найр саг дотно нөхдийн найрамдлын уян Га хангинаж байна. Ж. ГОМБОСҮРЭН, чв--т-ивт-в-ив ив, «ари -и чий «или -атт-иар арт ат ит ит ил «ва 6-р вт ав авт авт ит арай ав ийт-ийт--ин авт чвР-иийт-илн-ий--авт чий. ат-ит--ат авт арт ир Ри --и--ат--ий 2ар-ийт ити өР-иж-иж ар “өт-чит--и-ит -ирт -арн авт айт-итт-авт тийн -6Р“-ивт ий 8-р - ТОЙРОН БҮЖИГ ХИЙЦГЭЭЕ! “МӨНГӨН ДУСАЛ Сэлбийн өглөө сэрү хэн. Урт ургасан «ахлаг ногоо, өнгө өнгийн цэцэг дээгүүр сүүдрийн дусал өглөөний наранд мөн Жөн өнгөө гайхуулан бөнжигнөж хараг Дах нь сонинх ноо! Зуслангийн өглөө Орос, Монгол, Герман, Болгар, Нолын хэл цууриатаж эв найрамдлын өдөр эх дэнэ. Уле улсын далбаа цэлмэг тэйгэ рийн.уудамд намилзаж, «Наран ҮҮРД мандау» дуугаар өглөөний шугам жаг саалын түрлэг хийнэ, Цэнгэг ногоон зүл Үзэн дээр хэсэг хүүхэд бөөгнөрөлдөн сууж, дотно элэгсэг ярилцаж наадна. Зөвлөлтийн Хабровск хязгаараас ирсэн пионер Марина Дьячкова, Наташа Сло- бодчикова, Кравченка Зоя нар нийсл3 лийн 20 дугаар сургуулийн 8-ын «Б» ангийн Алтанхундага, 14 дүгээр сур туулийн Цэцгээ, 1 дүгээр сургуулийн Энхтуяа нартай уулзайд байгаа нь энз онлээ, Тэд ойр зуурын мэдэх үгээрээ гар хуруугаа тохилцон сэтгэл санаагаа онлгоцгооно. Зуслангийн ээлж солигдож, монгол нөхөд нь буцах боллоо, Сайн анд нөхдөө сөө салж ядан байгаа Зөвлөлтийн ино иер Марина, Наташа, Зол, монголын пионер Алтанхундага, Цэцгээ, Энхтуяа нарын нүдэнд мөнгөн дусал харагдана. Энэ мөнгөн дусал бол найрамдал нөхөр лөлийн илчээр урсан гарсан дусал юм, Д. ЁНДОНПИЛ ЛЦМИНИН ХАЯГ ЭНЭ! ЛЦАЖ БАЙЯ ГЭЖ ТОЛЬ БАЙНА, мын ! бүлэг, Ок». ЗАХИДЛААР ДАНДАА ХА МОНГОЛ ПИОНЕР ЯРИЛЦАЖ, Тїэвэрхэн наас, жаал хүү Цэлмэг тэнгэрийг нартай нь Тэнгэрийн нарны Тэр жаал ингэж Е Түүрд дурасч явна ,» Би, энэ хөгжилтэй ус ланд онцын баяр баясгалан тай ирсэн юм. Энд ба над таатай сайхан сана байна. Өглөөний сэрүүнд үлээвэр хөгжмийн эгшгэнд гимнастик хийдэг, Дараа нь пионерийн: шугам жагсаал болдог, Тугаа өргөж дуугаа дуулдаг. Энэ бүхэн над мар тагдашгүй сэтгэгдэл тө- рүүлж байна. Би, монголын нийслэлийн 2 дугаар сургуу лийн 6-ийн «В» ангийн 2их туяаг 4-ийн «А» ангийн Со- лонго нарын олон нөхөдтэй дотно сайхан танилцлаа. Би, монголын-пнонерийн Сэлбэ зуслангаа үүрд дурсч авна. Москва хотын 268 дугаар сургуулийн 6-ийн «Б» ан- гийн пнонер Чередалова . Мила »- “4 цалмеё. "| уфйсСа. бичлээ Хань НӨХДИЙНХЭЭ Хо агмм Би, Сэлбийн пионерийн зусланд Болгар, Польш, Гер ман, Зөвлөлтийн пионерүүд тэй хамт хөгжилтэй йхан амарч байна. Долдугаар са рын 18-нд болсон Зөвлөл- тийн иноперийн өдөр над их сэтгэгдэл төрүүллээ. Зөвлөлтийн пионерүүд хег жилтэй уралдаан зохиол, үзэсгэлэн нээж, |урлагайн тоглолт үзүүлэв, Би сид ирээд Болгарын инонер Ели за Тюфекчнева. Зөвлөлтийн пнонер Титова Людя наэтай дотно үерхэж байна. Энэ пионерүүдтэйгээ захидлаар байнга харилцаж байх бол но. Нийслэлийн 24 дүгээр сур гуулийн. 8-ын «Б» ангийн сурагч Э. Туяа гаргаад зургийн дор с зурлаа Тавтай байна Би, нөхдийнхөө хамт мөн гол нутагт ирж Сэлбийн инө нерийн зусланд тун талламж тай сайхан амарч байпа, Ми эх нутаг, аан ээж мипь л газар байгаа болопч орон, монгол нөхөд ээж шиг минь энхриаилж амарч байна. Бид, энэ зуслаид зохногд- сон У,| адлал багт на хув цасны үзлэг зэрэг олон с0 нирхолтой ажилд оролцлоо. Би спортод туйлын сонирхол той. Энд зохиогдсон спорт тоглоомын олон төрлийн тэм цээнд оролцож тэргүүн байр э: тээ. Хайрт монгол по нерүүдээсээ ихийн их ам- жилт хүсье, Ардчилсан Германы иио- нер Марита 41 дэх. шоо “ууцаэла1 Үүрд Үүрд “Үүрд мөнх мандаж байг наран мөнх. цэлмэг байг тэнгэр мөнх амьдарч байг ээжий байг би мөнх Найрамдлын Найрамдал маань наран улам . бэхжнэ мандаж байг Бид, монголын пиоперинй Сэлбэ зусланд зугаатай сгй хан амарч байна. Монгол үй дэсний эрийн гурван цаа дам-хурдал: морь уралдах» “Бид, Болгар иутсаас. хол орших Ази тивийн Монгол оронд амрахаар иргэндээ маш их баяртай байна. Мон гол нутгийн дээгүүр мөнгөй цагаан онгоцоор жигүүрлэн нум сум харвах, үндэсний янахдаа монголын | өндөр бөхийн барилдаан зэргийг уул, өргөн тал, баян сүргийг үзэж, маш их сонирхлоо. 5--6 настай жижигхэн х(Уг хэд морь унаж уралдах явах нь сайхац бахдам юм. Манай зусланд мөрий спортын -үзүүлэх госаолт болж, нэг монгол охин өл» булгнулж байхыг ихэд бгй» хав, Монгол хүн моринд унэ” хээр гарамгайг нүдээр үслээ. Би морь унаж үзсэн. Сопий сайхан санагдлаа. |Монгол анх удаагаа харж, бидиий сэтгэл зүрх баясан догдолж байлаа. Бид монголын їїн0О- нерийн 5 бүлэгтэй уулзалт хийв, Өсвөрийн Сүхбаатарчууд , та бүхэндээ сурлага, хөдөлмө рийн өндөр амжилт гарга хыг хүсэн ерөөе! Бидний нөхөрлөл, цанрам далд үүрд батжин |бэхажчнэ! Польш хүүхдийн найрамд Болгарын пионер Близа лын наран үүрд мандаж “Ивацова Файг! Польшийн Харцер ш ареш /”””2//77722 ёгов шив сэ УРАЛДААНЫ МАНЛАЙД ХЭН ИРЭХ БОЛ? эншилиллмпиэээєсэжглэллєүуллпэтэгтэүээшэхххлжШлпШиЖҮЙЛШИҮжВЕЕЁНЄҮИ1ТЛНиХЛЫБЕЛЫЖННЫНЫ. ПИОНЕРИЙН ЗУСЛАНГИЙН БҮРЭЭН ДУУ - ТУГ ӨРГӨХОӨД, БЭЛХЭН! ” ЗйдтдруУуд | БлАТАРЧУУД, БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ ХУУХДЭД, ЗОРИУЛАВ. Хь 5. (46) 1968 оны 7 дугаар сарын 24. хөөртэй байна. Эмгэнийг нэг л Зүс БАЯРТАЙ БАЙНА Би, Охиноо хөтлөөд Хотын Гуд маар алхаж явлаа. Нааш цааш сүл жилдэх олон хүний цуваа үргэл жилсээр байв, Охин минь гэнт -- Ааваа! Эмээ ээж явж бай на. Манай эмээ ээж... гээд ухас хийн гараас мултарч одов. н -- Хаана гээд охиныхоо хой ноос яаравчилан алхтал охин маань олон хүний дундуур шур ган гүйж очоод, нэгэн эмгэний га раас шүүрч авав. Эмээгээ гэж өөр хүн андуурчээ гэж бодоод схиноо дуулав, Тэр эмгэн охины минь тэв рээд үнсэж байлаа. Охин маань Ч бидэнд л эрхэлж байдаг їїнгээ эмгэний хүзүүгээр тэврээд 90аёяр “А-вааа үзсэн хүн шиг, Охиноо ингэж Та нимгайрхаж, «Эмээ ээж» ГЭЭД сүйд болж байгаад гайхаж мэн дэлж түр саатан зогстол эмгэн, Энэ танай охин, нх гом болж шүү. Цэцгээ чинь хэдэй ДҮҮ тэй билээ гэж асуув. Охины маань нэрийг хүртэл мэдэж байгаад бүр гайхав, -- Манай хүүхдүүд намайг анд даггүй юм, Хаа явсан газар л «Эмээ ээжээ» гэсээр гүйгээд ир нэ шүү. Бүр том болчихсон, сайд Дарга нар хүртэл эмээ ээжээ гэж дуудна гэж ярихаар нь гэнэт төв яслийн асрагч Ичинхорлоо гуай байх нь ээ гэж санав. Охин маань хоёр гурван жилийн өмнө энэ хү ний гар дээрээс цэцэрлэгт шилж сэн юм. Тэглээ гээд энэ эмгэпийгГ марталгүй, үргэлж санаж явжээ гэж бодож байтал энгэрээрээ дүү рэн одон медаль гялалзуулсан хүн ирж эмээ ээжээ бие сайн уу? Хуу Чин ажлаа хийсээр байгаа юу? Тэт гэвэрт гарах нь яасан юм бэ? гээд хөөрч ярив. Ичинхорлоо гузї, -- Хүүхдүүдээсээ холдохоор нойр ч хүрэхгүй, хоол ч орохгүй юм, Хүүхдүүдтэйгээ л бужигнаж байвал сайхан даа гэхэд, -- Бас ч аргагүй дээ. Эмээ зэж одоо нас сүүдэр хэд хүрч явна 89? -- Дал гарч байна. -- Эмээ зэж та асрагчаар хэ Дэн жил ажиллаж байгаа билээ. -- Хориод жил болж байх шивВ. Ийнхүү биднийг түр саатан байх хооронд хичнээн ч хүв «эмээ зэжээ бие сайн уу? хэмээн өнгө реөв дөө. Энэ эмгэнийг бара: л ХО тын хүн болгон таньдаг юм шиг санагдлаа. Арга ч үгүй юм байх даа. Хүүхэд асрах газар зчнөөн олон жил ажиллахдаа лав л хүнний 1000 алаг үрийн хөлийг дөрөөнд, гарыг ганзганд хүргэсэн байлгүй яахав, Тэдгээр хүн бүгдЗэрээ энэ эмгэнийг эмээ ээж гэж хүндэтгэ нэ. «Эмээ ээж» таны энгэрт гялал зах олон одон, сайхан ээж, сайн ас рагч болохыг илтгэнэм билээ. Г. СЭСМЭЭ Ясли, цэцэрлэгийн тэргүүний ажилчдын улсын анхдугаар зөвлөл сөөн болж байгаад хүмүүжүүлэг чийн ажлыг 15 настайгаасаа эх лэж хийж явсан үр хүүхдийн тө лөө санаа зовниж явдаг над баяр хөөр төрөлгүй яахав. “Энэ зөвлөл гөөн бол манай энхрий хайрт нам засаг ардын үр хүүхдийн эрүүл энхийн төлөө, тэднийг сайн са? хүн болгохын төлөө хичнээн и) хаарал халамж тавьж байдгийн наг | год илрэл юм, Ясли, цэцэрлэгийн асрагч, хү мүүжүүлэгчид бол хүүхдийн зэж хүн. Энэ сайхан ажилдаа улам улам амжилт олохыг та бүхнээс! хүсэж байна. | БНМАУ-ын гавьяат их эмч| Л, ДАГЗМАА | | | " АРСЛАН (Ардын үлгэрийн маягаар) Ойн захад арслан сууц (барин амьдарч байв. Нэг өдөр үнэг ир лээ. Үнэ! байцааны шөл амтлах зуураа, -- Холын нэгэн гүрэнд голь їе дэг нд ШИДТЭЙ зүйл гарсан гэнэ Баавгайнх том толь авчируулсан зааных бүр том толь захиалаад бан на гэж хууч дэлгэв. Арслан энэ ярианд маш их сонирхон, -- Толь гэдэг чинь юу юм бэ? Иддэг юмуу гэхэд үнэг залирхө гаар, ! -- Та өөрөө үзээд мэдэхгүй 10) гэв. Арслан гүн бодолд дарагдаж «Заан, Баавгай хоёр «толь» гэдэ! юмыг авсныг бодоход их хэрэгтэй зүйл байгаа байх, Энэ хоёрыг толь авсан байхад би авахгүй 00. миний нэр сүрэнд муухай болно» гэж бодоод -- Толь гэдэг юм. чинь ямар үнэтэй юм бэ? гэхэд үнэг хоолны” таваг долоох зуураа, -- Би үнийг нь мэдэхгүй юм. Их л үнэтэй гэж дуулсан. Харин Д. Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ТОЛЬ | ХОЁР. | голийг он олж өгч болно гав, Арс лан нэрэлхэхдээ өчнөөн их мөнгө үнэгт өгөөд толь захив, Үнэг уд сан ч үгүй баавгайнхаас том го045, | Ин лэлийн 40 дүгээр цэцэрлэ (мнастикийн цагригтай дасгал өөнт гимнастикаар нийслэ ийн цэ С. Элбэгдорж авсан гэрэл? Намайг дугуй унаж сурвал том ах над дугуйгаа бүр өгнө гэсэн юм, Миний ах нэг хэвийн гогтуун вөөлөн зантай, чанга дуугарда! гүй, хийе гэсэн юмаа дуугүй хийж явдаг, хэлсэн үгээ Фуцаадаггүй юм. Би, ах шигээ болох юмсан гэж боддог. Намайг ердөө загна даггүй, Би тэгэх тусам нь!яагаад (Ч юм бэ дээ дотроо айгаад, үгнээс |Нь ердөө ч гардаггүй, Одоо би до лоон настай, | ЇГ "ч - 1! Сургуульд орох гэсэн чинь «ба га байна» гээд аваагүй, Намайг манай айлын Долгор гуай« Яг ээ жээ хуулсан жаал» гэсэн. Миний ЭЭЖ нуруугаар зөндөө намхан, Би 4вч явсан мөнгөнийхээ хагасаар ХУ | том ах шингээ өндөр нарийхан, шу цалдан аваад арслангийнд азчирч өгөв, Үлдсэн мөнгийг нь өөрөө сэм зашжээ. Арслан толинд өөрийн хээ дүрсийг хараад гэнэт уурлаж, «Энэ толь гэдэг чинь ийм аймшигт амьтан юм уу? Үүнийг одоохон алахгүй бол намайг амар саяа үзүүлэхгүй айлгаад байх болно. Барилцаад үзвэл намайг. дийлэх амьтан байна» гэж. бодоод сүх ав, чирч толно хага цохиод хаячих жээ. Арслан үдэш унтахаар хэвтэх дээ толь авах гэж өчнөөн мөнгө үр сэндээ харамсаж байвч, толь гэдэг аймшигт амьтныг төвөггүй дарсан дайчин зоригондоо бахархаж, их гавьяагаа ойн амьтадын өмнө бардам ярина даа гэж бодохоос сэтгэл таатай болоод нам тайвай унтжээ. Д. ДАВААНЯМ | В------------ы----шииыии нлоакк кола шокоосккакккоккоккокпкооекокцшопушл | луун хөлтэй, өргөн энэ | цээжтэй, ха | ванхуй шөнө айдаггүй, дугуйгаар | хурдалдаг зоригтой, бөмбөг сайн тоглодог, орос ном уншдаг болох | сон гэж дандаа хүсч явдаг. Гэгээд би ахын дугуйг өдөржин хөтөлж, унах гэж оролддог боллоо. Аав, ээж маань дугуйгий маань барыж гүшиж, түлхэж өгдөг, Дөрөөнд нь хөл минь хүрэхгүй, дээд төмрийн нь доогуур орж гишгэдэг. Уруу га зар луу өөрөө мордоод ойчилгүй дөнгөөд, нилээд хол явчихдаг бол сон. Өчигдөр үдээс хойш Галбаа- тарынд очлоо. гийн хүүхдүүд хийж байна, Эднийхэн уран хөдөл очоод мөргөчихдөг байна. чамд ах чинь бүрмөсөн өгсөн, тий уран хөдөлгөөнт эгүүдийн үзлэгт оролцсон юм. мээ? Ямар гоё вэ?... гээд, Гар, Ау гуй энэ тэрийг нь барьж члбэж үзэв, Би бардам байдалтай зог сож буруу талын дөрөөнөөс хөлөө салгалгүй: -- Гайгүй амархаан. Би ердөө дөрөвхөн хоногийн дотор сурсан... Би та нарыг бүгдийг дараа сурга на, баяртай гээд мурилзан, гайхуу лах санаатай хэд сайн гишгэтэл гадаа байсан нэг муу шавар зуух аруун “АХЫН ДУГУЙ (Бяцйн өгүүллэг) гарын тохой аягүй өвдөж байлаа. Ичсэн боловч тэдннй инЭэлдэхэд бушуухан босгож аваад... холдов. Зөвхөн өмнөх замаа харж явсны гай байхгүй юү? Тэгтэл гэнэт их өвсөн-дунд бух ны малтсан хонхор руу “харалгүй яваад орчдог байна. й Ёстой нэг унасан шиг уналаа даа. Урд дугуй минь яйвийчихаж, хоёр өвдөг, гарын алга их өвдөв Түүнээс хойш хоёр /удаа хөхөө донгодож, хоёр удаа манайхан зус ландаа буужээ. (Одоо би аливаа юмыг сурахад авхаалж самбаа, ха туу зориг, уйгагүй зөв оролдлого, чадна гэдэг бат итгэл хэрэгтэй гэд гийг сайн ойлгох болсон, Хол, ой рыг бас зэрэг харж явдаг болов. Хав над хүүхдийн дугуй авч өгөв. Би, түүнийгээ гамтай эдэлж удах гүй тойрон аялалд явна. Найз нар | Тэр дөнгөж орж ирээд саравчинд аа, дуг х сайха | тоглож байв, Намайг харуут гай УгУ8:Үрах 58 БЖ шиаггэх хан, 1 -- Хүүе Данаа. Энэ дугуйг ЛЭҮЭ. суэгсээн МЫ Хариуцлагатай эрхлэгч Ж... ШАГДАР Индекс 14140” МХЗЭ-ий эх Ховоо А.Өалданулаалайтаг бал ШНЛЭЛ Зөвлөлийн сонин. : 25 дахь илдээ М 81 (1039) Гэнэн Пионер сурагчид өсвөрийн баатар- чуудаа! Та нарыг асран хүмүүжүүл- дэг хүүхэд саатуулах газар цэцэрлэ гийн тэргүүний ажилтнуудын улсын анхдугаар зөвлөлгөөн энэ долдугаар сарын 24--26--ны өдрүүдэд Улаан “баатар хотноо эмнэлэг гэгээрлийн ор ТА .НАРЫГ А дөнд боллоо. Энэ зөвлөлгөөнд сур гуулийн өмнөх насны хүүхдүүдийг 2с ран хүмүүжүүлэхэд ажил хөдөлмө рөеөрөө шалгарсан 300 гаруй төлөө лөгчид нам улс олон нийтийн байгуул лагын хариуцлагатай ажилтнууд оролцлоо. : 10 цаг болоход хурлын тэргүүлэгч дийн байранд нам засгийн удирдаг чид нөхөр Ц, Дүгэрсүрэн, С. Лувсан, Ж. Самбуу, Ю. Цэдэнбал, Б. Лхамсү рэн нар болон БНМАУ-ын Сайд на рын Зөвлөлийн орлогч дарга Ц. Пун цагноров, МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч Г. Очирбат, Г. Чи- мнд, зарим яамдын сайд, тусгай газ рын дарга нарыг гарч ирэхэд зөвлөл гөөнийхөн суудлаасаа босч нижигнэ- тэл алга ташиж угтлаа. “БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Ц. Пунцагноров анхду гаар зөвлөлгөөнийг нээж үг хэллээ. Тус зөвлөлгөөнд МАХН-ын Төв Хо роо, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлө лөөс ирүүлсэн баярын бичгийг МАХ Н-ын Төв Хорооны Улс төрийн Тов чооны орлогч гишүүн Намын Төв Хо рооны нарийн бичгийн дарга Б.Лхам сүрэн уншихад зөвлөлгөөнд оролцог- сод алга нижигнүүлэн ташиж халуу наар хүлээн авлаа. Зөвлөлгөөнд цэ- цэрлэг хүүхэд саатуулах газрын ХҮ мүүжлийн ажил, мөн хүүхдийн эрүүл мэндийн байдал ба цаашид тавих 839- рилтын тухай БНМАУ-ын Ардын бо ловсролын Яамны сайд Д. Ишшцэрэн, БНМАУ-ын Эрүүлийг хамгаалах Яам ны сайд Б. Дэмбэрэл нар илтгэл та- вив. МАХН-ын Төв Хорооны баярын би чигт нам засгаас ардын үр хүүхдийг асран хүмүүжүүлэх талаар ихээхэн 1968 оны 7 дугаар сарын 3! Лхавга Үнэ 10 мө анхаарч ирснийг тэмдэглэв, Баярын бичигт цааш нь хүүхэд саатуулах га- зар, цэцэрлэгийн гол Зорилт бол МАХН-ын ХУ их хурлын шийдвэр на мын шинэ программд сургуулийн ом нөх насны хүүхдийн байгууллагын ажлын талаар, дэвшүүлсэн заалтыг хэлбэрэлтгүй биелүүлэх, хөдөлмөрч- "4 ч (4 х. Ї дийн үр хүүхдийг эрүүл чийрэг асран бойжуулах, тэдний мэдлэгийн хүрээг эрэмбэ даразтай өргөтгөх, хөдөлмөрт дуртай соёлч боловсон шинэ ёс сурта- хуунтай болгон хүмүүжүүлэх явдал мөн гэж заалаа. БНМАУ-ын Ардын боловсролын Яамны сайд нөхөр Д. Ишцэрэн тавь сан илтгэлдээ МАХН, засгаас сургуу лийн өмнөх насны хүүхдийг хүмүү: жүүлэх талаар байнга анхааран ха ламжилж байдгийн үрээр одоо манай оронд 5324 цэцэрлэгт 29500 хүүхэд бойжин хүмүүжиж байна.Түүнд багш лах хүмүүсийн мэргэжил мэдлэг сай- жирч байна. Тэргүүний цэцэрлэгийн тоо өсөж, хүмүүжүүлэгчдийн эгнээ өргөжиж байна гээд цаашид тавих 30 рилтыг тодорхой заалаа. БНМАУ-ын Эрүүлийг хамгаалах Яамны сайд нөхөр Б. Дэмбэрэл нлт гэлдээ социалнзм байгуулагч ард түмнээ эрүүл чийрэг бие бялдартай, боловсрол мэдлэгтэй иргэд болгоход нялх балчираас эхлэн эрүүл, саруул өсгөх хэрэгтэй юм. Энэ ажилд хүүхэд саатуулах газар онцгой үүрэгтэй гээд энэ талаар МАХН, засгаас байнга анхаардгийн үрээр амжилт оллоо. Тэргүүний ажиллагаатай хүүхэд саатуулах газар, тэргүүний асран Хү" мүүжүүлэгчид олширлоо гээд цаашид тавик зорилтыг тодорхойлов, Зөвлөлгөөн дээр МАХН-ын Төв Хо рооны улс төрийн товчооны гишүүн БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэр Зөвлөлгөөнд инонер сурагчид баяр хүргэж илэрхийлэлт оруулав, ЛЭГЧДИЙН ЗӨВЛӨЛГӨӨН гүүлэгчдийн дарга Ж. Самбуу дэл гэрэнгүй үг хэллээ, Нөхөр Ж. Самбу МАХН- У-ын Ар ын Төв Хороо, БН нарын Зөвлөлийн өөс болон хувнасаа зөвлөлгөөнд оролцогчдод халуун баяр хүргэлээ. Цааш хэлэх дээ хувьсгалын өмнө ардын үр хүү хэд маш хүнд нөхцөлд Өсөн бойжиж байлаа, Ардын хувьсгал мандмагц ардын үр хүүхдийн эрүүл энх бой жиж эрдэм мэдлэгтэй иргэд болгоход байнга анхаарсаар ирсний үрээр ма най иргэд эрүүл чийрэг, бие бялдар тай, эрдэм боловсролтой болон хү мүүжиж, эх орондоо социализм бай гуулах үйлст ихийг бүтээж байна. Энэ ажилд ЗХУ-аас үзүүлсэн тус- ламжийг онцлон тэмдэглээд цаашид тавих зорилтыг тодорхойлон заалаа. Зөвлөлгөөн дээр 50 гаруй хүн үг хэлж, санал шүүмжлэл тавив, Нийслэлийн пионер сурагчдын тө лөөлөгчид зөвлөлгөөнд нлэрхийлэлт өргөв. дын Их Хурлын Тэргүүлэгчид, Сайд л өмн Сайд нарын Зөвлөлд тус зөвлөлгөө нөөс илгээх баярын илэрхийлэлтийг Ардын Боловсролын яамны орлогч сайд Г. Мэндсайхан уншиж батлуу ав. Ч БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Ц, Пунцагноров үг хэлж зөвлөлгөөнийг хаав, Зөвлөлгөөний үеэр «Жаргалант хүүхдүүд» үзэсгэлэн байгуулагдав. Хүүхэд саатуулах газар, цэцэрлэ гийн тэргүүний асран хүмүүжүүлэгч нарын зөвлөлгөөн хийж байгаа явдал бол манай нам засгаас хүүхэд бага чуудыг асран хүмүүжүүлэх талаар байнга халамжлан анхаарч байдгийн яруу тод илрэл юм. Зөвлөлгөөнөөс МАХН-ын Төв Хо роо, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөв лөлд өгсөн баярын илэрхийлэлтэд . манай хүүхэд багачуудыг асран хү мүүжүүлэх газрынкан нам засагтаа хичнээн зоригжиж байгаагаа нлэр МАХН-ын Төв Хороо, БНМАУ-ын хийлсэн юм Т.АД-Ы,Н.. Х үгүгХЭЛ үг Тал нутагт бороо орж ган тайлан овоо толгод уудам хөндий ногоон дээлээ өмсчээ, Дундговь аймгийн Адаацаг су мын нутгаар явахад наян настай буур луудаас айман настай багачууд хүртэл малдаа арвин нх тэжээл бэлтгэх ажилд ид орсон байна, ! Хүний бага нь хөдөлж шувууны ба- га нь жиргэдэг гэхчээр хөдөө нутагт аав ээжийнхээ ажилд туслан амарч бай гаа пнонер сурагчид хүүхэд багачууд энэ ажлыг жигд сайн хийж байна.. Сушмын төвөөр орсон ч гэсэн суурь, өрхүүдээр явсан ч гэсэн хүүхдүүд НО гоон өвс түүж хатааж, таана, хүмүүл, хадаж, сорс зоодой хийж, хадуур тар- муур эзэмшни хадланд гарч байлаа. Ар урт бригадын хоньчин Д. Дашзэвэ- гийн хүү 8 дугаар ангийн сурагч Бат-- очир эгч, дүү нарынхаа хамт хэдэн Шуу дай ногоо үүрэн харьж явахад нь уул- зав. : 7 7 --Манай багш бидэнд 5--10 кг ви таминт ногоон тэжээл бэтгэх даалгавар өгсөн, Би даалгавраа. биелүүлчихсэн. Одоо давуулж явна. Ногоог өдийд, сай хан цэцэглэн ургаж байхад нь хадаад сүүдэрт хатааж авах нх сайн тэжээл болдг юм гэв, - Сум бригадын харьяат 2 дугаар ан гийн сурагч Лхагва таана хүмүүл түүж, . хигэн, аарцтай хольж хоёр зуугаад шир”: хэг зоодой хийгээд нөхдөөсөө түрүүлж- яваа ажээ, Энэ сумын гур- ван бригадын хадланд гучаад пнонер су. рагчнд гараад ажиллаж байна. Дөрөвдүгээр ангийн сурагч Д, Цэ- дэв, Г. Санги, Х. Батхуяг нар морин хадуур ажилуулж мөн сурагч Ч. Тогток А. Сандаг нар тармуураар өвс бухал даж байв, Тэд нар ажилдаа маш урам - зоригтой ажиллаж байна. Хадланч хүүхдүүд орой үдэш дуулж хуурдаж, үлгэр оньсого ярьж, ном со. нин уншиж уралдаж барилдан хадланч ах эгч нараа хөгжөөн баясгана. -Манай сургуулийн хоёр зуугаад сурагчид цөм малын тэжээл бэлтгэх ажилд хувь цэмрээ оруулж байна гэж Адаацаг сумын бага сургуулийн захи рал Д. Сандагдорж ярив, Талын -хүүхдүүд ингэж таана кү- мүүл түүхээс эхлээд малын тэжээл бэлт гэх их ажилд оржээ. . 3 С. БАТМӨНХ « ИЛШ МХАРГДАН ДУУРИАХ 1940 онд Улнастай гэдэг газар нЭ- гэн охин мэндэлжээ. Эцэг Найдан- жав, эх Цэрмаа нар нь төрсөн охин доо Цэвэлмаа гэдэг нэр өгчээ. Цэвэл- маа охин 8 насанд хүрч Биндэр су- мын сургуульд орж, 19532 онд онц- сайн суралцаж 4 дүгээр ангина төгсгө жээ, Ангийн багш Гүржав нь Цэвэл- мааг ажилч хичээнгүй төлөв даруу- хан зантай сурлага сайтай сурагч гэж үнэлдэг байлаа, Цэвэлмаа бүр 8 пас- наасаа эхлэн өөрийнхөө хайдаг үнээг жилийн турш сааж ирээдүйн алдарт саальчин болох их замаа эхэлжээ. Найданжав гуайнхан 1954 онд нэг дэлд элсч, Цэвэлмаа 800 гаруй хонь маллаж байв. Цэвэлмаа саальчин б0- лох сонирхлынхоо дагуу 1955 онд 140 охин шүдлэн авч маллажээ, Цэ- вэлмаа тугалгүй үнээгээ жилийн улнр лын турш саан арвин их сүү авч байс наа санаж Зөвлөлтийн саальчдын үнээ хайдагшуулдаг туршлага дээр тулгуурлан, их сүү саахын тулд анх төллөж байгаа 10 үнээг хайдагшуулж нэг гунжин үнээг тугалтай нь сааж харьцуулан туршиж үзжээ. Туршлага амжилттай болж Цэвэл маа 1956 онд үнээг анх удаа хайдаг шуулж,үнээ бүрээсээ 685 л сүү сааж хөдөө аж ахуйн тэргүүний сайчуудын зөвлөлгөөнд шалгаран оролцож, ХӨ- дөлмөрийн медалиар шагнагдлаа. 1957 онд 1013 л, 1958 онд 1212 литр сүү сааж улс даяар алдаршлаа. Цэвэлмаа МХЗЭ-ийн 12 дугаар их хурлын индэр дээрээс нутгийн 15 нар нь алдарт саальчныхаа үйл хэр- гийг унтраалгүй залуу Үед нь зал гамжлуулна гэсэн чин сэтгэл өвөрлөн үнээ сааж зорьсон зорилгыг нь үр” гэлжлүүлж, эх Цэрмаа нь алтан гадас одонгоор шагнагджээ. Дүү Дашдэлэг нь хэдүйгээр эрэгтэй хүн боловч эг- чийнхээ үйл хэргийг үргэлжлүүлнэ гэж үнээ сааж, эрэгтэйчүүдийн дот- роос анх удаа мянгат саальчин бол- “Сүүн далайн дагина. үнээг харнуцан маллаж үнээ бүрээ- сээ 1500 л сүү саана гэсэн үүрэг авч билээ. Цэвэлмаа хөдөө аж ахуйн нэг дэлчдийн 2 дугаар нх хуралд орол- цохдоо авсан үүргээ биелүүлж арвин нх сүүн бэлэг барьсан учир 19 настай саальчны энгэрт төрийн дээд шагнал Сүхбаатарын одон гялалзлаа, Хөдөл- мөрийн баатрын тэр үеийн болзлыг биелүүлж баатрын барнанд тулж 0Ч- жээ, Идрийн золбоо бадарсан эх оронч хөдөлмөрөөр жигүүр хийсэн залуу саальчин Цэвэлмаагийн нэр Онон Хурхын голын сав газраар т0- дийгүй ханагар уудам эх орны хангай говийн хаа ч гэсэн цууриатлаа. Цэвэл маагийн эх оронч үйл ажиллагаа эрд түмний гүн нтгэд хүлээж ардын их хурлын депутатаар сонголоо. Цэвэл маа 1960 оны эхээр нэгдэлдээ саальч дын соцналнст хөдөлмөрийн бригад байгуулсан нь манай хөдөө аж ахуйд бас анхных нь байлаа, Алдарт сааль- чин Цэвэлмаа ЗХУ-д очин, түмэн сайхныг үзсэнээр барахгүй Дани ул- сад олон улсын Эмэгтэйчүүдийн Ху ралд оролцжээ, 1960 оны 11 дүгээр сарын 26-нд сүүн далайн дагнна бол сон алдарт саальчин маань улам ши нийг санаачилж ихийг мөрөөдөж бай сан ид залуу насандаа хан хорвоо гоос халилаа. Хэнтий аймгийн Бин- дэр сумын Бүтээлч нэгдлийн Цэвэл маагийн богинохон насны эх оронч хөдөлмөр хүн арддаа үлгэрлэн хүнд- лэгдлээ. Нас барсных нь дараахан түүний байгуулсан бригад цол манда- таа авч саалийн зэлэн лээр нь Лхам жав, Дарийм, Бүтэд, Лхамсүрэн, Доржханд, Нямуусай нарын зэрэг за ЛУу нөхөд нь нэрээ цуурнатуулж ал- Дарт саальчныхаа үйл хэргийг үргэлж лүүллээ, Эх эцэг төрөл төрөгсөд дүү жээ, Цэвэлмаагийн төрсөн эрэгтэй дүү Дашдэлэг мөнл үнээ сааж байна. Энэ жил 4 дүгээр анги төгсгөсөн төр сөн дүү Дэнсмаагаас нь чи ямар мэр гэжилтэн болох вэ? гэхэд--Би эгч шигээ саальчин болно гэж боддог гэж хэлэв.Алдарт саальчны эцэг Най данжав гуай саяхан пионер сурагч- дын тойрон аяллаар явсан пионер су рагчидтай уулзаад сэтгэл Догдлонгуй байдлаар: Миний охин Цэвэлмаа бол ажилч хичээнгүй, ааш зан сайтай, ахмадын сургаал үгнээс гардаггүй дутагдалтай зүйл дээр төрөл төрөгстэйгээ ч ЭВ- лэрдэггүй, усныхандаа нэр нута! Алдарт саальчин Цэвэлмаагийн дүү Дашдэлэг, Дэнсмаа нар. Ёс хүндтэй хүн байсан юм. Саальчин эг чийнхээ бүтээлч замаар цаашид хө- дөлмөрлөж,, ахмад хүмүүсийн сургаа лаар замнаж өндөр сахилга сурлага- боловсролтой хичээнгүй хүн болцгоо гоорой! гэж хэлсэн билээ. Цэвэлмаа- гийн өөрийн гараар голлож байсан үнээний тэжээл нэмэгдүүлэхэд гар- сан сааль сүүний тооцооны данс,дуу ны дэвтэр, түүнд хавчуулж явсан цэ цэг, зүүж явсан эвлэлийн тэмдэг,пио иерийн бүч, 4 дүгээр ангийг төгсгө- сөн гэрчилгээ зэрэг зарим дурсгалт зүйл нь Биндэрийн 10 жилийн сур- гуулийн пионерийн танхим дахь Цэ вэлмаагийн буланд тавиастай байна. Энд Цэвэлмаа хүндэт пионер болоод пнопер багачуудад хандаж хэлсэн үг нь хадгалагдаж байна. -2Миний хайрт дүү нараа. Та нар бол манай ирээдүйг бүтээг чид учраас одооноос эхлэн эрдэм сурч хөдөлмөрийн дадлагатай иргэд болцгоогоорой. “.Сурлагыг хөдөлмөр болгож ард түмэн нам засгийнхаа ачийг хариулах хэрэгтэй гэж хэлжээ. Энэ бол пнонер багачуудад үлдээсэн алдарт саальчин Цэвэлмаа агсны захиа үг юм. 3 Ард түмнээ цагаан сүүгээр тэжээ!” сэн сүүн далайн дагина Цэлэлмаа- гийн үйл хэрэг мөнхжин үлдэж өсвө- рийн үеийнхэнд үлгэр дууриал болж байна. ЯГ, ГОМБОСҮРЭН, эцэг Найданжав, эх Цэрмаа, төрсөн 1922 оны 5 сарын 19-нд Лени ний-санаачлагаар анхны шионерийн Өтрядыг Москва хотын |Красиопрес иянснийн райөны 16 дугаар хэвлэх Эвонерийн -вртдын амхны чурлаан Лениний ойг угтсан (Эцгийн алтан мөрөөр) гэ дээр В. И. Ленин дэлгэрэнгүй үг хэл жээ. «...Хүүхэд бол пролетари нар бөлж байгаа хүн амын нэг хэсэг мөн. Хүүх дийг хүмүүжүүлэх хамгийн сайн бай « аялал экскурс зохиох луудыг хийж байна. Свееро-Осетин АССР-ийн Орджо никедзе хотоос холгүй. орших Орлё нок гэдэг пионерийн зусланд амарч Бэ эшлэл асин ЭЦГИЙН АЛТАН МӨРӨӨР хининниланлилнилаиихинчианлис лалинилланлилиаллаиилианилллллинлилллииэгилиилилииичиина гууллага бол тэдний байгууллага юм. Энэ байгууллага нь хүүхэд багачуу дыг пролетари ангийн нал, ахмад үеийн галаар хүмүүжүүлэх В. И. Лениний энэ үг комсомол пио нерийн байгууллагын дайчин гыг тодорхойлжээ, дайчин зам баатарлаг уламж ёстой» гэсэн зорил Одоо Зөвлөлт орон даяар Номсомолын 50 жилийн дэг аян инонер сурагчдын дунд яваг даж «байна. Пионер багачууд энэ ая наараа Комсомолын байгууллагын мданчий замналыг судлах, түүхийг бос Жох, нэр нь төдрөөгүй ахмад нөмсо мозьчдын гарамгай тавьяаг илрүү байгаа пионер сурагчидтай уулзаж, -- Комсомолын 50 жилийн ОЙ угтаж зуныхаа амралтаар юу хийж байна вэ? гэсэн асуултанд тэд ингэж ха риулж байна. Миний уулзсан эхний хүүхэд бол «Ильичийн гэрээслэл» хамтралын 8 жилийн дунд сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Гадиева Бэла юм. с-- Би бүлгийн дарга манай бүл тийн пионерүүд Комсомолын 50 жи лийн ойг угтаж, Ахмадын алтан мө мөөр гэдэг аянг гурван удаа гарга лаа. Бид намар сургуульдаа очоод» цуглуулсан материалаараа музей бай туулах зорилготой байна. : Манай зусланд «Залуу танвч». «дэр хөлбөочин» зэрэг дугуйлан хи зэрэг аж. чээлдэг. Бид цөм эдгээр дугуйланд явдаг гэв. Торомгор, Хар нүдтэй бяцхан-бор охиныг Галя Бадальян Артёмовна ТЭНЭ. Галя охин Орджопинедае хотын 2 Дугаар дунд сургуульд сурдаг. Энэ жил 3 дугаар ангид дэвшин су ралцах ажээ. Тэрээр: Ё Комсомолын түүхт 50 жилийн ойн өдөр пионерт элсэх гэж байгаа даа би хязгааргүй баяртай. байна. Бид ахмад пионерүүд, комсомолчид той уулзалт өдөрлөг хийдэг. Би Ва лентина эгч шигээ л зоригтой пионер болох юмсан гэж боддог гэхэд би: -- Ямар Валентина гэв, -- Яагаав. Валептина Николаевиа Трешкова эгч. Тэр чинь өнгөрсөн онд манайд ирсэн юм байхгүй юу. Тэгэх. лээр нь бид хүүхдийн Төмөр замаа түүний нэрээр нэрлэсэн юм гээд инээмсэглэв. Уулзаж учирсан хүүхэд бүхэн их ойдоо өргөх бэлэгтэй ажээ- Тэд Эцгийн алтан мөрөөр гэдэг ая. наа Комсомолын 50 жилийн ойгоор дүгнэнэ: Аяныхаа богцонд авчирсан бэлгээ Комсомол ахдаа өргөн бари. -М, Эрдэнэбат. | наг хмшиийхийнииййнэнийнший ” таа шилбүүр атгажээ. Манай орон янз бүрийн ургамалаар баялаг юм. Сүүлийн арав гаруй жилийн дотор манай эрдэмтэн, мэргэжилтнүүд ЗХУ болон ах дүү соцналист орнуудын эрдэмтэдтэй хамтран хийсэн судалгаа ны үр дүнд манай оронд нийт 102 бү лэгт хамаарагдах 584 “төрлийн 2050 зүйлийн ургамал ургадаг нь мэдэгд- жээ, Монгол орныг ургамлын талаар та- гийн бүслүүр, уул тайгын бүслүүр, ойт хээрийн бүс, хээрийн бүс, говийн бүс, цолийн бүс гэж 6 хуваадаг, Тус орны Хангай, Хэнтий, Монгол алтай болон Хөвсгөлийн уулсын хойт хэсэгт байна. Монгол орны тагийн бү сэнд намхан өвслөг ургамал болох бу- шилз улалж (өлөн) нилээд ургана, Мөн хурган мэхээр, тагийн гол гэсэр, цан- гиад холтсон цэцэг, цагаан дэгд, сор- мууст сэрдэг, гоо ,дэвхрэгийн ца- гаан зэргийн ургамлууд ургадаг. Та тийн бүсийн дээд хэсгээр тошлогонцор бургас, зоосон бургас, хуурамч арц бо- лон зарнм хэсэгт нь сөөгөн боролзгоно мэтийн жижиг сөөг ургамал тохиолдоно. ДХ “МАНАЙ ОРНЫ УРГАМАЛ Хэнтий, Хөвсгөлийн уулархаг нутаг. орно, Харин Хангайн нурууны зөвхөн зүүн урд хэсэг нь уул тайгын бүст хам рагдана. Уул тайгын бүслүүрийн зонхилох УР гамал нь хуш хар модон ой бөгөөд хуш бүхий хэсгээр алирс элбэг ургадаг. Хушин ойд өргөст нохойн хушуу, ямаан арц, дунд тавилгана, дагуурын тэрэлж, бургас зэрэг сөөг ургамал бо- лон сөөгөнцрөөс алирс, намгийн сурь- гар ургана. Дээрх ургамлуудтай, зээрд өлөнцөр, намгийн сурьгар ургана, Дээрх өлөнцөр, нарийн навчнт хонхон цэцэг, улаан унаган туруу, төгрөг навВчнт уна ган туруу зэрэг өвслөг ургамлууд хо лилдож ургана, Мөн гацуур, жодоо, нарс хус бага зэргээр тохиолдоно. Уул тайгын бүслүүрт тохиолдох өвслөг УР- гамлаас унаган туруу, сибирийн биелэг өвс, өндөр хорс, тадгар гэзэг цэцэг, сибирийн удвал, нарийн навчит хонхон цэцэг, согоо суман, ягаан цээнэ, хоёр цэцэгт ннл, сэгсгэр яргуужин, ургана. улаан ботууль Энэ бүс нь Монгол алтай, Хангай, Хэнтийн уулсын орчим нутгийг хамаар на. Ойт хээрийн бүсэнд ой мод, хээ- рийн бүсийн ургамалтай холилдон ур- гадаг онцлогтой билээ, Уул нуруудын араар өвслөг ургамал элбэгтэй Нарс, хар мод, хус модноос бүрэлдсэн холн- мог ой ургах бөгөөд уулын бэл болон энгэрээр тал хээр нутгийн ксерофит ур гамлууд ургадаг, хөрс шороо нь бусад бүсийнхийг бодвол үржил шим нлүү, ялангуяа уулын араар ялзмаг элбэгтэй үржил сайтай хар хүрэн хөрстэй. Ойт хээрийн бүсэнд ботууль, туяхан дааган сүүл, туужууны биелэг өвс, са- ман ерхөг зэргийн үет ургамал зонхи лон бугын зогдор, хнаг, соргүй согоовор, шивээт хялгана, холилдож ургана. Өргөс нохойн хушуу, тавилгана, с0Ө гөн боролзгоно, таван дохиурт бургас, тэрэлж, алтан харгана, буйлс мэтийн сөөг ургамал ургана. Энэ бүс нь ургам дын төрөл зүйлээр бусад бүсийг бодвол нилээд баялаг, бударгана ховордож сайр чулуу ихтэй тазраар ихэвчлэн төмээн харгана, бор харгана ургах бөгвөөд зүүн талаар нь улаан харгана инлээд солбэг. Говийн бүсийн хужир марц бүхий хоцхар газ раар бор, шар, улаан бударгапа, синби рийн хармаг, өмхий өвс ургаж байхад элсэрхэг газраар суль, бор харгана, алтан харгана ургадаг. Хонхор хэсгээр АС 1 заг цөөн тоогоор үзэгдэнэ, Жижиг ӨД- 55 55) 3 6 ЭУЭЭн єя,211 лөг хялганууд нь монгол орны нутагсаг 1 .НУРӨРӨГЭСҮЛНЛЭЙР Ц1Эм17 гамлын нэг бөгөөд гээрээ манай МРЧОЖЦ2 Л 7717) |!» Ч.у-ү, бү Чүлэр бусад газрынхаас нилээд онцлог билээ. БУ 2 З5ул 4772:57777 бус Дорнотын тэгш талаас баруун тийш Их нуурын хотгорын зүүн талаар нарийн зурвас болон үргэлжилсэн өр- гөн уудам нутгийг хамаарна, Хээр та лын бүс нь намхан сийрэг өвслөг ургам лын нөмрөгтэй, хялгана, агь, болон ксе рофит өвслөг сөөг ургамал болох хар- гана нилээд элбэг ургадаг. “Хээр талын бүсэнд шивээт хялгана, хазаар өвс нилээд элбэг тохиолдоно. За рим тохиолдолд шивээт хялгана дангаа раа зонхилж ургасан байдаг. Хээрийн бүсэнд маш их тархсан УР гамал бол хялгана, хиаг, агь, биелэг овс юм, Дээрх . ургамлуудаас гадна яргуй, согоовор, ерхөг, бэр цэцэг ганга хатны өвс, өрөмдүүл, тагш ягаан хү- цэнгэ, гэрийн хушаангар, гандбадраа, мангир, бор элгэнэ, тагийн гол гэсэр зэрэг ургамал ургана, Хээрийн бүсийн хужир марц бүхий газраар улаан бударгана шар бударгана хэрс, сибирийн хармаг мэтийн давсар хаг хөрсөнд ургадаг ургамал байдаг, ЄБүс Ё221:12:272) бус 2 ! Энэ бүс нь цөлийн хойт захаар үргэлжилнэ. Говьд уур амьсгал хуу- рай боловч хөрсний ус гүн биш учраас ургамал ургахад тохиромжтой юм. Говийн бүсэнд жижиг хялганы төр- лийн ургамлууд зонхилж ургадаг, Эл- сэрхэг хөрстэй газраар хазаар өвс, 10- ёо ургана, Агь, цагаан шаваг, бор ша ваг, мараль цэцэг зэрэг сөөглөг ургам лууд мэр сэр тохиолдохоос гадна дэлхээ тогторгоно, түжгэр багалуур, өмхий өвс, хотир мэтийн ургамлууд хужирлаг хөрсөнд ургадаг. Говийн бүсийн баруун хэсгээр бор ---14 Говийн бүсийн өмнөт хэсэг” буюу манай улсын хилийн хамгийн барууш урд зах цөлийн бүст хамрагдана, Ма- най орны цөлийн бүсэнд жинхэнэ элсэн цөл ховор, харин хөрс нь жижиг хайр чулуурхаг гадаргуутай. Хааяа хужир бүхий шавар тойром үзэгдэнэ, Цөлийн уур амьсгал нь хуурай, нарны илч нх тэй, Иймээс ургамалжилтын хувьд цөөн. зүйлийн ургамалтай байдаг, Цөлийн бү сийн зүүн хэсэгт бор бударгана дайрал дана. Бор бударганатай хамтран улаан бударгана, багалуур, модлог бударгана, шар хотир ургана. Модлог ургамлаас хайлаас ургадаг. Цөлийн хойт хэсгээр багалуур нилээд ургах ба элстэй хонх роор заг их биш тохиолдоно, Цөлийн бүсийн баруун хэсгээр хайр га чулуутай орчинд заг элбэг, Алтайн цаад говьд үзэсгэлэнт сайхан баян дүүдтэй бөгөөд энд зэгс улалж, зар баян бүрдүүдэд тоорой, хайлаас урга- даг юм. Нарс, гацуур, хошоон, гүзээлзгэн, ча царгана агь, үхрийн нүд, нэрс зэрэг вн- таминт ургамал болон алтан хундага, дэгд, мухар цагаан, холтсон цэцэг, гишүүн сөд өвс, багваахай цэцэг мэтийн эмийн ургамлууд ургана. Монгол алтан хундага цэцэг гэгч ургамал шинжлэх ухаанд цоо шинээр нээгдсэн юм, Сурагчид та бүхний цуглуулсан ур-| гамалд урьд өмнө тэмдэглэгдээгүй ши нэ ургамал орж ирэхэд хэн ч эргэлзэх гүй. Манай орны байгалийн үнэт баял їгийн нэг болох төрөл бүрийн ургамлын зүйлийг цуглуулах, байгалийн баяла- гийг хайрлан хамгаалахад манай пио- нер сурагчид чухал үүрэг гүйцэтгэх . ёстой. у УБДС-ийн багш Ө. ЦОГТ (БЯЦХАН НАЙРУУЛАЛ) Говь нутагт анхны цас орж хүйтний эрч чапгарсан 12 дугаар сарын эцэс болж байсал үе билээ. Аарагын хавц- лаас зүүн урагшаа Сэнж хайрхан уул хүртэл мэлтийсэн цагаан тал үргэлжил нэ. Энэ талыг нутгийнхан Хүйсийн говь гэж парлэжээ. Наран, тайшир хадны цохиогоор цу хаймагц хот айлаас хонин сүрэг билчиж өвсний сөл даган идээшилсээр Хүйсийн товь руу орлоо. Хонины хойноос хүрэн тайлаг унасан 7 орчим насны бяцхан эмэгтэй хүүхэд даган явах бөгөөд тар Энэ охин хөх өн тийн үзүүрсгэн дээл дээрээ цэнхэр бүс бүсэлж хурган малгайгаа хулгавчилжээ. Хэдэн хөх ямаа хонь дагуулан байд ха зан хясаа өөд авирах гэхэд охин, Аа, тэгнэ байхаа, та нарыг тэгэж дураар чинь явуулахгүй гээд амапдаа дуу ал “дап, тэшүүлж гарлаа. ,Дохөн очоод ча, ча хэмээн хэд хашги рахад хөмөөлийн сел хөөж явсан хэдэн ямаа дороо бут үсрэн үргэж зүүн ураг шаа хушууран билчиж яваа хонии- сүрэг рүү тургиц цас мангруулан давхин одо ход бяцхан охин, тэрхүү олон ямаадыг хадан толгод. давуулалгүй эргүүлсэн дээ ихэд олзуурхан инээмсэглэнэ. Тэ гээд хониныхоо урдуур тойрон очиж тү рүүлж явсан хэсгий нь тогтоотол хонин сүрэг тархан налайн идээшлэв. Энэ үед талын цас боргин, өвсний толгойг налуу лан хойд зүгээс зөөлөн сэвсээ салхи үлээж эхэллээ. Тэртээ баруун хойно цайран харагдах Хасагтхайрхан уулын хяраар цас будран салхины нөөлөгт цо хигдон зүүн урагшаа нүүж-байлаа. Байгалийн энэ шинж, говь нутагт шуурга эхлэхийн тэмдэг билээ. Охин шуурга болохыг даруй ойлгоод хонно гэрийн зүг дөхүүлэхээр тууж эхэллээ. Тэгтэл салхи хямрага болж хонь явуу лахгүй болов. Нэг талын нь уйл эргүүлэх хооронд нөгөө тал нь хэ туурганы уруу эргэчихсэн байна. Гэрээ харвал тэртээ хол цайрах гүвгэр ухаагийн -Өмнө үл мэдэг торойж байлаа, Ээж нь гурван нялх дүүтэй нь гэртээ хоцорсон тул угтаж чадахгүй гэдгийг -охиц ухаараад яавч өөрөө хонно хотлуу лахаар мэрийн гүйсээр ажээ. Тэгтэл ха маг бие нь тамирдаж хоёр нүдий нь н лимс бүрхэв. : Холын бараа тасарч Хүйсийн их говь цасан мананд бүрхэгдлээ. Хонин сүрэг хуйлран бөөгнөрч урагшаа шуурганд туугдана. Охин хониныхоо өмнө нь орж хоргоон тогтоосоор байлаа. / Хонин сүр гээс жаахан баруухан талд хэсэг хадан цохио бий. Тэр зүг рүү туусан боловч мөн лд бүтсэнгүй. Хонь нь явах байтугай толгойгоо Ч эргүүлэх дургүй, уруудсаар байлаа. Тийн байтал ойр орч ны юм харагдахгүй болов, Охин айв. Хөөрхий зайлуул, дөнгөж 7 нас хүрч яваа юм чинь айлгүй Ч яах вэ? Уйлна. Нулимсаа цас хөлдсөн ханцуй гаараа арчсанаа хонио тэмтрэн үзнэ. Тэ гэхэд хонь нь гаранд нь тэмтрэгдвэл ход нио осолгүй байна гэж “сэтгэл жаахан тайвширна. Ч 1 Хониныхоо хоёр тал уруу тэнхээ мэ дэн гүйсээр байтал хоёр хөл нь холгог дож сүүлдээ явахад бэрх болжээ. Шуурга ширүүссээр ажээ. Үзүүрсгэн дээлий нь нэвт хайрч аажмаар бие нь даарч эхэллээ. Хоньтойгоо хөөцөлдөж яваад бээлийгээ хаячихсан тул хоёр гар нь ихэд даарчэ9, Гараа үлээж дулаа цуулсан авч тус болсонгүй харин тэмээ нийхээ хоёр суганд гараа .оруултал тө- дөлгүй дулаацав. Тэгээд тэмээнийхээ чээжний нөмөрт хоргодон дулаацаж бай тал хонь нь зүүн талаасаа хүчтэй үрэг лээ. Охин айсандаа болоод ч тэрүү хэд чапга хашгирчээ, Тэгээд тэмээгээ өрхий тэрхүү зүг рүү очвол изг бяцхан бараан юм цасан дотор толбороп харагджээ. Охин, учиргүй их айзнээ, Охин айсандаа болоод чанга хашгиртал тэрхүү бүртийх бараан тэм дороо хөдчөнй дуу гарсныг харвал хэнзборишнигнь байлаа.Түүнийг цаснаас шүүрэн авбал хушуу нь хөрчих сөн, бээрэх дөхсөн байжээ, Охин ишгээ дээлийнхээ хормойд"ороон дулаацуулж байснаа тэмээгээ сөгдүүлэн чээжний нь нөмөрт | хэвтүүлжээ. Тийн байтал шуурга жаал намдаж цолмон ха яалж үүр хаяарч эхэллээ Төдөлгүй ойр зуурын юм бараантан харагдлаа. Өглөө боллоо. Өвсний толгой цухуйхааргүй их цас оржээ. Гэрийн зүг харвал бараа үл харагдана, Цасанд хурж хэвтсэн хо нно босгож үзвэл цөм мэнд байлаа. Үүнд ихэд баярлажээ. : Тэгээд хонио гэрийн зүг тууж эхэл лээ. Хонь нь Ааргын хадан цохиог чиг лэн алгуурхан цуван явна. Хонипыхоо араас охин тэмээгээ хөтлөн, хөх иш- гээ тэврэн алхална. Охин тэнгэр өөд хар на. Тэгэхэд тэнгэр бүртийх ч үүлгүй, цэнхэр униар татан цэв цэлмэг харагда- на, Тийнхүү явсаар бага үдийн хир бо лоход Сайрын гурван чулууны бэлээс морьтой хэдэн хүн айсуй яваа харагд лаа, Охин ихэд баярлав. Дөхөн ирэ хээр нь ажиглавал ээж Бадам нь саа халт айлын Пүрэвжав гуай бас бус нэгдлийн хэдэн хүн иржээ. Чэд Хүйсийн говийн Баянбулагийн худгаас Их- овоо гийн пуруу хүртэл шөнө туж эржээ. Ээж нь мориноосоо буун харайж хайрт охиноо тэврэн авлаа, Нийгмийн 520 хонийг 24 цагийн турш цасан шуурганаар тогтоон хамгаал 20 им газар Хүйсийн говийг уруудсап энэ эрэлхэг охин. бол Говь-алтай аймгийн Баян-уул сумын «Лепипий зам» тэгд лийн хоньчин Мягмарын 7 настай охин Мунгаа юм. Түүний хичээпгүй зүткэл манай хүүхдүүдэд -дуурнал болно. Ч, Лувсанжав 6) 2 Би гэрнинхээ гадна зуны өглөөнай наранд биеэ ээн зогсож байв.Ингэх нь нх сайхан байдаг.Яагаад гэвэл, шуу- гиант Өглөөний юм бүхэн нүдэнд тусч, салхигүй нам гүмд өглөөнин нар хацар нүүрийг үнсэх мэт халааж байдаг. Манай үйлдвэрийн тосгонд хэрэв ирсэн хүн байвал дахин очмоор санагдах нь лав даа, Учир нь гэвэл туйлын үзэсгэлэнтэй газар юм. Хэрэв ирээгүй. бол, эхэндээ модтой өндөр уултай хойшоо харсан нарийвтар хөн дийг сэтгэлдээ дүрсэлж бодоод үз. Тэр хөндийн дундуур нарийхан тахир орхи урсах нь ямар нэг охин эрвээ- "хэй хөөж”яваад цэнхэр туузаа ногоон дунд хаячинхаа юу даа гэхээр хараг- дана, ) Тэр, туузан цэнхэр горхины цаад тал нь гэвэл хөндийн зүүн хажуу «болж, бэл дээр нь байгаа баюунуу- дэас утаа суунаглан уулыг хэд орөон ,бүр модтой энгэр өөд хадаг шиг сэнс рэн хийсч харагдана. Баюуны цаад энгэр-тэр аяараа өм цөм урагдсан байх бөгөөд”дээд том хавцлаас баюу руу уруудсан шугам шиг зэрэгцээ тө мөр замаар чулуу ачсан жижигхэн кайрцаг тоглоом шиг дээш доош гүйж байна. Баюун дээр улсууд ажиллан Доод уурхайгаас шороо ачсан хайрца гийг хоёр хүн түлхэн ирж явна, Дээд уурхайд аав мннь ажилла- даг, Ээж конторт бичээч. хийнэ, Ээж надад ухаангүй хайртай, Ажилд-ява хын өмнө заавал ч үгүй миний ор Руу ирж, өхөөрдөн үнсэх бөгөөд, --Банзай! Миний хүү. Халуун са- “ванд цай бий. Ээж нь аяганд боорцог г хийгээд дээр нь өрөм тавьсан шүү. НИйш тийш бүү яваарай. Усанд гутлаа норгох бий. Дэмий явж өлсүүзэй... гэх мэт удтал ярьж --Хөөрхийгий минь унтаж байгааг “хар,..Ай хөөрхий минь, эвий минь! “Хүүе Дондог чи хүүгээ хараач, явах -Два үнсэхгүй юм уу? гэсээр гарна. » Аав дуугүй сууж цайгаа уугаад га (эх бөгөөд үүдний тэнд очсон хойноо зэргэн харахад нь би яг өмнөөс нь укарж байх тул аав инээмсэглэн нү- їдээ ирмээд гарч одно, Үд дээр намайг хүүхдүүдтэй ний- «Мэн ид шуугилдан байхад ээж хаанаас зюм олж очих бөгөөд хаа байсан хо- “йо0с дуу нь цуурайтан, --Бан--зай, Бан-зай! гэж хашги /ран ирж-эвий минь, хөөрхий минь, гаоглож байна уу, ээ хонгор минь өл- ! Хахчарын--“-“-- |.А-385400 22и4227 ВЭ 22 : 7 ий хүргэж өгөөд: сөөвий, за харья, Миний хүү чн лав өлссөн байгаа харьж цайгаа ууцгаая гэж хөтлөн ОДНО. : Үнэндээ бол би гуравдугаар ацгиин томоо хүүхэд болохоор ээжийн энэ үгэнд жаахан зовдог л юм даа.Гэтэл ээжийн надад хэтэрхий хайртай нь аавтай хааяа хааяа сүрхий муудалца хад хүргэдэг байлаа. Тэр үед ээжийн Үс нь сэгсийн, булна төм. биеэрээ аавыг трактор шиг түрж том том хаш гирна. : --Чи энэ хүүхдийг өмөөрсөөр бай гаад хүний нь байлгаж байна-гэж аав уурлан хашгирах бөгөөд энэ үед би нилээн хол очиж зогсоод аав ээж хоё рын хэн нь дийлэх бол гэж хардаг байлаа. Ээж бүдүүн боловч аавын мэх илүү билээ, 3 Ээж аавд дийлдэнэ, ээж алчуураа авч нулимсаа арчина. Би энэ үед ЭЭ- жээ мөн ч их өрөвддөг юм даа. . Тэхийн хамт яалаа ч гэж зүггүйтэв дээ гэж харамсдаг юм. Намайг заво дын хэдэн хүүхдийн хамгийн зүггүйг гэж тооцдог байлаа, Томчуул минин үргэлжийн шороон цайрчихсан явдаг толгой, товч нь хэзээний уначихсан явдаг цамц, тэр ч байтугай. өнөө аваад, маргааш нь бараг хушуу нь цайрчих- сан явдаг гутлыг хараад: -- Хээ зүггүй толгой! : Энэ: Дондогийн дэлдэн ҮҮ ёстой нэг зүггүй тархи даа гэлцдэг байлаа. Би халаасандаа гараа хийн өдөржин заводын төвөөр нааш цааш явна, Ши нэ. барилгын банз хөрөөдөж байгаа улсын хажууд толгойгоо гэлжийлгэн удтал харж зогсоно, . -Хүүе жаал хойшоо бай, модонд цохиулна гэж хэн нэг ах гуай хашгир на, Би мөн зогсож л байна. --Чихгүй толгой, хүүе! Хойноо бай! гэж ахиад хашгирна. Ийнхүү би дээрээс хийсч ирсэн банзанд эгээтэй л цохиулалгүй арай гэж: холдон гүйж одно. Заримдаа бол өнөөх тууз шиг “нарийхан цэнхэр горхинд хөлөө дүрэн сууж хогноос цуглуулсан элдэв ши лээр нар руу харна. Тэрэн шиг гоё юм гэж ховор шүү.Тэгэхэд нар улаан, ногоон, шар янз бүрийн өнгөтэй бол но. Гэтэл надаас ДООХНО ХЭДЭН ЭМЭГ- тэй жаал юм угааж байхаар нь би гүйн очоод шавар гишгэсэн ХӨЛИЙН- хөө мөрийг хатаахаар дэлгэсэн даа- вуунуудын дээгүүр палир палир гиш гэлээд зугтаалаа, Надаас эгч нэг охин нүцгэн хөлөө гялалзуулан миний хойноос хөөнө.Би байдгаара зугтаавч гүйцэгдэнэ. Тэгэ- хэд тэр эгч миний чихнээс барьж та сартал татан ээж дээр тэр чигээр нь Г --Танай энэ чинь ингэлээ тэглээ ,: Гэж ховлоно, Ээж бичгийн машиныхаа араас арай байна. Хараач, ях хуурай юмаа “юу ч болоо шат тэй цагаар бол сайхан байдаг. Хичээл чармагц бид нар ногоон дээр номын хөө савыг овоолж хаячнихаа, 14 хөөцөлдөн өлстлөө тоглоно. Энэ үед бол бүхнийг мартсан байдаг, Нар шин гэх үеэр аав ээж нар тал талаасаа ирж бидийг аваачна. Сургууль саяхан тарсан. Багш маань биднийг сайхан амраарай гэж захиад нилээн даалгавар өгсөн. Сур гууль гэдэг маань. заводын баруун дэнж дээр байдаг арван хоёр цонхтой Б-г 2552 ! ї ї гите агт радиогоор 8 й й Бяцхан хүү Никита зурагт | р өндөр цагаан байшин юм. Энэ туха хүүхдийн инээдмийн кино харах дуртай, “4 са лг аауалый гэнэ, Түүнд ийм кино гайхамшигтай сай ий яванд(2асч Час на зогссоноо гэр | Хён санагддаг ажээ. Никита хүү нэг. хэн3А Ханс Хнллл өдөр ааваасаа ингэж, асуужээ, өдөр би зомгол шуудай тээ гүйн оров. Тэр “утааг” “Ааваа. хэдийд кипо гарах вэ? түүх ёстой байлаа. Гэрээсээ ХЭДВЭВ р --Орой л гарахгүй юу гэж аав нь ха риулав. 2 --Тэгвэл орой хэдийд болдог юм бэ. --Харанхуй болохоор л болдог юм. --Хэдийд харанхуй болдог юм бэ?, --Зургаан цагт ! --Зургаан цаг хэдийд болох вэ? --Цагийн богино зүү 6 дээр, урт зүү 12 дээр очихлоор -- Урт зүү нь хэдийд 13 дээр очих вэд --Зургаан цаг болохоор --Тэр чинь тэгэхээр хэзээ юм бэ? --Юу хэзээ гэж! --Кино хэдийд гарах вэ? --Орой болохоор --Орой хэдийд болох вэ? --Чамд би хэлсэн шүү ДЭЭ... --Би ч бас сонссон л доо тэгээд кино хэдийд гарах юм бэ? Та намайг юу хүсч байгааг ойлгож байгаа биз дээ. --За хүү минь бидний урт яриа үр- гэлжилсээр байтал хэдийнээ орой боял чихэээ, Зурагт радногоо түлхээрэй гэв. Никита. хүү радиогоо түлхээд хэлсэц нь: Энэ бол өөр хэрэг. Хүлээх ч хэрэс гүй байж, Үүний чинь би сайн мэднэ. авч баюу руу гүйв. Их ч халуун өдөр болох шинжтэй. Зуны тэнгэрт үүл Ч үгүй цэмдгэр байв, Намайг баюун дээр очиход шуудай барьсан бас нэг хүүхэд тэнд зогсож байлаа. - Хүүе чи юу хийж байгаа юм бэ? гэж би дуу алдлаа. : Зөвхөн урт зүү 13 дээр, богицо зүү 8 дээр гэдгийг чинь л ойлгохгүй байна. Бусдыг нь бүгдий нь мэднэ гэнсэ. Хот айлын гадад Олон хүн бөөгнө- рөн бужигнаж байв, Төр дундаас хар даага ойсон бөмбөг шиг үсчин булги (на, Бяцхан хүү эмээлийнхээ араар сууж дааганы зөв буруу тал руу ээлжлэн гуядаж хотны захаар тойрон булгнулна. Багтартлаа цогинс балмагдсан эмнэг даага жаахан уужирч зүгшрээд залж эргүүлэхэд овоо боллоо, Хүү даагаа дадмаг эргүүлэн залж, хотноос гадагш гараад анхандаа цо- гимс эхэлснээ сүүлдээ. шогшуулсаар холдож одов. Энэ бяцхан хүү бол Өвөрхангай аймгийн Зүүн Баян-улаан сумын бага сургуулийн 4-ийн« А »ангийн шпио- нер Оригийн Гүжир гэдэг юм. 18 настай энэ хүү зуныхаа амралтаар хөдөө нутагтаа гараад нэгдлийн суурь малтай айлуудад тусалдаг сайхан заншилтай хүүхэд ажээ. . Ялангуяа адуунд маш их дуртай учир адуу мал хан гэж уухлин боссоноо тэр эгчтэй мууцалдан “4 Хсрхийатирын зэрэмжнэ1 хайла дааа лах, хөөвөрлөх, ,эмнэг сургах зэр- | ийн ажилд голлон оролцдог гэнэ.Су- “рагч Гүжир өнгөрсөн жил нэгдлийн 7 комОннатад хэвлэв, эгээ. ЗӨ Ээ Э АДУУНД. ДУРГАЙ.. ХҮҮ эмнэг даага сургажээ, Бас өөрийн сургамж, номхруулсан нэгдлийнхээ улаан хээр даагыг сурч гуулийн хичээлийн жилийн нээлтийн баяраар уралдуулсан нь түрүүлжээ. Сурагч Гүжир энэ жил бас л олон адуу хөөвөрлөж, эмнэг сургаж, унага татах зэргийн ажилд туслалцан амарч, байна. «Адуу-малласан хүний » хийморь сэргэдэг» гэж манай 8хмад малчид ярьдаг, Тэгвэл сурагч Гүжир зуны“ хаа амралтаар эрүүл агаар сэргэг ур гамад ногоотой хөдөө Газар тархи оюунаа сэргээн, адуу маллах дуртай сайхан ажилдаа туслалцан ёстой хийморь нь сэргэн оло7 байна. 2 Д. ЛУВСАНДЭЛЭГ. ЕРТӨНЦИЙН СОНИН ч-Өмнөт Америкт маш их наалдамхай сүүлтэй уутат үхэр оготно байдаг гэнэ. Энэ сүүл нь зулзагаа өөрөөсөө салгах- гүй авч .явахад зохилддог ажээ. Төрмөгц зулзагаа нуруун дээрээ суул ган сүүлий нь өөрийнхөө сүүлтэй холбо- дог гэнэ, Зулзагнууд нь цаг ямагт эхийн хээ нуруун дээр тааламжтай явдаг ажээ. ч-Дэвхрэгийн төрлийн Цикад хэмээк амьтан 17 жил газар дор амьдарч, нас бие гүйцэхлээрээ газар дээр гарч ирдэг байна. Гэвч тэр хэдхэн 7 хоног газар дээр амьдраад үхдэг ажээ... Тийм учраас түүнийг арван долоон настай Цикады гэж нэрлэдэг байна. ч-Байгаль нуур бол зөвхөн гүнзгийгээ рээ алдаршсан төдийгүй түүнд 544 гол цутгадаг нь бүр ч гайхамшигтай юмаа. Дорно зүгээс нь 324 гол, баруунаас нь ) гол цутгадаг ажээ, эвшилььжлитгжээгхиилохыЖэЛИЛНЫЫЛОАЛ-О1Жсн|11ННЭ Хариуцлагатай эрхлэгч Ж. ШАГДАР Индекс 14140 (3- 2 шуаг МХЗЭ-ийн Хогоо Д.СухБалтарын нэээжжит /Донголын Їїнанкрийн Байгауллагын Төв Зөвлөлийн сонин. 25 дахь жилдээ 5 32 (1040) 1968 оны 8 дугаар сарын 7 Орон БУХНИЙ ПРОЛЕТЛЮИ НАР НЭГДЭГХҮЛ! МЇШ-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд БЭЛХЭН БАЙГЛУНУ? ьс. Лхавга Үнэ 10 мө МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОР БҮГД ХУРЛЫН | ШИЙДВЭРИЙГ | 0 бв) Ф.ОЭ 96! Саяхан МХЗЭ-ийн Төв, Хорооны 11 бүгд хурал хуралдаж МХЗЭ-ийн хянан шалгах пост штабын ажлын байдал, цаа шид зохиох ажлын тухай асуудал хэ лэлцэж тодорохой тогтоол гаргалаа. Пно нерийн байгууллагаар хүмүүжигдсэн олон мянган инонер сурагчидта нар ма най нийгмийн ирээдүйг цогцлон бүтээг- чид учраас МХЗЭ--ийн бүгд хурлын шийдвэрийг амьдралд хэрэгжүүлэх нь. сургууль бүлгэм, бүлэг салааны чухал зорилт болж байна. Юуны өмнө бүгд хурлын материалыг пионер сурагчдаар судлуулах, үүнтэй холбогдуулан яриа зөвлөлгөөн. зохиож хяналт шалгалтын ач холбогдлыг хүүх дүүдэд ойлгуулах явдал чухал байна, Пионер сурагчид бүхэн шинэ нийг мийн үед төрсөн соцнализмын үзэл са наагаар хүмүүжиж амьдарч байна. Гэх дээ хүүхдийн байгууллага хүүхдэд та вих хяналтыг өндөржүүлэх нь хэрэг тэй юм. Учир нь манай хүүхдүүдийн дотор хи чээл хүмүүүжлийн ажлаас хождох, тас лах, сургууль завсардах, сахилга бат алдах зэрэг үнэнч шудрага биш зан авир гаргадаг ноцтой дутагдал үзэгд сээр байна, Иймд сургууль бүлгэмүүд зан төлөв, хичээл сурлагаар хоцорогдож буй хүүх дийг судалж тэдний дотор амьдрал хө дөлмөртэй холбосон тодорхой ажил зо хнож хүүхэд нэг бүртэй ажиллах нь чу хал байна, Мөн улс нийгмийн эд аж ахун, зүлэг модыг хайрлан хамгаалах, замын хөдөлгөөний дүрмийг биелүүлэх олон нийтийн газар хэв журмын зөр чил гаргахаас хүүхэд багачуудыг урьд чилан сэргийлэхийн тулд зохион байгуу лалттай ажилладаг, пионерийн постуу дыг сургууль бүлгэм, өөрийн орчин той рондоо тогтмол гаргаж сайн ажиллуу лах нь чухал байна. Манай хүүхдүүд энэ зунаас эхлэн хаа оршин суугаа газраа янз бүрийн насны пионерийн бүлгийн бүрэлдэхүүнд орж, хамт олноороо зохион байгуулалттай үр бүтээлтэй амарч байгаа нь хэн хаа, хэрхэн амарч байгааг судалж мэдэхэд үр дүнтэй хэлбэр болж байна. Пионерийн байгууллага хэд хэдэн гүндсэн чиглэлээр хяналт шалгалтын ажлыг зохнох хэрэгтэй байна. Пнонер сурагчдад онц сайн с ёвахилга батыг эзэмшүүлэх зан төлө вийн хувьд даруу, соёлч боловсон, цэ вэрч пямбай дадал заншил эзэмшсэн иргэд болгон хүмүүжүүлэхэд чиглүү сурлага 00НЫ . ГУРАВДУГААР БИЕЛҮҮЛЬ лэх нь пионерийн анхан шатны байгуул лагаас зохиож буй ажлын хэлбэр агуул гыг улам боловсронгуй болгож ашигтай хэлбэрүүдийг сэдэж ажиллахад байн гын хяналт тавьж ажиллах нь зүйтэй. Сургууль бүлгэм, бүлэг салаадаас су рагчдын" сурлага хүмүүжлийг дээшлүү лэхээр зохиож байгаа ииөнерийн бай гкууллагын Өлон талт ажилд пионер бү хэн хир идэвх зүтгэлтэй оролцож ажил ладаг талаар нарийн судалгаатай ажил яавал зохино. Пионер сурагчид хизээлийн хэрэг лэл, сурах бичиг, ном дэвтрээ хир зэ рэг хайр гамтай хадгалж цэвэр аямбай эзэмшдэг талаар анхаарч инонерийн идэвхтнүүдийн хамтарсан шалгалтыг сар улирлаар тогтмол хийж дутагдлыг арилгах талаар тодорхой ажил зохиох хэрэгтэй, Хичээлийн бус чөлөөт цагаар зохиог дох бүлгэм дугуйлан болон соёл хүмүүж лийн ажилд инонер сурагчдын оролцох байдал тэрчилэн гэрийн ажилд туслах, дүү нараа асрах, хнчээл номоо давтах зэрэг чөлөө цагийг үр бүтээлтэй ашиг лаж чаддаг эсэх ялангуяа үечилсэн дэвш лийн 1, П, Ш үе шатуудад заасан зүй лүүдийг хэрхэн биелүүлж “байгаад хя налт тавьж үе үе шалгаж байх нь зүй тэй юм, Нийгмийн баялгийг аривжуулах, ашиг лагдахгүй нөөц бололцоог ашиглах, ил рүүлж олох, социалист хөдөө. аж аухид биечлэн туслахад пионерийн байгуулла тэй, Соцналист нийгмийн. хууль дүрмийг амьдрал дээр нарийн чанд-биелүүлж єу рахад инонерийн хяналтын ажлыг Чиг, лүүлж ингэснээрээ инонер сурагчид ба гаасаа социалист нийгмийн ардчилсан. төвлөн удирдах зарчимд захирагдаж лмаар бусдыгаа сургаж хүмүүжүүлэх Хонхнэх: пионерийн байгууллага олго сон байх нь чухал байна. Сурагчдын дүрмийг пионер сурагчид хир зэрэг мэддэг түүнийг амьдрал дээ рээ яаж биелүүлдэг, байшин, орон. суу цыг цэвэр гамтай ашиглахад, байрын хүүхэд залуучуудын секцийн ажилд яаж тусалдаг түүний ажлыг сайжруулахад ямар санаачлага тавьж ажилладаг зэ- рэгт нарийн судалгаатай байх НЬ ЗҮН- тэй юм, 5 1 Пионер сурагчдын хувцаслалт ахуйн соёлжилт, хувийн ариун цэврийг дээш. лүүлэх социалист өмчийг хайрлан хамгаа лах, хамтач ажилсаг зан чанараар ХҮ мүүжүүлэхэд нэгэн адил лиопериин байгууллага хяналт тавьж ажиллах хэрэг тэй, : Пионерийн байгууллага. сургуулийн нам захиргаа ,ХЗЭ-ийн байгууллагын удирдлагын туслалцааг авч тэр байгуул лагатай байнга холбоотой ажиллах нь чухал юм , 4 2 Иймд сургууль пионерийн байгуул- лага МХЗЭ-ийн бүгд хурлын шийдвэр- тэй холбогдуулж тусгай төлөвлөгөө 30- хиож бүлэг салааныхаа хурлаар хэлэл- цэж ажилаа эхлэх хэрэгтэй, П. НҮДЭНХҮҮ (Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хороо- иы нарийн бичгийн дарга) га хүчин чадлаа зориулж ажиллах хэрэг. Фестиваль руу Софи руу мянга мянган залуус ХӨВЖ байх уес би нэ гэп эрэлхэг Вьетнам хүүтэй уулзав. Би, түүнийг «Авнатор» гэдэг пио, нерийн зусланд Өмнөд Вьетнамын пар тизан цэргүүд хүүхэдтэй хамт бүлсиг лэн наадаж байхий үзсэн юм. Тэд, дайны гал шатсан Эх орноо- с00 алс газар, энд яагаад ирцгээв? гэвэл: Софи орохоор яваа Феокива- лийн төлөөлөгчид ажээ, Тэдний дунд яваа арван гурван настай хүү Фан- Ван-Бин партизаны отрядын холбоо чин гэнэ, Ипнонерүүд, туунд агаарын өнгөт бомбөлөт, шар цэцгийн баглаа бэлэг лэв. Вьетнам хүү ийм зуслан, ийм жар талтай хүүхдүүдийг үнэхээр үзээгүй байж, 3 ї Фан Ван-Бин эхээс төрөхөд дайл болж: байсан. Тэр сургуульд орох гээд чадаагүй, Дайн саад болсон. Ха рин хайрт ахыгаа дайнд эндэхэд, Ван хүү вөхыгаа орлон цэрэг эрсийн сүрт жагсаалд цэх зогсчээ. | Шөнө бүр нууц богцтой дайсны дундуур гара хад ман аймшигтай, Гэвч Фан-Ван-Бин шантралгүй лвж, үүргээ тогтмол гүйцэтгэнэ, тцаардлататай уед эпэ зоригт хүү Амерлкийн онгодны галын доогуур өдөр ч бишгүй л явжээ, Зөвлөлтийн хуухдүүд: --Энх, тайван! -Энх тайван! Энх тай ваш гэж хоолой нийлүүлэн цуурай» туулж, алга ташингаана, Харин гам шигт дайнд гараа шархдуулж бэртэвэ сэн бяцхан Ван л гараа дээш өргөж эв чадна. 2 “Ран-Ван-Буи Зөвлєлтийнй -хуухдүүдэд: --Би, ах дүү тавуулаа. Бид цөмөө рөө байлдана. Ялна. Энх цаг ирэхэд, хэрэв гар маань сайн -Эдгэрвэл би трактоозин “болио--гэж хэллээ, ”, Бьстпам хүү, дайчин нөхдийнхөө хамт зөвлөлтийн пиоперуудийн: хамт Софийн зуг оджээ. Н, БРОМЛЕЙНП. бичсэнийг Г, ГЭЛЭНХҮ товчлон орчуулав. ” ЗУСЛАНД алтай, Завхан аймгийн сургуулиудын пионерийн идэвхтНүүд амарч монго- лын гионерийн байгууллагын шинэ дүрмийн дагуу 7 хоногийн семипар хийлээ. Семинарын дараагаар идэвхт Нүүдийн “зөвлөлгөөн: хийв, Зөвлөл- гөөнд, семипарын дүн ба эвлэл йи0- нерийн. ажлыг сайжруулахад идэвхт нНуудийн үүрэг гэсэн, сонсгол... тавь, ппопер Цэрэнлхам, Буянхштинг, Совд Эрдэнэчимэг парын-.- арав: гаруй ндэвхтнүүд өөрсдийн сургуулийахаа баллаг туршлагаас харилцан ярьж чөтчат-и тий авт-арт-ат-арт-авт-8Р, ать-ар-иат--ийт-шт 28- авт-ивтай-йт--итт-й дар Бийгийнийр ир илгиий ҮНДЭСТЭН ҮҮРД НЭГ Манай офонд раг дээр: Зүүп гараас Цогзолмаа Мандалена (полыл) А: В ЗХУ) Г. Вайс (герман) БОЛСОН Хуримтын пнӨнерийн зусланд Говь БҮРИЙН жил бүр, ах дүү орпы олон цийс лэлийп 6 дугаа алептана (Бол-гар), ЦЭР” ЗӨВЛӨЛГӨӨН хойшид ажиллах талаараа тодорхой амлалт үүрэг авцгаалаа. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны лын шийдвэрийг мөрдлөг ажаллаж улмаар МПБ-ын Төв Зөв- лөлийн бүгд хурал 8.. И, Лениний маадэлсний. 100 жил, комсомолын 59 жилийн ой угтсан сурлага хөдөл мөрийнхөо өрпүүп амжилтаараа, ач- маг улсдаа нэр цуугаа мандуулан ажиллах итгэл төгс байгаагаа илэр- хийл/, уриалга. гаргалаа, Б, ШАРАВ. (Говь-алтай. айм- гийн Бугат сумын бага сургуулийн Пионерийн удирдагч) бүгд хур болгон Бэнидэибэнидэидэний Эрвээхий хөөж двснаа . Эрээхэн цэцгэн дээр уналаЗ. Эрээхэн цэцгэн дээр унахдаа Эх дэлхийгээ тэвэрлээ. Эх дэлхийгээ тэврэхдээ Зэжингээ би саналаа. Ахар талаар явснаа “Алагхан цэцгэн дээр уналаа. Албгхан цэцгэн дээр унахдаа “Алтан дэлхийгээ тэвэрлээ, Алтан дэлхийгээ тэврэхдээ Ачит зэжээ саналаа. Г. АМАРМЭНД (Налайх) ХҮҮХДҮҮД САН ХАГААР АМЬДРАНА (арвап пионеруүд ирж амардаг Зу сургууль) Суүхшена Оюунчимэг (монгол) Л, Ирннэ х Хүүхдүүд те нар, дунд зэргийн ну руутай өргөн бор нүүр, өтгөн хар хөм сөгтэй, ажигч байрын ухаалаг сэргэ лэн Бүдтэй нэгэн хүн -Өмнөө сууж байна гэж бод, . Энэ хүн бол та нарын бахархан дууриах хүний нэг тал нутгийн ал- дарт хоньчин Бямбын Дашзэвэг юм. Дашзэвэг арваад жилийн өмнө албан ажил хийж байгаад өөрийн хүслээр хоньчин болсон түүхтэй, Тэр хар багаасаа малд хайртай, өеөдсэн малыг босгож, өвчтэй малыг өревдөн уйлдаг хүүхэд байжээ, Дашзэвэг ойр хавийн газар нут- гийг анддаггүй ажээ, Хаана ямар ургамал ургадаг, тэр ургамал хэдийд ямар малд хэд хоног ашигтай байд- гийг арван хуруу шигээ мэддэг юм. Нүдгүй цасан шуурганаар төөрөхлөө реө бууж газраас чулуу авч үзээд тийм нэртэй газар байна гэж танина. Ийм ажигч болно гэдэг юутай сай хан хэрэг вэ, Дашзэвэг 1968 онд эх нэр Пүрэвжав, хадам эцэг, Цэнд, эх Нэмбэл нарынхаа хамт мянга га- руй ишиг, төлөг маллаж зургаан сар үргэлжилсэн зуд, далан хоёр хоцог пүдсэп шуурганаар ганц ч мал ггрз даагүй снд оруулж алдар цуугаа ман дуулж зхэлсэн юм. Уштшигчнид аа! Та нар мал өвөл тар галдаг гэж дуулсан уу? Дашзэвэг ма лыг ӨРөл ч таргалуулдаг юм. --Хавраас эхлээд агь, монгол ЗЭ- рэг өсөглөн ногоо идэж махлаад Д8- раа нь таана, хүмүүл зэргийг идэж өөх суусан мал өвөл өвс, ус, нутаг, то хирч байвал таргалж л байдаг гэнэ.. Хүмүүс хавар цагт мал эцэж турдаг гэлцдэг. Тэр ч үнэн, Гэхдээ ус нут гий нь тохируулж чадвал бэлтгэлд өгөх мал гурваас дөрөв дүгээр сард арваад килограмм таргалж намрын- хаа жгингээс давдаг юм гэж Дашзэвэг ярина. Яахлаар тэр вэ? гэвэл:Эднийх турван сарын сүүлч, дөрвөн сарын эхээр өвөлжөөнөөсөө гарч нөмөр Ду» лаан бууц нутаг сэлгэн нүүж намар цасанд дарагдсан сөл, цасны дороос гарсан амтлаг өвсийг малдаа идүүлж, нх хүйтэн биш хужирлаг усаар ус, ох сүүлдээ цасны шар ус уулгадаг айна, ХОНЬЧИН Тэгээд агь нүдэлмэгц ногоо хөөж оторлон малаа таргалуулж эхэлнэ, Тарган мал тал бүрийн ашигтай гэж үнэн шүү. Дашзэвэгийн мал нь тар ган байдаг болохоор ноос, ноолуураа эрт аваад хэдэн арван хувнар давуу лан тушаачихдаг заншилтай, Турш- лага нь олны анхаарлыг татаж, тууш тай бүтээл нь орон даяар зарлагдсан энэ хүн малын сэтгэлийг ойлгодог та лаараа онцгой юм. --Хурга ншнг бол эрхэлж гоглд- хыг их хүсдэг, намар эхээс нь салга чихлаар эрэг, хаданд эрхэлж тог- лоод ндэж уухаа мартаж эцэж тур- даг юм. үүнийг мэдэж эрхэлж, тог» лох идэж, уухыг нь тохируулах Х9Э- рэгтэй. Бага мал өндөр сэрүүн газар, өтгөл сахлаг өвс, ногоо, өнгө өнгийн цэцэг их мөрөөддөг юм, Ийм газар хариулбал сэтгэл нь таатай байж тавтай идээшилдэг, Ээ дээ! Анх удаа.өвөл үзэх їэж байгаа эхээсээ холдсон малыг юм бү хэнд сургах хэрэгтэй: Энэ бол хэцүү мөртөө хийхэд бахтай сайхан ажил гэж Дашзэвэг, Пүрэвжав хоёр аїрь- даг, Энэ хүний “туршлагыг Дундговь, Төв, Өмнөговь, Сүхбаатар, Өвөрхан гай аймгийн олон залуучууд хэвлэлээс үзэж радногоор сонсон эзэтшиж багштайгаа байнга захид- лаар харилцаж «байдаг юм. Дашзэ- вэг, Пүрэвжав, нар сумынхаа бригад бүрт дагалдан малчинтай болжээ, Хөдөлмөр Нар шийгэх үе, Ховд хотын зүүн өмнөөс олон хүн суулгасан нэгэн ма шин ирж төвийн 10 жилийн дунд сур гуулийн үүдэнд зогсов, Наранд бор- лож, цэвэр агаарт чийрэгжсэн Өлчир багачуул машинаас буун ачаагаа 08 рих нь барьж үүрэх нь үүрч гэр 1э- рийн зүг одоцгооно, Ийн явах зуур --Танайх хаана вэ? Хамт явья, ос- Маргааш хэзээ уулзах вэ? -- Өнөө орой ямар кинотой бол? -Морь ирвэл маргааш хөдөө яв- на, - --Би ч төв дээрээ... гэлцэн шуугилдсаар тарж одлоо. Эд төвийн арван Жилийн сургуулийн багш Дорж ахлагчтай хэсэг шионе- рүүд Чандмань сум нэгдэл дахь х9- үүрсэн нэгэн охнчтой уулсан ярилцав, Тэр энэ жил 8-р ан- гид орж суралцах бөгөөд зусланд ТУ рав дахь жилдээ явж байгаа юм бай зусланд 10 жилийн сургууль байгуулан ДО- роБДахь жилдээ ажиллуулан товнН- жуулж буй ажээ. Чандмань сумын хөдөлмөр зуслан гийн сурагчид энэ зун тоосго цохих барилга барих ажил хийжээ, Дунсаа маагаас --Ажил хир байна гэхэд --Бид ажиллах амрахыг хос- луулж, байсан, Эрэгтэй хүүхэд 250, эмэгтэй хүүхэд 200, тоосго цохиж байлаа, Энэ бол хөнгөн ажил, Бид тоглох биеийн тамирын тэмцээн явуу лах саалийнхаа малыг саах зэрэг ажил хийдэг байсан нь үнэндээ 4М- ралт болж байлаа, --Вайр тохилог уу? --Тохилогоо! Хоол ч сайтай.Дандаа шинэ мах ндэж байсан. Сүү тараг бол элбэг гэлээ, Малай пнионерүүд зуны цагт ийн хүү хөдөлмөр зусланд цэнгэлтэй сай хан амардаг уламжлалтай билээ, Ж, ШАГДАР ИЛЦИЙ БТАРГАН ДУУРНАХ сонин Дундговь аймгийн Адаацаг сумын бага сургуулийн пионер сурагчид нутгийнхаа нэрт хоньчин Б. Дашсэг- вэ, Ц. Пүрэвжав хоёрыг хүндэт пиО нер болгон. хүзүүнд нь улаан бүчээ зүүж өгчээ. Тэр хоёр улаан бүчээ урьхан салхинд намнруулан уудам хээрийн бэлчээртээ удамт баян сүр гээ хариулж явах гэнэ, Б. Дашгэгвэ МАХН-ын 15 дугаар нх хурлын төлөөлөгч, Ц. Пүрэвжав БН МАУ-ын Ардын Их Хурлын депутат чюм. Эднийх нэг намар эр хурга, ишиг авч хоёр жил маллаад улсын бэлтгэлд нутгийн дундчаас хонь нэг бүрийг 5-10 кг--аар илүү жинтэй ту шааж, ямаа бүрээс 400--436 грамм ноолуур, хонь бүрээс 1,8--2 кг оос ашигладаг заншилтай болжээ, Дашзэгвэ, Пүрэвжав хоёр энэ сай хан малч, хичээнгүй, ажиллагааг с0 ригтой, гхатуужилтай, хашир эцэг Бям5а, ПНэнд, эх Цэмбэл нараасаа сурсан юм. Хайрт хүүхдүүдээ! Амьд ралын их сургуульд сурсан ахмад үеийнхэн маань юутай гайхамигчгтай хүмүүс вэ. Тэднээс цуцалтгүй бахархгн дуурнацгаая, 182 1 Г Үг: сурч тэднийг ”. (СУРВАЛЖЛАГА) Жин үдийн нар дээрээс .ЦОНООН: зэмииииииилилиилииииииилиииииииижииииа халуун газар дороос төөнөнө. Олон зуун хонийг хотон дунд холбосон нь улаан даавуун дээгүүр богино-богино татсан цагаан зураас мэт харагдана. Мөөг шиг цагаан малгай өмссөн хүүхнүүд холбоо тойрон . сууцгааж хоньдоо шүүгтэл саана. Тэдний дунд арав орчим насны жаал охин хэнэзс нь ч дутахгүй ша- ламгайлан хонь ямаа сааж хувингаа түргэн түргэн дүүргэн сүүгээ юүлнэ. Түүнд наранд халууцсан, ажилд түүртсэн шинж ер-алга, Энэ охиныг Бямба гэдэг. Дундговь аймгийн Адаа цаг сумын бага сургуулийн 9 дугаар ангид суралцдаг ажээ. - Амралтаараа юугхийж даа гэхэд Зуугаад хонь ямаа хяргасан. Ээжийнхээ хамт зуу гаруй хонь ямаа саадаг. Суурийнхаа малыг угаалгахад оролцсон, хашаа барихад шавар зөөж өгч байсан, байна Одоо таана хөмүүл түүж аарцтай холин сорс хийж байна. Сургуулиа- саа өгсөн даалгавар ёсоор арваад иг ногой түүж хатазсан. Суурийнхаа | 1. Пнонерүүд МАХН-ын хэр гийн төлөө хэзээд бэлхэн ун! гэсэн дуудлагыын хариуд хэзээд хэлхэн гэж хэлэхдээ Фёсолно. 2. БНМАУ-ын болон ах дүү со- циалист орны төрийн дуулал иннтер: национал, пионерийн дуулал | дуу- лахдаа ёсолно 8. Пионерийн тангарагаа “өргөхөд бүх пионерүүд ёсолно МАХН азь- сагтаа тангараг өргөх, хөшөө дурс галыг хүндэтгэж цэцэг тавихдаа ёсолно. 4. Пионерийн шугам жагсаалд туг хүлээж авах үдэхэд пнонерийн бүлгийн дарга, бүлгэмийн зөвлөлийн дарга пионерийн ахлах удирдагч нар ёсолно. 5. Пионерийн идэвхтнүүд лэл өгөхдөө ёсолно. мэдээ 6. Пинонерүүд пионерийн хариуца . лагатан нараас үүрэг авч гүйцэтгэх дээ ёсолно. хАНЫН СОНИН Бүлэг ханын сонинг сард | 1-ээс доошгүй, бүлгэм улиралд нїг удаа тогтмол гаргах ба баяр ёслолын үеэр гаргах сонин үүнд хамаарагдахгүй. Бүлгэмийн ханын сонин бол уламж лал болсон нэг нэртэй адил хэмжээ- тэй байна. Бүлгийн ханын соннны нэр хэмжээг бүлгэмийн зөвлөл.Тог- тоож өгнө. Бүлэг бүлгэмийн ханын сонин НЬ. агуулга сайтай бичлэг багатай зурэг чимэглэл ихтэй хүүхдийн сонирхлыг татахуйц цэвэр хийгдсэн байна. Хэз- нын сопины чанарыг сайжруула- хын тулд ханын сонины уралдааныг үе үе зарлаж байх хэрэгтэй, Ханын сонинд орон бүхний проле таринар нэгдэгтүн! МАХН-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн | байг- тун! гэсэн дуудлага, цаг үедээ тохидф сон толгойн зураг, сонины нэр, аль бүлэг бүлгэмийн сопин болох дугаар он, сар, заавал байх ёстой. ЗЯК. Гомбосүрэн хоёр малчинг бичиг үсэг сайн мэдэгч болгож байгаа. Ном сонин уншиж суурийнхаа хүмүүжлийн ажлыг явуу лдаг гэж хонь саангаа товчхон ярив. Манай суурийн хүүхдүүд амрал- таараа ирээд бидний ажилд их тус болж байна. Хүүхдүүдийнхээ ажлыг тус тусад нь бүртгэж байгаа. Намар явахад нь хөдөлмөрийн нь мөйгийг өөрсдөд нь өгнө, Ялангуяа энэ Бям ба уйгагүй сайн ажиллаж байна гэж бидний хажууд сууж байсан сууг рийн ахлагч өгүүлэв. Бямба маань хориод хонь саагаад холбоотой хони ныхоо цаад талд гарчихсан байв, ЗУ ныхаа амралтаар сайн ажиллан б26 зав чөлөөндөө хичээлээ давтан НЭ мар сургуульдаа арвин бэлэгтэй 0Ч но доо гэж бодож байгаа нь түүний НҮ дэнд илхэн харагдаж байлаа. Нар шарсаар л байна. Хүн малын хөлс урссаар л байна. Гэсэн ч нар хүний ажилд саад болсонгүй. Саяха! боро орж уудам тал ногоорон ДУ” ниартаж байгаа болохоор хүн малын сэтгэл тэнэгэр хүүхэд багачууд Ц0" 800 цолгин урамтай сайхан ажиллад гааж байна. з ЗвВЕЭй, ЭВ НЭГДЛИЙН ИХ. Ийм урнаны дор дэлхийн мянга мянган залуучуудын нх наа дам нарлаг Болгар ор ны Софн хотноо яваг даж байна, Эв нэгдлийн энэ их наадамд 143 орны за луучуудын төлөөлөг- чид хүрэлцэн иржээ. Дэлхийн залуучууд оюутны 9 дүгээр их наадам 7 дугаар са рын 27-ны үдээс хойш баяр ёслолын байдалтай нээгджээ, Энэ их наадам нь “ агуулга хүрээгээрээ урьдах бүх наадмуу даас асар том юм. Статистик сонирхогч- дын тооцоолон бодож: гаргаснаар их наалд- мын үеэр болох олон төрлийн ажиллагаанд нийт 15000 цаг.ноог- дох ажээ, Урлаг биеийн та- мирын уулзалт тэмцээ нээс гадна хүн төрөлх төнд хэмжээлшгүй гай тотгорыг авчирч бол- зошгүй дэлхийн ха луун цөмийн шинэ дайныг хазаарлахад шудрага улс түмэн эв санааны нэгдлийг бэхжүүлэхэд их наад- мын ихээхэн хэсэг 30- риулагдаж байна. Америкийн импе.- риалистуудын түрэм- мын ард түмэн изран- лын түрэмгийллийн эсрэг тэмцэж байгаа Арабийн ард түмэн тэдний залуу үеийнх ний тэмцлийг дэмжих хурал цуглаан их наад мын өдрүүдэд газар сайгүй зохиогдож бай- на. «Вьетнамтай эв са- наагаа нэгтгэх төв» тив тивийн мянга мян ган залуучуудын уул- залтын хамгийн көл хөгжөөнт байр бол соор: байна. Энд Вьет намын эх орончдод туслах фондод хөрөн гө цуглуулах ажил үр гэлжилж байна. Зөв- лөлтийн төлөөлөгч- цийн бэлэглэсэн «Газ- 69» машиныг хамгийн жинтэй бэлгийн нэ- гэнд тооцож байна. Монголын залуу- чуудын . төлөөлөгчид 20000 төгрөгийн бэл гийг энэ фондод оруул лаа, Энд болсон НЭ гэн цуглаан дээр У-ын армиас оргосон Билл Жонс гэдэг за луу, --Вьетнамд яваг даж байгаа устган сө нөөгч дайн, ард түм ний эсрэг дайн юм, ийм учраас Бьетнамтай НААДАМ л бололцоот арга хэ рэгслээр энэ түрэм- гийлэлийг эсэргүүцэх хэрэгтэй байна гэжээ. Софийн их сургуу лийн хэд хэдэн тан химд «Социализм ба капитализм» гэдэг сэд вээр чөлөөт маргаан явзгдав. Үүнд монго лын залуучуудын тө- лөөлөгчид ндэвхтэй оролцож хэд хэдэн илтгэл тавилаа, Ногоон ойд умба- сан үзэсгэлэнт Софи хотын хөл хөдөлгөөн шөнө дөл болтол тас- рахгүй байна, Хаана л бол дуу хуурын эг- шиг цуурнатаж, тив бүрийн залуус газар сайгүй уулзан учирч санал бодлоо солил цож файна. Тэд, бид НИЙ туйлын зорилго бол эв нэгдэл, энх, тайван, найрамдал! Дайн” бидэнд хэрэг гүй гэж нэгэн дуугаар тангараглаж байна. Их наадмын .ажилла гаа Софи хотоос гад- на Болгарын 8 том ход тод нэгэн зэрэг яваг даж бай БНМАУ- гавьяат жүжигчин Но ровсамбуугий уран нугаралт, | Жаргалсай ханы аргил хоолой, аяс ялдам уран хөдөл гоөнт «Адуучин», «Цацал» бүжгүүдийг НХ наадмынхан” їтаг шин магтаж байна. Манай тамирчид Ч төрөл бүрийн тэм- цээнд амжилттай орол цох спортын дэвжээ нээ үзэгчдийн таларх- лыг хүлээж байна. Тив тивийн залуу сын идэр залуугийн цог золбоо, сүр хүчин болсон ЭВ нэгдлийн их наадмын ажилла- гаа үргэлжилсээр бай- нар Энэ ик наадам за луу үеийнхний нэгдэл гий дайны эсрэг тэм цэж байгаа Вьетиа- эв санаа нэгдэлтэй бай гаа хүн бүхэн бүхий нягтралыг улам бат- лан харуулна. “ЛЕНИН-КОМСОМОЛ | СУРГАЛТ--ХҮМҮҮЖИЛ Сая сая залуу үеийнхнийг комму нист үзэл санаагаар хүмүүжүүлсэн Бүх Холбоотын Лениний коммунист залуучуудын эвлэл бол дэлхийн хувьсгалын суут удирдагч Лениний нэртэй салшгүй холбоотой юмаа, Лепин залуучуудыг хүмүүжүүлэх» сургах: ажилд ОНЦ анхаарал тавь байв. Оросын коммунист залуучуудын эвлэлийн Бүх Оросын 3 дугаар их хурал 1920 оны 10 дугаар сард ху- ралдлаа. Тэр үед Зөвлөлт оролд Врапгелийн дээрэмчид довтлож аргэ ний дайн ид явагдаж байсан учир тө лөөлөгчдийн ихэнх хэсэг нь фронтоос ирсон байв. “Энэ хурал дээр В. И. Ленин үг хэлнэ гэдгийс төлөөлөгчиД мэдэж байлаа. Ленин юуны тухай ярих вэ? гэдгийг ч хүн бүхэн тааварлаж байв. Тэд Зөвлөлт засгийн дайсиуу- дыг бүрэн устгах талаар ярина гэж санан: байв, Гэвч Ленинийг үгээ хэлж эхлэхэд төлөөлөгчид Гайхац- гаасан юм. --Коммуннст нийгмийг цэвэрлэгд сэн үндэс суурин дээр байгуулах Яв дал залуу үеийнхэнд тулгарч байна. Энэ үзлийн үүднээс авч үзэхэд чийт залуучуу дын. зорилтыг ялангуяа ком мунист залуучуудын эвлэлийн зорил тыг СУРАХ гэдэг ганцхан үгээр 10- дорхойлж болох юм гэж В. И. Ленин үгээ эхэлжээ. Номсомолчид ЭНЗ үгийг сэтгэл догдлон сонслоо. Лепин залуучуудын зорилтын тухай өөрийн сэдвийг маш яруу тод ярьж, залуу- чуудын өмнө коммунизмыг байгуула хын төлөө тэмцлийн ирээдүйн тэлө- вийг тодорхой Нээж өгсөн юм. Ленин юуг яаж сурвал зохих Вэ? гэдэг? асуудал тавнад хариулсан нь: Сурпа гэдэг бол зөвхөн сургуу- лийн хапаны цаана сууж ном бясалга хын нэр бишээ. “Сургалт хүмүүл:- лийн алхам бүрий! коммунизмын тө лөө хөдєлмөрчдийн тэмцэлтэй хол- бох хэрэгтэй, Залуучуудын эвлэлийн гишүүн байна гэдэг бол өөрийн бүх хүчийг нийтийн үйл хэрэгт зориу- лах гэсэн үг юм. Ажилчид тариачид тай хамт хөдөлмөрлөснөөр л жинхэ- нэ коммунист болно гэжээ. «Цоммунизмд сурах» гэдэг Лени- ний суут үг нь 50 жилийн гусош Бүх Холбоотыпн Лепиний Коммунпет Залуучуудын Эвлэлийн дайчин г0- рилт, туг нь болсоор ирлээ, : Залуучуудыг сургах, хүмүүжүү» лэх зорилт, түүний шинж чанарын тухай В. И. Леннний үндэслэл нь Зөв лӨлтийн сургуулиудын сургалт “хү муүүжлийн ажлын чиглэлийг ,тодор- хойлж өгсөн юм. Маркс Энгельсийн нэгэн адил Ленин сургалтыг чиАлг- үйлдвэрлэлийн хөдөлмөртэй холбохын чухлыг онцлон тэмдэглэ- жээ. мийн «Биеийн ба оюуны хөдөлмөр хийж чаддаг. сайн боловсролтой хүн сэм- музизмл хэрэгтэй. Коммуинизмд шил ихэд, тэгш хөгжилтэй, тал бү рийн бэлтгэлтэй, өндөр боловсрол той, юм бүхнийг хийж чаддаг хүмүү сийг хүмүужүүлэх, сургах бэлтгэх, хэээгтэй» гэсэн В. И. Лениний сурз гаалыг Зөвлөлт Засаг коммунист нийгэм, коммунист залуучуудыш. эЁ- лэл нэр төртэй биелүүлж байна. Ц, ЭРДЭНЭБАТ ЗУСЛАНД (Гэрэл зургийн сурвалжлага) Зуныхаа амралтаар манай орны олон зуун пнонер сурагчид иноне- рийн зусланд тохилог сайхан алмар- даг билээ. Їэд социалист орнуудын нноне- рүүд, үе тэнгийн олон найз нөхөдтэй гээ ижилдэн дасаж анд нөхдүүд болц гоон, аялал экскурс хийж, тоглон наадаж шинэ дуу, бүжиг сурч чамар сур. уульдаа баяр хөөртэй цуглардаг. Хэнтий аймаг дахь манай сурвал лагч 2. Цэрэнпунцаг Онон, Гурсан нуурын пионерийн зуслангаар явж пионер багачуудын баясгалант ам" ралтыг гэрэл зургийн хальснаа буул ган крүүлсэн юм, 1, Ононгийн пнчонер сурагчдын дунд явуулсан урлагийн үзлэгээр Дориод аймгийн пионер Жавхлан «Бүжиг» гэдэг шүлгээ уншиж. зуб лангийн аварга уншигч болжээ, 3. Аялалд гарлаа, З. Шинэ өглөөг тэд шугам нагсаа лаар угтдаг, » Үргэлжлэл Уржигдар би энэ жаалтай тааралд | еан юм. Тэгэхэд би ой руу очиж яв- лаа. Гүзээлзгэнэ түүх гэсэн юм байхгүй юу. Тэгсэн чинь энэ жаал хазаар бариад моринд явж байхтай тааралдав. Анх намайг харахад, түү: ний наранд түлэгдэж боролсон Цца- рай, хачин эгдүүтэй санагдахаар нь би зодолдмоор санагдсан билээ, Би эгээлнэг улсын тэмцээнд дээгүүр байранд ордог боксчин шиг гараа урьдаа зангидан өлмий дээрээ гиш- гэлэн түүн рүү ойртлоо: “«-Яах санаатай жаал вэ? гэж тэр хүү гайхан хэлээд өөрт нь 30- долдох хүсэл огтхон ч үгүй байгаа- гаа үзүүлэх гэсэн мэт барьж яваа хазаарынхаа унжсан -- Яанатэж чи бодож байна?гэн гүүтээ би ихэд муухай харж мөрөө- рөө шөргөөж өдлөө. -- Хачин хүүхэд байна даа. Яа4- заа ч үгүй байхад бас өдөөд байгаа юмаа гэж тэр хэлээд хамар дээгүү- »эз бурзайсан хөлсөө арчиж үзчих- вэл ч үзчихье гэсэн царайнтай бол- лөо. -- Ойгоод нрэхийн олгой уу? гүйгээд ирэхийн гүзээ байга уу? гэж-Он бөхийн засуулч | цол дууддаг шиг уянгалуулан дуудлаа. байна -- Үгүй ер! их эд юмаа-гээд тэр хазаараа гартаа барьж үүнийг харж байна уу?-гэж асуулаа. -« Энэ муу хазаар уу? хм! Чи- ний муу хазаар яах вэ дээ! Харин чи үүнийг харж байна уу? гэж би зангидсан хоёр нудрагаа харуулж: юу гэж бодож байна? гэлээ. Ийнхүү бид хоёр хөмсгөө зангн- дан хэзээ язааны хонзонтой улс шиг бие бие рүүгээ дөхөн ууртан- | таар ширвэлцэж байв. -- Чи муу үдээр! чам шиг түлэн хий ийм юмыг үдээр гэдэг юм За юу? хэмээн би доромжлож хэлээ гаргав, -- Чи өврөө юу вэ? шороон тол- гойл! тэж тэр хуү хэлээд-наад өмссө- нөө хараач| гутал байвч хоншоор цоорхой, цамц байвч товчгүй, бас тЭ гээд эрэг сэжсэн бух шиг толгой нүүрньшал шороо! гэсэнд миний уур ихэд хүрч дайрах мөртөө гараа далайн цохилоо. Бидхоёр ийнхүү зодолдож эцэстээ би ялагдсанаар барахгүй, уйлж зугтаан холдсон би лээ. Харин орой нь найзууддаа энэ тухайгаа ярихдаа би ялсан мэтээр гайхуулсан бөгөөд урьд олон зодоонд билямагт ялж байсан тул тэд Ч үнэмшсэн юм. Гэтэл энз жаал тэр зодооны тухай хэдийн мартсан мэт тул би-ч ихэд баярлав. Ёстой гоё зомгол байна гэж би олзуурхан дуугарлаа. - Хоёул элбэж түүх үү? Алнв наад шуудайгаа... гэнгүүтээ өнөөх маань миний шуудай руу зомголын аль томоос нь хийж гарлаа, -«- Чиний нэрийг хэн гэдэг вэ ” найзаа-гэж би түүнд ихэд сайдаснаа үзүүлэх гэсэн мэт хийн харж хэлэв, А--35352 царай руу нь бө- цулбуурын: “үзүүрийг тайвнаар эвхлээ, даа -0 Чойсүрэн гэдэг, -- Намайг Банзрагч гэдэг, Бан- зай гэж ээж дууддаг юм... Чи хаа- наас ирсэн бэ? -- Би юү? хотоос... Манайх Х0- тод байдаг. Би Камсран ахынд ам- рах гэж ирсэн юм байхгүй юу? (Чи Жамсран ахыг танина биз дээ? -- Тавина, дээд уурхайд ажилла- даг уу? Тэнд чинь миний аав бас ажилла даг. Дондог гэж хүнбий, Чи дээд уурхай үзсэн үү2 -- Үзсэн ёстой гоё юм билээ. Би сургуульдаа аваачих гэж ШЮ- хойн чулуу түүсэн. Бүр тийм том том элгэн хад байх юм билээ. Бас ах, навчны хээтэй чулуу олж ӨГ сөн. Тэр улсууд ёстой мунда гаа| Ав дар шиг том том чулууг чинь ганд- хан цохнод л бут үсэргэчихдэг ЮМ билээ. Бас... -- Чи хэддүгээр анги вэ? тэж би үгийг нь таслав. -- Гуравдугаар анги, чи бас сур: гуульд сурдаг биз дээ? 5 Хэдэд сурдаг вэ? -- Бас гуравдугаар анги, Манай сургууль ёстой гоё, Байгалын бу: лан гэж газар бий. Нямаа багш тэр буланг байгуу: лаад туулай, зурам,тарваганы чих- мэл дүрсийг тэнд тавьсан том, Багш одоо байхгүй. Түлхүүр нь багшид байдаг. Ирэхлээр нь би чамд тэр бу ланг үзүүлэм9 ёстой догь. -- Тэгье. Бид хоёр ингээд найз боллоо, Тиймгүү? гэж Чойсүрэн ихэд баярласан мэт Надруу Харав, Тэгэх лээр нь би ч бас баярлаад- з- За нээрээ ёстой Нэр | НӨХӨД шиг хоёул найзлах уу? яадаг юм? тэнгүүтээ тарыг нь шүүрэн авч ат- галаа. Ингэхэд Чойсүрэн бүрч нх баярлан намайг тэврэн авахдаа ну- янмс нүдэнд нь гялтаганаж байсны гадна зөөлхөн дуугаар -- Одоо болтол би ёстой. найзгүй.юм. Яасан гоё вэ?-« байлаа. сайн гэж Ийнхүү бид хоёр ёстой найзууд болов. Миний сэтгэл ингэж их хөдөл єөн тул -| Би чамайгхэзээ Ч, яасан Ч мартахгүй гэж тангараглана хэмээн өндөр дуугаар ёсорхуугаар хэллээ. --| Бич бас ийм сайн нөхрөө лав үхтлээ мартахгүй гэж тангараглана4- гэж Чойсүрэн хэлээд орой нь ганд сан малгайгаа надад өгч -- Май! Миний үнэнчийн дурс- гал болок!-гэлээ. Би оронд нь өгөх юмаа тун ч олж ядан сандарснаа нэгэнт өмсөж яваа өмд минь шинээс шинэ тул бушуу- хан тайлж ш -| Май! Би бас үнэнч нөхөрлөх дурсгалаа чамд өгье. Гандхан товч энд нь дутуу юм-гэж өглөө, Тэгэхэд “Чойсүрэнгийн баярлаж байгаа гэж жигтэйхэн, Би. богино өмдтэйгээ үлдээд хоёул зомголоо үүрч баюунаас холдохдоо бие бие- нээсээ салж ядан байв, 3, ЛУУВАНГИЙН ХУЛГАЙЧ Маргааш нь Чойсүрэн бид. хоёр конторїн хажууд уулзав. Энэ удаа яахын аргагүй элэгсэг дотноор уул- заад, ямарч юм болоогүй хир нь инээд алдацгааж байв. -- Хоёул ногоон дээр сууж хууч хөөрөх үү?-гэж би санал гаргалаа, -- Тэгье, Харин тэхдээ юүний туг хай хууч хөөрөх вэ? -ё-, Юуны ч тухай хөөрч | болно. Аав бол урьд байлдаанд явснаа их ярьдаг. Ээж бол залуудаа хөөрхөн байсныгаа Дулам эгчид их ярьдаг, Тэгээд хоёул манай ангийн Цэцгээ, Наран хоёр шиг бие биеэ нудралцан аалигүйтэж инээдэг..їэж бн хэл» лээ. Тэгэснээ гэнэт санаанд нэг юм ороод ирэхлээр нь --«-Хүүш, найзаа Би чамд энэ за водыг анх байгуулсан хүний. шарн- лыг үзүүлэх үү? Ёстой мундаг хүн бий-гэсэнд -- Тэг, Тэгээд чи яаж завод бай» гуулсныг нь яриад орхиорой гэж Чойсүрэн дуу алдлаа, . "Бид хоёр конторын өмнүүр (їа4- раад баруун хойт энгэр өөд гүйцгээ лээ, Энэ үед нар улам их шарж,жин үд аажим аажмаар ойртож байсан цаг. Үд болно гэдэг маань | Төмөр цохих гэсэн үг. Яагаад гэвэл, конто рын хажуу талын Өндөр моднооё машины дугуйны нэгэн хуучин төм- рийг дүүжилсэн байдаг бөгөөд Яг арван хоёр тэхэд контороос манаач өвгөн таягаа тулж гараад тэр төмт- рийн дэргэд очиж Хажууд нь ХЭВТ- сэн төмрөөр өнөөх дугуйн төмрийг цохиход дан дан дан гэсэн дуу нь уул хадаар цууриатдаг байлаа. : (Үргэлжлэл бий) НАЙМАН НАСТНУУД ЗУРЖ БАЙНА 1, ХУРГАЧИН А. Энхбаатар 8 настай Налайхын П цэцэрлэг, 2. МИНИЙ ДААГА Шарав 8 настай. Улаанбаатар 50 дугаар цэцэрлэг. ч 3трогэтгэтэттотэээ эг РЭГ ялын хєпуулв Уулын орой дээгүүр Уулын орой цухуйна. Манай өвөө аавын Манан хөөрөг шиг харагдана. “Уулсын хяраар зэрэглээ Урсах адил мяралзана, Тэнгис далай энгээрээ Тэнд л оччихсон шиг санагдана. Хариуцлагатай эрхлэгч Д. Сүхбаатерын нэрэмжит хэвлэлийн комбинатад хэРЛЭВ. ГОВЬ. Дошгин тэмээний тавхайг гялал- зуулж Долоон гүвээг давахын хооронд Дэрст хөндийд би өөрөө. Долоо өгсөж, долоо уруудав Тэнгэрийн хаяанаа говийн наран Долоо еєаатаж долоо шингэв, Ч. САНЧИР ЭМ. ШАГДАР. Индеке 14140: ВЛАДНИНЭ НЛЬНЧ ЯРВИИНИ (МЭНДӨЛӨНЙ МО ЖИЛИЙН 08 БОЛН 1970 оны 4 дүгээр сард Влални- мир Ильич Лениний мэндэлсний 100 жилийн ойг коммунист нам, зөвлөл- тийн ард түмэн, орон бүхний хөдөл мөрчид тэмдэглэх гэж байна. Орчийд үеийн бүх түүх Лениний нэртэй салшгүй холбоотой. Ленин бол Маркс Энгельсийн хувьсгалт сургаалыг суу таар үргэлжлүүлэгч ЗХУ-ын комму- инст намыг үндэслэгч, нийгмийн ау- таа их хувьсгалын жолоодогч дэл- хий дээр анхны социалист төрийг байгуулсан аугаа их гавьяатай хүн юм. Хүүхдүүд ээ! Их Ленин өсвөрийн залуу үеийнх нийг коммуниет ёсоор хүмүүжүүлэх тэднийг хувьсгалт тэмцэл, шинэ ний- гэм байгуулах явдалд идэвхтэй орол- цуулах нь үлэмж ач холбогдолтой гэж үзэж байсан юм. Ленин охид хөвгүүдэд хандсан цогт урниандаа «Өсвөрийн залуу нөхөд өө! Идэр шинэхэн хүчээрээ саруул шинэ амьдрал байгуулахын тулд энэ ЧИГ- лэлээр ажлаа улам хүчтэй болгог- түн!» гэсэн билээ. Энэ бол пнонер багачууд та бүхний гүйцэтгэвэл 30- хих зорилт юм, Манай шнонер су- рагчид Лениний мэндэлсний ойг тэм дэглэхдээ их Лениний үйл амьдрал гандан бууршгүй сургаалыг :ёудала түүнийг үйл амьдралдаа хэрэгжүү- лэх нь чухал юм, Ийм ч учраас ЗХУ-ын Коммунист Намын Төв Хо- роо яруу тод тогтоол гаргажээ, Ма- най пионерийн байгууллагууд их Ле ниний ойг тодорхой төлөвлөгөө гар- ган ажиллаж угтах хэрэгтэй, Пионе” рийн бүлэг салаад бүхий л ажлаа Лениний мэндэлсний 100 жилийн ой- той холбон явуулах хэрэгтэй байна. Орон бүхний пролетари нар нэгдэгтүн! 25 дахь экилдээ 1968 оны 8 дугаар сарын 21 Лхагва 34 (1042) Үнэ 10 нө 17:1111111744 17 С. Зундуй (МХЗЭ-ийн Төв Монголын ард түмнийг зориг- жуулап зохион байгуулагч МАХН, ардын засгийн байгуулагдсаны да- раахан 1921 оны 8 дугаар сарын 25-нд МАХН-ыг үндэслэн байгуу- лагч Д.Сүхбаатарын санаачлага, удирдлагаар манай залуу үе, өсвө- рийн хүүхэд багачуудын дайчин манлай МХЗЭ-ийг байтуулсан юм. Энэ түүхт өдрөөс хойш 47 жил боллоо. МХЗЭ байгуулагдсан өд- рөөс эхлэн МАХН-ынхаа удирдла- га, эцэг ёсны хайр ивээлийн дор тэмцэн бойжиж, ардын хувьсга- лын ялалтыг бэхжүүлэх, соцна- лист байгуулалтын зорилтыг ам- жилттай шийдвэрлэхэд идэвхтэй фролцож намдаа үнэнч тусалсан түүхтэй билээ. МАХН-аас дэвшүү лэн тавьсан удаа дараагийн прог- раммыг хэрэгжүүлэхэд МХЗЭ- пнолзерийн байгууллагууд, түүний түншүүд залуучууд, сурагч, пионе- рууд амь хайргүй хөдөлмөрлөж, алдар гавьяа байгуулсан юм. "Тийм ч учраас манай нам, МХЗЭ- ийг МАХН-ын дайчин туслагч бэлтгэл хүчин гэж өндөр үнэлжээ. Манай орны охид хөвгүүд МХЗ Э-ийнхээ энэхүү туулан өнгөрүүл єэн түүхэн замнал, байгуулсан ал- Дар гавьяаг цаг нмагт бахархан дурсаж, МХЗЭ-ийнхээ ойг сил бүрийн 8 дугаар сарын 25-нд тэм дэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалтай ЮКБА Бид, хэдхэн хоногийн дараа МХЗЭ-ийн төрсний 47 жилийн ойг хөдөлмөр сурлагын арвин их бэ- лэгтэйгээр тэмдэглэн өнгөрүүлэх гэж байна. Манай орны ерөнхий боловсро- лын сургуулиуд түүний дэргэдэх Хорооны товчвоны кишүүн) эвлэл-пионерийн байгууллагууд МХЗЭ-ийн 47 жилийн ойг хөдөл- мөр сурлагын өндөр амжилтаар угтахын төлөө шургуу хөдөлмөр- лөж, зөрийнхөө бүх үйл ажилла- гааг МАХН, МХЗЭ-ийн ХУ их ху- рал, Монголын пионерийн байгуу? лагын залгамжлагч ЇЇ чуулганы шийдвэрүүдийг бүтээлчээр хэрэг- жүүлж, В. И. Лениний мэндэлсний 100 жил МАХН, МХЗЭ, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн алдарт ойг өндөр амжилтаар угтах урианы дор явуулж байна. МХЗЭ-ийнхээ ойг угтаж МХЗЭ- ппоперийн бай- гууллагууд улсын тэргүүний п0- нерийн бүлэг, ХЗЭ-ийн үүрүүдийг шалгаруулж, түүний туршлагыг нэвтрүүлэх, лпонерийн зуслан- гуудад эвлэл пионерийн идэвхтнүү дийн семинар явуулах, тойрон ая- лал зохион байгуулах, пионер су- “рагчдын зуны хөдөлмөр, амралтыг зохион байгуулан тэдний хүчийг сургуулийн болов мал аж ахуйн өвлийч бэлтгэл хангахад идэвхтэй оролцуулах зэрэг ажлыг шинээр санаачлан хийсэн вь үр дүнгээ өгч байна. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ЦП бүгд хурлын шийдвэрийн дагуу нионер, сурагчдыг нам ард түмний хувье- талт дайчин хөдөлмөрч уламл(08- ялаар хүмүүжүүлэх зорилгоор нио- нєр сурагчид, эвлэлийн ажилтан батн нарын бүрэлдэхүүнтэй той- рон аяллыг 6 бүсээр явуулсан бэ | көөд өнө аялалд нийт аймаг хотын ХЗЭ, явонерийн байгууллагууд хамрагдлаа. “Тойроп.аялал нь түүх дурсгалт социалист бүтээн Зевс мө мра ЭгРӨг. ” байгуулалтын ажил хөдөлмөр өр- пеж байгаа газруудад явагдаж, баатарлаг үйлстнийг Өрэн сурвалж лах, эх орныхоо Фаялагийг олж илрүүлэх, улс ардын аж ахуй, соёлын салбарудад гарсан ололт амжилттай танилцах Фолон сур- талчлахад бүрэн чиглэгдєэн бай- на. . Тэрчлэн-нионер: сурагчдын Ї1П спартакиадыг: МХЗЭ-ийн ой угт. сан томхон ажлын нэг болгон -Ни- лээд бэзтгэл зохион байгуулалтай явууллаа. 11 спартакпадад 170 мянга їа- руй пионер сурагч хамрагдан 17000 шахам пионер сурагч ХБХБ тэмдгийн норм биелүүлж, спарта- циадын шигшээ уралдаанд 310 шилдэг охид хөвгүүд оролцож, рв- корт амжилт гаргасан байна. Ялангуяа эвлэлийн ой уг таж, сургуулиудын дэргэдэх эв- лэл- ппонерийн ажлыг жигд сай- руулах талаар зохион байгуулал- тын нилээд арга хэмжээ авсны үрээр тэдний ажилд мэдэгдэхүйц ахиц өөрчлөлт гарч,,. өсвөрийн үеийнхнийг хүмүүжүүлэх ажлын нөлөө далайц дээшлэж, зэргүүний ажилтай ХЗЭ-ийн үүр хороо, пно- нерийн бүлгэм бүлэг салаад олширч байна. Ийм тэргүүний ажилтай пионе- рийн байгууллагын жишээнд Улаанбаатар хотын П сургуулийв Отсонцэцэг, Төв: аймгийн Карга- яантын сургуулийн Эрдэнэцэцэг, Хэнтий аймгийн төвийн Дунд сур- гуулийн Төмөрбаатар даргатай уясын тэргүнүий бүлгүүдийг дур- даж болох байна. Эдгээр бүлгүү- дийн идэвхтэй үйл ажиллагаа нь мапай нийт пнонерийн байгуулла- тын ажиллагаанд үлтэр инээ болж байна. Эвлэл ипонерийн байгууллагууд МХЗЭ-ийнхээ 08 угтаж олсон ололт амжилта бататгаж, инонер сурагдчдыг хүмүүжүүлэх ажлын- хаа нөлөө далайцыг улам дээшлүү лэн, МХЗЭ-ийнхээ 50 жилийн ойг сурлага хөдэлмөрийн бахдам амжилтаар угтах нь Эрхэм чухал зорилт болж байна. МАХН--ын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлэн байгтун! ЗАЛУУЧУУДЫН ЭВЛЭЛ Эвлэл өнөөдөр Дөчин долоон настай РТЭЭ гялалзах Төрийн дөрвөн одонтой ыг харагч Ах болсон намтай Араасаа дагах аг хөөрхөн стэй, Туулсан зам -41. амтар баян Дуулсан дуу нь Золбоо төгс Зорьсон зорилго нь Эв нэгдэл арьсан зам нь Социализм, Коммунизм Эвлэл өнөөдөр Дөчин долоон настай нгэртээ гялалзах Төрийн дөрвөн одонтой. Ц, ЭРДЭНЭБАТ, “ТОЙРОН Монгол эх орон--жаргалын ёл. гий билээ. Талыг бүрхсэн мал су. рэг тариа ногооны уудам талбар, үйлдвэр уурхай, хот. суурип, юм бүгд нь өнгө тансаг өсөн өпдийн: хүн ард маань жаргалтай ханга луун амьдарч байна. Уудам эх ор ныхоо уул ус жигдэрсэн байга лийн түмэн гайхамшгийг бид ба хархан байдаг. Алтай хангайн , завсар асар уудам нутгаар аллал » Экскурс хийх юутай сайхай. Ппонер сурагчид, эвлэл ппоне єрийн болон ардын гэгээрлийн ажилтан нарын ийм тойрон аяла лыг нодиин жил МПБ-ын зал !гамждагч, Ш..чуудганаар . хийсэн "билээ. «Октябрийн хувьсгалын “туяан дор ялапП “мандсан” хХувьс галт монголын нийслэл Улаапбаа тар хот» гэдэг нэрээр нийслэл хотынхоо түүх дурсгалтай тапилц сан энэ тойрон аялал бидэнд их Р тэмдэглэл их жанжиа Сүхбаатарын сүрлэг сай хан хөшөөнд хүндэтгэлийн цэцэг тавьж, жанжныхаа гэгээн дүрийг сэтгэлдээ ур гуулан бодохуйд «Энэ газрыг алтан бу Лаг гэж нэрлэе. Яагаад гэвэл эндээс жар галын алтан булаг боргилох болно» гэж түүний цуурнатуулап хэлсэн үг чихнээ хадах шиг болов. Энэ хөшөөг босгосон тухай тнизан Ёндонжамц, Даваа нар аялагч бидэнд тодорхой тайлбарлав. Ардын жу рамт цэрэг Хиагт хотыг чөлөөлснний да раа нх жанжин Сүхбаатарт барьж: өг сөп гэрийн буйран дээр тэр хөшөөг бос гожээ, Хөшөө босгох саналыг монголын партнзан Мельников гэдэг орос хүн са наачилсан байна. Тэрээр дарс нэрж ол сон мөнгөө энэ хөшөөг босгоход зар цуулсан гэнэ. Мельников 1990 онд Сүх баатартай хэвлэх үйлдвэрт хамт ажил лаж байсан агаад Барон Унгернийг да пар- рахад ардын журамт. цэрэг, партизан н мөр зэрэгцэн тулалдаж, яваад баригдаж, ерөөсөн нүдээ у? гараа огтлуулсан боловч тэд нни өмнө өвдөг сөгдөлгүй баатарлаг тэмцэж, манай ардын хувьсгалын хэ мэ “үйзнч “шудрага ТГЭЖ ЯВЖЭЭ. ёльников ардын журамт цэрэгт зэр зэвсгийн тусламж үзүүлэхээр Зөвлөлт улсад яваад ихээхэн зэр зэвсэгтэй ирж байжээ, Ийнхүү манай ардын Хувьсгалын төлөө, та бидний зол жар талын төлөө их удирдагчийн маань хамт цус урсган тулалдаж явсан олон оров нөхдийн. нэг, хатан зоригт үнэнч нөх рийн сайн санаа, ариун хөдөлмөрийн хөлсөөр их жанжны маань хөшөө 1940 онд сүндэлэн боссон ажээ, Хөшөөнинй өмнө пинонерүүд хүндэтгэ лийн шугам жагсаал хийж. тангараг өр гөв, Жанжин Сүхбаатарын хөшөөний ороо, Засгийн Газар,Б Цэргийн Штаб байрлаж байжээ. 523 “Одоо, Энд жанжин Сүхбаатарын му зей байна. Музейн үзвэр сонин сайхан, Жанжин Сүхбаатарт олгосон намын бат лах бичиг, Монгол Ардын Намын ча мага Сүхбаатарын бичгийн ширээ, зэрэг түүх дурсгалын үнэт зүйл байна. вөлжин сүм буюу гэж нэрлэгдэж байсан с мийн снА Зоох, арван мянга гаруй Өв, цэргийг шөвгөн галаар устгаж: байсан дөрвөн ну “АЯЛАЛ. зүйл өгсөн. юм.. Тэгээд ч. Энэ жил МХЗЭ-ийн Төв, Хороо, Ардын Бо ловсролын Яамтай хамтран ул- сын г чанартай | тойрон аялалыг анх-удаа зохиоп явууллаа. Таван | бүсээр зохион явуулсан энэ той рон аялал зун цагт пионер сурагч дыг зугаатай сайхан амруулах, ах мад үеийнхнийхээ хувьсгалт баа тарлаг, хөдөлмөрч уламжлалаас сурах, нэр алдар нь тодроогүй баа тар үйлстэнүүдийг олж илрүүлэ хэд таатай нөхцөл болж байна. Манай сонин энэ дугаараа тОц- рон аялалд зориулж байна. Уудам эх орноо судлах, илрээ гуй. баялаг, олдоогүй. түүхт ДУрС галын зүйлийг нээй олох сайхай | хувь” заяа хүүхэд Тао) нарт оногд | ! | ! | жээ. Хүүхдүүдээ! гаая! Тойрон аялалд оролцгоод! Эх орноо судалц ш---Ы5-02:шЭ------5-шэ- -2-----3--2 -ш-ш--:р тийн салга ногоон гэж партизан нарын то Хуурхан нэршүүлсэн максим пулемётын | навучка Бямба гэдэг шинэ нэрийг мэ | 5 оД85 Э25| лемётын нэг нь эид байна, Шар Бямбаа | | дэж авлаа, Бид дөрвөлжин сүмийн буй | ран дээр босгосон хүндэтгэлийн «самба ! рын дэргэд партизан Даваа, Ёндон | жамц нартай уулзалт хийж их зүйл |! ярнуллаа. Их жанжны маань энэ музей! улам өргөжин мөнхөд үлдэнэ. Аялагч бид Сэлэнгэ аймгийн орон ну |! таг судлах музей үзлээ. Сэлэнгэ айм |! гийн орон нутаг судлах кабинет 1960 | онд байгуулагдаж 27 төрлийн 800 ша Хам үзмэртэй байсан бол одоо 600 га- руй төрлийн 4000 шахам үзмэрий зүйлтэй музей бодтлоо өргөжижээ.| «Түүх» «Байгаль», «Үндэсний хэв зай-| шил», «Монгол Зөвлөлтийн гэсэн» булган тай юм. рд түмний хэв заншил, | түүхийн буланд онц сонин зүйл их бай! на. Манжийн эзлэн түрэмгийлэгчид |! 1727 онд Хиагт хотыг байгуулж Най маа хот гэж нэрлэн, Хиагтаас зүүн ба | руун тийш 28 харуул байгуулж байсан | тухай, Монголыг Оросын нөлөөнөөс сал! гахын тул 1727 онд тогтоосон орос ман| жийн хилийн шугам болон Бэрлэг, Ял баг, Хүдэр, Шаазгай, Бугантын алтны | баялгыг Хятад, Орос, Америк, Герма | ны түрэмгийлэгчид ашиглаж өрсөлдөн тэмцэлдэж байсан тухай зэрэг түүхийн | чухал баримт сэлт байна. | “Хувьсгалын өлгий нутгийн музейгээс аялагч бид олон арван нэр нь тодроо-| гүй баатрууд олж мэдлээ. ний алдарт партизан Гарбуликин, түү! ний комиссар Корлов, Мельников, анх! Удаа монголыг төлөөлж Ленинтэй гар| барин золгосон Хорлоо хүнд нарын | зургийг үзэж, түүхийг мэдлээ. Аялагч | бид өчсөн газар бүрдээ ийнхүү түүх ї дурсгалын сонин-зүйл үзэж ахмад үе,| хөдөлмөрч баатарлаг хүмүүсийнхээ ту хай нхийг дуулж мэдсэнээс гадна Сүх баатар хотын. шүдэнзний болон мөд бо ловсруулах үйлдвэр, найрамдлын Дар хан хот, Дархан хотын цементын завод, цахилгаан станц, цагаан тоосго, шохойн үйлдвэр, Шарын голын нүүрсний ил уурхай зэрэг өрчин үенйн төм үйлдвэр завзодтай танилцаж явлаа. Явсан газрын сонин ик, аялагч бидний гайзаг дүүээн ирэв. Гг. сэсмээ!! Амур мөр. ХЭНТИЙ .1539 ою, манай орны эрх чөлөө зол жаргалын төнөө амь иїзсэа өргө сөн-3ХУ-ын “баатар танкчин А-И. Киселев, М. С. Аношийн нарын дурс гальшчг хөшөө Өндөрхаан хотын төвд сүндэрлэж” байдаг. Энэ хөшөөгий дэргэдээс «Дорпод, Сүхбаатар, Хэн тий аймгийц тойроц аялагчид» га сэн тодхон хаягтай машип хэзээнээс алдартай Хэнтий ханы нутаг, Хэр- лэн Ононы сав газраар аялахаар ал- сын замдаа гарлаа, Намхан толгодыг нь хага зүсч папдин эрдэнэ болсон жоншийг нь уудлан авч байгаа Бэр хийн уурхайчдын тосгонд очиж уу- лын үйлдвэр уурхайн гүнд ундра байгаа ажилтай танилцлаа. «Хөдөл мөр бидний бахархал» гэсэн цуглаач зохиож, хөдөлмөрийн баатар Сулдуй ”гувїїд “Сургамж үгийг сопсцогоов. -Дараа- нь-Батноров сумын. төвд-очиж 1959 опы 10 дугаар сард болсон ца сайп шуурганаар нийгмийн хөрөнгө нэгдлийн мал сүргийг хамгаалан яваад амь цаса аалдсан эрэлхэг бүс гүй эгч дүү Цэнджав, Янжмаа парын хөшөөнд цэцэг тавьж хүндэтгэлийн ёслол үйлдлээ. Цэнджав, Яннсмаа нэ рын баатарлаг уламжлалаар 1967 оцы цасан шуурганаар нэгдлийн мал сүргээ хамгаалан явсан МХЗЭ-ийн гишүүй. Г. Арилжигмаатай уулзаж малч ажиллагаанаас. нь яриуллаа. Ардын журамт цэргийн анхны дөр хорооны дарга нарын нэг алдарг партизап улсын сайн малчин Б, Пун- цагийн путаг Мөрөн суманд очлоо «УЖапжин Пунцагийн нутгийнхан» гэсэп сэдэвт цуглаанд оролцов. Өн дөрхаан хотын (10 жилийн сургуу лийн хөдөлмөр амралтын зуслайг үз лээ, Энэ зуслан 6,5 га газар төрөл бүрийн ногоо тариалж, (20 үнээ 80 гүү сааж цагаан идээ боловсруулах зэргээр сурагчдад хдөлмөрийн дадла га олгож: байна. Мөрөн сумын нутагт эртний Нидап Улсын хотын үлдэгдэл «Зүүн хэрэм» Салбарын уулан дахь «Бичигт хад» зэрэг түүхийн дурсгалт газраар яв лаа. Дараа нь БНМАУ-ын баатар Х. Дамбын төрсөн путаг Өмнө-дэлгэр суманд очиж янз бүрийн насны пио нерийн бүлгээс зохиосон «Эрэлхэг хилчин» гэсэн сонирхолтой цуглаанд оролцож баатар Дамбын хөшөөнд цэ цэг тавилаа. Баатрын эх Хорол, төр сөн дүү Дамдин нартай уулзаж баа чар Дамбын бага нас, цэрэгт морд сон тухай нь ярпуллаа. (Ой хөвчин хөншилтэй Онон Хурхын үзэсгэлэнт сайхан нутгаар хонуут өнкүүт ал яан Биндэр суманд очив. 10 жилийн Дунд сургуулиар нь орж алдарт саальчин Цэвэлмаа агоны булат Үз лээ.Энд Цэвэлмаагийд 4 дүгээр анги төгсгөсөн гэрчилгээ, сааяь сүүнийх нь данс тэмдэглэл, дууны Дэвтрийн хэ сэг зүүж явсан эвлэлийн гишүүний тэмдэг, йнойерийн бүч зэрэг-нь ча висжхээ, Харин эбэ буяаасаа тохч 72221312 НУТГААР жуулад өргөтгөж: дурсгалт зүйлийг нь ариг гамтай хадгалж байгаасай гэж 10 жилийн-- дунд сургуулийн . удирдлагаас хүсмээр санагдана, Сүүл далайн дагина болсон алдарт саал,, чны ажиллаж байсан -Арбулагийн-та сагт очиж Цөвэлмаагийн-анд-нөехөд, . эж, ах дүү нартай нь уулваж | 6: ша «Мал маллах сайхан» гэсэн цуглаац хийлээ. Цуглаан дээр алдарт саальч ны эцэг Найданжав гуай Цэвэлмаа гийп ажилч хичээнгүй эх оронч, энэ рэнгүй сайхан сэтгэлтэй иргэд болц гоохыг ерөөсөн билэгтэй сайхан үг хэллээ. ! Дараа нь Онон Балжийн билчир нутаг Дадал суманд очиж хөгжин Онон--Гурван нуурын зусланЖ «Вьетпам ялиа» гэсэн сэдэвт сонир холтой ажилд оролцож, Балжийн го. хөшөө цайдам зэрэг байгалийн год сайхан, түүхийн дурсгалт зүйл хө солсон зяяая газраар ц г “хамтарсан хийв. Тойрон аялалынхан аялалын ЗаМДАа ТОГТООСОН | Цагт о гимитастык Б-г 3лү уралдаан тэмцээн зохиож соцерт тоглох үдэшлэг удирдах, яриа таввулга хийж үзсэн зүйлээрээ бак Хан ном гаргаж явлаа. Од түгсэн магнаг тэнгэрийн Дор ойн гоёхон чФ лӨӨНД Оч бадарсан галаа асааж, той рон бүжиглэж дуугаа дуулцагааяаа. Энд бол тойроа аялалын хаалтын о8 : Долд зорикёлсан түүдэг галын на байв. 2 ГОМБОСҮРЭН . » | ЭЛСЭН. МАНХАН ДАЛАЙ буув хийн манлай болд өлсэ хон Ё лан болсон элсэн манхан далайнууд нэ бол миннй төрсөн нутаг ? жир Монголын сайхаа орон» тэж их зохиолч Д. Нацагдор- хийн магтан дуулсан говь нутгаар Өмнөговь, Дундговь анмгийн тионер сурагчид, багш сурган хүмүүжүүлэгчид,эвлэл пионерийн удирдах ажилтан нар аялав, Хувьсгалын үйл хэргийн төлөө ха- луун амь, бүлээн гусаа сорнулсан говийн Чин зоригт эмэгтэй Бор, ардын домогт баатао Нанзад нарын төрж өсөж, аж төрж, тэмцэж: явсан нутгаар очиж хамт ажиллаж явсан ахмад дайчид, партизанууд болон. ах дүүстэй нь уулзаж, мөнх үйлстний бага нас, хувьсгалын үйл хэргийн төлөө хэрхэн тэмцэж явсан тухай сонирхолтой мэдээ баримт олж цуглуулав, : : 7Э Тойрон аялагчид Бор, Нанзад баатар нарын х9- шөөний дэргэд хүйдэтїэ- лийн шугам жагсаал хинж, цэцэг тавьж тэдний амо На саа зориулсан хувьсгалын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байхаа тангараглав Эрэлхэг Борын,хортоц дан санд баригдаж тампэгдаж амь хороогдсон Туг гийн. цохио зэрэг түүх Дурсгалт газруудаар нвлаа. Алтан өнгөт хөрсөн дороо асар их баялаг хадгалсан таван толгойн тал ї2гиОр очиж тэндхийн нүүрсний нл уурхай, альбисарын завод үзэж манай эх орны социализмын бүтээй байгуулалтад гар бне оролцож, говийн халуун наранд гандаж эцэуийг умартан байгалийн баялгийг илрүүлэн олохоор их говьд эрэл хайгуул хийж байгаа Болгар улсын мэргэжилтэн геологич партай уулзав. Их ашиг шимтэй Дон үүлдрийн амаа, каракуль хонь сэрэг сайн үүлдрийн мал өсгөж байгаа Булган сумын үржил станц үзэж, ирээдүйд манай говь нутгийн мал аж ахуй,хөдөө аж ахуй ямар маягтай хөгжих сайхан телөвтэйг мэ дэж авцгаав. Үүлэнд шумбаж үзүүр нь үл харагдах оройгоср нь хан бүргэд, харцага шогхор, ёл зэрэг зүйл бүрийн жигүүртэй эргэж, асга хадаар нь аргал, угалз харайн дүүлж, энд тэнд ир- вэс шилүүс зэрэг дэлхийд ховор ан амьтан дэгдэн дүүлсэн гевь є Н Ү т 8У-ав-ёР ажаа» 36-49-а2Р-аР ат-а» аР-аР-ар-а-ат-иР -өтийт-ат-итшт-ын” шм-эт-а-Фтээ пг-сё-а-шг-ый оёчошт-ат-2-27-29 -аёчигтат-штаат үй» зЭсчит-иитат-Р орРтайт-ат-аг-аг-ы» ын»-ат-арэштээгэвэ. нутгийн Чимэг-Гурванссйхан у Ёлын аманд очлоо. нутгаар аялав. Тойрон аялагчид гадын товүүдээр орж 1009 гаруй сурталчлах ажил хийлээ. чид, багш, эвлэл, гионегийн бол зараа атаа Е--А эв Архангай аймгийн нутагт Өвөрхангай, Хөвсгөл, Буйган айм гуудын МХЗЭ, Гэ гээрлийн. байгуулла- ШИШ /ЙШИ 1! 45 багш, сурагчдын 9Ү ЁБ| сийн Тойрон аялал 1 2 : Б Ё? Б| |. зохион явууллаа... ЕР-| сийн.тойрон. аялалд 15 3 оролцогчид Архан Є| гай аймагт 7 хоног : аялж ардын хувьсга аын амжилтыг устгах гэсэн 1982 оны феодал, лам нарын эсэргүү б9с яогыг бут цохисон Их тамир, Тариат сумдын нутгаар аялав, Тойрон аял яынхан 1982 оны эсэргүү бослого яа факад биечлэн оролцож явсан ахмад дайчид, акмад багш, холбоочин зэрэг 42 хүнтэй уулзаж, өнөөгийн залуу үеийнхэндээ эрх чөлөө, зол жаргал тай амьдрал, авчрахдаа ямар саад бэрхшээл туулж ирснийг баримт, нд чолгоотой яриулав. Өнөөгийн салнуу үеийнхний төлөөлөгчид ахмад хувьс салчдынкаа алдар гавьяа, нэр төрийг Эрт галавын авгрга том гүрвэлүүд амьдарч байсан Баяцзаг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны П бүгд хурлын шийдвэр, тойрон гёллалын зорилго, үр Хүн, Гурвансайхны гионерийн зусланд очиж идэвхтэн пнонер сураг сл саа арга туршлагаа солилцлоо. : нар ажлынхаа ар СЭРЭЭНЭНДОРЖ. (Пионерийн ордны багш) « тын удирдах АЖИЛТАН, өмнө цэцэг тавьж ёслол гүйлдэв. улаар аялж үзэсгэлэнт сайхан км зам туулж, сум, нэгдэл бэн- ач холбоогдлын тухай он ардын боловсролын ажилтан ар-ат-ат-т-ал ав Архангайгаар аялсан нь ! жүүлэх зорилгоор 7 газарт дурс мйай СОМНЭН босгож, 1982 оны эсэргүү. нарт. амь . үрэгдсэн зөвлөл тийн алдарт нх эмч Немойн хөшөө, сайд Содномын-дурсгалын самбарын ” “тойрон” аяллынхан монгол ул” сын анхны бага сургууль буй болсон “газар, өрлөг жанжин Дэмидийн төр сөн газрыг олж тогтоосны гадна өнөө дрийн цэцэглэн хөгжиж байгаа Ар хангай аймгийн улс ардын аж ахуй, соёлын салбар дахь ололт, амжилтууд тай биечлэн танилцав. : : Ж “Тойрон аялалд оролцогчид манай нөм засагахмад үе маань хячнээн саад бэрхшээл давж, өдөөгийн социа лист бүтээн байсуулаятын замд орс ныг нүдээр үзэж танилцсан нь томоо хөн арга хэмжээ боллоо гэж үзэд тээв. Гагцхүү энэ үзсэн, харсан, дуулснаа өөр өөрсдийн ажил чөрөл тэй нягт холбож найз нөхөддөө сур талчилж мэдүүлэх нь чухал байна. ж.ЖжАМБАЯСҮРЭН ТОДОРХОЙ ЧИГЛЭЛ ЗОРИЛГОТОЙ зохиож БАЙГАА ТОЙРОН АЯЛАЛ ЭКСКУРС, БОЛ ӨСВӨРИЙН ОХИД ХөвВ- ГҮҮДИЙГ БИЕ БЯЛДАР,ОЮ УН САНААНЫ ХУВЬД ХАТУУ ЖУУЛЖ ЗОРИГ ХАТУУЖИЛ ЭХ ОРОНЧ ХАМТЫН ХҮМҮҮЖИЛ ОЛГОДОГ ЧУХАЛ ХЭЛБЭРИЙН НЭГ ЮМ. МХЗЭ--ийн Төв Хогсоны П бүгд хурлын илтгэлээс ЗАВХАН Ардын хувьсгалын арвин ихтүүх тэй Завхан нутгаар Баянхонгор, Говь алтай, Завхан аймгуудын пионер су рагчид, багш сурган хүмүүжүүлэгч- дийн «бүсийн тойрон аялал амжилт- тай явагдлаа. Цэнгэг устай Чигэс- тэйн гол, боргио ихтэй Богдын голын хөндийд, эртний түүхтэй Улиастай хот оршдог.. Чухам эндээс бидний ая лал эхэлсэн юм. Тойрон аялагчид хангайн Муруу- ны өндөр сүрлэг уулсыг давж хаа ч алдартай монголын их элсэнд маши наа түрж, хар нуурын хөвөөн дээр хөдөө хоноглож 1000 гаруй км га- зар аялахдаа түүхийн дурсгалт гас- рууд үзэж, түмэн байгалийн сони- поос цуглуулж явлаа. 1. Сангийн хэрэм жо22 1870-аад оны үед ман- жийн амбан Улиастай хо- тод төвлөрөн суух болжээ. Ингээд Улиастай хотын зүүн талд Чигэстэйн го- лын хөвөөн дээр өөрийн 45! орон байраа бариулж 5 морин тэрэг дээгүүр нь зөрж бай- хаар өргөн шавар хэрэм барьж 4 талд нь нууц хаалга гаргаж Эргэн той роп нилээд өргөн шуудуу татаад, түүнийгээ Чигэстэйн голоос шуудуу- гаар холбож усан цагригаар давхар хамгаалж байжээ Хэрмийн дотор ба руун хойт буланд нь «бат цайз» нэр тэй нэгэн байшин байжээ, Уг байшин нь 10 давхар хаалгатай хаалга бүр- дээ буутай манаагаар цаг үргэлж хамгаалуулсан байжээ, Энэ байшинд монголын ард түмнээс сорж авсан амбаны бүх өмч хөрөнгө нь хадгалаг даж байсан учир уг газар «Сангийн хэрэм» гэж нэрлэгдсэн байна. 2. Галуутын хүрээ , ОсЕМЕР 1924 оны үед одоогийн Завхан аймгийн Нөмрөг сумын нутагт Галуутын хү рээ гэж нэрлэгдсэн - ны нэгэн томоохон 20 ОО хэг байжээ. амьдарч Лхагвасүрэн тэр үед уг хүрээнд бай Эрэл зопиОнер сан ноосон сангийн орос цовын хүүхдүүдтэй үерхэж тэдний тусламжтайгаар анх пионер болж гуру валжин улаан даавуугаар гГалстук хийж зүүгээд бүрээ бөмбөр дуугар- ган-арван хэдүүлээ жагсаал хийж лам нарын эсрэг суртал нэвтрүүлэг үйлдэж байсан учир лам парт хорлог дон. алагдсан түүхтэй газар билээ. удахгүй эрэйхэг пионер Лхагвасүрэн гийн хөшөө еүпдэрлэн босөх гэж бай на. "3. Элдэв-өчирын хөшөөний дэргэд Баруун гартаа бичиг .хуйлан ба- риад төрсөн газраараа авж байгаа нэгэн хүннй сүрлэг хөшөө Пөмвөг сумын төвд бий, Энэ бол манай нам төрийн ахмад зүтгэлтэн Бат-очирын Элдэв-очир гуайн хөшөө юм. Энэ хөшөөний дэргэж аллалынхиы цуглаан болж цэцэг тавих ёслол бол- лоо. Б.. Элдэв-очирын эк 82 настай “сүүлчийн уулзалт байв. 12 байжээ. Энэ хүрээнд эрэл- ЛУУ пионер Лхагвасүрэн «5. 0 ажилчин элээсэй (Алексей), худалдаачин Лов-| НУТГААР Ёс2) эмгэн Долгоржав гуайтай уулзан ярилцлаа. ! Миний хүү тэнхнмийн сургууль төгсгөөд 15--16 настай байхдаа сур гууль соёлын мөр хөөгөөд явсан юм. Түүнээс хойш падтай гуравхац удаа Эвлэлийн Төв Хорооны дарга болоод байхдаа нэ Энэ бол хамгий Миний хүү хувьсгалын төр гэж. Долгорнсоээ» ирж, уулзсан том. хар бага наснаасаа лөө зүтгэсэн юм гуай ярилаа. 4. “Эрэлхэг түүхтэй хүмүүс 1932 онд болсон хувыё 9 галын эсэргүү нарын эс« рэг эрэлхэг тулалдан амь үрэгдсэн ахмад хүч мүүс Завхан путагт олом байдаг юм байна. Тэдний нэг-нь одоогийн.Говь--ала гай аймгийн. Дэлгэр су» мын дарьяат Сэр-одын Ян- санжав юм, Янсанжев эсэргүүчүүдийн бослогыг дарахаар НАХ Яамны төлөөлөгчөөр ажилланс байсац юм. Эсэргүүчүүд Янсанжавыг баривчлан авч, одоогийн Завхан айм гийп Тосонцэнгэл хотын орчимд нуя- гийн олны өмнө буудан алсан байна. Янсанжав, эсэргүүцүүлдийц жарч үхэ хийнхээ өмнө «Та пар иамайг аясай ч миний пөхдийг бүгдийг алж чадаж гүй, Та.рарып бузар хэргийг миний цөхөд шүүж ардын нам, ардын за- саг та партай тооцоо. Хийнэ» гэн хэ- лээд босоогоороо пасан эцэс болн байсан гай: түүлтэй хамт тэмцэж яв Сан өвгөн Чимпдбальдар гуай ярврьмы байна. Д. МӨНХ -ӨчиР, » Тэгшээ! (1925--1948) нарын дурсгалын Ховд, Увс аймгийн багш нараас бүрдсэн тойрон аяллынхал Увс айм гийн Өмпөговь. Ховд, Бөх-мөрөпн, Түр Баян-өлгий, гийн ппонер сурагчид гэл. Сагиль, Давст сумад, Улаангом хост, Хархираагий! пионерийн зус- лан сэрэг газраар аялав. 2 Аяллынхан говь, хангай яаз бү” рцин уур амьсгалтай, байгалийн үзэс гэлэнт сайхан нутгаар явав. Аялагчид Хасбаатарын партизан цэргийн штаб байрлаж байсал- Бөх- мөрөн сумын хөвийн хоёр улиас, Хас баатав, Байкалов нарын партизан цэр- гүүд,хүч хамтран цагаантантай тулал дам ялалт байгуулсан Мөрөгцөгийн їїнвээт толгод, Байшинтын шивээт, улзан хал, Ховд сумын Шаазгай пуу рын. ишивээт улаан, зэрэг дурсгалт газрууд болоп 1921 онд монголын ард түмний эрх чөлөөний төлөө баа- тарлаг тулалдаж байгаад амь үрэгл- сон улаан цэрэг ТИтираль, Улаан нэр гийн дарга. Никитан,нартизан цэрэг Цагаа нохой, МХЗЭ-ийн ахмад ажил тан цогт хувьегалч ИГ, Бүргэядэй на рын дурсгалд зонирулсал самбарууд үзэв. "7 Мөн Хасбаатарын нартизан нэрэг "той явж цээжээрээ нэвт шархдаж, “Толбо: нуурын дэргэдэх 43 хоногийн бүслэлтийз бэрхтээлийг туулсан Бөх мөрөн сумын Гөлгөний Авир, Хас- баатарын цэргийн тогооч байсан Ца- гаан-похой, Санж, Арлын хоогийн ту лалдаанд оролцож явсан Давст су- мын. Цагаандайн Нацаг, 1939 оны Халх голын дайнд, оролцож явсан Ховд сумын Нялтхан, Янпжив 1946- гс тєхивитчлєүллэвтивэншигиВИҮЭГ | тэ-ы Хойд аймгийл МХЗЭ-ийн... хорооноос Алтай, Үенч, Булган сумын путаг-- Байтаг, Мэргэний сүрлэг уулс, Бор цон- жипн говь, улсын баатар Тэгшээ, Даваа дораг, Лхагвадорж, Нэхийт нарын тэм- дэж, байсан түүх дурсгалт газруудаар сурагч Залуучуудын тойрон аяллы: з0 хнов. Аялалд ппонерийн ажилтан, багш, сюутап. сурагчид зура?ч зэрэг хүмүүс оролцон, Аялагчид эх орны «төлөө “баатарл: тэмцээ, явсал ахмад дайчдын дурггал: хөшөөнд цэцэг тавих, пайз босгох, бэр нь тодроогүй цэрэг эх оронч багтруудыг эрж сурвалжлах, байгалийн баялаг түүх дурсгалт зүйл цуглуулах, сурталчлах 8002 сохион Алтай сумын төвд ногоон цэцэрлэгийн дупд БНМАУ-ын баатар Самданжамцын «Лхагвадорж | (1919--1948), | -Хиоовьп Даваадорж-.(1926--1948): Бэзязбалын хошөө сүндэрлэж байна. Үүгэзд лайраи өлгөрөгч, хэн ч гэсэн сүрлэг хөшөвний -Ддөргэд-єаатан зогсож цэцгийч баглаа тавьдаг сайхан заншилтай юм. ” Бодончийн Хөх толгойд байгаа” цэр- тийн заставын хуучин суурийн эвдэрсэн барилга, хориглолтын нүх, окол, эввэр- «Єэн сумны хопгио зэрэг нь дайн тулганы Ул. мөрийг өөрийн Эрхгүй санагдуулна. Эндээс: баруун өмнөт хэсэгт ис 410- вар бунхан болон дөрвөн хэсэг овоолсон шюроооны дэргэд биднийг очиход улсын баатар Лхагвадоржийг -4 нөхрийнх нь хамт энд оршуулсан юм гэж лэл хуран дЗа: Баатарсүрэн тайлбарлав. Хожим дайчин баатар эрийп шарилиг эндээслНь Мүүлгэн Бодончийн Хөх толгой дахь дурсгалын хөшөөний суурийд оршуулсан жээ. : Бодончийн Хөх толгойноос зхаэч Бор цонжийн говь үргэлжилнэ. Алсад Дав- єап хуурай, Ёлхоп, Байтагийл /Хой» үзүүр Тахилт, Их бага хавтагийч нуруу Олон бий. Ахмад дайчид, Чэтгээ, |Ши-.бнелүүлэн.орчуулагч, газарчнаар ажил» 19417 онуудад баруун хязгаараар өн гөлзсөн дээрэмчдийн зсрэг тэмцэж явсад ахмад дайчин Мажигсүрэн нар тай уулзаж, тэдний дайчин замнал, байгуулсан гавьяа, давсан бэрхшээ-” лийг нь сопсож явлаа. Бид 87 жил ардын багшийн ариун хөдөлмөр эрхлэп яваа ул- сын гавьяат багш Сайнбуян, Нүүрс: ний уурхайд 25 жил ажиллаж 11 пастайдаа улсын ударийкн цөл шаг- наглсан уурхайн дарга Кудаберген, Ш. Бүргэлдэйн дүү улсын тэргүү- ний ухуулагч Ш, Нүрзэд зэрэг хө- дөлмөрөөрөө алдаршиж, манай ард түмний бахархал болсон хөдөлмӨ- рийн сайчуудтай нүүр учран зэдний ололт амжилгтай танилцаж явлаа. Манай аяллынхан 1930 онд гар- сан Төгс-буявтын хийдийн осэргүү лам варын хөдөлгөөнийг бут цохисон газар, төр нутагт 2 тэмээт гэж нэр- лэгдсэн харгис дээрэмчин Дамбийжан дангийн хоргодож байвал газравр яв ааа. Ё ЖАР Байгалийн үззегэлонзэй тазар, газар зүйн соши тогтоц зэргийг үз- яээ.Үүнд Хар ус, Ачит, нуурууд, Шивэр, Бөхмөрөн, Түргэн, сумьн нутагт байгаа Заан, Арслай, хад, Ачит пуурын пүүдэг элс,Амарса паагийн домогт путаг Сагилийн зуул мод зэрэг сонин газрыг үзлээ, Бид аяллынхаа дүнг Хархираа- гийн нинонерийн зуслан дээр тэнд амарч байгаа пионерийп идэвхтнүүд- тэй хамтран гаргалаа. М, БАЛЖИР. ЦЭРГҮҮД. ДУУЛЖ ТАЙВАН ХҮҮХДҮҮД зэрэг дуниартах уулс цэлийх хөндин нүд Үүрэт, Уве, ЗАМЫН Завхан аймгийн төв Улиастай хотын төвөөс «ГАЗ-51». «ГАЗ63» машин гарч, Чигистийн Гол өгсөв. -Аялал экскурс бол хүүхэд за луучуудыг бие бялдар, оюун УХаа ны хувьд хатуужуулж, эх оронч хамтын хүмүүжил олгодос- гэж бичсэн лозунг түрүүчийн машины кабины ард хадсан байлаа, Бумбат, 7Киншит, Номт уулын араар бартаат замд оров. Ногоон зүлгэн дээр булбайж байгаа мөөг мэт цагаан гэрийн дэргэдүүр мал налайж идэшлэн цагийн сайхныг илтгэнэ, Цэцгэе бүхэн цөмөрлөгөр дэлгэнэ Чигистойн гол хөгжим эгшиглэнэ. Цагаан гэр ярайн харагдана, 1їнжиг хүүхэд наадан төглочо Нарлаг тэнгэр хөхрөн мэлтийнэ Павчист «й ногборон дүнхийнэ. Урегал уе яралзан мяралзана Өлөн мал идэшлэн билчинэ Яруу сумын урдхан, налуу энгэрт | турвам чулуун хүн байхыг гяллыл хан үзэцгээв, Тэгээд чулуун хүний тухай хэдэн мөр шүлэг. бичсэн минь: Чулуун хүн сэлвн барин Црх зогсон харуул хариа. Чулуун зүрхтэй баатар Шулуун сорвгоо илтгэнэ. Хэззэ хаанаас ирээд Хэрхэн зунд зөгсөнөш, Азмилах зүрхгүй ч болсон Ард түмэнтэйгээ ярьж байна Харах нүдгүй ч болсон Хайрт өрнөө манаж байна. Үү ярих хэлгүй ч болсон. | Үнэи түүхээ гэрчилж байна. Дайнд дийлсэн баатрынхаа Алзан шарилыг єахиж, Түнэн ажил зогсоө юу! БАЙВАЛ НОЙРСДОГ (тэмдэглэл) янг, Амарзаяа, Дүгэр нартай уулзан ярилцахад бас л сонин зүйл дуулна. нээ тусах нь эх орноо бахархах сэтгэл төрнө. Борцонжид 24 баатарын дурста- лын хөшөөнд очиж, пайз босгож цэцэг тавив. Бид улсын хилээс 80 нм дотогш ор дог Дамжигийн заставын хуучин суурин дээр ирлээ. Булаг ус бургилж зулзган бургас найгасалн үзэсгэлэн энэ Баянбүрд аялан жуулчлагчдын эрхгүй татна. сэтгэлийг өөрийн Дэд-хурандаа алсад харагдах Байгагийн уулсын зүг саравчлан - зааж тэр бүдүүн хар- гайтын голын лөгт манай алдарт 10 хилчин дайсны давуу хүчинтэй баатарлаг Ту лалдаж эрэлхэг гавьяа байгуулсан юм. Тэр ту лалдагны уеэр Тэгнээ» холбоо барьсан гэв. Тэр хүрэн халзан мориор 80 нимєа- зар 30 мипутын хугацаанд яаралтай холдоо барьеаа гэв. : --Одоо хүрэн халЗар морь бий юу гэж биднийг асуухад --Өнгөрсвн өвөл Ярантын заставын орчимд хөгшрөөд үхсэн юм гэж ярилаа, Тортууд нутаг одоо амтат жимс алим, зийр, тарвас, тошлой, усан үзмийн ну- таг болжээ. х дурсгал, туульс домгоор арвин баян энэ нутагт эрэлхэг айчин эрд внхөр-: Оройн 5 цагт бид Байтагийн уулын зүг аялан гарлаа. Газарч өвгөн Дүгэр гуай тай аяц замд дотно танилцаж тэрээр бидэнд сайн газарчин тайлбарлагч болж өгсөн юм. Булган нутагт Дүгэр нэртэй хүн олон бий, Энэ хүнийг Хасаг толгой Дүгэр гэнэ .Бид Дүгэр гуай гэхээсээ Аав гэж дуудах нь олонтой. Үнэхээр сай хэн энэ өвгөн Эцэг хүний буурь суурь- тэй төдийгүй эрэлхэг дайчин-Эр явжээ. «Аав байлдагч» гэж цэрэг эрс дууд даг нь түмэн зөв юм. - . Дүгэр, ядуу айлын хүүхэд байжээ. 13 настайд нь нутгийнх нь Ламютав ноЁН өөртөө сайн бичээч болгохын туд хасаг (Молода) багшид шавь өррулжөэ. Хүү хасаг хэл бичиг түргэн зуур сурч ноёны төл бичээч ашид Зийжьээ. «Усыг уугаад ёсыг дагана» гэгчээр хасгийн НӨЯ. соЁёльт сурсан Їзэр ван звяизлы нь бас л дагах байнээ. Ийнхүү єсонуу зутэл зол гол дээлээ хйсар хурнасвар сон тэвө? усдэ хусуунц Нүнгэн |төлгойтөВ олс, ивор үеийн хөвгүүд дотроо өйссэ? тол» гой Дүгэр» нэртэй болжээ. Энэгахмөд дайчин жорин вастайдаа ардын хувьсгелтай золгож жинхэнэ 8р” дынхаа дунд орж ажиллаж, аж төрж эхэлжээ, Гэвч хал зөрчин өэвсөглесэн дээрэмчид нутаг олныг түйвээхэд - ний эсрэг нөхдийн хамт тулалдаж байв. Хилийн застав өөрийн цэргийн ёнгитай холбоотой байж, өгсөн үүрэг даалгаврыг “ ТЭМДЭГЛЭЛЭЭС Тэмцлий нь мөнх дурсаа юу! Говь-алтай, Баянхонгор, Завхан аймгийн пионер сурагчид, сургууль гэгээрэл, МХЗЭ-ийн ажилтны хам тарсан аяллынхан Тэлмэн сумын нутагт ирж. Тал болдог гэдэг ХАД- тай толгой дээр босгосон. чулуун овооны дэргэд ирлээ. Овооны түүхэн учрыг сумын ба та сургуулийн пионерийн удирдагч Гүнсамбуу, бидэнд | тодорхой ярь- сан юм, Чулуун овооны тухай ийм шүлэг бичлээ, Угалз хээтэй Идэр гол Умар зүг ёлархан урсана. Өнгөрсөн түүхийг шивнэн ярьж Өнөөгийн хөгжлийг гайхан урсана.. Талын толгой хэрэм болон Түүхийн үнэний тэрч болио. Ханан долийн хажууд Чулуун өвөө харагдана, Орсон дээрх найз нь 2 Онцгой зод үзэгдэнэ. Тайзны бичгийг уншвал: Феодал лам нарын эсэргүүд Тамлагдан алагдсан хүмүүсийн Дурегал нь үүрт мөнхжиг “Еүүхт замналын өрөөр Тэлтэний ивонерүүд босгов гэлээ, Ардын дувдаас тэмцэлд бдосевн Аршийн дотроое байлдаанд өрсөн Баатарлаг үйлст байлдааны гавьягтай Бгяаршгүй менх, шантралгүй вөригтөн Урсах цусаа эид асгаж Уламжлах гавьязгаа энд байгуулж Залгамж үеийн шиинонерүүдэд Зам мөрвө үлдээл: өгсөн Тодрон олдсон дөрвөн эрийн , овоонд мэхийн ёслов. Хүүхдийн зохиолч М, ЧИМИД лахын хамт биеэр зүтгэж явжээ, Дүгэр гуай эх орноо батлан хамгаалах ажилд 30 гаруй жил хүчин зүтгэсэн хүн юм. Цэрэг эрс түүнийг яг-л эцэг шигээ хайр лана, Тэрээр цэрэг эрст ахмад үсийнх- ний амьдрал тэмцлээс ярьж өгнө. Дүгэр туайн үгийг сонсохыг хүн бүр хүсдэг болохыг бид олон зүй- лээс олж мэдэв. Одоо энх тунх хөдөлмөрлөж, залуу үеийг сургаж хүмүүжүүлж байгаа энэ сайхан дайчин өвгөн Ховд аймгийн Булган сумын Ярэн- тын заставын хүндэт байлдагч том. с Бид дан эвдэрч нур сал хуучин суурингуудаар биш бас эх орныхоо дархан хилийн соргог манаа болсон хилийн заставуудаар аялав, Аялалд оролцогчдоос өөрсдийн сур" туулийг чөлөөлж Ховд аймгийн төвийн 8, 10 милийн дунд сургууль, ХАА-я техимнум, багдийн сургууллас заста» вуу, нөөс холбоо тогтоол, баярын » ДУУунь: үг, номын єап дурсгав. ном бол банн нь юм Тал цар сийн алба хаагаад төрөл бүрийн мэрэгт дийп өинил хийх, сургуульд Орох бэлтгэ бйншнйх бусын хиави, гарлын ! ти дээжээс, бүтээлээс дурсгав. Дд Дуулж байвал хүүхөд тайван орнихоо вөрєдийн ? :... Мэргүү, тойрсдог гэж өхмад үе маань ярьдаг нь юутай үзэн үс вэ гэж бодол явлэа. Л. ТӨМӨРХУЯГ.-- Ховд аймаг дахь багшийн єургуулийн багш) Хариуцлагатай эрхлэгч 1 Ж. ШАГДАР А-85886 « Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Индекс-14140 “МАХН-ын үйл, хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн. "байгтун! 21113245 215251-123 4 25 дахь жилдээ 1968 оны 8 дугаар сарын 28 Мь 85 (1043) Лхагва Үнэ 10 мө Г.анневезүвеэхчтэєэүэкэүа кугаєлєвка! ын Шнонерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн сонин ы ! : : : Л. бол хүүхэд та нарын хичээлийн Х| 433 Л! 11141 шинэ жилдээ авчирсан том бэ лэг, идэвхтэй амралт мөн. Сайн , Д. СҮРЭНЖАВ юиомхь ХаАаС, сайн сурах. нэгэн (МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга) Ээчэлч р ний Буур л йн ..Бидний суурий. нь тавьсан хэрэгжүүлэх үндсэн дээр нам, бол хүүхэд та нарыг эрдмийн социалист нийгмийн барилгыг ӨРД түмнийхээ хувьсгалч дай ОРГИЛ өөд тэмүүлэхийг дуудсан манай хүүхдүүд улам их чар ЧИН хөдөлмөрч уламжлалын мө 1307 их Лениний мэндэлсэн майлттай барих болно. гэж Реер замнах, түүхт явдлуудыг жил, “Ардын хувьсгалын 50 В.И. Ленин бичжээ, сурвалжлан мэдэх, бүсчилсэн Жилийн ойг сурлага хөдөлмө Энэ их найдварын эзэд бол Т0Чрон аялалд аймаг хотуудын Рийн өндөр амжилтаар угтахын сон манай аз жаргалант бага "НОнерүүд гарцгаасан нь зохих Урна билээ. Эрдмийн оргилд чууд өөрийн эх оронд соцна ҮР ДҮнгээ өглөө. хүрч сурлага хөдөлмөрт амжилт лизм коммунизмын их барилга Эх орныхоо болон ЗХУ, ах гаргах нь санааны дураар амар барих хувь тавилантай иргэд ЛҮҮ С0циалист орнуудын олон Хан бүтэх зүйл биш. Энэ нь үй юм. Энэ онд тус орны ерөнхий УЛСЫн инонерийн зусланд ма Гагүн оролдлого, идэвхтэй үйл боловсролын 435 сургуульд МЭ! їнонер сурагчид, эвлэл пно 4Жиллагаанд сурагч бүр бүх хү 198000 хөвгүүд охид суралца нерийн ажилтнууд |амарцгаав. чээ дайчлан ажилласны үр ДҮНД на. Эдний дунд улсын тэргүүний бүтэж биелэх зүйл юм. Үүнээс 44700 нь сургуу бүлэг-Сүхбаатар аймгийн. тө Хүүхдүүд ээ! Та нарын амь лийн босго анх удаа алхаж бай. ЁИЙн 10 жилийн сургуулийн Са дарч байгаа энэ эрин үе, хорь гаа нэгдүгээр ангид суралцагчид РёНТуяа даргатай бүлэг, нийслэ дугаар зуун бол шинжлэх ухаан юм. Жил бүрийн 9 дүгээр са “ИЙН 1 дүгээр сургуулийн Оюун техникийн асар их хөгжлийн үе рын нэгэн бол эрдэм номд су “ЧИМЭГ даргатай бүлэг тус тус ОДОН ертөнцийг судлах үүд. хаалга рах ажлын гараа, өргөн олны Шдлгарч хамт олноороо ЗХУ. нээгдсэн үе билээ. Ийм. үед баярын өдөр болдог уламжлалт ЭН Олон улсын пионерийн зус амьдрах хувьтай та нар өндөр сайхан заншилтай билээ. Энэ С9Н Артект амарлаа. мэдлэгээр одооноос биеэ зэвсэг хичээлийн жил бол хүн төрөлхт Дорноговь аймгийн төвийн 7?” “ЭРЭГТЭЙ. | ний аугаа их багш В.И, Лени 10 жилийн сургуулийн Даваа Хүүхэд та нар, цагийн хувиа ний мэндэлсний 100 жил, Мон Хүү даргатай МХЗЭ-ийн үүр, раа хатуу баримтлан, чөлөө цаг | гол Ардын Хувьсгалын 50 жи нийслэлийн 20 дугаар сургуу МИнут бүрийг ашигтай. өнгө 1 | лийн түүхт ой, МПБТ Зөвлө лийн Жанчив даргатай эвлэ Ррүүлж маргаашийн сурлага хө | лийн П бүгд хурал угтсан бү лийн үүр улсын тэргүүний дөлмөрийг өнөөдрийн болгож | тээлч хөдөлмөр ид өрнөж бай ҮҮрүүд болж, болзлын дагуу УНШИЖ, давтаж, сурч судлах хэ гаа үед эхэлж. байна. Зуныхаа тавтай сайхан амарцгаав. Пио рэгтэй. : амралтаар манай пионер сураг нєер сурагчдын хоёрдугаар спар 1968-1969 оны хичээлийн чид эх орныхоо социалист бү такнадаар шалгарсан 132 тамир жилийн сурлага хөдөлмөртөө гя тээн байгуулалтад гар бие орол чин сурагч Польшид болсон лалзсан амжилт узуулж В.И цож, сурлага хөдөлмөр хослуу олон улсын «Найрамдал» дөр Лениний мэндэлсний 100 жил, лан хөдөлмөр амталтын зуслан ВӨН ТӨрөлтийн | тэмцээнд орол Ардын хувьсгалын 50 жилийн даа амарцгааж, МАХН, МХЗЭ- пож хоёр алтан медаль, нэг мөн ойг угтсан их ажлынхаа. бариа ийн ХУ их хурлын шийдвэрийг гөн медаль хүртэв. Энэ бүхэн өөд уралдацгаая! МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Ї ду Алда рт ОЙГ ТЭМДЭГЛЭВ гээр парийн бичгийн дарга Ч. Пү рэвжав: «Социализм байгуулахад олсон амжилтаа улам бататгаж, МХЗЭ-ийн түүхт 47 жилийн тэргүүтэй ардын хувьсгалын пар юоЫ Дсвиннй “мэндаасний асан Ойг ХҮҮХЭД залуучуудын найрам тизан цэргүүд алтан манжлагат ту "оос ОРДЫН хувьсгалын “ур дал паркад ёслон тэмдэглэлээ. Ой гаа намируулан нийслэл хүрээнд МИН Ойг, хөдөлмөр сурлагын өн х тэмдэглэх ёслолын ажиллагаанд орж ирж байсан түүхэн явдлыг 499 амтилтаар угтахыг залуучуу МХЗЭ-ийн Төв Хорооны 1 дүгээр жагсаалд оролцогсод дүрслэн ха дад уриаллаа. Орой нь МХЗЭ-ийн нарийн бичгийн дарга Ч. Пүрэв рууллаа. Тэр жагсаалын араасэв 47 жилийн ойд зориулсан галын жав, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны на лэлийн анхны гишүүд, Ххөдөлмө наадам боллоо. рийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав рийн сайчууд МХЗЭ-ийн алдар Ц.ЭРДЭНЭБАТ болон Улаанбаатар хотын МХЗЭ-. гавьяаны дөрвөн одонг барьж ийн хорооны нарийн бичгийн дар явав. га нар оролцов. Мөн манай ахмад дайчид, эвлэлийн гишууд оролцов. : ЗУРАГ ДЭЭР, Их мшаншин Эдний дунд нормоо 800 хувиар Д. Сүхбаатар алтан маннолагаж Фу БУЫн биелүүлсэн Хэвлэх үйлдвэрийн гад намируулан шартийийНЭрруү Энэ түүхт ойг тохиолдуулан ажилчин Цэрэндорж, 14 хоногийн лдээ дагуулан талбайд зөрж ирлээ. МХЗЭ-д шинээр элссэн МХЗЭ- айсдыг ганцхан өдөрт хийсэн ажил днцулцул ЭН ББүҮлЫ7 баатад ин эмэгтэй Дулам нарын зэрэг Л. Дандар МХЗЭ-ийн дөрвөн аанай хөдөлмөрийн сайчууд яв одонт гал улаан бат илэрхийлэх Нэг ХУНЫЙГ : й гардуулж, тэмдэг зүүж өгөхөд эв 798. рд Ю1ИС галын шүүр лэлд шинээр элсэж байгаа ах эгч ГАН ЖИЛҮҮДЭД -ИйН ГИШҮҮД нартаа пионеруүд цэцгийн баглаа Залуучууд ардын засгийн төлөө зөёөөөөөөөсөсөө эс барьж баяр хүргэв. Хүндэтгэлийн ХУВьсгалын зүсэн бүрийн зсэргүү цуглааны жагсаалын ажиллагаа чүүдтэй хэрхэн амь бие хайргүй эхлэлээ. Монголын ард тумний баатарлаг тэмцэж явсныг, үзүүлэх чин зоригт хүү жанжин Сүхбаатар тоглолтоор харуулав. МӨНХИЙН АЛДАР | РРЧ мунист Залуучуудын Эвлэлийн түү хэнд алтан үсгээр бичигдсэн ган- 1 Бүх Холбоотын Лениний Ком- ! баримт бичиг | дан бууршгүй иэгэн ! байдаг юм. ! Октябрийн Социалист Их хувьс- гал ялан мандаад дөнгөж долоохон жил болж байжээ. 1924 оны зун Оросын Коммунист Залуучуудын Эплэлийн 6 дугаар их хурал хурал 1 зан, Их хурал дээр ЗХУКН-аас, " Леиинийг нас барснаас хойш. нам болон зөвлөлт орпы бүх ажилчин ангийн туулж өнгөрүүлсэн түүхэн их шалгалтыг Комсомол давж чад заа гэж мэдэгдав, Анхны өдрийн хуралдаан дээр ОКЗЭ-ийг Лени- ний нэрэмжит болгохоор урьд өм- ип үзэгдээгүй хөл хөгжөөн баяр бачсгалантай мэдэгдэв. Тус хур- лаас бүх комсомол, бүх ажилчин талиачин | залуучуудад хандаж гаггасан тунхагт өг" эхлэаг «Коммунист Залуучуудын Эөлэ тийн Бүх Холбоотын 8 дугаар Их хурал Леннний Комсомол гэдэг нэ тийг хүлээж аваад бидний зам лээр ямар ч саад тотгор тохиолдож, бид нээс ямар ч хохирлыг шаардлаа гэсэн тэр бүх зорилтыг бид бие- лүүлж, Лепнпий тугийг унагахгүй гэж тангараглаж байна. Комсомол, шалгарсан Коммунист намын удирд лагын дор шинэ шинэ олон зуун мянган Ленинч дайчдыг өсгөн хү- мүүжүүлэх болно» гэжээ. Комсо- мол өөрийн туулж өнгөрүүлсэн бүх замын туршид өргөсөн танга- рагтаа үнэнч хэвээр байж, шин нийгмийн үзэл санаагаар зал) дыг хүмүүжүүлэх, социализм ком муниам байгуулах арнун үүргээ нэр төртэй биелүүлсэн юм. Ленин ний нэрэмжит болсон тэр цагаас "Уландаа замналаа Лаан ялна лид лаяна. ана унньлгчиналатыл гаа ланнаг ална. (лан ланаь нь! Лана Лаан,” ахь чинь “8внь г Чинь / завь,” “алАЛлныЛ Жил бүрийн 9 дүгээр сарын 1- нд мянга Мянган хүүхдүүд эрд- мийн танхимын хаалга татаж ши нэ оны хичээлдээ ордог. Энэ онд ерөнхий боловсролын 435 сур- гуульд суралцах 198000 охид хөв гүүдийн хоёр нь энэ. Ц. Самдангийн авсан гэрэл зураг хойш жил гаруйханы хугацаанд сая шахам залуучууд котсомолын эгнээнд элсчээ. Комсомолчид, улс ардын аж вхуйг сэргээн босгох. үйлдвэрлэлийн идэвхжилийн олон шинэ хэлбэрийг эхлэн санаачлаг- чид болж байв. Хөдөө аж ахуйг социалист ёсоор өөрчлөн байгуу- лах, үйлдвэрийг бүхий л талаар хөгжүүлэх, нүүрс нефть их хэмжээ гээр олзворлох, ширэм ган хайлуу лах, олон зуун шахилгаан станц байгуулах, олон сая жижиг аж ахуйтныг хоршоололд нэгтгэх 3Э- рэг чухал асуудлыг шийдвэрлэхэд Лениний комсомол тэргүүн эг- нээнд нь явж байв. Соцнализмын төлөө тэмплийн анхны алхмаас эх лэн нам энэ хэрэгт комсомолчдыг өргөнөөр татан оролцуулан. На- мын итгэл найдварыг Комсоемол нэр төртэй биелүүлсэн учир 1926 оны 3 дугаар сард хуралдсан ком сомолын 7 пугаар их хурлаас Оро сын Лепиний Коммупист Залуучуу дын Эвлэлийг Бүх Холбоотын Ле нниий Коммунист Залуучуудын Эвлэл гэж нэрлэхээр шийдвэрлэ- сэн билээ. Тийм ч учраас Лениний Комсо тол Зөвлөлт Засгийн хөгжлийн бүхий л үеийн турш энэхүү алтан үсгээр бичигдсэн алдар гавьяагаа цаг ямагт өндөрт өргөж, 50 жи- лийнхээ босгон дээр энгэртээ ал- дар гавьяаны алтан таван одонтой, намтар баян алдар суугаа дуурс- ган ирж байна. | | | | | | (чнталл улаа лааны лянны чанана, ляашны/ (на, Ланнь ямааг ХиҮХЭД, «Артект. ингэж амарлаа Бидний 8 багш, 150 пионер ЗХУ-ын үзэсгэ- лэнт сайхан нутаг, Олон улсын ппонёрийн Зус лан «Артект» тавтай сайхан амарлаа. Манай пнонерүүд «Артект» б: хугацаандаа ах, дүү социалист болон дэвшилт олон орны пнонерүүд тэй найрамдал, нөхөрлөл, хамтын ажиллагаа улам зузаатгав. Энэ хугацаанд бид зусланд зохиогдсон пйоне рийн олон хэлбэрийн ажилд идэвхтэй оролцо, өөрийн орны дуу, бүжиг, хөдөлгөөнт тоглоому, даас хань нөхөддөө зааж сурган, тэднээс (| бүжиг, хөдөлгөөнт тоглоом сурав. Лагерьт 20- хиогдсон бага хурлуудад оролцох зэргээр олон орны пионер сурагчидтай хамт ажиллаж турш- лагаа харилцан солилцлоо. Мөн орон бүрээс амарч байсан иионерүүдтэй хаяг солилцох, ил захидал, марк, гэрэл зураг. энгэрийн тэмдэг, дурсгалцах ажил өргөн зохио- лоо. Бид өөрийн орны үйлдвэр ХАА, соёлын хөг жилтөө сурталчлах үзэсгэлэнт Прнбережны Кипарисны лагерьт байгуулж ажиллуулснаас гадна уран сайхны хэсэгчилсэн Концерт бэлтгэж тоглосон маань олны талархал хүлээж байв Амралтын үеэр лагерь дээр зохиогдсон урал даан, тэмцээнд манай пинонерүүд амжилттай оролцлоо. Одон бөмбөгийн тэмцээнд Лхагваа Жанчив нар 1 байр, Наранцэцэг, Баярсүрэн нар 2,3 дугаар байр, Чайковскийн нэрэмжит гоцлол дууны тэмцээнд Мөнхбуянт 1 байр. Оюунхүү, Энхболд, П, Ш байр, хөгжмийн тэм цээнд Оюунсүрэн Ш байр, Монгол үндэсний бүжгийн тэмцээнд Жанчив 1 байр, Наранцэцэг Оюунхүү нар П,Ш байр, зургийн уралдаанд Хулдорж, Нэргүй нар П байр эзэлж Диплом, баярын бичиг, цом, үнэ бүхий зүйлээр шагнагд саны дээр Кипарпсны лагерьт амарсан хүүх- дүүд лагерьт Зохиогдсон ажи, амжилттай оролцсоны учир алтан медалиар шагнагдлаа. ДЗО-ны ЇХ их наадмын өдрүүдэд «Артекте байсан 20 гаруй орны пионерийн байгууллагын төлөөлөгчид лагерьтай их наадам хийж, ДЗО- ны ЇХ их наадмын хот Софи хотын дуу хоолойг түрэн цуурайтуулж байна. «Артект» Комсомолын 50 жилийн ойд 30- рнулсан ажил, Вьетнамын ард түмний тэмцлийг дэмжсэн өдөр, интернацноналын өдөр, ҮНДЭСНИЙ тоглоомын өдөр зохиогдоход манай пнонерүүд оролцож, сансарын инсэгч Николдев, эх орны нх дайны үед Артек нутгийг чөлөөлөх тулал- даанд оролцож явсан хүмүүс, Вьетиамын оюут нуудтай уулзалт хийв, Бид Ялт, Свестополь Москва зэрэг хотоор явж, баатарлаг гавьяа байгуулсан Зөвлөлтийн алдарт хүмүүсийн хөшөө дурсгал, түүхт бай- далтай танилцсан бөгөөд явсан газар болгондоо Зөвлөлтийн ард түмэн, Лениний Комсомол, пно- нер багачуудын эх орныхоо коммунист бүтээ! байгуулалтын үйлст хичнээн их зүйл хийж бү- тээж байгааг үзэж явлаа, Ялангуяа Зөвлөлтийн ард түмэн, түүний залуу үеийнхэл В.И.Ленн- ний мэндэлсний 100 жилийн ой, Лепиний Ком сомолын 50 жилийн ойг хичиээн их Өрнүүн ажил өндөр сурлагаар угтаж байгааг үзэж, сай хан сэтгэгдэл төрлөө. Бид амрах хугацаандаа үзсэн харсан, сурч мэдсэн бүхнээ өөрийн орны 1-8) сурагчдад өргөн сурталчилна. Г. ЗАГДРАГЧАА у7уу9у7у7у9975 бугубусэби бу уу бубубусувубу ул бубубусэбьнбр. үалалсс алаааад! 4 АХ очиж бух: 8: «АРТЕК» НИЙСЛЭЛИЙН 20 ДУГААР ив СУРАГЧ ХУЛ Ён Зай ДОРЖ «АРТЕК» АМАРЧ БАЙХДАА ЗУРАВ, будлуббуснб сууулусРбУтубу сулулулубуубучр сусус суу уус гибулуру буд биубучубугутут,. Уурга суцалзуулан хурдан хүлгийн яваа Энхтүвшин, давхидгаа гайхуулж явна гэж хэлэхгүй, Олон зуул уХрийг бил чээх, хариулах, адууид явж морио солих, хадлангийн бригадад хийх, орой нь үхрээ Хураах: гох мэтийн сан олоп ажил нь яаран давхихаас өөр арга алга. ажилсаг ах дүү хоёр иийслэлийн орос 10 жилийп сурдаг. Энхтүвшин, Энхжаргал нар амралтаараа гийн Буянхутаг сумын 1000 үхэр маллаж байгаа ажээ. Наадамд сойсон морьд хоёр баяртай байна. Засгийн газрын ажилтай 7Кигмэдийн-2 хүү 3 жил дараалан Зулыхаа амралтаар | ажиллагааны дадлага олж байгаа ажээ. 1 3 | ЛАГЕРЬТ ДҮҮ ХОЁР МАЛЧИН л шандас сунгай дєвхин: Эихисаргал хоёрыг хэц ч харсан мориор: их давхарла Даруу. вантай 6,77-р ангид Хэлтий айм СҮҮРТ , туслаж өвгөп Шаравжамцын цөм айргийн 5-д давхисанд, ах дүү. хөдөө гарч ийнхүү мал Г, ГАЛСАНЖАМЦ 1, “1 бн 5 зүүг ЧНН тай. сайхан даадын олон орны талт үе билээ. авл “ИХ, ЗҮЙЛ. СУРЛАА Олон улсын хүүхдийн болсон үзэсгэлэнт сайхан «Артек» зусланд бид тав амрав. бүлд амьдран байсан маань бидэнд нхээхэн ДУрс Би гадаад орны 30 гаруй сурагчидтай цаж, хаяг солилцож, анд нөхдөөсөө Р. УРАНБИЛЭГ (Сүхбаатар аймгийн жилийн Дунд сургуулийн сурагч) / Жил бүрийн дэлгэр зуны ца гаар олон орны ард түмний үр хүүхэд мянга мянган пнонер су рагч мөнх ногоон Болгар орны үзэсгэлэнт Хар далайн хөвөөнөө орших Георгий Дмнтровын нэ рэмжит олон улсын пионерийн зусланд ирж амардаг билээ. Манай пионерийн төлөөлөг чид үзэсгэлэнт сайхан энэ зус ланд жил бүр очиж, газар газ рын найз нөхөдтэйгээ хамт найрамдал, нөхөрлөл, эв нэгд лийн дуугаа дуулж, хуураа та таж, хөгжил цэнгэлтэй амардаг сайхан заншилтай боллоо. Сая хан пионерийн энэ зусланд ам раад ирсэн пионер сурагчидтай уулзаж хэрхэн амарсан талаар нь асууж танилцсан юм. Үргэлж инээмсэглэн явдаг бяцхан охиныг Туяацэцэг гэнэ. Тулацэцэг. Нийслэлийн 2 Ду гаар дунд сургуульд сурдаг, Монголын пионерийн ордны Нийслэлийн 33 дугаар дунд сур туулийн сурагч Монхбуянт Монгол морины тухай олон сайхан Дуу дуулдгаараа Артек зусланд амар сан найз нөхдүүддээ магтагдсан юм. 2 Ц. БАТЫН авсан гэрэл зураг Сөгнөгөрийн Цагаан нугын пнд нерийн зуслаг энэ жил 1700 хүүх хэд амруулах төлөвлөгөөтэй ажил лаж төлөвлөгөөгөө 1, 2 дугаар ээл жээр 102.3 хувь биелүүлж, 870 хүүхдийг тохитой сайхан амруу лаад 9 дугаар зэлжийдээ Улаан баатар, Дархан хот. Төв, Сэлэн «Бүгд найрамдах улс» Амрах хугацаандаа га тнонерүүдтэй танилцаж, нэгэн танил их зүйл сурч төвийн 19 Найрамдлаар жигүүрлэсэн найз нөхөд дэргэдэх урлагийн дугуйлан гийн уран авьяастан билээ, -- Амралт сайхан уу? гэсэн товчхон асуултанд тэрээр баяр ласан сэтгэлээсээ ярихлаа: -- Амралт сайхаан! Бид тив тнвийн найз нөхөдтэйгээ тохь той сайхан амрахын зэрэгцээ анд найзуудаасаа их зүйл сурч, монголын пнонер багачуудын ажил амьдрал. авьяас билэг, өөрийн эх орны жаргалант амьд ралыг сурталчиллаа. Бид, тэм цэж байгаа Вьетиамын ард түм ний замцлийг дэмжих цуглаан, биеийн тамирын тэмцээн, багт наадам, урлагийн үзлэг, усны баяр зэрэг тэмдэглэлт баяр ёс лолын ажиллагаан илэвхтэй оролцож, ЗХУ. Болгар, Польш Чехословак зэрэг орпы їпноне рүүлтэй уулзалт хийлээ. Мөн 10 гаруй. удаа концерт тог лож сонирхууллаа гэхэд, -- Манай Туяацэцэг Шүрэн цэцэг хоёр «Манай хөрш» гэдэг дуу маш сайхан дуулж дандаа л дахнулдаг байсаан гэж бид ний ярианд хөндлөнгөөс цэгэн охин оролцож зуслангийн тухай яриаг үргэлжлүүллээ. Сурагч цэцэгийн энгэрт гаа биеийн дуу сурсаан гэж нэгэн охин хэ гялалзаж бай тамирын тэмдэгтэй Чанцалын Еочингийн гоцлол, алтан медалиас тодорхой караг Сонинцэцэгийн хөгжимдсөн дана. Олон улсын пнонерүү «Шудрагын жавхаа» зэрэг мон дийн одон бөмбөгийн тэмцээн гол аяс хилийн чандах найз нөх. нийслэлийн 2 дугаар Дунд Сур дөөсөө өндөр үнэлэлт авчээ. гуулийй сурагч Шиүрэнцэцэг -- Бид бас олон орны най оролцож ийнхүү алтап медиа зуудаасаа сонин сайхан бүжиг, лиар энгэрээ мялаажэа. -- Амралт сайхан болсон уу лэхэд Ренчинбат хуруу Дарай гэсэн асуултанд нарлаг Болгар тоолсоор «Найрамдал», «Ми ОПОВД” АН хавсалуй 2 й ний найз» «Алчуурт 6 ровх амарсала лус дууллын «Галт тэрэг» зэрэг 10 гарүй УМ 2682-0147 тойрон бүжиг, 20 шахам ДУУ Найрамдлаар жигүүрлэсэн нэрлэлээ. с найз нөхөдтэйгээ. танай пиоие Энэ хүүхдүүд, сөовхөн урла рийн төлөөлөгчид аид иайзууд тийн авьяастан ч биш, бас болцгоон, цэнгэлтэй . сайхай сайн тамирчид гэдэг нь Шүрэн амарч эх орондоо байр хөөр тэй буцаж ирлээ. Ц.ЭРДЭНЭБАТ “МИНИЙ ДААГА» 50-р цэцэрлэгийн «МИНИИХУРГА» Оюунтула, Саранмай нар зурав Цаг гэсэн зургийг нийслэлийн ПОЛЬШИЙН САЙХАН ОРОНД Польшийн олон улсын хүүхдийн «Найрамдал 17 дугаар» зусланд ам- рах манай пиоперийн төлөөлөгчид 7 Дугаар сарын 11-ний өдөр нарлаг Варшав хотод хүрэлцэн очиход Поль шийн Харцеруудын холбооны ажилт- НУуд | УЧДР сайхан угтлаа. ЧЕРНИЦА ЗУСЛАНД, Польш нут гийн баруун хойт хэсэг тунгалаг уст Дебшиг нуурын хөвөөн дэх битүү нар сан ойн цоорхойд өнгө өнгийн туг, дарцгаар чимэглэгдсэн бяцхан иргэ- дийн нөхөрлөлийц хот биднийг ХӨГ- жилтэй дуу аялгуугаараа угтан, авс наар Черинца зусланд амрах бидний амралтын эхний өд эхэлсэн юм. Энэ зусланд БНУАУ, Фийлянд, Ба я Берлип, Польшийн хүүхдийн гууллагуудын төлөөлөгчид амра хаар хүрэлцэн ирсэн байв. Бид Энэ зусланд цуг амрагсдынхаа хамт хөг жөөнт өдөрлөг, галын наадам зохиож, аялал экскурс, уралдаан тэмцээнд оролцож, нуурын усанд шумбан, хөг жилтэй зугаатай байлаа. Жимс түүж Вьетнамын баатарлаг хүүхдүүдэд туслах ажилд оролцлоо, Зуслангийн мэдээ гэ аймаг, Шарын голын 400 гаруй пионер сурагч хүлээн аваад тохилог сайхан амруулав- МХЗЭ-ийн 47 жилийн ойгүуг таж энэ ээлжээр урлагийн үзлэг. биеийн тамирын спартакиад Явуу лав. Бүлгүүдийн хооронд жагсаалын болон, пэрэмжит бүлэг болох урал даан зарлаж, түүнд нийт бүлэг идэвхтэй оролцжээ. Бүл-- гэмийн зөвлөл, пионерийн танхи маас хот хөдөөгийн пїнонерийн идэвхтнүүдийн туршлага солилцох тусгай төлөвлөгөө гарган ажил лаж өдөр бүр шинэ зүйл сурах тусгай цаг гаргаж, тионе рийн идэвхтнүүдийн туршлага со лилцох, шинэ дүү. шүлэг. бүжиг. тоглоом сургах ажил зохиож, өдоо нийт хүүхэд 50 гаруй зүйл иєтээд дуйчээ. 3, «Монголын өдөр» зохиож эх ориоо сурталчилсан маань алс холын пан? имөхдийц анхаарлыг нх татлаа, Үндэс нийхээ дуу бүжгийг нөхөддөө зааж, хамтран тоглож гал! дам хийсэн юм, Бид зуслангийн захиргаанаас с0 хнон” байгуулсан тапан орны хүүх дийн байгууллагын «Нөхөрлөл» бата хуралд оролцож, «Бидэнд дайн хэзээ ч хэрэггүй, бүгдээрээ энх тайвныг хүсэж байна. Энэ бүх хүү хэд адил тэгш эрхтэй энх амгалан амьдрах ёстой. Америкчууд Вьетна маас савраа тат| Илрайлууд Арабаас тонил!» гэсэн цуглаанд оролцож Яй. лаа, ГДАНЬСК ХОТ. Польш баруун хойт хэсэгт Балтийн тэнги- сийн эрэгт орших Гданьск хот бол Польшийн эртний уран барилгын түүхт хот бөгөөд усан замын том боомт юм. Их тэнгисийн үзэсгэлэнт эрэгт өнгө алаглан байх Гдийипа, Со- фот, Гданьск хотуудыг Польш ноход «Далайн ихэр гурван хот» гэж иэрлэх юм. Гданьск хотын | хуучин хэсэгт шовх шовх оройтой алаг тоосгон 6: рилгууд, уран баримад, том том сү мүүдтэй юм, Энэ нь ынийн урай барилгын түүхт хэсэг аж?э, Эдний до тор 17 дугаар зууны үед байгуу сан «Оливер» гэдэг сүм уран фоё ба- римал, уянгат том хананы хөгжмөо- рөө Европт алдартай ажээ. Гданьскийн зоо парк эзлэх тал- байн хэмжээгээрээ Епаройт тэргүүн байр эзлэх бөгөөд асар ариин үзмэр- тэй юм. Гданьск Польшийн гадаад ху далдааны том боомт хөлөг онгоц үйлдвэрлэдэг төв хот “юм, КРАКОВ. Польшийн эртний нийс- лэл бөгөөд 1000 жилийн түүхт энэ хотыг Польшид ирсэн гадаад орны хү мүүс үзэлгүй буцдаггүй.Одоо 461000 хүн ам оршин суудаг энэ хотын суу рийг 700-онд Кракус нэртэй тавьсан гэнэ. ! Краков хотоос асар холгүй давсны том уурхай байна. Энэ хайг 1368 онд тэр үеийн Польшийн хаан Ми- хальско хүж байгуулсан бөгөөд 500 о0 Энэ онд тэмдэглэжээ. Уурхайн гүн 600 метр, урт нь 4 км ажээ. Уурхайн хонгилүудад уурхайн түүхтэй холбоглсон барималууд ДА8- саар хийж, янз бүрийн гэрэлээр гэрэл түлсэн нө чид сөд юм, цутгийн ДАЙН ХЭЗЭЭ Ч ХЭРЭГГҮи, «Оспеицнум» гэгддэг Полын нутгий З дугаа! жижиг хотын иар дэлхийн дайны эхэц үеэс эхлэн Гит. шистуудын аллагын газрын жээ, Фашистууд энэ хотод 1 эхлэн хорих лагерь барьж 1940 онд цуст хаалгыг рийн фашистуу, музей болсон дагсрийн үзэн энэ. байдлыг үзэхэд дайн гэдгийг ядах сэтгэл аяидаа төрнө, Энэ муггад хорих 34 орны 28 үндэстэн 4 сая хүний эдэлж хэрэглэж япсап ад хэрэглэл бай гаа иь энэ олоп хүн, бүгд зид алтан амиа алдсан ажээ. Хорих байр, дүүг лүүр, эмэгтэйчүүд, хүүхэд, хөгшдийг бооноор иь шатааж байсал 4 томлуук, зэргийг үзэхэд юутай айзшинтай на? «Малта 60» зусланд амрагч 16:09 ны хүүхдүүд Освенцнумд үрэгдэгс- дийн дурсгалын хөшөөнд хүндэтгэ- лийц цэцэг таньж цуглаан хийж, Дайн хэзээ ч хэрэггүй» гэж нэгэн дуугаар тангараг өргөлөө. Эх орон,нам засгийн хайр ипээлээр, Польшийн сайхан өрөнд амарсан бид ний сэтгэл зүрх байр золоор дүүрэн байна. » СОДНОМДОРЖ. сургуулийн пионерийн удирдагч), (Нийслэлийн ахлах Загас тэжээх соникон 8 цастай Д. Одсэрэл зурав, Түрүүч нь ММ 81.32,33 дугаарт) --Ингэхэд чи бид хоёр чипь юу- гаар тарвага барих юм бэ? тэж Чон» сүрэн хэлэх нь ердөө л чөдөртэй м0- ринд яваа юм шиг байв. Тэгэхэд нь би шоолох гэснээ больж: 3 - Төмөр утсаар урхи тавнх юм шал: юу? гэлээ. --Яаж? --Яах юу байх вэ. Би мэдиэ-гэж би нхэмсгээр хэлээд уулын энгэрт очсон хойноо, Р, --Хоёул тэмээний толгой ольё!гэж санал гаргалаа. - Яах юм бэ? -- Чи бид хоёр урхины гадас ч үгүй гадсаа цохиж суулгах сүх ч үгүй шүү дээ. Бас тэгээд ёстой урхн тавих юм бол тарвага маань боогоод үхчихэж ч магадгүй-гэж би цэцэрхлээ. Ингэхэд Чойсүрэн их гайхаж исгэрэв, Удсангүй бид хоёр айлын өвөлжөө- ний адгаас тэвэрт бараг багтамгүй том тэмээн толгой мөн өвөлжөөн дэЭ рээд зөндөө урт зэс утас олов, Би түү ний ухархайгаар оосорлон гүйн сая- хан орсон тарваганы нүхэн дээр эв- тэйхэн тавиад урхна зүүв. Тэгээд... явья» гэж дохиод өлмий дээрээ гиш- тэн холдсон хойноо: 143 --Одоо ингээд хүлээгээд байдаг хэ гүй шүү!-гэа: анхаарууллаа. 3 Бид хоёр гүйлдэн нилээн зайтай байх бутанд нуугдав. Чойсүрэн шивнэсэн дуугаар хэлэх нь: - Нээрээ нигээд уу? --Болно-тэж би ихэмсэг гэгч хэлэх дээ «Би мөн мундаг байгаа биз»гэсэн шиг хамраа сэхүүн өргөлөө. 2 --Чи нээрээ сүрхий юм...гэж Чой- сүрэн бодлогошронгуй хэлэв. Бид хоёр тэнд мөн ч удаан хэвтэв. Анхан даа түрүүлгээ харан огт хөдлөхгүй хэвтсэнээ, нар нурууг маань хэтэрхий халааж эхлэхэд арга буюу дээшээ ха- рав. Гэнэт Чойсүрэн ярвайж дуу ал- барьчихдаг юм даад цамцныхаа доогуур ухан нэгэн | юмыг хоёр: хурууныхаа завсар Хав- чин гаргаж ирснийг үзвэл шоргоолж . байлаа. Энэ үест миний яг өгзгөн дээр өвдтөл хазсанд би ч ярвайн өмд рүү гээ гараа хийн гаргаж ирсэнд мөн Л. хаанаас | шоргоолж аж, Гэтэл гэнэт гарсныг бүү мэд, бөөн шоргоолж ми ний гар хөл, бүх л биеэр таран хэсэг | хэсэг газар часхийн -өвдсөнд өндийж . харвал шоргоолжны бутны хажууд хэвтжээ. ! --Холдоё, Үүрээ хамгаалж байна шүү гэж би хэллээ, Энэ үест гэнэт Чойсүрэн миний тохойноос угзарсанд харвал хойт энгэрийн тарвага хэдийн гараад өнөөх. тэмээний толгойг тоОС манартал чирч нүхээ тойрон давхис- наа нүх рүүгээ орчихов. Команд өгсөн мэт Чойсүрэн ч ухас хийж бий ч босч хар хурдаараа до шин дээр давхин хүрэв, Үзвэл тэмээ ний толгой тарваганы нүхийг хөндлөн хааж тэвхэдсэп байх бөгөөд үе үе хөдлөнө. Бид хоёр толгойн хоёр та- лаас зууран байдгаараа татан тарв4а- гыг хагас цаг шахуу ноцолдсон шүү) гаргаж ирэв. Энэ бол аавын нудрага наас ч том толгойтой булиа мундаг тарвага байлаа. Барьж бай! Сайн барьж бай! Уу- хайс! Би одос ногтлоод өрхиё гэнгүү тээ би модоор амыг нь хатган арай тэж ангайлгаад хоёр том соёоны нь араар хацрыг нь оосорлон хүзүүн дээ гүүр нь тэр оосроо-давуулах зэргээр Удтал уяж баглав. Одоо тарвага нЭ- ү ул ! рэг, Урхинл ормогц очихгүй бол горь Ё тсыЧҮЛлтртитүлгтэвВжЖЛигҮүлЛїгЧДТХЖ9ЛМЧ ГҮҮ 01760346 гэнт гараас мултарч чадахгүй болсон , --Урай урай. Бид тарвагыг олзол- лоо| хэмээн гурван удаа удтал хашги рав, Чойсүрэнгийн баярлаж байгаа гэ дэг тоймгүй, Тэр тарваганы сүүлнээс барин эргэх гэхэд нь зугтаана, Тэгэс нээ нуруунд нь сэмээрхэн хүрч год Үерэн холдоно, Ер нь хотод тарвага байдаггүй бололтой, -- Чи ёстой сайн найз юм. Би амьд тарвага ийм ойрхноос ердөө ч хараа гүй гэж тэр царай нь туяарч ирээд л ярилаа, Ийнхүү бид хоёр хөдлөх бол лоо. Бин төмөр утаснаасаа чангаасан боловч тарвага маань морь шиг тийм амархан дагаж явсангүй. --Чи мод бариад туу! хэмээн би зааварлав., Гэвч ногтонд дасаагүй тэр амьтан хэрхэн явах билээ. Оосортоо тээглэн хэд хэдэн удаа унаснаа, шү- дээ ярзайлган, «...чадахгүй ээ, би ча дахгүн!» гэх адил хэдэрлэв, --Яваач!-гэж Чойсүрэн нуруу руу нь нарийхан бургасаар туядаж, --Хүүш Банзай, энэнийг чинь хөж гэж туудаг юм уу, чаая! гэж. хэлдэг юм уу? -гэж асуулаа. Би урьд нь тар вага ингэж оосорлон хөтлөх юм уу тууж үзэзгүй болоод гайхан бодолд оров. Тэгээд «за яахав юу ч л гэсэн туу. Ийм мундаг соёотой байхыг бодоход тарвага лав нохойтой төстэй байх. --ЯЖав! гэж туу!-гэж зааваралав. --Жав! Жав! яваач-гэж Чойсүрэн хашгирав, Би ч хүчлэн татаж тарвага Ч тоос татуулан надад чирэгдсээр яв лаа, --Чи бид хоёр ёстой мундаг, тий- мээ! Байгалийн буланд амьд тарвага байхыг хараад хүүхдүүд лав их баяр- лана даа?-гэж намайг асуухаар Чой сүрэн: --Нээрээ тийм шүү! Үнэхээр нх баярлана гэж дэмжээд-жав жав! гэж хашгирсаар байлаа, Гэнэт бидний хажуухан талд морни төвөргөөн сонсдож нэгэн бүдүүн ДУУ тай хүн: --За хүүхдүүд яаж яваа нь энэ вэ? гэж асуулаа. --Эргэн харсан чинь заводын дар га морин дээрээ хазгай суугаад хөМ- сөг зангидан нэг үе бид хоёр руу нэг үе чирэгдсэн тарвага руу харж бай- на. Өргөн мөрний нь дээгүүр бууны бөгс цухуйна. Лав ангаас буцаж явсан биз. Яагаад ч юм би даргаас ихэд сүрдэн тун ч ээрсэн дуугаар: --Та...Та ..тар-ва-га,.гэж эхэллээ. --Энэ тарвагыг сургуульдаа бэлэг лэх гэсэн юм. Байгалийн буланд... Чойсүрэн хээв нэг тайлбарлав. ч-Уухай, Тэгээд та нар юүгээр тэ- жээх юм2?. Гэртээ харьсан хойноо юунд хийх ЮМ? -4Ми...мэ-мэ-дэхгүй! гэж намайг хэ лэхэд Чойсүрэн над руу гайхсан мэт харлаа. : -- Задарсан хүүхдүүдийг! ингэж болдог юм уу? Та нар ерөөсөө сургуу лийн сурагчид байж зуныхаа амрал таар дандаа дэмий юм хийж явдаг яа сан улс вэ? Бусад хүүхдүүд бол аав ээждээ туслаж, заводад ажиллаж” улс олон түмэндээ тус болж байна. Гэтэл та хоёрт тарвага амьдаар нь “ирч явахаас өөр ажил олдохгүй байна уу? Намар сургуульдаа очоод багшдаа юу хэлнэ. Ё Чойсүрэн бид хоёр даргын энэ үгийг сонсоод хийл хөлс болсон тол- гойгоо илж байв, --Энэ тарвагыг чинь би хураана!- гэж сүртэй гэгч хэлэнгүүтээ дарга мо Ы “15222 ї риноосоо бууж тарвагыг алж ганзга- лаад: 7, Та нар үнэхээр сайн хүүхдүүд болоод хийх ажилгүй байгаа бол ИН- гэ! Би арга зааж өгье| Маргааш нөх- дөө цуглуул. Бэлэхнээ энэ доод голд ногооны газар байгаа. Тэнд зэрлэг нд гоо ургаад төмс байцааны ургалтанд саад болж байна, Хажууд нь гол бий. Өдөржингөө шумбасан Ч болно. Тэр зэрлэг ногоог зулгаах юм бол та нар аав зэж, ах дүүдээ их тус болно. Бид бас зохих шангий нь өгнө. За юу? Тэгэж явах уу Ё Чойсүрэн яах вэ? тэсэн мэт над РУУ харахад би --Тэгье!-гэж дуу алдлаа. ! «Нээрээ тэгвэл сайн үйлс мөн. Ул сууд лав их баярлана» гэж бид бод- лоо. Дарга-За сайн байна, Маргааш нөх дөө цуглуул. Тэгэж явахад дургүйцэх хүүхэд лав байхгүй. Тэгээд надтай уулзаарай, За юу?-гэж инээмсэглээд мориндоо мордон антай буцлаа гэсэн мэт ихэд сэтгэл дүүрэн исгэрсээр шог, шиж одов. Хоромхон зуур болсон энэ явдалд итгэж ядсан бид хоёр хойноос нь хий л гайхан харсаар хоцорлоо. Маргааш нь бид хоёр байдаг л найз хүүхдүүдээ цуглуулж гарлаа, Тэд ч бидний саналыг дуртай зөвшөөрц- гөөв, Ингээд л нэг мэдэхэд арван хЭ дэн хүүхэд ногоонд явахаар нэрээ би чүүлчихдэг байна. 6. ээж Бид явахад бэлэн болжээ.Конторын: ї хажуу талын ногоон дээр бид цуг лаад үдээс хойш жагсаалаараа хэрхэн заводын төвөөс гарах тухайгаа ярил цаж байв. Гэнэт хаа нэгтэйгээс «Банзай, Бан зай!», гэсэн дуу тарч, бид гайхан эр- тэж харав. Ээж гэрийнхээ тэндээс на майг дуу таслалгүй дуудаж гүйн яваа харагдана. Тэрээр одоохон намайг тэврэхэд бэлэн бололтой хоёр гараа урагш нь сарвайлган «Банзай Бан- зай!» гэж дуудсаар явна. Би ч бас эЭ- жийг хараал ямар нэг явдал болов уу гэж бодлоо. ЭэЖ гүйж ирмэгц шууд олон хүүхдийн дундуур намайг чиглэн ирж тэврэн авлаа. Тэрээр миний тол гойг чээжиндээ наан, олон хоног уул заагүй мэт ихэд хайрлан энхрийлснээ гэнэт намайг бяцхан түлхээд царан руу минь анхаралтай гэгч харснаа: --Иш-ш, хүү минь...үр минь... чи яах нь энэ вэ? Наад царай зүсээ. Тээ авах юм алга! Лав их халуурч байгаа даг шүү. Алив,.гэж толгой дарж үзэв. Тэгээд --Пөх! галаа гал! Ээ хүү минь горигүй юун ногоонд явахтай мантай. Хария...явая миний хүү. Эмчид үзүүлэлгүй тун болохгүй гээд гараас чирэх шахуу хөтлөн ОД лоо. Би хэлийгээр явах дургүй бай сан боловч өвдөж гэж дуулаад айх шиг болж өөрийн эрхгүй л дагалаа. Ийнхүү чирэн, бараг гүйх шахам явсаар гэртээ ирээд ээж намайг сан Дал дээр суулгангуут: --Яаж байна?Халуурч байгаа биз? гэж асууснаа намайг хэлэх ч үггүй байхад: й --Тэгнээ тэгнэ. Даанч царай чинь муухай байсан юм. За ээж нь ор зас чихлаа, Хэвт. Битгий хөнжлөө сэвж салхи оруулаарай. Ээж нь одоохон эмч дуудаад орхиё» гэжээ, | --Би өвдөөгүй байгаа шүү дээ ээ жээ!-гэж намайг дургүйцэн хэлэхэд, -от-Эа гялай гэж наад царай зүсээ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын /э влэлийн комбинатад хэвлэв. хар, Толгой чинь бүр авах юмгүй ха луун. Яг л халаасан примус шиг.Ийм байж яагаад өвдөөгүй байх вэ?-Аягүй бол дэмийрч байгаа юм уу? За миний эрх жаал хэвт дээ Гэв. Ээжийнхээ үгэнд ор!- гээд хувцбыг минь тайлж гарав, -«Ээж аавынхаа үгэнд даавал орж бай!-гэж Чойсүрэн надад хэлсэн тул би дагаж орондоо орлоо. --Ийм сайн хүү шүү. Ухаантай» гэж ээж магтаад, --00, ЭМЧ гуай өө" рөө ороод ирлээ!-гэлээ, Нээрээ ч хаалгаар заводын өвгөн Эмчийн буурал толгой, хамар дээгүүр нь тохоостой нүдний шил цухуйснаа уухилсаар орж ирэв. Энэ үед би үнэхээр үнэмшиж,ямар нэг аюулт өвчин надад хүрсэн байх нь гэж айлаа. --За юу болов? Их муу байна уу?- гэж эмч надад дуулдахаар чанга гэгч хэлснээ хоолойгоо засч, нүднийхээ шилийг авч нусныхаа алчуураар арч? лаа, 2 -- Суугаач доовтоор!.. Ай бас ийм гамшиг байх гэж, Хүү маань бүр гэ- нэт өвдөөд шүү-гэж ээж чанга гэгч хэлснээ эмчид аяга авч өгөөд: --Лав мөд эдгэхээргүй өвдсөн шиг байна. За доовтор минь нэг с Үзээд аль!-гэлээ, Энэ бол нүднийхээ шилэн дээгүүр ямагт өлийж харж явдаг, хатангир ту ранхай өндөр өвөө байлаа, Өвөө эмч цайгаа уучихаад босч орны минь х9- жууд, сууснаа: : --За хүү минь юу чинь өвдөөд байна? гэж хэзээний асуудаг үгээ давтлаа, --Мэдэхгүй... --Зүрх өвдөхгүй байна уу?-гэнгүү- тээ эмч туай чагнуураа гарган гарын минь судсыг удтал барьж үзэв, Энэ Үед үүдээр, зарим нь хаяа шуулттай гэрийн хаяагаар манайхны «жаалууд шагайн ангайтлаа гайхацгаагаад хоо рондоо юуг ч юм марган шивнэлдэж байв, --Их л хүнд тус ч дээ-гэж эмч дуу гаа өндөрсөн хэлээд чагнуураа чихэн дээ хийн-За хүү минь түр өндийгөөд орхи!-гэлээ, : Намайг өндийхөд эмч чээжний минь дээр өнөөх чагнуурынхаа гялгар төмрийг тавьж --Амьсгаал, сайн амьсгаал!-гэлээ. Би амьсгаалахын хамт тэрхүү гялгар юмнаас салбарлан гарч эмчийн чихэнд очсон нарийхан цагаан резинийг сайн ажиглав, Намайг амьсгалахын тоолон тоор тэрхүү резин бүлхэлзэн хөдлөх нь миний чээжний өвчин тэр хоолой- тоор гүйлдэн эмчний чихэнд очиж, шивнэлдэх мэт, -- Нээрээ энэ хоолойгоор өвчин минь явдаг байх гэж би ухаан алдат- лаа айв. Эмч миний чээжнээс, нуруу наас хэсэг хэсэг газар чагнаж үзсэ нээ чагнуураа эвхэж:- --Ай бас тусгүй. Их хүнд тусч.Ин- гэж өвдөх гэж..гэснээ үүдээр шагай сан жаалуудыг харж: --Юугаа шагайсан юм! Холдоцгоо! Одоо та нар энэ хүүхдэд ойртож бо- лохгүй шүү, Энэ хүүхэд их хүнд өвЕ- чин туссан байна. Лав арван тав хоно хоос нааш эдгэхгүй байх..Аа хэрэв ирвэл өөрсдөө өвдөнө л гэж бодоо- рой. За явцгаа, явцгаа! ,..гэлээ, Хүүхдүүд ихэд урамгүй эргэж ява хад Чойсүрэн уйлж явав.-- --За хүү минь битгий хөдлөөрэй. Одоо ээж нь эм авчирч өгнө, Хааяа босч болох юм, Гэхдээ гэрээс гарч бэлсхгүй шүү. За юу?-гэж эмч асуу- а. --За-гэж би сулхан дуугарав. Эмч гуай ийнхүү чагнуураа далд хийгээд гарахаар явахад ээж сандран: Ь --Хүүе эмч! Ээ золиг... мартчих шахлаа, Жаахан сүү аваад яв! Аяга цайны сүү!..гэж ухамхийхэд эмч: --Зүгээр зүгээр.,.манайх сүүтэй- гээд гарч одлоо. 2с -Ээ бас хачин хүн шүү-гэж үглЭ" сээр ээж хоцров. нгэж би уйтгартай байдалд оров» Би шуулттай гэрийн хаяагаар заводын төв рүү ажин хэвтэв, Үдээс хойхно, Яг болзсон цагтаа хүүхдүүд цуглаад. жагсан, бөмбөр нүдэн их л эрэлхэг сүртэйгээр заводын төвөөс гарч явав. Ингэхэд миний нүдний нулимс 08- рийн эрхгүй урсахад би бушуухан хөнжлөө толгой дээгүүрээ нөмрөв. (Үргэлжлэл бий) рингэн -- - -- -- Хариуцлагатай эрхлэгч РТТ Ж ШАГДАР Индекс -(14140 Яйслагхинамгйлдимүнгэл » ӨВИРАМДАЛ. ЛТАРКАЦД “Хичээлийн шинэ жилийн нээлтэд зориулан Сүхбаатарын Районы ХЗЭ ийн хороо 4Найрамдаль паркийн захиргаа хамтран Сүхбаатарын районы ерөнхий боловсролын еур туулиудын Нээлтийн ёслолын ЦцуГ лаан зугаалгыг хүүхэд. залуучуу- дын паркад хийлээ. "Тус цуглаанд олон мянган багш сурагчид Фролцож, нэгдүгээр авд орж байгаа сурагчдад баяр хүргэж ахлах ангийн ёурагчид! амьд цэн- гийн баглаа барилаа. Мөн сурагчдын дунд,олон тєр лийн тоглоом тэмцээн явагдав. П. Самдан БОЛГАРЫН АРД ТҮМНИЙ ҮНДЭСНИЙ БАЯРТ. Одоогоос 24 жилийн өмна Зөвлөл тийн улаан армийн дэмжлэгтэйгээр Болгарын ард түмэн Фашистын дик татурыг түлхэн унагаж тусгаар ЗОРТ нолоо оясон юм. Таван зуу шахам жил Османы дар лалын гашуун хүндийг амссан Болга рын ардтүмний эрх чөлөөний Фэмц лийн эх нь үндэсний сургуультай бо лохын төлөө тэмцсэн батш сэхээтний тэмцэл байжээ, Тийм ч учраас 19 дүгээр зууны сүүлчээр олон сургуулиуд байгуул жээ. Гэвч тэр үед 100 мянган хүүхэд сургуулийн тодна хоцорч байлаа. Болгар соцнализмын замд орсоц 24 жилд 1800 шинэ сургууль босч, 16 хүртлэх бүх насны Хүүхдийн (95.5 хувь нь сургуульд хамрагдан 70 мянган багш нартай болж, сургууль- зүй нэг чтосгон үгүй болжээ, Үүнээс Ф зөт-т--өт-2т 145 дахь жилдээ 36. (1044) 19 68 оны 9 дүгээр сарын 4 Ухахаа Үнэ 10 юэ ЭРДМИЙН ДАЛАЙ РУУ Хичээлийн шинэ жил эхлэлээ. Гэрэлт танхим, гэгээн номын хуудас өмнө чинь нээгдлээ. Эрдэм ухааны уудам далай урд чинь цэлийнэ. Тавтай амарсан та нарт болон та нарын хойноос замнан ирж байгаа танихгүй бяцхан дүү нарт чинь манай еєонин хичээлийн шинэ жи- лийн мэнд хүргэе. Энхрий биеийнхээ эрүүл саруул оюун тархинд эрдмийн дээжийг цогцлуула- хаар та нар хуучин нь анги дэвшиж, шинэ нь ширээнд сууж, номын далайд дайчилж байгаа нь насан үүрдийн мар- тагдашгүй баярт үйлс билээ. Энэ онд тус орны ерөнхий боловсро , лын сургуульд 198000 хөвгүүд охид суралцана. Үүнээс (834700 нь сур- туулийн алтан бостыт вх удаа алхая байна. Есдүгээр сарын нэгэн. Энэ өдөр мян га мянган пионер багачууд мандах нар- тай уралдан сургуульдаа хурай цуглар даг билээ. Хичээлийн шинэ жилийн нээлтээр нийслэлийн 24 дүгээр сургууль дээр ма най сурвалжлагч Очиж сурвалжилсан юм. Нээлтийн цуглаан дээр сургуулийн за хирал Осоржамаа үг хэлж баяр хургэ- лээ. Тус сургууль нь нийслэлийн томоо- хон сургуулиудын нэг бөгөөд энэ хичээ д лийн жилд 1200-гаад пионер сурагчих 8 хичээллэнэ. : Үүнээс 200 гаруй сурагч нэг дүгээр алгид шинээр орж суралцаж байна. Эд- ний нэг нь сурагч Р.Ариунааюм, “Арву- наа охия хэдхэн хоногийн өмнө цэдэр- лэгт явш байжээ, Тэрээр сургуульд ёу- ралцах болсовдоо “хязгааргүй цимхэй байна. Амжилт бүтээхийн-24 жил гадна сургалтын шинэ системийг нэвт рүүлж сурагчдыг үйлдвэр политехни нийн мэргэжил дадлагатай болгож байна. Болгарын сургууль пионерийн бай тууллага нь ах дүү ёоциалист орны бүх хүүхдийн байгууллагатай. интер пацноналч харилцаа холбоогоо ӨД- рөөс өдөрт улам бэхжүүлж | байна. Нарлаг Болгар орны Георги Дмитро вын нэрэмжит олон улсын ПпОонё- рийн зусланд жил бүр олон орны Болгар орноос жил бүр олон арван пнонерүүд ирж монголын оронд амардаг. ЗУРАГ ДЭЭР: Сэлбийн дүүд Монгол найз нарынхаа дунд инисэцэиелээгэшийлэлнолыг аан: БАЯРЫН ӨДӨРТ тосгонд нүүлгэн байгаа Вьетнам Т: эмцэж хамт социалист орнуудын үе тэнгийнхэнтэйгээ цуг лийн ойг сүр жавхлаитай тэмдэглэжэнх амар жамын “БчүжЦын төлөө махрая тэмцэж байна. | ФООФФФОООСдуоуду9ӨОсбооөөөӨӨоООӨФОӨФООООСООООС СУРГУУЛЬДАА ЯАРСАН СУРАГЧИЙН ҮЗГЭЭР Магнайн дундаа сартай Манхан борлог мориороо Манай айлын хүү Мандах нарыг зүгэллээ “Малчин бүсгүй зэж нь Мандах нарыг Мандал сүүгээ өргөж Маргад эрднийг сураарай їэөд Машид баяртай үлдлээ. Эмзэлжин дороо алагхан Эрэвгэр жаахан хээрээрээ Энэтээх, айлын охин Ээх нарыг зүгэллээ, ВЬЕТРРАРА найзууд ЧИНЬ ЭНил бүрийн есдүгээр сарын 1-нд Монголын найз ба- гачууд чинь танай БНАВУ-ын үндэсний тэмдэглэдэг. 1945 оны наймдугаар сард Вьетнамыгп ард түмэн намынхаа жолоодлогоор бүх нийтийн бослого гар ган Францын кнолончлогчид, Японы милитаристууд, фео- долын засгийг түлхэн унагаасан юм. 1967 онд янз бүрийн шатны байн байн нүүлгэн шилжүүлж байна. лийг багш сурзгчид амжилттай даван туулж,967. оны хичээлийн жилийг 1966 оныхтой “харьцуулбал лиудад суралцагсадын тоо 10,5 хувь нэмэгдэж багш на рын тоо 7 мянгаар өсчээ. Умарт Вьетнамд одоо 83 хүн дутмаас нэг нь ямар нэгэн сургульд сурч байна. : пайз пнарчинь тив бүрийн ах дүү пионер багачууд амардаг юм. Тэнд манай пиенер сурагчид жил бүр өвмөр даг сайхан уламжлалтай боллоо. Саяхан Дэлхийн Залуучууд Оюут ны 9 дүгээр их наадам Софи хот болсон нь Болгарын ард түмний х жил цэцэглэлтийг ДЭЛХИЙ дахинд ха рууллаа. Болгар орон социализмын замаа замнасан 24 жил бол түүхийн хувьд богинохоп хугацаа гэсэн ч 100 жий тэй тэнцэх өндөр амжилжаар баяй юм. ХУ сайхан иноне рийн зусланд амарсан Болгар хүүж баярыг ёслон Өнөөдөр багачууд бид хичээлийн шинэ жилээ эхэлж байхад зүүн өмнөд Азийн тэр нутагт дайн дажНы аюул пөкрөөстэй эх үрийн хагацал болж, дайсны сум- бөмбө- гийн аюул дор амьдарч сурч байна. Умарт Вьетнамд бүх сургуулиудыг хотоос шилжүүлж, хөдөөгийн сургуулиудыг жижигдэн хувааж өөр газруудад байрлуулах нх ажлыг хийсэн юм. Гэвч хичээлээ хоргодох байранд явуулж, Энэ бүх бэрхшээ сургуу- нарынхаа үндэснийхээ 23 жн- ЁЛ сиНцах зүгэллээ Цал буурал ээж нь Цацал сүүгээ өргөж Эрдэнэ чандман өвөрлөөрэй гээд Энгүй баяртай үдлээ, С. ЖИ РГАЛСАЙХАН Нийслэлийн 93 дугаар ДУЯД туулийн сурагч нуудыг дуулж жигдхэн эгнээгээр жэг саж гудамжаар алхяан явж байв, Хүүхдийн (Ирээдүйг бүтээгчид) гэдэг сэтгүүлийн анхдугаар нь 1 оны юайн- нэгэнд хэвлэгдэн га рав. Түүнийг хэвлэн гаргахад Өрел- бургийн комсомолчид идэвхтэй оролц сон юм. Иймэрхүү ажил нийт улс орон даяар эрч далайцтай өрнөсөн учраас 1921 оны 12 дугаар сард На мын Төв Хорооны заавраар Комсо- мол. өсвөрийн пинонерүүдийн от ряд болох хүүхдийн биеэ даасан ком муннст байгууллага байгуулах ту? хай асуудлыг хэлэлцэж эхэлсэн юм. 1922 оны 92 дугаар сарын 13-нд Москва хотын Краснопресненск район дахь 16 дугаар хэвлэлийн газ рын дэргэд пнонерийн анхдугаар 0Т- рядын анхдугаар чуулган болсон юм. Эхлээд түүнд 52 пионер орсон байв. эс хэсэг хугацаа өнгөрс ний дараа Сокольникийн районы Ок тябрийн төмөр замын засварын газ рын дэргэд мөн тийм отридуул бай туулагдсан билээ. Комсомолчуул ба- раг өдөр бүр хүүхдүүд лээр тэднээр жагсаалын сургууль гэж, аялал зохион байгуулж. холтой ном үншиж ярина байв, Отридууд улам өсөж Бүх Холбоотын Леннний Комсо мол гандан бууршгүй гайхамшигт үйлсээр баян юм. Түүний нэг нь өс вөрийн хүүхэд багачуудын комму ннст байгууллагыг байгуулсан Явдал билээ. Бүр иргэний дайны хүнд бэрх үед пролетарийн хүүхдийн байгууллага байгуулахыг өрөлдөж байсан юм. Хүүхдүүд ч ахмад үедээ өөрийнхөө чадал чинаэгээр туслахыг эрмэлзэж байн 1919 оны 5 дугаар сарын 25-нд нийслэлийн залуучууд бүх нийтийн сургалтын өдрийг тэмдэглэж байх үед Москвагийн хэсэг пионер Улаан талбайд хүрэлцэн ирэв, Тэд өөрсдийгөө өсвөрийн коммунистуу дын отряд гэж нэрлэжээ, Тэдний өм нө Владимир Ильич Ленин үг хэлсэн юм, В. И. Ленин: Өсөж бйгаа йро- летари хүүхдүүдээ та нар хувьс ПИОНЕР БОЛ КОМСОМОЛЫН ДҮҮ гаяд туслах ёстой, Х бай- гууллага бол коммунчуудыг хүмүү жүүлэх шилдэг сайн зам мөн гэжээ. Лениний энэ хүндтэй захиа Ддаал- эхэл сонир хийдэг зэргэл- ДЭЭ гудамжны хүүхдүүд ч хүртэл от рядад элсэх болов. Тийм учраас отрядуудыг салаа болгон хувиарлав. 1922 оны майн нэгний баяраар хүүхдүүд анх удаа жагсагчдын ЭГ нээнд алхаа нийлүүлэн дуугаа дуулж явав. 0! хувьс өиксэр 1 ан яанэн ховихнн уутэг 198392 оны 5 дугаар сарын 19--ний тябрийн тал) єэдэг ухуулгын өдрийг В. И. Ленипий нэрэмжит пно хувь нерийн байгууллагын төрсөн өдөр галт тэрэг үлс орон паяар явж байв. 1919 оны 9 дүгээр сард ухуул гын галт тэрэг Оренбург хотод хүрч гэж нэрлэв. Тэр үед ажилчин таризч дын хүүхдүүд сургуульд бүрэн хам рагдаж чадаагүй, сургуулиуд дээр ирэв. Тэгэхэд ажилчдын олон ЗУУН бараг комсомолын үүрүүд ч байх хүүхэд энэ клубт цугларч дугуйлан гүй байсан учраас пионерийн отря гуудыг зохион байгуулав. Хүүхдүүд дууд сургуулнуд дээр байгуулагдаа- Комсомолч ак нарынхаа хамт Фрон гүй юм. тод туслах 7 хоног, бичиг үл мэдэх 1922 оны 10 сард ОКЗЭ--ийн 5 явдлыг устгах ажилд оролцож, шар дугаар Их Хурал Москва хотноо ху хадсан улаан цэрэгт зориулж эмнэл ралдах үел улс орон даяар 4000 ино Их Хурлаар Өсвө- баясгалант танга раг, дүрмийг батлав. Ийнхүү Лени ний Комсомолын араас дагах сая сая улаан бүчтэн пионер багачуудыг хүмүүжүүлэх В. И. Леннний нэрэм жит пионерийн байгууллага байгуу- агдсан түүхтэй билээ. ЭВхСЭсЭБМЭ Эс Ц. ЭРДЭНЭБАТ. нер байв. Тус гийн газарт жүжиг тоглож байв. рийн пионерийн Мөн байлдагчдад зорнулан эд хог шил хүнсний зүйл цуглуулан фрон тод илгээж байлаа. 1920 оны 4 гээр сард пролетарийн хүүхдийн 7 хопог зарлан явуулсан бөгөөд энэ нь хүүхдийн олон нийтийн сүрт жаг саал болсон юм. Хүүхдүүд үлээвэр хөгжмийн эгшиг дор схуньсгалын дуу Нуурын захад цөмцийсэн цагаан гэр байна. Гэрийн өмнө хэсэгт хонь налайна, Уяан дээр эмээл хазаартай хоёр морь байв. Гэрийн хүмүүс ажил, амьдралынхаа тухай ярилцах нь тодхон сонсогдоно. Миний хүү! Аав нь ноос тушаахаар бригадын төв рүү явна. Ээжий чинь хониндоо явна. Дүүгээ сайн хараарай, Уйлвал энэ сүү- нээс өг, Ишнг, хурганууддаа Өвс тавьж өгнө шүү гэхэд Хүү НЬ: -- За! Тэгье гэлээ, Хүүгийн эцэг Ядам бригадын төв рүү ноос “овагад эх Биньяа хонно хариулад гарлаа. Долоон настай хүү Гантулга нэг настай дүүгээ асарч гэр орноо харж хамгаалахаар хоц ров, Гантулга энэ ажлыг хийсээр ирсэн билээ, Энэ хүү гэр орноо цэ- вэр цэмцгэр болтол янзлаад, дүүгээ сайн асарч, хоол унд хийчихсэн, байдаг байв. Нуурын ус цэлэлзэн давалгаалж салхи ширүүсэв. Гэтэл гэрийн дотор хар утаа манарав. Тэгээд улаан гал дүрэлзэн тооно шатаж эхлэв. ЦЕЕЧ балчир зургаан амьтан яах ч аргагүй бо лов. Дүү нь уйлна. Хурга, ишигнүүд дуу нийлүүлэн майлалдана. Гантулга хүү дүрэлзсэн улаан галын эсрэг тулаанд оров. Гал руу Ус цацлаа. Унтарсангүй ээ, Улам ширүүслээ. Хүү сандрахдаа гадагш гүйн гарч гэр дээрээ үсрэн гарлаа. Орж ирээд өлгийтэй дүүгээ 9Р- гөх гээд даасангүй. Энэхэн мөчид өтгөн хар утаа дээш олгойдон, галын улаан дөл өрвөлзөн бүр сүртэй болов, зол давуу аюулд арга буюу автагдсан хүүгийн алаг нүдний ну лиме бөмбөрөн урсана. Нялх, дүү нь уйлж, ншиг, хурга майлалдан буй нь өрөвдөлтэй. -Сүүлчийн хургыг хөгнөөс мултлан эргээд гартал, шатаж бай- сан гэрийн тооно доош нажигнан унав. Галын аюулаас нялх дүү, хэ дэн төл малыг хамгаалсан энэ чин зоригт хүү бол Увс аймгийн Са- тиль сумын «Ялалт» нэгдлийн “Үүрэг нуур» бригадын хоньчин А. Ядамын “Гантулга билээ, ӨХОӨДӨН. Үланна танил авна. Уны авна. / аижА/ Учажалааал лааны улалаилй байнналтал лналлөглай тий тасгчий” | | | | | | | гевшаг ланна гавал, ганиалганаланал тан огло ли иййлийлййниййлийнжий | вэ 26 | Е) Ё ЗДГЛОЙХ Борис Полевойн «Жинхэнэ хү ний тухай тууж» аас эрэлхэг 20 риг гайхамшигт баатарлаг чанад- рыг биедээ шингээсэн ингэгч Алексей Маресьевын энгийн Аа- руухан, сэтгэл хөдөлгөм хувь 32- яаг дэлхий даяар мэддэг (8288 юм. - Зохиолч Борис Полевой ши- рүүн тулалдааны эцэст Маресьев тэй Орла хотын орчинд санамсар- гүй уулзжээ, Маресьев Борнс По- левойтой уулзмагц өөрийн баатар лаг гунигт түүхийн нууцыг тэгэ- хэд ярьсан байна. Энэ түүх нь ёс той хүний тухай тууж болжээ. 1942 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд дайсанд гэмтээгдсэн Маресье вын өнгоц дайсны ар талд ой до- тор унажээ, Унах үед хөл нь тав хайгаараа єяцарсан тул явах нөх цөлгүй байлаа, Гэвч амьдрал өөд тэмүүлэх ялагдашгүй тэнхээ үлд- жээ. Тэр бүх чадал тэнхээ, тэсвэр хатуужлаа дайчлан, тэсвэрлэж давшгүй өвчин, өлсөхийн туйлыг туулан өөрийн фронтын шугам уруу мөлхлөө, Цаг: тутам чадал тэнхээ нь алдарсаар 18 дахь хо- ноөг дээрээ. хөдлөж чадахгүй бол лоо. Түүний нүдний өмнө хоёр жаал харагдсан нь түүнийг аврах ЗӨ8- лөлтийн хүмүүс байжээ. Хоёр жаал, Маресьевыг Зөвлөлтийн хүн болохыг таньж түүнд тусламж үзүүллээ. Дараа нь дайснаас дүрвэж, ойд байсан хамтралчид түүний төлөө бие хайрлахгүйгээр санаа тавьжээ. Эцэст нь тэр цэргийн . эмнэлэгт ирэв. Эдгэрэхийг мэдэж хамгийн сол нь амийг нь аврах явдал гэж үзэв. Хиймэл хөл залгажээ, Гагцхүү түүндээ алхаа гишгээ нь чангарч итгэлтэй “болсоор байв. Тэгсээр 19л лиг аг АМЬДРАЛ 88Д. 19НҮҮЛСЭН ------ШЛЫДМШҮд др үүр рэн түүндээ дадаж, ажиллаж сурах хэ рэгтэй байлаа, Бас дахин хүнээс гаршгүй тэсвэр, вҮХ зоригийг шаарджээ. Тэр тасралтгүй “дасгал хийж эхэллээ. Өдрөөс өдөрт түүндээ: да | даж алхаа гишгэз нь чангарч ит | гэлтэй болсоор байв. Тэгсээр хий | мэл хөлөөрөө явж чадах болсон төдийгүй гүйж, бүжиглэж. одон,. бөмбөг тоглож, цанаар гулгах болж, гагцхүү өөрийн мэрэгжид- дээ эргэж өчих үлджээ, Тэрхүү сонирхолтой мэргэжил нь сөпөөгч онгоцны нисгэгч шүү дээ 194: он анхны нь туршлагын иислэг.. | Тэр булаан ,ЭзлЭгчдДэД дахин цо- | хилт өгч дайсны долоон онгоцыг | устгалаа, Маресьев бүгд 88 удаа | байлдааны нислэг хийж 820 цаг агаарт байжээ. Маресьевт Зөвлөлт Холбоот Ул сын баатар цол олгов, Дайн төгс мөгц Марсьев нийгмийн эухал хэ | рэг явдалд оролцож аспирантурын | ажил руу жолоогоо залах ээлж болжээ. | А. Маресьеваас залуучууд «Ба 1 лар ойд үхэлтэй тэмцэхэд юу тТу-д салсан бэ?» гэж хожим асуухад: Ї 4..Бүх амьдралын туршдаа | олж авсан зориг хатуужил, шар-| гуу тэсвэр, цаашилбал Амурын Комсомолнск» гэж хариулдаг ажээ, Үнэхээр энэ хатуужлыг тэнд олж авчээ, Алексей Маресь- евт алс дорнотын Амурын Комео-| мольск хэмээх тэр шинэ хотыг | байгуулалцахаар төрөлх нутаг Ка- | мыншинаасаа комсомолын уриа- гаар залуу насандаа токарчнаар | явж байснаа дурсан санах явдал олонтой тохиолддог байжээ. «Энэхүү дайчин сургуулийг туул | сан хэн боловч хүнд бэрх үед сан дарч мэгддэггүй юм аа» гэж мэ ресьев ярьдаг Тэр знх тайвныг хамгаалах | Зөвлөлтийн хорооны стишүүн, ах- мад дайчдын зөвлөлтийн хороолы | хариуцлагатай нарийн бичгийн дар | га, олон улсын тэмцлийн холбоонд | оролцогчдын дэд ерөнхийлөгч бол |. ны учир нь энэ билээ. Н. Рясинцнвагийн бичсэнийг. ЛЭ Жамьянсүрэн орчуулав й, Нутаг нутгийнхаа сонин сайхныг ам булаалдан ярилцаж буй хэсэг хүүхдийн тухай сонирхуулья. Дор- нот аймгийн төвийн 2 дугаар арван жилийн дунд сургуулийн ёурагч Со- сорбарам 7 -- БН ой хөвч. гол мөрөн, нуур да лайн тухай хичээл дээр үздэгээс гад на кино дэлгэцнээс харж сонирхдог байсаан. Гэтэл тэр зүйлийг нүдээр харж үзнэ гэдэг бол хэд дахин илүү сонин сайхан харагдлаа. Олон мөч». рөө сагсайлгасан нарс гэдэг өндөр мо ДОД, ТҮҮНИЙГ Зүүлт шиг Чимсэн бор- тоцойнууд хичнээн хөөрхөн гоё ха» рагдсан гээч. Гурван нуурыг анх ха» раад Энэ нуурын яг дунд нь орж үзэх “еэн гэж бодогдсон..гэхэд Сүхбаатар аймгийн төвийн "10 жилийн 8 ду- гаар ангийн пианер Мөнгөнцэцэг авыанца, Наран. Отгон, Балидэл г--28 майр тойрон аялад хийсэн туг хай ярилаа. Дарьгангийн Ганга пууч ранд очиход элсэн дотор мэлтийгээд сайхан харагдсан Урд талаараа ой МОДТОЙ ёстой цэлгэр нуурдаа гэхэд Хэнтийн Юу вэ: Царнбаатай ХУУ алдан --Ганга нуур манал гурван цууг раас том уу? гэхэд --Томоо бараг хоёр дахин илүү байх, гэхэд хүүхдүүд очиж үзэхсэн . гэж ам амандаа шагшицгаав. Сүхбаатар аймгийн сурагч Галсан жамц, Би Дарьганга нутгаас төрсөн зохиолч агсан багш Гомбожаваараа бихархийн Арги слардаг ҮД багш минь байсан том. нчээл АЙН ад хичнээн сонирхолтой зүйлийг холбож заадаг болохоор бид уран зохиолын хичээ лийг маш їйх сонирхдог байсан. Одоо ч би утга зохиолын дугуйланд сурал цаж ,байна гэв, Хэнтийн . хүүхдүүд бид алдарт саальчин агсан Цэвэлмаа. зохиолч ах С. Эрдэнэ, Хөдөлмөрийн баатар бундуй нараараа бахархдаг тэлцлээ. Тэдний ярна. өөр тийшээ шилжиж зан заншилын тухай ЯРИЛЦ лаа. Зуныхаа амралтаар хот хөдөө янз бүрийн нөхцөлд тохитой сайхай ажиллаж амарсан хүүхдүүд | Ма8!Б ийнхүү-ярих сонин хачин ихтэй ажээ» Ж, ЛХАМСҮРЭН Ихийг ойлгон: мэдэхийн нэг сууж сурах юм Онц сайн сурдаг хэд бүхэн хнчээлд сууж сурсан юм. Тэр самбар дээр бичсэн бүхнийг, зам бол хүү байх бүхнийг багш ба Нөхдийнхээ ярьсан анхааралтай сопсож суудаг Ффайпа, Гэ тэл сул сурдаг бүхэн зүгээр байгаа нөх дийнхээ гарыг нь хөдөлгөх, дэмий юм ярих, хичээл дээр босож явах, дэвт рийн ар, өширээн дсэрэз элдэв Юм ЗУ- рах зэргээр аяглайа. Эйэ сурасч өөрий таэ |төдийгүй нөхдөө хичзэняэхэд (са ЯВа учруулдаг учар бусдын дургүйч- ЗЭР хүрэгдэр юм. Нйнэоэс сууж сүрах нь чухал, Тэв- чээр муу, анхаарлаа нэг зүйлд хая Чингүй завт сурагц хичээлд суук байх юм. Ийм сурагч | ямар сургууль хийх ёстой вэ? Ширээплээ тэвчээртэйгээр нэг цаг ном унш! араа кь 1 цаг 80 мипут, 2 цаг сууж сур. Зөвхөн хөдлөлгүй суух биш идэвх тэй суулт хийгээрэй. Уншиж буй но мопдоо бүх апхаарлаа хандуулан, но монд хэлэгдэж байгаа зүйлийн утгыг гүнзгийрүүлэн ойлгохыг тэмцэх хэрэг тэй. Анхаарлаа уйшиж байгаа ном, хийж Сууж сур! байгаа ажилдаа төвлөрүүлж бүх идэв хээ дайчилж чаддаг сургууль хий. Хийн чаддаг зүйлдээ бус чадахгүй байгаас чаддаг болох нь сайн. төрдфээ. Хүн юмыг сурахын тулд Ямар ч үед хүц дандаа сайн буюу ШУУ юмыг сурч байдаг. Сурах юманд учир их бий. Тамхи татаж сурах сайхан гэж үү. Энэ та бүхний сурах ёстой зүйл гэж үү? Тамхи хүний эрүүл ахуйд 89 рэгтэй гэж үү? Дэмий тэпэх сайхай гэж үү? Өө бүхнийг зарнм хүүхэд сурч байна, Ээ мий тэнэмээр бодогдоод байгаа нь гийнхан нэгэн өдөр энэ тухай яр Манай зарим сурагч бие биш. Нөхөр бол нөхөр л байх естой, -» Ахлах ангийнхан маань дүү нараа » байна. Нияээд хэвшмэл байгаад нэг жишээ Хэлье. ы хөн нэг өдөр б5-ын «Б» ангийн Ц. 4-ийн «А» ангийн Б, С, нар завсарлаж яваа 1 дүгээр ангийн дүү нарынхаа жагсаал дундуур хөндлөн дайрч гарч ха рагдсан, Энэ тун эвгүй үзэгдлийн нэг, : -- (8, зэм, эгч, ах нарынхаа лаар манай сургуулийнхан нэг сайн юм байрын хэсэг сураг 100 гаруй төлөг хариуцан авч, онд оруулсан хөдөлгөөнүүд өрнүүлж байя, Хүнд тус ийм юман дээр бас биелэлээ олно. сургууль дээр харьцуулан дүгнэлт хийж бїнйж экэлиг байгаа, Манай Оугуйлат їлцахад! биесдээ нөхөрсөг ёсоор хандахын мөн чаня- рыг дутуу ухаардаг, Энэ чинь зөвхөн бие бїїсдтэйгээ найшвсаг харьцахын нэр чдын санаачлагаар Хөдөөгийн малчдын Дэмий тэнэх сэнс бодокын өрөнд шин нэ ном уїйших, өнөөдрийн өдөр дутмын хэвлэл уцших, радио сонсох гэж тэ мүүлдэг сэтгэлгээтэй болох хэрэгтэй юм. Энэ бол, Сурах хүсэл тань дийлэ буй хэрэг. Залуу єм. нэ мог игэгн дДэхэД эцэж цуцакыг мэдэхгүй, сурч мэд сэнээ туршиж: үзэж нэгэн мэргэжий”: олж ав. Чи юм томыг сурч байн сийл бэрч, мужаан, зохиолч, жүжигчли, нє лооч аль нь болохоо СОНГОЖ ОЛНО, Миний юм сайн сурахад оролдлогд тэвчвэр, хичээпгүй ажиллагаа л мэдэж хэрэг, Энэ бүхэнд зан тэрхийн төлөв жилт чукая, Санасандаа хүрдэг тэй» чзэрй я онж авах нь чухал, Ц, ДАШНЯМ, (Нийслэлийн 5 хэсвар сургуулийн юүндэггэж сурах талаар д0гол ихтэй 34 амралт эхлэхийн өмнөӨ- хөдөлмөрийг хүндэтгэж, туслах та Ож олсон, Энэ бол өнгөрсөн өвөл з))дад Форойтсөн явдал юм. Хойшид иїмэрхүү- Бүргэвэл Өөрийн хэрэ, Өүтэх маань тархи лтшид 22 ЇХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН (ХЭРЭГ БҮТНЭ : Манай сонины бага хурал “|. Би ямар тус хүрэж байна зэ НӨХӨДДӨӨ Бид нөхддөө ямар тус хүргэж байна вэ? Бид Өвөрхангай аймгийн Богд сумын 8 жилийн дунд сурзуульд-суралцдаг, Өнгөрсөн хичээлийн жилд манай сургууль дээр «Ирээдүйн сурвалжлагч» 0угуч лан байгуулагдсан юм. Бий энэ дугуйлангийн гишүүд, Манайхан дд00 арван нэгүүл. Гол зорилго маань сонины бичлэгийн анхны мэдэгдэхүүнтэй болж, нөхдийнхөө дунд байгаа ололт, дутагдлыг ханын сониноороо дамжуулан Оэм жих, засч залруулах явдал юм, Манайхан одоо ханын сониндоо «Пионерийн үнэн» сонины “бага хурал г2э- сэн тусгай булан нээгээд байна. Бага хуралд яригдаж бий асуудлуудыг өөрчин ХҮҮХЭД БАЙГАЛИЙН НӨХӨР Хуш алсаас харахад саглагар, хар хүрэн өнгөтэй байдаг. Хуш нь хавар цэцэглэж үр нь дараа жилийн нам- рын 8 дугаар сарын сүүлч 9 дүгээр сарын эхээр боловсордог. Гүйцэд бо локвсорсон үр (самар)-тэй боргоцой цайвар хүрэн өнгөтэй 5-413 см, за ” римдаа түүнээс ч урт байх ба өөрөө самрынхаа хамт умадаг юм. Нас гүйцсэн том модонд хэдэн суу гаас мянга хүртэл боргоцой, 1 борго цойнд 100-150 ширхэг самар байдас. Хуш бол ой бүрэлдүүлэгч чухал мод бөгөөд манай орны Хушин ой нь зөн хөн уул тайгын бүсэнд байдаг юм. Энэ нь барагцаалбал далайн түвш- нээс дээш 1700 метр өндөрт байгаа Хэрэг юм. Үргэлжилсэн хушин -0Й Хээлтийн нуруу, Сэлэнгэ | мөрний хойт эрэг, Ерөөгийн сав газар, Хан- гайн нуруунд хэсэг хэсгээр, мөн, Хөвсгөл аймагт тохиояддог, Хэт он» дөр буюу нам газар ургасан хуш на рийхан, намхан, өсөлт, хөгжилт, үр өгөлт муутай байдаг юм. Хушин ойн хамгийн өмнө талын хэсэг нь Богд Ууланд тохиолддог, Хушийг одоогоор үйлдвэрлэлийн хэрэгцээнд Зшиглак- гүй байна. Хушны модлог нь давир хайлаг учраас хялбар өмхөрдөггүй. Хушийг харандааны болой мебелийн үйлдвэрт өргөн ашиглана, Хушны 1 тонц үртэснээс 80 кг хүртэл спирт гаргаж авна, Насны цагирагууд нь тэгшхэн байрласан шулуун ширхэг» тэй хушийг хөгжим хийхэд хэрэглэн9 Хушин ой хүний эрүүл мэндэд асар их ач холбогдолтой болох нь баелагд сан юм, х -- Ахмад хүмүүс, Өвгөд эмгэдийг бид хүндэлж сурч байна. (эвч зарим хүүхэд заншаагүй байгааг бага гэлгүй хачын сониндоо Ошчицгээж засья гэж дугуйлангийн гишүүн, 5 дугаар ангийн Өлзийжаргал, Дашзэвэг, КЭндэндэжид, Адьяа нар ярилаа. Нөхөддөө ямар нэг тус хүргэх явдал манай 9угуйлднгийнх ны нэг санаа, нэгдмэл зорилго болохыг бид 9. хэлсэн, 2 Манай ханын сониныг «Урагшаа» гэдэг. Уинд бүгдээр ямагт урагшилж байна. Амжилт ололт, хичээл сурлага биднийг урагшлуулж байна. Хүн хүн- тэйгээ нөхөрлөж, нэг нь нөгөөгөө дэмжиж урагшлах естой. Урагшлахад хүний сүүдэртэй тал нь түүнийг чангаана. Уямаар хоцроонө, Хоцроохгүйн тулд Онд бне биедээ нөхөр ссоор ханддаг, --| Бид цагийг зөв өнгөрүүлэх асуудлаар ханын сониндоо ярилцлага лвуулж, дотуур байранд хамтын үзлэг хийж, мөрөөр нь тодорхой арга хэмжээ авсан. Ханын сомин маань “Дохцо», «Туршлага» гэсэн тогтмол булантай, ҮҮ- нийгээ бид хойшид -улам чанаржуулна, Тэввэл нөхдөдөө Нилээд тус Хүргэж болох байх, агш Т, Бямбадорж, сурагч А. Цэрэндавга Хуш асареик үнэдэйд равс шаөлтгоййдас. Хуаны нхо ургаж: цөн аншл 8-6 шилийн гав» тай давтагддаг, Их урганын жилд нэг” модноов дундчаар 5 нг орчим, 1 гаж газраас 300-гааа дээш кетсамар авах бололцоотой юм. Наг кг самраас 200: 250 эр самрын тос гаргаж, аваад бу? ёёд ҮЛДЭГДЛИЙГ цайтай хамж ндшинд: хэрэглэж болно. Багачууд эв! Та нар самрыг бүе. рэн боловсороны дараа рипЕ(т мөчир: холтос зэргийг Нь гэмтЭэхгүйгээр түүх хэрэгтэй, Самрыг бүрэн боловсордон хойно нь түүх явдал хялбар, самрын амт ча нар сайн байдгийг анжаарах нь чуз хал, Үзүүртээ дэгээтэй буюу дэгээ- гүй урт уурга бэлтгэж түүгээрээ дэ- гээдэж юм уу, эёвэл зөөлөн цохиж тджүх хэрэгтэй, нь сам»! О. Гонсон | Хичээлийн жилийн нээлтэд со- рнулан хүүхэд залуучуудын пар- кад инонер сурагчдын зугаалга бол 217 | Ц.САМДАНГИЙН авсан гэг-1 “зураг, 7. УИТГАРТ ӨДРҮҮД. Л үрүүч нь 81,382. 33. 35 дугаарт Эмч надад чихэрлэг амттай хэдэн | бөөрөнхий «витамин» эмнээс өөр юм! өгсөнгүй, Сүүлдээ манайхаар ч ирэ-” хээ байв. Ээж ч намайг нэг их өвч-Г тэй гэж сандрахаа байв, Гагцхүү. өглөө бүр нойрон дунд хуучин дууддаг янзаараа л дуудаж 1) --Банзай хүү! Ээж нь аяганд | бөөрцөг хийж тавилаа шүү. Дээр ї. нь хоёр ёотон бас тавьсан..їэх Ммэ-” тээр ярнснаа. Харин сүүлд ньЧи. өвчтэйгээ мартуузай. Гэрээсээ хол- | дож болохгүй шүү!-эж нэмнэ. : Ийнхүү ээж аав хоёрыг явснаас хойш чимээ шуугнангүй болсон тэрт , би үсрэн босч өвдсөн юм байгаа | эсэхээ үзэхээр хэдэнтээ дэвхэрнэ. | Гэвч ер энд тэнд өвдсөн зүйл үгүй билээ. Дараа нь би ээжийн тавьсан / юу її аягатай боорцогийг идчихээд, хийх билээ гэж бодолд орно. Анхиы өдөр би толины өмнө баа хай зогсож Өөрийгөө элэглэж үзэв, Толин дотор сөөсгөр үстэй, бор ца- ! райтай, шантгар хамартай жаал уйт | тарласал нүдээр намайг харж бай- | лаа, Би түүнд хэлээ гаргасанд тэр ч | мөн миний урдаас дооглон хэлээ таргав Би бас хөмсгөө зангидан уруулаа зууж ихэд уурласан маяг үзүүлэв, Миний юу л хийнэ, тэр бүгдийг өнөөх толин доторхи, Бан- зай элгглэсэнд би сүүлдээ урам хугараад --Тэнэг!-гэлээ, Харин тэхэд мн- ний урьдаас тэр юу ч хэлсэнгүй тул би муухан инзэмсэглэх алдав. Энэ тоглоом мнний уйтгарыг сэргээж чадсангүй, Нөхөд маань эзгүй тул над дээр ирсэнгүй, Ер нь нөхдөөсөө хол байх гэгч юутай уйтгартай хэз-. рэг вэ. Ярьж хэлцэх ч хүнгүй, тог лож шуугих ч нөхөргүй байна гэдэг хүнд ёстой хамгийрц хэцүү юм бай- ид гэдгийг би одоо л ойлгожээ. Да раа өдөр нь би гэртээ өрж ирсэн том жижиг ялаануудыг барин -авч нэгэВ жижиг хайрцганд амьдаар нь хийв, Ингэж ялаатай хөөцөлдөхөд цаг амархан өнгөрснөөр барахгүй, ялангуяа хайрцганд хийсэн хойпоо чагнахад ихэд сонин дуу сонсдеаон Агшин зурч Амардаггүй дүү тай юм байна, ямар : рөр, хийж, оролдож хөдлөж л бай. вал сонирхолтой байх НЬ... Гэвч үдээс хойш надад ялаа 08-/ рих ямарч хүсэлгүй болсон байв, Би ахиад л уйдаж гарлаа. Тэгэх- лээр нь гарч хаяанд хэвтсэн хувин авч горхи руу очив, Манай тэрүүгээр хулганы нүх их байдаг, Жижнг цагаан хулганууд нааш цааш гүйлдэн, нүхнийхээ ам- сар дээр суусан зарим нь намай бүтэлгүй хүүхэд, өвчин эргүү. гэртээ үлдсэн гэх мэтээр дооглох шиг час час дуугарч байв. Бин тэд- нүүсийг хашраамаар санагдав. ТЭ- хийн хамт би горхиноос хувни дүү-| рэн. ус утгаж аваад өнөөх хулганууд руу очиж нүхэнд нь ус хийлээ. Уд-|| сан ч үгүй усанд норж, биеэ дааж чадахгүй байсан анхны хулгана япон шиг бууж ФӨгье тэсэн янзтай тарчї ирэхэд. би шилэн дээрээс нь шүүрч аваад хүзүүгээр нь утсаар оосорлож зүлгэн дээр аргамжав. Дараа нь би мөн ийнхүү хоёрыг |! амьдаар барьж гурвууланг нь |на- | рийхан зэс утсаар 0осорлоц хөтлөж явсаар зүлгэн дээр аргамжив, Тэ» гээд бн хадан дээр сууж, хонь ха» рнулсан хүн шиг өнөөх сүрэгнүү- дээ» анхааралтай гэгч ажин суулаа, |! Жин үд болж, нар хурцаар шарж байсан тул хулгануудын үс дорох- ноо хатаж, үхээнц байдал нь арн- лаад, аргамжаандаа татуулан ийш, тийш байдгаараа зүтгэхэд би элэг : хөштөл хөхрөв, 7 --Ха ха ха|гэж гэнэт ард бү. дүүн дуугаар хүнгэнэтэл инээх сонсд |! сонд би сандран эргэж харвал заво | дын дарга Вандан гуай, намын үү- рийн дарга Самдан гуай хоёул зөг- сон --Энэ хүүхэд хийх юмаа мєн олов 002 гэж ярилцаж байлаа. Тэгсэ нээ гэнэт дарга намайг танив болол той хөмсгөө зангидан --Чи юу хийж ёсуугаа нь энэ вэ? өнөөх ногоонд явна гэсэн яалаа? зэж асуулаа --Ви .0й өвчтайгэж сандарсанд --Уухай өвчтэй хүн ингэж суудаг вий. Мөн ч зугаатай юм болох нь шив. За тэгээд юу өвдсөн хэрэг вэ? --Мэдэхгүй Ү байна даа? Үү м “Мөөн, Тэтвэд хэв МЭДЭХ -«Ээж мийн, үйлт Рэсэв . Эмч гуа: Ү ХД Л” рас Бан тэсэн үү? Хай зай- луул. Ийм л өвчтөн байдаг юм гэнэ. Эсвэл тарвага ногтлоод явна. Эсвэл хулгана..Ха ха ха! рэгтэй хүн байх иь байна шүү. Ха- раач| Бас сүрхий зүтгээд байна... гэж дарга ярив. Тэгээд хэлсэн нь --Өөдгүй амьтан юм даа чи. Яв8- лаа даа, өнөө хүүхэд цуглуулаад Л би ч ингэнэ, чи ч тэгнэ гээд байсан чинь! Явахынхаа толгой дээр өөрөө сугарч үлдээд хулганаар тогложээ суудаг байна шүү. Зальтай монш хуухай, За яахав, өөрөө л мэд! Явая Самдан!-гэлээ, Ийнхүү тэднийг явахад би хулга| на л надад гай тарьсан юм аятай уурлан оосрыг нь тайлалгүй гадас наас нь таслаж хөөгөөд «Зайл!» гэж хашгирлаа. Хулганууд ч баярласан мэт нүх рүүгээ гүйлдэн алта болов, 8. НУУЦ. ТАЙЛАГДАВ Би гэр рүүгээ ихэд урамгүй ирээд хаяанд суун уртаар санаа алдав. Даргын хэлсэн үг надад байн байн сонсогдоод байлаа. Би алс тийш гүн уйтгартай нүдээр харан суусвар байлаа. Энэ үест хүний хөлийн ЧИ- мээ сонсогдож . -- За хүү бие сайн уу? тэх. нь дуулдав. Эргэж харвал эмч гуай зог сож байна, --Сайн-гэлээ, лэн юм ер үгүй юу?7 рээ Ч юу хийж байна даа? -Юуч хийсэнгүйчээд би эмч гуайн дөлгөөн тайван нүд рүү хё- ран уйлан дуугарч --Уйтгартай байна, эмч гуай. Би бүр хийх юмаа олж ядаж байна-гээд хэрхэн ялаа барьсан, хулгана ар- гамжсан, гэтэл дарга юу хэлснийг цөмийг яриад бүр чангаар эхэр та- тан уйлж тарлаа. --Эз хүү минь.,.Битгий уйл, Хэ- зээ эр хүн уйлж байлаа гээд-тол- гой? минь илж-Би чамд нэг нууц задлая, Чи дуугүй бол..Нулнмсаа арчиж өрхи-гэж хүн ойр хавь байх вий гэсэн мэт ийш тийш сэрэмжлэн хараад --Чиш-ш!-гэж долоовор хуруугаар амаа таглан бүр шивнэсэн дуугаар хэлсэн нь -4Хүү мннь чамд ямарч байхгүй шүү. --Юу гэнээ эмч гуай? гэж би дуу алдлаа, -Аяар гэм!..чамд ямарч өвчин байхгүй. Харин ээж чинь чамайг ногоонд явбал ядарч зүдрэнэ гэсэн- өвчин дээ л аргалж авч үлдсэн юм. На- майг гуйсан юм байхгүй юу? Одоо ойлгов уу. За тэхээр миний хүү одоо нөхөд дээрээ очиж болно. Ган- цаараа байх чинь уйтгартай, аргагүй чи уйдах нь хир, Харин тэнд очоод сайн ажиллаж их бүтээл каргах хэ- рэгтэй. Томоотой..За юу? Харин намайг ингэж хэлсэн гэж хүнд Хз- лүүзэй!тэж сайхан зантай эмч хз- аээд-За баяртай хүү минь. Би ча- майг ингэж байгаа болов уу тэж аж, Сан Юм-гэЭд явлаа. инь Ариухан хүслээрээн Аз жаргалтай Намайг ногоон дээр “ац Ес ма- найхны баярласан тэдэг тоймгүй. Майхныхаа үүдэнд цөмөөрөө бөөг- нөрч зогсоод хүрч очмогц тэврэн авч дээр дээр өргөн сэвэв, Ялангуяа Чойсүрэн бусдаас баяртай байлаа. Тэр --Чи тэгээд бүр эдгэсэн үү? одоо дахин дөчилгүйгээр зүгээр болсон уу? гэж байн байн асууж, өх юмаа олж ядан халааснаасаа өнөөдөрхөн түүсэн улаалзганын болоогүй хэдэн бөөрөнхийг аяган Дээр минь тавиад --Хэрэв болсон бод би үүнээс ихийг чамд түүж хадгалая гэж бод- сон юм. Ёстой гоё, Даанч болоогүй байна л даа-гэлээ, г Манайхан ч бас тус тусдаа л өгөх, дайлах юмаа өлж ядаж байн. Баатар гүүрээр уреч ирсэн том банз гаргаж --Энэ чинийх болог. Би олсон юм. Эдгэрсний чинь төлөө...За юу? тэж өглөө, Баяраа Үкэдэг жаал,но- мын завсар хавчуулсан эрвээхэй гар тан, Цэцэгээ түүсэн Цэцтээ надад бэлэглэж миний «эдгэрсэнд» баяр- лаж байгаагаа илчилжээ, Дараа нь тэд нар намайг байцаа, сонгино, төмстэй хоолоор дайлж, ногооны манаач Шарав гуай хоол сайхан хийдгийг шагшницгаалаа. --Одоо бүгдээрээ ёстой мундаг ажиллана, Шаран гуай өглөө болгон бидний зэрлэг зулгаах талбайг зааж өгдөг. Өөрөө бол хүрз барнад ногоо нуудын шороог янзлан өдөржингөө ажилладаг. Бид нар голд дандаа ор дог. Их гоё торгон элс бий, Тэнд наранд ээж, элсээр биеэ жигнэхэд нх гоё байдаг-тэхчлэн Чойсүрэн ярьж, --Чи миний хажууд унтаж гаарай. За юу?-гэлээ. - Ийнхүү би нөхөдтэйгээ даа хөл газар хүрэлгүй байв, Ч бай- уулзсан-4, баярлаж Майхан маань голын эрэг байх бөгөөд майхнаас арваад мын цаад талд сургаагийг роор уртааш нь барьж янзалсан хашаатай ногооны талбай байлаа. Үргэлжлэл бий, дээр алх- хоёр хоё х : минь Аиголан хорвоод лаг бөмбө оглохыг хүсн Өнхрүүлэнхэн Соглонхон Уран гоё Эрдэмд шамдаад Торийн «оно. " ” Агаарт бөмбөлөг дөржин дүү минь Зураг зурва Ирээдүйд нэртэй П. БАТТӨМӨР Хөөргөнхөн хэрэн суралцаж У тэгээд Эрдэмтэн болно. Увс аймгийн сан Пагаан онгоц гч шигээн Бичигтэн болно Аяа! дүү минь хүүгийн хэлтсийн Нисгэнхэн Тойн сана, болн. Ингэж дүү минь. Алдрайхан хүү минь ажилтан ээн Тордонхол .вөөө аавасааөааөааөөөр Атшин зуур ч Усланийн эээ Та нар магад инедэ! загас, альбины тухай : Амрах завгүй Ш ьон сонссон байх. Тэгвэл Борнеогийн арал лээр ө Ах шигээн Зар лглнх ЕВШГ ОАмьдардаг могой, » Малайн гүрвэл 8 : Ажилдаан шамдана. 2, Є Їнэ 60) Тэрэнэр шувуу ши МЫс га чсал ажээ. Ё Х инэх эн инедэг үнэг ч бий гэнэ Энэ нь 11 2- Эрарий дүү Ёсльл оёно. эн дээлээ гс: этэ хэрэгтээ сарьсаа багваахай мэт бөгөөд ди. ! ыг цэвэрхэн хулдаслаад Аав зэж шигээн ШОХ хүү биеэр зом юм. Эдгээр бүх АМЬҮДАД. Цїс- р Үс чзэВэ А Г-5-1 ч язгэд зорнулагдсан тусгай эрхтний зохилдло : рлэгтээн очио Ажилчин болно. 5 ло ё ї сү с зах н в-- гоотой ажээ. Тухайлбал альбины үрд хоёр 9” Ран шүлгээн дүү минь ЕЭ са савар хойтохтой!0о сарьсаар холбогдсон бай- ї үес х ишинхан тэн боллоо даг. Мөн нисдэг үнэг нэгэн адил сарье да- свь1 Уяйгат дуугаан рэх намар лавчтай бөгөөд тэр сарьет далавч нь тэдэнд Гульсч Дууланхап Сургуульд өрнө модноос халин нисэхэд тусалда! байна. " Тойрон бүжгээн -Б үсэг заалгана Л. Дамба 2 : Нааданхан гс 10 хүртэл тоо заал 3 1 52/ “Зэрцийн Төвшил хөгжөөн : гана Инденс-14140- “ХҮНДЭТ ЗОЧИД ТА БҮХЭНД ӨСВӨРИЙН." СҮХБААТАРЧУУДЫН ЦОГТОЙ ХАЛУУН БАЯР ХҮРГЭЕ! Сэлбийн иноенерийн зусланд амарсан Герман хүүхдүүд монгол найз нарын- хаа хамт, Лхагва 2467 (1045) 19 08 оны 9 дүгээр сарын 11 “ууд о ю Д. ЭРДЭНЭБААТАРЫН авсан гэрэл зураг ” МАХН--ын Төв Хороо. БНМАУ--ын Засгийл газ- рын урилгаар Бүгд Най- рамдах Ардчилсан Герман Улсын нам засгийн төлөө- лөгчид албан ёсны найрсаг айлчлалт хийхээр өчигдөр жа Малай оронд хүрэлцэн Нр- лээ. Төлөөлөгчдийг | Гер- “маны Нэгдсэн Социалист Намын Төв Хорооны Улс төрийн “Товчооны гишүүн. БНАГУ-ынл Сайд парын Зөвлөлийн дарга, БНАГУ сын Төрийн Зөвлөлийн ор- логч дарга Вилли Штоф толгойлж байна. Нөхөр Вилли Штоф Бер лин хотноо 1914 оны дол дугаар сарын 9--нд ажилч ны гэр бүлд төржээ. Вил- ли Штоф бага наснаасаа эхлэн ажил хөдөлмөр хийх болж улмаар хувьсгалт хө дөлгөөнтэй хувь заяагаа холбосон юм. Бага, сур- гууль төгсгөсний дараа ба рилгын өрөгч мэргэжил- тэй болж өрөгч. мастер байснаа улмаар эчнээ. су ралцаан: баоийлгын техникч болжээ.Нөхөр Штоф 1928 чоос Германы Коммунист алуучуудын Эвлэлийн гн “чилсан мэгдмэл Герман ул- “аий нэг бөгөөд улмаар энх тайвныг эрхэмлэгч, ард- сыг “байгуулахын төлөө тэмцэж явсан юм. Нөхөр В. Штоф 1945 оноос 1947 онд германы аж үйлдвэ- рийн удирдах төв газрын харьяа барилгын материа лын үйлдвэр, барилгын аж ахуйн хэлтсийн эрхлэгч, 1947-1948 онд германы хүнд үйлдвэрийн гол сал барыг удирдах ерөнхий хэлтсийн зэрхлэгч байлаа. Нөхөр В. Штоф 1946 онд Германы Нэгдсэн (Социа- лиет Намын гишүүн болж 1948-1950 онд ГНСН-ын ерөнхий захиргааны эдийн засгийн бодлого эрхэлсэн хэлтсийг улирдааяс байсан юм. Германы ард түүхнээ “анхны ажилчин тарначны улс-. БНАГУ 1949 оны аравдугаар сард байгуулагдахын .хамт энэ үйлсэд идэвхтэй зүтгэгч- дийн нэг нөхөр В, Штоф түмний НӨХӨР ВИЛЛИ ШТОФ: Танхимын депутат байгаа эсэргүүцсэн тэмцэлд болон БНАГУ-ыг хөгжүүлэх үйлсэд их тавь яа зүтгэл гаргасан учир нөхөр В.Штоф хөдөлмө рийн баатар цол, БНАГУ- ын бусад дээд шагнал хүрт жээ. Нөхөр В, Штоф бол є0 циалист БНАГУ-ын нам төрийн гарамгай удирдагч, германы болон олон улсын ажилчны хөдөлгөөний нэрд тарсан зүтгэлтэн юм. Дэлхийн социалнзмын ололт, аюулгүй байдлыг хамгаалан бэхжүүлэх. 0 цналист орнуудын нэгдэл. олон улсын коммунист ХӨ- дөлгөөний нягтралыг батат гах үйлсэд нөхөр В.Штоф тууштай марксист -ленн- нист. интернационалч Хү- ний хувьд чухал хувь лэм, рээ оруулж,энх тайван ард чилал, нийгмийн дэвшил, улс түмний . эв найрамд- лын төлөө цогтой. тэмцэж байгаа юм. Нөхөр Вилли ШНїтоф тэр гүүтэй БНАГУ--ын нам шүүн, үйлдвэрчний эвлэ Нэх йн Өндөр тушаа- 4, РОН лийн гишүүн болсон 00- ЧВЕ Заба Эх “эйнгээ: В. "3 Засгийн, төлөчДӨГЧДӨД Үл гөөд 1931 онд Германы Штоф 1950 онд ГНСН- голын ард.түмэн халуу! Коммунист (Намд орж. ын Төв Хорооны болон на баяр хүргэхийн хамт гер 1983--1945 онд фашиз- рийн бичгийн дарга нарыл ман үндэстэнийхээ. анхны мын зсрэг нууц ажил газрын гишүүн. 1958 онд социалист улсыг хөгжүү- хийж байв, : ГНСН-ын Төв Хорооны лэн бэхжүүлэх, ЮЁвроп бо- Гитлерийн фашизмыг Улс төрийн Товчооны ги- лон дэлхий дахинд энх тай бут цохисны дараа нөхөр шүүлээр сонгогджээ.1952 дарга, бас 1956-1960 онд гээр орлогч дарга, 1984 ван, аюулгүй. байдлыг са В. Штоф Германы дорнод оноос 1955 онд В. Штоф . Батлан хамгаалах Яамны оноос БНАГУ--ын Сайд | хин хамгаалах тэмцэлдэа хэсэгт нацизм, милитари- БНАГУ-ын Дотоод явдлыг сайдын үүргийг хавсрангүй.. нарын Зөвлөлийн даргаар .уовойсон шинэ амжилт оло мыг устгах, хэвийн амьд- Яамны сайд, (1954-1902 | цэтгэй: байв. 1962 онд В. тус тус томилогдсон юм. . хыг ах дүү БНАГУ-ын ралыг сэргээх нх ажилд Онд БНАГУ-ын Сайд иа- Штоф БНАГУ--ын Сайд Нөхөр Шчоф 1950 оноос хөдөлмөрчдөд чин єёээїз- хошуучлан “0060: Элавхтэ- рып Зөвлөлийн орлогч нарын Зөвлөлийн нэгдү эхлэн БНАГУ-ын Ардын -яэзсээ хүсэн ерөөж байна. со МАХН-ын їев: Хороо, БНМАУ-ын Гермапы пионерүүд цагаан цамц, яар “Сайд варын “Зөвлөлийн урилгаар Герма ны Нэгдмэл Социалист Намын Төв Хо- “рооны Улс Төрийн Товчооны гишүүн, “БНАГУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дар га нөхөр Вилли Шїтоб тэргүүтэй БНАГ У-ын нам, засгийн төлөөлөгчид манай улсад айлчилж байла , Энэ айлчлалтын үед БНМАУ ба БИ. АГУ-ын хооройд найрамдал, хамтын “ажиллагааны тухай гарээ байгуулах бөл но . 3 Хүүхэд та нар БНАГУ-ын тухай сайп мэднэ. БНАГУ 108 мянган хавтгай дөр- вөткин нм нутагтай, 17.2 сая хүн ам- тай, нийслэл Шг Берлин БНАГУ нь “хойт Германы кам дор газрын зүүн хэс тийг эзлэнэ. БНАГУ нь Полын, Чехос- -яоваг, ХБНГУ-тай хил нийлнэ. Фашизмыг бут цохисны дараа -Герма ны з хэсэгт. БНАГУ бий болсон юм. » БНАГУ яь Гермэпы ард түмний бүх, “ ДаВШИЛТ хүчний бая-түлгуур,Еврон: лать эйх тайван ажулгүй байдлын Чухал 08 “МАНАЙ ХҮНДЭТ ЗОЧИД талгаа болж байна. Гермап улс хуваагд мал байгаа нь тус орны баруун, зүүн хэсгийн хооропдын эдийн засгийн “бат холбоог таслаж, БНАГУ-ын ардын аж ахуйн хөгжилтөд бэрхшээл учруулж бай яа. Гэлээ ч БНАГУ нь одоо аж. үйлдвэр өндөр хөгшсөс орон болжээ. Хүргї нүүрс. гаргалтын талаар дэлхийд 1 суурь, матан, суурь маривз, аж үйлдвэ- рийн 68 цахилгааР апергийн хэрэглэл үйлдвэрлэх талаар содиалпст улсуудыл Дотор 3ХУ-ын дараа П суурилд ордог аснээ. , Хүүхэд 18 пар Э. Тельманы цэрэмтшнит БНАГУ-ын ииоперийн байгууллагын та- “авар бүүр ч сайн мэдэх билээ.Гэхдээ мэд 50 Дээрээ. -улам- сайп мэдэхийг та тар хүсдэг болохоор энд төвч Өгүүлье. Германы нэгдмэл ёоциайис, |аамын даалгавраар 1948 оны 12 дугаар сарын 13-ид немпийн Чөлөөт Залуучуудын Хол д00пы төв зөвлөлийн бүгд хурлаас ёөсва “рийн пионерийн байгууллага байгуулах шийдвэр гаргажээ. Энэ өдрийг Эрнест Тельмапы нэрэмжит ийонерийт гРууллагын өдөр гэж үздэг байна, 1952 онд Германы Нэгдмэл Социалист На- мын Төв Хороо, шишойерийн байгуулла- гРыг нємцийн азилчий айгийл х олоо догч Э.Тельманы нэрэмжит болгохїнийд вэр түаргалжээ. 3 Э. Тельманы нэрамшит пноперийй байгууляага” яь ОБЫ таспы багачуудыг элсүүлэн авдаг байна. Ппоперийн 928- тууллагад элсэн орсоп 86-10 насны бая тачуудыг өсвөрийн илонерүүд 10-14 нас ны хүүхдүүдийг "Үельманчууд тэж нэрлэ. Дэг юм, бай-. “тууд долан өмд өмсөж, цэнхэр бүч, энгэрийн тэмняэг зүүнэ. ? Пїнөнерийн бүлгүүдийн ажи» нь «о- циализмын төлөө, амилчий авгийн том цэл болоп аж үйлдвэр, хөдөө”аж ахуй, хоршооллын ажилтай нягт) холбоотой явагддат бөгөөд ”ииоперүүд пийгмайн амьдралд шууд оролцдог: байна. БНАГУ-ын анопер багачуудын хэв- лол нь вДе Троммел» «оинЯ «Дер өмө- нерлавтер» тэдэ! «эзгүүл- юм, Манай орны улаан .бүчтэй. шионер. сурагчид жил. бүр БНАГУ-ын пионерийн зуслай- ууд: Вербеллипси пуурын» дэргэ дэх «В.Пинийн | азрамжит (шолерайй бүгд.найрамдах удсэ-тэдэг- гайхамтн!т сайхан зусланд очил: амарлдгаадаг. Ардчилсан Германы өмөнер сурагчид ч манай орны инонерийп апуслаггуулал тухтай сайхан амарцгаадаг. Питэж |бэд бие биесээ талын. халуун долно. болцгоо до», 2 Ж : 5-2 Б.СЭСМОЭ юм СЭРГЭН зориулсан авьяас 23 МХЗЭ--ийн Төв Хороо- ны Товчоо, МХЗЭ-ийн тєр залуучууддаа МХЗЭ-ийн анхны шагнал хүртээв Д.Содпомдорж «Монго лыц пионерийн дуулал», «Баатарчуудын хүйдэтгэ сөн өдөр жил бүрийн АВНЭЛгуУцЭНа иМӨӨЭ наймдугаар сарын 325-4Д | Багачууд, хүүхэд бүгдэЭ- дал лам,нарын зарц 00- дэл» ромап болон «НЭГЭН нааж зэрэг олон дуу бич уран бүтээлчдэд | олгож рЭЭ дон Эрдэм соёлгүй нухлаг хувьсгалын | тухай СУР» /бэн нь хүүхдүүдийн дунд ү. байх шагналыг бий бол- Биелсэн эрдэмд боловсорч | дан дарлагданс байсныг ха | валжлага» «Болгар “МУ- дэлгэрчээ... Хүүхдийн з0- гов, Залуу үеийг пролбёїа- Баатар хувьегалыг 8ал- руулсан бол «Сурагч Гай тагт», «Одос урамдаххяз хиодч Д. Содномдориийн рийн . | ИНтернационалч | рамялая, бэлхэн ээ! гэж: бат» туужаараа ардын | гаарт» зэрэг ТЭМДЭГЛЭЛ НАМ (Навсай Дамба түүний нө үзэлтэй. 9х орондоо Х48- 19095 онд бичсэн энэ дуу. хувьсгалын ачаар ард түм | рууллын бүтээлүүдийг НЬ хөд» ГЭДЭГ ХҮҮХДИЙН | 10- луун хайртай. социализм, эдүүгээ хүртэл хүүхэд ба- ний үр хүүхэд сурч боловс сэтгэл хангалуун уншиж моохон хэмжээний найраг КОММУНИОМЫН “ҮЙЛ ХЭРЭГТ | сачуудын сүлд дуулал бо? Орох. чөлөөт сайхан “үе зохиолчтой ойр дотно бОЛ дал нь ахмад үеийн хувьс унэнч болгон хумүүжүүлэ лон ДаНтилХЭЭЦа” БӨ 3) эхэлснийг сэтгэл зүрхэнд | срн юм. Түүний хүүхдийн галт баатарлаг уламжлал, ин хушин НӨЛӨӨ ҮЗҮҮЛСЭН Мөн их зохиолчийн 1981 . шингэтэл уран дүрээр ха- өгүүллэгүүд «Ойн түймэр» эрэлхэг баатарлагын їхи- шилдэгг уран бүтээл, шинж: бн бичсэн” «Одэ “шүлэг. руулсан” юм... Л.Түдэв! нэрээр ЗХУ-д/ хоёр дахь шээгээр хүүхэд багачуу- ДУГСУХаАН ТӨХЧНКИНЦ, ӨЛӨЛТ гу Го судлан «Нүүдэл» романдаа 88- | удаагаа хэвлэгдсэн9ЭЭс дыг хүмүүжүүлэхэд ач амжилт гаргасан хүмүүст Сансрын уудмыг суд? БалҮ23 жоэс ЗоВЦӨЖ : Зүү? 5, ( й болж уул шагналыг Олгож байх 229мших БЭСЭН ЭРЧ сэ 16- 2 ЛУУНУУЛЫН НӨрэнцанд 100 гадна «Уулын үер» 3) холбогдолтой зохиол олич ЮМ. МХЗЭ-инй анхны шаг РӨлхтний хүсэл мөрээдөл . Топы БИЛНИБЫН Залүй, 33 тан гадас чиг заана» ы уншигчдын «талархлыг та налыг Монголын , шинэ баавал | биелэнэ. «Урь- | ний гал халууп БИЧос 28: рэг | зохиол-нь орос хэл таж байна. үеийн уран зохиолыг үн- “Даар нийгэм зурам ший, НйлАын ЖЭ ЭВсГ Бэр тооцон Д- Мөн түүний «Аз жарга” дэслэгчдийн нэг Д. Нацаг КУУЛЖ дараагаар чам сонин арга үүхдийн зо : доржийн «Пионерийн дуу», «Од» шүлэгт нэхэн, ах- Мэргэн шинжлэхухааныүн «нь Л. Түдэв өөрийн уран ийнхнийг эх орон ард тү- өрнэ ХЭВВСУЛЭЭЭ Зэ: мад зохиолч эрдэмтэй Д. ДЭСТЭЙ зөгнөн дуулсан Нь. бүтээлээ өсвөрийн залуу. мэндээ халуун хайртай үссийн брдны ЧАлаВанан Цэгмэдийн «Хоньчин Най «Эрэн үед биелэгдэн, оггор . үеийнхэнд зориулж, тЭД- үнэнч шудрага иргэн бол амилж үзэгчдийн “тадарха дан». «Сурагч Ганбат», | ГУЙН уудам од гаригийн | ний аж амьдралыг сярхаН гон хүмүүжүүлэхэд уран ЯВБ ЕОГЄЛОӨЛТ ОГТ «Болд Самбуу хоёр». туу | ЗҮГ нисэж байна. 1 Цэг тод томруун дүрсэлдэг бүтээлээ зориулл:, хүүх- жууд, зохиолч сэрдэмтэ1 | Мэдийн «Хоньчин Най- авьяаслаг зохиолч билээ. | дийн утга зохиолд Эн зэр " Хүүхдүүдээ! МмхЗэ- Л. Түдэвийн «Нүүдэл» ро Дан» «Сурагч Ганбат» | Манай олон мянган хүү? гүүн өвөрмөц сонип шиүл- ийн нэрэмжит анхны шаг ураг больё» хэмээн зөнч «Болд Самбуу хоёр» 89- Дүрслэн үзүүлсэп юм. Ер хэд багачууд Л. Түдэвийн Содномдорж өсвөрийн ү96- лын эрэлчин» гэдэг хүүх ман. хүүхдийн зохиолч 0 1, у гүүдийг бий болгосоп. 30- налыг уншигч олны санал Д. Содномдоржийн «Нав- РЭГ олон сайхан зохиолыг «Сайп байна уу хүүхдүү- хнолч билээ. Түүний«Но сэтгэгдлийг үндэслэн ЭдД- сай Дамба» ба түүний по Р Манай хүүхэд багачууД | дээ» гэдэг анхны ньиоМ | ровын намтар», «Жигмэд гээр” хүмүүст олголоо. хөд» найраглал, «Азомар | 8Мтархан уншдаг юм. Ноос Эхлээд «Анчны тэм: . Тогмид хоёр» «Дөрвөн:ули “Уран бүтээлч ах Нарадсан галын эрэлчин» | дуурьт: Зохиолч эрдэмтэй Д. дэглэл»,. «Жаалууд», рал» зэрэг олон арвай ШҮ удам сайн сайхай зохиол олголоо. Ууган зохиолч Цэгмэд «“Хопьчин Найдан» «Зохиогүй чимэг», «Осол лэг зохиолийг манай бяц- бүтэйл түүрвиж | өгөхийг Д. Нанагдори: «Болд Самбуу хоёр». туу той жим» зэрэг НОМ 20- хан уншигчид амтархан ХҮСЬС. жаараа хувьсгалын өмпө хиол, залуу үеийнхэн уншиж мөр бадгаар нь ..Бэлтгэн нэгдэж жагссан (ард түмний үр хүүхэд фео маань «Уулын үер», «Нүү чээжлэн явдаг юм. г.СэСМэЭэ төр--ат-ит-ивт-ит-ар Рт-ий-8Р-8Р-ар-Р өөр ар-ийР-8Р-8Р-и8Р «ӨР 8т-8Р-8Р--8Р «Ф-ӨРР8Р- 8-8» чөгат--өт-ив-Р-Р «вааран хөрн-ийР-ивР-в-авР--8Р -єРн арт -авт-аР--аР--8Р хар арт-ийт--8Р--ар ар -4Р--ат--аР--8Р-ийт-8Р «й-8Р-ат-4Р--8т-Р Жил бүрийн 9 дүгээр сарын 15- Энэ өдөр ерөнхий болвсролын сур гуулийн дэргэдэх эвлэл-пионерийн байгууллагын өвөл цагийн хүмүү хэн олон Ч! ажлын шогнбгас ламжлалт баярын өдө, илээ. 1967--1968 оны хичэалныа жилд Манай сургууль, МХЗЭ, пионерийн байгууллага пионер,сурагчдын бие Даасан бүтээлч үйл ажиллагааг хөгжүүлж, «сурлага хүмүүжлийн ажилд шинэ арга барилыг нэвт- рүүлж ирлээ. 1967-1968 оны хичээлийн Жилд улсын тэргүүний пионерийн бүлэг, эвлэлийн үүр шалгаруулах Уралдаанд сургуулнудаас 920 ша- хам бүлэг, үүр тодорхойлогдсоны дотроос сурлага, сахилга бат, хү- мүүжлээрээ гоцлон ангиараа шал тарсан “үхбаатар аймгийн төвийн жилийн дунд сургуулийн Саран туяа даргатай шионерийн бүлэг, нийслэлийн 1 дүгээр 10 жилийн Дунд сургуулийн Оюунчимэг дарга тай бүлэг, Дорноговь аймгийн тө- вийн 10 жилийн дунд сургуулийн Даваахүү даргатай эвлэлийн үү” рийнхэн 8ХУ дахь «Артек» зус- ланд сайхан амарч хамт олпоороо их зүйлийг сурч ирцгээлээ. Өнгө рөгч хичээлийн жилд Завхан, Увс, Хэнтий, Өмнөговь, Архангай,Улаан баатар хотод бүсчилэн явагдсан 6 бүсийн тойрон аялалд 196 багш. сурагч, эвлэл, пионер, гэгээрлийн тэргүүний ажилтнууд оролцож, Түүх дурсгалт газрууд болон эх ор ныхоо өнөөдрийн социалист . бү- тээн байгуулалтыг нүдээр үзэж их зүйл сурч мэдлээ.Одоо юуны урьд сургуулийн дэргэдэх эвлэл, пноне рийн байгууллагын ажлын нээл тээр зун цагт пионер сурагчдын хүмүүжил, олон түмний ажлыг нягт нямбай нэгтгэн, дүгнэж: хичээлийн шинэ жилд зохиогдох ажлаа зөв төлөвлөж ажиллах явдал үлдэж бай на. Сургуулийн захиргаа, МХЗЭ, инонерийн байгууллага пионер су рагчдыг нийгмийн, тустай хөдөл мөрт янз бүрийн насны хүүхдийн бүлэгт ангиар хэрхэн оролцуулсан, пионерийн лагерь хөдөлмөр-амрал тын зусланд зохиогдсон ажлууд зу ны даалгаврын үзүүлэлт зэргийг 12-35: зөв гаргах хэрэгтэй байна. Ургууль бүхэн хөдөлмөрийн чуул ган хийж ажлын ололт, дутагдлаа ярилцаж сайн ажилласан багш, су рагчдыг шалгаруулах ажлыг 30- Хиох хэрэгтэй байна. (Пионер су- рагчдын зун цагт хийсэн,бүтээсэн, сурсан зүйлийг зөв дүгнэхэд сур- гУулийн МХЗЭ, пионерийн байгуул лага, апги удирдсан багш нарын хүчин туслалцаанд. түшиглэн гүй- цэтгэвэл зохино. Сургуулийн дэр гэдэх эвлэл-иионерийн байгуулла тын ажлын нээлтээр сургуулиудын пионерийн бүлгэмийн зөвлөл, сур гуулийн захиргаа,аймаг хотын ино нерийн зөвлөлд зуц цагт зохиосон ажлынхаа дүнг илтгэж байдаг уламжлалыг тогтоох нь чухал бай на. Эвлэл--пионерийн ажлын нээл тээр сургууль бүхэн пнонер сурагч дын зун цагт хийж гүйцэтгэсэн Кж лыг дүгнэж, ирж байгаа хичээлийн шинэ жилд сургуулийн дэргэдэх эвлэл, пионерийн Сбайгууллагаас- зохиох хүмүүжил, олон түмний аж лын нэгдсэн төлөвлөгөөг гаргаж бүх багш, сурагчид, ажилчдад та нилцуулах, энэ тухай сонсголыг сургуулийн захирал, хичээлийн эрхлэгч нар тавьж: хэлэлцүүлж бай ! вал сайн юм. Энэ оны 11 МПБ-ын Төв 2 дугаар бүгд хурал, зун цат пионер сурагчдын дунд зохиож байгаа хүмүүжил, олон түмний аж лыг хэлэлцэх тул зун цагт зохио- сон ажлаа сайтар дүгнэж бүгд ху рал угтсан ажлаа улам эрчимжүү- ЛЭХ ць сургуулийн дэргэдэх МХЗЭ, пионерийн байгууллагын хойш- луулшгүй зорилт болж байна. 1968-1969 оны хичээлийн шинэ жилд багш сурган хүмүүжүүлэгч, пионер сурагч бүхэн сурлага Х9- дөлмөртөө улам өндөр амжилт гар гацгаая. дүгээр сард болох Ж, ЖАМБАЛСҮРЭН (МХЗЭ-ийн Төв Хорооны сур гууль. пионерийн хэлтсийн ажилтан) . Зөвлөлийн ээлжит | ЗАЛУУЧУУДЫН ХҮЧЭЭР Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн Ххо- роо нь гишүүд залуучуудын хүчээр манай ууган үйлдвэр Аж үйлдвэрийн комбинат, Мах комбинатын барилга, Пионерийн ордон, Хүүхэд залуучуу- лэн зэрэг үйлдвэр барилгын олон газ рыг барьж байгуулалцжээ, Ганцхан баримт дурдая: 1931 онд 4 удаа мянгаад гишүүд залуучуудыг хамар- сан 50 бригад гарган үйлдвэр барил- гад ажиллуулж байв. Үүнээс хойш ийм эх оронч хөдөлгөөн залуучуудын дунд уламжлал болжээ. 3 Налайхын их уурхайг барьж бай гуулах, ажиллах хүчнээр хангахад МХЗЭ-ийн гишүүд залуучууд ман- лайлж байлаа. Нэн ялангуяа ардын армиас халагдсан дайчдыг зохион байгуулалттай үйлдвэр уурхайд ажил луулах суурьшуулах, мэргэжил эзэмшүүлэхэд хотын ХЗЭ-ийн хороо нх зүйлийг Хийв, МАХН, МХЗЭ-ийг үүсгэн бай- гуулагч их жолоодогч Д. Сүхбаата- рын ажиллаж байсан Улсын Хэвлэ- лийн комбинатыг өргөтгөх, ажиллак хүчнээр хангахад залуучууд ман- лайлж байв. Тус үйлдвэрийн бүх ажилчдын 70 гаруй хувь нь МХЗЭ- ийн гишүүд залуучууд бөгөөд залуу чуудын дунд социалнет хөдөлмөрийн хөдөлгөөн хөдөлгөөн, гавшгайчууын эрчимтэй өрнөлөө. Ордонг манлайлан оролцсон юмаа, Өнөөдөр энд зүйлийг бүтээлцсэн хэн боловч НЭРЭМЖИТ | БҮЛГИЙН | АХЛАГЧИЙН | ЯРИА дын соёл амралтын цэнгэлдэх хүрээ. босголцсон хүний В. И. Лениний нэрэмжит монголын ордны суурийг тавилцаж: байхдаа дуулсан юм, Үнэнхээр ч тэр хувьсгалын өмнө «Хүрдний хүүхэд» орилон чарлаж, бурханч шашны худал номлолд автсан хүмүүс хүрд эргүүлн: хойд насаа даатган байсан ажээ. Одоо тэр газар шинжлэх ухааны шимийг хүртсэн, улаан бүчтэй охид хөв гүүд сурч боловсорч тоглож наадаж байгааг Тэр тусмаа « Би энэ сайхан орд харшийг босгоход гар бие оролцсон юм шүү» гэж бодох бүр баясал төрнө. В. И. Лениний пионерийн ордныг босгох их ажилд манай залуучууд пионер сурагчид хөгжилдөн наадаж буй алаг дүйн эзэд юм. Энэ орд бол тэр их хүмүүсийн нэгэн хөгжүүлэн, зан төрхөө, төлөвжүүлэх баяр бахдалтай явах нь зүй гэж лийн 10 жилийн 5 дугаар сургуулийн ажилтан Пунцагёндон гуай ярилаа, Зам мөрөө эргэж” харвал.” Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хороо анх 1923 оны 9 дүгээр сарын 12-нд 500 орчим тишүүдтэй 10 гаруй үүе- тэйгээр (Хотын хороо) нэртэй ан- туулагдсанаас хойш 45 жил боллоо. Одоо Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хороо нь 24 мянга гаруй гишүүдийг эгнээндээ багтаасан нийслэл хотын за луучуудын томоохон байгууллага болж бэхжлээ, Байгуулагдсан цагаасаа хойш ар- дын хувьсгалын ялалтыг бэхжүүлэх, нийслэлд хотоо хөгжин цэцэглүүлэх, эх орондоо соцнализмыг байгуулах, үйлдвэржүүлэх, ард түмнийг соён гэгээрүүлэхэд Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хороо нь залуучуудыг 30- хион байгуулан, залуучуудын хүчээр их зүйлийг хийж бүтээжээ, 3 Эдгээр ажлын үр дүнд МХЗЭ-ийн гишүүд залуучуудын дундаас БНМА У-ын хөдөлмөрийн бин Цогоо, От- гонцагаан нар болон МХЗЭ-ийн Төв Хорооны алтан медальтан 112 залуу төрж гарлаа. алуучуудын дунд соцналист ху- римтлал, алдагдал хаягдлыг ашиглах хөдөлгөөн эрчимтэй өрнөж зөвхөн сүүлийн 5, жилд социалист хуримт- лалд 770 шахам мянган төгрөг оруулж, шинэ санаачлага нэвтрүүлС- гаинны “ИВНА. “ЧИНА.” , -иншагай эна нээс 4 сая төгр оруулжээ. 25209 отын ХЗЭ-ийн хороо нь хүүхэд залуучуудын дунд тэргүүний залуу ажилчдын чуулган, багш шавнин Чуулган уулзалт, пионер сурагчдын залгамжлагч чуулган, спартакнадыг алулсан нь асар их үр. дүнтэй бол- Хөдөө аж ахуйд залуучуудыг ил- гээлтээр гаргах, хадлан тариалан, ха шаажуулах, усжуулах оюутан сурагч залуучуудын цувааг олон арван удаа гаргажээ, Үүний үр дүнд сүүлийн 59 жилд 86 мянган оюутан сурагчид хө дөө аж ахуйд ажиллаж 150 мянган тонн өвс хадаж, 30421 тонн үр тарна хураажээ. Намын урниалгаар атар эзэмших, атрын шинэ сангийн аж ахуй байгуулахад залуучууд маи- лайлж, сүүлийн 10 жилд 8500 гаруй гишүүд залуучууд МХЗЭ-ийн ил- тээлт өвөртлөн атар газар явлаа.. Ийнхүү Улаанбаатар хотын ийн, хороо гишүүд залуучуудыг 80- ригжуулан зохион байгуулж эх орны хоо социалист бүтээн байгуулалтанд их зүйлийг хийсэн бахдам ажлын дүй тэй 45 жилийнхээ ойг угтаж байна, Ц, БАТ. улсад Үмилшиусы лашалахаллцэ Үлалауунны/ үвагнаг ууль л учлньЛл ань скнь/ Эш. чин. Чучинж аллаа” Лаянна, Лана, Гувнль ахина /ЦЧИЛнА. /ИЛНАА/ ЧЯВБА. ЛА. / ЧИНЬ ЛИЛИВА./ 1 ТАА ЛТВИВА/ /СВЛНЫ/ Жил бүр нийслэл хотоос олон мянган залуучууд атар газрыг эзэмших ус- жуулах, хашаажуулах ажилд гардаг "ёгарт яваа залуусын цувааны хэсэг, яриа пионерийн ордон сүндэрлэж буй энэ газар урд өдий төдий хүрд суврага эгнэн ярайж байсан том гэж би энэ газар харахад тун ч бахтай юм. нэрэмжит монголын үрс бол манай гэрэлт ирээ гэр, авьяас билгээ эрдмийн уурхай билээ, Ийм сайхан нийслэ ДЭЛГЭР ЗУНЫ ЦАГААР “ОЛОЦ Сурагч болсны баяр Сургуульд орсон анхны өдрүүд маань хичнээн баяртай сайхан бэ. Би энэ жил 8 нас хүрлээ. Хичээл эхэлсний дараа нэг өдөр номынхоо цоо шинэ хүрэн цүнхийг баруун гартаа бариад сургууль өө зууд маань уулзаж: --Энхтунгалагаа! Найзаа сур» буульд орчихсон уу? гэж асуухад Н: --Тэгсээн найзуудаа гэж хариу, лаад номын савнаасаа цоо шинэ гоё сайхан зурагтай гаргаж үзүүллээ. Удахгүй би энэ сайхан номуудаа номнуудаа уншдаг, бичдэг, боддог болно.Ямар, гоё вэ? Миний адил сургуульд орж байгаа бүх найзууддаа чнц сэтгэе лийн баяр хүргэе. Ө. ЭНХТУНГАЛАГ ЗУУН ПИОНЕР СУРАГЧИД ЭХ ОРНЫ ХОО УУЛ ХАД БАЙГАЛИЙН ҮЗЭС ГЭЛЭНТ ГАЗАР, ТҮҮХ ДУРСГАЛТ НУТГААР АЯЛАН ЖУУЛЧИЛЖ НА МАР СУРГУУЛЬДАА НАНДИН БИ- Хичээлийн шинэ жил эхэлж хүүхэд бүр нөхөддөө, багшдаа зуны сай- хан амралт, бүтээлч ажлынхаа тухай хүүрнэн ярьж байна, . --Би үеийн олон найз наринхаа хамт ЗХУ-ын олон улсын инонерийн зуслан, Артект амарч, баяр баясгалагтайгаар хичээлдээ орж байна. | дөө алхалж явтал цэцэрлэгийн най Ёү225 : ЭГТЭ (Сүхбаатар хотын Бумцэн- Бид бүлгээрээ улсын тэргүүний соёлч нөхөрлөл анги болох үүргүү-| ЛЭГТЭН ИРДЭГ, Дийн нэрэмжит 10 жилийн дийг сургуулийнхаа 9 жилийн ойгоор авсан юмаа. ЗУРАГ ДЭЭР: АЯЛАГЧИД ХЭНТИЙ! дунд сургуулийн 1-ийн «АЛ» Тэгээд ч манай бүлэг «Пионерийн үнэн» сонины 1000 дахь дугаа- рын диплом хүртсэн. Бүлгийн ажил төрлөөр сургууль райондоо тэргүүлж хотын сургуулиудын тэргүүний бүлгүүдтэй уралдаж байна, Бид нэрэмжит бүлэг болсноосоо хойш нэг жилийн дотор соёлч нөхөрлөл анги болох үүр” гийнхээ дагууд багагүй амжилт олсон юм сурлагын талаар улирал дутам ахисаар ангиараа 7 дугаар ангиа 100 хувь төгссөний 40-өөд хувь нь онц сайн сурлагатнууд боллоо. Хоёр маань 5 онцын эзэн болж, анигндаа хэд хэдэн Д. Нацагдорж тэмдэгтэн, тэргүүний уншигчидтай болсон. Сургууль- даа өөрсдийн хүчээр Лениний танхим байгуулж, Лениний төрсний 100 жи- лийн ойг угтаж баатарчууд дүү нартаа сурталчлах ажил зохиож байгаа, ЗХУ-ын пионерийн туршлагаар сайн дурын номын дэлгүүр байгуулж багш сурагчдыг ном болон соёлын бараагаар байнга үйлчилж байна, Ангиараа үйлдвэрийн лэргэд дугуйланд сурпгааж зурагчин, наамалчид болцгоосон. Одоо бидэнд пионерийн шинэ дүрмээ судалж мөрдөж хэвших, уламж- лалт ажлуудаа улам боловсронгуй үр дүнтэй зохион явуулах ажил үлдэж байна. Би ч гэсэн алс холын Артект амарч байхдаа сурсан мэдсэнээ анги хамт. олноороо дамжуулж, бусад нөхөддөө зааж сургахчин хүсэлтэн бар. на гэж ярьсан та бүхний шинэ танилыг Энхбат гэдэг Нийслэлийн 10 жи лийн 28 дугаар дунд сургуулийн 8-6 ангийн, «Соёлч нөхөрлөлийн төлөө» ангийн ахлагч ї0", тэн-сөтэртэүЛУУН (36 дугаар сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч) . УУЛАНД, ангийн сурагч) Гэрэл зургийг Ж. ГОМБОСҮРЭН. ат-чт-члг-тайтаж аж--ат-эР ийтаттиж -6г-йт-от-228 4 28-08-эж 28 (Түрүүч.нь 31.32.33.35. 88-д) | ШАРСАН ТӨМС Би ногооны ажилд овоо дасч эх- лэв.Гэвч хэмжээтэй хоолонд Нэг 4 дасч өгөхгүй байлаа. Шарав гуай өглөө биднинйг зэрлэг зулгаа хаар гарахад хүүхэд бүрт нэгэн зүсэм талх, хоёр ширхэг ёотон өгнө. , Эхпий өдөр Чойсүрэн бид хоёр ийнхүү -талх ёотонгоо цаасанд боож тараад ажил дээрээ ирэв. Анхандаа бид хоёр их идэвхтэй ажилласан бөгөөд төмсний тал байд зайгүй ургасан Өмхий їша- рилж, луулийг зулгаан ихэд жавхлантай байтал бага үдээс өмнөхөн гэдэс Өлсөж өглөөний идэснээс юу ч үлдэхгүй болчих шиг санагдлаа. Тэгэхээр би аж лаа зогсоод цамцаа сөхөн гэдэс рүүгээ тонгойн харав. Пөх, тэгэ. хэд ямар харагдсан гээ! Ёстой хов хоосон харагдсан шүү. Ялан гуяа амьсгаагаа дотогш нь тата- хад миннй хүйс нуруунд наалд чих шахааг байв. -- Чи яаас байнаа!-гэж Чойсү рэп асуув. --4 Гэдсээ харис байна. Тээр, хараач! Өглөөний - ндэснээс юуч үлдсэнгүй. Ийм “жаахан болчих сон байна шүү дээ, Хоёулаа тал хаа идэх үү! -| Яах юм. Цаг болоогүй, тэ гээд ч ажлаа түргэн амжуулаад дараа нь идье л дэЭЭ. - Ээ горьгүй-гэж буулгаал цамцаа - Чи миний гэдсийг Сая ха раа оиз дээ. Тийм жаахан болчих сон байна -гээд би тэссэнгүй төмсний мөрүүдийн хооронд бай сан цамцныхаа халаасыг уудалж талхаа гаргалаа. Чойсүрэн зэрлэ гээ зулгаан ажилласаар ял байна. Чи талхаа идэхгүй їом уу? - Идэхгүй ээ. - ИД аа дээ яахав. Хоёулаа хамт ндье Хэрэв суүлд өлсвөл би чамд шарсан төмс өгөнц, - Шарсай төмсөө?.. гээд Чойсүрэн хэд гайхах мэт пад руу харж зогсов . - Тиймээ. Ёстой шарсан төмс. Ай бас сайхан. шүү. Ямар байд гийг чи бодоод үзээч Яго Тэгвэл чи төмс шарж-өгөө.. рэй... - За гээд Фи Чойсүрэнгийн наашаа явахыг харж аярлав. Энэ завсар надад бас бодогдсон нь «Ер нь хүний мөрөөссөн юм жинхэнэ амьдрал дээрээ яг бие лэх болохоор амаргүй байдаг ом байна. Ногооны ажлыг би ийм хэцүү гэж бодсонгүй. Харин хий гээд эхлэхээр гарын алга л лав хорсох юм байна» . Ажил хийх хэцүү байгаа биз? тэж Чойсүрэн миний хажууд суух мэ бодесныг минь таасан мэт хэ 19 -- Төгдэг юм. Эхэлдээ бүгд Л шээлИийг давсан Бин ч бас анхан алга хорсоод байхлаар хэцүү д байсан... Аа жимдаа дасна.. мэдэв үү? - Ийнхүү ярилцсаар нэг мэ дэхэд бид хоёр талхаа үртэс Чч үлдээлгүй ндчихсэн байлаа. Түүн- талхыг би лав үзээ. шиг амттай гүй дэг... Бид хоёр дахин ажилдаа оров. Хэдэн минут ажилласны . дараа мөн л. миний гэдэс хонхолзоод яв чих шиг боллоо. Би цамцаа сө хөн харвал гэдэс маань” түрүү чийнхээсээ хэд дахин бага бол чихсон шиг санагдав -- Яасан хачин би, дөнгөж сая идсэн талх. шаа явчихваа? гэж бодоод хын тул гаднаас үзэв. ) -- Чи яагаад байнаа, ажлаа хийгээч! гэж Чойсүрэн - тэндээс дуудав. - 3 -- Өлсөөд: байна. юм бэ гэж хай Хараач өнөөх талхнаас чинь юу ч үлдээ гүй байна. Төмс шарахаас биш гэ "лээ. 8 - Нээрээ хоёул төмс шарж идэх үү? гэж: Чойсүрэн илт С0 инрхсон байртай өндийж ирсэнд би 1сгые. «Биг гчамд төмс: Яаж. шардагийг үзүүлье гэлээ... - Төмс. шарахын тулд ногөо-- За! аг, ныг газраас: хол- явах. хэрэгтэй байв.. Биг ч цамцаа өмсөж, хэдэн төмс сугалж “аваад : хашааны "хаалга руу ухасхийлээ. Чойсүрэл миний. хойнбос.. ухасхийв. Энэ үед Баатар, Цэцгээ хоёр ч ямар нэг гарах хэрэг болсон байх гэж бодсон юм. шиг “бидний хойноос гарч ирээд Баатар нь -- Усанд орох нь уу? Хоолонд очих нь уу? гэлээ. ын -4 Төмс шарж идэх гэсэн юм гэж намайг хэлэхээр Цэдгээ хоёр гэзгээ хийстэл: дороо, “эргэлдэн дэвхцэж -- Гоёо, гоёо, гоёо гэв. Би тэднүүсийг ихэмсэгээр шир вэн харж : Хүүхдүүдээ одоо бид явж төмс идэцгээнэ. Харин хуурай мөчир, зомгол түүх хэрэгтэй, Ойлгов уу ГЭХЭД --Ойлгдоо| гэж тэд дуулгавар- тай хариулсны дараа бид аян замдаа хөдлөв. . Төр өдөр нилээд салхитай сэ руүн сайхан боловч гал алдаж мэдэхээр тул би баруун гацааны өврийг сонгон авлаа. Би зам дээр тааралдсан хуурай мөчрийг хамж тэврэв. Хүүхдүүд Ч мөн зомгол холтос юу тааралдсныг хаман авпгана. Бид ийнхүү Тулгат хэмээх өн дөр гацааны энгэр өөд аврин ктарч, нэгэн нөмөрт тохилцгоов. Би цамцныхаа хормойд боосон төмсийг газар унагав. Дараа нь гал түлж, галруу төмсөө нэг нэ тээр шидлээ. Энэ үеет мод та чигпан асч, хүн ялдаг юм. оло . нь - барилж модны өтгөн хар утаагаар бүр хэгдлээ. Хүүхдүүд гал утаа хоё роос зугтаана Чойсүрэн -- Хүүе яанаа? Хүн харчих вал ирнэ шүү? гэсэнд би зүгээр зүгээр... гэж тайвшрууллаа. -- Банзай, шарсан төмсөө хэ дийд ндэх юм бэ? гэж Цэцгээ "тэндээс дуудав. - Битгий яар| /Ингэсхийгээд хооллох болно гэж ихэмсэг гэгч хариулав. Нээрээ ч удсангүй, мод шатаж дуусаад үнсэн дотор хэдэн хар юм үлдсэн нь өнөөх төмснүүд байв. 22- За одоо ханцуйгаа шамлац гаа! Шарсан төмс бэлэн боллоо! ГМ тэж би гайхуулан хашгираад өө- рөө хамгийн томыг шүүрэн ав сан боловч аймшигтай халуун тул «халхай» гээд алдав. Бусад маань мөн нэг нэгийг авч алгаа хайруулан. бөмбөгпүүлсээр хаз санд би: - Ёстой гоё байгаа биз? Тийм. үү? гэж асуув. Гэвч ми ний асуусанд хэн ч хариу өгсөн- гүй тэр ч байтугай Чойсүрэн нэ гэнт хазсанаа буцааж нулимаад ярвайж байв. Би барьсан төмсөө томоор. хазсан боловч эгээтэй Л шүдээ авчихсангүй. Гэвч шаварт унасан шарын эзэн хүчтэй гэдэг хэдий өнгө нь түлэгдэж харлаад дотрох нь шал түүхийгээрээ бай сан боловч нэрэлхэж, -- Үгүй мөн догио! Би бүр яг ийм л шарсан төмс идье гэж бод єон юм гээд чалар чалар хийтэл зажлав. -54Юу гэнээ? Түүхий юм биш үү?гэж Цэцгээ гайхан асуув. -7-- Яалаа гэж! Ёстой гоё амт чай байна шүү дээ-гээд би тэ дэнд Иитгүүлэхийн тул ахнад Нв8- тэн түүхнй төмсийг ажигчгүй идэж орхив. Нөгөө хэдийн гайхаж байгаа гэж жигтэйхэн. Тэд миний ам руу ангайн харж, нүд нь гайх сандаа орой дээрээ гараа алдсан "байв... : Тэгснээ Цэцгээ хамгийн жижгээс шилж болгоомжтойгоор хазаж үз сэнд тэр нь болчихсон төмс бай сан тул амтархан зажлаад -- Нээрээ гоё амттай байна гэснээр дөрвүүл улам зоригжиж “тийнхүү түүхий төмсийг дуустал идсэний дараа харвал “халтар нүүртэй хөгийн болжээ. «Хоолны дараа дөрвүүл баахан сууж хууч хөөрсөн боловч “миний гэдэс гэнэт базласанд би учрыг ойлгомогц нэрэлхэн й -- Одоо ингээд хэдүүл зу гаалцгаая. Алив та нар энэ хадны цаагуур өгсөж бай!.. гээд бушуу хөн гэгч гүйн одов. Миний тэгэж гүйх нь бусдад ихэд таалагдсан бо лолтой яам л їйл тал тиїянээ хор мойтоо барин тарцгаав. (Үргэлжлэл бий). амьтад бүгдээрээ Лондон хот дахь шинжлэх ухаа ны музейн захирал Гэррет «Цахил гаан мэдээний бичгийг Морзе 30- хногоогүй, харин өөр хүний гавь- яа»...гэж баталжээ. Лондонгоос Америк руу будах үедээ Морзе усан онгоцонд хамт явсан зорчигчид, «Цахилгаан ороом гийн нөлөөлөх орон алс зайд үйл- чилдгийг хэрэглэж ямар нэг санаач лага гаргах нь чухал» гэж ярил- цаж байхыг сонсоод түүнийг Мэдээ дохио алсад дамжуулахад ашиглаж болох юм байна шүү! гэж боджээ. Гэвч Морзе тэр асуудлаа шийдвэр лэж хараахан чадалгүй хэдэн жил болсны хойно техникийн төгөлдөр мэргэжилтэй америк залуу Альф- ред Бейлтай танилцжээ. Тэр Вейл МОРЗЫН ҮСГИЙ! ХЭН ЗОХИОСОН БЭ? гэгч залуу Морзын үсгийг жинхэнэ зохиогч юм. Вейл анх удаа цагаан толгойн үсгийг цэг, зураасаар сольж болохыг сэджээ. Харин Мор зе Жишээлбэл 4Бн» гэхийг цэгээр «байна» гэхийг хоёр зураасаар гэх мэт томьёолсон үгүүд байх хЭ- рэгтэй гэж үзэж байжээ. Тийм ап парат дээр ажиллах хүмүүс, томь ёоллын зузаан номыг шуурхай ашиглаж чаддаг байх шаардлаха- тай. Гэтэл тэр асуудлыг Вейл техїй кийн ба практикийн талаас Нь ам- жилттай шийдвэрлэжээ, Гэвч Вейл нх даруу хүн байсан учир, өөрийн зохиосон зүйлээ онцгой ач хөлбог- долтой ч гэж үзсэнгүй. Тэр зүйл нь ч бас ажил, амьдрал дээр шалгагдаж: байж, үр лүнгээ өгч, практикт өргөн нэвтрэх ёстой байлаа. Морзе, овжин завшигч бай сан болохоор шахаж шаардан заль мэх хэрэглэж Вейлтэй гэрээ ХИМ- гээд нээлтийн эрхийг нь авчээ.Түү гээр ч үл барам, Морзе мэдээ дам жуулахад цахилгаан соронзонг ЭНХ түрүү хэрэглэсэн гэж өөрийгөө ЗаР лажээ, Харин Вейл хэнд ч анзаа- рагдсангүй өнгөрчээ. Хожим нь Вейл өөрийнхөө нэ- гэн өгүүлэлд шудрага биш ёс, хувь заяандаа гомдон гутсан тухайгаа бичжээ. Гэтэл тэр үед Морзе нэ- тэнт тэнгэр тулам алдар нэртэй болчихсон байж. Г. ГЭЛЭНХҮҮ орчуулав. ХҮҮХДИЙН УХААНААР. Зургийг зурсан Г. АМАРМЭНД зэвшээжлиээлэллээээлиэээжээээээшээээээттээ(эээээээээтээ. Хариуцлагатай эрхлэгч Фэрхшээлтэй байдаг. Гэвч бэрх- нө ния ь) р: рэн төмөр Ж. ШАГДАР Индене-14140 8--258224 : ХА, Сүхаааарын зэрэмжвэ. улсы. хэвлэлийн вовбияахад. хэвлэв, шүр Г-З| єгчтэчлитт 4 7:3:5:55 25 дахь жилдээ Лхагва илдээ 968 оны 97 дүгээр сарын 18 хө:юмө С“мь 88 (1046) МАХН-ын Төв Хороо, БНМАУ-ын засгийн газрын урнлгаар Германы Нэгдсэн Социалист Намын Төв Хороо ны Улс төнйн Товчооны гишүүн, Сайд нарын Зөвлөлийн дарга, БНАГУ-ын Төрийн Зөвлөлийн орлогч дарга Штоф тэргүүтэй БНАГУ--ын нам засгийн төлөөлөгчид манан оронд айлчлах хугацаандаа тус хоёр оронд социализм байгуулж байгаа ту хай болон найрамдалт хамтын ажилла- кааг цаашид хөгжүүлэх тухай БНМАУ ын нам засгийн төлөөлөгчидтэй найр саг хэлэлцээ ХИЙВ. Вилли Штоф тэргүүтэй хүндэт 0 чид манай оронд байх хугацаандаа үйлд вэр, сургууль, цэцэрлэг, соёлын олон газруудаар явж танилцав. Ф- Нийслэлийн шнонер сурагчдын төлөө лөгч хоёр мянга гаруй багачууд в. Н Лениний нэрэмжит Монголын їноне рийн ордонд хүндэт зочдоо угтлаа. Нө- хөр Вилли Штоф тэргүүтэй. БНАКУ- ын нам, засгийн төлөөлөгчийг хүрэлцэн очиход пнонерүүд урна цуурнатуулан хүндэт зочдод баяр хүргэж байв. Нийслэлийн 93 дугаар дунд СУРГУУ лийн зургадугаар ангийн сурагч Иш доржийн Жавхлант, нэгдүгээр дунд сур туулийн 4 дүгээр ангийн сурагч Бүд рагчаагийн Сүнжидмаа нар нөхөр Вил ян Штоф, түүний гэргий Алице Штофт: цэцгийн баглаа барилаа. Пнонерүүд хүн дэтгэлийн шугам жагсаал хийж нөхөр БНАГУ-д хүүхдийн цэцэрлэг яс лиуд олноор байгуулагдаж байна. ЦЭ гцэрлэгийн шинэ эзэд. РИМГУ-ЫН НАМ ЗАСГИЙН 10300 - Германы Нэгдсэн Социалист Намын Төв Хорооны Улс Төрийн Тов чооны гишүүн БНАГУ-ын Төрийн Зөвлөлийн орлогчдарга Сайд парын Зөвлөлийн дарга, БНАГУ-ын Вилли Штофыг нийслэлийн инонерийн 23 “4Вилли Што “иионерийн 82 дугаар 5 бүлгэмийн: заа Ханын болгосон ту ХУГаар бүлгэмийн хүндэт пионерт эл сүүлэв. й й хай тус бүлгэмийн зөвлөлийн шийдвэ : Б. СҮХЭЭГИЙН авсан гэрэл Зураг. рийг уншиж хүндэт пионерийн үнэмлэ- хийг нөхөр Вилли Штофт гардуулан зочдод монголын пионерийн гал улаан “буч зүүж өгөв. тЄТ г Нөхөр Виллян Штоф багачуудад хан- даж хэлсэн. үгэндээ: Танай энэ сайхан өрдөнг үзеэндээ Танай нам, засаг хүүхэд багачууд 14 тарын төлөө их анхаарал тавьж энэ Жиайхан ордонг барьж өгсөнд ХҮҮХДҮҮД “та нар баяртай байдаг байх. Та бүхэн болон Монголын бүх пнонер багачууд урт удаан насалж, эх орондоо нхийг бүтээхийн тулд хичээл суртуульдаа сайн сурах хэрэгтэй гээд К. Маркс? ф. Элнгельс, В. И. Лении, Э. Тельман на аВ.. хашаа м... ЇЖ( 7 бид нх баяртай байна.. рын баримал, баян хуур хөгжим, тог лоом зэрэг зүйлийг монгол-германы пионер багачуудын хамтын ажиллагаа- ны бэлэг тэмдэг болгон дурсав. Дараа нь -инонер багачууд хүндэт инонер Вилли Шїтоф, түүний гэргий бо лон БНАГУ-ын нам, засгийн төлөөлөгч дийн хамт зураг авахуулав. Хүндэт 30 чид монголын пионерийн ордны 8. и. Лениний танхимыг үзээд үлгэрийн тан химд ороход үлгэрч өлгөн Сэрээтэр хүүхдүүдэд үлгэр ярьж байлаа. Тэндээс зочид хөгжим, бүжиг, заах арга тоглоом хатгамал, уран зургийн (Хар Алтан таихимд орж тэнд хичээллэж байсан пнонерүүдтэй ярилцан, хийж байгаа зүй лий нь сонирхон үзэж: баяр хүртэв. Нийслэлийн ЮШ дунд сургуулийн есдү гээр ангийн сурч Б. Ганболд нөхөр Вилли Шїтофын зургийг зурсныг зочид ихэд сонирхоод хүндэт тэр хүүхэдтэй ярилцан Вилли Штоф зочин зурж байсан зураг дээр нь гарын үсэг зурав Төлөөөгчдийн тэргүүн Вили Штоф хүндэт зочдын дэвтэрт «Танай энэ сай хан инонерийн ордонд биднийг ирэхэд элэгсэг дотно хүлээн авсанд баярлалаа. Пионер багачууд та нарт “сайн ТАРИАН ТЭНГИС ДАЛЛАЖ БАЙНА “Эгчийн пүүлсэн Тосон шаргал нагаа Төсож аваад Буулгая найзаа. намрын сайхан Атрыг зорин Анд найз минь Явья явья! Тавгаар биш Тал дүүрэн Талаар биш БНАГУ-аас ирсэн гэрэл зурак, ЛӨГЧДИЙН НАЙРАГ (3! ЧЛАЛ/ бүхнийг, социалист ирээдүйдээ нх. ам жилт гаргахыг хүсэн ерөөе» тэзж бич- лээ. ГНСН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, БНАГУ-ын Сайд на рын Зөвлөлийн дарга Вилли Штоф тэр гүүтэй БНАГУ-ын нам, засгийн төлөө лөгчид монголын пионерийн ордонд зоч лоход нөхөр Ц. Дүгэрсүрэн, Д. Майдар Д. Моломжамц, БНМАУ-ын Ардын Боловсролын.Яамны сайд Д. Ишцэрэн МХЗЭ-ийн: Төв Хорооны нэгдүгээр. на рийн бичгийн дарга Ч, Пүрэвжав, БН МАУ-саас .БНАГУ-д суугаа Онц, Бүрэн эрхт Элчин сайд Ж. Болд нар хамт яв лаа. Мөн өдөр нөхөр Вилли Штоф тэргүү тэй БНАГУ-ын нам, засгийн зөлөөлөг чидтэй уулзах нийслэлийн нам, улс, олон нийтийн. байгууллага, хөдөлмөрч» дийн төлөөлөгчдийн | Монгол-Германы найрамдал цуглаан БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын танхимд боллоо. Тус цуглаан дээр нөхөр Ю. Цэдэнбал Вилли,Штоф нар харилцан үг хэлж нийсэлийн хөдөлмөрчдийн төлөөлөгчид баяр хүргэв. Нөхөр Вилли Штоф тэр гүүтэй БНАГУ-ын нам, засгийн төлөө лөгчид манай оронд найрсаг айлчилаад -эх орондоо буйлаа. Алтан намрын тХрЭН ГҮЛЖ Нарны илчийг Уулаар дүүрэн Нарны илчийг Тарианд явсан Атар газрын Шашир дэл шиг Атар газрын Ах маань Ариун шимийг Сугсалзанхан " Ариун шимийг . Тарианд явсан Найгах биедээ Шаргал тарна “ Найгах биедээ Ээж маань Ш Бидний Шингээж аввад Тарнанд явсан ингээж аваад Дд г даллана. Тосоп өнгөөр Эгч маань Бугын зоо шиг -Анд цайз мннь Тоосрон шаргалтаХ Тарианд явсан Халиуранхан Явья явья! Энгүй мэлтийх “Тэвш дүүрэн Нугын тариалан Алтан сортой . Ванн, далай Тарна ачсан - Даллаж байна. Тариагаа | Тариан тэнгнє н Тээврийн машин. Авд найз мивь ссг хурлахаар " Ирлээ ирлээ.” Явья явья! 2 » Аярыг зорий Энх хөдөлмөрт. цЭсТаг С ї гэв” 2 Биднийг далласан, ,Славыв. хадсан... Алтан сортой. Явьн явья! : Алтан сортой... АХЫШ ачсан... 282 рх2ХЭРААТЭВ илд үүрэрс 28200 СЮюЛЛогаЛын “Арвит. тарна Ээжийн савласан (-7 хураахаар | 1 “-ЭРДЭНЭВАТ “ МАНАЙ. СУРВАЛЖЛАГЧ: Хадланч хүүхдүүд Дарханы сангийн-аж ахуйн хадлангийн аль ч бригад дээр очсон ах эгч нартай гаа мөр зэрэгцэн ажиллаж байгаа ийоО- нер сурагчидтай уулзаж болно. Ший. рийн хөндийн бригадад Нацагнам, Баа- Г сансүрэн, Юра, Долгоржав, Цэнд--« Аюуш, Адьяа нарын олоп сурагчид ажиллаж байна. Сурагч Адьяаг чөлөө цагаа зүгээр өнгөрөөдөггүй гэлцдэг, Эвэ хүүг морин хадуурын суларсан эрэг боолтыг чан лах, хөрөөний ир тогтоох хадаас хн зэрэг ажилд туслалцдаг сүрхий ажи, саг хүүхэд байгаа юм гах хадла Ч магтах: байна " Бууртын голын хадлангийн бригад дээр бас л олон хүүхэд ажиллаж байв. Тэд тарамсан өвсөөр бухал хийх, 69- хал чирэх, түлш бэлтгэх зэрэг олон төр лийп ажил хийдэг ажээ. Биднийг очих өдөр хадлалчид нуруу схийж байв. Хүүхдүүд Морнор бухэл чирч баяр хөөртэй, цог золбоотой үвэ хээр бахдууштай “харагдана. | : 1 - Тэдний дуйд энэ жил сургуульд орсл 8 настай жаал хүү Балдамцаранскйн Наранхүү номхон морь унан бухад чирч “яваа нь өхөөрдөм хөөрхөл байлаа. г л “Манай сурагч, “анонёрүүд ял бур | намрын-ажилд: ийнхүү гар: бие орол мх- зүйл бүчээдэг-єнйхан -завшидтай “Л99,-..- 267Х8с2-с Б.СОСОРБАГАМ 2, Дэлхийн 2 дугаар дайны үед Немцийн фашистуудад 900 хоног бүслэгдэж эрэлхэг хөвгүүдийнхээ хатан зориг, халуун амиар хамгаа лагдсан баатар хот Ленинградыг багачууд та нар андахгүй Гурван хувьсгалын өлгий болсон -энэ хотыг Гитлер дэлхийн хөрс нөөс арчихтушаал Өгч 1000 онго- цөөр өдөр шөнөгүй: ээлжлэн бөм бөгдүүлж, гурван давхар бүслэл тээр алхам алхамаар хумиж бай жээ. Гэвч зөвлөлтийн- ард түмэн . энэ? хотоӨ. Дайсны өӨлмийд гишгүү- 1! лээгүй юм. 1 Ленинград-эндээс хүн. төрөлхгө их хувьсгалын буун дуу цууриа Со таж зөвлөлт засгийг, Ленин эн- дээс даян дэлхийд тунхагласан юм Зөвлөлт засгийг тунхагласан Смоленскийн ,ордонд В. И. Лени тэй хамтран зүтгэж . Октябрийн хувьсгалыг “ялуулсан, Лениний са наачлага, коммунист намын удирд БХЛКЗЭ-ИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД МХЗЭ-ийн Төв Хорооны урил гаар Бүх Холбоотын Лениний Ком муннст Залуучуудын Эвлэлийн . Төв Хорооны нарийн бичгийн дар та В. Т. Дувакин тэргүүтэй комс молын төлөөлөгчид манай оронд зочлоод нутагтаа буцлаа. БХЛКЗЭ-ийн В. Т. Дувакны тэргүүтэй төлөөлөгчид манай оронд байх хугацаандаа Төв, Архангай аймгийн сум нэгдэл сангийн аж ахуйгаар явж залуучуудын ажил амьдрал, тэдний бүтээлч хөдөл мөр, манай нутгийн хөдөөгийн сайхныг үзэж тавтай зочлов. Тө лөөлөгчид Угтаалын сангийн аж акуйн 8 жилийн дунд сургууль. Архангай аймгийн 10 жилийн дунд сургууль дээр очиход иноне рүүд амьд цэцгийн баглаа барин саалдаа урьж оролцуулан төлөө лөгчдийн тэргүүн БХЛКЗЭ-ййн Төв Хорооны нарийн бичгийн дар га В. Т. Дувакинийг хүндэт пнонео болгов, Төлөөлөгчид тус аймгийн үзэв. : ЗУРАГ ДЭЭР. Хүндэт зочин В. Т. Дувакннийг хүндэт пионерт элсүүлж байгаа нь. Зургийг С. Лувсаншагдар Ардын аман зохиолын хамгийн тү гээмэл нэгэн төрөл нь оньсого юм. Ямар нэгэн оньсогыг тэр он жилд гарсан гэж яг таг хэлж болдоггүй. Харин чухам аль үеийн ямар ахуй байдлыг илтгэж ямар санаа агуулга хадгалснаар нь үүсэл гарлыг нь то- дөрхойлж болдог. Энд нэгэн оньсого ны эх гарлыг олохоор эрэн сурвал мжилснаа өгүүлье. Ц. Өлзийхутагийн сурвалжилж «эмхтгэсэн «Түмэн оньсого» гэдэг нд тын 25 12 дугаарт: “Гурван үзүүртэй | Гуа улаан өнгөтэй Хол ойргүй алдартай Хосгүй зоригтны сүлд гэсэн оньсого байна. Энэ оньсогын эхний мөрд тухайн өнгө хэлбэрийг, 3. 4 , дүгээр мөрд утга агуулгыг нь илтгэ жээ. Иймээс «Пионерийн улаан бүч» гэж амархан таана. Тэгвэл энэ оньсо ко хэдийд зохиогдсон нь Тун соннн. Ардын аман зохиолоос ард рал, үзэл санааны хувьсгалт хөгжилт зэргийг мэдэж болдог. Тэгэхээр улаан билээ. »- ний түүхэнд анх удаа Октябрийн .» угтаж хүндэтгэлийн шугам аг! музей, хөдөө аж ахуйн үзэсгэлэн хоёр СМОЛЕНСКИИН ОРДОНД БОЛ лагаар комсомолыг байгуулалцсан ахмад коммунистуудтай уулзах- завшаан надад тохиолдов Намхан давжаа биетэй, цал буу рал толгойтой хөнгөн шингэн хө дөлгөөнтэй Риза Петровна гуай бахархах юмтай хүн. Тэрээр 1917 оны хавар В. И. Ленинийг Хаант засгийн мөрдлөг хавчилтаас гэртээ нууж большвик нам ба Лениний хооронд 2 сарын турш. холбоо барьж байжээ. : Рига Петровна гуайгаас тэр үед та хэдэн "настай байсан бэ? гэхэд 19 настай байлаа. Түмэндээ л тусыг хүргэхсэн гэсэн ганцхан чин зоригийг барьж явснаас бий айж сандарч явсангүй. Хожим инь би Октябрийн хувьсгал ялсны ДВ раа 1918 онд Комсомолын аинхду гаар их. хуралд оролцож, гишүү нээр элсэж, Лениний комсомолыг байгуулалцсан анхны гишүүний нэг гэдэг сайхан нэрийг хүлээснээ рээ бахархдаг юм. Тэгэхэд бидэнд хийхгүй “ажил гэж байхгүй. бөн лөлт засгийг бэхжүүлэх, ард түм нийг соён гэгээрүүлэх, үйлдвэр жүүлэх, хамтралжуулах ажилд на мын даалгавраар комсомолчид бид явж байсан юм гэж Риза Пет- та гуай ярив. цэг Таны р байгааг сонсо ход таатай байна. Энэ жил цомсо молын 50 жилийн ой болно. Энэ түүхт ойг тохиолдуулан залуучууд даа та юуг зөвлөх .вэ? гэхэд - Тиймээ| Надад залуусдаа хандаж хэлэх үг бий Лениний комсомол өнөөдөр 3283 сая гишүү дийг эгнээндээ багтаасан хүчир- хэг дайчин байгууллага боллоо: Номсомолчуудын гараар бүтээн босгогдож байгаа бүхнийг харахад надад таатай байна .Өндөр мэдлэг, хөдөлмөрч чанар, даруу занг л юунаас илүү эрхэмлээрэй гэж за луусдаа захих байна. Эвт шаазгай буга барина гэж ардын цэцэн үг бий. Хэрэв даян дэлхийн залуус зорилго хүчин чадлаа нэгтгэвэл "энх тайвныг сахиж хамгаалж чадиа. Монголын залуус та нарт дайчин нөхөрлөлөө улам бэхжүүлж аз жаргал ирээдүйн төлөө хүч чадлаа бүү хайрлагтун! гэж чин бүчний оньсого, монголын пионерийн байгууллагын дайчин түүх замнал тай зайлшгүй холбоотой юм. Эрдэмтэн, зохиолч 1. Хорлоо, «Монгол ардын зүйр цэцэн үгүүд ба оньсогууд» гэдэг (1966 оны хэвлэл 112 дугаар талд) номондоо: «1925 онд монголын шнонерийн байгууллага анх байгуулагдаж пионе рүүд улаан бүч зүүжээ. Энэ нь ма най ард олон, өсвөрийн үеийнхний баяр бахдалыг төрүүлэн хөгжөөсөн байна. Үүнийг ардууд оньсого болгон зохиожээ...» гэжээ. «Эрлийг сургаар, эрдмийг хичээ лээр» гэдэг билээ. . Эрлийнхээ бү- тэмжтэйд улам зоригжиж «Пионе- рийн үнэн», «Залгамжлагч» сэтгүү лийг дэс дараалан уншив. «Залгамж лагч» сэтгүүлийн 1985 оны хоерду гаараас бөөн олз оллоө. Энэ сэтгүү лийн 47 дугаар талд гурван оньсого “нийтлэгджээ. Түүний нэгдүгээр нь: Б: үзүүрт Гоё улаан өнгөтэй СОН ЯРИЛЦЛАГА -боотой билээ. сэтгэлээсээ захья гэв. Бид Риза Петровна гуайд аз жаргал урт удаан наслахыг ерөөгөөд дараа чийн хүнтэй уулзав: Тэр хүн бол 1917 оны комму- нист намын гишүүн, 1917 оны 11 дүгээр сарын 7-ны үүрийн шар гал гэгээнээр Аврорын дуунаар өвлийн ордон руу винтов мөрлөр. ура! хашгирч дайрсан улаан гвар дын байлдагч агсан хушууч гене- рал Александр Юровский билээ. Энэ буурал генералын гав яаг энгэр дүүрэн ярайсан .ал- дар гавьяаны нь одон медаль. гэрч лэнэ Ийм хүний 50 жилийн намт рыг яриулахад их хугацаа орох. нь зайлшгүй : эн Хушууч генерал Александр . Юровский Октябрийн хувьсгалын анхны галыг асаалцаж, зөвлөлт засгийг бэхигүүлэхийн төлөө, хүчин зүтгэлцсэн ажээ. Тэрээр . хорин таван насандаа хороо командалж цагаантны эсрэг тулалдаж явжээ. Эх орны дайны үед цемцийн фа- шистуудаас төрөлх хотоо хамгаала хад амь хайргүй тулалдаж байжээ. Александр Александрович гуай- гаас 900 хоногийн бүслэлтийн үе. дэх Ленинград хотын байдал. Тө рөлх хотоо хамгаалахад комсомол чид хэрхэн оролцож байсан тухай ярьж өгөхийг хүссэн юм. Хэцүү байсан. Маш хэцүү байсан. Бяцхан охин Наташагийн өдрийн тэмдэглэлийг та нар үзээ биз. Яг л тийм байсан 8 хүний 3 нь дайтаж 1 нь ар талд зэвсэг. үйлдвэрлэж байлаа. «Районы ком сомолын хороо” ажиллахгүй, бүгд. фронтод явсан» гэсэн бичиг хаал ган дээрээ наасан, байшингууд за хаас аван дайралдаж байлаа. Ар талд үлдсэн комсомолчид өдөрт 14--16 цаг ажиллаж -нэг хүн 3 хүний ажлыг хийж байв. Аз жаргалын төлөө амиа өгсөн 700 000 эх орончдоо оршуулсан Пискаревын булш, түүний дээр үрээн тэвэрсэн эхийн хөшөө, 0 тарлаг хөвгүүдийн маань зүрх мэт | оволзох мөнхийн гал эд. бүхэн эрэлхэг тэмцлийн гэрч болон үлд сэн юм. гэв. Жүсэй | Үнэхээр тийм өнөөдрийн бидэнд олдсон энэхүү аз жаргал аяндаа. ирээгүй юм. «Сая сая. эх орон- чид залуучууд, комсомолчдын тэмцлээр олдсон юм. Тийм ч уч раас Лениний Комсомолын туулж - өнгөрүүлсэн 50 жилийн түүх, өнөөдөр бидэнд түүх намтраа хүүр нэн ярьж байгаа ахмад коммунис тууд комсбмолчидтой салшгүй хол 44. 4128Ц26---н СҮҮЧ Ц. Эрдэнэбат Ленинград хот Гойд гүн утгатай ” Хосгүй зоригтний сүлд» /гэж байна. Энэ оньсого П. Хорлоо гуайн жи Бүлээн бнчсэнтэй үг үсэгчлэн таарч УЛААН БҮЧНИЙ ТУХАЙ ӨӨР нэгэн оньсого «Залгамжлагч» сэтгүүлийн 1938 оны хоёрдугаарт нийтлэгдсэн байна. х ах гурвалжин хавтгай биетэй Бага ах урт гонзгой шилбэтэй Би хамгийн богино болой. учраас миний ах нар над үнэ- : хээр х Би түүний ачийг хэздэд бэлхэн са. рнулж чадна» гэсэн оньсого нийтлэгд жээ. Эрдэмтэн М. Гаадамба, Д. Цэрэн н аман зө содном нар -«Монгол арды хиолын дээж бичигтээ:» «Ах дүү гурав Ар өврөөр нутагтай Аранзал улаан өнгөтэй Алс хэтийн зөрилгөтөй. Ахсасан гар нь замгидаатай» гэсэн - НЭГЭН ОНЬСОГЫГ НЭХЭН СУРВАЛЖИЛСАН МИНЬ пионерийн улаан бүчний тухай бас нэг оньсого оруулжээ. Үүнийг улсын их сургуулийнхний цуглуулсан оньсо гоос авсан байна. Ер нь манай улсын түүхэн хөгжил шинэ нийгмийн үйл амьдралтай хол богдож хувьсгалын жилүүдэд лон оньсого зохиогджээ. Ийм оньсогуу дын нэг нь пионерийн улаан бүчний тухай оньсого юм. . , : Пионерийн улаан бүчний оньсого чухам хэдэн онд анх зохиогдсон НЬ одоогоор тодорхойгүй байна. Гэвч монголын пионерийн ууллагын Үүсэл хөгжилтэй уялдаж (1925-- 1935 оны хооронд зохиогдсон нь лав тай батлагдаж байна. ПнонерүүдэЭ Өөрийн пионерийн ллага, ний онцлогтой х ямар ямар оньсогууд мэддэг ”52) Инонерийнхээ 6 атай хол богдсон оньсого, | Вэ олж дуглуулахыг хүүхэд “та наот (8 муулья. 5 Эн 2042-34, Балдандорж ХҮҮХЭД ЗОХИОЛЧ Манай багачуудын хайртай зохиолч Цэндийн Дамдинсүрэн иас сүүдэр 60 хүрч байна, 1908 онд нүүдэлчин ар дын гэр бүлд төрсөн энэ их бичгийн хүн, багаасаа мал маллаж, эцэг эхийн гар дээр хүмүүжиж байх зуу- раа бичиг үсэг сурчээ. Ц.Дамдинсү рэн: 192ц оны ардын хувьсгалаас хойш нам, засгийн ажил үйлсэд идэвх тэй оролцож ирэв, “Улаанбаатар хотноо 1927 онд зо- хиолчдын бүлгэм байгуулахад Ц.Дам динсүрэн тэр бүлгэмийн гишүүн болж энэ үеэс урай зохиолоо эхэлсэн бай на. Ц.Дамдинсүрэн яруу найраг, үр- гэлжилсэн: үсгийн олон арван сайхан зохиол бүтээл туривсан бөгөөд уран бүтээлийнкээ нилээд хэсгийг өөрийн орны хүүхэд багачууд залуучуудад зо риулсан юм. Төрийн шагналт зохиолч эрдэмтэн, сэтгүүлч, олон нийтийн зүтгэлтэн Ц. Дамдинсүрэн үргэлжилсэн үгийн анх ны том зохиол «Гологдсон хүүхэн» гэдэг туужаараа хувьсгалын өмнө эрх чөлөөгүй, харанхуй бүдүүлэгээр хоцрогдон буй монголын жирийн эмэг тэйчүүд, ардын үр хүүхэд ардын засгийн үед улс нийгмийн үйл ажил- лагаанд идэвхтэй оролцох болсныг ха руулсан юм. Хүүхэд та нар «Буурал ээж минь» гэдэг найраглалыг чээжээр мэдэх би лээ, «,.Халх монголын малчин Хатгин овгийн нүүдэлчин Харз язгуурт Дамдинсүрэн...» 1988 онд «,Гадаад далайн эрэгт Гайхамшигт Лениний хотод...» «,,Шинэ цагийн сониныг үзэж Шинжлэх ухааны шимийг хүртэж Ертөнцийн чанарыг ойлгож авах Ерийн боловсролыг оролдож...» 1985- ИРЭЭДҮЙН -ГЭРЭЛ..ЗУРАГЧИН -1 «Давагдоржийн авсан судашбар зураг.Ї. ИДЭВХТНИЙ дыг тодруулах БИДНИЙ ХАЙРТАЙ ЭРДЭМТЭН. суухдаа «..-Эх нутгаа эрмэлзэж Элгэн саднаа дурсаж Эцэг эхээ санагалзаж Эгшиглэж шүлгэлсэн энэ...» Уянгын найраглалаараа эх орон ард түмнээ хайрлан, хоцорсон улс орноо хөгжүүлэх чин эрмэлзлэлийг дэвшүүлэн зөвлөлтийн ард түмний ололт амжилтыг бахархан харуулсан юм. Ц.Дамдинсүрэнгийн «Пионерийн ла- герь» «Хоёр настай ро». «Алтан га дась Монгол нутаг» «Хэрлэн» «Хал тар ийшиг» «Бүгдээрээ найрамдахыг бид хүснэ» «Хоёр цагаан юм» «Жо- роо морь» зэрэг олон сайхан зохио- лыг нь манай хүүхдүүд өөрсдийн су- рах, унших бичгүүдээс уншиж түү- ний зохиолын амт шимтийг бүр багаа саа авч зохиолч эрдэмтэн ахдаа хайр хүндэтгэлээ өгдөг юм, Манай хүүхэд залуучууд |Ц.Дам- динсүрэнгийн зохиол бүтээлийг амтар хан уншихаас гадиа дэлхийн сонго- Дог утга сохиолоос орчуулсныг нь таалан уншдаг билээ Нөхөр Дамдинсүрэн эрдэм шнижилгээний хийж мапай бичиг соёлын сан гийг баяжуулж ирлээ Монголын түүх уран зохиолын дурсгалт бичиг «Нууц товчоог» хуу-| чин монгол хэлнээс ОДООГИЙН хэлэнд хөрвүүлэн. оруулснаас гадна Гэсэ- рийп туужийн тухай зохиол бичиж дэд эрдэмтний зэрэг хүртсэн юм, Эрдэмтэн зохиолч ахыгаа 60 нас ныхаа жаргалыг эдлэн буй энэ үед зуу нас насалж зургаадай таягаа тулж зохиол бүтээлээрээ үргэлжийн 25 наст жангар їинг гялалзан ява- хыг ерөөе г, сэсмээ уран ажлыг зохиол, хослон хөмрө Хантий аймгийн төвийн 10 жи лийн дунд сургуулийн дэргэдэх пионерийн 1 дүгээр бүлгэмийн Чагнаа. багштай, Төмөрбаатар дар гахай 15 дугаар бүлэг. МПБ-ын Залгамжлагч П чуулганаар улсын тэргүүний бүлэг болох бояслыг биелүүлж шалгаран ЗХУ-ын «Ар- тек» зусланд бүлгээрээ амарсан юм, Энэ бүлэг 35 шдионертэй. Үү- нээс Д. Нацагдорн: тэмдэгтэн 17, таван онцыг эзэмшигч хоер байна Эн» бүлгийнхэн «Артект» амарч байхдаа урлаг, уран сайхан, спор тын уралдаан тэмцээнд оролцон 27 алтан медаль, 7 мөнгөн медиа лиар шагнагдсан. Пионер Сандаг Унгарт болсон 4 төрөлтийн тэм цээнд амжилттай оролцож мөнгөн медалийр шагнуулсан юм. Бүлгээрээ амжилттай суралца хын тулд хамт ояны давтлага, .- давтлага, багш нараас койсультац авах, хэсэгчилсэн зэ рэг олон хэлбэрээр зохиодог .Сүр лагыг чанаржуулах гийн ажил зохиодог лах дэвтрийг» явуулж сурагчдын сурлагыг эхэд нь танилцуулдаг. Хичээлийн Т,14 байна. орноор хоно «Ая- нь эцэг гэр кабинетудыг түшиглэн авьяастнуу уралдаан явуул даг. Үүний үрээр энэ бүлэг жил улирал дараалан 100 хувь сурчээ. Тус бүлгийнхэн хичээлээс гадуурх хүмүүжлийн ажлууд, урлаг, уран, сайхан, спортын төрөл бүрийн секц дугуйлангуудад бүх сурагчдаа хам руулан оролцуулдаг. Хичээлийн чөлөө цагийг шинийг сурахад ЗО риулан өөрсдөө санаачлан ангидаа “ариарт-ийт-ийт-ий--и -ар--ийт-ийР-Р-арт-ий -аР-иВР---ивт-ивР Р «араат -ийт АЙРАГ Эвлэгхэн зантай нжий минь хийсэн Эсэж сэнгэнэсэн манай айргийг Нутгийн олон зооглон саатаж Нуурын шувууд шиг “хөгжмийн Доодоо, Жаргал, Цэцэг, :: Дорноговь аймгийн Чойр сумын 8 жилийн:дунд сургуулийн хураасНастборы Дэлгэрхүү,Оюунцэцэг нар зуныхаа амралтаар: ы, дэл сангийн аж ахуйд ЧМХ зүйл хийж туслалцсан байна, ? Гэрэл зургийг авсан .7К.Гомбосүрэм” | «Гитарын чуулга», «Хүүхэлдэйн бүлгэм», «Жүжгийн бүлгэм» аж луулж байна. Арван таван сураг чийн бүрэлдэхүүнтэй гитарын чуулгыг сурагч Төмөрбаатар удирд даг. Тэд олон дууг чадварлаг тог лодог болжээ. Арван сурагчийн бү рэлдэхүүнтэй пионер Төмөрийн хүүхэлдэйн дугуйлан -«Хүн ба чо- но», «Аргат шар үнэг лоовууз болсон нь» зэрэг үлгэрийн жүж гийг найруулан сургуулийнхаа су рагчид эцэг эх, хөдөлмөрчдөд олон дахин үзүүлжээ. ” Мөн өөрийн сургуулийн 7-гийн «В» анги, аймгийн төвийн хүүх дийн 1 цэцэрлэгт хүүхэлдэй төг лок аргыг зааж өгчээ. Жүжгийн дугуйлан Ложообаатарын удирдла гаар 10 сурагчийн бүрэлдэхүүн тэй ажилладаг юм. Шинэ жүжгүүд концертын программыг боловсруу тоглолтуудыг зохиодог.” унгцагаар хөдөлмөр зусланд бүлгээрээ очин ажиллаад, хөдөлмөрийн аваргуу. дыг шалгаруулдаг. “Тус бүлгээс сургуулийн хөдөлмөрийн аварга Цэнд, саалийн аварга Бадамханд, ногоо хураалтын аварга Дуламжав нар төрсөн байна. Мал төлөлтийн үеэр «Төлийн дуун» цуваа, аймаг орноо тохижуулах үед «дЗүлэгжүү лэх цуваа» гаргажээ. Бүлгийнхэн дээ соёлч байдлыг эзэмшүүлэх та лаар «Зөв боловсон хувцаслалтын Т7 хоног» ажлыг үе үе зохиожээ. Бүлгийн цуглааныг тогтмол, сд цирхөлтөй хэлбэрээр явуулдаг. Үүнд өөрийн хотын түүхтэй танил цах аялал, үйлдвэрийн газартай танилцах, үйлдвэрийн сайчуудтай. уулзах сэрэг чиглэлээр. амжлаа. явуулдаг. Бүлгийн эжилдаа тодор хой төлөвлөгөөг удирдлага. болгож лан урлагаар олон түмэнд. үйлчил жээ. Мөн «Сацраг» кинФ театр аймгийн соёлын ордныг түшигдэн байгуулжээ. Дарга, орлогч кассын эрхлэгч, механикч, зохион байгуу лагч зэрэг бүрэлдэхүүнтэй юм. -Кино 8, 7, 10 хоног, кино өдөр лөг, кино маргаан ,кино бага хурал хийдэг. Пионер сурагчдын сэтгэн бодох, урлан бүтээх чадварыг өр чүүлэх зорилгоор гар ба гэрэл зу раг, нэхмэл, хатгамал, | сормол, баримлын уралдаан зарлаж дүг- нээд «Бидний бүтээл» гэсэн үзэс гэлэн байгуулдаг юм. Бүлгий пионерүүдийн дуу, бүжиг, шүлэг, аваргыг шалгаруулдаг. Бүлгийн «Дайчин уламжлал» дэв тэрт амжилт бүтээл ажиллагаагаа , бичиж зурагтай нь үлдээдэг. Пионерүүд гар бөмбөг, сагсан бөмбөг, хөл бөмбөгийн багуудыг ангидаа бий болгожээ, ХБХБ тэмд гийн нормыг 17 сурагч биелүүл- сэн ба улсын 1, 2, 8 дугаар зэр гийн тамирчин тус бүр нэг байна. Өвлийн улиралд цэнгэг агаарт зу. гаалан цана, тэшүүрчдийн аялал ЭВТ ШААЗГАЙ БУГА БАРИНА ажилдаа дүгнэлт судалгаа: хийж, хийсэн ажил бүгддээ тэмдэглэл, хөтөлдөг. Өнгөрсөн 7. хоногт зо- хиосон ажлаа яаж явуулснаа: ярил цан хэлэлцэж дараах ажлаа. яаж явуулахыг хамт олноороо зөвлөд гөөс ажил нь чанаржиж ирсэн юм. Тус бүлгийнхэн ЗХУ-ын «Артек» зусланд амарч ирээд «Бидний аял сан газраар», «Артек зуслан» зэ рэг сэдвээр сурталчлах ажил зо. хиов. Сурч шрсэн дуу, бүжгээ зааж сургах, үзэсгэлэн байгуулах ажил зохиов. Энэ үзэсгэлэнд га даад орны пионерүүдийн ажил амьдралыг харуулсан зурагт хуу дас альбомууд, 23 орны 400-гаад тэмдэг, 5 орны 300-гаад ил захи дал, тэр орны пионерүүдийн бүч, онцлогууд орсон байна. Мөн Бэр» хийн уурхай руу аялаж уулзалт, үдэшлэг зохиож , концерт тогло. жээ. Энэ бүлгийнхэн өөрсдийн хийж чадах зүйл, сурч мэдсэнээ бусад анги, бүлгүүдэд зааж сургах нэвтрүүлэх ажилд бүх ажиллагаа гаа чиглүүлж байна. Сурагч Төмөрбаатар НАМРЫН ТУХАЙ СУРАГЧИЙН БОДЛООР НҮҮДЭЛ “Тэнэгэр намрын -налгар өдрүүдийг манайхаар Тээгээд явеан мөрөө үлдээж эргэнэ. Хөсөг тэрэгний урт цуваа Хөндий өгсөн өвөлжөө чиглэв. С. Шамбий (Нийслэлийн 10 жи лийн тавдугаар сурагч)" дунд сургуулийн “ашүэЭй--ЭБЭЗ1 - 23, ц. цэдэнжАВ Хориодхон насаан угтанхан сурц- гаа гэж Хонгор намрын хонхон дуу жингэ- нэнэ. Арваадхан насандаа анхилам сурц- гаа гэж Авьяас билгийг чинь шүлгээр уу- хайлая. Сурцгаа дүү нар минь сурцгай! Бадмаараг бүчтэн минь Баатрын халаанд нэртэн минь Хөл хөгжөөн болцгоо! Хүсэл өэснг бадруулцгаа! Зуны турш санацгаасан Зул болсон танхимуудын Анги болгон нь жавхаатай Аялаг нөхөд чинь зугаатай байна. Ажил төрлийн сайхнаар Ааваа дуурнаж өсцгөө! Эслиг зангийн даруугаар Эхээн дууриаж хүмүүжцэгээ! Хотлын төлөө аав шигээ Сурлагаар чн торойно. онгор сайхан эх шигээ. Цэвэрчээр чи түрүүлнэ. .. Газар дэлхийн шимээр 4 " 3 Гарцаан өгдөг ургац шиг ендєрлөж Юм бүхэнд дурлаарай Ервөсөөн номонд дурлаарай! Таван онцын тэмдэгтээ Талын нарыг шингээж Танхил төрсөн биендээ Эрүүл энхийг цогжоож Цовоо дуунд дурлаарай Соёлоор довтолж бойжоорой Соргог сайхан ирээдүйн Энтэй сацуу бойжоорой! Цэв цэнхэр тэнгэрийн Өнгийг буулгаж цогжоорой! , 824181: 9-4 ШМ.ё-:50 2 Зуны нар шиг анхилан байж Зорьсон зорилготой хүрээрэй. Алтан люнхайн дэлбээ шиг Ашдын төлөө ургаарай! Хориодхон насаан угтанхан сурц: : гаа гэж Хонгор намрын хонхон дуу жингэ ? : ! нэнэ. Арваадхан насандаа анхилам сурц гаа гэж Авьяас билгийг чинь шүлгээр: уу- хайлая! Сурцгаа! лүү нар минь сурцгаа! Түрүүч нь 31, 32, 33, 35, 36, 37 дугаарт Бид майхан руугаа буцаж явав. Шарав гуайд ажил хаяав гэж зэм- лүүлнэ гэхээс бүгд айж байлаа Бидний царай ихэд цонхийж, хїйс ний цаана үргэлж өвдсөөр байлаа. Иймэрхүү байдалтай нөхөд дээрээ очиход ичхэвтэр байсан тул Чой. сүрэн гэнэт хэлсэн нь: -- 2Маалууд аа, өнөө шөнө их єайхап шөнө болпо, Сартай тунга яаг... Ээлжээр- дежур хийвэл сай хан биш-үү?-Бидинйг шөнө. унтаж байхад Шарав гуай настай хүй болохоор ядраад бас унтчихдаг юм билээ .. Гэгээд шөнө ногооны. ха шаанд мал орсон байдаг шүү. Би л” лав: байн “байт гарахаасаа буцах гүй байна -2с Зүйтэй, зүйтэй! Би ч -бас дежур хийс. Нээрээ энэ төмс шө- нө лав унтуулахгүй шүү-гэж Баа тар шууд ярив. -- Зүйтэй. Би ч бас шөнө но гоо маналцая!-гэж Цэцэгээ дэм жив. Би ч яахав, уухайн тас зөв шөөрлөө Биднийг майхандаа ирэхэд 1Царав гуай өтгөн буурал хөмсгөө зангидан, нх. ууртай сууж |бай- лаа Хүүхдүүд бидэнд зэвүүцсэн болочтон. Учир нь гэвэл надаас болж, биднээс болж бидний хийх ёстой ажлыг тэр хийжээ, -- Яасан дүрэмгүй хүүхдүүд вэ? Та нар багшийгаа байсан бол лав ингэж хөдөлмөрийн цагаар зу гаалж явахгүй дээ. Хэрэв ингэж нөхдөө уруу татах юм. бол энд ажилласнаас үгүй нь дээр шүү. Чамаас түрүүн хүүхдүүд нх сайн ажилладаг байсан..гэж | Шарав туай ууртай гэгч ярнад, над руу хялайж харлаа. -- Өвөө өвөө, битгий уурла! Бид өнөө шөнөөс эхлээд таны оронд ногооны хашааг манаж бай хаар шийдсэн юм «байхгүй юу? тэж Цэцэгээ гэнэт хэлээд -- Өнөө шөнө эхлээд бид дө рев манана, Өдөр ажил хийгаэ- гүйгээ нөхнө. Та тэхээр уурлах гүй шүү дээ. Тиймээ гэв. -- Та бидэнд итгэ. Бид чад “маГ-гэж Чойсүрэн: хэлээд-Ппонер “жүний үнэн үг!-гэж батав. а12--5Бид нарс шарсан ТӨМС. ГЭЖ Эрэн эхлэхээр би сандран өн 4МР дуугаар. өрсөн-Өвөө оөвөө минь! Бид дөрөв хээр очиж | Бинжилилийлн. минь, ийм санал гаргасаар байгаад уд сан юм. Тэрнээс биш төмс шарж идсэй юм. биш.-гэлээ. -- Төмс шарсан юм биш ий? гэж өвөө инээмсэглээд-За за яа- хав, Тийм л болог, Төмс зулгаал: болохгүй шүү. Энэ чинь улсын юм. Аа- харин манахып. тухайд: гэ вэл... сайр л байпаг Тэгээд нээрээ унтахгүй юм биздээ? 3 Үгүй!-гэж, бид дөрөв. зэрэг хариулан 1 Ипгэж бид дөрөв өвөөг инээл гээд “үнэхээр шөнөжин” унтсангүй: Учир нь гэвэл түүхий төмс -бид нийг унтуулсан үгүй билээ : ЦҮНК Нэг өдөр бид гол руу очиж яв- лаа. Бидний зуны арчилж ургуул сан” ногоог хураах -болсон” їом бай э. Жижүүр хийсэн тэр шөнөөс хойш яг хорин гурав хоног өнгө реөв. Сургууль "хэдийн цуглаж, хүүхдүүдийн дуу заводын баруун дэнжээс салахаа байв. Чойсүрэн бас сургуульдаа явлаа. “Түүнийг явахад надад хичнээн эвгүй бай сан-гтээ: Бид хоёр үнэнч нөхөрлө лөө мартахгүйн тул: хөглөж. явсан газраараа. нэгэн-удаа явж, ихэд хөгжилтэй . инээлдэж, байв,. Мар гааш,-нь ,гүүнийг: машинд, суухад маш х гунигт дарагдсан билээ. Хөт-руу явах машин. конторын үүдэнд зогеож байлаа. Тэр машин тохой ачсан тул бержинтээр бүтээ сэн агаад халуу оргиулиа. Учир нь тэр шохой баюунаас гараад удаа гүй байжээ Машины хажуугын ногоон. дээр бид хоёр зогсож байв. Мэдэв үү? өвлийн -- Захиа бичээрэй. гэж Чойсүрэн хэлээд би амралтаар. заавал ирнэ. Хоёул Ца гаан булаг өөд зугаална-гэлээ. -- Бичнэ. Харин чи өөрөө би чээрэй. Би чамайг өвөл лийз олоод хоёул ёстой гоё гул- гана... гэж би хэлэв. Гэвч. өвөл болтол хол болохоор би сайн нөх реөсөө ийм олон хоногоор холдох нь гэхэас уйлмаар санагдав. -- Май| Сайн нөхрийн | билэг болог! хэмээн Чойсүрэн гэнэт хэ лээд нусныхаа алчуурыг надад сарвайв. Би өгөх юмаа олж ядсан боловч өмсөж яваа цамц мннь цоо шинэхэн, түүнийг ээжий өчигдөр- хөн хоршооноос ,авсан тул 6 Зушуу ирэхэд 5 динд тайлж -Май! Үнэнч -нөхрийн билэр болог! Би чамайг яасан ч мартах Г-гҮйн ӨВдрй “Тэгэхэд. Чойсүрэн. ну-.. -лимсаа ““Аав “дайнд “лий” хүнд хэлж байгаа юм. “ хашгирав. Чойсүрэн надтай гар ба раад чичирсэн хоолойгоор хэлсэн нь: -2 Сайн нөхдүүд бие биеэ март даггүй юм. Аав тэгэж хэлсэн юм байхгүй. юу?. Одоо хүртэл түүнээс нь захиа ирдэг юм... - Ямар хүнээс? Яагаав, сайн яваад нөхрөөс нь.. хөдлөж, чадахгүй байхад нь. орос хүн тусласан юм гэнэлээ. Тэ гээд л.аав дандаа захиа, бичээд тэр -хүн нь. Ч. бас хариу бичээд байдаг... Хөдлөлөө шүү... Машиндаа сууцгаагаарай гэж жолооч гуай дү шиг риад машин өөд. авирлаа. Тэгээд машинд суусан. хойноо -- Баяртай, БанзЗай! гэж хаш гирлаа. Би түүний хойноос нулимс дүүрсэй үдээр хари, зогсоход ээж контороос гарч ирснээ миний байдлыг харан сандарч тэвэрч авав. .4Бид ногооны талбай харангуу таа л хөгжилтэй сэргэлэн байдалд ” орлоо. -- Сайхан байгаа биз? “Одоо лав “Шарав гуай цайгаа ууж суу гаа Шарав гуай яг өдийд майхан. даа байдаг юм. Аягандаа боорцог хийгээд цай уухад нүүрний пь: атриануудаар дүүрэн хөлс болчих! Г сон байдагтэж | Баатар хэлээд- "Тиймээ Цэцэгээ? гэлээ. | о-- Тийм! Бид, хоёрыг майханд нь өрөх тоолонд шош хоёр боор. цөг өгдөг байсан... риулав «Чойсүрэн өдийд байсан бол нэ хоёр естой мундаг яваа” даа. Тэр чинь том хүний үг хэлэх их дуртай юм. Хэрэв байсан бол «Хүн хийсэн бүтээлийнхээ үзэх | сайхан байдаг. Тэнд чинь чиний хөлсний дусал орсон юм болохоор чи харангуутаа л лав баярлах Солно. Аав ноднин тэгэж хэлсэн юм байхгүй юу гээд л яри на даа» гэж .би бодлоо.. Төмс шарж хөглөснөөс хойш нээрээ би ажилд дассан шүү. Нээрээ: ажил хийхэд эхэндээ бэрхшээлтэй. бай даг нь үнэн юм билээ. Дараа нь миний алганд эгээ лїнэг мөнгөн ус шиг жижигхэн цэврүү бий: бо лоод дараа нь: эвэр болж ургасан: юм. Ингэхийн: хамт би “ажилд: дасч, хүүхдүүд миний сүрхий болсныг гайхсан юм даа. ” Хичнээн хоног ажилласнаа: мэ дэхгүй байна. Лав л олон хоног болсон юмдаг. Нэг мэдэхэд ажил дуусаад, ногооны жууд Самдан гуайн жижигхэн «Ялалт» машин ирчихсэн бид Сам дан гуайг тойрон З.аваэтү бай гэж Цэцэг ха. Дүнг лаа. Самдан гуай Чад бүгдийн тол, гойг илж инээмсэглэн, «Ийм “сүр, хий хүүхдүүд байх гэж... Үнэхээр бахархамаар ажилласан байна шүү» гээд сахлынхаа үзүүрийг имэрч байв. "Тэгснээ. гэнэт намайг олж харав бололтой хөмсөг запги Дан хэлсэн нь:- 2, -- Чи энд юу хийж яваа юм?. -эот-, Би. юу.....Би.., НОГООН дээр! амиллаж байпа.... хазгар болсон | л юм байхгүй юу. Холөө буудуулаад | нэг! хашааны ха-! “Уухай.” Хээзвэ: “хүрээд. ирсэн. хо мэт буруу. тєймаэ Ха. -хөрэг: вэ? “Өнөөх” “Буунгоөллххй гхул ганууд яалаа? -- Хулгана уу... хулгана.., хул кана-гэж намайг царайгаа улайл- ган үг хэлж ч чадахгүй түгдрэн: байхад цэцгээ хэлсэн нь: -- Өнэ чинь ногоон дээр ирээд удсан шүү. Тэр битгий хэл бүр нх сайн. ажилласан хүн шүү. даргаа гү:1:572-9 -- Нээрээ манай Банзай сайи. Шөнө бол жижүүр хийнэ. Өдөр зэрлэг зулгаахад манай жаалуу дын түрүүний эгнээнд л явна... гэж Шарав гуай инээмсэглэн хэлэв. -- Аастийм үү? Тэгвэл сай байна-гэж дарга хэлээд-Би чамайг ажлаас хойш суусан бүтэлгүй хүү хэд юм уу гэж бодсон юм гэ Дараа нь биднийг завод дээр ирэхэд дарга өрөөндөө оруулж их талархалтайгаар инээмсэглэж байв... Би тэндээс гарч ирэхдээ дүүрэ! дэвтэр чихсэн: бичгийн цүнх зүү гээд л гарч ирлээ. Бусад маань ч.бас л тийм бэлэгтэй байв. Намайг гэртээ ирэхэд ээж. үзээд хэлсэн. нь: 1 --0 Ээ ашгүй. Манай энд ним: гэн дэвтэр бүр нүдний гэм болсон юм. Чамайг сургуульд явахад яаж дэвтэр олоёе доо гэж бодож байлаа. За тэгээд миний хуүуг сайн ажилласан гэж їрагнасан. хэ рэг үү? . : --. Тийм, тийм. 15, -- Ай бас сүрхийяа! ва яамай. Ер нь чамайг тэгвэл ээж нь зу! нөхөдтэй нь явуулахгүй | үлдэ: эх шахдаг дэмий юм болж... Зас гүй, гүй, нөхөдтэйгээ тогло!» -гэж | эээ, хэлээд духал дээр минь үнсэв. Ээж, Чойсүрэн: бид хурын ийм у. улс даа. ЯЕ, ш 1968 и. єж 2 х т Залуу байгальчдын төв єстанца) нийслэлийн пионер сурагчид ажиллал 20 шахам төрлийн амтат аны ургуул- жээ, ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэлийн 23 ду гаар дунд сургуулийн 5-ын Б апгийн сургїч Наэ гтөмсний тодорхойлж ба шэрчэгчыа| “ ипэр, ажиллаж “ургийг Д Дд, Дианчн - авнь.. царлуулы | 54 эг сэн “МОНГОЛ--ПОЛЬШИЙН “АХ -ДҮҮ-| ГИЙН НӨХӨРЛӨЛ УЛАМ БЭХЖС- ТҮГЭЙ! | өт - айн ат-ит-иит-ивт--ийт -атчийт-и ити сартай -ит-ир-ийт ир -атчиат ити -ит-ийн ари --ат чат арт ийн, атчарт-ат-ат-ит--н- Шарэмүчхгүлэ ТТТГГ10171 Орон БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТл3 1//07-ын үйл хэргийн төлөө ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БЇЙГРУУН 7 “БУХБАХТАРЫН НЭРЭМЖИТ онголын . Тоон Багааалгын Төв Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ж. Сэм Зөвлөлийн сонин. . ҮЭ буугийн урилгаар манай Оронд” эо- 23 : Бьж 1 чилж байгаа ПАНН-ын Төв Хороо- 2 ны Улс Төрийн Товчооны гишүүн, 36 дахь: жилдээ й Лхагва БНПАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн дар савны 438 хай 15» Тод ргыхыг 9 (1 47 19 68 оны 9 дүгээр сорын 25 Үнэ 10 ыв "!ё.? Польшийн маршал Мариан Спы байна. “НӨХӨР МАРИАН СПЫХАПЬСКИЙ ПАНН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны вЕн- шүүн, Бүгд “Найрамдах Польш Ард Улсын Төрийн Зөвлөлийн дарга, Поль шийв маршал нөхөр Мя- ивён Спыхальсний бол үгд Найрамдах Полын Ард Улсын төрийн болон цэргийн гарамгай зүтгэл- -4 ЗӨВ Юм, Нөхөр Мариан Спыхальс ний 1906 онд Польшийн хоёр дахь том хот Лодзид ажилчны гэр бүлд төрж, 1926 онд эндээ гимназид суралцан төгсчээ, Дараа нь Варшавын политехникийн институтэд элсэн оржээ. Тэр институтийг онц төг- сөж, инженер-уран барилга чийн ДИПЛОМ авч, поль шийн авьяаслаг уран ба рилгачдын нэг болжээ, Мариан Спыхальский залуу бага наснаасаа поль шийн ажилчны хувьсгалт хөдөлгөөнтэй холбоотой явж иржээ. 1929 оноос эх лэн Польшийн Коммунист Намтай холбоо бүхий зүүн үзэлт байгууллага-Социа- лист залуучуудын «Жиче» гэдэг нууц эвлэлд ажиллаж байгаад 1931 оноос Поль 4:шийн Коммунист Намын гишүүнд элсэж намын даалгавраар зүүн үзэлт үйлдвэрчний эвлэлүүдийн дотор зохион байгуулалт, улс төрийн нууц ажил хийж байжээ. Хувьсгалт үйл ажиллагааны нь ул маас хожим засгийн эрх баригчдаас хөөж тараасан барилгачдын үйлдвэрчний эвлэлийг зохион байгуу- лагчдын нэг нь М. Спы- хальский байжээ. Эзлэгдэн байх үед «Эрх чөлөөний тэмцлийн холбоо НЫ» нууц ажил үйлсэд оролцож, дараа нь Поль шийн Ажилчны Нам анх байгуулагдсан өдрөөс эх- лэн түүний эгнээнд ажил лаж байжээ, й Польшийн Ажилчны Н мын Төв Хорооны даалгав раар нөхөр М. Спыхальс- ний Людовын гвардийг (Польшийн ардын парти- заны зэвсэгт хүчнийг) з0- япон байгуулж түүний штабын анхны дарга нь болжээ. Нөхөр М. Спьы- хальский Ардын ,НКрайов радын (нийгмийн дэвшилт ардчилсан өртөн хэсгийг төлөөлсөн нууц парламен- тын) түүхт хуралдааныг бэлтгэсэн Зохион Байгуу- лах Хорооны бүрэлдэхүүнд орж байжэв. Энэ хурал яаанд Людовын: гвардийн даргын хувьд оролцжээ. Ардын Нрайов радаас Людовын армийг байгуулс ны дараа түүний ерөнхий номандлалын бүрэлдэ- хүүнд оржээ. М. Спыхальский 1944 оны тавдугаар сард НАН- ын Төв Хорооны даалгав- раар фронтын шугамыг давж,Зөвлөлтийн удирдагч нартай болон гитлерийг эсэргүүцэгч эвсэлд орол цогч бусад хүмүүстэй хол б00 барихаар ЗСБНХУ-д очсон Ардын Крайовын ра дын төлөөлөгчдийн бүрэл дэхүүнд орж байв. М. Спыхальский ардын засгийн гүйцэтгэх ДЭЭД байгууллага-Польшийн Үн дэсний Эрх Чөлөөний Хо роог байгуулах бэлтгэл ажилд гар бие оролцож. түүнчилэн З3СБНХУ-д эмх лэгдэн байгуулагдсан Поль шийн анхдугаар армийг Людовын армитай нийлүү- лэн Польшийн цэрэг бол Їбн нэгтгэх бэлтгэлийт хийлцжээ. 1944 оны долдугаар сард Польшийн цэргийн жанжин штабын даргаар томилогдож. 1944 өны ес дүгээр сард Варшавын Прагийн районыг чөлөөлс- ний дараа Польшийн Ний ! лэлийн анхны ерөихийлөг- чийн тушаалд тохоон томи логджээ, 1945 оны нэгдүгээр сард Мариан Спыхальс- кий Польшийл Ажилчиы Намын Төв Хорооны Улс төрийн: Товчооны бүрэлдэ хүүнд орж, мөн оны гу равдугаар сард Польшийн команд- цэргийн ерөнхин лагчийн орлогч, Үндэсний Батлан хамгаалах Яамны нэгдүгээр орлогч сайд бол ЭЭ. / 1947 оны “нэгдүгээр сард ардын Польнышд бол сон бүх нийтийн анхны сонгуулиар нөхөр М. Спы- хальский, Хууль | Батлах Сеймийн депутатаар сон гогджээ., Бас 1948 оны ар ван хоёрдугаар сард Поль шийн Ажилчны Нам, Ноль шийн Содиалист | Намын НЭГДЭГЧ их Хуралд төлөө лөгчөөр оролцож, Поль шийн Ажилчны Нэгдсэн Намын Төв Хорооны болон Улс төрийн Товчооны Ги түүнээр сонгогдож сүүлд нь Сэргээн босгох Яамны. сайдын тушаалд томилог- дон ажиллажээ. 1949 өнд.М. Єпыхальс ний ул үндэсгүй хилс хэз- рэгт хэлмэглжээ. 1958 ОНД “бүрэн цагаадаж, ПАН Н-ын Төв Хорооны бүрэлдэ хүүнд эгэж орсон бөгөөд мөн оны арван нэгдүгээр єард Үндэсний Батлан хамгаалах Яамны сайдаар томилогджээ. 1968 онд М. Спыхальский ПОЛЬШИЙН цэргийн маршал нолоор шагнагджээ. 1959 онд ПАНН-ын Ш их хурал, 1964 онд ПАН Н-ын 1Ү их хурлаар Ма риан Спыхальский Поль шийн Ажилчны | Нэгдсэн Намын Төв Хорооны | ги- шүүнээр сонгогдож, Улс төрийн Товчооны бүрэл дэхүүнд оржээ.1957, 1961 1965 онд М. Спыхальс- кий Сеймийн депутатаар СОНГОГДЖЭЭ. 1968 оны дөрөвдүгээр сарын 11-нд Сейм, Мариан Спыхальскийг Бүгд. Най рамдах Польш Ард Улсын Төрийн Зөвлөлийн даргаар сонгож, мөн оны зургаду- гаар сарын 4-нд Бүх Поль шийн Ард Түмний Нэгд- лийн Фронтын Хорооны даргаар сонгогджээ. Гитлерийн булаан лэгчдийг эсэргүүцэх тэм цэлд гавьяа, байгуулж, тө рийн болон олон нийтийн ажил үйлс улсыг батлан хамгаалах хүчин чадлыг бэхжүүлэх үйлсэд гарам- гай амжилт гаргасан учир М. Спыхальский Поль- шийн төрийн дээд одон- «Ардын Польшийг бүтээн байгуулагчид» түүнчилэн «Хөдөлмөрийн тугийн» 1 зэргийн одон, «Польшийн сэргэн мандалтын» ЇГ зэр гийн одон, «Грюнвальдийн загалмай» М, ПЇ зэргийн одон, «Виртути Милита- ри» ШНЇ зэргийн одон, нар тизаны загалмай зэрэт одонгоор шагнагджээ. . эз Ах дүү польшийн, ард түмний элч төлөөлөгч, польшийн төрийн болон цэргийн гарамгай зүтгэл- тэн, олон улсын коммунист хөдөлгөөний нэрт зүтгэл- тэн. Бүгд Найрамдах Польш Ард Улсын Төрийн Зөвлөлийн дарга. Поль шийн маршал нөхөр М. Спыхальский болон түл нийг дагалдан яваа нөхдөд монголын ард түмэн чин сэтгэлийн баяр хүргэж, со циалист байгуулалтын, үйлс улс түмний энх тай- ван, найрамдлыг бэхжүү- лэх тэмцэлд Шинэ сайхан амжилт олохыг польшийн хөдөлмөрчдөд чин зүрх- нээсээ хүсэн ерөөж байна. Манай хүндэт зочин Мариан Спыхальекий, Байлдааны гавьян ны улаан тугийн одонт... дураар, нэгтгэлд зочлон очиж ардын зар мийн дайчидтай уулзлаа. бох Маршал М. Спыхальений, туе нэгтгэлийн дайчдын амьдрал, еур тууль амжилтыг сонирхов. Мариат Спыхальский тус нэгтгэлийн ангюу дын техникийн . парк, байлдагчдын байр, Сүхбаатарын тасалгаа, цайчины. алдрын танхим зэргийг үзэж сонир хов. Маршал М. Спыхальский: -- Манай хоёр орны армийн ах дүүгийн барилдлагаа улам бэхжин хийн бэлэг тэмдэг болгон Польшийн армийн дайчдын дуулдаг дуу бүхий пянз, Польшийн армийн: дайчдын үйл амьдрал харуулсан гэрэл зур гийн цоморлигийг тус нэгтгэлд дурс гав. , Манай хүндэт зочин М. Спы хальскийг дагалдан яваа, БНПАУ-ын төрийн Зөвлөлийн гишүүн Ф. Гесниг Польшийн хөдөө аж ахуйн яамны ор- логч сайд С. Копеч нар Төв аймгийн Баян сумын Монгол-Польшийн най- рамдлын нэрэмжит нэгдэл, Энэ нэгд- лийн хоньчин Д. Мажигийн гэрт Зоч- лов.Манай оронд найрсгаар айлчилж байгаа ПАНН-ын Төв Хорооны Уле Төрийн товчооны гишүүн, БНПАУ-. ын Төрийн Зөвлөлийн дарга, Поль- шийн маршал Мариан Спыхальский дагалдан яваа хүмүүсийнхээ хамт найрамдлын Дархан хотод зочилов. Манай хүндэт зочин М. Спыхаль ский В.И. Леннний нэрэмжит монго- лын пнонерийн ордонд зочилж, хүн- Хэт пионер болов, Манай эрхэм хүндэт зочин Ма риан Спыхальскийн айлчлал бол Монгол-Польшийн ард түмэн, ма най хоёр намын ах дүүгийн эвдэрш гүй найрамдал, нягт хамтын ажил лагааг гуйвалтгүй бэхжүүлэн, со циалист хамтын нөхөрлөлийн орны болон олон улсын коммунист хөдөл гөөний нэгдэл нягтралыг улам бат жуулах, даян дэлхийн энх тайвныг хангах үйлст чухал ач холбогдолтой болно гэж монголын ард түмэн бат итгэж байна. 27 ИН ТАМИРЧИД ИВИНМГ/ ЗӨРНВ 1 тыН мастер Баянмөнх, Эрдэнэ-очир, шидэлтээр энэ олимпод оролцоно. Дагвасүрэн. бөх Сүрэнжав, Сүхбаа- Намжилмаа зээрэнцгийг 52 тар, Нацагдорж, нар оролцлоо. метр 25 см шидэж байгаа нь дэлхийн Мехикогийн олимпод олон орны арван сайчуудын тоонд багтах найд шилдэг бөхчүүд очно. Манай Зөхчууг вар төрүүлж байна. энэ жилийн хувьд бүтэн жил тас ралтгүй дасгал хийсний дээр Мекси кийн нийслэл Мехикотой адил өндөр- лөг газар Отгон тэнгэрийн | рашаан амралтад бэлтгэлээ хийсэн чь бүрч онцлогтой болсон юм. Манай бөх чүүд энэ олимпод сайн амжилт Үзүүлж, нам ард түмнийхээ анхаарал халамжийг спортын амжилтаар ха руулах байх гэж итгэл дүүрэн байна Спортын гавьяат мастер | Мөнхбат, Сэрээтэр хоёрыг медаль хүртэж ир нэ гэж бид итгэж байна. Дэлхийн олимпод багийн албан ёсны дүн гар даггүй боловч гаргая гэж үзвэл эхний 9 байрт орох байх гэж бодож байна Олимпийн гимнастикийн.тэмцээнд оролцох эмэгтэй тамирчдын багт спор тын мастер Туяа, Норолхоо, Гүндэг маа нар болон эрэгтэйд тамирчин Нямдаваа оролцохоор явлаа. Энэ та мирчид бол гимнастикийн олон ул- сын мастерын болзлыг биелүүлэх 20- рилготой юм. 3 Мехикогийн олимпын буудлагын тэмцээнд мэргэн бууч,«спортын мас- Манай тамирчид ийм төрлүүдээр дэлхийн 19 дүгээр олимпод оролцо- хоор мордлоо. Дэлхийн 19 дүгээр олимпод 120- нод орны 10000 орчим тамирчид оролцохоос гадна олон орны СЭТГҮҮЛ чид. шүүгчид оролцох юм. Энэ олимп ардчилал, -Энх тайван. найрамдал, Эв нэгдлийн тугийн дор болж өнгөрнө. Дэлхийн (19 дүгээр олимпод энэ жил анх удаагаа БНА ГУ-ын тамирчид оролцож байгаагаас гадна Өмнөт АФрикийн холбоо орох байсныг үндэсний олимпын хороод эсэргүүцэж няцаасан нь дэвшилт зүйл боллоо. Манай тамирчид зөвхөн, уралдаан тэмцээнд оролцоод зогсохгүй олим- пын үед зохиогдох Спортын Олол Улсын холбооны их хурал, Олон Ул сын Олимпын Холбооны Гишүүд, Үн дэсний Олимпын Хороодын Төлөө- лөгчид, Олон Улсын Холбоодын хам- тарсан уулзалтанд оролцох юм. Энэ бол олимпын улс төрийн чухал ар- га хэмжээ болно. Бид бүхний сонсох чих, хараа нүд Мексикийн нийслэл Мехикогийн зүг байна. Тамирчид маань спортын өн- дөр амжилт үзүүлж ирнэ гэж бэт най даж байна гэж ярив, : МЕХЇСО Дэлхийн хун зоны анхаарал мМехи когийн зүг чиглэж байна. Мехичо! Энд энэ Х сарын 12-нд дэлхийн 19 дүгээр олимп нээгдэх гэж байна. Ма най сурвалжлагч МБСЭ-ийн Төв Зөв лөлийн орлогч дарга Г. Цэнддорж той: уулзаж, дэлхийн 19 дүгээр олим под манлай тамирчид хэрхэн орол цох тухай яриулсан юм. ХАРИУЛТ --Бид Мехикогийн олимпод бэлт- гэх ажлыг 1964 онд Токнод болсон дэлхийн 18 дугаар олимпод оролцож ирээд хийлээ, Ялангуяа сүүлийн хоёр жил. бэлтгэлээ улам далайцтай бол- госон юм. Бид юуны түрүүн Мехико гийн газар орчны байдлыг судлан мэ дэж, тэр газар орчинтой ойр төстэй газар очиж бэлтгэл сургуулиа хий- сэн юм. Манайх энэ олимпод бөхийн тер Батсүх, Мягмаржав, 2Какцанхор чөлөөт барилдаан. гимнастик, буудла лоо нар оролцоно. Манай мэргэн буу га, хөнгөн атлетикийн зарим торлөөр чид энэ олимпол эхний 10 байрт оролцох юм. орох байх, Ер нь манай буучид одоо Манай бөхийн чөлөөт барилдааны гоор дэлхийн мэргэн буудагчаас 3 багийн бүрэлдэхүүнд спортын гавь- оноо дутуу буудаж байгаа юм. Спор яат мастер Сэрээтэр, Мөнхбат, спор тын мастер Намжилмаа зээрэнцэг р-н ар ор» 48 6 8р ний в р нв нь 8 арг рг ар 9 ар нв ва с авс авс ар о ар сав 8 эй» 9 ай» о ав 9 ар о онь 6 ир Өр л эв» н ООР наар х сс» н ар о р о аа» сар ний нар найр е бн р нар гэр ГБЭЛЭГ ! Зөвлөлт орны сая сая комсомол- "5 чид, пионерүүд, удахгүй болох ком- | сомолын түүхт 50 жилийн ойг баяр- тай тэмдэглэх гэж байна. Комсомо- унана танаа, чинсалл ”ажна чинь Лана. талаа ална агллА чилла, Чин ГсЛАБАА ү чна, ЧвннА” ван ал ОЖЛАЛ “ЯВАА ган л талвА ЧиБАЛ 2(д2ьс! (Са эиш--лиг--ииинжишт-иииэээтэээжтииэшшс-и--иооэтошшлкэшшшисллшлошиоооололжтшишиооото2 Хөдөлмөр-амралтаа дүгнэв Говь-Алтай аймгийн Халиун сумын 8 жилийн дунд сургуулийн захиргаа, бүлгэмийн зөвлөл, пионер сурагчдын зун цагийн хөдөлмөр- амралтыг дүгнэлээ, Тус сургуулийн пионер сурагчид 2189 | зурам, 138 тарваганы арьс сургуульдаа авчирлаа, Мөн нэгдлийн үйлдвэр- лэл, барилга байгуулалт, өвс хад-ланд олон арван пионер сурагчид ажиллаж ах эгч нартаа туслалцжээ, Байгалийн нөөц баялгийг ашиг- | лаж сонгино 100 кг, тошлой 9бкг-ийг түүж сургуульдаа авчирчээ. НАТАША (Хөдөлмөрийн штабын дарга 8 дугаар ангийн сурагч) Манай пионерүүд 7 хоногт 4-6 цаг фаб эик, завод дээр заа- Г | зал ажилладаг. Ч үйлдвэрт ажилласнаа | раа. төрөл бүрийн суурь В. АЛЗАХГҮЙ машин зэзэм- ТЄХНИКИЙН Та- зүйлийг шиж, Пионер сурагчдын гараар: хяргаж, өвөлжөө нэгийг барьж | их сурч байна. Номсомолын 50 жи лийн ой угтаж, манай штабаас 80- хиох нэг гол ажил бол удахгүй на- мар болоход өөрийн шеф сангийн аж ахуйд очиж өндөр ургац хураах яв- Дал юм. Д.Сүхбаатарын нэрэмжит нийс- лэлийн 10 жилийн 2 дугаар дунд сургуули4н пионер сурагчид Бор нуурийн сангийн аж ахуйд «Ок- тябрь» хөдөлмөр зуслан “байгуу- лан “урав дахь жилдээ байна, Энэ жил 205 пионер сурагчид 17 багшийн хамт дөрвөн ээлжээр «Хөдөлмөр зусландаа ажиллаж 17000 хонь угааж, 7000 кг ноос 50 тонн өвс бэлтгэн малчдад тус- ласнаар 13700 төгрөгийн ашигтай | ажиллав. Энэ ажилд 9 дүгээр ан- гийн сурагч Балдандорж, 10 Дду- гаар ангийн сурагч Гангаа нар бус даасаа идэвх хөдөлмөр болцгоожээ. ажиллаж зүтгэлтэй оролцон зуслангийн аваргууд Хөдөлмөрийн талбарт ханын хэв- лэл, зурагт хуудас, нөхөрсөг шогэнэ бүхнийг хэн хариуцах вэ? Штабл ха риуцах шүү дээ. Үүнээс гадна чөлөв цагийг хэрхэн өнгөрүүлэх вэ? гэдэг асуудал манай штабынхны маргаан- тай асуудлын нэг байлаа. Одоо бү рэн шийдвэрлэсэн. Тэгэхдээ сурагч ба нийгэм хоёрын хэн алинд нь ашиг тайгаар шүү. Ж.ЮРА (Гүн хэвлэлийн ажилчин) «Залгамжлагчдын цууриа» Ёол Нийслэлийд Сүхбаатарын районы гучин нэгдүгээр бага сургуу- ин захиргаа, үйлдвэр хоршооллын ажилчдын соёлын ордонтой хам- тарч «Залгамжлагчдын 1 дадлага хийсэн ажээ. Энэ хичээлийн жилд.150 сурагчид найраг дуу, бүжиг, шатар кияо хопким: гар зураг, нэхмэл хатгамалын ангиудад суралцаж хоёр жи лийн дараа сурагчид суралцсан хичээлээ! ээ шалгалт тэргэжлийн үнэмлэх авч шат дэвшин ? айнсцанн цууриа» сургууль байгуулан Хичээллүүлж суралцах юм. ИГОРЬ ПЕСКОВ, (Зөвлөлтий 7 н Но П.РЭНЖИН вегийн “нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч 9 “ана ална лавнаыл лавнал чнналчина ганнал чинь чинь Лавна/ анал явна, на аяны Ив. ханна таннал лиина. гишна гяннагчиныл 3 дүгээр ангийн сурагч) Бид, Зарар-ат-ат-ат-- чарт ЄР--ЄР-ар анар ар АДИО ШУГАМ ҮЧЖ АГ СААЛ Жил бүрийн 9 дүгээр сарын 15-нд эхэлдэг манай орны ерөн- хий боловсролын сургуулнудын өвөл цагийн хүмүүжлийн ажлын уламжлалт өдрийг тохиолдуулан, орон даяар зохиогддог радио шу- гам жагсаал боллоо. дээр Д. МИБ-нн Радно шугам жагсаал Төв Зөвлөлийн орлогч дарга Л.Цэ- өР-ивт-ар-ар-ар-69 ар-аж-аг-аг-от-и Сүхбаатарын нэрэмжит дэндорж үг хэлж, манай орны өс- вөрийн Сүхбаатарчууд, багш сур- тан хүмүүжүүлэгчид МХЗЭ. пионер, ардын гэгээрлийн ажилтан нарт сурлага хөдөлмөрийн цогтой халуун баяр хүргэв. вР-ар-Р-ай-ар ав-ар-ат-аР-ар-ар. Энэ оны хичээлийн шинэ жил Їхэлхийн хөдөлмөрчдийн их багш В.И.Лениний мэндэлсний 100 жил МАХН-ын 50 жилийн түүхт ой, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн 2 дугаар бүгд хурал угтсан ажил ид өрнөж буй үед эхэлж буйг онцлон тэмдэг лэв. Эдгээр ойг угтсан ажилдаа їя- лалзсан амжилт үзүүлэхийг манай орны нийт сургууль, эвлэл, пионе рийн байгууллага, пионер сурагч- дад уриалав. : МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ | | 1:5-74) Манайд интернацио- нал нийгэмлэг -26 бий, Пионер сурагч- дад Норвегийн хүүх- тзүүдийн ажил амьд, ралыг өргөн " дэлгэр ойлгуулах тэдний Хо рондох найрамдал нН хөрлөлийг улам бэх- жүүлэхэд манай ний гэмлэгийн зорилго ор шино, Номсомолын 50 жилийн ойг уг- таж Зленоград хотод пионер сурагч- дын олон хоногийн аялал явуулж аял лын дүнг гарган «Партизаны ал дар» гэдэг ном хэвлүүлж, Районы комсомолын хорооны 1 дүгээр дипло моор шагнагдсан. Мурманскд очиж. Кронштадад баа- тарлагаар тулалдсан ахмад дайчид партизануудтай уулзаж, «Мурманск» усан онгоцны тугийг олж ирсэн. Тэр онгоц бол маш солин түүхтэй. Кронш тадыг Врангелийн.дээрэмчдээс хам- гаалахад 10 шахам удаа их бууны сумаар цөм цохиулсан боловч живээ гүй юм. Мөн Анна Морозова гэгч эрэлхэг партизан эмэгтэйн баатарлаг үйлсийг судалж том музей гаргасан: жн бүхэн бол комсомолын 50 жи- лийн ойг угтаж пионер багач би ний хийж байгаа дирГ12-32120 БЭ" хэсэг нь юм гэв. Эдний ярианы гол нь комсомолын 50 жилийн ойг угт- сан нх ажлын тухай байлаа. Тэгэл- гүй яахав. Москва хотын Киевийн районы 710 дугаар дунд сурсвуулийн 1300 сурагчид цөмөөрөө пионер, ком сомолчид юм чинь. Ц.ЭРДЭНЭБАТ НЭ ! СУРВАЛЖЛАГА Кил бүрийн намар «ЗАЛГАМЖ- ЛАГЧ» нийгэмлэгээс эрхлэн нийс- лэлийн сургуулиудын намрын зу- гаалга явуулдаг уламжлалтай би. лээ. Энэ жилийн уламжлалт зугаал- га саяхан болж өнгөрлөө. Өглөөний (10 цаг болоход Хүрэл тогоотыл “ам хүүхэд багачуудаар дүүрч хөгжил баясалд умбасан бай- лаа. “Энд нийслэлийн ерөнхий бо- ловсролын 26 сургуулийн 2000 га- руй пионер сурагчид багш нар цуг- ларсан байлаа. Удалгүй уралдаан тэмцээн эхэлж тамирчин багачуу- дын хүч чадлыг сорьж эхэллээ. Зугаалгын үеэр зохиогдсон Уу- лын оргил булаацалдах тэмцээнд 10 жилийн сургуулиудаас 5 дугаар дунд сургуулийн Ганбаатар, 8 жи- лийн сургуулиудаас 13 дугаар сур- гуулийн Нэргүй, ахлагчтай. багууд түрүүллээ. 3 Охидын 1000 метрийн кросс урал- даанд 10 жилийн сургуулиудаас 21 дүгээр сургуулийн Нарантуяа, 1 дүгээр байрыг, 6 дугаар сургуулийн Цэвэлмаа, 12 “дугаар сургуулийн Мийзгээ нар дараахи байрыг эзэл- лээ. 9 жилийн сургуулнудаас 22 ду- гаар дунд сургуулийн Лхагважав 1 дүгээр байрыг, 15 дугаар сургуу- лийн Цэрэнлхам, 13 дугаар сур- гуулийн Цэвэлмаа нар 2, 3 дугаар байруудыг эзлэв. Хөвгүүдийн 1500 метрийн уралдаанд 10 жилийн сур- гуулиудаас. 14 дүгээр сургуулийн Алзахгүйбаатар, 8 жилийн сургуу- лнудаас 13 дугаар сургуулийн Удаанжаргал нар түрүүлэв. “Одон бөмбөгийн эрэгтэй, эмэгтэйчүүдийн тэмцээнд 10 жилүүдээс 20 дугаар сургуулийн Төмөртогоо, МПС-ын 2 дугаар сгартакиадын хүрэл медальт тамирчин Оюунчимэг нар 1 дүгээр байр эзэлж 8 жилийн сургуулиу- даас 34 дүгээр сургуулийн Лхам- жав, 11 дүгээр сургуулийн Энхцэ- цэг нар тус тус түрүүлэв. Зугаалгын явцаас үзвэл 10 жи- лийн 20, 21 дүгээр сургуулнуд, «Залгамжлагч» нийгэмлэгийл хошой алтан медальт 8 жилийн 22 дугаар сургууль «Залгамжлагч» лийгэмлэ гийн 1968 оны мөнгөн медальт 13 дугаар сургууль 15 дугаар сургуу лиуд тамирчдаа сайн бэлтгүүлж оролцуулсан байна. Зугаалгын үеэр 22 дугаар сургуулийнхан ахлах ан- гиудыахаа дунд үндэснинй бөх 60 100 метрийн гүйлт хөл бөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүд явууллаа. “Энэ мэт хэд хэдэн сур гуулнуд сургуулийнхаа аварга шал таруулж биеийн тамирын уралдаан тэмцээнүүд зохиолоо. “Мөн 10 ду гаар ангийн сурагчид одол орны ор гилын ажил байдалтай танилцаж хи чээлийн танхимд заалгасан зүйлүү дээ амьдрал практик дээр бататгах ажлыг зохиосон нь ихээхэн сонир холтой боллоо. Д. МӨНХ-ОЧИР (22 дугаар сур гуулийн пнонерийн ахлах удирдагч) Ном бол золгох сайхан, бидний нөхөр, Шинэ хичээлийн жилд номтой Ц, Самдангийн авсан гэрэл зураг НЭГДҮГЭЭР ЯРИА ӨГЛӨӨД жавхаа баясал нэмэг гэж энэ зуслангийн дуудлаа, нүдтэй цовоо сэргэлэн хүүхдүүдийг тэнгийн ХОёр охин ХӨТӨЛЦӨН нүүрээ тольдон гаар хөхөрцгөөв, бусаддаа дамжуулна шиг, сургуулийнхаа хүүхдээс захиа ав- сан гэл ҮҮ? . уншиж өгье гэснээ, Хүүе тасагтаа орхичихож гэв. --Чи чээжээр мэдэхгүй гэж үү хэмээн Доржмаа охин алаг нү Дээ дэрвэгнүүлэн асуухад --Бараг. мэднээ. Бөхөгийн голын хөвөөнд шу- вуу фабрикийн хөдөлтөр зусланд манайхан их сайн ажиллаж, сай- хан амарч байгаа гэнэ. --Ямар ногоо тарна бол? --42 га газар төмс, лууван тарьж арчилж шувууны тэжээл 250 тонн бэлтгэсэн гэнэ. . --Олуулаа юу? --20-нод багш, 200 гаруй хүү хэд гурван ээлж болж ажиллажээ. Тэд ургацанд хор хүргэдэг зэрлэг зулгааж, хөрсийг нь сийрэгжүүлж бас хэт халуун хүйтнээс хамгаалж ногоогоо манадаг байсан гэнэлээ. --Ядраа болов уу? --Үгүй гэнэлээ. Хөдөлмөр зус лангийнХан чөлөө цагтаа зурагт радно үзэж, бүлгэм дугуйланд Явж, уралдаан тэмцээнд оролцож ёстой сайхан амарсан гэнэ. --Ямар гоё вэ? Намайг явах тэхлээр багш бага ангиас явуулах гүй харин дунд ангид ороод яваа рай гэсэн. Хойтон сун заавал ЯВ- На даа, --Би бас явиа шүү. Манай 23 Дугаар сургуулийнхан шувуу Фаб рикт очих болов уу? -4Хад ч очсон хоёулаа заавал явна. Хамт явья гэж гуйна шүү гэж Доржмаа охин тиийдмэг хэл- лээ, Энэ хоёр охин ийнхүү ярилцаад Бүрээн дуу цангинан дуудлаа. Энэ бүрээн дуу Сэлбийн зусланд дуугарч буй хэрэг. Жаргалтай сай хан эх орныхоо амгалан тунгалаг хийморь, ннээд гулгалтын бүрээн ДУУ сэрээн Цог бадарсан хөөрхөн багачуул уралдан босцгоож гар нүүрээ угаа хаар бас л уралдан гүйцгээв. ыг гүй- сээр ойролцоох горхнны бургаст тохойд ирэв, Энэ хоёр энд дандаа ирдэг. Хүйтэн тунгалаг усанд НЬ өөрсдийгөө шоо- лон хэлээ гаргаснаа баясгалантай Болжмор дэр- хийн Ннисэнгүйтээ нсгэрэн дуулах нь “Би та хоёрын баяр жаргалыг шүү» гэсэн --Эрдэнэтуяа, чи өчигдөр орой --Тийм тийм, Би одоохон чамд ХОЁР ФХИНЫ ХОЁР ЯРИА горхины тунгалаг усандаа дахин нэг тольДоод Хөтөлцөн ОДОВ. ХОЁРДУГААР ЯРИА --Доржмаа хөөрхөн алаг НҮД- тэй охидын нэг, Тэшүүрийн уран тэмцээнийг сонирхог- зарнын нэрийг анддаггүй. Тэр Ч байтугай 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн сурагч гэдгий нь Ч мэднэ. Доржмаагийн найз Эрдэ- нэтуяа 283 дугаар сургуульд су ралцдагийг түрүүн бид Мэдсэн шүү дээ, Энэ хоёр зусланд амрахдаа хол юм шинг ямагт цуг Явдаг. Иймээс ч заримдаа, «холбоо хоёр эрвээхэй» эсвэл «холбоо хоёр од» , тэж нөхөд нь дуудахад хоёулаа ЗЭ рэг эргэж харчихаад гүйж оддог юм. Үдийн хоолноос гараад нэг НЬ |. --Доржтаа -Аан --Чиний аав зохиолч гэл үү? --Тиймээ, --Чи зохиолоос нь мэдэх үү? --Мэдэлгүй яахав. Бүгдий нь мэднэ, --Аавынхаа зохиосон хамгийн | дуртай шүлгээ унших уу? --Тэг тэг Доржмад охин хоолойгоо аяар Хан засаад уншиж эхлэв. -- «Уїнний охин давхраатай алаг нүдтэй Монголчууд хүнийг магтахдаа хэлдэг үгийг хэллээ гэж бүү бодоорой. Байгаа юмыг Байгаагаар нь хэлэхээс яахав Миний охин зургийн урт сормуустай Миний охин зураг зурах дуртай... гэж уншсанаа гадаа Хөлийн чимээ Га- рахад дуугүй болов. --Чи цааш нь уншаач --Одоо багш зэмлэнэ. Унтац таая. --Чи аавыгаа хэн гэдэг вэ? -«Аав --Би ч аавыгаа бас аав гэдэг. --Тэгэхээр бид бүгдийн тухай бид бүгдийн аав бичсэн шүлэг байх нээ?! т--Доржмаа зөвшөөрснийг илт- Тэн Зургийн урт сормуусад ХӨДӨЛ гөв, Хүүхдүүдээ! Та парт аав ээж, ах дүү, эх орон, нам, засаг тань их хайртай шүү! Та нар ачийг нь гагцхүү онц сурлагаар хариулц- таах ёстой, Яруу найрагч . ш, цогт араат -итчийн аатай чийн, арр-иа-ар-ай-ирт ийн дараатай ийн, дуилтиртигт-арт-ийн, өртссулчттүлтээлстэтүлутэлалтоэлтчэтэрульстэг-ит-анжчив-яноааар-ал-2-ат-их өРОВ-эг--ар2, «МОНГУАЙНГИЙН» Алс Дорнодод Монгуай гэдэг түргэн урсгалт гоёмсог сайхан гол урсдаг. Энэ бол энэ нутгийн уу- лын голуудын нэг билээ. Тэр голыг дээр үед усан онгоц ны нэрээр нэрлэсэн юмсанж, Хувьс галын анхны өдрүүдэд (Монгуай- гийн «усан цэргүүд нь Примори орчимд анхны улаан туг өргөгч- дийн нэг байлаа. Он жил өнгөр- сөөр., «Монгуай» ч өвгөрч тэн- гис--далайгаар аялахаа больжээ. Тэгмэгц түүний нэр өнөө үеийн аварга том хурдан онгоцонд шилж лээ, Шинэ «Монгуай» Америкийн түрэмгийлэлийн эсрэг тэмцэж бай гаа Вьетнамын ард түмэнд хүнс- ний зүйл болон эм тээвэрлэх хүр гэх онцгой үүргийг авав. Монгуай алсын ийм аянд дД0- лоон удаа гарчээ, Далайн хүчит шуурга, Америкийн онгоцнуудын дайралт аль аль нь Монгуайг зогсоож чаддаггүй юм, Наймдахь аяны үүргээ Монгуай тун саяхан хүлээж авсан нь Зөвлөлтийн хүүх Дийн бэлгийг Вьетнамын багачуу- дад хүргэж өгөх явдал байлаа. Бэлгийн зүйлс нь гэвэл охидын бошинз, хөвгүүдийн цамц ӨМД ТЭД гээр жаалуудад янзын тоглоом, цүнк, дэвтэр Өн- гийн харандаа байжээ, 5 Вьетнамын ард түмэн амерни- кийн дээрэмчидтэй тулалдаж ДАЙ санд байнта үхлийн цохилт өгсөөр байна. : Хүүхдүүд ч эх орноо хамгаалц- гааж байна, Хөвгүүд тагнуулд гарч дайсныг мөрдөж, охид чө лөөлөх армийн цэргүүдийн хувн- сыг оёж байна. т зориулсан олон , ОНЦГОЙ. АЯЛАЛ Сурагч Нгуэн Ба Нгок агаарын довтолгооны бөмбөгдөлтийн ул маас үүссэн гал дундаас гурван хүүхдийг аварч, мөн сурагч эмэг тэй Нгуэн Тха Ба хоёр жаалыг гаргажээ. Битүү ширэнгэ ойд Америкийн 17 цэргийг ганцаараа устгасан жаал хүү Доан Ба Лусныг Вьет нам даяар бахархан ярьдаг байна. Владивостокийн бүх пнонерүүд «Монгуайг наймдах удаагийн 01:19 гой аянд нь үдэж мордуулав. Усац цэргүүд аяны замд гарчээ. Амери- нисэх ОнгоцууД өглөөнөөс орой хүртэл усан онгоцонд хал- даж байсан боловч Монгуай. ҮҮ нийг үл хайхран бэрхшээлийг сөр сөөр Хайфон хүрлээ. Вьетнамын ХҮҮХДүүд тэднийг цэцгийн том баглаатай угтаж Зөв тэттэлэтэлэтгтэлчааөмтүливхөллмгмөр өэсмтилитилмөламариллдрвррусэ вм гам амлмлульллөмлрйрФ-т-льйха сын “өөр аар ар ариг анар лөлтийн анд найз нартаа хязгаар ГҮЙ их баярлалаа. Цэрэг эрийн ЦОГТОЙ мэндийг зөвлөлтийн хүүх- ДХҮүдэд дамжуулаарай гэжээ. Л . ЛХАГВАЖАВ. хэлнээс орчуулав. “рит--ит--ат-ат--ийт чат ар-ар-ар, 74 “ үү, нө. дэвтэр ӨГҮҮЛЭЛ Сургууль цугларах дөхсөн байв. Одмаа бид хоёр ойролцоох помын дэлгүүрт очлоо. Номын дэлгүүрт ши нэ шинэ ном ч гэж зөндөөн, хүн Ч рэж олон. Номын дэлгүүрий! худалдагч доүс гүй энэ ч хүнд үйлчилж тэр ч хүнтэй ярьж, зав чөлөө тун муутай байна. Би дөрвөлжин шугамтай дэвтэр 6 ширхэг, тууш шугамтай дэвтэр 6 ширхэг авлаа. Одмаа маань зургийн дэвтэр, өнгийн харандаа, усан будаг худалдан авав. Худалдагч, Одмаа бид хоёрт авсан зүйлийг маань нямбай нь аргагүй хи чээнгүйлэн боож өгөв. Бид хоёр и0- мын дэлгүүрээс гэр рүүгээ яаран хүрч ирмэгц дор бүрдээ авсан зүйлээ задлан үзтэл миний дэвтэр 13 бий бох ! ! 13 ширхэг байв. Би Одмааг: бараг зочтол: 5 --Хүүш| Одмаа| Над худалдагч эгч 12 дэвтэр биш 18 дэвтэр өгчи- хөж. Чи, май! Тоол доо! гэж олзуур хан хөөр болгон өгүүлтэл ҮСГЭЭ ЗӨВ ХЭРэглэ! Грузин хүүхдүүд ийм нэгэн | тоглоомоор тоглоцгоодог.. Энэ тог лоомоор хурдан сэтгэдэг, бэлэн зэ лэн үгтэй хэлний баялагтай хүү- хэд гарамгай сайн тоглож чадна. Бяцхан дүү нартаа энэ тоглоомыг зааж өгөөрөй! Эхлээд тоглогч та нар А.Б.В. Г.Д.Е.Ё гэх мэтээр цагаан тол- гойн үсгүүдийн аль нэгийг өөртөө сонгож ав! Үсгээ сонгож дууссаны дараа тоглоомын ахлагч тоглогчдын НЭ- гээс сонгож авсан үсгийг асууна. Тэгэхэд нь өөрийнхөө сонгож 4в- сан үсгийг хэл! Дараа нь бүх асуудлуудад зөв хөн авсан үсгээрэз эхэлсэн үгээр асуулт өгөхөд бэлтгэ. Жишээлбэл чн А үсэг авсан гэж бод! Тоглоо- ТАГТАА МИНЬ Хөөрхөн цэнхэр тагтаа минь Хөгжин наадая хоёулаа. эдмэг ариун тэнгэрт ж дураараа нисээрэй Алтан дэлхийн хүүхдүүд Амар тайван жарга! Амгалан цэнхэр Тагтаа минь Аялан дуулья хоёулаа. Г. ОЧИРБАТ. чикумын багш) ТАЛЫН НАР Төрсөн нутгийн минь уулс Тэнгэр тулан сүмбэрэлдэгсэн А-836419 «жирийлтэв. (Санхүү эдийн Засгийн тех- --Алий| Би тоольё гээд Одмаа 13 Олмөөсд ойр маань тоолж ширхэг дэвтэр байв Г" тож суугаад: --« Тийм байгаа биз гээр нэг дэвтэр илүү гарлаа. Үнэхээр рийг нь буцааж аваачиж вэл мөнгийг төлье гэхэд нь (би: --Тэр дэмий! Юу боллоо гэж үний нь төлөх юм. Буцааж өгөх ч хэрэг- гүй, Ямар худлаа хэлж хулгай хийж ” хоёрын авсан юм биш гэтэл бид ярнаг чагнаж байсан өвгөн аав: --Та хоёр нааш хүрээд ир! Одхүү, чи юу, юу гэнэ ээ хөө| Одхүү чиний ярьж байгаа чинь тун буруу даа. --Илүү нэг дэвтэр чинь хэний юм гэж чи бодож байна? гэхэд -- Хоршооны юм гэв. --Зөв. Хоршооны Улсын хөрөнгө гэдэг чинь, Энэ учраас тэр худалдагчийг сон, улс нийгмийн хөрөнгийг сон. мүүжлийг хөд чинь хамт байх ёстой гэв. олон чинь Би өвөг эцгийн энэ үгийг дуулаад дагаж нлүү нэг дэвтрээ буцааж өгөхөөр но мын дэлгүүрийн зүг хар хурдаараа Ч. ЛУВСАНДЭНДЭВ. бас Одмаагийнхаа саналыг мын ахлагч --Нэр чинь хэн бэ гэж асуувал -- Аюур р --Овог чинь хэн бэ? »-- Аюуш --Чи хаанаас ирсэн? --Архангайгаас --Хаа хүрэх вэ? -- Архустай --Чи юу идэх дуртай вэ? -Алим | --Чиний таньдаг бэ? -- Ахтаан гэх мэтээр үгээ эргэл зэж түгдэрэлгүйгээр хариулах ёс- той. Тоглоомын ахлагч, үлдсэн бүх тоглогчдод дээрх маягаар асуулт тавьж хариулуулна. Ингэж тоглоход төглогч бүхэн алдаа маг даггуй хурдан хэлэхийг зрмэлзэ- нэ. Хэн нэгч түгдэрэлгүй хэлсэн нь хожино. зохнолч хэн Б. БОР дээ) Үнэгүй авчихаж шүү гэж олзуурхав, Одмаа, над руу З"цЦ лэн харж инлээд зоримог байдлаар: --Тийм нь тийм байна. Илүү дэвт өгье эстэ- хөрөнгө, Хор- шооны хөрөнгө чинь улсын хөрөнгө. нийгэм нийтийн өмч, Та хоёрт дэвтэр худалд сан тэр худалдагч ч нийгмийн төлөө, нийтийн төлөө үйлчилж байгаа хүн: ч бод- ч бод- хохироож болохгүй. Ийм хү чамд багш нар чинь, нө олгосон Талын цагаан хөндий Тэнгэр тэврэн цэлийх юм. Манай нутгийн яар Уулынхаа хярлуу жаргадагсан Магнаг талын нар Тарианыхаа түрүүнд шингэх юм. Ч, АДЬЯА (Мах комбинатын эжилчин! - Хүүхдүүдээ! Орос Зөвлөлтийн Їнэрт зохиолч Куприний үлгэр “хэмээх өгүүллэгийг нийтлэв. : Үлгэр бол баатар зоригт эрс, жирийн хүнийг дарлан зовоогч харгнс махчин мангасуудыг дарж байгааг харуулна. Мөн хүнд тусч сайн хүмүү” сийг үзүүлнэ. Үлгэр бол хүүхэд та нарын ухааныг улам тэлж, хүсэн мөрөөдөх хийх бүтээх сэт гэлтэй болгоно. Та нар үлгэр гэсэн энэ өгүүллэгийг уншаад үз. Тэгвэл айсан хүүхэд ЭХИЙН хээ ярьсан үлгэрийг сонсоод унтана. Энэ бол үлгэр хүчтэйн шинж, билээ, Өвлийн шөнө орой болжээ. Шуурга шуурна. Байшинд гал Ч үгүй. Салхинд яндан хонгинож, байшингийн дээвэр чичрэн, цонх ны шил шажигнана, (Ойр тойрны ой мод цасан шуурганд найган шуугих ажээ. |Хэн ч. унтсангүй. Хүүхдүүд сэрцгээсэн боловч Ха- ранхуйд нүдээ дүрлийтэл нээн чи- мээгүй хэвтэнэ, Амьсгалцгаах НЯь сОнСоГДОНнО.... Хаанаас ч юм бэ, алсаас харан- хуй ба цас шуургыг нэвтлэн гомд- лын сунжирсан. дуу сонсогдоно. Удтал сонсогдож байснаа авир чи мээгүй болно...Тэгээд бас Дахин давтагдсанаа бас..энир чимээгүй болно, - Яг д нэг хүн: дуудаж ,байна гэж эр, сэтгэл түгшин . шивнэнэ. Хэн ч түүнд хариу дуугарсангүй. -За.тэр дахиад...Сонсож бай- на уу чи?,..Хүн бололтой... --Унт, энэ чинь салхи гэж эмэг- тэй ууртай өгүүлнэ. --Ой Дотор шөнө юмаа... аймшигтай --Энэ чинь салхи. Чи хүүхэд сэрээчих нь байна... Гэтэл хүүхэд ТЭнэт толгойгоо өндийлгөв. Би сонсч байна, би сонсч байна. Тэр чинь «авраач!» гэж хашгирч байна гэв. Үнэхээр дошгин шуурга агшин зуур намда- хад, яг цонхон дор үргэлжлэн гу. ринхилсан улилт --Аав-раа-чээ! хэмээн хадав. Ээжээ! түүн рүү дээрэмчид дов толсон байх аа?...Яаж мэдэх вэ... -а Битгий тэнэглэ гэж Эх ХӨНД- лөнгөөс үгий нь таслаж, --Энэ бол ойд ульж байгаа өлс- гөлөн чоно болно, Хэрэв чи ун: тахгүй бол тэр чоно чамайг иднэ гэлээ. --Авраач! --Хеөрхий амьтан гэж тэр Хэ- лээл. Уулын түргэн горхи хуурын эгшиг шиг хөөмийлсэн Ухаан тэнийм сэлүүн минжин буурал Алтай минь Унасан газар минь энэ л уулсын өвөрт бий, “Угаасан ус минь энэ-л уулын хормойд бий. Унаган залуу нас минь энэ л уулын Хярд бий. Урт замын минь үзүүр энэ л уулаас эхэлсэн юм. Онгон цагаан оргил нь үүлэндунд тасран - Орсон буурын чээж шиг буурал уулс дүнхийнэ, Орсон тэр буур шүдээ хавиран хагших шиг Орог манан хөөж салхин гансран исгэрнэ. Асагат хан уулын эзэн хаан болсон Анч бүргэд халих жигүүрээ дэлгэнэ, Аргал угалзын эвэр хар хийх зимээгээр Асга чулуу нилдээн хөлийн дор шаагина. Дөрөө хавирам нарийхан улбаа жимийг дагавал Дөрвөн цагаар сэлгэх малчны суурин угтана. Дөмбөн цагаан хярд нь түмэн сүрэг багширч Мөнгөн пагаан талд нь малчны гэрүүд бөмбийнэ, Хэрэв миаий буу эвдрээгүйсэн бол би явах юмсан,,.ТэхэЭдД, --Тэнэг минь хэвт...Чамд .ха- маагүй...гэж эмэгтэй зандрав. Ха- ранхуйд хөлийн чимээ гарна...Хөг шин ханиалгана...Зэргэлдээ өӨрөө- нөөс өвөр эцэг иржээ. Тэр,. -Үа нар энд юугаа гүвтнэцгээ сэн юм бэ? Хүн унтуулахгүй, Ойд ямар юмны чинь тийм хүн байдаг юм бэ? Ийм үед хэн ойд Явдаг юм бэ? Бүгдээрээ гэртээ байгаа. Та нар дугуй л бурханд залбирч сууцгаа, Манай хашаа өндөр, хаал ганы цноожнууд бөх бат. ноход сайн...гэж уцаарлангуй үглэснээ... Харин, чи хүүхдээ өөртөө авч, үл гэр ярьж өгсөн нь дээр байх Г7- лээ. Түүний дуу хатуу ширүүн, ухаа лаг ажээ. Эх хүүхдээ өөрийн ор руу авчирч, харанхуйд нэг янзын дуугаар хуучны тайвшруулагч үл- гэрүүд ярьсан нь.. -Олон жилийн урьд далайн дунд арал байж, тэр арал дээр хү" чадал ихтэй, олон бардам хүмүүс амьдарцгаадаг байжээ. Тэдний ха: маг юм дээд зэргийн үнэтэй, амьд рал нь сайн сайхан, амар тайвай байж гэнээ. Хөршүүд нь тэднээс айж, хүндэтгэдэг бөгөөд үзэн Яяд- даг байлаа. Учир нь тэд хэнээс " айдаггүй, бүхнийг үл тоомсорлон зөвхөн өөрсдийгөө л хүндлэж Ү?з- дэг байв. Тэд бол жирийн бус 98 гууртан хүмүүс байжээ. --АВ-раа-ч! гэж дуугарав, Гэвч чимээ гарсангүй,..Хүү ч уйлсангүй. . Орос хэлнээс яр Ж. ДАМД улсан ДОРЖ Т. ЖАНЧИВ (УИ сургуулийн оюутан) ДХ. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. “инадх-лШэСАЦШШШ-шшшахэх-ёишшшй-1амшасйлгэД ШЭ201ыШХЫШЛЕЛШУНЫОНҮЫЕОЛЭЫЛИНЕЛЦШЄОШНВЖХЭЦЦХЭШИИШННОНЫНЫ2214| Хариуцлагатай эрхлэгч . Ж ШАГДАР Инденс--14140. 25 дахь жилдээ ЖМ 40 (1048) Нийслэл хотын маань зүүн дэнжид сүндэрлэн босож буй орон сууц,соёл, үйлчилгээний олон сайхан барилгуу-- дыг хүүхэд та нар мэднэ.Энэ бол Зөв лөлт Холбоот Улсын тусламжаар ба- ригдаж байгаа ХП хорооллын дүүрэг билээ.Энд ихэр юм шиг адилхан хоёр сургууль бий. Үүний нэг нь баатар хот Москвагийн нэрэмжит нийслэ- лийн 88 дугар сургууль юм. Энэ сур -ктуулийг зөвлөлтийн барилгачид барьж -“файгуулж өгсөн Октябрийн орны би- лэг гэдгийг та нар бүр ч сайн мэднэ. Энэ сургуулийн барилга ерөнхийдээ 2 давхар боловч зарим газраа давхар биш дан, 4001,5 хавтгай дөрвөлжин метр талбай бүхий энэ барилга нилэн хүйдээ шар тоосгоор баригджээ, Хн- чээлийн анги танхимын цонх саруул, зарим хана нь шатрын нүүдэл шиг барзгар шилэн ханатай агаад энэ ши -лэн хана барагтай бол хагардаггүйн дээр дулаан хадгалах, гэрэл ойлгох талаараа сайн ажээ. 88 дугаар. сур- гууль дотроо биеийн тамир, хурлын заалтай, номын сан, халуун ус, радио узел, эмчийн өрөө, кабинет, туршлага лабораторийн өрөө тасалгаатай тохи- лог сайхан сургууль билээ. Нөгөө нэг нь яг энэ 33 дугаар дунд сургуулийн хэлбэр загвараар баригдсан нийслэ- лийн орос 10 жилийн шинэ дунд сур тууль юм. Энэ хоёр сургууль аль алин нь зөвлөлтийн барилгачин ах эгч нарын чинь хөлс хүч, халуун сэт гэлийн эрчээр боссон юм. ,Манай ахан дүүгийн найрамдалт 9,:, орны цовоо үрс ийн адил гэгээн сургуульд дүүгийн дуулж танхимтай «Ахан нийлүүлэн саруул анги шамдан суралцаж дуугаа» хоолой байна. Нийслэлийн орос 10 жилийн шинэ дунд сургуульд монголын хархан нүд тэй охид хөвүүд Ч анд найз зөвлөлт нөхдийнхээ хамт суралцаж байна. 6 дугаар ангийн «Б» бүлэхь: БЛЦӨВ 1968 оны 10 дугаар сарын 2 сс: МОНГОЛ-30ВЛӨЛТИЙН | АРД ТҮМНИЙ Лхагва 10 мө АХ ЦЭН Їй мини гэ | 1 ОРНШ ХҮҮХДҮҮД Ц. Цогтсайхан, Б. Оюунбилэг, Дд. От- гончимэг нарын олон хүүхдүүд ам- жилттай сайн сурдаг ажээ. (Сурагч Цогтсайхан бүлгийн дарга агаад олон нийтийн ажилд идэвхтэй оролидогоо роо, шинийг саначилдгаараа нөхөд, багш нартаа хүндлэгддэг пионер юм. Пионер Цогтсайхан: --Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сарын ажил эхлэх гэж байгаатай хол- богдуулж манай бүлэг «Мөнх найрам дал» гэсэн бүлгийн ажил зохионо. Энэ ажил дээрээ монгол, орос дуу, шүлэг, бүжиг тоглохоос гадна аман сэтгүүл гаргана. БНМАУ-ын сүлд тэмдгийн тухай сурагч Пальцива Лена, БНМАУ-ын тухай би өөрөө ярихаас гадна ханын сонин гаргана гэж ярив. Монгол-Зөв- лөлтийн найрамдлын сарын ажлыг уг таж энэ сургуулийн 7 дугаар ангийн «Б» бүлэг нийслэл хотын байдалтай танилцах тойрон аялал зохиожээ, Мөн 6 дугаар ангийнхан нийслэл хотын сургуулиудын пионер сурагч- дыг урьж яирненхл цуглаан хийх, Монгол-Зөрлөлтийн хүүхдүүд гараасаа барилцан найрамдлын дуун хоолой нийлүүлэн дуулдаг. Ц, ЭРДЭНЭБАТЫН авсан гэрэл зураг. НАЙР ДА. ! Амралтынхаа нэг өдрийг нэгдэлдээ туслах «Арвин бүтээлийн өдөр» болго- вол ямар вэ? гэж захирал нөхөр Цэдэн- доржийг хэлэхэд сурагчид зөвшөөрөв. Ийнхүү хэсэг багш сурагчид Зүрхэн хөндийн хадланд, нөгөө хэсэг нь Нэрсэн залгаа, Баян уулын тагт гарч жимс нөөцлөх ажилд жигдрэн орлоо, Үлдсэн хэсэг нь «Навчны шим» сэдэвт хөдөлмө- рийн цуваанд гарч, уут шуудай үүрэн Улнастайн голыг дагаж, унасан навч цуглуулан малын амтат арвин тэжээл УЛ: БЭХЖТҮГЭЙ с - нэрт жүжигчид, зохиолч, хөгжмийн зохиолчдыг урьж уулзалт Үавассн зо “хиох ажээ. Манай найрамдалт хоёр орны хүүх дүүдийн эв нэгдлээ илэрхийлсэн” Ццо- воо цолгин дуу хамт хадаж байна. Монгол, Орос алаг бяцхан үрс зөв- лөлтийн барилгачин ах эгч нарынхаа “ нөөцлөв, АМРАЛТЫН .Н9Г ӨДӨР Багш Ц. Бадамдорж, А. Ш.үүондагвй нараар удирдуулсан 8 дугаар ангийн хорь гаруй сурагч өвс бухалдах ажилд 6 цаг ажиллахдаа 600 гаруй бухал хийж нэгдэлчдийн талархлыг хүлээв, ,, ,, Орой нь өдрийн ажлын дүнг гаргалаа, Пионерийн удирдагч багш В, Пүрэвсү- рэн, Чойноо, Б. Батмөнх нарын удирд- сан жимс түүх бригадынхан ч сэтгэлд дүүрэн баяртай, сав дүүрэн жимстэй ирцгээлээ, Тэд нар цэвцгэр цэнхэр нэрсээр аяны хувингаа бялхуулж ирсэн нь 2 зуу Га- руй кг болжээ. «Навчны шим» нөөцлөг- чид ч арвин дүнтэй байлаа, Анги бүлэг бүхэн улиас, бургасны 100-гаас доош- гүй кг навч цуглуулж иэгдэлдээ өгөхөөр амласан амлалтаа биелүүлжээ. Ингэж Архангай аймгийн Жаргалант. сумын дунд сургуулийнхан сум, орныхоо өвлийн бэлтгэлийг бүрэн хангах ажилд. оролцож амралтынхаа нэг өдрийг арвин бүтээлийн өдөр болгов. Д. ГҮРРАГЧАА. (Архангай” ЖЯЖйарга- барьж байгуулж өгсөн саруул гэгээн лант сумын: дунд сургуулийн" багш): танхимд зэрэгцэн сууж, шинжлэх оВвүхсЭнд ухааны шимийг адилхан хүртэж бай на. Г. сСЭСМЭЭ. Ахан дүүсийн сэтгэн Ардын жаргалын төлөө мөр зэрэг- цэн «ЯВЖ Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын найман жилийн дунд сургуулийн пионер сурагчид нэгдлийн 200 гаруй га газрын сүрлийг хоёр өдрийн дотор бухалдлаа. Энэ ажилд нийт пионер сурагчид идэвх- тэй оролцож ажилласны дотор 5-ын | Ариун улаан цусаараа бат чанга д, Б ангиуд бусдаасаа илүү сайн ажил- | тагнасан | лажээ, Б. АЮУШЖАВ. найрамдлын ач жоож.о. | Ашдын сайхан үрийг залгаж Ахан дүүсийн сэтгэлээр үүрд дДот- но нөхөрлөсөн “Монгол-Зөвлөлт хоёрын түмэн Тү: мэн хөвүүд -Эв хамтыг байгуулах сэтгэл Ха- : “луун байна. Монгол Зөвлөлт хоёрын буман бу: Э2 ман охнд Ирээдүйн сайхныг авчирах итгэл : : шулуун байна. Яруу найрагч 22 НАЙМАНЖИН Сүхбаатар, аймгийн Дариганга сумын ,8 жилийн дунд сургуулийн 5-ын Б ангийн сурагч Баярсайхан- 16 улирал , дараалан онц сурсан юм, Баярсайхан | найз нөхөддөө байнга тусалдаг учраас | нөхөд нь Ч түүнийг багш гэж хүндэлдэг. “Гэрэл зургийг Д,. МАЖИГ. Он тоолол, тооны хэлээр А1928 оны 11 дүгээр сард манай улсад байгуулагдсан анхны бага. сургуульд хэл бичиг, тоо бодлого, дэлхийн байдал, түмэн бодисын хи- чээл заалгахаар байгалийн өмнөх хязгаарын бага сургуульд багшлаж ! байсан багш Д.А. Абашеевийг урин ирүүлж багшлуулжээ, А1928 оны намар нийслэл хүрээнд (Улаанбаатарт) 2 жилийн хуга- цаатай дунд сургуулийн бэлтгэл сургууль (1 дүгээр дунд сургууль) байгуулагдахад дунд сургуулийн төлөвлөгөө программ байтаагүй учир зөвлөлтийн мэргэжилтэн багш Хазагаев, | Абашеев нар уригдан ирж гимназ сургуулийн программаар хичээл зааж байв. “Энэ бэлтгэл сургуулийг 1938 онд 10 жилийн дунд сургууль бо- лох үед зөвлөлтийн мэргэжилтэн Л.Н. Кузнецова, багш Ё.Г. Сама- фалова, Б. Бяков, М.М. 7Кукава, Я.С. УФленд, Озаредцковский, В. 1 Астапенко, Калишков, Данилов пар ажиллаж монголын олон охид хөвгүүдийг сурган хүмүүжүүлэх ажилд авьяас чадлаа зориулж байв, А1926--1927 онуудад 2ХУ-ын Мосива, Ленинград, “Улан-Үдэ, Эрхүү хотуудад -10 гаруй монгол сурагчдыг явуулж суралцуулжээ. 1 А1958 оноос гуйш зовлөлтийн: 40-өөд мэргэжилтэн багш нар Гэ- во тзэрлийн Яамны шугамаар уригдан ирж ажиллаж байснаас гадна зөв- хөн 1961 онд багшийн дээд сургуульд 11, багш нарыг бэлтгэх сур- гуульд 1, пионерийн ордонд 3, политехникумд 8 бүгд 18 мэргэжилтэн 4 багш нар ажиллаж байжээ, Л, БАЛДАН (Ардын Боловсролын Яамны ханхлан! бийнээниинийн хани нооооэлын | | | | | | цчинна. чинна. СО ....ЗЗЛлсл.. ни м Хян Бэнийниййлиий Бин длнни лид ни лййлинй 7 жилийц дунд сургуулийн сурагч Ч. Хорлоо, Т. Даш ням, Ч. Даваасамбуу, А. Баатарцогт, А, Хурцбаатар нарын олон сурагчид хадлангийн ажилд идэвхтэй тус 2 ОРАХО ЁМШМВ Энд үлдэж, завь хамгаал! Бид явж өөр гатлах газар харая! гэж командлагч Юра Нечаевт хэллээ. Партизаны отряд гол даган холдо- но. Десна гол яаралгүй урсана. Эр гэн тойрон чив чимээгүй, зөвхөн тэртээ эргийн тачирхан өвсөнд намгийн жижиг шувуухай жиргэх ажээ. Юра бутанд нуугдана. Тэр халуунд нозоорч нүд нь анилдана. Хувцсаа тайлж хүнтэн усанд ор- моор санагдавч яахан болох би- лээ, Эргэн тойрон дайснууд бий ажээ. Тэр хоёр дахь шөнөө нойр- холбоо гүй партнзаны отрядод барихаар явсан юм, Харин энэ өдөр партизанууд чухал цэг рүү явж, тэр хүү үлджээ, Гэнэт Ой- ролцоо бутанд мөчир хугарах дуу гарч, шаазгай шагширлаа. Завь Хэнтий аймгийн Дадал сумын хөдөлмөр нэгдлийн лалцлаа. Тэд дөчөөд хоног хадлан дээр ажиллахдаа бухал- дах, тармах бухал чирэх ажилд туслалцаж хөдөө аж ахуйн зарим машиныг эзэмшиж сурчээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Тус сургуулийн ахлах ангийн сураг чид хадлангийн машин дээр ажиллаж байна. ЇН,. ЦЭРЭНПУНЦАГИЙН авсан гэрэл зураг. цн имид энийлиййниййнийлиййлний Цонх) ! Зөвлөлт Белорусс улсын, Леинний: нэрэмжит пионерийн байгууллагад «Пионерүүдийн хүндэт ном» гэж байдаг ажээ. Түүнд ажил сурлагаараа шал гарсан пнонерийн хамгийн тэргүүний бүлэг, салаад, шилдэг идэр Ленин- чүүдийн нэр багтан ордог юм. Энэ хүндэт номын,хуудсыг сөхөхөд, оаа- тарлаг гавьяа байгуулсан улаан бүчтэй ндэр Ленинчүүд гарч нрнэ, Эд на- рын баатарлаг үйл явдал эх орондоо байгуулсан тавьяанаас Зөвлөлт болон бусад орны хүүхэд багачууд үргэлж сурч байдаг юм. Тэдний байгуулсан гавьиат үйлс мөнх, тэдний нэр алдар мөнх Тэдний нэг нь Юра Нечаев билээ. руу нь хүн мөлхөж явааг Юра ажиглалаа., Дайсан! гэж дотроо бодоод вннтоваа авч босуут гараа өргө! гэж хашгирав, Нөгөөх хүн цочин өндийлээ, Юу вэ? Би зү- гээр хүн гэж үл таннх хүн өгүү лэв. Дуугай! Урагшаа алх! їэж Юра хэллээ. Тэр этгээд тайв ширч өөрийн өмнө хүүхэд зогсож байхыг хараад түүнийг хуурахаар оролдож эхлэв. Би санаандгүй энд иржээ гэж тэр хүн хэлэв. Хүү- хэд түүнийг туусаар партизаны штабт хүргэж очив. Ффашистын улс төрийн байлаа. Сайн байна гэж Юраг, команд лагч магтаж байлаа. Энэ өдөр, партизанууд “ямар ч гарзгүйгээр Десна голыг гатлаж, ойд нуугда" бололцоотой болжээ. Тэд Ффашис сайн мэдэж тагнуулч тын гаринзоныг э, шөнө нь устгах хэрэгтэй байлаа. Юра Нечаев тагнуулд гарлаа. Хичээл тарж сүргуулийн. ор- чинд нам гүм болсон боловч “анднайзууд уул | заагүй удсан: бо лоод ч тэр үү? Гэртээ харихыг эс яаран зуйн ”цагийн зугаат хэрхэн өнгөрүүлснээ ?дөн: ярилцах: байв, Аялал, зу- гаалга зохиож тэмцээн урал- ёдаан: явуулснаа, сэдэвт концерт тоглуулснаа, хадланд явснаа, хонь хариулснаа, сааль сааснаа тарвага, зурам агнаснаа, даага ) сургаснааг батачууд бүр бие биенээсээ өрсөн өгүүлнэ. хаана амралтаа хөгжил: лон партизан Пунцаг, ын баатар Х, Дамба, саальчин Н. Цэвэлмаа гээрийн ажиллаж байсан Сурагч Давааг эвлэл тойрон «аялалд орол- | амгийн "ажилтны цож, Хэнтий: нутгаар 1000 км зүүн гурван пионерийн гаялснаа ярихад тойрон суусан "ОРЛОГОО гарга пионерүүд чих тавин сонсоцгоо “но, Бид Өндөрхаан ЗХУ-ын баатар шөөний дэргэдээс. хот дахь танкчдын ХөӨ- эхэлж Бэр- АХ ДҮҮ ГУРВУУЛАА / ” «Саяхан Дундховь аймгийн Эрдэнэ-далай сумын пионерийн 4 дүгээр бүлгэмийн зөвлөл сумын, ХзэЭ- ийн хороотой хамтарч«Ахмад үеийн баатарлагуламж .лалаас сурч:хүмүүжье» гэсэн өдөрлөг зохиож пноне рүүдийн шугам жагсаал хийв, Энэ өдөрлөг дээр тэр 1962 оны өвлийн их цасан шуурганаар малаа ад- уулж явсаар амь алдсан баатарлаг эмэгтэй Ж. Цэ- вэлсүрэнгийн 2 дугаар ангид суралцдаг охин Оюун- дарь, хүү Шаравнямбуу, Банзрагч нарыг сумын төвд босгосон ээжийн нь хөшөөний дэргэд инонерийн гн- шүүнд элсүүлж, пионерийн тэмдэг улаан бүч зүүж өгөв, 5 Бяцхан хүү Шаравнямбуу: --Би инионерт элссэндээ нх баяртай байна, Нийг- мийн мал сүргийг аюулт цасан шуурганаас хамгаалж яваад эрэлхэгээр амь үрэгдсэн ээжийнхээ гэрэлт хө- шөөний дэргэд пионерийн гишүүнд элсэж байгаа минь бидэнд их бахдалтай зүйл болж байна, Шинээр пионерийн гишүүнд элсэж байгаа бид нар хайрт ээ- жийнхээ баатарлаг жишээгээр хүмүүжиж эх орныхоо шилдэг иргэн болохоо илэрхийлье гэв. Д. ЛУВСАНДЭЛЭГ. (АҮК-ын ажилчин) Тэр этгээд: тө аийдииийдэиийниййллний тоон ид тэ нтийлинд эниийлтийлииий хийн хайлуур жоншны уурхай бо БНМАУ төрсөн нутаг Мөрөн, Өмнөдэл- гэр, Биндэр сумдаар аялж тэд төрөл төрөгсөд хүмүүстэй уулзалт хийж ахмад үеийн баа тарлаг дайчин уламжлалын ар- вин өвөөс суралцаж судалж яв лаа гээд аялагчдын зургийн цо үзүүллээ. Бүлгийн дарга Жаргал -- Бид зуны амралтаа тун сайхан өнгөрөөж, их зүйлийг бү Партнзанууд орой болтол түүнийг эргэж ирэхийг хүлээж байв, Отря- дын командлагч фашистын саварт хүүхдийг ороогүй байгаа гэж сан- дарч эхлэв, Юра эргэж ирээд ко- мандлагчид, немцийн цэргийн тоо, галын байрууд, нуугдаж буй цэр- гүүдийг нь тодорхой мэдэгдлээ, Тэр шөнө гэв гэнэт буун дуу ла- чигнаж фашинстуудыг ямарч эсэр- гүүцэл өгөх завгүй бут цохив, Ин- гэж партизанууд дайсныг эзлэн ав- чээ. Юра Нечаев олон удаа байл- даанд оролцсон бөгөөд түүний 30- риг хатуужилтайг үнэлж эх орон нь улаан тугийн одон, эх орны дайны партизаны медалнар шагна сан байна. : : Энэ хүү ялалтын гэрэлт өдрн хүртэл амьдарч чадсангүй ээ. Юра Нечаев 1945 онд Фашистуудтай хийсэн ширүүн тулалдаанд баа- тарлагаар нас баржээ, АВАРЗЭД орчуулав. тээсэн байна. , хн пиг” ЭТЭ гэ инийлниййлнийна Ш: Р”? Ялангуяа манай Даваа Хэё? тий нутгаар 1000 км аялахдаа тун их зүйл үзэж, олон шинэ танилтай болсон байна. Иймээс бүлгээрээ сэдэвт ажил зохиож Даваатайгаа уул- алдарт нарын пиозер Үзмээ «Явсан хэлэхэд пионерүүд санал хамт чин» бүлгийн сэдэвт ажил хиохоор тохиролцож лаа. нөдэлгэр сумын 8 билээ. НАМРЫН АЖИЛ 12 Нийслэлийн 5 сан зураг. ша дугаа 9 лийн сурагч Г.АНДРЮШИНН зур. залт хийж газрын зурагт явсал газраар аялал зохиоцгооё, Ха- рин ямар нэр өгөх билээ гэхэд газрын сонин» гэж нэрлэвэл болно гэж нэг" тэй дэмжиж «Явсан газрын С0- ЗО. тарцгаа- Энэ бол Хэнтий аймгийн Өм- жилийн дунд сургуулийн 7-А ангийнхан Л, цэРЭнсАМБУФ (Пионерийн удирдагч) ! шэслёгт-ытт З-553 РЭ2 ӨВЛИЙН ПОРЮД | (0Д0ӨНО0С ЭХЛЭН 7 БИПЭЦЭЭ | Хүүкдүүдд тазагарггөвлийн цагт: гамралтынхаа: өдрийг:уул,, тталаар) хүрэн: зандан »хөлгөөрөө г зугаацаж: гтольишиг тувнгалагэмөсөн: дээрг гуя! "ган бүжиглэх, шайв:,тоглох/), тээ? ашциж гултах: зэргээр:цэнгэг: -аваа- раар цээж дүүрэн амьсгалж тунч баяр баясгалантай өнгөрүүлдэг шүү дээ? Тэгвэл гтаанарыа тэр сайхан хү- сэл биелзгдэхецаг удахгүй! ирэх гэж байна? ны түрүүнийг харан” байгаа ГӨнзлдээ. до- гийг бэлтгэж авахаа: бүү: рай, Цанын: бааз, мөсөн рын гталбай та. нарыг. хүлээж бай- на. Тазнар: зөвхөнгзугаалжс: цэн" гээд зогсдоггүй өндөрруулыггөгсөс: уруулан, өргөн талыг: хөндлөн | гулд “туулан идрийн жавхаа: ирэм- гий зоригооггартан! хөлийн булчин | хүч чадлаас сорин уралдаж! тэш- | цэлддэг уламжлалт: сайхан: зан шилтай билээ. Тэр бүгдэд та нар оролцож хүч чадал авхаалж сам- баагаа сорих болно. Тэгснээр та нарын дотроос дэлхий дахинд цуу- райтах алдарт тамнрчид төрөн гар даг билээ. | Идэрчүүдийн улсын: аварга шал | “аруулахгуламтжлалтгтэмцээнд-одоо,. ноос эхэлж, бэлтгэцгээ! Бас «ИПйо- | “нерийнгүнэн» сонины нэрэмжит: цанын уламжлалт уралдаанд! сайн! самжилт үзүүлж цом, диплом үрлтэ-| ҮХИЙГ” тагснар хүсэж байгаа, Тэгвэл: мөн:лїсайн бэлтгэл хэрэгтэй: ї 1 ї СПОРТ» СПОРТ: СПОРТ: СПОРТ Хэнтий, гаймсийн “Мөрөн «сумын 8!болжээ.. Морин аяллаар суралтдыг орон нутгийнхаа байдалийн « “байдалтай танилцуулж, ашигт малт мазрын! цуглуулга хийх, түүх-дурсса (| глынгзүйлийг үзэх, ахмад үеийнхний “хөэзажил хөдөлмөрийг биечлэн тавил цуулдаг: байна 1987” оны» зуулижилл зүсмийн хон багагсургууль- уламжлалтай лийн: ургамал, анд Тогтэээээшжии ЕВ--2 Хо-222--0 Ёи-г-09) аядалгзэхиодоггсайхан Б.агягргээтэрчийй”! «ороонөн: байсан хморвдоорг” 117: суу хэҮтс 1! багш! сураг хайн: нүүрссгаргахлажиллагаатай/ та | чийн" эцэг” бөгөөд/геоо: "ИЛЦЭНӨЭ?: : логи” шинжилгээний Билхэнай буун ихсхурлын депутат й : ЛД й заж -хоннос хариулж, Эвхтэ4 сурвалнс! Дагдантанн уулза 3 заннэ Варариагаад малладарсаргасажинллагаатай нь та- нилцсанаассгадиагахмад багш, одоо- гиййг малчин” -Аргүртэй уулгаж хувьс п 1 сгалшннанины«үеийн сургуунь, ,багш ДАН Чалдааны 70 “Зарр суртагданг амьдралын: тухай Уан Ур нян 0 яриуясан:байналЭНэ зуны “амралтаар, нм осаялал! хийжээ. «Ки нжин ЦУнцагРийн нутгаар» гэдөг Тэд: 30 гаруй! төрь тойройгаялалгаөхиожээ. .Єурагндын 107 аялалдлшаардагдах: хүнс, хэрэглэгдэ- гаруй” ашигтгмалтма- хүүнийй нэт бүрнлэн бэлтгүүлж Э”су гиййн хамтт Салбарын! уулг!Дашлингийн грас лын дээж! цуулуулж,, рагчи.22багш:! газар сайн мэдэх-хүүх Бичигт:хад,. О4нийч їдиййгенэггэцгээр:ггазариилуулан (60 манхан: “НС огрлэгоОнмимаялжээ агуйггүзэяц” Чандганиталшш!н ил уур» Хүрэн халгай гморьд унасан бяц- єхан аялагчид/ партизан: Шунцагийн- чамьдарч байсан нутагт” байгуулагд-- сан Өвөр,хөвийн бригадын суурьшилт, түүний зохион байгуудалтг:мал мал- лагааны» арга ажиллагаатай танилц- жээ. Аялагч сурагчид түүхийн дурсгалт болонсдомогт газруудаар,лтлвцгаажээ. Үүнд Саригийн голын Эрдэнэ-овооны бичигт хад, цэцэг”хааны түнтэл Шү хэр: бэсийн суврага: -цагаанссувраганы балгас зэрэг түүхийн: дурсгалт газ- равргягисстанилцжэаг. Хүүхдийн өвөөгхэмээгч”ггадар- тэд будаллахдаа, уралдаан тэмцээн! з0- хиожсгамарцгаасан байна: Тэдгаялдынхаа хугацаанд сүүц та саг/ суурьу-айллархөөрчсцаггүенйн ээл житгажлыисэдваарлтлэяриа: таниулга хийвсл хэсөгчилсэн”! концерт” тоглох зэрэгчсуртал гухуулгын гажилгсохио- жээ, Цуглуулсан: ашигт: маажтмал, ургам лын дээжээрээг гүзүүлэнг таниулах: бө лон аяллынхаа тухайгтэрэл зургийн цоморлог/зэргийг хийт аяллын тухай товч тайлан гаргаж” дүгнэдэг” байна. Аялагч хүүхдүүд уулзалтсүдэшлэг зохиож, цуглуулсан: зүйлээ” эмхлэн цэгцлэх ажилдаг ороод байна. Яг ГОНЧИГ. (Улаанбаатар хотын багшийн сургуулийн багш) МБТСЭ-ийн: Төв Зөвлөлийн: Ка- линдарчилсан гтөлөвлөгөө ёеоөр! 1968-41969: оны хичээлийн жилийн! 3 дугаар улиралд идэрчүү! дийн улсын цанагтэшүүрийн:авар- Таг шалгаруулах їтэмдээн явагдана. “Энэ: тэмцээнд: шалгаран эх “орны- гхоо- өнцөг булан бүрээс ирсэн: Та- мирчин” нөхөдтэйгээ: хүч чадлаа “үзэлцэе: гэвэл” эртнээс сайн: бэлт- їтэх хэрэгтэй. Өвлийн спортод: эрт- їнээс: сайн: бэлтгэхээ хүүхэд бүр “бүү” мартаарай! /Цагаан “дам: хөндий, толин цэнхэр мөснөө тулган:ннаадах:цаг ирлээ хүүхдүүд тал цай- а! | :0: ДӨНДЭВ (Залгамжлагчг ний- гэмлэгийн дасгалжуулагч) Ї Эрт дээр,цагт Ацтеков: 8йМГИЙН удирдагч ургаа:модны їдооррнойроож г байгаад: «Нэгэн бүргэд нисэн:ирж, -“Тнуэй, тнуэй! Хурдан. зайлж од» гэж хэллээ,.хэмээн . зүүдэлжээ. Тэгээд тэр нойрноосоо сэрмэгц ИН- днанчуудад хандаж, --Хэзээ:бид/аялахаа:зогсахюумхЗ- мээн залуусгасуунал -УХэзээсбидгамрихаюмгтэж! Өвгөд, гасуунаг -- Хурцг хумсаараа: могой: атгасан! омогт: бүргэдтэйгучрахг:тэрг цагтт:бидл зогсонос-Бүргэд::їэдэгг маань- бид/, моюгойнуудлболлбидний: дайсан: байх ёстой хэмээнгудирдагч: ньгхариулнаг Зүүдэнд: үзэгдавн: шувуугаарг замаас "заалгасан: Ийдданчууд: цөхррлгүй” тайвнааргзамна: үргэлжлүүлсээрг тэд! нэг ихкгтоменуурынс эрэгт тулан! Оч эвээ, Тэронуурвндяндл нэгэн: арал: сбайх бөгөөдларлынггалдлөндөргкак:: гтус модонгдээргомголаойнг бүргэдд мө»! гойг базанссуужгбайхыг хараад йг дианчуудын. удирдагч, --Бид цааш явахын хэрэггүй хэ- “ МЕХИКО: ХОТЫН : --Миний зүүдэнд шувуу биднийг "аяны замд:гардгаа гэлээ гэв, Бүх ! индианчууд удирдагчийнхаа үгэнд | юрцгоон гголомтныхоо галыг” унтраан, | Хүүхэд, сөвгөдөөгдахуулан аяныг замд ! гарчээ, Тэдний” замголонх суурин газ- (орыг дамжин өнгөрч” байсан ба тазар сайгүй тэднийг дайсагнан.угтаж бай- жээ: Онгжил удаж хөгшин удирдагч эцэелэжээ, Удирдагчид солигдсоор байвч инднанчуудгцаангявсааргл бай- лаа, 1(7 1 ё мөчрөөрг сууц. барьж суурьшжээ. «Ингэж нуурын: хөвөөнд суус ринз “бий!болов:. Суурпн: жил ирэх: гдутам: хөввиж/, нэгэн: их. хот. Мехнко” болжээ, Аймгийн: хам- гиййг анхнБЫ удирдагчийг Меёкситил: гэдэг: байсангучир: хотыг: түүнийгнэ- рээрг «нэрлэсэн: юм гэж: ярилцдаг: ажээ. Одоо ч гэсэн “Мёкснк”: улсын сүлд дээр хурц хумсаараа могой атган, кактус модон дээр сууж бай- гааготогт: бүргэдийн-дүрс:байдар:бн-.- лээ. тҮВШИНЦЭНГЭЛ/ / ту х Г 25 1 й.. ГБНШПА: Улсад гхүүхдүүдэд гзориул- сан-олон”зуунгдугуйлан: ажилладаг, Варшав хотын:275: дугаар сургуу. лийн:загварын:дугуйлангийнхан : “Польшоос: ирсэн “гэрэлзураг: БААТАРЧУУД, БА ЦЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ : хүүхдэд, ЗОРИУЛАВ. / 86 (47) 1908 оны 10 дугаар сарын 32. “Хавар намар Хавар-- : : Тал трактор бид гурав Шөнө нойргүй хононо. Саран авхай ханьсаж Бид дорвүүл болио. Намар Тал комбайн бид гурав Шөнө нойргүй хононо. “Үзэсгэлэнт саран авхай. Үүр хаяаруулаад биднээс : : сална Ч, АДЬЯА инЕнлл л алилиничлилалий ХАЙРЛАНА 5 : Хургачин болохыг би хүсэж 7 Хусан иштэй шилбүүр зэхэв | »! Хушуурч захалсан Хургаа хайр- Ї лаад “ Хуйвны үзүүр хүргэж чадсангүй Тугалчин болохыг би хүсэж Турьхан иштэй шилбүүр бэлтгэв “ Тууж явахдаа тугалаа хайрлаад Үбэр энд дөө, | Эгч дүү хоёр | Цэцэрлэгт явдаг Чимгээ эгч нь Дуугаа дуулаарай Дүүдээ заагаарай Дуу бүжтэнд Дуртай дүү нь Дагаж аялаарай Тогхоож аваарай Цэцэрлэгт явдаг Чимгээ эгч нь Бүжгээ хийгээрэй | Дүүдээ заагаарай ! Дуу бүжгэнд | Дуртай дүү нь ! Дууриаж хийгээрэй Дахиж бүжээрэй Ж. ДАНСРАНЖАВ (Дор ноговь аймгийн Ялалт 60 нины ажилтан) ! ! Ї ! ИРЭЭДҮЙН ЖИМСЧИН ХУНГИЙН ДЭГДЭЭХЭЙ Хуурай сайранд хяран Өссөн Хунгийн дэгдээхэй дэрвэн дэрвэн Ганга нууранд цэнгэн шумбаж Гархин долгио гарган наадна Нэг л мэдэхэд жигүүрлэн ин- 22 : сэж Нүүдлийн шувуудын эгнээг : тэлсээр Мөөгөн цагаан тэрийн минь : (2 ДЭЭГҮҮР Мөнгөн зураас шиг цайран одно Л, НАДМИДЦЭРЭН | (Ул- Турьхан шилбүүрийн хуйв хүргэ | : : сэцгүй! сын хүүхэлдэйн театрын Фү Б. ДУГАРСҮРЭН (Булгаа)! : | жичин) шинэ кєш-ипишшэшиэшэлэпшэшээшиээшишээшээвээсштэглгшиилэлэжшгЖэ вь : шилеклэишшишиВшЕН оооыр : (2 дийх гэтэл ардаас ямар нэгэн ОРМОНЙИ амьтан чангаах шиг /болов. “ ӨМӨРСӨН | Ч ӨГҮҮЛЛЭГ “Гандиймаа, Мөнхнасан хоёр хамт хурга хариулна. Гандий- маа төмөр, замын ойролцоо хур га хариулах дургуй Мөахяасан: -- (Бигхотын хүн, мэдэлгүй яахав. «Төмөр замын “ойролцоо явахад ямар ч гэмгүй гэдэг бай экэз, Галт тэрэг алс холоос дуу нь сонсогЖюЖ, уул нүруу ШИГ нүүгэлдэн ивдэг шүү дээ, Хэр вээ Мөнхнасантай зөрвөл, -- Ээ хөдөөний хөөсөн ман туу чи машин, чехникээс айж ГИйг «ча» гэхийн оронд жөв, жөв, эсвэл хэрээ шиг муухай орилон хөөнө, Тэгээд: тэмөр" зам дээр сандайлан сууж Ган» диймаад гайхуулах дуртай, нэ тэн өдөр Мөнхнасан хуучин зангаараа төмөр зам дээр сан- дайлан сууж байлаа. Галт 9: рэг хар утаагаа үүлгүй тэнгэ- рээд цацан аахдян уухлан ай- суй. Замын хажууд. байсай хурга ишиг үргэн давхилаа. “Гандиймаа хурганыхаа хойноос гүйв, Мөнхнасан уулын оргил Одээр суусан залуу бүргэд шиг сууна, Галт тэрэг бүр. рлээ. Мөнхнасан: эн-. Хүнд ачаатай галт. тэргэнд түг рэгдэн замын зайтай хэсэг зүү Орох зайгүй нийлжээ. Мөнхна- сангийн хормой. түүнд хавчуу- лагдсан учир яах ч арга олд- сонгүй, оныг Аварга галт тэрэг уур сав: суулсаар хүүд хэдхэн алхамын зайтай ирлээ. Гандиймаа Мөнх насангийн дуунаа харайлган ирж гараас нь угз татахад дээ, лий Нь хормой Өмрөн замын |) Турихан охи- 6 завсар үлджээ, Турихан. ноос хэзээ ч ийм хүч гарч бай. таагүй. Харин нөхөртөө аюул | учирсан “тэр соцагт л 5 эрийн чадал оржээ. цагг “ “цЭНДС М 25 бядхан дүү Жомарт гад хийж байна гэж дүү Африк ардын үлгэр ОаВБАл БА ЛЧИЛА.Л Ганнад “ань ЧИНЬ”, Шинь /аВНА./ Санаа “аннь гээн “аниа чин. УЛАл эт БееиэстеЧАНГА-АРЬЭ- са цаж явтал тэр торх замаар өнхөрч явна, Ойр орчинд хэн ч алга. Юутай гайхал, тай вэ? тэж бодоод ойртож очоод хэртал маань өвдгөө тэв- рээд торхон дотор суучихсан өнхөрч явна. -. Жомарт минь ингэж наадаж болно гэж чү? гэж намайг асуухад. -- Сансрын нисгэгч болохын тулд д4С Багш Т.Бябарагчаа орчуулав. минь хариуллаа. чинь ни Гавниа Гавнинаы/ ЛҮИнин, эн,” аниа авна, Мна Ларны/ - . ТУУЛАЙ БА ТОКА ХЭМЭЭХ ! БЯЦХАН “Туулай, шувуу Хоёр хэн нь илүү ухаантай болохоо булаацалдан маргаж гэнэ. Маргаж маргаж бүр сүүл дээ туршнхаар болжээ. Нэг нь нуугдаж, нөгөө нь эрж олохоор тохирчээ: Эхлээд туулай нуугдаж гэнэ, Ну- вуу эрж яагаад ч олж Ч8- дахгүй болоод зориуд «Аа би чамайг үзлээ» тээд хаш єнрчээ, Туулай үнэмшээд нуугдсан газраасаа гараад ирж гэнэ. Дараа нь шувуу нуугдах болжээ. Өвсөн до- тор нуруугаараа хэвтээд хөлөө дээш өргөөд нуугдаж тэнэ, Туулай эрээд эрээд олсонгүй. Бүр ядраад ёЕЧ явсан цүнхээ өвсөн дотроос ШУВУУХАЙН цухуйсан өндөр мөчрэөс ёл |! гөөд орхив, Туулай эрж бүр ї дөхрөөд, «Бин чамайг үзЗ- | лээ» тээд хаппарч гэнэ. Гэтэл шувуу өөрөө урьд нь тэгж хуурсан тул хариу өг сөнгүй, Туулай хашгираад л байж, хашгираад л байж хэн ч гарч ирсэнгүй, Зальт | Тока чимээ огт гаргалгүй нилээд удаан хэвтжээ. | Сүүлдээ тэсэж | чадсангүй | туулайд хэлсэн нь: |! «Чи цүнхээ Мнний хӨ- | лөнд хичнээн удаан өлгөх! гэсэн юм бэ? Би бүр ядарч |! орхндоо» їэсээр босч ирж |! гэнэ. ! Орос хэлнээс УЭШИҮүЛ ДАШ | 1| цаж өөрийн б ҮЛГЭР | гийн нэгэн хэрэглэлийн нэр. | морьтой ч болоосой киноны "Ас-- 85858 Т-10 хүний бүрэлдэхүүнтэй хоёр команд хоорондоо 8--4 алхмын зай- тай жагсан зогсоно. Тоглох талбайн нөгөө захад хоёр дарцаг зооно. Эхлээд командын ах- лагчид өөрийн талын дарцагийг Чиг лэн гүйж очоод, дарцагаа тойрон бу- ранд ирж хоёр дугаар тоглогчид гараа өгөхөд тэр нь гараас нь барьж хоёул дахин дарцагаа тойрч ирээд 8 дугаар тоглогчид гараа өгнө. | Энэ нь мөн адил гараас нь барьж гурвуул дарцагаа тойрно. Энэ мэтээр дэс дараалан дарцагаа тойрон ирж | анхныхаа байрыг эзлэнэ, Бүгдийг нь | алдалгүй түрүүлж гүйцэтгэсэн коман | ДЫГ ХОЖСОНД ТООЦНО. Д. НОРОВ. Э?тбЭбэб9сфутЭЭЭусЭб бсөӨэӨэсӨэ эхийг Г- үсгээр эхэлж Г үсгээр дуусгах ба ний үгийн сүүл залган : рай. : 1, Зууван муруй дугуйлдаггүй зу 2. Барилгад өргөнөөр хэрэглэдэг 1 байгалийн нэгэн чулуулгийн нэр. 4 743. Долоо хоногийн нэрийн араас | | дугаар алгасалгүй дагагчийн нэр, 4. Урдаас нь хойноос нь уншаад Ч урт үс хэвээрээ. 5. Монгол кино үйлдвэрийн бүтээл нэгэн ДҮР... 6. Нэрийг нь би. шувуу гээд таа- чихая. Дуугарахыг нь та таана уу? Сурагч З.ЛКАМБАЛДОРЖ (Нийс “лЭдийн 12 дугаар дунд сургууль) Харнуйлагатай эрхлэгч Ж. ШАГДАР Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Индекс--14140 Та үг бүрийн эх-:7 чийн Г- үсгээс дараачийн үгийг . уншаа-. хадан Хлд? Хүүхдүүд ээ! Тавнад жилийн оМ- нө В. И. Ленин, Д.Сүхбаатар хоёр уулзаж байгаа зургийг санацгаа! Тэр хоёр их хүн халуун гараа ат- галцан, нүүр нүүрээ мишээн харж уулзахдаа энэ баярт өдрийг саруул нүдээрээ тольджээ, Тэр түүхт өд- рөөс эхлэн “Монгол-Зөвлөлтийн Ард түмний мөнх найрамдлын алтай ХУУ дас сөхөгдсөн юм. Түүнээс хойш ма най хоёр ард түмний найрамдал дай ны гал, тайван хөдөлмөр хоёр дээр бат бэх. гагнагдаж, болд шиг хатуу, оэшшшА 1968-Х:5-15 болор шиг тунгалаг явж ирлээ. Манай өрөнд жил бүр болдог.Мон гоя-Зөвлөлтийн найрамдЗын сар нь манай ард түмэн, хүүхэд багачуу- дын эрхэм сайхан баяр билээ, Багачууд та нар Зөвлөлт анд НӨ- хөдтэйгээ захидал, илгээлт, тэмдэг, марк солилцдог уламжлалт заншлаа найрамдлын сарын өдрүүдэд бүр баяр тай үргэлжлүүлдэг шүү дээ, Одоо та нар Зөвлөлтийн Молдав нөхөдтэй. “4.Хээ улам ч.ик холбоо барьж байгаа бизээ, Учир нь гэвэл Монгол-ЗӨ8- зөлтийн найрамдлын сараар Моняа- вын өдрүүд манай оронд болж .бай- на. 25 БАзайхахи Ес Моллавын олон нийт. соёя, урла- гийн төлөөлөгчид “флуераш» Чуул гын жүжигчид манай оронд зочилж байна. Дэлхийн олон орноор аял/, Молдав үндэснийхээ урлагийг таяил- Дарханд би очоогүй Дарханыг би үзээгүй Дархан! гэж би дуулсан юм. “Дархан гэж шүлэг уншсан юм. Дарханд би очоогүй ч -гэсэн Дархантай би тэгээд танилцсан : юм Өглөөний нарыг Өргөгч цамхагууд нь Өргөж авчраад Өлгөж тавьдаг гэж Өргөн шулуун гудамжаар нь Ажилчин олон хүн цуулсан«флуераш» чуулгын жүжигч дийн тоглолт манай хүн ард, хүү- хэд багачуудын халуун талархал хү лээж байна. Өнгөрсөн 7 дугаар сард монголын соёлын өдрүүд Зөвлөлт Молдавт ик амжилттай болсныг хүүхэд та нөр юу эс андахав Молдавын путагт монгол анд найз нартайгаа уулзан ярилцаж урлаг соёлы нь амтархан сонирхож байсан тэр сэтгэгдлээ өвөр лөн ирсэн Молдав нөхөд дүрслэх ур лагийн үзэсгэлэн, 160 гаруй ном дэлгэсэн номын үзэсгэлэн, олон 160- ны кинотой ирээд, монгол НӨХӨДДӨӨ соннрхуулж байна. Молдав ах эгч нарын бидэнд со- инрхуулж байгаа зүйл бүхэн нь тэр орны соёлын хөгжлийн амжилтыг то дорхойлж байна, : Зөвлөлт-Молдав улс бол дэвшкєлт соёл шинжлэх ухаан хөгжмөл, хүн ардын аж амьдрал чинээлэг, үйлд- вэр, хөдөө аж ахуйн хүчирхэг орон билээ, Үүнээс сургуулийн талаар маш товч. танилцуулахын тул тооны хэл хэрэглье, Молдавын сургуулийн бүх насны хүүхэд наймдугаар ангийн боловс- ролтой болж бүх нийтээр дунд 00- ловсролтой болох бололцоо бүрдлээ. Тус бүгд найрамдах улсад 1900 ор- чим ерөнхий боловсролын өдрийн сургууль ажиллаж, түүнд 76 млнга гаруй багш хнчээл зааж байгаа нь 1944 онтой харьцуулбал даруй 99 дахин өсчээ. Эдүгээ Зөвлөлт Соцналнст Молдав улсад 7 дээд сургууль, Кишине- вын Улсын Их сургууль, Анагаах ухааны дээд сургууль, Хөдөө аж ахуйн дээд сургууль, Шолитехни- кийн дээд сургууль, Урлагийн цээд сургууль, мөн Багшийн дээд сур- гууль хоёр ажиллаж байгаа богөөд үүнд 40,6 мянган өюутан суралцан байна. 2 Дээд сургуулнуд жилийн чаар улс эх орондоо “тусгай мэргэжлийн дунд сургуулнуд 78 төрлийн мэргэжилтэн бэлтгэдэг байна. Ийнхүү зөвлөлт Молдав улс нь түмэн хүн ам тутмаас суралцах дунд- оюутны тоогоороо Европын бүхка-. питалиет орноос давж байгаа юм. Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сараар манай оронд ирж, ард түй- нийхээ соёл урлагийн дээжээс тавил цуулж байсаа Молдав ах огч нартаа. монголын улаан бүчтэн багачуудын чин зүрхний байна. халуун баяр хүргэж 21119 : 2-5555---59р Найрамдлаа бат дархлахаар Нарнаар ажилдаа яаран гардаг , 2219 25 тэж 55 төрлийн,” УМ 1: 4, 2эр207 25 дахь жилдээ м 41 (1049) Олон БУХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГЛЭГТҮЛ! МЙТ-ын үйл хэргийл төлвө хэзэ9д БЭЛХЭН БАЙГТУН 1 Лхагва 19 68 оны 10 дугаар сарын 9 45 10 нө -10 мө гавинаг аниа, гантьг ганана” ЛвннА, аниа.” гаяина” Ланна, /чинэ”. гарнаа” авнаа гвнна/ ана ана аниа, аниа алж ЛввнА гавна,” бана “авна”, | Зы---27 1-2 Монгол- Зөвлөлтийн ард түмний ! ах дүүгийн гүн зузаан найрамд- лыг илтгэн үзүүлсэн уламжлалт найрамдлын сарын манай орон даяар эхэллээ. 5 Монгол- КЗөвлөлтийн найрамд- | зын сарын ажил, Зөвлөлт Молда- : вын өдрүүдийн нээлтэд зориулсан нам, улс, олон нийтийн байгуул- лага. хөдөлмөрчдийн төлөөлөгч- дийн баярын хурал 1968 оны 10 5 дугаар сарын 4-нд дуурь бүжгийн улсын театрт болов. Хурлын тэргүүлэгчдийн “байрыг ЗСБНХУ, ЗСБНМУ, БНМАУ-ын төрийн далбаз, лоозон, амьд цэ тээр чимж, В.И.Ленин, -Д.Сүх- ажил Чйрэгалл ЛИВВНА. ГСАБИА 7 “ИВЖЭЭ БВЛНАГ” “ЕВЦРА. Сан ЛлницА” ЛаБНА! Гала Панаг лавналннаг, санана лвнна ганнд.”, Гавана “авна анньг. гаа! ол Хо ЖАНЖНЫ НЭРЭМЖИТ СУРГУУНИАР Д. Сүхбаатарын нэрэмжит. чийслэ- лийн 2 дугаар бүлгэм Монгол-Зовлөл- тийн найрамдлын сарын ажлыг тохнол-. дуулан В. И. Лениний танхимыг шнэч лэн төхижуулж «Бидний анд шцөхөд» гэсэн булан байгуулан, яүмг салааны цуслаан уулзалт, үзүүлэх явуулж байна. Мөн В.И.Ленин, Д.Сүх баатарын танхимууд ажиллаж сгэдний үйл амьдралаас сурталчилж байна. Долоогоос дээш ангиудын бүлсгүү- дэд «Орос хэл бол коммунизмын хэл мөн» гэсэн сэдэвт үзүүлэх ажил 50- хнож, нийслэлийн 1,.20 дугаар бүтэ мүүдтэй туршлага солилцох уулзалт хийх ажээ, Найрамдлын сарын хугацаанд ЭНЭ бүлгэм зөвлөлтийн Дуу, бүжгийн баяр хийх, | зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдтэн хамтарсан уулзалт үдэшлэг зохиох, Орос хэл Дээр концерт бэлтгэж соглох, бүлгүүдийн ханын соннны үзлэг зар- Аавынхаа ярианаас Ахынхаа захнанаас Номынхоо хуудаснаас Найзынхаа хэлснээс Сонссон. Уншсан. Дарханд би очоогүй ээ Дарханыг би мэднэ Дарханыг би үзээгүй ээ Дарханыг би бахадна, П. Отгонбаяр: (Дорноговь, Сайн- “шанд 8 жилийн Дунд сургуулийн --8 дугаар ангийн сурагч) тэл хийв. Дараа нь ЗСБНХУ-ын ажлууд, 1айрамдлын с80 эхлөв баатар нарын баримлын тайзны голд байрлуулжээ. : Баярын хурлыг БНМАУ -ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дар га МЗНН-ийн Төв Зөвлөлийн ор- логч дарга Ц.Пунцагноров нээж үг хэлэв Тус хурал дээр МЗНН- ийн Төв Зөвлөлийн тэргүүлэгч- дийн орлогч дарга Б. Бадарч илт- хэргийг түр хамаарагч “М.И. Бас- манов, Зөвлөлт Молдавын олон нийтийн төлөөлөгчдийн тэргүүн ЗС БНМУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга А.ВБ.Коробчану нар баяр хүргэж үг хэлэв. Хурлын дараа монголын жүжиг чид ЗСБНМУ-ын ардын дуу хөгж мийн “«Флуераш» чуулганыхны хамтарсан концерт тоглов, 1--4Ы-35-51-12-150-тн цэ олши Чшэ яан явууяак, содцналисї хуриаслалд 8300-гаас доонтггүй оруулах зэрэг ажил байва, Е ДЕНИН ШИГ СУРЧ”. ХҮМҮҮЖИЖ БҮТЭЭЕ: -Нийслэлийн 10 жилийн 20 дугаар сургуулийн пнонерийн бүлгэм Монгон- Зөвлөлтийн найрамдлын сарын хуга- цаанд урьд өмнө хийсэн уламжлалт аж яуудаа улам. чанаржуулж явуулахаас тадна «Ленин шиг сурч хүмүүжиж: бү- тзэе» гэдэг сарын ажил зохиож байна. Зөвлөлтийн 3 дугаар сургуулийн багш сурагчидтай пионерийн ажил болон ур лаг, спортын талаар туршлага селил- цож Улаанбаатар Төмөр замын сослын ордны дэргэдэх хүүхдийн «Интернацио над танхим»-д зөвлөлтийн хүүхдийн ки но өдөрлөг зохиов, чөгрэний өрлөгө төлөвлөн ажиллаж 1 Ийнхүү нийслэлийн сургуулнуд Мон гөл “Зөвлөлтийн найрамдлын сарын уламжлалт ажлыг хөгжөөнтэй эхлээд байна. Пионерийн ахлах удирдагч 3 . ЭСмэдэХ ЗУНЫ ДААЛГАВАР ДҮГНЭН. Төв аймгийн Батсүмбэрийн САА-н 8 жилийн дунд сургуулийн захиргаа пнэ . нерийн П дүгээр бүлгэм сурагчдын зу ны даалгаврыг дүгчэв. Сурагчид тарваганы арьс 125 шир хэс, зурамны арьс 629 ширхэг, хонь . ямаа, үхрийн арь: 137 ширхгийг цуг. луулж анги бүр 50-100 төгрөгийн түү хий эд, хаягдал тушаав, 5-А, 6А, 2-4, 5Б ангиуд 89-128 төгрөгийн зүйн цуглуулж . бусад ,ангнудаасаа тү рүүлэв. Д. ДАГДАН төгсгөл нь З Хугаар зүүрт ЛЕНЯ КОСАЧ хүлзэнэ. Цаг харахад, зогссон юм шиг санагдана. Хүлээж байсан мини дэлбэрлээ. Аймшигтайгаар дэлбэрлээ. Леня - Би хэлээгүй юу гэж шивнэн. ЯВ ч 32 185:5275: 0, Шөнөжин харанхуй, шуургатай байсан учир дайсны эсрэг ажил явуу лахад бэрх байлаа. Дэлбэлэгчид дөн- гөж төмвр замын далан хүрэхэд үүл ний сиймхийгээр урвагч саран Пу- хуйлаа. Бид алган дээрхитэй адил ил боллоо. Энэ нь командлагчинн сэтгэлийг түгшээв. Үзэлцэх үү, үхэх үү гэдэг асуудал. тулгарав, Дайсны нуувчныхан биднийг ятуу ШуУЗУу мэт буудах болно, Аймшигт цаг тул- гарлаа, Үзэлцэвч ашиггүй байлаа. Командлагч буцах тушаал өгөх гож байх.үед түүний ханцуйнаас аяархан татлаа, Энэ бол Леня Косач байв, Тэр миний хойноос гэсэн дахно өгөв. Партизанууд болгоомжтойгоор хүүх- дийн хойноос хөдөллөө. Удалгүй тэд зам огцом эргэсэн газарт хүрлээ, Фа шнестууд тэднийг харж чадахгүйгээр байлаа, Манайхан минээ булаад ой уруу эргэлээ. Ойн чөлөөнд түр амра хаар зогсцгоов. Командлагч «сайн эр» гэж хэлээд хөлсөө ядарсан бай- далтай арчаад .- «Хэрэв зэ чи байгаагүй бол даалгавар нурах байв» гэв. Хүү (баяртай инуэмсэглэв, Галт тэрэгний дуу дуулдана. Энэ бол дайсны Цу- фашистууд Ухаан алдталаа айсан сандрав. Дайны өмнө Леня Косач, Пол-ц- кой Районы Залишанскийн сургуульд шархтай байлдагчдыг тусаллаг. байв. партизаны 0Т- Нэг удаа Фе өөрөө пар лэхэд Леня нуугдуулахад эцэгтээ Эдгэрсэн хүмсүүд рядад хүрч ирдэг байв. шистын автоматыг олзлон тизиууд дээр ирлээ, Эд Отрядад хдийг дэлбэлэгчд" Ба ааа хулаарцхаа. Олон удаа Леня партизануудтай даалгавар биелүүл- лээ. Түүний байсан дэлбэлэгчдийн групп дайсанд ихээхэн хохирол 15: гулав. Тоолоход тооцоогор 1, 7буу, дайсны 23 автомашнныг уст гажээ. Байлдааны явцад идэвхтэй оролцсон ба түүний баатарлаг зорк- гийг үнэлэн, эх орон байлдааны хоёр дугаар зэргийн одонгоор шагнажээ. Залуу баатар ялалтын гэрэлт өд- рийг хүртэл амьдарч чадсангүй 1944 онд Латвийн газар шцутаг дээр гж, рийн отрядын хамт үүргээ биелүүлж яваад нас барлаа. Одоо Леня Косач Зөвлөлт Лавти Улсын Авдары ї8- дэг газар мөнх нойрсож байна. Орчуулсан Г. Аварзэд баазын жолооч) (такси ваа байв Партнсакууд тэсэж ядан сурч байв, Фашистууд, тосгоныг 98- Төгсгөл түрүүч нь нэгдүгээр нүүрт ТаэНЕРИЙН ОРДОНД Саяхны нэг өдөр Монголын пионерийн ордны өргөн цэлгэр хаалгаар ёс- лолын дүрэмт хувцсаа өмсч, гал улаан бүчээ намнруулсан монгол орос охид хөвгүүд цувран орж байв. Эд Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сарын ажлын нээлтэд оролцохоор ирж буй ажээ. Үдэшлэгийн ажиллагаа жигдрэв, Үдэшлэгийг Улаанбаатар хотын МХЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн дарга Цэвэгдорж нээж, зөвлөлтийн сургуулиудын идэр Ленинчүүдэд баяр хүр- тэн. Өнгөрсөн зун ЗХУ-ын «Артек» зусланд амарсан 1 дүгээр сургуулийн «сурагч улсын тэргүүний бүлгийн дарга Оюунчимэг, 16 дугаар сургуулийн пнонерний ахлах удирдагч Жигмэдбавуу нар сэтгэгдлээ ярив, Гадаад орны иионерийн зуслангуудад амарсан пионер сурагчдын концерт тоглов. БААТАР МОСКВАГИЙН НЭРЭМЖИТ СУРГУУЛЬД Баатар хот Москвагийн нэрэмжит 33 дугаар сургууль Зөвлөлтийн 3 ду гаар сургуулийн пионер сурагчидтай хамтран найрамдлын сарын ажлыг нээжээ, Энэ сургууль Зөвлөлтийн Ш сургуультай холбоо тогтоон ажил- лаж, найрамдлын сарын өдрүүдэд орос хэл дээр концерт бэлтгэн тоглох ажээ. 33 дугаар сургуулийн анги бүлэг бүр баатар хот Москвагийн сургуу- лиудтай захидлаар харилцаж туршлага солилцож эхлэв. ЗӨВЛӨЛТИЙН БАГШ НАР “Нийслэлийн 23 дугаар дунд сургууль Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сарыг өргөн тэмдэглэж байна. Энэ сургууль дээр ЗХУ-аас уригдан ирсэн 20 мэргэжилтэн багш ажиллаж байгаа бөгөөд эд бүх хнчээлийг орос хэл дээр зааж байна. Энэ мэргэжилтэн багш нар Лениний нэрэмнжт пионерийн мээллцын түүх, ЗХУ-ын хөгжилт зэргээр яриа таниулга өргөн хийж а. ЗАРЛАЛЫН САМБАРТ Нийслэлийн 22, дугаар дунд сургуулийн Хаалгаар ормогц «Монгол-Зөв- лөлтийн найрам, н сард» гэсэн хаягтай том хүрэн самбар нүднээ тусна. Түүн дээр МЗН-ын сарын ажлын нээлт, Лениний нэрэмжит инионерийн бай- тууллагын түүхэн замналын тухай асуулт хариултын уралдаан зарлаж дүг нэх, Лениний нэрэмжит ширээ бий болгож сар тутам тэргүүний үүр салаа дад шилжүүлж байх зэрэг нилээд ажил бичсэн байлаа. Түүний хажууд «ФЛУЕРАШ» чуулгынхан ирнэ» гэсэн танилцуулга наагаад, түүн дээр «Энэ чуулгын тоглолтыг Дуурь бүжгийн улсын театрт үзнэ. Аль ангиас хэдэн хүүхэд үзэх захиалгаа бүл- гэмийн зөвлөлд өгнө үү?» гэж. бичжээ Мөн «Лениний нэрэмжит пнонерийн байгууллагын түүхийг хир зэрэг мэдэх вэ?» гэсэн урал- дааны болзол байна. Болзлын эцэст «В. И. Лениний нэрэмижт ширээг 3 ба түүнээс дээш удаа авсан үүр, хэсэг, салааны даргыг 1969 оны зун га- даадын зусланд, салааны нь 3 хүүхдийг дотоодын пионерийн зусланд ҮНЭ төлбөргүйгээр, үлдсэн бүх хүүхдийг дотоодын Зусланд хувий нь зардлаар | дуртай ээлжинд нь амруулна» гэсэн байлаа. Ийнхүү нийслэлийн олон арван сургууль монгол-зөвлөлтийн найрамдлын сараар найрамдлын сэдэвт төрөл бүрийн хэлбэрт ажил өрнүүлж УүсТЭГ зй “М. ОЧИР, а-а-ав-ит--ит ив арийт-ивт--ат--ар-а -ар-ивт-ий”--вт-ар--ар У”-ат-ар-8р чрт-ир-иэ-ит-вт-ар Р-вр-вг-4Р” « ДЭГ ЖУРАМ, ЗУРШИЛ Ө Цагны сэрүүлэг тавилгүйгээр дуудуулалгүйгээр өглөө эртхэн сэ рэн босч сурья. Тогтмол цагт босч байвал сүүлдээ тийм Журам ДЭГ лэмд дасах болно. Ф Хувцас хунар ном дэвтр: тодорхой нэг газар тавьж бай Сүүлд олоход амар байдаг. Ф Өглөө сургууль хичээлдо. явах бэлтгэлийг урд орой нь 0бү- “рэн хийгээд нойрсож бай! Хичээ- лийн хуваарь ёсоор ном дэвтрээ бүрэн авч цүнхэндээ хий. Тэгвэл өглөө босоод ямар ч юм олох, эрэх “тэх явдалгүй болно. Ө Хичээлд ч тэр, хурал цуглаанд ч тэр, ямарваа юманд очихдоо 2-9 минутын Өмнө хүрэхээр бодож. ца гаа тохируулан гэрээсээ гарч байя Хожимдож бусдыгаа хүлээлгэвэл их муухай. Энэ бол хүмүүсийг хүндэтгэж сураагүй бүдүүлэг яв- дал мөн. Харин зарим хүүхэд хэ- тэрхий олон мМипутын өмнө оччи- хоод Дэмнй сэлгүүцэх, ноцолдох зэргээр ецагаа ашиггүй үрдэг нь бас буруу юм. Ө Хэрвээ бусдаас юм түр хуга- цаагаар авч хэрэглэвэл түүнийгээ уул амалсан өдөр цагт иь нэхэлт шаардалтгүй эгүүлэн өгч- байя. «Мартчихжээ» гэх юмуу «дараа авчирч өгье» гээд болзолт хугацаа өнгөрөөх нь маш муухай зуршил бөгөөд тэгдэг хүүхэд, дахин бус- даас юм авах нүүргүй болно. Ф Хийж чадмааргүй давамгай зүйлийг бүү амлаж бай, Амалсан бол, заавал биелүүл. Хэлсэн: үг чинь хийсэн ажилтай чинь яв. цав тохирч байх ёстой, «Би, үүнээс хойш томофтой болно» гээд бас л сахилгагүйтээд байвал маш муу- с хай, ичгэвтэр юм болно. Ө Цагийн хуваарьтай ажиллаж сурья. Босох, хооллох, нойрсох. хичээл давтах, тоглох наадах цаг тогтмол байвал зохино, Хэрэв ца- гийн хуваарь зарнм өдөр зөрчигд- вөл түүнийгээ дараа өдөр нөхөн хийж бай! Жишээ нь өдөр бүр бэх үг тавыг цээжэлдэг байсан ь нэг-ӨДөр үнэхээр амжаагүй гэж бодьеє. Тэгвэл хуваа шид Номын баярт Хүүхэд ОМЫН (ан | хоёр Чи сурч мэдэхийг хүсдэг шүү дээ, Тэгээд ч ном уншдаг. Тэгвэл номын сан хүүхэд хоёр хоорондоо салшгүй холбоотой байх хэрэгтэй, Номын сантай нөхөрлөхөд эхлээд уншигч хүн катологийг зөв ашиглаж сурах нь чухал байдаг. КНатологоос ямар төрлийн номноос хэн гэгч (00- хногчтой, ямар нэртэй ном уншихыг олж аваад заасан Дугаарын дагуу тэмдэглэн ном Олгосчид Захиалан швал чиний ажилд цаг гарздахгүй хялбар байдаг юм. Та бүхний ажлыг хялбарчлан сурч мэдэхэд чинь цаг алдагдуулахгүйн тул номын катологуудыг Зөв байр- луулан дутууг нь гүйцээн ашиглахад бололцоотой болгосон байдаг, «Надад байгаа сайн сайхан бүх» нийг би номноос олж авсан юм, Эрд мийн эх булаг болсон номонд дуралц гаа|» гэж пролетарийн их зохиолч М. Горький хэлсэн юм. шон Ардын багш нараар заалгасан эрд мээ бататган, мартахгүйс хичээн М. Горькийн сургаснаар эрдмийн эх: бу- лаг болсон Номонд сурагч бүхэн ду- ралцгаа, Хүн бүхэн биеэ барьж тэв- чээртэй сууж номтой нөхөрлөвөл ер- төнцийг бүхэлд нь харахаар үл 68- рам их багш В.И. Лениний-сургасан сур! сур! бас дахин сур! гэсэн арнуй сургаалыг биелүүлж чадна. Үр Ж. ЮРА. Хүн хэвлэлийн үйлд- - вэрийн ажилчин) БАРИМТАЛЖ” СУРАГТУНГ сөжчэх үгээ тав биш. 10 болгож нэмэх хэрэгтэй. Өдөр бүр 8 цаг сууж хичээл давтдаг бол тэр жур- маа бүү алд, Зарим өдөр хичээл бараг давтахгүй, зөдөржин шахуу тоглож эрхлэдэг бөгөөд шалгалт ойртмогц шөнө өдөргүй сууж зам бараагүй давтвал тусгүй юм. Өдөр бүр нэгэн жигд байдлаар ажиллах, сурах, амрах нь бүхий д насны амьдралд их тустай гэдгийг санаг- тун, Ф Бага наснаасаа зөв, сайн зуршил: хэвшилтэй болцгооё, Хоол идэхийн өмнө гараа заавал угаах, таньдаг хүмүүс, багш, ангийн Нө- хөдтэйгээ уулзаад мэндлэх, «баяр- лалаа», «баяртай» гэдэг үг хэлж. сурах, айлд орохдоо урдаар Зөв- шөөрөл авч байх, нусны алчуур- тай явах зэрэг зуршил бол бас дэг журам Мөн, Зөв дэг журам, зуршил хэвшил бол соёлч байдлын Л гн ал Ё: . (Сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд маинэалл мэн Уулзалт боллоо Архангай аймгийн Тариат сукын 10 жилийн дунд сургуулийн пионер сурагчид БНМАУ-ын урлагийн гавь яат зүтгэлтэн төрийн шагналт раач Одонтой уулзалт хийв. зу- Уулзалт дээр Одон гуай МУЭХ ба Монголын дүрслэх урлагийн тухай тодорхой ярьж, Төв, Өвөрхангай, Ар- хангай аймгуудаар аялан явахдаа зур сан байгалийн болон түүхийн сэдэвт зургуудаасаа сонирхууллаа. Дараа нь Одон гуайг пнонерийн 3 дугаар бүл- сэмийн 1 дүгээр бүлгийн хүндэт ннд нер болгов. Сурагч О. ЖАМБАЛДОРЖ нар- Ч, ЧИМИДРАВДАН | | .Төөд анхдугаар тэмцээнийг 5 рат-ат-ат-ирт чврчит-вт-ар авран «алив ийг араараа -авчар араар -ат-ар ат ОЛИМПИЙН (358 МЕХГСО Олимпийн тоглолт нь эртнай Гре- кийн уламжлалт баяр ёслолын нэг байсан бөгөөд сүүлдээ дэлхий дахи- ны уламжлалт томоохон тэмцээн бол лоо. Анх Грек улсад 4 жил дутамд 5 өдрийн турш олнмп нэртэйгээр гүйлт, барилдаан, нударган зодоол, диск, жад шидэлтүүд, буутай урал- даан 4 морь хөллөсөн тэргээр урал- дах зэрэг тэмцээн болдог байжээ. Тэр үед үзэгчид болон тоглогчдын дунд эмэгтэйчүүд оролцох ёсгүй бай лаа, Нэг удаа нударган зодооныг эмэгтэй хүн эрэгтэй хүний хувцас өмсөөд дасгалжуулж байсан нь илэрс нээс хойш тамирчид дасгалжуулагч- дыг гадуур хувцасгүй оролцуулдаг заншилтай болжээ, Олимпийн тэмцээнд ялагчид нь онцгой эрх эдэлж нхээхэн хүндэт- тэгддэг байжээ. Тэмцээнд түрүүлэгч дийг албан татвараас чөлөөлж, бүх насаар нь улсын зардлаар хоолло- "дог байсны гадна олимпийн тоглол- тын өдрүүдэд Грек орон даяар яваг даж байсан дайныг хориглон зогсоо сайхан уламжлалтай байжээ. Олимпийн шинэ үе нь 1894 оноос эхэлдэг бөгөөд 1894 онд Фран цын Парис хотноо олон улсын тэм цээн болж, түүнд 84 орны тамирчид оролцсны дотор Хаант Оросын та- мирчид оролцож байжээ, Энэ тэмцээ нээс олон орны олимпийн тоглол- тыг явуулж байхаар шийдвэрлэсэн бө Грекэд хийхээр тогтжээ. Энэ шийдвэр ёсоор 1896 оны. 4 дүгээр сарын 5-кд Грек улсын Афин хотод 13 орны 285 тамирчдын бүрэлдэхүүнтэй анх дугаар олимп нээгджээ. Үүнээс хойш олимпийн тоглолтууд 4 жил дутам явагддаг байсан бөгөөд 1916- 1940, 1944 онуудад дайны улмаас олимпийн тоглолтууд тасарчээ. Олимпийн амжилтуудыг 3 байр эзлүүлэн хувийн амжилтаар инь атт, мөнгө, хүрэл медаль олгоно. 1952 оныг хүртэл АНУ-ын тамирчид олим пийн тоглолтын 1-р байрыг гогтмол эзэлдэг байлаа, Харин 1952 онд ЗХУ-ын тамирчид энэ байдлыг өөрчилсөн юм. 1952 онд солсон олимпийн 15 дугаар тоглолтод ЗХУ- ын баг АНУ-ын багаас түрүүлж, 1 дүгээр байр эзэлжээ. 1956 онд 16 дугаар олимпийн тэмцээнд ЗХУ-ын тамирчид 98 медаль тсэний л0- тор 37 алт, 29 мөнгө, 32 хүрэл Манна авнал ална чан яанаа лан /аниалланан. ГХйнинийй эн їнийн ХУСАН “Бөхөр Хус бол навчит үүлдрийн мо- Онд багтдаг. Манай оронд нав- нт үүлдрээс хус, Улиангар, улиас хайлаас зэрэг мод ургана, “Эдгээ- рийн дотроос хус бол ой үүсгэгч чухал мод бөгөөд хусан ой нь ма най бүх хөвч ойн 8 орчим хувийг эзэлдэг. Хус ихэвчлэн бусад төр- лийн модтой холилдон ургаж холи- Мог ойг бий болгоно. Хусны. нэг онцлог шинж чанар бол уур амьсгал, хөрсний аль Чч нөхцөлд манзй ойтой бүх нутагт Ургадаг. Хусны холтос нь цагаан учир бусад модноос амархан ял- тагдана. Хус нь манай оронд дээд тал нь 70-100 хүртэл насалж, 20 Орчим метр, өндөр, 40-50 см бү- Ултиьланьллланаь, гавчнал ланна авиа. авла ална, ганаа ТОГЛОЛТ ат-ит-т, “өвт-ивт-ит-иөт-т иг медаль хүртсэн нь АНУ-аас 24 ие- далнар нлүү байлаа, 1960 онд болсон 17 дугаар олнм нийн 43 алт, 29 мөнгө, 31 хүрэл медаль авч 583 оноогоор 1 дүгээр байр эзэлж байхад АНУ-ын баг 34 алт, 21 мөнгө, 16 хүрэл медаль авч 463,5 оноогоор 2 дугаар байр, 1964 онд болсон 18 дугаар олимпид ЗХУ-ын тамирчид 30 алт, 31 мөнгө, 835 хүрэл медаль авч 608,3 оноо- гоор 1 дүгээр байр, АНУ-ын тамир чид 581,8 оноогоор 2 дугаар бай- руудыг тус тус эзэлж байжээ, Зуны олимпийн тоглолтууд 18 удаа явагд сан бөгөөд энэ оны (10 дугаар с48- рын 12-нд Мексик улсын /Мехико хотноо олимпийн 19 дүгээр тоглолт болох гэж байна, 1924 оноос эхлэн спортын өвлийн төрлүүдээр «Цагаан олимпийг» зохион явуулдаг болжээ. Энэ өвөл 10 дугаар цагаан олимп Францын Герноболь х0тод явагдаж өнгөрсөн юм. 5 Үү. дүгээр олими. 1896 онд Їре- кийн Афинд болж 13 орны 285 тамирчин оролцжээ, 2 дугаар олнмп 1900 онд Фрат- цын Парист болж, 20 орны 1086 тамирчин оролцжээ, 3 дугаар олимп 1904 онд АНУ- ын Сент-Хунст болж, (1) орны та- мирчин оролцжээ. 4 дүгээр олнмп 1908 онд Анг- лийн Лондонд болж, 22 орны 2059 тамирчин оролцжээ, 5 дугаар олимп 1912 онд Шине- дийн Стокольмд. болж 28 орны 3641 тамирчин оролцжээ. : дугаар олимп 1916 онд болоо гүй. ї 7. дугаар олимп 1920 онд Бель- гийн Антверпенд болж 29 орны 2606 тамирчин оролцжээ. 8 дугаар олимп 19224 оид Фран- цын Парист болж (44 орны 3092 тамнрчин оролцжээ. ОЙ дүүн болдог боловч “тэдгээр нь үйлдвэрлэлийн хэрэгцээнд ашиг- лагдах чанараа алдсан байдаг, Хус тавдугаар сард цэцэглэж. зуны сүүлчээр үр нь боловсорно. Хусыг аль ч улс оронд ардын аж ахуйн бүх салаа мөчирт өргөн ашигладаг байна. Хусыг фанерын үйлдвэр, мебе-” лийн үйлдвэр, гэр аж ахуйн хэрэг- їлэл, тэрэг хийх зэрэгт өргөн ашиг- « ладаг. Мөн хусны идэвхжүүлсэн нүүрсийг дарханы газар, мал эмнэ 1 27 с 9 дүгээр олимп 1928 онд Голлан дын Амстердамд болж, 46 орны 3015 тамирчин оролцжээ. 10 дугаар олимп 1932 онд АНУ- ын Лос-Анжелост болж, 37 орны тамирчин оролцжээ. 11 дүгээр олимп 1936 онд Гер- маны Берлинд болж 49 орны 4069 тамирчин оролцжээ. 19. угаан Захын 1940 онд болоо гүй ҮЗ дугаар олимп 1944 онд болоо я 14 дүгээр олимп 1948 онд Анг- лийн Лондонд болж 59 орны 4468 тамирчин оролцжээ. 15 дугаар олнмп 1952 онд Фин- ляндын Хельсиникд болж 70 срны 5867 тамирчин оролцжээ. 16 дугаар олимп 1956 онд Авнст- рын Мельбуринд болж 68 орны 3539 тамирчин оролцжээ. ( 17 дугаар олимп 1960 онд Ита- лийн Римд болж 84 орны 5900 тамирчин оролцжээ, 18 дугаар олимп ны Токнод болж тамирчид оролцжээ. 1964 онд Япо- 94 орны 5558 ЗНн 270 1 дүгээр олимп 1924 онд “ран- цын Шамонид болж 16 орны 293 тамирчин оржээ, 2 дугаар олимп 1924 онд Швей- царын Сен-Морист болж 25 орны 491 тамирчин оржээ, 8 дугаар олимп 1932 онд АНУ- ын Лейк-ПЇлэсид болж 17 орны 307 тамирчин оролцжээ. 4 дүгээр олимп 1936 онд Гер- маны Гармиш Партенкирхенд болж 28 орны 576 тамирчин оржээ. 5 дугаар олимп 1948 онд їїївей- царын Сен-Морист болж 28 орны 878 тамнрчин оржээ. 6 дугаар олимп-1952 онд Норве гийн . Ослад. болж - 30 орны 960 тамирчин оролцжээ. Т дугаар олимп (1956 онд Ита- лийн Кортинад, Ампеццод болж 32 орны 923 тамирчин оржээ. 8 дугаар олимп 1960 онд АНУ- ын Скво-Вэллид болж 30 орны 749 тамирчин оролцжээ. 9 дүгээр олимп 1964 онд Авета- рын Инсбургт болж 36 орны 1365 тамирчин оролцжээ. 12 дугаар олимп цын Герноболь жээ. 1968 онд Фрая- хотод тус тус бол- Л. МӨНХ-ОЧИР лэгт өргөн хэрэглэдэг. Хусны нарийн- мөчир болон нав чинг малын тэжээл болгон хэрэг- лэж болох юм. Хусаар хийсэл уурхайн модон бэхэлгээ нь хуга- рах дөхөхөөрөө чахарч чимээ гар- гадаг учир уурхайн гэнэтийн нНу- ралт, гулгалтаас хүний амийг ав рах бололцоо олгож өгдөг. Хусны модлог нь уян хатаа бөгөөд дуу дамжуулдаг учир хөгжмийн хэрэг сэл хийхэд ашиглана. Хуснаас гадна манай оронд бай гаа улиас, улиангар, хайлаас, гас-зэрэг нь үргэлжилсэн их хөвч үүсгэхгүй боловч шугуй, тө- төл ой их биш хэмжээгээр голын хөндий, сайр даган тохиолдоно. Эдгээрээс улиасыг хот Тохи- жуулахад, улингарыг шүдэнзчий фабрикт, бургасыг хана унь, араг зэрэг зүйл хийхэд голчлон ашигГ-- лаж байна. Мөн манай говь, цөлийн бүсэнд 3 сая га орчим заг ургадаг бөгөөд ой гэж үздэг юм, Ээ Н” овогт багтах хагас модлог ургамал болно. Загийг Сурлага авьяас хосолсон сурагч Налайх хотын 8 жилийн ДУНД сургуулийн 8 дугаар ангийн СУ- рагч Нэргүй сурлага, сахилга, бат, авьяасаараа тэргүүний сурагчийн тоонд ордог. «Багш хичээл зааж байхад, нөх дийнхөө хичээл хариулах гүед бүх анхаарлаа хичээлийн зүг хандуул даг, Хэрэв үл ойлгогдох зүйл гар вал дөр бүр нь багшаасаа асууж лавладаг. Өдрийн заасан хичээлийг өдөрт нь уншиж байх нь чухал, Гэтэл зарим сурагч энэ маргааш орохгүй гээд тэр өдрийн хичээлийг сөхөж харахгүй, зөвхөн маргаашийн ХН- чээлийг ялгаж уншдаг. Тэгээд хэд хоногийн дараа нөгвө хичээлийг уншихад ойлгогдох нь тааруухан байдаг. Тооны төрлийн хичээлийн бодло гуудыг бодоход өгүүлбэрийг олон дахин уншиж ойлгохын дээр |Зур- гий нь зөв сэтгэж зураад тоо бо доход хялбар байдаг. Ер нь хичээлийг өөр хооронд нь харьцуулж давтах нь ашигтай, Сайн, онц сайн суралцахын-нэг эх сурвалж нь нөхөддөө туслах яв- дал юм» гэж Нэргүй ярилаа, Энэ сурагч сургуулийнхаа бүлгэмийн зөвлөлийн даргаар ажилладаг. Бас биеийн тамирын төрлүүдээр хи- чээллэж, сагсан бөмбөг, одон бөм- бөг сайн тоглодог тэргүүний су- рёгчийн нэг юм. Ч.«Дамба НОГОО ХУРААЛЦАВ Батсүмбэрийн САА-н 8 жилийн дунд сургуулийн 5-8 дугаар ан» гийн 300 шахам сурагч 10 баг шийн удирдлагаар САА-н намрын ногоо хураалтанд туслав. Тэд 5 га газрын төмс, 2 га газрын бай- цаа, 1 га газрын манжин хураа- лаа. Эдний дотроос сурагч Бай- гальсүрэн, Гончиг, Янжмаа, Дорж- дулам, Должинсүрэн, Отгон Янж- маа нар идэвхтэй ажиллав. “Улааны улаа. улина анал / авна. лахна ана лчинал, авна лалначннал гчинна чинэ, илнэ УУ Ганаа ЛЕлнЫ Л Үвмнаы, “чинь Л ЯЛНА авиа.” /чаннал аниа лал БЭССЭ УРД ! їй, ПИ 4 ! 4. т Сонх2-22 цЕБууЯҮл ихэвчлэн түлшинд ашиглаж бай- гаа ба 1 кг заг. шатаахад 400 н калор дулаан гарна. Загны идэвх- жүүлсэн нүүрс нь хусчыхаас гу- рав дахин их чадалтай болно. Загийг түлш болгон ашиглахаас гадна говь нутгийн хот сууринг чимэглэх, малын тэжээлд хэрэг- лэх, хөрс хамгаалах зэрэг үүргийг гүйцэтгэдэг байна. Загийн ойн дэлхийн хамгийн хойт цэг нь манай. орны Хар ус нуурын орчимд байдгийг пионер сурагчид та нар мэдэх биз ээ. Ойн инженер О. ГОНСОН. Минийлинй ний нийлнэ р нтРгэгеэт”Л аа ээ їнэлэлт Миханл Герман (Молдавын зохнолч) эриэг---- ДРЫМБА ӨРГЦҮРҮЛЛҮЛТ ЭЭР Ээжийг хуас моддын дотор далд ор могц миний хамаг сэтгэл «Тээрэм тийн балгас» уруу тэмүүлдэг байв. Би тэр өдрүүдэд дундаа хэлтэй, тал ду гараг хөгжмийг оролддог байв, Ноорон хой хувцастай Цыган жаал түүнийг хүүхдүүдэд худалдана гэсэн юм. Цы ган жаал энэ хөгжмийг амандаа хий гээд мэлхий шиг хацраа бүлхэлзүүлж сэтгэл хөдөлтөл Дуугаргадаг байлаа. Тэр хүүгийн морнны дах шиг хэл бэртэй дугараг хөгжмийг «дрымба» гэж нэрлэдэг - байв, Би эпэ хөгжмийг үз мэгц сэтгэл татагдаж ямар боловч үү- нийг авна гэж бодох боллоо. Бидний хажууд хүнгүй болохоор би ийн тийшээ ажиглаж тэр поорхой хувцастай цыган хүүд болгоомжтой ойр тов, - Ви цаадахыг чинь үзэх үү? Тэ гээд худалдаж авч ч болно гэлээ, Тэр нүүрээ дагаж: урссан хөлсөө арчиж тосгоны похойд хүүлүүлсэн өмдөө өөд татаал надад ойртов Юу худалдаж авья, гэв үү! хээ хээ гэж нүдээ анивчуулан мөрийг минь нөхөрсөгөөр илж асуулаа. --Тийм ээ! - мд мөнгө бий юу? 10 төгрөг! - Дэндүү үнэтэй бишүү гэж би нү ДЭЭ том болгон асуугаад, тэр хүүгийн тартаа хөдөлгөлс байгаа дримбыг шу “Хэсэглэн авав. Африс ардын үзгэр нь: Энэ дэлхий дээр нэгэн . ЯДуу хүн амьдарч байжээ, Уранхай хувцас, жижиг овоо хойноос өөр эд хөрөнгө бай- гацаанд --Надыг ямар нэг Ё юмаар хоолло! Би удаан ху- ГҮЙ. Шидэт аягаа Жад үсэрч ирээд цохнход өлсөж ядарсан хүн арай л ӨГЖИМ! -ХӨГЛАЙ! хараад: : Би маргааш үүнийг Өнөөдөр ээж... гэж хэлэя. Түүний нүд баригдсан оготно шиг гялалзан, хавтсан дээрээ бар, баав гай, том хар нохой, морины зурагтай цан чинь азья. өнгөт сэтгүүлийг авав. Тэгээд мнний айсан. харцыг ажигламагцаа, |гараа хойш татан -- Үүнийг би үзье. Хэрэв хүсвэл би дрымбаа үүгээр сольж болно гээд тэр хөгжмөө надад өгөв. Цыган жаал муу санаа гарган байна гэж би бодсон бо ловч зөвшөөрлөө, | Цыган хүү, сэтгүү лийг авч хавтсыг пь анхааралтай үзээд өвөртлөв. Тэр хүүгийн гар үл мэ дэг чичирхийлж нүд нь хөгжилтэй гүя язаж байв. Бид гэрээс гарлаа, Цы ї шаал, байшиигийн. өмнөх, мөдиоос хэдэн алим авч өгөхийг надаас гуйв. Би тэр жаалд хэдэн алим авч Тэр цыган .Тээрэмтийп балгасны» сүг гүйв, Би. дрымбыг авсандаа баяр ламс ишиг. шиг цовхорч ба Гэвч ямар нэг дуу оруулья гэх: жаа урж, зөвхөп шарилжинд хоргодсон эрээц хэдгэнэ шиг дүнгэнүүлдэг бай лаа. Маргаат пь үдийн алдад намайг гахайдаа хоол өгч байтал цыган гсаал ха шаанд орж ирэв. Тэр саарьтай хар хө лөө зөрүүлж суугаад -- Би өчигдөр бусад цыган хүүхэд тэй майхныхаа ард нуугдаж өнөө сэт гүүлийг үзэж байтад эцэг маань тарч ирээд урж хаях гэсэн гэв... Тэгээд бид хоёр тосгоны захад гарч тоглов. Цыган хүүг самрын модны өндөр үзүүрт шалмагхан авирч гараад алтан гургалдай болж: донгодохыг нь би үзээд гайхлаа. Би энэ цыган хүүг Ро- мэн гэдэг нэртэйг мэдэснээс гадна эхийнх нь ярьснаар цыган жаалыг Днестр мөрний хөвөөн дээрх Соро кийн орчим зуны адаг сард төрснийг нь ч мэдэв. Бүрэнхий болоход ойгоос гарсан зам дээр үхэр сүрэг багширч байв. Бид саллаа, Би цыган жаалд маргаашийн мал Дах нарнаар ирээрэй гэхэд тэро хүү над дрымбээр тоглохыг зааж өгнө гэн: хэлэв, Гэтэл бидний онэ төлөвлөгөөг Нику үймүүлсэн том. Нику надтай атаархаж, --Эзгүй байкад чинь танай хүү цы нь: идэх юм идсэнгүй ...го8 нө гэв. давхиж: жад Ч өглөө, гарч өдөв. Чонө шууд очоод жаднаас ндэх юм гуйв, түүнд зөвхөн хатуу цохилт өгчээ. Чоно ухасхийн орон доогуур шургав, 7Кад хэлсэн --Нуугдах хэрэггүй, Хаа- на ч чи надаас зугтаж чадах авчирсан цагт цохихоо болн Чөнө аяга авчрахаар хойноос эє сангүй. Ой тайгаар тэнүүч чэн жимсээр өл залгадаг бай яаа, Нэгэн өдөр зам дээрээс » хурц. өнгийн будгаар гоёж унасангүй, Тэгээд жадыг гэр тээ авчрав. Хэдэн өдрийн да раа туулай дахин зочлон ир лээ. Жадыг үзээд: «Энэ 5 ган. жаалтай тоглосон гэж: оээ»цид ко волжээ. “Талай алаг гахайг уяртал дрымбээр тэглоно “гэж би Никнуд хэл сэн учраас тар ингэж: хорссоп байжээ. -- Чи миний үгэнд мөн их оров оо! Цыгап хүүхдийг гэртээ оруулна гэзэ ээ| Аав чинь арьсы чино хуулна бий гэж ээж намайг загнав /Аавыг “ажлаа саа ирэхэд би таг чзойрссон | байлаа. Ингэн: унтсан явдал аавын гараас ца майг аварсал боловч өглөө нь өөр яг гүй явдал болов. Георгий, -- бид цөмөөрөө өнөөдөр ногооны газар очно. Чи шишний шилбэ. цуглуулна шүү. Өвөл хонь тэжээхэд хэрэг болдог юм гэлээ. Энэ даалгавар миний сэтгэлд нийцээ гүй боловч сэрх ямааг зах дээр аваа чихдаа дуры нь асуудаггүй гэгч бол жээ. Үд болоход би «Тээрэмтийн бал гас уруу» гүйж очив, Яав даа даанч! Би газар шигдсэн шигяг майхан алга болж, Үнс хийсэн саяхан энд цыганууд байсны тэмдэг болон ха рагдана. Би тосгоны Г зүрР зурайсан за мын хажуугийн том чулуун гэл үймэрч лээ, Чулуун өөдөө явав. чүдэнд нулимс цийлэлз Ээжийг, тарианы газраас ирэхэд би унтсан байлаа. Миний орон морины дахан Аав дээр гялалзсан хэлтчэй, хэлбэртэй хөгжим байв. ! хоол идэж байхдаа: -с Геврги чи юунд дөо юу? гэж асуув, -- Үгүй би, хэнтэй ч уйяаав. Зодол зодолдоогүй хөөл гарав. Чонө аягыг ав- Гэвч чирч ширээн дээр тавнлаа, Жад зэрэгцэн зогсоод аягаа хамгаалав. Хүн буцаж ирээд аягаа үзэж маш их баялав. а нь цаг ургэлж үнэн- чээр үйлчлэв. Тэр цагаас хойш хүн цатгалан Явах болж ктэнэ, Харин чоно Хха- ширч залхсангүй үргэлж өлс гөлөн, бусдын юмыг дээрэм дэж явдаг болжээ, эргүүлж эрдэнэ зогслоо. Асар дэвр суугаад өврөөсөө дрымбээ гаргав. Сэт дээр сууж чадалгүй, гэр гээд зоу бодсоноо ярихад гараас минь барын, миний үүрийг ажэад: - За юунд -уйлаа- вэ? яасын бэ: за хэл гэж? шалгаалаа Их сайн жаал байсан Юм. Нику гаас илүү гэхэд аав уурласан чгүгүй, Харин учиргүй инээлээ. - Энэ юу юм бэ? гэж хөгжмийг барьж үзэв, --Дрымба. Тэр жаал надад өгсөн юм, Танд хэлэхээ мартчихжээ. Би түүнд барны зурагтай сэтгүүл... Сайз байна. Харин уйлах шиг муухай юм байхгүй гэв. ».Тэр гүеэс: хойш нилээд жил өнгөр лвө, Энэ хугацаанд их өөрчлөлт болск. . Би дээд сургууль төгсөж Георги дуйни. байснаа Сорок. тосгоны залуу Георги. Иванович гэгдэх болжээ. Ингэж байтал. оройн сургуулийн нэг ангийг дааж авах болов.. Би тэгэхэд Желималай, Аурел, Дроб Васили, Гомурарь Їїетр: Жянзур Федор Акулай Ромэн гэж чэр сийн дарааллаар дуудаж ШИНЭ сураг- чидтайгаа танилцахдаа Ромэн гэдэг нэр. тэй жаал хүүг ажиглавал цыгад хүн байлаа. Би түүнийг анхааралтай ажи хад тэр суудлаасаа босов. Миний өмнө . дунд ,вэргийн чуруутай! залуу хүп зог сож “байлаа. Түүний буржигар хар үс духыг нь далдлан, Өтгөн хар хөмсөгт нь хүрэн алдаж байв. Тэр хэдийгээр хувирсан боловч хдөгвө цыган жаал -Ро мэн тэдгийг танигдуулж . байлаа, Ро! мэн намайг гайхаа харна. Хичээл тара: хад би Ромөенийг дагуулж гараад хамт зэрэгцэн ява. Манайхаар эхэд Ромэн очоорой гэж үг хэлэх намайг хэ гэснээ түгдэрч- -с- Ромер зовох хэрэггүй, “чамайс, гуйх юм байна тэлээ. Ромэд манайд ирэв, Би түүнээс хаана сууж юу хийд гийг асууж танилцаад чемодачаасаа дрымбыг гаргаж түүнд өгөв. х: -- Чи ийм юм хийж чадах уу? Ро, мэн үүнийг авмагц анхаарай үзэж на майг ширтэн харна. тө --Аа тийм) Би л хийсэн юм байна, Одоо танаж байна. Георгий Иванович: аа|-Өнэ яагаад танайд байгаа том бэ? гэж: асуулаа. 5 Барын зурагтай бэтгүүл өгсөн хүүхдийг чи таних уу? Ромэн бага нас ныхаа үйл явдлыг санах мэт болснэо. хаалгаар гүйж гарав. Хэсэг зуур болс чы дараа Ромэн буцаж ирээд удаан жил хадгалагдсанаас «шарлаж, утаз ханхалсан сэтгүүлийг -аадад өгөв. Орос хэлнээс орчуулсан Ө. ЦЭН СҮРЭН Д, БҮРЭНДАЛАЙ. хӨНВ Модны навч унаж ф Намрын сэрүүн өрлөө, . Аяны шувууд ганганаж Дулаан орныг зорилоо. Намрын ажил эхэлж Алтан тариа хураалаа. Арвин ургац авахаар Атрыг залуус зорилоо. Нийслэлийн 5. дугаар сургууль анги сурагч Гончигсумлаа. чимсэн эрээн аяга үзэв. Тэр аяга цаг үргэлж бүжиглэж наадна. Ядуу хүн маш их гай хаж түүнтэй ярилцахаар їшийдлээ. --Хэрэв чи надыг хэрхэн нх өлсөл: байгааг мэддэг бол надад ямар нэг идэх юм өгнө үү хэмээн дөнгөж өгүүлтэл амтат хоолны үнэр ханхлав, Ядуу хүн цадтал идэж аваад аягаа гэртээ авчирлаа. Тэд- нийд туулай зочлон иржээ. У хүн, туулай зочинд хоол өгөхийг аяганаас хүс- чээ.Туулай мөн л идэж аваад энэ сонин гайхамшгийг чо- нопд ярихаар бодож явлаа. Өлсгөлөн чоно маш их баярлан давхин очив. Чоно найрсаг сайхан зочилсны ха рнуд аягыг нь булаан аваад зугтжээ. Овоохойд өлсгөлөн дахнад эхлэв. Ядуу хүн үр жимс эрж мөн л ой тангаар хэсүүчлэв. Энэ удаа харвн үсэрдэг жад үзлээ, Хүн гай- хаж цөхрөөд түүнд хэлсэн яав ямар нэгэн ндэх юмаар сайн дайлах нь магад» тэж бодоод эзэнд нь хандаж өгүүлсэн нь: --Би чамтайгаа уулзалгүй удлаа. Тэгээд сэтгэл зовоод эргэж явна даа гэв. Хүн хэя сэн нь: --Чамд нх баярлалаа. Би бас нэг шинэ гайхамшигт юм тай болсон гээд түүнийгээ үзүүлэхийг хүссэнгүй, Учир нь туулайг цохино гэж б0- доод хүн гарч одов, --Би өлсөж явна. Хоол ндэхсэн гэж туулайг дөнгөж хэлтэл жад үсэрч ирээд но- хив. Туулай хөлөө арай л тас цавчуулсангүй,Аягандас ч нлүү шинэ сонин гайхам- шигт юмтай болсон хүний ту хай чононд ярихаар туулай явлаа. Удсантүй чоно дав- хин ирэв. Эзэн хүн хэдийнээ хүлээж байсан тул түүнд: -4Би одоохон ирнэ. Чи ВЬЕТНАМААС ТОНИЛ! Сурагч Андрушт зурав “тэртээ байгаа юм шиг өөрий -төө дайлаарай гэж хэлээд Харнуцлагатай- эрхлэгч Ж. ШАГДАР ДА, Сүхбаатерын тэрэмжят улсын ховлэлайн комбинатад хэвлэв. “2 Индекс--14140-- Огон зүхэйий ЗРО-Е АРИ ЛАР НЭГДЭГЛЭ/! шс онйс сувча уй жсэнчйсн ИЙ-ын эйх. тар: зВР:и8: ҮӨЛӨВ хэ3Э9Д БЭЛХЭН БАЙГЛУН/ БИДНИЙ! ХУУВАЙХ:: ХӨМСОӨМОЛЧУУД Завсарлагын хонх жингэнэк. Ан гийн хаалга нээгдэж ахлах ён- : гийн бололтой охид хөвгүүд шуу- 3 с ЦЭ гилдан гарч ирэв. байна, Эдний ангийнхан комсомо-- ДоржЖиагматай уулзья-1ї9- лын 50 жилийн ойн өдрийн өмнөх сэнд- Хүүхдүүд нэгэн (бор охиныг долоо хоногийг нэг ч сул дүн авах ЭЭ ЦОХ ЭЭЖ гүй долоо хоног болгохоор шийд- -8а, Доржиагма аа! Танайан жээ, Тэд түүхт ойг тохиолдуулан гийнхан Лениний комсомолын 50 пнонерүүдийг даан авч МХЗЭ-ийн | жилд юу Хийж байна гэхэд минь ажлаа товч танилцуулав. гишүүнээр элсэх бэлтгэлий нь хан | | 2-3: эжий: До Эн «гах : В: хэжэ айна. 10- йН- 25 дахь жилдээ 10 сарын 16 ---.йхагва, Нийслэлийн 10 жилийн 83 ду- Богоы байна. 10-ын «Б» авгнын “Мао (1050) 19 68 оны дугаар р Үнэ 10 нө гаар дунд сургуулийн 10-ын «Б» юэ “банслтт сонин, сэтгүүлийн ангийнхан БХЛИЗЭ-ийн 50 Хайчилбар, товчлолоор Лениний ! жилийн түүхт ой угтаж Комсомол хагас зуун жилд хийж - Отрияд смирно! р ! А. Фадеевын «Залуу гвар ирсэн гавьяат үйлсий нь, суртал- ХОМС шигээ ДН» раманиар Егнийгсєн чилж байна. марш! Раз, Ава ари нэ, ! Ж фьасГНА зсгыре ГТ бага , хурал хийв, СУ? .8 Бид БХЛКЗЭ-ийн 50 вм д гч бү зо) Л Л 5 ганг гэ түчБин! Ниомерыы гы О1Ж бяцхан. ном . ““ниоонгоор,аахндлаар / харьцдаг юные Сүхэ-Баторцы 77) хийж, зөвлөлтийн баатарлаг ЗӨВЛӨлтийн нөхөддөө баярын захи тэсэн цээл хоолой : комсомолчуудын үйламьдра Яал, цахилгаан утас илгээх гэж бай танхим дүүрэн цуу ч "2 Залг Чи нидлер? баегар-эл ий: рниатаж байлаа. чуудад сурталчилж Ж, ХОРЛОО -- Энд чинь орос рчгн хичээллэж бай гаа, юм уу? тэж биднийг бүлгийн дарга Наранжар даг анд нөхдийнхөө хая асуухад пнонерийн ах гал орос хэл сурахын ач гийг бүлгийн хүүхдүү М0 ЗИ лах удирдагч Эсмэдэх тусыг ярилаа. дэд тарааж өгөв, Пнонер -- Үгүй, манай Наран Мөн хүүхэд бүр анги 1 1үр: “В Ё жаргал даргатай їїноне танхимдаа орос хэлээр Би зөвлөлт болон ах 0 БАЖСАН Ю рийн бүлэг, Монгол-Зөв ярилцаж байх хэвшил т0Г дүү социалист орны хүүх МАЙАК РӨНД лөлтийн найрамдлын са тоох. зөвлөлтийн ноне ийн 50 гаруй у мэд Ж, с рын ажлыг НоҮвочаүлин рүүдтэй захидлаар харил Заг гээд ыг ЄаХСЬ шанг -Өөвлө! хн Байранд гийн Мол хацн сан Тэрхэгийн «Орос хэл коммунизмын цаж, хүүхэд бүр зөвлөл «Цууриа» гэдэг дуу Луу зүү ДАЙН! Хэилллэж бн СН ХУ. Эсчн болон «Флуераш» хөд мөн» сэдвээр бүлгийн тийн хүүхдийн хэвлэл С0 лав, Дэлхийн залуучууд МУ-ын Сайд, нарын Зөвлөлийн чуулгынхан аравдугаар сарын 8- ажил зохиож байгаа юм. нийг захиалан уншиж, ДО оюутны 9 дүгээр их наа орлогч дарга А. В. Коробчену.тэр нд Ховд аймагт зочлов. “лФо- хоногт тэмцээн ХИЙЖ- орос хэл дээр үдэшлэг өг Та нар энэ бүлгийн ажил дамд оролцсон олон ор тай танилцахгүн юу гэв, ны залуучуудын дуу хоо «Флуераш» чуулгынхан, Ховд гүүтэй төлөөлөгчид манай өрөнд 4, аймагт байх хугацаандаа 5 удаа 10 дугаар сарын 5-наас гн хүртэл Энэ бүлэг сэдэвт ажлаа. лөөлөг зохиож В. И, Лени ойг сонсов. Дараа нь| зочлов. концерт тоглосныг үзэгчид маш “ явуулахаас: 10 хоногийн ний мэндэлсний 100 жи пнонерүүд өөрсдийн бэлт л ЗСБНМУ-ын Сайд нары! их сонирхож, Молдавын урла эмнө бэлтгэл ажлаа хий- лийн ойн өмнө бүх ангиа ГЭСЭН Ж гөү ДУОЛЛЭОН Зөвлөлийн орлогч дарга А. В. Ко гийн мастеруудад баяр таларх жсэ, «Монгол-Зөвлөлтийн раа орос хэлний мэдлэг |, ДУУ ХОЛН УУЛЛН мг | РӨбчану | тэргүүтэй «Флуераш» | лаа дэвшүүлж байв. (522 -огээмдал», “Артек ус | тэн болох үүрэг авсан бай | салаагаар 1ь ДҮН" | цуулгынхан анхны тоглолтыг эж Молдавын олон нинт, соёл лан», «ЗХУ-ын баатар дио. на, гаргав. Мөн орос үг хэн| дуурь бүжгийн улсын театрт 10 урлагийн төлөөлөгчид 10 дугаар олон мэдэх вэ?гэсэн сонир Монгол сарын 11-нд БНМАУ-ын. Хөдөө холтой дугаар сарын 5-нд хийв. Пноне Оюун- эрдэнэ р у рд Зөвлөлтийн найрамддын сар, Зөв нерүүд» гэсэн яриа бэлтгэл: аж ахуйн Яамны харьяа Мал аж орос шүлэг,, бүжиг орос хэл сурах нэг чухал тоглоом тоглож, | илд д | урах, Ханын т сонин хрос арга бөл зөвлөлтийн цноне. Орос хэл дээр оньсого | х 38 Суүлалр” мХг2 Ул БОЛА ахийн, лээн цаных Хэн хн ц ЦогзїЙн 3 2 ЭЛӨр- СЭВЭГТҮ| « » , хэлний булан, зөвлөлтийн рүүдтэй захидлаар харил | їаалцаж, үгнйц (СҮЛЖЭЭ! єрүр єицоны долоо хоног, (мөн |. сургууль үзээд, Найрамдлын Дар олоход бүх пионер бие хүүхэд залуучуудын амьд л харуулсан гэрэл 8У- байн самбар Еалүүлүг3 и. Лениний үйл амьдралыг вудлуулсан байна. Салаанууд зөвлөлтийн Фвахар пнонерүүд, ЗХУ- ын хөгжилтийг харуул Фан гэрэл зургийн сам бар ханын сонин гарга сан байна, Бүлгийн ажлыг шугам жагсаалаар эхэлж “мэд “рөгхсаср- Ядам саа ры 1-1 ПИН БА 7 ЛЛИВЬ | гала 7 “алинд. “ална. гийж басааруд, тов эс. эцэээ лрү, сурчла “урина Гонсачийн яголүунэ Тэс Коусеса п123 бдг цөлдүүл тэрлэг сианрямцлын - Же.сайканааягын- аас цах явдал мөн гэж яриад өнгөрсөн сун «Артек» зус ланд амарч, олон анд найз Оюун-эрдэнэ «Артек» зус ланд зохиогдсон төрөл бү хааж ндэвхтэй оролцлоо. | Бүлгийн ажлыг анги удирд нөхөдтэй болсноо. зөвлол сан багш дүгнэж, монгол: тийн хүүхэд багачуудын зөвлөлтийн найрамдлын | . амьдралаас ярив. Сурагч сараар зохиох ажлын тө лөвлөгөөг хэлэлцүүлж са пал хүсэлтий нь авлаа. рийн сонирхолтой ажилд Ийнхүү нийслэлийн 10| оролцож Шрсаны зурагї жилийн П дунд сургуу хууда Ё ! й Ж с є: : Р шЭСН, одрийн ажил дууслаа. Энэ өлдбн захидал барнад ннээмсэглэж байгаа хүүгийн нэрийг ЦП,. Эрдэнэбат гэдэг. Нийслэлийн 10 жилийн 5 ду гаар дунд сургуулийн шионе рийн бүлгэмийн интернацно- нал секцийн эрхлэгч юм. Монгол - Зөвлөлтийн най рамдлын сарын эхний 10 хо ногт манай бүлгэмийн 91 сурагч ЗХУ-ын пнонер сурагч дад захиа бичиж олон харну аваад байна гэж баясгалан тай ярив. Багш Т, ЛУВСАНДАМБА гэрэл зургийг авав, 28аийнд яофузэжэт раа їе єє ЛИН ЛЧВННЫ.” ШИВ. ганина, ”. Чиива, ”аввнь. 7 Гавань, авнаа Л ВнхАА. цэөчэрлэ сайнач түраг сараар нийслэ ЯН. Нацаг: дорж Улаанбаа- тар хотын МХЗ Э-ийн хорооны | ажилтан Монгол-Зөвлөлтийн най! рамдлын лийн сургууль бүлгэмүүд шинэ шинэ ажил сэдэвлэн зохиож байна. . гурван золгой» «Зөвлөлт Молдав» гэсэн гэрэл зур гийн үзэсгэлэн нээгдэв. ус Монгол-Зөвлөлтийн найрамд лын сар, Зөвлөлт ЇМолдавын өд- рүүдийн “ажиллагаанд оролцсон манай хүндэт зочид аравдугаар сарын 6-нд Монголын дүрслэх ур лагийн музей, Монголын биеийн тамир-спортын ордонд монгол үн- дэсний бөхийн барилдаан үзэж монгол үндэсний дуурь «Учиртай үзэв. то Мөн төлөөлөгчид аравду- гаар сарын 7-нд Аж үйлдвэрийн Комбинат үзэж, Оёдлын үйлдвэрт болсон найрамдлын цуглаанд оролцлоо. Мөн өдөр зочид Мон- гол-Зөглөлтийн найрамдлын сар, Зөвлөлт Молдавын өдрүүд болж байгаатай холбогдуулан Улсын НО мын санд, Молдавын номын үзэс гэлэнгийн нээлт болон, Монголын зохиолчдын хорооноос эрхлэн Зо: зохилын бүж хносон Молдавын утга үдэшлэгт оролцож хөгжим хан хотод зочлов. эс 10 дугаар сарын 13-нд Мол давын төлөөлөгчид Сэдэнгэ айм- гийн Монгол-Зөвлөлтийн” |най- рамдлын нэрэмжит сангийн аж ахуйд зочиллоо. ? эс 10 дугаар сарын 14-нд Мол- давын төлөөлөгчид В.И. | Лени ний нэрэмжит Монголын .пионе рийн ордон үзэж, орчин үеийн Молдавын үзэсгэлэн нээхэд орол цов жс Молдавын соёл урлагийн 10 хоногийн ажлын дүнгийн ху рал 10 дугаар сарын 15-нд болов Монгол-Зөвлөлтийн найрамд лын сар, Зөвлөлт Молдавын ед рүүдэд оролцсон- 8СНБМУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга А, В, Коробчану тэргүүтэй . Молдавын олон нийт, соёл урла сийн төлөөлөгчид, «флуераш» чуулгынхан 10 дугаар сарын 318- нд эх орондоо буцав. 0 Улаан бүчтэн пнонер бидний ах комсомол 1918 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдөр төржээ. Ах маань ард иргэний дайны үед 200 мянгуулаа гартаа зэвсэг барин Фронтод явж за луу зөвлөлт эх орноо хамгаалж бай лаа. Ахын, эх орноо хамгаалсан дай чин гавьяагий нь өндөр үнэлж, 1928 онд Улаан тугийн одонгоор шагнасан юм. 1930-аад оны үед ком сомол ах Волгоградад тракторын за вод Урал, Сибирт шинэ үйлдвэр барьж Донбассын уурхайн газар дор- хи бэхлэлтэд мод бэлтгэх ажилд орол цож гавшгайчуудын болон социалист уралдааны хөдөлгөөн өрнүүлэхэд идэвхтэй санаачлага гаргасан учир 1931 онд хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнагдлаа. Ах комсомол эх орны их. дайны жи лүүдэд фронтын галын шугаман дээр -дайсантай баатарлаг тулалдаж, социалист эх орондоо мятрашгүй үнэнч гавьяа байгуулж 1945 онд Ле АХ Ю0МС0М0Л ниний одонгоор энгэрээ мялайлга- сан билээ Дайн дууссаны дараа комсомол ах сэргээн босгох ажилд оролцож | Севестаполь, | Новогород, Орёл, Смоленск Псков, Калинин- Рос тов, Краснодар, Новороснск зэрэг 15 хотыг сэргээн босгож 80 насандаа Лениний одонгоор 2 дахь удаагаа шагнагдав. 1сая 700 мянган комсо мол ах Сибир. Алс дорнот, Казахс- таны атар газарт сайн дураараа очиж ажиллаад 8000 үйлдвэр, 120 хот тосгон сүндэрлүүлэн" босгож онд гурав дахь | удаагаа одонгоор шагнагдсан ах, жил бүр пионер багачуудын дун даас сурлага, гүүннй 3 сая охид хөвгүүдн сомол ах шигээ болохыг үргэлж хХү- сэж хичээл сурлагадаа шамдан сурал цаж байна. Комсомол ах 50 нас хүрч энгэр дүүрэн одонгоо гялалзуу лан, дүү нартаа хүндлэгдэж, ах нам даа үнэлэгдэж, байгуулахаар хөдөлмөрлөж явна. Ах комсомол тандаа 50 насны тань ойг тохиолдуулан монголын өсвөрийн пнонерүүд баяр талархлаа дэвшүү- лье! 50 ЖИЛ» Нийслэлийн 10 жилийн 14 дүгээр сургууль дээр 8--А ангийн сурагчдын санаачлагаар «Комсомолын 50 жил» дан хороо нээгдлээ. Энэ шуудан ХОроог холбооны 49 дүгээр гэсэн сурагч шуу- салба- рыг түшиглэн байгуулжээ. 8 дугаар ангийн онц сурлагатан Б. Ундар маа даргатай энз шуудан хороо 11 сэтгүүл худалдах, захидал дахил- марк, их захидал, дугтуй Сониц, гаан хүлээх: авч үйлчлэх юм. Эхний өдрийн төгрөгийн гүйлгээ хийгээд байна тыг зов зохион байгуулж, мөрийн 7 дугаар ангийп сурагч чимэг БНУАУ-ын дэг на. «Та- ван онцыг эзэмшигч» Б. Эрдэнз- «Мальта» гз- олон улсын пионерийн зус- ланд амар ч ирээд сурсан дуу бүжгээ нөхөддөө заан сургат: бай хүний бүрэлдэхүүнтэй бегөөд байдлаар 1590 гаруй Сурагч ТАНГАД СУРАГЧДЫН-ИХ ХҮЧ Пионер сурагчдын зуны амрал- байна, Баянхонгор аймгийн төвийн НИЙГ- мийн тустай хөдөлмөрт оролцуулж байх нь тэднийг өнөө үеийн хөдөл- үлгэр жишээгээр хүмүү- 2 омоүүлэх ажлын нэг хэлбэр болж 10 жилийн дунд сургууль пионер сурагчдын зуны амралтын Дүчг «Хөдөлмөр-соёлын чуулганаар» хэлэлцдэг уламжлалт заншилтай билээ. Тус сургуулийн пионер су- рагчид хөдөлмөр- соёлын чуулга- наа угтан зуны амралтаар үйлд- вэр, барилга ХАА-д ажиллажээ. Бумбатын амны тоосгон завод, Өлзийт сумын «Цэцэглэлт» нэгд- лийн мал аж ахуйг түшиглэн Х9- дөлмөр амралтын зуслан луулж 70 сурагч хоёр зэлжээр ажиллуулан 450 мянган тоосго цохиж улсдаа 6000 шахам төгрө- гийн орлого оруулжээ. 600 шахам сурагч мал аж ахуй дээр ажиллан 34 Мянган толгой мал маллаж ,2,5 мянган мал сааж 20, 726 литр сүү ашигласан бай- на. Хүүхдүүд зуны амралтаараа 7 хашаа барьж, 8.9 тонн тэжээл түүж нэгдлүүдэд тусалжээ. Мөн сургуулийн захиргаа, пионерийн бүлгэмээс «Өндөр бүтээлийн Эзэд» цуваа гарган багш сурагчдын хү- чээр 2560 кг өвс, 706 нг таана. 1827 кг сонгино түүж. 40 гаруй нуб мод ууланд бэлтгэж тарвага 208, зурам 733-ыг агнасан байна Сурагчдын нийгмийн тустай хө- дөлмөрийг зөв зохион байгуулбал тэдний хүч асар их болохоо Ха4- рууллаа. . М. МЯНГАНБУУ (Баянхонгор аймгийг СХУ-ын кабинетын эрхлэгч) 1956 | найман жилийн дунд сургуулийн пно сахилга батаараа тэр | нутгаа судлах тойрон аялал зохиож йг эгнээн | 90 кг тошлой, 120 кг сонгино түүж, дээ элсүүлэн авдаг, Пионерүүд Ком 1,5 га газрын тариа хураалаа. ажил- . «АЛТАН НАМАР, АРВИН УРГАЦ» | Ё Мөн Хуримтын төмсний талбайд Говь-алтай аймгийн Халнун сумын ажиллаж 2,5 га-гаас 20 тонп төмс Энэ ажилд нийт сураг Лениний | нерийн 14 дүгээр бүлгэмийн зөвлөл хураалаа. 1 юм. Комсомол | «Алтан намар, арвин ургац» цуваа чид идэвхтэй сайн М рэг, багш зохион явуулав. Энэ цуваагаар ЭХ Норов, Баатарсүрэн, хнаа нарын удирдсан анги бусдаасаа түрүүлэв. “Халнун сумын 8 жилийн сурагч Ш. ТУЯА С. БЯМБАЖАВ Тариа хураалтад туслав Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр СУ- коммунизм гардай|, ын 8 жилийн дунд сургуулийн 8-А ангийн сурагчид нэгдлийнхээ «Шар тал» дахь тариалан дээр 8 хоног ажиллав. Сурагчид 829,2 тонн бу даа хатааж, 508 тонн будаа нуруул даж 8361,3 тони будаа ачиж буулгав. Мөн үтрэмийн 1296 квм газар цэвэр лэж, 2220 квм газрын цас арилган зөөж туслав. Энэ ажилд сурагч Сэр- од, Ганбаатар, Дамчаа, Дашцэрэн, Төмөрчөдөр нар бусдаасаа идэвхтэй ажиллав. Хоёр аваргын яриа Хэнтийн аймгийн Өмнөдэлгэр су мын 8 жилийн дунд сургуулийн 5-А ангийн сурагч Л. Дашдоной зуны амралтаараа хадлан дээр 43 хоног ажиллаж, 2064 бухал хийж 642 төгрөгийн хөдөлмөр бүтээсэн гэхэд, 7-А ангийн сурагч Г. Дуламсүрэн 83 Їүнээ хариуцан саалийн хугацаанд. 1260 литр сүү сааж тушаасан гэж ярилцаж байв. Хийсэн бухал, саа- сан саамаараа сургуулийнхаа аварга болсон энэ хоёр сурагч сурлагаараа уралдаж сурлагын аварга болохоор чармайж байна. Пионерийн удирдагч Л. ЦЭРЭНСАМБУУ ЯНионерүүд аялав. МПБ-ын залгамжлагч Ц чуулганы шийдвэрийг биелүүлэх үндсэн дээр МПБ-ын 1 бүгд хурал угтаж, Сүх. баатар аймгийн МХЗЭ-ийн хороо, Ардын боловсролын хэлтэстэй хамт ран ЗХУ-ын «Артек» зусланд ам раад ирсэн пионер сурагчдын той рон аяллыг Асгат, | Эрдэнэцагаан, Дарьганга, Наран, Онгон Халзан сумдад зохион явууллаа, Гоирон аялалд Оролцсон їпионе сурагчид дээрх сумдын СУН3ү 110 Х дын пионер сурагчдад ЗХУ-ын бо лон ах дүү сопиалист орны пионе рийн байгууллагын ажлыг суртал- чилж тойрон бүжиг 3-4 шинэ дуу 2-3, тоглоом 8-ыг тус тус зааж сургалаа. “Эрдэнэцагаан, Халзан су мын багш сурагчидтай хамтран экс курс хийж байгалийн баялаг урга мал, чулуулгын цуглуулга хийж орон нутгийн байгальтай танилцан тэмдэглэл хөтөллөө. у Д. ЖАМБАЛДОРЖ Сургуулийн аваргууд Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн соёлч нө хөрлөлийн гишүүн . Алтанцэцэг, Нарантуяа, нар зуныхаа амрал- таар хөдөө аж ахуйн нэгдэлд ажиллаж зэдэмцэр боловсруулан 1200-1250 төгрөгийн . орлого оруулснаар сургуулийнхаа 1968 аварга болцгоов. Сурагч Д. ТҮРЭВСҮРДН Мушиаалинттыл ЛИН гааны яана, Ганаа,” МГАЛНА. ЛА “ЄЛЯВЬ,/ ЛБ. ЕЛИЕБЬ/ ЧАЛХ АЛБАА /ЧЕЛЕБ ЛҮБРЛНА. ЛБ, ГЧИНКА, ЯЛИНА. ЧЯЛБА ГОЛ ЯВНА Ул : 3 22 22 3) Инээмсэглэж байгаа энэ хоёр охин эгч дүү юм. Хоёулаа 7 дугаар ангид сайн суралцаж байна. Зуны амралтаараа Галуут сумын ээдэмцэ- рийн тасагт 2 сар ажиллахдаа 8654 кг ээдэмцэр хийж эзлжийн мастер болжээ. Эгч дүү хоёр, нэгдэлдээ 200 "иг тэжээл бэлтгэн өГч, З үнээ хариу цөн сааж саалийн литр сүү тушааж, малын “нас, өнгө лж тус СУР | | 9 зүйс сайн мэддэг болсон байна. Я. Алтанцэцэг, Я. Нарантуяа хоёрын хө дөлмөрч уламжлалаас суралцаж гаа үлгэр жишээч ажиллагааг С лийн хамт олон гуулийн 1967:-1968 оны хөдөлмӨ- рийн аварга болгожээ. хугацаанд 960 ЗОХИОГЧИЙН авсан гэрэл ЗУРЗГ. Ууааалаасал амны авиан / лааны, ална” ханшны анны ЛннньЛ УЛББЛЬ НИВ- 9 --н-- гананЬЛ ЛИН. ЛВИНАГЛ, х Чинээ Чин х Чинь. АЛНА, ЧВний ЛҮЛиЛНЫ. Гала ЧИЛБА ЧИНБЬЛ ГЧинны ИНБ Л ИБНАЛ ань Л ннЬ л чиины уливьлнауил. уллань таныг ланны. анчин улааны амны ЯВ УР Е 28, с П ПИОНЕРИЙН ОРДНЫ 10 ЖИЛИЙН ОЙД тавгаа “ална гчвэчж ажна, чинаьл анхаа. үлгнж, ооны Орит-лалаоы 8200 | «.Энэ ордоо нүдний цөцгий мэт хайр- ! лаж хичээлийн бус цагаар явуулах 1 хүмүүжлийн ажлын төв болгож үр бүтээлтэй ашиглах” хэрэгтэй» Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ж. Самбуу пионерийн ордны | нээлт гДзэр хэлсэн үгнээс. гаа “авна чинь, х тчнны Ланнн, /чивльл. - чинь Л ннна, чинэ илла аниа Лчина. васүрэн нарын олон хүн авьяас ХАТГАМАЛЧИН БОЛНО сонирхлынхоо дагуу ЗХУ социа 3 5 2 лист бусад орны дээд сургуулну 1 Би, пионерийн ордны уран гай дад амжилттай суралцаж байтаа гамалын дугуйланд Хүсхжирээ, 1 ба зарим нь төгсөөд үр бүтээлтэй гамалын олон төрлийг дэс харна ажиллаж байна лан суралцаж байна. Уран халта Монголын пионерийн ордонг В. хын арга, уйгагүй ажиллагаа "зааж өгдөг, улсын 1 зэргийн урай жилийн хатгамалчин. Норолхоо багш шїї И. Лениний төрсний 90 Манай энхрий хайрт нам зас гаас өсвөрийн үе хүүхэд багачуу дыг коммунист хүмүүжилтэй, тө реөл бүрийн боловсролтой соёлч боловсон иргэд болгож хүмүүжүү лэхийн тул хичнээн их анхаарал Ж халамж тавьж байгаагийн нэг тод илрэл бол 1955 оны 5 дугаар сард МПБ-ын 30 жилийн ойгоор монголын пионерийн ордон бай гуулах шийдвэр гаргасан явдал юм, Монголын пионерийн ордонг барьж байгуулах түүний төхөө рөмж, дугуйлангийн хичээлийн ба гаж хэрэглэлийг бэлтгэхэд улсаас 10 сая гаруй төгрөг зарцуулжээ Монголын Пионерийн ордон 1958 оны 10 дугаар сарын 18-нд нээ сэн агаад урлаг, техникийн 2 та сагтай юм. Пионерийн ордонд бү жиг, төгөлдөр хуур. баян хуур, хатгамал, хүүхэлдэй, уран зураг уран баримал, урлал чимэглэл ав то машин судлал, гэрэл зураг, ра дио хийц, радио чимээ, авто заг вар, хөдөө аж ахуйн машин суд лал зэрэг 20 гаруй дугуйлан ажиллаж байна. В.И.ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ ОРДОН Түүнчлэн дугуйлангийн хичээ лээс тадуур улс төр, хүмүүжил олон түмний ажилд нийслэлийн бага, дунд сургуулнудын хүүх дүүд хамрагдана. Пионерийн ордонд 600 хүний суудалтай үзвэрийн үзэсгэлэнт гом танхимаас гадна биеийн тами рын болон наадмын үзэсгэлэнт танхим бий. Мөн В. И. Лениний болон ин терпационалын төрөл бүрийн тог лоомын үлгэрийн, пионерийн, заах аргын танхимууд ажиллаж байна. В. И. Лениний нэрэмжит Мон голын пионерийн ордонд 10 мян га гаруй номтой номын санд су рагчид өөрсдийн сонирхдог ном зохиолыг амтархан увшдаг юм. Монголын пионерийн ордон өнгөр сөн 10 жилд залуу үеийг улс төр, ёс суртахууны талаар хү мүүжүүлж хөдөлмөрч цовоо сэр гэлэн иргэд болгон хүмүүжүүлэхэд томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн ЮМ. Пионерийн ордны дугуйлан төгс сөн Батжаргал, Цээнямбуу, Намс райжав, Гоош Улсын начин Даг ойгоор түүний нэрэмжит болгосон явдалд аранзал улаан бүчит өсвө рийн Сүхбаатарчууд дан явдаг юм. Пионерийн ордны багш СЭРЭЭ НЭНДОРЖ сэтгэл бах Х0 гээ сайн хатгамалчин болохын ?Ф лөө би мэрийдэг, 3 Нийслэлийн гаар” дунд с лийн агч ЕлийАсУРГУУ АГДАЙХ ҮЙ ЗУРАГ ДЭЭР: В.И., Лениний нэрэмжит Монголын инонерийн “орди ны уран хатгамалын дугуйлангийнхан хичээллэж байгаа нь. 2 2 22 тий. СУРГУУЛЬДАА Хүн: төрөлхтөн, тариа ногоо гу тал хувцас, машин техник зэрэг бүх л эд юмсыг хийж чаддаг, Ха рин хийж бүтээж чаддаггүй юм нэг бий. Энэ бол хугацаа! Хоно гийн 24 цаг хэзээ ч нэмэгдэхгүй нь хорвоо ертөнцийн зүйл тогтоол ажээ, Цаг минут үйлдвэрлэж бо дохгүй учир зүүнийг арвилан хэм нэж, үр ашигтай өнгөрүүлэх шиг чухал юмгүй. Өглөө тогтмол цагт эртхэн сэ рэх нойрсоод сэрмэгц босох нь нэг" чухал. Сургуульдаа очихдоо аль ойр дөт замаар явж, тогтмол цагт амжиж хүрэх хэрэгтэй. Ха рин гудамж талбай, хоршоо гуанз өөр газраар дэмий сэлгүүцэн яв бал ажилсаг чанар биш болно, Ангидаа оролоо.Хичээл эхэлтэл 10 минут дутуу байна гэж бодьё. Энэ хугацаанд юу хийх вэ? За рим сурагч ангидаа ноцолдох, ши рээ хэсэн явах, хашгирч гууглах бусдыгаа шоглон үймүүлэх, дэмий ярвх зэргээр аашилдаг тэм-Сбий. Энэ бол цаг сайн ашигласан ажил манаа араар ар иар, -Ф-ат-в-иР-Р-иР ар ир ар ар 8-Р. ар-ар-ат-ат Р. ар-ар-ат-ар-ир-ар. “өт-ат-ат-ар-авр-р -«РаР-8-8Р-ЯР-ЯР ар-ар-ат-ат-ат-. ЦАГ ХУГАЦАА ҮНЭ ИХТЭЙ саг чанар огтхон ч биш, Гэтэл зарим хүүхэд байраа эзлээд суу чихсан, гэрийн Даалгаврын бие лэлтээ дахин үзэж шалгах, ном сурах бичгээ унших, ашигтай хэ рэгтэй юм ярилцах зэргээр цагаа зөв өнгөрөөж байдаг. Энэ бол сайн хэрэг. : Хичээл эхэллээ. Багш орж ир лээ. Унших бичих ,хариулах, ярих зурах бодох, сэтгэх сэдэх ажил зөндөө гарна. Энэ бүх ажилд биеэ дайчлан зөв оролцох хэрэгтэй, Ха рин «За, яахав», «Яасхийгээд хи чээл тараая даа?!» гэсэн янзтай идэвхгүй, номой байдалтай байвал цаг сайн ашигласан, ажилсаг ча нар ердөө-ч биш. Хоршоонд юмуу халуун усны газар очтол хүлээж байгаа хүн олон байж гэж бодьё. Одоо яах вэ? Олон минут, эсвэл бүтэн цагаар дэмий. хүлээх үү? Үгүй ээ!-Ном сонин биедээ авч яваад унших гадаад үг цээжлэх, томьёо, зураг хүрд тогтоох зэргээр ажиллавал хэрэгтэй юм бодно. Цаг сайн ашиглахын , эсрэг аюултай дайсан бол залхуу явдал мөн. Залхуурал бол цаг дэмий өнгөрөөдөт төдийгүй, авьяас би лэгтэй, эрүүл чийрэг хүнийг ч хорлож чадна. Цаг минут дэмий өнгөрөөж залхуу болчихвол ар хаг хүнд өвчтэй юм Шшигболнэ. р-итт-ирт-ит тар арт-ат-ат-тт-т-р. Залхуу хүн болохгүйн төлөө бага балчираасаа хичээн суралцах хэ рэгтэй. Өнөөдрийн юмуу Одоо даруй хийх ажлыг хэзээ ч битгий хойш луул. Маргаашийн хичээлд ёвч явах ном дэвтрээ өнөө орой нь сайн бэлтгэж цүнхэндээ хий, Тэ гэхгүй бол өглөө яаран сандран за рим юмаа мартах, орхиход хүрнэ. Нэг л удаа цэвэр нямбай бичи хийн оронд олон дахин хайнгууд бичих, ашиггүй хуулах, эсвэл цөөн удаа чанартай анхааралтай уншихын оронд өнгөц хийсвэр олон удаа унших нь бас лцаг ху- гацаа үрсэн хэрэг, үр ашигтүй ажил болно, Хэтэрхий их нойрсох нь цаг ми нут дэмий үрэх төдийгүй, бие мах бодид хортой бөгөөд улам нооз гой болгож бие муутгана. Манай хүүхэд залуучууд ямагт ажилтай, завгүй ажил амралтаа зөв хосол сон байх ёстой. Дэмий гиюүрэн суух, ашиггүй юм үйлдэх нь хай ран цаг минут үрсэн хэрэг. мөн. «Залуу хүн завгүй. зандан мод ургүй» гэгчээр ямагт хөдөлмөрч, ажилсаг байх ёстой. Цаг сайн ашигладаг хүүхэд сурлага хичээ лээр гойд сайн байдаг” Б. БОР (Сурган х үмүүжүүлэх ухааны дэд эрдэтэн) - 10 жилийн-5 ЛУ ЛлИВНУ ДЕЛЯНУ ЯМолдовын яруу найрагэ Өвч дэлхийн Өгөөмөр бэлгийг Өгөх гэж Өөрт чинь сарвайн Өргөн талаар Өтгөн ойгоор Өмнөөс угтагч Энэ авгай Хэн гэдэг юм бэ? Нарсны холтос шив Тунгалаг үстэй Нирсний бут шиг Өнгөлөг хувцастай Энэ авгайг Хэн гэдэг юм бэ? Энэ авгайг Эх орон гэдэг юм. Эх минь болсон Энэ авгай Усан үзэм Улаан буудай Эргэн тойрон Үзүүлж байхдаа Эрих мэт Хүзүүнд зүүлээ, Энэхэн агшинд Надад хандаж Б хихи ногоо внэх адил. Уяхан хоолой Ингэж хэллээ: «Хүү минь ээ! Болсон жимс Боов талх Урсгал усны Ундрага рашаан Шөнийн тэнгэрийн Шүрэн одод, Ойн хөвдний Онцгой үнэр Эрээн цэцэг Эгэл ногоо Эд бүгдийг Ээж нь авчирлаа, Эзэн нь чи Эдлэх эрхтэй». Түүнээс авч Төвдсөнгүй Энэ бүгдийг : Хариулахаар: юм Эх орондоо! Хийсэн гэж үү? Яруу найрагчийн Үзгээр тэр нь Ядахдаа тэгээд ” Үзэгдсэн гэж үү? Авах юм Арай ихдэж Хоёр гуравхан Номны үнэ Хомсдож байх шис Надад санагдана. Ингэж би Өөрийгөө голов Эх орон мннь Өршөө намайг! “Орчуулсан йг 27572 « | тэ ий. 225125 2256222 2823-000-0-0- А--6829 Ш. Цэндгомбо | Өмбүү, хаятар гөлөг, бид гурав: Өдөршингөөн Өргөн нугад тоглодогсон. Зуурам халуун Зуны нэг өдөр Өмбүүг оодогноод яёчихлАМр : Өндөр дэнжээд Халтар гөлгөө дагуулаад Хашир тарвагачин шиг Үнэгчлэн шогшсоор Үд хэвийлгэлээ Урд арын мод Сайндаан л манайхаас Саахалт хир газарсан. Ах агчээн дагалгүй Анх удаа Халтар гөлөгтэйгөөн Харьяа гэм, очлоо, Навч иь гөлөгний чих шиё Надаас намгүй Яг д дүүгийн минь Ялтгар модон тагш шиг Ягаан цэцэг дайралдлаа. Халтар гөлөг л харин Халуунаас нуугдаад Санаа нь амарсан янзтай Сүүдэрт аахилан хэвтнэ... Бөндгөр мойлны Бөөр нь хүрэнтэж Амт нь их гашуун Арай ч идэж боломгүй Навчин дороо гүзээлгэнэ Нарнаас нуугдсан юм уу? Надаас зугтсан їом уу? Өвсөнд гээсэн Өлбөн эрэхээс ховор байв. Өөршигээн өндөр цэцгийг Дахин дахин эргэж Дэлбээнд нь хүрч ядан Хайрлан сонирхсоор Хоргодон . хоргодсоор Хонь хотлох үед Халтар гөлөгтэйгөөн буцлаа. Өнөө гаарац . Өмбүү бид гурав Маргааш нь Мал билчихэд ирлээ. Надаас намгүй Намжмаа эгчийн хацар шиг Өнөө ягаан цэцгийг Өмбүү сонирхон үнэрлэлнэ Ухаантай амьтан гэж Учиргүй баярлатал Нарийн ишээр нь Навсхийтэл тастчихав. Ээлээ! гэж Эртээд Ээжээс Эгч намайг өмөөрөхөд Нүднээс нь гарсан Нулимстай адилхан Үрэл дуслууд Өлбөн сувдны Хэлхээ тасрах шиг Хөөцөлдөн уналаа. Ягаан цэцэг өвдөхөөрөө Яг л Хүн шиг уйлах юм аа Уйлахад минь,гийнан Урд хөлөөн дэрлэж | Халтар гөлөг Л...- Хань болж харамссандаа. “сүмээс! 5 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн конбинагэд. көвлэв, 0 Индекс--14149 Гэр өдрөөс хойш Өмбүү их зан гаргаад Өргөн нугадаан Тоглонхон Тогтдогоо байж Бяруу шүдлэнтэй Бяралхан йөчөөрхдөг болооон. Намрын өглөө Намжаа эгчтэйгээн Буурал хяруу Бурзайсан нугараан Хонины бордоо сундалдаж Хотныхоон хүүхдүүдтэй явлаа. Таван хушуу шагласан Тас хар даалимбан уутандаа Хийсэн дэвтэр харандаагаа Хааяа хааяа барин Ээжээн эргэж харсаар Ээж сүү өргөсөөр Өлийн даваа давсан юм Өлзийт сургууль угтсан юм. Хотныхоо хүүхдүүдтэй уг Хойтон жил нь Хонины бордоон Намжмаа эгчтэйгээ сундалдаж, Нарлагхан өдөр ирлээ, Ээш гаднаа саравчлаад Эргэж орн, гараад л Хотныхоо захаас Халтар гөлөг” Хав, хав хуцаад л Өргөн нугадаан билчсэн юм уу? Өмбүү л харагдсангүй, Ээнс Эгч бид хоёрыг үнсээд Энгэрлүүгээ нулНс бөмбөрүүлчэ. --Халтар халтар? Халтар гөлөг гүйгээд ирлээ. Намайг таниад эрхлэв. : Намжмаа эгч рүү архирсанаа Дуугий нь таниад Дороон нам болов. Өмбүү том бухандай болчихоол Өөрөөсөө томыг ч айлгана. Харин намайг таньсангүй Хялайж сэжилнэ.. Халтар гөлөг бид. хоёр Хавийн жалуудтай цуг Анчилсаар .- Ахиад л би су ргуульдаа явав. Э Өмбүү сой Сүргийн. тэргүүн Бэ Сүртэй том шар болсоон. --Түүчээпд. тавихад урвитай. гэж 1985 өнд нар сар хоёр хамгины олон дахиж хиртжээ, Тухайлбал, тэр жил сар 2 дахиж, » нар тав дахиж хиртсэн байна. Сар, нарны иймэрхүү олон удаагийн хиртэлт 1982 онд бо- лох юм. Тэр онд дэлхийн улс түмэн, сарыг гурав дахиж, нарыг дөрөв Да8-. хиж хиртэхийг харах болно. . . . . Бичгийн машин дээр ажилладаг хүний өдрийн турш цохнсон үсгүү: чийг тэг мөр болгон сунгавал 20 мод пргиучитэчлтэрээ Эцэг минь, -«Түлээнд хаван, номкон гэж Дүү минь ярина... " Халтар гөлөг Ї Хавьдаа гайхагдсан : Анч тайга болсоон. Хээрийн амьтан ойртуулдаггүй гэн Ээж минь, Хашир үнэг ч гаргадаггүй гэж Ах минь ярина. Өөрөө би аймгийн сургуульд зөж Өндрөөсөө ээжээс Ковлы ! л Одоо өмбүү. хөгширчээ, Овор том биеэ дааж ядан Нугын цэцгийг гишгилсээр Нэгий нь ч идэлгүй орхисоор тарлангаа яс амраа --Эвий муу Эцгийн ярисныг төсөөлөх 5 1 » ЯВНӨ. Халтар гөлөг зөнөөд , Хаяа сахин нарлана. 4. Нүд нь харахаа байсан ч Намайг хөлийн чимээгээр танийа, Үсий нь илбэж: Үеийн найзаан эрхлүүннэ. Баян намрын өглөө Бас л эргээд явнаа би. Тэгэхдээ аймгийн сургуульд биш Тэртээ холыг зориноо. Ээж Өлийж”!, ЕГХ ч эд би Хийж. сүнсүүлнэ, шоо нууха эж, МИНЬ... «л : АМЫГ “л” б4 бас” Үүн өргөсөөр үлдэнэ. 2 хо. п Хал. В.с "няувсАНДОРЖ 4 х 2 й ҮҮНИЙГ СОНССОН НО урт байд” хүрэх юм гэж зөө бүртсэс, чид тооцоолон гаргажээ. 4 ” Ё. г: Ерийн “церец, -өндөр үнэтэй. цаг. үе байсан юм. Есөн зуун жараад жилиин өмнө олон хот тосгон болоод улс ГҮ? рэн мөнгөний оронд перецээр-эд 04- раа худалдан авдаг байв, Түүгээр ЭХ лэн газар, гоёд чимэглэл, эд хэрэглэл худалдан авдаг байжээ, Архангай, Өлзийт сум багш Ц. БУРХИА Өөө өөөөө өэөөөэөөэөөӨ Ф Хариуцлагатай эрхлэгчийг Ц. ГАЙТАВ | БАЯРЫН БИЧИГ , аалалланы чинь ланньланаы/ ганна л лалнь чннал “йн АВив аниа лилнь /тань, ул--- В.И.Лениний пионерийн га хичээлийн өндөр амжилт хүсч, хүмүүжүүлэхэд В. И ны бүх багш. хамт олон хойшид “Зөвлөл бэт итгэж байна, /ИВВА, “инь, ЯЯннАг ЧИНЬ, . ЯВНА “ЕНБЬГ ЛЕРНЬ. улны ана чин. “ЕВА ЯВНА. “ИНА. “арц чинь, “инь, 1968 оны 10 дугаар сарын 19. нэрэмжит- ордны 5) В. И. Лениний нэрэмжит Монголын Пионерийн лийн ойг тохиолдуулан, тус ордны хамт өлөнд ажил, бүтээл, сурла МХЗЭ--ийн Төв Хороо, Д, Сүх баатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын . Төв Зөв яел чин еэтгэлийн халуун баяр хүргэж байна. Эх орондоо социализм коммунизм еийг "бат мэдлэгтэй, тал бүрийн. эҮүД . Лениний нэрэмжит, Монголын Пионерийн ор- дон хичээлийн чөлөө цагаар үйлчилж, шионер сурагчдыг улс төр, ёс суртахуун, гоо зүй, хөдөлмөрийн дадлага туршлагад сургах үүр өнгөрсөн 10 жилд нэр төртэй биелүүлж ярс роо, МПБ-ын Төв Зөвлөл сэтгэл хангамжтай тэмдэглэж байна. . Өсвөрийн үе пионер сурагчдад коммунист хүмүүжил, өндөр үзэл суртал эзэмшүүлж, шинжлэх ухаан, биеийн тамир спортын мэдлэг олгон, хөдөлмөрийн татай болгохол В. И. Лениний нэрэмжит Монголын Пнпонерийн Орд МХЗЭ- ийн Төв Хороо, Д. Сүхбаатарын иэрэмжит монголын хамт олонд ордны 10 жи тардан байгуулагч -өсвөрийн авьяас билэгтэй иргэд болгон тээ МХЗЭ-ийн Төв Хо | техник урлаг утга зохиол, дадлага туршла ч улам нх амжилт олно гэдэгт ф МПБ-ын Төв МХЗЭ--ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ын ТӨВ ЗӨВЛӨЛ Чаны. ГЧвнннА.”, алины. гүр, ГЕннна.” ЛҮЛВВнЬ. үүр. нь Ван Он лаарнь л ЧИННА./ Л ЧЕиВ, ЕЛЕНА” БИН ү рлвь Гсууль т.тлянн алины лага наг «НАЙРАРДАЛ» Уг аж Төв аймгийн таалын сангийн ахуйн клубт Дунд сургуулийн . сурагч даас найрамдлын сард зориулж |бэлт гэсэн, «НАЙРАМ ДАЛ» концерт тог- лов. Олон дуу, Шү лэг, дахнулж (бай нь «Би наран өөд Е нэг авж байна», “«Кавказад тохиолдсон явдал» киноны «Баавгайн тухай дуу» дуулсан 7 дугаар ангийн сурагч Цэ цэгмаа ч мөн сайхан дуулж, үгий нь мөн ч цэвэр хэлж байна шүү гэж хү лаа. Ү мүүе шагшина. Бас «Найрамдлын дуу», «Орос ардын бүжиг» тун ая тайхан болжээ. Бас энэ дунд сургууль «Найрам далд барнх бэлэг» сурлагын. цуваа «Зөвлөлтийн ард түмний хэлийг сурц гаая» булан ажиллуулж Зөвлөлтийн хэвлэл өргөн захиалж байна. Су- рагчдын дунд зөвлөлтийн иионер сурагчдын дуу шүлгээс заах, найрам “Далт харилцааны тухай буланг ангн бүрт ажиллуулах, сонин гаргах, марк ил захидал, тэмдэг зэргийг | цуглуу лах ажил хийж байна. Мөн зөвлөл тийн сурагчидтай захидлаар харил- цан орос хэл дээр ойр зуурын үг өгүүлбэр ярилцаж сурч байна. Энэ ажлаа 11 дүгээр сарын 5. гэхэд дүгГ- нэж анги сургуулийн аварга шалга руулах ажээ... : 5 “ Багш Р, ХӨХӨӨ Ж Архангай аймгийн хотонт сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 7-гийн "Б ангийн сурагч Н. Эрдэнэчимэг 1964 оноос эхлэн Зөвлөлт (Холбоот улсын муж хязгаарын хотуудад ор шин суудаг 8 пионертэй захидлаар харилцдаг байв, 1967 оноос эхлэн Куба,Чехосло вак орны пионерүүдтэй захидлаар ха рилцаж ил захидал, марк, сонин сэт- гүүл солилцож, энэ орны пионерүүд тэй сургууль пионерийн 4мьдралд гарч байгаа амжилтаа бичиж солилц- дог боллоо. “Архангай аймгийн Хотонт сумын 8 шилийн дунд сургуулийн 6-гийн «АФ ангийн сурагч Ж. ЧУЛУУН Говь-Алтай єймгийн төвийн 10 жилийн дунд еургуулийн сурагчид Мөнгол-Зөвлөлтийн найрамдлын с4 раар анги бүлэг бүхэн «Найрамдал» оо тОбов нэн сонцы тэргээр, 5-ын 8 КОФМИЦЕРТ з ГЭ ангийн еурөгчэд сурталчлах клуб бай гуулан ангидаа гэрэл зургийн үзэсгэ лэн нээв. Бас аймгийнхаа төвийн ажилчин албан хаагчдын ар гэрээр ухуулга хийж зөвлөлтийн ардын Гэ гээрлийн хөгжилт. хүүхдийн амьдра лөөср таниулж ном хэвлэл сурталч- лан. нино, дууны долоо хоног зохион ажиллаж байна. Орос хэл сурах хөдөлгөөн өрнөж сурагчид, орос ардын үлгэрээс ор чуулж бяцхан ном хийж байна. Д. МАГВАН А.Архангай аймгийн Эрдэнэмандал сумын 10 жилийн дунд сургуулийн дэргэдэх пионерийн 2 дугаар бүлгэм Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын 64 рын ажлыг тохиолдуулан «Сэргэлэн тоочид»,«Зөвлөлт-Монголын найрам дал»,«Орос хэл сурья» зэрэг өдөр- лө? зохиож, анги, бүлэг бүр орос дуу, шүлэг шинээр сурцгааж байна. Сурагч Н. ДЭМБЭРЭЛ Фрол БҮХНИЙ ПРОЛЕТАЕИ ЯДР НЭГДЭГТ 207 МАЖ-ын уйл хэргийн Ттөлсө хэзээд кэлхэн БАЙГЛУН? МХЗЭ- ёнїев Хогоо Л.Сохваггарын хагэгсат Ёсогэгса шблндэн Төг Зөвөлийн сонин. 25 дахь жилдээ » 43 (1059) ө ий тээ” Лхагва 19 68 оны Ю дугаар сарын 28 5510 нв 10 тв 722” 2өЭ”УЭ??” 222235 ст МИ ЗАМНАД 777 Манай 9хорон даяар Монгол-Эөв- лөлтийн найрамдлын сарын ажилла таа, Лениний коммунист залуучуу дын эвлэлийн 50 жилийн ой угтсан ажил нд өрнөж байна. Нийслэлийн 14 дүгээр сургуулийн дэргэдэх иИйО иерийн бүлгэм энэ түүхт өдрүүдийг сурагчдын дунд сайн сурталчилж бай на. «Комсомол 50 жил» гэдэг шуу дан хороо байгуулан, «Бид орос хэл хир зэрэг мэддэг вэ?» . гэеэн урал даан зарлажээ. Бүх бүлгийн дунд «Космомол 50 шилд» бүлгийн цуглааны үзлэг явуу лахаар бэлтгэж байна. Тус бүлгэм- зөвлөлтийн комсомолчидтой уулзав. «Комсомолын туган Дээр таван одон бий» гэсэн цуглааныг хийх гэж бай на, Зөвлөлтийн хүүхдүүдээе дуу ШҮ лэг сурах 14 хоногийн ажил зохиож гуулийн багш сураг лөлтийн холбооны 1 1, (12 захиалав. . Угбуй! б/ 5У5522227:774623 2 4А» ангийн сурагч Консомолчдын «тух Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын 8 жилийн дунд Сур «Хэн олон найзтай вэ?» гэсэн захи- дал харилцааны 84 хоногийн ажлыг. шуудангийн 49 дүгээр салбартай хамтран зохнов. «Краснодонд болсон явдал» номөор уншигчдын бага хурал хийв. Комсо молын 50 жилийн нэрэмжит сурлага хөдөлмөрийн цуваа зарлаж тус цу заанд 3--ын «Д» ангийн баатарчуу . дын баг,-8-ын «А» ангийн иионе рийн бүлэг, 9-ийн «А» ангийн эвлэ лийн үүр комсомолын 50 жилийн нэ рэмжит баг, бүл боллоо. Багш Ж. Ябдойдамва дэо ИХИЙГ . МЭД чид Лениний комсомолын 50 жилийн 2А1 ойг угтан зөвлөлтийн хэвлэл өргөн захиалэв. 5: Нийт 55 төрлийн1645 төгрөгийн хэвлэл. «Пионерская правда» 104, «Веселые картинки» 32, «Мур зылка» 92 ширхэг Молдав, Белорусс, Укранн зэрэг Зөв захиалснаас З орны пнонерийн байгууллагын хэвлэл Захиалгад 8-Ын «А»,5-ын«Б»,5-ын «А» аши бусдаасаа 7 олон хэвлэл захналж эхний гурван байр Эзлэн 8-ын «А» Ф ангийн сурагч Батмөнх, Галмандах, Сүрэнхорлоо, 5-ын Базарваань нарын олон сурагч гэдаад хэвлэл олныг захиаллаа. 5 “лад сүрч бйана. ” боовроос 3 дахин ихаЮм. АЗХУ-д 2,5 сая багш ажилладаг, Энэ нь ДУНД жаар 19 сурагчид нэг багш оногдоно гэсэн ү". А ЗХУ-ын 3 хүн тутмаас нэг нь долоо ба түү нээс дээш ангид суралцдаг ажээ, А ЗХУ-ын сургуулнудад 76 сая орчны су рагч суралцаж байгаагийн 49 орчим сая нь ерөн хий эрдмийн сургуулиудад, 4 сая орчим нь тус тай мэргэжлийн дунд сургуулиудад 2 сая таруй “нь фабрик завод, техник мэргидийн сургуулну Ч ОАЗХУ 4,5 сая орчим оюутантай байгаа нь “Англи, франц, ХБНГУ, Италийн оюучнуу еєєС269460 ЗЭВ, ЭВЭЬ.. 248 тиилэачхтлнхїаАээс 7 "А ЗХУ-ын 200 сургууль 795 дээд сургууль энэ оны хичээлийн зэрэгцээ дын цаж байна. жилд шинээр сурагчид, АТаван жилийн төлөвлөгөөгөөр ЗХУ-д цоо шинээр 22 мянган сургууль байгуулагдаж, лээд дээд сургууль, техникийн дээд сургууль. их сургуулиуд нээгджээ. А ЗХУ-ын дээд сургуулиудыг жил мянга орчим багш төгсгөн гарч байна. "А ЗХУ-д 2 сая гаруй үйлдвэрлэлээс » еургуулиудын эчнээ мянга гаруй ерөнхий эрдмийн оюутнууд элсүүлжээ. пи бүр 100 ш залуучууд ажиллахын хөндийрөлгүйгээр дээд ба оройн ангиудад сурал мумумтмтга7 хумуутммтуүумумтмумтм д «Намын амьдрал» сэтгүүлийн 45 «Намын амьдрал» сэтгүүлийн анхны ҮҮСсВэр «Монгол Ардын Нам» сэтгүүл улс орныг капита- лист биш замаар хөгжүүлэх, на- мын жанжин шугамыг тууштай хамгаалан биелүүлэх, шинэ эдийн засаг соёлыг цуцалтгүй хөгжүүлэ хэд гол анхаарлаа чиглүүлж, Ар дын хувьсгалын анхан шатны 820- рилтыг биелүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. МАХН-аас өөрийн марксист-ле- нинист жанжин шугамыг хамгаа- лах, зүсэн бүрийн оппортунистуу- дын эсрэг тууштай тэмцэл явуу- лах, хөдөлмөрчдөд шинэ нийгмийн шинэ” үзэл санаа нэвтрүүлэхэд гу) ТҮҮХТ. ГАЗРААР -- Вүлэг дуулж бай номхон Монгол- Зөвлөлтийн дайчдын дурс талт нутгаар аялахад | бэлтгэ! гэж бүлгийн дарга командлахад: нэгэн зэ рэг алхалж яваа пнонерүүд бол Дор- нот аймгийн Цаган-овоо сумын Га| дуут нэгдлийн 8 жилийн дунд сургуу лийн пнонерийн 17 дугаар бүлгэ мийн нэгдүгээр бүлгийнхэн ажээ .. Тэд 1989 оны дайн болж бай | сан Халхын гол, Хайлаастай манхан, Нөмрөгийн гол зэрэг газруудаар ая- яааж, Яковлевын хөшөө, 90 баатрын хөшөө, Монгол .баатарчудууын ХӨ- шөөний дэргэд хүндэтгэл хийж, тэд- ний үйл амьдралтай танилцав. Дайны гал шатаж байсан газ2р Одоо: танигдашгүй болтлоо өөрчлөгд- сөн Халх гол сум, Дорнод талын бү тийн эрдэм шинжилгээний станц, Буйр нуурын загасны үйлдвэрийн ажиллагаа. тэндэхийн | байгалийн байдлыг үзэж сонирхлоо. “Сургууль дээр багш сурагчдын тойрон аяллын зүйлээр байгуулсан «Монгол-Зөвлөл- тийн дайчдын дурсгалт нутгаар» гэ- сэн үзэсгэлэнгээр орж бүлгийнхээ сэ дэвт цуглааныг хийв. юсО ё Л, ГАЛТ ө Далайд дусал Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын Захуй бригадын бага сургуулийн пио нерийн байгууллага Лениний комсо- нэмэр молын 50 жилийн ой угтаж, пионе- Ё рийн хэвлэл захиалах ажил явуулж 100 хувь захниалав. . Тус сургуулийн пионерийн бүлгэм еннний комсомолын 50 жилийн ой угтаж, «Зудын | бэрхийг зутралгүй Туулья» сэдэвт малчдад туслах Өөн- дөр бүтээлийн нэг өдөр Зохиож 625 юэ шэн навч түүж шеф суурьтаа Д.НАМЖИЛДОРЖ “ОО иучлх лт чат атауу том татт аумтотатохбаумртат от аумтитэРтт-уҮб" жилийн ойд НАМЫН ДАЙЧИН ЗЭВСЭГ «Монгол ардын нам» сэтгүүл үнэ тэй хувь нэмэр оруулсан юм. Дэлхийн коммунист хөдөлгөө- ний нэгдэл нягтралыг бэхжүүлэх талаар ах дүү намуудын энх тай- ванч үйл ажиллагаа, эх орондоо, социализм коммунизм амжилттай байгуулж байгаа ЗХУКН-ын үйл ажиллагаа, баялаг туршлага, ком мунист ажилчны намуудын 1957, 1960 оны зөвлөлгөөний тунхаглал, мэдэгдэл, ЗХУКН-ын ХХ, ХХї, ХХП, ХХШ их хурлын шийдвэр, ЗХУКН-ын шинэ программ зэрэг түүхт материалыг «Намын амьд- рал сэтгүүл» нийтэлсэн юм. . МАХН-ын ХҮ их хурлын түүхэн шийдвэр болон:улс ардын аж ахуй, соёлыг хөгжүүлэх, 1Ү таван жи- лийн. төлөвлөгөөний. ьүндсэн 30- рилт, намын шинэ шрограммыг гүн гүнзгий утга санааг өөрийн ал- тан хуудсандаа нийтэлсэн байна. Ийнхүү «Намын амьдрал» сэт гүүл нь намын дайчин сзэвсэг болж- хөдөлмөрчдийн марксист лё- “хог иуиуул фмтмтммеут лмтмтитмбс мм нинист боловсрол, онол, улс тө- рийн мэдлэгийг. дээшлүүлэхэд дот нын туслагч болдог учраас уншигч ндэвхтэн бичигчдийн хүрээ нь өсөн нэмэгдлээ. Одоо тус, сэтгүүлийг захиалан. уншигчдийн тоо 26782 болж, нам.төрийн удирдагчид, соёл шинжлэх ухааны зүтгэлтнүүд," төрөл бүрийн мэргэжлийн олон” зуун идэвхтэн бичигчтэй болжээ. «Намын амьдрал» сэтгүүл нь туулж өнгөрүүлсэн 45 жилдээ на мын дайчин туслагч байсан бөгөөд хойшид ч гэсэн зорилт, шинэ НИЙГ мийн үзэл санааг сурталчлагч дай чин индэр хэвээр байх болно. ЭРДЭНЭБА7Т хуутмлмтүлчд Ё ххх СА ХЭАСА АСАХ ХА АЧАА ЭЭ АЧАЧА ЧАНД АСААНА ААА АТАЛ ЭХ ЭСАСАСАЧАЛЛ АСААЛАА Суух мухлудмтытму мо мтөтмтуул УРмтмтмтмбулмумтмумтыл, л өл ит Өндөр модон дахь хөдөлмөр амрал тын зуслангийнхан мал маллан, цагаал! идээ боловсруулж тавтай амарлаа, Хөвгүүд маань. хоёр багштайгаа адуучин болж 20 гүүгээ маллаж ун: гаа татаж айргаа хийдэг. Охид маань хоёр багштайгаа 100 үнээ сааж үхрээ хариулж, тугалаа малладаг, Хоол ца! түлээ түлшний бусад ажлаа ч өөрсдө хийдэг гэж зуслангийн захирал Бар най ярив, 6-гийн «Л» ангийн сур?! Тамара Бид өглөө бүр тогтмол гимиас хоп чинь хамгийн сайн ажиллаж байна хэ.» ч санхан амарч сайн ажиллажээ. Нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн олон сурагч Төв аймгийн «Заамар» нэг дэл дэх хөдөлмөр амралтын зусланд өнгөрсөн зун ихийг сурч мад малын: тик хийдэг, Өдөрт 9 удаа халуун хоол цайтай. Бөмбөг, шатар, даам тоглодо өглөөлөт өдөрлөг явуулдаг. Пионерийн зусланд амардаг шигээ ї0ё байна гэлээ, гэсиээр яриа түр намдсанаа манай Да ваасүрэн гэсэн хамтын харнултаар ярна ахин өрнөлөө, Даваасүрэн охин энэ жил 7 дугаар -- Та нарын дотор хоёр дахь удаа анги төгссөн Ноднин энэ зусландаа энд амарч ажиллаж байгаа хүүхэд саальчин байсан болохоор ажилдаа да- Р Рлаүл 5 зах гадарл бол олон байна уу? гэхэд даж яваа. Энд амарсан хүүхдүүд мал х гадарлахтай сон билээ. --« Би,..би...би., гэсэн эзэн олдож, маллах сайхан гэцгээж байна. | Үнэ- Р, ЧУЛУУН араншинтай байдаг, хачин юм шүү, Ер нь жил бүрийн амралтаар хөдөө гарч гэрийнхэндээ туслан мал дээрээ. ажил лавал мал бүрийн ааш зан ямар бай- даг, түүнд яаж хандах тухай нхийг ма дэж болно шүү гэх мэтээр бяцхан охин олныг бодно. Энэ охин,бол Дундговь аймгийн Эрдэнэ-далай сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 6-тийн «Б» ангийн рагч Шүнгээгийн Банднхүү юм. Эдний хөдөв гэр Эрдэнэдалай сумын «Хөг- жил» нэгдлийн Цавчир бригадын хонь чин Бүлтэгийнх юм, Эднийх-200 гаруй эм хогчнсосоо гарсан төлийг монд бой бага хурал Энз жил ч 15 хонь хяргаж элбэг чад на, Ноднин орос хайч барьж сурмаар байсан, Уул нь сайн барнад сурчих- вад зүгээр шүү. Хув халзан минь саах гэхээр тэрчилдэг зантай. Гэвч холбо- сон хойно нилээд удаж байж биенд Манай сонины МАЛД НҮДТЭЙ |ОХШНС Манай хушуу цагаан. хоннны ноос л эрт хөндийрдөгсөн. Энэ, жил тэр хонь маань онд нх сайн орсон гэнэ би лээ. Тэгэхлээр улам ч эрт ноос нь хөн дийрне дөө. Бн нодиин аравхан хонь хяргаж хөдөө гэртээ тусалсан юмсан. жуулж байна. Бандихүү “хуучин заншы 1 араа хөдөө тэртээ очоод ах эгч нэ- сайн. тулсхийж суугаад саахад гайгүй рынх шүү. Зарим хонь холболгүй саавал их Ч Эриатар йхэлиэээжлал Үонд Боэт сүү гарах зэргээр олон янзын ааш Д, ЛУВСАНДЭЛЭГ --Бид Леннний комсомолын 50 жи лийн ой угтаж «Комсомолын 50 жил» «Алдрын таван од» гэдэг сэдвээр сур гуулийнхаа бүх сурагчдад ярна хийж ч4Алдарт ах» сэдэвт бүлгийн ажил орос хэл дээр явуулах гэж байна гэж нийс лэлийн 10 жилийн 5 дугаар дунд сур гуулийн 10 дугаар ангийн «Б» бүл- гийн МХЗЭ-ийн Үүрийн дарга Г. Нам дагмаа ярьж байна. Багш Р, ЛУВСАНДАМБА тэрэл зургийг авав. хүүхдүүд зөвлөлтийн номноос мэддэг уудын “тухай 1 : “Ч, 17001 Ёо 2: 4 - “Ном ловч өөрийнхөө бие нас, сурч байгаа ангид тохируулан ном авч унших нь чухал, Зарим хүүхэд оргодол, хул- гай, тагнуул олонтой, адал явдал нх тэй ном дандаа уншдаг. Гэтэл хичээл номдоо шууд холбогдолтой, шинжлэх нх унших нь зүйтын б0- ухааны зохиол, уншдаг байна. ХЭЛ сурах бичгээ муу Энэ бол үнэндээ бу- ЯРЇЇЛ, руу юм. Уран зохиолын номыг хи- чээлдээ холбогдуулж багш нарын нэр зааснаар унших нь зүйтэй. «Фнизн- кийн унших бичиг», «Түм буман яа- гаад?», «Эрүүл биеийн Физнологн» гэх мэт ном, ЗХУ-д орос хэл дээр хэв лэгдэн ирж буй «Хүүхдийн нэвтэр- хий толь бичнг» гэдэг олон боть ном ». «Залуу техникч» гэдэг сэтгүүл зэр- гийг уншвал сурлага мэдцэнд чинь их тус болно, -- Номонд гарч буй шинэ үг, нэр томьёог тусгай дэвтэрт бичиж авах нь ашигтай, Бас яаж бичдэгийг сайн нү- дэлж ав. Дахин бичихдээ алдаа бит- гий гарга. --Захидал, өргөдөлд зохион бичлэг бичихдээ цөөн боловч аль год чухал үгийг олж тавьж сур, Бичсэний” чинь утгыг уншигч хүн дорхноо. ойлгохоор байх хэрэгтэй. Өөрөө сайн ойлгохгүй утгы нь төгс мэдээгүй үг битгий хэлж, бичиж бай. -о “Одоо», «Одоо болбол», «ер нь»? «Энэ бол...» гэх мэт нлүү, хэрэг гүй үг, хэллэг олон дахини хэлэх нь тусгүй, Бас хараал зүхэл, муу муу- хай үг хэлэх нь нх бүдүүлэг болохыг сана. - -- Ярианд оролцож байгаа нөх- рөө хүндэтгэж « Эл тоомсорлосон юм уу шоолж дооглосон үг битгий Чвухуйлга. Тэр хүн чинь юм хэлж Эх газрын эрс тэс уур амьсгал тай монгол орны хангай, гөвь хо солсон өргөн. уудам унтагтэрт гала ваас эхлээд бидний үеийг хүртэлх амьдралын урт удаан хугацааны туршид үе улиран хувьсан зохи- цож ирсэн олон зүйлийн үслэг:ан амьтан бий. Манай орны ан амьтад тэдгээрийн бүрэлдүүнийг судалж ирсэн дүнгээс үзэхэд агнуурын 4ч холбогдолтой 830 гаруй үслэг ан амьтан оршино. Тэдгээрийн дотор одоогоор агнуурт -ашиглагдаагүй цөөрсөн минж, халиу, булга зэрэг дэлхий дахинд болон манайд оронд ховордож цөөрсөн амьтад ч бий. Үслэг ан амьтадын арьсыг мал -Тай, дээд, бээлий, зэрэг. хүний, өм сөж эдлэх хүвцас хийхэд ашигла- На эгнэн Манай улс жил бүр олон сая төгрөгийн ангийн -үнэт-арье бэлт сс гэж, -дотооддоо ашиглахаас гадна БИЧГИЙН шинлилїЖҮигттооотсиЛЛПЛШотШХЫШЛИүтТ:(үдсОигїггслээ ШоШгтоТИдШТөпҮЛтШЖгГОлШ є121251772ШшиуЛЫгүл.лттлр байхад, дундуур нь нь эвгүй. Өөрийнхөө сүүлд нь хэлж бай. тасдах, зогсоох хэлэх юмыг -- Хэрэгцээ байхгүй бол бусдын тавьсан асуултыг битгий давтан хэл, Харин шууд харнул. ---Хэрэгцээгүй бол яриандаа га- даад үг хэрэглэлгүй, дан эх хэлээрээ цэвэр ярих нь зүйтэй. Хурлын танхим гэхийг хурлын заал алим гэхийг яблок, цөцгийн тос гэ- хийг масло, бэх гэхийг чернил гэх мэ тээр нэрлэх, эсвэд үндэсний эх хэлээ бусад гадаад хэлтэй хольж ярих нь эвгүй юм. -- Дохно их хэрэглэж ярих нь муу хай. Ямар ч утгыг үг хэлээр илэр хийлж болно шүү дээ, (ОЛ ЧУХАЛ - Өөрийн дургүй юманд «Өө Өө» гэж муухай хашгирч гуугачих, яаран! сандран эсэргүүцэхийг цээрлэ. Тэс- вэртэй хүлээж учры нь олохыг хн чээ. -- Ханын хэвлэл, зарлалд үг үсэг утгын алдаа гаргах маш муухай. Иймд түүнийг сайтар хянаж дахин үзэх хэрэгтэй. Бас нөхдийнхөө бие нуруунд тохируулан доорхон хадах ёстой. Б. БОР (Сурган хүмүүжүүлэх ухаа ны дэд эрдэмтэн) сарииат-ий лаг 9т-нР Амьтад Амьтан бүхэн янз бүрээр амьтны арьсы нь хуулж иддэг. яаж хооллодог. Бар Бүргэд, харцага хоодлохдоо олсон зүй лээ шууд тасчин зулгааж иддэг байна, даж далавч, өд сүүлэндээ хадгалж байгаад хожим вуу хулганыг бүхлээр нь залгина, Шар шувуу зарааны өргөсгүй ОЛИМПЫН ӨДРҮҮДЭД 1968 оны 10 дугаар сарын 12-т Мє хикод дэлхийн 19 дүгээр олимпыг Мек сикийн ерөнхийлөгч Густаво Дайас Ор дас -шээв, Дэлхийн 118 орны 7000 та мирчин нээлтийн жа Д ЭГНЭЖЭЭ: Энэ оны 8 дугаар сарын. 28-нд .Грекээс асаасан олимцын гал тээсэн (онгоц «Дуганго» Мехикогийн Веракрус гэ Дэг далайн зогсоолд ирж, 800 метр хол зогсов. 17 сэлэгч тамирчин уг га лыг өртөөлөн дамжуулж эрэгт хүргэн олимпын уран барилгын зохион бүтээгч Педро Рамнирес Васнеед гардууллаа. Олимпын уламжлалт галыг Мексн нийн 400 метрийн гүйлтийн аварга 20 настай эмэгтэй ОЭнерикете Базилио, мексин үндэсний загвараар хийсэн 50 кг зэс царанд асаалаа. Энэ бол олим пын түүхэнд эмэгтэй тамирчин гал асааж байгаа анхных нь юм, Мехикод Японы Токио хотын дарга Риекийн Ми нотэ ирж, олимпын тугийг олимп 30 хион байгуулагчдад гардууллаа, Олимпын энэ туг 1964 оноос эдү гээ хүртэл Токиод 4 жил. хийссэн юм, Одоо Мехикод намирац байгаа энэ ту- гийн дор спортын 39 төрлөөр олимпын 1067 медалийп төлөө уралдах тоглолт эхэллээ. Эрэгтэйчүүдийн 100 метрийн гүйлтэнд Америкийн 25 настай негр Чарли Грин 10,0 секн гүйж түрүүлэн, Японы Хузео Ийжима 10,2 секундээр хоёрт орлоо. ХБН Герман улсын цуут тамирчин Курт Бенпдлин бэртсэн туя хөнгөн атлетикийн арван төрөлтөд орол цож чадахгүй боллоо. хооллдог вэ? хооллохдоо юуны урьд Шонхор шувуу хэсэгчлэн тас хэрэглэдэг. Уйль шу элгэн талаас нь урт хумсаараа тоншиж идэх дуртай ажээ Илбэнх ндэх зүй- лээ идэхийн ӨМНӨ усанд хийж урд хоёр хөлөөрөө цэвэрлэж НДДЭГ ГЭНЭ. Нугас олсон олзоо усанд хнийнгүүт залгиж иддэг ажээ, Цахлай, Того- руу шувууд хуурай зүйлээр хооллож дараа нь ус уудаг заншилтай юм. Харин Африкийн өндөрт могой, залгидаг байна. Тийм могойнууд Яс шувуу болон ӨНДөгийг бүхлээр нь өндөгний хальсыг тусгайлан ялгах эрхтэнтэй ажээ, Тийм эрхтнийг «Лаазны хутїа» гэж нэрлэдэг, Харин араатан амьтдад тийм амьдралдаа 6 удаа унаж шүдэлдэг удаа буга 80 удаа жажлина. Аалз шүдгүй, дог. Хоолны зүйлийг ходоондоо биш гадна НУУД таж түүгээр сорж хооллодог б2) 1327 гадаадад худалдаж оронд нь улс ар дын аж ахуйн чухал салаа мөчирт хэрэглэгдэх машин,. тоног төхөө- рөмж, өргөн хэрэгцээний бараа та ваар худалдан авч байна. Манай улсаас гадаадад гаргах ангийн-үс ний дотор тарваганы -арьс зонхн- лох суурь эзлэх бөгөөд жилд дунд жаар нэг сая орчим тарвага аг наж байна. Үүний дараа бэлтгэх хэмжээгээр хэрэм, үнэг, хярс, туу -лай, чандага, шилүүс, солонго, үен, дорго, зээх, зурам. жирх зэрэг -ан амьтан орно. Манай.орны үс- л3 ах амьтадын үс хөрс маш сайн, чанартай учир гадаадын зах зээл дээр өндөр үнэлэгдэж алтан валютаар. худалдагдаж. байдаг. “Энэ ч учраас манай улсын аг нуурын хуулинд үслэг ан амьта дыг үс хөрсийг бүрэн гүйцсэн үе 10 дугаар сарын нэгнээс дараа жилийн З. дугаар сарын нэгэн хүр. эрхтэн байдаггүй ээ, Зааны араа Хонь мннутад 60--70 маш «соннн аргаар хоолло талдаа боловсруулна, Аалз- байна, хоолныхоо зүйлийг үүрэн ээ авчирч шүлсээрээ торлон гуурс гар- айна, “ар-ат-иат-ит-итиэ «в-иа-иат--ар-иРИдн санаарай чийн аат-иар-ав-ий”еВРчир найр авт -ат--аР-айт ийн. (4 б (2262 Д. ГОМБО тэл хугацаанд агнаж байх хамгийн ашигтай” хугацааг заасан байдгаас гадна -агнах. эрхийн тасалбар, зөв шөөрөлгүйгээр агнахыг хорнгло- жээ. Дээр дурдсан үслэг ан амь тадаас гадна усны булга, мөнгөлөг сорт хар үнэг, молтогчин зэрэг үс лэг амьтадыг үржүүлэх аж ахуйг Богд уулын зүүн суга, Төр хура- хын аманд байгуулж түүнээс их" ашиг олж байна... Пионер багачууд та бүхнийг өө рийн орны үслэг ан амьтадын аж ахуйн ач холбогдол амьдрал байд лын тухай төвч ойлголт өгөх зорил гоор тэдгээрийн дотроос хамгийн өргөн дэлгэр тархсан зарим амьт ныг авч үзье. Мэрэгч Амьтдын дотроос тарва га бол манай. улсын цухал үслэг ангийн тоонд ордог. Жилд ,бэлтгэх ангийн үсний Ө90-орчим хувийг тар ваганы гарьс эзэлнэ. , - Манай орны тарвагыг оршиж байгаа газар нутгийн.байдлаар нь Дарьгангын, тал говк нутгийн, хан гайн, алтайн гэж дөрвөн үндсэн хз сэг болгож үздэг, Дэлхийн тарвага ээ. голомт нь манай улсын нутаг | Тарвага бол: олон төрлийн шүүс лэг залуу ногоон ургамлаар хоол лоно. Ялангуяа ургамлын навч, “сонгины иш “цэцэг, зэргийг идэх бо лөвч улирлын байдлаар түүний. идэш өөрчлөгдөнө. Ё5 саргаар буудах, хавхаар агнах, но- хойгоор бариулах арга нь тарва ганы арьс хөрсөнд муу нөлөөлөх арга юм. ХАЙДАВ 227 1908 МЕХ/СО Зөвлөлт Украйны сурган хүм гүжүү. лэгч Владимир Голубничий ХЇХ олим пын хөнгөн атлетикийн тэмцээнд ам жилттай оролцож спортын алхааны 20 км-ийн уралдаанд 1 цаг 27 минут 05 секунт алхаж Зөвлөлтийн тамирчдын дундаас энэ удаа хамгийн түрүүн олим лын алтан медаль хүртлээ, Голубни чий энэ жил 32 настай, 1953 оноос эх лэн хөнгөн атлетикаар хичээллэжээ. Олимпын дөрөвдэх өдөр 400 метрийн саадтай гүйлтэнд Английн 24 настай оюутан Дэвид Хемери (48,1 секунд, эмэгтэйчүүдийн 100 метрийн гүйлтэнд Америкийн негр эмэгтэй Вайомия Тайес 11 секунд хурдалж дэлхийн бо лон олимпын аварга амжилт тус тус шинээр тогтоолоо, Австралийн тамричин Ральф Даубелл 800 метрийн гүйлтэнд 1 минут 44,3 се кунд хурдалж, олимпын аварга амжил тыг шинээр тогтоосон бол Америкийн тамирчин 82 -настай Эл Ортер зээрэн цэг шидэлтээр мөн олимпын шинэ аварга амжилт тогтоосон байна, Олимпийн их наадмын бөхийн чө- лөөт барилдаанд БНМАУ-ын спор- тын гавьяат мастер Ж.Мөнхбат мөн- гөн медаль, спортын гавьяат мастер Д.Сэрээтэр, спортын мастер Ч.Дам- диншарав, Т.Артаг нар хүрэд ме- даль хүртэж, БНМАУ-ын бөх чөлөөт барилдааны багийн дүнгээр ТУ бай- ранд орлоо. Гар бууны буудлагын тэмцээнд 69 тамирчид оролцсоноос Мягмар- жав 548 оноо авч 16 дуваар байр спортын мастер Намжилмаа. зээрэн- цэг шидэлтийн тэмцээнд 50 метр 76 см шидэж 12 дугаар байр 28 эв- лэв.ГО2Г ОЧ “Ж Мехнкогийн тэнгэрт анхны өдөр 10 мянган тагтаа нисэж,сдайны утааг цаа шаа нарны гэрэл наашаа» гэсэн олнм тын уламжлалт утга санааг гїлтгэв. Тарвага нь манай орны өндөр- лөг тал газар, уул нугануудын хоорондох газарт оршино. | Чийг намагтай газар ховор тохиолдоно. Тарвага нүхэнд амьдрах бөгөөд ур гамал гандаж, хүйтний улирал эх лэхийн чацуу нчээндэ зорж хавар дулаармагц 8, 4 дүгээр сард гарч ирнэ. Ичээнээс гарч ирсний дараа ороо эхлэх бөгөөд энэ нь сар хир тэй үргэлжилнэ, Манай анчид тар вагыг сахиж буудах, даллаж буу дах, мярааж буудах. урих, хавх та вих зэрэг олон аргаар агнана. ЭД гтээрийн дотроос сахих, даллах гүй найдвартай 2-1 Арсене өглөө босч цонхоор ха- рөхдаа цардмал зам-цантаж, хоёр захаар нь урсах хоёр нарийхан торхи..мөхөөлтөн хөлдөөд арай ядан урсаж байхыг ажив. Арсе- нийг өчигдөр оройхон хүүгээ цэ гүй байхаа. Далайн наана Днеетр мөрөнд л яваа болов уу. : -- Диестр хол уу? ч- Диестр? Үгүй | ДНесТр хол гүй. Зун тийшээ явна. Тэгэхэд зэррэй. Одоо унт мэдэв үү. Хүү -2 Аа манай тэр..арай хүрээ-- руут жаал хуу «өөрийн онгоцыг санаойн бололтой алс аяны капи- тан Анст шувуу иисэн одох харь холын халуун орон далай тэн8- сийн тухай ярьж | гарав...Тэгсвээ гэнэт : -- Ааваа! Харав үу овгоц гэж шенийн гэрэл тийш ширтэн. байс ханиирав. наа их шийдэмгий бишээр: ? 3 -- Далай тийш Хэзээ” нэт цагт -с.Хөана? гэж 2 АЭАфсэн ХЭРЛТ, очих уу? гэж асуув: Ё Арсене өчигдоийн Нь наасан “Т 5383 Хэдийд ч год инээмсэглэн зогссон хамтрал лан бОдох горхины захад сонссон энэ үлгэр алс тэртээх хязгаар тийш хөтлөн тэр цаасан онгоц ТЭД (нийг тэнгэс далай гатлуулан ,үл гэр” домгийн ертөнцөд өөрийн эрх гүй аваачих ажээ, -- Далай уруу юу? юм бэ нэг явахол. байх, Ганцхан чин хүухэнтэйгээ явган хүний эа мөсөнд баригдан мын дэргэд хөлдсөн байхыг ажив, -- Та өөрөө ЯВЧДАГ ГЭСЭН...ГЭЖ хүүхэд гомдсон дуугаар өгүүлэв. Эцэг нь хэлэх үгээ олж ядан цэрлэгээс аваад ирж явахад зуу 2 анан онгоц» бэлэн боллоо! хэсэг түгдэрснээ жаварт мананг зуун машины дугуйгаар ӨНГӨЛӨГД.| «рд өөрөө аваачиж усанд тавь! чэвтлэж ядан бүүдийх нарын 7о сөп цардмал зам гялалзаж ХОЁР | /Наад хүү онгоцыг хоёр гараараа лиог харуут : нарийнхан горхи. булиглан овол | авав. Онгоцны шурагнаас үсээ --Явёх нь ч явалгүй яахав. Ус зож, хөгжил «шуугиантай. “урсаж Г гөрж толгойгоо: ороосон Залуу хөлдсөн байна шүү дээ, Гэсэн ч байсан билээ, Тэгэхэд: тэнд хэдэн хүүхэд цуглаал цаасан онгоц гор хийн усанд хӨөвүүлж байв, Тэд нийг хараад хүү нь. Арсенийг уг зарч ийм онгоц хийж өгөхийг үй яагнан гуйв. Өөр цагт бол Арсене хүүдээ «Над зав алга, битгий дэ мий юм яриад бай» гэх мэтээр уцаарлах байсан билээ. Харин энз удаа хавар цагийн анхны гор хи,тоглож байгаа хүүхдүүдийг ха- раад: өөрөө ч гэсэн гэнэт гогло- моор дүрсгүйтмээр санагдан: хамтралч хүүхэн инээмсэглэж бай на, Жаал хүү таваг дүүрэн юм ба рих мэт болгоомжтой явж горхи ны захад хүрэв. Онгоцоо усанд тавив. Горхийн гайхамшиг ийм амархан энгийн байдлаїр бүтсэнд алмайран гайхсан жаал хүү - Аав аа! Онгойп:. маань лээ. Та харан уу Тэгэлгүй яахав Чи юу гэж бодсон юм бэ? Одоо бүр хөх цэн хэр далайдаа очно?! Хурган дол ЯВЧ- онгоц маань бүрэн бүтэн байна. "Одоо удахгүй нар гарч мөс хайла хад манай онгоц хөвж гарна Тэ гээд алсын алсад аялана. шүү дээ -- Хөх далайдаа хүрэх- үү? -- Хүрэлгүй яахав гээд эцэг нь үлгэрээ эхнээс нь эхлэн. ярихад хүүгийн нүдэнд найдвар итгэлийн оч дахин гэрэлтэж ирэв, Ш.-ЦЭНДГОМБО орчуулав , «. гион дээр үл мэдэгхэн оволзон хө вөх хэсэгхэн цагаан цаасыг жаал Онгоц уу? одоохон хийе! гэжээ ! Агния Барто (зөвлөлтийн хүүхдийн Тэгээд бодож ядсан ч үгүй саяхан зохиолч) худалдаа, авсан сопины шинэ ду хүү бахархал үйтгар хослуулан гаарыг. халааснаасаа гарган талыг | харж, санаа алдахад эцэг нь инээ нь урж аваад Усан онгоц хийж | дээ барьж ядан толгойгий нь ил чи одоохон Нүдээ аниад. унтвал АМХНЫ ХИЧЭЭЛ эхлэв, Онгоц хийж . байхдаа тэд- | бэв. явах болно.. Мэдлээ, 3 с ний онгоц давалгааг өвчүүгээрээ Арсене хүүгээ хэдийн унтсан --.Мэдлээ гэж жаал хүү баяр Анхны хичээлд орлоо би ярж одоо хөвжс эхлэх “бөгөөд хө- вөн хөвсөӨр бүр хөх цэнхэр далай хүрнэ. Мөн сайхнаа! гэж, хүүдээ ярьсаар байв. : Хавар бүхэн томчуул, нь бага чуулдаа ярьж өгдөг эртний энэ “5352: тлгэрийг багачуул амьсгал хураа | "Үй байна? гэвэл. "чагнадаг билээ. Хаа ч юм бэ хурд -- Ааваа тэр өдийд хөвж хур- ХЭЛЛ) 2 ! сэн. болов уу? 3116 --Хэн тэр вэ? --,Онгоц -- Ямар онгоц? Миний Хүүюу зүүдлэв? -- Ямар гэж юу тэсэн үг вэ. Та мартаж орхилоо гэж үү. Яа- гаав нөгөө манай онгоц гэж хүү гайхсандаа тохой дээрээ өндийж ирэв, Ай лаа сурагч боллоо би Ангид багш өрж ирлээ. Ажиггүй суугаад байх уу? Аль эсвэл босох уу? Ширээгээ яаж нээдгийг Чимээ гаргалгүй боёдогыг Эндээ л гэхэд мэдэхгүй байсан Эхлээд ер ухаардаггүй байсан тай. хэлээд. хөнжлөөр ороож нүдээ тас анив. Өглөөгүүр цэцэрлэгт нь хүүгээ . хүргэж өгөх гэж явахдаа. Арсене.. цангаж бурзайсан цардмал зам “ дөэр гарч ирэв, “Нөгөөх хоёр горхи шөнөдөө ме- хөөлтөн нимгэн мөсний доогуур ДӨНГӨЖ урсаж байх нь хоёр утас. шиг үзэгдэнэ. Горхинуудыг ха Мйннийлийй нийн Л Л ҮЧЛ Р Өд гэж: бодож, байтал гэнэт: ТОЛГОЙГОО -- Аав аа гэж дуудах нь сонс дов: Арсене хүүгийнхээ ор уруу яаран Очиж -- Юу гээв? Чи яагаад унтах 16 сл | | | | Хайрт хүүхдүүд эз! Манай сонины газар хүү “эд та нарын зурах, сийлэх, цоолох, барлах иаах, хайчлах авьяас билгийг хөгжүүлэх зорилгоор, «Ухааны ур-тарын үзүүрт гэсэн булан энэ дугаар засаа эхлэн нээж байна. “Энэ удаа Хөвгсөл аймгийн Алаг-эрдэнэ сумын ба. га сургуулийн багш Л. Дуламсүрэнгийн ирүүлсэн хялбар члутө өлзий утас хайчлах тухай НИЙТЛЭВ. Цаашдаа «Алхан хээ», алхан хээнд угалз хээ та чих, «Хонхон цэцэг» зэрэг элдэв сонин хайчилбар" ” цоолбор нийтлэх болно. Ч (гах глла ахь. Улианна. шаал, ЧВИИНЫ./ ГҮЛИИНЬ.. “алиаь, ванны. | “Гараа би өргөсөн чинь | Гараад ир! Самбарт гэсэн с) “Үзгээн яаж барьдгийг л “Үнэндээ ойлгохгүй байса: 1 : Манай анги Өлзий утас хийчдуис! Маш олуулаан. : . : - 3, Дөрвөн Ася З Өлзий утас хайчлахад ямар ч хэмжээний даавуу, цаас Дөрвөн Вася орж болох боловч дөрвөлжин байх нь сайн, Өлзий узас "Таван Маруся Хоер Петров бий. Анхны хичээлд орлоо би Ай даа сурагч боллоо би. Удаан суух яггүй ч гэсэн Уйтгар дарах хэцүү ч ээсэн Үйннэхэн ёайхан Ширээндээ ! Цэх зөв суудаг би. 7 .Т. СЭСМЭЭ орчуулав, гаар зургийн битүү булан талаас задгай тал уруу 1 см нугална. 3 дугаар зураг саяын нугалсан битүү талаас залгай тал уруу тасархай цэгээр зурагдсан ёсоор нугал на, (4 дүгээр зурар гарч ирнэ) Саяын нугалсая-3 дугаар зургийн фитүү талаас задгай-тал 1,1 єм-ээр зурагд сан тасархай зураас ёсоор нэгийр тийш НӨГӨӨГ ч.Зүүн тийш. эсрэгээр нугалж 5 дугаар Зургийг гаргана, Дараа нь нугалсан ша?! талаасаа Задгай тал уруугаа “1 ём зайтай хайчилна. 2”зураасныхаа датуу 2 удаа хей чилна. Өдөө заллаарай, ми 22 Идэвхтэй оролцсон бүх пионер багачуулдад. баярла ваа. 34 Хариуллагатай ” эрхлэгчийг Ц. ГАНТАВ. , “Шидан--14140.: “: 8 " "| 2 ар "Буу 1 рагчид аа! МХЗЭ-ийн Хо Д.Сухшаатарын нэээмжит Монголын 1 ї Пианрийн буйгчуллАгын 1 Манай жавхлант ирээдүй, өсвөрийн (МАХН-ын Төв Хорооноос Аугаа | | ! | | ПИиО0нер Фуг Монгол Ардын Хувьегалт Намын үйл хэргийн тө- лөө хэзээд бэлхэн байгтун! Их Октябрийн Хувьсгалын 51 жилийн ойд зориулан гаргасан урианаас) Орон БИХИИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЛ! МИ -ын үйл. хэргийн төлвө хэзээд БЭЛХЭН БАЙГЛУН / РОО Төв Зөвлөлийн сонин. | | | | | | | ! 25 дахь жилдээ “1968 оны 1| дүгээр сарын 6 Лхагва ХМ.45 (1058) Үнэ 10 мө ( мэр, италийн м-т Т-”--т”-т-- ..эгттог л эээ ийэ эдний иййлийдйлийниййлэй лнийдлиийлн! | хор БАЯРЫН ХООРОНД Манай монголчууд өдөр сар өнгө рөх нь харавсан сум шиг түргэн гэлцдэг нь тун үнэн үг юм. Саяхан бид Октябрийн соцна- лист их хувьсгалын тавин Жилийн ойг их ёслолоор баяр баясгалан төгс тэмдэглэж билээ, Гэтэл бид бүхний их баяр-Ок- тябрийн баяр дахин хүрээд ирлээ. Зөвлөлтийн. ард түмэн жил бүр их баяраа тэмдэглэхдээ оюун ухаанд оромгүй лут үйл Хэ рэг бүтээсэн,хүн төрөлхтөний дэвш лийг нэг алхам урагшлуулсан бай- даг билээ. Энэ жилийн Октябрийн 51 жилийн ойгоор баатарлаг зөв- лөлтийн ард түмэн коммунизм цогцлон байгуулалтын түүхэндээ мөн лолон гялалзсан сайхан хуу дас нэмэн бичлээ. Хоёр ойн завсар зөвлөлт хүн, социалист эх орныхоо эд агуурс баялгийг улам арви- жуулж бүхэл бүтэн хот суурин цогцлуулж тансаг сайхан орд харш олныг сүндэрлүүлж, завод фабрик нэмэн барьж, уурхайн ордыг ши- нээр нээж, хэдэн сая орон сууц улина Лили НЭЭ, на Гана авна, , 5 “Чинна, ,чинна. Ганинь “авиа. ,“анна, июэнА” “НИЛ, ВЕНА,” “ЯВНА. //ЧВннь, Л УЯА. энэний йн ннийлниййний ний ийэ итийлилййлийй нийн ийн ний нийлниййлиийй лнийлхиййлийниййнэхийлийнййлтийй ний хүний”. Бид бүхн ий нХ баяр Ш, НАЦАГДОРЖ - (Түүхийн ухааны дэд хэдэн Мянган сургууль, цэцэрлэг байгуулав. Эх орны сан хөмрөг нь эрдэнэт тарна, алим жимс, тансаг амтатнаар дүүрч, сааль сүү цагаан ндээ-сав бялхуулан хурааж авлаа. Энэ онд бүтээн байгуулж эхэлсэн коммунизмын лут их барилгуудын нэг болох Саян-Сушенскийн усан цахилгаан станц алдарт Днеприйн станцаас арав дахин том, хүчтэй гэж бодоход манай анд зөвлөлтийн ард түмний бүтээн байгуулалтын эрч далайц хичнээн асар их болох нь ойлгомжтой хэрэг, Зөвлөлтийн ард түмний их баяртаа өргөсөн га рамгай бэлгийн нэг нь «Зонд--5» гэдэг автомат станцыг сансар ман далд хөөргөн, сарыг тойруулан инсгээд болзсон газраа алгуур зөө лөн буулгаж чадсан явдал билээ. “эрдэмтэн академич) Зөвлөлтийн шинжлэх ухаан, техни кийн хосгүй энэ их амжилтыг орч лон даяар шагшин гайхаж бараа гүй байтал зөвлөлтийн баатар, санс-. рын нисэгч Г.Т, Береговой | сансрын шинэ хөлөг “«Союз--3»-ыг амжилт тай жолоодон, зөвлөлт гүрнээс сансар орчинд автомат станц бай гуулах нх зорилтыг тууривахад шинэ том алхам болсон нислэг хийж зөвлөлтийн их түүхэнд гялалесан шинэ хуудас нээлээ Зөвлөлтийн хүний төрөлх сайхан чанар бол түүний хүнлэг сайхан сэтгэл, шино, Зөвлөлтийн ард түмэн, хаа на хэзээ ч энх амгалангийн түшиг тулгуур, балж,.. Хүн төрөлхтөний хөгжил дэвшлийг урагшуулж, эзэр сансар эзэмших: интернационалч. үзэлд ор: хэг түрэмгийчүүдийн Элдэц ОнгӨ.зЗ лөг заналхийлэлийг тас цохиж бай даг. Энэ жил Зөвлөлт улс Вьетна- мын баатарлаг ард түмэнд зүйл бү рийн бодит тусламжаа үргэлжлүү лэн үзүүлж, мөн колонийн дарла- лаас ангижирч шинэ амьдралаа бүтээж -байгаа олон түмэнд үзүү: лэх Халуун тусламжаа өрнүүлэв. Суут Ленин, зоригт Сүхбаатар хоёрын үндэслэн байгуулсан манан "Хоёр ард түмний өнө мөнхийн ная рамдал. ахан дүүсийн бат барил далгаа нь он жил өнгөрөх тутам өлзийтэй: сайхан. үр шимээ улам соёрхсоор байла. Октябрийн их баяр бол бид бүх ний их баяр.манай өвтэгш цэцэг- лэн Хөгжих шинэ Эрин үеийг нээ сэн баяр юм. Монголын ард түмэл их баярыг ололт бүтээлийнхээ дээ жээр угтан тэмдэглэхдээ комму низм цогцлон байгуулагч зөвлөл тийн ард түмэнд ахан дүүсийн ха луун баяр дэвшүүлж, монгол-зөл- лөлтийн ард түмний: мөнхийн най рамдал улам бэхжих болтугай гэл нэгэн сэтгэлээр ерөөж байна. Социалн.. сонс лэлииа соллиес Сэнс Соёны “лал С7тгисйа - улина. чин, Лана аниа. х ханнь, Лав, аниа ална” завиа. . аниа, аниа /0д Д. НАЦАГДОРЖ Баруун Европ Америкийн үйлдвэр чинд үлгэр болоод таван тивийг бүр хэх Октябрь! Байн байсаар бүх дэлхийн октябрь болж хуучин байдлыг цөм халаад,зөв хон нарыг хэвээр үлдээх Октябрь! Ч, ЧИМЭД Майн баяр, Октябрь, Хувьсгалын ой-- Манай жагсаал жил бүр хурц тод! «Друкба найрамдал» уулзалт Биднийг Зөвлөлтийн 3 дугаар 10жилийн сургуулийн хурлын тан химд ороход зөвлөлтийн сурачинд алга ташин угтлаа, Танхимын дун- дах ширээн дээр Зөвлөлт-Монголын далбааг хус модонд ургуулсан мэт байрлуулжээ. Удалгүй, «Дружба-найрамдал» үдэшлэг уулзалт эхэлж, орос сур- гуулийнхан бидэнд алд цагаац ал- чуур, халуун талх, савтай давс гар- дуулав. Дараа нь Зөвлөлтийн болон монголын тэмдэглэлт өдрүүдээс хэн юу мэдэх вэ? гэсэн уралдаан яваг даж 58: 48-ын харьцаагаар монгол хүүхдүүдийн баг түрүүлэв. Ингэж 10 жилийн 88 дугаар сургууль, зөв- лөлтийн 8 дугаар 10 жилийн сургуу тийнхантай үдэшлэг уулзалт зохиов. Багш Д. БАЛСАН Фф.Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сарын үеэр үдэшлэг, уулзалт зохиох шуглаан хийж уралдаан Гран он итнйлтий лид ихиййлийлииййнииййллийний Хоёрдугаар сар гэхэд ер бусын дулаан байлаа Тэнгисийн манан будан хотыг бүрхэж Нева мөрөнд мөс хагалагч хуягт онгоцууд үе үе яндангаа хүнгэнүүлэн хэдэн тохой Фузаан мөсийг бутартал түлхэн урагшлана. Хувьсгалын талбай дээ рээс энэ бүхнийг харж зогсоход: .. Тийм дээ| Мянга есөн зуун ёрван долоон онд их Лениний дууд лага, Аврорын дохиогоор Оросын ажилчин Тариачид яг л ингэж хө- рөнгөт бурангуй ёсыг бут цохисо! юм даа гэсэн нэгэн бодол зурсхий нэ. Миний бодлыг таасан юм. шиг надтай зэрэгцэн зогсож байсан Аф рик залуу Аки, --Скоро мы будем на Авроре тэж хэллээ. Нээрээ ч хэдхэн мө- мийн дараа бидэаяндэлхийдалдар Чуу нь цуурайтсан Аврора хөлөг . дфигоцон дээр ирэв. Хөлгийн дарга юдоо. Аврора: онгоцонд байгуулсан Жувьсгалын: музейп захирал) Беле- хийв, бидэнд: Аврорынп байгуулсан фавьяа, туулсан замналыг. танил» Жуулав .Белешив гуай анх энэ он Яоцонд жирийн усан цэргээр орж Энэ л онгоцон дээр коммуннот нНа- тэмцээн Х. ПЭРЛЭЭ Октябрь гэдэг энэ нэг ҮГ Орон бүхнээ цуурайг яана, Манай цагаан 1 зсгий гэрт ч Маш дурсгалтай байдаг нь учиртай! ц. ГАЙТАВ Сансарт хүртэл бадарсан Октябрь Саранд хүртэл сацарсан Октябрь/ Сугарт хүртэл сунасан Октябрь Суу нь Ленин дуу нь «Аврор» Октябрь / мимгуууууу ШИМ явуулах, захидал, тэмдэг марк солил цох, үзэсгэлэн самбар ханын сонин гаргах, ярна хийж зовлөдтийн шинж лэх ухааны амжилтыг сурталчлах зэрэг олон төрлийн сонирхолтой ажил манай орны өнцөг булан бүрд зохиогдлоо. Энэ тухай Хэнтий айм- гийн Өмнөдэлгэр сумын 8 жилийн дунд сургуулийн дэргэдэх пноперайн бүлгэмийн ахлах удирдагч Л. Цэрэн самбуу, Налайх хотын 8 шилийн ДУНД: сургуулийн багш Ч, Дамба Өвөрхангай аймгийн төвийн арган жилийн сургуулийн багш Г, Цэрэн- чоймбол, Ховд аймгийн |Мянгад су- мын 8 жилийн сургуулийн багя: Я. Цэвэг-Очир нар мэдээлжээ, Ё: мын гишүүнд элсжээ. хувьсгал ялахын урьд өдөр 23 цастай Белешив онгоцны даргаар томилогдож В. И. Лениний даалга- вараар Аврора онгоцны нэгдүгээр их буунд галла! гэдэг команд өг- чээ. : --В. ИГ. Лениний удирдлага, на мын нарийвчлан боловсруулсан тө лөвлөгөө ёсоор 10 дугаар сарын 24 буюу “Октябрийн хувьсгалын Урьд өдөр ажилчин тариачны зэв- сэгт бослого эхлэв. “Маргааш нь нийслэлийн бүх чухал чухал газ- рыг авав. Оройн 9 цаг 45 мину- тад В.И. Ленипнээс өвлийн ордпыг галла| гэж тушаал ирлээ. Аврора онгоцны их бууны дохиогоор Хө- рөнгөтний засгийн газрын сүүл» чийн түшиг тулгуур болсон өвлийн ордныг дайрав. Баатарлаг ажил- чин тариачин цэргүүд түр засгийн газрынхныг баривчлан авлаа. Их яруу найрагч, Владимир Маякаовс- кий хувьсгалын ялалтанд баяр хүргэж тэргөдөр бичихдээ, 4 «..Түр нь аль вэ? Түргэн буу! Та нарын үе Октябрийн (003-3» НИСЭЛГЭЭ АМЖИЛТТАЙ ДУУСГАЛАА сон сансрын «СОЮЗ--З» хөлөг арав Й лэхдээ: , яллаа. Сансрын инеэгч ЇГ дугаар сарын 80- Улсын нутаг дээр хэрэглэн буулгалаа. ! иглэхзэр буулгахад хэрэгтэй бар хөдөлгүүр 145 секунд ажиллан, өгч, түүний дараагаар сансрын уруудаж эхэлжээ. Дараа нь буулгаж байгаа анпар« харгад баримжаалан ) тусламжтайгаар буулгах үед аппаратыг 3 лөлт улсын дэвсгэр и зар дээр буухлаа Буусны дараа Георгий Ь сан газар дээр нь анд нөхөд , сөлги 4 хоног ҮР! Сансрын «СО!О3-3» шааыгчн: өрөгврэйн хийсэн (й чээ. Сансрын нисэгч Георгий техинсийн шинжилгээ судалгааны П Сансрын нисэгч Геор ё 1 м дээдээр хүндэт шт ёсоор, хамгийн эрхэ БүВВнч одонцоор шагнагдаж, Георгий Береговой сын хошой баатар болов. Георгий Береговой «ОСБНХУ ний хошууч генерал боллоо. СССР-ийн Дээд сын хошоо баатар Георгий Береговойн ровка тосгонд түү ний хүрэл чээж Жуухдуудийг Зургийн дэргэд Ах дүү социалист Молдавын дүрс лэх урлагийн үзэсгэлэнг олон ар ван хүн үзэж бахдан, Молдавын авьяаслаг уран бүтээлчдэд баяр талархлаа илэрхийлэн, үзсэн бүх- нээ сэтгэл зүрхэндээ зураглан авч байгаа бололтой эргэн ЭРгэн Хар саар гарч буйг жаал нэгэн зургийн дэргэд нх Л сэтгэл хөдөлсөн бололтой ярилцаж байв, ”еоргий Береговойн жолоод ид Москвагийн цагаар 1 заасан районд буулаа. 8 ч За ын «СОЮЗ--3» хөлгийг тойрог 3! «СО103-39 хөлгийн адилаар зэродинамнки: Гар жолоодлого хэр тооромслоход хэ «СОЮЗ--3» хөлөг са тыг хөлгөөс салган, | орж ирэхэд хэрэгтэй буу агпаратынхаа 5иглэлни охих ёсоор баригшжаалуулахын тул хаагч атган дээрээ шүхри загуХ л буужгах Ходөлгүүрээ залгажээ, ереговойн биеийн б гий Береговойг Москвагийнхан гэн Зөвлөлийн Тэргүүлэгчд харахад таатай Хүүхдүүд Өөр хоорондоо шагш- ран ярилццагаана, Өндөр нам хоёр үндэснийхээ гтаж авлаа, л Зөвлөлт 0 цаг 25 минутад Зөвлөлт Холбоот маас гарган дэлхий дээр буулгахдаа йн чанарыг ашиглан,гар жолоодлого эглэн буулгахдаа сансрын шүлгэн зохих жаэа! оргуйд урьдчилан авчээ, Тооромсын Бос хэй рэгтэй зохих командыг хөлөгт я тойрог замаасаа гаран. агаар мандлын нягт дав лгах жолоодлогын хөдөлгүүрийн йг өөрчилжээ, Гар жолоодлогын дэлхийгээс команд огч, Зов- яг буулгаж чадлаа. Саисрын хөлөг га- йн систем хэрэглэж, газар дээр яс айдал сайн байна. Түүнийг буу» 7 слагчид угтаж авчээ, Гэмэсиэр үглэн гэлжилж дэлхийг 64 удаа тойр- эрдэм шинжилгээний болон рограмм амжилттай дууслаа. баатрын Холбээх Ул- -ын сансрын нисэгч» цол хүртэж аисэх хүч ийн зарлиг ёсоор Зөвлөлт Холбоот Ул | төрсөн нутаг Украины Полтавын Федо- баримлыг босгох болжээ. НиээыыЫЭ ын е -Та хоёр 80 дугаар сургуу лийн хэд Дүгээр анги вэ? гэсэнд хоёулаа ам булаалдан 6-гийн «В» анги гэж хариулав. Та хоёрт энэ үзэсгэлэнгээс ямар нь гоц со инрхолтой байна вэ? гэж асуухад бие биенээ нэг харж инээмсэглэс нээ өндөрдүү ХҮҮХЭД: --Ардын зураач Г.Л. Павлови- чийн усан будгаар зурсан «Уул- залт» гэдэг зураг ИХ сайхан, Бас энэ хүний зурсан “Сергей 41820» партизануудын Хамт» гэдэг зураг ёстой гоё! гэв. Энэ хүүхдийн нэ рийг Энхтайван гэдэг. Түүний найз » яамхавтар шар жаал Ж.И, Доро- фесвичийн “тосон будгаар зурсан «Тангараг» гэдэг зураг сэтгэлд сэр гэмээр сайхан гэж ярьж байв, Ө.ХАНДМАА Нэмээыэтииииииинилииииилиииинилиллллиилиллии про ини нийлнэ нийлнэ лийлжин Таг төгслөө...! гэжээ. Мөн тэр өдөр хувьсгалын жолоо догч В.И.Ленин, Петроградын Зөвлөлийн хуралдаан дээр үг Хэ- ..чАжилчин тариачны хувьсгал Одооноос эхлэн Оросын Хувьсгалын түүхэнд шинэ үе эхэл сэн бөгөөд энэхүү оросын 8 дугаар хувьсгал нь эцсийн дүндээ социа- лизмын ялалтанд хүрэх ёстой гэ- эвээ, Аврорын дДохногоор зөвхөн ажилчин тариачид төдий биш бүх ард түмэн хүүхэд багачууд ч зэв- сэгт бослогод боссон юм. її ишээ нь Остоженкийн гудамжны хаал- тын тулалдаанд Михельсоны заво- дын 15 настай бяцхан хүү Анд реев,зоригт залуу большевик охин Люся нар эрэлхэгээр тулалдаж амь үрэгдэв. Сокольцикийн районы залуу- чууд Сергей Барболин, Коля, 1Куб рунов нарын удирдлагаар баатар--| лагаар тэмцэв. Тэдний ихэнх нь цэл залуугаараа арван тав зургаа- хан настай байсан юм. Орой нь Петроградын хувьсгалт цэргийн хорооны дарга Н. Подвойс ний «Хүүхэд залуучууд улаан гвардад орох нь улам хүчтэй болж байна» гэж Владимир Ильич Ле- ниид илтгэж байлаа, Ингэж л Октлбрийн социалист ”-их-хувьсгал тэрэлт:ирээдүйц өнөөд рийг-авчирсан юм даагээд Беле- шив гуай музей үзэхийг урив, До- могт хөлөгт байрлуулсан хувьсга- лын музейд цэрт хувьсгалч коммуг луаннаа аллаа, “х. санх”, “ЛИ Л “чиний” НА ний Л тавина” аниа /чннаЛ нистуудын үйд амьдралыг харуул- сан олон зуун үзвэр тавьжээ, Гадаадын зочин гийчдийн үлдээ сэн бэлэг дурсгалын дунд Моишг(о- лын пионерийн алтан соёмбот тэм дэг ч байр сууриа эзэлжээ, -- Орос, Японы дайнд оролцож Цусимийн тулалдаанд байлдаж Яв. сан, Октябрийн хувьсгалын дохиог өгч ажилчин, тариачдыг тэмцэлд 34 Аврора “өнгоцныг зургийг хүн бү хэн. өөртөө дурсгал болгон-авч ҮЛ дээхийг хүснэ, Би ч гэсэн. бяцхан | дуудсан тэр холөг Нева мөрөн дээр дүнхийн зогсоно. “уншигч та нартаа тэр пайдии ЗУр гаа дурсгал. Ц. ЭРДЭНЭБАТ мГЭРЧ 4 РЕВОЛЮЦид, БХЛКЗЭ, 50 насныхаа ойгоор дай чин улаан тугаа бас нэг одонгоор мя- дааж, 6 одон тэр туг дээр гялалзах боллоо, Зургаа дахь Энэ одон «Октябрийн хувьсгалын» одон гэдэг нэртэй бөгөөд тэр одонг энэ зураг дээрээс харж бол но, | Хар далайн эрэг дэх олон улсып цноперийн зуслан «Артек» бол арваад жижиг лагериас бүрддэг юм. 1925 онд Хар далайн эргийн мөнх ногоон ойд дөрвөн майхан барьж 75 хүүхэд амруулахаар «УлаЯн загалмай» нэртэй байгуул жээ. Кипарисны лагерь гэж | нэр- лэгддэг энэ лагерь өнөөдөр нэг ээл жиндээ 450 гаруй хүүхэд хүлээн авч амруулдаг Артекийн нэг хэсэг нь юм. 1945 онд тэнд хэсэг ино- нер амарч байхдаа тэр үзэсгэлэнт сайхан кипарис модыг тоолж 2245 ширхэг байсныг пь мэджээ. Тэгээд тэр модны нэрээр «Улаан загал- ман» гэдэг нэрийг нь өөрчлөн «Кипарисный лагерь» гэж иэрлэх . Бид энэ лагерьт тавтай сайхан амарлаа. Зөвлөлтийн хүү” хэд багачууд их зочломтгойн дээр раа ХхХхрТ51020000 т5жиоОосэ0Ыиэнээхэхээ эээ Манай бүлэг өнгөр сөц хичээлийн илд хамтарч ажилласны- хаа үрээр Октяб- рийн хувьсгалч эх орон-3ХУ-д явж амарсан юм. Эпэ бол Оидний сэтгэл сүр- хэнд мартагдашгүй үйл явдал болов. Өсвөрийн ленпичүүдээс чх зүйл сурч авах бололцоо бидэнд олдсон юм. Олон улсын пионерийн зуслан «Артек» памайг ОХУ-ын Нироз му жийн Юрья хотын пиопер С. Лю- сятай үнэхээр дотио танилпуулж би лэж аялал экскурст оролцож даа гэр орон, газар нутаг, сургуу лийнхаа тухай харилцан ярилцаж найзаасаа биих зүйл сурч авсан шүү. Люсятай үерхэх үед л би орос хэл явах- Говь-алтай аймгийн төвийн 10 жи- лийн дунд сургуулийн пионер сурагчид өөрийн эгнээнээс төрж гарсан зоригт охин Эрдэнээгийн танхим, эрэлхэг хол боочин Жанчивын нэрэмжит ширээ гар ган ажиллуулж байна. Саяхан биднийг энэ сургуулиар явж байхад пионерийн 16 дугаар бүлэг дээр ийм нэг сэдэвт ажил боллоо. Пионе рийн бүлгэмийн зөвлөлийн шийдвэр уншиж, 16 дугаар бүлгийн Онц сурлага ДАЛАЙН НАР авхаалж хийморьтой хань нөхдөө мэдэх, тэднээс сурах, тэдэнтэй үр гэлж бат харилцаа холбоотой бай- хыг чин санаанаас хүсдэг нь. бид- ний очсон газар бүрд л харагдаж байлаа. Энэ лагерь нь пионер су- рагчдад цэрэг, эх оронч хүмүүжил олгоход гол анхаарлаа чиглүүлдэг юм байна. Манай пнонерүүд амрах хугацаандаа лагериас зохиож бай- сан цэрэгжлийн тэмцээнүүдэд нь амжилттай оролцож цом, Динло- мыг нь авч цэргийн улс төрийн дуу ны тэмцээнд нь нэгдүгээр суурь эзлэн алтан медаль хүртсэн юм. Биднийг амарч байхад хаана л бол хэлээ мэдэхгүй ч гэсэн биес биенийгээ хайрлан хүндэтгэсэн хийдэг байж! Найз минь ний хичээл олигтой гэж амаа барьсан даа. их нөхөрсөг авхаалжтай сэргэлэн охин билээ, Би цайзаасаа холдож нутагтаа ирээд Люсягаасаа 55-06 захна хүлээж аваад хариу бичээд байна. Бид хоёр төрөлх ох орон, амьдран сууж байгаа хот, сургуу: лийнхаа тухай ирээдүйн хүсэл мө- рөөдлийг харилцан мэдэлцэж байна. Би пайзвасаа олон дуу “бүжиг сур- ми мдллммимммллуулл й “харилцдаг юм. Зөвлөлт, Монгол, Испанийн ционе рүүд хаяг тэмдэг солилцон байх нь нэг гэрийн хүүхдүүд шиг хоорон- доо эв найрамдалтай байлаа. Зөв- лөлтийн хүүхдүүд Октябрийн на- ран дор эх оронч интернациона- лист үзлзэр хүмүүжиж даян дэл- хийн хүүхэд багачуудтай эв санаа- гаа нэгтэж социализмын үйл хэр- гийг нүдний цөцгий мэт хайрлай хүндэтгэж, хамгаалан бэхжүүлэгч- дийн яруу тод жишээгээр замнаж байна. Тэд, Ленин шиг сурч хүмүүжиж замнахаар Лениний Мэндэлсний. 100 жилийн ойг сурлага хөдөлмө- рийн өндөр амжилтаар угтахаар чармайн ажиллацгааж байна. «Артек» пионерийн зуслан надад хар далайн гийгүүлсэн нар мэт санагдсан юм. . Д. Дашдэндэв сан. Манай ангийн бүх пиопер Октлд рийн орны хүүхдүүдтэй захидлаар Би саяхан Лениний комсомолын 50 жилийн ойгоор найз даа баярын ил захидал алгээсэн. Октябрийн баяраар Люсядаа баярын цахилгаан утас явуулна. Нийслэлийн арван жилийн нэг дүгээр дунд сургуулийн 9-ийн «Б» аигийн сурагч Б. БААСАНДУЛАМ ї Нэрэмжит ширээнд Чоёмаа суулаа тан пионер Чоёмаад 2Канчивын нэрэм жит хүндэт ширээнд суух эрх олгов. Хоёр эгнүүлэн зассан сурагчийн ши рээний төв зайд тусгайлан засч бэлтгэ сэн содон ширээ харагдана. Түүний дээр бүх сурах бичиг Хичээлийн хэрэг лэл эрэлхэг холбоочин 2Жанчивын зур гийг тавьжээ, Энэ ширээн дээр тэргүү- пнонерийг ний сурлага сахилгатай долоо хоног тута» эрх олгодог байна, Ийм хүндэт ширээнд суух эрх олж авсан ппонер Чоёмаа бүлгийнхээ инонер бүрийг энэ хүндэт ширээндээ шалгаран суухыг уриалав,Тус бүлгээс явуулсан энэ «ажил ахмад үеийнхээ хувьсгалт дайчин уламжлалаас сурах, пионер сурагчийн бодол санаанд шинэ зүйл ургуулах сайхан ажил болсон юм, Х222 Комсомолын ойг тэмдэглэв. “БХЛКЗЭ-ийн яруу алдарт 50 жилийн ойд зориулсан нийслэлийн залуучууд хөдөлмөрчдийн төлөөлөгчдийн баярын хурал Дуурь бүж- гийн улсын театрт болов. Баярын хуралд МАХН-ын Тєв Хорооны Улс төрийн Товчооны ги- шүүн, Төв Хорооны парийн бичгийн дарга Ц. Дүгэрсүрэн, МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны орлогч гишүүн, Төв Хорооны на- рийн бичгийн дарга, МЗИНН-ийн Төв Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн дарга Б, Лхамсүрэн, МАХН-ын "Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны орлогч їншүүн, Намын Хянан 1Цалгах Хорооны дарга Н.Лувсанравдан, Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгчид, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчооны ги- шүүд болон БХЛКЗЭ-ийн Тов Хорооны дэргэдэх Комсомолын Төв сургуулийн декан Вадим Григоривинч Ентяков тэргүүтэй комсомолын төлөөлөгчид оролцлоо. “БХЛЕЗЭ-ийн 50 жилийн ойг тохиолдуулан В.И. Леннний хөшөө, Зайсан толгой дахь Зөвлөлтийн дайчдын гэрэлт хөшөө, «Хувьсгалт Монгол» танкийн хөшөөнд нийслэлийн инонер сурагчид, залуучуудын төлөөлөгчид цэцэг тавьж хүндэтгэлийн шугам жагсаал хийлээ, Мон баатарчуудыг пионерт, иноперүүдийг МХЗЭ-д хүндэтгэлтэй элсүүлэв. Элдэв-Очирын нэрэмжит кино театрт БХЛКЗЭ-ийн 50 жилийн ойд зориулсан «Октябрийн үр сөд» гэдэг гэрэл зургийн үзэсгэлэн нээг- дэв, Мөн онд «Сатурн хүрэх оамд» гэдэг киногоор Зөвлөлтийн кипо фестиваль нээгдлээ. “БХЛНЗЭ-ийн 50 жилийн ойг тохиолдуулан төв Хөдөөгийн олон Сургуульд ппонерийн хүндэтгилийн шугам жагсаад боллоо: Шугам жагсаалд олон зуун баатарчууд шионерт хүндэтгэлтэй элсэж, тангараг өргөв, 2 Ц. САМДАН, "ажиллаж, 702253 Лепиний нэрэмжит Монголын иноне- рийн өрдөнд нийслэлийн сургуулнудын хөдөлмөр-соёлын чуулган боллоо. Хөдөл мор соёлын чуулганд МХЗЭ--ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д, Сү- рэйжав, Д.Батаа нар оролцлоо, “Түүхт нх ойнуудыг угтсан ажилд нийслэлийн инонер сурагчид өнгөрсөн зун намрын улиралд үйлдвэр, барилга, сангийн аж ахуй, хөдөө аж ахуйн нэгд лүүд СХот тохижуулах зэрэг нийгмийн тустай хөдөлмөрт идэвхтэй оролцсон бахдам амжилтаар хөдөлмөр соёлын чуулганаа угтжээ. Өнгөрсөн зуны ам ралтаар хөдөлмөр зусланд нийслэлийн 2367 иионер сурагч 3--4 ээлжээр : , төгрөгийн ашигтай ажид хийсэн байна. 10 жилийн 18 дугаа Я р ргуулийн Э: 10 дугаар ангийн 92 сурэга “АХК- н гутад оёдол, нэхмэлийн фабрикуудад 20. хоног ажилдаж 11000 гаруй төгрө тийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэжээ. Эх орноо судлах тойрон аялал нийслэлийн шалгаруулан суух ХӨДӨЛМӨР. СОЁЛЫН” ЧУУЛГАН Д, ЧУЛУУНБААТАР пнонерүүд 9 удаа зохиож 281 пнонер сурагч оролцон цуглуулсан материалаа раа музей үзэсгэлэн байгуулжээ, ИЙн- хүү манай нийслэлийн инонер сурагчид зуны амралтаа тохитой сайхан өнгөрүүл жээ, Хөдөлмөр соёлын Чуулган Дээр НИйс- лэлийн- 88 хун сургуулийн багш Б. Хүүхэндээ, дугаар сургуулийн сурагч Д. Оюун нар үг хэлэв, БХЛКЗЭ-ийн Төв Хороонд нийслэ- лийн /инонер сурагчдаас илгээх, баярын цахилгааныг нийслэлийн 9 дугаар сур гуулийн сурагч Сувдаа уншив, мхзэЭ- ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Сүрэнжав, хөдөлмөр амралтын .зус ланд олон жил үр бүтээлтэй. ажилласац нийслэлийн 283 аар сургуулийн су рагч Д. Оюунд (ЗЭ--ийн тэргүүнци ажилчин залуу алтан медаль гардуулж тэргүүний шнонер сурагчдад 2 ын Ардын Боловсролын Эадуе: “ХАА--и лал: Яамны “ЖГЛУҮ ТАЛЭ2 БАЛЖЛАГЧ. Э рхэм хүндэт ун шин гчид аа/ ї 4448. 481144... до им ААА АРАХУ ф»-- ЗБЗЭА Д. Сүхбгота рын нэ рэмжит уасын хэвлэлийн в номбинат ад хэвлэв, ив. Инденс--14140 . Харну цлагатай Эн эрхлэгч Ж . ШАГДА Р Нам засгийн удирдагчдад нийслэлийн пионер сурагчдын төлөөл Орон БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮЛ! ЯШТЛ-ын үйл хэргийн төлөө хэзээд БЭЛХЭН БАЙГЛУН/ (25 ан ВА шанис лө дэ ВЭИЛЭНӨЛ ИЛЧ МХЗЭ-ийн өв Хоэсэ ЛД.СухБААТАРЫН нэрэмжит, онголын Пїяанкрийн байгчулдагын ТӨВ Зөвлөлнин сонин. “ОКТЯБРИЙН ИХ БАЯРЫН ЖАГСААЛ Манай орны уудам дэлгэр ну таг даяар Октябрийн социалист их хувьсгалын тавин нэгэн ЖР- лийн ойг баяр баясгалантай тэм дэглэн өнгөрүүлэв. 1968 оны арван нэгдүгээр сарын 7. Нийслэл хот маань бая рын гоёл чимгийг зүүж, өнгө жавхаатай харагдана. Нийслэл З0тын хөдөлмөрчид энэ өдөр өг лөө эртлэн босож өнгө сайхан хувцсаа өмсч баярын жагсаалд оролцохоор их жанжин Сүхбаа- тарын талбайн зүг алхлав. Хүн бүхний царайд баярьы инээмсэг лэл тодорч, цэцэг, дарцаг, бөм бөлөг тэргүүтнийг барьцгаан, дуу хуурын эгшиг дуурсана. 10 цаг боллоо. Нөм засгийн удив- дагч нөхөр Ц.Дүгэрсүрэн Д. Мандар, Д.Моломжамц, Ж.Сам буу, Н.Лувсанравдан, Б. Лкам- сүрэн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Гом- божав, Б.Дүгэрсүрэн, Ц.Пун- цагноров нар болон БНМАУ-ын Яамдын сайд, тусгай газрын дарга нар, монголын армийн те нералууд, мөн октлбрийн социа лист Их хувьсгалын 51 жилийн ойн баярт оролцохоор хүрэлцэн ирээд зочилж байгаа гадаад ор- нуудтай найрамдал, соёлоор ха- рияцдах зөвлөлтийн нийгэмлэгүү- ДИЙН хоябоо: 3МНН-ийн төлөө- лөгчдийн тэргүүн, гадаадын эл- чин сайд нарын зэрэг хүмүү- сийг индэр дээр гарч ирэхэд “цугларсан олон алга нижигнүү- лэн ташиж угтлаа. МАХН-ын Төв Хорооны Улс. Төрийн Товчооны орлогч ви- шүүн, Төв Хорооны нарийн бич |! гийн дарга Б.Лхамсүрэн хөдөл “мөрчдийн цуглаан дээр үг хэлэв Өнгөрсөн хагас. Зуун жилд дэлхий нийтийн, түүхийн.Явц ок- тябрийн хувБсгалын үзэл санав, пролетарийн хувьсгалын их багш В.И.Лениний үүсгэн мая- дуулсан үлэмжийн их үйл хэр- гийг амьдралд цогцлуулан х9- рэгжүүлэх тугийн дөр явж. ир- лээ. Октябрийн социалист их хувьсгалын өлгий Зөвлөлт орон ЗХУ-ын ард түмэн их Лениний ариун гэрээсийг хэрэгжүүлэн сд- циалист нийгэм төге байгуулаад улмаар дэлхийн улс түмэнд ком мунизмын саруул замыг нээн өгч байна. Саяхан хуралдсан ЗХУКН-ын Төв Хорооны бүгд хурал Зөв- лөлт орны хөдөө аж ахуйн хөгж лийн хурдацыг түргэтгэх чухал чухал арга” хэмжээг төлөвлөн заасан ихээхэн ач холбогдолтой үйл явдал боллоо. Хэдхэн хоно гийн өмнө Зөвлөлт Холбоот Ул- єын баатар, сансрын нисэгч Георгий Береговойн «Союз-3» хөлгөөр удаан хугацааны нислэг хийж нислэгийн программыг зм жилттай биелүүлсэн явдал нь зөвлөлтийн ард түмний бүтээсэн нийгэм эдийн засаг, соёл шинж- лэх ухааны асар их ололтыг да Хин хурц тод илтгэн харууллаа гэж нөхөр Б. Лхамсүрэн онцлон тэмдэглэ, Нөхөр Б. Лхамсүрэйг үг хэлж дуусахад хөдөлмөрчид алга ня- жигнүүлэн ташиж баяр хүргэ- лээ. Үлээвэр найрал хөгжимд ЗС БНХУ, БНМАУ-ын төрийн дуу- лал жавхлантай эгшиглэв. Түү- огчид амьд цэцгийн баглаа барилаа. Ц. САМДАНГИЙН авсан гэрэл зураг 1 25 дахь жилдээ ! 17 68 оны 1! дүгээр сарын 13 Лхагва 15:46 (1054) Үнэ 10 мө (---г--с---ст--тс-с-т-ст- | 7-- 77-27---21--- лын лэьсооэыы оэвь-- | | | | | | | | ний дараа мөнгөн бүрээний шин гэн дуу цуурайтаж ардын ар-| мийн дайчид хөдөлмөрчдийн жаг| саал эхлэх доКио өглөө. 7Жагсаалын түрүүнд аятан| шар манжлагат жанжин тугийг! хүндэтгэлтэйеэ өргөн барьсагл ардын армийн жанжин їнтабын офицеруудын жагсаал авлаа Хөдөлмөрчдийн жагсаалын эхэнд манай зол жаргалант ирээдүйн баясгалант пионер сурагчдын | жагсаал индрийн өмнүүр өрж ирэв. Бүрээ, бөмбөрийн дуу өг- лөөний цэнгэг агаарт сүртэй сэйв|: хан хадна , «Бид соЦиалнзм коммуниз- мын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн» «Социализм коммунизм бүтээн байгуулагчид болцгооно» гэж манай залгамж үе, өсвөрийн | Сүхбаатарчууд эх орон ард. тү- мэндээ тангараг өргөж, жавх- лант ирээдүйг цогцлон байгуу- | лах үйлсэд мятрашгүй зүтгэх | санаа зориг чин сэтгэлээ тэд | нлэрхийлж явлаа. Октябрийн баярт зориулан Сүхбаатарын талбайд болсон. ма най ажилчин анги, хоршоолсон | хөдөлмөрчид, сэхээтний жаг- саал нь Октябрийн тугийн дор | Ардын хувьсгалын жилүүдэд манай орны ард түмний олсон ялалт амжилтыг илтгэн харуулс наас гадна монгол зөвлөлтийн ард түмний уламжлалт шЭВрЧыр дал улам -батжин бэхжиж, энх тайван, ардчилал, социализмын талынхны хүч чадал улам. бүр нэгдэн нягтарч байгаагийн бэлэг | тэмдэг боллоо. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Төмөр-Очир бас сургуулийнхаа орос олимпиадын 1967, 1968 оны 2 удаагийн авар- | | | 21111111111117Е 1-2 29:22: 8ибэх лүлвилож элголэл алга 25 са 28 да | -- -Манай анги, бүлгүүд хоорондоо урал- | даантай ажилладаг, Тэргүүний анги бүлгүүдэд шилжин явах туг, хаяг, дурсгалын самбар гар- дуулдаг. Энэ шагналын төлөө ангиуд хоорондоо ариун цэвэр, сахилга бат, хэв лаар уралддаг. “Тэргүүний анги» -гэсэн Хаяг, туг, дурсгалын самбарыг 7-гийн «А» 3-ын «Б» ангиуд хадгалж байна гэж ярив, -- Сурагчдын хорооны гишүүд яаж ажилла- даг вэ? гэхэд Р Ч -- Хүн бүр ажлаа хуваарилж аваад төлөвлө төөтэн ажилладаг, Харин долоо. Хоногт сурагч- дын хорооны гишүүд 2-3 удаа цуглаж дүгнэдэг гэлээ. ОКТЯБРЬ Сансарын уудамд үүрийн цолмон той ихэрлээ, Сарны орчлонд дагуул болон нөхөрлөөд Октябрь тэнд явж байна, Октябриа бид дуулж байна. Буурал дэлхийд Октябрь анх )6:):91 6) 59:91 20 Бууны үзүүрт туг болон дэрвэж Ажилчин тариачны тэр тугийг өргө» Араас нь тив Дэлхий дагасан юм Хагас зуун жил Октябрь гэсэн энэ ү! Хан хорвоод бөмбөр адил дэлдэл Гал шиг бадарсан улаан тугаараа Газар дэлхийг даллаж явна. Сансрын уудамд үүрийн цолмон- монтой ихэрлээ/ Сарны орчлонд дагуул болон - нөхөрлөөг Октябрь тэнд явж байна. Октябриа бид дуулж байна. Т. ЭРДЭНЭБАТ ЖАГСААЛЫН ХЭСЭГ сон слть- лналыс оттаис лтликсо солвишл Со8ньсс таас Сото 77мишио Стсси С7тлиис 079Жыс С778ысо С79ышс277Жвс О7Э--075и0075ышрй Идэвхтэй сурагч Ховд аймгийн Мянгад сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 7-гийн «Б» томоотчй бор хүү сурдаг юм. Сурагч Д. Төмөр- Очир сургуулийн сурагчдын ажилладаг, Тэр, ангид Төмөр-Очир гэдэг хорооны даргаар журмын асууд- ажлаа хэлний -. Я.ЦЭВЭГ-ОЧИР Хэвпэп ОМНХ Жо ИОН Сурагч Бадам хэвлэл тараасан вахидал цахилгаан гардуулсан, тарк дугтуй худалдсан зэээг аж таа тусгай бүртгэлийн дэвтэрт тэм дэглэдэг. Хэвлэ хэвлэлийн төлөөлөгчдөд хүл өгч, тэднээр дамжуулан сурагчдын хэвлэл ашиглалтыг шалгаж, хэв- яэл, захиа, цахилгаан та тын талаар сурагчдын санал хүсэлтийг япгагч л тараахдаа анги бүрийн элгэн авч, пионерүүдэд «Сурагч шуу: дан» хорооныхоо ажлыг суртал чилдїг юм Одоо сурагч Бадам шинэ оны дотоод хэвлэл захиалуулах ажлыг внгн бүлгүүдэд зохион явуулж, 1200 гаруй төгрөгийн 15 нэр төр лийн хэвлэл захиалуулаад байна. Энэ ажилсаг охин Дорнод аймгийн Цагаан - Овоо сумын 8 жилийн минд дунд сургуулийн 8 дугаар суралцдаг. Дорнод аймгийн Цагаан-Овоо сумын 8 жилийн дунд сургуу Ллийн пионерийй ахлах УДИРр Л.ГАЛТ ГЭ ултый МАЛЧДАД ТУСЛАВ. Саяхан д нам гүм байсан Өндөр Цахир уулын бэл хөл хөгжөөитэй болов. Говь-Алтай аймгийн Ха анун сумын 8 жилийн дунд сүр гуулийн багш сурагчид малчин ёх эгч нартаа. хашаа барьж тусла хаар ирээд байгаа нь энэ билээ. Удсан ч үгүй уулын чулууг оги чин буулгаж, голын усыг зөөж шавар зуурч, их ажил эхлэн Сурагчид дөрвөн бригад болов 4 Зарим нь өрлөгч хийж, зарим нь шавардлага хийж цөм урам зоркг той ажилдаа шамдацгаана, ..Гуравдахь өдрийн орой боло ход 15 метр өргөн, 20 метр урт 600 бог малын багтаамжтай хоёр пүнз бүхий хашаа бэлэн болон. Хэ дийгээр их ажлын ид үед цас лиш ран орсон боловч сайхан сэтгэлээр жигүүрлэсэн манай хүүхдүүд сана сандаа хүрлээ. Энэ ажилд сурагч Цэенбалжир, Цэндсүрэн, Бямба- жав, Авирзэд Дорж, Дашдорж нар гойд сайн ажиллав, Сурагч В. АЛЗАХГҮЙ жинижжинжиижнжи нинжин жижЖиЖНХ НЭГДҮГЭЭР ХИЧЭЭЛ Л.Чиилааллагы /шалшьальолалш»улль ашиллшалшал зуурна?! тТЭМЭЭЧИН ХҮХ Намрын оготор шар нар ёлтойж, сэрүүн гэн одөр ярайсан бухлууд шиг говийн товцгу майханд бид очив, "Тэр майхай худаг засварлаж Д байр ажээ. Майхны дэргэд улатай 6 үргэн, үргэн захалж тэншэ. Омголоц тэмээгээ тогтоон бар! нэр Д. Басбишчулуун, нас 16 аж мыт Социализмын зам нэгдлийн нэгдүгээр бригадын тэмээчин гэнэ 9983 тэмээ хариуцан малладаг, оныхоо төлөвлөгөөт даалгавруу- дыг. бүрэн биелүүлсэн, энэ жил 20 тэмээ уналга, эдэлгээнд сургаад байгаа сэргэлэн хүү байв, Эмнэг тэмээ сургадаг арга туршалгынхаа талаар Д. Басбишчу- луун, салхи сэвсүүлсэн нэ дын дундах том эрэ эн халах залуучуудын брагадин гаа тохоштой тэмээ машинаас мж байсан дүрлэгэр бор хүүгийн Дорноговь аймгийн Мандах су Тэмээ заавал толгойгоо урд хоёр хөлийнхөө хооронд хийж, хавчаад туйлдаг юм. Би сургах гэж байгаа тэмээгээ бурантаг ны нь хажуугаар богино жолоотой сайн ногтоор ногтлоод урд бөх нөөс нь углачихдаг. Бас сүүлий нь хойт бөхнөөс нь сойгоод уячих-, даг Тэгэхээр ту чаддаггүй-юм. Харин хэвтүүлж, босгож сургахдаа тавагладаг. Ачилганд сургах даа эхлээд аргал, түлээ гөөдөг гэж хэвлүүхэн ярив. Бид, тэмээчин хүү Басбишчулуунд сумынхаа Хүрээт баатао ши гээ алдарт тэмсэчин болохыг ерөөгөөд тэр майхнаас цааш хөдлөв. Г. ГЭЛЭНХҮҮ сүүл ань гала. тивиа. үлвь “ШИНА” ЗИЛМА. сссжас ОиШНА СЭННА. 7шиарх атала 7 ӨлнӨВЫ/ ЛиаваА Эммна” ЛсВВы» зсимнииаинанианасна Хайрт багачууд аа! Та бүхийн математикийн мэдлэгийн санг ар- внжуулах, сэтгэн бодох, чадварыг чинь хөгжүүлэхээс гадна матема тикийн улсын уламжлалт олим пнад угтан манай соннн “«Өсвө- рийп математикчид” гэсэн булан нээж байна. Энэ буланд математи кийп сонирхолтой бодлого, таавар, түүний хариу нийтлэгдэх болно. Та бүхэн өөрсдийнхөө зөв бодсон эсэхийг шалгаж хожим нийтлэгдэх ШҮДЭНЗ БА МАТЕМАТИК. х !йрцаг шүдэнз бол математи- кийп элдэв бодлого зохиож, бодож болох аятайхан хэрэгслэл юм. 7КИ шээлбэл, шүдэпзээр элдэв то0о-- ууд, ром цифрүүд бичиж, геомет рийн элдэв дүрс, бүтээж болно. їШүдэнзнүүдийн байрыг солих за маар нэг тоог нөгөө тоонд хувир- гаж, геометрийн нэг дүрсийг пөгөө дүрсэд хувиргаж болохоос гадна шог бодлогуудын нөхцөлийг шүдэн зээр илэрхийлж болно. Өөрсдийн авхаалж самбааг шал таж шүдэнз хэрэглэх дараахь бод логуудыг бод! /чаниж /анмьл л “ана” амиа Лаиа.Л анал, Гулмая,”, авниа. үгуанна. “ОВБАГ” ална. гуаина Лааг нвшА сал таний “лаа. хамнн 1, Ширээн дээр 8 шүдэнз бай- на. Нэмж шүдэнз хэрэглэлгүй, ху талалгүй дөрвийн тоо бүтээ. 2.12 шүдэнз авч доорхи «тэн- цэтгэлийг» бүтээ ШЕсН сгигла х Силас Ер лаининд ИН ИНЖ ИН ЖНГНЫ мивавинжиани нжнжинннНКСНаГн жНсӨЭсносНо” Гага: Октябрийн Соцналнст сургуулнудад өргөн сургуулийн 6-ийн Б анг УМ11/25)1 40 ТУТТЛЛХЛЛҮЙЛЛАЛГНЭС0ССЛЫНН | доцент ЭХО шинивнихниннгижнихиннжэгннН2ЖЕ2НэСнэ Их Хувьсгалын тэмдэгл ийн инонер сур САЙН ЇЄПИОНЕР Сурагч Д. Шүрэнцэдэг, Би хичээл давтахдаа товч тэм дэглэл хийж холбогдох ном хэв- глэл уншаад нөхөддөө ярьж өгдөг. Тооны төрлийн хичээлийг давта хын өмнө холбогдох томьёог нөхөд тэйгөө харилцан чээжээр ярилц- даг, Ингэхэд ойлгоц бат байдаг юм гэж ярив. Пнонер Шүрэнцэцэг бол таван онцын эзэн, үечилсэн дэвшлийн 1, 9 дугаар шатны болзол биелүүл сэн сурагч. Одоо Д. Нацагдоржийн дүрт тэмдгийн болзол хангахаар мэрийж байна. Энэ охин дөрвөн дүүгээ асарч, ээждээ. нх гус бол- дог. Нөхөддөө үлгэртэй энэ сурагч Өвөрхангай. аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 7 дугаар ангид суралцаж байна. Б, ЖАНЧИР- хариутай ць тулгаж үзэж байгаа рай. Манай энэ ажилд, сурган хүмүү жүүлэх ухааны хүрээлэнгийн зөв- лөх мэргэжилтэн. дэд эрдэмтэн, А, М. Колдашев, эрдэм шинжилгээний ажилтан Б. Даваасү рэн, Улдагбаатар хотын зөвлөл- тийн гуравдугаар дунд сургуулийн математикийн багш Э. В. Колда- шева иар оролцоно. Энэ тэнцэтгэл буруу! 6-4--9 болжээ. Наг ширхэг /шүдэнзийг шилжүүлэн тавьж зөв тэнцэтгэл болго! 2 3. 10 шүдэнзээр 3 квадрат үүс гэ! Дараа.нь нэг шүдэнз хасаад, үлдсэцээр нь нэг квадрат, хоёр- ромбо үүсгэ. 4. 16 шүдэнзээр дараахь сумыг Үүнийг өөрчлөн 8 тэнцү а жин болго! БэруЛ ын, 5. 6 шүдэнз авч “тэдгээр йг 153: 1у) ринг ху- галалгүйгээр дөрвөн тэнцүү гур-- валжсин бүтээ, 6. 6 шүдэнз ашиглаж бодох ма гёматикийн бодлого зохиоцгоо! Га нар бодсон хариугаа манай сод оны дараагийн дугаар гарахаас МЭ Ц. болно. Хариуг нь ийн дугаарт нийтэлнэ. : Зай 51 жилийн ойг хот хөдөөгийн Эв. Нийслэлийн 10 жилийн 23 дугаар агчдын концертын хэсэг. 5 :ф.4:09:9 0:9:9:9:0:9:9-9-9-0-9-0-4-09-9-0- тү. 9-9-8-8-8-9-9-9-9-0-9-0-49-9-9-9-9-9-0-9-9-0-0-9-8-9-9-9-8-9-9-9-0-9-9-0--0-0-9-9-9-9-0-0-0-9-9-9-8-9-9 9:9-9-9-9 эзээээээээээээээээээ ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХӨРЭГ БҮТНӨ Манай сонины Уншигчид ингэж бага хурал .-- «Пионерийн үнэн» сонинд хэв-- лэгдэж байгаа«Хүн хүндээ нөхөр» гэсэн бага хурлын матерналаар нийслэлийн 22 дугаар дунд сур- уншлагын бага хурал, маргаан, дугуй ширээ ний яриа хийж, сурагчдын дунд бага хурлын сэдэвтэй холбогдсон сэр байгааг илрүү- лэн ярьж түүнийг засах талаар үүрэг амлалт авцгаалаа. 8--ын «Б» ангийн сурагчид сурлагаар хоцорч яваа Баярхүү, Агнан, Ду- ламсүрэн нартаа тусалж ангнараа 100 хувь сурна. Гэр ахуйн кабине тыг долоо хоногт 2--оос доошгүй угааж цэвэрлэн, хичээлийн үзүү- лэн таниулах зүйл хийхэд нь ту- сална, 5--ын «Д» ангийг шефлэн тусална. дутагдал мэр авч хнчээд сурлагад нь ярилцав Зохиогдож байгаа ажилд нь идэв: тэй оролцоно гэжээ. Т-гийн «А» ангийн сурагч Ал- тацшиагай, Энхбаяр нар «Тоосон хээ» гэдэг материалд гардаг Лхүн- дэв шиг хүүхэд манай ангид бас хэд хэд байна гээд сурагч Т. А, Э, Г нарын нэрийг цохож, хөдөл- мөрч ариун цэвэрч байхыг урнал- лаа, Сурагч Ганбаатар, «Рэнцэн, Батхүрэл хоёр» гэсэн сэдвийн ту- хай яриад хнчээл тасалж сахилга- гүй байдал гаргадаг сурагч Ж. Т. Л. Б. нарыг хамт олноороо засч авах үүрэг авлаа. Пнонер Хүрэл- баатар «Найздаа тусалсан нь», гэ сэн сэдвийн талаар «Бидэнд их цаг, бололцоо байна. Даанч бид мар тэр их цаг бололцоог үр ашнг- гүй өнгөрөөж, хэтэрхий их тоглож байна» гэдгийг нөхөддөө анхаа-- рууллаа. Сурагч Төмөрбаатар «Би ямаа сааж сурлаа» гэсэн сэдвийн талаар яриад, ямар ч ажлыг хийж сурвал бидпий амьдралд заавал хэ рэг болдог гэлээ. Манай ангид су- рагч Ж. Б. Л, Х... нарын зэрэг ажлаас хойш сууж, залхуурч бай даг сурагчдын нэрийг цохоод ДУ- тагдлаа засахыг сануулав. ЦуГ-- лаан дээр дутагдал гаргасан дээрх сурагчдын тухай шүүмжлэн ярил- цаж, тэд ч буруугаа хүлээв, Энэ ангийнхан сурлага сахилгаар сул байгаа нөхдөө хамт олноороо өөд татан, цэвэрлэгч эгч нарынхаа хө дөлтмөрийг хүндэтгэж хичээ байрны дээд хонгилыг сар тутам угааж цэвэрлэж байх, баатарчуу- дын нэг бүлгийг шефлэн авч ажил лах үүрэг, амлалт авлаа. Бас нийт 5, 6 ба 7 дугаар ан- гнуд, 8--ын «А» ангийн йпнонер сурагчид «Хүн хүндээ нөхөр» гэ дэг сонины бага хурлын материал тай холбогдуулан дутагдлаа илэн далангүй шүүмжлэн хэлэлцэв. Сурагчид «Пионерийн үнэн» с0- ннны газрын хамт олонд ашигтай, сонирхолтой сэдвээр бага хурал з0 хион явуулсанд талархлаа илэр- хийлж байна. Ахлах удирдагч Д. МӨНХ-ОЧИР 9-0-8-0-0-9-9-9-0-0-0-9-0-0-0-0-8-0-0-0-0-9-0-8-0-9-0-8-8-3-8-8-89-8-8-9-3-9-0-9-8-8-18-9-0-8-2-00-0-0-9-9-8-0-0-8-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-9-0-0-0-0-9-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-4 р ал ианииилнлй ан ара рсЖЖЖпЖпЖпи9УЛЛЛЛЛИЛЛЛЛ2 эээ ! гуулийн дунд ангиуд | ! | зраа даах төрх галибар, амьдрал их ялгаатай рэв орчны тохиромжтой байвал жилд олон удаа төрнө. ТӨ- нөхцөл иЯЛАХ 1 23 В Ё: ө гөөд. чухам ийм өнгөтэй болсон /! ҮХ Соотойсон чихтэй сормоисон Нүдтэй хэрэмийг үс нь гүйцжээ гэж үзээд 29977777”), агнаж: ашиглана. 22 6 сэрэ СЯНГ иж БА гээн Даллас Хэ Гүйцэд боловсроогүй арьсны 44:4 2Ө:4аан-, хэрэм, Хянганы гурууны вэгдсэн эсэх зэргээс хамаарна. Х хөрс нь хар Хөх, өнгөтөй ннмгэй байдаг учир ашиггүй юм. » Ийм учраас манай улсын агнуу -9-0-9-9-9-э- 9-08-4:4-8-0-0-4-4-0:4-4-4-6-6-0-46-6-00-0-0 804-0-0-4 Ф-г-жс сү ёс У 4 179:4-8-0-4 ч- авхад (387855 хүн үх үх ээг х үжгэ үлэ тх үнээн ШӨЖӨР Багачууд аа нар аав. эзэн, ах, эгч, дүү нартайгаа ойд очиж тү: лээ түлш бэлтгэх, самар, жимс, мөөг түүхээр явдаг. Бас дулааны улиралд анги бүлгээрээ байгалийн Хэрэм, ихэвчлэн шилмүүст мод дон ой, холимог ойд амьдарна. Ха рин залуу ойгоос зугатна. Манай орны хэрэм 16--28 рт,15-22 см урт сүүлтэй, үзүүр тэй, соотон чихтэй, байдаг, Хүүхдүүд ээ! Тийм ч учраас лийн бойжилт ч сайн байна, Гөлч- гий нь анх төрөхдөө нүдээ нээгээ- гүй. нүцгэн, арчаагүй амьтан бай- даг. Хоёр сар болмогц ганцаараа биеэ дааж амьдарч чадна. Хэрэм зуны улиралд ноолуур үс багатай, шингэвтэр урт хар үстэй | байна. Өрли улиралд цайвардуу НОО-- биеийн өнгө. нь рын хуулинд хэрэм агнах хугацааг 10 дугаар сарын 1-нээс дараа жи лийн 5 дугаар сарын 1. хүртэлх хугацаанд агнаж болно гэж заа-- эцээ 5 Хэрэмний гол дайсан нь солон- го, суусар, булга, харцага, хэрэмч зэрэг махчин араатан, жигүүртэй, дээ, Тэгэж явахдаа та дайралдаж байв уу! хай тэмдэглэл хийсэн даг шүү нар хэрэм Түүний т үү? Хүүхдүүд ээ. Хэрэм бол манай орны ой тайгад оршдог нэгэн зүй лийн мэрэгч амьтан юм. “Оршиж байгаа газар орныхоо нөхцөл байд лаас хамаарч, гадаад байдлаараа нх ялгаатай байдаг. Манай оронд гурвал янзын хэрэм бий. Тухайл- бал Хэнтий, Хангай, Хөвсгөлийн уулс түүнїїй ойр орчмын хаялага уулсын хэрэм нь Алтайн нурууны шийч ралд х: зэргийг рэм төрнө. Блчвнинвнаниназжнниннанханацшихиннинянининиинэинкнэжин ургац, Пионерийн үнэн» сонины 1968 оны 8 сарын 13:ны 11 дүгээрт монгол овгийн тухай мэдээ бүртгэн, Шинжлэх ухааны Академийн Хэл 80- хнолын Хүрээлэнгийн Атласынханд гэж хаяг- лан ирүүлнэ үү? гэж хүссэн билээ. Одоо. цааш нь хүсэх зүйлээс энд хэдэн сэдвийг уншигч бага чуулын сонорт хүргэж, бидэнд хариу ирүүлэ- хийг хүснэ. Эртний монгол хэлэнд «х» гийгүүлэгч байгаа- гүй, одооны х цөм к байсан нь нутгийн аялгуунд түүний ор мөр нь байгаа зом.Эртний кнь х болох доо аялгуунд к х болж, зарим аялгуунд г болж, тэгээд х болж ирсэн түүхэн хөгжилтэй. Үүнд одооны хар сахал гэдэг жишээний үг, эртний монгол хэлэнд кара сакал гэж байсан жишээтэй билээ. Анкан гїдэг үг анхан болж, көкэ гэдэг үг хөх, кэлэн гэдэг үг хэлэн болж. ирсэн байна. Гэвч зарим газар одоо хүртэл хөхийг кек буюу к хох гэх зэргээр хэлдэг байна. Үүнд к х гэж шинжилгээний галиг гэдэг үсэгт к үсгий нь жи жигхэн үсгээр тэмдэглэж, К-гийн эхлэлттэй, цаа шаа х болоц дууддагийг заан тэмдэглэдэг ёс бий, “Та нарып үздэг ном хэвлэлд х үсгээр бичдэг Үгийг к юм уу К.х, г гийгүүлэгчийн дуудлагатай гаар хэлдэг үгийн зүйлээс хэд хэдийг тэмдэглэн бичиж, аймаг сумы нь зааж бидэнд ирүүлээрэй. Жишээлбэл: Халх гэдгийг Галх, хөх гэдгийг гөх юм уу, көк-кокдӨ, кхох, анх гэдгийг анк, данх тэдгийг данк х буюу данк ха гэж дууддаг мэ- Тийг тэмдэглэж ирүүлэхдээ, нутгийн аялгууг шилмүүст модны үр, боргоцой, хх самар, жимсгэнээр хооллоно. Өвлийн ули пийл нөөцлөн хүйтэнд нөөдөөрөө хооллоно. ХэЭ-- модны хонгилд буюу мөчир дээр жижиг засаж амьдарна. Жилд 2--3 удаа Нэг удаагийн 5-6 гөлчгий ний үржих, төрөхөд тэр н агаарын хур тундасны байдал, өвчинд нэр жаал, дүү нар чинь: к ЛЭрэ түмэн зүйлийн ургамал, амьтны с Э 2 луур үс ургаж, 2 амьдрал, эрдэнийн чулуулгуудтай «Соотойсон чихтэй цайзар хөхдүү өнгөтэй болох бӨ-- 9 Сурга анг Сормойсон нүдтэй» гэж: х: 555 танилцах сорилг ишгү Л- л Ё акц сордагсОрдоиг цн салл рэмийг өхөөрдөн дуулдаг. Хэрэм 0 модны нахиа, мөөг. самар, модны мөөг, хадгалж, тэсгэм модны мөчрөөр үүр төрөлтөөр боловч түү: ис дулаан, хүйтэн, гаргах Монгол. ХЭЛНИЙ тэмдэглэсэн үгэнд үсгийн дүрэм ёсоор бичнэ гэхгүй, яаж л дууддаг хэвээр нь тэмдэглэж үзээ рэн. Зарим нута!т х нь үгүй болдог үзэгдэл: бийг жишээлбэл, хот гэдгийг от, хутга гэдгийг утга «утага» гэх зэргээр дууддаг үзэгдэл бий. Тийм зүйлийг ажиглан тэмдэглэж ирүүлнэ үү? Бас хт солигддог ёс бий, гашуун Гэдгийг ха- шуун гэх зэргээр дууддаг газар бий. Тийм үзэгд лийг ажиглан тэмдэглэж, хэд хэдэн жишээ б0- ” лох үг бичиж ирүүлээрэй. Эгшгийн зүйлээс 0-у хоёр сэлгэдэг үзэгдэл бий, Жишээлбэл, соёл. (сойол) тэдгийг суял (суйал), хошуу гэдгийг хушуу, гошуу гушуу гэ дэг газар бий. Тэр жишээний үзэгдлийг ажиж тэмдэглэн ирүүлээрэй. : , Д-с хоёр Сэлгэдэг үзэгдэл бий: наадах-наасах, хавдах хавсах, мангас-мангад гэх зэргээр д-с С0 лоГддог, Үүнд ийм үзэгдэл, чухам аль аймгийн -аль суманд байдгийг заан, хэд хэдэн Жишээ би- чнж ирүүлнэ үү? 5, Ж.т бас сэлгэх үзэгдэл бий: татах Гэдгийг Та- тах, дутуу гэдгийг тутуу, ташмаг гэдгийг даш- маг гэх зэргээр хэлэлцдэг нь чухам ямар шйм: гийн ямар суманд байдгийг. мэдэх НЬ бидэнд тун чухад байна. : юм. Хэрэмвий. арьсаар малгай, дээл, бээлий зэрэг өвлийн дулаан хувцас хийнэ Манай улсын гадаадад гаргах ангийн үсний дотор хэрэмний арьс чухал суурь эзэлнэ, Хэрэмийг ма- най анчид голчлон буугаар агнана. Мөн хуцагч сайн нохойн тусламис тайбаар хэрэмийг олуулж агнана, Хэрэмний гүүр олбол үүртэй мод- 2, ны ёроолд буюу бэлчээрлэдэг гүй дэл ихтэй газарт, модны мөөг, са- мар, боргоцой, мах зэргээр өгөөш хийж зангаар барьж болдог . П. ХАЙДАВ судлалд Энэ загшнг гийгүүлэгч сэлгэж, янз янзаар дууддаг үзэгдлийг та бүгдийн ирүүлсэн мэдээ- ний үндсэн дээр газрын зурагт ямар аймгийн ямар суманд тэгж дууддагийг тэмдэглэж болно. Ийм учраас аймаг сумы нь заах нь бидэнд маш чухал байгаа юм. Монгол хэл шинжилсэн олон эрдэмтний зохиолд энэ мэтээр к нь г буюу х бол соц, Д нь т болдог, д нь С болдог жишээг ШиИН- їкнж мэдсэн боловч, чухам ямар ямар нутагт тэр үзэгдэл байдгий нь атласын газар зураг. дээр тодорхойлон гаргаж үзүүлэх нь хэрэгтэй болоод байгаа учраас, та бүгдийн халуун тус- далцаа бидэнд маш эрхэм чухал байна. Сонпиноор бидний уламжилж байгаа эдгээр асуултыг тэмдэглэж аваад, ажиглан сонирхож, ялангуяа ахмад өв"өд эмгэдийн хэлэнд энэ үзэгд лийн зүйл юу байгааг тэмдэглэн нрүүлж байна уу? Бас асуултын байдал иь ухаарагдах- гүй бүрхэгдүү мэт санагдвал, захнагаар лавш- руулан асууж байгаарай. 2 1970 он хүртэл нутгийн аялгууны зүйлийг сурвалжлан судлах энэ ажилд атлас зохиож бай таа бид, та бүгдийн дотно элэгсэг тусламжинд түших тул, цааш нь лавлах зүйлээ мөн сонниоор уламжлан, та бүгдээс хариу ирүүлэх байх гэж гүнээ итгэж байна. ” РИНЧЕН ДОКТОР шавжинннннважвэжнэижжжиВВжВжижэМХинжНиинжнВинижВинХНжнинзнхэвнижнхэннжжВ ннижнннижинижВЖВиВЖЧВиЖНиЖиИнсннЭн: “турланд уу. “АдтдучУУд Балтдрчууд БА цэцэрлэгийн НАСНЫ хуухдэд, ЗОРИУЛАВ. ,М66 (42) 1968 оны 11 дүгээр сарын 13 сэньииглыш слэшсолэшшлэш тэш-273шЛ--ш тш сэшс--шс-------“-с-- - - БОГПИГиИЙнН АЧ. ! Дүгдэр сард. Арвын тоо уншиж 1 ас найм хүрлээ. Ардын багшийн ачаар ! | Аав ээжийн хүүхдүүдтэн Аав гэдэг үгийг | ! Ардын сургуульд орлоо. Алдаагүй бичиж сурлаа, | Анх сургуульд ороод Нийслэлийн 5 дугаар дунд | Анхны хичээл заалгаж сургуулийн сурагч ГОН | Ї Үїгүсэг. бичиж ЧИГСУМЛАА | Банн Ээгиги гийсэн иг сн ттвдхсэнллтмаллы см 1лисгн74на | 22272222 22222232222222 27222282:212 228724 722227272722272812221 УУЛЭЦСЭРЦНЖ «6, 488 сонины нэрэмжит цан 737716:51222 (0/2/:46845(2223 722Х0:4090 ддФокоов ын уламжлалт урал ч 1УҮ1л , ? ШУУЛ2| даан жил бүрийн 1 “288775: (222222 буугаа» 3 ХЛСЬ тав Бокы, 2 222 Є 262 122 дугаа? 22АСА2 2222 Хүүхэд бүр энэ урал 39 2 У 4 2 5 97722297 2-хбтд0 20372) 2) Оуур22гдС, Т ТэЦЭ22 таандгэртээс бэлтгэе! (2258 23 Ф.“онад2ют, ӨӨӨӨӨӨӨ ГЭ Тт ыЫТЭХхХхГуЦл он миний лийн 4 АЛХАН ХЭЭ ХАЙЧЛАХ Алхан хээг хайчлахад ямарч хайчилж, авна, Ингэж хайчилахад хэмжээннй цаас орох боловч ур 5 дугаар зураг гарч ирнэ. Задлаа тавтар байх нь зохимжтой. Одоо рай. Зөв эсэхээ шалгацгаая. бүгдээрээ 8--5 см өргөн, 36 см : урт цаасаар дан алхан хээ хай Л, ДУЛАМСҮР ЭН чилцгаая. Цаас. хайчаа зэхээрэй. Хайчлахын тул уг цаасыг 4,5 см болтол богиносгон нугална. Хийх дарааллыг дор Зургаар харуулав., ) ЗУРГИЙН ТАЙЛБАР 1--3 дугаар зураг нугалах бай дал, 4 дүгээр зураг хайчлахад бэ лэн болсон Нь. 4 дүгээр зургийг харж хайчлана. Тэгэхдээ 4 дүгээр зургийн зурагдсан ёсоор 5 см өр” гөн цаасаа Ї см-ээр 5 хуваана. Одоо зураг дээр зурагдсан баруун зүүн хоёр талд | байгаа нэг, нэг см хар зурвас цаасыг хайчилж ав на, Дараа нь баруун, зүүн битүү Ууаси: талд зурагдсан тасархай зураасыг Брэд иййлиийлнийлииййлиийлиий Хулд С3г сажинагланна.чвнА., СЭРЛЭЭ. Лэнд йл лэийнийний КОД, УШИНСКИЙН зохиосон үлг: эр, ҮГЭНД ЛУРТАЙ ӨВГӨН Өнө эрт цагт өвгөн эмгэн хоёр биепээ тэтгэнхэ!, хосгүй сайхан амьдарч байжээ. Өвгөн пь, үгэнд дурлаж, элдэв шалдав яриа, эрж хайдаг банжээ. Нэ гэн “өвөл өвгөнийд, цэргийн за луу ирж, хопоод явья гэжээ. 7-2 Хоноо хоно хүү минь. Ха- рин нэг яриа байна. Юу гэвэл ЧИ ЭНД ТонНД явсан, элдэв юм үзсэн, ИХИЙГ МЭДЭХ хүн байна. Шөнөжин өвгөн ахдаа сонин юм яриарай ГЭЖ, ӨВГӨПНИГ хэлэ хэд, цэргийн залуу зовшөөрчээ Ингээд өвгөн цэрэг хоёр, цадат лад ндаас аваад хайзан дээр зэ рэгцэн хэртэж эмгэн юм эхэ хээр сарны. гэрэлд сууж авчээ. Өнөө цэрэг өвгөнд х. эхэн. аж төрдөгөе/, хэрэн хэссэн газраа, үзсэн ” харсан юмаа, уулзсан учирсан «хүнээ. урт удаан ярь жээ. Шөнө дунд хэтэртэд яриад гэнэт чимээгүй болж өвгөнөө ингэж суул - Өвгөн гуай, тантай хамг ханзан дээр хэн хэвтэж байгааг мэдэж байна уу- Хэн байдаг юм бэ- Цэрэг л байна Хаанаас үгүй шүү өвгөө! цэрэг биш, чоно байна. Өвгөн ойртоод харсан чи) үнэхээр цэрэг биш, чоно байжээ. Өвгө- нийг ухаан алдатлаа айсанд өнөөх чоно хэлжээ. -- Айх хэрэггүй хүн гуай. ажиж өөрийгөө хар л даа. Өө- рөө чи нинь баавгай юм байна. шүү дээ гэжээ. Тэгэхээр нь өв гөн өөрийгөө харсан чинь нээ- рээ баавгай болчихсон байжээ. ЗАААААААЛАААААЛДААЛДААЛАЛААААААА АЛ ЛЛлл ААЛАЛАЛАААААЛАР ӨСВӨРИЙН БОМБӨРЧИД МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН авсан гэрэл зураг хими Уул ААЛАААЛЛЛААЛлАлй л лллллллийм лллллй мулАЛАЛАЛАЛААДААЛАЛАЛЛЛЛЛАЛАЛАЛЛЛЙМ -- Өвгөн гуай бид хоёр тэгээд --Юу болов өвгөн минь, яа- ханзан дээр хэвтээд байж болох гаад ойчих нь энэв? гэхэд: гүй. ээ! Хүн амьтан орж. ирээд --Юу яагаад гэж чиюуЧ алж аваад явчихана шүү дээ. мэдэхгүй байна уу? гээд- өвгөн Тэгэхээр хоёулаа, бүрэн бүтэн асуужээ. Ингээд өвгөн маань- дээрээ ,эндээс зугтаж зайлая Би өнөө цэрэгтэй чинь хамт экс чоно. хэлжээ араатан болж, хувирчихсан юм. Ингээд чоно баавгай хоёр зуг Тэр маань, чоно, би баавгай бол ааж гэнэ. Хобулаа гүйж явтал, чихсон юм. Зунжин хамт ГӨ өвгөний морь өмнө нь явж бай РӨӨлЖ, манай морийг илсэн, га гэнэ. Түүнийг чоно, чамайг ч гэсэн идчихсэн шүү - За алив. Хоёулаа үүнийг ДЭ? ГЭСЭНД, эмгэн нь элгээ хөш идчихье гэжээ төл инээж, - Юу гэсэн үг: бэ? Энэ чинь Хээ чи чинь тачигнатал Ху” мнний морь байхгүй юу хирсаар цаг таруй болж бай- - Хээ цэс, Үүнийг идлээ гэж -гаа шүү дээ. Би юмаа нэхээд Л өлсөж үхэхээс.дор байх уу? сууж байлаа гэж гэнэ, Хоёулаа морио идчихээд цаа. . Өвгөн ингэж айхавтар эндүүр шаа гүйж явтал өвгөний эмгэн сэн юм байжээ. Түүнээс хойш, їь гүйж явна гэнэ элдэв ярианд дурлаж, шөнө дөл -За алив.Бас эмгэний чинь болтол яриулахаа байсан гэнэ идав. шүү. -Юу ндэх гэж,Энэ чинь Ми- Орчуулсан О. ЖИГМИДГОТОВ ний эхнэр байна шүү дээ. - Чиний эхнэр байхдаа ямар 222 ?-9-9-9-9-0:0-0-9-9 9 У хамаатай юм бэ? Эмгэнийг | ч бас идчихжээ. Ингэж хоёул, зунжин хамт гөрөөлж, өвөл бол | гожээ. Чоно хэлж гэнэ. ! -- За хоёулаа одоо нчээндээ ! орьё. Чи мухарт нь хэвт, би заагуур чинь хэвтэнэ анчид бид | нийг олоод эхлээд намайг бууд на. ( Чи, намайг анчин алахыг нь | харж байгаарай. Алчихаад арь- сыг минь өвчихөөр, чи арьсан | дээгүүр маань харайгаад гар! Тэгээд л хүн төрлөө олно, Ин-| гэж байтал анчин ч тэднийг олж авчээ, Чоныг буудаж алаад арь сыг нь өвчиж гэнэ, Өнөө баав,) гай яг энэ үед чонын арьсан цал дээгүүр харайгаад гарчихлаа | Вьетнам хүүхдийн аз ясрга гэсэн чинь..Өнөө өвгөн маань Глгунэх БАНШ ул хүүхэд гүсгээ н нь: ханзан дээрээсээ ойчжээ. : -Ээ 80 бо, Ууцаа 1282) Сурагч Г.АНДРЮШ зурав, чих шахлаа гэж өвгөн хашгирч ! гэнэ. Эмгэн нь сандран гүйж Хариуцлагатай эрхлэгч ирээд, Ж. ШАГДАР 1 ГҮ ”ГРА-85623 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит улсын хэвлэлийн” комбинатад хэвлэв. Индекс--14149 ИХЗ)-НИН ТӨВ . ХОР00,. БННАУ- “МХЗЭ-ийн Тос: Хорооны Товчоо, Ардын Босовсрслын Яамны коллегийн гишүүдийн хамтарсан хэргєл салхан болж, монголын тамирчин сурагчдын саг олон улсын хүүхдийн хөн- гөн атл.тикийн дєрвөн төрөлтийн уламжлалт ХП тэмцээн, оролдсон дүнгийн тухай, бүсчилэн явагд сан МХЗЭ, Ардын Боловсролын байгууллагын ажилтан, багш, пионер сурагчдын хамтарсан той- рон аяллын дүнгийн тухай, пионер сурагчдын ургн бүтээлийн ээлжит У!Ї уралдааны дүнгийн тухай хэлэлцэв, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчоо, БНМАУ-ын Ардын Боловсролын Яамны коллегийн хамтарсан хурлаас олон улсын хүүхдийн хөнгөн атлетикийн БНМАУ-ын- улсын тэргүүн багийг ерөнхий 00- -спартакиав- төгтөөхсор - төд өролцох » ловсролын сургуулнудын уламжлалт даар шалгаруулан явуулдаг журам заав. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчоо, БНМАУ-ын Ардын Боловсролын Яамны келлегийн хамтарсан хурлаас тойрон аяллын зорилгыг улам тодорхой болгож, хол. ойрын чиглэлийг нарийн тогтоож т0- дорхой төлөвлөгөөтэй ажиллаж, жил бүрийн той- рон аяллын дүнг аравдугаар сард багтаан нэгтгэн дүгнэж, МХЗЭ-ийн Төн Хорооны Товчоо, Ардын Боловсролын яамны коллегид оруулж байх,. 1969 онд болох Халх голын ялалтын 30 жилийн ойгоор Дорнод аймагт явагдах тойрон аяллын чуулга уул ЫН АРДЫН-г222-22:: “З яыг боловсруулан гаргахаар тогтов, 0 “БОЛОВСРОЛЫН ЯАМАНД "үүний тул утга төгөлдөр урги санаатай, чадварлаг рагчдыг эрчимтэй бэлтгүүлэх, тус чуулга уулзал- тад багш сурагчдыг шалгаруулан оролцуулах бсл2 1968 оны хүүхдийн баярыг тохиолдуулан зарла сан хүүхдийн уран бүтээлийн уламжлалт У! урал даанд оролцсон зургийн бүтээлүүдээс 41 хүүх- дийн бүтээлийг комиссын саналын дагуу 1.2.3.4.5 дугаар суурь эзлүүлэхээр тогтов, Хүүхдийн зургийн уламжлалт ГҮЙ үзэсгэлэнг В.И. Лениний мэнгглений 100 жилийн ой угтаж сургуулийн өмнөх болон сургуулийн насны хүүхХ- дийн дунд зарлан 1970 огл дөрөвдүгээр сард Улаанбаатар хотноо “үзэсгэлэн байгуулж | дүсїїгх, бүтээлийг хүүхдийн бүтээлч сэтгэхүй дээр тулгуур лан бэлтгүүлж, сайн зохион байгуулахаар шийдвэр лэв. дөрвөн төрөлт уралдааны ХШ| тэмцээний тоглол- залтад сургууль, пнонерийн байгууллага, багїш сУ- АЛДАРХААНЫ ХАВХААЛЖИТ Х- 4-1 -Д. 4 52 э8Дов. Завхан аймгийн Алдархаан сумын найман 2ки- лийн дунд сургуульд сурлага сахилга, авьяас чад вар, ажил хөдөлмөрөөрөө шалгарсан тэргүүний нинонер олон бий, Бяцхан дүү та нартаа хөдөө нут гийн авхаалжит тэдгээр нөхдийн чинь заримтай ! | ! | | танилцуулья, | | | | | ) мэтэ тилин Орон БҮХНИЙ ЛРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТ(0! МЇШ-ын үйл хэргийн төлөө: хэзээд БЭЛХЭН БАЙГТУН// (ф5) ! 25 дахь жилдээ | 19 68 оны | дүгээр ! сарын 20. 1. Баянжаргалыг сургуулийн хөдөлмөрийн авра гаар саяхан шалгаруулав, Долдугаар ангийн 6у- рагч С. Баянжаргал зуныхаа амралтаар нэгдлийн тоосгоны үйлдвэрт ажиллаж 20000 тоосго цохижээ. Дүү Чулуунбат нь ч бас эгчээсээ хоцролгүй ажил лаж, 10000 тоосго цохисон гэнэ. Баянжаргал эхин хэзээний туршлаггтай мастер Түвдэндоржийг дагал дан дөрвөн жил тоосго цохиж байгаа юм байна. Өдөрт 500--700 тоосго цохидог бөгөөд тоосго И0- хих аргыг ангигнхаа нөхдөд заадаг ажээ. 2. Таван онцын эзэн Ч. Сономбалжир энэ жил долдугаар ангид суралцаж байгаа бөгөөд тооны хичээлд их сонирхолтой” хүүхэд юм. Нөхөддөө төд ны хичээлээр үргэлж туслаж байдаг. “МХЗЭ-ыйнЇөв Хотоо ЛХ.Сухьалтлрын нэээмжит онголын Пионерийн Ваигулдагын Төв Зөвлөлийн сонин. ! | Лхагва ! м. 47 (1055) 1 Үнэ 10 мө Нисгэгч ын илииллын 2159 ОЙНУУДЫН ӨМНӨ хөдөлгөөн өрнүүлж, түүгээрээ бяцхан ном хийх гэж байна. Ма- марк дагнан цуглуулж эхлэв. Бүлгийн инонер бүр зөвлөлт 00- най бүлгийн пионер Бүжинлхам лон ардын ардчилсан орны анд З3. Сурагчдын соёлч нөхөрлөлийн , ахлагч Ту- «В. И. Лениний бага нас» гэдэг найз нартаа захиад илгээж, 4ё- ваанжавын Дуламсүрэн энэ жил 8 дугаар -ангид 8 хуудастай бяцхан ном хийжээ, ниний тухай їйннэ сонин марк- дэвшин суралцаж байв. Тавдугаар . ангид байхдаа Пионер Алтансувд «Зуны ам тай болох юм. Бид бас В. И. сурагчдын соёлч. нөхөрлөл байгуулж ноднин. Цеєл мандат авч, олоо хоёрдахь үүрэг аваад ажиллаж ралтаараа» пионер Амаржаргал «Комсомол ах» гэсэн бяцхан ном хийлээ. Бид тэдний номыг үзээд сайшаав. Тэгээд бүлгийн хээ дотор В. И. Лениний мэн- дэлсний 100 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 50 жилийн ойд 80- риулсан бяцхан номын урал- даан зарлаад байна. Энэ урал- даанаа шинэ жилийн өмнө дүг- нэнэ. Дараа нь хүн бүр Ардын хувьсгалын үйл хэрэгт оролцож явсан, хувьсгалын анхны ги- Нийслэлийн 16 дугаар бүлгэ- мийн 183 дугаар бүлгийн дарга Ч, Хорлоотой уулзахад түүний ярьсан нь: -Октябрийн Социалист Их Хувьсгалын 51 жилийн ойгоор бүлгэмийн хэмжээгээр явагдсан урлагийн үзлэгт манай бүлэг бүжгээр хоёрдугаар байр, дуу- гаар нэгдүгээр байр эзэллээ. Бид хоорондоо “эвтэй. Ямар нэг ажлыг хийхдээ заавал хамт ол- ноороо хэлэлцдэг. Бидний хэн маань ч гэсэн нэгнийхээ юунд дуртай, ямар юм хийж байгааг анддаггүй. Саяын нэгдүгээр улирлын дүнгээр манай бүлгээс хэдэн хүүхэд сул дүнтэй гарлаа. Бидний санаа их зовж | байна. Хоёрдугаар улирлын хичээл эхэлмэгц тэднийг сайн сурлагат нууд дааж авлаа.Шинэ он угтаж пнопер бүр дүнгээ нэг шат ахну лахаар амласан юм. Бид, орос хэл дээр «Дружба» гэдэг сонин - гаргалаа. В. И. Лениний мэн- дэлсний 100 жилийн ой угтаж «Орос хэл сурцгаая!» гэсэн уриан дор пионер бүр өдөрт 4-5 орос үг тогтоож, толь хий- дэг болж заншаад байна. Бид өдөө В. И. Лениний тухай бяц- Хан өгүүллэг, шүлэг, өрчуулах Лениний рольд тоглосон жүжиг. киноны жүжчгчдийн зураг цуг- луулж байна. Ардын хувьсга- лын 50 жилийн ойн өмнө сур- гуулийнхаа түүхийг судалж, «Сүхбаатарын район» гэж валжилна. Манай бүлэг өнгөр- сон жил жанжин Сүхбаатарын нууц бичиг хадгалж явсан 183- шуурыг хийсэн Хишигт гуайтай уулзсан юм. Одоо бид Хишигт гуайтай дахин уулзаж сурвалж- ДЕВЮЇЕ шүүд, үйлдвэр, соёлын талбарт хүчин зүтгэж байсан ахмад Хү- мүүсийн тухай сурвалжлан мэ- дэж, түүгээрээ бяцхан ном хий- нэ. Бас В. И. Лениний тухай уншсан номоороо бяцхан ном хийж, дотно харьцаатай байдаг 8-ын «Г» ангийн баатарчуудад, 4:ийн «Б» ангийн пионерүүдэд бэлэглэнэ. Бид энэ хоёр ангийн хүүхдүүдэд шинэ дуу, шүлэг, бүжиг зааж өгөхөөс гадна «Дөл» багийнхныг пионерт элсэхэд нь тусалж, пниоперийн дүрэмтэй та- иилцуулах ажил зохиодог. Тэд, ирэх жид пионерт элсэх учир манай бүлгийн пионер бүр нэг хүүхдийг шефлэн авч ажиллах гэж байна. Дөрвийн «Б» ан- гийн пионерүүдээр пионерийн тангараг уншуулж, дүрмийн мэдлэг үе үе шалгадаг. Манай бүлэг пионерийн шинэ дүрмээр бүлгийн сэдэвт ажил явууллаа. Одоо бид, пионерийн онцлогуу- даар өнгөт үзүүлэн таниулах хийж тэдний дунд сурталчилна. Пионер Рагчаасүрэн, Амар- жаргал нар В.И. Ленин, Д. Сүхбаатарын холбогдолтой зуу- гаад марк цуглуулжээ. Рагчаа- сүрэн Лениний тухай марк, Амаржаргал Сүхбаатарын тухай лаад, бяцхан ном хийх гэж бай- на. В. И. Ленин, Д. Сүхбаатарын тухай хүүхдүүдийн гар дээр бай гаа ном, зохиолын бүртгэл гар- гаад, хүн бүл цөөтэй нэг хүүх- дийндээ гэрийн номын сан бай- гуулна. Ингэвэд бидний нэг, хоёр удаа уншаад орхичихсон ном, номын тавиур дээр дэмий хэвтэлгүй олны хүртээл болох юм. Бас Ч. Лувсанжавын «Дам- дины бага хүү» зохиолын бүл- гүүдээр цуврал бяцхан ном хий- хээр төлөвлөж байна, Энэ бүх санаачилсан ажлаа нх ойнуудын өмнө чанартай сайн хийхийн тул чөлөө цаг бүхнийг ашигтай зар- цуулна гэж бид боддог. 5 Манай хүүхдүүд В. И. Ленн- ний мэндэлсний 99 жилийн ой- гоор соёлч нөхөрлөлийн анги болох үүрэг авч, 100 жилийн ойгоор. нь цол мандат авчихсан сууж байвал ямар гоё вэ! гэц- гээж байна. Бид ангийн багш- тайгаа ярилцаж байгаад үүрэг амлалт авахад бүлгэмийн ЗөвВ- лөл, сургуулийн захиргаа, олон нийтийн байгууллага дуртай зөв- шөөрч дэмжинэ байх гэж бодож байна гэв. Ж. ХОРЛОО ї 3 3 3 яа- гаад нэрлэгдэх болсон тухай сур- 5 3 | 3 | 3 3 : 3 3 3 4 3 : : Н 3 Н 3 3 3 : 3 3 Н | | байна, Нөхөрлөл , гаар хориод хүүхэд хоцорч байжээ, Нөхөрлөлийн хөн юуны өмнө эдгээр сул сурлагатантай ажилласан нь зохих үр дүнгээ ралцаж цөм анги дэвшжээ. сэн шуудан-хороог энэ ОХИН толгойлж байна. рийг нь Равдгигийн 5 хороо есөн хүүхдийн бүрэлдэхүүнтэн. салбар нь багш сурагчдын захиалсан хэвлэл захи. дал цахилгааныг ер сааталгүн хэвлэл захиалуулах, марк дугтуй: худалдах ажил хийнэ. Радио нэвтрүүлгийн салбар нь сумын хол анх байгуулахад ангид нь сурла байна өгч зуун хувь СУ- «Октябрь 50 жил» гэ- Нэ- Энэ шуудан Хэвлэлийн 4, Сургуулийн дэргэдэх Янжиндулам гэнэ. эзэнд нь. хүргэх бооны узелээр сургуулиа сурталчлах ажил зохто- но. Шуудан хопооны хүүхдүүд бүгд радио холбоо- ны анхны мэдэглэхүүнтэй болжээ. 5. Хөдөлмөрийн аварга Жамьянсүрэнгийн Ядам жав зуны амралтаар 17 эмнэг морь сургаж, хөдөл мөрийн аварга болжээ, Энэ золбоот хүүг нутаг уС ныхан нь адуучин хүү гэж өхөөрдөн дуудах бол- жээ. Зохиолч Н. БАНЗРАГЧ анал хэт-ат-вт- 8 : ЗӨВЛ Шинэ дүрэм пионер хоёр «Энд пионерийн дүрмээр шалгалт авч байна» гэсэн жижиг өрөөнд ороход хүндэтгэлтэй 8Зас- сан ширээний ард найман пионер сууж, тэдний асуултанд цовоо дуутай жижигхэн охин ха- рнулж байв. Асуулт хариулт дууслаа, --16 оноо авч онц сурлагын дүн үзүүлсэнд чинь баяр хүргэе гээд нөхөд нь тэр охинтой гар барив, Эцсийн дүн гарлаа, . Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионе- рийн Байгууллагын шинэ дүрмээр Говь-Алтай аймгийн Халнун сумын 8 жилийн дунд сургуу- лийн пнонерийн 14 дүгээр бүлгэмийн зөвлөл 10 бүлгийн 310 пионерээс шалгалт авч тэд цөм амжилттай дүн үзүүлжээ, » Эдний дундаас 1 дүгээр бүлгийн шионерүүд 100 хувийн амжилт үзүүлж, нэгдүгээр байр эзэллээ, Сурагч В. АЛЗАХГҮЙ Ш., ТУЯА Пионер Алтанцэцэг Нийслэлийн 10 Жилийн 14 дүгээр сургуу- лийн 4-ийн «Б» ангид пионер Алтанцэцэг су- ралцдаг юм. Алтанцэцэг Дөл багт байхдаа пио- нерт-элссэн юм. Тэр цагаасаа эхлэн бүлгийн даргаар ажиллаж байна. Алтанцэцэг бүлгийнхээ сурагчдын сурлага, хүмүүжлийг сайжруулахын тул уйгагүй ажилладаг юм. Алтанцэцэг бас онц сайн суралцдаг юм. Ал- танцэцэг В.И. Лениний мэндэлсний 100 жи- лийн ой,-Ардын хувьсгалын 50 жилийн түүхт Ой угтаж, пионерийн ажлаа сонирхолтой, 0Ү- тээлч явуулахын төлөө бүлгээ тэргүүний бүлэг болгохын төлөө мэрийж байна, Багш Ж. ЛОДОЙДАМБА Хэвлэл, “радиогийн тоймч хүүхдүүд ” --Бид хэвлэл, радиогийн тоймчдыг 7 сураг- чийн бүрэлдэхүүнтэй байгууллаа. 6б-ийн «Б» ангийн сурагч Хандмаа дарга нь юм. Бүх анги бүлгийн пионер сурагчид өглөөний МЭНД нэвт- рүүлгийн тэмдэглэл хөтлөж, түүнээ эх эцэг, су- мын төвийн хөдөлмөрчдөд тогтмол ярьж өгдөг. Сар бүрийн эцэст нэвтрүүлгийн мэдээнүүдийг эмхтгэн, «Мэдлэгийн санд» гэдэг товхимол гар- гаж байна гэж Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр су- мын 8 жилийп дунд сургуулийн пионер 14 дү- хыр бүлгэмийн ахлах удирдагч Л. Цэрэнсамбуу ярив, Багш Ч. ПҮРЭВДОРЖ Ахмад үеийнхний уламжлалаас сурья Завхан” аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сур- туулийн пнонерийн бүлгэмээс зохион байгуулж «Ахмад үеийнхнийхээ сайн сайхан уламжла- лаар сурч хүмүүжье» сэдэвт цуглаан Хийв. Бүлгийн цуглаанд БНМАУ-ын гавьяат багш, ахмад пнонер Дагва, аймгийн МХЗЭ-ийн хороо- ны нарийн бичгийн дарга Ц.Аюурзана нар оролц лоо. Аймгийн эвлэлийн хорооны нарийн бич- гийн дарга Ц. Аюурзана пионер сурагчдад хан- даж ахмад үеийн хөдөлмөрч баатарлаг дайчин уламжлалаар хүмүүжүүлэхэд юу хийх, ямар зорилго тулгарч байгаа, яаж, биелүүлэх арга за- мыг ярьж, анхны пнонер, эрэлхэг хүү Лхагва- сүрэнгийн хөшөөг босгох хуримтлалд шноне- 4 өрийн болж, Д. Содномдоржийн НИЙ НӨХӨД», ЗОХИОЛЫН ГОЛ Б. БАТЖАРГАЛ АЛТАНГЭРЭЛ 2 | | | | | | | юм. Хо 87) 247) ол олсоп МЭТ баярлав. НЫ Томчуудын ажилд туслах нь пионер хүний нэг нь нийслэлийн 18 дугаар дунд сургуулийн 6-гийн «Б» ангийн сурагч Б.Оюун с---Манай-сонины зөвлөлд няонер-Б..Оюунаас гэсэн-нэгэн- захидал ирэв. Ї Задлан үзвэл опгорсон зунш хаа амралтаар амарч байхдаа олсон сопин чулууны тухай бичжээ. Манай сониныхон ихэд ол- зуурхан ярилцаж байтал Оюуны аав уг чулууг нь авчирч үзүүллээ, Ингэж бид й ариун үүрэг. Тийм сайн пнонерийт Увс аймгийн Зүүн хангай суманд Та нар зуны амралтаараа хөдөө явж амрахдаа орчин тойрныхоо өвс ургамал, өнгөт чулуулгийг сайтар судлан цуглуул, Пнонер Б. Оюуны манай сонины га- зар авчирсан чулууг мэргожлийн хүмүүс үзээд, «Энэ чинь зөвхөн зэсийн хүлэр биш байна, Төмрийн хүдрийн хольцтой юм» гэв. Удахгүй пионер Б, Оюуны мэдээний мөрөөр мэргэжлийн хайгуулч нар Увс аймгийн Зүүнхангай сугын Бага Тост уулын энгэр Хожуу шинжлэн судлах ажил хийх гэж байна. Одоо енэ пнонерийн авчирсан лабораторт шинжилж байна, Аав ээж минь нутагтаа амра- хаар болж, бид гурав шинэ «Зил-180» машинд сууж |ба- руун зуг чиглэн гарсан зуны санан ОРОН өчигдөр мэт санаг- дана. Бид Архангай, Залхап аймгийн үзэсгэлэлт сайхан нут- гаар дайрч, Увс аймгийн Зүүн- хангай суманд хүрч билээ.Замд явахдаа анчны ганзгаа мялазЗ- даг арьс үс сайтай хулгар шар тарвага, саргай эвэртэй буга, бор гөрөөс, малын дайсан хөх чонотой тохиолдож явлаа. Энэ бүхэн, хол явж, нүд тайлаагүй пионер надад ёстой л үнэгүй ший байсан юм, Зургадугаар сарын 26-ны өдөр Цагаан ус гэдэг газар зу- саж байгаа авга ах Айлаагийн- даа очлоо. Малын дэргэд өсөөгүй надад хонь, үхэр билчээх, хурга, шиг ялгах, хонь хариулах, морь унах, малын үс ноос авах, ус зөөх зурам агнах, хонь, ямаа саалцаж үеийн хүүхдүүдтэй бу- жигнап өнгөрүүлсэн зуны сай- хан өдрүүд хичнээн гоёхон бэ? Бид сарын дараа бага ах Наа- иягийнд морь унаж очлоо. Наа- ил ахынх Хожуулын эх гэдэг газар зусаж б . Энэ нутгийн байгалийн хээнцэр ганганыг тоо чиж барамгүй ажээ, Долдугаар сарын 29-ний өглөө бид хопинд ягж байтал Бага Тостын өврийн л гэдэг газар очиж чулууг ТИ цахир хадтай толгойн оройд но- гоон, шар судалтай хүрэн, ца- гаан өнгөтэй хүнд чулуу ЗӨнН- дөөн их байв.Би түүнээс хэдийг авчирч аавдаа үзүүлэв. Миний анхаарал татсан, ер бусын тэр чулууг аав үзээд, миний охин үнэт «эрдэнэ» олжээ гэж өөрөө олсон мэт баярлав. Би ч баяр» лав. Аав, миний баярласныг үзээд олз олсон газарт Чинь Очиж үзье гэв, Аав надтай хамт, хадтай толгой дээр ирээд ажиг- лаг байснаа: --Эпэ чинь эрт цагт зэсийн уурхай байсан газар байна, Ба- раг хүрэл зэвсгийн үеийн хү- мүүс ч үүнийг ашиглаж байсан байж магадгүй гэв. Бид учрыг асуухад, 2 --Энэ том том хонхорууд, талд түлэгдсэн чулуу чинь зэ- сийн хүдэр хайлуулж зэс гар- гаж байсны ул мөр-гэж тайл- барлав. ша ТН 0110 69 --Чиний олсон чулуу чинь зэсийн хүдэр гарцаагүй мөн. Ногоон зэвтэй энэ чулууг хайл» бал цэвэр зэс гарна гэв. Орчин цагийн технинкт өргөн хэрэглэ- Дэг Өнгөт металлын нэг нь зэс. гэдгийг мэдэх учир үнэхээр л зэс байгаасай гэж хүссэндээ үүнийг бичив. Энэ нутаг зэсээр баяныг тэр хавийн цахир хад- тай толгодод, хааяагүй «байг тогоон судалтай, хүнд жинтэ цагаан хүрэн чулуу баталж өгөх билээ. Увс аймгийн Зүүнхангай сумын нутаг өтгөн ойгоор битүү хучигдсан Бага Тост уулын эн- гэр Хожуул гэдэг голын эхэнд байгаа тэр зэсийн хүдрийг ашиг лах уурхай ойрын ирээдүйд бай агдана гэдэгт пионер би ит- гэж байна. Нийслэлийн 18 дугаар дунд сургуулийн 6-гийн «В» ан- гийн сурагч 1 БАЛДАНГИЙН ОЮУН. Манай орон даяар хүүхдайн номын уламжлалт баярын ӨД- рүүд эхэллээ. Хүүхдийн номын баяр нь пионер сурагчдыг «Ер- төнцийг харах цонх» номын ём- танд оруулж, сайн сайхан бүх нийг танин мэдүүлж, тэдэнд ши нэ мэдлэг чадвар олгож, 80- хиолч,хүүХдийн хоорондын хол боог ойртуулж өгдөг. Хүүхдийн хиолчдын уулзалт өдөрлөг бол лоо. Уулзалт дээр монголын 80- хиолчдын хорооны хүүхдийн зохиолын секцийн эрхлэгч 80- хколч Д. Мягмар үг хэлэв. Зо хнолч Д. Гармаа, ММ. Шагдар нар уулзалтад оролцов. Дараа нь цпийслэлийн пионер сурагч- дын багт наадмын тоглолт бо- бага хурлууд газар: бүр болж! сургууль, бүлэг, бүлгэм бүхэи тэргүүний уцшигчдаа шалга- руулж байна. Мөн сургуулийч номын сангаа тохижуулах, гГ9- рийн номын сан байгуулах,баа тарчуудад ном зохиол ярьж өгөх, олон хэлбэрийн ажил с0- хцогдож байна. Олон ЭД пионер сурагч номын 7 уламжлалт баяраар «Д. Нацаг дорж» тэмдгийн болзол бие» лүүлэв. Нийслэлийн: 28 дугаар сур- гуулийн 10 дугаар ангийн су» рагч А. Долоонтөмөр, 18 ду: гаар сургуулийн 10 дугаар ан гийн сурагч Б. Батбуян,:6 ду гаар сургуулийн 7 дугаар ан» гийн сурагч Ж.. Навч парыч са рэг 20 гаруй сурагч «Д, Нацэг дорж» тэмдгээр энгэрээ мялаа- номын уламжлалт баярыг сая- ов, Ё: лаа. хап В, ИГ .Лениний нэрэм:ит Хүүхдийн номын баяргар Ийнхүү помын баярын уламж монголын пионерийн ордонд сохиолч, хүүхдийн уулзалт, но- лалт ажил орон даяар өргөн 30 нээж нийслэлийн сургуулну- Мын сэдэвт:Өдөрлөг, аман сэт- хиогдож байна, дын тэргүүний уншигчид, 30- гүүл, багт наадам, уншлагын Ж. НАЦАГДОГЖ нан ини ни иниййнйїлэййлйлййллийлтхййнтэй ни лнийнийд нхийниййниэлд сэлнтаг лавхалчлаыл Уншигчдын бага хурал Авьяастнууд Саяхан, Дорноговь аймгийн Чойрын 8 жилийн сургууль дээр, монгол зөвлөлтийн уламжлалт найрамдлын сарын ажлыг тохиолдуулан тө- рийн шагналт зохиолч Ч, Лодойдамбын «Ал- тайд» романаар уншлагын бага хурал хийлээ, Бага хуралд оролцогсод уг зохиолыг эртнээс сайтар уншиж бэлтгэсэн байв. Бага хурлын ажилд 6 дугаар ангийн «В».,бүлгийн Нямжав, 8 дугаар ангийн «А» бүлгийа Пүрэвсүрэн, Дол- жип, 6 дугаар ангийн «А» бүлгийн Насанбат, Цэндсүрэн нар идэвхтэй оролцлоо. Жэн Багш Г, НЯМЦЭРЭН Төв аймгийн Батсүмбэрийн 8 жилийн дунд. сургуулийн захиргаа пионерийн бүлгэмийн 208- лөлөөс хичээлийн шинэ жилийн урлаг ура сайхны аваргууд саяхап шалгаруулав. Октябрь 51 жилийн ойн нэрэмжит энэ үз- лэгээр орчин үеийн болон ардын дуу, үндэсний болон гадаад орны бүжиг, үндэсний хөгжим, уран уцшлага зэрэг урлагийн 10 шахам төрлөөр. 180 гаруй сурагч авьяас чадлаа сорилцов, Үзлэгийн дүнд 5 дугаар ангийн. Цэрэнханд, Наранчимэг, 6 дугаар ангийн" Пүрэвсүрэн, Дугаар ангийп Янжинсүрэн, 8 дугаар ангийн Хишгээ, Жамсран нар урлагийн авьяасаараа, шалгарч хичээлийн шинэ жилийн шүлэг, ДУУ. хөгжмийн аварга боллоо. дон БАТСҮХ (Батсүмбэр, дунд сургуулийн. . 4 ориад/ ана Лана аниа, ална явна, авна аниа зална авна Ганнь аниа, чан Ганна чини Ла, гавнньг Линнс. | авна Лвний/ ЛаВжА Бйийлэййлэй Биниййлэний дннийлийй на Банхар Улсаа лааг нан Ён Энн Ддниийлиийн Эр Манай ардын цэцэн үгэнд: Аав ээж гэж хэлд ордог А, Б гэж эрдэм сурдаг. Аавын үг алт Ээжийн үг эрдэнэ. Алт мөнгийг эрээд олно Аав ээжийг эрээд олохгүй гэж” байдаг. Бидэнд хамгийн ачтай, гавьяа- тай, эрхэм хүн бол энэ дэлхий дээр аав ээж хоёр билээ. Ажил хөдөл- мөр-бидний эрдэм, аав зэж-бидний эрдэнэ, «ЕртӨнцийн сайхан» тэдэг ар- дын өөр нэг сургаалд: Зөөж буухад зүлэг сайхан Зөвлөж яриХад аав сайхан Эргэж буухад ээж сайхан Эргүүлж мөлжихөд хүзүү хан гэж байдаг. Аав ээж бол бидний төрсөн эх орон шиг ийм их үнэтэй, хүлдтэй юм. Аав ээжийн ач тусыг харну- лах, тэдний ажил амьдралд байн- та туслан хүндэтгэх нь Хүн /бү- рийн ариун үүрэг мөн. Аав ээжээ яаж хүндэтгэх вэ? гэж зарим хүү- мэргэн сай- Миннийлэийинийэниийнэни андад нан нис нптпооглод ӨСВӨРИЙН. МАТЕМАТИКЧДАД 17 | 1 | Цугчс 174-1/:41Х ------.- тэ СУАСЛЖ .--- Э“7е- --- ----ШЛ» Нэгдүгээр хичээлийн бодлогуудын Хариу 1.Үүнийг шог бодлого гэнэ. 3 шүдэн зээр 4-ийн тоог дараах маягаар бүтээж болно , Ы 3. Бодлого дараах 2 шийдтэй 3. Дараах маягаар квадратууд, ром- бууд үүсгэнэ. 5 Бодлогын шийд дараах маягтай, 5, Элэ бодлого нилээд хүнд, Бодло- тыг бодохын тул шүдэнзүүдийг хайвт- тайд биш, огторгуйд байрлуулбал зохи но, Энэ бодлогын шийд нь: А. КОЛДАШЕВ Б. ДАВААСҮРЭН МВ. ЭН99. ХҮНДЭТГЭГГҮН бол хэ- хэд, залуучууд асуудаг. Энэ сайхан асуулт. Энэ талаар би ДЭН Зүйл зөвлөе, Юуны өмнө эцэг эхийнхээ ажил хөдөлмөрийг сайн мэд. Аж- лын газарт нь очиж юу . бүтээж, яаж хөлс хүчээ гаргаж байдгий нь нүдээрээ үзвэл бүр сайн. Эцэг эхийн чинь ажил мэргэжил манай улс, ард түмэнд, бас чамд өөрт чинь ямар ач тустай болохыг ойл- гож ав. Тэгээд тэр ажлы нь хүн- дэтгэж байх хэрэгтэй. -- Чи, аав эзэжийнхээ ажил, мэргэжлийг залгамжлан авч ажил лавал сайн юм. Мал маллах, ба- рилга барих, гутал хувцас хийх тариа ногоо ургуулах зэрэг ажил болгон сайхан, Та нар, ахмад хү- мүүсийнхээ энэ хөдөлмөр, мэргэ- жил боловсролыг өвлөн авч цааш үргэлжлүүлэх үүрэгтэй улс юм. Аавын уургыг барьж сур Адуу мал. чинь өснө. Ээжийн зүүг барьж сур Эрхэм үйл чинь бүтнэ гэсэн сур гаалыг битгий мартаарай, -- Аав ээжийнхээ олсон мөнгө төгрөгийг хайрлан хэмнэж, үр ашигтай зарцуулах нь нэн чухал. Харин зарим хүүхэд, аав ээжийн- хээ авч өгсөн дээл хувцас, | ном, сурах бичгийг гамгүй эдэлдэг, дэвтрээ урж тасддаг нь их. буруу юм. Бас зарим нэг хүүхэд бай- Өмнөговь аймгийн Пионерийн зөвлөлийн дарга С. Лунатай уул- захад: -- Манай аймаг билчээрийн хувьд өргөн уудам боловч хадлан маш ховор, Тачирхан ургамалтай, ихэвчлэн таана, хөмүүл, багалуур бударгана элбэгтэй байдаг, Иймээс малд хүрэлцэх хэмжээ- ний хадлан тэжээл бэлтгэхэд бэрх шээл ихтэй юм, Манай аймгийн ир гэн бүхэн малдаа арвин их тэжээл бэлтгэхэд хүчин туслалцаа үзүүл- дэг сайхан уламжлалтай билээ. Энэ жил манай аймгийн пионер су рагчид Хөдөө аж ахуйн: нэгдэлд “ажиллаж 1275 хөдөлмөр өдөр бү- тээлээ, Энэ хугацаанд инонер су-: рагчид:-74,5 тонн таана хөмүүл тэлрээш- | ЦЭ : гэ 2 БВ,,....зэ.... «ХҮНИЙ ТУС САЙХАН» ї Бүлгийн дарга Цэрэннадмид са лааныхаа дарга нараас мэдээлэл аваад «Хүний тус сайхан» сэдэвт бүлгийн ажлаа нээлээ. «Хүн хүн- дээ нөхөр» гэсэн гар зургийн бү- тээлээр гаргасан сонингоо пионер Чимнидцэрэн тайлбарлав, Пиопер Чимэдцэрэн, Чавхаар харвах, шалгалтын үед нөхөртөө буруу аргаар туслах, ах- мад хүмүүсийг хүндэтгэх талаар дутагдал бидний дунд байдгийг со шин барилгын хана туурганд эл- дэв юм зурж эрээчдэг, малын... ха- шаа нураадаг, цонх хагалдаг, тэ- рэл чийдэнгийн тоног төхөөрөм- ЖИЙг ЭВДДЭГ, ХОТЫН Зүлэг ногоог хайрладагүй гэм бий. Энэ бол бас л Өөрийн эцэг, эх, ах, эгч нарын- хаа хөлс хүчийг хүндэтгээгүй тэ- нэг Хэрэг мөн. Ухаалаг сайн хүү- хэд бол ямар ч хүний. хөдөлмөр, бүтээлийг хайрлан үнэлж хүндэт- гэдэг юм. Эцэг эхийнхээ үгэнд орж, дуул- гавартай хүмүүжиж сурах нь бас нэг эрдэм м9н, Эцэг эх, ахмад хү- мүүсийн үг сургамжинд ордог хүү хэд, залуучууд сайхан харагддаг. Ийм хүүхдэд хүн болгон хайртай. Эцэг эх маань бидэнд | «Ажил үйлст шаламгай бай. Архи там-- хинд битгий ор» гэх мэт олон сэй хан сургаал хайрладаг. Дандаа бидний сайн сайхны төлөө захиа даалгавар өгдөг. Түүний нь бүрэн биелүүлбэл сайн хүн болох ёстой. Бидний аав ээж үр ач нараасаа түрүүлэн нас нөхцдөгийг бид мэд- нэ, Иймд тэдний үг сургамж иь би дэнд ховор олдох эрдэм юм. Хү- мүүс, бидний овог нэрийг |асуу- гаад эцэг эхий минь дурсан бод- дог, эцэг эхтэй минь учирвал үр хүүхэд биднийг асуудаг шүү дээ. Энэ бүгдээс үзэхэд, бид эцэг “авла ЛаамгА. 1 Ланна, Гавана, Лавннй ална. ГКЛА, /ИЕБМА./. алин, аялна, ЛуахЧА.ЛА, аВинЬ ”, ТАВ. ВННА ЛИЛНА,”,ЛВНЛА / йн ини йлнний Говийн хүүхдүүд түүж, 18 тонн шимт тэжээл, 86.8 мянган ширхэг зоодой бэлтгэв. Бас 58.1 мянган литр сүү сааж, хаягдал ноос 7 Мянга гаруй КгГ- ийг түүж, 690 эмнэг адуу унал- ганд сургаж, (153 чөдөр, ногт зангиджээ. Говь нутгийн пионер сурагчид зуныхаа амралтаар мал аж ахуйн өвлийн бэлтгэлийг хангахад ийн- хүү тусаллаа гэв. . . . сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 7 дугаар ан- гийн сурагч Ж, Төмөртогоо 8 тонн таана түүж, 220 ширхэг т4а- на зоодой хийж, нутгийн өнгө бү- рийн сонин хэлбэртэй 20 орчим чулуулгийн цуглуулага, 15 амьт- Баян далай х х 1 СЭДЭВТ БҮЛГИЙ ния дээрх зургаар жишээлэн ярн- заг. Хүний сайхан чанарыг уран зохиолын ямар номонд, хэний з0- хиолд тод томруун бичсэн /байд- гийг пнонерүүд харилцан ярил- ив, «Тооны аварга» гэдэг шог га- рааг Ганбат тоглож, самбар дээр гарч тоо бодохдоо хүний «амаар «будаа идсэн» чинь 9-ын тоолы аварга болж нөхөд нь түүнийг зэм лэн, зөвлөлгөө Өгч байгаагаар Ь эхийнхээ їэр гөж явах ёстой. Зар | ээжээсээ. айж эмээн Ой. АйнХ,”эмЭэнэ гэдэг гэнэ. тэсэнгбүг юм. мадаас айх “Цэцний тэмдэг Айхгүй Сбайх- тэнэгийн тэмдэг гэсэн үг үнэй-юм. Хүн хүндэтгэж сурсан ухаантай, ухамсартай Хүү- хэд л азв-ээж, ах эгч нараасал айж эмээж байдаг. “Харин айх, эмээх, ичих зовох хүмүүлллээр дуг алдрыт өндөрт. өр- 23 2 (Бгг7- 2 хнмий., су- р нь хү туу хүүхэд бас бий, Ийм хүүхэд сүүл сүүлдээ дураараа аашлагч, тэнэг бүдүүлэг зантай болоход хүрнэ, «Айж явбал аминд хэрэг- тэй, ичиж явбал нүүрэнд хэрэгтэй гэсэн үг утга учир ихтэй юм шүү. -- Чи том болоод эцэг эхээ тэ- жээж тэтгэх үүрэгтэй, Одоо ч гэ- сэн ажил, амралтанд иг, тус хүр- гэж, хийх юм их байна Хот суу-- рин газрын хүүхдэд ч гэсэн аяга шаазан угааж хураах, өглөө босч өгөх, хоод хийлцэх зэрэг зөндсө ажил байна. Гэр орны. иймэрхүү ажлыг чи өөрөө. санаачилж хийж байвал эцэг эх, ах эгч пар чинь дотроо их баяртай байх болно. Тэд нийг баярлуулах нь тун сайхан хэ- рэг, Эцэг эх нь хүүхэддээ. баяр- лаж явбал сэтгэл санаа нь намуун тайван, уур хилэнгүй байдаг. Уур уцаар хүргэдэггүй сайп хүүхэл- тэй аап ээж урт насалдаг. -- Аав ээжийгээ магтан (дуул- сан дуу шүлэг олныг сураарай, Б. БОР. “ана, авиа,” Лин. “намна, чивиаь”, “явньЛА. . Лвина, “аниа, Линь! Нинийнхиййлииййнийлшйй ин тпл”””-Э Нүнхийнииййлиий нм ЛЛ"””" ны Цуглуулага хийжээ. Бас челөө савандаа хүүхдийн ном зохиол хорь гаруйг уншжээ, Б. СЭМБЭЭЖАВ НО 2, Хүнд тус хүргэвэл) өөрийн 1 хэрэг бүтнэ Манай бага хурал “үзүүлсэн нь. сургамжтай. боллоо. Хүний тусч зангийн талаар 8 ма- нутын зургийн уралдаан болж «Тамхи татахыг заасан нь» гэдэг шог зураг нэгдүгээр байр зсэлж үүнийг зурсан пиопер Баясгалапд нөхөд вь баяр хүргэлээ. «Шүүмж ярна» ярьсан сурагч Эрдэнэчи- мэг, кино таавар таалгасан Гаа- маа, Отгон, «Хүний сайхан чанар» үзүүлсэн ямар кино бий вэ?» гэ- дэг” ажил хүүхдүүдийн сопирхол гагыв. Ї сургуулийн пионерийн удир- дагч Ц, БАЗАРГОЧОО МАНАЙ БӨХЧҮҮДИЙН АЛДАР Дэлхийн олон нийтийн еэтгэл зүр- хийг булаасан олимпийн наадам гГа- даадих далайн тэртээх Мексик улсын тийслэл Мехико хотноо болж өнгөрсөн билээ. Тэнд алт, мөнгө, хүрэл меда мийн төлөө өрсөлдөөн өдөр ирэх: бүр улам ширүүссээр байлаа. Тийм гойд өрсөлдөөн шалгарагсдын дунд монго- лын бөхчүүд орж байлаа. Бөхийн чөлөөт барилдаанаар зургаахан жил сургуулилсан манай бөхчүүд ХЇХ олимпийн дэвжээн дээр бахдам ам- жилт олж, төр улсынхаа далбааг Ме хикогийн тэнгэрт хэдэнтэй мандуулж билээ.” БНМАУ-ын спортын гавьяат. мас тер Ж. Мөнхбат олимпийн бөхийн чө лөөт барилдаанд долоо барилдсанаас тав давж, дэлхийн аварга шалгаруу- лах тэмцээнд анхты хүрэл медалийг Гавьяат дасгалжуулагч О. ЦЭРЭНДАГВА авчирсан шигээ олимпийн анхны мөн гон медалийг-эх орондоо авч ирлээ. Спортын гавьяат мастер Ж. Мөнх- бат 1964 оны олимпийн их наадамд долдугаар байр эзэлсэн, 1965 оны дэл хийн аварга шалгаруулахад бие бэрт сэн учир барилдаагүй. 1966 онд Аме рикийн Толедо хотод болсон дэлхийн аварга шалгаруулахад 4 дүгээр байр эзэлсэн, 1967 онд Энэтхэгийн Шинэ Дели хотод дэлхийн аварга шалгаруу лахад гуравдугаар байр эзэлж улс эх орондоо эн тэргүүн дэлхийн хүрэл ХҮН БОЛОХ БАГААСАА Хайрт дүү нар аа! «Пионерийн үнэн» сониноор даж Ж. МӨНХБАТ тун» медаль авчирсан билээ. Өнөө жил дэлхийн ХЇХ олимпид мөнгөн ме- даль хүртсэн нь энэ бөхийн үргэлж шат ахин, хүчиндээ итгэн ухаалаг, барилддагийг харуулж байна. БНМАУ-ын спортын гавьяат мас тер Д. Сэрээтэр ХЇХ олимпид зЗур- гаа барилдаж, дөрөв давж хүрэл ме даль хүртсэн юм. Ер нь дэлхийн олонхи шилдэг бөхчүүд Сэрээтэрийн жинд (70 кг-д) байдаг тул энэ жин гээс медаль авна гэдэг амаргүй | бн- лээ: Залуу бөх спортын мастер Т. Ар- таг олимпид тав барилдаж . гурав давж хүрэл медаль хүртлээ. Энэ бөх олимп бүү хэл дэлхийн аваргын тэм- цээнд ч орж үзээгүй ажээ. Гэвч зориг самбаатай барилдаж Англи, Канадын Д. СЭРЭЭТЭР бөхийг цэвэр ялж, Унгарын нэрт бө хийг оноогоор дийлсэн байна, Тэ- гээд ЗХУ-ын Шахмурадев, Японы Са саки, Ираны Саниткаран нарын урд орж медаль хүртжээ. Спортын мастер Ч. Дамдиншарав 7 барилдаж тав давж хүрэл медаль хүртлээ. Тэрээр Арабын нэрт авар тыг оноогоор ялж, Туркийн алдарт аварга Ялымазийг цэвэр ялснаас гад ИНБРИЛЛАА па гурав, дөрөвдүгээр тойрогтоо мөн л цэвэр ялалт хийсэн нь бахдууштай сайхан амжилт болжээ. БНМАУ-ын спортын мастер Х. Баянмөнх шагналт байранд (жиндээ 5 дугаар байр) БНМАУ-ын спортын мастер Ө. Эрдэнэ-Очир жиндээ ёур гадугаар байр эзэлж тус тус шагналт байранд орсон юм. Ингээд монголын баг 19,5 оноо авч. багаараа ЗХУ, Болгар, Японы дараа дөрөвдүгээр байранд шалгарав. Манай бөхчүү- дийн энэ амжилт бол «Бэлтгэл сай- тын бэл их» гэдэг ардын цэцэн үгийг аргагүй санагдуулж байна. Манай бөхийн амжилт нь нам 348с гийн байнгын анхаарал халамж, мэр гэжилтэн багш, дасгалжуулагч нар, манай бөхчүүд, бөхийг хүндэтгэдэг ард түмний маань дэмжлэг тус мөн, Дэлхийн Х1Х олимпийн их-наадамд дөрвөн Их ийнхүү амжилттай өролцсон тамирчинг БНМАУ-ын Ардын Т. АРТАГ Хурлын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар төрийн дээд шагнал одон медалиар шагнав. Үүнд БНМАУ-ын спортын гавьяат мастер, 2. Мөнхбатыг хөдөл мөрийн гавьяаны улаан тугийн одон- гоор, мөн гавьяат мастер Д. Сэрээ тэрийг «Алтан гадас» одонгоор, спор тын мастер Ч. Дамдиншарав, Т. Ар таг, дасгалжуулагч С. Магсар нарыг хөдөлмөрийн хүндэт медалиар тус коккскаихациниаЖЕЛЕХОИКЖЛН Ч. ДАМДИНШАРАВ йн 1908 МЕХЇСО тус шагнав. МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөлийн Тэр- гүүлэгчдийн шийдвэрээр спортын мастер Ө. Эрдэцэ-Очирыг БНМАУ бөхийн ын спортын гавьяат мастер чөлөөт барилдааны улсын дасгалжуу Ө.ЭРДЭНЭ--ОЧИР дагч О. Цэрэндагвыг БНМАУ-ын гавь яат дасгалжуулагч цолоор шагнав. Дэлхийн Х1Х олимпийн их наадамд гялалзсан амжилт үзүүлж эх орныхоо нэр сүрийг дэлхий нийтэд цуурай- тууллаа. Хүчит бөхчүүдийгээ цаашид их ам жилт гаргаж ард түмнийхээ магнайг тэнийлгэхийг монголын мянга мянган багачууд ерөөж байна. Тогоруу үнэгтэй уулзаад --Үнэг чи нисэж чаддаг уу? А. Н.ТОЛСТОЙН засаж боловсруул үлгэр. Үнэг хэрхэн нисэж сурсан нь жуулан та нарт сурлага, хөдөлмөр, спортын өндөр ам” жилт хүсэж чин сэтгэлийн баяр хүргэе. Дэлхийн ХЇХ олимпид амжилттай оролцсон явдалд яадад баяр хүргэж, талгрхал илэрхийлсэн бяцхан дүү нартаа хариу талархал илэрхийлж, сурлагын өндөр ам- жилт хүсэн ерөөе. Сайн тамирчин болно гэдэг бол уй- гагүй дасгал оролдлслын үр дүн юм. 1 хүшолох багаасаа гэгчээр бага наснаасаа эхлэн биеэ, чийрэгжүүлэх, дасгал сургууль нарийн дэс дараалалтай хийж чадвал сайн тамирчин болж чадна. Санааны зор- 1988, амнраад болно гэдэг бол байж болшгүй зүйл. Би- 5 аар огт хичээллэдэггүй хүн гэн айш КУЧОЯШҮЙД20) үй хүн гэнэт сайн тамир тул шэдОА та нар ирэгдүйд сайн тамирчин Ї болохын ны өмнө-өиеийн тамирын хичээлд идэвхтэй. орол шисүл хөнгөн Хэшиэанс эхэлж хичээллэх хэрэг- чим нь өөрийг биеийн онцлогт тохируул Ё уулан спо тын аль нэг төрлийг сонгон авч ХичэЭлЛЭЭрэй! Р Тэхэд --Үгүй ээ, чаддаггүй гэв. -ҮТэгвэд миний нуруун дээр /, чамд нисэхийг зааж өгье ээ. ? гэж Үнэг, тогорууны нуруун дээр уужээ, Тогоруу түүнийг аваад өндөрт хөөрөн нисэж явахдаа: --Үнэгээ, чн газар харж бай на уу? гэв. --Арай чамай харж байна.Нэ- хий дэвссэн юм шиг л байна гэв. Тогоруу, үнэгийг биенээсээ --За ямар байна. Үнэг чи ин- эж чадаж байна уу? гэж асуу» хад -Нисэж байнаа, яг чадаж байна. Харин суухдаа л бузар хүнд сууж орхилоо гэв. --Дахиад миний нуруун дээр суу, бас зааж өгье гэж Тогоруу хэлэв. Үнэг, тогорууны нуруун дээр мөн л суужээ. Тогоруу Ч түүнийг урдын адил аваад өн- дөрт хөөрүүт биенээсээ сэгсэр- тэл үнэг усан намаг дотор унаж,гурван алд шигджээ, Тийн Тэгэхдээ төрөл бүрийн спо : ЭХдЭЭ. Ё р рт, хоорондоо нарийн хол- Л, Т2 гхаг 3 : боотой байдаг БЭ лн АйЛХ алт Жо гЧфЭВс Өгсэрээ тэр бухал өвсөн дээр хүү үнэг нисэхийг сурсангүй ирээдүйн шилдэг тамирчин болохыг ерөөс. зөөлөн унажээ. Тогоруу нисэн БИМАУ-ын, спортий: гавьяат мастер Ж.МӨНХБАТ рж: эсмЭнӨрыу Цэг 5 рчуулав А--35627 : Сүхбааг: эрэмжит ул 2 нбикатад за нуд “эрхлэгч Ж. ШАГД 5 ДА. Сүхбаатарын вэрэмжиг улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Индекс-14140 Хариуцлагатай эрхлэгч Ж. ШАГ, Ё 4 Э 1715:83771781:255752957377 НЭГДЭГТҮн! й2---1728---1-2----2-22- 6 НАБ НЭМЭГТҮЛ МЇ-ын үйл Хэргийн 25 дахь жилдээ Лхагва Аав (1056) 1798 оны 1! дүгээр сарын 927 Ул 10 мэ Монгол хүн Ф 9, 1 єндний эх орон » хязгаарт үн ГЭРТ: дам, хэмжээг гү шал өгөөмөр баяц би “лээ, Урьд эрт ца гаас эхлэн мон- “эр” гол хүч энэ эх орондоо тапан хэн у малаа өсгөн газар нутгичнхаа »--Их байлгаас ашиглан аж торж ир- жээ. Гэвч эзэрхэг засгийн үед иоёд феодалууд, гадаад орны дээрэмчид ард түмнийг дарлай мөлжиж, эх орны минь тэр их баялгийг хувьдад зэм зииж байсан учир хүн ард жаргалтай сайхан аж төрж чадахгүй байлаа. Ийм “байдлаар олон зуун жил зомж зүдэрч байсан ард түмнийг эрх чөлөө тэй болгохын тул харгис, бургигуй за саг, гадаадын. дээрэмчдийн | асрэ! МАХН- ширүүн тэмцэл хийж 1921 онд ардын хувьсгал я їж, улмаар 1924 оны 11 дүгээр сарын 29-14 Бү рэн Эрхт Бүгд Найрамдах Монгол Ард, улс байгуулсанаа дэлхий да- хинд туихаглан зарласнаас хойш 411 жил өнгөр лоө. Ийнхүү ардын хувьсгал яасан ца гаас хоёш эх орондоо ард түмэн бү- рзи эзэн болж, хөгжлийн сайхал замд” оржээ. ) Хүүхдүүд ээ! Ардын өмнө манай-эх оронд одоогайй гаа үйлдвэр, тсатр, нисэх худалдаа, сургууль, онгоц, машин хэдэн Давхар орон сууц, цахилгаан гэрэл. радио, холбоо эд бүхэн байггагүй юм. Ганцхүү МАХН-ын мэргэ жо лоодлогоор та нарын ахмад үе эдгээр сайн сайхан бүхнийг эх орондоо бий болгож манай Улс дэлхий дахинд пэр тєзэй улс гүрэн болж: ча Ї юм. Ийм учраас мопголын ард түмпийг эрх чөлөөтэй болгож, монгол эх орныг хөгжлийн замаар холөөдон, хүн ардаа жаргааж байгаа МАХН, ардын төрдөө бид хязгааргүй. хайр тай байдаг юм. Манай эх орныг ин- гээн хөгжүүлэхэд зөвлөлтийц ард ту мэн майс их тусламж үзүүлсиаэр ба гахгүй биднийг өмөөрч, харийн дай- сангай тулж эх орныг меёань хам- гаааж байсан. учир зөвлөлтийн ард минийг бид «Ах» гэж зүй е”дор иэр дэг, билээ. Газар дээр түмэн зүйлийн 6 аг. газар ддр ёсөн зүйлийн эрдэг цом бүрэн учир «Яндаж болдоггүй дала! шинг яасан баян -нутаг но!» гэж бид бүхэн дуулдаг шүү дээ. Хуяьсгал бай. 1с Эрдэм соёлын уурхай болсон сур хүрэлцээ гууль соёлын газар элбэг Отөгтттгтэтэтөттотэтэт тэкгёогэтэш0т-тэтогєгж «Алт мөнїөний гарган 1500 иг яс, эвэр, 40 кг -техинцийн тос Уулжь, 1000 гаруй төгрөгийн оруу: жээ, Д. СҮХЭЭ (БАГШ) эрэлчид» 48 иг цуг- ор- бүлгэм цуваа ЗФРУТАГ | ШУТШГШИШЛШД ХОВД Дарвисумын бага сургуу- гийн пионер сурагчид )0 кг. Ху- ДОРНОД. Цагаан-овоо сумын жир, 10 топп өвс бэлтгож, нэгдэл- 8. шилийп дунд, сургууль, пионе- ДЭЭ тушаан рийп «бүлгэм хөдөлмөр соёлыг Б. ДАМДИНДОРЖ (Багш) лын “чуулганаа Хийлээ. Найм ду гаар ангийн. сурагч М. Нямбүтэд Жо : ! нэгдэлдээ 3900 төгрөгийн ажил ГОВЬ--АЛТАЙ. Товийн 10 жи хийж сургуулийн хөдөлмөрийн лийн дунд сургуулийн пнонер | ! аварга боллоо. / рагчид Дарви, Бигэр, Халиун ас Сурвалжлах хэсгийн гишүүн су РЭГ сум ї эгдлүүдэд очиж, чулуун | рагч Н. ЭНХБОЛД хашаа найм, зоорь нэгийг барьж, 200 тонп өвс татаж малчдад тусал нээ. ТӨВ. Батсүмбэрийн сангийн аяс : їсҮєн, нот Зэн, . МАГВА Бе ахуйн 8 илийн дунд сургуулийн д 2 Н (Багш) Оч даргатай 6-гийн «В» ангийн “сурагчид бодис зүйн хичээлд хэрэ! ДОРНОГОВЬ. Саяхан манай ан лэгдэх хөдөлгөөпт үзү глэн, олон ГИД «Хэн гүн сэтгэгч вэ?» гэсэн төрлийн техникийн загвар хийж уралдаап -явагдаж Эрдэнэчимэг, кабинетаа тохижуулав. Мөнгөнцэцэг, нар түрүүллээ. ! Л. БАТСҮХ (Багш) Дорноговь аймгийн Чойрын дунд сургуулийн 3--ын «В» ЗАВХАН, Отгон сумын Лийн дунд сургуулийн», 8 жн- зианерийн ангийн сурагч Д. СУВДАНЦЭЦЭГ “МОНГОЛ-БИДНИЙ гэй учир хүн ард харанхуй. Сүдүүүлэ гэйг үзэлгүй гэгээрэн. боловсрохын саруул замтай эрдэм сурах, эдэлж хэрэглэх аливаа бүхэп бүрэн билээ. Хангай, говь Хосолсон уудал энэ оронд минь буга, согоо, хулан тахь, хуц, галуу, минж, булга гэхчлэн тү мэн зүйлийн ан амьтан бий. Мон 222 бидний эх оронд уулын өндөр уул, усны тунгалаг ус, ургамлын сайхан ургамад цөм бий. Ийм учраас бид эх срноо өгөөмөр баян эх орон... гэж бахархдаг юм. Хүүхдүүд ээ! Бид ийм сайхан эх срон- БНМАУ-ын Энэ эзэн иргэд билээ. эх орноо улам улам хөгжүүлэх та бидний өвөө, эмээ, ээж, аав, иар бие хайрлахгүй “ходолмор ! лож байна. Хүүхэд та нар эх эрноо | хөгжүүлэх хэрэгт их юм бүтээх гэж л зом эрдэм сурч байгаа юм шүү! : Тийм учраас.эх орны төлөө өни сайн ! сурцагаа! Хэнтий хангай Саяаны өндөрсай- хай иуруунууд, Хэрлэн Онол туулын ! туигалаг ариун мөрөнүүд, хойг Зүг гийн чимэг болсон ой хөвч уулнууд өмнө зүгийн манлай болсон элсэн манхан далайнууд ер нь монгагын: уудам эх орон даяар эрчнт хөдөл-. мөр оргилж эх орондоо социалисмиг: бүрэн төгс байгуулж байна. Хүүхэд та нар, “социалист эх орны! эсэн иргэд билээ. “Монгол ардин: хувьсгалт намын үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байж, халуун санаат, | хонь нөхөдтэйгээ эв журамтай явж, сайхан эх орондоо коммунном ба/ су шах азтай төрсөндөө үүрд /94-| хархаж, ихийг сурч, ихийг, бүтээхийн! төлөө тэмцэгтүн! ЭЦ, САМДАНГИЙН авсац тэрэн зургийц: эвлүүлэ ХОТ2121212) ФХ31514145) 45165) МЁГ д-ийн 1 Ө Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПТ-ын Тев Зөвлөлийн бүгд хурал энэ оны 12 дугаар сард болж инднер, сурагч ДЫН зун цагийн амралт, чөлөө цагийг хэрхэн идэвхтэй үр ашигтай өнгөрүүлэх тухай асуудал авч Бүгд хурлаа угтан ийонерийн байгууллагууд арга хэлбэр агуулга дайчин ихээхэн ажил хийж байна. Говь-алтай. Аймгийн тө- вийн 8. 10 жилийн дунд сургуулнуд ппонер сурагч- дын зүны амралтыг идэвх- тэй, үр дүнтэй өнгөрүүлэх зорилгоор багш сурагчдын тейройп аялалыг «єрийн аймгийн Шарга, Халпуй, Цээл, Цогт, Бигэр сумдын мутагт зохиожээ. Нивнер сурагчид аала лын үед БНМАУ-ын х8- рын төрж |ёссєн нутгаар сурвалжлага хийж, үйл амьдралы нь тєрөд терегс дөєр нь яриулсал нь ёсвє- рийн үеийнхнийг хувьсгалт жодөлмерч дайчин уламж- лалаар, хүлгүүлгүүлэхэд үр дүнтэй ажил болов. Цасл сумын дунд сургуулийн батш. сурагчид тойрон ая лалаа хөдөлмєрчдөд лекц, яриа хийх урлатаар үйлч лох асуудилтай нягт хол- бон зохиожээ..Тойрсш аж- лалд оролцсон багш, сураг чид сумыьшхаа Дэрстийн Орпгадын улаан буланг үл гэр жишээ тахижуулас өгєв. Мен зун цагт зохион байгуулагдсан хөдөлмөрч дийн ерөнхий боловсралын: давтай сургалтын |єистє- мар» хичөоэллэж: байгал суу рийн сургуульд биечлэн уллар хийж үзүүлэлт (хи- часгт зааж. тэлднд ерөнхий хэлэлцэнэ. ажлынхаа чанарыг сайжруулах талаар боловсролын хичээлийн за рим асуудлаар мэргэжлийн багш нар семпнар зөвлөл гөө өгчээ. Хөвд. аймгийн нонє- рийн зөвлөл тасаг, сумын төв зэрэг төвлөрсөн "ийт 15 газарт багш нар, ах- мад хүмүүсийн удирдлага туслалцаатайгаар 230 га- руй пионер сурагч хамруу лан анз бүрийн насны хүүхдийн бүлэг ажиллуу- зан ажиллажээ. Түс аймгийн Эрдэнэбү рэн, Мянтад, Ховд зэрэг суманд зун цагт байгуул- лагдаа ажилласан янз бү- рийн насны бүлэг, ажлаа 7 ханог дутамд 2-8 удаа тусгай төлөвлөгөөтэйгээр сонирхолтой хэлбэрээр явуулжээ, Эхний Долао ХО ногт еврийн аймаг, сумын Улс ардьи: аж зхуйн төлөв легөєт зорилт, онцлог бай дал, арчин цагийн блонул сын байдал, тойм, орчин ахуйгаа судлах, сурталч- лах дараатийн дрлао х0- ногт нь зкскурс аялал 30 хион сум орныхоо газар нутгийн тогтоц, ёвөрмөц, онцлог. нэр усыг мэдэх, ахмад хүмүүс, хөдөлмӨ- рийш сайчуудтай уулзаж, тэдний ажлын арга барил, туршлагатай танилцах зэр гзвт хүүхдийн зуны амрал, тыг идДэнхжүүлэх, хөгжил- тэй енгөєєєхөд чиглэгдсэн сонирхолтой ажлууд, зохио жээ. Энэ нь сурагчдын хи БҮГД ХУРЛИЙ чээлийп явцад олж авсан мэдлэгийг улам гүнзгийрүү лэх. ажил хөдөлмөрийн зд хих дадлага эзэмшүүлэх сайн эхлэлт болжээ. . . . Завхан. Завхан аймгийн Пионерийн зөвлөлд пионер Е| сурагчдад зуны даалгавар өгөхдөө тэдний | изс бие- ний онцлог, сэтгэхүйн хөг жилт. үзсэй хичээлийн агуулгатай уялдуулан 6о- ловсруүулж, хичээл тара- хаас өмнө сурагч бүрт гар дуулаад хэрхэн яаж гүй- цэтгэх талаар аргачилсан зөвлөлгөө өгчээ, Аймгийн пионерийн зөвлөлөөс су- рагчдын зуны “даалгаврын явц, биелэлтийг үе үе шал таж, гүйцээгүйг нь гүй- цээлгэх, эцэг, эхийн Зү- гээс зайлшгүй тусламаар зүйлийг нь тэдэнд сануулж зөвлөлгөө өгєөи байна. Энэ нь сурагчдын зуны даал- гаврыг чанартай биелүүлэ хэд сайн нөлөө үзүүлжээ. Сурагчдын зуны Даал- гаврын биелэлтийг гаргах- даа хичээлийн шинэ жилд бэлтгэлээ хэрхэн хангасан, пионерийн болон хөдөл- мөр-амралтын зуслан, нийгмийн тустай хөдөлмөр янз бурийн иасны хүүх- дийш бүлэгт хир зэрэг хам рагдсаг ажилласан зэргийг үндэс блогон шалгажээ. Манай орны сургууль пионерийн байгууллагууд, МНБ-ын Төв Зөвлөлийн бүтд хурал угтаж, өнгөр сөш зуныхаа | амралтыг ийнхүү үр ашигтай өнгө- рүүлээд, одоо үлдэж бай- гаа хутадаанд хичээл, хү- мүүжил дээрээ шинэ ам- жилт гаргахаар мэрийж байна. й жЖ. ЖАМБАЛСҮРЭН Пионерийн шинэ дүрэм судалж байна Д. Сүхбаатарын нэвэж- жит МПИБ-ынж Төн лийн бүгд хурлыг угтаж, Өвөрхангай айлгийн сур- гууль, пионерийн байгуул лагууд нилээд ашил хийж байна. Нионерийн шинэ ДҮрЭм судлах сарын ажил зохиож түүнд нийт 2000 гаруй пианер, сурагч хам- рагджэв. Нионерүүд, пи0- нєрийн шинэ . дүрмзэр 140 бяцхаш ном хийлээ. Лениний мзидэлсний 100 жил, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн ой угтсай дайчин алдрын булан тан- хим байгуулсны Дотроос төвийн 10 жил, Хар хори ны. 8 жилийн дунд сур- гуулийн. булан, танхим сайн. болсон байна. Б. Жанчив 15 ДУГААР БҮЛГИЙНХЭН Нийслэлийн 32 хугар хув, 14 гуулийн пивнерийн бүлгэм Яс ниний мэндэлсний 100 жилийч ай, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж, МПБ-ын Төв Зөвлөлөөс гаргд- сан 5 жилийн ажлын хөтөлберийч да гуу нилээд ажил зохиож байна. Тус бүлгэмийн 15 дугаар бүлэг Ленип СУР- эхлэв, | “ниг сурч, хүмүүжих зорилгоор 8.Н. Лениний памтрыг бүлгийн сэдэБт ал: “заграа судалж байна. Үүнд: «В. И. "Дёнин хүүхэд-ахүй цагт», «В, Н. Ле їнэ гимназидэ, (талт үйл ажилд оролцсон нь» (сэдвээр ажил хийж байна. Бүлгийн сэдэвт ажилтай холбогдолтой марк, ил захидал цуглуулж, 2льбом хийх, самбар гаргах, бяцхайл ном Си чих зэрэг ажил хийжээ. Сурагч рондолгор, Сувд, Эрдэнзбаатар, Гон чиг нарын бичсэн бяцхан ном бүл- 4й угтаж, «МАХН-ын мэргэн хоодлогоор социализм байгуулж бай гаа монгол орны иргэн болсондоо б4- хархдаг» гэсэн шушша 4В.Н. Лечин хувьс зэрэг зураг, Цэ жо- ажил зохлол : Б. БҮЗМАА. ЧУУЛГАН БОЛЛОО хбаатарын нэрэмжит 10 жилийн П дунд сургуулийн пио- шиг гуртолос ион В, И. Лениний мэндэлсний 100 жил, Ар- дын хувьсгалын 50 жилийн ой уттаж, хичээлийн жилийн 1 дүгээр улиралд зохносон ажлыг дүгнэх ннонерийн чуулган саяхан боллоо. Чуулганд “Их өйнууд угтсан манай бүлгэмийн ажлын байдал, цаашдын зорилт» гэсэн сонсголыг пионерийн ахлах удирдагч Эє- мэдэх хийлээ. рийн байгууллагаас, ентөрсєн 1 дүгээр улиралд «Нөхдөө- 2гүхээл нөхөддөө сургая», “Үйлс нэгтэй ахан дүүс» гэсэн уриан явуулсан ажлууд нь инонер сурагчдын сурлага хүмүүжилд зо З хих нөлөө үзүүлжээ. «Орос хэл бол коммунизмын хэл мөн» гэсэн Б сэдэвт бүлгийн үзүүлэх ажил явуулсан нь сурагчдад хүмүүжлийн Я болоод сурлагын чанарыг сайжруулахад чухал ач холбогдолтой бол жээ. Ясайн Үр 1 лиудын Ё мон Хйлс нэгтэй ахан дүүс» гэсэн сЭДВИйн Дор явагдсан ажил нь ийн ажлыг жигдрэн тогтмолжиход үр Дүнгээ өгчээ. Энэ Макс их хэхёахлашЭЄ, хойшид ямар ажил хийх тухай т0- дорхой төлөвлөгөө гаргав. Дараа нь «Ертөнцийн цонх» гэсэн сэ- дэвт үдэшлэг боллоо. Пиоперийн энэ чуулган, инонер сурагчдаас энэ хичээлийн жилийн тэргүүн хагасын шалгалтад амжилттай бэлт тэх идэвх зоригийг улам хөгжоолоӨ. шинжнанжжиаасалсааржвагн, Сурагч ГЭРЭЛСҮРЭН НОМНООС :АЛДАГГҮЙ ОХИН Мөл бүлгээрээ В.В. Маяковс- нийн «Ямар мэргэжилтэй больё. дсо» тэдэг зохиолоор багт наадам... бэлтгэс:й нь тун сонирхолтой бол-” жээ. Улзанбаатар хотын 1. номыа сангийн тэргүүний уншигч, бүлгийн дарга Дэлгэрмөрөн Нацагдоржийн дүрт тэмдгийн болзлыг биелүүлээд сурах унших зориг нь улам бадарч байна. 2 Ч, СЭРЭЭНЭНДОРЖ (Пноне рийн ордны заах аргын танхи мын эрхлэгч) Гэртээ ч сургууль дээрээ ч зав чөлөөтэй цагтаа дандаа ном ушииж байдаг энэ өхин нийслэлийн 23 лу гаар дунд сургуулийн 7 дугаар ан- гид сурдаг юм, Дэлгэрмөрөн гэр- тзэ номын сантай, уншсан яомон- дөө төгтмөл тэмдэглэл хийж ГОЛ баатрын үйл явдал, утга агуулгыг товч тодорхой тэмдэглэж авдаг. Дэлгэрмөрөн өөрөө ном их уншаад зогєдөггүй бүлгийнхээ пнонерүү- ДИЙГ номтой нөхөрлүүлэх талаар анхаарч, тэднийг тэрийн номын сан тай болгосноос гадна ангийн но- мын єан байгуулжээ. Энэ сурагч бүлгийн аждаа нөхдийнхөө санал, сонирхлын дагуу олон янзын хэл- бэрээр сайн зохиодог тэргүүний бүлгийн дарга юм. Номын баяраар баатарчуудын дунд сонирхолтой ном захиол ярьж өгөх, зохиолчтой уулзалт хийх зэрэг ажил хийжээ. Бүлкэзрээ сэдэв? ажил, өдөрлөг, өглөөлөг зохиож, хэвлэх үйлдвэр, номын сан зэрэг газраар аялал хий жээ. ГӨниднийэийэнбэхй янхөнэибнийнд! Үзэсгэлэн нээгдэв Хүүхдүүд ээ? Саяхан Мопголын Урчуудын Эвлэлийн Хорооны танхимд Д.Нацагдоржийн нэрэмжит Дра мын театр, Дуурь-бүжгийн ул сын театр, Хүүхдийн ба хүүхэл дэйн театрууд, кино, зурагт ра- дногийн зураачдын уран бүтээ лийн анхдугаар үзэсгэлэн нээгд лээ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ чал-ит-чст-ат-ат-ит артиар-ат-ат-ит-ан орчттт-тР ань лашльл чанад улүоллаь чанллал ЛҮЛИЕЭ. чинна /ЧИннВ 7 ИЛ. гслиа. ГЕЛЛЬл ХЛЛЬА, “клльллЬ. “аинаг лааны чинаганналчирл Унгарын Компуннст Намын 50 жилийн ойд УНГАРЫН АРД ТҮМНИЙ ДАЙЧИН МАНЛАЙ -1918 озы 11 дүгээр сарын 24-эд Улгарыг Коммунист Нам, Будапешт хөянөө анх байгуулагдсанаас хойш 50 хил боллсо Унгарын Коммүнист Нам орон да яар явагдан байсан хөрөнгөтний ард чилсаа хувьсгалыг социалист хувьс- гал болгох зэвсэгт тэмцэлд ажилчин апгийг зохион байгүулн удирдса наар 1919 оны 83 дугаар сарын 21- ид Унгарт продетарийн социзлист хувьсгал ялж, Зөвлөлт Бүгд Найрам нягтруулан удирдаж байлаа. 1944 оны 9 дүгээр сард Зөвлөл- тийн арми, Унгарыг Германы фашиз мын дарлелаас чөлөөлсиөөр Унгарын Номмунаст Нам, 25 жилийн нууц ажилдагаалаас ил гарч, шинэ ардчил сан амьдрал зохиохын төлөө Уиг- рын ард түмний тэмцлийг манлайл- сан юм. 1948 опы 6 дугаар сард Унгарын Коммунист Нам, Социал- демократ Нам нэгдэж, Унгарын Х9 ! | дөлмөрчдийн Нам гэж нэрлэгдэй. 1956 оны аравдугаар сард "ё8С25 хувьсгалын зсаргүү бослогыг ХВРЖ (| устгах явцад Унгарын Ходөлмөйар 3 дийн Намыг Унгарын Ажилчаы Хе. циалист Нам болгон өөрчилж, Ч нэгдлийг улам бэхжүүлэв. ё Унгарын ард түмний шалгарс. маалай-Унгарын КНоммуннст рч Х 50 шилийл ойгоор Монголын арАТҮ-. мэн, хүүхэд багачууд, ах ДҮҮ Үр сайхаыг | 52 ! дах Улс тунхаглажээ. Унгарын Зєв лөлт Бүгд Найрамдах Улс өөрийн оршил тогтносон 133 хоногт улс орон далар чухал ач холбогдолтой хувьсгалт социалист өөрчлөлт хий энээ. УНН, Хортын харгис дэглэм, гит лерийп түрэмгийлэлийн хүнд бэрх шилүүдэд хатуу ширүүн аллага, тал дага, залхаан цээрлүүлэлтийг ззсвэр ази түрэмгий дайны эсрэг, фашизм харгис хүчний дарлалаас үлс үндэст тамцэлд хувьс- 217 “ -« Үзэсгэлэнт Хар Далайн эрэгт үерхэн танилцсан анд найз минь сайн байна уу? «Артек» зусланд хамт өн- төрүүлсэн цэнгэлтэй сайхан өдрүү- дээ би цаг ямагт дурсан санадаг юм. Чи нутагтаа хариад «Дэгдээхэй» зусландаа амрана гэж олон дахий ярьдагсан. Хайрт найз минь амрал таа хэрхэн аятай тохитой өнгөрүүлс нээ дараачийн захианд бичээрэй. Баяртай. Динара чинь гэсэн захид- лыг Оюунаа охин хэд дахин уншиж хариу захиа бичихээр үзэг цаасаа авлаа. .. Динара минь! Энэ бол миний 10 дахь захидал, Би ч гэсэн чамаас мөн л арван захидал авлаа. Чи сүүл чийн захиандаа «Дэгдээхэй» зуслан гийнхаа талаар тодорхой бичээрэй тэжээ. Тэгэлгүй яахав. Хар далай «Артек» зусланд хамт өнгөрүүлсэн тэр өдрүүд саяхан юм шиг санагдах боловч өдөр хоног харавсан сум ши өнгөрч чи бид 8 дугаар ангна төгс- єөж, 9 дүгээр ангид дэвшин сурал лаа. Чамдаа баяр болгон сонсгоход найз чинь саяхан МХЗЭ-ийн «Тэргүү ний ажилчин залуу» алтан медалиар шагнагдлаа. Алтан медалнар шаг- нагдсан маань «Дэгдээхэй» зуслан арай холбоотой гэдгийг чи юун эс ан Би «Дэгдээхэй» хөдөлмөр зус- ланд гуравдахь жилдээ ажилла амарлаа. Манай зуслан сайхан шүү. соланд бид өдөр нь ажиллаж Зус- амарч орой нь шинэ кино үзэж концерт тог , лож наадан цэнгэж өнгөрөөдөг боло хоор уйдна гэж байдаггүй юм. Ан хандаа хэцүү л байлаа. Ногооны: талбайд зэрлэг ургамал түүхэд ну- руу өвдөх, зэрлэг өвсөө танихгүй тарьсан твмс лууван зулгаачих зэр гээр аль мунгинахыг тэр гэх вэ. Тэр ч байтугай зарим үед зэрлэг өвс гээд халгай андуурч татчихаад дэвх цэх ч удаа байдагсан. Одоо бид Ч хашир ногоочид болцгоожээ. Зус- лан маань ч өргөжлөө. Бид зуслан- “ даа 40 га газар төмс, 20 га газар лууван сонгино тариалж, түүнийгээ арчлан иамар нь хурааж өндөр ур- гацын баяраа хийдэг. Биднийг зөвхөн ногоочид гэж Фсэх: болохгүй шүү. Зуслан маань «Дэгдээхэй» гэсэн чихэнд чимэгтэй “хөөрхөн нэртэй гэдгийг | санаарай. ч учраас бидний ажиллах нэг гол газар бол Шувуун фабрик юм. Бид тахиа арчлах маллах өвлийн байр наас зуны байранд шилжүүлэх 33- рэг ажил хийдэг. Дэгдээхэй их хөөр хөн амьтад шүү. Тун зөөлөн гараар хандахгүй бол хөөрхий амьтадыг тэмтээчихэж магадгүй. Энэ зун бид 1500 гаруй тахина нүүлгэж зуны л-- байранд байрлуулсан. Бид үзсэн хнчээлээ хөдөлмөр зус ландаа бататгадаг. Ном ч уншдаг. Нацагдорж тэмдгийн болзол ханга- хаар үүрэг аваад олон сайхан ном уншиж тэмдэглэл хөтөллөө. Тавду- гаар ангид байхдаа таван онцын эзэн болсон. Түүнээс хойш хичээлдээ махран суралцаж, нөхдийн туслал- цаатай улирал дараалан онц сайн сурч, одоо эргэн харвал 82 улн- рал дараалан онц сайн сурчээ. Энэ бол бусдад гайхуулах зүйл биш л дээ. Тэртэй тэргүй сурагч хүн онц сайн сурах дүрэмтэй шүү дээ. Харин найз чинь ирээдүйд ямар мэр- гэжилтэй болохоо боддог боллоо. Динара минь чамд нуулгүй хэлэ- хэд найз чинь хэлний мэргэжилтэй болдог юм билүү гэж бодох юм. Олон улсын ХЭЛ МЭДДЭГ оогөх сай хан шүү. Хамгийн наад зах нь дур- тай номоо уншиж чаддаг болно шүү дээ. Динара аа! Харин чи ямар мэр гэжилтэй болох вэ? Дараагийнхаа захианд бичээрэй. Дараа чамдаа алтан медальтай зургаа авахуулж явуулья. Баяртай. Оюун чинь гээд захидалаа дугтуй лав. Алтан медалийн ззэн Дашийн Оюун нийслэлийн 23 дугаар дунд сургуулийн 9 дүгээр ангид сурдаг. «Зан сайтай айлд хүн бүхэн цуглар даг, замаг сайтай усанд загас бол- гон цугладаг» гэгчээр Оюунаа охилп олон найзтай. Унгараас Елена, Ар хангайгаас Алимаа, Дорнодоос Дол гормаа гээд л найз нөхдөөс нь олон арван захидал ирдэг ажээ. Тэд хаа на танилцаав?. «Артек» зусланд танилцсан юм. Ц. ЭРДЭНЭБАТ сихиссглсиисслслиасглллнасс нис глжмасс наас млиас Са лВ- лс г7тысс сллис гигллиис лэх лтийн 4 МБА ажлыг їйнН байна, С. Түв бүлэг шалгаруулах бол- бэлтгэж банїїа. ЗУРАГ ДЭЭР: С. Түрдэния лгийнхээ пиноне- 1-1 БЭ Ё Р» БН з со х ш со 8 РЧ о о 8 - Е з Е с Ё е Ё 5 йн сурагч таван он 0 улирал дараалан м бү ипнонерийн Гэрэл зургийг Д. ЦЭДЭНДА аймгийн Төгрөг сумын 8 жЖилиин Түвдэнням, улсын тэргүүний аж байна, зол хангахаар эзэн С, онц сайн суралцаж, Говь-Алтай дунд сургуулийн 6 дугаар" анги цын дэнням, рүүдтэй ажилл ! | | Ї гээр | | | | | | 12 дугаар | Ипопер Ё Баялхутаг сумын бага гигид суралцдаг улирал дараалал хаа хацгаж арантуяа авьдаслаг ох м, Тиин долгио» «Хөх бух» зэрэг арав Ра | бүжиг чадмаг бүжиглэж, | шигтэй аав», «Хүүгийн минь грэг 100 гаруйн ( 2н оруулж, шБуН дагаж дуулдагаараа | дийнхоо талархал хүлээжээ. | Хэнтий сургуулийн багш т. ЦЭ Яс цуглуулав Говь-Алтай аймгийн Халиун жилийн дунд сургуулийн Сайн охин Т. Нарантула. Хэнтий аймгийн На ий сургуулийн 4 ДЯё “сурагч Нарантуяа сайн суралцаж Тэр «Сэ. шон 1 «Хангай шиг түг бодол» З8- хөгж дууг мандлин аймгийн Бал ЭЦЭНБАЛ сумын 8 хамт олон айн» Захиргааны .2р, Нийслэлийн гийн АДХ-ын Гүйцэтгэх дунд сургуулийн 8--ийн дын боловсролын хэлтэс, худалдаа бэлтй . «Б»ь ангийн Оюунбилэг | лийг удирдах газраас зарласан яс, техни» | бол Д. Нацагдорж тэмдэг кийн тос цуглуулах уралдаанд амжилттай | тэн, ппонер сурагчдын үе- | оролцож, 8000 кг яс, 71 кг техникийн таб. чилсан дэвшлийн гурван цуглуулжээ, Багш Норовын удирдсан 7- ! шатыг биелүүлсэн сурагч гийн «Б» ангийнхан 1500 кг яс, 40 нг | юм. үзгэн тос цуглуулж аймагтаа тэргүүй | Тэрэл зургийг Б. ГОТОВ үзэж эзэлжээ. Сурагчдын хувь. нэмэр Говь-Алтай аймгийн төвийн 10 жи лийн сургуулийн шионер сурагчид энэ намар хөдөө нэгдлүүдэд очиж овоо ажиллав. Хүүхдүүд Гуулингийн талд очиж 80--120 үнээ багтах үх рийн дулаан хашаа барьжээ, Мөн Дарви, Шарга, Бигэр сумдад явж ажилласан багш сурагчид богино ху гацаанд 10 гаруй хашаа барьж иэг- дэлч малчдад тусалсан байна. Мал сүргийг онд мэнд оруулахад сураг чид ингэж хувь нэмэр орууллаа. Багш С. ДҮНТЭЭ улаталалнасєвлА. галлаы гюне, га на “ална Чинь. Чинал Энэ хоёр зөв боджээ Нэгдүгээр хичээлийн бодлогийн харнуг нийслэлийн 28 дугаар дунд сургуулийн 9 дүгзэр ангийн «АР, «Б» бүлгийн сурагч А. Лхасүрэн, Б. Гэлэнхүү нар хамгийн түрүүнд бодож ирүүлэв. Сурагч В. АЛЗАХГҮИ Нинслэлийн” 18 дугаар дунд сургуулийн 4-ийн «Д» ангийн су рагч С. Хүрэлбаатар номын бая- раар нилээд олон ном уншжээ. Ц: Лхамсүрэнгийн «Хүрэн морь» гэдэг найраглалыг уншаад, манай сонины газар энэ хоёр зу- раг зурж ирүүлжээ. - 1, фууны ХҮНД ТУС ХҮРГЭВЭЛ Манай р гаВ сонины ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТН бага хурал Найз минь намайг ойлгодог болов уу?- Би өввөтэйгээ хамт гэрт амьдар- даг. Залуу ээж, аав маань байшинд суудаг юм. Өвөөг ажилдаа явсан хой но би өөрөө түлээгээ хөрөөддөг. Гу дамжны жаалууд надад хааяа тусал- даг. Тэд, түлээн дзэр сууж байснаа эрхлэх гэж яараад босоод явчихдаг. Би, түлээгээ хөрөөдчөөд хичээ лээ давтана. Дараа нь цай чанаад гудамжиыхаа хүүхдүүдтэй тоглодог. Ингээд сургуульдаа явдаг, Өвөө аж лаасаа ирээд миний чанасан цайг уудаг, Тэгээд өвөө мах хөшиглөж би гурил зуурдаг. Миний сайн найзыг Л. Ганбат гэдэг. Би өөрвө онц сур- даг. Найз минь сурлагаар базаахгүй гэхдээ ажилд сайн. Надтай мод х9- реөддөг юм. Ганбат бид хоёр хам- торч хичээл давтдаг, Хамт суугаад тоогоо бодохоор харах гээд байдаг Ганбат өдоо овоо уншдаг болсон. Харин тоо, хэл бичиг хоёртоо л таа руухан байдаг юм. Бичгийн хэлбэр. нь минийхээс гоё. Гэм нь нх алдаа- тай бичдэг юм. Найз минь хичээл давтахдаа заримдаа үгэнд орж өг дөггүй юм, Би найзыгаа өөд татак сан гэж их боддог. Хоёр Ганбат хоёу, лаа онц сурвал ямар гоё вэ? Ганбат маань намайг ойлгодог болов уу? Нийслэлийн 8 жилийн 13 ду- гаар сургуулийн 2-ын «А» ан гийн сурагч Ч. ГАНБАТ Я 80 нАСНЫ нь днд- “Зөвлөлтийн хүүхдийн - цэрт. здхнолч Н.Н..Нөсөв --1908 онд Киев хотод жЖү- “жигчний гэр бүлд төрж, " одоогоос 60 ясинлийц өмнө хүүхэд ахуй иасаа “Киев хотоос хөлгүй орших Ир- пепь сууринд өнгөрөөсөн байна. Носовын уран бү- тээлийн зам нькино урлаг “ЗӨВЛӨЛТИЙН “ХҮҮХДИЙН НОРТ ЗӨГДӨЛ4еэхэнииж тай нягт холбоотой бөгөөд хориод жил (1932-1951) кино урлагийн газар ажил лаж ихэнхдээ” найр » Дайны дараах жилүү: дээс эхлэн дийн зохиолоо тууштай би хүүх- “ЯВИКОЛАЙ НИКОЛАЕВИЧ”-Н0008-- болсон юм. Ингээд 1954 өнд «Үл мэдэх ба түүний нөхөд» гэдэг үлгэр-туу- вич» үс ЭН. х 4-80:172 21 чийн ажил хийсэн байна. Носовын гавьяа зүтгэлийг үнэлж, 1948 онд улаан таван хушуу одонгоор шаг иасан байна. Носовын уран бүтээ- лийн зам тун энгийн байд лаар эхэлж Хүү нь осөн томорч, шинэ сонин үлгэр яриулах гэж эйг с үргэлж гуйдаг бол- жээ, Тэгээд Носов сургуу лийп өмнөх насныханд то хируулан хогжоөнтэй үлгэ руүд зохион ярьдаг байв. Тэрхүү үлгэрүүдий нь бяц хан сонсогчид тун ч анхаа яаг | чиж эхэлсэн бөгөөд 1945 онд «Түктүк-түк» гэдэг бяцхан ном хэвлэгдэн гар чээ. Ингээд жил өнгөрсний дараа «Жижигхэн шат» гэ дэг өгүүллэгийн түүвэр нь хэвлэгдэж, 1949 онд «Хөгжилтэй гэр бүл» гэ- дэг туужаа бичжээ. Мөн «Коля Синыцыны өдрийн тэмдэглэл» гэдэг Өөр нэ- гэн туужаа 1950 онд бич- э. Энэ хоёр тууж нь одоо ч гэсэн бяцхан ун шигчдын дунд ихээхэн ам жилт олсоор байгаа билээ. Эдгээр туужууд, Носовын дараагийн туурвих бүтээлд ж жийн тэргүүн дэвтэр хэн- лэгдэж, дөрвөн жилийн да раа түүний дэд дэвтэр бо- лох «Үл мэдэх нарны хө- тод очсон нь» гэдэг ном нь хэвлэгдэн бяцхан ун- шигчдын хайр талархал хүлээжээ, 1961 онд «Толя Клюквинд тохиолдсон яв- дал» гэдэг ном нь гарсан байна. Харин 1966 онд «Үл мэдэх ба түүний нө- хөд» гэдэг номын гурав дахь дэвтэр нь «Үл мэдэх саранд очсон нь»? гэдэг нэртэй хэвлэгджээ, Н. Н. Носовын уран бүтээлийг одод дэлхийн олон орны алтай амтархан чагпада! том алхам болсон бөгөөд хүүхэд эх хэл дээрээ ам- байжээ. Энэ нь Носовын үнэхээр ч удалгүй 1951 тархан уншиж байдгийн сэтгэлийг хөдөлгөсөн ТӨ- онд «Витя Малеев сур- нэгэн адил Манай бяцхан дийгүй, харин тэр цасны гуульдаа болон гэртээ»га уншигчид ч Носовын хүүхдийн амьдралыг ан дэг алдарт тууж нь бичиг- ихэнх номыг эх хэл дээрээ хааран ажиглах замд дэж энэ туужаараа төрийн амтархан уншиж байна. друулжээ.. Ингэж хүүх? шагнал: хүртсэн байна. | Өнөөдөр манай бяцхан нр тийн зохиолч, хүүхэд Хор Энэ тууж бол Зөвлөлтийн гэд өөрсдийн хайрлан хүн СААЦЭГЛарДАГ2анг Хил өнөөгийн хүүхдүүдийн | дэтгэдэг нэрт зохиолчийн- наг Носөвий анхны 20- хамгийн дуртай ном бол- хоо 60 насны ойг зөвлөл- хиол нь «Зугаач хүмүүс» жээ. Тэр тууж, зөвхөн З0 тийн болон дэлхий дахины гэдэг. нэртэйгээр 198 хнолчид төдийгүй, зөвлөл- хүүхэд багачуудын хамт ойд «Мурпилка» сэтгүүлд тийн хүүхдийн утга 8о- баяр бахдалтай тэмдэг- хэвлэгдсэн байна. хнолд томоохон амжилт лэж байна. “Мини, онд хоёр цзүүр яшах 2 саа. машинд: суун! давхихсайн гэж, хүсдэг -байлда.Гэвч: эжолооч чарын хэл нь ч авч, явдаггүй байсай болос хоор. төр. хүсэл. маань ер. “бүтдэг- гүй. байв... Нэг удаа биа-хаёр ха шааны “гадуур явж байтан, маа хаалганы арыл гудамжинд нэг ма -шин “Зогсолг, байв. 7Конооч нь мас “Шинаасаа: гараад яваад оөгөх.нь тэр, Бид хоёр түүн рүү Хурдлан гүйж өчингөр л 5 “2--00нэ чинь «ГПобеда» байна гэж би Х эл, Мүина тт Бог льдоо, энэ чинь «Мосс -- Чи ч мундаг мэддэг том бай НаеГЭСЭНД . -- Төгэлгүй яах вэ, энэ «Москвич», тэр хобууты нь 11110 харс -2Гүй юу гэв. --Чиний: хөбуут я ийм байда байх, Машины ы- чинь, капнот гэ дэглюм, Харин: чи тэр куцовы нө хараа, ямар,гад вэ?гэсэнд” Миниса түүнкйг харангаа -- Ийм .гүзээ байдаг я даа гэв. “-- Өэ Гүзээ: гэдэг чинь самь- танд байдгаас биш, хэзээ машил байсан. юм. ба? т- Чи өөрөө сая гүзээ байж, -- Гүзээ гээгүй сэн шүүг Нэрий. нь мэд бас авирах санаатай гэв. машины. араар тойронгоо: Х-3 «Гебед»- ИД -ийм гупер .бай- даг гаж. үү? Харин «Москбич»-Д л байдаг юм гэв. «Моснвичид» 9 гэсэл 3 гүй бай Мшина о5ы Гупер бишээ,тэр чинь томад “утсыг хэлдэг юм, Энэ боя буфер. Ийм буфе «Побед», «Москннч»- эг-тиинитиинааалс-с- 1! тш (л1: аячид нь байдаг ган, Төгєєа. тэр, буФоерын алгаараа 33 Үүн дээр суугаад явж бол- мэорлюм байна гай. Бөлохгүй гэж намайг хэл- 1ЭЛ 4 -гоӨа, битгий хуячийгаад бай. “аахан-яваад харайгаад буучи- хая гов-/Яг-эна үсэр жолооч ны суув. ирээд машиндаа Мишиа араас нь сэмхэн гүйж олоод ма-” ш Д зүүгдэнгээ 5 -- Бушуухан суугаарай. Бушуу - Ф..Сүхбватарыц цззрэмжи! улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, - | “рэгдэн тсарай гаа: тивгэнэв, Болохгүй гэхэд минь: Чи ч ямар хулчгар эр вэ, гэхээр нь би. гүйж, очоод їй зэрэгцэн машины араас Машин яаралгүй хөдөлс- “Далж эхэллээ. Митика-айн сандаэч --0Би дэвхэрлээ. Харайлаа-гаэй: - Болохгүй, с болно гэсэнд Минена бүүр хатуу лшийдсэн бог той. 5 23 -- Би дэвхарлээ, харайлаа гэн» гээ өрөөсөн хөлөө газар ун? сап. байв. Архан талд маань өөр машин хурдаан явааг би эргэ) ко ха раад - Болохгүй ээ, араас чинь ” мапёчн “дайрна“гэнс хашгирав. За- маар.лвсан хүмүүс цөм зогсож бид нийг гайхан харцгаав. Гэтэл за- тын уулзварын цагдаа час хийгэл шшүгэлдэн,. Мюнка айхдаа. машины ард нуугдан өвдгөөрөө газар чи- Би сандрахын эрхэнд Миш захнаас угазрай дээш пь чалгаав, Энэ-үед машин зогссон байжээ. Минка ч буферээс чангаа саар дээш гарч ирэв. цасгйн Тэнэг миниь, олигтойхон чан- гаагаач!-гэнс цамайг “хашгирахад ша123 хүмүүс нирхийтэл їїнээлд| дэв. Тэгэхэд л машин зогссоныг ПИ ухаарч, үсрэн буунгаа -- Мишка буугаарай гэн хэл- гээ, Гттэл айснаасаа болоод Миш- на миний үгийг Ч сонсо: лгүй маши наас зуурсаар байв. Би бүх таэн- хээгээрээ. түүнийг угз татан буул- гав, Цагдаа яаран хүрч ирэнгээ машины дугаарыг тэмдэглэв. Нї0- тоочийг . бүхээгнээс яаран гарч “рахэд -- Ардаа юу болис явааг харах үй байна уу? гэж цагдаа хэлэв. -- Өугтаая гэж: би шивгэнэлээ. Тагээд буяан тойрч гүйсээр, уухи- лан захилсаар гэртээ ирлээ. Миш кагийн хоёр өвдөгнөөс -цус шүүрч, -Өмд нь цоорон урагдсан байв. 8 Өмд ч яах вэ нөхөчихио, Өн- дөг ч яах вэ, аяндаа эдгэрчихна. Харин нөгөө жолооч л хөөрхий. Пидний өмнөөс лав шийтгүүлнэ. байх, Цагдаа машины нь дугаа- рыг бичээд авсан гэв, 5 Бчд хоёр зу гтаадагг гүй л байж, тэгээд жолооч. буруугүй гэдгийг хэлдэг байж гэхэд минь -- Ер нь хобулаа цагдаад за хиа бичье гэж Мишка хэллээ. Тэ гээд захва їшж эхэллээ. Бид хоёрын бичсэп захиа нэг л. болж өгдөггүй. Урж хаясаар байтал ба- раг хориод хуудас цаас үнгэ хая лаа. Тэгозд эцсийн эцэст ингэж бичлээ, «Хүндэт цагдаа! Та тэр ма шїишы дугаарыг ташаа бичиж авсан шүү. Үгүй ээ, машины дугаар нь ч мөн л дөө. Зөвхөп жолооч буруу- тай гэж л та ташаа бичиж авсан. ТНолооч буруутай биш юм. Харин Мишка бид хоёр буруутай юм. Бид араас нь дүүжгэнаснийг жо- лооч мэдээгүй юм. Түүнээс. биш жолооч явдгаараа явсан юм» гаж бичээд дугтуйлан «Их грузин дахь Горькийн гудамжны буланл бай- даг цагдаад» гэж хаяглан шууда!- гийн хайрцагт хийв. ДР, захидал лав хүрнэ биз ээ. М. ДЭМБЭЭ орчуулав. . Индекс-141:40- Хариуцлагатай эрхлэгч Ж. ШАГДАР -.- “85. дахь жилдээ ЗОСНРЙЛЫ 1У2Р 2575К12, ТАЛ! Лхагва Лв-А9 (1057) 1968 оны 12. дугаар сарын 4үнэ 10 л Манай пионерүүд бядхан ном хийж баатарчууд, цэцэрлэгийн дүү нартаа бэлэглэдэг сайхан заншилтай болжээ. Тэдний нэг нь нийслэлийн 18 дугаар дунд сургуулийн 7-гийн «В» ангийн дэргэдэх 15 дугаар бүл- гийн пионер Л. Гончнг юм, їшонер Л. Гончиг В. И. Лениний мэндэлс- ний 100 жилийн ой угтаж хэд. Хэ дэн бяцхан ном хийжээ. Лениний тухай хийсэн нэг номынх нь түүХийг багачууд та нарт танил дуулья. ? Гуравдугаар сар дуусч байлаа. Пнонер Гончиг хнчээл тараад гэртээ ирэв. Тэгээд гар нүүрээ угааж цай- гаа. уугаад «Пионерийн үнэн» сони- ны шинэхэн дугаар гаргаж Горький улаан бүч зүүсэн байхыг үзээд гай- “Хав. Гэвч агуу нх хүмүүс цөм їно- нер байдаг шүү дээгэж Гончиг хүү боджээ. Тэгээд сониноо дэлгэн үзвэл хоёр, гурав дугаар нүүрийг дэрлүү- лэн тод хар Өнгөөр өрсөн үсэг Гон- чигийн нүдэнд тусав. «Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ- аас В.И.Ленийнй мэндэлсний 100 жил, Ардын хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж зохиох гурван жилийн аж- лын хөтөлбөр» гэсэн гарчигтай “зүй- лийг сонирхон уншаад Гончиг нэг юм боджээ. Түүнийгээ хэлэхээр найз Эр дэнэбаатарындаа гүйж очив. Эрдэнэ баатэр Гончнгийнд очих гэж бодож байжээ, -Эрдэнэбаатар: Гончиг оо, найз нь «Лениний амьдрал» гэсэн бяцхан ном хийе гэж бодож байна. Хоёулаа хийх үү? гэв. «2 Оюунцэцэг охины шударга га ЧА өгж 2 25 үнэнч чанарыг үнэлж, захирлын ШЛ--ииег- --222 (| тушаалаар сургуулийн хүндэт дэв 58: - тэрт бичлээ. Шударга пМмонер Б. "Ц ! лЭЛсүүас Т 9 д глнцэцэ йслэлий , гаа Гончиг пальтоныхаа халааснаас хэд «Ленин бичихэд богинохон нэр Оюунцэцэг “нийслэлийн-6. дугаар нугаасан пионерийн сонин гаргаигаа, -- Найз нь бас тэгэж бодоод чам дээр ирлээ. Манайхан над олистой ту салж амжихгүй байх. Харин аав чинь намын сургуульд байдаг болохоор Лениний тухай ёстой сайн мэдэж бай гаа даа. Бидэнд туслах болон уу? гэж найзаасаа асуув. / Эрдэнабаатар: -- Туслалгүй яахав. Аавд дуулга- “чихвал чи бид хоёрыг байн байн шаардаад амар заяа үзүү: захгүй л байж мэднэ гээд нөкрөө итгэлтэй ширтжээ. Гончит: Эрдэнээ хоёулаа маргааш л хийе. Маргааш бүтэн сайн өдөр юм чинь. Тэгэхлээр хоёулаа хоёрөөрном хий нэ. Гэвч бие бнедээ туслана шүү! гэн Гончиг гэр рүүгээ явав. Замдаа «Би ч Сүхбаатарын тухай л бяцхан ном хийж үзсэн дээ. За байз, Володя Ульянон гэж Ленинийг багад нь нэр- лэж байсан, Володя таван настайдаа ном уншиж сурчээ гэж ямар номон дээр уншлаа даа?» гэх мэтээр Лени ний бага насны тухай уншсан, үзсэн харснаа оюун санаандаа тунгааж яв- лаа. Энэ хагас сайн өдөр | Гончиг ямар нэгэн баяр болж хөл-нь хөнгөр сөн юм шиг гүйж, гудамж, ойр ха вийнхаа хүүхдүүдийг ч зөнгөөр нь тоглуулахгүй «зовоож» байв. Дөрөв дүгээр ангийн унших дээр Лениний бага насны тухай уншсанаа санаад дөрөвдүгээр ангийн хүүхэд эрж гүйв. Нэг хүүхдээс ном олж уншаад товч- лон авав. Энэ өдөр Гончиг гэрийнхээ ажилд ч олигтой тусалсангүй. Гон- чиг буруугаа мэдэж байвч . бяцхан ном бүтээх хүсэл нь | саарсангүй. «Пионерийн үнэн» сопины хуучин ду гаарт Лениний тухай бичсэн зүйл ун шив. Бүтэн сайн өдрийн үдээс хөйш Эр дэнзбаатар найзыгаа хүлээж тэсэж ядаад хүрч очтол Гончиг: -- Найз заа Миний юм ердөө бүр дэж өгөхгүй байна. Хоёулаа нөгөөд рөөс больё гэхэд ЭрдэнэЗэ-нь уурлаж Юу гэсэн үг вэ? Алив, явья, манайд очьё, Аавын номын санд Ле- ниний тухай нөм зохиол бий гэсэн гэж шийдмэг хэлэв, Ингээд тэр хоёр Эрдэнэбаатарынд нбэв. Гончиг тэд ний бичгийн ширээн дээр Ч. Лхамсү рэнгийн түүврийг авч үзэж суутал Лениний тухай шүлэг гараад ирлээ. Түүнийг бяцхан номондоо оруула- хаар авав. "Шударга: пионер Нэгэн бүтэн сайн өдөр Оюунцэцэг мвчиил хайрцгийг авч Улсын ангидаа ариун цэврийн хэрэглэл их дэлгүүрдэх цагдан сэргийлэхэд агуулах хайрцаг авахар Улсын их очиж, олсон 5000 шахам төгрө- дэлгүүрт очив, Хоёрдугаар давх- рын нэг худалдагчаас хаягдал цаа сан хайрцаг гуйж гэртээ авч ирэн. Гэтэл цаг хайрцаг дотор нь маш олон төгрөг байв. Оюунцэцэг: 6-- Хэн нэг нь энэ их. мөнгийг хайрцагт хийгээд мартаад хаячи- хаж. Одоо лав эзэн нь мөнгөө эрээд сүйд болж байгаа. Хурдан аваачиИж ӨГЧ СЭТГЭЛИЙ НЬ амраал гэж бодоод, ээж, аав, Эгч нартаа учрыг хэлбэл, аав Бадамдорж нь яаран хувцасалж охипоо дагуулан, гийг тоо ёсоор нь хүлээлгэж өг- лөө. Сэргийлэгч шударга охинд | баяр хүргэж охиныг урамшуул- жээ. ХЄМ дунд сургуулийн 6б-ийн «Г» ангид сурдаг юм шүү. С. ЭНХТУЯА (Пионерийн лах удирдагч) Гөрөл зургийг Үс О0, ХАЛТАРХҮҮ Ленин хэлэхэд товчхон нэр, Ленин эрх чөлөөний туг, сүлд нь Ленин энх тайвны дуу, ая нь...» гэжээ. Тэр хоёр В.И. Лениний нам- тар, түүний тухай дурдатгалын НОМ| зохиол олж ашиглав, В.И. Лениний багын зургийг хайчлан авав. ах- Үчины чаньг ань. ү ланы аны үчснаы үзина, чинэ үнийн Биытн сахоа.. учиднаь ҮЖИН ү ини, ннА, анныг л хжны. ну ЧЛмй Янь уЧВНА. санж нь таныы” Үтль тнньг лама. ТОЙРОН. АЯПАЛ Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын 8 жилийн дунд сугуулийн пиочер сурагчид «Ахмад үеийнхнээсээ сург гаая» гэдэг тойрон аяллыг Наран, Дариганга сумдаар зохиов. ГПионер сурагчид Асгат цэгийн хамт олонтой шефийн холбоо тогтоож Залуу ха- лаа отряд байгуулав. Мөн багш ГУ- наажавын найруулан тавьсан «Ухаант эхнэр» гэдэг 1 бүлэгт 4 үзэгдэлт хүүхэлдэйн жүжиг, найрамдал сэ дэвт концерт тоглож сонирхуулав. » МАЖИГ тарьсан -(Тт-8Р автана араа -аЯР-иэР арай «ӨР арт сет эт оавт-айт Гончиг П. Хорлоогийн түүврээс «Сүхбаатар Ленинтэй уулзсан нь» гэдэг шүлгийг авч бичив. Нэг өдөр Гончиг арын гудамжиндаа байдаг 18 дугаар дунд сургуулийн 9 дүгээр ан гийн сурагч С. Нэргүйтэй уулзаж, -- Нэргүй ахаа, та над. Лениний! бага насны тухай орос дээр юм. би- чиж Өгөөч гэж гуйжээ. Ингээд Гончигийн бяцхан номонд: «Володн Ульянов. ... Семья Ульяновых была боль- шая, дружная. Володя Ульянов был здоровый, весёлый шмальчик. Володл всегда номогал ребятам...» гэж / бичээд төгсгөлд нь хуанлигаас хай- чилж авсан зургаа наажээ, Гончиг өөрөө Лениний саравчтай малгай өмссөн нэгэн чээж . зургийг дуурайлган зурж хайчлаад номынхаа хавтсан дээр нааж монголчууд эрт- нээс дуртай хөх өнгөөр хүрээлж буд сан нь нэг ёсондоо «Лениний эрх ЧӨ- лвөнд дуртай» гэсэн санааг илтгэ- жээ. Ирмэгийг Эрдэнэбаатарын Өг- сөн алтан боронзоор будлаа. Тэгээд зургийн дор В. И. Ленин гэж томоор! дармалдан бичжээ. Бяцхан номонд хуучин ном хэв- лэл, хуанлигаас авсан дөрвөн зураг, өөрийнх нь зурсан хоёр зураг, Ленни- ний хөшөө бүхий шуудангийн марк нэг оржээ. 1: Санаачлагатай энэ пнонер «Д.|: Сүхбаатар», «Вьетнам Ялна!» зэрэг бяцхан ном хийсэн юм. Пионер Гон- чиг одоо Ардын Хувьсгалын 50 Жжи- лийн ойг угтаж |Халк голын тулал-| даанд оролцож явсан хүнийг сурвал жилж түүгээр бяцхан ном хийх гэж, байна. Бүлгийнхэн нь В. И. Ленин ний тухай» «Лениний бага нас», «Ленин гимназнд» зэрэг бяцхан ном- нууд хийж 8-ын «В» ангийн баатар- чууд, 8,5 дугаар цэцэрлэгийн том ангийнханд бэлэглэхээр бэлдэж бай- 1 «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН НЫ ШИНЭ ДУГААРЫГ УНШААД БАЯРТАЙ БАЙГАА ЭНЭ охи НЫГ Б. НАЙГАЛМАА ГЭДЭГ. НАЙГАЛМАА ОХИН НИЙСЛЭ гаа гэнэ. Манай багачууд Лениний! ЛИЙН 13 ДУГААР ДУН мэндэлсний 100 жилийн ой угтаж, лийн 4 БэгЭЭЕ АНГИД СУРЛАХ ийнхүү өрдүүн ажиллаж байна. АНГИЙ ТЭРГҮҮНИЙ 12 ХОРЛОО УНШИГЧ БОЛСОН ЭНЭ ОХИН НАЦАГДОРЖИЙН ДҮРТ ТЭ 1ЇГТИЙН БОЛЗОЛ ХАНГ | ШАМДАН АЖИЛЛАЖ БАЙНА. ЗЦ. ЭРДЭНЭБАТЫН авсан гэрэл зуфаг 4 « Ф, Энгельс 1820 оны арван нэгдүгээр сарын 28 нд төржээ. -Фабрикийн эзэн --Фридрих! Вурханд харш ном уншихаа боливол таарна. Ийм ном чиний сэтгэлд Ч, Миний гэрт Ч байж болохгүй гэхэд УРт. хөлтэй, цэнхэр нүдтэй күү толгойгоо бө- хийлгөв. Хүндлэн дагах, зөрөн га- рах алинаар нь явахаа мэдэхгүй байв. - Дуулж байна уу, чи? рагч хүн. Фабрикийн эзэн Энгельсийн энэ . үгэнд, протестан шашинд үнэн ГО лоосоо “хүнд байж болом гүй тийм уур хилэн илрэв. -- За, гайгүй чамайгдаа! Явах гүй юу чин. Ээж нь хүүгийнхээ эмээнгүй харав. Эльза минь, чи мэддэг үү, заримдаа надад аягүй санагдах юм. Уг нь овоо л хүү юмсан. Гэвч санаснаараа л... болох хүн юм. хойноос Гёте бол агуу их яруу най- хэд гээч! Өөр болоод ирнэ ээ гай- гүй -.-. Чамд бол ч хэзээ ч гэсэн хүү- хэд хэвзэрээ л дээ. Харин надад бол хирээс хэтэрсэн боловсрол Л хүүгийн минь замыг | алдуулчих вий гэж айх юм. Тэр үеэр хүү нь хэдийнээ гим- наз дээрээ оччихсон | байлаа. Ха- шаанд цугларсан үеийнхнийхээ дундуур Фридрих зүсэн оров. --Хүүе. Вилли, Ферд нааш ирц гээ! гээд Фридрих хашааны булан боть ном гаргаж ирэв. Ах ХҮҮ хоёр Гребер ном руу Ххулчиганан «Дээрэмчид” Гэрийнхэн Чинь үзчихвэл яана? гэв. Фридрих бардам дохнод: -- За яахав, яахав! сон чинь | дээр биз-гээд намсган уншив. Жижүүрийн багш ойртож очоод чагнан ЗОГСОВ. Дэндүү шаш ны бус номын шад сонсогдох ШНГ- Вилли Гребер уншигчийг үл МЭ- ёророход: ГЭ Зан яахс мөргөлийн уншлагаа давтацгаая гэхэд Гребер ламын хүүхдүүд буруу номтны сургаал сонсохгүй нь лавтай хэмээн багш санаа амран явлаа. Энгельс ч ГэЭ- сэт Эрхэмсэг хүндтэй айлын хүн. Доктор Клаузен өөрөө хичээл лээт хайхрамжгүй Сонсцгоо- дуугаа “ атэвөэаээгэээээээээ9 88 ӨӨЭӨЛ ХҮЛЭГ иииидөн 48-8-8-8-8-8-8-8-0-8-9, өгдөг гэлцэх Юм. Мөн ч хачин юм даа! Хонх дуугарч Сурагчдыг ан- гиндаа орохыг уриалав. Утга | зо- хяол, багш КлЛаузен 6у- н ширээний хоорондуур сэ- вэлзтэл алхан герман ардын яруу найргийн тухай ярьж гарав. Ан- гид чив чимээгүй. Клаузен, Фрид-: рих Энгельс рүү сурсан янзаараа яриагаа хандуулна. Энэ хүү бол ангн дотроо хамгийн бага биетэй сурагчдын нэг нь бөгөөд түүнийг сонирхсоор нилээд уджээ. Бас тун ч хэрсүү бие дааж ухаан бодно! Яавч авьяас билэгтэй хүү --- Хонх дуугарахын өмнө багт сэн. Түүнд чиний бичсэн сүүлчийн шүлэг чинь таалагдаж байна би- лээ. Түүнийгээ үдэшлэг дээр ун- шина уу? -- Тэгье, доктор Клаузен гуай Б. ЛАМЗАВ. Л. Видгоп, Я. Сухотин нарын «Барлам бишрэм их нөхөрлөл» номноос хэсэглэн авав. - Арван зургаахан и2стай хүү 79994990--4-42-0-4-0-0-0-08- ҮЗ л - Сэлэнгэ аймгийн Баруун хараагийн сангийн аж ахуйн 8 жилийн дунд сур гуулийн пионерийн 6 Ду- гаар бүлгэмийн зөвлөл Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн Төв Зөвлөлийн бүгд хурлыг уг таж, пионер сурагчдын дунд өндөр бүтээлийн 7 хо ногоор «Алдагдал хаягд- Ц У лаа. лыг алт мөнгө болгоё» кЭ- сэн цуваа зарлан Цуваагаар яс 941 зэс гууль 85 кг, хөнгөн ца гаан 46 кг-ыг худалдаа бэлтгэлийн ангид тушаалаа. Энэ ажилд багш Намжилмаагийн удирдсан 2-ын «Б» ангийн «Сар» ба гаас үүргэвчээ задлан үнгэгдсэн -2эөөэ0ө-ө-064-8-0-0-0-0-0-0-0-9-0-00-0-0-0-0-0-0-9-0-0-0-0-0-0-9-0-9-0ф-8-0-0(0-0-0-0-0-0-0-0-9-0-0-0-9-0-0-9-9 ИЛБТЗ-ийн БИГД ХУРЛЫН ЭЭР сэрур(У ВА АГ А АР гийн баатарчууд яс 218 кг зэс гууль, хөнгөн цагаан 38 кг-ыг тушааж өндөр бү тээлийн уралдаанд түрүүл- жээ. БАТСУУРЬ (Баруунхараагийн 8 жи явуул- кг. цуглуулан Нэгэн БАГТ НААДАМ Нийслэлийн 22 дугаар дунд сур тууль номын баярын өдрүүдээр «НОМ БОЛ ЕРТӨНЦИЙГ ХАРАХ ЦОНХ» гэеэн сэдэвтэй үдэшлэг зохиож | Н0- мын баярт зориулсан багт наадмын үзлэг явуулж шалгарууллаа. 2-ын «А» ангийн сурагчдын «НОРОВЫН НАМТАР» зохиолоор хийсэн баг, 8 ын «А» ангийн сурагчдын сэн эзэлсэн ангиудаас нэг нэг хүүхэд хар шийн сүлд шодны наадамд шалгаран оролцох боллоо. Мөн ангиудаас но шын сангуудад очиж ном уншуулах, шал ангиудын тэргүүний уншигчдыг таруулах, Д. Нацагдоржийн дүрт тэмд сургуулийн лийн. дунд сургуулийн пионерийн ахлах удир- дагч) .. хоёр мэдээ гийн болзлыг шалгах зэрэг ажил хий лээ. Үүнд 8 дугаар ангийн | сурагч Магсаржав, Үржинханд, Лхагважав. Байгаль, 7 дугаар ангийн | сурагч Баттогтох нарын зэрэг хүүхдүүд, Д. Нацагдорж тэмдгийн болзол хангаад байна. ХЭВЛЭЛ ЗАХИАЛАВ ЇїШинэ оны хэвлэл захиалгын ажил ознэ сургууль дээр саяхан явагдаж дууслаа. Хүүхдүүд «Пионерийн үнэн», «Залгамжлагч». «Оюун түл хүүр», «Залуучуудын үнэн» | зэрэг зургаан төрлийн хэвлэл 1400 гаруйг захиалав. Хэвэл захиалгын ажилтай холбогдуулан анги бүлгүүд сонин, сэт түүлээр уншигчдын бага хурал, мар гаан зохиосон нь үр дүнтэй ажил боллоо. Д. МӨНХ--ОЧИР “иионерийн ахлах удирдагч хүүхдүүдэд шашны бус нөм ярьж 2-0 06 6.-... .-. 8-0-8-0-0-0-0-0-0-0-0-9-0-0-0-0-0-04 БҮЛГИЙН НӨГэН | -- Манай бүлгийн цуглаанд оролцоно уу? гэж урьснаар бид 48-Б анги» гэсэн хаягтай таихимд орлоо. Үлгэрийн ертөнцөд ороод ирсэн юм шиг санагдав. -- «Ном-бидний нөхөр» гэсэн сэдэвт бүлгийн ажил нээснийг мэ дэгдье гэсэн цовоо дуун цуурант- лаа. Цуглаан эхэллээ. Ихэмсэгээр ярвайсан түшмэл, шилбүүр барь- сан ядуу эр хоёр гарч ирлээ. -Хм, ийм хониноор яах Авахгүй, - Жа түшмэл гуай дахин үзээч гэж ядуу эр түшмэлийн гарт боо- долтой ЮМ атгуулангаа хэлэв. -« Тэр хонинд нийлүүлчих... ээ чааваас, Чу-уу-луу. Чамайг даа гэж түшмэл өгүүлэв. Үүнийг ун- шаад хүүхдүүд та нар хэний ямар зохиол болохыг түгдрэлгүй Хэлж чадна. Сурагч Баасансүрэн, | Бат чулуун нар Ц. Дамдинсүрэнгийн «Гологдсон хүүхэн» туужийн хэс- гийг ийнхүү тоглож үзүүлэв. Да- раа нь хэсэг хүүхдүүд зөвлөлтийн нэрт яруу найрагч В. Маякөвскийн «Ямар мэргэжилтэй больё доо» ҮЭ дэг зохиолын баатруудын дүрийг онц чадамгай гаргаж «... Ажил болгон сайхан шүү. Аль алинд нь мэргэжээрэй» гэж их найрагчийн сургаалийг цуурайтуулан уншив. Энэчлэн хүүхдүүд хорвод | Мину- тын дотор ууган зохиолч Д. Нацаг доржийн «Цагаан сар хар нулимс» П Хорлоогийн «Алт юмөнгө хоёр» Ж. Пүрэвийн «Хөгжмийн эгшиг» зэрэг зохиолуудын баатруудыг ХЭ- өэглэн тоглов. Номын баатруудын багт наадмын цуваа тоглож дууса- | хад бүлгийн дарга Сарантуяа өн- гөрсөн оны номын баяраас хойш юм. Фридрихын дэргэд ирж зогсов. -- Би чиний тухай захиралд хэл | . . 1 ХКИЛ одоо хүртэл хийж бүтээсэн бүл- гийнхээ ажлын тухай ярилаа. Энэ хугатаэант сурагч Хэнбиш, Батчу- луун. Сарантуяа, Баасандорж, Бямбахишиг, Баатар, Даарийцаа, Алтанцэцэг нар “Нацагдорж тэ9м- дэгтэн» уншигч болжээ. Энэ анги номын 5 дугаар дэлгүүртэй хол- боо тогтоож, өөрийн сургууль дээр сайн дурын номын худалдаа нээн ажиллуулж 12000 гаруй төгрө- гийн ном, хичээлийн хэрэглэл бор луулжээ. Цуглаан дээр «Хэн түрүү лэх вэ» гэдэг тоглоом «Зургийн таавар» явагдлаа. Тоглоом уднр- дагч өргөн тал дундуур хүлэг Мю- рнор хурдлан давхиж яваа хүний зургийг нийтэд харуулаад ямар 30 хинолын баатар болохыг асуухад пионер Банди, - Д, Нацагдоржийн “«Хуучин хүү» зохиолын хуучин хүү гэж зөв хариуллаа, Зохиолын үйл ЯВД- лаас зурж харуулсан зургууд хүүх дийн өмнө дэлгэгдэн, Хүүхдүүд Ч хариулсаар байв, «Зургийн таавар нь», хүүхдүүд уншсан Зохиолын- хоо үйл явдлыг хир зэрэг Мэддэ- гийг сорих сорилт боллоо. Цуглааныхаа төгсгөлд нбёын 10 хоногт хийх төлөвлөгөө баталж номын баярыг тохиолдуулан ангиу дын Хооронд зарлах уралдааны болзол гаргав. Энэ цуглаанд 30- хиолч Г. Сэемээ оролцож Өөрийн шүлгээсээ уншиж, хүүхдүүдэд хан даж үг хэлэв, 45 минутын хуга- цааг эзэлсэн ийм нэгэн бүлгийн ажил нийслэлийн 28 дугаар сур- гуулийн 8 дугаар ангийн «Б» бү лэгт болсон юм, Б. БОРХҮҮ (28 дугаар сургуу лийн 10 дугаар ангийн сурагч) ол” Аж үйлдвэрийн комбинатын урд талд, түргэн урсгалт Туул голын эрэгт орших 82 ду- гаар сургуулийн улаан бүчтний дунд хөл хөг- жөен ихтэй, ер бусын үйл явдал болж байгаа нь сэтгэл бахдам байлаа. Учрыг асуувал: Энэ сургуулийн ахмад багш Шаравын удирдсан 7- гийн «В» ангийн соёлч нөхөрлөлийнхэн авсан үүргээ амжилттай биелүүлээд, цол мандат авах цуглаан хийх гэж байв. Цуглаанд Фрелцохоор үеийн олон нөхөд, аав зэж нар нь хүрэлцэн иржээ. Энэ ангийнхан В. И. Леннний мэндэлс- ний 100 жил, Ардын хувьсгалын 50 жилийн түүхт ой угтаж Єоёлч нөхөрлөлийн анги боло- хоор нэг жилийн үүрэг аваад. энэ хугацаанд 100 хувь сураад, сайн, онд сайн сурлагатны тоо нь 80 хувиар өсчээ. Энэ ангийнхан сургалтыг амьдралтай холбох гол зорилт тавьж ажиллав. Аж үйлдвэрийн комбинатын том ширний үйлдвэрийн ажилч- дын дунд пнонерийн ажлаа явуулахын зэрэгцээ ажилчин ах эгч нартаа туслаж шир дэлгэж ха- таах, дугаарлан хурааж, шаазан ваарын үйлд- вэрт эдэлхүүн савлан ажиллаж, нэг жилийн хугацаанд улсад 40 мянган төгрөгийн орлого оруулав. Сахилга бат, арнун цэврийн талаар зөрчилгүй хамт олон болж чаджээ. Энэ ажлыг нь шалган дүгнэж Улаанбаатар хотын ХЗЭ- ийн хорооны товчоо 11 дүгээр сарын 2-нд 7- тийн «В» ангийн хамт олонд соёлч нөхөрлө- лийн цол мандат гардуулж өгөв Энэ цуглаанд нөхөрлөлийн хамт олон 2 дахь гээ авла Манай сургуулийн анхны соёлч МЦ.ГЗэдэе, ангийн араас 6-гийн «А» ангийн пионер сураг- чид соёлч нөхөрлөлийн анги болохоор нэг жин- лийн үүрэг авлаа. Мөн эцэг эхчүүд хүүхдээ соёлч нөхөрлөлийн анги бүлэг болоход нь гэр орны газар туслах талаар тодорхой үүрэг ав- лаа. Ууган соёлч нөхөрлөлийн хамт олон 2 дахь үүрэгтээ сурлагын чанарыг сайжруулах, өдөр дутмын хэшилийн журмыг ширхэгчлэн «биелүүлэх, мөн 7-8 дугаар ангид үзэх физик. химийн хичээлийн биет үзүүлэн таниулах зүйл хийх, 85 дугаар цэцэрлэгт 120 ширхэг тоглоом хийж өгөх, сургуулийн тэргүүний бүлэг болох зорилтоо амжилттай 6 ороод байна. нелүүлэхээр ажилдаа Нийслэлийн 32 дугаар дунд сургуулийн багш « Б. БУЗМАА 2 с О3 ОРООД ГУРАВХАН САР БАЙНА. ГЭВЧ ТЭРЭЭР УДАХГҮЙ БОЛОХ ҮСЭГЛЭЛИЙН ОНЦ СУРЛАГЫН АМЖИЛТААР УГТАХААР ШАМДАН ХИЧЭЭЛ- ЛЭЖ БАЙНА. А. ЭНХБААТАР НАЛАЙХ ХО лэх явуулдаг. Зөвлөхатийп болон бу- ТЫН 10 ЖИЛИЙН ДУНЛ ГУУЛИЙН 1 ДҮГЭЭР АНГИД СУР ДАГ ЮМ. ЭНХБААТАР ХҮҮ СУРГУУЛЬД | БАЯРАА ( Бид саяхан нийслэлийн хорин нэт- дүгээр дунд сургуулийн пионерийн | танхимаар орлоо. Энд «Интернацио- | |нин үзмэр хараа булаав.Улаан, цэн- 155 алаг, цагаан янз бүрийн өнгөтэй бүчнүүд байх нь энэ бүлгэмийн пио- | иерүүдтэй захидлаар харилцдаг хи- лийн чанад дахь орны анд нөхдийнх ЇВ5 Дурсгасан бэлэг ажээ. Ах дүү орнуудын пионерүүдийн эн | эрийн тэмдгүүдийг ярайтал хадсан гал улаахан туузыг харахад мөнх най рамдлын галанд халууцах шиг бол- лоо.Нандигнан: хадгалсан пянзнуудыг үзэхэд ах дүү орны хүүхдүүдийн ДУУ ны пянзнууд ихэвчлэн байсны дотор дэлхийн хувьсгалын суут багш В.И. Лениний амьд ахуйдаа ард олондоо хандаж хэлж байсан үгийг бичиж хад галсан нэгэн пянз хамгаас сайхан үз мэр байлаа, Харин нэг дүгээр бүлгэ- 2 | мийн зөвлөлийн дарга пионер Эрдэнэ? Эв» гд -- Интериационал хнож байгаа гол ажил нь пнопер су- | рагчдад интериационалч хүмүүжил ол гох зорилготой.Бид зөвлөлтийн ба бу сад ах дүү орны пионерийн байгуул- лага, пионер сурагчдын тухай сур- талчлах ажлаа энэ булангаа түшиг- булангаас 30- БОЛЖ СУР | сад орны хүүхдүүдийн хаягийг пио- нал булан» гэсэн хаяг бүхий нэгэн со. | нео сурагчдал тарааж тажидал бичүүл дэг, гадаадаас ирсэп ба эндээс явах энэ булангийн идэвхтнүүд хариуцдаг юм. Гадаадын пионертэй захидлаар харилцдаг хүүх дүүдийн бүртгэл энэ гзэд надад нэ- гэн зузаан дэвтэр өглөө. Дэвтрийг со- нирхох зуураа Зохиож байгаа ажлын үр дүн тийг заалгах ажлыг ямар байна гэхэд пионерийн танхи- мын эрхлэгч Дуламжав,: -- Зөвлөлтийн болон бусад орны хүүхдүүдтэй захидлаар харилцдаг су рагчид 80 гаруй байна. Гадаадын пио нерүүдээс ирдэг захидал ихэвчлэн орос хэл дээр ирдэг. Захидлаар ха- рилцдаг хүүхдүүд 2 дахь захидлаасаа эхлээд өөрсдөө орчуулдаг. Энд байгаа нянзнуудад бичигдсэн дуунуудыг ма- най хүүхдүүд сайхан дуулж чадна. Пионер Мөнхцэцэг, Нансалмаа нар га даад орны хүүхдийн дууг нөхдөөсөө чид цөм сонссон. Манай буланд бай- гаа зурагт альбомууд пионер сурагч. дад танин мэдэхийн их ач холбогдол- той байдаг. Манай сургууль Ленинград хотын 470 дугаар сургуультай харилцаа тог тоож бэлэг дурсгалын зүйл солилцсой нь манай булан зөвхөн пионер сураг чидтай харилцаатай байгаад зогсохгүй сургууль бүлгэмтэй холбоотой- байх сайхан эхлэл боллоо. Сая манай бүлгэм Ленинградын 470 дугаар сургуулиас 20 ном хү- лээж авлаа. Энэ номуудыг Манай багш сурагчид орчуулж, бүлэг, үү- рийн ажлуудаар судалдаг гэлээ, Ил- тернационал буланг бүлгэм дээр бай- гуулан ажиллах нь пионер сурагчдад өгөх интернационалист Ц. САМДАНГИЙН зураг. авсан А АЛДАА НЬ. ХХ. ХААНА БАЙН/. Математик бол нарийн шинжлэх ухаан 08- гөөд тэднээс алдаатай дүгнэлт гарах ёсгүй. Хэ- рэв буруу дүгнэлт гарвал, аль нэг газар нь заавал алдаа байх ёстой. Тэрхүү алдааг оло- хыг хичээвэл зохино, Доорхи буруу илэрхийлэ- лийн баталгаан дахь алдааг олцгооё! у 2х2--5, Ерөнхий үржигдэхүүнийг хаалтны гадна гар- гаж болдог Иймд дараах нийлбэр ялгава- раас ерөнхнй үджигдэхүүнийг хаалтнаас гар- гая. 20--8--4х(5--2) 20-48-- 4х(5--2). Тэгвэл үүнтэй адилаар, 20:8-- 4х (5:2) гэж болох биз. Одоо 2х2--5 гэдгээ батлая. Үүний тул дараах тэнцэтгэл авая. 4:4--5:5 гэрэл | захидлуудыг орчуулах ажил хийдэг "ах дүү орны хүүхдүүдийн дуу, бүж- 203 Тэнцэтгэлийн баруун зүүн хэсгүүдээс ерөн- хий үржигдэхүүнийг хаалтны гадна гаргавал: 4х(1:1)--5х (1:1) буюу (2х2)х(1:1)--5х(1:1) болно. 1:1-41 болохыг анхаарвал, (2х2)х1--5х1 буюу 2х2--5 болно. Алдаа хаана гарав? Алдааг оло- хын тул, баталгааны явцыг анхааралтай ажнг- лавал: 4х(1:1)-4 ба 5х(1:1)--5 тул 4х(1:1)--5х(1:1) болох нь харагдана. Энд алдаа гарчээ. Иймд 20:8--4х(5:2) гэсэн тэНцэтгэл- бол буруу байх нь. Одоо доорхи 2 бодлогын бодолт дахь алдааг өөрседөө олохыг хичээцгээ. 1. Туяа цээж бодлогод дургүй. Иймд 40 чих- рийг 8 хүүхдэд хувааж өгөх бодлогыг бичиж бодоод, 41 гэсэн хариу гаргажээ. тэргүүн дуулдаг. Лениний лойг манай сургуулийн багш, сураг- дуу хоо- дээшлүүлэхэд чухал нөлөө байна. 40:8-441 Энэ хариунд Туяа эргэлзлээ. Нийт чихрийн тооноос илүү тооны чихэр нэг хүүхдэд оногдох ёсгүйг тэр сайн мэднэ. Иймд дээрх хуваалтаа үржүүлэхээр шалгаж үзэхээр шийдэв. 8х41 8--32--40, Үүнээс үзвэл, хуваах үйлдлийг зөв гүйцэтгэ- сэн бололтой, Алдаагаа олоход Нь Туяад тус- ладгаая! 2. Эцэг нь нас барахынхаа өмнө: «Миний 7 тэмээний хагасыг ахмад хүү, дөрөвний нэгийг дунд хүү, наймны нэгийг бага хүү аваарай» гэ- жээ. Энэ гэрээсийг биелүүлэх гэтэл 7 тэмээг 2, 4, 8-тэнцүү хувааж болдоггүй, Нэг тэмээг хагасалж хуваана гэдэг утгагүй хэрэг. Гэтэл саахалтын өвгөн тэмээ унаж ирэв. Хүүхдүүд түүнд хандаж эцгийн гэрээсийг яаж биелүүлэ- хийг түүнээс асуув. Өвгөн өөрийн тэмээг НИЙ- лүүлэн 8 болгов. Тэгээд -ахмад хүүд 4 тэмээ, дунд хүүд 2 тэмээ, бага хүүд 1 тэмээ өгөөд үлдсэн өөрийнхөө тэмээг унаад явлаа. Эцгийн гэрээсийг зөв биелүүлсэн үү? (Хариу нь дараа- чийн дугаарт). А. КОЛДАШЕВ , Б.ДАВААСҮРЭН. Э. КОЛДАШЕВА хүмүүжлийг үзүүлж Р, ЧУЛУУН Тариа, ганналчлжаа. галина,/ Цгална. илльлчинна. ална, илла 7 ЛанниВ. “үлнна, авла, аниа. тнчлнн, Ген авна. үЛилла. ЛЕВ Л “ЕЛВЫ. Лана, Гүглэв, ”ҮСРЛаА./ авла, ГЧИЛНА,/ҮХЛНА.. Ц ЛЛНА, “ТЕНЬ 7, ЛЕСЧАА ҮЛ, ГИЛИНА ИЛИНА. ЧИНБА. /ИЕЛЕЬ ИЛР, ЧИН ГЧИНБЫ ИЛЛА, лдила, /ЧИНЛЬ,, ЛА. ЧВЛН. ОЛНАА ЛА. 227 СЭ ҮС ни нийн ли ний лнийлхиййлиий лтийлиййлжий | | | | | | | | | | | | | | (таа аг--ат--аР” ар, арт, ар ар-ивт-ийР ар арт-вт-ивт--ав”-ийР” -Р авт Р СЭР”. чарт, авт аар Р”-иР”-ий айр авт” арт -ӨвР-ийР» «Ра 8” Р--ӨР-И8Р харж, др аР--арт-арт-йР “Р ийР-арт-Рн-8р-ийр «Р айт-ийР-иар-арт-аар “ӨР тив -ар атар нехцөлд зэрлэг байдлаар олон ХҮҮХЭД ”ШӨЖӨР Эрт дээр цагт бидний өвөг дээ- Дэс зэрлэг тэмээ, ямаа, хонь, үхэр зуун жилийн туршид үе нутагшиж ирсэн тахь хулан зэрэг битүү туурайтан, гахай, хавтгай хү дэр, бор гөрөөс, буга, хандгай, цаа буга, цагаая зээр, янгир, аргал гэх мэт салаа туурайтан амьтад бий. Эдгээр туурайтан амьтадыг наж махыг хүнсэнд, арьс ширийг тутал хувцас хийх, ноос улиран хандгай, Туурайтан амьтдын аг- ноолуу- хай товч өгүүлье. хыг хориглосон бөхөн, янгир, гал, буга, хүдэр, хар сүүлт зэрлэг тэмээ зэрэг вордсон амьтадыг үржүүлэн олш- руулах ажил зохиож байна. байдлын талаар та нарын гийн санд нэмэр болох болов хэмээн туурайтан амьтан бугын ту ар- Өвслөг ургамал, модлог ургамлын зээр, навч, нахиа, холтос, мөөг зэргийг х0- идэж амьдрана. Зуны улиралд ойн цоорхойн өвс ургамлаар, Өвлийн улиралд уулын энгэрийн Өвс урга малаар хооллоно. Жилийн 5-6 ду гаар сард 1-2 тугал гаргаж сүүгээ рээ тэжээнэ. Тугал нь гарснаас хойш сарын дараа өвс ургамлын навч нахиа идэж чадна. 5 Бугын эвэр жил бүр унаж ши- амьдрал, мэдлэ- УУ адуу, илжиг, гахайг барьж гэрийн мал болгон ашиглах болсноос хойш олон мянган жил өнгөрч тэд- тээр ан амьтадын бие бялдар хувь сан өөрчлөгдсөөр ирэв. Мал сүрэг маань цөм туурайтан амьтад боло ТУУРАЙТАН АН. АМЬТАД нэ эвэр ургана, Бугын эвэр Хавар 4 дүгээр сард унаж, шинэ. эвэр 5-6 дугаар сард ургаж эхэлнэ. Энэ үес цусан эвэртэй байна. Ул- маар хаврын сүүлч, зуны эхэн сард ясжиж, ясан эвэртэй болно. хыг багачууд та нар сайн мэднэ. Гэрийн тэжээмэл амьтадын ДОТ- роос адуу, илжиг зэрэг амьтад бол битүү тууртан, үхэр, хонь, Ямаа тэмээ. гахай зэрэг амьтад нь салаа туурайтан амьтад болно. Гэтэл хүн гэрийн болгон ашиг- лаж чадаагүй монгол орны эрс тэс шүрүүн уур амьсгалтай байгалийн ашиглаж рыг бусад аж ахуйн ашиглаж ирсний дотор бөхөн, буга хүдэр зэрэг амьтадын эвэр, заараар эмийн чухал бэлдмэл үйлд вэрлэж, олон зүйлийн өвчин ана- гаах, үнэртэн бэлтгэх үйлдвэрт байна, Дэлхий дахинд ба манай хэмжээгээр ховордсон учраас агна хэрэгцээнд цус, буга манай оронд бий. орны юЮР”ЭТЭ Магал буга. Манай дэлхий дээр Марал буга, цоохор буга, цаа буга зэрэг олон зүйлийн буга оршино. Эдгээрийн дотроос марал, Энэ буга, манай орны ой хөвч- тэй нутагт амьдардаг салаа туу- райтан амьтан, Марал буга ургам- лын гаралтай тэжээлээр хооллоно. Цусан эврийг авч, эмийн үйлдвэрт боловсруулж, хүний биеийц БУЛ эсийг сэргээх эмийн хандмал хийж ашиглана. Манай улс бугын цусан эвэр ашиглах сангийн аж ахуйг бай ЗтЛмлллирлааланЛууАй төгрөги эдийг улсдаа нийлүүлж байна. цаа. Намрын зшаргад: наранд Навчнс шарлан сэржигнэнэ Тогоруу шувууны цуваа Тоонон дээгүүр ганганана. | Бяцхан Бороогийн сэтгэлд Баярт өдрүүд ойртож Үеийн олон нөхдөө Үе үехэн санана. Эрхийн чинээ биетэй ч Ээждээ тус болохсон Аягын чинээ биетэй ч Аавдаа нөхөр болохсон гэж Бороо хүү бодон Босон суун ажиллана. Айлын жаахан Сүхээг Амдан тосч очоод ї Хөх уулсыг зааж Холын холд сүүмийх Сонгино согоовор ихтэй шүү. Зуны даалгавраа зэхэх үү! Үүр шөнөөр гарвал Үд болоход хүрчихнэ. Алтан нар шингэхэд Аав ээждээ ирнэ, Удаж төдөөд яахав. Уух ндэхээ зэхье гэхэд Сүхээ хүү зөвшөөрч Шалавхан явахаар шийджээ. Үхэр мал ч билчээгүй Үүрийн таван жингээр Сүхээ Бороо хоЁулаа Сандарч түргэн Хувцаслаад Хөндлөн хөх уулыг зорин Хөтөлцөөд хоёул гүйв. Аав ээж мэдчихний гэж Эргэн эргэн харсаар Гурван саахалт гүйхэд Бороо ер ядарсангүй Хоёр саахалт шогшиход Сүхээгийн хөл холгож Ярвайж, найзаа хараад Яаралгүй алхаж явлаа. Аяны үүргэвчээ засаад Бороо дахиад гүйлээ. Аргагүйн эрхэнд Сүхээ Аяы нь дагаж шогтшино, Гурван судаг огтолж Дөрвөн гүвээ даваад Галд шиг төөнөсөн үдэд Дүнхгэр хайрхандаа хүрлээ. Уутынхаа амыг Бороо дэлгэхэд Улаан сонгино Сүхээ хийнэ, Нүд сохлом заагинд нь Нулимс бөмбөрөн хорсоно. Бараан хар үүл Бороогийн сэтгэлийг зөвөөнч Уут нь дүүрч байгаад Урам зориг нь сэргэнэ. Бороогоо харсан Сүхээ Босож Хурдан ирэхэд -- Найзыгаа хаанаас орхих вэ? Хамжиж түүгээд болно. Харин чи жаалхан Залхуу юм аа! Тиймээ. Харих цаг оронтжээ. Харав уу чи нарыг гэв. Борооны ширхэг дусал Бороогийн нүүрэн дээр дусна. Сүхээгийн нүдэнд наран Шингэж байгаа шиг харагдав. Годгор ууттай сонгино үүрээд Гол уруудан цуварч явлаа, Хайрга чулуунд бүдчин Хачин ядарчээ. Бороо. Харанхуй шөнө болж Шороон шуурга босов. Бороо, яах вэ? гэж Сүхээгээс уйлагнан асуув. «Болио доо» найз минь гээ! Буцахгүй урагш тэмүүлнэ. Аянга цахилгаан харваж Аймаар шуугиан дэгдлээ. Хорголын чинээ мөндөр Хойно урдаас нь цохилно. Аав аа! гээд Бороо уйллаа. Нэгэнт шийдсэн хэрэг гээд Сүхээ, Бороогоо хөтөллөө. Ухаан санаандаа тунгааж Арга боджээ. Сүхээ Уртын өвөлжөөг зориод Уулын ташлага өгслөө Уйлж явсан Бороо Төөрч байна уу гэлээ.” Ухаан сийлсэн Сүхээ Том том алхана. Дулаан сайхан өвөлжөө Ойртоод ирсэнийг гэрчилж Бууцны сайхан үнэр Өмнөөс Ханхийн угтав. Хурганы жижиг пүнзэнд Хоёул ороод амрав. Гал цахилгаан гялалзаж Газар дэлхий доргисоор ... Айсан Бороогийн чихэнд Амьтан хүн шуугик шиг Хашааны өндөр шонд Хүн инээх шиг сонсогдов «Шар шувуу дуугарч байна Айхын хэрэггүй эв Бороо» гэж . “Аяны хүнс, ааруулнаасаа Аманд нь хийлээ Сүхээ Годгор ууттай сонгино дэрлээд Подгор гэгчийн хэвтлээ хоёулаа Сүхээ хүү ядарч Сайхан нойронд дарагдав. Бороо хүү айсандаа Борхон зүрх нь булгилав. Ээжийн зөөлөн гар шиг Салхин таалан илбэж Аавын халуун гар шиг Алтан наран тусахад Аян замын найзууд Амарч нойрноос сэрлээ. Алсын алст зурайх Алтан шар зам дагаж Ах дүү шиг найзууд Би машин хийх гэж Бишгүй удаан бодлоо Найзуудыгаа магттал нь Нарийн хийнэ гэж бодлоо. Ааваа! надад туслаарай гэж Ажлаа би таниуллаа, Банзар мужааныг гуйгаад Банзаар тэвший нь хийлгэнэ Төгсөөгийн аавыг гуйгаад Төмрөөр бэхэлж боолгоно, Машин гэхлээр бас Масло хэрэгтэй. Оёдлын машины тос Олоод хийчихнэ, Бензин олоход л Бэрхтэй байхдаа Бэлэн олдохгүй бол Бэхээ л хийхээс яахав. : Томоогүй жаалуудыг дайрчихгүй «Тооромсог» сайтай хийнэ. Дугуйныхаа хонхыг тавьчиклаар Дуудай «чагнаал» нь болно биз. Одоо ингээд хийчихээр «5, Олуулаа сууж болох болов Уу. Сугар хүүгийн машин Суудал олонтой нь дээрсэн. С.ДАГИЙСҮРЭН (ик сургуулийн оюутан) , ЗУ Сүрэг хамгаалах нөхөрлөл Баянхонгор аймагт инонер сурагчдын дунд сүрэг хамгаалах нөхөрлөлүүд бай гуулагдаад ажиллаж байна, Сүрэг хам гаалах нөхөрлөл өсвөрийн залуу үеийг малд дуртай болгон хүмүүжүүлж, тэд нийг ахмад малчдын арга туршлагатай танилцуулах, заасан хичээлийг үйлдвэр лэлтэй холбон явуулах ач холбогдолтой юм, Ч Сүрэг хамгаалах нөхөрлөлийнхэн сур гуулийнхаа ойролцоо тохилог хашаа барьж, тэжээх малд хүрэлцэхүйц хэм жээний хадлан бордоог намар эрт өө дөө бэлтгэн хадгалдаг ажээ. Өвөл бол. мал алсын оторт гарахын үед нэгдлийн суурнудаас ядарч доройтсон малуудыг ялган авчирч пионер сурагчид айги, Баяртай хөөртэй буцлаа. бүлэг, салаагаараа хариуцан өдөр бүр АЛХАН. ХЭЭНД УГАЛЗ? ТАВИХ. ТУХАЙ Г. ДАВГАДОРЖ ээлжийн жижүүр гаргаж малладаг. : » ө Хүүхдүүд ингэж нэгдэлч малчдад тусал Бид, үүний өмнө алхан хээ хайчилж сурцгаасан билээ, даг боллоо. А, ОСОР ДОоо цөмөөрөө алхан хээнд хээ угалз тавьж, хайчилж 2 сурцгаая. Алхан хээнд хээ угалз тавьж хайчлахад алхан Үзгсээ-э-г-»-8-аса-ө:ал4-э-лллэллслгээ-нхалл эээ Зэ эл Үл АЭЛЛД 121, Хээ хайчлахаас арай өргөн цаас орно, : 2 : Бүгдээрээ Т см өргөн, 86 см урт цаасаар алхан хээнд хээ угалз тавьж хайчилья, Цаасаа нугалцгаая, Уг цаа- Сыг алхан хээ Хайчлахтай яг адил нугалана. Хамгийн сүүлд нугалахад 4,5 сим урттай, 7 см өргөн цаас болно. Одоо хайчлахад бэлэн боллоо, Хайчлах дэс Дараалал, нугалах маягийг дор зургаар харуулбал, :1,32,3,4 дүгээр зураг алхан хээ хайчлах зурагтай адил, 9 дугаар зургийг зурья, Зургийн тайлбар 1 а) Одоо бүгдээрээ 5 Дугаар зургийг ажиглацгаа, Энэ “Зурагт зурагдсан маягаар хайчилиа. Гэхдээ эхлээд алхан хээгээ. Хайчилцгаа.Дараа нь угалзаа хайчилна, 6) Хайчлахдаа хараар зурагдсан бүгдийг хайчил- на. “ Тэгэхдээ угалзны а,б талд битүү булан (ду- гуй гэсэн үг 12 шүү) гаргаж ха | ? раар зурагдсан маягаар хайчилж Луусгана. Хай- чилж дуусмагц дорхи алхан хээ ний хамт хээ өвөл. угалз гарна, Х, НАЙДАНГИЙН АВСАН ГЭРЭЛ ЗУРАГ Биниинлэниинынн ын х . 5 : Мани ннлилын н А--35739- Д. Сүкбаатарын зэрэмжиї улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Нидекс-14140 Хариуцаагагай эрхлэгч Ж. ШАГДАР 25 дахь жилдээ Хь 50 (1058) язгуур, Гачуур бол нарсны мөнх ногоон модны төрөлд баг- тах нэгэн гэрт мөнх ногоон МОАХ юм, Гачуур сүмбэ шиг шулуу- хан гол сорогчинтой, Шувтан шовгор хэлбэртэй. мөчирлөсөн шилмүүстэй байдаг. Зарим г8- чуурын мөчир бараг ёроолоо- соо ургана. Гачуур дөрвөн талт шовх шилмүүстэй боловч хааяа урт хавтгай шилмүүстэй гачуг” ч байна. Шилмүүс бүр нэгээс арваад жил байж аажмаар цув- ран унаж, нөхөн ургадаг, Халуун, дулаан уур амьсгал- тай оронд мөнх ногоон ургам- лын гэрлийн хувилах . урвал жил тойрон үргэлжилсээр бай тул ямагт ногоон байна. Хүй- тэн, сэрүүн уур оронд мөнх ногоон ургамлын гэрлийн хувилах урвал өвлнин Төв аймгийн Батсүмбэрийн амьсгалтай . САА-н 8 жилийн дунд сургуулийн 5--ын «А» ангид Хандсүрэн дар гатай «КОМСОМОЛ--50 ЖИЛ» гэдэг шуудан хороо ажилладаг, Өнгөрсөн жилийн 8. дугаар анги төгсөгчдийн сурагчШтуудан хорооныхны ажлыг Хү- лээж авсан эдгээр бяцхан холбоочнд энэ хичээ лийн жил эхэлснээс хойш 620 закчдал, 10 гаруй шиш-шиЭи22-2-33-31--5:жс-1-сү-25ш--5-55-----ыж, Манай ангийн хүүкэд бүр нөс ном авч крис 42 номтой нүүдлийн номын сан байгууллаа. Жил бүз уламжлан явагддаг хэвлэл захиа- лалтанд пнонер бүр оролцлоо. нд лэөд Д. Нөцагдорн тэмдгийн бол- зол хангахаар ажиллаж байна, Нэё дүсээр салаа оньсогоны, хоёрдугаар салаа зүйр цэцэн үгний, гуравду- гаар салаа дууны цуглуулса хийж улиралд зогсож навч ,шилмүүс- ний ам сүв хаагдаж, модны гол сорогчин хөлдөх боловч амьсгал амьдрал залгасаар мөнх ногоон хэвээр байна. Өвлийн цагт Мөнх навч, шилмүүсний цардуулын орыг чихэр, тос хоёр орлон гүйцэтгэх тул ХҮй- тэнд улам тэсвэртэй. Мөнх нө- гоон ургамлын навч, шилмүүс- ний хаагдсан нүх сүв хавар нээгдэж ноёоон өнгө оруулах явц сэргэн ажиллаж төд ногоон энгөтэй болсоор байна. Ази, Еврон, Хойт Америк тн зүүдээр 45 зүйлийн гачуур уг гана. Энгийн гачуур, “ишинд (Г8- чуур, сибир гачуур, дорнодын гачуур, тэнгэр уулын гачуур гэх мэт олон зүйл гачуур би” Монголд снбир гачуур зонхил- дог. Гачуурыг үрээр тарьж 00 лохоос гадна нялх зулзаган Га- чуурыг суулган тарьж болно. Гачуурын үндэс газар луу мс чид шурган орж, хажуу төїшэ цанран тархах тул ширүүн сал- хи, үерийн ус дайрвал амархан зулгарна. Гачуур 10--15 насандаа удаан ургаж байснаа, түүнээс хойш түргэн ургаж эхлээд, 100 190 насандаа яаралгүй удаац уртасаар 800-400 насалаа. Ма най эндэх гачуур . дунджаа! 20-95 метр өндөр 80:40 см бү: дүүн тачуур бий, Хөвс-- гөл аймагт Дархадын | хой- хорын жар Харууны Булан-тар хийн гачуур 95-40 метр хүр нэ. Ус чийг сайтай. шавранцар, Элсэнцэр хөрсөнд гачуур сайн ургана, Хэтэрхий их намагтай буюу элсэрхэг хуурай хөрсөнд муу ургана, Гачуур сүүдэр гЗ- зар ургахдаа сайн, өвлийн хүй тэнд их тэсвэртэй. Мөчир шилмүүс боргоцойн хэлбэр дүрс, өнгө, Гадаад хэл бэр сэлтээр олон янз гачууг байна. Цэнхэр гачуур маш гоо үзэсгэлэнтэй, Төмөр замын хоёр хажуугаар гачуур тарьж явган шуурга дарж хөр хунгар болохоос хам- ногоон хэрэглэх «КОМСОМОЛ-50ЖИЛ» ШУУДАН ХОРОО нэр төрлийн 1000 гаруй сонин, сэтгүүл түгээжээ, Шуудан хорооны ахлагч Хандсүрэн, орлогч СувХ- маа, түгээгч Цэрэнханд Очирбат, Саранцэцэг нар онц идэвхтэй ажиллаж байна. Тэд одоо сурагч- даар хүүхдийн тогтмол хэвдэд захиалуулж байна. “ Төв аймгийн Батсүмбэрийн САА-н дунд сур- гуулийн багш Л. БАТСҮХ “рын ой дандаан байна. Одоо бид В. И. Лениний мэй Дэлсний 100 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 50 жилийн ой... угтаж олон сайхан ажил зохиож байна.” нер Наранцэцэг, Баатархүү. нарын олон сурагч сонин, сэтгүүлээ бү-. төн жилээр захиалж бусдыгаа мал- лэйлж байна. Баатархүү, Наранца- 5 цэг, Алтанцэцэг,»Эрдэнэцэцэг нар Нийслэлийн 14 дүгээр дунд сур Лхагва НЬ гуулийн 4-ийн «Б» ангийн сурагч 33-49 ном уйшиж тэмдэглэл хөт- . С. Энхчимэг Үнэ 10 мө Баатарчуудын: нөхөрлөл Өндөрхаан хотын 10 жилийн сургуулийн Түмэнжаргал багштай 8 дугаар ангийн «А» бүлгийнхэн В. И. Лениний мэндэлсний 100 жи | лийн ой угтаж, «Өсөх нахиа» нөхөрлөл байгуу лав. Энэ нөхөрлөлийнхэн 1 жилийн хугацаанд ан- гиараа 100 хувь суралцаж сайн онц сайны ху вийг 70--80-д хүргэх, таван онцын эзэд 4, «Д. Нацагдорж» тэмдэгтэн 8-ыг төрүүлэх, өө вөө өөртөө үйлчилж сурахаас гадна, үечилсэн дэвшлийн 1 дүгээр шатыг ангиараа биелүүлэх, В. И. Лениний үйл ив ААКУААС байнга Е4УЫ| цах, цэцэрлэгийн нэг бүлгийг шефлэн авах зэ рэг тодорхой үүрэг авчээ. Л, ЦЭРЭНСАМБУУ Пионерийн ахлах удирдагч : 23--1 тиг гаалах, хотын цэцэрлэгийг гоо үзэсгэлэнтэй болгоход Гачуур үзэсгэлэнтэй мод болно. Гачуурын гол сорогчин нь зөөлөн цагаан өнгөтэй хөнгөн чанарын сайн мод учир байшин барилгад их хэрэглэхээс гадна хуванцар эд хийх, цаасны үйлд вэрт цаас хийх зэрэгт үлэмж хэ рэглэнэ. Утасны шон, бусад элдэв багана шон, төмөр замын дэр, элдэв эд, хөгжмийн хэрэг- сэл хийнэ, Гачуурын холтсоор арьс шир идээлэх, үрээс нь тос гаргаж авах, шилмүүс | борго- цойг таван рашаан зэрэг эмнэ- лэгт хэрэглэнэ, Сэрүүн уур амьсгалтай манай “нутагт хар модноос бусад нарс, хуш, гачуур, жодоо зэрэг шил- мүүст мод мөнх ногоон байна.. Хэнтий, Хангай, Соёны хөвчийн ойд болон зарим голын ам хөн- дийгээр гачуур багагүй бий, Тэ сийн голын хөндий Дагуу Га чуур үлэмжхэн учир өзөл зун гүй хар ногоон харагдах нь нэн үзэсгэлэнтэй, Улаанбаатарын Богд уулын ойд гачуур нх бий. Ялангуяа Хүүшийн ам, Хийдийн ам хоё- гачуур юм. Нийслэл хавьд Улиастайн зуун мөд дан гачуур байсныг их Х9- роожээ, Гачуурын амны Ном- тын төгөл зэрэг гурван хэсэг гачууран төгөл бас их шингэрс- нээс гадна Сэлбийн амны хэдэн гачуур өсөхгүй байна, Харин сүүлийн жилүүдэд хө- тын цэцгийн аж ахуй хаймэл га чуур-их хийж улсад үлэмж: ор- лого оруулан, гачуур бага огт- луулах болсон сайхан эхлэлт бий болжээ. Голын ам хөндий, уулсыг чимэг болсон Гоо үзэсгэлэнт, нө гоон гадууран ой шугуй, төгөл, зуун мод ногоорон багширч, ту- ннран харагдах нь юутай сай- хан байгалийн чимэг дурсгал вэ! Багачууд аа! Мөнх ногоон га чуураа нүдний цөцгий мэт хайр- лая! Газар зүй, цэвдэг судла- лын хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний. ахлах ажил тан О. НАМНАНДОРТ НЭГЭН САЛААНЫ АЖИЛ ТЭРЭЛ ЗУРГИЙН СУРВАЛЖЛАГА Нийслэлийн 12 дугаар дунд су- гуулийн 9 дүгээр бүлгийн 1 дүгээр салааны нэгэн ажлыг хүүхэд та нарт танилцуулья, 1, Ухааны ур гарын үзүүрт урал- дааныг салаандаа зарлаж дүгнээл «Хар унага» гэдэг наамал түрүүлэв. 2. Хилийн чанадахь найз нөхдөөс шаань ийм олон Марк иржээ, 3. Шинэ бүжиг сурцгаая, Энхтуяа! «Цацал» бүжгээ заагаарай, 4. Хэний морь хурдан бэ? Гүндэгмаагийн зээрд халзан, Гүйцэгдэхгүй түрүүлэх нээ! Ц.ЭРДЭНЭБАТЫН авсан гэр» зургууд. -2-2 -8Р -єг-ирт-өт--ан-ат--ар «өрөг Р Р араар -ёг-ОР-ат-вт-аР-иР ар а-ил-ат-ит уяжшть-ат-лт-арт-ат хөтилт-ит-ат-аттар МБТЗ-ийн БҮГД ХУРЛЫН | ӨМНӨ эииииииииихиииаиилиилиллиалигЛЛЛЛЛЛЛЛЛЛИиии2инииииииинНис-ггггг-иоиы. т--шш-шшш---ыэүшэээээ. Шинэ дүрэм ба хүүхдүүд Төв Зөвлөлийн бүгд хурал угтаж, шинэ Д. Сүхбаатарын нэрэмжит шиг үлд бан жсалийн ойн нэрэмжит шийснэ. дүрэт сурталчлах нэг сарын ажил М илттай явж байна, Бүх бү- лийн 10 жилийн гуравдугаар дунд сургууль дээр мж: «Шинэ дүрэм ба хүүхэд» лэг пионерийн шинэ дүрэмтэй танилца в. Бас бүлгүүд цгээж бүлгэмийн зөвлөлөөс асуулт й 9 х й үү ХЭСЭН СЭДЭРЦАЖИЛ алж ВСЕН Хөг иР лаггэвийн мэдлэгийг гүн бат ойлгоход тус хариултын уралдаан зарласан нь Ш болов, р 5 “үд Яс хүгээргэвгиан Сунг х ирэх эвтвхг шинэчлэн тохижуулах талаар бүлэг, бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүд 5 цагийн семинар авчээ. рүүд бүгд хурлын өмнө пионерийн та салаадын дарга нар, Должинсүрэн даргатай 20 дугаар бүлэг, бусад бүлгээсээ тэргүүлж байна, т элсүүлэх ажил хийж байна. Пионе Шүрэнцэцэг даргатай 16 дугаар бүлэг Сурагч Д. БАТСҮРЭН «т-ит-ий-ат-ВР-й .арайр-ар-ар-Р-ЯР «ер. рийр-ар-р-6Р -7--8г-659 ар-ар-ар-Р «Фовт-то ар--иат--ит--ат-ивт ор 1ЧТАЙ.. ХҮНИЙ. НЭГ Хүүхэд та нар Манай нам, төринг үндэслэн байгуулагч, аймшиггүй чин зоригт, цогт хувьсгалч Д.Сүхбаата- рын нэрэмжит улсын Хэвлэлийн КОМ бинатыг сайн мэднэ, Энэ хэвлэлийн комбинат яагаад жанжин | Сүхбаата- рын нэрэмжит болсон бэ? Үүнд На4- рийн учир бий. Юуны түрүүнд та нар нэгэн зургийг санагтун! Тэрлэг дээр ажлын хормогц өмсөөд баруун гартаа ухуулах хуудас барьж, дайс ны нууд туршуулаас сэргэмжлэн бол гоомжилж байгаа залуу эрийн зураг бий. Энэ зураг бол үнэн бодит түү- хэн зураг билээ, --Тэгвэл хэн гэгч ВЭ? --Хэлүүлэлтгүй та нар танина. --Монгол хэвлэлийн хорооны үсэг өрөгч залуу Д. Сүхбаатарын өнгөт будгийн зураг билээ, Ард түмнээ эрх чөлөө, эрдэм С0ёл зол жаргалант амьдрал, тэмцэлд зоригжуулан хувьс галт тэмцэлд хүчээ нэгтгэж зэвсэг барин босохыг урналан дуудсан МА ХН-ын цогт дайчин үгтэй ухуулах хуудас тэргүүтнийг жанжин маань үү сонор соргог, болгоомжтой хэвлэн нийтэлж байжээ. Манай нам төрийг үндэслэн байгуулагч монго- лын ард түмний шилдэг хүү Д.Сүх баатар монгол хэвлэлийн хороонд ин гэж ажиллаж байжээ, Тэгээд ч энэ байшин энэ хэвлэлийн үйлдвэр тэр нх хүний алдар нэрээр овоглох бол сон юм. Жанжин Д. Сүхбаатарыг монгол хэвлэлийн хороонд ажиллаж байхад халуун дотно сэтгэлтэй, хувьс талч дайчин орос нөхөд түших сайн хань, зөвлөх, сайн багш нь болж бай лаа. Тэр халуун сэтгэлт орос хүмүү сийн нэг монголын партизан Мельни ков гэгч хувьсгалч ардчилсан үзэл- тэн билээ, Энэ хүний тухай товч танилцуулья. Мельников 1919-1920 онд Д.Сүхбаатарын хамт Монгол хэв лэлийн хороонд ажиллаж байжээ. тээ олж аваад бас үнэрлэнэ. Ш байнга бөөрөө нийлүүлж хуулалт Миннй төрсөн өдөр, манай нэг ямаа ихэр ишиг гаргажээ, Ах минь тэр хоёр ишгийг дүүтэйгээ нэг өдөр гарсанд нь тэр юм уу? Ихэр юм бо- » Лохоор нь ч тэгсэн юм уу, бү чин нх эрх болгожээ, Улаан ямаа нь » цагаан нь ахынх гэдэг. Би ч таван нас хүрлээ. Ах нарын тэр хоёр ямаанд бас их тай бол сон юм. Харин надтай нас ч. хир нь надаас өндөр, түүнд би их атаар хаж тэр хоёроос өндөр болохыг яар даг байлаа. Удалгүй би сургуульд орж нөгөө сэрхнүүдээсээ өндөр болж сэтгэд амарсан юм, Намайг дөрөндү ын анги төгсөхөд хоёр сэрхний эв- байв уг Хуурч, нүд нь цахиуртсан 2 Тавдугаар ангид орсны намар Он Ё ХЭН: Дараа ньгэомин барсныг “дарах хэ рэгт манай партизан цэрэгтэй мөр зэрэгцэн тулалдаж зовлон гамшгийг биеэр үзсэн хүн юм, Тэрээр жанжин Сүхбаатарын найдвар тушаалаар ЗХУ--д очиж, зэр зэвсгийн тусламж олж Сүхбаатарын цэрэг болон пар- тизан нарт ихээхэн тус хүргэсэн ба римт бий. Мсельииков, монголын ард түмний эрх чөлөө, зол жаргалант амьдралын төлөө Барои Унгернийн эсрэг амь биеийг үл хайрлан тэмцэж, өрөөсөн нүдээ ухуулж, гараа огтлуулж там- лан тарчилж байсан авч тэдний өмнө өвдөг сөгдөн буугаагүй байна, Сэлэн гэ аймгийн Алтанбулаг хотноо нх жанжин Д. Сүхбаатарын Дурсгалын сүрлэг сайхан хөшөө сүндэрлэж бай даг, Энэ хөшөөг жанжны. маань дот- нын нөхөр тэр Мельников гэгч Орос өвгөн санаачилж партизан нарын х9 рӨнгө хуримтлуулж байгуулсан ажээ. Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг ХО тын Д. Сүхбаатарын Музейн эрхлэгч партизан Ёндонжамц гуай ярих НЬ: --Партизан Мельников хэдэн ЖИЛ архи нэрж, овоо Ч мөнгө хуримтлуул сан юм, Тэр мөнгөөрөө энэ хөшөөг босгосон билээ, Партизан нарын ху римтлал гэж ч нэг их юм ороогүй ээ. Мельниковын л хөрөнгөөр бос- сон юм гэв. Ийнхүү манай ардын хувьсгалын үйл хэрэгт жанжин Д.Сүхбаатарын хамт баатарлаг тэмцэж, гавьяат үйлс бү тээлцсэн партизан Мельников гэгч орос хүн саяхан болтол Алтанбулаг хотноо амьдарч байгаад таалал төгс- чээ, Энэ бол хүүхэд бидний бахархан дуурайх хувьсгалч дайчин ахмад үеийнхний нэгэн билээ. хврчивт--т-иар-ат-ий» ттҮӨ со 21 сиэтх ЛлИОХЭ2 мв-ар-ар-ар-ар-аР «Рь-яр ви -ин-ийй. г, сэсмээ табрийн баярын амралтаар бид гэР- тээ ирлээ. Ээж, ах бид хоёрт хатаа сан өрөм, ааруул өгч миний хүүх ХҮҮдД цайгаа уучихаад хонио хотлуу- хаад ирээрэй гэв, Хойт уулын энгэрт налайтал билчиж байсан хоннны ХЭ ГЭД бид хоёрыг ойртон очтол Х сэрх маань биднийг тосож майлсаар | ирж билээ, Энэ хоёр | маань бас Л биднийг санаж дээ хөөрхий гээд 4Х хоёр ч урдаас нь очив. Г.ЦЭДЭ . эрч Хүүхдүүд ээ! Сайн сайхан. аж төрж, соёлч боловсон хүмүүжихэд тань эрүүл чийрэг бие бялдар,маш чухал шаардагдах болно. Ингэж хү мүүжихэд юуны өмнө биеийн тами- рын дасгал, хөдөлгөөнөөс эхлэх нь зүйтэй. Багачууд та нар өөртөө өн- дөр шаардлага тавьж, цагийг зөв ашиглах хэрэгтэй. Юуны өмнө хн- чээлдээ сайн сурч, чөлөөт цагаа зөв хуваарилах нь чухал, Эцэг, эх ах дүү ахмад хүнийг хүндэтгэх, ариун цэвэрч, зөв боловсон тог- лож, өдрийн дэглэмийг хатуу 64- римтлах нь ирээдүйд нарийн 1то0- цоотой, эрдэм мэдлэгтэй Єоёлч бо- ловсон иргэн болоход чинь туслана, Нялх бага наснаасаа биеийн тамир спортоор уйгагүй оролдон суралц: вад ирээдүйд алдар цуугаа ман- холадын байн тамирчин болно. Ба- чууд хүүхдүүдээ! Эрүүл са л биетэй байна гэдэг болсоунынг ал хуу ТЭДЭГ бол амьдралын дайсан юм. Залхуу хүнээс амжилт ялалт гарахгүй, Эрүүл чийрэг хүн ихийг бүтээж, эх орноо батлан хамгаалах агуу их үйлс, үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, соёлын бүх салбарт өндөр амжилт гаргаж чадна. Гимнастикийг өглөө бүр 10-15, 20-оос 30 минут цаашдаа цагийг нэмэгдүүлэн хийх хэрэгтэй. Мөн өөрийн сургуулийн биеийн, тами- рын бүлгэм дугуйлан, секцэд орж багш нараас заасан зүйлийг анхаа- АЛДАРТАЙ ТАМИРЧИН БОЛОХОД ралтай сайн сурч, чөлөөт цагаараа биеэ дааж гүнзгийрүүлэн бататгах нь спортын амжилт олохын нэг Чу хал зүйл болно. тын төрлийг гэнэт нэг өдөр ёурал- цана гэж бодвол ташаарал болно. Эдгээр тамирчид хичээл сур- Спортын гимнастикаар хичээллэнэ гГуульдаа сайн суралцаж, чөлөөт гэхэд хэрэглэлээс барьж | ганхах, цагаа зөв боловсон өнгөрүүлсний савж суниах, гарах, буух, урагш хойш өнхрөх, хажуу тийш тэнцэх нугарах зэргээс эхэлдэг юм. өмнө та нартай адил бага балчир наснаасаа эхлэн биеийн тамир спор тоор эхлэн оролдож байгаад одоо арван Хүн бий. Тэшүүрийн мастер Дашням, Цэнд, Ц.Лхамжав, цанын спортын мастер Зундуй, Дашгай, спортын гимнастикийн мастер ТУ- яа, Гүндэгмаа, Нямдаваа, спортын мастер Чоён, Тарваа, спортын гавь яа” мастер Мөнхбат, Сэрээтэр, спор тын гавьяат багш Зориг, Даржаа, Рэнцэндорж гээд маш олон хүнийг нэрлэж болно. Орчин үеийн биеийн тамир, епор үр дүнд ийм амжилтанд хүрцгээ- жээ. Хүүхэд та нар чөлөөт цагаа зөв зохицуулж, биеийн тамир спор тын сонирхолтой тоглоомуудаар зөв боловсон тоглож, эрүүл мэнд бойжин хүмүүжихийг эрхэмлэх хэ- рэгтэй. эргэх, Одоогоос 10 гаруйхан жилийн ЭЖ.. Гомбосүрэн ЛЭ 2227Е 202207 ХОЁРДУГААР, ХИЧЭЭЛД ӨГСӨН БОДЛОГЫН ХАРИУ 1.Туяа 40-ийг 8-д хуваахын тулд 40--өөс 8-ыг хэд дахин авч боло- хїд олох ёстой байлаа. Үүний тул эхлээд 4 Дахин (8х4-32), дарга нь нэг удаа (8х1--48) авч хариуг ёстой байв. Өөрөөр хэлбэл: -40:8-(32--8)8--432:8-48:8-4-1, Гэтэл бичиглэлийг буруу |хийж, нэгдүгээр, нэмэгдэхүүний нэгжийг 10-т гэж санаад 1--1-441 гэж гарга- жээ. Чухам энэ бол, хуваах үйлдэл гүйцэтгэхдээ түүний гаргасан алдаа юм, Үржүүлэхдээ мөн л тиймэрхүү алдаа хийсэн байна, гаргах УХУУЛАГЧ ХҮУХДҮҮД Саяхан Дорноговь аймгийн Сулинхээр сумын бага сургуулийн пионерүүл, баг тарчууд ба гэр орны хүмүүс зэрэг 158 хүнд уншсал номоо ярьж, маргаан 30- хиожээ. . Энэ ажилд хоёрдугаар бүлгийн пноне рүүл, тэдний дундаас Д. Цэцгээ, Энхту яа нар сайн оролцов, Догиёсохь аймгийн “Сйлсакэы/ су- агш тын бага сургуулийн , Б. РАГЧАА 8х41--8х/4--1) -32-8-40 Үнэндээ 8х41 -8х(40--1)-4320-- 8-4328 буюу .5 41 х 232 328 гэж бодох байжээ, 2. Эцгийн гэрээс ёедор бол хөвгүү дэд ногдох хувнудын нийлбэр Нь: 1--17-1 бөгөөд энэ нь 1 бүхэлтэй тэн- цүү биш 1 тэй тэнцүү байна. Өөрөөр хэлбэл 7 тэмээний 1буюу 6| тэмээг є лаж байна. Эдгээр хүүхэд бичлэгийн хувааж авахыг хөвгүүддээ гэрээслэ- 8 тэмээний 1 буюу 7 тэмээг хувааж авах болж байна. Нэг тэмээ НЭМЭЭД хувааж авсан нь буруу бөгөөд учир нь эцгийн гэрээс ёсоор, 7 тэмээний | вь хуваагдахгүй үлдэх ёстой байтал 7 тэмээ цөмөөрөө хуваагджээ, Тэ- хээр эцэг нь ийнхүү бодож болохгүй бодлого өгч 7 тэмээгээ дундынх НЬ өмчинд бөсвнөөр нь МЭРГҮҮҮО ШИЙД- сэн байжээ. Б.ДАВААСҮРЭН Э. КОЛДАШЕВА ! БРУНГОРЧИРРОРӨЧИЭ”ӨЧ жээ. Хэрэв нэг тэмээ нэмбэл хөвгүүд |, | ! 1 : Сүхбаатар аймгийн Дариганга сумын 8 жилийн дунд сургуу : лийн сурагчид Му" жааны хичээлээр цэг цэрлэгийн хүүхдийн тоглоом шатар, даам, зэрэг хөдөлмөрчдийн хэрэгцээт зүйл бү. тээж байна, ЗУРАГ ДЭЭР: 6 ” Дугаар ангийн сурагч : Дарьсүрэн, Оюунби- лэг нар мужааны хи » чээлээр шүүр хийж : байна. Д. МАЖИГИЙН авсан гэрэл зурат тв 8всн 88 8 8в 4 83 0 88, 8В . 0В .-6в « 8в .0р 6 ар с ар 4 р 88 а8р 848 Сурвалжлан сурталчлах хэсэг шилж аахыд хчОурайтнын Суртагсант уутаа” хэс Балтын Хари уа, рийн Суруулийн агдийлаас мэдэ лах эн “Чин гн суралцахаас гадна 990- Бө жу Чэн аглаг сонины хүүхдийн буланг ги нэ Духны ны тоймчоор ажиллаж байна. ЁАВс Л лэнтэх ох бугаар гээс! “ГУ Ойрхнн мэндэлсний 100 жилийн ойн Х25:422 - эв ч ав» 8 8В с нэ «ов с 8ь. Ч) хэвлэлийн матери. альбом хийж сургуульдаа үлдээх гэж байна. Улуу эмн блтүйлвг Ё ТУГ БА ХОНХ Өн энэ сургуулийн сурагчдын зөвлөлөөс Бямба гариг б рагчдын 30 минутын цуглаан хийж, өнгө| олоо арнун цэвэр, сахилга батын Ч нтэй, сүлит хамт олонд туг, хамгийн муу дээр хэвшиж байна. энд нийт багш су- хичээл хүмүүжил, талаар тодорхой ярьж хамгийн тэргүүний ангийн ажиллагаатай ангид хонх өгөх явдал тус сургууль» Сэлэнгэ аймгийн Сухбаатар хотын 10 жилийн сургуулийн батш -0, ХИШИГСҮРЭН , . о 2 мулшалылгаллааны. МУанжАЛИНБАЛЛЛНА. ЧЛШИНА ГЛНА ЧИЛнА., ч ЧБйгэлнээ танил лалиимлэай хивгажь яильлууаналчишаллалзал лилналаншылОнныа учаалшаылланха, Уунлалалааллаллна. “ганшалилЬ7/ШВЖЛА/ гүилннд/ “эзэн өвтэй о Стээст сээнлииньл ОЛОН УЛСЫН ХҮҮХДИЙН ЗУРГИЙН УРАЛДААН ЗАРЛАЖ БАЙНА. БИ ЕРТӨНЦИЙГ ! Хүүхдүүдээ! Та насыг олон улсын хүүхдийн зур гийн «Би ертөнцийг харж байна» гэдэг уралдаанд оролцохыг урьж байна. | Хэрвээ чи алс холын анд найзаа юун тухай бодов мөрөөдөж явдаг, хэрхэн аж төрж суүудгийг мэдэхгүй бол үерхэн нөхөрлөх гэдэг хэцүү шүү дээ. Хүүх- Дийн зурсан зураг бол нэг ёсондоо багачуудын өвөр- мөц интеонационал хэл юм. Бусад орны чацуутнууд нь яаж амьдарч байгаа, тэдний эх орны байгалийн байдал, ард түмний зан заншлыг зургаас мэдэж бол- дог. 1965 онд Москва хотноо болсон олон улсын хүүхдийн зургийн «Миний гэр-миний эх орон» гэдэг анхны уралдаанд 43 орны хүүхдүүд 70 мянган зур таараа оролцсон юм. ЗХУ-ын уран зузгийн акаде- мийн танхимд 1500 гаруй шилдэг бүтээл тавигдса- наас 250 нь медаль шагнал хүртжээ, 2 Одоо зарлаж байгаа энэ уралдааныг Зөвлөлтийн хүүхдийн урлаг, утга зохиолын найрамдлын “нийгэм лэгийн зүтгэлтнүүдийн холбоо, В. И. Лениний нэрэм жит Бүх Холбоотын Пионерийн Төв Байгууллагын | оролцоотойгоор «Пионерсная правда» сонины зөвлөл Ардын Боловсролын Яам, Ул ЗХУ-ын Соёлын Яам, ё5 сын Зураандын Эвлэл, Уран зургийн Академнас хион явуулж байна. Уралдаанд бүхорны 6--15 насны хүүхдүүдийг урьж байна. “Уралдааны болзол: 1. Бусдын туслалцаагүйгээр сүүлийн хоёр жилд Зурсан зураг байх ёстой. 2. Дуртай хэмжээгээрээ зурсан Б5-Өёс илүүгүй ЗУ раг ирүүлэх хэрэгтэй. 4 Шөлний тэхийн лийнйлиилиййнийнхййниййлийниййлййлийлжээнй нийлнэ” : шийдлнийнэийй нү тн" ХАРЖ БАЙНА. 3. Зургийг харандаа, усан будаг, тгуашь, тосон будаг. бэх зэргээр зурж болно. Бас бар зураг, шигт гэмэл, наамал, дан зураг байж болно, Д 4. Зургийн гол сэдэв нь хүрээлэн буй ертөнц, бай галь, төрөлх хот буюу тосгонд нь болсон их бага үй! явдал, улсын баяр, үндэстний заншил гэр бүлийн баяр ёслол, эцэг эх, найз нөхөд эрдэмтдийн хөрөг болон биеийн тамир, ажил үйлсийг харуулсан байж болно. 5. Уг бүтээлийг ганцаараа хийж болно. Хүүхдүүд ээ! Зурсан зургаа «СССР. г. Москва Сушевскаяул, Д--21 «Пионерская Правда» гэсэн хаягаар 1969 оны 4 дүгээр сарын 30-ны дотор ирүүлээрэй. Зургийг жаазлан хүрээлэх хэрэггүй. Зураг бүрийл хээ ар талд овог нээ, нас, өөрийн тодорхой хаяг, зургийн нэрээ тодорхой бичээрэй. Эдгээр зүйлгүйгээр зургийг хүлээж авахгүй, “Урал даанд ирүүлсэн зургийг буцаахгүй. Уралдааны үзэсгэлэнд оролцогч бүр танилцуулга энгээийн тэмдэг, диплом хүлээн авна. Тэргүүн зэрэгт шалгарсан 5 хүүхдийг олон улсын пионерийн «Ар- тен» зусланд амрах эрхийн үнэмлэх, ардын урлагийн бүтээл, зураачдын гарын үсэгтэй уран бүтээл үнэ бү- хий зүйлзэр шагнана. - 200 хүүхэд үзэсгэлэнгийн медаль хүртэх.болно. Хүүхдүүд ээ! Энэ уралдаанд идэвхтэй оОролцоцгооё! 3 161 “9, 2215 | 97 1 : 4 2 Й 4 буюу хамт олноороо х ! ! | (Й ТЛГХҮУ, 0 027 )//) 10) ї эттгттэн ЭнрүҮүҮТ жит7 хан - СоулгжуггҮтлтттҮүЦүоЛтЭ7т Заят 7! 5 5 хүүхдхүд |(9в, солин байсаа -,3 Бантарчууд, имонерүүдэл, Өаз:Офоо бүгхбарээ шүх зориулсан хөгжинтэй энэ тийн нэрийг зэрэг хэнье! гарааг. шинэ. жилийн. КОМ ГХуүлХүт” зорь” Ззусав: Г Хүүхд 1 БО сэадөсг ЗУДЭЛЛАГ зай амралт» гэж хэлэн) ! дүгээр “зарласч-Тогмид (Петя) . 2 дугаар зарлагч-Гончи" “Ваня) Хөгжимчид, Үлэгчид-хүүхдүүд Хоёр зарлагч гарч ирнэ: 1 дүгээр .зарлагч (хуй- лаастай урт цаас гартаа дэл гэн: бариад уншина) --Сайн.байцгаана. уу? Охидууд аа, хөвгүүд ээ! 2 дугаар зарлагч (Бас хуйлаастай цаасан дээрхээ уншийа) Цэ “--Манай хөгжөөнт на8- дамд та нөхдийг урья. 1 дүгээр зарлагч (Ганц хүний бүжгийн аянд) --Бүгдээрээ бүжиглэц- гээе, дуулцгаая! “(Зарлагчид хуйлсан цаа- саа далд хийж бүжиглэж гарна). 1 дүгээр зарлагч--Хүүх дүүд ээ! Наашаа сууцгаа, Хүүрнэж ярихы минь сонсцогоо| “1 дүгээр зарлагч-- Үгүй, чи бид хоёр юу болоод бү- ниглэж гарав аа? -2 дугаар зарлагч-- Шинэ жил болж байна! Эргэн той рон цөм хөгжилтэй. Энэ хүүхдүүд цөм баясгалантай. 11 дүгээр зарлагч--Хүүх дүүд ээ! Та нарт шинэ жи- лийн “баяр хүргэе. »22- дугаар зарлагч--Аз жаргал сайн. сайхны ерөөл дэвшүүлье! БОД 2 ӨВЛИЙН ӨВГӨНИЙ отутчл ХӨӨВӨР. з (Буруу харуулсан самбар байна) 1 дүгээр дүүд ээ, Бидэнд гулгуур байгуулж Гудамжийг цасаар гоёож Мөсөөвр гүүр хийж өгсөн Хэн байдаг билээ? “зарлагч :-Хүүх : (Үзэгчил: «Өвлийн өв- 1 сөн!) . дугаар зарлагч-Ха луун пийшинд Дургүй Хүйтэн жавраас айдаггүй... Хүүхэл мэнд хүргэж байна, (Хүүхдүүд: «Цасан ахин!») Бид түүнийг, баяртаа бас урьсан юм... (Цөм алга ташив). 1 дүгээр зарлагч--Өв- дийн өвгөн над . өөрийнхөө хөргийг- бэлэглэсэн. -Одоо- хон би та Нарт түүнийг ха буулна. (Наамал банзан сам бар дээр зурсан Өвлийн ӨВ- гөнгй хөргийг ,харуулав). Энэ байна! ч Тул 3 дугаар зарлагч- Энд түүний ач Цасан охины рег ч бас бий ХИЙМЭЛ Шинэ жилийн сүлд мд- . байгаа хө- (Үзэгч хүүхдүүдээс 38: рим нь: «Ары нь харуудаач» цэв. 1 дүгээр зардагч хөр- гийн ар талыг харуулав Хүүхдүүд: (Уруу нь руул! (Уруу нь харуултал. Өв- лийн өвгөний хөрөг инээж Цасан охин болон хувирав) 1 дүгээр зарлагч--Өвлийн өвгөн ийм сонин хөрөг бү- тээх гэж!.., 2 дугаар зарлагч--Бай- заарай! Бид хүүхдүүдтэй ярилцаж, Хөрөг үзүүлээд л байдаг Өөрсдийгөө. тэдэнд танилцуултыл 1 дүгээр зарлагч--(2 ДУ- гаар зарлагчаа Зааж) Энэ Гончиг (Ваня) 2 дугаар зарлагч- тээр зарлагчаа зааж) Тогмид (Петя! ЗУГААТАЙ АМРАЛТ гэл ха- (1 дү- Энэ Тогмид , ширээнд . дөхөж очоод ширээн дээрээс нимгэ- хэн наамад банзаар хийсэн, дэлгээстэй дэвүүр 4 Дэлбээ бүр дээр нь нэг нэг үсэг бичсэн байв, бээн д: 14 үсэг байв. Тэд- гээр үсгүүдээс бүтсэн -Ал- тайз «Марз», «Тугаа» гэсэн үг сичсэн байв. 4 ГСГончиг--Ямар сайхан Д2- шүүр вэ? Е Тогмид--Би хай, гацуурын мэднэ. Тончиг--ЇЇүлэг дэвүүр ямар хамаатай бэ? Тогмид--Дэвүүр дээр бай гаа үглүүд мөдхөн , бидэнд хэрэг болно. /Дэвүүр оДоо- ХхОНДОр НАД ДОХИО ӨГӨХӨД Х8- рэгтэй. е Одоо шүлгээ уншэя. Энэ шүлгийг хүүхдүүд хамт Ун- шина. Ї Баян хуурч «Шинэ жил» гэдэг дуутай төстэй ая оруу лав. Гончиг Тогмид хоёр хөгжмийн аянд ярина). ТГончиг--Цасан цагаан тал Баярын гоёлоо өмсөөд... Тогмид-- Зулзган ногоон гачуур гДарут пзарээ даваг! Хүүхдүүд--Гэцуур. өвлийн Ту- тухай шүлэг ушинхад юм Гончиг--Зуны өнгөөрөө гайхуулж ТЖЖихүуүн салхитай хүүрнэ- нЗ... Тогмид--Сая сая цасан Цэнгэг агаарт бүжиглэнэ. Гончиг--Тогмид Оо, ЭНэ овоо шүлэг байна. ЇЮү гэж нээлэлэг юм бол? (Тогмит дэвүүрээ эвхэж өөр янзаар ДЭЛГЭВ. /Дэвүүр дээр өнөөх 14 үсэгнээс бүрд сэн «Зугаатай амралт» гэ- 14 дэл-: ДАВТАГДДАГГҮЙ ӨГҮҮЛБЭР Гончиг--Хоёулаа дүүдтэй хөгжилтэй тогльё. Тогмид--Би тийм тоглоом мэднэ, Нэр нь «Дахип дав- хүүх- тоглоом тагддаггүй өгүүлбэр» гэдэг юм. Энэ -чинь илбэ шүү дээ. Гончиг- Хүүхдүүдэд “Зи тэр илбээ үзүүлээдэх. Тогмид-- Хүүхдүүд ээ, па майг гараа өргөмөгц сууж байгаа, зогсож байгаа хэн Ч гэсэн миний гарын эрхэнд орж ерийн гурван өгүүлбэр намайг дуурайж хэлж чадах гүй болдог юм. Та иар гаЁ- хаж байна уу? (Бөмбөр нижигнэхэд «Ил- бэч» гараа өргөөд уруулаа хӨДӨЛГӨйЙ амандаа юм шив- илп, Тагвэд Гончигт ханан, «Илбэдүүлэх хүсэлтэй хоёр хүүхэд гаргаад ир» гэв. -- | Эхэлцгээе! (Тайзан дээр гарч ирсэн нэг хүүхдэд) «Бид их хөгжилтай байна» (Давтан хэлэв) «Хөвгүүд инзэлдгв. Харин охид инээсвпгүй» (Давтан хэлэв) За хэлээгүй юу, алдХ- чихлаа! Хүүхэд гайхав). Яя- гаад чи хэлж чадсангүй ВЭ? Гоцчиг- (хоёрдугаар хүүх дийг аааж)--/Чи лан эндэхгүй бизээ Тогмид --“«Өрөөдөр сайхан өдөр байна».гээ! 1 Давтан, хэлэв!) " «Эргэц, тойроц. Ямар сай- “хан, юм. бэ?. (Давтан хэлэв!) “Чангахан лавтан хэлээрэй : Хүүкэд: «Эргэн тойрон ямар сайхаа юм бэ?» гэж хэпїрүаэ Гайхал... Та ч амшнх нь ээ Дэз, аа? Би гуравхан їүнилэт ёгүүлб намайг дагаад дав таж: хэ Р ХҮНЛШОГНЭ Л 480 дуулахад бэлэн байна. (Тас налын тоглоомоо өврөөсөө гаргаж ирнэ), Тончиг--Эзэч хичээвэл за яа хичээнэ! (Гуравлугаар хүүхдийг тайзан. дээр Хуу- дан авчрав), » Төгмид--(Хүүхдэл хам- данд) Шагнал нь өнө, Хэлнс чадвал үүнийг аваарай, «Энэ өгүүлбэрийг давтанс хэлэхэд амаргүй» (Давтан хэлнэ) «Гэвч би элж,.|.ПЧадлаа» (дуурайж хэлэв) За тэгвэл шагналаа ав! (Хүүхэд Шшаг- нал уруу ухасхийв). » Байзаарай, байзаарай. ЧИ дуурайн хэлэхгүй яав даа? Тоогүй, Ай-ай-ай! таг налгүй л холорч. дээ! ӨВЛИЙН ӨВГӨННИ ТААЛГАСАН ОНЬСОГО сэн үгнүүд гарч ирлээ. За, Тогмил--(Гончигт хам- сан Д. зургаар хийж болио. ГАЧУУР Харин таван хушууг 8 ” туу кардон ю наамал модонд төмөр утасны нэг ЗОСбнд хэвнэх Чаны ца НЭРЭХ” дыг гэрт тохируулан хялбар хан хийж болно. Модоо хийхийн тул Цца- гаан ногоон шороон буюу усан будгаар будна. Будсан цаасаа :А зургийн хэлбэрээр нугалан давхраар нь хайч- лаад дэлгэхэд Б зур- тийн хэлбэртэй болсон бай- яа, Үүнийхээ том жиж- ТиИй нь хийгдэх- хэМ-- жээгээ бодолцож хийгээрэй. Дараа нь зохих хэ :А-36862 үзүүрийг бэхлэн тогтоож НӨ төө үзүүрий нь унжуулан уг утсан дээгүүрээ Б зур тийн маягаар хайчилсан цаа саа В. Г. зурагт зааснаар тохож тавнад МОДон талын хэсгий нь утсаар уях буюу нааж тогтоогоод, В зурвийн ёсоор чимэглэлээ уяж хөвөн гөөр их бие модоо битүүд нь. өрөөх хэрэгтэй, Цаас то хож тавик төмөр утсыг ДЭЭ рээс нь харуулсанаар зур- вуу буцалган Өтгөн хэсгий нь таван хушуун дээрээ ас гаж сүлд модны шилэн чимэг лэлийг хагалан хэсэг хэсэг болгон гялгар талыг нь нааш нь харуулан наас ны дараа зайгаар нь өнгө бү рийн шил жижиглэн суул гаж хийвэл гэрэлд гялтга нан үзэмжтэй харагдах бол но. Л. НЯМАА БАЙЦГААНА УУ? ХҮҮХДҮҮД 5 САЙН Ч. Сүхбаатарын яэрэмжил єАсма . хэздэлийн вонбиаатад хэвлэв. Индекс--14140.. дэв) 8и бүр мартаж орхиж. Өвнийн өвгөн та нараар таалгаарай гэж оньоогө на- яваар өгүүллээ. Гоөнчиг--Над “ч бас Цй- эж охины өссөн оньсого Тогмнд--За тэгвэл хоёу лаа хамт таалгая, --Гончиг-Халуун зун... --Төгминд -Хавсрагатай хавар... Гөнчиг-- Ханагар нам- рьш тухай... Тогмид--Хариу,бид соМ- сокюгүй, Гөнчиг--Бид ч та нараас асуухгүй. оёулаа --Зөвхөн | өв-- лийн тухай. Гончиг-- « Араатан биш мөртөө улчда- » (хариу «Шуурга») Дараачийнх нь: «Мөлхөхөөрөө Гүйхээрээ гүйдэг» (Хариу «Чарга») Тогмнд--«Гэрт хөлдөж, гадаа хөлддөггүй» (хариу «Цонхны шил») Гончиг--«Юу уруугаа ур Гадаг вэ?» (хариу «Мөсөн унжлага») Тогинд-- «Өвгөн, гадаа логсооД, Үүдээр хүйт оруулав Өөрөө явах дургүй Өрөөлийг зогсоох хүсэл- гүй» (хариу «Жавар») Гончиг--«Багнууд цөм инээлдэж, Баясгалаатай цаадна Баавгай, туулай, “ЧОнО- нууд Бүгдээрээ. бүжиглэнэ» (Хуухдүүцд цөм «Сүлд мод. ны наадам) : мөлхөж Тогмид--1Шинйэ. юкилийн баяраар Саглагар могоОН гачуур Дээр, Гончиг--Хөөрөн алддаг Хөвсгөр цагаан юу вэ? (хариу «Цасан ширхэг») СҮЛД МОДОН ДЭЭР БАЙХГҮЙ ЮМГҮЙ Тогмид--Хүүхдүүд эө, га чуур дээр цасан ширхгээс садна. сүлд модны ямар ямар тоглоом байдаг билээ? Хэнээд байгаарай! Гончиг--Цасан «ширхэг? (хариу. «Тийм») Сайхан. тоглоом? (харну «Тийм» ), Хуучирсан дамар? (Нэг хүүхэд «Тийм» гэв) Тогмид-- Анхааралтай чагнаарай, Давтаад хэлье. Цасан ширхэг? (хариулав) Цагаан баавгай (хариулав) Чихэртэй мантуу (Нэс хүү хэн сандрахдаа «Тийм» гэв) Гончиг --цааш нь сонсоо рой| Өнгөт зураг? (хариулав) Н Үгэн бөмбөлөс?- (кариу- дав). Ч 2 Уранхай гутал? (Мэс хүү- хэд «Тийм» гэв). Тогмид -Алтян загас? (кв. лав). ммүнгэ! тогос? (кариулав) Улаан алим? эм хүүхэд ХҮҮ «ТИЙМ» ГЭВ)... Ан лннл д ээ!: Хөгжий тэй газзаагаа а0гСгӨО Гончиг--(Илээж)--цас бол лоо, Өөр тоглоом эхлэх к9- рэгтэй. байна. Тогмнд--өөр юу тоглок ом. бэ Ч “ЦОГТОЙ АМРАГЧДЫН САНАЛ» ГЭДЭГ КОНЦЕРТ : ГонЧиг Концерт эхлэх цаг боллоо. Тогмид --Ардын дуу бүн гийн чуулгынхан тоглок яь уу? Гончиг--Үгүй ээ, хамт олон... Тогмид --Ямар? Гончиг--(«ЦАС» бичсан зурагт өөр гэж хуудсыг зааж) «ЦАС» . хамт олны хүчээр бүтсэн концерт. Зїүжигчид нь хаана па? Гончиг--(Үзэгчид харж) Энд байна Тогмид--Хүүхдүүд дөө юу? Гончиг -- Тэгэлгүй. лахав Энэ хүүхдүүдийн дунд уран бай тийш взөрс уншигч, дууч, хөгжимч, бү. жигч -уран | аугарагч,.цөМ бий. Тогмид --Жүлигцчид иэ- гэнт бэлэн бол одоо концер-. тоо нээе. Гончиг--За, эхэлье. Сургууль, аиги, бүлэг, са лааны Сайн яувыл уран сай ханчдын концерт тоглоно Хэрэв бэлтгэсэд . концерт байхгүй бол Гопчиг, Тогмид . хоёрын удирдлагаар яастнуудаас бүрдсэн. ком церт зохион байгуулж төглө но. Хоёр зарлагч бол Өвлийн өвгөний элч аар юм. Олчил рын хувцсыг өөрсдөө санаач лан хєйцгээ! В. Кристаллинскийц энэ. оны «Вожатий» сэт гүүлд нийтлүүлсэа энэ хөгжилтэй гараагхүүх ДҮҮД та нарын чогло ход дөхөм болгож Мон гол алстай орчуулав. 5 Ж. ХОРЛОО авь- ЛИНИНИЙ МЭНДЭЛСНИЙ. 100 ЖИЛИЙН ОД Өлгий тын 8 жилийн сургууль их багш В. И. Лениний мэндэлсний 100 жил, Баян-Өлгий аймгийн хо Ардын хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж, пионер сурагчдыг нам, ард түмний хувьсгалт баатарлаг хөдөлмөрч дайчин уламжлалаар хүмүүжүүлэх талаар олон хэлбэрийн ажил явуулж бай- на, Саяхан К.Маркс, В.И. Ле- нин, Д. Сүхбаатар нарын үйл амьд- ралыг харуулсан «Удирдагчдын н8 бинет» байгуулж, пионерүүдийн хүндэтгэлийн. шугам жагсаалаар нээв, Энэ нэбинетын зорилгыг. Хи: чээлийн эрхлэгч Хадшаан танилдуу лахдаа. -» Нэг анги энэ набинетэд хоёр хоног хичээллэж, тэр хугацаанд набинетэд байгаа бүх зүйлтэй танил цах буюу удирдагчдын амьдралаас суралцах болно. Хамгийн сүүлд су рагч бүр юу сурсан. мэдсэн тухай тайлангаа тавьж ангийн нэг өдөр- лөг зохиож дараагийн ангид хү лээлгэж өгнө. Эцэст Нэг анги ТҮ рүүлсэн байна. Тэр анги энэ каби нетийн эзэн нь болно гэж тайлбар лав. Ийм учраас аїги бүлгүүд тэр набинетэд очиж ямар ажил зохио- хоо одооноос эхлэн төлөвлөж бай- А. БАИДОЛДА 28, Ё | Б НОООНЭЛБӨЧАЭ 2 Ан ӨМ ал ЭЧ ХЭ АРЫАНЫН С.ОЭЦАХТОН ДУУЛЭХ ГЭР ЧАЛ АУЧАРМЬРРХУСУЭЖРЫН 8-8-8-8-6-8-8 64 0006... Ф-6-6-0-0-6-06-0-0-6-6-6-0-6-8-0-6-6-0-6-0-6-6-6. СУРВАЛЖЛАГА Өнгөрсөн намар цаг, «Нийслэлийн 23 дугаар дунд сургууль дээр «Су рагч» шуудан хороо бангуулагдлаа. Сурагч Уртнасан даргатай э шуудан хороо нь хэвлэл тараах, сурталчл зорилготН, юмаа» гэсэн нэгэн. мэдээ манай сонины газар ирсэн юм. Гэвч тэр үед дөнгөж байгуулаг- даад Оансан болохоор зөвхөн ажлын эхлвлт л байсан юм. Түүнээс хойш бү гэн жил өнгөрлөө, Нэг жил гэдэг бол бага хугацаа бишээ. Ажлын үр дүн ч харагдах ёстой, Тийм учраас тус шуу дан хорооны ажиллагааг сурвалжла- хаар манай сонины зөвлөл шийдсэн юм. 1967-1968 оны хичээлийн жилд Т- гийн «А» ангийг түшиглэн байгуулагд сан 7 сурагчийн бүрэлдэхүүнтэй Су- рагч шуудан хороо өнгөрсөн Хничээ- 23 лийн жилд 4450 захидал, 279 цахил гаан, 318 ил захидал тарааж, 428 эв- 25 дахь жилдээ Э551 (1059) Лхагва 1968 оны 12 дугаар сарын 18. | үн: 10-и8 хидал явуулжээ. Мөн «Анд нөхдийн холбоо» гэсэн шуудан хорооны мэдээ лэл сонин 5 удаа гаргаж сурталчил- жээ, Шуудан хорооны ажил бол зөв- Хөн захидал тараахаар хязгаарлаг- дахгүй, хэвлэл захиалуулах, ирсэн хэв лэлийг цагт нь хөнгөн шуурхай тараах уншигчдын маргаан бага хурал хийл- гэх ажлыг бас сурагч шуудан хороо гүйцэтгэнэ. Уртнасан даргатай сурагч шуудан хорооныхон үүргээ амжилттай бие- лүүлж 7 дугаар ангиа төгсгөөд, халаа гаа бяцхан дүү нартаа өгчээ, Тэдний халааг хэн авав? Тавын «Е» ангийнхан баяртай Хү- л авч ах эгч нарынхаа халааг нэр төртэй залгамтилжээ. 0--ын «Е» гэсэн хаягтай ангиар ороход «Сурагч шуудан хороо ажил- лаж байна» гэсэн тавиурт самбар нүд нээ тусч гартаа багсайтал сонин барь сан хүүхдүүд чөлөө завгүй ажиллана. Тэдний ажилд саад болохгүйг хичээж бид хэсэг зуур ажиглан зогсов. Даргаа 5-ын “«А» сонинг авья. - Тэг тэг Нансалмаа! замдаа энэ захиаг Шүрэнцэцэгт өгчих, Вй лягаас ирж, хичээл нь одоохон тарчихиа шүү. : ангийн Цэвэлмаа яваарай шуудангийн хайрцагаа нээгээд захиагаа аваад ир! Даргаа! Гадаад явах 40. захи, дал, дотоод 632 захидал байна Сайн байна. Ийзүү яваад шу дан хүргээд өгчих! гэх зэргээр тэдни хэн нь ч бидэнтэй ярих завгүй байлаа, Ангийн багш Н., Шагдарсүрэн, Манай шуудан хорооныхон сайн ажиллаж байгаа. Энэ хичээлийн жилд 1100 гаруй захидал явуулж 800 га- руй захидал тараалаа, Манайд ирсэн сонин 2 цагийн Дотор эзэндээ очдог заншилтай боллоо. Хэвлэл сурталчлах 7 хоног. «Хэм олон танилтай вэ?» гэсэн захидлаар харилцах сарын ажил зарлан явуул сан нь үр дүнтэн боллоо гэв. Шуудан хорооны дарга. сурагч 8, Хажид --Бид зөвхөн хэвлэл захидлаар сурагчдад үйлчлэхзэс гадна шуудан- гийн 39 дүгээр салбартай холбоотой ажиллаж энэ онд 107 төгрөгийн марк, ил захидал сургууль дээрээ авчирч борлууллаа, Мөн орон сууц гудамжны 4 дүгээр хороонд гэрээр үйлчлэх зо- рилготой байна гэв, Гандхан жилийн өмнө байгуулаг- даж байсан «Сурагч» шуудан хороо ны ажил ийм байна, Тэд монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлө» лийн бүгд хурал, шинэ оноо хөдөлмөр сурлегын бахдам амжилтаар угтлаа, Ц.ЭРДЭНЭБАТ Хүүхдүүд та нар цагдан сэргийлэх байгууллагыг сайн мэднэ шүү дээ, Тэр өзагууллагын ажилд тусладаг хөдөл- зорчдийн байн. дурын байгууллагууд байдаг. юм. Бүр тодорхой нэрлэбэл: Цагдан сэргийлэх байгууллагад туслах олон нийтийн бригад, гал түймэр эсэр гүүцох сайн дурын бүлгэм, инженер технигийн комисс авто техникийн сайн дурын Олон нийтийн байцаагч гэдэг бай гууллагууд байна. Бас өсвөрийн сэргий лэгчдийн бүлэг гэж пионер сурагчдын сайн дурын байгууллага сургууль бүр дээр шахам бий. Энэ байгууллагуудын тэргүүний ги- шүүдийн улсын зөвлөлгөөн 12 дугаар сарын 11, 12-ны өдөр Улаанбаатар хо тод болж өнгөрлөө. Зөвлөлгөөнд На мын Төв Хороо, Сайд нарын Зөвлөл баярын бичиг өгөв, / БНМАУ-ын Нийгмийг Аюулаас Хам- таалах Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Улсын Цагдан Сэргийлэх Ерөихий газ рын дарга Ж., Авхиа илтгэл тавилаа, Тус зөвлөлгөөнд МАХН-ын Төв Хороо ны улс төрийн товчооны гишүүн, БН МАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүү лэгчдийн дарга Ж. Самбуу, МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны ги шүүн, Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ц. Дүгэрсүрэн нар болон МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр на рийн бичгийн дарга Ч, /Пүрэвжан нНа- рын зэрэг удирдах хүмүүс оролцож Ц Дүгэрсүрэн Ч. Пүрэвжав нар дэлгэрэн гүй үг хэлэв, Энэ хуралд хот хөдөөгийн 400 төлөө лөгч оролцсоны дотор Хэнтий айм гийн төвийн 10 жилийн Дунд сургууль нийслэлийн 24 дүгээр дунд сургууль, 11 дүгээр дунд сургуулийн өсвөрийн саргийлэгчдийн бүлгийн ахлагч пионер Наст, Гэрэлмаа, Сүхбаатар нарын зэ- рэг хүүхдүүд оролцож вмонер Үэрэл- маа үг хэжлээ, Хүүхдүүд ээ! Хэв журам зөрчнж са хилга алдах явдалтай тэмцэж өсвөрийн сэргийлэгчдийн. ажилд тусалиагаа! эгийлэгчдийн Өсвөрийн СТОНБ-ын төр, Наст нар бүлгийндарга Ц. ахмад ги шүүн НЬ ан ханын 8 фд2 байгаа нь. Хонгорзул, Гэролмаа. Сүхбаа Гэрэл зургийг УЛИАТАЙХҮҮ | | | | | | | 1 Бүлгээрээ онц сайн сурлагатан боллоо бүл- онцсайн су- Говь-Алтай аймгийн Тон хил сумын дунд сургуу- лийн пионерийн 12 ду- гаар бүлгэмийн /Жамбал- дорж даргатай 1 дүгээр бүлгийн сурагчид өнгөрсөн БАГАЧУУД МАХН--ын Төв Хороо- ноос нэгдэлжих хөдөлгөөн ялсны 10 жилийн ойг 1969 оны арван хоёрду-- гаар сарын 21-нд манай орон даяар тэмдэглэх ту- хай шийдвэр гаргасныг нийслэлийн 16 дугаар дунд сургуулийн пионер сураг чид хүлээн авч анги, бүл- гүүд үүрэг авлаа. Байгал- маа ахлагчтай 5--ын «Б» Шеф нэгдэлдээ аймгийн Өвөрхангай 8 жилийн дунд сургуулийн багш Пү рэв ахлагчтай 8 дугаар ан гийн хэсэг сурагч шеф суурь дээрээ цанаар ая- лан очжээ. Тэд, тус суу- рийн хашаа саравчийг "нь нэгдүгээр улирлаар гээрээ сайн, ралцжээ. Тус бүлгийн сурагчдын 25 хувь нь онц суралцсан юм: Шинэ жилээр: сурагч дын 80 хувь нь онц сур- БИД БАЯРТАЙ ангийнхан энэ ой угтаж, хүн бүр заавал сурлагын ахиц гаргах, ном унших ажлыг өрнүүлэн бүлгийн «аварга уншигч» болох, мал, хөдөө аж ахуйн хол- богдолтой марк, хөдөлмө- рийн баатар малчид, сай- чуулын зургийн цуглуул- гаар альбом хийх, «Таван хушуу мал» бяцхан ном хийх зэрэг ажил зохиож засч дулаалан, хуурай бууц зөөлөө. Суурийн соёл хүмүүжлийн ажилтай та- нилцаж зөвлөлгөө огч ухуулга ярна хийв. Ин- гэж хүүхдүүд суурийн өв- лийн бэлтгэл, соёл хү-- мүүжлийн ажилд нь биеч лэн оролцож туслалцсан байна. Багш Б. АЮУШЖАВ лагатан болохын төлөө мэ рийж байна. Говь--Алтай аймгийн Тонхил сумын 8-ын «А». ангийн сурагч Я. БААТАР БАЙНА байна. 6-гийн «Б» ангийн- хан нэгдэлжих хөдөлгөөн ялсны 10 жилийн ой, В. И. Лениний мэндэлсний 100 жилийн ой, Ардын Хувьсгалын 50 жилийн ой угтаж хамт олноороо соёлч нөхөрлөлийн ангн бо лох үүрэг аван ажиллаж байна гэж ярилаа. Н. МЯГМАРСҮРЭН (Багш) БЭЛТГЭЛИЙН АЖИЛД Монголын пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлө лийн бүгд хурал угтаж нийслэлийн 17 дугаар бүл гэм пионер сурагчдын дунд яс цуглуулах, урла- БИД Бид, 1968 оны 12 ду-- гаар сарын 7--нд пнонер болов. Биднийг пионер бо лоход Оюунчимэг дарга- тай бүлгийн ажил байд- лыг танилцуулав. Оюунчи мэг, бүлгээ онд сайн са- хилга баттай, уйгагүй шур гуу ажилласны дүнд тэр гүүний бүлэг болсон гэж ярилаа. Дараа нь Оюунчн- мэг даргатай 25 пнонер МХЗЭ--ийн гишүүнд элЛ- сэв. Онц сурдаг дөл ба- гийн 26 баатарчуудыг пио нерт элсүүлэв.. Бид їино- хэвлэл ПИОНЕР ХҮҮХДИЙН НЭМЭР гийн тэргүүний бүлгүүд шалгаруулах гурав, гур- ван хоногийн болзолт уралдаан зарлаж дүгнэв. Яс цуглуулахад нийт анги бүлэг оролцож, 15 мян- ган кг яс цуглуулжээ.Энэ ажилд Сүхбаатар дарга- тай 10 дугаар ангийн эв- лэлийн үүр, Баттулга дар- гатай 25 дугаар бүлэг, Ал- танцэцэг даргатай 2 ду- гаар бүлэг. Эрдэнэ дарга- тай баатарчуудын од баг эхний байрууд эзлэв. 17 дугаар сургуулийн пионерийн удирдагч Х. ОРОСОО нер болсондоо баяртай бай на. Нийслэлийн 10 жи. лийн 1 дүгээр турш- лага сургуулийн 8-ын «Г» ангийн сурагч Б. БАЙГАЛМАА ЗАХИАЛАВ | Уянга сумын сэн дэвшил дөлгөөн өрнүүлж, шат да- Үечилсэн: дэвшлийн: шалгалт Манай бүлгэмийн зөв- рын үечилсэн лөлөөс пнонерүүдийн дунд гурван шатны мэдлэг чадварын үечил- дүүлж, эзэмших хө- раалсан шалгалтыг өр-- - төөчлөн явуулав.. Бүгд 156 пнонер шалгуулснаас сурагч 117 пионер мэдлэг чадва СҮРЭН 1 Пп, Ш шатны тэмдэг авах боллоо. Дорноговь, 8 жилийн сургуулийн Ж, дэвшлийн болзол бие- Чойрын ДАВАА Налайх хотын 8 жяни- лийн дунд сургуулийн баа тарчууд пионер сурагчид 1969 оны хэвлэл захнал- гад амжилттай оролцлоо. Бүгд 4872 төгрөгийн 8 төрлийн хэвлэл захиалав. Т--гийн «Б», 5--ын «Г», 2-ын «В» ангиуд бусад ДАМБА ангиа хошуучлав. Багш Ч, ХҮД ТУС ХҮРГЭВЭЛ ӨӨРИЙН ХЭРЭГ БҮТНЭ С: «Пионерийн үнэн» сонин 1968 онд «Хүн хүндээ нөхөр» гэдэг бага хурал явуулсан билээ, Энэ хугацаанд сонинд олон тооны захидал ирж хориод мате риал нийтлэгдэв. Манай сонины бага хуралд Өвөр- хангай аймгийн МХЗЭ-ийн хорооны ажилтан Б.ЖНанчив, сурлага сайтай эцэг эхдээ тусч охины тухай «Оюун- ЧИМЭГ ОХин», Ховд аймгийн Буянт сумын сургуулийн багш До. Баасан- дорж ядарсан эмгэнд тусласан хүү- гийн тухай «Тусч хүү» Хөвсгөл айм- гийн Түнэл сумын сургуулийн багш Ж.Гунаасүрэн «Далай өөр болж бай на» Манай идэвхтэн бичигч Х. Гэнэн нялх дүүгээ нэгдлийн хурга, ишигтэй хамт шатаж байгаа гэрээс гарган авар сан зоригт хүү Я. Гантулгын тухай «Эрэлхэг хүү», Хэнтий аймгийн Өмнө дэлгэр сумын сургуулийн багш Г. Лїигмэдийн нөхдөөсөө хоцорч, ажлаас хойш суусан хүүхдийн тухай «Тоосон хээ» зэрэг мэдээ, сэтгэгдэл, сурвалж- лага, ирүүлж нийтлэгдсэн нь манай уншигч олон багачуудын талархлыг хүлээлээ, Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийн 6-гийн «А» ан тийн сурагч Д.Түдэвсүрэн, Өвөрхан- гай аймгийн Уянга сумын 8 жилийн дунд сургуулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч З. Шоовдор, нийслэлийн 83 ду гаар сургуулийн 4-ийн «Б» ангийн су аймгийн рагч Уранчимэг, Архангай «А» Тариат сумын сургуулийн 8-ын ангийн сурагч Б. Шижээ нар манай сонины бага хуралд идэвхтэй оролц- лоо. Сар багийн сурагч Ч. Ганбатын бичсэн «Найз минь намайг ойлгодог болов уу?» гэдэг сэтгэгдлийг уншсан сурагч нөхдийн төлөө санаа. тавих хүнд тусархаг байх орчин үеийн хүний ямар сайхан чанар болохыг мэдэрнэ, Сурагч Ганбат өөрөө онц сурдаг ч гэ- МАНАЙ С0ЮНЫ сэн сурлага султай нөхөртөө тусалдаг вь түүний даруу зан мөн билээ. Ганбат чин санаагаа илтгэж, «Хоёр Ганбат хоёулаа онц сурвал ямар гоё вэ?» гэж хөөр болон хэлж, байх нь. «Найз минь намайг ойлгооч Би чиний сайн сайхны төлөө!» гэсэн сайхан сэтгэлийн илрэл юм. «Хүн хүндээ нөхөр» бага хурлын мөрөөр пионер сурагчид хамт олноо- роо сурлага, сахилга аль нэг талаар ДОГОЛДОЖ яваа нэгийнхээ төлөө санаа тавьж зөв замд оруулсан, сайжруул- сан сайхан жишээ их байна. Нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн 6-гийн «Гэ, ангид Г. Үржинбадам, Д. БАГА. ХУРЛЫН. ДҮН сонины бага хурлаас санаа авч нөхрөө өөд татал гэж бодоод дааж авчээ. Сайн нохдийн ачаар пионер Г. Үржинбадам 5 дугаар ангиа. амжилттай төгсгөөд найз Адилбиштэйгээ зун Сөгнөгөрийн пионерийн зусланд зугаатай сайхан амарчга. - Дупдговь аймгийн Дэлгэрцогт су- мын 8 жилийн сургуулийн 7-гийн «А» ангийн .сурагч Нямаа, Нацагдорж, нар ангийнхаа Ч...Ц... нарын Ххя- чээл тасалдаг дутадлыг хэлж засчээ. Нийслэлийн 92 дугаар сургуулийн 2-ын «Г» ангийн дарга Бум-эрдэнэ нэгдүгээр ангид байхдаа хүний үг, ав- даггүй, дүрсгүй хүүхэд байв, Тэгээд валжлагыг уншиж алдаагаа. ухамсар- лажээ, Алдаа дутагдлаа засаж чадсан 3 сайн хүү Т. Бумэрдэнэ одоо сайн. сут ралцан, сайн зохион байгуулж уАНрд-| даг ангийн дарга болжээ. Багачууд аа! Манай сонины бага ху ралд пнонер сурагчид, багш нар, пно нерийн ахлах удирдагчид идэвхтэй оролцлоо. Манай сонины бага хурлын сэдвүү: дийг бүлэг салаагаараа хэлэлцэж өө- рийн сургуулийн сурагчдын дунд буй элдэв зөрчил, “дутагдлыг шүүмжлэн засах ажил зохиосон нь манай бага хур лын гүр дүнтэй болохыг харууллаа. Гэвч пионерийн бүлэг салаа бүр. жигд оролцсонгүй, Энэ нь сонинд гарч буй зүйлийг дор нь тусган авч Ашиглах ажил хойрго зохиодогийн илрэл юм- Цаашид сониноор зохиогдох бага хурлуудад идэвхтэй оролцож ТЭРХҮҮ сэдвийг пионерийн бүлэг салаадаар хэлэлцэж байх нь зүйтэй. сонины зөвлөл 2 к-ё- ооосчр рэутлгэт Сурагчийн дүрэмт хувцсаа цэвэр- хэн гэгч өмссөн намхан нуруутай сэргэлэн бор охин хичээл бүр дээр алдалгүй гар өргөж багшийн тавь сан асуултанд түгдрэлгүй зөв ха риулж байдгийг Архангай айм- гийн төвийн 8 жилийн дунд «ур- гуулийн 7--гийн «Б» ангид хи чээл заадаг багш болгон мэднэ. Энэ охиныг Тажаагийн Барамсай гэдэг. Барамсай 25 улирал дараа лан онцсайн суралцсан манай тэр гүүний пионер сурагчийн нэг он лээ. Т. Барамсай -- Би өнөөдөр үзсэн хичээлээ өдөрт нь давтаж маргааш үзэх хи чээлийг маргааш нь дДавтахаас биш Өнөөдөр үзсэнийг маргааш да хин давтах гэж цаг алддаггүй. Гол гол томьёо, шүлэг цээжлэх зүйлийг өглөө эртхэн босоод тар | чинь танк ч болж болно чийн нимгэн дэвтэр, булантай дэлгэгдээд байна, 1942 оны 5 дугаар сарын 10. «Бид ангиараа аяллаа. Төрөл бүрийн төмөрлөг цуглуу гол төмөр олсондОО баярлан Даштайгаа дамжлан авч ирээд үүгээр ч олоц сэлэм хийнэ дээ рийн толгойг тас цавчина,.» гээд газар дэвслэхэд багш маань инээмсэглэн байлдагчийн тэмдэглэл газар лав, Би машины Гитле- гэлжлүүлнэ... гээд орхисон байлаа, Монгол нутгийн цэлмэг тэнгэрт нэгэн онгоц умраас өмнийг чиглэн нисч явна, Энд зөвлөлтийн цэргийн хэдэн дарга суугаад нэгэн зургийг дэлгэн ярилцана. -- Дорно зүгт япон, дайны галыг шатааж эхэллээ. Зөвлөлт | монголын морьт-механикжуулсан группийн цэр- гийн хамтарсан ажиллагааг ерөнхийд нь чи удирдана. Энэ бол Азид энх амгалан тогтоох том найдвар шүү!,.» гэж дар- гынхаа хэлсэн үгийг санаж яваа хуран даа генерал Плиев бугуйн цагаа харса- бууна. Яковлевич ээ! -- Сайхан хэрэг. Бидний энэ ажил бол Зөвлөлт-Монголын армийн түүхэнд тохиолдож байгаа бас нэг шинэ зорилт шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл нэгэн зүрхээр цохилж, нэгэн амьсгалаар амьсгална гэсэн үг, - Монголын чийрэг эрс шийдэм- гий зоригтой, тэвчээртэй болохдо 1939 оны дайны ширүүн тулалдаанд ха- руулсан юм. -- Нээрээ тийм дээ Монгол цэргийг хариуцсан даны орлогчоор дэслэгч Гс- нерал Лхагвасүрэн томилогдож, улс тө рийн удирдагчаар дэслэгч генерал ЦЭ- дэнбал ажиллана даа. - Ёстой л сайн улс. Би тэдэнтэй 1936 оноос эхлэн танил болсон юм. -- Ер нь монгол хүн морио сольж унаад давхивал ганц өдрийн дотор 800- аад километр газар явчихдаг л хүмүүс дээ... гэж энэ тэрийг ярилцан явтал энэ төмөр Улаанбаатар ярайн харагдлаа. гэлээ, Миний 8 дугаар сарын 10. хиныхаа сэргэг дээр давтвал тог- | дэвтрийн 2 дахь хуудсанд ингэж бичээ- «.,Монголын элсэн талд тэмдэглэлээ тоох нь хялбар байх шиг санагд | тэй байна Бид үнэл ЭНЭ эхэллээ. Нянтайсүрэн даргатай монго- даг, Шинэ жилийн баяраас өмнө | Үгэнд баярлалдан ам амандад танк. 00- лын мотомеханикжуулсан анги ЦАа- Д. Нацагдоржийн тэмдгийн бол- лон хүржигнэн дуугарч, зол хангана. Энэ ажилд минь мн ний дотнын нөхөд Москва хотын 17 дугаар сургуулийн Валя, Сара чин гаан овоо сүмийг эзлэн авлаа, гэсэн м9- сэтгэлээрээ дайрч байсан минь сапагд- дээ ирлээ. Манхан элс дугуй чангааж, лаа, Одоо байлдагчийн дэвтрээ сеөхөе, дээрээс халуун нар төөнөнө, цамц минь 1943 онд дүн хүйтэн Өвөл... Ч Фронт дээр «Хувьсгалт монгол» тов хотын Галя, “Өлгий хотын | сэн танкийн цуваа ирлээ. биендээ наалдан хатжээ. гэ- Үнэхээр манай чин зоригтон ах нар ус Харин Заха- олдохгүй гурав хоногийн турш халуун Мишка нар туслалцаж гадаад Ор | ров жолоодлоо. Дайсныг ч нэг хяргана нуранги элсэн дундуур машинаа түрж нуудын марк, тэмдэг, ил захидал, | биз дээ. Монгол хонины цагаан дээл, дулаан бээлийнээс захидлын дугтуй зэргийг явуулж байнгын харилцаатай байдаг юм гэж ярилаа. нэхий эхэллээ. Унан тусан ганц хоёр метрээр Над оногдлоо. урагш ахиулна, Майхан, цув, шинелээ Яасан ч дулаахан юм бэ дээ... агаарын дэвсэж түрсээр байтал гэнэт буун Дуу дохно өглөө...» ГЭЭД дуусчээ. Манай багш үнэн хэлжээ. Миний ол- ажээ, Тэд дорхноо хориглон буудалцаж сонсогдлоо. Энэ нь ПУ-И-гийн цэргүүд Барамсай энэ Жил ангийнхаа | сн машины нарийн гол төмөр «Хувьс- дайсны тагнуулын энэ ангийг буулгаж Жавзанпагамыг даан авч, зариМ- | галт мопгол» ТАНКИЙН цувааны бууны авчээ. даа гэрт нь очиж давтуулах, 38- | ам нь болсол байж ч болох юм Ээжий- ӨӨРИЙНХӨӨ ТЭМДЭГЛЭЛИЙГ римдаа өөрийндөө давтах, эсвэл | гийн минь шөнөжин нойргүй оёсон бээ- ГӨ::3:01(-15) анги танхимдаа сууж ярилцах | лийний жолоодсон 8 дугаар сарын 10, зэргээр уйгагүй ажиллаж байна. | ахад тааралдсан даа. Бүүр зузаанаас нь «..Ах Дашдорж, Амгаа хоёр маань Барамсай бол бүлгэмийн. зөвлө- шинт лийн гишүүн, өсвөрийн цагдан сэр ийлэгч бүлгийн гишүүн инонер юм. Бас «Гитарын чуулга» дугуй хийсэн юмдаг, Сурагчийнхаа хуудсаа бас эргүүлбэл: «...1945 оны долдугаар сарын 16. Эрдэнэ сумын наадам Архустад Хий- цэрэг буудаллан өнгөрсөн нутаг дээр дааруулаа- түр цэрэгт явлаа, Ээж минь өглөөний дэвтрийн цайны дээжээ монгол-зөвлөлтийн Дайч- дын ялалтын төлөө!.. гээд өргөж хараг дана, Би хонио гадагш билчээн улаан ланд суралцдаг. Пионер сурагч- | дээ, Би Дамбын хээр гэдэг хурдан морь очиж дөрвөн лааз, хоёр хонгио олж ав- дын дотнын хэвлэл «Пионерийн | унаж аман хүзүүнд ирлээ. үнэн» сонин «Залгамжлагч» СЭТ | роо адуугаа хураав. гүүл «Пионерская правда» «Мур | машин орос цэрэг маань хөөрүүлсэн сүүгээ зилка» сэтгүүлүүдийг жил бүр тогтмол захиалан уншдаг, Ингэж пнонер Барамсай монголын пионе ирээд явлаа. Энэ мори0о- лаа...» гэж бичсэн байна, Хоёр хонгио- Манайханд хоёр ныхоо нэгээр буу хийж, дайсан дарж Ээж байгаагаар баахан буудлага, хийж нь олон ч Японы толгой оносон санагдана. юүлж өгөөд над зөвхөн бор хусмыг .үл- Энэ ч миний чин зүрхний хүслэн бай- дээжээ...» гэж бичигдсэн байна. манайхан Хөөргийн бүр- Байлдагчийнхаа дэвтрийг сөхвөл... жээ, рийн залгамжлагч (П чуулганд | дэнд байсан юм. Ээлс минь хөөрхий ХЭ 8 дугаар сарын 15. «Чөлөөт цагаа сурч хүмүүжихэд ний ч үр Ялгаа юу байхав. Аль газрын «...Бид долнуурт ирлээ. Танкууд гал зориулья» секцэнд оролцсон шн- | хүний үр энд ирж бидний төлөө зүтгэж зуурсан барс шиг уул өөд хүрхэрч х3- гээ шинэ жилийн сүлд модны наад | яваа юм бол доо... Сүү л гээд байх шиг рагдана. Дайснууд ч өөдөөс нь гал нээ мын өмнө таван онцын болзол | байна, Цөмий нь ХИЙГЭЭД өгчихлөө... лээ... Миний чагнуурт: биелүүлэхээр шамдан суралцаж | гээд ярьж байсан дүр нь сэтгэлд буу- -- Ээ! Золиг байна. жилийн сургуулийн пионе рийн ахлах удирдагч Б. БААТАРБҮРГЭД Архангай аймгийн төвийн 8 22 Аяыг Б. Наваанцэрэн, (Баян-хонгор Галуут сумын 8 жилийн Дунд сургуулийн багш) Үгийг Ш, Ядмаа Баянбулаг сумын 8 жилийн сургуулийн багш) Сүүн гэрлээ асаая хөө Сүлд модоо чимье хөө Ан амьтдаа дуудья хөө Ач тусы нь дуулья хөө Буурал ааваа урья хөө Буман сургаалы нь сонсье хөө Тойрон бүжгээ хийе хөө. Тоглоом наадмаа эхэлье хөө. чарчавт-ат-ивт-иат--2Р -ар-ар-иар-ат атар лаа. " Сул «моФ -- Яав! Нан 2) 772 .4/09-20 «йдг-66 247: йас--2 879-наа.. 9999: ая хөө 77уС04 2 242 2 999Уг7- дөө наа одоо 1 цаг нисээд Улаанбаатарт. ал-ат--арт--ир-арт- хаваа -аР-ийр -вР-о8т-иРт-ат-ат-ар Е эцсийн хуудсанд бичсэн байна, -- ТЭМДЭГЛЭЛИЙН ХОЁР ДЭВТЭР Миний өмнө шарласап цаастай сураг Орос цэргийнхээ дэвтрийг сөхвөл, хуучирч урагдсан мөн л 1945 оны долдугаар сарын 16-ны хоёр орой,. Монголд “ирлээ, Тэмдэглэлээ үр -- Танкийн цамхагт сум тусан оч бо- лон бутарч байна шүү, -- Танк чинь зүгээр үү? -- Танк дажгүй ээ- -- Япончуудад гучин дөрөвтийн цам хагийг цөмлөж дийлэх сум яаж байхав дээ.... гэсэн яриа дуулдлаа, Монголын морьт цэрэг ура хашгиран сэлэм гялалзуулан орж харагдана, Їстой л нэг Сүхбаатарын дайчид юм. - Өндөрлөгт цагаан далбаа үзэгд- лээ. Буудхаа зогс| гэж дарга тушаав. Холбоочин Чүлтэм дайсны арваад цэр гийг ганцаар буулган, тасарсан холбоог биеэрээ залгаж холбоо дамжуулсан ту- хай мэдээ, бидний дунд төдхөн тарлаа... Монгол-Зөвлөлтийн арми-Долнуур ХО0- тыг эзлэн авлаа... -- Энэ үед би юу хийж явсан байна вэ? тэмдэглэлээ үзье, 1945 оны 8 дугаар сарын 15. «..Хөөргийн бүрднээс хонио услаад явж байтал ангийнхаа Даштай дайрал- Дан барилдаж гарлаа. Би түүнийг гу- рав, тэр намайг дөрөв хаялаа, Орой пь үхэр тэргээр усанд явлаа.» гэжээ Нээ- рээ би усанд явж байхдаа үхрийнхээ дэргэд ирсэн ялааг япон болгож иам- нав. Сопыг онгоц, хөх түрүүг Японы генерал болгон алсаар явж билээ 8 дугаар сарын 20 Монголын цэрэг 2Канчхүүгийн даваанд тулж очлоо, Түрүүчийн рот даваан дээр гарч явтал дайсны галын цэгүүд тачиг наж эхэллээ. ! -- Нөхөр Санжаа! Дайсны галын цэ- гийг устга! - Тушаал ёсоор гүйцэтгэе! гээд Л Данзанванчнгийн галын хамгаалалтын дор урагш давшив. Дайсны хүнд хөнгөн пулемёт зоосон гурван байрлал байх нь илэрлээ, Дайсан ч буудсаар, Санжаа ч давшсаар, мэргэн галаараа нэгий нь сө нөөж өөрөө шархдав. Данзанванчиг залган авч хоёр байр» лалтыг сөнөөж, урагшаа| гээд ухасхий- хэд анги нь Ура| хашгиран давшлаа. Энд тэндгүй сум тэсрэн дэлбэрэлт бол- лоо, Данзанваанчиг шархдлаа.. Бас да хин шархдлаа.., гэсэн ч огтхон тоолгүй урагш “ахисаар амжилт олж ялалт бай» гууллаа. Эндээс Дапзанванчиг Дампил, Аюуш нарын шилдэг баатрууд төрөн гарч, эх орноо харийн дайснаас чөлөөл лөө, 8 дугаар сарын 238, «.,Дайнд зөвлөлт монголын дайчид ялж алс дорнодод энх цаг тогтнож малч дын магнай тэнийн дайчид ч хоолойны- хоо товчийг тайлж, бууныхаа замгийг сойлоо, Японы магтан сайрхдаг Кван- туны армийг бут цохисны ялалтын баяр Москвад хийж. байхад Монголын . ар- мид мөн л ядалтын баяр болж хуран- даа Доржийн морьт дивизэд улаан туг гардуулж өглөө, . Ингэж эх оронд минь энх амгалан- гийн дуу цуурнатаж билээ. Би ч тэр өдөр сэтгэл тэнүүн явж дайчид минь, яллаа. Дайн дууслаа. гэдэг үг л дэвэ Тэр үеийн тэмдэглэл гэвэл иймэрхүү 4 байх юм. Одоо 3 дугаар ангид ёурч бай» гаа хүүгийнхээ тэмдэглэлийг сөхөн аж» вал - Үүрд мөнх мандаж байг нарай. Үүрд мөнх цэлмэг байг тэнгэр “Үүрд мөнх амьдарч байг ээжий . Үүрд мөнх байж байг би! гэж бичсэн байна 38 дугаар суэгуулийн багш Л. СОРОНЗОНБОЛД ШУДАРГА” ТҮМНИЙ | ШААРДЛАГД Хүүхдүүдээ! Америкийн нэгд сэн улс гарга- сан мэдэгдлээ хөсөр дүүлэн Бүгд Найрам- дах Ардчилсан Вьетнам улсын бүрэн эрхт бай дал болон аюул гүй байдалд халдан ӨНГӨЛ- зөх явдлааулам хүчтэй. болгож байна. Тиймээс ч 1968 очы арван хоёрдугаар са рын 11-нд БНАВУ--ын Гадаад Явдлын Яамны төлеөлөгчийн хий сэн мэдэгдэд гарлаа 1968 оны арван хоёрдугаар са рын 7,8-ны өдрүүдэд АНУ, БНА ЇВУ--ын Куангбинь, Хатинь мужуу дыг агаараас дайран бөмбөгджээ. | Дараа-нь 1968 оны арван хоёрду гаар сарын. 9-нд АНУ--ын олон инсэх онгоц, БНАВУ--ын агаарын хилийг зөрчиж, Куангбинь мужийн Чунгсон, Чунгтап, | Каньзыонг, Нуангсуан, Нимау зэрэг сумдад үрлэн цэнэгт бөмбөг болон Фугас бөмбөг хаяж, Нгеан мужийн Хынг нхань сумыг залуурт пуужингаар харавсаны улмаас нутгийн оршин суугчдад эд агуурсын асар нх Хо- хирол учирсан байна. Энэ бол БНАВУ--ын бүрэн эрхт байдал болон аюулгүй байдлыг маш бү- дүүлгээр зөрчсөн ажиллагаа мөп билээ Монголын ард түмэн түүний өсвөрийн үеийнхэн дэлхийн шудар га түмний хамт Өмнөд Вьетнамд явуулж байгаа түрэмгийллээ зог- | соохыг АНУ-д хатуу шаардаж бай | на. УРЛАГЫН .ҮЗЛЭГ Дориод аймгийн Цагаан-овоо еумын пно иер сурагчдын дунд урлагийн үзлэг үзлэгээр 7-гийн дүгээр майман жилийн Дунд сургууль явууллаа. Урлагийн «А», 4-ийн «А» ангиуд 1 байр эзлэв. Сурвалжлах хэсгийн Гишүүн сурагч Н. ЭНХБОЛД ОГТОРГУЙг-ээ- , ҮГИЙН СҮЛЖЭЭ 7-1. Огторгуйн үндсийг тавигч, судлалын :2. Хүн анх оглоргуйн уудамд инс сэн огторгуйн хөлөг 23, ЗХУ-ын туйн хөлөг 4. ЗХУ--ын огторгуйн хүчирхэг, тохиромжтой хөлөг -5. ЗХУ--ын огторгуйн нэг. инсэгч. ЗХУ-ын “6, Сарны зүг хөөргөсөн тэг хүчирхэг станц, 3 г - : Д.ОЧИР. ухааны олон суудалт огтор- хамгийн “эвэинь | чрндиа бэр “шинээ “Өарэр " “энэнэ | чрдар, "арчин "авна. БмРГтТЭ инилиййлийлний Хүүядүүд ээ! Та нар шинэ жи лийн багт наадамдаа бэлтгэж байгаа биз ээ. Та нарыг багт наадамдаа ашиглаг гэж хэдэн баг хийх аргыг заавар, зургийн хамт нийтэллээ. Зузаан цаас буюу зургийн дэвтрийн цаасыг 1 Єм-ийн дөр- вөлжин нүднүүд ївргаж шугам- даад, шугамаа ашиглан зураг дээр үзүүлсэн шиг зурж тэмдэг лээд түүнийгээ хайчилж эдгээр хөгжилтэй дүрсүүдийг хийж болно, Харин эдгээр дүрсийг Хийх- дээ дөрвөлжин бүр нь ,тэнцүү 4 ем байх, дүрсүүдийг ХИЙХДЭЭ уг зургийг 8 Дахин Өсгөж ХИЙ- вэл та нарын Нүүрэнд Яг тохи- рох бояно, Нуд чнх зэрэг тус тайлан авч Наах зүйлүүдийг зураг дээр ижил тоо болон »А», «В» гэеэн үсгүүдээр тэм- дэглэсэн бөгөөд шуталах мөн- тийг пугамвар зааж үзүүллээ. Эдгээр малгайнуудыг хийхэд өнгийн буюу цагаФн цаас, хэ рэглэгдэнэ, Зураг дээр зурагд сан байдлаар уг цаасаа нугалж хайчлаад өөртөө тохиромжтой малгайнуудыг хийж багт нав- дамд оролцож болно. Хувцас нь малгайдад тохирсон өнгөтэй хяМмД материалаар хийгдсэн байх нь зүйтэй, БА нийлэн мланыль, чмшнь. л. ЭВ---8 0 Заан, Зээ балл лннй ий Анн ҮННГ”"””Л “ЛыЗЛ”” ЭЭЛ," Улиг аннь.. сучтааы д АХ. Сүхбаатарын вэрэмжилт хлсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, | бөргдӨр БАГ ХИЙЖ /бУРЦГААН “раг дээр заасан шугамын дагуу | | П й! ї ОтвэгттэлсшэВА. ЯБВЖЭС Лээээ ОгчнаС СэнлээС рлэРЭ/ ЧВЧИБА./ гэчжна х станц савжал ҮТЛТВЭ ҮЭЭЭССТТЭЭЭ етлв “ЭНЭЭ ЛИНТЭ. зэвттЭл ЯЛНАГЧЖЭВ.. Унэгний багийг Хийхдээ кар- тон буюу нимгэн цаасыг хэд давхарлаж наана, Чихийг нь Зу суулгаж бэхэлнэ, Тэгээд багны- хаа буланд нь 2 дугаар зурагт заасан шиг тасам Гаргаж тол- гойдоо тогтооно. уввалдАстыь «Өвгөн Хоттабыч» дээлийг охид: хөвгүүдийн аль нь ч өмсч болох бөгөөд цэцгэн Хээтэй дээл дээр хурц өнгийн бүс бүс лэнэ. Толгой ороох алчуурыг нэг өнгийн даавуугаар Хийж болно. Нүүрэндээ конус хэлбэр тэй цаасан хамар ба нүдний шил зэрэг хагас багтай байна. Сахлыг нь цагаан буюу саарал өнгийн цаасаар хийнэ, Гутлын хамар дээшээгээ матийсан байх бөгөөд хөтуу цаасаар ч хийж болно, ААНИНАЫЛВЭ ЛАН ини, “уна, ЛИнна, Ра. гавал Еннннь. лрннха лавтна/ пввчра., Хөгжилтэй харандаа. “Өргөн цамцтай хүзүүндээ уйаан буюу цоохор Өнгийн байна. (зангифё- тай). Хар буюу саарал ӨНГИЙН цаасан бүрх малгайтай, хамры нь маш том улаан Өнгийн цаа- сан харандаагаар хийнэ, Гар- таа зургийн бийр, будаг түрх- дэг мод зэргийг барьсан байвал бүр аятайхан болно. Д. МӨНХ-ОЧИР єє «5 , учиьланулжга лжшжлтлэолшлэ..ЛввлэВССтЭЭ. СЕШЭЛТЖЭМЛЭЖНЭ. /лвиэхСҮНВЭ” ЛБВНВ. СҮЭнэ.Лээвал ЛНЗНВ/ азвь2иинэ чвэтв/ Индекс--14140 Харнуцлагатай эрхлэгч Ж. ШАГДАР Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн 1! бүгд хурал 19 68 оны 12 дугаар сарын 30-нд болно 25 дахь жилдээ 7» 52 (1060) Монго- Төв жилийн Д., Сүхбаатарын нэрэмжит лын Пионерийн байгууллагын Зөвлөл их ойнуудыг угтсан 3 төлөвлөгөөний эхний жилд, --Д. Сүхбаатарын нэрэмжит М115Б- ын шинэ дүрмийг пнонер сурагчдад нэг бүрчилэн судлуулж түүнийг инО- нерийн ажлын өдөр тутмын үйл амьдралд удирдлага болгон. хэвшүү- лэх, -Монголын Пионерийн «Залгамж лагч» П чуулганы шийдвэрийг хэрэг жүүлэн пнонерийн уламжлалт ажлуу дыг эрчимжүүлж, шинэ ажлуудыг санаачлах -Пионер сурагчдын дунд зуй цагт зохиогддог хүмүүжил олон түм- ний ажлыг жигд сайжруулах зорилт тавьж ажиллав, Зуны амралтаар пио нер сурагчдын ДУНД хичээлийн ЖИЛД зарцуулсан хүч чадал, Оюун ухаанаа нөхөн сэлбэх, тэдний бие бялдрыг эрүүлжүүлэн чийрэгжүүлж, .Ххичээ- лийн анги танхимд үзсэн зүйлээ амьд рал, практик дээр бататгах талаар ИХ ажил хийдэг. Сургууль пионерийн байгууллага, пионер сурагчдын зуны амралтыг үр ашигтай өнгөрүүлэхэд өөрсдийн үйл ажиллагааг чиглүүлж байна. Өнгөрсөн зун Архангай, Зав хан, Увс, Хэнтий, Өмнөговь Сэлэнгэ айМгийн нутагт, хувьсгалч дайчин хөдөлмөрч уламжлалын мөрөөр Зам нах түүхийн дурсгалт үйл явдлуудыг сурвалжлан мэдэх, бүсчилсэн тойрон аялал түүнд эвлэл, пионер, ардын б0 ловсролын байгууллагын ажилтан, багш,сурган хүмүүжүүлэгчид, инонер сурагчид 200 таруй хүн оролцож ТО00 гаруй км газар аялжээ, заг-иат-ат-ат--ат-ЯР, дур ар--аг--ат”-ирт-ар, “Өр ар «Өрийн 8-8 -8Р хөр арилан ийн Р араг ар, ӨӨР-й-ирт-ИЙ хөр атал ивт-ир Улсын тэргүүний пионерийн бүлэг МХЗЭ--ийн үүрийн хамт олон болон пионерийн төлөөлөгчид олон улсын пионерийн зусланд амарцгааж, анд нөхдөөсөө их зүйл сурч ирсэн оайна. Олон мянган їнонер сурагч, зуны амралтаа, инонерийн болон хөдөлмөр амралтын зуслангуудад ндэвхтэй ӨН гөрүүлж байна. Өсвөрийн үеийнхний идэр жавхлангийн баяр монголын пионер сурагчдын улсын 1 спарта киад болж 175 мянга гаруй хүний! хамарсан бөгөөд, манай өсвөрийн 14 мирчдын баг БНПАУ-д болсоц олон улсын «Найрамдал» дөрвөн төрөлт уралдаанд амжилттай оролцов. Ма- най залуу тоочид Москвад болсон олон улсын математекийн ЭЭЛЖИТ олимпиадад Оюун ухаанаа сорилц- лоо Пионерийн зуслангуудад залуучуу дын эвлэл, пионерийн ИДЭВХТНИЙ ЗУ: ны сургууль явагдаж,эвлэл, Нионе- рийн ажлын арга барил тэргүүн турш лагаас заасан байна. Говь-Алтай, Баянхөнгор аймаг, Улаанбаатар хотын Нилээд сургууль багш сурагчдын тойрон аялалд ЭКС- курсийг бэлтгэл сайтай хийж, ахмад хувьсгалчид хөдөлмөрийн сайчууд- тай уулзаж аяллынХан хөдөлмөрчин олоц түмний дунд урлагаар үйлчлэх ухуулга таниулгын ажил зохиоход идэвхтэй оролцжээ. Ховд аймгийн пионерийн зөвлөл сүү тосны тасаг, сумын Төв зэрэг 15 газарт багш, ахмад хүмүүсийн удирдлага туслалцаатайгаар 230 ва руй хүүхэд хамарсан янз бүрийн насны хүүхдийн ИинОНерийн бүлгийг ажиллуулсан нь үр дүнтэй бөллоө, 1968 др 12 дугаар сарын 25 Лхагва Үнэ 10 мө Завхан аймгийн сургууль, энонерийн байгууллагууд, пионер сурагчдын ЗУ ны даалгаврыг, тэдний нас биений онцлогт тохируулан өгч биелэлтийг нь сайтар шалгадаг байна. Пионер сурагчдын Зун цагийн амралтыг үр ашигтай зохион байгуулж, тэдний дунд зохиох Хүмүүжил олон түмний ажлыг цаашид сайжруулах явдал хойшлуулшгүй зорилт болж буй учир энэхүү асуудлыг Д. Сүхбаатарын НЭ рэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн Ї бүгд хурлаар Хэлэлцэх болно. Сургууль пионерийн байгууллага зуны амралтаар, пнонер сурагчдыг идэвхтэй: амраах, аялал жуулчлалд хамрах, нийгмийн тустай ажилд орол цуулах, оюун тархи бие бялдраа чий рэгжүүлэн, хичээлийн шинэ жилд бэлтгэхэд нь тусалж, байнгын ажил зохиох ёстой. Пионер сурагчдын Зу- ны амралтыг сайн зохион байгуула- хад хүүхдийн тоглоомын болон бни- сийн тамирын талбай зэрэг соёл ХҮ мүүжлийн ажлын баазыг бий болго- ход олон нийтийн хүч туслалцаа өргөн авч ажиллах явдал чухал ЮМ. Зун- цагт нар, агаар ус зэрэг бай- төлийн нөхцөлийг ашиглан хүүхэд бүрийг идэвхтэй амраах талаар суд лагаа шалгалт сайн хийж, сургууль, хот орноо, тохижуулах, 0айгалийн баялгийг ашиглах, сургуулийн турш лавын талбайд ажиллах, янз бүрийн насны хүүхдийн пионерийн бүлэг 00- лон, пионерийн зуслан, хөдөлмөр амралтын зусланд зохиогдох соёл Хү мүүжлийн ажлын нөлөө далайцыг сайжруулахад пионерийн байгуулла- га, сонгуультай идэвхтний хүчийг чиглүүлбэл зохино, Зуны. амралтаар пионерийн байгууллагаас зохиох АМ- лын сностем, дарааллыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тогтоож пионер сурагчдын идэвхтэй амралт, чөлөө цагийг ур ашигтай зохион байгуулах явдал нэн тэргүүний зорилт мөн. МПБ-ын Төв Зөвлөлийн орлогч Л, ЦЭДЭНДОРЖ дарга ОНЦ СУРАХАД ОЛОН. АРГА. БИЙ А.ГАЛААЗАГРАА-Бн нийслэлийн туршлага арван жилийн нэгдүтэ”- сургуулийн 7-гийн «Вэ» ангид суралц даг. Энэ намар таван онцын эзэн боллоо. Онпсайн суралцахын нэг ҮН дэс бол гэрийн даалгаврыг бие дааж, чанартай сайн хийх лвдал юм гэж би боддог, «Хүний амаар будаа МЛДЭГ» хүүхлэд би дургүй. Хоёр ах минь тоо чид юм. Том ах өнгөрсөн зуи Москва хотод болсон олон улсын тооны олим пиаднд өрөлисон, Бага ах Жамбал- дорж манай сургуулийн тооны ён- тийн 9-ийн «В»-д суралцдаг. Би ах нар шигээ тоочин болох хүсэлтэй. Онц сурахад минь радио дугуйлан тус болдог. Би. ноднин МБТСЭ-ийн Төв ордонд рално дугуйланд нэг жил явж 11 зэрэгтэй болсон юм. Энэ жил зэргээ ахиулахаар ралпо дугуйлан- даа явж байна. М, НАНСАЛМАА-Би Говь-Алтай аймгийн Халшун сумын цаймап жЖи- лийн дунд сургуулийн 7-гийн «Б» ан гид суралилаг, Би салхан «таван онц эзэмшнгч» тэмдгийн норм биелүүлж тавац онт"ын эзэн боллоо. Они сура- хад гэрийн даалгавраа чанартай.сайн хийгээл хичээлээс хоцорч яваа НӨХӨД доо ярьж өгөх, тайлбарлаж ойлгуула хад өөрийн минь мэдлэг гүй бат бол дог, Манай ангийн таван онцын эзэн Юрд бид хоёр ангийнхаа бүх сурагч дыг хэл бичиг, орос хэлний хичээлүү дээр нь энэ. хагас жилийн шалгал- таар 100 хувь суралцуулахаар үүрэг аваад амжилттай ажиллаж байпа. Г, ЛХАГВАСҮРЭН-Би Налайх хо тын 10 жилийн сургуулийн 7 дугаар ангид суралцаж байна. Өнгөрсөн ха- вар би 5 дугаар ангиа онц дүйтэй төгсгөсөн юм. Зуны амралтаар эцэг эхдээ туслахын хаялт 6 дугаар ангийн сурах бичгүүдийг олж 6 дугаар ан- гийн ирограммт хичээлийг бие дааж судлаад змжилттай шалгагдаж ДОЛДУ таар ангид ороод эхний улирлаар онц сайн суралцлаа. Мипий ингэж анги алгасан сурч байгаад гайхах юм алга. Эрдэм сурахад их тэвчээр, уйгагүй оролдлого хэрэгтэй. Сурагч хүн зөв хон багшийн заасан хичээлийг Дав- тай, ойлгоод тайвширвал явцуу ХЭ- рэг, Сурагч хү мэдлэгийн ХҮРЭЭ оргон байх ёстой, Үүний тул сурагч хүн биеэ дайчилж цаг мөч бүрийг эрдэм сурахад зориулах хэрэгтэй байдаг Олоп нийтийн ажилд ИДЭВХ- тэй оролдох, зов боловсон амрах, гэр орондоо туслах зэрэг бусад олон ажил онц сурахад харшилдаггүй. Ха рин оюун сэтгэлийг сэргээж өгдөг юм. С. ГҮНДСАМБУУ-Би нийслэлийн 12 дугаар дунд сургууулийн 9-ийн «А» ангид суралцдаг. Онц сурахад олон арга бий. Би өглөө эрт босож хичээлээ давтдаг. Ялангуяа тооны төрлийн хичзэлийг өглөө тархиныхаа сэргэлэн дээр давтахад ОйлгоЦ гойд байдаг. Хаврын дулаан цагт ургах нартай уралдан босож эрүүл агаарт чимээ аниргүйд хичээл давтах сай- хан! Архангай аймгийн Тариат сумын 10 жилийн Дүнд суургуулийн 2-ын «Б» ангийн баатарчууд таван улирал, дараалад 100 хувь суралцжээ. Ан- гийп сурагчдын 78 хувь пь сайн онц сайн суралцав, Аркангай аймгийн Тариат сумын 10 жи лийн сургуулийн 9 дүгээр ангийн сурагч Д. ПҮРЭВРИНЧИН 100 хувьтан анги Архангай аймгийн Хотонт сумын 8 жилийн Дунд сургуулийн 4-н8н «Б» ангийн сурагчид соёлч нөхөрлөлийн анги болох нэг жилийн хугацаа тай үүрэг аваад амжилттай биелүүлж байна, Эдний анги улирал бүр 100 хувийн дүнтэй суралцаж байна, Бас таван онцын эзэн дөрвийг төрүүллээ. Мөп сурагчдын мэдлэг чадварын үечилсэн дэвшлийг ангийн бүх сурагч биелүүлжээ. Сурагчид уншсан ном, мэдлэг чадвар, соёлжилт, шипэ дуу. шүлэг, сургамж: үг, тоглоом, гэсэн тэмдэглэлийн дэвтрүүд хөтөлж ажилла сан нь тэдний сурлага хүмүүжилд ихээхэн амжилт үзүүлж байна. Ангийн бүх сурагч ХБХБ тэмдгийн 3 дугаар норм биелүүлжээ. Одоо тус ангийн хан Монголын Пионерийн Байгууллагын Төв Зөвлөлийн бүгд хурал угтаж үүргээ шалгуулахаар ажиллаж байна. В. И. Лениний, мэндэлсний 100 жилийн ой, Ардын хувьсгалын о0 жи лийн ой угтаж улсын тэргүүний бүлгийн болзол биелүүлэхийн тул Төв аймгийн Жаргалантын сангийн аж ахуйн Зоя Космодемьяпскаягийн нэрэм жит 10 жилийн сургуулийн улсын тэргүүний бүлэг 8 дугаар бүлгийн турш лага эзэмшихээр ажиллаж байна. Архангай аймгийн Хотонт сумын 8 жилийн дунд сургуулийн багш ХАЛЗАН СОЁЛЧ АНГИ лоо дахин хамгаалахын тул бэлтгэл хийж байна. Соёлч нөхөрлөл байгуул саар сурагчдын сурлага эрс сайжирч, нэгдүгээр улирлаар ангнараа 100 хувь суралцлаа. Шинэ оноо 100 хувь сурлагын амжилтаар угтан, (сайн, онц сурлагатнуудаа олшруулна гэв. Дорнод аймгийн Цагаан овоо сумын 8 жилийп дунд сургуулийн пионсрийн ахлах улирдагч Л, ГАЛТ Дорпод аймгийн Цагаан-Овоо СУ- мын 8 жилийн дунд сургуулийн. 6 тийн «А» ангийнхан соёлч нөхөрлөл байгуулаад ажиллаж байна. Соёлч нө хөрлөлийн ахлагч Ц. Түмэнбаяр ярихдаа: -- Манай ангийн хамт олонсоёлч нөхөрлөл байгуулсан нь В.И. Лаени- ний мэндэлсний 100 жилийп ой, Ар- дын хувьсгалын 50 жилийп ой угтай зохиож байгаа ажлын маань нэг юм. Манай айги сургуулийнхаа 1968 оны цанын аварга анги юм, Энэ цо БИД ҮСЭГЛЭЛЭЭ ҮЗЭЖ ДУУСАВ ..Бид хэдхэн сарын өмнө аав, "ээждээ туслан үеийн найз нартайгаа тоглон наадаж 9 дүгээр сарын нэгнийг тэсч ядан хүлээж байлаа. Гэтэл одоо бид эрдэмт багшийн ачаар цагаан толгойн бүх үсэг үзэж дууслаа. Аав. ээж гэж хэлд орсон бид анх эрдэм ном сурч аав, ээж, ах эгч, багш гэсэн сайхан үгнүүдийг уншиж, бичиж чаддаг боллоо, Бид сургуулийн сүлд модны наадамд аих удаагаа оролцох гэж байна. Ямар тоё вэ? Шинэ он гарахаар шинэ хэвлэл бидний гар дээр ирнэ. «Оюун түлхүүрийг» дүү нартаа уншина. «Пиоперийн үнэн» сонинг өөрсдөө уншина, Эмээ өвөөдөө ч уншиж огнө. Сургуульд сурах ямар сайхан юм бэ? 00 К Нийслэлийн 12 дугаар сургуулийн 1- Ш чимэг, Лхагвасүрэн, Тэгшээ, Одлхагва нар. Хааныг уЛЛиЬ час Сэлэнгэ аймгийн Цант сумыл 8 Жи ийн дунд сургуулийн 6--А ангийн су агч Бүжиймаа (6 дахь Жилдээ уурч, таван онцын болзлыг хангахаар паргуу хичээллэж байна, Зургийг С, СОДНОМБАЛЖИР «Октябрь-50 жил» радио станц ажиллуулж өдөр бүрийн 1,2 Ду- гаар ээлжийн хичээлийн завсарла- гаар эх эцгийн концерт, ахмад хү мүүсийн яриа зөвлөлгөө, сурагч- дып концерт багш нарын кон- церт нэвтрүүлж байна. Одоогийн байдлаар 14 анги бүлгийн сураг- чид, эх эцгийн концерт нэвтрүүл- лээ, Пионер сурагчдын дунд хэвлэл захиалгын ажил амжилттай Явагд- лаа. Бүх сурагчид хэвлэлээ 100 хувь захиалав. Дорноговь аймгийн Зүүнбаян ХО тын 8 жилийн дунд сургуулийн багш ЗАГДАА ї гэж байна. Ц. САМДАНГИЙН зураг, авсан х-55Ы Владимир Ильичид өдөр бү- хэн олон арван захидал ирдэг байжээ. Түүнд ахмад коммупис- тууд, эрдэмтэд, зохиолчид, та- риачид, ажилчид, тэр ч байту- тай сургуулийн сурагчид, цэцэр лэгийн бяцхан иргэдээс ч захиа ирдэг байлаа. Владимир Ильпч захиа бүрийг анхааралтай ун- шиж түүнд заавал хариу өгдөг байв. Москва хотноо В. И. Лепиний музейд тавьсан олон зуун захид лаас уншигч та нартаа хоёр за хидлыг сонирхуулья, Ур “АМРАХ, ф БАСДАХИН ЄУР ХИДАЛ Эхний захидлыг 1919 оны наймдугаар сард Ка- зайск губерний нэгэн тос гоны жаад хүү Тнхоп Кур ков бичжээ. Тууш шу(амтай нимгэй дэвтрийн та4 хуудсан дээр хүүхдийн турь муутайхан үсгээр бичфэц тэр зсахи- далд ингэж, бичжээ. «Хайрт Танд баяр хүргэж соцна анамын түргэн өрнөлтийг ЇГ хүсэн ерөөе: Апжис дагаж амин хувь даа болон, боцналист Орос улсынхаа тусын тулд талх ОлЛ- дог тариачин хүү би танд захи дал бичье. Ч Дэлхийн соцналист хувьсга- лын их жолоодогч нөхөр Ленин тантай бодол сэтгэл нийлж бай- гаагаа илэрхийлье гэл шийдлээ. Хайрт Ленин танд би үнэхээ рийн хайртайдаа тэсэж чадалгүй энэ захидлыг бичлээ» гэжээ. Хоёрдахь захидлыг 1922 оны 5 дугаар сард Москвагийн ой- ролцоох хүүхэд “хүмүүжүүлэх газрын багачууд В. И. Ленинд ” С бичжээ. мын “Л 29 Олон хүүхдийн гарын үсгийг ээж: СЭВНнн Ч зангийн Таван эзэд болов нэг л хүний бичгийн хэлбэрээр ойд зурсан тэв асахидалд тайлбар Сүхбаатар айжгийн төвийн 10 болгон Ильичээ бидиий зарим жилийн дунд Сурргуулийц но- нь бичиг мэдэхгүй учраас Юрка: биднийг төлөөлөн гарын үсэг зурлаа гэжээ. Тэр захидалд өгүүлсэп нь «Хайрт Владимир Ильич ээ! Бид тантай уулзахсан гэж ЧХ хүсдэг. Манайд айлчлаарай. Ма цайх Сенежскийн цуурын эрэг дээр байдаг. Хачин сайхан га- зар шүү. Загасчилж, анд явж болно. Манай эндэхийн агаар цэвэр сайхан, та сайхан амарч бие тапь сайн болдо. Бид таныг өөрсдийнхөө үнээний сүүгээр дайлна. Танд сүү маш их хэрэг тэй. Манай энд бас олон төр- лийн ногоо жимс,, ургадаг. Та- пыг бид юугаа ч хайрлахгүй дайлах “болно. Та манайд 233- вал ирээрэй» гэжээ. Владимир Ильпич Лепип энэ захидлыг аваад Сенежскийд очиж хүүхдүүдтэй уулзаа биз? Хүүхдүүд ч Владимир ИльЕ- чийг өөрсдийн үнээний амтат сүүгээр дайлж. баяр хөөртэй угтсан байлгүй. Ц. ЭРДЭНЭБАТ эээ БИД ИНГЭЖ ї 4 Бид өнгөрсөн хичээлийн Жил тохиолдуулан саёлч нөхөрлөл байгуулан ажилласан юм. Өнгөр- хи! сөн хугацаанд багагүй а? лөлийн хамт олон анх байгуул: сул сурлагатан 1-тэй байсан бол () сайны эзлэх хувь аар! доорхн ажлыг хийлээ. Үүнд: Манай соёлч яөхөрлөлөөс сурагч Нансалмаа, Юра нар таван опцын эзэн болж сурагч Молом тавал онцыг ЭЗЭМШИГЧ тэмд- гийн болзол биелүүлээд байна. Үечилсэн дэвшлийн Ш шатны цараа. ХБХБ тэмдгийн нормыг мөн ангиараа бие- суралцаж зуны амрал болзлыг лүүлж, рэг амлалт аваад 7 сурагч Д. Нацагдо, тэй багтай болж, одон бөмбөг церт, сургуу хүү эр 7 ажиллаж лэгчтэй цэцэрлэгийн байна. «Б» ангийн сурагч, АЖИЛАЖ гацгааж байна. «Ахмад үеийнхнийхээ уламжлалаас байгуулж байнд Мөн сагсан болон гар бомбогийн эрэгтэй Эмэг- єнг тоглохоор бэлтгэн сургуулилж байна, Мөн өөрийн и 4-ийн «А» ангийн баатарчууд, сумын төвийн Даш- Говь-Алтай аймгийн Халиун сумын дунд сургуулийн 7-гийн соёлч нөхөрлөлийн ахлагч «Ази, тивд шунаж Далдїїн тэртээ цагаан ордноосоо Холын тэртээ Вьетнамд халдаж Алдар нэрээ дэлхийд алдаж ЛАчсан хүчээ Вьетнамд халж Ач үрсээрээ хүүрээ тээлгэж Америк нутагтаа тонилж байна, Өмнөт Вьетнам хүчтэй Америкийн харгис этгээдүүд нер сурагчид шинэ оноо сурла- гын өндөр амжилтаар угтахын тул «Шинжлэх ухааны шим» нэртэй 20 хөншийн ажил 30- хнож байна. Сургуулийн захир- гаа, сурагчдын олон нийтийн байгууллага, аах аргын нэгд- лүүд тодорхой төлөвлөгөө гар- гаж. сурлагын счанарт гол ан- хаарлаа чиглүүлж байна. Заа- сан хичээлүүдийг бататгахаар уулзалт, маргаан хийх, ханын сонин. самбар булан гаргах, орч лон ертөнцийн түмэн тайхамш- таас сонирхон ярилцах зэрэг олон соннрхолтой ажил зохиож байна. Бас бүлэг, салаадын сур лагын дүнг 7 хоног дутамд гар- гаж, сурлагаар. дод нэ- тэгдэл хичээл заах, хувийн журнал хөтлөх, ном уншлага зохиох онц сурлагатны арга туршлага эзэмших, лнэ явуулж байна. їїссэн 5 дамбаа, Цогзолмаа, Үндсээн чөлөөлөх фромтынхны |тар, Сүхбаатар нарын 18 шино- Үнэн ялах тавилантай. С. БАЛЖИННЯМ ыыыыэээээ БАЙНА тд монголын багш нарын өдрийг | гүйцэтгэлээ, Манай нөхөр- агдахдаа онц 2, сайн 1, дунд 8, одоо 100 хувийн амжилттай Т0 хувьд хүрээд байна, Бид с тэмдгийн болзол биелүүлэх ҮҮ- сурья» гэдэг танхим тоглож сурцгаалаа. Бид одоо кон» хүүхдүүдтэй шефийн холбоотой В. АЛЗАХГҮЙ ШАРЫН ГОЛЫН ДУНД СУРГУУЛИЙН ОНЦЧУУД «Бэ» ангийн С. Ч Өвөр талд: (Зүүнээс) 8--ийн «Бэ» ангийн нмгээ, Төгсөө, 5--ийн 4--ийн «Вэ» ангийн Энхбаяр, Ар эг нээнд: 3--ийн «В» ангийн Алтангэрэл, 6--гийд «Ао ангийн Гэ рэлмаа З--ийй «А» ангийн Гүндэгмаа нар Гэрэл зургийг Д.ДҮВЧИНДОРЖ Жа. | ахмад з УЛААНБААТАР ХОТЫН Х39-ИЙН БАГА ХУРАЛ Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн ХШ бага хурал нэ сарын 20, 21-нд дуурь бүжтийн улсын театрт боллоо. Бага хурал Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга П. тавь- сан илтгэл, мөн хотын ХЗЭ-ийн ХО- рооны шалган байцаах комиссын тайлан илтгэлийг хэлэлцлээ, Тус хуралт МАХН-ын Төв Хороо ны Улс төрийн Товчооны гишүүй, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэр гүүлэгчдийн дарга Ж. Самбуу, мАХ ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчоо ны гишүүн. Намын Топ Хорооны на рийп бичгийн дарга Ц. Дүгэрсүрэй цар болоп МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Ч, Пүрэвжав, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны товчооны гишүүд оролцов. ” Тус бага хурал дээр МАХН-ын Төв Хороопы Улс төрийн Товчооны гишүүн, БНМАУ-ын Ардын Их Хур лын Тэргүүлэгчдийп дарга нөхөр 2К. Самбуу дэлгэрэнгүй үг хэллээ. Нөхөр 7К. Самбуу хэлсэц үгэндээ: Залуу үеийг нам, ард түмний хувьсгалт дайчин уламжлал, орчиг үеийн баатарлаг үйлсийн ҮЛГэр ЖИ- шэз эх оронч, пролетарийд ИНТтерна цнонализмын үзлээр хүмүүжүүлэх ажлыг нилээд өриүүлж, намдаа тан- гараг оргөх, залуучуудын тойрог аялал зохиох, баатарлаг үйлстнийг сурвалжлан тодруулах, пам төрийн үтгэлтэн, партизан, улсын ба хөдөлмөрийл баатар, тэргүүний Хү” мүүстэй уулзалт хийх хувьсгалт уламжлалын булай тапхим байгуу» лах зэргээр Х йн ажлын за рим сайн зхлэлт гарсан байна. Социалист байгуулалтад залуучуу дын Идэвх Оролцоог дээшлүүлэх зог рилгоор МХЗЭ--ийн байгууллагаас санаачлан зохиосоп тэргүүний залуу тариаланчид, тээвэрчдийн Зовлол» төөн, мал маллах сайхан уулзалт, багш шавийн болоц хөдөлмөр С0ё- лын чуулгай зэрэг нь мапай залуу» чуудын ажлын арга туршлагыг со» лилцуулах тэдний улс "80. ХОДӨЛМӨ- рийн идэвхийг Өрпүүлэх чухал арга. хэмжээ болжээ гэж дүгпээд МХЗЭ- ийн байгууллагаас гишүүд зЗалууч чуулын дунд зохиох үзэл суртал ХҮ мүүжлийн ажлын агуулга хүрээ” улам өндөржүүлж өл ахуйн төлөвлө« төөт зорилтыг биелүүлэхэд гипгүүД залуучууд пэг бүрийг татан Оролт цуулж, МХЗЭ--ийл гишүүдийн мат лайллыг улам өндөржүүлэх хэрэгтэй тэв, Бага хурал Улаанбаатар ХОТЫН ХЗЭ-ийн хороопы товчоог сонгож, Улаанбаатар хотын ХЗЭ-ийн хороопы нэгдүгээр парийн бичгийн даргаар П, Гунгаажавыг баталлаа, Лхагважав билээ. Хичээлийн шинэ . жилийн дуугарч хичээл эхэллээ. Хүүхдүүдээ ан оруулж жигдрүүлэн суулгасны дараа залуухан багш анхны хонх жингэнэн тид нь эмэгтэй -- Хүүхдүүд ээ! Намайг Цэен ангийн багш, Өнөөдрөөс эхлээд та иар сурагч боллоо, Сурагч хүний гол зорилго бол онц сайн сурч, тэр гүүний сахилга баттай байх Яв- дал юм гэх зэргээр олон зүйл ярьжээ. Энэ өдрөөс эхлэн отгон боллоо. ханд гэдэг, Би танай 1961 оны 9 дүгээр, сарын нэгиий намрын налгар сайхан өглөө сургуулийн зүг баяртай алхаж явсан жаахан бор хүү бол Дарьсүрэнгийн отгон хүү СУР модыг харж байгаа болохо их л сайхан санагдаж энэ т: сонирхон тайхаж суулаа. хүргэн, онц дэг өгөхөд Лхагважав хүү төн ааваасаа бэлгэээ бөөн баяр болсоор гэртээ жээ, Тэр үедс жав хүү сайн ажиллаж, сурч, тэргүүний сахилга батт тэж олонд магтагдаж явлаа. даргаар сонгогдов. Энэ хугацаанд Лхагважав лаан даргаас “ЛХАГВАЖАВ элдэв сонни тоглоом зүүлтийг Уд- сан ч үгүй өвгөн аав хүрэлцэн ирж хүүхдүүдэд баяр талархал н, сурагчдад бэ- өв- аваад ир- хойш Лхагва- онц Түүгээр ч барахгүй 1963 онд пионерт элсч улмаар бүлгийн бүлгэмийн зөвлө- лийн гишүүн ХҮРтэд сонгогдож ших-- ВАЛЖЛАГА юр хариуцуулсан үүрэг даалгавар эр руудыг сайн биелүүлж явжээ. 1966 онд ангиараа соёлч нӨ- хөрлөл болох үүрэг авахад Лхагважав онц сайн сурна. Бүр тээ. Оюун, нарыг даан авч дун даас дээш дүнтэй сургана гэх мэт үүрэг авч түүнийгээ ам- жилттай биелүүлж 1967 онд соёлч нөхөрлөлийн гишүүн 60- лоод улмаар МХЗЭ-ийн ти- шүүнд элсэн орж бас «Зал- тамжлагч» 2 дугаар чуулганы төлөөлөгчөөр шалгаран оролц- жээ- хаа «СУРАГЧ» шуудан даргаар ажиллаж байгаа бөгөөд таван онц, Д. Нацагдорж тэмд- гийн болзлыг хангасан хөнгөн ат еа Одоо Лхагважав сургуулийн- летикаар БНМАУ-ын спортын нэгдсэн ангиллын 8 дугаар 33- рэг биелүүлсэн тамирчин Лхагважав онц сайн сурахад минь тусал- даг таван гол зүйл байдаг гэж би боддог гэж ярьсны нь хүү- хэд та нарт сонирхуулья, -Хамгийн чухал нь багшийг хи- чээл зааж байхад бүх анхаар- лаа хичээлийн зүгт бүрэн хан- рагч юм. Сурагч дуулах хэрэгтэй. -- Гэрийн Хаалгаврыг ӨДӨр өдөрт нь заавал хийж, түүнтэй холбон үзсэн хичээлүүдээ тан сэргээж байх хэрэгтэй. жаахан оролдож ХИЙДЭГ. байгаад бУРУУ Даалгавраа хийхэд тэр өдрийн -- эвишэ--ыг - су. илүү болдог юм. Энэ шалтгаан болдог юм. замаар давтах хэрэгтэй. заагдсан хи байж сүүлийн өгсөн ры! мий үрж болохгүй. Нэг л сэдвийг дутуу ойлг ДАВ вол тэр хичзэлээр хойш: За- . гоц зал дутуу мэдлэгтэй байдаг гэ, гийг санаж явах хэрэгтэй юм. -- Давтлагын цагийн х: дээрээ нийлж Давтах ашигтай 6. өгсөн даалгавар дээр нөгөө хий даггүй, гээгүй орхигдсон даалгаврыг нө мэгц л санаанд өөрөө ордог ют. хөн хийх хэрэгтэй болдог. Тэгэ Харии хичээл давт гэж цуг- хээр ажиллах цаг Урд өдрөөс ларчихаад гол анхаарлаа Давт- нь залхуу лагандаа хандуулахгүй рах, даалгавраа Дутуу ХИЙХ НЭГ үрж үр Дд -- Хичээлийг давтахдаа хөн- рэгтэй юм. гөнөөс хүндрүү Нь шилжүүлэх Урд ойлгоогүй ЮМаа даалгав- ЛОН хэн мэдэх хүнээс ичиж 00- г хийх гэж Хайран цагаа дэ- доо заа рийг хатуу баримтлан хэд хэ- айдаг. Энэ нь өөрийн хөө ойлгосныг НӨХӨДДӨӨ хэлж ярьж өгөх бололцоог олгодог 68- төөд нигэж нөхөддөө ярьж тайл барлаж өгсөн хичээл мартагд- мартсац ч уншиж эхэл- цаг й болох явдал тардгийг энд Хатуу анхаарах хэ -- Ойлтоогүй буюу мэдэхгүй багш нар нөхдөөсөө 08- волгүй асууж лавлаж байх хэ- рэгтэй, Эрдэм сурья гэсэц хүч өо сэлтэй хүнийг шоолж муулах хүн нэг ч байдаггүй бөгөөд ха- рин туслан дэмждэг хүн үй тү мээрээ байдаг юм, Ингэж лчад вал сая онц сурна. Онц сурдаг хүн бол зөвхөн хичээлзэрээ. биш бүх талаараа аяндаа онц сайн болдог юм гэж нийслэлийн 22 дугаар сургуулийн 8 дугаар Сэнар сурагч Лхагважав ярьж а. Дд Д. МӨНХ-ОЧИР - - ӨАДТДУХУУД “БЭЛЭГ “авнал авна ганныл гарга Лэвтаг тарна аниа тал гр- Зрралалрал чарналланнд анал, тарируг ганд саввал ханна. ХОЁР БЯЦХАН ӨГҮҮЛЛЭГ гаа борогцойгоор дүүр гэж аваад өөр хуш хайсаар өдрийн хуга- . Ахин хуш - Би ЕУ ААН чирмэ даа хушны мөчрий» Ссыг барав. А Шинэ жилийн бэлэг Ө,ЛӨ 24554 салса уг эх хайрлалгүй хугалж олсонгүй ажээ. Хо- : Өвөөгөөсөө эмээгээсээ ав Огтоно нүхнээсээ дуудвал олзоо хуваах байв, Хушны мөчрийг Тын зах орж борогцой . : : на гарч, муужгай хараг- д 5 Й /їтгэж байгаагаа Г0о: худалдаж өвөр БлАТАРЧУУД БА цЭЦЭРЛЭГИЙН НАСНЫ ТЭВЖДЭ л Ёл уЭйн рч, муу рег- болно. Бин энэ сайхан сүйтгэж хуухдэд, ЗОРИУЛАВ. Ахаасаа эгчээсээ авна, Өвөө эмээ Аав ээж дах бий гэж эмээж яв саар боовны хий олжээ. Олзоо нү зуушийг идэх ёстой! ганцаараа мэнсИХ гэж огто тэр өөрөө ч анзаарсан гүй. Ганцхан борог- дүүрэн мөнгөтэй «сэт гэл хангалуун гэртээ хэндээ хүргэх гэтэл "0 учирлав. Огтоно өд, ЦОЙГ л 36 ХаЛдалчийг Б нү ЭЛрай ҮУл43 5 Ах агч минь / Ч 9Т9Л рийн турш боовны хэл. СЭЛ худа: ? мар тэр: худа: (М8 (84) 1968 оны 12 дугаар сарын 25 Хэсаа үзиан Шорл НЫ нв ТӨГ үрандЭЭ аваа эзэмджээ. Шуудай. даачин уут сав уудээ дүүдээ : 7 : ы ШИНЭ ЦЭЦЭРЛЭГ “Нийслэл хотын зүүн | дэнж дээр сүндэрлэн. босч буй. 12 дугаар хорооллын дүүрэгт өдөр "бүр шинэ сайхан барнлга бай гуулалт бий болж байна. Түү- ний нэг нь саяхан ашиглалтанд орсон нийслэлийн нэгдсэн 22 дугаар цэцэрлэг юм. Энэ цэцэр лэгийг Зөвлөлтийн барилгын Н. Верна даргатай П трестийн рилгачин ах эгч нар чинь барьж байгуулж өгчээ. Манай нэгдсэн цэцэрлэгт 280 хүүхэд хүмүүжих юм. Цэцэрлэг яслийн тэргүүний ажилчдын ул сын зөвлөлгөөний шийдвэр бие лүүлэх ажил эрчимтэй өрнөж байгаа энэ үед бид ийм сайхан цэцэрлэг, яслийг хүлээн авч бай гаадаа урам зоригтой байна. Ма най нэцэрлэгт хүүхдээ өгсөн олон арван эх, эцэг энэ сайхан цэцэрлэгийг барьж байгуулж өг Хүссэн дурласны нь өгнө, -- Би Шинэ жилийн бэлэг Өвөөдөө эмээдээ өгн( Аавдаа зэждээ өгнө Ахдаа эгчдээ өгнө. Би- Бэлэг авна, өгнө, Миний өгөх бэлгэнд Манайхан цөмвөрөө баяр лана Хуснэгт дүүрэн онц минь Хундтэйхэн бэлэг болно. Ч, АДЬЯА (Мах комбинатын ажил чин, : дож байтал нь хүрч ирээд зовоож байхаар Санта нара. сална. свгна . энн ЭЛ” ...ЭЦХанөднйй үулэж. -- Чи ингэж биеэ чих гэж .ноцолдсоор ядрахын туйлд Хүр- чээ. Энэ үеэр “элээ нисэн ирж олзны боо ныг нь шүүрэн нисэж аалз ХУШ Нэгэн худалдаачин ойн захаар явж бай- жээ, Ойролцоо Ху- шинд самар байхыг үзээд ачиргүй |баяр- нөх- гэнэ, ь Хаа дэргэд ирэхэд с4- мар байтугай нэг ч Мө чиргүй болсон байв. -- Эрхэм худалдаа- чин та ноднин энд ирэхдээ хушны Ммөч- рийг сүйтгээгүй бол энэ жид бас нх борог пой авах байсан шүү дээ гэж эрээн алаг жирх модны оройгоос хэлж гэнэ. Худалдаа- тин сэтгэл Дундуур, лаж яаран очив, Ху- өвөр хоосон гэртээ 3 22 Зөвлөлтийн барилгачдад дөө дуудаж элбэлцүү далдаачин, тэр 38 бупжээ. . а 8) 7 йг лээч,тэгвэл чамд ама ин урмаг авирч оо Бид 22 дугаар цэцэрлэгийн суллан сэтгэгдлээ илэрхийлж дээч,тэгвэл д р шинд сур р дарга Н. Сүрэндарьтай уулзаж ярилцав. ”.тт, Манай цэцэрлэгийн барил та ,байгуулалт. дотоод, тоног.тө хөврөмж орчин үеийн хийцтэй юм. Цэцэрлэгийн 8.анги, Яяс- лийн 4 ангитай, Анги «бүрийн тоглоомын. булан, “ширээ сандал, ор “дэрний хэрэглэл, хөгжмийн тасалгаа,-унтлагын тасалгаа, ца9 Хүүхэд та нарын булбарай бяцхан дүү нар чинь шинэ жи- лийн баярын босгон дээр ийм сайхан цэцэрлэг, яслид орж баяр хөөртэй байна. Манай сурвалжлагч өөөөөөөөөөөөөөӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ МОРИО УНААД ШИНЭ ЖИЛ ө хилгаан. гад тогоо зэргийг Зөв-Ө ДЭЭ ОЧНО лЛөлтийн! хүмүүс “өөрсдийн "хөрөн8 тө, хөдөлмөрөөр байгуулж өгсөн юм. . 5 Төв аймгийн Эрдэнэ сумын бага сургуулийн 1 ангийн сурагч Болдсайханы зурсан зураг. “АгшГэаэлхь л 6-8? НАлЦУӨ нхой: г-ци гтшс биш үү гэж хэлжээ, рогцой унагаж байх- Д. ДАВААНЯМ Эл аинэй ура лааны ЛИВнЫ/ “/УВИВ ГУА /ҮВВ-2А... суур гүвиэр Л ХЯКНЬ/ Сашхна” “өнвл “ВА.” “инь” “өвс “чинь” “ЛЕЛИАЧЛНАГ /ЧИНА... авна, авиа Лана ЧИНААЛЧИНА Л Чвна | балт | гүүлж, нөгвө хушны- | | | 7 ТЭМДЭГЛЭЛИЙНХЭЭ ДЭВ ТЭРТ БИЧИЖ АВААРАЙ 1 . П Дэлхийн хөдөлмөрчдийн суут жолоодогч В. И.Лениний мэндэлсэн 1870 оноос хойш болсон онцлог том үйл явдлыг дурдвал: 1870 он: с -- 2 дүгээр сарын 10 (22) В.И. Ленин төржээ. Бэлэн хо ЛЭЭЛЛЭЦИУД | -- Дугаар сарын 19. - й : 2 й 1871 Л аар сарын 19. Франц-пруссийн дайн эхэлжээ, ТОВГОЧ 0 | ---8 дугаар сарын 18--наас 5 дугаар сарын 28, Паря -- Багц багцаар нь барьж ! сын комун ялж, оршин тогтносон өдрүүд, Багачууд хүүхэд наадна. 2-6 дугаар сар, Пролетарийн сүлд дуулал «Интернацио Өнгө өнгөөр нь алаглуулж, -нал»--ЫГ 9, Потье зохиожээ, Бөмбөлөг бөмбөрнө. / Өргөн жагсаалыг чимэглэнэ. 1872 он, . Дээш дээшээ тэмүүлэх нь 1 --9 дүгээр сарын 2-7, | интернационалын Гаагын их Дэгжин хөгжихийн билэгтэй | хурал хуралджээ. Байж яданхан хөөрөх нь 1873 он: Баяр хөөрийн тэмдэгтэй. Хөөрхөн бөмбөлөг минь Хөөрөн хөөрөн нисээрэй. . Хөвчин дэлхийн уудмыг Яаран яаран туулаарай. Баяртай сайхан мэндийг Баян хорвоод түгээгээрэй! -- Зураач И.Е.Репин «Ижил Дээрх онгоц чирэгч барла гууд гэдэг зургаа бүтээжээ, 1874 он: -- Мариднекийн театрын тайзнаа М.П.Мусоргскийн «Бо рис Годунов» гэдэг дуурийг анх тогложээ. 1875 он: -- 8 дугаар сар. К.Марксын «Готын программын шүүмж лэлд» гэдэг бүтээл бичигджээ, Нийслэлийн- 5 дугаар дунд сургуулийн сурагч Т, Андр- юшийн зурсан зурзг ! Сайхан санааны үрийг / 5 -4 1876 он: Сансар гаригт хүргээрэй! й -- “Народникуудын: «Газар ба зориг» гэдэг байгууллага Жи. ДЭМБЭРЭЛ ! Хариуцлагатай эрхлэгч Ж, ШАГДАР байгууллагджээ. , --4 дүгээр сар. Болгарт Туркийн ноёрхлын эсрэг боё лого гарчээ. (Үргэлжлэл бий) А-35787 1. Сүхбаатарын нэрэмжит хлсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. Индекс-14140