Урлагт “кгүт- ---3- т Мад лэ ТҮТҮҮҮҮЛЛТТҮҮҮҮҮҮҮТЇХЭЛҮҮЭЭЛЭ Ю.ЦЭДЭНБАЛ: 0 з ишшшэгшишжшэтэлецюмслэкдахиы? “НАМЫН ТӨВ ХОРООНЫ У БҮГД ХУРАЛ, АРДЫН | “ИХ ХУРЛЫН ЭЭЛЖИТ ЧУУЛГАНЫ ШИЙДВЭРИЙШ | ”"БИЕЛҮҮЛЭХЭД МАНАЙ ОРНЫ БҮХ ХӨДӨЛМӨРЧ- | ДИЙН АНХААРАЛ ЧИГЛЭХ ЁСТОЙ, ЧУУЛГАНЫ | ШИЙДВЭРТ АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН АСУУДЛЫГ ОНЦГОЙ АНХААРСАН ЮМ. 1983 ОНЫГ СУРАГЧИЙН ЖИЛ ГЭЖ ЗАРЛАСАН НЬ ҮҮНИЙ ТОД НОТОЛГОО БӨГӨӨД ЭНЭ НЬ МАНАЙ ӨСВӨРИЙН ҮЕИЙНХНИЙГ - ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ ТАЛААР НАМЫН ХҮШ ИХ ХУР- ЛААС ТӨЛӨВЛӨН ЗААСАН АРГА ХЭМЖЭЭГ БИЕ- ЛҮҮЛЭХИЙН ТӨЛӨӨ ДЭЭД ЗЭРГЭЭР ЧАРМАЙХЫГ НАМ, УЛС, ОЛОН НИЙТИЙН БҮХ БАЙГУУЛЛАГА, ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨв ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН з9 дэх жилдээ БЯМБА НИЙТ ХӨДӨЛМӨРЧДӨӨС ШААРДАЖ БАЙНА... Э6:1 (1828) | 1983 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 1. | “үнэ 10. (1983 оны шинэ жилийн мэндчилгээ дэвшүүлж, теле. виз, радиогоор хэлсэн үгээс): 503 шан 5. асан СУУХҮҮТ шинэ Гацуурын мөчир бүхнээс Яралзах голын урсгал 3 р бү р жилийн энэ үдэш ширтэнэ- мөсөн доороо хөдлөөд Цацаг чимгээ тэнгэр Шилмүүсний анхилуун нэг үздэг байх. хүртэл зүүжээ. үнэр гэр дүүрч Өмнийн дулаан оронд Одод бүхнээ сүлд модонд ЗҮРХНЭэс баярын аялгуу өвөлжихоөр одсон хуваал: өгчихөөд доргин дуурсана. шувууд Ч Огторгуй өөрөө сар Өөрийн нутгийн нуураа зЭЭЛЭН н11:482Ц17 5 Шөнө дундын цаг болж р цэн 2 ыг р чимгээ хатгажээ. 1 үгүйлээд нэг ганганадаг хоёр он солилцоход байх Газар дэлхий пнамуухап зальстэргэж Цагийн зүү нэгэп цэг дээр тэврэлдэц золгоно. Аялгат лтгын утас Гадаа гарахад, хот минь Шинэ хуучин хоёр ийнхүү тоихийж тэгийг эрдэнийн тогос шиг найрсгаар салахыг бодуулна. 5 солонгорно: хараад Зүрхний минь алтан Ганган өдөө айл бүхэнд хонхлой цэцэг-алаг дэлгэв үү гэлтэй Гайхсан саран тэнгэртээ үрсийн маань Гайхамшагийн өнгөөр өргөө тормойно. бүхэл гийжээ. Яг д энэ мочид хаврыг Зүглэх цаг-маргаашийн Хүүхдийп гэрэлтсэн нүд цэцэг хөрсөө түлхэн өдрийг эпх тайвнаар шиг чимэглэлүүд өндийж халглахыг хүснэ. Ээшэстэнсэ, Єлё3. 2, 22 жоом НЭШ шЭ ОДЖХ лийн цасэнд уятасан уузсын хамдийд оршгал үзж: Таллит сайхан гжюнсрайя бүтд найрамдах улсад эх ортыхоо таг булш бүрхэс ирсэн хүүхдүүд бид эєтэй (сайхал амьдарч, үерхэн нэхорльж, нк түйл сурч байла. Ба шт: хэлийн 40 дугаар сургуу- амён Заан 41» зигид сурдаг Ои ил өлой 3. майттай болсноос. Өмнө » аймгийг Очлриегт гэдэг хүүтэлтэВ бүр ч дотно сайкал үерхэж байна. айл мазиь төхлрсог БИМАУ-ын Сайдгиарын Зөвлөлийн “БИРМАУ-ын гавьцат шасд пртфессор АД. Цакмнаа, ний Ш зивлайн сургуулийн Гал Тахтийн Я, бигцсэїн суралг толийгүй ур- лаг ях саяирклог, Түүний шүлэг узшихыг зилай аагє- райпхан тал сойгдос гэлч. Одлто мгтгай ДУНДГОВЬ. АЙМГИЙН ХУЛД СУНЫН УЛСЫН 1ЗРГҮҮНИЙ 8 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН Б-11ЙН 2224Б» МИН ХИЙГ ОЛ08Д Сайн байцгаана | уу? юм улшдаг хүл болохын тоок хэрэгтэй. Энэ пи лат Хайрт ппспер сурагчид аа. тулд хагас дутуу унших, улам (сайн сурах суурь “Сурлага ходолмортоо Гүйлгай харах зэргээр өр болш огно, Дараа пь үйл баядам сайхан амнагтт алта. НЭр болгож болохгүй, Эпз Т үзэн эзхлакоо хэрэгтэй. байгаагаа лурдан падад эй. їїн. бисэ. хуурч байгаа хэ- Үйл үг бол өгүүлбэрийн хилла ирүүлсэй та бүхэнд, РЭГ богоод том болсоц хой- амин сүнс, үйл ү чин сатгалийн: таларжлаа МӨО МОмшыг айхааралтай, өгүүлбэр гаж үгүй юм, Ха. илэрхийлье. Ангиараа пом Ойлгом ушших мииь талаа рахад үйл үггүй мат өгүүл: үнийн, ярилцах. шлргаан 443 гн.) амаа барихад бэр ч үйл үгтэй 7Кийгэл бэл: «Пот дом» гэсэн лїуулах, -хлмгайл| | олон. ХҮР. Дд уншли 5 (үл й 2 Зах. яядрий Хуудас, ТЭР: БӨЛовсрад мэдлэгтэй ир. ШД єє дом» гжсэл одоо Г гах/ Уншсан нам: эдхиолоа. “Л. бОЛОН. хүмүүлихийн Цагийн зүйл үгтэй “юм. зүлиглэн тоглох, “үйл явд:. ооо Баг ТӨЛ СҮМДЭС пь “робот адссь был, дом» дыг ий хируулсан зураг Хөх хүрч эжэнцихо Явдал өөрт одссы будет дом» гэ. зурах ззрэг олоц хэлбаэ. юм. Малай гарїїс двэр сарч. дэг өгүүлбэрүүдтэй юм 5 4 байгаа ииййжшлэх | ухааг, шгтай: Гэ- 134 ажилд похцот хөлтө тєхи 1-0 16:54: Бэ 2шУ їш хирлх цолх» СОН гу ын : гуралшы цэг нь орос. зэл Ч Хашир, пахэрдаж, байгаа.дэяр хэвлэгдэн байна Тэл хатна ен! Рнүд к) та марши дахидлаас гэлрийг "өх халилэ прчуу - улшаад багш хүний хувьД дар гаргаж! болох балавч 18УЧ0Аэ аишил 8Э1 ҮЕ ХОДӨЛЖ гацүцжсэх. ухаан” техинжийн. Аливаа хэлний үйл үг мэс хоч гтүлн ЯАЛАЙ НО. осар хурдан хоглслийн өнөө. тодорхой. пиар пзгай тийн х: актай» гаж түн, ТҮ- үсд орчуулах. хэвлэх гэсээр ялгал шаарддаг байла. 11Ш- шэн ДҮ ЦЫЧД инь байтал Ишэнх мэтээ салт шэвхбэл иснай «сролцох» хомигтАН х14-0 ПУЛАА яа хуучрах учраас өрос гадэг үйл үг Өгөх оршл- НЕРиЛО ., 3. ӨВиН, халїйг шамдан сурч тэр» хмш тийш ялгал їпайрддэг хайш хэлэх Мэранчй ч 3! түүний. штииллх утааны (хєралд оролцох, туулгАлД Зайг иртэй! Дүү дар юу эх ОЛОХ, амжилтын цом” ух Өрөлцох гэх мэт) бал өрх Белл уулга Зан: дар, дэлхийг утга юхуо- ХЭЛНИЙ адил утгатай «участ : пин эрдэмийн санд баг РОРАть» гэдэг үйл үт Ирад Тамай-айгно сурлагын таас буй? оросип (болоц ЛОЖНЫЛ тийн алгал «ав» амишлтыг 100 хувь. сур- зеплалтийн урлы зохислуу: угтаартай. үг туаарддаг асрын чанарын үлүүлэл- дыг вх хэл дээр пь утший байна. (узаствоат, Н со0- тийг 50 хувид хүргэж слй: ойлгодог болбол даруй цаг РОПЛИ, 8 сєссий гэх мэт) хай амжилт гаргаясуа. БЇ| заллом илүү їх язожилтад 11ймд орос хэллий үйл МАУлан баатар, ЗХУ-ын хүрэх аргаа бололцой үгцїт ашлзэд тогтрохдоо л Өвө 8, сансрын їпхэгч 18. нсвгдэх юм. тэр тийп ялгал шэалрада- Агчи: эрамжит ШРАй Оанр ир лэхэд “Ор халхсурахин хулд Ха улан хэний сын үүрэгтээ сурлагын чанарыг ӨРӨС Үгийг бгүүлборээс ам. бєцих, эвө-ирпх бололцоо 75 хувьд күртэх. зсвад СҮЛ ЧЭЭЛЭХ (Шь тӨДИЙ (3 200 болж байгаэ юм. ЭС ерөөсөө думд сурлагатан Дцамжаавд хүрэхгүй тэгтээс монгол хзднийтээ гүй хамт олнь бодсх сам. “МЭАРЗЛжс харж дүрмэнд баригдам «участ- яалт яваа байхаа гаж би ӨРӨС-Үгт цээжилсээр арай хи. собраэмтпо». гэх сэт тэйдам: байна: Өмнөө тавь. ТУРУЙ Жил болсон. бологч , зэр буруу бичиж, ярих сац зорилт хэдийчлиээп хэ- ЯГМЯ чаддаггүй. билж, Ч болно. М-51 бай. Мэддэггүй хоцрох нь алөм- зарөөдлээрэв ч шжил юм. тай сургуулийн хэвтэй шь бакархаа ярина. жжлажиллулжхилл0 ярьж билээ Би өхидуулязс жилтэй боль сэж боддог хай, яжир нож сохнолыг хайрлаа хүндэггэдэгийг бичлээ. Л. Эрдэнэчимэг сэрэл ХхллааалахИЖлжухАйЛХЖЖК эцгийг зариулалтаа 1, Гудаяж, талбай цүү, хэдийнээ їгх -3 пл, түүнийг биелүүлэхийн ТОС байпа. Эцжт нь хэлэзэл ма ыАй нам, засгаас сурагч ы1 3. Бэйршл дотоод х химэглэх З. Бэлэт дурсгалын гурал ангилдаг Гудамж талбай ходвчмор, хүч дзариаллт 5 АдмаАд |(ШЛИЭ споперүүдийн талвар эцэг т Ё т “ таарлана. Хэдийчинзом их зүйлийг. сурч | мэдэхэд (спны алхаарал халамж Цээжлэх тогтоол зүйл байл- байшга тавьж байна. Үүний ас дэлсний 90 жилийн ой, МХЗЭ-ийд ХҮШ их хурал, М ст Дорпоготь айжгийд тєвийн 10 жилийц дуйд сургуулийн б-гийн 11 | ло, аралзалаа, (флон: Фин байх хэрэгтэй (юм. табн | ялгал, бл йн Ь Түүнээс буцы клиглйа авэь төлувАЙг РВОАХ СУЙКДЭК--- эх. бус хичхэл сурлага, схүсэх Майслэлийн 29 дүсжэр тус үүлэсэн Эрдэчлчкж эгүүдээрлэ. --Малай 0. Эрдэхээгиэт үйлдвэрчний соёлын тєв өрд- ны дэргэдэх урав зургийн ду. гуйлзнд сурааздаг. Л. Эрдэ- нэчилэг маань ч гэсэн гэрэл түрсийн дугуйланд (2 ахь жилдээ ямвилтгай суралцаж байна. Охид мазнь сролхло- го, идэжл, санадчилгатай сайн зехнон байгуулагч нар, багт: тионеүийн ахлах удтрлаг чийн ндэнхтэй туслагчид гэж түс сургуулийн |язгчээлийн эрхлэгч У, Баднав багш --Ирээдүйд ямар мэргэ- тархин уншдаг түхай, хэшийг сонирхов асуужал, тэд жижий тсуултад “хариүлш ийнхүү чимлслэх «НайрАнДаЛ»-аас Иргэн ЁЕТ яаггрьт сүлд Омолны (багт- байжээ. Ийтээл шладлидл.: юртний «Онлилц євгоныд хаа сай бүр юу чаддагаа үзүүлэхээр дураараа тмштин вл зал- шамдаж | айна. Очирцагт даг болио дөө. Үигээд хөг. Онд хоёр Ч багт таадайдаа ясїл баяслаар дүү оролиит, Тас майз зааны рамдал» язгериаг дийнхоЭ хамтийн Одүтгай Гзртад шилэ жилийн зол ЦЭ: рийн ма сонин са л цанаар ХОЁР, ЭРДЭНЭЧИМЭГ Итээшсэглэн буй тнэ хоёр ту ая. пь янд бай. лү- Дур! рагчий балах сонирхолтей, (ас 0 Эрдэнэчижэг урсл зурзач болох хүсэлтэй гэнэ. Аль нь ч оилгашгүй хүн өрлтэйтээ кийсэн бүтээсэн хөдөлчөрөс- рэд ярилцлж, баяр жаргалва силч | ру уэг (хяс ЦЭЦЭ! гала (илжаал) рсал (при ) мула|, сэрдэг (шамнеломка), 930Р, сургууль төгсөх, эрх р ги: ш хогийг (бальзаямян|, сг ч гаж нэт хүч чармайлт гаргана, хүй тэдийчинээй шх зүйл сур. гүй талаа. Тийш ллгалын Цэг тод шициээ Нь -Санхан явлдаж Шэвнгүйгэ, “цамэ їл цээжлэх: Е/ эст ХогӨЛЭЭ ї Төв аймгийн Пзянчандчань сумын дунд сургуулийн 8-ын Ж ургамалд бүх төрзийн баг їг» та иар сайл аүүдх сайт золын чуул Ч, Шинэ:1983.-ви айлчдан ирлээ, 1-3 Ү7 1 ю ё5 ХУ зжЫР ГЭ энэ Жий ЧакгирлВн здаэ. Тэгнэд (Өнөө (үед гүйгээр орос хэлийг сурах Тус чуулганаар 1083 Ээ МАХН, байгуу Д. Сүхбаатарын шэн- хАНралд ган 5. зэнндүүү лай ли лүлл ар 1. Марзан А Х хвсь хиаг түАлР Т иж эв хэй 2205 она. Цэц их Ч, ХУЛ той. у тодьлөөр Хүнийг, УЛЬМ цуэгүй хи Гэвч бүх 0Т8- шыг “Сүрхий Өошүчү ШӨГТ ЛЭГСЭШТВЭЦЛЭНЦТЭРЭРС Сар урцдлайсадлгиглй3 001 | Сэгс лэ АТ дөдрөндрулнйын 5 . 2 , нид (ви си хагазаг таряна. : ҮВВЛИ орогой, дар хил хянан» 10 48 багын хостой, | | воаваги луун болн, Хугин уд 8 50 6:отэги 882 | “йихан Ч 3 Бэргэн за ос ган ёшыг шиниаЛЫ ымтөн бам өвөл арой ард тү бай. гаар анг их ” улах- Мапай”орны эрд түчэн, багш, сурга хүмүүсүүлэгчид писиср су 48: “ангийн онц сурлагатай, сургуулийн матенагикийн аварга Д, й СЭО НӨ НД ЛЭэлдлсл иддннд р хэрэгтэй хүй болгож дуврэгэг8, л байдлыг улам сайжруу? чид шинэ он «Сурагчийн жил»-дээ ходолиор, сурлагын ондөр ам 2 ёҮ8 балзад (настурцан), мэ 1 П дазг бэлэгтэй хамт өгөх ба яам, барах билээ тод лу Р УУЛНА Ханы”. томстилг ТАЛ Злвбогдсой нухлл чУ- Ё | жилт гаргах хүсэл эрнэллэл дүүрэн байна. Тийн ч учраас 1004 овео) .-- Баквхонгор аймгийц Бакалиг суяын дунд сургуулийн 8мш (салсэна), балвар (сзэбөос8Ц, ха. мандарьэа, годгжЭр. ХЭЭ. цэрүийт боосон цаасны Нюхд хаж барах, : 2 хал шийдвэр гаргалаа, хөдөлмөр сурлагын батдам амжилтаар үдэж. швьяаслаг сурагч, Х9-| (ДУ адгийн бид сурлагатай, орж хэлний аварга В. Гай Очир тодгэсар” (астра). Эшхэлгэнэ рийн цэшгээж! | сарыша, ажгийн залгилгаар| заваа Ном зохиол уяшилдаа иээжлэнэ аүэБ-1 пиохий | Намалсгийн зпэ нх хАйр Ё 1 холиорийн аварга ананер гэсэн сайхан алдрыг хүлээсэн манай орши -- Нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн бгийн «А» ангийн су (всасл), назаартаг: (ширет базаар цэцэг, жамьянилдаг, ТАЙЛсал байна. унтлаа? БТ айп бай- гү(215) Бадн сурлага, шэн тахар й --2:8-4:2:/2-32-22 А. Отгонцэцэг 1983 пид узсын цирьт айхныхаа уран бүтээ рум). торголжим. (бархатцы), тонвадитаг, | тайроо эрж) Иүжигчид, тэвирчдэд бал халад Тсагнэрс, Зах, яс ӨВӨЛ ва Гэв бат бйгах Буурал буг 1 147, Сайк бн тэ? Сурагчийн нэл тхвь гэсээр шэ өввө уттл | БЯ Нил | яасалыа гээч, 18, хийсүэх, шаг тас Л. шагтыд ЭРиАгЭчрт лын базтруудын хэлж ярья “7 5-5 юэ Риём ариун. зүрэг болж Я Ү- Дувдтонь аймтийн Дэрэв сумын дунд сургуулийн урлаг, руув (хяьтериамтера) зэрэг, хэвээ АЛ, Тахиаг аа нмр, башир, шахалтыг, голт 8. ХОШТ”ТЫГ млшллЭхүиШшогиинӨ : БЭГОЧГУИЛЛЛЫ ОМИӨцӨГ ЦЭЭнӨмӨл тэнэг л сгйлад үцэлх дэр зүйл | илгээд ртаэ Асран 33-Эгэс 9 Ч -5у 4: ны баглааг бэлтгэлдээ 1.95, - 2 зүйлд цахгдү хНВагыд 53 хөөд ирэх: 2-31-5 нү) 2: эрхэм дүү Нї ыг урлаг, ра БИМАУ-ын спортын швстер Д. Ариунаа, мхэх хВахын хадаг Бидэ иь УВС “Эхээлэсү мгчэин эрэхэн зав юм хийл: У. цэлкхлт торлог гардаг суртагын өндөр амжилт. 88 спортын өйдор амжидтаар угтсан пионсрүүл: ї 7-- Хүүхдийн төв номын сайгийн 1983 оны уншлагын аах Үрс, орнн шад (байхаар бодож аль болох бүрдсэн Эюнжгэктэр баглаа зөв зүйл ярьж байнз уу уг сурагч Орос х сийч-сайуныг хүст цоов Р -2 Дорвоговь аймгийн Ховсгол сумил дупд сургуулийн лийн хайсЖэлдйн дуровдүгээр сургуулийн б-ын «А» аагайн сурагч 0. Нэр: ташига (хлижия) зуунтай (0, сигийн цэцэг байна. Хїлдээн таматэнв үнэн, гж зотроо сайн бодол л» ЯВСАН мэллэг нимгээ бай. тэдэн (санаа огүүлсэн ЭВУ Ё |Ж| «А» ахгийн сурагч, осворийн кано мєхапикч клубийн гишүүн Т. Мөнх үнд ширэвдүгиэр 7 (4лю9), Могсодой (хасрэрн т | рэн би янэ баатрын орсид , саг ЗЭХ СӨлЭдЙС “Мр-оу л 5 --й0 төвийн 10 шилийн дунд сургуулийа Т-гийй зум), шанхроо (саасашмра) “ЛОАЛУЬ-аүнэ хан “рүлчн С. ЖлВЗАН БГсЛА Л 2 эг ни ГАН йынг нг 1 Ш лш уул үлгү8лн ЦЭЦЭГ хн Ёс БО лүниБ ЦБЛүйатэ “авүүл онц сурлагатан Д. Бэтнош, агаруулай | (мгвва), хайтав ү28л шиг кэлбарийн, богийы (Потакикийн хүрээлэнгийн Хэ: Б 5 мг 144, Б.Рраан 1.28 414 Хув 7 3ЙМ (бєгонил), -сүлжгэнэ (традес штай. тод өагийр цуйгээс | УРАРЖ шилэжилгаааий -1 бсожсой багш : Р, Урэлцэцст, ! Р са Б.... С, БОДООШПНЦ явсад, тэрэЛ, 9У1гууА Бин онь явт,, м 217 түгийн (--2 235:2018-1-Хуо0 5 Ё- ҮҮҮҮХАХХҮҮХҮҮХҮЖ р : (44, 5 хухлахэхулаглэлцлуллаталааа 22. УУУХҮЖҮҮУЖЛЭҮҮХҮҮЛҮҮХҮХҮҮХЖЭЭЛҮЭҮЭӨЭӨ9 “ХХХАЁАСААЛТЖХХХУ11ХХЭХЭХХҮНХ рэм байдаг ба жээ би трэм байдаг ба хүүхэд /ЯХ цоогаор хэнгий. 9 даруу заитал бүх хичээлдээ юм. Сакклы нот өвөр малай Засагтаа нх 0 бүлтийцхэт өвлийн (өйд зу? Мо 1элүрхлэнт галтш шилэхэл орсон цасаар | Мийслэтийн АН дугалр тоглон наддаж, шаюхэр сул-0 гуүдийц б-мн ёБ» 4223 хитлээц их амтар гасан: Хараа Отирцогт жхзак | сурагч тулгаж | чаддагүй | Ц.ГАН-ЭРДЭНЭ Палягах. кувавлцаж явах сайхан шор гэжил, Ийлзэс бад сонгосон мэргэжлийнхээ (дагүү (вэм улшиж сухлаы саяины ха8- (олсалар), сарнай (роза). нян цэцэг ть ямар (үйл нжДаАД дэл, наЛрамдал, иахөрлолийт зориулагдахаас нДаЛ би набзлал л гулгикыт Оалжы | ахалдээ... Удахгүй Олиүдутт магть хойсгөр цагаая | цэсан язэр 3 бэлтгэж ОпЖ ажиллаж хүүхэд тал» шүлгээ утшныА. күргэж сурлагын нх амвлат «Майрамдаа» лаг» хүсж! даль өдөр бүр шинэ х 5 ? үүхэд | бядинй | сайлаа йхан амид үйлсээ ашаЛҮ ил түлл сурах базол, л:сурдат шд, сайхан. д Эагсры байгуулж өгсєж ам дгйдатба нарын зохтолүтдм. үзшших дуртай гэж Сичишгээ- вээ Азжилт хүсм2!) (Охилууд бар хийж, ирээдүйн мтро аз. Хүсэл тероодел. алэах хжил, хэтг гажилдаа | эртиээс бэзтгэж (рөуддого, авьяас Чадзасэа ша, бид бас шүсэг бичих Ч тай, Лраая “жил тєртэв ЛАРЧХЭЦ БаНххааад зорьсэн сан анд Өлөр зохд, ааш (599 ЧҮРЧ зэллэсээ өөрцгүй ачит багш | Сураг дээр (зүүн гараас! вар, аз Жаргалтай ох сгнмо (Сураг: Л. Эрлэвэчийж, 0. хоо тухай шүлэг бичдэг 8 Эрдэлэтижэг ша Пукшин, Б. В. Маж т, ГАНДАН кавссай, (С. Эрдэнэ, Ч, Ль- заг унмын баг цагаал. сариай. башир, алтаа боорчи тул, гоодлл» зэргийг цогоой к (Фикус) ватчлар чих бэлтгэнэ (фукспл), олоос (циае ). всрэг (няслыц3), авар. | Шил» байра орох, амэт балр, Оттрсон мийн зэрот хамгаалах | үе бэлэглэх, баглааг сарнай, бь шир тэрэ ховор цошгайг оролдуулаш балтгэиэ, үт форбига), угсар. лэкриллэом). тгд үүжэй хумсан будаг цаль (налла), Зочид толоо зхмллаг (нрьс) гэх илт. 3 ар (буксус) чид Үгтэе вх магаан. заа хал: Харай базаж дурсгАлын шаргал, чгаай, зэрэг эн иаг- шалтгаалж (фялэгдэн Омлэрхийлсэн (тод ч уул хэлнэ ч Үзэсгэлэнт уул минь. “Үглээ. хаан минь| “Нигад ертөнц, нэгэн жил | ноюм, мочид ” хуваагдавч чухаг, ЭКижиглэн төрошй минь төлөө зохи хан хэлэх вэ? 48 шиг би том ч биш "Га над шиг шижиг ч биш Ай, хаан уул минь Арга билгийн багш минь Хормой бэл чинь. ч! "Тандал л өлзийтайг Хувь заяа ХлЛЫо ЯА ошас “Ялгасац вь. сүпан | Би ч уулыд модыг нүүлгэхгүй “та ч мипий идэх самрыг п цөмөхгүй» гэн Хэрэм түүнд 3 Хол төнө, Ул57 2 9ХОЁР, СИ 211177 эрх танхил хүү Эрвээхэй барын тоглоно Сайханд нь бїиширнэ Сарнай дунд тагина. Намагт газар омхорсон Инжрийн модоп дотроос Нариаар Алтан шувуу инсчээ. Испани хэлнээс орчуулсан » Б.ЧУЛУУН 5-2 дугаар Д. Сүхбаатарын 90 итлийн ой 5 2 дугаар сарын 15-нд СИМЕА-гийн 25 жилийн ой 5-4 дүгээр сард пионер су- рагчдын урлагийн наадам “-5 дугаар сарын Бид К. Марисын мэндэлсний 18659 жилийн ой сарын 2-нд мэндэлсний “-5 дугаар сарын хоёрду- гайр хагаст МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал хуралдана. 5 6 дугаар сард монголын ппонерийн «Залгамжлагч» У чуулган болно. 1 “ 10 дугаар сарын 29-нд БХЛНКЗЭ-ийн 65 жилийн ой “ 10 дугаар сарын. 19-нд В.И.Лепппий нэрэмжит мон- голын пионерийн ордон бай- гуулагдсаны 25 жилийн ой 5 12 дугаар сарын 13-нд Эрпест Тельманы нэрэмжит Германы пнонерийц байгуул- дагын 435 жилийн ой ЭЗГЭГ|2 (515118 «ОРЛО ГЬ ЇР Цэцарлагийнхээ Цэлгэр танхимд Багачүүд бил Байран эзлээд Сүлд модны наадам эхлэх Сайхан мөчийг Хүлээж суул. Өрлийн" өлгөн алив Ялгаад Ч юм бэ? Өдий болтол ирээгүй байг Өндөр настай «.,,Оплийн өвгөн Багачуулдаа авчрах Бэлаг нь жинтай Даалини богцоо Давхгүй байна уу? “йн цаг нь буруу Вурал явиа уу? Урьдаас ть тараад Угтан: авья Дүүрэн бэлэгтэй Давлин 14-09) нь Дамжлан арьс. Инилмаа багш «Болдоо суу» гэлээ, Гэтэл,,, Хөшигний араас Өвгөн аав Хөгжилтэй инээсээр Гараад нрэп Бангар “сахалтай Өвгөн аав Баяр хүргэж Шүлэгдэн. яриад Далай жаргал Бүгдэд ерөөв. Дараа нь бидэнд Бэлэг тараав, Бэлэгээ авахаар Дэргэд нь очтол Галгэр манаач Дүрзэрзэ байв, Өнөө жил Өвлийн өвгөн. Өвөө Гэлгээд 4 Өөрийгөө орлуудш дээ? 2 Инжецер Д. САНИОНА 1427 жЬ Сүхбаатарын нэрэмшит Улсын МХЗЭийн Төв- Уйсаг, МПБ-ын Топ Зөвлөлийн хэн- со-/чин М. Лхагвасүрэн, «Пионерийн үнэн» мин, «ЭЗалгамжлагч», «ПиО- иверийн удирдагч» сэтгүүлд чанар сайтай сурралжлага, өгүүлэл, гарэл аураг, гар зу- раг пийтлүүлсэн ндэйхтэн би- “чигч эвлэл, пноперийн ажил- тан багш, эрдөм шинїнилгаэ- ний ажилтан, оюутан, сурагч сэтгүүлч ийрт 1982 оны тэр- гүүн бичлэгийн өалжит шаг- над олгон. Үүнд: «Пионе- рийн үнэл» сопины зэлжїит шагналыг Хөвсгөл аймгийн төвийн 8 жилийн. сургуу. лийн хичээлийн эрхлэгч Д.- Гонгор, МПВын Төв Зөллө- лийн арга зүйн секторын лал оны”ээ ЛЖжит- “ШАГН Ж эрхлэгч . -Я. Цэлээнлхааал, эн» -сонипы. шҮВрад зураг- «Пионе- йн үнэн» сонины хэлт- ЁиНИ эрхлэгч Т. Даваадорж, нийслэлийн 34 дүгаар сур- гуулийн есдүгээр ангийн су- рагч Л. дмаа, Баянхон гор аймгийн төвийн 8 эни- лийн Сс лийн хичээлийн эрхлэгч йлдандорж, Ховд аймгийн Ховд мын Дунд Шилде- сургуулийн багш 0в ЇГ «Залгамжлагч» сэтгүү- лийп 1982 оны ээлжит шаг- иалыг УБДС-ийн хөгжмийн багш Л, Гончигдорж, «Пио- нерийн үнэн» сонины зураач Д. Батсуурь «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлийн 1982 "бичигч оны зөлшит ПиаүнэлАгй А дын боловсролын Яамны сэт- гүүлийн нэгдсэйП реданцийн . эрхлэгч Сандаг, ШУ ийн “яНИЙЙН хүрээлэнгийн . эрдэм шинижилгээний ажил- тан, дэд эрдэмтэн С. дуэхай, Е нарт олгов. 1983 оны шинэ тохиолдуулан сопин, сэтгүү- лийн нийт уншигч идэвхтэн нарт «Пионерийн үнэн»- сонин, «Залгамжлагч», «Пионерийн удирдагч» сэт- гүүлийн зөвлөл баяр хүр- гэж, шинэ онд сурлага, Х8- дөлмөрийн өндөр амжилт гаргахыг хүсэн ерөөж байна. жилийг «ХӨДӨЛМӨРИЙН «Пиоперийн үнэн» сонины редакциас аарласап «Хоөдөл- мөрийн улирал-й2» улам лалт уралдааны дүн гарлаа. Уралдаанд хот, хөдөөгийн идэвхтэн. бичигчид амралтаа үр ашигтай өнгөрвөж барил- га, үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, сургуулийнхаа хөдөлмөр ам- ралтын зусланд идэлхтэай ажиллаж хөдөлмөрийн дадла- га чадвар олж байгаа пиопер сурагчдын тухай олон ар- ван мэдээ, сурвалжлага, тэм- дэглэл, гар, гэрэл зураг |, нИНООС авай маажиж ТАЙЛБАРЛАЛТГҮЙ «ЦАСАН ХҮН АМИЛСАН НЬ» «Мосповсние повости» Со Найслалхан хэвдэлийд комбиц4 тад хэвлэв. «Хөдөлмөрийн улирал-82» уралдаанд зуны амралтаа үр бүтээлтэй өнгөрүүлсэн пионер сурагчдын тухай бич- сан идэвхтэн бичигчдийн ма- териалын чанар, бичлэгийн ур чадварыг харгалзан болз- лын дагуу шалгаруулж дүг- нэв. Үүнд: Говь-Алтай айм- гийн Бугат сумын дунд сур- гуулийн: 8-ын «Б» ангийн сурагч П, Булгамаа, Дорнод аймгийн Чойбалсан хотын дунд сургуулийн 8-ын «Гэ» ангийн сурагч Б. Гүпцэдэг нарыг олон (42112081 11115) 1-5 10 жилийн .53, УЛИРАЛ-82, рийн «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар Архангай аймгийн НКаргалант сумын дунд сургуулийн багш Д. Гүррагчаа, Баян-Өлгий айм- гийн Ногооннуур сумын дунд сургуулийн пионерийн ах- лах удирдагч Х. Батнима, Завхан аймгийн Баянхайрхан сумын дунд сургуулийн пио- нерийн ахлах удирдагч Л.Ма- руся нарыг шалгаруулж «Пионерийп үнэн» сонины баярын бичиг, мөнгөн шагиа- лаар шагнав. УРАЛДААНЫ КОМИСС ! 8-ын «В» ангийн сурагч ЖК. МӨНХЦЭЦЭГИЙН ! ОРОН бҮХНИЙ П МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОН з9 дэх жилдээ ОЛЁТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! ь 4 1083 Ө х2(10244 Өө" МАХН-ЫН У ОНЫ НЭГДҮГЭЭРСЛРЫН 5 лхАГВА ёф Үнэ 10 МӨНГӨ 1 МАХН--ЫН ТӨВ ХОРООНЫ ЕРӨНХИЙ НАРИЙН БИЧГИЙН ДАРГА, БНМАУ-ЫН АРДЫН ИХ ХУРЛЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧДИЙН ДАРГА Ю. ЦЭДЭНБАЛ 1 Хайрт удирдагч, өсвөр үеийг халамжлан хүмүүжүүлэгч 1Ю.. Цэдэнбал Тандаа ирж бай. таа шннэ жилийг тохиолдуулан өсвөрийн сүхбаатарчуудын өя- тоос чин сэтгэлийн цогтой ха- дуун мэндчилгээ дэвшүүлье. Нарлаг сайхан монгол орны- хоо өнцөг булан бүрээс ирсэп шипонерийп байгууллагын төлөө- лөгчид бид «пионерийн найрамд- лын бүгд найрамдах улс»-даа шинэ жилийп сүлд модны наад- таа хөгжил баясгалантай хийж байна. Монголын ард түяэн, түүний өсвөр үсийцхний интериацно- шалч их баяр-- ЗСБНХУ бай- гуулагдсаны алдарт 60 жилийн ой, Лениний комсомолын ХЇХ их хурал, В. И. Лениний нэрэм- шит БХПБ-ын 80 жилийн ой зэрэг түүхэн тэмдэглэлт үйл явдлаар дүүрэн 1902 онд пио- исрүүд бид «Их Лепиний үйл хэрэгт үггэнч байж, анд нохлоо- сөө цуцалтгүй суралцьл» уриан дор «Залгамж үе» аянаараа ам- хжилттай аялж пноперийн ажлын шинэ шинэ арга туршлагаас су- ралцаж багагүй амшилт сллоо 27000 пнонер сурлагын ча- нараа ахиулж аз000 пионср «Номын сайп-нөхор» болж: 9 мянган цэцэг, 110 мянгад мод шинээр тарьж, 250 мянган пио- нср сурагч пуны амралтаараа шал аж ахуй, газар тарийлан үйлдвэр, барилгад ажиллаж улсдаа одон сая төгрөгийн шинг орууллаа Өснөрийн лємиипчүүдийн турш логаар цэрэг-спортын «“Дол-32» улсын үзүүлэх тоглолт, «Пионе- рүүл байнга цэапарч плмбай соёлч боловсон байцгаал» урал- даан, «Зад угаагч», аян, бай галь орчиоо хамгаалах «Эх ор ї4 иоГоон гоёл» цуваа зэрэг үр ашигтай олон талт ажлыг по иерийн бүлэг, бүлгэтүүдэд ам- жилттай өорнүуүдлээ Өнгөрч байгаа сид ийм аасаг, анлэл, пйонерийй байгууллага Хүүхлийн толоо фондын Тор Үомнсс пионер багачууд бидний- хээ төлөө өндөр их анхаарал халамж тавьсныг талархан тэм- дэглэж: байна. Угтай аолгож байгаа шинэ оид МХЗЭ, ппонерийн байгуул- дагад тохи цох томоохон үйл япдал--М ийн ХУШ их ху- рал, Мопголын Пионерийн «Зал- гамжлагчео У чуулган болно Шинэ 1983 оныг сурагчийн жил болгосонд пионер сурагчил бид туйлын их баяртай байна Сурагчийнр жил--1988 онд өсвөрийн сүхбаатарчугд бид пио: перийп олон талт ажилд олсон ололт авжилтаа бататган осьо рийн пионерийн баясгалант тан- гараг, чин эрмэлзлээ. ширхэгч лэн биелүүлж, МХЗЭ-ийн ХУШ их хураа, Мопголын 1їнонерийн «Залгалачлагч» У чуулган угт- сар «МХЗЭ-ийн хсєйїїчийг изо төр уриатай м тай алгамжцлья» мж үс» аяны а врчияжүүли бүх бүлги! хувь, бүлгэмийн 80-га хүгийг тэргүүний Са хамт олон болгох зорилт шүүлж ажиллана, нэрэмж дэв , Орчин ТАНАА 4...Аж ахуйч бит явдлыг пэг Ч номмунист, эвлэл, пиоперийн нэг ч гишүүн, нэг ч иргэн тэн- чиэн өнгөрүүлдэггүй тийм пөх- цөл байдал бий болгох хэрэг- ТЭЙ...» эж (хайрт удирдагч Ю. Цэдэнбал Таны сургаж хэлс- нийг пионерүүд бид цаг ямагт са- наж, «Арвилан хэмпэлтийн байн- гын алн»-ыг пионерийн бүлгэм, бүлэг, салаа, баатарчуудын баг, тавт, пионер сурагчдын дунд өрнүүлэн лпуулна, «Ариилан хэмпэлтийн байн гын алн»-аар «Пионерийн бүл- гэм бүр түдлэн хамгаалах бүс тэй, бүлэг бүр нүдлэн хамгаа- лах обьекттой, пионер баатар- чууд бүр арвилап хэмнэх тодор- хой даалгапартай болцгооё» гэ- сэн дайчин уриа дэвшүүлэн түлш, зрчим хүч, цахилгаан, "ус, цаас хэмнэх, Эмийн болон олон наст ургамлын үр түүх, тойрноо тохижуулах, хоёрдогч түүхий эд-- аас, то- мөр цуглуулах, төл хүлээн ава- хад туслах зэрэг ажлыг пионе- рийп байгууллага хариуцал алч, арвилан хэмпэлтийн талаар яам, засгаас дэвпгүүлж байгаа зорил тыг шийдвэрлэхэд тодорхой хувь пэмзр оруулцгаана 6 Эрдэм мэдлэгийн оньсон түл- хүүр --Орос хэл сурах ажлыг пионерийн гавшгай үйлс болгож орос хэлний олихпнад, «Бид Артект явна» уралдаан, “Орос хэлпий балр сЗовлолтийл хүүхдийн дууны наадам»-ыг пио- нерийн анхан шатны байгуулла- га бүр дээр явуулах, хичээлийн чөлөөт цагаараа хүүхдийн сайн турын байгууллага, урлаг, уран сайхал, спорт, техник, -байгаль, гадаад хэлий төрөл бүрийн сЄнц дугуйланд суралцах салаа бүлэг бүлгэмээрээ тамирчин тулд «Олияп», илуб | байгуулах уралдаан тэмцээн зохиох зэрэг олоц талт ажлыг пиопер сүрїгчдын дунд өрнүү- лан «Сайн үйлсийн ном» бүтаэж болохын дүнг их хурал, чуулгайдаа илт- гэнэ Сурагчийн жилд апсан энэ амлалт үүргээ нэр.тоөртэй бие- лүүлш намынхан лоозолг тууШш- тай хэрэгжүүлэн онцсайн сурал цо Ёс суртахууны эрхээ дээд чанарыг зазмши үвтагш үүлгиилтэй иргэд болж хүм Н з оонерийн ёсоор нтгэл тє батлан илэрхийл байна Шинэ онд ажил Хө ортоо ба г сайхан амжилт 0 эрүүл з! аз ттай ї ү иг 1хын ниїт С ( ль Хайр 71:91:16) а! үжүүлэгч Ю. 1 ин» бил Тандаа чин сэтгэлийн уга хүсэн ерөөе! | ШИНЭ ЖИЛИЙН СУЛД МОДНЫ НАЛДАМД ОРОЛЦСОН ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД | 1982 опы Олонц «Найрамдал 12 дугаар сарын 80 улсын пионерийп загеры ПИОНЕР СУРАГЧЛЫН СҮЛД МОДНЫ Пионерийп бүгд найрамдах гүүний пиопер сурагчдын МАХН-ын Төл Хорооны Улс нарын Завлолийн дарга . улс- «Найрамдал» лагсрьт манай сүлд модлы наадам болов НААДАМ Сүлд төрийн /Гавчооны гишүүн, БНМАУ-ын Батмөнх, МАХН-ын Төв Хорооны орны тэр- модны наадамд Сайд Улс төерийп Товчооны гишүүн, Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга С. Жалан-аажар, Намын Төв Харооны парийн Зөвлөлийн ордогч дарга нарийн бичгийн дарга Л, Түдэв, Пиопер сурагчдын сүлд модны нар хүндэт зочноор оролцлоо. гөв наадмын ашил-лагаалаас, сБодДОоОШИиЙН Хорооны бїгчгийн дарга Г. Адьяа, БНМАУ-ын Сайд нарын Д. Цэвэгмид, МХЗЭ-ийн: Төв нэгдүгээр апсон гэрэл зургууд «ПНОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ РЕДАКЦИД хот хөдөөгийн олон ААС БНМАУ-ЫН ТӨРИЙН ШАГНАЛТ ЗОХИОЛЧ байлаа. СУРГУУЛИЙН СУРАГЧ- сээр хүний амьдралын утга улир, үерхэл нөхөрлөл,хайр сэтгэлийн тухай түй ч олгыг бодож, олиыг үпэнс өлтөрүү- лах хорвоо дээр хүн болж төрснөө ухаарч эхэлнэ. Бага “сургуулийн Дөрвөн экил ха. равсан сум шиг өнгөрлөө, Эр өсч, зсгий сунана гагчээр нас арван дөрөн хүрчдөчий гурван опьг намар морин өртөөгөөр Хэнтий . аймаг уруу явахдаа тугалын бэл- чаэрээс гарч одсопоо ухааран ард цэнхэрлэн униартах пут- гийн. уулсыг эрган: эргэн - харж билээ. Гэвч урьд мнпь алсыг зорьсон алтац шаргал зам пурайж байвг Аяа хөөрхий, алдрайхал бага иас мий, эдүгээ холын колд хоцорчээ, 3, Миний дунд сургууль Одоогоос гучин зургаан шилийн Өмнөх намар, цаг сан. Манай орны нутаг бү- рээс бага сургууль тогссон арван дөрөв таран насны хөвгүүд жанжин | Сүхбаата- рын нэрэмжит офицерын сургуульд сурахаар Улаал- баатарт ирис билээ, Дэлхийн хоёрдугаар дайн ид болж байсан хүнд цаг Тэгээд. дайны тэр “ЭРДЭНИЙН БАГА ЗАЛУУ НАСНЫХ НЬ - Хү ( 9 й 8 РАЛ БОЛОН ЯАЖ ЗОХИОЛЧ БОЛСОН ТУХАН ЧИЙГ эхжүүлж, ирээдүй ЯРИУЛЖ ӨГӨХИЙГ ХҮСЧЭЭ. ЗОХИОЛЧ С. ЭРДЭНЭ УИШИГЧДЫН ХҮСЭЛ- "ёМАР ТЭЭР. ӨӨРИЙНХӨӨ БАГА, ЗАЛУУ НАСНЫ ТУ- ХАЙ ДУРСАМЖ ДУГААРТАА НИЙТЛЭВ МИНИЙ СУРГУУЛИЙН ЖИЛҮҮД (Сурагч, оюутан ахуй ца- гийн тукай хуудсууд) 1. Миний бага сургууль 1939 оны намар цаг сан Би зэлгстэйгээ хоёулхнаа хадланд тарсан байлаа. Ах минь Халх голын дайнд яв. сай учир тэр ом. Би цас арав хүрч эр хүн болсоп байв, Хэдийгээр том гарын хадуур барих чацгүй ч гэлээ ахын үгүйд өрх тэргүүлэх болсон их эр тэж өөрийгөө тоогоод додьгорыг хэлэх үү. Гэвч аравхан иас юу байх билээ дэз, Хадуурынхаа үзүүрийг сондуулд шаачи- хаад уйлах шахдаг сан. Гэвч зэжшийгээ ганцаардуу, лахгүй гам, чадлаараа хичээ. нэ, Дайнд явсан ах мивь яах бол гэш сэтгал зовно, Гэтэл есдүгээр сар гарахын өмпө багийн дарга Мїар гуай Нэг одор давхиж ирээд ЗЭЖНД минь «Эрдэнэ хөвгүүнийг чинь сургуульд азна» Тэж- | шууд тулгалаа, Би ээжийг юу гэк бол гээд амыр» Б» “схаран хүлээж сууснаа одоо “чотодкрн санадаг. Тэр үед ргүудьд явна гэдэг бол 1 уув хэрэт | байжээ. Ээж шинь өвс зурж лэ хэсэг бодол болоод «Хүүх3д СУР», 1шуулЬд! шах нь өнөө цагийй ёс юм. биз. Хүү минь өөрөө ” мэдэр дээ» гэсэн, Бн ч дот« роо уухай хашгирсан боловч түүнийгээ ээжид мэдэгдэхХ- гүй санаатай, «Ээж та тэгээд танцаараа байх юм уу?» Тэхэд ээж шинь «Яв даа хү- “7 вүүн минь, Ах чинь удахгүй буцаж ирнэ биз» гэлээ. Хоёр гурав хоногийн дараа би хашин шарга морио унаад, хөөрхий ээжийгээ Өвсөн урцны” нь үүдэнд бүр- тийтэл: орхиод | сургуульд ярж билээ, дурдатгалын төввөс зай. БИЧИЖ ИРҮҮЛСНИЙГ ЭНЭ лаа, Анхны багш Буян-олзий маань цагаан саруултай газис түрийлсэн, монгол гу- талтай, удаан тайван хөдөл- гөөНтэй уурлаж уцаарлахыг ёр мэддэггүй хүнсэн, Халх голын дайн дуусч ах минь ч ирлээ, Тар хөх чисчүү дээлийн энгэрт сэлЛам Д8- лїайсан морьт цэргийн дүрс- тэй улаан хөх «одон тэмдэг» зүүчихсэн ирэв, Гуравдугаар апгид байхад эх орны их дайн эхлэв, Цаг түүндэрлээ, Бэх, цаасаар Га- чигдах болов, Гэвч хүүхэд бид дайны цагийн байдалд хичээлдээ муу сурїх ёсгүй гэж ухааран ид хнчээцгээнэ, Би сургуульд орохоосоо тү- рүүн багийн улаан -Гэр гэг» чид хуучин бичиг баалгаад ном уншдаг болсон байв, Дө- чин ОИД сан байх. Николай Островснийц «Болд хэрхэн хатаагдсан» нь романыг ушшшлаа. Гайхамшигтай сай- хай санагдаад дахип дахил улшинж зарим хэсгийг НЬ цэээкээр. мэддэг болов, Пав- иа Норчагин шиг Сайн ХхүҮ болох юмсан гэж бодно, Бас Францын зохиолч Ийоль Верины «Арван таван! йаст капитан»-ыг уцшлаа. Бас л гайхамшигтай ном. Дик Занд шиг эрэлхэг хүү болох юмсан гэж бодио, , Дайны цагийн байдалд хө- дөөгийн сургууль ч гэсэн дэглэм журам хатуу. Хар үүрээр босгоно, Цэрэг шиг жагсаана, .. Ариун:гулаан чусандаа Ардынхаа хувьсгалыг шингээгээд, ., Гэ. дуулан иясагсахад бахдалтай. ийн- хүү дуулац жагсан явахдаа өөрийгөө Павел Корчагий болгож. бодоод «Амьд Явсны хэрэг бол хүн торолхлоний орк чөлөөгөө олох сайн сай- хад хэргийн толөө тэмцэж лвсай гэн эцсийн, бүлэгт хэ- дэх эрхтэй байх стой» гэсэл үгийн учрыг өрэгцүүлиэ, Тэг- чийг бэхлгүүлжт, ирээдүйн дарга: нарыг бэлтгэхийн тулд тэрхүү офицерын сур- гуулийг байгуулжээ Би тэр Хэнтий аймгийн Д8- дэл сумын Обяга сургууль төгсөөд аймгийн дунд Ссур- туульд, суралцахаар очоод Нороплингийлп сангийн алс ахуйд тариа хураалцал: байп Морин тармуурд р хадсан тарианы үлдэгдлийг өдөрлин гараараа зулгаагаад одорт ганц удаа Ядууны махтай “бантан иднэ. Өлсөхөөроө бас тариа " багцлаад түүлгийн дөлөпд шарж иддэг байв. Гэтэл аймгийн цэргийн хэлт- сээс нэг дарга ирж царгниин даргын сургууль байгуулаг- дах болсиыг ярьж тэр сур- гуулийц. сурагчдын өмсөх хувцсыг зурсан сонин үзүү- лэн, тэр сургуульд орохыг урналахад бидний хэдэц хөв- гүүд «чухам аз таарлаа» гэжс саналаа өглөө, Тэгээд Л хүслэн болсон Улаанбаа- тарын барааг харсан юм, Сүхбаатарын сургууль (Хү- мүүс тэгж нэрлэнэ) Гандац гийц дэнж: дээрх Давхарлаг байшинд хотоос зэлүүдхэн байна. Биднийг сайн дулаал- сац. гэрт байрлуулж, цэр, гийц дарга маягийд хувцас өмсгөлөө, Гүзээ даавуу (9- мөн бойтгоо тайлж торгон сайхн, саравчтай малтай өм- сон, морин толгой сийлсэн «Алтан аралтай» мөрөнчтай бүс бүсэлна гэдэг гайхам- шигтай. “Удалгүй ёслолын хувцас. гэнс гесиерал мая- гийн гоё хувцас өмсгөв. ИН- гээд хичээлдээ орлоо, Ерөн- хий эрдмийн зэрэгцээ цэр- гийн сургууль хийлганэа Бөг- тор хараат ийтов Үүрүү- лээд хорт утааны баг өмсгөйн мөолхүүлж давших сургууль хийлгэн, өглөө үүрээр Оос- гож арав хорин цилометр гүйлгэхэд анхандад ч хэцүү- хэн байж билээ Гэйч эр осож, өсгий сунана гэгчээр бид тун амархайг хатуужиж шинхэнэ Хонин хүүхдүүд болоп, Сайхан бөгөөд хатуу- хай тэр сургууль бидэнд ёС- той л өрүүл бие, саруул ухаан өгсөн юм. Хамгийн гол нь хар багаасаа хатуу- жил сууж тэр маань насан турш хэрэг боллоо, Түүний ачаар бид ортхэй ариййн цээнд хүрч, хэр баргийн бэрхшаалийр даах пуруутай болов, Бие дайчилж хүний дор- срохгүй япак эрэмгий зац суулаа. Хэрэгтэй цаг тулгарвал зэйсэг «бариад дайсантай тулалдах зориг ухамсартай болн чадсан юм. Дайны цаг байсан болохоор йидпий амьдрал ч, хичээл 211 Ё сургууль ч ямар цэг хонговч” лолт юм уу цалгар иазгай байдлыг тэвчихгүй байсан нь мэдээш, Ер иь одоо бодоход тэр, «хатуухан элдүүр» би- дэгд чухамхүү амьдралын сургууль болсоп їом. Түү- гээр ч барахгүй идэрхэп нас имы-нд хавыг сэргээн, цог. эцавхаатай хийморплог яЯвд- хын хүслэнг төрүүлж өг- сөц.билээ. Хоним нрэх амь, ралын илүүдийг сийшсай! хан лїис туулах замыг маань зол зхлЛүүлсэн тэр сургуулна он жил улнрах тусам сэтгэл- дээ зураглан дурсаж, хамт суралцалс явсан пөхөд маань ардын армийн генерал, цуу. тай эрдэмтэд, сайн албан хаагчид бодсон лваад үнэн- хүү баярладаг їом. Залуу зайдан цагийн дурт- гал, зохиолчийп уран бү- тээлд заавал дагаж явдаг жамтай... Би Сүхбаатарын сургуулийн есдүгээр ангийн сурагч байхдаа айхныхаа шүлгүүдийг хэвлүүлсэн юм. Тар бол насан турш мартаг- дахгүй явдал юм. Хүй сур- гуулиар зохиолч болдоггүй гэлээ ц хэрвээ би тэр сур- гуулийн сурагч болоогүйсэн бол хожим сэтгэл зүрхэнд минь жигүүр дэлгэн нис- сэн «Наран тогоруу»-гаа олж харахгүй байсан шиг сашагд- даг, Өөрийгөө сайхан эр бол- лоО гэв: бодоод “яруу сайх- пыг мөрөөдөц санаашрах нь идэрхэц оюундаа єр бусын явдлу удыг ургуулан тэр ер бусын лвдал гэгч маань үнэн хэрэгтээ орчиц тойрон- дох яшрийн амьдралаас лавч салахгүй бөгөөд амьдралаас л бүхиййс олж харах ёстой гэдгийг ойдгуулсац бизээ. Тийнхүү амьдрал үлгэр хоёр нэгдсэн хэрэг ом, Би хожни инлээд зохиолдоо офицерын сургуульд байсан үеэсээ оруулсан: юм. Хн шээ из «Ёслолын, буудлага» гэдэг уншигчдад нилээд таа- шазЗтддаг өгүүллэгийг тэртээ 1945 оны сун дайн дуусаж байхад бид зуныхаа змрал- таараа өнөөх «Генерал» хуз- цастайгаа морин өртөөгөөр гэртээ. харья: явсанаа Сса- наис бичсэн їом. Өндөрхаа- наас хойшхд Дулаапы бос- дарга нь Сүх- хорооны го өртөөний баатарьпг дөрвөн даргын нэг Пунцаг манжин байсан “бөгөөд би түүнийг өгүүлэгтээ хүн болгож дүрсэлсэн 5 Одоо би цэргийн сургуулийн өөр тухай залуучуудад зориул- сан цэг жүжиг бичих юмсан гэж: бодож лвдаг. Онскил өнгөрөхөд бага цасны дурт- гал улам тод болох юм. Түүний дотор Сүхбаатарын сургуульд “суралцаж байсан жилүүд мазнь дуртгалын эр- хэнд хэлхээстэй шүр сувд шиг топ тодхон билээ ЗЭ, “Миний их сургууль Би 1949 оны зун улсын сургуулийп хүйн өмлэл- ангид орсон юм. "Тэ- их сургууль долоо- хон мастай байжээ, Тэр зун би Сүхбаатарын нэ- рэмжит.. офицерын сур- гууль тогсөхдөо эмч бол- но гэж зүүдлээ ч үгүй байсан... Цэргийн дарга, яруу найрагч болио л гэж бодно. Лермонтов палуудаа Тснгиний хорооны гусар цэртийп сфицер байсан гэнс мэддэг учир адил болно гэн: бодсон хэрэг, Дочин цайман оноос шүлэг бичиж аравдугаар ангц төгсөх »и- лээ залуу похнолчдын алх- их гийн гэхэд -июшлдгээ цээнгилж байлаа. лөх хэсэг хөвгүүдийн хамт нх сургуулийн хүн гэмнэл- гийн ёйгид орчихлоо. Хн- чээл давтдаг маань баруун цонхны хоо- ронд нэг тоймгүй өндөр хүний, араг яс хадаастай байна. Өндөр . Гонгароос хойш монголд тийм -өндөр хүн гараагүй гэж хүмүүс / өндөр хүп удалгүй өнчиөөр цас барчихсай шммсанжээ. Бидэнд анатомийн заадаг профессор .Сапсиков ( гэгч цал буурал толгойтой | дугуй шилний цаанаас цоо ширтсэн ухаалаг нүдтэй опгоөН ӨНӨӨХ хүний яс су- дас, шөрмөсний түмэн нэр- ярьж байлаа Гэтэл тэр тасалгааны ) хичээл 19 нуэзс йэгийг л буруу -хэл-- бэл олон таван үггүй «Хонгор минь. гарагтун!» гэнэ, Биү нэгдүгээр. анги төгсөх. шалгалтын үеэр гайтай анматомД Дээр нур-/| лаа Гарын шууны арван хэдэн булчингийн нэглий. нэрийг хазгай хэлсэн чинь «Дорогой мо: приходи другой раз» (Хонгор минь, дараа дахин ир) гээд ! өлөөх Зальтай . нүдээрээ | ёжлбн харахад нь «Иїст, | хюатнт» (Үгүй. Ингээд Л гүйцээ) гэвс хэлчихээд ДҮн- гтийнхээ дэвтрийг урьд ль тавьчихаад гарч билээ, Тэгэхэд нээрээ л яхватит» ! юм шиг санагдсан Гэвч ганц. булчингийн нэр тог- тоөгоогүйгээс болж сургуу- лиа орхих уу гэяс хор шар ходлоод хэдэг өдөр шөнө. толгой ойндийлгөлгүй дахины цээжлээд шалгалтаа огбөн сөн, Тэгээд л оюут- ны амьдралын дурсгалтай бөгөөд жаргалтай тасан шилийг туулижс МЭГ МЭДЭХ- дээ. хүний пх эмчийн дип-" лом өвөртөлсөн билээ, Ай | юутай. сайхан залуу нас, юутай исапхлантай ! хєн жнлүүд байн Ё Шүлэг бичдэгээ бичиж, эм- нэлгийН нэр тамьёо цээ- саруул- он вэ! Олон сайхан нөхөд, олон сайн. багш нартай булгиг- наяс онгорүүлсан их сур- гуулийн тапаи жилийг одоо эргэн санахад сургуулийн гол байрпы үүдний өндөр цагаан. багапууд цаг ур- гэлж нарны гэрэлд умбан тялалзаяг, тэр "багануудын | дундуур цааш нааш “сүл- шин орох гарах тоолон- гоор ухаан нэмэгдэж, ер- тонцийг нээсэн мэт байдаг билээ. Тэгээд ч их сур- Ї туулийн оюутан байхдаа. | орос хэл суралцан, оросын болоод дэлхийн сонгодог зохиолчдын | бүтээлээс нэ- гийг дуусган нөгөөг барьж уншсаар номын амтанд жинхэнэ ёсоор ориг билээ, ! Эмчийн ангид суралцсан минь зохиолч болоход саад ны цоморлигт арваад шүлэг фолоогүйгээр баракгүй. Дө- БУтУДЦЭЭН “БГОДҮЛТҮҮ рэвдүгээр айгийн оюутан Ги төгсөхдөө 8зс хорь байхдаа анхныхаа туужийг хүрчихсэн ёстой л цэргийн бичин, Гэр бүлтэй, үр хүү- дарга бол гэмээр явсан «хэдтэй ч болов. . Эрийн хэрэг шүү дээ. Гэтэл на- цээнд хүрсэн минь тэр. дад Лармонтавын хувь Миний их сургууль намайг заяа ногдсонгүй, Батлан тэглс эрдэмтэй, амьдралтай хамгаалах яамны сайдын ирээдүйтэй хүн болгосон тушаалаар цэргийн эмч 0б0- юм гхсэмМ898л53 61811585 4 зална СиДэ шээх лалсалЦиуЦоӨЦБүөолаРӨ т ч жагль2 на ГЄлын Ахин лхлла-шнлниал . ? фолор Ї. Өйлийн.. өвгөн... апапын ирэх цаг боллоо, Танхимд хуран цугларсан хүүхдүүд тэсэж, ядан хүлээнэ, Гэ- тэл ирдэггүй, Харанхуй болж, хүчтэй цасан шуур, га шуурч эхэллээ. Сүлд модиыг наадамдаа орол- цуулсацгүй гэж. хорссой ганар, бэлтрэг хоёр овгон аавыг тоөрүүлэх гэж ин- гэнээ. -- Өвлийн өвгөн аап аа! Өлийн өвгөн аан- аа| Хоолой нийлүүлэн дуудах хүүхдүүдийп. дуу цасан шуурганы чимээг дарна. Гавар, бэлтрэг хоёрын хорон муу санаанаас дүүдийн эв найрам хүчтэй Төдөлгүй, өв- гөц аян ирэгр, ажээ -- Сайн байцгаана уу, 47 ЁСОО ээ! хүүхдүүд ээ! Сайхан. шинэлж . байна УУ?, Багачууд аа! гэж мэг элсээр өвлийн овгон монгол. зөвлөлтийн ХҮҮХДҮҮД МӨНХ НАЙРАМДЛАА ДУУЛЯГ БАЙНА, Монгол-Зоплолтийц өсвөр үеийнхний сүлд модны наа- дам Монголын Үйлдвэрчний Эслэлийн соёлын төв ордонд Сүлд модны наадамд БИМАУ-ын Сайд Зөмлөлийн орлбгч дарга нарын Д Мошурлын Үйлд» Тов лөлийн дарга Б. Лушсанцэ- рэн цар болон албаны бусад хүн оролцлоо, Хүүхдүүд айх | тайсан, найрамдлын тухай цоглог дуу дуулж, бүжигдэцгээн, урла- гийн мастсруудын тоглолт Цэлэгмид, вэрчиий Эйдлалайн Зөв- ЗУРАГ ДЭЭР, -- Бэлгээ авахаар.., үзэаж 3 МАНАЛ СУРВАЛЖЛАГЧ У124 ЗүХЫ 2 7?Вва2л “Ээг/»- -БёиЕЛлХЦ- сансрын хөлөгнөөсөө бууж цасан охидоо дагуулсаар сарууд танхимд орж лээ, Дуу... хуур, бүжиг , нал- дам, инзэд баясал эхлэв. Хүүхдүүд өвгөн ааваа той- роц уянгат сайхай дуугаа дуулж, уран яруу бүжгээ бүжиэ, 3 Өнлийн, өвгөн аав: Онтябрийн хувьсгалын. 2 олгий Олон үндэстний эвийн холбоо--- Зоплолүүдийн орны освөрийн Лецинчүүд Зүрх сатгэлийнхээ халуун мэндчилгээг дамшуулсныг хүүхэд бага- чууд та иар мипь хүлээж авна уу? гэж: хэллээ. Хүүхдүүд анд “нөхөддөө баяр талархал илэрхийлжг, Иремлийн их. хурлуудын ордонд: болис байгаа сүлд модны наадамд оролцогч найз нөхөддөө баярын ца- хилгаан утас илгээх санал гаргав. Баярын цахилгаа- ныг пийслэлийн. 10. миг- лийн хоёрдугаар сургуу- лийн 7--гийн «Б» анг гийн сурагч, онц сурлага- тан Д, Байгалмаа уншиж сонсголоо. «..: 1983 он анх тай- вац найрамдал, пөхөолө- лийн он болох болтугай! Хүүхэд , бидэнд дайн хэ- рэггүй» гэйс уг цахилгаан утсанд бичжээ Дараа. нь сүлд модны наадамд оролцож б аигаа зөвлөлтийн пионер сурагч- дын төлөөлөгчид ая ДдДуу- гаа өргөлөө. Эв найрам- дал, зинх тайвны сэдэвт дуулж, найз. нөхөд бүжиглэцгээнэ. Шинэ 1983 он ирж Сурагч бидний шил МАХН, төрийг байгуулагч Д. Сүхбаатарын мэндэлсний 90 жилийн ой, МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, монголын пиоцерийп «Залгамжлагч» У чуулган энэ онд болио. Бид түүхт ой, тэмдэглэлт үйл явдлуудыг угтаж сур- лага, хөдөлмөрийн их ам- жилт гаргана гэж: Баяи- байна эх лээ үндэслэн -- Коццертын танхимд Бүжигчин охни ир- Өлгий аймгаас ирсац рагч Болд өгүүллээ. Сүлд модша на4дмыц үеэр уудасан бух хүүх: ийгаа: ярьж байнаа! 451 л, «Найрамдал» р, : амарч байгаа Дарханд тын 8 жилийн есдүгээр: сургуулийш сурагч, онц с: лагатан “Н, Оллийсайхан,, нийслэлийн 10. жилийц хоёрдугаар сургуулийн 7-- гийн «Б» ангийн сурагч онц сурлагатан С. Батаа, пар МАХН-ын Төв Хо. роопы | ерөнхий. иарийц” бичгийн дарга, БНМАУ, ын Ардын Их. Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, өс- 22 вөр үеийг халамжлан хү-. мүүлгүүлэгч Ю.. Цэдэнбал гуайд сүлд модны наа- дамд оролцогчдоос явуу- лах баярын мэндчилгээг уншиж сонсголод.. Мөн БИ МАУ-ын хуүхдийн төлөө фопдын тов комиссын дар- га, өсвөр үсийг халамж- лай хүмүүжүүлэгч Анас- тасия Иваповиа Цэдэпбал- Филатопа гуайд баяр таг лапрхлаа илэрхийллээ, ... Тэнгэрийн уудамд- эих тайван Тэнгисийн гүндээнх й тайвац Алтан, дэлхийд-энк тайван Ард түмэнд-энх тайлан Энх- тайвны тухай цоглог энэ-дүууны аянд хүүхдүүд хүндэт зочдынхоо хамт баясан бүжиглэнэ. и Аз жаргал, энх тайван, эх орны тухай сайхан дууг ) дүүд дуулна. Шинэ-- 1983 он энх тайван рамдал нөхөрлөлийн болох болтугай! най- он Хүн бүхэн "баясан инээг Хүсэл мөрөөдөл нь бүрэн. биелэг Хүүхэд багачууд тайвац: 9 нойрсог Хайрт ээжү үд баясан мишээг Өглөө бүр цэлмэг байг Өгөр дайн үүрд тонилог гэж Өсвөр үеийнхэн хүсэн байна. «Пионерийн үнэн» со нины тусгай сурвалж- лагч Т. ДАВААДОРЖ - Намайг энэ. сургуульд гоилжиж ирэхэд нэг хүүх- ДАн”- мундаг Базар гэж дууддаг байв, Үнэхээр ч түүнийг харахад гүүр ца- рай нь дүүрэн махлаг, лагс том биетэй, | ёстой см идаг хүүхэд байв. ( Бид наймдугаар "анги төгсөл, би есдүгээр ангид, үлдэхээр боллоо, Тэгээд хөдөлмөр зуслалд явах болсон чинь нөгөө Базар намайг, авахаар иржээ. Хүүхдүүд зусланд гарчих- сан, бид хоёр «Хүч пэм» байгаа юм байж, «Ёстой нх хүч дэээ» гэж дотроо бодсон боловч | Бааараар тоглоом тохуу |хийхээсээ зүрхшээп. Бидний очих газар хол- гүй, модоор битүү хучигд сан хөглөгөр ногоон уу- лын. хормойд оршино. Бид хоёр зам даган. алх- лаа. Замьт нэг талыг уул хашиж, түүлий бэл, хөн- ДИйД ногооны талбай -үр- гэлжилнэ. Энд сангийн “аж ахуйн байцаа. тариал- Даг бөгөөд түүний цаад дЗахад сургуулийп. хөдөл- мөр зуслан байрлалсээ. Зуны нар ээж, тэргээ уулсын наагуур ногооны униар татаа. -- Чи хөдөлмөр аусланд « амарч үзсэн үү гэж. Ба- зар надаас асуув. --Үгүй ээ. Хааяа хаа- яа л ногоо Хураахад ли байсан гэл: памайг хэлэ- ХЭД, авч явсан шинэ с0-- нинбосоо ипзгийгГ падад " ӨгөнГӨӨ:- 5 -Манай зусланд ийм л ажилтай байдаг юм гэ- лзэ. Тагсэн чиаь зуслангийн тухай бичжээ, Дор нь Ш, Баар гасан байна. шүү. : --Ми юм уу? 5 --Тийм. --Өө, мундаг гая( хэл- “сэндээ би иччихэв. | Да- “хиад олон юм ярьсангүй. чЭнэ Базар ч онц сурдаг, йлгүй бол нэг дарга байх» гэнс дотроо бодлоо: Базар намайг ядарч байгаа байх ч гэж бодсон юмуу, эсвэл зуслан хол юм гэж намайг зүрхшээ- нэ гаж бодсон уу! --Энэ далан гараад Л чи бид хоёр хүрлээ. Энэ гурван байшнн.. .Одоо хүүхдүүд нь ажилдаа гарчихсан байна гэж саа- лаа. Үнэхээр ч бид хоёр зус- ландаа янаад нршээ, Ба- зар бид хоёрын ард явсан вуслапгийн тракторын ба- раа ч алга, Бодвол нэг газар саатсан бололтой. оманай. “бичдэг юм. лаасаа ирж, шинэ сайип үзээд бөөн баяр, Би ч со- иин түгээх ажлаар л ир- сэн юм шиг Базар гэсэн нэрий. иь хуруугаараа . заагаад л.иэг наг сонии. өгөөд байлаа. В Өдөр хурдап өнгөрч орой боллоо, Охидууд гоёл: гоо доод үдэшлэгт бэлтгэлээ. Би ч цагаан хормогчоо гарган дэлгээд, үсзэ зад- гайлан самнах зуураа то- лины өмнө эргаш нэг үзэв. Сэтгэл сайхан байс- наас ч тэр үү, толинд харж ннээд алдлаа. Охи- ДУУД дорхноо бэлэн болж бүтгийн задгай талбай руу очлоо. Цахилгаан хөгжим «Хө- хөө 4шүвуу Донгодсонк.» гэж улнгална. Уулсын дээгүүр түгсэн одод алс дуудах мат анивчих нь сэтгэлийг гижигдэнэ, «Эндхийн хүүхдүүд Ёс- той нэг ажиллаж, хөгжнм- дөлс чадах юмаа» гэж шипэ найзуудаараа анх удаа бахархав Ахиад Л «Хөхөө шувуу.» уялга- лахад Базар над руу шууд ЛИА ШОГ: Хоёрдугаар ангийн багш сурагчиддаа гандан 16 ба гэсэн тоогоор бодлого зохноцгоо гэж хэлэхэд, Иэг хүү -- Өвөө 18 нпнас- тай, эмээ 7 настай. Өвөө эмээгээс хэдэн насаар ах вэ? гэсэн бодлого зохиос- ноо хэлжээ. Ашгиараа амьтны хүрээ- лэн рүү аялаад ирсэний дараа багш нь тэйд ямар амьтад байсныг асуухад нэг сурагч: -- Тэндхийн бүх амь тан ноосон хувцастай, ха- рин гандхан могой л нүц- гэн байсан гэж хариулжээ. сл 22 . Эмээ нь ач охиноосоо: өндөг хаанаас гардаг вэ? гэхэд Охин: -- Тахианаас Эмээ -- Тэгвэл тахиа хаанаас гардаг вэ? гэхэд -- Эмээ та чинь ямар хачин юм асуудаг юм бэ? Тахиа болгон шувууны Ффабрикаас л гардаг гэдгийг одоо болтол мэддэггүй юм уу? гэас гайхав, (ӨГҮҮЛЛЭГ) Манай апгийл хүүхдүүд хичээл тарсаны дараа ха- риуцлага гэл: чухам юу болох тухай маргай, --Сайп сурдаг сурагч сол хариуцлагатай хүн байж тайрна даа гэж өгүүлэхэд! --Тар чниь сурлага боло- хоос хариуцлага биш гэл Дэрдэп зөрлөө. й --/Алгидаа сахилгатай байхыг хэлдэг. байх аа гэлс Отгон "охиныг бол гоомжтойхон өгүүлэхэд: “-Яалаа гаж, тийм иИ- ЖиИг зүйлийг- хариуцлага гэх вэ? Том хүмүүс ашилдаа муу хүнийг ха- риуцлагагүй хүн гэж нэр» сүлд Модны Чимэг Мээлайг Шинэ жилийн сүлд: модоо би Бод, оролд, бүтээ лээд байх шиг байна лээ. Тэгэхээр их том юмыг л хэлдэг байх гэж Нэргүй хэлэв. Хүүхдүүд ннээлд- лээ. --Вагштай буруу харьп- сай хүн:л. харнуцлагагүй болох байх гэл. Бадам таэнэгэлзеэн янзтай өгүүл нэ. --,)Эпэ чинь дутагдал болохоос хариуцлагагүй яв» дал биш гэж Дэрдэв зүт- гай. Ипгээд хариуцлага гэж чухам юу байдгийг бид лг таг тогтоож чадсангүй. Маргааш хичээлийн да- раа багшаас асуун, мэдье гэж! тохирсоп ом: Тэр өдөр ангийг їижүүр Дэр- дэп байлаа. Өглөө хичээл цугламагц багш орлс ирээд: --Хүүхдүүд "хичээлдээ бүрэй трсэц үү? гэсэнд, ЦӨМ ирсэн всэхийг мэдэл амжаагүй: боловч Дэрдэв вориг гарган: --Бүрэн: ирсэп, багш 1їїнгтгээ гэрлээр чимлээ Цасап ширхэгээр чимлээ (Выдумывал, аа гэв. Энэ зуурт хаал- гаар шагайшж байсан Отгон -Битгий худлаа хэл. Би энд байна гэсээр орж ирэв. Дэрдэвийн Тї үр улайш, Отгон руу нүдний- хээ булангаар муухай харлаа. Багш, |инэзэмсэг- лээд Дэрдэвт хандан: -Чи чинь жаахан |ха- риуцлагагүй хүн уү дээ гэсэнд тэндээс Мээлэй --Хариуцлага гэж юу байдгийг одоо мэдлээ гэж чанга гэгч нь өгүүлэл. Хүүхдүүд бүгд, түүн тийш эргэж харав, Багш Маээлэй рүү харж байснаа --Тийм ээ, харнуцлага гэдэг чинь том, бага бүх хүнд, их бага бүх ажилд байдаг юм шүү, Та нар одоогоос л ажил. сурлага бүхэнд хариуцлагатай байт сурвал том болсон хойно чинь их хэрэг болио гэж мэдээрэй За . хичээлээ эхэлье гэр Б. НОРОВ Цаасан дүрсээр чимлээ Монх яогоон сүлд модоо би Манга -ту узаар чимлээ Таван елгөөр чимлээ Тапын тоогоор чимлээ Д. БАТЖАРГАЛ (оюутан) пробуй, твори!) Нийслэлийн 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн 8-:ын «Гэ апгийн “сурагч Д. Баатар радио удирдла- -гатай инсэх загварын удир- дах цамхаг хийжээ, МАНАТГ СУРВАЛЖЛАГ- ЗЧИЙН апсап гарэл зураг ---П-с--П--ПГ!П------ Д, Сүхбаатарын нэрэм211 Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Оройхон хүүхдүүд алс. Базалтй юмаа. нэг бүжиг дээр ярж бүжигт урин. ёстой гоё бүжвглэх Дираагийл бид хоёр Нартай “шахаж. Хөг- жим нам болт ҮҮХ, : гүйлдэхэд бид. шДСУАГ ол байдаг хэрэг, | Естой мундаг! - 1 Эм Базар бүжиглэлс явах- дав өөрийгөө танилцуулж анги сүргүулийнхаа тухай ярилаа. -Чи”тэгээд онц сурдаг Уу? гэж намайг асуухад, - Т-Үгүй ээ. Би дунд сур- даг. Гэхдээ над спц сур- даг хичээл бий. --Яагаад чи сонинд юм бичдэг болчихсоп їом бэ? --Зүгээр л. | «Пионе- рийн үнэн» сонип л на- майг юм бичдэг болгочих- соп юм. т --Чи тэагэзд зохиолч лох уу? х Базар миний асуултад хариулаагүй боловч инээж байлаа. Хийж бүтээхийн внх мөрөөдөл сэтгэл са- нааг дандаа баясгаж бай- даг юм билээ. Ёстой мун- даг! Багш Л. САМБУУ, -... . Үсийп хоёр жаал Өглөө эрт уулзаад Сайн өдөр яал амрах Санал бодлоо солилцлоо --4Цанаар хамт гулгая цасчар хамт инаадья» гэж Нэг жаал нь хэллээ /лаахан гэртээ амарья --46 суугаад хөзөрдье» гэш, Нөгөө заал нь өчлөө Дугуйрч Хоёр хүүгийн санал Хоорондоо айхтїр зөрлөө Өвр өөрийн саналыг хамгаалж Үнэп голоосоо маргалдлаа -- Хээрийн жавар хүйтэн ч гэлээ Бээрэг болохоос апардаг Хамрын ханиад ч тусдаггүй тэсвэртэй болдог юм. Цаначип хүү ингэл: Хатууцшл хэлээд Цаад жаалаа дагуулаад одлоо” Цаг мөч өнгөрөхийг ч мэдэлгүй Цана чаргаар зэллїлэн гулгаж Цэнгэг агаар, уран байгальд Цээл тэнийж сэтгэл р сэргээд Үдээс хойш гэртээ . харихад Өнгө жавхаа орсны нь гайхлаа Өдрийн схоол- амттай байлаа Өчигдрийн даалгавар амархан байлаа Маргааш өглөө нь ї хоёулаа Маш урамтай хичээлдээ |, “оо очлоО Даалгапар, шалгахад шилээ маажсангүй Давталгайд үлдэх хэрэг гарсангүй. Цээж бичигт цэг ч алдсапгүй Цэнгаг агаарын ачийг маргасангүй Хэнгй сапал зөп байсныг Хэлүүлэлтгүй цом ойлгоа- “биз: лзэ? Ахмад Т, БЯМБАРАГЧАА ЭРХЛЭГЧ : : Ц,ДАШДОНДОВ ярьж яваад ана . шт глуТЇЖ 20282, 42 Ю.ЦЭДЭНВАЛ: ОУорд 5 АЖ АХУЙЧ БИШ НЭГ Ч ИРГЭН ТЭВЧ ХЭРЭГТЭЙ ӨНГӨРҮҮЛДЭГГҮЙ ТийМ НӨХЦӨЛ ВАЙДАЛ БИЙ БОЛГОХ ЗАЛУУЧУУДЫН ЭВЛЭЛ, ПИОНЕРИЙН ҮНДСЭН ДЭЭР ИХ АЖИЛ ЗОХИОН, ХИЙЖ БҮТЭЭСН99 ХОЛБОГДОХ ДЭЭД БАЙГУУЛЛАГАДАА ТАЙЛАГНАЖ БАЙВАЛ ЗОХИНО. Пат 1 | | МАХЦИ-ЫГ 0 МАНАЙ ОРНЫ ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН НИЙТ ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ДУНД «АРВИЛАН ХЭМНЭЛТИЙН БАЙНГЫН АЯН» ЭХЭЛЛЭЭ. “ СҮХБААТАРЫН | ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН сонин (ан МХЗЭ-ийн ТӨВ ХОРОО Дд НЭРЭМОНМТ мПь ЯМВА э ҮНЭ 10 МӨНГӨ НИЙТ РИЙН БҮЛГЭМ, БҮЛЭГ. САЛЛА, БААТЛРЧУУДЫН БАГ, ТАВТ. НД ЗОХИОЖ БАЙГАА «УС», «ЧИН. ЭН» АГЧД Ь - ПИОНЕР, БАЛТАРЧУУД Б ОР| ДУнь ЧАЛАЛУВААХРАЛ ОНЕРАЫ АЯНЫГ ЦААШИД УЛАМ БҮЛГЭМ БҮР НҮДЛЭН АМГААЛАХ БҮСТЭЙ. ПНОНГРИЙН ЭРЧ ДАЛАЙЦТАЙ БОЛГОХ ЗОРН гООЬ АЛАН ДОРЖ маан БҮЛЭГ ВҮР НҮДЛЭН ХАМГЛАЛАХ О0БЬЕКТТОЙ, ПИОНЕР, 3 ПИОПЕР СУРАГЧДЫН ДУНД ЗАРВНЛАН ЛЧаааыГЫ БААТАРЧУУД БҮР АРВИЛАН ХЭМНЭЛТНИН “ТӨЛОРХОН -- Ч ДААЛГАВАРТАЙ БАЙХ БОЛНО. 1. Хамран сургах той- рог (Зам. гудамж, талбай, хашаа, гэр ором сууц, цэ- шэрлэгт" хүрээлэн, тоглоом биенйн тазигрын мл тууль, орчин, ёиги каби- пєт 8. Оршин суугаа газар «АРВИЛАН ХЭМНЭЛТИЙН АЯН»-Ы АЖЛЫН ҮНДСЭН, ЧИГЛЭЛ -- Эд хогшил, тате- риал. түүхий ад, иргэдийн, амныы болоно тийгмийн социалист чийг шүдлэн хамгаалж, ариндан хэмпэх «Орц», «Цонх», «Хана» «Чийдэн». «Шит» «Мрант», «Бариул», «Хяал газ, “Ширхэт халаас» зэрэг цуваагаар ус, дулаан, цахилгаан эрчим хүч, ма- тєрналыг хэмнзх (хөдөл тӨӨЧД «Мойєр сурагч бүр оролцож, илэрсэн Дутагд лыг дор нь авсуулах арга хэмжээг авий -- Дахин ашиглаж бо- ХЭРХЭН ЗОХИОГГ” Пионерийн бүлтэм. бүл. ТиЙП хамизэнд 8жиллАЖ байгаа «Н В хамгаалах штай» (ИХШ»ын үрэл. дэхүүнийг өргөтгөн зохион байгуулна. НХШ-ын бүрэлдэхүүнд бүлэг бүрдас нэг төдөө- аөгч нэмж сонгогдоно. 4НХШ» ын гяшүүн бүр үнэмлахтай байна Пиоперийн бүлгийн «НХШ-ын салбар зөв. дөл»-д гурван ионгрийг маяж сонгоно Бүлгийн НХШ»-ын салбар зөвхөдийн гишүүд төв штабын гс. шүүгийл нэгэн адил үнэн. лэхтэй байна. Бүлгэмийн «НХШ», салбар завлөлүүд нь бүлэг бүрийн болон пнояер, сурагч бүрийн нүд: лэн хамгаадах| | врзилан хэмнэх обьектыг ПИОНЕРИЙ! тогтоов 1. Эрчин хүч цахилгаан хэмнэх 4Чийдэн», |«Унг раадга, оверашн 3. Ус хэмнэх “Нрант» 23 Цаас хэмнэх “Хуу- даёс цаас», «Дэвтэр» саё- раця Блиибыл лыг: Дү өр даЁсэн «Ширхэг | халаас», «Яс» овперыцн (мөд, зүЗаг, эд хогшил) Ч. Дутуур байр їценх хэрэглэл (ном, сурах бичиг, дэвтэр, үзэг, цаас будаг шугам, баллуур бэх гэх мэт) 7, Мал аж ахуй, (төл мал, лох цаас, ноос, яс, төмрийн хангдал, шилэн сав цуглуу- аах, олой ИйсТын 42:45 «Цагаан «Хуудас цаас, алть. «Өөд төлөөр”, «Ногоон алтек: Эх орны ногоон гоёл» азрэг байя. гын ёлп цуваа. зохиоход сурагч бүр ндэнт- тай оролцоно. 4 -- Паошер, байтарчууд бүр ариилан хэмиэлтийн тодорхой даалгавар авч түүнийгээ хэрэгжүүлэх аж- дыг «Пионерийн бүтээлч хөдолтөрийн тайш жи- лийн программ»-ыг бвз ажилд нь хяналт тавьж биелэлтийг Шионё- рийн хямт олны (өмнө илтгүүлж байна. Бүлэг, бүлгэжийн завлөлийш нэг гишүүн “ИХШ», шүдлэн хамгаалах салбар завлө- дийн ёжлыг хврнуциа. өгч. Пионер сурагч бүр «Нүдлэн хамгаалж. ервн. алан хэмнэх хуудас», “М» двэлэх | куудас» хөтөлж ариилан хэмнэсэн |зүйл. илрүүлсэн зорчил, засуул- нам, захиргаа, эвлэл. пяо- нерийп байгууллагадаа илтгэж, тогтмол фүгнүүдж байна. Түүнчилэн дутагдлыг илрүүлж ,авсуудсан тухай. тав аршилан | хэмнэлтийн хуудас, гэрчилгээн дээрээ 1Г, ХАМТ ОЛОН ПИОНЕР БҮРТ ӨГӨХ БҮТЭЭЛЧ“ ДААЛГАВРЫН ЧИГЛЭЛ 5. Эмийн ургамал, олон нєстын 23 түүх 9 аптен», «Эх орны ногоон гоёл» цуваа 6. Хаягдал үр тєрнӨ түүх «Ургац», |(“Талх» операдн Т. Орчин тохи- «Мод», «Зүлэг», там» операци 8. Оршин суугаа газрын ЯВУУЛАХ. ВЭ? худаг, хашаа, авс хужир шүү, хаягдал ноос. үс, яс эвэр, туруу гэх мэт) 8. Газар таризлал (үр тарив, зоорь, ургал, бор- доо. түлш, түлээ. шад хуул ї д 9.Машин технии (бейзии тос, шатахуун, эрэг шурчг тэх ит) ! БАЙНГЫН түүлэхтэй яятто холбон явуулна. -- Тус аяны хугацаанд пионерийн хамт олон бүр «Соёлч тэргүүннй сур- гууль, айтв, дотуур байр. орон сууц, гэРийд хороо- дол. орц, тоглоомын болон биеийн тамирын үлгэр жишээ талбай шалтаруу- лах уралдаанд» |идэвхтэй оролцож «Дунд, сул сур- даггтангүй, хэв журиын зөрчилгүй орд, орон сууц, хороолол болцгооё» хөдөл- төөнийг орчүүлз ин ажил. аацгаана. толбогдох хүмүүсээр тэн- дэглүүлж авиа. ургуудийн захиргаа, ХЗЭ-ийн хороо,шонерийн бүлгэм дутагдлыг тодор хой хугацаанд арилгах 1у. хай мэдэгдэх хуудсыг 8н- ги бүлгийн хамт олон, ор шин суугаа газрын болон шєф байгууллагынхаа ХҮ түүст өгч болио. «НХШ», «НХЗ» (нүд дэн хантаалах зевлол)ийн дүнг пионерийн бүлгэн бүлгийн цуглаанаар хэлэл- шүүлж, тэргүүний ажиллв- гаатай шионерийн бүлгэм, бүлэг, салаа, баатарчуу дын баг, тавт, пионер бал тєрчуудыг шалгаруулан шагиаж урамшуулах, 38 рим дутагдлыг засуулах, зэмдэд шийтгэл хүлээлгэх зэрэг ажлыг зохион бай гуулна. эд хогпил. зүлэг,мод хАйр- аан | хамгаалах |(4Орц», «Хянг», «Шат», «Цонх», зэрэг операли 8. Пионер бүрт зэвэрч нямбай, соёлч боловсон байдлыг їзвшүүлэх 4Зад угаагч» (бпер ын | зэрэг олон хэлбэрийн опеМаця, аян Шувааг зохиол ЯВуул: нь. Цахилгалн эрчим хүчийг хэмизхдээ «Чийдэн»,«Уит- раалга» зэрэг спервци 20- хяон байгуулж, йїїсмєр ЧИ ана ажлыг хошуучлагч байгаарай Чийдэн бүр 100 вт гэж бодьё, Гэтэл 100 вт-ын | чийдэй одорт дөрвөөс зур гаан цаг үр ашиггүй ас- зал шилд 200 ипт цаг ца хилгаацл эрчим хүч үр ашиггүй алдегддаг байна Пиопер бүрт жилд 12 ивт цаг зарчим хүт хэмлнэх даалгавар өгч байна. Тэг- вэл жилд 3980 нат цаг эрчны хүч хэмнэнэ Энэ даалгаврыг бие- лүүлш, дараах ажлыг хий- гээрэй! Пиопер, сурагч бүр шин сууж байгаа ор- хот суурин, сургууль, Дотуур байр, гэр. оропдоо болон бусад газруудад чийдэн плитка, цахилгаай илдүү зэрэг цахилгаан хэрэгс, лалийг үр ашиггүй ажил- луулах лздадтай |шийд- Амьдралын эх булаг бол: сон цэвэр усыг ариг гам тай хэрэглэш. үр ашиггүй алдагдаж байгаа усыг хэм нацгаэе Пиопер бүр. жилд 10 литр цэвэр ус хэмнэх чу» хал даалгавар та! нарт өгч байна. Энэ даалгаврыг ї3» рэгжүүлэхэд дор дурдсан ажлыг хийгээрэй! Алдагдаж байгаа цэвэр усыг хэмнэх талаар зохиох «Ус--чандмань эрдэнэ» «Ус--аньдралыт тэтгагч», «Далайд дусал нэмэр» уралдаан, «Нрапт»,«ШҮү шүүр» сперапи аохион бай гуултж ангиллаарай! Сургуулийнхаа. ариун цэврийн өрөө, лаборатори, гэр орныхоо ус авдаг га зар бүрт «Ус хамїнэе», «Нрантаа хаа» зэрэг үг тэй санамжийн хуудас би чиж тавихаа мартуузай! Танай бүлэг усны и ахуйн аль Опэг гааартай шефийн холбоо тогтоож, ПИПНЕР БЯРВГЧДЫН ПРЕИЛИН ХЗМНЭЛТИЙН БЛЇЇЄГШН НЯН НҮДЛЭН ХАМГААЛАХ ОБЬЕКТУУД «ЧИЙДЭН» «УНТРААЛГА» ОПЕРАЦИ вэртэй тэмцал хийх хэрэг- балнад үлгэм, “бүлгээрээ цаг” хилгаан арчим хүчиий аль нэг газар, цэгтэй шефийн холбоотой ашчллчарай, Өөрийн шєф байгуулла- гыг түшиглэн «Өсвөрийн цахилгаанчид» | дугуйлай бейгуулах нь зүйтэй Эпэ дугуйлангаар та нар Цахилгав! хэрэгсэл ашиллуулах, гэмтэл СогО гыг асаж сэлбэх чадваА дадлага олж авца. Ше газрынхаа ажилчидтай хамтран хяналт шалгал, тын хэсэг байгуулж ажшил- па! Цахилгаан залгуур,унт- раалга бүрлїл дэргэд«Ца- хилгаан эрчим хүч хэм нэг», «Чийдэнгээ уйтрла», «Ултраалга дар» зэрэг анхаарлын хуудас бичиж тавихаа бүү язртаарай. Пионерүүд ээ! 3960 квт/цаг эрчны хү- чийг нэг ЖИЛД ХЭМНЭЖ, улсдаа 1.48 сал төгрөгийн ашиг оруулцгаал, Энэ чу- хал ажилд пионер бүр идэвхтэй оролцоорой! «У О» ОПЕРАЦИ мэргэжлийн ах эгч нараа- саа сантехник, слесарийн анхны мэдэгдэхүүнийг сурч аваарай. Мэргожлийн ах эгч иёр чинь-чамд эв» дэрсэн крант солих, жий- рэг, чигжээс, усны татуур- га хийх, даралт тааруулж сурахад чинь туслаад аог- сохгүй арвилан хэмнал тийн аяны даалгавраа бие- лүүлэхэд Чинь тусалиа. Эх орныхоо булаг,шачд, гол, морпий цэнгэг усыг бохирдлоос хамгаалдаг «Цөнхэр»эргүүлийц аяаилд улам идэвхтэй оролцож, илэрсэн дутагдлыг мон. голын байгаль орчныг хамгаалах | нийгэмлэгийн салбар зовлөдд мэдээлж бай! Дутагдлыг тухай бүр газар дээр пь алсах шаард: дага тавиарай! Пиочерүүд ээ! 2,3 сая литр цавэр усыг нэг жилд хамнацгээе Энэ чухал ажилд пионер бүр идэвх сападчилгатай орол поорой! Пиопер сурагчид 84! «Цэнхэр» эргүүлийн ажилд тогтмол оролцож, ус хэм. тэх аяндаа Хо амжилт одохыг хүсиы8, ыг Эн Цаас бол үнэт бүтэагдэ хүүн. Цаас нартай нь мод боловсруулах, сүлшмэл, шилний үйлдвэрийл бүу- гээгдахүүнтэй тэнцэх чу. хал материалын нэг юм. Цаас нь төрөл бүрийн мє- таллаар хийсэн зүйлийг орлож барилгад өргөн ашиглагдаж байна, Цаас- вы хаягдлаас барилгын туйпуу, | металлын аж үйлдвэрт тодорхой .мар- кийН металлыг гаргаж, авч байна. Үүнаэс үзэхэд хаягдал Паас бол чухал түүхий эд юм. Халгдал цаасыг үйлд вайт ашигласаААр | мод, модон материалыт хэмлэж паас двэрлэх врийл , өртгийг хямдруулаа. Дахии . боловсруулсал нэг тойн халгдал цаас 200 шоо метр М88! хэмнэ- чэ Нэг топп цаасны даягд лаар 25 млянгаа ширхэг 12 хуудастай нимгэл дээ- тэр хийж болно, Хаягдал цаасыг цуглуулая дахин ашигласнаар агаар, усыг ардын 1981-- ЫНМАУ-ын улс аж ахуй, соёлыг 1985 олд хөгжүүлэх үнд- сэн чиглэлд «Металл бо- ловсруулах аж үйлдвэрлйн нийт бүтээгдэхүүнийг 45-- 50 хувь нэмэгдүүлнэ. Уулын балжуулах «Эрдэ- лэт» комбинатын аасвар механинийп заводод цутгах цех, Улзацбаатар хотын «ХУУДАС ЦААС» «ДЭВТЭР» ОПЕРАЦИ бохирдлоос илүүдэл пардлыг на. Нэг тонн паасны хаягдал 75 мянган га Гизрын ой модыг хэмнэнэ Цаасыг хамлэх нь саянп, сэтгүүл, им, сурах бич- тийГ хэдэн. мянгаар нь үйлдвэрлэх балолцоог олгодог байла. Тарчилзн дэвтэр, цаас хомлэиэ. Пионер, сурагч бүр «Сая тойп цагс--Эх ороя- доо» хаягдал цаас цуглуу- лах хөдөлгөөнд Оролцож, жилд нэг нгийг цуглуул- бал яийт плоперүүд: 830 мянгай тогї хаягдал цаас жилдээ цуглуулна. Түүнчилэп «Ном ала- таах» цувааг пиоперийп бүлэг бүр өргүүлж, ном, сурах бичиг сэлбон аасвар- лаж, пионер бүр хоёроос доошгүй номын хэрэглэх хугацааг уртасгавал арлян- хамгаалт, багасга лац хэмнэдтїйН (аяндаа олоп сал төгрйтийн ху- римтлал оруулж чадна. Пионер бүр дэгтриййхээ «Хуудас цаас» бүрийг зав ашиглаарай Пиопер, сурагч бүр үнэт түүхий оД--Цаасыг |хэм- нэхийїй тулд «Хуудас цаас», «Дэвтэр» зэрэг опе- раци цуяаанд | идэвхтэй оролцоорой. «ТӨМӨР» ОПЕРАЦИ авто пасаарын заводын дэргэд чиргүүл үйлдвэрлэх, автобус, суудлын анто ма- шилы цузоа засварлах це- хийг. ачшїллагааяд оруулиа» гэж, заасан билээ. Ппонер бүр жилд нэг ЮГ ХЗЯГДАЛ ТӨМӨр ЦУГЛУУЛ бал таван вилд 1650 тонн хаягдал төмөр цуг- луулиа, «Томор» цуглуулах цу- ваанд ппонер бүр идэвх. тэй оролцоорой. Цуглуул- сан төмреө металл боловс руулах үйлдвэр, ехэл өгөх хэрэгтэй. 1-4 Үргэлцдэл нь П бүүрт | ( “Үргэлжлэл, Түрүүч нь р ї х Ё - цахалшацашШйШашллшАШЬАбашШйШАШШШШй0 Ши йАйАйшШа ШИШ АШшШйшгг0шШШШ «ШИОНЕРИЙН ҮНЭН» хавшишипашишиишшилш (983 оны нээ) сарын 8 1М9 (1820) 7 гоёл» цупа! Сургууль лаг, зийдаг аав, танхим байгуу “1.8ҮҮРТ: Л өнө - «УРГАЦ» орчноо. ца Ц в8г4:үү51н бол| ьНрүн шон над таргагай” ЖОРЭ МАНАЙ НАМААС ОПЕРАЦИ Уралдаан, 4ГаНганнд зайг АМсг тиииид орохно сууц гудамжны хэ- Ч л ралврл сурц- вахад чинь Бэ ҮШирхэг гээв», ч Вайгаль-билл! тав. Тїнгээлїїн БУДНА ЕҮ Түсх 5 7 ДЭВШҮҮЛСЭН . д “ЛООЗОН, УРИА ТОЙ ЛООЗОН, УРИАГ ДАХИН НИЙТЭЛ- ЛЭЭ. ҮҮНИЙГ ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН ЭХЛЭН ТУЙЛЫН АЖ АХУЙЧ, ӨМЧИЙН ЭС ШИРХЭГ БҮРИЙГ АЛХАМ. ТУТАМДАА НҮДЛЭН «КАЖДЫЙ СЫЗМАЛЬСТВА ДОЛЖЕН СТАТЬ СКРУПУЛЕЗНО ЭКОНОМНЫМ, РАЧИТЕЛЬНЫМ ЧЕСКОЙ СОБСТБЕННОСТИ, ПРЕКЛОНЕННО ПОЧИТАТЬ ТРУЛ». ГЭХГҮЙ НАНДИГНАН ХАЙРЛАЖ, Пиопер, Сурагч 0тр боловсон байцгаая» урал: Ахиад” шїглИйИХ 02 тус- ТАХИЖ ШҮТЭЖ БАЙХ ЗҮЙЛ змийн ашлгтай ургамал даал, «О9Д угаагч» саа: ханттайтаар, «Тагт» олс “Бэ - с 1 далд гхяЫ! сая га талбайсай...1,2:мил:: цийг зохион... лвуулаарай. Ацыийс явуулж, таст аллр Талжинь бэдбайөн Ч садааяа. Шадлэн ий “ЯНарА 524242:22-552: метр » “барчэглэн валсо хонсг Ёл зүйлсилг эмхалтгцэгЦ- 1 1 жААНБ( нэгдүгээрт НИЙГМИЙН оролцож, мл ургамал, үйлдвэрт тушаадар бай. хэл уламжлалтай, бамбайн үндсээр 5 р ханд | боловсруулж зүрх сүдас, мэдрэлийн өвчиөөр өвчилсөд 100 хүпайг өм, ииї бие махбодийг |чий- пэгжүүлж, гитамшим ду- тагдлыг | нөхөж | байна. 40 тонн пуу бэлтгэдэг. Пиопер, сүрэгч нэг бүр амийн ямар ургамал хал на ургадаг, хэдийд болов. сорч гүйцэдгийг | сайтар мэдэж, ав! рийп судалж танлацаарай. талаар сицгой алхаар! д тїй! тариа ургана, Улаан бүр дайц,үлиД ширхэг үрийг БО? лагпалахал, амар 20-40 ширхэг тарлатай төвийн дунд сургуул" мрын ургац хураал, Чийг цийпер ч санаачилан тохион байгуулаарай, Нил, илийн намарт цуглуул сан тариаг Пиоперийн «ЦЭЦЭГ» руй нэр тарлийл ургамал ургадаг. Төрөл бүрий ногсой ургамлаас бүрдсэн гоос бүрдэх оЛ хавч нь 14 молИ “ивбцтай” юм. Өсвөрийн эвлуу байгаль- иөхөрк анц цуваалуудлал тиачер бүр идэвхтэй арэл- цохоо мартуулай. Эх оршахго үнэт баялаг болсод Ой молыг гөрөөс зэрэг 8 амьтдыг хайрлан хамгаалн, осгон мянган водтой пиоперүү, тээлэн бий болто» гат лэн шүүлсэн зорилтоо пионер, Пиопер бүр «Пиоперийн їпэрлэгт» нэг мод тарьж Ургуулах, түүнээ мүдлэн мгаалах бүтээлч саилл- даагаая, й хэмпалтийн Энэ 140 сая орчим га. талбай дэмтих пап, зэ, ахмад нь И БЕРЕЖЛИВЫМ, ЗОРКИМ шааараа. ашигтай” ажилы. бүхи, байгалийн. хадлан тїсл хөдөө зориулж сандал ОКОМ НА-КАЖЛО УУНА," үргишн гуй Л Та турлыг талт лан шгүуаашларгй Л, - Ї 1 с 4Ха| ороп /ц илүү ЗООРХОЛТОВЛЫ хүрээн үрээр угшилмииийй, | АДУГААГЧ»О ошаганавтлыг У! Уу рэүн ! ГЭД Шэнэ эл ВЭ ЗВРР НА ИЭ ЛӨГКУ 1 шөнт дии “хиа хилэм, | 2 ОПЫ АЫН 8 тий лигаөгөна Ь, цу СОШИАЛИСТИ-- байна. Тэ нэр юуны тү. талгар зэрэг 120 гаруй Сурзгчийн өдөр тутмалн тохижуулэя, рүүнд орон зутагтаа р торлийн мод, бут, 99- | дүрэмт хувцас, пїопсрийп Орбп сууд ашиглалтын ёслолын хувцсыг араг гая тан цэвэрч нямбай харэг- дэв явах нь та парын ор хэм үүрэт юм. бүр цэвэрч, нямбай соёлч тутам дүрэмт хувцасны үзлэг явуулж байгаарай бүр бишдээ гутлын вл! тай явшы бэйгвагай, Х95 юм, Орон сууц, гэрийн Нусчүүн тэмцээйийг ЯвУу- лх биоснїп тамчрын тал- сууцлы найл цоходтойгоа уралдаат тэмцлэй зохиож, явхаалж Самбалгаа Сорик нь тлчнээл гоё! ториулсац бяцхан стадлоп байгуулт, аар, сэж, ах, эгч партаа юу тийж “ал: дагал хапуулчгаая| рийн баг байгуулл, Та па- рыд захиол ажуулах трал- даан тэмпээзийг Хөгжөой коптортой шєфийн хол- боо тогтоол! «Үлгэр жи шээ орц», «Үлгэр иаишээ байр», «Үлтэр иапээ тог: Сурагчийн дүрэмт хуяц- лоомыр талбай» шалга Түүх гэж байгаа Үр саа цэг тухайд нь угааж, руул»л, гамлыдхаа зураг, хатал ипдүүдэж, цэвэр үзэмжтэй Писперүүл”- «ХЯпа», « (/ Ч , » ) мал ботагинийл атлас хэрэглээн Сурах хэрэгтай «Цох», «Їлт», «Барпулт ХИР БУРТАГ ӨЧҮҮХЭН Ч ХҮР-- жврт зэргийг сайтар .на- Апги бүлэгтээ. «Пионер . хэрэг олерлцие сапаачи тан зохиож: ауулаарай. язэрэй | Цэпэг бол тагтыг чимэх хамтийн слйхап гоёл ӨМЧ, хоёрдугаарт. СОЦИАЛИСТ Ургамлын үрийг бүрэй | тэд, инснтр, сурагчдалс МиЙтиЙн аяс ахуй. үйлч гядгийг банлярай. Орон Ха » боловсорсай үед нь похих сургуул» орчлсо оїїлтуулах чилгээний аль ит салбар, сууц, хашаа гудДАМЖИНДАА. ӨМЧИЙГ ЦОГЦЛОН БҮРДҮҮЛЭГЧ зллярыи. дагуу цуглуулаа! | шшилд илэтїтэй оролцож пэгтэй шєфийн холбоо янз бүрийн насны хүүх- Бх П тглд 80 гаруй млптан тогтоон үүнийг түшиглэн дийп бүлэг байгуулж ажил: 70 а нарт «Ногоон алтен» мод: бутыг тарьж уртуу «Өсвөрийн оёдолчин» дуг лазыг пиадср “чи өөрөө ЭХ ҮҮСВЭР БОЛСОН АРИУН цувааг 20хлОН ЯлУУЛАХАД | ЛаП, БАЛНЫ ПӨгЦИЙГ ҮНЭ гуйлант байгуулзараг! таргуц : Орц бүрт гиолерайи эр гүүл, арчуц цэврийн Мо- тисс. байгуулж, илсарла гзанд клийлт тавизрай. түрүү хурааж авпа/ арай. балал БАТГА Кууусар муулж, ойл. иөхол ургал, Хагийн сав байх Ёстол гиш Ширхэг үр, зойтол | ТӨГ Мэмэгдүүдэх | зорйд, тааз бикгах эсийн шалс - тамрын ямаргих тариа бо. гоор бут. соёг тарьж, сїї ЫН марта: гүдЛГЭВ127 Ч лох нь тодорхой байнв. хамгаалалтад писнер бүр ЖТү, млилт БгТ2ү 1544.3 МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНООС ДЭВШҮҮЛ- ЧЭрын аВОг мрын их иа ШРЖ ЛЖ хар ааа, ,. 7 Ш АХ, , т :: СЭН ЗАРЧМЫН ЧУХАЛ АЧ ХОЛБОГДОЛ «НОГООН шаал сулла Хваар! Шаардлагатай. үд хот газарт мэ- Пияанатгү”/ тохишуулзх дзэлш болио. «Сул сурлагатай зүүхэд Т ургамлын “үр түүж, ориф | пионер бүр Филдээатын | «дийн үзэсгэлэнт цогоон 00, |) хороолол бүр тохилог сай» | «Талхны тухай| ярив», «ХҮН БҮР БАГА, БАЛЧРААСАА нүтгиЙн «7) зуллл ш хУюнЭ түүх Даадгам | ппоперин /Двцарлэгт хүс (1 ая тоглоомын талбайтай. | «Цалс» кэлэлцүүлэгт пї0- оролцуулах ювлыг зрчин тын үеэр тариан тглбай, сурагт бүхий бутзалтаэр | |байтай болох шь хїєтэн тэй захиац ас нь Ч Та нарын түүсэн нэг кк. ТӨГЦАВАСАМ МЕШИНЫ ЗАМЫН. хэрэжүүлэд биелүүлэхийг | Хөгжилтэй вэ? Долоо хо- | зүйтэл юм АРВИЧ ХЯМГАЧ, СОЦИАЛИСТ 2 лагуу «Ширхэг үр» овара. даалгаж, байна. ист бүр зэргэлдээх орой «Лриллан хэмпэлти байлгын али»-д НЗэ слйц сролцсод писперийн хамт олон, пиояер сурлгч- лыт шалгаруулал, МПБ- ї чургац» операци” болгон, чилга гарган, сургууль ср- Хүүхдүүд з3| Ппопср б! А боловс- ХАМГААЛАГЧ, ХӨДӨЛМӨРИЙГ ЗАЛ Л ИРЛГ хэрэглэм: эх ортых0а ийн үйлд о чи, ЛЫН ЗНХ, газраа сурагч бүр хөдөлморийн 1О3| “ргуулы” ХЭЗ-Ийл : 0 ? уү28: Чүү лг ЧӨанӨ юэрт тудаггаарах ыла цлцэрлэгагүүвэхэд: ӨӨРИЙН багтжаа авч, байрныхаа шагвалуудаар - шагизж БИШРЭН ШҮТЭГЧ БАЙХ ЁСТОЙ» литр шүүс гаргаж, хү «МОДэ, «3 ҮЛЭГ, хульжаирзэ оргулнс яшил. гадил, өрчилд сорсолдоо урамшуулна. БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН ЯАМ "Гэрчилэн та парин түүсэн ОПЕРАЦИ Байр сууцлараа пиїлж їд Сав ААЛОРҮ 100 нг хатаасан мобгзор Мапай оролд. 2000 га биеийн тавирыг тойол бү- төв зөвлөл, В АПТЕ К» үрлгүүлдхэд туслах явдал ХУУ ЛА УЛЛАТЫН АЖИЛТАН, ТНО-ИР “Тэйы Үр сагаан агын.. «ОРЦ,ХАНА,.. ООР урилаа СУРАГЧ НЭГ БҮР АНХААРАЛТАЙ УНШИН, ОПСРАШИ анал юм. ЦОНХ, ШАТ» гэвшийг ортүүлж ерсдөө ӨДӨР ТУТМЫН. ҮЙЛ. АЖИЛЛАГААНДАА Пипнерийн, бүүвэлч 36- манлайлаарай БАЙНГА МӨРДӨЖ, БҮТЭЭЛЧЭЭР, ХЭРЭГ- хВасалгйнаан ЦУОЭУЛЭГЛЛУЛТ2 (8111:7:1815 7 Шу роугусын . мах ! Ч | Мэг цацэ! 7 радж” 08) 1 тугацайг Ур” ЖҮҮЛЭХ НЬ ЗҮЙТЭЙ шасусл ай шинэ пааид Бини УЛЛСИЛ СОМХЛУЛЧдаллданЦ ЕлЛсс “үргэүлах худал 20 хуураа ” 4-323 тэлэхэд зузал хувь уханр 2 Гүү ана эн, ерпүү. ш Ши х В уулах мн. Ер М, . Сум, эгдлд МЭМГ 2 Лү: ҮРВВН 700 гох їа тисиврийн сайн үйлс 1983 овд «Пиоперийп / її5 Ч змийн мэргажилттүүд, дүүлэхэд чиг/ 110112 4 Пяоер сурагч бүр өарс Байр рлолгйн да ЦАГААН ХӨДӨЛМӨР МӨН. БА1 Билнг үн ВЭР ШИНЛНТҮҮДС2, 7 БҮүрэхэд шиЕлэсэиг ПНОН6-/ 1лаглтө аялдаг шаадаг” /гатондүүдтэйүлэтнагдал ТҮШИГ БОЛСОН Е)86) ХОЁР гөө өгиө. гүүл. «Эх орны ногоо эг, угаалт, эрч боо лца. гэдэгт бид Найд наход татан 0 итгжЕ. чинь Ч гэсэц сургуулийнхаа ТУЛГУУР БАГАНАГҮЙ БОЛ СО- ЦИАЛИЗМ.. ХӨГЖИЖ,. БЭХ- байла. 4007 ! | нийг гиопер сураг өд үлгэр: ЗчВҮүрх ЭЛИЙ 5.25 ЇЇД! СЭВЛЭГ үйлсэд хувь пзмрэа оруулж ахалвал бүр сайп. Эпэ плшлд олтийн үе тонгийлхиЙХЭЭ. пгыг изїтрүүлдк нь ПИЙНЕРИЙН ҮНЗ АРВИПАН хэмнэлтийн «МЫ| ДОЛЖНЫ СОДЕРЖАТЬ В ЧИСТОТЕ! И БЕРЕЧЬ КАК СВЯТЫНЮ: Во-первых, ОБЇШЕСТ-- Поход береясливыгт Энэ бол ярийлац хэжиогчдчн ВВИНУ, ст Б25СТВЕННОСТЬ, ЇЇ Їш! ын ДҮ ицинэуган Во-вторых, ЧЕСТНЫЙ ТРУЛ- || Дуслас далай бү ноны” миегрлдогийг ИСТОЧНИК ФОРМИРОРАНИЯ О Хилл а Эв НААГАҮЛ16- СОЦИАЛИСТИЧЕСКОП: СОБСТ-- СУОЛИЛЛСЭГЭГ 3 л | «Пионерийн үлэн» сопл «Хлсб-всему» Голова»! зэрог ВЕННОСТИ, БЕЗ ЭТИХ ДВУХ | яллах Цэг ишиг СУЛ ИЛЛЛЛЫН, ПРОЧНЫХ ОПОР НБЕ МОЖЕТ Б.ООлаянсчнд «Ор, «хша», «Шин ээ РАЗВИВАТЬСЯ М КРЕПНУТЬ | (1| 2 өдөөн зүс энх ла ин СОМЦИАЛИЗМ» | явж байх замд цэгэн бАйШлог пал хвсЦанцууланыг гийч үүдэн даэрх гурїа чийдэн үргэлэ асаатай 3 рагддаг байв, “Өдөр тараад буцаж явахад бас л асиалт тай. «Юу болж байла гал! Бидэнд байгалийн гэрэл хү | рэлцээтай байна шүү дээ!» | гаш бид хоёр (Би иаз Бат мөнхтайгаэ явсан юм) ярилц, дав, Тэтээд тэр байгууллага руу очлоо. Ийлкүүр эгчид яв «Чийдэн» операци зохиог- | док байгал тухай лрпэд Х3- рэгцаагүй үед чийдэнгээ всдйж эрчим хүч «шатайх- пионерүүд олон минтап тонн хллгдал томар, (Цаас цуг луулдаг сайхан уламшлал» тайг тл нар мэднэ, «Пиоперийп үйэл» сонл- ноос 1983 оид мапай орим нийт пиоцар, сурагчдын дунд зарласан «Ус», «Чийдэн» 0п0- рапи «Талхпты тухай яриа» хэлэлцүүлэгт Дундговь, Өм поговь, Архангай, Хэн- тий аймаг, Дорпод еёїмгийл Баян-уул сумын сургуулнуд амтилттай сайд оролцсон юм «САЙН БҮХНИЙГ ДЭМЖИН ДЭЛГЭРҮҮЛЬЕ, СААР. БҮХНИЙ! ШАХАН ЗАЙЛУ! 7 Я» “ПОЛЛЕРЖИМИ ПРИУМНОЖИМ "СЕО ЛУЧШЕЕ, ВЫКОРЧУРМ || ли ыг хүйн юм 13 єнд уг айлууд чйно тэлж! ёсая, байдаг тэр чий» нер сурагчдын арвилан хэм- 1|УСТРАНИМ ВСЕ НЕРГОЛНОЁБ». дангүүд маргааш нь увтар- тпэлтиї! байпгыр алиа хүс сан билээ гах эгч нар ла| Бид хир со Гинны хоо изрэйлит «Чийдэн» оперзцид имгэж оролцон бай- па, | Цаашдаа пахалгали |чимо хүч хэмпэх улам амжилт гаргаа.» гэж тэр захидалд өгүүлсэн байн. Сайн байна. Гансүх вэ! /КАПЛЯ ТОННУ БЕРЕЖЕТэ, : - 8 я атмонх та хоёр виз яяшлд тг П82П282---8---- | вигийнхаа бүх найз цөхдөө : Ч Эрхлэгч Ц.ДАШДОНДОВ Тээл єданцийн хүндэт рзэнд: явагдана. Мон эйз бїїд машай сонины редакии «Талх им тухай ярна», «Цааа» х2 дэлцүүлгийг нийт утлигч- Дипгхаа: дүнд зохиОО, ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Сурлг| чийн шил--1083 опд зохпох ОдоП талт вмшлын чинь цэг хэсэг-«Ариилай. хомтөлтий! байлгын али».лаа ямжслттал | сролпоорол! | сонины аөвлөл | «ДУСЛЫГ ХУРААВАЛ. ТОННЫГ ХЭМНЭНЭ». эр- ашилдаа 5) Сүхдлатарин иэргтї чито Улсын хэвлэлийц вомбинлтел хэнтэй, : Ийдепс-14140 ЇА--08808 зЗӨДЭХ ЖИЛДЭЭ Өө - 1983 оны згдүгээр сарын 4-5нд БНСЧСУ-ын үнийслВл Прага хотод болсон улс төрийн взөрлөлдөх хорооны зөвлөлгөөнд Варшавын гэрээнд оролцогч “орнууд--БНБАУ, БНУАУ, БН АГУ, БНПАУ БНСРУ, ЗСБ НХУ, БНСЧСУ-ын ДдвэД хэм- эцолпий төлөөлөгчид оролцон олон улсын байдал түгшүүртэй байгаатай холбогдуулан, евро- ын байдлыг халэлцээд олон улсын байдлын бусад зарим асуудлаар санал солилцож улс төрийн Тунхаглал гаргав, Варшавын гэрээнд оролцогч улсуудын Улс төрийн Тунхаг- лал, АНУ тэргүүтэй империп- лист .харгис хүч зэрсэглалэзэр хад юуны 24 (1828) ө хойлсонд уг баримт | бичгийн түүхэн “чухал ач холбогдол оршиж байгаа юм. Тухайлбал: -- Хүн торолхтонг, түүний бүх соёл иргоншлийн нь хамт устгах аюул бүхий цомийн дайныг сэрэмжлэн зайлуула- өмнө зэвсэглэлээр хөөцөлдөхыг хазаарлан йог- соох, бүх төрлийн зэвсгийг ялангула цөмийн зэвсгийг хураахад шилжин орох 00- рилт гол чухал байр эзэллг байна. -- Одоогийн нөхцөлд (Ц6- мийц зэвсгийг шатлан бууруу лах программ боловсруулахын төлөө | хэлэлцэж тохироходьыс Варшалып бучлэн дурджээ. Мөлп дэлхийн төрийпл хамгийн хоёр эвсэл--Варшалын гэрээний байгууллага, НАТО-гийн хоо- ропд цэргийн хүч харилцан үл хэрэглэх, өв найрамдалт, харилцаатай байх тухай гэ- рээ байгуулах саналыг уг взөвлөлгоөнөөс дэвшүүллээ Түүнчилэн европын аюулгүй тэрээний орнууд байгааг тунхаглалд цэрэг, том улс байдлыг бэхжүүлэх явдал нь- дайн тарах аюулыг рилгах бүх тийтийп элх тайвныг 08- татгах зорилтын хамгийн Ччу- ккал суудал юм, Тийм ч учраас Улс төрийн Туихаглалд зэвсгээр хав- Европт цөмийн цөлдөх шинэ үе эхлүүлэхгүй байх, тэдгээр зэвсгийг хорог дуулах хязгаарлах явдлыг гол зайгилаа зорилт мөн гэж үзэнэа, (Цапшилбал "тус тун- хаглалд дэлхийн дайн үүсэх аюулыг сэрэмжлэн зайлуулж хөөцөлдөх, бусад улс ориы түгшүүртэй байдлыг намлгаа- дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс ХаД Чиглэсэп олон сайхан С48- оролцох, түгшүүртэй байдлын ЧаЛ | дэвшүүлсэний | дотор, хуучин голомтыг дахин |сзр- "ЄЛтпоны зэвсэг, химийн зэвс тзэх, шинэ шинэ мөргөлдөөн ГИЙг хориглох, сансрын Уу- хямралт байдал үүсгэж (бай- ЛаМд аливаа: төрлїйн зэвсог гаагаас олон улсын түгшүүр- байрлуулахыг хориглох тухай тэй байдал . нэмэгдэн дайны, ХЭЛЭЛЦЭЭ хийж, конвенц 6бо- юуны өмнө цөмийн дайны Логсруулахын «чухлыг онцлоп вюул гарч болзошгүй байгааг З4ажээ, дэлхийн бүх-Улс түмонд мз- Дэлхий дахнид намимал дэглэж байна байдлыг бэхлсүүлэх, ялангуяа “Дэлхий дахинш байдал ямар ч зэдрээтэй байлад гэсэн олон улсын харилцаан дахь аюултай Ус шатыг гэтла! давах боломж байгааг Варшавын гэрээпд оролцогч улсуудын Улс торийн аглалд үнэн зөвөөр тодор- 1983 оныг сурагчийн жил болгосонтой холбогдуу- дан Улаацааатар хот дахь зовлолтийн шинжлэх ухаан, соёлын ордонд монголын циопер сурагчид, эцэрлэ- тийн хүүхдүүдэд зориулсан шийэ жилийн сүлд модпы наадам авна сарын 5, б-нд “боллоо. Сүлд модны наяад- мыг БНМАУ-ын Ардын боловсролын /Яамны харь- яа хүүхдийн тусгай 58 ду- тавр цэцэрлэг тусгай 53 дугаар кургуулийн дотуур байрын хүүхэд, пионер су- рагчнд үзэж сонирхов, Энэ “тусгай цэцэрлэг, до- туур байрыг Хүүхдийн 190- лөө фондын "ер комисс дарга, ЛА.И.Цэдэнбал--Фиг- латовагийн санаачилгаар байгуулан тус фогдын тов дцомисс шефлэн авч ёс- руулж байгаа хүүхдүүдийг їрч, хүмүүжихэд нь бүх н слалцаа байнга 1 МОдБЭ ба юм. ! өлтий! шинжлэх Европ тивд дайны аюулыг зай луулах, бүх нийтийн түгээмэл энх тайвныг бэхлгүүлэх ариун үйлсэд асар нх ач холбогдол бүхий энэ тунхаглалыг. мон- голын ёспор үсийнхэп талар» хап дэмжин байна. ухаан, соёлын ордоп эдгээр всрах цэцэрлэг, “дотуур байртай саяхан. шеєфийн холбоо тогтоолт, сургалт, зүмгүүжлийн аинаглд нь туслах сайхан «анаачилга гаргажээ. 29 СТусгай 58 дугайр цэцэр- лэгийн эрхлэгч Т.Уртнасан дотуур байрын захирал Н. Тунгалаг иар, «Тус цэцэр- дэгт одоо 60 гаруй хүүхэд, дотуур байранд 400 гаруй пиопер сурагч эрүүл | энх, сайн сайхан амгдарч С4ї- ва, Тэдний сурч, хүмүүжих аж төрсхөд улсаас бүх зүйлээр тусалдаг, . Зөвхөн цэцэрлэгийн нөг хүүхдийн хувцсанд шилд дундмаар 1000 таруй тогрог, цэг. сурагчийн хувцсанд жилд 1300--1800 төгрөг зарцуулж байна, Ийм сайхан нөхцөл боломж гагцхүү социллист хамтын нөхөрлөлийн орнуу дад байдгийг хэлэхэд бах- далтай байна» гэж ярилаа. Энд болсон сүлд “модпы шилийн. бэлэг баатар, ахмад зүтгэлтэй генерал Б.Цог нар оролцой. даад орнуудтай тийн нийгэмлэгүүдийн 1988 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР, САРЫН 12 Өө ЛХАГВА “ФҮНЭ-10 МӨНГӨ ХУВЦАСНЫ ТУХАЙ ЯРИА Бид үйлдвэрийн цэлгэр танхимаар явж байлаа. Бид гэдэг мааны 5-ын «Б»э-гийп хэдэн сурагч, дээр нь би шүү дээ, Энд тэндгүй 9ЁД- лын цахилгаан ташины дуу тачигнах сонсогдож, ажил. даа шамдсан олон зуун оёдолчин эгч нар харагдана, Би хүүхдүүдэд: -- Хараач, та иарын өмс- Дөг хувцсыг хичлээн олон хүн оёж байгааг, Золхон охидын өмсдөг платье л тэхэд 32 дамжлага дамжина 82 дамжлага гэдэг та ань 82 оёдолчны ходолмор орпо тэсэн хэрэт шүү лээ. Ах эгч нарынхаа ходолмороор бүтсэп хувцсыг хайр гамтай эдлэх хэрэгтэй гзхэд тэд өмссөн хувцас руугаа нэгэн зэрэг харцгаалаа, Г. Т. Б. нарын хэдэн хөпгүүп товч нь “ойчсон, оёдлоорор «Ххён- зарсан цамдтайтаа сая л вэдэж байгаа ютш шиг НХЭД ичингүйрэн Охидын араар пуугдала. Бидний ярианд хүүхдийн хувцасны үйлдвэрийн дарга Ч, Батбилэг оролцлоо. -- Хүүхдүүд зэ! Бид су- паадмыг хүүхдүүд ихэд со- нирхоп: үзэн: хөгшин балс- лиа. (Орон - юриоор аллсын өвлийц оргӨц монгол хүүх дүүдэд сурлгчийн жилд сурлага хүмүүжлийн “идөр амжилт гаргаж, сайн сайхан “аз жаргалтай явахыг ерөөн Москвагийн Нреамлийн шинэ гардууллал, Сүлд модты иайдамд БИМАУ, ЗХУ-ын. баатар, БНМАУ-ын сансрын цисэгч 1К.Гүррагчаа, НМАУ-ын хувьсгалт тэмцлийн хурандаа Ман ЗСБНХУ-ын Элчин сайдый Яамны зөвлөх, Га- ирїїрамдал, харилийх пөвлол- хол» бооны БИМАУ дахь тӨ- лөөлөгч В.И.Угриповит/ вөрлөлтийн шипжлах ухаан, соёлоор соёлын ордны захирал Г, Н.Лепип иар сүлд модны наадамд: оролцлоо МОНЦАМЭ рагчийн зорнулж жилд та наргаа 18 нэрийн 831 загварын бүтээгдэхүүн үйлд- вэрлэхээс ,1 хувийг Нь шинэ ба шинэчилсэн 28гваЗ- раар үйлдвэрлэнэ, Бас нэг бэлзг бол шинээр дулаалга- тай комбинзон, куртка хийж чаларын онц нэлэлттай хүлээлгэн өгиө ас хэрэг- лэгч хүүхдүүдийнхээ санал хүсэлтийг харгалзан бүтээг- дэхүүний пэр төрөл, хэмжээг нэмэгдүүлэх зорилгоор үйлд- вэрлэж байгаа бүтээгдэхүү- нээрээ тайлап үзэсгэлэн гар- гаж санал хүсэлт авна. Сонип улшнигч хүүхдуүд та нар ч гэсэн манай үйлдвэрт санал хүсэлтээ ирүүлж болно шүү дээ. Мөн манай үйлдвэр Ннийс- лэлийн 50 дугаар сургууль- тай шифийп холбоотой ажиллаж сурагчдад мэргэж- слийн баритжаа олгоход туслах болно. Өнгөрсөн жилүүдэд тус сургуулийн дэргэд оёдлын өргөтгөсөн дугуйлан бай- гуулж үйлдлвэрийн өөдөс, хаягдал матсриалыг хэрэг- лэж, тэргүүний ахмад 06- долчдоор хичээл заалгадаг байлаа. Ингэснээр уг сургуу лийг Төгссөн блйоц хүүхэд манай үйлдвэрт ирж ажил- дан оЁДдолчны тэргэжил эзэмшлээ. Оёдолчин эгч нар чинь хүүхдүүд та нартаа энэ жил улам Сай- хан өнгө үзэмжтэй: чалар- тай хувцас үйлдвэрлэлд 0Г98- ховр оны Эхнээс шамдац- тааж байна гэж ярилал- Бид үйлдвэрийн цэлгэр хойгилоор япсаар «Д. Бад- санжав тастертай /Залуу- чуудын чапарын гавйшгайч бригад» гэсэп хаягтай хаал- таар орлоо. Уудам саруул тапхимд эгнүүлэн байрлуул- сал оёдлын машины ард ижнл өнгийн алчуур 3821Н- гидсап үйлчин эгч пар толгой өндийх пангүй ажил- лапа, Энэ бригадынхан-бүг- Найрамдал -- Друкба дээрээ залуучууд төдвїгүй үйлдвэрийн чанарын апгрга хамт өлөн ожээ. Тэд энэ шилийг «Ноэоц бололцоо. өөдөс хаягдал ашиглан юмх- наар юм хийхэ їжил болгон ажиллаж байна. хувцас пар - Би хүүхдийн оёх нх дуртай Дүү шиг маань Хүүхдүүд гоё сайхан хувцэстай, | үргэлж инээж бансч яваасай гэж боддог юм. Иймээс Өмссөн хувцас нь биед нь таараа- гүй, урагдаж ханзарчихсан хувцастай хүүхдийг хараад өөрийнхөө хийж байгаа зүйлээ улам сайн чанартай, удаан Эдэлгээтэй, бөх оёдол той хийх юмсан гэд МэЭ- рийдэг. Сурагчийн жилд дүү нартаа хамгийн бөх, эдэл- гэз сайтай, хоорхон хэв загвартай хувцас хийж бэлэг барихаар шамдаж байна гэж ХЗЭ-ийн гишүүн, тэргүүний оёдолчин Т. “Эрдэнэбаяр ярьж билээ, Оёдол бүрийнхээ учганд халуун сэтгэлээ шингээж оёдог 8йилчин Эгч партаа баярласнаа нлэрхийлэн бид үйлдвэрээс гарлав, Хамт аялсан маань їйнлээд юм Үүнээс хойш хувцсаа вэрхэй өмсөж байл! хүүхдүүд боджээ. цэ- Тослоод, чулуу шороо», ашигдөхгүй нпбал нэг гут- лыг нэгээс хоёр жил өмсөж болдог юм. Цамц, дүрэмт хувцсаа үр гэл угааж Нидүүдэн, тан- зарсан урагдсан х..гиИйЙГ оёж өмсвөл бас л удаап 97 сож болох ом байлд. гэж тэд ярилцаж байлаа, Сайн байна. хүүхдүүд ээ. Сураг- чийп жилд бид ч гэсэн ажил- чин ах эгч нарынхаа нэгэн адил олон шинэ зүйл санаачи- лан хийх хэрэгтэй байна. Д. САРАНТУЯА 1983 оп-- сурагчийн шил -- “Өвгөн алвын сайханчид, сансрын жүжиг тоглолоо. урлал тухай С. Бодоошийн авсан тэрэл -зурлг -в-4| | | ! Яй" | Сүхбаатарын мэндэлсний 80 элий. ойн. өмнө. ҮҮР ЦАЙХЫН ц.Сахалт данжаадын ха- мэн орчин тойрон нийг» шаанд. боол ЖЭ мийн. анс байдал хархэн жаэ. Нэгэн монгол өрийг цөлеолж, бузар бурлигуй ацлын хөлсөө чамлалаа 0с дэглэмийн үнэн” мө» тэн! хятадууд ухаангүй нийг бяцхан. оюундаа. хар, болтол” зодож. үүдээр 1ар ХӨ сопор соргогоор тус- гаж, хаяна, Шөнийн: бор хоногийг өнгөрөөх хэдхэн янчааны толоо үхтлээ цүтгэчихээд, Эцэст нь СО- хор зоос Ч олж авч час далгүй доромжлуулсан аавыгаа орөвдөү, уйлж зогсоо. бяцхан охинтой ин танил Сүх хүү тааралдан тусаллаа, Сүх, даншаадын байшинг иг- шил “хорсол дүүрэн Нү-- дээр харж зогсоно... МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналт, зохиолч 1. Хор- лоогийн «Цагаан Дээл- тийн хүү» зохиолоор кн- цо тайруулагч Х.Дамдин «Үүр цайхын омнӨ» (гэЭ- сэн. нэртэй энэ їкиног най- руулан тавьжээ. Манай нам, төрийг үйдэслэн бай- гуулагч, монголын ардтүм- ин суут хүү Д. Сүхбаата- рын бага насны тухай энэ кинонд өгүүлдэг том, Ман- зшийн дарлалд байсан Мон- голын ард түмний дунд өсөн бойжиж байгаа Сүх Хүүхдүүд ээ! Бид (1982 оны ЭМ Т9)-д ургамлыг хэрхэн зөв суул- гах талаар зөвлөсөн билээ, Одоо тарьсан цэцгээ хэр- хэн арчлах тухай зөвлөнө, Тасалгааны ургамал байн гын арчилгаа шаарддаг, Ур- гамлыг арчлахад усалгаа ач холбогдолтой. Усны нлүүдлээс болж ургамлын ургалт муудаж улмаар үн- ДэсИНд систем агааргүйдэж: ядварч эхэлдэг. Услахдаа: Өвлийн. улн- ралд аравдугаар сараас гу. рандугаар сар хүртэл зөв- хөн хөрсийг нь хатсан үед, гуравдугаар сараас 6 сарын хооронд (хавар) өдөрт 1 удаа, зуны улиралд (6, 7, 8 дугаар сард) өдөрт хоёр Удаа өглөө, оройд услана. Услахдаа гоожуурын хүй- тэн усаар шууд усалж бо- лохгүй. Тасалгааны дулзан- тай болсон үед буюу усаа саванд хийж нэг хоносны дараа усалдаг. Өвлийн улиралд цэцгийн тарч тухай Ч өлд бас гай авч байгаа тухай байна. Монгол, орос хүүхдүү- дийн үерхэл нөхөрлөлийн өгүүл- эээ, Сүхийдр найз бяц: хан Саша түүний аав Ва- силий шарын хурьсгалт аиил үйлс, дэлгэц дээр гарч байна. Хүүхдүүд танар энэ кипюг ихо жолоодогчийнН мэндэлсний 90 жилийн ойн бостоп дээр үзэх юм. Мипоны гол дүр: Сүхэд нийслэлийн 75 дугаар сургуулийн сурагч С. Оюунбат, Эх Хандад жү- жигчии Цэрэндадрьаап, эцэг Дамдинд улсын гавь- яат жүжигчин Галсан- дагзан, Сашад Улаанбаа- тар дахь зөвлөлтийн (14 дүгээр сургуулийн сурагч Сергей Мироненко, Ядуу эр Батад ардын жүжиг- чин Ц. Гантөмөр нар тог- ложээ. Т. ГАНДИ шинэ иино шинэ кино шинэ кино ТАСАЛГААНД ЦЭЦЭГ УРГАН. БАЙНА хөрсийг хатсан эсэхийг мэ- дэхдээ савтай ургамлынхаа шорооны дээд хэсгийг 1 см гүн ухаж үзЗхэд хуурай байвал усална, Усалгааны дараа хөрсийг эвдэрсэн үед 7 хоногт 1 удаа 1--1,5 см-ийн гүнд иш үндсийг гэмтээлгүйгээр сийрүүлнэ. Угаах. Тасалгааны урга- малд навч чухал үүрэгтэй гэдгийг та нар сайн мэдпэ. Иймээс навчийг цэвэр байл- гакын тулд тогтмол угааж арчиж байх хэрэгтэй. Хэрэв гялгар ногоон навчтай бол чийгтэй алчуураар (удам- бар, сүлжгэлэ, гоодоль, шимтэглэй, мөнхцөэцэг хай- тан, согсоот НОГООДОЙ ГЭХ мэтийг) арчиж, үсэрхэг навчтай бол (Рекс, хайтан, аршийн төрлийн ургамал гэх мэтийг) шүршиж угааж байгаарай Бордох: Тасалгааны урга- мал нь аравдугаар сараас гуравдугаар сар хүртэл тай- ван үелээ ордог учраас өв- лийн улиралд бордохгүй. Зөвхөн хатаахгүйн тулд дээрх журмаар услана, Гуравдугаар сараас эх- лэн ургамлын өсөлт хөг- жилтийн үе эхэлдэг учраас усалгааг нэмж өгөхөөс ГЗД- “ на, бордох, үржүүлэх алг- длуудыг цаг алдалгүй хийх хэрэгтэй. Савтай ургамал нь хязгаарлагдмал хөрсөнд ургадаг учраас шини тэ- мсоэлийн бодисоор дутмаг байдаг. Иймээс гуравду- гаар сараас наймдугаар са- рыг дуустал эрдсийн бор- доо (азот, фосфор, кали) болон тэжээлийн төрөл бү- рийн уусмалаар бордох шаардлагатай. Харин ан- хаарах зүйл бол өвчилсөн, гэмтсэн, дөнгөж шилжүүлж суулгасан. ургамлыг бор- дохгүй. 2 Эрдсийн бордоог 10 литр усанд 15--20 грамм оро- хоор тооцоис 10 хоногт нэг удаа усалгааны дараа хий- нэ. Хайтан цэцэг (Бегонил) Ихэд тархсан. Францын цэцэрлэгч Бегон гэдэг хү- ний нэрээр нэрлэгдсэн. Хай- тан цэцэг нь шүүслэг иш- тэй, далиу навчтай байдгаа- раа бусад цэцгаэс ялгагда- на. Хайтан цэцгийн зарим зүйл тод алаг эрээн навч- тай учраас гоёмсог цэцгийн тоонд орно. Дэлхийд 400 гаруй зүйл байгаагаас ма- найд 7 зүйлийн хайтан цэ- цэг: урган: байрны дотоод хэсгийг чимэглэн байна. 1, Монх цэцэгт хайтан (бегоций. вечноциетушая) Брааилаас гаралтай. Навч нь дугуй Зуувапдуу, өнгө- лөг ногоон, хүрэц лгаан өнгөтэй, 71Цилийн 4 улиралд цэцэгтэй байлгаарад онц- лог, Ийм ч учраас мөнх цэ- цагт хайтан гэл їйрлэлээ, Мөнхцэцэгт хайтан үрээр амархан үрждэг. Үр нь төм- рийн зэвтэй адил өнгөтэй, өчүүхэн хилциг ширхэгтэй. Мөчрөөр үрисүүлнэ. Үрээр үржүүлэхийн тулд тусгай- лан бэлдсэн чийгтэй шороон дээр үрэа цацал, дээрээс нь шилээр: таглаж: --185 4-22” дулаантай. нартай газар тавина. Ингэж тарьс- наас хойш. 1--3 сарын да- раагаар 3--5 см өндөртэй болонгуут жижиг сав, ваа- ранд тус бүрээр салгаж хар шороо, элс, бууц, ялзма- гийн хольцтой 2:1:1 харь- цаатай найруулсан шороонд суулгана. Суулгасан урга- малаа 3--5 хоног хурц иар- тай газар битгий тавиарай, Усалгаа арчилгааг тогтмол шаардах бөгөөд өвлийн ули- ралд гэрэл дутагдалтай бай- даг учраас наран талын цонхонд байрлуулна. Мөчрөөр үржүүлэхдээ: Эх ургамлаа хэлбэрисүүлан засах байдлаар мөчрийг авч, тайрсан хэсэгт модны нүүрс түрхэх бөгөөд энэ нь ууршилтаас хамгаалж бай- гаа юм. Тайрсан мөчрийн навчийг цоолж салуу, шинэ- хэн навчийг үлдээгээд (4-- 6:ш) бусдыг огтолия: авна. Ингэж бэлтгэсэц мөечроөо шилтэй усанд асвэд чийг- тэй элсэнд хийж үндэс- лүүлнэ, Б. Борисенкова С. ЖЯйавзан ЗҮ454::4141:4141:441:41:224-0:2444Р3-41041-01-14041-410112-41-0222-12-2- ХАМГААЛАХ !ӨХӨРЛӨЛ Гартаа цана, |чарга барьж дулаан хувцасласан хүүхдүүд өвлийн жавар сөрөн хөгжилтэй ,алхацтаа« на. Удалгүй хүүхдүүд цас хунгарласан уулын бэлд ирж зарим нь цанаар гул- гаж нөгөө хэсэг нь чаргаар уралдан тоглон, эхэллээ. Эна бол Төв аймгийн Бү- рэн сумын дунд сургууч лийц 7-гийн «Б» ангийн пионерүүд шеф 2-ын «Б» ангийн баатарчуудтай хамт «Өвлийн” өнгө» сэдэвт би- ёийн тамирып одөрлөгөө хийж байгаа нь энэ ажээ. 7-гийн «Б» ангийнхан сургууль хамт олныхоо дунд «Тэргүүний анги» гэж алдаршжээ. Тэд сур- лага, хүмүүжлээрээ бусад анги бүлгийг хошуучлан олон тпийтийг ажлын ман- лайд явдаг. Тус ангид сү- рэг . хамгаалах нөхөрлөл ажилладаг. Нөхөрлөлийнх- ний ажил өвөл, хаврын улиралд бур ч их байдаг. Хүүхдүүд нэгдлийн захир» гаатай холбоотой ажиллаж сул дорой малыг өөрсдийн нөхөрлөлийн хяналтанд бүртгэн авч тодорхой Ху ваарь гарган маллаж ар» чилдаг юм. Ингэснээр пио» нерүүд мал маллах арга барилд суралцаж малчайя боляс байна. Бүлгийн дар- га Ц. Гэрэлтунгалаг, -- Манай ангийнхан «Зал» тамж -үе» аяны «Пионё- рийн бүтээлч үйлс» жигүү| рээр амжилттай аялж Хх9- дөлмөрийн тодорхой обгьеїст дээр ажиллаж байна. Сү- рэг хамгаалах нөхөрлөлийн гишүүд бид хичээлийн бус цагаар жижүүр гарган ажлаа. хуваарилж: мальшц эмчийн зөвлөлгөөгөөр ажилладаг. Ингэснээр бид ний .малланс байгаа мал тарга тэвээрэг сайн авч удахгүй ижил сүрэгтээ ний» лэх болно. Манай ангийнх наас ч наймдугаар ангиа төгсөөд илгээлт авч малчин болох хүсэлтэй хүүхэд олон бий гэж ярив. Одоо 7-гийц «Б» ангийн пиоперүүд МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал монголын пнонерүүд МХЗЭ-ийн У чуулгад угтсап «Эх орны ногоон гоёл» цуч ваанд идэвхтэй оролцож ангид цэцэгжүүлэх ходөл- гөөн өрнүүлж байна. Багш С.ДАВААСҮРЭН -1 Хөтлөгч-- (Пиоперийп ах- лах улирдагч, багш нарын нэг байна) « -- Шнонер сурагчид аз! Улаан тугийн нМамнраан дор алдар гавьяа, баатарлаг үйлс бүтээж иржээ. Ажил- чин ангийд ходолгоой үүсэж буй болсон цагаас эхдэн про- летарийн: тамцлийл магнайд Улаац Туг намирч эхэлсэн юм, Пиопёр --Хүмүүс гал улаан тугийг эв нэгдлийн билэг тэмдэг болгой. дээр үеэс эхлэп дээдэлсээр ир- исээ, (4Улаан туг» Дуу, ХӨгГ- жмд намуухан эгшиглэнэ), Хотлогч-- 1832, 1848 онд Францын ашилчид, хорөн- гатний эсрэг дсгарсан цус- їимхаа. өнгөтэй гал улаан тугийг анх гартаа б4рьж босч байлаа. “Энэ туха Кярл Марс «Парисын У! сарын 23--24:-ий өдрүүд» гэдэг огүүдэлдээ тодорхой. бичсэн билза, Хувьсгалт тэмцлийн билэг тэмдэгт болсон улаан тугийн дор 1871 олны 3 ду- 18-нд, ажилчин засаг Парисын соммуп торсон зом. Парисын ашилчид 72 хоногийп турш хуаьсгалын улади! тугад хам- гаааж тэмцсэн. Парисын номмунчуулын гартаа барин тэмцэж: байсан тар түүхт ту- гийг хожим нь Лениний мав- голейд тавьжээ, Одоо тар туг Лоппиий музейд хадга- лагдаж байна. (Энд П. Лав- ропын үг, Руии де Лиля-ний хогжим, «Марсельеаа» дууг дуулж болио) гаар сарын ангийн анхны Хөтлөгч-- Парисын коя- мунчуудый гараас тэмцлийн улаан тугийг Оросын ажил- чин айн хүлзэк авлаа. 1876 оны 12 дугаар сарын 0-ны өдрийн хүйтэн өглөө. Петербург хотод ажлын хүнд хэцүү дэглэмйг зсэргүүд- сэн олоц зуун мянган аншл- чид Нлаанийн сүмийн өмнөх талбайд хуран |пугларчээ, Эпа бол хаант засгийн үед болсон хамгийн анхны сүрт жагсаал байлал, Анилчин Янов Потаповыг улаан туг өргөхөд жагсагч- дын Дундаас «Нийгмийн хувьсгал мандтугай» гэж цаурилтсан уриа улмаар ний- тийг хамарчээ. Пионер: --Улаан тугийн намираан дор орос орны пролетариуд тэмцаш эхэлжээ. Энэ тэмц- лийн эхэнд хуягт онгоц «По- тамкин»-ы домогт усан цэр- гүүд, Пресний ажилчид явж байв, (Энд хуягт онгод «По- тёмкнн» кипоны хэсгээс гар- гаж болно), Хотлогч-- Арван долоон онд манай гариг дээр Алдар цуутай буудлага болсон юш | “Мэлэнхүй орчлойг нэлд ль доргиож Нева морон дээр пирхийсэн юм /» Хуучин шинэ ертөнцийг 5 ДСҮХБААТАРЫН МЭНДЭЛСНИЙ - 90 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯРААР «УЛААН ТУГИЙН " НАМИРААН ДОР» ЦУГЛААН ЯВУУЛАХ “ҮЛГЭРЧИЛСЭН ХӨТӨЛБӨР Хульсгалтсан. Оросын 5 пролетарийн Хоолой инйлүүлсэн уухай байсан юм. Алдарт Октлбрийн хүчний уухайг Аугаа Лепип биеэр удирдсан юм Нийтээр бүрхэг Орос оронд Нийгэм журмын үүр цайсан юм. (Б/ Явуухулаав. «Алдарт буудлага» шүлгээс) Хөтлөгч: --1917 оны октябрь Сса- рын 25-нд: Эрх чөлөөг хам- гааллгч сал сая хүмүүс улаан туг барин бослоо. Орос ор- ны тэнгэрт улаан туг эгнэгт намирах боллоо, Эрх чоөлөө- ний туг! ялалт амжилтын туг. Энэ тугийн шнамираан дор , залуу Зөвлөлт үлс тэмцэж: эхэллээ. 1918 онд Улаан тугийг Зөвлөлт Хол- боот улсын торийн далбаа болгохоор шийдвэрлэлгээ. Бүх оросын гүйцэтгэх төр хороо- ны дарга Я,,М. Свердлов хэлэхдээ «Тулааны талбарт оргөй: явсан улаан туг ма- пай торийн далбаа болспыг изг Ч хувьсгалч татгалзахгүй нь мэдээж хэрэг» гэсэн би- лээ, 1918 оны дөрөвдүгзэр барын 183-йд Бүх оросын гүйцэтгэх Төв Хороопы зар- лигийг ажилчин, тариачин, цэрэг, назах депутатуудын хурал дээр Холбоот орос ул- сын төрийп далбааг улаан туг болохоор шийдвэрлэснийг зарлажээ. (Энэ үед «Ленип Олтлбрь», «1917 онь зэрэг импоны хэсгээс гаргаж бол- но) Хөтлөгч: Тэр пагаас эхлэн Улаан туг коммунист ам, эх орон, ард түмнийхээ үйл хэргийн төлөө үйзич байхын бэлэг тэмдэг болсон юм. Зөвлөлтийн төрийн анхны одон бас Улаан тугийн одон байлаа. Эпэ одопгоор иргэ- ний дайны үед эр зориг, га- рамгай гавьяа байгуулсан 14 мянган хүн шагнагджээ. Тэд-” ний дотор 5103 номсомолын гишүүн байлаа. Пиопер: --Манай их удир- дагч Д. Сүхбаатар түүний хамтран зүтгэгч Хатаибаа- тар Магсаржав, Х. Чойбал- сан нар энэ одонгоор шаг- нагджээ. Хөтлөгч: --Паринсын ком- уны 50 жилийн ойн одор 1921 оны Ш сарын 18-нд их жаншин Сүхбаатарын цэ- рэг Хиагтыг эзлэхээр дай- рахдаа Магнаг үсэгтэй улаан тугийг магнай дээрээ ман- дуулж явсан юм. «Шивээ хиагт» дууг хуран цугларагсад дуулна, ИЙ- тзэр дуулж дууссаны дараа Ардын журамт цэргийн хув- цас өмссөн ппонерүүд гарч ирнэ, Пионер: Ц. Гайтавын «Дамдины Сүхбаатар» най- раглалын хэсгээс уншинв), --Бүрээний дуу уул хадыг лап хангиналаа. зааглан Бүх цэрэг Хорвоод нүргэлсэн аврорыл майхан майхпаас буудлага цувралдан гарлаа, 1ЦалХаа. ив сэргэсэн цэргүүд түргэр нсагсаалд бэлхэп боллоо 1Канжиш хо ӨЭ1 Номиссар Чойбалсан пар хүрч ирлээ, -- Цэрэг” арс ээ! бид одоо тулалдаанд мордох гэл байла Цэгц шулуун пориг бэлтгэл хүчээ тулалдаанд үзүүлэх » гэж байна! Монголын хувьсгалын их шуурга ахлах гэж | байна Мориндоо мордон илд сэлмээ далайцгаа! гэл Өрөөсөн талдаа сэлэм өрөөсөн талдаа Цүнх зүүсэн Өпйдөр гоолиг иуруу, Өтгөн хар хөмсөгтэй Сүхбаатар жанжин Ардын партизан цэрэгтээ анхаарал тушаал өглөө Агт хүлгийн олоо Хиагтын зүг залагдлаа (Энэ үед «Магнаг үсэгтэй туг» дууг хөгшимд тоглоно! Үүний дараа Пионер: --Дөрвөлжии сүмийн үүднээс --Дөрвөп пулемёт тачигналаа. Дүүлэн давхисан морьтой цэргүүд дайрлаа Үхэр бууны хүнд хүнд аварга сум Үймсэн дайсныг инргэх хүчит аянга. боллоо Тачигнасан пулемётуудын зэрэг шүршсэн олон сум Тархий нь хагалах ширүүн их мөндөр боллоо... .гэнс уншина (Эпэ үед «Сүхбаа- тар» киноны хүрээг эзэлж байгаа хэсгээс гаргана. Кадр солигдон их Лепинтэй Д. Сүхбаатар нарын толоолог- чид уулзаж байгааг харуул- на), Эпэ үед Пиоиер: Монголчууд замаа лг зовоор нь шилж, олээ Мориныхоо жолоог та зөвөөр залж иржээ Анил чинь үйлс бүтэлтэй явж байна Ариун тунгалаг үзал зорилго угтаж байна. Тулахад чинь оросын ард үнэнээсээ тусална. Туслахдаа та иарт Ураг садан шиг явна... Хөрөнгөтний биш -замаар талайх замнаж болно... Хөдөлморчин ардын хоршооллыг их хөгжүүлэх хэрэгтэй... ингэнс. «Леини багш сурга- Лаа» гэн уншина, Уншиж дуусмагц (Ардын артийн 2д- луу халаа бүлгийн хувнцас- тай пиоперүүд «Магиаг үсэг- тэй туг» дууг дуулна. Нийтээр түүнийг дагаж дуулцгаана). Дараа ин ардын журамт цэрэг-партиаан, хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн үг халнэ,. 2111 / ! Пионер:-- 1941 он, Гит- ларийн герман итгэл эвдэн ЗХУ-д | халдай довтлоход бЗоллөлтийн. баатарлаг ард түмэн, түүний баатарлаг улаан, арми, Улаан тугийн цамираан дор эх орон. эрх шаргал, даян дэлхийд энх амгаланг хамгаалж бослоо. (Энэ үеэр “Чөлөслөлт» кн- ноны тугтай хэсгээс | гарга- на, “Үүний дараа В. Харито- цоновын уг, Д. Тухмановыг хөгийм. “Ялалгын одер» дууг пяпз тавьж тоглуулна) 1945 оны 5 9-ид Өөвлөл- Гитлерий Хөтлөгч: -- дугаар сарын : лаан арм! у Т ИНЗМЫГ бут цохилс рейхс- тагийн оройд улаан тугал мандууллаа. Зөвлөлтийн. ар- їїн. байлдагч. Михайл Его- поп: Милитон Кантария хоёрт энэ эрхэм УУРэг ноог- дон рейхстаг дээр улаан туг мандуулсан юм, (Дэлгэцпээ рейхстаг дзэр илалтын туг мандаж байгааг харуулна. Улаап талбайд болсон ялалтын парадыг ха- пуулт болно.) Пионер: -- Улаан тугийн намираан дор манай ардын армийн дайчид. зэвсэг НЭГТ нөхөд Зөвлөлтийн баатарлаг улаан армитай мөр зэрэгцан Халхын голд японы милита- ристуудыг бут цохисон ви- лээ, («Сүхбаатарын туг» Дууг пийтээр дуулна. Халх голын байлдаанд. оролцож Ялсан ахмад дайчид үг хэлнэ.) Ахиад дайчныг үг хэлс НИЙ дараа «Тугийн марш» хөгжимд эгшиглэгэ, Пиоис- рийн: бүлгэмийн туг, бүл- гийн дарцгийг туг угтах бөмбөрийн маршаар оруулж ирнэ. Бүлгэм, бүлгийц шинэ- чилсэн туг дарцгийг тугч, туг хамгаалагч. шинээр туг хүлээн авах пионер, түүний хоёр хамгаалагч нийт зур- гаан пионер хоёр эгнээгээр зэрэгцэн орж ирнэ. Тэгэхдээ тугийн хоёр хамгаалагч йслон: зүүн гараа халлгүй цэх алхаагаар орж ирпэ. Туг шинээр хүлээн авах туг- чин. ппонер, хоёр хамгаалаг- чийнхаа хамт гараа хагас атган халлгүйгээр цэх алхзя- на. Бүлгэмийн туг шилжүуү- лэх ажиллагааг 12 тантаар гүйцэтгэнэ. 1 тацт-- Туг хүлээн авах тугчнаар сонгогдсон пионер ёслоод тугчийн тангараг үн- шина, Туг хамгаалагчид өөд содөосөө харж зогссон бїїнл. П такт -- Ёсолсон гараа буулгана. ЇШлакт--Туг шилжсүү- лагч, хүлээн “авагч “хоёр ба- руун хөлийг нэг алхам урагш тавина, ТУүтакт: - Туг хүлээп авах пиопер өвдөг дээрээ ха- гас сүүлд тугийн үзүүрийг магнайдаа хүргэж Ёслол үйлдэнэ. У такт: - Өндийж цэх зогсоно, » УГ тавт: -- Тугаа завсан байна, Ч (022022: 132 122225 17028 07 яма 9 То сЭйЙ нэрэн 127) тат -- Хүлээн апсан тугаа 7Э-ын өнцөг гаргажс барьсан байна: Энэ үед тугийг хүлээлгэж | Өгсөн . пионер хоёр гараа ташаандаа авч хагас атгасан байна. ҮП| танг -- Туг агсан, хүлээлгэж, | Өгсөй- пионер хоёул урагш тавьсан хөлөө хойш авна. ЇХ танї:--Туг. хүлээл- сэн өгсөн пионер ёсолнО. - Х тант:-- Ёсолсон гараа буулгана. Х|1, 1.1 тат: “Тугч, хам- гаалагчид баруун зүүн тийш эргээцн зэрэгцан зогсоно Хөтлөгч: Д. Сүхбаатарын нэ- прзмжит «МПБ-ын гал улаан түг пь пионерийн ангил үйл- СИЙН хувьсгалч бадрангуйн шинж чанар, МАХН, Ардын хувьсгалын Үйл хэрэг, 0- цЦцизлист Эх орондоо чин чїгэнч өсвөрийн Сүхбаатар- чуудын нэр төр, нэгдэл нягт рал, цог. хийморийг илэр- хийлсэн пионерийн: билэг тэмдэгт юм Пнонер -- Өнөөдөр Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-ын Сүхбаатарын хошой одонт «єлаан тугийн нампраай дор 540 мянган өсвөрийн Сүх, баатарчууд нэгдэж: байна. («Пионерийн Дууг» НИйЙ- -тээр дуулцгаама) Хөтлөгч: МАХН, манай ар- дын төрийг үндэслэн байгуу лагч, Ардын хувьсгалын их сирлагч Д. Сүхбаатарын мэндэлсний 90 жилийн ойн энэ баярт өдөр Д. Сүхбаа- тарын нэрэмжит МПБ-д гн- тгүүүнээр элсэх баатарчууд хүрэлцэн ирээд байна. Одоо тэргүүний баатарчуудыг Д. Сүхбаатарын пэрэмижлт МПБ-д злсүүлэх Ххүндэтгэ- лийн ажиллагаа болно. (Бүлгэмийп зөвлөлийн шийдвэр уншиж, ахмад хү- шүүс шинээр пионерт элдсэгч- дэд улаан бүч, энгэрийн тэмдэг зүүж өгнө.) Пионерүүд тангараг өргө- нд Шинээр пионер болсон сурагчид байгууллагынхаа улаан тугийг гүн хүндэтгэл- тэйгээр сохроц сууж үнсэнэ. Шинээр пионерт элсэгчид «МАХН-ын үйл хэргийн тө- лөө хэзээд бэлхэнї» дуудла- гын хариу хэлнэ. Пионер: -- Галаас гал тас- лах мэт “үеэс үе дамжиж ирсэн гал улаан тугийн На- мираан дор өсвөрийн сүхХ- баатарчууд бид урам зориг- той алхаж байна. Пионер:-- Жагсаалын маань эхэнд Урихнаа памирах улаан туг ТНаргалтай” бага. насны мипь Угтах ирээдүйг зааж байня. Хөтлөгч: Пионерүүд эд! Туулж ирсэн баатарлаг түүхтэй Улаан тугийн намираан дор Эгнээндээ жигдэрч Сурлага хөлөлмөр, урлаг, спортын ажилдаа өлдөр амтсилт гаргацгаал! ТАЙЛБАР: Уг ажлыг сохиой явуулахад хэрэглэх кино олЛ- дохгүй бол фото болон гар зургийг эпидиаскоп, фильмос- копьт тусламжтайгаар үзүүлж, болно. ( Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв зөвлөл | | х в! ОА--8993 “Одоо Уулын ” байна. - “ЭРДЭНЭТИЙН Пїар наадсан гэрэлт өдөр Эрдэнэт уулын энгэрт Найз хоёр хөөрхөн охин Өнгийн цэцэг түүж явна... Улаан, ягаан цэнхэр “Олон зүйл цоцгээр Орос, монголын үр хүүхэд Найрамдлын баглаа сүлжинэм. Энэ баглаа цэцэгсээ. Ээж аавдаа дурсгах гэнэ Эрдэнэт хотыг байгуулсан Алдар гавьяаг нь мялаах гэнэ, Нар ямагт сүүдэргүй гэрэлтэж, Найз үрс цэцгийн баглаа : сүлжиж, номбийатад 1 16) , “Эдуард Бсеполодович Истомин-барилгын ийжеиер хүн, Баяжуулах Эрдэнэт Саяхан манай сонины редакци зөвлөлтийн мэргэжил- тан 9, В. Нстомппы захидлыг хүлээн.аплаа, Эдуард Истомип Эрдэнэтийн тухай, Монгол, тийн гай бат тайрамдлын тухай бичсэн шүлгүүдээ илгээ- тээ. Уг шүлгүүдийг орчуулан нийтолж байна. Зөвлөл- Эдуард ИСТОМИН ЭНГЭРТ Энэ таригийн сайн санаат - үүе ” амьдраг! 1 Эгнэгт найртай, жаргалта “НАЙРАМДЛЫН ЭРДЭНЭТ Ард шонгол экскаватор Өнгийн чимэг, гоёлын дээлтэй Баярын Эрдэнэт чи. үзэсгэлэнтэй, Эпгийн өдөр, ажлын хувцастай Эрдэнэт чи бүр ч үзэсгэлэнтэй, Орхоны хоөпөөгөөр хопьд налайж, Сэлэнгийн эргээр адуу 2 багшраад... Бидний хайртай төрөлх хот шинь Биндэрьиа эрднийн гэрлээ гялбууллна, Он жилийн нойрноос сэрсэн Онгон зэлүүд энэ хангайд Ирээдүйн монголын эзэд-үрс Эгнээ хуш шиг жигдхэн өссөөр, Урин дөлгөөн усгал харцтай Ухаалаг сайхан хөрслөг царайтай жолоодож, Ачаа дүүрэн БелАЗ-аа аалуурдана, Алс Кремлийн бадмаараг оддоос Айлчилж ирсэн гэрэл, Найрамдлын хур Ходөлмөрөөр сүндэрлэсэн бидний Эрдэнэт Хөдөө нутлг-аглаг ууландаа БОРГОЦОЙ Шилвнгүүст түтэн шөчир дундва Шилэн цонхиоос цухуйн уу гэлтэй Цэнхэр униар, наранд умбасап Их олоп боргоцой сагсайна. Хөвчийп цэцэрлэгийн түмэн 4 боргоцой Хөгжилдон бүжиж, салхнтай наадна. Хөвд-зөөлхөн дэвсгэр дээр - р унаж, Хүчирхэг хуш болж, хонины ургана. Монгол нутгийнхав хянгай уулсад Давирхай анхилсан гайхашингт АЯН.ЗАМДАА цэцэглэнэн, тод ургана, Мопгон хонх шиг цангипасал охид хөвгүүдэд Мянга шлиган боргоцой бэлэглэнэ, “ӨЛЗИЙТЭЙ ЯВААРАЙ нарын нөхөрлөл-- Ф Манхан элс, цэлгэр говь Хянган уулс, ой хөвч, Аль ч нутгийн монгол «Аян замдаа өлзийтэй гэж ерөөнө, Ж «Гүррагчаа, хүү минь сайп яваарай» явна «Бидний баярт хязгаар алга 48) Жанийбекор, хүү юшнь сайп нвиа уу? Заяаны хоёр урээ насавраа дуудиа!» ганэ, “Айл гэр бүрт баяр “наргалйн, Ард алины цэнгэлийн цуглаан, Айраг согнвостэй найрын ширээ Алтьи хчралын ерөолт дугараа,.. Эрдэнэтийнхэн бидний өх дүүгийн барилдлагаа-- Элчилгүй сайсар,дахь анд 1 Баялрг баялгийн Орос хэлнээс охь шанлай- Найрамдал, хүмүүс Бат орших тавилантай шөнх Найрашдал- | БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс байгуулагдсаны 10 ини. лийн ойг угтаж 8--16 насны хүүхдүүдийн дунд «Бид энхийг хүсїэ» С2- дэвт зургийн уралдаан зарлаж байна, Уралдааны торилго нь хүүхдийг бие даал: сэтгэх санаа бодлоо зургаар илч- лэн харуулах, авьяас чад- зараа хөгжүүлэх, хүүхэд, багачуудад зурах, урлан бүтээх, хөдөлмөрт Яягт, нямбай, тэсвэртэй хандах дадал, хэвшил олгох, ТэД- ний гоо зүйн мэдлэг, 00- ловсролыг | дээшлүүлэхэд | ЧИГЛЭГДЭНЭ. “6. Даян дэлхийд энх тайв- БНМАУ-ын Хүүхдийн Т6- лөө фопдын Төв комисс бай- гуулагдсаны 10 жилийн ойд зориулап. Ардын ВБоловсро- лын Яам, Хүүхдийн төлөө фондын “Төв комисс хамтран «Бид--МХЗЭ-ийн үнэнч ха- лаа» уриан дор хүүхдийн техпикийн бүтээлийн улсын уралдааныг 1983 оны са- рын 10-наас. гуравдугаар са- рын 1 хүртэл гурван үе шат- тайгаар зарлан байна Уралдааны сорнлго нь: -- Хүүхдийн тєхнинийн бүтээлийг өргөн сурталчилж, инйтийн хүртээл болгох, -- Хүүхдийн тєхинцийн бүтээл, тэдний зохион бүтээх авьяас чадвар, дадлыг хөг- жүүлэхэд, туслах, - Задуу техийнчдийн ор- дон, түүний салбар болон ерөогхий боловсрольш «сур- гуулпудын ажлын уялдаа хол- "боог сайл руулах -- Төв, орон нутгийн тех- никийн клуб, дугуйлац, шинк- лэх ухаап, техпик сонирхогч- дын нөхөрлөлийп аяслын тар- гүүнин туршлагыт нэгтгэн дүгиэлс дэлгэрүүлэх Хүүхдийн тєхипкийн бүтээлд инженер техникийн алилтан, эрдэмтэд, шинийг санаачлагчид, үйлдвэрийн тар- гүүний сайчууд, техникийн болон багшийн дээд сургуу- лийн оюутнуудыг татан орол- цуулахад оршино Уралдааны үндсэн чиглэл нь: 1, Шинжлэх ухаан техин- кийн ололтыг ахуй амьдралд | нэвтрүүлэх 2. Алтоматик ба робот тех- тинийг улс ардын аж ахуйд нэвтрүүлэх 8. Төрөл бүрийн машин мехаипам, багашс төхөөрөм, сургалтын техинк хэрэгсэл зохиоп бүтээх, загвар хийх "Техник, спортын г|рдийн аагпар зохпон бүтээх. | Уралдаанд оролцогсод: ї Уралдаанд ерөнхий-бололс- Г ролын сургууль, үйлдвэр аж ахуйн газрын дэргэдэх тох- пннийн нлуб, дугуйлан, ай- маг, хот, райопл залуу Тёх- ишичдийн млубүүд, сургуу- лиас талуур хүмүүжил 0л- "өх байгууллага, бие дааж эїичэвллэгч өспөрнй тех- нинчид оролцоно. | ! “сэ ж төр» Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. ныг сахин хамгаалах та- лаар явуули байгаа улс, орон, ергөп олны тэмцэл, ялалт, түүний үр дүнг “хэрхэн ойлгож, сэтгэн бо- дож байгаагаа уран сайх- “наар дүрслэн харуулсан зургийг голчлон авна. Түүнчилэн энх амгалан НӨХЦӨЛД цэцэгЛлэй хөгжиж байгаа эх ороп, эвнэгдэл, төхөрлөл, тайрамдал, эрин үеийн техникийн хөг- жилт зэргийг өлгө ллгап цаас, зотон даавуун дээр зурж болох бөгөөд зур- гийн хэмжээ нь 20х30 см-ээс бага 80х80 см- ээс томгүй байна. Уралдаанд ирүүлсэн зургуудыг “шалгаруулж, дор дурдсан байр эзлүүлж Хүүхдийп төлөө фондын Төв комиссын шагнал ол- гож, үзэсгэлэнд тавина. ЇТ байр-нэг: Х төлөө фондын Төв комис- сын алтан медаль, гадаа- дын пионерийн «лагерьт амрах урилгаар Ч байр-хоёр: Хүүхдийн төлөө фопдын Төв комис- сын мөнгөн медаль олон улсын пиоперийн «Най- рамдал» лагерьт амрах урилтаар Ш.байр арав: Хүүхдийн Аймаг, хот, районоос уралдааныг зохион байгуулах комисс байгуулж (комис- сын бүрэлдэхүүнд төв орон нутгийн хүүхдийн төлөө фондын төдөөлөгч, залуу техиикчдийн «салбар клубыг эрхлэгчид заавал орпо) Шалгарсан бүтээлийг Но- миссоор хэлэлцүүлэн «про- токолын хамт Залуу тех- никчдийн ордонд ирүүлнэ. Техиннийн бүтээлд тавигдах шаардлага: -- Уралдаанд оролцох тех- нинийн бүтээл нь утга агуул- гаараа орчил үеийн шипжлэх ухаан техник, үйлдвэрлэл, автоматжуулалт, механик- лгуулалт, радио элентропин, нибернетин, тооцоолон:бодох машины ололт, амжилт, ма- териалыг физин химийн ар- гаар боловсруулах асуудлыг тусгасан -- Хийсэн багаж хэрэгсэл топог төхөөрөмжг"нь үйлдвэр, ХАА сургуульд үр лүнгээ огохүйц. шинэ соргог санаа тусгасан Ерөнхий боловсролын сургуулийн Физик, хями, ма- тематин болон бусад хичээ- лүүдийн лаборатори, практн- кумын ажилд зориулагдсан багаж хэрэгсэл топог төхөө- ремж Үйлдвэр, ХАА-г яж бүрэн механикшуулах, цахил- гаанжуулах болон тээвэр, хол- боо зэргийн үйл ажиллагааг харуулсан хөдөлгөөнт бүрэн ажиллагаатай загвар -- Нар, салхин, усны энер- гийг ашиглахад чиглэгдсэн туршилт загвар 37 Уралдаапд оролцох бүтээ- лүүд өнгө үзэмж сайтай байх бөгөөд түүнд холбогдох тех- нинийн зааварчил, зураг, га- рал зураг, схем, оскиз хавс- рагдсан байвал зохино. Түүн- чилэн техиинийн бүтээл, ааг- вар манетийг ажиллуулах заапрыг хавсаргана. Радио, зэлектропикн, кибер- петинийн элемент бүхий бү- тээл аагварын зарчмын схе- мийг ирүүлэх хэрэгтэй. Дээрх шаардлагыг хангаагүй техин- нийп бүтээлийг улсын урал- даанд оруулахгүй. Уралдаа-. ныг шалгаруулахдаа бүтээ- Ы с БотэЭш2оёүЭ ! “«БИД ЭНХИЙГ ХҮСНЭ» төлөө фондын "Төв номис». с “Хүүхдүүдээ сын хүрэл медаль, бэлэг аль лээ дурсгалын зүй. ЕБ- во хион байгуулан уралдаанд амжилттай оролцуулсан, багш, күмүүлсүүлэгч, СУР” туулийн захиргаанд З гай шагнал олгоно. |. “Уралдаанд ирүүлэх зурР- гийг «Улаанбаатар ХОТ. Монголын урчуудын ЭРл9- лийн хорооны үз Ч гийн шиханн «Бид энхийг хүснэ» уралдааны | КО- мисст» гэсэн. хаягаар 1983 оны гуравдугаар сарын 456 ний дотор-ирүүлнэ. Уралдаанд ирүүлэж ЗУР” гийн ар дээр зургийг УР” сан хүүхдийн овог НЭР. төрсөн он, сар, өдөр, хая- гийг тодорхой бичээрэй. Бие дааж |зура буюу ном сэтгүүлийн. ЗУР” гаас хуулбарласан бүтээ- лийг хүлээл: авахгүй. Залуу зураач Та бу. хэнд зургийн уралдаанд амжилттай сайн. оролцо- хыг хүсэе!.- БНМАУ-ЫН АРДЫН БОЛОВСРОЛЫН ЯАМ монголын хүүх ман ХЭЛЭЭ комисс лийп ач холбогдол, агуулга, өнгө үзэмляг, хийц, зохиомж, шинэлэг талыг харгалзана, Уралдааныг зохиоп явуулах ягурам Уралдаап гурван үе шат- тай явагдана. 1, Сургууль, залуу тех- иничдийн ордны салбар клу- бүүдийн сурагчдын бүтээлийг шалгаруулан дүгнэх (1982 оны ХП сарын 30-иоос 19883 оны 1 сарын 20) 2. Аймаг, хот, райопуудын шилдэг бүтзэлийг шалгаруу- - лах (1 21-нэас 11 рын 20) 8. Улсын уралдаанд орол- цож байгаа бүтээлүүдээр үзэс- гэлэн гарган, тайлан хамгаа- лалт хийлгэн, шилдэг бү- тээлүүдийг шалгаруулах (11 сарын. 21-пнээс 1ЇЇ сарын 1) Хүүхдийн төлөө фондын Төв номисс, Ардын бололс- ролын Яамнаас внэхүү урал- дааны зохион байгуулалтын ажлыг удирдана. "Төр, орон нутгийн уралдаа- ныг зохион байгуулах ком- мис нь аймаг хот, районы бүтээлүүдийг дүгнэж, шал- гаруулах ажлыг удирдан зо- хиоп байгуулна. Аймаг, хот, районы хэмжээнд уралдааныг дүгнэсэн тайланд доорхи зүй-. лүүдийг заавал оруулсан бай- сарын са- на -- Аймаг, хот, райопы уралдаанд оролцсон сурагч- ДЫН тоо -- Уралдаан явагдсан чиг- лэл бүрт оролцсон бүтээлийн тоо -- Уралдаанд хэдэц сур- тууль оролцсон, тэдгээрт харй- рагдсан сурагчдын" тоо Уралдаанд идэрхтай оролцсон залуу техтикчдийн клуб, сургууль, эхний бай- ранд шалгарсан удирдагчдын нэрс Уралдааны шагиал Улсын УрТЛААВНД 3 сэл хүүхдийн бүтээлийг Х Е, дийн төлөө фондын Төв бо. миссын шагнал, бэлэг дурс- талын зүйлзэр- шагнана. АРЛЫН БОЛОВСРО/ ЯАМ, ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ ФОНДЫН ТӨВ КОМИСС Гоо нээг 221222 жтүнгэлал Ц. ДАШДОНДОВ “ ШИНЛИИНН (їйдехс 14140 Эрхлэгч Чаллгллылот: хуллалталиисаж йг ПРС "Гаггацы) 1 зө дэх жилдээ ЛБТАРН МмМ5 (1827) 7 1983 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 15. 5 ! 8 | ” - өссцүлиль- 4й” ҮНЭ 10 МӨНГӨ Пионерийн ажилтан, идэвхтэн, багш, сургас хү.түүлгүүлэгчдийн анхааралд Мапай пам, төрийг үндэс- лэн байгуулагч, Монголын ард түмний суут Д. Сүхбаатарын” мөндэлсиїнй 90 жилийн ой нь ёсворийн сүх- баатарчуудын хувьд ахмад үеийнхний хувьсгалч, дай- чин, ходолмөрч баатарлаг уламжлалаас суралцах их балр юм. «Д. Сүхбалтарын мэндэлс- ний 90 жилийн ойг тэмдэг- лэн өнгөрүүлэх тухай» МА ХИН-ын Төв Хорооны тогтоо- лын заалтыг хэрэгжүүлж: хайрлан хүндэтгэдэг их удир- дагчийнхаа мэлдэлспий ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэхийт тулд пионерийн хамт олон бүр тодорхой ажил зохиох ёстой. --Д. Сүхбаатарын мэндэлс- ний 90 жилийн ой, МХЗЭ- ийн «ХУ! их хурал, Монго- пын пионерийн «Залгамж:- лагч» чуулгап угтсан «МХЗЭ-ийн хойчийг нэр төр- тэй залгамжилья» уриатай «Залгамш үе» алнаа улам эрчимисүүлж, энэ хичээлийн жилийн өхний хагаст сохно- соп ажлаа орон нутгийн иам, ХЗЭ-ийдн байгууллагад ра- портлала. --Пионерийн бүлгэм, бү- лэг, салал, сурагчдын хамт олоп бүр сурагчийн їлилд 30- МАНАЙ ЯРИЛЦЛАГА «Хүүхдийг хүмүүжүүлэх, тэдний эрүүл шэндийг хам- байх 8 Ю- ЦЭДЭНБАЛ 1177 А ЧїГгТЛТ ҮЗГҮҮГЛҮЛ ГҮҮ ї ) ЯМАР АЖИЛ ЗС ? хнох ажлыл талаар саналаа . тээсэн жүжигчин, зураач, 80- боловсруулан төлөвлөгөө хиолч, барималч зэрэг уран гаргаж, үүрэг амлалт авч бүтээлчидтэй уулзалт хийх ажиллала. буу тэдэнд захидал баячнэ, нэн дСХ лаа гЭрын мэндэлс- тий 90 шилийн ойд зориу- лан «Сүхбаатарын бамаар» сэдэвт пионерийн хүндэтгэ- лийн шугам жагсаал, цуглаа- ныг бүх бүлэг, бүлгэм 30- хиож, тэргүүний баатарчуу- дыг Сүхбаатарын тпарэм- жит МПБ-д хүндэтгэлтэйгээр -- Сүхбаатарын үйл амьд- рал харуулсан киноны таа- дам 7, 10 хоногийл ажил «зохиол ярилцлага, хэлэлцүү- лэг хийнэ. --Сүхбаатарын тухай дуу, шүлэг, сурч, нонцерт бэлт- гэж тоглох ба ахмад хүмүүс- тэй уулзалт зохиох, биеийн элсүүлнэ. тамирын нэрэмжит тэмцээн --Нийт Тионер сурагчдыг . явуулна. хамарч «Бид Сүхбаатарын --Сүхбаатарын танхим, үйл хэрэгт чин үнэнч» (78 вээр зохион бичлэг, шүлтийп уралдаан зохион байгуулж, шалгарсан бүтээлийг «Пио- нерийн сайн үйлсийн пом», бүлгэмийл түүх, он даралл- лын бичигт оруулиа. --Д. Сүхбаатарын пэрэм- жит газар, Сүхбаатарын хө- шөө дурсгал, ороп їгутгийг судлах музей, хувьсгалт уламжлалын түүхтэй газраар эчиээ аялал, энскурс, «чБаа- тарчууд-Сүхбаатарын орноор» тоглоом-аялал зохионо. --«Улаадн тугийн намираан дор» цуглаан, хүндэтгэлийн амшиллагаа зохион байгуулж бүлгэмүүдэд шинэчилсэн туг, бүлгүүдэд дарцаг гардуулж, тугч, бүрээч, бөомбөрчдийн үзүүлэх ажил асохионо, --Д. Сүхбитарын дүр бү- лын бүе --Дорпоговь айм- гийн АДХГ Захиргааны дар- га Ж, Гомбожав мапай сур- валжлагчийн асуултад Ха- рнулж байна. СУРВАЛЖЛАГЧ: Сураг- чийн жил--1988 онд танай аймагт өсвөр үеийнхний то- лөө юу хийж байпа, цаашид юу хийх гэж байна вэ7 Ж. ГОМБОЖАВ: БНМА У-ын Ардын Их Хурлын аравдахь удаагийн сонгуу- лийн гуравдугаар чуулганаар «Ерөнхий боловсролын сур- гуулийл сургалт, хүмүүжлийн ажлыг цаашид сайжруулах» асуудал авч хэлэлцээд 1983 опыг сурагчийн жил болго- хоор тогтсопыг говийн хө- дөлмөрчин олон түмэп чин сэтгэлээсээ талархан хүлээж авлаа. Сурагчийп жил--1989 онд аймгийн хэмжээгээр зохиох, хийж гүйцэтгэх анслын 1ө- лөвлөгөө гаргаж номмупис- тууд албал байгууллага, эцэг эхийн үүргийг тодорхой заанс өглөө, Эпэ толөвлөгоө- ний болон чуулганы шийд- вэр хэрэгїцшүүлэх ажлын бие- лэлтийг 1984 онд аймгийн чуулганаар хэлэлцүүлэх юм. Сурагчийн жил--1988 опд аймгийн анхиы ппоперийн зуслдиг «Далан түрүү» гэдэг тазар байгуулна, Цаашилбал албан байгууллага бүрт: су- рагчдып амралтаар- өдрийн зуслан байгуулах бэлтгэл ажил хийгдэж! байна. Энэ онд «Алтап ширээ», «Дэл- гэрэх»ь суманд сурагчдын то- хилог дотуур байр барина. Шинээр баригдах орон сууц- наас багш, сургал хүмүүнгүү- лэгч, эвлэл, пиоперийпн ажил- танд үлэмж хэсгийг нь ху- булан шїїтээр байгуулах бу- юу Өргөтгож, Сүхбаатарын тухай номын булан гаргаж, ханын сонины уралдаан зар- лаж дүгиэн, зурагт хуудас, марн, тэмдэг, нл захидлын үзэсгэлэн гаргана Бас бү- лэт, бүлгэмүүд ороп нут- гийпхаа онцлогт тохируулан өөр олон төрлийн ажнд б0- хиож болио Д. Сүхбаатарын мэндэлс- ний 90 шилийн ойд өсвөрийн Сүхбаатарчуудаас барих сур- лага хүмүүжлийн бэлэг нь БНМАУ-ын пиоперийн тан- гараг, чин эрмэлзэл, баатар- чуудыл: чип эрмэлзлээ хэр- хэн бнелүүлж байгааг лүгнэх лэт шалгуур їом МПБ-ын Төв орлогч дарга Ц. ТҮВШИНТӨГС Зовлолийн ваарилах юм. Манай аймгийн албан бай- гууллагууд сургуулийн хамт олпыг шЄфлэп двч, тэндхийн материаллаг баазыг бэхжүү- лэх ажлыг социалист урал- дааны иог үндсэн үзүүлэлт болгоц гүйцэтгэнэ. Энэ 1та- лаар Хажуу-улаан сумын нам захиргааны байгууллага олоп сайхац сапаачилга, хө- дөлгөөн өрнүүлж байна. Тув сумын бүх албан байгууллав га сурагчдад мэргэжлийн баа римжаа олгох, аав зэжийнх нь ашил ходолморийг тацил- цуулах зорилгоор байгуул- лагал “сурталчлах өдөрлөг зохиож, өдөрлөгийд үр дүнд сургуульд ямар нэг. шинэ зүйл үлдээдэг боллоо. Мөн тус сумын дунд сургуулийн сурагчид орос хэл сурах Хо- ДӨЛҮӨӨПД амжилттай «рол- цож бүх сурагчдын 70 гаруй хувь нь апги.сургуулиа орос хэлээр танилцуулж чаддаг болов. Хөвсгол сумын 8 исилийн сургуулийн сурагч- дын дааганы аллал «хийж суурь малчдын дунд ухуул- га хийдэг туршлагыг бүх сургуульд нэвтрүүлж байна. ї! Аймгийц соёл, урлагийн гас- рууд хүүхдийн. үзвэрийн тусгай хотолбөр болопсрууллс урлаг сурталчлах долоо, ар- ван дөрөв хопогийц ажил! аохиол урлаг сайлын ажил- “тан бүр хүүхдийн сайн-лу- рын хамтлагийн үйл алшл- лагаанд бодито!| туслалцаа үзүүл байна. Ахуй үйлчил-- | гээнїй газрууд хүүхдэд. 020- риулсал бүтээгдэхүүний нар? торал, тоог олшруулах, та- лаар анхаарал тавих болио, Ярилцлага айсан Н. ДАРИЙМАА! р Ганд Да рэн саа 1 | | . 2Э71::17:2:2 4«ВЫДУМЫВАЙН! ПРОБУЙИ, ТВОРИ!» “ Нийслэлийп 237 дугаар сургуулийн 8-гийн «Вэ» ан- гийп сурагч Б. Бадрах аа- луу техникчдийн ордиьг техинк загвар эхлэн судлах дугуйланд суралцдаг юм. Бадрах усан опгоцпы загва- рапар дагиан хичээллэж, хэд хэдэп загвар хийж осворийн техницчдийп улсын аварга шалгаруулах төмцээний тус- гай шагнал хүртсэн юм. ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Б. Бадрах салхип удирдлагатай Уусан опгоцны загвар хийж байгаа нь. » ч . Нийслэлийп хоё аа сургуулийн 8-ын ЗГ» аагийн сурагч М. Баттомор залуу техникчдийн ордны инсэх загварын дугуйланд гурав дахь жилдээ суралцаж хэд хэдэй төрөл онгоцпы загвар хийж -сурчээ. С. БОДООШИЙН авсан гэрэл зурав, дын. бас, байтарчууд «Платарчууд-Сүхбаатарын орпоорх тогдоом-аллал үр, даляанин айна, Їзалтарчууд. борийн.. шєф) бүлгийн хэл ионсруүдийнлтус- лалцлатайгаар «Гаатарчуудл- Сүхбаатарын орноор» | тог лосч-алялын 5 даахь гараанд тарч байна. Өнгөргөрд жил ЧСВИХУ сайгуулагдсаны бо... авнг Ї-11. Лйшний мэрэм- гт ОХИУанг 00 жилийн ой уггаж «Палтарчуул-Ок- тибрийй орны зайд нөхдөөс соо сурч байна» урпан дор хм»аагаттай. айлцгаалаа. 211) (арун манган баатарчууд тог- лооч аллалд оролцож, ЭЗос- лолтийн болоц-ах лүү социа лисҮ бусад сүныг алд нөх лийнхооганшл үйлсээс сурал- цан, сурлага, хөдөлмөр, ур- лв спорт, олоц нийтийн ажилдаа амшилт гаргасан 40 мянган баатарчууд Д Сүхбаатарын нэрэхэнит МПБал гишүүн боллоо Д. Сүхбаатарын мандэлс- чий 00 жилийн ой, МХЗЭ- ийн ХҮШ их хурал, монго- лын пиопсрийн «Залгамж- дагч» Ү чуулганыг угтаяц утарчууд-Сүхбаатарын ор- Чїсорь тоглоом-алллыг 1982 опДд: «Паатарчууд-пнонсрийн бүлэг, «БАЙТАРЧУУД ПИОНЕРИЙН | "ОрИООР» АЯЛЖ БИН. “перийц баясгалант тангараг, чин армалзэл, ёсолгоо, улаац бүч, МПП-ын уриа, дуудла- га, їцонерийн билэг, тамдаг, онцлог, ёслол хүндэтгал, пио- ерийн. бүлгомийн туг, бүл- гийн дарцгийн "учрыг тайл- барлал, чаддаг болио, « баатарчууд-Сүхбаатарын - ориоор» тоглоом.алллїа да- раах чиглэлээр явуулаарай, Цэг, «Баахарчуудлицонерийн орноор», Энэ маршрутаар «їаатарчууд, ирээдүйн їио- пор юм», «Баатарчууд хи. чээл, номдоо шамдан сурал- цана», «Баатарчууд үйзич шүдарга, апхаалн, самбаатай байна», Балтарчууд багш, ахмад. хүмүүс, дүү иар, үеийн иөхдөө хайрлан хүн- Дэтгэна., «Баатарчууд хамт олиоороо сурч, ходолморлон, тоглопо», «Гаатарчууд дүү “иартаа: үлгэр дурпиал үзүүл- їл» сэлнээрсапялиїц.. «Пионо- рийп: улаан” бүч», «Пиопо, рийн-- байгууллагын туг», «Ипоперийн” онцлог», «Їїйо- иорийн чин эрмэлалэл, танга- раг, бсолгоо», «МПБ-ын урпа «Ппоперийп: бай- түүх», «Пиапе- танхим» азрэг ортоо- нүүлэд буудаллан, Мопго- лын. пионерийн: хөдөлгөөн, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын түүхэн уламжглал- тай танплцана Хоёр, «Баатарчууд-пионе" рийн замиалаар» маршрутаар аАрвилан хэмнэлтийн байц- гын аян», «Эх- орны ногоон ДУуллага», гууллагын рийн Гурап, «Баатарчууд цомын ориоор» маршрутаар ордэм мэдлэгийн түлхүүр болсон номтой. цөхөрлөх, хуучии ном засаж сэлбэх, анагаах ходолгооп өриүүлтш, «Эрдэм мэдлэгийн өдөрө, «Номын: байр», «Номын 10.»,хоног», ч Орос хэлний байр» лпуулш, «ЛИагаадхан» («Модлаг» цлу- бийн. ашилд идэвхтэй орол» цом, -шєф бүлгийн циопв- рүүдийн хамт «ӨОрдмийн да- лай» экигүүрэар алан, 4Өс- зорийн. цомын. санчэ-дыйн идэнхтон гишүүн болж, хүүх дийн помын сангийн байн- гын уншигч болцгооно. Бпатарчууд-їпонерийн ор- цоор, алляас байна» сэдэлт « Баатарчуул-Сүхбадтарын ор- оор». тоглоом. алЛлалр хөр- хай аялсан тухайгаа гуу- лийн цам, аахиргаа, ХЗ9Э-ийн байгууллага, ппонерийп бүл» там, шеф, бүлэгтээ: 1988 оны тапдугаар сарын 8 буюу МП б-ын торсон. өдроор тайлаг- пал, улмаар монголын ПИ» нерийц: «Эалгамлагч» 1/ чуулганд рапортлана « Баатарчууд-Сүхбаатарын орноор» тоглоом-алллаарая- лахдаа даралх материалыг ашиглаарай 1, «Баатарчууд-Сүхбаата- рыпц ориоор» тоглоом-алллыг ппуулах удирдамж, (Пионес- рийн ажлын -налеидарлилсан арга зүй 1980 он. УВ, хуулас 211--218) ї 2. ЗСБНХУ байгуулагдса- хэн САЛЛЫ залил Л ИРЛЭЭ цупаа, «Зад угаагч»: ны болонг В, И. Лепиний рд Х.-АЭ операцч, «Ппопнерийп бүтээлч изрэхисит ЛАХПБ-ын 60 яш- «ГБиатарчуул-пнонерийн ор хөдөлмөрийн таван төлийн лийн ойг. угтан, «Баатар- ноор аллиш байна» садэлт алл программ», пионер сурагч- чуул-Онтлбрийн орны анд лайр баатарчуудын баг, тлавт, дын цэрэг-спортын «Дөл» нөхдөөсөө сурч байна» уриан байтарчууд бүр манай орны тоглолт, «Ардын армийн дор ягагдах «Баатарчууд- нам, төрийг үйдэслэн бай- залуу халаа» дуут жагсаа- Сүхбаатарын орноор» тог- гуулагч Дд Сүхбаатарын лын үзлэг, пионерийн хүн- лоом алллын удирдамж (Пио- амьдрал, үйл айилдагаа |дэт харуул, «Ппоперийнсайн перийн ажлын налендарчил- Монголын пионсрийн хоДэж- үйлсийн ном. бүтээх буухна сац аргїа зүй 1982 он, УБ. гооний үүсэл, хөгжилийн аян» зэрэг пионсрийн олоп хуудас 198--199) түүх, “Д.Сүхбватарын нэ- талт сонирхолтой аяшлд 8: «Пионерийн үнэн» со- рэмжит МПБ-ын дүрэмтэй баатарчууд хамт олноороо пин. (1981 оны 43:68, танилцан, БНМАУын нио- оролцоно, 1982 оны 2ё 11, 948, 67) Зорилго: лэг, яслийц дүү нарынхаа -- Хүүхдийн кино, фото Монголын пїонгрийн дунд зохиох ажил. зураг, гар зураг, ил захидал «Залгахжлагч» Ү чуулгай, -- Арнуц,цавэр, соёл- марк. тэмдгийн үзэсгэлэн сурагчийц шилд зориулан милтыг сайшруулах зорил- гаргаж тайлбарлана. «Дүү иараа үлгэрдэн Ххү- гоор «Зад угаагч» операцийг -4 Дүү нартаа зориулан мүүжүүлье» уриан дор явуулна. хүүхдийн номын “булан. явуулах «Багачууд» цуваа -- Сурсан Дуу, шүлэг. помын сан байгуулахад ив пнонер, баатарчуудыг хогжим, тоглоом. үлгэр, туслай, ном апагаах, сэлбэх. бага пасам дүү партаа ан- зүйр цэцэй үгс түргэн хэл- цуглуулах хөдөлгөөн орнүүл- хаарал халамягтай ханддаг, лэгийг зааж сургана. нэ. хүнлэг энарэпгүй, тусч хөӨ- -- Ном. үлгэр ушшиж - Бүшиг, дуу хөгжим, долморч хамтач үздээр хү ярьж өгцө. урал уншлагын сайн дурын мүүнгүүлэх, сургууль, цэцэр- -- Тодорхой нэг бүлэг хамтлаг байгуулж ажил- лэг яслй арг хүүхдийн шефлэ авч бүк ажилд луулиа. байгууллагуудын аяслын. тусална: --4Эх орны ногооц гоёл» холбоог бэхжүүлэх, цэцэр- -- Баатарчуудын ажилд цуваа, «Дөл» тоглолт, «Зад лэгийн асны хүүхдүүдийг » урын оролцуулна. утаагч» операци, «Арвилан сургуульд орох бэлтгэлийг -- Юонцерт бэлтгэж тог- хэмнэлтийц байнгын аян»-д хангуулахад чиглэгдэнэ. Урна: «Дүү мараа үлгэр- лэн. хүмүүнгүүльс» Хугацаа: --1083 оны наг- дүгээр сарын 10-наас 12 дугаар сарын 30 хүртэл Хан оролцох: Пионерийн бүлэг, салаа, «баатарчуудын баг талт, пионер, баятарчууд чБагачууд" цувааг зохион явуулахад: Баатарчуудын багт: «Бда- тарчуудтай ажиллах пөхдийц зөвлөл», баг, тавпан удир- лагчаанонер, баг удирлсан багш. шєф бүлгийн шпионе- РҮҮД, Фф !нонсрийн бүлэгт: бүл- гийн удирдагч, бүлгэмийн зөвлөлийн изг гишүүн, бү» лэг удирдсан баплш, пияоне- рийн ахлах удирдагч: Таютсрийнр | бүлгэмд: Оүлгэмийн сөнлөл, гүрл, . лийн ням, захиргаа ХЗЭ-ийн хороо, сурган хүмүүжүүлэх хамт олон, «Пионеруүдийн ахмад бөхлийн зовдол сургуулийн шєф байгуулла- Та, эцэгт экийн хороо тусал. На. «БАГАЧУУД» ЦУВЛАНЫ АЖЛЫН їглэл эг, Баатарчуудаас цэцэр- лоно. -- Цаас, картон. хаягдал материал ашиглан бэлэг дурсгалын зүйл бэлтгэж тэмдэглэлт үйл явлал, баяр ёслолыг тохиолдуулан ДҮҮ иартаа бэлэглэнэ Хоёр, Пяиоверүүдээс| ясан, цэцэрлэгийн дүү нарынхаа дунд зохиох ажил --6«Зад угаагч» операцийг зохиоц явуулна --« Үлгэрийн ертөнц». «Номын баяр»: «Орос хэл- ний баяр» зохион явуулна. - Дүү иартаа” бэлэг дурсгал сүлд модны чимэг- дэл баг, хийх «Өвлийн өв- гоний урлах өрөө» бай- гуулж ажиллана. -- Түүхэн тэмдэглэлт үйл иадал. баяр ёслолын үеэр оглөөлөг. өдөрлөг, уул- залт зохиож, хүүхдийн нинО Диафильм үзүүлнэ. -- Хүүхэлдэйц театр бай. гуулж, цэцэрлэгийн ахлах насны дүү нарса хүүхэд- дэйн зєүмиг тоглоход сургах ба хүүхэлдэйн жүшиг тог- сож үзүүлнэ, - Пайгалийн булан ажиллуулж, ажиглалтын дэвтэр, байгалийн калейдариы хөтлүүлж сургана, дүү нараа урьж оролцуулан хамтарч шшиинллана. -- 4 Цэцэрлэг, ясли. танхимаа цэцэгжүүльс» ХӨ- дөлгөөнд пионер бүр орол- цол, пиопер бүр цэцэг тарьж бэлэглапэ. -- Даавууны өөдөс ашиг- лан янз бүрийн чихмэл, тог- лодм, наамал, хатгамал хийж дүү партаа бэлэглэнэ, -- Цэцэрлэгийн Дүү иар- тааз тохирох хөдөлмөрийн янз бүрийн баганс эвлүүлэх ба ХОДОЛГОӨНТ, холөгт тог- лоом хийж өгнө, Гурав, Цувааг хэрхэн дүгнэх пэ?7 Пиоперийп: бүлгэм, бүлэг, салаа, баатарчуудын баг, тавтын цуглаанаар пионер, баатарчуудаас ХҮҮ нараа халамжлах талаар хїйїїсэн дшлыГ дүгиэц | хэлэлцэл, шеф цэцэрлэг, яслийн удиг- дах хүмүүсийг урыж орол» цуулиа. Тэргүүний сайп оролцсоц хамт олон, пнопер баатар- ЧУУДЭД байр хүргэж ХЗЭ, пионерийн байгууллагын шаг анги налуудаар шагийж урам- шуулиа, Д. Сүхбаатарын иэрэм- шит МПБ-ын Тав Зовлол САЛБАР ХҮРГЭЕ” «Пионерийн үпэн» сонин “Хүндэт самбарт буландаа сураг- чийц экил--1988 өнд сурлага, ходолморийн их ашжилт гар- таш байгаа тэргүүлий пионерүүдийц зургийг инїтлэд юм. Сурлага, ходолмор, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын га- ратгай азииийлт гаргаж байгаа тэргүүний пионер, сурагчдынхаа. зургийг манай самбарт тавиулахаар тодорхойлолтын хамт ирүү лэхийг пийт сургуулийн захирг ап булгэмийн зөвлөлд мэдэгдэл бийнп 7 “. СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ ЗУРАГ ДЭЭР: Булган аймгийц лийн 6-гийн «А» ангийн онц сурлагатан Д. Лхагва Бугат сумын дунд сургуу, Архангай аймгийн Түвшрүүлэхийн сангий. сургуулийн 7-гийц «В» ацгийц онц сурлагатан аниы райшгайч Р, Энхмандах Баян-Өлгий аймгийн Улаануус сумын ДУНД Гуулийн 7-гийн «А» апгийн оп рла ! эдэ: аварга. Х.Талгот Аа агд ХОа л БоУгоЭс аж ахуйн дуплд «Залгамж үе» Завхан аймгийн Цэцэц-ууд сумын СУрсУУ. Х дуц лийцн 8,ын «А» ацгийн онц сурлагатан, «Өсвөрийн Жас эгч» лгийн гишүүн В. Эрдэнэцогт Архапгай аймгийн Түвшрүүлэхийн санги ахуйд дунд сургуулийн Вгын «А» ангийн дундгүй ЭРЭ Лдарга С, Жар- ї хан : «Хүндэт самбар»-ын эзэддээ баяр хүргэц Ь Ц ЧаадА ГҮҮЛЭЛЭЭЛЭГГГГГҮҮТЭҮҮХГХГХГТЭЭҮТЭҮХХЫХТҮТТЭЛТЛЭЛГЭТТГТГХгХҮЙХТҮГССҮТҮҮЭЛТҮРТГҮҮҮТЭЭЛЛҮЛ “240 жилийп ойл, Одоогоос: 40 жилийн омно монголын ард түм- ийй бэлгийг Фронтод хүр- гэлцэх толоологчдийн бү- рэлдэхүүнд оролцож явсан дуга зохиолч Ц. Дам- динсүрэн гуайтай бид сал- хай уулзлаа. Дамдинсүрэн гуай бид- ний сопирхсон асуултад хариулж байхдаа хуучин номуудынхаа дотроос инэ- гэн тэмдэглэл гарган үз- сэпээ эпэ шүлгийг уншиж билээ. | ц.өЭрх чөлөөний тугийн «гдор Эргалтгүй эгпэсэн Нэг цупаа танкийг Нийт монголын ардууд Нэгдсэн шударга . жагсаалд Изэмэр болгоц оруулав. Бор зүрхний хилэпгээр бүтсэн Болд төмөр танкууд Хамаг ардын хорслоор бүтсэн Хатан томор танкууд Хүч-түрэгчДийн хүзүүг хингардаж Омог ихтийн омрууг огтолж Цээлийн усыг цалгитал Цэгээн чулууг хагартал Харь дайсныг довтолж Хамх бут цохиж Хамаг ардын тэмцэлд Хяпь нэмэр болох болтугай... -- Тэр үед тапы бичиж байсан шүлэг үү? гэж бид сонирхоход -- Тийм эз, 1942 оны хайар хуралдсан Улсын бага хурал германы Ж 44:34: ж: ЖЭ ж жЖж жжжжсжсжжжсЖЖЖЖЖЖЖ 44544 АХХЖ4ХЖ3 ЗЭХ ОРНЫ НОГООН ГОЁЛ» эр Сүхбаатарын цорэмшит -їиардийн «Хульсгалт | монгол» тайнийн хорооны Чи 22-52 259319 БӨ ХЙЛГ ун Ци ОНЭ/223МИНИЙ ХӨР ОЛ фшашиамын эсрэг тэмцэж байгаа Зөвлөлтийн ард тү- мэнд бэлэг, ташцийн цу- паа илгээхээр, шийдвэрлэ- соц юм. Тус хурлаас цо. хөр Сталинд явуулах илар- хийлэлт “бичихийг маршал Чойбалсан: надад даалга- сац билээ. Эца шүлэг бол тэр илаэрхийлэлтийн хэсэг нь юм гэж Дамдинсүрэн гуай дурсан ярив, Өвгөн эрдэмтэн лын ард түмний бэлгийг хүргэлцэх толоологчдийн бүрэлдэхүүнд оролцож 19423 оны 12 ДУГаар са- рын Өд Мосинд хотод очтээ, монго- -- Тэр өвлөөс | хойш хичнээн ч жил онгорон дөо, Гэвч уулзаж учирч явсан хатан зоригт халуун сэт- тэлт зоплолтийл | хүмүүс мартагддаггүй том. Бид хэ- дэн хэсэгт хуваагдаж мон- голын ард түмний бэлгийг Фронтуудад түгээхээр Москвагаас мордлоо. Би хэсэг цохдийн хамт Кали- нины фроптод очсон юм. Торкец хотод Макснмов нэртэй нМэгэй өвгөнтэй уулзлаа, -- Бид монголоос ирсэн. Фронтын дайчдад хүргэх бэлэг авч явпа гэхэд тэр өвгөн ихэд хоорч, т-- Их баярлалаа, дүү нар минь, Ах дүүгийн най- ратдалд: газрын хол, ус ны урт саад болдоггүй байна. Хараал идсэн гер- мацчууд манай хотынхныг цөлмөж орхисон шүү. Га: хай, тахиа, үнээ юу Ч үлдээгээгүй. Хотод ердөө хоёрхон үнээ байгаа. Тэр хоёрыг би тэднээс: нууж модон дотор уял: байгаад авч үлдсэп юм гэж хэлсэд туранхай хоёр үнээ зааж билээ. Энэ мэтээр уулзсан хүмүүс, фронтын дайчид бүр монгол-зовлолтийн ард түминй гай бат найрамд- лыг бахархан ярьж байлаа. 19483 оны - нэгдүгээр сарын 12-ид бид Москва- гийн ойролцоо улзан ху- гийн одонт танкийн 112 дугаар бригадад мопголын ард түмнээс зөвлөлтийн ард түмэпд | бэлэглэсэн. танкийн цувааг гардуулан огсон зом. Маршал Х. Чой- балсан үг хэлж, толоолог- чид бид танкуудийг зов- цэгжүүлэх, зорилгоор тарих цэцэг, гамлын изрийг хамгаалах хайрлан заалтууд оржээ. Иймээс биологийн багш, болон сурагчдад зориулж ШУА-ийн Ботаникийн хүрээ- лэнгээс чимэглэлийн цэцгийг хэрхэн тарьж, арчлах талаар пионерийн удирдагч пнопер зөвлөлгөө нийтэлж байна. Гоёл--чимэглэлийн цэцэг нь ботайнк, биологийн болон шиплжээрээ. олон янз байдаг, Тэдгээрийг бота- овогт биологийн шипжээр нь: амьд рах хугацаа, вегетац үргэлж- лэх, ургах нөхцол, үржих ар- га, аж ахуйн. шинжээр нь рог, хээ угалз чимэх, бэлэг зэргээр аж ахуйн никийн шинжээр инь: цэцгийн мандал, лоозон, дурсгалд зориулах ангилан ялгана. Бүхий л чимэглэлийн гамлыг биологийн нь шалтгаалан задгай цэцэрлэгжүүлэх УР” тодорхойлон товлох зэргээр өсвөр үеийн- хэнд гоёл--чимэглэлийн ур- гамлыг таннн мэдэх, ойлгох, үзлээр хүмүүжүүлэх талаар чухал УР” онцлогоос хөрс- Г ж . Ж 2 гэ ж Р » ю- ? Ж Р г3 : ?3 Ж Ж РЭ РЭ Ж ?9 Ж Ж ю ю ж ГЭ Ж к к г" 2 ж Ё" 29 ж ЁЭ 29 ж 29 25 ж лөлтийн дайчдад хүлээлгэн огч билээ, .ж «Монголд иионер», гэсэн бичигтэй тайнийг бэлэглэх ааншаан иадад таарлаа, «Хорь ч хүрээгүй. болоп уу?» гэж бодмоор бяцхли аалуу надаас тар танкийг хүлээн явсан юм. -- Нар хэц билээ? гэл түүнээс асуухад тэр ишээт, -- Колп гэснээ, Николай Иплиноп гэ. залруулаи хэлж билээ, : -- За Колл. Монголын оспор үе, пиопер сурагч- дын цуглуулсац хороцгоор хийсэн. танкийг "чамд хүлээлгэц өглөө. Дайс- наа дархад итгэлт сайи хөлөр чинь болох бол- тугай! гэж би хэлсэн юм тэлс эрдамтан, зохиолч Ц» Дамдипсүрэн гуай дурсан" ирьж байна. 1948 оны пэгдүгээр са: рын 12:иоос эхлэп дайчил алдрынхаа түүхэн замиа- лыг эхэлсэн гвардийн «Хувьсгалт мопгол» тан- хийп бригад 40 иас хүрч байна. Энэ бригад Моск- вагаас Берлин хүртэл 4300 гаруй километр урт, хүпд бэрх бөгөөд баатарлаг 134- мыг туулжээ. «Хувьсгалт монгол» танкийн бригадын дарга гвардийн хурандаа, ЗХУ- ын хошой баатар И.И. Гусаковский 1945 оны тавдугаар сард. монголын ард түмэнд ялалтын баяр хүргэж бичсэн захидалдаа «..мапай бригад улаан армийн ангийн тэргүүн эг- нээнд ямагт хамт явж дээд котаидлалын тушаалыг га- рамгай биелүүлэн нийт бүрэлдэхүүнээр эрэлхэт баатарлаг байлдсан учир долоон одонгоор шаг- цуулж, ялгуусан замналаа фашистын гол үүр Берлин хотод төгсгөв» гэж баяр- тайгаар мэдэгдсэн байна. Одоо тус хорооны туг дээр ЗСБНХУ, БНМАУ- ын ёсон одон гялалзаж: байна. Эгнээнээсээ ЗХУ-ын баа- тар болон хошой баатар 16-г төрүүлсэн энэ домогт хороопы гавьяат үйлсээр монголын өсвөр үе бахар- хан баярлаж байдаг юм. Т. ЧАВААДОРЖ жжиолж лж лж х АЖЖЖХАЖЖЖ 4 АХАЛЖ жжХаЖ лж лж л Ж ЖЖДЖЭАЖЖЖ ний (мандал, гудамж талбай чимэглэх), хамгаалагдсан хөрсний (өрөө тасалгаа, хү- лэмжиид ургуулдаг) гэж ац- гилдаг. Задгай хөрсний ур- гамлыг биологийн онцлогоор нь Нэг наст, хоёр наст, олон наст гэж 3 хуваана, Улирлын байдлаар урга- даг буюу хавар үрээр тарьяс, намар үрийг нь хураан алдаг чимэглэлийн ургамлыг нэг наст гэх ба ийм ургамлыг голдуу цэцгэн чимэглэлд 40- рнулж задгай талбайд тариа- лан гудамж талбай чимэглэ- нэ. Манай оронд арслангийн жавьж, пинл, энхэлгэнэ, тор- голшин, “аранаалаа, гялбал- зал, голгэсэр, намуу, башир зэрэг 20 гаруй зүйлийн цэц- гийг Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт хотуудад тариалж байна. Чимаглэлийц нэг наст цэц: гийг дотор иь гой. цэцэгтай, үзэмшинт навчтай, ороож ур- гадаг гэж апгилиа. Гоё Ццөэ- дэгтэй нэг иаст ургамлыг үх торлийн чимэглэлд Ххэ- рэглэдэг. Эдгээр нь япз бү- Ц Р, .-.. , , тэпгээ---т---шШПШҮП.. Мэидолсиин нь ом илийн ойд ОНРТ ЭРДЭМТЭН 0 и.ВЛнРЧИВ | Зөвлөлтийн нарт эрдэм- тэн И. В. Курчатовын мэн- дэлсний” 80 илийн ой болж байна. Зөвлөлтийн шинжлэх ухааны нэрт зүтгэлтэн, анадемич, физикч, өрдэм- тэн Игорь Васильевич Кур- . чатов 1908 оны нэгдүгээр сарын 12-нд газар хэм- эшигчийн гэр бүлд төржээ. Түүний бага нас хүүхэд асрах газар ядуу, “хүнд бэрх амьдралын дунд өн- гөрчээ. 14 нас «хүрсэн яг тэр жил нь. орос оронд Онтябрийн хувьсгал ман- даж, амьдралд нь эрс өөрч- лөлт гарсан юм . Тэр, залуу. зөвлөлт зас- гийн жил 1921 онд НЕры- мийн их сургуулийн Ффи- зин-математикийн ангид оржс: суралцав. Нягт иям- бай, хөдөлмөрч, үргалас ном шагайж явдаг энэ оюутныг хүмүүс дэлхийд “нэрээ. дуурсгасан алдарт эрдэмтэн болно гэж ОГТ- хон ч төсөөлдөггүй бай- лаа. Удалгүй хоёрхон жи- лийн дараа 1928 онд дияп- ломоо амжилттай хамгаалж Петроградын политехни- нийн дээд сургуулийн гу- равдугаар курст орж су- ралцав Улмаар 20-нод оны сүүлчээр сегнето- электрикийг нээж шинж- лэх ухаанд нэрээ үлдээсэн юм. Тэр 27 настайдаа Ле- рийн хэлбэр дүрс, зүйл, туудад хамаарагдана. шит цавч бүхий сор- Үзэм- ургамалд хивсэн цэцгүүд орох ба хээ угалз, лоозон, хөрөг чимэг- лэнэ. Ороож ургадаг нэг наст цэцгийг тагт, сүүдрэвч, хана туурга Тарьдаг, Үүнд: Ангиртана 17 чимэглэхэд зориул Г помея) 3 м урттай ургадаг бөгөөд үрээр хурдан үржи- нэ. Хоб» наст ургамалд гол- Дуу хїср дахь илдээ өгдөг Туркийн башир, үрээ хон- хон цэцэг зэрэг ургамал ор- но. Олон наст ургамалд бай галийн зэрлэг өвслөг ургамал, цэцгүүд хамаарагдана. чимэглэлийн тасалгааны Манай орон цээн, жсамьян- мядаг, баавар цэцэг, башир, голгэсэр, хонхон цэцэг, гэз гэнэ, сараана зэрэг байгалийг зэрлэг цэцгээр баялаг ом Эдгээрийг хотын цэцэрлэг жүүлэлтэд тариалж, лэлд ашиглах бүрэн боломж той. Чимэглэлийн чимэг- цэцгийг үрээр үржүүлэхээс гадна бэс суулгацаар (зарина. Тасалгааны ургамал өрөө тасалгааг чимээд сохгүй хүний биед ахуй, эмчилгээний чухал нь ЗОГ- эрүүл ач “товын 5 иинградынг физик-техни- нийн ийститутид ажиллас- иаар эрдэм шинжилгээний гавьяат зам нь эхэлсэн юм. И. 8 Нурчатов зөвхөн эрдэмтэн төдийгүй улс тө- рийн зүтгэлтэн байв. Кур- чатов ЗХУ-д атомын эрчим: түчний үйлдвэрлэлийг хөг- "нүүлэх үйл хэргийг өөрийн биеэр удирдаж цөмийн эр- чим хүчийг, энх тайвны үйл харэгт ашиглахад нх хувь нэмэр оруулсан бай- ца. ---И. В. Нурчатов бол зөвлөлүүдийн орны тарам- гай. эрдэмтний мөн чанар болсон цогт эх оронч, хам- тач чанар, шинжлэх ухаа, ны өргөн дэлгэр мэдлэг, шинийн төлөө “тэмүүлэлт сэтгэлгээ, удирдан сохион байгуулах хосгүй авьяас чадвар энэ бүх эрхэм шин- кийг төгс эз3їмшсэн хүн байлаа. Курчатопын удирд- лагын дөр ЗХУ-ын атомын шинжлэх ухаан, техникийн “үндэсний тов, атомын эр- чнм. хүчний институтыг үндэслэн байгуулсан юм. Тус институтээс «Ленин» гэдэг мөс зүсэгч хөлөгон- гоцны атомын аварга хү- чит хөдөлгүүрийн төслийг боловсруулнгээ. НИ. В. Курчатовын бүх амьдрал мятаршгүй: хөдөл- мөр, шинжлэх ухааны га- вьяа зүтгэлээр дүүрэн ажээ. . Зөвлөлтийн эрчим хүчний ниститутийг гарам- гай физикч, академич, И. В. Нурчатолын нэрэмжит болгосон. ом. Зөвлөлтийн эрдэмтэд ДХ. М. Менделеевийн үелэх системийн 105 дугаар эле- мецтийг нээн И. В. Курча- нэрээр нэрлэжээ. Ингэж ЗХУ-ын соцналист хөдөлмөрийн гурван удаа- гийн баатар, төрийн шаг- палт, Лениний таван одонт, ацадемич И. В. Курчато- вын нэр түүхийн хуудас- наа мөпхрөн үлдсэн юм. Д САРАНТУЯА. холбогдолтой. | Одоо манайд нийт 100 орчим зүйлийн та- салгааны цэцэг таригдаж, байрын дотооД хэсгийг чимж байна, Энэ зориулалтын цэ- цэгт ташнга, сарлаахай, зуун- тай, шимтэглэй, ногоодой сарнай, хайтан, сүлжгэнэ, ха тзарсал, фукс, банд, гоодаль цахилдаг, бөөрөм зэрэг орно Ургамлын ногоон өплгө мэд рэлийн систем, харааны нер вийг тайвшруулахаас гадн- навчнаас ууршиж буй агаа рын хэвийн харьцангуй чий- гийг барьяис байдаг. Үїймээс хүүхэд бүр чимэг- лэлийн цэцэг тарьж, арчлан анги танхим, орон гэрээ чимцгэае! : ШУА-ийн Ботаникийн хү- рээлэнгийн эрдэм шин плилгээпий ажилтан С, ЖАВЗАН 4 7 ГЧНЫ “ЭЕТ та 227 22 : НЮёЛЛ БЭ. ГИУОГЕРЭ-27 Э. «Дайн дуусах болоогүй , байсан ч гэсэн манайх ял- на гэдэгт Димна бид хоёр бат итгэж байлаа. “Тэгээд Ч мянга ёсөн зуун дөчин гурван оны есон.сарын нэ- гэнд бид сургуульд орлоо, Харин фронтод явна гэж “ хөөрцөглөөгүй юм шүү. Цэ- вэрхэн цамцаа омсчихөөд “бие биенээ сопжин харж тосгоны доод биед байдаг сургууль руу тожир тожир алхав. Димпа замдаа,. -- Чи бид хоёр нөгдү- гээр ангиа төгсгөж байтал внэ дайны учир нь олдоно биз гэж ярив. с Димна бид хоёр үерхэх- гүй байхын аргагүй улс- Нэг сард төрсөн,айл аймаг явсан дундаа нэг унадаг дугуйтай. Биднийг төрө- шөд Димкагийн эцэг манай аав хоёр баярласандаа жаа. хан юм балгачихаад сүүлд нь хоёр хүүгээ сайн наї- зууд болгох гэж дунд нь нэг дугуй авч өгсөн гэж ээж надад ярьсан юм. Бид- нийг том болохоор дунд нь шэг буу авч өгнө гэл! Дим- нэгийн эзж ярьдаг байж билээ. Тэгтэл Димкаг ойн- доо хүрээгүй байхад эцэг нь шоронд ороод энэ ам- шалт бүтсэнгүй- Манай сургууль нэг их шаахан Ч биш, гэхдээ Л бид анги болгонд Ордог- гүй, хамгийн том нэг Л апгид хичээллэдэг байлаа. Цонхны хажуугийн эхний вгпээнд нэгдүгээр ангийн бид, хоёр дахь эгнээнд хоёрдугаар ангийнхан, гу- равдугаар эгнээ, дөрөвдү- гээрийн хагаст гуравдугаар ангийнхан, хойд талын гурван ширээнд дөеровдү гээр ангийнхан сууна. Бид өглөө хичээллэдэг байлаа. Багш” маань өдрийн ундаа уучихаад гурван им явган явж Петровнад очилс хя- чээл заана. Тэдпий багш нь ийш тийшээ явчихаад байсан хэрэг. Хамгийн анхны хичээл дээр манай ангид тосгоны зөвлөлийн дарга | Мостя “А--88775 “гуай орж: ирлээ. Өрөөсөнїй хөлөө фронтод алдсан ажсээ. Тэрбээр таягаа баг-. шид өгөөд ширээнд сууж! -- Фронтод тулалдаж яваа хүний хүүхэд босоо- тох гэв. Би бослоо. Димна суу- гаад л байх юм. Газар сай- гүй дайтагн байсан. боло- хоор олон ч хүүхэд босов. / Тэгтэл НКостя гуай биднийг тойруулж нэг харсиаа: -о-- Фронтод тулалдаж яваа хүний хүүхдүүд сайн сурах хэрэгтэй гэж зарлиг буулгав. -- Кистантин Петрович оо, бүх хүүхэд сайп сурах ёстой шүү дээ гэж: багш ярианд оролцов, |Ностл гуай баахап дуугүй Суус- наа: -- Зүйтэй, бүх хүүхэд сайн сурах хэрэгтэй, гэх- дээ л фронтод тулалдаж яваа хүний хүүхэд лүү сайн сурах хэрэгтэй. Ойл- тов уу? гэлээ. -- Ойлголоо гэж бид бараг хашгиран хэлэв. Коётя гуай ч багшаас тая- гаа аваад яваад өглөө. Манай сургуульд нэг өдрийн хичээл дээр аль дуртайгаа сурах бололцоо- той. Биднийтцагаан толгойн үсгээ дуудан орилас хашгичаж байхад хоёрду- гаар ангийнханд тоо бодло- то, гуравдугаар ангийнханд төрөлх хэл, дөрөвдүгээр ангийнханд түүх юмуу га- зар зүй орж байх жишэ?- тэй, Дайны цагт хүүхдүүд эрхэлж налиглах нь бага, тэгээд ч багш тэр болгон хүүхэд бүртэй ажиллахад бэрх байсан. Багш бид- нийг бие даалгачихаад ГУ- равдугаар ангийнханд. Т9- рөлх хэл зааж ном уншиж өгнө. Бид хамт л чагна- чихна. “Тэгэхдээ багшийг нэмэлт даалгавар өгч бай- гааг дуулаагүй дүр үЗҮүү- лээд л чагнаад байх нь чухал, тэгээд л гүйцэх нь тэр, Биднийг цагаан тол- тойп үсгээ давтаж Шшууги- хад гурав, дөрөвдүгээр ангийнхан бас л хамт дав- тана. Тэд өөрсдийнхөө юмыг бичинтээ бидний үс- гийг давтана. Чанта чанга дууддаг болохоор “Чухам бид уншин: байна уу. ТЭД ушилиж байна уу? ГЭДГИЙГ ялгахад нэн бэрх. Багш Ч ялгадаг болоп уу? ээгдээ мэдэхгүй. Биднийг богиног үг унш- даг болоод байхад Костл гуай дахиад ирсэнсэн -- Фронтод амь үрэгд-. сэн дайчдин хүүхдүүд бо: соцгоо гээж тушаалаа. Ши- рээнийхээ тавцанг шажит- нуулан! найман хүүхэд 00: сов. БЁсөд нь гуравдугаар ангийн Колькна Афалпасьев данхийн боссоноо хулмая- ганаж байгаад буцаад суучихав. Тэрбээр бос гэж . хэлэх болор уу. үгүй б0- лов уу гэсэн байртай хүн “Д, Сүхбааталыт хүний “царай бөд харж суув- Аав нь бүр ч үхчн- хээгүй, єрдоөө л 1 алга болсон юм гэнэ билээ. Би л Колька шиг бол бо- сох байхаа бас л мэдэхгүй шүү дээ. Сураг гарсангүй жил болш байгаа гэсэн. Ностя гуай босч зогсон байгаа хүүхдүүдийг тол- гой дараалан тойруулж: хараад: - Хорт могойнууд Ээ бузар тампууд эн хүн алж хичнэзн үрсийг өнчрүүлэв| Ий-ий-н муу- сайн хорт могойнуудыг огэж, “хорсолтойна хашги- раад таягаараа шал хар тэнхээгээрээ дэлсэж орхнод суучихав Бид дуу шуу ч үгүй хөшөө шиг зогссоор байв. Ностя гуай хорсон: хилэгнэсэндээ ХЭ- лэх үгээ олохгүй бачимд8- на.Сүүлдээ жаахан тайвш- раад пийшингийн дэргэд айл: зогссон манай баг- шид: -- Эцгүүд нь фашистуу- дын эсрэг тулалдаж яваад амь үрэгдсэн энэ хүүхдүү- дийг бусдаас нь мэдэгдэ- хүйц ялгарахаар байлтах хэрэгтэй гэяс хэлэв. Багш яаж дөхгүй байгаа бололтой мөрөө хавчив. --Шйрээн дээр яь дар- цаг хатга. Сайхан улаан дарцаг. Нөхөд нь хараад нулимс унагаг өөрсдөө ч гээд Ностн гуай зогсож байгаа хүүхдүүд рүү зааж харуусал, гашуудлаа тайлж дандаа онц сайн су- раг гэв хэлэв. Хичээлийн дараа бид хоёр хүүхдүүдэд болон багшдаа далбаа хийлцэж өгөв. Дайпы Өмнө сур- гуулийнхаа тотгон. дээр хадаатай байсан «Май нэ- гэн мандтугай!» гэсэн би- чигтэй хуучин лоозонг эв- дэж дарцаг хийлээ. Өгөр- шиж гандаад улаан гэж хэлэхэд бэрхтэй болжээ Өөр хийчих юм байхгүй, хойно. одоо яая гэхэв Тэр үед бидэнд байх юм байсангүй, тэр бүү хэл дэртэр, бэх ч үгүй, хөе- гөөр бэх хийж бичдэг бай- лаа Лоозонгийнхоо тэп хага- саар найман дарцаг хий- чихээд хагасыг нь нэмэг- дэнс амь эрсдэх эцгүүдийн хүүхдэд: хадгалав- Дарцагнуудаа ердөө л ширээгүүдийн ан цавд, хавчууллаа Дарцагнууд нь дэрвэлзэн хийсэхгүй болохоор ангид тэр дорх- ноо нэг л өөр уйтгартай болчихов. Хажуугаар. нь хурдан яваад өнгөрөх юм уу. гүйгээд гарахад хийсч лэриэлзэх аядсанаа зогсч"їх но, хөдөлгөх өөр ямар Ч аргагүй. --Костя гуай Ёстой догь юм санаж шүү. Аргач үгүй биз дээ? дайнд ерөө- сөн, хөлөөгӨгсөн хүн чинь гэж Димна харья явахдаа надад ярив. Нольна Афанасьев яагаад байгаа юм бол7 гэж Дїгмнагаас би асуулаа. --4Үхсэр амьдыг гайхаад байгаа !ом -- Юу гэсэн үг вэ? -с Аав сураггүй алга нь болчихсон юм. гэнэ билээ Чи дуулаагүй. юм уу?! -- Тэгээд? -а Фронтоос оргосон байн: болзошгүй яа даа? Би хэсэг бодол: байгаад Димкад, 5 -- Үгүй. зэ, Димка тийм биш. Нольнагийн-аав фронтоос оргосон бол: бү- тэн шил болж байхад ЭНД ирэхгүй. ёөр- хаачихав7! Байхгүй л байгаа бол хүнд, ттгиашТЛЛЧҮ2: тэпзмжит Улсын”хэллэлтїн комбина тал, ялгахаа мо-- на зөвшөөрөв. -- Тэгвэл хоёулаа 6бу- нь байхгүй нь үнэн юм бол шударга бус хэрэг бол- Эцэг эцэг ч үгүй. далбаа далбаа ч үгүй байх гэж үү? Цаадах чинь гомдоно доо. Гомдохоор барахгүй нх гомдоно. -- Надад татгалзах юу байхав. Буцья, хийе! гэж Димна хэлэв. Бид буцлаа. Багш, Петровна руу явж, хүүхдүүд гэр гэртээ харь- сан болохоор сургууль дээр хэн ч байсангүй .Дим- ка бид хоёр лоозонг гар- гаж ёс дэх дарцгийг хий- гээд “Колькагийн ширээн дээр хатгав. Хоёулаа дэр- гэд нь хосэг зогслоо. Ява- хынхаа өмнө би өнөөх лоолонгоо шүүгээнд 6бУ- цааж хийх гэтэл Димка: -- Хүүе, битгийн далд хийгээрэй. Хичнээн үлдэж вэ, үзье, гэлзэ. Шалан дээр дэлгээд хэдэн Дал- бааных үлдсэнийг Димка хэмжиж үзээд: - Дайн дуустал хүрэх юм байна гэлээ. -Чи яаж мэдэж бай- гаа юм бэ? гэл! би гайхан асуув. - Би яаш мэдэхэв, зү- гээр л хэлж байна гэж Димна харнуллаа. Кольва далбааг үзээд яах бол гэж яарсаар маргааш өглөө нь хоёулаа эрт ирэв. Тэгэ- хэзс тэгэх гэсэн юм ШИГ Кольна | ИРЭХГҮЙ байж байш яг багштай уралдан орж ирээд юу ч ажигла- сангүй суучихав. Суусан хойноо харчихаад буруу ширэзид сууж гэж бодов бололтой ийш тийшээ харвал аргагүй өөрийнх нь ширээ мен ажээ. Харин дарцгийг юу гэж бодсоныг бид мэдсэнгүй... Багш Нолькагийн ши. рзэн дээр парпаг байхыг харчихаал Афанасьев чи яах гэж парцаг хийсэн юм бэ? гэхэд | Кольна давхийн босч Үгүй би хийгээгүй. Намайг ирэхэд байза лээ. мэпэхгүй гэв. ба Хан хийсэн: юм бэ? багш бүгдээс пь Димна бид хоёр гэж асуув. босч: лээ -г Афанасьевын ширээн дээр яагаад ларцаг байх ёстой гэж та хоёр бодов? Бид хоёр дуугүй л бай- лаа. Бид хоёр хийсэн гГ8- Алив хэлээтэх| гэ- лээ. Димка над суу тол, гой дохин зааж: -- Энэ мэднэ гэв. - Тийм үү? Үнэн үү! хавлэВв. сэвэлзсэнээ тачигнатал дэрвэж гарав. Бид дарцаг дэрвэхийг “шохоорхон харцгаалаа. Яг л амьС- рээ үлээж улам дэрвүүлмэзо Ч ажээ. Багш босч цонх хаагаал- --За одоо хичээллээ орьё гэв. Тэр үед манайх хонхгүй байлаа. Хичээл багш орохоор эхэлж. ГЭ" рахаар нь завсарлана-Бн үсэглэлийн номоо (ном Ч гэж дээ миний тУрУУнд бас нэг гар дамжсан 60- лохоор тал нь урагдсан) гаргав. Димка бас нэгтал номтой -болохоор НиИЙЛУҮ- лээд бид хоёр нэг бүтэл номтой болсон юм. Димка намайг тохойгоороо ёворч, үүд рүү заав. Харвалми- ний дөрвөн настай ДУУ Жепьна зогсож байна. Намайг харчихаад нал- шаа шулуухан: алхлаа. Хүүхдүүд хөхрөлдөв. . - Сайн байна уу? гэяс, санагдах багш гайхаж . асуулаа. Женька дуугарсангүй, дуугарах нь битгий хэл эргэж ч харалгүй нал руу тожио тожинр алхаад байлаа. - Ми юу гэж яваа юм 63? Харь цаашаа! гэж би урдаас ль ухасхийн. Володя аа. аавдайнд алагджээ гэм Женька Уй- лагнан хэлэг. Юу ни7 Чи чинь юу- гаа зохиох нь энэ вэ?! Үгүй “би зохиогоо- гүй. Ээж тийм захиа аваад уйлж байна гэж. Жёеньна гомпонгүй хэлэв Би ангиасаа шуртхийн гарлаа. Димна ч хойноос гарчээ. УНепьна тээр хой- НО ГҮЙЖ ЯВНа. -- Володл аа! ВБолодл аа. хүлээгээ ч! гэж хаш- гирах ажээ. Гэрийн босго алхвал улс пиг дүүрчээ. Тэдлий дунд ээж уйлж: байгаа пуулда- на. Би эргээд ухасхий- гэл үүдэн дээр Димнатай халз тулав. Хажуугаар ис шүртхийн гарч тосгоны дээд бие рүү харайлаа. Димна бас л миний хой- ноос гүйн! явна. ТКенькна лээр хойно бас л опь дуу йн орилж у БЭЕЭ ДУУДан гүйх Сургуульд ороогүй байх- даа Димкатай хамт ухсан нуувчныхаа дэргэд ирээд зогсов. Эргэн тойронд чив чимээгүй, гагцхүү 2Нель кагийн орнлох л дуулда- 33 Бич дуугарсангүй. УУВЧНЫ орох хаалганы дэргэд суув. Дотор нь орохын аргагүй. ббхир ажээ. Димна амьсгаадсаар гүйж ИрЭЭД зайдуухан суув... СҮргэлжлэл бий.) ос хэлнээс ортуулсд Ц.СҮХБААТАР. Ор ЕВТЕЕТБТМЫЄТГЧИЖМБЛИЖГУ1ос- УЭснЧэүүгэс Эрхлэгч хил ц. ДАШДОНДОВ Ипдекс 14140, » з9 дэх ЖИЛДЭЭ. Ө Х96 (1888). 2) МОНГОЛ-ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН ГЭРЭЭНИЙ ОЙД Мопгол, зөвлөлтийн ард түмний найрамдлын түү- жэцд мөпхөрсөн Д. Сүх- баатарын нэрэмжит Гвардийн тан хорооны 40 жилийн Ой зориулсан пионер су- трагчдын хүндэтгэлийн цуг- ваан Д. Сүхбаатарын нэрэм- шит намын дээд гууль дээр саяхан болдоо. Хүндэт төлийр цуглаанд МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ийрийн бич- тийн дарга Д. Бор, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн орлогч дарга Дд. Түвшинтөгс, албаны бу- ”4 Манай орны хот хөдөөд Зөвлөлтийн барилгачин ах эгч нарын ажилсаг гараар хүүхдийн олон арван бай. гууллага, сургуулийн шн- нэ барилгууд сүндэрлэн боссоор байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэ- лийн 10 жилийн 77, 40 дүгээр сургууль Ї сад хүмүүс, Ажилчны райо» ны шионер сурагчдын өч лөөлөгчид оролцов. Цуглаанд оролцогчдоос Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Гвар-| дийп таннийн Хороонд бая-| рын цахилгаан утас явуул-| лаа, Мөн өдөр пионер сурагч- дын төлөвлөгчид «Хувьсгалт! монгол» танкийн хвшоөнд| цэцэг өргөлөө, | МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ “1980 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 19 Миний бие 1913 онд Ху- жирбуланд цэргийн албан хавж байх үеэс Сүхбаатар- тай танилцаж 1920 онд Зв- лелт Орос Улсаас буцаж ирд- хэд нь угтай уулзаж Хиаг- тыг Ччолөөлөх үеийн байл- даануудад хамт ялсац боло- хоор түүний зап чанарыг сайп мэдлээ. Сүхбаатар хүн пэг бүрийг тэмцэлд Зохион байгуулж чаддаг, үнэхээр олоц түм- ний гарамгай удирдагч 0б9- гөөд улс төрийн талаар хХ0- лыг харж чадах билгүүн гүн “ хараатай цэргийн эрдэм төгс баатар байлаа Ардын журамт цэрэг бай- гуулах их ажил өрнөж, «эх орноо харьтнаас чөлөөлөхөд лам хар, эрэгтэй, эмэгтэй, ард түмэн оролцох хэрэг- тэй» гэсэн Сүхбаатарын га- рын. үсэгтэй тунхаглан зар- лах бичиг гарахад зэвсэгтэй, зэвсэггүй хүмүүс хавь 01- роос ирцгээж тэр их үйл хэ- рэгт хүчин зүтгэсэн билээ. Харуулын албанд: сууж байсан бид ч гэсэн хавь о04- ршихоо өртөө уяа, сүм хий- Дээс хүмүүсийг цэрэгт эл- сүүлж явлаа. “Баруун ХЯ- рааи, Гялаан, Ерөөгийн өр- төөг татан буулгаж хүмүүс нь цэрэгт элсэн агт морьдоо журамт цэргийн уналга бол- гож байсан ч удаа бий. Энэ бүхнийг Сүхбаатар жанжин майнь л зохион байгуулж байсал билээ. Бидний «анхдугаар дайн» гэн. нэрлэсэн тулалдаан 1921 опы хаврын эхэн са- рын шиний есөнд болсон би- дээ. Гамингууд Хяраан ха- руулд нутаглаж байсан Цв- рэнпэлийнд довтолж түүпийг дорван дугуйтай морин тэ- рэгилэс хүлээд, хогшил хө- ренгий нь булааш, гор оропг ко 2 г2г225 Гэрн »- Пиопер сурагчдын хүн-дэтгэлийн цугдааны хэсэг, руРэнн эн СҮХБААТАР, ЖАНЖНЫ | ф ЛХАГВА нь шатаахаар пппдашт бай- лаа. Бид гуч гаруй гаминг баривчилж Царэнпэлийг сул- лаж, гамилд булаагдсан ЭД хөрөнгийг пь. буцааж өгсөн билээ. Ер нь мапай ардын журамт цэргийнхэн мохош- гүй зүрхтэй, шантаршгүй 430- ригтой, нэг хүн шиг цул наг- дэлтэй байсан юм. Үүгээрээ ч бэрхшээлийг сөрж ллдаг байр. 7Канжип маань бидэнд өө- рөвө үлгэр дууриал болдог- сон. Морин сургууль, сэлэм эргүүлэх, пулемёт, винтов, их буугаар буудах, бөмбөг хаях сургуулийг өөрбө зааж товч тодорхой ойлгомжтой цэцэн цэлмэг үг хэлдэгсэн. Нэг удаагийн . яриандаа: ачЦоргийн хүн тавшгай. ша- ламгай байх, дайснаас урь- даж газрыг түргэн эзлэх, ашигтай байр сонгон олох, дайспыг гэндүүлэхийг чухал болгох, ард олны идэвхтэй дэмжлэгийг ямагт олох, цэр- гийн технинийг чандлан са- хих, зэвсэг технинээ бүрэн эзэмших» энэ Долоон зүй- лийг онцлон ахисан юм. Тэр бас нэг яриандаа цэр- гийн хүнд гурван амь бий, Нэгд бие амь. хоёрт зэвсэг, гуравт морь амь гэж дот- ночлоп захисан Юм. 7Каншип энгийн цагт эел- дэг зөөлөн, цэрэг эрсийг хайрлан хүндэтгэдэг, байл- даапы үсд хатуу чалга бол- догсон. Зусар зальхай, бял- дууч долигонуур, «Шударга биш хуурамч, залилах худал хэлэхэд үпэхээр дургүй байв. Хиагтыг (зөлөөлсний дараа худалдаа дэлгүүрийн эд 08- раанаас цэргүүд авахыг хо- риглож «Өөрөө өөрийнхөө юмнаас битгий хулгайл» гэж хатуу шаардаж юм. авсан цэргийг сүрхий зэмлэж бай- лаа. Тэр үед Хужирбуланд, хамт байсан сайн нөхрөө хүртэл олны өмнө зэмдэн шийтгэж | байсан. билээ. Ер нь Хиагтыг эзлэн авсны Да- раа жашиин Сүхбаатар хо- тын гудамжаар тасралтгүй “ҮНЭ 10 МӨНГӨ” ЧАНАРУУД лиж, дайсны гараас монго лыш хөрөнгийг хураан авах ажлыг удирдсан юм. Төр үед Сүхбаатар цэрэг ардуултай! уулзаж галзадын дайснаас! улс орон юугаа батлай хамч гаалах, гавар шороо нутаг усац өөрсдөө өзэмшихий чухлиг тайлбарлан таннуда даг. байсан ом с 1 7Капжип зориг золбоотой, эрэлхэг хүнд туйлын хайра тайсан Олон тулалдаанд шалгарсан Нанзад баатар, мэргэн бууч Содпомдаш, пї лембтчин Бямбаа, туршлаг/ гатай дайчин Пунцаг, ав-« хаалж “самбаатай .Дарвзав зэрэг хүмүүсийт хүндэтгэн! хайрладаг байв, Сүхбаатар” хэдэн похдийн/ хамт пийслэл: хүрээнд шөч нийн эргүүл хийж явтал, газ даа: иллх хүүхэд бархирах, чим9э сонсогджээ. 7Канжинп,/ тийш яаран очиж мориноох соо буун харайн хурдапд орхисон өлгийтэй хүүхдийг, өргөн. авч хэсэг чимээгүй байснаа Загдыг дуудаж, -о Чи энэ хүүхдийг хүн хийж авахгүй !0у7 Лав-Цэрч маа их баярлана-Даа гээд хамт япсан, Загдад өгсөд/ билээ, ї 1922 оны зун цэргийн наадмаар их уер бууж усанд) хүн амьтан сүйдэж байхад| ч жанжин давхин очиж: хүүт хэд, пастайчуудыг сундлан/ үерээс аварч байж билээ. Энгийн цагт ийм мөртөө дайп тулааны үед айм | гүй: зориг. гаргамж байсан 5 олон. “Тийм явдал Хуни буланд байх үед ч зав торийг тохинуулах үед олон гарсан. Ийм сүрт ту» лалдаан урай тактин, айм- шиггүй зориг бол та бүхний! сайн сонссоп «Зэлтэрийн гацаа» гэдэг урац тантнк! билээ. | Сухбаатар шанжил маань) иймэрхүү л хүп байсан даа.. 1921 «ны партизан,! ” хувьсгалт тэмцлийн Ор мад зүтгэлтэн ЇЇ Доорозын ДАШЗЭВЭГ2 С, БОДООШИЙН азсан гарэд зурах нэр төртэй залгамжилья | «Сайн үйлсийн ном» манай бүлгэмд, “МХЗЭ-ийг ХУШ их ху- рэл, МПБ-ын «Залгамж лагчэ У чуулганыг угтан, «Бид МХЗЭ-ийп хойчийг нэр төртэй залгамжлагчид» сэдэвт пионерийн сайн үйлсийн пом бүтээх буу- хна аяны цуваа манай сургуульд айлчлан ирлээ. Бид буухиа аяны хуга- цаапд хийж гүйцэтгэх аж- лаа төлөвлөсөн график гарган ажилласап пь сайн үйлсийн аюмд сурлага хөдөлмөрийн амжилтаа илтгэн бїичих сайхан 00- ломжтой болсон юм. Пионерийн сайн үйл- сийн ном бүтээх аннаар сурагч бүр онц сурлага, гавш ай хөдөлмөр, урлаг спортын өрнүүн их ам- тєилт гаргаж манай нам. төрийг үндэслэн байгуу-- лагч Д. Сүхбаатарын мэн дэлспий 90 жилийн ой, МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, «Залгамжлагч» 1 чуулганаа угтья! гэсэн уриан дор знги бүлгүү- дийн дунд лвагдсан Социт- лист уралдаанд Эрдэнэ- баатар, М. Сүрэн, Санж, Б. Бямбажав, 0. Чулуунцэпэг багштай 5- ын «А», 8-ын «А», «Б», 1-ийн «А», «Б» | ангийн хамт олор тэргүүллээ. Сургуулийн нийт Ссу- рагчдыг хамарсп,ь «сура:- чийн гол ходөлмөр-сурла- га» гэсэн 4 хоногийн аянд хичээлд асуугдсан сурагч- Дыпл 72 хувь нь онцсайн гэсэн үнэлэлт авч пзг Ч сурагч сул дүн аза бөгөөд 3-ын «А» ангийн сургагч Г.Хандмаа,8-ны «Б» ангийр сурагч С. Батилсан нар 8--12 хичээлд асууг- Дал онц унэлэлт авчээ. Ийнхүү Ховд аймгийн Үенч сумын 8 жилийн сургуулийн пионер сур3:- ЧИД сайн үйлсийн ном бүтээх буухид аяны өдрүү- дийг сурлага хөдөлмөрийн сайхан амжилтаар үдсэн юм. Ппонерийн ахлах удир- дагч ЯС. ДАВААСҮРЭН (3 . . Сэлзигийн пионерүүд Бо «Сайн үйлсийн ном»-ын- хоо эхний хуудсанд хөдөл мөр соёлын чуулганд оролцсон тэргүүний хамт олон, сурагчийп ажил үйл сийг бичихээр” шийднвэр- лажаэ. Энэ чуулганд тус айм- гийн 15 мянга гаруй су- рагч 700 гаруй багш сурган хүмүнгүүлэгчлийг төлөөлж 150 шахам багт, . сурагч оролцсон юм. Хө- дөлмөр соёлын чуулганыг пвоперийн зөвлөлийн дар- га Т, Бат-эрдэнэ нзэАЭ» Сэлэйгэ аймгийн ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагч пионерүүд хавар, зун, намрын їйгмийн тустай ходолмөрт идэйхтэй оролцож социалист эх ор- ныхоо бүтээн байгуулал- тад багагүй хувь нэмэр оруулжээ «Хөдөлмөр--82» аяны хугацаанд аймгийн НИЙТ сургуулнудаас 7751 су- рагч нийгмийн тустай хөдөлмөрт хамрагдаж олон зуу мянган төгрөгний ашигтай ажил хийв. Пнонерүүд төл хү- лээн авах, хашаа хороод засч салбах, өвс хадлан авах, төрөлх хот. сургууль сумынхаа төсвийг цэцэр- лэицүүлэн, тохижуулах. төмс хүнсний ногоо тарьж, хурааж авах зэрэс бүхий л төрлийн ажилд аав, ээлс. ах эгчтэйгээ мөр зэрэгцэн хөдөлмөрлөж сай. хан амжилт гаргасан ом. Ийнхүү ажил хөдөлмөрийн бахдам амжилтаа Зүүн- хараагийн шэгдүгээр 10 жилийн сургууль, 1. 3 ду- таар 8 жилийн сургуулийн хамт олны төлөөлөгчид баяртай рапортлаж, айм- гийн «хөдөлмөрийн авар- га сургуульэгэсэн хүндтэй алдрыг хүлээн авлаа. Мөн | чуулган дээр сайн үйл- сийн аяны тюмд нэр нь хө- бичигдсэп 1982 оны дөлмөрийн аварга сурагч саальчин -О. Наранчимэг. төлчин Я. Эрдэнэчимэг, тариаланч 2К.. Эрдэнэжав. хадланчин Р, Зоригоо, ногоочий Д.Мөнхтуяа. иоос хяргагч Д., Алтанцэ- цэг. барилгачин Д. ЭрР- дэнэцогт, гахайчин Ц: Цэнд-аюуш, ижимсчин 1Ш Энхтүвшин, ойчин. Т. УУ- ганбаатар, Эмпэг сургагч С. Дэлгэрдорж нартаа үе тэнгийн найз пар нь баяр хүргэж, тэдний үлгэр жи- шээгээр: ажиллаж сурахаа илэрхийлэн. Буухна алны ном хувьсгалыг ӨЛГИЙ НУ- таг Алтанбулаг, хотыг 30- 4 с Р. БУМДАРЬ рилсе гавраа. хийхзэр ширазнд суулаа. Гадаа гудамжиаас хүүхдүүдийн хөгжилдөн теглох.инээд, шуугих дуун сонсогдоход тэсэлгүй цонх руу очлоо. Цас хялмаалан орж байрны нь бараг бүх хүүхэд месөн гулгуурын талбайд цугларчза Цас ороход Батсайхан их дур- тай. Тэгээд ч гэртээ тог- тон Сууж чаддаггүй (тз- шүүрээ барьсаар месэп дээр очдог билээ. Байрны- хантайгаа хонисёй тогло- соор нэг л мэдэхэд үдэш орой болгочихсон байдаг. Тэгээд нэг их ажил хий- сэн мэт ядарчихсан, гэр- тээ ирдэг билээ. Гэтэл өпөөдөр тэр яагаад ч юм. гарсангүй. Тэр ч байтугай байрны найзууд Нь хоккей тоглохоор урни- хад анх удаа татгалзсан хариу өгчээ. Найзууд нь чихэндээ итгэж ядан. да- хин лавлаа: асуугаад х гайхацгаасан билээ. Мөсөп дээр тоглох хүүхдүүлийн “хөгжөөнт дуу сонсогдож зүрх сэтгэлийг нь тулгуү- рын талбай татавч тэр их л тэлчээр гаргац ширээ- игїХЭэ цаана суулаа Эпэ бүхэн айгийн эпэг эхийн їзгэн хурлаас бол- тэз. Хчралд очоод ирсжч болдоггүй юм бэ. Эзх: пь хуралд очих болгондоо Л нүүр улайж. чих хэлуу- цаж суух юм даа» гэж РХ л санаа зовсон байдалтай хэлж билээ. Батсайхан үү нийг сонсоод зэжийгээ ИХ д ерөвдан, анх удаа өөрөө- сэө ичих шиг болж эзжий- гээ баярлуулах юмсан гэж. боджээ. Үүнээс хойш тэр хичээлийн хуваарь гарган өдэр бүр хичээлээ давтаж гэрийн даалгавар хийхгүй- гээр хичзэлд очдоггүй болжээ. Урьд өмнө хя- чззлд анхааралгүй байсны гай гарч зхэлжээ. Түүнд математикийн хичээл бүх- нээс хүнд байв. Иймээс хамгийн түрүүн математи- кийн даалгавраа хийж ДУУ сазд дараах хичээлдээ оР- Дог хэвшил тогтоолоо. Бас хичээлээс гадуур багшаа- саа ганцаарчлан зовлал- гөө авч зарим үед Анхсзул найзтайгаа хамтран дав- тана. "їигээд хамгийн зих уд3а өөрийнхөө бие дааж хийсэн математинийн хи- чээлдээ онц дүн анч нгэ- хэд тэлний гэр бүлд түү- нийг “одотисор» тшагнуул- сан юм шиг боон баяр бол Сон юм. Хөдөлмөрийн бак пэм сайхзн амжилт гарга- сайн» гэсэн дүнгээр шаг- надаг болохоор азазсож нь баярладаг нь зөв билээ. Хоёрдугаар улирлын дүй гарах дөхсөөр, Батсайхаэ» ч шамдсзар.. Удалгүй дүн гарахад түүний сурлагын дэвтэрт дунд гэсэн -дүн ганц ч байсангүй бүгд 4 онцсайн Дүн тазнгджаэ. Нийслэдийн 31 зүгээр сургуулийн 6-гийн «Г» аа. гид сурдаг энэ хүү дундаас сайд сурлагатны эгизэнд шилжин багш. найз нар, зэж зазынхаа хайр хүндэт гэлийг хүлээсэн юм. Су- рагч Батсайхантай уудза. хад: «1983 он-сурагчийн жилд сурлагын чанарыг ахиулж онцынчхоо тоог нэмэгдүүлнэ Найз нартаа захиж халэхэд хичээл зүт гэл таргаж өөрөө өөрийгөө захирч, тодорхой зорилго тавьж суралцвал хүн бүр амжилттай сурч болох юм байна.Үүний тулд хамгийн гол пь цагийн хуваарайн дагуу гэрийн дэаалгавараа тогтмол чанартай | биеэ дааж |хийхээс эхлээрэй» гэж хэлсэн юм Д. САРАНТУЛА тэл ээцэлчирвэллларжитиЛатТл-77777--1---4222:01-7 АОНЫ ТЭНЦЭЭЛ Сүх-очир хүү бөглөө зр- тэлж ангидаа ирлээ, Тэр хийж байсан самбараа ан- гийнхпыгаа ирэхээс өмнө амжиж бэлэн болгохоор ингэнс эртэлжээ. .48-ын «А» ангийнхан ангидаа орж ирвэл ханан дээр гоёмсог сайхан үсїээр «Чиний төлөө Яриа» гэж нямбайлан бичсэн нэгэн самбар нэмэгдсэн байлаа. Тэд ч энэ бүхнийг Сүх- очир найзыгаа хийсэн гэж хэнээр Ч хэлүүлэлгүй мэднэ. Тэр самбарт сурагч Охүний мэдвэл зохик олов 1982 оныг сурагчийн жил болгосонтой холбогдуулж (МҮ Э.ийн Тев Зөвлөл, БНМАУ дахь Зөвлөлтийн Элчин сай- дын Яамны дэргэдэх ҮЭ-ийн хэрэсцоос хачтарч монголд лөв. лэлтийн пцонер сурагчдын дувд гар бөчбөг шатрын иФ- хөрсөг тэмцээн зохиолоо. | Нийслэлийн 51, 23, 33, зав- лөлтайн 4 дүгээр дуйд сү. гуулийн Л. Түмэнбагана, Ж. Цолмон, Оджаргал, А. МанЗрон ахлагчтай хөпгүүдийн баг, нийслэлийн 12, 52, зөвлөлтийн 1. 14 дүгээр дупд сургуулийн Ч. Нямаа. Д. Арнунтуйнгалаг, Л. Шенчуна, Л. Сухопа пклагч- тай охидын баг тамирчид гар бөчбөгийн тэмээний тэргүү"ч байранд шалгарав. 1Патрын тэтлээнд 3, АЯ, зав- төлтийн 93 дугаар сургуулийн Т4. Чүлтээнамялаг. Балдан, Н. Михайл дасгалжуулагчтай (у8гш тамирчид эхпий байранд шал- гаүулта ЗУРАГ ЛЭЭР: тэтцээнНний явпаас. ТПаттын зүйлийн тухай өгүүлжээ. Бас оло улсын байдлын талаар ч сонирхолтой ма- териалыг ойлгомжтой бичсэн байна. Нийслэлийн 35 дугаар сургуулийн 3-ын «А» ангийнхан П. Сүх- очир найзынхаа санаачил- сан энэ самбараас долоо хоног бүр сонирхолтой сайхан зүйл олныг упшиж мэддэг болов. Тэгээд Ч уг самбарын материалыг салаа, салаагаараа хуваарилан авч 7 хоног ту- там сольж шинэчилдэг бол- жээ. Ингэснээр тус ангийн хан олон улсын байдал сургууль, сурагчдын өмнө тавигдаж байгаа зорилтын талаар цаг тухайд нь ойл« гож мэддэг.болов. П. Сүк-очир хүү Ч ан- гидаа өөр олон зүйл санаа чилан хийсэн бөгөөд найз нарыгаа үргэлж үлгэрлэн хошуучилдаг юм. |Найг нөхөд, багш найр нь түү нийг «Сүрхий »эт ҮЭ нэрлэдэг. Учир нь тэр юк бүрийг бүхнээс түрүүлээл санаачилж хийчихсэн «Энэ болох болов уу?, Үүнийг яах внэ7» гэж асууж явдаг ажээ. П. Сүх-очир чөлөөт цагаараа номтой нөхөрлөж олор сайхзн ном уншдаг Бас чихрийн цаас. марк, ил захидалд зэрэг тэ бүрийн цуглуулгатай. ыг “Багш М. ДАШТОГОО Жү “ОРРЕНЦ Даваан дээр гарч ирэхэд утаа уннар татсан бяцхан суу- -рин хамгийн түрүүн хараанд ортано. Энэ бол “Архангай аймгийн “Цэцэрлэг сумын Туулант бри- төв ажээ, Яагаад ч юм есд цаст уул, Мөст гол тэр, үзэсгэлэнгээ гайхуул- “ сан буйдхан хангайн халуун “ать нь энэ бяцхан суурин штэт санагдаж билээ. “Бригадын төвийн хатгийн "өнөр өтгөн хөл хөгжөөнтэй газар нь зуу гаруй хүүхэд- тэй бага сургууль юм. Ёотон шиг дөрвөлжин хэ- “ дэн цагаан байшин гаднаас харахад сүр бараа багатай ч “дотроо тохилог, дулаахан эмх цэгцтэй ажээ. " Дотуур байрын хүүхдүүд хөнгөн инмгэнээ өмссөн хир- нээ халууцсандаа хацар нь улаа бутраад хичээл номоо уншин цаанаа л нэг жаргал- тай тайван байв, Ор дэрээ нэгэн жигд цэм- цийтэл хураагаад, ширээ той- рон эвтэй найртай сууж бай- гаа нь тун ч өхөөрдөм хөөр- хөн. -- Онц сурдаг хүүхэд бий юу? гэвэл хэдэн хүүхэд өрсөлдөн гараа их л өндөрт “ хөзгонуулан өргөж байна, Онц сурлагатиуудтай ярил- цахад Отгончулуун, с- Манай аавыг Дугаржав гэдэг. - Чулуут бригадын Хужир бу- оаанд хонь маллаж байгаа. Би ”-дал байна, Нэгэн дээр нь «Пионерийн үнэн» сонины редакцид гэж хөх черни- ” лээр цэвэрхэн бичсэн .ха- рагдана, Нөгөө захидал нь сонинд хэвлэгджээ. Үүнийг Ферган хотоос В. Пресия- кова гэгч эмэгтэй «Пионер- сная прапда» сопины газар ирүүлжээ. Одоо энэ сахид- луудыг унцшгья! гє...БИ одоо 43 пастай, Йн эхлэхэд хоёр Ч хүрэд- гүй байсан юм. Аав фрон- ТОД яваад удаагүй байтал гэнэтхэн эзэн нас барчих- лаа. Дөрвөн настай ах бид хоёр л үлдэв. Яаж ч амьд- “ЭМиний: өмнө хоёр азахи- гурладугаар улирлын амрал- ? » гэрт “таараа. гэртээ “харьж хонь таллүүлнэ гэнэ. Эрдэпзбилэг -- Манай аав үхэрчин Дугарсүрэн, : инэ нутаг эзэхшнх ГЭЭД хөл нүүсэн. Аав намайг онц сураарай, түрүүчийн үнээ ту- галлахаар уураг авчирч өгнө гэсэц гэв, Чойцалшямын Ганс, чулуун. . ! -- Манай аав агепт. Өдийд хоёр тэмээгээ хотлөод л айл айлын арьс шир ачиж язаа байх. Зун бид хоёр гэрээ бай- гуулсан. Аан төлөвлөгөөгөө давуулна, би онц суриа... хэ- мзэн инээж байна. Туулантын бага сургууль буйдхан авсаархан, Гэвч нут- гийн ардын хүүхдүүдийг ту- чин таван жилийн турш сур- гай хүмүүжүүлж эрдэм соё- лын алсын замд нь хөтөлсө) билээ. ё ) Сургуулийн эрхлэгч М. Батчулуун аж ахуйч хүн ажээ. Багш ажилчдынхаа хүчээр бүх анги кабинетаа савх мо- доор доторлосон нь цэвэрхэн үзэлтжтэй болжээ. Уралдаанд байр эзлэн тшаг- нуулсан 25000 төгрөгийн үзүүлэн таниулах техник хэ- рэгсэл хичээл, сургуулийг их л өөд татсан байна. Туслах аж ахуй эрхэлж 2,5 га-д төмс, хүнсний ногоо тарьж дотуур байрын хүүхдийн хоолонд хэрэглэдэг, Улсын тэргүүний сургууль болохоор таван жилийн хуга- цаатай авсан үүргээ энэ хавар шалгуулах юм байна. Сурагчийн жилийг --сур- лага, хүмүүжлийн шинэ ам- жилтын жил болгоно гэж багш, сурагч, ажилчид дор бүрээ мэрийж байгаа ажээ. Даваа өөд өгсөхөд хангайн сүрлэг уулсын Дундах бяц- хан сууринаас хүүхдийн балс- галант дуу цапгинан хад мо- донд цуурайтана. Энэ дуу урган дэлгэрэх аз жаргалын дуу, нрээдүй өөд тэмүүлсэн хүсэл мөрөөдлийн дуу бай- паа. Ц. САНЖЖАВ “ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» АРВИЛАН ХЭМНЭЛТИЙН АЯНД хаас өөр юу ч мэддэггүй байлаа. Гэвч бид хоёрыг хүүхэд асрах газарт аваач- сан юм. Хэдийгээр би байсан боловч тун сайн санадаг билээ. Нимгэхэн харчсэл зүсэм талх... өлсөж: даарсан урт өдрүүд... Мартахын арга- гүй он жилүүд байсан юм. Гавч бид амьдарсаар, хүнд хэцүү сар өдрүүд өнгөр- сөөр... Нэгэн удаа бид үдийн цайгаа уухаар хоолны га- зар цугларлаа, (Ширээн дээрх тавганд тавиастай байдаг нэгэн адил хэмлсээ- тэй ганц ганц зүсэм талх- ны оронд овойтол тавагла- сан том төм талхнууд ха- рагдана. Үүнийг үзээд бид- ний толгой эргэх шиг болж билээ, Арга ч гүгүй биз! Дайны дөрвөн жил ийм их талх харсан хүүхэд бид- ний дунд байгаагүй юм, ягаахан тэр үеийг ид. “Рах вэ дээ! Уйлж: чарла-. Гал зууханд ер бишийн нам гүм болж, хүүхдүүд байрнаасаа ч хөдөлж Ч4- дахгүй гайхап зогсож байс» ныг би сайн санаж байна. Харин ихэд өлссөн «хэдэн жаахан жаал (хоёр гурван настай л байх) ширээний ард чимээгүйхэн сууж, өөрсдийнхөө хувийг хүлээ- лээ, Нэвт гэрэлтэм нимгэн хэрчсэн ганц зүсэм талхаа хүлээж байгаа хэрэг шүү дээ. -| Хөөрхийс минь,!їаа- лууд минь, идэцгээ! Хич- нээнийг л идмээр байна, Бүгдийг нь идэцгээ! 100 жилийн нь опд А.Толстой А. Толстойн бага нас Сосновга гэдэг гацаанд өн- гөрчээ. Эх нь түүний аав- тай үзэл бодол нийлэхгүйн улмаас салаад А, Бостром гэгч дэвшилт үзэлтэй хүйн- тэй ханилан суужээ. А. Толстойн эх Н. И. Турге- непийн ач охин юм. Ээж нь олон тууж, ро- ман, хүүхдийн үлгэр бич жээ. Хүүхэд ахуй цагаа дур- саж, 1943 онд А. Толстой бичихдээ: «Өрвөл болж цэ- цэрлэг, хашаа байшин ца- санд хучигдах үес манай гацаанд шөнөдөө чоно улих нь дуулдана. Пийшингийпн яндангаар салхи исгэрч, ядуухан хоолны өрөөнд дүүжлээстэй дэнгийн гэ- рэл асаахад хойд эцэг минь Некрасов, Лев. Толстой, Тургепевийп зохиолоос ун- шиж, өгдөгсөн... Ээлс минь юм нэхэж зав- сарт нь сонсопо. Би зураг зурж, эггээсээ элдэв юм шалгаана» гэжээ, Тэрбээр долоотойгоосоо Тургеневийн зохиолоос сон- сож. бараг хүүхдийн пом уншаагүй гэн? бичсэн бай- “даг. Тэдций гэрт хүүхдийн үлгэрийн: ном бараг бай- даггүй байжээ, Арван нас- тайдаа бичиг үсэг сурч А. ГПушинн, Л. Толстой зэрэг нэрт зохиолчдын но- маг нэг бүрчлэн ушишгис уусгаисээ. 13 настайдаа ызраны дунд сургуульд арай хийн орсон байна. Элсэлтийн шалгалт өгөх- дөө муу авч байсан ч гэ- сэн ирээдүйн их зохиолч тэнд Жюль Верн, Ф. Бу- пер, Майн-Ридийн номпоос салдаггүй байсан гэпэ. Дунд сургуульд орохоосоо өмнө гэрийн багшаар хичээл заалгаж байл. Ээж нь түүнийг 10 пас- тай байхад өгүүллэг бич гэж зөвлөжээ. Эх нь хүү- гээ асохнолч болгох гэж хүсч байсан туд Толстой нилээд олон үдэш Степка гэдэг жаал хүүгийн адал явдлын тухай бичив, Гэвч тэр нь бүтэлтэй зохиол болсонгүй. Эх нь ч дахиж ятгасангүй. Дунд сургуульд Ортлоо тэрбээр өвс хадлан, тариа- ны газарт хөдөөгийн хүүх- дүүдтэй бужигнаяг, тариа- чин өвгөчүүд үлгэр ярихыг сонсож, хөзөр мэтийн ар- дын янз бүрийн тоглоом наадам сурч, цасан дээр гулгап хааяа үеийн бага- чуудтай барьцалдаж авах үе ч байжээ. Эмнэг догшин морь унах дуртай, шинэ гоё хупцас хийж өгвөл тун баярладаг байв. Сссвовка тосгопоос Толс- тойнх 1897 онд нүүжс Са- март ирээд 1901 онд Пе- тербург орж, злсэлтийн пгалгалт өгөөд технологийн дээд сургуулийн механи- кийн аигид орлоо. 16 ил- сапдаа Некрасовыг дууриан баахан шүлэг бичсэн авч олигтой болсонгүй. Гэвч тэрбээр дэвтэр бах, үзэг харандааг орхилгүй, ямар. нэгэн зүйл хүсэл мороо дөлж, бодлоо цаасан дээр буулгаж, оюутан байхдаа влдэв иагсаал, хө, нд оролцсоор байлаа.Хөж С0- лын цаана гэдэг анхны “шүлгийн помоо 1907 онд хэвлүүлсэн ть Орос ардын аман зохиолоос сурсны ач байв. : 7 Үүгээр А. Толстой ба» га цас дуусчээ. Хүүхдүүд та нарт сонирхуулж хэдэн баримт дурдвал тэрбээр «Нэгдүгээр Петр» гэдэг алдарт зохиолоо 1917 оноос эхлэн бичиж, 1934 -онд хоёрдугаар ботийг дуусгаж 1943 онд гуравдугаар бо- тио зхэлсэп байна. Толс» той олон тооны жүжиг бич- | сэнээс гадна «Зовлон туул- сан нь» гэдэг гурамсан ро- ман зохиож. тэр нь бараг дэлхийн Эр хэлнээ орчуу- лагджээ. 1922 онд гадаа- даас буцаж ирспийхзэ да- раа Зөвлөлт орны тнийг- мийн амьдралд ндэвхтэй оролцож, фашизмын эсрэг цогтой тэмцдэг эх оронч гарамгай зохиолч болсон тул ЗСБНХУ-ын Дээд Зов- лөлийп депутатаар сопгог- дож, академич цол хүрт- жээ. А. Толстойн бичсэн «Бурз- тиногийн адал явдал» з0- хиолыг олон үндэстний хүүхэд багачууд | сайн мэдэ. Эх орны їїх дайн эхэл- сэн өдөр «Зовлон туулсан нь» романыхаа сүүлчийн хэсгийг дуусгасан бөгөөд үүнийг нийтдээ 22 жил бичсэн байна. Дайпы үед Толстойн бичсэн уран нийт лэл, зөвлөлтийн ард түм- ний баатарлаг гавьяаг магт- сай өгүүллэгүүд нь их алдаршиж байлаа. Тэрбээр хүүхдэд зориулан таван боть орос ардын үлгэр эм» хэтгэц нийтлүүлж, өдий тө- ДИЙ нсєүжиг бичсэн байна Ц. ЦЭРЭН Бид ахиад өгнө гэж хүмүү- жүүлэгч багш нар хэллээ. Тэдний үгэнд бид нтгэж ядан эргэлзэн байсан юм Гавч хүмүүлсүүлэгчийг Л3- хпж хэлэхэд Л олон арван гар тавагтай талхнууд руу тэмүүлж билээ. Нэгдэхий- гээ идэн дуусаагүй мөрт- лөө л хоёрдохийг шүүрч авпа, дараа нь гуравдахийг нь... Томчуул бидний: дэргэд зогсонс, яагаад ч юм уйлж байсан билээ. Олон ягил өнгөрсөн хой- по энэ бол ялалтын өдөр байсан юм.гэдгийг би мэз- дэж билээ. Дайны. уеийн дурдатгал, хүүхэд насны минь ой тойнд хичнээн гүй бат үлдэнэ вэ? Тоос, шо- роо, хогон дээр халсан тал- хыг харах бүр зүрх минь шимширч, харамсдаг ом Нүдний өмнө хүүхэд асрах газрын жижигхэн дөрвөл- жин байшин харагддаг: би- лээ, Бидний. хүүхэд нас, талхтай гүн бат холбоотой байдаг байсан болоод тэр шүү дээ, Ганцхан миний амьдрал ийм биш байлаа. Салхап би нэгэп овгөпийг харис билээ, Тар өвгөн га- зар хаяж орхисон зах тал- хыг болгоомжтой аваад тоо- сыг нь үлээснээ үнссэн юм, Хайр гамгүй хандаж, хаяж! орхисон хэп нэгэн хүний өмнөөс тэр өвгөп уучлал гуйж байгааг нь би ойлгож билээ. Талхыг хайрладаг, хүн- дэтгэдэг хүмүүс, эх орон, хүн арддаа ч хайртай бай- на гэдэгт бн итгэдэг юм. Амьдралд хайр л хамгийн чухал шүү дээ...» Дайны хүнд бэрх жЯ- лийн тухай В. Преснякова ингэж дурсан бичигээ. «Хүнд, хэцүү амьдралын дунд өссөн болохоор тал- ханд хайртай байлгүй яа- хав» "гэж нэгэн хүүхэд хэлж билээ. Үгүй, тийм дээ биш. Талх хүмүүст хэзээ Ч хэрэгтэй шүү дээ! Нөгөө нэг захидлыг НЬ уншья!: Энэ захидлыг нэ- гэн сургуулийн дотуур байр- ны тогооч Дуламсүрэн гуай бичжээ. Дуламсүрэн гуай захидалдаа ..«с...Хүүхдүүд хоолонд орж байлаа. Би тэдэнд тавагтай талх өгч байв. Наймдугаар анрийн сурагч Болдбаатар өгсөн талхыг минь үзээд -- Өв, зах талх байна шүү дээ. Сольчих л доо гэж надад шаардлаа. Би тэр хүүд зах талхыг нь сольж өгсөнгүй. Дараа нь сэтгэл гоцсоймоор явдал боллоо. Болдбаатар талхаа хогийн сав руу чулуудчихаад хоо- лоо барьсаар ширээндээ суув, -- Хүүхдүүд минь тал- хыг хайрлахгүй байж бо- лохгүй шүү дээ гэж би түүнд гомдон хэлсэн.юм» гайс Дуламсүрэн гуай бич- эээ. - Үнэхээр харамсмаар. Болдбаатар чи тун муу юм хийжээ: Бодоод үз л дээ. Нэг талх 1 иг жинтэй. Тэг- вэл чиний хаясан хоёр зү- сэм зах талх чинь 100 грамм. Талх бүхнээс хоёр зах гардаг. Чам шиг 10 хүүхэд өдөрт 100 грамм талх хаявал 1 кг талх хо- гийн саванд орио гэсэн үг шүү дээ. Чи Дуламсүрэн гуяїгаас уучлал гуйн алдаагаа 34« саарай! Зах талхны тухай зөвлөдтийн нэгэн хүн «Нє» для» Сонинд «Зах тал- хаар намайг дайлагтун Хамгийн амттай, хамгийн сайхап үнэртэй тэр хэсгийг би хурим найр, баяр ёсло- лын ширээний ард ч дур» тай иднэ...» гэнс бичжээ, Энэ үгийг чи санаж яваа- рай! Талх идээний дээд! Тал- хыг хайрлая| Зөвлөлтийн үе тэнгийнхэн чипь «Хлеб- всему годова» (Талх-бүх» ний дээд) гэсэн нэртэй опе» раци, аян явуулж, үр ашиг- гүй хаяж, үрэгдүүлж бай» гаа элдэв үзэгдэлтэй тэм- цэн: байна. Бид ч гэсэн их зүйл хийх хэрэгтэй. 80- хиож байгаа ажлынхаа ту- хай сониндоо бичээрэй! Т. ДАВААДОРЖ “РАСПУТИН Тїш “мэдэгдэхгүй сапаатай. Доггүй, Гавч | оёало нулимс " цодхийц унав, Би Димнад хаи- ку галраа шалавхан шудрав ртээ тэргүй Дїмна ажииг- лачихэнээ. 2 --Чи надаас битгий ай- гаарай. Ийм явдал тохиолд- сопоос хойш яая гэхэв. Чамд зовлол аүдгүүр учир- лаа, Эпйэ зүгээр нэг явдал биш гэйс тэр хэлэв. Би со стүүл рүү ойртож суулаа , -о-- Димка аа, чи бид хойр яасан йзгүй улс їэ?гэ- лээ. -- Дюнгүй (зэ, бидний нулимс асгардаг жинампарда : ирт (254 ВИЛ хөЁр ГӨГМҮУЛЛЭГ ) -- Володл аа 1чи УЖенька буцлаа. -- “Ми уйлах уу? Димна надаас асуув, дуугарсангүй. хад уйлалгүй яахав, -- Тийм зйлбал л дээ дотор -Аан Бид мээгүй болог, ход боргон тэртээд сонсдов. шуугин - Сэтгэлээ барь! дээлэн хэцүү л Хөөрхий одоо тэгээд дээ гэж лах гэж - Би оролдов. сэтгэлээ барья. амьд ч гэсэн гүй гэж нээс долоон дор той нүдний булай Димна. хэлэв. юм аа. -- Би сатадаггүй, санаад байгаа аав нь биш, эр нөхөр шүү дээ. Аав чинь ронд орвол Чамд » байх” уу? 5 -- Мэдэхгүй. -- Амьд явахаас дах юм гэж Димна хэлэв. -- АВлВ чинь байсан байхаа, -- Яан ДЫН |зсрэг тэмцсэн ” ямар байж хоорхий7 дуугүй сууслаа би. 222 --ДИМНа чи ” явах уу? гэв. о- Хаашаа? босов. -- За хө, сг Сургуульд -. төлөө надад опогдол гаа дарцгийг хийлээ, “рээн дэргэд нь хоёулаа- Ї5 отгутшсЖсс- -Ё ГА- 80954755 аа! Володл хаана байнаа7 гэж дуудлаа. Димиа бид хоёр дуугарахгүй л суу- таад байлаа. 2Кеньна уйлсаар гэж -- Эцгийгээ алагдсан бай- -- Уйллаа гээд ямар.., тэн: би гол гонсойрц хэлэв тэхдээ оптойдог тэм улс ярьдаг юм билээ, хоЁр дахиад л чи- "Тооготгын но- голын буу дуугарах нь “ Би Ма- байтаа. муу Васл өвөө... яал гэх вэ Димиа тайтгаруу- - За тэгвэл пап минь намайг эЭцэт- бодож яв. Үхсэ- юм, Ёс- гэж - Чи аавыгаа салахгүй, ээж л юм. Эзткийн шо- аятайхат ч уй- сайн хүн байна? Оросуу- хүр таарах вэ? Би с хариулсангүй. Нилээд удаан надтай 5 о-- Сургууль орьё. Бид надад зоволт- гүй зэ, - о- Сэтгэлээ барьдаа Х9! 1 тэй Димка бас дахиад хэлэв очин -аавын бай- дээрээ хатгачихаад суулаа. “Тэгэхэд л би эцэггүй бол-” одоо, эцэг минь хэзээ ч. 9р- “гэж ирехгүй гэдгийг ойлго- глоо. Уйлмаар болоод |0ол- » 4 - (1 112131:19 2220 гэвцтллэ л асгарч байна гэж хэлээд хоёр гараа ширээн дээр таньж унтах гэж байгаа юм шиг түүнэз дэрлэр. Би ч бас тийнхүү дэрлэ- лээ. Дайп байлдаан дуус- сан юм. шиг пам гүмхэн байлаа Гэхдээ дуусаагүй гэдгийг бид мэдэж байсан юм. -- Димна! гэж би ДиЙЛГүй дуудав. -- Юу? гэж асуух нь ширээний цаа- наас дуугарах шиг бүлэг совсдов. .- Чи тий ӨН- тэр сулхан намайгаа л бит- орхнорой, за юу? Юу бодох. чинь энэ вэ! “яасан Ч чамайг хаях- гүй гэж тэр хэлэв. Бид хоёр хэсэг тэгж хэвтэж байгаад явав. Гэрлүүгээ лвахад аймаар байсал 00- лохоор бид удаан явж бай- лаа. -о Би чамайг хүргэж өгөх үү? гэж Димна асуув -с Тэг гэлээ. - Манайх чимээ шуугнан- гүй байна. Ээж” енькаг тэврээд .ороп- Дээрээ улт нээ. Үе үе уйлагван Шшут- ширч байв. Димнагийн Өэж Воря эгч хөлд нь суужээ. Тэрбэвр бид хоёрыг хараад тар дохин: -- Манайд оч, матайд оч! Төнд юм хум идэм, ууцгаа, битгий гараарай, би одоохон харина гэв? Би Димнагийнд холож өг- лөө сургуульдаа хамт явав Дайн ЗХУ-ын нутгаас гарч өөр улсуудын нутагт ор- сон ч манай хүмүүс Ту- лалдсаар, алагдсаар байлаа Хавар бид далбаа хийлээ. Өнөөх лоозон маань хариу- гүй сах гээд байдаг Одоо сайндаа л гурвал ДёЛ- бааных үлджээ. Энийгээ Л дуусчихвал өөр даавуу би- дэнд байхгүй билээ, Үлдсэн даавууг нь үзээд би: -- Болцоо болио гэв. -- Болох л ёстой доо гэж Димна зөвшөөрөв -- Одоо дайн удахгүй дуусна, тун ч ойртсон ДОО, -- Дайн дуусвал мөн сайх- наа. Бне биенээ алахгүй имна хэлэв. д) ШОН ёстой, Тийм цаг ирэх л болио ДоО гэж би хэллээ, --0Ер нь дээр үед Ддайп байлдаангүй болоод байсан байх юм. Амардаг өдөртэй байж. Баяр, ёслолын өдрөөр туг далбаа хийсгээд Л хөөр цэнгэлтэй явдаг байсал байх : ча байгаад “ уйлсангүй. Ганцхай том Ын ширэвн дээр- юм. 0 : -- "Тэгээд хамаг юм сайн хайтан байсан гаш бодно уу, -- Мэдэхгүй, Гэхдээ Л : тийм байсаг байж таарна даа. Өө ) “юм. ШСОҮС р юу хэрэгтэй юм -8 Бас л уйлаан майлаан, хараал зүхэл байсан гэлд- лэг ш ї дээ, |, -- Мэдэхгүй л дээ, Дайп -Л байгаагүйгээс хойш тэдэнд, 90р їюу хэрэгтэй юм бэ?.. Биднийг нагдүгаар апгиа дүүргэх шахал( байхад паэг шархадсаг ахмад манай багш дээр ирсэн юм. Баг- шийн юу пь ч байсан юм бэ, бүү мэд. Багшийг хал явсан газар нь “дагаад са- лахгүй, тэр ч байтугай хи- чээл дазр нэг удаа ирснийг бодрол пөхөр иь болох хүн байсан биз. Багшийг дөрөв- дүгээр ангид хичээл орж байхад тэр хүн бидэнд дай- ны тухай ярьж өглөө, Ваг- шийн- яриаг анхлдарахгүй гагцхүү ахмацын яриаг л чагиана. Димпа бид хоёр түүнийг нүд салгалгүй шир- тэв, Манай тосгонд їнагсда- лын цэргүүд л байсиаас биш өөрийн гэсэн ахмад байгаа- гүй юм чинь, Бид амьд ах- мадыг їїх удаа үзэл байгаа нь энэ, Тэрбээр ярьж ярьж байгаад яагаад Ч юм на- даас: -- Эцэг чинь ямар цол- той хун байсан бэ? гэж асуу- лаа! -- Түрүүч! гэх гээд би чр»-ийг хэлл! чаддаггүй бо- лохоороо «Түлүүчэ гэчихэй. -- Чи чинь хд, «р» «Үүс- гийг хэл чаддаггүй хүн 7 Хонгор мипь чамайг роптод лагаал ч авахгүй юм байна ДАд гээд хөхрөв. -- Би фронтод явтл гэа- гүй болохоор ямар хамаатай билээ? -- Үгүй-аээ, фронтод ерөөсөө Тулалдааны, эцсийн дайны амжилтыг юу ший- Дэх- вэ?. Чи сайн бод доо Даншилт тийм үү? гэл ах- мад ярьж гарав, Би толгой дохилоо -- Давших, довтлохын ам- жилтиг юу шийдэх вэ? Олон зүйл шийднэ, Гэхдээ юуны өмнө давшнхын Урьд хэлдэг, дэлхийд мэддэг, хаш- гирахаар нь орос хүн гэж таньдаг, орос цэргийц дай- чин урна шийдпэ. Би цэр- гүүдээ давшилтанд оруулах гэж. байна гэн: бодьё. Тэг- вол би босч дайспууд руу зүтгэлэн.,, хашгирна. Юу гэ хашгирах вэ? Чи таа даа. Би: -а Урв| гэх гээд «Уа» гэ- чихэр,” -- Хонгор минь өзэжийн- хээ хөхийг хөхье гэш гуйж ахмад үгүй чамайг авахгүй дүн байгаа юм шиг «уй» гээд" байна, Би цэргүүдээ Ллан- шилтайд оруулахдаа ин- ханз орос аялгуугаар, шин- хэлэ орос хүний япааар «Ур- ра|» гэж байдаг.тэнхэагээрэв хашгирна гвэд ахмад хомсог 708Д, Сүхбаатарын нэрэмжит “Улсын хэвлэлийн комбипатад хэвлэ. Овангидай, Хүүхдүүд шитрээ ” нийхээ арвас босоцгоой, -- Петл, Петн|. хэмоэт, багш түүнийг болиулах гэж БЧВЫЭ Цаадах. нь дДуул- -- Ур-ра| гэж! дахин хаш- гирсиаа гөпэт чимээгүй бол яахалс Ч буцахгүй шийдсэй харцаар бидпийг тойруулан ширэн татаад: | Ф -- Үүний хариуд манай эрчүүд, та марын эцэг, ах нар чинь юу гэл хэлэх вэ? таш асуулаа. -- Ур-ра| гэж: хашгираад хүүхдүүд ширээ ширээгээ да. ван ухасхийн бие биеэ да- рав, 2 Димна бид хоёр дуугүй л байлаа, Ахмад бидэн дээр ирээд түгдрэп байж: 3 -- За «4Ура» ипгэж хаш- гирдаг юм. Фронтод чамайг авахгүй гэдгийп учрыг одоог ойлгов уу? гэйс надаас асуу- лаа. -- Болиоч дээ, Петя| гэж багш хашгирав. Ж -- За за больё. Би ч ядарч орхилоо, явья. Дав-д шилт дууслаа | Дайснадл Ч” Дар лаа, Сайн хүүхдүүд бай-! на| гэл хэлээд ахмад үүд рүү япан, -- Ур-ра| гэж хэдэн хүү-!/ хэд хоїїо0С НЬ хашгиран. Я| Хичээл тараад Димна бид? хоёр манай нуувч руу очив. -- Чи саяны ахмадын". үгийг үг гаж бүү бодоорой: гэш Димна хэлэв. Ё - Би ч бас тэгж бодож: байна. Шал тэнэг эр ээ! ---Ягр үйзн, тээг амь- тан гэж Димна зөвшөөрөв. -- Хүүе Димна, хоёулаа» | одоо очин түүнтэй уулазьл. Чи ахмад биш. тэнэг амьтан гэж, хэлье. Димна дуугар- сапгүй. -- Очьё Л доо Димна! Биднийг тэр яах ч үгүй ээ. 7! - Яах юм, хэрэггүй. Гомдчихлол фронтод дахиад ? явахаа байчихна, Яваг, ганц ч дайсан болохноо. устгаг! Дайн дуусахаар бидэнтэй / бидэнгүй. түүнд тэнэг гэдД-7 гийг нь улс хэлээд өгнө. -- Хэлэхгүй бол лапа? -- Юу гэсэн үг вэ?! Дайн дууссан хойно тэпэгүүдийг яаж талчиж | байх юм бэ? Хэлэхдэз бүр хэлсэн шиг хэлиэ| Дайны дараа- тэнэз-7 гүүд амь зуухаж бэрхтэй болло. чи харж л байгаарай. " -- Тэднийг яах вэ. тэз- гээДд7 гэж би асуулаа, Я -- Бүү мэддээ. Юу ч бол- сол юм сургах гайг шахаж шаарданд биз дээ. Дайн дуу- сахаар юм ямар болохыг чи мэдэж байна уу? өм Димна: хэлэв. -- Ямар болпо гэн 7 -- Ямар гэнэ: шүү! үзэд " Димна: хөхөрснөө, Ч) -- Дайн тарахгүй, ,19-| тээл л тэр гэж хэлэв. Хэд хопоод Димпа бид хоёрыг нагдүгээр ангиа дүүр- гт гэхэд лайн дуусаагүй л бай- лаа. Мянга есөн зүүн дӨЧИнН дорвоц оны тавдугаар сард ин шүү дээ, чуулсан сын Ц. СҮХБААТАР Хүүхдийн зохиолч ГэндэМг Сэсмээ 1958 опоос УРа! 285 дэмч Усан вь?, 55 шиг», 42 урын ши , жаалууд», «Аялагч хүүхдүүд?» «Бүрээ бөмбөрийп ДУУ? 2355) хүүхэд багачуудад зорнулса, шүлэг, найраглал, Өгүүллэг, туужийн хэд! хэдэй ном ЭНН байпа. Зохиолчийн сүүлийн үеЛ бичсэн зарим шүлгүүдээс тэллээ, Хєгнө хан уул Магтаал дуунд уянгатай Хогио хан уул Магиаг талд мяраллсап Хөгнө Тарпы гол Сансарт жиг дэлгэсэн Баатар нутаг юм Сарны дор энхэжсэн Баялаг түмний өлгий зом Ташуурын, яргай нь елдартай Тариы цэнхэр пуруу Тарианы хорс пь үржилтэй Таанын цэлгэр хөндий Сансарт жигүүр дэлгэсэн Баатар хүүгийн путаг юм. Сарны дор элхэжсэн Баллаг түмний өлгий юм. Яшил зандан ургасан Яшилтын борхон уул Оргилоп бурнглан урссан Опцгой Гурван булаг Сансарт жигүүр дэлгэсэн Баатар хүүгийн нутаг юм. Сарпы дор энхэжсэн Баялаг түмний өлгий им, Хав бид хоёр хадланд явдаг байлаа Аав алаг торно уйлаад “Би саарал морио унаад Аав шимээсэг бариад Би сэрээ бариад Аав бид хоёр хадлан - жёдахаар Алтан намрын өглөө 5 морддогсон. Цэцэгт нугад нрж Цэцгийн ариун ХҮВЭлНиД ууж, Аав мннь ажилдаа өорпо Араас нь би дагана, "Тэгэхэд аав мннь Тээр тэнд айв минь Ирийсэн олон мөрний тцэст Эцсэн шинжгүй япдагсанц Том биш Ч гэсэн би Тоогоор олоп бухал тавьчихаад Алв аз, харж байна уу? Арван хэд боллоо гэдэгсэт, Эцгийгээ дагаж Алтан намраар хадланд 5 5 . явсадр” Арван хэдэн настайдаа Амаргүй хадланч болсон ютш. Аав минь Ачит аав минь Балярласан Ч юм шиг г агаан пгүдээ яралзуулан “8, , 171 инээдэгсэн. “Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ. 2507 Ирдекс--14140 5 БКЯТ 11 Олгы 2041177 Жэ хэ Бо Г.БҮЛНИЙ, ПРЭЛБ ХАЙНА? 1031 яг 1083 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР, САРЫН 22. зө дэх жилдээ Ф (7 (1829) өе . та цацарч гардаг» гэсэн Учир бүгдийг ухуулсан нь үгийн | үйз цэнэ, илэр- Ухаан нхтой хүн Их удирдагчийн холч мэр- гэн хараа, уулны сэтгол, ухаалаг яруу үг, яриа гүн утга агуулгатай үлгэр экишээ найруулга нь хан бүхний сэт- галд шингэж урам зоригийг бадрааж байдаг юм. Д, Сүх- байтарын хэлсэн үг, бичсэн зүйлийг үзэхэд, түүнд сонго- сон үг бүр илгт нарийн туп- гавж, сор үгээр солихын ар- гагүйгээр шигшиж чадсан байдаг нь нэн дууриалтай. Д. Сүхбаатар: «Аливаа юмыг бага гэн чамлан бо- лохгүй. Аливаа зм багаас их, нимгэнээс зузаан болдог. Би- чиг зохиолын нэг хоёр үг хэ- дийгэар бага ялимгүй зүйл боловч тэр үгнээс түмпи ут- охиныг И. хийлэх утгыг тод томруун халжээ, гэж уран илтгэгч, цогтой ухуулагч чанарыг нь магтан дуулсан билээ, «Ардын цэрэг» сонины Түүннй бичсэн утга төгс гэ23 оны анхдугаарт: Ч бүтээлүүдийн хэл найруулгын үхбаатарын хэлсэн үгийн сайхан нь уншсан, сонссон утга чанар тодорхой богоод үнэхээр зүрхний ёроолоос га- рахын дээр баатар зоригтой- гоор өгүүлэх тул сонссон олон бүгдийн зүрхийг хөдөлгөн ча- даж байсан богоод түүний он- дөр бие, бүргэдийн нүдэн лү- гээ адил хурц царай нь ул- маар сүр жапхлангий нь нэ- мэгдүүлэн бадруулдаг бөлгөө. Эйзхүү өчигдөрийн шал ха- рнулж явсан хүний үгийн уу- жим сайхныг сонсоод эрхгүй сэтгэл уярч маш сайшаагдан амуй.» гэм бичсэн нь нх удирдагчийн уран илтгэгч авьяасыг харуулж | байна. Түүнчилэн монгол ардын жу- рамт цэргийн дайчид «Шивээ Хяагть дуундаа: хүний сэтгэлд төнхээ оруулж, итгэл үнэмшлийг төрүүлдгээ- рээ онцгой байдаг. Өгүүлбэр бүр нь гишүүдийп хоорондын шүтэлцээ иягт уялдсан, сонд- тєйрсон зүйл-огт үгүй, учир шалтгааны холбоо гоц йїв- рийп байна. Тухайлбал: «ч. ,Эхийн хэвлийгээс гарч, нялх илларайгаас эцэг эхийл хүмүүшүүлэн тэжээх асралд дэгжитж, өдрийг түлхэн өс- соор бие тэгшрэн, санаа олж хүмүүжсэний дхойло, хэдий мэргэн мунхаг адилгүй, хү- чирхэг буурай өөр боловч алнтгаа хүн сурах чиглэлийг эрхэм болгогоос хандах зүг өөрөө тогтоно. Эв санал вэгдвээс орчлон- Залсар ҮнЭ 10 мөнгө гийн түмэн бодисыг гийгүү- лон авч, хүчтэнийг хураай чадиа...». (үүнээс хойшхи хэ. сэг иь нийслэл... Улаан-баата- рын Д. Сүхбаатарын талбай Дахь их жанжны хөшөөн дээр бичээстэй байдгийг та бүхэн мэднэ). Энэ үгийг Х. Чойбалсал үлэлэн «Ардын цэрэг» 00- нинд: «Гавьяат нөхөр Д.Сүх- баатар зүрхний толийг дэл- гаж, сэтгэлийн ляихулг нисэн, гэдрэг сурган ухуулж, гэгэл- рүүлэп дагуулсан үг» гэжллэ. Хүүхдүүд ээ! Малай нам ардын төрийг үндэслэн бай- гуулагч, монголын ард түм- ний гарамгай жолоодогч Сүхбаатарын амьдрал үйлс, бүтээл туурвилтай улам улам тапилцаж байнга суралцаарай «Дамдингийп Сүхбаатар тамтар» УБ, 1973 он, «Д. Сүхбаатар баримт бичгүүл» УБ, 1971 он зэрэг ном, ур- лаг, уран зохиолын олов сайхан бүтээл бий пгүү дээ МУИС-ийн багт, хэл бич- тийп ухааны дэд эрдэм- тэн Ц.СҮХБААТАР Өмнөгонь айшгийн , Цогтцэ- | хан онц суралцдаг тэргүүннй ---5-ш-2-- Монголын пионерийн «Зал- гтамжлагч» У чуулган, Монго- лын Улаап Загалмай нийгэмлэ- гийн (МУЗН-ийн) УП нх хурал угтаж, МУЗН-ийн Гүйцэтгэх хороо, МПБ-ын Төв Зөвлөл хамтран өсвөр үеийнхний эм- нэлэг, арнуйн цэврийн мэдлэ- гийн түвшин, гоо зүйн хүмүүж- лийг дээшлүүлэх зорилгоор зЭрүүл энхийп жмаргалал» сэ- дэвт гар зургайп уралдааныг 1983 оны П сарын 1-нээс У сарын-1 хүртэл зарлаж банна. Уралдаанд 3-48 дугаар ангийп пиопер, сурагчид оролцоно, Нэг. Зургийн сэдэв, --Нам, ард түмэп, ахмад үеийнхний хувьсгалч, дайчин, ходолторч уламжлал, МПБ-ын түүхэн замнал: -Хүн ардын зрүүл энхийн соргог манаа болсон эмч, эн- нэлгийпП ажилтпуудын хүллэг энэрэнгүй үйлс: л -БНМАУ-ын хүндэт допор, олон улсын улаап загалмай нийгэмлэгийн шагналтап, арнун цэврийн нөхөрлөлийн идэвхтэн, пионер сурагчдын арпуй цэв- рийн эргүүл, «ч..алуу эмч» клу- бийп үйл ажиллагаа: --Өвдөр пастан, бяцхан дүү параа халамжлах, байгаль орч- ныг хамгаалах талаар хийх байгаа тимурчүүдийн бүтээлч ажил үйлс: --Пиовер, сурагчдын арнуч цэвэр, соёлжилтыг сайягруулах талаар явуулж байгаа «Зад ций сумын дунд сургуулийн | ппоперүүд юм. юлдут: ангийп сурагчид, “бүст төөлбөл бие чацуу энэ охид бас яадил- үзүүлэлт, хэвлэл ашиглалт, сэдэвт ажлын төлөвлөгөө бич сэн хуудсуудыг эргүүлэн үзэн суухад «Бүлгийн улнр- даагчийн тэмдэглэл» гэсэн гарчиг миний анкаарлыг тат- яав. ».1982 оны р єв рын 20-нд «Ном нө- | хөр» сэдэвт оашнл зохион Ц-- 2Р шалиланхидын минж явуулав. Хүүхдүүд Бомын тухай ярын алдар цуутай зохиолчид, эрдэмтдийн амьд- рал, бүтээлтэй танилцаж, шүдэг уйшныш, Дуу Адуулц- гаалаа. Хамгийн год нь ав- тийнхаа бүх хүүхдийг хам- руулан «Номын сайн нөхөр» тэмдгийн взэд болох хөдөл- гөөид татан оролцуулах кхв- рэгтэй... ,..10 дугаар сарын 13-нд ангиараа «Д. Нацагдоржийн шувзей» үзэж, шнонерүүддээ мэдвэл зохих зүйл, тоо ба римтыг тэмдэглүүлэн ярын тайлбарлав, Хичээлээс га« дуур зохиогдсон энэ ажилд бүлгийнхэн | маань идэрхтэй оролцов. Харин сурагч Б. 3 нар ирсэнгүй. Эдгээр хүүх- дүүдтэй уулсаж учрыг нь аввлах хэрэгтэй юм байна. ..12 дугаар сарын 12-нд бүлгээрээ «Леннинй музей» Танд «ЗСВНХУ" бо далАУ жилд» сэдэвт бүлгийн ажлыг т ЗУРАГ Эрдэнэ, Ч. дав нар ЭЭР: -И. Ват- рэлмаа, Д.Сув- салааны пионерүүд удирдал зохион яруулав. Газрын 8у- раг дээрэхүүхдүүд ЗХУ-ын нутгаар эчнээ аялж, пнопер сурагчдын амьдрал, пиоие- рийн байгууллагын аянлын туршлагаас нь ярьж, харил- дан ярилцсан нь сонирхол- той боллоо,, ...12 дугаар сарын 29-нд «Салхины амт» анлал зохион Яармагт очин” цана чаргаар гулган тоглож виз өдрийг хогжилтэй сайхан өнгөрөөлөө... Зохиосон ажил, бүлгийн инонерүүдийнхээ тухай бич- сэп эдгээр хуудсуудыг у!- шаад баймаар, Энэ төмдөглэ- лийн зазн бол тийїслалийл 40 дүгээр сургуулийн 9-нйн «Г», аигийн сурагч, 8-ын «Г» апгийп бүлгийп улирдагч А Алтан-Очир билоэ. Бүлгийнхээ пнонерүүдтай ойр Дотно уй- гагүй ажиллаж, тэдний хайр хүндэтгэлийг хүлээсэц тэр сурагчтай уулаан дрилцахал Би өнэ бүлгийн улир- Т, ДАВААДОРЖИЙН авсан гэрэл зураг Дагчаар 2 дахь жилдээ ажил даж байна, Хүүхдүүд маань бүлгийн сэдэвт ажилдаа эрт- нээс бэлтгэж тэр өдрийг тэсч ядан хүлээх боллоо, Хамгийн голпнь бүлгийнхээ хүүхдүүдийг өөртөө татаж ажиллахын тулд тэдэнд ам- ласнаа биелүүлэх, тэдний өм- нө ямар нэгэн үлгэргүй бай- дал гаргалгүй бүлгийн удир- дагч гэсэп пэр төрөө хэззэд ч хугалахгүй байх ёстой гэм би боддог юм. Манай бүл- гийпхэн цөмөөрөө л сайн хүүхдүүд. Би тодний энэ нь сайн, тар нь сайп гэж маг- тах дургүй. Учир иь. манай бүлгийн ажил маань хамтын пионерүүдийн хөдөлмөрөөр л ийм ДҮНД хүрч байна гэдэг ойлголт өгч, бүгдэд нь итгэн, найдаж ажилллдаг Илгэж л дааж авсан бүлгийн їноперүүдийнхээ. итгэлийг авч, тэдиїйй дотор ориг ажил- лал: чадвал сал тэр ангийн «бүлгийн удирдагч» гасэн хүндтэй алдрыг хүүхдүүдээс сопсопо гээ! ярьсан юм. Т, ГАНДИ угаагч» операцийп ажил зэрэг болно. 3 Хоёр, Уралдаанд ирүүлэх л аүтаалайн шаардлага » Зургийл агуулга гүн гүнз- гий, уран сайхим өндөр түв- шинд. гүйцэтгэл сайтай байна. 2. Зургаа 20х95 ст-ийн хэм- тнээний картон цаасан дээр усан будаг, гуашь, түүшээр зурна. 3. Нэг сурагч 1-2 бүтээлээр, оролцоно. 4. Сургууль, гэрийн тодор- хой хаяг, өорийл сураг, эцэг эхийн албай байгууллагын нэр, харилцах утасны дугаарыг то- дорхой бичиж бүтээлийн хамт У сарын 1-ний дотор МУЗН- ийн Гүйцэтгэх хороонд нрүүл- но. Уралдаанд ирүүлсэн бүтээ- лийг Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ байгуулагдсаны болон олол улсын улаан загалмайн тэм- дэглэлт өдөр У сарын 8-нд тус- гай комисс шалгаруулж байр эзлүүлэн шагпана, Нэгдүгээр байр 4. МУЗН-ийн Гүйцэтгэх хороо, МПБ-ын Төл Зөвлөлийн баярын бичиг, олон улсын ппонерийп «Найрамдал» лагерьт амрах урилгаар: Хоёрдугаар байр 10. Баярын бичиг, хичээлийн хэрэглэлээр, Гуравдугаар байр 2. Баярын бичиг, үнэ бүхий зүйлээр тус тус шагнана. УРАЛДЛАНЫ КОМИСС Е Е 3 «УЛААН. БҮЧ» ХАМТЛАГ Булган аймгийн Гурван булаг сумын 8 жилийн сургууль дээр улс торийн дуу дуулаачдын «Улаан бүч» хамтлаг байгуулаг- Дай ажиллаж байна. Су. мын хөдөлмөрчид, сургуу. лийнхаа багш сурагчдын хайр хүндэтгэлийг хүлээ- сэн апьнаслаг энэ бага- чуултай уулзаж ярилцахад тус хамтлагийн ахлагч Ү- гийл «Б» ангийн сурагч Д. Батчимэг -- Ч, Өнөрмаа, Ж. То- мөрсанаа, .Д. Эрдэнэчу- дууц царын 4 хүүхэд са» вад эвцӨж 1081 о8Д “«Улаан бүч» хамтлагийг байгуулсад юм, Хамглаг гийц гол сорилго бол өс» рийц орны болон ах ДҮҮ социалист орны улс 16 рийн дууг сурч, сургууль хамт олшлхоо ДУНД СУР. талчлах, түгээн Ддэлгэрүү, лэх, эх оронч шитериацно» иалч үзлээр хүмүүжүүлэ. хэд оршиж байгаа Бид аймгийнхаа хэмжээнд болсон «Анд шцохдийн ая дуу» уралдаанд мииилт- тай оролцож тэргүүн бай» ранд шалгарлаа, Бид удахгүй сургуулиа тогсоно. Өөрсдийнхөө зал» гамяж, халаа болох дунд ангийн пионерүүдийн дунд «Бүргэдхон» гэж нэршсэн хамтлагийн гишүүдийг дааж авац ажиллан байна, Тэдэнд шинээр дуу заах, хамтлагийн гишүүн бүрийг ямар цэгэн хогжим тоглож сургахад бид тусаллж бай- на гэж ярьсан юм. Улс торийн дууны дайчин цоглог ая сургуу. лийн концертын танхимаас сонсогдоно. «Улаан бүч» хамтла- гийнхан МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурал, пиоперийн «Зал- тамшлагч» У чуулгандаа зориулац шинэ хөтөлбө рөөр тоглохоор бэлтгэж байгаа нь энэ билээ. М., ДОГСОМЖАВ ташииииииги-и--лүлтттг---тт----0ф ӨЛГИЙН ХҮҮХДҮҮД, Баян-Өлгий аныгийн Өл- Гий хотын нэгдүгээр дунд сургуулийн пионер баатар- чууд «Сайн үйлсийн том» бүтээх буухиа аянд орол- цол шниэ хэлбэрийн олон аниа санаачлан, сурлага, хүмүүлилдээ амисилт гар- гахаар үүрэг амлалт апаад алшллаж байна. Тус бүл- гам одоо уг номыг бүлэг бүрт тодорхой хугацаагаар анлуулж долоо хоног бү- рийг «Залгамж үе» аяны жигүүр тус бүрийн тнэрэм-) хит болгожээ. Ном аялах хугацаанд зиги бүлэг бүр сурагчдын сурлагыг дзэш- лүүлэхийц тулд «Алтан таван хошууны төелөд» сэ- дэвт социалист уралдаан өрнүүлэн дүгиэдэг болов, Мөн авгн танхим, сурагч- дын арнун цэвэр соёлжил- тыг сайгчруулах зорилгоор «Зад угаагчэ-ийн хэсэг байгуулан дутагдал До- голдлыг илрүүлэн, сайныг сайшаан урамшуулдаг юм. Бас сурагчдын сайн Ду- рын «үйлчлэх товчоо»! байгуулагдан «Зад угаагч»- гар илэрсэн дутагдлын мөрөар үйлчилгээ хийл хамтран үзүүлэх тоглолт хийдэг боллсо. Ингэснээр сурагчдын хувийн соёлжилт арнун цэвэр эрс сайжирч байшца. МХЗЭ-айн ХУШ нх хур- лыг угтаж одоо тус сур- гуулийн дэргэд «Миний дүү» гэсэн багачуудад тус» лах хэсэг ажиллат баатар- чууд, цэцэрлэгийн дүү нар- таа туслах хөдөлгөөн өр- нүүлж байна. Пионерийн ахлах уднр- дагч А. ХАПИ «ЗАД УГААГЧ» АЯЛЖ, ЯВНА «чЗад угаагчид» ирлээ “гэж хэн нэгний хэлэх ДУУ. гаар анги дотор бяцхан шуугиан үүсэж, -- Шїирээн доогуур сайн хараарай! Цаас хог байна уу? Чи тутлаа тосолсон уу? Миний тууз ямар” бай- на? гэж! хүүхдүүд бие бие- нээсээ асууцгаан дор бүр- нээ хувцас, хуцараа язчзал- на. -- Сайн байцгаана уу? хүүхдүүд зз. Зад угаагч- дын отряд өялж | явна... ахлагч охин ингэж хэлээд, ангийн ариун цэврийг шал- гах ажилдаа срлоо, Ашги, бүлэг, сурагчдын ариун цэвэр соёлжилтын байдал- тай танилцаж, шалгаж, 19- дэнд ариун цэвэрч, тэргүү- ний сурагч болоход нь ту- салш яваа энэ хүүхдүүдийг багш сурагчид андахгүй болж, тэднийг хүндэтгэн “ угтдаг болжээ. Зад угаагчдын отряд ма- най сургууль дээр байгуу- дагдаад: удаагүй боловч сургууль дотор 14 удаа арнун цэврийн үзлэг шал- галт явуулж илэрсэн Ду- тагдлыг дор бүр нь арал гууллаа. «Нямбай сурагч» дэвтэр нээж, соёлч тэргүү- ний сурагчийг алдаршуу- лан бичдэг уламжлал тог- тон байна, Тэргүүний хамт олон «Тэргүүний сургагч» гэсэн ханын сонинг гаргаж байна. “Саяхан анги бүл- гүүдээр зад угаагчдын шуурхай үзлэгт явуулахад ямар нэгэн дутагдал догол- долтой сурагчдын тоо эрс цоорсон нь манай отрядын гишүүдийн хийсэн гүйцэт- гэсэн ажлын гол үзүүлэлт боллоо гэж бид үзсэн юм. Дорнод аймгийн Матад сумын 8 яшлийн сур- гуулийн сурагч «Хад угаагч» отрлдын ахлагч Д. Осгонтуяа юм. ишшэллг | Цас бударсан намуухан ран зэрэгцэн алхаж явлаа, Замын уулзвар дөэр гэр: лэн дохио хүлээ зогстол дагтаршиж мөстсон зам дээр монгоний ианкигхэй хэтэвч хэртэл байх нь Ата» раа охины иүдэнд туслаа, -- Оюунаа өцө юу вэ? Хобулад авч үзэх үү? гэж найз охиноосоо асуувал -- Тэгье, харин бээлий. тэй гараар барина шүү гэж Оюунаа болгоомилов, өглөө охид тНЧэЭЛДЭЭ Ла». ХҮҮХДҮҮД 33! Охид хэтэвчийг онгойлгой үзвэл зөндөө мөнгө бай. лаа, Их мөнгө бяцхан бис айдсыг төрүүлнэ. ДАНД хэтэвчийг авалгүй орхнод явчихмаар санагд- сац боловч зэлстэй нь адил эгч Ч юм уу эсвэл настай эмээ мөнгөө хаячихаад гэртээ хоосон харьсан байх гаж бодогдлоо, Тэгээд ТЭД мөнтөө, хамгийн ойрын сэргийлэхэд аваачиж: өгө- хөөр шийдэв. Төдхөн Ашилчны районы хэв жу. рам сахиулах нэгэн ТӨД ирж сайхан зантай сэргий» Хүүхдүүд зэ! ш энэ охид нийслэлнйэ” ба й дугаар сургуулийн Цэнд багштай 8-ын «А» ангид сайн суралцдаг юм шүү. Н. НЯМАА (Ехлвшвэгта юпєвтыв) тамгүувиЛЦ ЮШИЛЛ гтштгтиттД (2С272-ЛИШа)р (ШАКШПСҮТРҮЭ) (ттэру/ БЯЦХАН ОХИДЫН ХҮСЭЛ «Хүн хүсч морөодохгүйгээр сайн амьдралынхаа ганц ч мнну- тыг өнгөрөөдөггүй. Хэрвээ хүсч мөрөөдөхгүй бол түү ний амьдрал ямар ч утга учиргүй болно, Хүний хүсэл хязгааргүй..» гэж нэгэн суут хүпий хэлсэн үг байдаг. Тэ- гэхлээр том хижиг ямар Ч хүн оор өөрийн сонирхол, хүсэл төрвөдөлтэй байдаг. Энэ зураг дээрх тоодгорхоп даашинзтай бяцхан охнд ч гэсэн хүсч мөрөөдөж сопирх- дог нэгэн зүйлтэй, Тэдний хэнтэй нь ч уулзсан «Ирээ- дүйд гимпастикч болох хү сэлтэй» гэж юуны түрүүн хэлнэ, Охид маань зөвхөн гимпастикчин болох ганцхан хүсэлгүй өөр олон сайхан зүйлийг хүсч мөрөөдөж яв- даг юм. Хамгийн наад зах нь онц, сайн сурч ээш, аав, багш нарынхаа ачийг харну- дад улс оропдоо ихийг бүтээх хүн болж өсөхийг ч хүсдэг. Тэгээд ч тэд энэ сай- хан хүслээ биелүүлэхийн тулд хичээлдээ онц сайн СУ. ралцаж чөлөөт цагаараа гим- настикийн спортоор їхичээл- лэдэг юм. Хүүхдүүд 32! Та нарыг одоо гимнастикч охидтой та- пилцуулья. Тэд Баатар хот Москвагийн нэрэмжит 88 Ду- гаар дунд сургуулийн сураг- чид, А, Энхгэрэл, 3, Болор- маа, А. Отгоптуяа нар 2-ын «Бэ»Д. Энхжаргал, Д. Болор- маа, Л. Золжаргал нар 2-ын «А», Д. Хашбат З-ын “В» аптид суралцдаг юм. Тэдний хамгийн хайртай дотно хүний нэг багш Б, Тулатай уулза- хад шавь параараа бахархан ингэж ярилаа. -- Охнд маань бүгд авьяас тай, гол нь тамирчин хүнд хамгийн чухад чанар болох зориг тэвчээртэй. «Эх орпы ногоон гоёл» Хүүхдүүд та нарыг Хэн 5| тий аймгийн Баян-овоо су- мын 8 жилийн сургуулийн найз иар чинь өөрсдөө ур- лан хийсэн овлийц зодпарк даа урьж байна. Япа бүрийд амьтантай сүрлэг сайхан уу? саар урлай хийжээ, цэцэрлэг санаанд чни». бууш байна Тийм зэ. Тэнд маш олоп «амьтан» бий. Гэхдээ бүгдийг нь хүүхдүүд ца- Манай сургуулийн пио- нер сурагчид, ох орныхоо ногоон гоёл, байгаль орч- ноо хайрлан хамгаалах үүр гийнхээ дагуу төгсогчдийн пэрэмясит цэцэрлэгт ах эгч царынхаа тарья: ургуулсан мод, бут соогийг хамгаа- лалтдаа авч, 500 гаруй ан амьтны дүрсийг цасаар хийн чимэглэсэн нь үнэ- хээр л өвлийн ойд эзуга2- дан яваа ер бусын хөгжил- тэй ан амьтай шиг сонин сайхан болж аав, ээж, багш нарынхаа талархлыг хүлээсэн юм. Өвлийн зоопарк байгуу- Манай сургуулийн дэргэ- дэх гимпастикийцн сенцийн зорилго нь өсвөр үсийг гоо зүй, бие бялдрын үвтэгш хү мүүжилтэй болгож, улсын шигшээ багт тамирчид бэлт- гэж өгөх явдалд юш, Охид маань бүр нэгдүгээр ацгив- саа секцэд хичээллэж ЭхэлЛ- сэн. Одоо гимнастикийн хлл- бар дасгалуудыг сайн гүйцэт- гэдэг боллоо. Хамгийн гол Нь тэдїї идэвхтэй, гимцастикийн спор- тод үнэнхүү соширхо. доо, Миний бяцхан шавь иар дотроос ирээдүйд улс орны- хоо нэрийг дуурсгасан саїїй гишнастикчип төрж гарна Г2- дэгт би итгэдэг юм ГЭВ. Тийш ээ! Хүн болох багаа- саа, хүлэг болох унаганаасаа Ингэж уйгагүй хичээллэж байгаа бяцхан охидын маань, хүсэд биелэх нь дамжиггүй. МАНАЙ. СУРВАЛЖЛАГЧ лахад Н. Ууганбаяр, 1 | Болортунгалаг ахлагчтай Т, 4 дүгээр бүлгийн ПиОНЄ- рүүд хошуучлав. ( Ийнхүү Баян-воо -9У-Ш | мын дунд сургуулийн баг нер сурагчид МХЗЭ-ий ши. ХҮШ их хурал, Монголын : пионерийн «Залгамжлагч Ү чуулганаа угтаж «ЭХ ОР ны ногоон гоёл» цуваагс2Р амшилттай аллж БИЛЛ | Пионерийн ахлах 11: г. жигмэднЯяМ цанын ЭР дагч Улсын циркийн талбарыг тэр малгаар засч чимэглан гал бадарсан ганц тулга зурж байрлуулсан нь үзэгчдийн сонирхлыг эн их татаж байна. Энд ар- дын язгуур урлагийн улсын аихпы үслэгийн алт, мөнгө, хүрэл медальт ны йэгдсэн тоглолт бололп. Ардын язгуур урлагийн үзлэгийг зохион байгуулах тов комиссын Дарга, БИ МАУ-ын Сойлыы Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Ё. Доржсүрэн уг тоглолтын нээлт дээр хэлсэн үгэндээ, манай ард түмний үеэс үед уламжлан эзэмшин ирсэн дуу хогжим, бүжиг, сроол “магтаал, туульс ардын тоглоом наадам зэрэг лэ- гуур урлагийг судлан хөг- жүүлэхэд манай нам, засаг Онцгой алхаарал тавьж байна. Ардын язгуур ур- лагийп үзлэг нь нөхөр Ю.Цэдэнбалын албан даал- гаврыг хэрэгжүүлэн, мон- голын ард түмний олон зуун шилийн турш хуримт- луулсан уран сайхны соё- лын дэвшилт өв санг най» Днгиан судалж, суртадч- лах, баяжуулан хөгжүүлэх ллангулд салуу үеийнх» нийг ардын уламжлалт сайхац. заншлаар. хүмүү- жүүлэхэд иен «чухал ач холбогдолтой їюм гэлээ. Ардын лагуур урлагийн улсын үздэгт шалгарсай авьяастнуудын нэгдсан тоглолтод Шарын голын нүүрсний ил уурхайн тракторч Гомбын гуриан цастай охип Дарханцэцэг, Увс аймгийп ардын арвь- яастан 81 пастай Б.Бүргэд арын 180 гаруй билэг апьяабтацн оролцож байиа: Манай орны өнцөг булан бүрээс шалгарац ирсэн авьяастцууд ардын урт, Обогипо дуу, янз бүрийн хуурын эгшнг, монголын олон ястим биелгээ, хөө- мий, исгэрээ морь, бөх, сурын цол уухай, гийнгоо, ардын хөгжим зэргийг тоглож үзүүллээ. Ардын язгуур урлагийн үзлэгт оролцогчдын тог- лолтыг пионер сурагчид ихэд сонирхон үзэж баяр талархлаа дэвпгүүлж бай- МОНЦАМЭ нв. л бинэгэигиэиииээнхнийээлэлиэлилнийлигэнниииилэи ишний ны 12411221222222121 ЗУРАГ ДЭЭР: Говь- Алтай аймгийн төвийн 10 жилийн хоёрдугаар сургуу- лийн 6-гийн «Б» ангийн сурагч Ч, Батдэлгэр, Баян- хойгор аймгийн Гурвапбу- «даг сумын дунд сургуулийн 1-ийн «В» ангийн сурагч Н, Баасансүрэп нар пторин хуурч ЭГ. Базарын хогжим- тэй ардын дуу дуулж бай- гаа нь, С, БОДООШИЙН авсан гэрэл зургууд АРДЫНХӨГЖИМ Хүний гайхамшигт эрд- мийц нэг хогжим юм. Ий мзэс Ч монголчууд хөгж- мийг эрт дээр үсэр эрхам лэй дээдэлж ирсэн хог- шинмч ард түмэн билээ. Хөгжмийн нөлөөлөх их хүчийг ч машид үнэлдэг, хангай дэлхий ч хөглсмийн эгшигт баясдаг гэн үздэг байлаа Үнэхээр ч хогжим айх гутрах, ядрах цөхрөх мэ- ТИЙГ арилгаж Зоригийг бадруулац урмыг сэргээж. сэтгэлийг хөгжөөн, итгэ- лийг бататгаж, хөдөлмөр үйлсийн амжилт бүтээ- лийг ундруулдаг увндас Чадалтай болохоор хүнд нан чухал хэрэг болдог юм. Малчдын өдөр тут- МЫН аж байдалд хөгжим гүн шингээстэй. /МалтаЯ- гаа Ч хогисимийн «хэлээр» ярьдаг. Сайхац ая дуу хуур. ятга цуур лимбээр үнээ ингэ, хонь ямааг итгаж» үр толд нь сүж эерэг болгодог. Буга, г9- роос, үнэгийг урим, шив- шүүр шовшуураар урнн дуудаж авчирдаг. Хояын сарьдагт бэлчсэн янгирыг «агиран» дуудан уяруулан дэргэдээ авчран улатай юм шиг зогсоодог. Ном Ончиг сурч эхлэхдээ Ц8- таан толгойн” бүх үсгийг дүрслэн дуудаж тогтоодог «үсэг нүдлэх» тусгай ая, дуудалгүй гиншин дуудах «уншуу», үг үсэгчлэн Дуу- дах «дуудлагын» тус тус ая хэрэглэдэг, захиаг хүр- тэл тусгай шүлэглэсэц хэл- бэрээр бичиж дууддаг тус- гай аятай байлаа. Сампин цохиж: тоо бодохдоо хүртэл тогтсон аятай билээ. Бох, морь тэмээний цол Дуу дах, ерөөл тавих, магтаал үлгэр хэлэх, тууль хайлах дуудах нь дор бүртээ туц их ОнОСОоц ЗОХьсоц Сайхан аятай. Хурай, урай овгийн уухай, сур, шагайн уухай гэх шиг олон сайхан уухай ая чухал чухал зориулалт үүрэгтэй байдаг Монголчууд хуур гэж ерөнхийлэн нэрлэдэг аралт хуур, ДӨрвөн чихэт хуур, хил хуур хийл, хуу- чир, жич хун хуур, гарди хуур, матар ,хуур, Луу хуур, морин хуур, бийбаа бийвлиг, шанаг/ан ХУУР, утгуур хуур, шударга, мо- дон шударга, татлагат,.мо- рин товшуур, дааган тов» шуур, аагац (буюу аяган) товшуур, хилдүүр товшуур заган иххэл (нхэд)хайсан ихэл, дэлслэгт янчир, ятга ятгалиг, чөрийн ятга, их ятга, шөрөмсон цуур зэрэг чавхдаст хогнмийн Зэм- сэг, цуур, бишгүүр, ХӨНД- лөн бишгүүр (явцба), Х ан бишгүүр, хуурха! т212-2 хотон бишгүүр. луут бишгүүр, бялар, жим- бүүр, шившүүр, шоншуур, (йл, 114 ЛЭ , 5 Ч 7 аажилнх Увгжлээ 1 Л үхэр бүрээ, их бүрээ, мон- гол бүрээ, татах бүрээ, өчүүхэц бүрээ зэрэг үлээ- вэр хөглсмиийн сэмсэг, хөө- рөг, хэнгэрэг, зургаан тө- гөлдөр хэнгэрэг, арүр хэв- тэй хэнгэрэг, зуу хэнгэрэг, тоорцог хэйгэрэг, хартгай хэнгэрэг, сажуур хэнгэрэг (дамар), “бариулт хэнгэрэг, хэц хэнгэрэг, дүцгэрэг зэ- рэг бүрээст хөгжгмийн азэм- сэг, модон царгил, чулуун царгил, хас туурга, алтап хөөрөг, хүрэл хэнгэрэг (харанга), цан, чан, чан- хилзуур, дуударам, диншиг хонх, гандий, хүрий зарэг язгуур эгшигт (идиофон) хөгжмийн зэмсэг, цацагт хуур, хулсан хуур, модоп хуур, ясан хуур, төмөр хуур, илслаа хуур зэрэг амац хуур буюу саармаг язгуур эгшигт (хамийдн0о- фоп) хөгжмийн зэмсгийг бүтээхий нь бүтээж, хол ойрын хөрш орноос Заэлэ- хий нь зээлж улмаар дам- жуулац зээлж олон зуу! жил уран чадмаг хувьсган хөгжүүлсээр, ашигласаар иржээ. Эдгээр хөгийн зэмсэгт зорнулсан . олон сайхан ая айв" зохион бү- тэзсээр хөгишимдсөөр нр- жээ Манай ард түмэн богино дуу, уртавтар богино Дуу бэсрэг урт дуу, уртын. Дуу айзам уртыц дуу гэхчилай хэлбэр тардоөр инь ялгаж болох асар арпин дууны бүтээлийг түүхэн туршдаа туурвин бүтээн ирэкээ. Тар дундаа монгол ардын ур- ХАЙР, бол монгол ардын маргэжлийн уламжлалт сонгодог хөгжмийн нэгэн дээлс зүйл юмаа. Уртын “дуу дуулах, хөө- мийдөх мойголчуудын урац чадварыг дэлхий да- хинЬ! эрдэмтэн маргэд Ихэд гүнэлдэг юм. Монгол хөөмэй дотроо тагиайн хөөмэй, хамрын хөөмэй, хоолойн Хөөмэй, багалзуу- рын хөөмэй, цээжний хөө- мэй, хэвлийн хөөмэй, хар- хяраа хөөмэй гэяг хөомий- лөх арга барилаараа лл- гаатай байдаг. Хөөмий бол монголчуудын исгэрэх урлагийн дээд хөгкнл юм. Монгол” ардын хөгжим, тэр. дундаас тухайлан ур- тын дуу, хөөмийг ОХУ, Болгар, Унгар, Чехосло- вак, Америк, Англи, Фрапц:, Япоп зэрэг орны Эрдэмтэд судал эрдэм шинжилгаэний үнэт бүтээл туурвил байна. Дашрамд ХЭЛЭХЭД ДЭЛХИЙН СОНГОДОГ урлаг, түүний дотор сон- годог хөгжмийн урлагтай өргөн тацилцах нь нэн ЧУ- хал юм Үүний хамтад ард түмнийхээ эрхэм нан- дии бүтээл туурвил бүхий л эрдэм ухаан, тэр дун- даас ардын хөгжмийн ар: вин-их эрдмийг оплон сурч үвтэгш эзэн болон улмаар ариишуулан. Хөгшүүлэхийг хичээн чармайх нь. манай ард түмний цэцаг болсон өсвөр хойч үе хүүхэд адл- луусын ариун сайхан үүр- гийн наг мөн. Хогшим судааач Ж. БАЛРАА Ц.ЦТРРРЭЛЛЛРЭЭРГ Горн АРДЫН ДУУ хөгжмийн 10101011 ЗАРИМ НЭР ТОМЬЁО (Монгол-- оросоор) АРдын богино дуу. На- родпал иоротная | песня Ардын урт дуу Народ- нал протяжная песня Биелгээ Танец тела Бишгүүр Дудка Бадралт баг бишгүүр Орган Бүрээ Труба, ролгок.горн (Их) бүрээ Т уба (Эвэр) бүрээ. Валториа, Блялар хогжим ларпет Дуудзэрам (хогжим) Ду- дарам Ероол (Импровиайрованнаос хотворейие) Еочин (Инчир) Цимбалш Исгэрэх Свистеть благопошелание сти- Лимбэ “Флейта Магтаал ода Песия- Харилцаа. Зуу пьеса Хөөмий(хоолойц хөөмий) Горловое пение Хуур Смычкопый музыг ниструмейт Хуур Губная кальный (Аман) гармоника Морни Хуур Морин хур (Нацнональный музыналь- Ный .смьчковый мент (Шаанаган) шообразный “инстру- хуур (Оов- инструмент Шуд рга(хөгним) Трех- струнный шипконый инст- румеит 5 Хуучир Хучир (Дпух струнпый смычковыг мист румент) Цоллох (Бөх морь цол- лохг.м.)) | Титулированние, Восхваление, прослайле- ннө, Цуур Дудка Чавхдаст хөгжинм Ст- руцнпый инструмент, (Бан- дура!) : Шог дуу Частушиг Ятга. Арфа 4| бичиг судрыг үг үсгий пь 1--т-соишиишылийлүгшиэйлтэтоЖ 72ллхүл л лтлтэжээжлтЄгэхсэ лэл лаа 11 (03143л . : шавыг МРУРЭРттОо ЛАВ Д.. РЛА ОССЭ 4 түй. дунд хэлзд дээрээ юу Ч . үүд хатан зориг, асар нх НГ тавилгүй 2 хоножээ. тэвчээр гаргаж, Лениний мт Ленниградын эхчүүд Хотоо хамгаалан тэмцсээр во0 суманд овогдсон, хаВЬ байлаа. Фашистын «барс» тани дайран орж нрэхэд пулемёт бууптыхаа араас 9 тэдний тоглож, сууж ухасхийн: гурзан гранат жээ! байсан чарга хүүхдийп шүүрэн халз дайрах гэ- сэн цэрэг эрийн хан- цуйпнаас 16 настай Ната- ша өюхип угз татан сог- соойс: бүгд - Нөхөр Иван та 1У- лемётаар сайн буулддагаа2- - оршуулж, с нулимс асгаруулан бай- лаа. 10 настай Таня охип зэрлэг догшин | буудаж, байна» гэж бичиж байв. раа энэ улаа үлдсэн нь зүг бүхнээс нь шахсаар Тэр охин ч тэссэнгүй. дээр. Би буулахдаа туу » бүелэлт эхэллээ. Хүмүүс өдөрт 100-хан учраас наад гаранатаа! гээс Леннпитрадчууд эх (г8- грамм талх ндэж, бүслэл булаан аваад тапкийп тийн хугацаанд яао доогуур орж, хоёр тан- ЦАГТАА... э этэлээээ(үсисээ» пробуй, твори!» ЗАВТАЙ зосэртэтээлжгэжээ ЯэРТ «Выдумывай, оролд, бүтээ! хоёрдугаар. зургын. дүр- сүүд нь янз бүрийн өнцөг үүсгэн байрласныг ан- хаараарай. Нэгдүгээр зурагт байгаа үсгээр тэмдэглэгдсэн дүр- сүүдийн ижлийг хоёрдугаар зургаас олж зур. Гэхдээ Тэдгээрийг химийн томь- Фопоос нь харж нэрлэ, ” «ТВОЁЕ СВОБОДНОН ВРЕМЯ» потойс авав. Зураг дээр хүнсний бо- лон ахуйн хэрэгцээний ямар ямар Сүтээгдэхүү- нүүд зурагдсан байпа вэ? Нийслэлийн 20 дугаар сургуулийпр 8-ын «Вэ» энгийн сурагч”. Г.БОЛД- чимэгийн зурсан 1 Ч зураг “Лу А-8Өн2: илрү) эруал рл асҮЫвү г7лгэгаэа24 ҮР. 2 Бүслэлтийн хүнд хэцүү нөхцөлд амьдрал үргэл- жилсээр байв. Хүүхдүү- дийн хичэзл номыг тас- лахгүйн тулд “Светоч» гэдэг фабрикт сурагчдад зориулан дэвтэр үйлдвэр- лэнэ. 20 кино театр, 3 театр ажиллан, солин гарч, радно нэвтрүүлэг явсаар, Мөн | Лепинтра- дын үйлдвэрүүд буу зэв сэг. танц, хуягт машин тасралтгүй үйлдвэрлэж түүгээр ч үл барам 1941 Москваг хамгаалж онл : ажилтнуудаа 5,3,2- хон мннут байтугай ганп смннут ч ажлаас хожнм- дож болохгүй гэсэн ту- шиаал гаргаж байлээ, Дайсны бүслэлт, бөм- бөгдөлт дунд ийм хатуу “ тушаал яагаад гарган гэ- вэл хүн, хүнд хэцүү нагт ч хүп чанараа, хүч чад- лаз. дүрэм журмаа алдаж. болохгүй гэснээс тэгжээ. . : Тэд ч чанд мөрдөж Ча- даж байжээ. с Нева мөрний эрэг дэх. Леннитрад суугчид тийнхүү агуу ях. зориг хатуужил гаргай баатарлаг тэмцсээр 1943 оны нэгдүгэзр сарын 18-нд бүслэлтийг сэт цо хин. гитлерчүүдийг ялан, дайчин алдраа мандуул- энээ. й Лениний намаар улнр- дуудан хүмүүжсэн | зөв- лөлтийп ард түмэн лайстны ямар ч хүчинд лийллэш- гүйн тод жишээ энэ юм,- Р. ЧУЛТЭМСУРЭН үүлийг худглдаж авахгүй юу. Тийм ч их үнэтэй биш шүү» гэж хашгирай гараас татаж түүрэндээ гуйж царайчилсал инээмсэглэл тодруулсан бятц- хан хүүхдүүдтэй олонтаа таа- ралддаг. Тэдний пэг 10-12 орчим наспы Сильвио гэдэг хүү Италийн нийслэл Рим хотын захад ажилчдын ядуу ХӨӨРХИЙЛЭЛТЭЙ ХУВЬ ЗАЯА Өдөө манай гариг дээр 1 миллиард 600 сая хүүхэд амьдарч байна. Өөрөөр хэл- бал гурван хүн тутмын нэг нь хүүхэд. Эпэ олон хүүх- дүүднйн нэр хэсэг нь жар- галтай сайх2 ан терж бай- хад ногеө хэсэг нь хүнд пехд- лийп дор амь зууж байпа Хөрөнгөтен орнуудад 15 нас- тай 12 хүүхдийн хоёр нь өлс- гөлөн, өвчнөөр үхэж, 10 хүүхэд тутмын тав пь сургуу- лийн босго огт алхан үзээ- гүй ажээ. Элгээр хүүхдүү- дийн хэн нь ч ирээдүйдээ бит- гий. хэл, маргаашдаа Ч ит- тэж чаддаггүй ба нтгэхийн ч аргагүй юм. Өнөөдрийн Егнпет улсын хүй амын 40 хувийг 15 хүрт- лэх пасны хүүхэд эзэлдэг бө- гөөд тэд дөнгөн тавар Нас хүрмэгцээ амна тэжээхийн тулд хүнд хүчир хөдөлмөрт зүтгэж эхэлдэг ажээ. Энд хүүхдийн үхэл өндөр хэм- ээнд хүрчээ. Египетийн өдөр тутмын «Аль-Ахраам» сопинд. Дэлхийн зрүүлийг хамгаалах байгууллагын тоо- -цоолж мэдэгдсэн НЭГЭН жЖи- шэз. баримтыг нийтэлжээ. “Үүнд тус улсад шинэ торсөн 3000 хүүхэд бүрийн 100 нь тэр дороо юмуу эсвэл эг нас хүрэлгүй үхэж үрэгддэг. Мон тус улсын бүх ашиллах хүчний 11 хувь нь 15 хүрт- лэх насны хүүхдүүд байга. гэжээ. Өмнөд Африкийп ул- суудад ч хүүхдийл.үхэл өд- реес өдөрт ихсэж, нэг өдөр 54 африн хүүхэд өлсгөлөп, өвчиөөр үхэж байна. Хүүх- дүүд сурах бололцоогоор маш муу хангагдсан бөгөөд олон тосгон, суурины дунд ганц- хан сургууль байгуулснаас тэд хичээлдээ очихын тулд дунджаар 10 гаруй километр явган явдаг ла. Тэд ха- на, дээвэр нь олгорхой цоор- хой оромтжипид хичээллэдэг юм Итали улсын гудамлс хо- рооллын хаана Ч гэсэн «Нобптооц дурсгал болгол Д. Сүхбаатарын пэргэишит Улсын хэвлэлийн комбинйтад хэВлэВ, 4254, ШАН” бохир хороололд амьдардаг. Эцэг нь механикч, хоёр жи- лийн омно ашлалсаа халаг- даж одоо нхэнхдээ ажилгүй аз тааралдвал аль тохиолд- соц зүйлээ хийл бага зэр- тийн мөнгө олдог ГЭМНэЭ. Түүний эөц нь угаагч бө- гөөд ажлын хөлс нь маш бага учраас бүх гэр.бүлээ тэвээн хүрдэггүй ажээ. Иймээс амиа тэнсээхийн тулд эцэг пь сүрэл модны өөдөс хаягдлыг балчуудын хороол- лын хогиоос түүн, япзалан бэлэг дурсгалын зүйл хийж бяцхан Сильавногоор худал- дуулдаг болжээ, Сильвпо ч сургуулиасаа гарч аар саар- хац зүйл худалдагч боллоо. Ингэш Италийн гудамжинд, байдаг хшжигхэн наймаачдын тоо иилээс жилд нэмэгдсээр байна. Бас Италийп зах эзэл дээр ч хүүхдийн хөдөлмөр голлодог бөгөөд ялангулг» шимслий зах Дээр «бляцхай боолчуудын» тоо намрын улиралд эрс өсдөг юм. 2Нил бүрийп наймдутаар сард Альтамүрийнй шнмсний за- хыг зорин олон арван ажил- гүйчүүд өөрсдийн хүүхдүүдээ хөтлөн ирдэг. Тэд газар эсэм- шигч баячуудад хүүхдээ амьд бараа болгой худалд- даг бөгөөд хүүхдүүд нь то- дорхой хугацаанд эдний бүх л хар бор ажилд борив бо- хисхийхгүй зүтгэдэг юм, Италийн засаг захиргаа Аль- тамурийн энэ хүүхэд 1У- далддаг ичгүүрт наймааг одоо хүртэл зогсоож чадах- гүй байпа. Италийн хэвлэлд нийтлэгдсэн мэдээгээр 0й- ролцоогоор 10--414 пасны хагас сая хүүхэд амьдра- хын тулд сургуулиа каяж хүнд хүчир ажилд зүтгэж байна. Ийм хүүхдийн тоогоор Ита- ли орпод европд шэгдүгээрт ордог .Өнсөөгийн шжөрөнгөтон орпы хүүхдүүдийн хувь заяа өрөвдөлтэй богөөд гунигтай... «За рубежом» сэтгүүлээс орчуулсан Д, САРАНТУЯА хижжны тэвэтгт- Эрхлэгч Ц, ДАШДОНДОВ нов ст алж Бин этэн 18захэнд..... Инденс 14140 Чер|э? їл 10757 Мв (1830) Ө 1983 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР. САРЫН 28 Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ 3 Музейн уудаш танхим хүүхдүүдээр дүүрэн. Энд тЭд нх Жанжин Д. Сүх- | баатарын үйд амьдралтай танилцах гэж иржээ, Улаанбаатар хот дахь дүрслэх урлагийн узей, “инїйїслэлийн 10 жилийп 48 дугаар сургуулийн за- хиргаанаас хамтран 308 хиож байгаа «Д.Сүх- баатарын дүр дүрслэх ур- аагт» сэдэвт шугам жаг саад пнопнерүүдийн сонир- хол ихэд татлаа. Шугам жагсаалд БНМАУ-ын ардын зураач Б.Гомбо: сүрэн, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн хатгамалч 8. Норолхоо, барималч “Г, Дамднмаа нар оролцож өөрсдийн уран бүтээлийн талаар ярив, Бас энд хүү" хэд багачуудын хөгжөөнт дуу, шүлэг цууриатаж, жанжин Сүхбаатар, жар- галтай эх орныхоо тухай дуулцгайлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ЗУРАГ ДЭЭР: Хүндэт гэлийн шугам жагсаалын хэсгээс. С. БОДООШИЙН ав сан гэрэл зураг «Сайн үйлсийн НОМ» гэн алтан үсгээр товойлгон бич- сэн хүндтэй номыг манай бүл- олон шинэ ажил зохиож бай- , на, Үүний нэг нь 4Хэнц ямар | сайл үйлс бүтээв» гэсэн булан | байгуулт, |сурагчдын халж гээгдүүлсэн зүйлийг тавык 00- хих озэнд Нь олгож өгдөг бол- лоо. Мон энэ хутацаанд «Яагаад | хан» асуулт хариултын клуб нээж сурагчдын хичээлээр. оЛ- сон мэдлэгийг бататган гүйз- гийрүүлж байна. Үүний - үр Дүнд 58 сурагч сурлагаа ног | тэмдэгтээр ахиулж онц сайн сурлагатны өгнэөнд "шилжин суралцав, Бас зөвлөлтийн АНД нохдийнхөө туршлагаас сурал- цах хөдөлгоон өрпүүлэп «Хэн олоц айдтай вэ?» уралдаад 80- хиолоо. ! Ингэснээр олон бүлэг пио- 4| нерийн ажлаа зөвлөлтийн пиО- Ч нерүүдийн туршлагаар зохиож орос хэл дээр лвуулдаг болов. | Одоо манай бүлгэмийп пионер са сурагчид мэндлэх, хүндлэх, талархах ёсны. ойр. зуурын ! үгийг өдөр тутмын яриандаа | хэрэглэн. хэвшиж, хүүхэд бүр 1 5--10 зиннэ үг тогтоож байна. й | Говь-алтай аймгийн Тонхил (1! сутын дунд сургуулийн ано- нерийн 11 дүгээр бүлгэмийн 1 зорлолийн дарга | Д. ҮНЭНБАТ 1 3 . . Д. Сүхбаатарыц, мэндэлсний 90 жилийн ой, МХЗЭ-ийн | Хуш их хурал, монголын пионерийн «Залгамжлагч» У 1 чуултан угтсан «Пнонерийй | сайн үйлсийн пом» Төв айм- гийн Алтанбулаг сумын 10 жилийн дунд сургууль дээр аялан ирлээ, «Пионерийн сайд үйлсийн ОНнйлалмйнаамуунууӨнг) соёо э266! Нийслэлийн зал: бүтээлийн олон дугуйлай гэмийн пиоперүүд хүлээлс аваад ИОМ»-д олон айги Хамт Олоп өвлэлийц гишүүд, їнонер су рагчид сурлага, ходолмор, ур даг спортиыц амжилтад бичи юм. Улсын тэргүүций бүлэг бс- лохоор гүүрэг апаад амшллаж байгаа сургуулийн урлаг--спор: тын тэргүүний айги Алтансэ лэм багштай б--гийн «Б» ан” ги, сурлагын 100 хупийн ам- жилттай суралцаж байгаа |. Нанзад багштай 10--ын «Б» анги, спортын . гимпастикийн аймгийн 4 удаагийн аварга Д. Уранцэцэг ахлагчтай багийн хамт олон ,мон 88 улирал да- раалат Онц суралцаж . байгаа 10 дугаар апгийн сурагч Ц. Зоригт, С. Алтайхулг,. 4 Оюунчимэг, онц... сурлагатан долдугаар ангийн сурагч Д. Цэрэнбат, зургадугаар апгийн сурагч Н. Энхээ, Р, Байгал- маа зуны аяралтаараа үр бү- тээлтэй ажиллац гүүний сзам ашиглаж олон литр айраг 0о- ловсруулсан Б, - Цогзолмаа, намрын ажилд идэвхтэй орол- цож сургуулийн хөдөлмөрийн ба эмпог сургалтын аварга болсон. тандугаар пиїїгийц су" рагч А.Адилбиш нарын зэрэг олон сурагч, апги, хамт олон эпэ Вэмдл бичигдлээ. Төв гийн Алтанбулаг бу? тын 10 жилийн дунд сур. туулийн 10--ын «В» ан- гийн сурагч . Ц./ДЭЛЭГЖУНАН чуудын соёлын төв Улранбаата, хо- тод баригдаж байна. Эйз төв тпь 300--700 хүний суудалтай хурал, үзвэрийн танхим, бүжиг, спорт, усан сан- тийн байгууламж, МХЗЭ-ийн дайчиц алдар, эплэлийд ажлын арга зүй, хөдөлмөрийн алдар, улс тор, гэгээрэл, иптериацио- нал, социалист зай үйлийн зэрэг тайхим, залуучуудын уран- хичээллэх байруудаас бүрдэх болно. ! ЗУРАГ ДЭЭР, -- Соёлын төвийн ерөнхий загвар, ын ав, Он СЭХЭЭН (0фос ХЭЛ- змлсгоү Эрдмийн 21220087 ОтүХХүүр Сургуулийн улаан буланд цугларагсад нам гүм..Тэд ямар нэгэй зүйлийг тэсэж ан хүлээнэ. Удалгүй шүүгчдийн зүгээс хил Артект өчиө» (сэдэвт орос хэлпий уралдаанд нэгдүгээр үлийн «Иетлра», хоёрдугаар сургуулийн «Весёлыс ребята» 8 жилийн сургуулийн «Улыбил» багууд эхний байрт шалгарлаа» гэж зарлахад тан- химд суугсад «Молодцы, Молодцы» гэж алга нижигиүүлэн ташин балр хүргэлээ... Говь-Алтай аймгийн Алтай хотын дунд сургуулиуд БНМАУ-ын Ардын Их Хур, лыш чуулганы шийдвэрийг амьдралд хэрэг- жүүлэх зорилгоор олон хэлбэрийн шинэ ажил зохиож байна, Үүнд пионер сурагч- дын дунд орос хэл сурах ходолгоон | өр- нүүлж орос хэлний олимпиад, уралдаан зохиох, зөвлөлтийн хүүхдийн дуу, шүлэг сурах, зөвлөлтийн хүүхдийн шилдэг зохио- лоор уншлага, ярилцлага хийх зэрэг ажил зохиож байна. Сапхан пвагдсан «Бид Ар- тєкт очно» орос халиий уралдаанд сурагч Пүрэн-очир, Готпилмаг, Уранчимэг, Ариунжаргал нар ндэвхтэй оролцож тэр- гүүн байрт орсон зюм. Одоо тус аймгийн нийт пионер сурагч орос хэлний хичээлийн дүйгээ нэг тэмдэгтээр ахиулан өлөр бүр 5-10 шинэ үг цээжлэх зорилт тавиад там Дин суралцаж байна. Манай илээттэн Сүтваляслагч Б.ГАЛААРИД Абояасла!) суратчид Сумын улаан буланд ятар нэг баяр ёс- яол ч ютуу всвэл үзвэр үйлчилгээ болдог | учраас зүргэлжийн Көл хөдөлгөөнтэй бай- | даг тазар ютм. Тайзила орос үндэсний хув- цастай, «гурвалсан тарь холлөсон охид, | хөвгүүд жавхаалаг сайхнаар бүжин гарч ирлээ». Ингэж Дориоговь аймгийн Иххэт сумын дунд сургуулийн сурагчдын «Ая дуу» сэ- дэвт нонцсєрт эхэлсэн юм. Тус сургуулийн | шионер, баатарчуудын дунд жил бүр Зов- 7 лөлтийн дуу дуулаачдын урлагийн наадмыг || зохион явуулдаг улантжлалтай билээ. Ур- тагийн наадамд бэлтгэж тигн, бүлэг, хамт олон бүр Завлолтийн хүүхдийп шилдэг | сайхан дуу, шүлэг, бүжиг сурах хололгоон | өрнүүлдэг юм. Энэ жилийн урлагийн нал- дамд, бчмн «А», бтийн «А», 3-ын «А», 0 1-нйн «А» ашигийн сурагчид тэргүүн байрт | шалгарч Зөвлөлтийн дуу дуулаач. анги | хамт олон болов. “Мөн Л. Лхагвасүрэн | багштай 2-ын «А» ангийн баатарчууд | орос ардын «Манжил» үлгэрзэр хүүхэл- дэйн зєүжиг бэлтгэн тоглосон нь багш, су- рагчдын сонирхолыг татаж талархал хү- 1| їзэн. Одоо уралданид шалгарсан хүүхдүүд | сумын нийт Хэнтий аймгийн төвийн 10 жилийп сур- Урлагийн үзлэгт аиги бүлэг бүр индэвх- оролцсоноос 1-ийн «Вэ», 4-ийн «В», 10:ын «А» ангийнхан 1, її, 1П байр эзэлж | Рийл дууны «Баясал» хамтлагийнхан олой | шинэ сайхан дуу дуулж үзэгчдийн сэтгэ- | лийг бүхнээс илүү татсан юм. Сургуулийн энэ Дуу. бүжиг, уран уншла. тын аваргаар ёурагч М. Энхтуяа, Д. Оюуни- өгс нар шаягарсан бай. Ингэж күүхэл бүхинй идэвх чартайлт оролцож, инзэд баясалаар дүүрсэн урла- 2 Нэг өдрийп хичээл дууслаа. Хүүхдүүд гэр гаргээ харьц- гаав. Өдрийн цайгаа уугаад за нь тоглож, зарим нь шон уйшиж ашарна. Харип «Өсвөрийн техникч» дугуй- авигийн хүүхдүүд сургууль руугаа буцлаа. Дугуйлангийн багш Х. Цэрэндорж, найз ноход нь тэднийг хүлээт бай- таа ажээ, Бийнхопгор айшгийн Банн-өпдер сухцац дунд сургуулийн пионер, сурагчид «Өсвөрийн ТЄХИПКЧИД»-ИЙГ андахгүй. Тэд аймаг, хот, улсын уралдаанд амжилттай дын зөвлөлийн даргаар сонгогдсон идэвх-Ї тэн сурагч...хурал дээр шинээр сонгогд-) сон анэ ажилдаа амжилт гарган ажилдана!їй гэж бүх сурагчдын өмнө амлалт авсан юм. | Үнэхээр тэр сурагч хоёр гурван ёдөр сайп ажиллаж байсан боловч, шантарч бэрхшээс- нээс ч юмуу, хойш сууж залхуурсал ч ютуу түүнээс хойш бараа нь ч харагдахаа | - 3 бол 83: он--сурагчийн жилд манай эх орны олон арван сургуулийн олон зуун нэ ! нєр, сургачид, хтүхлийн олон нийтийн бай- | гууллагууд тодорхой ажилд хэдүйн орчих- соп байхад мапай сургуулийн «Сурагчдын | зөвлөл»-ийнхон таг чимээгүй байх нь зөв | үү? буруу юу? гэсэн энэ захидлыг тэ-- сонины редакци “Хөвсгөл аймгийн Шинэ Идэр сумын 10 жилийн дунд сургуулийн | долдугаар ангийн нэгэн сурагчаас хүлээн 17725-03 тамгийн Шинэ-Идэр сумын 10 жилийн дунд сургуулийн захиргаа, ХЭЭ: ийп хороо, пионерийн бүлгэм дээрх захид, ! лын мөрөөр шуурхай арга хэмжээ авч су- рагчийн жилийг тохиолдуулан ямар ажил | хийх гэж байгаа тухайгаа МШнэгүоост! ! үпзн» сонне” редакцид хариу Шээс ! Идэвхтэн бичигч пионерүүд ээ ур- гууль, бүлт тийнхээ дэргэд шь1Есоло1 сурагчдын олоп нийтийн байгууллагын үй ! ажиллагааны талаар сониндоо ийнхүү байн | га мэдзэлж байгаасай. Сонин чинь та нарт туслахад бэлэн байна. сонины зөвлөл | Сургуулийн дотуур байрын шэгэн тасал- гаанд оёж хатгах үйл хийж байгаа охидтой ууззлаа. Тэдин? ритм нь эсгэж, нөгөө хэсэг пь оёїлл,) хийж байгаа ажилдаа их л шамдана. Тэр ч байтугай охид маань бас юм нэхдэг, хатгадаг ажээ. Хөвсгөл аймгийп Бүрэнтогтох сумын дунд сургуулийн до- туур байрны бүх їом нь цэвэр цамцгэр, эмх цэгцтэй байдаг. Тус байрны 156 охид соёлч иямбай байдлыг эрхэмлэн хаана бай- гаа газраа цэвэр цэмцгэр байдлыг түгээе! гэсэн зорилт тавьдаг юм. Охидууд өрөө тасгаа тохижуулж гоё сайхан. болгохын тулд оёдлын тасаг бай- гууллж тэндээ чөлөөт цагаа өнгөрөөх их дур- тай бөгөөд олон зүйл хийж ахуй амьдрал- даа хэрэглэж байна Энэ хичээлийн жил эхэлснээс хойш цопхны хөшиг 68, хөнж- ЛИЙП уут 156, орны хөшиг 156, дэрний уут 120 ширхэгийг оЁнсээ. Бас өнгө хосол- соп сайхан хатгамал хийж тасалгаагаа чим- дэг. Одоо байрын охидын дунд МХЗЭ-ийн нх хурал угтсан соёлч тасаг шалгаруулах Т0 баллын системтэй соцналист уралдаан өрнөөд байна. Сурагч Б. Наранцзцэг САНАА НИЙЛСЭН ХАМТ ОЛОН Т-гийн «Б» ангийн сурагчид хамгаас Эрт сургууль дээрээ цугладаг. Учир нь тэдний ангийнхан өдөр бүр соёлжилт арнуй цэврийн үзлэгээр өдрийнхээ эхэлдэг зашинлтай. Тус ангид ажилладаг «Зад угаагч» хэсгийн ажил сургууль дээ- рээ гайхагддаг км. гэсэн гэрчилгээ, хүндэтгэлийн тууз оролцож байжаэ. аймгийн тэр- ЗУРАГ ДЭЭР: 3. Эрдэпэ-Очир, З, Өсвөрийн тєхниїчгд агч А. Ганхуяг иислэгийц талбайд Ганхуйг нар туршилтан ошнө Ч, Адьяагийн авсан гэрэл зургууд 5-222-2ш-2222 “МРВТУУД | гүүний пнонерийн бүлэг болохоор шамдан ажиллаж байна. Сүхбаатар аймгийн Дарнгапга сумын дунд сургуулийн долдугаар ангийн су” рагч Х. Чимгээ үл, л ? 3 2 ЛЭВЭРА У ? А 523 24 т 4) өл | »? 1) с2 Ё: ? 7 ? | ? 52 ? ө 9? . 22 ї . ? Ф ? .? 53 23 ? е 2 , 23 ». , е. -. » е.е »? ОФ »? » 22 »? 22 .? , . 3 Ф ? Ї » » - » » »? » ет ) Ф 3 53 557220 2198, - »” : Ф 219. » - » » вс2--9 6 » : »? » 7 » ө0өМ09ФФ90ФФ өөө, ! (1. Ангийн хананд хадсан нэг “сашбарт цаасаар хийсэн дөрвөн ” шинжшгхэн хайрцаг дотор улалн цаасн: хайрцаг байпа. Эхний л, дараагийнхад хөх, у 2 до ногоон сүү. хар өн- “окийн цаас байх хэхүр К багш, хїчээлийн окилийп бүр эхэнд дөнгөж совлхаад удаагү нартаа дээрх дөрвөн хайрцгийг -ФФФоФФФФФФФФФ 999ФФФФФФ99Ф999Ф9Ф099Ф99Ф9Ф99Ф9999Ф99999999999Ф9Ф0999Ф09(099099ФФ99ФФФо9Ф9ФФФФФөФ байсан шавь НРВИЛНН ХЭМНЭЛТИЙН ЁЇЯЧЇЕА Балин хинхилнн «УСЛААС( ДАЛАЙ "очл-иличилчиллижилчий-ил-ил-илчилиж- 1. Талхны тухай яриа «Сурагч» шуудан гүүдээр тараалаа. нерийн ахлах удирдагч А шуурхай цуглаан хийв, бүлгийн ажлаараа чинь «Пионерийп арвилан хэмнэлтийн О0Пе- раци-- хэлэлцүүлэг хоцорч байгаа биш гүү?! гэхчилэн яриад «Аав, зэвсгийн маапь тарьж ур- туулдаг алтан тарнапы дээж, амтат сайхан талх» сэдвээр анги, бүлэт бүр сэ- ДЭВТ ажил зохиох тухай даалгавар өглөө. Ингэн: тус сургууль-даяар талхиы тухай яриа өрнөж эхлэв. Анги, бүлэг бүхэн өвөрмөц сонирхолтой ажил зохиох гэж хичээжээ: Бяц- хан ном ханын сонин,30- хион бичлэгийн уралдаан, зурагт самбар гаргах... Пионерийн удирдагч бүл- гийп дарга нарыг дахиад “дуудлаа. Тэр нэгийг бод- жээ ЕЭ Хүүхдүүд ээ! Та нар сургуулийн дотуур байр- ны гуалзаар орш, тэнд талх хархэн хаягдаж байгааг. Ши лийн босго Г. хо- рооны гишүүд сурагчдын захиалсан сониныг нямбай- лац хуваарилж, анги, бүл- Сопины їшипэ дугаар ирснээс хойш асар удаагүй байтал пио- Бямбацэрэп бүлгэмийн зөв- -леалийн бүх гипгүүдээ пио- нерийн кабипетад дуудан, -- За,та нар энэ сарын ямар ажил зохиох тухай надаас асууж байсан. Зохиох ажил үнэн» сонипд нийтлэглчихээд бай- на. Энэ бол «Талх» гэсэн юм. Талхны тухай яриа манай орны бараг бүх сургуульд өрнөж, сонин ажил зохиог- дож байгаа юм байна. Бид 18 мтЫ 21 тайлбарлан ярьсан юм. -- Модхоп та нар вом унш- Оодаг болно, Одоогоор нэрнүүд чинь зиэ ацсийн хайрцаг байгаа. Та бүхнээс хэн Хивтийн түргэн ээрвсэн, нь нэрээ ногооп. цаасан дээр бичүүлж араасаа хоёр дахь хайрцагт шилжинэ, Бүр хурдап ушшаад сайн гэсэн хайрцгийн ногоон цаасан дээр, хамгаас түргэн уйшиж сурвал вхний хайрцгийн улаан цаасан дээр шэрээ бичүүлнэ, Ойлгов - Уу, хүүхдүүд зэ гэхэд, танхим дүүрэн өхчд, хөвгүүд бяцхан гараа шэгэн зэрэг ярсхийтэл өргөв. Цаг хугацаа яваад л байлаа. Хүүхдүүд түргэн ушшнж сурах гэж шэрийгээд л байлаа. - Уралдааны газраас тавьсан хурдан дааганууд аамд цуврах мэт хүүхдүүди нэр зцеийн хайрцагиаас эхнийх рүү шилж- сээр байв. Ингэсээр сүүлчийн хайрцаг- ны хар цаасан дээрх нэрс но- гоон руу, ногоомоосоо хөх рүү түргэй, түргэн шилжих болон. ЭВЧ эхний хайрцгийн улаан цаасан дээр ганц ч нэр алга. Яавал түрган уншдаг бо- “АРИМ, ХЯМГАЧ, АЖИГЧ ГЯРХАЙ. ХҮҮХДҮҮД (Төв аймгийн Жаргалан тын 10 жилийн сургуульл) ажигладгаа| гэж зөлглөв. зөллөлийн гишүүд гуая- занд очицгоолоо, Тооцоо хийж үзэв, ТКаргалантын сангийн яаж ахуй бол манай орны үр тарианы ууган аж ахуй. Тийм болохоор эндхийн хүүхэд бүрийн аав, зэж, ах, эгч бүхэл үр тариатай, талхтай холбоотой, Хүүх- дүүд тариа тарих, хурааж авах хөдөлмөр, түүний үнэ цэнийг ч сайн мэднэ. Бүлгүүдэд болсон сэдэвт ажил хоёр зүйлд төвлөрөв. Юуны өмнө талх хэрхэн бүтдэгийг сурагч лэг бүр мэдэх, талхыг хайр гамтай хэрэглэх, хоёрт дотуур байрны гуанзанд хэрэглэг- дэж, байгаа талхны хаягд- лыг эрс багасгахад чиглэгд жээ, Сэдэвт ажлууд сай- хан боллоо. Гагцхүү зохио- сон ямарваа ажилд үр дүн гэж бий. Түүнийг хэзээ мэ- дэж болох вэ? Пионерийн ахлах удир- дагч хүүхдүүдээ ажигла- саар байв. Нилээд хопог өнгөрлөө. Удирдагч багш бүлгэмийн зөвлөлийн ги- пгүүдтэйгээ хамт гуанзаар зориуд орж, сурагчид хар- хэн хооллож байгааг үе, үе шалгаж үзсээр байна. Юу- тай ч гэсэп дотуур байрны 840 хүүхэд урьдын адил талхаа хамаагүй хаях бу- юу үйрүүлэхийг больжээ Талхпы тухай яриа үр- гэлжилсээр,.. Талхыг хүй хэрэглэж: байсан цагт энэ ярина намдах учиргүй. 2.Хаана чийдэн асч байна вэ? «Пионерийн үнэн» сони- ны шинэ дугаар бас ир- жээ: Тар дугаарт пионер, сурагчдын арвилан хампиэл- тийн байнгын аяны удир» дамис нийтлэгдсэн байв. Энэ удаа пионерийн идэлх- тэн сонгуультнууд ахлах удирдагчийнхаа заавраар биш, өөрсдөө Иэг сонипн ашил зохиохоор шийдвэр- ЛЭВ. -- Өдрийн цагаар ма8- най аж ахуйн төвд чЧИЙДЭ! асаалттай байдаг уу? Вай- даг! -» Тэр ч бүү хэл 12 дох вэ? -- Багшийн даалганрыг биелүүлбэл түргэн ушидаг но. - Хүүхдийн үлтэр, нх уншвал түргэн уншдаг но. Сурагчид бүгдээрээ байлаа. Ээж, ааваарва Цаг Хй- 27 байгаад уншнцгаана. алгалт! Нэгдүгээр, дэхиан нийт агчдаас түргэч уншл тын Зихэрс авлаа. 1-ийн «А» ашгийн сурагч Готовын Батбаяр ашгийнхаа аварга болон. Г, Бат- баярын нэр улаан цаасац дээр анх түрүүн бичигдэж 2 хайрцаг дотор орлоо. ЗУРАГ ДЭЭР: Г. Батбаяр цагт пионерийн талхимын чийдэн өнөөдөр асаастай байсап. -- За тэгвэл цөмөөрөө пионерийн эргүүл, постыг аж ахуйц төвийн бүх албан газраар гаргая. Гэрэлтай байхад хаана чийдэн асч байна вэ, түүпийг илрүү- лэн оли, Зохих хүмүүст шаардлага тавья! Ийм С0- пин ажил зохиох уу? -- Тэгье! Хүүхдүүд: «Чийдэн»: гэ- сэн операци зохиохоор ар- вилап хэмнэлтийн аянд ийнхүү гарлаа. Пионерийн ахлах удирдагч А. Бямба- сүрэл: -- Шаардлагагүй ца- гаар асч байгаа чийдэнг унтрааж, Эрчим хүч хэм- нэх энэ хөдөлгөөнд хүүхэд бүр идэвхтэй оролцохыг уриаЛав. Бас зөвлөв. Жар- галантын сургуулийн су- рагчдын энэ алслын тухай бүр тодорхой мэдээ удах- гүй сонилд ирэх болно. Тэр цагт тэдний юу хийснийг уншицгаал. 3. Хуудас цаас, лпусал бэх Хэн дэвтрээ урж апгид цаас хаялт хэн ширээн дээрээ бэх Дусааж байна вэ? Анги бүрийн ар- виЧч хямгач, ажигч гярхай хүүхдүүд үүнийг дор нь бүртгэй авдаг боллоо. Ан- гид. хаягдсан цаасан дээр хаясан хүүхдийн нь нэрийг бичээд ахлах удирдагчид хүлээлгэн. өүлө. Бүлгийн хурлаар хэЛэлцэнз. Ши- рээп дээр бох дусаасан тухайд ч мөн адил. Хам- ГИЙН ГОЛ пи ДЭЛХИЙД ХО0- вордсон цаасыг хайрлах, цэвэрлэгчдийн хөдөлмөрийг хүндэтгэхэд «Хуудас цаас» сэдэвт ажилгүр ашгаа өг- нө, Ширээн дээр бэх Ду- саахгүй байх! нь вөвхөн цэ- вэр байхад төдийгүй одий төдий будаг (заспарт арох)- хэмнэнэ. -- Одоо манай сургуу- лийн анги танхим бүр цэ- вэрхэн, ширээ бүр бэхийн толбогүй болис байна гэж бүлгэмийн зөвлөлийн Дар- 9999999049904 9999999999999 9999999999999909999 А тог) сайвд (Цирээнээс: хаианд бол- Л» шилжсэн. н2рс барт цулгуй дватай байна. Дээр нь юу ч би- чээгүй ажээ. -- Багш ад! юм бэ? -- Энэ-үү? Нх учиртай цаас даа| Ангийн цэвэр бичигтпүү- Энэ юуй цаас хний Лийн нэр үүн дээр бичигдэх Ёс- той юм. -- Манай аигнд цэвэр бичиг- тэн, байхгүй юм уу? -- Одоогоор алга даа. Тийм Ч учраас цаас хоосон байна. -- Уралдацгаах уу? - Алив уралдаач, хүүхдүүд тшинь, Хоёрдугаар авгийнхан цэ- вэр бичигтэн болох гэж уралд- лаа. -- Яавал цэвэр бичигтэй 00- дох вэ? -- Анхааралтай хичээплгүй га Д. Ганчимэг ярилаа. 4. Зад угаагчийн шуурхай хэсэг Дээрээ ийм бичигтэй том цүнх пионерийн танхимд байна. Дотор нь хайч, сам, толь, зүү, утас, оо, алчуур- напс эхлээд тушаал, тог- тоол, албан даалгавар, шаардах хуудасны маягт байх глкээ. - Бид сард 2 удал внэ цүнхийг аялуулдаг. Эхний үед сургуулийн ан- ги, танхим, сурагчдын арпун цэвэр соЁлжилтыг сайжруулахад «дад угаагч»-ийг зориулдаг бай- сан. ОДоо. арвич, хямтач бус хүүхдийг илрүүлэн олох, сургуулийн од хог- шил эвддэг. мөн хувцас хунараа хайр гамгүй эдэл- дэг хүүхэдтэй тэмцэхэд УГ ажлыг чиглүүлж байна гэл: хичээлийн эрхлэгч 7 Самбуу ярьсан юм. «Зад утаагч»| Зөвхөн хир буртаг угаагч биш ар- вич хямгач бус дутагдлыг арилгал угаагч болж тус сургуульд энэ ажил өрпөж Зураг дээр: Арвич, хям- гач, ажигч, гярхай хүүх- дүүд. (дунд нь) бүлгэмийн “бичвэл цлвзр битаггон болно. -- Гараа үргэлж угааж, эриуй ? зїзвэрч сурвал цэшэр бичиж байг вэл. нэ » лийг даптан үзвэл цэвэр бичиг- тэн болио. 2 ( Сурагчид бүгдээрээ мэрийж байлаа. 1Палгалт, дахнад шал- талт. Нөгөө цулгуй цагаан цал- сайп дозр эхний нэр бичигдэв. Улалгүй хоёр дахь, гурав дахь изр бичигдлээ. Хүүхлүүд тус, тусын ширээ- инзэс хана тийш үе, үехэн харва. Ширэзнээс хана РУУ яавал шилжих билээ гэж Мн0- ровдсепийх ажээ. Төв аймгийн Жаргалантын 10 жилийн сургуулийн эрхлэгч Л. Самбуу: хичээлийн -- Манай бага ангиудад ийм хоёр жижигхан байна гэж ярив. зүйл пэвтрээд Жижигхэн биш юмаа. Турш- лагад бага, жижиг гэж байдаг гэж үү? МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ган нарснууд нэг дор хол тавих зайгүй шахам урга- жээ. Одоо цөмөөрөө 1-3 настай эдгээр зулзган нарс- нуудыг ухал авцгаая. Бие, биеэс нь зайтай газар, ту- хайлбал тэр том талбайд шилжүүлэн суулгая гэж ярив. Хүүхдүүд гайхаж байлаа. Ургаж байгаа мо- дыг аваад хэдхэн алхмын цаана суулгах пь ямар ашигтай юм ба?7 Алс ахуйн товдоо апаачсан бол оор хэрэг гэл тэд боджсээ Мод шилжүүлэн суул- гах ажил удаац үргэлжлан. Бие. биеийг дэрлэн урга- сан зулзган нарс 4000-ыг тэд ойл “чөлөөид бо аваачлаа, Ингэн: ойп сэр- гэн ургахад туслах гавьяа- тай, бас сонин ажил өрнө- сөн ажээ. - Аа, мэдлээ! Хуучий газраа байсан бол пэг дор үр нь унасан энэ модпууд бүгд үхэх байж, Манай эвлэлийн хорооны дарга чинь ХААДС-ийн ойп ин- женерийн анги төгсгөсөн мэргэжлийн хүн тэсэп шүү ДЭЭ!-гэн: ХхУУХДүүд Яярил- цана С. Сэаримаа өнгорсон зөвлөлийн дарга Д. Ганчи- шэг байна.. Өнөөдөр сандлын нөг хөндөл хугарсан буюу сугарсан бол маргааш 3заа- рал засагдсан байдаг -нь «Зад угаагчэ-ийН ач тус ана. б. Хүүхдүүд ой руу яах гэж явав Сургуулийн ХЗЭ-ийн хорооны нарийп бичгийн дарга С. Сэржимпа баахан сурагчийн хамт Шинэдийн ам руу явлаа. Тэд ойд очин, -- Хүүхдүүд ээз| Үүнийг харж байпа уу? Энэ зулз- хавар 10 дугаар анги төгс» сөн 117 хүүхдээр нэг, нэг мод тариулж, аж ахуйнхаа төвд” «Сургууль төгсогч- дийп цэцэрлэг» байгуул- энээ. Энэ хавар тогсгох 144 сурагч тэнд өөрийн модыг тарьцгаана. Тэдний тарь« сан модыг хамгийн их аж ахуйч, ариич, хямгач ажигч гярхай дүү нар нь хүлээн авна. В -- Ойн сэргэн ургахад туслах, цэцэрлэг байгуу» лах, мод бүхнийг үхүүлэх» гүй ургуулах энэ ажил Ч бас арвилан «хэмнэлттэй холбоотой чухал зүйл шүү гэж С, Сэржмаа бидэйд ярьсан юм. С, НАДМИД , ФөФөөөөөөөөөӨ » » ,? ? »? »2 »? 0 . »4 ? ) » » Ф » 2 » 52 » Ф , 52 Ч Сүх, Толя хоёрыг хүүх- пүүд хошууран дагаж хаш гиралдан: гүйнэ. Тийм со- ний хачин, ИД шидтэй зүйлийг тэд иар урьд ом- па үзээгүй ажээ, -00 бааарвааны! Ар» гамжаа йь тасарвал тэс гар өөд талийгааД | алга болно доо. --0мыгүй байтлаа пис- лэг мон хачиаа! -- Поох, сүүл иь салхийд шарталааад, толгой пь данхалааад,, амь орсон юм байлгүй. -- уг чотгөор ч ингэж нисэт чадахгүй... --Мөтгөр гэнээ?! Чи чот- гөр Үзсэн юм үү? --Лам багїй олон чөтгөр дарсан. Чөтгөр ямар байл- гийг надад ярьсан юм чинь... Хүүхдүүд маргалдан шуугиж, бие биенээсээ орсон мэдэмхийрэн ярина, Уралхай ноорхой хулцас- тай, халтар царайтай тэр жаалуулын шуугиан дүй- эзэнд хоорсон золбип М0- ход сүүлээ оргоц иаагуур цаагуур лэмий л хуцай гүйнэ. Шинэ цасан. дээр ноопхой угаалүуд сайртай хөлнийхөө мөрийг байлал бяпхап хаалагүй үлдээж Намгын сүүл спрын энэ жихүүн салхитай өглөө пүйгэн холоо цасанд хай- руулан мэдээ алдтал даарсныг үл хайхран инээн тцуугилдан. байгаа нооркой, цоорхой хуйцас- тай үсийн олон анд нөх дийнхао таг адил |Сүх, Толя, хоёр ч баяр хөөртэй байлаа. Хас тгаасан. шутуу бүүд- гэр тэнгэрт злий «халип инснэ. Тэнгэрт шувуу адил нисэхийг мөрөөдөн бүргэд, хараацай болой тогло нааддаг байсан Дамдины хүү Сүх, Папелын хүү Толя, хоёр өөрсдийн га- раар хийсэн цаасан шу- вууг улам опдорт писгэ- хийг “чарвайна, Мяндсап утсыг тугтарч угарах ту- сам хөвчрөй чангараад цаасан шувууд улам дээ! хөөрнө. Павел гуай тэр хойрт мяндсан утас бэлэг- лэвс, цаасан шувуу явж хийхийг зааяг өгчээ, Сүх, Толл хоёр цаасан їдувуу- гаа бэлэн болгомогц салхи гарахыг хүлээн: хобр хо- нов. Өглөө бүр тэйгэрийн байдлыг ажигладаг байв. Учир нь салхигүй бол цаасан шувуу ийсэхгүй гэж: Папел гуай тэдэнл хэлисээ, Хүүхдүүлийн шуу гиллах чимээгээр /ЮКопсу- лын дэнжийл, айлуудаас гарч ирсэн томчуул хүртэл вгаарт элий халин . нисч байгаа цаасан шувууг с0- инркон саравчлан харж ШИ Ши 35 4 (өгүүллэг) УД.Сүхбаатарыц: нэрэлжит байлаа. Дэнж уруудан явис байсан нэг лам опоодой- гоо (малгайгаа) унагахаас болгоомжлон гараарал дарж гадийгээд тэнгэрт писч байгаа хос цаасан шулууг харсиаа нүдээ ца» гаанаар эргэлдүүлэн шуу- гилдан гүйлдэх. хүүхдүүд тийш уур хилэнтэйгэар хялбалаан. « рын муухай том болж байна. Ад шулам шүглэсэн турсагайууд хай хурмастыг хилэгпүүлл тэйгэр задраах нь, Тэр орос ч яахав, Буруу ном- топ. Харин цагаан дээлт Дамдипы гозгор борхүү буруу номтонтой инөхцоод пүгалтай ом хийж байна, Эцэгт нь хэлж хонгыг НЬ хорсгох хун даа» гэн( занд чин хэлэл, Ламтан орхим- оо. мороц дээрээ чулуу- дан паарга паарга алхсаар цааш одон. Цагаан шувууны аргам- паа утас хопорсөөр чинээн лээ тулав. Сүх утас уясай хулсыг чанга атган тэртээ ондөрт дүүлэх цаасан шу- вууг сэтгэл хөдлөй харж байиа. «Хэрэв утас дуусаа гүй бол улам ч дээш хөөр- нө дээ. Үүл навтлээд нар хүртэл ийсэж ч магадгүй. Үүнээс урт утас олоод Толятай хамт бүүр том цаасан шувуу хийж инс- гэнэ дєв, Нонсулын Дэн- жийн айлууд байтугай хү- рээнийхэн хүртэл түүний нисэхийг хараад гайхна. Аягүй бол тийм том цаа- сан шувуу намайг ч өр- гөод ийсгэж мэднэ. Тэгвэл мой ч сайхиаа! Толя бид хоёр тэнгэрт шувуу шнг хоөроод, Хүүхдүүд дороос дуу алдан хашгираад..Аан ээж, хоёр харвал яаж сандрах бол, Хүү мипь! Сүх минь Бушуухан буу- гаад иргэж дуудна даа. Аргамишаа утсыг л олоп давхарлаж томохгүй бол тасарч мэднэ» хэмээн Сүх бодов. Толя Сүхэд ойртоп үрж: --Олдоо утсаа ороож авья! Тэгэхгүй бол шугууд маань аггамжаагаа Тас- даад їїсэж магадгүй гэв. Сүх зопшоорч гартаа барь сан хулсанд аргамжал ут- сыг ороон: эхлэв. Тэднийг тойроп зогссоп цоорхой тягайлууд цаасан шувууд газарт буун: ирэхийг С0- нирхон харцгаана. Зарим нь ийм шувууг яаж хийдД- гийг заан: өгөөрэй гэж Сүх Толин хоёроос аминч, лан гуйна, -- Цаас, хулс, утас ол- бол хийхэд амархан. Заа- вал залж өгнө гэж тэр хоёр хүүкдүүдэд амлав, уур доошлон.байсан цаасан шувуу салхинд эр- гэж хөрвөн газарт буухаас Улсын хэвлэлийн 1 дургүйцэх мэт цааш тэмүүл ив. Гэтэл Толлгийн цаасан шувууны аргамжаа тасарч салхинд хөөгдөн нисэн одов. “Тэр тасарч үлдсэн мяидсан утсыг хулсанд урамгүйхан ороож байлаа. Сүхийн цаасан шувуу га- зарт ойртон ирмэгц өлөө шувуу адил далбилзан ца- сан дээр уиан. Гэтэл шур- гааган булангийн цаанаас лам дээлтэй жаал ухасхийн гарч ирэн. Тэр газарт хэв- тэж байгаа цаасан шувууны дээрээс ээтэн хоншоортой мопгол гуталтай хөлөөрөө Дэпслэн урж тасдаад яах ийхийн. завгүй зугтаан алга боллоо. Хүүхдүүд түүний араас хашгирал- дэн гүйсэн боловч гүйц- сэпгүй. Сүх, Толя хоёр цаа(ан шупуугүй болсон боловч ту тарч гуньсангүй. Анд нөх- дийнхөө хамт инээж шуу- гилдсаар гэрийн зүг явцгаа жээ. 5 Сүх хүү гэрийнхээ эсгий үүдийг сөхөн баяр хөөртэй гээр босго алхан оров. Аав ць хоймортоо нэгэн таних- гүй ламтай ярилцан сууна. Ээнс нь гуулийш домбонд сая чанасан цайгаа уудалж байв. Цаасан шувуу нисгэ- сэн тухай аав, зэлсдээ. ярих хүслэн болсон Сүх хүү та- нихгүй хүн гэрт байгааг хармагц ээжийнхээ хайсууд очиж суулаа. Сүхийг орж ирмэгц танихгүн лам дуу- гүй болж үүлс баргапан нүүх тэнгэрийг тооноор гя- ламхийн харсиаа амандаа ямар нэг юм үглэв: Халуун цай. аягалах зуур эзэлснь Сүхийг аяархал ёворч «Ми ний-хүү гадаа гарч бай. Энэ ламба гуай заалтай чинь юм ярьж байна» гэж шивэгнэв. Ламтан хүйтан голгор нүдээр Сүхийг шир- вэн. хараад ээжий“ нь аяга- лан барьсан цайг хоёр га- раараа тосон авав. Сүх га- даа гарлаа. «Энэ лам мн- ний тухай ямар нэг базаах- гүй зүйл аавд ярьяс байна» гэдгийг тэр тааварлав Сүх овоолсон аргал дээр шар эсгийний тасархай иө- маргон салхинд хийсгэх, гүйн тул чулуу тавив: Сал- хи ширүүсч, цасаар шуурах янзтай болжээ. Өрхөө хо- шуулдахаар гэрийнхээ ард очив. Ламба гуай паргиа хоолойгоор чанга чанга ярих сонсдоно: -- За та пар харж бай- гаа биз, Танайдэггүй хүү хэд цаасан шувуу нисгэсС- нээс хан хурмаст хилэгиэй тэнгэр задарч байпа. Бу» руу помтоп оросын хүүхэд: тэй танай хүүхэд нөхөрлөөд сайнаа үзэхгүй, Павелын орөвгөр шар жаалтай нэг З-ё2- даг 7? гозгор бор хүү сүжирхээд байдаг болсныг би хэдий- нээс ансиглаж модсэп. Тө. гээд энэ хэний хүүхэд вэ? гэнс ахынхаа бандиас асуу- сап чинь Дамдин гуайн хүү гэж байна. Бурхим шавь хуврат хүн ийм тгүгэл тэй гаж. явдлыг пүдээр үзээд яюн дуугүй бай- хав. Ингээд Дд хуралд хурахаар явах замдал танайхаар ороод гарья гэсэн юм гэн ламба туайн ярих сонсдов, Сүх өрхөө хошуулдаад аргалын төмөрт очилс суув. Томчуу- лын яриаг гэрийн хаяанд сууж чагнах зохисгүй гэл ээж нь сургадаг билээ. Лам нар содон сонин юм үсэх- лэзэрээ «Нүгэл хилэнц, бурхны номд харш, гай зовлон дууданс байна гэж ярьдаг ямар учиртай юм бол. Бид хоёрыг цаасан шувуу нисгэхээс өмшө цас орж, салхи хөдөлсөн шүү дээ» гэм бодов. Ламба гуай эцгий нь хамт гэрээс гарч ирээд сал хинаас тгүүрээ. орхимжоо- роо халхлан одов, Дамдин хүүгээ дуудаж гэртээ оруул лаа. Ээж нь үндсэн аяганд цагаан тосїпч хэлтэрхий уна гаад дээрээс нь хар цай хийн Сүхийн өмнө тавив. Аав нь ширмэн цөгцтэй дэц асааж намхап модон өр дээртавиад халуун цай оочин бодлогошров. Сүх ааввасаа рмээн тулганы захад тонгойн суугаад «Цаа сан шувуу нисгэсэн тухай аав ээвдээ сонирхуулан ярих хэрэггүй болнгсээ» гээ бодож байлаа. Аав нь цаа» сан шувууны тухай юу Ч дурссапгүй. Харин ээнстэй нь энэ тэрийг энгүүн хүүр нэн «Сүх хүү маань, ухаан сууж байна. Монгол бичиг, тоо бодлого заалгавал яа- сан юмбэ,Жамьян гэдэг их эрдэмтэй хүнийг битал- нина. Төрхүнд шавьоруул бол зүгээрсэн» гэв. Ээж нь баяртай инээмсэглэн «Чу- хамаа, чухам! Миниий хүү ч ном эрдэм сайш сурах хүн байгаа юм» гэв Сүхийн сэтгэл уужирч хүүдээ ном. заалгах тухай аав, ээж хоёрынхоо яриаг баяртай сонсож суулаа. Хэрэв буруу юм хий- сэл бол аав, зэж хоёр нь аашилж зандрахгүй Ч гэ- сэп ой тойнд нь ортол сур гамислан ярьдаг билээ. Цаа сан шувуу «Хан хурмаст, ламба гуай хоёрыг хилэг- түүүлж» харин Консулын дэнжийн хүүхэд багачуу- дыг баярлуулсныг Сүх хүү хожим болтол дурсан байв 1 илийн 0МД--!--:---------- 2255шшш шинээ . с 4 шацийрн 5 - 7 55-20-1-22222 - | Сурагчийн жил | сургуульд орно! | паста шинь энэ балсал Насап үүрдийн баясал Брдмийн энэ жигүүр х орны тинь жигүүр Оюутан В, ХАСБААТАР Дуу минь хүчтэй! Энэ дэлхийн хүүхдүүд Эв хамтын дуугаа «Эпх тайван» гэж Эхлэх том, дуусгах юм Дуулах төр дуу нь лит хорвоод цуур Энх тайвны ДУУ нь шүвь Энхийн орчлонд цуурайтна Хоолой сайн тийлвэл Хорт бомбогийг ч сопоопо, Д Минь, цайз Алив паашаа ирээ т33 жож дуугаа пэгтгэн Атомын бомбогийг ын эсэрг 23 Сурагч А. АЛТАН-ОЧИР Минилулллуллулллллиули сс Хотын жайхаа Өдрөөс өдөрт онгөжин жавхаажсаа Өндөр барилга СҮНДЭНЛЙН боссоор Нарлаг хот минь хөгжил 1 , цэцэглэж Найман зүгтээ хаяагаа тэлнэ. Найман зүгтээ цэцэглэн | сүндэрлэ. Найрамдлын сайн 23 барилгууд ТКаргалалт хотын ясалхаа сүрийг 1Кавхлан төгс өндөрт өргөнө сурагч 5 Л. МӨНХБАЯР “эн ----гуг-------иии---- шү Би ааваараа бахархана Митпий аав ажилчип Би ааваараа бахархана Ариун » хөдөлтөрөор нь бахархана Алилч хичээнгүй аангаар- нь бахархана Миний аав сайхан Би ааваараа бахархана Тусч элэгсэг зангаар нь бахархапа Түмшээ гэсэн сэтгэлээр нь бахархана, Нийслэлийн 73 дугаар сургуулийн 7 Їїноне Аранаал- улаан бүч. минь Пионер бидний жавхаа юм Аранзал улаан бүчтэн бид Ард түмпий. прээдүй юм М. МӨНХНАСЛН Эрхлэгч ЄТТ Ц, ДАШДОНДОВ : - 00:01:040 11! комбинатад хэвлэв, ИНДЕС--14140 10 ЦЭ: “ХҮҮХЭД БОЛ МАНАЙ ЦЭЦЭГЛЭ : МАНДЛЫН ДЭЭЖ МӨН. НөЕнлс АУГАА. ИХ В.И. ЛЕНИНТЭЙ ХАМТ | Д.СҮХБААТАР МОНГОЛЫН АРДЫН | Д. СҮХБААТАР БОЛ. МАХН, АРДЫН | Д. СҮХБААТАР МОНГОЛ, ЗӨВЛӨЛ- ТИЙН АРД ТҮМНИЙ АХ ДҮҮГИЙН МӨНХ НАЙРАМДЛЫН БАТ ҮНДЭС| БАЙГУУЛАГЧ БӨГӨӨД БҮХ ЦЭРГИЙ СУУРИЙГ ТАВЬСАН ЮМ. ЖАНЖИН БАЙЛАА. ХУВЬСГАЛТ АРМИЙГ үндэслэ ТӨРИЙГ ҮНДЭСЛЭН БАЙГУУЛАГЧ "4 Хувсгалын омио Хү- рзэний гол чөлөө гэж нар» | зэгдэл, “байсан. талбайд 1921 ом долдугаар саг срын 11:14 нийслэлийнх- НИЙ цуглаан болк,.ардын эрхт тусгаар тогтиосоц мон” гол улс байгуулагдслпыг орон даяар зарлац туйхаг- ласац Д. Сүхбаатарын цогт уриа анх цуурайтсан юм. Иймээс энэ. талбай их ханиаы үйл. амьдралтай : салшгүй холбоотой. 1930 Ф.Улаалбаатар хотын Сүх- Оны намар Д, Сүхбаата- | баахарын талбайд босгосон рын нам, ард түмнийхээ Д. Сүхбаатарын хөшөө омпо байгуулсан үлэм- нгийн гавьяаг мөнхжүүлэх тг зорилгоор түүний. дурсга- : лын хөшөөг энд босгосон юм. Элэ үеэс Сүхбаатарын талбай гэж изрлэгдэх бол- исээ. Энэ талбай социалист монгол орны хөгжил дэвш- лийн нэгээхэн хэсгийг өөр- төө агуулсан хамгийн изр хүндтэй, аз жаргал, эн пай- рамдлын баталгаа. 00... үеийч үед дурсагдсаар байх болно Ө 1! удирдагчийн мэн Сүхбаатар тэргүү. ДЭЛСЭН газар тэр үсийн тэй Ардын турамт цэргийн Элбэг-амгалант гацаа одоо штаб байрлаж байсан бай. ГИЙН Улаанбаатар хотын «Шин. Майрамдлын районы 11 5 дүгээр хорооны . дэвсгэрт ! Д. Сүхбаатарын нэрэмжит клуб (эдүгээ соёлын ор- дон) бий. Ардын хувьсга- лын дараахан байгуулагд- сан энэ илуб соёл хүмүүлг- лийн ажлын төв төдийгүй хөдөлмөрчид ялапгула за луучууд, пиопер сурагчдыг нам, ард түмний хувьсгалт баатарлаг дайчин уламж- лал, өнөө үеийн тэргүүний хүмүүсийн үлгэр аягшээ- гээр хүмүүжүүлэхэд чу- хая үүрэг гүйцэтгэсээр байгаа юм Г) БНМАУ-ын Бага Хурлын тэргүүлэгчдийн 1943 оны хоёрдугаар са- рын 20-ы наймдугаар рлын тогтоолоор Д.Сүх баатарын уугуул нутаг Исапхлантшарга аймаг ба тХавхлантшарга сумыг гүхбаатарын нэрэмаснт болгосиоор Сүхбаатар ай маг, Сүхбаатар сум гэж нэрлэгдэх болсон юм Мон дээрх тогтоо- лоор МАХН-ын Төв Хо- рооны дэргэдэх Намын дээд сургуулийг Сүхбаата- рын нэрэмжнт болгосон юм Фф Мон дээрх тогтоо лоор Мамын дээд сур гууль, Улсын их сургууль, Цэргийн ерөнхий сур гууль, Хязгаарын газрын төв сургуулиудын онц сур- лагатан сурагчдад Сүхбаа- тарь нэрэмжит цалин олго! байхаар тогтоожээ Энэ цалин эдүгээ хүртэл уламжлагдан ирж манай орны их дээд сургуулийн лын 10 жилийн ойгоор хамгийн шилдэг тэргүүний Улаанбаатар хотод босгосон ОНЦ Сурлагатан оюутнуу- Д. Сүхбаатарын хөшөө дад олгол байгаа юм ф МАХНын Төв Хо роо, Сайд нарын | Зөвлө- лийн 1943 опы 56/64 дү гээр тогтоолоор Д. Сүх баатарын нэрэмжит офи ф.Мэїїмаачин лтацбулаг) хотыг 1921 оны "ураавдугаар сард чөлөөлсний (одоогийн дараа ӨЛ. Сүхбаатарын пэрэт- жит Тав цахилгаан станц ӨЛ. Сүхбалтарын шил Хэвлаэлийд комбинат, нэрэм- Фф.Ионгол ардын хувьсга- церийн сургуулийг бай гуулжээ ф СБИМАУ-ын Бага Хурлын таргүүлэгчдийн 1948 оны тавдугаар хур- дын тогтоолоор Дотоод явдлын Яамны (НАХЯ) улаан тугийн ОДОН тэм: ФМАХИ:ын Төв Хороо- ЛЭГТ Тусгай хороог Сүх. тм дэргэдэх Д. Сүхбаатарын б38тарын,нэрэмжит болго- тэрэмжит Намын дээд сур- СОН Ом. гуулийн хичээлийн байр ф СГбНМАУ-ын Бага Д.СҮХБААТАРЫН 77 НЭРЭМЖИТ ГАЗРУУД Хурлын тэргүүлэгчдийн 1947 онш гучдугаар хур- шин тогтоолоор Д. Сүхбаа- тарын үүсгэн (байгуулсан хувьсгалт цэргийн ерөнхий Зиуулагн (одоогийн Цар- гийн ерөнхий сургууль) Д. Сүхбаатарын їгэрэмжит болгосон ажээ. Ф Мон хурлын тэаргүү- лэгчдийн 1948 оны арав- дугаар хурлын тоггоолоор улсын хэвдэх үйлдвэр, Улаацбаатар хотын арган иашлийн П дунд сургууль, Улаанбаатар хотын тавду- гаар хороо (одоогийц Сүх- баатарын район) Улаан- баатар хотын төв цахил- гази гомбинат (одоогийн 1 цахилгаац станц), Ху- жиртын халуун ус (одоо- гийн. Хуширтын рашаан сувилал) зэрэг байтуулла- гуудыг их цанжны нэрэм- жит болгосоц билээ ФӨф МлХиИлас Төв Хо- роопы Улс торийй Тог чооны 1983 оны долду- гаар хурлын тогтоолоор Ардын цэргийц их бууны дугаар ангийг Д. Сүх- баатарын нэрэмжит болго- жээ. Өө БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн 1965 оны 96 дугаар зарлигаар Монголын пио- нерийн байгууллагыг 40 жилийн ойгоор нь Д. Сүх- баатарын нэрэмжит болго- соп юм Ө Д.Сүхбаатарын нэ рэмалйїт газар манаи эх оронд төдийгүй. хилийн Чанд дахь! хэд хэдэн” улс ороцд байдаг юм. Тухайл- бал: ЗСБНХУ-ын нийслэл Моснва хотноо Д- Сүхбаа- тарын нэрэмжит арван ислийн 161 дүгзэр дуйд сургууль, “Гпардын: тан- кийн хороо, Ириутск му- шийн-төв Иркутск хот бо- лон Алтайн: хявзгаарын Барнаул-хотод Д..Сүхбаа- тарып нэрэмжит. гудамж, Латвийн “тэнгисийн - тээв- рийн. «Сүхбаатар» хөлөг опгоц, Хиагт хотод Д. Сүх- баатарын нэрэмжит музей, БНАГУ-ын нийслэл! ВБер- иц хотноо Д. Сүхбаатарын нэрэмжит: 29: дүгээр дупд сургууль мон улсын Потс- сийч Гентин хотын комбипатад Дд баатарын нэрэмжит бригад, БНБАУ-ын Придо: под” Д. Сүхбаатарын нНа- рэмигит хөдөө аяс ахуй. аж үйлдвэрийн цогцолбор зэр- гийг нэрлэж болно. Түүнчилэц манай.ороид Д. Сүхбаатарын алдар нэ рээр нэрлэгдсэн хөдөө аяс алуйн. пэгдэл 10 гаруй байдгийн дээр Сүхбаатар аймгийн намын хороо, гүй цэтгэх захиргааны сонннг «Сүхбаатарын зам», |Сэ- лэнгэ аймгийн намын хо- роо, гүйцэтгэх захиргааны сонинг «Сүхбаатарын туг», Ховсгол нуурын усан аза- мын тээтрийн аварга том эдөг онгоцыг | «Сүхбаа- тар», Улзанбаатар төмөр замын Сүхбаатар хот дахь өртөөг «Сүхбаатар», Сэ- лэнгэ аймгийн төвийг Сүх- баатар хот гэж нэрлэсэн байдаг Их исапяагы маань алдар гэрийг түүхийн хуудаснаа үүрд мөнхолсоп газар иу- заг, нөрэмїшит газар, 39- шов дурсгал, зохиол бү- тээл олон байдаг нь түү- ний байгуулсан үлэмжийн гавьяатай салшгүй холбоо- той. БИД -8СВӨРИЙН 1 11171711112117 8 Нїапжий Сүхбаатарын нэрэм- жит 10 жшилийц хоёрдугаар сур- гуулийн хичээлийн эрхлэгч С. оёддорштой уулзаж ик шанж- ны ойг угталс зохион: байгаа ажлаасаа ярикыг хүсвэл. --Түүхт ой угтаж багш бүр заасан хичээл, гэрийн даалгав- рыг Сүхблатарын үйл ажилтай уллдуулис байна. Их асашины үйл амьдралаас сэдэвлэн монгол, орос хэл дээр зохион. бичлэг хийлгэн: гэрийн даалгаварт зураг зурах, тоо 00- дуулах, шилээр дуу шүлэг су- рах, шүлэг, өгүүллэг зохион бичих уралдаан зарланс байна -Өнгөрсөн шил сурлага 8.1 хувь, чанар 2 . хувиар ахиж, хэл бичгийн олимпиадын хоё- рьцг даваанд 10-ын «Бэ» ангийн Оюунбат, 8-ын «Б»-гийн: Ц. Энхцэцэг, б-гийгл «А» ангийн Я. Борчулуун, 3-ын «А» ангийн Д. Хишигжаргал нар шалгар- лаа, Математик, физик, химпїн олимпиадад шаргуу. бэлтгэ байна. Тэшүүрийн олон зайны аварга, 10-ын «4Б» ангийн Төгсбаяр олон улсын тэмцээнд Чэр дэвшигдэ байна гээд Доёддорш олон сайхан баримт ярилаа Сурлага, урлаг, спортын өн- дөр амисилт гаргасны үндэс нь ях шапжны түүхэн ойг угтсан шинэ хэлбэрийн ажлын үр дүн, сурагч бүр бид Сүхбаатарчууд гэдэг хүпдэт алдрыг гүн ухам- сарлаж, нэр төрөө өндөрт өргөж байдгийн сайхан илрэл юм. 2, БОДООШ ЗУРЛГ ДЭЭР: --Я, Хүүх- таа багштай 6-гийц чА» ап- гийн пиоперүүд сурлагын чана- рыг 59,4 хувьд хүргэсэн юм. Тус аигийп бүлгийн дарга С, Гэрлээ давтлага гаэр, --17-гийн «В» ангийн Б. Эр- дэнэзбдатар, гэрэл зур- гийн уралдаанд бэлтгэж байгаа нь. --Гаашгай сурвалжлагч хэс- гийн гипгүүн С, Батаа жанжны тухай пэвтрүүлэг хийж байна. --Сүхбаатарын танхимын идэвхтэн 9-ийн «А» ангийн су- рагч Д. Батбаяр, танхимыглхаа тухай 4 хэл дээр тайлбарлай ярьдаг юм, мшалоэцОаши лол 1-1: ө . тэр” ”ҮҮҮҮҮҮҮТТЭ ... 22) Монголын “ард түмний хайрт “удирдагч, жанжин Сүхбаатарын дүрийг сэт- гэлдээ ургуулан. бодоход Ф зүүн энгэргээ Улаан ту: 9 гийн одон зүүсэн, |холч мэргай, эрэлхэг зоригийг ф Нїлгасэц. цүүр царай. нь эр їгүдэцд харагдах шиг бол- Ф дог юм. Тїханишы энгэрт гялалз- - сац тор одоцгийн учрыг ф Тэр бүрий нарийн мэдэх- Ф гүй боловч, Лсиниий үнэнч Ф шавь иарын эпгэрийг мл- “Ф лаадаг хүндэт (одон гэд- “ гийг бид сайн мэддэг Оби- лээ. “УҮнахээр молнгол-зов- лолтийн ард түмний гап ф бат иайрамдлын үндэс суу- Ф рийг аугаа их Лениний Ф хамт тавья энэ найрамд- 9 лын төлөө хэзээ ямагт бат тууштай тэмцэн: байсан ф болохоор Д.Сүхбаатар тэр ф эрхэм шагиалыг зүй ёсоор Ф хүртжээ, Ї Ё Энэ тухай Д. Сүхбаатар Фф царыг Зоплолт Орос Ул- Ф син Улаан тугийн одонгоор Ф шагиасныг мэдэгдэж 2-4 ирүүлсэн бичигт дурдах- РЧ ї . Я.2ДЭЛХИЙ ЭФавүлар түрэмгийчүүдийн Ф халсний цагаан намын “хулгай, Уйгерпий цэргийг хүчин хавсарч байлдан хө- дээрх олон 2.0 ». “хар үзэлтэн лүгээ эсэргүү- данс монгол олон каргис . этгээдийн круудац чө. ийн засагт “ард олныг энх замд оруулахад г үзүүлэн, ийн- “нөөх, дахин монголын ард Э » баатар зориг сүр хүчийг , үүлж харгислуулан дар- шалнх буй этгээдэд (эрх) 12157272 мааны нөөл..» «..Алс дорнодын 12819 тоот улаан тугийн одон зургадугаар тоот, Улсын хувьсгалт Зовлөлийн бич- гийн -хуулгыг мапай улаан цэргийн дээд тэмдэг болох гурван улаан тугийн одны хамт монго- лын хувьсгалт цэргийн баатар зоригийг хүндэтгэс- ний бэлэг тэмдэг болгон илгээ» гэлээ. Энэхүү бичгийг Монгол Ардын Хувьсгалт Засгийн Газрын Гадаад Хэргийн яамны тэргүүн сайд Б. Цэ- рэндорлсиийн нэр дээр Мон- толын ард түмэн ба зас 999:936:563951333552 , Ф. »,? .? ? , » » » ,? » ФФФФФөФөөөө » »?Ф 52 гавьяаны 9 »? »? 52 ? ? »? а т ? ? гийн. газар найрамдлыг лтган, бүрэн эрх барих төлөөлөгч Б. Шумяцкий ф ёслоп илгээсэн байна. Нийтийн дайсныг хүч хамтран бут ниргэхэд оруулсан гавьяа зүтгэлийг өндөр үнэлэн Зовлолт зас- гийн газраас Улаан ту- гийн одонгоор шагнагдсан хүмүүс нь Хатанбаатар Магсаржав (түүний Улаан тугийн одонгийн: дугаар 12320), бүх цэргийц дэд иацопии Х. Чойбалсан (одонгийн дугаар нь 12321) иар байв. Түүнээс хойш монгол- зөвлөлтийн ленинч «най- рамдал, хамтын анилла- гааг гүнзгийрүүлэн бэх» ягүүлэх үйл хэрэгт чухал хувь нэмэр оруулсан Мон- гол Ардын Хувьсгалт Нам, засгийн гарамгай “зүтгэл- тэн, нийгэм, шинжлэх ухаан соёл урлагийн шил- дэг төлөөлөгчид Зөвлөлт засгийн өрхэм дээд шаг- иалыг удаа дараа хүрт- сээр иржээ. МАХН-ын -Төв «/Хороо- ны ерөнхий иарийн бич- гийн дарга БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүү- лэгчдийн дарга Ю. Цэдэн- бал Лениний одон болоп бусад хүндэт | одонгоор удаа дараа шагнагдсан би- лээ. Мөн манай анхны сансрын нисэгч БНМАУ- ын баатар ЯС Гүррагчаа монголын иргэдээс анх удаа ЗХУ-ын баатар цол Ф хүртэн, Алтан таван Х0- шуу медаль, Леиипий одон- ё тоор шагиагдсан юм. » т »? ? ,? 52 »2 »? ? (12 ? 111 Ф 52 ? НӨРРҮҮҮРОРРРРРҮҮҮҮҮҮҮҮТҮҮТ" , МИНИЙ ХАЙРТАЙ ААВ 0) Салхай. бид. Сүхбаатар жцанисны хүүтай уулсан юм. Галсан. гуай (Сүхбаатарын хүү) биднийг шиглынхаа. ороонд хүлээн авч аапынхаа тухай хүүхэд ахуй иасишхаа тухай дурсан ярилал, -- Хүүхэд ахуй иасанд үргэли л аяртайгаа цуг байхыг хан ч гэсэн хүсдэг шүү дээ. Би ч ялгаагүй л тэгж: боддог бал- сац юм. Гэйч аавд минь тийм зав тун холор гардаг байлаа. Үргэлис л ийшээ тийшээ лвэц шөна орой ирдэг байсан 10м- Хаала иэг багахан зай гарвал ус, түлээ бэлтгэх зэргээр гэ- рийн ажилд тусалж, бичиг, ном шагайж ийдад ганц хоёр орос үг ааадаг байсан 1ом -- Тэгвэд танд айв чипь орос хэл заадаг байлээ? -- Аав тэгэхэд Хужирбу- ланд байсан үе юм. Би тав, пургаан настай л байсан байх, Хужирбулангийн цэр- гийн орос сургагч нардас тог- тоосон үгнээсээ цадад заадаг байсан "ом. Намайг өвөр дээ- рээ суулгаад «да энэ сүх байна, Үүнийг оросоор «то- пор» гэдэг юм. Тар морь бай- на. Түүнийг оросоор «конь» гэнэ гэх мэтээр ярьдаг байж билээ -- Аав чинь тантай тогло- дог байсан уу? -- Ардын хувьсгал яла- хаас өмнө түүнд зан тун бага байл, Би аавтай хамт байж, тоглож наадахыг хүсэлгүй яахай дөэ| 1920 оны нэг өдөр (би долоон настай байв) гэ- рээсээ удаан хугацаагаар яв- сан аавын дотпо найз Х.Чой- балсай нэгэн хүний хамт ма- найд ирлээ Бидэнтэй: мэн: дэлсний дараа өврөө уудалжс боодолтой їом гаргаад надад огч «Аав чинь чамд өгүүлж байпа» гэж. хэлсэн юм: Ээж бидпийг (шадтай “хамт хоёр хүүхэд байв) гадаа: гарч тог- ло гэв, Гадаа гїраад боодлыг задалвал мод, нлгээр хийсэн тоглоом, хэдэн ширхэг чихэр байж билээ, Аавын өгүүлсэн тэр тоглоомоор би мөн ч удаан тоглосоп юм: Хожим: мэдвэл аап тэр үед Эрхүүд байжээ. Аав ладад шатар, “миний найз. нөхдөд «лагта» хэмээх арьсан бөм- бөгөөр тоглох тоглоомыг сүүлд зааж өгч бидэнтэй тоглодог байсап ом. Тэр хүүх ДҮүҮДИийн зарнмаас: БНМАУ- ын: гавьяат жүцжигчин Шарав доо, гавьяат эмч Дэпсмаа, геологич, доктор Дүгэрсүрэн нарыг нэрлэж болно. --Танд сургаж захиж: бай- сан үгнүүдээс юуг нь яхэд сацпаж явдаг вэ? - Аав минь сахилга бат- тай байх, үнэнч шударга явах, эрдэм ном сурахын ач тусыг үргэлж: захидаг байсан юм. Гэхдээ хамгийн гол нь эрдэм ном сурахын чухлыг онцлон Сумын илубийн хаалгыг татахад хүүхэд, багачуудын сэргэлэн цовоо дуу цалги- наж ер бусын хол ходолгоон- тэй байлаа, Үйлчлэгч эмэг- тэйгээс: --Энд юу болох гэм бай- гаа юм бэ до сонирхон асуувал: ” --Сүхбаатарын 00 жилийн “тойд зорнудсан уулзаат болох тэн: байна. Та ор, ор гэж захидаг байл билзэ. 1932 оны ёсдүгээр сарын эхээр КУТВт (Коммуцистилеский университет трудяшихся вос- тока, Дорно дахины хөдоөл- мөрчдийн коммунист их сур- | гууль) явах анхны хэсэг за луусыг аав гэртэ» хүлээн авч, цай хоолоор зочилї чо- леотай ярьсан юм. Тэгэхдээ: -- Эрдэм цомыг насны аа- лууд сурахаас илүү чухал юм үгүй. Орос хэлийг шам- дан сур! Ээ дээ, ардэм сура- хаас чухал зүйл үгүй шү/ гэнг захилс. байсап. юм. Тэрэ үедээ намайг дуудаж -- За энэ ахыг чинь Эр- дэнэсэнгэ гэдэг Юм. Том бо- лоод знэ хүн шиг эрдэм пом- той хүн болоорой. Энэ хүнийг Ламзав гэдэг юм, Бас их эрдэмтэй хүн... гэх мэтээр тайнлцуулан ярьж билээ. Эрдэм номыг сайн сурах тухай сургаалыг нь би үр- гэлж сааж: явдаг юм. --Сүхбаатар жанжин ямар ХүнЛН их хайрладаг байсан Ээ? -- Чанга сахилга баттай, хөдөлмөрч, зэр зоригтой хү- НИЙГ... -- Ямар хүнийг жигшдэг байсан бэ? -- «Аль муу аран»-ын нэг тэй ч эвлэрч болохгүй Гэж ярьдаг байсан. «Аль муу аравь-д худалч, бллдууч. хул гайч... зэрэг арваад муу шини шийг тоолдог байн билээ. -- Та ааваараа зэмлүүл»: байсан уу? -- Би тийм ч их томоотой хүүхэд байгаагүй юм. Зарим үед сахилгагүйтнэ. Ааваасаа хааяа иэг зэмлэл хүртдэг байлаа. Гэвч ихэпхдээ сур- ганг зөвлөдөг байсан юм. Тэр хэзээ: ч намайг зодож байгаа. гүй. Ёр нь хөмсөг зангидах. хялайж харахад их дургүй хүн: байсан юм - Та жанжны хүилэг сай: хап чанарын нэгэн жишээ хэлнэ гүү? -- Аавд минь хүмүүс их сайн байдаг байл. Хүн бол-- гоН л сайхан сэтгэлтэй, сайн хүн гэжс ярина, Нэгэн удаа ийм явдал болас билээ. Аавын бие хамгаалах арван цэргийн “иэг Даш гэгч хүн моринд кө- лоо хуга өшиглүүлжээ. Эмна- лэг хол. Дашийг морин дээр авч явахад бэрх. Аав тэгэхэд (бусад цэргүүд иь байсаар байтал) нэг цэргийн хамт Да- “Шийг ханан дээр хэвтүүлээд өргөж явсаар эмнэлэгт хур- гэсэн. билээ. Ийм жишээ ол», ыг 247) дам болио. айгаа цуг өнгө. рүүлсэн хамгийн баярт өд« рийн тухай ярина уу? 3 -- Дахип хэлэхэд авд минь бидэнтэй цуг байх цаг зав тун ховор байсан юм. Гэвч бид нэгэн өдрийг цук өнгөрөөж билээ. 1922 оны зун. Манайх Бага тэнгэрийн аманд зусланд гарсан:байлаа, Аав ажилдаа. морнор явж, . ирдэг байв. Нэгэн шөнө Туул гол гаталж, яваад (тэгэкэд гол үерлэсэн байжээ) морь нь хөл алдаж аав нхэд нор» чихсон гэртээ ирэв: Тэр шө- нө аав халуурлаа. Өглөө нь ч зүгээр болсонгүй. Гэвч ажилдаа явахаар хувцсаа өм сөв. Ээж, Окчин гуай (Зовс лөлт Оросын элчин сайд) бас Намхайнов . Цэрэндорж (халимаг эрдэмтэн) нар хо- риглож байгаад ажилд нь явуулсангүй. Тэгэхэд Л-аая бид бүхэл өдөржин хамт байж бидээ. Окчин гуайг бид- ний зургийг авч, томчуул хүүхэд биднийг Уралдуулж,. барилдуулис байсан юм. Энэ өдөр л миний аалтайгаа хамт өнгөрүүлсэн хамгийн баярт өдөр билвэ. --ҮТа Пнонерийн үйэн» - сониноор, дамжуулж нийт хүү, хэд багачуудад юу гэж захих вэ? -- Хувийн сахилга батыг чанд сахиж, эрдэм їпомдоо хичээнгүйлэй шамдахыг захыья! Ярилцсан Т. ДАВААДОРЧНС Д. Сүхбаатарын гэргий Янжмаа, хүү Галсай аравдугаар сар баатар, 1939 оны «БИД тус. илубт, пионерийн дөроөв- дүгээр бүлгэм, “Алтанбулаг сум дахь Сүхбаатарын му- аейн захиргаа хамтран, Сүх- баатарыц мэндэлсний 90 жи- лийн ойг тохиолдуулан «Вид- шшиоцны цэрэг» сэдэлт гур- вап үсийпхний уулзалт болж байгаа ажээ. . Уулзалтад хупьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн, партизан, шанж- ны. цэрэг агсан бэлтгэл ху- рандаад Бадамын Гомбожав гуай хүндэт зочноор оролц- лоо. Ахмад хувьсгалч, парти- зан. В, Гомбожав пионер -у- рагчдад Д.Сүхбаатартай нүүр учрал уулаак явсан, Хиаг- тыг чолөөЛөход оролцон яп- сайп тухай дурсамжаа ярилаа. Уулаалтад оролцсон пионер с БҮРЭГҮЙХ сс ДУУ Хал, ДӨэ- - ЖАНЖНЫ ЦЭРЭГ» жийг хүцдэт зочиддоо гоВ, Б. Ганболд сурагч Батчулуун нар -Сүхбаатарын тухай шүу- лэг уншлал, чид, төлөөлөгчдийг булаг сумын сургуулийн му- зейд урьж, даас МХЗЭ-ийн ХҮШ нх ху- рал, лагч». чуулган угтай зохиож байгаа ажил үйлстэй пионе- рийн ахлах удирдагч Н. Лхаг- пасүрэл танилцуулай. галын ард, хүүхэд бага" жин Сүхбаатарын ойдоо хөдөлмөр сурлагын ар її барын “байна. Удалн- пар. өрх 2-ын «А» ангийн сурагч Уулзалтад оролцсон ао- Алтап- пионер сурагч- пионерийн: «Залгамж, Хувьс- путгийн. хүй 0115 0 жилийн өлгий их амжилтаар бэлэг лУВсАНДЭНДЭВ. 1. Хрүвнт 1:2:3:3:5:2:5:5:5:4:3:2:5:818:4, : 2:5:3:3:2:3:4-222-14:2-222251223:8 123:5:4:2:5:4:3:5:8:5:3-3-2:5:124:4:2-5:8-5:9:2:8:2-3 5 8128 872 -»«ӨӨэ06090929 д909002200 18 уцшигчийн мэдлэг | ИХ ЖАНЖИН. ИНГЭЖ ХЭЛЖ БАЙВ “Монгол Ардыг. Хувь» гогалт Нам, ардын төр, мон- отол-зовлолтийн мөнх ай. “рамдлыг үндэслэгч, цар. го гийн гарамгай манжин Д, “Сүхбаатарын үйл амьдрал- тай холбогдсон олон чухал баримт материал Намып | хөв архивын сан. хөмрөгт | хадгалагданс байдаг юм. Тэдгээрийн дотор Д. Сүх- |. баатарын хэлсэн үнэт үг ! бүхий пилээд баримт бичиг байдгийн заримыг энд нийтлэв. 51920 онд Д. Сүхбаа. тар журмын пөхөддөө хандаж «..Бидний улс эв сплналыг їзэгтгой тийт нэгэн хүчинйг нийлүүлэн нэгэн зэргээр зориглон хөлөлбөл үл хүрэх газар. түй бөгөөд мэдэхгүй ба ча- лахгүй гэх япдал огт үгүй болж гадаад, дотоодын эзэрхэгийн савраас гарч учрах зовлопгүй болж, цэнгэлийн манлайг олж болохыг дай ганц бидний сэтгэлийт! чин зориг мэднэ. Ташаагүй үнэн болохыг би батлагг өгүүлнэ» гэж хэл- жээ. Д. Сүхбаатарын тал- “байд сүндэрлэн байгаа хө- | шөөний наран манлах зү- (Тийн элгэн талд энэ үг- риззс товойлгон бичсэн ! байдаг. 22-05 Д. Сүхбаатар зовлөлт “орос улсаас тусламж, гуй | хаар ярах үедээ 1920 оны | долдугаар сарын 31-їд | М. Дугармарт хандаж «4... гөдөо бидний памын пөхөд 1.бүгдээрээ: нэгэн ягурмаар ! мөхөрлөж | тус монголын | олон түмэй ардыг гал ус- : зовлонгоос гёийг хайрлахгүйгээр соп пионер, «ДӨЛ» ТОГЛОЛТ тийн шагиаглар ЭВӨЛ, эФөөӨФӨӨӨӨӨӨФӨӨӨӨӨӨбӨӨӨӨӨӨбӨӨӨО Го 25101с1о101о(ооТоГо1о1о100(0:010101 Энэ хоёр зургийг «Дөл» тоглолтын үеэр авсан юм. рамдал» дагерьт амарч байгаа хот ходоӨ- тэргүүний 240-өөд «Оч», «Цог» багийнхны дунд явагдсан энэ тэмцээнд бүлгийн удирдагч С. Төмөрбаа- тарын удирдсан тамирчин руулж шилжин явах цом, баярын бичгээр “А--89970 Д.Сүхоаатарын » нэрэмжит гэхийг нэгэнт тангараглан хүлээсний тулд билний биес хүчнийг дуустал чар- майп зүтгэх ба үлдсэн нөхөд та нар ч дотоод га- даалын байдлыг хэзээ ямагт сэргийлэн... бүх хү- чээ нэгтгэн тангараг жур- мыг гүйцэтгэн байхыг... хатуугаар найдаж, итгэнэ» гэж захиа даалгавар “бол- гон сургамжит үгээ хэл- жээ. 5 1920 оны есдүгээр сарын 21 Дд оросын ком мунпст памын Эрхүү му- жийп. 11 бага. хурал лээр Д. Сүхбаатар үг хэлэхдээ: «.Манай ардын хувьсгалт нам нь монголын малчин ардуудын дунд үүсч буй болов. Тэдний өмнөөс дэл- хийпй капиталын эсрэг зэв- сэгт бослогын тугийг анх тэргүүнд өргөсөн пам бо. лох Оросын |Коммуиист Намын Эрхүү мужийн бага хуралд баярыг хүр- гэс. Лам, ноёд, цэргийн эрхтэн, капїгталын гурван лавнхар талхигдалд орсон монго- лын атар хээр талын малч- дад танай намын уриа хүрсэн юм. Оросын ком- мунист хувьсгал дорно зүгт хувьсгалын түймрийг шатаав. Дорно зүгийн ард түмэп босоцгоож: бай- хятадын дэлхийн на» гэжээ. Энэ үг хам- гийн анх 4Власть Трула» сонины 1920 оны ёсдү- гээр сарын 21чий 259 дүгээрт нийтлэгдсэн юм. 5-1921 оны гуравдугаар сарын 1--3-нд хуралдсан намын анхлугаар нх хур- лын дэлгэрэнгүй протонолд тэмдэглэснээс үзвэл Д,. сурагчдын В. пнонерүүдийн сурагчид тү- л єчнннарарарарөарныг НААШ ИРНЭ ҮСҮСТСУСҮСТСҮСТ саяхан олон улсын «Найрамдал» пионерийн лагерь дээр бол- цэрэг--спортын «Най- Улсын хэвлэлийн « 21-11 Сүхбаатар гуравны өдрийн хуралдаан дээр үг хэлжээ. Тэрээр «..Монгол Ардын Хувьсгалт Нам бол Зөв. лолт Улсаас үзүүлсэн Ёс суртлын ба эд хөрөнгийн чанартай хүч бүхий тус- ламж тэтгэврийн ач ту- саар гадаад дотоодын дайс ныг дарж: чадах ба мөн түүнчилэн монгол ажилч ард олоп нь гэгээрэл бо- ловсролын замд даруйх- наа орж, ашилч хүн тө. ролхтөний эй ёс бүхи” аймаг бүлийн тоопд багтан орох иь мөн болох хэмээп итгэнэ» гэмээ. Д. Сүхбаатар бүр 1920:нод оны үед «Малай монгол улсын тогтной мандахад дотоод хүчил нь ард түмэн бөгөөд гадаад байдал дээр түшиг тулгуур нь Зөвлөлийн засагт Орос улс мөн. Үүнээс өөр зам байхгүй» гэлс хэлж, байжээ: Энэ үг Х. Чо!їбалсан. Илт- гэл, өгүүлэл. 1 боть, 1951 он. 148 дэх талд хэөвлэгл- сэн ажээ. "1921 оны гурардугаар сард Д. Сүхбаатар ард түмнийхээ төлөө зүтгэхээ илэрхийлж, «Миний бие молгол ард түмэнд өрх чөлөө олгох Хэрэгт орол- цохлоо амь бне үрэгдүүлэ- хийг бодохгүй зүтгэпэ? гэж хэлжээ. Энэхүү сургамжит үг хамгийн анх «Ардын цэрэг» сонины 1925 оны нэгдүгээрт «Сүхбаатарын дурсгал» гэдэг өгүүлэлд 11:11:95) Е) 101159 ”- Нийслэл «Хүрээг ЧӨ- лөөлсний дараа:1921 оны долдугаар сарын 9төд Д Сүхбаатар «Бидний ардын Өвлийп улирал 15:3:2:2:5:2 33 Є03:8:8072247 хэнгжөнөэнрөрынрүурэг с с 5) ! Ї : ЇЇ 53, 2! х Ч БҮЛ" төлөөлөгчдөөс,. та бүх ппй. даалгасан ёсоор СИ Орос Улсаас тусламшжи олж гадаадын харгисы соноонс газар орноо бүрэн! 3 бүтэн болгож. авав...» жээ. эе “ Д Сүхбаатар сурах: боловсрохын үлэмжийн а холбогдлыг үнэлж хэлэх: лээ: «Алилаа хүн сурах: чиглэлийг эрхэм болговол: хапдах зүг.аяндал тогтонов:. «Зорьсон хэргээ туйлд нвг хүргэ» гэжээ. 2. “"1929 оны хоёрдугаар: сард Д. Сүхбаатар гэрээ4:- болгож, «Миний бне хэдийг сурилуулавч ер эдгэрэх! төлөвгүй болоп. Иймд эрт хэм нөхөд та бүхэн одоо: гийн. явуулап буй намын бодлого, засгийн хэрэг явль- лыг уг зорилгонд нийлүүлж ард түмний Эрх чөлөөг? мандуулж, аливаа ДОТООД: гадаадын эзэрхэг харгис 8 дын гар савраас ангилж руулап ард түмнийг асране- хамгаалах эгээл Замыт- Удирдан жолоодохыг хэмнэ», а«..Курамт олон нөхөд: та бүхэн энэхүү чармайн- тэмцэж, олсол ардын .эрх, чөлөөгөө улмаар хөгжүү?! лэн явагтун-. зам зорилт. гыг алдахад хүрвээс хэр-: хэвч дахин энэ мэт сайн- мөрийг олоход бэрх биш: үү. Дахин дахин хянаж сах” наандаа агуулцгааж гади4! дотнын зальхай самууныг сайтар сэргийли: явсугай, Бүү умартаарай» гэж За: хисан билээ. х 6 Л. ЦЭРЭНСАМБУУ- Намын төв архивын” ажилтан) Дд анх удаа явагдсан нио- иер, сурагчдын цэрэг--спортын «Дөл» тог- лолт нь пноперийн идэвхтэн, сонгуультан сурагчдад орон н утаг, сургууль бүлгэмдээ зохиоп дэлгэрүүлэх ажлын туршлага бол- лоо. ЗУРАГ ДЭЭР: ийг эзэллээ. «Дол» «Нэргүй оөндөрлог»- тоглолтод тэргүүп байрыг эзэлсэн «Цог» багийн тамирчин сурагчид МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Амьтны хүрээлэнд аав хүү хоёр зугаалж явлаа, ЛАрс- лангийн ториы өмнө зогсол байгаад хүү нь Є ааваасаа асуусан пь! ЗУРАГ ДЭЭР: Нэг ииил зүйлийг хоёр удаа зуржээ, Таднийг ол. ш яагаад вэ? гэвэл тэдпийг гасэп газраас Г-Го|о|о101010160 0 е 010010, 01091010 0 0 Оо о1010То о о1о101с(о10:08 ХЭГЖИЖТЭЙ! | ЯВИАНУУЛ2 « (Ч оТо10) --Аав аа, энэ арслан тор») ноосоо алдуураад таныг ид! чихвэл би ямар автобусанд! сууж гэртээ яарнх вэ?.. га! жшээ, », . . Газар зүйн хичээл 2 багш: дээрс) --Та нар птмар ямар хишгээ) малтмал тэдэх вэ? гэж г ХАД асуу-. Вопа: б г-Луван, сойгиио, төма,, ухаж авда 4 үү дээ гэж нх л додиго хариулжээ “БҮХНИЙ ТӨД. Л| Аавын шагнуулсан Одопгийп алдар Ахын уйшдаг Зохиолын баатар Өнөөгийн бидний 1Каргалыг авчирсан Өвөөгийн хайртай Цэргийн шанжинг Өөрөө би мэднэ Өрх гэрээрээ танина. Түүхээр нь бүтэзсэн Миног үздэг. Түмнээрээ хүндэлдэг Хөшөөг нь хайрладаг Сурах бичгийп хуудсанд Зураг нь байгаа Сургаал үгс иь. Зурайж байгг Тэр хүнийг Эпэ ачтаныг Малчин ардынхаа Маргаашийг харж Ильич багштай Уулзан золгосон Эрэлхэг жанжин Сүхбаатар гэж мэднэ. Энэ дэлхийн Хүүхдүүд ч танина. УДИРДАГЧ. СҮХБАДТР Ариун: сайхан. үйлсээр. Ард түмнээ баясгагч Дөлгөөн зөөлөн хардтай- Манай удирдагч Сүхбаатар Булгал. аймгийн. 8. жилийн хоёрдугаар сургуулийн 8-ын «Вэ ангийн сурагч П, ЭРДЭНЭЧИМЭГ 83 ЖАРГАЛЫН . ШУВУУЛДЙ Миний: хайртай шувуухай Монгоп-тэнгэрт писээрэй. Мяпга түмэн хүүхдуүдэд Мппий мэндийг хүргээрэй Аз жаргалын шувуухай минь Алтар дэлхийгээр инсээрэй Атар мэндийн дууг л Ард олопд хүргээрэй. Тэнгис далайг гатлан инсэлг Тив дэлхийн хүүхдүүдтэй Энх тайвны уриа дууг Эгшиг нийлүүлэц дуулаарай, Аз »каргалын шувуухай мипе Алтан дэлхийгээр пипсээрэй Амар мэндийн дууг шннь Ард олонд хүргээрэй. Хөрст дэлхийг тойроод Хөөрхөн шувуу мипь инсээрэй Хөөр баяслын орпоор Хөөрөрв инсээд ирээзрэй. Аз жаргалын шувуухай минь Алтан дэлхийгээр инсээрэй Амар мэпдийн Дууг мннь Ард олонд хүргээрэй. Нийслэлийн 19 дүгээр шур- гуулийн 8 дугаар ын Б. ангийн у- | рагч УРАНЧИМЭГ Эрхлэгч : (01с1010Го1010101010|о1010(0(01019) Ц. ДАШДОНДОВ номбинатад хэвлэр, “ИНДЕКС--14140 эзҮг ҮН Ч 8-- д л « ь. шинхээиилилилици. : Жэ зэч ташилт на шэг Ч 5174 ” 225 лн2 ” Тртээгэгсэ” бЭьк л жээн Арталл өү ЯД2 : "0 эдүрэглн 04 2-үнлэх т?ГЭГ Н бҮХЇНЭ! 509: ЧрЧГЭГ ҮЛАТ ҮЛ ЭЭ Ї 24111172! 3, 1Ё7) лал нагд ХЕ тАЛА? -8ХАЦС ! : 135мца28 “эл АЙН жыа зүй Жэ ЙГЭ7 яаж вт льы 1у:111! Ү 7 вө0 дэх жилдээ ЭРДМЭ: куГ Үү 4 ас Ы | БНМАУ-ын Сайд парын Зовлолийл орлогч дарга, гапь- яат багш, профессор Гү Цэвэгмид гуайд Дорноговь айм- гийн Дэлгэрэх сумын 8 жилийн сургуулийн 4-ийн «А» ан- тийн сурагч, онц сурлагатан 0, Дуламсүрэц аахидал лээ. 5ш4:---7 О. Дуламсүрэн анги хамт олимхоо тухай бичээд ОЧЛУҮү захидалдаа хариу гохийг хүсчээ. Тэр дагуу У-ын гавьяат багш Д. Цэвэгмид гуайц бичсэн 48- хийг монголын багш нарын өдрийг тохиолдуулан иий- тэллээ. . Пиопер сурагчид уг захидалд дурьдагдсан чухал зов- ломжеос санаа авч оорсдийн гол ходолмор болсоп хичээл сурлагадаа шамдацгаал! й сонины зөвлөл ЇТ Сайн байна уу, дүү Дуламстрээн. Чиний захидлыг хүлэан аплаа. Би багш хүн боло- | хоороо хүүхдэд хайртай, тэр тусмаа онц сурдаг хүүх дэд нлүү их хайртай бай- ї лаг том. Иймд чамд болон чиний ойц сурлагатан пайп Цогбадрах, Дэлгэриям, Сэ- лангэ, Д. Дулам, Балрсай- хан, Ц.Сараисүх, Байгал- маа нарт халуун баяр хүр- гээ сурлагын улам их ам жилт таргахыг хүсэн ерөөс Эрхэм бий болгосон эрдэм мэдлэ- гийн их далайгаас аль бо- лох арвин хэмжээгээр оюу наа чнмни: чадна. “Эрдэм мэдлэгээр оюун ухаанаа чимж, боловсрол төгс хүн болох нь хүүхэд та бүхний нан чухал зорилт шүү дээ. Манай ард түмэц эрт үсэс нааш эрдэм помыг ямар ч их алт монгоноос ямагт дээгүүр тавьис ирс- нийг мэргэп дүү иар юу зэс анлах билээ. «Эдээр би- ёз чимэхээр эрдмээр биеэ Опц сурлага нь сурагч чим» гэдэг үгийн учрыг хүний ажлыг дүгнэх дээд парийн ойлгох хэрэгтрй үзүүлэлт билээ. Ажилчин юм. Хэп их гоёлс гоодсо: ноороо-биш, харин хэн их эрдэм мэдлэгтэйгээрээ олон түмэндээ тустай үйл бүтээж чадна. Ийм учраас та нар онц сурлагаа улам хүн ажлын яапарын дээд үзүүлэлтийн толооноо хүч чадал, мэдлэг чадрараа үл хайрлан зүтгэдэг бол су- рагч та нар онц сурлагын толоо биес сэтгэл, оюун бататганс Сурагчийн 0! ухаанаа бүрэн дайчлах лийг тохиолдуулан нэг нэг учиртай юм. |Ингасизэр сул сурлагатниыт даан авч сайн, снц сурлагатны эг- пээнд хүртэл нь тэдэнтэй- хүл төрөлхтний олон үеийп туршид хуримтлуулан) Сэлзигэ аймгийн Дулаанхааны хорооллын 8 жилийн дунд сургуулийн 7-гийн «Б» айгийн онц сурлагатан С, Гапбаатар Баянхонгор аймгийл Хүрээмарал сумын 8 жилийн сургуу- лийц 8-ын «А» ангийн сурагч «Залгамш үе» аяны гавшгайч онц сурлагатан Б. Оюунгэрэл Дорвоговь аймгийн Хөвсгөл сумын 8 жилийн сургуулийй 7-гийн «АЛ» ангийн сурагч, Т. Мөнхбаатар, 24 улирал онц су. ралцаж «Эрдмийн далай» жигүүрээр амжилттай аялж бийна, С. БОДООШ, Ч, АДЬЯА нарын авсан гэрэд зураг "Ө м0 (1882) ө 1983 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 2 Ө ЛХАГВА 3 | | 1 Ї гээ ажиллах хэрэгтэй. Энэ бол пигийпн сурлагыл чана- рыг хариуцсаны хувьд Ду- ламсүрэн чамд бүр ч ха- маатай, “Сурлагын чанар хариуцуулснаараа маш нх итгэл найдварыг Лхагва- жав багш чинь чамд хүлээл тэжээ. Танай ангийн хүүх- дүүдийн сурлага ямар байх вэ, хэд нь оиЦц, ХЭД нь сайп сурах вэ, тар ч ату- гай ирээдүйд тэд аль хар эрдэм. мэдлэгтэй хүмүүс болж эх ороп, ард түмэн- дээ юу бүтээх пэ гэдэг чу- хал чухал зүйл чиний аж- лаас хамаарах нь эо. Иймд хичээл давтах, багшаас зөв лөлгөө аврах цагийн парийн хулаарь сурагч нэг бүр дээр гаргаж: иягт мөрдөж хэвшүүлэх хэрэгтэй: Опц” сурья гэвэл хүүхэд болгон чадна шүү дээ: Го- тэл зарим, хүүхэд «онц сурдаг хүн тусдаа байдаг байх. Би ч яахав, дунд сурч члдаж байвал Их юм» гал! бодон өөрийгөө голжыь гаргуунд ив таргах тал байдаг. Энэ юу гэсэн үг вэ?. гэрэлгтиймархүү хүүх: дүүд: өөртөө байгаа, оюуны их” нөөц бололцоог бүрэн ашигла/с чадахгүй байпа гасэн үг юмаа. Муу дунд сурлагатнаас онц, сайнчуу ДЫН ЭГНЭЭНД ШИЛЖИТСДИЙГ тоо манай орон далар иг лээс яашлд Улам олон болж байна. Гагцхүү “мэрийлт, чармайлт л чухал юм. Чанартай сайн сурахын үндэс нь номтой пөхөрлөх явдал юм. Сурагч бүр ио- мын сайн нөхөр болох хо- дөлгөөнийг булэг салаа бүрт өрпүүллг, уншсан зүй- лээ хамтарч суугаад харил- цан ярьдаг, уншсан зүйлэас юугий нь үлгэрлэн дууриах юуг нь жигшин зайлуулах ёстойг шүүн хэлэлцдэг байх хэрэгтэй. Зав л гарвал ном бариад авдаг хүүхдийн «сурлага, зав л гарвал тоглохоор гараад гүйдэг сурагчийн “сурлагаас илүү сайн байд- гийг та нар юу өс андах билээ. Иймд хаана л явна ном барьсан, хаана л суу- иа:ном шагайсан хүүхэдтэй сургуулийн сурлагын Ча- нар єайн байдаг юмаа. Мон та нарт орос хал- ний хичаэл ордог: Орос хэл нь дэлхийн тэргүүний соёл иргэншлийн баялаг сангаас хүртэх ёлтан түлхүүр мөн. Иймд орос хэлийй хичээ- лээр үзэх зүйлийг ОДОО ноос сайн Ойлголт, тогтоож, мэрийл сура эрэгтэй юм. Хүн торөлхтпиий суут багш Нладимир, Ильич Лепиний хэл, хөгжлийн түүхэнд анх удаа” коммупист нийгэм байгууляс байгаа их зөвлөл тийн ард түмний хэл:орос хэлийг сурагч нэг бүр шам дан эзэмших нь чухал. Та ЇХЭН БАЙГТУНГ пар том: болоод төрөл бү- рийн мэргэжил өзэмшилс Өх орондоо хөдөлмөрлөх болно. Сайц ажиллаж нх амжилт гаргахын тулд мэд лэг, мэргэл(лээ байнга ахиулж байх шаардлата аяндаа гарч ирнэ. Орос хэ- лийг сайн сурч, эзэмших- гүйгээр мэргэжлээ өндөр түвшинд байлтах аргагүй юм. Иймд багшийн заасныг хий хоосон цээжлэх биш, харин учрыг нь сайтар гарган ойлгож, тогтоох хэ: рэгтэй. Орос үгийг нэг пэ- гээр нь биш, огүүлбэр өгүүлбэрээр иь тогтоовол үлдэцтэй байдаг. Үүний зэрэгцээ орос хэл ний. дүрмийг сайн үзэж, ялангуяа нэр үг, тэмдэг нэрийг тийн ялгалаар, үйл үгийг бисэр хувиргал: сурц гаа. Энэ: нь орос хэл сурах үндэс суурь болж: өгнө Ингээд! эрхэм дүү нар- таа дахин сурлагын Өндөр амнсилт хүсч, эрүүл зүх сайн сайхлн бүхний өлзий- тэй ерөөлийг дэвшүүлге- Та нарыг хүндэтгэн ёсол сон багш (Ардын цэцэн үгээс) шил хүний үүрэг, 30- 2 Эпа тухай хүүхдүүд та нартай бид лрилцахыг хүсч байна. Сурагч хүний гол үүрэг зорилго юу вэ? Үүнийг су. рагчийй дүрэм, пионерийн дүрэмд бэлхэлээ тов тодор- хой заасан байдааг. Сурагчийн дүрэм, пионе- рийн дүрмийг ёсчлон | бие- дүүлэх нь сурагч хүний ариун нандин үүрэг, зорил со мөн. Тэгвэл чи сурагчийн болоцл пиолсрийн дүрмэа ширхэгчлэц биелүүлж байгаа Эх орон, нам засаг, зэж аавынхаа чийг наяс хариу. Мах гэж байна? Чи ирээ- дүйд бөрлйгөө сайн |бэлт- гэх ёстой. Тэр тухай чи !0у бодож, юу хийж байна вэ? Ийм асуултыг пионер сурагч та бүхэнд талих, уг асуул- тад харну авах хоёрын аль аль її туйлын зүй ёсны хэ- (рэг. Эз.тиїгээд яриагаа цааш үргэлжлүүлье. Хүүкэд багачууд та нарыг ах орон, нам (засаг асар ихээр занхааран халамжилж байна. Үүний нэг шинэ тод марал гэвэл 1983 оныг СУ- рагч Та нарын жил болгож улс орон дазар зарлалаа Ю. Цэдэнбал гуая «Хүүхэд хүмүүжүүлэх, тэд- ний эрүүл мэндийг хамгаа- даах арнун үйлсэд оролцохгү й . шэг ч байгууллага, нэг ч ир- ф» "т байх єсгүй» гож хэлсэн » «Хүүхэд, залуучуудын ф Сурч, амрахад шаардагдах . нөхцөлийг бий болгох лидал 2-4 танай нам, манай ардын ф ТӨР, шонголын бүх ард түм- » тий арнуы үүрэг байсан бо- ф Төөд байх ч Фолцо» гаж 10, » Цэдэнбал дарга бас хэлсэн ф Оа!иа. . Или, . удирдагчийн хэлсэн ф юм үгийг эрэгцүүлж .» бодоорой! . Их чухал, их ф байна шүү дээ Хүүхэд 14 ф мзрыгаа гэсэн жинхэнэ эцэг ф ёсны элгэн халуун хайр ха- ф ламыж энэ үгэвд нэвт шингэ- , »? » » ». 52 » 2.0 » »” » » » е .? » » .е » »? хайрт знэ дор- сайи торийнхоө нандин ҮГ зээ. Өнөөдөр хүн ард цөмөө рөо, улс орон бүхэлдээ гагц- хүү Үүр хүүхэд 10 нарыгаа гэм хамаг л сайн сайхан бүх нээ, ариун цандин зүрх сэг тэйвэ чухамхүү та парт 30- риулж байла. . Хүүкдийн театр, хүүхдийн номын сан, хүүхдийн цэцэр хүүх- лэг, хүүхдийн эмнэлэг «Хүүх- дийн дэлгүүр. ээд Л Дээр» овогдосон, хүүхдэд зориулсан байгууллага га- з2р гэж уй олон, Тэрчилэй тионерийн ордон, пионерийн аагерь, залуу техникчдийн ордон залуу байгальчдын станц, гээд өдий төдий (Г4- зар, байна, 10. жилийн Өмнө байгуулагдсан хүүхдийн т19- доо дын Төв Бомиссын оролцоо, хүч хөрөнгөөр бү таж бий болсон зүйл, хийгд СЭН ажид гэвэд ҮЛэХхээр үлэмш, Хүүхэд багачуудын төлөө, тухайлбал сурагч ми ний төлөө тайнхуу улсаас анхаарч) улсаас хийж Өгч байгаа зүйл маш их 7 Үүнд манай Аугаа анд ” нөхөр, өмөг түшиг ЗХУ ту- салсаар Сайпа, Зорхон өнгөр- “СӨН тавац талд зөглөлтийн » тусламжаар манайд 9 мннген 7 54 Нэлидр 12 сургуулийн иж рэЧ | цогцолбор барилга, тэглэ байр Өмнөговь, Сүт-2зт0ү, : д чинь, 99?9999999889989999999988999909999999998999999999999999990990008 99990099209999999999999 грангаа, Дундгавь, Улс аймгийн төвд пөвлолт ул- саас тохилог сайхан сургууль бариж огсон. Улаанбаатарт зөвлөлтийн тусламжаар 04- ригдсан сургууль, хүүхдийн байгууллага олоп байна. Шил толь шиг гялалссан саруул гой анги, танхимд хичиэл- лэж, орчин цагийн тохилог дулаан байранд тав тухтай амьдарч үргэлжийн аз жар- гал эдэлж, балр балсгалан- гаар бллхам: яваагаа хүүх- дүүд та нар хэний ач, їоуны хүч гэж бодож байпа вэ? Энэ бол пам, аасаг, ард тү. мэн, пап зэлийн чинь ач, Аугаа зөллөолт орны оөгөө- мөр тусламжийн хүч «юм. Ачийг ачаар..гэсэн үг бий. Байгууллага, хүн бүр гагц- хүү хүүхэд багачууд та иа- рюмгаа л гэж байла. Тэд үр хүүхдээ лаж сайн сургах, плаж сайхац амраах, яаж гоё хувцаслах, яаж сайн хооллох тухай цаг мөч тутамд бодож байна. пгасний хүчинд ч 14- нар өмсөж зүүх, эдэлж хэ- рэглэх зом 1вмаар хапгагдаж элбэг хангалуун амьдарч байна. Унштал гэвэл том, үзье гэвэл үзвэр, тоглоё гэ- вэл тоглоом, амрая гэвэл ауслан, лагерь..ер нь юу л хэрэгтэй байна тэр бүхэн чинь бэлэн байца. Үнэхзарийд өгөөмөр хайр, оргон халамжийн дунд та иар өсч бойжин, сурч хүмүү- исиж байна Ард түмэн, эх орон чинь хүүхэд багачууд та нарыгаа ёстой л алган дээрээ бөм089- рүл мөрөн дээрээ өргөж ихзэхэн дээдлэн эрхэмлдэК, үнхрийлэц хайрлаж явна. "Га нарыг улс орны хойч 4Рээ- дүй, асар ихийг сурч бүтээх хувь талилантай эрхэм Хү- мүүс болио гэн гүнээ итгэж байна.Энэ өргөц гүн энэрэл. энэ өндөр дазд ттгэл найдД- зарын харнуд та нар яах ёС- тай вэ? Юуша өмнө өөрсдийн гол хөдөлмөр болсон хичээл сур- лагадаа мэрийж шамдах ЁсС- той. Дунд сурааг нь сайн, сайн сурдаг нь онц сурахыг хичээх ёстой, Зүй нь бүх хүүхэд л онц сайн сурах гэж эрмэлзэх Єстой Зөвхөн эр- дэм номтой байгаад зогсох- гүй лЧ хичээнгүй, болов- сон соёлч, төлөв түвшин, даруу сайхан сан чанартай байх хэрэгтэй. Хэрэз зэЖ лавын сайн хүү. сайн охин, эх орны эрхэм хүндтэй иргэн больб гэвэл ийм Л байх ёс- той, Чухамдаа сайн явж сай- хан амьдрах, хүний дайтай күн. болохыг хү сдэггүй бодД- доггүй хүн ч гож байдаггүй байх. Гэвч сайн больё гэ нээр ч сайн болчихгүй Үүнил тулд багаасаа л хичээн м2- рийх шаарддагатай Цаг мөч, болтоцыг үр бүтээлтэй, ашиг- тай сигөрөх ёстой Хүн болох багаасахА гэж үг бий, Ер нь хүн багаасаа мэ- рийж олигтой хичээж байж д олигтой хүн болохоос биш хойноо гэнэт лом болсон урч, хүзү үасинэ гэвэл бүтаэх- гүй. Багаасаа А багш, эцэг, ахмад хүний үг сургам- эх, шийг сайн авдаг, дуулгавар- тай, сахилга, ДЭГ журамтай болоод сурчихвал хэзээ Ч алзахгүй. Насны багад эзэмШ- сэн ордам мэддэг, сурч а4д- ган ажил, олж авсан зов ХҮ- мүүжил чиний насан туршид хэрэг болио. Ингэж л байж ивээлт нам, засаг, энэрэлт эх орон, ээж аавын мартаг- дашгүй ачийг ачаар хариулж чална "Га нарын ямээ овоо: «4ӨиоӨ- гийн хүүхдүүд маань билний 29Ф 9Ф999999999 ог үетэй зүйрлэхийц аргагү сайхаа нөхцөлд амьдарч бай. на. Балэн зэлэц юмай Дээр л туйлж байна. /Каргалд хэт ташуурч болохгүй дээ» гэх заргаар өгүүлж байдаг. Энэ бол хатуухандуу боловч Яг л үйэц үг юм. ой л орой руу орохоор хэлд, байна. Їзлэрээ. л жаргалд ташуурч яахан болох билээ? Өнөө- гийн сайхшаг оөрөө ирсэн мэт бодон! болохгүй, Хэтэр- хий цамаан цатгалан загиаж сав л хийвэл голж шилэх бай» далтай байж хэрхэвч таарїх- гүй. Тэрчилэн байхын вор- гоор хамаагүй хандаж барж ядсан байдалтай үрлэгэн зам- бараагүй, салан задгай явах нь хэнд Ч аятай санагдах- гүй. "Талхны өчүүхэл хэлтэр- хий ч, дэвтрийн хуудасхан цаасыг Ч, харандааны ахар- хан хэсгийг ч, балруулын нэгээхэц ширхэгийг ч,тэр Ч байтугай тал тоосго, 189 8Ү- лэг, ширхэг хадаас, грамм будгийг ч хайрлах ёстой, Энэ бол ягижиг ч зүйл биш, ашиг- гүй ч зүйл биш, Чухам энэ мэтээс Л тухайн хүүхлийн хэр зэргийн соёлтой, хэр зэр- гийн хүмүүнилтэй нь таяиг- дана. Сурч байгаа суртуу- лийнхаа хаалга, үүдийг савж хаяад гарах уу, аль эсвэл эвВ- тэйхэн зоолон хаагаад гарах уу? гэдэг ч хамаагүй зүйл биш, Үүнийг ихэпх хүүхэд нарийн сайн ойлгож юманд хайр гамтай хандаж Сайна, Харин зарим «изгэн хүүхэд улсын юмыг өсрийй ом мөт хайрлаж, хамгаалах ёстойг төдийлөн сайн ойлгохгүй бай- гаа. бололтой. Амьдрал бай- гаа гоё, сайхан сууцаыхаа арцын хана, хаалга дээр муу: эсвэл тохь Ту хтай сууж ариун пандин эрдмийн шим хүртэн, байгаа ачит сургуу- пийнхаа тарт, ширээн дээр элдэв юм эрээчин: внВгө, үлсэм- жийг нь муухай болгох, үгүй род байшин барилгын цолхыг сайаандгүй боловч хагалчя- хаис байгаа хүүхэд ч байна, "Эдэчялан мөд хугалтт, цэцэг таслах зэргээр ср зүгээр явж гаддаггүй. тахиа, нохой, у- вуу, мал адгуус гэх мэтийн мөрөөрөө яваа амгүй амьт- дыг үргээж, цочоох, зодож чулуудах, хөөн туух зэргээр амар овла үзүүлдэггү й тийм хачин хүүхэд ч байна. Яагаад ийм байна. Ийм муухай хҮ- мүүлнслийг хаанаас олц: авав? гэсэч асуултыг тийм хүүхдэд тавих Ёстой. Үүнтэй тэмцэх үүрэгтэй мөчөөх пяснерийн эргүүл, пост маань хаёна юу хийж байна?! Дэг журамгүй хүүхэд бол бусдад огт сайханч харагдах- гүй. Насан хачин, яагсан ХҮ- мүүжилгүй хүүхдэз дээ гэж хүмүүс гайхаж дургүйцэхэд хүрнэ. Тэгэхлээр үүнийг хүү- хэд: болгон. сайтар ухзарч биеэ туйлын зөв .боливсон, төлөв түвшин азч явах 8ь чухал байна, Пшонер сурагч бүр улсаас өөрт чинь 20- риулжс барын байгуулаад ӨГ- сон. зүйлд, тар ч байтугай эик аавын (зэхээд бгсон хоод хүнс, дэвтэр, ном, хув- цас хунарт хүртэл ихээхэн хайр гамтай хёїдаж байх улахан үүхдүүд та нарын эдэлж хэрэглэн байгаа зүйдийн ДО- тор хүний хүч хөдөлмөр ший- гээгүй, улсын хөрөнгө зар- дал ороогүй өөрөө аяндаа бүтэж бий болчихсон зүйл гэж нэгээкэн ч үгүй. Цом Л эрхэм, цөм л үнэ цэнэтэй зүйл. Тэр талаас нь юмыг бүрэн ухаарч юм юманд хайр гамтай, аригч, хямгач. эєинхэнэ. эзэц хүний малгаар өөриймсөг элэгсэг хандаж с7- 99999999999Ф рах нь чухлаас чухал байна. 10м Юм инь тэгш байн хүй болохын тулд хүүхэд та пар өдийгөөсөв олон зүйл ойл- гож ухаарч авмаар байна. Энэ талаар ЗХУ болон ах социалист ориы үе тэн- гийнхиээсээ. сурмаар юм ч багагүй байна. Миний бие тосорхөн БНАГУ-д очоод ир- сан, Ардчилсан германы хүүхдүүд үнэхээр өндөр соёЛ- той, сайп хүмүүжилтай бай- на. Тэр нь юухап лээр ч бо- лов ажиглагдай: мэдэгдээд байх їюм, Дэгтэй, дуулгавар- тай гэдэг нь жигтэйхэн, Ээж аав, ах, эгч, ахмад ХҮ- ний үг сургамжаас гариа гажна гэж байхгүй. Орой 19 цагийн орчимд телслигаазэр өөрсдөд нь зориулсан нэвт- руүлэг гарч дуусаад төгсгөлд Нь «За хүүхдүүдээ та варг зориулсан нэвтрүүлэг дДуус- даа. Одоо тавтай Мойрсоо- рой» гэхэд Л түүнийг ёсчлон дагана. Дэл суд явж, дэмий тэн9- нэ гэж үгүй. Хичээл ломоо үзэх, зэнс аавдаа туслах, тог- лож шаадах, унтаж амрах цагийц нарийн хуваарь Дэг- лэмтэй бөгөөд түүнийгээ ягш- тал мөрдөнө. Тэгээч, цигэач гэн: шахуулж шаардуулаад Ч байхгүй, Эрх танхи, хэдар перүүл... зэрэг илүү ЯУТУУ зан авиргүй, утга учиргүй дэгжширхэх, тамхи татах м9- тийн савсаг муу зангүй. Гэр орондоо цэвэр цэмцгэр суун дүү нараа үлгэрлэнэ: Үзлэр үйлчилгээ, олны, гаар Шуу- гиж үймүүлнэ, томбогүйтэж дүрсгүйтэнэ гэж үгүй, үргэлж биеэ чанд ззомдаж төлөв тО- моотой боловсон соёлч явна. Юманд цэвэр нямбай, ариг мтай хандана Хооллолс увдлахдаа барж ядсан юм шиг орхиш үлдээж, асгаж цутгах зэргээр дэндүү цамаан загиадаггүй яг л хэрэглэх хэрэглэх хэктнээгээрээ илүү Ч үгүй, дутуу ч үгүй тохи- руулж юм болгонд хэм таа- рууаж хэвшсэн байдаг, Энд- хийн хүүхдүүдийн хүмүүжил сайгай нь алхам тутамд нь харагдана. Иїншээ нь гадаа гудамжинд їюмуу сургуулийн коридорт тавьсан самбарын нэг сураг хагайсныг харвал тэр дор нь тэгшилчих,ан- гийнх чь шаярээ, шал, хананд чериилын толбо байвал х9- зэр ч хэлүүлэлгүй өөрсдөө санаад арилгачнх, цойхон дзарх цэцэг хуурай байзал усалчих, усны цорго дутуу хаагдсан байвал хаачих сэр- гээр дацдаа юмыг тордож, өөд татшк явах юм, Бай- галь орчиыг үнэн голоосоо хайрдаж хамгаалж, шувуу, тахиа, нохой зэрэг амьтыг тэжээн тэтгэж, харж хаАн- Дам, хамгааг сайна. Ардчилсан германы хүүх- Дүүд аан харьцааны -өндөр соёлыг багаасаа гаргуун узэмшсэц учир бусдад баяр- лаш, талархсанаа илэрхиЯ- лэх, бусдаас өршөөл уучлал гуйх, хэзээ хаана бололч ах | зах хүнийг хүндэтгэж замыг нь чөлөөлж, суудалд тавьж өгөх гэх мэтийн ёс горимыг алдалгүй сахина. Гэр: орондоо. байхдаа Ч зурж сийлэх, зохиож бүтээх, эвлүүлж: угсрах, оёж хатгах, зэрэх сүлжих, хоол хийх, на- рийн боов, жимсний чанамал бэлтгэх, тэр ахуйн техник хэрагсал засч сэлбэх, сууцан- даа эхижит засвар хийх, ногоо, їєнмс тарих бзргээр амьдрал үйлдвэрлэлийпл даллага сууж, авьяас билгээ байлга хог- їсүүлш: байдаг. Үүнээс санаа аач сурагч бүхэн насны ба- га, нарны галтайд юм юманд амжиж боловсрох шаврдаага- тай байна. Хошмын хойно ямар хүн болох чинь зөвхөн сурагч чамаас өөрөөс чинь шалтгаална. Одоо ямар бай- гаагаас чинь их зүйл хамаар- на, Нөгөөтэйгүүр та нарыг томчуул маш халамжилж, 81- хаарч тусалж, дэмжив. бай- хад түүнийг нарийн ухаарч үнэлэхгүй тэгж л байх ёстой шигээр хэнэггүй байж болох- гүй. Өсгөж өндийлгөж, хө- лийг чинь дэровнд, гарыг чинь ганзганд хүргэх гэн, хүний дайтай хүн болгох гэж эзт: аав чинь хичнээн их-С3- наагтавья! ямар их хүч, чаг- майлт гаргаж чухац л сгиаж сарвайх бүхнзэ харамгүй 20- риулж аль л байдгаараа, эр- вийх дэргийхээр мэрийж м4- чийн байгааг инь юман ЧЯ- нээд бодохгүй байж болох- гүй Ишиг эврээ ургахзау/ эхий- гээ мөргөнө гэгчээр нэг нас- тай, иллк үстэйгээсээ ас- руулж бөөцийлүүлж байж өсч өчдийчихээд эцаст нь б0- лоход эх эцгийн тэр далай их ачийг санахгүй эртэй сани- даа л өдий зэрэгт хүрсэн мэт бодвол гүй эндүүрэл. Бусдыг юм хэлэхэд өөрийнх нь биеийн талд хандаж сайн сайхан. явуудах тас санаа тавьж байна гэдгийг ч мэдэх- гүй, хатуухан үг Ч даахгүй саз л хийвэл эмзэглэж яхир- лахаа урьдал болгоод байвал яэж зөөдтэй хүн болохов дээ. Тийм хүүхдийг хүмүүс х4- раад яасан сүрхий мундаг хүүхэд вэ? гэхэзсээ ээ чаавас- даа яасан муцмхаг болчимгүй хүүхэд вэ? гэш халаглахад хүрнэ Иймээс сурїїгч бигачууд та нар «Би лмар байх бстой атал ямар байна?» «Аав зэлсийнхээ ачийг хариулаг чадаж байна уу,үгүй шу?», «Аа шаргалтай сайхан амьд3рч бай.аа агань юуны ач вэ?» гэсэц асуултыг нэг. удаа боловч өөртөө тавьж, тэр тавьсан асуулт- даа хариулах гээш үзэв үү? Цаашилбал хорөнгөтөн ёр- төнцийн хүүхдийн хөөрхиЯ- лөлтэй амьдралыг өөрсдийн- хөө аз нсаргалант сайхан амьдралтай жишиж, харь- цуулж боддог уу? Хэрэв тэг- сэц бол анд өдөр шөнө хоёр -шиг, газар тэнгэр хоёр шиг эрс тэс яагаа зааг бий ШҮҮ Дэд Социалнст эх орондоо ан төроц амьдарч байгаа өӨНӨӨ- гийн хүүхэд багачууд та нар зүйрлэшгүй аз жаргалтай байгаа юм. Харин хүүхдүүд та нар зөвхөн халамжлуулж, хайрлуулчихалд л өөрсдөө юу ч хийхгүй, юу ч бодохгүй яс: огт таарахгүй. Өөртөө тодоркой зүүрэг хүлээж, оөм- нөө ах сорилго тазьж, Хи- чээд ном, ажал хөдөлмөрт тэсвэр тазчээр, мэрийлт шаардлага, сахилга баттай хандах ёстой. Хүүхдүүд та нар юм бол- гоцыг бусдаар хэлүүлис бус- даар штаардуулж хийх ёстой юу!| Тяйм биш, Өөрсдөа их ом сачаж, сэтгэж, олон зүй- лийг ойлгож ухаарч шалны лэх үүрэгтэй. Тэгж л ба нам, засаг, ард түмэн, аав, осэнцийнхээ ачийг ачаар ха- рнүдж чадна. Хүн болсныхоо ашгийг Ч гаргаж чадна, Ишгэхийг Ч машөд | хичээж байгаарай хүүхдүүд жинь. Пїйонер сурагч та бүгдийн сайн нөхбр, Дотно зөвлөгч «Пионерийн зүшэн» сониноос зохиол байгаа «Чиний төлөө ириа»-нд оролцож чин сэтгэ- лээсээ хэдэх зүйл мань энэ том - Сэтгүүлч Ц. ДАШДОНДОВ 9999999Ф ФФФ9ФФФФФөФФөФ өөөөөөөөӨсӨ сс? 21 яах ТАНЫ 1:5 Сүхбаатар: аймгийн Мөнх- хаан сумын дунд сургуулийн пионерийн булгэмийн зөвлөл «ид-Өсвөрийн Сүхбаатар» чууд» сэдэвт үзүүлэх ажил пахиов, Үзүүлэх ажил дээр сурагч Гантулга өөрийн 80- хяосон «Сүх хүү» шүлгээ ун- шив, Дараа нь шанжин Сүх- “баатарын амьдрал, тэмцлийн тухай асуулт хариултын урал- даанд хүүхэд | бүр идэвхтэй оролцов, | Пионерүүд үзүүлэх ажилд бэлтгэж Сүхбаатарый хувьсгалт үйл ажиллагааг сур- талчилсан булан, зурагт сам- бар, бяцхан ном, альбом Хийж үзэсгэлэн гаргажээ. лгэмийн зөвлөлөөс -Д. Сүхбаатарын мэндэлсэгий 90 жи- лийн ол угтаж зарласан «)Налжиндаа барих бидний бэлэг» Сэдэвт сурлагын 21 хоногийн уралдааныг дүгнэв, Уралдаанд 8-ын «А», «Б» ан- гийн сурагч Г. Энхээ, Х, Элих- жаргал 7-гийн «А», «Б»ь ан- гийн сурагч Л, Цэвэгмид Л, Аваадорж, 8-гийн «А» апгийн “Сүкбал р 4 2 2 | | он | -- т шалаар ЛЭЛТ 211117 СҮХБААТАРЧУУД ван | өнгө» зэрэг олон сайхан кипо гарав, 23 . . БНМАУ-ын Ардын Их Хур- аын Тергүүлэгчдийн дэргэдэх хувьсгалт тэмцлийп ахмад зүтгэлтний хороо, В, И. Ле- ииний муаей, үййслэлийн Д. Сүхбаатарын изрэмжит 0бай- гууллагуудаас эрхлэн МАХН, Атлын төрийг үйдэслэн бай-ж ХХХАЖ гуулагч Д. Сүхбаатарын мэн- яд дэдсний 00 жилийн ойд 830- риулсан «Д. Сүхбаатарын үйл хэрэг, мөнх». сэдэвт уулзалт» одөрлөг 8В. И, Лениний мУ- зойд саяхан зохчов, Уулзалт өдөрлөгийн Ардын хувьсгалын тартизан хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн нарт Д. Сүхбаата- рын тэрэмжит байгууллагуу- даас Д. Сүхбаатарын мэндэлс- ний 90 жилийн ойг угтаж хийсэн ажлын рапортаа уншиж гардуулав. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төв Заөадөлийн р3- портыг нийслэлийн арван жи- үеэр тайвац нойр- сож байсац Ваняг өвөө нь гэнэт сэрзэжээ, Тэр гоё- Амгалан лын хувцсаа өмсөн бүх одоц медалпа зүүсэн өвөө- төө харжс--Ялалтын баяр хавар болдог. Гэтал одоо чинь өвөл шүү дээ! гэж гайхлаа.Өвөө нь Ванягийн бодлыг тааварласан болол- той онцгойлон зүүсэн «За оборону Сталинграда» (Сталинградыг хамгаалса- ны төлөө) медална зааж. ж » ж » » ж ж » ж ж » ж »л ж : » ы --Харж байна уу? ач ж ж ж» » сурагч Ц. Долгордорж 5-ын 1й - лийн хоёрдугаар сургуулийн й ёрдугаа «А», «Б» ангийн «сурагч ЇЦ, 7-гийц «В» ангийн Сурагч Л. -2-52 шлсоүЭ хоЁРДУ Заг Мөнхтуяа Б. Гантулга, 4-ийн Байгалмаа. С. Багаа наргуп- ж САРЫН (2. лон Эслтт «А» ангийн сурагч Л. Баяс- шиж гардуулав. өмнөх тэр нэгэн өдрийг галан пар олон онц дүн авч Уу Бэрлагили эсэр шударга хүн .бүр мэднэ. пөхдөв хошуүучилисээ, Мөн зур- улзалт 0 Ь Ахмад дайчны ач хүү чи гадугаар бүлгийн шионерүүд пвнт уа ан Ш 2-13Хйнн Ж үүнийг бүр сайн мэдэх «Д.Сүхбаатарын нэрэмжит 038гуулЛАрууЛаА СУНБАВСРГЭҮЙЙ учиртай. Эв ховулаа гарья бүлэг» болохоор авсан үүргээ Сухбаатар, МАХН, Ардын ж ГЭЖЭЭ. Тэд явсаар саруул амюшилттай биелүүлж байна, «Сүкбаатар (Г : 5 бай ! төрийг үцдэслэн байгуулагч ж Уууисим талбай, өндөр сан- Пиоперийн ахлах удирдагч ман», «Сүхбаатар монгол, Ж хан барилга бүхий төмөр Ч ТУНГАЛАГ хөвлөлтийн найрамдлыг ҮйДЭС-Ж замын вонзал дзэр ирлээ. 13 Г . лэтчийн тэг мөн» илтгэлийг 2 2 ШЕ-ХЭСЭЭ ох Дэд эрдэмтэн Б. Дашзэвэг, 3: Ванягийн : аван а дэ 3 вык лэгч байсан залуу насламь Манай нам, ардын төрийг С. Дамдинсүрэн нар 1 ВРСЛШЦСЭРМЛЫЛЧНДЛР гДИЙГ үндэслэн “байгуулагч Д. Сүх- 1921 оны Арлын хувьсгалын ф ӨРСсӨнН дайны өдрүүд баатарын мэндэлсптий 90 жи- партизан, П. Тогтох, ЇН. Тү- 20 эргэн санасан бололтой. лийн ойд зориулан МПБ-ын Лэз. пар дурсамжаа ярив, ж. -БВаня! Төв Зовлол, омпйслалийн Эл- Уулзалт өдөрлөгийн төгс 3 Агуу: нкэх орны дайны Хал ланлир ШоллЛатыг 1828 Өэошим, (МзуйадУҮ 1 үеэс манай ард сүвэий ., урлагийн тоглолт болж с (5225 Ё Магин алхаа ахАЛН Бвохаон” 17 Лал ! ж тэмцлийн түүхэнд мөнхөд Д Сүхбаатарын тухай барим- Ж ҮЛДЭх үйл явдлын нэг НЬ Энэ ихипо наадмын үеэр ИК таг кино гарч үзэсгэлэн үзүү- Ж Сталипградын хамгаалалт жанжим уйл амьдралаас Х8- дэв, ж» юм Гитлер Москваг хөтсїс руулсан «Өглөвь, «Темцэл», Ж : ХЭХЭ Й аврсилэл Бус «Ардын элч», «Солонгын та- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ж Зэлэн авах тэрч Оантутай Ж баярын 2кагсаал хийх ӨД- Багш нарын өдөрт Ж реө хүртэл товолсоц бай- Ж сан юм. Тэд энэ бузар са- Я! наагаад биелүүлэхийн тулд ж Сталинградыг залэн авч жЖ Москвагийн дорно зүгээс Ж довтолж орох боломж Ж олох, манай армайн хү- Говь-Алтай аймгийн Алтай хотын 10 жилий - туулийн орос хэлний багш С, Манхбаяр авшлдаа ЗХУ. АЙГГЙГ -ын багш багш Г, Рэнцэпдоригийн тайл- нэвтрүүлж ажидласиаар даасан сурташ сурлагын чанарыг 2 чийг хоёр хувааж гол хү- чийг өмнө хэсСгзэсС нь сал: ж гах зорилго тавьсан юм Ж “Тиймээс 1942 оны дун- дуур өмнөд Фронтын чиг- эс дэлд асар их хүч эс дүүлнс байлаа.Зөвлөлт Ж армийн дайчид, дайсны ЭЖ хүчийг дор бүрт нь бут- цохиж. фашистуудыг зк жсг Нутгаасаа хөөн сайлуула- Жо хад шаардлагатай бүхнийг Ж хийж эхэллээ, Юуны өмнө 5 Волга Доны хооронд Ста- ж “Лииградын Фронт байгуул- Ж Сан юм. Хүүхэд, эмэгтай- Ж чүүд, хөгшдийг дайны га- лаас колдуулан нүүлгэж хотын эргэц тойронд хам- гаалалт барьж байгуулж ж эхэллээ. Үйлдвэр, заводын ж ажилчид сайн дурын отряд Ж байгуулш өдөр нь эвдэр- 26 сэц тапн, сум пуглуулж зэлжит ажлынхаа дараа ж хамгаалалтад гардаг байв. ж Яг эн» мөчид фашистыц Жо геперїлууд Волгд мөрний Жо эрэг дөэрх-нэ хотыг ын үнсэц товрог болгох дадл- яа Газрыг удирддагаасаа ав- В, ДАНААХУҮ, Л. БАТСух| “522 1942 овы паймлугаар УЛ: С шарын ассан тород зураг ж«я.жиа аа хЖжЖжжжж хжжакжйХЖж иж Ж ЖЖИЖЖИЛКЖАЖ) “дагаар газар тэнгэрийг Фашистууд. Сталийградыг устгалаа гэж Гитлерт сүр бадруулан Мэдээлэхэд НЬ Сталинградыг эзэлж ав! гэсэн шинэ тушаал өгчээ. Гитлерчтүүд хот руу дов толж дайрсан газар бүртээ үхлийн цохилт авч байсан юм. Тухайлбал тракторын завод руу 71(81:591169:58)1| ажилчдын сайн дурын отрид,цэргийн сур сонсогчид Фашистуудын эс рэг тэмцэлд босч заводыг хамгаалсат том. Төмөр за- мын энэ вокзал дээр 14 өдөр ширүүн тулалдаан болж Федосеевийн батальо ны дайчид гудамж бүр, байшин бүр тэр ч байтугай давхар бүрийн төлөө ту- лалдаж байсан юм гэлээ, Ванягийн өвөө хэсэг ЗУУР бодолд азтсанаа яриагаа үргэлислүүлис --Фашистуудыг төрөлх хот руу минь дайрч байхад Сталинградын дэйчнд«Нэг ч алхам ухрахгүй гэн танН- гараг өргөж, амь насаа хайрлаагүй тэмцэж, тулал- даж, ялж байлаа. Ширүүн тулалдааны хүнд өдрүүдэд хүүхэд. хөгшид, эмэгтэй- чүүд чадах бүхнээрээ -ар- мад туслалцаа хзүүлж байв. Волга мөрний дэЭ- гүүр өдөр шөнөгүй дайсны снгоц эргэлдэж бэмбэг халж: сумаар шүршиж байсан Ч Эрэлхэг дайчдад хотын иргэд, хүүхдүүд хэ- рэгцээт зүйлийг азчирсаар байлаа. Амь өрссөн тийм тохиолдол тоолис баригүй олон бий гээд өвгөн ач хүү- гээ дагуулан хотын тэвзд ирлээ. “Тэрээр хотын тэ- вийн нэгэх байшинг сааж, --Дайны өмнө энэ бай- шингс зөвхөн оршин сууг- чид нь мэддэг байлаа.Одоо бол Павловын байшин бу- юу дайчин эрсийн алдрын байшин гэяс бүх хүн мэд- нэ. Дайны өдрүүдэд энэ байшинг фашистууд эзэлж: зүг бүр тийшээ чөлвөтай буудаж: байлаа.Ахлах дэс- лэгч Яков Пазлов тэргүү- тэй тагнуулын хэсгийцхэн энэ байшинд байрлаж бай- сан Ффашистуултай хүч тэнцаэргүй талдазнд ОРж эрсорнгийн баатарлаг эжишаэ үзүүлж -5З өдөр, шөнө дайспы галын шугам дээр тулалдаж ялсан юм гэлээ. Ваня өвөөтэйгээ троллейбусанд сууж явах- Даа «өвөө Мамаев Нур- ган»-д очье гэлээ. /Өвөө- гийн нүд сэргэж, --Төгье, тэгье Мамасп Курганы тухай чи юу ма- дэх ва? гэлээ Паня --Манай багш Ярихдаа- «Мамаев Цурганд төрөлх хот Сталинградаа баатар- хамгаалсан олон зууц дайчин эрсийг ор- шуулсан хүндэтгэлтэй зар» гэш ярьсан гэхэд, Үнэн үнэн. Дайны өдрүү- дэд энд ширүүн тулалдаан га-/ тууд өдөрт 8--10 удаа довтол- дог байлаа. Нємцүүд усгүй лаж байсан толгодын ДЭР- гэдэх голын уснаас дай- санд амсуулаагүй юм.Энэ тол жижигхэн ч агуу уудам эх орны маань нэг хкэЭ- сэг игүү дээ. Сталинградын хамгаалалтын тулалдааны хүнд үед Фронтын төв штабыг Н.В. Ватутнин.К.Н. Рокоссовский, А. Н.Ерб- менко шарын зэрэг эрэл- хэг зоригт нэрт гЄясра- лууд удирдаж Паулюс,Гот нараар удирдуулсан Фа- шистын том хүчинд үхлийн цохилт өгсөн юм. Фельд- маршал Паулюсын коман- далсан 380 мянган цэрэг офицер манай бүслэлтээс гарч чадалгүй бууж өгсөн юм. 1943 опы хоёрдугаар сатгын 2-ны өглөө «Баррч- кади»,4«Красный: Онтяорь» зэрэг заводын дэргэд нем- цийн үлдэгдэл хэсэг эсэр- гүүцэл үзүүлэх гэсэн 00- ловч зохих хариугаа ассан: юм. Ингээд үдэзс хойш гэхэд буун дуу зогслоо: Буун дуу зогссон тэр. өдД- рөес эхлэн Стадинградын- ханы эвдэрч сүйдсэн тэ- рэлх хотоо сэргээн босго- сон чөр их хөдөлмөр эхэл- сэн юм гэм: ярилаа. р Ванл өвөөгөө. түүний энгэр дэх «За оборону Сталинграда» медалийг бахархан ширтэж бяцтан гараараа өвөөгийнхөө хац- рыг иллээ... Мамаев Курган, түүний хөшөө дурсгалын цогцол- борыг шударга хүн бүхэн мэднэ. Сталинградын баа- тарлаг хамгаалалтын “ту- хай сонсоогүй хүн ч байх- гүй. Сталинград одоо Бол- гоград гэ: нэрлэгдэж баат. рын алтан тавац хошуу, Лениний одонгоор шаг- пагдсан баатар хот юм. Баатар хотын хэ- шөө дурсгад бүхэнд гал улаан бүчээ.намируулсап өсвөрийн Ленинчүүд хүЧ- дэтгэлийн харуулд зогсок байна. Эх орон, төрөлх хотынхоо төлөө алтан амиа алдсад эрэлхэг дайчдын гэгээн дурсгалд зориулсан мөнхийн талын дэргэд амьд цэцгийн баглаа барь- сан мянга, мянган ахмад Дайчид, өсвөр үеийнхэн ирас хайр хүндэтгэлээ илэрхийлдэг, Ваня ч өвөө- сийнхөо хамт ирн( малгай- гаа аван тсогслоо. ВБайя өвөөгөо дахин дахин хар- на. Хүүгийн уруул үл мэдэг хөдөлис бүхнээс онц- гойлод зүүсэн медаль дээрха4З2а оборону Сталин- града» гэдэг үгийг зүрх сэтгэлдээ. давтан унши- ца... Ваня пионер боллс мон- хийн галын дэргэд хүндэт- гэлийн харуулд зогсохсон гэж, яарна. Н. ДАРИЙМАА АХААХЖАЖАХАЖХАЖ ж » эж ж эж ж ж ч Б3 29 ж Бэ эх 2 х гн 25 -к ж ж х ж Жж ж х 29 Эс 4 Ё" х 35 25 ж х ж ж 2 х ж ж ж 5.3 Ё" 53 БАГШДАА суүыН эрдмийн хэл болсон «А» үсгийг анх заасан ХАчит багш тандаа Анхныхаа шүлтээ ? зориуллаа Бадаг шүлгээ Хадаг болгож Барья тандаа! Баярлалаа, гялайлаа Эрдмийн дээдийг зааж Эрхэм сургаалйа хайрласан Энэрэлт багш тандаа Эхиийхээ шүлгээ ЗХУ-ын хоккейн шигшээ багийн тамирчин, спортын гавьяат мастер, олимпийн хоёр удаагийн аварга, Европ болоп дэлхийн най- мап удаагийн аварга Валерий ВАСИЛЬЕВ ос- ворийц хоккейчдод зөвлөл байна. Би 16 иил хоккей тог- лож байна. Москвагийн «Динамо» багийн хамгаа- лагч, Олон ч удаа. ЗХУ- ын шигшээ багийн тамирч ны хувцас омсөж тогло. соп доо. Тоглохоо болихоо- роо дасгалжуулагч хийхээр толөвлож байпа. Өнөөдөр хүүхдүүл та нартай уул: зал, хоккейн талбай даэр өөрийн айсиглаж ухаарсан зарим зүйлсийн тухай са- иалаа солилїох болсондоо их баярланам За ингээд өхэзлье! Бие лай сурцгаагтуй! Аливла юм бүхэнд лта нар өөрөө өөртөө үйлчилж яриагаа бай. Энэ чадвар чамд амьлралын чинь турш ихээхэн хэрэг болтпо. Өө- рийн! ТЧ11115:51::219) л лаа. Би эпэггүй 0 билээ. Ээж, Олег ах таа гургуулаа амьларда” байсан їом, Хоккейпы хэ- рэгсэл апах гэхэд монгө Жжүргхгүй. Цохиур молыг л гэхэд бид тэмцээн лдээ: рээс олдог байлаа Тог- лолтын үед хугарсан цо» Хпурыг Хаалт лавуулаад шилчихнэ. Бид түүнийг ны шүүрч агаад лсайтар наа»! орхнол тоглолог байїрн. билээ Толгойны хрмгаалалт хаалтыг Ч өөрслөө хїїлдэг байсан 10мМ Ер нь ямар ч бэрхшээл тохиолдсон, бид түүнийг лайахыг Л. ХхичаэдэгсанН Хокисйчин болох гэж тэм- цэл! байгал хүн бурт ИЙ- мэрхүү бэрхшээл Ёстой халгалттай , тохиолдоно, Хүний тар харсан, эрх танхил хүүхдүүд тэлгээ- рийг лавж чадахгүй, Бага ч гэсэн ялж сур! Хонкейчны зан чанарөдөр тутмын, нэг хэвийн бэлт гэл. ласгал сургуулийн явпад төлөвшинө. Ахмад хониейч халамилан хү: мүүжуүлэгч А. В, Тарасов хониейнд хайдах билний хандлагыг шалгахдаа ЧУ? хам бэлтгэлд хэрхэр орол- цол байгааг нь, Үзлэг бай- сап билээ. Бэлтгэлээс ганц секунд “4 «хойш» суух гэсэн бүх л оролллогоо ор тас мартах хэрэгтэй. Хөрэв чи хувцас солих өрөөнд ямар нэг шалтгаанаар саатаж Ор- киодД номанд өгч”бүгдээрээ тулгаж зхэлсэп үел талбай Шөэр гарч нэрсэн бол өө- 1:1:1:8444а зориуллаа “ хокнейнд ямар Ч А--89652 БАГШ. Бадаг шүлгээ Хадаг болгон Барья тандаа Балрлалаа, гллайлаа, Нийслэлийн 85 дугаар хув ДҮЙХ ЭЭТЭРВАТ БАГШ, ЭЭЖ ХОЁР Бүүвэйн сайхап дууг Ээж минь наддаа зөрнулна Байгалийн түмэн үзэгдлийг Багш минь надад заана. ӨЭнэрлийн сайхан харцаа Өэж минь наддаа зориулна Эрдмийн сайхан дээжийг Багш мипь бидэнд заана, “ДЭДВр 10 УВрэрж дугаар сургуулн 5-ын «Б» загийн су- , рагч И, ОДСҮРЭН МИНИЙ БАГШ Эрдмийн алтан түлхүүрийг ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮНИЙ ЭРХЭМ ЗАН ЧАНАР НАРЫН ӨДӨРТ” Гарт минь бариулсан багш минь Ихийг сурах замыг минь Залуурдан жолоодсон багш мннь Хүний зэрэгт хүргэх гэж Хүч авьяасаа зориулдаг юм Эрдэмтэй хүн болгох гэж Эрдэм оюунаа дайчилдаг том. Хөвсгөл аймгийн Тариа» бэт Уулын! 10. «Б» сур ын 2 ангийн сурагч Д. ОЮУНЧИМЭГ, ШАВИЙН ҮГ эгдээхэй насандаа аны шавь болж элгэрэх оюупаа аны ачаар тэлж Мөпхийн бамбар шиг Эрдмээс тань сурч Энгийн сайхан Зангаас тань авч Эх орны иргэп болохоор Эгэл нэг ард болохоор Баяр Багш жаргалтай замаар | таныг дагаж, лявиа. Булган аймгийн Сайхан сунын 8 жилийн лийн 4-ийн «АФ ав. Х. ДЭЛГЭРЦЭЦЭГ Эрдмийн гүн далайд Сэлэх тэнхээ хайрласан Эрдэмт багш таны СЭТГЭЛД Эцгийп үнэт сургаал бий Эрдмийн арнун тэнгэрт Нисэх жигүүр өгсөн Эрдэмтэн багшийн оюунд Эцэг эхийн х бий. Сай- рийгөө шийтгэж тават хаалтыг дазах хзрэгтэй зүгэвр Ч үгүй бас далан дээрээ өнхөрнө. Нэрд гарсан мастерууд Ч энэ үед уучлал хүртдэггүй юм А. В. Тарлсов ч зөвхөн өөрөө өөрийгөө шаардаж. байнгын дасгал сургуу: лийг ёсоор нь хийсэн Хү" мүүст л жинхэнэ хонкей: Чпны зан чанар бүрэллдэг гэлс үзлэг ЮМ. Өөрийгөө ялж | сур! Хөдөлмөрч, хичээнгүй, тэвчээртэй, тэмцэгч чанар авьяас- наас дутуугүй хэрэгтэй. Миний ахмал нөхөр, багш В.С. Давшидов бага байх- даа тун Ч доройдуу хүү- хэд байсан гэдэг. Үе тэн: гиЙнхэндээ, хүч тэнхээгээ: рээ үргэлж ялагдлаг байн. Тэгээд ч В. Давылов өө- рийнхөө өмнө биелүүлэхэд хэцүү зорилт тавьж ТҮҮ" нийгээ хэрэгжүүлэхийн төлөө тэмцсээр эцэст нь биелүүлжээ. Тэр миний үзсэн хамгаалагчлын Дот- роос хамгийн аймшиггүй. чадалтай нь байсан юм. Тэр ч байтугай Рагулин шиг мундаг хонкейчпиг Ч хаалтанд «нааж орхих» тохиолдол Давшдовт гарч л байлаа. /Түүлээс евро- лын болоп далайн чанад лахь орнуудын шилдэг тоглогчид ч эмээдэг байж билээ. Алдаапаас битгий 4! Нэг удаа би ийлвэл ха- татуцлагатай нэгэн тоглолт лээр шайбаа өөрийнхөө хаалганаас зайлуулах гэж байгаад Өрсөлдөгчийнхөө цохиурт нь хаяж бэлэн идэпг тавнад өгчихсөн юм: Тао -ч ганцхан цохилтоор гоол оруулчихлаа: Би дДа- раагийн ээлжийн тоглолт Х ж сандал дээр-сууж байхдаа бараг уйлчих ша- хаж байсан юм. Миний дэргэд байсан “Александр Павлович: Рагулин: --38,:За, чийгийн улаан минь, (тэр мундаг хүн бүх салу тамирчлыг ИНГЭ нэрлэдэг байсап 10м) бүр гутарчихаа шив дөэ! Алив мөсөн дөэр гараад, үргэлж лүүл Чамаас дахиад л мяпга мянган удаа алдаа гарна. Х ийптол ньтүүнд гутарч, тэвдэн: болохгүй. Алдаанаасаа ч сур. Нөх- цөл байллыг сайтар ХЯ- нан, юунаас болоод “Чи ийм аллаалд хүрсиэа ойл- гож. ав гэж хэлж билээ. Морголдооноос бүү зугат! Зөвхөн чөлөөтэй, цэвэрхэн мөсөн дээр өврийлхөө чадварыг харуулдаг ХОК- иейчид бол”төдий лсайн тамирчид биш, Миний аянд нөхөр Валерий Харламов бол огт өөр байсан юм. Талбай дээрх тэмцэлд ухаантай хандаж, үргэлж давшин, . өрсөлдөгчөөсөө шайбыг нь булааж, аваад ялалт авч ирэх ширүүн ловтолгооноо эхэлдэгсэн, Тэр авто машины осолд орж хоёр хөл нь хугарчи- хаад байхдаа Ч өөрөө өөр- тэйгээ. ширүүн. тэмцэл ялчулис байлаа. Үүнийхээ үр дүнд Ч тэр пахиц 19: шүүр хөлдөө хийж: цохиур модоо дахин барьсан билээ, Гэвч хоккейн хорхойтнууд Харламовын хөлийн эрхий хуруу огт мэдрэлгүй болс- ныг тааварладаггүй байв Энэ хуруу хонкейчин хү: Ний хувьд хамгийн гол тулгуурын нэг шүү дээ. Валерий мэдээгүй бол- соц хурууныхаа оронд өөр тулах цэг оли бит бэх зогсож чадсан ом Тэгээд Ч зогсохгүй дахин тоглож гайхамшигт тамир чин болохоо үзүүлсэн би- лээ. Эр хүн шиг нөхөрлөж сур| ЦСНА, «Динамо» 6л- "Аллтуупы бурууг хэлж “Алдрайхан шавь намайгаа Арвап жил ухааруулна. сан туршид дурсагдах Нандин сайхан сэтгэлтэй Эрдмийн оргилд намайг “чиглүүлсэн Эрхэм сайхан багш минь, Чойбалсан хотын 8 жя- лийн нэгдүгээр сургуу- дийн сурагч т Ц. ЭЛБЭГЗАЯА гийн тоглолт бүр дээр би байнга Харламовын эсрэг тоглодог байсан юм. Гэвч бид бие биендээ хэзээ Ч муу байж үзээгүй билээ, Мосөн дээр хааяа барил« цаад авах тохиолдол Ч гардаг байлаа. Гэвч тоглол тын дараа нэгэйдээ гомдох тохиолдол ер гарахгүй, ЇНинхэнэ нөхөд бие биеэ” рээ бахархаж, бие биедээ шаардаж тусалж явдал юм. Харламовын гурвалд Борпс Михиалов,. Влади- мир Петров нар тоглодог байв, |Михиалов сүүлд пь тоглохоо больж Лепин- градын армийн «Спортын нлубийг толгойлсон билээ. Түүнд анхапдаа хэцүү бай- лаа. Тэр Чед ч Петропв нөхөртөө туслахаар яаран - очсон юм. Төр одоо /Ми- хиаловтай цуг дасгалжууг лагч хийж, хуучин нөх, рийнхөө ажил зүйлсийг дэмжиж: байна. Эр улсын пөхөрлөл ийм л байх ёстой гэн: би боддог. Өвчнийг тэвчиж: сур! Надад ,булгарсан хуруу, гэмтсэн хамартай тэмэ иээнд орох үе бишгүй л гарч байлаа. Бүр тэвчи- хэз байгаад ирэхийн үед бп ганцхап зүйлийг «тал- байгаас гарах л юм бол миний гүйцэтгэх үүргийг нөхөд минь өөр дээрээ үүрнэ шүүү дээ» гэж 00- Дол:: зоригоо чангалдаг юм Спорт гэдэг бол өаөрийн- хөө сул талууд, еөрийгхөө «чадахгүйэ-тэй хийх бид нпй тэмцэл їом. Энэ тэм- цэлд л ялсан Хүн сая жинхэнэ тамирчин болж чадна. Т. ДАВААДОРЖ орчуулав. 3 УНШИГЧДААС АВАХ ХАРИУЛГ Б.2нхинэнэилийлйн | 7нэ дугаарыг уншаад төрсөн сэтгэгдэл овог ми- с Хойшид манай сониноос юу уншмаар дайна? -.----т-- ашуүшнтүэхттэлдэвЕЖ яогүл- Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн КОМОИНдТад хэвлэв. таитэлшшвхэїг20пхүшлэвэ Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОБВ Индекс--14140 МХЗЭ-ийн Төк шиТБСЫн Төл «Бүх инйтээр бичиг үсаг- тэн болцгооё!» гэсэн “урпаг хорь, гучаад оны үсийн.эа- луучууд дэвшүүлж өөроо бичиг үсэг сураад ороол бусдыг сургаж, үнсэн сам- бар, -хулсайл үзэг өвөртлөп оргон уудам ориыхоо уул талаар соёл түгээж явлаа. чБүх нийтээрээ заарал дөрвөн жилийн эзэмшье» гэж доч, тавпад оны залуучууд уриа дэвшүүлж ардын сургуулийн алтай босгоор алхан орцгоож, оройн болоп зчиээ сургуульд чолоот цагал онгороож, бага сургуулийн боловсрол. бүх иийтзэр эзэмппїцгээж билээ, «Бүх пийтээрээ заарал долоон шилийп боловсролтой болцгооё» гэж жар, далаад опы залуучууд урналж: нам, засгийнхаа хайр ивээл, ард түмнийхээ бий болгосол 00- лолцоопПДд тулгуурлан. уул зорилтыг амжилттай хэрэг- ясүүлж байна. «Бүх нийтэзрээ гоо сайх- їл боловсрол заавал Эзэм" шье», «Бүх пийтээрээ техипг» нийн бичиг үсэгт тайлагдьл» гэсэн уриаг өнөөгийн залуус дэршүүлж байна, Эйнэ бол социалист байгуулалтын өр" топ далайцтай хөгжлийц бо» дит үр дүйгэзс урган гарсан цоо шинэ уриа ї0м. Одоо үед зөвхөн бичиг үсэгтэй, бо ловсролтой хүн байгаад сог- сохгүй техиинийн «мэдлаг, тоо-сайхиы “боловсрол эзэм- ших иь тал бүрийн үв тэгш шинэ хүний зайлшгүй шин» чанар лж байна, Гоо сайхгы хүмүүлл, бэ- ловсрол “дутсаны харгайгаар бүтзэгдэхүүций гологдол гар» саар л байна. Дээд зэргийп чинартай, япашхэпэ. ширээр дээд вэзргийн машин техин- хийн туслахинаар гутал хий" соп чинь |поход Нь Сайту. гай өөрөө Ч смсохоос ичмээр тийм гологдол палигар хар тутал хийчихдэг залуу ажил" чин бид бүхний дунд байш л байна, 7Найжиг, муруй хана туургатай, далбийж гайсан цонх хаалгатай байшин барь чихдаг залуухап барилгачи! чозид тзид явлс Ло байна. Тэвч тэд цар мааль боловс" рол нь дутаад тэтсэн юм “биш, Бүх пийтээр долоо жилийн боловсрол эзэмших ! “бодлогод хамрагдаж, долоо, “ наймдугаар анги төгссөд 8» соовуу ажилчны гараас тийм чаларгүй бүтээгдэхүүн гар- с0сап ив түүний еропхий бо “даар гоо сайхны хүмүүжил, С МЭДЛЭГ дутсанаас шалтгалл" сап нь мэдээжийн хэрэг юм. Тоо сайхиы хүмүүжлийл До» толдол нь бүтээгдэхүүний го- ЗОГЛЛ хүргэн, Р ттГ17) у: Уудын. ЕРӨ САЙХНЫ “ХҮМҮҮЖЛИЙГ /БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХОД . | ТЭДНИЙ чөлөөт “ЦАГИЙГ ЗӨВ ногдож БАЙНА. (01418168 БХ51:55147:3:110: 01818311:111 бололсрол... “довсрол чамлагдахаасаа урье” тйлмөар Жон гуддласт (ана нхий “СОЁЛЫН ТҮВШИНГ ДЭЭШЛҮҮЛЭХ, мэ эг лтеж Ї2: Д Сүхбаатарын, нэрэмжил Л. Түдэв “дэтгэп сахих, байгаль орчил болоод: соёлын дурс- талт зүйл, социалист өмчийг хайрлан хамгаалах энэ бү- хэр нь цом л гоо зүйн хууль, гоо. сайхиы. ойлголт юм. Ийм “харилцааны хүрээпээс гадна орших тийм хүй нийгэмд байдаггүй учраас гоо сайхны боловсрол, хүмүүжил нь бүх цийтийг хамарсан заавал “хэрэгжүүлэх хэм хэмлгээлий асуудал мөн, Гоо сайхим хүмүүшлийг өнөө үед манай оалуучуудын улс төр, үзэл суртал, ходөол- мөр, ёс суртахууны түвшинг иашд дээшлүүлэх юугаар Ч сольшгүй. оньсон түлхүүр гэж үзэх Ёстой, Гоо сайхныг сэрэн мэдрэ- хүй, чанарыг бид нялх балч- раасаа, “ясль, цэцэрлэгийн тасиаасаа эхлэп олл авах ёстой боловч зпз ажлын.ДО0- голдлоос болж бага балчир- таа цагаа олж сэрээгүй гоо сайхпы мэдрэл нь хожим хойно хүнд бэрхшээлтэй, асар улдаашралтайгаар изэг- дэп хөгагдөгөөр барахгүй 32- рим тохиолдолд пасап турш- даа гоо сайхны мэдрэхүй нь мохоо, «ултаагаараа» Явах хүп ч гардаг юм. Тэрчилэн- гээр гоо сайхиы таашаал зов бүрэлдэн бий болоогүй пох- цолд аливал эрүүл биш хандлага зонхилж, уран зу- рагт бол хэлбэрдэх, хийсвэр- лэх, хогишимд бол чихний чийр болсон гапгипуур Луу чимэзний тлийлбэр зохиох, хувцаслахад бол учир зүг- гүй эрзэп” мяраап ушжлага,, сапслага хэрэглэх зэртээр замбараагүй зүйл газар ав- даг байна. Ерөнхий боловсролын 00- лон дээд сургуулийн сис- темээр явуулж буй гао зүйн сургалтын үр иолоог дээш- лүүлэх ялантула бага дунд сургуульд утга зохиол, 3у- раг, хөгшим дуу, биепйп та мирын хичээлд хайхрамжгүй хандалс зугаа болгой онго- роодог дутагдлыг багш сур- ган хүмүүлсгүүлэгчид Ч, Ссу- рагчид ч аль ал, талаасаа гүлээ ухамсарлай ухаарч, эдгээр хичээл иь тоо зүйн хүмүүжлийн цагаан толгой, гоо сайхшы бичиг үсэгт тай- лагдах үндсэн түлхүүр гоД- гийг ходөлборгүй баримтлах хэрэгтэй 0м. Хүүхэд, залуучуудын тоо зүйл ухамсар, мэдлэг, Гоо сайхны хүмүүсийг сайж- руулах талаар ХЗЭ, пионе» рийн байгууллагаас явуулах бүх л үйл ажиллагааг: а) гоо сайхаы мэдрэхүйг хөгжүүлэх 0) гоо сайхим таашаалыг бүрэлдүүлэх, в) тоо сайхшл үнэлгээ тогтоох т) гоо сайхиы дээд эрмзл- зэл бий болгох Дд) тоо зүйн ополоор зэв- (МХЗЭ-ийн ТовХороопы тэгдүгээр ЭЕ саж-иг-гчиийсл-эн БҮХ ГУүгү 100 САЙХНЫ. БОЛОВСРОЛ ЗААВАЛ 333НШЫЕ! сэглэх гэсэп. чиглэлээр хлл- бараас нарийнд шилжих жур» маадр тодорхой системтэйгээ р үргэлжлэн сургах аргаар гү цэтгэх зарчмаар хийж бай зал зүйтэй юм. 1, Ходолиор, арпун-цагаан хөдөлмөр бол хүний гоо сайхпы хүмүүлглийп монхийн эх булаг, хүнийг хүн болго- сон аугаа их ид шидтэн 0н- лээ. Ходолмор “бол хүний бие бялдар, сэтгэл санааг гоо сайхны туйлын дээд зорил- год хүргалс чадима. Иймд хүү- хэд, залуучуудып гоо сайх- ны хүмүүжлийн их сургууль нь хөдөлмөр байх ёстой. Бү- тээгдэхүүний чанар, үзэмж азнэ их сургуулийн дүн гагр- даг юм. --Сургуульд байхдда Х0- дөлморийн хичээлийн тан- хим, сургуулийн, ногооны талбай, хөдөлмөр зусланд ажиллаж өвс хадах, төл бой- игуулах мал хариулах, ургац хураах, хог Өвс, хортоп тпапьж устгах зарэг олон торлийн үйлсээр . ходолмб- рпїїл хүмүүжилтай болох, 2. Хүүхэд, салуучуудып гоо зүйп ухамсар” бүрэл- дүүлж, мэдлэг хуримтлуулан тоо сайхны хүмүүжил олгох үндсэн хэрэглүүрийн пэг нь урал зохиол учраас уран 30- хїолоор дамжуулан тоо сайх- пи! сурталчилгааг олон тор- лпїп баялаг хэлбэрээр лвуу- лах, ялангулд уран уншлага, тсүлит, хүүх элдэйн асүжлг, аохион бичлэг 2 эрэг төрөл бүрийп дугуйлан “байгуулж хичээллүүлэх, --Урац бохиолчидтой уул» хурал хийх зохиолчдыг зохиолчдоор зах, уншигчдын зохпол болаод ої| тэмдэглэх, хүүхэд, саялуутуудад ура зохиолын хичээл заалгах, --«Номын нөхөд» | илуб, лтийгэмлэгийн: зүйл ажидлла- гааг оргүүлж Д, Нацагдорж тэмдгийн. болпол хангах, ио- мын баяр, номын долоо х0- пог, сарыг зохиол байгуулах, номын баатруудын үдэшлэг хийж, помын буухна аллуу- лах, помип сайль --Сургуулиудын сацгийН ашиглалтыг дун Дүрслэх урлагийн бү- ДОХИВ хүүхэд, зїлуу- чуудил гоо сайхпы мэдлаг, хүмүүжлийг дээшлүүлэхэд шийглах ажиллагааг “эрс сайжруулахын тулд: --Зурах, сийїлэх, цоолборлох, болон хоомол, нэхмэл, хатгамалын зэрэг олоп төрлийц дугуйланг ур- лагийн зүтгэлтэй, авьяастиуу» дын хүчээр цэцэрлэг, сур- гууль, ходолморийн залуу хамт лиш дунд өргөнөөр байгуулах, үрслах урлагийн музей, үзэсгэлэпгүүдийг хамт ол- поороо дохион байгуулалттай үзэх, үзсэн сэтгэгдлээ Хамт- ран ярилцах, наах, инЧзү парийпбичгийн дарга) 4» Өвс 3у аа ван ЖРЧЭЭГЭЭЭт ох р --Нүүллийп үзэсгэлгдгүүл зохион .байгуулах, зураач урчуудтай уулзалт зохиох, тэдэнд шавь орох, --Сонгодог болоп үндэ- ний урлаг, урал зургийн дээж шилдэг бүтээлийп хуул- барыг «Огоненэ, «Дүрслэх урлаг» зэрэг сэтгүүлүүдээс цуглуулга хийх ходолгоойн өорцүүлжс шилдэг цуглуулгыг шалгаруулан. шагнаж гүзэсгэ- лэп байгуулж байх, --Уран зураг, дүрслэх ур- лагийн төрөл бүрийп урал- даац үс үе сохнож байх, цардмал зам дээр зураг 2у- рах тэмцзэн, слоп улсын хүүхэд залуучуудын | зураг, урлалын тэмцээнд идэвхтэй оролцох ир зүйтэй юм, 4. Хогжмийн урлагийн өр- гон балолцоог ашиглан хүү- хэд, залуучуудын гоо сайх- ны мэдлэг хүмүүжлийг дээш- лүүлэх тэдний сонсголыг хөгижсүүлэх, хөгжим эзэмших сонсох соёлыг төлввшүүлэ- хийп тулд -4Хорнмпйл анхны мэдэг- дэхүүчтэй болох, нот уншиж сурах, «Хөгжмийн цагаан 1 эмшье», «Хөгжмийн ! зомшье» зэрэг ходол- Үєөт өрпүүлэх, --Үндэслий болон ёбонто- лог хөгжмийн дугуйлангуу- дыг ороп цутгийл “Онцлогт тохируулан, «Хоомийчид», «Уртын дуучидэ, «Аман хуурчид», «Хийлчид», «Бү- рээчидэ гэх зэргээр төрөл- жүүлэн байгуулж хичаэллүү- лэх --Залуу хүй бүр хөгж- мийн ямар «пзг зэмсэгтэй болох, түүнээ ззэмших, дуу хөгшмийн бүтээлийн хувийн цуглуулга, сапятай болох, плпїз, насета, соронзон хальс цуглуулах, шалгаруулах 5. Хүүхэд, залуучуудын гоо сайхны. хүмүүлслийн байлгын сургууль нь театр, соёлын ордон болох ёстой богоод элэг талаар дор дурлд- сан аїшил зохиовол зүйтэй. Үүл: --1Күжгийн болоп хүүхэл- длэйп торол- бүрийн дугуйлан байгуулас хичээллүүлэх, сур гуулийп. телтр, гэр “бүлийн театр, ардын “театр байгуу- лах ходолгоон өрнүүлж пзг- тэй исүжигчдээр багшлуулах, хүүхэд залуучуудаар өорс- нвөр ив тайз засах, грим хийх, хувцсаа бэлтгэх Чад- вартай болгох, хамт олнос- роо театрт очил экүжиг үзэх, радио, телс жүжиг солсох, алдартай: жүжигчидтэй. уул- залт зохиох, тэдиййг халамж- лац хүмүүлгүүлэгчээ болгох, --Театр, соёлын ордонд очихдоо -гобиг, цэвэр үзэмж- тэй хувцаслаж, саншуулах, театрыг хүүхэд залуучуудын биеэ авч ярах, хэл лриагаа хогжгүүлэх, хувцаслах соёлд сурах паэг ёсны хичээлийн танхим болгох хэрэгтэй, аэвэлэөӨЛТЭЭлЭглн ЭСЭЭВЧЛЛЭЛЭЭЭТЖ Ц.2ОСТЛАМЭРЛТЛБОГЛ тэдний “ЁС цоот «бидэнд нино урлаг, те- левнз, радиогоор олгож, бай- гаа юм. Кино, телевизийн их бололцоопд түшиглэн: --Нинпо, Фото солирхжогч- дын дугуйлан, нлуб, хамт лагуудыг байгуулал ажил» луулах, --Кяно соппрхогчдын ая- лал, фестиваль, уулзалт,, үдэшлэгийг байнга зохиож, нэр алдартай хүмүүсийг оролцуулж байх, --ПИиоперийд болой эөвлэ. лийн кино театруудыг бий болгох, осворийц инцомеха- ини болох, кино пайруулагч, нино бператорын мэргэшил сурталчлах ажлыг орготгох, 7. Гоо сайхны баяр балс- галан, гоо сайхны хүмүүж- лийц ширгэшгүй ундарга болсон байгаль орчиыг хам- гаалах, түүний гоо сайхны мөн чапар, тухайлбал, вн- го, хэлбэр, зохицол, тохїї рооны тпэгдлийг залуучуудад гүнзгий ухамсарлуулан дор дурдсан арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх, Үүнд: --Залуу байгальчдын ду- гуйлан нлубийг олпоор бай- гуулж, цэцэг тарих, цэцэрлэг эрхлэх, загас, зөгий, туулай үрлгүүлэх, байгаль хамга2- лах олоп ажил похиох, --Байгалийл дуу авна, усны урсгалын чимээ, шувуу- дын донгодох, папвчсын сэр- чигнэх, моддын шуугих зэрэг уялгалаг аллгууг” сонсох, таашаах сэрлийг хөгжүүлэх, --Сургууль, үйлдвэр ал- бап газруудад амьд амьтны булап байгуулах (аквариум, террариум, бивуар) зоо бу- лан, зо0 “парк байгуулах ажил зохиоход ХЗЭ-ийн бай- гууллага санаачилга гаргах хэрэгтай. 8: Ахуйп соёл, зан сур- гоо сайхныг дээпь нь нийт хүмүүсийп хүмүүжлийн салш- гүй бүрэлдэхүүн хэсэг гэл» гийг. онцгой анхаарч ХЗЭ, пионерийн байгууллагаас хүүхэд залуучуудын: гэр. ор- ны амьдрал, ахуй, биеэ авч явах “байдлыг соёлигуулах ашшил зохиох, --Хувцасны гоо зүй, өнгө тахууны лүүлэх гоо зүйн хэлбэрийн зохилдлогоог сайжруулах зөрилгоор гэ- гээрлийн олонп талт. ажил зохиох, Модд үзүүлэх гжслыг хогжим лекц, яриатай Ххос- луулах, мода шалгаруулж байх нь ихээхон үр дүнтэй болио. шНВЛУҮЛУҮД аа| Бүх -ииф- рээ гоо “сайхны! боловс- рол ззэмпшииг сэтгэл санаа, бпе бллдар, Зан харилцай, ахуй амьдрал, гажил ходол- мерсорөеө ер ть зом бүхиоэ- рэз тансаг: сайхпы өпдөор цээд “үзүүлэлтэд “хүрцгээе| 5 -аЗалуучуудын үйгль сонины 1982 опьт 78116 длу- таарү пийтлэгдсэн өгүүллээс товчлон. авав, Сонгодог урлагт улс үн- дэстний хүрээнээс хальж дэлхий дахины урлагийн дээжис цогцолбор болсоц “ бүтээл: ордог../Гүүнд театр, “Мино, хөгжим, дүрслэх ур- лаг зэрэг урлагийн бүхий л төрөл хамрагдана. Сопгодог гэдэг үгийг аих М.Цицерон хэрэглэсэн богөод түүнээс хойш энэ үгийн утга агуулга улам дэлгэрэн байж түүний Жэг томоохон хэсэг иь сон” годог” урлаг. болжээ. Алин цийгэм “өөрийн үеийн сон годог урлагийг буй болго- соц. байна. | ХЇХ зууны үеийцд сонгодог урлагийн төлөөлөгчдийн тоопд М, Ко- рог Ф. Милле, О. Домье нар орно, Цаг ус бүрийц сонгодог урлаг өөр еөрийн өвөрмөц сицлогийг хадгалсан бай- на,. Тухайлбал, эртиий Грепийн урчууд хүний га- даад төрх, бие бялдрын үзтэгш “байдлаар дотоод сайхан чанарыг харуулж байсан бол хоёр мянгал шилийн дараа сэргэн ман- далтын үеийн уран бүтээл” чид хүний тоо сайхиыг ини лазэд өргөн утгаар харуу- лах болн: ХЇХ зууны үед хүнд аль болохоор тодбр- хой хандах үзлийг ба- римтлах болсон байна. Энэ мэтээр урлаг нь амьд- ралд улам ойртон ирсэн баялаг түүхтэй билээ. СОНГОДОГ БҮЖГИЙН УРЛАГ Бүшгийн урлаг птруу ӨгтШшгГэнц Онеийн уян хатан, “-илэрхийлжг гэдэг бол хөгжмийн улнгалаг хүний уран “Файхан хөдөлгөөнөөр амьл- ралыц ямар яэзг үйл ивд- лын утга агуулга, саиалг харуулахыг Дэлхийн сонгодог урла- гийн хамгийн томоохон т9- лоөлогчдөд, Рафаэль, Ремб рапдт, Тициан, Леопардода Винчи, «Микеландигело зэ- рэг олон. бүтээлчдийг авч үздэг, Нэг үеийг урлагийг сонгодог урлаг гэл нэрлэх ч удаа бий. Тухайлбал, сэргэн мандалтын үсийн урлагийг сонгодог урлаг Сонгодог “урлагий ээл их бага ямар ч ул: үндэстний урлагт байил, Нэг улс үндэстний. дотор цэг үе буюу лэг бүлэг иь сонголог урлаг. гэж түү хэнд тэмдэглэгдэх ч бай: даг. ХЇХ зуупы Оросын сонгодог уран зургийн гол төлөөлөгчдөд В. Сурикоп, И. Репип иар орно, Зарим улс сүндэстний урлагийй нэг төрөл сонгодог урла гийн хүрээнд багтан: ордог байна, Монгол зураг, зээгт наамал сонгодог урлагийн төрөл зүйлийп жишээнд хамаарагдана. Нэг улс үг ДэстНий Дотор сонгодог урлагийп төлөөлөгчид маш хопор байна. Германьг ур лагийн түүхээс үзэхэд А Дюрерээс: өөр тийм. төлөө лөгч төриг гараагүй байна Алив улс зүцдэстний дээ- ягис бүтээл бүхэн сонгодог урлаг болдоггүй байна. Ту хайлбал, ХЇХ зууны үеийн Германы реалист уран зур гийн нэрт төлөөлөгч А Цепцель байсан бөгөөд мийн хөг -аялгуунаас. ӨӨ рийн дүрслэп харуулах гэсэн санааг олж. дүрслэх урлагийн өнгө. будгаар тэр санааны үйлдлийг то дотгон гаргадаг ї0м. БҮү- жиг хэдийгээр. хэлгүй ур- лаг ч гэсэн хөгжмийн хөг аялгуу,ритм хэмнээ,дүрс лэх урлагийн өнгө будгийн туслалцаатайгаар Өөрийн хэлэх, өгүүлэх гэсэц са нааг дүрслэн харуулж ойл гуулжс чаддаг болохоороо нийтийг хамарсан. интер националч урлаг юм. Бүл гийн урлагийг дотор нь хэд хэдэн торөлд хувладаг. Үүнд--Ардын бүжнг -- Сонгодог бүжиг -- Түүхийн бүжиг -- Дохно зангааны бү- жиг гэнэ. Эдгээрийн дот- роос-сонгодог бүжгийн ту- хай тайлбарлая, «Сонгодог буянг бол амилсан баримал мөн» гэм оросын их шүүмниглэгч В, Болинский хэлсэн бай на. Сонгодог бүшиг нь дэл хий дахины улс, үйдэстэн бүхний бүжгийн урлагийг дотроос шилэгдэн соигогд: СОН ХӨДӨЛГӨОН, ДОХИО Заи- гааг авч хэрэглэсэн, тодор" хой нэр томьёо бүхий бие даасан урлаг мөн, Энэ нь хүний сэтгэлийн дотоод бо ДОЛ чухам юуг өгүүлэх гэсэпП хүсэл сянаа, ура дүрийн утга агуулгыг ар- дын бүжгийп эх үндсэн лээр түшитлэгдсэн тодор- хой галибар хөдөлгөөний пУУр» Делнбийн «Ноппелли», А. Аданыг “2 илель», сын «Дон Нихот» Ний, хөгїїмийн я, Чайлогийн «Монгон аа: лаа», С.Гопчнгсумлаагийл «Хошуу наадам». апалуус», Ж. лэн болио, гавч тар сонгодог урлагий!! төлөөлөгч болж ордоггүй їїйлээ. Дэлхий: дахипаа солго- дог урлагийн бүтээл олон байдаг богоод гахдаэ-сОн: годог урлагийн төлөөлөгч лураач, барималч туурвисан бүтээл бүхэн сонгодог бүтээл болдоггүй байна, Леонардо да Вин- чийн... бүтээлээс алдарт «Диоконда» орох ийициээ- тай юм. Сонгодог урлагийн бү- тээл гэй гэнэт буй болдогч гүй үндэсний” урлагийг олон зууп шилийн турш бүтээсэн шилдэг. дэвшилт уламаглалыг ” баяжуулан, дэлхийн урлагийн. шилдэг саптай танилцанс үндэсний бүрийн “сонгодог ОЗ ЭЭ Соёлыг дэлхийн соёлын өцдөрлөг хүртэл өргөх то- лорхой урьдчилсан нөхцөл буй болсон үндсэн дээр гарч хзрэгшїдэг байна. Сонгодог урлагийн төлөд- лөгчдийн бүтэзлээс үзэхэд тэд” өмлөх уламжлалыг давтал дууриах биш харин түүний мөд чанарыг ойл- гон: шүүмжлэлтэй хандал, олоц талтай өргөн хүрэз- тэй болгоп хөгжүүлсэн байдаг. Сонгодог урлагийн бүтээл тухайд улс үндэст- ний урлагийп өвөрмөц онц логийг: илэрхийлэхийн за- рэгцээ нийт хүн “төрөлхт- ний уран “сайхим таашаал сопирхолд тийцэж байдаг. Сонгодог урлагийн бүтээл үзэл санаа. утга агуулга, урлаг уран сайхан бүхий до. талаараа. шилдэг ба Тиймээс алив бүтээлийг ДҮГНЭН ШЭГНЭХДЭЭ ҮЗЭЛ Са- наагаар нь юм уу? Эспэл утга асуулгаар нь ман ур- даг уран сайхиаар нь сал- ган үзэж болдоггүй. байна. Урлаг хүнийг хүмүүнсүү- лэх хүчирхэг зэвсэг. Хүц нийгмийн баялаг. Бүтээл, үйлдвэрийн амжилт хүнээс шалтгаалдаг. Тиймээс хүс. нийг үвтэгш ухамсарлагд- сан ажиллагаатай болоход урлаг олон талын ач хол- богдолтой. Л. СОНОМЦЭРЭН (Урлаг судлалын ухаа- ны дэд эрдэмтэн) Микеланджело «Дапид» (уран барнмал) ГОХ намба төрх, алхаануудаас Ззүрэлдэнс байл илэрхийл- нэ. Сонгодог бүжгийг ерөн хийд нь, хоёр. төрөлд ху таана. Үүнд: -- Аашим, утга уяпгын намуун зөөлөн хөдлөл хө- делгөөн-үүнийг адажио гэнэ --Хурдан хурц, шалмаг хөдлөл хөдөлгөөн, үүнийг аллегро. гэнэ. . Сонгодог бүжгийн урлагийн “Дээд хэлбэр болсон бүжгийн “су исиг (балет):ийг Дотор нь хэд хэдэн «хэсэгт хувааж болно: Үүнд: гоцлол. хос лол, гурвал чуулга, иэгдД- сэн бүниглэл гэнэ, Манай оронд сонгодог балетын жү- ийнг-1956 ондА. Асафье- вын хоглсим.. «Бахчисарайн оргилуурт булаг» тавигдса- паар эхэлсан 10м Өплөөдөр дэлхийн сонго дог болон дэйшилт, үндөс- ний балетын 20 гаруй энү- шиг манай театрын таг наа ипайруулагдалж “үзэг олны анхаарал, таашаалыг хулээн! -байна, Ялангула П, їаїнонскийн «Хунт «Шелнуцчин», Л Минпну- үНДВС: чохиолЧид «Найз Чулууны авргийг цэр, Ингэн дэлхийн «Уран хас» болон “ндэсний балет. пайруулснаар “манай уран бүтээлчид уран чалпар, мийн цар гөнс, дэлхийн їїэрд гарсан дэвшилт уазэгчдийг танилцуулж бай: на. Мөн үндэсний сонгодог балет. бүжгийн 83410110 байгаа явдал бол нийхээ бүжгийн өв-уламжлалаас сурч, түү ийг улам хөгжүүлэх дэл- хийн. дэвшилт туршлагаас еуралцанс, тэд- ний эгнээг их пөлөө 1їнгэж Леонардо да «Джо конда» вл ЭЛЛ02г оБы! сонгодог бүнггийн иүжгийг игүзлкигчдийн урлах эрд хүрээг өргос- бүтээлүүдтэй жүжгийг дэглэн үндэс- урлагийг орнуудын хүрах явдалд үзүүлж, байна. үйлэсний хэлбар- социалист агуулгатай урлагаа түргэйц хугацаанд хөгжүүлж байгаа. явдал манай. энхрий хайрт пам, “засгийн хайр инлзэ- сийн тод илрэл юм гаруйхан сонгодог. бүниг. їгтилдэг. бүжигчид төрлөө. Угын ардын энүжигчин 0 Ганбаатар, гавьяат нєүжиїг хїїг 10, Оюун, Т.Туул, ал- луу исүжигчид О. Батсай- Хорь дотор т015111511 олноор Эдгээрээс БНМА зкилийн Н. “Эрлэнэцацог, Л. Патхүрэл иар олоц улсын сонгодог бүшгийн күжигчлийн тэмцээнд уладс дарад. аушилттай оролцол: хүрэл медаль, тусгай шагиал, ломоор: шаглагданс байсан байна. шилдэг тэмцээний цом, Лин Винчи (хөрөг) Өнөөдөр: Улсын дуурь бүнсгийн агадемик театрын тайзнаа хагжим «Аянгын жимээр» хэмээх яанай залуу балет-мейстер Б. Батжаргал гавьсан юм. жүжиг нь Африкийн ард түмнээс арьсны өнгөөр ял- гаварлах үзлийн эсрэг тэм найруулж цэ Нара- Нараевын балетын жүжгийг найруулан Энэ балетын буй тэмцлийн утга агуулгыг илэрхийлсэн 04- лет юм. Хөгжим сургуулийн бүжгийн багш Ж ЖАВ бүгжгийн дунд сонгодог -- Бүх нийтийн сайхны соёл, гоо хүмүүжлийн тухай бодлыг уншигчиддаа хүр- гэх учиртай. Тэгэхлээр ярилцлагаа гоо сайхан гэ дэг ойлголт бунаас бий болсноос эхлэг, уран зүйн таны -- Э. Оюун: гэв гэнэт бий болчихлог хүйл ган байдаггүй Гоо сайхны тухай ойлголт, гоо сайхиы хүмүүнсил болтлоо хөгжсөн нь иларийн учир- чай. Хэн хүний иүдэйд Ээ? тэйхэн харагдаж, насан цятайХан том ба? ганс са- наяид бууж, ийм л байх ёстой гэн: үнэлэгдэнс ийм сайхан болохсон гэдэг хү- сэл тэмүүллийг бий бол голж: байгаа зүйл бол долмөр. Хөдөлмөр хүнийг өөрийг нь бий болгоод зог- соөгүй, хүнийг улам | гоє сайхан болгон: хөгжүүлж байдаг. Ипгэхлээр гоо сайх ши бий болсон өх Ундарга буюу төрүүлсэн ээж ч. ХӨ- ДОЛМӨР. Бидний биш рэн хүндэтгэдэг ариун ца гаяц ходолмор Хүн өөрт оногдсон дөлмөрөө ихишхэанэ ёсоор хийхийн тулд оргон кү- рзэтэй бүх талын мэдлэг» тай байх Сстой. Төр мэд лэгт «Сайхан гэдэг юу юм бэ? Би ямар сайхли зүйл бүтээж. хийн: чадах ва?» гэдаг гоо зүйн ү мүүжил, болоцсоол заалад хэрэгтай. Ходл”э эт сайн муу тан| ялгаа) байхгүй Харин хайп амшлладаг эс заа муу ажилладаг байдаг. Хүнд үгүйлэгд байгаа хөдөлмөр бүлаа сайхан Ямар ч том үйлд вэр, албан газар, байгуу дагдахад цэзэг 2 ачигч гэд бүрийн Аяндаа айи тэнд янз БНМАУ-ЫН АРДЫН ЖҮЖИГЧ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН. АСУУЛТАД ХАРИУЛЖ БАЙНА яарилчин хэрэгтай. болдог. Хүй ямар ч. аниїїло| хий байсан. өөрийнхөө 110107/ 8 мөрийн, бусдад, орчиндоо. үзүүлэх ач тусыг ойлголг, иарал улам сайл сайхай болгох талаар сайаа сэт: гэлээ ,дорпулис байх учир, тай. Үүний тулд багц бал- чир үеэсээ. алипад юмиы сайн муу. талыг мэдрэх чадвартай” болох хэрэгтэй, Дахин хэлье, Орчин тойр- пооСоо, | пайз похдийнхөо сайн сайхан члиарыг мэд- рэх чадвар, сайн үйлийг МУУуГгаас ялган хєорж чад- даг байх хэрэгтай, Тухайдбал ялж угааж индүүдсэн, ялж байрлуул- сан зүйл хүнд сайхан са- пагдах вэ? гэдгийг мэдрээ- гүй хүй. сайн цэвэрлэгч байж чадахгүй. Миний ца- рай зүс, пуруунд ямар хувцас таарах вэ? гэдгий. газ анхаардаггүй хүн бол үсийн 11153 10):11(11:1 зохих ёсоор үнэлэгдэл: сайхан харагдахгүй Тэгэхлээр Сайхан байна гэдэг хөдол- морч байна гэсэн үг. Сай- хап байна гэдэг залхууг ллан давна гэсэн хэрэг. Гоо сайхны мэдрэхүйг гоо зүйн хүмүүжил болтол нь хөгжүүлэхийн тулд хүн бүр зайлшгүй. анхаарвал зохих зүйлийн талаар яри- на уу? ---9. Оюун: нэгэн Хэрнээ хэн хүнийг япяас. байтал яамд нь чулуун дунд ур- гасан сайхан цацэг таа- ралдвал түүнийг хараад, «ни энэ чуүлуун дунд сайхап цэцэг ургадаг гэн: бахарханля байгалийн:-. гоо голын усны талын салхины үлээлт, шувуудын .жир- гэлтийг байнга сонсанс ишсиглам тэр бүхнээс сэт- татсан сайхан зүйлийг авч чаддаг байх хэрэг: Орчиыхоо “сайн сайх- тусган авч чадсан хү- хэдэн үсийлхэнд хүндлэгдэх утга төгөлдөр уран. зохиол, зураг, -аял гуүт сайхан хөгжим бүтээ дэг, Пролетарийн: агуу их шхиолч М. Горький «Ми ний их Сургуулиуд” 20- Хнолдоо гурвац чухал С9- цааг гаргасан байдаг Тэр иь юу гэвэл нэгдүгээрт: Жижигхэн хүүхдээс ЭХ- лээд бүх хүн амьдралын хөхүүр сав байдаг Тий мээс тэр хөхүүр сав бү рийг уудалж үз гэсэн ба даг. Энэ орчин той рондоо. байгаа бүх хүнээс суралц, Ямар ч хүнд нэг буюу хэд хэдэн сайхан ча иар байдаг Хүний сайныг олж харах хэрэгтэй гэсэн үг, Хоёрдугаарт: Ном у! шикдаахлагааргуй н налтай бодсон гэсэн ийм юмаа» Тэрчилан сайхпыг, шуугиан гэл нь тэй ныг мүүс даг, Энэ нь 0ма0С зүйл мэдэш, -.МэдДсөнээ Улам гүнагийрүүли болдог гасац гүг,.. Номоос- зовхон өцөөдрийн амьдралыг. бус опгорсон үслїїн хүмүүс юу хийнг бүтээ, юу. мөрөө- дөш байсїшлг, . тариилаг ирээдүйг урьдчилан. харж болдгийг. үнэл хэлсэн гайхамшигт үг, ом, Гурав» дугаарт: Мосцилгийн-уран сийхин анадамїїс. театрын тоглолтыг алеасйлгүй үлэнс байсан... П мааш” гуралдахь их сургууль боллоо гэжээ, Ийнхүү... уран. охнол уншин, театр, иинО. үзэн, хогжим сонсохыг ИХ сур- гууль. төогсохтэй. зүйрлэсэн пь санамсаргүй харэг. би шээ... Хүнийг бодолсорч хөгшиход урлаг уран сай хан. хичпээн их. үүрэг, үр нөлөөтэй болохыг -үнэлл хэлсэн үг юм. Чухам Ийм учрдас оюун сайаа. цэцэц цэлмэг байдаг хүүхэд үсэсээ урац заохиолын ном уйп, хөг- иим тоглолт, театр киног сонирхож, дүрслэх урлал гийн мУупейд байнга очинс, Т0у шинэар, мэдэл: сойлго авснаа бусадтаїї харилцан ярилцан: бїйх хэрэгтай "Нишээ иг дүрслэх. урла. гийн мусейд юмуу үзлсгэ Лэнд” ОЧООД «ЦцэГ-ТэМэЭ Хэ. дэн заг зурчихалс» галсбо долгүй говийн өнгийг . Зу- рагиаас олж харах чадвар тай байх хэрэгтэй Төр зургийн: өнгө будгийн хос лолиыг ойлгойс харснаараа хүй өөрийнхөө хуплцастил өнгийг тохируулдаг болио. Сайтан лэг пайраглалыг цээжилж “байх- Нь 7Кишээ Нь -зэхїїолч-Ц Даннсатын! санагдсан” шү- байнга чухал Цэ- «Цэлмэг залуу ипсны гал дөлөөр бадарч Сэтгэл зүрх хоёртоо шатаж явах үедээ Чин: сайхан. амрагтаа хэлж үзээгүй үгээ Чиний төлөө үхье гэж эх орондоо хэлсэн юм» гэдэг бадгийг мэдэхгүй хүн байхгүй. Яагаад гэпэл эх орондоо хайртай хүн бүрт энэ шүлэг сайхан санагд- даг. Өөрийнх нь хэлэх гэж бодонс лидаг үгийг оноод хэлчихсэн юм шиг болдог бол мандо гитар хогийг Ямар лплэгхөг хүйн. хөгж- Сонсголтой лин, хуучир тоглож сур жим тоглодог мийг бусдаас заавал нлүү ойлгодог. Гоо сайхны хү: мүүн боловсролоо дээш лүүлэхийн ТУЛД урлаг уран сайхны ертонцод рийгөо оруулах хэрэгтэй Ер нь урлаг уран. сайхан бол хүн судлалын шинж: өө. по ? | 1 м лах ухаан, «Анадемил» гээс шилэх. ухааны бай гууллагыг иарладэг. Тэг-, пад хүн судлалын байгуул лага. учраас театруудыг нийдемин гэж” нэрлэж бай- гад. юм. Урлаг хүмүүсийн дунд нийтлэг байгаа зүй- ЛИЙГ -цуглуулис. цогцолбор ДҮР бүтээДаг: Тийм” учраас “тайлан. даэр.. болж. байгал. үйл” явдлыг харис суухдаа хүй, олоп . зүйлийг враг- цүүлэн, бодож саримыг зипгшин” заримыг эгшин гэдэг, Ипгэж пэг ориы хүрээїэс хальж аль Ч улс арим хүмүүст, хэзээ ч үзсэн! таашаагдаж, хүнд ам. бодуулж, | ухаяруулж байгаа. зохиол бүтаэлийг сонгодог урлаг гэдэг, Сон- годог урлаг бол хүний” хө- долморийн тайхамшигт үр дүн Ом. Гоогсайхиы хүмүүшил болапсролоо ахнулж, гүна- гийруүлэхийн тулд сонго дог урлагтай танилцах, түү” "нийг сонирхох” нь чухал, Зарнм хүмүүс сонтодог дуурь, симфоин үзээд 10у ч ойлгохгүй юм. Энэ ер нь урлагийн хүмүүст л зориулсан том шит байца гэдэг. Ийм хүмүүст та юу хэлэх вэ? -- Э.Оюун: Сопгодогур- лагийг ойлгохын тулд 480- хих хамшээйїий мэдлэг бо- ловсрол хэрэгтэй. 2Нишээ нь Чили Ч сүрантийн ч43 хоног» симфонийг сон- сохын өмнө Хасбаатар гэж хаанахын ямар хүй бэ? Юу хийжс, байсан юм. Тол- бо нуур гэж хаана байдаг, Яагаад Хасбаатарын амьд- ралтай холбоотой” болспыг Ууишияг мэдсэн байх харэг- тэй. Ийм мэдлэг авсны дараа өөрийгөө албадаж сур. Би. үүнийг ойлгоно Г зорилго тавих нь чу- хал Өөртөө итгэйс би энэ хүний тухай номыг иь уншсан. Номд гардаг үйл явдал хөгжмөөр яаж дүрс- лэгдэхийг ойлгоё гэх. зэр- гээр өөрийгөө дайчилж ал- бад. Хэд хэдэн удаа алба- даж чагиасны дараа. хөгж- мийн “аялгууг аяндаа ойл- гоно, «Травиата» дуурийг үзэн байхад уушигны өвч тай ядуу бүсгүйд баян ай- лын хүү сэтгэлтай болдог. Тэгтэл ядуу охиц тар эа- лууд хичнээн нх хайр сөт- галтэй байсан ч хүнийг өөрөөсөө. илүү хайрлаж «би халдварт өвчтэй» ганс залууг явуулж байна, Асч байгаа тал шиг хайр. сат- гэлээ. далан ийм хүнлэг чанар гаргаж байгал ариун нандин сэтгэлтэй. энэ эмэг тэйг хараад хүний өрөндөх хайрл зипрэх “сэтгэл хөдлөхгүй байхын. аргагүй Түүнчилэн. «Эсмиральда» бүтгиййн жгүэкигт гардаг сү мийп хонхчин байпа. . Ха- рахад хүн аймаар тэр муу- Ч! вовлоИД УулЛВАД 0 эмэгтэйг чин. санаа- ана оровдон, хайрлаж эцэст иь түүний шарилын хажууд очин, үхсэн 9йй- даг, Төр бүжгэй ягүлжтийг үзээж байхад Ч «Парисын дарь эхийн сүм» вохиолиыг уншилс байхад ч тэр муу" хай хүн охай хүнд ийм сайхан» Ссэт- гал байдгаа гэж нүдэнд ха рагдах муу үзэмжийг. Нь бус”түүний сайхан сэтгэл, хүнлэг чапарыг бид би- ширдэг. «Дон: Кихот»- бүж- гэн жсүжиг байна. “Олон эцилийн омиох энэ зохнол оноо. хүртэл амьдарч, кКи- по, исгүжиг: болн байгаа- гийн. учир нь юунд бай- на вэ? Дон Нихот бүхэл илсаарай хүнд туслах гэж ялдаг, Түүнд энэ сайхан сэтгэлээс. өөр юу ч байх- Гүй. “Чухамдаа: бүх хүн. Л ийм пайрсаг тусархаг бай гаасай. гэсэн. бидний. үзэл санаатай нийлж байгаа нь тэр зохиолын мөнхөд амьд- рах хүч чадал нь юм, Ин. гэхлээр сонгодог урлаг бүх пийтэд зориулсан урлаг мөн. Манай сонпны уншигч. дад таны онцолж | хэлэх зүйл. -Э. Оюун, Урлагийн аль Ч дэд зориулсан тусгай төлбөртэй байдаг хө- Харин манай хүүхдүүд дандаа бэлэн зүйл харал- гүй жаахан ч гэсэн санаа. чилгатай баймаар санагд- даг, -1їишэа. нь театрын уран санхиы удирдаач дээр хэд гурваараа. ирж танай урын санд бидэнд зориулсан. ямар хөтөлбөр байна. Хойшид ї0у тоглох гэнс байна. Бид ийм юм сонирхолнс байна гэж асууж сураглаш яваа хүүхэд маш цөөхөн, бараг алга байпа. Нам, засгаас хүүхдүүд та нарын төлөө ямар их ан- хаарал халамяс тавьж бай- иа. Ясли цэц йлагт байх үеэс чинь “төрөл бүрийн гоё тоглоомоор тоглуулж тохилог сайхан анги тан- химд суралцуулж дуу хөг- жим зааж байна. Сур: гуульд орсон өдрөөсөө эх- лэн ардын багшаар заал- гайс өөрөө уйших . мэдэх боломжтой болж байна. Тэ. гээд урлаг, уран. сайхан, биеийн тамирын төрөл бү- рийн хичээл орж, -Дугуй- лан ажиллаж байна. Энэ бүхэнд идэвхтэй. суралцах хэрэгтэй. Аз жаргалтай оронд өсч бойжиж байгаа та. нарын хувьд сайн хүн болох, сайхан явах санааных юм. Үзэлс харсан зүйлээ бо- дож,. боловсруул, үнэлэлт дүгнэлт хийнс бай. гэн захья. Ярилцсан Н..ДАРИЙМАА "77: байгууллага хүүх-. ГА Тугч 11111) со «Уяхан Замбуу ти- вийн наран» гэдэг уртын дуу болон «Хэнтийн он» дор ууланд» хийлийн гоц- лол эгшнглэмэгц уул та- лын үзэсгэлэн нүднээ то- “дөрч, сэтгэл тэнийх шиг ХбОАДОГ” Тэгвэл Л. Бетхо- веи, П. Чайкопснийн сим- фониудыг сонсоод аориг хүч нэмэгдэх мэт, пайз “нөхөд болон хүрээлэпбай- гаа” сайн сайхан бүхпийг хайрлах, муу муухай бүх- дог. их увндас юм. хүч сэй зорилготой, байгаль, хүмүүсийн хооропдын “Фжгүүлэн дүгнэсөӨн мийп оюун санааны хал: бүтээгдэхүүн юм. гэц үе дуулагдан, логдож байснаа мартагд- даг ч явдал бий, Энэ лох хүчин байгаа хэрэг, Харин хүндэтгэлийг хүлээж, олон үе дамжин дуулагдаж, тоглогдож ирсэн байдаг. Ийнхүү олоц түмний наа бодлыг олон зүеийн турш ” амьдралын хэрэгцээ сон дуу, хөгжмийл дэг бүтээлийг сонгодог хөг- хөгигмийн шалгарсан тээлтэй түүнийгээ лан хүндэтгэж, жуулай сонсо: уламжилдаг лээр бидний хөгигмийн маань сонгодог багтах болж байил, Епропын сонгодог Хог- жим нь олон зуун ии- лийн түүхтэй юм. И. Гайди 4Л. Бетховний Симфоннуд, й ШЛЫ) | 1! -2--------г---тэ, түс хочэнкЗ масс, атом жин, журл, хүч, ХИиНД элемент, ра- лєїгт, ашштан судлалд эс, эд, дүрс, дурсийн үүсэл зэрэг үнд- сэп ай (натегори) байдаг бол хоо-зүйд амьдрал урлагийн гоо зүйл харьцааг сайхан, муухай, твхамшигтай, гутамшигтай, эм- тэйэлтэй, инзэдтэй зэрэг үндсэлй айгаар илэрхийлнэ. Модтой” өндөр уул, модтой сайхан уул, мяралзан урсах Хэрлэн, толин пэнхэр нуур, ио- мин хөх, тзїгар, ховон цагаан үүл гэх нь мод, уул, ус, үүл, тэнгэр гэж энгийн хэлэхээс ял- таатай бөгөөд түүнд ухаант хү- ний юманд хандах гоо-зүйн и8й- “рийн хандлга таашаал, сайх- ныг мэдэрч үнэлэх чадвар, авь- яас тусгаллаа олсон байдаг. “гс Гомсрийн хосгүй уран, шү: лөглэл, Дантегийн «Тэнгэрлэг номеди», Сервантесийн гүн хүн- лаг роман, Шекспирийл. үзэгчид нелоолох асар хүчит эмгэнэлт “жүжиг, Гёте-гийн гүн ухааны “шүлэг, Пушинний улн талсаг найраг, Бетховений баатарлаг юм. дурдсан дуу - А-35 107) нийг шигших .сэтгэлЛ тор- Энэ” бол хөгжмийп Хөг- эким “бүхэл: өөрийн чиглэ- харьцаа, зорчил тэмцлийг НИЙГ- чу» “ Зарим дуу хөгжим пэ- тог- нь тэр бүтээлийн хүнд нөлөө- чадлаас болж аа- рим нь олоп нил янз бү- рийн. үндэстэн ястны хайр са- илэрхийлсэн хүний бол- шил- жим тэн иөрлэдэг байна, Үйдэстэн бүр борийн дуу, бү- хайр- үе дам- хадгалан Тэгэх- бүтээлүүд хөгжимд ! ан! Моцартын дуурь. симфоннуд, И. Бахын магтуу, найрал дуу, дай хогшмийн бүтээлүүд Ф. Шубертын симфони, Дуу- нууд, Р. Шуман. И.Брам сын симфоппуд, Ф. Лист, Ф. Шопений төгөлдөр хуурын бүтээлүүд, Дж. Нерди, Р. Вагнер, Дж. Россип, Дж, Пуччинийн ДУУрнуд нь хогжмийн 30- хиолынхоо хувьд хамгийн авьяаслаг, нийтлэг, амьд- ралын - үнэнийг магтай дуулсан шилдэг бүтээ- лүүд учир өрнөд европын хөгжмийн урлагийн охь манлай нь юм. Ийм уч.- раас дээрх хогжмийн 80- хиолчдыг өрнөд европын сонгодогууд гэж нэрлэдэг- Дэлхийн хөгжмийн сан хомрогийг Оросын иөрт хөгїимийн аохнолчид үлэмж баяжуулсан юм." М.Глинцийн найрал хөглс мийн бүтээлүүд, «Иван Сусанин»э, «Руслан ЛюД- мила хоёр» дуурь, М Голакировын симфопи 04- тэлүүд, А. Бородины хоёрдугаар симфони, «Игорь ван» дуурь, Н. Римский Корсаколын «Шехревада» найраглал, дуурнуд, М. Мусоргскийн «Борис Годунов» », «Хо- ванихай» дууриуд, Ї. Чайковскийн Дуурь Сим- фопнуд, орос ардын дуу хөгжмийг судлан, уран бүтээлдээ бүтээлчаэр ашиг- лай, европын сонгодог хөгжмийн арга барил дээр тулгуурлан хийгд- сэп уран сайхны жинхэнэ үлгэр окишээ “бүтээлүүд юм. Тийм ч учраас бид оросын сонгодог хөгжимийн похиолчид гэж нэрлэдэг. Оросын нэрт хөгжмийн зохиолчдын уран бүтээ- 81111112 уламжлан шинэ хувьсгалт агуулгаяр. бая- ор- жуулсан Зөвлөлтийн (о1о1о10101019 сүр жавхлант аялгуу, Моцартьт цээл яруухги хөгжим, Минв- ланджжело Лсеонардо-да Вшгчи, Рафаэл, Репип, Суриков нарын зураг, баримал зэрэг алдарт бү- тззлүүдэд хүний сэтгэл оорийн эрхгүй татагддаг нь мөнөөх л гоо-зүйн . хэрэгцээ, гоо-зүйн хандлага, сайхныг мэдрэх чад- вартай холбоотой том. тг Шекспир, Брехт, Горькийн реализм, Станиславснийн тсат- рын зарчим, Чарли Чаплин, Пу лЛоннины иино урлагийй ухаал, Бетховен, Моцарт, берди, Глипк, Чайиовсний Шостановичийн ДУУРЬ, симфони, бүжгийн жүлг- гийн урлагийн эрхэм үр шимийг зүртэж сэтгэлий баясал жар- тал эдлэн, улмаар хӨтЖимДл 0- лифони, гармонийн ухаан, дүрс- лэх урлагт гэрэл сүүлрийн хос- лол, шугам, ааїїн алслал, баг- тааын, эзлэхүүний ухаан, театрт хэл-сэтгэл, бие сэтгэхүйн үйлд- лийн: урлал, уран барилгяд тох- никийн-опол ба уран барилгын урлагийн шүтэлцээ, холбоо цаа. шилбал нийоны найруулах өр- дэм, операторын урлаг, монта- жийн эв дүй, ур ухааны тухай зохих ойлголттой байх иь орчин цагийн соёлт хүнд чухал юм/ Бид энд хамгийн эйгийп, ма- 2У4| чин. зүеийп хөгдим ДэлЛ- Й”3! : : 5 НашууЛ АЛ Ай За 187:7наар амжуулах нээс ЛЧ “хошуучїїл їл: Онтлябрийн их хувьсгал, “зөвлөлт васгийн эйх тай- ваич бодлого, хүнлэгэїэ- рэнгүй үзэлтай шүуд хол- боотой юм. Д. Шостано- вичийн «Ленинград» . хв8- мэзх долдугаар симфони Ленипград хотыг фашис- туудаас зрэлхэгээр хам- гайлис байсан хүнд бэрх үеийг тусгасан «Дайн, энхийн» сэдэвт | сүрлэг хөгжмийг та бид сонсох дуртай С, Пронофьевын «Петя ба чопо» симфони- үлгэрийг хүүхэд:.бүр ап- дахгүй. Эдгээр хөгжмийн зохиолчдыг бид зүй ёсоор зөвлөлтийн . сопгодогууд гэж нэрлэдэг. "Манай оронд мэргэж- лийн хөгжмийн урлаг үү- сжк хөгжөөд одоо турш- лагажиж байна. Молпго- лын хөгжмийн аохиолчид ардын урлагийн баян санд баттай тулгуурлал! өрнөд европ, орос, зөр- лөлт, ах дүү орны хогж- мийн урлагаас үргэлж суралцаж, байдгийн хувьд зохиол “бүтээл нь жилээс. жилд улам чанаржсаар байна. Ахмад хөгжмийн зохиолч С. Гончигсумлаа. Л, Мөрдорж, Б. Дамдин- сүрэн зэрэг. олон “уран бүтээлчийн зохиолууд ма8- най ард түмийй сонсох дуртай. хөгжмүүд болсон юм. Ийм ч учраас дээрх 55:191111111117) зохиолчдын шилдэг бүтээлүүдийг ма- най орчин үеийн хөгж мийн. урлагийн сонтодог гэлс инэрлэж”болох ом Олоп зуун” жилийн туршардтүмний амьдрал, ал. байдал сэтгэл бодол хүсэл тамүүлелийг- ураи сайхнаар. илархийллс пр сэн монгол ардын уртыл Дуу, магтаал туульс пь мапай” ардын хөгїїмийн сонгодог юм, Уүнээс ү!- дэслэн ийтийн олонхын санаа. бодлыг тусгасан нийгмийн амьдральш үнэ! мөнийг урап «сайхнаар илэрхийлсэн. тийм бүтэз- лийг сонгодог урлаг (хог жим): гэяс нэрлэдэг Сонгодог хөгжмийн УР- лаг нь дотроо дуурсв, сиМм- фонп, балет, магтуу, цөөхүүл хөглим, дуу рОо- манс гэх мэт олон төрөл санамсаргүй Ч гадгүй хамгийн байж, мэдэх ганц зүйл хэлье, 7Иишээ иь: Дизайп гасэн үг сон- соод үзаэгүй. юмаа үзсэн мат гайхан: ёр: болохгүй: "Тэгвэл л бишдэнэ Дипайн гэл: амс үйлдвэр дэх зураач-зохион бүтаэгчийп үйл ажиллагаа. Энэ пь дизайнер Х8- мзээх зурадч-зохног бүтээгчийн бүтээл тууривал, түүний хөдөл- мөрийн арга. барил, үр дүй, үйлдвэрлэлд түүнийг хорэглгүү- лэх бололцоо нНөхцал эргийг оөртөй багтаасан өргөн оїїл- голт юм. Дипойп зорилго нь нийгмийн шитг хэрэгцээ, эдэлж хэрэглэх тохиромж, өнгө үзэмшийн та- лаар тавигдах прэлт шаардлага, хүмүүсийн үнэлэлт, таашаалд пийцэхүйц бүтээгдохүүний шинэ шинэ торол зүйл, зай малг, заг- вариг бий болгоход оршино, Дипайц: опол. бол техинкийн гоо-зүй мон, Дизайн онол бол алс үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний го0:зүй. мон Олоо дизайн тэн ийлээд ярь лаг, бичдэг болсоп үед үүнийг мэалэлгүй болохгүй, Диаайны тухай. хэлэхийнхээ далимд Өгүүлэхэд хүний ерон- хий соёл, мэдлэгийн түйшин 10у- Д. Сүхбаагарын нэрэмжит Улсын хэвлэлд цомониатад хэвлэв, “тоглодог 1. Чайновснийн Дэ, ли зүйлд хуваагддаг. Дуурь дууч- сэн хамгийн том төрөл юм. 1їишзэ нь-та бидний. мэ. дэх, манай Дуурь бүнгийн улсын анадсмин театрт “аї вгений Опетин», , Вердийп «Травиата» Дж. 4 Пуччинийн «Тоска»э,. «Чио Чио Сан» А. гомышжсинийн «Лусын да- с гнина» дуурнудыг тэрлэж болио. Балет гэдэг нь. үйл “явдлыг бүтгээр илэрхий- лэх хөгжмийн урлагийн төрөл юм. 7КНишээ нь. А- Аданы «)Кизель», Чайковснийн « Хунт, нуур»,Л. Миннусын «Дон Нихот», «Парисын дөл». манай театрын тайзнаа тоглогд- логийг та пар сайн мэднэ. Найрал хөгжмөөр үйл лвдлыг илэрхийлж байгаа хөгжмийн «бүтээлийг СИМ- , “Фонп гэнэ, Манай улсын филармопийн пайрал хөг- иоим, -И. Гайдн В. царт, Л... Бетховен, П. Чаймовсний, -Д. ЮШоста- гович зэрэг олол сонгодог хогшмийн зохиолчдын симфониудыг эгшиглүүл- сар юм. 2 Найрал дуучид, найрал хөглгмийн зохиолыг маг- туу. гоцлол, хоршил гур- вал гэх мэт, цөөхөн бү- рэлдэхүүнтэй Р:1:151:41171271(37 11 ! зориулсан бүтээлийг Цод- ч хүчтэй: урлаг ажээ, хүүл хөгжим, гоцлол дуу- чинд зориулсан бүтээлийг дуу. ромапс гэж нэрлэдэг. Сопгодог хөгжмийн бү- Хөгжим бүжтийп дунд сургуу Ч, Чинбат сурагч Р. 7Капхлап: ипр 9 ”ХАЛССГҮЛТЭВЖ АРЛСоБалаЛдТ хал дээр боловч маш амархан ганпгдчина. Таниулал гэж бодоо- гүй байхад Л пПог мэдэхэд Ту- хайн хүний тамир нь тапигдчих- даг. Тэгэхлээр эртхэн шиг юм омны гадартай болж авахыг хичээх пь чухал байла. Социалист урлагийн «төрөл, апгилал гэхэд л тэр тухай юу Ч хэлэхгүй шилээ маажаад зог- сожс болохгүй. Социалист урла- гийн төрөл, ангилалын талаар ядан л дүрслэх урлаг, ураи 0а- рилга, уран зохиол, театр, киио, хогиим, бүжиг, телевизийн ур- лаг, уран сайхны гэрэл зураг гэх зэргээр хэд гурван юм хал- дэг л байх Ёстой Эпа бол хүнийг сронхий Сс08- лын түтшинтэй холбоотой зүйл. эс Хүн солопга | таван, хогшимийн долооц өнгө, Эсвэл уран зургийн аохицол, эрэмоб, Редакциас: Эпа дугаарыг өсвөр үеийнх: зориулан бэлтгэлээ, рийн байгууллагын нийтлэгдсэн. материалыг ашиглах нь зүйтэй юм, юулы. урьд тоглолтыг ЭХ- нээс нь анхааралтай чаг-. байна, гэдгийг ялгад СсэЭТ- Дар- гэж сурах хэрэгтэй. Ингэж холбогдлыг мэдэрч, дахин дахин сонсох хүєэл төрөх. болно. - « мийн бүтээлийг зөв -йл- тоно 51... хүнд сайхан сэтгэл 1ТФ6- рүүлж, амьдрал ажилдаа идэвхтэй, зохион байгуу- Б. Асафьевын «лалттай, | пайз нөхдөө хүндэтгэдэг, ариун сайхан харьцаатай болох хамгийн чухал хэрэгцээ юм. їНишээ нь бид «“Хэн- тийн өндөр ууланд» хөгж. мийг д хайрлах, байгаль Мо- схамгаалах түүгээр сэтгэл баясдаг бол «Ленинград» симфопийг сонсоод дайны гамшиг, аймшигт хэ байдлыг жигшиж таах, хүний сайн сайхны. төлөө, тайвны төлөө цуцалтгүй тэмцэх сэтгэл төрдөг шүү лээ. Тийм ч учраас сон- годог хөгжим ЮМ ЮМНААС»еөөөө Сургуулийн дэргэдэх ажилтан дунд гоо зүйн хүмүүжлийн сэдвээр ажил зохиохдоо энд улам Сонсон сурахын тулд ши ямар ая, ямар дүр хз- йд яалс хувирч өөрчлөг- ожЖ байна, яан төгсөж, урснаар тэр зохиолынач Аль цэг сонгодог ХӨГЖ- төдэг нь сонсогч хамт олон, цэвэрч, соёлтой, сонсоод Эх ориоо цгутгаа гий | уруу- Эв нНЭГДЭЛ,- энх нь жүжиг, сипо, ном .8охиол алиныг орлох чадалтай тийм Хоөгжтийн зохиолч, суд- “лаач “-Н. ЖАНЦАННОРОВ лийн хийл хөгжмийн баг! онго будгийн нийцэл, яруу цайр- тийн ритм хэмнэл аллгыг чихлэр сопсож, нүдээр харж зүрх сот- гэлдээ бясалгаж, оюун ухаан- даа тупгааж, амьдрал, алил үйлсдээ тусгаж өөдрөг» санаа, өрнүүн бодол, бадрангуй тэмүү- лэлтэй явдаг билээ, «Би сайхан хүмүүсийн тухай ном уншиж уншсаны дараа амьд яваадаа баярладаг». гэж нэгэн ухаант хүний хэлсэн үг бол чухам л дээрхтэй холбоотой юм. Тэрчилэн «Хүн пөвхөн -тал- хаар амьд явдаггүй» гэсэн үг бий, Их ч мэргэн, их ончтой үг юм. Учир нь гэвэл аливаа хүнд хувцас, хоол хэрэгтэйгээс гадпа түүнд оюуны. өндөр соёл, гоо- зүйн. өргөн боловсрол: бие бллд» рын нийцтэй хөгжил цөм хэрэгч тэй. зүйн тий гоо хүмүүжилд ХЗЭ, пионс- пардас пионер сурагчдын баяжуулан. бүтээлчээр Индекс-14140 Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОН 123455 8910 123436 9 зсИнЭ ї зө дэх жилдээ Танхимд хүүхэд багаа чуудын баясгалант Дуу цууриатна. Зарим нь дуулш, хөгжнмдөнс байн хад нэг хэсэг нь хоорон- доо өөрсдийн ажлын -ар, га туршлагаас хүүрнэнэ. Энд нийслэлийн сур- туулиудын ХЗЭ, пионе- рийн ажилтан, идэвхтэй сонгуультпууд цугларчээ, Бид Юрий Гагарипы нэрэмжит тэргүүннй бүл. гийн дарга, сурагч Б. Бо- “Ө 2412 (1834) ө уулзах бүр ч сайхан. Өнөөдөр энд нийслэлийн олон сургуулийн ХЗЭ. пионерийн ажилтнууд, идэвхтэн Сонгуультан Нар уулзаж арга | ч, солилцож байгаа нь үр ийн үүрийн сэдэвт амлын дүнтэй болж байна гэж Б. Болормаа ярьсан юм. Уг зөвлөлгөөнийг (Сүх- баатарын районы Х39- ийн хороо, нийслэлийн тавдугаар сургуулийн 84" хиргаанаас МХЗЭ-ийн ХУШ их хурлыг угтай зохион байгуулжээ. “ЗУРАГ: ДЭЭР: МХЗЭ- үзүүлэх тоглолтод оролц- соп 9-ийн «А» айгийн тэсэг сурагчид Сурагч Б.Болормаа пионерийн ажнл суртал- чилах зорилгоор гаргасан үзэсгэлэнгээ тайлбарлаж байна. МАНАЙ (СУРВАЛЛО ЛАГЧИЙН авсан гэрэл зураг, 2 1983 ОНЫ ХОРРДУГААРСАРЫН 8. Ө ЛХАГВА Ф. БНМАУ-ын Ардын ЇИїх Хурлын 10 дахь удаагийн сонгуулийп гуравдугаар | угэхаан шийдвэрийг хэрэг- жүүлэх зорилгоор сураг- чийд жилийг тохиолдуулан | Монголын зохиолчдын эВвлэ лийн хороо манай орны ерөнхий боловсролын сургуу- лиудын пионер сурагчдын дунд шүлэг, өгүүллэгийн 1 уралдаан зарлаж байна. ! ! Уралдаанд оролцогчид нь БН 1 МАУ-ын Ардын Их Хурлын чуулганы шийдпвэрийг хэрэг- жүүлэхийн тулд сургууль. хүүхдийн дунд өрнөж байгаа шинэ сопирхолтой ажил үйлс, эпэ талаар залуучуу- дын эвлэлийн гишүүд, 1Пїи0- нєр баатарчуудын гаргасан идэвх санаачилга сурлага, | хөдөлмөр сургууль хүүхдийп байгууллагад, үйлдвэр, аж ахуйн газар, айл орх, эцэг эхээс үзүүлж байгаа туслал- цаа, энх тайппы болоп хүү- хэд багачуудын тэмцэл, тэдний найрамдал нөхорлө- лийг урнаар дүрслэн үзүүлнэ Уралдаанд нэг сурагч хэд хэдэн шүлэгт, | Фгүүллэг ирүүлж болио. Алдаагүй цэвэрхэц бичсэн (эсвэл шмд- шиндсан) зохногчийц халг "ҮНЭ 10 МӨНГӨ Отшиыголттэжэ. Уралдаанд оролцоорой нь тодорхой байх хэрэгтэй, Уралдааны зохиолыг 1983 оны хоёрдугаар сарын 1-їээа тавдугаар сарын 10 хүртэлх хугацаанд «Маогголын 8Зо- хнолчдыл эвлэлийн хорооны хүүхдийн зохиолын зөвлөлд» гэсэн хачгаар хүлзэн авч бага. дуйд, ахлах ангиар дор дурдсаа байр эзлүүлэн 1983 оны тавдугаар сагын 20-ны дотор Дүгизпэ, Үүнд: Нэгдүгээр байр 6 3| Хоёрдугаар байр 9 | 1! Гуравдугаар байр 12 туч бүрийг диплом дурсгалье зүйлээр шагиана, Уралдаанд шалгарч байй эзэлсэн болон сайп аохнон лоор 4ЖКигүүр» потын хоёрч дахь дугаарыг тусгайлар бэлтгэж хэвлэнэ, Мопгольт зохиолчдын Эплэлийн хороо сурагчийп жилпйг тохиоля дуулал ерөнхий боловсролын сургуулийн ппопер сурагчдад сурлага, ходолморийн ӨцДӨР амжилт хүсч, уралдаанд авьяас билгээ сорип ндэгт» тэй оролцохиїг урчналж байпа. монголын зохиолч» ДЫН ЭВЛЭЛИЙН ХОРОО ХэнН ШАЛГАРАВ? БНМАУ-ын Сайд йлрын Зөвлөлийн МРТУХ. Усны аж ахуйв Яам, Д. Сүхбаа- тарыдн нэрэлжит МПБ-ын Төв Зоплол, Монголын залуу байгальчдын нийгэмлэгийц Топ Зөвлөл хамтран зарла- | сан «Ус--альдралын эх бу- дагь сэдэлт радно асуулт- хариултын уралдааны дүн гарлаа, Уралдааны пэгдүгээр байрт нийслэлийн 63 дугаар сур-, гуулийд 7-гийн «А» апгийн сурагч Б. Хажидшаа, хоёр- дугаар байрт Ховд аймгийн товийн 10 жилийн дунд сургуулийн 5-ын «В» ангийн сурагч Т. Бямбажаргал, нийслэлийп 40 дүгээр Дупд ,сургуулийц 8-гайн я: ац- їгийн сурагч Д. Алтанчимэг 20 дугаар дунд сургуулийн Т7-гийц 4А» ашгийн сурагч П. Монхтулга, хоёрдугаар сургуулийц 7-гийп 4Б» айп- гийп сурагч Э, Насацжаргал, Сүхбаатар аймгийн товцйн 8 яшлийн сургуулийн 5-ын 4А» ангийц сурагч Г. Цэг- Тарналан сушын 10 жилийн дуцд сургуулийн Т-гийн 4Б» апгийн сурагч П.Оюун- тунгалаг, «нийслэлийн “40 дүгээр сургуулийн 0-ын «Бэ» ангийн сурагч Ж. Лхагпасү- рэн парын 20 сурагч тус тус шалгарсан байпа, Хамт олноороо зохион байгуулалт, идэвхтэй оролцсон Сүхбаа. тар аймгийн төвийн 8 яш- лийп дунд сургууль. нийс- лэлийп 40 дүгээр | сургуу- лийп | ппоиерийн бүлгэт, Завхан аймгийн Тэс сумын 8 шхилэйн дунд сургуулийн 6-гийн «А» апгийц пионе- рийц бүлгийг уралдааны тусгай шагпалаар шагнав, УРАЛДААНЫ КОМИСС шид. гуравдугаар байрт Сүх. баатар аймгийн толийн 10 жилийн сургуулийц 6-гийн | «Нь ангийн сурагч Х. Энх- туул, Ховд аймгийн төвийн 8 шилийн нэгдүгээр сургуу- лийн 8-ын 4«А» ангийн су- рагч Г. Цогзол, Баянхонгор |, айшгийн Банибулаг сумын || 8 жилийн “сургуулийн |) 1: Жашйн гА». “вурагч ИС. Даваанян, Хопсгөд аймгийн Өвлийн өгдөөний ша- вар сорсон морьтой жаал: лууд онгорсөн намрын.та- риа цайруулалтаас үлд сэц боон, боон сүрэл бү хий их талбай дундуур шинэхэн цас мапартал довтолгоп Данхисаар бри- гадын товд орших нэгэй байшингийн үүднээ хо- лоо татлаа, Тэд 4Ммьсгаа- Даж цантсан морьдоо.Шоп- гоос уяад, монөохоц бай- шинд гүйлдэн оров. Төв аймгийн 2Наргалант сум сапгийл аж ахуйн үр тарианы Талбулаг брига- дын бага, сургуулийн ин- лээд сурагч мориор сур- гуульдаа явдаг ажээ.Бри: гадын дарга Дансран, өг- лоео эрт тал, талаас дав- хилдал ирэх,орой хичээл тармагц уралдан Одоц- гоох тэдгээр багачуулаар ялт бахархсан янзтай. »-- Сурлага сайтай.мо- ринд -хайртай хүүхдүүд шүү гэш өгүүлсшээ. -- Тэр хоёр жаалтай уулзахгүй юу Гаш хүс- лээ, Том сурагч цүнхээ гайгүй сайн бэхлэж үү рээд, мориндоо мордон хөдөөт гэ 8 одох тэвш салбарт шор хүүтэй би ингэж уулзсан юм. -- За. хүүхдүүд шинпь сайн байна уу? -- Сайн! ДУУЧИН БОЛНО (СУРВАЛЖЛАГА) Уртын дууны сайхан ая танхим дүүрэн эгшиглэнэ, Бяцхан хүүгийн авьяас Оилгийг шагшин магтсан Үг Ч чихэнд сонсогдоНО. --.Зургаахан настай гэв үү. Ийм жаахиаасаа уртын дууг ингэи, сайхан дуулах гэж... Үзэгч олны талархал хүлзэсэп өнэ хүүг Норовын Баасан- дорж гэдэг. Авьяаслаг бяцхан хүүтэй уулзахад: -- Би Баянхонгорайм- Гурванбулаг сумын 1-ийн Ардын шзгуур урла- тийн улсын Ө999ФФөФө69Ф90Фе299Ф9Ф99Ф099Ф9999Ф099999Ф9999490900Ф99Ф0ФФ09Ф996 -- Хүүгийн пэр гэдэг вэ? є-- Сүхбаатар в-. Ал, чиний нэр7 ү-- Бас Хүхбаатар, -- Та хоёр хэд дүгээр сард төрсөп бэ? г-- Хоёрдугаар сард -- Их жанжин Сүхбаа- баатарын мэндэлсэц сард төрсөн учраас аар, зэж чипь та нарт Сүхбаатар гөсэц сайхан нэр өгсөлд байх нь зэ. Тийм үү? с- Тийм ээ! хэн г-- Пионерт хэзээ вэвлс сэн бэ? -- Өнгөрсөн їкил Дд. Сүхбаатарын мэндэлсэн өдөр--хоёрдугаар сарын 2-ны өдөр пионерт элс- сэн. -- Та пар ямар дүн- тэй сурдаг вэ? -- ХоЁёулад сайн, Бид ярилцлаа. С. (Сүх баатарын аав Сэдэд үхэр- ЧИН. Зэн: НЬ ХОНЬЧИН Гэ нэ. Найман км-ийн цаана орших Нарангийн өвөл- шжооноос хинчээлдвэ явдаг ажээ. гн лоос на? ЮУНД ТИЙМ ХО- хичээлдээ явш бай: -- Морь унах сайхан. Би моринд, ер нь малд ЗУРАГ ДЭЭР: Дуучин хүү Н. Баасандорж даль хүртлээ. Аав маань хуур хөгншиооөр «Шалзат баахан шарга» Дууг тог- дож бас шөшөц медаль авсан үзлэгт монгол ардын дуу ЧОломгүй мгүйдв- | /Нийслэл хотод аалын- авй»-г Дуулж мөн 2 хай хамт урдгдан: ирж 9999999999999999999Ф99999Ф9ФФФөФ 99999999999999999Фө, ӨСВӨРИЙН СҮХБЛАТАРЧУУД МОРЬТОЙ | НААЛУУД хайртай гэш -С,Сүхбаа. тар ярилаа, Энэ хүү ӨМ гөрсон жил дорвоц Даага сургаж” сумынхаа Наяа: дамд хурдны морь унаж, дээгүүр давхижээ. З,Сүх- баатарын хувьд ч ялгаа- гүй.Өнгөрсөр зун өөрийн- хоо бор хязаалапцгаа уралдаж 183-т орсон бай- на. Хоёр хүү төвд суудаг сурагчдаас мэдоэжээр илүү нх ажилтай байдаг нь ил. Малчин аав, зэж- Дээ тусалж, хонь, үхрээ хотлуулах, тэлгэвх, хот х0- роогоо цэвэрлэхээс ӨХ- лээд өглөө эрт босч мо: рно авчирах гээд ажил мундахгүй. -- «Хичээлээ яал| давтдаг вэ? -- Цаг бага учраас хичээл дээр анхааралтай суудаг. Харих замдаа даалгавраа чээжиндээ бо- дож, бичдэг. Унтахын өмнө хэрхэп дэвтэртээ хуулдат. -- Сэргэлэндайн хүүх Дүүд байна. Ёстой нх жанжин Сүхбаатарын ёч яар юм байна Амжилт хүсье, та нарт, -- Баярлалаа Хоёр Сүхбаатар ийнхүү хэлээд морипдоо мордуут ташуур өгч давхип-одлоо. Тэд удалгүй салж ява- хыг үзвэл нэг нь Наран- гийн нөгөө нь ӨЗалаа- сюёогийн өвөлжөөнд буй малчдын хотыг зорьжээ С, НАДМИД өФөөөөөөөөөөөөөөөөөӨӨФөөөӨФоөФөоӨОоОФФӨ РФФФөФФ ФөФөөөө,с хоёул медальтай буцах гэж | байгаадаа баяртай байна. Бушуухан яхарих- сан гээд нинэмсэглэлээ, Хосгүй баяраа зэжсгэй- гээ хуваалцахсан гаж Баа- сандорисиийн яардаг ч бас учиртай юм. Хориц ХхэдД- хэн хоногийн өмнө «Онц сурлагатан сайн хүү гэг- даж өвгөп гаваа- сав бэлэгавч, ээжээ баляр- дуулж, байсан бол, өцөө- дөр х орныхоо нийслэл аавынхаа хамт шөнгөн шєлаль хүртсэн бэлэгтэй зэмддээ очих гэж байна. Сурч мэдэхийн их хүсэлтэй хүнд нас бага- даш бие балчирданад гэш байдаггүй. Хөхрөц алслах уулсын тэртээд хүүгийн өэж хү зээш суугаа. Д. АМАРЖАРГАД ФееФФоеФФоФФФФөөөөӨөөӨФөсҮФФ0ФФ9Ф9ФФФФФФФФФФФФФдФФөоөФ Завхан аймгийн Баян- хайрхап сумын дунд СУР- туулийн долдугаар бүлгэ- ший Лус, шрниЭЛ н дунд со хү г авж олон хэлбэрийн С0- нирхолтой ажлыг зохной явуулдаг юм, Тус сургуу- дийн «Найрамдлын урна» урлагийн чуулгынхан уран 6 санг шинэ сайхан олон бүтээ- лээр балжуулсан концерт тоглож, төв, хөдөөгийн ходолморчнд, | малчдаас талархал хүлээлээ. Чуул- гын хүүхдүүд багш Л, Сүрэнхорлоогийп найруул- сан Д. Содномдоржийн «Эрдмийн ач» хүүхэл- дэйн жүжгийг сургуулийн- хаа багш сурагчдад тог- лож үзүүлсэн нь амшилт- хун- шинэхэн хүүхэд цасан Түүнийг болон Чоно, тойрчээ. Уулын хормойд тарлан тогтсон цасац дээр хэсэг цас бөөрөнхийлөн босгов- үнс үүхд й тойрон хөгжилдөн бүжиг- лэж «Мөнгөн өвөл» б3- ДЭвВТ цанын тэмцээнээ эхэллээ. Эн9 тамцээнд4-- 8 дутаар ангийн бүх Ссу- рагч оролцож авхаалж самбаа, хурд хүчээ сорь- сопо юм. Бүх тамирчин сурагч гараанаас гарч км зайг туулж барианд орж байлаа. Идэр ёсийл хүйтэн тачигнаж байсан боловч, уралдаж байгаа хүүхдүүдийн нүүр улаа бутрал ер даарсан шинж гүй харагдана. Үзэгч хүүх- дүүдийн зүгээс «Хурдлаа- рай, одоо хурдаа жаахан нэмчихвэл орлоо шүү! Нарапдэлгэр ва». гэж хаш- гирах нь бусдаас содон сонсогдоно. Уралдааны лагерьт амраад ир- жээ. Тэр лав нх зүйл сур- сап байх. Бидэнд ямардуу бүжиг заах бол. Бас пионе- рийн ажлын тэргүүн турш- лага авчирсан байх даа» тҮзлцэн пайзууд нь түүнийг угтлаа. Тунгалагтамнр ч сургууль анги, хамт олоп- лийн 7-гийд «Б» ангид оцц сурдаг. Түүнийг хойш тус дэтгэдийн үг хэлж хэ ходөлгооц өрнүүлэп Алаг үгийг сурагч байна. Мон чЗад угаагчь лан анги, сурагчдын соёлжид. ТОД хлаЛТ т / Цана ал рэмн (би на 15) Сурагчийн жилд БИДНИЙ ТОГЛОЛТЫГ ҮЗЭЭРЭЙ тоглолт бол бидиий хамгийн апхны шаань бүтээл юм, Бид цаашид нх зүйл хийх тавнн ажиллаж "Гоглолт 6 чуулгын гишүүй бүрээс авьяас, хөдөлмөр, санаа- чилга идэвхийг шаардах байдаг. Бид цөмөөрөө сурлага хнчээлдээ шамда- хын зэрэгцээ шинэ тог- лолтдоао бэлтгэж хичээд- лэж байдаг юм. ) Манай сумаар нрвэд танай сургуулиар заавад: орж, бидний тоглолтыг үзээрэй гэйг чин сэтгэ лэзэсээ урина дав. Пионерийн ахлах удирдагч Л. МАРУСЯ СУРГУУЛИАРАА ЦАНАЧИН БОЛНО зам дээр хоёр тамирчин, зам, хурд булаалдан ба- раг зэрэгцэн явна. Бариа ч ойртсоор... Тэмцээний олг дүн га- хад 5-ын «Б» ангийн Сурагн Чулуунбаатар, 4-ийн «Вэ» ангийн сурагч Хоролсүрэн, 6-гийн «4В» ангийн сурагч Нарандэл- гэр, /8-ын «Вэ» ангийн сурагч Дэмбэрэл нар хурд хүчээрээ бусдаасаа шалгаран байруу- дыг эзэлсэн байлаа, Ингэж Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын дунд сургуулийн сурагчид «Су- рагчийн жилд-сурагч бүр цаначин болцгооё» ХӨДӨЛ- гөөн өрнүүлэн ажиллаж байна. Одоо бүх сураг дын 80 хувь нь цанаар гулгаж сураад үе» аяны сам- баа, эрэлхэг зориг» Жи- гүүрээр амжилттай аялж байна. Багш Ц. ХҮРЭЛТУЛГА оролцоо нх. Тэр 438д угаагч» хэсгийн идЭВХтэй гишүүн болохоор өврөө бүх талаараа бусдыг хошуут лагч байх ёстой. Мен чө- лөөт цагаараа цанын спор- тоор хичээллэж цанын спортын улсын гуравдугаар зэрэгтэй тамирчин болжэз. ДА. Тунгадагтамнр:,. ., -- Би олон улсын пиФ нерийн «4Найрашдал» (48- герьт амарч анд найз нэ- раасаа олон сайхац шинэ чуулганыг сурлага, хөдөлч мөрийг өрнүүн ашжилтаар угтахайр шамдацгааж бай» Иап гэл: ярив, ї 5.) Сурагч Д. АмгалантуяА ? У . ЇШ 1 ииИ0000101717 ДАЗХ-ны дэргэдэх хүү- схэд Өсвөр үенйихний бай- дын олон улсын зуй (СИМЕА) 1958 оны р сарын ЭЗайү файгуулагдсанаас хо 5 жил болж байна. 10доо. Азн, Африк, Ла- “ там Америк, Европын 50 СИМБЕА-нь хүүхдийн эр- хийг хамгаалах, өсвөр үеийг анх тайван, найрам- дал, эв санааны нэгдлийн зүзэл санаагалр хүмүүлнгүү- лэх, хүмүүнил, боловсрол, амьдрал ахуйн нөхцөлийг сайжруулах, им- периализмын харгислал, арьсны өнгөөр ялгаварлах үзлийн всрэг янз бүрийн тив, улс орны хүүхдийн давшилт байгууллагуудын хүчин чармайлтыг нэгтгэх Үүр бүтээлт хамтын ажилла- гааг бэхлгүүлэхэд гол ан- та, шууд оролцоотойгоор залуучууд Оюут- ны улаа дараагийн их наад- муудын хүүхдийн програм- мыг амжилттай зохион бай- олон улсын инонсрийн дан, «Найрамдал» дөрол, таван төрөлт биеийн тамн- рын тэмцвэн, «Би ертөн- Ццийг харж байна», «Ми- НИЙ эх Орон-мниий гэр», рураг, «Зориий», , тэрэл зургийн «Наран үүрд мандаг» дэл- хийн хүүхдийн нх наадам, чЭв пэгдөл, гоо сайхан, зих тайвны туг» уриап дор болдог олон улсын хүүх- ДИЙН ассамблей зэрэг то- рел бүрийн арга хэмшэв- пүүдийг уламжлал болгон зохион явуулж байна, СИМЕА-гийн дээд өр- хийг дөрвоц жил тутам болдог ассамблей барих бо- гооД ассамблейгаас сон- гогдсон тэргүүлэгчдийн ху- рал шилд 1--2 удаа ху-! ралдана, Ч 1983 онд Чехославанийн ага хотоД хуралдсан СИМЕА-гийн ҮГ. Ассамб- лейгээс «Хүүхдийн эрх, Ба тайвныг сахин хамгаала- ли төлөө» урнан дор 1982-1985 онд СИМБА- гаас зохиох үйл ажилла- гааны программ, бусад ба- римт бичгүүдийг баталж, СИМЕА-гийн тэргүүлэгч Дийг шинээр сонгов, СИМЕА-гийн тэргүүлэгч гишүүнээр В. ИН. Лениний нэрэмжит БХПБ, Унгарын пионерийн байгууллага, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ, Польшийн Харце- рүүдийн Холбоо, Хосе Мартийн нэрэмжит Кубын пионерийн байгууллага, Хо Ши Миний нэрэмжит пионерийн байгууллага, Бүгд Найрамдах Конго ул- сын үндэсний пионерийн хөдөлгөөн, Суданы пионе- рийн байгууллага, Фин- ляндийн пионерүүдийн ард- чилсан холбоо зэрэг пионе- рийн 12 байгууллага сон- гогдсон байна. Д. Сүхкбаатарып нэрэм- инт МПБ-нь СИМЕА-гийн ууган гишүүний нат бөгөөд дөрөв дэхь удаагаа тэргүү- лэгч гишүүнээр, 1982 оноос нарийн бичгийн дар- гаар сонгогдон ажиллаж: байгаа нь манай пионерийн байгууллагын олон улсын нэр хүнд улам өсөн нэмэг- дээ байгааг харуулж: бай- на. СИМЕА нь «Мэдээлэл» сэтгүүл, хуудас, плакатуу- дыг франц, англи хзлээр хэвлэн гаргадаг. Мөн өө- рийн тут, тэмдэг, сүлд дуу- Спокойна, етрого -м8-ри-ку 3-та вм-со-та, 9-та красо-та - лал, билэг тэмдэгтэй. СИМБА-гийн төмдэ цагаан бүч зүүсэн дэлхийн бөмбөрцөг, билэгдэл БВиккн хүүхэлдэй юм. СИ нт. 0 р өсєст эг нь нь МЕА-гийн Төв Штгдб нь Унгарын нийслэл Будд- пешт хотод байрлидаг. тай хамтран «Монгон өвөл» сэдэвт өдөрлөг зохиолдоо. Өдөр- вөгөөр чарга хийх тэмцээн, ззсгални ргаж, 7-гийн ГЭ: ХАЗУНЫН я4Г» ёл- гийн пионер С. Алтансогоо. ыО Даланбаатер, Ш. Теморбаатар, нар тэргүүн байранд шалгарч пионерийн зусланд 8мрах я0- хийп бичгээр шагнагдаы. ЗУРАГ ДЭЭР: -- Уралдаанд гарахын вшмнөхон -- Цанын тэмцээнд түрүүлэг- чид "МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Ер ХӨЛЛЛ гээж Май ттт---т--тшшллошошиошшшшшошошооошоооп-шотшоо Байгуулагдсаны нь 25 шилийн ойд. |Гренийн хөгийн о- хнолч Микис “Теодорани- сийн зохиосон. СИМЕА- гийг сүлд дуулал дэлхийн 20 гаруй улсын хэл дээр орчуулагдаад байна. СИМ КЕА-нь Дэлхийн Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбоо, дэлхийн багш нарын үйлд- вэрчний өнлэлийн холбоо, дэлхийн энх тайвны зөв лол, олон улсын хүүхдийн нийгэмлэгүүдийн холбоо, Юнесно, НҮБ-ын дэргэдэх олон улсын хүүхдийн фонд, хүүхэд-аалуучуудын кипоны олон улсын төв. сэтгүүлчдийн олон улсын байгууллага, байгаль хам- гаалах олон улсын эвлэл зэрэг нэр хүнд бүхий олон байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна. 4 МПС-ын ордны нинтерна- ционал танхимын эрхлэгч С.ЛХАГВАЖАВ шининциццєц0цмэциЖциэгэ8и:8йциэциннннн Слова В. Крюочпова ЇЙНН СИМЕ Дротшжит от бомб землл Горлт Єе поля, Глаза дєтей ёе полны слез, Но через Афригну Европу, Азию, Черевз-Амерису Строим мост. Припев: Нак похойс тыг на радугу мост! Череа сердца идёшь ты ДО ансад Эта высота, Эта красота-- Давнял мечта-- Дружбы большой мосг Чтобы детн всей земли Среди друзей росли. Чтоб шар зємной не зиал гроз, Мы от тєбя ко мне Н от знмы 8 вєспе Руками сильными Стронм мост- Припев: Накпохожты їиврадугу, мост! Череаз сердца идешь ты ДО знеад Эта высота, Эта ирасота-- 5 Давняя мечтя-- Друмжкбы болышой мост. ! УПТТТатаататаааатаатааааигаттаицииииинииициишиииг ини цээл Циуя “4070: ӨВӨЛ, ЦЭ?27Э7 »47:424Р 1Е : : : 25 5 5 5 Ё Е Ё Е 5 Н Н 5 3 Ё 5 Ё | Е 8 22: ! Үс Манайх телепизортой бол-" чихсон хэрнээ пэвтрүүлгийн хотолбортэй болж арай ам- " Такаагүй байв 0-6 ! Өнгөрсөн. долоо хоногт Л 4 Г толепиаор авсай юм л даа. Гэртээ оруулав уу, үгүй юу ад бүгдээрээ тойрч суугаад л үзэж гарав аа. идиний аз болоход сэр- гийлэхийн нэг хошууч юм зарлаж байлаа. Тэд пэг гэмт . хэрэгтэн алдчихаад ОЛЖ Ч» дахаа байгаад яргаа барах- аа зарлаж байгаа бололтой гээд тэр хошууч гэмт хэ- рэгтиий төрх байдлыг хэлж, эхлэхэд аар надад: -- Харандаа аваад бичээ- рэй. Би нүднийхээ шилийг ажил дэврээ мартчихаж гэ- лээ. ----Бичиж яах юм бэ? гэ- Юмыг яаж мэдэх врэ..гэнэ. Би бичиж эхэллээ. Тэдний хайж байгаа хүн дуйд сзэр- гийн нуруутай, Дөч донгож гарч яваа, үл ллиг халзал бөгоөд зүүн хөд нь ялимгүй доголоц гэнэ, Бас дунд азэр- гийц хар чемодантай, Наль- чик хотод нэг үе сууж бай- сан, «Ц» үсгийг хэлж чад» даггүй гэнэ, Аав: --Бичир үү? гэхэд нь би толгой дохилоо. Бид зурагтаа гаяагш. гарлаа. --Станцалс эхэлнэ байгаа, тэр этгээд манай хотод бай- гаа бол лав... гэн! аавыг хэ- лэхэд би «Зүйтэй» гэн Дэм- унтраагаад жин. Гэвч хүлээх танхимд Ч массны орчимд ч хардаж сэрдмээр хүн огт байхгүй. Ердийп л хүмүүс, зарим иь вандан дээр, аарны нь уут сав дэпссэн болоод уцтадгааж байх юм. Гэтэл аав: Мухлагаар очьб. Тэр этгээд Манай. хртод байгаа бол лав... ГЭЭД” үгээ гүйцээл- гүй орхнчихлоог Бид хоёр тийшээ очлоо-.Аав хоёр шил ппипо уулаа, Дараа нь бид хоёр үсчинд дугаарласап ХҮ- мүүсийн ард очоод ажиг Ч үгүй їкаахан зогслоо Гэвч хошуучийц хайгаад байгаа тэр хүпийг бид олсонгүй. --Өөр хун хартай хамж- даг їом бидүү гэхэд аав: --Хэрэггүй зэ. Чи бид хоёр тар хүнийг хэзээ нэгэн цагт олохдоо..Л олно гэлээ, "Тэгээд зан- бид хоёр нөгөө хүний торх байдлыг бичсэн цаасаа түр өвөртлөн гэртээ харьсан Юм. л Түүнээс хойш хоёр долоо хоноод байтал аавын эг Ёлайс ирлээ. Тэр хоёр уул- залгүй олон жил болсон алсзэ. Би тэр хүнийг харан- гуутаа л зүүн хөл нь дого- дон болохыг ажиглав, тэр хоёр тэврэлдэн мэндэлж дуусмагц нь би 8апыг дагуу" лан холдон, -Ашигд гуу? гаш шив- тэл асуувал аав- --1О0у?7 гэдээ, --Зүүн хол нь доголон юм байна шүү. дээ гэхэд ван Зүүн гэнэ вэ! гэж. лавлав, -- Тийм өв, зүүн хол нь гэм: би давтлаа. Ний нуугүй хэлэхэд аав нєгоо Хошуучийн хүсэлтийг аль, хэдийц мартчихсан бай- лааз. Юу л даа., Манай аав нягтлан бодогч У.шрлын тай- дан хаяанд тулчихаад 0ай- с.а оолохоор тэр шүү дээ. Сэргийлэхийн шуурхай ажил- тан бол ч оөр л Дөө, Гэвч аав нөгөө юм тэмдэглэсэн цаасны тухай тэр дороо са- наж «аваад ир» гэлээ, Тэгээд аав ирсэн ярив Удсан ч үгүй бн гэмт эт гээлийн төрх байдлыг | бич- сэн Өнөө цаасаа 8авын өмнө ахтай түрүүнд та пар саная, байгаа биз дээ, Аав цаас руугаа хяламхийн карсиаа: --Аа--яа, яа, чи бид хоёр ч уулзалгүй мөн уджээ! гэ- кэд найз нь! --Удлаа шүү гэлзэ, --Чи одоо хэдтэй билээ? тэм аавыг асуухад ногөө хүй: --Чи чинь тоглож на уу! Чи дочтэй юм бол би кэдтэй байх вэ гэх нь тэр,.. Аав- “Эхний, шинж шв. тохирч. байсан тул зав бид хоёр бие бие рүүгээ харлаа, «Хоорхий. доо» гэм аавынхаа пайзыг бага зэрэг оровдох боловч яах ч арга алга байв. Цаасан даар тэмдэглэснээр дараагийн шилж иь «Халзан» гэж байлаа. Аав гэгэт шу- хан босч юм идэж байгаа тайздаа «сууж бай, сууж бай» гээд бөрөө дэргэд нь очиж толгой руу нь харснаа шаалхай халзархай дээр пь үнсэх нь тэр. Халзан пь ч лах аргагүй халзан юм аа, Тэр хүн ал- чуур гаргаж халзан толгой- тоо арчлаа, Гурав шинж пь таарч байлаа. тэсэлгүй. --Та яагаад доголдог юм бэ? гээд асуучихлаал. --Бэртчихсэнп 10м гэхээс оор том хэлэхгүй байна. Лав бид хоёр дахнад Л бие бие рүүгээ харлаа, Аав «Ц» үсгийг нь шалгах гэж шийдэв бололтой, цаашдын- хад бүх яриаг тэр үсгэнд зориуллаа. Аавын найз «Цэ» үсэгтэй үг хэлэхээс илт зайлсхийгээд байх шиг санагдана. Бид дахин нэг нэг алга цай уун, аавын пайз ч лвах боллоо, «Холонс өнжөөд яваач» гэж хичнээл гуйвч «Та нарыг зайгүйдүүлээд яах вэ. Бї хоёр долоо хоно- но, «Тариачиы ордон» гээч буудалнж: байрлана гээд хал- галсангүй. --Чи яах гэж ирсэн бэ? гэш аавыг асуухад нь, --Томилолтоор ирсэн гэв: товчхон харпуллаа, Явсных нь дараа бид хоёр бүх шинж төрхийг нь дахин тулгаж үзэхэд бүгд тохирч байв, Гагцхүү «Цэ-г л шал- гаж чадсангүй, Гэхдээ арай эвтэйхэн ярьсап бол Ч хам- гийн ЭХнНиИй «Цээ-гээр л 08- рнад ёвах байсад юм гэж Онд хоёр гаслав. ямар пэгэд юм бо дон байгаа бололтой хэсэг дуугүй байснаа: --БВид хоёр бага байхдва нх үерхдэг байсанч юм шүү дээ гэв, юм цайз --Одоо үерхдэггүй юм гэж үү? хэмээп намайг сонирко- ход 8ав: --Үерхдэггүй гэхэд Ч хаяв- шад Юм бэ дээ, Байж байгаа царай нь д надад нэг олниг- той таалагдахгүй байна, Хаана ажиллаж байгааг нь ч шэдэхгүй байна шүү дээ би... ипээдтэй юм. Ажил хийж д байгаа байх даа ер нь, Мипий найз иар дотроос хамгийн бүтэлгүй нь энэ байгаа юм Даа гэв --Та вөрөөс нь асуу л даа гэхэд аав толгой сэгсэрч: --Цаадах чинь хэлэх хүн биш ээ гэлээ, Тэгээд аав цайзынхаа памтраас шаал бугааг дад ярьш өглөө, Түүнээс надад ялангуйд НХ СОПИН санагдсан нь юу вэ гэвэл тэр хүн хэнд ч хэрэггүй юм их хийдэг байсан гэнэ, їНН- шэвлбэл нууц цоож (аав пэг тийм цоож олоод ирсэн чипь яаж онгойлгодгийг нь мэдэх- Д.| Сүхбаатарын. гүй бид хоёр их зуур юмдаг) хийдэг байсан л гэнэ, янз бүрийн гогцоо хийдэг байсан л гэнэ, Тэр гогцоо- ноос ий. нохой унхад яаж Ч зүтгээд хоорхий нохой ал- дуурдаггүй гэнэ эз. Туп нх апьялстай, тэр нх авьяасаа учир нь олдохгүй дэмий зүйлд зарцуулдаг хүн байсан юм гэн. ". Аавыг ярнад дуусахад нь би яагаад ч юм тэр ахыг учиргүй нх өрөвдөв. Тэгээд би аавд: Я -Үл таних хүн бичсэн болгоод зурвас бичиж тэр ахад мэдэгдэлгүй өгье. Хо- тын дарга илр таны тухай бүгд мэдэж байгаа, таныг мөрдөж байна. Иймд бушуу- хан нүүрээ хувиргаад зуга- таа гэм бичье гэхэд гав: --Энз чипь нээрээ хам- гийц зөв санаа байна. Алив бушуухан паг зурвас бичээд аваад яв, Ви юу Ч мэдээ- гүй юм шиг л байя.. юмыг лаж мэдэх вэ... гэлээ. Би тэр дор пь нэг зурвас бичээд «Тариачпы ордой»-д 0члоо. Зочид буудалд оронгуут үүл- ний хажууд сууж байсан ш010 авгай: --Хүү минь хаачих нь Вэ? Би: --Өлөөдөр танай буудалд Мансим Манснмович Пиро- гэв. тов гэдэг хүц ирсэн байгаа, би тэр ахад бичиг өгөх гэ сэн юм гэхэд лЯатлсүүр эмээ нэхэж байсан зүйлээ хойш тавнш бүртгэлийн | дэвтрээ гаргаж аавын пайсын нзрийг хайн. Нилээд хайснаа: --Хоёр хүний өрөөнд 4 ЛАВ алга гэв. Дахиад өөр нэг дэвтэр үзсэнээ: --Олон ор- той өрөөнүүдэд Ч алга даа гэлээ, Би гайхан: --Хаачсан юм бол? гэхэд эмээ: --Мэдэхгүй 4 минь гэлээ. Бид хоёр бие бие рүүгээ жаахан гайхалс харш байгаад би тэндээс гарч алхав, Тэр үдэш аав бид хоёр орондоо оролгүй пилээд байв, --Чи бид хоёрын хоргоо- гоод байгаа ямар учиртайг мэдчихээд д мань хүн нэг юм бодов бололтой.. Нэг бод- лын зпэ нь Ч зүгээр юм бол- лоо, Хошуучид туслах гэж оролдсоц маань чи бид хоёр иргэпийхээ үүргийг биелүү- лэх гэсэн хэрэг мөп үү? Мөп!| Санаатай Ч гэх үү, С4- памсаргүй ч гэх үү, мипий бодоход сапамсаргүйгээр найздаа тусалчихлал, Митя минь, тайпац унтал үз дээ, санаа зопох юмгүй гэлээ, Тэгээд бид унтахаар хэвтай. Би шөпожингөө хүйд хөөг. дөнс байна гэл зүүдэллг хө- лөөрөө тийчилж хопоВ. Аав бас яг тэгж зүүдэлн: хоцос- дээ. хүү ныг би хожим пь мэдсэн юм. - ш Өглөө нь аав бид хоёр цайгаа уугаад сууш байтал аавын найз юу Ч болоогүй юм шиг ороод ирлээ, Тэгээд баас ширээн дээр хоёр билет тавьчихаад аяганд цай аяга» лаад уусныг нь яана! --Энэ чинь юу юм бэ? Чи , яваагүй юм уу? гэж. аадыг. В2Ы8 цэрэмжит Удсын | кэвлэлийд шомОВийтад хэвлэв, | -Юу ажлын бус цагзар гэж? Чи юу хэлэх гээд бай- на ад гэж аав шалгаач, Найл нь: --Эйз билетпүүд гэхэд зав --Чни амьдралаа шинзэр эхлэе гаж бодохгүй байна уу? гэлээ, Тэр ах. --Нэгэнт оройтжээ гэж байна. Аав шалгаасаар л --Энз.. уучлаарай, амь өрссөн ажлаасаа болнх бо- лоогүй юу? -Болоогүй зэ. Ямар Ч аюулгүй ажил байдаг гэш би ерөөсөө мэдэхгүй юм бай- на. -Би мэднэ зэ, Чи чинь багадаа талх барьдаг хүн болох юмсан гэдэг айсан биз дээ? Аавын найз инээж: --Талх идэж байгаад шү дээ хугалж болно шүү дээ гэхэд ва: -4Би их харамсаж байна гэлээ. Тэр ах Ч бас: --Би ч гэсэн гэв. "Гасалгаанд нэг хэсэг нам гүм болов. Тэгтэд аавын Найз нзг юм асуун бид хоёр мэл гаё- хаз, Юу гэвэл тэр ах: -Та нар намайг хаана ажилладгийг яаж мэдэв? Мн- ни анвсилд та хоёр яагаад дургүй байгаа юм бэ? гэх нь тэр шүү. Тэгэхээр нь би --Зурвгтаас мэдсэн юм ав, Таны тухай чинь бүхэл бү тэн пэвтрүүлэг явсан шүү дээ гэчихэв. Тзр ахын нүд нь орой дээрээ гарах шахал: 2 тухай юу? гэлээ. Би: -4Тиймээ, таны тухай гав. Би тэр ахад хошуучийн ту. хай шууд хэлэхээ больё гэж шийдсэн юм 4 даа, Гэтэл аавын тайв: --За яахав, тийм байдаг байж... сайн л биз. Ажил- дадаг газраа нуух хэрэггүй болсон юм байна гэв. Аав шүүрэн авч) --Мэдээж тийм байлгүй яахав, Тэр тусмаа энэ тухай чинь манай хотынхон тэр аяараа мэдэш байгаа юм чинь.., гэснээ «Чи тэгэхэд... нөгөө Нальчикнт байхдаа ЮУ хийж байсан бэ?» гэхэд тэр шах: со--Цирит ажиллаж байлаа 22 гвк Нь тэр, 5411 гїйндекс-- 14140: 134 --Цирит гэлээ. / АС АЛ на гнш217---22 сэвгүй цэвэр хэлсэн 1 хав рэн хэнч гэнэн хоцров оо. : Аав гайхсан боловч баас ажиллаж биз дээ? П --Тэндээс чинь гарчихсан, --Тэгээд л цирнт орчихсан хэрэг үү --Тийм зэ. Лав алмайран над руу Чи Ёлго-ү 428 БШЛарлллснн -Юу хийж байсан бэ? гэдэг чинь юү гэсэн үг вэ?. Би одоо ч гэсэн Тэндээ л ажиллаж байгаа шүү дэв. Энэ гимнастикч, уран нуга рагч, жонглёрчдын хэрэглээд байдаг бүх зүйл, урт нарийн, өргөв бүдүүн, өндөр нам, хүнд хөнгөн, том бага бүх багаж хэрэглэл, тоноглолыг чинь би хийдэг юм шүү дээ. За тэгээд л дотор нь туулай ороод алга болчихдог мал- гайнууд, дотор нь хүн оруу- лаад хөрсөдөхөд хүн нь 8в эрүүл, цоо бүтнээрээ гараад ирдэг хайрцагнууд чинь бүгд л миний хийдэг ажил шүү дээ. Мартсанаас та вар мв- ний чемоданыг хар л даа.. Би харайн гарч үүдний өрөөнд байгаа чемоданыг нь үзэв. Анхаарал сайн ажигла. сан чинь бүр ёроол хавьд нь ионжнтхэп ДӨргөлшин мөнгөн хаягархуу юм гялтганах бө- гөөд дээр нь: «М. М. Пиро- говт. Хөрөөдөөд байхад гэм- тэзгүй нэгтэн хүнээс дурсгав» гэж бичсэн байлаа. --Чи урьд шөнө хаана хо-| нов оо7 гэж дав нх д зовсон шинжтэй асуухад: -Би нүүдлийн циркт ажилладаг юм л даа. Тэгээд 6 я тэргэн дотроо хоночихоод --Хэзээ тоглох, юм гэж аав арай ядал дуугарай. Тэр ах пилээд уцаарласан бололтой: --Өнөөдөр| гэж ууртай нь аргагүй хэлээд малгайгаа өмсөөд алга болов. Хорь орчим млпут бид хоёр дуугүй суулва. Тэгтэл аав ам нээж: --Мята, Василий Герасп- мовичийнд очоод хуучин хө- толборийг шпь аваад йир.. Циркийнх бшп, зурагтын хөтөлбөр пүү гэлаэ. Бид хоёрын үзсэн навт- рүүлэг бол «Шинж төрхөөр нь хайж байпа» гэдэг зураг-, тын жүшнг байжээ. Бидэнд | юм зарлаад байсан хошуул 1 маань тэгэхээр жинхэнэ х0-:, шууч бшп байт л дээ (дараа нь бид хоёрт Василий Гера- синмопнч хэлж өгсөн юм). Т3- гээд тэр хошууч борийнхөеө бодлыг хүүрнэж байхад НЬ, | өөрөөр хзлбэд сөрөө өөртэй- гээ ярын байхад нь зав бид хоёр зурагт радиогоо залга- сап хэрэг байжээ. 43 Аав намайг дуудаж: «Мя- та! Сонингий нь аваачиж: өг» гэв. Би соничг нь аваачиж оөг- чихөөд дараа нь цирж рүү алхат, Тоглолтын дараа аавын, найз бид хоёрыг тэргэндээ | урнв, Тэрэг Ч гаж тэрэг, биш, бүхэл бүтэн уран дарх- ны газар байлаа. Тэр ах ОНД хоёрт: ( --Энэ олон янзын 8үй-| лийн чанар чансаанаас нх юм шалтгаална. Алнваа но» | мер хэр зэрэг сайхан болох зэрэг гэдэг бүгд ЭДНээс хамаардаг юм. Ер нь тоног төхөөрөмж сайд байна гэдэг бол хагзс хэрэг бүтлээ гэсэн ҮГ гэж! тайлбарлая: өгөв. й Бид хоёр дув дуугүй сон- сош сонсож, мөн Л Дув Дуут? гүй гэрийн зүг алхаж 28 | лээ. Тэгээд маргааш нь зу" рагт радиогоо зарсан юмдаг. | 0) дсан . ! 21276: ЭРДЭНЭ-ЛГААНИ ! хлэгч Ц, ДАШДОНДОВ | : трсэрэӨүүүтЄлдлЭдОХУЛТЭЭДӨУСГҮТЭГЭЛЄӨХ ЭРЧ БУ өгж 13 (1885) Ө тэг з9 дэх жилдээ 8 25 ЇЇ рэг 12 ши! “| МЯНГАТ. СААЛБЧИН МАНАЙ нийг 1983 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 123 Өө нийтийп аливаа ажилд оролцон, манлайлж Түүний ажилч илмбай впэ идэвхтэй МХЗЭ-ыйн ХУЙ! Монголын пионерийн «Залгамж- лагч» У чуулган угтан аллуулж байгаа «Сайн үйлсийн ном» Хөвс- төл аймгийн олоп сургуулиар очоод байна. Ном аялах хуга- цаанд пиоперийн бүлгэмүүд тодор- хой ажил зохиож, өөрсдийн арга туршлагаасаа бичжээ. Мөрөн хотын 8 жилийн нэгдү- | гээр сургууль Г | «Дэвтэр-сурагчийн толь мөн» (уриан дор дэвтрээ цэвэр, нямбай | эдлэх, довтрийн цаасыг хэмнэхийн 1 Ц тулд «Хуудас цаас» операци 80- "ТСсаносты үр дүнд бүх сурагчийн 80 хувь нь «цэвэр бичигтэн» болжээ. (Мөн онц сурлагатан . «Залгамж үе» аяпы гавшгайч Х. Зоригтбаа- гтарын сурлага, хөдөлмөрийн алд- рыг тэмдэглэж, | Зоригтбаатарын (жишээгээр суралцах 7 хоног-йн (ажил явуулсан байна. Энэ бүлгэм 41Ч хоногийн «илм» гариг бүрийг чБаатарчуудын өдөр» болгоп дүү нартаа дуу, шүлэг тоглоом заажг, «Баатарчууд-Сүхбаатарын орноор» тоглоом аллал явуулдаг туршлага- тай болсон юм нх хурал, Төмөрбулаг сургууль Опц, дунд, сул сурлагатны зөв- дөлгөөн боллоо. Зөвлөлгөөнд оролцсон сурагч бүр сурлагын ча- нараа ахиулах тооцоотой үүрэг авч, бүтээлчээр хэрэглсүүлэх ажил “зохиол: байпа. Бүх бүлгийн 40 гаруй хувийг парэмжит ба тэргүү- ний хамт олны хөдөлгөсйД |хам- г руулж Монголын пиоперийн «Зал- | тамжлагч» У чуулганы өмнө сур- (слагын амжилтыг 0,2 хувь, чана- (рыг-2,0 хувь ахиулах зорилт та- цанн ажиллаж байгаа юм, «Сайн сунын 8 жилийп 1983 оны У улирлын Өвөр шилэрийн бид- явдаг. хөдөлмөрийн хугацаанд үнзэний л «САЙН ҮЙЛСИЙ їЇК»-ЫН ХУУЇДСЇИЛ үйлсийн буухна аяны ном»-ын ЭЖ ний хуулсуудад онц сурлагатан «Залгамж үе» аяпы гавшгайч Д- Цэвэлмаагийн онц сурдаг туршлага, Д. Сэвжээ багштай хоёрын «Б» бүлгийн «Мэргэжил бүхэн сайхан»! сэдэвт ажил явуулсан аргачлал бичигджээ. Галт сумын 10 жилийн дунд, сургууль Бүлгэмийн зөвлөлийн дэртэд| Улс төрийн дууны «Золбоо» хамтч лат шинээр байгуулагдан 1600 гаруй хүнд тоглож сонирхуулав. «Сайн үйлсийн ном»-ын нэрэмжит өндөр бүтзэлийп 3 хоногийн ажил зохиогдож сургууль орчиоо тохн- жууллаа. Жаргалант сумын 8 жилийн, сургууль Хоёрдугаар ангийн онц сурлас гатан С. Бат-Эрдэнэ: - Би 5 улирал дараалан оны, сайн суралцаж байна. Үүний зэ- рэгцээ хөдөлмөрийй” У улирлыг Үр дүнтөй өнгөрөөсний үр дүнд сургуулийнхаа хөдөлмөрийн аварч га боллоо. Энэ амжилтаа бататгаж! дандаа онц сурна гэм үүрэг ах чээ. Шинэ-ндэр сумын | дунд сургууль Олоогоос 5 жилийц өмнө -1-1| ЗЭ-ийн ХУЛ их хурлын үеэр тув | сургуулийл 10 дугаар ёцги төгссөн | сурагчид МХЗЭ-ийн илгээлтээр ! үйлдвэрлэл дээр тарч ажиллаж байсан билээ. Тус сургуулийнхай |. ах, эгч нарынхаа эх оронч санаа- чилгаар бахархаж «Илгээлтийн эзэн», «Би малчин болио» зэрэг сэдэвт ансил явуулж хэпшсэн бай- на. Ийнхүү Хөвсгөл нутгийп пио- нерүүд сурлага, хөдөлмөрийнхөө амжилт бүтээлийг илтгэсэп сайхан мөрүүдийг «Сайн үйлсийн ном- ДОО» бичлээ. 10 жилийн ! «Хөвсгөл аймгийн зовлолийпн дарга Ө. ЭНХТАНВАН пноперийп аймгийн пїоперүүд, манай сургуулийп хүүхдүүд цөм Шүрэнцэцэгээрээ.. 68- чанар нь амжилтад зхүрэ- хэд нь тусалсап гэж бид боддог юм. |Шүрэнцоэцэг 1981 онд сумын аварга саальчин балсон төдийгүй С АНГИД СУРДАГ. гат саальчин болсон юм. Шүрэнцэцэг маань хичээл сурлагадаа шамдалс олон тасагт “ажиллан долоон “үнээ хариуцан авч 7200 литр сүү саан мянгат саальчны болалыг | бие- лүүлж, аймгийн аварга слзльчин боллоо. Манай хархдаг. Хэнтий аймгийн Биндэр сумыт 10 жилийн сур- сгуулийн 7-гийп «А”» ан- гийп сурагч Б. ОЮУН . 1 чиу”-7 ЖҮүэ2.----т ”Оатлыл ТАВАН ЭРЛЭНЭ МАЛ СҮРГЭЭ. ТАНЬЖ, /ИА: Адуу махан ашиг Шим ар- шим арвинтай, бие томтой 7 тээн, вшйтай. Адууны махыг хүн- Дорпод монголып улаан үхэр СЭЛТ 20510. хэрэгладэт, байдаг Олз үхрийг Дорнод пог байдаг. Үхрийн толийг : шпиай улсын бүх мэ- Адууны мах уураг, түүний. аїїмгийн Халх голшн ИсГДоЛ, тугал, нэг агастайг баруу, лваа с Адуу чухаа Сүябэр сангийн шш ахуй, хоёр яастайг шүдлэл, тур- хийг Зэ. “сүрт 33 ямии хүчлээр байлаг шингэц | Сүхбаатар аймгийн /Түмхи- ваас дэмш настай ом "үхрийг сайтай туя Өвчин эмгэгээс (Цогтын сайтийн аяг ахуйд “үнээ, ар үхрийг шар, үржилд сэргийлэх” болон сувшлгааны цэврэтр үрэгүүлдэг, Дор шшигладаг хонголоогүй эр үхо чанартай: байна. Адууны мах дын улаан үзриїт 18 сартай рийг бух гэдэг. Дүүкчнхэн Д. зэрэг Олруу 100--220 ыг, шүдлэц дээрд пасцы дэгуу шүллэл, питамин мк байхаас гадиа үлэр 2245-0300 ну. үнээ) туна, гутш гах жотюн би Залуушуулагч бодис». бусад, 335--282 кг шинтэй байдас цэрлэгэ Ши махныхаас илүүт булчил- үхгээс гадла барлолтөос, мах- арьс отрийг ашиглана. Үйї- дотор с МИ шинг ШИМ 4Р- (орлоц 320 чюал 4ймгийд Орхоп, Помготы МАХ үөд ширхэгийн завсар! бэх “ҮҮНИЙ, Сүүсмахны | тшаэ- рийг хавар 4одүгээр| сард ойнтай «Тусман хөл» 0040 огло (илд Молл шннИ саягийн аш ахуйд цэврээр х а язээр хуранталсан баа бий. рийц үхэр азтирч цэврээр дунджаар 250--300 грамм, хахт Ямааны ДэлэШ хөхний дуу хувийг которо амьдралын Адууны тоогоор дэлхийд пзг хүнд йїогдох адуугаар лэгдүгээр байранд юрдог, Адуун сүрж мад аш ахуйл бүтээгдэхүүний 7-0 шахиы 13-14 ху- ЛАдуушы махны армсшир, хөөвөр, хяд- фасыг 8ЕЧ ашигладаг, ү(Ц- чцлэн улсын баяр наалмын үед хурдаа хүлж морьдыг уралд, уулзг ирсэн улашжлал- тдэхэд ДагАДУунА БА ДҮ 100 үзрийг сайжруул байца. На-. ор, 4100 граммбтллгас ашит-/ хөгтэй тэвч 18| сартай бяруу 210--250: иг хөөлрөөр нэс метр эмэ, гулуулты Ддгаас Гадиа адууг уналга, ит байдаг Гулуусанд байгаз йр 22) ашиглаш ястд 1 яг тутамд Шь 5-0 шарга 14га 4 р Эра, ху, Балио, адалгагад йрсэц учраас 00нШ ыг мах) рок погддог. Архзигай, уадголь арвилтай байдаг. гахын туяа сүү, сүү-махны метр хром Осддог. “Үүгээр эрлаЛштүүлэл тохиромжтой --120 хойгийн чиглэдий| уюу. зусацаадд язг гүүнээс Ф08 завэх, 42-43 үржүүлж том хүний 4,3 хос гутал бу- хэвшлийн Опмзаг үржүүлэн й витр сүү сааж шийн мсхапиифл: ги” 1 сай ферм 24 х БЭГтгтас тҮҮ Сүү-имахлы чиглэлийн шар үйлдвэрлэнэ. 4 Ї | ни 4 ї | | т Л | 1| р ! й С 33 Л | Ч ї ! 1 ї ! 1 ї ї 1 ? 3 4 1 Ї Ї 1 ї н Ї , хийл бүж сарлагийл хорь гэ? тарлан (ситимепталь, сытгэ) буй хувь, нь байан Тус үлдэв. үг Тв, С- 22222200 ) Зу лдэЕг узсын алтай, хангайн уус лэмтэ аймагт шоэрэр ҮР 12120222) - ган лїмгийн Орхси сузнын гийд вж |? ахуЯд үрхүүлж соор Улзалбоштар хотод бай, дарх” | нутгийг. хамарлаг вүүлдэг. Шар тэргэн үрж 22 2 «Чайбагсавт» цэв. байда. Эпэ үүлдрийн холилг гав «Говь пом/шилтад үүзээтж Говь-алтай, Ховд, Галд-од- рийц үнгэцай шин 5 13-1 ЕС, рзэр үрэггүлж. ло» зутгийн инз бүрийн брлийэ ололгээ са/тай, лиэ бүрлїц тий, Увс, Завхан, овсгол, илийн дундаж сэлм Жчйг саймтуусагааар ШиРг- хопийт Куйбыгэ сүүлдрээр амц, колтил бусад бүтээг- яаж сарлагийн 07 хувь Шь 0а8- 1800 байдаг - даг, Сарааг өгдөр уулан -- үүлдгийн үз. эрс, тэс уур ам! сай рийг Төв, Оворхайгай | ва зохицсон, бие р, жи. магт цэпрзэр | үршүүлдлт, «Үнээний шини 500 яг, -Ллув- 4 үйзсннй ийн 450 нг, тан 400--500 ш, иялж ял Дуцраш сааш 1200-- тугїдын шин 10-18 шт 08Ї- 2000 литр байдаг, даг, 300 литр сүү өгдөг,” -- Хар тарлан үүлдэр Пелчазрийл- маллагллы4 сүүний ёшийтс їїйм | ихтэй. пөхцолд байгаа хайнагийн Эв зүүядрийг "ов аймаг, мах, сүүний шимт мойтол Улгарбаатар хотмн сайгий үхрийлхэж. 20--23 том ахуйнуудад үржүүлдэг. илүү байдаг, Сарлагийг өөр Хар тарлан үнсэн жип үүлдрийн | үжзртай залаа», 400 ыг, кишийн лундил слам дүүлш гаргисай -арллйзийг 0070 лит, рл! үлээций 8 аг гэдэг, Ийшээлбэл саам 1000 литр байна. тайр арлаг-монгол хрийн- эр- -. ” 8| яиЇзийг ЧНаралэ! ХАЛ, оКЭ цуу нү хүлдрийг бис цогцостой түргэи шадам- пгдаа бо. мОнгоа. үзэр-сарлатийн “ЭР! зарим вм 14уйд эйр багад аЛ ГЭ тэ саа” булах, бермд цэврээр үржүүлж бай. гай. цлгай кошшлийш, бо 1 Р тэр гүр- индхвд зотийсаож, бус ЛиИйзийт | «Сара» |хайпаг усүүлдэг, Үлзэндй ми 490 Тархїйн алд элсЭгЛЧ нь ””, 222222 тагийж бүлүүн пь 23,1-25 сицлогтой мад юм. Эм имаа4 гийд ч дунджаар 33--30 шт, сэрх д шилж АВ иг, ухла б3 ит, тн йн ямааг Горжо- Боостой байдаг. Үришийн хэсгийл ямааг Баян- ЭРЛИЙЗ | Монийг | Прскос -- сүү, ашигладаг. Эм олгий аймгийн Бэюнлуурын ҮҮлЛрээр 100--280 грамм їоос, сэрх. Б, үхиэс 250--200 граям исо- пүур, 240--250 грамм їг гєромы эм ямаа 527 грамм, ХОТЛийг йий болгож 1901 слд С эрлийд ухаа дувдшаар 540 ҮҮллрлэр баталсан. | Орхон Цутгийн шойгол Олмп2шы үрамм, ом циах 110 Үг3ни. үүлдрийн” хїтийг- Сөдзигэ Иймээс мапай улс тутгийл Үлрээс хоспор, (хллгас, зийд оцдор ашиг шижт үүлд- Хеэворлоно. йг үхгээс жилд гийд ямаа байлаг . Тулман хэсгийн | ямааг Баян-өлгий, ҮРЧГүүлж, бүсийн 0усад аж Ховд, Увс аймгийд , ймдаг ад- Үршүүлэхийн химт. Нутгийн сарлагаас 500 грамм (хоо- хогжил, сайн урт бүдүүн Хорогт 5 дуудсаар Захийл цагаан толгойт-мошго- Аядат: Сарлагийц хөдврөэс 500 грїм г лан. Ё от 5 сүү бгөх ба сас- оос . ми эрдийн 8-7 сартай зэтэ- псалуурыг ялгац авч тоосон слий БүгэшисНД 5,0 хувайш лллооэр өингамв. лым амьдын жил 150--17Ошг, гэла34 хийдэг, Сартлгийн пэг Огтой. 100 литр сүү «с- шим: арпяптай. Хуц 170--75 кг, ам хоть 55-00 кг Нокстты чигдэлийн «Өн- даг 42-47 кг мивтэй у? 250) шт дєг. Тулзан хоїт чмлаг Г00»- пгүүл» үржлийн хэсгийн ямаа юс, үйзэ-400-0200 уг хүря, 2,5 метр їхсэн далмуу хийж алтай аймгийн Шарга сум- 1000-д оноос цүтсийн ямааг 3,5--4 лт, тологттоос 2,0-- рргү 11-54: Ёүг23 шэгдэлд үрхгүүлж байна. Р "л ргэр -- «Говь гурзаг сайлав, Сүү үйлдвэрлэлийг пэ- сайл чошарын хром. хяйшэ. үүядрийд маа 1959 оноос «С» рыр хүн амыг сүүгээр хай- 220 хазтгай дорволжиин дєц- тийд Дой хааайд үүллрээр сая оосты чигдэдийн «Оц жүүл» үржтийд | хэсгийн лмаа мкяидаслаг, гядадасай зэвлолтийц цоосй үүлдрээр 40.кг парайртар исос авдаг болж 5 Кан нн10-26---5000 Злх хагас чигдэлийН ширүүл: ширүүгтэр Ц тослог багж- г: 2Т, лил 2) гэв өсөлттэй, на- үйдсэй Гүү сүү гой мэгдүүсэв хєт, суурин газ- Нэт үхрийд арьс дүйджлар зїлэн цутгийн ямааг вовлал- бид үрглийн тэсгээр батлуул- 455): БООСТ хэв» Түүлд лаа” минрап байдаг, хотийт Сүхбаатар сумшыт | «Соёмбо» руй гурийг Өмшөголь, түй үржгүүлдэг. Ху хариїтар мэост сохөл сүүлт 60--05 яг, эш хонь 45--50 їв» авдаг биологийн өверниөц лэн Пайшолгай Ховд айж. "айлрын 27,1--029,0 микрош хошииоос 2 200М ХОТЦГАОО6 холияы толлйг Сэлэлгийн “Найрав- рийц кэсгийц хопийт Сэлэн- айнгайн Ерсогийн сана га1йглэЭлбэл тэмэопий лоо, байла. трлийллгүүлж хо0Д новиав дохуүц үйлдвэрлэж | байл, Иттгийн хонийг (Алгай болон Ромын марш үүл: үүлдгээр орлиЕзагүүлж став. сайлруулж тотирс рополь үүлдрсэр цус сэлбэй хэшплийн холийт өөр дотор хүүнийг дэлхийг увс српууд тохиромжтой тавшлийн (по нь үршүүлэх завдар Га| тийг сор дотор нь үрчүү- 1082 олд түргэш осох лэх аргавр эх илрийн урт шїрвйвтэр тус, хоши- тоос: хайины (0482ымт (048 ны үүлдрийл хигсэр Оат- болгож 1077 авд 4«Халгай» лагдсан. үтэлгийн лосгээр Саталсая хопь махан апшт шнч болшэ. Халгай хочь шитд олтай. зул 75-80 :: тоостой. амь- хопь 50--55 нт, төлог 45-- лын шив 170-- иг, эш 47 ит лапгтэй, туцлаас 8-- хопа жиш 50-55 ют, 5 єг Ом хопипоос хуциаае б-0 юу, эм хопн- їр тассбгтаос 9 тоос 20--54 иЕТОо парийн ярав гаруй Сигтимттр ноос илэг. Гэрийн шоосны шарлївтар тоос тлдаг. -- Цигай, цига хотшлийн 24-03 4 х, Хэттий | алыгийН! гхвпл бүхий болтээрийг сайн рийртар пбогтой хотиты Оллорхлаты саагийл |84жЖ зшаягсэдаг їмээс. малай тархсаны гэднэ чилрэв гийп Гулгаа Фуюын “Туяа үүлдрүүлэж Орхт, (Ерөө вхуй, Ш У? Лэц улсын үү/члшйн үүлдэр үүллрийц хэсэг, Пие Лсгат иэтдэлд Ерөө үүлдрчйа буюу яэг метр хошина10-- зр5 є цам. дол, сүүдний үсийг хялтас, гэдэг м х -- ёБалтолгүй: тийг үржүүлдэг, Їїлри! жто тэгэж 40-44 кг хав- бисбий шоосыг ховвар гэдэг | Монгол үєриїн дотор шит -:070-:2000 яма хүрдэг. БАХГҮЙ байлзэрнйг сайн шин хэсгийн яма-1010 (үх ав. тар НооС ХОНЬ 50 дугаар тэй хуцлээс 4--5 г, эм Зо кг Төлот- пээс 3,0--3.0 иг тэриїттар алтай үүлдрээр рлийлшүүлж | Орхол үүлдрийн шлрийв- нсос алдаг ПЦятай. ПнгАй мад богоод Олпгунй | хээл цоосУурын чигшлийц Ямааш ТЗРо лоосто шонг (7сан хажплайш ОжоииЖ О сүргэЭр тогт хугалаа 10 сар буюу сүрэт бай болгож 1081 сид ”ЯЛиЙН ажлын үр ДҮНД хятолын доүтод талын үржлайн хэсгээр батдуулсанд МУТГИЙН (ба ялзо бүрлїїї ханийг сайжруулж 0:8тл- эрлийллгүүлж өолнд сүүлт ксть бай болгох ямаанаас 220 грамм ноолуур сактийн аж ахуйд | Пэгрэтр Алтай, | Цтгай ҮҮЛЛГЭЭР аянд Төв вймтийл үүтгүүлш, байяа, Үршлнйя сайжруулах сзамалр вх орты лалтын хоёгийп шилмэз ухиа 735 4НХЛЫ || йприйлтАр | поост хийгдэж байга. шарийц, саз- юу!1Ї хос зулы “ботшк. йоодуурын чиглалайц Лмаз цагаан Ойгийн Люстой, То- им” ам, їп 8.8 хос гутал буюу бий болгисон богоод 1971 ойд хиромлтой хэвшлийн улга иллаж бана 132 кос ёвлийп түүлдрээр/ батлагдсан. Намар ду/шсаар 1150 грїлми, эз имад 1060 грамш поос өг- дөг. Амьдын жингээр мол- гол лизапаас лүү, махзЦц шинг шим сайтай. «Өннсүүл» гүрэлийл хэсгийв лмааг Той аймшгийн Балиешжүүл Ссу- малд цэврээр үржүүлж Бү- рац, Дэлгэрхаан, Сэргэлэа сумын ямааг эрлийшсүүлш байна. Ямааны ноолуурыг 8-4 дүгээр сард самнаж авзүт ба кллгасыг 6 дугаар сард хяргаж авдаг, зушшгоштоїХооХтлгшшВ (4------2-22слаэгеисиэээ 7272/2227:2:28 ясост хонь үржүүлэх бүсэд овт хээр, тал ЗВЭрийн 01. сайн газар таризтгад пхээ. хогисОа, тгадталгийн талбай ихтэй Булгаа, 77 Сэлзнгэ Улсын бүх малын 60 га. Дорнод, Хэштий, гд. Хамраг- руй хусийг эзэлдэг. Нийт гийн сэл бүсэд Улсын бүх шах үйлдвэрлэлнйш 40 га- алаг 75, хувь эдэлбэр зо сүл хошлгэллиг 5 ГЭМЭЭ Бэншагиэнисоо3 гүүн байранд ор 450 ш, 8, 72,8 хувь, мал ож ахуйн ана, Нэрэйш, парийв Тус БМ2 15, мал ордогыл 05,6 хувийг ноост хонь вх вийг /зэлэх (тэмээн 340 кт, хошин сүрэг өгч байда. бүсэд нарийн БОХТ-- Өвөр | Далхайд гашц ба хоёр --200 ют / байгаль, Х парийвтар багтай тэмээ байдаг. МОЖ. дэр зургаан хувь, ҮҮ- Лмдал Манайх дап нутгийн мой- роост-Орхон, ЁРев үүлдэр, голчууд эрт дээр үсэд хоёр хаггын явёл хувийг авах бил сайн гэл хэнийг үржүүлж байсан хүддрийн хэсэг, ХТАЙ, ца. батгай тэмээ үржгүүлж Р. ны 13, САР- аймгуудадтархсан боловч го- Үйлдвэрүүд | байгуулагдан !2й Одоо шэрийш, багатай, “тачир сийрэг ур сжайНа- сийн болон алтайн уулзрхэг га, түүнийг сайн чанарын ноос, ямвнтар ноост хав, түүний гамалтай, ус говь байдаг. нутаг, нх нуурын шотторт бусад бүтээгдэхүүнээр хав” Бранрэ бүх ХООНЫ 5,8 ху- Цөлийн бэлчээрт НДЭХПСҮЙ гэд харэрлах, ноосоор хугьс бусад нутгаас влүү хээр тах зорилгоор шийг өзэлш бай... тамгавь тэсвэртэй МаА аа: Утас зэрах, ергамж дээс то тослогтой тархжээ. Паянхонгор, Өмнө- т : Еоы "Тамзз дэтхийн хазар амь. Сүү (огч говь, (ГовьАлтай, | Ховд, Дыв шэг баяпо, Дэлхий дээр Мох. бу ал танах 5 олг ал нь Африк ТЭТГЭХ, арс Биеэ Биөүүүр рг гд ду ЭЭ авдн алчыа3 Хувь пь Аза хавь үзэх, арыг. шэээгий ховор мал шж байна. Ёс хэл амьдардаг. боод зэргээр ашиглаж байв. гэр типийн 3 291) ЭМавзлл нлрэав бүх тэ Одоо тэмээшшй хэмон МАХ, үдэр ц Тиазд сүрэг Мэгпий 56 хукь нь байдаг Зрьс шир зэрэг дэл- Ки аш ахуйд шусэ дэв бүтлэгдэхүүн нь үйлдиэрийн АЖ (27 л лдаг, ргыж сидроер үнэл 3,5-44 30--35 шт Агаар, хөрс ургамлын (пэт- аймшгийн Жарга- сангийн аж ахуйд хяр- -т хусах түүхий эд ботж бай Матай улсад үйлдвэрлэсэн тэмсэтцй (гссон Обүтсэгдэ-. Тонголий нэт (Ег псосоор цэр йооссп даатуу 25 ш, 1,5 ппгрхэр, бохмож цоссох 1-3 тигүрхгт алчуур, ороолт хийтш байна. Тэмээ готийц бүслйн лаг цалд-сайн сзокнцсон богсод бусад торлийн мад плдэггүй өргөст, шорвог, бутлаг ур- улсын бүх тэжсэший шар гэ- доо шк зхуйц нэгдлүүд үр 2 шүүлт байла. Тэмээ (өсолтоо удалгтай дуйдлаар 1255-0333 шиш Освэр үеийнхний (ороо хэлний болсвсролд Ч. 0079 ши. тхлы Бры МАЛ АЖ АХУЙН ХОЛБОГДОЛТОЙ ЗАРИМ ҮГ ХЭЛЛЭГ Таптал -- оросоор Мапай улсын хэмлсэг27р гэмээ гэхээс Гатиа үүүтлийш: МАЛ Ско": Тахан хошуу шал хойниы. уртыд йсос,хлусл- тєац алстыг 6 дусалр сарын 15- 2 наас 7 дугазр сарын 10-ны (9Р тэмээг ат, үржилд шилш- лотор. хургачы исосыг лдуйн хонийг сайжруулаг. ДУТААР сарын | 20-тоос луурын “чигээлзэр (үр? 732р ашиглаж балиа. Ортсп анин Брмж хоёр настїй томзхэт шилбэт, гурвал пастайг буйлт, Дөв- тат пастайр тэйлэг, тявзас дээл Изстайг изсо гүйлсэн ти томз0г їпгэ, Хопголсол дадаг хопголоогүй пр тэмзэт 8 буур гэж цэрлэшэ, 10:тд дотор мг 3 Эссэ эс чоосыг 0" дүгээр эхэд “үндсэн /сайжруу- ҮҮЛЛЭР.Мах, 4ооС1Ц4 Саштт”оорд (пгтэат түс тус галт. лпуулна, Машэйд үрлгүүлж.. (байгаа теосо 8 бүтэц, чанзрын 2ї1длз2С Нутгийн тэмсайна дотор ашиг шим арилита хоцийн түрэн, галбын сєспийн узЗал тэвээ гэж байдаг Шяпалдх омгийн: тэмээг өсгөл үрлсүү- лэх, /шутгийн тэмээг сайж- руулаж читлэлээр тэвхжий марайвтар сүрглийн ферм байлаг тэш 1 хэсэгт) хулаагдааг Хэцийн хүрэт тэмээг Өм- погоёь аймгийн Мандалготы суманд, галбааа говийн уззал зэг Өмлөгот, аймгийн Ханбогд суманд үржүүлж байла. Тэмээний ноосыг зогдэр, ноос гэ дт Тэ- 2 вм її) айгалдаг. мэсний хүзүү, Өөвлгийн урт воосыг согдор, бусдыг ом буюу зоосон ноос тэлог. Тэ- шээциЛ зогдорыгт хааар 86 2э121-218802 равдугалр сард, биеший оо. Ёэхшлтиллолэн смг зургэдугзар сард схар- гїя зэдэг. “Тэмсэний (нд, хүйсний байдлаас хамааран цоосны гарц адилгүй байдаг. Дунджаар пог настай тэмээ 3.9 иг, хоёр настайдаа. 3Л шг, гурван настай тэмээ нг, дєрвон настайдаа 5,0 ЮГ. шээций отор 20-25 шг ЯАХ Ад, ахубн, нийн бүсэн, 010 кг жинд хүрдэг. А р бүт торлийн йоо2- “амзэо балчзэрээр (сайл ,0 хувь, шахны гурав . Махан ашиг ЧИЙГ | ҮУНАХС ортиы хувийг ҮЙЛДВЭРЛЭДЭГ. арвинтай Г2-3 хэвэснээС Дэр” авахаас гадва 12 литр сүү. цоговь, Дулдгоаы, Палитой- гээр | эг паруул тийдэг. Иле гор, Говь-Алтай айжгийн ХӨ- гонай саалийн кугацаа бараг шал цахим | үргэлжлэх улир шилийн аль ч улиралд сазж Сүү саадийг азч шсв-- шид И.Нлнаа аар бэлтгэв. лах балсндстой байдаг, шять шдов сяста, Халуушй хошуут (мал (хонь, сүхэр, адуу) тєш- ломордый. со: Хүйтэн. хошуут шаа (ташзэ, ямаа) холодао. загаа стойдотоё содьр- шандс, Мад өсгөх (халхын хоё, (МАХ Млсо: төлгой Одшрох) шэра- шишалис скота, (урелн- чевиє поголовья сизта): Мад хорогдож (падсж свата, Малын хүй бус хо рогдол чепронзводи тельвал убыль (0отерл) схота: Мад хариулах пастя скот: Мад төллөлт расплод сагта: Малчин скотовад (13- вотиовод), Нагсалтийн эзэн |(шал- чив зиолодой свюэ товод-обдадатєль (ес сомольслой путёоши, Улсын аварга шалчин Рекордсыен республн- ни по а(йВотмоводстиу: Мэчд сүрэгүэн Хослий благеполучнаго стэддл. Энх толчиж |()пиотно- СҮҮ Молоко: Ямааны сүү козьс мо- лото, Гүүний сүү кобыюм молоко: РЕДАКЦИЛС: , сурагчид, ндэвхүэш сочгуультаа нараа! Зах | нийтлэгдсэн материалыг алиглав («Таваы трдэчэ-нал сүрэг» сэдэвт бүлэг, салаяны нжад зохиогоорой. риагровапиог:-.нолото (илдлчапое зиолсио): Шингэн сүү саятос мо- 3113 0) Цодгий тэйгэл (тослат- тайгоо) байгаа сүү цсльг нээс шоложо| Өтгөй| (отгорүүссэа СҮүсгууцбциос)| модоно Адууша шах Яолина: Хонины шах баралниа: сенка Уураг (шинэ толлосаа шэлын уураг) шолоа Хоермэг адидофпльжон молоко 128 хынД бүрэх хоронгэ гм.) захвас- на, дрожсын Эззгай (Зэсы (| зндность төсрота Бэлтгэ! “8 адАШЛОНДОВ. «Их гнсостой А-85264 “ "Үгийг Д. Дававилм Аяыг Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Г. Бирваа СУРАГЧИЙН ДУУ Ээж аавын хүүхдүүд бид Эрхэм сайхан хүсэлтай Эрхэм тэр хүсэл минь Эрдмийп ихийг суриаа Бидний нэр-хүүхэд Бидний алдар-сурагч Бид иар нэгэн хүсэлтэй | Эх орны хүүхдүүд бид Эрхэм сайхан зорилготой Эрхэм тэр зорилго минь Энгүй үйлсийг бүтзэнээ Бидний нэр-хүүхэд Бидний: алдар-сурагч Бид нар изгэн зорилготой Энхрий намын хүүхдүүд бид | Эрхэм сайхан итгэлтэй Эрхам сайхан тэр итгэл минь Ирээдүйг гардан байгуулнаа Бидний нэр-хүүхэд Бидпий алдар-сурагч Бид нар пэөгэп итгэлтай Ээж аавын хүүхдүүд бид Эрхэм сайхан сэтгэлтэй Эрхэм тэр сэтгэл минь Эгнэгт мөнх нөхөрлөгө Бидний нэр-хүүхэд Бидний алдар-сурагч Бид нар пэгэп сэтгэлтэй Манай суурийн Мянган цагаан Сүргийн дотор Миний өсгөсөн Манхан халзан Хонь байдаг. Өнчин хурга Хээрээс дих олоод Өөрөө би угжиж Мал болгосон юм. Өнчин халзан Өсгөөд одоо Хэд болсныг нэг Л Барахгүй юм. Хоёр гарын хуруу Дутаад бүр Бүр болохгүй юм Хүүхдүүд та нар Надад туслаач, Хамжиж байгаад Цөмөөрөө тоолцгооё Хонь бэлчихээс өмнө Ээ ХЭД Сүртэйхэн хуц болчихсоп Эрх дархтай амьтан Эпэ хийж харагдана. Өнөө жил бүр Дөрвөн ихэр Илслийнхээ дунд Эрхлэн тонгочин Дөрвөн хөөрхөн хурга г. Уржнан жилийн төл нь Хотонд ороод Хоёр ихэр. Тэр дэгдэж явна. - рцгаал Хоёулаа бас ВВоЖ Бос Уган төл нь Хоёр хоёр хурга Тогоо шиг Хэд болж вэ? Том сүүлтэй Хойлпоосоо дагуулчихсан Өнчин халзап Өсвөөд хожим Хэд болох бол Сургууульд ороод Өөрөө би Тоолж сураад Захидал бичиж Чаддаг болохоор Заавал та нарт Сопирхуулнаа!: Зарим хуухэд Огт сопсоогүй бол Хоёр халзан зусаг Төр хэртэл байна. Ирэг болчихсон Энэ шил нас гүйцсэн Ихэмсэг нь аргагүй Эптэ зогсож байна ? Захиалсан. хэвлэлэдсээ.. Олж уншаарай. 5 с З.ДАЛХЖАВ Өнгөрсөн онд харин Гурван ихэр, . Том хонь шиг Томоотой нь аргагүй Гурпан хэлзэп ТӨЛӨГ Тэр захалт зогсопо, Удаах хурга нь Ихар: уламтай Супгийн манлай -г-- өиннэнэи--тсасгсчииимиү 7” тсгсииишше--------- тг-гтшулттг23шЫт-08гд Сүхбаатарын нэрэмжигУлсыр хэвлэлийн кошОымчїад хонлэр, - (инэ нохг - Д. Нацагдоржийн болон МХЗЭ-ийн нэрэмчит шаг- налт хүүхдийн зохиолч Д. Содномдоржийн бяцхан ушшигчдад зориулан туур- висан шилдэг Обүтээлүү- ДИЙН нь Эмхэтгэл «Шидэт долоон харандаа» нэртэй- тээр Москва хотноо хэв- лэгдэн гарав. «Детсная ли- тература» хэвлзлийн гй- зарт 100000 хувь хэв- энэхүү номын зөвлөлтийн нэрт зохиолч В.-Миханов- ский, Г. Ярославцев нар орчуулжээ. БАГА Олоп улсын пионерийн «Нал- рамдаль лагерьт амарч байгаа мүүжлийн олон хэлбэрийн с0- үүхдүүдийн авхаалж самбаа, хүч апгласыг ,сорьсонН хамгийн сонирхолтой нь «Бага олимп» хэмээх тэмпээн билээ. Салхай тус лагерьт амарч байгал 18 аймаг 8 хотоос ирсэн тэргүүний ппопер сурагчдып дунд «Бага олимп»-ийн тэмцээн явагдаж, тамирчин пиоперүүд спортын 7 төрлөөр тэмцэлдэн, алт, мөнгө, хүрэл медалийн тө- лоө өрсөлдсөн юм, Тэмцээн 2 өдөр үргэлжилж, хүүхдүүд тэм- пэвний эцсийн дүнг сэтгэл догд- тэмпээний хаалтын ажиллагаанд өнгөрөгч онд болсоп Азийн Ї1Х тоглолтод амшилттай оролцож алтап медаль авч ирсэн багийн тамирчи, БНМАУ-ын гавьяат пионер сурагчдын дунд соёл, хү- тер. 2Жанцанхорлоо, иирхолтой ажлууд зохиогддог пар хүндэт зочноор умижаадтай Тэдгээрийн дотор. «Бага олимтг»-ийн лон хүлээж байлаа. «Бага олимп» СУРАГЧИЙН ЧӨЛӨӨТ ЦАГТ ОЛИМП дасгалисуулагч, буудлагын спор- тын олон улсын хэмжээний мас- тамирчин Адилбиш, Ганзориг, Энхжаргал оролцлоо, тэмпээний шилжин явах цом, алтан мєда- лийг багийн нийлбэр дүнгээр тэргүүн байранд орсон «Түүдэг» бүлгийн баг авав. «Бага олимп»-ийн медэлийн эздэд, олон улсын хэмжээний мастер тамирчин ах нар нь шэг- палыг гардуулсал нь тэдний урам зоригийг улам бадрааж, ирээ- дүйд амжилтад хүрэх хүсэл эр- мэлзлийг төрүүлсэн юм. Тиймээ! Эдгээр бяцхан пноне- рүүлдийн маань дунд, өх орныхоо. нэрийг спортын тавцан дээрээс цуурайтуулах ирээдүйп спортын гапьяатпууд нх мастерууд лав байгаа. «Найрамдал» лагерийн пиопе- рийп удирдагч Х. Алтанцацралт АНД НӨХДИЙН АЛИА ШӨГ -- Чи яагаад оройтчихов доо гэж ээж нь охиноосоо асуухад -Г Би Маргаритагийнд байсан юм. Түүнд, хичээлээ давтахад нь тусалсан. -- Тэр чинь онц сурлага- тан биш билүү? -- Үгүй эз... Маргарнтат миний даалгаврыг хийхэд пь тусалсан юм байхгүй юу гэж: охин хариулжээ. Петер, Томас хоёр ярил- цана. Петер -- Би нэг удаа маш на- рийхан хүн харсан. Түүнд сүүдэр ч байхгүй байсан шүү гэхэд Томас! -- Би ч бас түүнээс на- рийхан хүн сандал дээр сууж байхыг харсан. Тэр ч Сүү хэл сапдал будаж байсан бу- ДагцИД хүн сууж байгааг ер анзаарч хараагүй шүү гэжээ. х---т----ииишанц 2. Бидене-14140 Бяцхап Ваньо «шийтгэг- дээд» буланд зогсон. байх. даа «Том болоод байшин баривал нэг ч булангүй бай- шин барина даа» гэж бод- жээ. . з ж - Петерчо алхаар юм хийхдээ болгоомжтой байгаа рай, хуруугаа цохичихвоо гэж зэжийгээ анхааруулахад Петерчо: -- Ээж зэ, Бүү санаа зов- Кольо хадаас барьж байгаа гэв. Математикийн хичээл ДЭЭР багш нь Петьогоос к-а 11 морин дээр зургааг нэмэхэд хэд болох вэ? гэж асуухад -- Адуун сүрэг болно гэж тэр хариулжээ. Ардчилсан Германы тино« нерийн «4Тромтель», Бол, « Гарын пионерийп «Септены врийче» соннпоос авар. тшжпшглшатчлэйхылїлхШслєосллэшєсиолтЖиВЬ. Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ 17 34567850 Ш 83456737 ЮНЦ Л “Ч МАХЦН, ардын тороос өсвөр үеийнхний толоо эцэг ёрны анхаарал ха- лам тавькн төрөл бүрийг арга хэмшээ авч хэрэг- жүүлэн байгаагийн нэг тод “илрэл нь БНМАУ-ын Ар- Дын Их Хурлын наар «Еронхий лын сургуулийн хүмүүжлийн амшлыг цаа- шид сайшруулах тухай» асуудал хэлэлцэж, 1983 оныг сурагчийн жил бол- госон япдал ом. /Сураг- чий жилд МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Мопголын пиоперийн «Залгамжлагч» ХУ чуулган зэрэг тэмдэглэлт олон гүйл явдал болго, Су- рагчийн жилд пионерийн анхан шатны байгуулла- гуудын үйл ажиллагааг жигд сайжруулах БНМА Уан Ардын Их Хурлын чуулганы шийдвэрийг хэ рэглгүүлэхэд пионерийн зөллөл, бүлгэм, бүлэг бүр тодорхой зорилт дэвшүүлж ажиллах шаардлагатай “байпа: Үүнд: МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, Могтолын пионерийн «Залгамжлагч» У чуул- гал угтсап «Залгамж үе» алиыг улам эрчимжүүлж, хамт олоп, пионер, сурагч- Лаас авсан үүрэг амлалт бүрийг биелүүлэхэд хамт олиы туслалцай. хяналтыг хүчтэй лгор дорөвдү- гээр сард болох пиоперийн анхан шатны байгууллага (бүлгэм, бүлэг, салаа)-ын тайлан сонгуулийн цуглаа- иаар дүгнэн, «Пионерийн сайн үйлсийн ном» 0бу- тэвш, МХЗЭ-ийн ЖУНЇ нх хурал, «Залгамжлагч» У чуулган, аймаг, хотын ХЗ Эгийн бага хурал, шионе- рийн чуулганд рапортлах: «Сурагчийг жилд миний (бидний) оруулах хувь нэ- мэр» нэрийн дор пионер, сурагч, пионерийн хамт олон бүр сурлага, хүмүүж лээ дээшлүүлэх ам- лалт авч ажиллан «Тэргүү- ний бүлэ.г салаа, баг, тарт болцгоой», «Бүгдээрээ гоё бичигтэй болцгоой»,«Дэв- тэр, номоо ариг гамтай эдэлцгээеэ, «Сургуулийн хаа эд хогшлыг хайрлан хамгаалья», «Хамт олноо- роо тамирчин болцгооё», “Пионер бүр арнуй цэ. вэрч, соёлч нямбай байц- чуулга- боловсро- сургалт . таан», “Дүү нараа үлгэр- ОЛЧЭЛОЭВ “ лүүлэх, лэн хүмүүжүүлье». вөрэг уриа дэвшүүлж ажиллах: Пиоперийн, дотоод аж- үг. сайшруулай. бүлэг, бүлгэмийн цуглааны алгил хэрэгч чанарыг дээш 17101: 40: 20840108 туультниуудад тодорхой үү- рэг хариуцуулах, хамт олоп бүр гишүүддээ пио- нерийн даалгавар өгч байнга дүггэл: байх, пио- нсрийн ханын хэвлэлийг тогтмол гаргажс хүмүүлсүү- лах нөлөөгий нь дээшлүү- лэх, пионерийн байгуул- лагаас зохиол: байгаад олон төрлийн ажилд нийт пио- иср сурагчдыг оролцуулис хэвшүүлэх ялангуяа сур- лага, хүмүүжлээр хоцрог- дол байгаа найз нөхөлдөө туслах хөдөлгөөй өрвүү- лэх, -- МАХН-ын Төв Хо- рооны У бүгд хурлын шийдвэрийг | хэрэгжсүүлэх зорилгоор «Арвилан хэм- нэлтийн байнгын аян»-д хамт олон, пцонНер сурагт- чид. идэвхтэй. оролцож «Цонх», ,«Хапна», «ЧийН- дэн», «Уинтраалга», «Ус», «Ноос», «Ном», «Дэвтэр»: «2Цимс», «Цэцэг», «Мөөг» зэрэг операцийг .улирал тутам дүггэж тэргүүний нүдлэн хамгаалагч, арвич хямгач салаа, бүлэг, пио- нер сурагчдыг шалгаруу: лап алдаршуулж байх, Хүүхэд залуучуудын ур: лагийн их наадамд пионер сурагчдын урлагийн чуул: та хамтлаїууд идЭрхтэй оролцох ба бүлгэм, бүлэг бүр шилдэг хамтлаг, дуу. бүжиг, хөгжим. урар унш- лага, язгуур урлагийн аварга пионер сурагчдыг шалгаруулж аймаг, хотын үзлэгт бэлтгэж оруулах! Ю, Цадэнбал даргын 1982 оны 25 дугаар албан даалгаврыг . хэрэгжүүлэх зорилгоор биеийп тамир спортыг пионерийн гавш- тай үйлс болгон пионер сурагчдын «Олнмп» нлу- бийг байгуулан даамчин, шатарчин, усчинй, цаначин, тэшүүрчин, гавдболчин, гар, хөл. сагсан бөмбөгчин, теннисчин болох хөдөлгөөн өрнүүлэх, Баянхонгор айм гийн Буудагаан сумын дуйд сургуулийн туршла- гаар бнеийр тамирын иж бүрэн талбайг дунд сур, гууль бүрт байгуулж вшиг дах: «Эх орны ногоон уоёл» цуваанд идэвхтэй оролцож сургууль, орчиоо цэцэрлэг жүүүлэх, анги танхим, до: туур байр, шеф- байгуул- лагаа цэцэгшүүлэх| мон сургууль төгсөгчдийн Па. цорлэгээ өргөжүүлэн МХЗ Эгийн ХУЇШ- их хурал, «Залгалмлагч» УУ чуулга: ша нэрэмжит төгөл бай- гуулах, 8, 10 дугаар анги төгсөгчид тарьсан мод, бут. соөгөө дуу. партаа хүлээлгэй огч, арчилж ургуулах, Шеф газар, эцэг. эх, улс, олор нийт, аж ахуйн бусад байгууллагын тус- лалцааг авч. пионер сурагч дын хүчээр ХЗЭ, пионе: рийц танхимыг |шишэөчлэ- сэн заавраар байгуулж ажиллуулах ба сурагчдын дотуур байр, биеийн тами- рын ба тоглоомын талбай, номын сан, тогдооМын орөө, хүмүүжлийн бусад төвийг тохижуулах, до- туур байрыг сурагчид, цэ- цэрлэгийн, дүү партаа 80- риулж шатар, далм, хөлөгт ба эрлүүлэх- тоглоом хийх, шагай: . цуглуулах зэрэг ажил зохиох, Б. И. Лениний нэрэм: жит БХПБ-ынл туршлагаар «Багачууд» цувааг зохион байгуулнс шефийн холбоо тогтоон: бага насны ииопе- рүүд, баатарчууд, цэцэр- лэгийн дүү. иартаа туслах, сурч мэдсэнээ зааж, өгөх, ахлах ангийн сурагчид пио керийн:бүлэг,-салад, -баа- тарчуудып баг, тавтын удирдагчаар ажиллах зэр- гээр дүү нараа халамллап хүмүүжүүлэх . хөдөлгөөн өрнүүлэх: - Олон улсын хүүх- дийп дэвшилт хөдөлгөөний төв-(СИМЕА-гийн 25 жи лийн ойд зориулан аймаг, хотынхоо шууд харилцаа: тай мул: хязгаарын сур- гууль, пионерийн байгуул лагуудтай холбоо тогтоох, «Ах дүү сургууль, бүлгэм» болох хөдөлгөөн өрлүүлэх, ах дүү Социалист Ориуу: дын пионерийг ажлын тэр- гүүн туршлага сурталчлан дэлгэрүүлэх, тэмцэл бай- гаа орны хүүхдүүдийг дэм эних, олон улсын. байдал- тай пиопер, сурагчдыг танилцуулах олор төрлийн ажил зохиох) 9 Пиопер, сурагчдын Зу- ны амралтын. бэлтгэлийг эртнээс . хангай аялал жуулчлалын маршрут гар- гах, сургуулийн. туршла гын талбайг. оргөжүүлэн маншин, улаан лууван, сонгино, сармис, улаан лооль, өргөст Хэмх зэрэг хүйсний грогоо тариалах, хөдөлмөр амралтын зус- ланд сүү, цагаан ндээ бо- дловсруулан, хадлан тээээл бэлтгэх. үйлдвэр барилгад туслах сурагчдын .хөдөл- мөрийн бригадуудыг ажиллуулах зэрэг шилыг нарийвчилсан тололлогоо- тай зохиоп байгуулах, Пиопер, сурагчдын цө- раг-сцортын «Дол» тог лолт, «Өсвөрийн, төлчин» уралдаан, «Орос хэлний балр», зад. угаагчэ:ийн зүзлэг, «Хүүхэд--сансар» яруу иайргийн баяр, зов: лөлтийн хүүхдийн наалдам, интерпациолал сл- рын ажил, дууны хөдөлмөр-соё лын лгай зэрэг уламж- үх алглын .бэлтгэ- лалт лийг эртїгэ9с гам, сокирхолтой рээр явуулбал зохино. Сурагчийн: экилд рийн бүлгэм, бүлэг, баатарчуудын баг, бүхэн шинэ гүүсгэл сайтар хай- хэлбэ- пионе- салаа. тавт санаа- Манай орпы олон арван сургуулийн пиолер сурагчид сурагчийн жил--1988 өнд сурлага ходолморийн их ам- шилт гаргаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: сургуулийн 25 дугаар бүлгий! маа, 3-ын «ЛА» ангийн дундгү ЧохвАЛ, төр: БЕл -- Иийслэлц ангийц шионерийн бүлгийн майга 3 УУНУнН ЭЭН ? шїдав 1 мийн зөвлөлийн Шан н01) БҮСҮЛТ, НУС -- Нийслэлийн 10 жилийн тавдугаар н онц сурлагатай Б, Болор- її салааны дарга Д. Эрдэнэ- 6 дугаар дунд сургуулийн 7-гийн 4? чилга гаргаж тэргүүний арга туршлага нэвтрүүллг,. урьд олсон амжилтад ба- татган хэвшүүлнү,, пионер сурагчдын: идэвх, бие даа- санг үйл ажиллагааг хөг жүүлж ажиллах шаардла- татай байна. Д. “Сүхбаатарын нэ рэмжит Монголын. Инд нерийп Байгууллагын Төпв Зөвлөлийн орлогч дарга Ц. ТҮВШИНТӨГС бүлтэ- аураг. Сэлэїгга аймгийн пиоперийн зөвлөлийн дарга Т. Бат-Эр- дэмэ ярихдаа: -- МХЗЭ-ийп ХҮШ их ху- рал, “Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У чуулган уг- таш манай аймгийп пиопер сурагчид пйлээд ажил хийн байна. «Пионерийн сайн үйл- сийн ном» “малтай аймгийн 15000 гаруй ийоиср баатар- чуудыг өгнзэндээ нэгтгэсэн бүх бүлгэмаэр аялах юм. Одоо. 12 дахь ортөоо болох Зйалхлаптын сургуульд очоод байна. «Пионерийн сайн үйл- сийн том»-ыг бил арлын хувьсгалын өлгий нутаг Алтапбулаг сумын пионерийн бүлгэмээс ахэлсэй їюм Аймгийн. төвд «Пиопер» нэртэй ногоон төгөл байгууЛ- на. Мөн Зүүнхараа, Баруун хараа хотод хүүхэд залуучуу- дын биеийн тамир спогтьыгн сталион барина, МХЗЭ-ийн ХУЛТ-их хурал, пиоперийн чуулгандаа хувьсгалын өлгий нутаг, найрамдлын алтан бос го болсон “Сэлэнгэ аймгийн өсвөрийн Сүхбаатарчүуудын балаг болгож нийслэл Улаан- баатар хотод ппоперийн төгөл байгуулах хүсэлтэй байна гай. «Чанарын салаа» Дулаанхаан хорооны 8 жи- лийн сургуулийн Энхбат багштай пионерийн бүлэгт «Чааарын салаатай болохын толоо» |хөдөлгөөн Өрнүүлэн ажиллаж байгаа нь пионер, сурагчлын сурах үүрэг, хз- риуцлагыт лсэн чу- хал ажил болж байна. Тус бүлгийн пиоперүүд «Чанарын 1 1:1-1:1-2:23 “СЭЛЭНГИЙН шБашцыл сангийн аж ахуйн дунд сур- гуулиудаар аллап ппонер ба- гачуудад тоглоом заах бөм- бөрийн цохилт сургах, туг ПИОНЕРҮҮД угтах, (үдэх слол үйлдэх, «Телевизийн нэвтрүүлэг», ч Пионерийцп ажил гараа», «Ромашиа тоглолтз, зулс төрийн аман сэтгүүл» япуулах шинэ дуу, бүжиг зааж сургах, дуут їагсаалын үйлэг зохиоп байгуулах, пап» церт тоглох зэрэг олон хэд- бэрийн ажил зохиодог байна. ч Улаан бүч» онипажийнхан салаа»-тай болохын тулд өөр оорсдийлхоө сурлагын 049- далд Судалгаа хийж ох, эцэг багшдаа тапилцуулдаг ажээ. Үүний үндсэн дээр сурлагаа ахиулах талаар ямар болол- цоо боломж байгалгаа боловс» руулш, үүрэг авч, сорилт дай- шүүлэн ажилладаг юм. Авсап үүргээ бүлтийн зоп- лөлд албан ёсоор өгдөг. Тэр- хүү үүргийн биелэлтийг нь бүлгийн зовплолийн гишүүд 7 хоног, сар, улирал бүр хэр- хэн яаж. биедүүлж байгааг нь тооцон дүгнэдэг байна. Ингэж ажилласнаар тус бү-- дэгээ «Найрамдал» ла лзг «Чанарын салаа» хоёр- (ГёрЬт амарсан пнепер су-. той болис улмаар бүлгээрээ Рагтдын бүрэлдэ эр өр- готгал, эвлэлийн П ИХ. «Чанарын бүлэг» болцгоо- хоор ажиллаж байна хурал, пионерийн У чуулган угтаж тусгай программ 00- лопсруулап сурталчлап тус- лах аянд гарахаар болтгож байна, АРВИЛАН ХЭМНЭЛТИЙН АЯНД Зүүнхараа хотып тайман жилий: дунд сургууль (ПАУ нь Сэрээшал), Сүхбаатар хо- тыц Ч шилийн дунд сургууль ШАУ нь Р, Мажигсүрэн) даэр «Пиоперийн үнэїї» сопп- ноор зЗарлагдсат «Арвилан хэмнэлтийн байнгын алныэ» «Залуу ойчдын нөхөрлөл» Эх ориыхоо тогоон гоёл болсап ойн баллгийг хайрлан хамгаалж өсгөн арвиигуула- хад хүч, хөдөлмөрөө зориул- сап Ероөгийп ойчдын үр бү- тээлтэй сайхапл ажлын нөлөө хүүхэд багачуудад сайхан үл- гэр жишээ. болж байна. Үїймээс ч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө хорооныг 8 жилийн дунд сургуульд “Залуу ойчдын нө- хөрлөл» ажиллаж байгаа том «Залуу ойчдын нөхөрлөлеєиь удирдамжийг үйдэслэн сур- мөд боловсруулах аж ахуйн | гууль бүлгэмийн хамжэанд үржүүлгийн станцыг түшиг- “Ус», «Чийданэ | операц, лэц алиилладаг байна. Стан- «Талх» хэлцүүлгийг зохион цын -мэргэжилтпүүд бага- байгуулж байгаа нь үр бү- чуудад хичээл заах, үзүүлох тээлтэй ажил болж байнд Арвилан хэмнэлтийн аянд бүх авнги-бүлгийг хамруулан 1-4, 3-4, 5-6, 7-8 ангиудын хэм- сургууль зохион явуулах, дагалдуулан ажиллуулах эз- раг олоп хэлбэрийн ажил 30- хиож байпа. «Залуу ойчдын лгэЭИД тус тусад Нь Дүгнэж төхөрлөл« нь нөхөрлөлийг | байна. Ппоперийн 15 дугаар ахлагч. Ойн инженер ойн бүлгэм хөнгөү цагаал 112 ит, тєхникч, ойчид гэсэн З үнд- 29 225 кг, хаягдал цэас сэн хэсгээр “ажлаа сохион 1200 иг цуглуулжсаа байгуулдаг атээ. Энэ жишээлэн ппонерийн 3 дугаар бүлгэм малын яс, хопь ятаанк эвэр, техипкийн тос, бодын эвэр, туурай цуг- дуулах ажил хийж байна. «Улаан бүч» экнпаж «Улаан бүч» зкипаж 1981 онд Сүхбаатар хотын 10 жи- лийц нэгдүгээр дунд сургуу. лийп пиовпнерийн бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд пионер Чинтуяа, Оюун-Эрдэнэ, Энх» туяа, Наржандах нарын бү. рэлдэхүүнтэй байгуулагджээ. «Улаан бүч» эзкппажийн су- рагчид тусгай хөтөлбөр гар- ган аймгийн пиоперийн зөс- лөлөөрөө батлуулан, улир- луудын амралт, балон бям- ба. ням гарпгуудад СУМ, Ч, ЛУВСАНДЭНДЭВ ё 22 цэвдсали ЇН ФлЧ 23 ХЭН, ХААНААС, ЮУНЫ ТУХАР Манай орны хот, хөдөөгийн олон сургууль, бүлгэм, пионер сурагчдаас ажжилт илтгэсэВ олон арван захидал сонины ре- дакцид ирсээр байна. Энэ 88- хнддуудад: Бид сурагчийн жи- Свийг тохиолдуулан онц сурл2- га, гавшгай ходелмерийн өндөр амжилтаар бэлэг | барихаар шамдаж байна... гэж Дорнод аймгаас Б. Доржханд, Баян- хонгор аймгийн Баяд-Осоо Су- мин 8 шилийн сургуулийн СУ- писнерийп ёхлах сургуулийн гэрсайхан, Сайнцагаат сумаас Хэнтий сурагч А. Энхтуяа, Дарпноголвь аймгийн 2Каргалтхаан сумын 8 аймгийн Хөвсгөл сумыг 8 ин- жилийн сургуулийн сурагч Б. лийн “сургуулийн. сурагч Э. Алимаа, багш Ю. Баярхүү, то- Оюунсүрэп, Эрдэнэ сумын сур- вийн 10 шилийн сургуулийн гуулийн сурагч Г. Энхцэцэг, багш А. Таравжан, Б. Алимаа, Завхай аймгийн /Тосонцэпгэл Говь Алтай аймгийн | Алтай хотын 10 жилийп сургуулийн хотын ХАА-н ТМС-ийн багш Бйм хал Сиаслан сурагч Тс өгсбаяр, Сонгипо сумын Н. Идэрсүрэн, Биеийн тамир шилийн сургуулийн пионерийп спортын «Алдар» НийЙгэмЛЭ- дахлах удирдагч С. Цацрал, Эр- тийн ажилтан 2. Пүрэвсүрэй, дэнэхайрхан сумын 8 шилийн Найрамдлын районы 14 дүгээр сургуулийн 5-ын «Б» аигийн сургуулийн сурагч У. Тешжид, хамт олоп, Баянхонгор аймгийг Төв аймгийн Жаргалантын 10 Баацагаан сумын 8 шилийл шилийн сургуулийн 6 Дугаар сургуулийн сурагч 18... Оюунчн- ангийн сурагч С. Пэрэнлгй, С. шэг, Увс аймтийн төвийн 10 Мөнхжаргал, Сэлэнгэ аймтийН жилийн сургуулийн багш Б. Зүүнхараа хотын нзгдүгээр 10 Чимэд иарын зэрэг хот. хөдоо- жилийн сургуулийй Долдугаар гийн олон арван їидэвхтан би- ёнгийн сурагч ИЙ. Тулгууржав, аигч пионер сурагчид багш сур 29 дугээр тусгай дувд суогуУ- ган хүмүүжүүлэгчид бичсэн мэ- лийн сурагч Ц|, Батбилэг, Л. дээ материалдаа өгүүлжээ. Эрдэнэчимэг, Ховд аймгийн 222 Магххайртай сумын ХувА СУР: хоцлуулын урлал өлөг, гуулийн пианерийн ахлах удир- Р шїн Чан ть Мор, урлаг спортын өндөр ам- дагч Л. Нэвхьегхсэгэнд Ал-ишнсы ЛД, Жаилт гаргаш байгаа пнопер су- Пгчхулан ” рагч, багш, сурган хүшүүшүү- БөрХаррал над лэгчдэд сонины зөвлөл балр гийн рхорины лийн 28 8.Син хүргэш байла. сургуулийн сурагч 0, Батсүх, Дундговь аймгийн Луус сумын УТГА ЗОХИОЛЫН сумын 8 шилийц сурагч /А. Меруерт, ” сургуулийн “ удирдагч Майри, Цагаанпуур дунд сургуулийн сурагч Б. Дэл» АЖИЛТАН | “пдопопн нв ЗИбОнгУУЛБҮАН НАРТ 7, шонгепин идэн ТЭЭ Уу 1 ДУЧ, БҮЖГИЙН НАЛДНЫГ ХЭРХЭН ЗӨХИЙН / Төв Хороо, тө- МХЗЭ-ийн БНМАУ-ын Хү лөө Фондын Тав Комисс» Соёлын яам, Ардын бо” ловсролын «яамтай хамт- ран МХЗЭ-ийн ХҮПТ их хуралд зориулан, хүүхэд, залуучуудын сайн Дурын уран сайхны дуу.бүштийн улсын наадмыг 1982 оны арван нэгдүгээр сараас 1983 оны дөрөвдүгээр сар дуустад хугацаанд Хоёр үе шаттайгаар зохиой ЯВУу- лахаар шийдвэрлэн, Туд наадмын удирдамжийг бат- лан гаргасан билээ. Плопер, сурагчдын сайн дурып уран сайхны Хамт" лаг, гоцлол, номер шал- гаруулж, хүүхэд, залуучуу- дын урлагийн их наадамд бэлтгэх ажил аймаг, Хо0- тын ХЗЭ, пионерийн бай- гууллагад эрч далайцтай өрнөж байпа. Хүүхэд, залуучуудын ур- лагийн их наадамд орол- цох пиопер сурагч- дын дуу. бүжиг, найраг дуу, хөгжим, язгуур, урла- гийн үзлэгийг зохион явуу лахтай холбогдуулан ХЗЭ, пионерийн бүх шатны бай- тууллагаас дараахь ажлыг зохион явуулах. шаардла- гатай байна. -Ппопёр, баатарчуу- ДыГг хүүхэд, залуучуудын урлагийн иалдмын үзлэгт идэвхтэй оролцуулах 30- рилгоор сургууль, пионе- рийн бүлгэм бүрт пионер, сурагчдын урлагийн хамт лаг дугуйланг тусгай про- граммын дагуу хиЧчОЭЛ- дүүлж сургууль-бүлгэ- мийн. тэргүүний хамтлаг, урал сайханчдыг 1883 оны хоёрдугаар сарын эх- Малчны хүүхдүүд Хууар Саха” дэн БАЙГУУЛАХ ВЭ?” дын хамтлаг,уран сайханч- дыг аймаг, хотын хэмээ. гээр шалгаруулах нэгдүх гээр шатны үзлэгийг гу« рардугаар сарын Їний до- тор хүүхэд, залуучуудын урлагийн наадам зохион явуулах «салбар комисс хариуцаж, улс төр, зохион байгуулалтын Өндөр хэм- жээнд явуулна. Үүнийг пионер, сурагчдын гоо зүй уран сайхны хүмүүжлийг дээшлүүлэх, уран сайхпы шилдэг хамтлаг, авьяаст- нуудыг шинээр төрүүлэх, хүүхэд, залуучуудыг сайн дурын уран сайхны ажилд өргөн хамруулах ажилтай тягт холбон явуулбал 410- хино., --2--1ПЁ ангийн пионер, баатарчуудын дунд урла. гийн наадмыг аймаг, хє тын хэмжээнд зохион явуулж, шалгарсан хамт лаг, уран сайханчдыг орон нутгийн ХЗЭ, инонер, ар-| дын боловсрол, соёл. ур лагийн байгууллагууд шагнаяс урамшуулна, Ха- рин ЇХ,Х апгийн Сурагс дыг, хүүхэд, залуучуудын урлагийн их наадмын пэг- дүгээр шатны үзлэгт, за. луутуудын бусад хамтлаг, уран сайханчидтай хамт оролцуулап зохион байг гуулна. --Аймаг, хотын үзлэгт шалгарсан ЇҮУ-УШ аюь пионер. сурагчдын хамт лаг. уран сайханчдыг олон улсын пионерийн «Най- рамдал» лагерт болох пио- иєр, сурагчдын урлагийн нх наадмын хоёрдугаар шатны үзлэгт аруулан тэр- гүүн байр эзэлсэү хамтлаг/ пионер сурагчдыг Улаан баатар хотод хүүхэд, 33- луучуудын нх наадамд оролцуулан тоглуулна. Я. ЦЭВЭЭНЛХАЗАЛ (МПБ- ын | Тов Зөвлөлийц сенторын эрхлэгч) шханглцлллаалата ИГ: 11116110 1АЛУГЛЗ1111111 ББтАШЦ1ДБӨЛЛ Л 111111 ҮН 814113 лу ли цллцгилиИииИтиН Говь-Алтай айттийн- о20-- Бугат сумын «Социа- охин Б. Хүдэржаргал талд гярхай ажилсаг охни гэж нутгийн хамт олонд тагтагддаг юм. Тэр хил бүр 35-30 Ч хонийг өвс усаар хая- гаж, нэмэгдэл тэжээ« лээр тэжээж тэнхрүү2- дэг даддагатай бол- Л. БАТСҮХИЙН “авсан гэрад зураг. сургуул ЇНЭН. 1083 олны нэгдүгээр са. рый 04-нд Дундговь айж- гийн товийт 8 яслийн сур- хичээл- дсан Хүүхдүүд энэ самбарыг хараад гайх- сангүй. Учир нь 23-ны хү- мүүклийн. ажлаар ийм ажил зохиогдох гаж байгааг дуул- сан, тэгээд ч аль апги юу хийхээ бодоцгоож, хамгийн сайн, идэвхтэй оролцсон пио- нер сурагч, хамт олон онэ Шйарт зургаа гаргах учир- :Утай билээ. Энэ самбарт аль ангийн хэн бичигдэв? НАМЫН ЛООЗОН БИДНИЙ АМЬДРАЛД Эхний өдөр тус сургуу- чийн. 1300 багш, сурагч оролцсон «Намын лоозон бидний амьдралд» |гэсэп ярилцлага зохион намын лоозонгийН ач холбогдол, түүнийг хэрэгжүүлэх талаар аахиосоп, хийсэн ажлаа Дүг- тэлээ. Мөн «Намын лоозонг хэрэгжсүүлэхэд миний, бид- ний хувь нэмэр» гэсэн асуулт хариултын тэмцээнд 460 гаруй сурагч идэвхтэй аролцон: эдэлж | хэрэглэн байгаа сурах бичгээс эхлээд ацги сургуулийн эд хогшил, орчиы мод зүлгийг хэрхэн яаж арчилж хамгаалж бай- гаагаа ярилцлаа. Баатарчуудын дуйд измын “ лайзонгийн утга агуулгыг үг бүрээр пь тайлбарлан ойл- гуулж цзэжлүүлэх ажлыг баатарчуудтай ажиллах нох- лийн зөвлөлийн дарга Бул!и- төгс маш сайн зохион бай- гууллаа. ТУЛсҮҮЕУТ: ШИРЭЭ, САНДАЛ, ХАНА, ХААЛГА, ЦОНХ Сонины нэрэмжит долоО хоногийн ажлын |хоёрдахь өдөр арвав долоон булгийн пвионерүүдийн дунд «Ширээ. сандал», «Хана, хаалга», «Цонх», гэсэн операци 30- хногдож бүх ангийн ширээ, хаалга, цонх ханыг угааж цэвэрлэв. Энэ өдөр тус сур- хамгаалах зургаан ширээ, ёсөн сандал, нэг хаалгыг засч салбэлээ. 4-ийн «Г», б-гийн «Гэ», 8-ын «А», 2-ын,«А», «Вэ, 1-ийн.“Г» апгиуд хариуцсан эл хоргш- с доо эвдрэл гэмтэлгүй ариг " тамтай эдэлдэгээрээ Шшал- гарч «Аж» акуйч анги хамт Өлөн» боллоо. 59745: угаагч» операци өдөр бүр ажиллаа. СОНИНООС ЮУ СУРАВ Гуравдахь өдрийн шил «Сопин, ушпигчдын дунд» нартай боллоо энэ өдөр «Пиоперийн үнэн» сонинд нийтлэгдсэн «Ус», «Чийдэг» «Талх» операций тухай бо- лон «Арпилгих гуайп яриг» материалаар анги бүлэг бүр бүтээлч улшлага захио бяцхиагг Ном хийлээ. Ярилц- лагад оролцож бяцхац ном хийсний дараа бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Оюунчимэг: -- Бид «Пионерийн үпэн» сонип уншаад арвилж, хэм- нэж тамиахын учрыг сайн ойлголоо. Сонинд гарсан ма- териалыг ашиглаад хот, хо- доогийн сургуульд суралц- даг ацд ноход минь сонпр- холтой ажил олныг зохио- дог їюом байна гэхэд Я-ын «Г» ангийн. бүлгийн дарга 9. Алтанчимэг: -- Тийм: байпа. Одоо цө- мөөрөө сонипыхоо «Арвижих гуайн яриа» буланд бичигд- сэн «Цаасдб операци зохиож, бас «Аав, зэнийн ажлын газраар аялал хийцгээе» гэ- лээ. Хүүхдүүд энэ саналыг дуртай зөвшөөрчээ. Тавду- гаар ангийн хэсэг сурагчид анги танхимаар ялнс үлэг хийлээ. Тэгээд 1 ит хаягдал цаас цуглуулжээ, Тэр дотор огт юу ч бичлэгүй хуудас цаас хумхип халсан нь бүр харамсмаар Хаягдсал 1 кг цаас гэдэг юу вэ? Үүлий уч- рыг төхөддөө ойлгуулах хХэ- рэгтэй боллоо. Энэ бол ай- ролцоогоор 632 -ширхзг Ддэв- тэртэй тэнцэх юм. 62 шир- хэг дэйтэр бол 7 төгрөг 44 мюнгө болио гэдэг тооцоо гаргажээ. ААВ, ЭЭЖИЙН АЖЛЫН ГАЗРААР Дараагийн Өдөр. тус СУуР- гуулийн 8-ын «Г» ангийн пяонер сурагчид «Аав сэтийн ажлын газраар» аялал 00- хиож барилгын У1 трестэд очлоо. Пинонерүүдийг барил- тын УГ трестийн Хишигтог- тох ахлагчтай брнигадынхан элэтсэг дотно хүлээн авч ба- рилгачин хүний хөдөлмөртэй танилцууллаа. Энэ аяллаар хүүхдүүд барилгачин гэдэг нэрийн | дотор булагчин, өрөгч, өнгөлөгч, арматурчин зэрэг олон торлийн мергэ- шил байдгийг ойлгошээ. Энэ олон” мэргэаслийн хүний са- наачилга. хариуцлагаас сай- хан барилга сүндэрлэн. бос- дог юм байпа гиш хүүхдүүд барилгачин залуусын Ххөдөл- морийг бахархан ярилцана. ШИЛДЭГ САЙХАН номоо шинэ ЗУСЛАНДАА. Тус сургуулийн 30 -ацги бүлгийн 1362 пиопер сурагч анз ажилд, маш идэвхтэй оролцож: 1486 цом цуглуул- лаа, Энз нь ч бас учиртай 4ХХН БҮР БАГА, БАЛЧРААСАА ЭХЛЭНТУЙЛЫН АЖ АХУИЧ, АРВИЧ ХЯМГАЧ, СОЦНАЛИСТ ӨМЧИЙН ЭС ШИРХЭГ БҮРИЙГ АЛХАМ ТУТАМДАА НҮДЛЭН ХАМ- ГААЛАГЧ ХӨДӨЛМӨРИЙГ БИШРЭН ШҮ тЭГЧ БАЙХ ЁСТОЙ», шуээсєсай : (МАХН-ын Тов Хорооноос Дэвшүүлсэн доозот) | ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» МАНДАЛГОВЬ ХОТЫН ТӨВИЙН: | 8 ЖИЛИЙН СУРГУУЛЬД дугаар ажиллуулж өдөр бү- рийн алслын дүн, тэргүүний сүрагч хаят олныг суртал- чиллү, “сонипд нийтлэгдсэн дуу шүлгээс пэвтрүүлж бай- лаа. ШИНЭ САМБАР, СОНИНЫ ДУГААР Долоо. хопогийн ажлын эцэст шинэ самбар, сонины шинэ дугаар боллоо. Хүүх- дүүд «Пнионерийл үнэн» ма3- най сургуульд» сэдэвт ажилд хэн, яаж оролцсойыг эЭнз самбарт гарсан ханын сонн- ноосоо. уншиж сонирхлоо. --аЦүйх цэвэр бол сурахбичиг сайхан» операпийп нэ тын эмч Нар. юм. Сурагчийн жилд тус --ЗАХИРАЛ. Б. ТОВУУ аймагт ацхшл пионерийн 3 : зуслаг ашиглалтад -орох уч- ДОРЖ СУРВАЛЖЛАГ. раас хүүхдүүд «Шинэ зус- ЧИЙН | АСУУЛТАД ХА- ландаа шилдэс номоо 09- 13: лэглзе» операци сохиожээ РУИЛЖ БАЙНА. Тус сургуулийп . Өлзийна- --«Инонерийн үнэн»... ран ахлагчтай баатарчуудын дугаар ЭГЦАБЭ. 28 Мишог багийнхан бусдыгаа хошууч- Єрхуүлх үзэ оно -үүнь лав. Мон зургадугаар ангийн ажлын (үр дүнгийн р сурагч Цацэгмаа, Оюунцэцэг, Намсрай нар хамгийн олоп ном цуглуулж нөхдийнхөө талархлыг хүлээв. «ЦҮНХ» ОПЕРАЦИ Энэ операцид тус сургуу- дийн 1--8 дугаар ангийн 1300 гаруй сурагч оролц- лоо. Нүдлэн хамгаалах шта- бын ппонерүүд 1144 цүн- хонд үзлэг хийв 974 цүн- хэнд сайн үнэлэлт өглөө Дунд үнэлэлт авсан цүнх- нүүдийг тосолж, барнул, түг- шээг пь засаж, булангий нь обижс наалаа. Мон 2826 су- рах бичигт үзлэг хийш 8373 номыг засаяс сэлбэлээ Энэ ашилд 7-гийн «Б», 8-ын «Б» ангийн пиопер сурагчид сайн оролцов. Мөн нэгдүгээр ангийн єурагчдын зцэг эх- чүүүд хүүхдийнхээ бүх сурах бичгийг яизалж сэлбалцэл. Ном анагаах пехорлалийн гишүүн 8-ын «Б» апгийп сурагч Одгэрэл, 4-ийн «А» ангийн сурагч Бямбасүрэн, 8-гийн «А» аигийн сурагч Ундрахгэрэл парыг сургууль даяараа таньдаг боллоо. Сэ- дэвт ажлын үеэр «Пияоне- рийн үнэн» сонины -радно ярппа уу? гэж бид захирал Б. Товуудоржоос хүссэн юм. -- Б. Тапуудорж: МАХИ-ын Төв Хороо 1983 оныг сурагчийн схил болгох тухай | тогтоол” гаргасан НЬ манай сургуулийн хамт олны ндэвх, урая зоригийг “бад- раажс БИМАУ-ын Ардын Их Хурлын -10 дахь удаагийн сонгуулийн гуравдугаар "Уул, таны шийдвэрийг амьдралд хэрэгэнүүлэхээр хоцрогчгүй сургууль, «аймтийн тэргүүч ний бүлгэм» болох үүрэг аваад ажиллан й Соцналист өмч хөрөнгийг хайрлан хамгаалж,аринжуу- лах. хөдөлмөрийг эрхэмлэн дээдлэх. талаар МАХН-ын Төв Хорооноос дэвшүүлсэн лоозонг сургууль, хүүхдийн амьралд хэвшүүлэх зорил- гоор зохиодог. «ГПпонерийн үнэн». ..дутаар. сургуульд 7 хоног» сэдэвт ажил манай сургууль дээ ЁО2510/9:1::3 байгаа нь МАХН-ын Төв Хороопы У бүгд хурал, БН МАУ-ын Ардын Их Хурлын чуулганы шийдвэрийг хэрэг- жүүлэх, сурагчийн жилд 00- хиох ашлыг улам эрчиж- мсүүллээ. Сэдэвт ажил «Хийнс 0ү- тээсїїла дзэд байгууллагадаа . тайлагпал» уриан дор өрнөж 1300 гаруй багш, сурзгчдыг хамрав,Уг ажлын хугацаанд «Їїнсоиерийн үнэл» сонинд нийтлэгдсэн «Арвижих гуайн яриа» болон-«Чийдэн»,«Ус» операци, «Талх» хэлэлцүү- лэгт багш сурасчид амжилт- тай оролцож «Цаг», «Цүнх сайхан бол сурах бичиг цЭ- пэр» зэрэг операци явуулж. «Шилдэг номоо шинэ 8ус- ландаа», «Төл-түмпий үйлс» бүтээлч ажлын цулаа гар- гаж, дүгцэлээ «Пионерийн үнэн» сонины редакциас явуулж байгаа сэдэвт ашил нь пионер сурагчдын хөдөл- мөрийн хүмүүжил, ялангула аргич хямагч дадал хэвшил эзэмшүүлэхэд чухал ач хол- богдолтой юм. Эпэ долоо хОпогт Сурагч нэг бүрийг социалист өмч хөрөнгөд хайр гамтай ханд- даг. хөдөлмөрийн үнэ цэ- иийг үнэн сэтгэлээсээ хүЧ- дэтгэдаг үзлээр хүжүүясүү- лэх. бага цагт нх зүйл 0бү- тээж болоход ач холбогдол бүхий олон хэлбэрнїїп шинэ шинэ амшил зохиогдлоо. Бид Үүнийг дадал хэвшил болго. но гэж тэр ярьсан юм «Пионерийн үнэн» сонюг ...дугаар сургуульд 7 хоног» сэдэвт аяглыг Амжилттай: 10» хион байгуулсап захирал Б. Товуудорж, хичээлийн зрх- лэгч УН. Энэбиш, пионерийн, ахлах удирдагч Д. Дулписү- рэн болон тус сургуулийн багш, ппонер сурагчдад С0- пипы зоплөл талархал илэр- хийлж байна. й Н. ДАРИЙМАА 8-ын «Б» ангийн ПЇ салал- НЫ «шилдэг сайхан номоо зусландаа операцийн ном хүлээн авах штабынзхан тал гийн олон ном бэлэглэсэн Тийн «Г» опгийп байтарчуу-, даас потыг иь. Хүлзэн 4а8Ч байна. ЭГ Зургийг «Улаац туг» С0- иины зурагчин Ц. ЭНХТҮВШИН авав. р зайнааах! гээс "Горвас гарахад нар мандал ОЛ дотор халдгай л харин Одоо болтол Мин бид хоёр пугын дэр “Чийг даасан өвсөн ДУНДУУР Чигээрээ яг цаашилэх явна Өөдөө харвал модны оройд Өд содоо шаазгай янаалиа. Хоорхий гүрвэл чулууны . голд Ходлохийг ч мэдэхгүй зүүрмэглэн хэвтэнэ. Хонхол цэцэг холгүй ойрхон Хосгүй гой дуугарч дуул- - дапа- тэгэхээр дуу хураагчаа Хоорондоо тавиад ажил- луулж эхлэо. Өндөр гацуур, шумуул хоёр Хоёулаа " зөвлөлтийн хүүхдийн пэрт вохнолч Ирина Петров- лээ. Түүний хөнгөн хогжоонтой яруу сайхан шүлэг, үлгэрүүдийг нь хүүхэд багачуу байдаг юм. Энэ дугаарт Ирина нийтэлж байна. 0-7 байна. унтаж байна... “сайн тэддаг би- амтархан ушпинж маковагийн шүл- Өөр хоорондоо юу ярьсныг нь Уд мод, бороонд шивпэн Ухаан зарж юу хэлснийг ив Хальсандаа энэ дуу хураагч Халяш гээлгүй буулгасан 3 байх бий! Төгэхдээ харин хураасан зүйлээ Тэр дор нь орчуулсан байх бий! Яг л бидний торолх хэлээр Ямар ч өөгүй ААмЖУУЛЛЫ юм. Товчийг нь би дарлаа шүү Тойрч наашаа суугаарай. Шумуул, салхи, гацуурх- нууд 1Шулганаж юу ярипа вэ? Сонсож суувал бас ч Сопип байх нь лавтай. шүү! ЗУЛЗГАН ЦАРСНЫ ДУУ -- Навчтай бол навчтай Нахиалж ургах мөчиртэй Үндэстэй бол үндэстэй Үриип толтих орчинтой “Зулзган олон царс минь “Зутарч гутраад яахай Өгнөлс аогсоод цомоороо Энгүй сайхан ургацгаал, Тоорч мэдэхээр өтгөн Төгөл болон ургацгаал. Хамтдаа ургасан байхад Хамаг уйтгар арилнаа. му кХл-218 СЛЛХИ, ПМУУДТЛИ ЮУ ЯРИЙ7 --Хөөс салхи... Амархап сайн уу. Хоөрч ярихаар юм алга уу Ямар учраас ийм. орт Яаран сандран явдаг билээ Түйтгэр гай ирвэгүй бол Түр ч гөсэн саатаа ч дээ? --Улнаснууд минь, ууч- лаарай Ульн болохгүй алшвыд, | : цох, дэцэгтэл. юу Зуун түмэн) мэндчилгээг Зуур замаасаа авч явлиа. Шувн шулуун ойц жимээс Шуугий найгах хус модпоос Одоохоц пахиалах тэр бут- 55 287 наас Олси шөлтэй мигүүргэн шувуунаас Дамжуулж байгаа мэндийг нь би Дариу түргэн хотод хүргэ- нэ. "Тэнд байгаа гудамж талбай “Твнүүн сайхан цэцэрлэгт хүргэнэ. Бас тэгээд хаврын урийг Баяр болгон. авч яриа. Хотол түмнийг баярлуулах 2 гэж Хот руу би яарч явна. --Ягаахан цэцэг мипь чи) Яахаараа ингэж хөхрөөд. байна. “г«Төгэлгүй лахав иавчийг минь та “Тэрүүхэнд тэнд нь гиясигд- т лээ шүү дэд. НАРИЙХАН ЗӨРӨГ, ! ГОЛТОЙ їОУ ) ЯРИВ7 Нарийхан Гол хүрээд тасарчээ. Нарийхан - зөрөг явсаар Голоос цааш талийжээ. “--Гарам чинь хаана байна. гээ Гайхширсан зөрөг асуужээ дээ! зөрөг явсаар | 4 --Тасарсан газар чинь бий... гэж Тайвуухан гол хариулжээ. Д. ДАВААНЯМ орчуулав. “49909929999949466099899999999949994990929999990900999999999999999999999990929090999924 3 , ! 7 д : ЦАН 2 1 « 4 | ГО » 3 . Ф дугаар байр,. моөоп насны 57,2: Г. Гансүх ахлагч- » хөвгүүдийн 10 кхмийп «Хоршоолол»ь спорт клу- . зайн. уралдаанд Г.Ган- бийн тамирчид 1:19,09,4 . сүх («Хоршоолол» спорт секундын амшилт үзүүлж 3 клуб 36,19,3, Л, Ариуц- эхний гурван байр эвэл- 3 болд («Хөдөлмор» спорт лээ нлуб) 86,38,2, Ч. Бат- Байгууллагы , ло7 - болд (Няйрамдалын район) гахад Г) ТУЛГЫН Лас: : “оЛОЭД, СЄКУНД, Зурдаан галжуулагчтай. «Хоршоо: ахиий турван байр эзэл- лол» спорт цлубий баг . лээ. 102,6 оноогоор: 2й 1 26 0 р: 8, Їям- : «Пионерийн: үнээ. О0 Хоёрдугаар сарын 12- 048. дасгалшуулагчтай ф “ны нэрэмэнит осворийн ид. 15--16 насны. охид ОЗОИСОРЦОВЫ райоцы фо цаначдын “УХАА БУУОЙн хөвгүүдийн 3 нм, 5 нм ЭЛЗиЙ тамир, спортын Ф)о ишїлгаруулах Х СТЭМ- (17-18 цасны охид, хөв уүрэоны баг-94,0 оноо . ээн хоёрдугаа сарын гоор, Ц.Ш 2 цэг ойрдугаар Ї гүүдийн 5 нм, 15 км-ийн р. аравадасгал: Ф 11-13:ы өдрүүдэд м7 : жууулагатай Увс: аймгий . : зайп: уралдаан. явагдсан. биси анмгийн Ф шосвга дахь цаначдын цом, энеийү тамир" спортын хог . хотхо! золл 4 2 Тэмцээнд аймаг, Хот 15--16 насны охидын ф районы биеийй тамир 3км-ийнзайн уралдаанд АЛ, ф спортын дүр гэй Оюунчимэг (Найрамдалын Ф гаас шалгарсан (1) ос- район) 12,53,0,-Т. Бям: Ф, торийн цаначин оролцож басүрэн (Завхан) 13,17, 3 15--16, 17--18, асны 3:8В: Оюун (Увс)18,17. . . ялгавраар уралдаж а8- 5 сен, мөн насны хөвгүү- ф | Хаалж, самбаа, хурд Хү: дийн 5 км-ын зайн урал- , ЧэЭ сорил. Төмцээний эх- дааїд Д. Баттулга (Бул- охид, хөвгүүдийн 2.3 км | (Онтябрийн район) 19, 17--18 насны өхид, ХӨ8- 05, 5, Н. Дэмбэрэлдорж гүүдийн .3, 10 кмийн (Завхан) 19,25,9. секун- уралдаан болж «дүнгээ дын амжилт үзүүлж нэг, таргав. хоёр, гуравдугаар байр 15--16 насны охндын зэллээ. 2 нмэийн уралдай"д 8 17--18 пасны охидын Оюун (Улс) 7.55, 1: 4. 5 им-ийн зайн уралдаанд 224246-Ү ГИ РГЭ2ЭЭЭ3 А. Цацэгмаа («Хоршоо- ра! юэ) Буд ? 8.20,0 ЛОЛ» спорт клуб) 22, 12, 8: өлх (Булгай мана, Ц,. Оюунцэцэг («Хөдөл- сек-ын 3-ирарэ хвүүл лол» спорт клуб) 22, 12, 6, он, хоёр, гуравдугаар ММ. Оюунцэцэг (Найрамд- айр эзлэв, лын район) 22,22,6 сеш: 00000090 0Ф0094090909Ф000ө клуб) 11,28,6, А. Үер: со ї рт клуб) 55,03,0, 1. Бамар үгэнд! 25113 Батболд (Найрамдлын хүлүаүчмай -228 бУ48 район) 55,283,5 сен хур: : : 5 далж алт, монго, хүрэл, Жа 16 5 урханйн медалиар шагиагдав: 9 нмийн зайн уралдаанд Хоёрдугаар сарын (18- Ж. Цэцэгмаа | («Харшоо- НДо болсон 458 кмийп лол». спорт клуб) 13,28.2 зайн холимог буухиа » .Н. Оюунчимэг (Увс) 13. 2.35, 5: Ц. Оюунцэцэг лагчтай Найрамдлын райот ». 163 алаамар», спорт клуб), ММ баг 1:18,08,4, /Л, . цээнээс алтан Медаль » 13,43,4 секунлын ам- Цогтхүү “ахлагчтай Увс хүртсэн тамирчид тилтаар эг, хоёр, гурав- аймгийн цайляид (1:18, -- Байгууллагын Дүн ” Ат-89653 - пий өдөр 15--16 насны 15--16 насны хоөвгүү- дийн 3 км-ийн зайн урал- даанд Д, Баттулга (Бул” тан). 11.09.7, А. Алтан- баяр («Хоршоолол» спорт мөн насны Гансүх спорт нлуб) 52,30,9, Ариунболд :090944444494494944994094990909Ф ГТҮХХУХХХАХААА2 Дд, Сүхбаатарын нэрэмшнт Улсын хэвлэлийц цомонцатад хэвлэв, ган) 18,05,6, 83. Ганбат хөвгүүдийн 15 им-ийн уралДаанд Г. («Хоршоолол» П, («Хөдөлмөр» уралдаанд Ч. Ватболд ах- ЗУРАГ ДЭЭР: --Тэм-. рооны баг 84,8 оноогоор нэг, хоёр, гуравдугаар байр эзэллээ. Сурагчийн жил, МХЗӨ9-ийн ХУШ их хурлын жил-1983 оны осворийп цаначдыл улсын аварга шалгаруулах |Эплэ тэмцээнд урьд урдын тэм- цээпээс. олоц. байгууллага хамрагдаж тамирчдын ам- жилт Ч Эрс дээшилжээ: Энэ удаагийн тэмцээнээр «Хоршоолол» Спорт илу- бийн тамирчин, сурагч Г. Гансүх спортын мас- герын нормыг биелүүлж, 7 өсвөрийц цаначин на- санд хүрэгчдийн улсын тэгдүгээр зэргийн болз- лыг шинээр биелүүлжээ. Тэмцээнээс алт, мөн- гө, хүрэл медаль хүртсэл тамирчдын шагналыг Г. Гончигдамба спорт клубийн баг, 994999999999999499Ф090999999Ф99Ф Монголын Биеийн Спортын Хорооны орлогч тамир дарга. Г. Цэрэндорж, МХ ЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ- ын Төв Зөвлөлийн Ххэп- сонины эрхлэгч нар гардуулж, шалгарсан баг, тамирчдад баяр хүр- гэн, нэгдүгээр байр «Хоршаоолол» бийн хуш жит дурсгалын шагналаа. гээр тэргүүн байр эзэлсэн жуулагчтай АОЭЛСЛР гөөөөөөөөөөөөлөэ? лэл «Пионерийн үнэн» хариуцлагатай Ц. Дашдондов амжилт хүслээ. . , дүнгээр эзэлсэп спорт клу- багийг. МХЗЭ-ийн нх хурлын нэрэм- цомоор Байгууллагын Улсын дасгалжуулагч Д. СҮРЭНХОРЛОО «Пионерийн үнэн» 00- инины тусгай сурвалж- лагч Т, ДАВААДОРЖ / 999999999999999999Ф Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ :45678910,, Индекс--14140 | 12 450760101112 999999999499)99499499999999999992999499999999999999999999» Оройд вюь мөнх цас гя- лалзан гялтганасан Алтайн уулсаар хүрээлэгдсэн су- мын төнийн бяцхан суу. рин эмх цэгцтэй өрөгдсөг тоглоомын бяцхан хотхон мэт үзэсгэлэнтэй-сайхан ха- “ рагдана. Суурины төвд бай- |. гуулагдсан мөсөн гулгуу. " рыш талбай хичнээн хүй- 1 хэн өдөр ч гэсац үргэл- Даг газрын нэг, Энэ удаа ч бусад өдрийн нэг адил хүүхэд залуусын инзэд шуугнанаар дүүрэн бай- лаа, Балягголгий аймгийн Дэлүүн сумын төвийн хүү хэд залуучуудын чолоот цагаа өнгөрөөдөг мөсөч гулгуурын талбайд бас л нэг тэмцээн уралдаан болж байгаа бололтой. «Гүй- гээрэй, хурдлаарай» гэх сэтгэл хөдөлсөн дуун сон- согдоно, "Тус сумын 10 жилийн сургуулийн ХЗЭ- ийн гипгүүн, пнопер сурагч дын «Өвлийн өнгө» сэдэвт биеийн тамирын | спарта- кнад болж байгаа нь энэ ажээ, Эвлэлийн гишүүн, пионер, сурагчид МХЗЭ- ийн ХУП! их хурал, мон- толыд пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулгар уг. таж «Биеийн тамир спор- тыг бүх нийтийн үйлс бол- гоё» хөдөлгөөп өрпүүлэн хүн бүр спортын нэг төр- “лөөр хичээллэж байна. Мөн сурагчдын сурлагып чаиа- рыг дээшлүүлэх зорилт тавны ажиллаж | байна. Онц сурлагатан тэргүүрий та . ЦАСТ “АЛТАЙН ХҮҮХДҮҮД, жийн хөл хөгжөөнтэй бай- сурагчдын сурах арга ба- рилын туршлагаар бяцхан ном эмхтгэн гаргаж ашн бүлгүүдэд аялуулдаг юм. ӨВШЭН жилд дотуур сурагчдын соёл хүмүүжил сурлагыг дээш- лүүлэхээр сул сурлагатанд туслах идэвхтний хэсэг бай- гуулац ажилласнаар 53 “сурагч сурлагаа нэг тэм- дэгтээр ахиуллаа. Одоо тус сургууль дээр МХЗЭ-ийн ХҮПЇ их хурал угтаа: авти танхимдаа та- салгааны цэцэг тарих хө- Дөлгөөн өрнөж байна. Дол Дугаар ангийн сурагч Х. Хазира,-А. Алтанай, зур- тадугаар ангийн сурагч Т, Баршагүл, Х. Хайрдтхан, нарын пионерүүд «Эх ор- ны гогоон ГОЁЛ» цуваанд нөхдөө хошууучлап орол- цож олон цэцэг тарьнс арч лан ургуулж байна. Ийнхүү алс холын Алтай кутгийн -пиоЁерүүд сурагчийн нсил 1988 ондоо сурлага, хүмүүжлийн. ар» вий амжилт гаргахаар шам Дал, байна. Х. ХАДААН Усотсвуиаайн, нэн ОРОЛЦООРОШ 9Л ЗУРГИЙН УРАЛДААН гаж, сонин сэтгүүлд нийт- лэнэ. Сонин, сэтгүүлд НИЙТЛЭГД- сэний шагиалыг -тусгайДд үе олгопо. Уралдаанд | дорхи байр ззлүүлж |МСХ-ны хол роо, «Пионерийн үнэн» соние ны газар, Ардын боловсро лыг Яамны сэтгүүлүүдийн Сэтт-гд Єлэ х, м Є: Монголын сэтгүүлчдийн холбооны хороо, «Пионерийн үнэв» сонины газар, БНМА У-ын Ардын боловсролын Яамны сэтгүүлүүдийн нвїД- сэн реданцас сурагчийн жилд зориулан төв, орон нут тийн хэйвлэл, мэдээллийн газ- рийн гэрэл зургийн сурваляг- лагч, сэтгүүлч, идэвхтэн. нэгдсэн редакцийн газрын мэргэжлийг гэрэл зурагчин, Диплом, мөнгон шагнал ол- сонирхогчдын дунд .483-- голо. Нэг. Гэрэл зургийн най- руулал, сурвалжлага: Нэгдүгээр байр 1 1000- төгрөг Хоёрдугаар байр 2 750 төгрөг (тус бүр) Сурагчийн жил» сэдэвт урал деаныг гэрэл зургийн найруу лал буюу сурвалжлага, мэ- їгдзэлэл. ураг сайхны судал- бар гэрэл зураг гэсэц төр- лөөр зарлаж байна. Уралдаанд ирүүлэх гэрэл ү Зураг нь: өсвөрийн үеийнхний төлөө нам, засгийн тавьж байгаа. акхаарал халамж, ! тэргүүний сурагч, сургууль, багш, -хүмүүжүүлэрч, пионе- рийн байгууллагын ажилтны ажил үйлс нам, олон ний. тийн байгууллага. эцэг эхийн зүгээс сургуулийн материал- | лаг баазыг бэхлсгүүлэх. шно- ХҮНДЭТ САМБАР Гуравдугаар байр 38. 500 төгрөг (тус бүр) Хоёр. Мэдээлэл. уран сайх ны судалбар гэрэл зураг: Нэгдүгээр байр 1 700 төг- рог Хоёрдугаар байр 2 500 төгрөг (тус бүр) Гуравдугаар, байр 3 800 төгрөг (тус бүр) Уралдаанд 18Х24 хэмшсээ- -- Горвьчалтай айш- нер сурагчдын сурлага, хү: нээс багагүй өнгот, хар, 14- гийн Баян-уул сумын БиСЭЕГО 5 дээшлүүлэхэд газан гэрэл зургийг тус 69 үүлж байгаа туслалцаа. хоёр жувь эх внегвтивын хамт дунд 2ДСЛНаВЖоЯр өсвөрийн үеийнхний сурла- ирүүлнэ. Зохиогчид Ев бүтээ 1 сурлагатан 7-гий 1 га, хөдөлмөр, гоо зүй, ёС дийнхээ нэр, өөрийн овог. ї 8-ын «А» внгийн су. рагчГ. Пүрэвсүрэн, Д, | Дамдиндорж, Х. Сэр- гэлэн, Ю. Энхтайван, Ж,. Цасчихэр нар. -- Нийслэлийн 10 жилийн 76 дугаар сургуулийн 5-ын «А» 1 ангийн сурагч онц | сурлагатан А. Наран цэцэг, 8-ын «Б» вн- с тийн сурагч Т. Уран- чимэг, / Хүндэт самбарын » сурдагын их амшилт суртахуун, бие бялдрын хү- ЇЕ жаргалант амьдралыг то, томруун гаргасан, манай ардын Їхө гжжүүлэхэд үзүүлж боловсролыг байгаа хөрлөлийн орнуудын ард тү- ,"мэнтэй тогтоосон вайрамдал, |! хамтын ажиллагаа, өсвөрийн үеиШихний интернационалч эв ! цогдлийн ач холбогдлыг дүрс” үдэн харуулсац бүтээл ! пал зохино. Уралдаанд ирсэн бүтээ- (| ЛИЙГ. дүгнэн. шалгаруулах- “1Даа утга агуулга зохномжоос тадга гэрол бургийн орчин , үеийн шилдэг арга барилыг | 2 чадамгай ашигласан байд» ЕВ социалист хамтыр НӨ- 133 ! 1 ! мын ыг харгалзана. (мөн хүлээж авна. шалгаруулан үзэсгэлэн гар» “ин сэтгэлийн өгөөмөр тус-” “нэр, албан ажлынхаа хаягийг шүүжил. хүүхэд ауЛВнн “тодорхой бичсэн байна. Урал “Даанд ирсэн негштив, Эх Зур- ЗХУ-аас хийг буцаахгүй. Уралдаанд ирэх гэрэл зур- тийг оны хоёрдугаар са- рын арван тавнаас арван хоёрдугаар сарын таван хүр- тэл-вх, негативын хамт МСХ- ны хороо (уралдаанд) гэсэн хаягаар хүлээн авч, дүнг гур- ван байгууллагын хамтарсан “комисс харгана. Байр эзлээгүй боловч урал даанд ндэвхтэй оролцсон гур- ваас доошгүй гэрэл зурагчинг гурван байгууллагын баярын бичиг, үнэ бүхий зүйлэср шагнана. ( Уралдаанд ирсэн бүтээлээс - МОНГОЛЫН СЭТГҮҮЛЧ- дун ХОЛБООНЫ ХО- Манай орны хүүхэд бага. 4НИОНЕРИЙН шуудьш амьдралын онцгой ҮНЭН.» СОНИНЫ цэ (үйл явдлыг харуулсан түү: ЗАР, БНМАУ-ЫН АР- 1:хэн, сэдэвт гэрэл зургийг ДЫН БОЛОВСРОЛЫН. МАМНЫ СЭТГҮҮЛҮҮ- ДИЙН. НЭГДСЭН. РЕ- ДАКЦИ 1 2211 Р” ЭЭИХЛИЭЭИЙЧЛЛЛЛЛЛЛЛЭЭИЭЭ2ЛЭЭЭИЭИЭЭ2ЭЭТТЛЙЭЖЭЭХҮХЛЭССҮГТГЭЭ? Ч “УУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУУЛУУУУУУУУУУУУУЛУУУУУЛЛУУЛУУРЛЛУУУЛЛУЛУУУУУУЛУУУУУЛУЛА: БРВРн Н--Цудэн хуунү Э-лэлад ХЭНТИЙН ИНЕРҮҮД 1. ажил» 3їяд: бүрийн хуравдугаар сард Өндөрхаан хотын (1 ж сургуулийн ховгүүд ахмад үснїнхээ хувьсгалч, дайчин уламжлалтай танил- цах, цэргийн эрдмийн анх» ны мэдлэг зазмших сарын ажнл аахиодог, «Хөвгүүдийн сарын «Хөвгүүдийн сарын ажил»ын үеэр Монголын Ардын армн, Зөвлөлтийн армн, тэнгисийн цэргийн флотын өдөр тэмдэглэж, батлан хамгаалах | зорилт сурталчлах зэрэг ажнл (30- хиодог. Энэ өдрүүдэд |(Заев- лөлтийн нэрт жанжипуудын дурдатгал зсохнол, баримтат ба уран сайхны кнлогоор ярилцлага, хэлэлцүүлэг лиуулж, баатруудын инэрэм- эмийт. сурлага хүмүүллийн Т, 10 хоногийн ажид зо- хпиож дүгнэдэг, Нас ахлах апгийн сурагчдад цэргийн батлах гардуулах ёслол бол- но. Энэ үеэр «Ардын ар- мийн залуу халаа бүлэг»- ийн ажлын тайлан өдөрлөг болж, дуут їкагсаалын үз- лэг, биенйнп тамирын те. рел бүрийн тэмцээн лпуул- даг. 2. «Өсөк пахиаь радио станц Баянхутаг сумын дунд сургуулийн «Өсөх нахиа» радно станцын нэвтрүүлэг 7 хоногт хоёр удаа тогтмол болио, Бүлгэмийд зөвлө- лийпч шийдвэрээр радно станцын редантор, нэвтрүү” Ч ПИОНЕРИЙН АЖЛЫН ТЭРГҮҮН ТУРШЛАГЫН САНД лэгч, найруулагч, | дууны оператор нарыг баталдаг. Бас анги бүлаг бүрт идэнх- тан сурвалжлагч | ажилла. даг, адно.. нзатрүүлгээр «Залгамж үс» аян, поне- рийн ажлын ололт амжилт, таргүүн туршлага, їпнонс- рийн хамт лол, ппонер сурагчдын үүсгэл, санаачил- га, үүрэг амлалтын | бие- лэлт, шинэ хаплалийн тойм зэргийг сурталчилдаг бай- на, Мөп дуу, хөгжим, пио, церүүдийн өөрсдийн бүтээ- лийг пэвтрүүлнэ, Элэ ра- ДИО Сстанцыйхап «Радио-- дуран» ажиллуулж, сопиїйт лист өмчийн хадгалалт, хамгаалалт, эдэлгээнд, ШУурч хай үзлэг хиї, тусгай нэйтрүүлэг явуулна. 8, Паатруудын хүндэтгэх 14 хоног БИМАУ-ын Дамба, эрэлхэг | хилчин, эх оропч « Гаасүрэц- нас раар Өмтөдэлгэр сумшихай ихэд бахархдаг. Сүүлийн 10 гаруй жил тус сумын ДУНД сургуулийн инонерийн байгууллага. ЗХУ-ын Палы- шийн сургуулийг туршла. гаар «баатруудын дурсгал хүндэтгэх 14 хоног»аохиож байна, Сургуулиа эрэлхэг баатруудын үйл амьдрал, гавьяат үйлсийл тухай бич- сэн үгс лоозон, уриа, хє нын самбар, зурагт хуудас зэргээр чимэглэж, сурагчид үлээвэр хөгжмийн аяар өг- дурсгал баатар. Х. лөө бүр хичээлдээ орж, одор завсарлана. Энэ сургуулийл «Эрэн сурвалжлах їлуб»-ийн пио- пчерүүд Халхын голын дай- ны үед Зөплөлтийн | улаан цэрэгтэй хамт пургаа ва- хуулсан М. Доржийг эрэн сурвалшилж «Нвэгоп зур- гийн түүх» гэсэн сопирхол- тай материал хэйлэлд нийт- лүүлжээ. ОдДбдо тус сургуу- лийн пноперийн бүлгэм, БНМАУ-ын баатар Х. Дам- бын нэрамжит хамт- оло болохоор үүрэг аваад ажил- лаж байгаа богоод харийн дайсны эсрэг тэмцэж бай- гаад пас барсац нутаг Балн- өлгий аймгийн Булган Ссу- мын «Шар хопийн дө реалж» сургуулийн Х. Дам- бын пэрэмшнт бүлгийн и!0- “ перүүдтэй захидлаар харил- цөв туршлагаа солилцож їїна 4, Сэдвв хамгаалах ажнд Өндөрхаан хотын 10 »н- лийц дуйд сургуулийн пно- нер сурагчид сэдэв хамгаа- лах ажилд их дуртай. Хн- ын, физин, биологи, газар зүй, түүх, уран похнол за- рэг аль Ч сөн г сэдэв хамгаалж болно. урагчид сэдэп соОнгомс авахад Нь ХИ- чээл заадаг багш иар Пой- лол, сэдэл хамгаалахад нь тухайл хичээлийн заах ар- гын нэгдэл, сонпийн багш нар, мэргэшлийн парим хү- мүүс туслана. “Хон лмар "хичоэлийн сэдэв. хамгаалах тухай хөдэц хоногийн өмнө сургууль. дээр зарлад гарч, түүнд бусад сурагчид Ч оролцохыг тэсэн, ядан Хү. лээнэ. «Эрдмийн повлол»- ийн гишгүүл, зовлагч, шүүмжлагч--сурагчид сэдэв хамгаалах шинлДд урьдчи- лан бэлтгэнэ, Сэдэв хам- гайлах амиллагаанд тухайн сурагчийн багш, эцэг эх, ТӨ- рол садайгийп хүмүүс урил- гаар оролцон: сэдвээ ам- шиилттай. хамгаалахад цэц. гийп.. баглаа. барын. баяр хүргэж тэр хичээлд пь улам их идэвхигүүлдэг алсдэл 5. Идэвхтний өдөр Цэнхэрмандал сумын дунд сургуулийн пионерийг бүлгэм. Лхагпа гариг бүр «Їдэвхтинї| өдөр» зохионо. Эпэ өдөр идэвхтнүүд хэлэл- цүүлэг хийж, хамт олишл өмнө зохион байгуулсан ажлынхаа үр дүнг тайлаг- ная: мэдээлэл хийнэ, Багш пар идэвхтиүүдэд тусгай программаар хичрэл саал, лзөвлөлгөөп өгнө Бас ЇїДЭОХТ- нүүдийй. авхаалж самбаа, сэтгчї бодох апьпас Чадва- рыг сорих, хогигүүлэхэд читлэгдсэн төрөл бүрийн уралдаан -тэмцоэп, шинэ мэдлэг, чадвар. эзэмшүүлэх бусад аислууд зохиогдоно. Нэг ангид бүлгэмийн зөв- лөлийп гїшгүүн, бүлгийн зовлөлийн дарга нар, үд: лэн хамгаалах штабын дар- га, (бүлгийн тугч, бүраэч, бомбөрч, ханын сонилы эрхлэгч газд 10 гаруй идэвхтэн сонгуультан Су- ралцдаг). ЮМХНААР ЮМ ХИЙЖ БАЙНА Зомголхон хөөрхон хүүхэлдэй болсон тухай лриа эхэлмэгц тэг жаал үнэн үү? гэж асуулаа. Үнэн Зомгол гэдэг чинь түлвэ, модны оөдөсхөнийг хэл- дэг шүү дээ, Манай өвөө эмэз пар зомголыг галын хайчаар чимхээд зуухандаа хийчихдэг юм гэхэд бас нэг хүү -- Би мэдлээ. Тэр чинь гу- дамжийд Ч хэвтэж байдаг юм. Манай гудамжны Цэдэн овөө өнө зомгол хаанаас хийсээд ир- дэг байна аа гээд л хатуу дэр- сэн шүүрээр шүүрдээд хаячихдаг юм гэхэд хүүхэд бүр би ч мэд- из, би ч мэднэ гэцгээснээ, тийм юмаар юм хийж болдог юмуу? гаж гайхсан юм. Харин Улаанбаатар хотын нх тойргийн зүүн хойно улсын хэвлэл чимэглэлийн үйлдвэр байдаг юм. Тэндхийн модон ур- далыи тасагт та нарын үс тэн- ТИЙН охид хөвгүүд ажиллана Тэд нэг хоёр эхилийп өмнө ТМС төгсөн: сийлбэрчин, надмалчин, будагчин, зураач... гээд олон торлийн мэргэжил. эзэмпэкээ. Тэд хүүхдэд зориулж 40 гаруй нэр төрлийн хүүхэлдэй хийлж байна. Б. Минжин, Н. Бадрах, Б. Наранцогт, Т. Түвшинцэцэг, Д. Доржхорол, О. Үнэнсайхан, Ц. Чихаанамсан гээд урлах апьяастай охид ховгүүд олон бий. Модны өөдөсхөн, зомголхоныг зорж сийлэн, тааж апвлүүлэн байж сонин хачин тоглоом, сав суулга хийдгийг бэлэг дурсгалын дэлгүүрүүд дуртай хүлээн ав- даг. «Халх эмэгтэй», «Өвөө хүү хоёр», «Айрагчид», «Эмпэг сур- гагч», «Сансрын нисэгч» гэх зэрэг сонин энэ тоглоомнуудаас аав ээж чинь Дэлгүүрээс азч АЙ Е-осөниилтчийна 2 ггггчЧчеожЧ 8. Копхны баяр Өлдөрхаан хотын 10 и- лийн 8, 10 дугаар шигн төг- согчид жил бүр «Хопхны баяр» хийдэг. «Хонхны баяр»-т эцэг эх, тэр ашгид хичээл ааш байсан бүх багш иар, сургуулийн ШшЄф албан байгууллагын хүмүүс урилгаар оролпоно. 4Хонхны баяр» дээр су- рагчид уран бүтээлийн үзэс- гэлэн гаргаж, концерт тог- лож, цэвэр гамтай эдэлсэн сурах бичгээ сургуулийн номын сан, дүү нартаа бэ- лэглэж, . сэтгэгдлээ ярьж сурч мэдсэнээ тайлагнцаяс, бас алдрын булан, бүлгийн түүх, хамт олпоороо агсан шагиал, цом, медаль дДип- лам азргэвс гадна дурсга- лын мод тарья-дүү гартаа хүлээлгэж өгнө, Нэгдүгээр ацгид орох дүү нартаа анх- ны «А» үсэг зааж, ширээ сандал, Ончгийц хорэгслэ- лээ хүлээлгэп огч, сургуу- лийнхад инїт пнонёр бай- тарчуудад захна даалгавар үлдаанэ. 7. «Эрдмийн түлхүүрийг аль ангы хадгалах вэ?» Биндэр сумын 10 илийн сургуулийн пиопер, сураг- чид энэ жил болох төрөлх сургуулийнхаа 60 їєинлийн ойд зориулан олоп төрлийн ашил зохиомж байна. Тус сургуулийн пионер сурагчид «Эрдмийн түлхүүрийг аль нөөцлөх мал угаах, цагаан анги хадгалах вэ?» болзолт | "ЛЭЭ бэлтгэх, зэрэг ! олон уралдаан, «Унших бичгийн ажлыг шефлан авч ту- олимпиад»-д идэвхтэй салж байна. Тийм . учраас оролцдог. Баатарчууд түгд: |СбУМ шанг: отрын замд рахгүй түргэн узшших, бага саалийн бригад ажиллуу- цаспы пионерүүд уншиж лан дотуур 5 мэр ЛЭ айлгосон зүйлээ ярих, тог- цээт цагаан идээ ЛТГэх, тоосои шүлгээ уран тод ун- ходолмөр--амралтын Эыл ших, дунд насны инонерүүд Ланд Тэр ЛХАН ЗОЧИрЛ т, уншсан зүйлийн тэмдэглэл талбай байгуулахад Нь Сур хотлох, дүү Нартад лрьж гуульд тусалж, ажил мэр- өгөх, ахлах цасны пионеё- гэжслийн аварга сурагчдыг рүүд театрчилсан тоглолт эчҮШэн ХУР ЛБ СОЛЛООЧГЭЖ, хийх, зохиож найруулац би руулж дүг чих уралдаанд Оролцох, шина помыг хугацаа алдах- гүй улилаж бага хурал 10- кхнох зэргээр «Ушших Онч- гийн олныпиад»-д Ооролцо- но. Олоп ном уншдаг Су- рагчидтай ацид л эрдмийн түлхүүр хадгалагдана 8, «Залуу эмч» Баян-Адрага: сумын ДУНД сургуулийн пионерийн ах- лах удирдагч -Ц. Майжар- чамд бэлэглэсэн Ч байж мэднэ. Тэр бүхнийг зомголхноор хийс- НИЙГ МЭДЭХЭД Л «зОомголХхон» алт болж байгааг хялбархан ойлгож үнэмших билээ Урлахын ухаан ийм гайхал- тай болохыг сайп ойлгосон хүү- хэд юмхнаар юм хийн болохыг тунгаан бодож, шинийг сэдэж, хүн олондоо тустай зүйл бүтээ- дэг байна, Хүүхдүүд та нар орчин той- рондоо байгаа юмхны хаягдал цуглуулж санаачилж хийж бай- гаа тухайгаа мапвай сонинд вэ дээлээрэй! С. БОДООШ ЗУРАГ ДЭЭР: - Д.Дорж» рол, Б. яар «Хурдан «Ятгачин», «Дээсчинэ -- Уран сийлбэрч Н. Бадраж, Наранцогт : зохио авсан гэрэл ажилладаг, гууллага ноолуур апах,бууц ярилаа. гал «Залуу амч» илубийн ажлын тухай сэтгэл ханга. луун танилцууллаа. «Залуу эмч» їлубийнхэн долоо хо- цог бүр «Зад угалгч»-ийц үзлэг хийнэ. Бас арпуй цэврийн эргүүлийн хичэал хийнэ, мїэлэг, л ахуйн сэдвээр улс төрийн сонстол явуулна. «Пнонер бүр ариун цэ- зэрч, соёлч нямбай байц гаана» уралдааныг дүгнэл бас тэргүүний анги гэг, салаа, дотуур байриы та- саг, баатарчуудын | багийг шалгаруулж . урамшуулна. «Залуу эмч» млубийн хЭрүүд «Пиоперийн үнэн» радногийн хүүхдийн, рүүлгийг өргөн ашигладаг, ансээ. . 9. Пполерийн хөдөлмө- рийн шуурхай бригад Балян-овоо сумын: Дунд !! сургуулийн «Пиоперүүдийн ахмад цохдийн зөвлөл»-ийн.,, дарга Г. Сүх-очир: Манай пионерүүд сум орон нут-. гийн аж ахуйн төлөцдлө- гоот зорилтыг биелүүлэхэд идэвхтэй. оролцдог, 5 Хөдөлмөр амралтынч«Хар: ! лэн» зуслангаас гадна цаг: усийн кампаинт анлылүсэр , төл, поос, саалийн . зэрэг. пионер сурагчдын хоөдөлмо:, рийн шуурхай брнгадууд. Пионерийн бай- Ц. ТҮВШИНТӨГС (МП Б-ын Төв Зөвлөлийн ор- логч дарга) Үуэхалл ТУЛ (772 УУЛС, (777/7772727777529272: 2777 2212272222272722 2217 202221 ыс ролдд ” чанартай сайн хийдэг “Гэтэл “сГанай ангийн охэн хэн нц сурч байна? Тэд гэ- ийн. даалгаврыг хийхгүй рж уу? гэдгийг үүхдүүд та шар хичээн. эн ажиглан: үзээрэй, иций.. ажигласнаар бол хэзээ ямагт гэрийн даал- гавраа. хийх гэлс махран (0 ог, даалгавараа су. “орагч лоойц сурдаг юм. Тэгэхээр “багшийн өдөр “тутам өгдөг гэрийн даал- гавар бол сурагч чиний сайн сайхны төлөө зүйл “юм гэдгийг ухаарахад хэ- биш. Аливаа хүн ямар ч юмыг. өөрөө хийн байж сурдаг. Хүнээр хэлүүлж яриулах, бусдын хийж байгааг үзэж харах зэрэг бол уг юмыг сурахад тус нэмэр болох төдий байдаг. “Хараад юм уу, хэлүүлж ялаад Л сурчихдаг бол одийД манай орны олон мяпган хүүхэд уран гул- галтын дэлхийн аваргууд шиг сайхан. гулгадаг бол- “чихсон байгаа. Учир нь дэлхийн уран гулгалтын аваргын тэмцэзнийг теле- иизороор мөн ч) олон удаа “харлаа шүү дээ. тэгдэггүй... байна. Сурах, мэдэх гэсэн сүй- лзэ заавал өөрөө хийж “аролдох ёстой байдаг. ”ОёТа нар эрдэм нам су. рах гэж олноороо нэг ан- ТИД сууж багшаар хичээл заалгадаг шүү ДЭЭ. Хи- Чээл дээр (тоо бодох, үг, Фгүүлбэр зохнож! бичих, багшийн асуултад харну- лах зэрэгт нэг хэсэг хүү: “хэд голчлон оролцоод бу- сад нь тэдний хариултыг Энд нийтлэгдсэн бодлогуу- Як сурагчид бодож сургуу. “олимпиадын комисст М сё» н ЇП арын 16-ны дотор “шэг, хотын Ардын боловсролын Ц3 1ГТ7 со ямар хугацаа зарцуулах МАНАНЙ СОНИНЫ ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ сонсож ухаарч авах, зөв сайн хийсилйг нь зөвшөд- рец хүлээн: хуулж авах зэргээр ажиллаад яг өөрөө бодсон, өөрөө хий- сэн юмгүй байсаар ца- ГИЙГ дуусгадаг. Ийм. хүүхдүүд ерөөс өөрөө - хийж чадахгүй. байдаг 10ша. юм. Харин цөгөө түрүүлж хурдан шалмаг ажилладаг хүүхдээс л хо- цорчихоод байгаа нь тэр. Тийм учраас хүүхэд бү. рийг өөрөө хийж оролдог, уг юмаа сурч мэдэн аваг гэнс багш пар гэрийн даалгавар өгч байгаа юм. Тэгэхээр гэрийн даалга- вар хийхгүй байх, эсвэл мөн л бусдын хийслийг хуулиас юм уу өөр хүнээр хийлгэчихээд байвал мэ- дахгүй. чадахгүй хэвээ- рээ л хоцрох болио, Гэрийн даалгаварт олон дахин бичих, цээжилнс тогтоох, уншиж учрыг олж авах, хийж бүтээх, товчлол тэмдэглэл хийх, бэлтгэн авч ирэх, ажлг- лах зэрэг янз янзын арга ажиллагаа шаардагдсан зүйл өгдөг. Ийм олон ян- зын даалгавраас жирийн нэг хуулж бичээд ирэх даалгаррыг сурагч бүр хийн, ирдэг. Олон дахин бичиж байгаагаараа хур- дап бичих чадвартай болж бусдаас хоцрохгүй түргэн сайхан бичиж: сурдаг. Харин зарим нэг су рагч болхи удаан бичих явдал байдаг. Нилээд су- рагч гэртээ цээжилж ир гэсэн зүйлийг цээжлэхээс залхуурдаг. Жишээлбэл: үрлгүүлэхийн хүрдийг цээжлэх гэж оролдсоноо больчихоод гүнийг цээж- лээд яах юм бэ, дэвтрийн хавтсан дээр байгаа їомыг хэрэг болохоор нь харчих- гүй юу гэж өөрнїгөө зөвтгөж | байдаг Ингэж бодож байгаа сурагч, хүр- дээ цээжилсэн сурагч хоёрт ямар ялгаа байд- байтал хэдхєн граїмы масстай жадвас усанд жиндгийн учир юу вэ? 2. масстай аврах цагираг ямар жинтэй 3. Болд, задлахын аргагүй орооцолдсон хэсэг металл утас олоод түүлнй төрол, уртын хэм- 3 хуваарьтай шугам, минзурк ашиглан хялбархан тодорхойлжээ. Болд ямар аргаар ажилласан байж таарах вэ? 4. Двиеприйп цахилгаан стан- цыг ОВВЕНр 400000 шмубметр элс хэрэгтэй байлсвэ. 15 тоннын даацтай хэдэн сагопд эпэ өлС гийн 2 төмөр, 0,39-нг тинтэй хөлгөн цагаан шаарниг зүүж тэнцвэрт оруулжээ. Хоёр шааритийг усанд живүүлэхэд лхөпгүүргийн тэпц- вэр яам алдагдах вэ? Түүнийг “ тонцвэрт оруулахын тул йль талд нь 19 хнрийн 42чаа нэмж ӨГӨХ ВЭ? 8. Завьтай хүүхэд голын урс- 450ш замыг 31А ин- тал дагуу путанд туулсан ба урсгалын хурд 5 м/с байсал бол буцахдав вэ? Хөдөлгөөний “дундаж хурд нь ямар байх вэ? 7, 10 см урт ирмэгүүд бүхий куб хэлбэртэй хар тугалга суурь дээрээ ямар даралт үүсгэх вэ? 2208, Зураг дээрх” блоютуудын радиус адилхан 5 см бол 2) цөгт їмар шинтэй.ачаа зүүж 4 1 гийг та иар бас алнглан мэдэж болно. 4 ишээл: ирээгүй бол тэр хичэал Хзн гэрийн даалгаврыг бэл, ийм. хоёр сурагч Дээр хийх ёстой байсан бие даа сайн. хїн ча- 987к58 гэсэн үйлдлийг слон зүйлээс хоцорно. дах вэ? гэвэл хичээл гүйцэтгэхийн тулд ДэЭВт- Хоцрох явдал бас ингэж дээр багшийп тайлбар рийн ар талд байгаа хүр- . үүсдэг. Бодоод. үз! Чилл лрна, нөхдийн хариулт дийг 6 дахин харж зур? Өөрөө өөрнйгөө нөхдөөсөө зэргийг . сайн чагнаж, гааг “долоогоор үржүүлэ- хоцруулаад байх ньтэр. хийх зүйлээ цагт Нь ам- хээр хэд вэ гэдгийг эрж Зарим сурагч зөвхөн жиж хийхийг чармайдаг олох гэх мэтээр 6 удаа сонирхдог хичээлээ нх тийм сурагч Л гэрийн эрэл хийнэ. Гэтэл хүрд оролдож тэр хичээлийн даалгаврыг сайн хийдэг цээжилсэн сурагч нэг Ч | гэрийн даалганрыг түргэй Юм. удаа нйм эрэл хийхгүй- “шуурхай хийдэг. Тэгэхдээ Гэрийн даалгавар бол гээр бодох учир нөгөө хүн зөвхөн сояирхолдоо хичээлийн үргэлжлэл т сурагчаас 4--5 дахин ДА- хөтЛӨГдДөГ байн болох- даг учраас хичээл. дээр хин бага хугацаанд бод- гүй. “Сонирхдог юмнаас ндэвх. анхларалтай сууж но. Ингээд бодохоор гадна бас чухал хэрэгтэй «цагийн юмыг цагт, нь цээнслэх ёстой. зүйлийг юм гэж бий. Сонирхдог хийсэн сурагч Л Ээж цээжлэхгүй орхисноос зүйл хэрэгтэй юм хоёрын даалгаврыг чанартай сайн болж нөхдөөсөө ход Х0- аль алиныг эрхэмлэл: су- Хийж чадна. жисэн цорч 1 цагт хийкс юмыг рэк хэрэгтэй. Олон сурагч Зарим сурагч удГА2232 нь 4 цагт хийх иишээтэй. Чухам хэзээ гэрийн даал- тогтмол Ирк. бие нь 8н удаан болхи амжнллагаанд гавраа хийвэл ашигтай гид сууж байдаг боловч аргагүй орно, из? Эхлээд ямар хичээ- сэтгэд нь гадаз байдаг. Гэрийн даалгаварт Өг- лийн даалгаврыг хийх нь “Эцсийн өцэст тэр хурд сөн зүйлийн дотор учрыг зөв вэ? гэх зэрэг олон өөрөө хоосон хэлц яд нь олж мэдэж ирэхийг асуулт тавьдаг, уг хичээл. болчихсон мэдэх, дан 5 шаардсан зүйл зонхилж |орохын урьд өдөр даалгав- юмаар маруухан арча ш : байдаг. Ийм зүйл бодох, раа хийх явдал Ях байна. хүн болж хохирохоо Бөх, ургуулан бодохыг заавал Зүй нь Уг даалгаврыг ӨГ- дэггүй нь харамсалтал. шаарддаг. Чухамхүү бо- сөн өдөр нь хичээл -дээр Гэрийн даалгаврыг хөлс док, иишин харьцуулж заалгасан, хийсэн зүйлээ мод сайн хийдэг сураг бодохын хүчээр хүмүүс мартаагүй байхдаа хийвэл бол сэтгэл шоцЛЭЦ ээ юмны учрыг олж эрдэм илүү үр дүнтэй болно. Тэ тэсвэр тэвчээртэй, оюу : мэдлэгтэй болдог. Гэтэл гээд урьд өдөр нь зөвхөн ухааны талаар өндөр мэс нилээд хүн ингэж бодо- гүйлтэн. харж, сэргээх тө- жилтэй. ажилсаг, гавш хоос их залхуурдаг. /ИН- Ддий үзэж сайх нь ашиг гай, шуурхай. цэвэрч нлм- гэж залхуурхаас өөрий- тай. бай, өмнөө тавьсан ВНД9 гөө чөлөөлж чадсан тэвр- Эхлээд Учир шалтгаа- зорилго, “чин эрмэлээлхэ! чээртэй хүй л ихийг сур” ныг “ь бодож олох, болж чаддаг зэрэг олон даг байна. Нэг уншлаа, гээд эцэст нь хуулж бичих, сайхан чанарыг олж ав Ойлгосонгүй. “Тэгвэл Дд цээжлэх. бэлтгэх зэрэг даг юм. хип сайн унш! Тэгээд ойЛ- даалгаврыг хийх нь 410- Сурган хүшүүжүү- гохгүй бол тэр уншиж химлжтой Хийж бай- лэх ухааны хүрээ- байгаа юмаа зурж ДҮРС таа зүйлийн учрыг олох- лзэнгийн эрдэм шнн- лэх, хийж үзэх зэргээр гүй удмаар бол түүнийг килгээний ажилтан оролд! Энэ мэтээр уйгагүй түр орхиж өөр хичээл С. НЭРГҮЙ оролдвол чи заавал ойлго- но. Чухамхүү ингэн зүйл зүйлээр оролдохгүйгээс Л болж олигтой үр дүнд хүр” дэггүй юм. Бодохоос зал- хуурч явсаар эцэст тпть өөрийгөө тэнэгт тоолж, юм сурдаггүйн тоонд оруулж болохгүй. Гэрийн даалгаврын нэг хэсэг нь дараагийн хя- чээлд авч ирэх зүйл бай- УЛСЫН ФИЗИКИЙН ЭЧНЭЭ эргөт: болох вэ? бас 8 цэгт ямар хүч үйлчлэх вэ? Хүчнүү- дийг графикаар дүрсэлж үзүүл (Зураг 24 1) 10) (Ев20к2 9. Ям өндөрт байгаа 95 м5 бат- таамитай савыг 12м гүй ХУЛ- гаас усаар дүүргэхэд (иасосоор) ямар зунд хийгдэх вэ? 10, Аншинст трактор З300м газрыг 1 мянут 40 сенупдод ха» талахлаа 85 морипы хүчтэй тэн- цэх чадал гаргасан бол! зсэр- гүүцлийн хүч ямар байсап байх вэ? Ё ҮЦ АНГИ 1, Хөдөлгөөнгүй бэхэлсан поршийд нарийц хоолой бүхий Хоолойгоор: ус хөдлөж үү? На. 11119:1111)111) омсгоп, цилипдр гаад? (зураг 32) э. сир, даг, Хэрэв уг юмыг авч " Гэрийн даалгавраа хэрхэн хийх вэ? РЕДАКЦИАС: «Пнонерийн үпэн» сонины нэрэжэиит «Даалгавар» хэ Ї лэлцүүлэг үргэлжилж байна. Энэ хэлэлцүүлгээр хүүхэл, та нар зөвхөн сурагчийн гэрийн даалгав цахгүй. Сургууль, багш, ахмад хүзгүүс, найз нөхдөөсөө Ш өгсөн бүх л даалгаврын тухай хэлэлцэх юм. х ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Давлганар бүхнийг чанартай сайн биелүүлдэг найа нөхдийнхөө тухай бичиж ирүүлээрэй! ӨмгэлЁн- 1-3 У 2» 2. Ачааны үйлчлэлээр турш суналсээ. (зураг 3) Хэрэв пур- шийг халдах буюу хөргөвөл пуршний потенциал энерги яаж өөрчлөгдөх вэ? 21 Ф 24 3. Чадал нь бОлт чийдэнг ус- тай тунгалаг калориметрт ДүҮ- рзэд асаахад 5 минутанд услы температур 49 --С-ээр їгэмэгдэн Успы масс 800 г бол чийдонгийн зарцуулсан онергийн хичнээн хувь цацаргалт хэлбэрээр га- дагш гаргах вэ? 4. 1їїигд хөдөлж буй конней- рийн туузац дээр хооронд нь 0,5м зайтайгаар минутанд 50 ширхэг туйпуу тапита. МЦопвей- рийд туузны хурдыг ол. 6.72үсх72- 7,832 олл (бал 247-Э6” 7ол бод шолть- хийх нь чухал.. рын тухай лрил- ТУ ОЛИМПИАД 1 метрийн заалтыг ол. (зур т 4) 8. Хэрэглэх багажийг өөрсдөө сонгож аваад уснаас бага Нягт- тай бодисын (шжишлээлбэл:. лаз- ыг тос, мод г.м) нягтыг тодор» хойлох аргыг бич, 7 1,--20”С температуртай 200 го устай | калориметрт 1,--109С температур бүхнй 100 г мөс хийсэн. Калориметрийн ДУ- лаан багтаамж 100 Р дж тРо бол хольцын температурыг о5. В, 0?--С температуртай саа усанд --22" темпера: хэсэг мөс хийхэд МӨСЧИЙ ХЭМ- нээ мэдэгдэхүйц нэмэгджээ. Өөрөөр хэлбэл ус кристаллжсая. Нристаллиих процесст дулаан ллгардаг атал ус яагаад тхал- даггүй вэ? : 9. Усан дээр 1 см урт ирмэг- тэй куб хэлбэртэй мөс хот байв. Хврэв модс хайлбал сав дахь усны түвшин яаж өөрч- лөгдөх ва7- 10. Нэг пь 600 Вт шөгөө нь 300 Вт чадалтай 2 цахилгаан йг 220 хүчрэх, шугаманд залгахад Д шэ хийсэн. ус 20 мнпутайд вэ- рэг буцалшээ: Хэрэв энэ 9 дан: ! хыг мон шугаманд Урсруурал ал холбовол тус тус ямар хугацаан, ус буцдах вэ? 1 : данх тус бүри ЮМРАГ БҮЛСЭЭР “100 СУРСАН БИ “Үрлээ, Хүрлээ Бид гурав 9 “Үдэш болохоор "Айраг бүлнэ. Зуу, зуугаар Ээлилэн тоолж “ Зуны үдэш "Айраг бүлпэ, Хөхүүртэй айраг Тйлагин шуугина Хөөсөрч амаараа Оргип оволгоно. Эхлээд бид "Тоо мэдэхгүй Эмээ ганцаараа "Тсолдог байсан "Айргийнхаа бүлүүрт Нуруу хүрэхгүй "Араг дээр зогсож Бүлдэг байсан, | Өтөө бид "Том болжээ. Өнгөрсөн эинлээсээ Бүр өсчээ. "Араг дээр зогссоор Өндөр болсон би “Айраг бүлсээр Төо сурсан би | 9ВЛИЙН НҮҮДЭЛ Ой тайгын Хэц өгсөж Оторчдын нүүдэл Зугуухан мацна Өвлийп түүдлийн Өмнө магнайд Дөртэй шар анлэн, туураараа өлдүү газар Элтлэн, өлтлөн Хеоглөх аяар Зугуухан мацна, Энэ шарыг Номхон болохоор нБ Өтгээд зангүй Долгвөн болохоор-нь Гурван талтай Гадаад толио Гудсапд ороол Ачсан байна, Баяраар шагнуулсан Шинэхэн телевизрээ Бараан дээр даруулж Ачсан байна. Хайртай хүүгээ Хамтад нь бас Өөжинд хийж Ачсан байна. Өвжинд нойрсох 7Наал хүү Өндөр тэнгэрийн Мөнгөп оддыг Шагай шиг Шүүрч зүүдэлнэ Шлпигпуулан ЖХсгаж зүүдэлнэ, Сансрын хөлгөөр Нисэж зүүдэлнэ Сар, нартай Тоглож зүүдэлнэ... Тэртээ ард Мал багшран Тэрэгний мөрөөр Хошууран цувна. Өвлийн харгуйг л, даган Өлтэй нутгийг Зорин, зорин Машин явдаггүй Бэрх замаар Малчдын нүүдэл Цувран явна, Трактор явдаггүй Бэрх замаар Талын малчид Нүүж явиа. у Б. ТӨМӨРТОГОО 12345:78910 12845618 10011123 А--88747, Д,С 8811 мэт отээтсоээй 2 (ӨГҮҮ ШЛЭГ) «Хамгийн хэцүүгээс нь эхэлье» гэж | Галиа шийдээд гэрийн даалгавраа хийхээр буулаа. Тэр эхлээд цүйхнээзсээ мате- матинийп сурах бичгээ гар ган, ноорог хийхээр дэвтрийн хуудас цаас бэлтгэв, Тэгээд хэрэгтэй бодлогоо эрж олоод угшини( |Өхөллээ,.. эд ЯГ өнө үед хашааны явган хаал- ганы тэндээс Друтжок нохой нь чангаар хуцах сонсогдоход Гал- на тэсвэрлэсэнгүй үсрэн гарав, ЖДрушцок чзөвхөн үүнийг Хү- лээ» байжээ. Тэр Галиаг той- роп үсэрч, эрхлэн түүний Нүү- рийг долоохыг хнчээнэ.Тэд бие биеэндээ ийм лих хайртай 8Н- дууд лээ, Галиа пзг гартаа мөчир нөгөөдөө саахар бариад амьтан сургах зэлшит ХичЭЭ- лээ рхлов, --Дружок үсрээрэй| Бүү ал тэлэгхэй минь, бүр дээр үс раэч! гэж. Галка нохойдоо хэл- нэ. Дружон ч түүнээс бяцхан эзэгтэй нь юу шаардаялс байгааг водитель.! ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! 020 12 4 Энд нийтлэгдсэн зурган өгүүллийг уншаад орчуулш ирүүлээ| үРагчдыг шалгаруулт тэргүүний уйшигчийн тусгай шагиал олгоно, сонины зөвлөл ойлгож комапдыг дуулгавартай нь цэхлээ биелүүлнэ. --За болно, Друтон ӨНөөд- рийн хувьд гүйцлээ. Гална гэртөз Ороод дахин БУВиЧ ард суугаад жичээн- ЛЭН ..: Гэтэл,,, їХичээлийпр дараа утасдаарай гэж Сиетка хэлсэн шүү дөэ. Светка Ямар сонип зүйл юу хэлэх гэсэн юм бол? гэсэн бодол толгойд Нь Зурс- хийн орж нрэв: Энэ бодол Гал мэн найд охин нь ойлгомжтой байлаа. --Чи юугэнсбодаж (байна. энэ сууж түрүүчийн наа барилаа.,, шомаа СУР Хонх жингэнэн арав. Үүдэнд Наташа зогсоно. Тэр хагас цаг ч гэсэн гадаа гэж тЭр дахинд я ширзэлийхза ярд суулаа. Ширзэний чийдэнгээс хурц гэрэл цацарч нөгеөх бод-. логыг гэрэлтүүлэнэ. Хари бод» логын номны дороос шинжлэх ухааны зөгнөлийн «Эрэлчин» Сэтгүүлийн булан ын Хананд ёөлгөсөн хичээлийн хуваарь «Маргааш уран зохиол, газарзүй, англи хэлний хичээл- тэй шүү» гаж сануулах мэт хярагдайа, у. --Ээжээ мини| толгой өг» дөөд байна. Би лав салхинд - цохиулчих шиг бололтой гэлс Галка аль байдгаараа дорой гарган ээждээ хэлэв, тээд тэр унтахаар орлууз гаа Явжээ. Орчуулсан Д. САРАНТУНА зог МОБ юВЕСЕЛЫЕ ЭТО АВТО илЛЬь (ЗУРГАН ӨГҮҮЛЭЛ) рэй!, Хамгийн түрүүнд, зөв орчуулж ирүүлсэн еу- /АРТИНКН» сэтгүүлэас йвал, “Эрхлэгч 1. ДАШДОНДОВ. «р 6ль үхбаатарын цэрэшжит Удсыц хэвдэлийц комбинатад хэвлэн, | Тэд эвлэрэх болов уу? Светка ї “Ч пденс 1418 | зэ дэх жил дээ, Өө. 16 (1838) ө. 1983 ОНЫ, ХОЁРДУГААР САРЫН 23 МХЗЭ-ийн ХУТП нх хурал угтаж сурагчийн жилийг то- хиюлдуулан Улаанбаатар хо- тын Октябрийн районд МХЗ Э.ийн Төв Хороопы харьяа хүүхдийн соёл, спортын тө- г саяхан нээлээ. Хүүх- ДИЙд соёл, спортын төтийг нээх ёслолд оролцсон багш сурган хүмүжгүүлэгчид, пио- , сурагчид, эцэг зхийл то- дуклааныг нээж, МАХН-ын Тов Хороо- ны Улс төрийн Тозчооны ги. МАХН, аасгаас өсвөр үеийг үвтэгш хүмүүжилтэй иргэн болгон х, тэднийг сурч боловсрох пох- цөл, бололцоогоор хаглгахын тулд байчгын анхаарал тавьж дэс дараалалтай арга.хэмжээ анч байдгийн тод илрэл нь ань соёл, спортып төв юм тэм онцлон тэмдэглэв. МХЗЭ.нйн Төв Хорсоны нэгдүгээр парийп бичгийп дарга Түдэв эпд хэлсэн үгэйдээ: -- Пиопер, сурагчдыг чө- Вест цагаар нь урлаг, спор. тын төрөл бүрийн нлуб, ду- гуйлан, сенцэд хичээллүүлт, хүмүүжил боловсролд нь тус- лац текниї сэтгэлгээ, сэтгэ бодох, зохиол Юүтээх ввь4 яасыг хөгжүүлэхэд энэ тев вх тус хүргэнэ, Нам, улс, сургууль, олон нийтийн байгууллага, сургал хүмүүлгүүлэгч, эцэгт. эх, х6- дөлмөрчидтэй холбоогоо бэх- гүүн, хүүхдийн хүмүүлж- лийн ажллд иж бүрэн хан- дах зарчмыг тууштай хэрэг: жүүлэн, хүүхэд нэг бүртэй уйгагүй ашилланг, амжилт таргахад энэ төвийн ГОЛ 80- рилт оршино гэв. Хүүхдийн соёл, спортын төвийп урлаг спортын таихи- шуудад одоогоор 20 орчны сургуулийн 8600 гаруй пионер сурагч хнНчэөэЛлОЖж | Эхэл- ХҮҮХЭД БИД БАЯРЛАЖ БАЙНА Нийслэлийн Октябрийн районы 40 дүгээр сургуу- лийн 9Ө.ийп 4Г» ангийн сурагч Ч. ЭНХТУЯА . " . Би нийслэлийн 46 дугаар сургуулийн 5-ын «Б» ангид суралцдаг, шопгол үндэсний бүжиг их сонирхдог, Би со. нирхлынхоо дагуу хүүхдийн соёл, спортын шинэ төвийн Үндэстий бүжгийн клубт су- өслөР ҮЕИЙНХПИЙ ТӨЛӨӨ НАМЫН ХАЙР ХАЛАМЖ лээ, Цаашдаа «Уран гартан», «Дөл», Солопго», «Өсвөрийн иргэн» зэрэг илуб биеийн тамирын сайн дурын «Олимп» нийгэмлэг ажиллах юм. Хүүхдийн соёл, спортьт тєсийп нээлтийл ажиллагаанд МАХН-ын Тов Хороопы Улс төрийн Тотчооны орлогч ги- пгүүн, ВНМАУ-ын Нийгмийг лаас хамгаалах Яампы хурандаа геперал (С. Лувсангомбо, МАХН-ын Төв Хорооны парийн бичгийн дар- та Г. Адьяа, Намын Төв Хо- росны хэлтсийп эрхлэгч Г. Дишээзэт, МҮЭ-ийн Төв Зөв- зөлийн дарга Б. Лувсалцэ- рэн, Хүүхдийн төлөө фон- дын Төв номиссын дарга А. И. Цэдэнбал-Филатова бо- кон албаны бусад хүп оролц- люо. Тэд соёл, спортын тө- вийн байдалтай танилцаж үнэтэй зөвлөлгоө өтлөө. с. ВОДООШ реалцах болсондоо нх баяртай байпа. МХЗЭ.-нйн ХУШ нх хурал, Монголын пионерийн «Залгашжлагч»ь У чуулганаа угтаж 2--43 төрлийн внонгол бүжиг «сурч, инонер ёурагч- дын урлагийн үзлэгт өрол- цох үүрэг авч байна, Хүүхдийн соёл спортын төвийц Үндэсний бүжгийн клубийн: сурагч Б. ЦЭЦЭГМАА Хүүхдийнүтехник сэтгэлгээ хөгжүүлэх танхимын хэсог, ө ЛХАГВА ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ -- Бүжиг, киноны тапхимд -а«Малам хар» 7 хотодахь Зөвлөлтийн ” сургуулийн д сурагчдын толөөлөг- нлубийн Ч Шериацаопаж, 1 : Чи «СОЛОНГО» | КЛУБ Саяхан 10 жилийн 34 дүгээр сургуулийн | нам, ХЗЭ, пионерийн байгуул- лага болоп сурагчдын орос халний сонгон суралцах дугуйлангийн хамт олцоос «Солонго» нэртэй ийнтер- млционалч найрамдал: нө- хөрлөлийн клуб байгуул- лаа. Тус клубийн пээлтийн токиллагаанд “Улаанбаатар Миний найзыг Б. Оюун чимэг гэдэг. Тэр зургаду- гаар аигид онц дүнтэй су- ралпдаг.Түүнд сайн сайхан чанарууд их бий, Хамгийн гол нь ямар ч үед найз нөхөддөө чин сэтгэлээсээ тусалдаг энэ чапарыг нь би хүндэтгэдэг. Тэр бас эвлэг аятайхан дуулчихдаг Оюунчимэг маань сургуу- лийнхаа урлагийн үзлэг болгонд амжилттай орол- цож тэргүүн байр эзэлдэг юм. Тэр хичвэлээс гадуур Бямбаясаргалыг хүмүүс тоглодог охин гэж изэрлэдэг. Түүний бочин хөгжсмөөр «Жалам хар» бүжгийн аялгууг чад- варлаг сайхан тоглохыг Увс аймгийн Өмнөговь сумын дунд сургуулийн багш сурагчид төдийгүй хөдөлмөрчид ч олонтоо сэтгэл хөдлөн бахархан солсээ. Г. “Бямбажаргал 5-ын «Б» аигид онц сурдаг. Тэр Дуу дуулж, хөгжим тоглох нх дуртай Хичээлээс гЗ- дуур үндэсний хөгжимийн дугуйланд суралцаж Ёочин хогишмөөр чадварлаг сай- хан тоглож сурчээ. Г. Бямбангаргал: -- Би өнгөрсөн зун нээлтэд оролцсон пионер “сурагчид, багш, сурган хү- мүүжүүлэгчид энх тайван, эрх чөлөөгийхээ толоо тэм “байгаа Чилн, Ливан. Никарагув, Сальвадорын хүүхэд багачуудтай дуу хоолойгоо пэгтгэН кодонч- лолыг таслан зогсоол онНЖ тайвныг найрамдал пнөхөр- лолөөрөө бэхисүүлэхийг уриаллаа. Өнэ илубийг байгуулахад орос хэлний багш зөплөлтийн мэргэлсил- тэц А. Попорич, А. Пав- лоп, багш Норолхоо, Энх- цэцэг, сурагч Төгсөө, Гая- сүх, Мягмарсүрэн пар идэлхтэй оролцлоо. Манай идэпхтэн сур- агч Л. СУВДМАА валжл АВЬЯАСЛАГ “ОХИД дууны дугуйланд цан: дуулах арга баряд, дууны онолд суралцаж байна, Саяхан манай сур- гууль дээр Зөвлөлтийн дуу дуулаачдын уралдаан боллоо. Энэ уралдаанд Оюунчимэг маань оролцож нэгдүгээр байр эзлэн сур- гуулийн дууны аларга бол- лоо. Б. Оюунчимэг «Зал- гамж үе» аяны «Авьяас билэг, уран чадвар» на гүүрээр амжилттай аялж байна. Улс айлтгийл Өпндөрхан- гай сутын дунд сургуу- лийн долдугаар апгийн сурагч С. НАНСАЛМАА сурал- олон улсын пниоперийн «Найрамдал» лагерьт амарч анд найз нараасаа нх зүйл сурч ирсэн, Най- рамдлын паран дор олон орны х дтэй гар га- раасаа хөтлөлцөн энх тай- нан, үерхэл нөхөрлөлийн тухай дуулж, бүжиглэж байсан тэр үеэ хэзээч мартдаггүй. Тэндээс «Че- бурашка», «Золбоо», «На- питан», «Найрамдлын вальс» зэрэг олон бүжиг, Дуу сурсан бөгөөд урлагийн наадамд оролцож мөнгєн медаль авсан гэж ярив. Г., Бямбажаргал урлаг, сур- лагаар пөэхдөө хошуучилж «Залгамж үе» аянаараа амжилттай аялж байна. . Сурагч П.ДАШИЙМАА С 1 ”- Апхаар! туршлага хугарч үсрэхээр хүйтэц салхи жа- вБарласан хөлгүй нх цасанд дарагдан зүүрмэглэх өргөн талын хормойд өвлийн тэр л талыг нь юмуу хэдэн жи- хаг байплтгаас орш- га рах хүний хөд үл тасарна. Энэ бол зх орны алс барууц хязгаар їгутгийн хөдөөгийн цэгэн сургууль юм. Бусдаасаа арай том- хон болой уу гэлтэй нам- хан цагаан байшингаас хүүхдийн цолоо дуу цангя- нана. 1 ”- Байшингийн гадаа хуу- чиртар газ-69 машин бас цан хүүрэг болсон морьд уяатай харагдана. Энд үнэ” хээр нэгэн сайхан тэмдэг- ЙН ХҮҮХДҮҮД " ШИНЭ ЖИНСТИ ) /«А» ангийн сурагч Д. Энхсайхан, Ж. Ероолтхулгнар зөвлөлтийн ппонерүүд тэй захидлаар харилцаж тэдпий ту- танилцуулдаг хай нөхөддөө байнга юм. лах зүрх. СУРЛАГЫН АЛ ГЛЭВ. ТЭМДЭ сургуулийн захиргаа пио- нерийн бүлгэмээс “ёнэхүү ажлыг явуулахаар зохион байгуулан бэлтгэжээ. СУР- лагын алдар тэмдэглэх энэ ёслолд дээрх шар жг рагчийн аав, ээж, нь хүндэт зочндор оролцов. Сурагч 0: Долгормаа, Л. Бэгзээ нар онц суралц- даг арга туршлагаа ярьж сурагчийн жилдсурлагын чанараа ахиулж, сул СУР” лагатан нөхөддөө туслах юЬ лагзанд оролцсон хүмүүс «Сайхан юм--» «Опц сур- па гэдэг ч пионер хүний орхам үүрэг юм даа» гах зэргээр хэдхэн хормын өв- нө болсон тэр ходелмөрийн уриалж Увс аймгийн Тэс сузгын 8 жилийн сургуулийн хичээлийн эрхлэгч Н. ЦОГТ-ОЧИР амжилтад Ч. АДЬЯАГИЙН сурлагатан Ш. Д. Мижээ, Д. Ганбат -- Тус сургуулийн бүлгэмийн зөв лелийн дарга М. Надмид, авсан гэрэлд зураг, ФФФФФ29999Ф9ФФ9ФФФ4Найрамдал, бидпий амьдралд ӨдФ9ФФФФФФФФФФФФФФОФ МАНАЙ зохион байгуулж, босж нэ АЮШИИНХЙН МАЛЧДАД : ТУСЛАХ ЦУВАА Аззаяа, 7ЖК. Эрдэнэбат нар буслыгаа хош лаа. ”“Биш Г.ЭЙЙГМЭДНЯШ » гэн хамт олон болох үндэс суурийг нь апгийн багш маань л тавын өгсөн юм. Удахгүй сургуулна төгсөн ноо, хайрт сургуулна Гэ сэн НЭГДМЭЛ НЭГЭН Санаа- 5 Ямтийн Мандал- Эрдэм саасан багш, тай эвсэг сайхан энэ хүүх- Хэнтий аймгийн Баян-овоо “шиүлдэн 8 жилийн дувд | ЖМНЛ ОЛОН найз /лөхөд, оро гэх буй ДээЛЬс ЗанД дүүд бол манай ангийнхан, сумын 8 жилийн сургуулийн сургуулийн пионер сурагчид | ХАМТ Олноороо хүүхдүүд маань хайрт | ЯӨХЭД, миний хамт олон билээ. захиргаанаас сумын телчин, өл түмний үйлс» гэсэн | бахархах дуртай. Тэр тус- өөрсдийн сургуульдаа Бид хайрт сургуулиараа, саальчдын чуулга уулзалт төлчдөд туслах цуваа гарган | маа манай ангийн 36 охид мж хүчээр тохи- зөвлөлтийн ачит “багшаа” угтал, (йвонер сурагчдын төлийн уут 10, нэмнээ 19 хөвгүүд үүнийг л илүү нх туулсан орос хэлний иж дуйло «Төл түмний гүйлс» (хошуувч 405, бээлий 31 | орхэмлэдэг шиг надад сас | бҮРЭН Бабипетыг саяхан Тэлсхэнхсатанхалы анин, “дуваахциарнин дүгнэлзэ. Анх ширхгийг хийн сургуулийн- НАГДДАГ 10М. Згүлдэн өглөө. 10-ын «В» ангийн 8451:2::7-:-44:4:51 213 сүүл арч 222 (67-13 Манай ангийнхан гэдэг г бэлгийг хүлээн асах рагч С. ЧУЛУУНБАТ угж модон хүрэ, дөө. Төлчдөд туслах цуваанд | Маань нийслэлийн 10 жи- бэлтгэж өөрийн Өвөхүү багштай 8ын «Б» | лийн 34 дүгээр сургуу- шеф Сүмбэр бригадын малч- ангийн ши онерүүд, . Цэдэн- | лийн 10-ын «В» ангийн дал гардуулан өглөө, зон Налаггцай 1- «А» -. хамт олон юм шүү дээ. цуваагаар, ги аатарчууд идэвхтэ| тай 3-ын «Б» анги тэргүүлж ралцлосд НЫ Бид-ангийн багш Анато- ляонер 11, Мөнхбат, Г. Ням сүрэн, 18. Алтангэрэл, (А. рийн ахлах улирлагч Ц, ДЭНДЭН ь лий Иванович Павлов баг- шаараа үргэлж бахархдаг. Зөвлөлтийн хүн. Бид бүх- Эдүгээ Зовлолтийн агуу эх орны хаана ч гэсэн пяонерийд улаан цамирч, оспөрийн Ла дийн бүтээлч зїсид өрнөн на, -Энэ пионерийн бүтээлч хөдөлмөрийн таван но “аян юм. ЧЗовлолтийн сая сая “пионерүү, энэ аялы тє рөл бү ийн операцид идэвхтэл оролцож эх ор- цыхоо, хөгжил цэцэглэл- тэд их хувь нэмэр оруулж байна. Зовлолтийрц пиопбт Дд хаягдал металл цуг- дуулах «Урсигой» хад- лан тэжээл бэлтгэх, |та- ногоо хураах үсэр зохион байгуулагддаг «Оёрнышко», эмийн урга- мал түүх “«Зелбиная. ап тека», ШийгмийН ОмЧИД арвич хямгачаар ханддаг «Поход бережлитпых», хаягдал цаас цуглуулах «Миллиопн--Родине» зэрэг операця зохион луулспы үр дүн нь хамгаалж, цуг ! луулжг, арвилан хэмнэж, , хямгадсан олон зуун тонн цаас, үр тариа, металл, | “Зовлолтайн айд нохдоосоо бүтээлтээр суралцьл,- - -эи-ииниии- : шэн-- шинжин ӨРИЙН ЛЕНИНЧҮҮДИЙН ҮҮСГЭЛ, САНААЧИЛГА ”-| Питовын лио) засварын 500 бригад бай. байна. ӨСВ үлэмэ хэмжсээций цахил- гаай өперги боллээ. Эш» бол чухал ажил. Өсвөрийн Ле: бүтээлч хөдөлмөрийн та- пад жилийн алид оролц соноороо хөдөлмөрч хя- чээнгүй, сахилга баттай, зохион байгуулалттай бог лон өсч хүмүүжихийн зэ рэгцээ хамт олны амжил- тад соөрөө ямар хупь нэ- мэр оруулж чадахаа олж харж байна. Тухайлбал зовлолт їгазахстаны пно- нерүүд Дауржан Дауле- тов гэдэг изрийг андах- гүй. Энэ хүү бүх холбоо- тын пионерийн Ууш чуулганд толоологч оор оролцож «За трудогоё отличие» (Гарамгай хөг долморлосний төлөө) ме диалиар шаглуулсан юм. Мон Зөвлөлт Латвийп Валмиерскийн райопы 8 эсилийн дунд сургуулийн тавдугаар ангийн сураг- чид «Миллион--Родине» операцид оролцож пионер бүр 100 гаруй кг хаяг дал цаас цуглуулсан юм. Өсвөрийн Лепинчүүд бү. тээлч хөдолмөрийд таван жилийп аяны эхний жилд ямар амжилт гаргасныг сопирхоцгооЁё, Москвагийн шцпонерүүд бүтээлч хөдөлмөрийн та- ван Жилийн «Миллион-- Родипе», (Сая салыг НЬ эх орондоо), уриан ДОР өрнөсөн уралдаанд шилттай оролцон 83223 тонц цаас цуглуулжээ: Лепипградын иноперүүд 4Зслёный нарид Отчит ны» (Эх орны огсон!) гоёл) операцид оролцож хоёр мянган мод, таван млиган бут суулгаж, 750 мянган цэцэг суулгажээ. Мон ёсон погоон төгөл байгуулсац байна. ЗСБНХУ-ын хэмшээ- гээр пиоисрүүдийн цуг луулсард халгдал метал: лаар Гостоп болон Карель муцшид 80 трактор, Бреж- непв хотын автомашины үйлдвэрт «КамАЗ» гэсэн 60 машин, трамбай, автобус, троллейбус үйлдвэрлэнгэз- Удмуртын тиоперүүд «Уренгой» операцид оролцож 7141 тонц хаяг дал томор цуглуулжээ. Унранны пионерүүд 500 млпган тонн өӨпс, ха- даж, мал аж ахуйн 5 мянган салаа байгуулан ажилламшээ. Сургуулийн туршлагын талбай болон гэрийн нөхцолд 4,5 сал молтогчин туулай. ҮР жүүл ээ: ї Латвийп пионерүүд эмийп үйлдвэрлэл болон шувууны овлийн тэжаалд пориулж . мянга гаруй тойн тас мод цуглуулжээ Армлпы, плонсрүүд 4«Томор аамчдад шиоце- рийц халамшн үзүүлье» хөдөлгөөн орпүүлж 10000 шом. 1200 пянз, 2000 гаруй тоип халгдал томөр цуглуулжээ, 2 Эстоны ипнонерүүд сур- гуулийц ойн талбай 74 байгуулш 15748 га тал байг ойлгууллгээ, Белоруссын ппонерүүд «Бяцхан горхи--гол бол- но», чГал, мөорөн--аа гасны гэр» зэрэг операци охнож амьдарч байгаа орчимхоо гол усыг хам- гаалт. байта. 2) нь «Цагаан алт» операцид оролцсон Уазбегийн пио- нерүүд 763,000, | Азер- байджаны пионерүүд 165 000, “Киринзийп пионе- рүүд 15,000, Тадлагсийн пионерүүд 147.000 Тури» мепий пиоперүүд,158455 тонн хөвөн түүлээ. Назахстаны 700 мятг ган пионер нэг шилийн ху- гацаанд «Зёрнышно» опе- рацид оролцож тариа Ху- раалтад маш идэвхтэй ту- салжээ. 500 гаруй пис- нєр тариаланч аав зэс тэйгээ хамтран алилла- нээ. Грузнинй «Ногоон сагс» зохиож 12980 тойн ны навч цуглуулжээ. пиаоперүүд операцн цай- лан алиллаж. » пионерийн бүл Цигчүл «Цом инж, лаж салбэзэ, «Сургууль. чиний хоёрдахь гэр» 9 рэг операци зохиогдож байна. : ЁОРГ-1онөээ Н ыунйлА: “пионерийн е байгуулж олон ЭС, Бралцээс туулай осгож лсад тушаатээ. Ийнхүү. зөвлөлтийп пионерүүд ИХ зүйлийг санаачилан хийж, орчин тойрноо гярхай ажиглан, хаана юу хийж болохыг байнга эрэп хайж байдаг сайхан уламжлалтай. Зөплөлтийн тиоперүүг дийпП бүтээлч ходөлмө- рийп 5 жилийп ая, үр гэлитилж байна. Пионер бүр пиоперийпн хамт олон бүр улам их амжилт гар- гаж шинэ сэргэг зүйл хийж бүтээхийн “ төлеө шамдацгааж байна. Н. ДАРИЙМАА РЕДАНЦИЛС: Ерөн хий боловсролын СУРгГУУ- лийн дэргэдэх пиоперийн байгууллагын ажилтан, идэвхтэн, сонгуультан нар аа! Өсвөрийп Леинптүү- дийн дунд өрнөж байгга үнэт сайхан үүсгэл, Сс8- наачилга, операци, агци, хөдөлгөөнөөс үлгэр Дуу риал авч, өөрсдийн оршин суугаа хот, айтаг, суш, сангийн аж ахуйн хэр» олон ээнд сонирхолтой хэлбэрийн алил хийж, уг ажлын үр дүйг соний- лоо шуурхай мэдээлж байгаарай!... “ҮЦЛЖ ЭМНЭЛТИЙН шяЧГа БИД ТАЛХЫГ ХАЙРЛАДАГ Бид бүхний дотны нө хөр, үнэнч зөвлөгч бол- сон «Пионерийн лалцүүлэг явагдаж гааг уншин танилцлаа. Бүлгийн цуглаанаар хэ- лэлцэж, зохион бичлэг хийлээ. Манай сумын төвд Зөрлөлтийн туслам” жаар баригдсан талхны газар байдаг. Манай талх- ны газар сайхан талх “хийдэг, Бид тэнд ажилла даг аав, зэж, ах, эгч на- рын хийсэн амттай тал- зүйлсийн вэг Талханд олон хү НИЙ хөдөлмөр шилгэсэн “байдаг, Манай ангийн 4 рын аав, трактор ЧИН, хавар газар хагал" | Лаг, Ганбатын шар КоМ- ї,) намар бүр арпин Ургац хураадаг. Болдоо” гийн аав эдийн засагч, эдгээр хүмүүсийн хөдол- морийг: эдийн засгийн талаас нь тооцоолдог, Энхцэцэгийц эгч нь Улаан баатар хотын гурилын комбипатад ажилладаг, Цэлндхүүгийн эгч пь талх хийдэг. Энэ хүмүүсийн хөдөлмөр бүгд талханд шингэсэн юм. Ийм учраас ах, эгч, аав зэйсийнхээ хөдөлмөрийг хүндэлж талхыг хямгатай зарцуулах ёстой гаж ярилцлаа. Хамгийн амт- тай талх ямар байх вэ? гэсэн маргаан явууллаа. Энд мэдээж олон санал гарсан л даа. Үзэмтэй, талх, чихэртэй талх, өн- дөгтэй талх сайхан гэх мэт. Гэвч энэ бүхний дот роос хамгийн амттай талх бас байлаа. Манай суманд зочилж ирсэн зов- долтийн Кургап мужийн төлөөлөгчдөд манай ангийн хамт олон цагаан идээлнй дээж мөнгөн аягатай сүү, алтан тарианыхаа дээж амтат талх, давсаа барьж угтсан билээ Бидний “мөнх найрамд: лын баталгаа болсон энэ уулзалтад Зөвлөлтийн ах нартай хусаан, илСсЭнН давстай талх маань хам- гийн амттай талх | бай- лаа. Төв. аймшгийн Баяцхан” гай сумын 8 жилийн сургуулийн пионерийн бүлгэтийн | «Сансар» , бүлгийн: дарга 5-ын «А» апгийп сурагч Я, ЭНХЦЭЦЭГ 2 БНМАУ-ын Хүүхдийн «Хүүхлийдн Төлөө Фонд» гэсэн үйэх ээр сэтгэлд дотно сайхан- нэртэй мапай улсын олон нийтлйл цэр хупд бүхм! эпз байгууллагын 10: илийн Ой, сурагчийн жилд болох гэш байгаа нь «сурагч бид бүхний баяр бахдалыг 176- рүүлж байна, Хүүхэд бидний төлөө ямагт анхаарч байдаг энэхүү байгууллагын гөөр Алтай хотод хүүхдийн цэцэрлэг яслийн бүрэн төхөөрөмжтэй баригдаж тэпд Дуу сурч, хүмүүжиж | байна. лып Төв комиссын лагаа нь хүүхэл бидний хүмүүжих лах, гоо зүйн болон. үйтэгш чиглэгдэж тай. рийн болгоход, билээ. Алтай хотын изгдүгээр «4Г» ангийн нарийн золмаа МХЗЭ-ийн хурал, Хүүхдийн 10 хул! төлөө “ойг угтан: хийсэн талаар ярихдаа! Бид «Улсын Сурагчийн чөлөөт цаг Банихонгор хотын 10 шв- дийн нэгдүгээр дуйд сургуу. лийн 4-ийн «В» аигийд су» рагч Г.Нансалиаа, 5-ын «А» апгийн сурагч Г. Дамдин, Х. Эпхцэцэг нар 3 жил дараа. аан аймгийн номын сангийн «Тэргүүний уйшигч» боллоо, Ш. ЭНХТӨРИЙН авсан гэрэл зураг, хөрөн- маань: 75 нм барилга нар маань БН МАУ-ын Хүүхдийн төлөө Ффон- үйл ажил- сурч нөхцөлийг сайжруу- эрүүл: чийрэг бие бялдар- тай цэвэр ариун. фс суртахуун тал бү- хүмүүжилтэй байлаг толийн сургуулийн 9-нан ХЗЭ-ийн үүрийн бичгийн -дарга Н,Цог- их фон- дын Төв коплиссын 10 иилийя амлынхаа тэргүүний төлөө фонд байгуулагдсаны 10 жилийн ойд Баяр талархлаа илэрхийлье. . ХЗЭ-ийп ҮүҮР» болохоор үүрэг авч хүүхлийн бие даан сэтгэх, урлан бүтээх авьяасыг нь ХӨГ- ангийн Ц. Мөинхзуун, Ч, «Вэ» ын яГ» ашгийн нсүүлэх, гоо зүйл мэдлэг бо- ловсролыг Нь дээшлүүлэх 320- Няргүйбаатар Л-ийн 23:22 рилтоор «Дүрслэх урлагийн ангийн. Д. Цогзолмаа, -848. хабипет» шинээр байгуулж “А» ангийп Сэдбодь эрж байна. Энэ кабинетийн үйд олон сурагчдын - бүтээл уршл 1 хэсэг Зургийн зохиомт, уран сэтгэф ажиллагааны нэс үндсэн нь пионер сурагчдыг уран зур гийя уралдаанд тогтмол орол- хамруулах яв- учраас манай ангийн ХЗЭ-ийн тншүүд, уралдаапыг 30- цомисс бай- хүснэ» ураллаанд 9ө- рийн сургуулийн-8--16 насны хамрац орол- сурталчлан, мэдээлэх зурагт самбар гаргах, хөгжихөд талт олныг Тийм ч цуулах, дал байдаг, уран зургийн хиоц! байгуулах гуулан. «Бид уран зургийн энхийг хуүхлийг тулд бүх цуулахын сурагчдын авьлас нь туслах зэрэг олон ажил сохиожн, байна, «Вид ойхийг зургийн уралдаанд дугаар ангийн 13 гийд 400. шахам сурагчид хамрагдаж, хүснэ» 1-3 бүл- сурагчид, 4--8 дугаар ангийн 560 гаруй 5-ын шийдсэн апзргээр шалгарч ний байруудад орлоо. Тэр даанд оролцуулахаар руулж үзэсгэлэн талчлаад байна: сурагчид Хүүхдийн үйлд аниллагааг бүх хөдөлмөрчин ард эцэг эхчүүд, Мянга найз нөхөд ДҮҮ хан баяолалс явдаг билээ, Адтай хотыв 10 Ууганбаа« тар, 8-ын аБ» апгийн Д.Заяв- баатар, бтийн «Г» апгийн С. гээ, енгө будгийн зохицлыг зөв байранд шалгарсан 20 гаруй ся рагчийн бүтээлийг улсын ура. шалга гаргап | сур Ийнхүү тус аймгийн пнонер төлөө фопдын Төв комиссып бүтээлч Монголын түмэн мянган пнарынхээ хамт сайшаан дэмжиж, бахар ихаилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн 9-ийн 4Г» ангийн сурагч )-Б, ЖАВЗМАЖ Лепинград хотын цэргийн түүхийн музейд орсон хэн боловч ЗХУ-ын баатар ах дүү Дмитрий Ефимовнч Лунанин, Яков Ефимович Лунанин парын эзэмшиж байсан 5900 номерийн их бууг үзэх болно. Эрэлхэг эзэд нь насан өөд болсон Ч зандалчдад үхлийн цохилт өгч байсан энэ их буу баат- руудып намтар, өнгөрсөн дайны түүхийг сөхөн өгүүл- дэг юм. Дмитрий, Япон пар иргэ- ний дайны үед эх орныхоо дархан хилийг харийн тү- рэмгийлэгчдээс хамгаалан тэмцэж явсан ахмад хилчид билээ. Ах дүү хоёр хамтра- льшт ходөлгоопд хошуучлан оролцож, хүнд үйлдвэрийн салбарыг хөгжүүлэх үйлсэд Зөвлөлтийн арми, тэнгисийн цэргийн флотын ӨДӨрт зинэээшиэилиинэшэээнийлишшэнлэиэээүтээжэш Эвэтээгээ эт эгээ эттгэф тэгтэл манлайлагчид байл. Тэр хоёрыг Уралын хүнд үйлд- вэрт ажиллаж байтал фа- шїистуудын цуст түрэмгий- лэл эхэлсэн байна. Ах дүү Лунанинчууд дахин фрон- тод явлаа. Тэд гвардийн 92 дугаар буудлагын дивн- зийн 197 дугаар их бууны хороонд хамт алба хааж Сталинградын баатарлаг хамгаалалтад оролцсон юм. 1943 оны хоёрдугаар са- рын 2-ны өдөр сүүлчийн фашист гараа өргөснөөр Сталинградын баатарлаг ту- лалдаан дуусч, аугаа их вх оргы дайнд үндсэл эр- гэлт гарсан билээ 1943 оны зун Нурскийн цүлхэнд болсон амь өрссөн ширүүн тулалдаанд ах дүү хоёрын эзэмшсэн их буу дайсанд пөхөшгүй хохирол учруулж байв. Зөвхөн долдугаар са- рын 9-ны өдрийн тулал- даанд Дмитрий, Яков-нар дайсны дөрвөн «Барс»-ыг жагсаалаас гаргажээ. Эпэ өдөр Янов хүндээр шархад- сап боловч галт байраа ор- хисонгүй. Удалгүй ах Дмитрий Луканип бага тү- рүүч цолоор шагнагдаж, бууны даргаар дэвшсэн байна Түүний удирлсан байлдаг- чид 1943 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр |ГПяти- хатки хотын төлөө тулал- даанд дайсны 13 танкийг устгаж, дайчин нөхөддөө эрэлхэг зоригтой тулалда- хын үлгэр дууриал үзүүл- сэн юм. Энэ тулалдазид ах дүү хоёр хүндээр шархдал, Полтапв дахь цэргийн эмнэ- лэгт улаал хугацаагаар эмч- лүүлэн, дахин жагсаалдаа орсон байпа. Цэргийн эмнэ- лэгт байхдаа Дмитрий, Яков нар ЗХУ-ын баатар цолоор шагнагдсан тухай балртай мэдээ сопсож, зөвлөлт аас-| гийнхаа өпдор шагналын хариуд хүн төрөлхтөний заналт дайсан гитлерийн фашистуудыг ичээнд Вь нугаслахад эцсийн дусал цусаа зориулахад андгайл- сан юм. Хуучин алба хаал байсан хороогоо гүйцэх бо- ломмжгүй болсон ах дүү баатрууд 81 дүгээр их буу- ны їөгтгэлийН эгнээнд шилжиж, 5900 тпномертой 152 мм-ийп их бууг хүлээн авчээ. 1945 оны нэгдүгээр сард Будапешт хотыг ЧӨ- лоөлөх тулалдаанд Лула- нинчууд баатарлагаар ту- лалдаж, | интернационалч үүргээ нэр төртэй | бие- лүүлцгээв, Тэд төмөр дуулгаа Берлипы босгон дээр тайлцгаан. Дайпы сүүл: чийп саруудад ах дүү баат- рууд фашистын 36 тапнийг устгасан. юм. Налугийн тойргийн Любилогво тосгопйд мэндэлсэн ах дүү баатруу- дын эрэлхэг гавьяа эх орон- доо чин үнэич, эрх чөлөөнд | гүп хайртай зөвлөлтийн ард түмний зүрхэнд үүрд хопог- шин үлдсэн билээ. «Улаан од» сотипы ажилтан. Ц. ЖАМСРАН Олон таван үггүй. Аё- руухан эр хүв шүү. Сайр- заж бардамнах дургүй сайн хүү байгаа юм. ХЭ- зээ ч хүнд бэрхшээл, хэ- цүү даалгавраас халширч «Дарга нар л Сергей усан цэрэт бол- сон нь түүнд саяхан мэт саплагдана. Зуны улиралд дайчдыг хүйтэн давст хаял- гаа өмнөөс нь шидлэж уг- тав. Хяргачнх гэсэн ши- рүүн эр болов уу гэмээр ахлагч Белей санаспыг бодоход эрсхэн атлаа звөл- хөп аялгаар: -- «Битгий сүрдэж: айц- гаа нөхөд минь. Усчин далайчин болох урт зам та нарыг тосож байна. Удах- гүй л дайчин эрчүүд, Да- лайн шонхрууд болцгооно гэж мэдээрэй» гэлээ. Ах- лагч Беєлей шинэ дайчдыг зоригжуулсан нь мэдээж- Гэвч тэнгис үзсэнээр да- лайчин болчихдоггүйт Сер- гей гадарлаж байв. Хичээл сургууль, эрдэм мэдлэг, эрэлхэг зориг, цөхрөлтгүй хөдөлмөрлөсний эцэст ясни. хэнэ усан цэрэг болно гэж бодож байв. Ийнхүү Сер- гей хүүгийн усан цэргийн алба эхэлжээ. Усан онгоцны цахил- гаанчны шэргэжлийг ахар богино хугацаанд чадвар- лаг ззэмшнх нь түүний тулгамдсан зорилт | байв. Тэрээр зорилгодоо хүрэх тэж борви бохисхийхгүй ажиллана. Усан онгоцны засвар үйлчилгээг чадвар- яёг сайн хийж байгаагаа- раа шалгарч найз нөхөд, Ажил мэргэжилдээ өсөхөд нь түүнд усан цэргийн хэс- гийн ахлагч Вепианип Се- дов их туслажээ. Хамаг чөлөөт цагаа тэд хамт өн- гөрөөж тоног төхөөрөм- жийг засаж сэлбэнэ. (8- Д, Сүхбаатарын нэрэшжит Улсын хэвлэлийн дамбинагад хэвдэв. сагдах засагдахгүй нарийн түвэгтэй ажил Ч зөндөө гарч ирнэ. Гэвч бэрхшээл болгоныг давж гарч байж л Сергей хүүгийн сэтгэл амсхийнэ Хагас жилийн дараа түүнийг «Ахлах усан цэ. рэг» цолоор шагнаж, удал- гүй ахлагч болов. .Одоа бол мэргэжлийн ЇЇ зэрэг тэй хашир далайчин бол жээ. Түүний тухай ханын со нин, далайн цэргийн фло- тын сонин, сэтгүүлүүдэг бичих болов «Московсний комсомо- лец» усан онгоцны экип8- жийнхан цөм номсомол- чид. Энд 20 гаруй үндэст- ний үр хүүхдүүд алсилла- даг. Цөм эв найртай аж төрцгөөж. социалист урал- даанд тэргүүн байраа тийм ч амархан алдахгүй. Сер- гей Курсков залуу далайч- дыг цэргийп эрдэм чадалд сургаж, цахилгаанчдын хэсгийн комсомолын үү" рийп даргаар ажиллана. Залуучуудад коммуиист хүмүүжил төлөвшүүлэх амилд ихээхэн! амжилт! гаргасан учир саяхан түү- нийг БХЛНЗЭ-ийн Төв Хо- рооны хүндэт үнэмлэхээр шагнаж, гэрт нь шагна- лын чөлөө олгожээ. «Мос- ковсний комсомолец» 16- лөг онгоцны цахилгаатчин Сергей Курсков ийм л яи- рийн сайн хүү, жинхэнэ усан цэрэг дээ, Товчлоп орчуулсан Ч. СОДНОМДОРЖ 1903 оны 10, Фучикийп иоидолсний 80. үх 11 жилийн ойд ховсин-ин-нс-------и---итттт, 4 нип, сэтгүүлийг хориглож бай- сан учир «Тпорба» сэтгүүлийг намын суртал ухуулгал ашиг- лах сапал Фучинт төрж багш- тайгаа “зөрлөлджээ, Ф.. К. Шальда хэдий марисист биш боловч ардач үзэлтэй хүн бай- лаа. Ипгэн сонин. сэтгүүлд ажиллаж зхэлсэг нь ажилчин тариачндтай харьцах өргөн бо- ломлжийг Фучинт олгожээ. Тэ- гээд Ч тэрээр сургуулна төг- сонгүүт сотгүүлчийн гжил руу сэтгэл шулуудан оржээ. Түүний бичсэл өгүүлэл, пайруулал, сурвалжслагууд 4Правда», «4Со- циалист», «Авангард» сэрэг янз бүрийн коммуннст хэвлэлүүдийн хуудсан дээр тааралддаг бол- доо. Тэрзэр Чехословакнйн дэвшилтэт хэвлэлүүдийн тэг болох «Нмен» сэтгүүлийн эрх- лэгчээр нэгэп үе ажиллаж бай- гаад, Чехословакийн Номшпуннст Намын Төв Хорооны схэвлэл «Руде право» сонинд ажиллаж вхэлжээ, 1930 онд анх удав ЗХУ-д иржээ. Зөвлөлт орны уудам дэлгэр орноор аялал явж, хүн ардын нь аз жаргалтай сайхан амьдралыг нүдээр үзэн «ММа- най маргааш, өчигдөр биелсэн оропд» гэдэг ном бичиж ,хэв- лүүлжээ, Тэр 1934--1936 онд ЗУУЛд «Руде право» соницы сурвалжлагчаар ажиллахдаа «Сэтгэлд дотпо Эх ороп» гэдэг хоёр дахь номоо бичкээ. ФУ- чин эх орондоо буцаж ирээд Нэг хоёрдугаар сард төрсоп хүүхэд том болоод яруу пай- рагч юм уу эсвэл үлэнч шулдар- гын төлөө цуцалтгүй тэмцэгч болдог гэсэн яриа Чехийн ард түмний дунд дэлгэрчээ, Одоогоос паяп жилийн өмнө хоёрдугаар сард Прага хотын Смнховыл хороонд амьдардаг нэгэн ажилчны гэр зөвлөлүүдийн орны тухай олот бүлд Юлпус Фучин төржээ. варвап өгүүлэл, сурвалжлага Смиховын хороо пь Прага Х0- бичил! пийтлүүлж, хүн шардад тын хамгийл хуучин, үйлдвэ- ярьяс таниулж байлаа. Чехос- рийн хороо байлаа Фучинийн Ловакийп хорөнгөтний засаг эцэг нь ч Рипгхофер гэгч хү- сүүлдээ фашист Германд ард тий машипы заводад төмөрлөгч-. түмнээ худалджээ, Гитлерийн нөөр ажиллала. Ашилчиы гэр дарлалын үед ч, Ю.Фучик тэмц- бүл, ажилчны хороо, үйлдвэ- лээ үргэлистүүлж байлаа, ЧКН- рийп газар Фучикийн бага нас ын Төв Хорооты гишүүн Ю. өнгөрчээ. Хожим нь тэдинйх . Фучик бүх пууц хэвлэлүүдийг гэр бүлээрээ нүүл ирсэн Пль- зєпд Ч тэр ажилчдып дунд бай- сан юм. Эпэ пь түүпий үзэл санаа бүрэлдэп тогтоход гүнз- гий нөлөө үзүүллээ, 17 настай Ю. Фучик социал демонрат па- мын зүүл жигүүрийн гишүү- нээр элсэн орт байлаа. Удсан. Ч үгүй Чехословакийл коммунист намд элстээ. Пльзений дунд сургуулийг төгсөөд Фучин Пра- га хотод статистинийн хүрээлэнд албал хаагчаар ажиллав. Гэвч тэр их сургуулийл философийл ангид орж суралцахыг тун нх хүсэж байлаа. Суралцах боломж олж авахын тулд тэр янз 6бү- үрийн ажил хийжээ. Сүүлд түү- инй хүсэл биелж, Прагийн их сургуулийп философийн ангид оржээ. Их сургуульд сурч байх- даа оюутан залуучуудып хувьс- галт ходолтоонд оролцож байв. Оюутан байх үеэсээ эхлэн «Тпорба» гэдэг сэтгүүлд юм бичдэг болжээ. Уг сэтгүүлийг ях сургуулийп багш нь байсал ф. К. Шальда гаргаж утга 30- хиол, урлагийн талаар голлоп сурталчилдаг байлаа. Энэ үе Чехословалийн хөрөпгөтний 38- саг коммупист намын бүх со- удирдаж байв. Ю. Фучик 1942 онд. баривчлагдлаа. “Энэ хүнд хэцүү үед Ч тэр бичихээ зогс- сонгүй. Фашистын шоронгийн хапаны цаала түүний бичсэн «Цаазын газар сурвалжилсан тэмдэглэл» гэдэг зохнол Нь дэлхийн 830 гаруй хэл дээр хэв- лэгджээ, Энэ номдоо тэр пацнст шоропгийп дэг журам, эх орончз- дын баатарлаг тэмцэл, зөвлөл- тийн ард түмпийг хайрласан халуун хайр, ялалтайд итгэсэн бат нтгэлээ гаргасап юм. Түу- пийг 1943 опы 9 дүгээр сарын 8-нд Берлин дахь ПлЁтцензе хэмээх шоронд цаазалжээ. цав эх оронч, Чехийн үндэсний тар Ю. Фучикийн мэндэлсний 80 жилийн ойг дэлхийн дэв- шилтэт хүп төрөлхтөн тэмдэг- лэж байна. Тэрээр «Цаазып газар сурвалжилсан тэмдэглэл» зохиолоо «Хүн ард ва! Би та нарт хайртай байсан . Со- тор. соргог байж үзээрэй!» гэж тогсгесөп юм. Эпэ урна нь өнөөдөр ч хүн төрөлхтөнд энх тайвпыг сахын хамгаалахын чухлыг сануулсаар байна. Т. ДАВААДОРЖ ХҮҮХДИЙН ДУНД ЗОХИОЛЧИД, тэрэл зураг твлэлийн хорооны хүүхдийн в8- явонын сенцийн эрхлэгч, түүх- Эрлэгч Ц. ДАШДОНДОВ Шидевс -- 14140 ОРОН БҮХНИЙ ПР мхзэ-ийн төв хоРОО, Д.СҮХБААТАР Шээс ОЛЕТАРИ НАР хээий ун үен былүллалилнөн. МАХН-ЫН-Үйл 11:15:11: 0398 7111:2:1581-1:31-1:111:11 21515 8 «15113 зө дэх жилдээ ө Мал төллөж, сайхан ох ориы маань уудам дэлгэр нутаг даяар иялх хөөрхөн толийн цовоо Дуу цангннаж эхэллээ. Өнөө шил манай улс 9,4 сая төл бойжуулах юм, ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Сонип чинь та нарыг «Пиопо рийп үнэн» сонины и9- рэмийт «Битолчин» сэ- дэрт аянд гарцгаа»г, гурал- дугаар улирлын амрал- таар малчин аав, ээж, ах эгч нарынхаа тол бойжуу- лах ажилд идэвхтэй тус- лахыг уриалан дуудаж айпа, 5 Сонины иөзрэмжит Энэ Манай сопины нэрэмжит аян 16:17: (1889) 23-02 төлчин аянд нийт сургуулийн пио: иер сурагчид оролцож ГАВШГАЙ СУР- дараахи ажлыг хийх. нь ВАЛЖЛАГЧИД ААГ Нө- зүйтэй юм. рэмшит аяны эхлэл, явц, Нэг, Анги бүлгээрээ мал... Үр дүнгийн тухай шуур: анс ахуйн суурь дээр га- хай мэдээ, сурвалжлага, рах, сурагч пионерүүд вн- гэрэл зураг, бүтээлээ гийн хурал, ишонерийн сэ-. Яаралтай ирүүлээрэй! дарт ажлаа малчдын өвөл- жоо, малын бэлчээрт «Ги- төлчин» . нэрээр, тэгэхдээ МАНАН ХАЯГТ! маш сонирхолтой хал0бэ- МХЗЭ-ийн Топ Хороо рзэр хийж, түүгээрээ чу- ны ордон. «Пионерийн | хам юу ярилцах, юу хийс- йээ сонийд бичих, Хоёр, Тод хад хүүхдүүд сэдэнт ажил бойжуулаг туслахаар яваагүй «Би-толчин» дцохиож, тӨн лийн уут, иэмндэ, элгэвч, угитөлчдийн хэрэгцээний лаа, чүдэнз, дэнлүү, эмийн сац зэргийг бэлт- гэн шеф цэгдэл, сайгийн аж ахуйн малчдад илгээх, Гурав, Малчин аав, ээж, ах эгч. иартаа ту- салис төл хүлээн авах, бойшуулах, ашид хийж байгаа. хүүхдүүд «Би--- төлчиН» гэсэн дэвтэр нээл: хичээн удаа. жи- жүүрт гарч, хэдэн тол хүлээн авч бойжуулсан тухайгаа ахмад малчдаас шинээр юу сурч авснаа тэмдэглэх хэрэгтэй. Мөн Энз “тухайгаа: сопиндоо бичээрэй! ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Со- ниныхоо нарэмиишт алнд хамгийц пдэнхтай орол- цож, -Ээх орныхоо үнэт баялаг болсон мал сүргээ өсгөн .хогигүүлэх гайьяа- тай сайхан үйлсэд дэр тортэй туслахын зэрэгцээ алдар цуутай малчдаа- саа мал маллах эрдэм, ухааныг өвлөн сураарай! үнэн» сопины редакци. Дугтуйн Даараа «Би-- толчип» гэн| бичаарай! сонины зөвлөл 1983 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 38 9 Т 17 7:311-1-954:КЕЕ)!1 ҮНЭ БЯМБА Ө Үнэ 10 МӨНГӨ ХҮНДЭТ САМВАВ нх МЛРРтЭт-тш-шШшүэїэээж Өтпөговь аймгийн топийп 10 жилийн 1, сург сурлага, хүмүүжлээрээ тэргүүний пионер ӨЛЦТО ЭЭЛ ! -- 8--хийц «Г» ппгийн сурагч Д. Сүхбаатарын нэрэмжит бүлгийн дарга, онц сурлагатан, МПБ-ын Тов Зовлолийн хү» рэд медальт Б, Энхжаргал -- Хорин дорвоп улирал дараалан онд суралцаж байгаа Ч--гийц «Бэ» ангийн опц сурлагатац Б. Оюунбат -- Ү--гийн «А» ацгийн сурагч Т. Энхтүйшин онц сурла. гатан төдийгүй УЦ ангиудын бүлэг дундын дарга, ппоперийн идавхтэц сонгуультай ї0м, -- Мон ангийн сурагч, сургуулийн бүлгэмийц зөвлөлийн арга онц сурлагатай Ч, Батжаргал осворийн техинкчдийл улсын ацарга шалгаруулах тэмцээнд оролцой: монгон медаль хүртїцээ, РЭгтл Т, АЛГААГИЙН ашсац гэрэл зураг, Сайн үйлсийн ном Дундговь аймгийн Дэлгар- цогт сумын 8 жилийн сур- гууль бол мапай улсын анх- эм” сургуулиудын нэг. Тус сургуулийн хамт олон, МХЗ Эчйн ХУИГ их хурал, Мон- голын пнонерийн «Залгамж- лагчэ У чуулган угтал, су- рагчийн жилийг тохиолдуу- лан сурлага хөдөлмөрийд га- рамгай амлилт Гаргахаар шамдацгаат байна. Тус сур- гууль дээр «Бид--МХЗЭ-ийн "хойчийг нэр төртай залгамл- лагчид» уриан Дор «Пнопе- рийн сайн үйлсийн НОМ» бү- тээх аян эхөллээ, Сайн үйл- сийн. цомын ЭХНИЙ Хуудсанд б-гийн «А» ангийн хамт олон сансрын нисэгч ЖК, Гүрраг- чаагийн пэрэмжиїт хамт олон болохоор авсан үүргээ ам- жилттай биелүүлж байгаагаа, Єчгийц «Бэ ангийн хамт олон Ю. Гагарины изрэмжит бүлэг ЗУРАГ ДЭЭР: --Байгал маа ахлагчтай «Зад Г, Намжилмаа, Д, Да лайхүү. цаг, Ё! 7 -- Сурагч Балимонх ах- дийн бүлэг. ” ДЭЛГЭРЦОГТЫН лагчтай өсвөрийн сэргийлэгч- ПИОНЕРҮҮД болох үүрэг авч «Гагарпиы но гаргах анхны мэдэгдэхүүн булан» байгуулсанаа, дөрөв- дүгээр айгийн хамт олон«Он- хийн тагтаа» сэдэвт копцерт болтгэнс сургуулийн хамт олон, эцэг өхчүүдэд тоглос- поо, 5:Ыц «Бэ апгийн хамт олон бүлгийн ажлаа орос хэл Дээр явуулш байгаагаа бич- исэ, Тус сургууль дээр су- рагчдад мэргэжлийн чиг 04- римши аа олгох, техник ёэтгэ- хүйг хөгжүүлэх чөлбөт Ц4- гийг үр ашигтай онгөрүүлэх чиглэл бүх 19 дугуйланг зарим албан байгууллагыг түшиглэн хнчээллүүлж бүх сурагчдын 85 хувийг хамарч байна. “Багш Л. Аюушийн удирдсан «Өсвөрийн гэрэл зурагчидэ, БНМАУ-ын С08- льпшг тэргүүний ажнлтан кино механикч Ц. Дашзэвэгнїїн удирдсан «Талын дэлгэц» инино сонирхогчдын . клуб тогтмол ажилла пионер Су: рагчдад гэрэл зураг аврах ни- гаагч» Ч. «Түмзибаяр, Ч. Зохиогчийн ззэмшгүүлжс байгаа нь ЗОХИХ үр дүнгэв өгч байша, Дотуур байр-шиний гэр Тус сургуулийн дотуур бай- рын зөвлөд Сайнцагаан. СУ” мын сургуулийн туршлагаар дотуур байрыг гэрийн Нөх- цөлд ойртуулах зорилгоор инлээд ажил хийсэн Нь 19- дорхой үр дүнд хүрчээ. Д0- туур байрыг гэрийн нөхцөлд ойртуулахын тулд їоуны ӨМ- нө нэг гэрийн буюу ах ДҮҮ нарын хүүхдийг нэг Өрөөнд суулгаяс тэд яг л гэртээ бай- гаа юм шиг өрөөгөө ТОХН- лсуулж ах эгч нар нь дүү Наг раа” халамжилажг байна. . Тус сургуулийн дотуур байранд сууж. байгаа. сурагчдын. Хан” тэй нь ч уулзсан бид Дотуур байрандаа төрсөн гэртээ бай- гаад шиг тохитой амьдардаг гээ, өгүүл байна. Н.ДАРИЙМАА операцийц гишүүн ЧЦ.Энхцэ- Болормаа, Н.Оюунцэцэг иар авсан гэрэл сураг СУРАГЧ, СУРАГЧАА ХҮМҮҮЖҮҮЛЬЕ! 1983 оныг сурагчийн жил болгосон нь энхрий Бар ллээ осэн ОИХоо анхаарал халамж “тавьж байдгийн тод илрэл тэж сурагч бид бахархал баярлаж байна. “Бидинй 4| хүүхэд “бидиий төляө сайт . сайхан бүхизэ зориул байгаа пь сурагч бидпийг үз тэгш хүмүүжилтэй, цанэр ариун ёс сурта- хуулнтай, Өндөр эрдэм соёлтой үнэнч шударга иргэд болон өсч хүмүү- их сайхап бололцоогоор хайгаж байна, «Хүүхэд бол манай жаргалалт ирээдүй» гэж нэрлэдэг- нь ч ширийн үг бшп би. лэв. Ийм өдөр итгэл хүлээсэн өсвөр үеийнхэн Онд дандаа хайр халам- аар бүүлэйлүүлиг, элэг бүтэн” шаргал өдлөэж,тоос шороогүй цөвэр ариун эрдмийн танхимд суучи- хаад сурч хүмүүжихдээ өмнөө тавьсан тодорхой зорилгогүйгээр их юм сурч мэдэх бага насаазү- таар өнгөрөөх ёсгүй, Су. рагч бүр өөртөө болоп нөхөртөө өндөр шаардлага тавьж өөрийнхөө үүрэг “зорилтыг ойлгон сурлага хүмүүжилдээ чапарын ахиц өөрчлөлт гаргах лв- дал бидний чи эрмэлзлэл, Сурагчийн бодол, сэтгэгдэл зорилт байх. “ёстой. эхийн. хайр халамшцс хамт олныхоо итгэлийг хөсөрдүүлнс «хэцүү хүү- хэд» гэдэг хаягтай. бүрт- тэлд орчихоод давхар дав- хар ажил удаж, муу инэ- рийн эзэн болж явах шиг чиг Эцэг муухай юм сурагч хүнд байхгүй, Ийм учрадс Ду- тагдал «гаргадаг. нөхрөө хамт олноороо хүмүүлсүү- лэх, алдаа дутагдлыг нь засч авах, пеөрчил догол» долгүй, анги хамт олон болох ходалгаөн өрнүүлаэгц Өцэг эх, ахмад үеийнхээ хөдөлмөрч дайчин уламжс- лалаар сурч хүмүүжих нь пиопер сурагч бидний ворилго болиг байна, «Хэ- цүү хүүхэд», хүмүүж лэвр, тааруу инайа ноход, нэг пгийнхныхаа тухай «Пиоперийп үпэп» сопн- наор саналаа солилцож шүүн: хэлэлцэцтаэс| Нийслэлийн 84-дүгээр дунд сургуулийн Ө-ийн ай» аигайн сурагч Л, СУВДМАА (о101010101910010(0(0(0(010(о(01010) шЄСєсооєсс.ӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨ (о1о101010101010161010101010101010 Жо(010101010101010101010101010(0101010|0101010(0(0(0(9|010(010(0|оЖо(0(0Д9) (0) (о|о101010101о10101о1010101010) 3) үд Ессзулх : ф: гэл г5 Бургулллуөухуйг СА Го|о10|012) ) 8-2 шасх ин 2 Но 00 16 ыг Э МАГ НАЙ й 1с) ь?Т 7 8 5 2 б 14 59-16, 2 СОНИНЫ (0 Ө. ь о 8 НЭРЭМЖИТ 8 « 8 “АЯН (01 (04 « МХЗЭ-ийн ХУШ Бид ти ННӨ- Мантоль их хурал, нєрийн 4 чуултай. йн үнэн» шоо «Би -төлчин» оролцож дараахи үүргийг байпа- - Э1: “Хөвсгөл аймгийн Цагаан-уул сум 1983 саг 60,| мянган төл О! шуулж 150,0 мянган эБш гой малтай болох үүРГИЙГ бүх ард түмний социалист уралдаанд авсан ын, Пионер сурагчид ИД малчин аав, ээж, ах, ЭГЧ нарынхаа авсан үүргийг биелүүлэхэд авөрсдийн бү: тээлч хувь нэмрийг оруулж 18,0 мяпган тол хүлээн авч, аймгийнхаа сургуулиудын хэмлгээнд хамгийц бага хорогдолтай, хамгийн олон төл хүлээж авсан бүлгэм болно. 2, Төл хүлээн авч0ой- арч- муулах, мал тэжээж лах | тєхнологи, эрүүл ахуйп шаардлагатай танил- цуулах зорилгоор төлчии сурагчдын: чуулга уул: залт, семинар зохион бай- гуулж,. тэргүүний малчид МАА-н маргэнилтэн бри- гадын дарга, хүний. эмч парыг урьа: оролцуулан З00: мал ЭэМтэлгийн. үндэс, тэргүүний арга бярилыг заалгалйс төл малд апхны тусламяс үзүүлэх чадвар тай болнг З. Бүх бригадаар «Бүлгэмийп сайн үйлсийн ном», «Энх төлчин» суу- риудаар шагналт туг ая- луулан «Өсвөрийн тол- чин» шалгаруулах уламлс- лалт уралдаавд пионер нэг бүрийг идэлхтэй орол- цуулт, тол хүлэзи арч бойжуулах сажльыгн явцыг төв, орон нутгийн хэвлэл, мэдээллийн рэгслээр сурталчлах «Шуурхай мэ- ДЭЭЛВЭГЧ» хзСЭГ ашиллуул- на, 4. Тус бүлгэмийн 750 тионер баатарчуудад «Хүндэт дал їтгапар» өгч «Би-етөлчий» аянд зохион байгуулалттай аролцуулах ба «Сүрэг хамгаалах но- хорлөл» ыг байгуулан алиллаас ядарч доройтсон 2000 толгой малыг арчлан тэгэж нүдлан хамгаална. Б, “Бүлгэмийн зөвлө- лөөс БНМАУ-ын Ардын Их Хурлыг чуулганы шийдвэр, сурагчийн ши- лийн аарилт, болон цаг үеийг ажил, олон улсын байдлыг сургалчлах, урла- гаар үйлчлэх, хүт хүчний туслалцаа шаардлагатай суурьт сурталчлан туслах бригадыг цэг сарын хуга- цаатай ажиллуулна, 8. Толчиц аав, өэж, ах, эгч тартаа туслах ходол- марий цувал зарлалг хур» ганы. уут, нэмнээ, элгавч ом сан улс, аймаг су мын. зорилт, таргүүний , өөӨөӨӨӨөөӨӨӨӨӨӨсӨӨӨӨӨӨӨӨӨӨссӨӨӨӨӨӨ 23 боёдавд448а868864 Ү 1000 ширхэгийг хийж рга туршлагыг бяцхан ном малчдын а амхэтгэй ГОГо1о1о1010010101016161610101616101616101616101610) дуулн: илэрсэн зөрчил Ду-б) тагдлыг шуурхай засуулах Ө «Нүдлэн хамгаалах түрӨ штаб» ажиллуулна. 8 8. Мал төллөх хуга, цааэнд өөрийн сумын Шар-б) га бригадыг бүлгэмийнхээ Ө онцгой анхаарлын обьект Ө болтож төвийн сурагчдаас 2 бүрдсэн байнгын туслах бу бригад байгуулаш 60006 хонь төллөх бог малын Ө хашаа нэгийг барина. 9. Төл (0) 2) бойлсуулах ула д ажилд идэвхтэй оролцоп амжилт гаргасан пионер сурагчдыг «ч Пионерийн бу үнэн» сониш, БИМАУ-ыгӨ хөдөлмөрийн баатар Ш,Ө Нанзад, улсын аварга малчин ЇК. Туваад нарын бу нэрэмжит шагналаар шаг-() нам урамшуулна. Ө 10. «Бигтолчин» аяны Ө ажлыг дүгнэж, бүлгэмийн цуглаанаар анги, бүлэг, сургуулийн агарга төллх- дийг шалгаруулж хийж гүйцэтгэсэн ажлынхаа опцгой амжилтыг Д. Сүх- баатарын нарамжит МЇБ- ын Төв Зөвлөл, аймгийн псрии) төлд рапор- (010) талпа МАНАЙ ОРНЫ ПИО- НЕР СУРАГЧИД, НАЙЗ НАР АА! «Би-төлчпли» хөдөлмМӨ- рийн аяпд идэвхтэй орол- цо 9,4 сая төл бойжуу- лах нам, засгийнхаа 40: рилтыг хэрэгжүүлэхэдүл- гэр жишээ хувь оруулцгаая! 2) хөвсгөл аимгиин 9 ЦАГААН-УУЛ СУМЫН бу 10 ЖИЛИЙН ДУНДОб СУРГУУЛИЙН ХАМТО ОЛНЫГ ТӨЛӨӨЛЖ: 9 СУРГУУЛИЙН 8 ЗАХИРАЛ б Н. АМАРБАЯСГАЛАН бо ПИОНЕРИЙ!Н бу УДИРДАГЧ бу Н. ЛУВСАНШАРА5 БҮЛГЭМИЙН ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГА «ЗАЛГАМЛЖЯС ҮЕ» АЯНЫ ГАВШГАЙЧ, ОНЦ СУРЛАГАТАН А. БАТБАЯР 0 МПБ-ЫН ТӨВ Ө ЗӨВЛӨЛИЙН АЛТАН 9 МЕДАЛЬТ, ОНЦ б СУРЛАГАТАН, бу (О|ОТоо(01010101о(0101010101о1010101010) п е С 2 (0) Ф (Ө|01919191910) СУРАГЧ 0) - А. ЦОГТГЭРЭЛ Ө 1982 ОНЫ Г ӨСВӨРИЙН Ө төлчин ШАЛГАРУУЛАХ 8 УРАЛДААНЫ бу ШАГНАЛТ СУРАГЧО : П. МӨНХБАТӨ «ОЧ» БАГИЙН АХЛАГЧ, 2 3 ОНЦ СУРЛАГАТАН б, Б, ОТГОНТУЯА бо 9909949/ 999969990Ф 9999994449499999994996Ф “финийнр ЭРДМИЙГ сага хн Би Улаапбаатар, ширийн нэг ажилчны гэрт төрсөн хүн. Найман насан- хотод бага сургуульд орж Сургуульд дал сурллцсан юм. байхдаа эхлээд ямар нэг БяЧИЭЛТҮЙТ бусдаас. илүү сопирхдог байгангүй. Ха- ринц багштйн заасан зЗүй- лийг давтах, гэрийн Даал- танрыг зөв хийх Ган Хи- чээдэт байв. Миний эцэг, эх хойр бїїчиг үсэг мэдэх- гүй хүмүүс байса боло- хоор хичээлийн талаар на- дад зааж. тусалдс чадахгүй голдуу өөрөө л оролдож байсан юм. Дунд СсугГ- “туульд дэвшин суралисапы хойно байгаль, судлалын хичээл илүү сопирхогддог болсон. Ялапгуяа газар зүйл хичээл дээр яна бү: рийн улс орон, тэндхийн хачин гайхалтай ургамал, амьтдын тухай сонсоход тун соинц байдагсан. Энэ сопирхолдоо хотлөгдөп ая- лал жуулчлалын тухай парим нзг иом олж: уйп даг болсон юм. Би тэдгээр номноос шинэ шийэ Зүйл мэдэж авдаг байв, Ингээд ХЇ09Л “ФрОЛЛЛОГ00Р СУРНА «Пионерийн үйэзн» сопїї- ноос зохиож байгаа “Чн- ний төлөө ярна»-нд БНМ АУ-ын ШУА-ийн дэд ерон- хийлөгч, акйденлнч ЮШ.Цэг- мид гуай оролцож, эрдэм ном, орос хэлд шамдан су- ралцах тухай өөрийнхөө амьдралын туртлага дээр үндэслэн бичсэнийг ПИйЙ- тэлээ. СОНИНЫ зөвлөл байгаль судалдаг мэргэ- жилтэн болохсон гэсэн хү- сэл төрсөн билээ. Тэр үед манай улсын |Шинжлэх Ухааны Хүрээлэнд Зөв- лөлтийц хэд хэдэн ардэм- тзиа уригдан ирж ажилла- сан юм. Дуйд сургуулиа төгсгөжс тар эрдэмтэдийн тэгийг дагаж хүсэл эрмэл- зэлдээ хүрэх санаа, сэтгэ- лийг маат, зЗЗЭМДСээр ЇїН- лаэд хугацаа өнгөрсний дараа Шинжлэх Ухааны Хүрээлэнд оряс зовлөл- тийп эрдэмтэн-газар зүйч Э. М. Мурзаввыг дагалдан сурах завшаан надад олдД- сон. юм. Манай орны гааа зүйг судлах их ашил хийг сэц энэ эрдэмтэн дагалдан сурагц бидний хэдэн Хү: нийг хөдөө хээрийн шин- жилгээний ажилд дагуулан явж судалгааны арга 04- рилд сурган, байгалийн олцлогийг танин мэдэхийг заая: сургахдаа оросын их эрдэмтэн И.ЇП. Павлонаас залуучуудад хайдаж: хэл- сэн сургамжийнц үгсийг иш татан бидэнд сургадаг байн, 2шсш--|НП|-ЙССС------- л-шгтт зу, Б2--шш-Ш-И-КНННН ЇягиЯ у/099099999Ф9Ф9Ф0Ф999Ф99099999ФФФ0ФФфФ: Энэ бол шинжлах ухаанд биеэ азориуллт буй ойлуу- чууд бол даруу байх, барх- шээлэас дїхгүй цуцалтгүй хөдөлмөрлөх, їөмыг эрэм- бэ дараатай хийхийг 2аа4- сац сургами: билээ, -Онэ сургамтийг өөрөө Даган биелүүлис биеэрээ үлгар- “ланс ипдаг эрдэмтний ёй- пнуулт: ацхааруулсан лийг бид ихэд үнэлэн Да- гал, биелүүлэхийг онц хи- чээдэг байсан бөгөөд Х0- жим их сургуульд орж мэргэжил өозэхшийн байх- даа, мөн сургууль төгсгӨн: эрдэм 1111111971112414:121117111 ажил хийхдээ үргэлж са- натж явдаг байлаа. Э, М.Мурзаевын үлгэр дууриал газар зүїйг эрдэм- тап больё гэсан хүсэл ор- мэлэлийг минь улам (6ба- татгасай тул би ЭХу-д Москвагийн их сургуулийн газар зүйн айгнд явц су- ралцаад улмаар мөн сур- гуулийн ДЭргэдэх аспиран- турыг төгсгөис газар зүйн ухааны дэд эрдэмтний За- рэг хамгаалсан юм. Түү- нээс хойш эрдэм судла- лын ажил 80 гаруй энил хийж байпа.Эпа хугацаанд эх орныхоо газар зүй, ту- хайлбал монгол орны бай» галийн цогцолборыг суд- лах, түүнийг ангилан. бу- раглах, байгалийн Муяг- лалт боловсруулах Зэрэг ашлыг хийлээ. Хүүхдийн боловсролд хувь нэмэр бо- лох үүдлээс дунд сургуу- лийп Долдугаар ангид үз- дэг Монгол ариы физин газар зүйн сурах бичиг зохиосон. Түүний дєрөвдөх УуДаагийн хавлэл удахгүй гарах болно. Эрдэм судал- гааны минь ажлыг үнэлж 1972 онд надад,газарзүйн ухааны дөнтор гэсэн зрд- мийн зэрэг хүртээсэн юм. Өнгөрсөн хугацаанд, су- ралцалс байхад ч тэр,Ажил хийж, байхад ч тар элдэв бэрхшээл бишгүй тохиол- ДОяс байдаа.Гэвч шантарч, омНноо тавьсан зорилтоос ухарч байгаагүй, хичээн чармайнс бэрхшээлийг да- вахыг эрмэлзэл: байсан юм. Их сургуульд сурч байх үе Зөвлөлтийн рд түмний эх орны их дайны лшлүүд байсан тул дайны үеийн: хүнд. бархшээлийг (151171 (521: 4081(2):91411115:451: 889-131:10 даван 8310::1::111512) їаииноэ шүнуу єпит таииноэ нүнҮ1сӨ нуга фМАНАИ СОНМННЫ ШИНЭ БУЛАН ЭРДЭНЭЧИМЭГ Сургуулийн хүндэт С8м» барт, энгэртээ медаль вүү- СЭМ Бэгэц охины зураг ши" нээр нэмэгдсэн байлаа. “Хүүхдүүд уг самбарт та- ВИГДСаН найз» цохдийнхоө "тухай заавал ярилцаж түү. ИЙ сайн жишээгээр сурал Цах ходолгоон | өрпүүлдэг Эпэ удаа Ч мон эдил хүндэт самбариц “дэртэд юлон сурагч цуг, ларчээ, (од хүндэт самба”, рын шилизхэп Өзпий Тухай, : Хүүс 8-ын «А» ї- ПИОНЕР СУРАГЧИД АЛ| шинэ буланг тус сопинд нээ: байнш, Уг булинд хүүх- дүүд та иар сурагчийн Жил--1983 онд лмар тодорхой зорилт өмнөө тавьж, түүнийгээ хэрхэц биелүүлас бай- гай тухайгаа Өргөн бичиж нрүүлээрэй. “Їа нарын аахидлыг хүлээж байна. гийн. Эрдэнэчимэгийн сураг тавигдчихаж, Тэр сурагчийн шилд ямар шинэ зүйл хийсэн юм бол? гэход -- “Тийм байна. Эрдэлэ- чимэгийц вйгэр дээрх чигь ямар медаль сэ? гэм. ярил Уг меда: цах сонсогдоно, лийн взнийг Д.Эрдэнэчимэг гэдэг, Тэр нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн 8:ын «А» ангид онц Сурдаг, ӨЭрдэнэ- чимэг Охии сурлага, хү» мүүжлээргэ шалгарай МПБ-н їТов Зовлөлийн мөнгөн медалпар салхан шагнуулсан юм. Тэр чолоот цагтаа нОом ушинх их дур- тай Бас спортоор хичээллэ. дэг, Түүний чөлөөт ца- гаа өнгөрөөх дуртай гаг рын нэг нь биеийн та- мирын -заад. Эрдэнэчимэг охинтой бид тэнд уулзсан юм. Түүнээс сурагчийн шилд юу хийш байгаа, Ту" АНАЙ СОНННЫ ШИНЭ БУЛАН ФмАНАП СОНИНЫ ШИНЭ БУЛАН 8 М МАНАИ СОНИНЫ хай асуу: (7) « 2. ээ Дд б Е Н с: 5 ш омиво тодорхой цорилт 22 давшүүлзн үүрэг авч алил- 2 лаж байпа, (Бас оортоо дүгнэлт хий дутасрдлал | засах порилт тацип, Мипий | лэг сул тал өөрөө онц сур- л чихаад сурлагаар хоцорч 2 янаа 1:1:312311:1313 тусалдаг» гүй, хушиа хлчээдаг чацар ө гэ: би боддог. Иймэзс анз 2 жил сурлагын чанараа Б-, сайжруулахаас тадна сур- 5 лагаар хоцорч яваа хоёр хүүхдэд тусална гэш ари лад, 12! Үргэлия: сур" мэдэхийн Б толоо явдаг энэ Охины бас Е!| нэг дуртай зүйлд ир физин матсматинийн хичээл юм Тар ирээдүйд Фнайнч 00- Ш дохын тулд одооноос МУ.ЇШш ИС-ийн дэргэдэх фипий 5 математикийн сонгон сурал 10 цах дугуйлапд суралц байна : ШИНЭ БУЛАНӨ «Би сурагчийн жилд» сонины зөвлөл сопирхлол тэр: --Би «Сурагчийн инлэ-Д Сурагч Д. НАРАНТУЯА 1) зүй- Я1(311л чуха, шамд йпцуу бас үйлд. тахад Ч ал холбог, ТЭР) “хэдэг цаг ажилт той. 21 10 3 2 лиш туслалцдаг байв. Эр- ! Дэм судалгааны ажил хийг хэд мэдаөхгүй, гүй гэ- мээр зүйл цөөнгүй гардаг балопц өөрийгөө ДӨйчил- над парийн түпэгтэй юмыг мэддэг, чадахгүй юмыг чаддаг болж болдог ажээ. Хүй юмыг мэдье, мэдлэ- гийнхаэр санг цаг үргэлж арвишуулж байя, -мэдсэп сурснаа ажил дээр харэг- лэш улс, ард түмнийхээ тусын тулд ихийг бүтээе гэсэн эрмэлзэлтэй байх, түүнийгээ биелүүлэхийн төлөө саад бирхшээлээс шантрахгүй,хичээтн: хөдөл- мөрлөт байх хэрэгтэй юм. Хүн болох багаасаа. хө- лөг бэлох упаганаасаа Гэ- сэп ардын цэцаг үг байдаг. Эна бол хүл бага балчир байхдаа ямар байсан бол пасанд хүрсэн хойноо Ч тийм л байна гэсэн үг биш, Харин багаасаа «ХЯ- чээ, эрдэм ном, ажил Тө- релд сур, сайн зан чана- рыг олж ап, тэгвэл сайн хүп болпо гэсэн Үг гэж ойлгох нь зүйтэй. Хүн тӨ- рөхдөө эрдэмтэн, зохиолч, хөгимчин їом-.уу, өөр бу- сад мэргэтилтэн боллг төр- дөггүй. Харин ямар нэгэн юманд апьяастай юм. УУ, ямар иэгэн юмыг гоц С00- нирхдог хүүхэд байдаг. Тэгвэл тэр авьяас сонирх» лооО дэмжиж, хөгжүүлэх хэрэгтэй їом. Үүнд хүүхХ- дийн өөрийн хичээл оролд- лога хамгийг шийдвэрлэнэ- Зөвхөн аньяастай хүү хэд до хнчзоцс оролдож байх хэрэгтэй бишээ, ХИ- чаэж хөдөлмөрлөвөл ямар ч хүн амжилтад хүрнэ. Багадаа авьяас билэгтэй гэгдэлс байгаагүй хүн У!- гагүй хичээллэж, ходөл- мөрлөн байгаад их эрдэхм- тэн: болсон тишээ дэлхийн шитэнлэх ухааны Түүхэнд цөөнгүй байдаг юм. Хүүхэд багачууд та бү- хэнд эрдэм мэдлэгийн 9МЬ- соп түлхүүр болсон Орсс хэлийг шамдан сурч, санн өзэлшихийг эрхэмлэн захьяд. Биднийг у байх үед уншиж а орос ном одоогийнх тиг эл- юм. бэгдэлбэг байгайгүй Ер нь орос ном унци хэлний боловсролоо з Сурагч байх үедээбиС, Маршакийл «Зад угаагч» (Мойдодыр), 10 «Тимур манд» -(Тинмур и еёго манда) зэрэг цомыг орос хэл дээр уншсан билээ. "Тэгэхдээ. “За би энэ. Ис- мыг уншина. Уншаад ойл- гоно» гэсэн ГсУдй4: Бүгэнр | өөртөө тавиад 5, Бай суудаг байв, Момоо уншилт эхэлнэ.Ганц өгүүл- бэр уу, үгүй. юу мэдэхгүй үг гараад Ирмэ. Яг тэр үед л номоо халчи- хаад гадаа гарч тоглох юм уу?, аль эсвэл ЮМ үзээд явчихмаар санагддаг. Гэвч ингээд байх юм бол гадаад хал сурч чадахгүй Шүү дээ.Хажуудаа бэлэн тавь- сан «Орос мопгол Тодь?- ноосоо мэдэхгүй байгаа тэр үгээ уйгагүй олж үзээд л цаашаа унших хэ- рэгтай. Унших номоо их зөв сон- гох нь чухал. Долоо, найм- дугаар алгийн хүүхдүүд өөрийнхөө нас, сэтгэ сү! тохирсон ном Өлж унших гэн: заавал хнчээхийн Эл рэггүй, Бүр нэг, хоёр- дугаар ангийн хүүхдүүдэд зориулсан Орос ном УН- шилж болно шүү дээ: р нь эрдэм мэддэг эзэмшнх зам хонгонөөсөө хүнд рүү Чит- лэсэн байдаг Юм. ялбар үгтэй цом унци ойлтояс байвал чиний орас хэл, сУ- рах «зам» эхэлж байгаа нь тэр. Түүнээс биш том том роман, тууж. Өгүүллэгниг шууд уншиж орос хэл су- рахгүй. Нсм уншилс, байх- даа анхаарах гол зүйл бол үгээ їгүдлэх, ямар үг ямар үгтэй хэрхэн холбогдолнс байна 887 гэдгийг азниглаэх байх ть чухал юм. Ёо нь яна бүрийн олон ном унш вал энэ бүхэц хялбархан цүдлэгдэн, тогтоогдоно. арвин далайд аялагч мянга, млинган дүү нар минь, та нарын өмнө эрдэм мэдлэгийн саруул зам байна. Энэ замыг Т Номын нам засаг маань чзасаж»э огсон юм. Түүгээр урггш- лан давшин, эх орондоо ихийг бүтсэх эрдэм төгс хүмүүс болцгоагоорой! ФФөөөөөРөөөөӨӨӨӨ 0 0өХӨӨӨөӨөөөөӨө0өӨөөӨРФөӨФөӨоРОоӨӨӨӨ2ОФӨФӨӨӨФӨ ФООФФоФФоФОоФФФоФооОФФФФФоОФОФФФоФФОФ Иийслалийн хоёрдугаар дунд чБь» айгийн сурагч Насанбадралын зурсан зураг СУРАГЧИЙН «хХөлчин» сургуулийн 6-гийн 2112 999999299Ф00990ФфФ009: ФФ “99999999904: »99999949Ф9Ф 999999Ф999 Ф999Ф999Ф9Ф99 БНИРЭЭР СЭ 6ү1-4 57222 гэгла2- -4у 134 «Хүч» нийгэмлэгийн Б, лг 20,9, «Алдар» нийг! " “Төгсөө 66,232 Сүхбаата- гэмлэгийцн Г, Оюунтогс | рын районы Л. Уянгаа “49,95, Д. Ганбаатар 44,2 02,4 баллаар, иасанд хү- баллаар, хөвгүүдийн йэг-| рэгчдийн. нагдүгаэр зөр. дүгээр зэргээр оролцогч-( . гаар, оролцогчдоос спор: доос «Хөдөлмөр» тий- | тын сургалтын төвийн Б, гэмлэгийн (Л. Батхуяг. Оюунтунгалаг 71,3, Он- 88,4,Говь-алтайн Т., Баяр “тябрийн районы Ц. Са- 51,6, Дорнодын. Д. Да- рангарэл 70,9 Сүхбаата- пїйлсүрэн 49,348 баллаар,. рын райопы В, Отгонцэ- Хоёрдугаар аэзргээр орол- цог 88,1 баллаар, насанд цогчдоос «Хөдөлмөр» ! хүрэгчдийн хоёрдугаар нийгэмлэгийн Р. Батболд ! вэргээр оролцогчдоос 52,9, спорт сургалтын то: | Гопь-алтайн. Б. Моөнгөн- вийн Д. Баасандорт 52,9, | 1 2 тула б,85, Найрамдлын Онтлябрийн районы 1Г.| ї раїїонпы. Д. Хашбат 84,585, Одбаяр 52,6 баллаар ай- АНГИЙНХАН Ё «Алдар» пийгэмлагийн илт гаргалс ,алт, мөнго, |икЭн аигийнхан маш Д. Бямбадолгор: 88,95 хүрэл медалиар шагнаг- 223 найртай | баллаар, насанд хүрэгч. Дав. 4 Маргааш одрийн золбоо . дийн. гуравдугаар аөргэар Байгууллагын дүнгээр хийморьтой оролцогчдоос Төв аймгийн Д. Норов, Д. Саранцэцэг, 4 Үерхэн нөхөрлөл ижилдэн | Л. Туул 88,25, Говьал- П, Намжилмаа “дасгал- / дассан. тайл. Б, Эрхэмбалр 82,15 шуулагчтай «Хөдөлмөр» | Үргэлжийц баяр магцайд нь гэрэлтсэй Үнэхээрийн хөгжилтэй хүүхдүүд шүү “Үзвэл та иар шагшина даа Олнтлбрийн районы Д. Эр- нийгэмлэг, Говь-алтай, Дэнэнулуун 31, 25 баллаар. Октябрийн районы биеийн охидын нэгдүгээр зэргээр тамир, спортын хороо алт, оролцогчдоос спорт сур- мөнгө, хүрэл медаль авч, | галтын. төвийн Н. Ням. Төв аймгийн 6 настай Д., лхагва 85.8, «Хөдөлмөр». Энхбат, Говь-алтай айм нийгэмлэгийн Л. Энхцэцэг гийн Б. Мөнгонтуяа,Улаан 35,05, «Хүч» нийгэмлэа. баатар хотын. 58 дугаар! гийн Б: Гаралмаа 85,0 тусгай сургуулїин Д. Ган: Аап зэж шиг түшигтэй баллаар эхний байранд баатар, спорт сургалтын Ангийп багштайгаа : 1 шалгарч алт, мөнгө хүрэл төвийн Н.. Нямлхагва, дөчин нэгүүлээ й. медалиар шагнагдав, Говь-Алтай. аймгийц Д.1 Ойр орчмын ангийн ( ЗУРАГ ДЭЭР: Модоп морнп дээр хопгүүдийн Ховгүүдээс 1988. оны Саранцэцэг нарт МПБ-ын хүүхдүүд: га Бие биедээ санаа тавьдаг Бид ах дүү дөчүүлээ цн ! ! | (51: 8: нэгдүгээр зэргийн хотол борийл тоглолтын хэсгээс 8варга цолыг Октябрийн Төв Зөвлөлийн тусгай 1 Ё г2----0---- районы Ш. Нуртай 109,7 шагнал олгов 1| Есийн «пвэ-гийнхэн гэлс Монголын | Пионерийн хөвгүүдийн шэг, хоёрду- Найрамдлын районы Х, | Спортын гимнастинаар дуудна Байгууллагын нэрэмтшит гаар зэргийн хөтөлбөрөөр Аялалхүү 58,45, Октяб- Хичээллэгчдийн ур чадвар| (Орсон гарсан хэн боловч өсвөрийн гимиастикчдийн улсын аваргын төлөөгур рийп районы 8. Батбаяр 9Сөн нэмэгдэж, ялангуяа “Өвгөн багшаар мниь 1983 оны улсын явар- чадвараа сорилцлоо. 52,85, иасанд хүрэгчдийн Хөдөө ороц рутагт мэдэгдэ-! овоглоно. 9 га шалгаруулах шигшээ Охидоос улсын аварга хоёрдугаар вэргээр орол- ХҮЙЦ Хөгжиж байгаа нь! "Хэрэв нэг амжилт гаргавал. 1 тэмцээн саяхан боллоо. цолыг «Алдар» нийгэмлэ- цогчдоос Найрамдлын ЭНЭ удаагийц ТЭМЦӨЭНЭЭСЇ Доцин нэгүүлээ хатт ЖАМ хот, ходөөний гийн Д. Энхчимэг 70,9 районы Х. Аллалхүү Тодорхой харагдаж байна. | балрлана Ээ 1 бүсээс шалгарсан 6-- Ж. Чулуунцэцэг 770,7, 53,45, Ойтлбрийн районы БНМАУ-ын шүүгч Хэрэв нэг нь ажиллаж 5 насны 55 тамирчин «Ходолмер» нийгэмлэ.- Б. Батбаяр 52,835, «Хө- П, САМПИЛНОРОВ , байвал Хф оролцолс олон улсын Хө- гийп 9. Цацрал 69,6 дөлмөр» пийгэмлэгийн Н. Спортын мастер Дочин пзгүүлээ ажилла: 3 төлбөр, спортын мастер баллаар, спортын мастее Цогт-очир 50,6 баллаар, Ч. НАРАНБААТАР байна насанд хүрэгчдийн нэг, рын хөтөлбөрт дасгалаар гуралдугаар зэргээр «Пионерийн үнэн» со: хойр, гуравдугаар- зврэг, «Ходолмор» нийгэмлэ- оролцогчдоос «Хөдөлмөр» ннны сурвалжлагч | Хэрэв нэг нь олдвол бо охидын нэгдүгээр зэрэг, тийп 9, Цацрал 69,6 нийгэмлэгийн Д. Очир» С:БОДООШ Дөзүүлээ ханцэргэж, олны | Хэрэв нэг нь муу авбал »7 Дочин нэгүүлээ санаа зовно ань ша? Холбоо сүлбээтэй дочин нэгэн хүй. Хосгүй сайхан похорлолж: байна. Нийслэлийн 10 жилийн 78 дугаар сургуулийн 9-ийн «В» ангийп сурагч ХХ, БҮРЭН- тогтох : : АНД НӨХДИЙН АЛИА ШОГ Леня охип таран пастай. гэжс бодоод унтуулахаар Тэр уншиж бичиж чаддаг. оронд нь хэвтүүлсэн Бас өөрөө өөртэйгөө багш, чинь...гэянс Марина хариу сурагч болж тоглох их дур. Лас- тай. Нэгэцп удаа тоглож: байхдаа тэр: --Энэ бол цэг, энэ тас- лал, үүнийг асуултын тэм. дэг гэдэг. Хариц үүнийг хариултын тэмдэг гэдэг гэж 4сурагчиддаа» тайлбарла- шээ. Сурагчийн чөлөөт цаг. Ээнс нь Андрейд -Чи гараа угаалгүй юунд хоолоо идэлс байгаа юм бэ? гэвэл --Би угаасан. --Угаагуураас ус гоо- жих чимэз сонсогдоогүй: шүү дээ-гэхэд в 9, 5 --Түүнийг аяархан гоонс гэл, би гуйсан. (юм. чинь Усыг нь солихоор оиго- гэд Айдрей хариулав, цонд хийсэн загасыг бий" хан Марина ихэд саоцир- хон ажиглаж зогсоно. Гэ: тэл нилээд хугацааны да” рап угаагуурын өрөөнөөс охины уйлагнах дуун соп- согдлоо. Ах ць очоод хар” рал үхсэн агас сандал Дээр харагдана, охни.ха- шууд їїн гашуудалтайгаар гуйлис байлаа. --Чи юу хийчих ир за вэ? гэнс асуухад --Тэд усанд 10110151) удаан сэалцгэасан, "Гагаэд би. тэднийг ядарсан. байх ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Энэ хоёр ямааг холбосоп ол- сонд хэдэн зангилаа бай- на вэ? Олсны зангилааг гаргаж ямааг. суллахад туслаарай, «Үнэп, сонины нэрэмжит оргил булаалдах. зэргээр нийтийн цаныи Өдөрлөг идэвхтэй оролилоо, диЖ- Хандгайтад боллоо, ЗУРАГ ДЭЭР, «Үйэл» , «Тпое спободнос рег мл» цомоос аав, 1 ашилыгалаыеталлхалслагияшигтиИЖР Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ Цан сонины нэрэмжит цанын одд- тын өдөрхогх нийслэлийн роор зохиогдсоц тэмцээний |! ерөнхий боловсролын ДУНД | үед, сургуулийн пиномер сурагчид МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- дана, чаргаар гуягаж, уулын ЧИЙН алсан гэрэл зураг ЯВ ш-2------Й77-1------Х--тЫт- тэр шупЕРАЖЛ Ж ПУЧЖЛ лиц комПшгатад” харлаа зАлон ИНДЕКС--14164 - зо дэх жилдээ | ах ма 18 (1840) ө. | “МАХН БАЙГУУЛАГДСАН ӨДӨРТ ташив цэцэг "Нам таныхаа хАлЛамжиид багачууд бид ёсч байна Насан багаасаа, мөнх үйзи. сургаалыг чинь дагаш Найдварыг чинь өргөх ирээдүй болон ургаж б Эх орныхоо үүрдийн дулали элгэн дээр төрж Эгэл олиыхоо үлэмжийн ивээлт гар дээр торинж Эцэг “болсон намынхаа үнэгий ” гэрэлд дэлгэрсэн Энэ үсийнхээ хувь залагаар бид бахархаж байна Өвөг аавд мниь амьдралын жаргал эдлүүлсэн Өмөг хайрт зэжид минь ажлын баяр өгсөн Өлөөгийн бидэнд эрдмийн ширээ зассан Өгөөмөр их ачит нам тандаа баярлаж байна Энх тайвныг сайхап амьдоалын хууль болгосон Эв найрамдлыг сарууд замын зала болгосон Эх орноо шхаргальш гэрэлт замавр жолоодсон Энхрий. намдаа бид үрийн сэтгэлээр баярлаж байпа Гар орондоо бид хөөр балртай амьдардгаа Гэгээн тамхимдаа бид хөгжил цэлгэлтэй сурдаг ал. Амралтаараа бид ах эгч шиг ашиллалгаа Ачит пам тапыхаа ивээл гэж дандаа болдог Саруул гэгээн сайхан тгрээдүйдээ бид итгаж явдгаа Санаа тэмүүл уужим эх орноороо бахарханс байдгаА Хамаг ардынхаа сайн хүү ль байх сан гэн: хүсдэгээ Хайрт нам тапыхаа ач л гэж боддог. Төнгэр шиг Өндөр олны сэтгэлийд Оргил Тэнгис шиг Өргөн оломгүй итгэлийн манлай Нар шиг халуун ивээлтэй, хур шиг арнуп а Нам таныхаа үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн! Эх болсон орны минь арнулай ивээсэц Яар-- Эцэг болсон олны мннь алдаршин мандсан нэр Нарт орчлонд ондөр нг алдраа түгээсэн Нам тапыхаа үйл хэргийн төлөө хэзээд болхой Яруу БИЙР ГүрэвСҮРЭН. жэсс-тнөтиааүүыли---ингн-ооирод, 1988 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 3.Ө баясгалантайгаар гуулагдсаны 632 ойн өдөр нийслэлийн жилийн нэг, сургууль дээр «МАХН саад болж тэ МАХН-ын үйл хэргийц гийн рэнт хувьсгалт толгццлийн ЗЭ-ийн гал уладн бат ил нь Нийслэлийн 13 дугаар | сургуулийн гийп «4А» апгийн улс рийп дууны «Уидраа» ха лагийп ахлагч Э. ЧИЙН авсан гарэд зу МАХН байтуулагдсан | өдөр манай! орны олон зуун Хөвгүүд, | охид энхрий хайрт МАХН ынхаа үйл хэргийн төлөө хэзээд бэлхэн байхаа баяр илэр- хийлдэг билээ. Бас сурла» дага хөдөлмөр, урлаг спор “тын гарамгай амжилт гар” гасан пионер, баатарч МХЗЭ, ппонерийн шоо эдсдэг юм. МАХН бай. жилийн 10 хоёрдугаар "ын үйлд хэрэгт үнэнч» сэдэвт хүндэтгэлийц шугам жаг- циот | нер баатарчуудыг МХЗЭ, пионерт гишүүнээр элсүүл «Л», аБ», «Нэ, аягийп Су- зорчиж, “А. Уцдраг А г, ВА. Цандмаа, М, ЭТвнхолаг: С. Ариунаа нар пноперт элсэж, то. доо хэзээд болхэн байхаа илэрхийллээ. 24 дүгээр су гуулийн 8лан 4Б» 45 сурагч Б. Чулуушгү- ах- мад зүтгэлтэн Б. Гүнсэн МХ эр- хийлэхийг гардуулж байгаа 10 жилийн Я- то0- Мт- Галчимэг, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- раг САЙН ҮЙЛСИЙН 1ОМ-НАЙ БҮЛГЭНД хуудас болло. Уг хууд: суудыг ипдүүлэл: хүүздүүлэд халдан! «Юу Отголчимэгт бүт сурах Нагаад гэвал: л сурагч, хатаа” юу байслыг иь зэргэ дээ» бичгээ шинээр иь зүлөэл- Баряпгачий хүнд ций- гаад сїгөлт: цаасыг балт- ҮЗДЭГ байн ла ауйнад гэ, гэлс өгдөг ажээ, Отгоутиц. 84, хүрз, шшлын хувцас яйнд МХЗЭ-ийц хойчийг ЦАА( 2 Ї ЙН тэр тертой залгамжлагчид» ч | лимог хичиээН их цєлдкг -- Сурах бачтийш аз Мэг Ч гэсэн пом, дэртрээ “ШбаРдлагатай байдгийн дианерийп «Сайп сиВц Эрт доттой бол гарах цаасны сэрхай сайхал эдэллг дүү ангийд ЁДИЛ сурагч хүний хам. там» шїшал сур! пяп, Ё”, чаштр төдийчипой | сайн хүүхдүүдэд Өгчээ. "Тор ТИЙШ гол хэрэглэдэт зүйл болдог ажээ. -- Дэвтрийн гутдвс хоёрын хичээдийп дэптэр бОЛ цаас юм. Чи цүнхоа | » нь хоёр хувгадат, БЭгАүг3эр цаас иь--10 грамм ҮгЛ ЭНДЭ лоа сс382 ХоэрДЭ ялаа. «Їїнбиера! 1 “чиэтэг, ндяикеид, Р. Отгоптуяа, Б. Гэрэлтуяв, 22 28 опгойлгоод кар! Тот 7 сийн» намыг Пизиер, рч | варэг онц тай, авьжаглаг нвонерүүд олой Энд бичсэнийг уншлхад шэорхоаиэ ХаолыЭ, цүы АРД, цом, дэвтэр, Гэрын юГ чууд байртай хүдээп вїч ут ЗУРАГ ДЭЭР: (Зүүн гараас) Р. Отгоштуяв, Ю. Гэрэлтуяа Торго шит яаргар анз Н цас хийх нь тийм амар | -- СНиП. эмо жинс шэХуглыааан8 раг байгаа. Цөмсөрфө л номын | нэрэмтнү спортын | х. Ганбаг нар. 0 паасыг вВвил биш бай 7 тол ларины хүүхдийн хол. 24 1--тшүГ0 Томоогүй на. Хүй төрөлх. "Үүр сурагчлд шуугишд. 2 дааслруд, ПЦайс--иатдий ёадал өохлол “үйлсийн хоордутаар сурагч Р. Отголтуяа, Т. Гинбау хо хүүхлэл өгч боло, Г Х3 Ф, топ шшихонэ цаасыг лаа. Дараа нь тэд шэгэт бар бД941) там томо үс” үрдэнэ. БҮЛГ-Э6 ЭЭ Р” зуг. нв хогрхутаар сарын энд Д.Сүхбаатарын, мэндэлсхий Тоо бодож. зураг аурдаг шив. МНЭЛТИЙН їл эмс тулд олыд ӨЛШглагдал хэржгүй бол- дэаарүл оргил булаалдах шилийн ойд а|вр нисиерт бос5 зүүжээ. Таж оло: 112 тлтах, Охэмцлой явуулснаас / НАДЫИДЫН швсан гэрэл Тоомсоргүй хаявал Траагап он Ё 4-4 зуун жилийг ємторүүл: соп цаасыг нь ялтайд, шк- тргчрхал дуусдаг шүү дээ. тойшийлхэр агчл цалсыг Үлийн «П», Нчын 4Л», 8. ц Хортой шиг шацлиц 5 бид товч молэд хийдгийг Шазрээ халгдсал | хуудас, аийп дэвтрийн” талбайг ом: Бээн ни болж байх Малай | бүлгомийн нийт | гийн «А» адгийн гчид Өгр цаасыг длээ. Мод уранхай боловч хэрэглжж мыаш сайп ашиглавал Прэгт Өв 2 ппонер сурагчид «Сайн үйл. | нехдөө яошуучлав. бүл Хаг руу дэмий шїїдэм бо ЯДУОЛААС| ДАЛАЙ цаасы эх үүсвэр шсэ, болохоор сурах бичигтэр. су АС л ло зо- ҮҮ -ХЬсэал оюу 80-0- сийп ном»-аг күлжин аваад тамир дэргэд «Лята хас Ховд “охгү| Тэгвэд дэвтэр номоо урш гүүтнийг хэмнсги үзлээ. роо, Зүлэг ал л энсүл Бэлх лс лыг блси салан ший» зүйл са. раший хүүклдэлл хамгаас 5 р шапдын эрлШээс ч нлүү 7 , тасдала гэдэг ни ирт хэ- 1 Кг 200 грамм болн бах гантай эдэлж уүсталыр БДҮүталах олж 12 аачлаш 4! айпа, аап сумын ло орвоол 8, 4 рэгтэо ” -дүүтзЗартаа чүү? Түрүүн матснатин сургал. далны, малчлын суурь ша тий Єрдмиїйг үүл двэр бичдэг ЮМ тогооХоп (моддыг на. Өдөрт нэг сургуу- хүлээлгэш өгсөн “жипгэ Өт. З0схопл оороо дэвтэр, тэг сайжруулахын тулд шє! ригвадаар ялж тоглосод йь дпоос їаралтай ацр цаасыг 1 ЗАМ ДЭЭР ЦАЛС , пошсбө хайрлаад зогсохгүй тематинайп иабипетаг х5ажс Нүгчоэн тадархлыг хүлэбш Мойлиы яс шиг халж боло | хэвтэнэ Боов Эйүүлэ7 шаарда:с: жуулт, сарны ГД ЇГ кгүй” галра янудад (май Морьюос Дутуугүй үүнийг халсгй Юу ч бипаэгүй п ЗолөгдоОД үйг цэн Дэвтрийн хуудас бол- Мотголын цутгаараа той, , , хэпоо цагаахан бичгийн рч болдог. юм цашсо опам Дэр хэвтэ- томыг найдлгайп Хайрлаж, Алтиалс үлэтэй энэ цаа, даг р маш хичээнгүй, |цэвэг эг ЇЁ цэ. Тэр цаасыг хараад шлмбай бичил: бай. Аргадынхаа хай харамсах сэтгэл | надад 2 АХ цагт яирайхэг 7 төрт 1билга: 2 үүнийг Навгчдавтаруүхагжүха . Ё т оюуныг үүнд (1 згээД халад бол Иэ цаасаар рамдал, суудаг ширээ, сам- Алтан дэлхийд дуурсгаж болдог юм юу хийж баяох тухай тг, дал, байшин барилгын ха. Сайхдаас сайхан өв» 1 Дээрээ бодьй 4 доо. Яруу на туургыг цэвэр цамцгэр цамшыг 0 шайрагч хүн ийм цаасан арк эдэлж сурал. Сандааж дэмнй урж болохгүй даэр нэг сайхап | “шүлэг ра Нэт хүүхэд, нэг шилд Салсарт хисгах тахидлаа бичээд ХВэ16 ЗДУт ВуАТТ, эс Л.Мт-ыл Ж був! р өгвөл (тар шэг том чэлг орхих буюу Сар варанд илгээн болдог ї майн оо ип юм уу, хэд хэдэ! халлаа гэж | бодь! ї морь зурчикпа. Эх дэрэн, үнийг өнгөц харахад өндөр Ї тиз цаасал дээр багплйн БО ЭВВВВЭЗ тул илингүй түйл мэт сл- гурав копог зохиож эээээээххэүээшчтэхээтшэжеэгэжэжлэшхэхгэтэшгштлэглгтэтшэтшэжт |(?8гсон тэрнїт | давлгаврал хэлэлцүүлогт ХЭР шагдаж болох юм. ашлллдгаанд АЛНАЛ? ТӨВЬЖ | мийн туст ажил тийв,Үүтээр ЗАМЧДЫН СУУРИНЫ й: Ул толүү. бюоогсор дүгиздэг балавӨнэ Тол түмний үйлс» цунаа 2 0 хийл: орхипо шүү дээ. | єор оролцож ЯМАР 33 ! ээ пь (огт тайм (биш, амлын дүнд сурагчдын Онч: гаргын “талийн "ашгаач 109. ГА НАР үүнНИЙГ хээгүй цэвэрий: цалал | Ажилгхийж БА? ЁМК2 Т ЕТТЭЖЛЖТЭГЭ гийн хав сайжирч 4-ил «Л» шэмлээ (20, уут 10 төлийн ХҮҮХДҮҮД гямж үс» аялаар | аж- ЇР гд Г чвэгүй цэвэрхэй, цагаал | АЖИЛ ХИЙЖ БАЯ- : Ж 1 | суульд адоо 380 млнгал Т.гийн «Б» аигийц сурагчид |шаїй 490 ширхэгийг хийн шилттой аялж сурагч ї чигээрээ зам дээр хог бо- -00-----бөын, БН - : | хүүхэд суралцдаг. Харов гоё сайллы бичигтэр (хашто шалчлын Суурьт шлгэай жилд сурлагыл тооцоотой - ФэүЧ, : лоц хэвтэн, байна. Ээа | ГААГАА- сопип Г 21 5 : 4! 20 хүүхэд бүр шэг олой (золцгоой. Бас тЭЛГүҮү- | «Сайн үйлсийн лом»-д сур, Нааш цааш зөрчих олон үүраг анч ажиллалс байиа. МЭ Г Э С (5727 цаасан дэр «Та гарах. 00 БИЧЭЭРЭЙ! ! 1 ашиглахгүй байна гэл бс- ный сурагчдыр (тишаогтор | дага, урлаг, спортоор шал- арван галт тэргийг Сүлэн, Тэр гр и8-Ч БАЙГУУ г-1-44 ! й дла чийдопг23 унтраана д ! Т дрход ааяхби ганц шилд суралцаж, сул сурлагатйыг үарсан гч 8, Оюутцэцаг, угтац өнгөрүүлдэг төмөр Урсуу, 13У ї уу?» газ бичээд ортны 47 л гэхэд 32 шлпгап дэвтэр ашү |сурлагатанд (тодорхой (Т, Монхбаатар, Ц. Цандмаа сэзй йн дагдсан сул сурлататянд СО) Манай улсад харог- довсолын дүлд | сургуу | 00 ХАПай дээр хадгал (12 хуудастай длптэр) үр хугацаагаар, даалган өгч ХЕ” шар бичйгдээд байна. Ийт- Жилүрээр ЗОИЙ ХӨЛӨН Нхүгэээ” хлурийН лэдтг 30-алд пэр төрлийш хяВЦШСурах (игипо| хэвлэ. | ХИЧЛЭЭй хэржтэй вэ? Сур- ашиггүй устгалда? гэсэн д Зо 2 жүү «Сайп үйлсийн їом» Н цЫГ ллладаг Ц) цаасыг ЗХУ БНАГУ. та, й 800 гаруй | ГУУЛЬ, гудамж, талба Үт- Манай бүлгэм дзэр иргэд ын ШисЭГЧ То) умбаж байдаг газрын шог Салхап тус бийн |ги- СЭВАА, » Хэд Машай улс аруй » дан, байгаа ЄСХНН үйлгийл Бом9-Д | батхагиЛн хүчинэдултйх юм. Суурины хамгийн паал шүүд сул дорцычын заа? шаал үлсах: ядан толпудаас няртошыт нзг| Дэлгүүр, албал байгуулла... Энэ нї дэмтэр | хорой одоогоор Одгэрэл, “Баяраа, бамшилттай аллаад Улаалбад | | захад бусдаасаа арай том. долгсоп хийлгэж БНО ахай -08572-2 БЭЭ үсоЭнН “Шалан танд сс тегрег болов? Базих дэгт- тгула (шэрэг сугагчил халгийл шиолоог тон изгап ба! иЛ- т г эм хээлэлийн эхээ. аПшопсрийл үнэн» | Өйчигтал, 0) үй л бичигдээд байна. гт анын нэ. Тэвдээ: хүүххүүдэйд ХУИХУЛЫ ЭГСЦЛЭНТ цээдд, сорцудац 10000) сонхцм шаг/7//дугаарыг | 0ҮРиН! (дайс Хог. болон ШармВБҮдЭО5 Сэлэйгэ айшгийн Греод «у- хэгжбэнт шуБАГД Эс Я, ай А4510) топц буюу 20 сая орчим 180510, ширхэг хэйло!| 99799 байпа 2341 жип 10 шилийл сургуулийл Дорпогопь иймгийн Холс- дуу. жин- түүвийхээ дагуу тодорхо тогрегийн үлэтэй цаас зар ге 3.5 5 с доод ү? тол сумын дунд сургуулийн гацээї соцсогдох шитуссуу ожкнлаохиож байна.Ийгэс- лдаг багш тарган йг гцалслнг, цаас Гатал цолс шааны юу Сүйтгэлр «урла» госэш үг сипс яйм хэмжсопил цаас бургч түмэилсАРГАЛ |НиОитрийн ахлах удирдагч римы | бяцхапо нргэдийн ээр сурагчид | борслийн “УДуэравд ЖЭ. байц, бидэ?) Цэас--эна бол байх нь юэ. шишггүй хаягддаг бол ма. Хүүхдүүд юМ Цаасыг ёслол - сургуулийд байр болох ш» сурлагадаа тооцоотой, зомбилат . шилд) ББО | ОУВӨйой 8 дугвдр ёл | үлтт эрдэнэ. Хүүхэд бүр . сургуулИйнхАА шЭЛ орпи бүх сургуулнт |ЗАГААД ГЭВЭЛ, ЯН хайрлацгаал! илэрхий. ргүүмшлэлтэй хандаж, сур- тонц цаасаар 12 шэрийп гийд буцах бичгийг 14-15 ба хлаЛгй ш1 ЭЛГҮЛЛСГҮХУУХҮХН дид 800 яг орчим цаас СУРАГЧ Цээл эрхэм инапдил Удаанбаатар томор за- ЛЗГЫн үзүүлэлт ахул бай сошигє 95,6 сап ширхэг, 198408д 50000 ширхэг ши СЭЫН ӨҮ00с0 х Д 3 5 сул халгдала гэсэн үг пүү Пасмер чамтал яагвад: “РЛУЦЗ: түү! | мын Салшит тайгилаал (нз. Сурагч Н. Арнушиар- 001 изрийп номны сэтгүү- хэвлэ гаргаход хэвлэлийн шт Чихи цаас үнэ Хамгийп сүүлчийн пА- дээ, Гэтэл манай | орош бид цалслгы. тухаД ярийа Сэтгүүлч дахь 8 шидийн сургуу ЗОО лийг 8,5 сал хувиар хай. || цаас 82758 кг, бусад ойролцоогоор (1 олго. Гийц хнчэал тарлаа, Хүүх- цаас үйлдвэрлэдэггүй. Га- вэ? Ү Т. ДАВААДОРЖ тийн сурагчид замчин ёсс -- Маяай бүлгэмпйн дэдэг юм. цаас!0042 кгийг хэрэг Хүүход бүр цэг, пзс хуу? дүүд гэр гор хүүгээ одод» даадаас авдаг байна ! ээжийгээ дууриасан ажил- ппоперүүд Монголын пис- О) Зоохол ерөнхий бо. лэн2977 лас цаас хэмнзвал (Хич- гоор. Жижүүр сурагчнД | Сурагч чи сургуулийг. | 12. Тус сургуулийнхан гєрийн «Залгамшлагч» У Їй пэвп их шопго болох бол, ацгиа яврам цэвэрлээд бас ү. оргил) алги, цайз | нх орсоны дараа галт чуулгашаг сурлагал вэг Та (9 ЛА / Ч /7) - д гэртээ харихыг сориод. ч . 3? | тэрэгний цупааг (саадгүй тэмдэгтээр ахиулж |утта- ЯМАР ЯМАР? ЦААС цллАС БСЧиЧцЭХ 2-5, вахдийгоо үргэлж | харх УЧЕВПИК »-- ТПОП | өвгөрүүлхийн хулд (8ам хаар үүрэг аваад (сурал- Е 5 “ч яваарай! Тэнд чинь ашигт ДРУГ н ПОМОШПИК. | төмрийн цас) арилгах даж байна. Миний хур 27 АЙ| ПАГ” ЕЛФҮ) Цаассаүрчалдэл Киил: шшы Хал аа ч авар, “агдашгүй цэвэр цаас Үр Б НЕГО ВЛОЖЕН ТРУД | тана 1 1 д ! алта. аа ад рдОГ БЕТ. сурагчийн жллийг нөхөд миМЕСОг- 4:| Тллшин малль үнхтэлэгт хэгч Чанцал гуай. бүх алитгүй халгдыл байх мцогих ШЮДЕВ. 1 Та пар Ямар, Цаас 0нь- Ч й сҮҮВҮ углуу.,.. ЗАЛ 3 ХИЧЭЭЛИЙН ХЭРЭГЛЭЛ их цасны дараа суурилы- ЯӨ9 ТУстах жил» | болгох члУШОМД байдгийт” мэдэй грами” сайхан чимэс, болон урга. жижүүрүүдийг ... ЦУГЛУУ- : ПОЛЬЗОВАТЬСЛ || | ! жан тэр дундаа хүүхдүүд 820РЧЛТ тавиад байла. Үү тү? Цаас олоц яцз байдаг 4. Хөнтий хэвлэлнїйл буюу | ОМ! 1гхоон моддрос цаас даад алги талхамд байгаа (энэ чинь д ЗОВ! ТБОН МЛАДШИС ТО | Уламшлалт шжилгда баяр нгй о тийтийт Хаши, хааш пь 1 м буюу 1 Цаас--Энэ ив 80--| СМг гаргалт айдаг байиа. ургоо авч ирж буланд таг Д ИАРУЦЦИ, | БҮРЭН “5 үнгэ үнэн ланд тулд оло 1 хажи аа виар шигтэд САНАВ р башхи иштэй байдаг | ЇГөдгзэр модыг уулнала фнсан шуудайнд хийхийг | Суретч Л БЕРЕГИ ЕГО! нэл. Томор гашмн далог- ажилд Бдэнхтэй родцсв галгаар ть цагсыг ядгаш ёй ЭтЬ 18 цаасан дээр| татанс яинч ирнэ, Модша вахижкээ. Хүүхдүүд амхаа- гийн яриаг сс «Папперийп үйэнь багш» гэсэн сэдвээр сурагч | | "йл шүгээс хүрз, вээгүү бУРЛОЭ. ХҮМҮүжлээр (40- ШИШЭЭ НЬ Ер Ол рээ БҮЦиХ, илВсӨЛНҮНСр ДАА ДУГГүЙ байгал бололгү өв ЦЛнэоан салхин социнд Нийслагдсэх | «єкн» бүр сочирхолтой яриа, БИЙ халгицах ажлын толдож лвап найс (вөтєД- 1. Сонииы цаагыт 59 грам хэвлэ Бас «Сэрүүн»! год түүхий од. Авч Ь. Чанцал гуай нэг л юм са. Төр ноорогиы Шд р тазлнїш чиль хэрэгсэл бү- Шют гарах бэлтгэж вүул- чимээ хийж шыл цаас гай 4К 302-Эйрн 27 модоо шиплглэц хэр. ЯЭЗД байгааг шииглацгээ” лэдэггүй ,турсудагаа ЯГ, ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Эла рэп үү!» гэсэш бгүүллийг сан С. Март балтай Заап До” урд рааны | 3277 | чилг усанд дэвтээгээд мод: ТЭ? сац . 2-Аь Ус ы2 : с зовлолтийй майл цах шашай (сургуулийн (Шис- «А» аигийд шнонерүүд | М1рОЫ СЭТГҮҮЛҮҮ- | ны ширхэг бүрийг (сал- | Хэдхэд милутын дараа Рэл зургийн ргаттс Ши сурах | бичиг вєр сурагчид унци зэ лаанд жунгарласал | газар ї - ган Хөрсийлгөдөт байна 1 АНГИ мвэрлэгдлээ, ЧИО хальсыг эгдсэц байдаг «Хя: Гхайдадийл цалс пь|Г9 бүх ангиуд цэрэг 5 сал яэн " ! с Үүнийг орчуулж ойл халэлцлээ. Ингээд сан юм. Ийлхүү цус зах байгаа хүүхдүүд дийн одоп талт акнл эс ТО. гр Т5-йрахы жлитой. Энэ | Үүл дээр цавуу болол хог а шуудайлд (оржээ. ЯОГ ӨВЭЭ. Дээр ть 3. уд ЦАНЭНЛоЙАО! чзалийл үзрэглэд |бидлий товь аймтийл Зуүвбаян тус сургуудийц ахлах унсж охэллээ гэж ярив, Ий Хоёрдугаар цїшсь--05гр Бэр” авготай сурах| цаасны бүтцийг бүрдүүлэх Цэвэрлэгч оддор сандал АОЖ болно. Бф рэгжгүүлээрэй! туслагч» (тэсэн үзүүлэх Хотмл 10 (шилийн (дунд | | ашгийнхан болох ваймын- Л Гуравдугаар лдаас юо--84 блчай , баярын бичиг | химийп (бусад бодисыг ММШРАНЧ ё2000 2850) но. Үзэг 8 байхан гарл : ашид похиох, уралдашлыг СУргуулийн пиопер сураг || хан. (Тэд нийгиийп уст 72 8-1с АРУЛСЕАРТаЛ ойл єрдым жинтэй. Хэвлэлийн ЗЭМГ үшїйс холимог балтгана, ЯЗЭр гаРЧ БАГСОД ТАВ Ыс ү26, Ддрад нь ал 2 шийт анга бүлгийн | дунд “ИЛ “Пйопсрийн үнэн» аливаа ажилд єол хүт иь ТОЯЛЇГҮЙ Замчдын суури пот, хоёр, тураэдуглар баа БР-үүү-: с-43 ай ви Хусал захиа шҮНүЭ хОЛСГЭр ХАГ, арчєнхаад дахилд 5 ын , Ж холлитоос ус: --4 Г зарлан япуулсай юм. сопнлд нийтлэгдсэн | вүй БЭ ээд оролцдог МА бүх хүүхдүүд МХЗЭ-| 1 ша Рё хадыг байв. 8 ТЙДВА ОййШ Үер Ба ТйН УГ ОЛ садан --02 нг 0200 трамм. Бас Отгонцэцэг | -00-----------------“--| «Үпэг-эрдмийн түлхүүр» “ХЭГ бУраага, сурлага, сперо ийп ХУШ нь хуралд сур- З. Бязгийл цаас--Элз бол 8аЛ5 БААв/ вю ширхэг болон бусад бодж Эид байгаа хог 2 шг 200 үхигээс Су РЕДАНЦИЛС | «Доптуо бидний нүүр ца ЛЭ? УСТАН ажиллав байна. | | 890р 9 Дүү нараа хошуу. дагын нх амжилтаар бэлэг апбад бичгийн | хэрэгцхойЛ р, явийнна. | Суургаг тар” хорон. дээр грамм болж байда, Бүг- бичгээ цэвэрхэд (хавтас 1) Олд шинлэгдсэн матьриалыг золилаж «Цаас || ЧИЛдаг аша. ОДНИЙ (вог барых байна. аорхулиын цаас юв, ДОТОР сыл э ши ҮЛдэМ! дар хоо. дээрээ” а цаас шүү дээ (лзв гамтай 040: | сэдэвт. бүлэг) саллолө ана зохаоа явуулаарай! 1| паймдугалр сурагч өр илгтран ган Чаштад гуай хэлээд На. » ХҮҮ рисэ ШИМНАСҮРЭН рондоо паллд яСурах бичигт битдинд байн хот. Б, рай», «Цаас їл», аймаг », 4 үнэт зүйлэ, | Дорпоговь. 2ЭнЛЭН х, чойжилжлв Хүлгийн дэл Дээр ургаж “Хал үзсэн Нар Хонин сүргээ эргэж Хот тойрсон Сар Миний ааз Намын гипгүүн Тоопотын хоймор ханхайсан Түшиг сүмбэр уул Түмний зарилгаар тодорсон ,- ” Таван одонт баатар Миний аав Намын гишүүн ИХ ЖАНЖНЫ түмний “прээдүй болсон үрс биднийхээ төлөө МОРИЙГ УСАЛСАН үо-- Ардын зураач Л. Намхайцэрэн (Улсын Дуурь үжгийн академик театрын арга), БНМАУ-ын ардын агш Г. Батсүх | (УБДС- йп багш) бид нар нэг ан- ийн сурагчид байгаа юм аа гэж: БНМАУ-ын ганвь- вт багш С. Бавуу ярьж илэз, Ёавуу багш. одоо өвсгөл аймгийн. Мөрөн отын дунд сургуульд азар зүйн багшаар 51 х жилдээ ажиллаж бай- аа богөод шляпга тлнгап павьтай буянтай буурлын лэгэн юм. Түүнд дурсан рих дурдатгал их | бий. Ардын төрийп анхны сур- үлийн ууган сурагч, ранзал улаан бүчний анх- 1 эзэп, спортын хэд хэ. эп төрлөөр анхны амжил, 4 ыг улсад тогтоосоп...гээдД лоп зүйлийг дурсана. -- Улаанбаатар хотын далдааны техинкумийп ойролцоо манай гэр бай- даг байлаа. Тэр үед энэ техпинум байгаагүй 1, Нэгэп өдөр манай хороо- шаяхон Сүхбаатар жанжин. тай уулзах болж, заасан газар пугларсаар байв. уутай, залуухапл хүн нш- эр дээр гарч нрэв. Хажуу- чїїп хүн «Сүхбаатар» гэ- д би түүцийг анх удаа үс үзэж, танил болсон ю даа гэж Бавуу багш нлая. Тэрбээр ингэж Сүхбаа- артай анх пүүр учирчээ, далгүй ардын торийн апх- сургуульд хүү Галсан- эпдэвтэй пь пэг апгид ор- э. “Нэг ангийпхай хоо- ХҮҮ ропдоо үерхэнэ, тоглоно,”» Нэг нэгнийхээ гэр орноор очно. -- Би Сүхбаатар жанл- ныд очиж хүүтэй нь тог- лодог байлаа. Тэр үед жанжных хашаандаа хоёр гэртэй, нэгэнд нь бөөрсдоо суудаг. Одоо бодоход, хү. рэн суман ширээ, олбог түшлэг тапьсан гоё гэрт уулзахаар ирсэн хүмүүсийг хүлээн авдаг байжээ. Гал- сан бид хоёр заримдаа тэр гэрт нь орж тоглоно. Том- чуудын бараа харвал тэ- гасхийгээд л гэр гэртээ ор- но. Нэгэн өдөр Галсап бид хоёр тэр гэрт нь ид тоглож байв. Гэрийн эзэд ирсэнийг ч анааарсангүй. Галсан гэр- таз ороод гарч ирэхдээ «Аав шорь услаад ир гэж байна» гэв. Тэгээд бид хоёр шанжны морийг хө. төлж Дунд голоос услаад ирсэн юм гэж билээ. Мацай пам, торпйг үүс-, ган байгуулагч, нк мап- жин Сүхбаатарын ухаа хонгор морпйг услалцалж: явсан хүү бнөодөр далан гурван пасыг наслаад Дэл- гэр мөрний хөвөөнөө эрд- шийн танхимд олоц арван пионер сурагчдын оюуны ертөнцийг гийгүүлж номын далайд аялуулал «аргал- тай жавхаатай лїна. Б. Бат-Эрдэнэ (Ховсгол аймгийн «Эрх чолоо» сопп- ны сурвалжглагэ! эв ишшш-сг-шшлишотээшжэллцєйшэшжЛБтЄгТОТ 2-1 (ул: А--88806 Хөлд орохоосоо эхлээд Хурга шнгтэй тоглож Хөгнсөөнтэй бага насаа Угаасаа би хөдөөний охын Удам ламжсан малчны хүүхэд ЭрдинЁн үурхай сургуулнасаа Илгээлт өвөрлөн хэлэсг ! | лагын нэрэмжит өсвөрийн үеийнх- аварга шадгаруулах бохийн тэмцээн боллоо. Энэ тэмцээнд 14 байгуул гаруй тамирчин оролц Баянмөнх, 35 яг жинд 38 кг жинд Ч. Алтан Ганбат, 45 кг Сониныхоо шинэ Дугаа- рыг уншаад төрсөн сэт- гэгдлээ бичиж ирүүлнэ Энэ бугаарыг уншаад төрсөн с3тг320эл Хойшид манай сониноос юу фяшшсЕШллыГшШэ2сьйыш-11317--123 ЖЭ Р Р Р ЭР 2 5 хєлпшьсїлусолжчїэлесгттлэчии,иэилуэцошглЄєлшэн.швслэилШэллсллүэсэээглНЭ Д. Сүхбаатарын Н рэг улсын хэвлэлийн ко ! жинд Н. Ганбаатар (49 яг жинд Лхагвзсүрэн, 52 кг жинд Цогт- сайхан, 60 нг жинд Ц. Сэрэлтэр, 65 ит жинд Ч. Шагдаржав, 70 їг Б. Эрдэнэхүү. 75 кг жинд Д. Батисров, 81 кг ипид Б. Баянбаатар пар жип тус бүртээ нэгдүгсэр байр ззэлсн алтай” медаль хүртэв. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Манан халт: /Ё Улаанбаатар МХЗЭ-ийн Төв Хороо, «Пионерийн үнэн» сопины редакци Эрхлэгч Ц.ДАШДОНДОВ Ипденс--14140 5 1 8... ил а .. ЭДЭГЗХ Цэваг ТЭЭ ЖЭЛ» мас 8О НЭРЭМЖИТ ЗУРАГ ДЭЭГ: Пионерийн ахдах удирдагч Л, Марусл «Сайн үйлсийн ном»-д 0н- чигдсан пнонерийн ндэвхт- нүүдийн хамт. -- Б..Ганбояд. даргатай БҮЛГИЙН СЭЛЭВТ АЖИЛ Цангинайн дуугарах бүрээн дуунаар ардын хувьсгалын журамт цэргийн дүрэмт хув- цас өмссөн хэсэг хүүхэд тайхимд орж нрлаэ,. Тэд МАХН-ын үүсэл, хогжлийн түүхийг тодорхой баримт үзүүлэнтэйгээр агүжигчлэн ярьж эхэллээ. Дараа нь нийслэл хүрээнд байгуулагд- сап хоёр нууц бүлгийн үйл ажиллагааг өгүүлсэн бяцхан жүжиг тоглолоо, Ингэж Төв аймгийн Бүрэн сумын дуйд сургуулийн 6--гийн «А» ангийн пионерийн сэдэрт ажил эхэлсэн юм, Энэ удаа- 1 аян 82 Жилийн ойд зориулж «Иа. мын алдар» сэдвээр зохиов, "Үүнд бэлтгэж салаа бүр зу- рагт хуудас, альбом, бяц? (ХНИЙ. ПРОЛ 7 1111" 1а П10/ї».- Л) АТГ, сЛНПНИП 11111111: «Сайп үйлсийл номо ма. най. бүлгэм дээр ирлээ. | Манай бүлгэмд уг номд би. | чигдэх амжилт багагүй бий | гэтн Зархан аймгийн Баян- хайрхап сумын дуйд сургуу- лийн пионерийн ахлах удир- дагч Л, Марусл ярьсан юм. нэгдүгээр бүлгийн хамт | олон ухуулах бригадыг Үүр | дүнтэй сайн похнион 0ай-| гуулж уг номд бичигджээ, Сурагч Д.УРАНЧИМЭ- -ГИЙН авсан гэрэл зураг | хан ном хийж үзэсгэлэн байгуулсан нь багш сурагч- дын -талархлыг хүлээлээ, Бас ийм, эх орноо агтан дуулсан Одон сайхай дуу, шүлэг сурч йонцерт бэлтган тоглов, Тус апгийпхны өөрс- дөө найруулан тоглосон «бяцхан жүжиг» бүхний со: нирхлыг татсан антайхан(: ажид боллоо, Мон хүүхдүүд! ! «Намдаа барих бэлэг» (2-1! сэн 14 хопогийн сурлагын! уралдаан аарласиаар бүх ангийнхны 75 хувь нь ОНЦ, сайн суралцаж МАХИ.ын( 62 жилийн ойг онц дүнгээр, угтлаа, Т Төв аймгийн Бүрэн су:! мын дуид сургуулийн 86--1 тийн «А» айгийн агч 1 Л, ШААС..- Өчигдөрхөн улаан бүчээ намируулан дэгж дэрвэж явсан охид ,хөпгүүд ӨнӨО- Дөр суурь машипы | дөргэд вогсоод цоо шипэхан гутал үйлдвэрлэх юм уу. зсвэл хари ханахын аргагүй хээ хуар алагласан хивс нэхэж байгаа. Зарнм нь хуурай цолд худаг гаргахаар 9р- мийн машип чичрүүлж, атар талд тарна будаа тарихаар үржилт хөрсийг нь хүчит трактороор хагалж яваа. Пионерийп улаан бүчээ дүү нартаа зүүл: өгөөд, эвлэ- лэвсээ гал улаан бат илэр- хийлэхийг нь эх . орныхоо төлөө зүтгэх хатуу тангараг- тай гардап авсны учир энэ билээ Үүлий тулд л. Хүүхдүүд өсч бойжиж байна, Шинэ амьдралын босгоор алхан орж ирсэн. өсвөр залуу үеэ ирээдүй пь хоёр гардаж тосоод халуун дотно угтан апч байна, МХЗЭ-ийн ХУШ нх хур- лын омпо нээйс байгаа «Энд эвлэлийн гишүүп ажиллаж: байла» шинэ буландаа ма- най сонин ийм л залуусын аз жаргалтай ашил амьд- ралын тухай өгүүлэх юм Манай шинэ буллид хамгийн эхлээд Архангай аймгийп яАлтан гадас» одонт Эрдэ- нэмандал сумын ,«Хөдөл- морч» пэгдлийп малчий а8- луучуудын хорооллын ах эгч пар чинь аочиллг бай иа Илгээлтийн: ззэр. малчин залуучуудыг суурьшуулах зорилгодр 1977 онд Их нуу- рын хөдөөд дочоөд ги- шүүлтэй. байгуулсан э!ї9 хо: роолол «иь хөдөлмөрийн хамт олоц социаЛИСТ ёсоор анг торох пэгэн шинэ хэлбэр болж байгаагаараа дууриал- тай юм. Малчид залуучуу- дын соёлын төп, хуримын өргөө, цахилгаар станц, гүй ормийн болоп богино Ян- дант худаг, пэг золшийл 50 бод, 200 бог бордох бордоо. ни ин бүрэн төхөөрөмжийн байр, 120. үйзэ, 500 богийн саравчтай. дулаан хашал, 200 топпН өвс, тэамазэлийн агуулах, гахай, туулай, тл- хианы нүүдлийн болон суу. рин байрыг хорооллын торд нэгдлийцн хоронгоор барын байгуулсан байиа. ... Хаврын цар засан тог- туун дудаахан өдөр, Цас хайлан халтартана. Хороол- лын товиїйз. дэргэдэх: үхрийн СО) пямсА хашааны зүүдэнд Залуухан хойр эмэгтэй элдвийг ярьн хөөрөх зуураа, саяхан Ту- талласан хүрэп донжиий улаан тугалыг эхэд НЬ Х9- хүүлинэ. -- Эмэгтэйчүүдийн бая. раар хорооллын. залуусаа цуглуулис иигэр үдэшлэг зохиой хэмээн бгүүлж буй бүсгүй бол хорооллын 8Х- лагч, ХЗЭ-ийп үүрийн на. рийн бичгийп дарга, БНМ АУ-ын Ардын Их Хурлын депутат саальчин 8. Лхагва- сүрэн байв. Элэ эмэгтэй МХЗЭ-ийн ХУ! ях хуралд төлөөлөг- чөвр оролцож МХЗЭ-н Төв Хорооны «Тэргүүний малчин залуу» алтан | мс- “рдалиар шагиагдалс байсал билээ -2 МХЗЭ-ийн ХУ! их хурал угтар: авсан зүүргийп биелэлтийг ч тэр үеэр нэт шалгаж гүзье. «Их цуурын долїно» хамтлагийнхаа ая эгшгийг ч пөог сОибьё. Ши- їїз луу, хөгжмөөр сэргэйрх- гүй бол горьгүй болж бай- гаа байх хэмээн хариу хэлж байгаа нь ХЭ-ийн үүрийн товчоолы гишүүн, маш ол-зөнлөлтийн найрамд- лын тийгэмлэгийн УП. их хурлын тТөлвөлөгч, сааль. чин. Ц.Бямбал: 10м Лхагпасүрэн Манай Самбуугийлх- ны үнээ ид тугаллаж бай- па гэнэ, Уураг. сүүгээр бял- халс байгаа ом байхаа Г90- ход Бямбаа -- Болуц ДЭЭ. ИЛГЭЭЛТИЙН хүүхдүүдийн урам пориг сэргэг! ТБбайнга тэжээдэг үнээний сүү шим ч арай өор 1омаа: гэнэ. Самбуу- үийнхан” гэдэг нь малчин залуучуудын хорооллоос Та- сарч шинээр байгуулсан хоёрдахь хороо 1л1141171У хэллс байна МАХН-ын ХУЙ лын толоологч, Төп. Хорооны малчин аллуу» Дальт. саальчин ВБ.Самбуу Цэцэрлэг хот дахь хөдөө алс ахуй! тєхпиц маргэж- лийн. сургууль төгсгөсөн хүүхдүүдийн бүрэлдэхүүн- тай шинэ хброолол байгуу- лаад шина. нутаг бэдчэар авамшихаар: Бага халаай ха- мээх газар суурышилг бай- гаа ажал, их. хур, МХЗЭ-ийн «Тэргүүний алтан ме Лхатиасүрэн Бямбаа хоёр үулали. тугалаа уйш ЭХЭД їь. тэшээл. Талын огөөл 1 »24242278 атг їл? баца!А 81 343441 «. 127 үхрийнхээ хашааг цэвэрлэ. лэл. Лхатпасүрэл: Мэлдсайхандас өчиг- дөр захиа ирсэн гэв, (Мэнд сайхан гэдэг нь Лхагвасү- рэпгийн төрсөн дүү Мал- чин залуучуудын хороололд үнээ саанс байгаад Алтан- булагийн техийнумд урил- гаар суралцаж байгаа амээ) Энэ хорооллын тахиачин охин Д.Эрдэнэчимэг ХОДӨО аж ахуйн Дээд сургуулийн. 800 Ттехпинийн апгийй 0Юу- тан болсом. Сургуульд од соц үе тэнгийнхэн їїь хо- рооллын нөхөддөө байп байн захиа илгээдэг, хариу, ч ардаг амсээ. Бямбаа: Заг “ямар захиа ирж 897 --Сайр тэнээ, Өвөө л сурч байгаа юм байх. Хо- рооллын сониноос тодорхой соагиаутой бичээрай. л гасэн байна. билээ -- Хойь ямаа. төллөл, гахай, тахиа, Туулай үр- жилс байгаа. тухай. бас шинэ копцертылхоо тухай бичих- гүйн юу? Наймдутаар анги, тсхиин мэргэислийн сур- гууль тогстох хүүхдүүдээр хороолол маань өргөжих гэж байгааг ч бичим бол- ношгүү дээ гэн Бямбаа хэллээ. Сүрэг алагтүү Ттїн- сэп ируис хашаалы хөлд буухыг хараад Лхагвасүрэн --Хавар боллоо доо 35- мээп йинэзэмсэглэв, Малчин залуучуудын хо- рооллын-сонийн сайхап амьд ралаас үзсэн ч,энэ хороол- лын мянгач Хоёр саальчны яриа. хөөрөөнөдс тунгаасан ч зөлэлиїнН гїшүүн ёнл- лаж байгаа газар вэнил оодрог, амьдрал хөгжөөл ходолгоонтай, цаанаа л нэг хүсэн тэмүүлмээр байдаг пшэл Хашааны дэргэдэх туунууд їл нисэж, бууна, Нар таатайхап хоДөөгийц цэнгэг сэтгэл топийгэ: гишүүн хоёр бүсгүй балр- балсгалантай инээсээр сэр лүүгээ лвцгаана, Тэд дон- гон( салхан пионер байсан билээ. ОДоо улс нНийгмийн- хээ омпо хүлээсан үүргээ нэр төртэй биелүүл -лваа залуус. Хүүхлүүд минь та парыг Ч гэсэн сайхан ирээ лүй хүлээн байөг Сэтгүүлч 11, САНЛОКАВ алаг. цэг вээ, агаарт Энлэлийн 2 Эн. | | сайшишг- 7 вийн 8 жшилийр лийн захиргаа, эвлэл, пио- сэн ,өгүүллээр пионер су- реагчдын дунд хичээл заан аигм, бүлгүүдэд халэлцүү-. лэг зохиог явуулж байна, -- Найз аа| Чи ямар дуу дуулах вэ? -- Эхийн үрин чи Сургуулийн хонгилоор гар- таа гитар хогкны барьсан хоёр охин їшгэж ярьсаар явиа, "Тэд найз нөхөддөө ая дуугаа Өргөхөөр ипаа вээ, 1Кял бүрийн гуравдугаар сард болдог хүүхдийп урла- гийн долоо хопогт манай ор- ны хүүхэд багачууд илэлх. тэй оролцож өөрсдөө дуулж хөгжимдӨөхоөс гадпа, шү, ягигчин ах эгч цлрынхаа сайхан тоглолтыг сонирхдог билээ. Эпэ жилийп урлагийн долоо хологийг сурагтийн жилд аориулан иопер, су- рагчдын ЇЇ улирлып амрал- чин өдрүүдэд гурачдугаар тухай дуу..хї сарын 2400с 9нйг хүртэл япүулах юм Долоо хоногийн үеэр урлагийн бүх байгууллагуул Өгпөрийц Үзэгчдад зориулж дуурь, бүтгийн лясүжлг,дра- “мын болоп хүүхэлдэйн Жү- Миг дуу хөгисмийН коиперт тоглож байна Дуурь бүжгийн улсын ана- дємиц тсатр М. ЮКовалийн «Чоно ба далоон ишиг» дуурь, С. Пронофьспийн «Золуш- ка» бүнтэн шүжиг, Д. На- цагдаржийн тэрэмжит Дра- мын улсын анадемин театрт А. Толстойн «Алтай түл- хүүр», С, Маршанийн «Муурын -байшин» жүжнг, МХЭЭ:ийд тарэмжшит улсын хүүхэд, залуучуудын театрт ЯА, Линдгрений «Нарлсон, Ийпалхүү хоёр», О, Мяхал- канын «Хулчаахлї» Байнхонгор аймгийн тө. сургуу- Сурагчийн булан Сурагчийн булан бай- туулж, ардыр боловсролын хууль, пиоперийн дүрэм, Чин эрмэлзэл, с тоод дүрмээс бичсэн сам Ррууд гаргав. «Хүн болох багаасаа», ” «Эрхэм баян-трдэм» зэрэг ярдын зүйр цэцэн үгс ах- ургуулийн мадын сургамж сонирхолтой чиж сурталчилж байна номмунист хичээлийг сар тутам гай төлөглөгөөгөөр явуулж байхаар шийдпэрлэж, «Су. рагч чиний үүрэг зорилго» гэсэн сэдвээр 1100 гаруй сурагчдад Г 22127422 ЛЛОЭТГ Улсын хүүхэлдэйн театрт , 3 : ВА, 1ойсоны «Хүн-чулуу» жүжиг, хошин концерт тог- лож үзэгчиддээ толилуулж байна Долоо хоногийн гүеэр би- летийр үнэ -тапин хуваад хямдарчээ МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ЗУРАГ ДЭЭР: (0) Баянхонгор айтгийн то- вийн 10 жилнйпн нэгдүгээр дунд сургуулийп 9-ийд «А» пнигийн сурагч Д. Ганцэцэг Фовлолтийн хүүхдийн ДУУ дуулаачдган уралдаанд хоёр- дугаар байранд шалгарлаа (8) Нпйслэлийп. 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 7-гийл «Б» апгийн сурагчД.Алтан- заяа. Зовлөлтийп ДУУ лаачдын улсын уралдааны ЦЧ| байранд шалгарчээ. (Тус сургуулийн улс төрийн дууны «Монгон чавх- дас» хамтлагийн дуучин Ц, Баяраа, Б. Номунбаяр, Ч. Уидрах, О. Ундрал, Ц Чим- газ пар. 10 жилийн 47 дугаар сургуулийн 10-ын «А» ан- гийн сурагч Б. Дамба, С. Бодоош нарын экүжиг, авсан гэрэл зураг СУРАГЧ, БИДНИЙ ГОЛ ЗОРИЛГО өвлөлтөөг эрээр би нерийп байууллагаас эрх- «Манай хамт оло/-1983, лэн «Пионерийн үнэн» со- онд» тэсэн Самбарт аиги, нНипы энэ оны Л» 10 Ду. бүлэг, салаагаараа амжилт гаарт нийтлэгдсэгр «Сурагч гаргасан хамт олон, улс, чиний үүрэг сорилго» гэ- аймгийн уралдаан тэм. цээнд амжилт гаргасан тэд гүүний сурагчдын зургийг тавьж, амжилтыг нь сур талчилн, эхлэв Коммуинст хүтүүжлийн хичээл Пионер сурагчдын дуид хүмүүжлийн тус- 2-23 цагийн дуу- | кїХ Э. ллгийн долоо хоног Эхэллэ шаг БЯЦХАН. ЖҮЖИГЧИД, -- Аймгаас ясүжигчид ирээ юу? Үгүй ют байх аа! | Манай сушын сургуулийн хэдэн багачууд тоглож бай на гэсэн. шүү гэж хоёр овво: хооропдоо ярилцсаар улаан булап руу алхацгаа на. “ЭЖКүжиг эхэлжээ. рагчдып хүмүүжил ховгүүдийн: үерхэл Су- охид, нөхөр- | лөлийн тухай өгүүлсэн энэ жүжигт авьяаслаг пиопе- рүүд үнэхээр сайхан тог- лосонд аав зэж, багш, СУ- тын хөдөлмөрчид сэтгэл дүүрэн баяртай байцгаа- лаа. Хэнтий аймгийн Баян- овоо сутын 8 жилийн дунд хичээл: заав. Хичээлийг анги, ангиар нь зохион бай- гуулсай нь сурагчдын нас, сэтгэхүйн опцлогт тохирч чанартай сайн болов, “Эх орон, кам засгийн ач гавь- яа», «Хүн болох багаа. баа», «Зөвлөлт | Холбоот », “БНАГУ-ын сурагч пнонерүүдийн туршлага», «Аав зэжийн ач», «Өөрий гоо. захирар яголоодох нь» зэрэг сэдвээр сургуулийн удирдах ажилтнууд, багш нар, халамжлан хүмүү» жгүүлэгчид хичээл заав Бүлгүүдийп нэгдсэн цуглаан 1--8 дугаар анги бүл гүүд гтэгдэн «Сурагч бид- ний үүрэг зорилго» гэсэн цуглаан хийж, пиоперийн ахлах удирдагч, бүлгийн улирдагч нар сонсгол тавьяс хэлэлцүүлэв. Цут- лаан: дээр. Ш. Батсаруул, Ц. Эрдэнэ, Д... Нямсүрэн, Өлзий-очир нарын тар, гүүний пионерүүд үг хэлж өөртөө тодорхой зорилго тавьн, түүгийгээ хэрхэн хэрэгнсүүлдэг тухайтва ярип, Вас дэг шурам зөрч» сургуулийн 8 дугаар ай- гийн сурагчид Дожоодор- жийн зохиол «Нэг ширээ- ний хоёр» жүжгийг өөрс- дөө найруулан ийнхүү тог лож зэхэлжээ. Жүтгийн гол дүрнэг ширээний хоёр сурагчид 28. Эрдэнэса- руул, Ж. Ганбаатар, Ц. Оюунцэцэг, багш, эхийн дүрд сурагч Х. Энхтула, С. Оюунгэрэл пар амжилт тай сайн тоглолоо. Энэ бол манай сургуулийн шпионе- рийн бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд байгуулагдсан Ду- гуйлангийн сурагчдаас МХ ЗЭийн ХУШ нх хурал, Монголын пионерийн-«Зал гамжлагч» У Чуулгандаа барих бэлгийн нэг юм. Багш Г, ЦЭРЭНДОРЖ дөг, хичээл дээр юмгүй байсаар цаг овгө- рөөдөг, гэрийн “даалгав. раа дутуу дулимаг хийдэг байсапл зарим сурагчид ДУ- тагдлаа. арилгах талаар тодорхой үүрэг авав, Анги: бүлгүүд сураг- ЧИЙН жилд авсан үүрэг амлалтаа уншилц хэрхэн биелүүлэхээ тайлбарлаж үүргээ хамгааллаа, Сурагчийн үүрэг сорил гоо цэр төртэй сайр бие- лүүлн НИЙГМИЙН ажил үйлс, хамт олцоо удирдан зохион. байгуулах талаар айминилт гаргасан Л. Ган- хуяг, С. Бямбасүрэн, Ж. Оюунцэцэг нарын 20 га руй сурагчийг сургуулийн захиргааны баярын бичгээр шагиавн «Пионерүүд байгга ца- вэрч иямбай, соёлч болов- сон байцгаал» улсын урал, дааны азлжит (аянд ам- жилт гаргасан С. Янжин» цэцэг, БВ. Наранчимэг, Г. Отгонбаяр нарын 91 пиО- керт «Сойлч сурагч» гэсэн үнэмлэх олголоо, Багш Л. БАЛДАНДОРЖ хийсэн шини шинииинцлианийцаиишилилинииииишийШ» ишигний ишийг АЗРММЧ, аээл ЗУРГИЙН УРАЛДААН - ТҮХЗЭ-ийл ХУШ их ху- рал, Монголын пионерийн | «Залгатжлагч» У чуулган угтаж, сурагчийн жилийг тохиолдуулан манай орны пийт їноцср сурагчдын дунд «Пионерийп үйзн» сонины газар, “Улаанбаатар хот дахь Залуу техинкчдийн ордиы захиргаандас «4Су- рагч» сэдэвт гэрэл зургийн уралдааныг 1983 оны 8 дугаар сарын 1-нээс 1988 оны 5 дугаар сарын 1 хүр- тэл зарлаж байна. Гэрэл зургийн уралдаанд ирүүлэх бүтээл нь освор үеийнхний толоо ивм, зас- гаас тавьж байгаа анхаа- рал халамж, тэргүүний су багш, сургуулийн ажиллагаа, хүүхэд багачуудып хүсэл мөрөө- дол, аз жаргалтай амьдрал, ЗХУ, ах дүү социалист орнуудын хүүхэд багачууд- тай тогтоосон үерхэд нө- рагч, үйл хорлөл, хүүхдийн урлагийн наадам спорт, зэргийг гэрэл зургийн аргаар тод томруун үзүүлсэн байвал зохино. Нэг хүүхэд хэдэн Ч бү- тээл ирүүлж болно. Уралдаанд ирүүлэх зур- гийг 13х18 см хэмжээнээс багагүй цаасап дээр буул- гасан байх ба хальсны хамт «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ РЕДАК ЦИ, УРАЛДААНЫ КЮО0- МИССТ гэсэн хаягаар хү лээн авч дараахи байр эз» дүүлнэ. Үүнд: 3 НЭГДҮГЭЭР БАЯР: 5. Алтан медаль. олон улсын пионерийн “«Най- рамдал» лагерьт амрах урилгаар ХОЁРДУГААР БАЙР: 5. Мөнгөн медаль, дД0« тоодын пионерийн лж герьт амрах урилтаар ГУРАВДУГААР БАЙР 5. Хүрэл, шедаль, «Пионе- рийн үпэн» сонины тусгай шагналаар шагнана. Уралдаанд ирсэн шилдэг сайн бүтээлүүдээр ЇГХГСЭ- ийн ХУШ их хурал, Монк толыц пионерийн «Зал» гамжлагч» У чуулганд з0«ч риулсан үзэсгэлэн гар, гаа. 1 Хүүхдүүдээ! Шилдэг сайн бүтээлээ | яаралтай ирүүлээрэй! : 1 УРАЛДААНЫ КОМИСО дараалан онц-сурал- БЭРЭРнин Онц Суралсд цал: урлаг, спортоор БЕРГЭРЭМЭ элчин нөхдөө гарэл “тарчуудын баг түрүүлжээ. Энэ ангийн хүүхдүүд «зөрчилгүй, ахуйч, цэвэрч хамт олоп» ЖИЖИГ ТАЛБАЙН ГАНДБОЛ Бөмбөгийг зсрэг багийн хаал- танд шидэн оруулах ворилгоор тоглоно. ТОГЛОЦГООЁ! Тоглоомын хэрэгсэл Гандболын буюу жижиг резин эргүүлэн тоглогчдын хөлбнд хүр- бөмбөгөөр тоглоно, Уртаараа 2м, гэх зорилготой, ЗАЙ! хавтаслаж, цэвэр илмбай ” овдэлдэг ба сурагч бүр нборгийн -с ДЭВТЭр,үзэгний алчууртай болж, огтмол хэрэглэж заншжээ,Тий- - талба . /өндрөөрвө 40 см модоор хавлга оглоомын хэрэгсэл л їїг ДҮҮ яингал 5-8 метр урт олспы үзүүрт , - 7 огдолтын талбай олстэй уут бэхэлсэн байна. Зураг " Ингэж лах «В» ангийн 04- 10 шм өртөн, 20 м урт хэм- х. ” Жтачууд «Пионерийн сайн үйл- шээтэй талбайд тоглоно, Үүнээс Тоглох дүрэм 2 СИЙН НОМ»-Д зуригтайгаа тавиг- том талбайд тоглож болно, | Зу. Энэ тоглоомоор баатарчууд, ба. ” Ааж ажилчны районы ХЗЭ-ийн раг М 1 га, дунд насны пионерүүд тогло: хорооны дурсгалын чилгээ, ход тохиромжтой, Энэ тоглоом нь - Хар Тоглох дүрэм пионер, сурагчдад хурд, авхаалж талархлын хуудсыг гардан ав-. сандаа баяртай байна. эь "Р ЭНХСАЙХАН Байг логилагүүд л уүлрход хамсав, үсрэмтгий чанаруудыг ол й. Нэг 10--14 : хүүхэд тоглож ХҮЛЭЭНЭ 15--20 хүүхэд иэг зэрэг тоглож өхлзхдэз талбайн голд хоёр ба. болно, Тоглогчид тойрог болон бог гийн тоглогчлын дунд Нь бөмбв. | 0080. Удирдан, тоглуулагч. буюу гийг тазарт ойлгон шидэж ӨГНӨ загасчин элстэй олсоо барин тойр Багийн ТОГЛОГЧИД бөмбөгийг гийп ТӨВД Зогсолт тоглогчдын хөл өөрийн тоглогчдод дамжуулан эс- | Ч!Л Доогуур тойргийн дагуу эр- “орзго багийн хаалганд шидэж | ГҮҮЛЛЭ. Тоглогчид өлстэй уутанд оруулна. хөлөө. зүргэхгүйн тулд дэзшээ 4 м-ийн диаметртэй тойрог до. | ҮСРЭНЭ. Тоглогчдын хөлд элстэй тор хаалгыг байрлуулах ба довт- УУТ Хүрвэл төр тоглогч тоглоо логч тойргын гаднаас бембегийг | М00с хасагдах журмайр тоглоо хаялга руу шиднэ, Хэрэв шугам | ҮРГЭЛЖилнэ, Дотор “орж шидвэл 1ооцохгүй Тойргийн аль ч талаас бөмбөгийг хаалга руу шидэж оруулахыг зөпшөөрнө, Бөмбөг хажуугийн шугамын цаана тарвал эсрэг багийн тоглогч бөмбөгийг 14- жуутийн шугамны ёр талаас өөрийн бягийн тогдогчдод дамжуу лай тоглолтод оруулиа. Энэ тоглоомыг хоёр буюу хэд хэдэн багуудын хооронд тэмцээ- ний хэлбэрээр явуулж болох юм. ЗАГАСЧИН Тоглох арга Тоглоомын удирдагч . олсонд бэхэлсэн элстэй уутва тойргоор 220ТЭД НОМ ” УНШИЖ БАЙНА 7 “Үлгэртэй шомын зургийг үзэх “биш бичсэн зүйлийг Нь түгд- -оохай өгүүль ” Нийслэлийн 10 жилийн 17 одугаар сургуулийн Гийн «А» ” авгийн сурагч Д. Мандахбаляр, -. Їзн «Бэ» ангийн А. Өсөхбаяр, -А- Болор, 1-ийн «Г» ангийн Г. » Итгэлт, Д. Сонор, Минжипиа- Бэлтгэсэн НАРАНБААТАР Ч. тамир спортоор байпга дасгал. сургууль хийж байна. 4 1, Багш Б. ЦЭЦЭГМАА ЕСЛИ КНИГА ЗАБОЛЕЕТ Друшат с кипгой все на Свёете, Дружат взрослые и дети, Но представьте хоть на мнг, Что нигде не будет книг, Ой, какснучно станет вдруг.,. Мнига-спутник наш її друг, Припев: Ёслн книга ваболеет, Нв пойду якдокторам, Сам прошьюо ёё подклею, Кингу вылечу я сам. | Снова станет, книга новой И красивой, здороной О морях и океёанах И осамых дальних стра!ї О Венере, о Луне, О моёй родной стране, Где мы счастливо жив В пей прочту я 0бо Есём Припеп: Пионеры, октябрята, И ребята--дошколята, | Будем с книгою дружить | Будем книгой дорожить, Потому что нам, друзья, Без нек совсем нельзя. Припев: Баатарчууд аа! Энэ дууг дуулаад, сурах бичгээ . «эМ- чилж» сониныхоо нэрэмжит «Цаас» хэлэлцүүлэгт Орол цоорой! 2-2225232225 Ес-ли яныга зас но хээр хоёр мянган алхам гэЗ- хүртэл хэдэн алхам бэ? гэж асуулаа лээ. -- Мэдэхгүй хүү мивь, - Яасан авхаалжтай хүү одоо хоёулаа тоолж үзье вэ гэж багш нь магтав. Цэл- гэв. Ээж нь өөрийнхөө ал.- магийг ягаахан хормогчтай хааг тоолоп явсаар цэцэрлэ- найзууд нь тойрон бүчлээ гийн. үүдэнд зогсож Тэр тоолох юм хайж, ЯйШ -- Яг мянган алхам юм тийшээ харж байснаа тайран р гэв зогссон найзуудаа тоолж эх- - Үгүйтаных буруу. МЯ- лэв, Ё ний алхазгаар тоолохгүй їгөгУүллэг) яасан юм гэж хүү хэллээ Цэлмэг дөрвөн настай - Ээжийнхээ наг алхах 27183 | Тэр жаал арван вааранд цэц газар чц, хоёр алхана. Тэгэх , | гийп. гүр суулгай2 цонхон 218, чиний алхаагаар хоёр дээрээ тавив, Цагаал, улаан мянга гэжээ хөх, шар, ягаан, цэнхэр өг Цэляэг хүү баяртайгаар гийн цэцэг ургаж, нов но ангидаа оров гоон навч гарав Цэцэгнүү: -- Багшаа манай гэрийн - 1эз, харж зурсаар «ёлгийг үүднээ! цэрлэгийн хашаа ялгаж сурчээ. Харин хар хүртэл хэдэн алхам ба? гв- өнгийн будгаар цэцэг 0 нохой зуржээ Өдөр бүр - Чи тоолж үзээ юу? цэцгэз толсоор байгаад зуу - Ви тоолсон. Эзжийн хүртэл тоо мэддэг болов алхаагаар нэг мянга, миний- Гэрийнхээ: үүднээс цэцэр- лэгийн хашаа хүртэл хэдэн алхам газар байгаа бас тоолж үзлээ. Гэхдзэ зууц алхам яваад Л Дахнад нэгээс зхлэн тоолно. Чухам хэдэи | зуу болсныг мартаж орхино Хаврын дулаахан нэгэн өдөр хүү цэцэрлэгтээ очи хоор гэрээс гарав -- Ээж эз! Манай гэрийн үүднээс ц ЙН хашаа Нэгэн байц хадим оигорт сүрэг алтай хараацай голын “шавраар уран гоё-үүр аасчдо: “тор нь ангаахайнуудаа суулга- жээ. Түүнийг мэдсэн опт/ шар "| үйэг хөөрхий ангаахайг хароо- хоор ээжийнх нь эзгүйд очоод: Ч т- ХөөвС ангаахайнууд аа сонсож бай| гэж ллдамхац “дуугаар өгүүлэхэд, ховдог ан- гаахайнууд цөм үүрнээсаэ цу- “хуйн гарч час улаан” амад ан: гайлгав, -3-- Үгүй аз| би та нарт хоол “өгөх гэсэй 10м биш хоолтой гй- “аар хүргэм! өгөх гэсэл юм. Та- снай залс чипь зөндөө их хоол голчихоод түүнээ даахгүй бай- тгаа тул та нарыг аваад иргэж “намайг явууллаа, За одоо үс: срэзрэй, би тосол: авьл гал Хэ- Өлэхэд хЯмгийн ховдог нэгэн ан- сгаахай үнэгний ам руу оржээ. 5 2Эпэ өдрөөс зхлаад | ухаант Тхараацай ангаахайнуудаа адуу- ны сүүлний хялгасаар хөлөөр “аргамжсан ажээ, 77709722 у:зиинмничнй 0У4007 Өчигдөр би Ном уншлаа Тун сайхан Ном уншлаа Зөвлөлт ахын тухай Зурагтай тэр номыг Амтархан би уншлаа Ахиад нэг уншлаа, Зөвлөлт орны тухай . Газар нутгийн нь тухай | Ард түмний нь тухай 2 »111145412 1 111Ү77111077 ҮҮ111Л 2” (өгмуллЭг) Урьд өмнїийхөө олзонд ам- ташсан зальт үнэг маргааш нь бас л иөгөө хадны дэргэд очиж, --Апгаахайнууд аа ээж чипь амтат сайхай хоол олчихоод даахгүй байгаа тул та парыг аваад ир гэл! намайг явууллаа Їэл, хэлэхэд өлсөж байсан ан- гаахайнууд цөм үүрнээсээ үс: рэн гарав, Гэтэл ухаант ээжийн хялгасац уяанд аргамжигдан дүүлишиїгнэсээр байв, -- Үүрнээсээ гарч дүүл- лөгдсэн ангаахай час час ДУУ: таран өөжээ дуудав, Агаарт дүүжлэгдэй байгаа ангаахайг уналс ирэхийг хүлээсэн овт үнэг хэл 8маа долоон сүүлээ шар- рагпуулан байл ядан! байлаа. Гэтэл түүнийг харсан малчиг иашалын анч нохой ухасхийв, Бүтээн байгуулалтын нь 1 тухай Энэ номноос Уншнж мэдлээ Ингэж би Есөн насандаа Зөвлөлүүдийн ороор Аялаад ирлээ ”Гүүнээс хойш бн Олон орноор Аллаад ирлээ Олон орны зан заншилтай Танилцаад ирлээ. Эцэст нь би Ингэж бодлоо Монгол, Орос, Болгар, Польш, “унгар, Герман,,, Аль ч орны | . Хүүхэд багачууд Энх тайванд дуртай юм байна Ээж аавдаа хайртай юм байна Энэ тухай би Номноос олж уншлаа Ингэж би Энэ дэлхийгээр аялаад ирлээ Ертөнцийг харах цонх болсон Номтой нөхөрлөөрэй| Зурагтай зурвггүй гэж: ялгалгүй Цэвэрхэн иямбай уншаарай Эцэст нь тэгээд түүнийгээ Эрэгцүүлт: сайтар бодоорой! Нийслэлийн 10 жилийн 72 лутаар сургуулийн сурагч В. СЭЛЭНГЭ 9/4:5427Г2 Өндөр уулын Өвөр иемөрт Хопьчин ахынх Өлөлждөг Атралтаараа би Ахынд очлоо Цас хупгарласаг Өргөн талдаа Цагаан хойнд Бэлчин япвахдаа Туслах төлчин Ирэв үү гэх шиг Таатай нь аргагүй (Натайг харлаа. Хөөрхөп хурганууддаа |Ханатал нь би Өвс өглөө Улааплбаатар төмөр замын техликүмын сурагч Ж, ЖАРГАЛСАЙХАН УршийлН 9737 (Үдэш бүр эмээ "Үлгэр ярьж өгнө Үдэш бүр эмээгийн Ярьсан үлгэрийг Өөрөө би өвөөд Ярьж өгнө Үдэш бүр эмээгээр Ярнулсаар байгаад Өвөөдөө дараа нь Шалгуулсаар байгаад Өөр нэг ч хүн Огт мэдэхгүй Өөр нэг ч номд Ор тас байхгүй Зөндөө олон үлгэр Цээжилж авлаа би Цэцэрлэгийнхээ аварга Үлгэрч Уусүр Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ ДАЛХЖАВ фашшпашшєшсєшншцхлашэшиисыНШЭЭЭЭ. БИД САНСАРТ НИСНЭ огторгуйц гүнээс гялалзан тодорсоор сансрын Хөлөг тасалгаанд алгуурхан газард лаа, Танхимд цугларсан бяцхан баатарчууд өөрсдийн Дундаас томилж харь гаригийн зүг нис: гэсэн найзыгаа хөлгийн бүхээг: нээс гарч ирэх тэр мөчийг тэсч ядан хүлээнэ. Удсан ч үгүй хөлгийн бат бэх хаалга алгуур: ханаар нээгдэжс сансрын Нисэг- чийн өвч бүрэн хувцастай бяц- хан нисэгчид гарч ирлээ. Ингэж нийслэлийн тавдугаар СУРргуу- лийн Цэрэнжид багштай 1-ийн «Гэ» ангийн бяатарчуудын 08: гийн ажил эхэлсэн юм. || дод ёнивчсад хязгааргүй 9451:495999Ф99Ф99Ф9Ф99Ф4: БААТАРЧУУД 204490994669404640244949440696099 ТЭРГҮҮНИЙ Дундговь аймгийн Хул «Б» ангийн онц сурлагатан Б. Өлзийсайхан, 1983 оны гурзадугаар нисэг- сайхан ДУУ зохиосон сансрын тухай, ирээдүйд сансрын 8иИ- ц.Хүүхдүүд сансрын чийн тухай олоц дуулж бас өөрсдийн шүлгээ уншив. Мөн сэгч болж хөрш гаригууддаа айлчлан очиж Эх дэлхийдээ гавьяа байгуулахыг . зөгнөсөй хүсэл мөрөөдлөө ярьсац нь бүх- нээс сонирхолтой сайхац зүйл боллоо. Тус ангийн эцэг эхийп зөвлөл хувьсгалын музейтэй хамтран нийт баатарчуудыл багийг хам- руулац «сансар ба хүүхэд» сэдэвт баатарчуудыл 4жил (00: хнояс БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, сансрын нисэгч 8. Гүррагчаа- (99Ф99Ф799У999ФФтФ9Фч277 Дд сумын Улсын тэр тай уулзалт зохиов. Сансрын, нясзгч 7Н.Гүррагчаатай уул. заж түүний сансрын нислэгийП тухай сонирхолтой сайхан яриаг сонссон бяцхан |баатарчуудын сэтгэлд Хичээлдээ Онц Сурал- цаж том болоод сапсрын нисэгт больё гэсэн Чин хүсэл төрсөн нь илэрхий. Бяцхан баатарчуудын Мачнь эпэ сайхан хүсэд биелэх НЬ дамжиггүй. Гагцхүү тэдэндээ онц сурахыг хүсье. ЗУРАГ ДЭЭР. Сапсрын инсэгч Ж, Гүррагчала баатар- чуудын ДУНД 1:иИйн «Гэ» ангийн эцЭн. - эхийн зөвлөлийн Дарга Х.БААСАНСҮРЭН Ф49Ф969Ф4У999Ф99Ф999Ф9Фө92, ГЭХ ХАЛААХ Ф949479Ф9ФФ999909Ф9Ф9 гүүний сургуу лийн 2-ын «Бэ, 1-ийн 15:24 Бямбацогт, Ф Б.БАТЦЭНГЭЛИЙН авсан гэрэл зураг, » Э.Отгонцзцоэг иар. 3964 0944 994994 хэвлэлийн комбянатадхэвлэв, | Индекс-14140 94444449944049144434434249402444449632949904944444499 999 А--89748 | Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын Ш, СУРЭНЖАВ (МХЗЭгнйд шагналт яруу тпайрлгч! (мөчлөгөөс) АРГАЛЧИН ЭЭЖ МИНЬ Хумбан шээзгнй ардаа үүрч Хулсан савар урдаа бариад Аргалчин ээж минь хавь орчноор Адууны зрэлч шиг харуулдан алхана Сармай аргал, халтар хомоол Саарал болтлоо хатсан бүхнийг Савар дээрээ шигшин байх нь Сайны шижрийг тунгаах адил Санардаж түүсэн Дүүрэн аргалаа Мөрөө давуулан шидэж байхдаа Сагсан бөмбөгийн тамирчин алил Ч, 4 7 С БНМАУ-ЫН Аргаас гадна халхын учиргүй... Араг саврыг Учруулїц байл Аргал түлээ гадиаа татаж Алтан эрднийн шидэт галаар Айлын голомт бадрааж байхад Зүрхэн улаан Дөл шорхор” Зүмбэр алтан хүрээ татаж Зүйлийн сайхан эрдэнэ адил Зуухад дотроос иарац урсгаж Тос самарсап шаргал цай Тогоо дүүрэн жаргалаар цдалгилж Тоонот гэрийн од хийморь Толгой д3эгүүр оргилоп байнам Асрал хайр нь илр шиг зэсэн Ачтай ийм д ээж нар минь Ахуй амьдрал гэр орноо Араг шигээ үүрч лвпам, 39 дэх жилдээ 70:20(1842) “эвтт--- сттуглатиииллэвилаогтєгтєх БЧЕБЖЕВ,ЛБГТЬЛТЕВВЕЛГГЭЄ”--РИВКХЛЕТГЙЛЛЕЛВРА1(::3ЕШЖЕЛЕЧИЖЛЛЛБЛИЛЛЖЛИЄН ҮУ/154 , ТӨРИЙН ШАГНАЛТ ЗУРААЧ Я,ҮРЖНЭЭ ЗУРАВ ЭГЧИЙН ЭРДЭМ Эгжийн улНыг балчраасаа өвлөж Ээтийн урныг багаасаа сурч Цагаан сүүгээр хоршоог ивгаРж Цайлган сэтгэлээр хотлыг тэтгэнэ Цалгим хайраар ханиа Жаргааж Цангицам дуугаар үрээ бүүлзэлпэ Өндөрт мандсан энэ зууныхаа Өглөөг ,Даллан өрхөө татна Өөдөлж штшандесан Ороп улсынхаа Үйлсийн тэнгэрт Мөрөө гаргана Мэлтэлзэх Гангын авөлөн урсгал Мїлмэрэх Нилийп зүүдэн дурсгал Цуутай Ижилийн оргон мандал Дуутай Сэлэнгийн түргэп долгио Эхийн сэтгэлд цалгин бууж 1088 Он ГУРАВ ДУГААР:САРЫН 8 ЛХАГБА ҮНЭ 10 МӨНГӨ Эпийн далай захгүй цэлийлнэ Энхийпт хөх тэнгэрийн Доогуур Эхийн сэтгэл чайгүй сүлжинэ Ардын их хурлын тэргүүлэгчийн тидэрт Ази, Афринийл тэмцлийн эгнээнд Дэлхий дахины Өргөн чуулганд Дэлгэр хорвоогийн өнцөг бүхэнд Монгол бүсгүй түтний. хэргийг шийдэлцэн Монгол бүсгүй торийн Жолоог барилцан Эрип, цагийн эрдэм бүхпййг суралцай Эрх таргалып эрдэнэ бүрийг стунгаалцан байяа, ШУДАРГА Бага пуурыц 10 жилийн ПИОНЕРҮҮД Дунд сургууль хүүхдийн урлагийн 7 хопгоор сур- гуулийй уран угшигч, “дуучин, бүжигчний аварга шалгаруулжээ. Нийслэлийн 41 дүгээр дунд | сургуулийн (7-гийд «Б» ангийн сурагч Б.Ба. дамханд, Л, Алтапсүх снар тээврийн замд гээгдүүл, 13000 тагрөгнйн ӨМЧ Зэн зүйлийг олж сэргийлэхийн байгууллагад тушааж пио. нер хүлий үүргээ пэр тор. тэй биелүүлкээ. МАНАЙ СУРВАЛЖ: ЛАГЧИНН авсан гэрэлд зу | раг | Бид сурагчийп жилд НЭГ АНГИЙНХАН Нийслэлийн 13: дугаар сургуулийц. Т“гийн «А». ан гийн 4шолерүүд хотын. тэр- түүний бүлэг болж, сурлагын чанараа. 55 хувьд хүргэв- Бүлгийн дарга Ө, Бямбажар- гал ахлагчтай сурлагын хэс- гийЙНХНИЙ ажлын үр дүнд Б. Бадамгарав, Ч. Энхсай- хан, Б.Баасансүрэн, П.Сүн- жидмаа, О. Мөнгөнтүлхүүр, П, Батгэрэл, Д. Отгопбаяр нарын олон хүүхэд сурлагын чанараа ахиулж, дундаассайн їцэа үзүүлдэг. Сурагчдын уралдаанаар сүүлийн 3 шид сурлагатан: болжээ, авьяас” идэвхийг зөв сайн дараалан сургуульдаа тү- Б. “Бат. өргүүлснээр урлаг, спортын рүүлївээ Сурагчид өөрсдийн Ц. Өл- төрөлд бүх хүүхэд хамраг- байрны орцын ариуц цэв- зийбаатар, А.. Мэндбаяр, Д9/8. улс төр, ардын дуу, БИ асаХЫН хамгаалж, «Ус», Б. Лхагвасүрэн, М. Одгэ зөвлөлтийн хүүхдийн дуу 4 иИЙйДЭН» Операци” аохион : Ч дуулаачдын хамтлагууд бай. НОМ, дэвтрээ үлгэр нийшээ Онц сурлагатан хишиг, Ц. Насаибат, рэл нар цохдийнхөө хичээлд тай байнга туслахын хамт, ямар ГУУЛЖ, урлаг спортоор 4--7 тамтай өдэлнс “5:ын «А» нэг ажил хариуцал: тэргүүг ДУгАар аигнудын аварга ангийн. дүү нартаа 84 сурах ний пионерийн үлгэр жн- болж, бусад торлийц опоот бичиг шилжүүлдс өгчээ. ЗУРАГ ДЭЭР,-- Бүлгийн) -- Ангийндарга, онцсур-|Липгзмаа. дарга. онц «сурлагатан, Ө.|лагатап Ц. Насанбат (6) 2 ) ! : -« 0| а Ё Бямбашаргал 7 хоногийн -| Эрэгтэй, эмэгтэй саг- Өлзийбаатай шйажн Хог Дд сурлагын /Дүйг тогтмол, мэ-|сан: бөмбөгийн аварга багийн! С. БОДООШИЙН авсан дээлдэг, ахлагч Д, Энхбаатар, Ж, гэрэд зураг, |1/ Бүжгийн аварга бүхард түмний урлагийн үзлэ- гийн х Л -гий шошроЭЖ медальт 7-гийн «А» ангийн суршгч Б. Бал- -- «Залгамж үе» аяны шлаг аварга, 8-ын «Бэ» ангийц Өйёсэрсүн Жазед” 75 ЧЭ Э25 у -- МПБ-ын Төв Өлийн Хэнтий аймгийн Жар- Е өлий АХ, ХлужарллиглтхЛл007) гс б-гийн «Б» ЛЭБрыр тонгойн медальт, дууны авар галтхаан сутын "ДУВд сүр ЦШУтыл шалллайд ширхэгийг ү толийн бэлтгэдээ малчдад | мАНАЙ СУРВ УРАГЧН, Эрхэмбаяр, Ззлайн пиопер, баатарчууд ЗУРАГ ДЭЭР, дгээй, илгээхээр ӨВЧРЭЫГ АЛЖ! ЛАГНИЙН авсан гэрэл зураг, СО-А аанэ үлдэн салаат Сарантуяа, Ц. Өмхло, Д. ПУШКИНЫ аван С. малыц элгэвч, нэмшээ 470, БЛЛаи л: 0, Вс3 --гг----1НЭнлуЬХЕ” ЯО1Ү16342037) гэрэл зураг, її “Арьс , , : 20:ч86--Х44л)5аєчллйс Хүж га квсса тэйчүүдийн тухай энд “Та. бага залуугаа- эрийп үйл ажилла- лцож үндэсний-Ччө9- өдөлгөөний зүтгэлт- хүрээнд байсаш хүй. шф зандан насалдаа өөр йл сонирхон байсан гаар тогтол эд амьда, па гэж ч ЭТсЭСЙ :байсан, Асуулт. Таны хувийн зан чанар тухайлбал биеэ даасан Үзэл бодолтой болж өсч хү- ? ЭГЦлн нөлөөлсөн год ариулт. Бусдаас ралцсан.. Эргэн тойронд бай. гаа бүх хүний хамгийн сайн сайхан” зүйлээс л суралцах хэрэгтэй, Түүнээс биш саа- зал пэрд гарсан Хүнээс до юм сурч мэдэх ёстой биш: Харан Хүй бүрт лмар пэг сайц тал байдгийг ойлгох хэрэгтэй, Асуулт, Таны хүндэтгэдэг баатарлаг хүмүүс? - Хариулт, Эрх чөлөөлий ТӨЛӨО | тЭмцЭгЧДИЙГ ямагт Үїйэли, хүндэлж байдаг. Эрх чөлөөний төлөө тЭВЦЭГЧЛДИН тухай цомыг хүүхэд байх үеэ- сэз улших дуртай шЕМРд Зйсд хайр хүн- эг лээн эмэгтэй бий ЮУ? Уг» Хариулт. Намайг 19 нас- тай байхад. зэж минь таа- лал төгсч билээ. Түн ч аа- луугаараа ,. т байсан юмсап - Асуулт, Ээжийн чинь таа- лал төгссөн явдал -таны ху- вий амьдралд хүчтэй нө- лөөлөл үзүүлсэн байх дза? Харнулт, Сайн (ариулт, Миний амьдралд Уг ЧаЛ өлөө тэмцлээс. . рїїш| сонирхол та- сай ямар ч асуудал (той ч тэр болгон ! түй, Харни их ойр дотно цльд суралцаж | ОхиӨдтой хамт л Зи їхсэн ч Молор ЧоВС Ё: ”гаалигү д- 4? бж: байв. ки рин спортын тог- їе | дээгүүр гул- тоглох Дуртай байсан. Асуулт, Багадаа тэр үсийн сүрагчид шиг барууны мая- р СрРӨЛаЛйцай бай- Фүшлулт, Үндэсний эрх флоопий хөдөлгөөнд орол- їд гарвар нэхсэн даавуу- р хийсэн хувцас өмсдөг сан, Гэрийн нөхцөлд хий- даавуу бүдүүн ширхэг- 1 байдаг болохоор түүгээр самгийН эпгийн хувцас хийж “өмсдөг: юм.. Харин бид знэ 21 П : 5 мэдэхгүй, “хүлцсандаа их дуртай. түүс | Эла яндал миний ам Ї : л ьдралыг сургуульд өмсөж ява- оврчилсон гэж ч хивс ча- (бал бахархал гэж үздэг байн, 1Шигйцарт сурч байхдаа бус- Д жишээгээр” хувцаслаж сан, дахгүй. Хүнд тохиолдсон уйт- гар гуниг хүний дотоод ер- тОНЦӨд хүчтэй ицолөөлөх 0о- ЛОВЧ амьдралыг зогсоож ча- уулт, Хүүхэд, залуу дахгүй гэж би боддог. Эзж бмхаа хамгийн дурсгалт мипь нас бараагүй бол би ИЙН тухай ярина уу? нөхөрт. эрт гарахг байх ТХариулт, Нэг, нэгэнгүй | б3їсан болов уу? гэж хаала їн сайп санахгүй байга. бодогддог... Ээжийг Т 8 эх эцэгтэй хамт байх сан. болохоор энэ », “л хамгийн аз зпаргалтай өөрөө л: шийдчихсэн том їїдагсан. “Харамсалтай нь шАсуулт, Та Фезор: Ганди: - н, Ялан- тай хэлээ -тацилисан бэ Биүсэн “цөөхө Ч Хариулт, Төрөлх Аллаха- й хамт байх нь бүр балдаа,.. Нилээд олоц удал “Бас бүгдээрээ ууланд хэлсний нь: дзраа: бн сов- Н санагддагсан. швөрсөн: Асуулт: Та нийгэм улс"тэ- рийн үйл ажиллагаанд ндэвэх- тэй сролцогчдын нэг, Тэгэх- дээ талыг бусад эмэгтэй їзүү- дИйн-адал жирийц зэж гэж улс Ориыг удирдана гэдэг йдол хүсэл торж байсан уу? “Хариулт, Үгүй, ер--үгүй, /гүед-чинь Энэтхэгийн тус, Фрида Браун Москва хотноо болсон Дэлхийн Ард чилсан Эмэгтэйчүүдийн Холбооны бага хурал дээр эмэгтэйчүүд, хүүхдийн эрхийг хамгаалах талаар дэлгэрэнгүй үг хэлсэц юм. БОШЄТЇЄСЬВЄ 2 өл ласыэ-2 ФРИДА БРАУН: З нийгэмд" амь- арч байгаа олон. мєнган БУҮХДВЛВ нэгэн адил Ми- ний бага нас бэрх амьдра» ралын дунд өнгөрсөн би- лээ. Эцэг минь ажилгүй- чүүдийн эгнээнд шилжии- гүүт биднийг суудаг байр- наас хөөж гудамжинд гар- тасан. Энэ үед “Эцэг ЭХЭД маань гурван иялх хүүхэд "тэжээх шаардлага. тудгарч байлаа гэж тэрээр өөрийн хөө хүүхэд цасны тух ярьсан юм. - 2 х -- Хүүхдийн эрхнийтун- хаглал нь) «Хүн торолх. төн хүүхдэд хамгийн сайн сайхиаа. зориулах ёслой» гэсэн үгээр эхэлдэг, Харин социалнст орнуудад өнэ тунхаглалын зарчим бүрэн Хөрөнгөт “үрсийн сайн сайхан лын төлөө бүх амьд- | зориулж байгаа хү- Онэг нь Олоп улсын дийн Ардчилсан | ерөнхийлөгч ИЙ хооронд, энх 1Үлсэ4лигэтудхыг : 24-44 57 снэтхэгийн ерө 1 нийг АЛХ" ЭЛДГ" 1225 ша 277 Гүдэй» 0523 ыг зу» ї ын ! үзэж: болох уу? 7 Хариулт, Болио. Би ох хү сний хурьд өөрийлхөө хүүх- ДИЙН- ТӨЛӨӨ хийвэл охиХх Зүйдийг өөрөө л хийдэг. Тэд- ний толоө хайр халаыиж та- ВНХ ЯВДЛЫГ ХЭНД Ч Даатгаж байгаагүй. Харий ч өөрийн таньдаг эх, эмэгтэйчүүдээс илүүгээр үр хүүхдээ анхаарч байсан гэж хэлнэ. Ер нь ер- төйцөд хүн төрүүлсэн ох үрийнхээ төлөө бүгдийг хийл гүйцэтгэх ёстой гэж би үз- дэг, Асуулт, Эх хүн боллоо гэд- гээ хамгийн ихээр мэдэрсэн үе? Хариулт, Хамгийн том хүү- гээ төрүүлчихээд байхдаа нэг д сайхан үйлс бүтээсэн шиг сэтгэлд хангалуун, баяр- тай байсан. Чухам тэр үед л би эх хүн боллоо шүү гэж ойлгонс мэдэрсэн. Асуулт, Гоё ганган хув- цаслана гэгч юу болох та- лаар таны бодлыг сонсохсой, мэдэхсэн гэж боддог эзмэгтэй- чүүд олоп байх юм? Хариулт, ССПайхан хувцас- дасан хүнийг харахад сэт- гэлд аятайхан байдаг, Ер нь бүх хүн бусдын нүдэнд ду- лаахац харагдахсан гэж чар- майдаг-байх нь зүйтэй гэж би боддог. Шинэ загварын (мода) хувцасны тухай гэвэл өөр хэрэг. Залуу насапд янз яплын їагвартай хувцсыг со- нирхонс болох л юм, Хяраин нас тогтож, “ухаал бодол төлөвшихийп хирэар өөртөө тохируулж хувцаслах хэрэт- тэй. Түүнээс биш гарч: бай- таа шинэ загвар бүрт автаг- дах хэрэггүй гэн: би бодол байпа Асуулт, Өэрийнхэө тухайд Хариулт. үндас- ний/хувцсыг ( тралтын үг, гэртээ байхдаа өмсдөг. Ха- риц түүнийг ажилд өмсөхөд тохиромж, муутай шиг санагд- Даг. юм. Асуулт, Та чөлөөт цагаа: рза їсу- хийх дуртай газ? Хариулт, Унших, Унших Л дуртай: "Ууланд язах их ду0б- тай. Яагаад гэвэл” зайсчд- лоэгүй ном уншсаналас болж ФРИДА БРАУН дүүрэн” биелэгдэнс: байна. Би социалист орнуудаар олонтаа явахдаа тэндхийн хүүхдүүд хэрхэн аз жар- галтай. өсон бойлиж бай- гааг баярлан хардаг. Тэд- ний эцэг эх томчууд: хүү- хэд багачууддаа гэрэлт сайхан ирзэдүйг..цогцлон байгуулж байгааг харах даа бүр ч баярладаг. Гэтэл капиталист оронд амьдарч байгаа олон сая хүүхэд эддээс огт оор, Тэнд 90. сая шахам хүү- хэд өлсон цангаж, 52 сал хүүхэд амьдрахын тулд хүнд хүчир хөдөлмөрт зүт- гэж байна. Хүүхдэд дайн түрэмгийлэл л хамгийн аймшигт хувь аалаг | ав- чирч байна. Америкийн “ түрэмтийллийн дарна Вьет-. нимд 90 мянган хүүхэд өлчрөн үлдсэн юм. Израи- лийн түрэмгийлэгчид (Па- лестины хүн ардыг газар нутгаас нь. хөөж, тэдний хүүхдүүд одоо дүрвэгсдийн лагерьт “эх оронгүйгээр өсөж байна. Гэтэл импе-. рналнст орнуудад. гхүүх- , ЭЛ. 4 очин : байлаа. : : Асуулт, Та юуны өмнө сайд гэдэг талаараа яриач, Дараа нь змагтэй хүпий хувьд, Олонхи эмэгтэйчүүд таны энэ байр суурь тэдэнд. түзэс учпуулш, -байгаа мд- таэза ярьцгаадаг. Энэ талаар та өөрөө ямар бодолтой байдаг вэ? Ь Харнулт, Энз бол худлал гэн боддог. Яагаад гэвэл сонгуульд хүлээсэн ялагдал олон эмэгтэйчүүд өөрийн ялагдал гуя үзэл байсан, Эрэгтэйчүүдийн. дунд ч ийм бодолтой хүц цөөцгүйЛ бай- свид итгэл: байна, Тэр уед олон эрэгтайчүүд авгайдаа Сид та нарыг байранд чинэ буцаан: тавина гэж байсан шүү дээ, Асуулт. Та асуудлыг Ө9- грийнхөэө эмэгтэй хүн байгаа тай холбож байна уу? Хариулт: Үгүй. Би асууд- лыг хэзээд тэгж | үздэггүй. Харин эрэгтай. эмэгтэй хан ч байлад гэсэн Өөрийн Звв- яас билэг. хүч "чадварыг бүрэн гаргах тийм бололцоо нөхцөлийг яаж бий болгох вэ? гэдэг. асуудал миний сэтгэлийг зовоодог. Хэрвээ иям нөхцөл бололцоо байх- гүй бол эмэгтэйчүүд эрэг- тэйчүүдийн нэг адил зовж зүдэрир гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Үүнэж болж нийг- юийц хүч -задал- ч буурч болох ом. Эмэгтэйчүүдийн асуудлыг авч үзэж байгаа явдал бол би сөрөө эмэг- тай. хун. байгаагаас болж Сайгаа хэрэг огтхон ч биш. Харий өмзгтоОйЧүүд хүн т9- гөлхтөний тал хувийг эзэлж тэзэнд- тохиолдсон. бүхэн бүх хүй төрөлхтөнд хамаар- даг учраас л түүнйг ярых байна. Асуулт.) Энэтхэгт Эмэг- тэїчүүд бусдын захиргаанд Сайдаг гэдэг Үнэн ҮҮ? Хариулт -- Заазал тийм гүй, “Энэтхэгт эсрэг томаш их байна. М ийм. учраас энд сайн бүгдийг. харж болно. Уанан энэтхэг орны хөгнгт- лигц түүхэнд Ннїїгэмд дДээ- гүүр байр суурь эзэлтш бай- сан. эмэгтэйчүүд цөөнгүй. Үүнийг хэн- ч гайхдаггүй ерөнхий сайд Индира Ганди«И Сэтгүүлийн асуултад хариулсан “ядарч байгаа нүдээ амраах (юм. Манай орны сон бол миний амьдрал агг оёр л.байх нь аавтай. Асуулт, Тэсэхлээр таны амьдралд. хүнд. бэрхшээл сорилт олон удва тохиолдовс байсанд | сэтгэд ханамжтай байдаг юм шин дээ?. Хариулт, Бүх узир нь үүнд биш. “Миний бодлоор бэрхшээл бол хүнийг улам ухаантай болгодог. Бэрхпэзэ лийг давах тэр үед л хувий хиитхэнэ чанар талигддаг. Тээл хэлэхэд би явган. явахдаа хамгийн бартаатай газраар явах дуртай. Тэг- їчилж зассан замаар яазх- дургүй. р Асуулт, Хамгийн ойр дот нын хүнэзсээ хагацахад то- хиолдох уй гашууг лашсдал- даг вэ? » Харнулт: Ойр дөтнө хү- птлэсээ салах їшнг том гарх хаана байх вэ? "Тийм үед хүч тамно сулрах боловч шинэ бодол санаа төрдөг, Асуулт, Хүч тамир су- ларч уй гашуу тохиолдоход орчин тойрны хүмүүстэй ху- соалцдаг уу? Хариулт, Өөрийн үй га- шууг бусадтай хуваалцат бслохгүй болов -уу?-гэж 00- дөш “байна. -Харин баяр баясгаланг заавал бусадтай хуваалцах хэрэгтэй. - - Асуулт, Еронхий сайдын хүвьд улс оролд ямар асүу- дал хамгийн чУухал- байга гэис уэзгн байна? Хариулт Энэтхэг орцы хамгийн чухад асуудал бол эдийн засгийн | хоцрогдол, Үүнээё л бүх зүйл шалт- гаална: Олон өїилиї өмнө Энэтхэгийн хүн амо цөөн байхад ааваас минь нЇЇМ асуулт асуухад тэрээр 460 сал. (байиа- гэл: єхариуллжс Сайсан. Одоо манай оронд 688 сая хунтэй. Эшйэ бол Є83 сая Ззгазгтай асутдал бийна гэсэн үг, Орчуулсан. Н. ДАРИЙМАА ЯРЬЖ БАЙНА дүүддээ зориулах олон сая рыг цэрэг зэвсэгт зарцуулш байна. Иймээс дэвшилт бүх хүн Эх дэлхийДЭЭ энх тайвныг сахин хамгаалж, тогтоохын төлөө, зэвсэглэлээр хөө- цэлдөхийг таслан. асогсоо- хын төлөө ариун тамцалд оролцох нь зүйн хэрэг, Мапай холбоо зөвлөлт төрийн энх тайванч шинэ сапад бүрийг талархан дэмжиж, хүлээн авдаг би- лээ. ЗХУ-ын засгийн гаг зар дэлхийн улс түмэнд хандалс цэргийн бүх зард- лаа,10 хувиар багасгаж тэр мєтгөө хүүхдүүддээ зориулахыг урцалсан, Үү- нийг ч бид халуупаар та- лархан дэмжиж байна, Хэд хан жилийн өмнө бид олон улсын хүүхдийн жилийг тэмдэглэж багачуудынхаа сайн сайхны төлөө их зүйл “хйисэн. Гэтэл хөрөнгөтний азас- гийн газар хүүхдийн »н- лийг дийг морин той- ““руулгад зугайцуули,, амт- танаар саНЭЛЛ тэ- шээх. мэтээр төөрөлдөн оллгожээ. Тэд хүүхдийн эрхийн талаар аливаа асуудлыг хойш тавьж тай- ван сэтгэлээр энэ їшилийг өнгөрүүлсэн билээ. Дэлхийн Ардчилсан Эмдөгтэйчүүдийн Холбооны энэ дэлхийн эх үрсийн аз жаргалтай сайхан амьдра- лын төлөө бүхнээ зорпул- даг бөгөөд зориулах ч бол но. Хорвоо ертөнцөд цэл- мэг наран үүрд мандаж эх үрсийн нүүрэнд инээд бая сал дүүрэн байг: Одоо манай гаригийн гурван хүн тутмын нэт иь хүүхэд байгаа болохоор томчууд бидний өмнө асар өцдөр хариуцлага тулгарч байца, 2 Иймэвс бид освор үеийг энэрэнгүй, ухаалаг, хам- тач нөхөрсөг үзлээр хүмүү жүүлэх ёстой. «Ровесиил» сэтгүүлээс 42. Д.“Сараптуяа: орчуу- шиоГЭТЫин р янодий КРАСНИКОВ “(Зөвлөлтийн зохиолч) | би... зэжтэйгээ тун ч хопорхон уулаах ч юм. Ээлжийн амралтаараа, бас хаала томилолтоор явах замдаа торж өссөн хотоо тохиолдлоор дайран | өнгөрөхдөө л уулздаг. “Урьд би ганцхан өдөр Ч. гэсэн зэлгдээсээ холдож үзээгүйгээр үл барам ийм удаан түүнийгээ орхино таяс бодож явсангүй, Төг- төл арав гаруй жил тор- оосон гэрээсээ алсад олж төрнөм, Ээл/ мипь алс хог ями Урал путгийн “хотод ганцаарханаа суу- даг. Хааяа метронд Ч “юмуу трамвайд эгэл. до- руу, хїлцээлдүү насны эх “хүнийг үзээд чухам Л өөрийг эрхгүй өрөвдөн хайрлах сэтгэлд |автагд- нам, Та бидний настан буу- рал эх хоорондоо нэг л юмаараа адилхан болсоор байна. Өр зөөлөн сэтгэл, өтолж ядарсан, хөөрхий- лөлтэй байдал эх бүхэнд адилхан. Миний хүүхэд үеийн эхчүүд өлсөх Зо вох, даарч, хөрөх, дай далты гамшиг бүхнийг үзэцгээсэн. Энэхүү амьд- ралын гашууп зовлон тэд- ний маань нүүр царайнд ул мөрөө үлдээн: үүгээ: рээ л эх бүхнийг адил болгоо бизээ... 7” Аль иаган таларраап Та- пил дотїо ийм нэгэн ХӨг- шин эхийн хойноос удтал шиїртэй харахдаа би яг л одоо хай нэгтээ миний “Рээцийн араас хэн. тзэгэн хүн иад шиг л өрөпдөн харж зогсоодоо гэж бод: дог, Тийм насны хүпийг эвгүй үг. нийцгүй харц, болгоомжгүй явдлаар гом- доол! болно гэж үү? Ийм болохоор энхрий хайрт эхчүүд “та няарын замд гагцхүү сайхан сят- гэлтэй хүмүүс л таарал- дах болтугай!... Хүнд чемодан. ахуй тээш бүхий цүнхийг нь барил- цап зам гаргаж, өгөхсөп, хаа яваа дөхүүлж: газраа 5 үзэ 35 БИДНИЙ БАРИХ БЭЛЭГ Эхчүүдийн баяр- Эрхэм ачитны баяр Мартын наймны өдөр анай гаригийн хүүхдүүд ээдээ, эгчдээ, дүүдээ. нэ л гоё гэсэн балгэг тчээнгүйлэн хүндлэн 1 - “барина. “эр одор би ч бас Трнгэрлэг ачтан хайрт ээждээ боллйн бэлдсэн бэлгээ Ч “өтиӨ. илор наслахын ерөөл АЛАГ дэвшүүлнэ. Хаана ч гэсэн цэцэг 2Маргалыг билэгдлэг :1:4 22 11:13:18 ё 2 3 Т55 ут Й “тэм би эрмэлээнс ялдаг, “Эрийн цээнд хүрсэп иа- сандаа зэжээсээ алсад байхдаа би. амьдралд маань тэр хүний үзүүллг буй гэгээн ачлалыг ямагт мэдэрдэг билээ. Ээждээ би мөнхөд шалгуулж бай- таа юм шиг санагдана! Хамгийп ялимгүй тгаахан амжилт | ялалт маань зошийг минь баярлуулж байгаадаа гэж бодохоос өө- рийн эрхгүй баясал төрдөг, Сайхан зүйл хийлж сайн үйл бүтээсэн бол иадад талархахыпн хэрэггүй, Ээлс тандаа л баярлалаа| Ээж тандаа л. байрлалаа, Энэ бүхэн бол та на- ДаД | шигээсэП эпорэл хайр, шударга ариун ча- нар билээ, Хүүхэд ахуй насандаа дүрсгүй зан. бол- чимгүй явдлаа. аэжээсаэ нууж чаддаггүй байснаа сашанам. Хэзээ боловч тэр бүхэн маань илэрхий бол- догсон, Өөрийгөө ямар цэгэл буруу зүйл хиїмих- жгээ гэдгээ ухаарсан үедээ би зэхийнхээ өмнөөс их эмээн зовдог билээ! Оюутан ахуй цагтаа үе үе такси хөлслөн дээгүүр загнан бИшгүй л зардал гаргадаг байж дээ. Оюут: ны бяцхан .тэтгэмжээр амьдарч байхад минь цоө- хөн төгрөгний цалингаа- саа наддаан гэят зэл минь бага багаар хуримтлуулж байнга л байнаар гуй: вуулдагсан «Надад ямар нэгэн бэрхшээл тохиолдож, -эр- дэм номоосоо хөдийрчих вий».гэхдээ өөрөө өөрөө- сөө юуг ч харамляхад бэ: лэн байшаэ, Наддаа гэл бараг л нэг нэг мөнгөөр хуримтлуулан хураалс хөлс асгаруулан олж өгсөн тэ мөнгийг нь ХИЙ дэмий юманд үрэн таран хийснээ “ИХ БАЯРЛАЛАА -эх хүнд: ямагт туслахсай нэгап удаа би бодож өөрий- гөө ямар их өөдгүй. амь- тай бэ? хэмээн гайхаж билээ, "Тэрхүү ухаарал зүрхийг минь үнэхээр зүсэх шиг болис билээ. Ээш мипь на» сандаа ч таксигаар явж үзээгүй шүү дээ. Тэрээр ердөө өөрөө өөртөө хам- гийн элгийн хямд төсөр бүхнийг зориулж иржээ, Миний тар бодлогогүй цамаан хээлцэр үрэлгэн зайг битүүхэн | зэмлэсэн байдал одоо хүртэл зэжийн минь харцанд шипгээстай байх шиг сапагднам. Өэжийнхөээ өмнө хийсан миний гэм буруу бол ямагт бүх хүрий өмнө хийсэн гэм буруу гэл би боддог. Хүүхэд ахуй насанд бүх юм мөнхийн өөрчлөгдөш- гүй юм. шиг: бидэнд санагд дагсан, Ийм гэнэн хонгор байдалд тун ч удаан бай- сай даа, Бид зэээ гом- Доож ,хилэгнүүлс явсан ч гэсэн алдаа гэмээ Засч, хамгийн дотпо тэр хүнээ баярлуулан, бахдуулж, хүндлэн талархаж амин- на гэдэгт найдаж байлаа. Гэвч он жилүүд, өїїгорон одож бид.ч өөрчлөгдөн эрийн: цоэнд хүрч, бид: нийг хүрээлэн байгаа зүйлс басл өөрчлөгдөж байгааг гэнэт ухаардаг. Ийнхүү хожимдсон. ухаар- лаа. бид бүгд гүйцэж Чча- дахгүй, Сайхап сэтгэл ан: хаарал халамис нь хошим- дох явдал хүмүүст цөөн- гүй тохиолддог байна шүү. Сайн үйлсийг шамдан бүг тээгтүн! гасэн үг шаргуу тавигдалс байдаг нь үүнийх болор уу.. Бидпий нас- тай эхчүүд хувиран өөрч- лөгдөж байгааг ясил ирэх тутам бид ажигла: на. Тэд улам бүр доройтож, ч амархан болжээ. дэнд бай- ядран өвчин тусах нь Тө- бидний... тусламж, дэмжлэг, ж анхаарал ха- ламж хврэгтей. Гөтэл бид- нийг шинэ зам, шинэ уул- залт, алсып хотууд дууд- саар байдаг. Амжина гэж ү/| Ээяс нар мипь хүлзэ- нэ гэж үү! Үр хүүхэд биднээ хү- лээх гэдэг ТЭДЭНД Хичнээн хүнд болохыг бид талж ядна. Удаан хугацаагаар аян аамд яваад гэртээ эр- гэж ирээд ээжтэйгээ учирч тар дээрээ өргөтөл хачин! хоөнгөп байсан учир уйл- сан тухайгаа дорпо дахи- ны нэг яруу найрагч шү- лэгтээ бичсан байдаг Яруу найрагчийл зэж жингүй шахам болтлоо тэгж их өтөлшээ, Төрсөн хотдоо ирэх бүрийдээ би энэ шүл- гийг санан вагоны Ццон- хоор хөөрхий эзэлжээ тав- цан дэвр намайг хүлээн зогсоо байгааг сэтгэл Догдлоп хардаг билээ. Ирэх бүрийдээ би ол їшии- лүүд довтлон довтлон өнН- гөрч, залуу зандан цагтаа баяр хөөр дүүрэн явсан миний эмгэн буурал ээягий мөн л хөнгөнөөс хөнгөн ягЛл оноо шупвууны өд шиг жингүй болчихсон үнэнийг алгигладаг. Ээжийг мппь цаг үеийн салхи пйг л мэдэхэд хийс- гэп. аваачих», хамгийн амин чухал үгээ хэлж, ам- жилгүй, түүнийхээ төлөє сайн үйл “бүтээл: чадал- гүй хөжимдох бий гэж би ямагт эмээнэм Тэр үедээ би йидэнд байгаа хамгийн шилдэг, сайн чанар бү: хэп пөвхөн зэжэЭс ӨВӨЛ. сөц тэдгийг дахин бодном. Хүний оюутны болон ёс суртахууны хүмүүнлийн тухай хичиаэн ч бичил, хичнээп ч ярилаа гэсэн би нэг “л зүйл тухайлбал, бидний ээжтэй хамт амьд- ралд маань ямагт 04й байдаг эхийн хайр л юу- ны өмпө ёс суртахууны хамгийн гүн гүнзгий эх булаг гэдгийг мэдэрдэг юм. Энэ хайранд л ёс суртахууны жинхэнэ ноён нуруу оршдог. Ээж минь тандаа би баярлалаа. Орчуулсан Т. ДАВАА хүний ХҮҮУЛҮҮ БИЧИЖ БАЙНД болохоор Хамгийн түрүүнд баглаа цэцэг барина. Хайрт хүү чинь зохиолч болохоор шийдлээ гэж Хоёр бадаг шүлэг бас өэїндээ зориулна. Алтай хотын 10 жи- лийн нэгдүгээр дунд сургуулийн 9--ийн «Е» ангийн сурагч Б. ГАЛААРИД Цэцийн баглаа Сэтэлийн байт Ээжээ та дээшээ суу, : дээшээ суу. Эрээн чихэр алагласан баярын ширээнд Өлөөдөр мартын наймны одор 2) ЭЭЖЭЭ. 1911 Зүтгэгтьтүтэ Өргөн “дэлхийн эхчүүдийн баярын өдөр Ээлгдээ. би Цэцгийн баглаа барья Ээждээ би Сэтгэлийт бадгаа өргөс, “Аавын зассан балрын ширээнд Алаг цэцэг тавиастай байла, “Ав жаргал цэцэг шиг дэлгэрэг гэж “Аав минь таньд өргөл ! байна. Ээдээ. би Цэцгийн баглаа барья. Ээтдээ. би Сэтгаолийн. бадгаа өргөс, сурагч ИЙГ З БАЙГАЛЬМАА СОУ7Т ЭЭЖ МИНЬ УЛАМ САЙХАН БОЛЖЭЭ Улам өндөр санагдлаа. | Ээл, минь Эмэгтэйчүүдийн баяраар | Эрээ платье с Худалдан авлаа, Ээлийп: мипь баяр шЭгРЭл Ээлгдээ би Бэлэг бэлтгэлээ Ургаж байгаа Улаан сарнай Худалдап авлаа. Гөртөэ ирээд Ээж минь "Авсан платье Өмсөн үзлээ Толинд харлаа Туп сайхан Зохисон байлаа, ӨЭэл, минь Улам сайхан | Сурагч в. сэлэнгээ 7 ИНДЕКС--14140 ! “ХАМГИЙН | СҮНЭТЭЙ БЭЛЭГ Эрхлэгч | : рл) Ц, ДАШДОНДОВ. “Х557:1) 939 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Оо МХЗЭ-ийн ХҮШ Монголын пиоперийн «Залгамж- их хурал, лагч» Ү чуулган угтаж «Бид МХЗЭ-ийн хойчийг пэр төртэй залгамжлагчид» сэдэрт тпиопе- рийн сайн үйлсийн ном бүтээх буухиа аян нийслэлийн алилч- ны райошл ерөнхий боловсро- лын сургуулиудын дунд долоо, лолоо хоногийн хугацаатай аялнс байна. Буухиа ном аялсан зарим анги хамт олон, сургууль бүлгэмийн ашлын амжилтаас нийтлэл. Буухиа помын эхний гараа найман їїилийп 15 дугаар дунд сургуулиас эхэллээ, Ном аялах хугацаанд бүх алги бүлгүүдийн дунд «Сайныг дэмжиж, сайрыг жєигшье, сайп үйл бүтлэг» гэ- сэн уриан дор «Ус», «Чийдэн», «Уитраалга» операциуд лвуули ариг гамгүй кэрэглэш, үр ашиг- гүй алдагдаж байсан 710 литр эөаг (1843) 1111) 111! АА ус хэмтэж, өдрийн цагаар асч байсан, анги танхим, коридорыл гэрэл уптрааш, хагарсан улт- раалгыг сэлбэн өасч нийт 18 унтраалгыг шиначилсэп байна, Энэ ажилд Алтанцэцэг багштай 5-ын а«Г», Цэвэ багштай 2-ын «А» айгийн сурагчид бусдыгаа хошуучиллаа. Мөлп сургуулиїш нийт сурагчдыг хамарсан «Су- рагчийн гол ходолмер-сурлага» гэсэн алид сурагчид давхард- сан тоогоор 375 олц, 414 сайп Дүн авч сурлагын чанараа ахиулах олон хэлбэрийн ажил 21:)4:18)9:01:9 Наймапл жилийн долдугаар дунд Сургуулийн хамт оло буухид аяпы хугацаанд «Бид Д. Сүхбаатарын үйл хэрэгт чин үлэнч» сэдэвт зохион бичлэг, шүлгийн уралдаац зарлаж, Мя- даг багштай 7-гийн «А», Цэрэнп- лхам багштай 8-ын «Б» ангиуд идэвхтэй оролцон: эхний бай- ранд шалгарлаа Монгол хэлний хичээлээр долдугаар апгиудын дунд аар- лач явуулсан маргаан тэмцээнд аргал ахлагчтай 7-гийп «А» пигийн «Ундраа» баг 40 оноо- гоор, 8 дугаар апгиудын дунд зохиосон” «Ирээдүйн ажилчин» сэдэвт «Алхаали сэргэлэнчүү- дийн тэмцээнд» Эрдэнэцэцэг ах: лагчтай 8-ын «А» ангийн «Зол- боо» баг 44 оноогоор тус тус шалгарлаа. Мөн түс сургуулийн хамт олон шеф Иргэний агаа- рын тээврийг удирдах ерөпхий газартай хамтрал «Залуу тех- пицчдийп дугуйлан» байгуулан аншллаж байна. Тус дугуйланд 38-сурагч хамрагдай «Авто», «нисэх» вагтарын- торлоор хичээллэдэг болоп, . «. 2 52 дугаар сургуулийн ХЗЭ- ийл хороо, пионерийц повлол буухид аляы хугацаанд зохиох ажлын. төлөвлөгөө гаргалс доор- хї ажлуудыг хийлээ. Үүнд: Пионер сурагчдын дунд цэцэг тарих хөдөлгөөн орпүүлн: ажил- ласнаар нийт апгп тапхим Ц0- цэгтэй, цоридортоо цэцгийн мандалтай боллоо. Буухиа ая- лы хугацаанд сурлага, хүмүүж- лээр шалгарсан тэргүүний 28 баатарчуудыг хүндэтгэлтэйгээр ппонерт өлсүүллээ, Пионер су- рагчдын дунд «Зад угаагчийн али» явуулж пиоперүүд байнга цэвэрч пямбай соёлч бололсон байцгаая» уралдааныг 42 бү- лэгт зохион явуулснаар 8, Кла- ва багштай 5-ын «Гэ», С. Зима багштай 6-гийп «А», Саранту- яа багштай 7-гийп «Б» апгийт хамт олоп бусдыгаа хошуучил- лаа. Сурагчийн жилд тус сур- гуулийн. Цэдэпдам04 батштай МПБ-ын -Төв Зөвлөлийн алтан медальт 8-ын «А» аигийл хамт олоп мацай орны пийт пионер сурагчдыг уриалж үүрэг авлаа, Ашилчлы райопы .ХЗЭ-ийн хороо, пионерийн зөвлөл Ар- дын боловсролын .хэлтэстай хамтран Буухиа томд бичигд- сзн тэргүүний апги хамт олон пиопер сурагчдад дурсгалып гэрчилгээ тардуулж, ар гэрт пь талархлын захидал илгээн бай- на. Ажилчны райопы хорооны ажилтан Б. ТОГТОХЖАРГАЛ ХЗЭ-ийн 11111111111111111111111111111111111111111 11111111 1 11001011 11111111 »-« Сэлэнгэ аймгийн Баруун- бүрэн сутын 8 сургуу- дийне- дөрөвдүгээр ангийн су: рагч, онц сурлагатан М, Монх- цэцэг сурагчийн жилд сурлага хөдөлмөртөө нх амжилт гар- гах үүрэг аваад ажиллаж байна. -- В. Алигэртаа наймдугаар ангид сурдаг, Зуны вямралта2- литр ходөлтөрийн аварга болжээ, сумын 8 жилийн Я-ын «А» апгийп сурагч айт- гийн» ходолморийн ХҮНДЭТ ран 15 үнээ хариуцан юлой сүү сааш, сургуул Өмнөговь аймгийн Гурпалтэс сургуулийн аварта Ц. Батмөнж, Хүндэт баяр хүргэе! ЖЦ, БУЯНХИШИГ Ц, ЛУВСАНЦЭРЭН иврын айсац гэрэлд зураг, самбарын эзэддээ Архангай. Эх маань хөдөө нутагт рын урин цаг Малчны. хотонд нялх 10- лийн дуу цангинан сэтгэл балсгана, Төл бүрийг мал болгоход малчиддаа тус- лах «Би төлчин» аяп Ар- хангай аймгийй . пионер сурагчдын дунд амжилт- тай өрнөж байна, Апхны төл хүлээн авсан сайхан баярыг нь хуваалцаж, 1983 оны “төлөвлөгөөт зорилтоо амжилттай бие- лүүлэхийг хүссэн пионе- рүүдийн чин сэтгэлийн аахидал малчдын суурьт очиж байна. Цэцэрлэг хотын 1 Дү- гээр 10 жилийн сургуу- лийн пнонер сурагчид шефр -«Тунгалаг тамирь хор- шооллын малчин ах эгч нартаа 682 элгэвч, 80 нэмнээ, 20 хургапы уут, хийж эмийп сан, лал, чү- дэйз илгээлээ, Ппонерийн ахлах удир- дагч М. ЦЭДЭНДАМБА хав- иржээ, Говь-алтай, Алтай хо: тып 8 жилийн сургуулийн пионер баатарчууд мал- чин, төлчиц ах, эгч нар- таа “мал сүргээ тавтай хаварлгуулах, төл нэг бү- рийг мал болгоход нь 80- риулж төлийн элгэвч 1200- таад нэмнээ 500, холн- мог тэжээл 200-гаад кг, эмийн сан 40, угж 120, бээлий 20 ширхэгийг бэлт- тэн, өглөө. Энэ ажилд багш Даваагийн удирдсан 6-гийн. «Гэ, Л, Далхиа- рын удирдсан 4-ийн «А» Д. Гунгаабаатарын удирд- орны сан. 6-гийн МАНАЙ СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ АЯН “Малчин зав, ээж, ах эгч нар маань 9,4 сая төл бой- жуулахын төлөө шаргуу хөдөлмөрлөж байна. Энэ чухал ажилд пионер су- рагчдыг идэвхтэй оролцуу- лах зорилгоор зарласан «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит «Би. төлчин» “аянаар хөдөөгийн сургуу” лийн олон зуун сурагч малчдад тусалж төл бой-. жуулах ажилд их хувьнэ- мэр оруулж байна, «Пионерийн үнэн» Ссо- нины нэрэмжит «Би төл- чин» аяны явцаас идэвхт- нүүдийн нрүүлсэн мөдээ- нээс нийтлэг, «Д» аигиуд, 4-ийн «Д» ацсийн сурагч С. Ариуптуяа, 4чОл «В» ангийн. сурагч М. Баярцэ- цэг, 4ийн: «Б» ангийн сурагч Ш. Батбаатар, 0- тийн. «Г» ангийн" сурагч Д. Батжаргал нар бусдыг гаа хошуучлан оролцлоо, Хичээлийн эрхлэгч Г. СОНГУУЛЬ Булган. | Ингэттолгойн сангийн аж ахуйн 8 иН- лийн: сургуулийн пионё- рийн “бүлгэм, сурагчдын зөвлөлөөс «Төлчин-пио- нерүүд» сэдэвт 7 хоногийп аяныг зохиолоо. Энз аянд сургуулийн нийт 111710)1(-5 рүүд идэвхтэй оролцож тө- лийн уут 50, пэмнээ 270, төлийц хайс 40-ийг хийл малчдад тусаллаа. «Төл- чин-пионерүүд» аянд 8- ын «А», «Б» 6-гийн «А», 5-ын «А», 1-ын «А», 2- ын «Б» апгиуд амжилттай оролцлоо, Багш Л, ДОРЖ Увс, Түргэн сумын 8 жилийн сургуулийн пионе- рийн бүлгэм, «Би-төлчин» сэдэвт цувааг амжилттай. аохион явууллаа. Хөдөл. мөрийц хичээл дээр Ссу- рагчид өөрсдөө хийсэн 230 элгэвч, 180 нэмнээ, 200- гаад бээлий болон давс, хужраар бэлтгэсэн 230 кс эрдэс тэжээлийг сургуу- лийнхаа шеф бригадын малчдад илгээлээ. Пионер сурагчид «Төл-бүрийг мал болгоё|», «Тавап эрдэнд- мал сүрэг» сэдэвт хапын сопин, зурагт самбар гар- гасан байна Т. ГАНДИ Би | | | рал угтсан МХАЭ-ийн ХУПГ-их ху. «онц сурлага, гатпгай. хөдөлмөр, урлаг, спортын дээд амжилтаар бэлэг барих» 18 долоо хог погийн. ажил манай Орны хот, хөдөөгийн олон зуун пнонер сурагчийг хамран амжилттай явагдан: байна. ЗУРЛГ ДЭЭР:--Уйлс айм- гийн Улаангом хотын ерон- хий боловсролын сургуу: лиулын дунд явагдсан гар бомбогийп тТэтцээнд тэр- гүүй байр эзэлсэн хоёрду- гаар 10 жилийн дунд сур- гуулийн Д. Бат-Эрдэнэ их- лагчтай баг тамирчид. Ж. ОТГОНБАЯРЫН авсан тэрэл пураг Баянхонгор аймгийн тө нийн хоёрдугаар 10 жи- «ОЭллгамтлагч» рийн бүх бүлгом дын хүчээр (22 сургууль-бүлгом) пиопер: ийн Төв Хороо Зөвлөлд рапортлан, ЦҮН! “БҮМЭНБ МХЗЭ-ийн. ХУШ Үү н лийн сургуулийн «ЭЗад угаагч» шуурхай отрилдын 8 мохиосСонНн аяслын үр дүнд нийт сурагчдын хупнийн арнуйц эвэр, соёлшилт сай яирлаа «ЗУРАГ ДЭЭР: --«ад угаагч» шуурхай отрлдын хамт олон Б.ДАМБААГИЙН авсан гэрэл зураг Дупдголь аймгийл сумын улсын тэргүүний сургуулийн байл, Ардын гагаарлийн тэргүүний злил- тан Л, Бярзана МХЗЭ.ийн ХУШ -их хурлаа угтат дай» счи ангийнхаа сурлагын ча. мариг 70 хувьд хурголаэ, ЗУРАГ ДЭЭР: Пяраана гай нь, Хулд Багш Л, хичээл өваж бай. БАТЦЭНГЭЛИЙН авсан гэрэл зураг Хэн, хаанаас, юуны 1өнЗ 08--сурагчийн жил. Өнгөрсөн хоёрдугаар сард Д. Сүхбаатарын мви- дэлсний 90 винлийн ой, Монголын багш нарын өдөр болж өнгөрлөө, Ма- най сонины редакцид ирж байгаа захидлууд Ч снэ Үйл явдлуудад зориулж сургууль, анги, бүлэг дээр зокногдсон ажлын тухай өгүүлжэс, Архангай аймгийн Цэ- пэрлэг сумаас Г. Дамдин, Тариат сумын дунд сур- тухай гуулийн 7-гийн «А» ан- гийн сурагч Ховор-Эрданэ, Оюунчимэг, төвийн 10 жилийн- хоёрдугаар сур гуулийн «сурагч С., Эрхэм- баяр, 10 дугаар ангийн сурагч Ш. Гэрэлм4а, Баян Өлгий аймгийн Бая шуур сумын 8 шилийн суртуу- лийн авшлтан Ёинухан, аны- гийн ХЗЭийн хорооны шиилтан Т. Мерей, Дорно- говь аймгийн Даланжарга лан сумын 8 шилийн сур гуулийн багш ЦоггоЛтаа, аймгийн. пионерийн зөвло- лийп ажилтан П, ТунгаЗаг, Айраг сумын 8 шилийн сургуулийн цаймдугаар ан гийн сурагч 0. ЭнхтТула, долдугаар ангийн . сурагч Тунгалаг, Пүрэвбат, Дор- ноговь аймгийн Зүүлпбан- наас ахмад Ш, лийн сургуулийн багш Д. Дарийм, Эрдэнэт . хотын их хурал, Монголын чуулган угтаж Ховд аймгийн їшоне- өөц бололцоогоо » ДУНД сургуулийн рдэнэ- Очир, Эрдэнэ сумын 8 жиг пноперийн ашиглан багш сурагч: шинэ заайнрын дагуу їйл танхимаа. оасч тохижуулж "дууссанаа. МХЗЭ- 126 Сүхбаатарын нэрэмэинт МПБ-ын Төн МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хамтын үйл ашиллагаа за | нийгмийн. амьдралын сдлон талыг харуулсан їйахиллын дугтуй, ил пахидлын хуудас, марк, монгол шуудалгийд то- дорхой Хугацаа бүхий тамдэг. дарсан ид захидал, шуудан- гийн тэмдэг Дардсын цуг- луулгаар уралдаанд орол- цоно. Л. Уралдаанд ирүүлэх цуглуулгын шаардлага 1, Тодорхой сэдвийг ха- руулсан, нэг загварын 24 хуудасиаас хэтрэхгүй үзмэр иа, 2. Уралдаанд оролцох пионер сурагч нь овог, нэр, эрэгтой амэгтэй, сургууль, аиги, сурлага, гэрийн халг, эцэг эхийн, албан газрын нар, утлсийн дугаар, цуглуулга| хэрхэн хийдэг тухайгаа тус- гай цаасан дээр бичин: цуг- луулгын Хамт ирүүлнэ. 8, Цуглуулгаа 12 дугаар сарын 1-ний дотор «Улаан. баатар-44, БИМАУ-ын Хол бооны Яатны маркийн тан- чоопд» (утас ФМе 20890)тгэ-. сэл хаягаар биеэр хүргэх бу- юу баталгаатай шуудангаар илгээнэ. 5 Уралдаанд оролцсой цуг- луулгыг эздэд Нь буцаалт ог- иө, Уралдаанд оролцогчдод «Пионерийн үнэй» сониноор дамшжуулай зөвлөлгөө өгнө. ТИ, Эзлэх байр, шагпал Уралдааны дүйг 1983 оны 12 дугаар сарып 10-ны дотор гаргайс дараахи байр Ё НА21:57 Нэгдүгээр байр --Наг. Ах дүү социалист орны шио- УРАЛДААНД 0РОЛЦО0РО! МХЗЭ-ийн “ХУПЇ их хХу- рал, онголын, ппиоперийн «Эалгамжлагчэ» У чуулган, БНМАУ-ын шуудангийн марк анх хэйлэгдэн: гарсны 80 илийн Ой, сурагчийн жилийг тохиолдуулап пио- нер сурагчдад улс төр, үзэл суртал, гоо зүй ёс суртахуу- пыг хүмүүжил толоншүүлэх, тэдний байгаль орчин, түүх собл, урлаг, гадаад хэл, спорт зэрэг ерөнхий боловс- ролын . мэдлэгийн . хүрээг өргөтгөн таниц мэдэх чадвї- рыг хөглгүүлэх, чөлөөт ца- гаа зөв боловсон өнгөрүүлэ- хэд нь туслах зорилгоор БНМАУ-ын Холбооны Яам, Д. Сүхблатарын нэрэмжит МПБ-ын “Төв Зөвлөл, мал псрийн. лагерьт амрах урил- голын. марк шлашцэцн та, нэгдүгээр зэргийн дипе холбоо ХааЛБЫН БДҮГЛЛЫН ломаор марк, дугтуй, ил | 7 Хоёрдугаар байр --Гуран. цуглуулгын | 1 шөнүцээр Олоп улсын пионерийн 1983: оны гуравдутаар «Найрамдал» лагерьт амрах рын 1-нээс арван хоёрдугаар сарын 1 хүртэл гварлалжс бай- на. Уралдаанд 8--8 Ду гаар аигийн пионер сурагчид оролцоио, / урилга, хоёрдугаар зэргийн дипломоор Гуравдугаар байр -- Аран Гурандугаар зэргийн диплом, соёлын бараагаар Шагиалт байр -- хорь. Диплом, дурсгалын зуйлээр тус тус шагиана. Уралдаанд шалгарсан цуг- луулгыг 1984 онд болох мопгод шуудаигийн марк хэвлэгдсэний 60 жилийн түмний ган бат найрамдал, ойд зориулсан үзэсгэлэн 00: МХЗЭ, Д. Сүхбаатарын нэз- лоп БНПАУ-д болох «Соц” рэмшит Монголын пиопе-» филекс-84», БНБАУ-д болох рийн байгууллага, Монгол «Младост-84» олон улсын шуудангийн түүх. залуу цуглуулагчдын үзэс- - Орчин үеийн шинжлэх сЭЛЭНДЦОРОЛЦУДЛНЯЭ ухаац техник сансар судлал, БНМАУ-ЫН ХОЛБООНЫ 1. Уралдаанд сэдэв: оролцох -- Нам, ард түмэн ах- мад, үеийнхний хувьсгалт, дайчин хөдөлмөрч уламжлал, Мопгол-Зөвлөлтийн ард соёл урлаг, биеийн тамир, ЯАМ байгаль орчин, ан амьтан, Д. СҮХБААТАРЫН олоп улсып ба манай орил НЭРЭМЖИТТМОНГОЛЫН . амьдралд тохиолдсон томоо- ПИОНЕРИЙН хон үйл явдал. Ё БАЙГУУЛЛАГЫН ТӨВ Хоёр ертөнцийн хүүх ) хэ) дийп амьдрал, ах дүү Со МОНГОЛЫН МАРК циалист орнуудын ард түм СОНИРХОГЧДЫН ний найрамдал, нөхөрлөл, “ХОЛБОО Яйаргалант хорооны 8 ши лийп. сургуулийн долду- гаар ангийн сурагч Г,Энх- жаргал, Дундговь айм- гийн. Өндөршил сумын сурагч Ц. Батдорж, Төв аймгийн Батсүмбэр сумын 8 жилийн сургуулийн долдугаар ап: гийн сурагч 0. Ундраа, Сүмбэр сумын дунд сургуу- лийн наймдугаар анвийн су- рагч Л. Эрдэнэчимэг, Баян сумын 8 жилийн сургуу- лийн багш Д. Нашаасүран Угтаал сумын 8 шилийн сургуулийн Дондугаар ан- гийл. сурагч С. Чимидцог- зол, Бориуур сумын дунд сургуулийн пионерийн ах- лах удирдагч Ө. Эрдэнэби- лэг, Дорнод аймгийн Чой- балсан хотын 8 шилийп ЇШ сургуулийн наймдугаар апгийн сурагч Б. Гүнцэцаэг, Матад сумын 8 шилийп сур, туулийн багш Д. Дэнсмаа, зургадугаар ангийн сурагч ДХ. Осгонтуяа, Сүмбэр су- мын дунд сургуулийн пино- нерийп ахлах удирдагч Н. Лхагвасүрэн, Хэнтий айм- гийн Бэрх сумын тавдугаар ангийн сурагч Д. Баярхүү, 1Каргалтхаан: сумын дунд сургуулийн 6-р ангийн су- рагч В. Гэрэлт-Од, Хдисгол аймгийн Мөрөн хотын 8 шилийн нэгдүгээр сургуу: лийн пионерийн ахлах удлир- дагч С. Намсрай, арга- лант сумын 8 /жилийн сур- гуулийн багш Г. Чойжил- сүрэн, бүлгэмийн зовлө- лийн дарга Ш. Базарханд, Тосонцайгэл сумыц 8 шилийн «сургуулийн 7- гийц «Б» ангийн сурагч С. Ганхуяг, Баянзүрх сумын 8 шилийн сургуулийн дол- дугаар ангийн сурагч Г. Бо- лортав, Завхан аймгийн Ур- гамал сумын 8 жилийн сур- туулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Батболд, Тосонцэн- гэл сумын дунд сургуулийн 8-ын «В» ангийн сурагч М. Отгончулуун, Унс аймгийн Зүүнхангай сумын 8 жн- лийн сургуулийн наймлу- гаар ангийн сурагч Ц. Жар- галсайхан, Өндөрхангай су- мын 8 инлийн сургуулийн наймдугаар ангийн сурагч Ч, Баярцацэг, Ховд айм- гийн улган сумын 10 жилийн сургуулийн багш Ж. Буяндалай, БаяМхон- гор аймгийн 10 жилийп хоёрдугаар сургуулийн 40: доогийн «А» ангийн сурагч С. Янжинхорлоо, Өвөрхан- тай аймгийн Хархорин су- мын 8 илийн сургуулийн сурагч-М. Даваажав нар өөрсдийн сургууль анги, хамт олныхоо дунд зохно- сон ажлынхаа тухай мө дээллээ. Та бүхэнд баяр- лалаа. УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН | ХОмнэлтИЙН дуслААС) ДАЛАЙ " СУРАГЧИЙН - ДЭВТЭР » Сурагчийн ,хїчээлийн автэр бол та иарын сур- лагын нэг хэмжүүр, сурах явцдаа хөтөлдөг албан ба- римт бичиг, сурч бололс- рох цаг хугацааны чинь түүх Мөн, Хичээл сурлагадал ам жилт гаргахын вүлд їюуны өмнө ДдЭвтриїїхээ ажслэ “лагааг сайжруулахад онц- гой анхаарал тавнх харэг- тай. Үүний тулд дэвтэр “ашиглалтын талаар багт нараас тавьдаг шаардла- тыг биелүүлах | дадал хэвшлийг олЛ3кК авах нь чу- хал юм. Эрдэмтдийн судалгаа- наас үзэхэд тухайн хичээ- лийн нэг цагт сурагч хү- ний хийл: гүйцэтгэдэт ал лын 86--95 хүртэлх ху- тийг зөвхөн бичнк ажил эзэлдэг байна. ! "Цаас хэмнэцгээе! Хүүх- дүүд ээ! Сурагч бүр ном, сурах бичгээ ариг, гамтай Эд- лээд дүү нартаа дамжуу- лан хэрэгжүүлэх хөдөл- гөөн өрнүүлцгээе! Сургуу- лиуд сурах бичгээ цэвэр 4 эдэлж дүү нартаа дамжуу- "1283 лан өгсөн тэргүүний (СсУу- | рагч, анги бүлэг шалга- руулж байх хэрэгтэй ї0м. 2-1 Дэвтэр, ном дээрээ эл- 792 дэв юм бичдэг, тоо болд- Дог, зургийг нь хордуулж “зурдаг хавтас, хуудсыг эр урж салгадаг сурагчидтай “8 хүүхэд бүр тэмцэс! ) ” Цаасыг ариг тамгүй зарцуулж байгаа гол ба- 0 оримт нь сурагчдын хувьд 1 “хичээлийн дэвтрээ бүрэн ашиглахгүй байгаа явдал юм. Саяхан бид тав, дол- | дугаар ангийн хоёр сураг- чийн хэрэглэж дууссан 27 дэвтрийг шалган үзэхэд 21 11 дэвтэр нь голоосоо 1-- “1-3 хуудас цаас байхгүй “байв. Тэр цаасан дээр хичээл бичээгүй, юм тэм- дэглэсэн болоод Л халсан тэж хүүхдүүд ярья байв. Дууссан гэж үзээд дараа: “гийн шинэ дэвтэр иэоэсэн зариы хичээлийн дэвтрийг Сүзэхэд “хуучин дэвтрийн рд юу ч бичээгүй. үлд. сэн хуудас цаас найман “дэвтэрт 1--4 ширхэг байв. “ӨЭйэ бүгдийг 12 хуудастай “давтрээр тооцвол найман “Бимгэн дэвтэр боллоо. Тэг- ОВЭл хоёр сурагч хагас “шилд 98 мөнгөний Ддэвт- рээ ашиглахгүй үрэгдүү- ЭЭ 4 ээ. ААС. ЦАЛС. ЦААС ЦААС “Дэлтрээ хар зэ пямбай рэг цавар Хөтөлдөгөөр ир. рийг зөн нүүрлэсэн баг зохино. Дэвтрийн. ЯУЛагА “ Хиїчвэлийн Дэнтар бол лийн, “хэддүт: 11, үгээр хай овогтой хэний болохыг хичвэнгү бичиж хаяглана. апгийн, дэвтэр Їїлэн. зөв лийн эшлийн 1. хагасаас олон сурагчид өөрсдөө лс Даан дэвтрээ хаяглах чадва а ЁОТОТЫ Дадал олсон байх Дэвтрийн хавтсыг нэ ЭэН- гүүт цэвэр цагаахан хуу- Дас чиний өмнө дэлгэгдэ- нэ. Элэ хуудсан дээр тал- байг зов татах 2 тай. шаардлага- 1) Дэвтрийн хуудасп Ж 4 задгай талд бол т апгид 2,5 СМ, ДУНД ангид 2 см зайтай талбай тарганп, Талбайн шулууныг улаан өнгийт харандаан будгаар татах нь зохимжтойн дээр зааг ялгарал иь сайн бай- даг. Ингээд л сурагч та бү- хэн шинэхэн дэвтэр дээр хичээлээ тэмдэглэхэд 039- лэн боллоо гэсэн үг, Сурагч хүн шэгдүгээр ангийн эхний хичээлээсээ эхлоп цифр, тэмдэг 0бү- рийг хагас см-ийпц өндөр нэг дөрвөлжин шүдэнд би- чих, үсгийг тод тогтуун, татлалгүй, өндөр намыг тохируулж, зөв злемеит, зөв хэлбэртэйгээр баруун гар тийш 65 градусын иа- луу бичдэг дадлагыг олк авах нь чухал, “ЦААС... ЦААС... ЦААС. ЦААС... ЦААС... ЦААС. ЦААС ивээж. тошштЄшпш-:о |осгБлШтТХльыэ ЕШ-ш-0О020- Ссшашхтхэым) (тєопчить: (тлпкпшмтир үхшжлхлчгхс ЦААСЫГ ХАЙРЛАЦГААЯ! лээд байгаа гэсэн үг, Энэ чинь улсын " хэмжээгээр бодоод үзэхэд 111110))1Е51 хич. нээн дэвтэр гарздах бол! Иймд хүүхэд та нар ном, дэртрээ ариг гамтай эдлээрэй, Долоо хопог ту- там сурагчийн дэвтрийн ашиглалтад үзлэг хийж, ашиглаагүй нэг Ч хуудас үлдээхгүй байх, дэвтрийг бүрэн хуудастай иь ашиг. лам дуусгах хэрэгтэй, Сурах бичиг, дэвтрээ ААС... ЦААС... ЦААС ЦАА чармайл- Нэгдүгээр ангийн хичээ... 21 Ш| Сурагч хүний: хичээлээ бичиж байгаа үзэг нь ямар Ч гажиггүй байх нь цэвэр ” сайхан бичихэд нөлөөлнө. "Гүүнчилөн бэхний өнгө тохирсон байлал сайн, Бэхиий өнгийг холын хэс рэглэхгүй байхыг анхаа- рах хэрэгтэй, Дэвтрийн хуудсыг ашиг-/ лахдаа хуудасны гол дунд, сар, өдөр, хичээлийн сэ- ДЭВ, ХЭД -Дэх хичээл боло- хыг бичиж, ангидаа ажил- ласныг «ангид» гэртээ яиилласныг «гэрт» гаж гарчигланд, гүйцэтгэх алс- лын парийг нэг, пэг мөр эзлүүлэн бичсэний дараа шина мөрнөөс эхлэн уг ажлаа бичиас гүйцэтгэнэ. Эхэлж дуусах пэг -эг- нээиДд, тооны цифрийг дөр- вВөлжин 1 шутамтай дэвт- рийн нүд бүхэнд тохируу- лац, хоосон зай үлдээл- гүй, үг, цифрийн хоорон- Дох зайг- зөв тохируулан бичиж байх хэрэгтэй. Өгүүлбэр буюу өгүүллийг бичиж төгсөөд шинэ утга санаа эхэлбэл-1,5 см ха- рийн улаан мөрнөөс оэх- лэн бичдэг дадлагыг су- рагчид элэмших инь чухал, юм. Тооны хичээлд цифр ба” үсэг ьүгүүдийн хооронд шугам алгасалгүй бичин, нэг амлын үед мөр, бү- рийн хооронд нэг дөрвол- жин (хатас ём) зай орхи- но. Босоо баганын хооронд 2 см зай орхилс бичвэл зохимжтой байдаг, “Нэг бодлогоос нөгөөд шиласгүү- лэхдээ тэдгээрийн хооронд 1 см зай үлдээж ялбал бодлогууд олилдож, 98 гүй харагдах явдал арил- даг. Хичээлийнхээ сэдэвтэй холбогдох зургийг шугам “. ЦААС... ЦААС. ЦААС... ЦААС... ЦААС..ЦААС... ЦААС. ариг гамтай эдэли, хэмпэх нь сурагч хүнд цийгмийг өмч хоронгийг хайрла хамгаалах, хүний. ходөл- мөрийг хүндэтїэц үөх, улс нийгмийнхээ баялгийг арвишуулах сайхан хү- мүүжил олгох чухал арга хэмжээ гэдгийг санал яваарай! Өмнөговь аймгийн «Го- вийн эдээ» сонийы . шиилтац Д. ХҮҮХЭНГАА ын С. ЦААС... ЦАЛС ЦААС. ЦААС... ЦААС. ЦАА ашиглан харандаагаар зуриг 58237 дугаарлай та- илягт илмбай гүйцэтгэ рөл тТ 1) нь Ү байх хэрэгтэй. хаяглац яилглаж шал Ё Шугам | хэрэглэхгүй, |20ХИ!О. нүдэн баримжаагаар зур- даг дутагдлыг гаргахгүй байх нь зүйтэй. “Сурагч хүнд хичээл би- чилтийн явцад үг, үсэг, дифрийн,йлдаа гаргах яв- Дал тохиолддог. Ийм нөх- , цөлд түүнийгээ баллаж, “Дэвтрээ ширээн дээр Шохирдуулалгүй зөвхөн ЭүцэНст сс радус -) налуу ба! Ё 1 ЭнЁлн Еосоол БСОАЙН хуйх үедээ хөлөө зэрэг- шинзэр бичиж байгал 30- Биг ын Шодэнбо хинс. “Түүнчилэн уудаг : 2 цаас, үзэг |цэвэрлэгчийг . Хоёр гараа зөрүүлж то тогтмол хэрэглээн ширээн дээр бэх дусаадаггүй хэв- шилтэй байх нь . дэвтэр ашиглалтад сайп үр дүн үзүүлцэ, 7 Сурагч та иар дасгал, дадлага ажлыг хичизэн үйэц зөв бодож, ойдаагүй Ончсэп байсан ч гасэн дэвтрийп ажиллагаа 6бо- хир байвал авах дүн чинь буурдагийг апхаарч байх хэрэгтэй, Дэвтрийн хуудас бүрэн, өнцгийг нугалж үрчийл- талгүй, номын . савандаа авч явахад хатуу Хавтас то“иромжтой. Наг хичээлийн дэвтарт өргөн нарийн дэвтар хольж хэрэглэхгүй байхыг ан- хаарвал авохино, Хичээ- лийн дэвтрээ цэвар үзэм»к- тэй ашиглахын ЇВӨй: ноор- гийн болон цэвэр бичгийн дэвтрүүд тусад нь хөтөл- бол сайн. байдаг. Дээрх шаардлагыг байн-- га санаж -хичээлийн там- дэглэлийг нягт нямбай хийж, бичинс дууссан Нийслэлийн 44» дүгээр дунд сургуулийн . бүлга- мийп зөвлөл «Пионерийн үплэн» сониноос зохиож байгаа «Цаас» хэлэлцүү- лэгт оролцож, сурагчдын /, хичөэлийн дэвтар, сурах бичигт үзлэг шалгалт їй хийн илэрсэн дутагдлыг | арилгаж. байна. Саяхан тус сургууль дээр хаяг- дал цаас ашиглап хийсэн бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн мын сангийн болон Су- рагчдын цом, сурах бич- тийг засварлах ажил ам- жилттай аахиогдлоо. ЗУРАГ ДЭЭР: Хаягдал цаасаар хийсэн зүйлсийн үзэсгэлэн сурагчдын ан- хаарлыг ихэд татав, -- Сургуулийн номын сангийн номыг засаж бай- гаа нь. РЕДАКЦНАС: ХЗЭ, тио- терийн байгууллагын ашилтан, идэвхтэй |сон- гуультан иар аа! Манай сониша 26 19 дүгээрт нийт- 1. тай байвал зохино. Таиа- рын мухар тохойн хэмжээ дзарх хамжаэнд тохирно. байгуулж, сургуулийн -но- 2 МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ” ЦААС Бичилтийн үед цээлсэ шираэнэас 3 см. зайтлї сууж, пүд ба дэвтрийн хооронд 20--25 см зай- хойлдон суух ба.бичихдээ зүүн гарын хурууны үзүү- рзэр дэвтрийн ирмэг дээр дарас бичнэ. Эрүүл нхуйн үүднээс авч үзэхэд 25-- 830 мныут үргэлжилсэн бичлэгийн дараа 1-2 ми- нут амралт хийж, гар ху- руу, бие, толгойн чилээг гаргах дасгал хийх шаард- дагатай байдаг, Баянхонгор аймгийн боловсролын Ардын хэлтсийн ажилтан М. ДАГ вий зонтэлигээиии сзэгэшэтэнт--- цаас... ТГААС... ЦААС. ЦААС... ЦААС... ЦААС.. ЦААС... ЦААС... Ца АС.. цаас,, цаас... ЦААС... ЦААС... ЦААС,, ЦААС... дэгдсэн «Цаас» сэдэвт хэ- лэлцүүлгийц материалыг уншаад бүлэг салааны ажил зохион явуулаарай! “Д үзэ? ХАВАР ”өрэлтэй сайкан хаврын Гөгээн Өглөө болокод Тэрийн хаяаг тойроод Хонь мал хэвтэнэ Тэртээх уулын хөпдийд (Хүчит трахтор хүржигнэнэ “Ашил өрнөсөн хавар. Анги дэвших сайхан : хавар ЧЯАрхангай аймгийн 8 жилиЗиц дунд сургуулийн ЭЭГ ДАРАМБАЗАР ХӨДӨӨ НУТАГТ 4"өнк цаст өндөр уулс будантанхан сүглийж Лениний болоп төрийн дорвоц удаагийн шагиалт, социа- лист ходолморийн баатар, ЗХУ-ын сурган хүтүүлгүүлэх ухаад- ны авадстийн жинхэнэ гишүүй, олоп улсын хүүхлийн утга зохиолын азозлөлийн хүйдэт гишүүн, Х, К. Андерсепий нэрэт- халгоп 70 нас хүрлээ. Манай бяцхан ” лит шагналт, Зоплолтийн хүүхдийн нэрт похиолч Сергей МЯ- уншигчдын дотно тапил зоплолтийн хүүх- дийн нэрт зохиолч С, В. Михалковт, монголып олон шлиган бяцхан уншигчид эрүүл өйк, аа жаргал, уран бүтээлийн улам их амжилт хүсэв ерөөж байна. Харандаа цаас пїтлая. Хамгийн эхлээд сам зурлаа Дээр нь бух зурлаа Дэргэд нь үнээ зогсоолоо Бяруфнтаагаас ород орууллаа Бас тэнд цэцэрлэг зурлаа Алим боншийн байна гэн Арлан таван цэг тавилаа, Бухал ягаанаар будлаа Бүхий л замаа шараар будлаа, Дээр нь үүл зурлаа. Дэндүү ягаахан зурлаа Цахилгаан цахии Бороо орж байна гэж Чайх доош нь Мөнтөн дуулга нөмөрсөн өргөн тал мапантал( Мөрөн голын ё8рнуц Ус болор шиг туяараад Мөнх ногооп гацуур эмжээр татїж байна Монголын малчдын Өргөө гэрүүд цайлалзан харагдаад Мянга мянган сүрэг . бэлчинс байна. Нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн 6-гийн «А» ангийн сурагч Г.ПҮРЭВДОРЖ СУРАГЧИЙН ЖИЛ. Сурагчийц нил Сурлагын дэпт9ртээ Сул дүн ер тавиулахгүй Сурагчийн жил Сандал ширээндээ Дусал бох ч асгахгүй Дэтийн суралцах тусмаа Онц сайныг дээдлэнэ “Оюутан ЯС. БАТСАЙХАН Д. Сүхбоатарыл нэрэмжит ЗУРАГ Улеид хэвлэлийн комбинатад сонины зөвлөл Сумаар заалаа Боннийн байсан алим нь Аясынц салхиид хийслээ гэл Бүдэг өнгийн булгаар Арпац тавац цэгээ дарлаа Бороо гэж урт урт зураас татвал Бяцхан цэцэрлэгт !оу їоугүй хур буух нээ юм шиг бэх дуусав Харандааны үзүүр хуга үсрэв Сандлаа ширээн дээр тапиад Санд мэнд дээшээ авирлаа. Хачин муухай болсон ч гэлээ Хапанд би зургаа оөлгөлөө. Орчуулсан 1 Сүхбаатар Хяслантай МИНИЙ СУРГУУЛЬ Эрдмийн эхийг тавьнс огсөн Мипий сайхан сургууль Эвийц сайхнаар хүмүүнгүүлсэп Миний сайхан сургууль Өргөж бодоход эзэнс шиг Энхрий дотно аав шиг Миний сургуульходөөгийн сургууль , Миний сургууль тайгын сургууль Ховсгол аймгийн Цагаан яиуурын бага сургуулийн 4.ын «А» пцгийн сурдгч П.АГВААНДЭНДЭВН МАЛЧНЫ БАЯР, Монгоп цагаац цас барлолг эхлэх цаг Млпгац цагаан. хонь толлөн( эхлэх үе Малчин хүн бүхний магпай төнийх баяр Энэ бол анхпы төлийн ДУУ Их ашлын гаран Өвөрхангай аймгийн Хуч жирт сумын 10 жилийн сургуулийн 7-гийц: «Ав ангийн сурагч Ї Х.МӨНХхӨӨ ӨНГӨ Эгчээсээ өөрцгүй охидод Эр чадал.-гаргадаг Ихэмсэг зантай хөвгүүн 5: байвал Илчгүй. бараац өнгөтэй Багшийг харахаар томоотой Байхгүй болохрар дхирдаг Бардам аантай хөвгүүн байлал Бараац саарал өцгөтэй Эрдэнэт хотын МЭГДҮү: гаар 10 жилийн сургуу. лийн: 10-ын «Ге ангийц сурагч н.цэгмид” зэвлэв. “ХАНЫН сонины. “-УРАПДААН “МХЗЭ-ийп ХУШ их ху- рал, Монголын пионерийн мЗалгамшжлагч» У чуулган угтаж сурагчийн жилийг тохиолдуулан алхан шатпы байгууллаа гын Ханын хэвлэлийн хү« мүүжүүлэх -үҮр дээшлүүлэх, пионерийн ажлын таргүүп туршлагыг сурталчлап. дэлгэрүүлэх зорилгоор БНМАУ-ын МРТУХ, Д. Сүхбаатарын тэрэмитт МПБ-ын Төв Зөвлөлөөс ерөнхий бог ловсролын нийт сургуу лийп дэргэдэх пионерийн бүлгэмийн дунд ханын со« пины уралдааныг 1988 оны гуравдугаар - сарын 15-наас тавдугаар сарын 1 хүртэл хугацаанд зар», лаж “байна. | Уралдаанд пионерийн бүх бүлгэм оролцоно. МХЗЭ-ийн ХУШ их ху» рал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У чуулган угтаж, «МХЗЭ-ийн хой- чийг Нэр төртэй залгам- жїїлья» уриан дор явуулж буй «Залгамж: үе» аянд, пионерийн бүлэт, бүлгэ. мээс зохиож байгаа олон талт ашил, пионер, сурагч- дын дунд Явагддаг «ЭХ орны ногооп гоёл» цуваа, «Зад угаагч» . операци, «Арвилан хэмнэлтийн байнгын аян», цэрэг спор» тын «Дөл» тоглолт, тай- лац сонгуулийп цуглаан, «Өсвөрийн төлчин» урал» даан, «Орос хэлний: баяр», зэрэг уламжлалт ажил тэдгээрийн үр дүн. тухайн сургууль бүлгэмийн тэр- гүүн туршлага, шинэ үүб» гэл санаачилга, ажлын амжилт, оршиж байгал дуг тагдал, цаашид тарих 30- рилт, түүнийг сайжруу” лах тухай санал-азэргийг ханын сониндоо тусгасан байна. Ханын сонин нь фото ба гар зураг, чимаг- лэлтэй, “байнгын тэртэй байх ба 80х60 см хэмжээ- ний зватум цаасан дээр хийгдсэн байна. Сонпилы гар талд эрхлэгч коллегийн гишүүдийн оваг, нэр, анги, пас, .эрэгтай, эмэгтэйг бичсэн байна. Аймаг, хотын пионе. рийн “зөвлөл .бүлгэмүү: дийпхээ. хапын сонинг нэгдсэн экурмаар хүлээн авч 1959 олны тавдугаар «арын 8-ны дотор МПБ» ин Төв Зөвлөлд ирүүлнэ, Дүгнэх журам: Бүх ханын сойпицгоор үзэсгэлэн гаргаж, радио телевизийн лэвтрүүлэг хийх ба уралдаанд .тэр- түүн байр эзэлсэн -таван- бүлгэмийн хайын сонины ноллегийн гишүүдийг:олон улсын пионерийн «Най» рамдал» «лагерьт амрах урилга, «Залгамилагч»-У- чуулганы дипломоор, ам- жилттай оролцсон 20. бүл» гэмийн сонины коллегийн ". гишүүдийг «Залгамжлагч» У чуулганы диплом, ДУрс" галын зүйлээр шагнана. БНМАУ-ЫН МРТУ ХОРОО . СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МИБ-ЫН төв зөвлөл чввилшалхахшалллшлсонслошлллшэлсвлБжииднь Эрхлэгч н Ц. ДАШДОНДО 13458189101(12: ИНДЕКС--14140 3436789Юю пионерийн нөлөөР | й В9 ДЭХ ЖИЛДЭЭ фө 2823 (1844) ХлХ ТЭЭ Монголын ардын ар-. тийн 62 нилийн ойн бая- ыг тохиолдуулан Армийн тэргүүний дайчид, залуу. чуудын төлөөлөгчидтэй МХЗЭ-ийп Төв Хорооны товчоо уулзах уулзалтын шшиллагаа саяхан МҮЭ- уййг соёлын төв ордонд боллоо. Уулзалтад МХЗЭ- ийн Төв Хорооны нэгдү- гээр нарийн бичгийн дар- та Л. Түдээ, БНМАУ-ын Батлан хамгаалах Яамты сайд, хуралдал генерал 2, Ёидон, МХЗЭ-ийн Төр Хө- рооны товчооны гишүүд, албаны бусад хүн орол- цов. МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны тарийл бичгийн дарга Д. Бор товч үг хэлж, уул- залтыг изэв. Армийн ХЗЭйн т- шүүд, залуучуудын «МХ ЗэаШи ХУШ тх хуралд хөдөлмөр, сурлага, сехил- та, урлаг, спорт. цэргийн хэргийн онцгой вмлсилтаа илтгэх рапортад гарын үсэг зурахын төлөө» 0 циалист уралдаанд түрүү- лэгчдээс МХЗЭ-ийн Төв Хороопы товчоонд ирүүл. сэн рапортыг -«.дугаар ан- 1:1111111111111111111111111111111111111 Ардын армийн залуу яёв- Я: 1:11551:1527 РИ ӨӨ) Ч? Гїт Монголын ардын. армийл 62 жилийн ойд сгхээгүлү577 тгэгт 1983 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 16 Саналлалинанианлиилаианалинниланлииилииинлалилаиилилилвилньнлиилмээииллээииллллилилилэхллиилиилилииилилласлиииииилэн гийн салбарып захирагч Ш. Дүүрэнжаргал утшив, Социалист уралдаанд шал- гарсан зарим тэргүүний дайчдыг МХЗЭ-ийн шагиа- луудаар шагпасныг МХЗЭ- ийн Төв Хорооны нөгдү- гээр нарийн бичгийн дар- га Л. Түдэв гардуулж, Мопголын ардын армийн 62 шилийн ойг тохиолдуу- лац баяр хүргэл: үг хэл- лээ. Дараа нь Ардын ар- парынхаа дурсгалын ЗУРАГ ДЭЭР: Пионерсурагчид дайчип ах бүрээг гардал: авлаа. мийп улс төрийп газрын дарга, дэслэгч генерал їН- Балжинням үг хэлэв. Уул- залтын үеэр Ардын аг» мийн дайчид, олон үеийн цэрэг, эрсийг тэмцэл, ялалт, энхийн хөдөлмөрт урпалан дуудаж явсан бү- рээг, өсвөрийн залуу ха- лаа-пионер сурагчдад хүн, дэтгэлтэйгээр гардууллаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ эгч зип цїйййїйнэ лаа батальон ерөнхий бо- ловсролын сургуулиудын дэргэд байгуулагдаж хөв- гүүд, охидыг цэрэг, эх оронч үзлээр хүмүүжүүлэ- жэд нх үүрэг гүйцэтгэж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийслэ- лийн 10 жилийн 41 дүгээр сургуулийн ардын армийн залуу халаа батальоны ажиллагаанаас С. БОДООШИЙН авсан гэрэл зураг “гээр дунд сургуулийн МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Монголын пионерийн «Зал гамжлагч» У чуулганаа сур- лага, хөдөлмөр, урлаг, спор- тын амжилтаар угтахаар ма- най орны ерөнхий болопсро- лын сургуулийн дэргэдэх ХЗЭ-ийн байгууллага, МХЗ “Эсийн гишүүн сурагчид олон сайхан үүсгэл санаачилга гаргаж байла. Тэдний нэг нь Говь-Алтай аймгийн Алтай хотын пэгдү- Ө:ийн «Г» ангийн ХЗЭ-ийн. үүрийн хамт олон юм. Тус хамт олон пионер, сурагчдын . арвилан хэмнэлтийн байнгын аянд бүтээлчээр оролцож.. сураг- чийн жилд тэргүүний «Ар- внч хямгач хамт олон». бо- лохоор үүрэг амлалт аван ажиллаж байна. Нийгмийн, туст | хөдөлмө- “трвөр”-500-боттйни хаш Зз- гийг барих, сургууль орчноо ЕРКШШгєлгттчс) үсєплурлутипүртлрэ) ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ ТӨЛИЙН ХҮҮХДИЙН Талд орсон гүүр зуралзан их цасан дээ- тодрох мөр үлдээсээр бяцхан “цапачил аажмаар гавар ахина. Хөрөлж амжаагүй зшинэхэн цасан дээ гүүр явахад төпөгтэй боловч их үдийн алдад цаначид маань зорьсон газраа ирэн, Тэднийг ногоон өвс дүйхий- тэл хурааж, шинэ төлийн дуу, цангрицасанг-төхилоөг, “Дух лаан малчны хот угтлаа, ЛХАГВА ф ҮНЭ 10 МӨНГӨ цөцэрлэгжүүлэхэд сурагч бүр нэг мод, хоёр цэцэг тарьж ургуулах, хамт олны нүдлэн хамгаалах обвекттой болж. сурагч бүр цахилгаан эрчим хүч, цэвэр ус, 12 хуудастай 5-6 дэвтэр хэмнэж, 1-2 нг хаягдал цаас цуглуулах, эмийп ургамал 600 гр, олон наст ургамлыт үр 200 гр» байгалийн сонгино 1 нг түүж бэлтгэх, пом, сурах бичгээ арнг гамтай хэрэглэж, 208 сурах бичгийг дүү нартаа шилжүүлэх, алдагдал хаят- дал ашиглаж арвилан хэм- насний дүнд 2000-аас доош- гүй төгрөгийг Хүүхдийн тө- лөө Ффондод оруулах зэрэг олон сайхан бүтээлч ажил хийхээр үүрэг авч биелүүлэх ажилдаа шамдан ороод их зүйл хийж Эхэллээ Хамт олноороо мэргэйийн барим- жаа олох секц, дугуйлан, сонгон суралцах хичээлд бү- рэн хамрагдал сургуулийн хаа 6-гийн «Гэ апигийн пио- нерүүдийг шефлэп авч. тэ- дэнд эвлэлийн халамж үузүу- лэн |сурлага хүмүүжлийн олон талт ажилд нь тусалж байна. Ингэж Н. Цогаолмаа дар- гатай ХЗЭ-ийн үүрийп хамт олоп улсын тэргүүний ХЗЭ- ийн уүр болохоор амжилттай ажиллат-байгаа”-10м 5 С. ЦОГ. рттллвшгжлэ рсєшєн 12:9)(5 ДУУ- БАЯСГАЛАН Эпэ бол Баян-Өлгий айм- тийн Буянт сумын | дунд сургуулийн өсвөрийн төлчид: Тэд нас орсны дараа өйрол- цоох суурь бригадад цанаар явж тусалдаг . ажээ. Энэ удаагийн аяллаар хүүхдүүд «Теөл--түмний үйлс» цуваа- таар бэлтгэсэн элтэвч, пэм- нээ. төлийн уут, эмийн сан- гаа шеф малчиддаа гардуулж өглөө. Аялалынхиы . бүрэл- дэхүүнд авьяаслаг пионерүүл оролцсон нь аялалыг бүр ч сонирхолтой сайхай болгов. Хүүхдүүд хөрзөн... ховхлож, төл тэжээх, хашаа хороо Ду-, лаалан чигжих ажил хийсний дараа” малчил ах эгч иартаа концерт тоглосон нь малч- дын хөдөлмөрлөх урмыг сэр- гээсэн сайхан тоглолт бол- лоо. Өсвөрийн төлчид маань дараагийй суурьт очихоор хөдлөхөд малчин ах эгч пар нь «Манай хотонд дахин с эрэйэ- эсээр Үллээ х Сурагч иш ЖАВЗАН талтай васуулав. (Сургуу- гай засны нэгэн | сурагл даатай сурагч бол хичээда Үттэй үзэг анч Өгч болох! лийн хэмжээгээр одоут цэг пирэан доогуураа (орчих исэл байдал ч бүрэн гүй- мөнгө ШҮҮ шав жилотатт (пагоо цахилгаан Шахан | санлравф, |Хээээцод Оичиж, чадалгүй тас Эно байдалдаа. дүугпалт арчны хүч хамиааал жилд Чмдгт хичээл номд00 шам-салавг» “байн. | Үүнийг хийж хойшид тайм дутаг. 305 шилолатт цаг зрчны даж, айв зэж ахмад хү. Аринжих гузй үзлэгт хам. ЯАЛ гаргахгүй байхыг сур- хүч буюу ойролцоогоор Ө шүүсийн үтийг 7 тогтмол рагдсан төдийгүй сургуу- туулийн бүх сурагч: (до- тялгя гаруй төгрөг хэмнэх бислүүдэн, үсэг том одэм- лийн нийт сурагчдад хэлт ТУУР байрын хүүхдүүдэл боломт айна. тэртээ вамий ёсоор шэвар таїштуллза. хатуу анхааруулсан шаар 52, чим хүч хийплахын ШОМЦгэр, илгт илмбай ханд дах СУВВЭмЫН хадагд- холбогллыг хүүхэд бүрдаг їиогстүүд |саргалтн алжмы тухай дахин | 922) ӨлрМ хоолны (шаг сайтар ойлгож, алхам ту-МОплоо Бүсийг шэггийлгэг: Л лаүданэ боллоо. Сурагчид | тохи- ?Ч ! ХаЛАР той Оваы!! даилоод гайй- ф- боллоо. улаа Сагил ын 8. южи- гаалаа. Энэ удаа Арплтих 2 Та манай хотоор аллпи ийш, олалан сурагт шин НО туай Тэс СУсьроа сургуулийн тузнааар твахдаа өлөчїї! цагайр чий. лын “дунд” үзэгийл үзлэг зай! жиЛИЙШ |СУПГУУ орохдоо талхиы үртэс. бу. «ямйг аорилоо.. Нүд алдам дап хаягдал хайта ч байх- цагаан ис гилбат товийїгүйг хараад үйлхээр балр- Р Л ЛЖОЛ 999999949999999 дал асааж. цахилсаал сэр-ЗИЙхээр |. шийдлэрлэмээ. физик -матемтиин утастай сурагчдыг толруула дэм- зинх зорилгоор Хү Ь ц үнэл» сошины рсдакпн ШУА дэн |. фт Утсхийкийн хүрээлэн унсрийт үзгэ сошишы шэрэжлст цад 8 дахь эгилаээ лввгдаж байна. толцогчиД фтэлин, атсчаталийн нь бодож, хоёулангадр иь буюу эс грж: болно. Мон түүшчидал 5, 6,9 с сэр 1 мич хүчийг үргүй зарис Зөлхон хїїг В: вэл аль Ч “Поптп уншигч апонеруү- бУЛ"ӨА. олбол, танЦЛУауг ХАР НЭДТнр ын їйг СУРГУУЛИЙН, Хгүхдүүй ӨЛ тав. Дутагдлаа пасак чад: дхүгээ алгийн шонд т, 10 дугаар ашгийн бадлагуу- сайн таллл УУЛЬ. Гудамж талбай бай. Шалгаж жүлэхэд ййТ 32 доо ианатай, шүмхээ тжрслдг байна гэлэг бол юип. | ДЫг Фодон өролцолг . Бодлогыг /МХЗЭ ийн "Тав Хо- роота ордон, «Пиорүрийн /Миэмт !с0анны рсдакпид гасан маань гднаД ив уу? Ажиглаж “еййн ха үлэгиий 41 пь хошуугүй, бохоал ХӨӨ баяр дүүрэй хэлэ пповсл байж, чалаж “Аршийнх 5 гуйй|) санхан арай, толгойгүй, бэх сорогч ту ӨМЭЭЛВСЭЭр сүргуулийтква байна гэсэн хэрэг. ,Далк- «Пин! /ман» са! япавпариниүү ННЫЫ Ийм дутагдал талахаааадарсан йорэг имир нэ. Э!г Мэс шинирган уралдан ны тухай | даялио дахин томилолтоор Увс « фольсоп шүү. Энэ бүхэн Гэм сэмталтэй байв. Э сү. ӨВЧ”ээМЭ. "Тэдийй лихаар лрилцаж. арвллАн | хэм- дыг сургуулийн коридорт лалтийн байппын алнд апо хаягаар дөрввдүтээр сарын -80-104 дотор прүүлнэ. 803 Хүрэлчэхүйн шор “Эпсанд сурагчдыг ангы тус бүрзэр , хоёр, гу алүүлж: дипзом, үйл й зүйлвэр ба влацнгаар шлрин ҮҮ Ү бүхи аялан яаш, апвич хлмгач бол манай цөн! ий! Ч сүргуулийн Пагч огт үзаггүй, 4 сурагч үү. пмонгрүүдийн рэнхг даах «Чийдэн» шуурхай ү карпнлаагаар би байс: ЗАЛСАН МЭГЭН сазбАО ТАТИКАЭ үерүүд тэргүүлж. хүн бүр Бодлого тус бүри рийл дэс дараатай бодож холбог. : : Моолнїи сурагчлын | хийсэа ныг илрүүллээ. “Тэрчилэт! жПиоперийл Үнэн» «Талх» хэлэлцүүлэгт | ХОХ хомьёлны таргалгдаг ХИЙЖ, булт трафлгийг тэд зур сан ба ажлын үр дүй юм. гэн4ийд «Нь 7-гийц «А» С0!!ИЫ Өедакшїтай | хамт-пцээттэй оролилог бол өн» х хпаарддагатад, Эчнээ. олимпиадын дүнг даравдү- тошшшшшшш-иЫЫи- 47 Чийдэп -- чийдэн..| Хаилхүү ахин баяртай яриг ангиудад | о"») дутагдал Б2Б-у3 шуурхай уалагажил төгтиолчиок, талх--| ТЗЭ сарын 30-ны "гаргай! хэвлэл радиогоор мадээ. »-----тэтггтгтлглггт лай. “ов"т хамтач хүүх-мөн аз давт. лглаал, Энэ бү- үү амтат сайхан талх. хүний) 72Х ба байр эздагчдү агявлыг тус тусын сургуулийн Улаангаы хотын (сур- ЛҮҮЛЭВ Артижнж өвөө баяр кэн хэїлэс шалтгаалж бай. -- Дотукр байрцы хүүх хүч хөдөлмөр хэсээ Ч тэ- зуулиудад «Чийдаи» ойс- талархлаа Илоржийлаэд га-на тэ? ХКлчээлїйн зинл дүүлийн хоолон дээр энэсллаар өнгөрөхгүй боло гаж раци тогтиол сайд зокиагд Ү8Гй гарлаа. Хотын “тө эхлэхэд апн сож чинь доо Үзлэг хийгдмаэ гэм зоёр Арвижих (өплөө хүүхдүү вос балтаа. Холын шоор ийш тийш. зорчин шинэхэн дэлтэр, үлэг, бу-ОХНН ятилиох нь) сансаг-дад лэвлесат том, Арвшиинх зорьж | инрсано Агплших ""ЗХ хүмүүстэй хөл инї- дагжин хайхалсан яна бү-д0йо өлөөгийн аялсан сум сур- Х түүлэн пллзол гашраар ав бийн сурах бичиг далгүү-| Т9!М 29! Дотуур байр-гууль, шиги бухэнд ИЙЛХҮҮ тоо! хахиртаагаар дамнгуудаы ӨГМӨС | Ппонер, сурагчид ад! Ургчийнар, авьяас билгээ сорьц- «Ппонгрийн үнэн» ны релаици, ПГТУЛ-пйн филнк- тєхиик, өгжгєтатикийн элэпгүүд. Математинийн боллогг туаїїдаа тус хотын ишогдү гээр 0 жилийн сургуулийн """ Арштийх гуайд Өд-юэрс тудалдай ёлч намын Нм сувагчдын | өглөөний артллин жэмналтийн али УЛ авгн їсын «А» ангайн «Чий- ""ОН аагаар асаасан чий. чинь савацд хийж: өтспийг Х0сЛОМ дивар 2 пг талкны тпагдаж байлаа. (Сүпгуу- 1. 4, 2, 3, 4, в, 0 гэсэй| тоопуулчг тойрог дээр, Лү6 шэн» шуурхай (ргуулийн Л"! "АЛШ Ч харагдсангүйд та нар лав марталгүй бай халгдал гапсныг Артшлынх хийл яахмргаа “пионсрийн дарга. С. Хандхүү ур айтг "ӨТРОӨ Эх Л баясаж, дүүх-гаа. Эзм ааныцхаа вркам Гуа! болон тус Єургуулийн бүлгэмаас хамтарсан | 14: түй аппаглАш байгаа цаг ТҮҮЛ /МлалБ сайн лоажил- болгож | захисан үгсийг Плалерийн булсэмийн хам. цты үзлэгт хангалтгүй пун Жилгаан авчим хүчийг хам. 85" байгаа Юм байна тэвшартам, итгэлийг нь “ко-тарсан үздэг илрүүлэв үзүүлсэн амти бүлэг су- шэх талаар | нмар ажил 001Л00 , сэрдүүлэх сайхан гаш үу?2 Килограмм хаягдад талх агчид богисо (куглйааны Хэпгээлийнхээ. хїлтэглалийг Маг ширхэг їйь (1 төгрөг дртор дутагдлаа (йрилгаж хутьд 8 2 закиаж | байгаа а ы 2 тухайгай 200-------------уд зохистой удэлж (чад 70 төлгөший үнэтэй | 2«Пнонсрийн үнэн» (67 С лав» “2 Жвгэнд хийсэн үздэг даггүй. |нэб | хичаалийн бүтэй талх гэсэн үг. Өдөр иплд шадвалэх үүрэг ЭМ ЕЭМБнирийн мар: жилд хад хэдэл үлэг (9в-бүр иїїм хэмжлэний талх лаэ. рацуйстдаржийн “3РРвуулл ос ДЭМ /халлат, хэлэн арван ХалгдааД байваЛ хэвхөн ло “Арвишшх овээгийн аяны ширхэгт залгуур 0-оодаштйд Яв бров Соппны, амтллалс байгааг бүртгашхуудсанзас хэзээний таппл анги бүрт хариуцуулж вгөл, болж «Талх». «Паас», Саллхап «Чайданв Өйперае «Чийдэн» «Ус» ер нь ар- пийн шуурхай юагуүд 9Д-8ИЛШ хтигалах арга ухаа-| Жа батал. аяв тойргайн пагхү тэргэацүу Оршлє 8ль Ч гүгвэн төө а, (6 уг яоос огр нэг орортой 22 Х-ас нь 7-а ж Цөрвөв рбатой. їр байрлуулж олох зуу? (ог нэг Оронтей тодыд жуваакад гт дүрсэлсэн байжлаар хуваагдах (д хуваахад 1 Түүрстэй! байдлаар хүвлэгжлж | юэ? 1. Хавтгай. дээр өөр доо параалслы (Фил 7 шулүүн өтөг дж эв. Кгэруидоо З5"-ймс/аага өшөг үүсгэх 2 шулуун алдохыг Шил 1 4. 51844-4136 гэсэн товг ЇВЇ-Д жүйэахаа: үлдэх гүлдэгдлийг ол эп пүйлд үзлэг хийдэд 4Лыт хичээмгүйлэн (зааж. Баклиийгаал п-гэүүэс “хямтач хүүхдүүлтэй 21 5. гт ширхэт хувамжтайг (1 03 //-ийг явоцоод) 47 гэсэн ашилгүй болсон | байлаа. уулллж ярилцан | зөвлөж Жү, хуллагчийл үрнэ ИЕлүєллэн тэлцэхлйг, батал ямга Хариуцагч апгиудад | ньявлаг Храшктт туайт пїл. ү шаардах хуудас бичит) тэ.?түү оож ирлтэд салат зал- эхэлж, хүцдэт Самбарын о АНХААР! ТУРШЛАГА -оурсүйг сөлтход мон л Цэ- 00 - “сунтайн туртийг багш той. ДҮҮ сацал зутгтэ нивр . Шэгтэй дахин байре -0- тутилав “лэ удаа тэрээр 5 Їїгэо хамт хүндэт сам-." барт гарчээ .. "Хүүхдүүд самбарын зур- гийг үзэхээр зсагсарлагаа- паар ирцгээнэ. -- Ёстой сайхан юмал. Ээгстэйгээ хобулаа ИНТЭЭД самбарт тарахсар.. р тэс Ц-энггт-ртэлүй сАйн сайхан набал аав, Шинжүү усаа. зөөж ирээд Ээтийн минь сэтгэл салан, Ё 50 минут гадаа салкинд ӨӨЛРӨГ, ӨӨР өөрсдийнхөө 8 - тосло доо. Одоо Монхтуяа- 8ЖЛЫГ сайн хийж, амшил-1 тийн шичээлийг тад хүрч чадла гаж (бид “давтуудаарай» (Ингэж “д болдог гзж ярилаа. эгчийн ёсоор дүү МАР33 ийнхүү Увс аймгийн С2-д мар ! «Маргааш | Төгсжарга-уоцаттай сайн сурч байдаг үчнэ тинжиэ шинжин шинжин шиниииэ өижжин өнжин лын тооны хичээл ДЭЭР шЯ.юм. Гэр орон, үр хүүлэл Паснерүүд арвилан эяцэлтийн 0айнгын аянд ОНЦГОЙ ДААЛГАВАР Нэгдүгээр пь. 12 тоож, хоёрдугаар нь 2 тонпбос багагүй харан гуравдугаар пь хоёрдраараза багагүй дэйл бүхий “гурван Фөрэө буулгагч шашинд хоёр ачигчийн тусламжтайгаар элс өчиэ. ӨӨӨОО 1 3 Мэгдүгвэр яяигч нь сү хөви| хоёрдугаар !ь-э төнв авс тус тур минутад ачих чааалтай, ФИЗИК, МАТЕМАТИКИЙН ЭЧНЭЭ ОЛИМПИАЛ Өөрчө буулгагч шашилууд нь ямарч ллравллаар тэягч (үарч о 2 төрд штар хугацаа хэрэгтэй (Тарэгтий хура ТҮу өчимн болох бл нэт майл золхан ганц тчигч уг тэачим- таггжол) хо! чы тавтийг дүүртэл нь (өөрөйр халбэл даацтай нь кзил 2. Хоёр хувишгийн нэгэнд нь жеросип, шөгөөд нь гєро “Бүүлигстехиик, матетжгикийн сэт- тэлтээг їгөгжгүүлэх, бо САН ХН залвэгит дээцжүүлэтэ ҮСУн алс Ави асийАгиагдатиид эвч зузэс эхн удслилэн хоёрын танан ин : : зэс яаягийн сүүлчийн маптид алс атиж дуусах хүртэлх (утвсты тусламжтайгаар яль саванд яюар шингэн хугацла ши нийт ачих хутацаа болно. Нэт шашинд алс Ачиж Зэлчүүцэ « дуусаад нөгөөд ачиж эрхлэх тооцоод Дпарх мөхцөлийг мордож вчихад зартуулсан хам. дараа түвшин явар болох вэ? (Бүх систєттийн аихлы тєв тийв бага хугайза нь 22.5 шлпут ба зөвхөн хоёрдугаар пеєратурыг 0"С гэж тоон). шт с- хугацаа алдахгүй гэм Савтай тосонд хэсэг зөс хөвж явав ївс хайлсны ачигчийн туслияжтайгаар бөрөө буклгагч жаппагуулад АЛС 4. Нэг хэлхээнд байгаа чийлвн ях халж байхад, залгаа 855 36 минут зараугаж байсан бол 28-0-227 өөрөө утас хүйтэн байдгийн учрын ар: 5 5 туулгагч машинуудын даац нь хад хэдэй тонн 5. Дулаан й өгвэр димшн хөөрдөг, гэтэл эидер уулын ан вөнЯр мМглт тээг 5.77, 11-а тис тус Жуваалад гярах 0((3-0 өрө д пас төс сун ч ЖАЙЛДАГГүйн учрыг тайлбарла. с Жартоп цаасны тусламжтайгаар тэшцүү (яг эсжил- ҮҮ анги хэт) тоёр олол өнцөгт хайчилж тэдгээрийг дєвхцуулан та- хая- Зиа хав хаг шэгт түүгээр тат Нэг өлөн өншөгтийг ЯЬ унд багх хэнссэВ явар ВАЙЬ ЯВГ л л лллллооо этэ тамхлэгийн өрчинд 25"30! эргүүлэхэд ут олом «лс 2.Том задгай түүд дахин давхиаа, Ийм блоы өнцөгтийн Талзт тоо нь замгийн багаар хэд байх нэ? савтай ус тавибал жлижиг сэвтэй ус бучлах уу? 4. Хавтгай длэр А. 8, С,О) гэсэн дєрвөтп цэг өгөтдисээ. 2, Ширээн йвэрх 1) урттай 24 масстай сүрэлний шэг ЭЛ дэг нь суурийн хагас дэлр, В, С. 0 цэгүүд нь харгал- аан талууд даар, эсвэл талуудын үргэлжлэл дээр срши- квор адил калгуут гурчалжил байгуул. Э Эсрэг талууд нь хос жосгороо тиралдьль гүдгэр зур- гаан «мцөгт АГСОЁ? ийн сувьд АС гурвалланы талбай нь талбайн ут гүдгэр зургаац өнцөгтийн тийг батал Кан», 1. Маг- (8, ац, .-, 8Д-нь гүрвэл ях кивны төэнд үл «у- цаагдах бодит тоол өжэвлэг Дурын 1.) (04 /«с ! 1 ! 4-2-8--3 8. у (х-ль Аснф(ж (хє ОХ0Л1) өлөллөс. дээр, төдорхайласд- 1. Хэрэв ч П сон Фуняд бол ух Е А-ын хувьд /(94-/ү1-5)--5 тэч- | тэрэл ямар шэггэлийг Хангах бүх /(4) фусжаүушмт Өл. Үүн О--болжт тосно 6 олонлог санаачилгаар «Чийлэа» 1 ЇГ опсрацн зохиож 42 анги Го шабинетэд үзлэг шалгалт с хийлээ, Тад асвал бохых ” 408 чийдангээс 404 чий- Дэн асах боломжтой бай ТёаГ тооцоолж ойсрацийн --- аварга, тооцооны шягтлай ж ! Энэ цаа үл члогд мин аг Зу-дүэгнрд ЗусЭА 6 ун Дд сййнн, сумын | явцад 103 гэрлийн цаг дай ах анха ган 140 раалан онц суралцсан НАМЫН жорроты | парлйй Охүүарй Балгомдн то ЦЭСЭН 5 шилийн гапшгайч туршлагаа ярьж өгий үү? бичгийн дарга. Сайлсах Ёрчах өнгийн Үд , биздээ, Харии чи, ВУРАГ ДЭЭР: Сурагч гэж намайг хүсэхэд Цэсэн. гуайн хэухлүүдлийн тухАд 4 17 тод даалгавар» бөгсөн Онь я.Хоёр хүүгийн “ийнхүү Б.цжэЖ Гэрийнхээ аасцаг лүү далмөр, сурлагын чаварын | Саруулхан шарын, эрчим хүчийг үр ашиггүй Т ярилцахыг сонсож аогсох- . шартаа хуваарилж өгдөг. авдрта--Өвөр эр бү? толд оассан ширээт ТО) зарах явдлыг зогсоож бай. ҮҮН доо Цэсэн охины Зэж,нь Хүн өөрийн гэсэй дийцимий тухай бакархай хэсэг охид ховгүүд ҮРЯ, на, 1 ФХинтойгсо (мөн 2 8дил аясилта байлгахыг Ой хи- ярьдаг юм. Бүлгийн дарга П, Ням- - чээдэт. Цагнан ямруглай хүсүүсин би ТӨРӨ Туллчаны нь ажиллаж, сурвал цагийн Х ДҮҮ НАР. Үнэхээр Цэсэн охїцы ОӨЖ тай суралцахад Өгч хийх ЮМ. г Япжалц гуай аймаг СУМЫН үүрэг асар нх гэдгийг ЦУС рыг Төж2үгхан Яаан д ахыг хүсвэл Узс аймгийн өр? Цээж санны зураг ЗУУЛЫЖ БАС 1 5-4 -20--2аа-2а-484-2--15--22 --, 2 өгий 11-27 гЭЧ «Б» 114018 2235:3-5Хли: 14 2аслг 2г2-3Ч БРЭНН гавигдсаар тураал жил ХҮҮХДҮҮД , Цэвэгжав, байх. блсот балажоор хүүхэд Тагсжаргал, уулсан Мүчөула--арн Бүэйтгэгат38 биэх занар, ТӨҮТ хаатлаарай! түр, ачдахгүй бигнээ. | Мөвхтунз | нар дөрвөөс хээ ажлыг | 851 кявалт ташыж цэ МАНАН Хичээлийн шинэ ЮЕЛ блймдугаар авгид явцсайн авирлах ин ТНҮВЧйНЖЛнЫн нь шайгаж, зөв- ” цуулах, тэдний бага ч гэ квт) цихидгээн 9Р? сай хувь иэмор 5утад Хэ- тооцоо бай шаар байх болло гээД Су : бИхтулд парын оруулсан хувь измрийг бүлгийн цуг- “Мазнзар сайшаав Н. Сониихишиг, 4. дох өнцөг П 8.ас-(4г өгөгдсөн 8, Ба үржвэр явмгийн их байхаар Ямар бу, 44. үсэгт хүввах болох вэ? 4 Хотыл дотор 10 чигдэлийн автобусны таршрут бай- З. Туужин Т тєлпєратуртай ндсал хий бүхий ертөнцөд туулахдаа дурын 0 маршрутын хувьд тэдгээрэйн аль Ч У, хажгийн таршрут дээр үй орших буудад олдохоор, харин дурын э таршрут нь бүх буудлыг дайран гарахаар байгуулж боэ- хийн чархигтрүүдийг ялзртий гэж үз. лох уу? Яагаад? 5. Зав дорван өнцөгт пирампдын суурийн тал Яь 8-0 2дойж «лсоьлє() хэлбэртэй зэгсоэ.дөлгжолыг үүсгэжээ. Зиргээ- тай тэнцүү. Пирампдыц ондор ба хажуу ирмэгийн хоорон- дээ 2 лаягилгаалы хлсройдох зөергийг ол богоод өндрийн луцдаж цэгийг дайруулан аль нэг хижгуу ирмэгт асрёсидилнуляр хавтгай татсан бал огтлолд гүүссэн дүрсийн талбайг ол К “Энн анцалэгЛӨЫН хавтгай дзэр үүсэх цэнэгийн тархалт, жавтгайн солчогүүд, 1. 10 ям урт цахилгаан тараг гэрлийн дөхноны даргэ дүүр өнгөрөхөд 5 секунд болов. Тэгвэл 20 м урт гүүрээр 31 БОД, ОРОЛД, БҮТЭЭ! . доЁун твогиь Ёс: сургуулийн Элс «А» шав чахмл цагаараа тєх- иикийн дугуйланд амжилт- тай) суралцаж өсвөрийн н хузьд а,20, өүг-0 баа, 0-а) бол 423 тэнцэл биш битлэлибт батаа. үзүүр дээр сууж Фвйсав Т шасстай царцаа үсэрч нг шөгэө, Г нь буусан бол цариаалы хамгийн бага хурдыг т9- дорхойл. (Сүрэл, плгтээ жоёрын хээрэндох чралтийг тээ- цэхгүй) 2 2 .А сэнс төсроодож зсэргүүнллйг ал. хагасаас басагүй тэд- 24 бол АВ мэгүүлийн : 4. Хамдлэн огтлоа нь Я. тагт жь робүлий савашд ЕЁ(Ж. (үл- 5. Огторгуйг хязгааргүй хавтгайгаар хувааж 1 талд нь диэлектрин (Ё), нөгөөд нь вакуум бий болгов. Эмэ хаят- тайгаас 1. зайд закууш дотор 4 чолэс зржино. Тэгваа л цэнэгтэй харилцан үйлчлэх хүчийг лодорхойл. Каалалд бэлтгэсэн Б. ГАНБАТ, АЛ. ПҮРЭВДОРЖ БИД СУРАГЧИЙН 7КИЛД НЭЭЛТТЭЙ ЖУРНАЛ Сургуулчйн цэлгэр хаш- гаар хоцорч ямаа найз цох» тилд «Чадар583» нэртэй (диймхэө ч дүйтэй тайилцаж | тэгэж (шинэ Самбар бий тэдэнд туслах тодорхой | болоод удаагүй ч бүхний ажилд зохлож байна. Ялаи- чяхаарлыг татна. Хичээ. гуяа орос хэл, залгеОрь, пийц завсарлагаар Сам03- хммн фтэнн, монгол хэл. | рыя хажууд дозтэр, үзэг ний хичээлд споопы сик- | бариц юм тэмдэглэж бай- тєм хэтэгжүүүлтж 21| хотогт саа. балл сурагчидтай олов- пэ удаа түс хичээлүүдээр | сал. хадралдаж болно. Энэ мэддэг шалгах Анхаалж Г самбарт нийслэлийн 8ра9- сэргэлэшчтүүдийн тэмцээ дэгалр сургуулшйн бүх су- маргаан зохиож, шүүлэг рагчдын хичээлийн ДҮнГ авдаг боллоо. Одоо сураА. долоо. долоо хоногоор гын чанарын аваргаар су-| шэиттэн |баянж (нээлттэй (рагч АЛ. МантАай А. Бэа журнал хөтөлдөг болжээ. тарсүх Д. Энхмаа, А. баа- Тус сүргуулийд хамт олоч тасрхүү Чулуувцацаг, Л сурагчийн илд сурлага- Монхбат, Д. Майжнцэчлг.. С- хугой хАцдаж сур- Дэагэрцэцэг.С- ЦогтолжааА нарыг ахнулах Д. Сонинцарт яар шал зорилт тавизд олоц шїилэ гарч «Сийп үйлсн2н пом» Л ажал сапазчлай хиїж эхэл- бичиглаад байна. ИЛттт шэа, Үүняйт цэг нь “Час нийслэлийн араадтгэлэ цар-83» содиалист урал- сүггүүлчїн багт суг8 Даан өрнүүлж хамын тээлт МХЭЭлнтн ХҮҮ! чх 7 тэй журнал хөтөлдөг бол- үрал Моттолын тер үр «ЭЗадгамжлагч» Ч чүүл С БОДООШИНН авсан гэрэлд зурат “шиг 7Ү22-17 5 .. 121231 Надтай хичээл номын тухай ярьж суусан тоонд хорхойтой сониуч хүү гэ нас хүрлэ. лох вэ? гэдэг бодол реодои: явсан бол доо.Энэ бол гэж лав сонирхож бай таа. Одоо бидэптэй суут «Капитал» зохиолоо бичих тухай бодох нь битгий хэл гимназийн шалгалтад бэлт- тайдаа 1830 опд Трири! жилд ухаашсаар байла квц Ел3ЧҮү1(18247:5121:33 212 (14:33 7 сжсыл 19:45:25 : ЮМ ЮКС Ч! Марксын вцэг ив эрдэм бо- на. Уран зохиол, Филосо- ловсролтой, хүн байлаа, фийн помыг хамтад нь Гэрт нь төрөл бүрийн ном. уншина. Карл хүүг зөвхөн Суут “хүмүүсийн амьдралаас ИЙ НАСАНД Тэгээд арван хоёриас- гимпазид элсэн орлоо. Цо- воо сэргэлэц Карл жилээс байсан нь Нарлд онцгой нөлөө үзүүлжээ. Зөвхөн шатрын түүх гэхэд гучин наймат боть байлаа. Нарл шүлгийн ном их сонссон, янз бүрийн сонин үлгэрийг цайлж суухдаа зэжийнхээ ярихыг шунал тайяа сонсдог байлаа. Шенспирийн зохиолоос зөвхөн хүнээр ярнулах бус бие дан уйших болов. За- луу хүүг яруу найраг тэр тусмаа Шенспирийн жүж- гүүд эзэмдэн авсан Юм. Тэгээд Ч насан турш шү- лэг уйшиж амардаг байв. -- Сэтгэлийн амралт, ой ухааны гимпастик гаж үзээд мэдэхгүй харь хэл дээр Карл Марис шүлэг цээжилдэг байв. Нарл яна бүрийн шинж- лэх ухааны бүтээлийт хор- хойтоп уншихдаа шүлэгч болио гэїс шүлэг бичиж Ямар мэргэжилтэй. бо- хүртэл үзсэн билээ түү: Гимиавид гадпах байдал нэт, пийг догдлоо байлаа.Энэ: хувцсаараа ялгагдах Юм- -- Би арван долоон бодол зовхон Карлыг Т9- гүй эгэл иирийн шаал. настай, Жилийн дараа “дийгүй эцэг Геприх Марис, Ганцхан ном унших арга аравдугаар анги төгсөнө, ээж, дүү нарыг нь Ч ДОГД барил, насаараа ялгаатай Яг мипий пасан дээр суут луулж байв, Маркс 1818. байв. Хамгийн бага нь хүмүүс юу бодол, їоу мө- оны тавдугаар сарын 5-нд Нарл байв.! Үлгэр зохиох, Рейн мужийн Трир хотод хэл эзэмшихөэрээ хамгийн тухай би их сонирхдог төржээ. Тэндээсээ Карл жаахап Нарл толгой цохиж гэж, хэллээ. найзуудтайгаа Мовель го» байн Ялангуяа. франц, ла Зөвхөн энэ хүү төдий- лын хөлөо, Мариусберийн тин, грек, немц хэл,» Ма- гүй олон хүүхэд хожим нь гүвээл дээгүүр тоглож тематикт хамгийн сайн нь нэрд гарсан суут хүмүүс усан үзмийн цэцэрлэгт уд- байлаа багадаа ямар хүн байсан тал зугаалдаг байлаа Эцэг иь зөвхөн сур гууль харж суусангүй. Бид апхаалжтай хүүгийнхээ ой ухаапыг задраах ёстой тэл эцэг иь бодож чухам 10у упшиж: буйг анхааралтай ш а. гэх гэж гүйж яваа залуу Суут хүмүүсийн , амьдра- ажиглана Нарл ярина. лыг оюун ухааны нь талх Шулуун: шударга, , хол: Үсээ босоо самнасан, өт-. болсон. иомгүйгээр тө? сэн. зорьсондоо хүрдэг гөп хөмсөг, бодол болон сөөлж болохгүйн "дилНар Карл хүү зүсэм талх тө ширтсэн ажигч том нүд, лын бага пасны амьдралч дийхнөор өдрийг өнгөрөө- холыг зөгнөсөр харцтай тийм байлаа, дөг боловч ном уншилгүй Нарл хүү... Эцэг Генрих Карл хүү гээр нэг цагийг Ч атугай Хэдхэн сарын дараа гийнхээ оргилуун хүсэл, тэвчдэггүй байв. «Унших гимпази төгсөх шалгалтаа тэмүүллийг үнэлл: апхаа- уплшихдаа давхарлаж та- өгнө. Бас арван долоон ран халамжилж байлаа. виад хэд хэдээр нь Уу нши- ПЭҮЛЕБТЫЦ ХЛҮТЛОЛОЖҮҮЛЖЛ Манай сопины эцэ оны 14.15 дугаарт цийтлэгдсэн рургап өгүүллийг зөв ор- чуулж уншин хамгийп тү- рүү хариу ирүүлсэн Дунд- говь аймгийп Луус сумын дунд сургуулийн 6-гийн «А» апгийн сурагч М. Эр- дэнэцэцэг, Баянхопгор айм- гийн төвийп.- 8 жилийн аймгийн Цагаан-нуур ,су- мын дунд сургуулийн дол- дугаар апгийн сурагч А. Мерцерт, Өмнөговь айм- гийн төвийп 10 милийн сургуулийп тавдугаар ан- гийн сурагч Х. Энхбаатар, Алтай хотын пэгдүгээр сургуулийн зургадугаар ангийн сурагч ФЖ, Батцэ- цэг, Багапуурын 10 5ни- лийн сургуулийн дөрөвдү- гээр ангийн сурагч М.Бат- тулга, Нийслэлийн 17 ду: гаар сургуулийн тавду- гаар ангийн сурагч Б. Бат- жаргал, 26 дугаар сургуу: лийн тавдугаар ангийн су- рагч Ашаржаргай, есдү- гээр сургуулийн долду- гаар ангийн сурагч Б. Эр- хэмбаяр, тавдугаар сургуу. лийн 2-ын «ЛА» ангийп су- рагч ИН. Соёлмаа, 72 ду- гаар сургуулийн тавду- гаар ангийн сурагч Батчу- луун, есдүгээр сургуулийн гуравдугаар ангийп сурагч Д. Отгонбаяр, 45 дугаар сургуулийн 7-гийн «А» ан- гийн сурагч Д.Одгэрэл,Увс аймгийн Улаангом хотын хоёрдугаар сургуулийн су- рагч Л. Ариунчимэг, Хөвс- төл аймгийн Мөроөп хотын “дунд сургуулийн гуравду: гаар ангийн сурагч Б.БатТ- Эрдэнэ, Дорпод аймгийн хоёрдугаар сургуулийн тав- дугаар ангийн сурагч “Алтанхуяг, Өвөрхангай аймгийн Уяплга сумын дунд сургуулийн дөрөлдүгээр “апгийп сурагч Б.Бат-Очир, “Дорноговь аймгийн төвийн 10 жилийл сургуулийн наймдугаар ангийн сурагч "А. Энхболд. Баян-Өлгий -ДАД--89903 ДАХ 174 Ойн сувиллын сургуулийн дөрөвдүгээр ангийн сурагч бүшгийп дунд сургуулийн хоёрдугаар ангийн сурагч Т. Мөнхсайхан иарыг тэр- гүүлий руулж “«Пиоперийп үнэн» сонины дурсгалын лэхээр, шагнал. зурган өгүүллийг зов чуулж, уншшөэ. Манай: Со- нины ирүүлсэн - бүх сурлагын хүсэж орос хэлийг шамдан сурах сайхан гаргахыг ерөое, 262Д, бүюратарын нэрэтжих Улсын! хэвлэлийн сургуулийн нэгдүгээр. 8п- гийн. сурагч Д, Болдоо, 40 дүгээр: сургуулийл: гу- равдугаар ангийн сурагч Т. Төтоөрхуяг, 28. дугаар сургуулийн тавдугаар ан- гийн сурагч Ц. Дулмаацоо, Наранбаяр, хогжим упшшигчаар шалга- үнэм- Эдгээр сурагчдайс гад- на.хот, хөдөөгийн олон су- рагч бидэнд захидал рүүлсэн юм. Тэд цөм л ор- реданцид захидал сурагчдад ондор. амжилт их Леципий хэл үйлсдээ. амжилт сонины зөвлөл дунд сургуулийн гэрдорш, Б .Алтапааяа ах- лагчтай г урилгаар оролцлоо. Урал- даапыг бага, ахлах иасны гээс ацгилан зохион “гуулэц, бага наспыхад Т. клубийн) ном уншдаг байсан төдийх нөөр ойлгож болохгүй. Амьдралд хязгааргүй, хайр тай, гэр орондоо хөгжин баясах дуртай, найз нөхөд- тэйгээ үргэлж алж, маргах, ЧИН сэтгэлийн яриа өрнүүлэх . дуртай байв, Карл Марнс хошиг- нох дуртай байсан бөгөөд наргианыг үнэлдэг хүн бай лаа. Гэртээ багаасаа хөт» жөөнт үлгэр зохиох талаар мэргэшсэн нь байв. Тэр тус маа муур хулгана болон тоглох дуртай байжээ. 11835 онд Карл Маркс Тририйн гимназийг төгс" лвө. Гимназнд цөөхөн пайз- тай байв. Энэ нь наспы ялгаа биш сонирхол нь тэднийг үерхэхэд саад бол сон юм, Ихэнх сурагчид болэн будаа идэх дуртай, хүсэл тэмүүлэлгүй өөрийн гэсэн бодол, амьдралын зорилго байсангүй. Карлын онцлог НЬ баг- шийн заасныг учир утга гүй хуулах биш мөн тэр хүрээнд эргэлдэх биш унш сан заасныг эргэцүүлэн бодож дүгиэлт хийхийг эр” мэлзэнэ. Хэдийгээр тинм- пази төгсөхдөө ямар мэр- гэжилтэй болохоо ЯВ цав тодорхойлоогүй Ч марга4а- шийн үйл ажиллагаа, амьд ралал зөв эхэлсэн байсан юм. Мэргэжлээ зөв СоОН- гол: авахаас залуу хүний ирээдүй тодорхойлогдоно. гэжстэр үзэж байлаа.Марк сын бидэнд жинхэнэ өв болж: залуу цагийн бүтээ- лээс нь түүх, шашин, чЧө9- лөөт сэдвээр бичсэн гур- ван зохион бичлэг үлджээ. Тэдний дундаас гимиаан, төгсөхөд бичсэн архивын шороонд дарагдап ерэн жилийн дараа 1925 онд хэвлэгдэн олны анхаарал татсан «Мэргэжлээ сонгож байгаа залуугийн бодол» МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, Монголын: пионерийн «Залгамжлагчэ У чуул- ган угтал: Улаалбаатар хо- тын ХЗЭ-ийн хорооноос зохиосон «Алтап шайб-- 83» хоннейн тэмцээн сая- хан боллоо. "Тэмцээнд нийслэлийп 4. районы сур- гуулиас шалгарсан 6 баг тамирчдаас гадна Сэлэнгэ аймгийн Балигол сумын Х. Дэл- баг тамирчид бай- Төмөрбаатар (МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн соёлын ордны.. дэргэдэх “хокнейин Х. “Дэлгардорж Өмбинатад хэвлэв, 171711: - 7-ИНДЕКС--14140 зохион бичлэг нь юм. 7Ня жигхэн үсгээр сэн гаргац муутай зохион. бичлэгтээ арван долоотой Нарл Маркс «Хүн төрөлх- төний төлөө хамгийн НЯ хөдөлмөрлөх боломж бүч хий тийм мэргэжлийг бид сонгонс авбал тэр маань биднийг шантраах дарам: болох ёсгүй- , Яагаад гэвэл энэ. бол- бүхний төлөө амь биеэ за» рнулсан хэрэг мөн. "Тэгвэл бид хөөрхийлэлтэй явцуу амин хувийн баяр хөөрт автахгүй, харин бидний аз жаргал сал сая хүмүү- сийн хүртээл болж | бид: ний үйлс намуун дөлгөөн авч мөнхөд Орших амьд- ралаар тэтгэгдэн байх бөө | төөд бидний чандар дээр . ариун хүмүүсийн халуун пулимс дуслах болно» гэж бичсэн юм. Гайхамшигт зохион бич- лэгийг хүп төрөлхтөний хожмын үе, шинэ эрий цаг сайшаан үнэлсэн: Зөв- хөн Карл Маркс -- ингэж бичээд зогссонгүй түүний амьдрал, бүтээл үйл хэрэг нь хүн төрөлхтөний сайхны тусын тулд зорну- лагдан байлаа.- “Тийм ээ, бид Бонп руу мордох гэж байгаа, нх сургуулийн хууль цаазпы антид суралцах гэж байгаа, түүнийг эцэг, эх нь алсын замд үдэх гэн байгаа 3а« луу Нарл Марксын тухай ярилцлаа. Хүүхдийн хайр- тай зохиолч Сергей Михал- нов «Бүх юм хүүхэд ахуй цагаас эхэлдэг» гэж хэЛ- сэй билээ. Тэгээд Ч Х0» ясим харьцангуйн онолоо нээсэн А. Эйнштен, санс- раас хүй төрөлхтөнтэй ппзэмсэглэлээр мэндэлсэн 1Ю. Гагарины нээлт, ялалт яг Нарл Марисынх шиг хүүхэд ахуй цагийн СО: ннуч тэмүүлэмтгїий амьд -ралаас эхэлсэн юм. Б. ЭРДЭНЭБААТАР эь (Сэлэнгэ аймгийп Балнгол сумын “дунд О. Ганбат | (Сүхбаатарын районы- 5 дугаар” сургуу- лийн) ахлах насныхад 9. Шинэбаяр. (Найрамдлын сургуулийн) районы-33 дугаар бургуу- лийн) Б. Алтапзала (С3- лэнгэ аймгийн Баянгол су- мын сургуулийн) Б. Болд (Азцилчны районы 52 ду- гаар сургуусийн) ахлагч- тай баг тамирчид авхаалж. самбаа, хурд" хүчээрээ шалгарч алт, “медаль авлаа ЗУРАГ ДЭЭР: «Алтай шайб--83» тэмиэзэний хэс, гээс, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ зэвшээжэвжэг-дэажииийииииилииииииииэиииииииижинт с Эрхлэгч: Ц..ДАНТДОНДӨВ тгагу 63785 10 “33354. юм моөйгө, хүрэл, 39 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Өө ӨСВӨР 120111:119 МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий. ша бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн дарга нөхөр 1О, Цө- дэнбал манай орпы онцөг, булан бүрээс сурлага, хү- мүүжил, урлаг, спортын амжилтаараа шалгаран олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт ирж амарч байгаа пионер Су- рагчдын төлөөлөгчдийг гу- равдугаар сарын 16-нд Засгийн газарын ордонд хҮ- лээн авч уулзлаа. Цог жавхлант пинопер сурагчид улс орныхоо олон мянган хүүхэд багачуудын зориг эрмэлзлийг илэр- хийлж халамжлан хүмүү- жгүүлэгч, хайрт удирдагч Ю. Цэдэнбалдаа ариуц сэт- ”гэлийнхээ угаас баяр хүр- гэн мэндчилж Улаанбаа- тар хотын пионерийн шта- бын дарга, 48 дугаар сур- гуулийн сурагч Б. Мөнх- туяа пионер, сурагчдын өмнөөс нөхөр Ю. Цэдэн- балд-амьд цэпгийн баглаа барив, Нөхөр Ю. Цэдэнбал пио- пиерүүдтэй аэлэгсгээр ярил- цан, тэдний сурлага, хү- шүүтшлийн байдалтай та- нилцлаа-, Сүхбаатар айм- гийн Эрдэнэцагаан сумын дүнд сургуулийп 8 дугаар ангийн сурагч Б. Алтанга- дас, “Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын дунд СУР- улийн сурагч 7К. Мөнх- Увс аймгийн Өмнө- говь сумын дунд Сургуу- лийн сурагч Г. Бямбажар- гал, Өвөрхангай аймгийп Хужирт сумын дунд сур- гуулийн сурагч П. Лу- ваанжалба, Ховд аймгийн Алтай сумын дунд сургуу- лийн сурагч Ц ВБолор-Эр- дэнэ нар өөрсдийн сурла- та, хүмүүжлийп тухай. олон нийтийн ажилд яаж ндэвхтэй оролцдог тухай. аав, ээж. ах дүү нарынхаа тухай, ажил, амьдрал, ёяг байдлынхаа тухай -кайрт УуДирдагчдаа дэлгэрэнгүй ярыж танилцууллаа. Тэд бас МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Мопголын пио. нерийн. «Залгамжлагч» У чуулганыг угтаж «МХЗЭ- ийн хойчийг нэр төртэй залгамжлая» уриан дор | «Залгамясүсе» аянаар аялж, пноперийн сайн үйлсийн тухай ном бүтээж байгаа 1! тухайгаа тапилцуулав. р : ї ( Нөхөр Ю. Цэдэнбал Сэ- 7 лэнгэ аймгийн Сүхбаатар хотын найман жилийн нэг” М 28 (1845) 11) 19, 1201эн үтл ө "1983 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 19 1-81 Нөхөр Ю. Цэдэнбал Баянголын «Найрамдал» пноперүүдийн төлөөлөг чидтэй уулзан ярилцаж М. ЦЭРЭНЖАМЦЫН пионерийн лагерийн сурагч байгаа нь. авсад гэрэл зураг дүгээр дунд сургуулийн сурагч Б. Отгонбатаас, Чи хэддүгээр ангид байхдаа пионерт элссэн ба? Пионерийн байгуулла- гын ямар сопгуультай вэ? гэж асуув. Би коёрдугаар ангид байхдаа пионерт элссэн, Одоо салааны даргаар ажилладаг гэсэнд нөхөр Ю. Цэдэнбал: -- Би ч хоёрдугаар ан- гид сурч байхдаа, 1926 ОНД ционерийн гишүүн болж улаап бүч зүүсэн, бас салааны дарга-.ч хийж байсан том гээд оорийн ба- га иас, сурагч байсан тэр үеийн пионерүүдийн “сур- лага, хичээл, хүмүүнглийн талаар дэлгэрэнгүй яри- лаа. Нохөр 10. Цэдэнбал ар- ДЫН хувьсгалын анхны жиг лүүдэд нам, засаг хүүхэд багачуудыг сургуульд сур- гах талаар асар их ппхаа- ран арга хэмжээ авч-бай- сан тухай, тар үеийн сур- гууль ямар байсан, су- г байсан нв. рагчдад юу, заа тухай тодорхо/ 2 Нөхөр ос Цэданбал цааш нь лрихдаа, ардын хувьсгал ялах үед Мон- гол орон үйлдвэрлэх хүч- ний хувьд Ази тивийн хам- гийн хоцрогдсол. орны нэг байсласы дээр ард түмэйп. Нь бичиг үсэг мэдэхгүй, ша- рын шашны мухар сүсэгт бүрмөсон автсан байв. Тэр үед сая. эхэас гарсан хүүх- дээс. эхлээд бүх зрэгтэй хүн амып 45 хувь буюу бараг тэп хагас нь сүм хийдэд - пийгмийн тустай ходолмерөөс тасархай, шашны төвд ном цээлглээд суудаг байсан. юм. Ийгэ» Мопгол-оронд шарын ша- шин нхэд дэлгэрсэн нь мон- голын ард түмний аярх чө» лвөөпий тэмцлийг мохоаж, номхон хүлцэйгүй боолоо болгож, улмаар мапай ард түмнийг үндэстний пь хувьд цусгүйгээр устгах гэсэн. “манх-хятадын | бу- лаан эзлэгчдийн бодлаго, юм, Тийм байдлыг дапиг туу- харгис. лахын тулд ардын засаг сургуулийг жил дарлалан олноор байгуулж, аажим- даа сургуулийн иасны бүх хүүхдийг сургуульд хамар- сан явдал тус арны олон зуул жилийп хоцрогдлыг түргэй хугацаанд арилга- хад онцгой чухал ач хол- богдолтой болсон юм. Энэ үйлсэд мацай ах-дүү Зөв- лолт Холбоот Улс сэтгэл харамгүй асар их тусламж, үзүүлсэн одоо манай соёл, боловсрол, шинжлэх ухаа- ныг хөгжүүлэх үйл хэрэгт байнга тусалж байна. Тус оронд .хннхаэнэ соёлын хувьсгая- ялж, “бичиг гүсэг үл мэдэх яндал бүрмөсөн устаад, манай дөрвөн хүн бүрийн нэг иь ямар тэг сургуульд суралцаж, ардын бололсрол, соёл, шинжлэх ухааныхаа хогжлӨбор цаг- лашгүй их дөйшилтэд хүр- лээ. Миний бага сургуульд суралцаж байсан: та иа- рын сурч буй өпоодрийн нөхцөл байдал шөнө одор хоёр шиг юм, Тэр үед хү- МБА ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ мүүс хүүхдээ сургуульд явуулах дургүй, лам бол- гох хүсэлтэй байн. На- майг ч бас лам болгох гэ- сэн боловч засаг захиргаа- ны байгууллага хүчээр сургуульд суулгасан 0ни- лэз. Бидэнд сурах бичиг, дэвтэр, харандаа байсан- гүй, одоогийн “анагаах ухааны эмпэлаггүй учир ламаар эмчлүүлж байсан, Тэгвэл та нар бүх зүй- лээр бүрэн хангагдаж бай- на. Нам, засаг хүүхэд 04- гачууд та нарыг сургах хүмүүн үүлэх талаар одоо Ч их анхаарал халамж тавьж байна, цаашид ч тэгэх бол- но, Үүпий наг тод ийшээ бол өнгөрсөн оны зэцсаэр хуралдсан Ардын Их Хур- лын чуулганаар Ардын боловсролын тухай хууль батлан “гаргаж, дараа нь зна 1983 оныг сурагчийн жил болгох талаар/МАХН- ын Төв Хороо тогтоол гаргасан явдал мөп Нам, засгийнхаа. анхаа- рал халлмингийн харлудма- най сурагч, пионер бүр 20- дэм номдоо сайн сурч, тал бүрийн мэдлэгтэй, ходДол- мөрч хичээйгүй, үнэнч шударга зориг хатуужил- тай үвтэгш хүмүүжилтай иргэн болохын төлөө дээд зэргээр чармайх хаэрэгтэй- Ялангуяа энз сурагчийн жилд сурагч. пиоиср “бүр онц, сайн |сурлагын дүн үзүүлбэл зохино гэн. Нөхөр Ю Цэдэнбал монгол-зөвлөлтийн ард түмний уламшлалт ленпнч найрамдлын тухай, манай орны эрх чөлөө, “тусгаар тогтнолыг харийн. түрэм- гийлэгчдаас хамгаалах, ши- нэ амьдрал цогцлон бай- гуулахад ЗХУ-ын үзүүл- сэн бөгөөд үзүүлсээр бай- гаа зүйл бурийн туслам- жийн тухай -тодорхой ба- римт иш «татаж ярин. Үгийнхээ төгсгөлд нөхөр Ю. Цэдэнбал пионер су- рагчдын төлөөлөгчдөд улам ихийг сурч мэдэхийн тулд номтой байпга нөхөрлөж, цуцалтгүй Унших, орос хэдийг шамдан сурах за. хиа “Даалгасар огөөд, та нарт эрүүл энх, сурлагын өндөр: амжилтыг хүсье, сайн сайхан. зол. жаргал, амшилт бүтээл ерөөж, бай- гаас минь аав, ээнс, аж,эгч, ДҮҮ нартаа болоц өөрсдийн сургуулийн багш пар, анд нөхөддөө уламжлаарай гэр | ЇНӨХӨР Ю.ЦЭДЭНБАЛ: ПИОНЕРҮҮДТЭЙ УУЛЗСАН НЬ ГЕОДФЭН ХАДГАЛ жилдаАА. “АШИГЛА. ПИПНЕРИЙН И.ДЭВХТНИЙ ДУ УУЛ он, отряд дын армийн сон юм. Ж.ХжаХ ХА ЖЖЖЖЖЖ ша жжжж чээлмэ Ппонер сурагчдын цэ. рэг, спортын «Дол» тог, лолтын нэг үйндсэп хэсэг Оаны | ягагсаалын бэлтгэл байдаг. 7Кагсаалч баталь- шалгаруулах тэмцээнийг Мопголын ар- өдрөөр явуулдаг уламжлал тогт- Ардын армийн залуу халаа дуут жагсаалын үзлэг нь жагсаалч байд: дыг зөнонер, сурагчдад эзэмшүүлэхэд чухал үү рэг гүйцэтгэдэг. Ардын армийн залуу халаа 0а- тальоны удирдах бүрэл- дэхүүц пиопер, сурагчдад зориулж «Отрядын жаг саалын бэлтгэл» сэдвийг бэлтгэж гаргалаа. ОТРЯДЫН ЖАГСААЛЫН БЭЛТГЭЛ “Тавдугаар анги-ожаг- саалын зогсолт, эгнээ, цуваа, урьдчилсан ба гүйцэтгэх командууд «Жагс». «Зэрэгцэ, «Ном ХОН» ВБОМандуудыг гүй- цэтгэх, жагсаалаас гарах. жагсаал номандлагчид очих, байран дээрээ бо- лоп баруун, зүүн тийш эргэх Дадал | ззэмшнх, нэгийн цуваа, хөдөлгөө: ний үед нэгийн | цунаа- наас гурвын. дөрвийн цу” ваанд шилжнх. баруун чад- эгиээпээс хоёр эгнзэ/ хир ЭГНЭЭМЭЭС НЭТ ЭГЭЭ ЖЛГ- сах «Хагас зүүл (баруун) Сотлэхллалаллларддаалдрараөададда 4444443444343411Х314431444344ХХ434Х444344 443 Ж4./ 44. эхижижиэжхйжждижажжийЖ иж ЖАЖЭЖ, ж»жж дАдХАВ хажжаАжЖжАЖ тийш эргэ» командыг бие лүүлэх, || Наймдугаар айги--хо- долгооний хурд, чиглэлийг өөрчлөх, жагсаалыг та: раах, эргэж жисагсах, жаг- саалын нэр томьёотой та- инилцах, салаа, отрлдын бүрэлдэхүүнээр дадлага хийх, жагсаалын бэлтгэл сургалт дууссаны дараа бүх отрядын гишүүд жаг- саалын болон ДУУТ жагсаалын үзлэгт орол- цож отрядын тэргүүний салаа, батальоны тэргүү: НИЙ отряд шалгаруулах тэмцээн явуулиа. Отридууд бомборийп дуунд жагсаалын алхад- гаар дуулас явах ба бү. рээч, бөмбөрчний дохио. тоор жясагсан сурна. Пиопер, сурагчдын аг саалын бэлтгэлийн бүх үйлдэл нь зэвсэгт хүчний жагсаалын дүрмийн Да: гуу хийгдэх нь зүйтай. АРДЫН АРМИЙН ЗАЛУУ ХАЛАА, ПИО- НЕР СУРАГЧДЫГ МЭРГЭЖЛЭЭР БЭЛТГЭХ (7-8 дугаар ангиуд) 5-6 дугаар ангийн пионер, сурагчдыг отря" дын бүрэлдэхүүнээр, 7-- 8 дугаар ангийн пиопер сурагчдыг Ардын армийн залуу халаа бүлгийн мэр- гэжлээр тус тус бэлтгэнэ, 7-8 дугаар апгийл пионер сурагчдыг дараахи мэргэжлийп дугуйлангуу, да, хичээллүүлис /цэр- н хэргийн апхны мэ- ДЭГДЭХүүн эзэмшүүлнэ. Үүнд: ТАГНУУЛЧИД 7 дугаар апгин --галрын зураг дзэрх байр зүйн томьёолсон тэмдгийг ун- шиж, танихгүй газар ороц двэр зүг чигийг олохдоо луужишд ашиглаж хамгийн хялбар аргаар орон зайг тодорхойлох, өгөгдсон “ЧИГЛЭЛД азнмутаар явах Пагснг бөйүзөхөрээчөйэдээтчинч хҮүрШхүүгүүнЭанчлэЭ. мм ллАдА хааж Ь ” «АРДЫН 1РМИЙН ЗАЛУУ, КАЛАА»- “БҮЛИЙН / ПИОНЕР, СУРАГЧДАД дадлага эзэмшүүлэх, түүн чилэн тагнуулч-хянагчийн үүргийг биелүүлш, хээ- рийн тантинийн тоглалтод тагиуулчиаар пишллалс чаддаг чадвар дадлагатай болгоно. 8 дугаар анги -- Дээр өгүүлсэц чадвар, дадлыг гүнзгийрүүлэн, өзамшижс, янз бүрийп “масштабын байр, газрын зураг дээрх зайг хэмтжиилс чаддаг, ази" мутаар лпвах өгөгдөхүү: пийг бэлтгэн: чаддаг, бү” Дүүнч тазрып зургаар бартаатай. газраар яв хөдөлгөөний. маршрутын дагуу харагдсан, тохиолд: СОН зүйлийн талаар 82- хирагчид мэдээлж чаддаг хяналтын сүр дүнгийц ТУ" хай отрядын даргадаа илтгая: чаддаг, удирдла- га, “холбооны хамгийн хялбар дохионуудыг эзэм- шүүлсэн байвал зохино. БУУДАГЧ 7 дугаар апги--бага налибрын винтоВын 8Зо- хион байгуулалт, түүнтэй атшиллах арга барил, бууг Хах дүрэм, аюулалс хамг гаалах арга хэмжээг мэд": дэг, гранат хол шидэж элгээрээ «молхөлс чаддаг, 1,5 м өндөр, 15 м өргөн саадыг давл дамнуурга Дээгүүр гүйх чадлартай болсон байна. 8 дугаар анги-- 8 ду гаар ангийн отридын ги" шүүд граиатыг 8 м өр гөн зурваст шидэх, 2 м ергөн суваг дээгүүр хас райх, 1,5х1,5 м раалтыг Давах чадвар дадлыг өзэмшсэй байна. Б12211:10161017111 7 дугаар апги--теле оц утснар мэдээ дамжуулах салбаруудын удирдах дот хиогоор ажиллах, тэрчи- лэн гар, дарцаг, чийдэн» тэйр дохио өгч, хүлээн ягах зэрэг чадлартай бол- соц байхаас гадиа тєлс- графын үсэг ,дамшуулах амлын айхны мэдэгдэ- хүүнтэй болио.- 8 дугаар ангн нэмж: дарцгий, тусламлгтайгаар телеграфын үсгээр мэдээ дамжуулж хүлээн авч чаддаг, радио . станцын еронхий зохион байгуу" лалтыг мэддэг болсон бай" на. ГАЛ СӨНӨӨГЧИД Галын аюулаас хамгаа» лах дүрмийг судалж гал унтраах энгийн хэрэгс- лийг ашиглан! сурах ба түүнчилэн гал сөпоох буухна уралдааны дасга- луудыг биеэр: хийж: чад- даг болж, галаас хамгаа” лах хувцсыг зөв, хурдан” шалдамгад өмсөх, замын саад бартаа давах, гал унтраах чадварыг ззэм- шин, хориы марк, хорыг хэрэглэх арга ажилла- гаанд суралцсан байна. АРИУН ЦЭВРИЙН НӨХӨРЛӨЛИЙН ГИШҮҮН 7 дуаар анги--цус ал- дах, яс хугарах, түлэгдэх, хөлдөх, хорт могой шавь- жинд хатгуулахад эмнэл: гийн анхны тусламж: узүүлж чаддаг болж, нэрвэгдэгсдийг гараар зөөж, эмийн ургамал, түүнийг хэрэглэх аргыг эзэмшинэ. 8 дугаар ангн нэмж: хөнөөлийн голомтоос тэр- вэгдэгсдийг янз бүрийн аргаар зөөх, усанд шивэх цахилгаан гүйдэлд цо хха ЖАЖЖХХЖКХААЖАЖ хнулах, угаартах, гэмтэх, булгарах, тулгарах үед х эмнэлгийн анхны туслам -к Үзүүлж чаддаг болж, 1е халдварт өвчнөөс урьдчи- лан сэргийлэх арга хэм- эжсээг мэдсэн байвал зохи. Ж но. хжж ОТРЯДЫН ДАРГА 2 5-6 дугаар анги: 2Гаг- саалыг-. удирдаж, пионер сурагчдын отрядын | бүс рэлдэхүүнээр хийх, хаг- саалын бэлтгэлийг зохион байгуулж чаддаг байх. ж Т--8 дугаар анги нэмж: Тодорхой команд зөв өгч, болсон байдлыг нлтгэж чаддаг, отрядын удирдах дохпонуудыг (гараар, дарцгаар гар чийдэнгээр) хүлээн авч хариу дохио өгч чаддаг, хэмжїїгч шу- гам. зурвас цаасны тус ламжтайгаар газрын пу- раг дээрх зайг хамжшнж чаддаг болсон байла, ОТРЯДЫН УЛС ТӨРИЙН ОРЛОГЧ Отрядын гишүүдийг бэлтгэхэд отридын ”дарга- Даа тусалж «Нэг нь ний- тийн Төлөө, нийт нь нэ- тийн ТӨЛӨӨ» ГЭДЭГ зарч- маар хамт олноо нэгтгэн нягтруулж дайчин хууд: сыг тогтмол гаргаїк авах ахлах ангийпл сурагчдын тусламжтайгаар улс тєв рийн сопсгол, яриа, эвлэл пионерийн хэвлэл, сонин, сэтгүүлийн уншлага зо» ХиОц байгуулна. Отрядын даргын байхгүй үед түү: ний үүргийг биелүүлж чаддаг байпа. Хэвлэлд бэлтгэсэц Я. ЦЭВЭЭНЛХАЗАЛ Ч, НАРАНБААТАР. ЖАЖЖААЖАЖЖЖЖЖЖЖ Л. х ЖРҮРРЭТҮҮРЭР жжллжлжжл ЖА ХЖЖЖ (32 схххсж хижилан « ҮЗхүүлҮлилхҮхҮҮЛХХЭЙн «ЭРХ ЧӨЛӨӨ» ХАМТЛАГ шоаЭрх чөлөө» хамтлагийн хан дуугаа дуулна Эпх тайван, найрамдлыг дээдлэн дуулна Дуулах дуу минь урил болоод Дуулим хорвоод цуурай» лах болпо “Айзам төгс, дайчип эпэ дуугаар Аюулт дайн, атомын 1 бөмбогийг эсэргүүцлэ. Дутуу хаатдсан хаалга- ны завсраар хүүхдүүдийп хөгжмийн эшпигтэй хор- шин дуулах нь сопсогдоно. - 10-ын «А»-гийнхан шинэ хөтөлбөрөө бэлдэц- гээж байх шиг байна. Са- раа хоёулаа орж «сопир- хох уу? -- Тэгье! Г. хамтлагийнп ахлагт Алтангэрэл гитар хөггимөө мөрөвчилчихсөн хэзээний удирдаач хүн пиг хүн бүрт үүрэг өгч, -дахин давтан дуулуулл: үзнэ, Манай сургуулийн уран уншигч Уранчимэг, бүх ард түм- ний урлагийн үглэгийн мөнгөн медальт Бурмаа эд цом «Эрх чөлөө» хамт- лагийн гишүүд болжээ, Үнэхээр авьяаслаг хүүх дүүд. й ) -- 1988 он-сурагчийн жил. МХЗЭ-ийн ХУП! их хурал хуралдана. Их хур» ааа угтаж шннэ шинэ сайхан дуу шүлэг оруул сан хөтөлбөр тогдохоор манай хамтлагийнхай хи- чээллэж байна. Хааладуу хууртай байна тэнд ам- жилт бүтээл Дүүрэн байна. гэдэг. Хамтлагийн-маань тишүүд сурагчийн жилдээ сул сурлагатангүй хамт- лаг болох үүрэг алсан, Дуу, шүлэг. онц сайн сур» лагаар их хуралдаа бэлэг барьцгаана гэж Алтангэ- рэл ярилаа. Нийслэлийн 72 дугаар сургуулийн 10-ын «В» ангийн сурагч в. сэлэнгэ цагаа. Харнулж “7. Эхлээд танай байгуул- ушшигчдаа танил- БОСЧ «Хоёрдогч түүхий їл пэгдэл» гэдэг эгэ - үллагын тухай та ярина ил 2 МАХН-ын ХУШ. их Ко Хамгийн бага» зар- н их үр хүрэх заалт бол том яиокиг ” гэхгүйгээр газар бүр арнвн- 7 бүихэх ясүрмыг хэлбэ- “рхлгүй баримтлана гэсэн "уг юм» гэн заасан билээ. Тїшмынхаа энэ чухал ваал лыг О0иелүүлэх зорилгын сүүлнээс БНМАУ-ын Сайд зарын Зөвлөлийн 184 дү- “тээр тогтоолоор 1982 оны 4 улирлаас эхлэн Ма- “ториал Техникийн Хангам- ” ийш Улсын Хорооны харь- Гц хойрлогч түүхий элийт , чагдлийг ! шинээр байгуул- СЛАВА. "Энэ байгууллага нь нам өмнө |хүлзэсэн хэд гт үн үндсэн үүрэгтэй. Ту- тоо хайлбал: “Хоёрдогч түүхий элийг “болттэн борлуулах. гүйл- “үэзгүй, хэрэгцээнээс илүү- “гэлтэй бараа борлуулах, ЭЗ “ХТЗ-ийн огуудтай үйлдрэр 7 дадетєхнийнйн болоп бусад “зориулалттай бүтээтлэхүүн солилцох ззрэг үндсэн үү “юогтэйгээр ажиллах юм “Нотоо талаар хоёрдогч түү- "хий злийн “нөөцийг судлал “итгүүлэх, үйлдвэр аж ахуй лага. авд ир- "талийн ахуйгаас гарч байгаа “тхойрдогч түүхий эд түүнийг “бэлтгэж, хуваарилан |бог- Жуулах, ЗҮЙ зохистой ашиг- ДХ ЯВДалд хиналто тавих Үүрэгтай, Ёр иь хоёрдогч түүхий элийц авиглалта, байпга хяналт Ж хяналтын байгууллага Хү Ё Манатг туулла. лага ї СОН ЭКНДҮҮДЭД аорхон Срь Лал төмөр, ширэм, өигот металлын хаягдал, авто ма, Шшины хуучин Дугуй ааргийг бага хэхтоэгаэр ашиглалс байсан бол 1984 ОнО0С вх- ЛОН НИЛЭЭД ОлоП эр төр- лийн. хоёрдогч түүхий эд шингаахайд төлөвлөөд бай- - Тэгээл та : “түүхий эд (Втордчлог сана гэж юу болох, түүнд ямар ВД мате ХАЙ ХАСЫН багтах ту- англ уншигчдад халж -- Хоёрдогч Ци Гэлэг пь Хүмүүсийн харан Чааг ямар нэг хэмжээгээр хангаад хаягдаж байгаа матсвийлүүд юм, їишээлбэл: Япа цааснууд, картоп, алЧын рол бүрийн резин, хайрцаг сав. баглаа боодол кило зураг, рентгений хальс. ху- тапцар эдлэл, зургийн хор хуучин хувцас гэх. мэтийн олон зүйлийг лэрлэж болно --Хоёрдогч түүхий эдийн мэгдэл дээрх материалуудыг цомийг нь ашиглаж байгаа юу? -- Үгүй. Гэхдээ |манаї байгууллага эдгээр түүхий өдүүдийг бүгдийг иь ашиг- лах болпто, 1989 онд манай байгууллага төмөр, паас шилийг их хэмжээгвэр хү- лээж авна. Одоо түс улсын хүдалдайны байгууллагууд архи. пиво, ундаа зэргийг саплалаг 0,5 лүтрийн | бат- таамжтай | шилнүүдийг ху- лаллан авдаг. Гэтал үүний цаана тооөл бүрийн том иорниг шилэн савууд. хавт- гай шилийй хагархайнууд, эм тарилга үлэртэй үс зэргээс тарч байгаа хаягдал шил. черинлийн сал гэх мэт асар их шилний нөөц үлдэж байла. “Иймд худалдааны байгууллагад авдаггүй бүс төрлийн шилийг. хоёрдогч түүхий элййїї нэгдлээр дам- хуулан нийлүүлэгдэж байх юм ! Үүнээс гална ард пїргэ- ЛИЙН ахуйгаас «хунд анзазЗ- рагдахаалгүй асар тїїх түү- хий зд хаягдаж байна. Жи- шээлбэл: Архи. пиво, ун. дааны төмөр бөглөө, Нонс2р ролсоп зүйлсийн том ягїїйг төмөр лаазпүүд их хэмжээ- гэзр тарч. хангдаж | байна. Эпэз бол эпсийн эцэст олон Нэг цагаар урагшлуулна “БИМАУ-ын Сайд шарын хуваарийг | байхаар тогтоолоо. Сүрелын всёх часов в рсс- Богххаг будут перевсдены тээр сарып 1-нээс Двэр, тээврийт бай» бо- хэвээр зөрдөж цал Хэмээн Ч Шинэ 5 даа, материал тєхиинийн хал« гамжийн байгууллагын ажил, их дээд, тусгай дунд ТМС- ийн хичээлийг 8 цэг 80 ын- вутаас: --« Яам, улсын хороо, тус» гай тазар, олон нийтийн тов байгууллага, тэдгээрийн харь ян ёлбан газар, байгууллаа тын ажлыг 0 цагаас эхлэ. хээр тогткжнэ. (Зураг дээр хар) Ямар ч зардал шаардах» гүй энэ арга хэмжээ нь х04 ногийн гэрэл тягээт0й хуга шааг илүү сайн ашиглах, нїг гэснээр дройц Паягаар гэрэл- тойн төмөр үрэгдэж байна, тесэп үг. Мон төрөл бүрийн хаягдал набель утаспуул она тэндгүй хэвтээ! байд, гийг бид мадиа, үгний д0- 1ср талд бүгд өлгөт мєталл, тугалга хаягдан, байиа, Төгдэл манай байгууллага хар төмөрлөгийн зүйл,оигөт металдын нэг тони түс. бУ- рийг 200--800 төгрөгөөр виспортод гаргаж байна. Та цаасны тухай тод- руулж ярина уу? -- Манай: үлс ардын аж ахуйд хамгийн оргон дэлгэр их. хамиүллгэар хараглагдаж байгаа үйлдрэр технипийн вогшулалттай бутаэгдохүү- ний наг нь цаас юм. Чїла- сан дээр бичиг бичдэггүй, ахүй амьдралдаа . цайр хэ- рэглэдэггүй тийм байгуул- лага, хувь хүн гэж байхгүй. Тийм ч учидас папсыг арвилан хэмїїэх, вл аохис- той арпич хямгач ашиглах, ялангула хэрэглээнд Ороод -лахин ашиглагдахгүй Үрэг- дэнс байгаа цааспы талаар тодорхой ашил вохиогдохгүй бийна. Манай улс цаасыг Өөртөө үйлдвэрлэдэггүй бүх тар- лийн цаас, цаасаар хийсэг бүтээгдэхүүнийг бүгдийг га- лаадаас явдаг учир цааслы вргилалт, зарцуулалтад та- вих хлпйлтыг |сайжруулах явдал опцгой чухал асуудал юм. : Биднийг хүрээлэн байгаа орчинд төрөл бүрийн халг- цөл паасны (макулатура) хуучин пом. сонин, сэтгүүл. хичээлийн дэвтэр тэмдэглэл, хэвлэлийн үйллвэрийн хаяг- лел. сав баглаа бооллын хамгаалалт гох мэт асар их лөөц халглаж, үрэгдэж бай- гал юм. Цаас бол бусад хоёрдогч түүхий эдийн дотор хамтийн ашигтай, өөрөөр хэлбэл 75 хувийн цэвэр ашиглалттай түүхнїЇ ЭД юм Ийшээ нь: нэг тон хаягдал цаасыг дахин: боловсруулахад: 750 пг цэвэр паас апдаг бөгөөд нэг тони цаас ашиглас аар лөрпөн шоо дорволигн метр ой. хэмнэдэг байна. Мөн өнэ хэмжээний цаасаас 25 млигаН їмтэн дэвтэр хийж болдот байна. Судалгаанаас үзэхэд м8- най улсад жилдээ 5-8 мян вон тонн цаасыг эргүүлэн ашийлах боломж байгаа 09- ГӨӨД гүүнийг хэрэгжүүлбэл дупднаар 20-24 мянган 4 шоо дөгпөл ий метр ой моп хэмпїлх балоюэ байна. Ийм учраас халглал цаас цуглуулах, дотооддоо ашиг- лах, окспортод гаргах талаар өнз ОНДО їйлзэд шШииШ 40- хиогдот, байна. Эна “фипос эхлэп ёлбай, үйлдвэрийн гааруудад халг Дал цаас нийлүүлэх улсын төлөллөгөөр улс арлын ал ахуйн бэлтгэлийн зүйлийн нэг, төрөл болгон даалгарар өгөгдөхөөс гадил манай бай- гууллага «Пионерийн үнэн» сонинтой хамтарч ХЗЭ-ийн ГИШҮҮД, ПИОНёр сурагчдын дунд тусгай болзолт урал- длан зарлан явуулахалр тө- ловлөн байна, Эпэ болалып дагүү бэлтгэсэн | халгдал цаасыг хүлээн авах (пэг салбар зайлшгүй хэрэгтай беогөөд үүнийг өхний эвд- жинд Улаанбаатар хотын район бүрт, мөн Дархан, Өрдөнот хотод зэх Юм. Төхдөэ энэ сллбар цэгүүдэд хүлээн айч байгаа хаягдал цаасанд ангилал тогтоож, ангилал тус бүрт тохирсон үна төлж авна. Ингаж, бэлтгэсэн цаасны нэт хэсгийг дотоодын ҮЙЛЛ- торийн хэрэгчээнд түүхий өд болгон нийлүүлэхээс гадна пилзэд хэсгийг ЭЗХТ галаАлАГалАЛ “ОД шиш 7 1 ЕЕЛРҮЕЕН ХОЁРДОГЧ ТҮҮХИЙ ЭД ГЭЖ ЮУ ВЭ? 8оийн орпуудад Экспортой таргах болио, Цаас бол улс ардын ав яхүйД ач холбогдол» той гүнэт бүтээгдэхүүн Уз” риас өшигтлах зардуулахад тарих хяналтыг дээшлуулэх лплал хамгийн чухал юм. Хүүхэд багачууд та нар иаасыг хайрлан лс, юуны Өмнө хичээлийн ДдЭВТ- рүүдийнхээ! бүх. хуудсыг 94 рэн гүйцэт ашигладаг б010- хайс эхлэп, хаягдал байгал цаас бүрийг хаа дайралдсан газар бүртээ эмхлэн Буг, луулж | бэлтгэлд тушаада” ладал заншилтай болох хэ» рэгтэй. Энэ ажилд тиопег, с”ратт та нар, лүү нар насанж ХҮ" рвгсэл, аав ээждээ Ч ҮлгЗй дууриал үзүүлэх хэрэгтэй. ““Уншсап ном, сопит, сэт”, гүүл. бичсэн шаа үй эг чээлийп дэвтэр лон вэр, автобусны билетийг " бага жижиг гэж талонгүй гээр цуглуулап тушаах яв» лалд өөрсдийгөө хэвшүүлсэн байвал зохино. Ингэн байн л бид аж ахуйч. арвич хямгач байх тамын даалгалрыг биелүүл» нэ. Ярилцсаа Т. ДАВААДОРЖ хаАЯ?АлЬ// 9 00 80 у2 077 46018 46 үл 68 19 10 2/ 722 16 77 18 79 20 27 42 23 1011 72 73 /д 55 Хоногийн нАРТГАЙ ЦАГ түүлэгт зарцуутк байгаа цахилгаан эрчим хүчийг ихээ» хэн хэмжээгээр хамцэх бое лолцаог өлгойс байна. Цагийн шинэ тоолол тог. тоосон иь нийгэмд их ач хол» богдолтой зүйл бөгөөд алсиль чип албап хаагчид зуны ули- ралд алшын дараахь цагийг улам сайн ашиглах, вмрал- таа зөв зохион байгуулахад илүү боломжг олгопо, ЗХУ-ын Эрүүлийг хам- гаалах Яампы магадлагаагаар зуны улирлын цагийн. шинэ торны нь хүний биеийп ор- ганизмын улирлын чанар. цагийн зүүг нэг цагаар урагш ахиулж, .Х сарын нэгний войль (0) цагт цагийн зүүг нэг цагаар ухраана, Гэхдээ “Улаапбаатарын, цагаар бух ороп даяар цагийн зүүг нэг с-7 Ь.. Ф« БЭ БАЗУ ГЭ 124 у тай өсорчлөгддөг биорнтид тус дэм болис анз нь эцсийн бүлэгт зөрүүд мэндэд апиш- тай тэДЭГо нь нотлогджээ. ЗХУ-Дд зуны цагийл шилэ тоолол мордсоц охний жилд 2,5 миллиард кот цаг буюу 625 мянгай тонн жишмэл түлш, өөрөөр хэлбэл (100 сая рубль хэмнэжээ. Хоногийн їгэрэл гэгээтэй хугацааг үр ашигтай ашиглах асуудал нутаг дэвсгэр ль 1--2 цагийн бүсэд багтдїлг оронд онцгой чухал юм. Ма- най улсын хувьд энэ спы 1У сарын нэгний пойль (0) цагт вэрэт урагш, хойш! болгопо гэсэн үг биш, Эхлээд Чой- балсан хотын цагаар Дорлод, Сүхбаатар аймаг, Улааибаа- тарын цагаар Эрдэнэт, Дар. хан хот болон тевийн бүсийн 11 аймаг, Ховд хотын Цд- гаар Увс, Ховд, Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Зазхан аймгууд цатийг зүүг хөдөлгөнө гэсэн. үг юм. Улсын хэмжээнд цагийн зүүг урагш ахнулах дохнот Улсын даг, давтамжийл албанаас радно өртөн нойт- руүлгийп. шугамаар дам- изсуулж байгаа цагийн нарийн дохиогоор” өгнө. Цагийп нарийн ДОхно гэл: вэ? Хүүхдүүд та нар радио өргөн иэптрүүлэг сонсож байхдаа цаг хад боля: байгалг зарласан дохиог | олонтаа сонссоп, ДидД -ДиДд -ДИД ЦИЛ- диддид гэн б удаа. дуугардаг шүү дээ Үүнийг л цагийн нарийн дохио ганэ. Хамгийн сүүлчийн «дидД» гэсэн дуу- гаралт дээр цагийн сенунт, минутын зүү 13-ын тоон дээр давхцдаг. Та нар дөрөвдүгээр сарын 1-ний цойль (0) цагийг заа- вал хүлээлгүй үдшийп үл- гэрээ радмогоор сонсаод 21 цагийн нарийн дохиогоор ца- гийн зүүгээ наг цагаар урагш- дуулаад унташ болио шүү! Үлэ стандартып Улсын Хо- роопы Удсын цаг, лан- тамжшийн албаны да 5 Ц. ГАНБОЛД мийн «4В» апгийн су- ” рагч хаажавын Балрт, В, И. Лєнннээс» ! Бүр гайхаж орхилоо. “Дугтуйг яаран аядлавал дотроос нь шижиг цаас унав. Цаасан дээр «Өөрий- гөө ялах шиг том | ялалт байхгүй. В. И. Лепин» гэж маш цэвэрхэн бичжээ. «Үгүй ёр, хэн үүнийг 4 бичсэн байдаг билээ? Хзп ч бичсэн байг намайг заа- вал олж уншаасай гэж боджээ. Даалгаварт өгсөн тоотой хуудасны завсар хавчуулсан байна гээч! Борхүү, Цэцэгмаа хоёрын нэг л хийснээс зайлахгүй». Баяр бичгийн хэлбэр. үсгийн галбирыг гайгүй сайн шинжсэн боловч, үнэндээ хэн бичсэнийг нь тодорхойлж чадсангүй. «7-гийн «В» ангийн Ссу- рагч Мархаажавын Баярт Б В. И. Ленинээс» Дугтуй дээр байгаа. өд- “гоо бодохоор, нооргийн “цаас гаргаж, өмнөө тавнв. Гэтэл, гэпэтхэн гармаар санагдлаа. Ээжийг юм уу. эгчийг хажуудаа харж, шаардаж байхгүй бол Баяр тогтвортой сууж чаддаг гүй хүүхэд. Хичээлээ дав- тахгүй гарах гээд байхаар эмээ нь жижиг саваа ба» риад хаалганы хажууд сууш байсан удаа ч бий. -- Биеэ даах цаг болжээ. Яаж дандаа хүнээр шаар- дуулж явах билээ гэж аав нь ярина. Ангийн багш Бурмаа: - Манай Баярт нэг дутагдал байна. Тэвчээр, зориг алга. ҮҮү- нээс болоод амжилттай сурч чадахгүй байгаа юм гэж хэлсэн билэз. Баяр нээрээ зорнггүй хүүхэд байж болох юм. Зориг гэ- дэг заавал улаан гал руу дайран орж, өлгийтэй хүүтх- ийн амь аврахад хэрэгтэй айдаг юм биш. Уснаас найзыгаа гаргахад л зориг хэрэгтэй байдаг юм биш. Үнэнийг хэлэхэд Баяр хэ- ний ч шаардлагагүйгээр бүтэн цаг сууя: тоо бодож байсангүй: Уран зохиолын БУЮУ БАЯРЫН АНХНЫ ЯЛАЛТ лагатнууд бол ялалтын эзэд юм. »-Гадаа хүүхдүүд уу. гилдана. Бөмбөг тоглош байгаа бололтой, «Нахиа», «Өсөх» багуудын шийдвэр- лэх үеийн тоглолт НД ӨР- нөж байх янзтай, ура хаш- гиралдах, шүгэлдэх ДУУ цонх доргиулна. тагтан дээрзэ ганцхан дэгдээд гарчихав. -- Баяр за! Чи гараад ирээч! «Нахка»-гийн зайд- вар язчихаз 2! Гараад Пожоо хашгирч байх бо- лолтой, «7-гийн «В» 38ЕЁ- гийн сурагч Мархзажавын Баярт. В. И. Ленинзэс» мөнөөхєн захидлын дугтуй Баярын ширээн дээр, түү- Ний нүдвээс гучхан СМ- ийн зайтай байна. Нь Чи | ! | 1) ЇР ї | ! м) ялалт байхгүй! БВ.И Л Мэдээжээр найз нар нь бичсэн байж таар- гээр үгсийг хэдэнтээ шив, Бас Лениний үгийг тав дахисп уншлаа. Гэрт хэн ч алга. Эмээ нь сүүнд, ээж, азв нь ажилдаа Яяв- жээ. Эгч нь сургуулиасаа ирээгүй байна. Баяр тоо- , 14:73: Б: ёагэ3 ХАВРЫН УЯНГА ” Флиран урсах цагийн нсамаар удам эх орны минь хийморьт У7лпрлып сайхан хавар 3 зочиллоо Нялх төлийн дуу “Найп пэнгээний түрлэг шит /Жавийн уулсыг цуурайтуулн Хоньчин залуусыг баясгана ШШипэхэн гарсан төлийг Дулаан өвөртөөй оруулаал “Сэтгэл нь амарсан 1ом: шит "Малчны хороо нүнхийнэ. Төлийп дуу хадсан Малчны хотхон уянгатай 1 Төлийг мал болгоё гэсэн түмний зүтгэл эрчимтэй. Улс аймгийн Тэс сумын 10 жилийн дувд сургуулийн -8-ын «А» -. МАНЛАЙ (Уулын цас ханзарлаа Өвлийн жапар татарлаа /Улирлып амралт эхэллээ Өвөөгийндөө би очлоо ма халсан хониноос миниьБ ТХунлап нагаай хурга гарлаа ТИяндсан үстэй хурга мипь ЇМянгай. төлийн манлай юм. Топ айтгийн Угтаалын ЁоналаЮ 8 жилийн сур- 2 ТУУ сурагч П “О. БАТМӨНХ ун- гоё номыг хоёр цаг толгой | Тагтнаасаа үүд рүү буцан -- «Нахиа» багий8 на Түүний таамаглаж бай- өндийлгөлгүй уншиж үз. харайв. Гэвч тэр буцлаа. найдвар гараад ирээрэй! гаагаар хамгийн сайн нє- сэнгүй. Ялалт гэдэг зөвхөн. Ширээнээ очиж тоогоо бо- Хүүчи, Баяр ал! хөр Борхүү Нь юм уу, дайны фронтод байдаг юм. дохоор суужээ, «Маргаап! Баяр суусаар л байлаа. онц сурлагатан найз Цэ- биш л.дээ. Тоо бодоход ч, хяпалтын ажнлтай. Энэ «Яахав? Гарья уу. больё цагмаа нь бичсэн байж бо- пом уншихад ч ялалт бий. тоог заавал бодох ёстой уу? Тоогоо шөнө боды5 ох биш үү? Сайн сурагч цаг мөч ту- Дахнад муу авч болох- Үгүй ээ, болохгүй! Дахиад тамд ялж явдаг. Онц сур- гүй...» муу авбал яава. Заавал С. НАДМИД 248 ШТ 2ТтГїЕЫЦг (лЛуїс2ЭЭ ЭЭЖДЭЭ Ээждээ зориулж шүлэг бичихээр УРАЛДААНД ОРОЛЦООРОЙ! МПБ-ынл Төн Улсын шатрын холбоозоос Элгэн халуун сэтгэлийг нь магтахаар Үзэг юугаан барилаа би Үг юугаан зэхлээ би Зөвлөл Хорвоогийн слйхан зүйлсийн дээжээс Хотлыг гийгүүлэгч парпы пацрагаас БуякЧ .К сурагчийн жилд зориулан Хоёр нүүдлийн мад өсвөр үсийнхний сэтгэн бо- Ш: ЖЕОВ Шгс 13 Н 3 | ВМ! Хоёр гардан барихсан Хонгорхон зэжий минь баярлах байхлаа Билтүүн их үгийн далайгаас Буурал хорпоогийн гайхамшиг бүрээс Хоёр гардан барихсан Хопгопхоп ээжий минь : баярлах байхлаа. Нийслэлийп 40 дүгээр дунд сургуулийн 9-ийн «Г» ангийн сурагч Л. АЛТАН-ОЧИР БИД СУРАГЧИЙН ЖИЛД Сурагчийн жил биднийг Саруул ирээдүйд дуулиа Сурагчийн жил биднийг Сайхан хүсэлд хөтөлнө Сурагчийн ясвлд бид Сурлага хөдөлмөрт шамдана Сурагчийн тилд бид Соёл хүмүүжлээ дээшлүүлнэ Сурагч С. МАНДАР” ДОХ АВЬЯАС ЧАДВарыг хөг- жүүлэк. зорилгоор тиенер дунд бодлого бодох ураялаан зар- лаж байна сурагчдын шатрын Уралдаанд манай орны оролцогчид шатрын бод лого зохиогчдын зохиосон дараах пайман бодлого. этюлийг бодож оролцоно. 1983 Бодлогын. хариуг опы тавдугаар сарын 1-ний дотор Улаалбаатар-11. МПБ-ын Төв Зөвлолд сэн хаягаар ирүүлнэ үү- гэ- Уралдаанд шалгарсан пайман сурагчийг МПБ-ын Төв Зөвлөл. Улсын рын холбооны дурсгалын зүйлээр шагнана. шат- Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН төв ЗӨВЛӨЛ - УЛСЫН ШАТРЫН У427:1:1612) Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОН 13434/841 НИДЕКС-14140 ү54654 эюиз: зө дэх жилдээ 14:24 (1848) 1983 ОНЫ ГУРАВДУГААР-. САР! ын 23. ХНИЙ ПРОЛЕТА Чэгдэгт! Ч! ї “ЛХАГВА | | : “Хнэ 10 МӨНГӨ | нэрэмжит Үндэсний ЧНайрамдах Нийпрагуа: Улсын үндэсний сэргэл дах аоплолийн зохицуулагч, Хувьсгалыг хошуу тэргүүтэй БННУ-ыл иам, "єпг айлчлал хийж байгаад т ЗУРАГ ДЭЭР: Нохор Ю. Цэдэнбал, Даннэль инсэх ойгоцны буудал дээр, МАХН-ын Тов Хороо, БНМАУ-ын аасгийл Ми ЧОлбӨЛӨХ Фроптын үндэсний удирдлагып гишүүн, мандалтын пасгийн газрын удир- члагч Дапйэль Ортега Саапедра МАХН ын Төв Хорооны ерөнхий рийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ю. Цэ- дэнбал манай орны өнцөг булан суряага, хүмүүжил, урлаг, спортын амжил- таар шалгара:р олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт ашарч байгаа їно- нерүүдтэй уулзаж тэдний ажил үйлс, амьд- рал, сурлага, хүмүүжлийн байдалтай та- иилцаж, үнэтэй сургамж, зөвлөлгөө өгсөнд танай орны ХЗЭ, пнонерийд байгуулла- ------------ ГД МАХН-ын Төв Хорооны єрөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Арлын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийн дарга, хүүхэд залуу- чуудыг халамжлан хүмүү- ягүүлэгч Ю. Цэдэнбал, ма- най орны өнцөг булан бү” рээс сурлага, хүмүүжил, урлаг спортын амжсилтаа- "раа шалтаран олон улсын пионерийн «Найрамдал» дагерьт амарч байгаа лио- нєр сурагчдын толөолөгч- дийг хүлээн авч уулзан элэгсэг дотио аярилцсаныг 2 сонсож мэдээд улаан бүчтэний удирдагч Онд, нийт багш сурган хү: мүүлсүүлэгчид туйльп! их баяртай байиа, Хайрт удир- дагч Ю, Цэдэнбал өсвөр үсийнхэнтэй уулзаж, элэг- сэт дотно ярилцахдаа сур үйл ашиллагаанд рал тавыж, пионер сурагч- дад эрдэм помдоо шамдан тал бүрийн мэдлэг- дөо дээд зэргээр чармайх -- - шинийн рмин бүрээс на. ө амжилттай аялж бүлгэмээ- рээ төргүүний хамт олон болох зорилт тапин ажил- лаяг байна. Пионер сурагчдын орос хэлний мэдлэгийг улам сайжруулах зорилгоор «Би артсит явпа» тэмцээнийг бүх бүлгүүд явуулсан нь үр дүнтэй боллоо. Мөн Улсын дуурь бүжгийн академик театрыг түшиглэн 100 хүүхдийн бүрэлдэхүүнтэй найрал дууны «Хараацай» чуулга, 60 хүүхдийн бү: рэлдэхүүнтэй бүжгийн чуулга хичээллүүлж бай- гаа нь пиопер сурагчдын гоо зүйн хүмүүжилд зохих үр дүнгээ өгч байна, Хайрт удирдагчийнхаа хэлж сургамжилсны дагуу улаан бүчтэний комисса- рууд бид сурагч пиопер бү- рийг номтой нөхөрлүүлн, тэднийг арвин их Эрдэм боловсролтой, үнэнч шу- дарга, үвтэгш хүмүүжил- той иргэн болгохын төлөө улам ихийг хийж бүтээхээ илэрхийлж байна, Д. Сүхбаатарын нэрэм- жит 10 жилийн ЇЇ сур- туулийн пионерийн ах- аах удирдагч С. ЗАГДАА хэзээ ч МАРТАХГҮЙ 1983 оны гуравдугаар сарын 16, : Энэ өдөр бидэнд хэзээ ч мартагдахгүй баярт сай- хан үйл явдал тохиолддоо, Олдоп улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт амарч байсан пионерүүд бид үеийн олон нөхдөө то- гын ажилтан, пнопер сурагчид баяр лархлаа дэвшүүлж байна. » ХЗЭ, ппонерийн байгууллагын ажилтан, ппиопер сурагчид 10. Цэдэнбал даргын өг сон сургамж зоплолгоог ажилдаа тусгаж МХЗЭ-нйн ХУШ пионерийн «Залгамжлагч» угтаж сурлага, ходолмөр, урлаг,-спортын таратгай амисилт гаргахаа илэрхийлаяс бай- та- нх хурал, Монголын У чуулганыг лөөлөн МАХН-ын Төв Хо- рооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэр- гүүлэгчдийн дарга, өсвөр үеийг халамилан . хүмүү- ясүүлэгч Ю. Цэдэнбал гуай» тай уулзлаа. Хайрт удирдагч Цэдэн- бал гуай пионерүүд бидэнд бага нас, сурагч үеийнхээ тухай, монгол, зөвлөлтийн найрамдлын тухай ярьж үнэтэй сайхан сургамж зөв- лөлгөө өглөө, Ахмад үсийнхээ халааг нэр төртэй залгамжлахыгн тулд “хнчээл номдоо М8- рийп орос хэлийг шамдан сурах, ялангуяа энэ сураг- чийн шилд сурагч пиопер бүр онц сайн сурлагын дүн үзүүлбэл зохицо гэсэн хайрт-удирдагчийнхаа сур: гамжийг нэр төртэй. бие- лүүлж, ачит памынхаа энэ- рэл хайрын хариуд онц сурлага, сахилга бат,.ур- лаг, спорт, олон нийтийц ажлын онцгой амжилт га0- гахад шионерүүд бид хэ- зээд бэлхэн байна, Сүхбаатар аймгийн Эр- дэнэцагаан сумын дунд сургуулийн Вип 4А» ангийн сурагч, онц сур- даагатай Б, АЛТАНГАДАО Өмнөговь аймгийн Хан- ” богд сузпан дунд сургуу- лийн сурагч, онц сурла- гатан Ж, МӨНХБАТ Уйс аймгийн Өмпөговь сумын дуйд сургуулийн 5-:ын «В» ангийн сурагч, онц сурлагатан | и Г, БИМБАЖАРГАЛ | ШОНЕРИЙН | “аймтийн | дупд ЇЙХЇ Д «Бид шинэхэн танхнм- тай боллоо» гэжс Архангай Булган сумын сургуулийн ЦИО- тер, баатарчууд баяртай өгүүлж байна. Тус суртуу- тийн хамт олон сурагчийн жилд, МХЗЭ-ийн ХУМ их хурал, Монголын пиолпе- рийн «Залгамшлагч» У чуулган угтаж олоп хэл- бэрийн сайхац ажил: ши- нэвтр зохиолс байна. Үү- Їйсээ эээ” расгийн толоологчид ман опголин өсвөр үеийнхэн баяр хүргэж байпа. | д 844 : ч газрын урилгаар Сандипогийн Бүгд ай өх оронд өлбан ёсны найр- Ортега ипр Бунит ухаагийн М, ЦЭРЭНЖАМЦЫН алсан гэрэл зураг ний цэг нь пионерийн шїї- нэ танхим байгуулсан ЯвВ- дал зом, Пиоперийн-тай- химаа багш сурагчид нөөц бололцоогоо ашиглан борс- дийц хүч ххөдөлмөрөөраө хийсэн. болохоор хүндбүх- ний санаанд циЙцсэн. Т0- хилог сайхан тайхим бол- жээ. Энэ танхим хүүхдийн чөлөөт цагаа өнгөрөөх дуртай газрыгл нэг юм. Хүүхдүүд хичээл, таран- гуут л гэрийн зүг яардаг байлаа, Харин одоо бол шинэ танхимдаа хамгийн түрүүн орохыг яарна, Тэн- дээс өдөржин “бүрээ, бөм- борийн цоглог аялгуу сон- согдож, байдаг юм, ГПио- нерүүд энд бөмбөрийн цо- илт, бүрээн дуудлага сурч байгаа учраас үрголжийн дуу шуугнанд умбанс бай- даг. Бас танхимд уулзалт, зөвлөлгөөн сэдэвт ажил гээд л торөл бүрийн ёс- лолын аиллагаа болдог. Саяхан 2-ын «А» ангийн бяцхан баатарчууд шинэ танхимд гал улаан бүчний эзэд боллао. Пионер су- рагч бидний сурч, соёл- зишх байнгын төв болсон тапхимынхаа эд хогшлыг хайрлан хамгаалж. үргэлис цэвэр сайхан байлгахыг хичээдэг, Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Ц. АМАРЖАРГАЛ НЭГ АНГИЙНХАН 7-гийн «В» ангийн хамт олопП . сурлага, | сахилга бат, ариун цэвэр соёл- жилтоор сургуульдаа тэр- гүүлж олоп нийтийн ажилд ангиараа оролцож амжилт гаргалс байна. Тус ангийн" сурагчид МХЗЭ-ийн ХУЇП их хурал, Монголын пио- “ нерийнг «Залгамжшагч» У чуулганыг угтаж «Заавал биелүүлэх 10 зорилт» та- пип ашиллаж байна. э, Ашгийн нийт су- рагчдын сурлагын амжил- тыг 87 хувьд хүргэнэ. -. Дунд сурлагатан дөр- бөн сурагч сайн сурлагат- ны өгнөэид шилжинэ. Сур- туулийнхаа орчинд 33 ширхэг мод тарьж ургуул- на гэх зэргээр авсан үү- рэг нь биелэгдэлс эхэллээ. Сурлагын чанар ч эрс дээшлэв, Энэ ангийнхны амжилт бүхэнд, анги уднрдсан багш Баядханы хувь нэмэр их юм. Баяд- хан багш 1981 онд су- мын, 1982 онд аймгийн хөдөлмөрийн аварга-бол- сон билэд, 7-гийн «В» ан- гийнхан хөдөлмөрийг авар- та багшийнхаа итгэл найд- варыг биелүүлж аль.чта- лаараа хоцрогчгүй боло- хын төлөө уралдаан зар- лан ажиллацгааж байна. Баян-өлгий аймгийн Баяннуур сумын 8 жи- лийн казах дунд сур- туулийн 7-гийц чА» ан- гийн сурагч КАБЫН БУЛБУЛ “7 ХЗовлолтийн үе тэлгийнхттй чвнь | сонирхолтой. үзэсгэлэн || 8. слан уншлаа, Тэр захид- “М. КУВЕЕВ: (АДНУ?. ЯҮГЭЭр | сУРГИЙН. ДИПЛОМ Гялалзсац хуяг дуул- Надтай хамт үзмэр үзэж - гатай энэ «аварга том тө- явсан Техиинийн ордны мөр хүнийгэ харахад өөр захирал Жлексей Юдин од гаригаас ирсэн хүн гэл- «Төмөр хүний» дэргэд төй. Байн байц халуанайЛ очоод: , гялалзах электрон нүдийг -- Энэ төмөр хүн үнэ- нь харвал эпэ таавар бүр хээр сопирхолтой тоглоом ч лавшрана. Гэвч үнэндээ шүү, Тэгээд бас сургал- энэ мааль мэдээлэгч 10- «ын үүрэг гүйцэтгэнө. Гэх- їйг таал: цо- Ё мөр хүн гэдтї дээ энэнийг угсарсан хүүх- хөх юмгүй л дээ. Дэлхийн 5 чхүний» дуугаар ярихыг ЛДҮҮД Өөрсдөө электрон тех никийП сонин ертөнцөд БА СОАСРЭЛ ХҮҮВЧЙ 7 ЗУУЧ нүд тайлсан” /нь” хамгийн аяндаа тайлагдана, гол нь байгаа юм. Тэд -- Хайрт хүүхдүүд ээ, ирээдүйд өөр ажил хийдэг сайн байка уу? Та нар боллоо ч гэсэн насан турш- технин мэргэжлийн сур. даа электрон техник с0- гуулийн сурагчдын техник: нирхдог хэвээр байна гэ- уран бүтээлийн өзэлжит Дэгт би итгэж байна гэж үзэсгэлэлгийн нээлтэд ярив. оролцохоор Москва хотын Техник мэргэшлийн бо- . ЭЗлуу үзэгчдэд зорпулж ловсролыг удирдах ерон- ЭНЭ үзэсгэлэнд үнэхээр со- хий газрын Техникийн ор- "МРХОЛтой олон зүйл тавь- донд хүрэлцэц нрээд бай. Ээ. Жишээ нь радио на. Манайд та бүхний ЭЛ Ктропик сопирхдог үзэж сонирхох загвар, ба. ХҮҮХДүүд бол хөл бомбог, гаж хэрэгсэл, тоног төхө хоккей, морин спорт зэрэг ремж. уран зураг болон “ТёЛЄвизийн тоглолт» Үүзүү- бусад яна бүрийн бүтээл ЛЭХ самбарыг сэтгэл ха- Нь та нарын үе тэнгийнх- "атлаа харж болно. Доод ний гараар бүтсэн юм. Улаан туяагаар ажилладаг Манай үзэргэлэнг тавтай Утасгүй телефоноор ярьж сонирхохыг урья гэж тэр ҮЗЬё гэвэл номероо эргүү- төмөр хүн яаралгүй дөл- ЛЭЭД Л гүйцээ, Машин ж0- ГОӨХӨП ХЭЛНЭ. лоодож үзье гэвэл «Баггно Төмөр хүн үзэсгэлэн ШИЛЬ цээрлэ МорГЭВЭН эл: ээр суугаад «хааз- гийн гол үзмэр болох нь лаад» ЧҮсэн ЗХБОНЫС Энэ мэдээж. Тэр үзэсгэлэнгийн үзэсгэлэнд юм. бүхнийг тухай ярих, өөрөө хөдөлж, гараараа барья үзэж, бас янз» бүрийн юм барьж зохиоп бүтээгчидтэй мар- тавьж үзүүлэх хөнгөн хял- гаж болно. Охидууд бол бар үүрэгтэй бологч чу- змагтэй хүний хувцаслы хам түүний дэргэд хэзээ” загвар, сүлжмэл эдлэлийн эроыан олон хүн. байла. ун рийн их сонир- үүхдүүд төмөр хүн ямар хо а нь ойлгомж- материалаар ХИЙГД-Эн ну- той, 8 тарч хөдөлдөг үе мөч нь З ЭС ямар зохион байгуулалт- Залуу хүмүүст бүргсур: й н р » туулийн сурагч байхаас нь тай, түүнд Хэн «дуу мэргэжлийн баримжаа ол- оруулсныг» юуны өмнө со- р ЕДРЭрВМЖАау 07 ЕНрхайо Тох явдал маш чухал юм. Юу вэ гэвэл, нэг л мэдэ- хэд ажил хөдөлмөрт орлг, бие даан ажиллах цаг нь болчихсоп байна. Үйлдвэр Тэгж сопирхох нь ч зүйн хэрэг юм. Төмөр хүнийг эргавчийн наэгдүгээр ааво- дын «мэргэжилтнүүдийн завод, зохион бүтээх тов- тусламжтайгаар бүтээж уг- чоо, лаборатори, гүйлчил- сарсан Моснвагийн техник гээний зэрэг янз бүрийн мэргэшлийн 11 дүгээр газар тэдинйг хүлээж баё- дунд сургуулийн сураг- на, Зөвлөлт оронд үйлд- чид өөрснөө хүүхдүү- вэрлэлд шинээр орж бай- дийн сонирхсон бүх асуул- гая хоёр ажилчил тутмаас тад хариулна. Өсвөр болон нэг нь техинк мэргэжлийн ахмад үеийнхний хамтран сургуулиар маргажил бүтээсэн энэ төмөр хүн эзэмшсэн байдаг нь ч са- ПИ й т мэргэжлээр ажилчин бэлтч гэж байна. Ер нь хүмүү- сийн шинийг сэдэж Са4- наачлах зрмаэлзал аль хир өндөр байгаа нь улс ар, дын аж ахуйн олон зорил- тыг шийдвэрлэхэд зайлш« гүй нелөолдөг, Тэгээд Ч техник, урай бүтээлийн үзэсгэлэн нь ямар нэг зүйлийг өөрөө хийж бү тээх сопирхол, хүсэл эр- мэлзлийг сурагчдад Төг рүүлэх учпртай юм. “9. Юдип яриагаа үргэлж лүүлис, - Манай технинийп ордон байгуулагдаад нэг их удаагүй, ердөө долоо- хон шил болж байна. Гэвч энэ хугацаанд өсвөр үеийнхэнд хөдөлмөрт бүч тээлчээр хандах хүмүүч жил олгох сургалт-арга зүйн төв болж хувнр лаа. Манайд нипо-гэрэл зураг, техникийн аагвар, чимэглэлийн урлагийн 894 рэг хорин нэгэн дугуйлан ажиллаж, тэдгээрт 300 орчим хүн суралцаж бай. на. Бид топог төхөөрөмж, багаж: хэрэгслийнхээ 834» римыг техинк мэргэжлийн сургуулиас авдаг, Зари- мыгт нь бөрснөө хийдэг. Хүүхдүүд маань үйлдвэр- лэлийп дадлага сайтай бо- лохоор тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслийг өөрснөө хийхэд амархан байдаг їом. Нишээ пь, ЗСБНХУ бай- гуулагдсаны 50 жилийн ойн нэрэмжит Москвагийп автомат шугамын 3Зава- дын үйлдвэрлэдэг автомат шугамуудын гурав-дөрвен ЭД ангийг техник мэр- гэжллийн 838 дугаар сур- гуулийн сурагчид хийсэл юм, Мосивагийр техник мэргэжлийн болон техни- кийн сургуулиудын үйлд- вэрлэлийн тасгууд жилд нийтдээ гурван сая руб- лийн бүтээгдэхүүн гаргаж байна. Манай | дугуйлан- гуудын ажил мэргэшлийн өндөр ур чадвар взэмпн- хэд нь олон хүүхдэд ту- сал»: байна, Техник, уран бүтээлийн үзэсгэлэн ч гэсэл хөвгүүд, охнд, дунд сургууль төг- сөгчдөд техник .мэргэж- лийн. сургуульд эзэмшин болох янз бүрийн марга- жилтэй танилцах боломж | юуг ЗХУ-ын Бакну Слапин юм. Тэр эмчилгээний салба- рын нэгдүгээр нурсын түе тэнгийнхан дунд сургуу" лийн зургадугаар ангид сурч байхад тор чагнуур зүүж, эмчийн цасан Ца- гаан халат, малгай өмсөж дээд сургуулийн танхныд оюутан, | Костягийн сурч байна. Костл хоёр настай байх- даа. хөрш айлинхаа хүү. гийн туслалцаатайгаар бие Двал: үсэг нүдлэп уншиж: сурчээ. Тэгээд тавтайдаа оря, 42 пасандаа дунд ”сургуулна алтан медаль- тай төгсөв. Түүнийг оюутан боло- ход эмч нНяарылп зүгээс нх эргэлзэж болгоомжилж байв. Эмч нар бэхжиж гүйцээгүй бие бялдарт нь дээд сургуулийн сургалт ахдаа: хүнддэн эрүүл мэн- дэд нь хор хохирол уч- руулах бий гэлс болгоом- жил байлаа. | Тэгээд мэргэжлийн эмч тарын зөвлөлөөр оруулж Ностя- гийн бие бялдарт бүх та- лын үзлэг хийж «хамгийн зрүүл» гэж тодорхойлов Дараа нь туршлагатай эр- дэмтэп, багш пар хүүгийн мэдлэгийн түвшинг шал- таж «онц» гэл: дүгнэлэз. Ийнхүү 18 настай бяц- хан Ностя маань оюутны ширээнд суусан төдийгүй эмчийн мэргэжлийг сон- гожээ. Одоо түүний сур- лагын . дэвтэрт оюутны анхны онц дүнгүүд аль ха- хотын “Анагаах ухаапы дээд сур. гуулийп оюутнуудын ДУНД нэгон онцгой оюутан бий, Тэр бусдаасаа нуруугаар хамдагүй бага харагдана, Энэ бол 13 настай Ностя элсзн | | | | | | | | “нэгдүгээр... ангид | | | | | | | | өндөр үнэлэлт авч, 3СБН намсаргүй хэрэг биш юм. олгож байгаа юм гэж Дийн тавигдчихаад байна. ХУ-ын Улс Ардын Аж Зөвхөн Москвад гэхэд л ярив. ! Орчуулсан Ахуйн ололтын үзэсгэл9н- техник мэргэжлийн 200 Орчуулсап тийн алтай медаль, нэг- орчим суртуульд 1100 Ц. ШАРАВ Д. САРАНТУЯА “ ,ласандаа болоод. инээж . сууна, , Өнгөрсөн жил элэхонь хоёр ихэр хурга гаргасан юм, Би саяын улирлаар онц дүнтэй гарсан, Одоо адв, ээждээ тусал, төл бойжуулалцаж байна, Тол дээр ажиллах үнэ- хээр сайхан даа» гэн( тэр охин бичлээ. Хумбаа охип шиг мян- га, мянган хүүхэд бага- чууд өнөөдөр малчны хот, сүргийн бэлчээр дээр ажил- лал төл хүлээш авах,бой- туулах ажилд ид тусалж байгаа. Зарим иь анги хамт олноороо шеф, суурь, бригаддаа очиж ажиллаж байгаа. Эх орон даяяр төл хүлээн авах их ажил өр- нөнг байгаа өнэ үед тэдэид хийх ажил мундахгүй. н ,манай сонинд Хөвсгөл аймгаас ирсэн лэгэн захидалд «Манай . ангийн охид, хөвгүүд ДУУ хөгшмийн., хамтлаг бай- гуулж, малчдын суурь, Хумбаа охины бичсэн захидлыг бид гар дамжуу- лаас малчны хотны өтөг бууцны үнэр. хапхалж/ иялх төлийн цовоо ДУУ сонсогдох шиг болно. «Миний хайртай халзал холь өчигдөр гурван ихэр УБ хад гайца. Аав минь. : ургануудын хошууг. хапцуйгаараа эрчим, баяр 2- бригадаар явж тоглож бай-" на, Малчин ах эгч нар, төлчин найз нар маань бидний тоглолтыг тун ч их сонирхдог. Төл 0бой- жуулахад ая дуу ч хэрэг- тэй» гэл бичжээ. Энэч гэсэн сайхан ажил, 9,4 сал тол бойжууллд- хип төлөө нх ходолмор эх орон даяар өрнөл байна. Тар хөдөлмөрт хүүхэд ба- гачууд та парын хувь из- мэр ч нх, Талчин хүүхдүүд минь та нарт их амжилт хүсье! Хэрхан шииллаж ямар амшилт олж байгаа ту- жайгаа бидэнд бичээрай, ЗУРАГ ДЭЭР: Архан- гай аймгийн Цэнхэр сумын В жилийн сургуулийц 7- гийн «А», 2-ын «Ар ан. гийп сурагч Б.Э ла, 822 Б. Тупгалагтамир нар, МА! ХН-ын ХУШ их хурлын төлөөлөгч, аймгийп аварга. малчин аав С. Баварса- дын ажилд тусали: -тол хүлээн авах, арчлах алс лыг сайп хийж байна. "Анхаар! туршлага БҮЛГИЙН АЖЛА | СУРАГЧИЙН ГЭРТ | Урзичимэг охин гэрээ | нхл цэвэрлэж амттай їхитнэмэг бэлтгэв. Тэгээд ангийнхаа найзуу- дад өөр юу үзүүлж, со- нирхуулахаа бодно. Хам- гийн ,түрүүн өөрийнхөө хичээлийн буланг танил- цуулж бас гэрэл зургийн цомог, цуглуулгаа үзүүлэ- хээр шийдэв. Түүний бу- лан жижигхэн боловч то- хитой тухтай хичээл хийх бүх боломжийг халгасан ажээ. Удалгүй хаалганы хонх дуугарч найзууд нь ч ир- лээ. Тэд сэдэвт ажилдаа бэлтгэж Ёслолын хувцсаа өмсөж бүрээ. бөмбөреө барьжээ. Бас мандолин харагдана. Энэ бол Төв |. аймгийн Зуунмод хотын хоёрдугар сургуулийн 6-- ТИЙН «А» ангийн пионе- Рүүд. Тус ангийнхан зөв- ЛӨЛТИЙН анд нөхдийнхөө туршлагаар бүлгийн сэ- ДЭВТ ажлаа сурагчдын тэрт хийн заншжээ. Экв удаагийн сэдэвт ажлыг нэгдүгээр салааны дарга, онц сурлагатан Д. Уран- чимэгийнд хийж байгаа юм. Уранчимэг охиц, Найз нартаа гэртээ цагийн хуваа- рийн дагуу хэрхэн ажилла- даг, номын сап, марк, ил захидал, жүягигчдийн зураг зїрэг сонирхолтой баялаг цуглуулгаа үзүүлсэн нь нөх- ДӨД нь их Л таашаагдав, Интэл 6--гийн «Ав» ан-1! тийн пионерүүд бүлэг са-17 лааны ажл8а гэрийн нөх- цөлд зохиосноор хүүхдийн |. дунд Хамтач нөхөрсөг харьцаа улам бэхжияг бие биенийхээ амьдралтай ойр дотно танилцан гартээ хи- чээлээ давтдаг. онц сайн сурдаг арга туршлагад солилцоход их ач холбот- долтой болж байна. Мон эцэг эх, сургуулийп хол- боог сайжруулж, тэднийг сургуулийн төрөл бүрийн ажилд татан оролцуулах | боллоо Үүний үр дүнд хүүхэд бүр тодорхой бодолс боловсруулсан ца тийн хуцаарьтай болж түүний дагуу бүх ажлаа зохицуулдаг 3 боллоо. , 80 дугаар бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Н. ОЮУНХҮҮ Сурагч Ч. ТӨГСБАЯ- РЫН авсан гэрэл зураг СЭЖ 3 ЛТ--МОНГОЛЫН САНСРЫН “Газрын «Зочин» бид Салют-б станцын бүхээгт хоёрдахь хоногоо өнтгө- 1243 байна. Интэхдээ жин- | хөвж явах, шахдаг “савнаас хооллон, ундлах, " газрынхаар бол тасалгаа- ны адарт наалдаж унтах зэрэг млань л гагрынхаас өвр юм. Сансрын нөхцөлд “бие дасах хугацааг би “ дажгүй дагж байна. Гэвч “станцын бүх юмыг сансарт гохүй гаарынхаас онц ялгаа- “гүй ажиллаж, ,.амьдрах ” нөхцөлөөр хангажээ, Энэ бол ХМД зэргээр нарийн нягт бодож боловсруул- сан, хүн амьсгалахаас эх- лээд бүх юмыг тооцоол- сон бүхэл бүтэн систем юм. Дөрвүүлээ шөнө дунд хүргээд унтах цаг боло- ХОД фотонууд Станцын хамгийн хүндтэй байр бу- юу манай монгол гэрийн- хээр бол хоймор болох таааанд ор засч өгсөн юм. ЭЖингүйдэх нөхцөлд юуны түрүүн дээр дорыг мэдрэ- хээ болих хэрэгтэй. Бие г мэдрэхгүй боловч ухаанаа- раа мэдрээд | эвгүйрхэх явдал бий-гэж урьд инссэн “нөхөд ярьдаг байлаа. Гэвч г бид ухаанаа ч гэсэн нэгэнт с сайсрын нөхцөлд шил- шүүлт: чадсан учлр таа- занд хий өлгөгдөн унтах болсондоо ажирсангүй.ХАа- рип босоход нуруу жаахан сохөшсөн байлаа. Ингээд л с ӨглөөНиЙ найман цагаас станцад хийх зрдам шин- Жилгээнийхээ. ажлыг эхэл- “лзэ. Хөлгийн даргатайгаа “хуваасан дэвтэр дээр бич- сэнээр эхний ажил ворот- ник буюу хүзүүвч гэсэн снзртэй. Толгойд Огцом ” Түргэн хөдөлгөонөөс хам- “Таалах “хүзүүний булчинд ” ачаалал өгөх үүрэгтэй юм. Гэвч надад хүзүүвч өмсөх “ шаардлага байсангүй. ИН- тэ бие минь сансрын ” Харш нөхцөлд бараг амс “рахгүй байгаагийн учир юу вэ! Энэ бол Оддын “ХОТОД гурванжил шантарч цөхрөлгүй, ухаан чадлаа айчлан-дасгал сургууль СийснИЙ л ач юм. “доо Оддын хотхонд өнгө- лсэн гурван жил, мн- ” амьдралын хамгийн тэгэВН сайхан өдрүүдийг “сапаж байна. Энэ гурван Жил бол насан туршид СяВах байр жаргал м.Бид юулы түрүүлнам, түмнийхээ өмнө хү- үүргээ ухамсар-. “сайн хийх. 547: 15) . ХГЭРЭЭ нээс таргууд эрдэм чадал- тайдаа нш хэрэг Явд- лын аятай тохироогоор Ч З юм уу магадгүй азаар сансрын иисэгчийнН /ба- гийн бүрэлдэхүүнд багт- санаа би анхнаасаа сайн мэдэж байлаа, Гурван тин- лийн дӨмиө Интеркосмос программ ёсоор сансарт нисэх монголын нисэгчдийг шалгаруулж эхэлсэн тэр хавар би жирийн нэг ин- шенер ннсэх зснадрильд ажиллаж, олон нөхөдтэй- гээ бужигнан явж байжээ. Тэгэхэд сансар бол мөроө- дөл төдий байлаа. Гэхдээ л Т2ЖНуковскийн акадсинд суралцсап жилүүдэд сан- сар судлалын “асуудлыг сонирхох болж тэрталын ном зохиол уншсан минь бас ч битүүхэн найдвар гэх юм уу манайхан ин- теркосмос программд орол- ЦОХ нь зайлшгүй учраас мэддэг чаддагаа сорнод үзэх хүсэл нууцгайхан Ч гасэн сэтгэлд минь холбор- той явжээ. Тэгээд санаж явбал бүтнэ, сажилж,, явВ- бал хүрнэ гэгчайр болсон, Академид “.ёуралцаж байхдаа дэ: цуутай цисэгчдийН тухай элдэв сонин гайхалтай домог яриа сонсож, Францын ал- дарт нисэгч, зохиолч АнН- туап де Сент Энзюперийн номуудыг уншаад сэтгэл зүрх минь тэнгэрт тэмүү- лэн, тазар дэлхий дээр хамгийн романтик сайхан мэргэжил нисэгчийнихээс өөр ховор юм шиг сапаг- дах болсон байжээ. “Тийн цэлмэг тэнгэрт дүүлэн нисэх: «Мигэ-үүдийг шир- тэн санааширч байтал нэг нөхөр маань гүйн ирж чамайг ангийн дарга Дуу” даж байна гэлээ. ,Аль дуудахыг тэр гэх вэ дээ. Яваад очлоо. Гэтэл дарга маань, Чамайг батлан хам- таалах яаманд дуудаж байна. “Одоохон миний машинаар давхнад ОЧ. Ямар нэг чухал ажил гар- сан байна гэлээ. Яаман дээр ирсэн чинь цэргийн болоод энгийп хэсэг 824- луучуудыг Өмнэлгийн үз- лэгт оруулав, Ямар учир- тайг бид дорхноо таамаг- лалаа, “Би юу мэд л мэндээр 5, Худал үй Ганзориг бид хоёрыг МАХН-ын орлогч эр элсүүлсэп юм. Энэ бол Оддын хотхон Уруу Зиг зам шулуудсан Р 078 оны гуравдугаар ҮЭ РР ен ахуү сн ху ЄВнМ гуРЧЕСТЭЧХЭҮЧР “ХАМТАРСАН НИСЛЭГИЙН хухай БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, сансрын ивсэгч Ж. Гүррагчаа, Б:--АУ-ын торийн шагналт зохиолч С. Эрдэнэ нарыц бичсэн «Газрын татах хүч» баримтал: .. юУ?”ЭЭ БЯХЛРЭУЛГ ҮГ ҮЛЭТ2 хоЁР ЖИЛИЙН ОНД --- МЭлэсгтолгииЭ, 1ҮЭЭС минь тэр. Эх нутгаа гэх СБАРИЛАТАТ -- тУужийн хэсэг) сарын арван найманд ОД- дын хотод ирж билээ. «Звёздный» буюу ОддылА хот. Й далар алдарш- сан Москвагийн ойролцоох энэ цэмцгэр цагаан хот бол дэлхий дээр ижилгүй бө- гөөд орчин үеийн сансрын судлалын төв тархин гэхэд болно. Сансрын иисэгч- дийг бэлтгэх төв тэнд бий. Эпд зөвхөн оюун эрдмийл шалгарсан хүмүүс сансрын ИНСЭГЧИД суудаггүй тэд- ний гар бүлийнхэн, ажил- чид. үйлчилгээний салба- рын олон мянган хүн ал төлдөг. Гэлээ ч хүний мэд- лэг, ажил үйлсийн цоо шинэ салбарыг эрхлэн бү- рэлдсэп хамт олон боль- хоороо өөрийн ааш сан, өөрийн уламжлалтай. Гэвч сансрын судлалын-тон хог гээд ариутгагдмал биш нь мэдээж. Тэнд тус бүрийн ааш араншинтай, гучиг баяр, маргаан зөрөлдөөй, хайр дурлал, хүсэл тэмүү- лэл аль бүхэнтэй хүн шиг л хүмүүс амьдарч байгаа Гавч оддын минь хот нэг л онцгой доо. Тэнд гурван жил амьдарч олон сайхан танилтай болж цаг минутыг ер бусын нарийн иягт хэмнэлд” оруулсан ажил сургуулийн зэрэгтгээ зугаа наадам, найр цэл- гэл аль бүхэлд оролцон сапсрын нисэгчдийн халуун ам “бүлийн гишүүп бол- жээ бид. Оддын хот бол миний хот, миний гэророн гэж бодоход юутай сай- хан. Одоо ч би Оддын хо- тынхоо гудамж талбай, цэцэрлэгт чолөө, шөнө орой болтол тэрэл нь ярайж байдаг орон сууцны ншилхэн цагаан байшин- гууд, сайхан ааштай хүүх-, нүүд, найр тазин угтдаг өег тохитой кафе, үсчин. зурагчин, хун шувуу хөв- сон цөөрөм, Шилмүүс ан- хилсан хотын захын ой дундахь зөрөг зам цөмийг тов тодхон хари байна. Өглөө эртлэн босоод хин- чээлийн байр тийшээ явж байхад хүүхдүүдийн. ДУУ цангииан, ажил уруугаа яарч явдаг хүмүүсийн хөн- төн алхаа товор товорхийн, тэр ч байтугай хүмүүс гол- цуу техникийн ямар нэг танил нэр юм уу сансрын “физикийн томьёогоор гол- цуухан ярьдаг нь сонсов- дох шиг. Бүх юм нь нн- гэтлээ нясил дасал болжээ. , Хөгнөхааны баруун СуУ-- га, Рашаантын минь төрсөн “өвөлжөө ямархан өег ДУ- даан санагддаг билээ. ухаан суусан газар тэр. Гэлзэ ч өчнөөн мян- ган бээрийн алс дахь Од- Дын хот миний амьдралд ямар нэг лруу сайхан. гл- тэн халуун санагдана ХҮ- юм уу, Москва ч юм уу, Оддын хоь алин нь ч баи- дэнл ойр дотно байдаг. Бид зөвлөлт орны хаа ч сявсан өврийн хүн шиг байж дасчээ. Тэтээд ч би Одлын хот- шиний хот гэж болох! бол- жээ. Гурван жил бол вэг ях урт хугапаа ч биш. Ялангуяа миний хувьд энэ турванл жил харвасан сум шиг өнгөрчээ Далан най- ман ОНЫ Хавар Ганзориг бил хоёр Оддын хотхонд анх очоод бүх юм нь бэлэн зэхээстэй байрныхаа түл- хүүрийг авч байхдаа шинэ тазао ирлээ гээд бишүүр- хэзгүй ч гэсэн сансрын ипсэгчдийн ярьдгаар дасах «хугацаа хичзэн болохыг мэдэхгүй байсан. Гэтэл оч соныхоо ердөө л маргаа- шаас эхлээд хичээлдээ явж аїдэнгүүт орос вөхлийн хэлдгээр усаняаа байгаа загас шиг д болсон. Арса ч үгүй юм. Би Москвад Жуковснийн академид, Ганзориг маань Ниекхийн политєхникийп дэ?д (сур- гуульд тУС бүр тав зур- гаан шял суралцсан боло- хоор оюутныхаа ижил да- сал амьдралд” дахиад а- орох пиг болсон. Тэгзэд л бүх юм сансрын хэмнэлд орсон гурсан шил өнгөр- чээ. Хүмүүс даал их удалд ГҮЙ жинхэнэ сансрын Ххо- тод амьдрах болно. Тэгэ- хэд Оддын хотын амьдра- лын хэмнэлтэй төстэй внөх- цөлд хүмүүс байна байх Сансрын ,нисэгчдайн ха луун ам бүлд бид сюутан заятаараз орлоо. Ялгаа нь гэвэл бид эхнэр хүүхэд- тэйгээ амьдрах болно. Олон нөхөдтэйгээ амархан Ч танилцаж ах дүү шиг болцгоолоо Зөвлөлтийн саясрын нйбэгч, Леопов», ЖКаннбеков, Ляхов, Гор- батко нар гээд олон сай- хан нөхөдтэй бас Бьетна- мын Туан, Кубын Томайо, Унгарын Фарнаш нарын зэрэг сайн танилуудтай боллоо. Сапсрын писэгчид бол ер нь нөхөрлөлд та- тамтгай ч гэх юм УУ. илүү дутуу зангүй итгэмт- тий, хөгжөөн наргианд дур- тай, гүлдүүгүй хүмүүс бай даг. “Магадгүй сансар гэ- дэг бод хүний мөс чана- рын хувьд газар дээрхээс нлүү хатуухан шалгалт тулгах болно гэдгийг урьд- чилан мэддэг болбол тор биз. Тэгээд ч ер нь тэд нар ямар нэг хэмжээгээр шалгарсан хүмүүс гэхэд хэтрэхгүй. Тэдплий хувьд бол хоосон магтаал илүүц юм. Эхний үед ласгал сур- ггшэ сар судаалын нэртэй мэр- гэжилтэнгүүд зрээ Лскш ув- шина.. Сайсар бол лмар байхгүйтээО ухаанаа. дайчлахыг шаардана гэл- гийг юуны түрүүн айлгож авах хэрэгтэй байлаа Энз нь эцсийн бүлэгт дурын Хүн єрєөс эзхзээсээ ло хатүү дэглэм журамд өөрийгөө багьж өгөх хэрэгтэй. Цалгао нааз- гайг тэвчиж чадахгүйн з2- рэгцээ бас адгал | яарах- гүй юм бүхнийг дэс дапаа- тай, ул суурьтай гэхдээ бас зоонгтой гэх юм уу 5 өөрийн р мэдэж хийх н цагт алзахгүй. Сансар бол хамгийн дэг журамтай буюу зохмол байгуулалттай хүмүүсийч очих газар юм. Эпд бүх юм эгшнээр, микроноор Хэм- жигдэнэ. Хамгийн өчүүхэн алдаа ч өршөөгдөхгүй. Үү- нийг л бүлд юуны түрүүн ойлгож авлаа. Багш нар. туршлагатай нөхдүүд маань бидэнд ойлгуулж өглөө. Тэгээд л Оддын хо- тын мартагдашгүй өдрүүд эхэлсэн. Өглөө. хничэалийн байрандаа очиж ленц Со!- соод дараа нь Сиеийн та- мирын дасгал хийнэ. Санс- рын нисэгч-дээд зэргийл эрүүл чийрэг хүн байх ёс- той учраас бисийн тамн- рын дасгал єрдөө л хоол тнлиаас ялгаагүй. Тар 4 байтугай сансарт хгөхл ундны дутагдал гардаг юмаа гэхэд наг хэсэгтээ Дд тэсч болно. харин биеийн чалх бяцхан суларсныг Ч тэсвэрлэхэд хэцүү. Тийм учраас өдөр бүрийн шур- гуу “дасгал бидний амьд- ралын хэм боллоо, Бид бас олөр бүр Футбол тоглоно. Бид хоёр тал болоод бүр нэгт жинхэнэ тэмцээн хийж байгаа юм пиг улайран тоглоно. Хүн гаднаас хар- вал хүүхэд шиг яасан зал- хуугүй боөмбог хөөдөг үлс вэ гэмээр. Энэ маань бас зүгаатай сайхан хэрэг бай- жээ. За тэгээд газар дээр сансрын хиймэл иохцолд ашиллаж,. тэнцвэрийн эгхт- нийг дасгах, жипгүйлэлл дасах янз бурийп дүүжин. савлуур, эргэллїїлг дугуй. велоэргометр ЮКорсолесын сандал гэгч дээо олон па- тийн дасгал хийнэ. Асар ИХ хурдтай пентүиїгт суулгаж эргүүлэн газоын- хаас дөрөв тав лахин илт ачаалал уустэнэ, Услл дотао багтай ховж, писэх олгттїоос ШҮхоэээ чөлөөт уналттай буесиа. Лүєтбэлс хурдан тийрэлтэт онгопоор нїїслэг хийнэ. Ингэж л їс- той нэг ээтэүгийг маань гүйцээж өгнө доо... “Үргэлжлэл бий У . . о3 ил ЭРЭЛДР»-, 7. тэмцээний нээлт Гуравдусаар сарын 18, БНМАУ-ын Хүүхдийн то» лоо фондын нэрэмжит спор- тын тимпастикийн олоп ул- сын анхдугаар. тэмцээний нээлтийн ажиллагаа МҮЭ- ийн соёлын төв ордонд болов Монгон бүрээний жалх- лантай дуу цуурайтаж тэм- цээнд оролцох БНБАУ, ЗС БНХУ, БНМАУ, БНСРУ, БНСЧСУ, БНУАУ-ын баг тамирчид төрийнхөө далбааг мапдуулан идрийн цог зол» боо тоголдор наагссаар тайз- наа гарч ирэхэд энд цуглар- сан олон зуун улаан бүчтэй пионер, сурагчид алга” ин- жигнүүлэн ташиж баяр хүр- гэн угтай. БНМАУ-ын Хүүхдийн тө- лоо юондын Төв комиссын дарга И. ЦэдЯ пбал-Фила- това тэмцээнийг нээж хэл- сэн үгэндээ нам, басгаас хүүхэд багачуудын төлөө цаг ямагт анхаарал тавьж тэднийг эрүүл чийрэг бие бялдартай, бүх талын 0бо- ловсролтой болгон хүвзгүү-, ” їнүүлэх талаар халамжилж | ажиллагаа » онөдгоөр, байдаг юм. Манай ходол- мөрчдийн санаачилгаар бай- гуулсан хүүхдийн "төлөө Гурандугаар сарын 19. БНМАУ-ын Хүүхдийн тєлоо фондын нэрэмжит гимниасти- нийн олон улсын тэмцээний спортын төв ор- донд үргэлислэн явагдлаа. Энэ өдөр гишиастикчид тэмцээний олоп төрөлтоор ур чадвараа сорьсиоос хөв- “гүүдийн бага иасанд Керн- чсино ЧОрий (ЗХУ) 56,0, Стойкин Мариан” (БНСРУ) 54, Ц. Алтантогс (БН МАУ) 52,6 оноогоор паг хоёр гурандутаар -байр ззэллээ, Ахлах иасанд Голев Игорь (ЗХУ) 55.5, Карцев Юрий (ЗХУ) 55,2, Ц. Энхтүлшин 54,5 оноогоор эхпий байруу- дад шалгарч алт, мөнгө, хүч рэл медалиар шагпиагдав Охидын бега насанд: Эрст Ириниа (ЗХУ) 37:06, Шербан Марсла (БИСРУ) 36,1, Мол- пар Наталин (ВБНУАУ) 85,9 опоогоор ийг, хоёр, гуравду» гаар байранд шалгарлаа. Ахлах насанд: Д.Оюунтуяа (БНМАУ) 37,6 С. Фирсова (ЗХУ) 36,606, Е, Костадипова (БНБАУ) 35,8 оноогоор өх- їнй байруудад шалгарч алт, мөнгө, хүрэл медалиар шаг- нагдав, Гуравдугаар сарын 20. Энэ өдөр хөвгүүд челоот хө- дөлгөөй, бариултай морь, дүүжилт сайдуур, харайлт. сайрлуур, цагаригт дүүжин- гийн төрлөөр ур чадвараа сорыцгоолоо. Чөлөөт хөдөлгөөнд: Нєри- ясино Юрий (ЗХУ) 194. Па- вел Колар (БНСЧСУ) 18,75, сн Тодоров (БНБАУ) 10,45 оноогоор, Бариултай моринд Ксричеико Юрий (ЗХУ) 18,8, Стойнан Ма- рипиан (БНСРУ) 188, Ч. Энх- түвшин БНМАУ) 18,755 анбогоор, савлуурт Голсв Мгорь (ЗХУ) 19,15, Милзаш Мишлпонинч (БИСЧСУ) 18.75, Пуснаш Арнад (БН УАУ) 18,3 оноогоор, Харайл- тал: ёп Тодоров 458 БАУ) 18,7, Керичеино Юрнй (ЗХУ) 18,6, Пускаш Ариад (8НУАУ) 1855 оноогоор, 5 Корцев Юрий (ЗХУ) 18.8, Сто Ма- риан (БИСГРУ) ,3Э, Де Уу) 18, дүүжинд шитр Тасков (Б1 МилашМпшкович (БНСЧСУ, 188, Голев Исдрь (ЗХУ) 18,6, Стойнан: Мариан: (Б ОЛОН Ч7 Ү2: Ж Ї | У. 1СЁ ї ї ЯМАГТГУЭО/Г » 1 »2Э1 антдцугаар тэмцээн 8. 3 фонд хүүхдийн байгуулла. гын | материаллаг баазыг бахнүүлэх, хүүхдийн гоо зүй, бие бллдрын хүмүүж- лийг дээшлүүлэх тадаар ямагт анхаарал тавьж, ПїнО- пер сурагчдын биеийн тамн- рын ходолгоолийг дэмшиж байдаг юм. Манай оронд спортын гимпастик хогжүү- лэх өргөн бололцоо байна. Сүүлийн гурван жилд цэ- цэрлэгийп иасны хүүхдийн ДУНД ГИМНАСТИКИЙН ТОМЦЭЭ- нийг жил бүр аохиож бай- на. Спортын гимпастин бол хүүхэд залуучуудын спорт юм, Элэ спорт нь залуу гим- настикч бүрээс маш их 2үт- гэл чармайлт, зориг тэвчээр уйгагүй ходолмор, байнгын дасгал шаарддаг. Манай оролд гимпастн- нийг хөгжүүлэхэд Олон ул- сын энэ тэмцээн Чухал ач холбогдолтой бөгөөд монго- лын залуу гимнастикчдын спортын ур чадварыг дээш- лүүлэхэд тус дөхөм үзүүл лэх болно гэйс тэмдэглэв. Дарап нь тус тэмцээнд оролцов, байгаа баг тамирч» дыг толөолж ЗХУ-ын Алма Ата хотын биеийн |тампр спортын хорооны дарга Джайллубеков” Анешай үг хэлэв Тэмцээний нээлтийн ажил» лагаанд МАХН-ын Төв Хо рооны нарийн бичгийн дарга Г. Адьяа, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цавэгмид нар орол- цов. ф-------- 2 СРУ) 17,95 оноогоор нэг, хоёр, гуравдугаар байранд шалгарч алт, монго, хүрэл медалиар энгэрээ мялаалаа. Мон өдрийн үдээс хойш өхид чөлөөт хөдөлгөөн, Х4- райлт, савлуур, дамжуургын торлөөр ур чадвараа сорилоо. Чөлөөт хөдөлгөөнд: Фирсо- ва Спетлапа (8ХУ) 19,235, Брату Мариана (БНСРУ) 19.1: Елна Костадинова (БИ БАУ) 18,5 оноогоор, Ха» райлтад: Эрст Ирина (3ХУ) 19,145, Ц.Солонго (БНМАУ) 18,93. Ивспа Подралеловл (5НСЧСУ) 18,05 оноогоор, Савлуурт: Эрст Ирипа (ЗХУ) 18,75, Шербан ,Марзла (БН СРУ) 18,4, Марил Христаова (БНБАУ) 17,6 оноогоор, Дамжуургал: Эрст "Ирипа (ЗХУ). 18,7, Теодора Филн- пова (БНБАУ) 18,2, Ипена Подраледова (БНСЧСУ) 17,6 оноогоор пэг, хоёр, гуравду- гаар байр эзэлж: алт, монгө хүрэл медалпар шагиагдлаа. Шагналыг БНМАУ-ын Хүүх- дийн төлөө фондын Топ ио- мнссын дарга А.Н Цэдэнбал- Филатова болоп албаны бу- сад хүн гардууллаа Бид тэмцээний! үеэр ЗХУ- ын тамирчин Юра Керичен- котой уулссан юм. Тэр Алма» ата хотын нэгэн дунд сур- гуулийн наймдугаар ангид сурдаг ажээ, Юрл гимиастп- каар долоон синд хичээл, лэж байгаа гэнэ, -- Би анх удалгаа рлоп улсын тэмцээнд оролцон ах дүү Монгол оронд ирж бай- гаадаа туйлыл їйк баяртай байпа. Би энэ тэмцээнээс гурван алт, наг мөнгөн ме- далБ авлаа. Тэмцээнийг сайн зохион байгуулсан БВНМАУ- ын Хүүхдийн талөө фондын Төв номисст баяр талархлаа плэрхийлье!: гэж. тэр арьсай БИМАУ-ын хүүхдийл тө- дөө фонд байгуулагдсаны 10 шилийн ойн , өмпохон болж байгаа энэ тэмцээн нь ах дүү социалист орнуулын өсвөрийн гимнастикчид бие биенэзсээ харилцан | сурал- цак, нохорлол пайрамдлаа “томоохон улам бэхжүүлэх сургууль боллоо. ЗУРАГ ДЭЭР, ОНМАУ-ын хүүхдийн төлөө- фондын ниэ- рэмшит олон улсын анхду- гаар тэмцээний явцаас С С. БОДООШИЙН авсан) авьяаа чадна. рыг багаас нь тодруулан хөгжүүлэхэд нам засгаас ү,.ж., анхаарал халамж ! 3! тарьт байдаг билээ. 1! Өсвөрийн шатарчдын шалгаруулах «Оюун түлхүүр» сэтгүүг лийн нэрэмжит тэмцоэнН саяхан нийслэл хотноо болж өнгөрлөө. Тэмцээн. цэцэрлэгийн ахлах насны хүүхдээс сургуулийн 15 нас хүртэлх хүүхдийг хам рэн явагдсан юм. Тэмцээ« ний сүүлийн даваанд шалтарсан 100 гаруй ша« тарчид 2 өдрийн турш ур чадвар, авхаалж сама баагаа сорьсоны ДҮНД бая тийн дүнгээр нэгдүгээр байранд нийслэлийн 8 дуч таар сургууль, хоёрдугаар байранд 12 дугаар сурч тууль, гуравдугаар бай- ранд 5 дугаар сургуулийн багууд тус тус шалгарав: Хувийн дүнгээр Охидын 8--10 насанд 12 дугаар , сургуулийн - хоёрдутаар ангийн сурагч "Төгсжаргал, 11-12 насанд 58 ду гаар сургуулийн дөрөв, їдүгээр ангийн сурагч Ал-" талсүх. 13-14 насанд 88 дуз їгаар сургуулийн зургадуч ггаар ангийн сурагч Унда (рах-баяи нар тэргүүлжээ." Хөвгүүдийн 8--10 цаг їсанд 50 дугаар сургууз лийн хоёрдугаар анч тийн сурагч Баатарсүх, 11--12 иасанд 75 ду таар сургуулийн тавдуч гаар ангийн сурагч Чин» бат. аварга 13--14 пасанд 5 ду. гаар сургуулийн долду- гаар, ангийн сурагч Бат- мандах нар тэргүүн бай- ранд орлоа «Оюунтүлхүүр» сэт- түүлийн нэрэмжит өсвб- рийн шатарчдын аварга шалгаруулах тэмцээн ийнг хүү амжилттай болж өн- гөрлөө. Тэмцээнд нийслэлийн 1, 2, 12:10 дугаар сур- гуулийн баг тамирчид ндэлхтэй оролцов. 1 Ш. САНДАГ гэрэд зураг.- 5 ! : хЭрхиэхэл сн ВШ БА ц. ДАЛГДОНДОВ ИНДРКС--14140 тангуд зө дэх жилдээ Өө маа тохилсуулах, мод бут | сөөгөнд цас тогтоох мал- | чЧиИД ТӨЛЧДӨД Туслах зэрэг | хөдөлмөрийл аян цуваа | зохиоц байгуулав. | Мөн | ном сурах бичигт хамтїар. | сан үзлэг шалгалт хийл хуучирсат! номыг сэлбоп Х. Моагсарилипын нэрэм жит 7-гийц «Бэ» апгийн | пионерийн бүлэг биеийн тамирын «Хөгжилтэй га- раа» тэмцээнийг орос хэл дээр абхиосон нь багш, сурагчдын сонирхлыг зуссс таж талархлыг хүлээв «Сайн үйлсийн ном»-д учХ долдугаар ангийн сурагч онц сурлагатан Я. Дапаа- сүрэпгийн «Бид--өсвөрийн Сүхбаатарчууд» сэдэвт з0- хион бичлэг, О. Маржгангү- лийп онц суралцдаг түрш- «(4 ҮЙЛСИЙН лага, 4-ийн «Б» апгийн 1 пионерийн бүлгийн «Зал- 1 гамж холбоо нөхөрлөлэ- 1 ЇОН»--Ы ийп ажлын тухай. аймгийн. | пионер сурагчдын цана. | хөпгөн атлетинийн авар- га, «Залгамж үе» аяны «Атхаалж самбаа, эрэлхэг Сэлэнгэ аймгийп Түнхэл | хорооны 8 жилийн сургуу- ! | л бү. | САЙН | тын олон сурагчдыг сайн | | , пионер, сурагчид сургуу- лийн орчин, апги танхи- | зориг» жигүүрээр амжилт- 1 тай аялж яваа наймдугаар ангийн сурагч Ч. Баасан- үйлсийн буухиа ном» ал- үйлсийн номын “хуудаснаа лан ирлээ. Ном аялах бичлээ - | хугацаанд түс сургуулийн Пионерийп ахлах удир- дагч Г. “НУКГИ с-ар--иэшэт ! ! ! | 1 | | 7 д д є С ! ! ! | СЭРВСЛДӨнГ цулцинж ЁСОН чуулган угтсан уралдаанд шах| туулийн “рүүл «Гь ЗЭ Ангийн гарч сургуулийп аварга ЦЭЭЛ |. сурагч С.Битбилэг, Н. Дэмбэ-| Б, ДАМБААГИЙН апсан : рэл иар | «Залгазалбгч» | У?)| гэрэл зураг 1 : Нохөр Даннэль Ортегаг хүндэт пионер болгож байгаа нь. Манай оронд албан. Єс- ны найрсаг айлчлал хий- сэн Сандиногийп нэрэмжит Үндэсний Чөлөөлөх Фрон- тьш “үндэсний. удирдлагын гишүүн БННУ-ын үндэс- ний сэргэн мандалтын зас- гийн -тазрын удирдах Звг- лөлийн зохицуулагч, Хувьс- галыг хошуучлагч Да- низль “Ортога тэргүүтэй БННУ-ын нам, засгийн төлөөлөгчид олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт зочлов. Хүндэт зочдыг түс ла- герьт амарч байгаа пионер сурагчид амьд баглаа цэ- цэг барын уриа цуурдї- туулан балр хүргэйс ха- луун дотно угтлаа. Хүндэт зочид хүүхдүүдийн байр, хөолїы газар, хичээлийн байрын зарим аиги, таихи- маар ордс танилцав, |Нө: хөр Данизль Ортега да- талдан яваа хүмүүсийнхээ хамт орос хөлний хичээ- лийн лингфоны набине- таар опи| хүүхдүүдийн хи- чээллэж баийгадтий танил- цаад, Гопь-Алтай, Сухбаа- ММ 25 (1841) фө. 1983 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 26 ө ЛХАГВАСҮРЭНГИЙН авсан гэрэл. зураг 9-------:--П--------г7 тар: Төв аймгаас Отгон- нараас Д. Ганчимэг, Ц. баяр. С. Энхцэцэг ямар дүнтэй- суралцаас байгаагий пь. сонирхоход хүүхдүүд онцсайн суралц- даг гэж хариулаад ДУУ Дуулж соппрхууллаа. Хүндэт. зочдыг их тан- химд орж ирэхэд “пионе- рийн хүндэтгэлийн шугам жагсаал болж, нөхөр Да- инэль Ортегаг хүндэт пио- нер болгон улаан бүч зүүш өглөө Нөхөр Да- ниэль Ортега пионер су- рагчдад хандан. хэлэхдээ, Өнөөдөр та бүхэц биднийг маш их. халууп дотно хүлээн авлаа Та бүхэнд Нинарагуагийн пионер су- рагчдын өмнөөс гүн талар- хал “илэрхийлье. Никара- гуагийн хүүхдүүд тапай ана сайхан лагерьт удах- ГҮЙ ирна гэдэгт итгэж байгаагийн паг адил монго- лын ппонер сурагчдыг а6- рийн оронд хүлээж апахал бэлэн байна 1921 онд ялсан Монгол ирсэн дөрөвдүгээр ангийн сурагч ардын хувьсгал: 1979 онд ялсан Никарагуагийн хувьсгал бидний ийнхүү баяртай учрап уулзах сай- хай боломж олгосон юм гээд хоёр орны найрамдал улам бэхжихийг ераөп Дараа нь хүндэт зочид «Алтан хараацай» тө- гөлд дурсгалын мод тарьяс суулгав. Эрхэм хүндэт зочдыг олон улсын инонерийн «Найрамдал» лагерьт азоч- лоход МАХН-ын Төв Хо- роотм Улс төрийн Товчоо» ны орлогч гишүүн, БНМА У-ын Ардын Их. Хурлын Тэргүүлэгчдийн орлогч дарга Н. 7Кагвапал, МАХ Н-ын Төв Хороопы хэлт- сийн эрхлэгч Г. Дашзэвэг, Хүүхдийн төлөө Фондын тов комиссын дарга А. И. Цэдэнбал-Филатова. МХЗ Э-ийн Төв Хорооны «нэг- дүгээр нарийн бичгийн дарга Л. Түдэв: Монголын эмэгтэйчүүдийн . хорооны дарга Л.Пагмадулам, алба- нм бусад хүн хамт явлаа, МОНПАМЭ. Льч 18В 388104. Саяхан Д. Сүхбаата- рын” нэрэмжит МПБ-ын Тон Завлолийн Тэргүүлэгч- дийн хурал болж псрийн сонгуулийн цуглааныг 30- хийн явуулах тухай» тог- «Пио- чуулган, тайлап “ишонерийн байгуу. Д.. Сүхбаатарын... нэрэмиит. МПБ-ын | Төв зовлөлөөс баталсан заав- рын дагуу (4 дүгээр ас рый 1--15-нд пиоперийн салаа, бүлэгт, 18- 25-нд бүлгэмд) о» хиоп явуулах, -- Пиоперийр тайлан сокгуулийн цуглаанаар бүлгэмийн хамт олны дунд нэр хүндтэй. сурлага хүмүүжлээр тэргүүний, зохион. байгуулах авьяас чадвартай. иионерүүдийг аймаг, хотын пионерийн чуулганд зохих тоогоор сонсохыг пиоперийн бүх шатны. байгууллагуудад үүрэг болго. а хийгдэж бицаа ол шицлыг улам. ярЧаилгүүлҮэ сурагчийн жис пионё- | рийн салаа. бүлэг, бүл- ГӨМД зохиогдож байгаа ажлын хүмүүмшүүлэх үр нөлөөг шинэ шатанд гар- “гах --Орон цутгийн нам, ХЗЭ-ийн САйгуулдагын удирдлага, туслалцаа агч, пионерийн ашхан. шатны байгууллагын тайлан сон- , гуулийн төлөплөгөө гаргаж ажиллах, --Аймаг, хот, районы пионерийн чуулганы хо- төлбөрт аймаг, хот, райо« ны пионерийн штабиас МХЗ9:ийрц ХУШ нх ху. рал, Монголыг пионерийн «ОХалгамжлагч» У, чуул, : пионерүүдийн | Саардлэг,”/ ганд чадаар шалгасан тэмцээн зохиох, | пионер, сурагч: дын “сайн дурын уран сайханчдын үйлэгт шал« гарагсдын нонцерт тоглох зэрэг ажил тусган 5 Ду гайр сарын 15-ны дотор багтаан явуулахыг аймаг, хотуудып пионерийн зөв- лөлд даалгажээ. МХЗЭ-ийн. ХУШ хурал, Монголын пионе- рийн «Залгамжлагч» У чуулганыг сурлага хүмүүч шил, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын онцгой амжилтаар угтахыг мапай орны нийт пионер, су? рагчдад: МБП-ын Төв Зав лол “уриалжаэ, ҮРЭЛМАА,ТҮҮНИЙ НӨХӨД Инээмсэглэсэн харц-, тай дугуй царайтай, гоо- лиг охин бочин хөгжмийн ард хаззээ хэзээний жү- зойгчин хүй шиг цэмцийн сууна. «4Хуйт муур» бүжгэн жүжгийн бяцхан хунгийн анлгуу иамуухай эгшиглэ- лээ. ГБочин хөгжмийн уя- хан аялгуу дуурсаж хос хулсан сэлүүр нь ил гарч далд орон байх нь нуу- рын мандалд наадан буй бяцхан хун лугаа аднл сэтгэлд бодогдоно. Нялх хунгийн хосгүй нандин төрхийг хөгжмийн хэлээр урлан бүтээсэн хөглсїийн суут хүн П, Чайнорскийг бїизирэх сэтгэл өөрийн эрхгүй төрнө. Энэ охины изр нь Үрэлмаа, Дорно- говь аймтийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 10:й «А» ангийн су- рагч, Эйз ангиас төрсоп «Улаан туг» хамтлаг 1982 онд болсон улс То- рийн дууны их паа- дамд аймгаасаа шалгарч | Хэнтийн бүсэд болсон шигшээ тоглолтод рол- цож өндөр үнэлэлт авсай юм. Хамтлагийн гишүүд НЬ С. Азжаргал, Г. Батцэ- цэг, Б, Баттуяа, Н. Са- ранчимэг, М. Саранцэцэг Д. Чинцэцэг, Ц, Урэлмаа пар билээ, Хаврын нар эззсэн тог- туун өгдөө айлчлан ирэхэд хакнр хатуу өвлийг давсан хүн малын -аоо аргагүй нэг тэнийнэ. Гэсэн Ч ма, най хашир малчлын хотол цаг зуурын сайхан хүуср- талгүй төл хүлээн авах мал- суурьт ч гэ- далх-ЕӨГд Долуулаа онц сурдаг. Долуулаа спор- тын зэрэгтэй Долуулаа ур- лагт авьяастай, тоолбол нас ча- цуу, төөлбөл нуруу нжил охил. Ц. Үрэлмаа пионер су- рагчдын урлагийн үзлэ- гийн мөнгөн медальтай «Залгамж үе» аяны гавш гайч, эвлэл, пионерийн сонгуульт ажлыг таван жил хийж байгаа алгээ. Бид Хрэлмаатай уулзаж ярьсад юм. -- Хамтлаг чинь та нартай хамт Төгсөх үү? гэхэд Үрэлмаа ипээмсэг- лэснээ бид хамтлагаа МХ ЗЭ-ийн их хурал нээгдэх өдөр ГУ ангийн «А».бү: лэгт хүлээлгэж өгнө. Их хуралд зорнулсан хөтөл- бар бэлтгэн байгаа гэв, -(Х ангина төгсөөд ямар сургуульд орох вэ? гэхэд тэр охин -- Номсомолын дээд сургуульд орох болзлыг Ои хангаж чадах болов уу? гээд ашгийнхаа хаал- тан дээр ннээмсэглэсээр үлдсэн юм. Б. БАЗАРРЛГЧАА НЭГ АНГИЙН НАЙЗУУД Монгол дээл, хантааз өмсч, тоорцог тавьсан жлалхан охидын хөгжлмдөхийг харсан хэн бү- хэнд өхөөрдөн сэтгэл аргагүй . Тэд бочин хөгжмийн араас дөпйгөтн цухуйх 0о- ловч турьхан гараараа тог- лох хөгжмийн аялгуу нь танхимд цугларсан настан буурлуудын уярал хайрын нулимсыг унагадаг юм.Авь- яаслаг эчэохид Архангай аймгийн. Хашаат сумын дунд сургуулийн дэргэдэх « Номгоны улнта» чуулгын хамгийн залуу уран сай- халчид, Тэднийг Н. На рантуяз, А. Лхагвасүрэн гэдэг богөөд нэгдүгээр ан- тид сайн сурдаг баатар- чууд. Энэ хоёр охиц маань аньяас чадрараараа шал- таран тус чуулгын бүрэл- ДэЭхүүнд саяхан орсон юм. Чуулгынхай сумын тө» лийн хөдөлмөрчид, суурь бригадын малчдаар олон- таа явж копперт тоглоход бүхнээс түрүүн бяцхан охид л үзэгчдийн таларх- лыг хүлээдэг, Нарантуяа. Лхагвасүрэн хоёр саяхан сүргуулийн захиргаа. су- мын захиргаанаас « Авар- гын диплом» гэсэн ХҮНдД- баярлах төрио. тэй сайхан шагналыг ХҮ” лээн авчээ. Наг ангийн авьласлаг охид маань бас эвлэгхэн аргагүй бүжиг- лэж шүлэг уншдаг төдийг гүй энэ хичээлийн жилд олон ном уншияс уншлагын аварга уншин Багш ГАНБААТАР Балн-өлгий аймгийн |Ца гаайгуур сумын 8 жилийн сургуулийн «/-гийн «Бэ» ан- гийн сурагч А, Нурбол пио- иер сурагчдын урлагийн үз- лэгийн алтан медальт, зоп- адолтийн дуу дуулаачдын мон- төн мєдальт, «Залгамж үе» алины ганшгайч сурагч юм. АЛТАНЖАНГИЙН авсан гэрэл зураг . УРАЛДААН Фвлугаар сарын нэгэн хүртэл лаалах гээд л тэнд байгаа ХҮН болгон сав зайгүй ашиллацдгаана. Күлпаран, Эрхэмбаяр хоёр ч томчуу- дын энэ ажилд гар бие оролцон нялх хөөрхөн хур- гануудыг угжин, хүйдэс цэвэрлэцгэзж байлаа. Тэд" Ховд аймгийн Ховд сумын ДҮНД сүргүулийн сураг- чид. Гургидугаар улирлын амралтавраа малчин ах эгч нартаа туслахаар, тэдний сургуулийн сурагчид малч дын хотыг зорьцгоожээ, Тус сургуүлийн сахир- гаанаас «Төл тумний үйлс» сэдэвт сарын ажил зохион явуулж байна. Үугээр шеф улаг бовгадын малч: дал төлийн нэмнээ, УУг ЭлгэвчЧч хийж өгчээ... Мөн хашаа дулаалах, мөс бэлт- ГЭХ, Өвс татах ажилд тус. аав, Төл бойжуулалцах су- рагчдад «Төл бойжуула. хал анхаарах зүйл» сэ 2 БОД СОЛЛ6, ллий) “1398: Є уг, 2 : гуулийн захиргаанаас су- рагчдын дунд «Өсвөрийн аварга төлчин» шалгаруу- лах болзолт уралдаан зар- дасан нь хүүхдүүдийн хө. дөлмөрлөх идэвхийг улам өрнүүлж байна Одоо тус сургуулийн сурагч Күлпаран, Эрхэм- баяр изрын зэрэг олон су- рагч өнгөрсөн жил тал. бойжгуулалтаар аймагтаа нагдүгээр байр эзэлсэн сү» мынхаа амжилтыг батат- гахад тодорхой хупь из мэр оруулахаар чармайн ажиллаж байна. . Домборын сүрлэг сайхан алдгуу уул талыг. Ццочоон дУуурсаж сонссон хэний боловч сэтгэлийг иланх- тэй, сайн сайхан ашил үйлсэд уриалан дуулна. Хавпын илч муутай (їл: ран шингэх үед түр амс- хийхээр суусан малчны хо- тоос энэ Пхан аллгуу “сонсогдож лаа. «Хөх “Домборын чуулга Тус сургуулийн СуРх, , ТӨЛИЙН ДУУ-- ХҮҮХДИЙН БАЯСГАЛАН малчин ах, эгч нартаа пүу хөгжмийнхөө дээшээр ая өргөж малчдын хотоор буу- хиачлан тоглож лана. Тэд- ний тоглолт малчдын хө- долмөрлөх урам зоригийг сэргээж, очсон газар бүо- тээ талархлын үг сонсож байна. Ялангуяа чуулгын гоцлон дуулагч К. Маржал- НЫ цээлхэй Яруүу дүү үзэгч дэд ихэд таашаагдав, «Хөх сэрх» чуулгынхан МХЗЭ-ийн Төв Хорооноос «Хүүхэд залуучуудын гоо зүйн хүмүүжлийг дэашлүү- лах талаар» гаргдсан тог- тоолыг хэрэгжүүлэхэд чиг- лэгдсэн їїзлээд ажил ас- хиож байна. Чуулгынхан МХЗЭ-ийн ХУШ их хүрал Монголын пионерийн «Залгамшлагч» У чуулган угтаж үндэсний болон сонгодог хөгнмийн азохио- лоаор урын сангаа бая- шуүлн, бонгад, сууриар явш конперт таглож бай- ыг : Багш Х, ШИЛДЕБАЙ 8СВӨРЙН | | СҮХБАЛТАРЧУУД, | ЇАР ЗУРГИЙН МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, Монголын нионерийн «Залгамжлагы» У чуулган угтаж Сурагчийн жилийг тохиолдуулан пионер, су- рагчдын авьяас чадварыг хөгжүүлэх зорилтоор БИМ АУ-ын МРТУХ, Д. Сүх- баатарын нэрэмжит МЇПБ- ын Төв Зөвлөлөөс хамт- ран манай орны ерөнхий боловсролын дунд сургуу- лийн 4-8 ангийн пионер сурагчдын дунд «БидД-- өсвөрийн Сүхбаатарчууд» сэдвээр гар зургийн урал- даан зарлаж байна. Уралдаанд оролцох Ссу- рагчид нь бүтзэлээ энх тайван, найрамдал нөхөр- лөл, нам, эвдэл,| Пноне- рийн байгууллагын түүхэн замнал. ахмад үеийн хувьс галч дайчин баатарлаг уламжлал, хөдөлмөрийн үлгэр дууриалаас Сурч хүмүүлгин байгаа. хүүхэд багачуудын нааргалант амьдрпал:, хүсэл, тэ»гүүлэл. мэргэислийт чиг баримжаа олж, тал бурийн авьяас чадвараа хөгжүүлж байгаа болон эх орон, байгалийн гоо сайхны тухай апэрагөр- гөн сэдвээр 30х40 см-ээс дээш хэмжээтэй цаасан дээр гүашь. ус. тос, х рандаа: нүүрс, тушь болон сзургайн бусад төрлөөр зурж болно. Бүтээлийг 1983 оны тав- хугацаанд «Монгол теле- внз. сургууль хүүхдийн редакци, уралдааны ко- мисст» гэсэн хаягаар Ххүу- лээж авна. Бүтээлийн ард өөрийн овог, нэр, нас, эрэгтэй. эмэгтэй. аль сур- гуүлийн хэддүгээр ангид ямар сурдгаа толорхой бичнэ. Уралдаанд ирүүл- сэн бүтээлийг телевизээр үзүүлж үзэсгэлэн гаргана. Уралдаанд ирүүлсэн бүтээ- лийг буцааж өгөхгүй. 1 байр 1 1983 онд ЗХУ болон ах Дүү социа- лист орны пионерийн ла- герьт ампах урилгаар Ц байр 5 -- Олоц ул- сын ппонерпйн «Найрам- дал» лагерьт амрах үрил- гаар ПГ байр 10 -- Ороп нутгийн пионерийн ла- терьт амрах урилгаар шаг- нана. . Мөн идэвхтэй оролпсон 20 пионер сурагчлад дип- лом, дурсгалын зүйд олто. но, БНМАУ-ЫН МРТУХ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛ Ї Хүүхдүүд та нар аав, г, Бэвийсээ төлөвлөгөөт алс “даа цаг хугацаанд нь бу- юу хугацааны нь ёмнөӨ биелүүлэхээр ямар их шургуу хөдөлмерлөдгийг сайн мэднэ. Тэд ажлаасаа “єр хоцордоггүй. Ажлын “цагийг нарийн баримталдаг. Ажлаа чанартай хийдэг. от зохиол уншняс су далж, лекц яриа, хичээлд сууж, мэдлэг боловсролоо байнга дээшлүүлж бай- даг. Эрхэлсэн ажлаа. со аавБал сайн хийх талаар арга барилаа бодол, са- наачилас байдаг, Бие бие» нийхэз туршлагаас харил- цан суралцдаг, Тэд ин- тэж ажиллах ёстой гэдгээ түн ухамсарлал, ойлгосон байдаг. Энэ бол тэдний түрэг хариуцлага том. , Тэгвэл сурагч та чарт эрхэлсэн ажил бий зоу? Хариуцлага бий юу?бий. Та нарын зрхалсэн гол эээ шу АТРЖ, -Үсглсүүф сажил “бол суралцах хөч долмөр юм. Та нарын суч рах хөдөлмөрийг амлсилтч тай болгоход сургууль, багш пар, ажилчин, юмал- чин, эмч гээд төрөл бүч рийн мэргэжлийн хүн, олон арван үйлдрар. ал- бан газар тусалдаг. МїН- шээлбэл та нарын суудаг ширээ сандал, анги тап- хим, иддэг хоол, омсдөгГ хувцас, үздэг ном цєм ажилчин, малчин, барил- гачин зэрэг олон хүгий ухаан бодол, уран гараар бүтдэг шүү дээ. Багш нар. хичээл заадаг, Ээж, аав, ах эгч, эмэз Өвөө ЧИНЬ та нарт тусалдаг. Сурагч хүний суралцах хөдөлмөр улс орон, ард түмсонд их чухал хэрэгтэй. Та парыт нам. засаг ард түмэн чинь манай ирээдүй гэж их анхаарал, халамж тавьдгийн учир энэ юм. Ийм учраас сурагч бү- хэн онцсайн суралцаж, сайн хүмүүжил опц-сахил га баттай байх нь эх ор» ныхоо өмнө хүлээсэн та нарын үүрэг, чиний ха- рнуцлага юм. Та нарыг үүрэс хариуцлагаа хэрхэн ухамсарлан, яан: (бие- сайн, сайн, дунд суралц- лаа гэн улирлыл д талаар бапшийнхаа ярьд- гийг Чи санаж байгаа байх. Энэ дүн эхлээд ан- гн ангиар гарч, дараа нь сургуулийн хэмжээгээр аймаг, хотуудын эцэст нь улсын хэмжээний бүх пиопер сурагчдын .сурла- гын дүн нэгтгэгдэн гар- даг. "Сурагч хүн энз их хав риуцлагатай хөдөлмөртөө еэ хандах гпз? Сурагч хүний сурлага, хүмүүшлийн амжилт сөрвөөс нь нх шалтгаална, Та нар өөр өөрсдийнхөө аль хэр хариуцлагатайг дараахь зүйлээр шалгаа- рай. 1, Хичээл бүхэнд ай- хааралтай сууж, багшийн залсан зүйлийг сайн ойл- гош авахыг хичээдэг үү? 2. Чи гэрийн даалгав- рыг тогтмол хийж байна уу? Багшийн өгсөн даал- гавар бол та нарын бие дааж хийх ажил юм. Гэ рийн даалгаврыг алдаг оног хийдэг хүүхэд хааяа тааралддаг билзэ. Ийм сурагч хэзээ ч амилттай суралцаж /чадахгүй. Багш, антийц хамт олон, эцэг эхийн даалгасан ажлыг 1141411111111111111111111111111110171111111111111111113111111111717-0111111101111111:1111:1114007:::1121123::011-12 Өсвөр үеийнхний гоо зүйн боловсролд СЗҮҮЦДИЙН ШИНЗ ДУУРЬ Дуурь бүжгийн улсын яга. ал ДУУ- -ийн “хүүхдийн дуурвар “ пионерүүдэд бэлэг барив. - Хлтэрийн сэдэвт «Чоно ба -о додоон ишиг» гурван бүлэгт. 3 дуурийн 5 үзэгдэл бүхий эл "оо цомнол болон аяыг Марнан “Жовэл бичлээ, Энэ дуурийг “Ленияград, Киев зэрэг ХО- туудад тоглоход үзэгч шио- нєр сурагчид ихэд сонирхож өндөр үнэлж байсан бөгөөд со манай оронд Чїиэг адил. үнэлэлт авч байца. Энэ “Дуурьд ховдог шунахай Х0- роп муу санаатцыг чоно Шу- лам, ойн савдгаар, эв нэгд» ишиг, туулай, баавгай ” зэрэг амьтдаар толволүү- “лэн үзүүлсэн бөгөөд, «Санаа - Муут ойЯвзан хатна» |гэдэГ ” үгийн утгыг «Эвт шаазгай буга цамнадаг» гэсэн үгтэй шуулан Бньсилйраа ДУУ- 1 “вөрчлийг улам гүнзгий болгол: байна. “Ба Дуурийг лус Ш-йар ерөнхий най. Эрдэнэбулган тоглууллаа, үжгийц хувч санааг үзэгчдэд зов хүртээ. хийн зэрэгцээ чонын аальт араншинг дурайтал зураглах байна, Ц.. Ерөөгийн бүтээсэн шултын дүр үзэгчдэд Ихэд үлэлзгдлээ. Ууган цагаан ишиг болж жүжлглэсэнц Н. ЯГдвамаа, эх ямаад тоглосон Ц, Моөнхшүр иарын тоглолт нх сайхан боллоо. Уг жүж- гийн бусад рольд дуулсан Г. Бансгалан, Г. Бэх-очир, 5) Баянбнлаг, С. Оюун Ч авьяас билэг бусдаас тодорч байлаа. “Энэ дуурийн бүж. “гийн хэсгийг БНМАУ-ын ар дын жүжигчин 0, Ганбаа. тар эрхлэн тавьж, У. Бү-. рэнбэх хөгжмийг удирдан цас, тайз чимэглэлийг салуу зураач (С. Ариунболд, Д. Адьяа нар урласан богоод дуурийн тавилт, хогшишт, бү. жиг, дууны авцалдаа, тайз чишэглэл үзэгчдийн хрраг- цээнд бүрэн нийцэж байда. Манайд анх удаа тавьж байгаа хүүхдийн энэ Дуурь үзэгч пианер сурагчдын 00 зүйн боловсролд зохих үр нөлөө үзүүлээд 0гсохгүй, ДБУАТ-ын залуу дуучдын ур- лахзрдмийг яхнулахад том алхам болан. Мон ахтад уран «бүтээлчдээс суралцах сайхан боломжийг залуучуудад нээж өглөө. лын Яанны ажилтай с “-7 Б, РАВДАН: "7 рүүдээс төдөн хүүхэд онц» 5 шэлн2 БТРРЭЛАТ, биелүүлэхийн төлөө хаа шаг хүч чадлаа хүний сайхац чанар шүү- ХҮүүрэг, даалгаврыг за гэж Самла- улс эх орныхоо өмнө ха- рнуцлага хэрэг шүү. сурагчийн бодол “ядмаг, хэд ярианы бая- лаг шуутай байдаг юм. 4. Цэвэр, гоё бичигтэй болох хэдвөлгөенийг бүлэг, салааныхаа дунд өрнүүлж алтллацгаа. Энэ нь та нарт нягт нямбай, хичээн- гүй чанар ззэмшиж, Саа хилга баттай "болж хү- мгүүүтнихэд чинь тусална. 5. Аливаа шнлыг хий- хийн өмнө яаж хийх ар- гаа бодож, боловсруултн сур. Ямар нэг тоо бод- лоо гэж саная. Түүнийг болох олон аргаас хам- гийн ашигтай, хялбар дө- хэш, уран гоё арга оло- хыг ямагт хичээж бай. 6. Бие биенийхээ арга алжиллагааны сайн зүй- лээс шамдапй суралцах нь чухал. Найз нөхдөд чннь ямар нэг сайн зүйл бий. Түүнийг гярхай олж харж чаддаг байх явдал нх ЧУ- хал. Хүний сайн талыг дуурнаж бай. Харин ду- тагдалтай зүйлийг нөхөр- төөинлэн далангүй иөхөрс- гөөр хзаж, засч зал- руулжс байхыг эрхэмлээ- рэй- Ч. Ямар нэг ашлыг хийх үед тохиолдох бэрх- шээлээс бүү шантар. Бэрхшээлгүй ажил гэж байдаггүй юм. Хэрэв түү- нийг даван туулах арга, барилаа олохгүй бол багш, зэв, ах, эгч. найз зэсвө нуулгүй, асуун аав. нэх суВ- Манай сонины хэлэлцүүлэг Ө о Ф о Ф Со 2) (0) (0) Оо Со) со о о о о Со! о Оо о 12 2 ЇЗР ЙН . 11111111:1:28 Бид «Пионерийн үнэн» со0- ниныхоо «Гэрийн ддаалгашсар» хэлэлцүүлэгт бОролцож найз нөхөдтэйгээ санал Сэтгэгд» лээ солилцохоор шийдлээ. Миний хувьд зарим үед даал, гавар хийхгүй. хичзэлдээ оч- дог тохиолдол байдаг д даа. Үүний гол шалтгаан нь өөр. төв. тодорхой цагийн хуваар» гүй суралцдагт оршдог гаж ,/ би бодож байна. Хичээлийн багшийн заал байгаа. хичзэлийг сайн ойлгодаг бо- ловч гэрийн даалгалраа гэр- тээ хариад тэр өдөртвө хий. ! дэвгүйгаас маргааш нь ОЙЛ- б тогдохгүй зүйл гарах Юм. їс| Тэгээд л.даалгазар хийхгүй Суоадог. Ч 8 (о) дайчлан. Д ашиллаж сур. Энз бол алдаж байгаа “ЧИНИЙ ТӨЛӨӨ ЯРИ, гээн хийх гэж Ях цаг зарцуу” даахгүй шүү дээ. 9. Пионер хүн үнэнч шударгыг зрхэмлэдэг. ХЭ- зээ ч худлаа хэлн: болох“ гүй. Худлаа хэлэх бол их муухай хэрэг. Ийм ч «худ жигшдэг юм. Харнуцла- гүй, салан задгай, сахил" тагүй байдлаас болоод худлаа хэлдэг хүүхэд хааяа тааралддаг. 10. Гэр орон, ани танхим, гудамж олон ний-- тийн гааар соёлч болов“ сон, ариун цавэрч, төлөн томоотой бай» сур. Ийм байдлыг өөртөө хэвшүүлж, сурвал хууль дүрмийг са« хин биелүүлэх харнуцла« татай үүргээ биелүүлж байгаа нь тэр. Говь-алтай аймгийн 10 жилийн сургуулийн хүүх“ дүүд сургуулна засвар« гүйгээр 10 таруй жил эдэлж байна. Энэ бол пх сайхай туршлага. Энэ туршлагыг антн, сургууль дотуур байр, суудаг бай- шиндаа өрнүүлэн ажил давад улсад хичээн НК ашигтай болохыг та нар өөрсдөө бодож тооцоолиЕ үзээрэй! Эпд дурдсан бүх зүйл пионер сурагчид та на4- рын улсын өмнө хүлээ сэн эрхэм чухал үүрэг, саавал биелүүлж сурах хариуцлагатай ажил мөн. Сурган хүтгүүгнүүлэх ухаа- ны хүрзэлэнгийц эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга Д. ДА /07-15101515с 01910199 010|6(9|0151519:6:5191915151519151510151-2 Даллгавар хийдэггүй бас (1 нэг шалтгаан нь цаг хугацаа баримталдаггүй телепиз байц га үздэг явдал юм. Би теле. визийн бүх программыг дуу- сан- дуустал үзэж суусаар шөнө орой болгочихдог, ТО. гээд даалгавар хийхээр суу- хад пойр хүрнэ. Гэхдээ энэ явдал надад үргэлт: тохнолд- доггүй л дээ. Харин би г9- рийнхээ даалгаврыг хийхдээ. эхлээд олгебрь, физик, гео- мєтр зэрэг сэтгэн бодох үйл алшллагаа шаардсан хичээ- лзэ хийдэг. Дараа нь орос, хэл, монгол хэд зэрэг бич- гийн хичээлээ, Орой унта- хынхаа өмнө 0уюу өглөө эрт босоод унших хичээлээ, хийдэг Гэрийн даалгавар бие дааж хийхэд хамгийн бэрх- шээлтэй Нь тоопы төрлийн хичээл байдаг. Харин миний бУ найз Туяа алгебрийн хичээлд сайн Иймээс бид хоёр даал- гавраа хааяа хамтран хий- дэг. Ипгэж хийсэй даалгавар үр дүнтэй болж маргааш нпь хичээлдээ нүүр бардам очдог юм. Ер нь хамгийн гол нь хичээлдээ анхааралтай сууш өдрийн хялээлийг өдөрт Нь О хийж байвал ямар ч хүүхэд т онц сайн сурч болно гэдгийг би ойлголоо. Иймаэс би су- рагчийн “жилд өрийнхөө өмлө гарийц даалгалраа тогт- мол чдиартай хпймж хэвших зорилт тавьж байна. (0|0|0|0|0(0|010|0(919010101919119191010110) С: ? Найз нөхдийгөө сониныхоо «Даалгавар» хэлэлцүүлэгт оролцож санал бодлоо С0- лилцохыг хүсье. 999999, Б. САРАНЦЭЦЭГ ё Б.ТОТОГОГО1010101910101016101010101010101019(0|0|01910(0(01010167 БЭХРО нд Жж.ГУРРАГЧАА,С.ЭРДЭНЭ СБбАРилтТАТ шигт Өдрүүд байнээ Наят ПЕН, рван хоёрдугаар сэн нь тэр юм. ТУУЖИЙН ХЭСЭГ, ёс ЗАР өв- | Эмнэлгийн тасалгаанд энэ 5 сарын ОраН. хэ: Бурденко- мэтийг бодож хэвтэх боллоо. боллоо. Гэтэл тэр банди нар гэсэн хоёр толгой бол бүр сай! гийн пэрэмжит цэргийн эмнэ нар Чих- ирлээ. “Тэд намайг -8 7: хулигаан байх лнзгүйгээс гад- гэдэг. Жишээ нь бид Л ГЭХЭД дэгт дэвтчнхлээ. Гурван жиг ёйй Увс УС-02, 88 сайн болно 5 й на морь л унаж. үзвэл хамаг Болгар, Куба, Монгол, Герм2- лийн турш биеэ дайчилж хий. 2РУЦГҮУМЧЫ өнд анз байдал хэрэг нь бүтэх юм шнг арайл ны эрдэмтэн, мэргэшнлтний сзн дадлага сургууль талаар Ганзоригийн хувьд бүр ч : урд минь сөгдөх Нь холгүй хийсэн янз бүрийн багажийг болох вий гэхээс ёстой Яс 2222018086 совсож гуйлаа. Тэгэхээр нь би бүр ашиглан газар сансрыг ШИН-ыннь хавтайна. «Хэлж 98 алгүйг байлаа. Бид хоёр гур- байчихаад хотын хүүхдүүдийг їкилж байна. Манай монголын дэггүй хийсч | ирдэг» ӨВЧИН 52 8--нл ходбоотой юм шиг яв- “морпороо боогоод байх аятай- залуу эрдэмтдийн похвоп 6бү- гэлээ ч ийм үед Өздөнө гэдэг сан болохоороо “хэн хэпийхээ хансанагдав, Гэтэл нэг нь ха- тээсэд сансрын туяаны ТОО-дзгүй явдал юм. Тэгээд ЭМнэЛ-222 (888: мэдэхээс ОЯЛХ (ВЭ. лааснаасад нэг хөөрхөн шүгэл луур багажийг орчин үеийн гийн тасалгаанд бодол болон Сансрын орлон нисэгч гэдэг бол гаргаж, морно унуулвал ЧИНЬ техникийн сэтгэлгээний ХЭМ- хэвтэхдээ Эмч нарын Эрдэм 022 зүйн хувьд нх л яриваг- үүнийг өгнө гэлээ. Би товчийг жэзнд хийгдсэн гэж МЭргэ- чадалд итгэхийн зэрэгцээ СЭТ- (5 хэргэжил. Бүх дасгал сур- нь шохоорхоод тэссэнгүй Ө9- исилтпүүд сайшаасан. Ёр нь гэлээ чанга барих ёстой Гэд- гуулийг сүүдэр шиг хамт байж тийнхөө эмээлтэй морийг өгөөд мапай эрдэмтэд впэ НислЗгийН гийг | мэдэн- өөрөө өөрийгөд 2002): сансрын хєдгийн/ га. тавьчихлаа, Надад шүгэл 9Г- хөтөлбөрийн | олон нарийн ятган зоригжуулна Николай рааны талбайд хамт очоод 9 сөн нусгай мөртөө сэргэлэн ашлыг биеэ дааж буюу ХАМТ- Островскийн тухай бодлоо, нөхрийнхөө огторгуйд дүүлэн - байрын жаал - морийг МИНЬ ран хийлцлээ. Энэ бол бахар- «Болд хэрхэн хатаагдсан нь” одохыг үзэж газарт хоцроно 5 унаад явлаа. Маасайтал ИНЭЗ- халтай хэрэг бус уу? Манай романыг би бага сургуулийн гэдэг бол амар юм биш. Ёстой Төгсгөл. Түрүүч нь М:24-т гоод баярлан: байх гэжсниг- физицгчид, ОДОН Орон судлаг- сурагч байхаасаа олон дахин нпүү ч үгүй дутуу ч үгүй хоё- тэйхэн. Өхлээд ойрхиуур тойрч шир хориод жилийн |ӨМнөес улшсан юм. Павка КорчагиН .45,.. нь ирйсч байгаа хэрэг ч 7 ! шогшуулап. Тэгснээ зориг 0- хиймэл дагуул ажиглахаас їмнпийхтэй зүйрлэход Ямар ЁЧ дээ. Гэвч хэн нэг Нь ОР- Хүций бие махбодь шинэ буюу сон, бололтой «Тасганы 0800 уєлээд сансрын судалгааны халцзшгүй | хүнд | бэрхшээл, үү ирсэгчийн Ху ногДСОН ер бусын нөхцөлд дасах болол- сод яваад өглөө, |Нэг ХАрсал днз бурийн салбарт Амжилт- амьдралын ямар хүнд -ЦОХИЛ- огыэ биелүүлээд! л зоригтой цоо пбоц хязгаартай ч гэсэн тэр чинь, цогиулсаар айлын хашаа “її амйиллааг байна. “Манайд тиг давж жагсаалдаа эргэж үлдэхээс өөр яах билээ. ) хязгаар нь басхүп хүнд паана- байшингуудын . цаагуур далд олон сайхап эрдэмтэн мэргэ- орсоп билээ гэж бодлоо. ЖИиН- Гагарин ,Титов хоёроос Эх- тай цаалатай. Хүн бүхэп адил- орчихлоо Тэгээд пэг хэсэг 4 ,єүлтпүүд бИй балжээ: ТэдинЛ хэнэ хувьсгалч баатарлаг хү- лээд л тайм байсан. Ганаа Еа- гүй, хөлөг бүхэл ороогүй тэж бараа сураг байдаггүй. Санаа цхэнх нь пөвлөлтийн алдартай ний хатуужил гэгт тэр ЮМ. шайг газарт үлдээсэй. гэж: бо- ааш араншингийн тухай ярьдаг ЗОртг эхэллээ, Гэтэл удсан ч дээд сургуулнудад зөвлөлтийн Би ч гэсэн хувьсгалаар төрөгс- дож байгаа бол уу гэж би даанч | галээ ч биологийн чадамж, онц- угүй нөгөө пусгай маапь,могн- багш нараар ном заалгасан. дийн үр сад, тэдний үйл хэр- бодсонгүй. Хэрвээ тийм бодол лагийг хувьд бол” бас л тайм "М! Минь бусгахаар унаад алд- Ганзориг бид хоёр л гэхэд нэгийг залгамжлагч учраас ТЭД- цухалзвад фстой нүгэл болно. юм. Монгол хүний бие мах- Чихлаа. гэсээр лвган шогшиж ан, дулааны автон гийн инийхзэ хатаагдсайн “болд ШИГ Ганзориг Ч тэр тухай огтхон Ч бодь.. биологийн чадамж, тэс- Ирлээ. Би ,Өвөөгийн мориор црүрнснер нөгөө нь Инсэх 04-сэтгэл зоригийн хэмжээнд хү- бодоогүй нь... нүдний нь харц- вэрийн хувьд цаг агаарын ХОйНбос нь. давхилаа. -ГэтэЛ срдүр тусгай. тоцоглолын ИН- рзхийг хичээх Ёстой. “Тэмцэл цаас: ил байлаа. Ийм үед хүн засссссасслсассласоаслалссссс-ссаолсссллсүлссслнөлл, эрс тэс байдал. хоол ундны шаа Цас омцӨЛЦНн дэ, женер “юм. Ингэж монголын зориггүйгээр хэзэз ч. ЮУНД Ч бодлоо пууж “бараг чадахгүй, онцлог буюу - амьдралын хэв "УТГИйНХаа сү эл: С.Толсорүт ЭИЯРИЙН ашилчил, малчны бууц өгөх Ёсгүй гэж (бодож Эмч нарын зөвлөлгөөн мэс шинжээс шалтгаалан: муугүй ГЭЭД БЕСХАЙД Чан шэнАХ хүүхдүүд бид шишжлэх ухаан, байла Тийм томоор бодох засал хийхээр шийдлээ. Арвай « | байлаг гэдэгт би итгэсэн. Та- ан хо БНН ШЦын АДБЫГ техїнкийн дэвшлийн зуун гэгд- шалтаг байсан уу?- Байсаан: хоёрдугаар сарын гучин, шинэ ” | лын хүний пулийй хараа хүр- "ИНЬ «ураг БуВаЬ ОЛГОЙТООС дэг хорьдугаар зууны үр С4-СЗориг шавтарч бнсэ сул тавн- жилийн яг урдах өдөр мэс 3а- тэл холч хурц гэдэг нь үнэн, "ЗӨШ доТЫН СХОВНАЛ сүл! ДЫН хувьд хэнэ ч “дутуугүй вал өвчил хүртэл "зэрнэ. ТЭэ-сдалд орлоо. РСФСР-ийп гавь- Бараг эхийн хэплийгэас унаж НЭГ ЛОНЛДУЛаЛЛОн эрдэм мэдлэг. озРмшиж, Энэ гээд сансарт ниснэ гэдгийг бүр яат эмч, социалист. хөдөлм0- тул: нээснээс. хойш “дээр бол ї |, мөсөн орх дэргэд бол ӨВӨӨ минь сайдарчихсан байл р од хүрнэ. Урьд НЬ рийп баатар Михайл Феодровнч зууллхаа шишилэх ийм эгзэгтэй Гулямин мэс Засал хийв. Өвд- техиицийн- сэтгэлгээний ХӨГ- надад ү Өлдөр хөх тэнгэр Алга болсон ыг минь мэ- мл Л “ ДВАцаҮ овоо хал ХЭЛИЛЖ шууд тайшшлаы утна зүслэг ш0л, Задлын БНКЛ2Т- лг лан 0107 Мана! Ганзоригийн тэнцвэрийн "ЭЭС ӨӨр лагаа аж. чи аагуур ЗЭМрЭЛШОРУУЛЖ ши 1 ЭХ Эц-и 8 Хэдэн хомс лээ. “учиг гурлай на нлгиын 5 5 эрсэн байна гээд мордлоо. Нээ 2РДМИННХЭЭ хүч лцоог ду- шалгалт болс хэрэг. АаМ: шинэ жилийг эмїїэлгийн та- уван ын) бусын нөхцөлд их Зовж анаан маргааш ни хатуу үнэлж, хүрсэн гийн гол. нь өөрийгөө дийлэх салгалид угтлаа, Нөхдүүд минь, БАРА Тулхонын аДиЦЛЫН байсан. Баянцогтын тэндээс Ө!ДӨрлөгт хүрэх болоогүй ЦЭЖ ЭХӨуИЛЭнинд за ЗөрийгөӨө эзхїгэр хүүхэд минь эргэж ир- Р мопийг минь олж ирж билээ бодож явсан үе. бидэнд бий. дийлпэ гэд ( их юун лээ. Хошууч геперад Алсцсей НА: Багаас3Ад х Л ЭР АрШНЫ їїїүгэл: шохоорхоод, танихгүй. Тэр «бол хуучин «нийгмийп сэт- дээр чхэр Зориггүй, Архипович Леопоп ирлээ, Алек- Дух дугар на даахнсаар, 10) байсан Гэхүйн- үлдэгдэл, тусгаар: алху галд сеп Архнипович бол. ойр хавийн т Т : х эл” морио Унуүлж ? ЖУрл: “хөдөлтөөнд” уэкнд”тдасал БАСДН Зи явдлыг санс: Мал, байдлын гай бай т лвнам Морн Гэвч МАХН-ын удирдлагаар ын 2-г- 2 аж | ЇЧ) сапсарт зохиоп явуулсан соёлыг хувьс “нт ФЭкаюперийн зохио- ариун сайхан сэтгэлтэ хүй. ГоРННЭ НУрЦХасаг ОРИрӨНӨНГ ЗУН Юн лалын аргагүй, тал хуучны тэр зүйлийг үйд- луудыг саналаа. Ер нь уран Тэр орж | ирэпгүүт оросоор стэй байжэа. Ер нь багын Хүн төрөлхтөн хөл тээх уваа сээр нь өөрчилсиөөр барахгүй зохнол хүний амьдралд ямар добрая ульїбка гэж ярьдаг сай- гүүжлл: тэдэг холснмы тун ЭдСЭэр хэдийд ч їом морь ма- хүй төрөлхтөний соёл иргэнш- нх хэрэг болдгийг “Хүн тэр хан сэтгэлт хүний инзэмсЭгэ- он томанд хэрэг болдог байс ЛЫН Пүруунд гарснаас хойш лийн эрдэн эсийн сангаас сүр Е болгон бодо: пХвшогЭЛ, Өн- лээрээ тасалгааг гийгүүлэн Дүү "Тав зургаатайгаасаа хүрдан Сансарт нисэх хүртэл тоймгүй Дан газар дэлхий дэр шинж гө цүүра гн ц шог ЦЭН, минь шилэ жилийй мэпд хүй- ЗОЛ авг НИЙ ат ХИ сяц “99772 ХУГАНАВ онгөрчээ. Гэвч байгаа хэрэг явдал бүхэнд ха: 1:р2 д ЗА, гл 1 ушкиний гае| Эмпэлгийп тасалгаанд ШИ- БагйН анх Нар гйлолцхуран бас морьтойгоо л оярис байн маатай байх, үндэсний явцуу ми Ч өдөр Чос яваагийн Пуш-из оц угтах Ч тэр болгоп то- ТЭВ ХЭН” МЭДЛЭЭ ТЭтэлТ ямар “Сансрыг эзэмших үйл үзлийг “таягдан хаях, тшннхэгэ иинай талбайд байдаг хөшөө д хиолдохгүй соний явдал шүү. 5 222 2 бүрийн нтерпациопалч-үзэл бидэнд НЬ ЦЭЦЭГ Тавихдаа энэ тухай Түргэн эдгээд шина онд сан- Нэг хэмжээгээр хэрэг болт л ажиллагаа Ч гэсэл янз бүр Оюун ухаан, эрдэм авьяасын- лрилцсансан Пушниний гай й / : талрлаа. Мегайх ондор хээр түвэгтэй асууллуудыг ОДООНООС 229 3 ЦЭН НЭлӨ үдснлаэ хамшигт Жүр ЯЧНЯ Ар ха сархагаисахни эхүслБ ана Ёл тӨЛСӨГ ТОҮХИЛЛТЫ ло дэвшүү1ш байна. Сапсрыг Хаа хүчилд итгэх итгэлийг Хам ээ яруу пайраг хар бага Алрксей Архиповичийп ероос- 1 -, газартайгаа “адилхан. бохирдуу- өгчээ. Тэгээд ч манай эрдэм- заснаас мннь бидний сэтгэл нөөр би маш түргэн рдгэрлээ. Нэг л гам нь холоос гэр 2 байх асуудал одоо га- тэд Дубна дахь олоп улсын зүрхэлд хадаастай явдаг иь Мэс заслын шарх минь ямар тийшээ хадуураад лавхичихдаг лахгүй ирлээ. Гэтэл сансрын цөмийл фипикийн шинжилгаэа- ёЄртонцийг уужим зөөлөн сэт- түргэй аний: байгааг омч нар алгсус: Би жил бүр сумыьшхаа шЭЭЭ) 30 арилгах вэ? Бараг "ИЙ төвд эгэл бөөмсийн та- гэлээр. харахад ямар их тус гайхал: байв. Тэгж Оддын хот нааламл ӨИДӨГ ХЗэпэлрээ Урвл- Г д Ж УЯЛНВННГЛЭ бай. лаар шинэ нээлт хийж, интср- болдгийг ярилцсан. талын малчны хүүгийн. залаг дапа Аав минь барианы газар ӨЛӨр ДЭсйН мянган. дагуул, М0СМос программд: идэвхтэй | Сент Энзюперийп «Өмнөдийн түшсэн юм. -|дөхтөл тасралтгүй туруу морь- "а8 яа Бын дийн тнслэг ОРОЛцож байна. Бид шишилжлэх ШУУДАН зөөгч» гэдэг туужид Ингэхлээр Оддын хот олоп то! зэрэгцэлг яваарай гэж за- Сансры ДЭВ он муу “цөлоө УХаашы хамтийн орчин үеийн Тэрээр аорийгоо яаж: дийлсэн сайхан НӨХДИЙН мин хот. ми- хилаг байлаа. Нэг наалмалр Өргээд газар У аашид Ясуудлуудвар » өөрийн гэсэн ТУХАЙ хэсэг бий» Нэг-удаа шуу- ИИЙ хот билээ ал- хүмүүст баяр хоор түгээн хөг- Би шооөнтэй. хошин, хүүхэд шиг Болчихсол маань тэр їом бол У? Үнэхээр ч морины хурданд 844с .дүрсат Ь ураллсан чийь айлын морь су- ҮЗҮҮлбэл «лах вэ! ГЯНТЛЙ ОЛОЛТОЙ 5 дан аваад Алдын уул дэзгүүр Байнонурын са буудал 1 л улам намрг- долтой, Хэлцвэл ч уул дээгүүр сонурын сансрын бууд! тарч. түрүүлэх гээд | байхаар хймархүү шРУУДал Улам, бас хэлцэл, | маргавал ч маргах ЛаВтал Номхоп лалайл зүгээс тийш лвахышхад урдхай манай “сү|нь шар хөдөлж өндөр хэзрээ ЛД 2 чадалтай боллоо гэнэт хүчтэй хар салхи гарч хоёр багийнхан Улаап талбайд тас гуядаад тасарлаа. Бариапы сансар бол байгалиа хамгаала- шуудангийн бяцхан опгоцыг нь очиж Лениинй мавлолейд пэцэг газар хол байснаар барахгүй хад урьд үзэгдээгүй их. Тус Хүчиндээ итгэхийл-аэрэгцээ:агаарт яг тогтоочихигээ. Эгц оргөлөө. Юрий Гагарины үеэс манай гэр-зам- гулас байшзэ. дөхөм үзүүлж байна. хар энгийн. даруу, бусдад яавал урдаас үлээх салхипы хүчийг энэ сайхан уламжлал тогтсон "Гагээл өндөр хээр минь гэр ззэмшихээр «яар! байгаагийн гу хүргэхийг хичээдэг, тус моторын хүч “нь дийлсэнгүй. юм.” тийшээ амаа булаагаад алга нэг гол учир нь энэ юм, Санс- хүргэснийхээ төлоо харпүу шан Хөрвээ онгоцоо жаахан Л ха- Улааип “талбайд Ленпний мав- болл: өглөө. Тэгж цаалмын ба- раас хийсэн ажиглалт, авсан нэхдэггүй аан суртахууны сай- впргаар нь харуулбал хар сал- золейц дэргэд согсолс байхдаа риапл-биш, гэртээ түрүүлж зураг дэлхийн хаапа гал түй. ан чанарыг бидний хүмүүшил хи ар талд нь арсайж барсай- жарап жилийн-турш ах дүүгийн ирзэл бстой инээдтэй явлал мэр гарч, ой мод хорхой олголгзэ. Оддын хотхонд Өпгө.Сан хадай цохиопд бут шидчих ариун тушгалаг “иайрамдлын болсонсой. |Монголын малчиы шагьшид идүүлж сүйрсэн бо- рүүлсэн гурван лєилд би үү-байлаа. Ингэхээр салхи сзогс- памаар зампалш яваа монгол хуухлүүлийг мопьгүйгээр сэт- доод элсэн цөлийн давшилт, нийг айлгохын зэрэгцээ зөн-ТОЛ 10М уу бензипээ дуустал Зөглөлтийн ард түмий!! хөвгүүд ШгҮй, Манай “хотын хүүх- нуур тэнгис: гол мөрний усны лөлт нөхдийнхөө аолоп сайхан ОйГОЦОО яг салхпны өөдөөс сөр- бид тар пайрамдлыг- огторгүй Ул ч гэсэн морь унахын мөн дэг «байдал, том хотуудын чанарыг улам гүнзгий танык Гүү”! барихаас өөр аргагүй сансрын уудамд -хүргэй бэх- болло. Дөрөрлугээр анги төгс- дээрх “агаарын утаа тортог үлгэр жншээ болгож явлаа. болжээ. Бүтэн хоёр цаг хар жүүлэх гайхамшигтай хувь аа-|: бөн зунаа. опгон аартайгаа зэргийг тодорхойлис өгч бай- Зөвлөлтийн хүний мөс чана-Салхнтай тэгж тэмцэлдээд сүүл- на цогдсоп бөгөөд тэр үүргоз| НУГДИНЧЛЫр Улаанбаатарт на. Түүний зөрэгдээ сансраас риг таньш, дуурнан япсан дээ онгоцны жолоог тас атга- нэр Чөртай.иелүүлнэ гай: дот- 1 БЭДмУлрн ДНХ улаа хотол газрын доорхч ашигт малтмал, маань бидэнд их юм. Өгчээ. Сан гараасаа өөр юуг ч.мэд- роо андгайлал “эх орон. нам, Ч. аа-минь тэр Гандан- усны ивөп, цаг агаарын байл- |, Єайныг дагарал | сарны РЭХЭЭ болив. Амьд явахын тө- ард түмэндээ, “зөвлолүүлийн 1 нутгийнхаа” лыг урьдчилан тогтоой төмөр, гэрэл гэдэг. ССансрып | нсэгч 798 тэмцах.бүх ухаан мэдрэл орлы хүмүүст ачийг ачлан са- засмал бам тавих суваг Шуу: нөхлөө харл/ дууриан. лваа- НВ” Жолоо атгасал гартаа шил- нагч хүний зрхэм, дээд хайр лг УЗЭЛс ХЭЛ дуу татах зүг чиглэлийг тйр-гийн тухайд бол ёстой. ийм "ЭМГ «Салхн логсопо. Чи ямар хүндэтгэл, балр талапулиг ил- хонолоо. тал! болт байна, Илгэслээр хүмүүстэй хамт амьдарч Ч гэсэн амьп явах Ёстой» гэсэн гаэн билза 5 - Нэг өдөр Тасгайы овооп дээр УЛС ардын аж ахуйд лмар их ажиллах онө насны аз пала: » 22, й морьдоо идээшлүүлис байсап ашиг хэмнэлт гарах Нь “1т0- гэлтэй. Одоо талтай «Салюк- 22222 3вэ25 22285348 2 : Чэнь. миний уеийн хэдэп байли Дорхой. | «Сашот-бэ. станцад б» станцад яваа гурвай гнох- 22 - 42 78:82:: яар ирээл морио угуулаач гэд бидний хийл байгаа. судлал доо харахад) хүртэл нэг эхэзс АХ, 124 : т . Би өрөө аагиана гээд /лсангүй, Өвөө минь хотын лигаай . хүүхдүүлээс- бол- гийг - Эй-.үр бэрх өдрүүдийг толгой гудайл- ” 8паад ашигтай ом. Орос нөхдийп гүй тууллг СУЛЛУ Зөвлөлтийн 2. - 3 шинжилтээний ажил Ч гэсэн зулай азулайгаа гишгэж төр- : : Ес уунд л ОУОН Интериосмоа сөн ах дүүгээс плгаагүй Ийм " зємө.д й программ бол олон улсын нөхөдтэй ялахад ямар ч үд “ос Уу эс СӨРЛСЭЭ хүчийг. пзгтгэснээр- ихээх 1) ШОНЭН , -28 “Э2:06н н Сүйххс гс лүү гэл ярьдгаар лэг толгой” муугүй сансрын. пислгчид бал уул , 3-82 --т---н-- : - - --- - Эрхлэгч -Ц- дАШЛОНДОВ ” 2 Д.Сүхбаатарып норэмжит Улсын хэвлэлийн комбишатад халан. “22 ИВЛЕКС--14140 2 7 “ХБИ « ЭЛ Ху:н 4, 5 сХТЫ » ё - т058 : шон Өоо 1983 ОНЫ ГУРАВДУГААР САРЫН 80. 7130 ДЭХ ЖИЛДЭЭ өл26 (1848): Ч өрпөжэө. Мөн «Хяр онго- эч цоор аялах вэ?» сэдэвт 100 баллын уралдаан зарлаж, 7, 14 хоног тутам дүгнэж ажилласнаар сурагчдын хи Миг чээлд оролцох идэвх сай. жирч социалист омч хөрөн- гийг хайр гамтай эдэлж хэ- рэглэлс хэвшив. «Сайн"үйл- сийн пом»-д тус сургуулийн ариун цэвэр со роо шалгарсан олон сурагч би- 5 чигдээд байна, Улаангош хотын нэгдүгээр сургуулийн хамт олон 60 шахам жилийн түүхэп хөгж- лийн замиалаа бичиж «Сайн үйлсийн ком»-оо пээв: Нийт Х сурагчлын 68 хувь нь төрөл МХЗЭ-ийн ХУШ нх хурал, бүрийн хичээлийн болон Толголын пионерийн «Заль биеийп тамир, урлаг. техпи- ИМмлслагч» “ чуулгад Угтан кийд 20 дугуйланд сурал- ярлуулж байгаа «Пионерийн ПЛАЖ чөлөөт цагаа үр ашиг- Юфйн үйлсийн-пом» эх орпы тай өнгөрөөж байна. Бүлгэ- “Алс баруун хязгаар Увс ну- мийн зөвлөлийн дэргэд «Хоц- лфгт ирээд байна. Ном аялах РОГСОДтой ажиллах нөхдийн (Жугац Улс аймгийн пно- 28ВЛӨЛ» байгуулан сурлага, Шер шагээх олон сайхай ХҮМҮҮЖжлээр сул сурагчдад жил санаачлан сайн гүйлс ГАЛдаарчлан туслах олон хэл- эз. Пионерүүд помон- бэрийн ажил зохиож эхэллээ. оо онц сурлага. урлаг Ингэснээр өнгөрсөн улирлаар орт, олоп пийтийн алслын “УЛ Суралцагч сурагчдын тоо |(финшлт, “бүлэг бүлгэмийн ?РС ЦӨөрсөн юм. їфилын туршлагаасаа. бичиц- Бүлгэм дээрээ «Эх орны їфрэлсээ. логоон гоёл» цуваа зохион Шйллчин сумын 8 жилийн хүүхэд бүр тасалгааны 1--2 "фургуулийн “пиопер, баатар- цэцэг тарьш арчлан анги, (уулын дунд «Сайн үйлсийн танхимаа цэцэгягүүлж байна. шом»-оо сурагч бүр нэг сайн Мөн МХЗЭ-ийл ХУШ их ихээр Угтья» “хӨДӨЛГооп хурал нээгдэх өдөр «1000 ЯРегзын ”А-“СУГАГЧИЙН ГОЛХӨДӨЛМӨР ЯРГ2054299 чгиигчгиүуүлтжчгҮүГТЖ 14213771 тэс цэцгийн баяр» хийхээр су- рагч бүр мэрийж байна. Тус сургууль дээр аялж байгаа «Са үйлсийн Ном»-ын хуудсыг сөхөж үзвэл: " .Ном аялах хугацаанд мапай бүлгэмийн 5--ын «Б», «В», 6--гийн «Др», «Гэ, 7--гийн «В» ангийн сурагчид «Алдагдал хаягд- лыг алт болгоё» цуваа с20- хяож хоёрдогч түүхий эд болох чанамалын шил, лааз, малын туруу. яс цуглуулж хаягдал ашиглах фондод ту- шааж сайн үйлс бүтээв. Мөн «Зад угаагч аян» сохиож арнуй цэвэр соёлжилтоо сайжруулах збрилгоор «Үйлч- лэх товчоо» байгуулап олон сурагчдад үйлчлэв.. гэсэн мөрүүд бїчигджээ, Баруул-турууны 10 ят- лийн сургуульд ном аллах үеэр «Бид--Сүхбаатарын ач үрс» сэдэвт | баатарчуулыгн зүүлэх ажил явуулж, баа- арчуудыг пионерийн ги- шүүнд элсүүлэв. Сурагч бүр хоёроос гурван хичээлд онц ДҮН авах хөдөлгөөн өрнүүлс- нээр давхардсан тоогоор 486 онц дүн тэр өдрүүдэд жур- нал дээр тавигдсан байлаа. Бүлгэмийн зөвлөлийп дэргэд авьяаслаг сурагчдаас бүрдсэн «Пионер» театр байгуулав. Тус театрын сурагчид ном аялах үеэр. Өмпөгонь аймгийн Гурпан- сумын" 8 жилийн сур- руульд сурлага хүмүүжлээ- ” рээ шалгарсантэргүүний су- рагч олон байна! ДЭЭР: --8--ын «А» шь со уийд онц сурлагатай, ЗУРАГ «Зал- 77 «САЙН ҮЙЛСИЙН НОМ»- УВС АЙМАГТ хиол «Миний сайн хүү» жү- хийв. Онц сурлагатан. су. “ийг тоглосон нь багш, су- рагч Д, Дарьзавын сурлагын рагчид, хөдөлмөрчдийн та- алдар тэмдэглэж, ном, сур лархлыг хүлээв, бичиг, хэрэг, лээр үзэсгэлэн гаргажээ. Зүүнговь сумын (8 лаь лийн Фургуулийн .сурагчид биеийн тамир спортыг гавш гай “үйлсээ болгон: өсвөрийн даначдын хамтлаг байгуу-| лав. Тус сургуулийн тами чид «Пяонерийн үнэн» со ны нэрэмжит өспөрийн цалнач» дын улсын аварга шалтаруу- лах тэмцээнд удаа дарла оролцож тэргүүн байрыг 92- лэп 16 медаль хүртсэн 09- гөөд «Залгами! үе» аяны «Алхаалж самбаа, эрэлхэг зориг» жигүүрээр амжилт» тай аялж: байгаагаа -«Сайтш үйлсийн пом»-д бичжээ, Ийнхүү «Сайн. үйлсийн ном» орон нутгаар аялж пиОоч нер сурагчдыг амшилт бү тээлд уриалж байна. Увс аймгийн пионерийн зовлөлийн дарга 5 Т. БЯМБАЖАВ рүүд Зөвлөлтийн анд нөх- дийнхөө туршлагаар «Шувуу- хайн гуйна» ажиллуул пїу- вууны үүр 60 ширхэгийг хийш ойд аваачил байрлуу- лав. Мөн ДЫН -0Т- ряидынхан өндөр настан, цэр- гийн ар гэр 10 өрхөд ха- ламж үзүүлж 16 шоодөрвөл- жин м мод хөрөөдөж хага- лан тусалжээ, «Төл» опера- циар ботго, унага, тугалын нэмнээ 180, ус. тэлсэлийн онгоц 830, хүчит тэжээл 60 нг, хурганы уут 60 ширхз- гийг хийж малчдад илгээв. Өндөрхангай сумыл 8 жи- лийн сургуулийн сурагчид Москва хотын 56 дугаар сур- гуулийн туршлагыг бүтээл- чээр нэвтрүүлж: сурлагьт, Дэг нурмын, ариун цэврийн, пноперийн, хөдөлмөрийн гэ- сэн таван салбартай сургуу- лийн төв штаб ажиллуулдаг боллоо. Мөн бүлгэмийн зөвлөлөөс эрхлэн «Эцэг эхийн өдөр» зохиож багш. сурган хүмүү- жүүлэгч, эцэг, эх, сурагчдын дунд сурлага, 2 ахуйн дунд сургуулийн 300 гаруй сурагч малчин аав, ээж. ах эгч нартаа туслахаар | явж байгаа нь энэ алжээ. Эдгээр хүүхдүүд най . нөхдийнхөө бэлтгэсэн төлийг уут, элгэвч, нэмнээ. эмийн сан зэрэг зүйлийг малчда хүлээлгэн өглөө. Мөн «Тї риап долгно» чуулгын 4 рагчид дуу. хөгнимийнха дээжээр малчин ах эгч на таа бэлэг барьцгааж байн Одоо тус сургуулийн 6- гийн «А», «В» ангийн су рагч С. Доржсүрэн, Б, Би ( чимэг, 8--ын «А» ангийн сурагч Г, Болормаа, 5--ын чА» ангийн сурагч С. Урав чимэг иар хамгийн олон төд р хүлээн авч найз нөхдөө хо МАЛЧНЫ СУУРВТ Улллж яваа, " гамж үе» аниы гапшгайч Н. Байгалмаа, Л.Хүүхэнгаапар. -- 6--гийн «В» аигийн онц сурлагатан, бүлгийн дарга В. Гарэлтаа. -г 7--гийл «В» апгийн сурагч, онц сурлагатай, бүд- гэмийн завлолийп гишүүн В. Далайдаатар баатарчуудтай ажиллан байгаа нь, Д. СОНИНБАЯР, Сумын улаан булангийн үүдэнд туг. дарцаг барьж дулаан хувцасласан хүүхдүүд өглөө эртлэн цугларчээ, Тэд “удалгүй “машинд сууцгаан малчдын бригад, суурийг зорилоо. 2 Ёс 1 ЯуголиНналн “Тэднийг иллх төлийн цо , ЧУЛУУНБААТАР | "ОО пийтэн.дуу цуурайтсан 28 малчны хот баяртай угтлаа. Эда бод Архангай аймгийц “ парын авсан гэрэл зураг шэг рийн ДӨЛГӨӨН НХТЭЙ ажээ, арвинтай лпча. ТАРИАЛАНГИЙН СУРГУУЛЬД | Алхаар! туршлага В, Жанибековын нэрэмжит бүлгэм болохоор үүрэг авсан Баянхопгор хотын 10 ши- лийп “нэгдүгээр дунд. сур. туулиар ороход «Ц. Магса- рын нэрэмїит нвгдсэп боль- НиПЫН хамт олон шэргэж- -лзз сурталчилж байла» гэ- сэн зарлал нүднээ тусал Энэ тухай нэгэн сурагчаас сопирхон всуувал, манай айы- тийн Эрүүлийг хамгаалах газрын эмч, сувилагч ах, эгч иар шанай сургууль мэргэнслээ сурталчлах 7 хо- ногийр ажлаа өчигдөр эхэл- сой нь бидиий сонирхлыг на. Тэр танхимд үзэсгэлэн шүдээ арчлах талаар зөвлөл- гоо өгсөн гэж. ярилаа Хичээ- лийн хонх дуугарч ангиудаас хүүхдүүд гарч ирлээ. Сүүлийп цагийн- хичээл тарж хуваарьт анги, бүл- гүүд үзэсгэлэнгийн танхим | РУу яарла. Би ч тэдипй хамт орлоо, Мэс васлын их эмч Х. Цэвээпсүрэн хүүхдүүдийн дунд вогсоп «Допор»-ын ту- хай ярьж байпа. Мон боль- ницын супилагч Д, /Даваа- с барим багаж хэрэгслийг та: 4. д,: онзо аппаратыг хүчллтөрөгчийн аппарат гэ. ?Ююм гох зэргээр тайлбар- Өшнөговь аймгийн төвдйн 10 жилийн сур тийн «Вэ», а4Г» ангйшн сурагч Ж. Тунгалаг, 24 улирал дараалан онц сурч монголын ииопе- “Ү чуулгац М, САЙХАНТУЯЛГ Сумын төвийн баруун урд талд байрлах дорвол жин цагаан байшингаас орж гарах х үл тасарна. Хэдийгээр амралтын өдөр нэгэн суурины сургуулийн байр хөл хө- Увс аймгийн Тариалан сумып 8 жилийн сургуу- лийдр захиргаа, бүлгэмийд өөрлөловс жилд пионер сурагчлыг тохитой аах өорвлт тавин ажиллаж байна. лын бус цагаар багш сурагчдынхаа хүчээр нөөц бололцоогоо ашиглан сургуулийн байраа засварлах ажил хийж байгаа Юм. жуулж зарнм үзүүлэн таниулах матсриал техїин хэрэгслээр хангаж байна. тууллага, хөдөлмөрчид сургуулийн дотуур байрны сурагчдын сурлага. хүмүүллийн ажилд туслах то- дорхой төлөвлөгөө гарган ажиллаж байна. Тэд до. туур байрыг гэрийп нөхцөлд ойртуулахын | тулд тохижилтыг хариуцаж номып сап байгуулж өглөө. Мөн албан байгууллага бүр сурагчдал мэргэжлийн чиг баримжаа олгох зорилгоор дугуйлан ажиллууль Олоч сурагчийг хамран суралцуулж байна. Ийнхүү хөдөөгийп нэгэпсургуулийн хамт олон с сурагчийн жилд шинэ сайхап үүсгэл санаачилга дээр , татсан сайхал ажил болж бай. - лийп 8- Оюунчи- байна. авсан гэрэл аураг сийн хол 08Ч х8. сурагчийп суралцуу- үний тулд аж. ёоп анги кабинетыг тохн- Тус сумын албап бай- Б. НАМСРАН МЭРГЭЖИЛ СУРТАЛЧИЛАХ 7 ХОНОГ дах нь сонсдопо, Хүмүүл:- лийн зрхлэгч ЇЖ. Мишнгтэй уулзал: мэргэшил сурталчлах Ч хоногоор лмар ашил в0- хиогдох вэ? гэл асуухад тэр: аймгийн Эрүүлийг хам. гаалах газар, сургуулийн эцэг, вхийн хороотой хамт- рап манай сургууль -дэвр 7 хоногийЙН ажил зохнохоор шийдвэрлэсний дагуу олон сопирхолтой ажил хийгдэж байна. «Өсвөрийн клуб», «Зад угаагч» операцийнхапд мэргэшлийн зөвлөлгво өгч «Биоритм» зэрэг сэвдээр со- инрхолтой лєкц уншин: «Охн- дын зрүүл ахуй» сэдэвт ярилцлагыг 500 гаруй хүүх. дийн дунд зохиогоод байна. Моп ахлах ангийн сурагчдын дунд «Ариун цэврийп инөхөр- лол» нэгийг байгуулж зцэг, рхийи ардын их сургуулийн валжит хичээлээр «Хүүхдийн эрүүл монд» сэдвээр хич3эл заалаа гэл: ярьсїлюм. Өмс- сон цагаан халад шиг аринуц сэтгэлтэй, ачит вмч парт хүй бүхэн ургэлж: баярлаж яв- даг. “Энэхүү ачтай мэргэн: лийг ойлгож мэдэрсэн олоп арван хүүхэд удахгүй бас вмчийп мэргэжлээ сонгох бол- но. ҮзэсголзцгийН талхим руу хүүхдүүд яаран алхал- саар,.. “ Баянхонгор аймгийн шио- нєрийн зовлолийн дарга Г. РИИЧИНДОРЛЖ СУРВГЧИЙН зэтнийпн хайр, эх хү- ний. элбэрдийн өгүүлж, сонсогч хэний бо- ловч сэтгэлд унрал, бахар- хал төрүүлнэ. Тойрон суу- сан хэсэг хүүхдийн дунд титар хөгжим барьсан жаалхан охин энэ сайхан аялгууг тоглон сууна. Түү- ний тоглосон намуун 398- лөн аялгуу төдийгүй олон сайхан зан чанар, ажил үйлс нь найз нөхдөд нь чүлгэр дууриал болдог юм. ртүвшин охип Тев аймгийн Лүн сумын 8 жи- лийн сургуулийн (7-гийн «Бэ ангид сурдаг. Тэр 27 улирал дараалан онц Су- ралцаж «Залгамж үе» ая- ны долоон жигүүрэзр ам- жилттай аялж байна. Гитарын намуун зөвлөн. ҮЛГЭР ЖИШЭЭЧ ПИОНЕР хатгасан зүйлүүд байдаг бегеөд дүү Вартаа. ОЁёть хатгахаас ЭЗЕЛЗЭД ХН- чээл ОМ зрариы Бас килд үлгэрлэн даг: й элэХшЭГЫ сайхан хоол хийж ээж, аавынхаа аимилд нь тусалдаг. Амартүвшин охивтой бид уулзахаар очи- доод тэр базтарчуудын НЭ- гэн багт сэдэвт ажил бэлт- гүүлэн тун завгүй байлаа. Тэр хүүхэд бүрийн дуулах дуу, хзлэх үгийг БЭг бүР- чилан зааж тэдэнтэй яг Л багш хүн шиг уйгагүй ажиллана. Энэ бүхнзэс түүний агкилч, инхуур нямбай ч3- нар илт харагдана. Л Бц-- «Сурагчийн жилд» орос хэлний мэдлэ- гээ зрс сайжруулна. ҮҮ- ний тулд зөвлөлтийн хүүх- дийн зохиолчдын богино хэмжээний 4--5 зохиолыг толь хөтлөн бие даан ун- шина. Бас бүлгийн сэдэвт ажлаа тодорхой сэдвээр улиралд нэг удаа орсс хэл дээр сохион явуулаг болно. Эвэ нь найз нэх- дийн маань ч орос мэдлэгийг бага Ч атугад ахиулах сайн талтай тэх би бодол байна. чийн жил зхэлсээр манай бүлзг нилээд хэдэн тодор- хай ажид хийгээд байна. Үүний нэг чь «Пиоперийн үнэн» сонины «Даалгавар» хэлэлцүүлэгт оролцол: гэ- ийн даалгавар хийдэггүй СҮРВГЧЛЭЖ дунд «Чиний гол зорилт юу вэ?» сэдэвт ажил (зохиож, |оноогоор- дүгвэдэг болов. Инц даалгавар хийхгүй хичээлд ирдэг сурагчид бараг байх. гүй боллоо гэж Амартүв- шин охин Знгн Хамт олон, өөрөө сурзгчийн жилд юу хийж байгаагаа ярилза. Ийнхүү сурагчийн жилд сурагч бүр “Амаргүвшин шиг өөрийнхөө ёмнө то- дорхой зорилт дэвпгүүлэн ажиллавал амжилтад хү- рэх нь дамжиггүй. Сурагч Д. ОДГЭРЭЛ ОТГОНТАМИР, СУРАГЧИЙН ЖИЛД Ангид зохиогдож байгаа аливаа ажлын түрүүнд бүгдийг хошуучилж явдаг нэгэн охины тухай өгүүлье. Түүнийг Оуголтндын гэ- дэг. Төв аймгийн Зуун- мод хотын хоёрдугаар сур- туулийн 8-ынН «Б» ангид суралцдаг. Биеэр хэдий бусдаас бага Ч знэ охип өгсөн аливаа ажил ямар ч үед цаг хугацаандаа заалал биелсэн байдаг. Тэр агп- гийн дарга, сургуулийн бүлгэмийн зөвлөлийн ги- шүүн, баатарчуудын 0ба- гийн удирдагч гэсэц олон сонгуультай. Бас олон дүүтэй учраас дүү нараа асарч, гэр орны ёлилд туслах хнчээлээ давтах, ном ушшнх гээд Л олон «ОЛИМП» КЛУБ Биеийн тамир, спортыг хүүхэд, залуучуудын гавш- гай үйлс болгох тухай МА ХН-ын Төв Хорооны ерөн- хий нарийн бичгийн дарга, БНМАУап Ардын Нх Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ю. Цагшсанын албап даалгаврыг хэрэг- лгүүлэхээр Биеийн тамир, спортыл улсын хороо, АБ Я, МПБ-ын Төв Зөвлөлөөс ерөнхий боловсролын сур- гууль дээр «Олимп нлуб» байгуулахаар тогтоол гар- гасан билээ. Уг тогтоолын заалтын Дагуу нийслэлийн 13 ду- гаар сургууль дээр биеийн тамир, спортын « клуб» байгуулнээ. Энэ клубийг байгуулс- наар сургуулиараа сагс, одон бөмбөгчин болохын зэрэгцээ спортын 10 гаруй сенц дугуйланд пнонер, сурзгчид бүрэн хамрагдан хичээллэл: байна. ЗУРАГ ДЭЭР, Уран сайхиг! гинмпастикийн үзүү- ” дэх тоглолтын хэсэг, Сургуулийп одоп бомбо- гийп аварга Ж. Бүронжар- гал С. БОДООШИЙН авса тэрэд зураг ЗУЛ, 0 ажнл оногдоно. Гэсэн Ч тодорхой цагийн хуваарийн дагуу энэ бүхнийг бүгдийг зохицуулж аймжуулна. Өө- рийнхөө дүү -шигээ савнаг- дах олон хөөрхөн бяцхан баатарчуудтай хичээлийн дараа заавал уулзаж бага Ч гэсси хугацаанд ямар нэг ажилд болтгүүлж, нэг зүйл зааж сургапа. Дараа нь дууны дугуйланд эсвэл математинийн сопгон су- ралцахад сууна. Гэртэз очоод хоолоо бэлтгэлз, дүү вБарынхаа хичээл ис- мыг давтуулна. Орой нь өөрийнхөө хичээл давтана дуулна. Тэгээд ч тэр шинэ гарсан дууг хамгийн түрүүн сур- чихсан дуулж явдаг. Бас орос хэлний .хнчээл их сонирхолтой. Тиймээс зов- лолтийн хүүхдийн олон дуу мэддэг. Өнгөрсөн онд зовлолтийн Дуу дуулаач- дын улсын уралдаанд орол- цож хоёрдугаар байр эзэлж сэн юм. Бас «Мы поелем в Артен»ь теле томцээнд байнга сургуулиа төлөө» лоп оролцдог. Тэр сураг чий! жилнїг дүү нараа асарч тэдэнд туслах жил болгон өөртөө тодорхай сорилт тавнад ажиллаж байна. Ийпхүү. Отгонтамир охи« ныг сургуулийнх нь багш сурагчид «Итгэл хүлээ сон охин» тэх бахархан пэрлэт олон төрлийн амш- лыг түүнд нтгэч даалгадаг юм. Сурагч Ө. ХИШИГНЯМ ши Сүүлийн цагийн хичээл тарах хонхны дуутай зэрэг- цэп анги бүрээс бяцхан уут “барьсан жаалууд тарч ЯР- лээ. Тэд жижүүр баг- шийн хансууд тавьсан гар хэмжүүрээр: ууттай цаасаа хэмжиж дүнг нь ханын самбарт тэмдэглүүлнэ. Энэ байдал Хэнтий аймгийн Цэнхэрмандал сумын 8 зжилийн сургуульд барэг -сар шахам үргэлжилїжц бай- таа юм. Тус сургуулийн сурагчид «Пионерийн “ үйзн» сонины «Цаас» хз- ЗарУАСаа оролцон сонир- холтой ажилууд зохиож байна. Тэд, «Цаас» эргүүл таргаж хнчээлийн дараа ан- Ти бүрээр ориг хаясан цаа- сыг цуглуулж хэмждэг. Бас хамгийн их цаас хая- сан ангн єло- хио» арт бичиж байна. “Цаас эргүүлийнхний байп- Гын тогтмол ажлын дүнд “Дохно самбарт бичигдэх алгн сурагчдын тоо эрс ба- тасч, үр ашиггүй цаас хаях яздал үгүй болжээ. Мөн ЫЫЫЫ----т-и-иН---ниимышыышгны !! ХАЯГДАЛ ЦААС ГАРАХ “Сүй са Бид хичээл тарсны даргаа гаар ангиудад үзлэг хийхэд нх хэмжээний хаягдал цаас байнга гардаг байв. Юу ч бичээгүй дэртрийн гол - цаас, сонины тасархай ба- сраг бүх ангиас гарлаа. Энэ дэнээс шалтгаалж: байна вэ? Эцсийн дүнд сурагч- шоас гэсэн дүгнэлт хийлээ. “Үзлэг хийж .байгаа 9 су- ” рагзбуюу өсвөрийн тимур- Зууд хоорондоо ярилцаж “ЭРВИЧ, ХЯМПЧ. ХҮҮХДҮҮД "Цэвэрхэн хавтаслаж даягласан сурагчийн дэв- тзр, ном бүхий үзмэртэй нэгэн үзэсгэлэн анхаарал татна. Тэнд олоп хүүх- дийн янз-бүрийн хичээлийп дэвтрүүд тавигджээ. Тэд- ний нхэнНХх НЬ дундаасаа еөнгөрчнхсөн дуусахад хоёр гуравхан хуудас цаас үлд- сэн ажээ. Гэсэн ч бүгд ден- гөлс саяхан эхэлсэн юм шиг, ирмэг нь ч нугараагүй цэ-” вар сайхан хэвээрээ хараг- дана. Тэдгээрийн хуудсыг сөхөл, үзвэл бичгийн- хэв өор өөр боловч сурагчийн дүрмийн ёсоор улаан шу- гам татан, зөв сайхан бич- сэн бичиг ярайна. Энэбол бүлгэмийн зөвлөлөӨс Су- рагчдын дунд «ДЦаас-үнэт баялаг» сэдэвт | бүлгэм, бүлгийн сэдэвт ажил 30- хиож цаас ямар их хүч хө- дөлмөрөөр бий болдог ту- хай яриа таниулга хийж байна, Бас «Чийдэн» опе- раци зохиол эвдрэл гам- тэлтэй байсап”зургаан шир- хэг унтраалгыг засаш үр ашиггүй цахилгаан эрчим хүч хэрзглэх явдалтай тэм- цэж байна. «Чийдэн» опе- рацийн гишүүд долоо хо- ногт хоёр удаа сумын тө- вийн үйлчилгээ, соёлын газруудаар явлс өдрийн ца- гаар цахилгаан эрчим хүч үр ашиггүй хэрэглэж бай- гаа дутагдлыг засав, Одоо тус бүлгэмийн ан- ги танхимаар ороход хог болон хаягдсан цаас, үр ашиггүй аллагдаж байгаа цахилгаан эрчим хүч бараг байхгүй болжээ. Пионерийн ахлах удирдагч ТУЯА илрүүлэн зөвлөлдсөний үр дүнд дэрт- рийп хаягдал цаасаар ноо- рог цаас, томьёопы дэвтэр хийх санаачилга гаргалал. Юу ч бичигдээгүй гол цаа: сыг дуглуулн хяналтын ашлын хуудас болгон-ан- гнудад тараалаа. Гэвч хаяг- дал цаас ашиглах «хөдөл- гөөн тун удалгүй зогсов. Арчаагүй салап задгай су- рагч нэг дэртгээ бүрэн гүй- САЙХАН ДЭВТРИЙН ҮЗЭСГЭЛЭН Хөвсгөл аймгийн Мерөн хотын хоёрдугаар сургуу- лийн пионер, сурагчдын байгуулсан үзэсгэлэн юм. Тус сургуулийн сураг- чид «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит арвилан хэмпэлтийнаянд оролцож олон хэлбэрийн сониркол- той ажил зохиож байна. Үүний нэг нь «Цаас» онє- раци зохиож, цаас хэмнэх ахшлыг өөрсдийн сурагчийн дэвтэр номноос зхэлжээ. Хүүхдүүд дэЕтэртээ тоо- цоотой хандаж хуудас цаас урахгүй, “дэвтэр номоо ариг гамтай эдлэх хєдєл- гвөн өрнүүлжээ Бас дэвт- ЦААС... «Пионерийн НННООсС явуулж байгаа «Цаас» хэлзлцүүлгийг нийслэлийн 15 дугаар сур- гуулийн сурагчид бид баяртай хүлээн авч бүл- ГИЙН СЭДЭВТ ажлаар ярил- цаж байна. Саяхан 8-ын «Д» ангийн сурагч Ж.Тө- мор-Очир ангийнхаа хамт олонд цаасны үнэ цэнэ, цаас хэрхэн бүтдэг тухай ярьш танилцуулав. Сурагч Ц. Баатар, Алтанхүү: Цал- сыт хайр гамгүй хэрэглэх, урж тасдах явдал бидний өдөр тутмын амьдралд эзл- бэг тохиолдож байна. Үү- НИЙ НЭГ жишээ нь Сурагч үнзн» со- бид дэвтэр номоо гамтай хэрэглэхгүй, їхяпалтын ажил хийхэд ямар нэгэн дэвтрийн хуудаснаас урж авч хэрэглэдэг явдал юм. Иймээс цаас урж тасдах- гүйн тулд хяналтын ажал хийх тусгай дэвтэртэй бо- лох, дэвтэр номоо дүү вар- таа дамжуулан өгөхийн тулд хавтаслаж хэрэглэц- гээе! гэж ярьж байхад: чигтний уралдаан зарлаж, үзэсгэлэнд Цэрэндорж багштай 2-ын «А», Дорж- ханд багштай Ї-ийн «Вэ», 1Навзанжав багштай 5-ын «А» ангийн сурагчдын гоё сайхан нямбай хэрэглэж байгаа дэвтэр, номуудыг Одоо хүүхдүүд суг- гууль орчноо тохижуулах зорилгоор «хана», «цонх» сперапи зохиож нөеп бос- лолцоогоо 2шиглАн булаж засварлаж байна. Сурагч Ш. ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ ЦААС... ЦААС... -- Дэвтэр бүрийн хууд- СЫГ дугаарлан байх, су- рагч бүр нооргийн цаасны оронд өргєн аплёнк буюу рентгений хуучин хэрэггүй болсон хальсыг хэрэглэж байвал зүйтэй юы гэж 5 П. Энхээ ярилаа. Ийнхүү тус сургуулийн ангн бүлэг бүр цаасны ту- хай ярилцаж цаасыг хог болгон (й байх хөдөл- гөсн ава сайнл Мөн сурагч, анги бүр жил, улиралд хэрэглэх Хичээ- лийн дэвтрийн тоог гаргаж өөртөө хяналт тавьж Одоо хүүхэд бүр сургууль дээрээ төдийгүй гэртээ цаас хэмнэх аян өрнүүлж ойр орчиндоо үлгэр жишээ үүлж байна Бас шєф Е Сүхбаатарын нэрэмжит хэвлэх үйлдвэртэй хамт- ран үнэт баялаг болсон цаасыг хэмнэх сайхан үүс- гэл санаачилга гаргаж олон хэлбэрийн ажнл зо- хнож байна. БишвэЭ т эввийр ны лггэй 1 Г. ЭНХЖАРГАЛ цэд ашиглахгүй урж тас- “дах, дутуу бичиж хаях за- хналсан сонингоо хадга- лахгүй байдаг зэргээс боллг «халгдал цаас» гарч ИРЖЭЭ гэдгийг хүүхдүүд маань ойлгол эхэллээ! Су- рагч бүр дэвтэр номоо ариг гамтай цэвэр, цэгцтэй хэ- рэглэж, сонин, сэтгүүлзэ сайн унцплок ашиглаж, хи- чэЭл сурлагадаа байнга тусгадаг бол сургуулийн 2-0 МАНАЙ СОНИНЫ “Миний найзыг Магсар- | Жалам гэдэг. Бид хоёр Ар- хангай. аймгийн Цэцэрлэг “хоёрдугаар сургуу- 7тийн |«Вь апгид -Бид- «Даалгавар» лцүүлэгт оролцож «Гэ- содаалгаврын». тухай. 20:11:05 4008 -228 “байна: Магсаржалам хоЁр тан аашаар евөр- 4 ирээдүйд эмч бо- Жүсдэг, “нэгэн сонир- ЭРИН ДААЛГАВДР. ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ сайн сурдаг, Харин би гэ- рийн даалгавраа тогтмол хийнс заншаагүй. Ялангуяа тооны төрлийн хичээлээ бие даажганцаараадавта- хад мэдэхгүй ойлгогдохгүй зүйл нх байдгаас биеэ барьж удаан сууж чадал- гүй орхидог явдал бий. Тэ- гээд маргааш нь ангийнх- наасаа хуулчихдаг. Үү- ний уршгаар би өпгөрсөд улирлаар алгебрийн хи- “дүүлэгт оролцож сурагч ” хүний гол хөдөлмөр болсон ЗЭ Д. ЦОГТГЭРЭЛ “ЗУРАГ ДЭЭР: Бпсал хамтлагийн АНы” “2-- Таныр!4В» ангийн сурагч ЇР : ЧАС анги танхнмаас хаягдал цаас гарч ирэхгүй юм. Хүү- хэд бүр үүнийг л ойлговол сургуулийн танхимд ганц Ч хуудас хаягдал цаас га- рахгүй гадгийг манай сур- гуулийн пнонерүүдийн чхалгдал цаас гэж байх Ёсгүй» гэсэн хөдөлгөөн ха- рууллаа. Ховд аймгийн Мөст су- шатын 8 жилийн сургуу- дийн 7-гийн «А» звлыйн сурагч Гантөмөр нар бие хааж, зэм ЛАД жүжгүүд бэлт- 300 гаруй пионер, су- рагчдад сонирхууллаа. Т. АЛГААГИЙН (авсан гэрэд зураг. Тайлбарлалтгүй. Д. БАТСУУРЬ ТЭМҮҮЛЭЛ ХАМТЛАГ Өмнөговь аймгийн вийн 10 жилийн сургуу- лийн дуу, хөгжмийн багш Ч. Хүүхэнхүү пионерүүдэд зөрийн орны болон рдэл- хийн сонгодог урлагийн бү- тээлээс байнга танилцуул- даг. Энэ багшийн удирлсан найрал дуу, утсан, үлээпэр хөгжим, циркийн 5 төр- лийн дугуйланд 160 гаруй пионер сурагч хнчээллэж байна. тө- наадамд Түүнийг унал урал даанд явж үзсэн, зүгээр л номхон морь байдаг юм. со-- Тэгвэл агаад догшин тэдэт юм?7. с --Толгойдоо жаахан ха- жиг, юмнаас үргэх дуртай, ожаахан аманцар морь, өөр гэм байхгүй, . --Наадамд уралдаж бай- “Осан юм бол хурлан морь 5 Анадеынч | зохиолч ЇЇ. Дамдинсүрэн гуай шанай сонинд «Жомбоо хүүгийн намтар». зохиолоо өгөхдөө: 4Уг похиолын эхний хэсэг аних 1978 опд «Пиоперийн үргэлжлэл эпэ хэсэгт 7Комбоо хүүгийн ажигч | гярхай, ухаалаг чапарыг .үзүүлэ- хийг порьсон юм» гэв, болох Арпаад настай 2Комбоо хүү, дөчөөд настай дархан Апжаа хоёр “их пайз бол- жээ, НКомбоог балчир бай- хад нь Ажаа түүнийг үүрч явдаг байсан ба чулуугаар гэр хороо бярьж тоглохол нь тусалдаг байжээ. Анжаа дархан нэг хавар гэр, тэрэг- ний мод Олж ирэхээр хэдэн үхэр тэрэгтэй хол байдаг хөвч явлаа, Намар буцаж: ирэхдээ хэдэн тэрэг дүүрэй мод ачин авчирлаа, Ялапн- тула 7Комбоо хүүд маш сай- хан бэлэг авчирч өгөв, Тэр нь зююу вэ гэвэл арван шир- хэг боргоцой байлаа. 2Ком- боо тэр бэлгийг пвзад баяр- ласап- гэдэг учиргүй, арван боргоцойгоо хэлхэж: ХЭД ха- ног зүүж явдаг байлаа. Ун- тахдаа дэрэн дороо хийж ултдаг байлаа, Тэр борго- цой ць хатахлаар .- арзайж, усанд хийхлээр бөөрөнхий болдог хачин Эд юм. 2Ком- боогийп боргоцойг үзнэ гэж хавь ойрын хүүхэд цугладаг байлаа. "Тал хээр газрын хүүхдэд боргоцой гэдэг нх сонин, Анисаа дархан 1Ком- боод шатар, буга. жиргээ зааж өгөөд эзарнмдаа хоёул тоглодог байв, Ер нь Ан- таа 7Комбоог тоож том хүн шиг харьцаж заримдаа аж амьдралын чухал зүйлээ ярьж зөвлөдөг байлаа. . Нэг өдөр Алшаа, (Конь шоог гэртээ орохлоор --За чи суу. Би чамтай НЭТ зөвлөх юм байна гэдэг байна. 7Комбоо гайхалт -- За гээд суув, | Анжад халж 2 --Би модны дархан хүн, унаа мориор муу, Нэг эя- тайхан морь олж упнахсан тэж болох юм. 7Нуужаа зай- “сайд хоёр шинэ тэрэРр хийж өгье, Над нэг унах аятай- хан морь аль гэлэз, Тэгэ- хэд байсаа гуай : ----Тэг тэг, Би нэг аятай- хан морь өгье гэлээ шүү. Амар морийг нь авья гэх вэ? Чи тэдний морьдыг мэднэ түү дээ гэв, Ном- боо бодож байгаад хэлэв: --2Жуулаа гуайнд хур- дан ч морь бий, Сайхан ч морь бий. (1Нуужаа гуай морьдондао их хайртай Н морьдноосоо0 огохгүй байхдаа гэв, Аншаа хэлэв, --Тэр үгэн. 7Нуужаа сайп морьдноосоо өгөхгүй, Гэвч би хоёр шинэ сайхан тэргээ өгөх хүн, муу морь Ч авахгүй дээ, Хонь, үхэр хариулахад унадаг муусайн хашин юм уу, хөгшин хө- төө юмыг ч авахгүй (Дээ гэт байв, Хоёул нэлээд вөвлөсний Эцэст (7Комбоо хэлэв! “2--Догший цавьдар рийг пь Яв гэв, -Би унаа морь цөолтэй “хүн, догшин юмаар яах вэ| --Үгүй, тэр чинь догшин тэртэй боловч тийм ч дог- шин морь биш. Би хэдэн, мо-/ уу? Тэгвэл 7Куужаа өгөхгүй дээ.Хөөв цай уу. Ааруул ёрөм яд гээд 1Номбоог хүндлэв. Жомбоо ааруул өрөм ндэж байгаад хэлэв: - Уг нь хурдан морь юм. Гэсэн ч уралдаанд ер- дөө өөдтэй давхидаггүй юм. Одоо уралдаанд лпуулахаа больсон, зүгээр л адуучин залуус унадаг болсон. Жуу- жаа догшин цавьдарыг их хайрлахгүй. танд өгчих байх. ! Анжаа тооноор, тэнгэр харж шилээ маажаал: --Би догшип долгин юмаар ч яах вэ? гээд бо- дов, | ЖКомбоо цупалтгүй цавьдар морийг магтаж: -Тзр чинь сайн морь оо! Хурдап ч морь, --Чи хурдныг нь мэлсэн юм? яаж -Би наадамд унаж урал, даж явсан юм. --Тэгзэд нэг ч пайз олж бариагүй, хойшоо түрүүлэх шаханс ливсярд ЮМ биз лдээ. --Бнин танд тайлбарлаж хэлье. 7Куужаа гуай холын өртөсөчлөөс унагатай гүү худалдаж авсан юм гэнэ, Тэр унага одоо том болоод байгаа нь тэр цаньдар морь юм, Түүний ула сойлго нь мапайхны морьдтой ердөө “таарахгүй юм. Тэр цавьдар морь хоёр өдөр хөлсөлж сойгоод гурав дахь одроө л нх хурдан байдаг Гурав Дахь өдөр нь мордоход сал- таан дор морь байна гэж бараг мэдэгдэхгүй, хий салхи д байгаа юм шиг байдаг. Хурдац давхих нь хийсэхтэй адил, Тэгээд ха- чин юм, дөрөв дэхь, тав- дахь өдөр нь упахад морь унасан биш, мод унасан шиг болдог. Дөрөв, таван өдөр хөлслөхөөр хурд нь нх буурдаг “Чухам ийм уед нь Жуушаа гуай цавь» дар морийг уралдаанд явуулдаг. Тэгэхээр олвөх мод шиг хөшүүн болсон морь чинь. юу нь өөдтэй Давхих вэ! Би нэг удаа 1Куужаа гуайд хэлш үзсэн юм. --Цавьдар морийг хоёр холслоод гурав дахь өдөр нь уралдаанд гаргая гэсэн, "фгэхэд 7Куушаа гуай: --Бятти солнор! Их насны могПийт талдас цоон өдөр хөлслөх ёс байхгүй ТЭЭД цавьдар морийг дан- даа 7--8 хоног хөлсөлдөг байсан юм, 5 --Юу ч мэдэхгүй хүүхэд байж уралдах марийг улж сойх аргыг пад заах сапаа» тай байна уу? гэнс памайг аашилиг аагилсан. -- Аншаа хэлээ. --Над хурдап морь хэ- рэггүй, зүгээр Л хонгөч хөлтэй номхон морь хэрэгч тэй, --Цавьдар морь чинь хонгон хөлтэй, тэгээд Дог- (шин морь биш дээ гэв, Анжаа дархан, адуучин Шаонхогжапаас асуусанд тэр бас павьдар морийг магтав, Тэгээд тэг өдөр Анжаа дархан. УКНуушаа зайсантай уулзаад: --3а хоёул ояах вэ? гэп, --Хийпэ хийлэ, Чилмар наймаагаа морь: авпахал хэл. Би хоёр. цавьдрыгаа Л өгчих гэв. А тэр чинь манай ганц өөдтэй морь байгаа юм. Хол юманд явахад гүйцэд найдвартай даа. Чи өөр л морь ав гэв. Антштаа тэргээ шаахан маг- тав. 2 ТЭ: --Чиний тэрэгний сайныг би мэдэж байна. Магтах хэрэггүй. Би павьдар мо- рниидоо их хайртай юм. Чя еөвр л морь авч үз. Тэгзэд бас цавьдар морь чинь олон хоногийн ун даахдаа муу юм. Чамд ейфдөө таарахгүй гэзД зөвшөөрдөггүй байна. Тэгэхлээр 1Куужаа за8- сан ингэж байва гэж Шон- хоршавт хэлэв, Анжаа Шонхоржавын хэдэн мнуу- сайп тэргийг үнз хөлсгүй сэлбэж өгдөг тул Шонхор- жав Анжаад бас харну тус хүргэх санаатай байна. Шонхоржав хэлэв, 553 --Аста битгий зов. Та давьдар морийг авах санзз- тай байгаа юм болбол 08 цавьдар морийг танд өгүүлж хүртэвэл Аншаа --Тэгт тус сайн л байна хэлэв. -А. би лзэд Полхоржан Хэд хоносны Дараа 7Куу- лаа цапльдар морио Аняжаад өгч хоёр тзггийг нь авав, Ингээд тнаймаа таарчихав Хожим нь Айжаа Шионхор- жаграас асуув: гэж аргална гэж х3- гарав --Яагаад ЖКуужаа тал цавьдар морно Өгөх болов? гэсэнд Шонхоржав нипээм- сэглэл харну хэлэв! -Би 2Куушаа гуайп чөт- гөрөөс айлгийг ашигласан юм. -Яаж? -ҮНуужаа гуай павьдар морно тапд өгөх үү. байх Уү? гэж тэзлэгэлзэж | байв, Би түүнд хэлсэн юм: --Энэ морь их гий морь доо гэв, --Нээрээ тийм шүү гэш ЇТКуушаа бодож (байв. Би хэлэв: үргэмт- -Зүгээр лаж байгаад цав цагаан газар юу Ч ха рагдахгүй байхад ганэт пэг юм харсан шиг болоод үр- тээд Давхичихдаг юм, Харин тийм. Юутпаас яа. таад үргэдэг юм бол? гэж намайг харав. Би хэлэв --Бидэнд харагдахгүй ямар нэг юм энэ моринд харагддаг бололтой. Чөтгөр бугтай тазраар бол анз морийг аж явж ердеө болохгүй. ргэнэ, бусгана, цолхорно, харайна, тонгочно, хачип шүү дзэ, Муу брын морь гээд л баахлн үнзн ху- дал том ярьчихсап, Төгээд л 1Нуужаа цаньдар морно танд өгөх болсоп хэрэг гэв, Тэгэхлээр Аншаа дархан бас эргэлзэлс 5 » --Энз марь чинь тэгээд чөтгөр хардаг нь үнэн юм уу? Үнэн бол хэцүү шүү тэнс зэвүүцэв, /Тэгэхлээр Шопйхоржав Ашиааг тайвшс руулт, Ү "--Наахап үргэмтгий, бусгамтгай шбрь нь үпэн, Бусад нь шал дэмий лриа шүү.. Та бас ний дэмий яриаг итгэн: байгаа юм Ха-ха гээд нпээп, Уу? Н арыл пэрэмжлт Улсыц хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, Хойтон зун нь Анжаа цавь- дар шорино тарган Ч биш, туранхай ч бяш, Дунд ЗЭР- | байлгаж Хоёр өдөр хагас ертөө хир (15 км орчим! газарт давхиулж халслөв. дугаар өдөр ёчүүхэн тар- дуулж биеийнх нь чнлээт гаргаад дөрєвдөх едер боо хүүд унуулаад морно ураллланд явуулав. ЇКомбоо хүүг «Ураллааны морь унаж аль» гэж |Жуувазг гуйхад толгойн ӨВЧТЭЙ ГЭЭД морийг нь унаагүй юм. ТКомбоог Анжаагийн морийг унаж явахыг хараад 1Куу- шаа хэлэв. --Чиний толгойн евчин Ц.ДАМДИНСҮРЭН рийг Ц.ДАМДНИСУДОТЕЭНЭ давхидаггүҮ шүү дээ. Чи сонд даруулж болж ирэхээс їН уу? гэз Жомбоо -Одоо яана гэх вэ? Ан- жаал гуай сайн морьтой болсны баярт мориныхоод тоосыг уулалдаа ергепө гээд байх юм гэв, --Уулачд өргөх тоос нь чамайг булах тоос нь нххэд болох байх даа гэж 1Куужаа ихэмсгээр хз- лээд тпааш алхав Хүүхэд гийнгоо дуулж овоо тойроод зуу гаруй хагсааж сүүлийг шуусан морьд уралдахаар явав. Өртөө шахам газар зоолен явж очоод гэдрэг уралдав. Овоопы дэргэд найрлаж байсап хүмүүс. уралдааны морьдын ирэх зүгт байп байн ажиглаж байтал урал- дааны морины тоос хараг- даж Ззхлэв. Нэлээд хүзүүс хадан ирмэг дээр гарч Ду- ран бариад зогсов. Тоос улаш ихээр манарч, морь- ДЫыН Зүс таппгдах болж байпа. Дурапгаа дамжуулан морьдыг “харцгааш байна. Олон морины түрүүнд нэг хээр зүсмийн морь хол та- сарч айсуй, Хүмүүс аш уралдан ярьцгааж байна: --Бүдүүн Равжаагийн хээр байна. морьдь улаап цамцтай, Элз чинь цагаан цамцтай юм байна, -48За байз тэгвэл Нордо- тийн хэзр байна. --Үгүй, Нордог чинь өнөө өглөө сүүлийг шуусан хүрэн морь хөтлөөд явж байсан, --Битгий худлаа хэл, --Худал үнэп нь одоод мэдэгдэнэ. --Үгүй, зцэ чинь 2Куу- жаагийн цавьдар байна. --2Куужаа |цаньдар мо- рио зарчихсан. с --Аль вэ? тэж Жуушза Дурандаад харсан чинь хүргэе гэв. Тэгэхэд НХуулаа өөдөөс нь хашгирч хэлэв. -Чи золиг, хурдан мо- минь” хуурч байж ав- бас надаар доог байна уу? -А юу гэнээ?. Хэний морь ямар морь” түрүүл- чихээд байна вэ? - Юу ямар морь гэж? Чиний цавьдар морь рүүлчихээд байна шүү ДЭЭ. хаад хийж Чи мэдэхгүй байгаа юм уу?! Маяг гаргаж байна уу? Муу нохой! “Тэр тэгж ярьж байтал Ж(омбоо хүү холсоо гоожуулсан цавьдар морьтойгоо, “Тү- рүүлсэн моритпы улзэн эрээн пайзыг барьсаар хүрч нрэв. -«Анжаа минь, морины- хоо хөлсийг хусаач гэв. -Чи одоо түрүүлчихээд байгаа: юм уу? гэж Айшаа сал учрыг мэдэж балрлаад морипы хөлсийг хусан Цэ. вэрлэж байл, Энэ завсар Куунаа сай- сан Жэомбоотой ярын морио яаж сойж хэд холсолж уралдаад эйїз морь түрүү- лэв? Цапьдар морь урьд уралдаанд олигтой дагвхих- гүй байгаад өнөөдөр яагаад ийм хурдан болов7 гэл Жомбоо хүүгээс сайп псууг учрыг мэдэж апап, Тэгээд УНомбоо хүүг харааж хз- дэв: --Чяи муу золиг! А үсэг саасан багшлаа хэлээгүй зүгийг арвай боргоцой огсон Авжаа дарханд хэлдэг хүн үү? гээд урт ханцуйгаар толгой руу нь сапал, 1Ном- боо хүү ингэж багшдаа ааг- нуулш ханцуйгаар сапуул- сан боловч «Багш иймайг хүн гэн: тоож байна шүү» гэж бодоод дотрод балрлаж байв. Наадамд цугласай олон хүний Дотор цавьдар мори- НЫ тухай цуу яриа хурдан тархав, Цавьдар морпо Жфуужаа лайсап Ажаа дар- ханд хоёр тэргээр худалд- сая юм гэнэ, Цавьдар мо- рно хурдан морь гэн 7Нуу- жаа мэдлэггүй Ж(омбоо хүү мэддэг байяс. гэнэ, 7Кууиса зайсан сойлтыг Нь таа- руулж чадахгүй байжээ, 1Комбоо хүү сойлтыг нь тааруулж: гэнэ шүү. Апшал г2Комбоогийн заавраар цавь- 5 ИНДЕКС--14140 , дар морийг улж сойсон юм танз шүү, 2Номбоо чинь морь сойж | мэддэг айхтар сэргэлэд хүү юм гэнэ, Ан- жаа дархан ч мон атгай зэргээр ярилцаж --Цавьдар морины сойл- тыг "чи тавруулсап | гэдэг үнэн үү? гэж хүн Жомбоо- тоос асуухад 2Комбоо ипзэм- сэглэж | ихэмсгээр Зөвхөл толгойгод өчүүхэн төдий дохиш явав, 2 (омбоо хүү сагсуурахгүй бол ер нь ухааптай сайн куү юм даа.. х хоёрыг | 3072 5 : 20 ол илиийїйнал “29 ИНТЕР Уг -и САРЫН АЖЛЫН. НЭЭЛТ НАЦИОНА не ш! --САН НИСЭГЧДИЙН ӨДӨР 7 Ї СРЫН НЭЭЛТ д2р --. И. ЛЕНИНИЙ МЭНДЭЛСЭН ӨДӨР ЛАХ САРЫН АЖЛЫН СУББОТНИКИЙН ӨДӨР 1 76:37 (1849) ө 1988 ОНЫ ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 1, Г! БААСАН үнэ 10 МӨНГӨ МХЗЭ-ийн ХУШ нх ку- дөр амжилт гаргах холол- гөӨн пионер, сурагчдын дунд эрчимтэй өрнөж бай- НА. дийн сургуулийн шионе- рийн бүлгэм ЗХУ-ын ино- нерүүдийн туршлагаар 1 «Дурсгал зрӨВЦЭ 14 доног»-ийн ашлыг зохио- Үүгээр тус гарсан .5БН эрэл- дэг хилчин /М, Гаасүрэн шарын баатарлаг үйл амьд ралаас суралцах " г дурдах хүндэтгэх 14 131! ЧҮїї! ) ї 8111) КИ-ДЭЛ! аян, өдрийг зарлаж «Дүтч нэв, Мөн хувьсгалын дуу- ны өдөрлөг ахмад дай- чидтай «4Яргуй-83» гүүд гаргах, шүлгийн уралдаан, бүлгийн сэдэвт ажил шалгаруулах үзлэг зэрэг олон төрлийн сонир- холтой ажил зохиосон бай на, 14 хоногийн амил дүг- нэх хүндэтгэлийн шугам исагсаал дээр бүлгүүд ха- нын сонин гарган, зохио- сон ажлаа сургуулийн 3а- хиргаа, бүлгэмий зөвлөлд илтгэж тэргүүннй баатар- чуудыг пнонерт, пионерүү- га дийг МХЗЭ-ийн гишүүнд хүндэтгэлтэйгээр алсүү- лэв. «Пионерийн ашид үйл- сийн гараа» Дархан хо0- тын 8 жилийн долдугаар дунд сургуулийн бүдгэм «Пионерийн ажил үйлсийн гарна» сэдэвт ажлыг ХЭД хэдэн үе шаттайгаар пи0- иерийн бүлгүүдийн дулдд орнүүлэн аяшлладаг, Эх- ний барианд сурлага, хү- мүүжлээрээ хамт олноо хошуучлагч 7-гийн ЗА» ангийн пионерийн бүлэг хувьсгалын өлгий нутгаар аялжээ, Тэд | Алтанбулаг дахь Хувьсгалын музей үзэж жанжин Д, Сүхбаа- тарын хөшөөнд цэцэг өр- гон, бүлгийн хүндэтгэлийн шугам нагсаал хийж, пио- иерийн ажил үйлсийн шинэ тараагаа эхэлжээ, 2 «Хөвгүүдийн сарын ажил», Хэнтий аймгийн 10 сургуулийн пионе- тэм | дээр «Хөв 2ээШТ-шш-г--4--- шин АНХААР| ТУРШЛАГА ЗРҮҮЛЬЕ гүүдийн сарын ажил» зо« хиогддог уламжлалтай, Уг сарын ажил 3 дугаар сач рын 18-нд эх орноо хам: гаалагчлын гурван үеийп чуулга уулзалтаар эхэлдэг. Энэ сарын ажлыг зохиоц явуулах штабыг багш, су" рагчдын . бүрэлдэхүүнтэй байгуулж, бүлгэмийн бүх хөвгүүдийг (1 батальол, бүлэг бүрийн хөпгүүдийг рот болгож батальоны дарга, орлогч ротын дарга нарыг сонгож тодорхой үүрэг даалгавар өгч ажил- луулдаг байна, Түүнчилэн бүх хөвгүүд сурлага хүмүүжилдээ ахиц, гаргах үүрэг авч 7 хопог бүрийд эцэст онцгой ём- жилт гаргасан хөвгүүдийг нийтийн Өмнө сайшаадаг. Энэ хугацаанд сургуу- лийнхаа ариун цэвэр, дэг журам, олон нийтийн бүх ажлыг хөвгүүд хариуцан зохион байгуулдаг. Мон хөвгүүд анги бүлгүүдийц ДУНД түргэн жагсаалын цугларалт дуут жагсаалын үзлэг, цэрэг--спортын «Дөл» тоглолт, иргэний хамгаалалтын хичээлээр АСТ, сэдэв хамгаалах ажил ахмад дайчидтай уулзах зэрэг олоц сайхан ашлуудыг төлөвлөгөөтэй. гоор зохиодог юм. Хүүхдүүд ээ! Найз пох- дийнхөө ашлын сайхан туршлагыг өөрсдийн анги бүлэг, бүлгэмдээ |иэйт- рүүлж хэрэгшүүлээрэй. Л. ЭНХБАЯР ттэлЭ (08:21:31 12 234928 Баянхонгор аймгийн Галуут сумын 8 жилийн дунд сурч гуулийн сайхаа бичгийн аварга, онц сурлагатаа Г.Байгал« шаа, шатсматикийн аварга онц сурлагатан Н, Дазаа Баян-оНдор сумын 8 жилийц сургуулийц ходолморийн аварга, МПБ-ын Төв Зовлолийн хүрэл шедальт Т.Сэргэлэн,. аявхоцгор кохын (8 шилийн сургуулийц хододморийн. яварха, схэргүүний, нүдлэд үхангаалагд /даионорү б:3 Чичэдраг 2 8л6) 12-20 Үндэс алжлагч 32 0 - л, ецай ! идэвхтэй / алжлыч Б. ЖСҮГД Рф:- БАЛДЛНДОРЖ шариш аз гэрэд сУЛЛЛЭн ЫГ хэвэл “8 жилийн гсур- гуулийн пионер, баатар- 2 ЭШИОНРҮҮД 7 хурал. Монголын поне- рийн «Залгамжлагч» МУ “чуулганаа угтаж олон сай- хан шинэ ажил санаачлан 2 хийж, сурлага, хүмүүжил- дээ өндөр амягнлт гаргаж чууд МХЗЭ-ийн ХуШих ЗУРАГ ДЭЭР: «Залгамж үе» аяны «Эрдмийн далай» жигүүрээр амжилттай аялжбайгаа 7-гийн «Б», 8-ын «А» ангийн сурагч, онд сурлагатан Д, Бат- байпа. жаргал ЯС Ганболд, Б. Сүрэпхорлоо нар. Мон сургуулийн 5-ын сурагч С. Оюундалай - хүлээж аваад (Д. «В», 4ийн “«А» апгийп ”Б. Отгоп сонины шинэ дугаараа ЦЭНДИЙН авсан гэрэл зураг «Б», 3-ын барихаар мэрийпгээж бай на. Ийм нэгац Өрхийнївг- луун ам бүлийн тухай товч бгүүдье. Гончиг туайн хүүхдүүд ааз өзжийгээ дуурнасач алтилсаг хичээнгүй, авь япслаг сэргэлэн жаалууд шүү хэмзэн хүмуүс бахар- хан ярилцдаг. Нзэрээ Ч эдний хүүхдүүд Өмнөө тавь сан ойр, хэтийн зорилго- ТОЙ түүндээ хүрэх чинэр- мэлзэл зүтгэлтэй юм. Эгчийн үлгэр дуурнал Ууган хүүхдийн үлгэр жишээ удаах дүү нартаа их нөлөөтэй гГэяс ЭХ ЭЦ- ГҮҮД ярилцдаг, Гончиг гуайн ууган Охин Наран- сацрал нийслэлийн 14Дү- гээр сургуулийн |8-ийн «Б» ангид сайн суралцдаг Аравдугаар ангиа сайнаас | “онц дүнтэй төгсөөд, ИХ, Дээд сургуульд Орш: ТҮүҮү- хийн багш болох зорилго- той. Өнгөрсөн зун Ххөдөл- мөр амралтын зусланд амарч байхдаа сайн ажилласан учир сургуу- лийН хөдөлмөр соёлын чуулганд шалгаран орол сон байна. «Намын сайн нөхөр» үнэмлэхийн эзэн Нарансацрал уншсан но- моо- дүү нартаа ярьж Ө8т- ашил 5динй ангид ҮГҮЙ- охин. Удаах охин Нарапжар- тал наймдугаар ангид сур “яаг. Сэтгүүлч болох . ХҮ- сэлтэй. Шүлэг сайхан уншина. Зуныхаа амрал- таар 40 мянгатын аптент цэвэрлэгчээр ажиллатжээ- Эгч шэгээ зохиол байгуу- лах авьяастай энэ охин ангийн дагга, аав зэждээ бод «ажилсаг Насап» НЗР- тэй. Цэвэрч охни. Гурав дахь ОХЯн Нав- салмаа нийслэлийн 14дДү- ГОНЧИГ ГУАЙН ХҮҮХДҮҮД гээр сургуулийн 6-гийн «Г» ангид Онц сурдаг. Ирээдүйд эмч болох ХҮ сэлтэй. Тэгээд Ч тэр үү. цэвэрч нямбайгаараа бус- даасаа онпгой. Шүлэг ун- шиж дуу Дуулна, Ангийн- Хаа нопцертын хөтлөгч. Бүжигчин охин. Отгоп охин Наранчимэг нийслэлийн 69 дүгзэр сур- гуулийн 4-ийн «В» ангид сайн сурдаг, Бүзигчин болох хүсэлтэй. Гитар хөг- жимтэй дуулж бүжиглэх- дээ сүрхий. Телевизээр бү жиг «гарвал хараад сууна Оролдлого мэрийлт байхад учир бий гэж аав ньурам- шуулна Сансрын нисэгч болохыг хүснэ. Таван хүүхдийн хамгийн бага нь болох Гомбожан хүү сансрын нисэгч бол- но гэж хэлдэг. Тэгээд Ч тэр үү бнєийн тамнрт их дуртай. Нийслэлчийн 14 дүгээр “сургуулийн (1-ийн «В» аягил сурдаг. «Улаан- шж- зэрэг хэрдээ тохирсон. ажилтай. Сансрын ЧнСэгч болох хүп ЧННь ОДООНООС ажнд зрдзыд хичээлгүй Ч нэх вз? Эгч нар нь хоол, цай бэлтгэх, хувцас угзах. гэр орноо цэвэрлэх гээд дор бүрнээ мэрийж хөлэд- нө. Арга ч Үгүй юм даа аав нь армид улс төрийн сайн ажилтан, зэж Цойн- зон нь Улсын прокуро- рын газрын зэртй би- чээч, аль аль кь хөгжны- Дөх авьяастай. хамт слон- доо вэртертэй, үрхүүхдэ- Дзэ халамжтай. . Гэрийн концерт, Эднийд ирсэрс зочин гийчнд Эвсэг ам бүлийлх- НИЙ концертыг үзээд сэт- гэл сэргэн харьдаг. Харь- сан дороо хүүхдээ хүмүүҮ- юүүүлдэг,, авьяас... сонирх- лыг нь дэмжин хөгжүүл дэг, ажил эрдэмд зааж сургадаг туршлагаас нь өөрсдийн ажил амьдралд пэвтрүүлзх гэж мэрийдэг, Сурагчийн жилд гэр бүс лийн гишүүн бүр эрхэлсэн ажил, сургуульдаа ахиц гаргах, дуу шүлэг сурах, өрхийн концертынхоо- хо- төлбөрийг өргөтгөн балгшуу лах гэр орноо үлгэр и- шээ соёлтуулан тохижуу- лах зорилт тавнад 8ЖЛЛ- лаж байна. Т. БЯМБАРАГЧАА шнныннөннннэнөнэӨнөөнэнннннннзз ЗӨ 0э2Э0:2:23283-2 ВХ ОРНЫ НОГООН ГОЁЛ ЦЭЦГИЙГ ХЭРХЭН . АРЧЛАХ ВЭ? Цэцгийг шиллсгүүлэп суулгакх. Тэцгийг арчилт, “ургуулахад зайлшгүй шаардагдах. зүйлийн нэг иь түүнийг нэг сагпаас нөгөөд шилжүүлэп суулгаж хурах явдал юм. Цэцэг тарьс- гналс хойш сар, жил өнгөрөхөд: түүннй үндэс нь салааяан ур- таж савапдаа шахцалдах, харс нь үржил шимгүй болж исэл- дон цаашид ургамлыг тотгон, ургуулах чадваргүй болдог тул цэцгийн навч “иь упасийл: өнгө вллах, зарнм тохиолдолд шар- дах, цэцгийн Дэлбзэ ургаж “гүйцэвгүй беайхдоа унах 1о- хнолдол бий. Энэ нөхцөлд цэцгийг алтай орчинд шил- жүүлэн суулгана. Цэцгийг шилжүүлдн суул- өмнө “шаардлагат хэм- жэсний ваар, салыг | төхөөрч сайтар . цэгэрлэсний дараа ёроолд нь элс, жижиг чулуу, модны нүүрсний халимгоор давсүүр хийнэ. Тэхдээ ваар, савны ёроолын ус гоожих нү- охийг. ямар, нэгэн гүдгэр зүй- лээр гүдгэрийг пь бөөд харуу. Зар Сцацэг суулгахад болой. ллгоно... Шилисүүлж: | суулгах ургамлыг хуучин ваар, сазиаас хөрстэй нь сугалап авч хүч- тэй сэгсрэлгүйгээр шорооноос нь эвтэйхэн ангижруулж (бүх шороог цэЕЭрлэх хэрэггүй), хуучирч ялзарсан үндсийг тайрч. хаян, “уг тайрсац гал- раа модны шцунтагласан нүүрс түрхэн цаашид ялзарахаас сэр гийлнэ. Хэрэв ялгарсан үндэс их байвал түрүүчилнхээс нь жинг салгнд буулгавал сайн, Хуучин хорсниоос нь зохих хэмагсээгээр цэвэрлэсэн ургам- лыг шинээр бэлтгэсэн хар шо- роон, дээрээ голлуулан байр- луулж үндэс бүрийг нь сар- вайлган тэнийлгэж дээрээс нь шороогоор булпа. Тэхдээ ху- руугаараа ялимгүй дарж хор сийгнь дагтаршуулах хэрэгтэй, Хөрсний дээд түвшин савны ирмэгнээс 1 --2 см-ийндор бай- вал дараа нь цэцэг услахад төпөггүй байдаг. Цэцгийг шилигүүлэн суулгас- ны дараа хөрсийг сайн нэрч- тэл нь 2--43 удаа услал, сүү дэрлэг газар 5--7 холпог Тй: гина. Зарим жижлг, нарий- хан үндсүүд хатахдал хллбар байдаг тул цэцгийг шилжүү- солза) суулгах ажиллагааг хур- лан гүйцэтгэвэл зохино. “Ургамлыг шилжгүүлэн суул- гах хамгийн тохиромптой ху- гацаа нь хоёроос | тавдугаар сарыг дуусталхи хагрын уля- рад -баловч онцын шаардлага гарвал аль Ч улиралд, ту- хайлбал өпөл ч. гэсэн болдо Зарим цэгэн хурдан урга даг ургамал, тухайлбал ге рань | (шимтэглэй), бегонил (хайтан) зэргийг їйнлдээ хэд ХЭДЭН удаа шилжүүлэн суул- гадаг. Эпз тохиолдолд цэцгийг хуучий салпаас нь сугалж апаад хөрсийг нь эвдэлгүй гээр том саганд суулгаж шо- роогоор чигжнн дараа нь саал- вал усалпа, Ингэж шилжүүлэн суулгах ажлыг аль ч улиралд хийхэд ургамалд муугаар нєЄ- лөөлөхгүй. Нэг паст цэцгийг суулгах. Хэрэв та нар измар нэг наст цэцгийн үр түүдэг бол түүний- гэз хортон шавь, өвчпөөс саргийдахийп. тулд тарихын өмнө марганцын хүчлийн ягаан: уусмалаар втээи: ариутгах шаардлагата Ин- гэхэд зарим хорчгор нь хөв- нө. Хөвөхгүй үлдсэн үрийг тарих хэрэгтэй, “Хүүхдүүд эз! Хэрэв та на| тавдугаар сарын сүүлчэар сай- хай цэцэгтэй зсвэл гадаа гу- дамяг, талбайд тарих үрслэгтэй больё гэвэл алютнны глаазки (влаг нүдэн), астра (голтэсэр), льенпНЫыЙ аев, (арслангийн зарьж) сальвил (майлаац) вэр- гийн. ургамлыг хоёр, гуравду- гаар сард бархатцы (торгол- жин), цинпия (дзэнэ,), гурандугаар сарын сүүлч, дө- роевдүгээр сарын эзхэзэр тарнх шаардлагатай юм ! задэлгэйз зэр- тавдугаар «ард шууд гудамж талбайд тарьж: болио. Бусад їхэнх цэцгийг гадаа ургуулахын тулд урьд- чилан дулаан нөхдөлд та риалн үрслэг үржүүлдэг. Үү НИЙ тулд модон хайрцаг бэл7- ган, ёроолд нь элс асгаж, дээ рээс нь хар шорооны холн- мог 1--1,5 см-ийн зузаан асган ялимгүй дагтаршуул ва. Үр суулгахын бмїиө хайр- цагтай шороогоо бүлээн усаар сайтар усалиа Ургамлыг тарьснаас хойш соёолох үртэлчь шил, тялгар инйлэг матернал, эсвэл цаа саар хайрцагны амыг тагдал: байх хэрэгтэй. Ургамал нэгэнт соёолж 2--43 шжинихэнэ навчтай болонгуут хайрцагнаас нь су- галан авч гол үндсийг нь ипахан тайрч (хажуугийн үцдсүүдийг нь ургуулахын тулд). урьдчилан бэлтгэсэн чийглэг хөрсөнд суулгана. Ин- гэхдээ хөрсонд яапсынг (нүх гаргаж ургамлаа навчинд нь хүртэл суулгаад, шороог ху- руугаараа дагтаршуулпа. Ийн хүү гаргал: суулгасан үрслэ- гийг 1--2 өдөр сүүдэрлэг нөх цөлд байлгах хэрэгтэй. Плнюиц обыкновепный (Молхво) Энэ нь тасалгааны иехдолд ургахдаа амархан, Үргэлж: ногооноороо -байдаг ургамал юм. Нарны туяа шууд тусдаг- гүй сүүдэрлэг тасалгаанд ч Энэ цэцгийт аль ч улнралд тярьж болох Юогөөд гүүний тулд бүхэл ишээр нь эсвэл түүнийг хэд шэдон хэсэт тайрч усацд тавья: үндас- дүүлсний дараа нэг заар са- ванд 3-4 ширхгийг суулгта- даг. 5 Долоо хоногт тогтмол. 1 удаа хөрсийг нь сайн напчтал її услан: байхаас гадиа “мплын” бууц. эрдэс “бордбог усанд найруулж бордох | хэрэгтэй. Навчийг нь бүлээн усаар тогт- мол угааж байх хэрэгтэй. Энэ ургамлыг жил бүр шинэ шо- роопд шилжүүлэн суулгах шварллагатай юм Ургамлын ургах үе (вєгє тация). Тарьсиаас-,хойт Үр боловсрох хүртэлх таримлын өсч, үржиж ургамлын ургах үе гэдэг. Ургам» ургам, лын төрөл, түүнийг ургуулж байгаа нөхцөлөөс хамаарал ян бүр байдаг. ? Шилэн цанхаг (тенлжнцда). Аль ч улиралд, цаг агаарын ямар ч нөхцөлд ургамлыг ур“ гуулахын тулд зориулан бүтээ- сэн, нарны цацрагийг челөө- тэй нэвтрүүлэхээр хана, Двэв- райн нханх хэсгийг шил, ШИ лэг материалаар хийсэн бай! 7 БИДНИЙ КИЙРТАЙ. СОННК | Ирээдүйд ямар мэргэ” “жилтэй болохоо сонголам- “эаагүй Явсан. 1979 онд нэгэн сурвалжлагчтай уулз сан цагаас хойш тив «ДЭЛ- “| хий, тэнэгэр уудам орны- өнцөг булан . бүрт 5 ї шинэ соргог, шилдэг “таргүүний бүхнийг уишигч їїдээ толилуулагч сэт- түүлч гэдэг юутай .бахар- халтай ямар сонирхолтой мэргэжил. вэ. гэж бодох болсон юм. Тэр үеэс эхэлж, лч болохоор шийдэл, «Пиоперийн үнэн» болон өөрийн аймгийн «Алтайн Хөгжил» СОНИНД. Шүлэг, вгүүллэг, мэдээ нийтлүү- лэх: болсон. 1981 онд «Пиоперийп үнэн» сони- нихоо оны шагналаар шаг- "иагдан, өнгөрсөн ондайм- гийн тэргүүний идэвхтэн ОИЧИГЧДИЙН ЗӨВЛӨЛГӨӨНД оролцсон билээ. ” Энэ амжилтад хүрэхэд Би «Пионерийн үнэн» “соашинбо. таван шил дараа2- ЖАН захиалан уншиж байна. Сониноосоо олон | сойхал матсриал уншиж |сурлага хүмүүжилдээ тусгаж: ажил- || шадаг. 4Манай анги «Пвионс- рийн үнзнэ сонины Арвн- апп хэмнэлтийн аягд ОРол- сцоШ арвилж хямгадах олоп “хэлбэрийн ажил зохнож бай- Саяхан Схан ажил боллоо. “| дотны зөвлөгч «Пионерийн үнэн» сопиныхоо анхны ДУ- таар хэвлэгдэн гарсан өдөрт || Уншигч нөхдөө төлөөлж баяр хүргэе. "Хөвсгөл Мөрөн хотын 10 жилийн сургуу дийн Ө-ийн «В» . ёурвгч Д. БАЙГАЛЬ . . . сонин минь надад их салсан. Тийм -өз. Сурвалжлагч ах. мэргэжлээ сонгоход тусалиш, бичих арга барн- лаа олоход сонин . надад зөвлөлгөө дэмжлэг, урам зориг өгч байсан болохоор би ирээдүйд сэтгүүлч тэ- гэхдээ мянга мяпган хүүх дийн, олон арван үеийнх ний анд «Ппонерийн үнэн» сониндоо ажиллахсан тэ болдог. Сопиршлхоо анхны ду- гаар хэвлэгдсэн баярт өд- рийг тохиолдуулан сонины редакцийн хамт олон тэд- ННИ түшиг тулгуур болсон нидэгхтэн бичигчид, нийт уншигчиддаа -аз- жаргал, амжилт бүтээл -ерөөс ту- Алтай хотын 1 иси- лийн сургуулийн 9- ийн «Ё» ангийн сурагч | идэвхтэй сурвалжлагч | Б, ГАЛААРИД | гад нь Ч ахиц гарч байва, Би сониныхоо хуудсаар 9Ч- нээ танилцсан :онц |сураага- тан «Амарбатын туршлагзар цагийн хувларайл дагуу бүх ажлаа зохицуулж, хэвшил байна. Ингэснээр чөлөөт: цагаа үр ашигтай. зөв боловсон Урс айшгийн “Өшнөговь сумын дунд сургуулийн сурагч. М.. БА ТГУЛГА . 5 » эмээгийн ЗАХИДАЛ Миний ззэ охин ана Жил ардын сургуулийн: алтал босгыг алханс нэгдүгээр-8ї- гид .Онц . суралцаж байна. Охин маань ном ушшнх вх дуртай Тэгээд Ч аПноне- рийн үнэн» сониноо захиа- лал уншдаг. Бич мөн влыл охиныхоо хайртай сонкиг байнга ушишдаг юм. Бид орой тэр бүлээрээ цугларч зээ охнныхоо. ДУР: тай сонниоос - 8-ын сурагч СОгО5 5 САРАНЦЭЦЭГ Говь-алтай аймаг дах манай ндэвхтэн | сурзалж- дагч Ж. ГОМБЫН -ирүүлсэн гэрэл зургийн сурвалжлага. --- Аймгийн төвийн 10 жилийн нэгдүгээр сургуу: сийн 7-гийн 4А» ангийг сурагч, пионерийн бүлгэ- жийн зовлөлийн гипүүн онц сурлагатан Г, Солопго, - Ман сургуулийн 98- гийн «Бэ алгийн онц сур дагзтап, пионерийн бүг- гэмийн зөвлөлийн | дарга, «Залгамж үе» аяны сааш- тайч Л. Гампилмаа. -ГПайман жилийн дунд сургуулийл 6-гийн «Д»ь ангийн онго сурлагатан. МПБ-ын Төв Зөвлөлийл урлагийн үзлэгийн хүрэл медальт Ш. Баасансүрэй, Ардын гэгээрлийн тэргүү. ний ажилтан, багш О.Лхэн хипдиваа, 6-гийн «Аг г4 «ЦААС» «Ппонерийн үглэн» сони ны 98 19 дүгээрт зийтлэгд сэн «Цаас» сэдэвт хэлэл- цүүлгийг: уншаад, цаас гэ- дэг цагаан алтыг үнэхямд тай болохоор дэндүү Вёрниг, гамгүй хїзрэглэг:ь байгаа дутагдал сурагч бидэнд байгаа нь ялангуяа анги цэвэрлэгээний дараа улам тодорхой ажиглагддаг. Ма- най сургуулийн хөдөлмө- рийн багш, Ардын гэгээр- лийн тэргүүннй ёижнлтан Г. Таавай, «Юмхнаар юм хийцгээе» дугуйланг . тус сургууль дээр 12 дахь шилдээ удирдан ажиллаж материалаар хаягдал : 12358 төгрөгийн зүйл хий. Н. Тэр охин са- | шаргал юм. | яавн даргын сонгуультай. | СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ ОПЕРАЦНИ, хэлэлЛЦцҮҮлэт ОПЕРАЦИ гээд байна. Багш шагнь Монголын пионерийн «Зал гамжлагчэ Ү чуулганыг угтаж «Өөдөсхөп цаас ӨН- жүүлэх ажиллуулш байна. Энэ б3- гийнхан «Цаас» операци зохион. тогтмол Дүгнэдэг. Тэд өдөр тутам 1,5 ЕГ цаасны хаягдал гарч байс- ныг илрүүлэн хаягдал цаа- саар ашигтай зүйл хийж үзэсгэлэн байгуулав. Мөн сурагчийн шилд хуудас цаасны хаягдалгүй сурал- цах уриалга гаргай ажил- плаж байна. Д. Мөнхцэцэг ахлагчтай цаасны хаягдал. тай тэмцэгч тимурчууд СУ ИТГЭЛ ХҮЛЭЭСЭН ОХИН рахад Түвшитгжаргалын са лаа багш найз дархлыг хүлээв. Н. Т. хоё рын сурлага ахих тусам салон нээзнд оруулах даалгавар өгсөн юм. Түвшннжаргал Н. Т. нартай хэрхэн ашнл лахаа бодов. Тэгзэд хам- “гийн түрүүн тэдэнтэй ойр сайн дотно үерхэж ажиллах нь бодов. Ингээд л сургууль ангид зохиож байгаа али- вад ажилд тэдпийг ДАЗГУУ- лап оролцуулис хичээлээ хамтран давтдаг боллоо. Н. Т. хоёрын хичээлд оролцох идэвх нь ч сай- жирчээ. Улирлын дүн гГа- рэгт үйлчилгээний гагзаар цаас-( хуурай! өө идэвхтэй оролцлог болов. салааныхан «дундгүй Са-” лаа» болох мэрийн шамдаж байна. охии хамт олноосоо ёгсөн үүрэг даалгаврыт амжилт тай биелүүлаг найз нөхөд- дөө хүндлэгдэр. буса 100 хувь суралцаж нарынхаа та-” нийтийн. санаачилтаар ажилд Ч Одоо Түвшинжаргалын үүрэг аваад | Ийлхүү Түвшнижаргал Дундговь айлгийн Сай- хан-воо суяын ДУНД “сургуулийн пионерийн удирдагч Ц. ОРОСОО "Хапын нүдэнд нулныс цайлагнаж : хаа сайханд баясан РОӨ, БААСАНЖАВ Ашлын уяран (ХЗЭ-ийн шагналт зохиолч) їйюулгүй замын. мөнгөн 1111 ШИГЭЭ "Аавын минь харааг сулнн "Аав шигээ би замчин болох уу Б0Л0Х уу? “Ангийн багшаас Өдууж Т5 үзэх үү , гялалзана, 11811111) Атшлы нь хийн дийлэх жАпнаж бай|» гэж хэлэх ХҮҮХЭД УРАН ПОХИОЛ ГР эниинээиииллилиилилллииллий АИЬДРАЛ ТЭТГЭГЧ “Аав шигээ би замчин (| болох уу “Ажлы нь хийж Сарын ша шнвагл снүн байдаг Нэгыг лов уу Айгийн багшаас асууж эь. Хүний дээдийн оргил нь үзэх үү. РХЛШ Ї өхчүүд «Алнаж бай!» гэж хэлэх 1) Эпэ ертөнцийн сайп тын Холын хєл юу шила || ТУКАН ШОГ Хойноос, урдаас 2сэ8 БыЛ, зүрэүалан Тоглох болохоор Эхчүүд урладаг ч, өөрсдөө хамгийн сайхан Өлчүүдийг эрдэмтэн мэргэд Хоёр зүг рүү зорон л гэж магтах юм, сүнгэнэнэ, Тоос мапаргана Эхчүүдийг эрэлхэг зорнгт- Шугам замын гажгийг . . . нууд гэж бишрэх люм, засах Ном уншихад Шургуу хөдөлмөрт аан Нойр нь хүрнэ Эхчүүдийг алдарт ажилчид “Пуурга, цас, аянга, н нүдлэнэ Эхчүүд гэдэг нд шидтэнгүүд бороотой - х юм Урин цагийн | Шоножин, дөржин Дүнгийн хүснэгт ходон28и үзэлцэж явнам. Дундаар дүүрвэл Эхчүүд хорвоод байгаагүйсэн Эхэн боллоо “Балт тэрэг СХБВГЧ Лаг бол Ууган төлийн увалга: равас чангаана дэлхийд (Казар доргиож догтлон 32 С 2 ө Энэ ямРАцал 7 Түрүүч мэндэллээ ! хөвөрнө, Автобус д: Гараап дээрээс бариагаа Араар нуугдана Нийелэлийн 76 дугаар Түүргий, Кай хүй хүртэл Махөөлдөс гэхлээр сургуулийн есдүгээр ён- Хаврын баяраа хө ч торо хурдлан енгө га а гийн агч Сонихон яргуй ы Ипжепер Д. САНЖЖАВ ХЭ ”БҮРЭНТОГТОХ галгина. -, . : -- Бүх торлийн тээврийн Хүүхэд та нарын сурч, заах тө, ляотын гу? Иймд хүүхдүүд та нар орохыг кориглдсяо. -- Зөвхөн суудлын авто машины кодолгоонийгГ 8ЗовВ- шоөөрнө. ” в- Зорхой | шотоциклын ходолгоонийг завшөөрио. амьдарч буй өнөө үед гу- дамж, замаар явж тээврийн хэрэгслийн тоо, төрөлд улам олширч замын хөдөлгөөний нягтрал шн- лээс шилд нэмэгдэж бай- на. Та нар автобус, маши- наар зорчих унадаг дугуй шолоолох хичээл сургууль үзвэр үйлчилгээний га- зарт очих, ирэх экскурс зугаалга, жагсаал, цуваа- гаар явах, ах эгч дүү. найз нөхөдтэйгээ гудамж талбайд хөдөлгөөнт тоглоо моор тоглох ер нь унаа- гаар буюу явганаар хаа Ч явсан замын хөдөлгөөнд зохих хэмжээгээр оролцож байдаг шүү дээ. Иймээс замын хөдөлгөөний ДҮРр- мийн заалтыг иарийн чанд мөрдөж байх нь иргэний үүргээ биелүүлж байгаа хэрэг. Замын хөдөлгөөний Дү- рэм нь зөвхөн машин жо- лоодож яваа жолооч на- рын үүрэг явах журмыг дамж замаар явж буй бүт хөдөлгөөний дэг журмыг ТОГТООДОГ юм. Иймд гудамж замын хөдөлгөөнд оролцож буй хэн боловч замын хөдөл- гөөний осол эндэгдэлд өр» төхгүй байж нэг үндсэн нөхцөл мөн. Зарим хүүхэд гуламж замыг явган хүний гарц- гүй газраар нэвтрэх, ойр- тон ирж яваа автомашнны урдуур гүйх, автобусанд зүүгдэх хөдөлгөөн «ихтэй гудамж, талбайд тоглох зэрэг зөрчил гаргаснаас осолд орж амь насаа алдах эрүүд мэндээ хохироох аюулд хүрдэг, “Илангуяа ирж яваа ма- шины урдуур гүйх ,үлэмж аюултай байдаг. 60 ны цагийн хурдтай яваа авто- машин 1 секундэд 16,7 метр зам туулах ба тийм хурдтай ачааны автома- шин тоормослоход 44 метр урт зам гулсаж зогсдог байна, гудамж зам хөндлөн га» рахдаа тээврийн хэрэгс- лийн хөдөлгөөнийг сайтар ажиглаж зам чөлөөтэй үед гарцын шугамтай газраар нэвтэрч байгаарай. Хэрэв автомашин ойр- тон ирис байвал заавал хүлээн өнгөрүүлсний Да- раа зам хөндлөн гарч байх нь зүйтэй, Гэрэл дохиотой, уулзвар гарцтай газарт зөвхөн но- гоон гэрлээр зам хөндлөн нэвтрэх ба улдан гэрлээр явах нь амь ласанд аюул хад гэдгийг санаж ляваа- рай, Хүүхдүүд ээ! Замын хө- дөлгөөний дүрэм, тэмдэг заалтын утга учрыг на- рийпчлан судалж, хөдөл- гөөний дэг журмыг чанд сахиж, хэвшицгээе! Улсын Алто Техпн- кийн Хэргийг шалган байцаах «Газрын мэр- гэлслийн комиссын дарга Ж. САЙНЖАРГАЛ -- Саадыг баруун гар тё- лаар тойрч гариа. -- Тээврийн хэрэгсэд түр боловч зогсохыг хориглоно. - -- “Унадат Дугуй, гүодлО -- Саадыг 3 П -- Чигаарээ -- “Тээврийй гар талаар СОМӨ дугуйгаар явахыг сзовшоор- ! -- Зөвхөн ачааны “АзТ0 | бдруу їягээрэвг аг л ба зүүн гар хэрэгсэл удаанаар гарахыг |ашана. вө. Ч /М шашины ходолгоонийг | зөв- | бОРУУН | Б8р| тийшээ явахыг зогсохыг хориглоь. . Э8 : зовшоорнө. но. : ” Эрхдич Ц.ДАШДОНДОВ . ” 2 СОИЙДЕКС-114140 аазгцэл эмн : ““НйгэВ9041:5:5.-2 413 зоё) Д.Сүхбаатарын -нэрэмшит Улсын. хэвлэлийн комбипатад хэвлэв, || 7 40 дЭХ ЖИЛДЭЭ б 31414 11492115 “М28 (1850) г “ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ ФОНДЫН 10 ЖИЛИЙН ОЙД | Ї | Ї | Ї | | | | | | | ойд зориулсан хүүх лэн 1983 оны дөрөвдүгээр сарын үзэсгэлэн чимэглэлийн Төр танхимд нээгдэн, лэпг МХЗЭ-ийн Тов ог. | рооны хокрдугаяр, нарийн |. бичгийн дарга, Хү | төлөө БНМАУ-ын толөө фондын 10 жилийн Хүүхдийн «Бүхнийг їн төлөө» үзэсгэ- дөрвөнд улсын “Үзэсгэ: --Хо: үхдийн фондын төв компис- сын нэгдүгээр орлогч дар- га Д. Дашдовдон товч үг ЇГ хэллс нээлээ. Ж| лоо» үзэсгэлэнгийн ! | ! Ї ! 4 1 ! Ї Г | | 4 » шагналт, | |! байна, | хүүхдэд зориулья» «Бүхнийг хүүхдийн тө- нээлт БНМАУ-ын төрийн соёлын гавьяат зүтгэлтэн, БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын төв комиссын дарга А.И. Цэдэнбал-Филатова үг хэллээ. А.И. ЦЭДЭНБАЛ-- --ФИЛАТОВА: --Өнөөдөр.нээнс буй энэ үзэсгэлэнг «Бүхнийг хүүх- дийн төлөө» гэж норлэж «Хамаг сайхнаа гэсэн Лениний “гэрээслэл манай дээр, | социалист улсын амьдра- Ш ї | Ї | | 1 лын хэм хэмээ болсоор байна. Элэ үзэсгэлэн бол (Су: “рагчийн: жилийн ээлжит арга хэмжээний -Нэг Нь юм. Хөдөлморчдийд С4: наачилгаар байгуулагдсан БНМАУ-ын Хүүхдийн тө: | лөө фонд анхиїмхаа арван | й Ж хүмүүжил -4М бялдрын хөгжлийн Н дал Хүүхдийн төлөө ! 1: 1 1 | ! | Ї | | | | | жилийр Ойг тэмдэглэж байна. Энэ үзэсгэлэн Ч “тус фондын олон. талт үйл ажиллагааны нэг нь ЮМ. Үлгэр шишээ хүүхдийн цэцэрлэг, ясли болон хүүхдийн бусад байгуул: лага барьж байгуулахаас “гадна. шинэ гүеийн хүний хөдөлмөр, ёс суртахууны гоо зүй, бие ” асуу! э- ! Дын анхаарлын товд байн "| га байдаг” юм. ““Урлагийц долоо хоног». йиеийн тампрын тэмцээн, хүүхдийн. ариун «цэвэр, (Эрүүл мэндийг хамгаалах “таль. Орчиыг Хайрлах үз: ! лээр хүмүүжүүлэх ашил, 1 сурагчдын. цэрэг-спортын | «Дол» тоглолт, хүүүхдийгнг уран бүтээлийн янз бү. . Эрийн тэмцээн зэрэг олон “асуудал, эх орныхоо бай-- БНМАУ-ын бал-Филатова хэлж байгаа нь зүйл нь пионер, хувьс- галт залуучуудын эвл9- лийн байгууллагын олон нийт-хүмүүнлийн өдөр тутмын ажил үйлс бол- лоо. Хүүхдийг төлөө фондын байгууллагууд манай хүүхдүүдийн хөдөлмөр, уран..бүтээлийг сайшаан дэмжих талаар байнга ан- хаарч байдаг. юм. Эпв -үзэсгэлэнг бэлтгэх явцад Хүүхдийн төлөө фондын төв номиссын ХҮ- сэлтээр хүүхдийн мебель, хүүхдийн хувцасны загва- рыг боловсрууллаа. Хүүхдийн «мебелийн заг- - вар олон хүүхэдтэй айлыг харгалзан орчин үеийн монгол айлын бай- далд тохируулсныг- тэм: дэглэж байна. Хэрэг дээ- рээ энэ нь монголын эрэгтэй, эмэгтэй лнз 0бү- рийн насны хүүхэд бага- чуудын гоо зүй, амьдрал, ахуйн үлгэр загвар. болж өгөх: юм. Ё нь “тасалгааг Хүүхдийн яаж зохион байгуулах болон ороп сууцны нох» цол нь боломжгүй шэг өрөөтэй айлын байр буюу - гэрт. хүүхдийн. булан бай: | гуулах, хүүхдийг орчин үеийп. байдлаар хэрхэн хувцаслахыг эх эцгүү: Дэд харуулах явдал тус үзэсгэлэпгийн үйдсэн 10- рилгын нэг мон. С Хүүхдийн мебелийн заг- варыг анх удаа боловс- руулж байгаа бөгөөд 9пэ ажлыг манай архитектор, “вааран дү үлэсуггрэвагдлй фг тэл үсүг, х чслоөмгээнхэчлөчаулте йл эвгүй л: 1 М.АнА-Эн сложэ ч 2үрэухсас сода н-жшгдсалааглйлЦ Күүхдийн төлөө «Бүхнийг хүүхдийн 1983 ОНЫ. ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 5 төлөө» фондын төв комис сын үзэсгэ лэнгийн И. Цэдэн дээр үг дарга А. нээлт Д. ЦЭРЭННАДМИДИЙНН авсан гэрэл зураг зураач, инженер парбо- лоц ОЙ, модны аж ахуйн мэргэшилтэн нар гүйцэт- гэлээ, «Ал үйлдвэр-хүүх- ДИЙН ТӨЛӨӨ», «Үлгэр заг варчид-хүүхдийн төлөө» гэсэн энэ бүгд нь манай хүүхдийн ирээдүйг эрхэм- лэдэг хэн “бүхїийг зүй ёсоор баярлуулж байна. Эпэ үзэсгэлэц нь социа- лист Мопголын хүүхдүү- дэд сурах, авьяас сонирх- ЛОО,» хөгжүүлэх, чөлөөт цагаа ашигтай. өнгөрүү: лэх бүх бололцоо нөхцө- лийг бүрдүүлж өгөхийг чин. сэтгэлээсээ эрхэмлэ- Дэг тус орны нэлээд хэ: дэн хөдөлмөрийн Хамт олон, байгууллага, газар, Уран бүтээлийн байгуул- лагынхны хөдөлмөр, авь- яас билэг, бүтээлч зрэл хайгуулын үр дүнг тодор- хой харуулж байна. Тус үзэсгэлэнд «ХҮүҮХ- дүүдийн. техникийн” бүтээ- лийн загвар, багачууДын зурсан зураг. урлагийн сургуулийнхны тавив. Хүүхэд: багачуудын өөрсдийн иь» бүтээлүүд ут- га. санаа, гоё сайхнаараа үнэхээр » гайхамшигтай юм, “Хүүхдүүдийн ЗУр- гийн үндсэн сэдэв «Бид зихийг хүснэ» гэлс байгаа НЫ онцгой Ттэмдэглэлтэй байна, Гагцхүү эйх амгалап тэнгэрийн дор л хүүхдүүдД- зол жаргалтай байж чад- иа. Бид бүхэн ч анх тай- ван, хүүхдүүдийнхээ зол жаргалын толбо ХӨДӨлЛ- ДРЬЛ Р ну ший бүтээлээс - цуцалтгүй хөдөлмөрлөх болпо. Энэ үзэсгэлэнгийн үзмэрүүд бол нам, засаг хүүхэд багачуудын төлөө хичнээн нх анхаарад ха- ламж тавьж байдгийп шинэ илрэл мөн, Өнөөдөр үзэсгэлэнд тавьсан үлгэр загварууд маргааш. манай үйлдвэрийн газруудын ол- ноор үйлдвэрлэдэг бү. тээгдэхүүн болно гэдэгт бид ятгэж байна. «.4Тус үзэсгэлэнг ажнл лах үеэр хүүхдийн хун- цасны загвар үзүүлэх, нонцерт тоглох, гимнастн- нийн тоглолт хийх зэрэг янз бүрийн ажил зохиох болно. Сүлжмэлийн Ффаб- рикийн хүүхдийн хувцас- ны үлгэр. Загварыг энд анх түрүүн үзүүлэх гэж байна гэлээ, Дараа нь БНМАУын Ардын боловсролын Яам- ны сайд Ч. Сэрээтэр, БН МАУ-ын Хөдвө аж ахуйц Яамны “сайд, "Нэгдлийн холбоопы дээд бөллөлийн дарга С. Содномдорш, оёд лып төв гүйлдвэрийн мас: тер Б. Должинсүрэн нёр үг гхэлж -Хүүхэд багачуу- дын сайн сайхны төлөө шинэ хэлбэрийн олон төр- лийн ажил санаачлан хийнс Өргөн олны хайр “хүндэтгэл хүлээсэн Хүүх- дийн төлөө. фондын тов жомнсс,түүний дарга А.И. Цөлэнбал-Филатонд гуайд чин . сэтгэлийн халуун баяр талархал илэрхий: лэп, Үзэсгалэнгийн . нэзэлтэл МАХН-ын Тєв Хорооны Улс төрийн Товчооны ГгЯ- шүүн, Намын Төв Хороо ны нарийн бичгийн дарга С. Жалан-Аажар, МАХН- ын Төв Хорооны Улс тө рийн | Товчооны гїйшүүн. Улаабаагар хотын йамын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Б. Алтан- гэрэл, МАХН-ын Төв Хо- рооны нарийн бичгийн дарга Г. Адьяа, БНМА У-ын Сайд нарын Зөвлө- лийн орлогч дарга Д Цэвэгмид, МХЗЭ-нйн Төв Хорооны нэгдүгээр на- рийн бичгийн дарга Л Түдэв, МҮЭ-ийн Төв Зов- лөлийн дарга Б. Лувсан- цэрэн, Монголын эмэгтэй: чүүдийн хороопы даргаЛ. Пагмадулам нар болси аа. рны яам, тусгай газрын сайд. дарга иар оролцон. Үзэсгэлэн нээх. үеэр оёдлын үйлдвэрийн нэг» дэл, гутлын үйлдвэр, хув" цасны шилмэл загвар 30- хион бүтэх товчоо 1988--1984 онд хүүхдэд зориулан гүйлдвэрлэх хун цасны “олон: янзын шинэ загвар” үзүүллээ. “Үззсгэ лэпг хамгийл анх үзэж сонирхогчдыц -нэг йнийс лэлийн 10 жилийн Їсургуу- лийн. 6-гийп. «Б» апгийн сурагч Ц. Баатарсүх, С Энхэзориг “нартай уулалаа. Пионер-Ц. Баатарсүх: | -- Энэ сайхан үззсга: лэпг үзсэнзэрээ хүүхдийн төлөө фонд ёесвор үе бид- нийг сайп хүн болоход з0- рпулж хичизэн их зүйл хийж байдгийг улам сайн ойлголоо: Үзэсгэлэнд тавигдсан үзмэр ялапгуяа хүүхдийн өрөө тасалгааны! тавилги их сайхан санагдаж байна гэхэд. С. Өнхзориг сая бидлий үзсэн хүүхдийн хувцасны шинэ багвар спортын олой төрлийн хув, цас маш. их таалагдлаа. Сурагчийн жилийг тохиол дуулан аап ээлг, ах эгч нар маань бидний төлөө олоц сайхан зүйл хийн байгаа Юм байна. Бид. энэ хайр халам- жийн хариуд онц суралцалс хүмүүжилтэй сайн хүмүүс болцгоохын төлөө шамдан суралцана гэйс балртайї! өгүүлж, байна. Манай ор- ны Өсвөр үеийн аз жар-Ї талайт амьдрал. тэдний үн- Їй тэгш хүмүүжлийн төлөө их зүйл хийж байгаа хүүх- дийн төлөө фондын олоп талт үйл ажиллагааг хаз- руулсан -эпэз үзэсгэлэнг нийслэлийн пионер сураг- чид, цэцэрлэгийн . бицха! иргэд өдөр бүр 152) | сонирхож байна. | Манай тусгай сурвалж/| лагч Н. ДАРИЙМАА, тухай лярна АВЬЯАСЛАГ ПИОНЕРҮҮД Ну Ч 1! 1 Ц, ! | й 3 1Ё ! ї Ї 1 | МЭРГЭЖИЛ БҮХЭН САЙХАН Эаягийн оёлс өгсөн цагаа- хан хормогчийг өмсөж, үсэн- дээ томоос том улаан тууз зангидан ардын сургуулийн алтан босгыг алханс нэгдү- гээр ангид алсэн орнис байсан минь ердөө саяхан мэт са- нагдана: Гэтэл түүнээс хойш 10: жил өнгөрч ажил амьдра- лын нх замд гарахад хоёр- хон сар үлдээд байна, Нам, засаг, ачит багш нар, аав зэниїйнхаэ ачаар бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн бндний омнө ирээдүйн ажил мар- гэнслэа зөв. ухаалгаар сонгож авах хариуцлагатай үе ирлээ. Миний хувьд, үйлдвэрийн суурь машины нүргээпт | чи- мээ, түүнийг эзэмшин амжил- луулаг байгаа ажилчны ариун: цагаап. хөдөлмөрийг Хүндэтгэх сэтгэл,хар багаас минь торсон билээ. Миний аав, эзза: ажилчин хүмүүс, Ядарсан боловч ходөлмо- рэоровө бахархан (аз жаргал Дүүрэн инзэмсэглэсээр орж ирэхийг хараад аав, ээж шигээ ажилчин болох юмсан гай: бодогдох болсон юм. Алшлчин хүний гар бүлд өсөж хүмүүжсэп надад ялан гуяа шинж: ухаан-техийк сансрын эпэ арин үед оРр- чин үеийпП оньсон техпи- нийг эзэмшсэн ажилчны маргэшнл бүхнээс хүндтэй бахархалтай сайхан санагд- даг. “Тэгээд ч 10 Дугаар ангиа амжилттай | төгсгөөд Сүлжмэлийн: П үйлдвэрт МХ ЗЭ-ийн илгээлтээр очин: ажиллахаар сайнаа шулууд- лаа. Үйлдвэрийн цэлгар цех, суурь-машни билпийг хүлээж байна ГЭЭ яроижс байгаа “Өвунсүрэн охигшшл чап сэтгэ- дийн үг танхимд цугларсан- олны сэтгэлийг хөдөлгөж, ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч С. рантуяа нар ажид мэргэл:- нь. баяр бахдалыг төрүүлнэ. Манай орог даяар жил бүр зохиогддог мэргэжил сурталчлах хоёр сарын аж лын нээлтийн цуглаан МҮЭ- ийн Төв Зөвлөлийн соёлын ордонд боллоо. Цуглаанд МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн дарга. сурагчийн жилд 30- хиох ажил эрхлэх төв комис- сын гишүүн, Б.Лувсанцэ- рэн, Ардын боловсролын Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Б. Даваасүрэн, МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэ- рэндулам, багш, сурган хү- мүүжүүлэгч пионер сурагч- дын төлөөлөгчид оролцлоо. Тус цуглаал дээр нийслэ- лийн 14 дүгээр сургуулийн 10-ын «В» ангийн сурагч С. Оюуцсүрэн үе тэнгийнхнээ урналж амилчин-болох.хүс- лээ илэрхийлэв. Мон барил- х Оюунсүрэн, барилгачин Са- дийн тухай ярилцаж байгаа гачин Сарантуяа” ажил мэр- гэжлээрээ бахархан дүү на- раа орчин үеийн гоё сайхан хот тосгоныг сүндэрлүүлэгч барилгачны мэргэжилд ззсэм- шихийг хүслээ. Энэ хоёр сарын үеэр ерөнхий боловсролын сургуу- лийн пниопер сурагчдын дунд үйлдвэр, хөдөө аж ахуйд салбаруудтай тайилиах, хэ- дөлмөрийн тэргүүний сай- чууд, ахмадуудтай уулзах зэрэг мэргэжлийн “шг ба- римиаа эзэмших олон хэл- бэрийн ажил зохиогддог уламжслалтай. Хүүхдүүд та нарч улс орондоо чухлаар шаардаг- даж байгаа, өөрсдийн авьяас соНиРХОЛД ПиИЙЦСЭН ажил мэргэжлээ Зөв ухаалгаар сопгош аваарай! СУРВАЛЖЛАГЧ ЗӨВЛӨЛИЙН ДАРГА Аль ч сургуулнар орО- Хэд Юуны Өмнө «Хүндэт самбар» нь нүднээ тусч яамар тэргүүний багш. ажилчин, сурагч тэр сур- гуульд байдгийг ялтгэнэ Дорнод аймгийн Баян-уул сумын 10 жилийн сурсуу лийн хүндэт сашэзарт ч їА түгаг бий хлон хү 9 Үсэндээ хоёр том туузан бага хэрэг . шоо ох Ё х» дагатач Р.Д ь ь тайл р аярга : 6 ин шин Зээ т ” мпь ив ь гар зо мялаа хамдал» Т т х ї ї т т гагаас сура г амт олонд СУРАГЧИЙН миАА байгаа тухай асууж яавлла. зал тэр -о Ба «Сурагчийн жилд» тсдорчой үүрэгтэй ажил лаж байма Бас бүлгэшийн ачллдаа 41: наалт «єв. дутагдлаа зо«л зоралт зааалаа. ма- бүлгээ МХОХЭаан ХҮ их мто устаж х9.8. 1682111:4:4 гах пай ни зал хээ «эгэй ханын ЦЭГ аж литр цөцгий «раа б төл , дотуур х. цээнд ахуггаа 14 2 юї»э сая Ч Олж Сурч чэЛЭгҮүйн хїэ охчины бас зүйл чь орос суралаах Макаа сүрсуу- »эллтэлтйн Дулмаа «сурат- «илд» яйнхүү өс » Хочцуучлан явна. тэлоо ячдаг ж дуртай халтай х 23 сонгон юум ч бүлгэмийн СУРАГЧИД, СУРАГЧИД/ ДАА ҮЙЛЧИЛЖ БАЙНА «3ад угаагчийн» аялал «Зад угаагчид» хэмээн шивнэлдэх сонсогдож апгид шуугиан үүсэж Доогуур сайн хараарай Цаас хог байна уу! Чи тутдаа тосолсон биз! Ми- НИЙ хувцас ямар байна» тэж сурагчид бие биенээ- сээ асууцгаан дор бүрнээ хувцас, хунараа янзална. -- Сайн байцгаана уу? Найз пар аа! Зад унаа дын отряд аялж байил, Ах- лагч охин ингэж хэлээд, анги, танхимын арнун цэ- вэр, сурагчдын хувийн арпун цэврийг шалгах ажилдаа орно. Анги, бү- лэг сурагчдын арнун цэ- Бэр соёлжилтын байдал- тай танилцаж шалган, тэ- дэнд ариун цэвэрч, тэр: ний сурагч болоход ньту- салж яваа энэ хүүхдүү- дийг багш сурагчид андах- гүй болж, тэднийг хүндэт- ТЭН угтдаг болжсээ. трлээ дуун бяцхан «Ширээн Зад угаагчдын от рад шанай сургууль дэр байгуулагдаад удаагүй бо поеч сургууль дотор 18 удаа арчун цэврийн үллэг шалгалт явуулж «Дохио», «Анхаар» булан тогтмол гарган илэрсэн дутагдлыг дор бүр нь арилгууллаа. «Соёлч сурагч» дэвтэр шээж, соёлч тэргүүний су- рагчийг алдаршуулац бич" дэг уламжлал тогтож бай- на. «Тэргүүний хамт олон», «Тэргүүний майлайлагч су- рагч» гэсэц ханын соний тогтмол гаргадаг юм. Саяхан анги бүлгүүдээр зад угаагчдын шуурхай үзлэгт явуулахад ямар нэг дутагдал доголдолтой сСУ- рагчдын тоо мэдэгдэхүйц цөөрсөн байлаа. Энэ нь манай отрядын гишүүдийн гүйцэтгэсэн ажлын үзүүлэлт, ҮР Дүн мөэц гэж Дорнод аймгийн Баян-уул сумын Дунд сургуулийн «Зад угаагч» отрядын ахлагч Д. Байгаль ярьсан юм. Сурагчийн жилийг тохиол- дУуЛАН сум Дундын Хүн эмнэлгийнхэн «Зад угаагч» отрядыпнханд мянгац төг рэгийн материаллаг тус- ламж үзүүллээ. Хүүхдүүд МХЗЭ-ийн ХҮШ нх хуг- лыг сурлага. хүмүүжил. соёлшнлтын өндөр азикил- таар угтаж байна, Манай идэвхтэн (сУР- валжлагч Б. БАТБАЯР гэв “Анир ---т-- 8ож -- " ДАЗХ-ны дэргэд хүү- хэд, өсвөр үеийнхний олоц 30 байгуулаага-СИМ байгуулагдсанаас хойш 25 шил Эөсөр ч, соЬ түїї71 2 хӨДӨЛГӨӨНД, БЭЭ ор- “ны (67 байгууллага. їад сая. хүүхэд, баганууд Ш “Шийр улсын нийслэл Ни 1 хозн хотноо СИМБА-гийн “-яэргүүлс эгчдийн өргөтгөсөн “баярын хурал болл: СИМ “БА-гийн 25 “тэргүүлэгчдийн “ЗХУ, БНБАУ, “БНАГУ, БНСБВУ, Г” АУ, БНПАУ, БИНУ, Ангол, / лестин, ХБНГУ, Финланд. Суданы “поне рийн байгууллага Зут-оВлллаэалхултаз 8843 20 орны гишүүй байгуул- лагуудын 36 төлөөлөгч ЭХ-ны төлөөлөгчид оролцов. СНМРЕА нь тэмцэлд гэд гээрийн хүчийг рэгтгэх, хүүхдийн эрхийг хамгаа- лах. освор үсийнихнийг анх тайван. найрамдлын үзэл санаагаар хүмүүтсгүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж пр- лээ. СИМРА нь ДАЗХ, ДЭ- ТЗ. ДАЭХ, ЮНЕСИО бо- лон олон улсын хүүхдийн төлөө Ффонд-ЮНЕСЕФ зараг олоц улсын бусад байгу уллагатай хамтран ажиллаж байна СИМЕБА нь жил бүр олоц .ссын пиоперийн удирдагчдын семинар, бага хурал, хүүх дийн «Найрамдал» дөр вөи төрөлт хөнгөн атЛЄ- тикийн тэмцээн, «Би ер: төнцийг харж байна» зур- гийн уралдаан, дэлхийн хүүхдийн «Наран үүрд мандаг» паадам, гэрэл зургийн үзэсг п зэрэг олонд арга хэмжээг зохион байгууляс байна. Ялапгуяд сүүлийн жилүүдэд «Хүүх- Дүүд энх тайвныг хүсэк байна» сэдэвт эпх тайвны аяпыг явуулдаг боллоо. СИМЕА-гийн тэргүүлэгч» Мацаг “ХҮүРД НЭГ САНААГААР АНИАРН | дийц хуралд оролцогчид эмх тайвны тєлөө бүх иий тийн тэмцэлд | СИМЕА- гийн үйл ажиллагааг хүч: тэй болгох. Лзи, Африк, Латин Америкт їїпонё- рийн хөдөлгөөнийг эрчнм- жүүлэх. СИМЕА-гийц иЭ- дуурхах. үзлийн тэмцлээ сорчимнгүүлэхнйг чухалчлад зааяаа. СИМЕА 1983 онд өг- гөн хэмжээтэй олон ажил зохиохоор төлөвлөж бай- на. Тухайлбал: БНУАУ-д олоп улсын хүүхдийп хөн эсрэг дээллийн албыг хөгхї(ү- ган атастинийн дэрвэн т"- лэх, олон улсын бусад рөлт «Найрамдал» 27 ДУ- байгууллагатай хамтар! гаар тэмцээл. БНБАУ-д зохиох ажлыг өргөжүү? олон улсын | пнонерийч дэх, олон улсын хүүхдийн удирдагчдын семнпар. 11: санааны иггдлийн БНЇПАУ-д европын оруу: фонд бий бодгох зэрэгто- дорхой. ажил хэрэгч СЯ- нал гаттан. дын |ппвонерийц уудын бага хурал. БН- КУ-д олон улсын Пноне ажилт СИ А-гийн тэргүү! рийн удирдагчдын зуслан лэгчдийн хурлаар тус Анголд- нмпериализмыг байгууллагаас 1903 онд илчлэх пнонерүүдичи цугс- чзохиосоц анислын тайланг лаан зохион байгуулж: авч хэлэлцэн-1983 опы «СИМЕА-г хэн сайн мэ- төлөвлөгөөг баталж, Гре- дэх НЭ?» асуулт, хариул- нада: ГвинеН, Бисаугийн тын багарзургийн урал гїїоперийтц байгууллагыг дааныг улс үндэсний хү СИМГА-гийн гишүүнаэр рээнд явуулах юм элсүүлнг СИМГА-гийн ги СИМЕА-гийн: 1983 ны шүүн бүх. байгууллагад | төлөвлегөөний дагуу Д хандаж уриалга гаргаг. Сүхбаатарын згэрэмжигт Уг урналгад энх тайван МПБ, өсвөрийн сүхсаа найрамдлын үзэл санаа тарчуудын ДУНД олоц гаар өсвөр үеийг хүмүү: ажил зохиох юм. Ялан үүлэх, зэвсэг хорогдуу гуяа дөрөэвдүгсор сарын лах болоп хураахын тэ» 1-нээс тавдугаар сарын лөө идэйхтэй тэмцэх. им- 1-нд болох игтернационад периалпзм: фашиам, арьс сарын ажил үүнд чиглэг- онгоор ялгаварлан га дэнэ Монголын өсвєр үеинахан. Асн, бэвхэн далайц орнуудын хоороцд харилцаа үл довтлох, хүч үл кэрэслэх, зэвсэглэлээр үл хөөцөлдөх талаар нам, засгийнхаа гаргасар зих тайвны санаачилгыг бүх талаар сайшаан дэмжил: даяд ДЭЛХИкд Эйх (хай- ван. азо жаргалант ирээ- дүйн төлөэ хүүхэд. өс- вэр үеийихний оаон ул- сын байгууллагаас явуулж буй тэмцэлд өөснын хүсь нэмэр оруулах болно. “1983 оны сун СИМЕА- гийн 325 хилийн ойд зо- рнулсан. «Хүүхдүүд вх тайшныг хүснэ» гэр зүү гийн ба асуулт хариул. тын уралдаан. зурагт хуу- дасны үзэсгэлэн, улс тө- рийн дууны наздам. зсє нэгдлийн цуглаан зохиой байгуулах юм. Мөн ЗХУ, ах дүү Социалист орны өсвөрийн -үеийнхэйтэй са хндлаар. харилцан, турш лага солилцох ба ёїзягС хий боловсролын сур- гууль, пнонерийн лагс- рнудын дэргэдэх интсрина цпонал клубийн ажлыг эрчимжүүлэх нь чухал байна Ц. ТҮВШИНТӨГС Л. ТУНГАЛАГ МҮЭ-ийн: Тос Зөглөлийн “2 соёлын ордїы бага танхимд " ёслолын хувцсаа ” сулаан бүчээ зүүсэн зөвлөлт. “монгол, болгар, пиойерүүд хуран цугларчээ. Манай орны пионер “рагчдын дунд жил бүр со- “хногддог интернациопал са- “рын ажлын изэлтийн өдөр- лөг МҮЭ-ийн. Төв Зоплөлийн “соёлын ордны бага тачхимд чехослован ” тар хотын пионерийн зөв- “лөдийп дарга Монхбуяп бо- У,: Болгар, Чехословак НАЙРАМДАЛ, НӨХӨРЛӨЛ гар, Монгол охидтой уулз сан юм. “Тэдний изрийг П.Ирниа, Т.Деснилава, М Отгонтуяа гэдэг. Отгойтула охин нийслэлийн 14 дү- гээр сургуулийн наймду гаар ангид сурдаг. Тэр бас сургуулийнхаа пнтерилубийн (КИД) ахлагч Ялсээ. Түү ний лгар, Орос найл охид Зөвлөлтийн гуравдугаар сур туулийн зургадугаар ангид лапа: монгол иайзынхаа Ту хай ярьнс байхад орос охнц П.Ирина, Миний. аав, зэж рилгачин хүмүүс. Тэд мон гол барилгачидтай хамт 1. Үү хорооллын барилга дээр ажилладаг. Манайд мөн адил ээний, бригадын Туул Наран гэдэг хоёр эгч үр гэлис ирдэг. Дөнгөж саяхны иям гаригт бид аяллаар Гор ба- сурдаг, Би монгол оронд ирээд їкил гаруй болж байна. Энэ ху- гацаандаа олоц монгол НАЙЗ» тай болсон. Саяхан хүртэл Отгонтуяатайгаа танилцлаа, “Аав маань мон адил олон монгол найзтай. Тэдний нэг Баатар ахып Амар бидхоёр аих онгоцны буудал дээр та- нилцаж үерхсэн, Ампраа ч надад монгол хэл асаан би цойр зуурын олон үг мэддэг “боллоо. Бас бид хоёр алгеб- “рийн: хичээлээ ХомҮран! “Дацт- хитод очсон. Тэндхийн чу- луунууд олон яизын хэлбар Дүрстэй их соипин, сайхан юм байна лээ. Ер нь мон- гол орны байгалийн гоо сай- хад нь надад бүхнээс илүү санагддаг гэж ярилаа, Тэдэнд сурлагын өндөр амшилт хүсээд салахад хар Нүдэл Болгар охии бүхиээс ЭМ «Баярлалаа МБаяр- цэ 10 » гэж мопголоор хэлсэн “Танхимын хаайа ч гэсэп үеэрхэл нехорлөлийн халуун дотно яриа өрнөж байлаа. гай шу. д, САРАНТУЯА Нятериациснал сарын ажилд. ГАДААДЫН ҮЕ ТЭНГИЙНХЭН ЧИНЬ МяпаА гэдэс. Долдугаар знгяд онц сурдаг, хотод гөлөглөн улам ч үзэсгэлэнтэй сайхан болж хичизэн гос гэж бүр тэнд хамгийн эхлээд амьтны хзАн хүртэл шувууд шувуудын хэсэгт бүрч ялүү дуртал шиувуудын наац лийн хөгжим иг Хэрвээ та тод айлчлаа зоопаркаа хамгаас сонирхуулна. Монгол сурлагын хүсье. Новосибирск Дчопочла Наташа. Магнай рамдал» ажилладаг. Клубийн гишүүд сар бүр бидэнд дэлхийн улс орнуудын той яриа хайн шөнө / ТА НАРТ БИЧИЖ БАЙНА нэрийг Наташа Мапай Новоснлбирсн хазар болж модод ногоорч хот маань Манай хөтод зоопарк байдаг Би ням гариг очдот, -Оооцарнад жижыг харэмлнээс арслан амьтан сл байна. сапана слон янзын байдаг. Харин Тэндээс сонсогдох жиргээн, шулга нэгэн сонин байга- санагддаг нарыг манай хо- иршэл би элэ түрүүн нь анд найз ондор нартаа амжилт СССР. 630119 город 119 аїя-99, сургуульд «Най- цэртэй-. интерк:”уй тухай сонярхол- сэдэвт ажил Үзүүүлдэг. Саяхан ингер- клубийнхэнп БНМАУ, түүний өспөргүсийнхний тухай ярьж», баримтат кнпно үпүүлсэн юм. Энэ кинопы жаахач байгаа хэсэг нь надад нх сай- хан санагдлаа. Тэгзэд ч хорш хэргалдээ монгол орны ту- хай тодорхой мэдэхийг хүсч байна. морь унасан хүүхдүүд уралдаж Надад захидал бни- чээрэй. СССР, 818200 тарод Кизел, ул” Сопетскал, дом 8, ка 18, Ва шээг 5 улнцой ж 52 . Сайн байна уу? Монгол найз,нар аа| Ба Юрья гэдэг испсигхэй боловч ногоон мпддоор күрээлэгдсэн үзэс- тэлэнт тоогонд амьдардаг, Тосгоны. урдуур тунгалаг устай” ширүүн урсгалт гоя урсдас. Бас байгалийн үзэс» гадзит сайхан, түүх дурсга- лын газрууд пйк бий, Улнай сургуулийнхан сайхан тос- гопоосэо 20 км-ийн зайд оршдог нэргүй цэргийн цэ» гэн хөшөөнд цэцэг оргон дурсгалыг инь хүндэтгэсэц, Танай оронд ч байгалийн үзэсгэлэнт сайкан газарихк байдаг биз дээ. Би байга лайн. тухай ид захидал, зураг цуглуулдаг: Закмдал бичин» хийг хүсье! СССР, 612830 посёлок ЮОрья-2, улнца Театраль- ная дом 6, кпартира 31, Судариловой Елене Нарлаг цалахлан нутгаас мэндчилж, байна. Бид «Гни- гант» сангийцашж дхуйн148 дугаар сургуулийн. богийн «А» ангид сурдаг, Монгол хүүхдүүд та нар газрын зуз раг дээрээс Сырдарья мор»- нийг олж хараарай. "Тэр, мөрний хажууд манай суу» рин байдаг. Суурины төвд сургууль, цэцэрлэг, «кино тєатр, ороп сууцны шинэхэн саринлгууд саяхан ашиглал« тад орсон. Мапай бүлгэм өнгөрсөц намар ЗХУ-ын баа» тар Александр, Матрасопын цэрэмжит бүлгэм болсоц, Бил Чехословак, Герман, Болгар, Унгарын "пнонерүүд- тэй захидлаар байнга ха- рилцдаг, Монголын пионе- рүүдтэй талилцан үесрхэж нөхөрлөхийг хүсч захидал бичин Маз ССР, Каыл-Ординсгай обдо Читийский колгцоз Гигант, сїш райоп, «Ги: талт» учсийнцы 6-А кєолссй. к, Угдла Яїоаниа. Б. ОНГОЛЫН ӨСВӨР "| ЕИЙНХЭН ИЙН АРД ТҮМНИЙ ЭМЦЛИЙГ ДЭМЖИЖ АЙНА. ж 1818-1883 2-3 Н. Маркс хэл бичгийн кталаар аугаа их авьяас НИКАРАГУА ВАЯЛАРАТУЛГИЙН ДУУХДУҮДЭД БИД. ХАЙРТАЙ Миний ижил чихэрт дуртай мөхөөлдөст дуртай Мэдээжээр бас гэнх тайванд бүр ч дуртай Тагтаа зурдаг зэж аавыгаа зурдаг өөрийгөө зурдаг Таван тивийг шударга хүмүүстэй нь багтаан зурдаг Нэрийг нь мэдэх Зүсийг нь таних Үйлс нь бүтэх Никарагуагийн хүүхдүүдэд Бид үнэнээсээ хайртай Миний нжил Өөртөө итгэдэг Өвөө, эмээдээ итгэдэг Мэдээжээр бас Өргөн түмэндээ Бүр ч итгэдэг дуулах дуртай Улс улсын хүүхэд бүхэнтэй эвсэх дуртай Тэмцэл нь шударга эх орноороо “Бүр: ч бахархдаг. “Нөхөрлөх дуртай “баясах дуртай бүжиглэх дуртай Нөхөөө хайрладаг Үйлс нэгтэй Тэр нь биелэх Зоонгт Някарагуагийн Хүүхдүүдэд бид Үнэнээсээ хайртай Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагпалт зохиолч Д.ДАВААНЯМ “АМАР: ТАЙВАН БАЙГ Гэгээн иар минь Гэрэлт ертөнц минь Амар тайван байг Улсын хил минь Уудам путаг минь Амар тайван байг Эв нэгтэй найзууд минь Эвий гэдэг ээ?н минь Амар тайван байг Нийслэлийн арван жи- лийн 14 дүгээр сургуу- лийн 6 дугаар ангийн су- рагч О. ЦЭЦЭГБАЛ билэгт хүн. байжээ, Маркс европын барат бүх хэл ДЭэр ном хэвлэлийг ун- шиж- чаддаг. байсан ба франц, англн хэлээр бич- сэний нь хүмүүс уншаад бишрэн гайхдаг байжээ, К. Маркс: «Гадаад хэл бол амьдрал тэмцлийн зэвсэг мөн» гэж байн байн Давтан хэлдэг байсан гэнэ. Тэрээр 50 настай байхдаа орос хэл судлахаар ший- лэж хагас жилийн дотор сайн ушшиж, бичиж чад- даг болжээ, Н. Маркс европын НУУДЫН ор- Шинэ хуучин хэ- ӨСВӨР ҮЕИЙНХНИЛ ГОО АЛДАРТ 9 Джопалии Сантийн: хүү, Италийн сэргэн мандалтын үеийн агуу нх зураачдын нэг Сант Рафазль 1483 оны дөрөвдүгээр сарын 0- ид тэр үеийн Урбипо хотод уран зураач, яруу найраг. чийн гэр бүлд төржээ. Бага- даа эцгээрээ зураг заалгаж, эцэг ах нь нас эцэслэмэгц 12 настай балчир хүү то- релх хотоо орхин .Перуд- жилд иржээ, Рафазль оюун билгийн гайхамшигт суугаа хүн. тө- рөлхтөний сайн сайхны тө- лоӨ зориулсан олон: алдарт бүтээлүүд туурвисны зарни- мтас дурлвал .Коннестаби- лийн. дагина Ногоон дул- лах дагина. Марийп гэрлэлт АфФины сургууль. “Сандал дээр суусан дагина. Сиксти- НИЙ” дагина зэрэг алдарт слон -бүтээл бий. Эдгээрийн дотроос үр чадвар, утга са- янаагаараа гайхагдая: байгаа уран бүтээлийн сор дээж: ны 1515-аас 1519 онд бүтээсэн Синстиний дагина юм. Эпэ нь дэлхийн урлагийн бүтээлүүлээс хамгийн алдарш Сан зургийп тоонд орж сэр- гэн манлалтын уран “зурагт ох үрсийн. сэдвийг хамгийн гүн гүнзгий тусгаж, үүнээс өмнөх үеийн бүтээлтэй харьцуулахад шинэ чухал шинж” чанарыг | илэрхийлж тэр нь - үзэгчидтэй -сэтгэл санааны Фрнүүн холбоосыг бий болгож урангоё зураас, агаарлаг зөөлөл бичлэг. үян гын сайхзн дүрүүдийг бү- тээж, | єзргэн манлалтын уеийн зураачдын уран бү- тээлийн -үндсэп: “шинжийг халгаляс чадсан байпа. Энэ бүтээлээ нэг «талаас шашин бурангуй үзэл но- гоо талаас хүйилэг энэрэнгүй ёсны дээд хэмжээг илтгэн харүулж, тэнгэрийн дагийа бурхны зарлигаар хоорхий үрээ тэвэрч уйтгартай бо- ловч эрс шийдэмгийгээр га- зарт буун ирж байна. салахад йрт хүүгээсээ МАНАЙ УРАЛДААНД шэг 22 хэмж лвчаь Монголын пионерийн гамжлагч» У чуулган пионер сурагчдын сан гэрэл зургийн хот, хөдөөний даас олон арван ярж байна! Одоохондоо зургаа амжалгүй хүүхэд, Дүгнэх ИАРКС-БА ХЭЛ ШИНЖЛЭЛ” МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, 4Зал- угтаж дунд азарли- уралдаанд инонер сурагч- гэрэл ураг нрүүллс уралдааныг Хугацаа У сарын нэ- ийг гарамгай мэддэг, ӨМЧР- шинэ хэлийг хууч- наас нь илүү мэдлдэгбай- жээ. «Маркс герман хэл- ний зүйг маш парийн су- далсан байв, Франц, Анг- ли хэлзэр бичихдээ гай- халтай сайн, Харин дууд- лагын хувьд тааруухан байсан» гэж . Марксын Дотно нохор Вильгельм Либкиехт дурдан байдаг. Н. Марнс хэл сурахын өмнө уул хэлний мөн ча- нарыг сайн судалж түүний гарал үүсэл, хөгжил, бү- тэц зэргийг шинжлэн мэ- бичсэн ЗҮЙН БОЛОВСРОЛД ЗУРААЧ хичнээн хэцүү байлаа Ч лэл Хийн хүмүүсийн хунь заяа сайн сайхпы тусын тулд төрсөн үрээрээ дэнчин тавьнс байгаа нь иэг талаар эмгэнэлтэй Ч гэсан ёр нь Хүмүүсийн аз жаргалын тө- лөӨө юугаа ч зориулахааг буцахгүй хүнлэг энэрэнгүй үзэл энэ бүтээлд шингэсэн юм Сэргэн “мандалтын дын бүтээл баясгалан зураач амьдралын баяр байгалийг хайр- лах. үүзэл,. -дэлхий-- ертон- пийн “хүмүүсийн... хувь. зала- ны-тухай асууллыг гүн. ухаа пты гүүднээс зоригтой хүр- цаар дэвшүүлэн тавья байс НЫ НЭГЭН ТОД гэрч бол «Синстиний: дагина» юм Энэ бүтээлийн зохиомш нь тэнцвэрт тэгш хэмийг римтлан. гүйцэтгэсэн Алтан шаргал зузаап сөгтөө. дарагдсан өвгөн Сикст гүүлэн ба- байна нөм- лам дунд- умбаж нэг гараараа үзэгчид рүү зааж, байгаа нь их дагины: хүмүүстэй уулзуулахалэ урьж байна. Мөн Барвара иишүү поош харан хөлөө сохрох. шахам нугалж суу- сан байдал уулзалт эхэл Сайгааг илтгэнэ. Зургийн дэвсгэрийн-доод хязгаарын ирмэгийн вандап. дээр газар тэпгарийг зааглах адил, ван- лап дээр тохойлдсон хоёр хүүхэд ,(ангела), хувь заяа- ны билэг тэмдгийг дүрслэ- жээ. Эдгээр хүмүүс бол цөм туслах дүрүүд бөгөөд тэд- ний хэн нэгийг хасах юмуу хөдөлгөвөл зургийн зо- хиомж өерчлөгдөн тэгцвэрээ алдана, Тэрч байтугай зур- гийн аль йэг хэсгийн өнгө булгийг өөрчлөхөд ч зохиом жийн тэнцвэр алдагдахаар тийм нарийн твоцсон бай. па. Энэ зурагт гурвалжин сохиомжийпй тэнцвэрийг ба- римталсап богөөд гол баа- тар тэпгэрийл | дагина Ма- рия,.хүүгийп хямт бусад хү- мүүсээс арай өндөр түвн- К.Ма К.Мо “Мэндэлсний 165 дээд дараа нь тэр хэлээр хэлж, бичиж сурдаг бай- шээ, Хэн ч гэсэн гадаад хэл сурья гэвэл хамгийн гол нь уншлага гэж Маркс сургадаг Н. Марцсын хэл найруул- га үнэхээр гайхмаар содон байсан нь түүний бичсэн бүтээлүүдэд нь том агуул- тыг аль болох багш гэж й ойд 2 үздэг байжээ. хэлийг зөв, хэрэглэхийг ямагт даг зарчимч хүн байсан» гэж В. Либинехт бичээд маш олон герман хэллв- гүүд ба үүсмэл үгүүдийг бид Маркнсаас олох бөгөөд энэ нь хэдийгээр Маркс өөрийнхөө амьдралын гу- равны хоёр хувийг гадаа- дад өнгөрүүлсэн герман хэлэнд түүний том гавьяа бөгөөд Маркс нь германы үргэл- “ жилсэн үгийд томхон мзс- тер, бүтээгчдийн нэг мөн гэж тэмдэглэсэн ажээ. М. БАЯНЗУЛ (Улсын номын сангийн оролддог, яг тохирсон яруу тод хэллэгийг опцгой үнэл- дэг, байснаар илэрхийлаг- дэнэ. Н. Маркс алдарт зо- хиолч Гёте, Лессинг,Шенс- пир, Данте, Сервантес на- рын зохиолыг өдөр хувьд тэднийг өөрийнхөө «Сикстиний дагниа» үед таалал төгсчээ. Рафазлиас хойш «Спнети бүтээл 200 га- талаар хөшиг хажүу тийш ний дагина»: шиг. болгожээ. Марня ховөн лэн дээр нэг хөлөө үл ялиг нуглап зогсож маш хөнгөн шингэн юм шиг лагдаж байгаад Австричуудад 70 алттай тэнцэх 20 млнгав зоос) худалдагдан гадаадад тарсан ба дэлхийн П дайны "үед Германд байсан бөгөөд түүнийг байшингийн доорхи о.ХОНГИЛД-. хаяж Дан үрэгдэж байсныг 1945 онд Зөвлөлтийн улаан армн, Дрездепийг чөлөөлөхдөө олж «Сикстиний дагина» бүтээ- лийг аварч сэргээн засвар.. томшгүй олон хүүхдийн тол- гойнууд хүртэл уян зөөлөн, уудам цэлгэр гэмээр байдал УСАНД автаг- эхийн арнун зовлоп лийг орчинтой ургуулж дүрсэлсэн Рафаэль өөрийн хуч авь- Одоо энэ зураг БНАГУ- хотын уран зургийн галерейд хадгалаг- лаж байна. лах үзлийн төлөө зориулс- наас гадна феодалын тархай хийн төлөө тэмцсээр 1520 онд 37 настайдаа уран бү- уран зургийн тээлийнхээ нд цэцэглэлтийн Т, БАТЧУЛУУН гэнд гэдгийг дахип санаж уран бүтээлээ явралтай ирүүлнэ үү? Энэ дугаарт ийййслэлийн 39 дүгээр сургуулийн 2-ын 4Г» ангийн авьяастай, онц сурла- татан пионерүүдийн тухай гэ- рэл дургийн сурвалжлагыг нийтлэл, й ЗУРАГ ДЭЭР: -- Бүлгийн дарга онц сурлагатан С, Цогт- Нийслэлийн 39 д сур гуулийн 6б-гийн «А» ангийн сурагч АЛТАНЦЭ : ИН авсан гэрэл зураг 11111111 0111 0 1 11 1 11 111111) Эрхлэгч Ц.ДАШДОНДОВ “НидвксуааЮ | -- онц сурлагатан Нямдаваа -- Салаан дарга, онц сурла- гатан Д, Саранцэцэг й Д.“Сүхбайтарын нэрэмжат Улсын бипатад “хэвлэ! ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУДЫН ТӨЛӨӨ БАЙНГЫН АНХААРАЛ ХАЛАМЖ ТАВЬЖ, МАНАЙ | СОЦИАЛИСТ ЭХ ОРНЫ ИРГЭДИЙГ ҮВ ТЭГШ ХӨГЖИЛТЭЙ БОЛГОН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ ЗОРИЛГООВ ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУДЫН СУРЧ, АМРАХАД ШААРДАГДАХ НӨХЦӨЛИЙГ БИЙ БОЛГОХ ЯВДАЛ МАНАЙ НАМ, МАНАЙ АРДЫН!ТӨР, МОНГОЛЫН БҮХ АРД ТҮМНИЙ “АРИУН ҮҮРЭГ БАЙСАН БӨГӨӨД БАЙХ Ч БОЛНО. | 0 ДЭХ жилдээ ө 29 (1851)-ө 1983 ОНЫ “ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 9 ө БЯМБА өФ ҮНЭ 10 МӨНГӨ “ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ ФОНДЫН 10 ЖИЛИЙН 00 -------"---0------------“-тг--------ш--П--шшч-ыычшП:үшоо-шсш - " Ч-згү лэг йг 1ЇЗАЛХЛ АТ) : х. 2 ДЛЛ ОД / : ! 3 ) 141 11 54 17223ХХ/ ШД | 27-24 Ло 1 Эрч эХор328у4 2Ы81:45-баэй ЗЭРЭГ 8 1БЛ25Ү. Тж Нам, засгийн удирдаг чид /«Бүхнийг хүүхдийн төлөө», үзэсгэлэн үзэж байгаа нь М, ЦЭРЭНЖАМЦЫН асан гэрэл зураг” шэс1гЛШ ЭӨЛБИЙЛЫЖ зэшсшэшэшш--иииишээгилилүлдтэлтэлиэилэдагд г- Улсын үзэсгэлэн чимэг-. Лувсангомбо, Г. Адьяа, М. Нийтийн ан ахуй, Үйлчил-- ны нарийн: бичгийн “дарга Социалист монголын | фр ЛЭЛиЙн төв танхимд нээгд- Даш, БНМАУ-ын Сайд гээний . Яампы “шилмэд нар болон. удирдах бусад... хүүхэд багачуудын амьд- / сэн БНМАУ-ын Хүүхдийн нарын Зөвлөлийн орлогч. загвар зохион бүтоэх топ- нөхөд бид «Бүхнийг хүүх- ралыг тал бүрээс нь маш төлөө фондын: арван жи- дарга М. Пэлжээ, Д, Сод-- 00, Хонгон, Хүнсний үйлд-. дийн төлөө» ЭНЭ үзэсгэлэнг сайн харуулсан энэ-үзэс- лийн ойд зориулсан «Бүх- ном, БНМАУ-ын Ардын Вэрийн Яамны харьяа нхэд сонирхож үзлээ, гэлэнг зохнон байгуулсан нийг хүүхдийн төлөө» үзэс Их Хурлын | Тэргүүлогч- ҮЙлдвэрүүдийн хийсэн хув-.--Гоо:- зүйн --өндөр-хэм- байгууллага, үүнийг бай- Ч гэдэнг нам, засгийн удир- дийц нарийн бичгийн дар- асны загварын дээжээс ээнд байгуулсан энэ Үсэү гуулахад шУлнас чадвараа. дагчид үзэж сонирхлоо. га, Ц. Готов, БНМАУ-ын - ТАВЬЖЭЭ. . ” .тЭлэн манай өсвөр үеийнх- р 1 | Үгэсгэлэнг манай нам, |! | нийг” хүмүүжүүлэхэд нэн ,Ддайчилж оролцсон. бүх засгийн удирдагч: нөхөр “РАми Их Хурлын таргүү- Нам, олсгийт удирдаг. чухлаас гадна хүүхэд ба. хүнд талархал илэрхийлэ- Ю. Цэдэнбал, Ж. Батмөнх, /лэгч, гишүүд, МАХН-ын ОНД үзэсгэлэнгийн санад гачуудыг "хүмүүжүүлэх хийц “хамт эрүүл энх, ам- тангэрэл, Д. Гомбо-.Тов Хорооны хэлтсийн ЭРХг, сэтгэгдлийн дэвтэрт «МА! ажил! эрхэлдэг, тий, “байс - илт бүтээл, сайн сайхан. ї алан-Ааншв, Д. лэгчид, яам, тусгай! газ«...ХН-ын Төв! орооны Улс, гууллаг г.Ледгээрийн авил-. бүхчийг ерөөе» гэж бичив. “Мрломжамц, Т. Рагчаа Б, рын сайд, дарга нар үзлээ. төрийн Товчооны гишүүд, тай нарт ихээхэн практик “ДЭуид,-Н--Жагварал-- С»- Үзэсгэлэнд-БНЫЖУ-рпг-- орлогч гишүүд, Тов:Хороо-- ач холбогдолтой юм. с МНИШҮЛӨЛЭЛГСЫНШГҮРЛТШЭГҮНҮҮЛЧНГҮҮ СЦЛГЭН НГАЛЦИЛЫНН, (-: тошзахээил их Хүүхдийн толоо. Фондын Тов Комнсст үүсэн ба аагдсаны нь арван жи “Сайн сайхан бүхнээ хүүх- дэд» тэсэн "Леннпий гарзэс- лэд бол БНМАУ-ын соёлын гавьяат Гг төрийн шагналт, м үлэгч нөхөр А.И.Цэ- дэнбал-Филатовагийн удирд: сан БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө Фондын Төв Комиссын үйл ажиллагааны уриа нь болсон билээ. х төлөө фондын эрчимтэй үйл ажиллагааны үр дүнд сургуулиас гадуурхи МХЗЭ-ийп ХУШ их ху- рал, Монголын пионерийн «Залгамжслагч» У чуулган угтан аллуулж байгаа «МХ ЗЭ-ийн хойчийг нэр төртэй залгамжилья», «Ппоперийн сайн үйлсийн ном» Өмнө- говь аймгийн ихэнх сур- гууль бүлгэмээр аялаад байна. Ном аллах хуга- цаанд пионерийн бүлгэ- мүүд тодорхой ажил Зо- хиож., пионер, «сурагчдын сурлага, хөдөлмөр, урлаг спорт, олон нийтийн ажлын амжилт тэргүүний арга туршлагаасаа бичжээ, СЭВРЭЙ СУМАНД Сурагчдын тєхийн сэт- гэлгээг хөгжүүлэх, зохион бүтээх авьяас чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор пуу- жип “загвар, авто загвар, ҮЭрэл зураг, дүрслэх ур- ” хүүхдийн хүмүүллийн гаа- ЗУуА өргөжүн," материаллаг аал нь бахиинхийн хамт хүүхдийн дунд зохиох соёл- хүмүүжлийн олон талт ажил улам баолопсронгуй болсоор байна. гд Р. Барьж байгуулахад нь Хүүхдийн төлөө Фонд эрхэм хүндэт Анастасил Ийпановиа- гийн асар их анхаарал тапьж, бодитой дэмжлэг туслалцаа үзүүлсэн олоп улсын пионе- рийцп «Найрамдал» лагсрь нээгдсэн нь монголын но- исрүүдийп амьдралд сэтгэл хөдөлгөм сайхан үйл лвдал болсон юм. , БНМАУ-ын Хүүхдийп 16- лөө Фондып Төв Комиссоос орон далар зохион явуулдаг долоо хо- ног уламжлал болж, багачуудыг үлдэсний болой дэлхийн соёлын зрдэнзсийн өв сантай тапилцуулах, тэ- ДЭНД гоо сайхны таашаал, дадал төлөвшүүлэн хөгжүү- Хүүхдийн төлөө Фондын омисс хүүхдийн хү. Төв ӨМНӨГОВЬ лаг, залуу байгальчид, урап гартап, өсвөрийн кино ме- ханинкчдийн дугуйлан «хи- чээллүүл»к, 260 таруй пио- нєр, баатарчуудыг хам- рууллаа. Хурууны хүүхэл- дэйн чАлтап хараацай» хамтлаг байгуулж, тай- лап тоглолтоо амжилт- тай хийлээ. Пионер, су- рагчдын цэрэг-спортын «Дол» тоглолтын сургуу” лийн аварга шалгаруулж Ч. Оюунцэцэг багштай 7- гийн «Б» анги сургуулийн аварга анги, хамт Олон боллоо. ГУРВАНТЭС СУМАНД чУллан бүчэ- жүжгийн дугуйлап байгуулан ажил- луулж, П. Хорлоогийн 80- хиол «Алтан үст охнн» жүжгийг амжилттай тог- лож, 800 гаруй хүнд с0- нирхууллаа, «Сайн үйл- сийн тном»-ын пэрэмжит уран зураг, зохион | бич- лэт, шүлгийн уралдаан зарлан дүгнэн, сурагчдын бүтээлүүдээр үзэсгэлэн гаргав, БНМАУ-ЫН БААТАР Т. БОРЫН НЭРЭМЖИТ СУРГУУЛЬД Багш, сурагчдын, санаа» чилгаар цахилгаан Ххөгэн- «САЙН ҮЙЛСИЙН НОМ» бүрт «Ленинч ширээ» ажил- мүүжлийн байгууллагын ма- териаллаг баазыг бахжүүлэх, манай ориг асвор үеийнхний өсч хүмүүжих, ахуй иөхцо- лийг сайжруулах болон хүүх- дийн эрүүл мэнд, амралтын талаар байнга анхааран ха- ламжилж байдаг билээ. Хүүхдийн соммунист хү- мүүжлийн асуудалд нжс бү- рэн цогцолбороор ханддаг нь арвин туршлага хуримтлуулаг, арпан жилийнхээ ойг тэмдэг. лэж байгаа Х н төлөө Фопдын Төв Каоштиссын үйл ажиллагааны гол шинж ч4- нар болж байдаг билээ. Хүүхдийн төлөө Фондын Төв Комиссын дарга, хүүхэд, залуучуудыг эрхэм хайрт ха- ламжлап хүмүүжүүлэгч Анас- тасия Ипвпновип Цэдэнбал-Фпи- латова Танд Хүүхдийн төлөө фондын арван жилийн ойг тохиолдуулан МХ- ЗЭ-ийп нийт гишүүд, ий- най эх орпы аз жаргалант хүүхэд багачуудын нэрийн өмнөөс МХЗЭ-ийн Төв Хороо чин сэтгэлийн халуун баяр хүргэж: өсвөр үеийнхнээ гэ- сэн эхийн сайхан сэтгэлээр байгуулсан - гайьяа. зүтгэл, АЙМАГТ мийп. «Талын цуурай» хамтлаг байгууллаа. Хамт- лагын хөгжмийг сурагчид багш нарынхаа удирдлагаар дотоод нөөц бололцоогоо ашиглан урлан бүтзээв. Тус хамтлаг Даланзалгад хотын нийт хөдөлмөрчид, пионер, сурагчдад тайлан тоглол- тоо хийл үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авлаа: БАЯН-ОВОО СУМАНД Арвилан хэмпэлтийп бол» золт уралдаан зарлалг бүгд 82 нг зэс, гууль, 265 кг хөнгөд цагаан, цуглуулж сумынхаа Худалдаа бэлт- гэлийн ангид тушаалаа, Сургуулийн хэмигээгаэр суч рагчдын сурлагын чанарыг дээшлүүлэх зорилгоор 14 хоногийн ажил зохиож ангн луулав. Ийнхүү гонь нутгийн пионерүүд сурлага, хөдөл- мөр, урлаг, спортын ам- жилт бүтээлээ «Сайн үйлч сийн ном»-доо бичиж бай- на. : Өмнөговь аймгийн пиО- неєрийп зөвлөлийн дарга Ц.ЭНЭБИШ “БИНАУ-ЫНХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ ФОНДЫН ТӨВ КОМ: танай эх орны урган тйидах хогжил бадралын тусын тулд цуцашгүй оргилуун үйл алгил- лагаанд тань гүп хүндэтгэл, талархлаа сэтгэл зүрхнийхээ угаас: илэрхийлж байна. -Шинэ хүнийг хүмүүжүү: лэх амин чухал үйлст МХЗЭ Хүүхдийн төлоо Фондын ха- ламж хайрыг хүлээж, үр бү- тэзлтоэй хамтран ллаж байдаг билээ, ! Эллалийн гишүүд жилд хоёр удаа, тухайлбал, есдү- гээр сарын нэгэн болон хүүх- дийг хамгаалах олон улсын өдрөөр Хүүхдийп толоо Фон- дод өөрийн хүч чадлын хи- вээр хувь пэтэр оруулж байх хүсэлтээ гаргаж знэхүү эх- лэл санаачилгаа нэр төртэй хэрэгжүүлж байна. Өнгөрсөн таван жилд эвлзлийн гїи- шүүд Хүүхдийн төлєө Фон- дод сая гаруй төгрөгийн нз- тэгдэл хандив оруулсан би- лээ. ХЗЭ-ийн гишүүдийн оруулсан өчүүхэн зиз хунь нэмэр хүүхдийн баясгалантай сэтгэлд сайхан” ханд Тэр Пайддг юм. Төв Комиссын ойг тохиолдуулан Төв Хороо | дынхаа Дайлгавраа ДОД хагас сал төгро га 2» 23 » 10) рв бол МХЗЭайд | ва улсын Хүүхдийн то. мэрлэж байна. МХЗЭ цаашид Х толоо Фондтой үр бүт: хамтын ажиллагайгад лүүлж, энэ ажлынхаа айн, хэлбэрийг байнга бодовсро | гуй болгож: байх болго Тэр чилэн Хүүхдийн 12 дын хөрөнгөөр ба| (3 л о рьсан бас. сан хөмрөгт хувь нэмрээ оруулсаар байх болно гэдгээ илэрхийлж бай- на. Хүүхдийн төлөө Фо Төв шинээ кяшО түүний Дарга ы Єсс Атопа Дуу хэзээ ч тасардаггүй са- Танд ариун сайхан ажил үйлс- руул уудам ордоп, тахилог сайхан байшин барилга 6б48- лон ахыг хараад бид бүхэн хязгааргүй баярла», Оёдлын үйлдвэрийн үйлдвэрийн эсгүүрийн хоёрдугаар тасгийн эсгүүрчиц, эв- " лэлийн үүрийн товчооны гишүүн В. Гандулам 1977 онд нийслэлийн 50 дугаар сургуулийн 8 дугаарангы тээ шинэ их амжилт олохыг МХЗЭ-ийн Төн 00 ервож байнл. хөр шцан МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО | Ц нэгдлийн харьяа оёдлын төв төг- сөж тус үйлдвэрт ажиллажээ. Гандулам богина хугацаанд аэсгүүрчний мэргэжлийг эзэмшин чанарын бригадын рын хувийн ахлагчаар томилогдож чана-. тэмдэгтний болзол хангасан байна. Эсгүүрчин Гандулам МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал угтаж, өдөрт хүүх, дийн цамц 600,ностюм 400,том хүний цамц 200, бүр эсгэж төлөвлөгөөгөө 250-:иас дээш хувь биелүүлж таван жилийн ахний хоёр жил гаруй хугацаан сарын ажил хийгээд байна. с Үй 4 жил 2 С, БОДООШ Хэнтий аймгийн 27Маргалт- хаан сумын Баян-эрдэнэ бри- тадын ямаачин Раднаабаза- рын хөл хөдөлгооп нХ- дулаан аа. Хотын захад тус стайлан | бэлтгэсэн | талбайд соямав самнаж байгаа хүүх- чин наадах саяхан нялх ишигиүүд бүр ч өхөөр- дөлтэй “үүлийг харсан ховд 8 ёстой Тэдвий хажуугаар тонго- гарсан хөөрхөн харагдана. ЯМААЧНЫ СУУРЬТ л хапар цаг, хүүхэд, иллх төл гурав ижилстнээ. гэм бо- догдоно. Сумын дунд сургуу- лийн 5--8 дугаар ангийн ппиоперүүд «Төл операцид оролцож ямаа сампиах ажилд тусалж байна Хүүхдүүд тар !9 ямаа самнаж олоц зуун (8г , ноолуур анчээ. Энэ хугацаан даа «Ширхэг ноолуур Ши жир алт» тэсэн ! зарлаж дүгнэхэд 8-ын «Аж ангийн сурагч Гансүх/ Бямба дорж, «булийн «Аз, «Вэу ангийн . сурагч Даваас Гарэлт-од нар түрүүлж ход! мөрийн аварга..болов. Сурагч Б. ЦОГТБААТАЙ, төлаө Фонь | уралдаай мн 2.2, Жил бүрийн. хавар. шы2.. ---------------1-5-3-205т-- пай орны хөдөөгийн мпн- га, мянган пионер сурагч, өөрсдийн сайн штөхөр дот- 11) зөвлөгч-сПнонерийн үнэн» соннны нэрэмжит «Бителчин» аянд орол цож, төл хүлээн авах нх ажилд хувь нэмрээ оруул- даг сайхан уламжлалтай билээ. Элэ ондтус сонины ре- дакци, Хөвсгөл аймгийн ХЗЭ-ийн хороо, пнонерийн зөвлөлтэй хамтран МХЗЭ- ийн ХУШ ях хурал, мон- толын пионерийн «Зал- гамжлагч»ь У чуулганыг угтсан «Бителчин» аяныг зохион явууллаа. Салхан манай сонины тусгай сур- валжаслагч «Би-төлчин» аянд ерөнхий боловсролын сургуулийн нийт тионер сурагчдыг урналж үүрэг авч ажилласан Хөвсгөл аймгийн Цагаан-уул сумын 10 жилийн сургууль дээр очоод ирсэн юм. Уг анны тухай сурвалжлагыг нийт- лэв. ХҮНДЭТ ДААЛГАВАР Гуравдугаар сарын 2. Сумын клубэзс ДУУ хуурын уянгалаг сайхан аялгуу хангинаж, хүүхэд багачуудын цовоо дуу цуурайтна. Энд дөнгөж | саяхан телчин залуучуу” ДЫН чуулга уулзалт бол- жээ. Уулзалтад оролцсон малчин ах эгч нар, хөдөө аж ахуйп мэргэжилтнүү: дээс хүүхдүүд төл малыг “хэрхэн арчлах, ӨСгөх Та- лаар асууш сонирхоцгооно. Бас ая дуугаа ч өргөнө, Бид 8-ын «Вэ» ангийн сурагч Г. Баасаптай энд уулзлаа. -- Манай сургуулийн нийт пионер сурагчид мПнонерийн үнэн» сонин” ныхоо нэрэмжит «Битөл чин» аянд гарцгаах гэж “байна. Малчин ,мэргэжил тэн ах эгч нарынхаа ӨГ сөн үнэт зөвлөлгөөнийг Ч бүгдээрээ л бичиж| тэм- дэглэж авлаа. Би сумын нам, ХЗЭ- нйН хороо, сургуулийн захиргаанаас гардуулсан о«Хүндэт | даалгавар»-ыг хуудас харагдана. Хүүхэд ӨНД: л ийм «Хүндэт Дацгаахад илэрхийлж байв. Цагаануул сумд «Би. » аян нигс гээ, эш захэл» Ө-ийл «Б» ГИЙНХЭН ХААШАА ЯВАВ? Хүүхдүүд «Би-төлчин» алнд гараад хэд хонолоо. ТГүрүүчийн амишлтууд ч мэдэгдэж эхлэв, --Аймтийн гурван удаа- ГИЙН аварга Х. Пүрэвээ- гийн хүү, 6-гийц «В» ан- гийн сурагч П. Галхуяг, охип 4ийп «Бэ» аптийн сурагч П. Цэцэгмаа- 3820 22 «СҮРЭГ ХАМГААЛАХ НӨХӨРЛӨЛ» - Тус сургуулийн бүлгэ- мий. зөвлөлийн опцгой анхаарлын бүс нь “Тосон бритад юм. Пиоперийц алх лах удирдагч Н. Лувсан- шарав сумын төвд амарч байгаг ппоперүүдийг цуг луулан «Сүрэг хамгаалах нөхөрлөл» бийгуултсэв. Уг нөхөрлөл нь | хөдөөд, төвд, явуулын гэсэн гуй Ван хэсэгтэй. Хөдөөгийн хэсгийн | пионерүүд тол хүлээн авч бойлуулах ажилд тусалж, хүн хүч хүрэлцээгүй суурь, бригад, ї ШИШ р 1 Тосон бригад дДзэр төлийн балр боллоо. Гелийн баярт БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар малчал Ш. Нан зад ,сум нэгдлийп удир- дех ажилтнууд. .инонер сурагчид оролцон. Цагаан-уул сумын 1С жилийн дунд Сургуулийн пионер сурагчид. мазчан ах эгч нартаа сориулсан нонцерт тоглож, өорсдийн- хөө хийсэн хурганы уут. элгэвч, измнээ, телийн ап- тен зэрэг зүйлийг тар дуулж өглөө. Энэ ажилд 10-ын «Б», 8-ын «Б», 9 ийц «А», 1:ийн «Бэ. 4- МАНАЙ СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ АЯН ЗУРАГ ДЭЭР: «Бн-- төлчине аянд ндэнхтэй, оролцож, амжилт гаргасан тэргүүний пинонерүүд: -- 1-айн «Гэ» ангийн су- рагч М.Хишигменх -- Малчни ах эгч нарын- хонппоос 826 хурга бой жууллаа... ..Атар бригадын мал- чин Уваалийй охяц 8-ын «Б» ангийн сурагч У. ЦР- цэтээ гурван ихэр хурга бойжуулж байна... Ийм л үгтэй мэдээнүүд сумын төлийн штабт ир- сээр байв. Нэг өдөр 9гийн “«Бэ» ан- гийнхан сургуулийнхаа үү: дэн дээрээс машинд сууц гааж хөдөллөө. Я. Базар шав багштай энэ ангийн» хан төлчин аав, зэж, ах эгч нартаа зориулж ал дуугаа өргөхөөр яваа нь “энэ билээ. Тэд нийт 23 суурийн 200 гаруй маль чид, төлчдөд Кино, цонцер тоор үйлчлэв, Сурагч Б.Даариймаа, С. Цагаанчулуун, Гаанаа Нарантуяа парын тоглолт үзэгчдийн сопирхлыг ихэд татлаа, хай ажилд тусалас 405 хур- га бойшуулсал 7-гийн «4А» ангийн сурагч Ц.Бямбасүрэп бэлчээр дээр. --8-ын «Б» ангийн /су- рагч У.Цацгээ 336 хониноос 339 хурга бойжуулжээ. малчныд алиллана. Тө- вийн хэагийн шпиоперүүд нь "эмчїїЛгГЭЭ тэжээлийн цэгт ажиллаж ядарч До ройтсон малыг тэйсээна. Явуулын хэсгийн пионв- рүүд нь Эмчилгээ тэлср- лийп цэгт ажилла» ядарч БВЬЬЕЭ малыг тэтшээнэ. вуулын хэсгийн пионе- рүүд нь Тосоп бригадад ажиллаж байгаа ажээ. «Тайны өвөрь гэдэг газар бидпийг очиход хүүхдүүд 100 бяруу эрчимтэй 1тэ- жээх хашаа бариад ДУУ: саж байлаа, 24 сурагч 83 хоногийн дотортэр хашааг барьш байгаа гэнэ. Сурагч Болд, Алтанхуяг, Цэдэн- дамбаа, Баасан, Энхтуяа, Лхампаришин нар энэ ашилд бусдыгаа хошуу: чилжээ. ТӨЛИЙН БАЯР “«Би-төлчин» алны яв цын дундуур өнгөрсөн экил аймгийн ,хэмжээгээр хам». тийп олоптөл бойлгуулсан -- Багш Ц.Ганбат тэргүү- ний толчин агч Ц. Оюун- Эрдэнэ, Ц. Доржсүрэн, Т. Чапдмаа нар зохиогчийн гэрэл зургууд авсан ийн «Гэ айгнуд тэргүүн байр эзэлсэн юм. «САЙН ҮЙЛСИЙН НОМ» Бас нэг сонирхолгой ажил бол «Сайн үйлсийн ном» юм. Тус сургуулийн бүлгэмийн зөвлөл «Би--. төлчинэ аяны үеэр бригад сууриудад «Сайн үйлсийн ном» аялуулж тол хүлээж авах, бойркуулах ажилд амжилт гаргасан тэргүү- ний пионер сурапртдын тухай ном бүтээхээр шийд вэрлэжаө. » Тийм нэгэн" номын хууд- сыг сөхөцгөөе! “Манай суурьт “ажил: лал: байгаа 7тийн! «А» ангийд сурагч Д.Бүдрлг: чаа нь 83 ямаанаас 34 їпииг бойжууллаа. Тэр лүү Д. Лувсанрагчаатайгаа хамт бидний ажилд маш --8х тусалдаг юм. Ус, түлээ паох, өтөг бууц цэвэрлэх зэрэгт ер гар хүргэхгүй. Сайн хүүхдүүд дээ!... Тосон бригадын Энэ: шатаа тэн 127. Одалсга.салч. ЇШШШ ШИ! бат сар онц, ёайн суралц- дар | тэр сурагчнд. Амралтаараа манай суурьт пирээд цас арилгах, хонь сариулах, услах ажил үр" тэлж хийж байна. ТЗР хоёр бидний ажлыг нхээ- хэн хө Р шєсн Одоо манай суурийн 100 хувь бойжиж байна. Н.Готовын й хамт оло Ийм л | ) !) | ! Ё үг “өггү бэрүү- 1 дийг уг номин хуудасбол- 8 гоноос уншиж бёйинө. ЧИМГДЦЭРЭН ДАРГЫН. ЯРИА аБи--төлчинэ» заалны дүн Ч эхэллээ. Хүүхэд бүр амралтаараа мал дээр ажиллаж, олсон амжиыл- тынхаа тухай | тодорхой- лолт барьсаар сургууль дээрээ цугларцгаав. Багш нар нэгтгэн: дүнг ньгар- гана. Бид Цагаан-уул сумын намын хорооны нарийн бичгийт дарга Ж.Чимэд- цэрэн гуайтай уулссан юм. - Манай сум малын- хаа тоогоор аймагт нэгдү- гээр байр эзэлдэг. 147 -мянган толгой малтай. Үү нээс 107 мянга нь хонь юм. Энэ жил Цагаан-уул сум аймгийн пиййт сумдыг урналя: үүрэг авсан. 10 жилийн сургуулийн пио-ч пеєр сурагчид ч мапай ор ны ерөнхий боловсролын нийт сургуулийн. найа нөхдөө уриаллаа. Төл сү: лээн: авах энэ их аиллд хүүхдийн тус маш их юм «Би --толчин» алнд тус сургуулийп ТОО гаруй пионер сурагчид оролцож, зөвхөр хүүхдүүдийн хү- чээр 18.0 мянган гөл бой- жуулах үүрэг апсан юм Одоогийп: байдлаар їнэ үүргээ 1832 хувиар бїле- лүүлж 23445 төл баой- жуулаад байна Мөн 6415 ядарч ройтсон мал тэлээ: хонины хашаа. 2, 100 руу идэвхтэй тэээх изг 1-ийг барьж. 3032 суурийн хөрзөн хонхоллоо - 10- 00 Сумын нийт малын 979- зэд хувь нь төллөөд гар- сан төл нь 100 хувь бой- жиж байна. Энэ онд манай, сум 60.1 мяпган төл бєїї- жуулж төдөвлегаөгоө 109,2 хувь биелүүлнэ Энэ бүхэнд манай улаап бүчтэн пионер -су-! рагчдын тус асар их юм гэдгийг Давтан хэлье гэж өгүүлсэн юм. «Пионерийн үнэн» Со- нины тусган сурналаг лагч : Т. ДАВААДОГЖ РЕДАКЦИАС: «Би-- төлчин» аянд амжилттай оролцсоп Цагаан--уул су- мын 10 жилийн сургуу: лийн нийт пионер сураг- чид, багш, ажилчид «ПИО НЕРИЙН ҮНЭН». сош.- ны нэрэмжит тусгай шаг- нал авсан өсвөрийн төлдч- дөд соншгы зөвлөл балр хүргэж, сурлига хөдөлмө: рийн нх амжилт хүсэа байна. Карл Маркс зургаан үүхдийд эцэг юм. Гэвч Їондопд очоод 9 жилийн нсүүлэх ёстой» гэж гүй, охид нь ч хязгааргүй хайртай Пионер 1983 оны дөрөвдүгээр са- сурагчид аа! рын 17-нд Б. И.Лгениний мэндэлсний 113 жилийн юйд зориулсап бүх нийтийн хөдөлмөрийн баяр-- ком- шупист субботийн манай орон даяарзохногдох гэж байна. Энэ жилийн ком- мунист субботник МХЗЭ- ийн ХУШ-их хурал. Мон- голын пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулган угт- сап өрпүүн хэдөлмөрийн үед болж байгаагаарав бүр Ч онцлог юм. Бүх нийтийн хөдөлмө- рийп баяр--коммунист суб ботийнийн өдөр пионер сурагчид юу хийх вэ? 10дуны өмнө төрөлх хот сууринаа үлгэр ши- шээ социалист хот суурин болгох, бүх нийтийн хөдөлгөөнд идэвхтэй орол- . цож, сургууль амьдарч гаа орон сууцныхаа ор- минг зүлэгнгүүлэх, шинээр мод суулгах, анги танхим хэүсээ цэцэг тарих хэрэг- тэй. Түүнчилэн хичэалийн шинэ жил зхлэхэд гоё сайхан байсан танхим чинь одоо хэвээрээ байна уу? Сандал ширээ болон ангийн бусад эд хогшил бүрэн бүтэн “байна уу? Эйэ бүхнийг үзэж шалгаад «Хана», «Цонх», «Шал» «Шат» гэсэн оперэци 30- хнох хэрэгтэй. “Мөн сурах бичгээ дараа- хи аигийн зүү иартаа бү- рэн бүтэн. шилжүүлэхийн Тулд номын" «эмнэлэг» байгуулж. сурах бичиг бо- сон сургуулийн номын 72 А-м8968 сангийн номыг 8асч сэлбэх ажил зохиох нь чухал. --Сайп дурын бүтээлч хөдөлмөрийн энэ өдөр «ус» «чийдэн» оперици зохиож үр ашиггүй алдагдаж бай- гаа «ус», асч байгаа чий- дэнг илрүүлж дутагдлыг арилгах тодорхой ажил зохиох хэрэгтэй. Цаас талхны тухай хэ. лэлцүүлэгт хамт олноороо оролцож «хуудас цаасны үнэ цэнэ», зүсэм талханд шингэсэн хөдөлмөрийн ТУ- хай тодорхой ойлгож, энэ талаар аж ахуйч биш са- лан задгай ажиллаж бай- гаа газарт пионерийн -хя- нах пост ажиллуул. Энэ өдөр зайлшгүй хий- вэл зохих ажлын нэг нь «юмхнаар юм хийх» ходөл- гөөн өрнүүлэх хэрэгтэй. Хөвгүүд мод фанера ашиг- лаж цэцэрлэгийн дүү пар- таа хөлөгт. буюу хөдөл- гөөрт тоглоом, охид төрөл бүрийн даавуу, савхины өөдөс ашиглан бамбарууш, туулай зэрэг тоглоом хийц гээ. --ү,Төрөл бүрийн шил цуглуулж эмийн сан, хүнс- ний комбинатад өгөх, орч» ныхоо тохижилтод .їнОё- рийн хамт олон бүр тодор: хой хувь нэмэр оруулцгайл, Өснөрийн.. сурвалжлаг- чид аа! Бүх нийтийн х долмөрийн баяр-комму- нист субботинкаар үе тэй- гийн найз нөхөд, танай сургуулийн хамт олон юу хийж бүтээсэн тухай со. инндоо тодоркой тэдээлц”" тээ. ! «сонины зөвлөл “Д, Сүхбаатарын цэрэмжит Улсын кэвлэлийц шомби-иатад кэплэв,. дотор гурпан үрээ харам- ярь” даг байсан бөгөөд охиддоо хэзээ ч хатуурханс чаддаг эцэгтээ “ламжтай байжээ. |Маркс хүүхдээрээ нмар цэг юм салтайгаар алдаж, гурван хийлгэх гэвэл гуйх буюу охинтой үлджээ. К. Марис эсвэл үл таалагдах лмар эелдэг зөөлөн сэтгэлтэй пэгэн юм гарвал энгийн өрөвч энэрэлт эцэг бай- Тайван Тор аЛУЛаАЛААР жээ. Тэрээр «Хүүхэд ба- эцэн шинэ ХҮ гачууд эцэг эхөэ хүмүү байв. Тэгээд ч К. Марис хүүхдээ ямар ч эцгэос нлүү дуулгавартай өндөр соёл, хүмүүжилтэй өсгөж чаджэө, | Марнс охиддоо, дотны пөхөр нь байсан ба охид нь чэцгээ анд нөхөр шигээ үздэг байсан. Марк- ха- Хүүхдийн төлөө фон- дын 10 нилийп ойд 80я чБүхнийг хүүх- төлөө» үзэсгэлэн олон. арван сурагч, |Гцэцэрлэ. гийн бяцхан иргэдийн со- риулсан дийн нийслэлийн пионер, нирхлыг ихэд татанг байна, ЗУРАГ ДЭЭР: Пионер сурагчид үзэсгэлэп үзэх байгаа нь -а» Бяцхан уран зураа- чид -- 1988--1984 онд хүүхдэд зориулан үйлдвэр- лэх хувцасны шинэ загвар үзүүлж байгаа нь Бага “насны хүүхдийн тоглоомын өрөө С, БОДООШИИН апсан гэрэл зураг “ЗЭЛЭН! 16|үЕ413 41 сын царай нь бор, үс са- хал нь тас хар учраас охид нь түүнийг аав гэх- гүй «Мавр» гэж анвгайлш нэрлэдэг байлаа. К,Марнс заримдаа хэд хэлэн цагаар хүүхэдтэй- гээ тоглодог, өврөө цаа- саар онгоц хийж томтүм- пэнНтТЭЙ усанд хөвүүлэн хөлөг онгоцны тэнгис Да8- лайн «тулалдаан» хийн хүүхдүүддээ үзүүлэн зу- таацдаг байжээ, ---8----- 11331 Р 1 Гүх141:1 Үу ЯҮЧҮҮү К, МАРКСЫН МЭНДЭЛСНИЙ 165 К.НАРКС ЭНЭРЭНГҮЙ 3ЦЭГ БАЙВ. “НИДЕКС-14140-7- эь. 1: 5:154441 541 ї177:44 Ё ЛИЙН жи. : ӨОхнд нь өцгөз сайн өдөрт ажшиллуулдагтүй, ! Иймээс бүх өдрийн турш. тэдиийхээ мэдэлд байдаг, Тэнгэр сайхан бол гэр! бүлээрээ хотоос гарч зу- гаацдаг. Ингэж явахдаа | охидоо зугаацуулан элдэв. нд шидийн. үлгэр өөрөө зохиож ярих нь олонтой, Ер нь БК.Марксяруу най-| рагчийн фантазаар ишил-, гүй хүн байсан. Марксын , цэл залуу насандаа бичсэн | шүлгүүдийг гэргий нь нандигнан хадгалж хэндч , үзүүлдэггүй байсан байна. , М, БАЯНЗУЛ/ ШИНИ Ни хүА3А май Фу Пол лэрллВа “1988 оны дөрөвдүгээр сарын 17. 37 чхүхүий 211 | | Энэ өдөр В.И.Лениний мэндолсний 1183 8 ПүглшишииїиШ ! 1 - жилийн ойд зорнулсан бүх нийтийн Хөг Г риншлнгаллний |: субботик Атрүлтчү 20174 8 шаагшла 1 дөлмөрийц балр--коммунист болно. Пяонер сурагчид аа! Бүх нийтийн коммунист субботиикт сайн бэлтгэж: төрөлх хот суурниаа үлгэр Жи- шээ социалист хот суурин болгох, Сур" тууль, анги танхитаа, тохижуулах, юмх- цаар юм хийх хөдөлгөөнд идэвхтэй оролцьё С3 2: МЭ” ийн төв хоёоо 4 ийн сонин 221721 "40 дэх жилдээ Өө 1680 (1852) Өө 1988) оны ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫНЭ! 12 МЯГМАР Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ хот гэдэг ВЭ? ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ Н -- Социалист интерна- : ционалч хот гэдэг НӨХДИЙН ИТГЭЛ -- Яагаады 0 Пионерийн бүлгийн ОЮУНЫ ТУХАН «Таван ОНЦЫН ЭЗЭН», ажил ийнхүү яриагаар ӨГҮҮЛЭХ НЬ «Номын сайн нөхөрэ» Эхэлж хүүхдүүд нь аль САЙН ҮЙЛСИЙН НОМ «МХЗЭ-ийн хойчийгнэр төртэй залгамжилтл», «Пио нерийн сайц үйлсийн ном» гэж: алтай үсгээр товойлгон бичсэн ном Баянхонгор аймгийн 1Шиножийст сумын 8 жилийн сургуулийн иио- нерийн 20 дугаар бүлгэмд, аялах хугацаанд пионерсу- рагчид их зүйл хийлээ. Сайн үйлсийн номын хуудсанд ёїмгийн сайхан Сичгийн хошой аварга, 2-ын «А» ангийн сурагч, С.Дүү- рэнхумдага «Эдлгамж ү6», аяны гавшгайч, тэргүүний бүлгийн дарга, онц | сурла. гатан ЖЖ. Төмөрхуяг,Л.И, Бреишевийн нэрэмжит 4- ийн «Б» ангийн хамт олон, Ардын боловсролын хуулийг хэн сайн сурталчлах вэ? уралдаанд 4 байр эзэлсэн онц сурлагатан 4-ийн «Б» ангийн сурагч Б.Анхбаяр ЗХУ-ын «Зөвлөлтийн хүВӨХ ӨР сэтгүүлийн зарласан «Бомбор- 32 ҮСЭдЛАЦЭЧ, хүүхдэд оөгц», гоо» шин, зургийх Нээх лаанд ту сэн 2-ын «А» ДҮЭг, “рш сурлагатан Т.Бат-орших рын зэрэг одон пнопер ажаэд анги хамт олон бие заагч шэн "И. САНГИМАА. Оюуныг гэрээсээ гара- хад урь унасан дулаахан өдөр налайн байв. Гадаа хүүхэд тоглолс хөгшид нарлан сууна, Шөнийн өэлжийнхнийг эс тооцвол хүүхэд, хөгшдөөс бусад нь ажил, албаа зорьявэ: Түүний гэр, сургууль хоёр ХЭДХЭН алхмын зайтай. Гэвч тэрхэн зайнаас хаа- на юуны барилга барьж, хэн юуг зорьж явааг тү- вэггүй ажиж болно. Оюуны аав (цахилгаан станцын мехаинк Чулуун- хүү) ээж (Пэхий эдлэ- лийн зүйлдвэрийн нягтлан бодогч Цэрмаа)” хоёр Улаанбаатарт техникум төгсгөөд Дархап хотыг барын байгуулаХад нэмэр хандив болохоор эндирж анхны галаа асаажээ. Энэ айлын ууган охин нь Оюун. Шинэ Дархал хо- тын барилга байгууламж- цуг өсч өндийсөөр эдүгээ есдү.зэр ангийн сурагч болжээ. Охины нүдэнд «Дархан хотын арван жилийн гу- равдугаар дунд сургууль» гэж дурайтал сийлсэн би- чиг ТОД тусна. Сэтгэлд Дотно энэ хаалгаар Оюун есөн жилийн турш хүсэл тэмүүллээ даган оглоо бү- хэн орж, тэр тоолонгоор «Онц» дүйтэй баяр бал- сал Дүүрэн гарч иржээ, Түүний хамгийн дуртай хичээл нь тоо, орос хэл, Дараа нь химн, фижк орио, Аливаа 10мыг Тоо: гоор эссеэл найрлага, хог жил "хөдөлгөөнөөр ухаа- ран” эрэгцүүлдэг ааншил, тай. Математик, химийн, сонгон суралцах ДУГУЙ: ланд сууна. «Нэг хүүхэд сонгон суралцах хоёр хи- чээлд явж болохгүй» хэд «Багшаа| Цаг нь30, роод таардаг юм" Би хобулаид нь суралцмаар байна» гэсээр байгаад "зөвшөөрөл авчээ... “айлдсан гх242-2Б: Монголын пионерийн бай- гууллагын төв зөвлөлийн хүрэл медаль... гээд су- рагч хүний хүртдэг шаг- нал түүнд мундахгүй олон. Математнкийн олим пиадаар гурван удаа Х0- тын: аварга, хоёр удаа хоёрдугаар байр өзэлсэн үнэмлэх бас бий. Оюуныг зөвхөн хичээлдээ сүрхий хүүхэд гэвэл дутуу үнээ сэн хэрэг болно. Бага ангид баатарчуу: дын багийн дарга, дунд ангид пионерийн бүлгийн дарга, ахлах ангид ХЗЭ- ийн үрийн нарийн бич- гийн дарга... ёсөн жил дараалан хүүхдийн олон 1г111104:11171 байгууллагын сонгууль хүлээжээ. Нох- дийнхөө багш нарынхай, Сургуулийнхаа есөн нис лийн итгэл иайдварыг нэр төртэй хадгалж: япна. Урлагийн үзлэг болоход «Лепнц багш» ом УУ эхийн тухай дуу эвлэгхэн дуулна. Одоо гитараар тоглож сурч байгаа ажээ, Оюуныг б-гийн «Аэ гасэн хаягтай ангид ороход пионерүүд мцэгэй зэрэг дэрхийн босож хүндэтгэй, Шеф бүлэгтээ «Миний хот» сэдэвт амжил 0хиО- хоор ирсэн нь энэ ажээ, -- Мапай Дархан хотод хичнээн орпы маргэшил- тэц ажиллал байна вэ? -- Зургаа -- Ямар үйлдвэрт аль улсын мэргэжилтэн ашил Ладаг Бэ? -- Байшин үйлдвэрлэх комбинат, цахилгаан стан цад: Зовлөлтийнх Нэхий эдлэлийн үйлдварт: Болгарынх -- Силинат, тоосго, шо- хойн . үйлдрэрл: Шшийнх Цементийн заподад: Чехословацийнх -- Мах комбинатад: Унгарынх -- Манай хотыг ямар Р, . зохиосон мэддэгээ орсөн хэлэх гэн " гараа их л өндөрт өргөж байлаа. Түүний хариуцсан пионерийн бүлэг. хотын “тэргүүний бүлэг болох үүргээ амжилттай бие- лүүлж, байгаа аягаа. ОЮУНЫ ӨГҮҮЛСЭН НЬ Манай ХЗЭ-ийн үүр 18 сектороороо дамжуулж ажлаа явуулдаг. Сурла- гын, хөдөлмөрийн, социа- лист: уралдааны, урлаг спортып. нүдлэн хамга4- лах,,, гээд сектор бүр нэг чиглэлийн ажил хариуц: на. Сектор бүхэп ажил хэргийн хавтастай. Энэ нь хүүхэд болгон бусды- гаа зохион байгуулж шинэ ажил санаачлахад ач тус- тай байдаг. 7Нишээ нь ма- най анги өнгөрсөн улир лаар гол хөдөлмөр болсон сурлагадаа 100 хувь 3м: жилт үзүүлж, сурлагын чанар 68,3 хувьд хүрсэн Үүнийг бид сурлагын сек- торын ажлын . үзүүлэлт ГЭЛ ДҮүгнэдэг. ” Н. Мөнгөнтуул даргатай долдугаар сургуулийн: ул: сын тэргүүний. ХЗЭ-ийн үүрийп туршлагаар ажил болгоныхоо тухай тэмдэглэл хотөлж, писнер баатарчуудад ярь- сан ярианы сэдвээрээ блцхїц ном хийдэг бол- сон, Сурагч болгон үүрэг даалгаврын дэвтэртэй. Биелэлтийг нь байнга Хөг төлнө, Энэ нь хүүхдийг ажил төрөлд өзний ёсоор хаиддаг, үүрэг хариуцла- ! гад зөв ухамсарладаг бо: ! лОоход тусалаг байна, Сурагчдад” маргэмлийн баримжаа олгоход туслах “ зорилгоор манай ХЗЭ-ийн Польт | | Лхагвасүрэн: | “, “пургаан ШНН үүр цахилгаан стапцын нарийн хэмлсүүрийн цех- тэй шефийн холбоо тог- тоосон. Токарь, нарийн хэмжүүрийн дугуйланд суралцаж ангийн Б. “Сүхбаатар | байгаа, Мана “сайхан Б.Эрдэнэбат, С. Дархан- заяр. Р.Гоцбаяр нар зураг зурж, В. Баясгалан, М. Энхтуяа, Б.Баянзул нар гэрэл зураг авч шеф цє- хийнхэндөэ самбар хийж өгсөн. Цэцэгчдийн сектор цэцэг тарьнс ажилчин ах эгч нартаа бэлэглэлээ. Бид сургууьдаа дискоклуб бай туулж . өгөхөөр бэлтгэж байна. Шеф цехийнхэн маань асаж, рэл тавьж өглөө. Манай бүх ажил биеийнхээ тус дэмжлэгт бүтэн, урагштай өөдрөг байдаг. Нэгиийхээ мэдэх- гүйг нөгөө нь мэдэж, нэгч бне пнийхээ чадахгүйг нөгөө нь ! чадаж байдагт л хамт ол- НЫ давуу тал бий гэж боддог. Миний онц сур даг нь нөхдийн ач, намайг МХВЭ-ийн” ХУШ их ху- ралд төлөөлөгчөөр сонго- сон ч нөхдийн итгэл. Ангийн багш маань (С- Дуламсүрэн хэл уран во- хиолын. багш) өөрийн туч сыг. биш бусдын тусыг са- надаг сайхан заншилд сургасан юм. |Багшаасаа өвлөсөн-эрдэм ухааны нэг нь энэ. Надад байгаа сайн юм бүхэл нох- дийнх, Нөхдийнхөө итгэ- лийг даах тэнхээг би нөх» доөсөө олж авна... » Миний нөхөд бол анги, сургуулийн . хамт ол- ноос эхлээд санаа зорилго нэгт хүн. ард минь юм гэж “Оюун: ярьсан 10М. Ц. САНЖЖАВ | унтардаг гэ! т «МХ33-НИН Х0 " ТӨРТЭЙ “ЗАЛГАМЖИЛЬй » “ТЭРГҮҮНИЙ БҮЛЭГ «3-1 ДҮРдсан аймгийн Сай- “хан-Овоо сумын найман яс лийн сургуулийн Б. Одоп- чимэг даргатай 6 дугаар ан МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал угтсан социалист уралдаанд нөхдөө хошуу- чилж сургуулийн тэргүү- ний бүлэг боллоо. Энэ хамт олон хичээлээ хамтран дап- таж, оиц, сайн сурлагатай нь хоцорч лваа нөхөддөө тусалж амшилласны үрзэр тав дугаар ангилсаа эхлэн 100 хувь суралцаж, сурл2- гын чанараа өмнөх улир- лаас 2,4 хувиар ахнулсан байна. Анги кабинстаа соёлж:уу- лан тохишуулж 40 гаруй үзүүлэн, таван төрлийн та- раах материал хийсний гад- па сургууль-бүлгэмэзэс 80- хиогдож буй соёл хүмүүж- лийн ажилд идэвхтэй оролц- дог. Тус ангийн пиоперүүд баатарчуудад пионерийн халамж үзүүлэх зорилгоор 1-ийн «Б» ангийг шефлэн авч хичээл хүмүүжлийн ажилд нь биечлэн тусалж « Баатарчууд-Сүхбаатарын орпоорь тойрои аялал зо- хион явуулсан нь їр дүн- тэй ажил боллоо. Энэ бү- лэгт С. Бат-Эрдэнэ. Д. Цэ- цэгмаа, Ц. Цогзолмаа, Б. Төрмөнх нарын сурлага хөдөлмөрөөрөө тэргүүний сурагч олоп бий. Бүлгийн Дорнод аймгийн Баян- | Уул сумын 10 жилийн сур- гууль дээр улс төрийн дуу дуулаачдын «Эрдмийн унд- раа» хамтлаг байгуулагдан МХЗЭ-ийн ХУШ нх хуралд зорнулсап копцертын бэлт- гэлээ хийж байна. Сумын хөдөлмөрчид, сургуулийн- хаа багш сурагчдын хайр хүндэтгэлийг хүлзэсзн авь- яаслаг анз хүүхдүүдтэй уулзаж ярилцахад:-Манай хамтлагийн ахлагч 10-ын | «Б» ангийн сурагч Г. Цогт- баатар, с Л. Эрдэнэчулуун, Д, Батзориг нар анх санал нэгдэн: Ильич багшийн ой- тоор 1981 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдөр «Эрд- мийн ундраа» хамтлаг бай- гуулсан. Хамтлагийн гол зорилго бол өврийн орны болон ах дүү социалист ор- ны улс төрийн дуу сурч. сургууль хамт олныхоо дунд сурталчлах, түгэзн дэлгэрүүлэх, сурагчдыг эх оронч интернационалч үз- «АВЬЯАС БИЛЭГ, УРАН ЧАДВАР ---- «ЭРДМИЙН УНДРАА» ХАМТЛАГ ЧИЙГ НЭР хи. 1. Л хамт олоп ЗХУ, БНМАУ- ын баатар сансрын нисэгч ЇН. Гуррагчаагийн нзрэм- жит бүлэг болохоор үүрэг авч нэрэмжит хүнийхээ ажил үйлсийг харуулсан зурагт самбар, сурлага хв- дөлмөрийн бүтээлч 10 хо- ногийн ажил, бүлгийн сЭ- дэвт ажлыг олон хэлбэрээр зохион байгуулдаг. Мөн тн. Гүррагчаагийн нэрэмжвт ширээ ажиллуулж, сурлзЗ- га хүмүүжил, хөделмөрөв- рее шалгарсан 16 сурагч суугаад байта. Энэ ангийнхан бүлгэмийн зөвлөлийн дэргэд гэрэл зургийн дугуйланг санаач- лан байгуулж сургуулийн хүндэт самбар, түүхийн альбомыг хийв: олоп Су- рагчдад гэрэл зургийн апх- ны мэдэгдэхүүн ззэмшүүлж байна. Сурагч тус бүр су- рагчийн жилд пионер мя- ний оруулах хувь нэмэр нэмэлт үүрэг авч сар ту- тамд авсан үүргээ дүгнүүл- дэг юм. МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, Монголын пионерийн «Залгамислагч» У чуулган угтаж бяцхан апьяастан концерт, тоглол: шинэ хэл- бэрийн 18 аягыг санаач- лан хийл олны талархал хүлээн: байна, Пионерийн улирдагч Ц, Оросоо лээр хүмүүнгүүлэхэд оршиж байгаа юм. Бид аймгийнхаа хэмжээнд болсон «Анд птөх- ДИйн ал дуу» уралдаанд амжилттай оролцож, тэр- гүүн байранд удаа дараа шалгарсан. Одоо удахгүй 10, дугаар ангиа төгсөнө. Өөрсдийнхөө залгамж халаа болох дунд апгийц пионе рүүдийн «Очхон» хамтла-| гийг дааж аван ажиллаж! байна. Тэдэнд шинзэр дуу заах, хамтлагийн тишүүн бүрийг пэгээс хоёр хөгжим | тоглож сурахад инь тусалж байна гэж ярьсан юм. рагч С. Нарангэрэл тар хаврын амралтаараа 53-- 64 төл бойжуулжээ. П.ЖАНЧИВЫН Өвөрхангай аймгийн Баянгол сумын дунд СУР- гуулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Ч. Батмөнх, Бат- Өлзийт сумын дунд сургуу- лийц 4-ийн «В» ангийп су- авсал гэрэд зурааг «ЗУлс төрийн дууны цог- лог ая сургуулийн коицер- тын танхимаас сонсогдоно. | «Эрдмийн ундраа» хамтлаг МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурал, Монголын пионерийн « | гамжлагч» У чууаганд апо- | риулап шинэ хөтөлбөрөөр | сургуулилж байгаа нь энэ алсэ. | эг салаа- зохиохдоо ЧИНИЙ НАЙЗ ХЭН БЭ? МИНИЙ НАЙЗ Миний найзыг Отгонту-мийг чадварлаг яа гэдэг. Тэр долдугаар ан- тид онц дүнтэй суралцдаг, онц сурна гэдэг маань су- Трагч хүн үүргээ нэр төр- тэй биелүүлж: байна гэсэн үг. Үлгэр жишээ авах олон сайхан чанарууд түүнд бий. Хамгийн гол нь ямар Ч үед найз нөхөддөө чин сэтгэ- шээсээ тусалдаг энэ чана- ыг нь би хүндэтгэдэг, От- тонтула маань зөвхөн онц сураад зогсохгүй бага ан- гийн дүү нараа үлгэрлэгч, тал бүрийн авьяастай. Найз маань сургуулийнхаа урла- гийн үзлэг болгонд амжилт- стай оролцон: тэргүүн байр эзэлдэг юм. Тэр хичээлээс |! тадуур хөгжмийн дугуй- ланд суралцаж шанз хогж- -Мапай идэвхтэн сурпалж:- рьдаас толөвлөр бэлтгэж, лагч Б. БАТБАЯР д бүрийг хамран орол- 2) зар ажил маань с0- той, үр дүнтэй бол- ярьсан охин бол йн 73 дугаар сур- ТӨЛИЙН ДУУ-ХҮҮХДИЙН тоглодог туулна! 1 н Шүсас 3 Ги 1 1 эга 3 - боллоо.. Отгоптуяа 1982 эл өВдгЬ л Үд: Даан онд Нуба улсын пионерийн | | р тусах шөЭС ЦАД: р Зусланд тавтай сайхан цэс шилгэр 2 Олонын амарч ирээд үе тэпги! БУЛЭГ 27-00 Сйн пионерийн «Найрам- найз нөхөддөө олон шинэ и бүлгийн даргын Ссон- ДАЛЬ Нагергүт цэрэн кк Зүйл зааж сургав. Миний гуульт ажлыг гурван шил 483” 35 ерь арсан би найз аймгийн пионерийн хийл: байна. Энэ жилийг : 56) штабын даргаар хоёр дахь сурагчийн жил болгосон яг -- Чи сурагчийн жил/ ма Г” Вє жилдээ ажиллаж байна Л, далд хүүхэд бид нам, за З2510:509) илт тавиц ажил- Отгоптуяа «Залгамж: үе» сагтаа их баярлал, энз их 93 байна аяны долоон жиїгүүрээр ам- хайр халамжийн хариуд -- Хамгийн түрүүн өө- жилттай аялж, МХЗЭ-ийн ХУП их хурлаа сурлагын өндөр амжилтаар угтаж байна. Дундговь аймгийн то- вийн 8 жилийн дунд 4 сэргүтлийн Т-хийн ЯГ» ангийн сурагч » Б, Даваадулам онц сурахаар мэрийж бай- на. Манай ангийнхан Ссу- рагчийн жилд районы тэр- гүүний бүлэг болохоор гүү- рзг аваад ангийн зцэг ахийн зөвлөлтэй хамтран тодорхой ажил зохиож эхэл- аадыг хооронд нь лээ. рийн “хариуцсан бүлгийн даргын ажлыг улам чанар- жуулна. Сурлагын чацараа ахиулж, тэрийн даалгаврыг тогтмол хийж, найз нөхөд- ДӨӨ тусална. Чөлөөт цаг- таа уран зохиолын ном ун- шижс дүү нартаа ярьш: өгнө. БАЯСГАЛАН (СУРВАЛЖЛАГА) байгаа тус сумын дунд сур- гуулийн 69 сурагч гуравду- гаар сард нийт 6210 тол хүлээн авч бойлхуулсны дээр хашаа хорсо сэлбэж дулдаа- на. Эдгээр сурагчдын Дот- роос 5-ын «5Б», 6-гийн «В», 8-ын «А» ангийн сурагч 5Б. Сүрэнхорлоо Н. Сэнгээ. 0. Гантөмөр нар олон төл бой- жуулзхад тусалжээ. ССуман- «Х чин схин» гэж авс ыг лын сурагч Б. Сүрэн- хорлоотой хонин сүргийн бэл чзэрт уулзаж ярилцахад: Манай зав, зэж энэ жил 696 төллөх хонь хїринуцан мад- лаж байна. Би ирсэн өдрөө. соө эхлэн хонь төллүүлэх, маллах ажилд биечлэн орол- цож урьд ихилүүдээс улам их тол хүлээл авч амжилт ар- винтай байгалдаа баяртай байна. Энэ сард бид төллөх 300 эм хониноос 319 хурга бойжуулан авлаа. Ихэр төл 19.тэй, нзг ч төлийн хорог- долгүй ажиллав. Хонь бригадын дарга ЇЇ. Бааран бидпий ярианд орол- цож, “Сүрэнхорлоо маань өглөө эртлэн босч хотпы шар бууц овоолох орой нь тараа- хад туслалцдаг. Бас хонинд өвс тэжээл тавьж өгөх, услах хаягдсан ноос түүх зэрэг ажлыг цаг алдалгүй амжууллс хийдэг, уйгагүй хөдөлмөрч ажилсаг охиндоо гэж Са! шаа магтлал. Ппиоперийн ахлах удирдагч Э.ЭРДЭНЭБИЛЭГ ЗУРАГ ДЭЭР: онц сурлага- тан сурагч Г. Заласайхан Энэ ажилд ангд хамт ол- ныгоо уриалж ангиараа тэргүүний уншигч, дүү Ий- раа халамжлан хүмүүжүү- лэгчид болцгоопо гэжээ. , Сурагч В. Сэлэнгэ СОДҮҮ “вовлөлтийн ард "Одас, 1 оны дөрөвдүгээр Л, Москва. Энд тэндгүй далбаа намирч гу- талбай хүмүүсээр Газраас сансарт гайхамшигт хүн, түмний чил зоригт хүү Юрий Тагарины байгуулсан гавь- рчоэ, лсэн, яа зөвхөн Москвагийнх, ныг төдийгүй,, шударга хүн төрөлхтөнийг баяр- луулж, дэлхийн олоц ор- ны сонин хэвлэлийн хуу- радно долгионоор чКосмонапт Юрий Гага- рин» тэдэг үгийг дахин давтан бичиж ярьж байс- ныг бид тодхон санал: бай- на. Тэр өдөр баярлаж, ба- хархсан Москвагийнхпны урт цувааны дунд Чаков- скийн гудамжиы дунд сур- туулийн сурагчидтай цуг “ дэлхийн сансрын хоёрдахь эмэгтэй нисэгч Светлана Савицкая явж байжээ, Спетлана энэ өдөр ап- гийн яайжүүр байсан бо- лохоор нөхдөөсөө жаахап хожимдсон боловч, тэд- нийг гүйцэж жагсагчдын дунд орлоо. 13 яастай Светлана үеийд нөхдийн хамт дэлхийн анхны сайс- рын иисэгчийн гавьяанд цаглашгүй ихзэр баярлаж «Би сансрыл нисэгч бол- но» Гэж Өөртөө өгүүлсэн ажээ, Светлана «Би сансарт ииснэ» гэсэн бодлоо зөв- хон өөртөө хадгалж урь- ДЫН адил англн хэлний дугуйланд суралцаж, уран зөвлөлтийн ҮЕ ТЭНГИЙНХНЭЭСЭЭ СУРАЛЦАЦГААЯ! . ЗХУ, Болгар, БНАГУ, Лаос, Монгол, | Вьетиат, Уигар Чехословакийн ос- вор үеийнхний дунд сан- сар судлалын туршилтын хамгийн шилдэг төсөл шал- гаруулахаар зарласан уралдааныг «Бяцхан ий теркосмос» хэмээн иэрлэ- Їжээ, Уг уралдааны дүнг шгүүгчдийн олон улсын ко- юнсс гаргав. Уралдаапыг з0Хнон байгуулах хороопы " дарга, нисэх хүчний дэс- Лэгч геперал, сансрын хоёр дахь инсэгч Гершаи 8Тнтовтой АПН-ын сур- с валжлагч уулзаж ярилц- ОоосёН ЮМ. .- Ё Й -Ч Сурвалжлагч: “Сапсар ” судлал бод шинжлэх ухаан, г Зєхипкийц хэцүү бэрх сал- ТИТОВ: -- Үнэхээр н їпїїлжилгээ. су- йн Хлгүлүүт 25001 2 р-р лов? Яагаад гэвэл, эдүгээ зохиолын ном ушпиж, юм оёх, хөгшмям тоглох зэр- гээр цаг мөч бүрийг ур бүтээлтэй өнгөрүүлдэг бай- лаа, Есдүгээр ангид ормогцоо Светлана «Сансрыд инсэгч болох» хүсэл бодлао бие- лүүлэх анхны алхам-шүх- рийп спортоор хичэзллээ. Уйтагүй хичээл оролдлого, нөр их тэвчээр, эрэлхэг тын САНОРЫН НИСЭГЧДИЙН ӨДӨРТ -----------ЗӨВЛӨЛТИЙН ХҮПИЙ ЭРХЭМ САЙХАН ЗАН ЧАНАР,-г----- САНСРЫН ШИСОГЧ . зориг, өргөн хүрээтэй мэд- лэг энэ бүхнийг өөртөө шингээхийн төлөө |Сет- лапа минут бүрийг ашиг- лаж байсны үр дүнд 13811 метрийн өндрөөа шүхрээр үсарлээ. Амжилт- тай боллоо! Эпэ бол анх- ны алхам, Одоо шөнийн үсрэлтэд оролцох . шинэ зорилт тавилаа. | Дасгал сургууль бүрийг маш ха- риуцлагатай өйгөрүүлнэ. Шонийн үсрэлтээр 13901 метрийн өйдрөөс буулаа. Зорьсандоо хүрч болох найдвар төрлөө, Гагцхүү уйгагүй хөдөлмөрлөх хэ- рэгтэй гэдгийг тэр сайн ойлгох зүтгэж байлаа, ТӨө- долгүй 17 настай Светлана давхралт мандлаас шгүх- рээр харайх дэлхийн Дээд амжилтыг тогтоолоо. Одоо нисэх хэрэгтэй, Нисэгч болно тэсэн шина зорилт тавилаа, Хоёртон экилийн дараа 19 настайдаа инсэх онгоц жолоодоход амжилт гаргасны учир 30БНХУ-ын спортын мастер дол хүрт- лээ. Энэ бол-хүслээ бие- лүүлэх хоёр дахь алхам. Моснпагийн тисэх хүчний. дээд сургуулийн оюутан боллоо: Оюутны амгьдра- лын шуугиалт жилүүдэд лекценд суух, семинарт бэлтгэх, секцайд: суралцах бүтдийг л амжуулж бай- “ОВЕТЛАНА САВИЦЕАЯ лал, “Тэрээр иисэгчийн мэргэжил эзэмшихээр оюутны ширээнд сууж байхдаа ирээдүйн мэаргэж- лийнхээ анхицы гавьлаг бай- гууллаа. 1970 онд урац жолоодох нислэгийн олон улсын тэмцээн, Англид бо ЛОХОД нисэгЧдиИйН дунд-ТӨ- дий-л нэрд гарлагүй Моск- вагийн нинсэх хүчний-дээд сургуулийн оюутап Светла- на Савициая хамгийн дээд амжилт үзүүлж дэлхийн үнэмлэхүй аваргын цол хүртлээ, Дахиад л шинэ зорилт ,хүсэл мөрөөдөл. Одоо дуунаас хурдац он- ГОЦ Жолоодох хэрэгтэй, Эмэгтэй хүнд тэр болгон байдаггүй эрэлхэг зориг нь хүслээ биелүүлэх нэг жигүүр болж байлаа. 1974 онд Сяетлана дуунаас хурдан опгоц жолоодон нисэх опгоцны хурдан х90о- ролтийц тэмцээнд дэлхийн Дээд амжилтыг 8 удаа тогтоолоо, “Хүсэл гэдэг хязгааргүй ажээ. Нэт яг- лийн дараа нисэгч, иїїн(6Є- пер эмэгтэй Светлана Са- ницналя «Ё-Т 133» гэдэг жирийн инсэх онгоцоор дахин спортын их гавьяа байгуулж нисэх онгоцыг цагт 2683 таруй километ- рийн дундаж хурдад хүр- гэжээ. Энэ нь дууны хурд- наас 2,5 дахин давли: бай- САНСАР СУДЛАЛ, ХҮҮХЭД ХОЁР салбар болсон учраас өсч бойжиж байгаа залуу үе маань анз ухаапыг мэдэн байгаасай билээ! гэж бид хүсч байпа. “Уг уралдаа- ныг бид Юрий Гагарины алдарт пислэгийн ойд 30- риулсан том, Энэ тэмцээнд 10-аас 17 насны хүүх- дүүд оролцлоо. Тэд бие даан ,эсвэл сургууль, тох- нин мэргэнстийн сургууль, хүүхдийн клуб зэргийн дэргэд байгуулагдсан шинжлэх ухаан, техникийг сонирхогчдын бүрэлдэхүүн- тэй хамтран оролцлоо, Ийм сэдэлтэй, нйм өргон . Хү- рээтэй уралдааныг анх удаа зохиож байгаа нь эцэ юм. Зөвлөлт Холбоот Улсад сапсрын өсвөр тиїсэгчдийн 100 илүү пийгэмлэг “бай- даг. Энд хүүхдүүд “ТУр- шилт хийх, нисэх аппара- тын загвар зохион бүтээх, од гаригийн зураг авах, тэдгээрийг ажиглах ажил хийдэг. Өсвөр ицасшл олоп хүүхэд сансар судлалаар бие даан оролдол: байпа. Тийм болохоор сансар суд: лал маань зовхон насанд хүрэгсдийн эрх ямба байхаа больжээ, Сурвалтшлагч: Уралдаа ны агуулга, түүний 140- рилгын талаар ярьж оөгөх- гүй зу? : Г. ТИТОПВ: Үнлсэндээ дөрвөн чиглэлтэй. Энэ нь Сансар судлалын хэрэг- лээний шинжлэх ухааны, шехликийн, | техцологийн салбар дахь туршилтууд туршилтаас эхдээ. Яргаад с25 08 бХЛах бо» ш сансар. судлалын. ХУвьд ” хийтдэж - байгаа юм. Хэрэглээний салбарын | маань маргааш гэхэд бүх нийтийн хүртээл болох юм.. Нїншээлобэл: сансрын нисзгчЧийд зрүүл мэндийг шалгадаг а4Палином»: гэгч багаж бий. Тэр багалсалон талын алатллагаатай, хөн- гӨхєнү, авсаархап Гэтэл түүнийг гэрээр эмчилгээ хийх эмч хэрэглэл: болох гүй нь юу билээ? Тэгэх юом. бол өвчтөн “эмнэлэг рүү заавал очихын шаард- лагагүй болно шүү дээ. Ер нь миний бодоход эр- дэм шпижилгээний туршил- тууд бүр ч их бололцоо агуулж байх шиг байна. Хүүхдийн уураг тархи бол бидний адил. уламшлал болсон хэдэн зүйл. бодол а«гашилшжэ» байдаггүй юм. Бидний ухаанд тэр болгон орис ирдэггүй зүйлийг тэд бодооц сэтгээд зохих ха- риуг нь олсон байдаг. "Гсхиологийн туршилтын тухайд гэвэл томорлог ширгээх, талст ургуулах, сансрын шислэгийн овоөр- мөц онцлог нохцолд өөгүй сайн хайлш гаргах гэх мэт нэг үгаэр хэлэхэд, эрэл хайгуулын хупьд асар уу- дам талбар байпа, Бидний. бодлоор энэ уралдаан. хүүхдийн тапин мэдэх идэвх, уран сэт- гамш, бүтээлч апьяасыг хөгжүүлэх, шишжилгээ су- лалгааны ба оповчтой са- налын бие даасан ажлын дадлага суулгах, чолаот цагийг зов өнгөрүүлэхэд дохом үзүүллээ, -ь- - 27 Шар хүйдтэй 54 эрдэм- тан, сэн Уу аяны шалга лаф” Н5НШЕГ” БЛЭЭД” ирсэн бүх бүтээлийг үзээд да- раа нь уралдааны төгсгө- лийн шатанд сорох 400 хүүхдийг тодорхойлов, Тэд “бүхэн. ицодинц Хї сард Москпад. цугларлаа. Төслөө хамгаа- лах явц салбар салбараар явагдлаа Бүтээлийг шалгаруулах - дал шиплглэх ухааны тул- гамдсап чухал хэрэгцээт: асуудалтай хир холбоотой, сапаа сэдлэг нь хир өвөр- мөц, хийх бүтээхэд хир боломжтой, хялбар зэргийг харгалзан үзлээ. Сурвалжлагч: Тэгээд ямар үр дүнд хүрэв? Г, ТИТОВ: Сэдсэн са- наа олон, тэд бүгдийг тоо- чоод барахгүй. Зохион бай- туулах хорооны нэр дээр хоёр мянгаас илүү -төсол, төлоллөгөө иржээ. Нэлээд хэдэн бүтээл прагтик ач холбогдол бүхий, сонир- хол татсаныг тэмдэглэхэд таатай байна, 17Иишээлбэл: бэлтгэл дасгал хийх цог- цолбор байна. Эдгээрийн дотроос хамгийп шиллэг яь Львов, Ташкент, 1Тби- лисийн сурагчдын бүтээл ом. Хүүхдүүдийн бүтээл янз янз ажээ. Анх харахад өнгийн Мэт байх могой, муур, шоргоолжны жин- гүйдэх байдлыг ажигла- хаас өхлээд саран дээр хиймэл агаар мандал бий болгох, ертөнцийн хэмжээ- гээр цаг уурыг сохицуу- лан удирдах гах зэрэг эр- ДЭМТДИЙН ухаан санааг догдлуулсан, шууд хэлэхэд шийдвэрлэх чанарын асуу- дал хүртэл байлаз, Хүүхдүүдийн онцгой со» инрхлыг жолоодлогот нис- лэг татаж, байгаа басанс- | маргэйилтнээс бүрд-. рын нисэгчдийн урам азо- 17--Яг ахуйн талаар тэд онцгой санаа тавьжээ, Сансрын нөхцөлд эрэг- лэх сав суулгл, хайруу- лын тавагны олон төсөл, сансрьти амттай зууш бэлт- гах яна бүрийп жор ирүүл- СШиишштшишшс-ыагз лаа. Тэр үед Светлана 22 | нас хүрч байв. 25 Ээжийн охины хүсэл улам л шинэ амжилтад тэмүүлнэ. Одоо хүүхэд 4хуй үеэс хүссэн мөроө- дөл-сансрын нисэгч болох л үлдлээ. Тийм алдар хүн- дийн эзэн болоход Светла- на өөрийгөө шаргуу бэлт- гэн байлаа. Зөвлөлтийн нисэгч эмэгтэй Светлана дэлхийн дээд амжилтыг 18 удаа тогтоож 20 гаруй төрлийн онгоцоор 1500 гаруй цаг ниссэц байлаа. Ингээд 1980 опд сансрын нНсэгчдийн отрядад оржээ... 1982 оны наймдугаар сарын 19. Москвагийн ца- таар 21 цаг 12 минутад ЗХУ-д сансрын. «Союз- Т-Ү» хөлгийг хөөргөлөв. Валентина Терешковатийн «Би цахлай байна» гэсэн Дуу хоолой сансраас алх удаа цуурайтсанаас хойш 19 жилийн дараа хүн т0- - ралхтөн эмэгтэй хүний ДУуг дэлхийн орчмын той- рог замаас дахин сонслоо. Светлана Савицкая «Союз Т-7» хөлгийн багийн бү- рэлдэхүүнд оржээ. Светлана. Евгсньеана Спвнцная 111 дэх санс- рын иянсэгч боловч змэг- тэй хүний хувьд ердөө хоёр дахь нь байлаа. Зөвлөлтийн алдарт эмэг- тэйчүүдийн нэг, ӨХУ-ын баатар,. сансрын нисэгч, БХЛНЗЭ-ийн Төв Хорооны гипгүүн Светлана |Салиц- наягийн гавьяат үйлсээр. монголын, өсвөр үсийнхэн бахархаяг байна, Н. ДАРИЙМААЛ. | жээ. Сансрын исэгчид хурдлагч зам, “эргэлдэгч зам дээр дасгал сургуулиа хийж байх үед нь гяргах байгалийц гоё үзэсгэлэнг харуулсан Кино хийх са- нааг олон хүүхэд гаргажсээ- Сансар судлалыг сонир- хогч хүүхдүүдийн мэдлэтт тодорхой хэмжээний өөрч- лөлт гарчээ гэдгийг урал- даан харууллаа, Хүүхдүүд сансрын нислэгийг тзүглээ нэг сонирхох биш (34- рип уг асуудлыг ултай, гүнзгий тунгаан “бодлог болягал. Тэргүүн зэргийн тесол зохион бүтээсэн хүүхдүүд Циолнопсний, Нельдыип, Гагарпи, Моролев илоын нэрэмжит шагнал, хиур, дипломоор шагнагдлаа. Нэгдүгээр зэргийн шагиа- лыг Белогородск мужийн Орий Горькавой, Сергей Нулько пар «Сансрын олон талт гариг хооропдын-цог- цолбор», «Галлей-Инар- Церера» бүтээлээр аглаа. Бүтээлийн заримыг үйлд- вэрлэлд.ашиглахаар болой. Энэ нь Нрасподар хяагаа- рын Новомихайловск суу- рины залуу техникчдийн хийсэн дууны алсаар өн- го нь өөрчлөгддөг нүдний шил, Киев хотын Виктор "“Аюрутисын хийсэн санс- рын өрөмдөгч багаж, Бол- гар улсын Тошо Недялко- вын хийсэн шар замын тадиах сансрын огторгуй судлах зонд, Москвагийн Аляснсапдр Стеркины хий- сэн бичил солирыг авто- матаар тодорхойлон тэм- даглэгч, Андрей Воронн- ны хийсэн. шинэчилсэн хослол бүхий пуутлипт Хө- дӨөлгүүр зэрэг юм. Урал- даан нь хүүхдүүлийн дунд зохиох ашигт тустай ажлын шинэ хэлбэрийн эхлэлийг тавьж өглөө. | Орчуулсан Ш “ОчиРБАТ // 7 АНХНЫ “22 ЖИГҮҮР Зїнгүүр, жигүүр, тингүүр “Анх Гагарин жигүүрлэж 1Кигүүртэп шузуунаас 1 хурдап Алсын оддыг зорьсон юм. Хөхрөн харагдах огторгүйд “Хөөрөн ннсах хүсэлтэй Хүн төрөлхтойий дундаас Хүндэт Гагарин тодорсон том. - “Гагарин ахыг сансарт нисэхэд Гагзр дэлхий балсан мишээл: Багачууд хүүхэд баяр хүргэн Баглаа цэцэг барин үдсэн юм, Ээлс аавынхаа төрсөн Ээлтэй өлгий нутагтаа Эсэн мэнд буун: Эгэл арлаа баярлуулсан юм, Нийслэлийп 52 дугаар сур туулийн 6--гийн «Ве ангийн сурагч с2--- Ш.СУУМЭРГЭН лины со той андуурч, түүгээр, тэй, “оних сэнгигтэй амьтан орж с-ирэх гэж буй мэтээр бо, дог бололтой Сербна том хотод ор- шин суудаг. байлаа. Түү- ний найз пь баалвгайл бам- барууш лугаа адил банхар гөлөг байсан томсанжээ. Тэ рээр хүүг хамгаалж,аюул заналаас сэрэмжлэп чанга “хуцна. Яагаад ч юм бэ, тар үүдэнд байдаг томто- “ хажуугаар гарах бүртээ хуцил, Толийгцонх хар хоншоортой далбан чих- Й, дөрвөн хөлтэй үл та- сохины | “ЗУРСАН ЗУРАГ Тїнрээний ард блцхай охин суугаад , їШеинэхэп цаасан дээр зураг 5 зурав, “Од гаригийн хангуугаар яваа Огторгуйн холгийг урлаж эхлэв. Хөвчин дэлхийгээс хөөрөн тасраад Хөлгүй огторгуйд дүүлээд ирсэп Хүүхэд бидпий хүслийг тээгээд Хөх огторгуйд аллаад ирсэп Сапсрын хөлгийг урлан бүтээх Сайхан ажлаа охиц дуусгаад Сапаа нь амран тайван инээр, Зурсан тэр зургаараа Гараа барилцсан ахан дүүгийн Гагнагдсан бат эпхийп пайрамдлыг Бяцхан охин магтан дуулжээ. Нийслэлийп 10 тилийп 34 дүгээр сургуулийн 10:ын «В» ангийн сурагч С.ЧУЛУУНБАТ- 225 Ї шин н с- саад болно. Нүдэнд нь толь . тялбахад түүнтэй “ хөөцөлдөц хөлөө өөрийн хоө чихэнд орооцолдуулж хажуугаараа ч їомуу эсвэл яр гэдрэгээ юмуу уйана. Тагэхэд пь толины гялбаа шалан дээр тусаж, гөлгийг босон бостол тэндээс үл хөдөлнө. БЭХ - Энэ болхи, сагсгар гөл- гийг Сербиад өвөө нь бэ- лэглэжээ. Өвөө нь аагас- чин бөгөөд Алорвын тэнги- нь нэгэн | ээ... Д- удаа ийнхүү асуу- нь Ү ЭВЛТ? ) сийн өрөгт амьдарна. Хүү. - лээ шарваж, ус руу үсрэн “дүүлэ ээ Хэрэв би Сансарт иисвэл Хантай хамт явахаа Эхэлж бодно Алим өгдгөөр пь Амараа дүүгээ Атпаад явлх уу? Алта дүүрэн Чихэр бэлэглэдгээр нь “- Айлын змээзгэз Суулгаад нисэх үү? Тэгтэл бас Алгийн мипь хүүхтүүд Аваад янаа ч гэнэ Өчнөөн сонин Үлгэр ярьдаг Өнөө минь намайг Санандал - Тэгэхлээр єр нь би Тэднийгээ урьд хойно гэж Үлдээж хоцроолгүй Цөмийг хөлөгтөө Суулгаад нисье Хэрэв би Сансарт нисвэл Хэнийг ч гуйсан Хөлөгтөө суулгаад Хөх огторгуйд хэврнэ дөө Сурагч 25 Ж., ЖАРГАЛСАНЙХАН 17777201 нохой чинь рийнх юм бэ? - Ньюфаундленд хэ- мээн өвөө нь хариулаад, Атлантын далайд Нью- фаупдленд хэмээх нэртэй нэгэн арал байдаг юм. Эпэ арал дээр загасчид аж төрдөг байжээ. “Эрт урь- дыг цагт, тэдний усапон- гоцонд луужин байхгүй аг- сап тэр үед загасчид эпэ үүлдрийн нохдыг далайд авч лвцгаадаг байжээгэв. -- Яах гэж тэр вэ? -- Ньюфаундленд үүлд- рийц ноход луулсингаас илүү: Зүг чиг зааж, эхгаз- рыг олдог юм. -- Нью-Фа-ундлеид хэ- мээн Серёжа хүү давтаад төлгөндөө тэр дор ньНь- юф гэдэг нор өгөв. Серба зун Азовынтэн- гис тийш, өвөөгийндөөам- рахаар очихдоо Ньофаа авч ялжээ. Нэгэп удаа өвөө нь ач хүүдээ: -- Би маргааш тэнгист гарна. Хэрвээ хүспэл ча- майг Ньюфтэй чинь хамт авч ли болох юм гэжээ. -- Тэгэлгүй яах вэ хэ- мөзн Серїжа хүү баяр хөөр болоп. “Ньюф өөрийнхөө тухай яриа болж буйг ойлгож: байгаа мэт. . -- Хав, хав хуцан нүд нь сэргэв. Дараа нь сүү- ямар үүлд- оджээ. Ньюф шум. ” БИСАНСАРТ | “ НИСВЭЛ | а. Тэгээд ч би Берлины ча гэгч герман охинтой длаар харилпсаар хоёр шил болж байпа. Ханна орос эл бага сэрэг мэддэг. Би нд орос хэл завж байгаа. о өөрийнхөө Светлогорск Чотыг | танилцуулья, (Хот маань байгуулагдаад удаз- Г залуу хот. Гэсэн Ч үзвэр ГОдо О “үйлчилгээ ахуйн хэрэгцээ- ний олон барилга байгуу- ламжтай орчин үеийн сайхан хот. Зуны улиралд ногоон хот гэш нэрлэдэг. Бид «дэлхийн бүх хүүх- їдүүдтэй үерхэж нөхөрлөгж “уриан дор интерклубийн үйл пжиллагалагаа лвуулдаг. Миний хаяг: СССР. 247 00 БССР. Гомельская обл, Светлогорск с ш М9,КИД. Би 14 настай, долдугаар ангид оиц сурдаг. Хогжины опирхдог, Гэртээ тоголдор хууртай. Эзж аавтайгаа Чхамтран гэрийн нонцерт тог- лодог. Тэд маань хийл, баян уур хөгжим тоглодог юм. Мопголып үе тэнгийнхэн- тэйгээ анд нөхөд болохыг хүсч байна. Н рччииллир: Ё- СтанислАЯ /АЗУРКИН | 7! 1222 112 эигша ” БЕү27-Е-7-1-1-18Б ЕД М ГИ Ч. аялсан нь Фийг цохийг тэапгист 8Ч ханх вий гэж Серїина маш их айж явав, Гэвч бат тогтпортой зогсож, ай- сай янзгүйгээр алсыг шир- танэ. бах дуртайн гадна усанд хачип гоё сэлнэ. “-Дараачийл өдөр (Се- рёжа хүү, өвөөгийнхөө хамт Ньюфтэйгээ тэнгист явлаа. Өвөө нь хоёр сэ- лүүр мөрлөж, гартаазан- гуугаа барьжээ. Том занян- ны толгойд Ньюф хамгийн түрүүн үсрэн оров. Өвөө болохнь ээ? хэмээн Серё- Миний хаяг СССР, 630004 ) Еовгаоосүүт ул Снбир” | свая, дом 3. кв 25,Р. Витя. . . д 8 Би олоп орны хүүхдүүд- кэкст - Балар чгхн . Тэгээд Ч ДЭГ. Ц” гаа солилцдог юм. хоёр ах, дөрвөн эгчтэй Тэд | лаж Сбайсгаа Тэгээд ч мон- голын тухай байнга дурсан, ярьдаг. Надад захидал би-- чээрэй! Миний хаяг СССР 682733 Хабаровский край, ЖМхинх, ный район, шо Мавринск, ДСЗ .- Г.МАРИНА Алс холын Нраганда хо- тоос пионер ёсны халуун мэнд дэвшүүлье! Бн 132 нас- тай. Биеийн тамираар хи- чээллэдэг. Ялангуяа урал гулгалтыг бүр ч нх сонирх- дог. Би 35 дхгаар сургуу- лийн 5-ын «А» алгид суг- дэг. Мапай анги 35 сурагч- тай. Бид бүгдээрээ интернлу- сайн гишүүн. Хүүхэд бүр гадаадын 1--2 хүүхэдтэй за. хидлаар харилцдаг. Харин ба Монгол пайзтай болохыг хүсч байна. Миний хаяг: СССР, 470077 г, Караганда, ул Р--Люк- сембург 50, Б, М, Алек- сандровиа г гөлөг Салхи улам хүчтэй болж, давалгаа бүр ши- рүүсч догширно. ы» -- Бид эргээ олохгүй сэлүүрээ авч, Сербжа хн- тэг дээр тухлав. Тэд загасчдын тороо дэлгэдэг урт мод усандот- роос ёрдойх тэнгист алс- лан одон. Өлөө тороо усап дотроос нямбайлан гаргаад завн- ныхаа хашууг дагуулинө- мөргөв. Торонд загас ор- могц, тэрээр болгоомх- тойяа татаж, завины ёроолд асгана. Ньюф хажууд нь сууж, загасыг усанд эр- гүүлж алдахгүйг хичээн мапана. -- Сайн нохой шүү хэ- мавп өпөө нь магтапа.Гэ- нэт салхи үлаэж завины хажуу руу давалгаа цохи- лов. -- Шуурга болох нь, эрэг тийш яарах хэрэгтэй гэж өвөө хэллээ. Тэдсан- гуугаа өргөж аваад, овоөө нэг сзлүүрпйг, нөгөөг пь Серїэна. барив. Ньюф 8а- вины хамар дээр сууна. Загасаар дүүрсэн завь хүп- дэрч, усанд нилээд доош суужээ. Давалгаа -даа завины ирмэгийг давж цалгина. | Давалгаа Нью- зарим- | жа байн байн асууна. -- Бид Ньюфтэй явахад тоөрөхгүй хэм5эн овоо нь ач хүүгээ тайвшруулаад ээ чипь онцгой нохой гэж би чамд аль түрүүп ярьсан шүү дээ гэв. Үнэхээрийн тийм байг, Нью хачин зоригтой баа- тарлаг явав. Төнгисийн да- валгаа завийг тэр аяар нь нөмөрч, түүнийг тал бүр тийш нь займчууллжс байхад Ньюф толгойгоо өндийлгон алсыг харснаа эргэж хэв- тэн, өвөө, Серёжа хоёрыг тайвшруулсан харцаар шир тэнэ, Гэнэт Ньюф толгой- гоо баруун зүгт огцом эр- гүүлж, ямар нэг юм хар- сан япзтай хуцжээ... -- Харав уу, манай луу- элкин зүг чигээ зааясэхэлж байгааг гээд өвөө сэтгэл амарсан аятай сүүрс ал- даад, тэнд баруун талд га- зар байна гэсэн үг гэв. Ийнхүү удаж төдөлгүй Серёжа, өвөө Ньюф бүг- дээрээ амар мэнд гэртээ эргэж ирцгээжээ, Орлуулсан Л. ЗУНДУЙ.. 2 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Ө. ММ! (1053) МХЗЭ-ийн ХУТЛ их ху рал, Монголын пионерийн чЗалгамжллагч» У чуулган угтан аялуулт байгаа ппо исрийн «Сайн үйлсийн ном» Хэнтий аймгийл пио» нерийн бүлгэмүүдэд ам- ясилттай алллав. Ном ая- лах хугацаанд бүлэг, бүл- гэм бүр олоп хэлбэрийл шинэ ажил санаачлан 20- хиолоо. Номын хуудаснаа пионерийн ажлын тэргүүн туршлага, опц сурлагатан пионер сурагчид бичигд» сээр байпа. Дархан сумын 8 исилийн сургуулийн пиоперийн ХЇХ бүлгэмд «Залуу эмч» нлуб байгуулж, эмнэлэг, гэтээрлийп ажил байнга зохиодог боллоо. Илубийп гишүүд сувилагчийп аих- ны мэдэгдэхүүн эзэмш, сурагчдын гэр орон, аитн танхимаар үзлэг шалгалт явуулж «Соёлч өрх, апги, сурагч» шалгаруултх урал- даан зарлажээ. Мөп су. мын төвийн албан бай- гууллага, үйлчилтээгий гааруудын соёлжилт,ариун цэвэрт хяналт тавын, хү. НИЙ их эмчийн салбар, эмэгтэйчүүдийн хороотой хамтран ажилаж байнз. Эдгээр ажлын дүнл сумын 120 өрх айл «Соёлч орх» гэрчилгээ авч дотуур бай рын тохижилт сайжсирлаа “гэж «Сайн үйлсийн пом»-Д «Залуу эмч» илубийн аж- дын амжилт бичигдтээ, Бэрхийн уурхайн луид сургуулийн пионерийн ЇХ лгэм «Сайн үйлсийн вом» угтсан сурлагын С0- пиалист уралдаан зарлав. Ураллалны лунг 7, 14, 21 хоногоор дүгнэж байр эз- дүүлэн «Алтан талап ход. шуу» олгодог юм. Май анги бүрт нээлттэй нур» яал хөтөлж сурагч бүрийг “ мэдлэгийн түвшингээр нь 4 лж байла. Ингэс- тус сургуулийн Л, даргатай 95. Эрдэнэчимэг Дэл «А» апги улирал бүр 100 хувь суралцаж бүх сурагчдын 85 хувь нь сай- наас онц сурч «Эрдмийн далай» жигүүрээ ва. байла, Ё тон 12Каргалтхаан сумын дунд сургуулийн хамт олон ном аялах үеэр «Ал- дагдал хаягдлыг алт бол- гоё» сэдэвт арвилан хэм- нэлтийн аян зохиов, Ая- наар 22,3 кг хөнгөн ца- гаан, 2 тонп зэс, гууль, 79,3 кг арьс шир цуглуулж тушаан 422 тогрогийг Хүүхдийн төлөө фондын хуримтлалд оруулав. Сайн үйлсийн номд арвнч хям- гач олол хүүхэд бичигдэв. Мөрөн сумын 9 житлийп сургуулийн пиоперийн У1 бүлгэм дээр багш Д. Да- паанямын санаачилгаар «Бялзуухайл аялал» клуб байгуулан, сургууль хамт олныхоо ажлын ололт, ду тагдлыг илрүүлэл суртал- чилдаг боллоо. Клубийн гол зорилго нь сурагчдын сурлагын чанарыг | сайжг- руулах, хамт олон, хувь хүний дутагдлыг илрүүлж прилгахад тусалпа. Одоо тус сургуулийн анги тан- хим бүрээр бядан явагч «Бялзуухай» аялж байла. Баян-Адарга сумын дуяд сургуулийн пионер, баа- тарчуудын дунд «Сайн үйлсийн ном»-ын нэрэм- жїнт хөдөлмөрийн цувла зохиов. Үүгээр Улаан-Од, нэгдлийн ямааны ноолуу- рыг самиалг ялган нэгдү., гээр зэрэгт тушаав. Мөн ЗХУ-ын пноперүүдийн туршлагаас суралцах С4- рын ажил зохиож пнопе- рийн үзүүлэх аяглаа орос хэл дээр хийдэг боллоо. Өмпөдэлгэр сумын 10 жилийн сургуулийн пио- неєрийн ЇУ бүлгэм дээр «Сайн үйлсийн ном» ая» лах хугацаанд «Анги тан, химаа цэцэгжүүлье» ХхөӨ- долгооя өрнүүлж 200 дэ- цэг шинээр тарьж ургуу- лав, Тарьсан пэцгийїхээ 50-ыг цэцэрлэгийн бяцхан дүү нартаа бэлзглэжээ. Мон «Цаас» операци зо-" хиож 40 иг хаягдал цаас цуглуулснаас 20 иг-ийг пь тараах материал, ноорог дэнтөэр хийж өргүүлэн ашиглав. Бас «Чийлэн, унтраалга» операцийр пио- пер, балтарчууд 200 нот цаг цахилгазн эрчнм хүч хэмнээд байна, Хэрлэн хорооны сургуулийн . Ви «чА» ангийн сурагч Л. Амгалан галын аюулаас 1--5 пас- ны 3 хүүхдийн амь на сыг аварч «Алхаалт сам баа, эрэлхэг зориг» ои- гүүрээр амжилттай аялж сайн үйлс бүтээсэн тухай «Сайн үйлсийн лпом»-иоо бичигдэнэ. Нороплий сумын дунд сургуулийн дэргэд «юмх- наар том хийх» уран гарт- ны дугуйлан ажилладаг, Дугуйлангийн сурагчид Арвилан хэмнэлтийн аянд оролцон мод, төмрийн өө». дөс хаягдал материал ашиглан 60 гаруй хөдөл- гөонт тоглоом хийж, цэцэр- лэгт өгөв. Мөн сургуулийн эд хогшилд гарсан эвдрэл гэмтлийг байнга засварла. даг. Саяхан тус сургууль дээр гар урлалыт сонир- холтой үлзсгэлэц аэгд- тээ. Тэнд сурагчид өөдөс, хаягдал ашиглап урласан бэлэг дурсгалын зүйл, сгн- дал, номын тагнур зэрэг. зүйл тавигдсап байлаа, «Сайн үйлсийн пом»-д эд» гээр урвп гартан, арвич хямгач хүүхдүүдийн тухай бичлээ. Баян-овоо сумын 8 жи лийп сургуулийн | пионе» рийп ХУШ! бүлгэм «Эхор ны ногоон гоёл» цуваагаар аялт «Өвлийн азоопарк» байгуулав, Пионерүүд төг» сөгчдийн пэрэмлжит. бут сөөгийг хамгаалалдаа авч 500 гаруй ан амьтны дүр- сийг цасаар хийж модоо дулаалан чимэглэсэн нь үпэхээр өвлийп ойд зугал. , лап яваа ер бусын хог- жилтэй ап амьтад шигсоч иип сайхан болсон байв, Харип олоо хүүхдүүл хайлж байгаа пас мөсийг | мод бутпыхаа тогоопд тог: тооп орчпы нь цэвэрлэж тохижуулж байна. Биндэр сумып дупд сур: гуульд аялж байгаа номын хуудсыг сөхөж үзлэл: з.Манай сургуулийн. 7- гийп 4А» апгийн сурагч Д. Шүрэнцэцэг ходолмо» рийн амжилтаараа” нөхдөө үргэлж, хошуучилдаг ашил саг ходолморч охин Юм. Төр «Өвөр шипэрийнэ сал» лийн тасагт хайр шил даг раалан ажиллаж сумын сүү саалийн аппрга, млїї гач саальчий болжээ... гээж бичсэн байлаа, а«Ппоперийн үйнзн» с0 пины идэвхтэй сур, валтїлагч 4, ТӨГСЭКЛРГАЛ | 7, 1983 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 186. ө БЯМБА Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ ПИОНЕР, СУРАГЧДЫН ЦЭРЭГ-СПОРТЫН «ДӨЛ» ТОГЛОЛТЫН ЕРӨНХИЙ НОМАНД- ЛАГЧИЙН ТУШААЛ 1903 оны 4 дүгээр сарын 15- ны одор АРДЫН АРМИЙН ЗАЛУУ ХАЛАА-ПИОНЕР СУРАГЧИД АА! Ппонер, сурагчид цэрэг- спортын «Дол--88» тог- лолтыг МХЗЭ-ийн ХУ их хурал Монголын но- нерийц «Залгашжлагч» У чуулганд аориулж «МХЗЭ- ийп хойчийг нэр тортэй залгамжшлья» урнач дор бэлтгэлийг сайтар хапгаж, зохион лвуулах нь зүйтэй гэж үззэд ТУШААХ нь: Нэг, Пяиопер, сурагчдын цэрэг-спортын !«Дөл»ь тог- лолтын аймаг, хотын авар- га шалгаруулах тэтцоэнийг МПБ-ын 0й, Ялалтын бая- рын өдрүүдэд үлгэрчилсэн зааврын Дагуу явуулсугай. Хоёр. Аймаг, хотуудад байгаа хөшөө дупсгал, түү- хэд тэмдэглэлт газруудад ардын артийн палуу халаа тэргүүний пионер, сурагч- даар хүндэт харуул (пост 761) гаргасугай, Гурав. Нэр тодроогүй эх ма4 - Улаапбаатар хот оронч, баатарлаг үйлс 0ү. тээсэн хүмүүсийг эрэл сур палтжлах, тодруулах ажилд ардын артийн залуу халаа пноиер сурагч цаг бүрийг хамарсан ажид зохиохыг цэрэг, спортын «Дөл» тог- лолтын бүх шатны штабуу- дад үүрэг болгосугай, Дороп, Зохиосоп ажил, цэрэг-спортын «Дол-88» тог- лолтын тухай дүл мэдээг Д.Сүхбаатарын: нэрэмжит МПБ-ын Тов Зоплолийн дэргэдэх пионер сурагчдын цэрэг-спортын «Дол» тог- лолтын төп штабт знэ опы 5 дугаар сарын 20-ны Ддо- тор ирүүлэхийг аймаг, хот, райопы пионер, сурагчдын цэрэг-спортын «Дөл» тог- лолтын салїар штабуудад Үүрэг болгосугай, ПИОНЕР, СУРАГЧДЫН ЦЭРЭГ-СПОРТЫН «ДӨЛ» ТОГЛОЛТЫН ,ЕРӨНХИЙ КОМАНДЛАГЧ «ХОШУУЧ ГЕНЕРАЛ Г., МАХБАРИАЛ” «Пионерийн үйзн» --Хөвсгод аймгийп Цагааш-Уул сушын | лиїц 8-ын «Нь ангийн сурагч Г.Балсап, 0-гийн «Б» сурагч Г. Бямбадорж нар 350:490 тол бойлуулжээ, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН алсаы гэрэл зураг сонпны пэрэмжит «БИ-ТӨЛЧИН». аБи төлчин» | идэпхтэй оролцож, аликилт гаргасан пноперүүд: 10 тїилийп сургуу- ангийн “ПИОНЕР СУР « “Орал, монголын тшонерийн 272277 “| «Залгамжлагч» У чуулган. 2| тугтаж зохиосон хүүхэд 32- 212 ? сайч дурын уран “сайхны дуу бүлгийн улсын Ё -| наадамд шалгарсан плонер 1. сурагчдад саяхан шагнал | гардуулав. Арван. Найман аймаг, Улаанбаатар, Дар- хан, Эрдэнэт хотоос шал- ““тарч улсыннаадамд оролц- сон урлагийн хамтлагуу- даас Өвөрхангай, Баянхон- “тор аймгийн . үндэсний хөгжмийн цөөхүүл.Сэлэн- гэ аймгийн бүжгийн хамтла- "гийг Ц, ПТ байранд, гоцлол тоглогчдОос Увс, Балнхон- гор, Төв, Өвөрхангай ай- маг, .Эрдэнэт,. Дархан, 4 г12 Ч 21 р Ж ! Уй ЗУРАГ ДЭЭР: --Хөвсгол --Эрдэнэт хотын 8 жв- аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын лийн 4 дүгээр дунд сургуу- Улаанбаатар хотын С. Олз- вой, Д. Гэрэлмаа, Д. Энх- “баатар, Э. Зундуй, Н. Гав- Од, Ч. Эрдэнэчимэг, |. 10 жилийп сургүулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч Ч, Тэрбиш цаатан ардын Олон дууг слї- хан дуулж сургуулийн аяарга дуучин болжээ. 1 лийн 6-гийн «Бь ангийн су- рагч, пионер сурагчдын Үүр- лагийн үзлэгийн мөнгєн зє- дальт бүжигчин Х. Мнхпз- цаг, Туул, -Б. Баасанхүү, С- “Түвшинтөгс парыг 1, Ц, 111 байрайд. түс тус шалга- руулж МПБ-ын Төв Зөв- лөлийн. диплом, гадаадын болон дотоодын олон улсын пионерийн зусланд амрах урилга, үнэ бүхнї зүйл, БНМАУ-ын Хүүхдийн. тө- лөо Фопдын төв комиссын ДИПЛОМ, дурсгалын зүйлээр шагиагт. Улсын наадамд амжилт- тай оролцсоц Улаанбаатар хотын 41 лийн. найрал ДУУ, дүгээр сургуу- Өмнө- говь аймгийг утсан хөгжї- мийн хамтлаг, аймгийн Домборын Баян-Өлтий хамт- “лаг, Хэнтий аймгийн найрал ДУУЧДЫН хамт ОЛОНД Хүүх- дийн толбө фондын төв но- миссын тусгай шагиал ол шнын 8 жилийн сүргуулийн Т-гийц «А» ангийн онц сур- Жагатой, хөвмийчин Н.Гом- гов .. Улс аймгийн. Тарпалан сумын 8 жилийг ст МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ сурагч, уран биелгээчин (С.Олзвой, З-ын «А 2957 ХТЭВРОЛОХГҮГҮу 24 хХСЭрцэ 7-3 САНСАР, ХҮҮХЭД | Пионерийн сайц үйлс : | З эрэл ал 3 229 Сансрын нисэгчдийн өд- чим хүчийг улс ардына | ХҮҮХДИЙН ТУС рийг тохиолдуулап нийслэ 8хуйд ашиглах нь», 1 | | 2 ОЧар Эг ГИвӨ лийн ерөпхий боловсролын дүгээр сургуулийн 10-ын | 7Ёнд.. бүрийг : Р, зуй 1-2-25-5--3- дунд сургуулийп сурагч. «А» ангийн сурагч Д 6: лах “ан: гэ. 8-12-4303 дын дунд Онол практи- Уранчимэгийн . «Байгаль данзр өрнөх: х »тэж хөдөлморий кийн бага хурлыг залуу. дах ус» зэрэг , олол сай- | гар бас оролцдог ү СЭ? маххнвчин дүн технинчдийн-ордноос эрх- хай илтгэл тавигдав. лалтай.. бядза.-Он Ч лч 1 ярчианг сайтын Ё 9 малчдыг хот С няп т т сонсогдож 5 хуоЦЫн ЯцЭВЭн Энэ хурал өсвөр үеийнх: Лий шингэц Ду Ч Төлчниөөр ажилласан багш одон ораои судлал, химийн л НИК СЭТГ ХГИГарЛА. їүр шингэл ї 1 . алас: чиглэлээр явууллаа. ВиНдтсХНИК БүцЭЭрЛ ДИЙН ОВОО “Инзэдтай Ххос-С Бейсеєн. Х. Цэрэг, Х. : улла. жүүлэх онол дээр мэдсон лон” БОЛЕВГДОНО! Шотха. сурагч Х. Эрхэм- Бага хуралд нийслэ- ЗҮЙЛээ, улс ардын аж 2 баяр. Мамаг, Р. Хумай лийн “районуудын ерөнхий ахуйд хэрэглэх зурж ааал . Хэнтий аймгийн Баянху- Ш. Нуржан нар 1830- боловсролын дунд сургуу- НЭ Улам өсч байгааг ТОД таг сумын дунд сургуулийн 080 . төл. бойшуулан лиудаас нийт 60 илтгэл Харууллаа 4-48 8) ХУЛ ла аан СУР3Г- «Майнд төлчип» гэрчилгээ- оруулснаас шагналт бэй- 3 чид с«Ноос-Алт» ходөлм9- ннд эзэд боллоо. кис ӨВ Ер Залуу техникчдийн орд рийн-алн зохиол: байна. шилэн ш ранд 20 илтгэл орж, 12 илтгэл нь алт, рэл медалиар шагиягдлаа. Онол “практинийн бага ху- ралд 48 дугаар сургуу- дын аж ахуйд хэрэглэх нь» 14 дүгээр сургуулийн 8- ын «Д» ангийн сурагч Пү- рэвсүрзнгийн «Фосфорын хүдэрт стропцыг тодор- хойлох нь», 23 дугаарсур гуулийн 9-ын «Бэ» ангийн сурагч Л. Эрдэпэтуулын "єОрчлонд бид ор гапцаа- раа юу?», 48 дугаарсур- гуулийн 10-ын «А» ан- гийн сурагч Р. Оюунгэрэ- лийн «Математии индук- цийп арга, хэрэглээ», 14 Дүгээр сургуулийг 10-ын СФА» алгийн сурагч Г.Эр- || дэпвтуяагийн «Булчингийн лчлэлийн физик үндэс» Лалайхын 10 тгилийпсур- туулийн 10-ын «А»- ан- тийн сурагч 7К. Оюунбилз- гийн «Сарны гэрэл зураг» “1 дүгээр сургуулийн 10- ын «Б» ангийн сурагч М. “Мөнхболдын «Нарпм эр- Зан, усулыг мөнгө, хү-- шэоэвэнэЭЧэиэЭжитлигтэЭнЭЭЭЭРҮэЭЭшНа ны арга зүйч ДЭНСМАА хамтарсан инслэгийн хоёр жилийн ой, сапсрын ин- сэгчдийн . өдрийг тохиол- дуулан физин техпикийн хүрээлэнгээс шєф нийслэ- лийн 14 дүгээр “сургуу- лийн сурагчдын дунд «Сан сар судлал» сэдэвт асуулт хариултын эчнээ уралдаан зохиов. Уралдаанд идаэгх- тай оролцсоп 60 гаруйсу- рагчдаас 10-ын «Д» ан- гийн сурагч Д. Эрдэнэчн- мэг, О. Бурмаа, Д,Мөнх- жаргал, Б. . Буянжаргал, 10-ын «А» ангийн сурагч ЇН. Үнэнбат, 10-ын «В» ангийн сурагч Х. Алтан- цэцэг пар тэргүүн байруу- дад шалгарав. Физик техинкийн хүрээ- лэпгийн эрдэм шинжвл | гэзний -аясилтан ! ц -Г. ЧИМЭДДОРЖ | Энэ аянаар хүүхдүүд На- ранбулаг, Баянхүрлэ, Баян Эрхтийн бритадын малчдын хотоор очиж. ямаа самиах, төл угжшиж-тэлээх. хашаа лийн 10-ын «А» ангийн хороо цэвэрлэх ажил хийв. Ч. Өсөхбаярын 2 ы 3 Тэд 451.1-нг нсолуур авч чАтомып знергийг улсар- урагчийн жил, өВ- Ч 5 лөлт-Монголын сансрын Сунын, ххудалдааг (бэлтгэ лийн ангид тушаажээ. Энэ ажилд сурагч С. Баянмөнх, Т. Батхуяг, Б. Сайпсанаа, Д. Хадбаатар, Ц. Дэлгэр- цэцэг нар нөхдөө хошууч- лан оролцол: олон ямпа самнан. Пионерийн ахлах удирдагч Т. ЖАМЬЯНЖАВ Хонд аймгийн Ховд: су- мын 8 шилийн сургуулийн 430 гаруй багш. писпер су- рагч «Би-төлчин» цуваанд Ооролцол:, төл бойгхуулалцав Багш, сурагчдын гардан боїйкуулис байгаа. төлийп 99,2 хувь нь эрүүл энх, сэргэлэп цөвоо өсөн бой- жиж байна. Тэдний тухай «Хүүхдүүд маань бидпий багш Х. ШИЛДЕБАЙ . . . Дорноговь аймгийн Сүм- бэр сумып дунд сургуулийн пионер, баатарчууд Сүм- бэр сангийп аж ахуйп мал- чин, төлчдөд туслав. Су- рагчид төлийн нэмнээ, уут, влгэвч, бээлий хийж малч- дад илгээснээс гадид «Төл- чин» цуваа гаргал: 856,5 тони өвс вагоноос буулган Малчдын суурьт хүргэв. Моп тус сургуулийн сураг- чид «Арпилан хэмнэлтийн аян»-Д оролцож 580 кг техпинийп тос, 67 нг бео- гийн эвэр, туурай цуглуулж хаягдал ашиглах фондац тушаалгээ, Одоо сурагчдын дунд МХЗЭ-ийн ХҮ нх хурал, Монголын пионерийн «Зал- тамжлагч» У чуулган. угт- сан «Хөдөлмөр-8З» аян во- хногдон нийгмИЙН туст олон хэлбэрийн ажилд хүүхдүүд идэвхтэй орол- цая байна. Багш Г.. НЯМЦЭРЭН -- Ховд айвгийн Дуут су- «81-43, ТОГЛОЛТЫН ҮЛГЭРЧИЛСЭН ЗААВАР Писпер сурагчдын цэрэг, спортын «Деєл»--БЗ3» тоглов дагч» ЗЭ-ийнв хойчийг Бэр төртэй залгажмжильаг урван дор явуулна. Цэрэг, спортын «Дал-83» аварга шалгаруулах тэнцээ- бэлттэлийг хангахад “Ччиг- дэгдэнэ, Нэг. ТОГЛОЛТ ЯВУУЛАХ ХУГАЦАА --Цэрэг спортын «Дол» тоглолтыг гурван Үе (сур- гууль, сум, райсн, аймаг, хот) шлттайтаар явуулна. Үүнд: а! Сургуулийн аварга шал- гаруулах тоглолтыг 1902 оны 4 дүтээр сарын 15ны,дотгор 61 Суш районы аварга шал- гаруулах тоглолтыг 8В.И.Ле- интий зэндэлсэн өдрийг о- хиолдуулан 10983 оны 4 дү- эср сарын 25-ны дотор в/ “Аймаг, хотын аварга шалгаруулах тоглолтыг МПН- ын ой, ялалтын банрын |ӨД- рүүдэд явуулах нь зүйтэй, Хоёр, ОТРИДЫН БҮРЭЛДЭХҮҮН Цэрэг-спортын «Дөл» тог. лолтод УЇ--УШ! ангийн но сурагчид оролцоно. Сур» вгр. гууль, сум-райоты япарга шалгаруулах тэйцэзнээс 21 хүтий бүрэлдэхүүнтэй отрид шалтаруулж айзбаг хотын аварга шалгаруулах /тэмцээИД оролцуулиа. Отридын бүрэлдэхүүн нь отрядын дарга улс төрийн орлогч, тагнуулчин 3 Холбоо чин 3, апто зохицуулагч (2, гал соноогчид 5,їҮариун цэв- рийн пехөрлалийп гипгүүд 4, тгүурхай тэдээллийн редантор 1-ээс бүрдэнэ. Гураз, ТОГЛОЛТЫН Ч, Үндсэн хэсэг Пяонер, сурагчдын . «Дол” 883» тоглолтыг 5 үйдсэн х» єзгтэйгээр явуулна. 1. ХӨШӨӨ ДУРСГАЛ ХҮНЛЭТГЭХ .АЖИЛЛАГАА Тухайн путаг дэвсгэрт бай» таа хөтөөт дурсгалын талбайд отрид бүр 10-15 тшинут өөрс лийн боловсруулсан хөтөлбөг рийп дагуу ёслол хүпдэтгэл үйлдэнэ, 2. ЖАГСААЛЧ ОТРЯЛ ТЇАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН 1Кагсаалч отрлд шалгарууч лах тэмцээнийг дуут жагсай” лын үзлэгийн зааврын Дагуу гүйцэтгэнэ. 3. ЦЭРГИЙН 1.П, 18 ТООТ ГИМНАСТИКИЙН . ТОГЛОЛТ Отряд тус бүр цэргийн Ї. П. 16 тоот гимнипстикийн Х9” дөлгөөнийг хөгжимтэй ХИЙЖ гүйцэтгэнэ. : 4. ЦЭРЭГ.СПОРТЫН" 9” к сэдэвт БУУХИА 7? АЛДААН Ц: бууг ярэг-споүгын сэдэвт о- заасны дагуу оролцох хүний тоог тогтоох нь зүйтэй. 5. ПЭРГИЙН ТАТТИКИЙН СЭДЭВТ ХЭЭРИЙН - у-7 НИЙ 5 зуүлрх, ад ол ЧгмврүгИХМЖТУл1глж - --Пионерүүд С) Манай сургууль -- Манай сургууль 1979 онд “байгуулагдсан. Одоо 2200 таруй ннопер сурагч- тай хичээллэж, шонголын бүх ард түмний урлагийн үзлэгийн хүрэл медальт хамт олон болсон юм гэж нийслэлийн 10 жилийн?72 дугаар сургуулийн захи- рал-Б. Раадап яриагаа эхэллээ. Өнгөрсөн жил райо- аварга жи- ст уралдаанд байранд шал- явах тугдип нэгдүгээр гарч шилжин ломобр шагнагдав Сургуулийн материаллаг ам бэхэоэттж, биеийн тамирын талбай, хичээ- лийн кабинет байгуулж, кабинетын нгурмаар хичээл лэх боллоо. Сурлага, хэв журмын хоцрогчидгүй хамт олон болох зорилт дэв- пгүүлж сурлага 89,8 хувь, чанар 48,6 хувьд хүрч, тэргүүний гэрчплгазтэй ка- биэст 17, сопгон суралцах НИЙСЛЭЛИЙН 10 ЖИЛИЙН 12-ДУГААР СУРГУУЛЬД 5 төрлийн дугуйланд 100 орчим хүүхэд, ерийз 20 дугуйланд 500 гаруй пис- нєр сурагч суралцаж бай- на. “Хялганатын | болон, нийслэлийн 17 дугаарСсу гууль, Зөвлөлт Азерб заны сургуулиудын асуу- дал дэвшгүүлэх. аргаар хи- Чээл “заяд туршлагыг нэвтрүүлж байна. БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын ч їв шийд рийг- хэрэггсүүлж, МХЗЭ- ийн ХУЙ их хурал,моп- голын - пяоне н «Зал- амжлагч» УУ чуулганыг угтсан опоот уралдааты үеэр «Пипнерийн үнэн -дугаар сургуульд долоо хоног» сэ т ажил манай “сургуульд зохиогдлоо. Уг сэдэвт ажил пь на маас дэвшүүлсэн лоозопг сургууль, хүүхдийн амьд- ралд хэрагжгүүлж, манай орны тийт гпопер сурагч- дын дунд зарласан «Арги- лан хэмнэлтийн байнгиып алид» бусдыг үлгэрлэп оролцом, сургууль орчин, «ХҮН БҮР БАГА, БАЛЧРААСАА ЭХЛЭН ТУЙЛЫН. АЖ АХУЙЧ, АРВИЧ, ХЯА- ГАЧ, СОЦИАЛИСТ ӨмЧИйН ЭС ШИРХЭГ БҮРИЙГ АЛХАМ “ТУТАМДАА НҮДЛЭН ХАМГААЛАГЧ ХӨДӨЛМӨРИЙГ БИШРЭН ШҮТЭГЧ БАЙХ ЁСТОЙ» (ППАХН-ын Тав Хаогсонвсос дэвшүүлсэн яовзаш) хайрцагны үйлдвэр дээр ажиллаж бай тгд ерөнхий байдал, ад хогшлыт нүдлэн хан- гаалах, үйл хэргийг 2200 сурагчдын гаруй пионер хөдөлгөөн Т хоногт өдөр бүрзаэр нарийн тө лач хүуваарилшн «Ч 4 Цаас», «З Е7-7а ресвмн тосцоо гаргаж байгаа НЬ. С хаягдалгүй хамт олонд шалгаруулж, 10-ын «Гэ», 8:Ын «Вэ», «Гэ, 9-ийн «Вэ, Татийн («Гэ ак- гиуд 250--4300 грамм цаас хаягдуулж |байсаа арЕнч бус байдлыг илрүү- лэн цаашнд цаас хэмнэх үүрэг япахууллаа. Цаасны унэ, цанэ,түү- нийг хэмнэхийн ач холЛ- богдлын тухай яриа хий- лзэ. Нийт сурагчдын дунд тоо бодох, дасгал хийхэд зорпулж, гялгар уутанд ГАНЦ хуудас цаас хийж, түүн дээрээ тоогоо бодол арчиж арилгаад дахин 60- дох аргыг єрнүүлснээр хүү хэд бүрийн шилд хзрэг- лэх нооргийн цаасыг бү- вятгрүүд 24 бүлгийн 1000 гаруй пионерийн ном, дэв- тэр ашиглалтад үзлэг хийж 155 ном сэлбэнза- саж сурагч Ж. Отгонжар- гал, Б. Баярмагнай нарын туршлагаар дүү нартаа пн олон жил хз- яргыг сурталчил- --Э. Төртөпх ахлагчтай 5-ын «Г» авгийн «Ус» өперацийп гишүүд алдагдсан цэг, П. Цогоо, Д. Энх туяа нар хошуучлав. «УСь ОПЕЁРАЦИ Э. Төрмөнх ахлагчтай Б-ын «Г» ангийн пиноне- рүүд 20 шахам худгийн ус ашиглалтад үзлэг хийж худаг бүрээс цаг тутам2- З3 литр ус алдагдаж, хэт нхээр ус алдан байтал 29, 301 дүгээр худгийн тү- гзэгч нартай холбоо тог- тоож усны алдагдалтай тэм цэхэд нь тусалж байна. Усан тээврийн ТТ-о4-85, 10-04 цомерийн машт- шинуудын усны сав, гоо- шуурын хоолойноос нх ус алдаж байгааг илрүүлж, засуулжээ. «ЧИЙДЭН» ОПЕРАЦИ й «Чийдэн» спериацид Дупйд -ангийн пионерүү” оролцатн 97 чийдэн, 8 ныг засуулж хэЧийн ажнл тагаатай болголфо. 45 Дд угаагч» аялуулж, 2843 ам мєтр талбайн”: ханз, тааз угааж, Ччийдэвг ар- чиж цэвэрлэж Эвдэрхий байсан 207 сандал, 178 ширхэг ширээ засварла- ава, Ингэснээр тнги, тахим, гудамж. епгө гэрэл сай- жирч, цагаас өмнө гэрэл асаалза болып Хайрцагны үйлдвэр дээр Долоо хоногийн хний өлрүүдэд 3--6 дуггар ангийн тяонгрүүд СҮРгуУ- шийнхаа шеф Хзийрцагаы үйлдвэр дээр с“рєк ах эгч Барынхаа ажилд туслав. Эндэрхай хайрыаг Х4- даж засварлах, цэгцэлж хурах, ачих хадаг: түүх зэрэг слен төрлийн ажи: хийлээ Эзэ үйлдээрстэс гартадаг хайрт хүү- бХ ас нь хүүхэд бүр 1 чалар саан арчсн шагрдлага хазгтасан хайрцаг бүтээхэд 3 «А».,«Б» «АЛ», «Б»ь ай ерүүд 1500 хайр 110--210 кг олсон ЗУҮун д Үүнийг олгож цэврайн хэмтэлт гарга- ийхан, ЯГ Дэлтэр- їг вар бэшэ )ЖКаргалс оперлцид 56 залждах хэс н ханын санин, мэдээ- хуудсаар сурталчил- / втээ ! Э 4 4 , Энэ хугацаанд хөдөлмө рийн баатар, сурган хүмүү, жүүлэгч, зохиолч, эрдэм» тэн, эмч зорэт мэргэж- лийн хүмүүстэй уулсалт зохиосон нь уг ажлын ач холбогдол цар хүрээг улам өргөн баолгелоо. Нийслэ- лийн 10 юплийп 72 Ду- гаар сургуулийн хамт солоп этэ ажлын үр дүнг улам бататгал, цаашдын хаа ажллд байнгын хэвшил болгон ажиллах сайхан үүрэг авлаа. вт ажлыг бүтээлчээр зөхиол байгуулсан тус стр- гуулийн ват, , ХЗЭ- ийн бйгтухлиил ни иииин улнрдагч Д. Бавсатжап, Д. Аюушсүрэн шарт талархал влэрхийлж, цаашдыг ажилд нь их амжилт хүсье, Карл Марксын эцэг эх нь хүүгээ зохиолч юмуу эслэл профессор болгох зорилготой байсан боловч Маркс тэр үед олонд тө» Є4С (өгүүллэг) ! Энэ нутагт Серїїцка нэр- тэй хүүхэд олон тул хүл бүр Л нэг хочтой. Саарал хэмзэх хочтой Серёжна Чуман тол- гойгоо иуглайлган, парны ал- тарсан туяанд нүд нь гял- баж гараараа саравчлап харж зогсоно. Энэ нутагт хоёрду- гаар сард тэсгим хүйтэн бай- даг гэлцэнэ. (Одоо ч гэсэп цасгүй боловч салхитай хүй- тэн байлаа. Гэсэн ч хүйтний эрч аапдаа буурч, салхины хүч намдан байгалийн тэнэ- тэр сайханд сэтгэл тэпийн баярлах цаг удахгүй болов. Спарал ч анхны хун шувуу ирэх цаг болсонд баяртай байв. Мөсөн дээр сүглийп суух хун шувууд шороонд хутгал- лсан цасан овоо шит баралт юм харагдана. Саарал нуур руу явахдаа анхны ирсэн хун шувууд Энэ хүйтэлд хөөрхийлэлтэй байгаа гэлгийг мэдэв. Тэгээд тэдэнд (өгөх халаасаарад лүүрэн талхпы зуйрмэг чихэж очсон хэрэг. "Тэгээд анх удал хуптай уул- зах нь тэр, Нүд гялбуулан байсан нарыг умартаж уу- тан дээгүүр гүйлгэн хараад сүрэг хуп олж үзшээ, Ойр- тон очоод талхны үйрмэгээ хаялан өгөв. |Шутууд илэх том руу шунахайран дайрсан боловч удалгүй талх ть дуус- жээ «Эд юунд далай руу писэж очсонгүй вэ? Тэнд ус нь хөл- Дөсгүй. Амгалап сайхан бай- гаа лаа» гэж Саарал тупиг- лан бодов Гэнэт түүний уур хүрч --Чиш! хэмээн тахиа үр- тээш байгаа юм шиг хашгир- лаа. Шїувуул дэрхийл босол: агаарт инсэхэд нэг нь бай- рапдаа хэвтээд хопров. Бас нэг гтувуу түүний лэргэд далавчаа дэвэн, эзэнгүй халглсан байшиглгийн зэвэр- сэн пугастай хаалга салхинд хяхтнац дуугарах шит ерог- долтай чахрал дуугарав. Саз- рал дөхөн очиж шувууг гар дэзрээ авав. Тэр хун хүү- гийн гарыг тоншоод авсан Ч Саарал уурлаж барьсангүй, тэслээ. Тэг-эд тэртээ авчирч хоол унд өгеөд: --Чамайг чинБ одоо яах билээ? гэл: Саарал хупгаасал асуух мэт өгүүлжээ. Гэр зай. муутай жтигигхэн, Саравч пь влдэв хангайн повшоор їг Жүүрзэн ажээ... Гэпэт Сал- Гагалн санаанд 2 «Сургууль» гэсэн. бодол огж ирэв, Сургуулийн 0а- рилгын дор уужнмы саруул- хай зоорь байдаг байлаа. "түүнийг өлгүүрийн өрөө бол- тох гэж сулласан боловч ба- рпилгачдын бодол буруудаж сууринаас нь-ус пэвчин ирэн зүүн булапд нь өвлийл турш усал намаг тогтсон ажээ. «Зөв биз? Ухавлаг бодол» гэ: Саарал сөрийлхөө ухалл- тыг дэвэргэл сайшаав, Хэгр- вэз “Сааралаас хэн нэт гїв «Чи апгти дотроосоо хатийг хамтийн сайн нөхрөө, гэм солтон авах нэ?» хэмэзп асуу- вал тэр хамтийп түрүүн На- талья Лоспутийоплг: Л гэх “байлаа. Тэргбол ухлалаг, хи Зтэлдээ онц суралппаг: су- Бладислав БУХРЕВСКИЙ дий л таалагддаггүй “бай- со сан улс төрийн эдийн зас» гийн ухааныг мэргэжил болгож сонгон авчээ. Гэвч Н. Маркс утга зохиолд дургүйдээ тэр бишээ, Маркс бүр багаасаа уран асохиолын амтанд орж өөрөө шүлэг бичиж байсан удаа- тай, тэр шүлгүүдийг нь гэргий нь нандигнан хад» галж байв. К. Маркс Хайне, Гётегийн зохиолыг чээжээр мэддэг учир яриандаа ямагт нш татдаг рагч юм. Харин Сааралын тухайд бол багш пар «Аль- яастай боловч сурах дургүй хүүхэд» гэлцэнэ. 7Наая үүнийг нь нэг их татгалзах- гүй боловч өөрийнхөө пайзыг сайн мэддэг байлаа. Юу үнэн, тэр үнэл шүү! Тэр тооны хя- чээлд өгөгдсөн бодлогыг хам хумхан ч биш бүр сайтар шалган байж бодно. Гэхдээ урал зохиол юм уу, бусад амал хичээлд ер сайн дүн авч үзээгүй богөөд түүндээ ч бүр дасжээ, Тэр бүх өгүүл- лэг, тууж, шүлгийн ерөнхий утгыг нэг Л өгүүлбэрээр хэл- чихэж болох атал багш иар нь дэлгэрэнгүй хариулт шаар- дана. Сааралд ч хэлэх үг нь хайран сайагдсангүй, гагц- хүү Тарас Бульбагийн тухай юу ч гэж бурах вэ дээ! Түү- нийг Запорожийн хүн. Хувь сАяа нь харласан пэгэн хүн тээд Л хэлчихвэл болоо биш ! Гэтэл Саарал долоон удаа ЭпЭ туужийг уншиж унших бүрийдээ өрөвдөн нулимс гаргаж байлаа пүү, Ийнхүү товчоор хэлэхэд зургадугаар ангийп сурагч Чумант сур- гуулийн амьдрал гэгч тийм ч энгийН зүйл байсалгүй. Гэхдээ Натальяг ухаантай, баяр гийсэп нүдтэйд нь болж ялангуяа РД НАРКС УРАН. 30ХНОЛД./ ДҮРТ байсан гэнэ. К. Маркс, Эс хил, Шенспир хоёрыг хүн төрөлхтөний драмын аугаа сод ухаантан гэж үздэг, ялангуяа Шекспирийн зо- хиолд гойд дуртай байжээ. Данте, Бёрнс нар бол Марксын ихэд Ддотночлон яруу найрагчид. ХУШ зууны үеийн романч» явдал, хошин шог үйл. явдлаар баян зохиолыг онц сонирхдог учир ро- Нөхрийн чинь харпулт та нарт ямаршуу сэтгэгдэл тө- рүүлж байгааг би харж бай- наг Лоскутинова далайн амьд- ралыг ипгэж сонирхож бай- хад, далайп халанд төрж ёс- сөн хүүхэд бүхэн энэ тухай огтхон ч сонирхдоггүй нь ха- чин аа| гээд багш нь Сая- ралыт харав. Чингэснээ: --Чумак, чамд хөндий биеттүүдийп талаар нэмж ярих юм байна уу? гэв. -- Юу пэмэх гэн? Ваньна Морозовын далайн хөөс хүн- сэндээ хэрэглэдгийг л нэмээд хэлчихвэл боллоо биш 2 --Тоглоом хийж байла уу?! гээд Клард Нилопиагийн Па- рай цайж, харц нь ширүүн болов -« Тийм дуу байдаг юм тээд Саарал толгойгоо б9- хийлгөжээ. Тэр алиалж мар- загнах гэсэн ч юм биш Вань- кагийп тухай үгэн юм шиг хэлчихээд сайн багшаа гом- доочих пь тэр Саарал тэр зїїгүй байдлыг засах гэж, --Аав хятад гулнзанд да- лайп хөөсөөр хийсэн салат байдаг гэт лрьсап юм гээд товчхоп хөгжилтэй тайлбар- лав. --Суу, Чумак! Тоглоом ҮРГҮЙ ХҮ103133 тийнхүү бусдаас онцлон бас үзсэнгүй, тол нь түүнд сур- гуулийн амьдрал тодорхой сорилготой байсанд нь тэг- сэл хэрэг, Наталыл бол бус- Дын адил дүйгийн хойноос үл хаөцөлдөнө, Тавып Тоо гэгч чухамдаа баланд цуг- ларах пзогий шиг л түүнд аапдад шавчихна, Салхап пэг хичээл орлоо , «Далайп/ хоп- ДИиИй биетпүүд» гэсэн сэдэв- тэй. Сурах бичигт пь лалайп хөөс, пүрпий тухай л би. чигпсэп байв, Гэтэл Наталья бүр өргөст аррстны тухай ярилаа. Бас Л ОНП авав! Амьтлп сулла лын багүрг Нлара. Инлоппа Ч түүпий-ярианд биширч гүй- пэв, с ОгШ АВСАН НЬ: хийсэлд чинь нэг тавилаа, Нлара Нилонна багшийгаа бодохоор Сапралд гомдмоор байлаа, Багшийнхаа ярихыг ч үл солсон хонх луугарахыг л хүлээп суув. Ийгэл: бай- тал арай ганг хопх дуугарчээ, Саарал Лоснутинопа руу дө- хон очоод, --Наталья, чамайг хүсвэл би пэг юм үзүүлэх үү? гэлээ. --Тэг л лээ гаж Лоскутн- нова” алмайрлн хэлэв, Тэд « сургуулиас гүйлдэн гарч бу- лЛап тойрлоо. Саарал поорь руу оплог шатпы дөргэл зог- сов. Тэгээл зргоп тойрлоо ашиглан -харл -Хүн алга явья. --Хлатаа? --Зоорьв руу. "ЛД, Сүхбаатарын изромжитУлсын хэвлэлийн комбинатад хэллэр. ! ЭР, 25: кр Бэцс- Р мө т цаанаас гэрэл нэвт тусна. Нүд нь тэр дороо харанхуйд дассзэнгүй. н. Хол но- рохгүй. гээд рал Наталья- гийн гараас барьж хуурай газар гарган ирэв, Гэтэл тэр үед хун шувууны урт хүзүү харанхуйд бөртөлзөн хараг- дахыг олж үзэв. Саарал халааснаасаа талх гаргал алгандаа үйрүүлэн хун шувуудад шидэн өгөз, -- Энэ чинь цагаан өнгөтэй хун биз дээ? гэж Лоскути- нойд ШОГЛОНГуй инээмсэглэ- жээ -Жанхэнэ хун шувуу байхгүй юу гэж Саарал ба- хархан хэлэв. -Эна чинь цагаан онгоө алдаж бохирдсон амьтад бол- чихож, Муухай үнэртэй гэ- дэг нь! гээд Лоскутикова ус гатлан гү зоориноос үсрэн гарав. Саарал лахаа үл мэ- дэн охины араас ха зогс- лоо. Энэ шувууд өлсөл ядарч байхад тэднийг нуун тоглож байгаагаа мэдэш өөрийгөө зэмлэн Хонх рахад Серб жа ш кабипетад дээ! Би хун ад зооринд хий- Гэтэл тэдэпд идэх юм байдаггүй ол өгөх хэрэг байна гэлээ. Багш нь орж и т тул Саарал яал- рап суу Лзїа ОЧИЖ СУУ Цараагийн завсар. ринд орж хун шувуудыг үзэв. Гэзч тэд өөрсөддөө байсая идэх юмыг цуглуулж апчир- сан болохоор тэр шутуузнуу- дад юу болохов лээ. Гэхдээ дараагийн завсарлагаанаар зарим пь хоолпы өрөө рүү дайралт хийн, хэсэг нь тэг, хоёрдугаар ангийнхиаар орж талх алим, чихэр байдгийг нь булаан авч байя: нэлээд юм цуглуулжээ --Хуп шувуудын дайллага хийнэ! гэж тэдпий ангийнхан хоорцгеов. Гэтэл тавдугаар цаг дээр фїтзикийн багштай нь хамт ангийн багш, хичээ- лийн эрхлэгч хоёр нь орж ирэв. Тэдний царайг харахад муу юм болохын пи илэр- хий. --1Каахан хүүхдүүдийн юм. дээрЗмдэж булаадаг чинь юу билээ гэж. “хичээлийн эрх- лэгч Игорь Николаевич хом- сөг хөдөлгөн долоовор Ху- руупыхаа үеэр ширээ тогшин асуугаад, --Та илр өлсөөд байнд уу? Элэ гайхалтай лаллынхаа уч- рыг хэн падад хэлж өгөх вэ? гэв. Ангийн багш Клара Ня- ловна хичээлийн эрхлэгчийн арл зсагсопо, Лоспутинопд: босож: --Манай анги хотын хэм- їнээїїд тэргүүн байранд явж байгаа, Тэгэхээр: би Чумл- нийн тэр балиар хунгаас болт төрөлх сургуулийнхаа нэрийг хөөдөхийг хүсэхгүй байла ган, хашгиралдан, --Тэд өлсөөд байсан юм! Тэгээд тэдэнд Өгөх ГЭЖ НДЭХ юм булааж авсан Тэр хүүх- дүүд яахав дээ. Хуй шувууд өлбөрч үхэх нь байна шүү дээ! гэцгээв. --Чимээгүй! --гэж Игорь Николаевич хэлээд --Одоо танайд Ффизнк ор- но. Хичээлээ хийцгээ, Ха- рин Чумакн чн явж амьд амьттыхаа үзэсгэлэнг бидэнд үзүүл гэл, Клара Ниловнд ч бас зоорь руу очив. Шинэ хүмүүс яр- сэнд үргэсэн хун шувууд хү, зүүгээ сунган үзэгдэх нь да- лайн ёроолд ургасан хачин жигтэй пэгс найгаа гапхак шиг ажээ. --Хичиээн хун байгаа юм? гэж Игорь Николасвич асуув, --Арван зургаа, --Чи тэднийг яаж барив? -Хоөн байгалд барьсан. Тэд бээрээд тамир пь тасарч бүр хөдөлж ч чадахгүй бай- сан. Бүтэн сайнд өдөршиц л Энэ нь хөоцөлдлоо. --Тийм бий? гэж Игорь Николаевич хэллээ, --Одоо эднийг тавьтш бо- лохгүй Нуур мөстэй байгаа. Хайлчихвал яахал дээ: --Багш паралсад юмаа бага нууш бай гэл Игорь Николдевич хэлэв, Саарал толгойгоо гудайлгав, Мөрдөн байцаах ажил дуусаж, байгаа болохоор одоо шийтгэл нрэх нь мэдээл, --Игорь Николаепич аа! гэж Нлара Няловна гэнэт ярианд оролцон. --Бя амьтан судлалын хи- чээлд Чумант онц дүн тази- лаа! Улирлын дүлпгээр шүү. Улирал эхэлж байгаа боловч яахав тэр мэдэж араг. Бид хүүхдүүд маань амьтты сер- топпийг хайрлаж сураг л гэмт амьтан судлалын хичээл 3а3- даг пгүү дээ гэлээ. --Тэгж л заадаг хэмээн Игорь Николаевич бодлогош- ронгуй хэлзэл --Төгж л бид та тларыг сургадаг, Чумак миль гэл. Хичээлийн эрхлэгч бүр залуухан хүн тул үгээ тод- руулах гэж авөн ярина. -Хуп шуплуудыг тайван! байлгах хэрэгтэй гэж Салпрал тайван хэлэв. гч --Явцгаая! гэж хичээлийт эрхлэгч тушаан хэлэхэд тэд - галагт гарцгаав. Нар мэлтийн туспа. Бу- палсал сүүний хаөс шиг үйзр хамар пэвзт поргипо. --Хүйтний элч ч буурлїл Даа гэж Игорь “Нинрлагетпч хэллээ. Ортуулсап Д. ГОНГОР 5" | їллэгч Ц. ДАШДОНДОВ из ээег-эг байл 1234507801011123-| -33456Т8010 ? Өиг-т------ш-- Аймаг, хотын ХЗЭ-ийн - ! | | / Н | | | бага хүрд болж, МАХН- ийн ҮШ их хурлын шийдвэрийг биелүүлэх та- лаар Э-ийн байгуулла- га, гишүүд залуучуудаас хийж гүйцэтгэсэн асар их шалыг нэгтгэн) “ДҮГНЭЖ чцаашдын зорилтоо тодор- хойллоо. : Түүнчилэн бага хурлуу- даас ажил 123::1:3 шал- гарсан. ХЗЭ-ийн гишүүн залуучуудыг МХЗЭ-ийн ХҮЇЙ их хуралд толоолог- чоөөр сонгосны дотор нийс- лэлийн 82 дугаар сургуу- лийн есдүгээр ангийн су- рагч И. Солонго, Завхан БАГ? ”/РАЛ Улаанбаатар хотын ХЗЭ- ийн ХҮШ бага хурал МҮ | Э-ийцп: соёлын төв ордонд саяхан болж хотын ХЗЭ- ийн хорооны тайлан илт- тэл, шалган байцаах но- мїиссын тайлан илтгэл, 80- хнон байгуулалтын асуу- дал хэлэлцлээ. Хотын ХЗЭ-ийн хороо- ны мэгдүгээр нарийн бич- тийн дарга Ц. Өү тавьсан илтгэлдээ, МАХН- ын ХУШ их хурлын заал- тыг. бүтээлчээр хэрэгжүү- лахийн тулд хотын намын “хороо, 1983 оныг чанар, үр ашиг, арвилан хэмнэл- тийн жил болгох зорилт дэвшүүлсний дагуу сл9- гал, | лийн залуучууд «Улс ар- “дын аж ахуй, соёлыг хөг» жүүлэх ҮГ таван жилийн төлөвлөгөөг долоон сарын “ чилгээний чанараар үлгэр- | лж, нийслэл хотоо үлгэр . “жишээ социалист хот бол- тоход ХЗЭ-ийн , гишүүн "бүр хувь нэмэр оруулья» “тэсэн хөдөлгөөн өрнүүлж “ажилласнаар ХЗЭ-ийн ги- Ө-/ МзЗа2 (1854) | шалгарсан өмпө биелүүлж, ажил үйл» . ь, аймгийн Тосонцэнгэл хо- ч тын 10 жилийн сургуу- лийн есдүгээр ангийн су- рагч Л. Мэндсайхан, Улс аймгийн Өмнөговь сумын | 10 жилийн сургуулийн су- рагч Г. Жаргалсайхан, Баян-Өлгий аймгийн Өлгий хотын 10 жилийн 1 дү- гээр сургуулийн 9 дүгээр ангийн сурагч Х. Маде- ниет, Дорнод аймгийн Тө- вийп 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 9 дүгээр ан” гийн сурагч, Б. Сарантуяа, нарын зэрэг 30 шахам тэргүүний сурагч байна. , шүүд залуучуудын улс төр, хөдөлмөрийн идэвх өрнөж, нийслэлийн аж ахуй, соёлын төлөвлөгөөт зорилт, социалист урал- дааны үүргийг биелүүлэ- хэд тэдний бүтээлч хувь нэмэр улам бүр өсч бай- на гээд бүх ард түмний социалист уралдаанд мате- риаллаг үйлдвэрлэлийн салбарт ажиллагч 24000 залуучууд хувийн цогцол- бор төлөвлөгөөгөөр үүрэг авч, амлалт үүргээ ам- жилттай биелүүлж байна гэж тэмдэглэв. Бага хурал. МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий на- рийн бичгийн дарга, БНМ АУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга 10.” Цэдэнбалыг МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурлын төлөөлөг- чоөр нэгэн дуугаар сонгов, Мөн хурлаас МАХН-ын Төв Хорооны “Улс төрийн Товчооны гишүүн, Улаан- баатар хотын намын хо- рооны нэгдүгээр “нарийн “ бичгийн, дарга Б. Алтанга- рэл, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нэгдүгээр нарийн бич- .гийн дарга” Л. Түдэв 0о- лон ажил хөдөлмөрөөрөө нийслэлийн шилдэг тэргүүний олон Эа2- луучуудыг МХЗЭ-ийн ХҮ их хурлын төлөөлөг- чоөр сонгов, Бага хуралд МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, Улаан” баатар хотын намын 0» рооны-нэгдүгээр нарийн” бичгийн -дарга Б, Алтан- гарэл, МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Л, Түдэв, Улаашбаатар хотын АДХ- ын гүйцэтгэх захиргааны дарга С, Монхжаргал, МХ ЗЭ-ийн Төв Хороо, Улаан- баатар хотын намын хо- рооны товчооны гишүүд оролцов, ” МОНЦАМЭ ХЭРЭЭ ЭЭРот эгээ , - ! 1 1983 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 19. ї! (1! 1 Дөрөвдүгээр сарын 17- Нийслөлийн ерөнхий боловсролын . сургуулВду- дын пионер, сурагчид энэ өдрийн өглөөний 9 цаг гэхэд бүгд хуваарьт хөдөлмөрийн талбартаа очиж ажлаа эхэлсэн бай- лаа, Сүхбаатарын , райопы нийт 25 сургуулийн 82- Т00 гаруй багш. сурагч хот тохижуулах, сургууль орчноо цэцэрлэгжүүлэх, || хоёрдогч түүхий эд цуг- луулах ажил хийв, ГҮү- гээр 725 ширхэг модны пүх ухаж, 1700 ам дор- волжин метр зам талбай засаж, цэвэрлэжээ. Бас зарим сургуулийн сурагчид барилгачин ах, эгч нартаа тусалж 600 мянгай квадрат метр тал бай бүхий хана, | тааз шохойдож, шавардсан ажээ. Түүнчилэн 50 ду- гаар сургуулийн охидууд оөрсдийн хүсэлтээр хүүх- дийн хувцасны үйлдвэрт очиж ажиллан 500 гаруй гөгрөгийн үнэтэй хувцас оёв, Найрамдлын районы 16 сургуулийн 10. мянга ї8- руй багш, сурагч сургууль орчноо тохижуулж, цонх, шал угаах, хаягдал цуг- луулж тушаах, цэцэрлэ. гийн: дүү нартаа туслах ажил хийв. “Тухайлбал пийслэлийн 80 дугаар сур: гуулийн сурагчдын “дунд «Арвилан хэмнэж, аёлдаг- Цал хаягдлыг алт. мөнгө | болгоё» цуваа зохиож жимс Бонн ггьышхаа- ах, эгч ний чанамалын 2500 шир хэггшил цуглууляс хаягдал ашиглах фондод тушаав... 14 дүгээр сургуулийн хамт олон .районы хүүхэд, зЗа- луучуудын стадион. дээр ажиллаж цемент зуурч талбай тэгшлэн засжээ. Октлбрийн районы 21 сургуулийн 20. мянга та: руй. багш, сурагч энэ өдөр 24 мянган төгрөгийн ажил хийсэн байна.Тус районы хүүхдүүд шеф байгуулла: нартайгаа хамтран сургуулийнхаа биеийн тамирын талбайг за- салс тохижуулах, шинээр байгуулах, апги. набн- нетыг «будаж шохойдох ашил хийв. Үүнд 02 ду- гаар: сургуулийн... сураг. чид шеф Мах нонсервын комбинатын ажилчидтай хамтарч химийн кабинет байгуулав, | Хүүхдүүд өөрсдийнхөө ходолмор оролцсон шинэ сайхан набинетаа. хайр гамтай эдэлж эзэмшинэ. гэж ярьж байв., 28 дугаар сургууль Мод болойсруу- лах комбилаттай шефийн холбоотой ажиллаж су- рагчиддаа. мэргэлглийн баримжаа олгож энд хө- дөлмөрийн дадлага эзэм- ! 13! ю хиллэж ли, Л-н--2-48НШ2гТШ Хос ї р) 41А57211:114 шүүлдэг: юм. Энэ өдөр ч тус сургуулийн хүүхдүүд вагоноос мод буулгаж, хураах, үртэс цэвэрлэх ажил, хийлдЗэ. 51 дүгээр сургуулийн бага ангийн сурагчид хоёр тонн яс цуглуулж бусад сурагчид 900 метр газрыг тохи- жуулж, 46 метр газар мод, зүлгийн хамгаалалт хийлээ. Ажилчны районы 12 сургуулийн 18400 багш, сурагч ажиллав. Эдгээ- рээс нисэхийн долдугаар сургуулийн 1000-гаад багш, сурагч шеф Иргэ- ний агаарын. тээврийг, удирдах ерөнхий газрын онгоцны нэгдсэн засварын ажилчдын хамт сургуу: лийнхаа туршлагын тал- байг тохижуулж, биеийн тамирын талбай байгуу- лан. айги танхимын Эв- дэрч муудсан эд аж ахуйг сэлбэн басварлав. | Суб- ботникоор хаягдал ашиг- лах хөдөлгөөн өрнүүлж чанамалын 788 . ширхэг шил, 2,5 тонц Яс цуглуул жээ. Биеийн үамирын талбайд их хөдөлмөр өр- нөж байлаа. Тэнд том- чуудын хамт ажиллаж байсан 8-ын «А» ангийн ЗУРАГ ДЭЭР: Оквтлбрийп районы 10 жилийн 40 дү- тээр сургуулийн дшонер, сурагчид шеф Аж үйлдвэ- рийн барааны материал техник хангамжийн баазын 4391 ” нийхээ энэ их хайр “ ярив, Хөдөлмөрийн эж (01171 /15“:177457 41. ын 9 11114111! сурагч цэ илэн уулза» хад: --Сурагчийн жилд аав, ээж, ах эгч нар маань биднийг тохитой сайн су- ралцуулахын төлөө нх зүйл хийж чөлөөт цагаа зориулж байна. Үүний нэг нь энэ жилийн коммунист субботиикоор томчууд маань бидэнд биеийн та- мирын ямар ч-.хэмжээ- ний тэмцээн зохиож 00- лохуйц тохилог сайхан талбай байгуулас өглөө. Бидэнд их зүйл хийж өгч байгаа аав өэж, ах эгч нартаа их баярлалаа. Тэд- ха- ламжийн харпуг онц сур- лагаар хариулна гэж тал- бар дээр бидний ууласан хүүхэд бүр л ингэж ярьж байлаа. ” Ийнхүү (хөдөлмөрийн баяр--номмунист “уббот- никоор пионер, сурагчид нийслэл хотынхоо гоо үзэмжийг нэмбөгдүүлэх, аргилж хямгадах олон сайн үйлс бүтээн В. И.Ле” ниний мэндэлсний 113 жилийн ойд хөдөлмөрийн их Ямжилтаар “бэлэг барьж байна. 253 МАНАЙ СУРВАЛЖ ЛАГЧ , ажилтан, ажилчдын хамт биеийн тамир, спортын на бүрэн. талбай байгуулж байгаа нь. - С. БОДООШИНН. авсаа “ гэрэл зураг 7 ё 2, ТО ДЭЛ хамтран догч түүхий эд ашиглад- таая» | содэвт болзолт уралдааныг 1983 оны ГУ сарын 20-ноос У сарын 20 хүртэд Улаанбаатар ролын .найт сургууль, пионер сурагчдын дунд зарлаж байна. Хүн амын хэрэглзээээс гарч байгаа эргалтийн 200000 өөөө «ХОЁРДОГЧ 2ө0020990099940999068494 ТҮҮХИЙ ЭД АШИГЛАЦГААЯ» - ”- ДУНД ЗАРЛАЖ БАЙНА дал цаас Шил цуглуулж оролцоно. Хамгийн Нї хачгдал цаас. шил пуглуулж, цэ вэр үзэмжтэй боож. сзз- даж тушаасан сургуулчу- дыг шалгаруулж дарзатн байр ззлүүлж шагвана. Үүнд: шалгах тэз иєргайн үнэч» совсны тус гай шагналаар шагнана. 99999990499999094999999609909909999990999999009990909609092900004 ) з УРАЛДААНД ХЭРХЭН ОРОЛЦОХ ВЭ? УЛААНБААТАР ХОТЫН СУРГУУЛИУД, ПИОНЕР СУРАГЧДЫН | 2 «Хоёрдогч түүхий » ашиглацгаая» уралдаанд 5-4 оролдогчдын анхааралд е : лээж авдаг (0,5 литрийн ЇЇндийг бөк бат уут, хайр- »0 хэмясээний (архи. пиво, Чагт 40 кгавс --2 савлаж, амыг сайн МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- рал, монголын пионерийн чОбалгамжлагч» У чуулга- ундааны) тшнлдүүдийг бу цаана. Тэдгээр шилүүд хагарч дээж авна. эмтэрсэЧ бол хү- Бэлтгэ буй хагархай ныг угтаж нийслэлийн ерөн- хий боловсролын сургуу- эрүүл мэндэд хор- лиудын дунд зарласан той нөлөө үзүүлэх бодис, «Хоёрдогч түүхий эд ашиг- /ХАЛДВарт өвчнийг тарааж лацгаая» сэдэлт уралдаанд болзошгүй зүйл байж бо- Улаанбаатар хот, Налайх, ЛОХГҮй. Багапуурын районы бүх ЦУГЛУУЛСАН ХАЯГ сургуулиуд заавал орол- ЦААС, ШИЛНИГ кК цоно: АНГИЛЖ САВЛАХ ВБЭТ Тусгай сургуулийн пио- Анги камт олон, ппонер нер, сурагчид эаэ ажлаас СбУРагчид цуглуулсан цаа- чөлөөлөгдөнө. Пионер, су баа дараахи ангиллуудаар рагчид, багш, анилчид 3нгялж 50--100 кг жип хоёрдогч түүхий эд цуглуу ТЭйгээр бэх бат цаасан лах виз уралдааныг 1983 Утас, төмөр утсаар дөрвөд оны Боммунист Субботий- 2БЯЛЖ тоополжлоц багла- кийн пэг хэсэг гэж үзэх САЯ байна Гэхдээхаягдал цааснаас хавтасны даавуу. лидерэн зэргийг салгах шаарлдагатай. ЦААСНЫ АНГИЛАЛ, 1. Сонингийн цзас-(Хуучин бичигггүй шилэнд тэсэрч, дэлбэрэх, хүний нь зүйтэй юм. ЦУГЛУУЛАХ ХАНГДАЛ ЦААС ШИЛ ЯМАР БАНХ ВЭ? Айл өрх, апбан баё- гууллагын хЭрэгцээнээС цдас тасч байтаа бүх терлийн 2.5 хаягдал гаас, “эснэс цуг- (бичигтэй)(Шшугаш »зургайн шуулж болно. рин хаяг цаас, бичгийн нэгдүгээр дал цзас нь хүчий эрүүд “ааб Зохойтай хамг, дэвт- мэндэд хортой нөлөө үзүү " ДаВсВууд (баххана) дэх химийн бодис шин- 3.Ном хэвлэлийн цаас гээгдсэн, норсон, түлэгдэж (Ном, сэтгүүл, архнзын бо- шарласан байж Бурэнэн дон шугантай цаас багтана). Мөн баитгтийн хортой | ОН к- цаас, радатсэын цаас, төмөр Панннан лж лгислүд, ш1А үгс паас байж болох цаасан жийрэгдүнснкнй болон гүй. . 2 Иаасны хэмжээнд ХЯЗ- Бэх, стаар тавихгүй. Бүр жи цаасыг )- исигхэн өөдөснөөс эхлээд : хичнээн Ч том хэмжээтэй байж болно, “Цаасан утас, картон хайрцаг, сонин, сэтгүүл, ном, бичиж дууссан янз бүрийн дэвтэр ер нь би чигтэй. бичиггүй, өнгөтэй, өнгөгүй бүх “төрлийн цаа: сыг хүлгэж агна, Эмнэлэг, сувиллын газ- руудад үй олноороо хэягд: даг тарианы жижиг шил, зүүдаэс эхлээд, чернпль, үнэртэй ус, янз бүрийн шүүс, нонсерпны шилэн сав, цонхны шилний хав гархай зэрэг бүх төрлийн “шилийг хагархай, бүтэи. 999995999: 699995755956659959569957999595599499959 ФөФөө, 113Х112 чимэ! цааснууд 3 нэвтрүүлдэггүй хар, цаасыг авахгүй) 6. Картон цаас-(Том, жн- жип, торол бүрийн картон хайрцгууд, утас, хулдаас тор- гоны кзртоп гол, дамар баг- танв) 5 »Ф түүттттэө9: Шилийг ёенгогүй А. Өлгөтэй Б,В-гэж ангилна. Өнгөгүй А-д бүх төрлийн шилний хагархай, төрөл бү- рийн өнгөгүй шилэд саныг багтаана. Өнгөтэй Б-д Гаралтуүл- тийн болон читгэглэлийн гил- янз 2 1 өө. хадах буюу төмөр утсаар боспо. ЦУГЛУУЛСАН ЦААС, ШИ- ЛИЙГ ЯМАР ҮНЭЭР АВАХ вэ? Цуглуулсан цаасны 1 яг бү. рийг дараахн аята. цаас-О шонгө Бичигтай цагаан цаас-0,25 мөнгө Өнгийн цаас--0.23 мөнгө Баглаа боодлын цаас-0,23 мөнгө 5 Ном, кэвлэлийн цаас--023 мэлгэ Хаягдал шилнэй 1 кг бүрийг дараахи үнзэр азна | “Үүнд: шил--9,30 штэнг» СУРГУУЛИЙН ЗАХИРАЛ АНГИ УДИРДСАН БАГШ НАРЫН АНХААРАЛД- Сургуудийнхаа нийт гио- нєр сурагчдыг «Хоёрдогч түүхнй зд ашиглзцгэан» уралдаанд оролцуудна Сур- гуудийн захирал нь хаягдал цаас, шилийг цуглуулах бэ- ломжийн талбайг солгош взч хог, НОВШ болон тарахгүй- гээр цэвэр үзэмжтэй хураадл- ган, эмх пцэгцтай цуглуул2- па. Сурагчдын хөдөлмөр, хамгазллынч асуудлыг онцгой анхзарч, халгдал цаас, ши- лийг цуглуулж эхлэхийн Өи- нө ярина таншуага хийсэн бай- вал зохино. хэмжээг тодорхой тэмдэглэж авна. Ангийл багш нар, пионер сурагчдыг эпз ажилд зохион байгуулалттай оролцуулах бэгөэд шаардлагын Лагуу АНГИЛУУЛЖ, САВЛУУЛ- САН байла. Хүүхэд бүрийн цуглуулсан циас, шилний ту- хЗй тодорхой тэмшдэглэлтэй болж, сайн ажилласан тис- нНер сурагчдыг сургуулийн захиргаа, «Пионерийн үнэн» сонины релакцийн шагналд тодорхойлно. Хамгийн сайп ажилласан нэг сурагчийн тодорхойлолтыг сургуулийн захиргаа хянаж үзээд 5 дугаар сарын 20-ты дотор «Пионерийн үнэн» со- ничы редакцид ирүүлнэ. Сургуулийн захиргаа цуг- луулсан хаягдал цаас, ши- лийг зохион байгуулалттай лорхойлолт гаргуулж авва. Мөн үнпйг бэлэн шөнгөөр авна. “Тэзврийн хзрэгсэлд ачсаны үнэ, шуудай савны үнийг хамт олгоно. асан цаас, шилний 23 на, үнзас уг ажилд сайн оролп- Б12 99999990990ө999092909990990099200 90409009 40009040Ф9004040006009 сон писчэр сурзгчдыг үгзэ- шуудан шагнзыи, үлдсэн ХУ- вийг Бүх чийтийг хзирэй супсад Фондод оруулзаа зо- хино, ЦУГЛУУЛСАН ЦААС, ШИ- ЛИЙГ ХЭРХЭН ТЭЭВЭР- лэх ВЭ? Хаонч ачих үтргийг сургууяь гү9- цэтгэнэ Цуглуулсан улаагааэ татаж она. хаягдал зас. таздугаар сарын 4- дї2жлїа кузаае шидийг нээс эхэлж счар зага Тавдугаар сарын 34-нд Нчаслэлийн |. 3. 3. 4, 5, 8 дугааз сугргуулшудаас. Тавдугаар сзрын 2-ад 11. 16. 17, 33. 24, 31 дүгээр сургтулнучажс. Таадугаар сарын 6-шд 35, ЗЭ, 45, 49, 50 дугаар сурсуу- анүдзас Таадугаар сарын Т-нд 583, 61, 57, 64, ТЗ, 13 дугаар сургуулнулзас, Тивцүгээр сарын Эд 20 33, 40, 13. 417. 51 хүгзэр сургуулвлудаас. Тавдугаар сарын 10-нд 9, 19, 22 42, 48, 53 дугаар сургуулнудаас. Тавдугаар сарын 11-нд 67, 38, 53, 17. бэ, 68. духаар сургуулнудаас, Тав сарын 12-нд 14, 21, 33, 27, 30, 48. дугаар сургуулиудаас, Тавдугаар сарын 13. 59, 68, БЭ. 44,дүгээр зээВ лиудцаас, Тавдугаар сарын 14:д 7, 15, 26, 32 дугадр сургуу- лиудаас, Тавдугаар сарын 16-нд 60, 10, 18, 41, 52, 75 дугаар сургуулиудаас, Таплутаар сарын 76, 34, ТЗ дүгээр лиудааг Отнж ална, 17-нд сургуу- ь- Ус өдрүүдэд сургуулиуд ачигч, тушаах нарыг бэлэн байлгак хэрэгтэй. Налайх, Багануурын район, Гацуурт. Партизаны савгийн аж ахуйн сургуулиудаас тав- дугаар сарын 14-навс 18-ны дотор очин авна. ПНОНЕР БАГШ НАР АА! УРАЛДААНД АМЖКИЛТ- ТАН ОРОЛЦООРОП 5 УРАЛДААНЫ КОМИСС 5 СУРАГЧИД, | (422:4:3.2--2 25Є2Р 2221 9 0 ї) б» . 3 . : » » 2 » » » » » » 5 » » ». » » е» »? » ь. » ». ». с0 » ө » »т .» . 2 23 ? т » 22 с3 » » » »? . . 2 9999999999999499999999Ф99Ф999290 9999999999999999999999999999999494904 » 20 15143431: 1эхэээл21:1:4 1-4 Мал “бага сургуульд бяинхан улаа дарцаг | рээ байдаг. Энэ ширээнд сурла- хоногоор дүгнэдэг. “523 " Тев аймгийн Ж(анчивлангийн үхий нэгэн хүндтэй ши- та, хүмүүжил, ариун цэвнрээрээ “хамгийн тэргүүний баатарчууд суудаг юм. гаанаас сурагчийн жилд сурагч- ургуулийн захир- дын сурлага, хүмүүжлийг дээш- лүүлэх олон шинэ ажил спиаа- чилж байна. Үүний нэг нь бла- тарчуудын дунд «Улаан дарцаг- ны төлөө» уралдаан зарлаж 14 Уралдаанд шалгарсан баатарчуудыг улаан дарцагтай хүндтэй энэ ширээнд суулгадаг юм. Одоо баатар- чуудын дунд нусны алчуур х9- рэглэн: хэвших. хөдөлгөөн ооөр- нөж «Зад угаагч» аялж байна. жилд УЛААН ДАРЦАГГАЙ ШИРЭЭ Мөн байгаль хамгаалах зорил- гоор «Шувуунд хайртай хүү- ХЭДэ сэдэвт баатарчуудын үзүү- лэх ажил зохиож, банз модны хаягдал өөдсөөр шувууны байр, үүр хийж, тэжээл бэлтгэн мо- данд байрлуулжээ. Баатарчуудын бяцхан гарын хүч хөдөлмөрөөр бүтсэн шувуу- тын байранд эхний эзэд нь аль хэдийн айлчдан ирээд байна. Хүүхэд бүрийн хүслийг тат- сал бяцхан улаан дарцагтай шн- рээнд Оюун, Амаржаргал, Өл- зийбат, Нарантуяа, Батболд на- рын зэрэг олон баатарчууд сууц, сурлага, хүмүүжлээрээ нөхдөө хошуучилж явна. Пионерийн удирдагч БАДАМ : СҮРЭН ҮЛГЭРИЙН ДАЛАГ Гоё сайхан үлгэрт дургүй хүүхэд бараг байхгүй. Говь-Ал- тай аймгийн “Эрдэнэ «умын дунд сургуулийн бага ангийн баатарчууд мөн л үлгэрт дур- тай хүүхдүүд. Тэгэзд ч тэд зөв- хөв үлгэр сонсоод енгөрдөггүй, өөрсдийн хичээл сурлага, амьд- ралдаа сургамж болгон вгдаг. Тус сургуулийн бүлгэмийн зөв- леёлөвс сумын цэцэрлэгийн хү- мүүжигчид, баатарчуудын дучд «Үлгэрийн далай» сэдэвт ажлыг долоо хоногийн бямба гариг бүрт зохиодог юм. Энэ юклыг пиоперийн бүл- гүүд хариуцан долоо долоо хо- ногоор тодорхой сэдэв, төлөв- дөгөөний дагуу явуулдаг. «Үл- л. | гэрийн далай» сэдэвт ажилд багш, сурагчид төдийгүй өндөр настан буурлуудыг ч урьж орол- цуулдаг. Баатарчууд ч тэднийг «Ангийн өвөө, змээ» болгон хүндэтгэш гэр орны нь ажилд байнга тусалж үг сургаалыг Нь биелүүлдэг яжээ. Саяхан 1-ийн «Бэ» ангийн баатарчууд «Боролдой бор хүү», «Аргат үпэг» зэрэг үлгэрийг угхүжигчлэн тоглосон нь сумын хөдөлмөрчдийн талархлыг хү- лзэлээ. Мөн цэцэрлэгийн хүмүү- жигчид, баатарчууд, | өндөр иастан, багш нарын дунд хү- мүүлслийн ач холбогдолтой за- рим үлгэрээр ярилцлага зохиов, Энэ нь сурагчдыг ардын аман зохиолтой танилцуулах, хүмүү- ягүүлэхэд ач холбогдол бүхний сонирхолтой сайхан ажил болж байна. Багш Х. Мягмардаш » ТӨЛЧИН ОХИД 5 Говь-алтай аймгийн Тайшир су мын дунд сургуулийн хоёрдугаар днгийн сурагч Ц, Ягавзацаагам, Ц, Түмэнлалд нар амралтаараа шалч дын суурьт ажиллан 100 гаруйтөд бойлгуулжээ, ЯГ, ГОМБЫН авсан гэрэл зураг Тэвжлввллвввэээээээээээнээлэивэлэилилилэихэилииэнэлиитилжиэнисэвлилилт-тииииллэлниилнигчиилиичиииииииичииитииииииииииииииииии БААТАРЧУУДАД ЭВЛЭЛИЙН ХАЛАМЖ-------- 39 БАГШТАЙ БААТАРЧУУД Нэгийн «А» ангийн гучин найман сурагч Б. Хүнхэр гэдэг ганцхан багштай байлаа. Гэтэл энэ хавраас эхлэн гучин ёсєн багштай болжээ, »- МХЗЭ-ийн ХУШ нх хурал угтсан 18 долоо хоногийн гавш- гай хөдөлмөрийн уралдаан эхэл- сэн анхны өдрөөс 0, ашира багштай 9-ийн «Б» бүлэг байн- га тэргүүн байр взэлж эхэлжээ. Энэ ч санамсаргүй хэрэг. биш байв. Тус ангийн дэргэдэх ХЗЭ- ийн үүр 47 дугаар сургуульдаа төдийгүй Октибрийн райондоо тэргүүний үүр юм. Сургуулийн соёлч анги, сурлага, сахилга б4- таар үргэлж манлайлиа. Нх хурлаа угтаж Үү: рийн тавчооноос бас нэг ажил санаачлав, Нөхөд нь ч дэмж- лээ. Баатарчуудын изг багийг шефлэн авч тэргүүний бүлэг болгох гэсэн саналыг бүгд дэм- ашнэ гэдэгт ч үүрийн нарийн бичгийн дарга Д. Наранчимэг охиц итгэж байв. Хурлаараа хэ- лэлцэж үүрэг амлалт авав, Тэд 1-иИйн «А» ангийг шефлэн авв- Хаар шийджээ. Эвлэлийн ги- шүүн бүр нэг нэг сурагчийг нэр заан дааж авлаа. Дааж авсан шапийнхаа сурлага, сахилга, ариун цэвэр соёлжилтод ер нь бүх талаар туслах ёстой байв. Өөрсдөө тэдэнд үлгэрлэхийн тудд шеф ангитайгаа ээлжээр хичээллэх болов, Хичээлийн зав- сарлагын хэдэн мяпутыг ч ашиг- лан бяцхан шавьдаа туслах ажил зохиож амжина. Багшийг иртэл гэрийн даалгаврыг нь шалгаж, ойлгоогүй зүйлийг нь хэлээд өг- | нө. Хувцас формыг нь янзалж, охидын үсийг нь самнаад, туу- зыг нь гоёж аасаад өгөх жишээ- тэй. Урагдсан Дэвтэр, ном байл- вал цэвэрхэн хавтаслаад өгчих- нө, Зарим нь бүр хичэвлд нь хамт сууж зааж өгнө, Эх эцэг- тэй нь байнга холбоотой байж харилцах дэвтар хөтөлнө, Тэр дэвтэртээ шавийнхаа хичээлд оролцсон байдал, гэр ориыхны зүгээс юу анхаарахыг ч санал болгосон байдаг. Одоо тэд шефлэж авсан «Оч» багтаа улс төрийн дууны хамт- лаг байгуулахаар бэлтгэж бай- на. Энэ бүхний дүнд тар ангийн сурлага, сахилга, соёлжилт илт рч эхэлжээ. 1-ийн «А» ангийн баатарчууд ийнхүү ганцхан багштай байснаа гучин есөн багштай болжээ, 8. Далхжав НОМД ХАЙРТАЙ ОХИН Сургуулийн номын сангийн ншлёагын танхим нам гүмхэн. Тэндээс номын хуудас эргүү- лэх чимээ, ном тараагч пионе- рүүдийн хөлийн хөнгөхөн алхаа хаяа нэг сонсогдоно, Саруулхан танхимд өгнүүлэн байрлуудсан ширзэ бүгд эзэнтэй харагдаиа, Тэнд суугсадын зарим нь 0а- хархан баясан: байхад ногвө хэ- сэг иь өрөвдөн хайрлаж дор бүртээ номын гайхамшигт ёр- төццөд аялах ажээ, Тэдний хам- гийн бага нь болох нэгэц жаа8- хан охины нүүрэнд байц байн инээмсэглэл тодорч, хажуу дахь хүүхэдтэй нэгэн зүйлийг алар- хан ярилцаж байлаа. Бяцхан охины нэрийг Ц. Хошорзул гэ- дэг, Ном унших их дургай, Хи- чээлийн дараа болон иям гариг бүр байнга ирдэг газар нь. но- мын сангийн зиэ саруулхан танхим, Тазр Дундговь аймгийн Сайхан-Овоо сумын дунд сур- гуулийн нэгдүгээр ангийн «Оч» БУГПЭЭРЭЭ ТӨГЛӨСТӨОР Хүүхдүүд та нарын тар Дун- даа охид, тоглох дуртай тоглао- мын. нэгэнд олс (Дээс) гүй ёсоор ордог, Зурагт олсор тоглох хэд хэ Дэн энгийн дасгалуудыг дүрсэл жээ, Ихэнх хүмүүс олсоор тог лохыг зрүүл мэндэд муугаар нөлчөлөх, хүүхдийн зугаа цэн- гглийн төдий зүйл гэж ойлгог дог. Энэ нь тийм биш. Олсоор тоглох нь хүүхдийн авхаалж самбаа, хурд хөдөлгөөн хєгжих онцгой 4ёч холбогдолтой. Сүү- лийц үед биенйц тамирын мэр- гэгшилтэн, өмч нар дээзсээр гүй- цэтгэх дасгалын ач холбогдлыг үнэлж зөвхєц хүүхдийн тоглооО моор хлзгаарласангүй спортын аль ч төрлийдц тамирчин, маств- руудын дасгал сургуулилтанд түүнийг өргөнөөр хэрэглэх бо- дов, Энэ хэрэгсэл нь их ангийн бөгөөд хэрвээ зориулалтын олс байхгүй бол өөрсдөө хийж бол багийн гишүүн, Нэгдүгаар ан- гид орохдоо Хонгорзул маань үсэг мэддэг бага зэрэг холбон уншдаг байжээ. Тэгээд ч з3у- рагтай, зураггүй гоё номууд түүний сэтгэлийг чихрээс илүү татах болжаа. Хонгорзул сургуульд орс ноосоо хойш номтой улам дотно нөхөрлөж номноос их зүйл мэ- дэж авч байна. Тэр ангийнхаа хамгийн хурдан уншигчийн иэ- гэнд ордог. Түүгээр зогсохгүй уншлагаар хоцорч яваа найз нартаа тусалж хамтрач уншла- га хэвЛЭД Түүнийг бүр цэ- цэрлэгт байхад нь ээм аав нь номын сан байгуулж өгчээ. Одоо Хонгорзулын номын санд уран зохиолын номо0с гГадиа хинчээ- лийн сурах бичиг бас орос хэл дзэр хэвлэгдсэн үлгэрийн гоё номууд ч зөндөө бий, Сургуульд орсноосоо хойш 3 улирал дараалан онц сурч ан- гийн цэвэр нямбай бичлэгийн но. Олсоор тоглох газарыг сош. гож авахад ч хялбар бөгөөд аль болохоор челөөтзй талбайд өрүүл агаарт тоглавод бүр сайн. Ялангуяа дулааны ули- ралд бол байрныхаа тоглоом!їн талбай юмуу авто машины хо дөлгөангүй газар тоглох (00- ломагтгой. Харин "хүйтний улиг ралд тасалгаанд тоглож болио, Гэхдээ заавал биеийн тамирын бэлтгэлийл хувцас хөлдвө хөн- төн шаахай өмсөн, биедээ саад болох аливаа зүйлгүйгээр чө. лөӨтэй хөцгөн байхыг хичээ, Мөн олс хэрэглэн( гүйцэтгэх дас. галаа урьдчилж төлөвлөн 10- дорхой хугацаанд гүйцэтгэх х” рэгтай. . Баатарчууд та пар биеийн тамирын хичээлээрээ болон чө лөөт цагтаа олс хэрэглэн бие махбодно чийрэгжүүлээрэй, ЗХУ-ын спортын ивстер С, ГЛЯЗЕР » Наар» сздавт долоо хонор “гүй с зайг үрчлэн алцваа шинэ Ли санаачлан хиошэз. Үүгээр аян явуулж дэ байг бүрэн хаягдал | цаасаар өөрсдөө хийсэн гахаар- болжээ. Өөр нэг со- нирхол татсан үзмэр бол гтут | лын хайрцагны картон цаас. ашиглаж хийсэн тоглоомууд юм. ( Баатарчууд нө тоглоомоо шеф цэцэрлэгийн Дүү Бартаа бэлэглэжээ. т 1 Сурагчийн жилд Хонгорзул охин улам олон ном уншиж үеийн баатарчуудад ярьж өвгө- хөөр үүрэг авчва. Пионерийн Явэс ОЁТЫ, ТАРАСОВ 4 Тааалааа ага г га... өФөөөөөӨөӨөӨӨӨӨӨдЁФдФЦ2ФФ9д2ФФ990Ф0Ф9 | Манай Уралдаанд чээжэээээээээлээээээээээээвэээээээжэээгсн ЗАГАС, “ЯАГ | Хос Чи лав өөртөө гоё сайхап ан- -4132 олон төрлийн загастай ба Тэднийгээ тэжээж, арч- лаж байхдаа ямар нэг дуу Чи-. мээ гаргаж байхыг сонссон уу? Сонсоогүй л байх. Тэгээд ч загас огт дуугардаггүй гэж бодож бай- гаа. Загас үнэндээ дуу чимээ гаргадаггүй. Яагаад дуугардаг- гүйн учрыг одоо өгүүлье. Эрт урьд цагт эзнэ ертөнц дээр Нарась гэгч бяцхан загас амьдардаг байлаа. Тэр маш их хэрэгт дуртай саваагүй. Тэгээд ч юм бүхнийг сонирхон гайхаж, ойр орчныхондоо элдэв асуулт байнга тавьдаг гэнэ. Нэгэн удаа Нарась зэжээсээ --Бид эрэг дээр амьдардаг- гүй, усанд амьдардагийн учир юунд вз? гэж асуухад Ээж НЬ түүнийг сүүлээрээ аяархан ёв роод дуугарсангүй. Тэгэхээр нь аав руугаа очиж 7 --Аав аа, том цагаан шувуу шиг усны мандал дэзгүүр бид яагаад иисэж чаддаггүй юм бэ? гэж асуувал аав нь огт дуугар- сангүй сэлэн одлоо. Яагаад гэ- вэл тэр уснаас сайхан зүйл вөр хаана ч байхгүй, байх ч ёсгүй ган боджээ. Хэрэгт дуртай бяцхан На- рась тааралдсан болгоноосоо элдэв зүйл асуусаар цааш сэл- тээ. Замдаа хамгийн түрүүн хүндэт Намбал загас эгчтэйгээ тааралдаж яагаад тийм бүдүүн байдгийн учрыг асуухад тэр сүү- лзэ яхэмсгээр шарвалзуулат ААД ДУУГАРДАГГҮЙ ВЭ? холдов. Тэгэхээр нь саваагүй Нарась Хавч өвөөгөөсөө юунд хэрэгтэй гэж урт сахал ургуулд: гийг нь асуужээ... Хавч өвсө түүнзэс түргэхэн зайлж нууг- дан бас л дуугарсангүй. 2 “Тэнгис намуухан долгиолсон нэгэн өглөө Нарась зугаалж яваад ухаант овжин цурхай 3а- гастай тааралдчихжээ, | Тэгээд түүний тэр арзгар олон шүднүүд юунд хэрэгтэй байдгийг асуу- чихлаа. --Энэ бүхэн чамд тийм их сонин байна уу? гэж цурхай айх удаа гэв гэнэт асуулаа. Нээ- рээ ч энэ бүхнийг мэдэх хэрэг надад “байна уу? даа гэж На- рась бодлогошрон зогсох яг тэр агшинд «хоп» гэж гапцхан ДУУ- гараад л цурхай бяцхан загасыг үмхчихжээ. Түүнд Карасийн ямар өнгөтэй, шүдтэй эсэх нь ердөө сонирхогдсонгүй. Үүнээс хойш загаснууд хэнд ч ямар ч асуулт тавьж хоргоо- хоо больсон төдийгүй огт дуу- гархаа больжээ. Тэд цурхай за- гаснаас айж хэрвээ дуугарвал аюул учрана гэж Карасийн гз- шуун туршлагаар мэддэг бол- сон ажээ, Ч Ингэж л загаснууд амьдра- лынхаа турш дуу чимээгүй бу- ланд хоргодон байх болжээ. Хүүхдүүд зэ| Хэтэрхий их ярьж, хэрэгт дурлан саваагүйт- вэл бяцхан Карась шиг эвгүй явдалтай учрана гэдгийг санаж яваарай ”фуг52444499999994499909009009699 4099000699Ф0009099696049990900002 ФФФФФФФФ9ФФФ2ФФФФ2ФтФФтФт2?Ф9ӨФ« Төв аймгийн ФФФ 9Ф9999994 МХЗЭ-ийн ХҮШ | их хурал, монголын пионерийн «Залгамж- лагч» Ү чуулган угтан аялуулж 5 байгаа «Сайн үйлсийн ном» б Баянхонгор аймгийн Адагийн цагааны тэжээлийн үйлдвэрийн 5 дэргэдэх бага сургуульд айлч- Ёолан ирээд байна. 52 25 ЇРӨЭЦЭЛ БИДСУРАГЧИЙН ЖИЛД СУРГУУЛЬД ОРНО. Эрдэнэсапт сумын8 жилийц сургуулийн сурагч УРАНЧИМЭГИЙН алсан тэрэл зураг СФо000000000000 гО|о1010|010 Ном аялах хугацаанд тус сургуулийн баатарчууд олоп сайхан үүсгэл санаачилга гар- гаж сайн үйлс бүтээлээ. Баатарчуудын дунд «Сурах бичгээ нүдлэн хамгайлья» хө- дөлгөөн өргөж ном, сурах бич- гээ засаж сэлбэв, 1-ийн «Л», «Б» ангийп баатарчууд помын сангийп 100 гаруй номд эмчил- гээ, үйлчилгээ хийсэн нь шинэ ном шиг цэвэр сайхан харагда- на. Баатарчууд цэцэрлэгийл дүү партаа халамж үзүүлэхийн тулд цэцэрлэгийн хүмүүжигчид болон »Фо05060Ф99ФФОФФФӨоӨӨООоОФФФӨФФФОӨФӨО СУРГУУЛЬД бага насны дүү нартаа дуу, шү- лэг зааж сургах, хөдөлгөөлт тоглоом заах зэрэг ажлууд хий- сэп нь эцэг Эхчүүдийн зүгээс талархал хүлээж байна, Мөн арвич хямгач, цэвэрч нямбай баатарчууд шалгаруу- лах болзолт уралдаан зарлаж дүгнэв. Үүгээр 1-ийн «А» ан- гийн сурагч Ц. Туул, Д. Энх- заяа, 2-ын «А» ангийн сурагч Ч. Энхтүвшин, Д. Мөнхбаяр, С- Саранцэцэг нар шалгарч «Сайн үйлсийн ном»-д бичигдээд бай- на. 1) 7 Г.БАТ-ӨЛЗИЙ ФЇ өв 6 ШЇЁ! 221! фооооо0с689Ө000000Ө690ө00ээ2ӨӨӨө0Ф0Ф09ӨФӨоФФФФӨФОФФФОФФФӨФӨФӨФӨӨӨФӨӨОӨ 252020201015101010101010161010101010101 01010 016101010162070101010101 Нийслэлийн 39 | дүгээр сургуулийн 2ын «Г» ав гийн сурагч уран уншлагын Г аварга С, Монхзул Сурагч АЛТАНЦЭЦЭГ- ИЙН авсан гэрэл зураг з 8 - амьдрал эхлэн. лєниний М Энэ зургийг Олон хжи- лийн тэртээ 1919 онд зөвлөлтийн кино опера- торууд авсан юм. Зураг дээрх Лениний араас цу- хуйж байгаа бяцхан хүүг Зөвлөлтийн эрдэмтэд эрж сурвалжлан олсон том. Николай Дубинин 1907 онд. Кронштадтад төршээ. Эцэг -Петр Дубинип нь оросын усан цэргийн ми- начин байсан бөгөөд орос японы дайнд баатарлаг тавьяа байгуулсны төлөө Георгийн загалмай одон- гоор шагпуулжээ. Тэрбээр лптабс-ахмад болтлоо ажил лангээ. Ницолай эцгийгээ сайхап сэтгэлт нөхөр, өрх гэрийн хүндтэй, тэргүү- лэгч байсныг сайн мэддэг , юм. 1918 онд -ээж нь ЇАленсей, Мария, Павел, Николай (Екатерина, Ольга хоёр нь иас барсан байлаа) дөрөлгтэйгээ | Саз- мар-губернийн Спасск хэ- маах төрөлх, тосгол руугаа явжээ, - 7 : Өлсгөлөнд | нэрвэгдэж, түймрийн галд “идэгдсэн зам “зуурын байдал нэп хүнд! байлаа. Төрсөн тос- тондоо ирээд аж төрөл нь дээрдсэнгүй, хари ч их Уруу. болов. Коля Дубинин дүүтэйгээ хүнд өвчлөв. Эцэг нь энэ үед сураггүй алга болсон байлаа. Гэ-. рээрээ өл залгах юмгүй байв. Өвчнөө жаахан намд магц Николай: Дубипин босч “зүсэм талх олохоор тосгоноос гарчээ. Ипгэж л түүний цудамжны тэнэмэл Ийн яв- саар Самарын гудамжны со Хүүхдүүдэд "хувь хүртээх стазар: иржээ. Тэндээс ачланы галт тэргэйд нууг- Дан суулс Москва хүрчээ. : то аж төрөл “ходөо- нийхвас дээрдэх юмгүй - байлаа. : Л 20771910 оны Майн нэгний! 22 баяраар Николай Дубиниц соо хэсэг хүүхдийн-хамт бая- « 3 - » 5 « : (төрөццианиццигВил911111ГН3151141241 (120 1201218710:015 галч МЭНДЭЛСНИЙ 113 ЖИЛИЙН ОНД. СИРИЙН ТҮР битгий хөө гэжээ. Яг эпэ үеэр Николай түүхт энэ кино хальсанд оржээ. В. И. Ленип Улаан талбайд болсон майп цэгпий жаг- саалып дараа задгай тар» гэнд суухад хүүхдүүд са- намсаргүй тойрон бүчсэн алс тэртээх 1919 оны хаврын тэр иэг өдрийг кино тууз түүхэнд мөн- хөлжээ. Энд асрамжийн газар очсон, очоогүй олон хүүхэд байшээ. Кино операторууд ИХ холоос Улсын их дэлгүүрийн цоп хоор авахад Ленин ч мэд- сэпгүй, хїшууд нь байсан улс ч анзаарсангүй. Владимир Ильич зиїз өдөр хөдөлмөрчдөд хоёр удаа ярина хийхдээ сүүл- ЧИЙНХЭД нь. асрамжийн тазар очоогүй орон байр- гүй, өнчин хүүхдийн ту- хай “ярьжээ: Энд хэлсэн үг нь аз болоход «Моск- вагийн Зөвлөлийн оройн мэдээ» сонины ажилтны. мэдээний бичлэгт , хадга- лагдан үлджаэ. Тэр сонпнд бичихдээ: «и.Лепин эдгээр хүүхдүүл рүү заанс бай- таад хөдөлмөрийг чөлөө- лөх энэ баярт оролцож байгаа хүүхдүүд бол хувьсгалчдын тэмцлийн ололт, -гарз хохирлын үр шимийг бүрэс дүүрэн үзэж байна.. ..Манай: хүүхдүүдийн үзэх зүйлийн тухай одоо болтол -үлгэр шиг «юм ярьж байна. Бидний үн- Дэслэсэн социалист ний- гэм бол бүтэхгүй хоосон зүйл биш гэдгийг өхөд минь та нар тодорхой үзнэ: -Энэ нийгмийн: ба- рилгыг манай хүүхдүүд: улам ч шамдап барья босгох болно. “(Нижигнэ- тэл. алга ташив)» тэжээ... Үйл ажлын зураг, үг хэлсэн дуу хоолой хоёр нь ийпхүү гайхамшигтай сайхан таарч тэр-эрхэм үнэ цэнэтэй мөчийг өрин зуунаар мөнхөлжээ. Нино оператор, сопицы цаасан боловч дараа нь Бряншинд Киздринскийц хүүхдийп асрамжийн гпл- -зар-очжээ, Николай онд суралцая: байн Эндээс | - Туузнаа мөнхөрсөн жаал- - Хүүг “эрэн . сурвалжлах бэрх бөгөөд удаан хуга- с цааны. өрэл амжилттай | дуусжээ. - 1 5 ал явдлын баримт болгоп | 25-27 СнүзюҮс6 110. Гү: ! тавдугаар сарын 1-нд Улаан талбай дээр машин дотор (цухуїрк байгаа бяц хан хүү нь Колл Дубинин) кино кадр, биежүүлсэн үнэт бүтээл болно. -Энэ нь нэг хүний дурсгалтай холбоотой бус «юмыг мартлаггүй» арис вын үнэт “материал мон. Кипо туузанд Ленин хүүх- дүүдэй цуг гарсал нь ард түмний, тэдний түүхийнх нь бахархал болпо Хянуур нямбай лагаатай нэрт. эрдэмтэн магадлан шинжлэгч М. М. Гераспмов Улаан талбай дээрхи зурагны Ильич ишл- хоёр алхмын-зайтай сог- сож байгаа жаалхүү бол Коля”-Дубипйип мөн бол0- Хыг. тогтоолоо. Чеєкистүүд «шөнийн уулаалт»-ын да- раа Коляг Самар луу бу- пиопер, дарла нь номсо- молып гишүүн боллод, Дубишин: зидээс комсомо- лын илгээлтээр Моснкпаз гийн улсын их сургуульд элсшээ. Дубицин. 16 настайдаа асрамжийн: газраас их сургуульд орохоор нийс- лэлд ирснээс хойш Шинж лэх ухаан түүпий үйл хэ- рэг болжээ... 3 ».Одоо бол.Н.Н. Дубич нип эх орон -- Зовлолт, Холбоот: Улсдаа асар их хайр хүндэтгэл хүлээсэн хүн билээ. Түүний шинж- лэх ухаанд Оруулсан га- рамтай хувь нэмрийг иш ЗХУ-ын засгийн газар өндөр . үнэлж: «Лепиний шагнал .- хүртээсэцл юм. Одоо Пиколай Петрович эрдэм. шинжилгээний то- моохон хүрээлэнгийн. нэг болох ЗХУ-ын Шитилэх уХаапы академийн” ерөн- ХИЙ генетинийп хүрээлэн- гийн. захирлаар “ажиллаж байна, Нам, чекистүүдийн хүз - чээр олсголопгөөс апрагд сан, -Ленинтэй хамт кино. с4Дважды | рожденпые» “ момоос товчлон орчуул сан Ц, СҮХБААТАР / 414, теСҮҮЛҮЙ 24 40 дэх жилдээ... 1633 (1855). В. И. Ленин 1919 оня « байгуулахын төлөө 2227: 19::1044:1 МАХН:ЫН ҮЙЛ-ХЭРГААЙ МАХН-ЫН УЙЛ-ХЭРГИЙН дэ. ТӨЛӨӨ--Х3ЗЭЭД “БЭЛХЭН ТӨЛӨӨ” ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН. 1983 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 22. КОММУНИЗМД л БАЙГТУН! МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ” МЛБ-ЫН ТӨВ-ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН БААСАН ҮНЭ “10 МбЦГӨ СУРАЛЦАГТУ! «Залуучуудын зрлэлийн зорилтууд» зохиолоос) (В. НИ. Лениний «Зал еродс 3 мд ши: хийг хүсэж байгаа « залуучууд нийтээрээ ком- мунизмд урах ёстой нь авхдугаар бөгөөд тийн зүй мөн гэдги сая ча 4 Компгү 10 лишь тогда, когда обога- ТНШЬ СвБОЮ ПаМмЯтЬ Зна- НЛём всеёх тех богатств, которые вырзботало че- ЛОВСЧёство». . . . «Хэрвээ би бага юм мэдэж байна гэж мэдвэл ИХ МЭДЭХИЙГ ХИЧЭЭХ |ХхО0- рэгтэй». 1 «ЕЁсли я зиаю, что спа мало, я добьюеь тогО, что- бы знать больше». ! «Номмунист зан сурта- Хууны үндэс нь. комму- ниамыг бэхжүүлж, бүрэн тэм- цэл юм. Коммунист хү- мүүжил, болопсрол, сур- лагын үндэс пь үүнд ор Шино». «В оспоно “Коммуйпистн- Чесцой правственности лє-: эт борьба за укрепле- ние по завершепие ном: мунизма. Вот в чем. сос- ТОЙТ Ио основа коммуйнис- тического воспитания, об- разования и учения», Ху» . х боммупист байх го Ол “өсвөрийн үёийлх- “цом трудс». нийг зохион. байгуулан нэгтгэж, энэ тэмцэлд ХҮ” мүүжих, сахилгажших. нїм шээг үзүүлэх хэрэг юм”, Ц «..Быї, коммуинстом, эЭто зиййчит организоные вать їг обьедиплть всё подрастаютшее дасать “пример поколение, воспитаз иня-и дисциплины в зтой борьбе». . . « «Коммунист аалуучууе ДЬИГ ЭРЛЭЛ глипаш хожилд тусал са милж г , га!та лаг гайтай бу/ байх «Союзл 119)15:1391111::4:0(4-3 “ной молодеу. должмен балтї ударной группай, которая во вслкой работе оназы еёт С00!0 помо!ь, проляаллп свою 131:11:111173 тнБу, свой. почин» » « . зНоммунист залууч чуулыц өвлдзл-нь -сургууч лнуддаа түгд(їїгдэж, ком мунист, ном кэвлэл унз Ших төдийгоөр, «хлагаар», лахгүй, харин сургах хү- мүүжүүлэх, боловсруулах ашлаа алсилчин тарилч- ны холөлмөртэїЇЇ холбох хэрэгтэй». «..нужно чтобы Ком- мунистнчесний союз мо- лодежи своеё обрасовлине ученпе пи-свое. посцитагие соёдинил е “трудом рлбо- ЧИХ ИС крестьяп, |чтобы он не запирался в сгоц Шшколы ий не огрдпичигал- Ся лдишь- чтением комчу- нистических кипги бро цпор», «Коммунист зэлуучуу« дын авлэл бол хүй бүх- нийг бага залуу наснаас нь. эхлэн ухамсартай, сад» хилагтай хөдөлмөрт хү» мүүжүүлах хэрэгтэй». ” «Надо, чтобы Номмуч нистичесний союаз моло» ДЄки воспитывал єсєх с молодых лет н сознателья-- “ном: нг? дисдїїллийн(хусашн 3 - “Хүй Төв аймгийн төвийн тэг- ! дүгээр 10 жилийн сур, гуулийн 9-ийн «Б» ан- гийнхны хэнтэй иь чуулз- “33 сан ХЭЗЭ-ийн. зүүрийн на- 26 “ рийп бичгийн дарга авьяас лаг їгайзаараа бахархана. Сурлага, хүмүүжил, .ур- Ё, лаг, спорт, хөдөлмөрөөрөө 2 похдоө үлгэрлан, япдагэпэ хүүгийн нэрийг Батбилэг гэдэг. Батбилэг ангийнхаа эплэлийн үүрийл нарийн бичгийн дарга, бас сурагч- дын зовлолийл дарга. Түү- гийг пайз пөхөд, багшиар нь «Авьяаслаг хүү» төхс нэрлэдэг. Тиймээ! Сургуу 91111113 лохпиогдсон алцваа тєил, уралдаан тэмїїзэнд 1 Батбилэгийн авгп, түүний оролцсон баг хомтлатууд 5 дандаа лтөргүүн, байранд -шалгдрпа, Сургуулийн ХЗ АЭгийй хороон дарга, багш ТР.«Лхагнатай уулзахад - МХЗЭийн ХҮйГих Ч хурлыг угтаж манай сур- гуулийн 2 йн - хороо- ноос бүх үүрүү дунд ни 18 долоо хоногийн солї лист уралдаан зарла їйН шүүдийн тайлан бага хуралд төлөөлөгчөөр сонгосон. | Батбилэг лүүлэхийн зэрэгцээ чэлоөт цагаараа орос хэлпий сон- гон суралцах дугуйлан, улс төрийн лаг зэрэг, олон төрлийн сЄнц дугуйланд сураллцалс Ч “өөрийн мэдлэг чадвар авьяас билгээ байнгахог- жүүлдэг гэж ярьсан том Хпит олондоо хүндлэгдэж багш нарынхаа нтгэлпайд варыг биелүүлж япахаас илүү эрхэм зүйл сурагч хүнд байдаггүй. Иймзэаэсч Батбилэг багш, пайз нөх ДИЙНХӨО ИТГЭЛ НОйЛГ хүлээнг, МПБ-ын Төв ЛОЛИЙН АЛТОН МӨДаЛЬ.Т13»- пар -онпыг эзэмшигч. «Зал гамж, үе» аяны гавшгайч энгэрээ милал: ярьис Сурагч Д.БАДАМЦЭЦЭГ Эргэх наран ойртолт, гэрийп цас хайлж голын ус цонгоо түрэх хавзр цагайлч- Ө!(- лан ирлээ. Малчны хотонд мяпга түмэн төлийн луу цэнтинаж, тэнл «Ви-төлчин» мралдаанаар лїягүүрлэн яжил- лэж байгал пиопет сурагчлыг халахап хэний ч сэтгэлд таа- тай, хэзээний малчид, Телчид 1 шїї байв? Амзалтаараа малчин аар, Ээ, Ах өгч нартаа тусалсан Лунлговь аймгийн. Сайхан- авоо суман 8 илийн сур- гуүлийн хэсэг сурагчидтай Уулзахалт «ү 8-ын «А» апгийн сурагч гЦ: Оюунчижэг- --Манайх элз жил Зауан буудялл: хапрагшиж:, байна. 500 гарей мал толлуулио “Олоо хонь төллөж |луусаал --айна. Багш маань тел б01- НУҮДах хїүчээл Заасан, нэ ашилл гол апхаарах зуйл бол хүлийн- болоол гэр: орол, гот хорооны арнуд пэприїйг сайн ахих хэрэгтэй гэлс ойлгосон, Аав. ах. бия гурав толоо слйтг -4) ТӨЛИЙН -ДУУ Х (0 | ХДИЙН БАЯСГАЛАН) 7-гийн «Б» ацгийн сурагч Эпхтула, Цэцэгтаа! --Бил хоёрыг ирэхэд ма- най мал ид толломж байсац. Матайз Төгрөг бригадад тол- лах б08 хопьтой хаваржиж байна..Элэ ттилийп сопиалпст уралдаанд 100 эхээс 100- гаас дээш төл бойлгуулахлар үүрэг агсан, Хонь маань онд тїилбэ сайтай орсоп болохооп толийн хорогдол гардхгүй 1їйл: бүр гопиор тгүүлэллээ торпийн аргаар толоа бой- жгууллаг. Манай тутгийп хЯ- пвр-их сайхан. Вил хоёр тол хүлээн авах ажилд туслал- паал нэлээд зүйл сурч авлаа Хопь төвллөмогц пор нь” ам- дуул .уургий нь палтал кө- хүтлдэг. Тэгээд гарсан толоо хол лээр пь ташгүүл: эхтэй нь хамт зугуухац туулаг гэ! ярилза 6-гийч «А» апгийп сурагч Д. Сапдитупа -- Манай ягч эплэлїйп ЯЛ- гээлтээр хоньчин болбоор: Ё жил ама(илттай” ашиллаж байна, Би ирсээр 70:4ал-тол төллуулээл 6 ихэр бойлуу- лэз, Төлийн хорогдол гарал» гүй. Гарсан -тол .болголтыг толийн ясуппалд зэр. нь бүртгэн, тїних тэмдэг хИЙ- лэг ЁС7 В-ыр «А» ппгийп: суглгт ШУ, Хатапболл (вчгеэбоц мсил рспөрийл толЧчїарр. млсал гусаяадугаар байр эзэлсэп су- таг!!! --Онэ їшилсээж мпнь тал Паїнбуулэлтын Єунмын. 8ялр- сога толчил ”аолсаїїл би: их баярлалаг, Дахин аппргд тол- урал- дааны биелэлтийг 16сүй- лээр шалгаж 7 хоногоор дүгнэдэг юм. “Батбилэг 16 түйлзэр шалгагдсанаас Г5 нь онц гэсэн үнэлэлт азч -ӨНэ уралдаанд хошуучилж лвпа. Эвлэлийн бүх ги- сонгуу- лийн хурлаар Батбилэгийг аймгийн ХЗЭ-ийн ХУШ соН- гуульт зүүргээ сайп Обие- дууны хамт- шини 9 1 1 11)11) сурлагатан С Хөвсгөл сурагч, аймгийг опд З «чин болгохсол гэм шжилд нь мэрийп тусалж байла. Маплйд зпэ жил Хотлийн бууцанд хапаржиж 600 га» рүй малыг толлүүлж, байна, Олоо малынхаа 80. гаруй ху- вийг толлүүлж 5 ихэртаїгээр толөө 100 хувь бойжуулж “байна Мапай аав аймгийн апар- га малчин. Ба нялх хурганд их хайртай. АвпыпхАд ХЭЛД- гээр-хургайд їлр их хүрэх, тоолох нь төлийн үсний га- лыг бууруулах муу талтайг санаж” сал гарсал хургыг га- пазр, барьж үнгэх луггүй 5-ын «Б» ангийн сурагч Р. Балнмоих: -Би Сопомцартп гуаїлд сүүлийн 8 шил лаплалан ит ажиллаж байна. Элз суугь 8200-гаал төллөх хопьтой бїс лэгллиїйп. 200-галд| тамаатай Хопипы бэлчээр! лээр 53 л га хул яллаа. Олоо тг хэрогдолгУй..Нама Ивис-байхал Хар сүүлтэй хар түлэн, хопинарс /3 тєхарг х! Га гапсал/“/Яматт их :7 1 гэлс слцапаа. Мипгї- цэ яг» Лий апхтл хүллэш ас (Т00 Жудпо-Э-тхэр млапь эрүүл са- эруул. сайялиг бойрттот байнд гэж! лрьт байса) юм Ийпхүү говь нутагт урпп хавар айлчилаг, хундал ца» Талн-ТОЛЭЙН. зуу. ппигияат байна. Мх лшил. ахикстлал- па үогсон. талчин, мзань Ч хапалмапаїн ит балзгтэйгээр шилпг улир- лын айчээлдээ орлоо. Ц. Оросоа хүүхлү 11:01 Сүхбаатар аймгийн төвийн 8 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 5-Ын «А» ангийн сурагч, ац Одопчимэг, Түмэнцогт” сутын дунд сур- Бүрэн тогтох сумын Ч жллийн сур сурлагатан Д.Оюун, -Д. гуулийн 6-гийн «А» ангийн сурагч, онц сурлагатал Д. Янжмаа, Барууп-урт хотын 10 жилийн дунд сургуулийн 10:-ын «А» ёпгийн сурагч Эрдэчэжаргад вїр гуулийа б-ын Т.ДАВААДОРЖИЙН онц сурлагатан Х. Ундраа нар Г, ЧУЛУУНБААТАРЫН агсан гэрэд зураг «В» аягийн авсан гэрэд зураг Ши Ци 00000011 010111 0011) БАЯН-0В800ГИЙН СУРГУУЛЬД «...З-ын “А» хаалгаар ороход Э-ийн ХУШ их Мопголыт пионерийн «Залгамшлагч» У чуулга- наа онц сурлага, гавтгай хөдөлмөрийн өндөр амжил таар угтахаар З-ын «Б» аптийн хамт олонтой урал- даж байпа» гэж бичсэн самбар пүдэпд тусил, Эплэ хоёр ангийн сурагчид сурлагын чанараа лээшлүү- лэхээр үүрэгамлалт аван агжиллацгаанг долоо хоно- гийп- эцэст дүгнэн үзүү- лэлтээ гаргай социалист урллдааны самбарт бичлэг сайхай уламтлалтай бол- эгээ. 1983 сурагчийн илд З-ып «А» ангийихансанс- рьп-писэгч Ж. Гүррагчаа гэсэп «Бид МХ хурал, гийн гэрэмжит бүлэг бо лохоор, З-ын «Б» ангийн хамт олой «Соёлч нөхөр- лолийп апги» болохоор үү раг авцгаажээ. Ийнхүү хоёр ангийн хооронд болиё байгаа сурлага, урлаг, спорт, олон нийтийп алс льт янз бүрийн сонирхол- той тэмцээн, маргаан үзүү« лэх ажилд сурагч Г.Оюун- чимэг, Ю. .Харланбаяр пар. нөхгийгөө байпга хо- шуучилдаг юм. Хэптий аймгийн Баян” овоо сумын. 8 жилийн сур гуулийн пионер сурагчид элэ апгиудын үлгэр ши» чпээгээр: ажиллаж байна. Багш АС Г. ЖИЇГМЭЛНЯМ элс дэлилилэгүүлттулилтлшэсггшгЭлЛо 2223 1-шийг3222- МАЛЧЛАД Эх орнихоо тяпан: эрдэ- нэ мал сүргээ таргай тав- тай онд мэнд оруулахын төлөө. малчин аав, заяах эгч. пїр маань хүччадлаа дайчлап өвлийГ елнгэй дапж байгаа өпэ үед Ал- тай. хотын ариван илийн пэгдүгээр сургуулийн суг рагчлдыг лпуид «Мал мачай алтан Фонд»- болзолт урал- ллан. пуваа зарлаг, дүгнэ- лзэ. Пупаапд пийт сураг- чид идэвхтэй оролцсоноос ТУСЛАВ 1--7 дугаар апгийнхүүх- дүүд эмийн сап, элгэвч, бээлий, төлийн угж, богын нэмпээ, бодын нэмнээ хийн малын тэжээл 1558 кг-ыг бэлтгэлээ. 7 “Б» анвгийп сурагч Э, Тула,3- ын ««Г» ангийн сурлгчГ: Нарантуяа, 7-гиїтт «Г»эан гийп. супагч Г. Чипбатиар бусдыгаа хошуучлан оролц лао, ! Ё |: и ЭНДЭЭС ЭХЭЛ- ормогц цагаан “чулуугаар | хийсэт ЄНиНИЙ 3. 5 мо бцдор» мг цээж: бари, уг хамгийн -түрүүид ЦЭЭЖ: баримлыг и ардын зураач агийн удярдсан ОЛОН бутэзсон юЮм.. Уг ? баримлын вөвхөн ТОЛ ТЭХЭДд 75 мм. өр- ТДээ 15 топи кин- "Цээн: | баримлын 0 ам) метр тал- Ш сүрлэг мазай- аж хийсэн! туг : пролетари Гдэгтүй!» гэсэп уриаг Дугаар давхарт гар “тайлбарлагч тнэгдүгээр Г руу орохыг урина. мхХрин 4 танхимаас багачуудын сонтрх- мтийп нх татдаг нь билээ- Тэнд бяцхан хүү я Ульянанын бага нас ХЭВЛЭГДЭН байса рэг ширээний. макет вэ- бий, -Хїмгийц со ирхол : т үзмэр” (бол... Володл Ульяйовын тнмйазн төгсах- дөө гардац авч байсан гэр- ЧИЛТЭЭНИЙ” хуулбар-юм. Хүүхдүүд энэ тэрчилгээг баяр хөөр | балай үздэг. Тү Үн дээр байгаа”бүх хичээ» лийг нэрс ганцхан гэ- сэн дүнгээр Владимир боглогдижээ. Ильич багадад ингэн: л сурдаг сурагч бай- зээ, Хажуу “талд нь. Нала- НИЙ их бургуульд хузаарн: лагдахад нь. хийнс. байсан тодорхойлолт, гимпаан төг- сөхдөө авсан алтыг меда- лийн дууриамал бий. «Их авьяастай, тун хичээнгүй, нямбай Ульяпов сургуу. лийц- аль ч айгид нь тэргүү: ний сурагч бөгөөд КБурсаа төгсөхдөө. хичээл. сурлага, сахилга “батаараа шилдэг сүрэгт байсны хувьд сүй Ёсоор алтан медалиар шаг- нагдшээ» тэл тор. толорхой- лолт дээр бичсэт байна. ХАНТААЗ ДОТОРХИ СО- нинН ”єИскра» (04) хэмээх гэр- тай анхны хувьсгалт сопин 1900 оны 12 лугаар сард ХОТОД “Орос Лейтцит: гарчээ, Германы оронд шинхэнэ мариснст Зайгуулагдахад зохион айгуулах -үүрэг .гүйцэтгэ- сэн гэнэ сон В,»Н..Лпнкн санаачилсан юм, Харин ВЗладимпр Ильич РадаадДад. амьдарч байхдаа сопиНГг.0рас оронд хүргэдэг байсал яь тун ч сонин. яаж азсгэлэнгайттг тайхимд хүмүүсийн -өмсдөг шиг їкн- рпйн тэгэн хаптааз бий. Бас тал талдаа үсэг сийлсэн хүүхлийн тоглоомын шоо- нууд-ч байдаг. Гэвч эдгээр узмэрүүд тун ч учиртай ажээ. ВИН.Лгнип болон түүний хурьсгалч їё- Ход “Иснра» сопияы дугаа- руудыг “хаант аасгийн хард- лага, “Мордлогоос хамгаалж тусгайлан бэлтгэсэн хан- таззны дотор хийж хил нэвтрүүлдэг байжээ. Бас тэдгээр: сопнид . хэрэглэх хэвлэлийн үсгүүдийг Хүүх- дийн тоглоомон Дотор хийж нууцалдаг байсан юм. БАРИАД АВМААР ФОТО АППАРАТ, БАС НЭГ ЦАГ Музейн танхимд хүүхэд багачуудын сонирхлыг татсан бас тэг үзмэр бий. Тэр үз- мэрийг дэргэд очиход: нэгдэж арилцах В-И. Ле- Марин д авмзар эл. гэтк сан Фото а 1 бий. Үнэндээ фФот ЛОВЧ-ЯРЛ 1 їшлит үзсэгдэлэ --Үүнийт РГолог мээх орчип үеийцд Фото зур- гийн шигээ аргаар авсан юм гээс тайбарлагч хэлнэ. Голограмимын аргаар авсал сураг уг З ийг яг бСиетзэр нь анч ирж тавьсад юм шит харагддаг ангээ. Бас энгэрийн цагийн ийм нэг зураг бий Эпэ цагийг Владимир Ильяч Ленин хэрэглэтн байжло. ЛЕНИНИЙ МУЗЕНД ОЧООРОН. Их багш В. И. Лениний музейп сопирхол татсан үз- мэрүүлдийн тухай туц товчхой өгүүлэхэд ийм байна. Хүүх- дүүд зэ! Лепнний музейд очоорой. Тэнд та пар суут молоо- догчийн үйл амьдралтай та- нилцаж, дуу хоолойг нь сон- сож, кино зурагнаас өөрийг нь үзэж болпо. Лепиний сур гаазлын агуу НХ ялалтыг Ч харах болно. Тус музейд 2500-аад ам метр талбайд байрлуулсан Монголын зураач Ш.Гэл- савдоржиайн эскизээ2 МУЭ Ханы Хэслэд чимэглэ2ийн үйлдвэрт бүтээсэн 5х18 ам. метпо хэмлээЭтэй дал сэдэвт 2зэ0ГТ «ч Найрам- наамал, зураач Я.ҮржнээгийнЭскич зээр манай “урчууд “бүтээж, күзейн бэрилгын мүүрэн 8 м байрлуулсан 5. тїван хэсэг. . зэс : ач Н.Арписийн з сролцсотойгоор манай узтОЙ очзгото Шшн- гюп, ссовлөлтийн ээзлч В. Нуликовын сс «ВЛЛепин:. Га: гэдэг дларом зэрэг үзэгчдийн сониркол татсат тємоохоч хэмлсэЦий шинэ бүтээлийг мзрлэж болох байтгь. Бїс В.И.Лепиний музейд НАМ. ЭВЛЭЛИЙН ҮН? шгүүүдэд бат илэрхийлэх гар дуулах, пиоперт элсүүдэх, шугам жагсаад хийх. ардын армийн- дайчдаар тангараг өргүүлэх зэрэг улс төр. хү- мүүжлийп олон тєрлийн ажид зохиодог байпа. МАХН-ын Төз Хорооны ерөнхий парийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Нх Хурлын Тоөргүүлэгчдийн дарга Ю.Цэдэнбалын хэлс- назр энэ музейд «. хүмүүс суут багш Лепинийгээ хайр - лан хүгдэтгэдгээ нлэрхийлж түүнд гүн их талархлаа дэвшүүлээд зогсохгүй. Ле- пиний хувьсгалт их сургаа« лын цэнгэг сайхан эх “бул” газс эрдэм мэдлэгийг дээж хүртэж Ленипий мөхөшгүй үзэл саналгаар өөрийгөө зэпсэглэх гэж.» ирцгээдэг юм. Т. ДАВААДОРЖ й 221 222 2, :152: дугаар сургууль, Ленпний му- ёйн- захиргаатай хам" ЇГЭИД бага л ”Хоролбадам, ИНИЙГ ХЭН САЙН МЭДЭХ ВЭ? жилтэй” тоглоом. асуулт хариулт Лелиний: тухай зорлөлтийн зохиолч, Сат- гүүлч судлаач иарып бич- сэн ном зохиол, дуртга- лаас ярих сэрэг сопмр- холтой зүйлүүд оржээ, Асуулт хариултын. тэм- цээрд лпионерүүд, манай оронд байгаа Леєйпгий нэ рэуткит газрууд. Монго: лын: утга зохиол дахь Ле- ниний. дүр, Лепиний. 8о- хиол аих хэзээ мопгол хэл дээр” хэплэгдсэн . зэраг сопирхолтой олон асуул- тад хариуллаа: “0 (Сурагч Я. Баярцэцэг, . Б. Оргил, Д, Туцгллаг, нар тампэанл сайн бэлт- гтэ, асУУ(ТНД, НЭДС тодорхой хариулав, “Гарэлт--0Д-- В.И.Лепин 10 хэл мэд- дэг байсан, Ленипий дүр монголын утга зохиолд анх Д. Буяппэмэхийн «Гайхамшигт учрал» Зо- хиолоор эхэлсэп, Лени- ипний одон 1980 онд бий болсоп Лепипий зохиолоос «Залуучуудын эвлэлийн зо- рилт» гэдэг зохиол апх мот- гол хэл дээр хэвлэгдсэн гэх “зэргээр хүүхдүүд зөв ха- ялган В.И.Лениппй үйл амьдралыл тухан сайн мэлдэг болохоо харуул- шин Тэмцазний гэцсийт “дүнгээр: Я.Баярцацэг,: Д. Туйгалаг, Л, Хоролбадам ахлагчтай. | «Найрамдал», «Исира». “«Арорь ба- “тууд, 47, 41.28 опоогоор- ЗУРАГ-ДЭЭР: Тэжцлэпий лнс уЛЙН й опопчтой» бол “Ш., байранд, шалга-. Я дэ тэргүүн байранд “талгарсан , рав, Балрцэцэг ахлагчтай “Олон, «Найрамдал» багийн хамт . рРРр эт үхгүэээгэрэРтнн юу эццицглацлгцанйнийниШн ЇЇ. (7 Хэн ч хүрьсгалч болж “төрдөггүй. “Маркс, Элгсльс “пар ч тэгээгүй. Харин цаг ив цэртэй цуутай өмгоөо логч, хуулийн зөвлөхийн ховгүүн болж, нөгөө Нь баян. худалдаачий, Фабри" хийн заций ууган хүү болж төржээ. Гэвч тэд 25 пас хүрэх. дза торж тарсан ангиасаа үүрээ буруулж, прээлүй: тэй алги болох ажилчин ригийй талд орсон юм. Тар ч байтугай тэд ээ аигийц, даян дэлхийн түү, хэн роль, ирээдүйг асар холчоор харж айх түрүүн таньт! мадиээ, Хоёул тапин иас хүрэх- дээ нэг нь ядуу зүдүүгийн гашуун зовлонг амсаж, птогөө нь хамгийн дургүй марга/лээрээ хорин йн» лийн турш ажясллах Ёстой болж байв. Гэвч тод 25 жїїлийн өмлө нийлсэн ян: гицаа үнэнч хэвээр үлдД- тээ, Тар ч байтугай ажил чин айгийн олон улсын , хувьсгалт, айхны байгуул: лагыг тэргүүлэх болиоэ Фридрих Элгельс нь 175 нас хүрэх тэм байхдаа Енроп тийнээр аялан Яясга- хэд нь олонч ориг пролк та- пичухд, ажилчдын төлөө үний”-ойг ёслон байв, Насмогч ятран тэмМПЭГЧиЙН гайыяа зүтгэлийг цэг- Ф. ЭОлгельс хэлэхдээ цагчлЛөө, тэвч “хаа 1(5«-.. БАХАРХАН ДУУРИАХ хэрэв тэр Ор амьд сэ! рүүц байс бол амьдра: анхаа БУИННД хийсэн зүйлээ тэгж их зүй ёсоор бахархан харах. хүн Бврол, "Америнт: нэг ч байхгүй» гэмээ. Тэгаад үүнч дээрээ даруухиаар тэм хэлэхдээ «бид дэмий хсасон амьдар- сангүй» гасэн билэл, Хөрөпготний хүүгаас, хувьсгалт ардчилсан үзэл- тэл болох, хувьсгалт ард: чилсан үзлээс Коммунист болох замаа иэц тууштай бөгөөд: маш амжилттай туулсан энэ ямар хүмүүс вэ? Тэд хэрхэн далн Дэл” хийд хүндлэгдсэн, ангийн итгэл хайрыг хүлээ! сэн хүмүүс болсон бэ? Тэд юупы учир мапай сонгодог онолчид болсон бэ? Өдөр тутмын амьдралаа хэрхэн өпгөрүүлж байсан бэ? Халь бүлдээ хайртай байсан уу? Сайн эцэг байсан уу? Тэд хөшөө дурсгалд эсвэл бидийий сэтгэл зүрхэнд ха- мпарах юм уу? аль эсхүл аль алийд яь эзлэх байр суурьтай 10у7 Энэ. мэт оло асуудалд хариулахыг орол- дож дараахь цуврал өгүүл лийг бичин Рейп хоргүүн Трир, нутгийн хоёр Бармец. хотууд ягаарын. шугамаар бие биеэс 180 км зайтай ор- шино, Өнөөдөр бол 225 им засмал замыг хэдхэн цагийн дотор туулна. Ха рин 160 гаруй жилийн өмнө бол өртөөний сорин тараг хэрэглэдэг байв: Иплгэж уг замыг туулахад лор хаяад хоёр өдөр хэрэг тэй байг, Трир, Бармен хо р 19815 опоос Пруссийн грант улсад хярьяалд с байв :1815 онд Вепийц их ху! ралд цугларсан тайнс нар Рейн нутгийг Пруссийн Вапд өгчээ. Энэ бол өрх тасагт “шуналтай Гогепцол- лерийнхонд: тарган. сайтан зууш байсан бөгөөд учир нь гэвэл Рейп путїг бол Пруссийн бусад бодвол: аш үйлдвэр иа- гэнт хүчтэй хөгжсөн баї- лаа, Мон знэ 1815 онд бас ариуц холбоо гэгчийг үндэслэсэн богоод энэ пь чухамдаа огт ариуи бус, харгис холбоо байсан, түүнд еёпропын тайж иар алипад хувьсгалт хөдөл- гайнийг плцаан дарангуйла- хын тулд хамтран алгиллалс байл. Элэ бурангуй хар, гислалын гүед Нарл Марио Фридрих Энгелос пар наг Чїь Трир хотод, нөгөө нь Бармен хотод төржээ, Гэхдээ тэд Пруссийн эдийн засаг, улс төрийн талаар хамгийн даэгшилттай мужид төрсөп бөгөөд өнэ нь тэр хоёрын амьдралын замд багагүй.ач холбогдол той байсан юм. Сургууль тогсөх зЗохиоп бичлэг Мозель голын эрэг дэх Трир хотын Фридрих Виль- гелмийн пэрэмжит гимна- зийп төгсох апгид 1885 оны намрын нэгэн. өлөр их) Лохал хөдөлгөөнтэй байл Сургуулиа. тогсөх апгид 82 хүүхэд байжээ. Наймдугаар сарын 12-ны энэ өдөр «Мөргэмїлээ со гож байгаа залуугийп 00- ДОЛ» гэсэн СЭДВЭЭр Герман хэлпий зохион бичлэг хийх ёстой. ажээ. Хамгийн шилдэг зохион бичлэгийн пэгийг 17 нас: тай сурагч Нарл Марис бичээ, Элэ бол өмгөө- лӨгч, суул!!! зөрлөх ссон нь рксын гурав дахь Зоглолтийп хүүхлийн шилдэг зохиолчдын бүтээлээс Нэг, хоёр, гурав аа! Намайг олоорой гэж Нирилл баяртай дуугарч "Нүдээ боол: бутлы араар Нуугдаж дүүтэйгээ тоглолоо Ямар юм байх вэ Өчигдөр бид хоёрын тоглоом Дууссан шүү дэв гэв- ЗАЛХУУ МИТЯ «Басох болжээ. Митя нутгийг ШҮҮГЧИЙН ГИШҮҮН Гайхмаар ч юм боллоо л доо Кирилл маань Ганц хайртай бомбөгөө дүүлээ Бэлэг болголоа. үйэн Л байгаа даа! Эргэламээр їюм ч боллоо л доо Нирилл маань Эртиий сайхан үлгэрээс . дҮүлэЭ Ятрьж өглөө, харж Л байя даа! Ингээд зогссон бол Ч яахав, гэхсэн Нирилл маань тэгтэл Энхрийхян түүндээ » хүүхдийн булаа Чанаж өгөхдсө хүрлээ, Ё жачин ва! Аль нь олж, аль нь олоогүйг Алдаа булхайгүй Кирилл шүүлээ. «Хүссэн бүхнийг чинь би Хүлээж аппа» гэлээ, Хүлээл: авах тддийгүй Хэлсэн ёсоор болгоно / гэлээ. Санаанд орсноо дүү нь хүслээ Сайхан зантай ах нь биелүүллээ Өөрөөсөө бусдад өгдөггүй бөмбөгөө Өгчихлөө дүүдээ, бүр бэлэглэчихлээ Хал бөмбөг зааж Хооврхон дүүтэйгээ тоглолоо Гэвч энз нь Танц удаа юмсапж Гэнэхэн дүү нь маргаал! өглөө , ”--Кирилл хаана байна7 гэн эр, Хяалгаа “Кирилл ууртай хааж Хариуг нь дүүдээ ингэж хэлэн. г--Үргэлтийн тийм юм гэм Д, Сүхбаатарын пэрэмшигУл сыи хавлаавй цомди нагад хавлав, Минь!» гэл Сарүүлгүүд зэрэг зэрэг ДУудна Өлгийтэй хүүхэд шиг зүнэгчилж тар Өглөөний арван цаг хүргэнэ арайхийл сэрнэ Арайхийж сэрээд өндийлс босно Арав хүргээд Хойрго залхуу нь дэндлээ гэнс Хожмоо Митя гэмийн өхолиэ. «Бүх хүүхдүүд сурч байхад Би л ганцаар уйтах гэл даа! Тэг тэгсээр яадаг л бол ДОО Тэгж: өсөж ч болохгүй дээ!» Тэгсэн мөртлөө Митл эвшээнэ. Тэгээд унтахаар эргээд , хавтана. Өврийн шүүмшлэлийг тэр үнэллэг дороо мартдаг. Г. БАТАА орчуулав. болох дутагдал ни" АМЬРАЛ 5 том, Залуу. Мариа зохиоп. бичлэгтээ гагцхүү амин хувиа бодсон, осїол дан татц материаллаг сонир- холд тулгуурласал маргэ« жил сонгон авахыг буруу шаалгээ. Тэрбээр «пийтийц Зо» рилгын төлөө хөдөлмөр лон байл: өөрсдөө ариун “шударга болсоп тийм хү мүүсийг түүх их хүмүүс гал! бишрэн үзэх богоод аль болох олон хүнд 83 эцаргал авчирсан тийм хү нийг хамгийн аа завшдан тай гэл? ёр иь өргөмжлөн магтах болжээ» гэж бич- сэп байна. Тэр өврөө хүн төрөлх» төний төлөө зүтгэн, аж амьдралыг жинхэнэ. хү лэг ёсоор зохиоход тус дөхөм үзүүлэх хүсэлтай байлгээ, Зохион бичлэгээ «Хүн төрөлхтөний төлөө хамгийн Их хөлөлмөрлөх боломт бүхий тийм мэр- гэїнлийг бид сонгож, авбал тэр маань биднийг шант: раах дарамт болох Ёсгүй. Яагаад гэрэл энэ бол бүх- ний төлөө амь биеэ 430 рпулсан хэрэг мон, Тэгвэл бид: хөөрхийлөлтэй явцуу ампи хувийп бяяр хөөрт артахгүй харин бидний-аз жаргал сая сая хүмүүсийп хүртээл болж бидний үйлс намуун долгөөц авч мөн- хөд орших амьдралаар тэтгэглэн байх бөгөөд бид: ний чандар дээр ариун булпт хүмүүсийн -халууц нулимс дуслах болпо» тэнс төгсгөлгв, Ямар яруу сайхап, мєн өнөөдөр бол Түй, пэлээд сүртэй Со ф болох үгээр. бичсэт нэ? Гэвч бид энэ мантизмын, төгсгөл мП ЗУГААТАЙ МӨЧ ХИЧЭЭЛ ДЭЭР Физикпйн хичээл дээр- -Багш: Хурц хайч яагаад мохоогоос илүү даадаг вэ? Сурагч: илүү хурц Моленулууд нь иртэй. байдаг... Багш: лын Агаарын молеку- байрлалыг тодорхойл Сурагч: Моленулууд 00- лох, болохгүй газар руу ни- СЭН ОДДОГ... . . . Багиг Ус буцлахад ажиглагддаг вэ? Сурагч, юу Хөөс Багш: Зөв, байдаг 637 Дотор инь юу Сурагч: Болсон плн Газар зүйн хичээл дээр Багш: Арктикт мос зүсэгч холог яах гэ мөс зүсдэг ва? Сурагч: Цагаан баапгайг мосивос анрах гэж. Х зууны тэргүүн хагаст Герман Австрид байсан | лагийн нэгэн арга барил) өгээд ямар их эрэлхэг зоригтой сэтгэнэ вэ? бо- хион бичлэгийр 1 Га нь тухайн цаг үсийп үзэл са. наа германы сонгодог фи» ласофи, утга зохиолын энэрэнгүй хүнлэг үзлээр тодорхойлогдол! байгаа ом, «Хүн төрөлхтөн тусч сайт, буяп хишигтай бол тугай» гэж эхэлдэг «Тэн- гэрлиг» гэдэг алдарт шүл гээ Гётй бичээд олон ёр. Ван-, цил оо өнгөрөөгүй, афауст» зохиолынхоо. хоёрдугаар хэсгийг дуус-. БТ (Вийдориаайр - бол 1 ї4 5 1 талг гаргаад дөрөвхөн жил “ өнгөрч. байсан цаг. /Залуу Карл Маринсын | бодол санаа, түүний хүнд лэн биширдэг байсан гим», назийн захирал Иоханц Хюго. БВиттэпбахын шавь, тартаа ямагт заайс байсан зүйл, Францын харвөигот НИЙ хувьсгалын хүсэл эр мэлалээр төрсөп . урам зорит, германы соёп гэгээ. рүүлзэгчдийн гэл үнэмшилд тохирч байв, Тэвч бага залуу Марнс мэргажслаа сойгойо гэдэг бол ганц пэг хүний хүсэл зоригоос хамаарахгүй ом тэдгийг таньж мэдээд «гэх дээ бид авьяас дүйтэй мэт санагдсан төр мэргэжлийг! тэр болгопП ямагт сонгон авч чадахгүй, бидний ний гэм дэх харилцаа маань биднээс уг харилцаанд шийдвэрлэх полео үзүүлэх чадвартай болохоос өмшө зохих хэмжээгээр тогтож зхолдэг юмэ гэн| бичээ. Энэ санааг. алхаарч- үзэх ив пүйтой бөгөөд учир нь с Маринс пагант Члгааг ухамсэр лийг харуулж Натгнт дээд сургуулийн багш, эдийн їсгийн ухаапы дэд эрдэмтэн Б. НАМСРАЙ РОЛСОН ЯРИА Түүхийг хичээл дээр Багш: ухаалаг ит». Эртиий Грекийн театр орчин үеийнхадс юуг гаар ялгаатай вэ7 Сурагч: Орчин үеийл театр дотор буфет байдаг. Эртний Грецийнхед байгаагүй. Багш: Хүй тэгдлийн хү- мүүсийн тухай ярь даа: Сурагч: Хүй нэгдлийн хүз мүүс зураг зурдаг, арслан заан иддэг байсан --. Биеийн тамирын хичээл дээр Багш: Цанаар явж байгаа хүүг зогсоогоод:-- Чи буруу явж байна. Яаж Яп гэ зааж -оглов? -Санаарай.. Сурагч: Өрөөсөн: хөл зуг- таг: нөгөө хөл нь ХӨӨНӨ Амьтан судлалын хичээл дээр 5 Багш: Чи ямар шавьж мэдэх вэ? , Сурагч: Шумуул ЭЛС .? . Багш: Загасны бие юунаас бүрддэг вэ? Г» Сурагч, Зөвхөн яснаас хортон 17 15078010 11117) (ЕКС- - 14140 1284507801011: яо дэх жилдээ Өө 76 34 (1858). 1983 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН Ч с НАЙРСАГ АЙЛЧЛАЛ МАХН-ын Тев Хорооны Улс төрийл Товчооны БНМАУ-ын Сайд нарын Зөглөлийн дарга, нөхөр Хорооны Улс торийн Товчооны гишүүн БНАГУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дарга Вяиллин Штофын ГНСН-ын Төв гишүүн, Ж, Батионх урилгаар Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман улсад энэ олы дөрөлдүгээр сарын 18--21:нД албан ёсны найрсаг айлчлал Энэ айлчлалын үр дүнд Мопголын өсвөр үенїишхэн баяр шүргэж байна, эвчга: Сэт жи шлмгтэг эүгчий Нөхөр Ж, Батмөнх, Вилли Штоф пар Шенефельдийн нисэх ёөнгоцны буудал дээр, МОНЦАМЭ-гийн тусгай сурвалжлагч С, БАТ-ЭРДЭНИЙН авсан гэрэл зураг ТТҮҮТГТҮТ111111111111111111111111111171111120111111 8000 Завхан аймгийн Тосонцэнгэл хотын улсын тэргүүлий 10 жилийн сургуулийн 8-ын ,«В» ангийп сурагч, орос хэлинй аварга Ж. Оюундэлгэр, ппонер сурагчдын урла-. “тийн үзлэгийн алтан тедальт сурагч Т. Эихтүвшин, гвг7 "Д.ЦЭРЭНЛХАМЫН авсан гэрэл" зураг, ,.7 «Пионерийн сайн үйлс» гэж алтан үсгээр товойлгон бичсэн ном Говь-Алтай аймгийн пионерийн бүлгэ- мүүдэд амжилттай аялаад ирлээ. Энэ номын эхний хуудаснаа Төгрөг сумын дуйд сургуулийн 7-гийн «Б» ангийн Ч. Цэвэлмаа багштай арвич хямгач пионерүүд гэсэн тайлбар- тай нэгэн . зураг тавьсан байлаа. Тус ангийн шпионе- рүүд сургууль хамт олон доо “Арвич хямгач хүүх- дүүд» гэж зүй ёсоор нэр: лэгддэг. Пионерүүд арвилж хямгадах аливаа ажлыг С8- наачлан зохиож өөрсдөө хошуучлан оролцдог. |Тэ- гээд ч ном аялах хугацаанд өрнөсөн «Яс--алт» сэдэвт хаягдал ашиглах аянд ам жинлтай оролцон уг номын хуудаснаа амжилт |бүтээ- лээ бичүүлж гэрэл зургаа тавиулсан юм. Сургуулийн сурагчид «Сайн үйлсийн ном»-ын нэрэмжит олон сайхан ажил хийслээ бич- энээ. Үүнд сурагчдын дунл сурлага, хүмүүжил, ариун цэврийг дээшлүүлэх 80: | рилгдор социалист .урал- даан өргүүлж долоо хоно- гоор дүгнэн ажиллаж бай- гаа нь зохих үр дүйгээ өгч байна. Мөн пионерийн сон- гуультиуудын манлайл- лыг сайжруулахын тулд сургууль дөэр зохиогдож, | байгаа алииаа ажлыг ха: | риуцуулан ажиллуулж бай (на, «Сайн үйлсийн ном»-д Ї З-ыл «А», Т-гийц: «Б», 18:41 4«А» ангийн. пинонё- 1 үүд сурлага. хүмүүжлаэ- | рээ шалгаран бичигдисэ. | “Батгуул сумын 8 жн- Їїлийн сургуулийн пиоперийц 1 бүлгэмийн хамт олон | сурагчиї: эцилийг тохиол- | луулап 2001, тог| сгийН. Хуг | Римтлал бий болгон «Зал- | гамшлагч» ходөлмөр-ам- “ралтын зуслайгаа тохи- (жуулах санаачилга гарган 1 са/и үйлс бүтээлээ. Хөх морьт сумын дунд сургуулийн пнонер, сураг- чид малчдад туслах хөдөл- мөрийн цуваа зохиов. Үү гээр «35 жил» нэгдэлд 500 хонины багтаамжстай хашаа нэгийг барьж, эмчил гээ тэжээлийн цэгийн зас- вар үйлчилгээг хийяс «ПиО- нерийн бүтээлч үйлс» жи- гүүрээр амжилттай аялж байна. Мөн сурагчдын дунд сурлагын чанараа ахнулах хөдөлгөөн өрнөж зарим бү- лэг, салаа дундгүй хамт олон болохоор үүрэг авчээ. Үүний нэг Мядагмаа дар- гатай тавтын баатарчууд дундгүй салаа болохоор үүрэг аваад амжилттай су- ралцаж байна. Жаргалап сумын 8 жи- лийн сургуулийп | пиопе- рийн ҮШ! бүлгэмийн шио- нерүүд сайн үйлсийн но- мын нэрэмжит «Талх», «Чийдэн» операци явуулж, илэрсэн дутагдлыг дор бүр нь засч ажиллав. Сургуу- лийн байранд 8 гэрэл ас- даггүй, гэмтэлтэй байсныг операцийн үзлэгээр ил- рүүлж тэмтлийг засварлав- Мөн дотуур байрын сурагч дын гуанзанд үзлэг хийж талхны хаягдал гарч байс- ныг илрүүлж, талхыг хайрлаж, гамиах олон ажил зохиосон нь үр дүн- тэй боллоо. Одоо тус сур- гуулийн сурагчдын хэн. нь ч талхыг дотуур байрапдаа төдийгүй гэртээ хаях үрэгдүүлэх зохисгүй явдал гаргахаа больжээ. Арвич гамч хамт олон хүүхдүү- дэд тусгай гэрчилгээ олгож «Сайн үйлсийн ном»-д бич- жээ- Тайшир сумын дунд сур- гуулийн бүлгэмийн зөвлөл «Сайн үйлсийн ном» хү- лээж аваад пионер сурагч- дын дунд «Охид. хөвгүүд», «Заринца» тэмцээ, «Зад- угаагч», «Чийдэн», «Дэв- тэр» операци, «Хуудас цаасны үнэ цэнэ» ярилц- лага зэрэг олон хөлбэрийн ажил зохиов. Бас сурагч- Дын техникийн СсэтгэлгаэгГ хөгжүүлэх зорилгоор «За- луу техникчдийн дугуйлан байгуулал хичээллүүлж эхэллээ. Дугуйлангийн су- рагчид техїикийн шинжлэх ухааны аливаа ололт ам- эжилттай танилцаж, автома- шины үндсэн эд анги. шинллах зарчмыг судалж байна. Гуулпи хороопы 8 эни- "лийн дунд сургуульд «Сайн үйлсийн ном» аллах хуга- цаанд шеф албан байгуул: лага. халамжлан хүмүүжүү.. лэгч нар нь пионер су: 1513 ї 5171 рагчдын дунд олон зохиов. Тэдний нэг Ус суваг, барилга угсралтын конторын хамт олон пионер сурагчдын мэдлэг боловс- ролоо дээшлүүлж, чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгө- рүүлэхэд зориулж 1000 номтой номын сан бай- туулж өгөхөөр ажиллаж байнаг Дэлгэр сумын дунд сур- гууль дээр «Тэргүүн турш- лагын экипаж» байгуулаг- дан ажиллаж байна. Угэки- пажийн гишүүд сургууль хамт олондоо ЗХУ-ын бо- лоц тадаадын пионерийн байгууллагын ажлын турш лагыг дэлгэрүүлэн нэгт- рүүлдэг. Тус сургууль дээр пио- нерийн сайн үйлс сэдэвт гурав хоногийн ажил өр- нөж 283 багш, сурагч Ссу- мын төвийн орчныг тохи- жуулж улмаар малчдад ту- салжээ. Өдгээр амшилд идэвхтэй оролцсон Б. Сий- лэгмаа даргатай «Сансар» бүлгийн хамт олны аягслын амжилт бичигджээ. Эрдэпэ сумын дунд сур- | гуулийн пионер сурагчнд | «Сайн үйлсийн ном» аялах | хугацаанд, хаягдал мате-! риал ашиглан төрөл бү- рийн хичээлийн үзүүлэн 26, бяцхан пом 26, тарааж, өгөх материал 432 ширхэ- гийг хийж анги кабинетдаа шилжүүлэн хичээл сургал- танд хэрэглэж байна. Мөн бүлэг бүр «Хамт олпы сайн үйлс», «Намайг бүү нээ- гээрэй» гэсэн цоморлиг хавтсуудыг бий болгож су- рагч бүрийг өмч хөрөнгө, хөдөлмөр сурлагын «карт- тай болголоо. Цогт сумын 8 жилийп сургуулийн сурагчид «Пио нерийн сайн үйлс» гурав хоногоор «Төл--түмний үйлс» цуваа гаргаж Ммалч- дад туслах хөдөлмөрийн бригад хэсгийг малчдын суурьт илгээв. Мөн сурагч Дын дунд «Соёлч ахуйг нэвтрүүлье» сэдэвт ажил зохиож дүгнэхэд гуравду- гаар ангийн сурагч Шинэбаяр, хоёрдугаар ан- гийн сурагч С. Минид, нэг- дүгээр ангийн сурагч Б. Наранчимэг нар шалгарч «Цэвэрч иямбай сурагч» гэрчилгээний эзэд боллоо. Ийнхүү МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурал. Монголын їйио- мерийн «Залгамжлагч» Ү чуулгац угтан аллуулис бай гаа «Сайн үйлсийн ном»-Д Алтай нутгийн пионер су- рагчдын сурлага--ходолмӨ- рийн. амжилт бичигджээ, Д. САРАНТУЛА 2ашто0лйшншыс2Ы лммдылтйй ажил . 451531) 2541: х өвдүгээр сарын 23- Лениний мзндэлс- ний 113 жилийн ойн өдөр. Энэ өдрийг манай орон данар сурагчийн нэг “өдөр болгон тэмдэглэв- Хүүхдүүд сурагчийн нзг өдрөөр хийсэн ажлын 1у- Хай зохион бичлэг, зур- Дор ви. ЛоооЫН . «инээ СҮХЭЭ 55) Эс ү23 РЭ4Ч 242233 5 лийн 3-ын сан зураг, зохиосон шүл- | рүүдтэй тааралдав Мя- бтийн В», «Г» хоёр шинэ “2лшыэ бүрийн юм авж гээ манай сонины Болж оний зинчнаж байсан хоёр ангийн хооронд орос кэд- Э. МӨНХ-ОЮУН “Алан дээр ша лнүннаг цинд ирүүлсээр байна. өрзгтэй хүүхэд | саяхан гар өргөж, 1104 Эгэл Элса амын вий тэмцээн болон. НЗ»- Ё 2 Е сан Би ч бас ангийнк- Тэдгэрийн заримыг нийт- лэв. хажуугийн хэрсэв дээ- майг сурвалжлагчаар тэ- миллоо. Ангид пь ортол Хичээд эхзлдээ. Манай наасаа дутахгүй гэж 00- 3 гүүр їїлдэн рахад Л Тэгээд ч үйлчлэх хэ- в 2 х шИйшИйдсэн юм срыг тосоо ёХлах ангийн дөрвөн охиЧ | азгийн охинд цом 4 ЕНзЭМ- агшоэхєс» хичээлд онц Бирыэ ДЭЭД) жээ ИН” Сайн 7 ээлж Шин үйлэнд ЗРчутнн сэглэн Ссуув- Үйлчлэх хө- хиш- : Ч с : уучихлаа. өлшөрийн багш орж ИР- : : хөрсөн дээр хоёр том д : хОВБиЭ СА ад үс суж мөр АВНА үлд- -25өнр Хэнн Эйлө Бэ Галснсид бэртсэн Би, дсүнэ. заримцинны орж гар нүүрээ угааж, | ЛЭЗ- Тэр хүүхдүүдийг | ШҮҮГЧИЙН . бүрэлдэхүүнД | цасны загвар, янз бүгийн | гай хийчихсэн болохоор ундаа уугаад гэр орпоо ХОПДОЖ амжаагүй байтад | ОРУУЛЧИХЖЭЭ. Би мэдэл- зурагтай сэтгүүл үзүүлЖ. икд урамтай гэр рүүгээ 5, . шар эргүүлийнхэн гүйцэн | “ҮН ШҮҮГЧДИЙН ширзэнД билэнд хузцас эсгэж 08- 8х шахам явлаа. Өдөр цэвэрлэв. Энэ өдөр цэл р эргүү гүйц: Тгар байж. Т гү! мэг, тэпгэрт бүртийхч | ОЧИЖ сануулга өгч, нэр хАДүүлан5 с9х ! цтэй тэ оэыллэслчүЭот шоээшєЕлУЙОГ явдурлынс, ы 7? 8) п с өө З үүлгүй. Би энэ өдөр гэр- хаягийг нь бичянс аза» оноо Ш ааа л хузьд --За хүхдүүд ээ!Өнөө- шамдан суралцаж 2 тээ даавуун ДЭЭРЭЭ янза- Ур ЭХ энсанн Ий Дэр хэн юу хийхээ бодож | Юм байна. Бид цаг мн- БАОТУЛЦЛЧГЙН Ын Би цааш явж, сургууль рамайг босч. тэмцээняд Чи хлхслийхэаглж нут бүрийг үр 4 ур Гоол саар. дээрээ ирж . сурагчийн | явцыг танилцууд гэвэл | НРсэн байх. Гэртээ : эвгөрөөвэл нх зүйлийг -оёЖ хэлэх хогон нэг өдрийг тохнолдуулан юугаа хэлнэ зэ гэж үнэ- эсгэсэн хүүхэд “аг бугых НЬ эШИСВЭНЫ дара түүнийгээ орхчж, гаргасарР салааныхаа ха» хээр айж суулаа. Миний шууд : оёж эхлэнэ. нэ эн мандан ман шан даалгавраа хийлээ. Дараа ын сонинг самбарт хад- хажууд суусан шүүгч Ээд оёдлын машин байна 8-35эд сэн эээллгийнс Хсэ3 самнаж, гэрээсээ лаа. Энэ өдрийн хичээл ОХИДЫН -оросоор цэвэрхэн гэж багшийн- ЭЭ ЭиС, ётэдээ 35) баярлаж: Банх эц ээ лдээ ирээ: ер бусын сайхан болж | ярихыг яана аз. Орос | бигараа- өргөв 25 : Элэ, “өдөр сурагчийн | ӨнГөрлөө Бүх хүүхдүүд | хэлийг сайн | сурахыц | Лийжлдоо багш шт --Эгч зэ! маргааш бас өдөр. Дэлхийн хөдөлмөрч- Л Хичээлдээ сайн бэлт- чухлыг сурагчийн өдрөөр НиЗэмтсЭВЬгэ ? сурагчийн нэг өдөр бол- дийн нх багш В.И. Ле. гэжээ. Хичээлийн да. | Ло Яс махандаа шингэтэл --Чий юу хийж ирэв дээ но бит Тэгвэл Надад , ниНнд мэндэлсний 113 раа Зөвлөлтийн шинжлэх, | ОЛГОЖ авсан /юм даа. ГЭХЭД Р гурван настайд | ЦАМЦ ОёЖ өгөөрэй гэв. жилийн ойн өдөр байлаа. ухаан, техникийн ордон Гуравдугаар сургуу- --В ур лгай эс- ЭН ингэж дүүгээ баяр- Мон | сансар огторгуйд : лийн 9-ийн «Д» ангийн дүүдээ нарвы малгай. луулсагдаа өөрөө ч баяр- зовлөлтийн сансрын “ни- | 593 Очиж В.ОН. Леные | сурагч гэж ирлээ. Одоо 039 цай байна. т НИЙ тухай урар сайхны Г БА: гэв. Багш маань зэвшөөр- сэгчиДд «Союз-Т-8» хол- ЭНХБААТАР Б ЙГ Ний 77 төөр сажкарт инссэн ту- кино үзэв. . . . со - 5 Мрүэ- -эр сур! кл тийшҮл ЭГ! ” 2 хи эхэллээ - хай «Үнэн» сонинд пийт- Мөн сургуулийн сурагч Би спортын мастер Н. кэессЁЁд 4 рч 2 маг Зи наг : ПИГДСЭНӨМӨДӨРЛЛЭЛЦИЙВ. т. лу 3 ртын мастец амархан өнгөрч завсарлах ангийн сурагч Тэдээг уншив. » АМАРЖАРГАЛ Төмөрхуяг гуайтай шатар ХОНХ жингэнэх нь тэр. С- БЯМБАСҮРЭН БИД СУРАГЧИЙН НЭГ ӨДРӨӨР.Є. . “р Нэйнлллас ЗЭС, ЖААЛ» яйслэлн: дугаар сургуулийн 8-ын 4А» апгийн ратч Ж. М эр. еэ Төнхцэцэг сурагчийн нэг Фдроер зэ зургийг зур- САЙХАН Энз дэлхий дзэр | | | Эпх тайван хамгийн сайхан -шш-2” Уяа Энэ хорвоо дээр ! Эрх чөлөө хамгийн сайхан Бид сурагчийп нэг өдрөөр «Их мэдэх ба үл тэдэх» сэдэвт шог гараа тоглосоп юм. Энэ тоглолт шанай йпгийн сурагчдын сэтгэлд их ташаагдлаа. Бид хойшнд ийм шог гараа олцыг бэлтгэн тоглож «Бидний дунд хэцрогчих байх ёсгүй» гэсэн нлтыг биелүүлэхэд тус пэмэр болно. Баг дугаар сургуу. З-ын «Г» ангийн сурагч, сурлагатан В, Дизаабуд, Б, Батдэлгэр Н. Томөрбат Хүүхэд бидний хайртай Аав зэл сайхан Багачууд бидний дуртай Баяр наадам сайхан Сурагч бүхний бахархал Опцын дүн сайхан Баатарчууд бидний хүслэн ! болсон онц Пионерт элсэх сайхан. Дорпод аймгийн Даш- балбар сумын 8 жи- лийп сургуулийн 5- ын «Ав» ангийн су- рагч Д.ЭНХБААТАР Би сурагчийн нэг өдрөөр «Бидэнд дайн хэрэггүй» сэдэвт зохион бичлэгийв уралдаанд түрүүллээ гэж 50 Дугаар сур- |, гуулийн 8-ын сВ» ангийн сурагч Г, Цэрэнжаргал ярьж байна. Сүхбаатарын районы 6 Дугаар сургуулийн ппонерийн бүз- || тэмийл зөвлөлийн дарга С. Нарантуяа сурагчийн цэг одреор “1 | хамгийн олон юнц дүн авчээ, ЁЭ тэ “о шын захидлын хариу. оням 44. "| Эрхэм дүү чиний бич- “сэн захидлыг уншиж, -зур- “сан цэцэг навчийг үзэж их “баярлалаа. Онц сурдаг гэж бичсэ- снийг чинь уншихад сэт- ОН бүр ч таатай байна. “Шинжлэх ухаан, техник асар хурдал хөгжиж бай- “гаа өнөө үед улс эх орон, “ард түмэнд маань эрдэм мэдлэгтэй хүн нх хэрэг- “тай байна. Энэ хэрэгцээг “схангахын тулд сурагч та нар бага, дуцд сургуульд байхаасаа л эхлэп мэрийх хэрэгтэй юм. Бага ангид- сал эхлэн онц сурч оюу- таа хөгжүүлэхгүй бол том болсон хойпоо гэнэт эр- "дэм мэдлэгтэй хүн болох- гүй нь мэдээж хэрэг ээ, Мөн онд сурлагатан су- рагчид сул сурлагатнаа Даан авч тэдэнтэйгээ тогт- мол ажилллис байгаа нь тун сайшаалтай байна. «Нэг тпь нийтийнхээ тө- лөө, нийт Нь нэгийнхээ тӨ- лөө» байдаг мапай социд- лист нийгмийн хүнлэг сайхан чанарыг одооноос эзэмшиж байгаа багачууд та нарт баяр хүргэе, Дэлгэриям аа! Чи дөр- вөн дэлбээтэй гал улаан цэцэг, хоёр сайхан навч зурж ирүүлжээ. Цэцэг бол : хүн төрөлхтөний дээр үсэс » эхлэн хайрлан нандигнаж ирсэн сайн сайхан зүйлийн 5 нэг зэ. Манай оронд тө- “ рел бүрийн сайхан цэцэг элбэг ургадаг юм. Тэдний дотор өвчин эмгэгийг ана- гаадаг эмийн ургамал ч нх бий, Ер нь анагаах ухаанд хэрэглэдэггүй юм гэхэд цэцэг нь | байгаль дэлхийн чимэг, нүд баяс- гаж, сэтгэл саргээдэг. нэг 5 ёсондоо бие, сэтгэлийн ал- жаалыг тайлагч. Ийм уч- раас цэцэг -навчийг хайр- лап хамгаалж байх хэрэг- тай. Энэ нь байгаль орч ноо хамгаалах ажлын нэг чухал хэсэг юм. Байгальд байгаа амьд бие бүхэн өөр хоорондоо хэлхээ холбоотой, нэг нь ! | | Эрээн халгай нь уруул | цэцгийн овогт багтана. Навч нь бөөрөнхий зууван хэл- бэртэй, онь дөрвөн тал» “| тай. Навч нь ногоов хүрэн | ёлагласан үзэмжит сайхан “| бүтэцтэй “учир эрээн халгай “| гэн шэрлэжээ. Түүний дөр- "(ЭШ халтай өвслөг иш нь 5 9-0 см өндөр, Ү43 зэ- утлаг үүсгэх бөгөөд, “байнгын сайн арчилгаа тор- ДоЛТОНД өнгө үзэмжээ алд- “Даггүй” гоёмсог ургамал уч: раас дэлхийн олон оронд рхацп таригдаж, нэлээд " Жишээ ць цэцэг чимэгл8- ОЛийН (зориулалтаар өргөн Ч салтав шаргал захтай ! улаан навчтай сортууд с таригдаж байгаа Эрээн халгайг навч, Сайн байна уу, Дэлгэр-цөгөөгөө тэтгэж. “даг юм. шинэ сортууд бий. “суулгахын гадна. | мөчрөөр ба үрээр тїрьж 2 “Дорпоговь аймгийн Дэлгэрэх сумын 8 жилийн БҮЛБГэ ХиултЭхэ лах сургуулийн 4-ийн «А» ангийн сурагч М. Дэлгэрия- ї гарч бай погөөгөөсөө хамаарч к Өөрөөр хэлбэл байгальд хэрэггүй илүү зүйл гэж байхгүй юм. Нэг- дэл иийгмийн мал сүргийг идэж сүйтгэдэг Чоно хүр- тэл бүгдийг нь устгачихажс болдоггүй, сульдаж до- ройтсон, өвчилсөн амьт- ныг идэж устган байга- лийг цэвэрлэж . байдаг амьтан гэдгийг хүүхэд та нар сайн мэдэж байгаа ом аг мьтан, ургамлын янз бүрийн дүрсүүдийн хоо- ронд олон зуун мянган жилийн хувьсах хөгжлийн явцад бий болсон харь- цаа, байгалийн тэнцвэрийг хүчээр алдагдуулж болох- гүй. Ухамсар мөхөс зарим хүний хайхрамжгүй үйл ажиллагааны уршгаар энэ тэнцвэр алдагдвал хоким засаж залруулж болшгүй тийм харамсалтай хохи- ролд хүрч болох юм. їКЯ- шээлэхэд, Америк улсын Калифорин мужид нэгэн үзэсгэлэнт нуурын дэргэд амралтын газар байжээ. Тэнд тойрон аялагчид ях ирдэг, гэтэл дэлэнч ялаа маш их, тэдний тохь тухыг алдагдуулаад байдаг байж л дээ, Энэ байдлыг өөрч- лөхөөр шийдэж, химийн хорт бодис цацан дэлэнч ялаагаа устгажээ. |Халзах шумуулгүй болсон ч харж балсах шувуу, нуурьш чи- мэг-загас бас алга болсон гэдэг. Хоол тэжээл нь байсан шумуул устсанаас тэр шүү дээ. Хайрлан хамгаалж, ариглан гамнахгүй бол өө- реө ундраад, арвижаад байдаг зүйл гэж үгүй. Байгаль дэлхий мөн адил. Цэнгэг сайхап пгаар, -дэ- вэр тунгалаг ус, үрнил шимт хорс, үй олон ан амьтнаа хайрлан хамгаалж байхгүй, зэрлэг балмадаар тэдэнд хандвал хэзээ Ч нөхөшгүй тарз хохиролд хүрнэ гэдгийг хүп бүр ухамсарлах хэрэгтэй том. Байгаль орчныг хам гаалах үйлс бүх ард түм- ний хэрэг гэдгийг хүүх- та нар сайн мэдэн арпун үйлс маш- жижиг зүйлзэс эхэлдэг юм. Бай- галь орчноо хамгаална гэх- лээр том том уул, ойг той- руулаад хашаа, тор татна гэсэн үг гэж ойлгодог хүн тааралддаг юм. Тийм биш -ЭЭ. эь. Сургуулийн хажууд суулгасан модиуудаа ан- ги, салаагаараа хувиарлан авч байнга усалдаг байвал тэр нь орчиноо кайрлан хамгаалж л байгаа кэрэг шүү дээ. Аягн танхимдаа цэцэг тарих нь цэвэр агаараар амьсгалиа гэсэн үг гэдгийг та нар юу ёс андах билээ. Агаар гэдэг маань мөн л биднийг хү- рээлэн байгаа орчин шүү дээ. Замгүй газраар хөрс эв- дэн давхиж лваа машин, трактор, мотоциклийг улаан бүчтэй пионер ёс- лоц зогсоогоод. түүнийг иоолоодож явза хүнд 1а- маар явах шаардлага тавьж: байвал энэ нь бай- галь орчноо хамгаалахад з0 хих хувь нэмрээ оруулж байгаа явдал даруй мөн. Сансрын эринийг үн- дэслэгч гэн зүй ёсоор тоо- цогддог оросын суут эр- дэмтэн Цияолковский «Хүн төрөлхтөн өлгий болсон эх дэлхийгээсээ гарах цаг удахгүй ирнэ» гэж хэлс- нийг, та нар сайн мэднэ Бид тэр ариун өлгийгээ ч, сансрын уудмыг ч үргэлж ариглан. хамгаалж, бохир- дуулахгүй байх учиртай, Хайрлан хамгаалахгүй амьтан гэж байж болох- гүй. Шоргоолижгиийг хүртэл устгаж болохгүй. Харахад үл ялих цОпкнг амьтан боловч олны хүчээр ойн хортон шавьжийг устгаж, ойг ариутгагч | санитар- чийн үүрэг гүйцэтгэж байдаг учир ой. модны өсөхөд үнэлж: баршгүй тус хүргэдэг амьтан юм Хүүхдүүд та нарын ан- хааран хамгаалж |байх зүйлийн нэг нь ус юм. Их мөрөн ч бай, том жижиг нуур ч бай, гол горхи, бу- лаг шанд ч бай усыг нх бага гэж ялгалгүйгээр түү- ний цэвэр ариун байдлын төлөөнөө үргэлж санаа тавын байх хэрэгтэй юм. Ус агаар хоёр нь амьд- ЭРЭЭН ХАЛГАЙ (КОЛЕУС! үржүүлнэ” Түүнийг 3-4 дүгээр сард иш, мөчир, нав- чаар вь үржүүлэхэд тохи- ромисгтой. “Үүний залуухай мөчрийн хэсэг, навч ишийг тайран авч устай шил са- ганд хийнэ” Долоо хоногийя дараа тэдгээр нь үндэслэж эхлэх ба цаашдаа түргэн ургана. Сонгон авч байгаа залуу иш, мөчрийг 7--9 см-ийн өлдөртэй саванд суулгаж гэрэлтэй газар байрлуулиа Түүнийг шнм тэжээл бүхий ялзмаг, ха алс (4:4:241) хольш «бэлтгэсэн шороо, навч, харьцаатай | хөрсөнд түүн дээ. рээ 1 хувь хүлэр хийш өгвөл сайн ургана. Мон шин- гэн бордоогоор бордож өг- вөл сайн. сын тогтмол дулаар шаар- дагдах ба өвлийн улиралд 15 градусын орчинд байл- гаж болно. Дээрх дулааны хэлбэлзлэлийг хэт ихэсгэх буюу багасгавал ургамлын амьдралд муугаар нөлөөлнө. Арчилгаа тордолгоогы хан- г зс болон дулааны хэт их хэлбэлллэлээс болж амархан үхэх ба навч мө- чир нь урвайж унжих яв дїлд хүрдэм Нарны гэрэлд хэдий чинээ сайн байлгаш, гэрэлтэй орчныг бий болгожс өгснөөр өрэөэн халгайн алаг өпгө улам тодорч, гоё сай- хан өнгөөрөө тасалгааны өн- гө үзэмжийг нэмэгдүүл» Эрээн халгайн амьдралын хамгийн эгзэгтэй үе гэвэл овлийн улирал юм. ралыг тэтгэгч, хүний бо- лон алипаа амьд биеийн орший тогтиох, эх сур- валж гэдгийг та нар юу эс айдах билзэ. Гэтэл усанд янз бүрийн шил, цааз, төмөр, урагдаж хуу- чирсан гутал хувцас гэк мэтийн хог хаядаг муу зуршил байх юм. Ингэж усыг бохирдуулах нь зл- дэз төрлийн өвчин эмгэг тархах шалтгаан болдог байна. Манай монголчууд эрт дээр үеэс эхлэн усанд бохир оруулдаггүй сайхан уламжлалтай, үүнийг хүн бүр өвлөн авч өдөр тут- мын амьдралдаа чанд мэрдэж байх нь чухал байна. Эрүүл энх, цэвэр арнун, гоо үзэсгэлэнтэй байхын тулд усыг аливаа бохирд- лоос цаг үргэлж хамгаалж энэ талаар өөртөө болон бусдад байлга өндөр шаардлага тавын байхыг пнонер сурагч та бүхэнд би зөвлөмөөр байна. Ер нь газар дэлхийн баялгийг үргэлж хайрлан хамгаалж нөхөж сэлбэн байхгүй бол бохирдож хэрэггүй болох, барагдаж дуусах нь тун хялбар гэдгийг үргэлж санаж явах хэрэгтэй. Байгаль бол бид бүхянй злбаг дэлбэг, аз гкаргалант сайн -сайхан амьдралын эх сурвалж учраас түүнийг хайрлан хамгаалж, арнг гамтай ашиглах нь хүн нэг бүрийн ариун үүрэг юм. Биг арваад жилийн өм- НЭ СОНИНД нНИЙТЛүүлсэ! өгүүллээ ийм нэгэн өгүү. бэрээр төгсгөсөн юм, гээрээ зпэ захидлаа гөе гэж бодож байна. Аг- лаг ой, атар талд гарах бүртээ, амь хөнзөгч ззвс- байга- дын тоо с чир багач зуухай, ча 1ло- гдэгийн гарыг сунгадаг болох ай элгэрням чамд ЧИНИЙ найз нэ гын улам ое эрүүл энх, хүсэн ерөөе. хүхлчлэн Ёсолсон БН МАУ-ын гавьяат багш профессор 1а болон эхдөд сурла- эр амжилт, сайн сайхныг цэвэгмид Бэ шонтокл Ун л ол гол 785717 122-02-0:2-:1000- хаас байгга болгоомжилж, бага зэрэг бүлээн усаар хөр- сийг чийглэж байх хэрэгтэй. Ургаж өсөх тохиромжтой нөхцөл бүрдсэн орчинд эрээн халгай өвлийн ульралд ч ЦЭЦЭГЛЭХ Нь “олонтоо тТо- хиолддог билээ. Цэцэг со. нирхогчид уг цэцэг тэжзэл- лэг чанар сайтай хар шороо, навч, ялзмаг, хүлэр, элстэй хөрсөнд сайн ургаж, чий- гийг нэлээд хэраглэдэг гэ- рэлд хурдан ургадгийг ан- хаарах хэрэгтэй. Эрээн халгайг сарүүн улиралд тө- дийлөн их усалдаггүй харий эддэв хортоп шавьжийн гэмтээх явдлаас сайд хам- гаалах хэрэгтэй. Эрээн халгай нь «халгай» нэртэй боловч орчин тойрон- Доо чимэг болдог опцгой чу. хад гоёл чимэглэлийн урга- шал мөн Өсөлт хөгжилтийг улам түргэн болгохын тулд хөрсийг сард нэг удаа цай- Эрээн халгай амьдралынбүх Энэ үед агааржуулалтыг ны идээ (шаар) бүхий усаар хугацаанд 186--18 граду» сайн Хийж салхннд цохиулга-усална. (Мөн тарал бүрийн ЗАРИМ (крассула) (Алоэ) Исрэг Кяслнпа (оксалис) Лазаадай Цереус (цереус) Манхрөө Сансельера (Сансеэно- | ра) Ногоодой Хорофитум (Хлоро Фитум) Нягшар Буксус (Буксус), Өлөвс Цилерус (цяперус) Сараан лилия (лилиум). Саризахай НКрипнум (Крянум) Сарпай Роза (Роза) Сүлжгэнэ Традссканция (Тра- | дєскантиа) | Сүүт өвс Молочай (Эуфорбяа) | Сэрүүцэг Нарцисс (Нарциссус) | Ташига Кливня (Клипна) | ! | | Тунхуу Хризантема (Хризанте- Хаварсал Примула (Примула) Хайтан Бегония (Бегонниа) Хамба шарилж (Алтан товч| Ромашна (Ромашинин) Хэхлүүрдэй Мамилярия (Мав- милларниа) Хөхцөг Цинсрария (Цинера- риа) Хумсаа будаг Бальзамин (Баль- замина) Цахирмаг Орхидей. (Орхидей)у Цэгцүүхэй Олеанлр (Олениде: ХОЕР, ГУДАМЖ ТАЛБ/ . чимэглэх (МАНДЛЫН) цэцэг (НЭГ НАСТ) Ангир таваг Ипомея (Нтпомеау, Арапзалаа Флонс (їрлонс), Гагадай Амарант (Амарантус) Голгэсэр Астра (Каллис-тефус) Гүнгүм Календула (Калипдула) Гялбалзал Настурцилй (Тропео» лум) Майлаад Шалфей (Салпиа) Мандарваа Георгина (Далпа) Морин шүд Портулап (Порту- лакау. бордооны холимогтой ший« гэнээр бордож .тордохын хамт, тасалгааны дулаантай тэнцүү бүлээн усаар зөвлой шүршиж, навч, мөчир, ишип дээрх тоос шороог цэг вэрлэх үь тохиромжтой: Ж. ЦЭРЭННАД мид, шнэлийн шагиалт, яан «Их насны морьде шүлгээс нь нийтэллээ, Их Марко Манай зигид Ирчихсэн байна, Ирэх ирэхдээ Миний хажууд Суучихсан байна, Багшийг асуухад Баруун гараа Өргөж, харагдана. Бас тэгээд Бангар сахлаа Илш үзэгдэнэ. За цааш нь Завсарлага болохоор Бидэптэй тоглоно, Засаж бэлтгэсэн ТГалбай дунлуур Бөмбөг элдэнэ, -- Хөөс Марисва -Хөоөж ирээд Хаалганд оруул гэж Хөөрч баяссан Хөөрхөн хүүхдүүд Хөндлонгөвс хашгирна Дараагийн хичээлд Карл Маркс Жсуутлаж байна, авсны томьёог рл Маркс Бичин байна. Онц авчихаад Манай Маркс Инлэж байна. Онцлог нь гэвэл Шилээ харин Маажлдаггүй юм байна, Ер инь тэгээд їШилээ маажтпаа Монголын Зохиолчдын Эв- хүүхдийн зохиолч Д. Давааням, су. рагчийн жилийг тохнолдуу- дэг ном бичиж байна, Ма- най сониц өнөөдрийнхөө ду- гаарт уг номд орсон аарим ., ММАРДСТАЙ ЕН НЭГ ШИРЭЭНД СУУЖ БАЙЛАА. 1 59 “Авай Татлсштл Бодлоо, Тадас инь р өихийдөө л гэхэд МУСА сурагчийн ВЫ том даа гэж үүднээсэл би Сэрсэн хойноо Зүүдэндээ боловч Марнстай ууласандаа, » Бахархлаа, 7 10У ГЭЖ ШИВНЭЭ 50Л Харлаал, Хапанд зураг байна, Хамгаас дотио Лепипий зураг байна, Хайр булаам энгийн сайхан хөрөг нь байна, Тэр зурганд нэг охипыг Ильич Тэвэрч байгаад инээмсэглэн зогсоно. Тэгтэл бас ногоо охин Ильичийн чихэнд Тэрүүхэндээ нэгэн зүйлийг шилнэж харагдана. Авл ч юмуу, Танл ч юмуу тэр охины хэлэхийР Агуу Ленин сонсоод баясаж байгаа үзэгдэнэ, Аминчилж чухам юу хэлж байгааг Ажиглан байхдаа би нингэж бодлоо. Тэр охип Ильнчнд шивнэн хэлэхдээ »-- Тэгэхээр байна шүү хобулаа эндээсээ Тэрэг машин хэрэглэлгүй шууд яваад Харин Шверийн бульварт очин нуугдан: тоглоё гэсэн байх, Өс бол тор охин Ильнчид -- Өрвээхэй зурах гээд болохгүй юмаа Элбэлцож туслах зав байна уу, Харин Энэ тухай хэнд ч битгий хэлээрэй гэсэн байх Угүй бол тэр охип Ильнчид »- Үргалж та ажиллаж суух юм. Амарч бай гэж Үүнийг эмээ минь дамжуулсан юм шүү Үгэнд нь орохгүй бол гомдоно доо гэсэн байх Нэт бол тэр охин Ильнчид -- Нээрэн манай айгийп Петя Нэрэлхүүгээс биш сайн хүү шүү Харин Нисгэгч болохыг хүсдэг юм. Дэмжчихээрэй гэсэн байх. ЇРЕКНЕКИЙН ТУДАМЖНЫ ХҮҮХДҮҮД Брежневийн, Гагарины Ард Аюушийн Бидний л дотно хүмүүсвлн “Алдраар овоглосон Нээрээй сайхан Тэр олон гудамж талбайн Нэгэид нь би зэж, аавтайгаа Амьдрап суудааг Байрпиы минь хүүхдүүд Эгэал цад шиг цөмөөрөө Байшингийн ханан дээр Өлдөв зүйл эрээчдэггүй юм, Гутлаа енгөлдөг зах Нь хиргүй, "Таалбайдаа цэцэг тарьсан орчиндоо хоггүй Гудамжаа цэвэрлэдэг 2 "Таныг очиход хүндэлсэн Хичээлдээ бол хэц нь Ч гэсэн - Онц сурна, дулд дүнгүй - Хийснээ бол хэлээ ч гэлээ Онцлон үзнэ энэ Нь маргаангүй Ах шигээ, аап, зэлс шигээ Тийм л найртай аргагүй Ажилсаг пөэрээн ажилсаг Ийм л олон хүүхдүүл... Брениепийн гэсэн яруу сайхаи. хаягтай Тэпүүн уулны гудамжиндаа Бид дандаа дүүрэн жсаргалтай Тэгш сайхан амьдарч байна. Тэр их хүлий цэрзэр опоглосонН түмпий бэлэгласан Шинэ сайхан хорооллынхоо гудатон, талбайг Шил толь шиг цэвэр ( байлгах болно. дЭЖИЙН АЖЛЫН ГАЗРЫНХАН ӨЭэл: мипь Эгэлгүй сайхан ээж! минь Одонгоор шагнуулсан үйлдвэрт Оёдолчноор тэр ажилладаг юм. ! Тэгээд ч зөвлөлт Миннїї ээлийн Мэргэжил гэвэл сайхан Гутал хийнэ, Гутал обио, Хорин жил үүнийг лхийж Хосгүй их алдрыг ” хүлээсэп юм. Улсынхаа буянаар Москвад очин Улаан талбай дээр зургаа авахуулсан юм. Торийн тэргүүнээс одон гардаж. байхдаа ЇТев Хороондоо баярласнаа хэлсэн юм. Ээжийн ажлын газрынхан г гэж ӨЭгэлгүй сайхап хүмүүс | бий бас Одонгоор шагнуулсан үйлдвэрт Оёдолчноор тэд ажилладаг юм, Миний л мэдэхээс тэдний Мэргэжил нь гэвэл сайхан Гутал хийнэ, Тутал оёно, Ажлаа тэд үргалж магтана. Алдар “гавьяа. гэл үнэнээсээ хэлнэ. Ээжийн минь адил гологдол гаргадаггүй Энэ л ажилдаа эзэн нь болсон Үйлэн дээрээ нэрээ тавьдаггүй Үйлдвэрийнхээ хаягийг дурайтал бичсэн Хараад байхад хайр ( хүрмээр Хамт л тэдэнтэй ажиллаж ( баймаар Эзэн шиг шинь нэг л ондоо Эгалгүй сайхан хүмүүс, ? бий, Үйлдвэр нь ч одонтой, ТҮйлчид нь Ч одонтой, минь ажлын (| газрынхан гэж Эрэн үеийн тэргүүний ӨлКИЛЧИД, А Энэ л сайхан зэлсийнхээ, ҮЛГЭР Хөөрхөн охин бодож, бодож Хөгжилтэй үлгэрээ ингэ эхлэв, -- Урт сахалтай өвгөн байжээ. Уран гартай өвөө ажээ. Олоп сайхан хүүхэдтэй юм байжээ. Отгон нь гэвэл над шиг ажээ. Амтат чихрээр манлингууд хийжээ, Ар араас нь цурруулж тавьжээ, ТГарахыпл хооронд хүүхдүүд нь иИДЧиХжЭЭ, Гайхширсан өвөө дуугүй өнгөрчээ. Амтат чихрээр моогнүүд хийжээ. "Ар араас нь цувруулж тавьжээ. Восохын хооронд хүүхдүүд нь ИДЧИХЖЭЭ, Бодлогоширсон өвөө дуугүй л өнгөрчээ. “Амтат чихрээр маамуунууд хийжээ. "Ар араас нь цувруули тавьжээ. Хэд хоног өлгөрсөн аисээ, Хийсэн зүйл нь хэвээрээ Л байжаэ, "Арааны шүлс асгараад л ТЭ5 т: байжээ, Айлын хүүхдүүд тэсээд л өнгөрчээ. Маамуунд бид хайртай гэлсээ. Магнай тэнийн эцэг ть балрлажээ. Хөөрхөн охип болож, бодож Хөгжилтэй үлгэрээ ингэж төгсгөв. Б0ДОЛ МИНЬ . Бодлоо. Бодол минь сонин байлаа. Улам, улам бодлоо Ургуулап, ургуулап бодлоо, Халзан хурга минь Хүний хэлзэр ярих юм, Хааш нь намайг бэлчээх бэ? гэ Асууж байх юм. Номхон хээр минь Ногоо хазлангаа ярих юм Номтын бэлчээр өвстэй гэж Зөвлөл, байх юм. Хургаа туусаар би Явж байх юм. Хурганууд надад Хэлж байх юм. Ширүүхэн туугаагүйд чинь Баярлалаа гэж байх юм. Шилбүүрний хэрэггүй зэ орхи гээд Гуйж байх юм. Бодол минь үргэлжиляс байна... Хоёр хурга захлаяс зогсоод Харэлдэж байх юм. Хохь чинь шүү гээд Хоорондоо тэд муудалцаж байх юм. Томоотой бай гэж би өөрөө Зөвлөж байх юм. Тоохгүй болохоор нь би бас Гомдож байх юм. Харсаар байтал хоёр хурга Мөргөлдөж гарах юм. Хайран духаа хагалчих бий гэмээр Зөрөлдөж байх юм. Л) х хэвдэв, 77-07 бИНДЕКС-14140!,, Бутарчих юм. . » Водлынхоо дараа нэхэн ? 32: бодлоо... - Хоорондоо эвгүй явнаа гэдэг Муухай юм, : хурнын өдөр бодохиоо ч юм, Сайхан бодлыг сарипуулж Чадах юм. Саруул дэлхийд мөргөлдөөп Й битгий Гараасай билээ, - ИИНИЙ ЗУРСАН ЗУРГУУД Зүүн цонхыг нь Наран тийш харуулш Зургаан цонхыг Нь Сүүдэр талд нь оруулж Довжоо нь харин Өндөр биш гишгэхэд эвтэй Долоон давхар Я Өнгийн байшин зураа, Доохон талд нь бодож бодож цэнхэр бэхээр «Дорж тяайзын цэцэрлэг» тэж бичлээ, Зуун адууг Урд энгэрт бэлчээж Зургаан адууг Усны захад зогсоож Ойролцоо нь харин Малчиы хүү баяр хөөртэй Олон сүргээ Маллаж явааг нь зураад Олох хаягийг нь Бодож, бодол цэнхар бэхээр «Отрын сайхан бэлчээрт» гэж бичлээ, Зуун хүүхдийг Туг өргүүлэп жагсаан - Зургаан хүүхдийг Тууз бариулан зэрэгцүүлж Хот нь харин Маш гоё өнгийн чимэгтэй Хотол түмэп нь Майн баяртаа жагсан явааг нь зураад Хойхон талд нь Бодол: бодож цэнхэр бэхээр «Хосгүй баярт өглөө» гэж бичлээ, Зууп түмэн алимыг Хашуу талдаа оваоляг Зургаал ширхэг алимыг Хамгаас түрүүнд дөхүүлж Дэргэд нь харин Багш Ленин баяр хөөртай-- Дэлхийн хүүхдүүдэд амтат Ї Ч алим Түгээж байгааг нь зураад Дээхэн талд нь нэрийг харин бичих гэснээ. Дэлхий даяараа мэддэг юм чинь ээ гэяс бодлоо. Урлагийн үзлэгийн хо- шой алтан медальт, Хэн- тий аймгийн Хэрлэн сумын дунд: сургуулийн улс рийн дууны И. Наранцэцэг тө ахлагчтай «Ундраа» хамт- лагийн дуучид. С. БОДООШИЙН авсал “гэрэд Зураг 2------2-ш-т--шш--стшш-шт-ш-1100001 11343478910 12345 78910112 Б ” 4 Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ 1 77 27 ЕВ 25 ЕЭ С СО сомрть---үтгүэ эл 221 “ог ОЛОН УЛСЫН -8. МАРКСЫН -Д.СҮХБААТА- - ЯЛАЛТЫН -В.И.ЛЕНИНИЙ -- МХЗЭ-ИЙН 18 ХӨДӨЛМӨРЧДИЙН МЭНДЭЛСНИЙ 165 РЫН НЭРЭМЖИТ БАЯР. НЭРЭМЖИТ БҮХ ДУГААРИХ ХУРАЛ ЭВ САНААНЫ жилийн он “ МОНГОЛЫН ПиО- ХОЛБООТЫН ПИО- НЭЭГДЭНЭ ЭГДЛИЙН ӨДӨР НЕРИЙН БАЯГУУЛ- НЕРИЙН БАЙГУУЛ- ёс 20 й ЛАГА БАНГУУ- ЛАГА БАНГУУ- ПАГДСАН ӨДӨР, ЛАГДСАН ӨДӨР ! | | 1 п| Ї 1 | 4 г | 40 дэх жилдээ Өө 535 (1857) Өө 1983 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 30 ё БЯМБА Өө ҮНЭ 10 МӨНГӨ Байр) 17 : дүрээ 8ч727ь ёёєтАА буд? Минөне 177 1222: Т48АҮ ТӨВЙаа АМУАҮЗ ал зихли (111 м Ү 77 Ян, е к, УУУЖ, по ШоЛСЛЫ. 2/ зэ "724 81 47 4 (4 | Саяхан Улаанбаатар хотод болсоц Аац, Ном- хоп далайн энх тайван 1 аюулгүй байдлын төлөө | | бүсийн бага хуралд оролцсон дэлхийн энх 4 тайвны зөвлөлийн срөоц- 1 хийлогч ГРомеш Чаидра | «Пиоперийп үнэн» соцн- ноор дамжуулан шонго- лыц өсвөр үенйнхэнд хандаж бичиж байна. Энз 1983 онц бол эь хийг эрхэмлэн үздэг цийт хүмүүсийн хувьд нилээд взэдрээтэй жил бийна. Яагаад гэвэд АНУ дунд зайны тусгалтай пууниик гаа епропт байрлуулахыг завдаж байн» Бүгдээрээ цөмийн дай- ны аюулын эсрэг тэмцэх ёстой. 1983 оныг Монгол ород сурагчийн жил болгон гзарласанд би баяр ) тай байна. Учир нь энх Їс, 9.2: 5224) зудш«С сад Мээ- - ЁЛорхл, тайвны төлөө тэмцэх яв- : ы” дал орон бүхний хүүхэд 7Е багачуудын төлөө тэм- цал юм. : Хүүхэд та бид нар хамтдаа байна. Тиймээс ч бид ялах болно. РОМЕШ ЧАНДРА 1983 оны дөрөрдүгээр сарын 326. Алилчны йруны пионер сурагчид 1ХЗЭ:ийн ХҮУЛГ их ху- рал, монголийн пионерийн «Залгамжлагч» У чуул- ганыг угтаж «МХЗЭ-ийн хойчийг изр төртэй зал- тамжилья» уриан дор «Залгамж . үе» | 8япаар Нийслэлийн амжилттай аялж райопгы хэмжээгээр сурлагын ча- нарыг 1,2 хувь «Номын ахиулж, сайп нөхөр» ЗУРАГ ДЭЭР: г- «Залгамж гавшгайч 41, үс» 10, 80, 34 Т. Байгалмаа, :1183-108Н ХОйЧИЙГ ЮР ТӨРТЭЙ. ЗАЛГАНЖИЛЬ! үнэмлэхтэй 200, «Д. На- цагдоржэ». тамдөгтэй. 240, хөнцөмж ёє» алгыг ганш тайчид 0 шахам төр- экээ: МХд9э-мйн, ХУШ ү их хурал угтсан пиоперийн сайн үйлсийн буухиа пом аялуулж, шинонерийн тэр: түүний хамт олны турш- дага санаачилгыг нийтийн хүртээл болгожээ. Мон- гол хэл, математицийн олимпиадад 86183 сурагч, пнонерүүдийн дунд 80- хиогдож байгаа. төрөл бүрийн аяп.. операцид олон мянган хүүхэд оролцсон байна. Райспны 8, 10 жяїнлийн 12 сургууль, үйлдвэр аж ахуйн газартай шефийн холбоо тогтоож, 4 сур- гууль хөдөлмөр амрал- тын зуслан байгуулж, 8653 сурагч 201 хологоор зуслаид амарч 2318 хө. дөлмөр өдөр ажиллаж, үлэмж зүйлийг хийжээ. Райопы нийт сурагчид дүгээр сургуулийнг сурагч ”туяа, /Т. !Твөмөр, тантэрэл, 115” "Эрхэмбаяр, "А-“Арнун- жаргал нар, аяны Ц.Ганболд, Ц.ССанпбалр, ЭН. Мөнх- 0РОС ХЭЛНИЙ БАЯР В.И. Леннпий мэн дэлсний 1183 жил, Лепи- юМЙ номсомолын 65 жи лийн ой, МХЗЭ-ийн ХУ!!! их хурал, Монголын пно- нєрийп «Залгамислагч» М нчуултан угтай: зохиосоц орос хэлийй баяр сур- гууль бүрт амжилттай болж өрөрлөө. Орос хэзлций баяраар нийслэлийн сургуулиу- давс шалгарсан тэргүү” НИЙ багуудын үзүүлэх тоглолт саяхан вөвлөл- тийн шинжлэх ухаан соёлын ордонд боллоо. ӨУРАГ ДЭЭР: 34 дүгээр сургуулийн Орос хэлний энэ баярт нийслэлийн 84, 40, 18, 283, 14, 5, Налайхын нэгдүгээр сургуулиудаас шалгарсан багууд орол- цож ВИ. Ленин, Д. Сүхбаатар нарын үйл амьдрал, БХЛНЗЭ, МХ ЗЭ-ийн хамтын алилла- гаа, алдар гавьяа, мон- гол, зөвлөлтийн ард түм- ний ган бат найрамдлын тухай орос хэлзэр ярьж, урлагийн сонирхолтой тоглолт үзүүллээ. тоглолтод дүгээр Үзүүлэх нийслэлийн 34 яДөл» багийн тоглолтын хэсэг 52 топн хадлан бэлтгэж, 10838 литр сүү саал, 2409” анги бүлгийн 8000 гаруй пиопер нийгмийн тустай хөдөлмөрт оролц сон байна. . В. И. Ленипий жөрэм- хит БХПБ-ын тэргүүн туршлагаас суралцаж, «Бид артеит очио» теле олимпиад, орос хэлний баяр, зөвлөлтийн Дуу дуулаачдын уралдаан, «8ХУ-ыг Хэр Сайн мэдэх вэї» асуулт хариултын уралдаанд, 52, 84, 18 дугаар сургуудиуд сайн оролцож, 1000 гаруй пионер аөвлөлтийд пионе: рүүдтай захидлаар харил- цаж байна. Найман жи- лийн 260, 10 жилийн 41 дүгээр сургуулиуд районы хөдөлмөр, соёлын аварга сургууль болж, районы тэргүүний пионерийн 0ү- лэг 4 төржээ. МАНАЙ СУРВАЛЖ ЛАГЧ Н.САл- Энхжаргал, сургуулийн баг нэгдүгээр байр, 18 дугаар сургуу, лийн баг хоёрдугаар байр, 40 дүгээр сур гуулийн бзг гуравдугаар байр тус тус эзолм, дДип- лом дурсгалын зүйлээр шагиагдав- Орое холний энэ ажиллагаа баярын нь манай өсвөр үеийлхэн их Ле- ниний хэл орос хэлийг шамдан «сурахын телєө шаргуу хөдөлмөрлөж, орос хэл сурспаараа эрдэм боловсролоо улам баяжуулж байгаагийн нэгэн тод илрэл боллоо, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ урлаг тийн жилт ний пинонерүүд оролцлоо. ёл 9” “ФАНСРЫН НИСЭГЧ, | ХҮҮХДҮҮДИЙН. ДУНД Саруул уулам танхимд БНМАУ, ЗСБНХУ-ын хүрч байна. Дээрх сур- баатар сацсрын нисэгч лага, хөдөлмөрийн аянд 7Күгдэрдэмидийн Гүрраг- Ганхуяг даргатай 1.-сс- чаа орж ирэхэд ёслолын лаа тэргүүн байр эзэлж хувцас өмсөж, хүүүндээ 7Н. Гүррагчаа таныг са- улаан бүч намИруулсан ллааидаа бүртгэр авах эрх цовоо. сэргэдан охид, оляс аваад улам чармайн хөвгүүд суудлаас босож алшллаж байна хэмээн алга. пишигнүүлэн ташиг мэдээллээ- --08 М1123ү -с- Манай бүлэг сургуу. Санарын инсэгч ахаа лийнхаа социалист урал: Сайн яваад ирэв үү даанд улирал бүр тар- Бариланар ахаар ын гүүн байр ззэлнс ирспээс Саатац уулзаад нрэй үү. гадна шинэ Дуу, шүлэг, хэмээн цангинатад дуулж бүднг олныг сурлаа. УУДЛАВ Биеийн тамир спортоор ЭД ЛЦҮРИЦЦАЙВ байр ГАН үргэлж, хичээллэдэг су- яа инээмсэглэн, толгой рагчид олон бий- Сурагч дохїиц. хүүхдүүдэд талар Адилбиш, |Батменх, Ор- хал илэрхийлнэ. Бүлгийн гилмаа, Хашбурам, Мөнх дарга, оиц сурлагатан Т- ул нар хойгей атлетик, Оргилмаа цуглаалыг нээж хэлэхдээ --Манай бүлэг 1982- 1988 оны хичрэлийН жилд БНМАУ-ын баатар, ЗСБНХУ-ын баатар санс- рын -иисэгч Ж. Гүрраг- чаа ахын изрэмжит бүлэг болохоор үүрэг авч амжил- лаад авсан үүргээ ам- иаглттай биелүүлж байна. Энэ хичээлийн жилд улирал дараалан 100 хувь суралцаж онц, сай- ны эзлэх хувийг 54,8 хувьд хүргэлээ. Хоёр су: рагч дундаас сайнд, 1 сурагч сайпаас онцоддэв- шин суралцаж, таван он- цын эзэн 4, «Залгамж үе» аяны гавшгайч б, «Номын сайн нөхөр» тэмдгийн хоёрдугаар болз- лыг 7 сурагч биелүүлэп гэл: рапортлахад ангийн дарга Д. Отгонтуяа: -Номын санд ангийн бүх сурагч карттай болж 600: гаруй ном уншсан. Дугуйлан секцэд 28 су- рагч суралцдаг. Баатар ах таны нэрэмжит сург лагын аяныг 8 удаа, хө- дөлмөрийн аяныг 2 уда ОНЦЧУУД Нийслэлийн рапопы чуулган Муулганд ХҮЙ! их хурал, лын пиоперийн гамжлагч» У чуулган уг: таж сурлага хөдөлмөр, " спорт, олон ний- ажилд онцгой ам- гаргасан тэргүү- ажилчны пионерийн ХЇ саяхан боллоо. МХЗЭ-ийн Монго- «Зал- "Тийм. болохоор төлөөлөгч бахархан чуулганы пионер : ярнх зүйл их байна. Чуулганы төлөв- лөгч 80 дугаар сургуу- дийн б-тийн сурагч, Марийаа: бүрт «В» ангийн бүлгийн дарга Б. --Манай бүлгийн хамт олор ахмад үеийд хувьс- галч дайчин уламжлалаас суралцах талаар ажил дийн боллоо: бүлгийн нилээд зохиож Г. Бумцэн- нарамшнт бүлэг Пионер бүрийг ажилд ндэвхтэй “аохион явуулж амшилтад тэшүүр одон бөмбөг, хол ойрын гүйлт, уртын , ха- райлтаар хүч чадлаа сорьж хот, район, сургуу- лиудын уламжлалт спар- таквиадад 1 байр, дуут жагсаалын үзлэгт район- доо Ш байрт шалгарлаа. гэж бас нэг хүү цовоо дуугаар зарлар хэлэв: Ж. Гүррагчаа рапор- тыг сонсон: харну талар- хал илэрхийлээд хүүх- дүүдийн “ сонирхсон сан- сар " судлалын тухай асуултад дэлгарэнгүй сайхан хариуллаа. Дараа нь тус бүлгийг» пионерүүд сансрын нисэгч, баатар ахдаа концерт тоглож сопирхуулан- Ингэж БНМАУ-ын баа- тар, ЗСБНХУ-ын баатар, сансрын ннсэгч Ж. Гүр: рагчаагийн нэрэмжит нийслэлийн |ГУ. сургуу: лийн тэргүүний 9 дүгээр бүлгийн пїиоперүүд санс- рын нисэгч баатар ахтай- гаа уулзалт зохиож нэгэн жилийн тайлангаа тагив. Г. СсЭэСМЭЭ оролцуулахын тулд «Сур: лага», «хүмүүжил», «эрэн сурвалжлагч», «иүдлэон хамгаалагч» чариун цэвэр», «баатар- чуудыг халамжлах» гэсэн зургаан хэсгээр ажлаа явуулдаг. Энэ зургаан хэсэг бүр долоог хоногийн | тодорхой нэг өдрийг ха- риуцаж аляслаа явуулдаг гэлээ. Бүлгийн дарга Ма- 3 ринаа хамт олиоо сайн зохнор байгуулахын 833- рэгцээ зургаан жил Дё: р раалап онЦ суралцаж | 45 онцыг эзэмшигч”, «залгамж үе» аяны гавш- гайч болжээ. Мөн тус сургуулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Д. Баярцэ: цэг долоон жил дараалал онц суралцаж байгаа юм. Д. Баярцэцэгийн булгийн- хэн нх. зохиолч Д,. Иё- цагдоржшийн нэрэмжит бүлэг болохоор авсан үүргээ. амжилттай бие лүүлсэг амншлтаар МХ ЗЭ-ийн ХУЙГ их Монголын хурал, пиоперийп «Залгамжлагч» | У чуул: ган угтаж байна. Энэ бүлгийнхэн Д. Нацагдор- эхийн нэрэмжит хүндэтг9- лийн ширээ ангидаа бий болгож тэнд тэргүүний сурагчдыг суулгаж байиа- Тус бүлгийнхний |сурла: гын чанар 45,7 хувьд хүр- чээ. :А.ДЭМБЭРЭЛ | тинасалц шимээилны (авсалны шийшлилц шилжин шинжижэн Жин мөнгөн 2 шэсд ” Америкийн | Нэгдсэн байгаагаа бичжээ, хийхийн төлөө байна роповт хүсчээ. байна. Юрий хариу захидалд Өгүүлэхдээ: хидлыг хүлээн бусад улсаас бүх хөвгүүд, охид эпэ Бомы - «Таван тивийн хүүх- дүүд. хөнөөлт | дайпыг эргүүцэж: байна. | Ато- “мын “бөмбөг хэрэггүй, аз жаргал хэрэгтай» гэж “газар газрын хүүхдүүд | бид гар гараасаа барил- СО ЦаН дуулцгааж байн4- | Зүс царай, хэл яриа ТЭЭН өнгө өөр ч, бид- “НИЙ хүсэл эрмэлзэл нэг юм. Энэ бол энх тайвал, эрх чөлөө, ас. жаргал, “Эрүүл зих, баяр баясга- Рэмгийлэгчдийн , Нагасани хотууд ДЭЭР атомын бөмбөгийн “аюул одоо болтол үе тэнгийн япон нарыг маань ша- Ї байна. варийн бичгийн дарга Юрий Андроповт захилал ирүүлж, Улс, “ Бөклэлт Холбоот Улсынхоо- ронд цөмжийн дайп гэрах пий дэгт сэтгэл мяш их түгшиж «Та дайн уу? эсвол дайны эсрэг байпа уу. Хэрэв та дайны эсрэг байгаа бол дайн гаргахгүйн тулд юу. ” хийхгэж байгаагаа хэлж өг- зө үү?» гэж тэр Юрий Айд- ” Юрий Андропов энэ аахн- далд Харлу сахндал бичсэн Андроповын 2 Эрхэм Саманта! Чиний за- авлаа. Одоо танай орпоос болоч дэлхийн падад ийм 08- 80.2 207Є?, бФїє7,8.6) (55784Ё 7 4,617 ФИЕВ, 01578178 (88. 8010851000980 уншдаг юм. МЭДДЭГ богоөД шаш дуртай гэж чи бичээд. Дайн гаргах- амсгтой хүн, хүүхэд багачуу- дыг алж хадсан юм. 10 настай америк сурагч Манай хоё охин Саманта Смит ЗХУКН- Өмийндайн шуоуллрлдынх Мавай ялалтаар дууссал “ин Төв Хорооны ерөнхий |СЭТГэд маш их түгшил: Зарын нис Эихлуйлан Ээвилэиоєсн байж, олон ард түмнийг на- гүй байхын тулд би, цястын улаач | эзлэгчдоэс л динйг юу т БУНы алс вэ? гэж асуужээ. ши 4-4 тєлєв хамтран бүрийн эвжиэр бол хүн тэмцсон билээ. Сургуульд Ё лж заздаг түүхийн (хичээлээс Босын 8суудлын дотроос чи үүнийг мэдэж байгаа ГЭ- явгийн тол нь юм. Чиний дэгт би итгэж байна. Бид уултад нухацтай,үпэнч Одоо ч дэлхийн бөмбардаг шударга хариултын. үйдэслэгч аугаа В. И. Ленип сургасан юм. их Дайп хичизэл г зөвлөлтийн олоп сая эрэгтэй, БИД ДАЙНЫГ ХҮСЭХГҮЙ хүүхдүүд бидний. энх тай- ван, эрх чөлөө, аз жарга- лыг: эрхэмлэсэн”дуу хоолой тивээс тивд ДАМшШИН ЦУУ- райтсаар: байна. Цаашид ч цуурайтах болно. Хүн төрөлхтөний- гэрэлт ирээ- дүй болсон “бяцхан үр?э элгандзэ тэврэп, бүүвзї! дуу намуухнаар аялай суугаа эхийн, амгалалд нойрсож буй бүлтгэр үрийг цочоош, аюул ут руулах эрх хэнд Ч байх- гүй. Хорвоо ертөнцийн хүүхдүүд бид коммуннз- мыг гардав байгуулагч, ирээдүйн гариг . оддын эзэд билээ Иймээс бид взөвхөд энх тайвныг «ХҮС нэ. Хөнөөлт тэй. Сүхбаатарын районы 7 аа үнд Сургуу- шЛВМүүЭ ХиВь ангийн сурагч дайн сөнөтү: С. ЭНЭБИШ Зувы өглөөний нар ал- тан «шаргал өнгөөрөө амьд бүхнийг сэргээн но- гоон ойв захад өнгийн цэцэгтэй үзэсгэлэн буг лаалдан гялалзах бяцхан тосгоныг гийгүүлнэ. их шувууд жиргэх хөгжим Бяцхан хотхоны залуу ир- гэдийн тайван хөгжилтэй дуу Ч түүнээс дутахгүй гэсэц юм шиг Хөг ний- лүүлэх нь бүр ч сайхан. Энх амь, бахархал болсон «Найрамдал» зус- ” 2 жэгэ шЭ2л2 нил и------7-7-7277 : - Самаята аа, ЗЯвшлелт Хол- боот Улс манай хоёр орны хооропд дайн гаргахгүй байх Єр нь дэлхий өртөлцөд дайн гаргахгүй байхын тулд бүх- нийг хийхийг хичээн эрмэл- зэж, хийж ч байпа, Зеввлол- тийн хүн бүр ингэхийг хүсч байгаа юм. Манай төр улсыг хүн бидэнд ингэж их аймшиг- 2эшииишшэшэштшиишлииишиииилилииилллииииын дээрх хол ойрын бүх херш- ТЭЙГӨӨ онд амгалан аж төрөн амьдарч, харилцан худалдаа хийх, хамтран ажиллахыг маш их хүсч байна. Ашерн- кийн Нэгдсэн Улс шиг ийм аугаа их оронтой ч мбп ийм байхыг хүсч байгаа Нь м2- дээж, - Эгшин зуур олон сёя хү- МАЙГ алж устгах чадалтай аймшигтай завсог болох дө мийн зэвсэг амирикт ч, бидонд байна. Бид энэ зэвсгийг хо- хидал олон ирж байна. тай, хичнээн (нх сүйрэлд зээ (ч хэрэглэхгүй байхыг Захиллаас тунгаан тарьдгийг зөвлөлтийн хүмүүс хүсч байнд, Чухан ийм Л22- ун н үзэход сайн мэддэг билээ. Нацист 3 Ч Хол У см танай нутгийн хүн Марш Герман улс бүх дэлхийд рогс өвлөлт фоот Улс Тиены алдарт номонд гардаг ноёрхол тогтоохыг сапаар- эн 8 ориг гс Том Сойерын найз охин Бэг- 2 давхин нэгээ хэнээ лцсҮр хаж, 42 жилийп омнө мапай хэзээ ч! хорэглэхгүй | гэдгээ аг шиг зоримог үнэнч шу- ороп руу довтолж олон мЯян- дэлхий дахипд Ёс тертой 24р- дарга охип байна гэж, би гач хот, суурийг шатайитүй- дасан билээ. Ер пь бид энэ бодол байна. Манай орлы мэрдэж, цөлбөп хоосолж, зэрсгийг цаашид үйлдвэрлэ хийг зогсоож .газар дэлхийд элэ зоїзсгийч бүх эєцийг устгах ажилд шилжин срс хыг санзл болгож Обайлз. Энэ нь чиний асуусаа хоёр дахь асуултЇе (вар дэлхий дахиныг буюу хээг гийн шаанадаж | Америиайн Нэгдсэв Улсыг эзлэп авахыг ямар учраас хүсч байна зо!» гэсэн асуултад хапгалттай хариулт болно тож би болож байна. Бид тэгэхийр Огтховч хүсэхгүй байна. Манзй зсар том үзэсгэшэнт сайхан оронд хэн ч ямар ч ажилчин, тє риачил, ямар ч зохиолч, эмч, насанд хүрсэн хүзүүс, хүүхэд багачууд, тасгийн газрын ямар ч гипүүн том. «бага» альч бай дайн хийхийг хүсэхгүй байна. Бид энх тайлишыг (хүсч байна. Тариа тарьж уртуУуУ лах. барьж байгуулах, ш- нийг бүтээх, шом зохиолд биг чих, сапсарт иннсэх гээд л бидэнд хийх зүйл музлахгүй тэс Гэж БН лангийн жирийн бегеөд ? хөгжилтэй нэгэп өдөр Ї нигэж зхэллээ- Эрэ хот хоны юм бүхэн залуу,|1 юм бүхэн өөдрөг, ирээ-(7 дүйдээ итгэх сэтгэлээр |” дүүрэн. Урал мєрний цэнхэр нүдэн охны, Кавказын хөрслөг бор хөвгүүд, иар лаг монголын цог авх- лантай хүүхдүүд. эд нар цөм тэнд гар гараасаа ба- рилцани нэгач )418:51:5 8 нинаинан дуугарах бом- бөрийн хөгөнд хөд ши- лүүлэн алхаж, шэгэн шн- рээнд хамт хооллоно Эд цөм. итгэл дүүрэн, сэтгэл арнухан чухам л эйх тайвны тагтаа гэлтэй Зв- тэй найртай хөгжилтэй амьдарна. Бидэнд энх тайвнаас эрхэм зүйл үгүй: Миний өхөөрдөх бяцхан шувуудыг ч, алс холын мипий бяцхан най- зыг ч,. тайван . цойрсох булбарайхан дүүг ч хоп ч бүү цочоогоосой. Аз яаргалтай амьдралын дунд Атомын бөмбөг дэлбэрэх ёсгүй Дэлбэрэх: тэр бөмбөгийг дэлхийц хүмүүс хүсэхгүй- Дайн далдын далд да- дан. давхар уулын цаана далайн ёроолд живэг- Нийслэлийн Ажилчны районы 10 жилийн 41 дүгээр сургуулийн 8-ын «4В» ангийн сурагч М. УРАНЦЭЦЭГ рай! тан, "Тив Сургуулийн дэргэ- : дэх ХЗЭ, шпнонерийн байгууллагын ажил- гуультан нар аа! Энд нийтлэгдсэн ма- териалыг ашиглаж, ЗХУ болон социалист бусад орны хүүхэд, залуучуудын байгуул- лагын туршлагаар өв- рийн сургууль. бүл- гэмийн хэхнээнд энх тайвны сэдэвт бүлэг салааны ажил, тайвны хичээл (урок шира) зохион явуулаа- СУРАГЧ ОХИНЫ ЗАХИДАЛД Ю.АНДРОПОВЫН ӨГӨӨН ХАРИУЛТ | МОСКВА. Дөрөвдүгээр са- 4 97. (МОНЦАМЭ) Ман- 79 чистєр хотын (Мап муж улс) писнерийн «Артепк» суслачд ирж амрахыг урьжээ. Саманта Сиүлтэд явуулсан Эхчиц сайдын Яамзар хам дотно, сэтгэл тайвшруулсан захидал юм. Урьд нь ор-сууд жтВадал бараг л өгр є оршин суугчид юэт санагддаг байв. Орсесууд бод америк хүмүүс бидэч шиг л хүмүүс юм байна ГЭлГийг одоо би ойлголос» гэж Саманта Синз америкийн сурзалжлагчдад ярьжээ. Энэ захидал, түүзл бичсэн зүйлс яамайг бүрэн итгүүллээ гээ Саманта тэж- Хэглэсэх (байчз. Зөвлөлтийн удардагчийн урьснцаар тэр охин ЗСБНХУ-д счихыг маш их хүсч байгаа ажээ. Самантагайн элэг, Мэн муж улсын Огасте дахь их бур олол байна. Бид өөрслийнхөө төлөө, дэлхий ертөнцийн ГУУЛИЙн багш ярихдаа ю. бүх улс түмний тусын туха Аялроспсвын захидлыг чэлэг- энх тайван баайхыт хүсч "бэс Дотно, найрсаг, шулуун байна. Өөрсдийн хүүхэд бэе? ШУУД. нлэн далангүй» захи- гатуудын төлөө. Саманта чи- АЛ (тЭж | хэлжээ. Мипал Ний талеӨ ч энх тайвхыг (ОХЯЧ вэ захидлыг хүлээж хүсч байна гэжээ аваад шаш их баяргай бай- Юрай Алдрспов амержч ша гэж | Сашмантагийн зсаг сурагч охин Самакта Синтийг ярьжээ. «ЭНХ ТАЙВАН» -22ь . «ЭНХИЙН ЗУН» 3.27-24 Ч 7 є ї ЭР: Нийслэлийн 76 ду- , ь? “2, 4 гсар цэцэрлэгийн РЕДАКЦИАС идэвхтэн сон- "27 бэлтгэл «Б» бүлгийн 22 Н.БАТЖАРГАЛЫН зурсан зураг, Фдс0 ууед, Будс0д,аэх 68009: сөдодє?9 15) 1 нэгдэл, энхтанв Б/ 2 5-272718 ? Манай гудамжаар 000 -- Маш сайхан нвн8 00006 Нийслэлийн 40 дүгээр сургуулайн 8ын 4ВБ»! “ангийп сурагч - П. БААСАНХҮҮ / “ ӨНӨӨДӨР--. ” МАЙН НЭГЭН Өнөөдөр майн нэгэн (Алдарт их ! Баяр болж байна- Өргөн дэлхийн Өнцөг бүрт "Аварга лут (ЗЖагсаал болж байна ЭВ НЭГДЛИЙН БАЯР : ! төрийн амьдралд болж бай- таа үйл явдалд зөв дүгнэлт Газар тэнгэр- Тугтай 0) Дарцагтай Бесоны хол хаан Бөмбөлөгтэй Улаан туг бүрхэж й Гариг эрхэсийг сонстол Олоп хүмүүс Уриан дуу Ү Талбай дээр Ццууриатагн: байна. Хуран цугларчээ Өнөөдөр майп тэгэн Энэ дэлхийн ! 1 талаар тэдний бичих найруу- МХЗЭ-ийн ра» байгуул тулах тохнолду р хотын 2.шнсөл ҮҮ ролын сургуулийн 8.9. Ё 213168 сурагчдын. «Бид дайныг хүсэх- Зохион бичлэгийн энэ урал- даанд нийслэлийн 58 сургуу- шийд 896 сурагч оролцож. аопгол хал дээр 716 хүүхэд, юрос хэл дээр 180 хүүхэд зо-. | хион бичлэг хийсэн байна. «Бид дайныг хүсэхгүй» 4 сэдэвт захион бичлэгийн гол 7 зорилт сурагчдыг нийгэм, улс ? хийж чаддаг болгох, нөгөө (сдах чадвар, логик сэтгэлгээ, хэл яриаг хөгжүүлэхэд тус | дөхөм. үзүүлэхэд чиглэгдсэн 1 болно. ! ! "Алдарт их-баяр болж Хүн ардын Энэхүү уралдаант шалгал- й. “07 байна. ЭВ нэгдлийн тад нийт сурагчид идэвхтэй Их баярын "5 оролцсоны дотор дайгыг Өргөр дэлхийн өнцөг р ! ! бүрт Сүрт жагсаалд Манай танилцуулга Аварга лут, кагсаал ЗКагсаж ялаа Ї болж байна Энэ хүмүүс . | Нэр хөгжилтз 7 Нийслэлийн 72 дугаар | Сурагч, : сургуулийн 9-ийн «Д» Эмч, | ! Инженер, | зангийн сурагч Х. ХҮЧИТ ! ХАР Ажилчин гээд л Олон хүмүүс Хуран цугларчээ 8 Хөгжим дууны | со Цоглог аянд ! Хөл нийлүүлэн ! Урна. хадаан Д лаан цаг эхэлш жигүүртэн ! авхад хийморьтой || шувууг холын аянаас ирж 1 УКагсалс яваа ургамал соёолж, хүүхэд ба- 4 Энэ хүмүүс | гачууд хөгжилтэй сайхан 2 2717 ? Эв “нэгдлийн. баяр хийж | “марч зугаалах дэлгэр зул ЭНХИЙН БАЯР Энхийн үйлсэд хүчээ Үлүйй ба? на ЗЭЭ. - й. : НЭГТГЭНЭ: нопер сурагчдыг амралт ” Аавынхаа хийж, өгсөн Нийслэлийн 72 дугаар чөлөө цагаа дуртай өнгө- Тбйкд, | дарцгийг бариад ргуулийп сурагч рүүлдэг нийслэлийн. Хүүхэд Ахынхаа зуран: өгсөн ГИ БВ. СЭЛЭНГЭ: залуучуудын «Найрамдал» й тагтааг тэврээд" 5 парн МХЗЭ-ийрРр ХУШ нх Ээжийн хөөрхөн 9 хурлын он, сурагчи/ш жи ! 8 хүүхдүүд БИД ЭНХИЙГ | лийн зуны улирлын үйлчил- 4. | “гээгээ тавдугаар сарын нэг- х Бали бАлргаын ХҮСНЭ нээс. эхлэр Нээж байна. | жагсаж явна. “Таван тивийн хаайа ч й| иар Чинь” МХЗЭ-ийн ХУШ Энхийн төлөө мөнхийн Дайнгүй байвал 5 1: нх хурлаа “хөдөлмөр бүтээ” ) тэмцэгч Энк тайвац | лийц их” амжилтаар угтах ! Монгол түмэн эх Тары хүү б Л 1 ирмүүн ажил өргүүлж нх дэлхийдээ идний “үрс / хурал угтсал «18 шию Энхийн урна Тайвад. байвал | дээд амжилтын төлөө» (Гэ- ! цууриатуулсаар Энд тайван 0 сан социалист уралдааны | Эвсэгээр амьдрахыг ацкцы яргаг шиах 1 шахуу үүрэг авч түүнээ бишрэн рантор ба Ї амжилттай. биелүүлэн бүх ! Зэвсгээр хөөцөлдөхийг Та бидэнд БУДЛУҮЛӨр ҮУЦБОЛаР тоног төхөөрөмжөө . ИгПи й 5 М 1 засч, будаж шинэчлээд та Р Зомх Чи жагсаж яви8 Тахал ширгэсэн 1 бүхэнд үйлчлэхэд бэлхэн ” “МУИС-ийн оюутан 8В» бөмбөгийн оронд ! болгоод саяхан МХЗЭ-ийн | “ ХАСБААТАР Том" байвал Япан 4 Төв Хороо, хотын Намын : Э БВЛЭЭ эпх тайран ,) хороонд рапортаа гардуул- - рк чөлөөний тэмцэлд лааг “Эрэлхэг: зоригтнууд энх тайван Аз жаргалын төлөө зүтгэсэл Ахан дүүс ? энх тайвап монхөд : үлдээсэн Ильичийн” сургаал Ь энх тайван: , Д. БАЛГАН. С, БАТЧУЛУУН | Дуурсах алдраа “Гартаа бариад Учир утга пь. Гүн, тодорхой Уриа лдозон Хослон цууриатуулиа. 000 “Майн баярын . ) “Сүрт жагсаалын цуваа 11:54 2122 АЧ:88488 50127223 Уг, їл ГХӨ7-Э, нэгдсэн / ! Хүүхдүүд та бүхлий хөг- жилтэй сайхан амарч зугаа: лах аяллын зам чинь Мон- гол-Зөвлолтийн найрам- далт залуусын гараар барьж байгуулсны | билэг . тэмдэг болгон бүтээсэн «Найрам- дал» паркийг МХЗЭ, БХЛ НЗЭ хамтран байгуулав» гэсэн дурсгалын самбаразс эхэлнэ Цэцэрлэгийц болон сургуулийн бага авгийнхны тоглох морь, буга, машин, гохөгжилтэй аяллын галт та рэг хэмээх тоглоом бүхий «Хүүхдийн хотхон» 132 жи- лийн дүрс бүхий баримал, үлгэрийн хаалга, мангасын амны. гулгуур, загаст нуу- раар наадан “тоглох гай- хамшгийн хотхон, өндөр ДЭЕрээс төрөлх хотоо толь- дон харах алсыг харагч, сюрприз, пуужин, ромашна Л. Сухбаатапын: нэвэмжит Улсын "хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, -ма Ардыг “бос Хийл «8 эсэргүүцэх санаа” бодлоо олон сурагч . сонирхолтой хэлбэрэзр тод Нарантуяа, 6 дугаар сургуу- гуулийн 10-ын «Бэ» сурагч Д. Цэрэндулам, 33 дугаар сургуулнАн 8-ын «Б» айгийн сурагч Д. Батжаргал хоёрдугаар сургуулийн (8- ийн «Б» ангийн сурагч Б- Энхболд, 52 дугаар сургуу: лийн 10-ын «А» ангийн су- рагч Б. Энхболд нарын 15 су- рагчийн бүтээлийг шалгаруу- лав- П байранд долдугаар СУР- гуулийн 8ын «В» ангийн сурагч Ч. Ариунцэцэг, 45 дугаар сургуулийн 9-айн «Б» амтийн сурагч Д. Ганчимэг, 44 дүгээр сургуулийн 10- ын «А» ангийн сурагч Р- Долгормаа. 23 дугаар СУР- гуулийн 8эын «В» ангийн сурагч С. Энхсайхан, 33 ду- гаар сургуулийн 9-ийн «Г» ангийн сурагч А. Эрдэнэбат, хоёрдугаар сургуулийн (10- ын «Б» ангийв сурагч Д сокиг “он тоглоомтой ал" гэх олон мэт атт уучуудын болно. хотхопоор тах Энэ У сард залуучуудын цаадам, их техняк мэргэ л гууль тєхиї 10 дугаар анги төгсөгчдийн баяр, «Миний. сайхан зэх» гэх мэт социалист зан үйлийн сонирхолтой олон ажилд зо- хпогдоно- нийслэлийн засгийн байнгын анхаарлын ачаар хүүхэд багачуудын тоглоо- мын хүрээлэнд жил бүр олон шинэ тоглоом нэмэЭгГ- дэж байдаг юм. МХЗЭ-ийн ХУШ лын энэ жил гай авхаалж, оюун ухзан шалгах, урнаар жолоодох, агаарт, усан дор тулалдаан хийх сонпрхолтой үзүүлбэрт Нам, халамж их хур- хурц шалам- тоглолт явуулдаг 10 гаруй торлийн автомат тоглоом “той үйлчилгээний төв шн- нээр йээзгдлээ- Нийслэл хотын дээвэргүй ногооц театр болсон хүү- хэд залуучуудын паркад өн- гөрсөн жил аравдугаар анги төгсөгчид 1000 мод тарьж эрдэм номд арван жил шам- дан сурсныхаа бэлэг дурсгал болсон үлдээснийг бүтээлч уламжлал болгож энэ онд аравдугаар айгн төгсөгчид бас 1000 мод тарьж ургуу- лах гэж байна, Өсвөрийн иргэдийн маань ногоон..гоёл цогцол- сон өвөрмөц энэ хүрээлэнд атар зэлүүд явдаг 13 салза энэртэй буга ирж, олон зүйлийн жигүүртэн шувууд нутагшиж, голт бор, өрөл, үрэлийн мод нахиалж, жар- галтай үрсийн дуу цуурай: гаж байна. , Хайрт хүүхдүүд ээ Их нуурын дөлгөэц ман: Г2 Индекс-14140 З оролцсон сурагчдаас нь шагч ралт байранд шалгарсан байд- рагчдад уралдааныг -зохион байгуулж, шалгаруулах КФ- мяссын (өмнөөс Чин СЭТГЭ лийн халуун баяр хүргэж, "Та бүхний цаалдын сурла- га. хөдөлмөрт нх зэмжллт хүсье. Ардын боловсролын Яаж ны мэргэ со цэгмид клтла 81 » (14! 208. / “ ши завиар зугаа- цан наадаж, үлгэрийн гарт үлгэр. туульс, сонин домог сонсож, агуйд МНОЙрсоп байг гаа Адтайхүү хэмээх авар” га баатрын гүнзгий амьсгл дахыг сонирхон, хүүхэд , залуусын урлаг . спортын төрөд бүрийн баяр үзэж, цэнгэг сайхан агаарт тавтай далд хөвөгч салтал зугаалахыг урьж байвна- Харин та, бүхэн їлаглан ургасан цэцэг иавч, ногоон мод зүлэг нэг бүрийг соёлч хотын иргэний Фёссор өөрийм- сэг сэтгэлээр энхрийлэн хайрлаж, тоглоом, Тоног ТӨ- хоөрөмжийг нүдлэн . хам” гаалж байгаарай: Энд тарьсан 18 мянгал цэцгийн зовхон 1 ширхэг нь 1 төгрөг 20 могцго, тарь- сан нэг моднь 50--56 төгрөг, нэг хавтгай дорвөл- жиц м зүлэг нь 20 төгрөг, гудамилгы гэрлийн нэг шил нь 97 тогрог. шэг ангомат тоглоом нь 8700--5400 төгрөгийп.үнэтэй байдаг юм. Та бүхэнд үйлчилж бай- гаа бүх тоглоом төхир өм 13 сая төврөгний үйзтэй- Энэ бол зөвхөн наад захын жишээ. юм. «Найрамдал» гаа юм бүхэп бол та нарын өврийн гэр оронд байдаг зүйлийн нэгэн адил хүүхэд багачуудад нам, засгаас ол- госоц өмч хөрөнгө юм шүү" Пионер сурагч нэг бүр манай парнаар аялан ус гаалж амрахдаа намын Дэв" шүүлсэн соцналист өмчийн эс ширхэг бүрийг нүдлэн хамтаалах лоозопгийн дагуу «иүдлэн хамгаалагч» «шта- бын эчнээ гишүүд байж үүргээ нэр төртэй биелүүл” нэ гэдэгт Итгэл: байна. . Хүүхэд Залуучуудын. «Найрамдаль паркийн ор- логч дарга С. ЛУНЛА тиллээлээээртээээээээээээээл Эрхлэ паркад бай» Е 3 Ц.ДАШДОНДОВ Жаалэалзэн 11ҮҮҮҮТ11:111: ЛЭВсҮТ: 41: 84111497) - 2050 1 ---- “40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ? Ө..ма6 (1858) | Ө 1983 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 4. ф ЛХАГВА Ө ҮНЭ 10 мӨНГ КАРЛ МАРКСЫН МЭНДЭЛСНИЙ 165 ЖИЛИЙН ОЯД- - шин нис стил огтсотдунл манна |?2?-С--1!Ш“!П-:-------ПЫ“П-Пү-ПүГ-П---111110277700727 2 2 ажээ. шинэ Нх хүч, урам зортг Бид нэгэн сурагчтай бэлэглэж байна. Манай Тизд аугаа Маркс шиг сод хүн төрсөнгүй, Огторгуйн адил уулнгим зайтай тэр хүний оюунд Оч адил улалзсан гялалзсан ОДОД Түгжээ. Тэр ч бас наад захын хэрэг дутаад байна Тэпгэрт цазиа нь юу байдаг билээ, бодоод үз! Алтан дэлхийн (МАЙРАГЛАЛААС) | л- ваяаны донлүү нар байна, Анд түүний дайгүй нөхөр сар байца. Төр бүхэн Марисын оюунд мандан гийж, Тэргүүн юугий нь гагаэ гэрлээрээ 4 гийгүүлис байна, .! Од 14 эпэ бүхэн гллалзсан Оюуны их "КАРЛ МАРЦС-- коммунизмын тэнгэр), Говь-алтай аймгийн пио нерийн зөвлөлөөс МХЗЭ- ийн ХУ! нх хурал, мон- голын пионерийн .«Зал- гамжлагчэ У чуулганаа угтал сурагчдын дунд 80: хнолс байгаа соёл хүмүү лийн олон хэлбэрийн аж- лын пэг нь долоо хоног бүр аймгийн төвийн сур гуулиудын идэвхтэй, сон гуультнуудыг оролцуулап явуулдаг бүлэг. бүлгэмийн ажил юм. Саяхан тус зөвлөлийн дэргэдэх «Чөлөөт цагийн тайхим»-аар ороход бүрээ. бөмбөрийн дуу цангинаж, улаан бүч дэрвүүлсэн бяц хан жаалууд хоолой ний- лүүлэцн дуулж байлаа. Алтай хотын 10 жилийн нэглүтээр сургуулийн Зэын «Г» ангийнхан сэдэвтаж- длаа эхэлж байгаа нь энэ Бишэниниииин 2 - 19 К. Марксын мэндэлсний 165 жил нас барсны 100 шилийн ойг тохлиолдуулан монгол телевизийн сургууль хүүхдийн редакци, монголын пионер сурагчдын ордонтой хамтран еронхий бололсро- лын дунд сургуулийн су- рагчдын дунд асуулт ха- риултын хаалдаан зарлаж байна. Нэг, Уралдалны зорилго Шинжлэх ухааны комму- инамыг үндэслэгч, суут сэт- гэгч, цогтой хувьсгалч, дол- хийн пролетарийн их багш үйлд К. Марксын амьдрал, ажиллагаатай өсвөр үепйинх- нийг ойр дотло талилцуу- лах, тэдпийг Н..Марксын хувьсгалч үзэл санаагаар хү- мүүшүүлэх зорилготой, Хоёр, Уралдааны асуулт 1. 5. Маяригмп: хупийн ямар шипж, чанарыг эрхэм- лоп. хүндэлдэг, юугий нь Дуурайхсан гэж боддог вэ? 2, К, Маркс, Эпгельс хойрын үсрхэл нөхөрлөл ямар онцлогтой. гай: боддог вэ? Яагаад тэдпий үерхэлийг хүй торолхтӨиий түүхэн дэх суут хүмүүсийн хамгийй сайхап диХарлалалц нэг гэш үздэг вэ 3. К. Маркс гадаад. хэ- уулзаж ярилцлаа. --»- Чамайг хэн гэдэгвэ? -- Д. Элдэв-Очир. Бя бүлгийн дарга. Манай бүл- гийн нэр «Алтай». Сал- хан бид пионерт элсээд бүлгээ төрсөн нутгийнхза нэрээр нэрлэхээр шийдсэн юм. Бид байгаль хамгаа: лах сарын ажилтай хот богдуулж «Яргуй» сэдэвт энэ ажлыг зохиож байна гэж тэр ярилаа, «Алтай» бүлгийн тпио- нерүүд байгаль хамгаалах талаартаргасан хууль тог- тоолууд. дархай цаазтай ан амьтан, шувууд газар нутгийн тухай танилцуулж байгалийн сэдэвт ДУУ дуулж, шүлэг, уйшиж үзэгч пионерүүдэд шипэ мэдлэг. баяр хөөр бэлэглэ- лээ. Энэ ажилд сурагч Д. Элдэв-Очир, Б. Баялагмаа, Е: Мөнх-Эрдэнэ нарын олон сурагч їидэйхтэй орол цов. Мөн тус сургуулийн есдүгээр ангийн сурагч Д. Тэрбишийг тайнхгүй хүн бараг үгүй. Энэ охин ёс дэх жилдээ онц сурч бай- гаагийн зэрэгцээ олон нийтийн ажилд онц идэвх тэй оролцдог тэргүүний сурагчийн нэг юм. МХЗЭ-ийн хуралдах ХЗЭ-ийн гишүүд залуучууд бидэнд сургуулийн нийт ХЗЭ-ийн гишүүд сурагчид нх ху ралдаа сурлагын өндөр амжилтаар бэлэг барихаар шамдаж. пионер, баатар- чууд, дүү нартаа цаг нмагт тусалж байна. Энэ хичээлийн жилд баис«Охид» сэдэвт ажлыг зохион бай гуулж сурагчдын дунд хоёр удаа явуулсан. Одоо оерийн сурсан хөгжөөнтэй тогдоомуудаасаа дүү нар таа зааж өгнө гэж Д. Тэр биш ярьж байлаа. Тэр дуу хөгжимд ДУР тай, Шинэ дуу бүжгийг хамгийн түрүүнд сурчих сан ангийхён, анд найзууд. дүү нартад зааж явдаг билээ. Д. Тэрбиш Алтай нутгийн залуусийн дун даас ажил сурлага, авьяас чадвараараа шалгарч мон голын залуучуудын эрхэм эн чуулга|МХЗЭ“ийн МИ нх хурлын төлбө. ээйлел, сонгогджээ. Д. Тэрбиш эгчээрээ энэ сур гуулийн олон арван пино- нерүүд бахархаж, түүний үлгэр дуурналаас сурч хү. мүүниж байна. | МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Тэргүүний сурагч» їйлтанй медальт: онц сурлагатан Д. Тэрбиш Алтай хотын 10 жилийн нэгдүгээр сур-ё гуулийн 9-ийн «Е» ангид сурдаг юм. ндэвхтэп | Ссу|валжл | Б. ГАЛААРИД/ лийг, тухайлбал орос хэлийг яаж сурсан бэ? Орос хэлзэр ямар ямар иом похнол уй- ших дуртай вэ? 4. К. Марксын охид эц- гийнхээ тухай юу гэв дурсай бичдэг байв? Тэдний ямар зан чанар чамд сайхан са- нагддаг вэ? авс- 5. К. Марксын залуу нїп- сандаа бичиж байсан лмар шүлгийг мэдэх вэ? Аль нэг шүлгийн агуулгыг хэрхэн ойлгосон тухайгаа бичпэ үү? 6. К. Марксын нэртэй хол- боотой ямар лмар дурсгалт газрыг мэдэх вэ? Т7. КК. Марисын суут сур- гаал, ишлэл үгийн . түүвэр тэмдэглэл түүний амьдрал үйл ажлдлагааг харуулсап марк, ил алхидал, тэмдгийп лмар дуглуулагатай вэ? 8. Эрнест Тельманы | нэ- рзмжит Гермапы пноперийн байгууллага К. Марисын үйл хэргийг мөнхжүүлэх, түүний хувьсгалч үзэл санаагаар хүүхэд багачуудыг хүхгүү- агүүлэх талаар ямар ажил зохиодог вэ? Гурав. Уралдааныг явуулах журам, зохион байгуулалт Уралдаанд ерөнхий бо- ловсролын дунд сургуулийн сурагчид оролцох ба 1983 оны У сарын 1-нээс У| сї- рын 20 хүртэл явуулиа, Уралдаанд оролцогч пионер, сурагчид асуулт бүрт тодор- хой хариулж, холбогдох зу- раг матсриалын хамт «Мон- гол телевнз. Сургууль хүүх- дийн редакци. уралдааны їю- мисст» гэсэн халгаар ирүүл- нэ. Доров, Үнэлэх журам, байр шагнал Уралдаанд ирсэн б маг териалыг комиса нэг бүрчлэн хлнан үзаж, энэ оны ҮУЇса- рын 1-ний дотор шалгаруулж дараахь байр эзлүүлнэ. Үүнд: Чэгдүгээр байр-1, 1 сэр- гийп диплом, олон улсын пионерийн «Найрамдал» ла- герьт амрах эрхийн бичиг, дурсгалын зүйлээр, Хоёрдугаар байр-2. 11 зэр- гийл диплом, Сэлбэ, Свгнөгө« рийц пионерийн зусланд ам- рах эрхийн бичиг, дурсгалын зүйлээр, Гуравдугаар байр-о. 1П зэргийн диплом, үнэ бүхий зүйлаар тус тус шагиана. Үүнээс тадиа идэвхтэй оролцсон 18 сурагчийг урам- шуулна. УРАЛДААНЫ КОМИСС 48: 7215:3 51:1:185151:1) жилАА Ё | хоЁР ОХИНЫ ЯРИА Би сониныхоо «Гэрийн даалгавар». хэлэлцүүлгийг уншиж өөртөө дүгнэлт хийл байна. Тэгээд сонин уншигч найз шөхөдтэйгээ санал боддоо солилцьс тэж бодлоо. Надад гэрийн даалгавар хийлгүй хичээл ОДЭЗ Очих явдал бага биш тохиолддог. Үүнээс 0о- ”л00Д Л би дунд сурдаг байх- Даалгавраа хийдэг- түйн тол шалтгаан нь ху- шийН | цагийн | хуваарь байхгүй, өврөө оөрийтөө захирч удирдаж чаддаг- түйд байдаг . Бас блга ангнасаа эхлэн даалгав- раа тогтмол хийж сураа- гүй байгаагаа ойлголоо. Би хичээлээс ирсний да: раа тодорхой хийсэн зүйлгүй Дэмий байсаар орой нь телевиа үзээд суучихдаг. Ялангуяа теле- ВИЗИЙН кийог алгасалгүй Үзэж бүр дуусан дуустал нь суудаг нь хичээл дан- тахад нхэзэхэн саад бол- дог. Ер нь би оройн 22 цагаас хойш л хичээлээ хийхээр ширээнд суудаг. Тэгээд жаахан | суугаад нойр хүрч юу Ч ойлгох- гүй болдог. Маргааш нь тэрийн Даалганраа хийгээгүй их л бол дутуу хагас хийж хичээлдээ ОЧДОГ юм. Би сониноо | ушшаад внэ байдалдаа дүгнэлт хийш сурагчийн жилд гэ- рийн даалгавраа чанартай сайн хийдэг болох зорилт тавьл: байва. Тэгээд үү нийгэЭ биелүүлэхийн тулд цагийн нарийн хуваарь- тай болж мөн зарны «нэг З-ш-шш---- нй.. р г г - х х! БИД ДУУЛЖ БАЙНА... өдөрт нь хийж байх яв- ” Дал гэдгийг сайн ойлгож үйл ажиллагаандаа шөр- дөл: байна. Нийслэлийн 12 дугаар сургуулийн 7-гийн: «А» ангийн сурагч Э. ЭРДЭНЭЧИМЭГ . . з. Би найман жил дараа- лан «Пиоперийр үнэн» сопиноо захиалан уншиж байна. Тэгээд сониноосоо зохиож байгаа операцн, хэлэлцүүлэгт байлга оролцохыг хнчээ- дэг. Малай ангийнхап. саяхан «Гарийр даалга- вар» хэлэлцүүлэгт орол- цож хүүхэд бүр өөрвө өөртөө дүгнэлт хийж, са- нал бодлоо солилцов. Ма- най ангид даалгаяраа тогт- мол хийж, хичээлд идэвХ- тай оролцдог олоп сурагч бий. Тэд голдуу сайнаас онц суралцдаг юм, Бас даалгавар | бие- лүүлдэггүй хүүхэд ч бай- даг бөгөөд тэд голдуу л бүх юманд ДУНДУУР үнэлэлт авч дунд дүнгийн взэн болдог. Ингээд ма- най апгийнхан уг хэлэл- цүүлэгт оролцож хийх ажлаа тодорхой толөвлец хэрэгигүүлж эхэллээ. Онц сайн сурлагатап сурагчид ДундчЧуудыг шеЄфлэн авч гэрийп даалгавраа хамт- рар Хийдэг боллоо Ин- гэхдээ алгебрь, геометр, физик зэрэг сэтгэн бодох үйл ажиллагаа шаардсан хичээлийн даалгаврыг хн- чээлийц дараа айвгиараа харилцан ярилцаж хийдэг юм. Үүний үр дүнд ма- пай ангид даалгавар хий- дэггүй сурагч байхгүй болсоп төдийгүй хүүхдүү- дДийп сурлагын , чанар ч двэшилж, хичээл (сонир» холтой сайхац боллоо. Өвөрхангай аймгийн Сант сумыш дуцд сургуу- дийн 8-ын «А» алгийн сурагч Ц.Оюуп янн Д Шүвшинтогс, мо- х. ч 7-гийн «Н» ан- 8-Бат-эрдэнэ | 49:23:43 541... 1641 ШУУДАН ХОРОО Сургууль бүр . пионе- шагнал линк бэеэ С шуу, тэд «Сурагч» талчлах, сурагчдын хэвлэл ашиглалтад хяналт тавнх ёстой. Гэтэл зарнм сургуу- лиудын шуудач хорооны ажнл тааруу, шуудан тү- гээгч сурагч, идэгхтнүү- дийн хариуцлагагүйгээс су- рагчид хавлалзэ тогтмол хүлзэн авч чадахгүй бай- гаа нь хот, хэдвөгийн нЯ- лээд хэдэн сургууль дзэр үзлэгээр илэрлээ. Манай сонины циас инйслэлийн Онтлб- рийн райопы 10 жилийн 40 дүгээр дунд сургуу- лийн дэргэдэх «Сурагч» шуудан хорооны ажилд үз- лэг хийж, сопин | хэвлэ- лийн тараалт хуваарилалт, ашиглалтын байдалтай та- нилцсан юм. Үзлэгээр тус шуудан хо- рооны ажилд туйлын хан- галтгүй дүн үзүүлж, су- рагчдын хэвлэл цагтаа тогтмол, бүрэн ирдэггүй байсан нь илэрсэн билээ Энэ бүхэн «Сурагч» шуу- дан хороон гишүүн гэсэн сонгууль хүлээсэн сурагч дын хариуцлага, сяпаачил гаас шалтгаалж байв «Пионерийн үнэн» сони- редак- “Пионерийн үнэн» арвилан хэмнэлтийн аянаар ТАЛХ Танхимыц голд байгаа ширээн дээр халууц зуух дөнгөж гаргасан бо цагаан папс лолтой талх, лечепье харагдагла сэвсгэр төрөл. бүрийн боон. Бас хашууд..нь амьд цэцгийн сайхан баглаа нүд булла хоршин Тэнд пиоперийп улаан бүчээ зүүн: ёслолын хувц- саа өмссөн цовоо сэргэлэц пиолерүүд цугларчээ. Удалгүй мөнгєп бүрээний цоглог дуу хангинахад Бод, оролд, бүтээ! ӨСВӨРИЙН ЗОХИОН БҮТЭЭГЧ “Сансрын хөлөг гараанд бэлэр болсныг гарлахад талбайд Хуран цуглараг- бад анхаарлаа нэгэн зүгт ханлуулав Цагийн тоолол шурам бүрээр хэмжигдэи зүү нойль дээр давхцах яг тэр агшинд бяцхан хө- лөг агаарт цойлон шиислээ. Дархан хотын «өсвөрийн Вохион бүтээгчдийн Дунд хкаЫра»к .12134 ны реданци сургуулийн за- хиргаа, эвлэл, пионерийн байгууддагын хамтарсан үзлэгээр илэрсэн змьлөныл дутагдаддаа дүгнэлт хн ажлаа сайжруулахыг шаардсаны үр дүнд 40 дү- гээр сургуулийн, пвоне- рийн бүлгэм, сурагчдын зөвлөл, хэ5 сэ эчэнэн хорооны пионерүү: алил зохиожээ. Сонин хэв- лэлийн сүүлийн үеийн тойм хийх, сургуулийн кО- ридорт самбар гарган сур- талчилж, сонинд гарсан «Сурагч-- чиний үүргг сорилго», «Эрдмээр биеэ чимьеї». зэрэг хэлэлнцүү- лэг, зөвлөмж материалаар анги бүлгүүд ярилцлага хийн, бяцхан ном бүтээ- жээ. Хүүхэд бүр сонин хэв лэлтэйгээ дотно нэөхөрлэе! сэдэвт «Пионерийн үнэн» сопицы нэрэмжит 7 хоно- гийн ажлаар ангиудын хоо ронд маргаан, тэмцээн януулах сойннн уншигч гтэр- гүүний пиопер шалгаруу- лах, олон уишигчтай тэр- гүүний анги, бүлгийг шаг- наж урамшуулах зэрэг аж лыг зохиожээ. Анги бүлэг бүр «Пнопе орос, монгол үндэсний хун цас омсож. талх. давс, сүү барьсая бяцхар гаа гарч ирлэж» 2 сап б , саар Өрвөөг 1 т ї х » х Х Өм х. йцё тийн 5-ын «А ї писнерийп «Та мьд рал» сэдэвт бүлгийн шинд өахэллээ- 5-ын «Л ангийн шїо ерүүд арви Р злНД оролцож Ь Хэлэд цүүлэг асохцожээ Үүгээр талх бий болгоход ямар хэмжээний хөдөлмөр зар- цуулдагийг судалж, хүү ХЭД бүр гэртээ талхиы тухай ярилцалг талхыг Зохпогдсор пуужин загла- рын тэмцээн ингэж эхэл- длээ- “Тэмцээнд өсвөрийн аохион бүтээгч 30 гаруй тамирчин оролцож авьяас билэг, ур чадвараа сорь- сон юм. Хүүхдийг зохион твэсэН пуушин онгоцны загварыг харахад технн- кийп МЭДЛЭГ, зохиоц бү- тээх авьяас чадвар нь урьд жилүүдээс илүү хөгїсөр нь нлТо байлаа. Уг | тэмцэзид нэгдүгээр сургуулийн С: Наранцоцаг Дасгалшуулзгчтай , баг, Долдугаар сургуулийн Д- Даваадорж дасгалжуу- 2:бҮ: рийн үнэн» сонин, «Зал гамжлагчэ, «Оюун: түл- хүүр» сэтгүүлээ дугаар бү- рэзр нь хадгалж, нийтлэгдсэн зүйлийг сураг- чид хичээл сурлага, аж амьдралдаа хзиШүүлж ажиллахаар үүрэг амлалт аван ажнллаж байна Ийн- хүү шуурхай үзлэгийн мо- реэөр оновчтой ажил сохвол «Сурагч» шуудан хорооны ажнд жигдэрч, сурагчид сонин хэвлэлээ тогтмол авч ашигладаг болсныг “тус сургуулийн пионерийн ах- лах уднрдагч Лхагважав манай сонины редакцид мэ- дээллээ. -. Соннн уйшнгч ноие- рүүд эз! Танай сургуулийн «Сурагч» шуудан хороо хэрхэн ажиллаж байна вэ? Чи сониныхоо дугаар бү- рийг хүлээж авч байнауу? Үгүй бол юунаас шалтгаа- лан сонипы дугаарууд алд» аг оног ирж байна гэл чн бодов байна. Сонинд.нийт лэгдсэн ямар материал чамд таалагдав. Чи сони- ноосоо юу унших хүсэлтай байна вэ? гэдгийг сопин- доо мэдээлж бичээрэй! л: Їїнди хайрлах. арвилан хэм- нэх олон хэлбэрийн ажил зохиожээ. Мөн гар- тээ талх барькн сурах хо Ї г орциүүлсиэар ан- гийц бүх охид амттай сайх талх барьяг сурай ҮҮХ ч “охидбдос дутах- гүй талх «барьдаг Одоо 5-ын «А апгийнхан өорс- дийн барьсан амтат сай- хан талхаараа зочиоО дайлдаг болжээ. Ялангула Г.Бадамцэцэг, Ч Эрдэнэ- чимэгг Д.Рагчаа, О.Бат- баатар -царын хийсэп таах илүү -амттий болдог.Эээ удаа ч хүүхдүүд сэдэвт агшилдаа зориулдж үзэм- тЭЙ, өндөгтэй талх, Пе- чЄёнье өөрсдөө хийжээ, Бүлгэмийц зөвлөлийн дарга Д. ТУЯАЦЭЦЭГ лагчтай баг, тамирчид эх- НИЙ байруудад шалгар- чээ. Нил бүр уламшлал болон ЯВагддаг энэ тэм. цээгд хотын залуу тех- НИкчдийн салбар нлубийн Сурагчид идэвхтэй орол- ДОЛ: ГОЛ Өрсөлдөгчид ВБь болдог юм. Иймаэс тех- НИК туслалцааны ба рил» гын ЇГ трестийн хамт оЛоР сурагчийн жилийг тохиолдуулан тус клу- бийп дугуйлангуудын ка- бинетийг тохижуулахад зориулан 20 мянга гаруй төгрөг бэлэглэ Хотын пионерийн зөв- лолийц ажилтац 7 с5 0- ДАВААХҮҮ “ хөвгүүд та нарыг ертөнцөд со мэндэлсэн тэр Өдөр зэж зав чиньэихрийлж нэрлэ- “сэн чиний хамгийн анхны , эрхэм нандин нэр. Хүү минь гэдэг энэ үгэнд ээж аавын чинь үлэмжийн нх хайр халамж, хүүгээрээ ба- хархах оргилуун сэтгэлийн илч шингэжээ. Хүүтэй бол- сон эхийн сэтгэл | ханга- “одуун, их-хүч тамир, эрадо- г риг нэмэгдэх шиг болдог “5 юм. Хүүгээ үзсэн эцгийн сэтгэл уярч хүүдээ өв- лүүли: үлдээх эр зориг, эр- | дэм ухаап, уужим сэтгэл, |. хүний мөс ер ньэрхүнийг | «чимж явдаг. сайн. сайхан ! л ү2 юу байна, тэр бүхнийг өөр- төө шингээх гэж мэрийдэг. Адуучин аав чинь уургаа, “||. барилгачин аав чинь пий- | вийгээ, мужаан аав чинь алхаа, сэхээтэн “аав чинь “||. үзгээ хэндээ өгөх вэ?Мэ- | дээж хүүдээ, чамд лөогно. “Тэгэхдээ. миний дутуу | “хийснийг хүү минь гүй- | Цээж түүнээс илүү, хүнд тустай, нийтэд ашигтай “сайн үйлс бүтээпэ гэсэн “| сэтгэлээ эцэг хүний хай- рын дээд итгэл .найдвар- “тайгаа хамтад нь огнө.Энэ |. бол туйлын хүндтэй бөгөөд чухал зүйл юм. | | Эцэг, эх болсон хэн 00- ловч үр хүүхдийнхээсайн сайхиаар бахархаж явдаг. Пролетарийп агуу их зо- | хислч |Мансим. Горький | Италид Капри аралд байх- даа хүү Максимдаа бич- сэн нэгэн захидлыг эргэн санацгаая! Тэр захидалдаа: «Хүү минь явсап ч чиний тарь- сан цэцэг сайхан ургаж байна. Түүнийг харах бү- рийд хүү минь Капри аралд ирснийхээ ул мөр болгож хамгийн сайхан цэ- цэг тарьжээ гэж чамаараа бахархах юм. Ингэж хаа- на ч явсан, хэзээ ч тэр хү- мүүст цэцэг, хүнлэг арнун сэтгэл, сайхан дурсгал үл- “дааж. байвал -амьдрал чинь аз жаргалтай байх болно. Сайн сайхан бүхиийг бус- | даас харж суухын оронд | “бусдад өгөх шиг сайхан | жаргал “байхгүй гэдгийг | ойлгоорой. “Хамгийн чухал нь нх мэдлэгийн төлөө шамд. Нялх балчраасаа эх- лэн байгаа бүх боломжоо ашиглан хөгжим, уран зу- “раг, зохиол, төрөл бүрийн шинжлэх ухаан, ёр нь амьдралыг чимж, амьдра- “лыг тэтгэж байгаа бүхнийг сурч мэдэхийг хичээ. Хүн || хичнээн их зүйлийг сурч | мэднэ. Тэр чанараараа хү- "| мүүст үнэлэгдэж, амьдрал улам сонирхолтой сайхан болдог юм. Дахин захья. Гар хумхилгүй ажиллаж, со суралц|» гэжээ. Их 80- охнолч Горький энэ захид- одыг хүүдээ бичиж байхдаа -о8з жаргалтай орны хөвгүүн “г бүр ийм л хүн болж есч хү» ” үүжих ёстой гэж нтгэж байсан нь лавтай. гс үр шимийг юугаар чн хариулах вэ? Энэрэл хайр ДЭЭД ИТГЭЛ найдва- ЁЧ , яаж хадгалах вэ?” : ” одооноос, хөв- Үүд гэж нэрлэгдэж: байгаа энэ л үедээ бодож ирзэ- дүйдээ бэлтгэх учиртай. Яагаад гэвэл, нийт хүн төрөлхтөний тусын тулдЧ, нэг улс орны хувьд чгавь- яат үйлс бүтээсэн хүмүү- сийн ихэнх ньхүүхэд байх- даа өөрийгөө таньж, 69- рийгееө хөгжүүлж чадсан байдаг шүү дээ. Ухаалаг байх хэрэгтэй. Өнөөгийн бидэнд азжар- гал авчирч өгсөн ахмад үеийнхэн маань «Дахиад хүүхэд болох юмсан» гэж ярилцаж байхыг та нар олонтаа сонссон байх. Эрх чөлөөт орны хүүхэд байх ийм сайхан. Тэгээд нэгэн айлын халуун ам бүлийн дотор ч, үзвэр үйлчилтээ, олон нийтийн газар явж байхад ч ажил, хүмүүжил сайтай хүүхдийг «Сайн хүү, хүмүүжилтэй хүү» гэж дүгнэсэн урамтай яриаг сонсоход сэтгэлд дотно ая- тайхан байдаг. Гэтэл хяа- яа бас «Хацүү хүүхэд пүү» гэж ГОМДСОН, СЭТГЭЛ ООВО- хын эрхэнд хэлж байгаа болов уу? гэмээр үг яриа сонсогддог. Ийм үг яриаг цөөхөн боловч дуулсан үед хэн ч гэсэн баяртай байдаг- гүй. Дэлгүүр, автобус, гу- ДамЖинНД -хэд гурваараа нийлж учир утгагүй хаш- гиралдаж шуугисан, эсвэл тамхи зуусан, нялх бяцхан дүү нар, охид эмэгтэйчүүд, өндөр пастан ер нь хэнийг ч хайхарч үздэггүй, муур, нохой зэрэг амьтныг там- ладаг ийм хүүхдийг хара- хаар «Даан ч яасан хүүхэд вэ?» гэсэн харамсал төр- “дөг. Энэ, явдал голдуу хөв- гүүдэд байгаа болохоор та нартай чин сэтгэлээсээ ярих гэсэн-юм. Хїїчээлдээ сул дүн авсиаа эцэг эхдээ үнэ- нзэр нь хэлэх зориггүй мөртлөө эцэг. эхийнхээ нүднээс далдуур сэтгэл зовж харуусмаар зүйл хий- дэг айх ичихээ байчихдаг хүүхэд ч мэр сэр байна. Тэр -ч байтугай хичээл цом заадаг эрдэмтэй багш на- раа хүндэтгэж байгаа мэт боловч тэднийг хэлсэн үг сургаалыг авдаггүй дэндүү ахархан бодолтой хөвгүүд бас хаа нэг тааралдах юм. Биеэ эзэмдэн захирч чад- даггүй өмнөө тавьсан 20- рилгогүй, ахмадын үг сур- гаал, | бусдын . зэмлэл шүүмжлэлийг анхаарахгүй болохоор чинь моп ч «Хэ- цүү» хүүхэд юм гэл хэ- лэгдэх болно. Ёр нь .бод- догогүй хэлсэн үг, хийсэн хэрэг бусдад ямар их гарз хохирол учруулдаг болохыг нэгэн жишээн дээр яри- маар байна. ЗХУ-ын нэрт сурган хүмүүжүүлэгч В. А. Сухомлинсний 4Зүрх сэт- гэлээ ариун үнэнд зориулж сур» гэдэг өгүүлэлдээ: «Нэг ийм түүх бий, Оля гэдэг охин таван настайдаа орноосоо босч чадахаа боль- жээ, Түүний зүрх нь хүн» дээр өвчилж сургуульд явж чадсангүй. Гэтэл түүнийг ангийнхан нь, багш нь байн- га эргэж: байснаас тэр ун- шиж, бичиж сурчээ. Өвч- тэй охиндоо зэ нь ЦОНХ- ных нь ойролцоо алимны мод тарьж өгөв, Удалгүй мод нь ургаж гөлөглөн, анхны үр соёолж, ягаарч ВЗҮЗЛМЭГЦ ОХИН туйлаас баярлан алимаа ургаж гүйн- мэгц хамгийн алимыг зэждээ өгнө гзж “шийджээ. Гэтэл нэгэн удаа. арван дөрөв орчим насны хүү хашаа даван орж нэг алимыг нь таслан авс- наа исгэлэн байхаар нь шидчихээд, хоёрдахь, гу- рандахийг нь тасалж хараг- дав. Түүнийг хармагц Оля ухаан алдаж хүнд амьсга- лан тэр чигээрээ нас бар- жээ. Энд ямар нэг зохио- мол зүйл яриагүй. Харип амьдралд тохиолдсон үнз- НИЙГ тухайлбал хүний гмьд- ралд ямар нэг өчүүхэн жи- жиг мэт зүйл ч яаж. хор хөнөөл учруулдаг тухай өгүүллээ. Энэ бол гэмт хэ- рэг биш ерийн нэг тохиол- Дол шиг санагдаж болох юм. Тэр охин ургаж |гүй- цазгүй алимыг тасалсан хүүд асар их гомджээ. Тэр их гомдлыг нь түүний өвч- тэй зүрх тэсвэрлэж чадсан- гүй. Өчүүхэн төдий ч гэ- сэн бодлогогүй хийсэн хэ- рэг нь хүмүүст ямар нх гай зовлон авчирдгийг хүн бүхэн бодож санаж явах нь зүйтэй гэж ярьж /бай- гаа юм» гэжээ. Бүх амьдралаа өсвөр үеийнхний зөв боловсон хүмүүжлийн төлөө зориул- сан энэ суут хүний хэлс- нийг хөвгүүд та нарыг цө- моөрөө ушпаасай гэяс бо- дож байна. Өсөх хүнд сургаал хэрэг тэй Манай ардын зүйр цэ- цэн үгэнд чӨсөх хүнд сур- гаал хэрэгтэй, өтлөх хүнд асрамж хэрэгтэй» гэж бай- даг. Хүүхдүүд та нар бүгд л сайн хүн болохсон гэж бодож, сансрын инсагч, хө- дөлмөрийц баатар, аварга тракторч, комбайпч, нэрт эрдэмтдийн тухай сонсох болгондоо «Бин тийм бол но»-гэж өөрсө оортөө шив- нэдэг, боддог. Энэ ч арга- гүй. Та нарт сурч ходс морлөх, хүссэн мэргэжлээ сонгох, дуртай. газраа ажиллах сайхан ирээдүй, боломж байна. Гэнч энэ бүхэн бидэнд гэв гэнэт бий болоогүйг юуны өмнө ухаарч тунгааж бодох учиртай. Бидэнд аз- жшар- гал авчирсан ачтай хүмүү- сийн -нэг ЗХУ-ын баатар И. М. Ремизов: монголын өсвөр “үеийнхэнд хандаж «Хайрт дүү нар мнииь, Бид та. нарынхад төлөө халуун амь бүлээн цусаа хайрлахгүй, дүрэлзсэн гал, тэсрэх бөмбог, исгэрэх сум, сорөц тулалдаж явлаа. Ганцхан жишиг үрлэц сум л биднийг нарт хорвоогоос агшин төдийд салгах тийм цаг байлаа шүү доэ. Хөөр- хий, олоп, зуун аав ээ- жийн хөвгүүд эндсэн. Тэд- нийг мартах ёсгүй» гэж бичжээ, Чухамхүү бидний төлөө амь насаа үл хайр- лан тулалдаж явсан өв- “лөлтийн олон мянган баа- байдаг. Үнэхээр өөртөө бага ч гээн тусгаж шингээхийг хичээ. Зөвлөл- тийп нэрт сурган хүмүү- жүүлэгч В. А. Сухом- линский хөвгүүдэд захих- даа: Хэрвээ хүн бүр биеэ барих тэвчээргүй, өөрий- гео захирч чадахгүй бол гэмт хэрэгтэн болио. Хүн бүр хариуцлага хүлээж, үүрэг биелүүлж сурахгүй бол амьдрахад хэцүү бол- но. Тиймд юуны өмнө 0ө- роө өөрийгөР хүмүүжүү- лэх хэрэгтэй. Өөрийгөө хү- мүүжүүлнэ гэдэгт бол өөр- тэйгээ маш их тэмцэл хий- нэ гэсэн үг. Хүн өөртөө хүссэн бүх- нээ хийх бололцоо олго- вол, тэр хүн төрхөө алда- на. Өөрийгөө муу юм хийлгэхгүй, нийгэм хүмүү- сийп өмнө хүлзэсэн үүр- гээ хэр зэрэг биелүүлж байгаадаа хялалт тавьж сур. Хувийн сахидга бат бол жинхэнэ эрх чолоо мон. Эх орондоо иргэний- хээ үүргийг иэр төртэй биелүүлэх сайхай хүсэл мөрөөдөлд үргэлж хөтлөг, дож яв!! гэжээ. д.Ямар хүү төрүүлснээ Ээж минь та хараарай Ямар хүн өсгөснөө Эх ороц минь та. үзээ рэй... сайхан Ийм нэг дуу ч эн аа- вын хүү осч торниод эх ор- ныг хүү болно. Иймээс хүү- ХЭД та нарыг эх орны ирээдүй гэж ахмад үе, хүн ард чинь хүндэтгэн нэрлэдэг. Хөвгүүд та на- рын. бяцхан цээжинд хяз- гааргүй их хүсэл тэмүүлэл багтаж ядан байгаа, Энз бол эрэлхэг зориг, хүч та- тарлаг хөвгүүдийн нэг” МЯР. элбэг баял оюун НАМ. Бамиэоынн энэүгийг .УХйаан, хамгийн. уужим дахип дахин бодоорой| Тэ- Ухаалаг сэтгэл. | Хөвгүүд гээд хэний ачаар бид ийм. ТА Нарын ирээдүйн. тухай сайхан амьдрал дунд өсөн “"РНё -өнөөдрөфс эхэлнэ, бойжиж байгаа билээ гэд: 7 Тухайлбал эвлэл, пионе- гээ санаарай! Үүн дээр їрийн идэвхтэн сонгууль. өдөр тутам хайр энэрэлийг нь эдэлж байгаа ачит нам, засаг, өсгөлс төрүүлсэн ээж, аав, эрдэмтэн багш | иа- рынхаа ,түмэн ачийг нэмж бодох ёстой, Сайн хүн бо- лохын тулд орчин тойрны- хоо сайн с бүхнийг оролцож - байгаа стан дөрвөн сурагчийн яа- «гаад зөвхөн наг нь -тэй байгаа, бас олоп ний- эрэг- тийн ажилд. идэвхтэй сурагч Дын олонхи .нь охид бай- гааг юу гэж ойлговод 20- охиХ вэ??. - 223 Энэ. асууд--а. шаАТ суухдаа ёсон насандаа зургадугаар ангид овц суралцаж байсан, ар ван хэдэн насандаа сиор тын мастерын болзол хан гасан, хамт олноо сайн зохион тэргүүний ХЗЭ-ийн бүлэг болгосон сайн гүүдтэй уулзаж жилн: байснаа салаж на. Шинжлэх ухаан ҮҮР хөв байгуулж улсын сурвал- бай- ч, техник ч, цийгмийн амьд" рал ч их түргэн хурдац тай хөгисиж: байгиа үсл хүн аль болох бага залуу цасандаа шимтэн сурч, бүтээл тууранлла ундруу- дах ёстой. Энэ талаар ба- хархмаар, үлгэр дуурнал авмаар жишээ олон бий. И. Ньютон 25 иастайдаа таталчлын тухай “сур гаалыихаа гол санцаг хэлж, оросын сод ардэм- тэй Н.ИН. Лобачепсний 23 насандаа, ОЭйпнштен 35 наг сандаа, -И. В. Ыурчлтон 21 насандаа хийсэн їїзэлт нь шинжлэх гухланд үлэ хүндтай хувь нэмэр” болж орсон- юм Зөвлөлтийн эрдэмтип Ландау 13 настайдаа бү- рэп дунд сургууль тогсголс 15 настайдаа их сургуульд элсэн, химпг физикийн ер культетэд. зэрэг. суралцаж, төгсөөгүй байхдаа асни рантурт элсэн: 18 иастай- Даа нээлт хийжээ. Фнэ-оны «Пионерийн үнэцэ сони ны 324 дүгээрт иийтлэгд сэн ЗХУ-ын Балу" хотын Анагаах ухааны дээд сур. гуульд суралцаж: байгаа 13 пастай оюутим тухай уцишсан байх. Энэ мэтээр хөвгүүд сайн сайхан бү. хэлд. хошуучлагч .байх ёстой шүү дээ. . Хөвгүүд: ээ! Та орчин үеийн оньсон НИК, суурь машин, сүр- гийн бэлчээр, дуупаас хурдан онгоц хүлээж бай-” на. с нарыг тЄх- Тэнд очихдоо “гөрсөн биеэс гадна сурсан эрдэм, “хүнлэг ариун сэтгэл, оо- рийн болгосон нарийн зөв ёс дэглэм хэрэгтэй гэдгийг сурагчийн ширээнд суул байхдаа ухаарахын чух:- олыг хэлье гэж бодлоо Эзэн хичээвэл заяа хичзэ- па гэдэг. ардын . сайхан үгийг эрэгцүүлж бод, Сэтгүүлч Н. ДАРИЙМАА уг лха 2 ЭНЙГү 9994999999944999944999999049999454044046:66904 » » 99999999994999499999094006 Кард Маркс Оюутан 17 настай К. Марис гимназийцн сурагч байхдаа 1835 онд «Мэргэжлээ сонгож байгаа залуугийн 00- дол» гэсэн алдарт зохион бичлэг хийжээ, Түүнээс хэсэгдэн нийтлэв, 99999999999999999999999099999999, К. МАРКС , МЭРГЭЖЛЭЭ СОНГОЖ БАЙГАА ЗАЛУУГИЙН БОДОЛ тэ Бид урам зоригтой хэвээр байж, сонгож авсан мэр-ж гэжилдээ хайр дуртай хэвээр байж, түүнд авьлас дүйтэй? санагдаж байгаа бол түүнийгээ нарийвчлан үзэж, түүний-.,, ф хэз хамаг дарамт, хамаг бэрхшээлийг мэдэрдэг болж бид» 2. тэр мэргэжлээ сонгож авах ёстой. Тэр цагт бидпийг урам 2 » » » » » » зориг мэхлэхгүй, яарч тэвдэх явдал биднийг уруу татах-Ф гүй. -9Ф» » т Хэрэв бид шаардлагатай авьяас чадвар Дутагдсан? тийм мэргэжлийг сонгож авах юм бол бид тэр мэргэжлээ », т зохих ёсоор хэзээ ч гүйцэтгэж чадахгүй, тэгээд өөрийнхөө? авьяас чадваргүйг мэдэн нүүрээ улайлган ойлго: авах бө-» -5Э “төөд бид чинь дэлхий дээр тус нэмэргүй амьтад, өөрийн-? - 5 ! гишүүд байна шүү гэж өөрөө ойлгох ёстой болио. 9949940044 04 хөө авьяас дүйг хэрэгжгүүлж чадахааргүй пийгмийн тийм? » эс Хэрвв шанай амьдралын нөхцөл маань ямар ч мэр-2 гэжлийг сонгох боломжийг бидэнд олгосон байвал бидэнд» хамгийн тохиромжтой мэргэжлийг, чин үнэн болохыг нь? бид тууштай нтгэдэг тийм үзэл санаа дээр үндэслэсэн мэр-Ф гэжлийг л сонгож авах хэрэгтэй. » » Ус Хийсвэр үнэнээр хвөцөлдөхвөс биш, харин амьд-9 ралд нэвтрэн ордоггүй тийм мэргэжил бол хатуу зарчим,» бат тууштай үзэл хараахап эзэмшээгүй палуучуудад хатм-? Ф гийн осолтой байдаг. Гэтэл хэрэв тэр мэргэжлл бидний д, .? (12 00009999 99Ф9090909Ф999Ф094909Ф004444 цау-шнн йн эттэлэилээхээээиэнтэлээиихиэиижсигэииид 2-2 А-489458 - : Зиэ ”-өлэ бол бүхний төлөө амь биеэ зорпулсап хэрэг мөн. Тэг-Ф | т зүрхэнд гүнзгий үндэс үлдээж, хэрэв тэр мэргэжлийн», ноёрхогч үзэл санааны тулд амьдралаа, хамаг хүсэл эр-Ф мэлзлээ зориулахад бид бэлхэн бол тэр мэргэжил нь би-? дэнд хамгийн эрхэм шэт сапагдана.. 5 Тэр маргэжил түүнд авьнас дүйтэй хүпийг л аз жар-? галтай болгоно. Гэхдээ уг мэргэжил нь яарч, бодож бо-? ловсруулахгүй, хоромхон зуур автагдаж шүүрч апсап хү-» нийг мөхөх тавилантай болгоно... » тг Мэргэжшл сонгох үед бидэнд чиг заяах гол удирд, лага болох зүйл гэвэл хүй төрөлхтөний сайн сайхан бай-» дал, өөрсдийн боловсрон сайжрах явдал энэ хоёр СЭд бетой... » “Хэрэв хүн зөвхөн борийнхөө төлөө л Ходолморлоод Ф байвал тэр алдар нэртэй ррдэмтэн, их мэргэн цэцэн, эр-9 хэм сайн яруу пайрагч ч болж болох авч үнэхээр төгс тө-д, толдор аугаа нх хүп хэзээ ч болж чадахгүй... Ж Хүн төрөлхтөний төлөө хамгийн их тнэ28 боломж: бүхий тийм мэргэжлийг бид сонгож авбал тэрэ маань биднийг шантраах дарамт болох ёсгүй, Яагаад гэвэл» вэл бид хөөрхийлөлтэй явцуу амин хувийн баяр хөөр автахгүй, харин бидний аз жаргал сал сал хүмүүсийп хүр-, тээл болж, бїхний үйлс памууп долгоөн авч мөнхөд 0р:Ф ших амьдралаар тэтгэгдан байх богоод бидний чанлар дээр ариуцп буянт хүмүүсийн халуун пулимс дуслах болно... 2 хувцасласан охнд уралдан, хөөцөлдөж зулзган модны наагуур цаагуур нуугдан тоглоно. Долгиотсон сахал, өтгөн хар хөмсөгтэй зелдэг ДӨЛ- гөөи зантай нэгэн эр тэд- Хөөрхөн гээр хүүхдийн тоглоом, наадамд их ад шаргуу оролцоно. Улаа бутарсан хөрслөг царайнд нь ер бусын баяр баясгалан 10- дорсон тэр хүн бага охн- ноо зүүн Мөрөндөө моР- дуулж морь болон шогши- но. Том охидтойгоо Хемс- тедийн. ТОЛГОД дээгүүр хөөцөлдөж уралдан гүйнэ. Лондон хотын ойролцоох тэр толгодоор сэлгүүдцэн тух тваваараа ихэмсэгхэн алхалж яваа ашиг хонжоо хайгчид, үйлдвэр банкны эзэд нар үгээгүү ядуу сая сая жирийн хүмүүсийн гарамгай удирдагч тэнд явна гэж яахнй санах билээ. Гэтэл капиталист үйлдвэрлэлийн аргын нуу- цыг эрс шийдэмгий илч- лэгч ертөнцийг хувьсгалт ёсоор хувирган: өөрчлөгч. хүчирхэг зэвсгийг ажил- чин ангийн гарт бат ат- гуулагч бөгөөд өөрийн арнун журамт гэргийн түшигт сайн хань, булба- райхан охидынхоо энэрэлт эцэг, тэрхүү өнөр бүлийн өрхийн тэргүүлэгч К.Маркс Хемстедийн толгодоор тийнхүү олонтаа зугаал» даг байлав. Францын хувьсгалч, К. Марксын хүргэн Поль Ла- фарг «..Охидоо өөрөө за- хирах гэсэн бодол түүнд ер үгүй. Харин ямар нэгэн зүйл хүсэхдээ тун ч учир, дүйтэй хэлнэ, Эцэг "нь ийм байх тусам хүүхдүүд дуулгавартай слнаачилгаг- тай ухаалаг болж байсан ЮМ.» гэн дурсан ЯРьж байжээ. К. Марксын эцэж Ццу- цашгүй хөдөлмөрч байс- ныг нь мэдэхгүй хөн байх билээ. Өглөөний 9-өөс оройн 19 цаг хүртэл тол- гой дээш таталгүй сууж Британийн музейц номын сангийн уншлагын танхи- мын ширээн дээр өрөөс- тэй гар бичмэлийг ун- ШижЖ тэмдэглэн, хэд хэдДӨи хэлээр үй олон ном су- далж тэр үеийн ашилчин ангийн Үзэл санааг тө- лөөлсөн цорын ганц сопип «Шинэ Рейн»-ийг врхлан гаргаж, түүхийг материа- лист ёсоор шинлэн үзнэ. Айгийн томцлийц.. тухай сургаалын үндсийг боловс руулт» шишилэх ухааны коммунизмын онолын суу- рийг тавилцаж . байсан К. Марксын зүг залуу ашил- чин ангийн салаа, мөчир бүхэн хандаж байв. Ийм нөхцөлд | хүүхдүүдтэйгээ ажиллах зав зайг Маркс яаж ийгээд гаргаж чадаж байжээ. Хүүхдээ тоглуулж алхам бүртээ энэрэн хайр- лаж туйлаас халамжлан хүмүүжүүлж байсан тухай дурсамж ярна олон бий. ».Хөдөг онгоцны загва- руудыг цаасаар хийж. усанд хөвүүлж дараа нь усан замын байлдаан гэж түүнийгээ поцоож дүрэлзэ- сэн гал болгоход бид хөөр баяр болон шуугилдан гүйдэгсэн... ..Аав минь үлтэрт дуртай бидэнтэй зугаалахдаа ҮЛ- гэр их ярина. “Заримдаа зохиож ярина. Зохиож ярь- сан үлгэр нь явах газрын ход ойрын байдалд тохир- сон урт богино хэмжээтэй байна. Дахиад нэгэн бээр үлгэр яриач гэж бид гуй- даг. Их сопирхолтой үл- гэр ярьдагсан гэш охид нь хонсим эцгийгээ дурсач өгүүлдэг байжээ. Хүүхэд ахуй цагийн сурч мэдсэн. өвлөж эзэмш сэн бүхэн хүний ирээдүйн амьдрал, замналын тул- гуур үндэс болдог боло- хоор К. Маркс, суу билэгт хүмүүсийн уран бүтээлтэй охндоо багаас Нь таннл- цуулж байжээ. Тэгэхдээ тэдгээр зохиолын «хамаг сайн сайхан, ариун нандин амт шимт, дэвшилтэт ӨӨД: рөг үзэл санааг өөрсдөөр нь ухааруулж, тухайн 30- хнол бүтээлд гарч байгаа баатруудын сайн, муу та- лыг ялган салгаж ойлгуу- лахыг чухалчилна. Тэгэх- дээ юм бүхнийг өөрөө тайлбарлаж өгөхийг урьдал болгодоггүй харин хүүх- дүүдээ аль болохоор би- ёийг нь даалгаж бодож сэтгүүлэхийг чухалчилдаг байлгөэ. . Марцсын хүүхдүүд үнэ- хээр өндөр боловсролтой, оюун ухаан, бие бллдрын хувьд үйтэгш хөгжсөн бас туйлын ариун сайхан сэт- гэлтэй хүмүүс байв. Том охин 1Иенни нь эртний түүх, енропын орнуудын утга зохиол их сонирхдог итали, франц хэл мэддэг хөгжим бүжигт авьяастай байсан. Эцгийнхээ. эрдэм шинжиїШгэзНний ашилд их тусална. . Олон улсын, ажилчны хөдөлгөөнд идэвх тэй оролцож: Ирландын Д. Сүхбайтарын пэрэлтинт Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. | Ипдекс-14140 Карл Маркс охий Женпийн хамт (1869 он) - Марксын охин Лау. ра. Элеонора нар | эх орончдыг чөлөөлөхөд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Түүний шарил дээр Эв гёльс эмгэнэл илэрхий« лэхдӨээ «Пролетари нар баатарлаг тэмцэгчээ алдав»: гэжээ. Дунд охин Лаура нь хувьсгалт хөдөлгөөний нэрт зүтгэлтэн, тал бүрийн авьяастай, англиар шүлэг уншиж бичиж чаддаг, Гёте, Хайне зэрэг Германы сонгодог зохиолчдын бүч тээлээс англи хэлнээ орФ чуулдаг байв, Тэр эгчтэйн гээ, эцгийнхээ эрдэм шин» шилгээний ажилд тусалж улмаар тэр ажлаас эхийгээ чөлөөлж, амрааж байв. Лаура. эцгийгээ. дагаж, Британийн музейн номын санд очиж тэмдэглэл хийлс захидал харилцааны аж. лыг нь эмхлэн цэгцлэх зэргээр тусалж байла Харин Поль Лафаргта сууснаас хойш . түүний амьдрал францын хувьс». галт нам байгуулах түүз” нийг бэхнгүүлэх явдалтай илгт холбогдов. ї ! Лаура орчуулагч болон сэтгүүлчийнхээ авьяасаар Маркс, Энгельсийн олош захидалтай Францын уй. шигчдыг танилцуулжээ. Бага охин Элеонора Энч гельсийц тусламжтайгаар дээд сургуульд суралцжээ. Эгч нараа тусгаарласны дараа эцгийнхээ ажилд нхээхэн тусалж байв. Хос жим нь ажилчны хөдөл” гөөнд идэвхтэй оролцож, нэрт зүтгэлтэн болсон бай- на, Түүннй санаачилгаар английн хийн аж үйлдвэр, усан онгоцны - буудлын ажилчдын үйлдвэрчний эп- лэлд эмэгтэйчүүдийн секц байгуулагджээ, Энгельсийн " хамт ЦИ интернационал бай» гуулах, түүний их хурлыг бэлтгэн хуралдуулах, Марк снзмыг ажилчны Ххөдөл- гөөнд дэлгэрүүлэхэд идэвх тэй үүрэг гүйцэтгэжээ, К, Марксын охин “Элеонора-| гийн тухай Вильгельм Либкиехт хэлэхдээ, «Со- циализмыг ойлгох, сурталч» лах, социализмын төлөө амьдрах нь түүний 80- рилго болсон том» гэжээ. Хүний харилцааны дээд эрхэм сайхны илэрхийлэл болсон КН. Макрсыпхны амьдрал хувьсгалт тэмц, лийн үлгэр дуурнал нь үнэхээр гандан бууршгүй том. Сэтгүүлч О. ЧУЛУУНБАТ тэшохлппэвгїшэлиисэпэхилслжиНЭшэЭ | Эрхлэгч Ц, ДашдондоВ 123485678910 17 343478910 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ ө МХЗЭ-ийн ХҮШ их хү рал, Монголын пионерий «Залгамжлагч» Ү чуулган угтсан «Пионерийн сайн үйлсийн ном» Дорнод ай- магт амжилттай аяллаа. Дорнод аймгийн пионе- рийн зөвлөл «Д. Сүхбаата- тарын нэрэмшит | Монго-. лын ионерийн байгуулла- гын үйл ажиллагааг цаа- шид боловсронгуй болгох арга хэмжээний тухай» МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны 1980 оны 55 дугаар тогтоол, | пионерийн ахлах удирдагч- дын улсын анхдугаар зов- лөлгөөний шийдвэрүүдийг удирдлага -болгож, МХЗЭ- | ийн ХҮШ их хурал, мон- голын пяонерийн «Зал- гамжлагч» Ү чуулганыг угтаж 18 аймаг 3 хотын внонерийн байгууллагыг социалист уралдаанд уриалж сурагчдын дунд 18 шинэ ажил зохиох үү” | рэг авсан юм. 2, Тус аймгийн пионерүүд | суулийн хоёр жилд «Мы ! поёдем в Артек» теле урал- Ї даанд амжилттай оролцож: 1 байна. Аймгийн пионерийн | зөвлөл бусад байгууллага- ! тай хамтран Дуут жагсаа- | лын үзлэг, «Дөл» тоглолт явуулж гурван жил да- раалан Чойбалсан хотын 8 жилийн хоёрдугаар СУуР- гууль түрүүлж байна. й: Баяндуй сумын 8 жи- 7 лийн сургууль пионер су- | рагчдаар: сурлагын чалар ї ахиулах үүрэг авахуулан Т хоёрдугаар улиралд сурла- 1 ЁГ ! й | 44 | гын чанарыг 4,2 хувиар : ахнулжээ, сайн. үйл- «Пионерийн сМ8влажаг 1 Мм37 (1859) ь сийн номэ-д 8-ын «А» ан- гийн сурагч Ц. Батгэрэл, П. Аюуш, 7-гийн «А» ан- гийн Ц. Шүрэнцэцэг, К. Одончимэг, 6-гийн «Ар» ан- гийн Б. Цэрэндулам, Ц. Батболд, 5-ын «Бэ» ангийн Н. Баярмаа нарын 201 онц сурлагатны нэр бичигд- жээ, Сургуулийн «Сайхан бичигтэн» үнэмлэхийг 8-ын «А», «Бэ» ангийн сурагч Б. Сэржмаа, Д. Ариунаа нарын зэрэг 147 сурагч авчээ. Дашбалбар сумын дунд" сургуулийн есдүгээр бүл- гэмийн 439 сурагч 374 пионер, 65 баатарчууд пионерийн сайн үйлсийн номын буухиа аянд ам- жкилттай оролцлоо. 31 ули- рал дараалан онц сурал- цаж байгаа сурагч Ц. Цэ- цэгмаа сайн үйлсийн номд бичигдэв. “ Буд багштай 2-ын «А», Гүрханд багштай 5-ын «А», Туяа багштай 6-гийн «А» ангийнхан хамгийп олон онц дүн авчээ. Наймдугаар ангийн 20 сурагч гуравдугаар брига- ДЭД очил, малчин ах эгч нартаа туслан, 500 м талбай цэвэрлэсэн байна. Мөн «Цаас» «Чийдэн», «Ус» операци зохиож нийт сурагчдыг | оролцуулснаа бичжээ. Чулуунхороот сумын С. П. Королёвын нэрэм- жит 8 жилийн сургуулийн пионер сурагчдаас 48 кг жинд боксын аймгийн аварга болсон сурагч Баяр- сайхан, гар бөмбөгийн тэм- цээнд сайн оролцсон су- рагч Цогзолмаа, «Залгамж үе» аяны гавшгайч сурагч Эрдэнэсувд, Батхүрэл нар «Пионерийн сайн үйлсийн ном»-д бичигджээ. Сүмбэр сумын Г. Н.2Ну- ковын нэрэмжит 10 «и- лийн сургуулийн багш Б. Батжаргал, Д. Лхагваду- лам нарын удирдсан 8-ын «А», 5З-ын «Вэ» ангиуд «Сайн үйлсийн ном» угт- сан буухиа алнд шалгарч туг хүлээн авсан байна. Булган сумьт 8жилийн сургуулийн сурагчид хн- чээлийг хөдөлмөртэй хос- луулах талаар тэргүүн туршлага гаргажээ. «Сүрэг хамгаалах нөхөр- лөл» байгуулан, сайн ажиллуулж байна. ил бүр 100 гаруй хурга Хү- лзэн авч тэжээж, онд мэнд оруулан нэгдэлдээ тушаа- даг ажээ. Тус сургуулийп пиолнер сурагчид 8 мядга шахам хэнз хургыг тэжээл онд мэнд оруулжээ. Сүрэг хамгаалах нөхөрлөлийн ги- шүүн. сурагчид тэргүүний малчдын туршлагаар ажил- лаж байгааг «Пионерийн сайн үйлсийн номд» бич- сэн байна. О. Цэндсүрэн Ф 1983 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 7Т. МХЗЭ-ИЙН ХУШ ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ Р. Цолмонг ёслолын хувцсаа ёөмсөөд энгэртээ МПБ-ын: Төв Зөвлөлийн алтан медаль, «5 онцыг эзэмшигч», «Залгамяжг үе» аяны гавшгайч тэмдгээ зүүсээр ангидаа инээмсэг- лэн ортол түрүүлэн ирсэн нөхөд нь бөөн баяр хөөр болсоор угтлаа. Юунд тэр билээ. Энтэр дээрх медаль, тэмдгийг нь хараад уу?...- Үгүй ээ, эдгээр шагна- лыг хүртсээр удаж байна. Тэгээд яагаад дахин, хин баяр хүргэв? МХЗЭ- ийн ХҮШ нх хуралд 1ө- дөөлөгчөөр сонгогдсонд нь ийнхүү бяяр хүргэж бай- гаа хэрэг. --Найз минь, 35 улн- рал дараалан онц суралц- саны ач. --Хамт олонтойгоо өв тэй явсны хүч. -4Гишүүнийхээ ман лайллаар дандаа л хо- шуучилдаг шүү дээ. Тийм хүн их хуралдаа төлвөлөг- чөөр оролцолгүл яах вэ? -Сургуулийн ХЗЭ-ийн хорооны товчооны гишүү- Цэр слэнн УВЕ ОЛ 2 Баавгай асаа да-| ний сонгуульт ажлаа үл- гэр жишээч хийдэг гээч. Найз нөхөд нь түүний шн- рэзний ойролцоо сууцгааж яг л өөрсдөө сонгогдсон юм шиг баярласан сэтгэ- лзэр ийнхүү өгүүлцгээнэ. Хамт олныгоо баярлуулна гэдэг бүр ч сайхан. Энэ өдрийн хичээл Цол- монд омнөхөөс индүү баяр баясгалантай болж өнгө- рев. Харих замдаа ч энэ тухайгаа л бодож явлаа. «Манай айгнд, надад байгаа сайн сайхан бүхэн анги удирдсан Адьяа багш тай минь холбоотой. Дун дыг минь дүүргүүлдэн, ду- туу зүйл байвал гүйцээлгэ- дэг гол хүн дээ. Багшийн- хаа зовлосноор ангидаа давтлагын групп байгуул- лаа. Миний группт Т. Бат- мөнх, Л. Нарапгэрэл нар орсоп. Эпэ хоёрынхоо ал- гебрийн хичээлд сайн тус- лаад, сурлагы нь ахиулчих вал миний нэг зорилго бие- лэх нь тэр. Нөхөд маань амжилттай суралцана гэдэг хамтын үйлс бүтлээ гэсэн үг шүү дээ. Хойтон өдийд Унс аймгийн Өмнөговь, Өндөрхапгай сумын Дунд сур- гуулийп 5-ын «Бэ», 4-ийн «Бэ» ангийн сурагч, онц сурла- гатан Г, Бямбажаргал, Б, Авирмэд, Завхан аймгийп то” вийн 10 жилийн изгдүгээр сургуулийн 4-ийп «А» ангийн тг---шшш-отш-Ш2--ш э-шн- ыг лг г та л. тТ-тЦы25 сурагч, опц сурлагатан Г. Соёлмаа нар. ------- - - --иалохкхаооххихххшх МХЗЭ-ийн ХУШ нх хурлыг сурлага, хөдөлмөр, урлаг гэг -ш шиш ган Аа фаЭУл, спортын нх амжилтаар угт: аж байна. 10 дугаар ангиа төгсөцгөөх гээд л сэтгэл догдлон байна. Сурлагаа байнга ча- наржуулж, найз нартаа нөхөр ёсны анхаарал та- ЕНХ Нь МИНИЙ гол зорил- го», --4 Нэг мэдэхнээ гэртээ дөхжээ. Дөрөв, долдугаар ангид суралцдаг дүү Сан: сар, Солонго хоёр нь єдийд хичээлээсээ ирчихсэн гэ- рээ цэвэрдэцгэжвч, даал- гавраа хийхэд бэлтгож суу” гаа. Тэд эгчийгээ ирэхээр хамтарч давтдаг заншил- тай. ч Хүүхдүүдийнхээ толоо цаг үргэлж халамж Тавь- даг аав, ээж нь ажил дээ- рээ. Энэ хугацаанд гэрор- ны ажлыг Цолмон л Хай: рнуцаж шийднэ, Орой бүр цугларч өдрийн сониноос ярилцаж халуун дотло ярина өрнөнө, Энэ бүхэн Цолмонгийн гэр орпы бас нэг баяр хөөр. “Тэр багт найз нөхдийнхөө итгэлийг хүлээн МХЗЭ-нйн ХҮШ их хуралд төлөөлөгчоор сонгогдоод байна. Ж. Лхагвасүрэн Та нар энэ хоёр зургийг хараад НЭГ хүний тухай нь гэн лав таана. Ап- хааралтай харвал нүүр царайны ерөнхий төрх, өргөн магнай, зоримог ыг илтгэсэн уруул нь тун ч адилхан байгаа биз. Тэгэлгүй яахав, нэг л л юм. чинь. Харин пэг нь дөч гаруй хилийн өм- "цох, цөгөө НЬ мөн Л төч- ““цоон шилийн хойнох сураг. “Эхнийх нь 20-нод онд Ба- Буд, дараачийнх нь орчин үед “Москвад авахуулсан зураг байгаа юм. Дөчин жил хувь үний “амьдралд их хугацаа биш. її Гэхдээ ихийг үзэж, ихийг (дуулах хугацаа. Одоо та нар Юрий Борисович Ры- начевийн ёр бусын хувь залатай танилцаад үүнд “ гүнээ итгэх болио. .г Юра таван настайдаа эцгээсээ өнчирчээ Ээж Ольга Федоровна пь гур- вап хүүхдээ аваад Бакнуд суудаг эгч дээрээ очихоос өвр аргагүй. болов. Өөр тулах түших ах дүү, садан төрлийн хүн байсангүй. Хүүхдүүд нь өдөр хоно- гоор өсч том боллоо. Ээж- ДЭЭ пч тус болохыг чар- майпа. Людмила нь ажилд орлоо. Бяцхан Юра ч ах эгч нартаа мөчөөгөө өгөх- гүй зэждээ тус болох гэж зүтгэнэ. Тэр үед Бакуд цэвэр усаар туйлын их га- чигдаж байлаа. ЇОм хум угааж арчих нь бүү хэл уух усгүй хэцүүдэж бай- сан цаг. Халуунд хатаж цангасан улст хувинтай ус барьсан хүүхдүүд ус өгч ач болпо. Бяцхан 1Юра ин- тэнс-ус зөөж талхны мөнгө олдог боллоо. Дараа нь дэнгийн неросин зөөж мөн- “18 олох бас нэг арга олов, 1Ора эзэлсийнхээ зөвлөс- НИЙ дагуу ерөнхий боловс- лоо. Ээждээ Дарамт Ё, нэр- мээс бо, ЧЭЭДЭГ лохгүйг туйлалс хи- хүүхэд байсан бо- лохоор суралцахын зэрэг- цээгээр Баку хотын хөдөл- мөрчдийн депутатуулын зөвлөлийн хот тохшнуулах дол туслах ашилчин олсон юм. Хуучин луу сайн байшин сав зөөж, шинэ бай нурааж с барилгын тал- засдаг байв. . Хэдэн жилпйн дараа Банугийн далайн боомтод механик боллоо дээсээ улаан тагдсан юм гын комисс Ягл эн армид та- Цэрэг татла- бие бялдар сайтай, эрүүл чийрэг энэ залуу алсилчныг Больск хотын цэргийн цисэх хүч- Ний сургуульд явуулая. Юра гойд сонирхон идэвх- тэй суралцлаа. Тэр үеийн нисэхийн эрдмийг гүй- цээж, техникчийн мэргэ- жил эзэмшин Гэвч (Ора ипсэхийг гагц- хүү нисэхийг л мөрөөдөж байлаа. Нисэхийн Н. техни- КИЙГ ТӨГС ЭЗЭМШЭЭД иИН- хэнэ инсэх сургууль хийв 1938 онд иисэхийн сур- гуулиа төгсгөлөө Гэвч авьяаслаг, хөдөл- мөрч хүү Юра нэг зүйлийг хатуу ойлгож авчээ. Тэр нь оу вэ? гэвэл, инсэх хүчин асар түргэн хөгшижт байна, тэгэхээр хүрсэн амжилтан- даа тайвшраад зогсчихвол амархан хоцорно. гэдгийг ойлгонжсоэ. Тийм Ч учраас анэ их ажлын хажуугаар сурч байсан юм. 1941 онд цэргийн нисэх хүчний ака демийг төгсгөв 1941 оны зургаду- гаар сарын 22 Гитле- рийн Герман ЗХУ руу ит- гэл эвдэн довтлоход 10рий Борисович Рыкачев Одесс хотод байлаа. Нисэхийц нэг эскадрилийг: уДИрдуу- лах гэж командлал нь түү- нийг ийш нь явуулсан бай- шээ: Дайны анхны өдөр л Юрий хэсгийнхээ хамт гит- лерчүүдийп агаарын шн- рүүн дайралтыг иягпаахаар агаарт хөөрөв. Юрий Одес- сийн тэнгэрт анх удаа ту- лалдаанд орж зх орондсо хязгааргүй ха хэг дарга болохоо лав Дайны эхний саруудад Одёсс хот германы фашис- туудад тад талд4лсаа бүс- лэгдлээ. Сүүлд-нь аБаа- тар хот» хэмээх алдрыг хүртсэн Одесс хотыг хам- гаалах баатарлаг туульс ингэж эхэлсэП юм Бүслэлтийн хүрээ улам бүр ойртсоор, хотынхон эх газартайгаа холбоо барих газар хумигдсаар эцсийн эцэст тун Ч найдлага муу тай далайц зам л үлдэв Згаарын холбоо ч үлд- жээ. Гэтэл бууш хөөрөх талбай бүхий онгоцны буу- дал хэрэгтэй боллоо Хуу- чин буудлуудыг нь герман- чууд эзэлж: аваад эдлэн сүйтгэлсээ Фашистый довтолгоо- по пайдв Л хамгаа- лагдсан, олон онгоц хоорч, буух боломжтой тийм буу- дал байгуулах спцгой хүнд зорилтыг шийдвэрлэх Ччу- хал даалгаврыг дээд кКо0- мандлалаас Юрий Борисо- вич Рыкачевт өглөө ах үйлсэ. үүрэг гүнцэтгэ командла- амсар- гүй ший, анууд мэл гайхаж цэл хөхөрсөн юм Түүнээс гадиа онгоц бууш хөөрөх талбайг Хх0- тын төв дунд учраас буудал н. нэгэц адил дайсны ал- рын дайралтазс сайтар хамгаалагдаж байв Энэ чид ажиллав Одеёсс хотыг хамгаала- хад баатарлаг гавьяа бай- гуулсан хийгээд бүслэгдсэн хотыг эх газартай найдвар- тай холбох боломжийг .хан- гахад санаачилгатай гїкил- ласны учир ахмад Рына- чевт төрийн дээд шагнал- ЗХУ-ын баатар цол олго- ээ. Олоо та нар Одесст 0ч- вБол Дунд усан оргилуур дээр баатар хотын хам- гаалалтанд оролцсон баа- тар нисэгчдийн дурсгаад зориулан босгосон сүрлэг хөшөөг үззэрэй. Гантиг чулуун дээр алтан үсгээр сийлсэн нэрийн дунд Юрай Борисович Рыкачев гэсэн нэр байгаа. Энд түүний гавьяаг онН- дөр үнэлдэг юм. Кубаньд эрэлхэг тулалдсаны учир улаан тугийн одонгоор шагнасан. Умард Каввазад тулалдаад зх орны дайны одон хүртсэн. Белоруссийн тэнгэрт гарамгай операци хийсэн учир Кутузсзын одонгоор энгэрээ мялаасан. Дорнод Пруссийг чөлөөлө- дєхөд нисэх хүчний хэс- гүүлийг чадварлаг дайчин холбож удирдсаны учир Рыначев Лени й одонгоор шагнагджээ. Дайны хуга- цаанд 15--16 удаа са1- шаагдаж шагнуулсан бай- на. Энэ бол түү ннсэхийн нх мэдлэг бүх шагнал тий эрэлхэг чин зориг, цэр- гийн нисэх хүчний томоо- хон анги нэгтгэлүүдийг чадварлаг удирдаж байсан зохисон байгуулах их авьяа- сыг нь үнэлсэн хэрэг гм Юрий Борисович Рьыка- чев одоо цэргийн нэгэн акл- демнд зөвлөх хийж оорийн- хөө адил илсэх жилд ДУР сонирхолтой офнце- руудыг инсэхийн эрдэмд сурган бололсруул- саар байна халуу нарийн Бяцхан Юра үс тэнгийн- хээ мянга мянган хүүх- дийн нэг адил Лешпаїй хуулийн ачаар золбин амьдрал, өлсгөлой, харан- хуй бүдүүлэг байдлаас гарснаас хойш олон окюил өнгөрчээ. Тэрбээр тэмцэл, түгшүүр дайчин зампал дүүрэн бүхий л амьдралаа- раа дэлхийн пролетари иа- рын аугаа их багшийн үүс- гэн байгуулсан большейн- куудын иамтай амин зүрх- ний холбоотой гэдгээ хэзээ ч мартдаггүй юм Ц. СҮХБААТАР товчлон орчуулав. магсхэї БАЙГУУЛАГДСАН ӨДӨРТ Хэнтий аймгийн Норовлин сумын дунд сургуулийн пионер сурагчид МХЗЭ-ийн ХУШ их хурзл-угтаж «Зал- гамж үе» алны долоон жЯ- “ гүүрээр амжилттай аялж байна. Сурагчийн жилд су- рагчдын суралцах идэвхийг өрнүүлж. сурлагын чанарыг ахиулах зорилгоор 132 үзүү- лэлт бүхий 1000 баллын уралдааныг улирал тутам зохион дүгвэдэг Уралдаанд 6-гийн. «Б», 5-ийн «А» 1 ийн «Б» ангийн сурагчид хошуучлан аялж явна. Урал- даанд түрүүлэгч анги хамт олонд «Уралдаанд хошууч- -- Нийслэлийн Сурагчийн шилд - ДУУЧИН БОЛНО ЭэжийР тухай дууны уянгалаг намуухан аяс жаалхүү Эрхэмбаярын сэт- гэлэзс ердөө гардаггүй. -Тэр бүр жаахалдаа Цэндмаа эгчээрээ эхийц ТУ- хай дуу заалгар Дуулж сур- санаа ярих дуртай. Н. Эрхэмбаяр хүү Догно- говь аймгийн Зүүнбаян Хо- тын 10 жилийр Дунд СУР- гуулийн 8-ын «Б» бүлэгт сурдаг. . Эрхэмбаяр чөлөөт цагаараа дуу хөгжим сон- хунараа бохир эдэлдэг, бу- руу эвгүй зан ааштай зарим хүүхдүүдэд дутагдлыг хамт олноороо хэлдэг сайхан зал- шилтай, Бид чөлөөт цагтаа сагс, волейбол тоглож, гї- но, Концерт үздэг, Анги удирдсан багшийн маань нэр Чулуунбат, Багш бидэнд үргэлж үнэтэй сайхан О9в- лөлгөө, сургамж өгдөг, За- рим ангийн сурагчид эмэг- тэй зрэгтэйгээрээ ялгарч бие биедээ туслахын оронд найз нөхдийнхов алдаа Ду- тагллыг улам дэвэргэх ч яв- тэ. | СУРАГЧИЙН НЭГ дал бий. Үүнийг манай ан- гийн охид, хөвгүүд .эиг- АНГИЙ НХЛАН дэг юм, Бид био биедээ ши- нэ дуу, бүжиг, тоглоом зааж өгдөг, Ийм л сайхан хамт олоп. Найзууд аа! Сайхан үер- хэл, хитээлээ хамтран хийж, бие. биенийхээ дутагдлыг гасч, сурагчийн жилд сурла- гын өндөр амжилт гаргоц- гаая! - Архангай иймгийн 10 илийн коёрдугаар дунд “сургуулийн 7-гийпн «В» ангийн сурагч ! С. ОТГОНБАЯР Бид Архапгай аймгийв тө- пийп 10 тилийп хоёрдугаар дунд сургуулийн 7-гийн «В» ангид суралцдаг. Манай ан- гийнхны үерхэл, нөхөрлөл бидэнд онцгой (сайхан са- “нагддаг, "Найз нөхдийнхөө ХИЧЭЭЛД «тусалж оёлгоогүй лүйлийг ярьж засал сгөх буюу бусдыт хүндэтгэдэггүй | олны газар биеэ зөв авч явж) чаллаггүй, дэзралхүү саптай, - “хичээлийн хэрэглэл, хувпас эЦАГЖ-ий2т «ЗАЛГАМЖ ҮЕ» АЯНААР лагч» улаан дарцаг олгож сурагчдын идэвхийг өрнүүл- Дэг «Баатарчуудын багт пионер, эвлэлийн халамж үзүүлье!» хөдөлгөсөн ӨР- нүүлж сурлага, хүмүүжилд нь тусалж байна. Үүгээр «Хэн олон үг унших вэ?», «Аль салаа математикч вэ?» зэрэг уралдаан, тэм- цаэнН зохиосон нь баатар- чуудыр НДЭВХИЙГ 07 Ёсон үр дүнтэй ажил оллоо. 5-ын «А», «Б» ангийн пио- нерүүд 1-ийн «А», «Б» ав гийг шефлэр азц «Оч» зя- гүүрээр 42мжилттай зялж байна. МПБ-ын байгуулагдсан өдрийг манай орны освор үе онц сурлага, ходолморийн нх амжилтаар угтлаз. 10 жилийн 10 дугаар сургуулийн со хөгжмийн яруу сайчхайн ертөнцөд аллах бүр ч дур тай. Сургууль дээр япвагддаг Дууты дугуйланд Суралцаж урлаг, дууны тухай мэдлэ- гээ улам ахиулж байна Зарим үед дууны дугуйлан- гийн багш болно Эрхэмбаяр «Анд гэхдийн ая дуу» уралдаанд амжилт- тай оролцож Алла Пугаче- вагийн «Оддын зун» дуу гаар ая дуугаа өргөж нэгдү- гээр байрэзлэн ЗХУ-д амрах эрхийн бичгээр шагнагджээ. Эрхэмбаярын энгэрт МПБ ын Төв Зөвлөлийн алт, мөн- гөп медаль гялалзана. Тэр! идэвхтэй оролцож малчин ах, эч партаа тусалдаг зав- шилтай. Энэ хавар төл бой- жуулах ажилд тус СУРГУУ- 2 ши. рогдол- нэвтрүүлээ дэлгэрүү, оролцож н хо н 5 аж ргалгүй телчдвөс талар- «Энх тайван. найрамдал ын нөхөрлөл» ам- идэвхтэй оролцож «Пяонерийн бүтээлч үйлс» вигүүрээр аялж, байна. Одоо анги бүлгүүдийн дунд пяиогерийн ёжлаа Их Ленз- ний хэд Орос хэлээр зохиол бүлэгт жит өдрүүд зохиогдож бай ва. Н- БЯМБАСҮРЭН Тийн «Б» ангийн сурагч онд сурлагзтан Ц Сонницэ- цэт, Нийслэлийн 75 дугаар сургуулийн 5-ын «А» авь гийн олц сурлагатан бүлгийн Дарга Т, Амартүвшин, йн жилд» пүүлж (сурах бичгээ дам- тэгээ дээпь уулан хэрэглэх, цаас хэм, дууны цэх ажил зохиолоо. їиз Би сурагчийн иоилдээ он дуу дуулж сурах. ар ч тш дууныхаа арвин нї өв - сангайс суралцах зорилго Үүний нэгнь 4П тавьж байгаа үнэн» сонины 4 Ї Би ирээдүйд дуучин хэлэлцүүлэгт сор йт болно гэж тэр даруухан олноороо у, өгүүллээ. Тиймээ. Эрхэм- гэрийг даалгавраа Ү дулимаг хийсэн сурагчтай нэг бүрчлэн ажиллаж, тэ- дэнд туслах ашил зохиолоо «Сурах бичиг-бидний багш», «Цаас-үлэт зүйл», «Хичээ- лийн дэвтэр-мипний нүүр ца- рай»гэсан сэдэвт ажил өр- баяр хүүг ирээдүйд їїйэртэй дуучин болно гэдэгт хамт олон нь зргэлэдэггүй. Говь нутгийнхаа өргөн олонтой ая дуугаараа хэзээний танил болсон энэ хүүг, хүмүү «Манай дуучин» гэдэг юм. Ш. ЭРДЭНЭ-ОЧИР Энэ зургуудыг сурвалжлагчид саяхан нийс х лэлийн 22 дугаар їг, авсап юм. Улаанбаатар хо- тын ерөнхий боловсролын сургуулийн пиопе й 1 чид МХЗЭ-ийн ХҮПР” эх гм хурал, монголын пионерийн 5| «Залгамжлагч» У чуулга- 2 ныг угтаж МХЗЭ-ийн пан шалгах «Ппонерийн үнэн» сонины 20 реданцп, ! Никийн сын Хорооны харьяа хоёр- догч түүхийг эдийн нэгд- лээс зарласап 3: түүхий эд ПИОНЕРҮҮЛ малай сэдэвт уралдаанд амжилт- тай сайн оролцож байна. Пионерүүд «Алдагдал, хангдал гарах ёсгүй» уриан дор «Цаас,» «Шил» опера- цЦи зохиож Олон зуун нг хаягдал цуглуулжээ. 10 жилийн 6, 18 сургуулиуд дээр их Тавдугаар сарын дөрвөн, тагны байдлаар 30 шахам тонн халгдал шил, 28 тонн хаягдал цаас цуглуулж, тушаажээ. Энэ алсилд пийс- лэлийн 10 жилийн 6, 17. найман-жилийн 16 дугаар сургуулнуд бусдаасаа сайн оролцсон байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хя- төв штаб, Материал Төех- хангамжийн ул- «Хоёрдогч ашиглацгаая» ХОЁРДОГЧ. ТҮҮХИЙ (Өгүүллэг) Хаалган | дээрээ 7-гийн «Гэ гэсэн дөрвөлшин хаяг хадсан өрөөний дотор Боо боровтор енгийн бүтээлэгтэ долоон цэрэг ор, эмнэлгийн Долоон шүүгээ, гол дунд нь бичгийн ширээ байрлуулсан ” харагдана. Ширээн дээр ца- хилгаан зуух (плнтна), эм- 7 тэрхий хэдэн тавгг, шилэн “аяганууд, түлэгдэж борлосон нэгэдр цагаан сав зэргийг 7 тавьсан ажээ, Цонх нь 19- " шиггүй ч, профессорын эх- 5 нэр түүний тавцан дээр сак- тай хамба шарилшиц ЦэЦ- | гийг байрлуулснаар өрөө ” тохь тухтай ч болох шиг С4- ММ вагдаж, гэрийн аятай уур ! амьсгалыг бий болгов. Үдэш ! гэрэл өгөхөд, цайвар бүр- хүүлийн доорхи чийдэн асч, 7 энэ үес цахилгаан халаагч сг залган, цагаан савандаа цай 4 чанаж уух, харилцан ярил- ! цах, өнгөрспөө саяан дурсах боломж бүрдэна. Энэ өгөог нүүн шилжигс- дэд зорнулжээ. Галт тэрэг- | гуулийг тийнхүү хотын зөгв- лөл, Ленинградчуудыг нүүл- | гэн шилжүүлэх асуудлыг эр- | хэлсэн байр болгосоп байна. | Нэгэнт урьд өмнө нь байр- ласап хүмүүсийг өвр тийш нь шилжүүлж болохгүй учир, зөвхөн долоон ортой нэг өрөө | л сул байв. Энэ нь олон хө6- лийн замын уулзварт өанүг | ласан учир, тэнд янз бүрийн хотын, хол ойрын зорчигчид л түр амьдрах ажзэ, Энэ 1 удаад Томень рүү нүүн шилжсэн ипститутэзсээ Х0- гцорч, одоо дуудлага хүлээж 1 байгаа ширүүн хуув Сахал- тай, украйны залуу профес- сор, эхнэртэйгээ, өчигдөрхөн Москвад байл: байгаад, өвч- ! тэй эхийгээ “8мчид үзүүл зөвлөлгөөн авахаар, зуун ки- 7) лометрийн тэртээгээс ирсэн | арван зургаан настай мариа- | лаг охин, наймхан сартай | дүү охинтойгоо үлдэж, түүн- | ДЭЭ сүү Олох гаж өдөр бү! | Хөөцөлдөхийн зэрэгцээ, дүү 7 тээ хүүхэд асрах газар өгч, санаа шулуудан, фроптод г ЯВЖ эцэг эхийнхээ ӨШӨвг ава- хын хүслэн болсон Ленингра- дын туранхай хүү нар амьд- рах болжэа, өнө болохоор Лениягра- хүүгийн дүү охин гиншпп уйлагнаж, Мосипагийн охины өвчтэй эх амьсгаадан уухилж, про- фессор эхизртэйгээ талхны о мөнгө нь хэдэн өдөр хүрэл- цэхийг шивнэн тсолно. Өглөө болмогц тус тусынхаа аж- лыг .хөөцөлдөн тарцгаа, Үдэш цугларан халаагч дээ- рээ цагаан савтай усаа бу- цалган уудцгааж, өдрийнхөө ажлын бүтэмжтэй эсэхийг ярилцапгаана, Нэгэн үдэш ангийн хаал- та нээгдэхэд түүний босгон дээр хоёр хүн зогсож байв. -- Биднийг өид байрла! гэж япууллаа гэхэд, Орцгоо, хүүхдүүдээ орцгоо гэв, тэнд байсан хү- мүүс ам амандаа хэлж бу- жигпалдав, Хүү охины гараас барьсан хэвээр тэдийй дундуур явл, индүүдэгдээгүй бололч угааг- даж “цэвэрлэгдсэн” цэрэг ца- гаан Давуу дэрсэн зассан сул ор руу дөхөж: очоод: --Энд суул бай. гэж Охинд хэлэнгээ, Чемодан руу- гаа бөхийлөө. --/Ї8 нар хаанаас рээ вэ, хэний хүүхдүүд вэ? гэсэн профессорын эхнэрийн асуул- тад, Т: -6 -- Галт тэрэгнзэс-гэя, хов- түүн товчхон кариулангаа чемодалаасаа гар ийп ёдчуур, рэгтэй хүүхдийн хоёр жижпг пиджан гаргалс “ЗАС НӨ 618270727 сургуулийн гар нүүр угаах газар хүргэж өгөөд, буцаж ирэнгээ хөвгүүн, дүү охиноо түмпэнтэй усанд оруулан, хувцсыг нь сольж | томдсон пиджанаа ёӨмсгөж, вөрвсө до- туур богино өӨмдтэйгээ үл- дэж хоёр биенийхээ хуучин хувцсыг угааж байгаа тухай ярив, Профессор хүүхдүүдэд аль болохоор туслахыг оролд- сон боловч, хүү шулуухан л татгалзсаар байжээ. Усанд орж, цэвэрхэн цэн- хэр пиджак өмссөн хүү, охин хоёрыг орж ирэнгүүт 1а8- дуул /їь цай уухыг тэднээс хүсэхэд: -- Баярлалаа, бидэнд идэх юм бий тэж хөвгүүн харну- лав, Хүү угаасан хувцсаа ор- ныхоо толгой дээр тараан “шавьж, чемоданаасаа хэрчим талд хальстай хоёр гом төмс гарган идэцгээснийхээ дараа, -- Шүүгээн дээр дэвссэн сонинд төмсний хальсыг бөөг- нүүлж дүү охиноо хөтлөн гарлаа. Танихгүй хүмүүсийн дунд охиныг, хормын чөдий Чч танцааранг нь орхихгүй юм- сан гэсэн бодол хүүг эзэмд- сэн нь илт ажиглагдана. Хүү тэдэнд хандан: -- Бид унтан: ампргал бо- лох уу гэсэн асуултыг нийт дунд тавьж, зөвшвөрсөн ха- рпу авангаа ор дэрээ сур- "маг, нямбай нь аргагүй. 84- саж эхлэхэд, охин «бяцхан хуруунуудаа оролдон, дэргэд нь хөдөлгөөнгүй зогсопо, Тэд хэгтэнгүүт дорхноо нойрсов. Өрөвөнийхөн ч Салад повсон, тээнэгэлзсэн хэвээр үлдлээ. Арваадхан настай ээ хөвгүүн (охин нь 5-6 ор- чим настай болов уу) өрөөнд байсан томчуулаас өөрсдийгөө хөндий байлга- хазр хатуу шийдсэн нь түү- ний санаа бодлыг хуваал- цах гэсэп тохиолдол бүрт биеэ тэвчээртэй барьж Ча- дал: байгаагаас илт ажээ. Өдрийя турш гүйж ядар- сан томчуулыг өглөө сэрэх үеэр хүүхдүүд, аль хэдийн нь алга болсон байв. Тод ороо нямбай цэгцтэй гэгч. нь хурааж түүн дзэр нь шөнө- дөө хатаа: амжаагүй охины замд л үлдсэн байв. Тэг- тал: -- Чемодап нь энд байна шүү дээ. Иймзэс тэд ирц- гээн: таарна гэж Лаенпингра8- лын хөхүүл схины х ХЭ- ”-дэнгээ, дуугүй байх нь хо- пор нялх дүүгээ түргэн ша- ламгад Өлгийдэн, эх хүний сурмаг хөдөлгөөнөөр өргөн тэвэрч бас л хүүхдийн ас- рах, газар цэргийп төвбай- раар харайлгав. Хүүхдүүд 7-гийн «Г» гэ- сзп халгтай өрөөнд амьдрах боллоо. Удсан ч үгүй ав- шим аансмаар тэдний тухай бага ёага зүйлийг мэдэц- гээж эхлэв. зүүг. Юра, охн- ныг Натя гэж нэрлэдэг шїчээ. Леиингралаас “ирцгэЭ- шээ.. Төд ерөөс ах дүү нар бишэзс гадна бие биеэ. Ч тї- нихгүй, харин галт тэргэнд л. үерхэш тапилцсан байна. "Төдиийг болон-ээж парыг нь бусад Ленипградчуулын нэгэй адилаар талт тэрэг- нээс бууигуут нь л машинд суулган эмпэлэг рүү мөл бусад зүг рүү авч явсан “ бяйта... “со Энэ тухай, яриасаг, хөг- рын Катя охин чимээ Ч үгүй байж, урьдын адилаар нэг ч мн- цут ганцааранг нь үлдээх- ара үглэн самнаж өгнө... гадагшаа тарна. Тэд насаар бага гэлтгүй, хэзээний, хэр- сүүжиж томоожсон, зорилго тэмүүлэлтэй хүмүүсийн байдлаар хотын захын Жи- шаг байшингуулын дундуур хн явган хүний замаар эр- гэж ч хапалгүй нэгэн х3- мэзр алхах ажээ. Үдэш, бусдаас нэлээд х0- шуу мөн л ядарсан, тоос шороо болчихсон, уруу НА- райтай буцаж ирэн, гар нүүрээ угазшн хоол ундаа ДСЭНИЙХЭЭ |Дагзс- унтаж “рана. Юра алниаа асуултад огт дуугүй Өнгөрөх буюу эсвэл тэс Өөрөөр хариулна. Гэхдээ хөвгүүнд эхийн сүү- гээр тэжээгдин “-шингэсгй хүүхэд ахуйн зан терх, хү- жүүжил нь хэнээр авч, том- чуулын шургуу зал, эрс ча- нараар ярилцагчаа сөрөөсвө бултуулж чаддаг байлаа. Нишээ: нь: хад, Тэрээр, -- Юра, та нар өнөөдөр хаагуур яван, их юм. үзэв уу тэж профессорын асуу- -- Тиймээ, бидэнд төмс байгаа. Харин Натл давсгүй ндэж чаддаггүй учир, та жаа хан давс өгчихгүй юу гэх мэтээр асуултад нь хариу- лалгүй, сөрөг асуулт тавпиа -- Юра өдөр ирэх тутам л томорсоор байх шиг са- нагдана. Харин Катлгийн хупьд сэтгэлийн нь дарамт бага ч бог ангижи түүний хөгжөөнт баясг байдал и зээний уйгагүй сониуч тай профессор, Натяг дан бусдаас зайдуухан ава чиж, тэдний өдөр бүр хаа- шаа їрунд явдаг тухай асуу- хад: -- Бид зэжээ д хайсаар байна. Юрагийн ээж, тун хялбархан анхны больинцоос л олдсон. Гэтэл минийх бай- даггүй, ингээд л бид хайсаар явсаар л байна... гэш Натя хариулав. Хүүхдүүд, хөдөө тосгоны гудамжийг санагдуулахаар даливс өвс өндөр ургаж, дагширч хатуурсан гудамж дамжин, больинцаас больниц руу явцгаана. Нэгдэх, хоёр- дахь, гуравдахь, | цаашаа цэргийн эмнэлэг, төрөх га- зар,, гэх мэт. Тэгээд арга ядан буцаад л нэгдэх боль- ниц руу ирнэ, Дөнгөж, саях- ны очсоп больнишад, Натя- гийн ээжийг байхгүйг жмэд- сээр атлаа, лож мэдэхэв ямар нэг өөрчлөлт | орж, зэлс нь байлг ч магад гэсэн горьдлого тэднийг хөтлөнө. Буцах замдаа тэд Юра- гийн ээжийн эмчлүүлж бай- гаа “больницаар уламжлал ёсоор дайрна. Өхлээд хүүх- дүүдийг оруулахгүй байсан боловч, сүүлдээ оруулдаг боли, аалгмаар эөэт нь гаг дагш гарч ирэп уулзацгаадаг болов зэмжийнхээ хүзүүгээр рэп, эргэн тойрпоо ажса- наа, чихэнд НЬ ямар нэг юм шивпэнэ, Харин. Юрв- гийп-ээя( толлої| дохингоо. хүүгийнхээ чихэнд бас л юм шивнэж, заан зөплөж бай- гаань харагдана. Дараа нь Натлд хандал гар нүүрээ сайтар угааж, зоригтой, тэв- чөзртай байл, Лепинградын жинхэнэ охин болохоо ха: бас Юра тэв- цэцэрлэгт. - гийнхаа үгэнд дуулгавартай байхыг сургамшилна... Наг удлза хөршүүд БьЬ, Юрагийн Ёстой 4 хүүхэд гэдгээ харуулж, бодлогогүй ашид хийж байхыг ажигла- жээ, Мариалаг охин зэжтэй- гээ зах дзэр явж байгаад Юрз, Катн хоёртой сэм тааралдав Твгзэд авгайчуулын сочнуч зан Ч гэхүү, Єєр нь зориуд ч төгье гэж бодсон юмуу, ямарч байсан хүү, охин хоёрын анд чухам юу хийхийг нь үзэхээр шийдэж, эгнэн ургасан шүүр- ний модны цаана нуугдлаа. Эхлээд хүүхдүүд гар Гз- раасаа чанга барилцсан х3- вээр есөн шидийн зүйл най- маатк буй бөөн хүмүүсийн дунд зогсоно. Тэгснээ Юра хүдалдан ав К цэнхэр талон эл тэдэн рүү, бүгчим ныг ч үл хайхран тос- алчуурга хү- Ї эг гүүнийг 3 ч санасангүй. Юра сэн янзтай БКатяг гарь түүнийг хөтлөн, дөз дөрв жин хэрчсэн гар хийн с колад худал- даж буй газар руу ямар ч юу бодсон шинжгүй, шууд явж хүрэз. Эзж, охин хоёр үүний өмнө тэдэн дээр очиж хэд хэдэа удаа үнийг нь асуу- сан учир, нэг тийм дөрвөл- жин шоколад жигнэсэн талх- тай тэнцэхээр үнэтэй боло- хыгмэдэнж ажээ. Тэдл бол лав худалдан авахгүй байв. Гэпч Юрда, Натя хоёр хз- зээпий хэрсүүхэн сангаа о0р- хип, хоёр ширхэг дорволжїиїй шололад худалдан авч захаас ч гаралгүй тэр дор нь мэрж зхэлдээ. Тэдний хацарт бал- рын мишээл тодорч, гар ху- руугаа халтартуулж, ам хам- раа хүрэн алаг болгон шо- ноладыг шупалтайяа идэх нь нууцаар ажиглагсадын зүр- хийг базах шиг болгоно. Өлөр хоног зэлжлэн (Со- лиИтдсоор нэг мэдэхэд сар болчихсон байв. --1Оу болж байнаа, ол- дохгүй байна уу? гэж хангуу- гийн. Өрөөний хүүхдүүдийн орой бүр асуухад, -- Үгүй гэж 1ЮОра харнул- на. БКатл ч түүнийг давтай басухүй гэх ажээ. -- Зүгээр, зүгээр одоо бас таван больпиц үлдэж: байгаа гэш Юра охиныг тайтгаруул- на, -- Хүүхдүүдээ, ер нь би та нарт лмар нэг өвөр арга замаар туслая. їНишзэ нь: хотын лавлах, зсвэл телефо- нсор...сураглаж: ("ах байвє -- Огт хэрэггүй, бид тз- наас хүсэх д зүйл энэ байна гэж Юрагийн ширүүхэн ат- даа эелдэгхэн хэлэхэд, түү- ний нүдэнд түгшүүрийн оч гялалзах шиг болоз. Өглөө нь, жижигхэн туранхай хоёр бие, тоос шороонд дарагдсан нарийр шулуун гудамжаар бас 2 алхалсаар явна. Хэр- зЕЗЭ ТЭДНИЙ ХОЙНООС ХЭН НЭГ нь цонхоор харгаас, тэд улам улам далслагдад жиж- гэрсээр булан тойрон галга болохыг ажиглаж болно. Нэг өдөр 7-гийн «Гэ» гэ- сэн халгтай өрөөний хаалгыг хүн тогшиж, танил биш Дуу сонсогдлоо. Гэтэл хаалганы босгон дээр үсээ эрэгтэй хүүхэд шиг богинохон тайруулсан, внам- хан, турапхай эмэгтэй зогсов харагдана. Тэрээр мөрөн дээрх алчуураа гараараа 3а- сан: -- Юра хаа байгаа бол гэїц инэзэмсэглэц ичингүйрх- сзд байдалтай асуухад, -Өв та чинь | Юрагийн зэх: үү? гэж, өрөөнд байсан профессорын эхнэр ихэд, олзуурхан лавлаад, тэд боль- инц руу явчих шиг боллоо,, Бүгд л Катлгийн хайн: сураглаад байгаа юм гэа. Ирсэн эмэгтэй, хүүхдүү- дийг илт өхөордсон байдал тай: -- Тэр хоёр тэгээд 0Доо болтол хамт л явсаар бай- гаа хэрэг үү? гэх үес түүний хэзээний гялалзуур нүдэнд аль хэдий нь нулимс бүрх- сэн үзэгдэнэ: Тэрээр моп ч| болчимгүй найдлагаа даа! гэж хэлэх нь залуухан бүс, гүйчүүл хамгийнхаа айр, дотнын үерхдэг харчуултай, гаа нэг талаар тэднийг хүн- дэтгэсэц нөгөө талаар гайх- сан өнгө алстай ингэж хэлд- гийг санагдуулах ажээ. -- Та тэгээд, Катлгийн, зэжийг олж чадахгүй байх тэжЖж бодож байна уу гэсэн, профессорийн эхиэрийн асуул- тад -- Ээ, бурхал | өршөөг! бурхап өршөөг! тэр эмэгтэй чинь сарын өмнө галт тэрэгч ний буудлын тавцан дзэр нас барсан шүү дээ гэлээ, Хоёр өдрийн дараа Юрагий ээж, Юра, Катя нар шн шилжүүлэх газрын шийдвэч рээр хамтрал руу | явцга. болоход, зэжийг нь Өөр хо руу эмчлүүлэхээр явуулсан, эдгэрспийхээ дараа бид ндл, рыг заавал олж уулзана гэж тэд -Катяд хэллээ. Үдэш болохын ёӨмнөхоү профессор, Юраг зайдуух аваачил: асуусан НЬ, Чи яагалд энэ. туха үлзнийг нь ярихгүй байсан юм бэ? гэхэд лд -- Катя уйлах байсап юм Би түнас л маш нх айсан. гэв: Юра шивнэв. лсан С. АХ. “Ү»ллов. сэ! 01112 , ”Д. Сүхбаатарын нэрэнжит Улсын хэвлэлийн | номбинатад хэвлэв, .идекс-141448 7 | фининиа. зэшийг ! ї 7 Эрхлэгч ? Ц. ДАШДОНДОВ 40 дэх жилдээ () Найрамдлын Дархан хо- тмн пнонерүүд «Залгамж үе» аянаараа амжилттай аялж хийж бүтээсэн ажил үйлсээ. МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Монголын пионерийн «Залгамжлагч» У чуулгандаа шлтгэсэн «Пиоиерийн сайн "үйлсийн ном» бүтээлээ. Хоёр их хурал, чуулганы хороонд тус хотын пйонер сурагчид сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын олон сайхан амжилтанд хүрсэн тухайгаа ут номд бичсет байна, Дархап хотын 10 жилийн 1: лийн 10-ын «А» анги Н, Мөнгөнтуул дар- гатай улсын тэргүүний ХЗЭ- ийн үүрийн хамт олон сур- сан бүх зүйлсээ дүү нартаа улаваклай үлдээх зорилт та- вин сургуулийнхаа Заан «її» ангийг шєфлап авч ха- яамшлан хүмүүжүүлж бакй- на. 3-ын «П» япгийн пионе- рүүдэд пийпнерийн ажлыг бие давн явуулах арга хэлбэр сайн дурын байгууллагуудыг ЛиВ төгсөхөөс Өмнө тус | “ийн үүрийн гишүүн бүр дүү нартаа иог сайн үйлс бүтэвш үлдээх зорилт тавны ажиллаж байна. 8 шилийн 1Х сургуулийн Яамуүлгыгэ, нэг ч хүн хол байх ёсгүй» гож Ю, даргын хэлсэн үгийг хэрэгжүүлэх ворилгоор | (швсвнер Бмилоулын Дунд || БоЖниох авилл байгуул. (БО 2 сгариал | жүүжүүдэгч, яарыг өргөнөөр ПЕТАРН МАГ 55,4.4-24-4-405 Ши (Яс) АВрь ЯХ 12 (8! “ӨГ (ҮЖЕГЧ ї лсуаду7 М 38 (1860) Ф 1988 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 11 санаачилсан «Би зр хүл» нлуб нь «Манай сургуулийн багш, сурагчид, ажилчид аа! Хэн өөрийгөө эр хүн гэм боддог вэ? Тэр хүнийг 13.00 цагт сургуулийн хурлын заа- ланд хүрэлцэн ирэхийг урьж байна. Бүлгэмийн зовлол» гэсэн зарлал гаргаснаар аж- лал эхэлжээ, Тус клубийн гишүүн хөр- гүүд нь «Хөвгүүд нь охидоо хүндэтгэж, үлгэрлэгч болох» зорилт тавин ажилладаг бай- ив. 10 жилийн Ш дунд сур. гуулийн пнонерийн бүлгэмээс явуулдаг сонирхолтой алслын нэг бол пноперийн ёслол хүндэтгэлийн «ЖКапхаа» цлу- бийн ажил юм, Пионерүү- дийг ,пионерийн ёслол, хүн- дэтгэлийн ажиллагааг бүлэг, салаад бие даал зохион байгуулж сурах чиглэлээр тус Илуб ажлаа явуулдаг. 0 жилийн У дунд сургуу- лийн пионерийн бүлгэм «Зад угаагч» отрядыг «Пионер бүр цавэрч байдлыг хэв- шүүлцгаэс» урван дор тогт- мол ажиллуулдаг. «Улаан бүч бидний бахархал», «Үс сайхан бол зүс сайхан» «Эрүүл биед саруул ухаан оршино», «Цэвэр хувиас биеийн чимэг» зэрэг өдөр бүр нэг урна дэвшүүлэн 7 хоног бүр тэргүүний соёлч ангийг шалгаруулан шилжин явах дарцаг аялуулдаг. ИНн- гэв! авилласпиаар тэргүүний соёлч анги, пиопер сурвгч- дын тоо олширч байна. МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Монголын пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулган угт 8 жилийн ГУ дунд сургуу- лийн хамт олноос зохиосон ажлуудын нэг болох сургуу- лийнхаа өргөтгөлийн барил- гын суурь тавнх ажилд пно- нерийн 4 дүгээр бүлгэмийн пионерүүд идэвхтэй ашил- яаж 10000 гаруй төгрөгийн хэмнэлт гаргав Тус бүлгэмийн пнонрүүд алдагдал халгдал ашиглах цуваанд идэвхтэй оролцдог. Ппяопер баатарчууд 10 тонн яс цуглуулж 1500 төгрөгийг хуримтлалд оруулаад байна. 10 жилийн нэгдүгээр сур- гүүлийн бүлэг бүр . сайхан цэцгийн үзэсгэлэн таргал, сургууль бүлгэмзэрээ 1000 цэцэгтэй олон яаст ургамлын ты 100 нь цэш- гийн үр иг түүсэн тухай бичжээ. Дархан хот дахь зовлөлтийн ЇУ, сургуулийн пвонерийн бүлэт бүртөй хамт- ран урлаг, спортын уулзалт, идэвхтэний семинарыг орос, монгол хэл дээр явуулж, ха- нын сонин болон бусад мв- териал солилцох зэргээр зөн- долтийн пноперүүдээс су- ралцах хөдөлгөөн тус бүлгэ- мийн пионерийн хамт олон, пионерүүдийн дүнд байнга өрвөж байлаг юм, Хоёр бүл» гэмийн пионер, баятарчуудын «Найрамдал» ёстнивалийг зохион явуулж пионерийн ажлын олон сайхан туршлага харилцан солилцсон тухай вомд бичжээ. Орхон хорооны 8 дугаар дунд сургуудийн пноперийн бүлгэмээс сурагчдын чолоот » цагийг зөв боловсон өнгөрүү- жэхийН тулд орон сууцны дэргэд инз бүрийн васны ЗОҮЕ ГОН” ТүСЬгЖргэгрө, гаүажла хийд шэнгий 17114 | хүүхдийп 3 бүлэг байгуулан 97 пионер сурагчийг хам: руулан ашиллууляс байна, Багачууд дүү нарад | ха- ламжлан хүмүүжүүлэх, ур- Г, спортын олоц хэлбэ рийп сонирхолтой ажил ао/ хиох, орчноо хайрлан хам- гаалж тохижуулах аарэг бү- тээлч ажлуудыг санаачлан хийж байна. Тус бүлгэмийн пиопер сурдгчид «Төл түм: ний үйлс» цупад зохион бай- туулж төлийн бэлтгэлд 7 терлийн 2000 гаруй зүйлийг бэлтгэн, малчин ах, эгч нар- таа тусалж, 12 суурийн малчдыг социллист уралдаанд уриалан дуудсап захидал би- чиж “уралдаалтай ажиллаж байгаа тухай бичжээ. 8 жилийн ХГ дунд сургуу- лийн пионер баатарчуудын дунд баяр, ёслол, тэмдэглэлт өдрүүдийг тохиолдуулан багш, сурган хүмүүжүүлэг- ЧИД, ЭЦЭГ, эх хөдөлмөрчдөд баяр хүргэх концерт тоглох сайхан ажил уламлглал бол- жээ. Ариунжаргал ахлагчтай ХУУ, бүжгийн «Нарлаг» хамтлаг 1583 хүнд үйлчилж Л бусдыгаа хошуучилж байна. | 1982 оны Номгопы сангийн аж ахуйд намрын ажлаар | тус бүлгэмийн пионер сураг- | чид очиж 100 га газрын үр | тариаг хураалцалс, өвс хадаж тариаланч, хад- ланч ах, эгч нараасаа талар- хал хүлээсэн тухай бичсэн байна. Дархап сангийн аж ахуйн 4 дугээр сургуулийн пионе- рийн бүлгэмээс сурагчдын сурлагын чанарыг дээшлүү- лэх зорилгоор бүлгүүдийц дунд шил бүр МАХН--балй- гуулагдсан өдрийг угтаж «Намдаа барих бэлэг» сз- дэвт уралдаан зарла дүгпэ- дэг. ГҮүний үр дүнд нийт анги бүлгүүдийн сурлагын чанар “айжисл, “00 хув, сурлагатан «ангийн тоо 5 ангиар нэмэгджээ. «Пионерийн сайп үйлсийн ном» | бүтээх аяныг угтсап өндөр бүтээлийн өдрүүдэд ХЗЭ-ийн болон танхимуудыг шинэ зааврын дагуу байгуулсан ба сурагч- дын хүүхэлдэйн театр бай- гуулагдан аихныхаа тоглол- тыг хийжээ. 8 шилийн У1 дунд сургуулийн пионерийн бүлгэмээс сурагчдып чөлөөт цагийг вөв болопсоп өнгө- рүүлэх тэднийг номтой иө- хөрлүүлэх зорилгоор «Шил- дэг ном бүхнээ сургуульдаа бэлэглэе» сэдэвт ВШНЛ 80- хиож сургуулийнхаа номын сангийн. фопдыг баяжуул- ааа. Мон сурагчдад мэргэж» лийн баримжаа олгох, хотын үйлдвэр аж ахуйн газрууд- тай тапилпуулах ажилД 8- ын «А» ангийн хамт олоп идэвхтэй Оролцот 2 хоно, гийн тойрон анлал Бин олоп зрвап үйлдлэр, ан ахуйн газруудтай таиилцал(| аяллынхаа талаар бусад вн: гн хамт олопд сурталчлах ажлыг зохиожвэ, ) Ийгэж пайрамдлын Дархап хотып улаан бүчтэй пиопер/ сурагчид ик хурал, чуулгач наа супрдага, хөдөлмөр, урч даг спортый арпин нх амь жшилтаар угташ байла. МПБ-ын Төв ажилтан лионерийн | 20 тонн | КХ) | 2511372105713 | Манай: орны аймаг хотуудад ганы төлөөлөгчөөр 277128 ҮЕ нэ БЁ”Ч ҮНЭ 10 МӨНГӨ оожинньдхлээы ЭГЭГ, -с рын районы 6 дугаар сургууз лийн 5-ЫН «А» ангийн пио- нерийн бүлэг зэрэг 8. бүлэг хотын тэргүүний пионерийн бүлгээр шалгарав. Сурлага хөдөлмөр урлаг, спорт, олон нийтийн ажлав- раа шалгарсан сурагчийг Монголын 108 пионер пионе- рийн «Залгамжлагч» У чуулч сонгож, пионерийн «Залгамжлагч» чуу/" Ажилчины районы пионерийн 15 дугаар бүлгэмийн ахлаж гап болж улаан бүчтэн пионер, хоор дүгнэлс цаашдын зорилтоо Ч Чэдарн лоо. Мөн лганаас Монголын Па ЭЛЛҮЦШӨЭХЛЯрНЭ Уу Ц. Ариунаа, 16 дугаар бүл- хөдөлмөр, гэмийн зөвлөлийн ч Онгонцэцэг ажлын гарамгай амжилт таг лэл, гасан 400 пионер төлөөлөгчөөр сурагчид хоёр чуулганы ронд "хїйсэн ажлаа тионерийн чуултайд сурлага, урлаг, спорт, олон Нийти сонгогдоод байна. Зэниинлллмминн мини Улаанбаатар хотын пионе- рийн «Залгамжлагч» ХУШ чуулган саяхан боллоо. МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, мопголын пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулган угтаж (явагдсан «Залгамж үе» ая- наар нийслэлийн пионерүүд хэрхэн аялсан тухай тай- ланг хэлэлцэж, цаашид пио- нерийн анхан шатны байгуул- лага пионерүүд юу хийх вэ? гэдгийг тодорхойлсон (шийдвэрийг батлав. «Залгамж үе» аянд өндөр амжилт гаргаж авсан үүргээ амжилттай биелүүлсэн тлябрийн районы 40 дүгээр бүлгэм, Ок- пионерийн Ажилчи- ны районы 532 дугаар сургуу- лийн 7-гийн «А», глсулүлэл Сүхбаата- Нь. Сурлага, ходолмор, | урлаг спорт, олон нийтийн | ажлын | амшилтаарад шалгарч Улаа- баатар хотын пионерийн чуул- танд оролцсон тэргүүний пио- ХӨРХҮДА їн 8 49158 угаар сургуулийн 8- ын 4Д», Үлийн НрВС ангийн | сурогч Г, Нэргүй, Г. Балрмаа, удирдагч Э. Сэлэнгэ, |Сүх- баатарын районы нэгдүгээр бүлгэмийн зөвлөлийн дарга багш сурган чид, Сүхбаатарын Б-ын Төв Зөвлөлийн 4 дарга Б. нарын г-зэрэг эв пионерийн ажилтан, хүмүүжүүлэг- пионер сурагчдыг Д» нэрэмжит МП шагнал Пионерийн тэргүүний удир- Дагч» тэмдэг, хүндэт тэмдэг, алт, мөнгө, хүрэл медаль, олон улсын пионерийн лаге- рьт амрах эрхийн бичгээр шагнав. «Залгамжлагч» чуулган хотын пионерийн їштабыг ши- пээр сонгож, штабын даргаар Ц » Ариуналг батлав. «Залгамжлагч» чуулганы ажиллагаанд. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны дарга, МПБ-ын лийн дарга нарийн бичгийн "Төв Зөвлө- Ч. Цэрэндулам, хотын ХЗЭ-ийн хорооны нэг- дүгээр нарийн бичгийн дДаүг га їе» с 4 Ц. Батсүх нар оролцон. Д. ЛХАГВАДОРЖ -- Налайхын 10 жилийп 8 ргуулийн 8-ын «А» ангийн рагч Г. Тулгаа, нийслэлийн дүгээр сургуулийн (7Т-гийн «А» ангийл сурагч Г. Баяраа, 52 дугаар сургуулийн 4-ийн «Гэ дигийн сурагч Р, Отгонбалр, МАНАЙ СУРИАЛЖЛАГ- ЧЫИН и.он гэрэд зурав. БНМАУ-ЫН ГАВЬ- “ЯАТ. ЖҮЖИГЧИН, ОРОС ХЭЛНИЙ ДЭЭД СУРГУУч ЛИЙН. НЭГДҮГЭЭР, КУРСИЙН | ОЮУ- ТАН, УЛСЫН ЦИР- КИЙН УРАН НУ. “ГАРАГЧ, МХЗЭ- ИЙН. ХУШ ИХ ХУР- ЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ ЛОДОЙН ЭНХЦЭ- ЦЭГ МАНАЙ СОНИ- НЫ СУРВАЛЖЛАГ- ЧИЙН АСУУЛТАД ХАРИУЛЖ, БАЙНА. Юуны «Пионерийн сойнцыг уншигч олон зуун мянган хүүхэд, өмнө үнэн» багачуудын өмнөөс 19: настай гапьяат жүжигчин танд баяр хүргэж, уран бүтээ- ( лийя их ауржилт хүсье! -- Их баярлалаа. - Хамгийн эхний асуулт. Та өөрийнхөө ну- гарах авьяасыг хэдийд тэдсэл бэ? Уран бүтээлийн чинь зам хэзээ, юунаас эхэлсэн бэ? -- Би өөрийгөө нугарч чадиа гэж ер боддоггүй байсан юм, “Оролдож Ч үзэзгүй. Нутарна гэдэг бол над мэтийн жаал охины хийх ажил биш гэж сана- даг байлаа. Санамсаргүй тохиолдол, ёстой санамсар- гүй тохиолдлоор би анх нугарч билээ. 13 жилийн өмнө миний том ах би- сийн тамирын хичээл дээр «Мост» хэмээх дасгалыг хийж чадалгүй сул дүн авч ирчихээд гэрийнхээ гадна тудас дэвсэж тэр дасга- лыг хийх гэн: өдөршин оролдож билээ. Манайхан тэр дасгалыг хийх гэж бүгдээрээ л (аав зэж хоёроос бусад нь) орол- доцгоосон юм. Харамсал- тай нь тэдний хэн нь Ч энэ «Мост»-ыг хийж нь сангүй. Миний зэлж Л- лоо. Би ар тийшээ нугар- сан чинь толгой минь хӨ- лийхөө өсгийд хүрэв. Ийн нугардаг хүмүүсийг цир- кийн тайзан дээр л үзсэн ах эгч нар минь гайхаж, Манай Энхээ ну. гарч байна... гэж баярлан шуугилдан: билээ. Ингэж сл би анх нугарч эхэлсэн юм. Би тэгэхэд 6 настай байлаа. 72 лж Төнд 3 936ат гавьяат жүжигчин онд-ноуш " туайтай уулзлаа. Цэнд- шоу намайг нуга- -оот-. Нугарах- соо охин байна. Одоо арай л 544) ЗУРАГ ДЭЭР: Л. Элхцэдэг 1974 он нэвс бид хоёр гарч хөшиг- ний -цаана оропгуут баяр- орноосоо холдонс үзээгүй. 14 настай охин би зуны дэлгэр” ” сайхан Цагаар ласандаа бие биепээ тэв- Улаанбаатараас мордсой Бэн уйлж билээ. х бол бүр дүн өвлөөр буцанс араа нь өнгөрсөн нэг- ирж. билээ. Тэр үед гэрээ үгээр . сард Фрапцын сапам, пууцгайхан | шиг нийслэл Париж хотод бол- уйлдаг байснаа санаш бай- сон олон улсын пиркийн шилдэг номеруудын тэм- на. (инээмсэглэв) цээнд оролцлоо. 16 орны 2" Тэр тоглолтоос00 (50 гїруй жүжигчид хойш змар улсад оролцсон энэ тэмцээнд үнэ- зочлон тоглосоп бэ? хэзр шилдэг номерууд цуг- ларсан байв. Хүлээсэн цаг "Би шэухоаай Даш маань ч болж миний тог- ХааР ХУ” Унсар Куба. ЛОХ зэлж ирэв. Харанхуйн дунд, Манеж доторхи шн- рээн- дээрээ гарч зогслоо. Үндэсийй хөгжмийн сай- хан аялгуунд би нугарсан юм. Гэвч нугарч эхлэхтээ д дөнгөж сонссон энэ сай- хан аялгуугаа би дуусах хүртлээ дахин сонссонгүй. Техинкийн ямар нэг сал- тал гарсан юм биш. Үзэгч- Чехословак, Энэтхэг, «л- шир, Бангладеш, Франц... -Сурагч байх үедээ Ч одоо ч олон хоног тоглол- тоор явдаг. Тоглолт, «Ххн- чээл хоёрыг хэрхэн зохн- цуулдаг вэ? -- Тоглолтоор олон хо- зоцжавнаад ооэсє шөрсэс дийн сүртэнН алга ташилт, ЗАВСАРДАНА. ЭХДЭЭ 53. баярлаж бахадсан дуу чи- хичээвэл мэдэхгүй, чадах- 5 мээнд хөгжмийн Чимээ д8- гүй зүйл ховор юм гэдгийг рагдсан байлаа Энэ тайзац дээр үнэ- 5» хээр гарамгай амжилт ол- 19 НАСТАЙ ГАВЬЯАТ сон юм. Гэхдээ би биш Монголын циркийн уран шрлэа ёс нугаралт энэ. амжилтыг Эх ү ЯИГЧИН би энд хэлье! Би тоглол- олсон юм Тэндээс бид тоор явах болоход багш хамгийн дээд | шагцал- Бү 3 нараасаа зохих даалгавар алтан медальтай буцан: ир- аахан юм? Өндөр болчи- гарагчийн нугардаг хээ зөвлөлгөөг Заавал авч яв- лээ. «Монгол, монгол» хоод ирээрэй| гаж хэлж угллатай сайхан «ширээ. дэг. Тэгээд зав чэлөө гар- хэмээн эх орны минь нэ- билээ. Ингээд л би «өндөр өнгө өнгийн: гэрэл чийдэн, магц л “хичээлээ хариай. рзэр дуудан, алга нижиг- болохыг яаран хүлээж» үзэгчдийн баяр хөөр, алга Биеэ дааж давтана, уншн- нүүлэн ташижс байсан Па- нугарах дасгалаа гэртээ ташилтын сүрт чимээ.. Энэ ид бодно, зурна. Циркийн рижийн циркийн тайзыг хийсаан. л байсан їом. бүхнийг би тэр одөр л анх манежинд бол шүжигчин, би мартахгүй -- Хамгийн анхны бос мэдрэх шиг болж: билзэ. бусад цагт бол сурагч л СОР лоп хамгийн дурсалт тог- -- Та олон оронд очиж болж япиа. -- 19786 оны дөрөрдү- долтынхоо тухай ярьж тоглолтоо үзүүлсэн. Хам- (() ду хар анги төгсөх жил. Тээр, сарын 12-нд Та үзэгч өгнө үү? гийп анх ямар оронд 04 би Нубад олон хоног явж) 9ЛОНДОО анх удаа тоглож, -- Би 1972 онд сур- сон бэ? хичээл их завсардлаа. Уд- баярлаж байжээ. | Харин гуульд орлоо. Сурагч хүн -- 1978 онд Кубын сын шалгалт хаяанд ир. 1988 оны дөрөвдүгээр са- сургуулиасаа Бан бүх. нийслэл Гавана хотод б0Л- ихсэн байдаг. Би бараг РЫН 12д...) л ажилд оролцоно И. Ч. СсоПп Дэлхийн залуучууд о, 1 буугаг 1 Гал- 25 тҮүл : В ялгаагүй. Сургуулийнхаа оюутны ХЇ-их иаадамд би эр ЗАЛБЫнт, 3 Цээ жил НЭТХҮЙХҮҮр, ркэ нонцертод оролцож нугар- оролцох боллоо. Тэгээд л 2, Їл ТОХИОЛД 100 Намайг даг байлаа. Хамгийн анх-. Кубад очсон юм 1 МХЗЭ-ийг ХУШ их 20 ЛЛ ны тоглолт маань ний лэ- анх очсон-орон 1 УЯЛЗЭЛАГЧЭ00 УУХ шҮЙд лийн 41 дүгээр: сургуу: холын. Куба нутаг Мөн дөрөв ДЭВСГЭРТЭЭ лийн концерт дээр болжээ. “Тэнд бн ардын дуу 1 8 шЭВВРДБОН шийноа Тэр үед миний пугарч бай- гийн чуулгын эисүжигчин 8Н) 54, 2 дын 3 “НМАРЧ Л гаа “зураг «Пионерийн. ах, эгч нартаї т тог- л, р үВАрЖ шаэ гун ЭЛ үнэн»: сопинд нийтлэгдэн, лоод буцах замдаа Моск- 11-с СаЯаНатудсрН НИ ЦРиНДӨЦ нилээд олоп хүн намайг Ва хотод улдсэл юм. Учир лээ. Би ч шуудхан л тог: юуу Хэл аусаанИВЦҮҮЛНЭР мэдэх болсоп билээ. нь намайг, олон улсын тгод бэлтгэв. Шөнө нь ын ХАА ЯЛ : ! 22 Зй Т Харин “хамгийн дурс: цирцийн нүүжиггдийн тог” тоглолтоо тҮлү. ОЛ СОаН ионы галт өдөр бол 1976. оны лолтод оруулсан. байлаа. гүлртээ инж : Йрыаэ шагцийцлЛДНДЛ хайрт ту сарын 12. Энэ:өдөр би” -«Юность»-зачид “буудалд шалгалтдаа бэлтгэж эхэл?) “тдагч| халамислан” хү (тэгэхэд 132 настай. бай- ганцаараа долоо хоноод дэр Өглөө ДЭВБЄН ФЦЭГ заёсданн Ю Цэдэпбал лаа) улсын циркийн маме- дараа нь хамтарч тоглох хүртэл суусан юм даг. Ийм “Энэ ӨХОГЛНЙН тардуАЛЛаА жин дээрээс - анхны . тог- онүжигчдийнхээ хамт зөв- тохиолдол мөн ч олон бий тухай О3 шДУЧАН хӨмДҮЛЫ лолтоо үзэгч .Олопдоо то- лөлт орны олон хотоор ая- дээ Үр ВиарЛаца ОНЫ лилуулсан юм. Уран ну- лан тоглосон юм. Гэр, эх | Ер нь хүн хичнээн их 23 оооэрч Оргагүй юм -- Та энэ хүндэт шаг- налыг хүлээл: авахдаа чу- хам юу бодсон бэ? -- Яг тэр үедээ бол би л ажиллавал, төдий чинээн хатуулндаг гэж би боддог том. Тэгээд ч би 10-дугаар ацгна. Онц дүнтэй төгсгө. “их « д» сандарч байсан сөн билээ. (ннээв). Гэхдээ энэ бол -- Өөрийнхөө ажлын зэх орон, цам засаг минь яэс БДрмЫн тухай ярьж ог- надад, бидэнд нтгэн най- ээ 425 Р 1 даж байгаагийц баталгаа 1 осно, цайгаа гэж бодсон юм. Тэр нх Ууна, хичээлдээ явна. итгэл найдварыг заалал Орой. унтана. (инзэя) Ер биелүүлнэ : нь л хүмүүстэй ав адил- 2 хан. Ялгаатай нь би” өдөр -- Та уран нугаралтын бүр заавал дасгал сургууль хийдэг. Тэгэх ч шаардла- гатай. Тийм учраас ч орой бүр улсын цирк дээр 1-- тухай бодол яндаг зүйлээ- сээ хэлэхгүй юу? -- Боддог юм их би Наад зах нь-л миний төр- 2 цаг дасгал сургууль хий- бӨН Дүү бас нугардаг. Дион Харий тоглолтоор лүрнээсэн доо нугаралт тийш явж байх үед ХИЙНЭ гэж ддог.. Цааш- Бол өдрийн даган маань Гвуүлг2д нь- пугаралтын үр л байна даа! грл н шинэ торол, -- Таны амьдралд то- ХЭЛбэрийн тухай їом Ис5 хвбицснн хамгийн "баярт ЛОЛГүЙ яахап дээ. мөч... й --2 Баяртай сайхан үйл шэлэцтэл цуу явдал . санаанаас хайЬ ЗЭЭ Мн БУАЛЦЫГЛ гонс үү? Би 1981 онд Гїа- захи зүлгэн Бэх инснццан айна хотод болсон социа- Эх Хо лист орпуудын циркийн сурч гээг32 - 11170541) 22 урлагийн анхны тэмцээгд рийг өн) ХРЛБ1Э НЭРЭЛӨ2 Норовсамбуу Эгчтайгаа дөрт өргөж явах Цуг хос пугаралтаар оролц- сон юм. “Гандээс таргүүй шагналыг нь бид хүртлээ. 3000 үзэгчийц суудллтай тэр том цирг, инишгнэсэц их алга ташилтытн чимээ- иргэд болон хүмүүлсэарай гэж ероөе! Ер иь бага бал- чир нас эх орондоо юм хийдэг цаг игүү! -- Мх банрлалаа Ярилцсан -С. БОДООШ 398026 МХЗЭ-ИЙН ХҮШ ИХ ХУГЛЫН ӨМНӨ --44221115........44-иииггшигдж зургуудыг манай сурвалжлагч нийс» дэлийн 8 хилийн 067 дугаар сургууль дээр авсан юм. Тус су лийн шүр сураг- чид МХЗЭийн-ХУП их ху. рал, «Залгамжлагч» Ү чуул- ганаа угтамд сурлага, урлаг, спортын сайхан амжилт гар-, гаж байна, Тус сургуулийн баатарчуу- дын совлолийн дарга, 4-ийн «А» ангийн сурагч, онц сур- лагатан Ч. Туялтай ууллахад -- Бид 2ын «А», «Б» «В» ангийц баатарчуудад ту- салж, Монголын пионерийн байгууллагын түүхээс танил цуулан ном дэвтрээ цэвэр нямбай ашиглах тухай аөп- “ лөт, дуу бүжиг заадаг юм, МХЗЭ-ийн ХУШ их. хурал, «Залгамжлагч» У чуулганы омпохон тэргүүний 70 гаруй баатарчуудыг пионерт өл- сүүлсэн гэж ярын байхад ” 5:-ын «А» ангийн дарга онц сурлагатан. М, Түмэнжаргал: -- Манай ангн 100 ху. вийн сурлагын амийлттай сурдаг. Гэрийн даалгаврыг хамтарч хийснээр Г. Батчу- луун, О. Нямдорж, Б. Монх- насан нар дундаас сайн сур- Ї тэ ””т Баагарчуудын зовлолийн дарга Ч. Туяа, дүү зарынхаа ном ашиглалтыг шалгаж бай- гаа нь чЗад угаагч, хэсгийн гипгүүн онц сурлагатад М, дагатан болж сурлагын чана. ТҮМЭнжаргад б-ын «А» ан, рыг 56,6 хутьд хүргэсэн гэж: гийн дарга Т, Шагдарсүрэн ярилаа. Сурагчийн хичээнгүй бичгээр хаягласан захи- дал ширээн дээр байнв. Ийм захидал манай сони- ны реданцид «өдөр бүр олон олноор ириз. Захи- дал хүлээж бйзх нь сонн- ны ажилтан бидний хувьд наг бсий! баяр болдог бни- лээ. Учир нь уудам дэлгэр орны маань Өнцөг булан бүрт болж байгаа соннр- хоалтой, сайхан үйлсийн тухай эдгээр захндлууд л бидэнд мэдээлдэг | билээ Өнгөрсөн сард бидний кү- лээн, авсан захидаын ихэнх нь «Толийн | дуу. хдийн баясгалан», «Би-толчин» гаж | зхэнд нь бичсэн байлаа. Арга ч үгүй юм. Эх оршлг хаврын нор их ходолмортол кү- лээвш авах шүсэр ажлын тухай, сониныхоо шэрэм- Ээит «Би толчин» аянд хэрхэн оролцсон тухсйгаа манай идэсхтэн суривалж- Лагчид Оичжээ. Манайд сахидал. ирүүлсэн Ховд аймгийн Булган сумип 10 жилийн сургуулийн 9- ийп «Б» ангийн сурагч Чулуундаш, Монххайрхан сумын дунд сургуулийн « Шюнерийн ахлах удирдагч нар Г, Батсайхан, Үенч сумын дунд сургуулийн пионе- рийн ахлах удирдагч 4К. Даваасүрэн, Хэнтий айм- гийн 7Каргалтхаан. сумын В инлийн сургуулийн су- рагч Б. Алнмаа, төвийн 10 жилийн сургуулийн 8- ын «А» алгийн сурагч Ж. Тогсжаргал, БаянмөЧх су- мын 8 шилийн сургуулийн сурагч Ц. Болормаа, Баян-Адарга сумын пио- нєрийн ахлах удирдагч Ц. Майжаргал, Мөрөн су- мын дунд сургуулийн багш С. Галбаатар, Хөвсгол аймгийн Галт сумын 10 жилийн сургуулийн багш И. Түмэндэмбэрэл, сурагч м. Ганбаатар, Булган аймгийн Гурванбулаг су- мын дунд сургуулийн су- рагч Ж. Отгонбаяр, 7- гийн «Б» ангийн сурагч Ш. Энх-Амгалан, Баян- Өлгий аймгийн Сагсай су- мын дунд сургуулийн 5-ын «А» ангийн сурагч М. Ме- рейбек, Цагааннуур сумын дунд сургуулийн шиноиё “рийн ахлак удирдагч Р. ашай, Буянт сумын дунд сургуулийн дөрөвдүгээр ангийн сурагч Н. Айив- туз, Дундговь аймгийн Луус сумын 8 жилийн сургуулийн долдугаар ан гийн сурагч Ц, Аядармав, хоёрдугаар аигийн сурагч Ганзориг, Увс аймгийн Давст сумын дунд сургуу- лийн башл (1. Дашдаваа, Өндөрхангай сумын 8 шин. азийн сургуулийн ионе- Ян ахлах удирдагч (0, үзэндэмбэрэл, Дорно- говь аймгийн Дэлгэрэх су- -- Бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүн, онц сурлагатан 5Б, Тунгалаг, 4-ийн «Б» ангийн бүлгийн дарга Л, Сэлэнгэ нар. Нийслэлийн 10 жилийн 69 дүгээр дунд сургуулийн 9-ийн «4Г» ангийн сурагч С, АРИУНБИЛЭГИЙН авсан гэрэлд зураг мын 8 жилийн сургуулийн 4:4йн «А» ангийн сурагч Ө. Дуламсүрэн, Төв айм- гийн Вүрэн сумын дунд сургуулийн багш С. Дө. ваасүрэн, Алтапбулаг су- мын 10 жилийн сургуу- лийн 10-ын «Н» авгийн сурагч Ц, Дэлэгжунай, Эрдэнэсант сумын дунд сургуулийн пионерийн удирдагч Я, Чинболд, Эр- дэнэ сумын дунд сургуу- лийц багш Нарантуяа, Дархан хотын 8 жилийн Т дугаар сургуулийн су- рагч Соёлмаа, пионе- рийн зөвлөлийн ажилтан О. Даваахүү, Сүхбаатар аймгийн төвийн 10- жни- лийн сургуудийн долду- гаар ангийн сурагч н. Оюун, Түвшинширээ су- мын дунд сургуулийн су- рагч Ч. Чимгээ, Өлөрхан- тай аймгийн Сант сумын 8 шидийн сургуулийн багш Г. Цэвээндэмбэрэл, Сант сумын дуид сургуу- лийп сурагч Ц. Оюун, Архангай аймгийн Тариат сумын 10 жилийн сургуу. лийн 10ын «Н» ангийн сурагч Р. Отгонбаяр, Цэ- цаэрлэг хотын 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн су- рагч Л. Батдэлгэр, Ха- шаат сумын дунд сургуу- лийн багш Д Ганбаатар нарт баяр талархлаа дав- шүүлж, МХЗЭ-ийн ш их хурал, Монголый. пид- церийц «Залгамжлагч» У чуулганыг сурлага, кодол- мөрийн их амшилтаар уг- тахыг хүсье! УТГА ЗОХИОЛЫН АЖИЛТАН х ХАНТЛАГИЙН НЭР «ШАВХАД. Улс төрийн. дууны «И(авхаа» " хамтлагийн тоглолттой гэсэн зарлал хапан дээр харагдана. Цаг хараахан болоогүй боловч сургуулийн танхим үзэгч- дээр дүүрчээ. Тоглолт эхлэхийн өм- НӨ хамтлагийн ахлагч аравдугаар апгийн сурагч В. Батчимэг: -- Манай «Ийайхаа» хамтлаг 1982 онд байгуу- лагдсан. 4--10 дугаар ан- гийн 9 хүүхдийн бүрэл- дэхүүнтэй, байгуулагдаад удаагүй болоёч багдгүй амшилтад хүрч байлнз, Аймгийнхаа «Урац дош» Пионерийн зусланд хамт- лагаарла амарч урллгийн үзлэгт оролцон алтан ме- далиар шагнуулсан Бид цөмөөрөө хөгжимдөнө, Дуулиа, шүлэг уншина, Манай хамтлагийй М. Ваярцэнгэл, С Баясга- лан, Д. Гал-эрдэнэ нар пио» нер сурагчдын урлагийн үзлэгийн. хүрэл медаль тай. Хамтлагаараа «Вен- серемос», «Энхтайлан, найрамдал», «Энхтайван», «Тэр шилийн тэр иэгэн өдөр», чБөмбөг битгий хаяаарайж зэрэг 20-нод дууг дуулж хөгжимддөг... гэж танилцуулав. Үнэхээр «Жавхаа» хамтлагийн хүүхэд бүр азьяастай болох нь тог- лолтоос илэрхий байлаа. Хамтлагаараа дуулна, бас ганц ганцаараа хөгжим- дөн дуулна... Тус хамтла- гийн уран сайхиы удир- даач, дуу хөгнгимийн багш Баярмагнай -- Улс төрийн дууны Өнэ хамтлаг | байгуулагд- санаасаа хойш 5000 гаруй хүнд тоглолт сонирхуу- лаад байгаа юм. Гурав дахь программаа тоглож /байгаа нь өнө. Сурагчийн жилд «Хүү, хэд-Энх тайван» | сэдэвт тоглолтын програмш сур, гуулилж байгаа Хүүхдийц баяраар тоглоно гэв. Хамт- лагийн хамгийн бага иь | болох дөрөвдүгээр ангийц сурагч Ц, Баянтогоо: Би энэ хамтлагт ороод гитар хөгжий улам | сайн тоглож сурлаа. Улс төрийн хэд хэдэй дуу ши. нээр сурсан. Цаашнд ч олон дуу суриа, Сурагчийн їсилдээ тусгай программ бэлтгэж тоглохоор сургуу- лилис байна. гэж ярьж бай- хад хүрэл медальт, долду- гаар ангийн сурагч М Баярцэнгэл: -- Манай хамтлагийнц- хай «Инээмсэглэд», «Үү- рийн туял» «зэрэг олон хамтлагуудын бүтээлзэс нь эчнээ суралцдаг. Мд- най сургуулийн 60 жн- лийн ой энэ отд болно. Энэ ойгоор манай хамтлаг шинэ уран бүтээлийн кон- церт тоглоно. 10 дугаар ангийн ах эгч нар маань Ч төгсөнө. Хамтлагтаа шинэ авьяастан элсүүлнэ. Би Зөвлөлтийн дуу дуу- даачдын 2 удаагийн үз. лэгт амжилттай орлоо. Анд пайз нарынхаа бахархан дуулдаг дуугаар хамтла- гийнхаа уран бүтээлийг баяжуулна гэлээ. Сурагчийн жил МХЗЭ- ийн ХУШ нх хуралд сур- гууль хүүхэд бүхэн сай- хан бэлэг барихаар шам- дацгаанс байгаа энэ үед Хөвсгөл аймгийн | Хатгал хотын 10 жилийн сургуу- лийн улс төрийн дууны «Жавхаа» хамтлагийн уран бүтээлч хүүхдүүд Ч гэсэн шинэ үзвэрээр бэлэг барихаар шамдаж байна. Г, ЧУЛУУНБААТАР Цуглуулгын түгээмэл сэдэв нь шуудангийн марк бөгөөд түүнийг сонирхох, цуглуулах явдал орчин үед удам өргөн хүрээтэй бол- лоо. Иймзэс бусад цуг- луулгаас эрт үүсч, эдүгээ улам нийтлэг дэлгэрч тэж үзэж болохоор бай- на. Одоо дэлхийн хүн амып 3 хувь буюу 100 га- руй сая хүн шуудапгийн марк сопирхон цуглуулж байгаа мэдээ байна. Олоп улсын ажилчны хөдөлгөөний нэрт зүтгэл- тэн, Болгарын ард түмний Үнэнч хүү Георгий Михай- лович Димпитров шуудан- гийн шаркийг «Эх орлоо төлөөлөх хуудас» гэнг нэр- лэжээ. Англи улсын Реуленд Хилл гэдэг хүн тодорхой хэмтсээпий ан- гийц илгээмжийн | үлийн тарифыг тогтоон гаргах саналыг анх дэвшүүлсэн байна. Үүнээс үндэслэн Лондон хотноо нэг пення- ийн үнэтэй шуудангийн маркийг 1840 оны 5 ду- гаар сарын бид анх ху- далдаанд гаргажээ, Уул мариыг анх хар өпгөөр хэвлэсэн учраас түүхэнд пихны «Хар пенин» гэж нэрлагдигээ. Удалгүй шуудангийн мари бусад улс оронд гарч вхэлшээ, 1858 онд орос иргэн чиний мэдлэгниЙнСАНД ШУУДАЛНГИЙН МАРК оронд гарсан бөгөөд ЭХУ-д зугаа их Онтябрийн социа- лист хувьсгалын нэг ши- лийн ойд сорнулсан хувьс: галын анхны марн 1918 оны 10 дугаар сарын 25- нд гарсан байна. Энэхүү марканд дэлхийн бөм. бөрцгийг ороосон напитас лизмын төмөр гиншийг ган сэлэм атган тас цаг чиж байгаа гарын зургийг дүрслэн харуулжээ- БНМАУ-д ардын зас гийн анхны жилүүдэд шуу" дан харилцаа зохион бай- гуулагдаж эхлэхэд захи дал бичигт тамга дарж байсныг аажмаар өөрчил, сөн байна. Баримт мате рналд дурдсанаар Ардын Засгийн газрын 1923 оны 11 дүгээр сарын (23ны хурлаас «Монгол ард УЛ сын шуудангийн | тусгай марн» гаргахаар шийдвэр" лэснНийЙГ «Элдэв Очирт» нэг серн 7 ШИР хэго маркийг хэвлүүлж 1924 оны 8 дугаар сард, гүйлгээнд гаргаснаар Мон": гол марк анх үүсч (бий болсон байна. Манай оронд ч шуудаж. гийн марк сонирхогч, ЦУР дуулагч хүүхэд, багачуу" дын тоо улам өсч байна. Нийгмийн ухааны НЯО титутийн ажилтан -ш--- Д.ВАНДАНДОРЖ Ирина токмановл 2 ШҮЛГҮҮД "Хамаагүй. нэг Цаг хоёр цаг "Таван цагаарч буланд зогсоо! (Ханцуйны тань улаан товчийг Харин би аваагүй пгүү! Хамаагүй, нэг өдөр, хоёр Өнэ--баяр Өнв--баяр, Энэ--баярын зураг Энэ-хөнгөн бөмбөлөг Энэ-шинэхэн цамц Өнэ--улаахан тагт “Яав дахь өдөр заавал Энэ--ааа Энэ--ээт Энэ--майд баяр, Энэ--майн дуу! 1 ч «өс. ирнэ гэн “Гайил найз минь хэлсэн юм. Тэр урт өдөр тоглох ч үгүй Тэсэуц ядан би хүлээсэн юм. --Орой болжээ, юу хүлээгээ вэ? Одоо унт даа! гэл зэлс хэллээ Найз минь өдий хүрсэн эр Намайг даан ч хуурмааргүйсэн .в.. А-89484 6 1.255:лҮ13ү5 9413 21113157: 215 21 550 “нруца Таван өдрөөр ч буланд Ханцуйны тань улаан товчийг харин би аваагүй шүү! Өссөн гэр ч байхгүй! 7 Өгсөн нэр ч байхгүй Өөрийн эзэн ч байхгүй Өрөвдөлт нэгэн муужгай Хагархай цонхны дэргэд хэвн “Хамаг бие нь дагжин чичрэ- Хөөрхий тэр муужгайн Хөлийн савар гэмтжээ. Хөрш эмэгтэй түүнийг Хөөл туух нь хэцү с шалгаран оролцож ҮЗЛЭГ 7 БНМАУ-ын хүүхдийн тө лөө фондын 10 жилийн ойн нэрамжит ерөнхий бо- 4-ловсролын сургуулиудын пчонер, сурагчдын уран хөдөлгөөнт нийтийн гнм- настикийн уралдаант үзлэг саяхан МҮЭ-ийн соёлын төв өдөр зогсоо! тэнэ. нэ. еэ! орчуу- лав Ж. ДАШДОНДО Уралдаант үзлэгт Улаан- баатар хотын райоснуудзас шалгарсан 1--8 | дугаар ангийн сурагчнд оролцож спортын ур чадвар, ав- хаалж самбаагаа сорилоо. Уралдаант үзлэгт 8 жн- лийн дунд сургуулийн бага ангиудаас 15.16, 44 дү- гээр сургуулийн багууд, дунд ангиудаас 15, 16, 19 дүгээр, сургуулнудын баг уриалан үүрэг авчээ, Энэ с рел бүрийн дугуйлан секцэд Т7, 6. 69 дүгээр сургуу- 89. 10 жилийн сургуулнудагс биеийн тамир спортод дуртай болоход чухал ач холбогдолтой боллоо. д монцАМЭ «Дөл» хамтлагтай танилцана уу байна. Улс төрийн дуу Дуулаачид, урлагийн «Дөл» хамтлаг тус СУРГУУ аяшллал: байна. «Дөл» хамтлагийг Монгол хэл уран зо- хиолын багш С. Шамбий удирддаг юм. Манай сонин знэ дугаартаа «Дол» хамтлагийнхний бү- тээлээс нийтэлж байна. БҮҮВЗЇ Үргэлж унтахаасаа Залхуурсал ч юм уу Үнэгэнд залилуулж Зүүдэлсэн ч юм уу Өлгийтэй дүү минь Өмөлзөл уйлав Улам бүүр Уцаарлан уйлав Энхрий” дүүгээ Эвийлэн бүүрэйлж Эгч би нь Эгшиглэн дуулав. Дуунд улраад Дүү минь тайвшрав Бүүр тэгээд Баясан инзэв Уйлах дууг Дуулах дуу Аргагүй дийдтгийг Анзаарч би мэдэв 5-ын «Г» апгийн сурагч Ш, ЭНЭБИШ сонины зөвлөл ЭНХ ТАЙВНЫГ ХАМГААЛЦГААЯ! Дайныг бая үзээгүй Дайтаж бас яваагүй Гэвч бя Гэм хорыг нь танина Өвөөгийн минь Өрөөсөн хөлийг Өгөр дайн булшилсан Тамын хар дайныг Таних тэмлэг эвэ! Хүн ард аа! Хүндэт ах эгч яар аа! Энх тайвныг хамгаалпгазя! Эсзп монд жаргацгаал! 5-ын «В» ангийн сурагч Г. НАРАНХҮУ НУТАГ Эх орон хүн зоны Эх нь болсон нутаг иннь Элгэн салан ах дүүгийн мннь Гэр нь болсон нутаг минь ЛЛАЛСЛГГУУСЛуУЛГЕРОСВЫЛЭЫ1ЇГЖҮГСЛХО ИЖБГТС «ДӨЛ--83» Нийслэлийн пионер су- рагчдын цэрэг, «портын ” «Дөл» тоглолт саяхан бол- лоо. «4Дол--83» ТОГЛОЛТОД Улаанбаатар хотын ажилч- Сүхбаатарын районы 24, : 45, Октябрийн раноны 18, : 40 дүгээр дунд сургууль, Налайхын 10 жилийн нэг- дүгээр сургуулийн ардын ” армийн залуу халаа отрид хурд хүч, авхаалж, | самбаагаа сорилоо, Улаанбаатар хотод гурїїр Дахь удгагаа Е!554:0) 90113 байгаа «Дол» тоглолтын энэ удаагийц . хөтөлбөрт Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, | Инденс-14140 Эм парад жагсаал, цэргийн 16 тоот дасгал, хөшөө дурсгал хүндэтгэх ажиллагаа, цэ- рэг спортын буухна тог- лолт «Ялалт» нэртэй хэз- рийн тоглолт оржээ. “Дол--83» тоглолт хоёр өдөр үргэлжилж - дүнгээ гаргалаа. Нийслэлийн Ок- тлбрийн районы 40 дүгээр сургуулийн ардып армийн залуу халаа отряд тэргүүп байрыг эзэлли удаахь байрт Найрамдлын районы 53 дугаар Дунд сургууль, Сүхбаатарын районы 24 дүгээр дунд сургууль шал- гарав, ! 7| МАНАН СУРНАЛЖЛАГЧ ЗУРАГ ДЭЭР: «Дол-ч 83» тоглолтынл явцаас 7 Хїї Төрөлх нутгийнхаа захад Торгон хилийг манасан Аавын олон ХҮҮ (|. Амгалап байлгахыг эрхэмлэнэ Сайхан монгол оронд минь Сэлан зевлолт тусалж байна. Төрөлх нутаг минь бэхжиж байна. Терийн далбаа минь намирч байна. Ө-ийн «Б» ангийн Т. ТҮВШИН АЛ ТАМИРЫН 100 Чулуу бүхэн нь шижир алт “олүүн модод нь Үнэт баялаг го хотын минь чимэг А. гмпр минь намуухай урсана. «ил Өлгөрөвч хэвээрээ нз урсгал нь тэр чигээрээ Цэцэрлэг хот цэцэглэн хөгжинө Цэцгийп баглаа шиг алсаас алаглана. Тамирын голд юм бүхэн бүрджээ Төрөлх нутаг ыннь хүн бүхэнд гайхагдшээ Тамирын голоо магтан бичиж байна би Төролх путгаа бахдан харж байна би Сурагч Л. Жаргалсайхан Оип Он “727 эаз4ввт8010 131480С 90101112 Ё3, 2839 (1861) ф 1983 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 14. үүрэг аван ажиллаж, 471 багш А. И. Стреналовс- сурагч, 15 салаа, 6 бүлэг шал гүн туслалцаа үзүүлж «Соёлч» цол аваад байна. байдагт тус бүлгийп ио- Хотын пионерийн зөвлөл нєрүүд ямагт баярлаж тус хот дахь зөвлөлтийн байдгаа бичжээ. 16, 19 дүгээр сургуулиуд-. Пионерүүдээс баатарчуу- тай хамтран жил бүрийн дыг халамжлах 35 пвоне- Монгол-Зөвлөлтийн пионер рийн бүрэлдэхүүнтэй «Унд- сурагчдын «Золотая шай- раа» клуб бүлгэмийн зөв- 04» хоквейн тэмцээнийг делийн дэргэд ажилладаг. явуулдаг сайхан. уламж- Наубийн ахлагчаар 1 бүл- лал тогтжээ. гийн пионер Б. Отгонжар- Арвилан хэмнэлтийн | Гал аясиллаж байна. Тус байнгын аянд энэ хотын КЛуб баатарчуудын дуйд пиолерүүд идэвхтэй орол- 3З0ХНОХ ажлын сэдэв, уг цож «Чийдэн», «Унтраал- ФЖЛЫг ямар арга, хэлбэ- га» операцийг хотын хо- РЗэр явуулах зэргийг урьд- рооллуудад -Зохион 0бай- “лан тогтоот, (7 хоно- гуулис 22.7 квт/Їцаг ца. ГИЙН өмнөөс бэлтгэн явуул- хилгаан эрчим хүч үр 4! бөгөөд багийн ахлагч- ашиггүй зарцуулагдак АЫН ажлыг самбарт дүг байсныг илрүүлэн арвилан НЭНс ажилладаг тухай бич- хэмнэхийн ач холбогдлыг ЖЭЭ.8 жилийн ГҮ дунд сурталчилсан байна. сургуулийн 4-ийн «Б» ан- Эрдэнэт хотын 10 гийн хамт олон хїчээлийн АЙЛ нэгдүгээр Т: сургуу: жилийн зхнээс ангидаа дийн пионерийн бүлгэмд “УРЛАГЫН комисс байгуу- «Пионерийн сайн үйлсийн 29» ажиллаж сурагчийн ном» аялах хугацаанд тус гол хөдөлмөр болсон. сур- бүлгэмийнхэн Д. Сүхбаа- дагадаа багагү й. амжилт тарын буланг шинээр бай- олж байна Бүлгийн зөвлө- гуулшээ. лөөс пионерүүдийн өмнө “7 хнчээлийн жилийн улирал МХЗЭ-ийн ХҮШ ях ху- 1982 онд байгуулагдсан. ОҮХЭ!Д тодорхой зорилт чЭрдэм» ДНСКО клуб нь дэвшүүлэн ажилласнаар рал, Монголын пионерийн онц, сайн сурлагатны тоо ХЗЭ, пион аслл онерийн авьяаслаг 11 сурагчаар тишүүдийн бүрэлдэхүүн- тэйгээр ажиллаж |сурагч- дад гоо зүйн хүмүүжил ол- «Залгамжлагч» Ү ан угтсап «МХЗЭ-ийн хойчийг “ивр төртэй залгамжилья» нэмэгджээ Сурагчдад мэргэжлийн баримжаа олгох зорилгоор “бүлэг, урнан дор «Залгамж үе» аянаараа “Эрдэнэт хотын пвионерүүд амжилттай аялж олон сайхан үүсгэл санаачилга гаргаж бүтээ- сэн сайн үйлсээрээ эвлэл ахынхаа нх хуралд өргөх ч Пионерийн сайн үйлсийн номь-ыг баяшууллаа. Тус хотын пнонерийн 52 баатарчуудын 14 баг, 100 хувийн сурлага- тан хамт олон болсон ба эяүрсн “УВЛБНД ЗБЧҮХ буруулан. Угийн | Фа алгын БЭЛ тям нир.! Үс лайн. | нАНАЙ. СУРВАЛ ГОХ, ТЭДНИЙ аВЬЯас чадпа- рыг хөгжүүлэхэд ажлаа чиглүүлж байла. 10 дугаар бүлгийн пнонерүүд зөвлөл: тийн 16 дугаар сургуулийн 5-ын «А» ангийн ионє- рүүдтэй холбоо тогтоол пионерийн ажлаа хамтран явуулж, тэднээс пионерийп ажлын туршлага орос хэл, гоо зүй, цэвэрч нямбай, соёлч боловсон байдал сурч, дуу. бүлнг харилцан суралцаж, бне биедээ нө- хөрсгеөр тусалдаг боллоо. Энэ ажилд шеф ангийн үйлдвэр, албап газар тү- шиглэн байгуулагдсан ДУ- гуйлангуудад тус бүлгэ- мийн 1--Ү!!! апгийн 130 пионер хичээллэж байна. Шуудан холбоо, цахилгаа- зёлмерийн амжилт бичигд- їэЭ. Энэ схин 32 узнрал дараалан «азц сурахын хамт бүлгэмийн зөвлөлийн даргын сонгуульт зжлыг гүйцэтгэдэг. «Сурагч хүн зөвхөн амжилттай сураад -загсохгүй, соёл, одон ний- тийн ажилд ндэзхтэй брол- цох нөхдийчхөө сурлага, хүмүүжилд анхаарч тэдэнд туслах явдлыг пионер хү- ний ариун үүрэг байх ёс- той гэш би боддог» гзж Д. Уранчимэг охин бичсэн байна: Тус сургууль, бүл- гэмийн хамт олон зөвлөл- тийн барилгачин, ах, эгч нарынхаа барьж 1974 онд ашиглалтад оруулсан сур-/ гуулийн барилгыг одоо хүртэл засваргүйгээр ашиг лаж байгаа тухайгаа т жээ 8 жилийн 1| дунд СУР гуулийн дэргэд сурагчдын сайн дурын «Олимп» нлуб ажилладаг. Тус лубийн дарга Т--гийн «А» ан- гийн сурагч Ч. Иван олон сайхан ажил санаачлан хийн, писнеєр сурагчдын дунд биеийн тамир, спюр- тын төрөл бүрийн секц Дугуйлан хичээллүүлж, томцоэн уралдаан зохиох, ажлынхаа дүнг тогтмол дүгнэж, нийтэд эдэгдэх зэргээр клубийнхээ ажлыг зов удирдан зохион бай- гуулдаг байна. Сурагч Ч. Изан «Залгамж үе» аяны «Авхаалж самбаа, эрэлхэг зориг» жигүүрээр амжилт- «А» авгийн улс төрийн дууны «Хувьсгалын Цуу рай» хамтлаг, хотын бага Ё ангиудын 1982 опы хө| дөлмөрийн аварга 2-ын «Б» анги, 5--ын «Е»а!- гийн онц сурлагатан. бүл- гэмийн зөвлөлийн дарга Д. Тунгалагтамир, МПБып Төв Зөвлөлийн урлагийн үзлэгийн алт, менген мє- дельт, хотын дуучы авар- га С. Мягмаржаргал, хо- тыпг 1983 оны шатрын “аварга Т--гийн «Вэ» ан- гийн сурагч Оюуниаран зэ- рэг тэргүүний хамт олон, пионер сурагчдын тухай номд бичнээ. Улаан толгойн 8 зо жийн сургуулийг инсиерийн бүлгэмээс саалийн мєха- никжсан фермийн дэргэд , «Өсвөрийн саальчин» гуйлан хичээллүүлж, инснерийг хамарч,. орчииц үеийн механшавсан мийн техник, топог тОхӨө- ремжтэй танилцуулж, үнээ саах ажлын дадлага олголс байна. ДУ” 32 | фер- | Тус сургуулийнхан хамт олноороо цаначин. болох үүргээ: амиилттай бие- түүлж, сургуулиараа даам: 8-ын Фрич М.Шэлшээ- гэрэл зураг чин болох гэж байгаагаа сайн үйлсийн номд бичжээ, 8 ны бичээч, телефон зал- гагч, нэхэгч, зэрэгч, гар тай аялж байгаа тэргүүний идэвхтэн пионер ажзэ. хивсчин, үсчин, гэрэл зу- Эрдэпэт хотын пионср рагчин, цаг уурч шЕото Е-5 ша шоо мин сурагчид арвий их шишэР Ё. 13 мэргэжлээр хичээллэж бүтээлээр МХЗЭ-ийн ХҮИТ 2 байгаа юм түшиглэн байгуулсан «СУ? х хуралд Богд барь рагч» шуудан хороо тус Хялганат хорооны 10 бүлгэш дээр ажилладаг. байна. : г 22 / жилийн сургуулийн 8--ын Шуудан хороо нь уншигч МПБ-ийн Төв Зовлолийп «А» ангийн сурагч Д. пнонсрүүдэд хэвлэлийг - ажилтан тээшний ол 52.23 - ““иртэжээсш.. ЭХ ОРНЫ НОГООН ГОЁЛ. нартаа хүдээлгэн өглөө. ЗУРА ГДОЭР- Нийс 10 жилийн 40-дүгэ2р Сс. н лийп 10 дугаар анги зөгсөглоД ?, галын мод тарьж (4:3-я.3 МАНАН” СУ ЁВАЛЖЛАГЧЙС 11) маг очон Талхиы шинэ үйлдвэрт шжил- чин болохоор ХЗЭ-ийн илгээлт авсац 10 жилийп У сургуулийн 10--ын аВ» апгийд “сурагч Ч. УранчимЗг даргатай ХЗЭ-ийн үүрийн 20 гаруй глпүүүд срол- цож тус бүр 1 мод тарьж дүү “Нийслэлийн 10 шилийп дугд сургуулийн 10 дугаар анги тог- сөгчид уланжлал ёсоороо хүү- хэд далуучуудын «Найрамдал» наркт дурсгалын тод тарьж нэг- дүү нартаа хү- Ь (212 4, хүүд д Ц шал цөгчанй нН : 112 үлэ Эр 11177 чҮ ТӨГ АСГРҮГГЭХ (106 :148(1: 1457: ) Цэвээндорж: Архаггай аймгийн Чулуут сумын 8 С” ЕЭС-ҮХ, шилийн сургуулийн 68- гийн «А» ангид суралц УРАГЧИМН даг. Тэр сургуульд брсон цагаасаа. хойш 2 ули- рал дарзалан огцсайг су- ралцаж байна. Би түүний хэрхэн Су. ралцдаг туршлагыг НЬ сонирхоход тэр: -- Хичээлийн үед баг ТЭРГҮҮНИЙ шийн зааж байгаа СэД- ПИОНЕР авлага хүүгдвэ Үү: хайн хичээлийн хамтийн гол зүйлийг товч ТЭМДЭГ- Цоглог хархан лэж авдаг. Тэгэхдээ бү: улаа бутарсай МХЗЭ-ийн ХУЛТ их ху- рал, монголын пионерийц «Залгамжлагч» У чуулга-| ныг угтаж манай оргы . 9 олон зуун пнонер сурагч сурлага хөдөлмөрнїүр НХ амжилт гаргаж байна. | Овөрхангай аймгийн Хужиртын (10 үинлийн НИ дууд сургуулийн (10-ын Я «Г» ангийн овц сурлага- тан, ХЗЭ-нїц үүрийн ЕФ- рийн бичгийн дарга Т. Туул сурлага хүмүүж- лзэрээ хамт олноо үлгэр-( НМї111111111111113 аугаацуцуатагггаатацагаатацаагаггтагагагццгцагааатагаггацицицццициииншиншинмиаийини ПИОНЕРҮҮД «ХОЁРДОГЧ ТҮҮХИЙ ЭД АШИГЛАЦГАА4Я!» УРАЛДААНД тойн цаас, 10 тонн шил цуглуулж, хоёрдогч түү” хий эдийн (нэгдэлд (Ту- шаав. Нийт ангиуд 200- 230 иг цаас, 230 жшгцаас, шил ЦУГ дуулсыы дотор 4:гийн «А» Зэн «Ар», “«Д», 5 ын «А», «В» өайнгийц иио- исрүүл онц идэнхтэй орол- цов. 4-ийц «А» апгийн пиоиер АБямбашав, Д, 1їлмаасүрэн цар тус бүр 1000 иг цаас 60 кг шил цуглуушн хаягддыг (ёлт монго болгох аварга болон, шил цуглуулах ажилд 5-ын «А», «Вэ», З-ын «Вэ, «Д» 2:ын «Б», «Д», 1:ийн «Бэ, «В», «Е», 8:ыр «Б», «Д» О-ийн «Б» Д. Мөнхтөр, Н.Уранчимэг, Б» Гантог- тох, Б.Гантемор, С.Чу- луугааргал, М.Отгонжар- “р Б.Ганбат, Х.Ганболд х шил цуг! раддаалы аас, ангийн сурагч АВАРГА БОЛОВ ! Нийслалийд 10 шилийн ТТ7 дугаар сургуулийн 1000 гаруй пчонер сураг чид «Цаас», «Шил», операцид оролцож 12 Д. Яяисмаа луулж анги, хамт лос9 хошуучлав. ЗУРАГ ДЭЭР: Хаяг дал цаас, тус бүр 1000 кт-ийг цуглуулсан сургуу: дийн ттарга А. Бямбаа Л.7 аасүрэн цар -- 077 дугаар сургуулайл шионсрүүд зургаа дахь ма- шиздаа хаягдал шил ачиж байна. шил ярьсар юм . Пноверийн удирдагч 9. Эрдэггэбаатар: - Манай Цэвзэндорж одоо бүлгэмийн зөвл8- лийн даргаар ашиллаж байна. “Хувийн үлгэр шя- шээ, алинаа ажилд Х8- рнуцлагатай ханддаг Ч4- параараа нөхдийнхөө НТ- гэлийг хүлээж ЭНэ нэр төртэй ажлыг сайн гүй- цотгэж байдаг юм. Хамт үүгцгаасагаалацаггаацагашиггишинииницинииилэциииийн раах, ноос түүх зас. гууль хөнгөн цагаан цуглуулах зэрэг аливаа ашилд бус- лэж байдаг тэргүүний су- рагч юм. Дувдговь аймгийн 1т9- тийн 10 жилийн СУРГУУ: лийн сурагч, онц сурлага- тан. Ц.Ганчимаг, Ц.Эрдэ- нэсүрэн нар Хөвсгөл аймгийн. Ца- гаат-уул сумын 10 жилийя сургуулийн 8-ын «Бэ» ан- гийн сурагч Б-Чулуунбат: П, РЭНЖИН, Н. ДАРИЙМАА нарын БИДНИЙ ХУВЬ НЭМЭР Бид «Хаёрдогч түүхий эд ялтиглапгаая» уралдааны бол- сол, зё-срыг ангнараа хэлалЛ- цэж, хаана цаас, шил, нхзэр алдагдаж, хаягдаж байгааг судлахаар шийдсэн юм: Ин-й гээд л хэсэг хэсгээрээ «хан- гуул»-д гарцгаалаа. р Дараа өдөр нь цаас шилээ її цуглуулж эхэллээ. Хэвлэх үйлдвэрээс ном сонын, СЗт- гүүлийн өөдөс, хэрчигдсэн урт богино, нарийн, том, ЖИ- й жиг янз бүрийн 80 гаруйнг хпагдал цаас, дэлгүүр, «хол- боо зэрэг газруудаас 50 га- руй кг картон хайрцаг, боод 8 лын цаас, утасны гол цуг луулдаа. Ингэж явахдаа бид бүгдээрээ, ашиглаж болохуйц ямар их зүйлс алдагдаж байд гийг ойлгож, улам урам 30-( ряг орж, хүн бүр гэр гэрээ- сээ 5--10 кг хуучин давтэр, цом, совин, сэтгүүлийн цаас, Ё дүрстэй 8 линз бүрийн хэлбар ашитлагддаггүй шилэпл сазрф цутлуулт, сониныхоо зөв-( дпөлгөөнНий дагуу төрөлзгүү-й лои ялган сазлаж, бэлсг мэт багцлан боож тушаалаа. Энэ ажилд сурагч Баяр- магнай, Ганбаатар Мандал- маа, Адьяасүрэн. Чимэдмаж нар нехдийгев хошуучилсан юм. Одоо бид зөвхөн (шил, цааснаас гадна хаягдал төмөр ЁёЁ. ашиглаж болох хоёрдогч түү- хий зд байна гаш яарилцлаг баалса. Зовлөолтийн үе тэнгийнхэн ПҮҮНҮТТТ111111111111:121:121 11131341 иигиэцаэциииннин Багш Т. НЭРГҮН П11111111111111117Ү11Ү11ҮҮ11772 111311111111111131111 13111111 иицэцццццацц ца. инзиппииннинициннн УРАЛДАЛНЫ 11 МХЗЭ-ийн ХУЇГИЇ их хурал, монголын пионерийн «Зал: тамжлагч» У чуулган, мон- солын улаан загалмайн ний- гэмлэгийн (МУЗН) М!Ї ихху- рал угтаж МПБ-ын Төв Зөв- лөл, МУЗН-ийн Гүйцэтгэх Хорооноос хамтран еєвөр үеийнхэнд социалист зварэн- гүй үзэл, соёлч боловсон байдал, цэвэрч нямбай дадал заншил төлөвшүүлэх, улаан загалмайн нийгэмлэгийн үйл ажиллагааг сурталчлах 30- рилгеор ерөнхий боловсролын дунд сургуулийн 1--ҮШ ан- тийн пионер сурагчдын Дунд зарласан «Эрүүл знхийн жаргалан» сэдэвт гар ЗУР гийн. уралдааны дүн гарлаа. Уралдаанд ирүүлсэн 214 бүтээлийг уралдаан Дүгнэх комисс болзлын дагуу 1 байрт 4, ЇЇ байрт 10, байрт 20 сурагчийг тус тус шалгаруулан дүгнэв. 1 байрт бүтээл нь шалгар сан нийслэлийн (10 шилийн 6 дугаар дунд сургуулийн З-ын «А» авгийн сурагч 5Б- Батболд, Сүхбаатар аймгийн Баруун-урт хотын 8 шиоолл хоёрдугаар дунд с, 6-гийн «В» Чойр гүрж С. Баярсайхан, Хэвтий айх- шан (3-8 А дунд сургуулийн «А». ангийн сурагч 5. СодхүҮ, нийслэлийн 10 шилийн 17 Ху гаар лийн бтийн «В» решмо аш Ц, На данжав нарыг баярын бичиг, олой улсын пионерийн «Най- рамдал» урял- гаар, Ц, ШЦ байрт бүтээл 8» шалгарсан пионер сурагчдыг . баярын бичиг, м рэглэл, : САНАНТА лтад” бичгийн дарга Ю. В.. авын өрсөн хариултыг нийтэлсэн билээ. Сая- ЯДГААД НИГААН ОРДОНД ЗЇХИДАЙ БИЧСЭНГҮЙ 83? Дугуй царай. СЄэвхтэй ха- мар. Охины инзэх нь телевн- тийн дэлгэц дүүрэн харагда- на. “Саяхан Саманта Стнтийн гэрт пгуудан хүргэгч баталгаа нийг Сстуддэа дууджээ. Мэн муж улсын Манчестер хотод амьдардаг, таздугаар, ангийн сурагч энэ охин Юрий Владя- мировч. Андрапавоос аахид- лынхаа хариуг хүлээн. авчээ. Телевизийн, аппаратын гял- басан хурц, гэрэлд охин огт- хон ч сандарсангүй. Зидбайл- гаа бүх ах нарыг тэрэар/сайн сайн мэдгэ. Нїшиїээ нь ерон- хий тайлбарлагч Тед Ноппель энд байна. Америкийг буудах гэж Москвагийн ямар нзгэн талбайгаар слон цуваа пуу- жинг дайнд авч яваа тухай ниног энэ ах байп бийн үзүүл дэг. Чухамдаа гол нь энзах нараас л болнс Саманта охин зэвлэлтийн удирдагчид захн- дал бичих болсон юм. АНУ- аас эхлээд бүх дэлхийгэзлэн авахыг ЗХУ хүсч байгаатуү- хай ярилцах нь үнэн эсэхийг охин гарцаагүй үнэнийг їз- лэх хүнээс мэдэхийг хүсчээ. Хэрэв үгүй байвал цөмийн дайгыг гаргахгүйн тулд манай хоёр орон юу хийж чадах пэ? , -- За, охин минь. Чи єр нь яагаад тэр хол газарт, тэр тусмаа Андроповт өөрт нь бичих болов? Аан? гэж сахил- гагүйтсэн сурагчид «муу» та- Вих гэн завдаж буй баг- шийнх шиг дуугаар Тед Коп- пёль асуулга. Саманта нүдвэ том болгон нухацтай харсиаа. Би. дайнаас. айж, байна гзас хариулав. Тайлбарлагч хүүхдийн харц- наас дальдрах мэт цаас ша гайна. Тийн байдаг байш!За тэгээд түүний хариулсныг чи юу гэнс ойлгов? -- Түрүүчийн дайнд зөв- лөлтийн хүмүүс мат ихзов- лонг амссап гэж ноён Аидро- пов бичсэн. Одоо тэгэхээр, мэдээжийн хэрэг, тэд хөр- Манай өрны аз жаргалант ос) үеийнхний амьдралаас лаж нөхөрлөхийг: л гагцхүү хүсч байгаа. Америктай ч мен адил. Өөр нзг зүйл гавал, ЗХУ, бидэнтэй тээнзгэлзэн харна. Хүүхэд бол хүүхэд шүү дээ Харин Зөвлөлт, амерн- кийн їїепевийн хэлэлцээрийн тухайд гэвзл, оёрийн засаг захиргааны идэвхгүй, илэр- хий зайлсхийкэн, бултамтгай болчимгүй бодлогод улам бүр олон (насан хүрсэн) америн- чууд целөрлч урам внь хугарч байна. Өрнөд Германы «ЇПїтн- гель» сэтгүүлд ёгсөн Ю. В. Андроповын шударга шулуун тов тодорхой хариулт ньэр- гэлзсзэр байсан хүмүүст-Ва- шингтон өөримихөө «завс- рын» бодлогыг баримталсаар байсан цаг2 ЗХУ аюулгүй байдлынхаа төлөө санаа та- вих пь бүрэн үндэслэлтэй юм гэдгийг ойлгуулан. Чухамдаа. Англи, Франц нь өөрийн «тогтсон барих хэрэгсэл» (цөмийн хэрагслийг нарлэжээ)-тэй байгаа Гэгзл ЭХУ язгаэд ийвс. Эрхтэй байжг болдоггүй юм бэ -- Анган, Францийн цө- хоолой шєргэж | 1 | | 9 | слон зууц «МХ»ьт суулгах орнуудын бүрэлдэхүүнд гээрийг пийт европын бэлэв сазс гаргаж тосцох боловуу даа! Мадэикийн хэрэг, үгүй Чутам ийм ад учраа: (Сз- шүү дээ! гиш Ларон ярын манта охны, цөмийн дайнаас байна. Адмиралын үзэл бодол одоо шэг их өвөрмөц зүйлд гүүн байсан улс төрийн нэрт судлаал Поль Уорнна надтай ярилцахдаа: --ҮДдийн 12 цагийн хонх. жингээшэжк өдрийн ажралт балснаын зарлана. Үйлдвэ- Бийн нүргэзнт ажлын нх чимээ ч намдаж, ажилчид амралтын байраа зорилоо. Тэд хоорондоо «Өнөөдөр пионерүүд маань ира:кон- церт тоглох билүү. . Дуу хөгжим сонсохоор ажлын. алжаал ч амархан арилж, сэтгэл сэргээд сайхан пүү» гсэш ярилцах сонсогдоно. Сэлэнгэ аймгийн /Сүх- баатар хотын Мод боловс- руулах їомбинатын захир- таа сурагчийн жилд айм- гийн төвийн нэгдүгээр сур Сдагуу тохижуули Бас: Н чипөөт цаг 7 ашшиүлалтад хяналт тавьж Ї биеийн. тамир. ураш сайх- "9190 нь: хамтлаг Ддугуйлангуу- ДЯД Нэ шатериаллаг тус- лалцаа үзүүлэв. Мөн мэр- гэжлийн чиг барихаа ол- гож зорилгоор үйлдвэрийн дэргэд дугуйлач байгуулж сурагчдын 70 хувийгхамт ран суралдуулшза. Тус сургуулийн. сурагчид долоо хоногт нэг удаа үйлдвэр дээр ир ажилчдын ажил маргансилтай танилцагтаи дад, лага хийдэг. Хүүхдүүд Ч үдийн. амралтаар нь ажил- чин ах. эгч нартаа Ая.ДУу- цыхаа даааснйг өргөн, цон- церт тоглодог болжэ. Сая- «хан үйлдвэрийн цехүүдийн нэрэмжит 7 хоногийг сур- гууль дээр зөхиссой нь баши сурагчдын .сонирх- льт татсан сурлага, хү мүүжлийг сайжруулах Үр дүнтэй ажил боллоо. Хүс гвэр ПҮ Цэдэндетй даргатай цехийн хазмтолон «Цаас», «Үзэг» аян явуулж Дүг- нтэснэтр сургуулнйт |хэм- жээнд үр ашиггүй хаягд- сан цаас бараг байхгүй бо- лав. Мод боловсруулах ном- бишатын захиргаа сураг- чийн жилд хүүхэд бага- чуудынхаа төлөө тодорхой ажил хийж байгаа здаг Ээ: йг шалгаруулах болзолт Ургуцанна Р, лах зэрэг олон ажил самлачдан хийл бай- на. Хүүхэд батачуудыгесаа шэг их ажил хийжбай- гаа ах эгч нарынхааанхаж- Пионерийн ахлах удир- дагч Р. МАЖИГСХРЭН. Сэлэнгэ айшгийн Зүүн- хараа хотын 10 жилийн нэгдүгээр сур 8- ын «Вэ, 6-гийц «В» аж гийн суршгч Д, Мнхэр- дэнэ, Г. Цоллоп, О. Нь дээр дадлага хийж байгааиь МАНАЙ СУРБАЛЖЛАГ- ЧИЙН. авсан гэрэл зураг л байна, төгснээ гэнэт юм хорлосон аятай замаас га- раад чилнбїц өгнө, Арай- хийв эргүүлтэл арын торх хажуугаараа харчихна. Хүүхдүүд өдөрт бүтэн, бү- тэн хагас хөдөлмөр өдөр хийж байхад энэ муу ша- раас болж би чуу чамай л ганц хөдөлмөр өдөр ам- жуулдаг юм. Нэг өдөр үдийн хоолны дараа хөдлөх гэсїн чинь миний шар алга. Манай Орнгадын дарга Петрунь- ка Яриков гэгч хялар нүд- тэй давжаа биетэй эр над руу муухай харж: --! Цаад шар чинь хаач- сан юм. Газрын ашгаар орчихоогүй биз дээ гэж хашгирав. Бин шар ороод хэвтчихмээр г онгорхой цоорхой, бүгдийг нэгжлээ, “дож байдаггүй, Хүний хүүл - юм бол заавал олно доо, чамайг. Муу мялзанг нэг болгож тавина даа гаж бо- явлаа Модны сүүдэрт хэвтэж байхад нь олов. Хар зр- чээрээ очоод хоншоор луу нь өшиглөөд халлаа. Өм- бүү... гэж, ухасхийв, Эргээд «зугатах гэтэл бөгснөөс ольж гурав, дор- воц метр хол чулуудав- Ингээд дуусдал байнээ гэж бодогдож байлаа. Дөрвөн хөлөө алцайж толгойгоо духайлгаад над руу хари хэрээд зогсчн- хов, Би ч мөн өөдөөс нь хэрлээ..: Бид хоёр ийнхүү хэр- сээр уджээ. Би хөдлөхөө- Д. Сүхбаатарын 7 1 ї уг-1 авсан гэрэл зураг “, ї (249 Зоблолтийн нэрт зохиолчдын ЦИГЭрЛНИ 2 14:1(27 ! ї ї сөө айгаад байдаг. Дуугүй давхидаг нохой шинг босо- хоор-л араас злдэнэ гэж бодож байлаа. Тэг тэгсээр сүүлдээ ягуухан -ӨНдиИйг... Шар ч зогсоод д байх юм. Хэрсэн хэвээр Би босч бөгсөөрөө ухарсаар холдов, Яа ийгээд 8эг бригадынхан дээрээ хүр- лээ. Хонгонд гал асч бай- гаа юм шиг халуу оргино, Эвэртээ өлгөчнхөөгүй нь их юм. Далну эвэртэй тул духаараа түйшжээ. Эвэрт нь өртсөн бол сэрзэдсэй өвс шиг сүлбүүлчихгүй юу. Бригадын дарга уур нь шатаж тэрэгнзэс махир төмөр шүүрч аваад шар руу харайлгав. Таван мєи- нут болов уу, үгүй юу Гурандугаар анги 1 дүгээр байр. Говьал- гай аймгийн “Алтай” хотын 10 жилийн хоёрдугаар сур- гуулийн. 3-ын «В» анги, 9,9 оноогоор, 2 дугаар байр. Дархан хотын 10 їйилийн нэгдү- гээр сургуулийн 3-ын «А» анги 8,5 оноогоор, 3 дугаар байр. Баян- хопгор аймгийн-төвийн 10 жилийн нэгдүгээр сургуу- лийн 3-ын «А»-ан: 7,7 оноогоор, Зургадугаар анги 1 дүгээр байр. Говь алтай аймгийн Алтай 1о- тын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 6-гийн «чА» ан- ги 12,7 оноогоор, -23 дугаар байр. Улаан- баатар хотын 10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 6- гийн «Б» анги 12,1 оноо- гоор 3 дугаар байр: Дунд- говь аймгийн Өлзийт су- мын-8 шилийн сургуулийн 6-гийп-. «А» “анги” 115 ондогоор, Наймдугаар анги. 1 дүгээр байр: Говь-ал- тай аймгийн Алтай хотын 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн 8-ын «А» ан- ги-17 онбогайр, 3 2 дугаар байр: Дорнод аймгийн Чулуун хароотын 8 жилийн: дунд .Ссургуу- лийн 8:ын, «А» ац 16 С. БОДООШИНН Д “. Онбогоор, гуулин: 15135104 бүтээлээс ---11--- ємүүл эл ЭЛ дарга ухаан зулаггүй 3у- гатааж явахыг нь харвал миний шар хойноос нь эл- дэж явна. 2 Улайрсан шарнаас айсан авгай хүүхдүүд тал тал тийшээ бут үсрэв. Бич байшингийн Фроолд түс рүүлгээ хараад хэвтээд өтлөв. Шар миний хажуу- гаар туруу нь шажигнан гэдэс нь цүд цүл хийн ажит ч үгүй шогшоод га- рав, Петрунька төмөр сєз- вааны амт гайгүй сайн үзүүлсэн бололтой. Хажуу- гаар гишгэчих шахан өг гөрөход нь газар доргих шиг болж уушит зүрх зол- той л амаар гарсангүй. Петрунькаг сүүдэр шит дагаж хөөх ажээ. Тэгсээр бүр булан руу шахав. Пет- 3 дугаар байр. Баянхон- гор аймгийн 10 жилийн вэгдүгэзр сургуулийн 8-ын «В» анги 14 оноогоор, Аравдугаар анги: 1 дүгээр байр Баян- хонгорын аймгийн төвийн 10 жилийн 1 дүгээр сур- гуулийн 10-ын «А» анги 16,6 онсогоор, 2 дугаар байр. Улаан- баатар хотын 10 иилийн нэгдүгээр сургуулийн 10- ын «БН» анги 15,2 оноо гоор, 3 дугаар байр: Хөвсгөл аймгийн 10 жилийн 1дү- гээр сургуулийн 10-ын «БВ» анги 13,5 оноогоор тус тус шалгарлаа. Ш анги. Хувийн тэргүү- вээр шалгарсан сурагчид 1 дүгээр байр: Зуун мод хотын 10 жилийн 1 дүгээр сургуулийн 8-ын «Б» ан- шин С. Уранчимэг дугаа байр: Х аймгийн 10 жилийн 1 Хэ гээр сургуулийн 3-ын «В» ангийн сурагч Ю. Нэргүй. 3 дугаар байр: Далан- задгад хотын бага сургуу- лийн З-ын «А» ашгийн су- рагч Э. Арнунаа 700 У1 анги 1 дүгээр байр: Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын 8 жилийн: сургуулийн. 8- гийн «Б» ангийн сурагч Гарглцэцвэг р 3.дугаар байр, “Мөрөн хотын 10.жилийн:сургуу- дийн.. б-гийн «В» ангийн нэрэмжит Улсын хавлэдийн номбниатад хэвлэв. Миденс-14140 таш эвэртээ чирээд даж: шаа Явав. Тэгснээ зогслоо. | -Ипгэж байхад нь хүмүүс . бугуйл шидэгл: барьж аваад “дөрөөр нь улв. Тамхи хурааж, хатааж, даг цагт Ч тэр) уламжлалтай байсан юм даа. Бог юм уу бод гаргаж, шарж, жигч нэж наргиж гарна дэв. Хөдөөнөөс шимийн архя олж нрээд ууна. Энэ жид миний шарыг муучиллаа. Гурвац бүдүүн эр шарыг мннь хөтөлж байшингаас холдуулж ногоон дээр аваачнв. Дөрлүүлж, хас марчлуулсан амьтан хой- но дуулгавартай дагахаас өөр аргагүй ажээ. Хүмүүс хутга, лантуу, даавуу барьсан үзэгдэнэ. Бизшар- ныхаа орилохыг дуулахгүй . гэж зугатаав. Зугагаасан хэрнээ түүний «оод» гэж огцомхон орилохыг бүдэг бадаг дуулав. Хоолой дээр бэөн юм тзэглэж ХЭВТЭН байсан газрынхаа шоогоо ноос аль байдгаараа зуурч нүдээ тас пьж, шүдээ тас зуув. Шарны шинь хоёр нүд харагдаад бол« доггүй. Дорвон хөлеө алцайгн зогсоод НАД- РУУ харж байхдаа амбан шар минь намайг өрөвдөж бай. вээ, хөөрхий минь... Би мах идэж чадсангүй, огт болсонгүй. Гэхдээ өэл- бэг олддоггүй «бүхэл мах»-наас цадатлаа дэнс? чадаагүйдээ сэтгэл гонсгор | байлаа. Н 3 ”(а23450780101113- 148450Т891 сурагч Ц. Дагийсүрэн 3 дугаар байр. Завхм | аймгийн Тосонцэнгэл хоё тын 10 жилийн сургуу! лийн 6-гийн «А» ангийл сурагч Ё. Мөнхнасан | УШ анги ё 1 дүгээр байр: Алтай хотын 10 жилийн П сур гуулийн 8-ын «А» ангий | сурагч Б. Оюунбилэг - 2 дугаар байр. Улаан баатар хотын 10 жилий | 28 дугаар сургуулийн 88 ын «В» ангийн сурагч Сэ?! дэнгэсүлжээ 3 дугаар байр: Өвөрхан” тай аймгийн Хужирт су? мын 10 жилийн сургуу: лийн 8-ын «А» ангийн су? рагч Т. Цэцэгдэлгэр Ханги ? Ч 1 дүгээр байр. Өвөр: хангай аймгийн / Хужирт сумын 10 жилийн суртуу- лийн 10-ын «Б» Мн сурагч С. Батбаяр, 2 дугаар байр. Улаан” баатар хотын 10 шилийн” 16 дугаар сургуулийн 10- ын «А» ангийн сурагч Дал Баярсайхан Ё. 3 дугаар байр. Булганд хотын 10 жилийн сургуу. лийн 10-ын «А» ангийн сурагч 7К. Бадамхатан пар! шалгарав, 5 ! ОЛИМПИАДЫГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ХОРОО, шилжин пиниэилээ А (1862) МХа9-ийн ХУЛ! их хурал, Монголып тиопнерийп «Зал- гамжлагч» УМ “чуулгай угтаж «МХЗЭ-ийн.. хойчийг. “мэр төртэй залгамшилья» урпан дор алдуулгсан“«Сайн үйл- сийп ном». Баянхопгор айм- гийн їиднерийн бүх бүлгэмд аяллаа. | Пионе- 4 рийп бүлэг. бүлгэм, баатар- чуудын,», баг, тантууд өөрс- дийн ажлын туршлага, шинэ арга хэлбэр, бүтээсэн зүйлээ «Сайн үйлсийн йом»-д бич- сэй байна: ЭВСтүлА пионерийп --зов- лол МХЗЭ.ийн дээд чуулга, ХҮЙТ их хурлыг угтаж... 18 сайн, үйлс бүтээх хөдөлгөөп өрїїүүлж, ажиллажээ. «Сайн үйлсийн ном»-ын 7 хуудсанд! бичигдсэн: 18/ сайн үйлсийн заримаас дурдвал. Ерөнхий боловсролын 18 сургууль. пионерийн танхн- маа шинэ заавраар байгуулж хүмүүжлийн ажлын төв бол- гол эхлэв, Энэ ажилд Баян- хойгор хотын 10 ятшлийн 1, П, Баяпцагаан сумын жил, Өлзийт. Бууцагаан су- мын 8 шилийн сургуулийп лионерийп: бүлгэмүүд үлгэр экиишяэ Ооролцол, Баянцагаан, Өллийт,--Баян өидөр зэрэг сумын пинонс- рийн бүлгам «Бид--малчдын залуу халаа» гавшгай Хх0- долморийн түр , бригадыг 20-60 хүүхдийн бүрэлдэ- хүүнтай байгуулан мал тол- дүүлэх баазад ажиллуулан олон зуун тдл хүлээн авчээ, Мод " хугацаанд «Урлагт ухуулгын” бригад» байгуулан мал төллүүлэх байз, малтч- дын зарим “суурьт тоглолт хийлгэсэн бАНЛА, , Баянхонгор 4їмгийн. 10 шилийн ,1, | Бддишцагаан -.. су- бүлгэм уа818: гс мын 10 “Али ЖЕсслЫ үолэ- МЭ алдрын булан бий болгов, Энэ буланд тухайн апги бүл- гийн хамт олон, пионер су- рагчдын шагнагдсан гүйлсаїїг тавьж сурталчилдаг нь хамт олпиы идэвхийг өрнүүлэх ач холбогдолтой болжээ, Өсвөрийн техинкчдийн баярыг аймгийн ҮЭ-ийн зөв- лөл, Х8Э-ийй хороо: Ардын болопсролын хэлтэс, Биеийн тамир спортыг” хороо, МЗИ Тї-тэй хамтран хоёр үе шат- тай похион байгуулж техийк «спортын үндсэн төрлөөр аялргуудыг толруулав, Баянцагаан сумын 8 жил 1Каргалантын 10 жилийн пиоперийн бүлгэмүүд «Аав- эзэж-би» . спортын тэмцээн зохиол байгуулсан нь Х9- делмөрчдийн соппрхлыг тат- сан ажлын нэг болж түүхт ой, тэмдэглэлт үйл явдлуу- дыг угтан байнга зохиогддог болон, Төвийн 10 жилийн 1. 7Нинст сумын 8 жилийн сур- гууль, бүлгэм, заах аргын нэгдлүүд «Мадлаг сорих оөр- тоочилсөн уралдааи»-ыг са- наачлан зохион байгуулж сурагчдын дунд Физик: орос хэл, хими, математикийн хичээлүүд болой «Залгамж үе» аяны хугацаанд эзэмш- тэл зохих мэдлэг, Чадвар, дадлын түвшинг тогтооход бүтээлчээр хэрэглэсэн. нь улс, аймгийп хэмжээнд иэвтрүүлэх тэргүүн туршла- га болсо байна, 4 Балихонгор аймгийн 10 шилийн 1 дунд сургуулийн багш Илмсүрэлгэвр удир- дуулсан-200-хүүхдийн--бү- рэлдэхүүнтэй «Гүйгчдийн 9 нлуб» байгуулагдан ажиллаж ахлэв, 5 | Сурлагын уралдааныг 5 Мшист сумын 8.шилийн сур- гууль, бүлгэм түүхт ой уг- тай зохиоп байгуулдаг 0ол- ”соп нь "сурагчдын сурах иИдЭнх, сурлагын чанарыг дзэшлүүлэхэд чухал иолөо 5 үзүүлдэг болов. Баянцагаан сумын 10 їнн- лийн сургуулийн: шоперийн бүлгэм: бага... ангийн. баатар- | чуудад. зориулан диафиль-./ мийп «Өсх мас» иинО клуб. байгуулагдай ажиллаж эхэл- | сэн: нь. тадиий сопирхолтой ! үзвэрийн їтэг болсон бөгөөД, дунд, ахлах внгийнхны тех- | пинийн мэдлэгийг дээшлүү- лэх ач “холбогдолтой “ажил “болов, ! ї «Яс-үнэт баялаг», «Зэс», | «Техникийн тос» гэсэн ОП6- | рапиуд бүх бүлгэмд зохион байгуулж улсын. талоплогоог. | биелүүлэхэд пиопер сураг- | чид 24 тонпи яс, 8671 нг тєхинкийн тос, 4811 иг зэс | гууль, 7422 нг Хойнгон ца. гаанв цуглуулж худалдааны байгууллагад тушшиалаа, «Зад угаагч» операцн, «Олимп» илуб 22. бүлгэмд зохион байгуулагдав, Аймгийн. пиоперийп зөв- | лол тэргүүнийг пиопер, сураг- чид багш, сурган хүмүү- жүүлэгч, освор усийхнийг халамжлан хүмүүжүүлэгч тэргүүний хүмүүсийг алдар- | шуулах зорилгоор «Хүндэт: дэвтэр» бий “болголоо, 1 Г. РИНЧИНДОРЖ (Айл. | гийн плоцерийн дөнлөлпийн |, тапга) ) 2 мрартсулгрэг» өе 1983 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 18. Ө Өмнөговь аймгийн ппопер сурагчид МХЗЭ-ийн ХҮ?! их хурал, Монголын Пионпе- рийн «Залгамжлагчь Ү чуулган угтан МХЗЭ-ийн хойчийг нэр төртэй зал- гамжилья» урнан дор «Зал- | гамж үе» аяны долоон жи- гүүрээр амжилттай аялаж байна, . » . Зураг дээр: Хүрмэн сумын пайман жилийн сургуулийн З-ын «Бэ», 4-ын «А» ангийн «су- рагч Ц. Цэпгэлмад, Г, Энх- цэцэг, Ш, Охипоо пар 10--12 улирал дараалан онцсайн суралцаж байна. Мөн сургуулийн 6-гийн | ЗА» ангийн сурагч А, Опон, Т-гийн «А» ангийн сурагч Б, Болдмаа, Б, Тупгалаг нар 22---24 улирал дараалан онцсайн суралцаж, пноце»- рийн бүлгийн сонгуульт үүргийг сайн биелүүлж бай- Төвийн 10 жилийн дунд сургуулийл Г, Баасанжав багштай 4-ын 9А». ангийн | хамт олон ЗХУ-ын баатар сацсрын инсэгч эмэгтэй (С, Савициаягийн нэрэмжит бү- лэг болохоор. үүрэг авч ашиллаад амжилттай бие- | дүүлсэн юм. Энэ ангийн Ц. Будцорэн даргатай салааныхан Дунд- | гүй салаа гэсал сайхан нэ- рийг хүлээлээ, Эдний. са» | лаанд У, Амарбалсгалан, Б, Ононтуул, Б, Цэвэлсүрэн, С. Уртнасан нарын зэрэг онц | сурлагатан сурагчид олон. бий. Т, АЛГАА-гийн авсан гэрэл зургууд 1 пь є ” таараа хэй түрүүлнсявзаг сайн мэддэг юм. Одоохон- -о доо пнонерийн ахлах удир содагч байхгүй байна. (Сэ- лэнгээ түүнийг өрлөж бүх со ажлаа танилцуулж чадиа «отэж нийслэлийн 65 Ду- таар сургуулийн аахирал є.Б: Готовын зөвлөсөн ёсоор шбэлэцгээтай. уулзлаа. " МХЗЭ-ийн ХҮ иххх- рал, «Залгамжлагч» У чуулганаа угталс сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын гавшгай амжилт гаргах 18 долоо хоногийн урал- даанд бүх пионер сурагчид оролцож: байна. ГПионе- рийн-бүлгэм, сурагчдын зөвлөлтэй хамтарч долоо хоногийн эдэст уралдаас наа дүгнэдэг. Энэ ажлыг бид цаашдаа уламжлал болгох зорилттой. юм. Уралдааны хугацаанд: сур чапар сургуулийн лагын 5 өм в.сө, 37 41:4425 751 ХИ? д ЛрЭЛӨгэв. гу. : хэмжээгээр бараг 3 хувь. сахилаа. Ариун цэвэр дэг. лою. Сүүлийн долоо хоно- тийн 4-ийн «А» Т-гийн «А» ангийн хамт олон хошуучилж, 8ын «Г» ангийн сурагч Ц,.Бо- лормаа, Б. Отгон-Эрдэнэ, З3-ын «Б» ангийн сурагч бүлгийн дарга Д. Мөнхза- яа гэзд сурлага, урлаг, спортын өндөр амжилтгар гаж байгаа хүүхэд чолоп бий Үйлдвэр хөдөө аж ахуйд гарч ажиллах са- иалтай хүүхэд ч”өлөн бий. Наймын -«В» апгийн- сУ- рагч С. Мөнхгал гурилын үйлдвэрт ажилчин болж аавынхаа мэргэжлийг өв- лөн авахаар шийдэж бай- гаа гэж Сэлэйтээ танил- цуулав. Нийслэлийн 65 Дугаар сургуулийн. пионер сурагчид МХЗЭ-ийн ХУШ мх- хурал угтаж сурлага, хөдөлмөр, урлаг. спортын өндөр амжилт гаргал: бай гаа нь пионёэ СПэлэогээ- гийн. ярианаас тодорхой байна С. БОДООШ -СУРЛАГА- СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР ФИЗИК- МАТЕМАТИКИЙН ЭЧНЭЭ ОЛИМПИАД «Пионерийн үлэн» » ярүүлсэн материалтай нэг : бүрчлэн танилцаж бодол 7-гийн «А» ангийн сурагч тын бүрэн гүйдэд байдал, “Оновчтой товч, опцгой гаар бодсон. зэргийг с талзан үзэж опооны нийл- -41| бэр дүнгээр цуваа байр -4|э Эздүүлэн дүгнэв. Үүнд: Хаяг. Нийслэлийн ар- дугаар ” ДУНД 10-ын «А» гангийн сурагч Д.Эр- 2 вай жилийн 48 сургуулийн со- 7, 1,1 П байр: ҮН авта. Унс аймгийн Улаангом хотын арванжи- лийн дунд сургуулийн 7- сурагч опоо- гоор, Дархан хотын 9дү- гээр дунд сургуулийн (7- гийн «Б» ангийн сурагч О. Баттулга, Увс аймгийн Улаангом хотын арвап жи- саийп нэгдүгээр сургуулийн гийн «Б» ангийн Д. Төгсжаргал 21 хар- гийн Баруун-Урт туулийн 7-гийн «В» сумын 8 жилийн со дэнэ 23,5 оноогоор. Унс. “Улаангом Өлзий-:,/ илийн: Дунд туулийн 6-гийн «А» со сийн сурагч Ш. “аймгийн Цээл сумып За- “дуучууд сангийн аж ахуйп 8 жилийн сургуулийн 6- СтиЙН А» ангийн сурагч Н. Наранцварал, гопь ч жаргал пар 22,5 оноогоор Н. Дүгарсүрэй нар 20,5 ар-, оноогоор, Сүхбайтар айм- хотын товийн арван жилийн сур- тий сурагч 0. Чулууц- хүү. Төв аймгийн Бүрэп Дунд сургуулийн 7-гийн «А»ан гийн сурагч Л. Тунгалаг 1 5 агчдын ШЬшуойсо шєф Мэдээлэл визийн Улсын хороо Улсын Барилгын зүргийн институт. жот цэцэрлэгжүүлэх трест. н сууцны ЇХ контор зэрэг шовьлы3 албап байгууллага хамтарч пноперийн өдрийн зуслан байгууллаа. 5 Тус зуслан хүүхэд хүлээн авах байр. соёл хүмүүжил, тоглоомын танхим биенян тавнр спортын тж Сүрэн талбай усанд орж наранд шарах газар, гу4нэ, унтлз- гын- байр зэргээс бүрдэж суны цагт чөлоотэй байдаг хичээлийн байр танхимыг ашиглахзар зохион байгуу2- жээ Өдрийц зусланд нэг зэ2- жинд 30 хүүхэд. амруулах юм.. Амрагч пиоперүүд ам- ралтын үйл. ажиллагааг ер- ДИЙН зуслангийн дэглэмээр ахэлиг тусгай цагпйн хувг3- рпар тоглох, ном согли уй- ших, биеийн тамир уртын тоглоом таг Үхио1» усацд орш ни 2 дарах, үдийг хоолны дараа унта5 амрах зар шїҮпиүүлжээ Зу нд амрагч хүтхдүүд хот орпы байдал, түүх дурс- галын їїруудтай тайилцах, байгаль орчноо таш х тойрон тал” хийх хород хориноор їшк ухуулга хийж урап сайхты тоглолт үзүү лэх юм Амралтып өдрүүдэд би- мийп тамирын өдөрлөг сагс гар, хал бөмбөгийн ! зохио: галгийн Ї цоо хорооллын гэртээ амарч бай гаа хүүхлийг урьж оролцуу- тан “тоглон: нэхмэл сатга мал, оёдол, мужаан уй- дан ажиллах юм Пионерийн өдрийн зусланг аймаг сум, сангийн аж ахуйп тогд оргон олиоор байгуу2- вал олон талын ач холбаг- долтой юм Тийм ч учраас туо өлрийн зуслайг аЛмаг, хот. районы ардын боловсролын хэлтсийн дарга парт үзүүлж, өлгийн зуслангийн авсаллагаатай танилцуулан. туршлага со дилцох уулзалт зохиолоо. гийн «А» ангийн сурагч Ц. Янжинхорол нар з0 оноогоор, Унс аймгийн Удаангом хотын 10 зн- лийн нэгдүгээр сургуулийн богийн «Г» апгийн сурагч ЇН: Даваажан Архангай аймгийн Эрдэнамандал су мын 10 жилийн сургуу- лийп ын «А» ангийн сурагч ТТ. Батболд пар 19,5 оноогоор 1, Ц1.Ш байр тус тус эзлэв. Олимпиадад оролцогч- дын дотроос иийслэлийн 48 дугаар дунд сургуу- лийн 10-ын «А» апгийн сурагч Ч. Энхжаргал, Ла- бораторн нэгдүгээр сур- суулийн 9-ийн «Г» апгийн сурагч Л. Ганболд, Увс аймгийп төвийн 10 вин- лийн сургуулийн 10-ын «Б» ангийн сурагч П.Ду- ламсүрэн, нийслэлийн 20 дугаар дунд сургуулийн Т дугаар ангийн матема- тикийн. сонгон суралцах дугуйлангийн хамт олон, нийслэлийн 13 дугаар сур ШЛ-үнн б-гийн «Г».. ам гийн сурагч Ё. Дара рэн. Сүхбаатар аймгиры төвийн 10 шилийп сур- гуулийп б-тийп «Б» ан- со тийн у| : Ө4гшалж ад ону хивсэшэлэжллэттлЭлталл73 рээ сумын дунд лийн 6-гийн сурагч С. Дашдаваа Өвөр- хангай аймгийн 10 жилийн дунд «Б» сумын сургуулийн ангийн сурагч Н. Увс аймгийн төзийн жилийн сургуулийн 6 ду- гаар ангийн сурагч С.Цэ рэтОчир, Д. Батсүх зэ- рэг бусдаасаа нлүү сайн гадна хамгийн залуу шате- матннч (Сүхбаатар гийн Түвшинширээ Сумын 8 жилийн лийв 4-ийн сурагч Д. Хандмаа бүх опооны жилттай оролцдоо. Филнкийн олимпиад Х анги. Архангай айм- ЗУРАГ ДЭЭР: Тус спортын иж зуслангийн биеийн тамир бүрэн талбаан хэсэг сэштэүрэш-үт ҮН анги. Хопд аймгийн “А» 6-гийн сурагчид оролцсоноос дунд «А» 113-ийг авч СУРГУУ- ангийн Хужирт 10 » Эйм- сургуу- ангийн ам- -И. Замеш нар гийн Эрдэнэмандал сумын 10 жилийн сүргуулийн 10- ын -«В» ангийп сурагч А. ТКаргалсайхан 24 | оноо- ,/Тоор нэгдүгээр байр, Баян- Өлгий аймгийн. төвийн хоёрдугаар арван жидийп сургуулийн 10-ын «А»ан- гийн сурагч ХХ. Ержан, мөн төвийн нэгдүгээр, ар- сургуулийн сурагч 16 опоо- гоор 2 ба З дугаар бай- рыг | хувааж эзлэн. төвийлр хоёрдугаар арваа жилийн сургуулийн 7-гийн гийн «Д» ангийн сурагч Ю. Баянжаргал 18 онөө- гоор, Увс аймгийн төвийн арван жилийн хоёрдугаар сургүулийн Ттийн «В» ангийн сурагч Ч, Хүрэн- базтар 14 оноогоор, 1, Ц байр: т ҮЇ анги. Төв аймгийн зэл сумын «Залуучууд» СААн 8 үй, сургуулийн 6бгийц «Б» ангийн сурагч А. Одгэрэл 18 оноогоор, Ховд айм- гийн төвийн 10 жилийн хоёрдугаар сургуулийн 6- гийн «В» ангийн Л. Пүрэвсүрэн 11 оноо. гоор, Уяс аймгийн Ца- гаанхайрхан сумын 8иы- лийн сургуулийн бгийн «Б» ангийн сурагч Н.Эр- дэнэчимэг 10 оноогоор 1, 1, 41 байр тус тус эзлэв. Олимпиадад амжилт- тай. оролцож материалаа: нрүүлсэн нийт «аионер сү- рагчдад Пионерий үнэн» үо эв! - техникийн дийн захиргаанаас вы дэргэдэх. комсомолын дээд сургуулийн сурган, пно тєрийн ажлын “опол арга зүйн. тэнхимийн | эрхлэгч, “дактор профессор В.Н.Лебе- динекнНй Манай сурвалжлаг- чийн асуултад хариулж бай- на. Владимир ВБасильевнч та есворийн ленинчүүдийн дунд өрнөж байгаа шнлэ үүсгэл санаачилга, операцп ХӨДӨЛТООНИЙ тухай манай « уншигчдад ярина уу? ВБ. В. Лебедниский Эх ор- Би тусгаар тогтнол, хогжил ст “цэцэглэлт коммунист бүтээн байгуулалтад өсвөрийн Ле- їшичүүдийн олон үепйихэн ”-асар ик хувь нэмэр оруулж байна. 1980-аад оны оспо- рийн Леаннчүүдийн амжилт бүтээл: нь сурлага, хөдөлмо рийн аян, инонерийн |бү- СОТОЛЧ ХӨДӨЛторыйн таван | т””үид-анны ур дүнгээр тодор- хойлогдовно, Зөвлөлтийн пионерүүд амжилттай сайн суралцаж, авьяас билгээ хог жүүлэхийн зэрэгцээ зөплөлт “ЭХ орныхдо шоммунист бү- ТваН байгуулалтад «Мипий, 908ЛӨЛҮҮДИЙН ОРНЫ бидний, “пионерүүдийн» гэ- Сэм тодорхой хувь нэмэр оруулахын төлөө шамдан суралцацгааж байна Энэ зорилгоо. биелүүлэхийн тул пОллөлтийн уудам нутаг да- яар пионерүүд шинэ сонир- холтой ажил олныг санад- чилж байлга. Тухайлбал «Пионерийн бүтээлч хөдөл- морийн 5 жил» авнаар «Уренгой» гэсэн операци з0- хпоЖж байна. Энэ опе зацид оролцогч пионерүүд маш нх Хаягдал- төмөр металл цуг- луудсанзар пионерийн галт тэрэг үйлдвэрлэж, “пионе- рийн төмөр зам барьж, пио- нерийн металл хайлуулдаг боллоо. Энэ операцид идэвх- 1эч оролцон: хамгийн нх халгдал. металл цуглуулсан сурагчдыг Бүх Холобоотын тстоперийн « Артск» лагсрьт ахруулдаг сайхан гуламжлал тогтлоо, «Сая саяар нь эх орон- ДОО» гэсэн операцид орол ЦОГЧ. хүүхдүүд соёлт сүй торолхтений чухал хэрэг цост зүйлийн нэг цалас, цаа ны үйлдвэрийн чухал бү- тоэгдэхүүн ой модьгп хайр лап хамгаа санна Осло РЕМН лєниттүүд өнгөрсөн 5 ИЛД Энэ л рацпар нэг сал тоня цаа цуглуулсан Өиэ таван жилд моц то цаас цуглуулах юм л нэг зориат байна, Элэ син пПН аниллан операцийн нэг хэсэг нь єНом анагаах хөдөлгөөн» юм. Энэ ходэлгоонд оролц- сон хүүхдүүд ном, - сурах Ончгээ- хайрлан: гамнаж сур- даг юм, 1983 оны хичаэлийн шинэ жилээс эхлэн зөвлөлт огГон далар ерөнхий боловс- ролын сургуулийн бүх су- рагч: үнэ. төлбөргүй сурах бичиг хэрэглэнэ... Нам ард түмний энэ их хайр халам- жайн хариуд пионер бүр үүргээ биелүүшн, ахмад үсийн найдвартай халаа 00- лон өсч хүмүүжиж, ппонер Сүр цэвэрч, нямбай арвич хлмгач дадал заншилд хи- чээн суралцаж байна. Тө- 28 САША, БЕГОНЯ ХОЁР -4Шааа (күү шал шүүрч ашаад | орсөлдогчөо 2. Хууран гарч | хааага руу шит хүүхэд, залуучуудын хокцейн сургуулийн хичзэл Соввэр өөрсөддөө яг таарсан соошаалууд олныг харж болно. сургуулийн хамгийн найддар тай сурагчдын нэг. Хурдан шаламгай, тэвчээртэй, та- шүүрээр сайн гулгадаг. Бэлт гэл сургуулна сайн хийгээд зогсохгүй, нэгдүгээр аигн- лаа өйц суралцаас байгаа, Сайхан сэтгэлтэй, хөорхон авшүай хүү дээ. Мундаг "ажиейчин болох внй! гэж лрын байлаа. Жарламовиы найз нохөд 33 насандаа автомашины ослоор эхнэртэйгээ цуг нас барсан, дотно нөхрийнхөө хүүд ийнкүү анхаарал, Ит- гэл тавьдаг ажээ Саша- гийн дүү таван настай Бє- тонп ч энэ сургуульд суралц ГӨЛХ ХӨТ Суурснаа |(цэцаг- агүүлж зүлэгжүүлэх талаар упнай орны МНД шаш их зүйл.хийж 01- тэаяг, байдаг юм. Знэ ал- лыг єЄЭх орны ногоон гоёл» гэсэн “уриан дор япуулдаг, Пнснер болгон жил бүр нэг мод суулган: түүнийгээ ар- чьслшж азордож ургуулах з0- рилт тавьсанаа. амжилттай хэрэглгүүлж байна. Түүпчи- аэн ой хамгаалах «Шор- гоол» операци, ус хамтгал- гах «Булаг» операци, змийн усгамал цугдуулдаг «И2э- ГСОЦ Эмийн сан», хэдвөтос- госы хүүхдүүдийн дувд мелтогчин туулай, нутас, та- луу, тахна үржүүлдэг «пип9- їеєриня фертэ», ховвц хураах үеэр зохиогддог «Цагаан Зат» сорэг операцн хедал гөснДд Өсвөрийн Лепинчүүд маш идэвхтэй оролцож эх орныхоо -номыму т. бүтээн Сайгуулалтад хувь- нэмэр сруулж сайна Манай: орны есгєр хэн сургуулийн раг үеэсээ. ах. орныхоо төд аро - сипд ї годиа игэө хүмүүжүү х талаар их ажил хиїїдэг. Улс ардын аж ахуйн аль " салбарт гарч ажилласан зрүүл чийрэг хүй л их бү тээл гаргана Чуха и учраас өсв үсийнхиий би бялдрыг чийраглгүүлэх, тэд гийг цэрэг эх оронч. үзлээр хүмүүлгүүл талаар номсо молын удирдлагаар бүх 1- Соотын тионсрийн байг ага. одон: төрлийн ил з0- хиаж байна. Сург зожиогддог «Гара мрца» зэмцээнийг пийлерийн бүл- гүүдД амжилттай бэлтгэж лпуулдаг боллоо Мөн цэ- ЭГ спортын «Заринйца» тог- долтод жил.бүр 15 сая пио- пєр сурагч оролцож байна. Товчхон халахэд зойлолт орны өсвөр үе: амжилттай сурч, ходөдмөрдөж, бүтээлч санаачилга өрнүүлж нам, ицомсомолын итгэл нандьа- на. Ерроп, дэлхий, олныпийн -зїлон аваргуудыг төрүүлсэн дасгалзшуулагч Станислаа Їїукийн анхаарлыг Бегсал ч бас татаж Сайгаа ажээ. «Сайн тамирчин болох чалд сар бий» тэш | Станислав Жук ярьж байна. БВелерня Харламсвын хүү, охпц хоёр бүр жаакандза бячин хоцор- сон беловч ийнхүү нан, засаг, пайз нэхэд, өвсө эмээ нарынхаа ашхаарлын Дунд байна. Өвгөрсөн оны 12 дугаар, сард Москвад бол- сон Зөвлөлт, Канадын ах- мад . хоккейчдын тэмцээн дээр осворийн хокиейчид, спортын «одод» болсон тэдгээр ахмадуудад баяр хүргэхээр гарт ирж бизээ. Тэлний дунд ч Свпа Харламов явсан юм. Нана- дын алдарт хоккёйч Эба Мандснальда Сашаг мөрөн дээр-э суулган талбай дун- дуур ягахад олон үзэгчийн нүднээс уярлын нулимс гарч байсан юм. Саша, Бигөнн хоёр сайн тамирчил нэ доо. Т.ДАВААДОРЖ 1 ШСТИЙ ХӨГЖИМЧИН Нижигиэсэн нх аага та- шилтын чишэлнд танхим дор гик (шив санагдана. Бахар- хал, кайр, баяр їсөрөөр ДҮҮрсэн үзэгчид суудлаасаа Москвагийн гийп нонцерт Ийнхүү дуус: лаа. - Сэтгэлд ингэсэн | хийл хогжиминйн сайхан | аялгуу авьяаслат блцхан хүү 88- пвонер сураг- В.И.Лениний нэрэмжит БХПИБ- 9СВ0Р ҮЕ үнэг нэр төртэй бислүүлэхэд чхзззэд бздхоан» байна. Өглөө үед Б.И. Лєшиний тэрэмжит Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллага чухалчилж байна вэ? сон хүчиий асуудал, ниэнс- рийн Сайгууллагын идэвхтэн «сонгуультны үүрэг харгуй лагын асуудалд нх апхаарч байна. Хаана ч гэсэн, хэсээ ч тэр ямарч тжнл харчуцаж байгаа хүнзэс голтгаална. Энэ асуудлыг пионерийн ажллд зүрх сэтгэлзэ ршу- лах хүнийг олж Сонгох зхэтжч алта Цаашилбал зохиож байгаа азлыг хүүх- дийн нас сэтгэхүйн онцлогт 10 дямпйт хүмүү өөг НЬ дээ тгүү: Эд анхаарч баана. Энэ зорилтыг. амжилттай хэрэгжүүлэхэд «Плонерийн б бүрт 1 эвлэл сурт хнож, Бүх Холбоо- бүгд тах нарт сорнулсап цом, сурах бичиг, арга зүйн материалд олноор хээлзгдэн гардаг боллоо. Зөвлөлт Холбоот Ул- сад Сагї ангийн «багшийг дзэд болвсролтой болгох з6- рилт тавигдаж, түүнийг хэ- рэгжүүлэх ажид эхэллээ Өнз нь 1990 овососэхлэл хүүхдийг зургван настайг: таас нь сургуульд. авахын нэг бэлт гэл - -Зургааа | настай хүүхднїг 0 ангид сурглцуу- лах бөгөөд энэ нь одоогийн иэцэрлэгийн бэлтгэд ашгаан программтай ойролцоо ирот- рамытай Сайх болзо. Номсочод пипоперийн аж- дыг улаа бСодоссронгуй бойн дсон асууд лийн 20 жилд 450 гаруй хүа дэд эрдэмтэн, та- ван хүн докторын зэрэг хам Дахив хэлэхэд то- жил хариуцаж бай- т хүчний -асуу- далд их анхаарч -багпа. Ярилцсан Н.ДАРИЙМАА ын одо|т. Отттсэ цаашависхиал ШирашиишлЛшшллИМлшшлШЙЫШ2пшШшШо0шИиИиЫНШШп. дик Репин хоёрыг үзэгчид мартана гэш үү? Вадик Репын ЗСеөалөатнйа нэрт хөгжэтийн сахиоач, ЗХУ-ын соцлалнст хэдэлмө рийн баатар Тихон Хрєния- ховын усзн бүтээлийн ков- цертод оролцохоор уржгдаж иржээ. Бадик онгорсон оны сүүлчээр Полыпнд болсонР. Вевивскийн рнуцлагатай, том тэмцээнд ийм задууханз хаэгжимчин жамгийн дзэд амжилт гар- гаш байсныг санахгүй юм» гэж тэр үед хөгшны суд- лаачид гайхаж ЗУРАГ ДЭЭР: Ааз Биктор Тээйшиэ-3, нь ч ялгаагүй. Зуравчийн мэр гэжилтэй хүн. Тэгвэл БВадык Репиний хөогтшмийн гайхан" шигт энэ авьпасыг хэн бий болгоо вэ? Энэ туцай Тилон Хрекников: - Вадикх Репинд байга- днас хэгжымийн гоц авьяас заланээ. Түүнийг гартаа хийл хэрчинэ Обарнад төг яож байгааг нь үзвэл зөвхөн үүннй тулд я хэрсөп күн зюм гэж бөрийн эрхгүй 00- догдоно. Гайхамшнгтай сай хан авьяас Өнөөдөр Бадж- наас өөр ийм хүүхэд дэлхий дээр байхгүй гэж ярь бай- яв. Нарт сурган хүшүүлүү- лэгч ахар Брон: «Хэрвээ: БВадия хоявейгоор хитээллэ- сэн бол Третьяк шиг, шат- раар оролдсон бол Наспа- ров шиг л болох байсан юм» гэж, ярьжээ. оцр СУУДЛАА. ТАВЬДАГГҮЙ Л БАЙЖ Улирлын сайхан зун Усны шувууд гангайана. Цаанаас паашаа хурдлан довтлох Цахилгаан тэргэнд Павлик явиа. Өртөөнд цахилгаан тэрэг ирэхэд Үүд нээж хойр охин оров. Тэртээ буланд сайхь хобр - зогсолс Түлхэлцэн сэм нудралцахгүй Англиар хоорондоо ярюк байв Андахгүй Павлик ойлгож байп Хоёр охиныг хараад тэр Хоромхон зуур ингэж бодов Эх оронд маань анх “ удаагаа ирж Ид юм сонирхдог дээрээ яваа Гадаадын иргэд гарцаагүй моп гэж Гаднах байдлаар їь тэр таап "Тэгснээ давлнд цайр , тавин Тэр. хоёрыг дуулахаар шийдэв: -- Эрхамүүдээ энд-ирж суугтун! “Би япхав зогсоод явья гэ... Ё “ТМЭН”: “БНМАУ-ын хүүхдийн то- лбо Фондын нэрэмжит өсвө-. «- рийн волейболчдын улсыг Ч шунаг шцталгаруулах тэмцээ! ар сарын 9-нөөс 15- 52 Г дуустал Улаанбаатар д боллоо. Түс-тэмцээнд, ХЯш хөдөөгийн 5 бүсээс шал- гарсан 8 гийгэмлэгийн 14 багийг 112 тамирчин», орол- хурд, хүч, авхаалж сам- агаа сорьсноос хөвгүүцгйн. “тэмцээнд Сүхбаатарын райо-. оны Г.Базарсад Дасгалжуу” со лагчтай. Д.Б4яраа - Отай | байр, Онтябрийд райогы Ц Дагва-очир: "дасгалжуулаг -тай. “Л: Түмэнбагана ахлагч- тай. ч ”тамирчид 25451483 ахлагч» “тамирчид . эгдүгээр Иїхэд хүндэтгэн бүхэнд 4 со ДуулдахаАр, (01-01) 1222 цэвэрхэн хэлж у: “мэхийв, Улирлын: сайхан зун “22 Усны шувууд ганганана Цахилгаан тэрэгний “ цонхны дэргэд “Царайлаг охид сууцгаалс 1 “явна. -- Ингэхэд бид Мосивачууд шүү дээ гэж Инээмсэглэж иг нь үнэнээ хэлэл. Тэгнэ чинээ санаагүй болохоор Тэр дороо хачин болчихов -- Москвагийнх гэдгийг чинь мэдсэн бол Хаанаас би гэнэдэх пэ гаж Мань Паплик дуу алдаг. Харамсаж гаслан өөрийгөө зүхэв. Уг нь Паплик суудлаа тарьж Өгөхгүй байх байж л дээ Уучлахад бидэнд түүнийг Амар байхгүй, юу тэглэл, с 21 ГОЁЛГҮЙ ЭА20Х8:1:9ВЧ...: Эвгүй- хэцүүч: Наташа Этгээд хувцаслах дуртай Наташагийн өмссөц гутал Насанд хүрэгчдийнхтай зэшЛ8ДИЛ титсллгчискттт" байр, Ховд аймгийр БДаа- хүү дасгалжуулагчтай А. Баттор ахлагчтай тамгтрїйд гуравдугаар байрыг тус тус, эзэлж, алт,.. монго, ,хүрэл медалиар шагнагдлаа: ДЫН -ТЭМЦЭЭИД ): Онтябрийн райбны 1-7 “Дагва: очир Цас. талжуулагчтайт л тамирчид гэгдүгээр байр: Сүхбаатарын райопы “Л.Ганболд ахлагчтай тамирчид хоёрдугаар. байр, Дулдгорь аймгийн гДорлсү- рэп дасгалжуулагчтай” та-- “мирчид: . гуравдугаар байр «Тус тус эзэллээ. лсилшгтептштэтжслтттэтгүїшжгггэтээсээттээтгүгэ Охи- Фуї Гадас шиг өндөр өсгийтэй Шор шиг шовх хоншоортой Алхах гэмс хөөрхий тэр Хичгээн их зовно вэ, . Арайтай л унах нь холгүй Харахаас хэцүүгий нь яана вэ? Эхнэр ч гэмээр, алиалагч | ч гэмээр Ихээ өндөр бүрх бас тавиина- Дэргэдүүр өлгөрөхөд нь 3 багачууд Дэмий л гайхал амаа 3 ангайна. Томчууд зөрөхдөө зргэп харж Толгой сэгсрзи магтах шиг сапагдапна Харин тэл. ийм хачин гайхал Хаанаас” гараад ирэв гэж бодоцгооно Ээжийн өмсдөг бүхнээр (гоёсон Энэ охипыг хөп ч гэмээр юм бэ дээ. эсвэл охин уу гэдгийг Эхнэр хүн үү, Эрэгцүүлж сайн харах хэрэгтэй байна. Элхрий аалуу иасаиндаа БНМАУ-ын хүүхдийн тө- лөө Фондып 10 жилийц-ОйР үеэр: болж байгаа энэ. тэм- цээний явцаас үзэхэд: Ня- маа (Онтябрийн районы), Х. Оюунцимэг ,. (Сүхбаатарын районы), -Г.Уаргал--(Дугд говь), М.,Цэцэг, (Сүхбаатарын райопы), 7:Л--: Туманбагала (Октлбрийн райов) А.Баттор (Хойд) нарын зэрэг. өсөх ирзэдүйтэй авьласлаг волей- болчид олоп байгаа гь 14- рагллаа. Манай сурвалжлагч “ЗУРАГ "Вэв Том. цээний пвцаас. | жин Гоёлоос битгий х! Элдэв маяг хөөцөлдөх: Өөрийгөө бүү доромжил! АНХНЫ. ХАЙРЫН ЭХНИЙ УУЛЗАЛТ Хэн бүхэнд Андуурамгүй мэдээж болчихож Хан нэгэнд Антопина сэтгэлээ алдчихаж Аргагүй шүү дээ Төр удахгүй хорьтой болио. Айлчилж ирээд Гадаа. гудамжинд хавар налайж байна. Утас дуугарах бүр өнөөх маань гэж Улрам ялдамхиаар Тоня шивнэнэ Анхны хайр түүнд ирэхдээ Ааш занг нь энхрий болгов Алхаа гишгээг нь хөнгөн болгов Шупуу шиг өглөө болгон гингэнасэн Шал өөр Антонина болов Гэтэл охин дүү нь нэг өглөө Гэгээ дөнгөж оров уу үгүй юу сэрээд -- Арван гурав хариугүй хүрлээ Айдаа, дурладаг цаг ирэх нь гэв. Хичээл дээрээ Наташа тэгээд Хөвгүүд бүрийг сонжин харав. «Хацар нь Юрад томдчихсон юм штшгссллүгтэтютоЖэ ОёСҮЛЖЖБАЖЖ 77 О, ТНЛ 4 (4 Ё- 4 Сурагчийн жилийг. хиолдуулац явуулсан МЇП Б-ын тэрэмжит «Олимпийн саяхан гийн гараа» тэмцээн осворийг бонсчид лоо. Тэмцээний явцаас үй9-- хэд боксын спортоор ХиИ- чээллэж, байгаа осворийн ав- г хаалиш самбаа өсөн нэмэг- боксчдыгн арга техник, Дэс соёл. хүмүүжлийн сайн хэвшлийг олж “авч байгаа нь харагдлаа. Там цэчтд нийслэлийн 51.12, 88- дугаар дулд лийн өспө Ы1 баг 1, П, Ш байрыг тус авлэн! Таргүүй раид: 11-12 ийсша”г апгилалд боксчдын тус дугаар дувд сургууль, 82 Нуруу нь, ТЇВҮадү Алнгидаа. Алёш л Анхишы хайраа. түүнд | | өгөхөөс дөө» шашшшвгтэввц шэцоттлүтэлэт103 ТИЙН: то” өсвөрийн Боксчдын тав. дахь удаа- боллоо Тус тэмцээнд нийслэлийн 38 сургуулийн 130 гаруй оролц- сургуу» бай- 80 иг: Он. Нарлпбаатар-12 4 ШҮЛЛЭТҮ: Уйдллснаалчлаллрллалёлэд 22--тӨжЛЧХийГ намдчихсан юм. л дажгүй онь 1.4 даа Еннсей, Иртыш хаана | байгааг Ангиараа газрын зурагт Энхрийхан Наташа ширээний араас -- Алексей! хэмээн эгдүүтэй шивнэнэ. Хүүхдүүд дуулчих вий гэхээс Алик Хүйтэн харцаар хариу барина. Үргэлж нүдний булангаар ширтэж Үе үе хэнгэнэтэл санал алдаж Хэрэггүй байтал баллуур гУЙЖ Хэлээгүй моргоо уудаг цаасаа өгч Аль болохгүйг хийж байгаа охинд Алик тэсэхийн аргагүй уурлапа Наташагийн хацарт хичээлийн дараа Нудрагаа тэр хэрцгийгээр буулгав Анхныг “хайрын эхний уулзалт нь Аймшигт зүүд шиг ингэж дуусав. Г. БАТАА орчуулав. ТАВАА нг: Д.Монхтор 517 дүгээр дунд сургуульг 34 нг, Н. Гагбат 12 дугаар сур- гууль, ! 13-14 насны ангилалд 98 кг: д Г. Гантулга дүгээр сургууль, 38 иг-д: Н.Алтанхуяг 51. дүгээр ШҮЛЭЭЭ вэ. сургууль, 40 иг-д: Д.Балс- | галан-21 дүгээр сургууль, 42 кг-д Б.Батхулг, 48. дү: гээр сургууль, -41 . игд! Б. Ариунболор. 6 дугаар сургууль,-48 иг-д-Л.Цэгд» аюуш 12дугаар сургууль, | :15-16: насны гангилалд: 42 иг-д- Н.Ваяраа Б.Батсайхан сургууль, 46-кг-д: И.Цол монбаатар 41 дүгээр сур- гууль, 48--кг-д Энхтай» ван 33 дугаар сургууль, Б52-кг-д. С. Зоригтбаатар 230 дугаар сургууль, 54 юг-д Г.Оюунбаатлр 83 дуя гаар сургууль, 97“кг-д Т. 83 дугаар сургуудь, (44 /кгд | 75 дугаар Энхболд 60 шд Н.Гансүх , 12 дугаар сургууль, 60 кг-аас дээш кг-д Б. Өргөг- Далай. 44 дүгээр сургууль кар тус тус алтан медаль хүртлээ... Олоп улбын хэмжээний мастер Д. БАНДИ... тээшшошшлшлоэээшшшшшшш3- “Эрхлэгч ) 133418, : ца... й «УЧє/уү - (25233 МХЗЭ-ИЙН ХУШ ИХ ХУРАЛД ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУД, ХАЛУУН БАЯР ХҮРГЭЖ БАЙНА. Ю.ЦЭДЭНБАЛ: “ХӨДӨЛМӨРЧ ХИЧЭЭНГҮЙ, АВЬЯАСЛАГ, КОММУНИЗ- 2о202Э 73 шог, МЫН ЭРХЭМ ДЭЭД ЗОРИЛГОД ХЯЗГААРГҮЙ ҮНЭНЧХА- С РЭЭс ус ла2 :| ЛАА МАНАЙД ӨСЧБАЙГААД БИД БАЯРЛАЖ БАЙНА. : СЭ ЭЭ5Э, 3 ЭНЭ БОЛ НАМЫН ОЙРЫН ТУСЛАГЧ, НАЙДВАРТАЙ Бос НӨӨЦ БЭЛТГЭЛ-МОНГОЛЫНХУВЬСГАЛТ ЗАЛУУЧУУДЫН БЭЭ ЭВЛЭЛИЙН ТОМ ГАВЬЯА ЮмМеь. ї 4 40 дэх жилдээ. 1983 ОНЫ ТАВДУГААР ЛХАГВА 2642 (1865) САРЫН 25. ҮНЭ 10 МӨНГӨ | Ц. БУЛНТОГТОХ (МХЗЭ-ийн Төв Хорсоны варийн бичгийн дарга) гийн Биндэр сумын 10 шилийн дувд сургуулийн долдугаар ангийн сурагч Д. Шүр цэг зуны амралтаараа 7 үнээ харпуцал маллаж үнээ бүрээс 1042 аАнтр сүү сааж, сурагчдын дот- роосанхны мянгат саальчин төрөн гарлаа Намын урпа, залэлийн нЯА- МХЗЭ-ийн ХҮП их хурлзэ гээлтээр манай шилдэг залуучууд атар МХЗЭ бүхий д үйл ажилла эзомслих аянд гарч, аихны атарчдын МАХН-ын ХҮП, ХҮШ яхаї сайхан уламжлалыг ШшИЙЭ НӨХЦОАД дэвшүүлсэн нийгэм-эдийн " бал ан ҮР зүүлж .230 гаруй рилт, МАХН-ын Тєв Хор шянган га атар газар ззэхїїллээ ЗЭ-ийн ХҮГ д Баярын бичгї Хүүх залуучуудын коммупнст Хэд залууч хүмүүжлийн ажлын магсриаллаг бааз дайчлан өрк 1 бохов ». Улаанбаатар хотод байг т 3 .болон зөвлөлтийн цар- үеийнхтий ын Г,К, Жуновын хєдөлморт мом - 3 йн нь хүүхэд залууу утлмсрыг нь дэжшл мйц илтернацнона ЕЛЕНИЖИЗН,. БРОЛӨТЕР м 1 тийн найрамдал, вализмын үзэл сз й ммунизмын үйл хэргийг ший үйл хэгэ - алд хэр үүлэхийн толоо мя- ард түмн га дийн хувьсгалч Дай- чин ү? л хөдөлмөрч уламжлалаар хү- эд онцгой ач холбогдолтой зон Олон улсын пноне-( амдал» герийг ашиг»| тутмь мортон алд бүрэн орууаж, нийслэлд за- анхаарад халамж уудын соёлын тєв, пнонсрийн | үзэл суртал, эзю- ордон. усанд сэлэх сургалтын |! нх ба- төвийг барьяж байгуулж байна ! тын 1 т ба. тэл Пион 4 байгууллагаас зохиох одоо 232 у а шүү хү» жлийй ажлын цогцолбор улир ДИЙН тоо хувь өслөө МХЗЭ-ийн дамж болсон «Залгамж үе» алцыг гишүүн » бүх ард түм- тодорхой чиглэл зорилготой яруулс Ний соц мнд ндэвхтэй взар «Пионерийл бүтээлч ходолмо- оролцон, хузийн Г тал рийн аян», «Эх орпы ногоон гоёл» 1! зихЭЭ-ийн 60 жилийн ойгоор МАХН-ын Төв Хорооты ерөнхий нарийн бичгий» гөөний дэвтэр хөтөллх ой м. цусаа, «Зад угаагч» операци, пионер рга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ю. Цэдэнбал мх эвлэлийн их ху рзсортад сурагчдын цэрэг-спортын «Дөл» Жэ “ ЗЭ-нйн туг дээр Сүхбаатарын одойг зүүж, МАХН-ын Төв Хорооны баярын бичгий !) гарын , “ансрын имсэгч- долт, «Орос хэлпий баяр», «Бид Ар тєкт очио» тєлб олцмпиад, Зөвлөл ! 1 (хий дарцгийн тө- цёлардуулав. (1981 он) аву” 325 Чан үал, ХН тө- тийн дууны наадам, «Өсвөрийн төл й дөзлөгө сарын өмпө биелүүлье» чин» . уралдаан зэрэг Хүүхдийн ёо эг о “827432 нирхол татсан олон торлийн. шинэ гоол Бэл Урганалалтан: З0Э46 аЖЛҮУД уламжлал болой зохиогддог цоотой үүрэг амлалт аваад ажиллаж байгаа залуучуудын дотроос “Удаан Өнгөрсөн 5 їилд 45 онцын заан» баатарын Ш цахилгаан станцын тур- Т8 мянга, урлагийн үзлэгийн ме баны машинч Ж. Буддорт, Сү: дальтан 20, спортын зэрэгтэй дийл үйлдвэрлйл, шийлчин / тамнрчин 7050, «Залгамж үе» аяны Их Хурлын дєп т -Д. Мөнхцэцэг гавшгайч 20 млялга шинээр төряүй нарын ходолмо ш алдар ороп даяар 900 гаруй пионерийн. бүлэг, бүлгэм 8 с байн. . МХЗЭ-ийн ХУШ тэргүүний ба нэр сїт хамт олон т өмлө УП тазан жилийн боллоо Сурагч оюутнууд ходөлмө-ї өгөө (340, 1983 оспы эхний ш тавдугаар улирал 6, зуны 1! 7 сарын төлөвлөгөөт зорилтоо 18 мян- таараа нийгмийн тустай 0 | га шахам биелүүлсэй ам- улам. өргөн хүрээтэй ёрол-ї | зичлт р | бай- 5 оюутан сурагчдын ходол:ї на. Хөдөлмөр, 7 к гаяїшгай от 3 сая төгт 1| тоор сайхал үр үрс регийн ажил гүйцэтгэл | ртап охи хөвгүүд МХЗЭ-ийн Нам, төрийнхөө зих тайвалч, яй нх хурлын рапортад гарын ү тєрпационалч | гадаад улс торийц | рах -эрхийп мапдат хүлзэп авлаа бодлогыг ян НО 09 | 1 дэвшилт хо ни ЇЕ |:| Мал аж ахуй--МХЗЭ-ийн гапштай хүрээнд лах, залу 211) Ї үйлс уриан дор 20 мяпга гаруй охид интсриаци 11 хүдүүшлийг 2112 | хөвгүүд МХЗЗ-ийн илгээлтээр хөдөө лүүлэх, Леинпий. комсомол болой 1) ань ахуйн үйлдвэрлэлд гарч үр 6бү- ах дүү социалист орпуудын залууг | | тээлтэй. ажиллаж: байна. Мянгат чуудын туршлагаас С|,-ино-- “Ч Ч ) саальчны ходолгооц хоёр мянгат лол, хамтын ажил налан Сэнжттээл ! 1| /саальчны” хөдөлгєөн болон өргөнагт. лах нь МХЗЭ-ийн тадаад. харилцаа! 0 » залуучуудын дунд хоёр млигат сааль- үйл ажилагааны “ундсон чиглэл болж й сурагчдын ханз. Ё 1 шЄй, УНЫГ, БОДООШИЙН Авсан гэрэл “Зураг | сун” олноор торж тарлаа: Хонтий айм- Ё Жоноланн 4 : Э ирлээ. : ? 38Л3Л НИДЯЙ РЯПОРТЕЛУ! БЯЙНИ эмжтэг-иниа этсьс-гста бистажтиэ эвхтэлтээ Үтэблэжэт Эсэеттэгэжл тсстэт 03 жэтсэнж-3 зсилоиэа с27 САНААЧИЛГА Ї | МХЗЭ--ИЙН ҮҮСГЭЛ, 2. Излэйсын | нүүрсний лт ирүүлж «МХПЭИЙН ГАЙШГАЛЙ уурлал луүучүудныг шэммунист Ч, Улалвбаатар татсч күмүүфүүлэхэд (ул ХОДОЛМОРИЙИ ФРОНТ»- в) МХЗЭ-ийн ганнгай хөг | хелморийн барилга байгүу- үйлс нь дамж 11. ИХТЛЭ-нйн өвцгой. ви каарлын өдьєжт 1, Шарын голын уурхал Хян матегаалын томбетаг 1ү| МХЭЭ ийн тавтай 6) МХПЭ ийп ойцгой ш4- хвлав балтгэх кзорлын бүс 23 Пиёпїш үзинр-сорт сэн тавшич илд «Ов- в| МХЗб-ийн гавшгай | 3. Атар газар бзэмшших үнлээ, хайтит ндхрийн 8 “Урлагын чинэр 10. хувь үйлс ЯА. Хашал, зөроө борих тОлөв» | гжоно үүтэг, дэв шхнм 7 9Таван аацдын | аваар, 1! ХУРАЛ 117 «) Аймаг, зотын ХХЭийВ (5. Гэвь үсжуулах Шүүлт, | монгол ютлолтайн | 19 мянга боллоо. ч хєроедын гавшгал, ходэамэ. 4. Малын || бү, СӨАЯЬ гррилюж баатруудыг бригад рийн. баргага | байтуулаж, Ашиглах гаа бүрүгэм. өөрсдийн 14 с3э с 15 үнинж 1, Туслах юм ахуй ээг шыг. бислүүлтийн хамт ... МХЗЭтйн ХҮШ их мХЗЭнцш ХУШ «их ху мн шэн Уччүдэй 59- згүүлэх, (нү тана. зэгс (баатруудын өмиөсс илмогдэл хурал, Монголын тоть ралдаа илтгэж байна двлмерийн барилга байгуу. тєүлэй, төгчй цэцэрлэсжүү Ё.орилүүлэ "Оном айл зИйН «“Задгамжлагч» У 5 яашж (ГХББ) НЗА тӨмс күмсиий ногоо Хас Үэграгийн аван солөмдлоы, СУРАГ ДЭЭР. Дорцод УЛИЛЫГ улах ИХЭЭ чХобрдогц түүхий (од үе, иогооны ба юосон зорь роэс илүү хийлээ. аймгайн Баяллун сумын ийн хянял шалгах төв “ГЛИТЛАЦГЭЛ» боллолт Залуу хүший гараас гагц: 9 дунд сургуулийл ҮШ! ан алаг Тряаагын Уралдааны дон тил сун эХ л штаб, «Пионерийн ҮНЭ!” уралдаалд Оролцсор найс соптнПА эелзлпй Мате-| дэлийп сургуулаулын Эрдэнэт котыш баралга 2 алс зуны тахиа 2. ПалзидалаЛа шопхойп цогчолгор 58. Авто шашны сасуарлах аашодїйн барилга З. Мсбель, партовы ном. мэгтйй гэллар, тэмдэглэх өд, бизахын баралга байгууламж роер,1,3 сав 4, Гузлын үйлдвэрийн Са, та. тааамшлан. хүмүү, Х| ик иаадан 7 24 ГГНрэ «э! аруй луу? 84544 Ал паас, пгшїл цуглуулж ш.үүвэгчлд 129 сая тэгрэг- ж А-гийн “отвмрх эгч гару Чоү132:1-112424 хїёр гуравдугаар: бай АГ ДЭЭР: ! (йаєй «Хор-- 148370 сїлэр тураал ОПайгуулла. лийн 709 дугаар сургуулийл | 8370 иг хаягдал иас, бүхнй | 8-ын «Б» айгийн | сурагч ” | рилга байгуулаынг 0. Бор-Өндөрайн уул 7Ур кайп цогцолбор 7. Пулгаш-Хархорилы ца. хизгаан языжуулах шугаж пачдан в. о-ЭЛР Суйжнү тээ МмМКЛЭ-ийн анхан шагшы байгууллаг залуучуудын 1-5.2514 НАс-үтт хамт өлот (бур пионгрийн Бо 22 шооны 81 Ц. ЗХЛЭ ийн онцгой юв бүлгэм. бүлэг) хүүхдийн «Эх ариы ногрэн гэл»! бай. хаврлын бүс ) сэйн дурын байгууллага су. ЗУРАГ ДЭЭР, «Иаїрамдал» галь орчноо хамгаслах хужаа 10) рагчдын төрөл бүрийн секц, азгерийц пайз ноход “Баатарчууд-- Сүхбаатарын дүгуйхваг шефли! хэт, МХ ортоор» тоглож | ажлал ОЗ-ийн тэргүүннй гишүүдийг «Орос хэлний баяр» «Өсво- бүлэг (бүлгэмийн ултрлаг. рийн тэлчил» тралдван эөв- чаар, тоинлж тусалдаг, лвлтийн жүүхдийн | дууны Хоёр нх хуршын Х00- ерөнхий беодовсрол!ын сургуу наадан «Зад угаагч» өпгрэли гойд манай сржы арван опудэд “Пцойорүйл ахмад цэрэт спортын «Дал» төг- шлнган залуу уран сайхаыч- нокдийн зэавсл», бүлгийн лолт зэрэг шинэ холборийн дыг хамарсан (138) гаруй удирдагчийн нлуб бойгуулач олөц ажил шиашер сурагчдын улс торийд дууны хамтдаг- шинллуулдаг, | «Пиопер-МХ дртд зохиогдож байна. тьй болсон бөгөөд уас (тө- ЗЭ-ийн бэлтгэл хүн» дугуй- 2 Дундговь Аймаг 3. Сипоговь аёваг штанг, барж, байгуулах, тэгэг) Айни, Ё-4-р ХЗЗ-айл Шүрэн хөлөлтө- отгагбав байгууллжж Ходолизрийн алдар тэм. дрлах өдөр Хоёр ак хурлын | жэ- релд ютл) бүрийн есдүгээр слрын сүүлийл сайт элрийг залуучуудын «Ходоашорийл андар тэмдэглэї» өдөр бол- тєв, Өнгөрсөр өртөн жи. явАН | залуучуудын хэдал. тээш (Ний ашил хийсний дочор Т сая төгрөгний бүтээгдахүү- нийт хомном, хуримтауул- сай ватерийлаар . үйлдвэр- дэжгтэ, Улс төрийн дуувы пк рийп дууны хоёр удаагайн ни маадан хийлээ. ахөр.Ю. “Родий: Өөрийнхоо толоо, дай чип мөхрийт толоо Манал орны залуучууд кїү Чанартай бүтээгдэхүүн тараа ёсгэй. 1- ҮҮ Энэ урлан дор үйлдвэр, барилга дзэр ажиллаж буй залуучууд чартайн яидөлмөр явсний сүрээр үтээгдлхүү, тий хувин) тэмдэгүэ! рсор төрөн гарч беталгаат» бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх санаачилга улам бүр өртөж: баа шанерийн байгууллагад ввлхлийн халамж аан хичээллүүддэг сайхан усашжлэн тогтлоо. ЗАРИМ ЧУХАЛ ҮЙЛ ЯВДЛУУД 1 | 2. Дорноговь аймзг БХЛНЗЭ-ийн 00 зя- С1 Халхын (голын түүхт тоож, очизэ пигийг шитээр 40 їалийш 0йн «ёмнэ Хал- тээ, хыл голд залуучуудыг баяр СО) «Залуу вохпон бү болов. балгүй үеэр залту- тээгч», трийп удир- маа халийа сургуулийн чуулын «Майк алдрын за? дагч» сэтгүүлүүдийг | бий шаар» тойрон аллал, Хаах (олгож, улсын | сэхналгэд Зээ тослышо райотыг замишитч: оруулав. Царинцрцас гээд ажилд оролцож 201 гарлац хэржүцэж (болжуул- вэ. дийн П туунга уулаэлт, МХ ЗЭ-ийн Тов Хороопоос ягуул сай залуу урай бүтлэлчдийн авхлогдов. Су МХЗЭ-ийн “Төв Хороо- нм шагнад «Онц сурлага- тан» (всдАдь (яшигизэр бяй. болгов. шин хооронд ӨНОРҮР дмц гал хөдвлмөр асан гиїш сурагч П. Агутл, Батгэрэл шар 31 шрэмал аялзи ояц сурч байна. Мал аитиАдоОгллн авган гэрэл зураг нөхөр! Ямрдубай 27 улирал опц явлал ойд ториудсан авлаа, Су) МХЗЭ-ийн Төв Хороо- с шишсишалын гурваш үснбнх- роос зохион нвуулсан «Л Зигчүжг Хов Хороо сурчээ. ний чуулга уулзалт, 10978 нзучгэ Лий язмн» алим Савтар Ц. Нам: шэн тг Эн, С. | опла аравдугаар сзршч 14-- 227 | лолтийн асолетчид оролдон гиэдад 10 мяйган залуучууд хамрагдлаа Су Зайсан (толгой |дакь сургууль төгсоөгчлийн 4э- цэрлэгт 2000 пширхэс мод, бут соог 22223 тарьж, ус- давтын системтэй болгов. (СУМоскилгийн зуны ХХП луучуудад МХЗЭл Аюуш, Г. Тэтиижав, Д. - яэуш нэрын нэрэмэшнү шаг- мал бий болгот, (0) Зовлолт-Мошголын за- луучуулын найрамдлын ҮП их наагам Эрхүү хотноо 08- тов. Тус их таадлыд срол- цогчдол шөтөр Л. И. Бреж- пястгрийл Х, ШИЛДЕПСЛИН сс гэрэй зүраг йл залуучууд дэгчид Далхи 1 хүүндийн яєсь », Овоа улсын хүүхдийн гайркмдал»ь дортоп төралт Ээрэг арга хэмжээнд рч! нэ! ха өд тгийсдэлийл лапсролын «Хоёрдогү түүхий од ашиг ль. уралдаан парласэц билээ Уг ажилд їтшёслаэлайн 00 пмл тогрөгийн аюид -ЕдєршигӨЭ ХЛҮЭЭ0 МКЗЭ” нев. Ю. Цатвибал нар вя- ЭХО су Монголы 18. САЙН. ХЭВШИЛ НИЙСЛЭЛИЙН ПИОНЕРҮҮД їл Тєлипкийр Хайтам їйц Улсын хороопы рьяа хоёрдагч түүхий дох ийн. мэгдлээс хамтрай лүүлис ыла Лыл Нийсдэлйдл 19 үгээ? гулНу. тйсдэлпїл СУРКУУЛЛУА. сургуулийр сурасч бүр ХУД д| үг, 9,532 дугаар сур- гуулийл сурагч бүр ДУИД- жаар 13 їг, 08, 10:17 | дугаар сургуулийн сурагч бүр дупдллаар В вг халг цуглуулсан хаягдал їшил. цааслы нэг сурагчид ошог- хэмжээгээр байр зз- дүцг гаргаг. бср «сурагчдын цгзая!» сэдэгт болзолт 1 гын диплом, үлэ 175180 їг хаягдал йл С: гиагдааа цуглуулал 83228 2Үлсат шагнагд хийсвээ ! н аж агуй гэм Яла Ц. Созонгоо Чавлөлтийд пасшерцйл байгууллагын түршлэгтэр ппоп-рийн бүтхэлч хэдэлээ- үний МХЗЗ шал. шлрэхжас Яаллгалар, өсларилн сүхгаа . ру Монголын бий болгоо. та уд ташин н ас эгч шинэ ордны суурь тавнх, СО) Халкын (голын яжлал- шзрта, улзай үчтэлий «Ит- аз узсын 4Шийранлал» Ч Б -ниү 133 шоолж Хүүхдүүд та яар Эрлэнцарын саяга! тив 40 жилийп ой, олон уд эл тлЛдварын хуудвс» (лр- агерийл юж бүрон цогцол- тввшгайн | ТрҮА баЦӨитӨЭЭр 1) дуулсан байх. Сашгийн аж ёхуйц товд Ооллалүыйн тус сиш хүүтлийч хилд зориулж РУулжт борыг хүлээн авах Ёслол төрж, Руй бүлэг бүз замжаэр баригдсан тохилог сайхан сургууль бий. Энэ зар Су Илгээлтийн ахан тэр- (олов. гэж (НИЙ ба нэрхиштт (| сургуулийн юинерүүд бүлтэй дээрээ МХОС-ийл ХҮШ 1 000 гэруй ушшигтгай (бө кашт алон болдоо. яг хурал Монголын Пионерийн «Залгажжагч» Ү чуулга ле. пиг. угтаж 10 сайд харшид тогтоон амаддаж байгаа юм. З 6720 гаруй сурагч ур- лагийн үзлэгийн адүвж (нь МХЗЭ-ийн Тов Хороо 21442 “нх паарам /Угтаалын яута уулталтад пзтэр (эдэнбал илгээлт Вєльсалзансүнлмыт (2 яах тухай МЗЭ-ийн Төв 1»-айс зохиот бүтээв, «ааг тагатан «3 ЛИТ) үс» аяны Ширтин 8 ч уулжай “Та сайхан хэвшлийг өөр н шайлласнаар ийш үр сурагчад «Сасл гэси) хөалөлтоөц єрпүү дүнд гын галт тэруттий «! гүүйнї ажилчин залуучуус ? Дэл» ШИЗВЛ” зокион байгуу. ЛЫН чуулга уулзалт, Улазин- | б) ЗХУ, социалист бусад лээ арлын долынг Зүээнээч, сюутан, сугагудын башгараг Сургуулийн пяоверүүлийл хянтай Зөоны Ч єр ёслолын тааг 52 амар сайн байна уу?» г мэїдлэхийг харж олно дальдаа болзоо. явагдаж «Игшын эдийн ээс бїТӨХ бслоалын! амилна! : : гуйм бедлогыг хэрэгжүүлэ. зих ҮлЭЭ ов Савгуула. | Сургуулийн коридбрт «Олз хэвийх вээ тэсэн хаагта ход ажилчин аалуучуудын эхлээ. ЗУРАГ. 8.21 шоХовсгэд ҮисЬ шил ш хайр аг тавигаД (12: эд ху эцэх өнгөрчээ. 2 3 й Түгээх ба ах а12д гүхэ! уучуулын аймгийн сумын шар яд махд ГА " 1 ЯХ-ээлэлцлээ Ч5) шисы тг торол жилийн СРГууллїн . б-ым хайцагаад хайджг богсөд юма гххон хүүхэд мэ хайр 7: тор -г3 авгай! Сурагч онц сур Цогбаас ирж 1 266 Ийн орь 4. “буран о-- Хинэд ээнонн кон, цавины сши йн 8 жалийл улийц юпон 1) унаааа1 “ээрээ сумин дүнд сургуудийл 85- ша «бь Зэн Ав» авгийн Сү рагч Ч. Энхиргал С, Ням лэн. хуулна тогтоолыг хэрн ЭЛ 5Л30. лэкхэр залуу зосион бүх гийн « Я жарыххан ёс шигааасзаар /ням үн гЯҮЕД 21284228 ам 22: гай эхэл” оргиж төв яван дарга Б. Тэгшбалр нэр | Шцарийн сар “юм. Түүшчлдэн «хөг. цаас хаядаггүй» 1 Сүг цэр 2-5 ас, улснын сурагчдыг 2 Ё. ятайгаар бүлгүүд хамрагджээ Я , залуу тєллиЕЧДИЙН ха ь Тївхан Доривд айжгийц Чулуушхороот суяын 0 шилийн дулХА 131:) Шинийн багш Р, ЭГДЭНЭЦЭЦЭГ ДЭЭР: --Булгаа аймгайн Бугат сумын (вай- цоганпунцлАГИийН шүлэг, н шигчдын талархлыг хүлээ- сэн зохиолчийн нэг юм. Тэ- рээр (Дууль», «Гар» зэрэг шилдэг шүлэг найраглал рвип Єрэжэч учир 1979 онд МХ ХУШ нх хуралд «Эвлэлийн алдар» пайраглал бичсэнийг өнөөдрийнхөө ду- таврт нийтлэв, аглал бичиж ун- «Ерэн баатарын нэрэмжит шагнал хүртсэн билээ, Ш. Сүрэнжаа МХЗЭ-ийн зориулж МХЗЭ--ийн ХУШ ИТГЭЛ ХҮЛЭЭСЭН: ХҮҮ Завсарлах хонх дуугар- лаа. Отгонбаатар есөн жил үерхсэн ангийн .найзууд- тайгаа хамт сургуулийнхаа. цэлгэр том хаалгаар гарч явлаа. Сурагчийн дүрэмт хувцсаа ч нямбай өмсжээ. Түүний нүүрэнд нь инээм- сэглэл тодорч үдээс хойш: сургууль дээрээ ирж хийх ажил их бий! гэж бодол гар лүүгээ алхав. Нэгдэх уулзалт ...Сур- гуулийн хөгжмийн өрөөнд дуулах хүсэлтэй хэсэг хүүхдүүд орж ирлээ, Тэд өөрсдийгөө нийслэлийн 52 дугаар сургуулийн 9-ийн «Г» ангийн” 28. Мяндас- маа, Д. Оюунчимэг, Б. Оюунчимэг, М. “Сэлэнгэ, УР... Гантуяа, Д: Гэрэлмаа гэж танилцуулав, Эд “нар цөмөөрөө онц суралцдаг, зарим нь сургуулийн дэр- гэдэх найрал дуу, ятгын “хамтлагт оролцдог сураг, “чид юм. Эдний дунд Чуүл- тэмдоржийн . Отгопбаатар чимээгүйхэн сууна. Ч, От- гопбаатар 9 жил онц су- ралцсан. МХЗЭ-ийн” ги- “шүүн, Физин, математн- жийн хичээлд их сонирхол- той. Су "ль, найз .нөх- ” дийнхоө тухай дуу дуулж, “үргэлж, нөхөдтэйгээ. хамт. жигд 2-5Д1:Сүн эдлэл 23214 5А937) “АЛДАР Улирах хуучны харанхуйн хөшгийг оцуу цавчиж Угтах шинийн аргнзал гэгээз зул шиг бадрааж. Монголын тэнгэрийг хувьсгалаар сэргээсэн хорин нэгэн он, Морин дэл дээр сэлмээр цахилсан аянгын гялбаа! Залуу нас тэгэхэд авлэл гэдэг алдраар тодорсон юм Замбуулинг шинэчлэн бошгыг халах хувьсгалаар овоглосон юм Байлдаж олсон эх орныхоо өнөөдрийн төлөө Дийлдэж болохгүй. эр зоригийн тангараг Фргесеи юм. их хурлын байхыг л хүсдэг гэж өөрийгөө товчхоп цуулав. Хоёрдахь уулзалт. Энэ улаа бид Отгонбаатар- тай ангид нь уулзлаа. Ан- гийп даргын хувьд онц сурлагатны хувьд түүнд ярих зүйл их бий. Сурах хөдөлмөртөө юуг гол ан- хаардаг вэ? гэж түүнээс асуухад: -- Багш нарын өгсөн даал- гаврыг тэр өдөрт нь бие- лүүлэхийг зорьдог. “.Мар- гаашийн бүх хичээлд өм- нөх өдөр нь бэлтгэж заншсан. Өдөрт үзсэн хи- чээлээ цааш нь гүнзгий- рүүлж гүздэг. Чөлөөт ца- гаараа хичээлд холбогдох материалыг сайн. уншдаг. Ер нь их, бага ямар Ч юмыг: цаг цагт нь шургуу хийх л чухал байдаг гэ- лээ. Ангийнх нь нөхөд Ч гэсэн түүний тухай манай Отгонбаатар хамт олныхоо төлөө хөдөлмөрлөнө. Найз нөхөддөө тусална. Зүгээр л. нэг онц сураад байх биш олон нийтийн ажилд -хо- шуучлан оролцдог. хүүхэд шүү гэжбахархан огүүлц- гээнэ. тэр танил- Еуравдахь уулзалт -1 Үдээс хойш пионерийн тан- химд 10 дугаар ангийн ХЗ Э-ийн үүрийн дарга нар цугларч, сургуулийн ХЗЭ- ийн хорооны товчооны ги- шүүн -Ч. Отгонбаатартай энд. ажил. зөвлөж, байлаа. Сургуулийн хамт олон нь түүнийг олон ажилд ийн- хүү итгэн томилжээ. Су- рагчдын зөвлөлийн: дарга, сурагчдын уран. сайхны зөвлөлийн 8 дугаар клу- бийн- дарга: гээд л түүнд хийх ажил их бий. Хичээл болон олон нийтийн ажлыг 27137 сын зохицуулж, хийх | 3435-1244 2 алан “Өргесөн тангарагтаа взэн болохын ндийг үзүүлж Далайсан сзлзм, шагайсан буунаас дальдралгүй тэмцсэн Өндөрт мандсан эрхийн нарыг тэргүүндээ өргөж Далар- олныхоо анх амьдралыг амиараа хамгаалсан юм Хатгагдсан болд шиг Лениний номсомолтой тараа барилцаж Шалгарсан нөхөр улаан номиссартай хөлөө нийлүүлж Өмхөрсөн хуучны хоцрогдол бүхэнтэй "хайргүй тэмцэж Дэлгэрсэн соёлын арнун үрийг тарилцаж явсан юм Тэгээд Ч Тэр үед Манай залуучуудын звлэлиЙГ Мандах нар лугаа үлгэрлэе тэж Интериационалын тугийг өргөн Энэ дэлхийд бид дуулсан юм. Олон даваа олон сорилтыг эвлэл сөрсөн юм төлөөлөгч шаардлага өөртөө тавьжээ Сонгуульт ажил чиний хи- чзэл сурлагад яаж нө лөөлдөг вэз7 гэхэд Хамт олныхоо итгэ- лийг биелүүлнэ гэдэг нэр төртэй хэрэг. Нөхдийгөө зохион байгуулахын тулд өөрөө хүмүүжиж байна гэсэнй үг гэлээ Биднийг пионерийн тан- химаас, гарч явахад таа- ралдсан 8-ын «Б»-ангийн сурагч Х. Ганхүү -- "Отгойбаатар ах мн- Ний. математинийн хичээлд тусалдаг гэхэд 6-гийн «Б» ангийн сурагч, хийлч охин И. Амарзаяа: -- Энэ ахыг манай сур- гуулийнхан бүгдээрээ тань- ү даг гэлзэ, Мөн 10-ын чГ» ангийп дарга Ц. Нарангэ- рэл түүний нөхөддөө ту- салдаг, сайхан харьцдаг чапарыг ярьж байлаа. Сурагч Ч. Отгонбаатарт “сургуулийнхан нь. ингэж их итгэл найдвар үүрэг хү- лээлгэсэн юм. Улаанбаатар хотын ХЗ Э-ийн бага хурлаас Отгон- баатарыг МХЗЭ-ийн ХУШ их хурлын төлөөлөгчөөр сонгожээ. Шинэ мэдлэг, амжилт бүтээл. түүнийг дуудаж байна. Есөн жил үерхсэн найз ноходтэйгөө цуг тэр сур-Ё гууль руугаа орлоо. .Су-ї рагчийн жилүүдийн хөг- жим болон эгшиглэсэн хн-ї чээлийн: хонх: жингэнэн дуугарлаа... “МХЗЭ-ийн, ХУШ нх | хурлын төлөөлөгч Ч: От- гонбаатартаа сонин уншигч | пионер сурагчдынхаа өм-й нөөс баяр хүргэж, амжилт хүсье. г1ад Хюуш баатрын аймшиггүй зоригоор ханхайтал боссон юм Зоригт Борын золбоо хийморнор зогсолтгүй замиасан юм Тэгээд ч. бид Тэр үед Цогт идэр манай залуучууд Зоригт сэргэлзн манай хүүхдүүд Үзї 35 НАМ Нам минь орчлолгийн үнэнийг Ургахын улаан нартай хамт Тархинд минь, зүрхэнд минь туяаруулсан юм Манлай язмын яруу алдар Малядсан хувьсгалын туганд нампраатай Шамдсан олпы зүрхэнд бадраатай Эх орны мипь хөрсөнд шингээстэй Ээх внарпы туяанд гийгээтэй УБТЗ-ын тєхникумын сурагч Ж, ЖАРГАЛСАЙХАН ЭВЛЭЛ АХ Ардын хувьсгалын Дөлд хатуужсан Ачит намынхаа Дүү нь болсон Эвлэл ах минь Зургаап одонтой Эгэл түмэндээ Монхийн гавьяатай Үргэлжид дүр нь ) Хориц тавтай Үлгэрийн баатар шиг Хийторь золбоотой Эвлэл ах мннь Үйлсээр баян Эвлэл ах юмннь Үзлээр ариухан 1 Залуу үеийг Сурган хүмүүжүүлэгч. Залгамж хойчийг Өсгөн бойжуулагч Эвлэл ах минь Ардын багш Эгэл олондоо | : рэмжит Улсын хэвдэлийн шомбинатад хэвлэв, |. “Мядексг-14140 -нэр Эоодагөжрүглэт ТЭВЛТҮЙ: ТЭВКАВ”" ЭЧ “ЭВЛЭЛИЙН БАГА-нуураас Байконуур хүрсэн бидний зам Нар саранд дуурсгасан Байрамдлын дуу НАС илэр монголын залуучуудын монх алдар. . Ачтан багш Оролдоогүй үйлс Ахад байхгүй Очоогүй газар Ахад минь үгүй Эвлэл ах минь Шинийг санаачлагч Эвлэл ах минь Эрдмийг түгээгч Нийслэлийн 10 жилийн 13 дугаар сургуулийн сурагч Дд. БОЛД МАНАЙХАН Аав минь Аварга трактор бариад Атар талд Анхны шан таташ ялахад Энгэрт нь Эвлэлийн тэмдэг гллалзан явсан Ээж минь Үйлдвэрийн цехийн Аваргын алдрыг Анх авахдаа Эвлэлийн гишүүний Энэ тэмдгийг Энгэртээ зүүж явсан Ах минь Андуудтайгаа хамт Найрамдлын хотын Намтрыг бичилцэхэд Эпгэрт нь Энэ л тамдэг глялалэалс байсал. Эгч минь Илгээлт өвөрлөөд Эрдэнэт сүргээ « Хариулж явахад Энэ л: тэмдэг Эпгэрт нь гялалзаж явсан Өнөөдөр би Эвлэлд элслээ Ээж, аав, эгч ахынхаа Эрхэмлэж явдаг | Эвлэлийп тэмдгийг зүүлээ. Өнөр бүл минь Ингээд цөмөөрөө Мөнх залуу эвлэлийн гишүүн. боллоо Алтай хотын нэгдүгээр 10 жилийп сургуулийн 9-сийн «Е».ангийн су- рагч : Б. ГАЛААРИД Еэшэтсгэгиэитээээлжэээлэгтлсштльэлтэжтэж Эрхлэгч | Ц. ДАШДОНДОВ ар3А561891 (х 12848074 101112 ЛА Ч 18910 57677068) 113 1 1-----------П-П-0-- - я0 дэх жилдээ 44.43 (1866) саарайн | бичгийн БНМ нил хАрдээт-- Эх -45Н МАК-ынч--- Арлын урлын Тэргүүлэгчдийн--1- 1777 “дарга Ю. Цэдэнбал таргүү! !! л дарга Монголын Хувьсгалт Зал дын Эвлэлийн ХУШ их хурал 1983 оны тевдугаар сарын. 26--28 нд Улаанбаатар хотод 00- дов. Эх-орныхоо социалнст бүтээн байгуулалтын тэр- гүүн эгнээнд явж байгаа манай орпы цог золбоот залуучуудаас хөлөлмөр, сурлага, урлаг спортын амлптилтаар шалгарсан 700 таруй толоологч их Ху- алд “оролцов. : Их-лхуралд МАХН-ын Төв: Хорооны” ерөнхий дарга, |) Бонн 1983 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 30 , тэй. манай нам, аасгийн удирдагчид оролцов, МХЗЭ-ийн Төв: Хорооны , нэгдүгоэр” тарийн бичгийн дарга Л, Түдэв, МХЗЭ- "ийн Төв Хорооны. даалг гавраар: МХЗ9-ийн ХУШ их хурал нээснийг мэдэг- дээд манай нам “төрийн шалгарсай удирдагч, олон улсын коммуиист ходол тоөннй. нарт зүтгэлтэй, социалист монголын залуу үеийн: хамгийн эрхэм “хүндтэй халамжлан хү: мүүжүүлэгч МАХН,ын Төв. Хорооны ерөнхий “омарийн “бичгийн Даргад Их гдарга, МХЗЭ-ийн ХУШ Їтргүүлэгчлийн |: лаї (х Бэ гал риларнагЛРЭн “МХЗЭ, МАНАЙ БҮХ ЗАЛУУ- ЧУУДНАМЫНХАА ДОТООД, |ТАДААД УЛС ТӨРИЙН БОД- ЛОГЫН ЧИГ ШУГАМЫГ ТУУШТАЙ ХЭРЭГЖҮҮЛЭН, СОЦИАЛИСТ ЭХ ОРНОО ҮНЭ 10 МӨНГ их хурлын төлөөлөгч и6ё- хор 1Ю. Цэдэнбал Танд МХЗЭ-ийн ХУШ -ях хур: лын төлөөлөгчид, манай орны нийт залуучуудын (111151:14 Чин” сэтгалийн ХЯ- луун баяр хүргэе! гэ хэлэхэд Их хурлын төлоо- лөгчид, зочнд суудлаасаа босч, «МАХН-ын яруу алдар бадартугай!» гэсэн уриа цуурайтуулан, ул: тал алга ипйигнүүлэн та- шилг баяр хүргэй, МХЗЭлйн ХУШ. нх хурлын хүн тэргүүлэт- чээр МАХН-ын Тев Хо- рооны | ерөнхий нарийн бїгэгийн дарга, БНМАУ- Уүүдїлїгг11Х- Хурлын “Тэргүүлэгчдийц дарга нө- | Ш | ЦААШИД )8 1 | ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮЙЛСЭД НЭР 22) ТӨРТЭЙ шөнөө! )| | ОРУУЛНА. ГЭДЭГТ “МАНАЙ ХУВЬ ЦЭЦЭГЛҮҮЛЭН НЭМЭР НАМ БАТ ИТГЭЖ БАЙНА. (МХЗЭ-ийн ХУШ нх хуралд МАХН-ын Төв Хорооноос ирүүл сэн баярын бичгээс) ? хор Ю. Цэдэнбал тэргүү- тэй МАХН-ын Төв Хороо- ны Улс торийн Товчоог (461149) :) МХЗЭ-ийн." ХУШ--их хурлын төлөөлөгчөөр. Са- нал цагтай сонгогдсон МАХН-ын Төв Хорооны Улс торийн Товчооны ги- шүүд, орлогч, гишүүд, Намын Төв Хорооны иа- рийн: бичгийн. дарга нар, БНМАУ-ын Сайд. парын Зовлөлийп орлогч дарга нарт их хурлын төлөвлөг- чид чин сэтгалийн халуун баяр, хүргэлээ.) МХЗЭ-ийн Төв” Харпо ша зурилгаар МХЗЭ:л йн ХУШ нх хуралд Далхийн ардчилсан залуучуудын холбоо, Олоп улсын оюут- ны холбоо, мєн социялист ах дүү орнууд, ундэсний болон. дэтшилт ардчилсан залуучуулын нийт 20 гї- руй. байгууллагын төлөө- логч ирсний дотор БХЛКЗЭ- ийн” -Төн Хорооны: нэгдү: гөэр “нарийн бичгийп дарга В..М. Мишин, тэр ой Лоннпий номсомолын: бай- гууллагын ” төлөөлөгчиг байв: гү» МАХН:ыа Төв Хороо- ноос МХЗЭ-ийн -ХҮЦГ-нх Куралд,, ирүүлсян, Осярыгн бичгийг. МАХН-ын өг Хорооны ёропхий нлрийн їҮргэлгшлал нь ГУ шүүрт МОНГОЛЫН ХУВЬСГАЛТ ЗАЛУУЧУУДЫН ЭВЛЭЛИЙН “ ТӨВХОРООНЫ АНХДУГААР БҮГД ХУРЛЫН ТУХАЙ. “СОНСГОЛ МЭДЭЭ "19883 ОНЫ ТАВДУГААР СА- РЫН 27-НД МОНГОЛЫН ХУВЬС- ГАЛТ ЗАЛУУЧУУДЫН ЭВЛЭ- ЛИЙН ХУШ ИХ ХУРЛААС СОН- гогдсон БҮГД ХУРАЛ МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ ТОВЧООНЫ ГИШҮҮ- НЭЭР НӨХӨР Ж. БАДРАА, Ц. НАРЫГ, ОРЛОГЧ.ГИПГҮҮНЭЭР шэн Д. НЯМААГ СОНГОЖ МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ НЭГДҮГЭЭР НАРИЙН БИЧ- ГИЙН ДАРГААР НӨХӨР Л.ТҮ- ДЭВИЙГ САНАЛ НЭГТЭН СОН- голоо. МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРООНЫ ХОЁРДУГААР НАРИЙН БИЧ- ЖАМЦ, МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХО- РООНЫ НАРИЙН | БИЧГИЙН ДАРТ, НЭ- БЭМЖИТ МОНГОЛЫН ПИОНЕ- “ДАШДОВДОН, АШЖАМП, Д. НЯМБАЯР, Л. ТҮДЭВ, НЫ РЭНДУЛАМ, Ч. ЧАДРААВ И ДАРГААР НӨХӨР Ж. БАДРАА, Ц. БУЯНТОГТОХ, Д. ДАПЬ НӨХӨР Д. НЯМАА МХЗЭНИН | АВЫН ДаниИЖА “Э-3с3 СҮХБ ТӨВ ХОРОО. ДУБЫН ТӨВ ЗӨВ- . НАЛ НЭГТЭН СОНГОЖ БАТ. ЛӨЛИЙН ХҮҮ шүлс Л. ТҮДЭВ. МХЗЭ-ийн Төв Хорооны Товчооны гиш МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэт- дүгээр нарийн бичгийп дарга. Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ МХЗЭ- Төв Хорооны товчооны гишүүн, ЇГХЗЭ-ийп Тов Хо- Хайрт пиоперүүд зэ! Манай есвөр үенїїйхний пош- мулнст хүмүүшлийн сургууль болсон Д. Сүхбаатарып нэрэмч жит Монголын пионерийн бай». тууллагын алдарт 60 жилийн оїг 1985 опд мапай орон даяар өргөн тэмдэглэх болно, МАХН-ын үйл хэрэг, Мон- гол-Зөвлөлтийн ард түмний ган 0ат тпайрамдал, | пролетарпйн интерпационалитмын сарчпмд чин гүнэнч байж ахмад үеийнх- ЛИЙ ХУпьсгалч баатарлаг дай- чип, хөдөлмөрч уламжлалаад цүцллтгүй суралцан, Молголын лиоиерийн байгууллагын 60 жип- лийн -ойг сурлага, хөдөлиөр, Урлаг, спорт, олон пийтийн аж- лын өлдөр амжилтаар угтахыг Уурлталан: МХЗЭ-ийл ХУШ нх хурлын төлөөлөгчид бид жарх- Сїйлт хойч үс-хайрт ппопер ЛҮҮ хартал вахиа даалгавар өгч бай- Пионерүүд ээ! Эрдэм мэдлэгт мэрийн шам- лин үүрэг мөп. Ппопер бүр тод холелмор болсоп хичээл, сурла- МХЗ3-ИЙН ХИШ ИХ ХУРЛААС эмгэг лтргогүут, л 2 НА: ХЭ Зээ» си МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХО Д. ДАШДОВДОН. МХЗЭ- Тов Хорооны Товчоогы гишүүн, МХЗЭ-ийн Төв Хо- 3 : г: рооны хоёрдугаар нарийн бич- | шүүн, МХЗЭ-ийн Төв Хороо- Ж. БАДРАА Төв Хорооны товчооны МХЗЭ-ийл ги гийп дарга ты нарийн бичгийн дарга Е Ц.БАТСҮХ МХЗЭлийн Төв Хорооны товчооны гин- рооны нарийн бичгийн дарга| шүүн Төв Хороопы товчооны ги- шүүн аєлїї МДТАН ӨГСӨН ЗАХД ДАЛЛГАВЛР НЫ Д. НЯМБАЯР өш ОРНЫ ПИОНЕРҮҮДЭД гайдая амжилт гаргахын тулд өөртөө болон нөхөддөө ондөр шаардлага тавьж цагийг үр дүнтэй ашиглан эрдэм мэдлэ- гийп Эх булаг болсон номтой байлга. нөхөрлөцгөө! Орчин үеийн шинжлэх ухаан, техиитийн шилдэг ололт зөвлөл. тийн болон дэлхийн соёл, урла- гийпП тэргүүний өв уламжла- лаас суралцах опцгой чухал зэвсэг-орос хэлийг бага паснаа- саа эхлэн сайн эзэмшиж зрдэм мэдлэгийн төлөө байпгын аяныг өрнүүлцгээ! Ажилчин, малчин, хөдөлмөӨ- рийн сэхээтэн аав, ээж, рх. эгч нарын чинь арнун цагаан х9- долморөөр бий болсон мапай НИЙГМИЙН СсоциаЛНЄТ | ӨмчийГ алхам тутамдаа нүдлэн хамгаз- лах хэрэгтэй. Энэ аяслыг та пар хувцас хунар, ном, дэвтрээ арпг гамтай эдэлж, сургууль, апги танхим, орон сууц, байрны то- лог төхөөрсмнс, гудам: талбайн мод, зүлгийг арчлан хамглалах хоёрдогч түүхий эдийг цугтуу- лах зэрэг амслаас здлэх Ёстой, Үүний зэрэгцээ пиоперийн бү- тээлч хөдөлмөр, аршилан хэзм- нэлтийн аян, «Эх орны ногоон гоЁл» цуваа, «погоон», чцэн- хэр», «шар» эргүүл зэрэг олон төрлийн ансилд:ппонерүүд илэрх- тэй оролцов эх оримхоо солил- лист бүтээн байгуулалт болон байгаль орчтыг хамгаалах хэрэгт пионерийн хоёр жил тутмын цогцолбор төлөвлөгөө зохион алшиллацгаа! Дүү яараа асардаг, ахмад хүмүүсийг хүндэтгэдэг, олон нийтийн дунд биеэ зав авч яв- даг, бусдад тусалдаг, хамт олонч үнэич пгударга, сэргэлэн цогсо зан чанар, цэвэрч пямбай, соёлч боловсон байлал нь пионер хү- НИЙ чухал шинш чанар байх ёстой. «Пионер, баатарчууд- Сүхбаатарын ориоор» аялал, «Зад угаагч», «Балр угтаж гоёц- гоой!» болон тимурчуудын хө- дөлговнд пйонерүүд хошуучлан оролцоцгоо! малчин, ардын ар- мн. хилчлийн залуу халаа бү- дэг, залуу байгальчид, залуу ТОВЧОО Ган Ц. БУЯНТОГТОХ. мхзэ- Д. ДАШЖАМЦ МХЗЭ ийн Тса Хорооны тозсо НЫ | ийн Төв Хорооны товчооны гишүүн, МХЗЭ-ийн Тєз Хороо | гишүүн. МХЗЭ-ийн Төв Хо | яы нарийн бичгийн дарга росны изрийп бичгийн дарга | Ч. ЧАДРААВАЛ МХЗЗ- Д. НЯМАА МХЗЭ-ийн Тов ийн Төв Хорооны товчооны | Хорооны товчооны орлогч гишүүн гишүүн техникчид, биенйп тамир, спорт, уран зохиол, уран зургийн ду- гуйлан, найрал дуу, хогжим, бүжиг, ардын урлагийн хамтлаг зэрэг хүүхдийн сайн дурын бай- гууллагын үйл ав идэвхтэй оролцож ур чадвараа авьяас билэг, хогжүүлэн мэр- гэжээ зөв сопгом бүх нийтээр год сайхны боловсрол заавал ззэмших хөдөлгөөн өртүүлцгээ! Өсвөрийн ленитчүүд болон ший! “ЕҮТОГГЭТЖО27 ах дүү социалист бусад орны ЖАУ мХхзэЭ» үе тэйгийнхситэй тогтоосон шл Д. МОЛОМЖАМЦ, ХЭЛ нөхөрлөлөө улам зузаат-| ийн алг: айц| гал, | Зөвлөлтийн пноперүүд, Ер үнэн 111007 В. И. Лениний нНэрэмжи С т | “иссын дарга олбоотын БУУхд өнх тайван, т р тогтнол, ЧӨЛӨӨ, НИЙГМИЙН ДЭВШЛНЙН Дө, Нмпериалтам, дайн, түрэм. ЯАӨЛМӨр, тэсвэр ха Ний зсрэт тэмцэж байгаа 5 : о хүүхэд багачуудтай 2ОХНОН байгуулалт, нягт нямбай яв санааны нэгдлээ улам бэх. ЁёЛЛлагааг жүүлэгтүн! Паонерүүд зэ! МАХН, МХЗЭ-ийн ХУШ нх . МАХН-ын үл хэргтэй луудын шийдвэрийг хэрэг Ч Мо Г жүүлэн «Залгамж үе» алиалр мхээ. төл Л УТИД Үр дүнтэй аялж өмнөө тавьсан ХУРЛЫН 5 зорилтоо амжилттай шийлвэрлэ- 1883 ЗЭХ шиошер: бүршйц | өөрсийд . 38? улллаыа юв анопер: Үйл бүтээхэд тусадсан. Урлагийн авьласаа хөгжөөн “Уран чадвар зззишсэн Биеийн тамир, спортоор Бид цом хичээллэсэн. ” Гад түймрийн ашулаас Нллх балчрыг аварсап” Гамшигт хүйтэн шуурганаас Мал сүрэг хамгаалсан, Томор, шил, цаас цуглуулж -- Үйл БҮзЭЭХ”с оргилсон Хуримтлалын хоронгонд сүйлдвэрийн уудам цехээс ӨР “Эрэгтэй ажилчин: оруулсан гггго2 Бахтай бүтээл орносон Тнтурчүүдийн хөдолгеоптд хамрагдаж Ном, сурах бичгээ сэлбэсэн Тэр бүгдийн тухай Тэмдэглэж бичсэн түүх Хожич хойшлоо үлдээх Хорип пэгэн боть номыг Өсвөрийн сүхбаатарчууд бүтээлээ Өтлөөдөр дээжийг нь авчирлаа (Алга таатив) Этэгтэй пионер: Багачуудад зориулсан орд харшийг ф-И гй 56 шэлөнцэн оргөн талбараас Эв пайрамдлын бэлэгдэл с? Багапуураас “Эмэгтэй малчин: о-- Мал сүрэг багширсан “Малчны олон сууриас “Эрэгтэй малчин: -- Алтан тарианы талбай, “сАТрын сангийн аж ахуйгаас : Эмэгтэй пионер: -- Сурлага хөдөлмөр хосолсон Барьж байгуулж єгдөт Я) сургуу ёлын тан ачтай ги ЭЭГ нэлнєр: ХИМОАС “Хүүхдийн төлөө Фондын -- Ажил үйлсээрээ Төв Комисст, Багачууд бид нэгэн дуугаар Баяр талархлаа дэвпгүүлж байна (Алга ташив) Папопер, балтарчууд Ардын Их Хурлын чуулганаар Ардын боловсролын хууль баталлаа Сургалтын шинэ оныг Сурагчийн экил болголоо. Эрэгтэй пионер: - Авьяас чадвараа тал бүрээр хөгжүүлж Авхаалж эрдмээ зүйл бүрээр дэгжүүлж Этэгтэй пионер: -- Эрүүл чийрэг, сэргэлэї цовоо шалгаран “Их хуралдаа чуул байгаа “Амжилт бүтээлээ дүгпэж "Ирээдүйгээ тодорхойлж є байгаа т:2) Бахтай залуус.та нартаа Баяр талархлаа дэвшүүлье (24 (алга ташив) Баатарчууд (охин): Баатарчууд гэл: » бидпийг нэрлэдэг - Баяр хүргэхээр ирснээ нилтгэе Баатарчууд бүгдээр: "-»- Хр хүүхэд бидиинїїгээ “(Үргэлж хайрлан энхрийлдэг -00 Хамгийн сайн сайхан бүхниэз "Халамж болгон зориулдаг Эрдэмд хичээнгүй, алсилд 3 Ачит наш, засагтаа опстоотой "0 Ахин ахин баярлалаа. Ппонер, баатарчуул: (Алга ташив) -- Сайнхүн болж чадахаа “Эрэгтэй пнопер: Сайтар батлап илэрхийлье. т-. Энхрий намынхаа Пнонер, баатартууд сургаалаар бүгдээрээ: Ё? “Эвлэл ахынхаа жишээгээр -« Илэрхийлье. | « Эмэгтэй пионер: Илзрхийлье. -- Ард түмнийхээ хайраар. Залуу ажилчин ! Ахмад үеийнхээ халамжаар -- Баатарчууд, | пионер дүү парыпхаа Баярын- илэрхийлэлтийг сонслоо. Залуучууд бид ах, эгчийн 2 хувьд Залгаж хэлэх үгэз эхэлье. -- Өчигдрийн ажлын лзэд ахжилтыг Өнөөдрийн жирийн норж болгохын төлөө Улс орныхоо толовлогоот зорилтыг Урьдаж ззавал биелүүлэхийн төлөө 2, ЭРЭЭ- ЯС цэнхэн тангарагтаа үнэнч БХҮДЭ 2 минь Ажиллалаа. болж Бүлэзрээ чанарын бригадад багтахын толоо Хамтаараа арвилан хэмнэлтийг эрхэм болгож Хамгаараа аж йхуйч длага болохын толооӨ БҮГДЭЭРЭЭ: -- Гаяшгайллаз. гэлгүй борсдөө Гарамгайллаа. хэвдээ УУ Цуэ Г ч ажилчин эмэгсэй: гавтгай хөдөлшөрийн фриит болтолоо. Ажилчин зрэгтэй: (жагсаал дундаас) . 2800 гаруй ШБОС гаргасны 80 таруй хувийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж, улсад 83.1 сая төгрогийн ашиг орууллаа. Ажилчин эзэгтэй: (жагсаал дундаас) Залуучуу- дын хөдөлмөрийн алдар тэт- дэглэх одрийн эхний дөргөө жилд ХЗЭ-ийн гишүүд з3ЛУу чууд нийтдээ 1329 сая тогр9- гийг ажил хийсний 7 сал ыг нь хэмнэж хуримтлуул сап түлш, эрчим хүч, түүх! эдээр гүйцэтгэлээ Ажилчин зрэгтэй: (тлагсаал дундаас) Өнөөдөр ажилчин салуучуудыв «ИНн- тернацинонал» бригад 154 «Найрамдал-Дружба» баг 105, залуучуудын гавшгай бригад 922 гжиллаж, түүгд 17148 залуучууд хаярыл байна. 7800 халазжлт сү мүүжүүлэгч 18700 гаруйсза луусыг хал" 121 хү ҮҮ” жүүлж байна Малчин (тариаланч) залуу: - Мал аж ахуй Залуучуудын гаяшгай үйлс Манай үелйнхний Ажмпл амьдралын тутть: Аргамаг хурдан хөлгийнхөө Цулбуурыг бид гардлаа. Ахмад тэргүүний малчдынхаа Шилбүүрийг бид барилаа. Хүсэз дуудсан хөдөөз бил Траптор, комбайн залж байтга Хүй ардынхаа хэрэгцээг Тарна, шиогоогоор хангаж байна. Ардын сургуулийн танхимаас Анги, бүлгээрээ санаачилж Хөдөө аж ахуйд гарсан Хоөпгүүд, охидоо телоолж байна. Сэхээтэн залуу: -- Тод бойжуулахад залуучууд Эвлэлийн ажилтан: -- Ургац хураахад залуучууд Алилчин залуу: Хашаа барихад залуучууд залуу: ан авахад залуучууд Малчин БҮГДЭЭРЭЭ: -- Гавшгайллаа -- Хошуучиллза Малчин залуу: -- (жагсаал дундаас) Хоёр их хурлын хооронд 26000 залуус мал аж ахуйн үйлдвэрлэл дээр гарчажил- лап, мал таллах арга ухайнд шалдан суралцал байна. Ерөнхий боловсролын сур- гууль төгсөгчдийн дотор анги, хамт олноороо үйлд- взэрлэл дээр гарах эх оронч санаачилга зрчигттэй оршє- лвө. Малчин зжзгтэй: - (жагсаад Дундаас) Малчин залуучууд хил бүр 9 орчим сая мал хариулан шалдаж, 5 жилд 20 сая төл бойлгуулай. 10600 «хашаа барьж. 3700 худаг гаргаж, дөрвөн сая шахам тонд хад- “АЖИЛТАН, ПИОНЕР | БААТАРЧУУДЫН ӨРГӨСӨН ИЛЭРХИЙЛЭЛТ 2-8 “Сүрлэтын.| 100 хусийн алжилттай сурзлааж байгаа оюутан хант өл- ны тоо Т9Т18-д хүрч. :ө18 олыхтой харьдуулахад 65 хувиар дээшиллээ. Оюутан сурагчдын хөдөдчөрлйн гавшгай отрядад 23800 осюутал хачраглаж 48.9 сая 1 зжил хийж (гүш нь онгорсон тёапан хзрьцуулахад ЭР тогрогийн цэтгасэн кинлтэЭ дохин ослөо Ээлэлийн ажалтай Арган наймдутаар ЧХ хурлынзаа 1рзэс үүрэт бадэад Дараагийд нх хурал хүртэл Дэвшүүлэзх урна байга. їАхалчил залуу та үеийн газ ханш Эрдэшэтийн араижиа 39 Багануурын хар а2тьт? Бовз-Өндөрчйп хайлуур кон пи үтээлээрээ утдразана. Бүтээгдэхүүт чанар Бүтээлийн соёл. Хэмчэлт Зрапилалт Хадолморийн сахилг? Манай урва этэ Манай сорилт зчйм. Пиопер. баатарчуудл: їриин баян нийгинйн охгчийг Алаг нүдний цоцгий шигээ хайрлана Ариун цагааа ажил, хэдөлмөрнйг Амин голоосоо бяшрэа шүтнэ. Заал -Т3Ы йт (714 Хатөлийн х ц- хадалто 3113 за Сэхээтэн: -- Тоосго, цєментийн засод дээр ч, Тооцоолоц бодох айпарат дээр ч. -- Эрчит хүчний турбий цєхэд Ч- Ээрмэл, сүлжиэл, нэхмэлийн тасагт Ч, - Ургац хураах талбай дзэр ч, Уурхай үйлдвэрийн дамжлага дээр ч. - Үржил селекцийн алил дээр ч. худалдааны газар Ч. -- Угсрах засах тєхнпн ташин длэр Ч. Урлаг соёлын тайз. тавцан дээр ч, г- Зая харилцаавы шугая, суваг дээр ч. Залуур зүйл тоног твхөорөмж дээр ч. - Шинэ хот суурины төсөл зураг дээр Ч, Шиннгилгээ: судалгааны шзэлт бүтээл дэзр ч. Хадамжит иазыгхаа дуудлагаар Хаайа ч ажиллахад бил бэлхэн байтпа. Ачийг нь. ажил үйлсээрээ хариулах Ариун хүсэл Дүүрэн б4ииа. Үйлчилгээ, Сэхээтэйе- Атом, зейтров, цөмийн зэвсгийг хориглоё! Амгалан энхийн ая дуугаа өргөе! буу ханах всуужин хэрэггүй Цэлжэт тэнгэр. гэрэлт нэрэн харэгтэй Их багт Ма мм ний өргєж мандуулсан Инптериационализмын түг моэлтүгэ Бембэрлог дэлхийг бүрхэх этэ тугийн дор. Бүх үнэн журчыг эрхэмлэгчид нзгтартугай! Эвлэлийн ажилтан: Аугаа Ленжинвй тэргэн ополоос сурллааж Алдарт комсозолын бал тургшилагаас хэочшиж пи Згрлчийн зандий түлхүүр болсон Орос хэлийг шургуу илэвхээр судалж Эв нөхөрлөлийн үүрлайн арнуй Зөвлөлт-Монголын найрамдлыг бохжүүлж Эрхэс сансар, газар дэлхийд алдраа пуурсгасан Мопнгол-Зовлолтийн пайратдалд үнгнч байна НИндэр дээрээс зэрэг Аз жаргалын замыг заагч Амжилт, алалтын шэргой зэлуурч Ардын хувьсгалт тамь” “пань Алдар үүрд бадартугай! Эндэлийн ажлалтай - Намын уриа лтэлэлийй илтээлтээр Насны хүслэн, алсийн жавхлагаар нөхөрлөл, этийт слпалгаар Эх ороплоо улам ахи?г бүтээж ходолмортөө гальяа байтуулш Нам таныхан заалтыг хэрэгшүүлт Найдвартай бэлтгаэй хүчин Дайчин туслагч ть ”эягт байхай дахин батлап пилээтийлж Цэнэгтэй Озст холбоо Найрамлэл Эрдэм, Дахип Бүгдээрээ: Ариун тангарагаа Аплтайлпд өргөө! Андгайль»" Аплгайтьч- Анлгайльт АЖИЛЧИН, МАЛЧИН, сэхээтэн. хзэ-ниН АЖИЛТАН. ПМОН”Р, БААТАРЧУУЛЫН | төлсөлөгчил 1950 оны газдууаар савын 47. “Бэлацйхаүгй ХОТ- (2241 буд" їЇ« 2) Э4ЛТҮСҮ ас А-Г80416 Чүрүүх х2 Гүү ц Бичгийн дарга, БНМАУ» ын “Ардын Их Хурлын Чїїер гүүлэгчдийн дарга нө- өр 1О. Цэдэнбал уншиж, ЇМХЗЭ-ийн Төв Хорооны Нэгдүгээрнарийн бичгийн дарга Л. Түдэвт гардуу- Шав. ї Т МХЗЭ-ийн ХУШ ихху- рал, МХЗЭгийн Төв Хо- хонин үцыР нарийн дарга Л. Түдэ- вийн тавьсан «МХЗЭ-ийн їТөв Хорооны тайлан, аа- шуучуудын нийгэм, улс төрийн идэвхийг улам үүлж, "хөдөлмөр, ” суртахууны хүмүүж- шийг цаашид хүчтэй бол- тох талаар ХЗЭ-ийн бай- цууллагын зорилтын уг зай» илтгэл," МХЗЭ-ийн "Төв шалган байцаах но- миссын дарга Н. Дагва- доржийн тавьсан МХЗЭ- ийн Төв шалган їйцаах комиссын тайлан їлтгэ- лийг тус тус сонсож хэлэл- цэв. МХЗЭ-ийн х хурал дээр БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комис- сын дарга А. И. Цэдэнбал- Филатова, БНМАУ-ын Ар- " дын боловсролын Яамны сайд Ч.Сэрзэтэр, сүлжмэ- лийн нэгдүгээр үйлдвэрийн ажилчин, БНМАУ-ын АР- дын Их Хурлын дєпутат Д. Мөнхцэцэг, аймгийн төвийн 10 яє- лийн сургуулийн Пионе- рийн ахлах удирдагч Ц. Цэдэндамба Баянхонгор аймгийн төвийн 10 жян- лийп нэгдүгээр дунд сур- туулийн есдүгээр ангийн сурагч Т. Ганпүрэв, Говь- алтай аймгийн Баян-уул сумын “Лениний зам» И133-0ЙН НЭРЭМЖИТ ШАГНАЛТ УУД "Хүүхэд, залуучуудад 30- рнулсан шилдэг уран бүтээл туурвин, тэдний гоо зүй, 5ран сайхны мэдлэг боловс- ролыг дээшлүүлэхэд хувь нэ- айзр оруулсан хөгжмийн 10- “ їлолч Н: Ябанцанпорог, хөг- йеимчин Ч.Чипбат, яруу най- їрэгч Д. Нямаа, хүүхдийн 0- хиолч С. Нидмид нарт МХЗ 2 шил цилиййн Э-ийн нэрэмжит шагналыг МХЗЭ-ийн ХУШ их хурлын өмнөхөн олголоо. Шагналыг МХЗЭ-ийн Төв Хорооны мэгдүгээ нарийн бичгийн дарга Л. Түдэв гар- дуулж, БНМАУ-ын Хүүх- дийн толоо фондын Тов Юо- шиссын дарга А. ИЙ. Цэдэн- үргэлээ. бил-Филатопа баяр МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ ини нэгдлийн ХОНЬЧИН, мхЗэ- ийн илгээлтийн эзэн М. чууд, ажилчин, малчин сэ төлөөлөгчид 6бо- лон зэвсэгт хүчний даё- ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ю. Чэдэнбалд илэрхийлэлт явуулав. Мөн МХЗЭ-ийн ХУШ нх хурлаас манай орны нийт пионерүүдэд захиа даалгавар еглеєө, МХЗЭ-ийн ХУ1йП»нх ху- рал МХЗЭ-ийн Төв бай- гууллагуудыг сонгох асуудлуудыг хэлэлцэж ЗУРАГ ДЭЭР: (Зү ЛӨГЧИД, ЗОЧИД Суудлаасаа босч «МАХН мандтугай!» «Намын Төв Хорооны Улс төрийн Товчоонд халуун баяр хүргэе», «МХЗЭ мандтугай!», «Коммунизм мандтугай!», «Найрамдал- Дружба», «Энх тайван мандтугай!» гэсэн лоозон хэлж сүрлэг ура цуурайтуу- лан удтал алга нижигчүү- лЗнН ташив. га-ргас) Чинбат, Д. Нямаа, С.Надинд БИДНИЙ УУЛЗСАН ХҮҮХДҮҮД (ИХ ХУРЛЫН ТАНХИМД ХИЙСЭН СУРВАЛЖЛАГА) -- Би маш их баяртай байна нагаа МХЗЭ-ийл, ХУШ их бид түүнтэй уулзсан юм. Х- Маде- Шиет Баян-өлгий аймгийн то- вийн арван 10 жилийн сургуу- В-ийн «А» алгийн сурагч. Түү- тий энгэрт МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны «Тэргүүний сурагч» алтан аяпы гэж Х. Мадсчиет эхэллээ. журлын хүү завсарлагаанаар медаль, «Залгамж үе» тавшгайч, 45 онцын тэмдэг» тэмдгүүд гялалаанп. -- Өлгий путгийнхаа мянга, -о МХЗЭ-ийн ХУШ их ху- ралд танай сургуулийн пионер сурагчид ямар бэлэг барьсан бэ? гэж түүнээс асуухад: -- Манай пионер хуш сайн төлөө» үйлсийн бүтээсэн сайн үйлсээ, ийн ХУШ нх хуралдаа өргөн барилаа. апгийн ХЗЭ-ийн туг» хамтлаг юм. Манай хамтлаг их хуралд 30- шянган пионер сурагчдыг тв- воөлж МХЗЭ-ийн ХУШ ик ху- ралд оролцсондоо би маш нх баярлаж байна. Манай апгийн ХЗЭ-ийн үүр, МХЗЭ-ийн ХУШ орос хэлний өдөрлөгийг Өлгий хотод зохиой явуулсан юм. Энэ өдөрлөг багш эцэг эхчүү- дийн талархлыг хүлээсэн сайхан ажил болов. Тус их хурал дээр нх хурлыг угтаж вар, найз нөхөд, Ю. Цэдэнбал даргын унцагк гардуулсал МАХН-ын Төв Хо- рооны баярын бичигт хүүхэд бидэнд хандаж гадаад хэл, ялангуяа орос хэлийг шамдан суралцах тухай чухал өглөө. Энэ заалтыг хэрэгжүүл9- Хийн толоо шамдаж суралцгхаа сургуулийн нийт ХЗЭ-ийн ги- шгүүлийн омноос илэрхийлье тэж Х., Мадспиет ярьсай юм. Төр ангийхаа. ХЗЭ-ийн үүрийн яприйн бичгийн дарга, сургуу- лийлхаа ХЗЭ-ийн.. үүрийн тол- чооны гишүүний сочгуульт алс лыг хоЁр жил хийж байгаа алсзэ. “Биднийг ярилцаж байхад-ёс- лолын, хулцас омссон йэгэн охип иРХОн гарлан Охины изрийг 1 : «А» Ч бишийн су .- 2. Брохиарыцаганэ аг Дарлггавь гїйн төвпїйн 10 эхилийн сур-г ч уулнаа 10:50 ял сур” ЦэВо ЛЭХ “аймгийн... Эрдэнэдалай 208 риулсан тусгай хиож аймаг, тоглож сопирхуулсач ЗЭ-нйн ХУШ! их хурал нээгл- сэп “тавдугаар сарын өдөр манай хамтлагийнхан ийн «А» ангийп өөрсдийнхөө 4- халааг өглөө. охид энэ хүнлэт лүүлсэн юм. гэж ярьж. байна. Ийнхүү. МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал нээгдсэн өдөр Сайпшайнд хотол «Улаан туг» изртэй пио- нєрүүдийн улс төрийн дууны Уролмаа заалт- хамтлаг ажиллаж эхэллээ, Тэд ах эгч нар шигээ сайп хоглим- чид, дуучид болох нь лавтай, Ц. Уралмаа сургуулиа төгсөөд эвлолийл ажилтай болохоор сэтгэл шулуудшээ. ЗХУ, БНМАУ-ын баатар, БН МАУ-ын сансрын нисэгч, МХ З9-ийл ХУШ их хурлын толо9- логч 7ї. Гүррагчалтай | сураг- чий! дүрэмт хувцастай нэгэн схпй ярилцан зогсоно "Түүнтэй Сид уулзлаа. Тэр:охин Дунлгопь, сургуулийн. яилт сурагчнд МХЗЭ-ийн нх хурал угтсан «18 урал- даанд оролцож олсон амжилт, МмХЗэЭ- Тэдний нэг нь мапай үүрнїїн дзргэ- дэх улс төрийн дууны «Улали хөтөлбөр 30- сургуулийнхаа хүүхэд, багачууд, найз нохөддоо юм. МХ 26-ны дүү тартаа Би эл, байгаа ч гэсэн миний пайз мин бие- сумаас... МХЗЭ-ийн ХУШ нх хуралд 19- доөлөгчөөр: сонгогдон иржээ. Охины пзрийг-Ц, Мөнхцэцэг гэнэ. 9-ийн «А» ангийн сурагч. - Манай апгийп хамт олон 1082 аопд сансрын нисэгч Ж Гүррагчаа ахынхаа нэрэмжит тэргүүний бүлэг болги/ Би Гуррагчаа Ё.... тай уулзсан "нэ баярт мөчийг ашиглан ангийнхаа найз наех- дийн амжилтын тухай таннд- цуулж байна гэж Ц.Мөнхцэцэь ярьсан юм. 9-ийн «А» алгийн- хан Ж. Гүррагчаа ахынхаа нэ- рэмжит бүлэг болсноос хойш сурлагын 100 хувийр амжилт- тай суралцаж, олц сайны эзлэх хувийн жин улирал бүр ахиш байгаа ажээ Ц., Мопкцэцэг охин ч Өөрөө МХЗЭ-ийн Төв Хорооны «Тэр- гүүний сурагч» алтан медаль, пионер сурагчдын урлагийн үз- лэгийн мөнгөн медалиар шаг- пагдсанаа сапсрын нисэгч ахдаа ярьж байлаа. Сапсрын нисэгч . Гүрраг- чаа Дундгонь аймгийп Эрдэнэ- далай сумын 10 шилийн сур- гуулийн.9-ийн «ЛА» ангийнханд болоп: МХЗЭ-ийн ХУШ их хур- лын төлөөлөгч Охин Ц..Манх- цэцэгт баяр хүргэж, улам их яамшилт олохыг хүсэн ерөөв. Их хурлын заясарлага дуусаж, тө- лоологчид суудлаа ззлэв. МХ В9Э-ийн ХУШ-их хуралд олоп мянган үе тэнгийнхїийхээ дун- далс сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олоп нийтийн гуслын онц сон 30 гаруй сурагчийн зарил- гай амжилтаар шалгаран оролт- тай юь уулзахад ийм байна. Татний амжплт, ололт хүн бүх- чийг. Л бапрлухлил, (4 12 | 534) ““Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 25) шЭВын ДАВААДОРЖ | 1-4 Нас гүц 4 МХЗЭ-иёч ХҮТ! ксхг галд зорнулсан хүүхэд, за- луучуудын «спортын балр тавдугаар сарын 28-нд тез цонгэлдэх хүрзэлзнд боллоо Үлээвэр хөгжимд марш эгшиглэж тамнрчдын сүрлэг тагсаал эхэллээ. Манай та мирчин залуус звлэлийнхээ хоёр нх хурлын хоорснд олон улсын тэмцээнээс 1300 гаруй медалийг эх орондоо авч иржээ. Тамирчдын жагсаалд орол- цогчид ур чадвар сорьсон тоглолтоо үзүүлэхэд, цэнгэл дэх хүрээлэнгийн арын ФфО- понд «Баяр хүргэе», «МАХН «МХЗЭ-ХУТШ»., «Дружба», -ХУҮШ», «Найрамдал», Спортын баярын . хэвгрэс ЗУРАГ ДЭЭР: МХЗЭ-ийн ХУШ нх хуралд . 1 14140. МХЗЭ-ийн нэрэмжитшагналт Н. Жанцанноров, Ч. ҮҮНүҮТҮҮНҮҮҮҮҮҮҮТҮҮҮҮтЭ1Т2г111077777721111111111131102221111.:1112111:11 22111112 «Номсожтол» госзн үг үсэг тод дурайж байлаа. Мөн Улаанбаатар хотын |хүүх- лийн цэцэрлэгийн бяцхан гимпнастинчид тоглоомтой дасгал, Өсвөрийн гимиастин- чид урал хөдөлгөөнт гимпас- тин хийж сонирхууллаа Спортын баяр дээр монго- лын шигшээ багийн шилдэг тимирчид тоглолтоо үзүүлэв Баярын төгсгөлд | гимнас- тикчид бөмбөг, цэцэг, цагн- рагтай дасгал хийлж баярт оролцогчид «МАХН маиндту- гай», «МХЗЭ мандтугай!», «Эпх тайван», «Мир», «НалЛ-Ї рамдал», «Дружба», «Залуу- чууд-спорт» гэсэн үг уриа пууриатууллаа - МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ зориулсан, 4 “(181480 ЇЧ 2123 567 13 40 дэх жилдээ, 76 45 (1868) 1983 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 4, ЇЧУУЛГАН ЗУРГАДУГААР САРЫН 9-НӨӨС 12-НД БЯМБА ҮНЭ 10 МӨНГӨ ПОНЕРҮҮД «ЗАЛГАНЖЛАГ 1» 1 ЧУЛГАНДАА Саяхан бид Увс аймгийн Улаангом хотын .инайман жилийн 111 дунд сургуу- лийп 4-иИйп «А» ангиар орж «Залгамжлагч»ь У чуулганаа угтай хийл бай- таа ажлаас нь сурвалжлан ярилцлал, Тус ангийн хамт олон 1982--1983 оны хичээ- лийн жилд «Хамгийн сай- хан номоо «Хархираа» зусландаа илгээс|» ходол- гоон- өрцүүлэн, аймгийн тийт сургуулиудыг уриа- лан дуудаж ангиараа 150 гаруй ном цуглуулан «Хар- хираа» зусланд бэлэглөэ- эээ Ангийн сурагчдын сур- шага хүмүүжлийг жигд дээшлүүлэх зорилгоор сур- лага, хүмүүшил, нүлдлэн хамгаалах, урла. уран сайхан, дэг журам, ариун цэвэр гэсэн таван хэсэгт 80- Жион байгуулан, хийх аж” лын чиглэл боловсруулай шөрдөлс ашиллажээ. Сурлагын хэсгийн ахлагч Б. Цандсүрэнтэй уулзахад: Бид «сурлага хүмүүж- шийг дээшлүүлэхтэй хол- богдсон долоо хоног 0ү- рийн төлөвлөгөөтэй ашил- тааж байна. Манай хэсэг өвчтэй, чөлөөтай шалтгаа- наар хичээлд оролцоогүй сурагчдын хичээлийг нөхөн хийж, сул сурлагатай су- рагчдад туслаж, ангийн даргын нэрэмжит. үзлэг хийж, гэрийн даалтаврыг тогтмол. шалгадаг. Одоо манай апгид тооны хичээ- лийп аварга 8, «Залгамж үе» аяйы гавшгайч алт, мөнгө медальтан хоёр, «Номын сайн нөхөр» үнэм- лэхтэн 8 төр, ангийн су- рагчдын сурлагын чанар өмнөх жилийнхээс 18 ху- виар дээшиллээ. -- Уран сайхны хэсгийн ахлагч Б. Хорлоо: Мапай “хэсэг шинэ дуу шүлэг, үндэсний хөгжим бүжиг заадаг, Бид нар ши- нэ дуу шүлэг сурч энэ хи- чээлийн жилд дөрвон удаа нонцерт тоглосон. Бас ур- лаг уран сайхны апгийн аварга шалтаруулсан. Ма- най апгийн сурагч А. Нэр- гүй, С. Цармаа нар бүж- гийн, | Цэндсүрэн дууны, Б. Долгормаа шүлгийн аварга болсон. -- Дэг журмын хэсгийн ахлагч Н. Алтанбаяр: Сургууль, үйлчилгээний газар сурагч хүн биеэ зөв авч явах, шинэ дуу сурах, сонирхолтой тоглоом тог» лох зэргээр хичээлийн зав- сарлагаа, чөлөөт цаг бүх» цийг үр дүнтэй онгөрүү- лэх, шалтгаангүй хичээл теслах явдалтай тэмцэх ажил зохиодог, Ингэснээр манай ангид хичээд тасал- даг, дэг журам, , сахилга бат алддаг сурагч байхгүй болсон юм. -- Нүдлэн хамгаалах хэсгийн ахлагч Т, Басван- ги: Сургуулийн болон ан- тийн эд хогшил хамгаалах, өмч. хөрөнгийн бүрэн бү. тэн “байдлыг хангуулах ажил хийдэг. Бид нар на- мын зарчмын лоозонгоор апгиїїн. нийт .сурагчдаас шалгалт авч дүгнэсэн. -- Ариун цэврийн хэс гийн ахлагч Н. Дарьсүрэн: Ангийн сурагчдын ариун цэврийг жигд сайж- руулах, сурагчдын ариун цэврийн -хэрэглэлүүдийг цаг ямагт хэрэглүүлж сур- гах, ангиараа соёлч айпги болох зорилттой ажилла- даг. Бид нар сурагчийн дүрэмт хувцсаа цэвэр иням- бай өмсөх, гутлын алчуур хэрэглэх, гар угаах зэр- гээр ангидаа 3-4 удаа үзүүлэх сургууль явуул- сан. Сурагчдын хувцаслал- тын байдалд өглөө бүр үз- лэг хийж хангалтгүй хув- цаслаж ирсэн хүүхдийг гэрт нь буцааж, цэвэр үзэмжтэй хувцаслуулж ирүүлдэг заншилтай. бол- лоо. Ингэж л тус ангийн хэсгүүдийн ахлагч бяцхапй сурагчид эрхэлсэн ажил хийсэн зүйлээ хэн хүнд ч ойлгомжтой ярык танил» цуулж чаддаг юм. Б, ГАНБАТ | МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» У УЛААНБААТАР ХОТОД: БОЛНО. ”! М ё, --- эн Гай 257) 9 їр ХУУХАИЙН «55 ЕРТӨНЦ 9» Нийслэлийн 10 жилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн 5:-ын «Бэ» ангийн сурагч Д. Хажидмааг Хүүхдийн төлөө фондын алтан ме- даль, гадаадын ппонерийн олон улсын зусланд амрах эрхийп бичиг, 50 дугаар сургуулийн 8-ын «А» ан- гийн сурагч Д. Алтанманд- шир, Хэнтий аймгийн Хэр- лэн сумын найман жилийн сургуулийн 6-гийн «чА» ангийн сурагч Б. Содхүү нарыг Хүүхдийн төлөө фондын мөнгөн медаль, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт ам- рах эрхийн бичгээр шаг- нар. Мөн арван найман хүүхдийг Хүүхдийн төлөө фондын алт, мөнгө, хүрэл медаль дурсгалын зүйлээр шагнаснаас гадиа 75 хүүх- дийг Ардын боловсролын Яам, МХЗЭ-ийн Тов Хо. роо, Монголын урчуудын эвлэлийн хорооны «наг, хоёр, гуравдугаар зэргийн диплом, дурспалын зүй» лээр шагналаа. МУЭ-ийн хорооны үйзс- гэлэнгийн танхимд «нээгд- сон БНМАУ-ын “Ардын бо- ловсролын Яам, ийп "Төв Хороо, Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс, Монголын урчуудын: эвлэ- лийн хорооноос” хамтран зохион- байгуулсан гар зургийн уралдааны «Хүүх- дийн. ертөнц--83»-үзэсгэ- лэнд оролцсон 8--16 нас: ны бяцхан уран “бүтээлч« дийг ийнхүү шатпаж урам” шууллаа : Шил бүр уламжлал бол- гон зохион байгуулдаг энэ- хүү үзэсгэлэн нь манай хүүхэд багачуудын соёл, урлаг гоо зүй, ёс сурта- хууны боловсролд ихээхац ач холбогдолтой юм. Урал- даанд оролцогчид пайрам- Дал, энх тайван, үерхэл, нөхөрлөл, эх орны бүтээн байгуулалт, миний аав, ээж, цэцэрлэг, сургууль, байгалийн гоо сайхал. ап амьтан, мал сүрэг, хөдөө аж ахуй, үйлдвэр, барил- га, тэмдэглэлт баяр наа- дам, төрөл бүрийн уолаг спортын сэдвээр өөрсдийн уран бүтээлийг туурвижээ: Уралдаанд 52, 48 ду- гаар сургууль, 67 дугаар цэцэрлэг, Хэнтий, Дупд- говь аймгийн, сургуудь, цэцэрлэгийн хүүхдүүд идэвхтэй оролцлоо. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ МмМХЗЭ- 1 2 : Зєх юэ Ч Ж ! д х : оговь аймгийн -24282-4 нерийн «Залгашшлагч» У чуул-| ЗУРАГ ДЭЭР: Б-ын «А» ан- до, Б. Оггончай эг, З-Ын «А»|нар, 5 Ё йи.. ганаа..сурлага. хөдөлмөрийн “54 шїй суриг О,Уллрэв, .Ж8.. Эр- хн агч 3. Булган, булийн. “....Б. ЗАЯАТ, Д. ДУЛМАА, Монголын Пио- юмжилтавр гугтах/ байна, |... хэнэдэддг, , б-мц, (509, атүдїїн,су 17 ЭМ ОРЦ 1 5 Ман 11:14: “9Ч үрээ зураг, сАЛ-Ч-Э “тпиамын төлөө тэмцэх ний- Монголын Хувьсгалт За» луучуудын Эвлэлийц их ху- рад бүр, тус орны таэргүү- ний залуучуудын бүр манай ард түмний хувьд сэтгэл хөдөлгөсөц баяр баясгалант үйл яв- дал байдаг билээ. Эпэч ойлгомжтой юм. ОСоциа- лист Монгол бол залуу- чуудын орон мөн. Хувьсгалт |. залуучуу- Дын эйлэлийн гишүүд, ма- Зїай хөвгүүд, охнд социа- чуулга тийн үйл хэрэгт эрчнм хүч хичээнгүй хөдөлмөр дай- чин урам зориг, халуун сэтгэлээ азориулаагүй тийм ганц Ч хэсэг тус оронд байхгүй. МХЗЭ-ийн ХУ! их кур- лаас хойш өнгөрсөн таван экил бол олон мянган за- луучууд хөдөлмөрийн ха- туушил, ёс суртахууны хүмүүнслийн сайхан сур- гууль хийж, улс төрийн буурь сууж, эх оронч са- паачилга гарган, ирсэн дїй- лүүд байлаа. Эпэ таван зийлд хүүхэд, залуучуу- дын дунд зохиох аягил ма- пай нам, засгийн анхаар- лын төвд ямагт байлаа. Үүний тод шишээ болтпио- иерийн байгууллагын үйл ашиллагааг улам боловс- ронгуй болгох, хүүхэд зя- луучуудын техинкийн бү- тээл, залуу байгальчдын хөдөлгөөнийг өрнүүлэх, ппонер, сурагчдын зуны амралтыг зохион байгуу- лах ажлыг сайжруулах та- лаар МАХН-ын Төв Хо- роопоос гаргасан тогтоо- ЛУУДВД Заасан үр нөлөө бүхий арга хэмжээнүүд юм. Манай олон нийт--хү- мүүжлийн нэг байгуулла- га болсон Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс нь Мопголын Хувьсгалт За-. луучуудын Эвлэл пионе- рийн байгууллага, бусад яам, газартай хамтарч за- луу иргэдийг коммупнст хүмүүжилтэй болгох та- лаар өргөн ажил зохиож ирлээ, 5 Энэ имнлүүдэд Хүүхдийн толөө фондын гол сорилт нь сургуулийн өмнөх иас- ны хүүхдийн болон сур- туулиас гадуурхи байгуул- " ахуй, ом ололт “Холбоот, Улс болон (| түүни (МХЗЭ-ийн ХУШ нхху. рал дээр Хүүхдийн төлөө Фондын Төв комиссын дарга, БНМАУ-ын соёлын гальяат зүтгэлтэц, торийн шагналт А. И. ЦЕДЕН- БАЛ-ФИЛАТОВАГИЙН хэлсэн үгээс) : Кийн хуримтлал, улс, ши олон нийтийн бай- гууллага болон зард, ир, гэдээс сайн дураар Өгсөн мөнгөөр аймаг, хотод сур- гуулийн өмнөх насны хүүх- дэд зорнулсан хэдэн арпан үлгэр жишээ байгууллага байгуулж, Улаанбаатар котод бидний идэвхтай тус- лалцаатайгаар гэрлэх ёс- лолын ордон, залуу тех- пикчдийн ордон, олонул- сын пионерийн «Найрам- дал» лагерь барьсан бөгөөд ОДОО пионерийн шинэ ор- дон, залуучуудын клуб, усан бассейн байгуулж байна. «Хүүхэд хүмүүжүүлэх... ариун үйлсэд оролцохгүй нэг ч байгууллага, нэр ч иргэн байк ёсгүй» гэх МАХН-ын ХУШ ик -хур- лаас дэвшүүлсэн зорил- тыг биелүүлэхийн тулд Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комисс бусад газар, байгууллагатай хамтран олон төрлийн англ зохиолнс байна. Хүүхдийн төлөө фонд нь МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Монголын пионе- рийн байгууллагын топ зөв- лөлтэй маш ойр дотпо, нягт холбоотой хамтран ажиллаж байдаг юм. Бидний үр бүтээлтэй хамтын |ажиллагаа бага- гүй үр дүн өгч байна гэнс шууд хэлэх байна. Эпэ жилүүдэд өсвөр үеийн коммунист хүмүүн: лийН Хэд Хэдэн чухал асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд бид идэвхтэйажил- лаж ирлээ. 1Нишээлбэл, пионерийн цэрэг-спортын «Дөл» тоглолт зохион явуулах, эх оршилхоо бай- галийг хайрлан хамгаал- даг хүмүүжилтэй болгох, мод зүлэг суултах, сурасч- дын дунд ариун цэвэрч, соёлч боловсой байдал эзэмших уралдаац сохиох, залуу техпинчдийн чуулга уулзалт хийх, техийнийп бүтээлийн үзэсгэлэн бай- гуулах, пионер, сурагчдын зуны амралтыг зохион бай- гуулах системийг боловс- руулах, пионер сурацшдын дунд социалист зап үйл, ёслол, тийтийн баяр тэм- дэглэх ёс зэргийг исинхэнэ прантин дээр ншэртрүүлэх талаар хийсэн зүйлийг энд дурдаж болно. Олон улсын , пионерийн «Найрамдал» лагерь энэ жилүүдэд та- най орны пионерийн бай- тууллагын дайчин хошууч- лагч, социалист монголын залуу иргэдийц хүмүүжил олох сайхан ох ундарга боллоо. Тус лагерийн кхү- үүжлийн . системд» Зов- хам социалист хамтын цохөр-.- лолийн бусад орны адил төрийн байгууллагын алс, лын тэргүүний туршлага, социалист сурган хүмүү- ижгүүлэхийн тэргүүний арга хэлбэр цэйтэрсэп юм. Нийгэм--улс төрийн чиглэл, бие даасан ажил- лагаа, бадрангуй. сэтгэл, тоглоом паадам, зохион байгуулалтын ардчилсан бүтэц--эиїэ бүх зарчим нь тус орны янз бүрийп нут- гаас ирсэн пионерийн идавхтэнийг сургаж, Хү- мүүлсүүлэх үндэс болдог юм. П Идэвхтэн: пионерүүд сургуульдаа эргэн: очоод үе тэгийнхнийхэз дотор их ажил хийж, тэдэнд инонерийн шинэ ажил,тог- лоом, дуу бүжнг заа сургахаар үл барам, үцэн- хүү хямтач Ёсны амьсга- лыг дэлгэрүүлж, байгуул- лагышнхаа ашил хэрэг, хоо- рондоо харилцах нарийн ёс горимыг сонирхох нь үнэт чухал зүйл юм Завлөлт Холбоот Улс, социалист бусад орноос үе тэнгийн нөхөд нь жил бүр монголын пионерийн зочноор ирлс амарч байна. Тус лагерьт интериацио- налч найрамдлын клуб. иптериационалч идэвхтэ- ний сургууль, ажиллаж, спортын уралдаал, урла- гийн их паадам аялал 30- хион, байна. Эндхийн бүх хүүхдүү- дийг интерпационалч най- рамдлын үзэл санаа, ард түмэн бүрийн үндэсний цэр төрийг хүндэтгэх түү- ний соёл, урлаг, түүхийг сонирхох явдал эвлэлдүү- лэн нэгтгэн: байна. Пиоперүүд цуглаачд оролцож, олон улсын про- летарийн эв санаапы нэг- дэлд суралцаж, ард түм- ний үйл хэргийн төлөө, зих тайван, социллиамМын төлөө тэмцэж сугалцаж байна. Хүүхдүүдийг л лагеё- риас явж байгааг харахад сэтгэл. уярмаар байдаг. Хүүхдүүд хагацал холдох- ДоО хичнээн уйлдаг гээ. Лагсерьт байх хугацаандаа -вв цайртай пэгэп гэрийн ах дүү шиг болдог юм. Энэ лагерьт пиоперийн « байгууллагын ажилтан и4- рыг байнга давтац бэлт- гэж, пионерийн анслын ар- га барилд аль шинэ, тэр- гүүний зүйлийг нэвтрүүлжс, улмаар тийт пиогзрийн бүлэг, бүлгэмийц хүргээл болгохыг зорьж байдаг юм. Пионерийн хүмүүжлийн энэ товийг удирдах талаар МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МПБ-ын Тов Зөнлол, БНМ АУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын: Тов Номпсс илгт уялдаа холбоотой хамтран алшллалс байдгийн амаар өнэ бүх амишлтыг олсон юм. Манай хүүхэд, хүүх, дийн толоо фондын (71 Комиссын ажлын ач хол- богдлыг сайп. ойлгож, ашилд ив идэвхтэй орол- цож байдаг монголын аа- луучуудын дайчин штаб -- МХЗЭ-ийн Төв Хороонд гүн талархлаа илэрхийлье! Манай ололт амшилтыг ийнхүү тамдэглэхийп хамт хүүхдийн хүмүүжлийн иэц чухад зарим асуудалд ан- хаарлаа хандуулт түүлийг шийдвэрлэх ёргд замыг толойлон тогтоох явдал чу- хал юм. , Социалист ориуудын ай-. дын өйлэл, холдоод,, «лУуч “дотор, МХЗЭ:ийн. сануулах» арга. хэлбэрээр. ажлын онцгой анхаарах чухал хэсэг бол тэдгээрийц бат бааз суурь, салгамж- цагч, бэлтгэл хүч болсон хүүхдийн байгууллага Юм. Социализмын үед хүүхэд багачууд пнонерийц бай- гууллагаар хүмүүждэг юм. Хүүхэд ахуй цаг бол хам- гийн жаргалтай үе байхаар зогсохгүй, мөн бие хүн төлөвшихөд хамгийн ха- риуцлагатай үе юм. Манай нийгэм бол залуу үсийг өндөр боловсролтой, зрүүл чийрэт, амьдралын эрхэм дээд эрмэлзэл бү. хий иргэд болгон хүмүү- нисүүлэхийг хүсэн зорьяс байдаг билээ. Хүүхэд бага- чууд сургуульд байх үедээ шинислэх ухааны үндсийг элэмших, ертөнцийг үзэх үзлийп нь үндэс төлэв- шиг, амьдралын ИДЭВХ- тэй байр суурь эзэлдэг боли,, ард түмнийхээ бү тээц байгуулах хөдөлмөрт бүтээлчээр оролцоход бэ- лэн болдог билээ. Хамтын хүмүүжлийн асуудлыг шийдвэрлэхдээ сургуулийн эвлэл, пионеё- рийн байгууллагад түшиг- лэх явдал маш чухал юм Эвлэл, пионерийн бай- гууллага үнэхээр олон ний- тийг хамарч, сургуулийн сурагчдын үлэмлэхүй олонхийг цөлөөннийхХхөө хү- рээнд оруулаад залуу үеийнхнийг коммунист хү- мүүжилтэй болгох системд маш хариуцлагатай үүрэг гүйцэтгэж байна. Чухам хүү эдгээр хамт олныг До- тор шинэ нийгмийн иргэ- ний шилдэг сайн чанар төлөвшүүлэх зорилтыг хамгийн үрнөлөөтэй шийд вэрлэж байгааг тэргүүний сайн. пионерийн бүлгэм, эвлэлийн байгууллагын туршлага харуулл: байна Эплэл, пионерийн бай- гууллагын ажилд хэт хэл- бэрдэх явдал үзэгдсээр байна. Хүүхэд, залуучуу- дын. байгууллагын бяеэ дааж санаачлан аюиллах гол зарчмыг сурган сү- муүжүүлэгчид, Лэлийн їншүүдэд сайтар болож боловсруулсан, уй- тагүй. ухаалаг тусламж үзүүлэхийн оронд захиран ту!пллх арга хэрэглэх, ан лыг оропцоглох, хоосон сүржигнэх явдал үзэгдэж байна. Сурган хүмүүж үүжүүлэх удирдлага Хүүхдүүлийт бие даасап ажиллагаа, санал. чилгыг-дарах биш, хапит хогжүүлэх ёстой гэл Нас Денгда Нолстантичоппа: Ирупснаягийп хэлсэн үгийг эпд дурдахыг хүсч байпа. Энэ. үг одоо үед улам гүпагий утга, опцгой санаа илэрхийлэх бодис байна. Сурган хүмүүжүүлэх ухаан, сэтгэл зүйн талаар- хн олон судалгааналс үзэ- ход хүүхэд зөвхоц тахууны ойлголтыг оор. шээд зогсохгүй, хыг хүсдэг болсон үед лд зан суртахуун хүлүүлсилтэй ОаоЭХан үзэж, болио. Гроосоо з0- хисгүй зан байдал гаргах” !ь хүүхдийн дадал заншил хүвиїїс чанарт хаш бай- Даг болохоор тийм явдал гаргадаггүй байхуйцаар хүүхдийг хүмүүжүүлэхийг эрмэллэх пь чухал. Хүүхдийг аац суртахуу- ны “хогжлийн өндөр түв: ШииД хүргэхэд аовхөн ярих “Таэрийн өвөрмөц арга хэл- , "чаддаг бо. “ашиллаж боло дэнд тодорхой байна. хан үйл ажиллагаагаараа хүүхэд ( тан ажил төрлийг чадмаг хийдэг, нийгмийн тустай ашил үйлсийг зохион бай- "туул чаддаг болгоход тус дэм үзүүлж байдгаараа хүчтэй юм. Хүүхдийн сур- гуульд олж ассан мэдлэ- гийг нь эвлэл, шдонерийн байгууллага улам хөг- жгүүлж, хүүхэд багачуудын амьдралын туршлагатай “холбож өгдөг юм. Сургуулийн хүүхэд, залуучуудын бай- ” гууллага нь гишүүдээ. на санд хүрсэн коммупистууд- тай хамт, пийгмийн эрхэм зорилгыг хэрэгисүүлэхийц төлөө идэвхтэй тэмцэгчид, болго, идэвхтэй. ажиллак хүсэл эрмэлзэл төрүүлэхийг эрмэлэвэл зохино. Пионерийн болоп залуу- чуудын эвлэлийн байгуул- гишүүдийн ухамсарт харш санаа бодол нэвтрүүлэхгүй: бэртэгчин үзэлтэй болгох- гүй байх боломж олгОнс байгаа юм. Чухам ийш учраас сургуулийн пионе- рийн байгууллага, звнэ- слийн байгуудлагыг залуу чуудын эвлэл онцгой ав- хазран халамжлах ёстой, Оуны өмнө, сургууль дээрх залуучуудын эплэ лийн бүрэн эрхт төлөөлогч пионерийн ахлах удирдаг чийн талаар санаа тавик Ёстой. “Пионерийн бүлгэ- мийн ажил амшилттай байх эсэх нь тэнд байгаад ахлак удчрдагчаас ихэнхдээ хаз маарна. Ё Пионерийн ажилд дуртай, пионерүүдийп дунд нэр хүндтэй, зохион байгуулах авьягстай эвлэлийн гишүү шилдэг багш нарыг салуу сүхбаатарчуудын комиссар, ахлах удирдагч болгон байх нь эргэлзээгүй чухал юм. МХЗЭ-ийн знэ онцгой отридад залуучуудын эв- лэд болон арлын болонсро- лын байгууллагын зүгээс байнга дэмжлэг үзүүлж байх нь чухал. Бас гүнээс дутуугүй өөр нэг чухал зо- рилтыг шийдвэрлэх хэрэг- тэй бөгөөд тухайлбал ахз лах удирдагч бүрт сайл туслагч байх ёстой. Залуу- чуудын эвлэлийн төлсө« лөгч бүр бүлгийн удир- дагч буюу дугуйлан, клуб, секцийн удирдагч болн, залуу үеийг хүмүүжүүлэх оцндер хариуцлагыг сайтар ухамсарч, өөрийн мэдлэг, сүрх сэтгэл, хайр халам- маа олон пнонерүүдэд дур» тайла зорнулах юм бол. хүүхэд, өсвөр үеийн хү-. мүүжлийн олон асуудлыг ХЗЭ шийдвэрлэж болох байна. Орчин үеийн сургуулийн ажлын цөхцөлд эвлэл, пно- нєрийн хамт олны алнлд торлийн байдлын талаар сургуулийн захиргаа багш бүрийн хүлээх хариуцлагыг дээшлүүлэх хэрэгтэй бай- гааг бас хэлэх нь зүйтэй. Хүүхдийн дунд зохиох хич чээл, сургуулиас гадуурхи ажил, нийгмийн тустай хө- Дөлмөрийн нэлээд хэсгийг Эвлэл. пионерийн бай» гууллагаар дамжуулал тэд» бар хэрэгслийг ашиглан явуулбал зохипо... Хүүхэд бага. балчраасла Эхлэп цїэийг яая: ашиглах. хаа толоплол, чухам юупд “зориулахаа урьдаас бодожс, лох ёстой... Одоо 8! дэргэдэх | хгүй нь бяс Эв-/ лэл, пиоперийц байгууллага нь сэтгэл татсан яруу сай- багачуудыг пран- | лагд нь пнопер ХЗЭг:ийнц | нэлээд д : нэгЭж Түүхийг ер нь завгүй 5 айлгах нь дээр гэж, 15 дэг. Хүүхэд цаг минут бү- э нарийн тооцоолж, хн- пнонерийн ажил ду- секц, гэ орты зэрэгт зов. хуваарилж яЬ | ашигладаг байх нь оо олж чадна, Ийм хүүхэд ямар Ч хамт ол дунд хэрэгтэй, тэдний хайрыг “татаж: чадна. Хүүхэд ахуй цаг нь ямар байсан, хэн залж хүмүүжүүлсэн, оюун ан, сэтгал санааны нь орчин тойрны байдал хэр- хай тусгагдсан сэргэж: ирээдүйн хүл чухам. ямар болох нь шийдвэрлэх хэм ижэзгээр шалтгаалиа. Залуу хүнийг хүмүү- хгүүүлэхэд ходолмор их үүрэг гүйцэтгэдэг. Ходол- мөр “хүүхэд багачуудад хүнд нэрмээс болох ёс- түй. харин сэтгэлийг баяр баясгалангаар” дүүргэж, бүтээн туурвих завилд урамшуулах ёстой. |Ил- санд хүрсэн хүмүүс хүүх дийг хүмүүжүүлэх, та- лаар их ухаалаг мэргэн хандах хэрэгтэй. Энэ ча- лаар бид Марня Ален- сандровна. Ульяповагаас ямаст сүрч байдаг юм. Тэрээр хүүхэд бүр өсөрий төө үйлчилдэг болгон хү- мүүлгүүлдс, ходолмор ба “бис даасан ажиллагаанд сургай хөдөлмөрийг со- знирхолтой тоглоом лугаа адил хүүхдийн сэтгэл са- таг хатсан дуртай зүйл болгохыг эрмэлзэж байлаа Гэтал зарим эцэг х хүүхдийнхээ эвийг олж: чадахгүй, ширүүн дориун харилцдаг байхад, зарим Чь онгон дээрээ анхаарал халамагтай зом шиг байсч хүүхдээ сүрхий сайн түч болгож үзүүлэхийп тулд ямар ч арга хэрэглэхээс буцлаггүй байна Оршин суугаа газраар нь хүүхэд, есвөр үеийих- ИЙ дунд олоп төрлийн ажил зохион ивуулахад тэр бүлд олон нийт сууцны от тор, ОСГ-ны хөрөө |бү- рийн дэргэд хүүхдийн танхны бий болгож, хүүх- ДИЙН тоглоом, |(спортын талбай байгуулж, тэр бү- лийн Юүмүүжлийн асууд- лаар эцэг эхэд аекц уша- ДАГ болох хэрэгтэй байна. Гагцхүү сургууль, гэр бүл, авлзл, шнонсрийн алиллак юум. Чухамхүү ингэ уялн- Холбоотой асшиллавал Үеийг сул задгай, суртлаар дорой, кэ- хайнга байх, муу автах, биеэ ноож, оролцоход азэртээр элдви гаргууаахгүй болно, залуучуу: ёл йгаа саар 8-7. дэлтэй дайчин тэмцэл хийж, залуу үеийц хууль зүйн хүмүүллийг сайжруулах үр ашигтай арга бим сүвэгчлэн олиг чадах ёстой, Хүүхэд, залуучуудад зохиол, урлагийн утга зүгээс байнга, маш дор- тусламж витой дэмжлаг үзүүлж: байх пь чухал байгааг ТУС их хурлын Хүндэт ийдэр дээрээс та анхааруул- шүү үлэг бүхэнд дахин маар байна. Урлагийн гоо Нөлөөлөл туйлын их юм. Урлаг, ялангуяа утга зо- хнол бол амьдралын багш юм. Ухаалаг бичсэп сай- зүйн Хан ном урам зоригийг хөгжөөн, орчин тойрпы амьдралыг ойлгож үнэ- лэх, түүнд нөлөөлж орол- цОХоД тус болдог юм Үүнтэй уялдуулан «Но- мыг гүнээ эрхэмлэн хүц- дэтгэдэг гэр бүлд өссөн хүн Сс суртахууны өндөр соёлтой, ухамсартай хө- дөлмөрчид болис хүмүүлс- ДЭГ юм» гэж зөвлөлтийн Нэрт сургац хүмүүнүү- лэгч В.А Сухомлинс- кийн хэлспїйг сануулмаар байна. Ийм учраас өөрийц эх орпы болон гадаадын сонгодог бая орчин үеийн усан зохиолыг уншиж тз- нилЦах явдал их ач ход- богдолтой байх бстой. Залуучууд та бүхэнд хандаж хэлэхэд алтан ца- гаа алдахгүй, олон ном уйгагүй уншигтун! Нэг ч Өдөр алгасалгүй сяйхан ном уншиж байгтун! “Га бүкний цаг. тухай- даа ушисан сайхац нош сттгал санаанд чинь арилшгүй мөр үлдээж шилдэг сайн, цэвэр тун- галаг гоё сайхат болоход чинь тусалж, амьдралд чинь чигийг заагч одон болог Та бүхэпд илэц далан- гүй хэлэхэд мнциий бие насай туршдаа ухаант хү- мүүсээс, сайн цомноос сурахыг чармайж ирлэз. Зовлолт Холбоот Улс болон социалист бусад оронд монголын олоц 3а- луучууд боловсрол олж байна, Гадаад оронд байх- даа бусад ард түмний соё- лын эрдапэсийн санг байнга судалж байх хэрэг- тэй. Ийгэвэл та бүхэц оюун сайганы хувьд бая- лаг болно. Залуу нас бол Владимир Нльич Лени- ний уриаар дүрсэлж хэл- сэйчилэн хүн торөлхтиий боловплсруулж хуримтлуул- сан бүхбаялгаас хүртэхэд хамгийн боломжтой, -үр бүтээлтэй гүе, байдаг би- лзэ. Залуудаа сурсан зүйл насан туршид хоногшин үлддэг юм. |Нас ахисан үед тийм их юм унших бо- ламис тэр болгон олддох- гуй, уншсанаа хурц тус- чадвар ч залуу ган авах ? У күйийх шиг байдаггүй шүү дээ Хүүхэд, залуучуудад зориулж зоднол бичдэг зохиолч март онцгой шаардлага тайнгдаж бай- на, Энэ бол онцгой хү- мүус юм. Тэд бол бага- чууд залуучуудын санаа сэтгэлийг ямагт сайн мэд- дэг ховорхон авьяас билэг- тэй улс байх Сстой. Хүүх- дийг үлгэрлэй дагуулж, хүний сан ааш, харилцаа. им иинхэнэ яруу сайхиаг ойлгоход тус болш, гоо сайхиы хуулиар амьдра- лаа зохиоход сургахтийм уран зохиол туурнин бү- тээхийг хүүхдийн зохиолч» доос хүсэх байциа. Хүүхдийн зохиолчид тионерийн байгууллагын тэмдэглэсэн юм. 60 экилийн “ойг угтаж пионерийн: амьдрал, ажил түйлсийг харуулсай бү- тээл туурвиж, пионер, ос» варийц сүхбаатарчуудын аан чанарыг цээц үзүүлиг, эрэлхэг «баатарлаг пиоцс- үүдийн тухай өгүүлсэн зохиол бичвэл эпэ ойд барих том балаг болох би- лээ. Балчир жаалуудаа ч бид мартаж болохгүй. Сайн. бодож зохиосон тоглоом, дасгал, айлгомЖ- той халбарээр зохиосоп зураг дүрсийг ашиглан багачуудын танин мэдэх сонирхлыг хөгжүүлэхэд тус дохом үзүүлэх, бай- галь, урлагийн ертөнц, їнийгмийн үзэгдлийг тэ- ДЭНД Ммэдүүлэхийн тулд зураг чимэглэлтэй уран сайхцы цоморлиг-сэтгүүл гаргах талаар бодууштай байна. Өсвөрийн залуу иргэнийг тал бүрээр нийц- тэй хогжүүдэхэд урлагийн бүх төрлийг хамарсан урїїн сайхны хүмүүжил асар их үүрэгтэй. Уран баримал, ура зу: раг, дуу хогиснм зэрэг ур- дагийц алипаа сайхан бү- тээл хүний сэтгэлд мар- тагдашгүй дурсгал үлдээ- дэг юм. Хүүхэд залуучуу- дын Дунд сайн дурын уран сайхныг цаашид хөгисүү- лэх асуудлыг хөндөн яри- маар байна. Энэ бол үнэ- хээр чухал юм. Унпр нь сайн дурын уран сайхан бол залуу үенйихний авь- яас билэг, чадварыг тод- руулах хүч нөлөөтай хэЭ- рэгсэл мон бөгөөд урла- гийн ид шидэт хязгааргүй ертөнцөд орж, Чөлөөт ца- гаа зугаатай сайхац өнгө- роөхөд тус дөхөм болио. Залуу үеийн уран сайх- ны хүмүүжлийн зпэ нэн чухал асуудлыг шийдвэр- лэх үр дүнтэй арга хэм- нээг изэн Даруй авах хэ- рэгтэй байна. Бас өөр нэг асуудал байна. Энэ бол хүүхдэд зориулсан хөг- нам юм. Хүүхдийн сайн дуу хэрэгтэй. “Энэ бүхэн бол орчии үед мапай хүүх ДүүДЭДд маш чухал зүйл юм. Манай хүүхдийн 1тө- лоөө фонд хүүхэд, залуу- чуудад сориулсан Дуу хөпимийн шилдэг бүтэд- лийн уралдааныг хогж- мийн зохиолчдын ДУНД хоёр удлаа япууллаа, Гэтэл үр дүн нь хангалтгүй бол- сон нь харамсалтай. Манай хөгшмийц гол ЗОХИОЛЧИД уралдсєанд оролцсонгүй, сайп дурын хөгжимийн: 80- хнолчдын ирүүлсэн бүтээл нь орчин үеийн: шаардла- гыг хангахгүй байна. «Уран бүтээлээ хүүхэд, залуучуудад зориульяї» гэсэн өргөц хөдөлгөөн өр- нүүлэхийг урлагийн бүх зүтгэлтэн соёлын ажилтай нарт урналж байна. Сайн дурын урац сайхны амьд- ралиып олон талыг тусга- сан хүүхэд, залуучуудын эрэлт хэрэгцээнд НИЙЦСЭН “хогиияийн тийм бүтээл тууршцих нь чухал ЮМ. Ур- дагийн ажилтнууд сургуу: лнуд руу нэи даруй очиш, хүүхдийн сайн дурын хамт лагуудад туслах ёстой. Та бүхэп | тэндхийн эрхэм хүндэт сочид байх болно. Та бүхнийг танд аль хэ ДиЙйнээс хүсэн хүлээн байна. Писийн: тамир, спортын хороол ажлын талаар хэйлэлд удаа дараа шүүм- жилш байсан билээ. Энэ тухай МХЭЭ-ийн Топ. Хо- рооны “тайлан: Илтгэлд Ч “цо Спортын: ганцхан төрөл бохийг гол болгол: байгаа иь, туйлын... харамсалтай. Улам л бага пйлуу ийснад- сай хичээллэдэг болт байг гаа манай хүүхдүүдэд маш их хэрэгтай гимпїис- ТИК мэтийц (ийм чухал, ийм сайхан спорт олигтой дэлгэрэхгүй байна. Залуу өсвөр үеийихний Энэ үнэ- хээр сайхац спортыг дэм- жин. саадгүй. хогжих , зам цааш, үйэц сэтгэлээсээ са- наачлах харагтэай. Манай оронд номмунна- мын үзэл санааг ялалтад хүргахийн төлөө тамцалд Хүч чадал, эрдэм мэдлэг, үнэич халууй сэтгэлаэ 20- риулахад бэлхэн байдаг эрүүл чийрэг, мятаршгүй тэснэр хатуужилтай залуу үеийнхэн өсч хүмүүлгиж байгааг монголын -алуу- чуудын гайхамшигт яжил үйлс, эх оронч санаачилга маргашгүй нотлон, ха- руулис байна Монголын залуучуудын шилдэг 1ө- лөвлөгчид соцналист бай: гГуулалтын тэргүүн бай- раид ян: байгаад бид ба- хархан: байна/Тэд сансрыг эзомшнхэд ндэвхтэй орол- дуунаас хурдан он- гоцоор дүүлэн нисч, эрд- мийп ажилд хийшшиннжил- гээий. Олон зэкспедипнд оролиойг, орчин үеийн үйлдвэр хөдөө аж ахуй, барилгад ажиллан нарийн техник эзэмших болж бай- на. ) Харин «Одоогийн 33- луучууд хачин болясээ», «Бидний үеийнхтэй адил- гүй болжээ» гэв: зарим ахмад хүмүүс ярих нь хаа- яа сонсогддог. Ийм бодол яриатай би санал Огт пий-" цэхгүй байна. Манай аа- луутуудын шинэ үе бүр дайчии цог заль, ажилч хичээнгүй чанар, эх оронч санаачилга, шинэ, тэргүү- ний зүйлїйн төлөө тэмц- Лийн манлайд явах хүсал эрмэлзлээрээ онцгой бай лаа. Залуу хүнийг жинхэнэ ёсоор халамжлан хүмүү- жүүлэгч бол түүний ажил мэргэжил төдийгүй. амьд- ралынц: ндэвхтэй . байр суурь төлөвшүүлэх талаар Ч иргэний: харнуцлага хү- лээсэн, нэг бсонНДОО ЭЦЭГ өх шиг л хүмүүс юм. Ха- ламжлан хүмүүжүүлэгч нар өөрийн эрчим чадал, амьдралынхаа ариун бая- лаг туршлага ёр нь өөр- төө байгаа сайн юм бүх- нийг хүмүүжигч нартаа өгдөг юм. Халамжлан хү? мүүжүүлэгч нар шавь на- рыихаа амжилтад |баяр- лаж, амьдралд нь үлгэр жишээ үзүүлэх ёстой. Гэхдээ бидний хэн маань ч оөрөө юм сурч байж хү- нийг сургах эрхтэй байдаг. Шавь израа халамшлан са- наа тавьж байгаагийн ха- рнуд сайн сайхац үг дуул, бал бидпий хэнд ч гэсэн үлэхээр том баяр хөөр бол- дог зюом.Хүнийг баярлуулж бусдыг бодож. санаа- та- вих лидал амьдралын зан суртахууны чухалд парчим мон бөгөөд бид өөрийн охид, ховгүүд, шавь раа тар зарчимд сургахыг хүсч байгаа юм. Шань нар маань үппнч шударга.нягт хнчаэнгүй хөдөлмороорсо соёд оюуты болоц эд мате- риалын үнэт лсийг эзэмшиж чадсалаараа бид- сай. Хүнийг баярлуулж, хүнд туслах явдал та бүх- нийг баярлуулж өр | ний амьдралын эрхэм дээд шалгуур байх болтугай... Залуучуудын их хурлын энэ хүндэт индэр дээрээс бүх ахмад ү пам ба хөдөлмөрийн ахмад зүт- гэлтэн нар, манай ирээ- дүйг эрхзмлэп хүндэтгэ- дэг хүн бү..нд хандаж “манай алдарт залуучуудыг халамжлац хүтүүжүүлэгч- ДИЙН эгзонд | НДЭВХтэй байр Суурна эзлэхийг уриалж байна. Далхий дахин маш түг- шүүртэй байгаа ийм үед Хупьсгалт Залуучуудыг Эйладийн энэ их хурал хуралдаж байна Имперниа- лист түрэмгий хүчин олоп улсын намжмал байдал, улсуудып энх тайван хам- тын ашиллагааны эсрэг тэмцэж дэлхий дахиныг цөмийн дайнд устай Ссо- иөх аймшнїт аюулын да- паалан дээр апаачаад байна. Олон зуун сая хүн, түү- ний дотор тавац зууп сая орчим хүүхэд өлсгөлөн гуйланчлал өвчий эмгэгт нэрвэгдэн: байхад зэвсэг- лэлээр хөөцөлдөн асар их хэмжээний. материад - хө- рэнгө сүйтгэж байна. » Хүний амь насыг хөнөөх хэрэгсэл бий болгоход зар- цуулис байгаа хөрөнгө мөнгийг үр хүүхдийнхээ аз жаргал. тал бүрийн бо- ловсролтой эрүүл «саруул ндэр залуу үсийг хүмүү- жүүлэхэд зориулбал аш- тай юу даа. Үүнийг зарим нэг бариштаар харуулбал «Ф-14» гэдэг пэг сөнөөгч Онгоц үчэ арван сур- гууль барих өртөгтай тэй- цэнэ, Тайсийн бйтальоны нэг удаагийн сургууль хийхэд хүүхдийн хорин паймаи цэцэрлэг барихад хүрэх хөрөпгө сарцуултг, ятомын «Трайдент» паг савь бүтээхэд 16 сая хүүх- дийг нэг шил сургаж болох хэмягээний мөпгө орох жи шээтэй юм. Үүпий азэрэг- цээгээр газар дэлхий дээр хуримталсац “үхэл түгээгч зэвсгийн нөөц манай энэ сайхан гариг ертөнцийг амьдралгүй хоосон цөл болгон хувирган: болохуйц тийм хэмжээнээс Ч олон дахин даваад байна Иймээс манай гаригийн хүмүүс энх тайвныг хам- гаалан, дайныг эсэргүүц- сэн эрс шийдвэртэй зсэр- гүүцлээ илэрхийлэхийт тулд улам бат нягт нэг- ДЭ, байгаа юм. Халх 0- лын дайны үед болон.1945 онд Дэлхийн Хоёрдугаар дайны төгсгөлийн шатанд дайны галд өртөж байсан БНМАУ-- одоо Зөвлөлт Холбоот Улс тэргүүтэй с0- циалист бүх оронтой на- гэн эгнээд нэгдэн дэлхий дээр энх тайвныг сахин хамгаалж, баткуулахын тулд бүхнийг хийж байта. Зэвсэглэлээр хөөцөлдө- хийн эсрэг, цөмийн зэвс- тэргүүн эгнээнд дэлхийн дэвшилт залуучуудтай хамт томцэхийг тус орны нийт залуучуудад хандаж урнальл! Эпэ дэлхий дээрх хам- тийн эрхэм эрдэнэ, манай ирээдүй болсон үр хүүх- дээ хайрлац хамгаалахын толво дайчин идэвхтэй үйл ажиллагаагаа агшин зуур ч бүү сулруулагтүш! Энэ |! ертонцийн эхчүүд үр хүүхдийнхээ балсга- шантай цовоо | сэргэлэн нинэзэмсэглэлД баяр» лаж байх болтуг ! Ь «ал ч жьж « , “ес жларлажалл« .. » Д. Нацагдоржийн болов 9Э-ийн шагналт |хүүх- зохиолч Д. Содпом- форм сур н жилд олон шинэ бүтээл туурвиас бай» на. Хамтын санаа, хамтын хүч, ав нэгдэл, эрхэм но- хорлол эйз дэлхийд зоуцаас Ч чухал гэсэн сэдвээр «Хү- рэп баавгайн хүндэт зочинд» томоохоц пайраглал бичил хэвлэлд шилжүүлэв, Манай сонин энэ майраглалын хэс- гээс өнөөдрийнхөө дугаарт нийтэлж: байна. Баавгай --Эрхэм та парыг урык ЭНД, цуглуулсан хэрэг бол Цаанаа парийн учиртай | Цаашдын нандин утгата/ Ертөнцийн олон амьтан Ер нь ингэж цугларч Бага ихгүй зэрэгцэж Вандан ширээнд суул Найрлаж цэнгэсэн уда: Нарт дэлхийд үгүй 1ом. Найдаж ойртсон учраа Насан туршид байхгүй юм 1Кишээ баримт хэлбэл дКНипигхэн бор хулганатай “Үерхэж байсан түүх ТҮнэгэнд ер байсан уу? Үнэг --Үерхэж байсан түүх Үнэндээ єр нь байхгүй ч Үмхэж явсан удаа (ҮЙ түм бий шүү дээ Баавгай --Уридаар би ярьчихал (Улаан үнэг минь дуугүй! Үнэг - Үнэлээ шударгаар хэлсэн ҮҮнэг. мипий буруу гэяс үү7 Баавгай --Хурдац шалам- гай шаалгай чи Хулганад зар хүргээгүй юм уу? Шаазгай --Үйлгийг очвол Яах юм. гээд ҮҮлийндээ орчихоод гараагүй й л дээ Үзэг -- Золигийг тэгэхэд байсан бол Зооглочихдог л байсар юм. Чөнд--Үнэг чи дуугаа тат! ЇҮргэлистүүлж ярихыг сонс! | Баавгай -- Одоог хүртэл бид чинь Ойртож байсан учраа алга Онц дотно уулзалдаж 7 Ху 7 на 5 0 Х.Аа 2 АА. 2ьла Дд ї Ойлголцож, байсап удаа алга Буга, тоншуултай Хоншуул бугатай цайрамдаагүй байна Туулай, хароэмтай Хэрэм, туулайтай Гахай, аараатай Зараа, гахайтай танилцаагүй байна Чоно баавгайтай Баавгай, чонотой . тааралдаагүй байна. Үнаг, хулганатай Хулганц, үнэгтэй үерхээгүй байна 1Шаааагай, хөхөөтай Хөхөө, шааагайтай нөхөрлөөгүй байна Гахай --Бааргай, тун ухаантай юм ярьж байна Байз байз сайн чагна та минь! Баримт дурдсан учиртай юм хэлис байна Байц байц үгийг нь битгий ах тасал!| Баавгай --Орчлов | дээр ОНД чинь Олуулаа. төржээ. Ондоо ондоо хэлбэртэй Ондоо ондоо амьдралтай Опдоо ондоо ажилтай Ондоо ондоо алдартай Кинг том Хинтэй жингүй Чадалтай, чадилгүй Чанартай, чанаргүйг Өнгө, өнгийн. зүстэй Өөртөө тохирсон үстэй Зарим маань дөрвөн хөлтэй Зарим маань хоёр хөлтэй Бүр зургаан хөлтэй байдаг л гэнэ лэз Бүгд пайман хөлтэй ч байдаг л гэнэ лээ. сарим нь тэнгэрээр нисдэг Зарим нь усаар сэлдэг Зарим нь газар дор гэртэй Зарим нь газар дээр үүртай Ой, хзар талд гээд л Олон їутагт амьдарч байна. Гүн элстэй говьд гэхэд Л Гүрвэл гэдэг амьтан бий гэнэ Буга --Үнэхээр сонтш» юм ярьж Үнэмшүүлж байнд та Хэрэм --Хачин сонин юм хэлж Хачирхуулж байна та Тоншуул --Гайхмаар сонин юм ярьш Гайхаш төрүүлж байна та Туулай --Сонсоогүй юм хэлж Сонирхол татаж байна та Зараа --Зараа би биширч Залгаад ярихыг хүсч байна Чоно --Чухам үнэнийг ярьж Чоно намайг шүтүүлнс байна. Гахай -Их хачин юм хэл Итгүүлж байна намайг Үнэг --Үнэхээр догь юм ярьж ТҮнэг намайг баясгаж, байра Шаадгтай --Шаазгай 2. надад сонин байна Шагширхаас өөр би яах вэ? Баавгай --Хэлж: байгаа зүйлийг минь Хэрэгсээн сонирхож байгаад Баярлаж байгаагаа илэрхийлье Бас цааш нь товч ярья! Хорвоогийн амьтад Онд анилцмаа Хоорондоо т: цм БУ: ана Хоршиж найзламаар байна 17) “Тэлэ Ё 89 Холбогдож: найрамдмаар -. байна Бие биендээ тусалмаар ! байна. Би, чи үгүй итгэмээр байга Зохиогч - Уулын баавгай “одоо л Утгагүй юм чалчин Ухаан мөхөс амьтдыг Уймруулах гэл байна Чоно дотроо бодож байгааг Цухас энд дурьдя би.» Ийм юм бодол суудаг Итгэл муутай л амьтан юм. ” “Баавгай --Булт олисороо “Хамтармаар байна Буурай ив доройгоо Хайрламаар байна Хүчтэй нь хүчгүйгээ Асармаар байна. Хүнстэй нь хүнсгүйгээ Анармаар байна, Өвчилнс аовбол Халамжилмаар байна Өргөн: даахгүй бол Хамшилцмаар байна, Тавих санал маань энэ Л байна. Та иар юу гэж бодолс байна. "Таалалд чинь нийцвэл Та нарын хэлэхийг сонс! Зохиогч -- Бүх амьтад бодолд автаж Бүгдээрээ дув дуугүй... Бие биеэ нүднийхээ булангаар Сэм сэмхэн, хари сууна Амьдралын нарийн асуудлыг Бодох нь зов байлгүй яахап Ам. нээж үг дуугархыг Болгоомжлох нь хир байлгүй яахав Баавгай -- Бодоцгоо!| Санацгаа бүү яар! Бодьтой баттай сайн шийд| Алс хэтийн нарийн асуудлыг Амархан. шийдвэрлэанс яаж болох вэ? Бодоод байх їюм надад алга Бодон гахай бид хүчээр д дутах, биш Мөр мөрөөрөө л явбал яасан юм бэ7 Мон ч их түвэг удах бололтой юм Гахай -- Хэрэм өвчилбөл Би асрах гэж явах нь Туулай өлслөл Би аврах гэж гүйх нь -- Ийм болохоор амьтад мипь Илүү явдлаар юугаа хийх вэ? Зам замаараа лвсап дээр 1Кам жамаараа байсан дээр Буга -- Эрхэм бодон Буруу юм ярыж Эдүгээ биднийг Уруу татаж байпа Хэний ч тусыг Хүртэж авахгаргүй Хээрийн амьтан Хүчтэн мөн ч Өвдөж зовох : Тохиолдолгүй яахав Өлсөл,- цангах Тааралдалгүй яахав Өтлөж хөгшрөхийг Дайралгүй яахав Өвдөг сөхрөх цаг Ирэлгүй. яахав Ийм үед нөхрийн ач Итгэл иэгт нөхдийн хүч Тун их дэмжлйг болдгийг лагаасаа би мэдэж дарж 1 байна. Гахай -- Ямар элэнцгийн туршлага Ярь д даа чи тэгвэл Б,.1 П Хамаагүй дэмий донгосвол “Хадарнихниа гэлсмэдээрэй. Буга -- Нэг удад би Нэн халуун өдөр Усанд арж сэрүүцье гээд Урдах пуураид орсоц чинь Шилбэт дөрвөн хол малнь Шигдэлс орхив бо чи минь Гарч хөдөлж болохгүй. Гацалнс сууп аа та минь Тэгсэн чинь нэг хүн "Таэр тэндээс ирээд Аюулт шавраас сугалшж Амь иасыг аварсан юм. Гахай -- Шаварт өөрөө суучихдаг нь Шал тэпэгийнх дээ Буга минь Буга -- Хэрэл гахай суусан бол Хэзээ ч гарахгүй байсан Туулай -- Битгий маргалд| Буга гуай Битгий сөргөөлд! Бодон гуай Эв алараа ярьцгаа Зов зүйтэй шийдэцгээ! Хэрэм -- Том амьтан Гахай гуайн Толгой муу ажиллая: байна. Зөп замаас хазайх Зөрүүд айн гаргаж байна Шаазгїй -- Тавлалд чинь Нийцэхгүй. байвал Таны санаанд Дүїшэхгүй байвал Зааяал таныг албадах зарлиг ямар гаргасан биш Байнал байх л үгүй 10у7 Баян хапгайн амьтан мУнДсан биш Баавгай -- Хэрэггүй хэрэггүй шаазгай минь Хэрүүл гарах төлөвтэй боллоо Ашиггүй юм. би ярьаг Амьтны эгдүүг хүргэлс дээ, Тоншуул -- Яалаа гэж. дээ Баавгай минь Ямар Ч буруу танд байхгүй Амьтдын дотроос хамгийн түрүүнд салалыг та дэвшүүллээ Том болохоор чинь тапыг би Долигонож байгаа ч юм биш Топшуул би ая тал өлсч Нялгипаж байгаа ч юм биш Амьтан болгон нэгдвэл Ашигтай гэдгийг би мэдэж байна Ашигтай Айд нөхөд бололцвол Аятай гэдгийг би ойлгож байна. Үнэг -- Үнэндээ Баалгайп Үлэмжийн ачтай санал юм. Үймэрч эргэлзэхийн хэрэггүй. Үүнд цөмөөрөө нэгдэцгээ!| Баавгайн ачаар би гэгч Баян цатгалап байх нь дээ Баавгайн хүчээр би гэдэг Баатар ч болж болох нь дээ Зараа -- Хуурамч үг дэмий Урсган Хувиа бодсон юм ярьж Ганц өөрийн ашгийг санал Гаарч бас болохгүй шүү Үнэг -- Өргөст зараа чи битгий Өдөж сөдөөд байгаарай Өөрийн бодсоноо хэлсэн надад Өчүүхэн ч буруу байхгүй шүү Чоно -- Баавгайн саналыг Ашигтай: гэяс Бараг амьтад, Айлдаж байвч Олны энэ ажилд Оролцохыг би татгалзанг Хөх чоно би хэзээ л Сайн нэртэй билээ Хөдөө хээрээр тэпэяс Сайран хамарлал явья 1үсч "ИИДЕКО-14 18:31:81:041:140: Өл хоол олохдоо бол , Өврийтгчадал хүртэмжлтэй Ї Эмгэг өвчин тусах юм бол. Өдгээх ухаап хүрэлцээтэй Буга -- Гахай та хоёр ч Гайхал төрүүлэх амьтад юм. Гаж буруу сапаа чинь , Гавал дээр чинь бууна даа Хуучин дадал заншлаа Хуу татах нь зсортэй Шинэ аж байдалд Шилшин орох нь зүйтэй Зохиогч -- Бугып энэ хэлсний Бусад амьтад дэйжин Гахай чоно хоёрыг тэд Гадуурхаж хллайн харав “Баавгай -- Таарч нийлэхгүй гэвэл Танилцаж нохөрлөхгүй гэвэл Та хоёрыг явахад - Татгалзах юм алга байна. Зохиогч -- Хөвчийн бодон гахай Хөндийн хөх чоно хоёр Тондээс тэгээд явап . Тэднээс ингээд зайлан Баавгай -- Гахай чопо хоёрыг Гайхах харэггүй биз ээ! Анхнаасаа дургүй тэднийг Албадах ивмэргүй биз эз| Буга-- Япаг! яваг! яахав Ядарч туйлдахаараа ойлгон Туулай -- Буга зөв ярьж байна... Булт санал иэг байна. Баавгай -- За тэгэхлээр бүгдээрээ Зантай сайхан наадацгаая Альяас чадвараа үзүүлж Аятай сайхан иаргицгаая Алив шаазгай пайз аа! Аятайхап дуу дуулаач! Шаазгай дуулах иь: Шаг шаг, шагир шагир Шааагай би алаг том Шаг шаг, шагир шагир Шаазгай би жигүүртэн юм Хөх тэнгэрээр хөөрдөг би Хөлдий талыг туулдаг би Хөвч ойг сүлждэг би Хорвоо дэлхийгээр хэсдэг би Хол ойрыг зүсдэг би Хосгүй хар үстэл би Хоолой мэдэн дуулдаг би Шааг шааг, шагир шагир Шаазгай би жуулчин юм Шааг шааг, шагир шагир Шаазгай би дуучин юм Зохиогч -- Бүх амьтай сопирхож Бүлтийтлээ ширтэнэ Алаг шааягайг бахдаж Авьяастай юм гэж магтана, ЭРДГ дАШДОН 1108):| -и--г 12344888910 ТО7Г/183406289101882 1 . ОРОН БҮХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭН 574 МХЗЭ-ИЙН төв ХОРОО, ДЁСҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН. Ш: 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ. 1983 ОНЫ ЗУРГАДУГААР ДХАГВА 74:48 (1887) Сүхийн ҮНЭ 10 МӨНГӨ ..БҮХИЙ ОЛОН ВҮРИЙН ШИНЭЭР ВАГАЧУУД АА! ҮҮССЭН вэлхэн ээ!.. БҮРХСЭН УЛААН БҮЖИГ НААДМААР. ЦЭЦЭРЛЭГТЭЭ НААДАЦГААЯ, Д. НАЦАГДОРЖ Зурагт хуудсыг 4 Д.Пхипгий БАХ, » С.БОДООШ назаап,алнан 148, 370 иг цэас 175100 вг шил цуглуугсан азрэг олон мкйгай їшонер сурагч орол- цож тол бойжуулалцаг, хэл- Сүх- лэх хайр халзын, Оёдот 253 ану ахахруулас сЖ ПОНЕРҮҮД «ЭДХЛИЙН 1137) ЭН дьлпаа дэх бүр бүтээлч цэс хангал су атшилл. Хаан ТАА ДУЛАМ 42 23-15 Ушэтэгчйн идэвхтэй. өрөлцсж сайн үйлс 5-2271 хооройд йД байгуулла- тад үзүүлэх (клламтийг э| ГоТ бүтээлээ. Үүний тод ївтпшээ Ха! бол штигат саальчин тионср рт писпер сурагчид ва! ХЯНДАРАА Мопгалын твоиерийн «Зая лдис» ходолгоонийг Д. Шүрэйцоцэт юм. 1лпиял- тэхиклагч» | У ЭК ХЗЭ. бүх шатиы байгал Баатарчууд Сүхбаагарын пиопер сурагч хамрагдэл сүнш нийслэл Улазайбаатар “ллзгуул лїЦ байна. Өгисор» тоглоом | аялал, «ГПаатарчууд Сүхбаатар, жотисо бєлол тоталдөр эхэлж. Шэүнхины нийп алхлы 5 : хэлний (балр», «Зоз- орноор» тойрон аядаал 1272 байта. аолтийн байгууллага. хүүхдийн дууша чуудын хант олон бүр аиф Мзалам», «Задо усалгч» Олс- йл бүдэг бүлгэм, күүх- Геши, цэрэг спортын «Дэл» дийн сайн дурын байгуулла. тоглолт, тивочерайцн ажлын торгүүн туршлагын |(«НаЧ- рамдал-Друуцба» вкиааж авиллуулж байгаа зэрэг ши. нээ хэлбэрийн излзод гжсил сиочерийн байгууллагын үйл ажиллагаанд изатэрч байла. Саяхан бэлд өнгөрсөн аймаг, |хотыпоо пиопсрийн чуулганаар пяодер сурагч дмМи шэрэг спортын тоглолт (бүх аймаг, улаа хийгдэж, 11721 пиотер баатарчууд бролдсон ба! «Эх орпы могон (го цуваашд 170 083 ппапер су рагчид камрагддаа. тагирлан хичээлээс гадуур зохиог- улс эх өрим хөсжил, до хүмүүжлийн ажил, тө- ард түмэн түүший өс- рел бүрийн секц дугуйлааг Уу Фефлон аэч МХЭЗ-айн тэр- гүүний ЭТХЭЭ-ийл ХҮШ нх П тошголын пионерийн «Зал тамшжлагч» У чуулгалыг уг- таж «ЭХДЭ-ийн хойчийг нэр тортэй залгамжилья» (урцэа Ёл Хээхуүл нүд өнэцэн МШїПБ-аас зохиодог Бхолатарчууд сурлага, х9- ар, нь бргожшуц байна. дор шээгдсаа «Залгачж үе» ШиГЛЛХЫТ ЭЛ20127 ТӨР, нэрэмжит БХПБ-ын түүкшах- СЕЗТЭР Дархан, Эрдэнэт | ко- пянзар манай риы писаср шон, ТӨГӨЛДӨР гаар плаперийн ажлын цаг- ТЭД Язууллаа. Цорэг спортын шил «Лөл» тослолт, дуут жшаг- саалын үзлэг нь плопер су- рагЧдын цэрэг эх оронч хү- гчид ачлалттай “гвгинжлэгч» “У чуултанга угтлаа. жийп тэтийп толввийг тодор- ТОХИруулан зиєчл бүр тодар- мүүшилд зохих үр шөлөө 23 ЭРДМИЙН ДАЛАН». хөйлж хүүхдийн хүмүүшлийн ой чиглэлтэй (явуулж, тур, үзүүлж байна. ЛОтгШ2 асуудлыг 0 | түмпыД лага жэлдэлмөртөд | уодорхо т -у үйл хорт йн яаааүүл" амнилт гаргашай 20 гаруй | Өсвөрийн | Сүтбаатарчууд Найт 211231 пионгр су- дээ. мяигАй (сурагч | «Залгамж ЯодийЙ бяцхан | дүү-Осатар рагч шалгагдсанаяс 01.1 ку ха гавшгайч, 000 гаэ- 5уул, ахмад үеийн хульсгалт тийн рлагын | аммилт с лм, ЭЛ хувайн чанарт суралцав. 23 аноерийл | бүлгэм, 2507 бүлэг. 2358 баатарчуу: дыл баг 100 хузийл сурал гым амжилттай суралгав -42-- - : шашгэо Ппписрайн тл0в Пиппсрийн 1й211:55225 2-7 Л 0байнжг ттмилцах:АМ2ллны сллуутхас 11: 2МНИНТЭХ-ОРОН | салзэ дувдгүй ташт олов бо- хоорон. МАХ” авг, “үүлэх, хадаас гаа» «Амцахаыг залуулла| ЇшпыГоД нь шушшнэг-н хэзэйхххииын этириЁшс тавшис тииЛИЙЛ203- даа», «Сүрсс) хїжгхалахснэ- эжигүүррэр: «Бад Артект /Очио» тэм- зриалил : Я 16 - салигэч- Найтг Г8377 гудал: саядааг целад 11295 тиопер сурагч өпссурс зожисгдам. 41117223 оролдов. Ягх талгаО тгут: орхиж | төгсэгч- | тоол гаргаж 2МАХИ-ын Тав дийн цэцэрлэг байгуулж төг үүрэг Хорооны дэргэд «Пиолернйт сегчид дурсгажын мовд зааж лигсриудын Төв зохлол» бай тарын Оога (нгийн (бацсан дүү мартаа күлээлгэц өгдөг вор өгдөө. МАХИ-ын 7аз Хорол сарийн бизгийн Хэсэг | сорт) БИГМАУ-ын "Ардыг хад хаятаалах тухий нажыл манай өсвөр Нх Хурлыч Ту» үсэн) яосуанг хэрэглүүлэх үйлсэХ үеийлхэч МХЗЭ-ийн назд- ХҮН ях хурал, Моттолын бүхгайн «Аран- чуулгааы « 255 ” амтаар 40 шилттэй хэрхгжгүүлж, ЫПБ- Х. чуулганы счпетен нь тэр- 7Ё хит цахилгаий эрчим ын 60 иидийн ойд сурлага 151:01847:9:28120)2 ЗОРНЫ АЗЖАРГАЛАНТ ОСВОР ҮН 3. «пнопприпи БҮТЭЭЛЧ Үйлс» гаригүүрээт Хөсслиогайн” төрөл | бү 7 - гаяар та| їй салбарт 32350 илан0 барилга лээр б7(42 улс ардын яж аХуйМ бусад Уралбарт з0э29 түц отгер, урагчи) ажиллан 14бот1 ПиЛш ажил хийн сїццал хуримтлалд 7гэл2 “үрг оруулжээ. «Төл түмшүй үйлс») дуваанд 130903: пишр оролцот чийт 1000547тад болжуулал 4372 хашаа сэлбэ. засолр- лав Пионе: алиыхаа хута- пзэйд 0240 мод тэрьж ур. гуулал 97747 цэцэг арчилж. 84147 худаг, булаг шанд тохмтууллаа” ||. Түүнчилэн 538,8 томн яс, 15,1 тОМШ оЯ- гөт ба хэр металл цуглуулза. А. «ЭНХ ТАЙВАН ПЛИРАМДАЛ ПӨХӨРЛОЛь тємгүүрээр Одго малай брны сургууль, бүггэмүүлилн дэргэд 128 «Илтерилатойал» тоауиж ашиллаж, Сайчга. Завдолтийн ахылд їомыу- пистууд, Саатаруудын їзрэм- жит 480 хаях олон байна. Т0427 сурагч ЗХУ болон ах дүү социалист орны хүүх дүүдтэй захидлаар харилцли байна. 5. «ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ, АВХЛАЛЖ САМБАА» ХБХВ тэмдэгтэн Спортын мастер 11, шварга 58, айяаг, аварга пиоцор төрөн гэрчээ МПБ-ын Төв Зоплолпїн спортын медалиар 496 пио- пєр, шагтагдсан. байна. пай | тазиро спортын 1902 дугуйяанд 5599 авэ- нєр хамрагдан хїгтлэлэлисхэ. 81245, Улсын хотыц сурагч бАЙ Писиер сурагчдын цэрж спортын «Дол» | тосвостоод 61484 хүүхэд хамрагллал Дуут шлгсаалын | үзчит 93458 сурагч, өсворийн тех- иим загварчдын тэмцвэндД 01139 сурагч оролцов. -.----- чуУЛЖАНЬЫГ төлөөлөгчдөд БАЯР ХОҮРГЭЕЛ 0.«АВЬЛАС БИЛЭГ, УРАН эуигмалацгааа ццлзаталагүулыгт элэтал гтэ цгэллалтлаллллалэалал аалэлаллзхзгаүгүгүүй ЧАДБАР», жигүүрээр 9 Миний ємнө сууагчилл дүрэнт хувцастай нуруулаг ахия сууж байна. Элз охин ныг Дугарын Пүрлицлцэг судэт. Хэнтай аймгийн Пин ИЛЛЛЛЛ ЛЦ Ё-3 | дэр сумын 8 шилийн дунд сургуулийт 7 дугаар антийл сурагч їШүрэнчэтэг гэллт Ор 00с горсоя оноос эхлэн з8млт МТТГ-ын сурлагийн үлд 2 ЁАЯАР малчий, саальчин, су- тийн элт, мөнгө, хүрэл ыс- 2 РЗГЧ, тиилчин хүн бүргїл Еолиудээр 60. сурагч шаг 5 5Ч ЯХМЖЯН. яригддаг болсон Багдал: юм. Тэр отнв мэс этэ билээ Улс торийн дууны 1278 Шүрэндэцэгийг юу кшигож тамтлэгт найт 10808 авспср 5 АЛААртуулаа бо? сурагч хамрагдаа оролцисээ 1982 оны зуны амралт нэт ёсондоо сураг | Шүрэилэа2- гайл ирээдүйг сорин турлсал ётрүүд боллоо. Тэр сутч амралтаа рыа үнэглрчдэн үүлэн сэпм өгье гэж хэлжээ. Шү 3 ронцоцэгийн бодал | саласаг явлта бүтуж, оудсан ч үгүй спак үгээ, хэл, хашаа, саа кийт хувин (сав, улаа шорь хүлээж авлаа. Халуун хэлсэн 6 дугаар сарын мэгэи өглөө судалтай шар алчуур толтойдоо зас гидсан албихэп | цагзац ха Үадхлай хэгкмийн 020 чухлгад 5354, үлээвэр көгж- шиби 59 чуулгад 1713, бүж тийн (121 чуулгад 53899, гайрал дууны (348 чуу 11623 пионер, сурагч хэм рагджээ. 8 Ё тэлээ х явалтай (охин үлсэн зэлон дээр отиш тєчор кузинд сүү хиөсрүүлэн сааж эхлэв баз Д. Шүрэнцэцэг байлаа Хурхын газын муухан урсгал урд зүсэж шь сэрүү 1, «ОЧ» жигүүрээр татуулсан. «Оверштэрийн» тэсэгт 8 схамгайн зэт босдэг Базтарчууд 11428! сурагч 8 хүний шог нь Шүрэнцэлэг. ш.алгагдсанаэс 9955 хузийн 5 хамгийн | нхоо сүү саадаг сурлагын | аюжилтай (599 8 саальчлы иас нь Шүрэнцэцэх Сурлагын чаплрын үзүүлэлт 5 кэ8 суралцлаа. Базтарчуудын байв ” Шүрлэицэцэгийг нар битүү 1070 б ТМУр квган тэргэм (дээр сүт- 0169 тавт дупдгүй суралцлэ, "ди хиллахаза Шархалуацлэлалллладал нилаллллллллэлалллла хаа шалалллхлллцаааллаллллулллалчлалалананцалзахлл4лтАай БИНДЭРЬЯА НУТГИЙН ОХИН | цалллхааталтүл үүхлтүлхүттэн д агаа тээ хүргэж ирэхэд тосгийл хүрэн дүнзэн байшингийнхан дэнгеж галаа ислотж байдаг байн. Хоёр млпгач саальчин хэлелчэрийн баатар С.Аюуш зэ ходолмэрийа баатар НГ Доржханд, БИМАУ-ын заяа 6. Байгалмза. тасагт Шүрэн шэтэг тэлисэс нхийг сурчээ. Ярилцаж суухад дуугай хан байрын энэ схий (алши үггүй “асуусан зүйлд гаяц хоёрхой үгээр хариу хэтнэ Шүрэнцэцлгийл саалийн х7- ГҮЛВАНД осайсай (Сүүний тоо - саманигийп орхлий дорвэ, үе дүүрч сазсан долоон үйзэ- тээ: (300 аитр сүү салжээ Түүлнй саасый сүүгвэр олон торх тос, цөцгий хийсэн нь шэтай. Хэт итийг бүтэсна. Тэр илүүг хүртлэс болотоор Шү- рунцэаэг мянган |тогрєгийд цалиа авч, Бийдэр сумын 8 вотдийн сургууль, сүм, нэг дэл, Хэнтий аймгийн тус бү- рийн залуу Би малчиш -- Мянгаа янтр сүү саз- ЯлЧлан, гэрчилгээ, мэлгэй хэд Юу түс болов! гиш асуу. ШЭГЗЛВЭр шагпагдэй, шин- хад тат саалчны (гурван улзаа өр тууз зүүш хөдөлмөр бол хайх анха ыүт сааж ас, СВЯР бахдал, хөгжих. сэвүт- х пэд шиж ГЭДГИЙГ пайЭ чэхэд. лєоний сэрүүнд балчххк бай. захын (709 сэтгэл хөдлөн ярьж бай- Хувингаа үзээнийхээ 1 дор барьж дусал сүү Ч Ху шингийн талнао дусаахгүйг Аварга саальчин читээ. Үнлэгээ илж, аль бо- Шүрэшэчэг ч энэ зуты гстоор таВвлн |байлгид саа) Сралтзараа үтээгээ. саана гэж ярьж байна. "Гэгэлгүй ч яахав. Их сүү хурэгтэйн алил пхо бүү саз- даг саальтиш хэрлгтэй. Г. ПҮРЭВДЛГПА (Хэн- тан үйсэ гүйцэд шээдэг юм содэт сургамж энэ амжилтад хүргэсэх хум гэв. Өчлгөрсөн зушо долдугаар сэр таруут л Гиндэрыяа чу тагт бороо хур их болж, шал тьалбааг Дотор л үнзэ саадаг байв. Пзс хэсэгтээ (үдэш 8» орсон бороо шошэний (Үр ї гэлуийлж өглөө нь үчэй зэл- вэ» үс цохийн. мавав тэтвж тээ дужд а 1Їүрлвэлүжт хам” гийж түрүүн ганцаархнаа гуч пемран үтхэнээсээ дээш жлл хай цухуйж | карагддагсан гэж багс ць шаава орөвдэй хэйрлэл. | зүтгэлийг | нь» үнэлж єржгам. (їаймдугаар сарыа сүчин боллоо. Сурагч ї : 3 Ё | ! фоомы хжилтаа) : т аа уулт улллллл16л11111418 ЛА аа 11111101 1 тэ а Ааш аХАААИЫАА 3 Ташгалыа! нэ “ЭМАНАВ СУРВАЛЖЛАГЧ ИЙ хосын үтрэл 8::38 Пионер гэдэг үг монгол шэлэнд урьд нь байсангүй. Энэ үг Октябрийн хувьс- гал гэдэг үгийн дүү нь болж монгол хэлийг бая- “жуулсан билээ. Харь хэл- ний энз үгийг одоо мон- голд мэдэхгүй хүн үгүй болжээ. 1975 онд знэ үүгийн монголжсоны 50жин- шийн ой болсон юм. Монгол ардын хувьсгалаас хойш төрсөн хүн бүр баганасан- даа пионер гэдэг нэрийг зүүж, пнонерийн байгуул- “ тагад хүмүүжжээ. Пионер төдэг үг аль хэдий нь ин- Бо Дөлийн туяатай сулаан бүч цээжийг нь ээсэн- Талын сацралтай одон оч внгэрийг нь халаасан Торомгор нүдтэй, торгон үстэй арван тавт дүү нь Томоогүй гэпэн "камаагүй салан хүн биш ээ! Хорин тавт ахынхаа хойноос чийрэг алхал: Хол ойрын ямар ч замыг чнлэхгүй туулж Албыг палгуулах, Ажлыг бялхуулах -о итгэлтэй иргэн! “Алсыг авчрах улсыг асрах ирээдүйн баатар! "Чавхаар цонх - бутартал харавдаггүй! “Хавхаар зурам, : буугаар хэрэм агнадаг Цүнхээр нэгийгээ Пид хийтэл цохидоггү! Цонхоор дүүрэн мод цэцэг тарьдаг Таримал модыг «Гаргүй» “болгон: Танхил, шувуудыг «гэргүй» болголяг Зүлэг ширгийг «Үсгүй» болгож Шүлэг номыг «хувцасгүй» болгож хүү “хэзээ ч үзээгүй Эрхэм чанар нь одоо. Ч гажаагүй Бичиг номоороо “биеэ гийгүүлсэн , Үзэг дэвтрээрээ ” цэврээ гайхуулсан Үс гэзгээ 7, - бөмбийтэл сахисан. Ахмад үеийнхээ - ЖЭЛ, ерөөлийг дуулсан. “Алаг дүү нарынхаа 2 багш иь болсон (| Ажил сурлагын “болжээ. “Ц.ГАЙТАВ (БНМАУ-ын төрийн «ХОРИН ЇАВЇ» найраглАлААС “цэмбийтэл сампасан. 6 ? Ёс журмаа 206 г2У5 “Т 0 чанартай тернационалын Монгол оронд хувьсга- лаар бий болсон шинэшюмс: нь цөм пионер гэдэг үгтэй холбогдсон байна. Хувьсга- лын анхны бага сургуу- лийн сурагчид дөрөвдү- ” тээр ангид орохдоо пионе-- рийн гишүүн болн: анхны пионерийн байгууллагыг үүсгэж, хүзүүндээ улаан бүч, энгэртээ улаан таван хошуу анх зүүжээ. Манай оронд байгуулагдсан хүүх- дийн тэр анхны Хувьсгалт байгууллагын сүлд дуул- лыг шинэ монгол уран30- хиолыг үүсгэсэн, билэгт яруу найрагч Д,. Нацаг- дорж бичиж билээ. Бүхий олон багачууд аа Бүрхсэн улаан цэцэрлэгтээ Бүр шинээр үүсгэсэн Бүжиг наадмаа наадацгаая. Бэлхэн ээ. гэсэн шинэ уриа дуудла- гаар тэр дуу эхэлдэг нь учиртай. Хүзүүндээ улаан бүч зүүсэн пионер хүүхдүүд монгол оронд эрдэм, ном, хувьсгалт саёлыг дэлтз- рүүлэх их ашлын анхдагч нар болсон байна Ангийн хатуу ширүүн тэмцэл дун- . Дуур монгол пионер зориг хатуужилтай сөрөн туул- сан юм. Феодалын үлдэгд- лүүд, харгис лам нарбол пионерүүдийг үзэн яддаг байлаа. Хорь гучаад сны үед эсэргүү лам чарын гарт пиноперүүд амна Ч алдаж байсан билээ. Гэвч “пионер багачууд: Ариун улаан цусандаа Ардын хувьсгалыг шингээн ” Ариун уураг тархиндаа Ашдын боловсролыг тогтооё гэш жавхлантай дуулцгааж үнэхээр шинэ соёлын уу- ган хараацайнууд болж чадсан юм. Пионер гэдэг үг Онтяб- рийн орноос монголд ир- сэн болохоор Монгол-Зөв- лөлтийн аугаа их пайрамд- лын том толь бичигт хүнд- тэй байр эзэлдэг. Монгол пионерүүд зөвлөлтийн пио- нерүүдтэй халуун дотно сс мөхөр нь нхэр нь Ай-даа мөн сайн хүү дээ сайн дүү дээ! Бүжгээр тэр ! хөдөлгөөнөө гаргачихпа Бичгээрээ тэр сапаагаа гаргачихиа (Үйл. эсгээд хувцсаа оёчихно Айл-гэрийнхээ с ажлыг хийлцэнэ (Үнэнчээрээ тэр ган-шиг хатуу Үг ажил нь “тагнасан шиг нэг! Худал хэлэхийг хуультай гэж үзнэ Хуурамч байхыг хулгай ч.гэнг хялайна Хамаг юм нь ахтайгаа адилхан шаг валт яруу найрагч) Харин ганцхай нуруугаар намхан Харис байгаа” нь хүртэл ахаа дууриасан Ярьж байгаа нь хүртэл яг адилхан “Алхаяс гишгэяс байгаа намба нь “Ажиллаж барьж. байгаа төрх нь “Амарч цэпгэлг байгаа байдал нь Ав адилхан ахыгаа дууриасан! || Ахаасаа сурсан бүх чанараа "Алмас эрдэнэ шиг бох хадгална Хэний ч өмпо хэлдэг үг нь «Хэзээд бэлхэн» шилдэг тангараг! -- Дүү нь гэвэл энэ! ВАРХ 7В “ШИНЭ ЭРИНИЙ АНХНЫ ҮГ::2:22: нөхєрлєж хагас зуун жил гаруйн баялаг урт найрамд- лын түүхийг хамтран бич- шээ. 0 Бүр 1929 онд Москвад болсон олов улсын пиноне- рүүдийн чуулга уулзалтад монголын пионерүүд орол- цож байлаа. Тэд нартай уулзаш ярилцаад «Монго- лын бага нас» гэдэг туу- жийг Зөвлөлтийн зохиолч Ю. Бондаринн бичсэнийг А. М. Горький редактор- лош сайшаагаад хзвлүүл- сэн билзэ. Тэр номын до- тор Зөвлөлтийн. хүүхдүү- дэд хандсан монгол пионеё- | рийн захидал байдаг.Тэр цагаас өнөөг хүртэл Мон- гол-Зөвлөлтийн пионерүү- дийН захидал харилцаа хязгааргүй есч тэд одоора- ДНО ДОЛГНОН, тЄлевнзийн цэнхэр дэлгэцээр бне бие- тэйгээ уулзан ярилцдаг болжээ. 2 Монгол-Зөвлөлтийн пио- нєр багачуудын дотнын нө- хөрлөл жилээс жилд бэх- жиж хэн ч юу ч салгап- гүй ган батаар гагнагдсан билээ. Хар далайн «Ар- Б, ЯВУУХУЛАН (БНМАУ-ын төрийн шагналт яруу найрагч) ПИОНЕР гэсэн зуны дэлгэр сайхан. ЗуйгрыВ " «Монгол, орос хүүхдүүд Манай хоёр андууд» тгэ-. сэн дуу цуурайтаж байдаг. “юм. Володл Ульянаваас эх- лээд Юрий Гагарин хүр-. тэл хүн төрөлхтөнд шинэ | эрин, шинэ ертөнц нээсэн Зөвлөлтийн пит оо пнонерүүд, суут хүмүү- сийн үлгэр жишээ монгол пнонерүүдэд өндөр дээд үл- гэр дуурнал болж байна. МАХН-ын үйл хэргийн төлөө монголын пионерүүд хэзээд бэлхэн гэж нам, эв- лэлдзэ ариун тангараг ер- гөдөг билээ. Энэ тангараг- таа енөөгийн пионерүүд өчигдөр пионер явсан аав ээжийнхээ адил чин үнэнч байна. Монгол пнонерүүд эрдэм номтой, эрүүл чий- рэг авьяас чадвартай, эх оронч, интернационалч ши- нэ хүмүүс болохын төлөө сурлага хөдөлмөрийг хос- лон амьдарч ажиллаж байна. «Мөрөөдөх хэрэг- тэй!» (Надо мечтать!э гэ- сэн их Лениний үг тэдний жигүүр болж байна. Ургах нарны сацрагийг атган авч Тугаа цацаглаад Удаан галын дөлийг таслан авч Хүзүүндээ зангидаад Алтан бүрээнний шийгэн дуугаар 1їїигдрэн жагсах Алаг бөмбөрийн жигдхэн цохилтоор Яралзтал алхсан Багачуудын арми Бид бол пиопер! Өргөн түмний үрс, Өөрсдөө бид ард түмэн! Аав ээжийнхээ жавхааг алан төряс Золбоогоо болгоод Ард түмнийхээ ухааныг сурав өсөж Зорилгоо хийгээд Элгэн нутгийнхаа ирээдүйг лах Эзэн нь болж Энхрий намдаа үчэнч байх "Тангараг өгсөн Баясгалант урна Бид бол пнопер! Үйлс арнун үрс. ї ыв варэнжит Улсын хэвлэлийн номбашалад завдав, 2. ИНДЕКС-1448) 700 34-26. р наа Зуд 4 хахсфиүүэ ссалж: - ? т ш-- т Эрхээч Ц. ДАШДОНДОВ Өөрсдөө бид ард түмэн! Навчинд туйасан шүүд- рийн ус шиг Сэтгэл минь ариун Наранд тэмүүлсэн хүслийн дээдээр Зүтгэл минь шулуун Тэргэл саран дээр түүдэг галаа Бид ноцооно Тэнгэрийн одонд бүрээн дуугаа Бид сопсгоно Баярт ирээдүй Бид бол пионер! Ирэх цагийн алдар Ирээдүйн их ард түмэн! Ургах нарны сацрагийг атган авч Тугаа цацаглаад, Ч Улаан галын дөлийг таслан. | 4 авч Хүзүүндээ зангидаад Алтан бүрээний шинган дуугаар 17Кигдрэн жагссап Алаг. бөмбөрийн жигдхэн цохилтоор Яралзан алхсан ? Багачуудын арми-- Бид бол пионер! Өргөн түмний үрс, Өөрсдөө бид ард түмэл” »-12,567891011 “13845018910 П мтллээь» яд ! ын, 10» Хонь МХЗЭ-ИЙН ХУШ ИХ ХУРАЛ ТАВДУГААР САРЫН | МЭ | 11 ! | ! 1 д| 40 дэх жилдээ Өө 1-2 Эна2 Зөвлөлт-Монголын иай- рамдлын нийгэмлэг (3М! НН) байгуулагдсаны 25 жилийн ой болж байна. Энэ ойг тохиолдуулан тус нийгэмлэгийг Зөглөлт-Мон- толын ард түмний ах дүү- тийн найрамдал, бүх та- лын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэн бэхжүүлэх үйл | хэрэгт оруулж байгаа их хувь нэмрийг нь өндрөөр сэх БНМАУ-ын Ардын Хурлын | Тэргүүлэгч- бдийн зарлигаар Сүхбаата- Т тын одонгоор саяхан шаг- | | налаа. Мөн Зөвлөлт-Монголын | найрамдлын нийгэмлэг бай» | гуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан Гадаад орнуудтай найрамдал, соё- 1: лоор харилцах зөвлөлтийн 1 | инїїгэмлэгүүдийн холбооны 1 | тэргүүлэгчдийн дарга нө- | | хөр 3. М. ЮИруглова, Зөв- | дөлт-Монголын | найрамд- 1 лын нийгэмлэгийн Төв за- | хиргааны “дарга нөхөр В. 1 /В. Горбатно нарт Монпго- ! лын өнх тайван, найрамд- ї! “лын байгууллагуудын хол- 1! боопы гүйцэтгэх хорооны 1! дарга. Н. Лупсанчүлтэм, 11 | Монгол-Зөвлөлтийлп. най- ! | рамдлын: нийгэмлэгийн Төв Зовлөлийн дарга Д. Гом- болсаа шар баярын бичиг явуулав. ын бичигт өгүүлэх- ЗМНН-ийн бүх ги- 1 ) Н й 1 в йл дээ, | шүүн, ндэвхтэпүүд болоп ! диналс алкИНЛЖ 11с1ЫГэ Өижь ИХ ХУРЛЫН Т Д НЭЭГДЭНЭ. 26-НД УЛААНБААТАР ХОТНОО БНМАУ-ЫН АРДЫН 1863) ө инь нийгэмлэг та нөхдөд тус байгуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан чин сэт- гэлийн халуун баяр хүр- гэс гээд| МЗНН-ийн гишүүд идэвхтэнүүд, БНМАУ-ын олон нийт, бүх хөдөлмөр- чин, дэлхийн хөдөлмөрч- дийн их багш В. И.Лепин, манай нам, ардын-төрийг үүсгэн байгуулагч Д.Сүх- баатар нарын үндэслэсэн Монигол-Зөвлөлтийн эвдэрш- | гүй найрамдал пь бүхсо- рилт шалгалтыг тууллс ма- най ах дүү ард түмнүүдийн хамтын тэмцэл, хөдөлмө- реөр хатуужин бэхжиснийг баяр бахдалтайгаар тэм-( дэглэж байна. МАХН, ЗХУНН-ын байн- гын анхаарал, халамжийн үрээр монгол, зөвлөлтийн ард түмнүүдийн ленинч тайрамдал, ангийн холбоо, бүх талын хамтын ажилла. гаа хэлбэрэлтгүй хөгжин гүнзгийрч, шинэ агуулга, хэлбэрээр балжнж байна гэжээ, . . . Монголын. өсвөр үе М НН-ийн 25 шилийн ойдха- луун баяр хүргэж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: Зовлөлт- Мопголын Найрамдлын Нийгэмлэгийн Тов Фахир-| гааны дарга, ЗХУ-ын. хо- шой баатар, БНМАУ-ын баатар, ЗСБНХУ-ын санс- рын инсэгч 8В. Горбатко өсвөрийн | Сүхбаатарчууд- тай хамт, 1903 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 21. Хагас хаагдсан хаалга- ны цаанаас хүүхдүүдийн байн байн шпир хийтэл ИНЭЭХ НЬ ХОНГИЛД ТОДХОН сонсогдоно. «Сонирхолтой, | сайхан хичээл явагдаж байна даа» гэжс тэр инээдийг сонссон хүмүүс өөрийн эрхгүй бод- но, Би ч тийпхүү бодож явлаа, Жижүүр сурагч мө- нөөх хаалганы дэргэд на- майг дагуулш очоод: -- Таны уулзах охин чинь энд бий. Уулзалт хийж байгаа гэж хэлээд эргэж одлоо. Гараа гозолзуулан дөлзөх” бяцхан хөвгүүд, охид хаалганы завсраар харагдана. Тэдний өмнө сурагчийн дүрэмт хувцсаа цэвэрхэн өмсөж, энгэртээ МХЗЭ-ийн гишүүний тэмдэг зүүсэн нэгэн охип инээмсэг- лэн зогсоно. Охиныг Тун- галаг гэнэ. Нийслэлийн 10 жилийг 14 дүгээр сургуулийн 8- ын «Вэ» ангийн сурагч: Онц сурлагатан. Сурлага, хөдөлмөрөөрөө тэргүүний энэ загчтайгээ уулзахаар гуравдугаар ан- гийнхай түүнийг урьжээ. Туцпгалаг хамгийн захад суусан (тар бусдаасаа илүү өндөлаож байв) блцхан хүүг босголоо, -- Эгч эз. Та «Магнаг үсэгтай туг» годэг дуугаа дуулаад өгөөч! Бусад “нь. «Нээрэн, эгч ээ! Та дуул л даа» гэкам амандаа шуугилдлаа. Туи- галаг цонх руу харш, инээмсэглэснээ. хоолойгоо аасав, хүүхдүүд Ч памгүм боллоо. -- " ():5 ”7тЭ МХЗЭИЙН ХУШ ИХ ХУРЛЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧ ө БЯМБА ө ҮНЭ 10 мөнгө Магиаг үсэгтэй тугийг “Магнай дээрээ / мандуулсан юм аа й хө, хӨ.. Охин тун ч эялэгхэн дуу- лах ажээ. Түүнийг дуулж дуустал хүүхдүүд ер чимээ гаргасангүй. - Би энэ дууг бүр жаахан, 6 настайдаа най- зуудтайгаа дуулдаг байсан юм, Бид «пионер» болж тоглоод жижигхїн дарцаг гартаа барин энэ дуугдуу- лан жагсдаг байлаа гэж Тунгалаг ярив. - Эгч ээ. Та юунд хам- гийн дуртай вэ? (эжхам- гийн урд захын ширээнээс жаахан охин асуулаа. Би пионерийн жаг- саалд дуртай. Гал улаан туг намируулсан пионе- рийп жагсаалд дуртай... гэн Тунгалаг түүнд ха- риуллаа. Уулзалт тарсны дараа Тунгалаг бид хоёр «Пионе- рийн танхимэ-д-уулзлаа- Т. Тунгалаг нийслэлийн 14 дүгээр бүлгэмийн зсөв- лөлийн даргаар ажилладаг ансээ. -- Пиоперийн ажил хийх тун ч сайхан. Өдөр бүр л шинэ, сонин ажил биднийг хүлээж байдаг юм. Тэгээд ч “энэ жил МХЗЭ-ийн ХҮШ их хурал, Мопголын пионерийн «Залгамжлагч» У чуулган болох гэж байна. Манай сургуулийн ХЗЭ- ийн гишүүд, пионерүүд сурлага, ходолмөр, урлаг, спорт, олон нийтийн ажлын онцгой амжилтаар их ху- рал, чуулгандаа бэлэг бие рихаар шамдан байна гэж Тунгалаг ярилаа. Тэр 31 улирал дараалац онцсайн дүнтэй суралцжээ. Манай Тунгалаг Ч бүх л талаараа дүү нар, найз нөхөддөө үлгэр Дуут риал үзүүлдэг охин доо, Бүлгэм, бүлгийн ажлыг 30- хиоц байгуул, удирдах талаар их туршлагатай гэн тус сургуулийн пионерийн ахлах удирдагч Ц.Шархүү ярьсан юм. Сурлага, хөдөлмөрөөч рөө тэргүүний энэ охиньш Улаанбаатар хотын | ХЗЭн ийн хорооны бага хурлаас МХЗЭ-ийн ХУШ-их хуз ралд төлөөлөгчаөр сонго” жээ. ! -- Тувгалаг ав! Чилямар мэргэжилтэй болох гэ?гэй би түүнээс асуулаа. - Пионерийн удирдагч болио. Би бүр бага байхаа» саа пионер болж тоглож, пиоперийп гал улаан. бүч зүүхийг мөрөөддөг байсан. юм. Ёр нь пионерүүдтэй ажиллана гэдэг нь миний бүх насты хүсэл гэлсТун- талаг ярьсан юм. Т. ДАВААДОРЖ т МХЗЭ-ийн ХУЙ! -их. хурлын то лоологч Т. Тунгалаг, ! ї ! ! : тээ--э-э---- Ё Урьхан хаврын салхины алсаар улаан бүчээ иамн- руулан ялаа сурагчдыг ха- рахад хэний боловч сзтгал баясмаар. Алаг бөмбөрийн цохилтоор жигдран жагсаад алхалж яваа пиоперүүд бол Ховд аймгийн Зэрэг су- мын дунд сургуулийн 5- ын «В» бүлгийн хамт олон ажээ. Бүлгийн дарга Б. Энхцэцэгээс, -- Танай бүлэг хаа хү- рэх вэ? гэвэл -- Шїеєф байгууллага -- дүү нартаа туслахаар явн байна гэлээ. Цэцэрлэгийн бяцхан ДҮҮ нар нь ихл. баярхбөртэй “угтацгаалаа. -- Энхээ агч зэ! Өнөөдөр бїїдэнд юу заах пэ? Тана- рын. зааж өгсөн дуу бүжиг тоглоом, шүлгийг бүгдийг сурчихсан гэж тэд ам аман- даа Шшуугилдана, Би тэд- ний ярианд оролцоп -- Та тар тун сайн хүүхдүүд байна. Танай шеф бүлгийн ах эгч нарчинь та нарт үргэлж ириг тусалдаг УУ? гэвэл, - -- Тийм ээ 7 хоногийн тав дахь өдөр бүр ирдэг, Бид нар энэ өдөр хурдан болоосой гэж тэсч ядан хүлээдэг гацгээр. Цэцэрлэгийн хүүхдүүд- » Өсбөйшн Баян-Өлгий: аїїмгийн Дэ- лүүн сумын дунд сургуу- лийн дэргэд олоп хүн цуг: ларчээ. Жигдхэн хугцас- лаж пионерийн улаан бүч намируулсан дугуйтай су- рагчид үзэгдэнэ. Энэ бол малчны суурьт очиж ухуул- га хийж туслалцаа үзүү- лэх аялалд бэлэн болоод байгаа дугуйчин пиоперүүд юм. Аялалд 4-7 дугаар ангийн 15 пионероролцож сурталчлах хэсэг, сурваля- лах хэсэг, урлагийн хэсэг гээн гурвай хэсэгт хуваагд- сан байна. Дорноговь аймгийн Хөвс- гөл сумын 8 шшилийпсур- гуулийн дэргэд «Нараа бая- сан угтья» нэртэй хүүхэл- ДЭЙН хамтлаг ажилладаг. Энэ бол аймагтаа төдийгүй улсын хүүхэлдэйн театрын орон нутаг дахь сайп дурын анхны хамтлагийт нэг юм. 1981 онд 10 жилийн » Ойн тайлан тоглолт хийсэн хан нар аиилладлг. Хамт- лагийнхан С. Михалновын «Гахайн гурван торой»,До- жоодоршийн «Маргаан», зэрэг олон уран бүтээлийг хөдөлмөрчиддөө оргөп ба- рнлаа. Энэ хамтлагийн бү- рэлдэхүүнд монголын пио- нер сурагчдын урлагийн алтан медальт су- " рагч Д. орцэцэг. мөп- тэй ярилцаж байтал удсан ч үгүй хашаанд хөрөөн дуу цангиналаа. 5-ын «В» ангийн хамт олны «Хө- рвен дуу» операци дуу- саж бүлгийн дарга, «Юмх- иаар юм хийх» хөдөлгөөн өрнүүлж хийсэн хүүхэл- дэй, машин, эвлүүлдэг тог- лоомоо бяцхан дүү нартза бэлэглэжээ. Дараа нь тус бүлгийн ажил сургууль дээрээ боллоо. Яаран оч- вол «Д. Ганболдын нэрэм- жит» гэсэн ширээ нүднээ туслаа. -.Манай багшийн багшаа Манлай Ленин багшаа... гэж дуулж байсан ахлах бүлгийн 3. Чинбат тэрши- рээнд очин: суулаа. -с- Чиний-энэ сууж, бай- гаа..ширээ ямар учиртай ом бэ? гавэл Тэрээр, -- Нэгдлийн 500 гаруй ямааг хариулж яваад гэнэ- тийн цасан шуурганд амь эрсэдсэн «Шударга жу. рам», «Сайн үйлс бүтээс- НИЙ төлөө» медальт сурагч Д. Ганболдын нэрэмжит ширээ. Манай шеф ахэгч нарын анги энэ сайп үйлс- тан пионер ахын изрэм- жит болох юм байхгүй юу гэлээ. Пионерийн ахлах уднр- дагч П. ДАШГЭЛЭГ дугуйчид | Пионерүүд: сумын тө- воос 10: км замд байгаа малчин Сагдолдан гуайн суурьт «очлоо. Сурагчид суурийн: орчинд цэварлэ- гээ хийж, төлийн пүнзний хөрзөнг ховхлон . хураав. Зарим нь төл тэжээв. Да- раа нь суурийн малчдад ухуулга ярна хийл, ион- церт тоглолоо. | Сурвалтг- лах хэсгийн пиоперүүд суу- рийп төл бойжилтын Яяв- цаас сурвалшилж малчид ппиоперүүдэд плархийлэв: талархал лагт элсүүлдэг. гийн уран сайхны удир- даач 9. Баярсайхан. т- Манай хамтлаг энэ жил аймгийн төв болон сум- даараялан 14 удаатоглолт хийж. 10 мянга шахам хүнд үйлчиллээ. Бидэнд ул- сын хүүхэлдэйн театрын хамт олоп, түүний дотор Л. Чимэддорж, Б. Рагчаа нарын - зэрэг мэргэжилтэн ах, эгч пар минь гүй тус- лалцаа үзүүлсэн. Бидтог- лолтоо сургуулийп өмнөх насны, сургуулийн, насанд хүрэгчдийн гэсэн тусгай хөтөлбөрөөр явуулдаг.Сая- хан хамтлагаараа олоп ул- сын пионерийн «Найраи- Дал» зусланд амрах урил- гаар шагиагдлаа гэм яри- лал. Ходөөгийп сургуулийн дэргэд байгуулагдсап «На- раа баясан угтья» хүүхэл- дэйп хамтлаг пиопер су- рагчдын чөлөөт цагийг үр ашигтай өнгөрүүлэхэд ту- салж, олон нийтийн ажилд тэднийг идэвхтай оролцуу- лан, апьяас чалварыг НЬ хөгжүүлэн, хүүхдийн гоо зүйн хүмүүжилд зохих үр полоо үзүүлж байил. «Ялалт» соницы харпуц- лаглтлй малчин бичгийн | “ дарга У. БАТСУХ | Хамтла- уралдаанд найман удаа шалгарч, аймагтаа хошуу» чилж явна. ЗУРАГ ДЭЭР: (Зүүнга- раас) лах удирдагч Б. Бадамсү- рэн, сурагч В. Гантөмөр нар. Б. ГАНБАТЫН авсан гэрэл зураг нар. С, БОДООШИЛЙН авсан гэрэл зураг (СУРВАЛЖЛАГА) » Налайк хотын хоёрдугаар арван жилийн сургуулийн өмнө хоёр охин пїзгэн зүй- лийн тухай ярилцажс зогсо- но. -- Танай ангийн Энх» чимэг хаачла вэ? -- Чи мэдээгүй юм уу? Сургууль, район, хотын шатрын аварга боли, одоо Хэнтий аймагт бүсийн тэм- цэв д оролцохоор балтгал хийн байгаа. шүү дээ. Тийм байх ал. Энхчи- мэгээзс би нэг удад сонц сурахад чинь энэ олон тэм- цээн, эцэс тогсголгүй бэлт- гэл сургууль саад болдог- гүй юм уу?» гэж асуусан юм. Гэтал тар: «Харип ч тус болдог. Шатар -- хү- НИЙ ухаан тэлж, алпиалд тэлчаэртэй, ул суурьтай хандахад тусалдаг сайхан спарт шүү» гэнс хэлсэн юм, Түүнээс хойш шатар су- рахсап гэн бодох боллоо. Эпхчимэгээс | гуйпад тус- лах болов уу! -- Туслалгүй яах вэ? Чи харш л байгаарай дур- тай зөпшөөрнө, Би л болж: ШАТАРЧИН ОХИН байвал бусад нь хамаагүй гэж боддог зарим нэг хүү- хэд байдаг шүү дээ. Манай Энхаэ ч тийм хүн бийг шүү. Уншин мэдсэн шинэ сар- гэг юу л байна түүнээ пайз НӨХӨД. хамт олондоо зал» сургахсан гэж явдаг бус- дад дууриалтай тэргүүний сурагчийн нэг. Найз нөхрөөрөө бахарх- сап эпэ хоёр охипы яриа. ШИГ ЧИН сэтгэлийн үгийг Налайх хотын 10 шилийн 1 дунд сургуулийн Өгийн ч«В» авгийпхны хэнээс нь ч сопсч болно. Сургууль хамт олимхоо хүндэтгэл хайрыг булаасан Д. Энхчимэг гэдэг энэ. охиигт той уулзахад: ., Би 9 жил дараалан онц сурч байна. Эпэ бол эрдэмтэн багш хамт олон, нийз похдийн маань ач тус ган: боддог. Ер нь хүнд хийе бүтээе гэсэн ЧИН Са- наа байпад болохгүй юм гэж үгүй. Онц сурахын тулд эрхэмлэх пэг гол зүйл бол хичээл дээр, багшийн тайлбарлаж байх тэр үед бүхий л анхаарлаа төплө- хүтлэн чаддаг байх хэрэг- тэй. Би шатрын спортоор 3 жил хичээллэж байна. На- майг 7 дуглар ангид сурч байхад лан минь шатар заан: өгсөн, Одоо бүсийн тэмцээнд бэлтгэл: “байна. Энэ бол анги, хамт олон, сургууль, цаашилбал то- рөлх хотынхоо нэрийп өм- нөөс тоглох учир миний хувьд хүндтэй бөгөөд ха- рнуцлагатай үүрэг гэн би бодояс байна гэлс ярий: -- Ирээдүйн тухай чи ний бодол? гэж асуухад: -- Юуны өмнө 10 ДУ” гаар ангиа онц төгсөхла- лал. Үүний дараа ажилчин болно. Сайн ажилчин болно гэж боддог. Ер нь альнэг үйлдвэрт ансиллана, сайн ажилланс байгаад хэдан нєи- лийл дараа их, дээд сур- гуульд орис болио Энэ бол миний ирээдүйн тухай бодол гээд даруухан инээмсэглэлээ. Сурч мэдэ- хийп их хүсэл өвөрлосог эпз охины ашинл амьдра- лын зам өөдрөг байпа Б. ГАНТӨМӨР (МУИС-ийн оюутай) “сэдвээ нөхөн ойлгож авах зэргээр хичээллэж эхэллээ. Дунд алч байсан алгебрь, геометрийн Хи. чзэлд бараг анх улаа онц дүн авсанд урамшиж, сэтгэл сэргэ- сан їюм гэ тэр ярилаа. -- Үнэндээ дунд сурдаг хүүх- дүүд цоөлгүй байдаг. Тэд огуп ухаан, сотгахүйгаэр бусдаас дут- сацаас бүс, гагцхүү суртя, мэ- Дье тэсэн чин сэтгэлийн хүсэл, сонирхол, идэвх чармайлт үгүй, бүх бололцоопоо дайчилдаггүй учраас пэг ангийн доторхи су- ЭС зарнм инь дүнд сурдаг тэн Т.Цандмаа охип лрьж байна, МАХН-ын Төв Хорооны срөн- хий парийн бичгийн дарга, БЇЇ МАУ-ын Ардын Их Хурлын Тар- гүүлэгчдийн дарга Ю, үн нүй олон улсын пионерийн «Найрам- дал» лагерьт ирц амарч байгаа пионер сурагчдын төлөологчид- тэ ууллан: хэлсэн үгэидээ «Нат, засгийнхаа анхаарал хайр халамжийн хариуд мапай пионер сурагч бүр эрдэм номдоо сайп сурч тал бүрийн мэдлэгтэй, хо- дөлмөрч хпчээнгүй, үнэнч шу- хатуулшлтай, үй тэгш хү- той иргэп болохын то- лөө дээд зэргээр чармайх хэрэг- тэй, Ялангуяд ХЭЭ илд сурагч бүр онцсайн, сайп сур- лагын дүн үзүүлбэл зохино» гэсэн. билээ. ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Цэг ангид тохой нийлүүлэй сууж, адил программт хлчээлийг, нэг баг » шаар заалгаж байж би ялгаад онцсайт, сайп сурч чадахгүй бай- на гэсэн асуулт оороо оортөо тапиад харпнул! Нийслэлийн 02 дугаар сур- гуулийн багш. С.ШААЗАН Тїйїйслэлийн 8 шилийн долду- цэс сургуулайн багш, сурагчид Э-ийн ХУШ ик хурлыг уг- таж районы өргүүл сургууль болох зорилтоо биелүүлж, 8 шилийн сургуулиудын хэмжээч гээр пвагдсан уралдаанд шалгар- лаа, ЗУРАГ ДЭЭР: --8-ын «Б» ангийн онц сурлагатан Д. Бур- таа, Д, Майра, Б. Алтанчимэг иа| Р, 5-ын «Бө» ангийн сурагч Д. Эрданзбат 17 улирал дараа- лан онц суралцаж 0 онц сур- -- 17-гийц «А» ангийн лагатан. Б. Оюун-Эрдэнэ, Монхбат нар, М.ДАШБАЛБАРЫН апсан гэрэл зураг " Дунд сурах “ райхан бишээ! зядмаа охия сайп сурч эхэл- Эм Одор ирэх бүр л түүний й н чанар эрс сайжирлаа. : їр тэг, хоёрдугаар улирлаар д үгаар улирлалр сайн рөхцжээ. » Цайдмаатай уул» 72 ааж ярилцахад: алгейрь, геометр, фи- 1 зик гэх мэтийн ХЭД Хэдэн | ХН- чээЛД ДҮНД авч ЯЛаНГуяа гсо- ! метр, алгейрийн хичээлийг иэг л ойлгохгүй, сонирхол, идэвхгүй, гэрийн даалгаврыг алдаг оног хийдэг зарим үед хүүхдийн бод- соныг Ч хууллаг байлаа, Ганч би «Эдгээр хичээлийг ойлгох ёстой» гэж обртоо хлтуу Чпаардлага. тавьсан. юм. Тэгээд онц сурлагатан Д. Цагаолмиатай хамтарч хичээлэл давтах, даал- гавраа хийх, сурах бичиг ашиг- АХ, мэдэхгүй хоцорч байсан сюэ- т--стосстгтууттт Жэн 52 е - Манай сонины 1982 оны М»/39 дугаарт Стахпсын ?ч (Дун ногооны) тухай олгоц огүүлэл нийтлэгдсэн би ф | лээ. Үүлтай холбогдуулл: хот ходоөгийн олоп уншигч ?Ч даас тавьсан йсуултад хөдөө аж ахуйн мэргэжилтний . өгсөн хариултыг нийтэлж байиа. - ---Ф ө-- ?Ч Стахис (Дун тпогоо)/пы лийц ногоо, түүний дотор ф талаар майай”орны хот, хө. ховор тариалагдан байгаа . : га гэуй ҮҮНЭЛРЛ : ї Ни ! : богийн олон айлуучууд, | лунлогоо, иштэй салат ко-” ТИиЙП” Хайд нь туршлагын, гамлыг хамтад нь устгана. ёстой: Намар ёсдүгаар са- ф Л Ч УУчу г о "Ч пионер, сурагчид ихэд со риандр, булцуут гич, гор амьтны артерийн “судаснкї !ЦсиЙН. гуравдугаар -удаа- рын сүүлч, арзчидугаар ра- . ип хож олбцц тооны асуулт чица кон тодиайп (иштэй даралт Ууру улах ба саха- ГИЙН хөр сний синрүүл эЛ- рын эр хөрсний (21714111 ” «Пионерийн үнэн» сопины хор майлиа) стеблепой -Рып днабет гэдэг омчлахэд ТИЙГ ЭГНЭЭ битү үрэхээс өм- хэсэг бага зэрэг шөнөдөө редакцид ирүүлснийг 111 уиг с ерсй гогд (лук ДушисС түлдэг тэн урхуут овчний үед, нө хийсэн банх эрэгтэй: хөлдөн, одөрт гэсэх үе: эр 6 ) шин танилцлаа. Эпэ ч зүй Т ёст хэрэг. Учир нь эх ор- ф їмхоо ургамлын байлгийг ф ашиглах. хүнсний тогооиА4 Ф шинэ шинэ төрөл зүйлийг Ф бий болгон түүнийг үр- Ф шүүлж арвишуулан ургам- И) зэрэг ногоо сүүлийн цуснаас чихэр ялгаруулан жилдгулам ховордолс ирсэн. гаргахад сайн-нөлөөтэй 00- байна: Ерииманай оронд “ЛОх нь потлогдлоо, Дупи0- ховортаригдаж байгаа но- Тооид өөр бусад талын чу- тоог, йфихон манай мэргэ- Хял-зүйл байгаа боловч үү- шилтэй, /эрдэмтэд сонирхоод БН одоо хэлэхэд эрт бай- а Усалгааг бол ургалтын ху: хураалтыг хийна. Ургац ху- гацааны тэргүүн хагаст 8- раа авахад, бутыг хүрлээр зас доошгүй усалж Өгөх ба. ухан: шороог сэгсрон. уна- со рдугаар үед нэгоэнт-инш сан ба үндсэнд байгаа бул- павч нь томорч гүйцсэн бол. цууг түүн авна. Эпэ бол хөрсний чийгийн.байдлаас хүпд аллл бөгөөд анхаарал оолж зогсоогүй, гадаад орны эр- : : 5 услах, всэхийг газар нх шаардана Харэр хүраалг Ф лын шийэ шинэ сорт бий дэмтэд ихэд сонирхох бол- Дуп: цогооны тапаарын. дээр нь шийдвэрлэнэ. байгаа газар дээрээ да иц, . , ЗҮЙ ёс 4 булцуу! бол- 4,0--4,0 гр Дун ногооны ургалтын 3 Т ЭХГҮЛ бол болгон өзэмшиж, түүний лоо. Энэ иь ч зүй ёсны хэ ) р у г ургалт дахин шалган: үзэхгүй бол е. нөөцийг нэмэгдүүлэхэд та рэг. Тус орпы нутагшсан Хөйндлөц огтлолоороо 1,5 (вегетацын) хугацаа 120-- ихээхэн-булцуу хаягдахад - э бие оролцох бстой,.. могооны ургамал физиоло- 1:8 см, урт нь 2,5:--48,0: 130 хоног байдаг боловч хүрнэ - бүгд гар бие оролц СТ! ур 2 ф гийн хуцьд эрс. тэс цаг уурт. СМ. ба хамгийн хүнд бул- манай орны 78--90 хоно- Хураан авсан. ургацыг . Стахис бол үнэхээр угай зохицсон, ургалтын хугацаа. ЦУуны нэг ширхагнь 8-- гийн хүйтрэлтгүй хугацаа- талбай дээр тар дор иь. 24 со8лур: 1 ногоо ) Ул 8-0 “богино, өвчин хорлогчдод (10 гр хүрнэ тай нөхцөлд муугүй ургац гүрэнд авах хэсгийг ялган ? Г аан» » 2 2 Э өгдөг. байна тусгай ям 1 ! ф тсыг 1210 11:1:71) тэсвэртэй байдгаараа шинэ Дуп ногоог үржил шим. Өгд усга мар изг-ї йг баатарт тариалж байсан бө» сорт гаргах сЄленцийн ажилд ашиглагддаг анхдагч үндсэн материал нь болдог юм. Иймээс нутагшсан бүх сайн, ус чийг хүрэлцээтэй, чийг барих чалал сайнтай, ялапгуяа яламаг (хөраөн)- ээр бордсон, (28--20 см) 1972-1973 онуудад бидний хийсэн судалгааны дүнгээс үзэхэд Дун иогоо- нь хүйтэнд тэсвэртэй, на- талбайп шороотой хольж хийгээд уг талбайд нь 50--60 см-ийп гүнд булж, тэр булсан газартаа шо- ф гоод, иамар булцууг хураан Ф аваад цэвэрлэн угласны да" раа сармистай цуунд дарж өвөл хүнсэнд хэрэглэдэг, төрлийн ногооны ургамлууд гүн хагалсан. талбайд та- мар орой болтол бут иь но- реог опоолис, үрээ хийсэн Элэ погоог 1975 онд хө- бол, манай улсын алтай рналах. нь “зүйтэй. Урьд гооноороо байдаг, 7 дугаар газраа тэмдэглэнэ. Энэ со- Д60 аж ахуйн ухааны ДОК- | фондод орох учир, ямар бо- Жил-иь сайн бордол, хог сарын сүүлч, наймдугаар римыг баримтлан хадгаллал тор, профессор П. Ф. Но. нопков Зөвлөлт Холбиил Ул- сад шавь нарын хамт дэл- ловч ногоог ургац их, бага өгдөг гэж ялгалгүй хайр- лан хамгаалах ба түүнийг ургамлаас цэпэрлэлг чадсан талбайг хавар 2х2 м (4м2) талбайтайгаар хайрцаглан сарын сүүлч, наймдугаар са- рын эхээр цэцгэлдэг боловч Дун. погооны ширхэг үрийг гэмтээлгүй хадгалж чадах р өгдөггүй ургамал юм. ба дараашил тарих цайд- төрүүлж тариалсан тухай, |урлгүүлн, халгалах аргыг засаад хайрцаг дотор мор даж ургацль нэгхавтгай. нартай болно. : та бүгд «Пнонсрийн үнэн» | сурах нь эх оройдоо шинэ хооронд 80--36 см, урга. Дөрвөлжин метр талбайгаас Одоогоор Улаашбаатар сониноос уншиж мөадсэн би: сорт гаргах ажилд биечлэн: мал хооронд 15-20 см 2.0--2.5 нг буюу 1-га-гаас, хотын ногооны комбинат, дээ: Энэ эрдэмтэн бол ма оролцож байна гэж үзэх хэ-. зайтайгаар хөрсний хүнд, 20--25 тони болно. Дуй залуу байгаль» ын, н- тай оронд ажиллаж байсан. рэгтэй юм. Энэ ажилд хөнгөнөөс болон б--8 см. ногоог мапай орны аль ч 99994990946449090027)44000440940944 5 : ахуйг хөгжүүлэх, үндэсний их хувь нэмэр оруулж ча- харин пиопер сурагчид та 1984 опоос эдгээр бай- эрдэмтдийг бэлтгэж өгөхөд | дах байна гай дөрвөлжин метр талбайд. Нарт. анхааруулах нэгэн гууллага, хот, хөдөөгийн их хувь нэмэр оруулсан хүн Стахис (Дун ногоо) бол. 35--40 гр таваарын бул- асуудал байла. Энэ. бол сургуулиудад бага багаар юм. Манай оронд тариалж нэг настай буугоод, зөвхөн цуу орно. Тарик хамгийн Усалгааны хугацааг зөв үржүүлэх үр тараах болол- байгал тогооны нэр төрөл | дун шиг хэлбэртэй булцуу- нь тийм ч цоон бус зөвхөн Улаанбаатарын районд: гэ- 30 шахам төрлийн ио- тариалж ирсэн ба та- тєхнологийн арга барилтай болн, тариалах нотооны нутагшсан кэлбэ- гала л 1 рүүд дсэн “байна. Энз цууны найрлагад шингэцэт хийж чадвал 10--12 хоно. Өсвэл тариад замбараа: НаХоилТаоггүл үОокеэ талаар 1958 --19тэоөонхүр нүүрс ус, 19,0 хувь, вв0т: гийн .дараа Дуп ногоо бү. ГҮЙ усалы: “хөрсийг огт бүгдийн сонирхсон асуул- Тал 04д нарын кийсэн шин-|.| дог бодис 1,5 хувь тус тус. рэп цухуйж гариа. Энэ үеэс. сийрүүлдэггүй. зэрэг поц тад хариу огох буюу бага , Судалгааны ажлаар байна. Дун нөгөөг хүисөйд мар хооропдын хөрсийг той дутагдал ихээр то. зэргийй үраар туслах бол- "мотлогдсон бөгөөд судалгаа- хэрэглэхээс-гадна, эрт дээр. аихиы. сийрүүлэлтээр 4-5 хнолддог билээ. Энэ бэл но. Харин та нар тарьсан ны дүн гарсан билээ. Гэвч үеэс зарим оронд сүрьеэ, см гүн хийж өгнө. Апхи муу зуршилд, ингэлш ажилла. чогоонд хийсац арчилгаа тогооны. тэр төрлийг олш- сатгэл мэдрэлийл элдэв опч:. сийрүүлэлтийг хийс!їэлс 25 Руулах ялангуяа нутагшсан С олон төрлийг шашинд улам олшруулан үр- пионер, сурагчид та бүхэп гаараа үржинэ. Дун ногоо нь 40--00 см өндөр бут- тай, дөрволжий иштэй үсэр- хэг, ажиг ягаан цэцэгтэй ургамал юм. Дун ногоо бу- сад ногооноос илү ү вамнн С агуулаад зогсохгүй бул- нийг апагаахад ашиглалгир» - жээ. Зөвлөлтөд бүх холбоо тын эмийц ургамал судла- гүнд нэг нэгээр иь суулга: на. Тарих норм бол Ї халт тохиромитой хугацаа бол 5 дугаар сарын 204 до- тор байх ёстой. Булцууг тарьи дуусмагц, тэр даруй хайрцгийг су гаар дүүртэл усална. Хэрэв тариалалтын ажлыг техно- лагийн. шалрдлагын дагуу хойш 83--4 хоногийн цараа. 3 дахь усалгааг заолон урс- галаар хийна.. Хоёрдугаар нутагт тарьж болох бөгөөд, тогтоон: хийх, хөрсийг сий- рүүлк хог ургамлыг устгах ажил юм. Манайд төрөл бү- рийц ногоог тарих санаа- чидга их байгаа боловч ху- гацаанд нь. технологийн шаардлагатай ажлыг хийл- гүй, зойхөн тариад хайх, мал бид боловсорч гүйцсэн ургац хаазаэл ч хураан апч чадахгүй. Ялангуяа дуц но- гоо бол булцуугаар нь да-- цад болон хувиараа сонир- хогчид үршүүлис байна. цоотой болио. Залуучууд, пионер су- рагчид аа! Та бүхэн Дун нө- гоо болон, бусад хопор та- ригдаж байгаа ногооны та- лаар сопирхсон асуудал байнал ХААД Сург, па агсан ургац, үзэгдэж, -ха- рагдсан тохиолдлууд, онц- гай ший, ургацын члгас 2 илэн талаар тодопсой бил лын. ашилнтутэд (Оиндиий усалгаар хийснээс хойш, раа, ил 54111 гэдэгт цайланс Сайиа Шїлах том сорилт бил- 1970 онд огсон Дзаэжинд хөрс эрдэрч хатсаны дараа тар ургуулан алсан бүлцуус Хөдөө Ажс Ахуйн Теэд “-0М длгарч байна. хийсэн. сулалгалгаар, бол мөр хоороцдын хөрсийг сүр гэл үйаиш, үрэнд тавих Сургуулийн тагшүйд ар- ярьсан шахам төр: дун ногооны усан ба спир- 5--8 см гүн хийж, хог ур, шаардлагыг хангасац байх ” дэмтэн М. дАПОЛИ 1 Фөөөө ФеФфгсФо4«ддалджАФААЖЛ за. ад аасаааааааааааёФФ649д0Ф0дфффоуфофд 9Ф9Ф9Ф9Ф.076.-2-..9Ф 9с-94/97Ф99ФФ9ФФФФФФФФ9ФФФФФ9Ф9ФФФЧ499Фф9Ф99Ф9ФФ9ФФФ9Ф9ФФ909ФФ9Ф -г20у-0722-290727ст202Ф99Ф9Ф29ФФЭФФф Ї 41 “сснадмид: | ХЭРЭВ БИ... Хэрэв би нар болчихвол Хэнийг илчээрээ ээх вэ? Гэртээ, өвчтэй хэвтэж 2 байгаа 2 Гэрлээ найзынхаа хөлийг л ! 1 . зэнэ : Халуун жин тавивч 1 бүлээцдэггүй , Хатингар жаахан хөлийг нь . : ээнэ ї Нараар эмчилж дулаацуулахгүй бол Найз минь хичээлдээ МӨД яв Гэнэт би нар болчихвол Гэрлээрээ өөр юуг ээх вэ? Цонхны янзан дээр тавиатай айгаа Цомирлогоо хумисан цэцгийг л зэнэ Хичиээн уславч ер дэлгэрдэггүй Хилэп зеөлөн дэлбээг нь ээнэ 1 Нараар ээж эмчлэхгүй бол с Найздаа барих цэцэг мьнь ургахгүй БЭ) Хул Булбарайхан наг нь хоцорч явснаа : таварцаглан унасанд Бусад нь түүнийг Т өргөж босгоод хөтлөн одов. «Хоцорсноо хөтөлж, унаспаа босгодог сайн жаалууд» гэж Хот айлынхан 17: Тэднийг хараад Баясан мишээв. ХЭН АВРАГА БОЛСОН БЭ? Асуулт, хариултын Уралдаан эхэлж Ангийнхап шуугилдав. --Цэцгийн юу нь Сайхан бэ гэж Цэдвээ асуув --Ээлж дараагаар Ярина шүү гэжс Энхээ сануулав. Хариулах цаг Эхэлснийг зарлаж Харанга цохив --Үнэрлэж суухад Үнэхээр сайхан гэж Үзмээ хэлэв --Бариад жагсахад Бахтай сайхан гэж Бадмаа хэлэв. --Харж байхад Хачин сайхан гэж Хандаа хэлэ --Настанд бэлэглэхэд Намбатай сайхан гэж Нараа хэлэв --Тарьж суулгахад Талтай сайхан гэж Талхай хэлэв --Арчилж ургуулах л Ай даа, сайхан гэж Алимаа хэлэв. Хариулах шаг НВДүнд Хэнтий аймгийн лөвийн хо жилийн сургуулийн 7-гийп ДААТН 2 «А» апгийн сурагч, сургуулийн бүжгийн аварга, урлагийн 5 ХВДагНЫН алтан медальт О. Нямхүү баяд бүжиг ё “(байна... Ё. үжиглэж 22220200 О.БОДООШИЙН авсал гэрэл зураг хх ра, Зэр БҮСЧ уу Д “Харанга цохив 38) 1 Тэвэр цэцгээр таагданрай! р хүүхдэд Тэрэлсэн шүлгийг минь ,Бэлэглээрэй! ҮЛЭЭЦГЭЭЕ, ҮЛЭЭЦГЭЭЕ! «Алаг бөмбүүлэй»-гийн аяыг зохиосон хөгжмийн зохиолч Г. Бнрваад 30- риулав. Хүүхдүүд зэ, найзууд аа! Хүрээд ирээрэй, цеөмверөө! Аймшигтай хар үүл Алтан нар руу айсуй Том бараан сүүдэр Тоглоомын талбай руу айсуй. Үлээцгээе, үлээцгээе. : хүүхдүүд вэ! Үүлийг хөөцгөөе, найзууд аа! Фү-Ффү--фү.. Ай даа, үлээгээрэй, үлээгээрэй Амтай бүхэл үлээггэрэй! Фү-фү--фү.. Булт дэлхийн хүүхдүүд ээ! Бушуулаарай, цуглаарай! Аймшигтай хар үүл Алтан нарыг хаах нь! Том бараап сүүдэр Тоглоомын талбайг нөмрөх нь! Хамаг дэлхийн багачууд аа! Хамтаараа үлээцгээе, үлээцгээе! Фү-ФҮ-ФҮ--ҮҮ--ҮҮ - Ай даа, үлээгээрэй, үлзэгээрэй! Амтай бүхэн үлээгээрэй! Фү-ФфҮ-ФҮ-ҮҮ-Үү 27:02: үс фҮг-үү- гүүг Үгийг Н. ПҮРЭВСҮРЭН Аяыг ММ. ХАТАНБААТАР ТӨРСӨН ӨДРИЙН БАЯРЫН ДУУ - Хад» да ., Зочны царайд баясал дүүрэн 5 Зоогийн ширээпл амттан бүрэн Золгол мэпллэлсан өлзийт өдөр Зол жаргал бялхан байна. Насан турш хайрлап дурсах Найзын тань сэтгэлд няр 3 мандлаа Нахиалж ургасан цэцгийн дэлбээнд Наадан цэнгэх хур буулаа Ариун сэтгэлийн баглаа цэцэг Алсын андаас баярын утас Алтан дэлхийд амьдарч яваа Аз жаргал бялхан ба Насан турш хайрлан дурсах Найзын тань сэтгэлд нар мандлаа Найраг шүлэг, дуу хөгжмөөр Наадан цэнгэх хур буулаа. Эрдмийн гэрэл гийсэн танхимд Ишилдэн өссөн зам өргөн Эх орпы ирзэдүйг салгах Итгэл төгс заяа өрпүүн Төө зайгүй үерхэц дассан Төрлөөс ялгаагүй дотно найздаа Түмэп жаргалын ерөөл дэ Түрлэг дуугаа ерген барья! 11 -Уушигтай бүхэн рэд! үлзэгзэрэй! Фү-ФүҮү-ФҮ-ҮҮ-ҮҮ - Сансрын тэртээд сарниулья Уйгагүй үлзэгээрэй, үлээгээ| Фү-фү-фү-үү--үү « Найраг дуу, дагуулна ЦЭРЭГ ЭРС ШИГ МОДОД Хангайн их тайгаас Хан уулын хөвчөөс Цэх шулуухан Цэвэр гоолигхой Цэрэг эрс шиг модод Гэв гэнэтхэн ачигдав Униарт ногоон ойгоос Уулын арын цармаас Эрс шулуухан Эгц гоолигхон эх шу! Цэрэг Ар, өв Цэрэг эрс шиг модод Ийнхүү дуулалдан сдов Эх орноо хамгаалагч Эр цэрэг шиг Эгц гоолиг модод Тийнхүү шуугилдан одов Амьдралын дайчилгаанд мордсон "АЙ түмэн моддоон Ар, еврийн хангай Цэцэгсээ дэвсэнхэн үдэв Үнэний дайчилгаанд Ч мордсон | Үй түмэн моддоон ! Үндэстэй, навчтай бүхэн Мөчрөөрөө далланхан үлдэв. 1988. (76 зє208 Ард түмэн шиг үдэв Эр цэрэг шиг Эгнэн жагссан. моддоон Униарт хөвч, тайга Улс орон шнг үдэв. Цэрэг эрс шиг Цэх шу модеаА. тгт-лэшсвэжчистсэгнгэсээжш007-78гЛсиЧШиЦЖЖТЫЛЛОИЦИШҮИН ) : 1 » 2 ыг БРсЭ 6 ЕЕРВ ТЭВЭ-суиэт скээ. СТ 122:1-22БЭ 1252 Госшсүсслс ээ эрэл | 027 Эрхлэгч д Сүхбаатарын нэрэмшит Улсыц хэвлэлийн помбинатад хэвлэв, ша. . Индекс-14140 Ц. ДАШДОНДОВ Г у4М01-2- Бин 123456739101112:1 ь, 1245878910 АХ 1 ЕТАЙ “Молгольаг пиоперийл халгаа тодорхой ярилцлаа. жчЛалгамжлагч» ҮҮ чуулганы Пнокерийн хоёр чуулганы төлөөлөгчид бид эх орпы л хооронд 24000 пионер өөрс “маргалайт трээдүйбүх хүү. дийн гол аедөлмөр болсон хэд, батачуудын зүрх сэтгэл, сурлагын чанарыг ахпулж, хайр хүндэтгэл, хүсэл бол) аван онцын эзэц» ТЙ ыял лыт илэрхийлэгч, ёорсдийн хамгийн хүмүүжүүлэ дагч ЛЫГ халүун баяр хүргэж: байна. Бид уудам ах ориыхоо ал- цэг булан бүрээе олоц мян. Чи сургуу Тв ерийн бүлгэм, бүлэг, са» прнмхоо тар хотдоо прж там, оасгийн Рлээл Хайрын билэт тэмдэг болсон. ОЛОН “улсын, плолс- рпйп «Найрамдал» дагсрьтай жЗалтамжлагч» У чуулганаа ийлээ. Бид-мпох ДОТНО | халамжлан гч, хүлдэт улир- Цэдэнбал дарга тандаа пиппер ёсны цогтой чуулгаяаас хоёш юу хийж, юу сурснаа дүгнэж, улмлар пазшид (чу- там юу хайх, юу сурах ту- гад хүрч 33940 ял р «Номьт сайн тохөр», 20 000 пиолЕр «Зялгэмж: үе» “аяты газшгайч, 900 гаруй бүлэг, бүлгам тэргүүний болол нэ- рэмжит хамт олон боллоо. Арвилан хэмнэлтийн аян, «Эх орпы яогоон гоёл». ду. вза, дуу, хөгжим, яруу найр- тийн баяр, тєле болоч зчиээ олимпияал, цэрэгспортын ч Дөл» тотлолт, «Зад утазгч» сперацт, «БаатарчууД (Сүх балтапыч ориоор» тоглоом аялал (зэрэг ажлын |потэ арта хэлбэрүүд пионерийн байгууллагуудын аясалд нэят- рүүля байна. Монголын пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулган мїш Чухал цаг үед болж өвтөр- эв. Чуулгал малнь сураг- Зуны дулаахал бороо орсон яийслад хотын гуламжалр Ццувах нвтобусиы рт цуваа. навс баяр зааргалтай бицхап хүүхлүүд тиолерийн гал улзан бүч, бэмболог, цэг Үлэр даллан: Энэ шар үүрд мөнх мяндаг! Тэпгар минь цэлмаг байг! Эвэс яннь ч үүрд монх байн: байг! Тэгээд би ч үүрд мёлх байл байг! гээ! дуулцгаана. Гудамж талбайгаар сзарчих тлїїслэл хотьлхов зо баясан инзэмсэг- лат, хүүхдүүд рүү гар дал- лан баяр хүргэнэ.Энэ хүүх дүүд ах орнихобо өнпөт булан бүрээс сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спорт, олон нийтийг авмслылг опцгой амшилтаар шалгарай улаан бүчтэний их баяр -- «Залгамтлагч» У Чуулганд оролцохоор призэ Саяхан хуралдсан МХЗЭлїл ХУШ их хурлын шийднарийг хэрэгжүүлэх их о ашило ах орон далар ид өрчөаг байгаа уед монголын пяонерийч яаЗалгамжлагчт У чутлгал болж! байгаа иь бүр ч оицлог үйл явдал юм. Чуулганы нээлтийн ашлл, авгаа. пургалугаар сарыл: 10) нд Монголын Уйлдварчинй » Эвлэлийн соёлын тов брдонд боллоо. Хурлын тэргүүлэгч, дийн байрны гүнд «Залгамж». дагч» У чуулгаты -тэмдгийг томоор зурж, наапа нь амьд цацгвэр чимэглэс3н тавцилл Б. И. Леяив, Д, Сүхбаатар яарын цээж баримлыг гүн хүндэтгэлтэй байрлууллаа. 15 цаг боллоо. Чуулганы тэргүүлэгчдийч байранд МА ХН-ын Тав Хорооны Улс те- рийп Толчооны гипгүүн, МА ХН-ын Төв Хорооны иаряйн бигтгайн аярга С. 2ала-Аз- шав, МАХН-ын Төв Хорос- шил Улс торийн Товчооны ги" шүүй, Улаанбаатар хотын на- мын хорооцы йгдүгээр Ч, рийн бичгийн дарга Н.Алташн- гарал, МАХН-ын Тав Хорос- ны яарийн бичгийп дарга Г. Адьяа, МХЗЭ-ийн Топ Хороо- ны тэгдүгаэр иарийп бичгийн дярга Л. Түдэв, БНМАУ-ын Ардын бололоролын Яамны сайд Ч. Сэрээтэр, БНМАУ- шч Хүүхдийн төлөө фюпдын "Төв гомиспын (дарга А. ЇЇ Цеденбал-Филатова, БНМАУ- ОХУ-ын баятар сачсрын нийн єэгч 18, Гүррагчаа пар болод чуулганы хүндэт 20чдыг орж ирэхэд төлөөлөгчид Суудлаа- Саа босч ёлгао ийжигнүүлэн таплои баяр хүргэж угтлаа. 12 бүрээчип ппонер «Бүт- Злэреэ сонсогтун!» дохиог өтөхөд чуулганы төлєөдөгч” дийн штабын ахлагч Ц.Арну наа, С. Гаптамар, Ц. Цэлдсү- ран, Д. Уилрав, Д. Алдархүү нар: --| Моптолын пиоперийн Үү чуулганы |тедеологчид дуулм бай! Зэрага! Номхон! " - (Малголын Пиолерийц «Золгамжлагч» У чуулганы нээлт» т 1 7 -- жөл-шстииж-шииоээшакыг чийр жилд болж байгаагаа раа бүрч онцлогтой юм. Хэд- хэл хокогийн вмнө. ЗЇХЛЭ-ийн ХҮ!!! ах хурлаас ппонерүү- ДЭД хандАйГ АахиВ Даалгавар өгснийг бид баяр хөөр, урам зорчгтой гүлэвж авлаа. Ачит намынхаа найдвар ах эвлэлийнхсэ захиа даал- гаврыг, биелүүлэхээр пионк- рийл бүх, шатны байгуулла. гааё таван жилд оослох аж» лын цогцолбор программ болсон «Залгамж үе» аяны шинэ удирдамжийг хэлэлцээ батлААд түүнийгээ биелүүлэх ажилд орлоо. Аль ч орны хүүлэд ачга лян эчхийг гүсчэ. Энх та!з- наас илүү зрхэм юм бидэнд үгүй. Энэхүү чин арчүв яая- ДюН хүсэл өрмэлзлаэ илэр хийлж орон бүхлий хүүхэд блгачуудад халдсан уриалта гарталаа. 1985 олд болох Д. Сүх- баатарын нэрэмжит МПБ-ын 60 жилийн түүхт оёг уттаж команд бтолд МХЗЭ-ийн х нарийн бичгийн дарга. ЭД Сухбатарын 7 нь. рэмжит МТ-ын Үөв” Зөкд: тийн дарга Ч. Цэрэндуламд чуулганы төлсөлөгчид бүрэй прслийг илтгэлээ. Монголын пиоиврийн «Зал: тамжлагч» У чуулганы үн: Дэт тэргүүлэгчээр | МАХИ» ын Төв Хорооны ерөнхий р рзйп бичгийн дарга, ВБИМАУ- ыд Ардын Их Хурлын тэр- гүүлэгчдийн дарга Юмжал- гийн Цэдэнбал тэргүүтэй МА ХН-ын Топ Хорооны Улсто- рийт товчоог сонгох саналыг Доршцоговы аймгийн |пиопе- рий байгууллагын төлөө- өгч, ОЕЧ сурлагатан пповер Д. Алдархүүг гаргахад те лөөлөгчид суудлаасаа босож удтал алга нижигнүүлэй та- шпүж, «Нам, эвлэл, пионер» гэсэн уриа хэтш халуун дот- во хүлээж взлаа. Пионерүүд хүндэт зочиддоо амьд баг лав цэцэг барив. --0Д Сүхбаатарын (нв рзмлатт монголыт пїснерийя байгууллагын, “Сүхбаатарын хошой одонт туг, Улалнбаа- тар” Дархан, Эрлэнэт 18 аймгийн гиснерийн байгуул лагын тугийг хүлээж авахад бэлтгэ! гэсэй Цоглог команд өгөхөд тодөвлөгчиД суудлал, сад багаж Ёслон сурлага, 3їр- Дэлмөрөөр тэргүүний пионер сурагчдын хүндэтгалтэйгээр мандуулан авч яваа тугуудыг хүлзээ, аван, Мөн «Далгамж- лагч» У туулгамы тугийгНа- сайх, Дориод, Хөвсгөл аймаг Эрдэнэт, Уллапбалтар хотын пионерийн байгууллагын та- ловлагч С. Горзлтула, Ц.Шү: ЦГ ВГОЛЫН ШИйН йн ЇИЖЛАН» 1 вэ! НО 1, 33 1988 ОНЫ ЗУРГАЛУГАЛРСАРЫН 15. о ЛХАГВА (оо ҮНЭ 10 МӨНГӨ “МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ ЕРӨНХИЙ НАРИЙН БИЧГИЙН ДАРГА, БНМАУ-ЫН АРДЫН ИХ ХУРЛЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧДИЙН ДАРГА, НӨХӨР ЮМЖААГИЙН ЦЭДЭНБАЛ ТАНАА арвид нї эрдэм мэдлэг, оЕШ Эдүгээ бяд үЕзхээр ёгээ- мэр хайр, ертєн халамжийн ДҮНД аз жаргал, баяр баяс- галантай өсен торчиж, сурч, балотсорч, түмүүжиж байна. Бид яам, засаг, эх броч, ар түмний ин» их ачийг ачаар тариулах ёстой. Үүхий тулд амжилттгай сайн сураллан, ашлгтай үйлс бүтээж, Бвьязс билтээ 6гсжүүлж, алмалаа хүндэтгэж , цаг ямагт, ЮМ болтойд писчр хүний ултэр Зуурнал үзүүлдш байх, хедєл мегч, арвич хянгач, нямбай МОНГОЛЫН ПНОНЕРИЙН «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» Ү ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧИД Улзэшбаатар ам. 1983 эг, Ч. У » М. дамбаяр, Х. 11122: ул 2г сахлын МХЗЭ-ийн Тев /Хорзопы чарийн бичгийн дарга. Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МП Бып Тав Завлалийн дарга Ч. Цэрэндулам монголын ппюмерийн. «Залгамжлагч» У чуулганыг тээж үг? халлаа Нөхөр Ч. Цэрэндулам хал сан үгэндээ: Молтолын сяс нерийн «Задгамжлагч» чуулталаас хойш 5 гөрч, Д. Сүхбаатарын нэрэх шят МПБыл түүх ссоншж вэ, шинэ хуудсаар баяз Энхрий хайрт ная. зас: эцэг Ёсны өгэөмжр нх хайр халамжийн ачаар Д Сүтба» тарын нэрэмжит МПБ төр, үзэл суртал, зохион байгуулалт, материаллаг баяатын хувьд бэхжиж, «сөр үеиРихний коммуятет хүзүүж дийп системд гүйцэтгэх үүрэг нь нхэд өслөө МАХН-ын ХҮЇЛ ях хүр лаас хүүхдл нд хүмүүжлийн ажлыг ниЯт нам. бүх ард түм- ух пнї үйлс болгон дэвшү МАХН-ын Тө» рссясос МПБ-ын үйл ажиллагааг улаы бололсронгуй болтох, пяонер сурагчдын дунд хиох хоммуяаст хүмүүжлибл ажлыг сайжруузах, мате- риаллаг баалыг нь бэхжүүлэх талаар программын ач хол- ботдолтой тогтоолууд гаргаж, Ардын боловсролын хууль баталж, 1903 оныг - чийн жил болгосон нь МПБ- ын ажлыг бүх талаар сайж- руулах, ПйолЕр сурагчлын сурлага хүзгүүгслайг улам дээшлүүлзхэл чухал вөлөө үзүүлж байна. Пиоаерийн хоёр чуулганы хооронд МАХН-ын Төв Хо- рооны ерөнхий ялрийн бит гийл дарга. БНМАУ-ын Ар дын Их Хурлын. тэргүүлэгч, дийн дарга, өсвөрийн үеийг халамаслайн хүмүүнгүүлэгч Ю. Цэдэнбалалс олон улсын пно- нєргїїн «Найрамдал» | лаге- рили нзалтийн цуглаан дээр халсан үг, пиоцерийп удир дагчлыч улсын | анхдугаар чуулгай, сурагчдын хөдвлмөр соёлын Улсын алхдугаар түулганд оролцагчлод болой манай орны вөсвэр үе, нийт лионер сурагчдад хайдах явуулсан илгээлтүүл НБ Ө0ВӨ. рийн” сүхбаатарчууд, тэдэв» тай , ажилладаг бүх хүмүү бийл сэтгал! түрхийг дотл- луудан Цаашид улам ихийг сурч, хийх урам зоригийг тпь. бадрааж өгсөн юм. Ю. Цэ дэнбал даргын | хэлстн үг, ирүүлсэн илгээлтүүдийн үзэл санааг” хэрэгжүүлэх ажил пирнерийн анхал шатны бай- гүуллага лээр ернөн: ТИПНЕ- рийц ёюлыэ) агуулга аргА халбэр, улам бүр боловсран- С.БОДООШИЙИН зшсап Үзрэл зураг, гуй болж байна. МАХ ХҮШ хх наар зоплон Язуулж. 4«Эсд дав: сахуу үечавхлий | хү хөзөлгөвж ержүү- зсүүдлэт бүх ВРЗО лэл соётч. боооёсоа, Оярсуя түнтий со болгох байдлыг кэзпгүүлье. ээүтээ шаврдлагзтай. агч БНМЛУ-ын Ардын Ил 8. сурагчлын бие вї оронч, туушлай гитержз- | Хурлыв зуулгалаар «БНАА ч шҮчүЭЭх Эс ГХЗЭ-ийнЙ ХҮШ их ХҮР: замирчллээ , зал санзанд шахан ос шиэсттрүүс221 гакк сүелфиххэй цэрэс- гүй үнтнчвэр сурч соёджиж. шахүүхээвэрээчЛэвнэ, ОЮ- эх орогч Загэхүч! яаэлслав. амьдрахаа (наран | огрийн чийт байгууллага БРО ору! болгож ТтэдЭиЙТ Г-52-4 ивзэст амаа. сүлДэЭТ ҮЛЧР (ввр (бүрийн “бүхий (2 үйл ссортын «Дал», «Шижхор» дагч Ю. Цэдэабал зарга | ажллсагааяы ульрдАЫЖ. СООтшсолиод (бүрэа хамууулсн Тандаа єсвєрчйч Сүхбаатар- | «Залгамжлагч» “ ЧУУШАКМ |орсиєр (бүр спортын (ямар чууд бад ёс төр, бияр баяс- | үзэл сакаа болж Сурлэгь Т” | эгэх тэрэл байн | эхэчшил дэлмвр, амьдрал ахуйд тогхлтх ёстой гэв МХЗЭ-ийн Тэж Хотоо үзэж єртө үлд 54 аэссл зохсв байгуулах х» Т. «Сур, сур бс.. дахи сурь уриав дср эрдэж нэд- эгийнц алнд гарч тєїхккийн болон гоо сайхты мэддхээ дэмшлүүлж. коммучнсы ба5- туулагчдын холорос хэлийг МАХН-ынхаа үйл хэггтйнл тєлвө шснтолын бүх пюзжр багачууд їэзхэд бэлтгэв! оны | зургадугаар сарын 12 жүүлж халууя эхо оронч, тууштай иєтерзацловалчлд 2. Намзас хэвшүүлсэл 209-0 болгоод хэт хэрэгжүүлэх кист 8. «Ппоаерийя бүхэг бүрт эрчихэсүү: ахлах ангийн сурагчийг удчр- загчахр ажилдуулья» хөдөл- яын «Залтаянж- 14 ахаах 2 тнгүн! / “үс рлийн нээ 773418 Еурчшчахт Сор УНЫ 34 ханүн Фу В,.сахилсв, | 2Р8У9 53 хэшэлхэри?т (тэргүүч туршлагыг |суалаа Зүй йн тас фьс - - -- Знгаачжллт | “Лшоэн сү? хэлзэлмжрийч |дэлгэрүүлэхэд Монголын хүмүүсайт хүчдэтгэдэг, мэ?- гэжлээ солтож чалдаг болго олж. эрүүл зах, вэжшарсалыт Ппокериби Байгууллата лал читлүүлэх хэрмэл. үс . » гэж їл ГийВыат 2-Этолт бүхэнд | ХҮЧГҮсүтлэх, пэсвер бүргтр МАХН-ын үйл хэргийн тэ- бвыл баяр баясгалантай. | таз ДүРтэй. юм бүтэх 08ВЬ- | лөв хэзээд бэлхэн байх даЛ- Х.Так-аг ? ЛЭЛТ | явстаа болж, мал саах. (тал чил таятарагтаа ямагт үзэняч боёзсутлах. євс Үадлэх 0(832- байн) МХЗЭнйн ХҮП| нх хсллтэж срсл сууцаа тог- хурал, Мозголын пионерийн шэох, гэр эх) ажлын дал» «Засгахжлагч» “ чуулганы ттгьт батиэт1а ЭОв - стєйдвэрийг нэр төртэй хэрэг. эхийг МХЗЭ-ийн Төв Хог роо Та бүхэнд үрталж байла. Манай ялалт амжилтыг зэригжууллн зохион байгуу лагч МАХИН-ын үйл харгий! төлзэ їатээд бэлхэн байгтуй! ТӨВ ХОРОО 1983 спы 68 дугаар сарын 10. мхзэ-ийн УлаашЗэгтэр хє. үчэа сай нош» бүтээлээ. Хэл сурах, хж- сон мэдлогээ 1мьд- х. олгоход ЁЭ ы-7 33. 3.41. ВЭ Мсчэкэ-х: Чэлэхиэт Мотгосын птискерийн 4Зал монгол архын бүшш бүжиг «Бид Артект! яв гамжлагч» У чуулганы зочид дэвж сопирхуудаа. тэлээлэгчдед зорлулсан хүн ХБДСач сурагч, (изз| затгэлайн яцєртыг шөхөр хоёр охин С. Ихэрцацог г! сург Ю. ЦахиМбал, ОМ. Батмянх, Ижилцэцэг нярын |төгөлдө| тэргүүтэй мавзА нам, зас хуураар хоршин тогдосанГ тийн удирдагчид болопс МХЗ ЧайновскийнН «Вяцхан | хун- Э-айн Төв Хорооны |шэгдү- гийн бүжиг мєн сургуулийн гээр нарийн бичгийн дарга сурагч Б. Баярмагиайн цар- Л. Түдэв, МХЗЭ-ийн Төв Хо. гил хөтжмийл тоглолт үзэгч: дэхэд чулзал байна. Хоёр чуулганы ронд 24990 пиолир сурла- гын чанараа ахзулж, 33940 хоо- с Ночьг захөр», 10009 - бинт Бтрэчөөсч 21 роспы нарийн бичгийн шарга дээс Фидөр үнэлзлт явдал. аяны га ЛЧ билжо сан нэр, албаны бусад хүмүүс Хүндэтгэлийн кокцертын Бонпертын «Пловерийн СҮҮЛЧийн хэсэгт Манай орны чуулган мчнь сайн байнауу» УРЛАГИЙН нэрт мастерууд бац гэсэн эхний хэсэгт пяонтрийв ХЗЧ дүү нартаа гортудсал дуу нэтдсэн найрал дуучид улсын ХУУРАА «Уллагайн мастє филормотийн симбонн най- РУУдхүүхзүүддээ» гаж иэрлэ. үзэж сонирхлоо. сацлон тэвдэглэл. Дараа нь МХЗЭ-йч Төз Хаорсоны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Л. Түдэз МХ ЗЭ ийн Тєв Хорооноос Монго- лын пионтрийн «Залгахж жаал, уурь 6 Їй: лс : Эөлдшийр ЧҮҮ, урь бүжгийн улсын лагч» Ү чуулганд ирүүлсэн Нанцүхлийс ААЭЭН хЧэн авэдемип театрын гоцлол дуу баярын бичгийг уншиж гар дуулж, ХБДСийп бүжгийн 034Ч, БНМАУ-ын ардын жү лав. р м-т мхазэ- л Дуу. анги, Монголын пионер су. ӨНГЧИН, МХАЗ-ийл нэрэх Тус чуустан дээр БНМА рагчдын ордны бүжгийн ду. ЖИТОо шагиалт Х. Уртнасая. Учыз Хүүхдийн төсөө (фон- дын Төв номиссын дарга А. 1... Цедепбал-Филатовл: үг хэлж дурсгалын зүйл гардуу- Ён гуйлайгийн сурагчид С. Сүк Улсын фнлормчоны гошлол баатарын дэглэлт «Маэргэ- ХУУЛаачЧ, зєтрадын дуулвач. жил бүхэл сайхан» бүжгүйг ДЫН Олон улсын уралдааны сэтгэл хөдлөм тоглож сонир Шагналт Х. Төмөрбаатар нэ хууллаа рын урлагийн шилдэг мэсїе- УБДС-ийн наїрэл цууны РУУД 8я дуугаа ергөн барьж алга, МРТУХны рхан хотын залуучуудын ав. ВНМАУ-ын Ардын боловс- ролып Яачны сайд Ч.Сэрээ- тэр, БНМАУ-ын Ардын- бо- хүүхдийн «Улзан бүхх сүүлд: тевтрн «Залуус» бүжгийн Довсролын Яамны баярын | | га, нийслэлийн 41 дүгээр ЧУУЛГылхаа «Товшууртэ- бичгийг тншиж дурсгалын зүйл га лав. Мєн ВНМАУ, ЗХУын баатар, сапсрын нисэгч 8. Гүррагчаа балр хүргэж үй халэл сурагттын «Залуус» бүжиг бүхнслэн Эпзгүү ковперт инь манай өсвөр үсийнхний урлагийн авьяас чадварын томоохоц улирдагчийл марш», «Пионе- Д Чуулгайдаа» Дуу, «НӨ-,.ї.с боллоо. БО шцоаын Ч пионерийн харлөлийц вальс», 2 гт 1| СВУЛУЫАг, илэн «чйалгамжлагч» чуулганд давп»- зарэт хөгжилт үл (8: ба ажилчин, малчин. сзхээтийй Ё Бэнан унаа цииновн Бгүс ба хүүхдүүд» гэ- « 13 » сан эвээ Увс, Ховд, айм- гийп дунд үлийн по, ивр С. Оулвай! Х. Зүшин, лан нар сурагч М. Гапболх, Ц. Болор Эрлэнэ нарын мо- рин туурын аядгуугд баруун МАНАЙ. СУРВАЛЖЛАГЧ 4. Багменх тэргүүтэй (яа- най нам, засгийн удирдагчид тус конпертойд оролцон тог, лосан пион"р сурагчидтай » тэдвйл баярхүргаж элэгсэг дотмо ярилцав. төлөөлөгчид, баатарчууд, цэ. эрлэгийн багачуудаас баяр хүргэй. Чуулганы нэзлтийн єжил- лагашты төгсгөлд Телаалаг- ЧИД, зочид Мппголын пионе- рийн дуут сүр жавхлан туудцгаалаа. Б.ЧУУЛГАН сарын (12. "Тэнгэрт бүртийх ч гүүлсгүй цалмаг, Олон улсыы | плонерийн «Найрамдал» логерийн гойм- сот хийцтэй байшингууд тут дардаг, урга явсзон, (вягө юйгийНн бөмбөлөгөөр аншмаг- оэгджээ. Үзжгэлэпт Ваянго лый уран байгаль, ёслолын хувцсаа өмсөн. гад) улаан бүчдэ намйруулсад пипикр сурагчид, бүхний сэтгэлийг баясгана, Тэд ах ориы ший тэлд 4 “дор үргалжллсэн чВЗалгамжлогч» чуулганы- хаа | хаалтын (амшдлагаанд оролцохоор цугаарчаа, «15 заг боллоо. Монгоп бї- рээнд «Бүгдээрээ солсогтуй». дохио цалгинаж, маршийн хүхэ аялгуу , өгшиглэлээ. АНГАгдвагтч дагерийн шу. жагсаалын төв талбаяд ЧЭашэнжийгчэ чуулганы толоөлогчид лралттад (алх- саар орж ирэв. Тєв талбайн ийдэр дээр тус зуулганы хүндот зочид МХЗЭ-ийн Төв Хорости нэг- БЧ тын, нарийн бичгийн дар- Түдэв, хХсоёрдугалр Ма- Тийн бичгийд дарга Д.Даш- дондоц, иарийн бичгийн дар- та “Ц.Буянтогтол, МХЗ2Э-1 ийн Топ Хароогы шионерибл ажлын зөвлөх А. Г. Зусв ца- рын зэрэг хүмүүс байраа зээлжээ. Муулгапы толсологчдийн штабын. ахлагч, пзонер Ч. Сайхалбилэг: -| Мошолын ппоперийи «Залгамшлагч» У чуулганы төлоелогчид дуулж бай! Д, » Сүхбаятарын нэрэмжит МПБ- ын Сүхбаатарын хошой одонт туг, Улавибаатар, Дархан, » Эрдэиэт хот, 18 аймгийд чїд- нєрийн бгайгууллагын тугийг хүлээзэс авлхад бэлтгэ! гэж момандлахад хөгжимд Ммзрш “ Эгшиглал, (даян Тугаа өндөрт ергесоц /тугйН 110» иерүүд нидрийш зүг сүр жавх дайтай алхам:рү15 прлээ. “р МХЭӨииИ Шон р орсоны Їйл Дарта, Ї БИШҮЙ Сүхбаатарын иэрэмяат МП5- 8 Төв Зөвлөлїїйд дарга Ч, “Царандулам мопголын пиопс- ү риїи « алгамжлагч» У чуул 5 раныг казж хэлэхдээ! -- Монголын пионерийн /ЁЕЗялгамжлагч» Ү чуулганы өдрүүдэд бид елгөрсєоц таван жилд сохибсон аястаа нэгтгачт үгнаж, ололт амжилт, тэр- үгүүций арта туршлагаа 28. рилцап” єслилцож, цаашдын лкилүүдини үйл ажиллагалчы зорилтуудыг дэпшүүллээ, Ои- төрсєи өдрүүдэд хуралдсан сектүүдийн хуралдаанаар апхан шатны байгууллагын (Үйл ажиллагалцы цогцолбор трограмм «Залгимж үб» 8Я- ны шинэ удирд илгиїц тєс. “лийг” жигүүр тус бүрлэр пг- рийпчлан хэлэдцлхэД | Тус чуулганы төлөөлөгчид 8мид эрэгч, тодорхой) бүтгалч садалуудыг гаргалш хүн бүр уИдэвктай оролцлоо гэ там- дагдаа, , “МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН «дАЛГАМЖЛАГЧ» М 120 ЧУУЛГАН «Тазай Монголын пионерийн «Эал Зевлолийн «Оалгайт үс» аяша «Номын. сайп нөхөр», ашцын эзэй» сурагч Оюутчимагийг уншиж танил- улахад чуулганы телеолог Ман хэрэгжүүлэх цаас гарах шийдвэрийг хан хотын ппонерийн байгүул- төлөөлөгч, Топ Зойлолийп алт, хүрэл ме дальт чЗалгам2 ж Мангалын пионерийн «ЗЭзл- газгжлагчь. У ны ерөнхий жирийн бичгийн дарга, ЕНМАУНН Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, освэр үеийг халамжлан хүнүү: эсүүлэгч, кайрт удирдагч Ю. Цэ» Ддэмбалд явуулах нлгээлтийт «Залгамшлагчь У чуулганы хаалтын хэсэг. ганц чид,санад цэгтэй батлав. гүүлэгчдийн тарга, освор МХЗЭийн ХУШ их үслїїр хАлавжлан хүзүүлүү: хурлыл төлөолөгчдөө0 мана! /лэгл, хайрт Удирдагч Юмхаа- сорпы пиїомерүүдэд Өгсоц за- гиЛИио Цэдэнбалд илгээлт хил” дталгалрыг хүлтэ| 8вч Явуулах. тухай лга2) | Дараа нь монголын плошє Дэр- Т814 ТУГИЙГ МПБ-ын аяны | лийй алтан үс» гавштайч( таван онцын озэя, яЗалгамжлагт» У чуулга ны ТодеодогчлД Тав Хороопы сройхий | нэ рийп бичгийп дарта, БИМЛАУ: ыш Ардын Их Хурлыг рийц «Залгамшлагч» Ут Налайх х пиоцегийн байгууллагын тө дөөлөгч: МПБ-ын Тєв -2о мсдалы. цал Улаанбаатар хотын шванерийн байгууллагын тєлеөлөгч М.Дэл- гэржаргал уншиж байгаа Еь. т Дархач хотын Еноверийн байгууллагын төлөөлөгч Д, Увл- рза Э-ийн ХҮТП нх хурлын төлзэлегчдөөс манай Єрны тит- ттрүүдэд өгснп захиа даалтав рыг хэрэгжүүлэх тухай чуулгэ “4 опцын 20 гамжлагч» Ү чуулганы шийд- МХЗЭийп Той Хороочы Дорюод 8 вэрийн төслийг Булган айм” «Тэргүүний сурагч» |8лга! (байгуу пийїїсрцйй байгууллаг медальт Д.Ундрааг уншиж /МПЁзен гиц төлөвлөгч, МПБын Төр тайилцуулахад төлөөлогчиД | рэл медальт бнц с алтай медальт баяртай хүдтэй авцгаал. сурагч Ц.Шүрэгд МАХН-ын Тэр Л -) лө тавай «ПИОНЕГИЙН Үнэн» шишигггилтл цг тл дотор, хүүхдүүд тулаан Найрамдал» лдаге ржас Уладиба тар хот ороход төдий л холгүй боловч энэ ху- гацаанд аяндаа л ая дуу цан- гипана. Нийслэл хотын зүэлиь гудамж талбай, байшин ба рилга сайхан йуунд баясана. -- Манай зуслан-- Най- НРгэнар зуслан. бидний дуу- Тайрамдлын дуу гэж Өмнө- говь аймгаас ярсзн бяцхан охил Баттулга хэлж билээ. Үнэхээр «Залгамжлагч» У чуулганы елрүүдэд найрамд- лын тухай дуу цуурлатаж байсан юм... ЗУРАГ ДЭЭР: -- Автоду- санд -- Бүгдээрээ бүжиглэе. -- Увс, Ховд аймгийн бү шагч, морчн хуурч хүүхдүүд С. Олзвой, хэЭ Энх-Амгалан, М. Ганболд, Ц. Болор Эрдэлэ нар шит тТ20007ТТТТТТ ТЭ шиглиэнл «Залтахжлагч, баатар хот хахь 8 х хи нийнибад “Үзэн, Н. Хєкихий хэшээ. Д. Сүхбаатар, Х. Чойбалсан шарын бухтав. Хайсан толгой аахь Зөв -о5--эр- хэшеөэвл шошэт зайчдын өртээ. ЗУРАГ ДЭЭР. Телеолегчид Завлөлтийн цайчхын хэвшээнд шэцэг өргөх үед ПИОНЕРИЙН ТЭРГҮҮНИЙ ЗӨВЛӨЛ, БҮЛГЭМ ШАЛГАРУУЛЛАА МХХЭ-ыгх ХҮШ! х хуүал Монголын тасран (Зэс гамжлагч» У 8 үгт байр (3 2-Эг е Ёгыв» Төэ Зээсэ у| 151414! амь МСЭЭ аан, їза Хороо, Д Сүхбаатарын зорхижизлл МПБ-ын Тев Заалелийн шаг яалтудаар шагвксжыт (МХЗ Эсийн Тев Харссны иарайа бичгэн дарга, ОД.Сүхбэатж шэрээсхэт МПБ-ын Та МХЗЭ-ийн Төв Хорсоны «Залуу үзиЗт хүхүүжүүлэгч тэргүүнчд ажилтан» |гэмд удлрдагч Нийслэлийн сургуулийн захирал МПВ-ын Тев Зэв Ч.Цэрэцду гаж дарга задгад хот дасах лд бага суу тууль. Архангаыл уёмгыаа кэтдүгээф Їс жадиён дугл хуусийч дэргэдэї (зэр» єсөц бүлгэм авөд шал к м дүрс м. үйз бүхи! эв СУРВАЛЖЛАГЧ "ЛАВ я зхүйлйг, “Тэргүү: тай медалца »1 члийд ХУ! удийд ЇХ ахгайн ЭР.Оюунхана, Дэрхаа 11 душд. сургуулваа р Х. Ундраа, Сүхбаатар 2 ї х 10 ж4 лиз, ҮЇЦ ангайа ЗГ Оюунбаяр пврын таваа хүнийг, “Хөдөлмөри ыодирт алтай медалиар Хаа Бийдэр сучын шь Хурд сургууллаА ҮП анги үрагч. мянга! үрэнцэцэгийг/ Хорооны баярын бит- “ймгийн Булгай МАНАН | гар, 1 їл сургуулийн сурагч Б.Баясгалан, Дупдгоны 48м- гийч Адаацаг сумын үнд сургуулийн сүрэгч Д.Эрдэйэ иврын Хэсэг сурагчийг рын шэрэчжият | Гүндэгнша, Дийц төлөө Фондын Төв Ко миссын дарта. похар А.Н. Це запбал тлатова гардуул ааа. Энэ шагиадьт Дархан зотын нэгдүгээр дунд сургуу лийн УУ! аягайн сурагч Б. Баян-Өлгий тийд-Буянт сумын дунд сур туулида УМ! зтгийй сурагч Октлбрь, Өмнөговь гмга ц айм цохнНӨ харын тазач (хүнийг Зөвлөлийн алт хтэргүүний сэхээтэв залуу» (ай медалиар Архангай айм тан медалнзр. Говьа ц Жаргалант сумын дуйД киийн пшэювсрийн з уули ёр УЛ айгийд є тийц шарга Б.Сандаг- Г.Оюунбилэт, Баянх товь аймгийн Баяндалал су шгийн. Шилаэживст ст. мын 10 жилийн дувд сур улд сургуулийн У гуулийн писнерийн ахлах сурагч 7М.Тамөрхуяг, удирдагч М.Сарантуяз, 33р ач аймгайн Хутаг (су? хан аймгийн Тосомцэнгэд Хо» » 10 ажлийн дунд Сур ВйЧ дунд Сур гуулийн УШ ангийн сурагч гуулийц | пиоверийн, ахлах Эрдэнэчимэг нарын 100 | удирдагч Л.Баярсайхан (129) суршгчийг шагнав. асУа27-8 Олон улсын плонергп залга х 1 4Найрамдал» лагерыт бол г97| н-9 с л55 Сон «Залгахшлагч» Ү чуул Увс аймгийн галы төлөолөгчдийн Цут- Тариалал ын дунд сургуу- дзаац дээр сурлага, ходо» дийн сурагч Ю Цэлээсүрлээ, шөртэа өндөр амжилт пич Хэйтий аймгийн писнЕрийн сан пиопер сурагч, багш левлөлийн сурган хүмүүжүүлэч. Зил (тар, Өвөршөнай” айхаа пионерийн хэсэг ёжллталд Ба яп-Өндөр сунын /дуяд Хүүхдийн төлаа фондын шаг тєрайл ахлах талыг ВНМАУын Хү Элхтүвшин на- хүртэв. Шагнал МХЗЭ-ийн Тез оїы парийл битгий га, Д. Сүхбаатарын нэ МП-ын Тов Зөвлэ дар- га Ч. Цэрэлдулан, МХЗЭ-ийн чы пионерайл алөх А. Г Зу єа нэр байг МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 1083. 6.15 айр пионе: үндэт ЗОЧИД, Суух Сн Монголын | пиойсрийн У чуулганд оролцогч та бүхэнд мая сятгалийН халуун баяр х 13 ! «Залгамллагч» чуулган бол Молголын Хувьсгалт Залуу- Муудын Өвлзл, Мопголын, пнонернїйг байгууллагын ямьдралд болж байгаа том гүйд явдел мөм, Хоёр долоо хойогийН Өмнөө МХЗӨЛАн Цх хураа хуралдсаны дараахан ана чуулыл СЛүүл болж байгаагаараа окцлог юм. Тус нх хурал дээр олон толоалогч өөрийн Фсвар зал- тухайг хайрт сурагчид та. шарын “Шухай сэтгэлД |дотно сайхан (үг хэлсэн билээ. Эвлэлийн их “хурал, Монголын пионерийн гууллагын өнгөрсөн тавач вишлийН үйл ажлыг өндөр “Чүнэлт тус их хурлаас социа- Яист монголыг пиолерүүдэд «Бахиа даалгавар өглөө. !. Хүүхдийн байгууллагын авил ппоперийн ЇҮ чуулга- нвас хойш өнгөрсөн хуга- цайнд олол чухал, сонирхол» той ажилд үйлсээр балжсаныг тэмдэглэхэд таатай байна. ШПионерийл таван жилд та тар ямар их үр дүнд хүрч сурлага. хөдөлмөр урлаг, спортод ямар амжилт гаргаж пионерийн «Залгамж үе» аянаар ямар шинэ ганшгайч- дын тэр тодорсныг | Молго- лын пионерийн байгууллагын Төв Зөндөлийн дарга Ч. Цэ- тэндуламын чїлтгэлд тодорхой. тарлан. Эх орны өсвөр үеийн їа- шаар тавьж байгаа хайр ха Ламж ямагт манай пам, засаг үх ард түмний анхалрлын төвд байдгийг би онцдон тэм» Даглахийг хүсч байна. Пио- нєриїн байгууллагын ажлыг улам | бологсройтуй болтох, өсзар үеийи техникийн сэт- тэлгэзг хөгжгүүлэх болон та нарын зуны амралтын төхцө дийг са! Ни талаар гар гасан МАХН-ын Төв Хороо- ты тогтоолуудын заалт, арга хэмшрэтий тухай хайрт хүүх- дүүд та иар саїїш мэдээ! бай- тан. Өнгөрсөн | хугвдаанд Барын байгуулсан олон ул- сын ииоперийц «Майрлыдал» яагсрь, Мошголын пионерүү- дэд зориулсан том бэлэг бол- нёрийп идавхтинйт бэлтгэх шинхааа сургууль болж ху. вирлаа. Энд їа иар үр ашит- тай. солирхолтой ажил үйл- сийн зохиол байгуулагчид болж. үе тэшгийн нөхөдтэй. гээ ан оролцон бүтээж байгаа бүхнээрээ бахархан баярлаж. нийтийн үйл хэр- тийн телеө өөртөө харлуц- ага хүлээн сурч байна. Алльйв шинжлэх ухааныг хүүхэд ахуй үсэс ахлэн суд- лїхад амар хялбар байдгийн нзгаа адил. зохион байгуулах ажлын ур чадварыг пнанв- рийп пасандАА өзэмших нь маш чухал юм. Плонерийн лагерьт байсан үе чинь та шарын зүрх сэтгэлд хэ253 ямагт сайёж Явах | ма цашгүй дуртгал үлдээнэ. Хайрт хүүхдүүд минь энэ сайхан бүхий чинь намайг хэзээд баярлуулж байдаг юм. "Га шар нам, эвлэл болоп пио- лерийпйхээ удирдагчдын ят- гэл найдварыг биелүүлэхийя төлөө мэрифт хич: гзөрс- дийн бүлэг. бүлгэмнйл тэр- гүүн туршлагыг идэнхтой сурталчлан зохион байгуулж сурагчийн амьдралд пргатий идэвхтэй байр суурь зэлэ- хийг хичээх хэрэгтэй. Хайрт багачууд ва! МХЗЭ-ийл ХУШ ах хурал хүүхэд, залуучуудын сурла- тын чанарыг дээшлүүлэх та- лаяр их анхаарсан билзэ. Эр- Дэм мэдлэг гэдэг ӨНӨӨ үед ганц тагэн хүний тедий бус манай янАГыНАН | хамгийн эрхам том баялаг болжээ. парын гол хөдөлмөр бол сурлага юм. Окцсайн сурна тэдэг бүтээлтээр сурна гэсэн үг мөч. Өлэ бол их ушшиж бэрхшээлээс үл шантрал бог дом: маргаж. ндэвхтэй сура- хыг халж байгаа юм. Ер яь хүвиї хүмүүниїлд цом онцгой. ач холбогдолтойг би тэмдэг эж, хэлэхийг хүсч байн". «Хэдий чинээ их ушших ту- там том намайг хорвоо ёр- төнцтай улам ойртуулан. амьдралыг мппть улам яруу сайхан жинтэй болгодог юм» тэм А. М. Горьпий бичсэн билээ. Хүп пом уншсанзараа эрин яёнарыг зээмшнхаэд (болон үний хүмүүжлл, сэтгад єса- над. оюун ухаанд ном цаг 2аШГүй их нөлөөтэй. Гавч харамсалтай нь аловкч хүүх дүүд бага уйшин, номтой зүү нөхөрлөж байна. Захил- сая пионерийн үнэн, сэтгүү лзэ ч уншихгүй. номын сён- тавс утшсан номын бүртгаад танц хоёроос дүү номгүй. бүлэг бүлгамээр уяшигчдын бага хурал. ярилцлага хийх түй. тёлин мадэх ёөр арга хэмжээ захиахгүй байгаа баримт ч байсаар байна. Энэ бүхэй томчуул бидпий Сэтгэлийг ихэд зовоож байла. Хүүхдүүд та ийр хүүхдийн тран зохиолыг өдөр бүр унш- даг болж ком уюшнхыг ямьд ралынхаа дадал заншил, хэм хэмжээ болгож сурах. өөрийн орны болой гадаадын хуүх- дийн урал зохиолын аян салтаайс сурч эзэмшихэд пї0- терийн байгууллага пионер сурагчдыг хамт олиоор нь зохион байгуулах хэрэгтай. «Ном-бидний үйлич ивхөр, багш» гижэн уран дор хє- дөлгөөн өрнүүлзхийг туулга- ны төлөвлєгЧ та бүхэчд бл хүсч байна. Эпэ хөдөлгөөнд оролцохоор та иар номын хайртай баатруудынхаа 1Уу- хай зохион бичлэг, пургийв төрөл бүрийл тэмцээн 20 хийж номын хэсгээс тоглолт бэлтгэм. яамын Саптай ойр Дотно холбоо тогтоож, но мын найз гөхдийн нлуб оо хиой байгуулах аярэг олон хэлбэрийл апд зохиож бо лох юм. Өнзхүү ашигтай, чухал ахлэд санзачилгын дарзаг та нар анз чуулгалаараа тавьж, пионер сурагч нэг бүр пло нернйн бүлэг, бүлгэм ит бүрийг энэ хөдөлгрөнд хам рап түгээ" дэлтэрүүлэх байх таш бодож байла. Энэ хөдөл тоолий төв нь Улаанбаатар хот дахь хүүхдийн төв 8с- мын сая болох Ёстой гэж үзэж байна. Хайрт пионерүүд зо! Та нар тярөлх эх орныхоо байгалийг хамгаллахад идэвх- тэй оролцохоор шийдэн «Эх ор4ы иогооц -Г0ёл»-анн зар- 4«ПИОНЕРИНИ ҮНЭГ» МОНГОЛЫН ПИОНЕРИЙН «ЗАЛГА ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ ФОНДЫН: ТӨВ КОМИССЫН А.И.ЦЭДЭНБАЛ- ФИЛАТОВАГИЙН-. ХЭЛСЭН та пар ямар сайхац зэр озо0 вэ? Гэхдээ Одрохочдоо Яз үйлс чиль төдий Л жигдрээ- гүй байна. Суулгасанч зүлэг модыг чинь зарим ухвар ш9- чад неход түгэлЖ. гїилгэлн байгаа нэдал үзэгдэн байна- Гэтэл түүний дэргадүүр тив верүүд юу ч хара үзээгүй, ямар ч аюултай юн болоо гүй мэт шишимч үгүй өнгөрч байна. Пвонер хүч айм бїйл ёстой тзя! үү? Олонхи сургуулнуд сургуу яийл туршлагын. талбайдаа цэаэг үржүүлж мод тарьлаг боловч тогїмсд усалж, 8р- Зилж хямгаадахаа мартан блйнэ. Өнгөрсөн ил” сүр- ТУУдЬ тєГСсӨГЧИД | 8огоол ОД тарьж тэдгээряйт арчилж Зэв! нлгн-нй язгдүгээр ангийн сурагчдад шилжүүл- ДЗГ их Ёл! уламжлал тогтдоо. Гэтэд баатарчууд өөрсдийн хүчээр үүнийг ха рзахан хийж чадахгүй байнь. Промверүүд тэдэнд шефийн туслам: үзүүлсэнгүй. Этэ Сайхан уланжлад мартагдах гэж байна. Тарьсан модпууд хугарч хатаж байнх Этгз талаар ултай бодож, үг хэлзэр биш ьвргзэр үлгэрлэтийг чуулгайы төлөөлвгч та бух вэж хүсье Удахгүй Манголын тисне рийн байгуудлатын 80 хи лийн ой болнц- Энэ» түүхт ойд бид бэлэг барих ёстой Тайм” нэг там балзг бол вап бууп мянган шод С тал тарих ашил юм. Өөрөөр хэлбэд ночтрийн гишүүн бүхэл тус бүрдээ мод суул гаш, тарьсан тогоон модоо байнга “АрчлаН. хамгаалж, пионерийн зїйл хүндтэй үүрэг хариуцлататаа бүрэй дүүрэн эзэя болио гэбат үг юм. Он жил улиран өнгөрөхөд 13 нарын тарьсап бяцхая мод өтгөн ногоо! Шутуй болон хувирла: Тэ яар. талар дэлхий дээр, таатай дурсгал үлдээ- сэндээ ховшм харах бүр баярлан бахархан явах бол по. Хайрт хүүхдүүд зэ! Хүн бүрийн соёлч байд- Зипт-түхай--шилий бодлоор. ярилцья гэм бодож (байна Бүр бага йасваасыа хүн зев 23г хийлэмжтэй. даруу 19:86 нихєрсөг зай суртахууны эр- тэм пчйдиН Соёлыг зэзмипгж өдєр тутмын амьдралын тэр өндөр соёлыт хэвшүүлж су- рах явдал чухлд юм. Хүний соёлч байдал (боло түүнд самссөн хувцас, үс, бие бяд дар, шүүр царай. колвлгеаа мэчдлэх байлланр илэрдэг- Хүүхэд бүхэн өгсөө нүүр тараа угаахаас зїлзод үдэш орой унтйх хүртэл сутзийн яриун цэврийг өдвр бүр са хэн байл Ёстой. «Ппопер бүр цэвэрч икмбай. соёлч болсав соло байцгаал» Суршан дор болж байгал хэдөлтөөн чу. Хам ийм зорилготой юм. Эвэ ївдэлгэенН та нзрын дунд он дэлгэрч байгаа нь нх сайтгаалтай байна. «Наёран- дал, дагсрийн хэвлэл мэдээл ЛИЙН ТӨВД эхо орны өнцөг булан бүрээс ирж байгаа одон айхидал (үүнийг гэр чилж байна. Салаа бүлгийн- Хэз3 ажилд ол08 шинэ зүйл птттрүүлж, ёөрийц тэр орол сургуулийн ахуй гим»дрэлд шинэ соёлыг түгээ. хувийн ярлун цаарлйг хїїүу сахт хыг бяцхан дүү нартаа заав сургаж: өөрсдөө хувцсаа пэ- вэр ялмбай емсч кайз нөхөлт тэйгээ эєлдэт ХдРьцаж. опон чийтийнН газ2р биеэ соёлч бєловсон анч явж оо байгаа Тухай тэдгээр захидалд бо чив байна. Энэ хєдөдтєөций пэг чухал хэлбэр болсоз «Зад угаагч» одоо пвсонер баатарчуудын дуртай тот- аоом болжээ. «ЗАД угаагч, |ажиллаж байгаа олонхи сургууль дээр Ул цэвэрч бус. хоорондоо бүдүүлэг харьцдаг күүхдүүд «Зад утазгч»авс айж. түү ний үр дүнд үзд өөрсдийн- хөө дутагдлыг зЗсадгаа байлз- Эдэ бол сайж хэраг- Гэлээ ч гэсла тиэ талаар нх зүйд хийж боломж хүүхдүүд та нарт байна. Пиотерийн байгууллага энэ ажлыг зөв. хэй үргэлжлүүлэх төди4 бэст илүү үр дүнтэй шишэ арга явайарыйг хаяж слєх хэрэг ҮГ соёл зазшшихад сургаж бай- та юм. : Хайрт хүүхлүүд з» Пионерийн тгууллагын но: чухал яилл бол танур чуудын хэдөлгєан Зай. Сүү зийш жилүү, тажурчуудын сайн (үйс тухай бага соёсогдох баллоа. Энэ тун базаахгүй хэрж. Хүнүүс хэрэгтэй энэ чухад иигүүл- сэвгүй хөдөлгөөцлйт Сэргээн: өсвөрийн тимурчуудын бүлж багийл їжлыг улам гдээх вүүлж сэРжруулах Цаг бол- жээ. Дайты болон вих цагитн ахиал түтгэлтзүүд мен гахц хүүхэд нь єтрмид алба хааж байгаа гар бүлд туслах ажлыг Тямурчууд азхварал- дэс авах ёстой. “Түүхчилэл хүүхдийн цэцэрлэгийг тимур- чгуд шэрлэа авч. өөрийн їх- шаа байшинд байдаг Сядхан бага балчир дүү зартаа ёз- їадрал сапсаа тажих хэрэгтэй. Хэн юу гт бол тэж хүлэг гүй өерсдөө санахчлан, ахмад настан гүзгүүст туслах явдал тимугчуудын ло зорилго байд ёстс3 Үнэнхүү зөрайн түрх сэтгэлийн /даагаар тусалсаа түзгүүст Р баас галдая авчрахаас с2йха: Юм тимурчуудад байхгүй. Чуулганы төлөөлөгч | та кїрыг өөрсдөө | саязачл гч байн єрийн бүх бүлгэмд тимурчуудын нсманд 6бай- туулж ахмад хүмүүснйт баяр луулсан олол Орчин үед дэлхий дхины байдал амгалан бус, байгааг та нар мэдэж байна. Инпериа- лизмын харгис хүч зэвсэгсэ лээр зогсолтгүй хөөцөлдөж, хүнийг үй олноор нь устгах шинз зэр зэвсгийг бай бол- гож байна. Цомийн сүйрлийн аюул завал "улам өссөөр байна. Ард түэсгүүдигч амьд- цогцлон байгуулах цдэь шил хөгжлийн эрхэм асуудал Эєэчдээ ясцтой байдалд хү рэзд байха. Гэтэл пэрэт дай- ёы тэр өєсар нх хөрөнгийг бүх дэлхийн күүхдийг |» з МЖЛАГЧ» УҮ ЧУУЛГАН ДЭЭР ДАРГА ртулж бүрш босох болсоєж- 728 | билзэ Хэрэггэтэн орны хүүхдүү1 4м25 Хүед боох амьдралтай ах» тэрдгчй: ть еєр сараа сайн тэсвэлэхийн өргэгүй юм. 1Кишсэ тш. Нталпд оыс 400 мявг3 гару0 хүүхдийн хадолмөрай: мэхлэж, баг- гаагаша дотор стэдниВ (зэ хагас юь арван нэс хүрээгүй хүүхдүүд байха Үүр шислаєс вхєлзн АШУ-ын хөдөө Аягда улсад “Ядуу зэхдвэд өссөх | хүүх- ДЭД туслан үзүүлэх хэс» тэгч тусгал байгууллага бил болжээ. Тийм ядуу |зүзүү хүүхэд сдоо Ангаиха ссоос сая срчимы байгаа юм. Эзз (бү хаад хэн буруутай болж бай Яа тадгийг бодохоо хэрэгтэй. Зөзсєн 188| аяд ЮНИСЕФ -- ти мэдэхээр таар 17 саа хүүхэд үзэж Үггдсэн байха. Өнгөрсөн ал ч олсд сай | хүүхдийн амь ё-с сүйдэж. (8ВЬ? шил ч тэр тоо улан намагдсээр бесаа Чухам ийм учраас дэххайн диМшилт | хүн | Төрөлхтөв. юуны єүлө Зевлалт Холбоот Үз: тэргүүтэй социалист орхууд ээх тайвты | тєлөв. цөмнбн дайны зсрэг алаг тэй тэмцэж байгаа юм. БНМАУ. Азн болон Нок- хоч далайн орхуудын хос рокдын харилдаанд хүч (үс хэрэглэх. хзралцан үл довг лох тухай конвекц байгуулж гарын үст зурах зах үс ванч С3наачилга гаргасан юм. Хайрт багачууд аз! Социалист оркы үе | төв гийн найз нөхөд, бүх дэлхийн хөлөлмөрчдийн үр ү 10-13, тай аз найрамдсза Ч аагийг (ла ЧЛ хавдаа уриалж байна. СИМБА-гайс зохиож байгаа «Хү а энх тайвныг хүсч СМ кампанид идэвхтэй оролцог- тун! Томчуудын хамт элх тайв- ны төсөө. дайны эсрэг тэм- Цахоо хэдөлгөөяд | идэвхтэй оролцогтун! МАРАЦ ЮУ ирэн энх тлї. 9 Ч ЯЛАН НУтээсүү “аагаржар нэ Бас УЙС "суртехуулыг өрхам "КИХ “хаалаа Эд эвэвгэй Үнлсэий нинтихиулн шунан Ы НҮЧАЛР Єннэ Зэр" иинхив ингэхэнж АНДТУГ, «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» ЧУУЛГАНЫ ӨДРҮҮДЭД ЧУУЛГАНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧИД ЯРЬЖ БАЙНА , Б. НАВЧАА (Дортсговь їл їмжилтаар бэлэт барьж ж Олон улсын типонернйн Найрагудал» лагерь дахь Тяхиан хараацайн төгол»-Д «Залганшлагч» У чуулганы төлвөлогчид ,» хүндэт зочинд арив, хол УРАГ ЭЭР: ВНМАУ-ын баатар Л. Дандар, БНМАУ- ын ходолмөрийн баатар, гавь тог багш Д. Базар нар пиопе- 11):4124--427 толоологчид «Залгамж уе» ёяны долоон яигүүр, “Пионерийн ээл тэдээлэл», «Зад утаагч», «Эх зишэшгчшииж гайг 1 погооп гоёл» гэсэн 10 Яаг, хуралдаж «Залгамж үе» ашны шинэ Бо хЭтүолр илцэж ба: . хЛУРАГ ДЭЭР, «Энх тай. ван, найрамдал иШӨЛСс гдааны сЄкцийн хүрэлдаан шалры олсон «Х Д Энх та шь ЗЭЭ ҮН сэдэвт цуглаан дазэр БНМАУ-ын баа- тар Д. Нивтдїїсүрэн үг хэлж ба ААНАЙ СУРВАЛЖЛАГч ЧИЙН авсан гэрэл зураг, шан аймгийн Сүмбэр сулын 10 жилийн Сургуулийн (7тийн «Б» ангийн сурагч -Би шилжрүүдийн дээд г мэсдагч»: Ү «Найрамдал» элэхүү Чуулга уулл пай олон нэдз ийн идэвхтэй тэргүү инд сурагчид оролцож | ха ралдая туршлагаа солилцсол кь төлөөлөгч бидиай цаасг дып амилд үр дүнтэй сайхан үйл жвдїл боллоо. Би бүдгийн дарга. «Сур лага-сурагчийн гол хөдөл- мар» гэсэйї урван амгийя- хаа сурагчдын | сур: чзаларыг сайжруулах зорт ын тотой дагтлагын 8 хэсэг 20- хцои С байгуулАн ажиллал байна. Манга! ачгийн хамт олоп «Залгамжлагч» У чуул, ганаа угтаж 5 шилийн төлөв. лөгэөтэй ажилласны дүзд М дүгээр ангидаа тзогүүний салаа, 5 дугаар алгидал тэр- гүүний бүлэг 0 дутайр айгч даа цэрэмжит бүлэг, 7 дугаар алгидаа аймгийл тэргүүний бүлэг болох үүрэг а8ч ам- яшлттай биелүүлсэн юм. «Залгамжлагч» Ү чуултал- даа манай хамтолоп ийм сай» МОНГОЛЫН ПНОНЕРИНИ «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» Ү байгаад Зэхдийтөэ төлзэлөн сротпож баёгаа миний хувьд даххар баяр болж байна. Ц. МӨНХБАТ (Сүхбаатар --Би сургуулийн бүлгэмийн ? даргаар ажилла. ЗалгамжлЗ гч» У чуул- сургууль, анга хамт олноо төлөөлөч сролцсон нэ- дал ппозер миний амьдрїлд мартагдашгүй тэмдэглэлт үйл явдал боллоо. Гэрийн двал- тазрыт тогтмол чавартай сайн хийж багшийн зааж байгаа хичээлд анхааралтай идэвх: той оролцон шил дараалан сайч суралцаж байна гадна сургууль дээр зохготдож байгаа пионерийн улс төр-хүмүүшлийн жилд бүлгэмийнхээ бүх пянерүү- дийт хамруулан оролцуула- хад гол анхаарлаа хандуулан гаяд ажилладаг. Ийм ч | узраа мипий бүхай д зүйл. хичээл сургууль дээр зохиох лэн лууд сар улирдаар нарийн илгт Иямб3! гаргасан төлөв. лөгсөгоөр хийгддэг. «Оал, тамшлагч! У чуулганд оролц сон бусад төлөөлөгч НӨХДӨӨ- боо их зүйлийг шинээр сурч мэдлээ. Нутагтаа очоод сург гууль алги хаято олондоо зазл сургах олоп бүжиг, дуу, шүлэг сурлаа. Нийслэд 0. тынхоо өргчшин тэлж байгаа нүүр царайг бахдан харл3л Энэ бүхэй бол майг то дөөлөгчөөр сонгон «Залгамж лагч» чуулганд илгаэсэ! мя шай аймгийн пионер сурагчид ангийн маань найз їїхэд, багш нарын маань ач гавьяа гэж би бодож байна. Г. ЖАРГАЛСАЙХАН (Улаанбаатар хотын 30 ду- гаар сургуулийн 2-ын «В» аи- тийн сурагч). -Би улгал бүчтэн ах (агч тарынхаа чуулга уулзЗлтад урлгдан «Оч» жигүүрээр хор хэн аялж байгаа тухллгаа ярьж, ангийнхаа хүүхдүүдийн їийсэн ажлыл талбар тапил цуулахаар ирсэй юм. Бид азс гидэа арпун цэвэр соёлжилт, түдлэн хамгаалагч, араллаа хэмнэгч зэрэг б сектороор ажилласны үр дүнд саяхан районыхоо «Тэргүүний баг» гадэт сайхан нэрийг хүлвэлээ- "Бас матай ангид хүүхдийн дууцы «Цэцгийн дэлбээ» хамтлаг оайсарлагав, хїїїэ»- лийл золоот цагийг үр ашиг- тай онгөрүүлэх «Үлгэр яригч. лын нлубь ажилладаг юм Ийнхүү бага 4иглай бяцхаи баатарчууд бид пионер ах эгч тарымхаа сандар «Зал- гэм үе» аяны 7 шигүүрээр амшилттай аялж, МИН «Залгамжлагч, У чуулгал- даа | сурлага ходөлмориїй дээд амвимлтаар бэлэг бари- даа. Соцяалист монголын хүндэт авдрээс сац урла ГЭ тайвааг уцалт- эц 8850 байна.ЗХУИН-ын Өв Хорооны ерөнхий нарийн (бичгийд дарга 1О7А7 Аядро: пов Америн охїїны захидалд хүсч, түүдий толбо МОНГОЛЫН, ПИОНЕРИЙН -М ЧУУЛГАНД БААТАРЧУУД, ЦЭЦЭРЛЭГИЙН БАГАЧУУДААС ӨРГӨСӨН БАЯРЫН ИЛЭРХИЙЛЭЛТ ТЭНГиЙН БАЙз нар ва! “Модголын пиолсрийн тав- хүү: хэд багачууд бид ах орлыхоо д цэлмэг очхийн хөх тэл- гэрийн дор ягаргалтай салхан шмвдран сурч байла. Төрөлх Хайрт нам, манай ё8рд түмэн , Эвсэг тайртай амьдруулахын тулд эцэг ёсны байнгын хайр ха" “МНомхон: далайн орнуудын хоородд харилцан үд Довт- хэрэглэх тухай уриад: түгэт2 | цуурайтсан 1 » Бид ч элзхүү урийг тууцлай талархан дамжил байзв. ! Прагийн ассамблейн өмнө НОВГОЛЫН ПИОНЕРИЙН -ЗАЛГАМЖЛАГЧ, 1 ЧУУЛГАНЫ... 10109Л0Г4Д806 ТЭЛХИЙН ХҮҮХДҮҮДЭД ХАНДАЖ ЭХ ТАРГАСАН. УРИАЛГА харчулахдав: «Бид энх тайв- ныг хүсч байна. Та| тарыж ургуулах барьж улах. шинийг бүтээх, ном зохиол бичих, сансарт яасах гээд А бидэнд хийх зүйл мундахгүй олоч байпа. Бид сөрсдийгхөө төлөө, дэлхий ертєнцийн бүх улс түмний тусын тулд анх тайвац байхыг хүсч байна. Өөрсдийн хүүхэд 08гочуудын тэлөэ Саманта ЧИНИЙ толОӨ ч энх тайвныг хүсч байна» гэж хэлсэл (билзэ: Тиймээ, с ана үг дэлхий ертөнцийн бүх хүүхдчїдц хүсэл бодол, їтгэл найдварыг бүрэн дүүрэн илэр- хийлээ. Гэхдээ бид дэлхийд маань опоёдор тайван биш байна гэДтийг ойлгож байна. Манай үзэсгэлэнтэй сайх гарнг єртөпцийг цөмийн сүйралд оруулах аюул занал улан бүр өсч байна. Хүмүүсийг үй ол: ноор нь устгах аймшигт шинэ. зэвсэг үйлдвэрлэж | байгаа тухай, далхийн янз бүрийн өнцөг буланд |Америкяйн имперналистууд тэдчнй-хам: саатпуулын үүсгэ өдөөж буй дайны Шинэ голомт тухай хүүхэд бид сопсох бүрдээ сэтгэд Илид түгшүүрлэн тав: гүй болдог юм. Үүнд всар пх хөрөнгө мєнтө байгаа шгүү дээ, Дэлхий дээр алсгө- аан ядуурал, өєчны змгэгээс болж олоп сая хүүхэд 2085Ж зүдэрч байпла. Салсал хүүхэл йлг ч удаа шагваач Столгойн сурах бичиг гартаа баралгүй бага Ёасаа өнгөрөөж байна. Тэдэнд цамийн шинэ 2зас- гийа орочд талх. сүү. хувцас. сурах бичиг хэрэгтэй. Ийн уций бүх тивийн үз тэйгийн Та бүхэнд бид саз- дахдаа . имперналисгуудын короп санаат толевлөгвагТас- лан зогсоохын тулд бүх тү чав шэгтгэхийг урвалж бай. на. 1 Аз жаргалант хүүхэд нас | балсталант | дүйд мазнь заналхийлж дэлхийл шинэ дайны дюулыг бид өг тагт зайлуу? ёстой. Бид бүхэнд, энх тайван, найрамдал, гэрэлт наран ї» рэгтэй. ! Манай гариг ертөнц зэр бат бат, үүрдийн зих тайван тогтоохын төлөө пуцалтгүй тэмцэхийг “Та бүхэнд бид урлалх: байма. / Энх тайвыы талөө, дэйшл рсраг тэмцэлд нэгдэн (ияг тардгала! Таж сототүгэй! охнйц бөмбөг сөнөтүгэй! Наран- үүрд мандаг! Энх тайван үүрд тогтог! Баатарчууд: Эцэг намын алхрий хүү Эвлэл пхын хайртай дүү Удаап бүчтапий чуулгалдаа "Уригдаат ирсэн толоолагчиддос, Баяр хургахзар Ї Багтарчуудын гишүүн бид Баг, “тавтааран ирлээ. (Цэцэрлэгийн багачуул Цэцэрлэгийн хүүхдүүд бид Чин сэтгэлзэсрэ Баяраа хүргэе! Баяраа/ хүргэ! Баяраа хүргэе! Баатартууд: - -- Хамаг күүхдийг халамжилж байдаг Хайрт” чдирдагч Цэдэнбал тандза Хүүхэд бүхийл халуун баярыг Хүргэх санал бидэнд байна Эшэгтай сурагч: Бид--Оч багийнхан жигүүрлэгх Эрдэм мэддгтийн аянд гариа Эмэгтай сурагч: Нандич эрдмийн түлтүүрчлг ятгал Насан турш помтой нохорлодо. Эрэгтэй сурагч: 2007 Араич хямгач, аясстч хичээнгүй Авхаалж. самбаатай иргад болво Эмагтэй сурагч: Биєийл тамир спортоор хичээллэж Бид өрүүл чийргийг эрхэмлэнэ. Эрэгтэй: сурагч: у Ахладыг хүндэлж, дүүсийг ас3рч “Ариун. цэврийг лмагт сахинА Эмэгтэй сурагч: 3 Бойгалийг хамгаалж, цайэт тарьт Байгаа орчноо цэвэр байлгана Эрэгтэй. сурагч “Ваатарчууд--Сүхбаатарын Улаан бүчтэн 8хынхаа Урамтай. сайхан тишэлгээр Авиллал, сурч, амьдрахяа Андгай болгоц илэрхийлш байна Цэпарлэгийн хүүхэд (эрэгтай) Цапгэлтэй гаргалтай Цэцэрлэгийн: хүүхлүүд бид Баяртай хөөртэй Баатарчуудын дүү нь юм Цадэрлагийн хүүхэд (эмэгтэй) Манайхыг өнөгдөр Цэцэрлэгийнхэн гэдэг Ч Мартааш бидилйг Баатарчууд гэж нэрлэнэ Цэцэрлэгийн хүүхэд (эрэгтэй) Баясгалант пионер ах огч нар Баатарчуудын гишүүн ах эгч нар Байпга бидэнд тусалж байдагт Баярлалаа, гллайлаа Цадэрлэгийн хүүхэд (эмэгтэй) Ах эгч нар маань бидинйг «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» ж Чехсслєвилнйн |:шанс үүд вх орноо сухлах тойрон (4 Уран шүлгээ үчшихж ёгье! ЦэйэрлэгчЯн гүүхэл: (эрэгтэй) Хүүхдийн цэцэрлэгт Хөгжилтэй дуугаа ду Эрэгтэй сурагт: «Хамгийн сайхныг Хлдо халзыж ямагт Ачнт нам засагтаа Ахин дахин баярлалаа Нийт баатарчууд: Баярлалаа, гясайлаа Баярлалаа. гялаЛлла Цадэрлэгийн хүүхэл: П (эрэгтэ: Лсля цэцэрлэгийн камбс Ярайлтан барьж балэ Хүүхдлйя төлөө ф хүүхдэд» гаж тавьдаг Хүндэт эгч Анзстасил Ивановна Талдаа Багачууд бид баярталарїлаа Чин сэтгэлээсээ давшүүлж байна Цэцэрлэгийн хүүхэд: (эмэгтэй) Балтартуудыгт ямягт замлахїзз Баттай Илархайлье! ийт хүүхдүүд: Илэрхийлье! Илэрхийлье! Илэрхийлье! Эрэгтэй сурагч: Улаан бүттанийг талгамжлахал Урам воригтой илэрхийлье! Баатарчууд: Илэрхийлье! Илэрхийлье! Илэрхийлье| Илэрхийлье! Базгарчууш Эцэт намынхаа 2 Энэрэл хайраар бойжиж Эх орныхоо Энгэр дээр өсч Саруул ирээдүйг Цогцлон байгуулж Сайн хүн болж чадахаа Багачуүд, баятарчууд бид Батлан илэрхийлье! Бид--Октябрнар алссэн Бид--Та бүхизэс зампалтай ордоор аялсна3 Дрлган гомдоохыг мэддэггүй хээ Бид--Таван хошуу тэмдэгтэй Баясгалалт чуулганд32 Цэцэрлэгийн хүүхэд: шин Эрэгтэй сурагж: илтгэт байва. (змагтай) Няйт бетарчууд, Эн ! Эмпгтай” сурагч: Том багагүй бид! сал. Чїгачууд: | Бидэ булшин, 7 оршил бан Бэ шаг ОНА ЛҮНЕ ив туллаа бНГ “Бид--Плопер богцо , байгуулалттай өгдөг Наврамдьд үүнд хагжиж байл , Мопголын пиоперийп: «Залгаяллагт» У чуулгадд зо» Жэсвэжллллллтлэ. Үг . й аран үүрд манлаж ба! олулсан їїноне су Гын сїї 1) хэсэг. (Бидг- Хувьсгалын голд ц Энэ аяллаар бид Цэцэрлэгийн 51-29 Улавлбаатай хот. МАНАЙ С /РВАЛЯГЛАГ ЧИЙН ЛАГЧЛүүлЭ8 тураг. “Эгнэгт бяд намсор “Эрэгтэй: сүрэгч:| Улаан бүчтэн|талы заасан 1988 У110 Эрхлэгч Ц.ДАШДОПДОВ Ошкшс т 1234 478910 Инденс--14140 12345878 101113 / 7 -А--80593 Д. Сүхбаатарын чэрэмжтї Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. 25 . тишжхслгиллэтэтгэжтэмүлтэллєшнилстлттлэво(ЄттэйэлэгүйттОүВа! “77 СУ НАЙРСАГ АЙЛЧЛАЛ” (1006 сан, Г Үлииэн рл Ээ -07:0-0 сү ЭРТЭСЭгТтэ, 87| 227 22 7 ч МаонголсАрдын Хувьсгалт Намын Төв Хороопы ерөчхий яа- 1РОЛЕХТАРИ -18 а 7 тийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүү- зо одэгчдийн дарга Ю. Цэдэнбал тэргүүтэд БНМАУ-ын нам, Тө ыг рийн төлөөлөгчид Румыны Коммунист Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга БНСРУ-ын ерөнхийлөгч нөхөр Нинолае Чаушес» Е4фУ- кугийн урилгаар элэ зургадугаар сарын 14--17-нд БНСРУд / 2 4 албан ёсны айлчлал хийв, Ч 40 дэх ЖИЛДЭЭ | 1983 ОНЫ ЗУРГАДУГААР ЛХАГВА. эх ярилцаж байгаа нь) - 2849 (1875) | САРЫН 28. ҮНЭ 10МӨНГӨ тн ээшто Лийасви ганг 60 НАСНЫ Нь ОЙД ёс Ю. ЦЭДЭНБАЛ! 2 Ь -э6 5 АГИЙН АС- ЭНЭ ӨДРҮҮДЭД ДЭЛХИЙН УЛС ТҮМЭН ХАРЦ ЛНХААРАЛ ЮУГАА ДЭЛХИЙ ДАХИНЫ ПР САМБЛЕЙН ЗУК ХАНДУУЛЖ ХҮН ТӨРӨЛХТӨНИЙГ БОЛОН ТҮҮНИЙ ОЛОН МЯНГАН Зэ АЛ БЭ ны ИРГЭНШЛИЙГ ХАЛУУН ЦӨМИЙН ДАЙНД СҮЙРЭХ АЮУЛААС АВРАХ ТЭМЦЭЛД ТУСА НЭР ТӨРТЭЙ ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛНА ГЭЖ. ИХЭЭХЭН НАЙДАЖ БАЙНА. 25 ! (в4Энх тайван,ал амьдралын төлөө, цомийн дайны эсрэг» дэлхий дахины вссамблейд - оролдогчдод явуулсан илгээлтээс) үуэчиэ ан нэ өс ан «5 ан 8 «8 нв «7» «о-хэ ван ас св ав саг өвгиг сс ан ав ан 2. 28 арг нэ он ав ад ай ов ам нх ав ноу ч ан нм арг 28 85 ви ЛЕ Өинчээлииин-нь яв ВСЕМИРНАЯГАССАМБЛЕЯ ЗА МИР И ЖИЗНЬ,ПРОТИВ ЯДЕРНОЙ. ВОЙНЫ» С- 55 лгтгттутултштууллгтлллллгглтоєсолутсшлилуглхглллэллилулоулүлоүэгтлллэи ЗУОН10) АЗ5ЕМВЬҮ КОП РЁАСЕ АМО ЕЕ. АБАТМ51/ МИСЇЕАП: МАЛ ЁДЗЭРЫСХ А55ЕМВЬЕЕ МОМПГА1Е РООТ ГА РАНХ ЕТТА МЕ, СОМТПЕ ТА СОЕППЕ МОС1АЛЕ “АЗАМВЬЕА МИМПГАС РОН 1А РА? Ү ГА УОА, СОМТГА БА. СИЕЛНА. МОСАЕАТ МУЕЦГУЕНЗАММШМС, ЕОП ЕГЧЕРЕМ МО 1ЕВЕМ, СЕбЕМ-АТОМКПЕб /- Бонн ин ж, МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн “Товчооты пї шүүн. Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга С- Жалаг-Аашав гуай. 60 нас хүрлээ. ТН улсын байгууллагад олон жил идэвх зүтгэлтэй ягаөэ 41649859 бээ 2 ёо ас РБАНА 83 Салхан манай изг хөрш ний ариун сэтгэлийц эсрэг, Иймээс знз. өдрүүлэд со- «Энх тайван гьдралын ажиллалн ирснийг нь тэмдэг" айл “хүүтэй боллоо. Тэд- хэп энх тайппы эсрэг ярж циалнст Чехословак улсын төлөө, цөмийн дайны - лэж БНМАУ-ын Ардын ИЖ нийх хүүдээ Эпхтайпан гэм! байна гэвэл Америкийн нм- нийслэл Прага хотноо «Энх рэг» уриан Прага хот- Хул Хурлын Тэргүүлэгчдийн зар» лягаар түүнийг Хөдөлмөрийн гагьяаны улаан тугийн одон» гоор шагнажээ 60 наспы Нь ойг тохиол- дуулан С. алан-Алжав гуайд өсвөрийл Сүхбаатар» чууд баяр хүргэн! байна нэр өгчээ. Билэг дэмбэрэл- пернализмээр толгойлуул- тайран, ал амьдралын төлөө иоо болжш байгалд дэлхайн тэй, энэ сайхан үг зөвхөн сан харгис хөрөнтотнүүд цөмийп. дайны зсрэг» дэл- олоп нийтийл нх чуулга- тэр хүүгийн аав, зэжийн лияс байна. Тэд яагаад шу- хий лахийы Ассамблей ху наар эрнп арнун цагаан сэтгэлийг дарга.хүн төрөлхтөнийг цө- ралдалс: байна, ЗЖэлхийп чухал, ха илэрхийлсэн төдийгүй, м4- мийн дайны аюулд. түлхэлт зуул (Ч шахам оргиы 3000 гүй асуу най ард түмний сэтгэлийн байпа гэрэл бүх дэлхийг өз- орчим төлөөлөгч оролдсон гаа нь илрэл юм. лэн “түрэмгийлэх бодлого нэ их чуулга орчин үеийн цомийпн дайны Энх тайвап амгалач авж баримталдаг учраас тэгж | хүй торөлхтопий амип чу- тэлг төрөхийн хүсэл тэмүүлэл байна гэн “товч тодорхой хал асуудлыг зовлөп хз- хо: 0. манай ард бол манай -ориы хөдөө талд “хариулж болно, Тэд нар лэлцож байпа. түмэн үзэж байна. УЛ/ АН БҮЧ мал сүргээ хариулж яваа яагаад үхлийн зэпсгийг үй л - С УЛА мадчин хүний бодол, үйлд- олноор үйлдвэрлэн! байна Монголын: олоц.нийтийп Учир пь дэлхий дахины Бид Булган аймгийн Гур, ЛОӨЛОГЧИД “Опэ чуулганд 1 г дэрийн цехэд ажиллалс бай- гэвэл зөвхөн дшиг хонжоо, (0Л09ЛогїНД -0нэ чуулганд |энх тайлны (т гаа ажилчин хүний сэтгэл, 0лз омог олохын учир тэр (080 Фролцож байна. Тэдний | бол хүн төрөлх ванбулаг сумын 8 жилийй бүрэлдэхүүнд монголын эал ” ум. ҮҮ гргуулийн, БНМАУ, ЗХУ- Бог ацадрлахд эардаансаЫЕ 5 ОЛБАЛН нӨллаасүүн соёл ХОУНА Ул Нэт: ЭРҮҮЛ ӨЛГМД салсрын їнсэгч байгаа багачууд, сургуульд Орчин үед цөмийп дайн ТИПЛЙН холын, агаар, тунгалаг, ус, бил- ын аатар, сансрын. 1 сурч байгаа хүүхэд бүхний | дэгдэнэ гэдэг нэг улс орпы їжлох ухааны дэртэй хүч. нийг эргэл тойрон хүрээлэн ЗУН. Гүррагчаагийн: нэрэмжит, хүслэн юм. ганц төг ард түмпий хувь | ҮҮС ОРЖЭЭ, бүхий баяп тансаг байгаль бүлгэмийн 5--7 дугаар 48- Ажиллаж, сурч, энх ам- заяатай холбоотой төдийгүй ЗХУ тэргүүтэй социа- дэлхийн оршин тогтиохын гиД сурцгаадаг. галан ан төрөхийн. хүслэн дэлхий дахин, нийт хүн төг лизмып орны тууштай онх толбо тэмцэл юм. Бид улс төрийн дуу луулцс бол нийт шударга хүн тө- рөелхтоний оршин тогтнох- тайванч” бодлогыг дэлхийн Сэ 4 гаадаг. «Улаан бүч» хамтла- рөлхтөпий хүсэл тэмүүлэл «той холбоотой маш шоул- дэгшилт олон пийт улам цээсэд йн гол зорилго бол өөрийн билээ, Гэтэл хэц, хүп бүх- тай болжээ, бүр талархан угтал байна. С. ЖАМБАЛДОРИГ тнНаГОЛЬЦОН ҮҮН -гг-г)-г717011117177117171--18--си-оииииолиоолишн, орны болон ах дүү социалист ориы. улс төрийц дууг сурч” 22 (1425 ши 2 телөвлөгчдөөс эх дэлхий Прагийл ассамблей хүн сургууль, хамт олпыхоо дунд ї гүүхдүүлэд хандан гарга- төрөлхтоний хойч үеийг цө- 5 28 : ӨЛ : й 2 й сурталчилж, түгээн дэлгэ. 4 тоосай | эйх тайпны уриалгад: мїїїй дайлы гамшгаас авран “лж байна. Манай мтлаг «Ал шаргалант «хүүхэд нас хамгаалахад «их ач тустай : рүүлж байна. Мана! хамгл Ма: л 15 баясгалант ирээдүйд маань болно гэдөгт бид нтгэл |. шїїн ян - 1983 онд Монголын хүүхэд Ё » заналхийлж байгаа дэлхийн тогс байла, | - залуучуудын урлагийн. их с « шинэ дайны аюулыг бид Ппоперийн «Найрамдал» «2. д.Цаадамд аймгаасаа шалгас “«, эгнагт зайлуулах Ёстой, лагсрь” маайв олон улсын Багачууд бид аав, ээшта(- ї ран, хамтлагт ҮД. Бид, бүхэнд айх тайяан, хүүхэд 8В- сапаа тагтай, газ үүрд хамт байж, аз мар. | хүүнээр О Од найрамдал, гэрэлт наран аяр маргалтай амьдардаг галтай сай, амьдрахыг хүс» н л Ётү0 амлала 157 1751: ЇЙй 5 хэрэгтэй, Манай гариг ер. их амгалапгийн їэгэнгсай- дэг, “Дайн да) ш ШаГчЧОУЛЭаЙ 1! ЗҮ ан оаг Ёо) 28) 3 ч тан төнц дээр бэт бэх, үүрдийн Хап ертєлц юм. Газар дэл- юм байхгүй тэж боддог. Яа-0й ооо рсан ШуЛИУНН Ерыг, мар ЇЕ «Энх тайван, аягамьдралый зих таИран тогтоохын /төлөө ХИЙН бүх хүүхэд манай ла- гаад,гэдэл. ончрөл, хагацал ! ОЛХЛБугацаацлааг МОЛшодан төлөө, цемийп дайны 96. думалтгүй тэмцэхийг Та ГеПийнхан шиг ев найртай, ҮХЭЛ, золлоП, ОлсгӨЛОйг ДАЙН ! хүүхэд- зал туудын урлаг то рэг». “дэлхий “дахины ЇПїрЗ- бүхсид уривлдс байна, Энх балр Жаргалтай, нх амга- ло авчирдаг, Бидний. хүслэн ЮМ ГИЙЧ Их наадмын | шатгы тийн. ассамблейн үйл ажил, тайвны төлөө, дайны всрзг “дан амьдрах ёстой, онх тайвап. 8нз дэлхий хүү- үзлэгт амшилттай оролцоог, лагаа, улаан -бүчтэн хүүх, тэмцэлд НЭГДЭН -илгтарц Эх дэлхийнхээ анх ам- ХОД багачууд, хүп ард знх таргүүн байр эзлэн, хүүх, дүүлийг хүмүүжүүли бай- гаая|» гэж мппай Өсвор талацгийн төлөө хүчээ пэгт тунх, аз шаргалтай сайп сай- 8 ДИЙд толоо фондын төв. 05 таа сургал хүмүүжүүлэг, үелйцхиий санаа (бодлыг гэл томцэхийг |би сурган хап амьдраасай гэж хүснэ мисс гсгай. ша! “Хүртэ чил, Эвсэл пидиерийн эрхийлжээ, хүм 417 с Тий 5 Ё 5 д - ын тус шагнал хү 5 П нлэрх! П гүмүүлүүлэгчийн сотгэ ийм учраас бид салхан болсон ї ассилтан Сидизй апхаарлыг : дээс, “Эх хүний чин санаа: ппоперийн чуулганаараа дэл- Сэц 1юм. Энз оныг сурагчилй мал! их татаж байна, 2” Эхдээ өрхэлж | байгаа налс хүй. торолхтөнд хийн. хүүхдэд хандаж | энх Д.ООИЛ болгон зарласан нь бид Үр хүүхдэд маань ВНХ хүүхдийн булай дээр, наа? уриалж байпа. тайвны урина. гаргасап билээ. нийг улам баярлуулдс байнг : | тайвнаас н эрхэм нан: даж суугаа багачуудын тол- Олон улсын ипоперийп Хүүхэд бүхэн инээж, наран Энэ бол манай нам, загал дэр, том , -0-20гОЙй дээр бөмбөг дэлбэрэ- чНайрамдал» лагерийн Үүрд, малдаж байх болтугай. хүүхэд багачуудын төлөө 5 лон улсын «Найрам- хэсс бид ямагт. сэргийлэх | пнонерийп ахлах д| Нийслэлийн 8 яма ї ал халамж йл» лагерьт ! улирдагч, жилийп 1У р их анхаарал Дд р айнь сайхан учиртай. «Хойч үенїїйхнлий МХЗЭ-ийн ХУШ их хур- дунд сургуулийн 6 дугаар ад- тавын байдгийн нэг тод ил- Хэшон маЛГОЛыН иноперийн өмпө өнөөгийн бид онэ ча- лышц төлөөлөгч гийн «А» бүлгийн пиопер рэл юм алгамжлагч»-Ү чуулганы риуцлагыг ї “зєЗЧД зул 1 ! .ь- : 21:225:0ж5х ХҮЛВЭХ,г Ёстой, сур т тҮүвШИН "Ч, УРАНБАТ Бүлгэмийл-зовлолийп хн шилин ш-- 5 залга Л. ӨНӨРМЛА аг! Да хотын 10 жилийн ҮГ” сургуулийн 4-ийн «Б» ангийн онц сурлага- тан Н. Мдонхтуяа,, Улаапбаа- тар хотын 61 дүгээр бага сургуулийн 2-ын «Б» апгийн онц оо есурлагатан | сурагч З. Батбилэг нар Хандгай- Малай орпы аз жаргалтай хүүхдийн амьдралын алхам “бүрт үл мартагдах баярт үйл япдал олон тохиолддог. Архан- гай аймгийн Цэцэрлэг хотын 8 шилийп сургуулийн (4-ийн «А» ангийн сурагч Г. Томор- баатарын хувьд саяхгы пэг орой онцго!| баярт явдал бол лоо. Олон улсын пиопсрийн «Найрамдал» лагерийн тов байранд «Залгамтлагч» "ү чуулгалы хэдэц зуун толөологч пиписрүүд “цугларсап, , байлаа. Яг тар үед хүүхдийн толоо фандын төв номиссыпн дарга Аг ИМ. Цадэнбал-Филатова гуан орт ирлээ. Тэрээр ппоисрүүлд: ТЭЙ мэндэлсний дараа хүүх- дүүдтай уулзаж ярилцах зуур, тиоверүүд Цадэнбал-Филатора гуайн гарын үсгийг өврийн дэртэртээ дурсгал болгоп 3Эу- рууллаа. Тэр олоп зуун хүүх ДИЙН дунд дзгГ сэргэлэп бор хүү дэвтрийпхээхуудсыг їзэл: очиход --Чи яагаад соёр зуруулах гэж байгаа тэїс Цэдэпбал-Филатопа асуулаа --Түрүүчийн дэвтэр минийх, шинэ бол миний найвып дэвтэр гэж тэр хүү оросоор маш цэ- вэрхэн хариуллаа. | Цадэнбал- Филатова гуай инзэмсэглэж, --Чи хэдэн настай, аль сур- гуульд сурдаг вэ? гэвэл хүү --Би Архангай аймгийн “Цэцэрлэг хотын 8 жилийн дун” сургуулийн 8:ын «А» дахин билээ туай авгид сурдаг. Г. Томөрбаатар Чи орос гэдэг. -- Их. сайн байна. ТӨМӨРБААТАР БА ТҮҮНИЙ НӨХӨД Монголын Архитекторчдын эвлэл. МХЗЭ-ийн Төв Хороо, “Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комиссоос хамтран «Сураг- ЧИЙН 2жилэ-ийг ТОХИОЛДУУулЛан нийт архитенторчид, ураи бүтээлчдийдн дунд зарласан 240, 480 хүүхдийн шионе- рийн зуслангийн барилгаар шилдэг зураг тесел шалга- руулах уралдаанд УБЗТИ- ийн ахлах архитекторч Н. Литовын удирдсан зохиог- группийн төсөл тэргүүн эзэлж, энэ зургийп да- 240 хүүхдийн пионг- рийн зуслацгийн ин бүрэн барилга байгуулїїмтшийн пэг тын тионерийн зусланд аш- рах хугацаандаа шинэ тойрон бүжиг, дуу сурч, олоп пайз нөхөдтэй танилцан үерхэж хөгжилтэй сайхан амарч байл. Д. ДОРЖСҮРЭНГИЙН авсап гэрэл зураг. хэдийг яаж .сурсгаа товч ярьж, өгөөч, --Би ганцаараа бишээ, ма- най ангийнхан цөмөөрөө оро- соор сайн лрьц сурсан. Бид подийн намар арав, хорихон үг оросоор мэддэг байсан -- Тэгзэд? --Тэгээд нодини 9 дүгээр сарьпг нэгэнд Татьяна ЮКрылоп- на гэдэг мэргэнилтэн орос хэлний багшаар ирсэн юм. Татьяна багш заасан хичаалтай гээ зургууд апчирч түүн дээрээ ярилцдаг, тэр яриа их сонпрхолтой болдог Бид тэр яриагаа улам бая- холбогдсон ЗУРАГ ДЭЭР: Уг зуслан-гийн барилгын гадаад маягийн зураг төслийп аж- лын зургийг боловсруулж: гаргасан байна. 240 хүүх- дийн тиюнерийн зуслан УЧТ- лагын байр, соёлын төВ. эмнэлэг захиргаа. аж ахуйн гэсэн үндсэн 4 хэсгээс бүрР- дэнэ. Гуанзны барилгад 120 суудалтай хооллох танхим. гал тогоо, бэлтгэлийн ӨРӨӨ. угаалга. бүтээгдэхүүний агуулах. ажилчдын сэрэг өргөнүүдийг төлөвлөжээ. 240 хүүхэд хоёр эзлжээр хооллохоор тооцсон байна. 240 хүүхдийн пионерийн зуслангийн барилгыг манай гишиийглэийнГ хуулж өдөрт 10--20 пптэ үг чээжилдэг юм, ИпгээД манай ппгийнхан орос хэлээр лрилц- даг болсон. Манай апгийн Д. Тунгалаг эхний хагас жилд омнэлэгт байгаад хичээл их хоцорсон. Татьяна багш хичээ- лийн бус цагаар Тунгалагт орос хэл заасаар одоо бидний вдил болгосоп. Бид бүгд Тать- СУРАГЧИЙН ЖИЛД НК БАЯРЛАЛАА Бид тнїїслэл хОтын ба- руун дүүрэгт орших, зсовлол- тийн ах огч нарын гараар ШОЛЖЭЭРЖ дандлал баярлаж сүндэрлэн боссоп бэлгїйн --Тайай ангийнхан | цөмөө- ОАшүүлиалад хорооллын: вэ- ж гэн айшинд амьдардаг юм ТУ? Эн Лаа 3 ЛАЦМБУЛ Эвэцаан Саяхан манай байрны ор- 7 шин суугчдад болон түүний -- Бүгдээрээ хоорондоо хүүхдүүд бидэнд баярт үйл ярилцдаг юм. Ц. Гаптулга, лвдал тохиолдлоо. Политех- Ч. Начипбаатар чар нх сайн пикийн дээд сургуулийп са- ярьдаг юм гэхэд Цэадэнбал- хиргаа, багш сурган хүмүү- Филатова гуай түүнд талархал илэрхийлэв. Авьяаслаг, онц сур- лагатап хүү Г. Төмөрбаатар одоо олон улсын пиоперийн «Найрамдал» лагерьт талтай сайхап амарч байна. С. БОДООШ үүлэгч ах, эгч нар маань 130 гаруй номтой, спорт, биеийп замирын төрөл бү- рийн хэрэглэлүүд, хөгж- мийн хэрэглэлүүд зэрэг шк бүрэн тохижуулсан тохилог сайхан талхимыг манай бай ранд тохижуулж хүлээлгэн огсон юм. 1983 он-Сурагчийн лийг тохиолдуулай манай нам, засаг, аав зэл, ах эгч нар маань үр хүүхэд бил- цийхээ толоо хичнээп их анхаарал халдыж тавьж байгааг бид сайп ойлго байпа. Үүнийх нь хариуд мапай байрны хүүхдүүд энэ танхимад йорсдийн хүчээр улам сайхап болгон тохи- жууллс хичээл сурлага, хү- мүүшлийц цэгэн төв болгон амшиллаж, сурлага ходолмөр- иН- төө ахнц гарган суралцах зорилго тавын | сурагчийн зулаа сайхан апгерөвхоор алгиллаж, байна. Бидний хаяг: Октябрийн рпйоны ОСГ- ын 27 дугаар хороо 28 дугаар байранд оршин суугч хүүхдүүд. 5 ЧИНИЙ НАЙЗ ХЭН БЭ? Нэгэн мөрийн хичээл дээр багш пь Оюунгэрэлийн тэхсэп цам удаагийн хөдөл хурац Ш! Э)- Хурлын таихилтд цугларсан олон зуун чив чимээгүй сууж ийн ХУШ их хурлын толоо лөгч Д. Зоригтбаатарын яриаг сонирхон чагиах ажаад... -- Бид ангиараа МХЗЭ- ийн илгээлт аван 1980 онд аймгийнхаа ХАА-н техник мэргэжлийн сургуульд орж суралцсан том. Энэ жил бид сургуулїа төгсөцгөөн: байна Эвлэлийн илгээлтийг дахин өвөртлөөд Сүмбэрийн сан- гийц аж ахуйд явцгаан трак- торчнаар ажиллах саналтай байна. Хүсэж явсан мэргэж- лээ олж зэзмшихэд «манал хамт олонд аап ээн: багш сургууль мичь тусалсан юм. г1.Бүх мэргэжлийн Дотроос МИНИЙ НАЙЗ ОЮУНГЭРЭЛ /ПИОНЕРИЙН ЗУСЛАНГИЙН ШИНЭ БАРИЛГА орны байгалийн үзэсгэлэнт ой модтой. нуур, год устай газар байрлуулахаар бодож зуслангийн барилгуудын ар- хитектор төлөвлөлтөөс гадна заслал. өнгө будаг зэргийг сонгосон байна. Залуу архж текторч Т. Энхбаатар уг зу- раг төслийг зохиохдоо орон путгийн нөөц, баялгийг ашнглан барилгыг модон хийцтэй төлеєвлөж зарны х» сэгт нь байгалийн чулуу бай- хаар шийдвэрлэсэч нь онНовчч той шийдэл болсон гэж .үз- вээ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ бай дал. шин 11111111 «А» ангийн сурагч, бүл- гэмпдл зөвлөлийн дарга энэ охипыг танихгүй хүүхэд зациниинипи 5 цыг ангийн нь бусад охн- манай аймгийт төвд бараг 3 одод үзүүлж, хэрэглэхгүй байхгүй байх аа. Сурлагг | 3 хуучин болсон ноосоло хүмүүжлээрээ шалгара! 3 Эдийг ховөөд “утсыг ь аймгийн Ппотерийн шта Е 1 32 ашнглаж шинэ сайхан бын даргаар сонгогдсон, Е 5 цамц нэхсэн түүнийг сай МПБ-ын «Эалгамжлагч» 8 28 ппажзэ. Найз охнд нь У чуулганы төлөөлөгч бол 3 з Оюунгэрэлийл ажилсаг сон пь Оюунгарэлийн сур-3 2 Члмбай зангаар бахархаж дага хөдөлмөрийн амжилт 5 5 түүлзэс суралцахыг ДОр ололт хичээл зүтгэлийн үр 5 3 бүрнээ хичээцгээдэг юм. дүн юм. Би сайн найлын-32 Ё Сургуулиас зохиогдож бай хаа үлгэр дууриаллаар су-5 5 гаа ппонерийп болоп олдїи ралцана Ё Е 8 нийтийн бусад ажилд үл- з Ї Б гэр їиишээ идэвхтэй орол! Увс аймгийн Улаалгом 8 дог. Найман жил дараа хотын П 10 жилийн Е 8 лан онц суралцсан Улаан сургуулийн 8-ын аА» 3 5 гом хотын хоёрдугаар 10 аигийн сурагч 5 шожилийн сургуулийн 8-ын Л. АРИУНЧИМЭГ 5 Зүрригэлталтаттааүлтүттүгтүээлэ ттлттицллүталтутулултггтт111111 гт тттттүттттэглтүулзэ”” МЭРГЭЖИЛ БҮХЭН САЙХАН атар газрын шанг татан, идээ бүхний дээж--омтат талх та- рнаг тарилцдаг трактор-но? їл Пайнчийн маань мэргэ? бүр сайхан гэйг нөхдиїїйгөө төлөөлөн хэлэхэд балртай байна ганс яриад энз хил сургуулна төгсөж байгаа нартаа ажил мэргэжлээ сонгон авч, сайн сайхэнН ажиллаж амьдрахыг хүсан- Ийпхүү Дорнод аймгийп лө- й 11:13) вийн 8 жилийн нэгдүгээр сургууль. дээр мэргэшил сурталчлах долоо, арвай дөрвөц хоногийд зохистой ажлаар олон сайхан уулаалт үдэшлэг зохиогдож тарол бүрийг мэргашлийн тухай халуун дотпо язллцлага бол: лоо. Багш Ц. БАР ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ ЧУХАЛ АЧ л» ТЛСЭ 711717 АХИН ХАМГАА- ? эммунист |. -ИХ ХУР» хүш ЗОРИЛТЫГ ШНОНЕР, СУРАГЧ, ЗӨВ ЗОХИОН БАЙ- "УУЛАХ, ПИОНЕРИЙН ЛАГЕРИУДЫН АХ ХОЛБОГДОЛТОЙ ” (МАХН-ын Төв Хорооны Улс Торийн Товчооны тогтоолоос) Ч Ч 1 Пиоперийп лагерьт, 14 хопог амрах гэдэг бага биш хугацаа. Пионерийн бүлэг, бүлгам аца | хуга- “Цданд сонирхолтой олон алснл зохиотс болно. /1д- иерийн зусланд похиогдох хүмүүжлийн ажил нь пио- нер сурагчдыг пийгам, улс. төрийн идэвхшилтэй, бү- тээлч хүсэл зрмэллэлтай, шишэ зүйлийг санаачлах хүсэл тэмүүлэлтай болго- ход чиглэгдэпэ. Арван дө- “ров хопогт пиоперүүд их зүйлийг сурч, мэдэхээс гад- та үерхэл, нөхөрлөлийл дотпо харьцаа тогтоож, наг пь пийтийгхээ төлөө, нийт пь иэгпийхээ төлөө гэсан хамтач хүмүүжил олж үер- хэл, төхөрлөлийн сайц сайхныг ойлгоход нь тусал- на. Та бүгдэд толплуули: буй энэхүү үлтэрчилсэт хө- төлбөрийг ээлж: бүрийнхээ отцлог лагерийп өпөрмөц байдалд тохлруулан ашшиг- лах нь зүйтэй. 7Ж 1 ДЭХ ӨДӨР. . УГТАЛТЫН БАЯРЫН ӨДӨР, А Энэ өдөр пиоперүү- ДИйг зусланд хүлээж авах, эмиэлгийн үзлэг хийх: байр - тасагт оруулах, бүлгүүдэд хуваах: А Туг өргөлт Ь Бүлгийн туг, бүрээ, бөмбөр. хүлээж авах Цуг- лаан ЬА Танилцах уулзалт (Хэн, хэн хаанаас ирсиээ танилцуулна) А Нээлтийн шугам ткаг- спалд бэлтгэх Ф «Сайн байна уу? Ла- герь минь!» сэдэрт уулзалт жЖ 2 ДАХЬ ӨДӨР, ЭРҮҮЛ ЭНХИЙН БАЯРЫН ӨДӨР А Бүлгийн цуглаан хийж идэвхтнийг сонгож, бүлгийн ажлын төлөвлөгөөг хэлэл- цээж, батлах А Бүлгэмийн цуглаан хийл, бүлгэмийн зөвлөлийн гишүүд, дарга, орлогч сон: гох, зэлжийн аягслын толов- лөгөөг хэлэлцэж батлах 2. Зуслангийй зэлжийн пзэлтийн шугам жагсаал хийх (4) 2 «Зад угдагчь-ийн аян зохиох Ф Ходолморийн бэлтгэх (4) Ф Уран зохиолын үдэш- даг ж 3 ДАХЬ ӨОДОР ХӨДӨЛМӨРИЙН БАЯРЫН ӨДӨР (-) А Ходолморийн баярын нээлт баярт 5, -А Бүлгүүд, хөдөлмөрийн цуглаанд А. Мастеруудын хотхонд Ф, Спортын баярт болтгох Ф Кпно үзвэр 4 ДЭХ ӨДӨР. , ДЛЭГ УРАН- А Эрдэм мэдлэгийн бая- рын өдрийн нээлт А Ханын сонины шалга- руулалт 4 Хавлал сурталчилгаа- ны өдөрлөг А.Улс төрийн аман сэтд гүүл, идэвхтэн . суртвалж- лагчдын уулзалт Ф Шитилэх ухааны уран зөгнөлт зохиолын талаар ярилцлага 9Ф Урап үдэшлэг Ж 5 ДАХЬ ӨДӨР БААТРУУДЫН ДУРСГАЛЫГ ХҮНДЭТГЭХ ӨДӨР А Тугчдийн клубийн үз- уншигчДын лэг ., А Пост нэгийг ажиллуу- лах А.Онцлогийп баяр хийх Ф Цэцгийн баярт бэлтгэх Ф Иппо үзвэр 6 ДАХЬ ӨДӨР ЭЦГИЙН БАЯРЫН ӨДӨР А Цэцгийн баярьпт пэалт А Цэцгийн үлэсгэлан гар- гах тс Цэцгийн мандал хийх Ф Нарны баярт бэлтгэх Ф Цэцгийн дэлбээ кан- церт тоглох Ж 7 ДАХЬ ӨДӨР. НАРНЫ БАЯРЫН ӨДӨР А Нарны баярын нээлт А Наран шарлагын тал- байд тоглоом зохиох д «Эрүүл биед саруул ухаан» сэдэвт зурагт хуу- Дас гаргах 5. Нар, ус, агаар сэдэвт зургийн уралдаан Ф Дуу хогжмийн баярт бэлтгэх (--) Ф «Нлрны аймгийн га- риг» сэдэвт үдэшлэг 8 ДАХЬ ӨДӨР, УУ ХӨГАГМИЙН БАЯРЫН ӨДӨР (-) Ф Дуу хогжимийн баярын нээлт : А Шипэ дуу, бүясиг заах 2 Улс торийн дууны наадам А Шилдэг дуучдын тэм- цэн Ф Цэрэг спортын баярт бэлтгэх (4) 5 Бүшгийн тэмцээн ж 9 ДЭХ ӨДӨГР. ЦЭРЭГ-СПОРТЫН БАЯРЫН ӨДӨР (--) А Цэрэг-спортын бая- рын исэлт А Дуут жагсаалын үз- лэг" 2 «Дөл» тоглолт “А Оноо, хурд, хурам ҮЛГЭРЧИЛСЭН ХӨТӨЛБӨР | тэмцээн . ! Ф Ариун цэврийн эргүү» лийн уралдаан ) Ф(Хөгжилтэй гарад) тог- лолт 10 Ь ӨДӨР. ЙНТЕРИАЦИОНАЛ-ЭВ САНААНЫ НЭГ ӨДӨР А Найрамдлын цуглаац А «Эих тайпшгхүүхэд» сэдавт аман сэтгүүл А Орос хэлийй баяр Ү. «Телепиа»-ийп. нэвт- рүүлэг 1 үс «Найрамдал-Друлгба» нэрэмтит пионер шуудан- гаар хаяг солилцох ашил 9Ф Нппо үзвэр 11 ДЭХ ӨДӨР ТОЙРОН АЯЛАГЧДЫН ӨДӨР ЖА «Хээрийп хоол тай» зугаалга хийх А Аялагчдын дунд урал- даан зохиох амт. д Уран гартны үзэсгэ- лэп їзэх 4 Хөгжилтэй гарааны тоглолт явуулах Ф Тоглоомын баярт балт» гэх (-8) Ф Сургууль сурталчлах үдэшлэг Жж 12 ДАХЬ ӨДӨР. ТОГЛООМЫН БАЯРЫН ӨДӨР (-) А Тоглоомын тэмцээн А «Хөгжилтэй гарагутог- лолт 4. Шатар, даамчдын тэм- цаэн зохиох 2. Хөгжилтэй гараа Ф Ийзэдмийн баярын өдөрт бэлтгэх (-) Ф Аймаг, хот, район сур- талчлах үдэшлэг Жж 13 ДАХЬ ӨДӨР, ИНЭЭДМИЙН ӨДӨР А Бүлгийн ажил дүгнэх цуглали А Бүлгэмийн цуглаан А.Хошип шогчдын клу- бийн тоглолт А Уран зургийн үлзсгэ- лэн нээх Ф Багт изадам Ф Түүдэг салын палдам жЖ 14 ДЭХ ӨДӨР. ҮДЭЛТИЙН БАЯРЫН ӨДӨР А «Лагерь ыннь тай» хаалтын цугл А Хаяг солилг 5 Туг буулгах Ёслол баяр- “ТАНИХ ТЭМДЭГ: А Өглөө зохиогдох ажил 5 Өдөр зохиогдох ажил. Ф Орой захиогдох пжил 4 Балтгол шаардагдах ажлууд Боловсруулеап Ч.ЛУВСАНДЭНДЭВ яд хихөлвлсжэжэ өн өс, ап. сичн 25 Хилсн өэнгрл16 ахмад үеийнхпийхээ хувьсгалч дай чин баатарлаг уламжлалаас ЗУРАГ ДЭЭР: БНМАУ-ынбаатар Д. Иянтайсүрэн “инб. нерүүдтэй хамт, » 3 л Бий «НАЙРАМДАЛ» ТЭМ ЇЗЭН Пиопер сурагчдын бие бялдрын хүмүүжлийг дээш лүүлж олон улсын Хүүх- ДИЙН ХӨНГӨН атлетикийн «Найрамдал» дөрвөд тӨ- ролтийн тэмцээнд шилдэг баг тамирчдыг шалгаруу- лан оролцуулах зорилгоор БНМАУ-ын биеийн тамир, спортын улсын хороо, Ар: дын боловсролын Яам, Хүүхдийн төлөө фондын Төв-комисс, МПБ-ын Төв Зөвлөлөөс хамтрац хөнгөн атлстикийд «Найрамдал» дөрвөн төрөлтийн улсын аварга шалгаруулах. тэм- цээнийг жил бүр зохион явуулдаг уламжлал тогт- лоо. Энэ «удаагийн «Най- рамдалэдеөрвен төрөлтийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн саяХан болж, өН- гэжша ФүїлЭШтэвЖ тэтгэЭ сєүшэл ТА ВэтЭлтСЭ Ти) ирттүүрэ) тєусЛєЭ ЕЛТАТ төрлөө. Н «Найрамдал» дөрвөн -төрөлтийц улсын . аварга шалгаруулах энэхүү тэм- цээн нь энэ экил БНУАУ-д болох олон” улсын хүүхХ- ДИЙН хөнгөн атлетикийн -«Найрамдал» дөрвөн 19- релтийн ХХУП тэмцээний өмнөх томоохон сорилт боллоо. Охидын -60 м-ийн гүйлтэд «Дархан» спорт клубийн тамирчин Б.Алтан тариа 8.4 сек гүйлс эхний байранд оров. Удаах бай- ранд Октлбрийн .райбны “Б. Наранцацрал 8,5 сек. Спорт сургалтын төвийн Ц,----1---4-:-12-1 -2039 14:13 бушлшогРжэ ӨлптвсчЧлулЭ хайты бан 4 Ммнчаалж ҮЛшиашгаж 1 сан тампрчид ї Д. Болормаа 8,6 сен хур- далж хоёр, гуравдугаар байранд орлоо. Охидын өндрийн харайл- тад Дундговийн Б.Баяраа 1 м 44 см, Спортын СуР- галтын төвийн |Л4.Баяр- жаргал 1 м 41 см, Дар- хан спорт клубийд тамир- чин Ч. Ганцэцэг,1 м41 см тус тус харайис эхний байруудыг ззлэв. Бөмбөг шидэлтэнд Дарханы Л.Бо лормаа 55 м 40 см, Н.Да- риймаа 53 м 13 см, Ар- хангайн Х.Энхтуяа 51 м 172 см, Дарханы Б. Алтап- тарна 500 мт 1.25.3. Спорт -сургалтын төвийн П.Болормаа 1-.25.4, Ок- тябрийн районы спорт клу- бийн тамирчин Б. Наран- цацрал 1, 25,6 сек гүйж эхний: байранд орлоо. “-Хөвгүүдийн 60 м-ийн гүйлтэд Хөдөлмөр нийгэм- лэгийн М.Болд 7,4 сек, Октябрийн районы О.Энх- төр 7,5 сек, Архангайн Я. Баясгалан 7,6 сек,Спорт сургалтын төвийн С,Болд өндөрт 1 мм 68 см, Дар- ханы Ч.Мөнхбаатар 1 м 62 см, спорт сургалтын төвийн Д. Гантогтох 1 м 62-см, Октябрийн районы О. Энхтөр бөмбөг шн- дэлтэнд 83 м 08 см, спорт сургалтын тө- вийн С.Болд 78 м. 98 см. Д.Гантогтох 73-м 08 см, тастсутэцлуутэ | С. Амаржаргал 800 мт 2.13.0 сен, Ж. Баттулга 2.14.5 сец, Ар- хангайн Я. Баясгалан 2- 161 сєкийн амжилтаар 1983 оны «Найрамдал» дөрвөн төрөлтийн улсын аваргын алт, мөнгө, хүрэл, медаль хүртлээ. Охидын багийн нийлбэр дүнгээр, Ш.Нарандэлгэр дасгалжуулагчтай /Дарха- ны баг нэгдүгээр байранд, Спорт сургалтын төвийн Х. Рэнцэндорж, Архангайн Г. Цэрэндорж дасгалжуу- лагчтай баг хоёр, гуравду- гаар байранд хөвгүүдийн багийн нийлбэр дүнгээр Х- Рэнцэпдорж дасгалжуу- лагчтай спорт сургалтын төвийн баг, Т. Тогтоосүрэн дасгалжуулагчтай Октяб- рийн районы Ш.Нарандэл- гэр дасгалжуулагчтай Дар- Дарханы ханы Заг тус. тус эхний гурвац байранд шалгарч МПБ-ын Төв Зөвлөлийн биеийп тамир, спортын алт мөнгө, хүрэл медаль, диП- ломсор шагнагдав Охнд, хөвгүүдийн багийн нийлбэр дүгтээр спорт сур галтын төвийн баг НЭГДҮү- гээр байранд. орж Хүүх- дийн төлөө. Фондын Төв номиссын шилжин явах цомоор шагнуулав. Спортын мастер Ч. НАРАНБААТАР ” ЗУРАГ ДЭЭР: “.Дорвон төрөлтийн аварга Шалгаруулах тэмцээнээс шалсар Нэг монголын ХУВЬСГАЛЧДЫН дөт- ї 84 ГЭ "Өсвөр үеийнхний зохион бичих авьяас билгийг хөг- жүүлэн шинэ залуу авьяаст- ныг тодруулах зорилгоор су- “2 рагчийн жилийг тохиолдуу- лан манай орпы ерөнхий бо0- ловсролын сургуулиудын пиО- нер сурагчдын дунд Монго- лын зохиолчдын Эвлэлийн єг Хорооноос зарласан уран бү- тзээлийн уралдааныг саяхап дүгнэв. Уралдаанд хот хөдөө тийн 320 гаруй пионер су- рагчдын 600 орчим бүтээл ирүүлснийг шалтарууллаа. Үүнд: с -- Дундгань аймгийн тө- вийн 8 жилийн дунд сургуу- лийн З-ын «Дэ» ангийн су- рагч Б. Госбаатарын «ОК- тябрийн баяр» - Нийслэлийн 13 ду гаар дунд сургуулийн 2-ын “Дэ ангийн сурагч Д. Мөнх- баярын «Мяний дүү» -- Нийслэлийн 40 дүгээр дунд сургуулийн 2-ын «ВБ» ангийл Сурагч Т. БүрэнгГийн « чБагшийн алдар» -- Баянхонгор ймгийн “Шинэ жинст сумын 8 -жн- лийн дунд сургуулийн 3-ын «Б» апгийн сурагч М. Мөнх- цэцэгийн «Миний сайхан 1| товь» «34 “рөсжр шэзагүг-глэ Ес тг 7т1 ЄбэжтүҮжЖоЭ ҮтєссиЭЭЭ үнэ) ттгж3! үрсуттла ҮҮсТ “да3 403 үХЧҮллг22) жигтдтэ4 (үтшатслшайп (2222-0125 айтутвг) Млтголшто ЕошпскпЕЛШЫ тэовшїлшт гэлрелЛМ шахаа 0 дэ 89488: 3 28)416:15541| ЦАРДГ 11.41 4, Х, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэ 12 -- Хөвсгөл аймгийн Хат гал хотын 10 жилийн дунд сургуулийн 2-ын «А» ан- гийн сурагч Ч. Дашнямын «Сурагчийн жилийн бэлэг» -- Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын 8 жилийн сургуулийн 3-ын «А» ангийн сурагч Алтанчимэагийн «Анхны захидал» -- Нийслэлийн 39 дүгээр дупд сургуулийн 3-ын «А» ангийн сурагч Ц. Алтанбал- рын «Хаврын нуур» - Хэнтий аймгийн 1Тө9- вийн 1 дүгээр 8 жилийн сургуулийн 3-ын «А» ангийн сурагч Б.Галсансүхийн «Сан- сарт хүрсэн найрамдал» -- Увс аймгийн Ховд су- мын 8 жилийн сургуулийн 2-ын «А» ангийн сурагч Дд. Санжжавын «Монгол орон» - Ховд аймгийн Мянгад сумын 8 жилийн сургуулийн 85-ын «А» ангийн сурагч О. Пүрэнхүүгийн «А.. үсгээс төрсөн бодол» -- Нийслэлийн 15 дугаар дунд сургуулийп 7-гийн «В» ангийн сурагч Д. Тамирын «)Капины нэрэмнит үйлд вэр» - Хэнтий аймгийн вийнп 10 жилийн дунд сур гуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч 18. Тогсжаргалын «Найрамдал зуслан» -- Нийслэлийн 76 дугаар дунд сургуулийн 9-ийн «В» тө- . . . МПБ-ын Төв Зөвлөл, Ул- сын Шатрын Холбооноос «Сурагчийн жилд» зориулан пионер, сурагчдын дунд зар- ласан шатрын бодлого, этюд бодох уралдаанд төв, орон нутгийн 70 сурагч оролцсо- ноос. нийслэлийн 8 дугаар дунд сургуулийн 8 -дугаар ангийн сурагч Ц.Лхагвасүрэн түрүүлж, 30 дугаар дунд сургуулийн 8 дугаар ангийн сурагч Л. Сарандхүрэх, 13 дугаар сургуулийн 4 дүгээр ангийн сурагч А. Ганбаатар нар 2,-3 дугаар байр эглэн МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алт, мөнгө, Эл медалиар, Б. Тамир (23 дугаар сур- туулийн (4 дүгээр анги) Б. Луттөмөр (35 дугаар сур- 225 дугаар анги) Лхагвасүрэн (30 дугаар ургуулийн 8 дугаар анги), Дамбадарнгаа (Ховд айм- тийн мас сумын Дунд сур 1 | туулийн дугаар анги), влэв, | Нидекс-14140 5 явгийн сурагч тохын «Зэрэглэз» БүсЭЙГ “ аймгийл төвийн 10 жилийн ПИ дунд Хурсуулнйн нэг «Д» ангийн Б. Болориаагийн багш» елэзпийн 47 ду гаар! дунд сургуулийн 6-гийн «А» ангийн сурагч Т. Энх- баярын «Аймхай Мөнхөө» -- СПэлзнгэ аймгийч Зүүн хараа хотын 8 жилийн сур, туулийн 7-гийн «А» ангийн сурагч Г. Дариймаагийц «Талх» - Завхан аймгийн Их- Ууд сумын 8 жилийн дунд сурагч “Анхны 1) -- Нийслэлийц 15) дугаар дунд сургуулийн 8-ын «Д» ангийн сурагч В. Цэдэнгийн Ууы» ел» слэлийн . 72 ду- тавд” дунд сургуулийн 10-Ын «А» ангийн сурагч В. Сэ- лэнгийл «Дайныг бид эсэр- гүүцэнз» -- Ховд аймгийн төвийн 10 жилийн 1 дунд сургуу- лийн 10-ын «Б» ангийн су- рагч Д. Амаржаргалын «Ма- най гудамжаар жагсаал цу- варна» -- Нийслэлийн 2 дугаар дунд сургуулийн 10-ын «Г» ангийн сурагч С, Байрмон- «Хорвоо амгалан бай- гаасай» -- Нийслэлийн 34 дүгээр дунд сургуулийн 9-ийн «Дэ ангийн сурагч-Ч. Алтанхуя- гийн «Би юуны тулд амьдар- на зэ?» -- Хөвсгөл аймгийн Та- риалан сум-СААн 10 жи- лийн дунд сургуулийн 10-ын «Б» ангийн сурагч Д. Оюун- чимэгийн «Бид зэлх тайван, найрамдлыг хүснэ» -- Нийслэлийн 21 дүгээр дунд сургуулийн 9-ийн «Б» ангийн сурагч О. Ганхулгийн «Миний эх орон» -- Дархан хотын 10 жїї- лийн 1 дунд сургуулийн 10- ын «Г» апгийн сурагч Д. Нараптуяагийн «Гэмшил» -- Нийслэлийн 834- дү гээр дунд сургуулийн 10-ын «В» ангийл сурагч-Г. Баг- баярын «Хүний сайхан сэт- гэл» вийн гуулийн 9-ийн сурагч Ш. Эрдэнэбатын «Хоёр далбаа» зэрэг бүтээ- лийг тус тус шалгаруулав. Жич: уралдаанд байр 9а- лээгүй боловч шаардлага хангасап зохиолыг «7Кнгүүр» номонд нийтлэлнэ. Сүхбаатар аймгийн тө- 10 жилийн дунд сур- «В» ангийн УРАЛДААНЫ номисс 12 . . Үй Б. Цоггэрэл (Улс аймгийл- Ховд сумын дунд сургуу. лийп 8 дугаар анги)-нар ам- жясилттай оролцон дурсгалын зүйлээр шагпагдах боллоо. Уралдаанд Т. Ганболд (Дорногоёь аймгийн Сүмбэ- рийн дунд сургуулийн 9 ДҮ? гээр анги), Х. Энхтуул (Сүх- баатар аймгийн төвийн 10: жилийн дунд сургуулийн 6 дугаарс анги), Б. Хүрэлбаа- тар (Өмнөговь аймгийн Гур- вантэс сумын. дунд сургуу- лийн 8 дугаар анги), С, Энх баатар” (75 дугаар сургуу лийл 9 дугаар айти), М. Тог тохбаяр (12 дугаар сургуу лийн 5 дугаар анги) нар нийт онооны 2, 8-ыг авч идэвхтэй оролцлоо. Уралдааны шүүгч, масте л, тогоох Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ 123458 89101113. -Х. Бүрэнтог-/ 1! “ХЭН ШАЛГАРАВ2 | :40 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ 2820 ((18786) 01983 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 29. 29) ЛХАГВА ТЛ---БТИВИШНРТҮНТЭ -- г- “ТӨЛӨӨ:ХАЙР ХАЛАМЖ! хүүхдийн чилвєттллшжлээжлилиШЖиЭжГГЛРЭНЖЛВЖ.122ОШЄЖТХНЕ сэт ттшэсэү сэ В - ХЭВЄЦОЕБулсрос | ПИОНЕРИЙН ЗУН | Зөөлөн бороо орно. Хүүх- | “дүүд биеийн тамирын тал- бай дээр тоглошгооно. Тэд- “гэг 8 ч. »!ї - - -о 4.4... Дэ» ний баяр, жаргалтай дуу, нииэзэдэнд ойр хавийн үзэсгэ- 3 лэнт уул, ус, ногоохон М0- 1 юд баясах шиг санагдана, | улнт хэмээх энэ нутгийг Түнхэлийн мо, бэлтгэлийн | ая ахуйнхан йнээс хайр- лаж иржээ, «Уул, ус, цэцэг ногоо пь жигдэрсэн үнэхээр | сайхан газар» гэж нутгийн- 1 хан хэлэлцэнэ, Саяхны нэг | 1 өдрөөс эхлэн Буянтад хүү- хэд багачуудын хөгжөөнт Дуу цуурайтаж «эхэллээ. Ардын армийн залуу хелаа--пнионер Ї сурагчдын цэрэг, спортын ГМ «Шонхор» лагерь энд бай- | 1 Туулагджээ. р Лагерийн нээлтийн цуг- Ї лаанд МАХН-ын Төв Хо- | рооны нарийн бичгийн дар- | та, МАХН-ын Тбв Хорооны харьяа пионерийн лагерну- | дын Тов Зррлолийн дарга пи т--Г.Адьяа, БИМАУ-ын Бат- | тай-Хлм Яамны сайд хурандаа каисрал ЭН. Ендон, Монголын рдын Армийн, ! “Улс төрийн Газрын дарга, : одвслэгч генерал К.Балжин- | оняч мар болоп албаны бусад | хүн оролцлоо. Цуглаан дээр | аШонкорь лагерийн барилга 7 “байгууламжийг удирдаж 04- рпулсан БНМАУ-ын гавьлат барилгачин, хурандаа Т.Бат- суурь, гуай үг хэлж, уг лагё- рийн дурсгалын түлхүүрийг БНМАУ-ын Батлан хамга8- лах Яамны сайд, хурандаа генерал ЯГ Ёпдонд тардуу- лав. Нөхөр Ж.Ёндоп «Шон- хор» лагерийн анхны зэл- жинд амарч байгаа Сүхбай- | тарын пэрэмжит, байлдааны | гавьяаны улаан тугийн одонт 7 аа. дугаар нэгтгэлийн ОфН- цдер, шжшлтан, ажилчдын үр жүүхдэд баяр хүргэж, үг хэ- лээд «Шонхор» лагерийн дурсгалын түлхүүрийг пио- | | тэн өгөв, Б.Ариунтуяа найз НүэХї3 та из Цуглаан дээр Төв: Хороооны парийн бич- гийн дарга Д.Дашжамц ҮГ хэлж, дурсгалын зүйл кар- дууллаа. Ийнхүү манай орны їид- нер сурагчид тавтай сайхан амрах бас нэг шинэ лагерь үүд хаалгаа нээлээ, Цуглаа. ны дараа тус лагерийн анх- ны ээлжинд амарч байгаа инопер сурагчдын хүндэтгэ- .нер Б.Арвнунтуяад хүлээл- дийн шугам жагсаал, Дуут : “знагсаалын үзлэг болов. оосгс83-4 ЭЭ | хэз энэ Их энэрэл. хайрын . НАВм хУсгаА СУ рЯ ачийг онц сурлагын ашжил- Т.ДАВААДОРЖ таар харнулахаа илэрхийл- Боов 12 ЗУРАГ ДЭЭР: МАХН-ын Тов Хорооны --Лагерийлнээлтийн аясил, 21-15 иаглан дарга, МА. дагаанаае -ын Төв Хорооны харь- на инонерийн лагернудын -- Шонхор» эг дэн “: Жөв Зөрлөлийн х дарга Г.Адь ЯУрсгалын түлхүүр хүс || яа тус лагер нээлтийн ЭЭЖ ШЕМВӨН б 25 /! шуглаан дээр хэлсэн үгэндээ: у.Со агер аралын, тинд Гавь-алтай, Дундговь гаймагт тус бүр 200 ортой пичонерийн шинэ лагерь ашиг- »-н Концертын талбайд -- Амралтын цаг ЗОХИОГЧИЙН ашвсап тэрэд пИ2 го далтад орлоо. (7. аатар хотын «ёрон. оохий боловсролын 36 сургууль “| пвонер сурагч хөдөлмөр, ам- үралтын 270 гаруй зусланд “77:40 гаруй. мянгай тионер су- : ерагч, “түү :40 шахам | “өдрш! улон дэрэг-спортын | 10-аад шяпган ппо» їмэдлэг олгох, | “лэх, урлагийн о ҮНЭ1Ч0МмӨНГӨ ..Яндаж болдоггүй даг лай шиг Яасан баян нутаг вэ... гэсэн дуу хөгжимд эгшиг” лэнэ. Сүхбаатар хотын хоёрдугаар-8 жилийн сурч гуулийн- иионер сурагч, дын үндэсний хөглсмийн «Уянга» хамтлагийнхан шинэ тоглолтын хөтөлбөр бэлтгэж. байгаа -ньы эн ажээ, Хамтлагийн хогж- мийн удирдагч Б, Алтан» багана багш -- Манай хамтлаг 15 хоглшимчинтэй, Байгуулаг- даад удаагүй боловч хүүх" дүүд богино хугацаанд их зүйл сурч байна гэж 04- хархан ярив Хогжмийн багш Б. Алтанибагана су- рагчийн жилийн ажилд нэмэр хандив оруулахаар үндэсний хөгжмийн хамт- лагийг сургууль дээрээ байгуулан ажиллахаар сайхан санаачилга гарган ийнхүү хичээллэж байна. «Уянга» хамтлаг бай- гуулагдсанаас хойш 20- 14 нод удаа олон зуун хүнд урлагаар үйлчилж, тэдний талархлыг хүлээсэн бай- Үна. Тэд тоглох бүрийдээ хөдөлмөрчдөд хөгжмийг урлагийн тухай анхны чөлөөт ца? (гийг үр ашигтай өнгөрүүе хүмүүжил Їолгох зорилгоо амжилттай "биелүүлж, ахмад багш нь ч гэсэн урамтай явдаг “болжээ. Барьсан хөглгм" "нөөсөө томгүй. блцхан хүүхдүүд их л хэвлүүхэн 7тоглох нь үнэхээр өхвөрдт "ирер хөөрхөн.” к Хамтлагийн ахлагч” С. Балрхишиг: -- Мапай хамтлаг до- “лоо хоногт 3 удаа цуглалт “хичээллэдэг. Бид бүгдээ- рээ: нэг ангийнхан учраас бусад хүүхдүүдээ орол- ! цуулал бүрэн. хэмжээний концерт бэлтгэн аав, зэж ! дээ, найз. нмартаагүзүүллээ гэв. С.ДАЯНДОРЖ Пионерийн зун эхэллээ Энэ зун 00 шин мянган шионср сурагч Дд шионес. рийн лагерь, 370 гаруй кө- | долмор амралтын зусланд то- хитой сайхан амрахын пэрэг- цээгээр хичээлээр олсон шэд- дэгээ бататгаж, бие даан улам ихийг сурч шмэдэх болно. Бас олон мянгап пионерүүд «Хө- дөлмөрийп У улирал», «Ппо- нерийн бүтээлч ходолморийн рин»-аар згал оторлох, дца- гайн идээ боловсруулах, ха. шаа худаг засварлах, эмнэг хангал сургах, хадаан тэгээл бэлтгэх, төмс, хүнсний ногоо тариалах, үйлдвэр барилгад ажиллах зэргээр аав эзэж,ах згч мартаа тусалж эх орны- хоо соцпалист бүтээн байгуу- лалтад гар бие оролцово. Хөвсгөл аймгийн пиноперүүд «Отор саалийн иокорлол» байгуулл: сүү, цагаай ндээ бэлтгэж, байгалийн .огоөж вшиглаж улсдаа олон мянган төгрөгийн ашиг оруулсан, Хэнтий аймгийн пионер Д, Шүрэнцэцэг мянгат саальчин | Увс а пионе- рүүд хох бууц нөөцөлж малчдад тусвлсан зэрэг олон сайхан туршлага бий. ЗХУ, ах дүү социалист бусад ор- ты туршлагаар Хэнтий айю- гийн Биндэр, Батноров Су- мын пионер сурагчид энэ жил сурагчдын гашпгай ко- | лөлморийн өтрид байгуулан | ажиллах сайхан санаачилга гаргалаа, Энэ бүхэн ирнун цагаан хөдөлмөрийг бишрэн | хүндэтгэдэг манай пиовгр су- рагчдын сайн үйлсийн тодор- хой жишээ юм. Говь-алтай, Дундговь айм- гийн пионерүүд шинэ лаге- рийнхаа анхны пмрагч боло- | хоор гадна тав суурни газ- | Рыш сургуулиуд шиопер су- рагчдын тохитой ашрахад зо- рнулан ө, лагерь ажил- дуулна. « , сурагчдын зуны амралтыг сохнон бай- гуулах ажлыг сайжруулах ар- га хэмшшээний тухай» МАХН- ын Төв Хорооны тогтоол бо. | дон сурагчийн жилд зохиох ажлыг эрхлэх тов комиссын Хигиүтайсшакын дагуу ионе- р лагериудын шатернал- | даг баазыг бэхлгүүлж, өргө- жүүлэхийн зэрэгцээгээр за- рнм газарт биеийп тамир, спортын болов эшчилгээ су- жиллын чиглэлтэй лагсрлнуд ажиллаж, үйлдвэр аж ахуйн олон байтууллага хөдөлтөр авралтын зуслан, шпонерийн даагерь шинээр байгууллаа. Зуны улыралд пнонср су- рагчдыг тохитой амруулах нэт год иөхцөл бол пвоперийн | лагерь, ходолмор амралтын зусланд улс төр, «соёл хү- мүүжлийн олон төрлийн аж- дыг сахиох явдал юм. МХЗ | Э-ийн ХУШ их хурлаас ма- най орны пноверүүдэд өгсөн хүмүүжлийн ажлын дон чиглэлийг тодорхойлж Пионерийн лагсриудад бий. туулагдах инонер сурагчдын ! үйл ажил. агаа болон «Бага олнмїи». ийн тоглолт нь “бүх ард түмпий УЦ сиартайнадад ЛИОНЕРИЙН ЗУН » шэдэхэд хүсэн тэмүүлж, ши- нэ дуу, бүжиг, тоглоом сурч, аман зохиол эрэл сурвал шилж, ахмад хүмүүсийн сур- гаал зөвлөлгөөнийг анхаарал- тай сонсоно. Манай ард түмний мал маллах уламжлалт арга ба- Бицаг судлах, цаг агаарын айдлыг урьдчилан мэдэх, орон нутгийн байгаль, соёл, түүхийн дурсгалт газруудтай танилцах, ургамал ашьтны осол хөгжихөд ажиглалт хийх зэрэг пь пиопер сурагч- Даас шинэ мэдлэг эзэмших нөхцөлийг бүрдүүлнэ. Пионерүүдийн нийгмийн тустай хөдөлмөрт | оролцох нэг хэлбэр нь байгаль орчитыг хамгаалах ажсил юм. Таримал тод бут, соог, зүлгийг ар- чилж тордох, олон наст ур- гамлын үр түүх, байгалийл баялгийг зүй зохистой ашиг. Зах, торгоолж, шунууны үүр булаг шанд, худгийг хам- таалах, сагас, зогнй, шувуу, туулай өсгөж үржүүлэх сэ- рэг нь ппонерүүдийн бүтээлч сайп үйлс билээ. Өсвөрийн Сүхбаатарчууд Данн дэлхийн давшилт улс түмэн хөдөлмөрчид, түүний хүүхэд багачуудтай тогтоосон найрамдал нөхөрлөлөөрөө ба- хархай улам бэхлүүлж энх амгалан амьдрал, аз жарга- лмцн төлөө дайны эсрэг бүх нийтийн тэмцэлтэй дуу хоо- дойгоо нэгтгэж байна. Со. циалист мопголын зинга зян- ган багачууд БНСЧСУ-ын нийслэл Прага хотноо болсон «Энх тайван, аж амьдралын төлөө, цомийн дайны эсрэг» дэлхий дахины ассамбленд чин зүрхний хадуун таларк- лаа дэвпгүүлэхийн зэрэгцээ. гээр «Үндэстэн олны хүүх- дүүд ҮҮРД Нэг санаагаар амьдарна» урнан дор пионе. рийн лагерь, ходолмор ам- ралтын зуслапгуудад эв са- нааны нэгдлийн одөр, улс тө- рийн дууны паадам, гар зур- гийн уралдаан, СИМЕА-гийн 25 жилийн ойн нэрэмжит торол бүрийн ажил зохиопо. Наймдугаар сард манай ор- ны бүх лагернудад ппоне- рийп идэвхтинй сургууль бо- дох богоод знэ нь идэвхт- нүүд пноперийн ажлын турш- лагаасаа харилцан суралцах, сурагчийн жилийн ажлыг эр- чимжүүлж МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, Монголын ипноне- рийн «Залгамжлагч» У чуул- ганы шийдвэрийг биелүүлэ- хийн тулд пнонерийц анхац шатны байгууллагаас зохиох ажлын талаар санзлан со. дилцоход чухал нэлоо үзүү- яэх юм, Пяонерүүд ээ! Зуны амралтав хєөр бая. рзар дүүрэн, үр өн- төрүүлэх эсэх нь та бүхний бүтээлч санаачилга, шургуу оролдлого, шинийг сурч тэ. дэх хүсэл эрмэлпэл, пягт инм- 2й ажилдагаатай шууд хол- 000той гэдгийг бүү мартагтуй! Ээлү шипран, цэлмэг хөх тэнгэр, ариун тунгалаг агаар, хөдөлмөрийн хогжоант тан- бар, пугаа цангэлтэй зуслан, энэ бүхэн пиоперүүд та ив. рыг тохьтой а 2 лав бие бялдрыг хэвгыг шүүлж, улан “саг, сурч шз- х урам зориги ргээ: баллын. Ет Ү Д. Сүкбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Тев Зовлолийн орлогч дарга П. ТҮВШИПТӨГС 7 Энгэр дүүрэн тэмдэг, ме- даль гялалзуулсан хоёр хүү” тэй би саяхан «Залгамтшлагч» У чуулганы өдрүүдэд танилц- сан ююм- Тэр хоёр «Залгамж: үе» аяцы гавшгайч, помын сайн нөхөр МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алт, мөпгөн медаль, МХЗЭ-ийн Төв. Хорооны «тэргүүний су- рагч» алтац медаль зүүлээ. -- Миний иэр ЇМН. БВандан- магсар, Булгай аймгийн тө- вийн нэгдүгээр 8 шилийн сургуулийн б-гийн «Б» ангид сурдаг. Би 5 жил дараалан энц суралцаж байна. Гэхдээ би үүнийгээ амжилт гэн боддоггүй. Яагаад гэвэл ма най ангид сул сурдаг, ер нь хичээлдээ тааруухан галзэд хэдэн сурагч байсан юм. Үүнд би маш их сэтгэл зовж явдаг байлаа. Ингээд би оө- рийнхөө ангийн Ч, Отгонбаяр Баяраа, Гантөмөр ГПүрэв- дорж нарыг даан авч давт- лагын хэсэг байгуулан ажил- лалаа. Өдөр бүр хичээлийн дараа гар орноор нь залж лэн очин: хїчээлээ давтахад нь тусалж зөвлөдөг билээ. Ингэн уйгагүй ашилласны маань үр дүнд тэд дундаас сайц сурлагатан болсон юм. | | МХЗЭ-ИЙН ХУШ ИХ ХУРАЛ,«ЗАЛГАМЖЛАГЧ» ЧУУЛГАНЫ ШИЙДВЭр шВЭЭГ эжосүлжүжижжэ.ЛЖТтЭ ҮЙГЭЖСЛЛЛТҮГ , ГГЛХТГТТЭЭГ--6-с2ш- БУЛГАН ХАНГАЙН ОНЦЧУУД Ий найз парт сурах авь- ЯВСГЧЭИЛН бий. Урьд нь тэд биеэ дайчлахгүй, цагийн на- рийн хуваЯрьтай ажиллаж сураагүй, ихэнх цагаа гадаа тоглож өнгөрөөдгөөс сул сурч байшээ гэдгийг цөмөө- явдаг бол рээ сайн ойлгосон юм. Найз пар маайдь амжилттай сур- лаа, Энэ бол пионер миний омнөө тавьсан зорилго оинё- лэгдлээ гэсэн үг. Ийм ч уч- раас” сургууль, Хамт олон ангийнхан. найз изр маань памайг пионерийн дээд чуулга уулзалтад 19- лөөлөгчөөр сонгосон юм гэж сэргэлэц байрын нжигхэн бор хүү урамтай ярилаа. Ванданмагсар хүүгийн ярьсан ярина, хинсэн бүхнийг анхааралтай сонсон: зовшөөӨ- рон толгой дохиж суусан хүүг Даваацэрэнгийн Алтан- хуяг гэдэг. Мөн ймгийн Могод сумын 8 їєилийн сур: гуулийн 7-гийн «Б» ангид сурдаг ажээ. 6 жил дараа- лан опцсайн суралцсан ан- гийн болон бүлгийн даргын сонгуультай Алтанхуяг. - Надад Ванданмагсарын яриа их таалагдлаа. Манай ангид ч гэсэн сул сурлага- тай ганц Хоёр хүүхэд бий. манай «ЯРГ » Сүхбаатар аймагт сурагчдын зуны амралтаг сөп зохистой онгорөогг, тэдиийг тантай сай- хан амруулахын тулд хөдөлмөр амралтын зуслапг олноор бай- гуулж байна. Үүний пэг нь Сал хитын ТэжлэлийнН аш ахуй, 8 жилийн П дунд сургууль хамт- ран байгуулсан ходолмер ам- ралтын «Яргуй» зуслан том: Фтхэ шшшшэгхєго: ишпишєлтоПта) ЕШШШШҮШЭ Өшнөговь аймгийн Цогт- Овоо сумын дунд сургуулийн 5-ын 9А» ангийн сурагч Б. Батсүрэн пуюы | амралтаараа эцэг ахийнхээ хамт Дупдговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын нутагт өторлож: ирдээ. Бат- сүрэн гаж, 1825 шал харнулж, усалж байна. -- Мөн сушын «Зашан нгадын хоньчин нийгэмдээ 20 й жил шад шаллаж иржээ. Тэдинй охни Д. Сумьяа, Д. Янжмаа нар ЗУСЛАН Салхтгын тээгээлийн аж ахуй “хүүхэд: багачуудын зуны амралтыг аятай тавтай өнгөрүү- лэкэд зориулж 100 шахам мян- ган төгрөгийп төсөвт: өртөг бү- ХИЙ сууц, соёл хүвнүүжлийн төвтэй бэсрэгхэй зусланг шеф 8 эиилийн П дунд сургуульдла хүлээлгэц өглөө. Хөдөлмөр ам- ралтын «Яргуй» зуслаггийл гол Би тэднийг нрэх хичээлийн жилээс (ЭХЛЭН | дааж | арү ашиллал гэж бодож. байнд. Онцсайн суралцдаг хүүхэд бүр ипгэж ажиллаж, цах. дийнхөө төлөө санаа тавьж сургууль анги бүрт дунд муу сурдаг хүү- хэд байхгүй болно доо. Энэ бүхэнд бидний хувь нэмэр ямар их хэрэгтэй байгааг би чуулганд хамт оролцсон то- лөөлөгч найз нөхдийнхөө ярианаас олж мМэдлзэ гож ярьсан юм. Сайн байна. Хүүхдүүд ээ. Нэг нь нийтийнхээ “толоо, нийт нь нэгийнхээ төлөө хүц бүр ингэж л ажиллаж, сад наж, тусалж чадвал сурла- газр хоцрогч хүүхэд эрс цөөрч танай анги, сургуу- лийн сурагчдын сурлагын чалвар эрс дээшлэх болцо гэдгийг та пар сайн ойлго- жээ. Ийнхүү Булган нутг гийн пионерүүд МХЗЭ-ийн ХҮ их хурал, «Залгамж- лагч» У чуулганы шийдвбэ рийг хэрэгжүүлэх талаар хүн бүр тодорхой зүйд хий- хээр толөвлөн ажиллаж байна. 1 л, ГАНДИ 12277 Булган аймгийн Хангал сулын 8 жилийн сургуулийн 11сурагч Р, Тогсбалр хаврын глпалтаар 106 үхэр ха- рпулж, 80 үнзэг төллүүлж, уголы пь бүүзн бойжуулан гурийн ахлагчид хүлээлгэн өгтээ. Сурагч Р. Төгсбалр зуны амралтаараа үхэр х. риулж байна. «Үплзнь» сонины ч лагч 1. ЦЭРЭНПУЙЦАГ- тийн авсан гэрэл зураг зорилго пь сурагчид хичээлээр олж алсан мэддэгээ бататган, томс хүнсний ногоо тарьж, арч- лан ургуулах. үнээ, гүү саа, цагаан идзэ боловсруулах, чө- лөөт цагаараа аялал заскурс хийх, үдэшлэг уулзалт, биеййн тамирын тэмцээн зохиож сурагч ДЫыгГ 888 зохистой, алтай сайхай амруулахад чиглэгдэж байна. аатар зайшгийн 10 шїї лийн дунд ргуулийн сурагч Эр БОЛОРМАА ПИОНЕРҮҮД 3.2, Яо ” “багачууд эмх тайван амьд- Манай гаригийн хүүхэд “ралыг хүсдэг, Тэдний нэг “оадил бид гэрэлт парныхаа - дор хорст дэлхий 9 Дэг. "маань эйх амгалан “ дарч, хөгжин баясч явах дээрээ өцэг, ах дүүсийнхээ хамт тайван сайхан аз яаргалтай амьдрахыг хүс- Хүүхэд багачууд амь- “Нь дамжиггүй. Учир нь Энх тайвны төлөө тэмцэгч н ахмад үеийнхэн чиль дайн. (7 ирраге, Ойрын С--Өнэ бол «Энх тайлал, түрэмгийллийн хэнаэтнүү- дээс хавьгүй их давуу “хүчтэй юм. "« Хүүхэд багачууд нартаа энх тайвиыг зар- хэмлэгч ЗүрннаХцүл нэг томоохон үйл явдлын тухай товч өгүүлье. Та бүхэн лав энэ үйл явдлын ту- хай ээж аав, эгч ах нараа- та саа сонсож, соний хэвлэ- лээс уншсан байх. Гавч тодруулиж тодорхой ойл-/ гох хэрэгтэй шүүү дээ. Империалист харгис хүч, юуны өмнө Америкийн- Нэгдсэн Улсын дайич тү- рэмгий бодлогын уршгаар бид бүхний амьдардаг гариг / ертонцийг аанал- хийлж байгаа халуун цө- мийн дайны аюулыг зай- луулжсын төлөө. дэлхийн яр ЭвсЕЙВГЧТ тэмцэл орго- шни тэлж, улам бүридэгрх- “лэкиж байна. Үүнийг манай, гариг даяар өрнөж бай- гаа энхийн толоө хөдол- гөөл, аян, цуглаан, жаг- саал зэрэг үр нөлөөтэй олон. хэлбарийп ангил тод томруун харуулл: байна - Саяхан энэ зургадугаар сарын 21--26:їд Чехо- словакийн нийслэл Прага хотод «Энх тайван, аж амьдралын төлөө, цөмийн СХИНЬГ АЯЗ ёй амяшлт- тай боллоо. Энэ бол ис Хийн төлөө. рийн тэмцлийн нзг нь бо. ГӨӨД энх тайвныг рхамжант өргөтгөхөд изн чухал үйл явдал болоо гэн: дэлхийн дэвшилт олон нийт түүний дотор мопголын олон нийт Зсв50 үеийнхэц үзэж бай. на. Тус чуулга уу Д дэлхийн 140:өөд орны тул Ван мянга орчим төлөө- лөгч оролцож, тэд ажлын 11 комисс, мэргэжлийц 1 групп, мон. хэд хэдэн тусгай уулзалтын хүрээнд үзэл бодол, улс төрийн бодлого, шашин шүтлэ- гийн ялгаа харгалзалгүй илэн далангүй сапалаа солилцлоо. Чуулга уулзал- тад олон улсын байгуул- лага, улс торийн намуу- дын төлөөлөгчид, депута- тууд, сапваартнууд, энх тайвиы хороод, үйлдвэрч- ний эвлэл, эмэгтэйчүүд залуучуудын байгууллага. дайныг эсэргүүцэгч хӨдөл- гөоний төлөөлөгчид байв. Тэд хэлэлцсэн бүх асууд- лаар, тухайлбал цомийн дайны аюул занал, түү- нийг зайлуулах, арилгах арга зам, зэвсгээр хөөцөл- ДӨХ явдлыг Яаж зогсоох, зэвсгийг яах хураах, зэвсгээр хөөцөлдөхийн нийгэм, эдийн засгийн ур- шиг болон олон улсын байгууллагуудын энэ тэм- цэлд гүйцэтгэх үүрэг роль, хурцадмал бүс пу- таг, тивүүдийн тухай мон хүүхэд багачууд, хүмүү- сийг бүгдийг нь энх тайв- ны үзэл санаагаар хүмүү: ягүүлэх зэрэг олон асууд лаар тодорхой, чухал олоп баримт бичиг гарга. лаа. Тэдгээр баримт бичиг бол. 8нх тайвны төлөө тэмцлийг .улам хүчтэй далайцтай Сболгокод чниг- лэснээрээ онц чухал ач холбогдолтой том, Энэ чуулга. уулзалт, түүнээс гаргасан баримт бичгүүд жгүүлэхэд “түлхэц | болж “ДЭЛХИЙ дахины олон ний. тийн үзэлд бодлыг ойртуу- зарим санал зөрөл- Дөөнийг арилгаяг итгэлц- лийг ергөжүүлай даян ХЭЛЖИЙА энх тайвныг са- хамгаалахад “но лөөтэй тус дөхөм заг нь дамжиггүй юм. Тус чуулга уулзалтаас дэлхийн улс орон, хүн ардад хац- даж гаргасан уриалгад: «Хүн төрөлхтөн түүхийн- ХЭЭ хамгийн эгзэгтэй үед туляс ирээд байна. Буруу -Чїглэлд ганцхап алхвал Л дэлхий дахиц цөмийн дайны ёроолгүй ангалд орис болзошгүй... Цомийн дайнд бэлтгэж, байгаа нь хүн төрөлхтөний эсрэг өдүүлж байгаа хамгийн хүнд ялт хэрэг їюм. Гэхдээ дайн зайлшгүй биш, цө- мийн дайпы сүйрлийг сэ- рэмжлэн зайлуулахад оройтоогүй байна. Эпх тайвны төлөө хамтран тэм- цэн байгаа улс түмэн эрэгтэй эмэгтэй хүн бүр сөрсдийгөө аварч чадпа» гэжээ. Энэ бол дэлхий да- хины байдал маш хурц- даж байгаа богөөд түү- нийг намжаан аөөлрүүлжс, улмаар арилгах цаг хута- цаа байна. Гагцхүү хамт- рац тэмцэх япдал чухал гэдгийг анхааруулсан хэ- рэг, Иптэж тэмцэл чадвал эх дэлхийгээ, хүн ардаа апарч чадна гэсэн пцухац- тай анхааруулга юм. Бас уг баримт бичигт дэлхийн хүн ардыг энхийн төлөө тэмцлээ улам идэйхжүү- лэхийг уриалжээ Прагийн залтыг дэлхийн түмний нэг адил лын ард түмэн цөмийн дайны эсрэг, энх тунх амьдралын төлөдо тэмцэлд том хувь пэмэр оруулсан улс төрийп: маш чухал үйл явдал .боллоо гэж үзэїс байна «Үнэнэ сопины ажилтан Т. НЭРГҮЙ чуулга уул- бүх ард монгоО- өдрүү “дэд энэ дэлхийн. шударга, түмэн, түүний хойч. ирээ: дүй хүүхэд элэ хотын зүс Нийт хүн төрөлхтол, хүүхэд багачуудын азэцар- галтай, энх амгалан амсгд: “ралтай холбогдсон маш чу» .. хал үйл явдал онд боллоо. Ас-- багачуудын - самблейд дэлхийн 140-ө9д орны 3000 гаруй төлөө- лбгч оролцсоны дотор БН МАУ-ын Ардын Их Хур: лын байнгын комиссын дарга, МАХН-ын Төв Хо: рооны. халтсийн эрхлэгч Ч. Түмэндөлгэр тэргүү- тэй БНМАУ-ын. төлөолог- чид оролцлоо. Дэлхий дахины Энэ ас- самблейд оролцогчдын 17- 20 хувь нь социалист ор- ны, 30 хувь нь хогинж байгаа орны, 50 орчим хувь нь напиталист Орны төлөөлөгчид байв. Ассамблейд Өролца, ч дунд парламентын Өчро-7 19 сайд, ҮЙлд- вэрчний эвлэлийн 220 зүт- гэлтэн, эмэгтэйчүүдийн 68, залуучуудын 170 байгуул: лагын төлөөлөгчид байв. Прагийн соёлын ордїы цэлгэр уужим тасалгаанд оглоөоноос орой болтол ШУ- дарга хүн төрөлхтөний эр” хэм дээд хүсэлгэнк тайвны тукай ярна орлон байлаа. Тухайлбал: Е Жава аа! дайн гэж Юу юн бэ? - Г -- «Дайн» гэдэг бол м8 “ май ертөнцийн аюулт ов- чин. Дайп хүмүүсийг хам-. НЭН ЧУХАЛ ҮЙЛ ЯВДАЛ гийн үпэт, эрхэм зүйл бол соп амьдралаас нь торсоп ЭХ эцэг, ойр дотно хүмүү: сээс нь үүрд салгаж тэдтий эрх чөлөө, аз жаргалыг устгадаг !0м -- Дайпгүй байхын тулд юу хийх ёстой вэ? Тухайл бал, бн, та, ер нь бүх хү. шүүс. -- Энх тайвны төлөө тэмцэх.хэрэгтэй. Үйлдвэрт ажилчин, хамтралд тариа- чин, лабораторид эрдэмтэд цом л дайныг гаргуулах- гүйн төлөө оюун ухаанаа "зориулах хэрэгтэй. “Энх тайван, Энэ бол шударга хүн бүрийн цорын ганц хү- сэл мөрөөдөл. Ийм үг, энх тайвны тТо- лөө яриа 1983 оны зурга- дугаар сарын 21-нээс 26-ид Прага хотод үргэл- жиллээ. Энх тайвиы төлөө ЛДэлЛ- хий дахины энэ ассамблейд бэлтгэж: чехослованийн ард түншэн маш нх хүчний зүт- гэл гаргасны Дотор пионер сурагчид ассамблейн толоо- лөгчдөд зориулан мянга, мянган бэлэг дурсгалын зүйл бэлтгэш, хоёрдогч түүхий эд цуглуулж түү: пийхээ мөнгийг эх тайв- ны фондод өвсөн байна. Д. НАЙДАНСҮРЭН Энэ дэлхийн хүүхдийн ЗИН Хүсэл-энх зарын, Тэд зих тайвныг хамгаалахын то-. лоө ш ИН ударга хүн төрөлхтө- Я оролцож өөрс- ДИЙН хувь нэмрийг шүүү байна. Олоп улсын хүүхэд Хамгаалах өдөр «Ев Ч хүүхдийн энх тайхтал ныг Фивлинд улсад эхэлсэн би- лзэ. Энэ аян еёпсропын бүх орныг хамарч ЗХУ-д єсдү- гээр сарыц 10--18-нд болох юм. Өсвөрийн Ленкичүүд «анх тайвыы төлоо тамцэлд өсвөр хүвлахиийг мэгтгэцгээе! Ах үү социалист орны үе тон- гайн цайз Бартайгаа” улам сир дотно үерхэж нөхөрлөе» гэсэн уриан дар сайхан үүс- гад санаачилга олныг гар- гаж, акци хөдөлгсөн өр- нНүүлж |байна. Зөвлөлтийн пионерийн бүх лддгерьт «Га- зар дэлхийд энх тайшан», «Ээжийн сүлд», «Энх тайз- ны төлөө арнун хөдолмор», «Найрамдал-- хамгаас эр- хам», «Спорт--энх тайван», «Энх тайвиы тагтаа» гэсэн социрхолтсй ажил, ашци 20- хчогдож байна. чГазар дэлхийд. зих тай- ВАН? гэсэн аянаар пионерийн лагерийн эзлт5 бүрт шугам жагсаал хийн, эз нэгдлийн зах ажшиллуулш, багт наадам явуулж, улс төрийн. зурагт хуудасны уралдаан зарла- жээ. Шугам жагсаалын да- раа «епропын тэнгэр цэлмэг байг» гэсэн тусгай хуудсан дээр олон хүүхэд гарын үсэг зурж байна. ё ч чЭэжийн сүлд»--Энэ аянаар уулзалт, өдөрлөг, үдэшлэг зохиож, энх тайвны төлөө Томцэгчид, баатарлаг гавьяа байгуулсан, ходолморийн бахдам амжилт | гаргасад алдарт эхчүүд, эзэгтэйчүү- дийг урьж тэдний үг сургам- ж:ийг сонсож байна. Мөн эхчүүдийн алдрын тухай үзэсгэлэй, ханын со- нип гаргаж зэжийнхээ хайр халамжийн тухай ярилцдаг юом. Тимурчүүд асрамж кэ- рэгтэй өндөр мастан болон цэргийн ар гэрийнхэнд ту- салсаар байна. «Найрамдал -хамгаас эрхэм» кон уриац дор хидайн чана-. ад амьдардаг үс тангийнхэнц дзэ захидалд (бичик тар за- хадалдад зөвлөлтийн нам, тө- рээс энх тайвныг сахин хам- гэалэы (лэх | Талаар явуулн: байгаа бодлогыг өө- ринн сургууль, шиноперийн хагєрийц аз жаргалтай амьд- ралын тухай дэлгэрлэнгүй би- чИиЖ байна. Мон пионерийн гагерь бүрг фашизмын эсрэг тэмцэгч Олцхан баатруудын дурсгалд зорнулсан хүндэг- гэлийн шугам жагсаал, сур- гуулиудын нитернацнонал клубаас зэгйх тайвны төлөө явуулж байгаа ажлын турш- лагыг харылдан солилцож, геодаадад явсан хүмүүсийг сролцуудсан галын наадам зохиож байна. «Спорт-энх тайван» --энэ аянаар спортын төрөд бү: рийн тэмцээн явуулж: сурагч бүр ХБХБ тэмдгийн норж биелүүлж нэрт тамирчидтай уулзалт зохиож байна, «Энх тайвны тагтаа»--энэ бол пионер бүрийн заавал оролцох акцийн нэр юм. Энэ ашцнд оролцогчид цаасаар тагтаа хийж түүн дээр энк тайвны тухай өөрсдийн бо- дол, энэ сэдвээр оорийн бү- лэг салаа имар ажил зохион: байгааг хамгийн товчоор бн- чиж «Пионсрсная прапда» сонины редакцид ирүүлэх юм. Энд цугларсан цаасан тагтааг «европын хүүхдийн энх тайвны аян»-ы төгсгөл болох ХБНГУ-д зөвлолти!н пнонерийн байгууллагын то- глоологчид авч очих юм. Н.ДАРИНЙМАА ХҮҮХЭД, 3 ХҮСЭЛ, БОДОЛ, ТЭМҮҮЛЭЛ ДУУНЫ АЯ НААШАА БУУНЫ АМ ЦААШАА! Прага хотноо «Энх тай- пан, аж амьдралын төлөө, цөмийн дайны эсрэг» дэлхий дахины ассамблей боллоо. Эпэхүү чуулга хүн төрөлх- топийг цөмийн дайны гам- шигт учруулахыг санаархаж, зэвсэглэлээр улайран хо9- цолдож байгаа АНУ тэргүү- тэй империалист хүчнүүд, тэдиий адал балмад үйл ажиллагаанд зохнх няцаалт боллоо. Өнөөдөр, бидний төрж ос- соп алтан өлгий-эх дэлхийд маань, манай дэлхий шиг хэд хэдэн гаригийг хурмын До- тор устгах их зэр зэвсэг ху- римтлагдаад байгааг хүүхэд бид сайн ойлгож, зэвүүцэж байдаг бөгөөд «Дайн гарчих- вал яана?» гэсэн бодол бид- ний нрээдүйн тухай өөдрөг сайхан хүсэл мөрөөдлийг минь сүүдэр мэт дагаж явна. Яагаад энэ вэ? 16-18. мастай. бидний үеийнхэц дайныг үзээгүй. Гэвч, дэлхийн хоёрдугаар дайн болон Хироснма, Нага- сакад хаясан атомын бөмбө- гөнд олон сая хүний амь үрэгдэж, бүхэл бүтэн хот тосгод үнэсэн товрог болс- “ныг сайн мэднэ. Нймээс ч бид сайн сайхан бүхний «эр- дэг» болсон дайныг, хоноөлт зэр зэвсгийг үзэн ядаж, энх тайзан, аж амьдралыг хүсэн, БЭЭ... ний ын зуб герь, хөдөлмөр амралт ЗЭН «Энх ““Энд нийтлэгдсэн шатериа- тайвны хичээл» “Урок мират ла- РЕДАКЦИАС: Ппонерийн ажилтан идэвх лан, тэн, сонгуультан нар. аа! лыг ашиглан пчонерийл Хүүхдүүд ээ! Хүүхдүүд ээ! Бид нэг нартай Хөх тэнгэр дээвэртэй Бид нэг сартай Эх дэлхий гэртэй... гэж дуулдаг. Энэ бол хүүхэд бид ний чин үнэн үг, хүсэл эр- мэлзэл маань юм. Хүүхэд бид ирээдүйгээ, гагцхүү сайн сайхнаар, аз шгаргалтай, инээд балсалтай- гаар төсөөлөн боддог. Ал ээж мааль ч биднийг «Манай гэрэлт нрээдүй»-гэж нэрлэ- дэг, Үнэхээр ч, бид. хэдхэч жилийн дараа та бүхний эпх тайвны үйл хэргийг гартай авах болно. Тэр цагт хүн тө- ролхтон бие биеэ харнлцай ойлголцсон, эцх тайван, эрх чөлөөтэй, аз жаргалтай байх ёстой. Гэтэл цөмийн дайн болвол энэ сайхан хүсэл морөодөл маань, ирээдүй маань юу бо- лох билээ? Та бид өнөөдөр эх дэлхий- гээ аюулт дагн: гамшигт сүйрлээс зайлуулахын төлөө бүхнийг кийх ёстой. Энэ бол эк дэлхийд амьдарч байгаа хэн бүхний өмнөх хойш- билээ. дайн хэрэг- лийн 9-ийн «Л» Сурых 0. НАРАНЦЭЦЭГ одрийн зусланд тайвпы сэдэвт ажил», явуулаарай. ви диншилилийнилилэй Өнгөрсөн хичээлийн жилд явуулсан орос хэл- ний «Мы поедем в Артек» уралдаант нэвтрүүлгийн дүнг та бүхэн сэтгэл догд- лон хүлээд: суугаа бай- хаа. «Бид Артект очно» орос хэлний уралдаант нэвтрүүлэгт Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит нийслэлийн хоёрдугаар сургуулийн Б. Батаа ахлагчтай баг 31 оноо авч тэргүүн бай- ранд шалгаран Бүх Хол- боотын пиоперийн «Ар- тек» зусланд амрах урил- гаар, хоёрдугаар байранд нийслэлийн нэгдүгээр ДУНД сургуулийн Г. Эрдэ- нобултан ахлагчтай баг 30 оноо, 53 дугаар сур- гулийн Б. Баяр ахлагч- 101 : 1! 7620... үсслажи тай баг 29 оноогоор шал- тарч олон улсын пионе- рийн «Найрамдал» ла- тєрт амрах урилгаар шагнагдаж, | гуравдугаар байранд Дархан хотын Рэнцэндорж ахлагчтай баг шалгарч эх орноо. судлах тойрон аялалд оролцохоор боллоо. Нийслэлийн 21 дүгээр сургуулийн баг уралдааны шагналт байранд орж дэвшиц Суралцах ангийн сурах бичгээр шагнуулав. Баянхонгор, Булган, Говь-Алтай, | Дорноговь, Дорнод, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Ховд аймгийн пионер . сурагчид «Бид Артект очно» уралдаант нэвтрүүлэгт идэвхтэй оролцсон юм. ланд амрах урилгаар шаг- нууллаа, Ховд, Хөвсгөл аймгийн баг тус бүр 29 оноо авч хоёрдугаар байранд орж, “«Найрамдал» зусланд амрах боллоо. Дорнод: аймгийн баг гу- равдугаар байранд шал- гарч эх орноо судлах той- рон аялалд оролцоно. Говь-алтай аймгийн ба- гийн гишүүд дэвшин СУ- ралцах ангийн сурах бич- тээр шагнууллаа. Өнгөр- сөн хичээлийн жилд. хот, хөдөөгийн сургуулиас шгл- гарсан 20-нод баг «Бяд артект очно» орос хэлний уралдаант нэвтрүүлэгт оролцлоо. » Их Лениний хэл-орос хэлийг сурах хүсэлтэй хүүхдүүд олон байдаг. «Пионерийн үнэн» сонин та нарт туслах зорилгоор «Бид Артект очио» шинэ булан нээж байна. Шинжлэх ухааны онь- сон түлхүүр-орос хэлэзэм- ших явдалд чинь амжилт хүсье. Монгол-телевизийн Ссур- гууль-Хүүхдийн редакци Ө. БААСАНЖАВ (МХЗЭ--ийн шагналт зохиолч, ХАРАИУМЫН ТЭНГЭР Наракумын тэнгэрээс хаяа тийш нь ширтэхэд « Наспийн тэнгис тэртээд долгио хаялан цэнхэртэнэ Хором тоолон яаравчилж бодлын жолоо өргөсоөөр Хос «Тэнгар»-ийг хооронд нь холбол: явах шиг 2 сапагдана, Наракумыл тэнгэрээс. өнгийж доошоо ёйсихад Хонгор шаргал манхнууд атриа татан шижиртэнэ Хүнгэнэн нисэх хөлөг минь мөнгөп гэрэл цацруул саар Хос «Нар»-ны цацрал дунд умбаж явах шиг м санагдана, Амударья--гаас халгисан «Леиин».нэртэй их суваг Амьдрал тэтгэх цусны, судас адил зурайна - Хүн Дэлхий хоёрын мөнхийн рашаан болсон Хос «Хур»ь--ын хишгээсС хүртэж явах шиг санагдана, Гүн ногоон баян бүрд зах залган үргэлжилж Хуц цагаан хотууд хормой тэлэн сүндэрлэнэ Хорвоо дахины гоёл гэрэл цацан гялбалзах Хос «Одод»--ын чөлөөгөөр хавж явах шиг санаг данэ. “Хүчирхэг Туримен түмпий баатар үйлсийн гайхамшиг «Хаан» цөлийп дархан эрх төгсгөх байсныг илтгэсэн Хүрэн талбайн шан бүрт сувдан хөвөн сэмбэлзэн Хос «Үүлс»--ийн хоорондуур сүлжиж явах шиг сапагдана "Ах дүүсэг нөхөдтэйгөө учран золгох ерөөлтэй "Ашхабадын зэродром дөхөж байна уу, үгүй юу Агаар тэнгэрийн хөлөг суман адил дүүлэвч “Арван жигүүрт сэтгэл мянь хавьгүй хурдан санагда« ЗЧН ЦАГ - Зун боллоо гэж хангайн нуруу нар өргөнө Зун боллоо гэж хадган Сэлэнгэ тууз татпа Зун боллоо гэж ханагар говь шижир урсгана Зун боллоо: гэж халхын тал цэцэг мандална, Шугуйн мод сүлд титмэгрээ тэнгэр хээлнэ Шуутих горхи их мөрөн шиг чимээ хадаана Шувуу жигүүртэн өор өөрийнхөө Дуугаар найрлана Шүлэг найраг түүплий эгшгээр симфони дуурстана, Малчны хотноо толийн дуу өсөлт зарлапа Магнаг талд тариагы үр газар хавланд Мандан дэлгэрэх юм бүхэн өөдөө дэгжинэ Маплай жаргалын од бүхэн үршин хөгжинө, хс?эХ яг, “Дорноговь аймгийн Сайпшаид хотын 10 жилийн сур-гуулийн 7-гийн «АМ» апгийн огурагч вэр хөгжмийн хамтлаг. А-80495 | Д.Сүхбаатарын пэрэмжит Улсыц хэвлэлийн комбинохад хэвлэв, 1 Цс ШНДЕКС-14140 12340618910 142 Авот80101НЭ)/ С. Батсайхан ахлагч тай, урлагийн үзлэгийн алтан медальт «Монгоп бүрэээ үлээ . тл2- С.БОДООШИЙН авсан гэрал зураг Р: ШЕЦОВКА (БНПАУ) зурав- «ӨСВӨРИЙН ТӨЛЧИН» УРАЛДААН .. 1983 оны төл хүлээн авах. бойлгуулах ажилд идэвхтэй оролцсон пионер сурагчдыг «Өсвөрийн төлчин» уламж- лалт уралдаапы болзлын да- гуу шалгаруулан дүснэж МХ ЗЭ-ийн Төв Хороо, БНМАУ- ын Ардын боловсролын Яам, Хөдөө Аж Ахуйн Яам, Нэгд- лийн Холбооны Дээд Зөвлөл, Мэдээлэл радио Телевизийн Улсын Хороо,.Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит МПБ-ын Төв Зовлолийн хамтарсан диплом, тусгай шагналаар шагналаа. мӨсвөрийл төлчинэ уламяг- алалт уралдаан, «Төл түмний үйлс» цуваанд идэвхтэй орол- цож, 40 хоногт 662 төл хү лээн авч, бойжуулсны гадна 18 шуудай аргад зүүж, төл малын 83 хашаа пүнзийг засч, сэлбэн дулаалж, 500 кг ца- таан өвс түүж, нөөцөлсөн Ховд аймгийн Цэцэг сумын 8 шилийн єургуулийн 5-ын «А» ангийн сурагч Баатар- билэгийн Батсүхийг 1983 оны зун ах дүү социалист орны ннопнерийн лагерьт амрах урилгаар, Булган вїмгийн Могод сумын,дунд «ургуу- лийн 6 дугаар ангийн сурагч Дашжамцын Алтанцзцэг, Доржсүрэнгийн Батжаргал, овь аймгийн Гурвансай- хан сумын 8 жилийн сургуу" лийн 6-гийн"«А» ангийн су- Хал Бизтяагийн Баярцогт, аян-Өлгий аймгийн Улаан хус сумын 10 жилийн сургуулийн 4 дүгээр апгийн сурагч Авил- мажимын Сейтхажьян, Зав», хан аймгийт Цагаанхайрхан сумын 8 жилийн сургуулийн 6 дугаар ангийн сурагч Мөн- хийц Түмэнжаргал нарыг Ц байранд “шалгаруулж, .олон улсын пионерийн «Найрам- дал» лагерьт амрах урилгаар шагнав. 2 Мон Хэнтий аймгийл Баяг- хутаг сумын дунд сургуулийн Т-гийн «Аэ ангийн “Алтангэрэлийн Оюунтуяа, Хөвсгөл аймгийн | Цэцэрлэг сумын 8 жилийн Фургуулийй Т-гийн «А» ангийн шрагч Дамдиипжавын Отго эг, Говь-Алтай аймгийн Дэлгэр сумын 8 жилийн дунд сургуу" лийн 7-гийн «Б» акгийл суч рагч Дагвын Нарантула, Өр» нөговь аймгийн «В аяндтлай» сумын 10 жилийн сургуу, лийн 8 дугаар ангийн сурагч Доржийн Тогтох, Увс айм гийн Хяргас сумын 8 шилийн сургуулийн 5-ын «Бэ» ангийн сурагч Даваалгавын ӨнөГбаян нарын 14 пионер сурагчийг зургаан байгууллагын хамтара! сан диплом, үнэ бүхий зүйн лээр шагналаа. Элэ оны төл хүлээн авч, бойжуулах ажилд Булган, Завхан, Говь-Алтай, /Ховди Хэнтий аймгийн ерөнхий бо” ловсролын дунд сургуулнуд аймгийн Ардын боловсролын хэлтэс, ХЗЭ-ийц хороо, пно” нерийн зөвлөл, Хөдөө аж ахуйг удирдах газрууд «Өс» ворийн толчлин» уламжлалт уралдаанд пионер сурагч, д ндэвхтэй сайн зохион , гуулжс оролцуулжээ. Архавт гай, Өвөрхангай, Дориод, Сэм: дэнгэ, Сүхбаатар, “Төр аймм гийн пионерийн анхан шатны байгууллагууд, «Өсвөрийн: төлчин» уралдаанд «шионер: сурагчдыг хангалтгүй зохиол” балгуулжэ улсад пог ч пид рийг шалгаруулж -о Ч лаагүй байгааг ХОЙШИХ" ДО лэлт “хийн ажиллах шаард” дагатай байна. 5 Д.ЧУЛУУНХҮҮ 29) Эрхлэгч Ц.ДАШДОНДОВ 1"11- УНШИГЧ ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД ЭЭ! «Пионерийн үнэн» сони- ны редакци та бүхний дунд «Хөдөлмөрийн улирал-83» уламжлалт уралдаанаа зарлаж байна, Сурагчийн жил-1983 он бол манай орны пионер сурагчдын хувьд чухал үйл явдлаар дүүрэн он юм, Энэ онд МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал хуралдаж, монголын пгонерийн дээд чуулга-«Залгамжлагч» У чуулган боллоо, Одоо ма- най орны пионер сураг» чид эвлэл ахынхаа ХУШ их хурал, «Залгамжлагч» Чуулганыхаа шийдвэрийг амьдралд хэрэгжүүлэх бү- тээлч аянд гараад байиа. УНШИГЧ ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД ЭЭ! Зуны амралтаа зөв, үр бүтээлтэй өнгөрвөж, хөдөө аж ахуй, барилга, аргий их хадлан тэмшэвэл, сааль сүү бэлтгэх ажшл, ходөл, мөр, амралтын зуслан дээр амжилттай сайн ажиллаж байгаа тэргүүний пионер ї бурагчдын тухай чанар | : сайтай гэрэл зураг, найруу- |! лал, мэдээ, сурвалжлага | бичиж ирүүлэхийг «Пионе- | рийн үнэн» сонины редан-| цн та нарт уриалж байна. «Хөдөлмөрийн 83» уралдаанд материалыг есдүгээр са- рын 15 хүртэл «МХЗЭ-ийн Төв Хороо, «Пионерийн үнэн» сопины реданцн» гэсэн хаягаар хүлээн арч, | дүнг 12 дугаар сард гар- гана Үүнд: Нэгдүгээр байр 1 Хоёрдугаар байр 2 Гуравдугаар байр 8-ыг шалгаруулис «Пионерийн үнэн» сонины тусгай шаг» налаар шагнана. Ирүүлэх материалынхаа эхэнд «Хө- дөлмөрийн улирал-83» гэж Өачихээ битгий мартаарай! УНШИГЧ ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД ЭЭ! «Хөдөлмөрийн улирал, 83» уралдаанд амжилттай оролцоцгооё| сонины зөвлөл, Сурлага, ходолмор пионерийн «Залгамж фгч» 333 дугаар сургуулийн пиоперү тула, В. Бат, 4. Ариунаа, Алтанцэцэг, урлаг, спорт, олоп нийтийн ажлын амжилтаараа ! У чуулганд толоологчоор оролцсоннийслэлийн 5, 20, 15, 2, 35, 50, | элгэржар гал, 2К, Сэргэлэн,- Ч, Эрдэна- (Зүүн тараас) М, » Монгончигэг па шалгарч монголын С, БОДООШИНН апсан гэрэл зураг улирал. | ирүүлэх | | Зуны наран дор алагла- | сан цэцэг, навч харж ха- | пахын аргагүй үзэсгэлэн, тэй сайхан. Түүнээс ч нан- дин сайхал юм бол хүн | төрөлхтөний амьдралын цэ- їцэг хэмээн пэрлэдэг хүү- (| хэд багачууд байв, «Сэл- | бэ» пионерийн зусланд | !п уул, Хангайн цэцэг, хүн |, төрөлхтөний амьдралын 1 Їцэцэг хоёр ижилдэн ур- | Таж, жаргалтай зүрсийн баяр баясгалант дуу шуу- гнан мод хаданд цуурай татап байлаа. Газар газ- раас ирж амарч байгаа хүүхдүүдийн заримтай нь бид энд уулзсан юм. Ми- ний уулзсан хоёр хүүхэд 60 жилийнхээ ойг тэмдэг- лэх гэж байгаа Төв айм- гийнХ. Заамар сумаас ирснийг Дэлэгийн Нарангэрэл, «За- луучууд» сангийн ажахуй- гаас ирснийг нь Цэрэндор- БЭ Оюунчимэг гэдэг юм. оёр охины ярьсныг ун- шигчиддаа товч танил- цуулья. Д. Нарангэрэл: -- Манай сумын төвийг зөвлөлтийн барилгачин ах эгч нар барьж байгуулж өгсон. Сургууль маань их тохилог байртай. Тэр сай- хан байр, тоног төхөөрөм- жийг хайр гамтай эдлэх гэж бид хичээдэг. Би ан- | тийнхаа нүдлэн хамгапллах штабын даргаар ажилла- даг. Ширээ, сандал гээд аль нэг юм гэмтвэл дор нь засаж сэлбэдэг. Манай ан- | гийн багш техник хөдөлмө- рийн багш (И. Сүхбаатар) болохоор бид бүгдээрээ л | гарын дүйтэй болж байна. Зусланд ирээд олон найз- 1тай боллоо. Цөм л. цолоо МЭГ НАР | ЗУСЛАНГИЙН НАЙЗУУД | Ї МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ | сэргэлэн, тал талын авь-| яастай хүүхдүүд байх юм. | Бид захидлаар харилцаж | байхаар тохирч хаягаа со-| лилцсон. Нэг шинэ танил-| тай болно гэдэг нэг шинэ| юм мэднэ гэсэн үг юм. Олон сайн найзтай. болж, олон сайхан юм мэдэх| сонслоо. «Сэлбэ» «пиошо-| рийн -зуслан надад хаэзэ ч! мартахааргүй сонин сай-/ хан дурсамж үлдээлээ... Ц. Оюунчимэг: -- Би тавдугаар ангиа / сайн. төгсгөсоп, Манайх Бүрдэд зусаж байгаа. Аап | ээж маань хоньчин. Мянга! гаруй эр хонь малладаг! юм, Би амралтаараа хонь| хариулж байгаад ирсэн. Бүрдийг их сайхан бай- гальтай газар гэлс боддог. Гэтэл манай «Сэлбэ» пио- | нерийн суслангийн 0бай-! галь онцгой сайхан томаа. | Би хөдөөгийн хүүхэд бо»! лбод ч тэр үү уул, ус, ур | гамлын сайханд дуртай. Зусланд ирээд «Эх дэлхи. | бидний гэр» дуу, хэд хэ-| дэн тойрон бүжлсиг сурлаа ! Намар сургуулийнхандаа | зааж өгнө, Сургуульдаа, ! найз нөхөддөө авч очих ! бэлэг минь энэ... | Зусланд амарч байгал| хүүхдүүд ийнхүү дурсан | санах, ярьж хөөрөх соинп сайхцаар дүүрэп байлаа. Хоёр охиныг нэгдсэн коц:| цертод оролцохоор явж байхад нь манай сурвалж лагч С. Бодоош гэрэлзур- | гийг нь авч амжлаа. Ї “Бүрээн дуу хангинаж, | ёслолын улаан туг намирч, | Ус урсаж, ой шуугнадпио- | нерийн зуслан холдохын аргагүй сайхан бийв. | “ 7: өс аРХайХл ЗУРАГ ДЭЭР: Д. НАРАНГЭРЭЛ, Ц. ОЮУНЧИ-- : 29 сурагчийн зун | Ё --- эцула явиа хүү чинь»... гэж: дуулал хогжимдсоп этэ хүүг Б. Баасандорж гэдэг. Дархан хотын 8 жилийп дөл- цугаар шалгарч гуулийн 6-гийн лбийц пионери «Д» пигнзс уран авьяасаараа йц зусланд ямарч байна, Дорноговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуу- лийн б-гийн «А» ангийн сурагч Д. Цэндмаа «Иран го- вийн магтаалыг» ятга хогжмийн эгшигт хөгжимдон дуулс- цыг амрагч пионерүүд гойд их сонирхож байлаа. “Хөвсгөл аймгийн Тариалан сумын 10 жилийн сургуу. лийн “тийн «Б» авгийн онц сурлагатан 94, Энжгэрэ ий нөхөрлөлийн їншүүй сурагч юм. л отор АЖИЛСАГ Гопь-Алтайн пнуруупны салбар-ПБаянцагаан уулын ар бэл Хадат гэдэг газарт Баян- хонгор аймгийн Баянцагаан сумын 10 жилийп сургуу. лийн. сурагчдын хөдөлмор- амралтын зуслан байгуулаг- дай ашиллал байнд... Өндөр Уул, урсгал устай, еөпгийн цэцэг алагласан Энэ сайхан нутагт хүүхдүүд амрахыг хамт ямаа спаж, цагаан идээ бологсруулш байна. Зуслан- гийн төвөөс 1-0 им сайд лямаачид ярж буужээ. Пиоперийн ахлах удирдагч Ч. Базардарь: -- Манай сумын төвийн хүүхдүүд энэ зул. хөдөлмөр амралтыг зусланд таван ээл- жээр ажиллаж амарна. Энэ ээлжийн хүүхдүүд ирээд 14 хонож байна. 15 хүүхэд цөм Л ямаа сааж, “сүү саалиа янзалж чадна. А. Лупсан- доо, Адьяабазар, Б. Дорж- пүрэв нарын гурван суу, рийн 900-гааД ямаа сааж байна. Сургуулийн ажилчин Б. Ж(аргалсүрэн, М. Цэнэл- маа, Б. Ичинхорлоо, Т. Цөэ- вэлмпа иар сааль сүү бололс- руулж, амт чаиар сайтай цагаан идээ. бэлтгэх арга ажилд хүүхдүүдийг сургаж байна гээд хүүхдийн” байр, биеийн тамир, урлаг уран сайхны тоног төхөөрөмж, нүүдлийп номын саптайгаа танилцуулсап юм. Баянхуур хөгжмөөр жиїмДөж суусан жаал ХӨГ- хүү- гийп цэр П. Идэрмөлх, зур- гадугаар ангийг онцсайн дүн- төгстээ. “Морь дуртай, тэй Дяага сургах унах, ХхОоГ- Бид ппоперийц дээр-Дорногопь зуслац аймтийн төвийн 10 жилийн сургуу. лийц З:ын «А» апгийн су. рагч, опц сурлагатан, пио- неєр сурагчдын |урлагийц алэгийн хүрэл медальт, үжигчин охинтой уулзлаа, Тэр --БВиэндлаусланд амрах даа олон иайзуудтай болж шинэ дуу, бүлиг сурч байла. Зуслаигийнхаа ту- хай гэртээ хариад аав, ээл дүү нартаа ярья өгнө, Ши- нэ сурсан дуу бүшгэа пнайл цөхөддөө завиа, Эна бүхэн бол сурагчийн шил 1988 онд миний хийх ажлын нэг хэсэг иь болно, Ирах хн- чээлийп ишїїд сурлагадаа улам их амшилт гаргаж сурлагаар хоцорч явад найз. нөхөддөө туслала гэж ярилаа. Түүпийг М, Өнөрмөнх гэнэ. М. Өпөр- монх «Сэлбэ» вусланд (амарч байгаа найд 11:50:71 9 ХҮҮХДҮҮД жимд соппрхолтай гэнэ- Пио- нер П. Илэрмонх: -- ауКаргалын ЯРЬ нам л бидэ! цахилгаа! . ТИЙН хӨүЧИГ мотор өгсөн юм. Бид орой бүр пяпа тоглуу: лагч, магиитофон тавьж ДУУ хөгжим сонсдог гэж ярин. Онц сурлагатан Н, Цэвэлмаа, Ч, Хоролсүрэн, хотпкимчин охин Х. Надмид нарын тэр- гүүний пионерүүд зусланд ирээд нэр төртэй сайп алил- лаж. бусдыгаа. хошуучилж байна. Ходөлмөр-амралтын вус- лаид хоёрдахь жилдээ амарч ажиллаж байгал Ц. Авирмэд гэдэг охинтой уулзахад: Хөдөлмөр зуслан үлэ- хээр сайхан байдаг юм. Амт сайтай илэа бэлтгэхэд нягт плмбай ажиллагаа хэрэгтэй. Малын идэшлэх цагийг ур” тасгахын тулд богино хугаг цаад сайн саахыг Чармай- даг, Берзентээр хийсэн хөн- гоц маягийн хашаанд ямаа- гаа оруулаад саадаг 10м Мал холбоход цаг их ордог тул ийм хашаанд оруулаад саахад хллбар дохом байдаг гэж ярив, Энд ажиллаж байгаа хүүх- дүүд зөвхөн 6. дугаар сард 200 гаруй иг ааруул 130 нг өрмөн тос бэлтгэкээ. Хадатын хөдөлмөр-амрал- тын зуслангийн хүүхдүүдийн амралт сайхай ,аДдил нь бү: тэмжтэй байна. Манай идэвхтэн сурвалж- лагч Л. БАЛДАНДОРЖ МИНИЙ УУЛЗСАН ХҮҮХДҮҮД доо шинэ бүжиг зааж. өг- чээ, Түүний тухай хүүх- Дүүд их л баяртай өгүүлнэ. Зуслангийн усан сан- гийн дэргэд зураг зурж суугаа хүүтэй бид уулл- лал, Түүнийг Д. Түлшин- жаргал гэдэг ажээ. Нар хурцаар ээж, хүүх- дүүд усан санд сэлцгрэнэ. Зарим нь торгой элсэн Дээр биеэ шарж: хэвтэнэ Хэсэг охидууд өрвээхэйн хо!їпоос хХӨвЦӨЛДӨЖ яваа үзэгдэлд. Энэ бол Д. Түн- шшижнаргалын зурсан ву раг. Тэрээр энэ зургаа «Видний зуслап» гэл: цэр- лэжээ. “Түлшинжаргал Дор» ногонь аймгийп төвийг 10 нЛИйН сургуулийн 6-гийн «Б» апгид сурдаг. 24 улирал опц суралцаж бай- гаа таргүүний сурагч, -- ӨМ зураг зурах лур- тай. Нисах Загварын ДУ гуй ланд- суралцдаг, “Үндэсний сурын» спортоор хичээллэ- Дэг тэлс тэр ярьсан. юм. : Сэлэнгэ аймгийн Орхоны сангийп аж ахүйд болсон хо- инны шцоосыг цахилгаан агре- гатаар хурдац, уран хяргагч- дын улсын ХШ уралдаанд Дориод айтгийн Эрвэтцавын дунд сургуулийн 8 дугаар ан- гийн сурагч Ө. Батчулуун ам- жилттай оролцож, тусгай шагнал хүртлээ. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- ЧИЙН. авсан гэрэл зураг: ! ЮООО -- Зусланд хир зэрэг амарч байна вэ? Чи эю дээс юу сурав? Сурагчийп жил-1983 онд юу санаач- лан хийх вэ? гэж түүнээс асуухад: «Сэлбэ» зусланд. олоц найз нөхөдтэй болж, шинэ дуу, тоглоом, бүжиг сурлаа. Бид сурсан бүх- нгэ өөрийнтхоэ найз нөхөд: дөө заалс сургана. . Ирэх хичээлийн тиєйїлээс ангийн- Хаа сурлагаар хоцорч яваа хоёр сурагчийн хичээлд тусалж сайн “сурлагатны эгнээнд хүргэнэ гэн( ярь- сап юм. Тэнгэр үүлгүй цэлмэг. Мар таатайхай ээнэ. Хүүх- ДХүүд балсан дуулж, баяр- лан хөгжинө. Пионерийн зуслангийн жаргалтай өД- рүүд ийпхүү үргэлжилнэ. Л.ДОРЖСАМБУУ |! ЗУРАГ ДЭЭР: М.Өнөр- мөнх, -Д. Түвшинжаргал пар, НИЙГ ГСГЭ ОГТ Хилчин их, эгч нар чинь удахгүй хилийн цэргийн 50 жилийп ойгоо Ёслол тө- гөлдөр тэмдэглэх гэж: бай- на, : ол Эх оршихоо хил хяазгаа- рыг батлан хамгаалагчдын энэ баяр бол мапай нийт ард түмэн, өсвөр залуу үенїйнхїий баяр юм. Ерон- хий болопсролып сургуу. ” лиудын дэргэдэх хилчдийн залуу халаа бүлгийн гн- шгүүд энэ баярыг бүр Ч ёс төртэй тэмдэглэх болио. Энэ ойд зориулж..дугаар заставын улс торийн ор- логч, МХЗЭ-ийн ХҮП, ХҮПТ их хурлын толоо- лөгч, залуу коммунист Зун дуйн Дугарын тухэй сур- валжлагыг нийтлэв. НАЙЗ НӨХӨДДӨӨ ЗАХИДАЛ БИЧЗЭРЭЙ! ЧИНЬ БИЧИЖ БАЙНА Харчин би оросоор эх хэл- нээсвэ. дутуугүй ойлгож, ярьдаг. Бас хөгжимд - Та нартай «Моерлдиан» отэдэг “Интерилубийн їЯ- байна. ын шүүд мэндчилж Ба Бид, Бонгачиархий эрэгт дуртай. Чөлөөт цагаараа “орших Куйбышен хотод төгөлдөр хуур, хийл, Ек “0 амьдардаг. Мапал нитер- тар хөгжим тоглож сурсан. ” клубт дэлхийн Өнцөг бу? Зураг зурах сонирхолтай. солан 6 захидал ир: Бияхана ура ВСААТТ, 7 Ё «Эих тайван, - Одэг, бийн гишүүд бид дзэр Бйэга рамдал» сэдэвт уралдаан болин, үзэсгэлэн байгуулсал. Миний зурсан "Болгарын Софи хотын иЭ- сотан дунд сургуулийн, ин- тєркєлубтэй шефийн хол- “боотой гаслэйг найрам- “зураг түрүүлж, үзэсгэлэнд “дал, нөхөрлөл, энх тайвны . тавлгдсан. сэдэвт олон сайхан ажил Миний хаяг: НРБ. город 8Брапу-- 8300, к--с «Лютнбродс- кн», бл 10, ВХА, ап 10, Галя Попова бичив. монгол. орон. “тухай өгүүлсэн сонирхол- 4 3 Би 14 настай. 8 дугаар авгид сурдаг. Аав.эзэж, дүүгийнхээ хамт амьдар- даг. Миний пайз охин оц- горсон зун монголын иио- нерийн «Найрамдал» ла- - терьт амраад ирсэн, Тэр тапай оршя тухай, лагс- рийнхаа хөгигөонт өдрүүл, тэнд танилцсан цайзуульш: хаа тухай үргэлт дурсан ярьдаг. Бас Улаанбаатар хотын тухай альбом, гэрэл зураг, ил захидал авчирс- ныг үзсэн. Үүнээс монгол. орны тухай БЕШНй, зүйл мэддэг | боллоо. | |райзтай болохыг маш их “хүсч байна. -2- “СССР, 446244 Буйбы- ” шєвєная обл, Волжский -2, «!ш 1: , /КИД «Мериднан» ко. « Э, “Алс: холын Болгар ор: " ТА НАРЫН ҮЕ ТЭНГИЙНХЭН онгол . Түрийн” гэгэз шаргал- танэ эргэн тойрпы юмс нүднэз тодрон байв. Хил хязгаар амар тайван Эх орны жаргалант нэгэн өг- лөө айлчлан ирэх нь анэ. Хил хязгаар 4мгалан Ч хилчний сэтгэл хэзээ Ч амар "гайван байдаггүй би- лээ. Учир нь хилчид ард түмэндээ амар амгаланг бэлэглээд өөрсдөө түгшгүү- рийг нь тааж лидаг юм. Дэслэгч Дугарыг цэрэг эрийн эрэлхэг. зоримог алхаагаар өглөө эртлан ирэхэд харуулын аргууд цоманд хүдээж байв. «ВН МАУ-ын хил хамгаалахаар алхаад марш!» гэсэн дэс: лэгчийн “командын хариуд цэргүүд «Гүйцэтгэє» гэж нэгэн зэрэг илтгэлэз. Эх орны торгон хилийн зүг хөл, гар нийлүүлэп шийд-.- мэг алхах цэрэг эрсийн зкагсаалыг тэргүүлсэн ах- лах байлдагч Д, Болдыг харсан дэслэгч «Сайв хил- чин юм. шүү. Хүсээд байдаг сургуульд нь явуулах юмсан. Гялалл- сан “дарга” болно. доо» хамван бодов. Даргын сэт- Манай сургууль дээр салхан | Москвагийн их сургуульд сурдаг монгол оюутцууд ирж өөрийнхөө орныг “сурталчилдг, . Бон- церт тоглосон нь. бидэнд нх таалагдлаа Бид. мон- гол хүүхэдтай захидлаар харилцаижс найз нөхөд 00- лохыг хүсч байиа. Миний хаяг-.СССР- 127540 г. Москва. Тими- рязевский райоц, ул Дуб- нипснал, 8,пр З. ин 63 НКлимова Олля Би 11 иастай, хоггимийн дунд сургуулийн дөрөвдү- гээр айгид сурдаг. Спор: тоор хичээллэх их дуртай. Ялангула уран. гулгалт. Би байгаль ан амьтны сэ- дэлт ил захидал, тэмдгийн цуглуулга хиїїдэг. Надад монгол ориг байгалийн гоо сайхныг харуулсан нэгэп ил захидал бий... Монгол оронд очилс үзэхийг маш их хүсч байна. Надад захи- дал бичээрэй. Миний хаяг: СССР. 841001 Доцецкая абл, г, Жїданав, ул. Сверд- лова, дом М 80 ЮОнов- сиая Лиза тэлд царгүүд ҮР шиг” нь энхрий. дотпо. бай. таг. «Хайраа дотроо, халаа “адиаа» тэйс ард түмний сургамжилдагчлан. хатуу шаардлага тавьас. амь өрс- соп даалгавар өгөхдөө Ч дотроо хайрлаж хамгаалж “яидаг билээ. Тэгээд ч эцэг хийн Нь оронд зцэг эх болсоп дарга нараа цэргүүд хайрлаж хүндэлж, эх орнео хамгаа- лах албанд суралцдаг юм. Хэдхэн жилийн өмнө гүзэг, цаас нийлүүлэг сурагчийн ширээнд субн. улаан бү- чээ намируулан харайж, “наадайс байсан хүүхдүүд наг л мэдэхэд Эх “орноо хамгаалах эр цэрэг болсон байдаг. “Улс торийн ор- логч Дугар ч бас төр: всС- сөн цутаг Сүхбаатар айм- гийн ”ГүмэнцӨгтын сан- гийн аж ахуйн дунд СУР- гуульд пионер байхдаа са- ллпаны дарга, бүлгийн зөн- лөлийн гишүүнээр сопгог- дож. байткзэ. Бас ном сайн ушшиж «Д. Нацагдортк» тэмдгээр шагнуулж байсан удаатай. Пионер . сурагчид маань хилчдийн залуу халаа бүлгээр дамжин Хил хяз- гаар хамгаалах нарийн эр- дэмд суралцаж байна. “Өнгөрсөн памар билээ. Дугарынд марь унасан олон ппонер зочлон ирнээ. Тэд Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын дунд сургуулийн морин аяллын сурагчид байлаа. Хүүх- дүүд хилийн цэргүүдийн ашил амьдралтай. таинл- цай, зарим пїь арван най« ман нас хүрээд хилчин болох сайхан сэтгэгдэл өвөрлөн буцсан. Хилчдийн амьдрал бол өвөрмөц сонин. сайхан ер- төонц юм. Тэр бүхпиийг өгүүлж үзүүлж явахдаа З. Дугар ажил үйлсээ зал- гамжлах өсвөр хойч үеэ- рээ бахархап баярлажээ. Хязгаар нутгийн тїнопер сурагчид " хилийн цэрэгт жимжиж «хүүхэв | " байранд оржээ. Гал ммизмн: зэх. нара даган харуул зргүү-Ж лээр явах нь бас бий! Хил- чид, сурагчдын харилцаа ? холбоо ийихүү ойртох ту- сам хил хязгаараа хамгад- лах үзэл, бодол, хүүхдийн бага насанд бат үндэстэй бүрэлдэн тогтдог байна. Улс төрийн орлогч.ДУу- гар сүүлийн таван снил дараалал командын «шал- галтад слц дүн. үзүүлнэ соцвалнст уралдаанаар ан- гийн хэмжээнд тэргүүн Онц хилчип 8. Дугар авшилласан салбар бүртээ вшил үйлсээрээ хамт ол- поо мачлайлдаг хүн юм. ж ж 1978 онд салбарын ХЗЭ-ийн -үүрийн нарийн бичгийн дарга байхдал МХЗЭ-ийн ХҮП их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож бай- сан бод өөр салбарт улс төрийн орлогч болоод энэ жил МХЗЭ-ийн ХҮПЇ их хуралд төлвөлөгчоөр сой- гогдсоц байна. Энэ бод пиопер. эвлэл намын шилдэг. гишүүн байж, амьдралаас олж шингээсэн сайхан чанар юм. Дэслэгч. Дугар шиг олон зуун шилдэг хилчин эх орныхоо манаанд нүд цавчилгүй зогсож байна. Аавгээжийг чипь, аз шжар- галыг чинь, аль сайн сай- хац бүхнийг чигь эргэх дөрвөл цагийт агшин бүрт хамгаалан зогсон: байгаа хилчдийн сонор сэрамас өндөр байпа. Хүүхдүүд та иарыг эр- дэм ном сурч. Эрүүл са8- руул өсч бойжиж. эр цэар- гийп албанд мордох байрт өдрийг эх орцыг чипь хил хлзгаар хүлээн: баЯиа. Эр цэргийн алба--ах оропдоо хайртай хүн бол- гоны Хаах ёстой-алба. «Эр царгийн алба. хааж байнс- сан эр” хүн болдог» гэн: эцэг минь халдаг гэж З. Дугар өгүүлж бїї лээ. Сэтгүүлч Ц. САНЖ ЖАН 34:13:33 Эссэ эссэ сс сс сс 2эс сс ЖЭ СЖ ГУ 2.2.2.4.2.2.3.31 ХХХХжх ас Боса Жа Жэ БОД, ОРОЛД, БҮТЭЭ! ЗӨВХӨН-НЭМЭЭД (й... Гуравдугаар айгид сурдаг хүү Батад аан нь наг сонир- холтой бодлого хэлж 8. ширхэг: 8-ын тоог х00- ронд нь аойхон пэамж болоод мянга гарга. “Харин 8-ын цифрүүдээ хоёр гурван орон болгож бодлого зохиогоод Ч бодонс болио. Хариугль л заз- вал мяпга гарах ёстой тзсап вїнээ, / Батаа хүү 848-8....... 88--88-8,.,,.,-, гээд, Лян? 1287! ВЬГДУМЫВАЙ ,ПРОБУН, өгчээ.! ТВОРИ! АААКАААААЖХЖХХАЖААХАЖАКАЖАААЛЖЖАХААЖАХАХ?, «АЖКЖА 4 дааа Жф л ЛЖ Ж гарга: ХҮҮХДҮҮД ЭЭ! Батаа өнэ бодлогыог хариуг хэрхэн гаргав? Яаис бодвол эпэ бол- логын. хариу зов гарах вэ” бүрээр оролдоц бодсоор бай- ! гаяд хүссэн хариугаа жээ. Ї гэдгийг. сопнирхсарой! Зөвхөн | нэмэх аргаар бодож, харих нь мяпга гарна гэдгийг.л ла хиц анхаараарай! то», т. ГАНДИ зшнг өэгЕ! х ХҮв тєхух “уйвьг 1982 г. книга: «Сказка д рыбане ин рыбке» М. нзд-80 “«Советская Россия», кин» га: «Сказка о царе Салта- не» М. изд-во «Детская ли» тература» 1975 г.) 8. Н. А. Некрасов «Дє- душка Мазай ни зайцы» (книга: Н.А. Некрасов г «Дедушка Мазай и зайцы» г. Киев. 1978г. Н.А. Нек, расов «Мужинчок-с-ноготок» М. изд-во «Детская литера- тура» 1976 г.) 4.Л.Н.Толстой «Филип- пок». «Два товариша» (кия- га: Л, Н. Толстой «Лгун» «Рассказы для маленьких детей» «Птичка» г. М. «Детсная литература» 1981 Г. инига: Л. Н, Толстой «Скучен день до вечера, В новом учебном году мы будем продолжать тра- диционный телеконкурс под русскому языку «Мы поё- дем в Артек». Предлагаем вашему винманию задание ташего “онкурса на лето. Рекомендуем прочитать кни “ ги, необходимые вам для участия в наших переда- чах. Обязательпоё произведе- ние на весь год: 1, А. Гайдар «Тимур ч еёго команда» (книга: А. Гайдар «Школа», Повести, 1981 г. «Петрозаволск») 2. А.С.Пушкин “«Сказ- као рыбакс и рыбке» «Сказка о царс Салтане» (кинга: А. С. Пушкин. | «Сказкн» тг. Волгоград 21 залүтэ коли. делать нечего» р ТС казы -1. шэд-во «Детская литература» 1976 г.) 5. И. С. Тургснев «Му- му» (кинга ЮМ С. Тургенев с«Муму» изд-во 1976 г.) 6. А. 3 П. Чехов « ка» (книга А.П. Чехов «Дом с мезопипом» и дру- гие рассказы 1981 г. «Каш- танка» рассказ для млад- апего шжкольного возраста М. «Детская литература» Киев, «Весёлка» 1980 г.) (кинга "А. М. Горький «Дед Архип и Лёнька» М. 1976 кв. “«Детсная литература») 8. Н. К. Крупская «Наш самый лучший друг» (кни- га: Н. К. Крупсная «Наш самый лучший друг», «Из воспоминаний о ЛенинЕ» М. «Детгиз» 1963 г. Кян- та: Н. К. Крупская «Наш самый лучший друг» нЗ воспоминаний 0 Ленине» М. «Детская литература» 1974 г.) 9. В. Маяковский «Что такое хорошо, что такоеё плохо», «Кем быть?» (кни- га: Вл. Маяковский «Что такое хорошо, что такоё плохо» М. «Дет-лит-ра» 1971 г. 1981 г. кияга: Вл. Маяковский «Кем быть7» М. «Детгиз» 1983 г.) 10. А, Н. Толстой «Зо- лотой ключик или приклю- чения БуРатинд» (кинга А. Н. Толстой «Повести н сказки» /М. изд-во «Дєет- лит-ра» 1981 г.) 11. С. Михалков «В му- зее Лепина», «Дядя Стёпа» 5 12. К. Чуковский «Мой- русских и советских поэтов, текнсты которых будут опуб- ликованы на страницах га- зеты «Пионерийн үнэн». Соберите за лето ноллек- цию растений своеёго род- ного края. Постарайтесь уз- нать, какие из собранных вБами цветов н трав растут в Советском Союзе, как онн называются. Ребята! Как засушивать цветы, какн сделать герба- рий вам помогут опытные натуралисты, а в газете чПнионерийн үнэн» будут опубликованы Сстатьи био- логов ни ботаников. Изучите маршрут вашего заочиого путешествия поез- ДОМ от СТОЛицы Нашей ро- дины Улан-Батора до Моск- вы, а затем до Симферо- поля-Артена. музее “ «Детсная литература» 1964 мира М. Пляцков кого Муз. В. Шаннского «Че- му учат В школе» Слова НИ. Бекшегапогой Муз. Э. Ханка «Солнын- кБО СМёется» Слова М. Пїляцковского Муз. В. Шаннского чУлыбка» Муз, В. Шаннского «ГПес- ня о друге» Слова Р. Рублева Муз. А. Хачатуряна у О. Хромушина «Сколь:о нас?» Подготовили БАРКИН, Д. МАА т. Сандарчлаа Татсан тороо Тасалчлаа Алаг эрвээхэйг Хөөлөө Алслаж дэрвэн Нислээ Аав, ээж намайг Дэндүү жааханд тооцдог Ах, эгч иямайг Даан ч багад тоолдог Хөөрхий эдний дэргэд бол Хүчтэй байх нь би! 1їаахан нэгний хаягууд бол Жацтай байх нь бас! Бяцхан төрсөн амьтдад Хөзээ ч би бяралхахгүй ээ. Бядгүй бага нэгэнд Хэдийд ч би эрэлхэхгүй ээ. Өөдөс жаахан амьтад минь Үргэж зугатаад яана вэ? Өчүүхэн дорой нэгийгээ Үргэлж дэмжиж явцгаая! Надаас эмээлгүй цөмөөрөө Нааш ир! нааш ир! одоохон. Нарлаг сайхан хорвоодоо Найрсан цэнгэн наадья! БЯЦХАН ХТҮҮГИЙН “АЯЛАЛ Хүүхдийн зохиолч Т. ЖЯЖ(йамтянсүрэн сурагчийн жилд зориулан «Туулайн эвэр» гэдэг сопирхолтой но- моо хэвлэлд пїилжгүүлжээ. Уг номд орсон шүлгээс | нь нийтэлж байна. | Аав, ээж намайг | Дэндүү бага байна! гэл-г | Ах,эгчнамайг | - Даал ч жаахан байна! | | гэлцдэг ” “ҮГэрээсээ Нэг өдөр гарлаа. “ Хөрээрээ Нэлээд хол явлаа Бүжин туулай Намайг харлаа Бутан. ДУНД Намс гээд хярлаа Бүлтэн мэлхий Эвхэрснээ " Бултан цаашаа ” Дэрхэрлээ. |. ”Ажилч шоргоолж с Айнихлаа | “Амапдаа зуусиаа Ч, 2 Гаэчихлээ со Тарган аалг ЫН : ХУЛГАНА “2 ММ ӨГДӨГ ҮҮ? Цангаад байна, зэл эо| 2 Цай ууя, би! 1 Ангаад байна, аав аа! Айраг ууя, би! гэлээ. - , Ачтай тустай Ам цагаан хулгана Алтан домботой Мөнгөн аягатай Амттай цай Авчирч уулгаад Амны чинь цангаар Одоохон гаргана. Унт хүү мипь! Унтахын өмнө Унд уух Тусгүй гэдэг юм гэлээ Урьд үдшийн Ампы цангаа Унтаад босоход Арилсан байлаа Ач тустай "Ам цагаан хулгана Алтан домботой Монгоөн аягата/ “Амттай цай Авчирч уулгаад “Ангаа цапгаагий минь "Амархап гаргав уу? ь эсвэл Амарч унтахад Амны цангаа Арилсан байдгийн Нарийн учир -Юу юм бэ? Над та нар Хэлж өгөө Ч! БОЛДО0ГИЙН Б0Д0Л Тэнгэрийн хяагааргүй алсад «Нар, сар, од оршино. Тэдний нэрийг анх Хэй, ланс мэдсэн юм бол! Од гатигийн аль нь Ч Олон сая настай болохоор Онгон буурал хөгшид Ч. г Овгийг нь мэддэггүй нь аргагүй зэ. БОЛЖМОР Өвөр нөмөр бараадалхан Өвчүү элгээрээ нарланхан Үнхэлцгэн чинээхэн болжсмор Үүрэглэн зүүрмэглэн сууна. Будаа буурцагхан олж Балрлал зүүдлээ бслов уу? Цочоож битгий сэрээ. Зүүдийг нь битгий үргээ Соөвгор жаалхан ангаахайдаа Сүүдэо дайрч зүүдэлбэл Айсан зүрх шиг цочин Аяндаа өөрөө сэрнэ. Гэлээ ч мапай нутагт Гэгээн жаргалын өлгийд Хуруухац чинээ шувууд Ч Хар дарахын аюулгүй Болжмор үнэхээр зүүдэлдэг бол Баясан цэнгэж Л байгаад. Цочоон битгий сэрээ Зүүдий нь битгий үргээ. Багш С. ШАМБИЙ тттггггсгишашлкэхгєуссгєтшлшшэгэчА“лтгелслтжчфтээшлгсгЕЛЖЖЛТЭИЫНЖЭВЭГЖЭҮТТГТЭЕОЛЖЖ-201) 1| “ТОНШУУЛЫН ТУХАЙ ЯРИА "Алаг эрээн зүстэй Ажилч шувуухай Ач тус ихтэй Анд нөхөд олонтой Маш хөөрхөн шувуу Манай зусланд байдаг юм Өглөө эртлэн ойд очоод Өт хорхойтой «байлдапа» Хөөрхөн алаг Тоншуулд Хүмүүс цөмөөрөө хайртай Тог, тог гэсэн Чимээг нь сонсоод Тоншуул маань... гэж Ярилцдаг юм- Уг-нь би энэ шувууг Учиргүй айлгаж хөөдөг байсан юм Яагаад тэгсэн учрыг нь Ярьж огье! та нартаа Манайх энд нүүж ирээд Маш тохилог байшинд оров Маргааш өглөө нь цонхоор харвал Мон ч сонин явдал болов Өчигдөр үзсэн алаг шувуу Өндөрхөн нэгэн модон дээр суучихаад Сайхан хальсыг пь хуулж байх шиг харагдана Салад мөчрийг нь хугалах нь ч гэмээр Тэгэхээр нь би түүнд от | Уурлаад, Тэр модны дэргэд нь очоод “Томоос том чулуу шүүрээд (Томоогүй түүн. рүү шидэж орхив. пэртэй "Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ” ИНДЕКС-114140” Ч! 123456 89101112 Тэгтэл зуслангийн бүх хүүхдүүд Тэр дороо шуугилдаж ирээд «Хүүе! чи яаж байна Хөөрхий амьтныг алах нь уу» гээд Бүтэлгүй жаал гэж намайг зэмлээд Бүгдээрээ нөгөө шувууг өмөөрч байв. Нимгэн хальсыг хуулж байсан Навчийг нь бас цуулах гэж байсан Тэнэг шувууг өмөөрлөө гэяс Тэдэнтэй нэлээд маргалдав Хэлсэн үгээ батлах гэж Хийсэн хэргээ зөвтгөх гэн" Байгаль хамгаалагч ( хүүхдүүдтэй Багагүй их зөрсний эцэст Учрыг нь би тэднээс сонсоод | Улам сайн ойлгож мэдээд «Дахиад огтхон ч ингэхгүй» 1 гэж, Тангараг андгай өргөсөн юм. Багачуудын санаачилж . үүсгэсэн «Байгаль хамгаалагч» отрядад ороод Шувуунд үүр барих, будаа өгөх Шуурхай ажилд нь оролцож байна би Нийслэлийн 72 ду- гаар сургуулийн 9- ийн «Д» ангийн сурагч Х.ХҮЧИТХАР Эээлэээвхеээээннээнэнвээнвэииээ ЭРХЛЭГЧ Ц. ДАШДОНДОН 12:45678910 | үолна А. С, ЗА- ДОНДОГР- ! 40 дэх жилдээ мэс ПИОНЕР, СУРАГЧИД, ОЮУТАН НАР АА! ШИНЖЛЭХ УХААНЫ МЭДЛЭГ, ӨНДӨР СОЁЛ, АЖИЛЧ ХИЧЭЭНГҮЙ ЧАНАРЫГ ШУРГУУ ЭЗЭМШИГТҮН! НАМ, АРД ТҮМНИЙ ҮЙЛ ХЭРЭГ, СОЦИАЛИСТ ИНТЕРНАЦИОНАЛИЗМЫН ҮЗЭЛ САНААНД ХЭЗЭЭД ҮНЭНЧ БАЙГТУН! УЛС ОРНЫ СОЦИАЛИСТ БАЙГУУЛАЛТАД | идэвхтэй ОРОЛЦОЖ, ХӨДӨЛМӨРИЙН | 1 | ДАДЛАГА, МЭРГЭЖИЛ ЭЗЭМШИГТҮН! 78523 (1879). Ардын хувьсгалын ач нвээлт паран « Өсвөр үеийнхний төлөө пам, зас гаас тавья: байгаа ивээл Хайрын бн: лэг тэмдэг болсон пионерийн «Нал- рамдал» лагерийн олОн улсын ээЭлЛ- жийн изэлтийн цуглаан Ардын хувьс- галын 02 жилийн ойн босгон дээр боллоо, - Тус цуглаанд МХЗЭ-ийн Төв Хороо- ны нэгдүгээр нарийц бичгийц дарга Л. Түдэв, БНМАУ-ын Хүүхдийн 10: лоо фондын төв комиссын дарга, БН МАУ-ын соёлын гавьяат зүтгэлтэй, төрийн болон МХЗЭ-ийн шагналт,өС- вор үеийг халамжлан хүмүүжүүлэгч А. И. Цэдэнбал-Филатова, БНМАУ- ын Ардын боловсролын Яамны сайд Ч. Сэрээтэр нар болон албаны бусад хүн оролцов. Бүлгэмийд зөвлөлийн дарга оХины командаар ах дүү пионерийн байгуул- лагуудын ахлагчид пнонерийн «Най- рамдал» лагерийн олон улсын ээл- жийд нээлтийн ажиллагаанд балэн жагссанаа илтгэлээ. Дараа нь лионс- рүүд «Найрамдал» лагерийн бүлгэ- мийн тугийг. хүндэтгэлтэйгээр хү: лээж авав.,«Интернационал»-ын сүр- лэг аялгуун дор «Найрамдал» лаге- рийп цэнхэр тэнгэрт БНМАУ, 8СБ НХУ, БНААфгу, БНБАУ, БНАГУ, БНБУ. БНПАУ, БНСЧСУ-ын далбал- нууд иампрлаа, Тус цуглааныг МХ Є2ҮҮЭ 8.1 344:114114:114441 3 1 1983 ОНЫ ДОЛДУ ГААР САРЫН Ө. 4591 4411 БЯМБА. ) (МАХН-ын Төв Хорооноос Монгол Ардын хувьсга- 2 3 лын 62 жилийн. ойд зориулан гаргасан урианаас) Үнэ 10 МӨНГӨ Зурагт хуудсыг БНМАУ-ын Төрийн шагиалт зураач Я. Үр» нээ. ЗЭ-ийн Төр Хорооны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын изрэмжит МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэ- рэндулам товч үг хэлж нээв. БНМАУ-ын хүүхдийл төлөө фон- дын Төв Номиссын дарга А.М.Цэдэн- бал-Филатовд баяр хүргэн, үг хэлэх- дээ, Пионерийн бүгд найрамдах улс болсон нөхөрлөлийн орны хүүхэд багачуудын интериацио- налч ах дүүгийн найрамдлыг хогжүүлж бэхжүүлэх олон ул- сыш төв болж байгаад бид балртай байна гэяс тэмдэглэв. Д. Сүхбаатарын : нэрэмжит МПБ- ын төлөөлөгч Д. Одбайр, В, И. Лепи- ний пэрэмшит БХПБ-ын төлөөлөгч Михеепа Ирниа иар амрагч пионерүү- дийг төлөөлж, баяр талархлад Илэр- хийллэв. Баянголын үзэсгэлэйт хєндийд «Наран үүрд мандаг!» дууны сэтгалд дотно аялгуу дуурсажн, Ороц орны пионерүүд гар гараасаа барилцан бү жиглэнэ, Иййхүү ардын хувьсгалын 62 милийн ойн босгон дээр аа їкар- галтай хүүхэд багачуудын бас нэг баяр болж, пноперийн «Найрамдал» лагерьт олон үндэстийй хүүхэд бага- ! ) чууд паадан цэнгэж, найзлан балсаж 58 : : 3 байна... ! : МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ... ... “утга: еНайрамдал», ,. лагерьц , ташилдсан най, нөхөд: | 1017) -(Ардын хувьсгалын 62 жилийн ойн өмнөхөн хийсэн сурвалжлага) Хупьсгал хүүх-| сурвалжлагаа бид | цэцэрлэгт, гудалж, , таньд, бидэнд юу, харнулна. Саяхан дүүдэд юу өгөв? ипгэж: нарлэлээ.| талбай, сургууль,| өгөв? гэл: асууц-| манай сонины 1921-онд яд- э сүргийн бэлчээр | гаагтун! Аз жар-| тусгай сурвалж- сан Монгол Ар-| “2 хувьсгалыг | аа д бол хаана | галтай амьдрал, дын хувьсгалын | МЭДЭХГҮЙ хүүхэд | уудасдд хүшүүсээ-| баяр хэөроөр лүү 62 жилийн ойн | манай оронд ЄР| сээ асуугтун. Ар-| рэп тэдгээр хү-| ТЭА блон хүүх омнөхөп хийсэн) үгүй. Хүүхдийн лын хувьсгал | түүс дуртайна | дээс харну аЕчээ- БИД ГУРАВ 5 Бие биеэ нохорсгоор тэвэрсэн энэ гурвыг хар л даа. Тэдэнтэй бид нийс- лэлийн Октябрийн районы 85 дугаар цэцэрлэг, яс- лийн комбинатад уулзсан зом Антобус баазын жолооч Д. Төмөрийн гурван ихэр, Т. Ганбаатар Т, Энхмаа, Т. Золмаа нар. б жилийн өмнө тэд мэндэлжээ. Энэ гурвын зэж, биеийн тами- рын багш Б. Мижилдмаа1 ОХИНЫ НЭР-ТҮВШИНБАЯР Намхандуу уруутай. 1983 оп-сурагчийн жил. үзүүрт эл тууз швшлдын Эчэ жил Түвшинбаярт хийх урт үстэй, шүдэнд дулаахайп бүтээх зүйл нэлээд бий. хар нүдтэй пэ охиныг Юуны өмнө сурагчийн ЖЯ- Хонд аймгийн Манхан су- лийнхээ анги дэвших шал- мын 10 жилийн сургуулийн бэлтгэж бонйн 4Б» ангийн бүлгийн ТАЛТӨД | ЭРЧ дарга, онц сурлагаган (Г. ОҮХ Х"ЧЭЭЛЭЭ (онц дүнтэй Түвшинбаяр гэдэг билээ. Шалгуулан, хэлбичгийн ёсай Бид саяхан Түвшинбаяртай ЧЭЭЛд Сурагч Хандмааг Дд уулзаж 24 улирал дараалач авч сайн сурлагатны эг- онц суралцсан арга турш- нээмд хүргэжээ. Ардын Их лагыг нь асуушь ярилцсай Хурлын чуулганаас орос юм. Энэ охнп бүх аинхаар- хэлийг сурч эзэмших |(а- лаа багшийн зааж байгаа лаар дэвшүүлсэн зорилтыг хичээлд төвлөрүүлэп НДЭВХ- хэрэгжүүлэхийн тулд «Орос тэй оролцох, гэрийн даал- ү.д шад сүрихдагэ хилэн гаярыг чанартай сайн хийх, нзэн словарь, цээжилсэн сурч мэдэхэд ТОхнолдоХ өгүүдбэр, орчуулга «гэсэн -- Ардын хувьс!алын гэ- тээн наран дор, ачит нам засгийн хэмжээлшгүй их энэрэл хайраар миний гур тан хүүхэд эрүүл энх өсөн торииж байна- Бид аз ясаргалтай сайхан амьдарч байна. Хар даа. Ийм сай- ач гэн өгүүлсэн юм Эгч гэдэг хүүхэд байжгэ» гэ- хан цэцэрлэгт миний хү дүү гурав. гурвуулаа. бүс дөг дууг лДуулж сопир- дүүд хүмүүждэг. Энэ жиглэдэг, дуулдаг, зураг хууллаа. Энэ дууг ч гэсэн хэн “Ардын Ххувьсгалын зурдаг. Тэд бидэнд- “Сүх тэдэнд хувьсгал өгчзэ. шиш 0 7 цугларан тоглож байлаа аливаа бэрхшээлийг заавал гурван чигвэлээр! хатааж Тандээс хдгжмийн сайхан ялан давж, байхыг удма уран зохиолын цом уншиж аллгуу сонсогдоно Бид сан сурагчийн дүрмийн гур- тэмдэглэл хийх, дүүдээ онц 11111111111111111111111111-1111111111011111111111111101 11111 11111111111110101111110111111 5 с, : тэпДд очингуут л эїэз Зур биН чухал цаг 1охнийхай сурахад нь сайн туслах, ам- Й у? айнга хэрэгжүүлдэг учрь Ё гийг авч билээ Я”үргэлж” снц сурдаг алин Ба ааг 26: лсэн л ы! В бай, л- Бүшиглэл байгаа” охиныг б чдаа 2 5 үн хлгл4 райгаят олиг Гэвч багш хүн сурагчдаасаа .:н төмсний соёололт, УР- Б. Дэлгэрмаа гэцэ. Нийс олон сайн зүйлийг хүсэж (.. үс БҮХ “шиЙГЛаХҮлЛИЙН лэлийн 21 дүгээр сургуу- байдаг болохоор «Сурагч хүн». 77 ҮҮСЖ лийн 2:шн «Б» ангийн су- зовхон онц сурснаар сайн су- ЭМДЭГЛЭЛ | хотЛОХ, чөлөөт “рс ” цагаараа биеийн тамир спср гол марыа111 үс ХҮВҮҮ: тоор хичээлдэн, олоп ИйЙЙ- жих үйлсийлхээ морийн хо- ТИЙН ажилд оролцох зэргээр рагч -- Хувьсгал бидэнд бүх- ини нийг өгсөн.Аа шаргал сур төлбөр гэж шэст үзнэ. йн 5-2) үйлс олныг бүтээж ч мийн айн: гууль пионерийн. зуслан ТО” хүйлх хайвгсан 411755 шан : э 2 анд найз нарыг өгсөн Бид шаардлагыг ямагт биелүү овд аймгийн Манхан 4Салб ТАН сумын. 10 шилийн сур- ппионерий,ц “албОэ» зусла! лэхийг хичээн мэрийж ян- 5 даа сайхан амарч бай даг учраас «5 онцын ззэн», гуулийн бапа 5/ на гэж: тэр өгүүллээ.Охин «Номын сайн нохор», «Зал- Р. БААСАНЖАВ хуулан. Тун ч эвлэгхэн бү- 25 дав, биеийн тамир спортын яшх ажээ.Энгэрт нь алтан зарим төрлөөр сум сургуу- медаль гялалзана Гэр тийн аварга болж баярын саяха З Л дээр болсон бичиг, талархал итгэлийн ! н Зуслан Д ( О 5 “«СЭЛБЭ» ЗУСЛАН юм: бүхэн л. үзэсгэлэнтэй урдагийн үзлэгт амжилт 1огалэн ма тахаВЧгиний Нар хурцаар эанэ. Эг сайхан харагдана. тай еролцож энэ медалиар сайн үйлсийн дурсгалтай цэг алаглана. Зуслангийн Хэсэг хүүхдүүд нэг дор. шагнуулжээ болсон нь сурлага ЗӨхадВа мөр, урлаг, спортын олон талт ажилд ндэвахтой орол- цол: ямагт үлгэрлэн байд- гийг харуулж байна. МИНИЙ ОРОС НАЙЗ --Миний найзтай танила цана уу? гэсээр Ояцхан охин надтай уулзсан Юм. Охины найзын нэрийг Таня Андреева гэдэг ажээ. Улан-Үдэ хотын «нэгэн Дунд сургуулийн 6 дугаар ангийн сурагч гэнэ. Түү- ний найз Саранчимэг зур- гадугаар анги. Налайх Х0- тын дөрөвдүгээр 8 шилийн сургуульд сурдаг. -- Бид олон улсын пио- перийн «Найрамдад» ла» герьт танилцсан юм. Танл бид Хоёр концерт дээр хамтран бүжиглэсэн. Бие биедээ үргэлж захидал бичихээр тохиролцоод бай гаа гэж Ш. Саранчимэг ярьж байна. “ишининийишигииигииинНиИН -- Бидний найрамдал Тийм эз! Хувьсгал ХүүхХ- Эх орны минь хаана ч нөхөрлөл, энэ сайхан пио- дүүдэд сайн сайхан бүх- уулзсан хүүхэд болгоп Л нерийн лагерь маань 1917 нийг өгчээ. Сургууль, энэ “бүгдийг | бахархап онд” ялсан Октябрийн ху- цэцэрлэг, пиотерийн зус- өгүүлж байна. Тэд ардын Дуийдговь аймгийн .Сай- хан-0й00 сумын цэцэрлэ- гийн. дунд бүлгийн хүвүү- жигч Н. Сансарбаатар, Ч. : Оюунгоо, Т.Ураштимогняар|Д- БАНЗРАГЧИНЙН авсан вьсгал, 1921 онд ялсан лан, үзэг, харандаа. дэг- хувьсгалынхаа Ч ивзэлт Моптол Ардын хувьсга: тэр, ном, улаан бүч... нарап дор баяр аргал- лын ач гавьяа гэж узэж «хамгийн гол нь аз шаргал «ай өсөн бойтлий байна байтга гэж. Таня охин найрамдал нөхөрлөлийг өгүүлж .билзэ:.02- өгчээ. Сэтгүүлч Т.ДАВАЛДОГРЖС , ЇЕЛ22-1! 1! Ю08 2уау2 (35: ? » 93-15 " 4 2 ШОТҮҮ11111111111172111111117/011111117171111117117 10111111 0111 11111 11111711 111Г01111Ү1 11111111! ) сэу10:1731а1:г-0 0 8уЙ13хйл ГЛг1:10:1111140110111011 12:11 14: 12:43) ) 88:21 їл лийн ойн өмнө. Олод шинэ дуу сурч, цэцэрлэгийнхээ аварга дуучид болжээ. ! 11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111011117111117111101111111111133:11111311111111111111111111111:1111| Ардын хувьсгалын 62 жи- гэрэд зураг о11. ы ы нь ШИНЖДЭГ...» сурагч Жаргалсайхан “байна. Түүний дуул луу жигүүр дэлгэн ны ус, цэцэг. ЭР- й, үс тосон угта- Булган гол цэнхэр Ха- Ораг мэт намцрац . Хоөө- “Туийлж, цэнгэг мандалд нь “хак Алтайн сүрлэг уулс “үнээмсэглэх: мэт дүрээ | зольцоно. Бид хоёр. удзат “ярилцаж сайхан тайилц- “лав. --0Мапай нутаг өндөр ууландаа сэрүүн, мөнх цас 7 говьдоо бол зун нь “халуун гэн! миний шинэ “цайз Жаргалсайхан: яриа- “гад эхэлсэн юм. Арван гур ван настай энз Хүү Ховд “аймгийн Булган сумын 10 жилийн сургуулийн 7-гийн «В» ангийн сурагч. Тэрээр жил дараалан онц сурдаг, “таван ОНЦЫН ЭЗЭН юм.Сур “гууль пионерийн идэвхтэн, өсвөрийн хилчин. сургуу: лийнхаа аварга дуучин ажээ: --Хулангийн тоос, ар гал янгирын сүргийг хара- хад эх орноо бахархах сэт “ тэл улам бадардаг. Миний цутаг хосгүй сайхан нутаг даа. “Саяхан Булган» бид «Минжит- хоршооллын ах эгч нартайгаа Хємтран 02000 та талбайг усалж, "Тариалж одоо сайхан УР- гаж байна. Энэ намар ши- яээр бог будаа, олс, сонги- но, зусах Хөх тарна, ар- (8 7 х БАЯРЫН МЭНД ХҮРГЭЕ! «ХӨДӨЛМӨРИЙН 5 УЛИРАЛ -- 83» Е Монгол ардын хувьсга. торолхтонд /онх тайван хэ- Е лын 62 жилийн ойг тохнол | рэгтэ! Салхан болж өнгөр- 2523 Е дуулан -олоп улсын пионё- сон Монголын Алүшины СА АСАН СҮҮ нв йн «Найрамдал» лагерьт «Залгамжлагч» чуулга- Ё Л. - Зэрчд байгал гадаадын үе наас дэлхийн бүх хүүхдэд САВ Дд) ү РЭН з тэлгийн найз нөхөд, багш | хандаж гаргасан уриалгатай 1 з пар та нартай мэндчилж бид танилцлаа, Бидний хү- -4Би эзжийгээ дагаж Би байна. сал зорилго нөг юм. Мопго- үнээ сааж байна. 7 үнээтэй. Ёо лын анд пайз нартаа Мол:- Үнээ саасан 12 хоногт 333 ээ Юлия Илнна (ЗХУ-ын год ардын хувьсгалын 62 Бизр Бүүэттудаагайд байн 2 пионер) эшилийц Ойг тохиолдуулан Манай сумын анонер су- Б --Монгол найз нар 84! баяр хүргэе. Даян дэлхийд рагчид зуны амралт -хөдөл- 3 2 Бид цэлмэг сайхан монгол өнд тайлан мандтугай! Ш рЕан уухирхавр77 малчин ч Е орны хүүхэд багачуудын аз Феликс Барюс Кавреро Зил идэн уг усандахулаваж: : Ь 329 т “ВДҮВӨР ЗУНЫ 22020 (БНБУ-ын пионерүүлийн ах лалтай. Манай ангийнхан й:: 2: «Найрамдал» лагс лагч) сүүний тасаг, отрын бэл- л ёс 372 3 Е Ёл м хүсЄр ШАЛВ Куба монгол хоёр Бээрэуларачиулалцай сахал: 2 н Р Е Н ЭНН ! Б 8 варт ОНГО --Эуда, лангийн бригадад аав ээж / ЭЭ Ф “эх ЕХЭ ЧАС, Е Бэвцадин/ лүүхт 820 да н ОРОЛ бид , сэтг ӨаиЛ ГЭРЭЭ ах эгч зарлаж ҮЙрж яваа. ЗУРАГ ДЭЭР: М. Алтанцэцэг, Г. Сарангэрэл ивр. 2 лийц ойг тохиолдуулал (83 дозу, бид сэтгэл 3 5 Би знэ зун2 ло сүү М. Алтанцэцэг, 2 жаргал сайн сайхан бүхнийг хамт байдаг билээ. Нарлаг саасан амжилттай сургууль- рэл нар ЗүнэЭ : Сан хэ довлтаврав сг бисхүхавн ийн ерөөж, саяхан хуралдсан Монгол . оронд Цэ Баланн даа очно гэж Сэлэнгэ айм- Пионер сурагчид салльчдын ивтдУү Эецочим-буүМэг, 2 МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал» хувьсгалын 62 Жилпин одс гийн Орхоны сангийн аж дунд зарласан өндөр бүтээ- 3 эт дуул бурчлилчаадэн “монголын пионерийн -«Зал- хамт тэмдэглэн ӨМгөрүүсал ахуйн “дувд сургуулийн 7 лийн 10» хоногийн урал. алшай” өхөрөөрдиөд тш 2 “тамжлагц» У чуулганыхаа сайхан сзаршаа! Олдс БЛцаЧ дугаар ангийн сурагч (Дэрст даанд амлалттай Оролцжээ Пах онгороосноо пайз з шийдвэрийг бүтээлчээр (Х9- маш их байрлаж | оёос, булангийн тасгийн сааль- Д. Арнунаа 5 үлээнээс 28-43: ярниалтаж цсалх инга гөгжүүлэхийг - хүсье. Анд найз ЫН УАН ЗО НАГЛЫН чин) Ё. Нансалмаа ярьж (306,5 литр сүү, Е. Нансал- Туцэхдлсон баяртай шаш оЁ ” Бидний эцэг | өвгөд, ах өсвөр | үенбйх Ы байпа. хал .Ё алчин ззжийн- 2 ХИ с үнээнээс 331 литр «хээ ажлын арг, шлагаас 5 эгч “на ин! хөдөлмөрнйн “мэнд хүргэж, сайн са Энэ тасагт Нансалмаа. сүү р рга туршла ЕЭ БЭнаргдал л Н бүхнийг хүсэг ерао! гийп найз Д. Дархантуул, ҮҮ саайГнцалз Нөхдоөсөө | суралцаж, нхийг бүтээх хү: з талбарт үргэлж хамт явсан шиг бид бүхэн-ч хамт байх “болао: 7 Берид Хофман (БНАГУ- шиоперүүдийн ахлагч) Ї “улаан -бүч- үүхэд багачууд, нийт -50 жилийн ойд НУТАГТАА сНы дууг дахин вай, шар буурцаг зэрэг ургац хураана. Бүлгэм бүлэг салааныхаа ажлыг заавал сургуулийн танхиыд гэхгүй, хөдөө малчны суурьт ч юмуу, аль эсвэл хадланчдын талбай, от- рын майханд, цэцэрлэгийн танхим, хилийн застав дээр ч хийж болно. Энэ нь бүр ч сонирхолтой. Бид» НИЙ зохиосон СЭДЭВТ ажил амжилттай болж сумын бүх хүмүүсг Хилчид баяр” тай хүлээн авдаг, бид Ч урамтай байдаг юм гэж ярьсан юм. Хаёр. Алдарын тасалгаа «Уулын сүүдэр Хүүшлэн буухад НЬ Сархиаг бүхлий Нь нэгжин хардаг торины янх сортолзоход Ч Санаа авч пүд хурцалдаг»... гэж дуглсан Жаргалсайха- саналаа. Бид” хоёр... дугаар Отря- дын Алдарын тасалгаанд зогсол: байна. Биднийг тус Уласан отрядын улс төрийн ор- логч, хошууч |Х. Гончиг угтаж: -- Манай отряд байгуу- ЛлагдсСан цагваасал эхлэн эх орныхоо баруун хил хлз- гаарын бат цайз нь байж. дархац хилээ амар тайван байлгах үүргээ нэр төртэй биелүүлсэн дайчин замна- лыг туулсан юм. Манай 8, 10 жилийд сургуулийн сурагчид өсвөрийн хил- чин, бидний туслах Хүчин байнга байж хилд хязгаа-, раа хамгаалахад багагүй зүйлүүдийг хийцгээдэг юм. Мон «Дөл» тоглолт, дуут жагсаалын үзлэгт тэргүүн анги бүлэг олноор төрж байна. Эд маань түүхт БИД. ХАЙРТА й ЗУРАГ ДЭЭР “Дуучин Жаргалсайхан дугаар ангиараа бахарх- даг юм гэж ярнад ханан дахь самбар тийш заалаа. 1943 оны 7 дутаар с2- рын 30-ны өдөр бага дарга Намнан ахлагчтай хилийн манаа үүргээ гүйцэтгэж байтал зуу шахам дээрэм- чид хилчдийг бүсэлж гал нээжээ. Хамт явсан 3 хил- чин алагдаж байлдагч Дам ба ганцаараа хоцорч эрэл- хэт зориг гарган тулалд- саар сумаа дуусахад сөр дээрээ овоорон ирсэн дайс- ны дунд гранат Тэслэн алтан амиа эх өроөн, ард түмнийхээ төлөө зориул сан юм 1947 оны 6 дугаар с3- рын 3-ны өлөр. 1940 отоос хилчдэд туслах сайн дурын группэд ажиллан дайсантай олон удаа ту- лалдаж огсөп үүргийг сайн биелүүлж байслл БНМАУ- ын баатар Б, Бадам. гє- минданыханд тулган шдар- дах бӨтчиг хүргэн очив. Дайсан дипломат ёсыг їё- жуудуулан манай элчийт баривчлан авчээ, Түүнийг нуувчинд “хорьж хавирга нуруу бөөрий нь төлын дөлд шарж элдвээр тамлЗ3сан боловч ард түмний зоригт хүү эх ерондоо үнэнч бай- саар амь насаа алдсан бай- ва. 1948 оны 7 дутаар са- рын 8-ны өдөр... Байтгат уулын бүдүүн Харгайтын голд үүрэг гүйцэтгэж явсан 10 хилчин мипюмёт, пуле- глэсэн мёт, винтовоор зэвсэг дайсны үлэмж хүчтэй тул- гарч, 5 цаг гаруй тулаад- жээ. Тэд м 77 алаар ДАйсныг устгасаар байв. Дайснууд Гиваан, Тэг- шээ, Даваа варыг бүсэлж тал Т амь- даар пь барих гээ: давшив. Тэгшээ Дава дорж хоёр хүнд шархдав. Гиваань сум дууслаа. Гурзуулаа вэг дор бөөгнөрөв. Дайс- нууд 3 м ойртоход эрэлхэг гурзан хилчин элгэн дороо тэн" с х Гурав: Бид энэ нутгийн эзэд «Ангам халуун. гагнм наранд Ч Цачга2г тэвчин хайчид гардаг Хайруу хүйтэн. харазгуй шөнвөр ч Халаа автал дайчия З, 7227 согсдогт.. тэн єУрагч ЇКаргалсайхан дуул байна. Тийм зэ! Са- рэмж “өндөр хилчин эрс торгон хнлийн манаанд зогсоно. Эх орон, ард түм- нээ. зрнун цагаан Хөдөл- мөрийн. хүзээр байгуулсан бүхнээ найдвартай хам- гаалж байна. Д. Жаргалсайхан бид хоёр «Бүрэнхайрхан» уулын нэгэцд жижиг элгэн хадан дээр гарлаа, Эндхийн тог- ТСЄЦ ТУН өвөрмөц сонян, дээр дээгэзэсээ давхарлаадл тавьчихсан мэт цул хадЗар бүтсэн уул сүнэхээр гай- хампштгтай. Бид нутагтаа хайртай. Энэ путгийн эзэд нь бид гэж хэлсэн бяцхан хилчний үс сэтгэлд дахни буув. Тийм ээ! тэр үнэн, чи элэ нутгийн азай, Эх ну- тагтаа алины тарыж. мөрөп урсган хот сүндэрлүүлэх хүүхэд багачууд та нарын ирээдүй үүлгүй тунгадаг байна. «Дархан хилээ хам- гаалахад өсвөрийн хилчин ? хэзээд бэлхэн!» ган ТКарталсайхан хэлж билээ. Сайхан говийн дүү минь баяртай, Булган голдоо дахин ашилсаг уулаацгаая. Л. ТҮМЭНДЭЛГЭР Мухаммед Наби (БНА Д. Ариунаа, Ц. Хандмаа, Бид чөлөөт “цагаараа зу- С. ДУЛАМХАНД АфгУ-ын пионер) со ой - Анд нөхдийн. орой Бид ирлээ. Машпинаас МАУ-д анх, улаа. ярж, «Най 5 3 лоологч-Д. Сушьяатай уул- рамдал» лагерийн тайз лох шавчдй Өлнүг заВциЭ6 БИД ИНГЭЖ за Сума гуайн ярна бк- дийнхео дунд Бан гаНХ Ер авралтын зуслангийн минь ҮЛЛНЭХЧ зүйл бодогдууллаа. гэж байгаадаа, 08 : байшин барилгууд, ервин Ю Ү ЦинпИй дувдаасиаарны цан лаж | байна. Энэ баяр дээр ургацын ногоохон талбай АМАР 1 БАЙНА В эр авгиүүнл Цас баяр нзмас манай нам, зас- гийн удирдагч маль тэргүүтэй төлөөлөгчид Даваадорж, Төгөлдөр шан 54) БНМАУ-д албан ёсны найр- багштай 10-ынл «Г», бын ий тухай ярьдаг. Гэвч бүр зас тбүлвн 4 24ла832 саг айлчлал | хийж байгал «В» ангийн (60-аад сураг. илүү сайн ажиллаж байгаа гийн үзлэг, аялал акскурс нь бүр-ч нх сэтгэл. хоДӨЛ- чид бид зид ирсээр талбайд хүүхдүүд ч бий. Нямбалр, гээд сонирхол татсан олой товс байна. оволжсон сонгипО хураах, (Мягмерсүрэн, Алтангэрэл, шинлд оролцож байна. БНАЛфтУ-ын нийт. тио- павчит байцааг талбайд .Б. Гансүх Д. Болормаа Бидний амраат , “омон- шилжүүлж: суулгах, улаан (марыг "энд дурдаж болно. хөгжил баясгалантай байна. нерүүлийн . өмноос лооль, Өргөст хэмх тарна- Саяхан бид Шарьтп толын Дархан хотын (10 жи- гол анд найз нартай түүхт лах, хөг ургамал цэвэрлэх жимс, ногооны сангийн аж лийн 7 дугаар сургуулийн их баярын нь өдрийг тохиол- азрэг ажил хийлээ. Л ахуйн жимсчинм МХЗЭ- 8ыш «Б» сурагч маань бидэнд урам зориг, ийп.ХУШ их хурлын 10- Д. АЯР “9 дуулан /аз жаргалыг хүсэн ь х 111111)111111111111111111177171111113111-12111111111111)1:11 1 11081111 000: ШИ ИН Ци түрүүлж: явна. сэл тэзгүүлэл би! биднийг угтлаа. Энд Ч ажлнллаж гарна даа. Бид байгаа зөвхөн л аяшллаад л 3 : баясгалап тэмдэг юм. шЕРЦОс ЗАВ ё биш, бас сайхан үгдээрээ сайн ажиллаж 6 байна» гэж багш нар бид- “л ЖэрхлУА 1111111111711:11411111111111111111111111111171111111111111111111111111111111111111111111011111111 11111117 ташин 11 11 11 ц пиппппппиицинншин ийш Ёо2үн Хариулах гэл: зарныдаа Би, өөрөө Ардын хувьсгал эргэцүүлж боддог юм 5 .2Цн8й : бол Ээж минь одоо . ямар хүүхэд байх Аав минь өдийд. эрүүл энхийн манаач Алдартай “имар хүн байх бол? | Эмнэлэгтээ хүндтэй мандаагүй бол Аитийхурсчаж : хисшЭХЛ---23 Алдрайхан дүү мянь мандаагүй бол Эгч минь одоо Ах маань өдийд . ямар хүн байх бол? |Эрдэм номын хувьсгалын үнэнч” Хаанагвөрвэсөө Өлзийтэй унь, Билэг : Элс ингэж би асуудаг юм оюун нээх к Хариулах гэж заримдаа “эдгээх: шэн Ардын сургуулийн эргэцүүлж боддог юм мннь ӨДНЙД сурагч ямар хүн байх бол? Алдрайхан Аав минь одоо Б дүү минь харин | Их уянтай хувьсгал шанд, хурлын депутат цэцэрлэгт хүмүүжигч мандаагүй бол Аав, ээжийн итгэл, : Алдар цуутай Буурал эмээ маань сулс орны ирээдүй | Ах гавшгай ажилчин ямар хүн байх бол? - минь одоо Хааяа өерзөсөө Манайх гэдэг даруухан өндөр ургацын эзэн ннгэж би асуудаг юм өнөр өтгөн ийм бүд Аймагтаа нэртэй Харнулах гэж заримдаа - Мандсан хувьсгалын гарамгай агрономич эргэцүүлж боддог юм өрхөө татсан шинэ. Е2542, эхэл шавсэнт, одоо Манайх гэдэг яруухан азгүй р 4 Ч Ээж маань өдийд Өргөн олондоо хүндхэй. шашинг: ямар хүн байх бол? өндөр настан Манхай: хувьсгалын “үрээр Элбэрэлтэй хувьсгал Эмэз минь одоо тэцвацчдэанан Р мандаагүй бол ач гучдаа түшнг 1983. ҮЦ сар ХҮҮХДҮҮД, НАМ, ЭХ ОРОН, НАЙРАМДАЛ, ЭНХ ТАЙВНЫ ТУХАЙ БИЧИЖ БАЯНА Бүх ард түмний спортын нх баяр Монголын бүх ард түмний ҮЦ, техинкийн спортын ГУ спартаниад долдугаар сарын 1-нээс 7-нд Улаанбаатар хо- Тод боллоо. Спартакнадад олоп арван пионер, сурагч амжилттай оролцсон юм. ЗУРАГ ДЭЭР: -- Бүх ард түнний ҮУП | спартакпадын спортын гим- настинийн тэмцэзнд таван Їалт, дөрвөн онгон медаль авсан нийслэлийн 75 дугаар Узх 2? : Мөнхийн сүрт дуулал ШНР Ї ЛҮҮ МИНЬ шан сар лаанбаатар Мишээл баясал дүүрэн ми г.Амгалан цагаан тагтаа Тив тивийн найзууд минь Вихрїйхэн хөррхөн ДҮҮ 1 Эрдэм номдоо шамдана Тойроод наашаа ирцгээ! с тий с гч, спортын Элс, шавраар тоглож Улаап тугийн намираап дор шинан Цэ Оюуауунд Ш Со- Эрдэнийн хот урлана Урамтай сайхан наадацгаая! 7 донго пар. 2 : 2 Нийслэлийн 10 жилийн -« Ширэзний тєнннсний Ї ӨНОн, соломгадицин 28 дугаар сургуулийн (| тэмцээнд амжилттай оролц- 2 Мод, зүлэг ургуулна. Єгийн «А» ангийн суг |Ссон Булган аймгийн Орхон 4 умын дунд сургуулийн с7- Найрамдал, нөхөрлөл агч. Г. ТҮРЭВДОР7? хиж Ба тргу? ЭЭ - Бүх ард түнний УИ. Найзлан хүүхдүүдтэй техинкийн спортын (1 спартакиадын ажиллагаанаас. л баясн МИНИЙ БОДОЛ "сг БОДООШ Тоогло! дүү мннь тогло! ! дүү ї с Сур змладалд Сансарт очсон ах аа! Эих тайван биднийг ивээг! Саранд буусан ах аа! Ээлт наран үүрд мандаг! Сар гаригийн тэртээд Сонин зүйл үзэв үү? Т ? 7 " Энхийн тагтаа байна уу дугаар сургуулийн 9 Эх үрс оршино уу? ийн «Вэ» ангийн сурагч Хүүхэд багачууд байвал Х. БҮРЭНТОГТОХ Хүүхэлдэй тоглоомоо илгээе! Ээжид нь бас Өрээц алчуур явуулья! Нийслэлийн 72 дугаар БИ ӨСӨЖ Бурцуухийн 10:ын ЗАВ “| БАЙНА о. ЦЭЦЭГМАА |/ Энхрий хайрт намынхаа НАЙЗУУД Элбэрэл хайраар. өслоо би : Нардёг «Найрамдал» лагерьт Эрдэмтэн олон багшийнхаа адд цөхөд минь Нрлээ. Эрхэм сургаалаар хүмүүжнэ би. Арван зүгийн андууд минь Амар сайн морилно уу? Онцтлбрийн районы Хэнтий аймгийн Дэлгэр: Н: : хаан сумын 8 жилийн 210" дуугаар бид зургуулийн сурагч «Эих тайван» гэж дуулна. Л. ГЭРЭЛТ ОД Нэгэн дуугаар бид : « Аз жаргалаа магтана Энхийн тэнгэр минь цэлмэг, байна. үс “БАЯ! : Эх орон минь амгалан байна, Я . Хапагар сайхан монголд Нарлаг монгол оронд минь й : Наадгья, наадья найзууд аа! 5 мниь Улаан туг намирч байна. Төв” аймгийн 10 -жн- Хамаг ардууд баясаад | лийн 2 дугаар сургуу! Хувьсгалын баяраа тэмдэгл: лийн-8-ын 4Б» ангийн - с 7 : л” Лий 2 ш-хЛ-л Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ г-байна “ сурагч О. ХЯШИГНЯМ - : : ЗО ЭАССҮЫ. - 12345678010 123456 89Х01113- Р” зэ гу, С р с гэ ис “Ас-898Е9.... 52-1242, Д.Сүхбаатарын: мэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв, ИНДЕКС-14140: “Влэдь - 1-3, фэтарэ-ахү 2-3 гүрр-Өаүс ДТ өс. “Х.3Вьцсххлалн га хжиАШАХ, У) -2 (40 ДАХБ ЖИЛДЭЭ | 3853 (1880) "Манай оронд албан ёсны (Ппайрсаг айлчлал хийсэн 5ОАААН-ын Төв Хорооны 5 ерөнхий” нарийн бичгийн 1: дарга. БНААФфгУ-ын, Хувьс- Ггалт Зевлөлийн дарга 9: Бабрак Кармаль тэргүүтэй | БНААФгУ-ын пам, төрийн глтөлөөлөгчид Баянгол дахь /өлон. улсын пионерийн Т жНайрамдал» лагерьт дол- 1 дугаар сарын 12-нд 20Чч- дов. БНМАУ, БНААФгУ-ын төрийн далбаа. мандуулж, тус хоёр ориы найрамдал хамтын ажиллагааг ербө- сөн урна. лоозонгоор чи- мэглэсэн:энэ лагерьт хүн- “дэт зочдыг хүрэлцэн ирэ- зэд БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Номис- сын дарга А. И. Цэдэнбал- Филатова, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Л. Түдэв, злбаны бусад хүн халуун. дотно угтан мэндлэв. Манай орны аймаг, хо- туудаас болон ах дүү С0- дшалист орнуудаас хүрэл- цэц ирж энд амарч байгаа шионерүүд хүндэт сочдод гамьд баглаа цэцэг барьис “монгол, орос, дари хэлээр гэнх | тайван шайрамдлыг | «ерөөсөн уриа цуурайтуулай угтлаа. Монгон бүрээнд «Бүг- дээр сонсогтун» гэсэн цог- сиог дохио цуурайтав. Ма- “най эрхэм хүндэт зочил АААН-ын Төв Хороопы ерөнхий иарийн бичгийн дарга БНААфгУ-ын Хувьс- талт Зовлөлийн дарга “нөхөр Бабрак Нармалийг ЗУРАЛДАЛНЫ 1983 ОНЫ 1 ДОЛДУГААР САРЫН 31 олоН улсын ппонерийн «Найрамдал» лагерийн хүндэт ппонерээр элсүүлэх хүндэтгэлийн шугам жаг- саал эхэлж МХЗЭ-ийн Төв Хорооны иарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэ- рэмжит. МПБ-ын Тбп Зөв- лөлийн дарга Ч. Цэрэнду- лам балр хүргэж үг хэл- лээ. Хөгжимд талархлын марш эгшиглэж, ппопер сурагчдын төлөөлөгчид пө- хөр Бабрак Нармальд өсвөрийн Сүхбаатарчуудын аранзал улаан бүч, знгэ- рийн тэмдэг зүүж өгч,хүн- дэт пионерийн үнэмлэх гардуулав. Дараа нь нөхөр Бабрак Нармаль үг хэлж, манай энаргалант ирээдүй болсон хүүхэд багачуудад АААН- ын Төв Хороо, БНААфгУ- ын засгийн газрын өмнөөс болон хувиасаа, ах ЛҮҮ афганистаны хүүхэд бага- чууд, өсвөрийн үеийнхний өмнөөс гүн талархал илэр- хийлээд, манай хоёр орны ард түмний найрамдал,хамг тын ажиллагаа хүүхэд багачуудын үерхэл нөхөр- лөлд хамгийн сайн сайх- ныг хүсч. эрх чөлөө, энх тайван, найрамдлын төлөө идэвхтэй тэмцэгч, ахмад үеийнхний дайчин уламж- лалаар хүмүүжиж, сурлага хөдөлмөртөө их амжилт олохыг ерөөв. Мөн энэ ёслолын үед, БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын Тов Номиссын дарга А. И. Цэдэнбал-Филатова хүндэт зочиддоо баяр хүргэл: БИ МАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын Төв Номиссоос ҮНЭ 10 МӨНГӨ БЯМБА ЗУРАГ ДЭЭР, пнонер болгох үед Афганистаны өнчин хүүх- дийг асрах газарт бэлгийн зүйл өгөх тухай илгээлтийг Дамжуулж огохийг. хүсч, нөхөр Бабрак.. Кармальд гардууллаа. Мөн энд амарч байгаа нийслэлийн. 10 шилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн сурагч 7К.. Ялалтбаатар тиопер сурагчдын өмнөөс үг хэлж, хүндэт зочиндоо баяр хүргэн -. дурсгалын зүйл гардуулан- Шугам жагсаалын ёсло- лын дараа нөхөр. Бабрак Нармаль тэргүүтэй БНА рийн бичгийн дарга, Б Нөхөр Бабрак (7--2--55--АЛБАН ЁСНЫ НАЙРСАГ АЙЛЧЛАЛ ---000 МАХН-ын "ов Хорой, АфгУ-ын нам, төрийн лөөлөгчид, дагалдан хүмүүсийнхээ хамт олон улсын пионерийш «Най- рамдал» лагерийп хотхоны байдал. амралтын болон хичээлийн байртай танил- цаж, энд амарч байгаа БН ААфгУ-ын пионер бага- чуудтай уулзаж ярилцав. Дараа нь нөхөр Бабрак Кармаль «Найрамдал» лагерийн «Алтан харалд- цай» төгөлд дурсгалын мод суулгаж, хүндэт зочпыг сэт тэгдлийн дэвтэрт гарын үсгээ зуряс үлдээв. тө- яваа БНМАУ-ын Ардын Их Хурлыл Тэргүүлэгчдийн урилгаар АААН-ын Тев Хорооны сронхий иа- фгУ-ын хувьсгалт зовлөлийн дарга Бабран Карталь тэргүүтэй БНААфгУ-ын нам, терийн төлоо- логчнд долдугаар сарын 8-наас 18-ныг хүртэл манай оронд албан ёсны найрсаг айлчлал хийлээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Нөхөр Ю. Цэдэнбал, Буянт-ухаагийп нисэх Онгоцны буудал дээр (1983 оны 7 дугалр сарын 8). Бабрак Кармаль нэр Бармалийг «Найрамдал» лагсрийн хүндэт Эрхэм хүндэт | зочдыг олоп улсын . пиоперийн «Найрамдал» лагерьт аоч- лоход МАХН-ын Төв Хо- рооны Улс төрийн Товчоо- ны гишүүн, "Намын Төв Хорооны парийн бичгийн дарга Д. Гомбожав, МАХ Н-ын Төв Хорооны хэлт- сийц эрхлэгч Ц,. Балхаа- шав, БИМАУ-аас БНААфг У-Д суугаа, Онц бөгөөд Бү- рэн эрхт Элчин сайд | Х. Банзрагч, албаны бусад хүн хамт явлаа. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Сурагчийн жил-1983 оныг тохиолдуулан «Пио- нерийн үнэн» сонины ре- дакци, Улаанбаатар хот дахь. Залуу технииичдийн ордны аехиргаанаас хамт- раи манай орны нийт пио- иер сурагчлын дунд аарла- сан «Сурагч-88» гэрэл “аургийнп уралдааны -ЛҮй, гарлаа. Уралдаанд хот ходоо- гийн 100 шахам. пионер сурагч бүтээлээ ирүүлс- нэар Улаанбаатар , хотод «Сурагчийн жил--88» сэ- -дэвт үзэсгэлэн гаргаж, єпит сумын дунд -12 сын үзэгчид шүүгчдийн хам-, тарсан үнэлэлтээр шалга- руулт доорхн байр эзлүү-- лэв. Үүнд --Нийслэлийн 88, 69, 23 дугаар гсургуулийн су- рагч Д. Алтайчимаг, Ариунбилэг, Я. Гарэлцэ- цэг, Хөвсгөл аймгийн тө- вийн 8 жилийн сургуулийн сурагч Х. Гантулга. Уас аймшгийн Хяргас сумыш дунд сургуулийн сурагч Э. Гапцэцэг пар диплот, алтан медалиар --Төв аймгийн Эрдэнэ- сургуу лийн А. Уранчимэг, Зуу!- мод хотын 10 жилийн нэг- дүгээр сургуулийн сурагч Т, Өсөхбалр, нийслэлийн хоёрдугаар . сургуулийн сурагч Ө. Баасанхүү, Л. Амартүвшин, Дархан тын арван жилийн Ш. ду- гаар сургуулийн . сурагч М. Отгонбалр нар диплом | монгоц медалиар --Бапихонгор аймгийн төвийн нэгдүгээр сургуу- лийн сурайч Б. Навчаа, Ховд аймгийн Булган су- мын дунд сургуулийн су- “-рагч Д. Дамдийсүрэн, Эр- х0-, дэнэт хотын Хилганпт хо- рооны дунд сургуулийн су": рагч Б. Улнгабат, нийслэг лийн 18, 89 дүгээр сургуу” лийн сурагч Алтапгэрэл, Н. Алтанцэцэг иар дяплот, хүрэл медадиар шагиагд- лаа. 2 » - «Пионерийн үйзнэ сонн-, ны редакцийн: уралдаанд оролцсон нийт пионер су-- рагчдад баяр хүргэж су- рагчийн жил-1983 онд сурлага ходолморийн . ил: амжилт байца. УРАЛДААНЫ КОМИСС гаргахыг. хүсэж. Эрдэнэт хотын уулын баяжуулах «Эрдэнэх» үйлд вэрийнхэн апХиы йнойїг- лагериа “ГНайрамд- лын Эрдэнэ» гэл парлэ- эээ. Үйэхээр ч сайхан нэр юм.Биднийг «Найрамдлын Эрдэнйг » дагсрь дээр очи- ход пионерийн тшугач жаг- сзад болж байв. Тус ла- тєрьт шонгол-зовлолтийн 500 гэруй иионср амарч байгаа гэнэ. Сэлэнгэ моргий оЯролцоох байгалийн гоо үзэсгэлэн бүрдсэн сайхан газар байгуулагдсан, нэ лагсрыт ирсэн хүн бүхэн баяртай. Шутам жагсаал, биеийн тамянрын талбай, усан сан. концсртын таихны, хролны газар зэрэг хүүхдийн азра- хад тшааралагатай бүхнээр энэ лагерь нэ: бүрэн тоног- логджээ. Бид тэнд амарч байгаа хүүхдүүдтэй уулзлаа. -- Манай лагсрийн бүх үйл ажиллагаа хүүхэд бил- ний үерхэл нөхөрлөл, тав- тай сайхан амрахад зорну- лагдаж байна. Би мопгол хийдэг. Зовлөлгийн пвоперийн бүл- гамийн зовлолийн дарга Г, Танитан хамтран бүлгийн ажслаа толовлон явуулж: на. Бид хамтран дуулж, бүлиглэхийн хамт, концерт тоглож шонгол сотлолтийн партизап цэргүүдийн япсан замлар аялал зохиодог юм. Хувьсгалын сэдэвт зохио- шуудаар тсатрчилсан тог- лолт кийдэг гэж пионер Н. Алтанзул ярьсан юм. Да- рав нь бид Таня өхиитой / уулзлаа, -- Би юуны түрүүнд ийм сайхин лагсрийг барьж байгуулсан барилгачин ах, эгч иартаа талархая илэр- хийлж байна. Їр бидний аав, ээж, ах, эгч нарын баа- тарлаг хөдөлморөор Эрдэ- изт хот өргөжин тэлж, уу- дын баяжуулах «Эрдэнэт» гомбииат сүндэрлэж, тэнд монгол, зоплөлтийн хүмүү- сийн хамтын хөдөлмөр өр- нбж байдгийг хүүхэд бид сайн мэддэг ом, Молгод, зөвлөлтийн ажилчин, барил- гачин, уурхайчин, хэй бо- ловч хүүхэд бидний төлөө хамаг сайхан бүхнээ а- рпулж байдгийн нэг жи- шээ нь энэ лагерь юм. Энд амрах хугацаандаа монгол, зовлөлтийц хүүхдүүд анд сайн нөхөд болж хэн урлаг спортын онцгой апьяастай болохоо харуулцгааж бай- па гэж Эрдэнэт хот дахь зовлолтийн 19 дүгээр суР- гуулийн сурагч, зовлол- тийн пиоперийн бүлгэтийн заплөлийн дарга Г. Тапя ярилаа. -- Би Эрдэпэт хотын 10 жилийн дунд сургуулийн ” МШ ангийн сурагч Б. Со- ронзонболдтой тэг хороо- лолд амьдардаг юм. Бид орой бүхэн хөл бөмбөг тог- лож байсан. Одоо эпд хамт амарч хобулад пэг багт довтлогчоор тоглож байна. гээд пайз Соронзонболды- гоо тапилцууллаа. Сорон- зонболд хүү Витл, /Толл, Юрлд гэсэн олон сайн найз- тай болсон, тэриайв тгарын- хаа ачаар орос хэл сурч байгаа тухайгаа бахархап өгүүллээ. Тэнд уулзсан хэн боловч иайрагэдал, похорлолворэо бахархаж харилцап бие бие- дээ тусалж, харилцан ихийг сурч байдгаа илэрхийлэн ярих дуртай Юм. Монигол- зовлөлтийп мөнхийн шай- рамдлыг залгамжлагчдын хотхон «Найрамдлын Эр- дэнэ » тпионсрийц лагерьт хүүхэд багачуудын аз жар- галтай дуу цуурайтаж байна. ЗУРАГ ДЭЭР: --«Най- ракдлын Эрдэнэ» пийоне- рийн лагерийн шугам жаг- саалын хэсэг --.Пнпопер Фролсниова Виада, Э. Дашзэвэг, Н: Са- рантуяа нар -- Мопгол- Зөвлөлтийн пионерийн бүлгэмийн 88- долийн дарга Н, Алтанзул, Г. Таая, пионерийн П бүл- гийн дарга Ц. Ганчитэг пар ї С. БОДООШИИН авсан гэрэл зургуул мэРЭРЭЭЭ” ХИЛИЙН БА ДОТОО- ЦЭРГИЙГ УДИР- ЕРӨНХИЙ ГАЗРЫН АРГЛ, ХОШУУЧ ГЕНЕ- АЛ Л. БАЯБАЗАР МА- нАй СУРВАЛЖЛАГ- ЧИЙН АСУУЛТАД ХА. РИУЛЖ БАЙНА. г---тт---------- -- Манай эрэлхэг зоригт хилчдийн балр-Хилийп цэр- тийн 50 жилийн ой болж байна. Өсвөр үеийнхэн ч хилчин х нарынхаа энэ баярыг шиоперийн лагерь, хөдөлмөр амралтын зуслан, сургууль дээрээ тэмдэглэж байна. Тэдгээр хүүхдүүдэд та хилийн цэргийн дайчин аамталаас ярьж өгнө үү? -- Хилийн цэргийн амьд- рал тэмцлийн дайчин зам- пал нь тус улсын баруун хязгаарт гоминдланы шцэр- гийн эрхтэн, оспаны дээ рэмчдийн эсрэг явуулсан баатарлаг тэмцлээр эхэлсэн юм. Манай баатарлаг хил- чид Ховд, Алтай, Өмнөго- рийн хил хязгаараар удаа “дараа зэвсэглэн " ард иргэдийн халдан мал хөрөг. над оныг хүртэл бараг-20 шахам їкил түгшүүртэй бай- сан баруун, баруун өмнөд хил хязгаарт эйх амгалан (байдалд тогтоосон билээ. Эйэ эрэлхэг тэмцэл нь 2 Хилийн цэрэг улс орны аюулгүй байдлыг сэрэмж» лай. хамгаалж чадах том ХУВ Оо илтгэї харуу- ай, Халх голын райпид япо. НЫ милитпристуудыг бут хивэг арауй үйлсэд хилийн эрэг идэвхтэй со 1 хилийн будлианыг “турсах галгүй аль болох оп зүй» гээр аохицуулах, манай цу- тагт хууль бусаар орж суурьшсан баргын айлууд Он тэнд Орогнож бай- сай японы цагдаа, цоргүү- дийг хоөж гарган өөрийн нутгийг чөлөөлөх, дайсны цэргийн хүч, байрлал, зэв- сэглэл, хөдөлгөөний тухай үнэт мэдээг фротгтын штабт өгөх, |Монгол-Зовлолтийнц армийн ангиуд Халхын голд хүрч очтол дайсныг Халх голын баруун талд гаргахгүй саатуулан барьж байх, япопы самуурай нар- тай шууд тулгаран байл- дах зэрэг опцгой үүргийг биелүүл: байсан бишээ. Фашист Германы холбоо- тон милитарпст японыг 1945 онд бут ниргэх улс түмний шударга тэмцэлд хилийп цорэг оорийн хувь нэмрийг оруулсан юм. 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцсон хилийн цэргийн Отрядууд ойролцоо. японы зас- тавуудыг устган. Монгол- Зөвлөлтийн: армийн єрөн- хий давшилтад дэмжлэгт үзүүлэх, мадай хойр орны армнудый давшилтын ар. талд нуугдаж хоцорсон дайсны зэвсэгт бүлэглэл, тагиуул, хорлон сүйтгэгч, дийг шүүрдэн устгах, өвөр монголын чөлөөлөгдсөн. цутгийг ард иргэдийн амга» лац тайван байдлыг сахту. лах, тэдмийг дайспы элдэв халдлагаас хамгаадах, ту" шаалыг амиалттай хэрэг- шүүлж байсан юм. Одоо манай хилчин дай" чид эх сримхоо торгон хїн Лийп манаанд иүд шавчтд- гүй аогсол,, соцналист эх орноо найдвартай хам- гаалж байна. -- Эх орныхоо торгоп хил дээр баатарлаг гавьяа байгуулсан танай хилчдийн зориг, байтарлагийн олон сайхан жишээ бий. Тэдгээр баатруудын тухай..? Ахмад хилчдийн хувьсгалч баатарлаг уламж- лад нь манай хилчдэд тэмц- лийн том сургууль, бахар- хан дууриах үлгэр ийшээ болдог юм. Эх орноо халуун амь шигээ хайрлан түүний төлөө эцсийн амьсгал, ду- сал цусаа дуустал тэмцсэн олоп арван, эрэлхэг. хил" дээ бид байнга бахархан дурсаж байдаг. БНМАУ-ын баатар Б. Тэгшээ 1949 онд гомин- дан, оспаны дзэрэмчидтэй тэмцэж байгаад дайсны шн- номётонд барууп хол нь өвдгөөрөө: таслагдан хэд- Хижалогок тэл тулалдсан юм. БНМ АУч-ын баатар. Х, Дамба 1943 -опд 100 шахам дай- сантай тулгарч 20 гаруйг нь устгаж долоон удаа шархдаж, баруун гараа ху- га Охудуулсан бологч шант« ралгүй тулалдгаар дайсатд олсиОгдоХх ашуул тулгарч ирохийт хатт эцсийт ганц сумыг өортөө зориулжээ, БИШМАУ-ын баатар Л. Дипзадории: сумаа дуустал Дайсатай тулалдаад арваад Дайсан ажьдаар нь барих гэв, дайрай ирэхэд үлдээ. сэп гаяц грапатаа тосэлїї дайсныг устгал: Өөрөө өрэлхгээр иас баржээ. ) Энэ бүхэн бол манай хилчдийп эх оронч үзлийн: дээд илрэл билээ. Тэд х орныхоо тедоо баатарла- гаар тулалдал| амь биеэ зориулсан үхэшгүй шанхийн гавьяат үйлстїгүүд юм. Өсгөн хүмүүжүүлсэн эх орон. ард түмиййхээ эрх чөлөө, жаргалант ирээдүйн төлөө эрэлхэг байтарлагийн жишээ. үзүүлсэн БНМАУ- ын. баатрууд, ахмад хилч: дийн Ггапьяат үйлс нь хойч үеийнхний мянга мянгай аплуучуудын зүй ёсны ба- хархлыг төрүүдж: баатарлаг үйлс өөд уриалан дуудсаар байна. - Ерөнхий боловсро- лын сургуулнудын дэргэ- дэх «Хилчдийн залуу х лаа» отрядын тухай яр на уу? -- Ерөнхий | боловсро- ХАРУУЛТАЙ | “ролын .-Сттуултуд, Мөн- Д сэтгэДд | санаа бие бялдар 0с суртахууны кувьд хүмүүжсүүлэп талав- шүүлэх явуулах. ардын хувьсгалын ат БНМАУ,ЗХу-. ын баатрууд, ахзад хил- чин дайчидтай уулзалт со- хөшөө дурсгал босгох, сэр- гээн засах, нэр инь тодроо- гүй баатруудыг эрэц сур- валжлах, тодруулах зэрэг ТЭДННӨ хїилчүит болох хү- сэл сойнрхлыг сорьсот олон хэлбэрийн ажил ло хиосс байна. Тэлрий Дєтот Дорнод, Дорпоговь, Хозц аймтийн ерєнхий .«болгис- голын үйлрЕЭРчний эйлл лайн соёлын тов орчны Дїргэдэх Ё. Лувсендорж охлагчтал дайчин ялдрыа клуб бусдаасаа илүүтэй сайн ажил зохиож байгааг тэмдэглэх хэрогтой юм. Та манай сопчиы уншигчдэл юуг эрхэмлэн захимаар байна вэ? - -- Эх орон, ард түмэн... нам засагтаа чин үезнч баййг, сацдалгам-Гомму- интмын ялалгын төлөө амь бпе үл хайрлан, хөдөлмод- рийг дээддэн яаахыг аахий. рилцсан Т. ДАВААДОРЖ ” Төв. аймгийн ШМангоншорьт сумын дунд сургуулийн 6- жийн «А» ангийн сурагч онц сурлагатан П. Наранцэцэг. :РГүлЭ НЬ СОНСО 0 Зат дээр ус тогтсон бай- лаа. Хоёр хүүхэд сам дээр тогтсоц усан дээгүүр харайх гээд нэг пь усан дотор гиш- гэж орхилоо, Хажуутаар он- гөрч явсан эмэгтэй РҮҮ шаипхай үсэрчээ. Хүү сан- дирч тгэгдэн тэр згчээс ор- шоөл гуйжээ. Үнэндээ тзр хүүд хүний хувцас муухай болгох санаа байсангүй. Тэр эмэгтэй хүүхдийн гэпэн цайл- | тай сэтгэлийг ойлгож. --Зү- | НЬ ХЭЛЖ ДҮҮ гээр хүү минь гээд явжээ, Хүүхдүүд автобусаар їпах- даа жолоочийн дэргэд суул дуртай. Нэг удаа (8 орчил ниасны хөөрхөн борхүү 2Жо- лоочийн ойролцоох Ддюрвэл- жин кайрцаг дээр тарах гээд хажууд явсан хүнд хүрчих- лээ. Тэгспээ хүү: Уучлаарай ахаа! гэй: гээгшингүй иь прга- гүй хэллээ. Автобусанд Яг- сан хүвгүүс хүүг зөв» гэлс охөөрдөнөЛЛлнай багачуудын дотор буруу вуч хийвэл түү- нээ гүпээ ойлгож, чин санал- наасаа уучлал, оршоөл эрж лидаг хүүхэд дайралддаг. Энэ бол ахмад хүшүүсийг хүн- цалж япдаг хүүхдийн (сүүн цагаан сэтгэлийн нлзрхийлэл юм. Манай цутату ах дүү хоёр байлаа. Дүү нь 60 цас хэвийж, ах нь далап пас нгүүрч явлаа. Дүүд нь ам атьдралын хүнд үе тохнолдулж ах, Нь дүү- гийндээ ирээ, Ах нь дүү- гэз мадд апсад хайпо хэдэн хүүхдий нь асарч, сургуульд нь япуулна. Нэг өдөр ах нь хонь харах зэлж болжээ. Ах нь орой хонпо хотлуулаад гэртээ» орвол дүү нь эзгүй байх юм гэнэ. Гадаа гарвал дүү иь бүтзэдэгтэй барааны цаана суугаад ташхи |тахаж байжээ. Дүү нь яхыгаа хар- тагц тэвдэж тгавсаа гутал руугаа шургуулжээ. ” Аж нь Хүүс чи наад хол гараа түлэх нь байна. Миний дүү найд гавнсаа гаргаа: ав гэЗээ. Ах нь дүүгийндээ слон хоносон боловч дүүгээ тамхи татаж байхыг ердөө хараа- гүй байлээ. Нэгэй айлд орвол том хүү нь гэртээ ир хөл хөөр бол- тээ. Эзш.,нь тпас сүүдэр хүүхэдтэй х хад зэл нь: т хазар хал ходолговн нх боллоо. Мїнций хүү зам тарзхдаа тгэдээтэй яв: бай гэж захилаа. Хүү нь: --За зиэжоэ, би хичээж байя гэлза. дэтгэж лвахын жишээ юм. «Ахмад пцастайчуудын асаж сургасныг сонсож сур! Тэд Сэтгүүлч Д.ДОНДОГМАА САХЛЛИНАЛС ҮРСЭН ЗАХИЛЇЇЛ Сапхан манай сонины ре- данцид, ЗХУ-ын Сахални мужийн Углегарскийн райоша Шахтёрсн" хотын. 1 дүгээр сургуулийн 0 дугаар ангийн инонерүүдээс захидал ир- лаээ- Уг захидлыг дор нийт- лэв. Сайн байна уу? Маопгол ацд цайз цараа! тємь биш. 1 уурхайчид 7 Бивч олонхи нь бидэнд элч гэрэл дулаан гаргаж өгдөг, Манай Сахалыа Нутгийн уур амьсгал арс тэс ширүүн 00- ловч сайхац байгальтай. Өвөл цас их утана. Бид гутлын түрүү давсан цасан дээгүүр цана, чаргаар гулгацгаадаг. Зун нь парлаг дулаан. Ма- най районд уурхайчдын хүү- хэд бидицй амрахад 30рцуч лагдсан пионерийн гурвал ла- герь байдаг. Бид уурхайчдын хотхоны 1 дүгээр-сургуулийн 6 дугаар алгид сурдаг, Ма- най. бүлэг ӨХУ-ын баатар Алтон Буюнлын нэрэмжит, 85 сурагч:ай айсаг хамт олон билэз. Хячазахнийн (жн- лийн эхэнд бид титериацио- цалч найрамдлын шлуб бай- туулж, анхмыхаа хурлаар «Найрамдал» гтэш изрлэхээр шийдлэрлэсэг юм. Ипгэж нэрлэсэн маань м санашсар- гүй хараг биш билээ. Бидний снайс ашвхэд їэшнай тиригийн өндөг 6 байна. бүрд ёмьдарч ид орол орны хүүх» дүүдтэй холбоо тегтооп ха- рилцаж, найрамдан шөхөрлө- хийг хүссэн учраас тийнхүү нэрлэсэн юм. Бид клубын. хичээл дээр гадаадын олон орны пиоперийн ши 0 птонсрийн байгууллагын ү алаклдагаатай танилцлаа. Түүн чилэн бид Монголын ард түмний их жолоодогч Д.Сүх- баатарын цэрэмжит | Монго- лын пиоперийц байтуулла-. гиш түүхэн замнал, шманго- лимн ппонерүүдийн тухай сайп шэлдэг э. Эрхэм хүндэт пайз нар аа! Та бү- хэнтэй занилцан харилцаа холбоо тогтоон гжиллахыг хүсч захидал илгээлээ. Та бүхэнд пиолер ёсны мэнд | хүргэж бсолсоц Зовлөлтийн аповсрүүл. хаяг 604910, СССР- гс. Шахтёрсин Углегорсжата й, района .Сахалинской 06-| ласти Дом ши нопвжОЛЬ- интоор Бяданд аахиа. бичээрэй, хи 1 | рапдугаар хэсгийг. ирүүлсэнийг нийтэлж бай» на, Ус зохиолын түрүүч нь манай сонины внэ оны |74:28-д хэвлэгдсэн юм. Т, 29 БҮ1:7:225 “орон” нутагтаа . хүндтэй “тохьтой томоотой | їнэг юм. “Түүний сапал, "зөвлөлгөөг олон Хүн сонс. “солс баримталдаг байлаа. “Ялангуяд хурдан морийг ”улх сойх уралдуулахад “энэ нутгийн гол хүн тэгд- дэг байлаа: Гэтэл цавьдар морио хурдан морь гэж мэлээгүй, уяа сойлгыг нь тааруулж: чадаагүй, Ан- жаа дарханд зарснаас хойш, 2Куужаа зайсангийн цэр хүнд нэлээд доройтсон байна. Морины уяа сойл- гын талаар 27Куужаа залй- сангаас зөвлөлгөө авах хүн цөөн болсоор байлаа. Ин- гээд хэдэн жил өнгорөхөд Жомбоо хүү арван хэд хүрч уралдааны морь уна- хаа бараг больжээ. Гэвч 1Комбоо хүүгийн нэр хүнд дээшилж хурдан. морь шижих, уяд СОЙЛГЫГ тТаа- руулах хэрэгт ахмад үеийн хүмүүстэй бараг өрсөлдөх этгээд болжээ. ЖЖомбоо хүүд өвөр хэнд ч байхгүй нэг чухал мэдлэг авьяас байлаа. Тэр нь їюу вэ? гэ- нэл” Томбоо хүү морийг гаднаас нь ажиглаж ха- раад сайн мууг бараглал 1 мэднэ. Гэвч энэ иь Ком- (боогийн гол мэдлэг биш, 1Кбмбоогийн гол . мэдлэг болбол алипда морийг уналс тав гурван километр япаад тар морины чанар чапсааг бараг тоочиж чад- на. Уралдах төж байгаа 1 морийг унаж хэдхэн алхам -тазар яваад энэ морь энэ наадамд аль! зэрэг давхи- хыг бараглан: мэдэж хэл- дэг, Ийм хүн болшээ. Энэ талаар. ЖКомбоо хааяа ал- даж хэлэх удаа байдаг бо- ловч онож хэлэх нь олон, алдаж хэлэх нь цөөн бай- лаа. Ийм учрлас хурдан морь сонирхогчдын дотор 2КНомбоогийн -нзр алдар хурдан дэлгэрч байв. Хүн амьтан хурдан мо- рипм тухай | Жомбоогоос асуух нь олшроод. (1Куу- (укаа зайсангаас асуух нь цоөрөөд ирэхэд багш шавь хоёрын ,хооронд зөрчил атаархал бий болоод тэр хоёрыг хөндийрүүлэхэд хүргэж байв. 17Комбоо хүү 27Куулаа “ зайсанг багшїэж хэвээрээ “хүндлэх боловч 27Нуунсаа зайсан 7Комбоог шавна гэлс бараг дотночлохгүй бол- жээ, - Ашкаа дархпы цавьдар | морь алдартай хурдан морь болж уул овооны. олон наадамд түрүүлэх буюу дээгүүр -далхидаг байлаа. Тэгж байтал цавь- лар морипы тухай нэг со- нип зүйл ажиглагдав. Ан- жаа дархны цавьдар морь бол түрүүлэх буюу түрүү: лэхгүй юм гэхэд айргийн тавд ирдэг байлаа. Рэтэл зүүн Матадын наадамд бол цавьлар морь айргийн тавьд ч оряс ча. дахгүй, арав гаруй морины сүүлд хүрч ирдэг байлаа. “Үүний учрыг 7Комбоо хүү, “Азаа: дархан, Шонхор" жав адуучин... гурвуул “шүүмжи, дапгүй. - ЖЭЛ го бичиж сайн Давхидаг хэр “нь УНуужаа зайсан “бол ” (эсчуэый сун баруун Матадын яаадамд” яриад олж чад- суур: 00) : цавьдар морь баруун Матадын наадамд ар зүүн Матадын наадамд нэг д олигтой давхихгүй юм. Яагаад энэ вэ? Та юу гэж бодож байна? тэв,. жааа ярвайж хэлэв. | : --Би яан шэддэг юм?. "Ми өлсөх шилжээч ом- П юу? х гэв. УЙЙЛДЭлч --« Үгүй, Шїомбоо бид нар яриад ердөө уйрыг олохгүй байгаа юм. -- Тэгвэл би лал тэд- ДЭГ том? Мфомбоо падаас илүү морь таньдаг гэм улс амьтац ярьдаг шүү ДЭЭ гэр, -- Хүмүүс юу ярьдгийг би мэдэхгүй. Таныг би хувьдаа морь таньдаг, уяж сойж чаддаг л хүн гэж боддог гэв. Тэгэхэд 2Куу- жаа нүдээ нэг ирмээд асуун, -- Үгүй, хө. Чи баруун Матад, Зүүн Матад хо- Туланд адилхан шүүс өр- годөг үү? -- Үгүй шүү. 7Куужаа гуай, эцэг өвгөдийн үеэс уламшилжс ирсэн Ёсоор ба. руун Матадад бүхэл хо» нин шүүс өрөгдөг. Зүүл Матадад тавагтай идэз өр- тОдӨГ ЮМ. -- Алагчилж: үзэхлээр лус салдаг дургүйцдэг биз гэж хэлээд мордоод явчил. Анжаа. эхнэртээ хэлэв: 2-- Жуушаа гуайн хэл. дэг зөн байхаа. Энэ жил зүүн Матадад бүхэл хо- нин шүүс өргөе байз гэхэд эхиэр нь хэлэв. -- 2Куужаа гуай чамаар тоглоом хийж, байгаа бай- хаа. Нүдээ ирмэж байна билээ. Тэр бол тоглож бай- гаагийп шинж гэв. Гарч Анжаа хайхарсангүй. 7Куу- жаагийн хэлснийг, үнэм- шил зүүн Матадын тайл. та болоход бүхэл хонин шүүс өргөв. Гэвч наадамд уралдуул- сан цавьдар морь мөн л арван хэдэн морины хойно даяхиж ирэв. Тэгээд Ххо- риод хопогийн “дараа 0а- руун Матадын наадам бо- лов, Тэгэхлээр баруун Ма- тадад бүхэл хонин шүүс өргөхөө болиод шэг таваг- тай идээ л өргөв. Гэтэл цавьдар морь пь баруун Матадын наадамд түрүүл- чихэв. Өргөсөн шүүсний их ба- гаас морины хурд шалт- 1 гаалахгүй байна гэж /Ан- жаа дархан мэдэв. Гэрч. яагаад цавьдар морь 0ба- руун Матадад сайн дан- хиж зүүн Матадад муу- хан давхиж байгаа шалт- “гаази тодорхойгүй үлдэл,. Энэ. тухай хашир өвгөд, морины сайн улачин сойг-, чин нараас асуусал боловч олиг1ой үнэмшмээр ха- риуг хэн Ч огч чадахгүй байн, ,Нэг шил өнгөрсний да- раа бас л зүүн. Маталын тайж наадам. хийв. Тэр наадамд Ашцаа дархан цавьдар морио хагсааж уралдахаар апчрав, Цаль- дар морийг 7Куушзаа зайсап үзээд хөлэв, 1 -- Алшаа минь -Чи Р (2257: . Өгүмллэл/” т--) Яагаад? ”о-- Яага асуу. гав. 1 2 ЖУуллагийн нїм знаа, ипг ттомбоо, цэл, УНомбоо хэлэв: -- Цавьдар морины хөл нь үзэхэд: зүв зүгээр байх юм. Аншжаа хэлэв: -- Тэгвэл яагаад урал- “дай: болдоггүй юм бол? Шонхоржав хэлэв: -- уужаа гуай, өв- гөрөөд тар юм уу? Ойр- “ноос дэмий том ярьдаг бо- лоод байгаа гэв. | Тэгээд гурвуул ярилцаж. 7Куулягаа зайсан зөнөж байна. гэж шийдвэрлэв. Ингэа: яри- хыг хэдэн “хүн сопсоод ннээлдэлс байв. Тэгээд морь уралдах бо- лов. Ажаа дархап цавь- дар морио уралдаанд явуулав. Тэгсэп: чинь цавь- дар морь нь хорь гучин морины дараа хариугүй доголсоор ирэв. -- Жуужаа гуайн хэл- сэп үпэн боллоо гэж |Ан- шаа дархай амаан барьж зогсов. Морты нь урд хоёр хөлийн дотор хутгаар огтолсоп юм шиг шарх та- раад цус гоошиж байр, Морины баруун хөлийн туурай зүүн хөлөө шүр- гэйс, зүүн хөлийн-нь туу: рай баруун хөлөө .шгүргэж шархдуулсан 1ом шиг байв. Анжаа, Жомбоо, 1Шон- хорижав гурвуул «морины холийг үзэл морио хайр- лаж 2Куушаа туайн үгэнд "ороогүйдЭэ гэмшиж гасалц- гаар, Гэнч хэрэг инагэнтээ ”өпгөрч морь доголоп бол- сон байр, - Харип 7Куужаагийн хур- дан хээр морь эпэ ,иапдамд ийргийн танд багталс ирсэн «тул 2 (уушаа, их. сайхан азштай жаахан ам халам- цуу явц байн, 2Куушаа, 1омбоотой дайралдаад --Чи чинь том сайхан ар болох иь байна шүү гэж хэлээд толгойг или үнсэн, Энэ бол түүнийг их дот- ноор үзэл --0Д, Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. гэлс асуув: 59 “би хэлж. болно. Гэвч та нар итгэх- гүй л .дэз. 2Комбоогоосоо Тэр чинь тэнэг юм. Нуу- биш бол мэдэж байгаабиз .юм бэ? Бидэнд хэлж: өгөөч ( 2-2 тэж Аншаа, Жомбоо, Шоп- хэлсэн. Ан-. онхоржав гурвуул бас .л шүүмжилж хэлэл- байгалгийн , хөл доголно гэж та мэдсэн хормав . гурвуул гуйн. 3Нуужаа зайсал их дотноор : “ярьж байна. -- Муусайн дүү нар минь! “Өнөөдөр сайхан баяр наадам болж байна. Морь сайн давхилаа. Бн баяр хөөртэй явж байна. Харамсалтай нь чиний мо- рины хөл доголжээ. Чи их битгий гашууд. Үүнийг эдгээж! болно. Өнөө мар- тааш чи мапайд хөтлөөд оч. Өнөөдөр найр тарах- лаар очсон ч болно. «Хэ- дүүл элбээд цавьдар мори- ны дэлбийсэн туурайг тойруулан цүүцдэж жаа- хан цомбогор болгоно. Дэлбийсэп турай нь энгийн цагт нөгөө хөлөө шүргэх- гүй байгаа боловч хурдлан данхиж цуцахлаар нэг хөл- ний дэлбэгэр туурай. нь нөгөө хөлөө шүргэж шарх- дуулж байгаа юм гэж тайлбарлалс ярив. -- За тэгвэл туурай нь дэлбийгээ гэдэг асуулт байна 17Комбоо хэлэв. 27Куужаа асуув. яагаад вэ? гэж сөргүүлэн Харин: Яагаад туу- рай нь дэлбийсэн бол? Чи мэдохгүй байна гэж үү? Чиний өнөөх их юм. мэд- дэг чипь хаагуураа оров? -- Мипий их юм мэд- дэг нь Ч гайгүй шүү. дээ. Туурай дэлбийснийг одоо мэдлээ: . Чухам яагаад дэлбийснийг мэдэхгүй бай- иа. Багш минь тайлбарла өгөөч гээн мэхийн гүйв, - За чи, сагсуурахаа больж намайг зөнөг мунаг гэжс шоолохгүй бол би мэ- дэх чадахаа хэлж өгнө: 1Комбоо: хэлэв: -- Таныг хэн муу хэлж шаолох вэ? Тд хов үгэнд битгий итгэ! Таныг шоол- соц Хүх бидэнд байхгүй. -- За тийм д болог. Мо- рины “туурай. дэлбийсан учир бол миний. санахад ийм байна. Манайх хэдийнээс Ма- “ уулын тахилганы юмнаас! “хувинтай айраг тавагтай! “гатай айсигч гярхай даг юм. Цавьдар мо туурай цомбогор байсан, юм. Харин Анжаа да хан тав арвап жил зөөлөг хөрстэй говь хоолой газар омах авчраад 2Куужааг хүйн-! дэлж хамтран ууж ндэв. | -с- Манай цавьдар / 9 морь баруун Матадын наа: дамд сайн давхидаг, 8 Матадын наадамд муу давхидгийп учир юу вэ?| гэж Жуужаа гуайгаас асуув. УНуужаа хэдэн аяга айраг уугалд хэлэв: ! »--6 За над тупирхах юм-| гүй. Та пар намайг шоо- лохгүй, тэгээд өөрсдөө уч-| рыг мэдэхгүй байгаа бол | би бодсоноо хэлж өгье. Буруу зөвийг та нар “БС| доо шүүж бодох биз. Ба-| руун зүүн хоёр Матадын! эрс ї ! морь. уралдах газар ялгаатай юм. Зүүн Мата- дын морь уралдах газар их өгсүүр юм. Зүүн Матад тал газрын жижиг уул боч ловч нэг өртөө (30 км) га« зар өгсөж орой дээр нь гарч ирдэг. Тэгэхлээр тийм ч бага уул биш юм. |Мо- рийг та нарын мэдсээр ор- төө газар уралдаж Мата-! дын оргил дээр уралдаа-| ныг төгсгөж, пайз олгодог! шүү дээ. .Харий баруун! Матад бол шовх өндөр учег раас орой дээр нь хүртэл морь уралдаж болдоггүй,: морийг тэгш газар урал» далс Матадын бэлд пайс зыг олгодог юм. Урт биетэй морь тэгш. газар сайн давхндаг, Өг-! сүүр газар муу дархилдаг.| Бас тэгээд өгсүүр газар, уралдахад богино биетэй: бөгтрөгтэй морь сайн! байдаг. Бөгтрог гэдэг бол! морины зоо нурууны шув-!| тарга, хондлойн өмнө хэ-: сэгт өчүүхэп бөгтөр бай- вал бөгтрөгтой гэдэг, шу- луун байвал бөгрөггүй шүү дээ. Танай цавьдар морь бараг бөгтрөггүй шулуун зоотой юм. Тэгээд өгсүүр! газар арай муу давхидаг байх гэв- Энэ бүх яриаг ЖКомбоо || хүү амаа ангайж нүдээ | бүлтийлгэж шохоорхон / сонсов. ЖКомбоо хүү. 7Куу-с жаа зайсанг их туршлаг хүн гэдгийг улам гүйнагий мэ» дэв. Би хамаг юмыг мэд- нэ гэж биеэ тоож сагсуу- рахаа болиод хашир өвгөд” / настныг хүндэлж тэдний: туршлага мэргэпП сургаа- лыг хичээж соцсдог болсон. билээ. Наадмын маргааш Ан- жаа дархан цавь р мо-!,! рио хөтөлж 2Муужад зай- сангийнд очив, Тэнд .7Куу- шаагийн заавраар Алгаа, 1Комбоо, Шонхоржан хэ- "дүүл. элбэл: цавьдар мори- ны туурайн дэлбэгэр “хө- всөг цүүцээр тапаж (й- сан. Үүпззср хойш 2Буу- аа, 1Комбоо, . Ашиай, Шонхоржап- парын элэгсаг. харьцаа. улам. бэхлїил: иэс. гэн гарийн ах дүү мэг, амьдарч явах болор, « Эрхлэгч -Ц- ДАШДОНДОВ. 1 34678919 12 4587601113- ШИДГ(С-14Г40 Д БОЛГОХ ЁСТОЙ. мхээ-МЙН төв ХОРОО, Д.СҮХБААТАРЫН,Н: мпБ-ын төв зөвлөлийн СОНИН. -. Ю.ЦЭДЭНБАЛ: «УХАМСАРТАЙ САХИЛГА ХҮНИЙГ ЗАХИРЧ, УДИР- ДАНА» ГЭСЭН ЖУРМЫГ ГАЗАР САЙГҮЙ УДИРДЛАГА хосчил-адмлйтуррудыгжайн мүү үлвьйчлагт с, (МАХИ-ын Тов Хорооны У1 бүгд хурал дээр хэл-сэп үгээс) бэш 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ 3454 (1881) / ИАЛД АРВИН НД ӨВС ТЭЖЭЭЛ БЭЛТГЭ13Д ШИН СҮРЇШ Энэ шил улсын хэм- эээгээр: -- хадлан 4 сая 175 шянган тонн --« Багсармал 7150 мянган тонн -- Сүрэн 430 мянган товь -- Цехийн 92,6 шянган тойи -- Эрдэс тэжээл 65,9 шянган тонн -- Гар тэжээл зө шинган тоны (тэжээлийн шэгжээр)-ыг тус тус бэлт- тэмэ. 1 Салй сая төд хүлээн авч бойжуулах. сүү сааль гэуч нартайгаа зовлөн юу "хийхээ мэдэж, хадуур, сэ- үрээ, тармуур зэрэг хэрэг- | Їдээт зүйлээ бэлтгэн зарим нь хадлангийн бригадын 1 Ч болоод байгаа, 9Сургууль, пионерийн бүл» ! 7тэмЭэс өгсөн |даалгаварт “ваасан хэмжээний өвс тэ- , бүж Э | 1983 ОНЫ ДОЛДУГААР. САРЫН 23. | ургамлыг хадахад хүүх- дүүд та нар их анхаара4- рай! Трактор, тармуур, морин хадуур, тэр ч бай- тугай хаяуран х4дуураар хадаж болохооргүй жал- га, судаг, ойн Чөлөөний өвсийг жижиг гар хадуу- р хадаж ввч болох юм. нгэж тэвэр тэвэр өвс цут- луулж бухал хийн, бухал бухал өвс нийлүүлж ну- руу болгон малдаа арвин нх өвс тэдээл бэлтгэх шоилд чадлын . хирээр хувь нэмэр болж идэвхтэй оролцоорой. мал- чип авв эзэж, ах эгч пар ЧИНь Та нарт туйлын их баярлана. -- Хадланд гарсан ах өгч зав ээж нартаа ус тү- лээ зоож өгөх, цай хоо- лыг нь дөхүүлэх зэрэг ажлыг та нар сайн чадна. -- Өдөр тутмын. цаг агазрын мэдээг алдалгүй сонсож, сонин хэвлэлийг байнга уншиж хадланчдад мэдээлж байвал бас л тус болно. -- Бяцхан нонцерт бэлтгэж хадланч ах эгч нартаа ёя дуугаа бэлэг- ази, амжилт гаргасан (өд- рийн болон долоо хоног, сарын аварга) хадланчдад хээрийн анхилам цэцгийн баглаа барин урамшуулах мэт өөрийнхөө чадах л бүхнийг санаачлан хий- гээрэй! -- Бухал, нурууны тооцоог нарийн хийж, со- циалист уралдаан дүгнэх жилд нь тусалсан ч болно. -- Төрөл бүрийн шимт ургамая цуглуулж: Ёр- дийн буюу гэрийн нох- цөлд гар тэжээд бэлтгэх хэрэгтэй, Гар тэжээл нь өвөд хаврын тарчиг цагт малд илч дулаан өгдөг Дун, Хард, Говь-Алтай аймгийн 57) СҮН 210 ):1-11Ы11-1 ДИТ ЧЕЛОБЕКОМ» ! Ч К “дугаар сарын 19-нд болов. тийн дарга, нөхөр Ю. Цэдэнбал үг хэлэв. бололцоог дайчлан ашиглах тухай» М ВСЮДУ НАДО РУКОВОДСТВОВАТЬСЯ ПРАВИЛОМ «СОЗНАТЕЛЬНАЯ ДИСЦИПЛИНА ПРАВИТ И РУКОВО- (Иа речи иа У! Пленуме ЦК МНРП) | НАХН-ЫН 188. КОРООНЫ БҮГД ХУРАЛ. МАХН-ын Төв Хорооны ээлжит Уї бугд хурал 1983 оны дєв 3 | ГЦ1лл11732 гчдийн дарга Бүгд хурчан лээж МАХН-ын Тов Хорооны ерөнхий нарийн бит НМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэ рийн Товчооны гишүүн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн гээр орлогч дарга нохор Т, Рагчаагийн илтгэлийг сонсож Х Илтгэлтэй холбогдуулап Баляйхонго нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга нохор С. Гомбосүрэн, Б аймгийн намын 0) “ЯВ 2 Ш!! | РЭМЖҮ 1 ! багтдаг сумдын сургуу- « лийн сурагчид гиш, гийс, хүзэнгэ, хошоонгор, цар- ы “3: ЗөелжөрвАйгд 1 гийн Ардын Депутатуудын хурлын дал хэлэлцлээ. | Улс төрийн | гийн даргын үүрэгт ажлаас чөлөөлөв, | Үг, ! Хорооны бүрэлдэхүүнээс гаргав, Хөдөө аяс ахуйн Яамны сайд нөхөр С. Содиомдорж, гүйцэтгэх нөхөр У. Заляат парын зэрэг хүн үг хэллээ. 4 ї Бүгд хурал хэлэлцсэл асуудлаар тогтоол гаргалаа. МАХН-ын Төв Хорооны бүгд хурал зохион байгуулалтын асуу», Бүгд хурал нөхөр С. ЖКалан-Аажавыг овчооны гишүүн, МАХН-ын Төв Өвөрхангай захиргааны да МАХН-ын Тов Хорөомав Хорооны нарийн бэт Бүгд хурал Ц. Молом, Н. Сэрээнэндорж-нарыг МАХН-ын» ЗЭ. "МАХН-ын Төв Хорооны бүгд хурал үүгээр ажлаа дуусгав. 01Э1ТИ Завхан, Увс, Өвөрхантап аймгийн говь, заримдаг цэлийп бүсийн сумдын сургуулийн хүүхдүүд ТААНАН ЗООДОН хийж болно. ”--». Архангай, Хөвсгөл, Булган, Завхан, Өвөрхан- гай, Баянхонгор, Сэлэнгэ, Төв, Увс, Хэнтий айм- тийн ойт хээрийн бүсийн сумдын сургуулийн хүу дүүд МАНГИРЫН СОРС, ЖУУЦАЙ, ХАЛИАРЫН ДАРШ хийж болох юм. -- Ойт хээрийн бүсэд тас зэрэг их хэмжээний уураг, витамин бүхий өл сөөр ВИТАМИНТ ӨВС- НИЙ МУШГИА говь, тал хээрийн бүсэд багтдаг сум- дын сургуулийн сурагчид бор бударгана, шаваг, лууль, халгай зэрэг ур- гамлаар ГАР ТЭЖЭЭЛ бэлтгэж болно. Хүүхдүүд та нар сон тыхоо дараагийн дугаа- раас гар тэясээл хэрхэн бэлтгэх, аль аймагт гар тэжээл бэлтгэхэд ордог ямар ургамал ургадаг ту- хай вөвлөлгөөГг уншиж ашиглаарай! ээнээиэгэжэижэлэиэ-иэг-илиижсилжтэжахжэхлижллээ. РЕДАКЦИАС: Пионерийн байгууллагын ажилтан, ИДЭВХТЭН СОн- гуультан иар аа! Энд нийтлэгдсэн зовломж м4- терналын дагуу малд ар, вин их өвс тэжээл бэлт- гэхэд шионер сурдїчдыг сайн зохион байгуулл: бү- тээлч тодорхой оролцуу- дах нь зүйтэй байна. Пионер сурагчдын дунд чБВухал», 4Сүрал», «да0- дой», «Дарш» тэсэн |о- дөлгөөн өрпүүлж, ойперї- ци, анци похноп үр дүйг нь сониндоо шуурхай илп- дээлээрэй! 9 сонины зөвлөл Ї! Бүгд хурал «Мал аж ахуйн одоогийн байдал, мал өсгөх Гын АХН-ын Төв Хорооны Ул« тєв. П ( - :1:7 6- 23 52) Є8о6 1 тазруудаар . лайх хотын 10 ЯН» аасин аүралх Л, Багт цэг ГЭ р оэйар д БЇлЦцалэйд хойр “НА. жилийн “ хоёрдугаар сургуульд бай- гуулсан пионерийн өдрийн . зусланд уулзсац юм. Од» рийн азуслацгийн аахирал, ахмад багш Г., Лхамдаш: “2-- Саяхай (бид Улаан баатар хот руу явж, нийс- “лэл хотынхоо түүх дурс, аллал “хийлээ. Бидэнд В. Н. Ле- 41| миний мулей, сүлжмэлийн зүйлдвэр онцгой сайхан сөт- Төгдэл үлдээлээ гэн |хэн, “ХААНА, ЯАЖ 8-ын АМАРЧ БАЙНА? -- Манай сургуулийн захиргаа тус зуслангийн өдөр тутмын үйл ажилла- таанд хяналт тавьлг, шилд нь нхээхэн тусалж байпа, Хүүхдүүд өдөр бүр өөрийн шеф уурхайчдын соблын ордонд очиж, шинэ-дуу, бү- жиг сурдаг. Одоо манай хүүхдүүд гурван шинэдуу, | бас ход хэдэн. тойрон бүжиг “сурсан гэж ярилаа. . 0) г» Бид зуслангийн өрөө та- салгаануудаар япис үзэв. Хүүхдүүлийн зарим нь теё- леєвиз .үлаж, |маги сойсоно. Ихэнх нь тоглох ажээ. Энд шатар, даам, шагай зэрэг олон тоглоом байдаг биеийл тамирын аааланд хүүхдүүд гар, сагсан. бөм- бөг. ширээний тенпинсний өдрийн апарга шалгаруулах тэмцээн зохиодог байпа. Саяхан тус өдрийн зус- лайд амарч байгаа | хүүх- дүүд нонцерт бэлтгэж, 08- ролцоох орон сууц, гудамж бидний уулзсан хүүхдүүд Уяхапй эгшигт домбор хагжмөоө тоглож “Толгада хүүгийн дуулахыг найз но- хөд нь сонсох дуртай. Сур- гуулийнхаа дуу хөгжмийн апарга онз хүү ал дуугаараа олоп улсын пионерийн «Най- рямдал» лагсрыт амарсай газар газрын үе тэнгийнхнээ ч балрлуулсан юм. К. Тол- гада “Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумын дүнд сургуу- лайн 7-гийн «ЛА» апгид онц сайн суралцдаг. -- Өнгө өнгийн цэцэг НАВ- чис дэлгэрч, амтат шимс ургаж, бодопсордог зун цагт би дуртай. Энэ сайхан цэ- цэг инавчсын дунд ургадаг ховор змийн ургамлаас нэ- лээд ХЭДИЙГ НЬ ялганс тань- даг болсон гэж (Завхан аймгийн 1Капхлант хотын 1 сургуу- лийн 7-гийн «А» апгийн Су: рагч Б. Алтапхуяг охин «Найрамдал»-д амарсал найз нөхөддөө ярьж байпа -- Би чөлөөт цагийнхаа ихэнхийг орос хэл сурахад зорпуллаг. Өнгөрсөн хїчээ- лийп ийлд бОорос хэлний олнипиадад амжилттай орол- цолс сургуулийнхаа. аглярга олсон: гаяс ирыж байгаа Пү- рэпжїган хүү Баяй-Өлгий аЯм- гийн . Цэпгэл сумын дуйд сургуулийн 7-гийн«сА» апгид онц сайн сурлаг, Эрдэнэбилэг супыхаа амралтаар эмгэг сургажээ. Бас. хопины “йбос хлргах, мал таргалуулах, өвс тэжээл бэлтгэх, аягилд. оролцох ту- хє л. Баянхопнгор хотын дунд сургуулийн 7-гийц «А» апгийлг сурагч злэ хүү ярык байна С. БОДООШИЙН гэрэл зургууд авсан “хороодын хүүхдүүдэд тог | лоцш сойИрхуулжшээ. л гэнэ. “Сургуулийн. с- “Сургуулийн туршлагын талбайд тарьсап төмс, хүЧс- оний ногоог арчилж услан.. ог ургамлаас хамгаалах ашлыг өдрийг зусланд амарч байгаа . хүүхдүүд хийдэг. -- Манай сургуулийн туршлагын талбайн цогоо тун сайхан урган: | байна. Бид ч сайхан амарч бай- па гэв пионер С: Ариугту- яа ярьсап юм. Манай идэвхтэн сур- валжлагч Ш. НҮРЗЭД ХЭН, ХААНА, ЯАЖ 9 Загасны ТЭЖЭЭЛИЙГ “ 88рсдвө | бэлтгэцгээе! Тэжээлийн л хоол тэжээл!йнХ найрлага, нь тоох шаардлагатай. Зага- санд зарим уурагт бодис, витамий дутагдсанаас болж өсөлт хөгжил нь зогсон овчилж, үхэж үрэгдэхэд Ч хүрч болзошгүй юм. Хүүх ДҮҮД Та нарын анзариум дахь загасны идэш тэжээл байгалийн нуур, цоөром, гол мөрний загасны хоол лох тэжээлээс тоо чанарын торолзшилтоор хязгаарлагд мал цөөн байна, Хамгийн тохиромжтой сайн чанарын тэнээл бол дафний, цинлоп, диаптомус зэрэг усны төрөл бүрийн ховөгч хапчнууд, мон шу муулын авгалдай, усны бя- саа зэрэг амьтад юм. Эд гээр нь цэнгэг уст нуур цоором, тогтоол усны алинд ч элбэг байдаг. Загасиы тэжээлд чухал шаардлагатай эдгээр амьт дын биед уураг, питами!лт тэйсээлийн болис иОлээД “хамнгээгпэр агуулагдсан байллг: Дафний, цинлоп, томус хапч иь гол горхийн Дагуух тогтоол, цоором, срдийн тогтоол, ус, усги, сан, зарим усан оргилуу ДИйП” “найрлагыг воВ тог- пып усвнд хүртэл элбэг то: хиолдойО. Зуны “улиралд элбэг то- хиолдох эдгээр амьтад иь хүйтпий. улиралд ховорд Дог тул шил саванд их биш “хэмжээгээр шүүн авч томхон амсартай түмпэн саранд хийл гэрэлтэй сэ- рүүн газар байрлуулна. Са- ванд уг хавчийн амьдарч байсан гол цооөрмийн ус байвал илүү тохиромжтой, Хэрап ус її» багадиал” та салгааны температурт 2--2 хонуулсан ус нэмээрай, Харин үхсэн хавчаар зага сыг тэжээж болохгүй. Эд- гээр хайчийг томхон хэмжээ. ний шил сав, акпариумд буюу үх ухаад ч үр исүүлишц болно, Усплы эгэл биет органиам нь шалхай, бактери, шишиг .амгаар хоОлЛОДаГ, Иймд хавч үржүүлэхийн омно. сапандаа. төисэадийп орчинг бий болгохын тулд усанд Нь адууны хомоод, овс, дропоцийн аль пэгнйг бага хэмжээгаар хийнэ, 9-5 хоногийн. дараа. хайвчийн гол идэш тэгээл болох аа- маг батгерн: үрнэ, олш- роп усны өнгө бүдэг но- гоон, онготай болио. ДАф- нийп тэжээллэг орчныг ин- гэж бэлтгэсний дараа- зүр- зцүүлэх хавчаа авчирч 1 литр усанд 30--40 ширхаг хавчийн нягтшилтайгаар суулгаарай. Усны 1011.) тунгалагшвал тэжоэл багас саныг харуулиа, Энэ үед дээрх тэлсээлэас бага хэмжээгээр Мэмж: өг- нө. Усны өнгө хэтэрхий хүрэн болбол хомоол, дропс- жи тэмж хийх хэрэггүй, Хавч үрлиж олшроод ир- вэл. заримыг нь шүүж аваад модон хүрээнд |та- там, бэлтгэсэн марли буюу царийд нкёпроп дээр жигд тарааж, сэрүүн газар тапь| Дараа нь хуурай шид са. панд хиїїц марлиар амс, рыг боож, хадгалаад уурагт төшїэл дутмаг өйлийн цагт аагасаа хооллоорой! Үүлаэс гадна тогтоол усны ёроолд ихэвчлэн ам дардаг шумуулын авгалдай (хиропомил), усны . элдэв бясаа зэрэг амьтнаар 2 см- ВЭС ДЭЭШ хэмнгэзнЧй урт- тай пмар ч зүйл загасыг тэжээж болдог юм. Шумуулын авгалдай нь. олон үеэс тогтсон өт хэл- бэрийн биетэй улзартар, голдуу ногоон өнгөтэй. то- хиолддог, Усны 2роолын өлслэг шаварт 11119! 571 амьдарна. Хавар, зупы улиралд тогтоол усны Єроо лоос торон шүүрээр утган авч шаврыг нь угаан 7 пэрлэн авгалдайг саванд хийлгэ. Үриүүлэх савандаа шавар хөрс дэвсэж ургамал суулгаад хэд хоног амьд байлгаж болио. Шумуулын авгалдайгаар загасыг . тэ- жээхдээ иискиглэжс |хэр- чих буюу хатаагаад үйз АМАРЧ БАИНА? рүүлж өгч болно. Хатаасан. хоол нь амьд тэжээлийг бодвол уураг, шим тэ энээлт бодисоо бага зэрэг алдсан байдаг тул нэмэлт тэжээл болгон витамчи юмуу загасиыг тос дусааж хэрэглөэх иь зүйтэй. Мөн алтан загас, телескоп зэрэг томхон биетэй загасанд үх- рийн бараал махнаас ин- иштлэл харчинс дэвтээгээд өгч болио. Идэзгүй үлд». сэн хоол тэжээлийн илүү- дэл, ялгадсыг дор дор нь. соруулан авч цэвэрлэж байх нь ашигтай. Г. ЖАРГАЛСАЙХАН (ШУА-ийн эрдээт пиичжил- гозпий алилтай) ду, гс , Ї орье, Г барьц- фо ган», «Арван жилийн дуу» “ дэрэг шүлгүүд нь анх удаа “«Иноперская правда» сойннид өлэгдэж байжээ. Яруу цай- өсвөрийн сурвалжлагч хдүүдтай уулзаж оөорий- “гөө ч “Өсшорийй сурзалж- -Фоолагч» гэж хошигнон, шэрэл- дэг. байв. “Иладимир Маяковский бүх Холбоотын | иионерийн анхдугаар чуулганд орол- цож, Ходыннд тал дахь имо- нерийн лагерьт хүүхдүүдтэй лэаж, гярилцалм байлээ, уулган хаагдах өдөр Мїал- жонскийн эрэлхэг дуу «“Дина- мо» цавгэлдэх хүрээлэнд цуурнахаж | «Дуу--Аянга цахилгаай»гэдэг шүлгээ анх удаа хүүхдүүлийн өмнө унш- жээ, Одоо энэ шүлэг Оов- лолтийн ямонерүүдийн шу- гам жагсаал, цуглаан | дээр наташ байна анай сойнн энэ дугаар- тааз яруу найрагчийн зэж А.А.Манковскаягийн дурдат- галаас товчлон нийтэллээ. сонины зөвлөл хэн ннтовоо 0------- Володя | (Малновский) дорвон настайгаасаа ио- монд дуртай болсон юм Ном уншиж аль гэнс ид- майг үргэлж) гуйдагсан Намайг завгүйдээд, иом уншиж өгч амжихгүй боло- хоор Володи маань айлгаж уйлдаг байсан. Тэгэхлээр нь би хамаг амслаа орхнод ардын үлгэрээс ахлэн, 1Кры ловын ёгт үлгэр, Пушкин, Некрасов, Лермонтов 89- рэг бусад зохиолчдын шүл- тийг хүртэл уйшиж өгдөг байсан юм. Болодя шүл ТӨНД Тун их дуртай, са- наандаа таарсан шүлгүү- лийг хоёр, гурав дахил ун шуулаад тогтоож, цээжээр яруу ни уншдаг байп -- Володл чи ном ун- шин сурвал хүн гуйж ца- райчлахгүй хүссэн бүхпэа унших болио доо гэж би түүнд хэлдэг байп Володид эгч Оля нь тоглоом зааж огдог байн Эгч нь дүүрээсээ гурван масаар ах богоод дүүгээ их зихрийлж асрамтшилдаг байсан юм. Володи юм бү- хэлд эгчийгээ дуурайдаг байсан. Тэр үсд манайх Грузиний Багдадын ойн хэсэгт Багдад гэдэг гацаанд ! юм. Болодлгийн эцэг БВладн- мир Копстантилопич ойл цагдаа байв. Багдадын ойн “Хэсэг төрөл бүрийн өтгөн Омх модоор хучигдаж өндөр гөндөр уулсаар хүрээлэгд- 26Сэн их хэмжээний газартай Ф. : Тэр ойд буга, зээр, ” ф баашгай, зэрлэг гахай, үлэг, “ф! Туулай зэрэг олон төрлийн Сан амьтан, шуруул байдаг эргүүлүүд сарныдаа жижиг шээг, ан амьтай авчирдаг байв Болодя ан амьтдыг ихэд сонирхон хайрладаг богоод тэр сонир- хол хайр насан туршид нь агдан үлдсэн юм... со -Лолодя багадаа голдуу “солгой гараараа юм хий- Ма Шайан , харин ӨСөод солгой хамаагү 99909999499999999949949994999999994 1 4 7! 044 649666499446444449994999990994949094949444 212 “уа ах ПАЛКОВСКИПИ МэНДэЛСНИП 00 994994909909099999999999 Дүүдээ тэвэрч суугаад тэ “Улан зүгт улаала хэлд хатан», «Олег цоцэц. яаж зэхэж байна», «Цэнхэр да- аайн Давалгаай», «Хус МОДЫГ би харлал» гэдэг орос дуу, «Паламутэ бай- шингаасаа гар» гэдэг ук- Тушилс «Сулицо» гадэг бам байн уулыг дуулц 5 олдугаар сард м гэр бүлд их био шилХ билээ. 18908 оидо Молодл маань эцгийнхээ торсон одор долдугаар сарыг 7 шинэ. тооллоор долдугаар сарын 19-нд төрсөн учир түүнд Пладимир гэнс цар өгсөн юм. Володя түүний эцэг хоёрын төрсөн өдрийн А. А. МАЛКОПСКАЯ ХҮҮ МИН (Ээжийнх нь дурсаммаас| баярыг иог өдөр хийдэг байв. Энэ өдөр гоц хөгжил балсгалантай, хэл үймээн- тэй байдаг байсан юм. 1898 оны долдугаар са- рын 7 (19)-нд Володя тавап нас хүрч ик бэлэг авсан билээ. Энэ өдөрт зориулап золодн маань М. Ю. Лер- монтавын «Маргаан» -гэ: дэг шүлгийг цээшилсэн: бө- гөөд, маш тод сайхан унш- сан юм. Яаж гүйцэд ул: шин чадах но дээ. Гэвч тапац иастай хүүхэд гэхэд их л олоп бадаг: уйшсан юм. даг. Болодя ой сайтай бөгөөд тэр үед олон шүлэг тогтоосон: байлаа. Володя, Олля хоёр уул модоор явж, голын усанд орох. дуртай байв. Тэд усан тээрэм дээр осиж тариачид эд Їэнэ. шиг шийн үрийг яаж тээрэмдэн татахыг, ус ямаршуу ШуУ- гиантай сүрчигиэн цутгаж бэйгааг хардаг байв. Воло- дя хэдийгээр бага байсап боловч томчуудтай ярнх дуртай. Тэр юм бүхнийг сонирхон үздэг хачин хүү- хэд байсан тул хүн бүр чө- лоө цагаа түүний хамт дур тай өнгөрүүлдэг байв. 1899 оны намар Олн эгч Людагийнхаа хамт Тифлист түүний суралцаж байсан сургуульд орлоо. Володя Ойятай хамт байж дасчихсан учир их л уйдаж байв. Өвөл нь хуурай, уйтгартай байсан боловч энэ уйтгараас Володяг ном сэтгүүл аварсан юм. ийг Цагаан толгойн үст 0) хэн Ч заагаагүй. Водоллд настайдаа Гэтэл зургаан хэний ч анзаараагүй бай хад уншиж сурсан Харин уншихдаа нх Л удаан байсан учир бусдыг чанга уншиж огөоч гэж гуйдаг байв. Володя долоон пас- хүрлээ. Тэр сайн ТвогД / гимнлалад 5 Божон тул Володя эргэхдээ яндаг байл. Аймшлгтай ав- й Илийн опд маар морпор япахад нь би их-л сэтгэл лопдог байсан, «Шувуучий.. Агафыл» гэдэг ном Болодягийн”ун- шихаар шүүглэнээсээ. ай- сан хамгийн анхим ном байлаа. Уншсан хоёрдугаар пом «Дон Кихот» Володид ихэд сонирхогдїнээ.. Энэ тухайгаа Болодн иамтар, таа дурдсан байдаг юм. Володи бичихдээ муу- хан, тоо бодлогыг мөнл муухай мэдэж байсан учир гимнааад орохын тулд сайн бэлтгах хэрэгтэй. байлаа: Багдадад багш байхгүй учир хүүтэйгээ хамт Чу- тайст шилишин суух хараг пад тохиолдлоо. ..1903 оны тапдугалр сард Воло» ДЯ гимнааад орох шалгал- таа өглөө. Бэлтгэл аигийн шалгалтыг онц сайн дүн- тэй өгсөн. Полодя гимна- зийн формын хувцас өмсч урьд алав, авга ах нарын- хаа суралцан, байсан гим- назад орлоо. Олл хоёрду- гаар ангид дэпшин. ороп Манай найртан сайхан гэр бүлд ганцхан эцэг нь л байгаагүй юм. Тэр ойн хэ- сэгт. ганцаараа. сууж бай- лаа. Володя зуныг амралтаа- раа олон ном уншип. Бас астрономи сонирхож «Вок- руг свёта» сэтгүүлийн хавсралт, од мичдийн. зур- гийг сонирхон гүздэг байв. Орой болохоор дээшээ ха- ран хэвтэж тэнгэрийг ажиг- лан, нягт цацагдсан хурц том оддыг харах дуртай: Володя номоо ширээй дээр юмуу цонхон дээр аятайхан хураадаг байлаа Тэр їкурам горимтой бай- хыг хүсдэг тул түүний гаргасан хог новшийг цаэ- вэрлэпнэ гэж бодсоны хэ- рэггүй. Володягийц энэ зашшил. нь түүний бүх амьдралын турш үргэлжил- сэн юм 1905 оны зун да Моснвагаас ирж улс торийн нил ба нууц похио- луудыг авчрав. Энэ үед Володя 12 настай байв. Тэр улс төрийн асуудлыг ихэд сонирхож згчийнхээ авчирсан номуудыг уншив. Володя улс төрийн утга агуулгатай ном товхимлуу- дыг хэд хэдэн түүвэр боль гон хавтасласан байп. "Тийм лэг түүвэрт нь таван топ- Кимлыг нэгтгэсэн байлаа. Лю- 1908 онд манай гор бүлд хүнд гарз тохиолд» лоо. Нолодлгийн аав цув хордсоноос болж гэпэхт ида барав. “Бид хайрт халамжит эцгээ алдлаа. зэлцлйн Копсташтнио- пич знирийн ардчилсан хүй учир, өФ099909999999009099999906Ф99909 сэн. Нөхөр мааны” хэдий! гээр олон! шил” ажилласлн боловч тэтгэвэр авлхлд ганцхан зшил дутуу байсан учир бидэпд сар тутам арайхан рублийн тэтгэвэр” одголс байхайр болов. ЇЗид Мосиима руу пүү очихоор шийдэв, Элдав шмсаа ху- далдаад бас сайн таньдаг хүмүүсээсээ 200 рубль зээлдэн айч Москва оро- хоор хөдөллөө, Ном ба хүмүүсийн яриа- наас мэддэг байсан Маоск- аа Володягийн сонирхлыг маш их татай шина танилууд, айл. бай- гаа оюутнуудын амьдрал Володлгийн сонирхлыг та- таж байв. “Тэр оюутнуу- дын гэрээр үргэлис орж тэднээс цом авч уншиж, яриа маргааны нө сонсдог боллоо. «Оюутнууд ухуу- лах хуудас, тунхаг бичиг, хориотой номуудыг уншиж помешик ёс, хөрөйгөтний засаг, хаант аасгийг түл- хэн. унагаах хувьсгалд бэлтгэл байгаа тухай ярилцдаг байв. Манайхаар гудамжны хаалтад орол- цон тэмцэж байсан ба Бау- маныг оршуулах сүрт жаг- саалд оролцож байсан оюу- тан дапдаа л ирдэг байлаа. Тэдний. сэтгэл хөдөлгөм сонин: ярианууд. Володя- гийп сэтгэлийг татдаг бай- сан юм. Володя арпан гур- ван настайдаа бие бялдар сайтай, аливаа юманд хөр- сүү ханддаг, ганц бие бялдраараа. Ч биш оюун ухлан нь ч их хөгжсөн нь харагддаг байв. Манайхны танил Иван Богданович дурдатгалдаа Володяг: ч Улс торийн талаар бүрэн боловсролтой, тун сүрхий илхуур хүүхэд байсан юм» гэнс бичжээ. Володл хүүх- ДҮүҮДиЙП маань хамгийн ба- га нь байсан боловч би түүнтэй том хүнтэй ярьж , байгаа юм. шиг л ярьдаг байсан юм. Володя өглөө босолгуу- таа «Сонин байна уу?» гэж асуудаг байв. Тэр гим- назад явдаг боловч ом унших, ажилчдад ухуул га хийх зэрэг өөр ажлаар ихэнх цагаа онгорүүлдэг байсап ом. Володя хувьс- галч залуучуудтай зайтай цагаа хамт өнгөрүүлдэг байлаа. Оюутпууд болон Өгч на гаа оюутны үдэшлэгт очиж Горькийн «Салхич шувууны Дуу», «Шолпхрын дуу» зэрэг хувьсгалт шэн зохиолуу- дыг даг байв. “ВЛр, 1008 онд Оро- сын ажилчны соцнал Дє- тонрат (0ольшевин) тамд элсэн орлоо. Намын даал- ардууд их-л сайн. хэлдэг. гавраар Нолодл ашилчдын Ялангуна. » хуучин мын хорооны нууц хэвлэ. лийн” хэргээр хариуцлагад татагдээ. Тэр сул- Лагдмагцал: намьыш нууц бүлгэмийн нжлаа үргэлж лүүллээ. Харгис цагдаа нар Володлг «Горгор он- дөр» гэж нэрлэн хатуу чангаар тагиадаг болоп. Володл иад, бид бүхэнд сайн сайхан ирээдүйн амьдрал-ирнэ гэж дандаа ярьдаг байсан юм. 1911 онд тэр барн- мал, уран сийлбэрийн зур- гийн сургуульд оров. 8о- лодя шинэ ирээдүйн амьд- ралын тухан шинэ үгээр бичих юмсан гэмс санадаг байлаа.:1912 онд энэ сур- гуульд байхдаа шүлгүүдээ анх удаа хэвлүүлж эхэл- лээ, Энэ сургуульд шинэ урлагийн тухай маргаан болис зарим нь шинэ урлагийг, зарим. нь хуучпыг дэмжиж байв. Во- лодя хөрөнгөтний урла- гийн эсрэг тэмцсэн юм. Энэ урлагийг үл тоомсор- лон хатуу ширүүн шүүм- жилсэн учир 1914 оны хоёрдугаар сард сургуу- лиасаа хөөгдлөө, шүлгээ урьд урьдаас улам их бичил: хөвлүүлж байлаа. Володл утга зохио- лын үдэшлэгүүд дээр дан- даа үг хэлж босдог байсан бөгөөд хөрөнгөтнүүд бая- чууд тэсч ядан хараан зү- хэж давшилдаг байв. Во- лодИ мөчөөгөө өгөхгүй мэргэн цэцэн хурц хариулт өгөх буюу. тэдний эсрэг шүлэг зохиолоо уншдаг байлаа... Ардчилсан үзэлт: аалуучууд түүний. шүлэг дэх хуучин пийгмийг эвдэн нураах-уриа дуудлагыг гү- нээ ухамсарласан -шүлэг- чийн зүг маш их итгэл с0- нирхолтой хардаг байг Володя 1915 оид Петр- градад очлоо. Тар цэргийн албанд дайчлагдаж. авто машины сургуульд алба хааж улмаар зохиол орол донж бичих ажлаа үргалж- лүүлсээр байв. Володя би- дэн: дээр ирж. Алегсей Мансимович Горькийтой танилцсан тухайгаа ярьдаг байлаа. А. М. Горьний аа- луу шүлэгч «Малколснийг ихэд үнэлж, Володлгийн бичсэн «Дайн ба найрам- дал» гэдэг найраглалынх нь хэсгийг «Летопись»- сэт- гүүлд хэвлүүлсэн юм. Алек- сей Максимович Болодяд «Бага нас» гэдэг зохио- лоо дурсгажээ. Володя энэ дурсгалт помоо, үрэгдүүл- чихэвсээ айж намайг хад- галахыг гуйж өгсөн билээ. 1917 оны арван иэгдү- гээр сарын 7-нд бүх дэл- хий дахинд түүхт ач хол- богдол бүхий Октябрийн социалист их хувьсгал ялав. Володя түүнийг амьдралынхаа хамгийн онцлог хувь заяатай өдөр гэж үзэв. Намтартаа «Ов- тябрийг хүлээн авах 1 үгүй юу? гэдэг асуулт ми- ний хувьд алга. Энэ бол мипий хувьсгал юм» гэж бичиж байв. Болодя тун их ажигламтгай, -үзсэн харснаа сэтгэлдээ тусгах» цах сүрхий хүн байлаа. даадад явж ирээд социв- лист өх орноо улам их хайрлан үнэлдэг болсон юм. Энэхүү хайраа «Зов- лөлтийн паспорт» шүлэг- тээ хурц яруу нлчилсэн билээ. Володя маань эелдэг, асрамжтай сайн хүү, сайн байв. Бидний хэнд маань ч тусала, үргэлж халамжилдаг байсан юм. Х. ДАЛХЖАВЫН ор- чуулгаар товчлоч цийтлэВ. 99999999999090966 1 БУМ ухуулга ЦАР 17 Золоди удалбүйг юэ Мосинагийн 118 бцигдин Гэвч , 992999999994999999994 ГҮҮ өө 99999949999999999999999999999999999990Ф999999909Ф9999999 99999ФФФоеФ- 50 1 рэврН (1983-1984 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛД ЕРӨНХИН БОЛОВС- РОЛЫН СУРГУУЛИУДАД ХЭРЭГЛЭХ СУРАХ БИЧГИЙН ҮГ--анга ОЧ до Сүнйатары » 9КАГСААЛТ Ї-ант (0 Нийтлэгдсэн он 1. Б. Цэвэгжав, М. Цэрэндорж, 1082 "1, Лавхүү: Цагаан толгой Ё 19883 С. Шаран, Ч. Лувсандэндэв, Б, Базар, 1975 Я. Гончиг: Унших бичиг ! 1970 ви 8. | Дэжээхүү, Х. Өлзийханд, 1975 : » Цэрэндагва: Монгол хэл 1970 1981 4. Д. Бүндэн: Математик 1975 1978 1983 5. С. Жадамбаа, П. Отгонбаатар, 1976 Чагваа, Х. Будхүү: Дуу хөгжим 1983 6. Л. Батсүх, н, Чимэдцэрэн: 1975 гч. Дүрслэх урлаг 1980 22 . 1983 ! П--анга 1. Я. Гончиг, Ч сандэндэв, 1976 С. Шарав, Ю. Цэрэншав: 1979 “Унших бичиг 1982 2. Х. Өлзийханд, Ч Дэмзэхүү, 1976 Д. Цэрэндагва: Монгол хэл 1980 1983 8..-Д. Бүндэн: Математик 1976 1979 4. Т, Гармаа, Д. Базар: Түмэн бодис 1976 1980 5. Л. Батсүх, Б. Цэен-Ойдов: 1976 Дүрслэх урлаг 1981 Ш--анги 1. Ч. Лувсандэндэв, Я. Гончиг, 1974 С. Шарав, Б. мгьяндагва: 1977 Унших бичиг 1980 1983 2, Л. Балшнр, Д. Бүндэн: 197А математик - 1976 1980 1983 8. Д. Цэрэндагва, Х. Өллийханд, 1974 Ц. Дашээхүү: Монгол хэл 1977 4.5. Д Түмэн бо, 1974 . Дөлгормав: н бодис ” 1977 1982 5. Л. Батсүх, С. Шириэн: Дүрслэх 1975 28 1083 1ТУ--анги 1. Д. Базар: Түмэн бодис Шин 1980 2. Б. Алтангэрэл, Б, Даваасүрэн, 1975 С. Шарав: тематин НО Э. Ж.. Надмид, Б. Бямбасүрэн нар 1975 Монгол хэл 1979 4. Ш. Гаадамба, Ө, Ваанчиг: Уран 1975 зохиолын унших бичиг 1977 П 1981 . 22: 5. Ш. Сүхээ, Ш. Зу. М. Н. Вятютнев, 9 Л. Л, Вохшина, А. Ночетнова : «Радуга--1» 1981 6. С. Содном: Монголын түүхэв да зогхх 1983 Т, Г. Намдал, Д. Амгалан: Дүрслэх ын 80. ї, Цэцгээ, Н. Но орлоо, 1977 Л. ЖїзжилАГрЭЫ , Радваа: Үйлчлэх гон хөдөл - 9. Л. “мажиддорж, Б. Ф. Чирков: 1977 8. Өлзийхутаг цар: Техникийн хөдөдмөр ГҮ--У! 1981 У-ашн 1. Ц. Санжсүрэн: Эртний дэлхий “ээ? 1975 дахины түүх 1981 2. М, Бидам, А. Гочоо, М. Төмөрбат: 1975 Ургамал судлал Ү--У! 45 3. Б.Долгормаа, З. Монхоо: 1975 Физик газар зүй Ман 4. Ц. Өлзийхутаг, Б. Осор: Монгол 19768 хэл зүй 1919 5. Д. Гомбожав, Д. Дамбажамц: 1970 Уран зохиолын уцших бичиг 1979 6. Ц. Шараснямбуу, Б. Даваасүрэн, 1978, Д. Пүрэндорж, Га. ва: Математни 1982 Т, Л. Мижилдорж В. Ф. Чирков нар 1977 Тєхнинийн ходолмор 1У--У! 1081 8. Лх., Батмвих, С, Нацагдорж: Дүрслэх 123 7-9, Б. заодорова, Ш, Сүхээ, Л, Л, Вохиниа : Л. Л. Плужинкова, С. Гадинжид М. ИН, Бятютнев «Радуга--2» 1082 Нэг бүрийн 15 Гэгий ий Ён 151:1:316423 1338-4213 ммм 852 ЁМа35 зэвэхнч МҮЭ ГҮҮ" юүэээ 8845 5383 8889 ЇНЭ ГЭ 5 22858 ны ун нь на ув эн ЮМ э- 59 ЗОВсгВЖ 88808 ММ 2 юм ЮМ бо» эн са сай 888 | ммм ФтФмюм Фсосо вм ав 206 -8 мюом 111411 “1:1-1-) юүрмь( (1-3 алсо о9О Г11-3-1-) (1 сын овоо Эоссоо галаа Ээ гд Двабилгэ 9ү44735042:12 1. 0. Шагдарсурэн, Х. Мөнхбаяр, С, гЧэЭ Амьтан Бан, Уг--УНл Дүвч 2. Г. Намдал, П. Найданжав, Ж. Цэвэгсүрэн, Б. Гончигдорж: Шугат зураг (75411 8. Х. Гантөмөр, Ч. Дүвжир: Эх газрын пЭТ ай, 4. Ц., Лүмбэн, Ш, Бат-Өлзийт: Дундад зууны түүх 7 5. Ж. Гомбожав, Д. Рагчаа, Ц. Рагчаа, Ж. Батцэрэн: Физик 8, С. Дашиймаа, С. Мягмар, Б. Даваасүрэн С. Цагааш: Алгебр 5 , х А. Н. Колмогоров иар Геометр З. Саарал, У., Банзрагч, Н. И, Блпсоп, Г. Болд: Орос хэл Б. Бямбасүрэн, Ц. ЖЖанчирдорлс Монгол хэл зүй 10. П. Хорлоо, Б. Бат-Очир, А. Далхсүрэн: Уран зохиолын унших бичнг 11. С. Жанц, Б. Батчулуун, ЦИ. Ядатжав: Дүрслэх урлаг 12. Л. Мижиддорж, В. Ф. шаүнэн нап Техникийн, хөдөлмөр 1У--У1. ҮП--анга 1, Ш. Цэгмид: БНМАУ-ын физин тазар зүй 2. Б. Рагчаа: Монгол хэл зүй: 9. Т. Гомбосүрэн, Б. Эрдэнзбаяр: Уран зохиолын уншнх бичиг 4. Э. Радиаа, Ж. Гомбожав. Ц. Рагчаа, Л. Дамба: Фиаик С. Дашиймаа, С. Мягмар, Б, Даваасүрэн С. Цагаан: Алгебр А. Н. Колмогоров нар: Геометр Х. Гэндэпжамц, Га. Дагва: Геометр Н. Брилёва, Д. Дашдаваа: Русский явзык 9. Химнп 10. Я., Намсрайжав: Шинэ түүх 11, Э. Раднаа, В. Ф. Чирнор, Л. Мижиддорж: Техникийн хөдөлмөр УП-УШ 12. Н. Цэцгээ, Н, Норжинхорлоо: Үйлчлэх хөдөлмөр УЦ-УШ 13. Г. Намдал, П. Найдаажав, Ж. Цэвэгсүрэн, Б. Гончигдорж: Шугам зураг УГ--УП өл 9 л , анги 1, Г. Даваацэрэн нар: БНМАУ-ын хураангүй түүх 2, Ц. Өзийхутаг: Монгол хэлний үгсийн сангийн судлал 3. А. Шархүү: Нийтийн уран зохиол 4. Цэнджав, Д. Баасандорл: Руеский язын 5. С. Уртпасан. Н. Даваа, Н. Вагаажав: Хүний биеийн анатоми физиологи, эрүүл ахуй 8. Д. Адьяа, Д. Барианжав: Хими Т. Д. Гүржав, Д. Буянхүү: Алгебр 8, А. Н, Колшогоров пар: Геатетр 9, Х. Гандаэпжанц, Х. Дүгэр, У. Доёд: Геотетр 10.Г. Додон, Ц. Няндаг, Г. Бямба: Физик 11, Б. Гопчигдорж, Б. Шагдарсүрэн: Шугам зураг 12, Г. Соднотпаанчяг, О. Сүхбаатар: БНМАУ-ын эдийн аасгийн газар зүй 13. Г. Даваацэрэн нар: Нэй шинэ түүхийн товч шэдэгдэхүүн Б, Чимод, Т. Сэнгэдорж, Д. Дашшцэдэл: БНМАУ-ын тор эрх зүйн үндэс 15. Х, Томор: Ирганий хамгаалалт 16, Э. Раднаа, 8. Ф. Чи Чехиинийн. хөдөлмөр Ц-үУҮШ 2.03 гн цуст хлвгэаминь, алив ! х 23 ов, Л. Мизвддорж: 20 Е? 1975 2,75 1979 3,75 1903 -т 1975 2,45 1979 2,40 1975 2,20 1978 ч 2,20 1975 “-3,20 1978 3,70 1976 8,80 1978 з,80 1991 1977 2,45 1980 2,45 1983 - 5 1980 1,80 1983 - 1977 3,50 1981 з,95 1974 1,40 1977 1,980 1980 1,90 1975 Э,90 1982 з,0 1974 -3,70 1978 2,65 1981 2,685 | 1өвэ тн 1981 3,75 1975 1,75 1978 1,75 1983 - 1975 1,65 1978 1,65 1983 1,65 1976 4,80 1978 - 4,80 1981 4,80 1976 7 180 1980 2,65 «975 2,39 1982 3,30 эв0 175 1983 1,75 1978 1,75 1978 з,05 1978 5,30 1983 5,30 1976 1,60 1980 ээд 1978 4,440 1979 4,60 1977 2,20 1979 2,65 1977, 2,00 1980 -, 265 1979 г 2440 1978 з,60 1979 . 2,890 1978 1,75 1979 1,75 1977 6,20 1980 6,20 1974: 2,05 978 : 3.65 1981 2,45 1976 г2,60 1980 3,90 1983 1978 3,50 1979 3,20 1975 З,05 1978. -З,95 1983 зээ 1988 . 3,350 1082 1974 .1,80 19798 ггл1,95 1976 5,31 1979 з,9с 1983 -- 1917, з,35 1981 1,50: 1976 3,807 1980 3,50 1983 197А 13,50 1916 - 1,80 197:7/”- 2,45 981 : шаа 1977, 1 Бү 5,2 2,65 1980 7 1,5 “адсас--14140 12345018010 ЗЗАВАТАМРЛА,. мЛРАЖ Бол ҮЖ 2222 27 МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН 1:1::753:1001971:1:1711,Д1:1:Ё:1:1:111:11:111 « 151:13) 40 дэхг жилдээ (6) 155 (1882) 8) 1983 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 30. О БЯМБА о рүХНЭ10 мөнгө Байрифсилнэгинхаллчйллэдйннрэээ-өэү- ишвиэдэ-сШВЭЭэ---0хэээг “ОРОСЫН АЖИЛЧНЫ , СОЦИАЛ ДЕМОНРАТ (НАМЫН П.ИХ ХУРЛЫН 80 ЖИЛИЙН ОЙД В.И.ЛЕНИНИ | Херлуф Бидструп улоОУОА тай өрөриирй мэндчилж байна эхлэн УЛС ТӨРИЙН СЭТГЭЛГИЙН НЭГ УРСГАЛ. УЛС ТӨРИЙН НАМ БОЛОН БНМАУ-ын Засгийн газ» ТОГТСООР БАЙГАА ЮМь | рын урилгаар манай оронд | зочилж. байгаа Данийн 5 алдарт шог зураач, олон 4«БОЛЬШЕЁВИЗМ СУШЕСТВУЕТ, | «итгийн нэрт зүтгэлтэн, ЖАК ТЕЧЕНИЕ ПОЛИТИЧЕСКОЙ чУлс түмний хооронд энх тайвныг бэхжүүлэхийн төв сли н КАН ПОЛИТИЧЕСКАЯ лөө» олон улсын Лениний ПАРТИЯ, С 1903 ГОДА» шагналт “Херлуф Бидструп манай сонины уншигчдад шугуйн ах НБЦЛЭЦСГВЭ 1 . (зориулж: зурсан | зургаа х 2ЭНР ТӨД лсАХТАНД ЛЭГ “ВАМ БОЛ ОНАНАЙ Үеийн | Т8С3тЛ88 Со ОЮУН УХААН, НЭР ТӨР, | тайван, найрамдлып мэнд НАНДИН ЧАНАР МӨН» хүргэе! Херлуф Бидструп 1983 оны УП сарын 28» ! ё . 8 гэж бичжээ. «ПАРТИЯ-УМ, ЧЕСТЬ И СОВЕСТЬ ЗУРАГ ДЭЭР: Херлуф | Бигшсолчиах НАШ ЕЙ ЭПОХИ » ! зориулсан ЗҮргЭй зурж | байгаа нь. В.В.МАЯКОВСКИЙ: эрмшлэнилилнжэниэн-исг-эи--дэинс-08-2-2-8л ннс-1 84108 С7ы. ЛЕНИН НАМ ХОЁР ИХЭР ТӨРСӨН ! АХ ДҮҮ Юм ” ЭХВБОЛСОН ТҮҮХЭНД ! хэн нь ч гэсэн Ї ҮНЭТЭЙ ЮМ БЭ ялєнин гэж хэлээд НАМАА БИД НЭРЛЭДЭГ НАМ ГЭЖ ХЭЛЗЭД (2 ЛЕНИНЭЭ Бид ДУРСДАГ д “тАРТИЯ И лЕниН - БЛИЗНЕЦЫ--БРАТЬЯ : МАНАЙ ЗӨВЛӨЛГӨГ ГАР ТЭЖЭЭЛ ХЭРХЭН БЭЛТГЭХ ВЭ? тэ- Хүүхдүүд ээ! Малын “кээлийн. нэг чухал кэсэг. нь гар тэвсэл гэдгийг та нар сайн мэднэ. Тэгээд ч төрөл бүрийд, ургамал ногоогоор (гэрийп шөхцөлд) мал сүрэг- тээ арвин ик гар тэжээл бэлт- гэж, нөөцлөх ажилд манай пнопер сурагчид идэвхтэй оролцдог сайхан уламжлал- тай. Гар тэнсээлийг аарц, давс. хуширтай хольяс бэлтгэдэг учир ядарч доройтсон төл бо- лоп эх малыг тэнхрүүлэх сайп чанартай болдог юм. Орор нутгийп онцлог, тэнд ургадаг ургамлын төрлөөс хамааран ямар, ямар гар тэжээл бэлтгаяр болрхыг ойт хээр. хээр, говийн үсээр ангилан үзэж болно. Гар тэжээл бэлтгэхэд орох ургамлыг үндсээр нь сугалж, гараар тасалн, |бо- -похгүйг анхаарч заавал хайч шмуу, хадуураар хадаж авах жэрэгтэй. Өмнөговь, Дорноговь, Дупр- “төвь, Баянхонгор, Гог" алтай, Ховд, Увс, Өвөрхангай айм- гийн говийн бүсэд бэлтгэх. "аана, хужир, боломжтой гар тэжээл) 1. Таана, хөмлийн зоодой. Таана хөмлийг түүж жижиг- лэн хэрчээд 2 кг-д 250 г ту- рил, 80-4100 г нунтаг давс хийшс сайн хольж багсраад 200--300 г хэмжээтэй дугуй зоодой барьж сүүдэрт хатаа- на. 2. Таана, хөмлийц”, СОрс. Таана, хомлийг аарц, гурил- тай хольж хатаан эсвэл таа- ныг дапгаар нь шүүсэнд нь багсарч дэлгэц дзэр иниймгэн зулж хатаапа. -8. Таатын гурил, Толгой- лох үед нь түүсэн таапыг сүү- дэр газар сайн хатаасны Да- раа нүдэж нунтаглан Чийг авахгүй газарт хадгална. 4. Тайван хатаамал: Тэл- ныг толгойлох үед нь. түүн аваад нэг нгд 100 г давс хийн түмпэн саванд даавуу- гаар бүтээн иаранд хатаана. Ингэхдээ ойр ойрхон эргүүлж чийгтэй хэсгийг дээр нь гар: ган: байх хэрэгтэй, Хатаасан тааныг шуудайд савлаж хуу- рай газар хадгялпа. 5. Тавна, эрдсийн зоодой: давс, агь, хо- юэклүүтэлежи» дүгээр сургуулийн «Б» ангид сурдаг. энэ үед «Найрамдлын пионерийн лагерьт хан амарч үерхэж лөжээ. Амрагч маань тохилог сайхан өгсөд Монгол барилгачин Л ярьяс байлал Ө.Энхбаляр охин амралт эхлэнгүүт гуулийнхаа хүнсний. ногоо тарьж чилт, байна гийд “А» алгид сурдаг. мөл гурил шарилж, лууль зэргийг тус бүр 250 гаар хольин жиниглэн хэрчиж хоо» дойлт хатаана. 6. Таанатай багсармал тэ- жээл: 15-20 кг тааныг 10 -15 л шар сүү буюу гүү пий айргалд хийж хутгаад 2 -43 хоног исгэнэ. Дараа Нь 20-30 кг багсармад тэмсээл нэмж 10 кг тутамд 100 г давс ногдохоор бодож давс- лаад сайн багсарч зоодойлон дэлгэц дээр тавьж хатаана Т. Шавзг бударганы сорс: ТПавгийг баглуур. бударгана. таацатай тэнцүү хэмжээгээр хольж їг тутамд 100 гс давс, хужир нэмж багсарч хатаана. 8. Сонгинолог ургамлын зоодой: Таапа, хомол, мапгир, гогод хүнхээл, шупуун хөл зэргийг сонгинолог ургамал гэдэг. Сонгицолог ургамлыг түүсний дараа таар, брелент, дэлгэц дээр жигд дэлгэж нүдэж: бяцлаад, шүүсийг нь эгшээж боож хадгална. 9. Сонгинолог ургамлын шүүс- Сонгинолог ургамлаар зоодой хийхэд их хэмжээний шүүс гардаг. Шүүсэнд нь давс хийн сайп уусгаж хад- галбал чэпар сайтай тэжээл болно. 10. Гоёоны хаТаамал. Го- Фог түүн хальсыг арилгаж хатаая: хадгална. Өвөл хав- рын улиралд ядарч доройт- сон малд ханд бэлтгэж өгөхөд хэрэглэнэ. - 11. Баглуур, бор бударга- ны нунтаг: Баглуур, бор бу- дарганыг памар түүн хатаа- гаад нуптаглэг савалж хад- галиа. Тов, |Сүкбаатар, Дорпол, Булган, Баян--Өлгий, Хэнтий Завкан, зэр хангай. айтгийч хзэрийн бүсэд ургадаг төгөл бүрийн ургамдаар бэлтгэж болох гар тэжээл, 1. Хужширтай хатавсан ЭГь: Моллог ншгүй, хайчилж авсан згийг нунтаг хувсир бургиулж сайтар шингаэп,. брелент, ван- пан- дээр дэлгэж лапвуугаар битүү бүтээж хадгална. 2. Агь. Таанан сорс: Агийг сопгииы цоор таана, хомөл, Инзэмсэглэн байгаа энэ хоёр хүүг О.Миша, Н.Баа- сандорж гэдэг. Тэд Эрдэ- нэт котын Зөвлөлтийд 198 З-ын Зуны амралтын зугаатай сайхан Сэлзигэ мөрний хөвөөн дээр байгуулагдсан Эрдэнэг» амар- сан юм.Энэ лагерьт тэдний үе тэнгийн 500 таруй пио- нер сурагч хэгїиїилтэй сай- нөхөр- хүүхдүүд знэ лагерийг багын байгуулж Зөвлөлтийн с, ЭГЧ нартаа маш их баярлаж байгаагаа зуны сур- хөдөлмөр- ам- ралтын зусланд очиж төмс ар Тэр өөрийн- хоө хүсэлтэзо зусландаа залж улиран ашиллаж, амарч байгал юм. Хөдөл- морч хичээнгүй Эл ОХИП Сэлэнгэ аймгийн Дулаан- хааны дунд сургуулийн 7- С.БОДООШИНН авсан гэрэл зураг -гсурил болгонс мантир. хүнхээл, шувууц кол арвай буудай. гурил, цайны шаар, давстай хольж | сорс бэлтгэнэ. 7Кижиглэж хэрч- сэн 0.5 кг агьтай совсианы цоор, таана. хөмлийг тус бүр 100 г. цааны пшэзар 200 г. ДАРСТай усзар зуурсан гурнл буюу няцалсан арвай буудай 400 гэыг хольж багсран сад гай буюу соодойдлж наранд хатална 3. Майгирын дарш: Манги- йжиглэн хэрчиж аарц- .5 гүзээ. кт орчти давс хийж тулманд хийж даршилна. 4. Яууяь, загийн дарг Нэг кг дуулийг жижиглэн хэрчээд адил х иижсэний агь хольш тавны цэгтэй нь тэнцэх Сон- гинын цоор, эсвэд тана, малгир. 150--200 үг хужир хонын багсран гүзээнд хийж даршилна 5. Тарваган шийрний 3З06- дой: Таргвагац шийрийг түү дангаар нь буюу” агь шаваг- тай тэнцүү хэмжээгээр Хольж хэрчээд 600 г-д 100 г давс, 300 г аарц ногдохоор бодож нэмэн гоодойлнНО. Сэлэнгэ, Хөвсгөл, Булган, Хэнтий, Завхан, “Архапгай аймгийн Ойт хээрийн бүсэд ургадаг ургамлаар бэлтгэж болох гар тэжээл: 1. Хоалгайн шушгиЖ: Кад- сан халгайг сүүдэр газар 7-- 10 см зузаан дэлгэж байнга эргүүлж сэпрээгээд 10-15 см-ийн диаметртэй, 2--2,5 м-. орчим мушгиа кийнг сүүдэрт өлгөж хатаала. 3. Халгайн гурил: Сайтар хатаасан халгайг нунтаглан савалн, хад- гална. 3 3. Халгайн багсарттал: Халгайн навч 1 кг, цайны шаар 1 нт, сопгипояорг ургам- лын цоор, толгой 200 г. ясь. шаваг 300 гү, хивэг. гуртд 200 г, дагс 100 г-ыг хольж багсраад задгай буюу, зоо- дойлж хатааиа- Аль ч бүсэд бэлтгэж: болох боломжтой торол бүрийн гар тэжээл: нар. салхинд хаталж путнтаг- лаад чийг авахааргүй саванд халгална. 23. Адуу. тарваганы өх: Адуу тарваганы бөхийг хо» гилш, төмөр саванд хийж ха" Яуул усанд тапьж (иигчэк аргаар хайлуулбад сайп чана- рын тос гариа. Ингэж бэлт- Гэсэц тосыг цовэр сав, пиг лэнд хадгалах хэрэгтэй З. Тарваганы ходоод: Тар- заганы сайн ходоодыг төмөр модоор хатган, сийчсаний да- раа хуурай газар тавнк бу- юу, хэлхэж дүүжилж хатаа- на. 4. Тарваганы шахцы борц: Тарваганы макыг мӨөчлЛӨН э8- ДдЭэж. булчирхайг цэвэрлэн тосонд сайн чанаж «сэрүүн газар хатаана. Мон тарпага- ны махыг дэлгэн дотор оох, З.Бннэный авч. цовдлон данс сэрүүн газарт хатаана. Б. Халтар хомоол: Адууны халтар хомоолыг түүж нөөц- зөн цагийн хүндэд бусад тэ- шээлтэй хольн ашиглаж бол- во. Түүсэц халтар хомоолоо шуудайлж өвөлжөө, хавар- жаанд ус чийг авахгүй газар тооцолцӨо. 8. Шар будааны агшаатал: Шар будааг угааж 6 л сүү, 3 кс шар будаа тогоонд хийлс зөөлөн галаар агшаана. Бу. цалснаас хойш 10--15 мн- нутын дараа будаа нь өсөж, сүү нь ширгэж эхэлнэ. Ха- рии агшаах үед сүү нэмж хийвэл будааны өсөлт согсдо- гийг анхаарах хэрэгтэй Зөв агшиж. гүйцэд болсон будаа хоорондоо наалдаж | боогно- ширхэг бүр нь тодор- КОЙ этЭДЭГДДЭГ. Будаагаа агшаасты дараа тогоотой нь салхыид тавьк хусуурзар эргүүлж: сийрүүлж 10-415 минут Хөргөнө. Дэ раа нь дэлгэц дээр жигд нимгэн тэрээж сүүдэр юазАНТ тавыж эзэрсэн үед нь гараас раа үйрүүлэн хатааслы дараа савнаш хуурай гзсар хадгая- ХААЯ-ны мэргэлсилтэн УРТНАСАН 4 Олон улсын кинопы Москвагийн их наадмын хүрээнээ бяцхан үзэгчдэд сорнулан хийдэг уламж- лалтїсниопы үллэг иь хүүх- ДИЙН. КИНОПЫ жинхона баяр, өргөн дөлгэр, онго төгөлдөр: үл давтагдах нэгэн баяр байдаг бөгөөд манайхаас өөр хүүхдийн киноны ийм чуулга уул- залт болдоггүй билээ 3С БНХУ-д хүүхэд багачуудад зориулсан кино үйлдвэр: лэхэд асар их анхаарал таньж, хүүхэд залуучуу- дын киноны үйлдвэр ажил- лаж, Леинниї уулан дээрх Пионерийн ордонд хүүхэд ба томчуулын уралдаан хоёр комисс: манай гарн- сийн онцог булан бүрт хийсэн хүүхдийн шилдэг киног, үзэж шалгаруула- хаар хоёр жилд нэг удаа цуглардаг юм. Энэ удаа- гийн їино наадамд 93 ор- цы 54 кино оролцон. «Прав- Ца»-соннны сурвалжлагч эдгээр ципоны тухай: ярь өгөхийг зөвлөлтийн инно: ны нэрт найруулагч Алек- сандр Миттугаас хүссэн юм. Түүний ярьсан нь: Энэ жил хүүхдийн киноны их паадмын прог- рамм, миний бодоход, маш сонин байпа. Уг программд орчин зүеийн хүүхдийн ки- но урлагийн хогаглийн гсл хандлага тусч, огт өөр сэ- дэв, төрөл бүхий кино түүнд оржээ. Нэг. хэсэг киног би л бол «бага пас- ны дурдатгал» гэн гэрлэн мээр байна. Үүнд, иаїшээл- бэл польшийн кино пай- руулагч С. ЕЁндрыкийн «Хөл толгойг нь алдуул- сан нь» кино орто Энэ ни- поны гол баатар пь хүүх- дүүд юм. Үйл ярдал нь дэлхийн хоёрдугаар дайны эхээр болж байна. Киног зохиогчид хүүхдийп амьд: ралд болж байгаа зэрчим- тэй үйл явдлыг хүүхдейн сэтгэхүйгээр гарган, эмгэ- нэл, уянга. хосолсон Фи- 7 “ХҮҮХДИЙН КИНО: лософийн їлгт өнгө аяс- тайгаар дэлгэцнээ харуулж чаджээ. Хүүхэд болсон хойнодоо зүггүйтэх -аяа олж, хүрээлэн байгаа бүх- нийг «хөл толгойг нь алдуулсан байдлаар» харж байгаа боловч зохиогчид зэнз санаагаа ургуулаад, фашнстуудын |эх толгойг нь алдуулсан ертөнцөд үхэх сэхэхээ үзсэн тэмцэл болж байгааг дүрсэлжээ. Хамгийн эмгэнэлтэй, на- рийн түпэгтай явдлыг дэл- гэциээ. туйлын. ухаалаг, сурган хүмүүжүүлэх эв дүйтэйгээр харуулж чад- сан байна. 1Огославын киноны за- луу найруулагч З. Шотра- гийн бүтээл ч хүүхдийн ки- но урлагийн боломжинд хандсан байдлаараа поль- шийн нинотой маш төсөө- тэй юм. Эпэ кинонд дайн дууссаны дараахн үеийн хүүхдүүдийг буюу хуучин партизан байсан шинэ багштай болсон сурагчдын тухай өгүүлнэ Хүүхдийн сайн кино гэ- дэс хүүхдэд. эцэг эхэд ч сын сонин сэдэв, лантай сайхан ноны гол хайрлах сэтгэл», «Эх ноо гэх сэтгэл» адилхан сонирхолтой байх ёстой гэж би үлдэг. Бяц- хан үпэгчид кипоны ер бу- баясга- дүрслэлд автагдаж байхад асанд күрэгсэд сургаал, Ёс сур- тахууны гүндгий агуулгад нь татагдаж аль аль нь ин- ног адилхан баясан харж байх нь год юм. Гагцхүү тэгэхэд л киноны үзэл санаа зүрх сэтгэлд хүрч, хүч нөлөөтэй болпо «Турнменфильм» .нино студид, хийсэц «Эр хүний хүмүүжил» (найрууллгч У. Сапаров, Я. Сейдов) кн- понд орчин үеййн ертөн- цийг бодит эзэдрээй дунд нь харуулжээ. Хотын бяц хан иргэн анх удаа хөдөө гарч, өвөөгийнхөө хамт хонь хариулж байна. Ни- баатрын хамт киЙоНЫы тТаНХПМД суугаа хөвгүүд охид ч өөрсдийгөө хүрээлэн байгаа” ертөн- цийн тухай олон шинэ юмыг мэдэж, «Эх цутгаа ор- гэж. юу байдгийг өөрсдийхөө хирээр “ухаарч байна. Япон, Браапль, ЮНанад, Аргейтниаас хүүхэлдэйн оло сонин ииног их наа- ламд авчирч. үзүүллээ. Ухлан зарж: хийсэн хүү- хэлдэйн «Хайдын дуу» (АНУ) кипо багачуулын санаанд тун ч талрлаа. Олоп жил хүүхлийн кино хийсэц Румыны иино инай- руулагч Э, Бостан «Алиё- лагч» гэдэг үзүүштэй Ссо- ини кино бүтээткээ. «Эх дэлхийгээ үр хүү- хэддээ өргөе» гэшн нийтэд дэлгэрсэн нэгэн ДУУНД дуулдаг. Энэ үгэнд гүн их утга агуулагдаж байгаа бө- гоод дайн, өлсгөлон. Шу. Дарга бус ёс хүүхдэд нэн аймшигтай. билээ Орон бүхний хүүхэд энх амга- лан, өв найртай аж төрө- хийг хүсч байна. Хүүх- дийн киточдын бүтээсэн хөгжилтэй. гунигтай, буурь- тай, зугаатай, үнэн цагаан сэтгэлийг харуулсан кино тэр хүслийг нэгэй дуугаар илэрхийлж байна. «Прапда» сониноос Г. АКИМ орчуулав. «НАЙРАМДАЛ» ХХУП ТЭМЦЭЭН ТАМИРЧДЫН ХУВИЙН ДЭЭД АМЖИЛТ: Олон улсын хүүхдийн хөйгөй атлетикийн «Най- Э в Аль улс Хэн Ятар төрөл Үзүүлсэн ашиллт рамдал» дорпон торөлтиин т--- шэ---- 12-ны БХ. ..---оээ-ж ш-----3 ХХҮП тэмцээн БНУЛУ- БИКУ Юншшснез Модеш эр. 60 ийн 69 сєк ын Беспрем хотод саяхан Кодагон гүйлт “ил мардатов БНУАУ Коаач ЮЮдит эт. 60 ш-ийн ТВ єє Тэмцээнд БИБАУ, БН ааа АГУ, ЗХУ. БНКУ, БНМ АУ, БИПАУ, БНСРУ, БН пБНКУ Онменез Модечто 800 м-ш: 1,58,6 УАУ БНСЧСУ оролцов Кодагон гүйлт Тэмцээн уламжлал ёсоор 5 эрэгтэй, эмэгтэй 60 мсет- БИСРУ Х. Катаанна 09 тийн 1,(0,9 рийн болоп дундын зайн 3 гүйлт (эрэгтэй 800, эмэг- БНМАУ Д. Алтансүк өндрийн 1 т 9Зсм тэй 500 метрийп сҮВахүүА) харайлт бомбог шидэлт, бидрийн 1м 82см харайлт гэсэн дорпой тор- БНУАУ Ковгасч Юдит овдрийн лвөр явагдаж БНКУ-ын харайлт баг 4414 оноогоор нэгдү- 112м| 7Тсм гээр байр, БНУАУ-ын баг БНКУ Ютенез Модешто бомбот 4202 оноогоор хоёрдугаар Коддгон шидэлт( эр) байр, БНСРУ-ын баг 4075 БНКУ Алварез Фрпол бомбог опогоор туравдугаар байр Барпен шиндэнт (эм) 78ш 52ся эзэллээ. БНМАУ-ын баг 3666 оноогоор тавдугаар байранд орлоо. Олон улсын хөнгөн атлетикийн «Най- рамдал» ХХУП тэмцээний гүйцэтгэх хорооны журал- даанаар улс бүр өөрийн оронд дөрвөн төрөлтийн тэмцээнийг хэркэн явуул- даг тухай арга туршлагаа харилцан ярилцаж ирэк онд болох 28 дугаар тэм- цээнийг БНСЧСУ-д хий- хээр тогтлоо. Тэмцээний таябарт күч сорилцсон анд найзууд одоо үзэсгэлэнт Балотон зуурын эрэгт оршиж олон улсын. анонерийн «Занка» зусланд х сайхан амарцгааж Унгар орны хөгжил, цэцэглэлт, өсвөр үеийнхний амь, улам сайн таиилцаж бай- ив Дөрвөн төрөлтийн «Най- мдал» ХХУП тэмцээ ний үйл ажиллагаа нь со- циалист орны өсвөр үеийнх- ЭДГАСНЫ ЕАСЫГ ХЭРХЭН 10ДОРХОЙЛДОГ ВЭ? Хүрээлэн буй үзэсгэ: 283! регыеэ файгаль,тэнд оршин амьдрах хөхтөн,жи- гүүртэн, загас, усны ажьт- дын амьдралын түмэн инуу- цаас сонирхон шэдэхийг хүүхэд бүхэн хүсдэг шүү дээ. Манай дэлхийн Далай тэнгис, нуур гол төрөнд нийтдээ 2000 гаруй зүй- лийн загас алтьдардаг 00- лохыг эрдэмтэд Тогтоосон юм. Харин манай орны нуур. цоөрөм, гол мөрөнд одоогоор 70 гаруй зүй- лийн загас амьдардаг юм. Та нарт загасны наслалт өсөлтийн талаар өгүүлье! Загас болгон харилцал адилгүй насалдаг. Энэ ль ндэш холбоо, амьдарч буй орчни, био- логийн бусад онцлогоос сугас, тул хилим юм. Цур- хай загас 100, түүнээс Ч нлүү шил насалдаг. 2-1 Ер нь загас хөгжсөп орны гол шөром нуур цоорөмд загас насны эцэс хүртэд амьдрак Нь ховор, их хэмжээгээр ОЛЗ- ворлогддог. Хүүхдүүд та нар кэн Ч гэсэн барьсац загасаа КЭ- Дий хир аасалсиыг зэдэх- сэн гэж сонирхдог. Тэгвэл загасны цасыг яаж, мэдэх вэ? Загасны цасыг тодор хойлох хэд хэдэн арга бай- на. Үүнээс хамгийн кялбар нь хайрсаар нь тогтоох ар- та юм. Загасны нь цагариг адил дугуйран ха- рагдах богоод цагарнгүу дын цагт сийргээр улир- луудын илгааг ч тогтоож болдот беёнз. Жишээ Т5. “ талжайн цагаригуудын ялгт хэсэг нь. хүйтний улцралд амьдар” сан үеийг, сийрэг хэсэг нь цаг агаар дулаан, зуны улнралд амьдарсан үеийг харуулж чаддаг юм. Та нар барьса, Загас, ныхаа нурууны сэлүүрийн доорхи цээжний хавь газ- раас 2--3 хайрс авч туй. галаг болтол цэвэрлээд(хэ- рэв бохирдсон бод буцая- тал хадуун усанд хийж дэвтээсний дараа арчиж цэвэрлэн) томруулдаг шил бутоу, сургуулийнхаа ажь- тац судлалын Бабинетэд байдаг бипокуллярыг ашигдан хараарай! Хайрсыг 2 хайт- гай шилний завсар хийж харак нь төхироэжтой. Та нар хайрсан дэгрээС олон тооны Дугуй цагй- рингуудыг харна. Хариц ца- гаригуудыг дагасан бага зэргийн судал зайг сайн ажиглаж тоолоорой. Загдс- ны энэ судал та нарт барь- сан загасны чинь асыг хэлж өгнө. Ингэж хайр- саар нь насыг тогтоож болдог, загасанд шанайд элбэг тохиолдох кадрай, цагаан загас, булуу Цаг гаан, өлгөр цагаан зэрэг цэнгэг уст нуур голын за- гаснууд орно. Хэрэв таш яакяг хайрс- тай, шилийн цагарит Нь бараг карагдахааргүй 38- гасны насыг загаллайн хавтсаар тодорхойлж бол- то. Тэгэкдээ урьдаар 32- нсыг бучалмал халуун усанд дэвтээж хальс шахиаас пь сайд ЦЭ- вэрлэх хэрэгтэй. Томруул- даг шилээр харахад Жи- тийн цагаригууд т00лог- доно. Загалтайн Хавтсаар пасыг тогтоож болох 3За- гасцы тоонд тул, зэБаг, алтайн сугас, цурхай зэрэг шаш жижиг кКайрстай 38- та орио. аУДЦугаахас болгопы насыг шигэш кялбархан тогтоож болдоггүй юм. х шилийн ца- Жайрсах ялацгуяа. сарыг тод . анхны жилийн цагаригийг ялгахад Өолээд бэрхшоэл- тэй байдаг түй млүү 82 рийц авиглаят шаарддага- хээ, “Эрдэм шинжилгээний | ТЭрдАРГАЛСАЙХАН шиш ини Ци 11 111 ппипппиппппипип ти йг ГҮ ТҮ! тусшиннитинтин рикийн Манчелстер, " сурагч Саманта. : х “г-ын Комтунист Намын р | Хорооны ерөнхий шарийн Ї бичгийн дарга, 3СБ - ын Дээд Зөвлөлийн Владимировнч вд захидал бичсэпийг та нар мэдэж байгаа. Тэр захи- | далдаа: .«Та дайн гараасай “ ҮГүй юу7» “юм. Юрий” В: Андропов Самантаг ЗХУ-д зочилж, пионерийн «Ар- тек» лагерьт амрахыг урь- сан халуун дотно харну за- бичжээ. (Саманта сайхан эцэг эхийнхээ хамт ЗХУ-д ирж амарсан юм. О -О 7Нижиг ногооп «рафик» тэрэг уул хөндийг гатлан тэнгисийн зүг довтолно. Машин дотор зайгүй. чиг- жин суусан ч цом хөөр балртай явлаа. «Артек»- ийп пионерийн штабын ги- шүүн-арван найман хүү- хэд Самантаг лагерь луу- гаа авч яваа нь энэ ажээ. Анх уулзаж байгаа боло- хоор хүүхдүүд | Саманта- гаас сонирхсон зүйлээ ам өрсөн асуух гэж яарна. -- Ми яаж амардаг вэ? тэж Анл, асуув. Эмээгийндээ очиж амардаг. : -- Чи юу тоглодог вэ? -- Дугуйт тэшүүрээр гулгах дуртай, софтбол “-(зоолон бөмбөг) тоглодог гэж Саманта хариулав. -- Энэ чинь манай лап- та тоглохтой төстэй тоглоом байдаг юм гэж Аня тайл барлав.. 1 ” -- Манай ямар ямар номыг уншсан бэ? Корней Чуковснийн «тээд Саманта зохиолынх нь нэрийг санасангүй. На- “майг багад зэж минь ун- шиж өгч байсан юм гэв. -- Ямар сурдаг вэ? -- За тэр хөв, сэтгүүл: чид шавахаас өмнө сонирх- сон чомаа.. асуугаад, авах шив дээ. Бид байшиндаа бүслэгдсэн цайзанд: байгаа юм шиг.л суух юм даа гэж 11111111111111111 11511111 11 0000 111) эзэж минь ярьдагсан гэж Саманта өгүүлнэ. -- За тэр гараад. ир- лээ! гэж нэг нь хашгирав. Харвал тэртээ доор нар- ны хурц гэрэлд далай цай- валзаца. “Алс Америнийн Мэн штатаас ирсэн бяц- хан охипыг алдарт «Ар- тєн» лагерь тосон авав. Артект ЗХУ, АНУ, Англи, ХБНГУ, гээд л тун ч олон орны сурвалж. лагч ирлээ. Ямар хэвлэлийн бага -хурал хийх гэн байгаа “биш, жирийн л нэг охин: той уулзах ердийн уулзалт шүү дээ. Саманта Артекийн ёсло- лын хувцас малгай өмссөн байлаа. Бас «Наран үүрд мандаж байг!» гэсэн орос бичигтэй гурвалжин ал- чуур хүзүүндээ зүүжээ. Самантад сурвалжлаг- чид олон асуулт тавилаа. АНУ-ЫН «СИ-БИ ЭС» ТЕЛЕКОМПАНИ: : -- Саманта, чи өнөөдөр найздаа захидал илгээх болвол чухам юуны тухай бичихсэн бол? -о-- Би найзыгаа «Ар. тек»-т ирж бүгдийг...түдээр үзээсэй гэж туйлын нх хүсч байна. Яагаад гэвэл энд «Артек»-т тун сайхан байна. Моснвагийн тухай, “Москвад үзсэн зүйлийнхээ тухай бичнэ. Москвад би | ргилен орж үзсэн. Бао МЛениний өрөө, буяхалд нь гэж боддог уу, аль эсвэл. ч орсон. Нремлийн нууд бас сүмүүд нь надад нх сайхан санагдсан... орд- ТЭГТЭЛ... Улаап тал- байд явж байхад нь Саман- та дэр нэгэн. үл таних эмэгтэй ирж: -- Би багш хүн. Хүүх- дүүдтэйгээ Камеиец По- дольскоос аяллаар яваа минь энэ. Чамтай Москвад тааралдсандаа баярлаж байна... гэжээ, Энэ үед «Артен» лагс- рийн--«Далайн».. хотхонд «Энэ америк “охин манай зусланд. бидэнтэй хамт байх болов уу? Аль эсвэл зочинд. буудалд. ээж, аав хоёртойгоо байрлах болов уу? Орчуулагчгүй яаж хэл амаа ололцдог билээ?7» гэл- цэж байлаа. Тэгтэл дөрөв- дүгээр бүлгийнхний байр» ладаг «4Цэнхэрэ хотхопд Саманта ирж түрүүчийн бүхий л эргэлзээ тэр дороо замхрав. -- Би тэр орон дээр ун: таж.болох уу? гэж Саман- та шилэн хананы дэргэдэх орыг зааж асуув, Халаны яг. цаана нь далай зөөлөн давалгаалж байлаа. , Са- манта олонтой нийцтэй, эв- сэг хөгжилтэй, уужим сай: хан сэтгэлтэй охин ангээ! Хүүхдүүд үүнийг нь ч тэр дороо ойлгожээ. “Саманта өглөө тэдэнтэй хамт гим- настик хийчихээд гуанзанд орж цуг хооллодог байлаа. Хоол унд нь амт чанар сай- тай ажээ. Харин жимсний чанамалыг нь л нэг “их таашаахгүй байлаа. Аме- ринт жимсний чанамал хийдэггүй юм байна. Са- мантаг артекийн дүрэмт хувцас гуйхад хүүхдүүд туйлын их баярлацгаав. Дүрэмт хувцас нь хөөр- хөн ч зохих ажээ. Ээжид нь ч таашаагдав. Англи хэлний хувьд ч зовсонгүй: Англиар ус цас шиг ярь- даг хүүхдүүд тэнд олон байжээ. Хэлэх үгээ олох- гүй.бол дохин зангалж, инээяс хөхөрч байгаад ойл: голцож байлаа. Алаг цэ- цэгс хүртэл ач болов. Сап л хийвэл орных нь дэргэд ЦЭЦЭГ тавьчихдаг болов. Хөвгүүд хүртэл сэмхэн тавьчихдаг байлаа... «ЛИОНЕРСКАЯ ЗОРЬ- НА» РАДИО НЭВТРҮҮ- ЛЭГ: --« Саманта чамд Артект ирээд юу нх таалагдав. Хэ» : САМАНТА” ОХИН. БАЙНА -- Хар далай надад нх сайхап санагдсан. |Нутаг- таа би-нууранд “шумбадаг л даа. “Ёроолдоо - чулуу, нялцгай. замагтай жаахан тусгүй байдаг їюм. Энд гай- хамшигтай сайхан бие ша- рах талбайтай... Нэг үгээр хэлэхэд надад «Артенэ- ийн юм бүхэн нь таашаагд- лаа! ТЭГТЭЛ... Самантаг авах гэж лөө «рафик» ирлээ өг- --.Манай «Артен»-ийг сонирхохгүй юу? Явган тойрохын аргагүй нх том шүү. дээ гэж хүүхдүүд хэ- лэв. Пионерийн сансрын .үзэсгэлэнг яваад Саманта нэгэн рэл зураг зааж: -- Энэ-Гагарин уу? гэв. Тиймээ. Энэ үзэсгэ- лэнг байгуулахад Гагарин бидэнд их тус болсон юм. Самантаг пионерийн «Болор» гэдэг бүлгэмд ирэхэд тэнд «Олон улсын тоймч» гэдэг пионерийн улс торийн клубийнхэн ху- ралдаад тарж байлаа. Энэ нэгэн нарлаг сайхан өглөө тэдний сэтгэл юунд ийн- хүү сэртхийв-ээ? Долдугаар сарын. арав- ны” сонинуудад: . АНУ-ын зэвсэгт хүчний асуудал эрхэлсэн сепнатын комисс шинэ пуужинд: 186 тэр. бум доллар зарцуулахаар төлөвлөв! гэж бичсэн бай- лаа. Энх тайвлыг хамгаалан тэмцэхэд энгийн хүмүүст юу тус нэмэр" болох вэ? Тэдний нэгдэл нягтрал, бие биенээ харилцан ойлгох явдал тус болно. Тийм Ч ордон дахь үзэж гэ “учраас зөвлөлтийн їшионе» рүүд үе тэнгийнхээ америк охиныг энэ л бодол санал, анхаарлынхаа дагуу угтан авч байгаа юм. Эд нар улс төрийн бодлогын. тухай лриагүй, Саманта байдлыг нүдээрээ үзээд бүх юманд, тэр дундаа бид дайнд дур- гүйд итгэх “болно гэдэгт зөвлөлтийн хүүхдүүд най. даж байна. 7 Саманта дайны. тухай юу. мэддэг бол? Одоо «Ар- текэ-аас шууд Ленинград орохоороо дайны хар хө. нөөлийг. зүрх сэтгэлээрээ, магадгүй улам ч гүнзгий ойлгож мэдэх вий. Хамгаа- лалтын явухингт ХҮНД ӨД: Өд өлбөрч үхэхийнхээ СААН, Таня СПавичевагийн бичсэн захидлыг унших болно. “Тэрбээр Саманта- гийн л үе тэнгийн насан- даа өлбөрч үхсэн... «НОМСОМОЛБСНАЯ ПРАВДА» СОНИН: Ч - Саманта чи том бо- лоод ямар мэргэжилтэй бо- лох вэ?-Ярихгүй юу? - Үсчин юм уу, амь. тан судлагч эмч болно. Би ан амьтдад .их хайртай. Амьтдын тухай номонд ч бас их дуртай. Тэд юу бод- дог бол гэж би сопирхдог- ТЭГТЭЛ. Самайтаг пионерийн лаанд урив Түүнйайг Зөвлөлт орны тухай, пнонерийн байгуул- лагынх нь тухай тоймтой юм бараг юуч дуулаагүй гэдгийг хүүхдүүд мэдэж байлаа. Пиопнер гэж чухам ямар хүн байдгийг хэрхэн тайлбарлая даа, байз? Тэ- гээд хүүхдүүд . өөр өөрс- «Артенэ-ийн штабын цуг- дийнхөө тухай ярья, өгө- хөөр болов. Жишээлбэл, Брянснаас ирсэн Андрей Бабнин: Эр- гээд эх орондоо ачтай тус- тай хүн болохын тулд ппо- нер хүн сайн сурах ёстой гэж. тайлбарлаад өөрөө одон орны судлал сонирх- дог, багшийн дээд сургууль дээр жинхэнэ эрдэмтдийн хамт од гаригийг дуран- гаар ажигладаг гэж ярив. Рита Подковыра ямар мэргэжилтэй болохоо сайн мэдэхгүй Ч гэсэн эцэг, эхийнхээ тухай бахархан ярилаа. Ээж нь аварга хоо- лойн машинч, аав нь буль- дозерийн жолооч гэнэ. Хү- ний аз жаргал гагцхүү хө- дөлмөрт л байдаг гэдгийг Рита сэтгэлдээ шингээж нтгэл болгожээ. : ”--Самалта, манай оронд хүн бүр хөдөлмөрлөдөг юм пгүү дээ. Пнонер бид ч гэсэн. сурч, лөж, эх орондоо тус болдог. -- Дээр үед хувьсгалаас өмнө манай Туркменд би- чиг үсэг мэддэг хүн бараг байхгүй байлаа. Одоо. бол эрдэмтэдтэй, элдэв. музей- тэй, хөгжмийн сургуулнуд: тай болсныг бодоод үз л длэ. Бя гэхэд л саяхан бол- сон өсвөрийн хөгжимчдийн уралдаанд шалгарлаа... гэж Ашхабадаас ирсэп Люда Флуткова ярив. Саманта юм асуулгүй байлаа. Ярьсан зүйл дэм бүгдийг нь сайн ойлгоогүй : гана... Зөвлөлтийн ард тү- хөдөлмөр- , 1 1111111111111111111111111111111111411111111111111111:11111111111111111113111111411111:11141:111:1111 11110111 02113101 шашиш” ч байж магадгүй. Гэхдээ асуулт, хариулт үргэлж- азэгүй ч артенийн амьдрал жам ёсоороо л явж байлаа. Саманта тэр бүгдийг нү- дээр үзэж байгаа тайлбарлах хэрэг байна уу. даа?! ХҮҮХДИЙН ДУУТАЙ «НОЛОБОН» СЭТГҮҮЛ:. -- Саманта чи ид шид- тэйсэн бол юу хийх байсан бэ? 3 2 3 -- Тэсрэх бөмбөгнүүдийг аваачаад тэр аяар нь уст- шини -- Ё мэн дайныг хүсдэггүй ю байна гэж одоо надад са- нагдаж байна. 20152. «Артен» хөлөг хэвн устай бүс рүү хурдалж я лаа. Цагаан далавчит ава га салхич шувууд араас н “дагажээ. «Нуурын» бүлгэм энх тайван, найрамдал, эв са- нааны нэгдлийн . өдөрт оролцжээ. Найрамдлын хө- шөөний дэргэд пионерүүд улс орнуудын төрийн тэр- гүүн нар болон НҮБ-ыг нэр дээр хэдэн. зуун ил захидал бичлээ. Киргизийн Тюлейкнн тосгоноос ирсэн |Бензат Джумабаев АНУ-ын ерөп- ы "97.2 11011111 111011 1111 т хийлөгч Рейганд бичсэн захидалдаа: «Ноён ерөн- хийлөгч Өө! Бясах, эгч, дүү наймуулаа. Манай гэ- БиХНХЯН дайнд дургүй--. Би” «Артек» “лагерьт .Са- манта Смит гэдэг. америк охинтой танилцлаа. Танай улсад бид нар шиг дайнд дургүй, шударга: хүмүүс олон байдаг юм байна гэд- гийг одоо Яг мэдэж авлаа... Харин, ерөнхийлөгч: та яа- гаад дайнд дурлаад байдаг юм бэ?» гэжээ. «Би насан туршдаа энх тайвны тӨ оо зүтгэх бол- но!» гэсэн бичигтэй Са- мантагийн ил: захидлыг дэлхийн лопхон шууданд хийлээ Түүний энх тайвны ял- гээлт бичиг иь дэлхийн аль: тив нутгийн ямар хүнд таарах бол? Лонхон шуу- дан давалгаан дунд хов- сөөр л байлаа. Хөлөг ол- гоцны хитиг дээргхоёр найз охип тэврэлдэн зогсох нь Америк охин Саманта Смит, Ленинградын .пино- нер Наташа Наширина хоёр ажээ. Таван өдрийн турш тэр хоёр бие биенээсээ салсан- гүй. Заримдаа хүний нүд- нээс Далд шивнэлдэж, инээж хөхөрч, нууцгайхай ярилцаж явлаа. Юу ярь. сап бол?... «ПИОНЕРСНАЯ ПРАВ- ДА» СОНИН -- Саманта, чи матай гаригийн бүх хүүхдэд юу, күсмээр байна вэ? з-- Дайн хэзээ ч гарах--: гүй гэсэн бат итгэлтэй аж төрөхийг хүсье. Одоо би ч гэсэн ийм л итгэлтэй янж байна. Ер нь бүх хүн яма ч дайн дажингүй энх амга- хан аж төрөхийг хүсч бай-: на. Н Саманта чЛАртенэ-аас. явахдаа биеэ огт барилгүй | минрофоны дэргэд очоод: - Би «Артек»-т сайханы тун ч сайхан байлаа. Би шинэ танилуудаа нх сана. на. Гэвч впдөр ртулс, ФӨр- гөн их далайнууд. бидэнд саад болохгүй, бид найз нө- хөд хэвээрээ байх болно гэдэгт ттгэж байна. Хэзээ ч юм эргэж ирнэ. гэдэгт найдаж ,у байна.!. Артен чамд би хайртай гэж хэл- сэн юм. 4 ” «Пионерскал правда» сониноос өрчуулсан Ц. СҮХБААТАР | шинпшиниийнцииишийншининининшининшг иниишинин йи пипгишиилипйшидтанииниййниинициШиШи 1 Чолилхиииаан “ИЙН галт түл гуртуттрртөтттгт11 111111 17:11л тур НУИйгту1111Үүл Үй Па тйЙТЦЙЙ ЕРЭН 7. Эрхлэгч Ц.ДАШДОНДӨЭ”- 2248 5э--222: 73 -А--87918 -, Сухбартарын вэрэнжихулсын хэвлэлийв номбинатод хэвлэв, 3 он 1 " ЕВДЕКС--14140 чамлын / 1 | ! жгот ї Ц " алин М7 (1084) о 19883 ОНЫ. НАЙМДУГААР САРЫН, 13. Оо БЯМБА о ҮНЭ 110 мөнгө: Шижирийн давааны арын бараг судаг бүхэнд май- хац босож, бухал ярайжээ. Бидний очсон хадлангийн бригадынхны тэн хагас нь күүхдүүд байлла. Морин хадуурын салааны ахлагч С. эрэнханд одоогийн байдлаар 140 тонн отс аваад байгаа тухайгаа яриад, 1 -- Бидний нэг гол хүч хүүхдүүд болж байна. Тэр тусмаа энэ Ганбат тун ажилсаг хүүдээ! гэн: өвс сэрээдэн өргөж пвап жаал ХҮЧ, рүү заасан юм. артиайн сангийн ан: ахуйн фермүүд хэртгцээт кадлангаа Өөрсдийн хү- Говь-Алтай . аймгийн Дэлгэр сумын дунд сур туулийн 7-гийн «А» ан- “гийн сурагч, онц сурлага- тан Б. Мэндээ жил бү. рийн намар 70--80 нг хомол, таана түүн: (809- ДОЙ, сорс хийдэг юм, Б. Мэндээ оноо жилїйн ам- ралтаараа зуугаас дээш нг таана түүнэ. С, БОДООШИЙН савсан гэрэл зураг, ХАП АУмАДД! чээр бэлтгэн авдаг сайхан уламжлалтай, Тэр ёсоороо Ар шижирийн фермийн ээ хадланчид хадландаа гарч 450 тонп өвс бэлтгэх төлөвлөгөөгөө 50 тонноор давуулах зорилготой шам.- дан ажиллаж байгаа аж, Бидний хооронд хад- лангийн тухай ийнхүү ярина өрнөсөөр Ганбатын дэргэд очсон юм. Наранд борлосон тэр хүү ажил- даа ядарсан шинжгүй, тармасан өвсийг сэрээгээр сурмагхан нь аргагүй хат- гаж, таван ханатай гэрийн дайтай том бухал хийж байв. -- Ганбат аа, Ядарч Чи! ДЭЭР байна уу? гэхэд тэрээр: -- Үгүй өвэ, гэод хүүх. дийн цайлгац сангаар, инээмоаглэнэ. -- Ганбат аа, хоёулаа чиний. өвсөн гэрийн сүү дэрт түр саатах уу? гэхэд тэр бас Л.инзаэмсоглэн толгойгоо илж овсөц (0- рийг зүглэв, Түүний барьсан өвсөн гэрийн. сүүдэрт сууц бид хоёр. нилээд зүйл ярилц- лаа. Ганбат маань гэртээ өнөр олуулаа амьдардаг гэнэ Энэ ишл наймдугаар ангид дөршин суралцана. Тавдугаар ангиасаа эхлэн хадлан дээр тармах, бу- халдах, ачих, буулгах гээд л олон янзын амил хийж сурчээ. Тэр ингэлс ажил- ласан ходолмерийнхөө хөлсөөр жил бүр оврийн- хөө төдийгүй дүү нарын- хаа хичээлийн сурах бич- гийг” худалдан авч занш- жээ. Зуны амралт эхэлмэгц Партизан сангийн аж ахуйн: төвөөс Ар шижи- рийн фермд ирж хадланд гарах хүртэл ээждээ үнээ саалцаж огдөг. Ямар ч ажлыг хийж сурах шиг сайхан юм юу байх билээ. -- Миний дүү. ямар мэргэтїлтэй: болохыг хүс- Дэг Вэ? тэхэд - «М(олооч» гэсэн ганцхан. үгээр харпулс4и юм. Хэдийгээр энэ ганц үг ч гэсэн түүний бодол сэтгэлийЦ мянга мянган бадгийг тээл: ялаа хүсэл тэмүүллийнх нь үг билээ. Д. ХҮРЭЛБААТАР ЗУРАГ ДЭЭР: «Парти- айц» сангийн аж ахуйн дунд сургуулийн наймду- гаар аигийн сурагч, хад- лаич Н, Ганбат С.ЛУВСАНПШАГДАРЫН авсан гэрэл зураг - ! | | | ХӨДӨЛМӨРИЙН УуЛИРАЛ--83 СААЛЬЧИН ОХИН | Алтай нутгийн хүүхдүүд зуны амралталраа сааж мал маллал, оөпстэ- жэл бэлтгэн малчин аар ээн, ахо өгчДдөэ тусалж ходолмөрийн улиралдаа амжилт ихтай байна: Саалийч хувин барпад дэргэд хонпи сүргийнхээ сааль. зогсогс байгаа эмэ рхиныг Д. Байгалмаа тэдэг.Говь- Алтай аймгийн Тайшир су- мын ТШаряап бригадын: бага сургуулийн З-ыл. «А» аш гийн. сурагч. Байгалмаа охин хопь сааж, хургаха- рнулди, аав ээзїїДэЭ ту. салж байна. ? ХОНЬЧИН 7 ХҮҮ -- Говь-Алтай аймгийн төвийн 10 жилийн сургуу- лийн сурагч Батбаяр хүү, сүргийн бэлчээрт Явиа. Түүнийг айлынхан. нь ажилч, малд цүдтэй сайн хүү гэнс магтдаг юм. Бат- баяр хүү орой хонио хот- луулис ирэхдээ ганзага хоосон байна гэж ер үгүй. Таана, хөмөл түүж, эсвэл гөрөл бүрийг. ургамал куглуулж, хатаамал хийдэг Манай идэвхтэн сурвалис- лагч Ж. ГОМБО Йс» ГУуолла. «сурч, эх арондоо хайрт нам аасаг, аав ээж, тай байдаг юм. Салхан цас бэлэглэсэц нь бидний гүүлэхийн толоо хүч хан байрт үйл лвдал болж үлдлээ. Мон нэгдлийпхэн дотуур байрынаасварт зориулан миигац тогрогийн тусламж үзүүллээ. Иймд, ажилчин, малчин ах эгч царынхаа цагаац ходолморийн холс шингэсэн бэлгийн амжилттай сурч, ажил үйлс аливаа бүхнээрээ тэр- чадлаа дайчлан ажиллахаа амдал! Та нартаа их баярлалаа. Хэнтий аймгийц. Батширээт сумын 8 ияшлийн дунд: сургуулийн. пнопер сурагчид ИХ БАЯРЛАЛАА Ппонер сурагчид биднийг эрдэм номдоо шамдан ихийг бүтээгээрэй гэж энхрий: ах эгч нар минь бүгдээ- рээ итгэц найддаг билээ. Тиймээс Ч олон талын дэмжлэг туслалцаа үзүүлдэгт нь бид бүр ч баяр- манай сургуулийн ше Улаанбаатар хотын Томрийн заводын хамт олон 1 млиган төгрөгийн үнэ бүхий сурагчийн дүрэмт хув- хувьд мартагдашгүй сай- «Батжил» арван ариун хариуд, ” цшОНЕРИЙН САЙН ҮЙЛС ” ХАМТЫН ХҮЧ Онтябрийн районы Орон өдөрлөг зохнон явуулдаг ашиглалтын аургаду- нь тэДНИЙ мөлөөт цагийг гаар хонторын харьла зөн.боловсон өнгөрүүлэхэд най байранд ирсэн онцгой ач холбогдолтой хэн ч « (ад ямар сан- юм. Үү хац | ззэмшдэг хү- Иймээс ч ах дүү Н.Ган- бат. М.Батсүх нар нь өсвөр үеийнхний «Олимпийн анх- ны гараа» сэдэвт боксын тэмцээнд амжилттай орол- цолс алтайн медалиар шаг- нагджээ. Мөн эгч дүү Д: Дэлгэрмаа, Д. Дэлгэрцэцэг нар бөөрөнцөг, зэрэнцэг шидэлтээр алт, хүрэл ме- даль авчээ. мүүс вэ?в-гэл: ярилцах нь хад! Хүүхдүүдийг халамлслааг хүмүүжүүлэгч Буд туай- тай уулзахад! -- Байр сууцаа ариг гамтай эдэлж, арчлап тор- дох нь бидний эрхэм үү- гэг, Энэ: бүхэнд хүүхдүүд маань ихээхэн хувь нэмэр болдог юм. Манай хүүх- дүүд бидний дотны тус- лөгч шүү дээ. Тэд байрны- хаа соёлокилт, тохиигилтыгц ажилд. оролцохоос гадна зие биеийнхээ сурлага са- хилга, батад анхаарал тавьж, амжилттай сайн сурцгаадаг юм гэл бахар- хан ярилаа, 1: Хүүхдүүд «Нүдлэн хам- тгаалагчэ, «Мэдээлэх са. лаа» гасэн хэсэг байгуулаад ажиллаж байна. Байрын зєвлөлөөс спорт, урлагийн Соёлч энэ байрын хүүх- дүүд ахмад буурал Буд гуннхяаа улирдлагын дор ажиллаас «Ахмадын сур таал--алть- гэдгийн сайхан яїишэзг харуулж байна. Аливаа ажлыг зохион бай- гуулалттай, хамтыг хүчэаап хийпэл үр бүтээл ихтэй байдгийг ана байрынханаас суралцаж болно Мах консерпийн натыр ажилчин Ө. ХАНДМАА комби- «ОРЦ» ОПЕРАЦИ Эрдэнэт хотын орон сууцны хороололд амьд- рагч хүүхдүүд «Орц» опе- раци зохиож, амьдарч бай- гаа ерчиоо цэвэр цэмцгэр байлгах, ариг гамтай эдлэх талаар санаачилгатай ажил- гочоо даргатан эпэ клубт тус хорооллын 880 хүү- хэд урлаг спортын 10 їа- руй дугуйланд хичээллэж байна. Түүнчлэн тус клу- бийпн хүүхдүүд Эрдэнэтийп уулын баятуулах комбиная- лал байна. 7Кишээ нь орон тын ажиллагаатай “танил- сууцны хоёрдугаар хороол- цаяг, хөдолторийн сайчуу- лын байрын подваплыг ашиг» дын амжилт бүтээл, Зөг- “Фурагчдын : лаж, чөлөөт ца лолт-Монголын ган баг гийг үр бүтээлтэй ашигла- хад зориулсап «Золбоо» 1 клуб байгуулжээ, Т. Дорж- найрамдлын тухай их зүйл мэдэж авлаа. Модон материал ашиглан бэлэг дурсгалын зүйл хийж сур- сан сурагч Л, Лхамсүрэн ЗУРАГ ДЭЭР: -- Д.Дулатсүрэн охин шанз, ёочиин, хуучир хөгж- мөөр чадварлаг тоглодог ажээ. -- Сурагч Радипабазир оодөс хаягдал шатерийл ашиглан төрөл бүрийн Пуу- жин, нисэх онгоцны. С0- нирхолтой загвар хийж сур” чээ. С. БОДООШИНЇГ ансагн тэрэл зургууд. ХОББИ! ХОББИ! лийн ---суРАГЧИЙН ЧӨЛӨӨТ ЦАР | 72 МАРКИЙН ЦУГЛУУЛГА-ҮНЭТ ҮЗМЭР цуглуулгын зориулалтаар гаргасан марк, блон, 2. Марнийг дотоод га- даадын гүйлгээнд гаргахыг зөвшөөрсөн «Анхны өдөр» га, зориулалтын шинжээр нь нэгтгэн цуглуулж (бол- но. Аль нэгэн төрлийг ту- хайлбал пеөвхоп дугтуй бу- юу ил захидлын хуудсыг зсвол марш, (блокийг дан- гаар нь цуглуулсан ч бол- Өнөө үед улс орон бүр олон нэр сэдвийн асар их хэмишээний марн жил бол- гон: гаргах болжээ. /Гийм Ч учраас нэг буюу хэд хэ- дэп улсын маркийг бүхэлд нь цуглуулах явдал нэлээд бэрхшээлтэй боллоо, ,Ийм нөхцөлд олопхиї цуглуулаг- чид сонирхсоү гадаад до- тоодын маркаа сэдэвчлон цуглуулах болилэ. /Сэдэн чиглэл нь ч ман адил олон болохоор тэр дундаас хам- гийн сонирхолтой, нзр хүндтэй аль болох нийтлэг ирээдүйтэй сэдвийг олж сонгох нь чухал: Тухайл- )чөххэөжиээ-иээ----иг-ииа--ииинииилинианиинииннилиэчиииигги---3 Цуглуулгаа Цуглуулгад чинь байгаа марк, дугтуй, ил захид- лын. Хуудас анх хэвлэгд- сон төрх байдлаараа цо вэр сайхап байх учиртай Ялангуяа маринит өнгө, зураглал, шүд, цаас, ца ВУуу-пь огї гэмтэн Сэтээ- Цуглуулгын сэдэв, . Цуглуулгын | төрөл гэж юу вэ? 241. Шуудангийн болон хэмээх улсын баталгаат дугтуй 83. Бичиг захидлын єр- дийн дугтуй 4. Ил сахиддын зурагт хуудас : Чухам ямар төрлийг нь цуглуулах вэ? Төрлүүдийн сери, агуул.. но. Хүүхдүүд та нар өмнө цуглуулсан маркаа ялгах- даа үүнийг анхаараарай! Цуглуулгынхаа | агуулга, хэлбэрийг улам баяжуулж үзүүлж буй үйл Явдал, ут- та санааг улам тод болго- хын тулд марн, дугтуй, ил чиглэлийн ходөлморч- жолюодогч Б. Маркс, Ф. Энгельс, В. И. Ленин нарын үйл амьдрал, Д. |/Сүхбаатарын амьдрал: тэмцлийн тухай, манай яруу алдарт нам, МХЗЭ, МҮЭ, пионерийн байгууллагын түүхэн. зам:- нал, улс орны хөгжлийн бүх салбарыг тусган Ха- руулсан марк, дугтуй, ил захидлын хуудсаар тус бүрд нь сэдэвчилсэп цуг- луулга хийж болно. Бас ах дүү орны (найрамдал, нө- хөрлөл, хүн төроөлхтоний дэвшилт соёл- урлаг-спорт, шиняслэх ухаан техинкнийн дэлхийн их багш. бал дийн үзмэрболгоц. хамгаалахад гүй байвал бүр ч сайп, Хэз- рэв марнаа хөдөлгөх шаардлага гаррвал гараар биш “зориулалтын хямсаа- гаар авөлөн чимхээрэй. Учир нь гарын эвгүй Х9- дөлгөөн, маркийн өнгө ча- нарт муу нөлөө үзүүлдэг -ггол-7шэлт гт 8-02505/71 5812 -- Юуны өмнө үзмэр бүх. цуглуулгынхаа чапарыг. нарийпчлан шал- гал: буруу зорүүг сзал- руулж, дутууг:гүйцээнэ Үзмэрзэ үйл-. явдлын буївру. ач “холбогдлын -да рааллаар өсвэл гарсан он цувралын дэсээр болгож бэлтгэврэй| Цуглуулга вийнхээ зорилтыг болбх бүр сэд илтгэ- МӨНГӨН үзэсгэлэнд пигэж бэлтгэ сэн”нэртэй байх ёстой. Тар нь байгуулах үзэсгэлэн- тийн титэсжтолтой болдог юм. Үзмэрээ гадны нөлөө бохирдлоос хамгаалахын тулд клеммташ цаасанд хавчуулж ширхэг бүрээр нь саланги болгоод ард нь хамгаалалт цаас хийнэ. Үзмэр бүрт ипгэж (хамгаа? лалт хийсний дараа үззэс- зэргийг маркийн төрөлд оруулж аль нэгийг нь юм уу, хэд хэдэн төрлийг цуг- луулж болно. от захидлын Хуудсыг ижил зураглалаар нь адил ао- рнулалтаар нь, Мөн нэг үйл явдлыг нэг /Цагт тус- гаснаар нь нжилсүүлэн цуглуулбал бүр ч илүү во- хистоїг болно- талаар... хөгжил, эх орон,-эх дэл- хийн байгалийн гоо гүзэс- гэлэн, ургамсл -амьтныг танин мэдэ/к ашиглах, хам- гаалах асуудал, энх тайв- ны төлөө тэмцэл зэрэг! одон сэдвийн алийг нь ч сонгон авч болио. Хүүхдүд та нар цуглуулсан. узмарийнхээ учир гхолбогдлыг сайн мэ- дэж сонгосон сэдэв, зорь- сон хүслээсээ ухралгүй эрэн цуглуулах. ажлал тууштай үргэласлүүлж чад- вал танин мэдүүлэх нхїач холбогдолтой. үзэгч олны апхаарлыг татахуйц эрхом пандин цуглуулгатай болж чадна. юу анхаарах вэ? юм шүү. Цуглуулсан |/мар- кав зориулалтын тусгай цо- мог, хавтсанд юм уу, клеммташ хэмээх (хамгаа-- лалтын хавчаар цаасанд хавчуулж хуурай сэрүүн нөхцөлд хадгалаарай! эрэй! -- гэлэнгийн тын хуудсанд зайтай байрлуулж цавуу- тай жижиг цаасны (мар- нийн зах) хоёр гүзүүрээр холбон нааж тогтооно. Марк сонирхогч хүүхэд тусгай стандар- хооронд нь багачууд та нарын цуг луулах ажилд. амжилт хүсье! Марк цуглуулагч Ө, СЭРЭЭТЭР ЖИГҮҮР Хүүхдүүд та нар зураг дээрээс. Дархан хотын 8 жилийн долдугаар сургуу- пионер: | сурагчдын үлээвэр: хогжмийн «Монп- гөн жигүүр» хатлтлагийнх- ныг харж байна. Тэд иам, эх српы сэдэлт олон сай- хан дууг чадварлаг тоглож урын сангаа балшуулсаар Чайна, дын хамт олны байгуулсан «Хайгуулчин» хэмээх пиО- “нерийн зуслангийн гоёмсог “ба їгууд үзэсгэлэнт хус на оїїс дуцд байрла. жээ. Зуслангийн ойролцоо халуун элс шаргалтаж, ца- лайн ус цэнхїрлэн хараг- Дайа. Энд заводын ажилч» одын хүүхдүүд амарч чий- рэгжиж байдаг юм. «Хай- “гуулч» зусланд хүмүүлс лийн төрөл бүрийн ажил “зохиогддог. Тухайлбал цэ- рэгтцсэн спортын «Зарии- ца» тоглолт, пионерүүдийн гэрэл зургийн үзэсгэлэн, «Хүүхдүүд зпх тайвныг хүслээ» сэдэвт цуглаан, мөн бүлгүүдийн дунд «Заводын ажил мэргэжлийн “талаар Чи юу мэдэх вээ. рүгэсэн асуулт хариултын урал- даан, «Миний дуртай пом» уншигчдын бага хурал, хөл бомбөгийн тэмцээн зэрэг олон арга хомлжсээ зохион лвуулсан тухай зуслангийн өдөр тутмын тэмдэглэлийн дэвтэрт дурьдсан байна. Мон тэр дэвтэрт эв санаа- ны тэгдлийн цуглаанд зо- риулж пиоперүүдээс бэлэг дурсгалын зүнл хийж бэлт- госнийг хөрш зэргэлдээ оршдог «Ванага». хамтра- лын ургацын талбайд ажил- ласан хүүхдүүдийн ходөл- мөрийн амжилтыг тэмдэг- лэн бичдэг юм. Заводын хамт олон хүүхдүүдээ бага наснаас нь хөдөлмөрч хи- чээнгүй болгох талаар их зүйлийг хийж байна. «Хая- гуулч» зуслап Зөвлөлт ор- : : ! : ШППШЦ ШП 11100111 ИЛИЙН ИЛ оннааЛТ ШИТТТТЇЕ Хоропготон ертөлц--хүүхдийн дайсан ҮДЭХ ТОСНЫ 0РОНД ИХ БУУ ҮЙЛДВЭРЛЭЖ БАЙНА Орчин түепйн “зэвсэг асар их " үйэтэйгээр Ч барахгүй жи. чдаэс тїилд гүнэ нь улам л Өс- -оо соор байна. Одоо дэлхий даг й хилд жил бүр хагас триллион 5 орчим долларыг зэвсэглэлд вар- цуулис байна Ямар аймаар их тоо вэ? “Энэ мвигоний хичнээн их боло- хыг Амернинйн «Ирисмен сайснс монитор» сонинд бич” Дд «ЭЗэп- “Сэнзэс харж болно, Түүн, Жоолэшын” хөөцөлдөх ЯвдЛлыр “зовхон гайцхан сл зогсооход бүх дэлхий дахинаараа суу! урагшлан хөгжихөд хү- бох хэмисээлий хоронго мөн хэмнэгдэх юм» гэжээ, Тотал одоо манай гариг дээр байна вэ? далтай амь сууж, л хүн өлсгөлөнд тэрвэгд алиард хагас хүн о0М- -оМавд- захын тусламас гүй, шининипиивтиппипппиинии туульд «урах боломжгүй үзүүлсэн бөгөөд цэрэг зэвсгийн хүчээр “сая хүн байнгын гачиг ёвас дзвуу болохыг 0 ї хоосд)| Ницгахтыла! гуэ8 тэзн их мөнгө зарцуулиа вэ! Л ши 2 070777777) СУРАГЧИЙН ЗУН. ны хамгийн гоо үзэсгэлэнт газар байгуулагдсан -83 мянган пнонерийн зуслан- гийн нэг нь юм. Зөллөлт орны хүн бүр сурагчдын амралтыг тогс тоголдөр сайхан өнгөрөөхийн төлөө санаа тавьдаг юм. Ингэс нээр хүүхдийн зуны ам- ралтын агуулга янз бүрийн хэлбэрийн ажлаар балжиж байна. Тухайлбал пионе- рийн амралт сувиллын газ- раас гадиа. ахлах ангийн сурагчдын хөдөлмөр ам- ралтын зуслан, цэрэг эх оронч болон биеийн тамир спортын хүмүүжил олгох зуслап, өдрийн ауслан, ах- лах ангийн сурагчдын: хө- долмерийн нэгдэл, аалуу байгальчдын станц зэрог хүүхдийн байгууллагууд ажиллаж байна. Энэ нь су» рагч бүр өөрийн хүсэл со- нирхлын дагуу аятай тохи- той амрах сайхан боломж бий болгож байна гэсэн үг. Хүүхдийн дупд зохиох хү- мүүжлийн ажлын үр нөлөө арга хэлбэрийг зуны. ули- ралд улам боловсронгуй болгох нь зүйтэй. Тиймээс ч тушаах захирах аргаар аншллах нь буруу. Хүүх- ДИЙГ романтик сэтгэлгээ- гээр нь хөтлөх, тэдний са- наачлага, зохион. бүтээх хүч чадлыг дайчилж, чад- даг сурган. хүмүүжкүүлэг- чид л нэр хүндтэй, байдаг бөгөөд хүүхдийн хүмүү: илд зохих нолөө үзүүлж чадна. Гагцхүү тийм Х8- ламжлай хүмүүжүүлэгч- дийп туршлагыг залуу үгийг хүмүүжүүлэх хүн бүрт эзэмшүүлэх нь зүйтэй юм. Бага. залуу хүн. итгэл найдвар хүлээн: бис дааж хийх аммнлд сонирхолтой байдаг. Тийм болохоор үах- дах ангийн сурагчид хөдөл- мөр амралтын зуслан амарч ажиллах дуртай, Энэ ишл(10 сая сурагч Буны амралтаа хөдөлмөр амралтын Зусланд өнгє- рөож байна, Өдөрт зовхон дөрвөн цаг алшлладаг, Тар хугацаандаа «Эрдэнэ шин- шийн їталбайд хийх аян», «Зэрдаг ногоо устгах тог- лолт» гэх мэт өвөрмөц иар- тэй үйлдвэрлэлийн даалга- вар биелүүлдэг юм. Сайц ажилласны дараах (амралт илүү таатай байдгийг хүүх- ДҮҮД Өөрсдөө мэддэг. Яа- гаад гэвэл хүүхдүүд Өөрс- дИйгоө том хүнтэй аорэг- цүүлан (бодож, хариуцла- га, бие даасан. байдлыг улам сайп ойлгаяг эхэлдэг. байна. Харамсалтай нь хүүх» ДИЙП ЭНЭ урам зоригийг хїгчээлийн үеар (хөгжүүлэн бадруулж чадалгүй өнгө- реол байна, Чухамдаа хө- долмөрийн хүмүүлслийн үр дүнг хичээлийн явцад хар- галзалс үсзэх нь (чухал їо0м.- Хичээлээс гадуур зохиох хүмүүжлийн ажлын нарийн түвэгтай. асуудлууд. зуны амралтын: үеэр тодорхой илэрдэг, “ЗХУ-д одоогоор таван “мяпга” шахам пионо- рийц ордон, залуу техиикч- дийн гурпан мяйпган клуб, станц, биеийн тамир, спор- тын 6700 сургууль, хүүх- дийн 163 /пшаркаас гадна оронг сууцны дэргэд тоолж баршгүй олон клуб ажил- лаа байгаа нь хүмуүллийн ажил зохиох материалллаг баазтай байна гэсэн-үг. Зу цагт хотод үлдсэн хүүхдүү- ДИЙН ДуПД хүмүүжлийн чу- хал алил зохиогдол байна. Энэ- тилаар “бид сайхац туршлага. хуримтлуулсан боловч зарим тохиолдолд хүмүүжлийн алглын эцсийн зорилгод тэр болгон (хүрч чадахгүй байна, --Үзэсгэлэнт сайхан орд- ны хаалга «Тавтай сайхан морилаоно уу» хэмээн нээлт тэй (байна. Нүдэнд туса- хуйц том зарлал дээр ал лал, лекц, уулзалтад орол- цохыг урьж байна. Гэтэл хүүхдүүд байшингийнхаа өнцөг буланд /ход хэдээрээ хуран ларч өөрийп лекц, «аллал5, «уулзалт» 00- хнон тэдний дундаас зарим нь сэргийлэхийн хаалга та- тахад хүрч |/байна. Яагаад анэ хүүхдүүд өдрийн зус- лап ба пионерийн ордны урилгыг хайхардаггүй ї0м бэ? Учир нь хүмүүжлийн ажил эрхэлсэн! зарим нохөд эїїэ асуудлыг тулгааж бодол- гүй өөрийнхөө ажлаа зөв» хон зохиосон арга хамжээ- ний тоогоор хязгаарлал, байгаад л(хамаг учир бай- на. Харин түүннцд оронд комсомолын удирдагч нар орон сууц хорооллоор явц хүүхэдтэй илэн далангүй ярилцсан бол өдрийн !зус- лапгийн ажлыг тэдний С0- цирхолд ойртуулан, Хү- мүүжлийн зохих хэмжээнд хүргэн: болох юм. Эпэ асуудалд Лепинград хотынхон алсын бодолтой ухаалаг ханджээ. Тухайл- бал районы гүйцэтгэх хо, роо, комсомолын хороодууд олон тнийтийл дамилэгтай- гээр районы нийгмийн (суУ- далгааны нарт зохион хам- гийп хөдөлгөөнт цэг, хүүх- дийн клуб, биеийн тамир, спортын байгууллага, за- луучуудын нийтийн байр, 4хэцүү» гэр бүл зэрэг обьектуудыг пүдлэп авч длан: ажиллаж байна. Мөн “ хамаарахгүй пэг Ч хүн байж - нерийн 2 7 3 2, 9-62 байшин идэг ЛЭГ" түүнчлэн сурган хүмүүжүүу- “ур шалыг Уан гээ хиндэг байда. Ипгэсн сургууль, технин Бауынг лийп сургууль, комсомо- лын хороо, хөдөлмөрийн хамт олтоос ДУНД сохиох хүмүүжлийн ажилд идэвхтэй нөлөө үзүүлэх өр- гөн бололцоо олгож байна. Залуу үеийнхиийг хү- лэх асуудал бол Йнгүйлс мон. Үүнд 2 шишишишиниц ИН мү бүх болохгүй, Уран бүтээлчдиР! холбоо, спортын нийггэмлэ- гүүд, цэргийн анги пэрэг нь. хүүхдийн хүмүүжлийн- ажил сайлсрруулахад бага- түй хувь нэмэр оруул: болох байна. Нэрт бохниол- чид, экүжигчид, биепйн та- мирчид, алдарт дайчид пио- галын наадамд оронцох нь зүйтэй, Биеийн: тамир спортыг байгууллагуудыг хүмүүж:- лийн ажилд өргөн ашиглах хэрэгтэй. Хөл бөмбөгийн тэмцээний зүеэр үзэгч со- нирхогчдын хэдэн .мянган суудал онгорхой байх гь шаишиглагддаг. Гэтэл. Эг) онгорхой суудалд хүүхд/(:.- дийг оруулж үлэ төлб /. гүй хүртэл үзүүлж байлал яасан юм ба? Ийм туршла4- га соцналист бусадгаролд байдаг шүү дээ, ГЭ з 2 л - ГЭ ЕЭ Гэ Г) ж з ш СА Е 9 2 1088 опы зургадугаар 5 сард болсон ЗХУКН-ын Топ, Хороойл ээлжит бүгд хур" лын баримт бичгүүд бол манай сурган хүлгүүжүү- лэгчдийн бүтээлч үйлажил лагааны хөтөлбөр мөн, Су- рагч хүй бүрийг сэтгэл зүрхэнд хүрэх арга сим хайн: олох нэг ч залуу хү- ний хувь заяаг хайхрам! гүй өнгөрөөхгүй байхыг нам бидэнд сургая: баа. Орчуулсан Л, ТУНГАЛАГ Е з - Е 2 3 5 Е 200 сая хүүхэд байна. Онэ харь, цуулалт. бол имцериадист ї4» давд бодлогын хиїэн харгис хүнлэг бус болохыг тодорхой юуны. өмнө ЗХУ- зорьиг бай, НУрын 2 лсэн Зайл) , үйл ажиллагаа ЮМ, хоронгот ертоццод 4 Өнөөгийн сал сал хүний рмедрал үгүйрэн рч байхад зэвсэглэлд ХиЧ- Энэ- бүхэн “маанталист цийгэм 31ма| нх аргис хатуу 0олокХЫыг харуулж байна, Ерөпхийлөгч Рейган засгийн архапд орсон тэр цагаас хлэ!! АНУ зопсэглэлээр хоөцолдох талаар "урьд: омнө үзэгдээгүй шинэ” үе шатанд гарлаа” “АНУ: мн цэргийн аардал: 1978 опд 100 “миллиард доллар байсан бол одоо 245 ларт хүрч байна. ринийг бүхэлд нь сэглэхийг цорьяс гээр ч барахгүй. хамгийн их үчтэй, хор. хөнөөлтэй, мэдээж үнэ нь төнгэрт хадсан, |сап сарт байрлуулж. сапсраас хэрэг: лэх зэвсэг бүтоэхийг санаар- хажс байна. Яагаад ингэх 00: лов? Амсеринад хэн нэг нь-тэгг- лээ аюумшигтайгаар” заналхил лээд байгаа їом уу7 Үгүй гэ! миллиард дол- Райган” амё- дахин: зай байна. үү» ЗХУ, ПВаршайын гарзаний:ор нууд -АНУ. болоц түүний хол- боотнуудад.нагэит. хуриагтлаг- даад байгай зэр: зэрсгийг хорог- дуулш, нэмн: үйлдвэрлэхээ аог соох, мөн цөмийн аовсгийг хэрэглэхгүй байх тухай гэрээ байгуулахыг удаа дараа санал болгосоор ирсэн боловч амори- нийн тал хүлээн: апаагүй. юм Яагаад тэр билэа7 .Зэшсэгла. лийг хорогдуулах нь Рейган, түүний. засгийн газрынхны ард нуугдаж, байгаа хүмүүст, ту: хайлбал цэрэр зэпсгийн үйлд- иэрийн вэдэд- хохиролтой бай. гаа юм. Хоропготон ориуул дахь засгийл газар ирд түмний хэз хүсэл өрмалзлэлийг хар, галзахгүй харин монополниуд, тухайн өрх баригчдыг аасгийн прхапд гарахад нь санхуугийн ШЛЭахЛНЭ Ч лар л хар- тив хулний ёаалтаар ү с! Үл ! їїл ажил БОЛ дагаагаа нвуулдаг юм Налифорий мужийп захирагч байсан Рейган түүний .гас- гийн газрын. бусад олон 1и- шүүй дагаан Ордонд суудал авахын “толөо тэмцэлдаэ Балн- форпи муас дахь цэрэг аж үйлд вэрийн нэгдлүүдээс ихавхэн дэхинлэг авсан юм, 1Нишээ нь: 1978--80 оны сонгуулийн жам- паний үеэр «Нортроп» нэгдэл Калнфорий мужаас конгрес- сийн ссцатад сонгогдсон сенаг торууд, төлөөлөгчдийн тан- химд. сонгогдсон. 26 гишүүн, нонгрессийн бусад 100 гаруй гишүүнийг санхүүзсүүлсэн бай, на Энэ нэгдэл ерөнхшлөг. чийл “өөрийнх иь сонгуулийн кампапийн фондод її. «хандн- заа» оруулахаас " татгалзаагүй билээ. Одоо «Нортроп» нэгдлээр: дэмжүүлсан Эдгээр хүмүүс -аасгийн орханд байна, Ийм л учраас уг нэгдэл тэр цагт тусламж | үсзүүлснийхээ үнэ хөлсийг нэхэж тэднээс ЦцЭ- раг аавсгийн захиалгыг нэмэг- дүүлэхийг шаардах бүрэй эрх- той байгаа юм. Энэ нэгдэл ст- рптегийн бөмбөгдогч-үл сүйэ! Дэгч: «Стелсэ, сөнөөгч «Ф--5 Тайгср» онгоцууд, тив аплгасан засагч «МХ» пуужингийн удирдлага аппарат үйлдвэрлэх "захиалга. авчээ Ерөнхийлөгчийг солгогдоход «исмар хандипанд» оруулсан ийм хэдэн арпан цэрэг алс үйллдвэ- рийн нэгдлүүд сал сая долла- рып аэнсгийн аахиалга аваад байна. Гэлзэч энэ иь тэдэнд бас л багадаж байгаа юм. Тэд сан- сарт дайтахаар бэлтгэл( байна. Америнийп: мэргэжилтнүүдийл тооцоолсноор энэ нь цэрэг зэйс тийн талаар ОХУ-аас сая паг Ддапуутай болох боломп АНУ-д олдох жээ. “Чухамдаа цэргийн... концер- .-- түүдийт уриалгаар энэ аны доровдүгээр сард ерөнхийлөгч. Рейган сансрын шинэ аэпсэр бүтээх бодолтой байгаагаа сарс. ласан билээ. Эно иь аэпсгийН үйлдвэрийн эздэд шинэ. шииЖ ашиг орлого, харин тирийї америк ард. түмэнд: үгүйрай хоосрол нэмж авчрах юм. ( Сүүлийн жидүүдэд аэцсэг лэлзэр хөөцөлдөх явдлыг ин» гэж: улам хүчтэй болгосон ив АНУ-ын өөрийн нь эдийн ад- сагт төдийгүй өрцөдийп бусад орны одийп засагт ч хохирол учруулис байна Тайм чураас милптарист бодлогын эсрэг зав хоп жирийн хөдөлмөрчид. то» дийгүй хорөнгөтний 2шилир дунд “давхаргууд хүртэл улам бүр идэвхтэй зсэргүүцэн тэм цах боллоо- Одоо өрнөдийн аль ч оронд европт америнийн пууя жинг байрлуулахыг эсэргүү сэн олон түмний кагсайл ХЄЧ ДөлгаөП. долоо хоног бүр гар, саар байна: Цөмийн зэпсгий нэмэгдүүлэхгүй байх шинэ т Рн лийн зэвсэг үйлдвэрлэхэд 408 риулсан асар их аїрдлыг/ багс гахын төлөө хөдөлгөөй п:!срї над онцгой хүчтэй өрнөл: байг на. 1) 2 Имперналилмын түрдэг бодлого ирвэдүйд аша дэлхий ертопцийг устгахаар налхийлэж байгаа төдийгүй Од чард түмний амьдралын : шинг эрс бууруулж байгаа?” ерпөдийн орнуудын ард түм: 2! ин өргөн давхарга улам бүр ухамсарлап ойлгох болов Тий» мээс-ч «Идэх СЭР оронд нэ буу гүйлдвэрлэх» бодлогын 2С- Ёл дуу хойлойгоо өргөгтдийн тоо улам ч олширсоор байна. : Орчуулсан Я, СУМЬЯА 12 Мир 26 25:54 Хуйгар цасанд хучигд: сан гүн хараїхуй ой, үд: шийн бүрийд лүглийн ха- рагдах нь нэн сүртэй ажээ. Уулсын дээгүүр тамир муутай цонхигор хавирган сар тодий л дээш хөөрч амтшаагүй байна. Тэнгэрт гялалзах одод улам бүр нэмэгдэн олширсоор, ,ОДдын гялалаах өнгө, цагаан цас- той хослон улам ч хүйтэн, улам ч жихүүн болсон мэт, Ойн цоорхойд улнаж, яхирший хатсан унангн мод» ны хоёр үзүүрт гад асааж, ” туд тавьсан нь үдшийн бү- рийд бас ч үзэмжтэй ажээ. Утаа манаран уур савсан шатаж буй модны оїїрол- “ цоох хунгар цасыг Цэрмпа багш хүрзээр малтаж га- аар харлуулж байна. Ойй гүнд мод цавчих хангипуур сүхний дуу, түлээ хөрөөдөх хөрөөний хяхнах чимээтэй хослон энд ТЭНД СОНСОГД- соор байна. Цэрмаа --Хүүхдүүдээ| Амарцгаа гэж хэдэнтээ дуудаад, задарсан үсээ малгайндаа хийх гэн| мал- гайгаа. авахад толгойноос нь уур савсана, Цэрмаагийн «хүүхдүүдээ, амарцгаа» тэсэн дууг үдшийн ой хөвч цуурайтуулан даптах пь бас ч сонин, Удалгүй хөрөө сүх барьсан хүүхдүүд тал талаас цуглан гарч ирнэ, “Тэд Цөм хүзүүндээ улаап ! ї бүч зүүлс, эїгэртээ улаан таван хошуу хадсан байна, 5 Хүүхдүүдийн нүүр ам хөө “тортог боли(, модонд дээл купцсаа хүү таатай урсан ” нь ацэж цуцатлаа ажиллас» ны гэрч мэт, Цармаа --Хүүхлүүдээ! Ширдэг” гудсаа авчирч дэв сээд унтан: памарцгаа, Ха- луун цай уух хүүхэд бай- вал тэнд байгаа шүү. Дорж--ОӨнөөдөр ч Дам- лин биднийг мон сайнчад” ааа даа, Дамдийг-эрээгүй бол үдээс өмнө нХ,мод хийчих бай- сан юм. Цэнд--Ингээд оргоод явчихыг, Нь мэдсэн бол нааш 8Вь.Дамдинг дэмий авч гарсан юм. Дорж--Тэр чинь өөрөө тш япна гэсэн шүү дээ. Цөнд--Хулчгар амь тан... Цэрмаа--Бидэйд хэлээд явахгүй, Ингэхэд харьж чадсан л байгаа даа. Дорж--Өглөө бид самын дунд ортол хойноос нь яз- сан, Шинэхэн цасан дээр “Дамдингийн буцаад явчих- сан мар,тодхон «арагдвэн байна билээ. Дорж--Багшаа! Өглөө биднийг донгож үүр цай- магц босгоорой!: Цэрмаа--Тагпээ. унташ амарцгаа гэх үсд Одоо :|| тэг хүүхэд дэлсгэр гудсаа 54 “оны шилтай морь, “олон сайхан зохиолыг хүүх дүүд та иар амтархай унш- “7-даг шүү дээ. “дугаартаа гуайн сүүлийн үед бичсэй «Алсаас “гэдэг эх орны дайны үеийн сурагчдын амьдралыг ,Хх9- “руулсан таван бүлэгт жүж “гийн хэсгээс нийтэллээ. Я/26:07--17 -4-.-г-- 5 (7 ги ї Э5Л5ЭЦ2) Жо : БИМАУ-ынг торийн. бог. лон Д. Нацагдоржийн шаг- 7 мөдт зохиолч , туайн бичсэн «Ном», «Онв- согой өгүүллэгүүд», лын амхо, «Хаданд халь» ярдаггүй баатар», «Хараа- » Мягмар «Ба. зэрэг Өлөөдрийн Д.. Мйлгмар ирсэн. захидад” тах газрын цасыг багш “арилгаад бүүр ховдий нь гаргачихалс, оргоод Явчих- сан. Дамдингийн дэлсгэрийг өнөө шоно давхарлаж, дэй- сэпэ гэснээ--Гал руу хо- лөө харуулж унтах уу?тол гойгоо. харуулж унтах уу? Цэнд--Хэн зоригтой нь толгойгоо гадагш харуулж унтана даа гэхэд хүүх- дүүд толгойгоо Гадагш ха- руулж хувцастайгаа хэв- тэцгээнэ. эрмда--Чи чихээ хөл- дөөчихөө юу? гээд нэг хүү гийн толгойг илнэ, Цэлд--Зүгээр, багшаа| Наадхи чинь том хүний яриа чагнасаар байгаад дэл- дэн болчихсон юм. Чихлий нь хагас тасарсан Ч гэм- гүй гэхэд хүүхдүүд ннээл- дэнэ. Нэг хүү--Цөмсөрөө гэ- рийн буурь шиг дугуйрч унтана шүү. Шөнө баавн- гай ирвэл дугуй мод олж дарах гээд ямар ч аюулгүй яваад өгдөг юм гэнэ билээ Цэрмаа--Баавгай өвөл ичдэг амьтай шүү дээ, Яг л тарвага шиг нчээндээ Л хэвтэж байгаа, Та нар айх хэрэггүй. Нөгөө хүү-- Багшаа! Ми ний гутал ийм болчихсон гээд ул нь түрийнээсээ салж ханзарсан мопгол гут» лаа дээш оргож үзүүлнэ, Цэртаа (гутлыг авч удаа ивар үзсэнээ)--Хүү минь, энз чинь өмсөхийн аргагүй болжээ гэхэд Цэнд--Дамдинг оргоод явчихыг нь мэдсэн бол шн- на гутлыг нь Цэрэнд өмс- гоод энэ хайзархай гутлыг өгөөд явуулчихдаг байж Дорж--Ёстой ёстой, Тэртээ тэргүй дулаан гэр рүүгээ зүтгэж яваа хүй ямарч туталтай харьсан яа даг юм бэ? Цэрмаа--Хүү минь хөл чинь холдчихөөгүй биз? Нөгөө хүү--Хол ч гайгүй байхаа, Ганцхан өрхий ху: руул мэдээгүй болчихсон шиг байна, Цэрмаа--тос тавьж боох- гүй бол болохгүй дээ гээд өорийнхөө эсгий гутлыг тайлж --Чи миний ана гут- лыг өмс гээд огнө. Нөгөө хүү--Багшаа! Та өөрөө яах юм бэ? гэж гут- дыг авахаа татгалзана, Цэрмаа--Би зүгээр гээд Мөгөө хүүгийн ул нь ханзарсан гутлыг өмсөх гэж оролдоно. Дорж--ИНаад гутал чинь тамд багтахгүй байхаа, Цэрмаг-- Оймсгүйгээр ороолтоор жийрэглээд омс, чихио гээд гутлыг бмсопо. Цэнд--Багшаа! Бидний хиёсэн. түлээг хэмшнж үз! сан үү? Лав Хорь гучил тэрэг болсон байхаа. Цэрмаа-- Та иар тун сайн ажиллаж байнз, Энэ тухайгаа тагиуулч хүү, явуулах захиандаа цөмийг моврэн 19 Ё Эгүвгийгл тг лнэ аламар “Сүхбаатарын нэрэмжи бичээ. Дорж--Өө, би. онөодор “Дамдинг эрин явахдаа Чо- нын гүйдэлтэй жим. Ол- “сой. юмсан, Хавхаа таа. “хаа мартчихаж, | Нэг "хүү-- Маргааш хоёулаа очин тайниа шүү! Цэнд--Багшаа! | гитле- рийн германы том даргын ““машиныг Саша яасан гөлөэ? Эй дахиад нэг ярык өгөх- гүй юу? Хүүхдүүд--Нээрээ тэ- гээч, Видний нойр хүрэх- гүй байнаа, Цэрмаа--Германы эй сэг ачсайц машилы цуваа лиах памыг партизанууд то “соод байл л дэд... ЭНдД--Үгүй эз, герма- ны том даргын машиныг... Цэрмаа--Тэр үү? Саша явах замыг нь отож бай. гаад машины нь дугуйг цоолох том шөргөн хадаяс- нууд зам дээр нь тавиад... Цэнд--Дөрвөн дугуй нь хагарчихлаар тэр машин яаж явах нэ, Тэгээд л ям- бийсан байх гэл баярлан хөлнө, Цэрмаа--Та иар гутал хувцсаа галд түлэв, мэдээ- тэй унтаарай, Өглөө эрт дууд"а шүү! Дорж--Сургууль маань хаагдчихсан болохоор ул- сын шалгалтаа бид яаж өгөх вэ? Цэрмаа--Урин дулаан бо лохоор нөхөж хичээллэнэ. Зун л шалгалтаа өгөх байх Цэнд -- Багшаа! Та шө- нө болгон биднийг сахиж нойргүй хонох юм. Өнөө шөнө би жижүүр хийе. Та амарч упт гээд өндийноө. Цэрмаа Хэрэггүй. Өдөршин түлээ хийжс ядарс- наараа та нар унтаж амар Надад дуг хийх зав оОл- долгүй яах вэ тээд асаа байгаа том гулыг хөдөл гӨи засал: янсална, Хүүх- Дүүд удалгүй пойронд да- рагдан унтаж, , зарим пь хурхирах сонсогдоно. Цэрмаа (нэгэн хожуул дээр сандайлж) -- | Хүмүүс анзаардаггүйгээс биш, хүүхдүүд гэдэг асар их хүч юм, Насанд хүрээгүй балчир амьтад гүүнээс “Вуа/ яах вэ? авирган. сар Та ийм сайхап шавь тпараа- рпа бахархах бстой гэсэн дууг сонсоод Цэрмаа тэн гэр өөд цочин харвал, Эцэн: цонхийсоц хавирган сар, өөртэй нь ярилцах гэ- сэн мэт бүүр ойртон ир- сэн ажээ. Цэрмаа -- Даанч бал- чир томоогүй болохоор инь өрөвдөх юм. даа. Хавиргап сар -- Хүнд чинь хүсэл сэтгал байвал балчирддаггүй. том байд, Саяын хэдхэн хоногт лут их ажил хийлээ шүү! Цэрмаа-- Хол глраа хөлдөөж орхисон мөртлаө шантрахгүй зүтгэж байгааг нь хараад бас баярлах юм. Хавнрган сар -- Баяр- лалгүй яах вэ. Би үнэндээ эхлээд гайхсан шүү! Ийм балчир амьтад, өвлийн, тэс» гэм хүйтэнд, боглүү ой хөвчид... Цэрмаа -- Эд маань дайн тулаанд зовж зүдар- сэн хүмүүст туслах л гэж... вирган сар -- Биойл- гош байнаа, Тэднийг (чинь иэгд пэгацгүй. харж байдаг юм. Цэрмаа -- Тар тулалданс яваа хүмүүс (чинь бидпий: ах дүүс юм шүү дээ, Ядра- хын цагт нь. ах дүүгийн ёсыг мартчнхаад, чадруу .- к, 5220) Ошавь иар бусдын аовлолг “өөрийн мэт үзэлс байгааг “хараад баярлаж (байна. Ха- “рин та, ийм епїїхай сотголт “шавь нартаа. миний хэлэх “үгийг дамжуулж өгөхгүй 1Юу?ЭЗ02 7 2722::240 Ү0 “ “Цэрмаа -- Бололгүй яах “вэ, Та ярь, Їйн цөмийг нь: - Хавирган сар--(Дайны галд хуйхлагдал: соносөон сар гэгч . эрэмдэг ертөнц аахисан юм. гэдгийг шавь нартаа заавал ойлгуулаа- рай, Цэртад -- Дайны галд сөнөсөн ертөнц гэв үү? 1282 хирдхийн цочно, авирган сар-- Тиймээ гавч сандрах “хэрэггүй, Та намайг сайтар харц байгаа биз дээ? Цэрмаа -- Харх байнаа, Цөм тодхон харагдаж бай- на Хавирган сар -- Түлэг- дэлс үрчийсэн... яс арьс болсон нүүр царай минь харагдаж, байна уу? гэхэд Цэрмаа үг дуугаралгүй түү- нийг ширтсээр байна. Хавирган сар -- Хүн тө- рөлхтөнийг төрүүлж, єсгө- хөд ,асар их хайр халамлгс, асар их хугацаа хэрэгтэй байдаг юм шүү дээ. Харин асар богинохон хугацаанд хүйс тэмтрэн устга бол- дог юм байна гэдгийг биеэ- рээ амсаж үзсэний хувьд үүнийг хэлжс байгаа юм. Эрт дээр үед би, танай дэл- хий шиг үр хүүхдээр өнөр өтгөн жаргалтай амьдарч л байлаа. Цэрмаа -- Та тэгээд... гэг зэрэн түгдэрнэ Хавирган сар -- Тор үед би өөрийгөө сөнонс мөхнө гэж огтхон ч боддоггүй, үр хүүхдээ ухаантай мулгуу гэж ялгаварладаггүй. Цө- мийг нь ав адилхан энх- рийлан: хайрладаг байсан Цэрмаа -- Би цөмийг сонсош: байна Хавирган сар -- (Эх гэ. дэг амьтан төрүүлсэн үр дээ хичнаэн уурлалс загиалс байсан ч дотроо заавал инээмсэглэлс байдаг жам- тай. Эх хүн, хөхиийхөө ха- луун сүүг хүүхэддээ хэзээ ч харамладаггүй юм! Би ч бас (тийм л байсан. Миний ухаант үрс намайг өөр га- риг ертөнцтэй ураг торол болгох гэц, хаана ч байх- гүй гайхамшгийн ид шн- дэт галыг оюун ухаанаараа бүтээсэн. юм л даа, Би түүнд нь хичнээй их баяр- ласан гэ санана, Цэрмаа -- Саран авхай минь одоохон. Энэ хүүх- ДИЙН гутал шаталс эхлэх нь гээд босож унтанс бай: гаа хүүхдийн дэргэдээс га- лыг холдуулаад аргэн ирж сууна. Хавирган сйёр -- Ай охин минь Ухаантан муи- хаг хоёр үгээр их тэмцэлд- вэл дайсан болдог гэлсгүпэн шүү! Тэгаад ухаангүй мун: хаг үрс маань тэр шидэт галыг булаан анч бусдыг устгах гэж хичиээн ширүүн догшин өрсөлдөөн болсон гээс. санана. Бие биспэа хяданн цусаа урсгалцсаар байтал цэцэн мэргэп ухаан- тан үгүй болж, цус урсган хядагчдыг хаааарлан аог- соох хүн амьтан ч үгүй баллоо. Тэгээд. бусдыг айлган сүрдүүлж, хядан устгагчлыг хамгийн ухааи- тай эрхэм хүц гаас тооцо- ход хүрлээ шүү дээ Царнйа ”-- Сарай авхай! Та ямар аймшигтай айм- шигтай-10м ярица па? Хавирган сар -- Энэ 1у “хан амсаагүй, зойлон тариагүй ! /Маспны сүү шиг ариун сот- “талтай яг л таны энэ бяцхан (Шавь пар. шиг хичнээн олоп хүүхэд ((пауз) тэнгэ- рийн одтой зүйрлэм тийм 4 олон хүүхэд, эх болсон ер- төнц миний элгэн дээр амь- даараагтарчлан зовж, үнэс чацдар болов-доо гээд мэг- шин уйлах нь сонсдоход Цэрмаа улам ч сандарна, Цэрмаа: -- Саран авхай| Таны үр хүүхэд эвдрэлцэж муудалцахгүй аж төрөн ШИЛЖ болоогүй юм гэж ҮҮ Хавирган сар -- Элдрэл- цэж сүйтгэлцэхийн эх бу- лаг нь эд хөрөнгө, эрх дар- хаа булаацалдахаас л эхэл- ДЭТ Юм билээ. 2 Цэрмаа -- Таны үр хүү- хэд ямар гомдмоор аюул тариа ва дээ! : Б Хавирган сар -- Би үр хүүхдийнхээ үйлдсэн ялт харгийг өршөөхөд хэзээ ч. бэлэн байна. Гэвч” миний элгэн дээр амьд амьтан нэ- гэнт алга болсон. боло- хоор би юугаа өршөөх би- лээ. Цэрмаа -- Та үнэхээр их зовлонд:учирчээ. Хавирган сар -- Зов- лон зүдгүүрийг өөрийн” харг толгойгооп туулах ёстой юм, Харин жасаргалыг бол бусадтай . хуваалцах | хөэ- рэгтэй, Надтай ингэйс ярилцах үр хүүхэд байх- гүй болохоор өөртэй чинь ярья, байгаа минь хичнээн их аргал: вэ? Мохолс Со- нөхийн аовлац үзсэн сар хэмээгч ертөнцийн аахиа- сыг, сүүн сэтгэлт хүүх- дүүддээ ой тойнд нь ор- - тол -давтац Хэлж өгөөрай, Би" өөрөөс чинь зөвхөн үүнийг л гуйх байца, Цэрмаа --Саран ав- хай! гаяс дуудах гэтэл) тэн- гүрийн үүлс хавирган сар- ны наагуур” Хөшиг татан нүүдэллэлс харагдахгүй болгоно. Унтанс байсан хүүхдүүд дотроос Цэнд ө!- ДИЙНӨ ”- Цэнд -- Та хэнтэй юу яриад байпа аа? Багш па! ГЭр, ИХЭД тайхан асууна. Цэрмаа -- Аа... Би юу? (пауз) Чи даараагүй биз? Яагаад унтахгүй байгаа юм. ба? 1 Цэнд -- Багшаа! Би нэг их хачин зүүд зүүдлээд сэрчихлээ. Ууланд хийсэн түлээгээ бид, . тэнгэрийн үүлэн дээр ачаад сумын төвд хүргэхээр явж байх юм, Гэтэл гэнэтхай нөгөөх үүл маань зад: үсрээд, тү- лээнүүд маань мөндөр шиг асгараад уначихлаа гэж зүүдлээд сэрчихлээ, эрмаа -- Түлгэгээ яаж араачия даа гэл: сэтгэл чинь зопсноос тэгж зүү- ДЭЛЖС Л ДЭЭ. Цэнд -- Та тэр сарлы наагуур нүүж явнаа үүл- сийг. хараач! Үүл гэдэг - лмар хачин дүрс хэлбэр- тэй байдаг юм бэ? Тэр ар. араасаа нүүдэллэж байгаа . үүлс яс л ачаатай үхар тэ- - рэгпүүд шиг, 1 - Цэрмаа -- Удахгүй үүр цайж, ажилдаа гарах: цаг чинь болно, Хэсэг ч гэсэп. - үед ив ах дүү байн хоро аймшигтай биш,Харнысур- 2 МӨРЧ унт, э9) хэвч болохгүй. й, гамштай юм шүү! ШИЛНЫ » Хөшиг. Хаширган са аны . мунхаг үрс тэр гайхамшг шаал аааншөнанлиниамиинхнглиин ална салгэйндын л Эахлэгт ҮД ДАШДОВДОВЫ: Т: 5 - : --- 0 18845678910 ис Улсын хэвлэлийн комбинатад хэвлэв. (/ | ИНДЕКС 14140. 123/8(789101113 Ё» ї МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН ао дэх амалдоо Өө лон (1655) 9Ө “ ОЮКРЫН СЭМ СЮЙРАМДАЛ». ЛАГЕРЬТ ЗОБНХУ-ын:.. сансрын яшсэгч, ЗХУ-ын хошой “ баатар, нисэх хүчин дэс- “олөгч генерал В. А. Шата- "лов, ЗСБНХУ-ын сансрын нисэгч, ЗХУ-ын хошой баа- тар нисэх хүчний хошууч геперал П. И. Климук нар Улаапбаатарын ойролцоо, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагерьт зоч- лав. Сансрын баатруудыг хү- гэлцэн очиход «Гайрам- дал» лагерийн захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Д. Энхээ халуун дотно угтан авч, лагерийнхаа сүйл ажилла- гааны талаар тэдэнд ярьж танилцууллаа. Сансрын нисэгчид хүүх- дийн амралтын төв бай- раар орж, пионер сураг- чид хэрхэн амарч, сурч байгаатай танилцан, хүүх- дүүдэд ном, ил захидал дээр гарьт үсгээ зурж дурсгав. Дараа нь тус ла- герийн “наймап жилийн сургуулийн хичээлийн бай- рыг үзэн сонирхлоо. Санс- рын ийсэгчдийг «Одод», «Сапсар» хотхонд очиход пионер сурагчид тэдэнд өөрсдийн урлагийн тоглол- тыг үзүүлэв. «Пиопер» кино театрт ирээдүйн «Сэтгүүлчид» сансрын баатруудтай хэв- лэлийн бага хурал хийлээ. Хэвлэлийн бага хурал дээр «Пионерийн үнэн», «Зал- гамжлагч», «Өглөөний мэнд», «Залуу зохиоп бү- тээгч», «Пионер-радио станц», «Оюун түлхүүр» зэрэг сонин хэвлэлийн тус лагерийн сэтгүүлчдийн. тө- лвөлөгчдийн тавьсан асуул- тад зөвлөлтийн сансрын нинсэгч -В. А. Шаталоп, П. 1. Илимун, БНМАУ-ын сансрын ининсэгч 7. Гүр- рагчаа нар тодорхой хариу өглөө МОНЦАМЭ ӨДӨР ӨНЖҮҮЛЭХ БҮЛЭГ Төв аймгийн- Баянцогт сумын найман жилийн дуид сургууль дээр бага ангийн сурагчдын өдөр өн- жүүлэх бүлэг ажилладаг юм. Ферм дээр сааль сүү сааярмал маллаягталбайд тарна ногоо ургуулдаг их ажилтай олон аав, ээжийн хүүхэд энэ бүлэгт явдаг- Сумын төвөөс арав га- “руй жм-ийн цаанаас хүүх- “дүүдийг: өглөөд автобусаар савч орой хүргэж өгнө, Тэд өдөр өнжүүлэх бүлэгїрэ байх их дуртай, аав ээж стьоч хүүхэддээ санаа 80: волгүй ажил хөдөлмөрөө тав тухтай хийцгээнэ. Багш нар хүүхдүүлэд хичээлийн хоцорч болзошгүй хүнд сэдвүүдээр давтлага огч гэрийн даалгавраа хийхэд нь тусалча. “Өдөр өннгүү- лэх бүлэгт сургуулиас гар- гаяс өгсөп хоёр өрөөг ТО- хижуулж дайчиц алдрын танхим, хуулийн булан байгуулан сурагчдын дунд “хүмүүг лийн ажлыг долоо хоногоор төлөвлөн явуулж амжилтад хүрч байна. Хүүхдүүдэд хууль эрхийн хичээл зааж, сурагч хүний “өдөр тутам мөрдөл явах дүрэм заавраар самбар гарган биелэлтийг нь-тогт- мол шалгадаг боллоо. Өдөр өнжүүлэх бүлгийн сурагч- лын дунд урлаг спортын наадам, шатар даамны тэмцээн,«гоё цэвэр бичигт: ний “уралдаан» зэрэг С0- иирхолтой ажил олоп 30" ХИОГДДОоГ ЮМ. Зуны амралтын хуга, цаанд бүлгийн байр танхи» мыг. тохижуулж, хүмүүж- лийн ажлын программыг шинэчлэн боловсруулж хи- чээлийп шинэ жилийн бүх бэлтгэлээ хангаад хүүхдүү: дээ хүлөэж байна. ИН. ГАЛБААСАМБУУ (Тус сургуулийн. өдөр өнжгүүлэх бүлгийн багш) 1953 опы НАНМДУГ. 277: Улаанбаатар хотын Ар- дын депутитуудын хурлын гүйцэтгэх захиргааны дарга сурагчийн жидийн ажлыг эрхлэх пийслэл хотын Кко- тмиссын дарга С, Мөнхжар гад манай сурвалжлагчийн асуултад хариулж байна. -- 1983 он-сурагчийн жил.Энэ жилийг тохиолдуу дан. сурагчийн жилийн ажил эрхэлсэн комиссоос зохиож байгаа ажлын 1а- лаар ярина уу? -- “Өсвөр үеийнхний сайн. сайхны толоо манай намаас авч явуулас байдаг байнгын арга хэмжээний нэг тод илрэл болсон су- рагчийн жил-1983 онд нийслэл хотын хөдөлмэр- чид, албан байгууллагууд «Бүхнийг хүүхдийн төлөө» уриан дор ажиллалс байна, Улаанбаатар хот дахь ар- дып боловсролын систе- мийн болон системийн бус бүх байгууллага сурагчийн жил--1983 онд зохиох ажлын төлөвлөгөө гарган ажиллаж,ерөнхий боловсро лын сургуулиудыг шефлэн авч тэдний материаллаг баа зын бэхиндт, тохижилтод тусалж байна. “Тухайлбал Нийслалийн ерөнхий бодовс ролын сургуулиуд шеф байгууллагын . тусламж, багш ийрын хүчэар хичээл сургалтын 429 шилэ каби- нет, байгуулж, б98 наби- нет засанс тохижуулжаэ. Ашилчиы районы албан үйлдвэрийн газрууд шеф сургуулитуддаа 210 мяндап тогрог, Найрамдлын район 400 мянга, Октябрийн райоп 303 млпига, Сүхбаа- тарын райоп 534 . мянга, ч Ї 111114 ААР САРЫН 20 ө , БЯМБА Ө Ю.ЦЭДЭНБАЛ: «ХҮҮХДИЙГ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ, ТЭДНИЙ ЭРҮҮЛ МЭНДИЙГ ХАМГААЛАХ АРИУН ҮЙЛСЭД ОРОЛЦОХГҮЙ НЭГ Ч БАЙГУУЛ- ЛАГА, НЭГ Ч ИРГЭН БАЙХ ЁСГҮЙ». 9- э Багануурын район 70 мян- га, Налайх 20 мянган төг- рөгоөр тус тус тусламж үзүүлсэн байна. Хотын АДХ-ын гэх захиргаанаас «Өдөр өнжүүлэх бүлгийн мате- рналлаг баазыг бэхтүүлэх ярга хэмжээний тухай», «Өдрийн зуслан байгуулах тухай» тогтоол гаргаж мөн тогтоолын дагуу өдөр Өн- жүүлэх бүлгийн материал- лаг баазын бэхжилт, тохи- жилтод зориулан 3732 мян ган төгрөг, өдрийн зуслан- гийн тохижплтод зориулан 479 мянгап төгрөг гаргаж гүйцэт- тавилга, топог төхөөрөмж, авч олголоо. Улаанбаатар хотын албан байгууллага, үйлдвэрийн газрууд ашилчин албал хаагчдын хүчээр энэ оны хавар48 сургуулийн би- еёийн тамнрын талбай бай- гуулш: тохижуулсан байна. 1983--1984 оны хи чээлийн шинэ жил нээгдэх өдөр-есдүгээр сарын. нэгэнд Улаанбаатар хотын дөрөпл- дүгээр хороололд Зөллөол- тийп тусламжаар баригдсан 964 суудалтай шинэ сур- гуул, ашиглалтад орпо “Мөн энэ оны өхний хагас зжжилд нийслэлийн урлагийн 12 байгууллага хүүхэд-01- гачуудад зориулан 218 удаа тоглолт хийсний гад- на, хүүхдийн урлагийн пал Дамд 99385 пиолер су- рагч хамрагдлаа. Энэ жил Улаапбаатар хотын нийт сургуулиуд дээр 1814 дугуйлан, сол- гон суралцах секц ажил- лал, 33889 сурагч .хам- рагдсан юм. Мон 111 үйлдвэр албан газарт 202 Дугуйлан, сенц ажиллан түүнд 5808 сурагч сурал: цай ашил мэргэжлийн чиг баримжаа олж байна. Хо- тын нийт сурагчийн 71,3 хувь нь буюу 668336 су. рагч -эйпэ шил ямар цэг дугуйланд суралцсан бай- на. "оо-- 1988 оны эхний ха- гас жилийн байддаар нийс- лэл хотын пнонер сурагч- дын сурлагын амжилт ямар 117:5111717111145111111011 11 ХҮҮХДИЙН | ХАЛАМЖ (МАНАЙ ЯРИЛЦЛАГА) ТӨЛӨӨ байна вэ? -- Сурагчийн шилийн эхний хагас жилийн байд- лаар 11438 сурагч оц, 34831 сурагч сайн сурал- цаж, сул сурлагатїы тоо нодиии жилийн мөн үеийн хээс 8366-гаар цөөрчээ. 0027 айги хамт олоп зуул хувийн амжилттай су- ралцлаа. Энэ бүхгий үр дүнд сурлагын амжилт 98,9, чанар 49,7 хупсд хүрч өмпөх хичээлийн жил тэй харьцуулахад сурлагын амжилт 0,5, чанар 1,6 ху- виар тус тус ахисан байна. --| Нийслэлийн пионер сурагчдын зуны амралтыг хэрхэн зохион байгуулж байна вэ? -- Энз зун нийслэл Хо- тын сургуулиудад өдрийн 15 төрлөрсөн зуслан, Хо: дөлмөр амралтын 46 зус- лан, улсын болон албап бай гууллагын пионерийн 20 зуслан ажиллалаа. /Одоо: гийн байдлаар олон улсын пионерийн зусланд 4200, Улсын болон албан бай- гууллагын зусланд 11710, бүгд 15910 сурагч амарсан байна... Хөдөлмөр амрал- тын 46 зусланд 8072 су рагч, 540 багш ажиллаас, амарч байна, Өдрийн зус- лапд 83440 сурагчийг хам- руулсан байна. Мөн нийс- лэлийй 55, 68, 25, 70 лу- гаар сургуулиудын хөдөл: мөр сувилдын нэгдсэн зус: ланг «Хөвийн гол»-Дд бай- гуулан ажиллуулж байна. Эх ориоо судлах тойроп аялалд 43 сургуулийн 1980 сурагч, 221 багш оролцлоо. Сурагчийн жил-1983 оны эхний хагас жилд зохиосон ажлын талаар товч өгүү- лэхэд ийм байна. Улаан, баатар хотын нийт албай байгууллага, , үйлдвэрийн гаарууд, ходөлмөрчин олон хүүхэд багачуудынхаа сай! сайхны төлөө цаашид Ч цуцалтгүй хөдөлмөрлө “нх зүйлийг хийх болио. -- Танд их баярлалаа, Ярилцсан с : “Т.ДАВААДОРЖ ЛҮЛҮЛҮҮҮКТҮҮТҮҮГ1715ҮҮҮҮ711713 ҮНЭ 10 МӨНГЄ Өглөөний шүүдэр гутал торгоно. Би, улайн бүч дэрвүүлсэй арван жаалтай цуг уул бод өгсөж явлаа. цэцэгс, өндөр ургасан Өвс, ногоохоц модод сэтгэл сэргээнэ. Мар зүүн уулын эзэгүүр дөнгөж цухуйна. ИЛНИЙ ДУНД зүй Сайхан улирлын тухай хориилтэй ярна Ө. - бослоо гэж ха. рамссан хүүхэд “байхгүй Олз гэж би тадпээс асуун -- Өс, яалаа гэж.. Эрт! босох, тэр тусмаа ауны оөг- лөо эрт босохоос члүү сай. хай зүйл байдаг юм уу? гэж хүүхдүүд. ам амалдаа шуу: гилдана «.Чун цаг, зун цаг сай- хан лаа Зугаатай цэнгалтай гоё- хоп доо гал: сурагч Я. Батхүү аял на. Бид тэг сайхан дэвсэг дээр гарч ирлээ. Тэнд л бидний халуун дотпо яриа еөрлөсөн юм. Хүүхдүүд су- рагчийн этилийн энэ зун юу хийсэп тухайгаа ярьж бай- ил Я. БАТХҮҮ. (Нийслэ лийн 72 дугаар сургуулийн 8-ын «Гь» ангийн сурагч). -- Миний хувьд энэ зун тун ч хөгжилтэй сайхан өн гөрч байна. Манай |сур- гуульд сурагчийн жилийг тохиолдуулан «Монхийн цуурай» нэртэй улс терийн дууны хамтлаг байгуулагд сап їом. Би энэ хамтлагын ахлагч. Ёр нь ая дуу, зун, хүүхэд мас гурав үргэлж хамт байгаасай гэж би бөд- дог. Бид өөрсдийн урын сангаа хэд хадан шинэ дуу: гаар баяжууллаа. Хичээ- дийн шинэ айлийн изэл- тэвэр найз пөходдөо тоглол сонирхуулна. Бас манай хамтлагийихан энгийн гиза- раа цахилгаан гитар болго сон. Амаргүй боловч туш ч сонирхолтой ажил юм. ЇБид- НИЙ хөгжмүүд одоо яг л цахилгаан хөгжим шиг дуу: гардиг болсон доо Г.БАЯРСАЛЙХАТ (Ховд аймгийн 0 жилийн нэгдү: гаар сургуулийн 5-ын «БН» ангийн сурагч) -« Хаврын шалталт дууссан тэр өдөр аав мипь надаас -»- За охни минь ямар дүнтэй төгсөв дөө гэж асуу- сац юм. -- Онц,. намайг олоп улсын їисперийт «МНайрам лал» дагерыт амрах урил- гаар зцагиасан гэхэд аар их баярлаж, үйсээд -- Сурагчийн жил. охин тойгоо хар жрьг байж дээ гат хэлсэн билээ. “Үнэхээр тэр өдрөөс хойл аав бид хоёр уралдал: ахал- сам юм. Аав өглөө эрт буу соод ажилдаа явпа. Харин 1| - би... Эхлээд: гэр орныхоо ажииат хийдэг байсан, Сүүлдээ ашгийнхав, айл зэргэлдээх найз нөхдөө цуг» дуулж торолх хотынхоо мод, зүлгийг хямгааллх, мчНогоон эргүүл» байгуул- сан юм, Малай эргүүлүүд сайн ч ажиллаж, мод зүлэг ч сайхан ургаж байна, Аав бид хоёрын уралдааны дүп врван хоёрдугаар сард гар- -- Одоо надад «Цамын булаг» гэдэг газар оршдог манай сургуулийн хөдөл мер-амралтин оуслан санаг даа байна. Саяхан би тэнд ажалласа!ц, Манай сургуулийн пионер сурагчид эйд амарч, НЭГД- сийд 500 гаруй хонийг ха- рнулж,, сааль сүүг нь авч ашигладаг юм. Би өдөр бүр 18:20 хонь саадаг байлаа. Зуслангийнхаа ходолморийн аварга хоёр удаа болсон. Бид хань саахаас гадна ши нэ дуу, бүлсиг бас биелгээ зааж, концерт бэлтгэж мал- чин ах эгч нартаа тоглож сонирхуулав, Г. БОЛОРМАА. (Ховсе- гол аймгийн Их-Уул сумын 10 жилийн сургуулийн 5- ын «Б» сурагч) -»| Бич гэсэн «сургуу лийнхав «Ганга буурал» хө дөлмөр амралтын зусланд ажилласан. Манай зуслан 300 гаруй Ямаа саадаг, бас төрөл бүрийн хүлсний вогоо тариалдаг. Бид өдөрт ямаа сааж, ногооны тал бай дээр ажилладаг байг даа. Эйз жил сайхан зун болж байна, Өндөр ургаад, авпа даатэж багш нар маань ярьдаг юм. Ц. ЛДЬЯА, (Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын -8 жилийн сургуулийн гийн «А» ангийн сурагч), -- Би «Орвол» хэмээх. (! | ШИ 4! Її Ї || ЇЇ! газар, оршдог: сургуулийн- хаа. хөдөлмөр амралтын зуслангаас ирсэн. Тэнд: ма най. сургуулийн. сурагчид НЭГДЛИЙН ОЛОН зуун: ХОНЬ, ямаа сааж байна Би ацгийн хаа ийна НӨХДИЙН хамт ажиллаж, үдэш нь галын наадам хийн, дуулас, хөгж дөг байсан зом. Энэ. хичаэ- лийн. шил оїЦц. дүгшгэй. Су» ралцсан, Бас ФЗовлөлтийн үе тэцгийнхиїйхээ дуулах дуртай «Солплий(0 смест СЛ», «Улыбиа» сэрэг ДУУ сурч урапй зохиолын 30 гта- руй ном уншлаа. Д.ГЭРЭЛЦЭЦЭГ. (Зав- хан аймгийн Улиастай хо- тин 8 жилийн нэгдүгээр сургуулийн 7-гийн «Гэ» ан- тийн сурагч). -- Манай аигийн багцг э- Энэ хичээлийн жилд хүүхэд бүр л сурлагынхаа амжилтыг ахиуллаа гэж вунНы амралт эхэлсэц тэр өӨДөр хэлж билээ. Үнэхэ їр ч манай ангийнхан амжилт- тай сурсан юм, Би ана шил сурлагалр х цорч явсан хоёр цохон "гусаяа, сийц сурлагатишл шгизэнд орууллаа. їи өөрөө орос хэлний тэдлэгээ дээшлүүлж, зуны амралтаараа бие даан хи чөэллэж, байна А.ВНХБААТАР, (Зуун мод хотын арван жилийн нэгдүгээр «сургуулийн Ч» ФБ» ангийн сурагч) -- Би анз вун олон шийэ найзтай боллоо. Эрдэс нэт хотоос ирсэн орос жаал, / Өмнөговнос ирсэн тэмээчин охин-. “Бүгдтэй нь л би «Найрамдал» лагерьт танил цаж, пехөрлож байна. . Газар гаарын олоп анд нохөдтай болгосон энэ зу. ныг би мартахгүй. Найл ис ход, «Найрамдал» лагв- рпас «сурсан бүхнээ сур- гуульдаа очиж үе тэпгийн- хэндээ ааа сургана. Оїу хичэалийн жилд би опц дуйтэй суралцсан, ирэх на- мар ч онц сурна, З Л. ОДГЭРЭЛ, («Залуу- чууд» сангийн аж ахуйн 8 шнлийн лийн 7- гийц «В» ангийн сурагч) -- Сурагчийл жил:1982 онд гамайг МПБ-ып Төр Зөвлөлийн хүрэл медалиар шагнасан 10ом Онц сайн суралцаалс, найз төхөддөө үргэлж ту- салдат учраас шагнан бай- таа юм гэж магай сургуу- лийн захирал надад халж билтэ 2 Саяхан бид сургуулийн: хаа хөдөлмөр, амралтын « Балхь зусланд ажиллаж байгаад ирсэн. Матай зус- дан төмс, хүпсиий яого тарталдат өоргөр уудам тал- байтай. Одоо өнэ талбай дээр шинэ залшийн хүүх- дүүд, ажиллаж байна. С. Одхүү (Увс аймгийн Улаангом хотын 10 ли- дийн нэгдүгээр сургуулийн 8:ыдн «Б» ангийн сурагч) - Би энэ туны амтал таараа Сагил суд очиж ороо, эмээгийнхаэ ажилд тусачж байгаад, ирсэн юм. Өвөө минь цэгдлийн үхэр, чип, Өдөр бур өвөөтэйгээ ухэр хариулт үдэш нь эмээтэйтээ туг үнээ Саа: даг байв .Їзас хоёр эмнэг сургасаа. Гар хидуураар өвс адагт, өвөнтайгаэ цуг овөлжөөнд ив татаж буулг шалаа, Энэ хигч)ээлийп шилд өнц дүнтэй суралц: сан. Д. БИЛЭГМАА. (Хан- тий аймгийн | Бицдэр су- мын 10 жилийн сургуу- линпт 8-ын «Бэ» яигийп су. рагч). - Энэ зун би сургуу- Лийпхаа- хөдөлмөр, амрал- тын зусланд амарлаа: Зус дангийц маань пэр-«Баян- тол»... Манай сургуулийн сурагчид тэнд хүнсний но. гоо тарьж, үнээ салаан бай: на, Ёр-нь манай сургуу: дийн нийт Сурагчид зуны амралтаараа барилга, саа: лийн Ферм, тогоотл тал: бай дээр ажиллаж ах эгч дээ “тусалдаг. Манай зэр: тэлдавах айргийн сурагч Д. Шүрэнцэцэг өнгөрсөн аавл млнгат саальчий болсон юм. Эцэ жил ч хэд хэдэн охин мянгат саальчин 90: лохоор шамдаж байна. нэмж хэлэхэд... Нар дээр хөөрчээ. Бид уулнаас бууж явлаа, Хүүх- Хүүд цэцэг түүж, анхилам сайхан үнэртэй баглаа хий” нэ. Арван өөр тазраас яр- сэ! энэ л арван хүүхэд нэг вуны тухай бидэнд ХҮҮР” илсэн. билаа. Гэвч өлон зуун тазрын мянга мянган хүүхдүүд цаана нь үлдэж байгаа шүү дээ. Тэдгээр күүх внэ зун юу хийгээ бол? Манай сурвалжлагч 521) . ЖУНЖҮЧ--.... төлийн улирал 88. Шаих2222512515-0:512 сний зул юашай сум,сар- “ал, ахуй. сургуульд схөлолмөр амрал- арвий ургац 4вахїйн 78- лөө, их-сүү саахын төлөө марийн инллиэа баїйша. Апслынхаа слав зөлөөгэср овс тэйсал балтгэх ажилд оролцолс.. зүслангийнхЯа оїролцоох шалга. єсудаг, цуга, хөїдийЙн зэвсийг тас далс бас тар тэжэал бэлт- галаз. Өдрийн х аясаан дараа үдэшлэг зохиол (бү- зинглэаж дуу Дуулах 14 Ё | дакслах 1 Г ы В “хаян Фулаг» хэмээх газар “(айгуулаг-сал | ходолмор амралтын їшийэ зусландаа 71| “олов Х.ҮЛЭдЭНБИГНӨГ ХӨ-| Ч.обайхан Ёс “сэг нь төмс тогоо тарьж, 452 өгөө хэсэг нь сааль сааж Уншсан шомшынхоо ту- “ цагаан ЇїДЭЭ уУулж | хай жпилцах, попын |(сэт- "байна. Нигэж Атар асэз- гүүлийн. шинэ дугаарыг “дүүд байсан «Мухаан бу? уншин: Омалчин ах этгч шагт» Одоо Хүүхэд багачуу- нартаа халж өгөх Э ч тив дын цолор Сэргэлэн Дуу БНүнн 2 хн халгишаж ажил | хөдол- Дэнд жх тардаг мөр өртөн байна. “Тид нутгийн сайн тмал- Баян өлгий зїтгийн Батиетуур “сутит дутд суртуулийн блан Аж» эцгийн туулгч КАВЫН БУЛБУЛ 10000 “ООПОЙ чид сангийн Аж ахуйн иг гоочин ах эгч тартайгаа үүлзалт зохиож |залвар зОВЛлӨлГоӨ авч хуухэд бүр Өмнөговь аймгийн Да- рагч -Ц. Мапхбаатар, АА: ланзадгад хот: пионср Хүубаатар, Б. Сарийцэ- 22 сурагчид бид саяхан ӨХУс цэг, Ч. ШМарангөрэл тар ралдсан шауасын Төв хамгийн олон зоодой хийл: Хорооны У! бүгд Хурлын нохдөоо хошуучлан, Тид- шийдвэрийн дагуу мал ий аан зэл, ах эгч на сүрэгтээ: арвпй Мх ӨВсС|| малнь тэжээл баттгэх ажилд аар ээж, аж”эагч шартаа тус» -- Хүүхдүүд 2. таань лаж байна на. тэрчлэрээ сажиллаад “Саякач | бидпий дунд байвал шамар сургууль- «10000 зоалойн төлөв» | Д89 Фттол хин ч болон тбо- арав “онөгийн хугацаатай (20! |Фэлтгэна 2дээ. ганс болаолт уралдаан зарла баяштай өгүүл байна. БАН юм. Хүүхдүүл Тийм вэ. бид слон зоодой ЗХүүд». «Хүч» хэсгүүдэд "ВЭ хУваагдаж уралдар алатл- Далинзадгад хотын 10 « лиаж 100 титр хомлийн житнйн сургуулийн 8- шүүс, 10000 гоөдой бэлт- Н «А» тпгинйн турагч галзэ. Энэ урилдаанд СУ- М. САЙХАНТУЯА Сайншигд хотын 10 5 жилийн дунд сургуулийн пионерийн Фүлгэмшин сӨ8- лолийн дарга 5 бнцын эзэн, шанын сайн нөхөр, МПСаан урлагийн үзлэ- тийн алт, хүрэл медальт, улс төрийй дууны «Эрд- Ер тийн ундраа» хамтлагийн ахлагч, Л, Бурэмжаргал, -: Д.ШУУРГАНААГИЙН жвсан тэрэл зураг шутсшэгтт2шшэшэсвэиаж, РАЛУГД» ХАМТЛАГИЙНХАН сФМУ иж 4 саяхан аймгийн спорт хан онцерт. авояер суратч» дын рлагийт иаадамд тус ТУС яэпцилттай орол вож тустай шагнал хүрт" жээ. «Солонгын эрїввн өтгө ШТ хлийзэө-л ”гаван тэглосон пертиг Чамд бүхэн бахдан шцраг 8, «РАДУГА»-Солонто тэ- үг. Энэ бол «Завхан йн Улиастай хотын » ураг, | Манай ах сарны ай, талд ургадаг самар, төрөл буг. рийн мигмс, мөөг нь хүнс» НИЙ шан чухал ач холбог- долтой байгалийн баялаг гэдгийг хүүхдүүд та зар сайн -мадчэ. Тэдгээрийг айн дагалт баялаг «3ж нарладаг юм Өнэ ясил хур бороо эл- бэгтэй. ургамлын |ургац сай байгаа. ХЭЛНИЙ ч 4СЭ- Ттүүзтяр байгаагаас самар яагмспний. болопсролт Тө- ДИЙ л сайнгүй бийна. Юр пь түвэзлвгэнэ долдугаар сарын хоёрдугаар хата- саас, үхрийн үд, Хад, улаалзгана пайлдугаар са- рый Дунд -Үүеэс тошлой, апис, тэрс нэлээд хОтгуу боловсордогч тухайд жи- лийн цаг уурын байдлаас ихзэХїн Шалтглалдаг зо0м. Чухамдад эпд ятшлийн дол- дугаар сарын үезс СПэлэн- га. Булгиш аймгийн ут- гаар. гүззэлдгэнэ болон- сорч гүйцсэн байхад Улаанбаатарниг орчимд гүйцэд. боловсроогүй 0е4- та. Энэчлэн бусад жинс салтгрынн болц тэлээд Өүрой- тох төлөнтай байна ТГетэл болоогүй саттр яаттс гүүх явдал Улгазбаатар, Хотын шуслангуудаар цоопгүн үзэгдэх (боллоо. Түүхин симар иимМс хүний | бие- мах бодод ямар ч ашиг- гүйгээс гадна самар ярмс- ний мод “бутыг гэмтээж хугалан. дараа дараагийн жилүүдийн ургац, хомсод- ДОГ туйлын Хортой. үйл- дал том: Жїйпгээ нь: Самар боловсорч туйцсан. үедээ модыг нь доргио» ход ол оойчдог. Болоясроо- Гүй бол-өчир найлзуур- ТАй- нь хугалж, авахаас пааш -унчсдалгүйг Хүн «бур мэднэ. Ипгэж мөчир найл- зөвлөн үауурыг нь гэмтээсэн МОД механик гэмтэлд орис моө- төн Өвчин тархах нөхцөл бүрдэнэ. Билонсорч гүйц- тэн сашар яиисийг ТүүХ ть зүйн хэрэг 4Мнгэж Зөв. боловсруулш цаг суга- талнд нь түүж ашиглах жь олон талын ач тустай байдаг. Тэтал байгаль сүйтгэн. түүхий самар заинмс түүж аяга ширхгээр пь зарж, ашиг хонжоо олдог явдал мар сар үзэгдэх юм. ийм зохисгүй ялдалтлй пионер сурагчид та нар звлэрш- түй тэмцэх хэрагтай. ОН тайгыыг Чимэг бол- сон төрөл бүрийп амьтан, лїпгүүртэн шувуудын 28- рим нь самар соєнмсээр хооллодгийг СёЕниж 20 хоорхий амьтдыг бөдохгү! байл: болохгүй. "ГТиймзэс ! тутгийнхал ойл «байгуул- лага ой, ап ЄХхамгаалатч тараас саарал зовшөеөроөл авт зчухтши хияалаас таймс самар түүж болохыг аачл- гах хэрэгтэй. 7Нимс түүнэ гэдэг нь зойхон. Даарх шаардлагыг хангаад .з0Г- сохгүй бас байгальтай Олон талаар харьцаж: Пай- на гэдгээ хатуу санах хэ- рэгтзи 40м Жүүхдүүд та нарт зЗөв- лөкөд танай орив! ойтатл хүнс тажээлийц пч Хо7- богдолтой Олопо стр зэөөт ургадаг том- Гэтэл мапай хүмүүс талын 44- гдац моегнөөс бүсяд төр- лийг ашиглахгүй. байна. Ер ць самар тинмсийг түүхдээ тохион “байгуу- лалттай явж хамтран бэлт- гэж, боловсруулж ашиглах яь зүйтэй. Ялангула бага таста хүүхдүүд ганц хЁ- роороо ойд явж төөрөг. гад алдаж ч болзошгүй юм. Тийм учраас хит Ол- ноороо, зсНэд ахмад (хү- мгүүстай анлал эвстгүрс то- хтох жэлбэрээр эх орны- хоо баян тансаг байгать- тай танилцаж хайрлаж жамгвалн Н шд г25 цтэднйл «МРмбүдфс Ц г- 1-улс 1 “аФЛ4 Энэ жил 1 и-зэжх жил нь ивах хэрэгтай! Он шодиы эж үйлджэ- з-нён Яамны мэргэжсит- тэч Ч. ХАЯНХЯРВ/ Б. БУЯГ ЯВУУЛЫН НОМЫН САНЧ Хдүлдиын тов номын саргийн цомын .санч ЇБ. Манхцацаг /-Салбийн 10- иерийц зусланд амарч бай таа 500 шахам хүүхдэд явуулын игурмаар: үйл- хїилж лон зуун уншигч- лын талархал хулэвлгээ Явуулын чомын «Сан НЬ :(300 тар тэрлийн шомоор 850 тан“ рт зүнштчил: тэргүүний уйлшигчдыг шал гаруулшээ. Таргүүний ун. шигч шалгаруулах урал- даанд «Оч», «Улаад бүч» бүлгийн. 4ашонсрүүд түз руүлж М.Өнхбияр,Э.Уран- цацаг нарын «дон жүүхад зуслангийн аваргд уншигч болов. Нийт. уншигчдын Дунд ном засан сэлбэх хо- долгөон өрнүүлж 182 ширхаг Хуучин Ном засан сэлбалаэа. СУРАГ ДЭЭР: Тїотилн санч ЇБ. Мөнхцэцэг Тгїоиё- рүүдэд шинэ нотыг тухай сурталчилн байгаа їнь. МАНАЙ СУРВАЛЖ. ЛАГЧИЙН адсац гэрад, 11| сс ММ бїҮУ Хүүхдүүд ээ! Та нар Ялолч Ч. Арьяасүрэплгийн ШСүүлэнхүү», «Сүүлэпхүү вомын оронд», «Сүүлэнхүү малчин болсон нь», «4Сүү- тэнхүүд тохиолдсон адал явдал» зэрэг орчин үеийн үлгэрийн номуудыг уншсан байх. Ч, Арьяасүрэн Сүүлэн жүүгийн т”хай адал явдлын зохиолоо үргэлжлүүлэн би- чиж байна. Манай сонип өнөөдрийн- коо дугаарт уг зохиолын аравдугаар үлгэрийг нийт- чэв. Хүүхэлдэйн хотод Ус “Дамзины хол хӨдөлгөӨН улам их болор, Учир иь ор- шин суугчид нэмэгдсэнийх анцээ. Засмал замын уулага- рыц хажууд боосон улаан, шар, ногоон гарал дохио тасралтгүй эзалас ээлжээр асаг: унтарна. Энд бидний хуучин та- нил Сүүлэнхүү сэргийлэг- чийн дүрэмт хувцас омс- чихсэн эрээн дохиур мод Вариад автомашины 1К0- “86983Г24 (сөн авто машины Аяслаас бууж ирсэн аа- вэ? - Би өнөөдөр айлын амзэгийп дөчийн бидонтой усыг тэргээр түрис гэрт нь хүргэн: өгсөн. “Тэр эмээ миний хойпоос удаан явш гаднаа Ирээд толгойг минь илж, хацар дээр үнсээд, падад чихар атгаж: өгөхдөө, А- 89390 -- Буянаа” измсэн хүү, лооч, явган зорчигч нар замын хөдөлгөөний дэгла- мийг хэрхэн | сахиж бай- гааг ансшглан: байв. Гэтэл Нуугдаажав, Зугтаажав,Ун таашав, Эрхлээжав дөрөв тэшүүртэй шаахай өмсчих- замаар хокцей тоглосоор айсуй. Сүүлэнхүү чанга яригчаар: - Засмал замаар гул- гах аюултай Зайлж түргэн холдоорон! Авто хөсгөөс болгоомж” лохгүй бол Аюул осолд амархан өр- төнө| гэж! зориуд зарлав Эрхлээнав: шайба цохих гээд хальтирч араасаа ирж явсан ачааны автомашины дор золтой л орчихсонгүй (олооч нь. хашир эр бай- сан тул холоос тооромсаг- лоц зогслоо. Эрхлээжав айсандаа нүд пь орой дэн- рээ гарчихсан: Ээлсээ, ааваа! гэж хашгиран дуудаж тэшүү- рийц талбай руу ум хум- гүй арилан, Түүний хой- ноос нөгөө гурав нь бүд- чиж гүйлээ. Удалгүй Хумбага гэдэг хүүхэд цоо шинэхэн уна- даг дугуйгаараа авсмал за- маар машинтай уралдан жирийлгэв.Сүүлэнхүү түү: нийг зогсоох гэж шүгэлд: сэп боловч огт тоосонгүй цааш давхиад дүүрэн хүн- тэй автобус мөргөөд дугуй- наасаа салж, хайсны ха- жууд ойчив. Сүүлэнхүү гүйлс хүрээд: 2от-- Хөл, тар зүгээр үү? Толгой чинь өвдөж байна УУ даа гэж асуув, Тэр хүү айсандаа. нүднээсээ ну- лимс дуслуулан, -- Зүгээр ээ гэлс аман- даа шивэгнэв. Сүүлэнхүү? Хашаан дотроо тог- лох л Хамгийн тохиромжтой байдаг гэн: сургамжлав Олон хүний дундаас тод улаан бошинзтой нэгохин ном: уншсаар гарцгүй газ- раар зам хөндлөн гарах гэхэд Сүүлэихүү, -- Хүп амьтан сүлжилд- сэн засмал зам гэдэгчинь ушилагын танхим биш шүү Номоо цүнхэндээ хийгээд «Гарц» гэсэн бичигтэй яв- ган зорчигчийн замаар га- раарай гэв. Замын гарэл явган хү- мүүст «Явж болно» гай хэд байна, выгаа Тунгалаг охин то- зуун насыг аваарай! гэсэн сож ирээд: юм. Тэгэхэд пь би «Зя» гаг -- Аав аа! гэв, чихсэн. Эмээгийн зуун на- -« Миний охин юу гээ сыг яал авах вэ? Эмээ на- дад зуун насаа огөөд Өө- рөо хүүхэд болох юм уу? өсвэл эмээгийн бууц, на» сыг аваад би эмээ олох болн: байна уу? Эмээгийн зуун насыг алахгүй бол эмээ лап гомдоно. Эмээ: гийн зуун пасыг аваад иа- майг эмээ болчихвол хүүх дүүд бас шоолпо: Би оороо Д. Сүхбаатарын нэрэмжит зфхуул Сэ«нхэй элс Є0 Эмээгийнхээ лоо. Нөгөө тод улаац0о- шинпэтой охин их л додигор алхлан. Тэр мөчид нөгөө талд «Зогс» гаж улаангэ- рэл аслаа. Урагш явахыг “хориглосоп болохоор авто- машин хурдаа хасан ар араасад цувран зогсов. Дүрсгүйжав гэдэг жаал хүүхэлдэйн хотын төв гу- дамжинд анх удаа орж ирэв, Янз бүрийн машин үзээд Дүрсгүйжав бүргай- хаж хоцорлоо. Хэлбэр дүр- сээрээ тоглоомын “модоп морийг санагдуулмаар ма- шин олон байн. Тийм авто морьдын дөрїөн хөлний оронд дөрвөн жижиг. Ду- гуй байх ажээ, Хүүхэлдэй- нүүд тэдгээр морийг унаад дөрөөнд нь хөлөө жийж, гараараа чихнээс нь 0а- рин жолоодон давбна. Мо- рины шүдний. гэрэлтүүл- гийн хоёр дэнлүү, амны нь оронд алмайрсан сор- чигчдыГг цочоох Дохиоцы хоолой. байна, Нисэх онгоц шиг шуй, тан хэлбэртэй шөвгөр хо- шуутай өвөртөө жолооч нь ард инь зорчигч суудаг машинч байв. Трактор шиг гинжил дугуйтай. машин, мах татдаг машин шиг мушгиа дугуйтай болхи хөг ДөЛГӨөөӨНТэЭй машин явна. Өөр нэг тийрэлтэт ин- сСЭГЧ «ЯНДаН? ХЭМЭЭХ аВтО- машин Дүрсгүйжавт . ха- чип санагдав, Тэр машины дэргэд очиж үзэхэд Дөр- вон дугуйн дээр бэхэлсэн урт хоолой байв. Хоолой ны дотор байгаа түлш 118- тан: яндаягаар утаа гарч сүүл мэт нарийн зурвас үүсээд машин өндөрт хөө- рөх ажээ Дорвөлжин, бөөрөнхий, гинжтэй, гинжгүй бүхээг тэй, бүхээггүй олон янзын машин механизмыг хараад Дүрсгүйтсарын толгой эр- гэв. Нэг зууван хар ма- шин дохиогоо жилгэнэтэлЛ дуугаргахад тэр цочиж, явган зугаалсан нь дээр мэт сапагдав. Юу ч үзэж амжихгүй пь гээд маши- наа сам дээр орхив. Хүүхдүүд замьт хажууд хөл бөмбөг тоглож байхыг харсай Дүрсгүйжав гүйж хүрлээ. Тоглоомд улайр- сан хүүхдүүд Дүрсгүйша- Ч эмээ болох хүсэлгүй бай- на. Өдрөөс хойш энэ ту- хай бодоод учрыг олохгүй Улсын хэвлэлийн Ч(6Х0-10:11 таныг хүлээхээр шийдлэд гап. Аан нь: -- Охип минь дээ, охин мипь! Томоогүй тоодгор дэгдээхэй минь!Эмэа чинь чамд зуун насаа өөрөө ан- чирч өгөх байлгүй дээ. Чи хүлээс л суу! Миний охин зуу. пасалпаа| гэм хэлээд охиноо тэврэн авч үнслээ, Эмээ зуун насаа хэзээ апчирч өгөх том бол доо| 137 выг хаясуунаасаа орж ирс- нийг ч мэдсэнгүй. Дүрс- гүйжав наг жаалаас бөм- бөг. булааж: аваад хеөсөөр яах ийхийн завдалгүй зам дээр гарав. - Зогс! Зам дээр тог- лож болохгүй гэж Сүүлэн- хүү чанга яригчаар хаш- тирлаа. Тэгэхэд Дүрсгүй- шав, -- За яамай,.зам дээр бөмбөг сайхан ойж байхад хэн түүний үгийг сонсок юм бэ гээд ошнглөтөлЛ бөмбөг урьдаас ирж яваа хөнгөн тэрэгийй дугугд дайруулж писхийгээд ха- гарч орхив Хараа биз! Чисеөрөө эсэн. мэнд үлдсэндээ баяр- ла гэж Сүүлэнхүү чанга яригчаар Дүрсгүйжавт хэл- лээ Хүүхдүүд бөмбөгөө ха- галуулсандаа уурсаж Дүрс- гүйжав руу дайрах гэтэл Сүүлэнхүү шүглээ тасхий- тэл дуугаргав Хүүхдүүд шүглийн дуу сонсоод бн- сийн тамирын талбайн зүг гүйлээ. Тэр хооронд Дүрсгүй жан самбаачилж машиндаа суугаад улаан гэрэл асч хлалттай дохио өгсөөр бай- тал ухасхийв. Явган зор- ЧИГЧИД гудамж хөндлөн гарч явахад дулдуур нь зүсэн таяг тулсан эмгэ- пийг золтой л дайрчихсан- гүй. Тэр эмгэнийг улаан бүч зүүсэн цэг жаал хүү самбаачилт өөр рүүгээ та- таагүй бол Дүрсгүйнавын жолоодож явсан машины дугуйн дор орчих байлаа Дүрсгүйшавыг зогсоох гэж: Сүүлэпхүү хэд дахин шүгэлдэв. Дүрсгүйжав хар хурдаараа давхина Сүү- лэнхүү дараачийн уулава- рын зохицуулагч | Өодөс- хөнд богино | долгионоор зургаан дугуйтай битүү бүрхүүлтэй машин шо- лоодсон жаалыг зогсоохыг шаарджээ. Тэр хүүхэд сандарч: - Сүүлзихүү чамд их баярлалаа. Одоо. би эгэ ) дүрмийг бүгдийг нь Цэ» . жилиэ гэл: хэлэв лаа хэзээ өмсөх юм бэ? дараа, -- Яагаад тэр билээ? - Худалдагч эхний хоёр долоо хоногт гутал хөлийг чинь барина гэж хэлсэн МА Фианкийн багш бас сейпд орис байгаа хүүхдүүд даэр очоод: -- Иштван, ус «хэдэн Иштван: -- Хорин тав ?2 /нонбицдтад хэвлэх. восарк,. -- Говийн хүмүүс Яйё гаад тэмээгээр явдаг юм бэ? -- Сандал дотроо элс оруулахгүй л гэж тэр. - Мяан. чи шинэ гут- -«- Хоёр долоо хоногийн ! ФФ|!!Ї!ЇШИГ СОО | С-2 2 -222225552 Үг 1 - Сайп байна. Суу гэм багш хэлав. чЕкКоСпОоНАК -- Ааваа, таныг миний хичээлд дахиж битгий ту- салж, байгаарай гэж багш халүүлж байна, -- Яагаад? -- Миний өөрийн гаргалт байгаа алдаа хангалттай байна ганэа. ээ БИАГ Фрашс -- “Загас уитдаг уу гэш асуув. Шифен: -- Мэдээж унталгүй ял. хав. Тэгэхдээ «Шийгэн» орондоо унтдаг юм байх- түй юу гэв. -- Чи хойт Фбуйлд амь дардаг долоон амьтапг цэр» лэж чадах уу? -- Чадна. Гурвап да» лайн нохой. дорвон цагаан баапгай гэж хариулав. Орчуулсан тийслэлийч 52 дугаар сургуулийн Т-гийн «Б» ангийн Ссу- " рагч : Н.ЭРДЭНЭБАТ градус байна бэ. гэлс асуув. тэвтттэлэьНҮНЕХҮЛЬэчэглэүлл(үлгэтэМӨэ Эрхлэгч ү Ц./ДАШДОНДОН Индекс 14140 ГТУН! 40 дэх жилдээ ё х 81(1888) ө 1988 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 3 ЭНХ ТАЙВНЫ ХИЧЭЭЛ хүү багш, т эсэргүүцэж: байпа. ЭКишээ иь: -- За хүүхдүүд ээ! Өнөө- АНУ-ын сурагч охин Саман- Дөр манай сургуулийн хувьд та Смитийн тухай та. нар 61 дэх хичээлийн шинэ жил ЇР” ДЭЭ ГЗЭД ЭЙХ эхэлж байна. Бид сурлгчий жилийн хоёр дахь хаүа дээ орлоо,,Залгам» йн хүүхдүүдий! чуу лганы ШшийдлэРиЙ хэрэ Їлэлтэй амьдралын Жж, сурагч-4їс "тодорхой жишээ ба гаар ярилаа, Дарарїн: «Бөм- бөг дэ, Й» дууг , Б1К-СОНС- 9 дүгээр сарын 1. Эр мэдлэгийн их аяндаа ордог энэ өдөр блс нэг үйд явдал болдо, уламжлалтай билэ, Даян дэлхийн хэд багачуудын зурах зураг, хэлд хэм гол сэдэв, хү лийн оргил болсон ны» сэдвээр анхи хичээл оров Бид Х. Чойбалсангтй рэмишинт нийслэлийн 10 » лийн төгдүггаар “сургуулиар орлоо. «Сансрын анхны чн- 7 : ХУ сэгч эмэгтэй, ЗХУ-ын баатар. Ред МЭ эмиэ», шаЭЫС ҮН В. Н. Терешковагийн нэрэм- 7 үсэн ШУЛрЫн эт 5-ын «В» бүлэг» гэсэн ОВНАЮМЦасӨн хаяг бүхий ацгиар ороход ш ЗЭГС ЭЫГ шїнэхэн будагны үнэр хан- 5В.Н "Герешцд- хийж, огЛӨоонНИй тунгалаг на- 52 ран цойхоор ту ёслолын хувцсаа цэмбийтол омссоп “сонсох. бүр түгшүүр бий болох 10 санагддаг юм гэн тус аг онц сурлага- тан Л. Е эрэл өгүүлж бай- ”аярт ын сайхан гэж ЯНны хичээл» нэгэн: зэрэг : урагчид энх л сая хүү-/ тайлны Дэвт хичээлд бүгд улах дуу. бэлтгэжээ. Хамгийн ур үгний ар--лын ширээнд схук УЭЭЧЭНТЫр охин босч, ! Рү хоолойгоороо. дайныг 2 ! дэг дууг Дууллд Уу Зүй гцэгч Дин Рид, Вин- цагийн сонсож суусан. хү б ара гээд л олон нэрт тадаар нарт Фучин юэ рчээртэнн гэг, цёХара- та нар 1) , Ёл мөд өө тун лионерүүд суусан нь «Сайн уордэийн ширээнд “сууж, ФЭг-, иуниг бай лон үүнийгээ байна уу? сургууль МИНЬ?» Тал дүүрэн, инзэмсэглэж айрлагтун» ЯН билээ там ариан намар хэлж байс- дахгүй байна. “Дайнд “өнчир- ашхүү багш, ,лриагаф то хыг минь өөрийн эрхгүй бо- сөн, олсголондД т “7 эв. Ангид нам. ВМ. догдуулна Анги. удирдсан хүүхдийн орордолт пүү багш Д.,Дашхүү оряг ирэв дусалсаар байна хасИР М 5 -- Сайн гбайцгаана уу? талист гүрнүүд: , 0 . : Хүүхдүүд ээ! » АНУ дайныг хүсч мДРЛЭр- З 3 их дуугарлаа: -- Сайн дэмтдийн тооцоЭ» с галт -орны -- Сайхан амарцгаасан уу?. ХИ! ертөндөд х, есч -бий Динх эрдэмд - Сайхан болсон цагаас эМ 3д 4000 д Энх ам- Яїйл экилийл намрын энэ л. Т9РУЙ жияшг, том. янз бүрийн тдлан | ! төрж. бай- одор анги бүрт багш сураг- Хэмжээний дайн болжээ. гаа манай асвор үеийнхний чийн халуун дотно уулзалт Одоо энэ дэлхийн олон өрхэм: дээд хүсэл-Энх тай- нигэж болдог шүү дээ. Даш- сая хүүхэд багачууд дайлыг ван, хухгцэар авсан: -гарал зураг. Цэгээхэн тагтаа минь нис ННӨ "Тагтаанд бүргэдийн хүч байгаагүй Тагтаанд шонхрын зориг байгаагүй Тагтаа алтайн гургалдай шиг дуулаагүй "Тагтаа үнэн ба амьдралтай нийлээгүй Гэвч улай үзэхийг хүсдоггүйд нь Гэмгүй даруу збантайд нь Гар хүн хоёрт ор байдагт нь Гэрэлт цагаан. тагтаанд хүн хайртай... гэтс олойП шилийн омпоО ма- най нэрт ируу найрагч Д: Сэнгээ: шүлэглэсан бай- даг билзэ. Э знаргалант амьдралын эрхэм болсон тагтааг хүн бүр, тэр тусмаа хүүхэд бүхэн хайрлан хамгаалж, тэр ч “байтугай” өнхийн таг- таа тэж нэрлэдэг. ЗХУ-ын 44 билагдэл багдчууд энх нх тайпан, аз сая хүүхэд тайван, эрдэж мадлэгийн-их балр 9 дүгээр сарын їнийг ёслол төгөлдөр тэмдэглэн Уланбаатар хот дахь |бөн- лолтИийн 3 -ду лиар ороход хнчУэл» Анги бүрт уг сурагчды охируу г10141: хү ТэгээД ч лва ип Ш! ны 12 з үсрхаэн 1) лм 1179, Мүл» 11 211! шү ороц Ориш Цэ Хү й эс алд) ид но иа элТтГ өнгөрөөлөө, гаар сургууг «Энх тайвны явагдаж бай. хичээлийг сНЫы онцлогт явуулжээ, Тус 10:ын. «Вэ ан/ Д...В. 10динН- ээлд эрт- Өїї, тодорхой гаргасан --10м- хичээлэЭ энэ тө. лөвлөгөөнийхөө” Да ЦУА/ Явуу ул Алах ант, Бидний Найрамдал, нөхөрлөл, тайнаи», 9))ын! оло герь ШОУ? нөхөр, хүм ДУНД ар олон учрац танилцан нүүр ижил дасал амраад ирлээ, Зүс царай оор ч, санаа. Мэгтэй үе “тамгийнхний" римынх нь тайпан. биш модлээ, Дэлхий маань зарим шїїг миний дүү ший хүүхэд эх оройн, рооныхоо толоо зэвсэг рин тэмцэж, зарим нь-о. гуйланчлалын Далд амьдарч байна. Тэдс голон хүүхдийн хэтэрсэн хичиаа! хир хүнд рна-.ХхинїИї иг Энэ зул БИА улсын ппонё Да АНГТУ сохөн ярилцаж, тун сон холтой тоо баримтыг мг эр. авцгаасан. /ишюэ иь: дэмтэд дайнд үрэгдсэн С18 мүүсийн тоог зуун, зууг наар гаргажээ, Гэтэл, ХҮ зуунд 5 “сал, ХЇХ-т 58 сал ХХ зуунд.64 сая хүн тус тус үрагджээ. Энэ бол үнэхээр аймшигтай их тоо юм. Мөн «дэлхийД бичиг үсэг мэддэггүй хичпэон хүн байна вэ, тэдний шалтгаач гээд л яиа бүрийн сэдтээр ярилцлаа Завсарлага боллоо. Ан- ги бүрээс гартаа цагаан тагтаа (хайчилбар) барьсан хүүхдүүд инэзэмсэглэсэср тарч ирэв. Пионерийн их- лах удирдагч Н. А. Сидоро- вад сурагчид уралдан ирс тагтаагаа бгч байп. Энэ тагтаал дээр хүүхдүүд онх тайван мөнх байгаасай гэсэн өөрийн сэтгэлийн үнэн сүг- сээ бичжээ Бидэнд, энх тайван хэ- рэгтэй. Эх дэлхий Дээр минь цөмийн зэнсэГ дэлбэр-гү врэл юу ч үлдэхгүй шүү дээ Ард түмчүүдийн хоорондын найрамдал, хамтран амид- лахОах үйлс энх тайвимы Хамт. байдаг. Дайныг бил хүсэхгүй. гэн, 6-гийн «А» ангийн сурагч Алёша таг- таан дээрээ Оичсоэн байпа Манай” сургуулийн .бүх сурагчид энх тайвны төлөө өрхэм үгсээ бичлээ. Энэ тагтаануудыг бид «элх тайвныг хамгаалах Зөвлөл- тийн Хороонд» . япуулиа гээс. пионерийн удирдагч Н. А.-бидорова ярилаа. Энк” тайвны эрхїм хүч болсой баясгалант багалуу- ДЫйг. Нандин хүслийг. шин- гөзсэн цэгээхэн” “тагтаа минь! цэлмөгХэн тэнгэртээ инсг Инд. Манай сурвалжлагч Н. ЭНХЧИМЭГ | хүсэл--энх тайван » ї хай,бид солсож, уцшшийг мэддэг. шүү. дэд. 3 Їзидонтай. хамт амарсї гаруй рид ч) 1! Лу- 11 найман сургуулийн ангид сурдаг Їхдийн пиойсрийн олоц хүүхэд: болон. сайхан мянга хэмжээн: дал11Чгуаань варнм -1 ти хїтуу бэрхийг биеэ- амссан” хүүхэд, байлаа. Миний шинэ. танил хуүг Эзаигнсо гэдэг: Найз маань Өтинопоос ирсэн. юм, “Тэр сичиц. хүүх ийн бурх” гульд бай, нӨЗ-, хөдилхоө ирээ! Тэр настай байх» явсан шлүхалгаа ээн Их хүсч, түүний харциала олж харлаа. Тий- сгисогийнН үе тэн», зэрээ өнх тайв-, "ТЭслїїша.. Даян дэл- | эхэд бидэнд 39 Сурагч Л. БАЯРХҮУ Товь нутгийн хүүхэд бас үачууд аав ээж, ах эгч иа- рынхаа хөдөлморч уламж- аалаас суралцаж мал мал- лах, тол хүлээн авах, сааль сүү сайх өвстэжэол бэлт- тах ажилд гар бис оролцон тусалдаг сайхал зайшил тай. Саяхан манай сур . ДАРАА БАЯСАН УГТЬЧ чСайп уу, муу Аль нь ва хоо, гээж хүүхдүүдийн дуулах Дуу сумын клубийн жижиг цагаай. байцигийн “оитор, хой цопхны цааналс тодхой совсогдоно. -- Манай сумын сургуу- лийн хадэл хүүхэд ч бүр эсүлснгчин болчихлаэ. Өөрс- дөө дуулаад (л хүүхэлдэй тТоглуулаад сүрхий гэдэг пь гэж, хоёр өвгөн ярилцсалр Оиглнй- дэргэдүүр өнгөр- лов Сургуулийн хүүхдүүд үг эү7 Алип цөмөөрөө со- 111) Уу нирхоцгоойё Зулыхла ам- раломг зугаатай сайхии өнгөрөөж байгаа хүүхэл- дэйц хамтлигийнхантай та- инлсацгаая гэж бид шийд- лээ Илнхүү Дорпогопь ийм- гийн Хөвсгөл сумын 8 эи- лийн сургуулийц дэргэдэх «паа ,баясан угтья» хүү. хэлдэйн хамтлагийн биц- хан жүжигчидтэй уулзаж ирилцахад Инанисрийп ахь лах удирдагч Э. Баярсай» хип Загтийнхал удирдлага гаар 10:44Д ягүжиг най- рууган таньсан тухайгав 1903 онд МПБын Төв Зөвлөлийн алтан медалиар шагтнуулсанаа. баяр хөөр болтоц өгүүллээ. Энэ блц. хал исүжигчдийн ахлагчаар лолдугаар ангийн сурагч У. Оюунсүрэн Охин ажил- ладас, Залхуу торой,балн муур, айлыт сүлдэг гээд янз бүрийн ааш авиртай амьтдын дүрийг дуу хойт лой, тарип урди хөдөлгөө- ивер дүрслэй өплэгхэй тог», доДог жясүдсигчид гэвэл С, Сийлагмаа, Ц. Баттөр, Г. Ганболд, 1, Баярцэнгэл: Д, ЗАвигэнарсбал: иар юм. Эд» гээр сурагчдын дунд Мон», голын їйснер сурагчдын урлагийн үсзлэгийц меєда- инудаар ангэрээ мялдасан ЯВ? Чїїстан Цоонгүй бий. бешнг ивзэгдлээ. Зөв- яолтийн түүхдийн захиолч С, Микалкопын «Гахайн гурван торой», Спраненийн «Їр бусын урилдийн», До- шгоодоржийн «Маргаан» мгүлшгийн гол дүрүүд тай» зан дэвр байраа ззэлжээ. 31 залицлагч Дорноговь ай магт очиж ажилч хнчээн- гүй тавийн хүүхдүүдтэй уулзаад ирсан юм. Хүүхдүүд та пар наран гопийн ажилсаг найа мнөх- дийнхөө тухай сониныхоо энэ дугаараас уншаарай. 2. СОНИНЫ ЗӨВЛӨЛ П ..Хлээллттгсүллллрлгтгтлошэнгтулы "Улаан наран урган мандлаа. Уулын оройг гэрлээр чимлээ Асралт сайхан аан балсид Энөрэлт сайхан зэл, бялсна. ла түтигчин сурагчдын маань бэлтгэсэн шинэ. хөтолбөор бүр энэ дуугаар эхэлиэ, Зупныхаа амралтыг хогшил тэй сайхан өнгөрөөж мал» чин ах эгч, үе тэнгийнхэн- дээ олон сайхан жүниг бэлтгэн сонирхуулсан авьз яасдаг бяцхан хүүхдүүд- лээ сониныхоо уншигчдын өмнөөс уран бүтээлийн өн» дөр амжилт хүсье! СААЛЬЧИН “ХӨВГҮҮД Зах хязгаар нь үл мэдэг- лэм уудам тал шаваг, хай- давас хааяа торойх говь нү тагт өглөөний наран хажуу Даргэдээс минь урган гар- лав... Үүрийн шаргал тулатай уралдан босч, үнээн зэл рүүгээ яаран одох охидын инээд алтан цпарны цацра- гийг дуу хуур, баяр баяс- галангийн хамт авч ирэх ШИГ Сянагдапа «/Эрээн алчуур, тоодоп дээлтай саальчин охидын адил саалийн хупвингал.ба- рип үнээн зэл рүү алхлах хөвгүүд юуны түрүүнд нү- ДЭНД ТУСАВ, -- Сайн: байцгаана уу? Хүүхдүүд зэ! Сааль сүү хир авч байна дад гэж асуухад: -| Энэ жил бороо хур элбэг, сүүний гарц ч сайн байна гэж хэвлүүх:и. ха риулах хүүтай бид тапил- Ццаж яриацсан дом. Миний нэр Ганболд, Бид сумшахаа.хөдөлмор амрал», тын зуслангийн туравду, гаар зэлжинд 26-уулаа ираис ажиллаж, амарлаа. Сааль саана. үхэр хариул, ив, цагаан идээ боловс. руулна, Ёр нь орэгтэй, эмэгтэй гэлгүй саалиа сайн, мндээгаа бэлтгэдэг. Магөдгүй та нар тайхаж байгаа байх. Хөнгүүд сааль сагхдаа ямар мувдаг гэж "бодиоо. «Охидуудтей урал, “аан зарла, ажиллахад ма БАЙ хөвгүүдийн баг дандаа л 221 гс түрүүлдэг юм. Та өнөөдөр оройн саалийн апаргд ХО- ний баг болох нь нэ? гэд- гийг хараарай гээж шинэхэн танил шаллхүү маань инээмсэглэн оөгүүлбэн би- лээ. Оройп саалийн дүн тарч, тэр өдрийн саалийн дээд амжилтыг тогтоолоо, Ган- болд болон түүний найд хопгүүд ” үйзхээр хэлсэн амандаа хүрчээ. Н. Түмэн-Өлзий. багш пь хөвгүүддээ баяр хүр- гэж, «Сайн байна хөвгүүд эз. Хэлсэн ам, хиїсэн ашилдаа өзэнг болсон ёстой сайп хүүхдүүд: Манай хон» гүүд ч охидоос дутахгүй дээ» гэн хэлсэн нь тэдэнд балр дээр баяр болио. Нээрэц түүнээс илүү шагнал гөжу-байх билээ, Ийнхүү, Дориоговь: гайм- гийн Сүмбэр сумып 10 жи» лийн сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагчид хөдөлмор амралтын тавдугаар улирь лаараа саалийн ферм дээр алииллаас 18 схоногт 3000 литр сүү сааш, «хөдолмө- рийн амжилтаар шинэ хи чээлийн. жилтэйгээ олго. ЗУНЫ СПАРТАНИАД Сайншанд хотын ноие- рүүдэд сурагчийн яахийн зуны амралт мартагдаш- гүй сайхан дурсамяс олныг үлдээнгээ. Орон сууц, гудамнс хо» рооллын хүүхдүүдийн дунд спортын долооц төрлөөр спартаниад болсопП нь шин“ пэ хичээлийн жилийн баяр баясгалангаар дүүрэн эх- ний өдрүүдэд найз пөхөдч дөө дурсан ярих сайхан дурдатгал болшээ. Тус хотын оронгсүуц гу, Дамшпы хорооны 800 гач руй пионер сурагч оролц» сон энэ “спартакпадад 19 ишлийп сургуулийн хоёрч дугаар ангийн сурагч Дэл- гармаа. гүйлтээр, өндриї харайлтайр сурагч: 0, Мопхтуул ир тпалгарч чээ, «Ялангуяа “О, “Энхбаяр ахлагчтай «сагсап бөмбоө- гийн ”багийпхны уран “гоё тоглолт “үзэгчдийн таларх- лыг хүлээсэн юм. : ДААГАТАЙ ХҮҮХДҮҮД "”,.Оо “ногоо Даагатай хүүхлүүд маань хүрээд нр- 4зэ,/Лмар шинэ сонин зүйд дуулгах гэж байгаа бол, ЗУРАГ ДЭЭР: маргамралтын Хөдөл- ауслангийн Їй зэлжээр 800 литр сүү -- Түрүүн ирэхдээ МХ ЗЭгийн ХУШ нх хурлын материйлаас ярьсан. шүү дээ. Одоо бидпээс лан эр- гэл: асууна. даа. Чи уншиж судалсан уу? Үгүй ср одоогийн багачуудын сэргэлэн, ухаа лаг болсоц гэдэг нь-..(СУ” мын төвийнхний дунд бол- соп. ярианаас). Даага. уцасан блцхан ишонерүүдийн цохносон ажил, ярьсан. яриаг ийнхүү хэн хүйий талархлыг їхү- тэрэн. байгаа ив... үнэхээр зүй ёсны хэрэг билээ. . Хөнсгөл сумын 8 жиг лмїїп сургуулийн сурагчид оөресдийнхоо идовх сдийаг чилгаар буны амралтын хугацаанд цэгдэл, сумын төй, малчдын сууриар 300 гаруй нм гїзпр аялан явж цам засгийн тогтоол шийд- вэрийг сурталчлах, урла- ггийн бригад гарган тоглолт хийх зэрэг сонин сайхан ажил санаачлан хийжээ, Энэ: аялал ухуулгад таймдугаар ангийп сурагч Ө: Эрдэнэнгаргал, долду- гаар: ангийн сурагч “Ц. Монхбаяр, зургадугаар ан- гийн сурагч Т,.!Доржтүрэн нар хошуучлан оролцсон юм. Аяллын. үүеэр:болдог хамгийн сонин зүйлгнь даа» ганы уралдаан: Сургасан даагаараа уралдах нь хүү" хэд бүрийн сэтгэлийг догдч луулж баяр бахархлыг тө- рүүлдэг-а1к-. Энэ шилийп уралдаанд сурагч М. Су- гарыц шарга халаан даа- га” түрүүлж, түмэЧ хөлз- гийн манлай “болигээ. Улаан бүчээ дэрвүүлон, даагаа. унатг, ажил хөдөлг мөр идгөрнөж байгаа газар бүхэнд очинс сайн гүйлс бүтээн” явай хүүхдүүдийг малчит ах, эгч нар иь» хүн» дэтгэн, хүлээж суудаг юм. ТҮҮДГИЙН ДЭРГЭД Түүдэг гал. Тас пяс хийн оч үсчин шатах хуурай мөчрийн нэг л соньхой дуу үдшийн агаарт содон сон» согдоно. Тшонерүүд түүдэг галаа тойрон бууцгаалаа.. Яг энэ мөч «Хараацай» зус» лаидамарсан хүүхдүүдийн сэтгэлд хамгийн дотно сай- хан дурсамж үлдээдэг юм. Учир нь гэвэл пионерүүд түүдгэз тойрон сууцгаалс, өдрийн ажлаа дүгнон цэг- иэш, маргаашийнхаа аж» лын талаар төлөйлөн ярилц» даг заншилтай. Бас өдөр нь сурсан шинэ дуу, бүж- гээ дуулж бүнглэнэ. Пио- нер бүр маргаашийн ажил» даа өөрийнхөө хийж чадах ажил, оруулах хувь нэмрээ сааж, саалийн аварга бол- соп сурагч Ж, Ганболд, -- Дааган аплалд орол- шс-ш----ш1-ииийлиииило3ЭшЛЭжийНиилиййнөмч хвэсэлиигниииииин ярьцгаана, Ингэлс Ххамт- рап повлош, . ярилцан япуулдгаас эдний зохиосон ашил бүхэн нь урагштай, урамтай сайхан болдог ажаа, Зуслап дээр зуны спар- таниад, урлагийц . үзлэг, аялал, акскурс зохиогдож олон пиоперүүд амжилт- тай оролцлоо. Мон аймгийн тавд «Ногоон эргүүл» гар» гаж зүлэг модоо усалж тор» дох ажил хийсэн ЮМ, Энэ бүх ажилд төвийн 10. яс, лийн сургуулийн 2-ын «В» ацгийн сурагч М. Отгончи» мэг охин їаахан гэлтгүй идэвхтэй сайн оролцжээ. Сурагчийн жилийг 70» хиолдуулан: аймгийн но» нерийн зөвлөлдөс анх удаа пионерийн, «Хараацай» нэртэй өдрийн збуслайг Сайншанд хотод байгуул» сан пь энэ билээ, «Хараа- цай» зуслан анхныхаа 180 сурагчийг хүлээн авч тохь тухтай амраажээ. БИД ЦӨМ НОМЫН НАЙЗ НАР Номын сангийн нэгэн та» салгаатд: | Хөгтмийн суут зохиолч” Бетхопений алдарт симфони эгшиглэнэ. Сонгодог 15:11:11) агуулга, уран сайхны онц- лог, гоо зүйп таашаалын талаар сонирхолтой. ярих Т.«Сариям эгчийн яриаг хуухдүүд амтархан сонсох дуртай, Энэ танхимд цом уншин, хөгжмийн яруу сайхан эгшгийг сонсох хүч сэлтэй олон хүүхэд Цуг- лардаг аж, С. Цаваэн дори (8 жилийн сургууч лийн тавдугаар ангийн су? рагч, идэвхтэц уйшигч). Миний хувьд чөлөөт өпгөрөөх хамгийн дуртай, дотно, тохилог гам сар гэвэл энэ номын сан байдаг билээ. Хамгийгг гол нь өөрийн сонирхсон номоо авч уншихын зэрэгцээ хөгжмийн танхимд “болдог тайлбарт хөгжим сонсах нв сайхан санагддаг. Манай номын сангийн, уншигч хүүхдүүд одоо сонгодог ур лаг, ардын болон язгуур урлагийн олон төрөл, түүх, хөгглөвд: сайн мэд» дэг боллоо. Эпэ- жил Сайн» шанд хотын маань бүх хүүг ХЭД помын найз нар болох зорилттой. Сурагч бидтий өмнө үүд нь үргэлн нээлт тэй байдаг номын сангаар маань зочлоорой гэж ярь» сан юм. цагаа Энэ нүүрийг манай тус- тай сурвалжлагч Д.Саран- туяа бэлтгэв. шоын тэг сстгэг” цогчнд малчны суу рьт. 189:411(0)4211111:! Үг) авсан гэрэл зураг, “| “Сахилга, сахилга Ю. ЦЭДЭНБАЛ: х 1 ХИРЧ, уди САЙГҮЙ ? бат. Орос хэлээр бол дисципли- Ямарваа ажлыг цагт чь «УХАМСАРТАЙ - САХИЛГА. ХҮНИЙГ | ЗлА- РДАНА» ГЭСЭН ЖУРМЫГ ГАЗАР УДИРДЛАГАБОЛГОХ ЕСТОЙ. гуу гарцаар-гарах нь са- хилгатай хүүхдийн заншил, зуршилтай болио. -, “бас бий. Эпэ муу байдлаа- раа тэр хүн хүчгүЛ, Чадал» гүй болж байгаа хэрэг.. «Үнзнээр явбал үхэр тэргээр -туулай гүйциз», «Сайн хүнд тал олон, саар хүнд ял алон», «Сагсуу- гийн аманд салхи, салан- гийн хуруунд бэх» гэдэг үг байдаг. Энэ бол сахилга түмний ёс запшлыг дага- Эсвэл тэргүүний бүлэг, са- “ид. Энэ үгийг дуулалгүй Гэртээ ч, хээр гадаа. Ч их хүч мон гэдгийг са- 5 лг : айх 3 й хүүхэд бий болбол тэр байна. Д. Мянганбуу, (. хүүхэд хаана ч байхгүй чихэр идэхдээ цаасыг нь цуулж байгаа хэрэг юм Зувна! БчйЫг ямар хо- Ганбаатар, Б. Гаибат, 1, нь мэдээнс (0 хамаа бус хаяхгүй, тусгай Өөрөө . өөртөө эзэн, хигоп хүүрэх Онэ?, “Хор Чулуунбаатар, Д. Баяач7- : 3 рол хүлээх вэ? Наад | Чулуунбаатар, Д. ач? Харин сахилга “батын саванд хийх нь сахилга. өөрөө сөртөө гэрч болж, зах нь тэр сахилгагүй Зуун. гзЭДд ОНэдээд Олсп жишээ хэл гохэд тодорхой. Цаас, хог тариад сурчих- өөрийгөө захирч байх нь хүүхдийг гэдуур дэмий хүүхдийн тухай бичээстэй юм. хэлж халахсүй хүүхэд, вал том болохдоо ажлын сахилга мон. Сахилга гэдэг НВЛЛа охидыг шоолц: шог-. байна. Ангидаа амьд таг- 4) тааралдах юм. Иймд би байраа бохирдуулдаг, х9- нь сахих, дагах гэсэн ут- Улгзүйс Нооосаж таа асчирч зовоох .гэсэл | ЭД сахилгын зарим дөлмөрийн баганс зэвсгийг |гатай ү : 4: Зэвсолсэ лэ хурал аа цуулАн Ч м ? Ь эхлээд : цоЛМ рийн мэ 3 : гатай үг. Юуг дагаж са хийж амрах, хичээд дан- тамхи татал: байгаад хэзр (1 шлшээ хэлье. ундуй сундуй халдаг муу хих вэ? Дэг шурам, олон ах цагаа. шлдах болно. талд гал “алдаж түймэр тавьсан бусдыг хэл амаар ! Ч ВолдьлА й ЗО “4 хийх нь сахилга, Цаг ху. Өглөө иойрноос сэрмэгц.. на. 1Шатаар явахдаа ба ла: с ОЛС ҮХЛТ дэ? Ї гацаа. бол гутал Хувцас шиг орноос босох, гимпастик руун гар талыг | барьж НалсуШын шагналаас ха хог ажалсон ээ шан үгээр “ үйлдвэрлэж болдоггүй, хийх, ор дэвсгэрээ хураах, Явах нь дэг журам. Яриа с3сыр хор ЛЕҮН хөНЭЭЛ дээр юу 21 нүүрс түлээ шиг нөөцлөн хоол цайны өмнө гараа Ленц, хурал цуглаанд шуу- Иймзэс сахилга, дэг": Бцань Үү суудаг, сэсвэл 1 : журам зөрчих нь бусдын | Ү!МҮүүлэн шуугнулж хор- 1 эрх чөлөөнд халдаж “бай- 0ДОГ зэрэг хэрэг хийсэн сурагчид юм. Энэ сураг- САХИЛГА БОЛ ИХ ХҮЧ дигнап хийн: цэвэр байлгах нь сахилга, Гудамж, -тал- бийд гэрлэн дохио харж вөвхөн ногоон гэрлийн даг байдаг. Ажил, сургуулийп цагийг таслах нь.Ч 0бав бий, амжилт бүтээл гаргах гүй дэмий ярих хэсэх нь Ч ши баярлуулж байгаа Иймээв сахилга маань би- дэнд өрх чөлөө өгч. бай- таа хэрэг. Хэрвза анги, бүлгийн дотор лэг сахилга гаа хэрэг гэя: сайн ойлго. Сахилга сайтай хүүхэд бол өөртөө төдийгүй, бусад нэ- хеддөө -эрх чөлөө олгож хэрэг. Сахилгагүй явдалтай хүү- гаав зүүсэп гардаг байна, Сахилгагүй варим зүүхх дийн овог, нэр, епги, еур» гууль Ондний өмнө одов Ч чнд юу хожив? Юу ч хє шоогүй, харин хохирсон. Сахилга бол амьдралын хууль, хүмүүжлийн үр дүн юм. Сахилга сахиж байж дутагдлыг арилгах талаар бүлэг салаандаа ямар ажил зохносноо ФОНННДОО. бичээрэй! хэд бүр тэмцвэл амгалан Өөрийгөө хүмүүжүүлнэ, тайван байдал, амьдрал Өөртэйгээ ажиллана. Хө-.4 хадгалж: болдоггүй учраас саавал угаах иь бас лса- гихгүй байх нь бас нэг. үйлс улам дээшилнэ. дөлмөрийн, сурагчийп. ЮМ тун ховор зүйл мөн. Одоо хилга. Ширээп дээр хоол дэг журам, Нино үзэж «Надад л муу юм. хий-. ХЗЭ-ийн, пионерийн, цэр- байгааг 10 насаа ирэхжил: цай асгахгүй байх, бүтээл- “байхдаа самар цөмөхгүй, гээгүй бол яамай. Би түүс. гийн гэх мэт олон төрлийн өдэлье гэх арга байна уу? гээ бохирдуулахгүй, аяга томоотой үзэх, | өөрийн “нийг илчилж эсэргүүцээд сахилга бий, “Эдгээр тпь Хоногийн 24 цагийг -30, таваг халбага сэрээ эвдэх- ноогдсон суудалд тогтпгорч “яахан» гэж бодволтун их цөм манай улс орны ерөн- 40 болгох бололцоо байна “гүй байх нь бас сахилга- той суух нь бас дэг жу- алдаа болио. Нэг їхншээ | хний сахилгын нэг хэсэг уу?. Огт алга! Сахилга бол голдуу тэр рам. Энэ бүхнээс үзэход нэмж хэлье. Сургуулийн нь юм. Улсын сахилга нь Харин хичээлд хожим- хүний ганцаар бутоу бус- сахилга бат бол ялигүй мэт хэсэг хүүхэд ой модонд Хүн бүрийн хувийн сахил- дож чрэх, эсвэл таслах нь... даас далд байх үед илэр» жижиг зүйлээс эхэлдэг “зугаалж явахад нэг нөхөр гаас эхэллэ. Учир нь улс сахилгагүй явдал. Ингэдэг дэг юм. Олны нүдний өмнө ажон, нь лонхны шил хага цо» орон маань хүн ардаас хүүхэд өөрөө л хохирно. томоотой байдаг атал ол- Зөвлөлтийн их сурган хиод зам дзэр орхижээ. бүрддэг юм. Сахилгатай усдын ач тустай зөв. ноос зайдуу ялангуяатань- хүмүүжүүлэгч А.С. Ма- Нөхөд нь мэдээгүй юм шиг хүн хүчтэй. Сахилгатай хү- үгэнд орох нь бїс Л Сса- -даг хүмүүсээс далдуур ЭД нареино «Сахилгабат бол дуугүй өнгөрсөн .байна, ний ажил, сурлага. нэр хилга. Нэг хүүхэд уушги- юмс эглдэг, муухай үгхэл- эрх чөлөө мөн» гэж. бич Эргээд ирэхэд юу болсон | хүнд өндөр байна. Сахилга ны хатгалга өвчин тусам: дэг бол сахилгагүйн тэм. сэн бий, 1Оу гасэн утга гэж санана! Тэр шизЗний байвал бүтээл байна. Бү- больиицод хэвтсэн гэнэ. дэг болно, Зарим хүүхэд вэ? Сахилга гэдэг чухал НБ хё йд нэг “Хүүхэд тээл байвал хүн байна. Тэвч энэ хүүхэд” сувилаг- багшийг хараад танхимд зүйл байхгүй байсан бол хөлөө л нүцгэц явц Доцент Б, БОР чийн өгсөн зарим хуурай малгайгаа “авдаг боловч бидний хэн мааньч амар “тапсай аж) хага зүсэж - эмийг уулгүй далд хийдэг. багш-явсан хойно “дахиад тайван явж чадахгүй, хоц Флон “хоног хичээл тасла» бас эмчийн гүгэнд оролгүй. өмсдөг зайтай байх юм. дуртай нь бидиийг бодно, “хад хүрчээ. Бас пот бооп РЕДАКЦИАС, тэртээ даарах хөрөх, бо- Энэ бол хуурамч сахилга, доромжилно, дээрэмдэн Ч аюул бэлэн болсоц байлаа. " Пионер сурагчид ал! роонд цохиулах зэрэг гам хоёр гүүр, өнгөц взап мо. болох нь, Гэтэл тэгэх С0 Тэрхүү хагархай. шилний Сахилга батын тухай энэ алдсанаас дахит хүндээр Сахилга бол их хүч юм, манайд б: үй. “Хэрвээ хэсгүүд пнарры туяат хуч өгүүллийг бүлэг салаагаа- өвчилсөн байна, Энэ бол Сахилгагүй хүн апаар тэгвэл тэр ийг хуулиар раах, хугалах чадвартай раа улшнж, салаа бүлэгт сахилга алдсины гай. юм, осолд ертөхөд бэлэн. хатуу шиЛтгэнэ, биднийг учир хуурай өгсөнд гал чинь сахилгагүй, өөрийгөө "Дэлгүүр, автобусанд ДУ? архи тамхинд ороход: хохиролгүй болгоно. Хүп авалцу улмаар ууланд захирч “їшаддаггүй, хэв »ку- таарлаж сурах нь сахил- онрхон, ааш зан тнь тогт-- бүр шиил, сурлага, вмьд» түймэр тавихад хүрсэн рат зөрчдөг сурагч байдаг та: Улсын чухал валот- оргүй аливаа хүмүүсийл ралдаа итгэл төгөлдөр, “байжээ. Ер нь ой хэзрийн “бэх тухай ярилцаарай, төгрөгийг нугалж базалгүй, амгалан твдёван байд- сайх зовох юмгүй байгаа нь “түймрийн олон зунь ин Хэрэв ийм сурагч байдаг тусгай цүнх, хавтсанд нан- Лыг алдагдуулах нь их сахилгын ач Тус юм. лонх, шилний хагархїй« бол нөхрийнхөө энэ муу ) БНСВУ-ЫЫН ҮНДЭСНИЙ БАЯРТ ШиннНОВУЫН ҮНДЭСНИН ВА 2 эг аг ! ВЬЕТИЛНЫН 860В8Р ҮЕ "ОБНСВУ хүүхэд багачууг хамт олондоо сурталчилж, ” дынхаа төлөө байнгын хайр тэргүүн туршлагыг иь түс Т каламп тавын тэднийг сурч гээн дэлгэрүүлдэг, Мөн илу- боловсрох сайхан нөхцөлөөр бийн уран зохиол, лжсүтгийн шангаж, байдаг. Бьетпамын дугуйланд ёуралцагчид гаг, Т хөдөө. тосгон.хотуудад бага, даадын яруу найрагч, з0- дунд сургуулийг олон. ар- хниолчдын зохиол бүтээлээр Г ваар, нэмэн байгуулж, эрдэм уншлага хийж, өөрсдөө шү-ЇЁ Л мэдлэгтэй багшлах боловсон ЭГ зохиояс, жүжиг ТОсс0ДОД Гхүчнээр хангаж байна. Мөн юм. Интерилубийн гишүүн гСурагчдын чөлөөт цагийг Нгуен Холнг Ми орсон хэл зөв боловсон үр дүнтэй өнгө- сайн сурч р45гаа ЗННС дурс үүлэхэд анхаарч пионерийн -- Бид хичаэли шэ шүвэр Ордон, бисийн тамирын ис хоорондоо вөвхөн 3 ви ЭД бүрэн хэрэгсэл бүхий талбай ярьдаг. Бас гэр оронд бо: байгуулж ашиглалтад оруул- лон гудамжинд ёр иь хаан 1 0 2 / ээ-лрилца- 9 2 2: сургууль Ч гэсэн тэр хэлээр 222002 хүү) хыг хичээдэг, Энэ нь хэл түр- орон пионерийн. байгуулла. Тху Хмонг хип өнд Найзууч 5 гынх нь. тухай ёоцирхолтой даасаа зуу гаруй захидал үз олон зүйл мэдэш авдаг гэв. лээл б8ваад байгаадаа нх л Интерклубт дэлхийн өнцөг. баяртай байгга юм. Тэр Дїаос, булан бүрээс лал бүр мяпга Монгол, Зөвлөлт тээд 4. єо- орчим захидал ирдэг, Хүүх- цизлист ерпы 80” пионертэй. дүүд шуудан. ирэхийг тэсч.захидлаар харилцаж ёндчнайз лдан хүлээцгээдӨг юм. Чан: болжээ. Мөнхийн дулаан Вветиам орны «хүүхдүүд байгальлал” их хайртай. Тэгээд ч төрсөц нутгийнхаа байгалийг хамгаа- дах вливаа ажилд хошууч- лан өролцдог, Энэ ажил нь ургамал судлалын хичээлзэр эхэлдэг, доэш2-2 ЗУРАГ: ДЭЭР: “(пионерийн ордонд хүүхдүүд коослн тай “эрдэм мэдлэг -өзэмшин, мө» ТӨДӨЛХЛЦУУЛ ИЙН ЧХүн, Сурагчид, 2 Л00т цагтад сурч мэдэх олон дал чөлөөтэй бичин “чаддаг уртиэал-5 24 | хэлбэрийн ашил зохиодог. болоод байна. Багш маань би- 1 сМДоЯ: от үний мэг нь Ханой хотын дэнд зөрлөлт орны пиоперүү- судлалын улиоперийн ордон юм.Ордны дийн тухай сонирхолтой олон шилэн үЛэргэдэх | интерклубт ПиО- зүйл, ярьж өгдөг, Мөнстүүхт (2 1 ерүүд суралцах дуртай-ЭН9 гааруудаар аялал өнсиурс4 / 1229 зїлуб байгуулагдсаар 20:2ИЛ хүй ахмад үеийнхнийхээ : болж байгаа ажээ. Нлубт ЯНЗ алдрыг мөнхжүү/дц байна 5 71 бүрийн | насны “пионерүүд гэж ярилаа. 2 бай. | зэллэдэг бөгөөд тэд дэл- Клубт Ту Аль гэгч бяцхан 2: “Эй: : 1 олон орны хүүхэдтэН охин сурдаг. Тэр зэсперанто 5 л длаар харилцдаг. | КЛУт хэл мэддэг, Ту Анс: йн: гишүүн. бүр ямар нэг . Би Зөвлөлт, Унгар, Мон- даад хал сурч, хилийп Ч8- гол, Нуба, Чехословак шай- ЧЯД 2дахь найз -нарынхаа зуудтай. Тэдний захидлаас эх Л амьдралыг сургууль боЛВШ: т 508 П жгоосос 3 юмгүй з6даысс УачайоС хе--тҮ00 225, оСоИХУ-ын Социалист Ходолморийн баатар, Лениний бо- лоп ЗХУ-ын торийн шагналт, Зовлөлт Дагестаны ардын яруу 60 ианрагч Расул Гамзатовын насны ой удахгүй болио, Манай өсиорийн уншигчид Р. Гамзатовын «Миннй Дагестан» ном бо- лон ухаалаг сайхан шүлгүүдийг нь эх хэлээрээ уншсан билээ. ьиоодрийн дугаарт түүний бичсэн «Ээжийгээ харж яваа рай» гэдэг алдарт найраглалын оршил болон хэсгээс пь нийтэлж Оаияїл... Эцэг өөр өөр, хүүхдүүд оор өөр байж болно. Гэх- дээ эх иэр л байдаг. Бас эх сорон, эх хоёр нэгдмэл нэ- гэц Чул гэж ард түмэн маань ярьдаг. Эх-эмэгтэй« чүүдийг.-магтаа дуулахдаа -би үүнийгл ямагт сана» даг. Тэгээд Ч хариуд нь улс орныхоо өнцөг булан “бүрээс баярлаж талархсан “Хэдэн зуун захидал авдаг. Нэг удаа -би. уулын » Хунзахдаа ирлзэ,. Төрсөн Станц Хүүдээ хаягдсан өн- одөр настай. өвчин хуучтай цэгэН хөгшин эхтэй таа- ралдав.- Хүү нь эхийгээ хаяас хот Орон газар ба» раадаад арваад жил: болн « байгаа гэнэ. Хүүгээ хү. рээд ирнэ гэж тэр эх ар- ван жил хүлээж, арван жил нтгэжээ. “Сүүлдээ. өөрөө өөртөө захидал бичиж Хүү гий, минь захна гэж :Хөр-. “Шүүддөэ үзүүлдэг болсон “дүй хүлцангүй Хайр гсат5 сталийг- би. бахдац гайхан, “Явис ирээд өнэ эхийн дүр гэтөрхїйг би удтал мартаж "чадахгүй байлаа. «Нэгэн ““Хунзахад миний илгээх 1 вахпдал» гэдэг шүлэг минь -ингэж, төрсөн юм. “Ахуй сэтгэл Нь” Хагдарч : ос хатуураад Алдрайхан: бага нас ачлалт эхээ мартсан ХҮН Үйд.Хэрэг, сайн нөхрөө ч 4 Е худалдана Өстөд дайсанд мїнИйн Хайрт Э9х орноо ч Худалдаа. Хоёр хүүгээ дайнд алд- сац боловч үлдсэн хүүх- ДУУД: Өрх гэрийнхнийхээ -төлӨөэ зовлонг Сорөн тэм. цэн амь зуух сэтгэлийн их тэїхээГ олсон гайхам, 44 Шигт бүсгүй-ээжийнхээ ТУ- “Кай найраглалыг бичихдээ ч бталс холын уулын суу- рип дахь өнө» хөгшнийг дурсаа, билзэ. Тэр най. рзглал маань «Ээжийгээ харл, яваарлй!» гэдаг нэр» тэй юм шүүдээ. Бас «То- горуу» гэдэг шүлэг бий. Ж сэтгэлд хүрсэд ад». ? зэрө гэнэ. Энэ «эхийн хязгаар- иаёмерик, “ тэлийнхээ сонины зөвлөл, тийн хайртай бүтээл маань энэ хоёр ч байж магад- гүй. Энэ хоёрыг гарсны “дараа бц уншигчдаас хэ Дэн мянган захидад авлаа. Хүүрнэд захидал, сур гамж захидад аль аль нь байсан. Бас хэлж буй са» наа агуулгаараа «Эцгийн хөөрсөд хууч» найраглал минь арай гүнлдээ. Өм-» нөх хоёроосоо илүү. ч байл мэднэ. Дагестаны ардын яруу. найрагч тэр алдарт схүний.тухай олон зүйлийг схэлж болох байсан лдаа. ““Харин Ээжийн тухайд бол эх хүний уужуу өгөөмөр “сэтгэл, гүнзгий ухаац бо- -ДОол. өөрийн гэсэн чиг шу" дарга. ван байдал гээд л гайхамшиг бүхнийг нь хэ- лэх хэрэгтэй байсан. то2асэр гзохиолчийн хамт »- Хяросимд явж байтал ээж миць-нНасац,: өөд болсон тухай саймшигт хөд Ирсэн: тар гүед энэ найраглал төр сөн Ом) Хамт. байсаи герман, . хятад, япон, араб гээд Янз рийн л үндэстнүүд учир, сан зовлонг минь хуваалц» сан. Ард түмэн бүрт ёр» төнцийд Хамгийн ариун нандий зүйл бол Эх хүц гэдэг нь илт байв. Би энэ бүхнийг яагаад ярьяс байна вэ? гэхлээр ер нь хүмүүсийн-ээжийгээ хайрлах сэтгэлийн халуун илч улам Хүчтэй төөнө байгаасай билээ гэсэпдээ энэ шүү. Бид эндчгүйгээд л тэнд ч бөндөгнөөд л,төлөвлөгөӨ биелүүлэх гэл: дайхиадлЛ байна. Өвгөд хогшидлөө захидал бичих завгүй, их ажилтай гэж биеэ өмөөр, дог, Цагийн . урсгалыг сааж, барьж тогтоон: бол» доггүй, Тэгвэл мах цусаа: раа бүрэлдүүлж, зүрх сэт» өчүүхэн хэс» гийг боловч шингээсэн эх» чүүд тїаань шөнө хопо- гоор дордож биднээс сэм сэмхэн холдсоор байна. Ийм хүүхдүүд байгаа нь даанч тусгүй, Энэ бол ёс » ТЭГЭЭДЛМИПИД «Хам, суртахууны асар Их хоц» « “Ээлсийгээ мартсан, “явсан, бүч: рогдол. Ёс суртаХуун бол | 3 төлөвлөгөөтэй хөгжүүлдэг аж ахуй, биш заавал бние- лүүлэх ёстой таван жи- лийн төлөвлөгөө биш, за- лухчууд, хүүхдийг |Хү- мүүнгүүлэх Өдөр тутмын байнгын ажил байх ёстой. Одоо манай улсын ёрван найман хотод эх хүний хайр энэрэл, дайнд алдсан хүүгээ санан дурссан ЭЛ- гэн халуун Сэтгэлийн би- лэг тэмдэг болж тэнгэрээр зэл татан МИсЭх тогоруу- дын араас гунигтайяа ширтэж буй бүсгүйн шөө сүндэрлэж байдаг юм. 5 Би уулын нэг бүсгүй- гээс хүүхдүүдийнхээ хэнд нь нлүү хайртайг асуухад чгарын таван хурууны алийг нь ч тасдсан адил ханл өвдөнө ДӨӨ» гэл: шуудхан хариулсан юм. Манай уулынханд үр хүүхэддээ хайргүй эцэг эх байдаггүй болохоор энэ тухай асуудал Өөрийнхөө бүтээлээр бахар хаж байдаг байгаль эхэд Ч иймэрхүү үзэгдэл бол даанч харш юм. Эх хүн бол бай- галь юм. Хүүхдүүд бол цаг агаар нь. Цаг агаар ямагт өөрчлөгдөж, хувь- сам байдаг бнз дээ. Тэг- вэл байгаль дэлхий мөнх нэгл янзаараа! Төрөлх суурин. төрсөп Гал голомтоо “орхиж, га- раад,хамгийн эрхэм хүн залуу- чуудтай би мэр сэр таарч Зарим нь сайн сайхан яваагаа «үзүүлэх» гэж , ЭХЭЭ хотод авчраад -хаячихая, байна. Зарим нь энд удаан байл чадахгүй їхүү- нь байлгах дургүй) хар олгийн айлд толгой хавчуулан сэтгэлийн лонд унахч удаа байна Буцья гэхээр ичгэвтэр,ин- гээд байл гэхээр тэвчихэд хэцүү, зовж гүйцдэг юм билээ. Миний ч чипийчер. нь хэнийч болон. эхийг яль- тай яльгүй зүйлээр гом- ДоОж сэтгэлийг ль сэвтээх нь цэвэр хувийн гэр. Сү- лийн доторхи асуудал биш, бид бүгдэд нийтэд нь ха- маатай. асуудал їом. Эпэ талаар байдаг дуу хоо- лойгоороо ярих хэрэгтэй. Эхчүүд бол энэ хорвоо. гийн апхны яруу инайраг- чид, Аргагүй л Нэргүй яруу найрагчид. Үнэхээр эх хүний үрдээ аялсан бүү вэйн дуунаас өнз хоргоо- гийц яруу пайраг торсон. «Ээшийгээ хариг яваарай» найраглалдаа. би зїйл бүр «Эхчүүдийн өДөр» гэж тэмдэглэн байя гэсэн са- налаа одоо Давтаад нэг хэлчихье, Үр хүүхэд Нь хаана Ч байдаг байлаа гасэн «На одор төрсөн гал голомтон- доо эцэг, эх дээрээ нэг ир- чихдэг байвал Мөн сайх», наа! ї Ертөнцийр амин сүнс: ээшийгээ хариг яваарай! -4- ---9 8осооиильа Эош23дналишашлии сонс швг-г-Тийиэжн-глст--Ш-н-Шие--2-12Г 2ҮМ-012-2047--0ш7--0-18-4 2 4867, 77 багж гол Дабухбаатарын нэрэшжий ! Улейц хөвлдлший т04бийатад хэвлэв, Ххө-! гардаггүй. ! з08-, | Сайхан амьдрал минь бүү дордог! 7 ОМЭНДЭЛСНИЙ НЬ 60 ЖИЛИЙН ОНД 2-2 СЭ лог ! : “ (НАЙРАГЛАЛЫН ХЭСЭГ) “Өргөн дээдлэх сүлд дуу дуулах гээгүй ээ, би Өнө төнхөд содон дуурсах нэг дуу аяльл, би Өр зүрхэнд мнпь төрсөн энэ үг Өнгө аялгуугаа бүр олчихоод байна Санаа зоригт мннь үл захирагдан. Сансар, од гаригт руу халин дүүлж байна. “Оюун бодлын минь яруу найрал хөгжим нижигиэжЖ Оногдсон жаргал, зовлонгийн мннь ая дуу дуурьснам гайхаггшигт үг, гэрэл цацарсан үг Амьдралдаа би одоо л хэлэх шиг боллоо Үрэгдэгсэд зэ, үлдэгсэд эз, босцгоогтүн! | өсвөрдйн багачууд аа, босцгоогтүн! Зуун наст царс шодод оо, босцгоогтүн! | Зуны. погоо үндэс түрэн босцгоогтүн! Цэцэг жимс, уул нурууд ч босцгоогтүй! 7 Цэх эгцэлж тэнгэр мөрлөн босцгоогтүн! Э3 Цом босцгооггүн! Зогсоогоороо сонсоцгоогтүй! Ариун сайхны цогц бүрдэл--энэ үг Аль эртнээс нандин шүтээн мннь билээ! ( Цэх эгцэлж босцгоогтүн, цөм босцгоогтүн! Үүрийн туяа угтан сэрвэлзэх ой шиг Үндэс түрэн нар луу тэмүүлэх ногоо шиг Элэ үгийг сонссон бүхэн босцгоогтүн! Энэ үг--амьдрал учраас цөм босцгоогтүн! Энэ үг--урна дуудлага, ерөөл билэгдэл билээ! | Энэ үг--жинхэнэ хүний ёстой мөс билээ! Энэ үг--упдрах оюуны сацрах оч билээ! Энэ үг--өлгийтэй жаалын үнэгчлэх баясал билээ! Энэ үг--иш үндсээрээ хуудуугүй үнэн билээ! - Эгэл амьдралын мен чанар төгөлдөр билээ! Ертөнцийн юм бүхний эх ундрага ерөөсөө бохох гэж үгүй билээ! Эпэ үгийг би «Ээж» гэж хэлье, эрхмүүдээ босцгоогтүй! 5. Ээж ээ, би таныгаа Элбэрэн өргөж чадсангүй Эцэг минь тосгоноос хэд хоногоор, бүр сараар | Энэ тэр ажлаар гарах цаг бишгүй Ээжий та, сэтгэлд нь үргэлж уяатай явна | Ирэхдээ танд дандаа нэг бэлэгтэй ирнэ Бид ч овоо өсч... Би огт мартдаггүй юм, Ах ажил хийгээд анхныхаа цалингаас Хөвсгөр өдөн алчуур авчирч өгөхөд Хөөрч баярлахдаа хоёр нүдэнд тань нулиме гялтганасайсайа, , Фё Анхны шүлгийнхээ шагналыг Сонины газраас аваад би Э Асралт зэжий тапдаа алчуур авч өгсөн Ай даа та мпнь ч их баярласан саш Ноосон алчуураас ч би түүнийг илүүд боддогсон Нандигиан хайрлаад та ч бас далд хийчихдэгсэн... Дурсгалт тэр алчуур тань онгож гандаагүй ээ. | Дуслын төдий ч толбогүй шив шинээрээ, Хананд өлгөөтэй цагаан нштэй чинжаал Хажууд нь дэлгээтэй цагаан ноосон алчуур Өчиөөн жил өнгөрөн одсон ч Өнөөх л янзаараа зүүдэнд үзэгдэнэ Энэ хоёр амьдрал хамт туулсан юм Ээжий чинжаалыг нь алдарт пуусай.. Аав жинь надад чинжгаал өвлөөгүй Аялгуу сайт пандур хогжим үлдээсэн Хуруу чавхдасанд нь хүрэхийн төдийд, пандурт : Хагацал үзсэн бүүдгэр орой... Ээжийн хөлийн чимээ... Эцгийн амьсгал хураасан эгшин... «Ээжийгээ харж япаарай!» гэсэн нь цөм ордог юм | 1Парилын хавтан дээр нь тонгойж байхдаа. би Сэтгэл дотроо хүүхдүүдээ дуудаж: | -- Ээ дээ, таминь, энэ хорвоогийн хамгийц хүнд юм 1 Ээжийгээ алдах хагацал їом байна шүү ! | Ээжийгэзсээ үүрд хагацсан би хэцүүеэ! 5 179 їйтэй та пйр мөн ч азтайла, Ё | ! Эрсдэж унасан ахай дүүсийнхаэ нэрээр тангараглан! Юу Энэ миний үгийг сонсоцгоогтүн--гуйл! ! 1 Я эмф Цагийн урсгалд хнчнэзн тайшшранч й Цалгих усны эргүүлэгт хичнээї татагдавт Хорсол гомдол, хүнд ажил, сэтгэлийн повлонгоос 24 эзэлгийгээ | Хоёр иүдпнийхээ цэцгий мэт хамгаалж: яваарай! Үрийн төлөө зовох эхийн сэтгэл цагаан 7 Үс гэзгээ ч цайлгаж бас чадна Е Зүрх сэтгэл чинь чулуу шиг хатуурсан ч 2 7 7Каахан: Ч гэсэн илч хайрлаарай, ээжийдээ! Итгэл сэтгэд чинь хөрсөн ч тамины Эелдэг дотно харилцаж үзаэрэй, хүүхэд шмннь. Үрийнхээ муу үгэнд үхэтлээ шархалдаг юм шүү ! таминь Үүнийг л санаж яваарай хүүхэд минь! Алжамашц ядарсан цагт нь ээжийгээ х Эн Амрашк сайхан тэнхрүүлж байгаарай. Гашуудлын хар алчуураас ээжийгээ хамгаалж япаарай! Гайт хар дайналдс өэжийгээ өмгөөлж яваарай! Ээгий зүрхиийй шархаа аваад оддог юм Ээжий сэтгэлийн зонлолгоо тээгээд үхдэг юм. Энэ ертөнцийн бүх хүүхэд ээ, ээжийгээ оргож - яваарай! Ээ дээ, залбиран гуйя, ээжийгээ өргөн яваарай! ) Сэтгэл минь бүү палхийн цочит! Е (25 1 А эчҮ Өлгий дээр минь ээжийнхээ аялсан дууг Өнө монход үл мартан дуулж явья, би, Эрхлэгчийг Н.ДАРИЙМАА "| ханаад 23 татглй ВБЕС ЦЯЛИН Го3г 523423 1 Эй! 2ОЭГЭ ОЛЕТАРИ НАРГНЭГДЭГТҮН! МАХН:ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН тТӨЛӨӨГХЭЗЭЭД БЭЛХЭН БАРГТУНЕ ӨСВӨРИЙН СҮХБААТАРЧУУД АА! “МХЗЭ-ИЙН ХУШИХ ХУРЛААС МАНАЙ ОРНЫ НИЙТ ПИОНЕРҮҮДЭД ӨГСӨН ЗАХИА ДААЛГАВРЫГ Э.МЯН ТӨВ ХОРОО, Д.СҮХБААТАРЫН ЭММЖИТ мМП5-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИНН“СОНИН Ёо дэх жилдээ ө ма (1889), ф 2 дэгдсэн пиоперийп хамт олны үйл ажиллагааны дог- цолбор программ мен. 1983 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 7. Өө олхАгВА Ө үнэ 10 мөнгө |! НЭР ТӨРТЭЙ БИЕЛҮҮЛЦГЭЭЕ- ВӨЗЗРИЙН СЕНБНЯТЯРЧУУД ПИОНЕВИЙГ БҮН ВЯПНА,БИПГ, БУЛГЭМ ДУШЇТН БЯ | ПИОНЕРИЙНАНХАН ШАТНЫ БАЙ-- ГУУЛЛАГЫН «ЗАЛГАМЖ ҮЕ» АЯНЫ "УДИРДАМЖ жил бүр бүрээч, бомбарчлийн клуб, шаттайгазр телөлморийн отрзд бай дийн орлуудын |хамтын НЭГ, «Ппопер--МХЗО-ийл бэлт-. явуулж дүгнэх, дундгүй. | гуулан ходөлыєр, амрал- ажиллагаа анх тайванч г9- гал хүл» дугуйлан, улс муугүй хамт слопо болох тын зуслан, үйлдвэр, ї9- дэад бодлоготой пиовер 9 төрийн шэдэллэгч, Залуу дєлгєон єрнүүлэх, төрөл дээ аяг ахуй, барилгын бүрийг танилцуулан манай «МИНИЙ ЭХ лектор, есгөрийц сэргий- бүрийн хичаэлийн олим- талбарт ажиллах, орны социалист | бүтээн , 7 лагч ,хуульч, гал се"оогч, рїад, үзлэг, возкурс, ёс- ногоо хурзах, төл бєл байгуулалтад Завлалт ОРОН-БНМАУ» агто зохийуулагчдын бүлэг. зөрчйн тєхдикчдийн тэм- | лах, малын ашиг шим Холбоот Улс болов ах алиоор байгуулах, эх ор» | цэон, орос хэдний баяр, | авах, хүүхдийн яслн. цэ Дүү соцналыст ормуудаас - ноо судлах тойрон аялал, | Момын арав ховот, ул- | Ццэрлэгийг | тохижуулахад | үзүүлж буй ивтерлацио- орчин тойртоо судлах эмс- шигчдын бага хурал 3 туслах зэрэг ажлыг шєф- налч тусламжайн ач хос- курс зсхиох, ахмад хүмүүс, хиал ягуулах, бүлгэм дээр “лэн авч гүйцэтгэх. богдлыг таниулан, (тай- тэй уулах, легц, радто - чӨсвөрийн бяслогч, газар 6. Аркилан хэмвэлтийй рамдлын оёьекүсор аялал 5-2 тэлтрүүлэг, ярилдлага, сэ- зүйч, түүхч, ургамал суд- байнгын аязыг өрнүүлж, хийлгэх, найрамдлын Хх9- .. дэгт өдөрлөг хийх | азрэг длаач», залуу бүтээгчдийн хоёрдогч түүхий эд цуг- шөээ дурсгалыг хүндэтгэж, Ө олот кэлбэрийлт ажил зэ товч. сурлагын (штаб, |(ЖУУЛЖХ виллд писшєр бүр түүний хүүх, лайчаа 2-2 3 МЭ ----ХДОнӨ. ? - шинжлэх ухаал, тохиНпиЙН нийгэмлэг бэїйгуулэх, пяо-- | цлэвжтэй еролцол. уламжлалыг судлан сурал. | цах хөдөлгөөн ерчүүлэх. : 4«ПНОНЕРИПН ! Ё ХОЁР, яерүүдэнн (сурхагал саха “БҮТЭЭЛЧ ҮЙЛС» 3. ЭЗХТЗ, ДАЭХ, СИ БООБОН СОГИЛЛН. Зээ лирх лэг слэрчл ЖИГҮҮРЭЭР МЕА, ЮНЁСКО эрэг ,, 4 / 1- га хог эдгээ. Заг АЛЛАХДАА: олон улсын байгууллагуу- МЫН ҮЙЛ ХЭРЭГТ ЭРДМИЙН -ЭрЭХЭДЭВ? сн Ч дын | үйл ажиллагаатай ЧИН ҮНЭНЧ БАЙНА. Эстлү- 8 Лхүйш /3т 1 -к-- пиойер 3 бүр танилцаж. (БНМАУ-ын ппопорийн чиц эржэлалээс) 1. МАХН, .| Монголип ард түмний хувьсга бүх талаар хангах, 3. Д. Сүхбалтарын, нэ ДАЛАЙ» ДАН СУРАЛЦАНЛ (БИМАУ-ын пиаперийн ТУРАР, «ПИОНЕРИЙН аяхны мэдэгдэхүүнтэй бо- сох, 1. Интериадисялл ба Монтол-Завдолтийн | най- рамдлын сарын ажилд пи» чин, ходолмиорч ула -гл, 7 : В,Ис. Леши, Д. Сү БҮТЭЭЛЧ ҮЙЛС р бүр идавхтай оролцох. Жогжр, (1983--1988 ап) тар нар. болог. тэдний «ЭНХ ТАЙВАН --, Тїнойсрийл анхан шатны байгууллагыг «Залгамж хамтран тамцэгчдийн үйл НАЙРАМДАЛ» үеэ аяпы удирдамж бол өсвөр үеийнхний үзэл сур- амьдралаас цуцалтгүй Су- ИСНГҮҮРЭЭР тал, улс төр, хөдөлмөр, ёс суртахуун, бче бялдар, ралцах АЯЛАХДАА: гоо зүйн хүмүүжлийп нэгдлийг хангаж, хүмүүнлийд 21 МХЗ9 ийн түүлтан Интериациолал тая- ашилд иж бүрэн хандан, плопер сурагчдын сахилга, замиал дүрэм ДОТООД ПИОНЕР Нь ЭРДЭМ хям, Зөвлөлт Холбоот Улс хүмүүшлийн чанар, үр пөлөог дээшлүүлэхэд ЧїигГ- амьдралтай оргон таиилцал НОМ, ХӨДӨЛМӨР, УР- болон социалист бусад ор- эзлэлд Эдсах | бэлтгэлээ ЛАГ, СПОРТОД ШАМ нуулын пюонерийн 6ай- гууллэгын ажлын тэргүүн туршлага сурталчлан дэл- рэшжит МПБыын дүрэм, чип эрмалзлээс гэрүүдэх | «Найрамдал-- АЯНЫ ЗОРИЛГО: түүхэн замиал| Онцлог, 42:31) 2 арга! ПИОНЕР” НЬ Друнсах влүдэналан шинжээ тчллижиээээ 1 ёслдод хүндэтгэл, дотоод эь 1, Пиоперийи бүлэг, са- АХУНЧ. АРВИЧ, ХЯЗ- хуулах знон байгуулалтыг гүнзгий лаа” чь .пионерүүдийг с АТ г Эв сапааны нэг, 3 : БНМАУ-ын Ардып Их судлал. БНМАУ-ын чиопс рах эдөлмертөө илаах Заан ЛВЫЛгЛн ВоЭ Цалилын шин Хаана ХН лийр эсэр ззиБлай коМ- рийл тангараг, Л Хоар хєл Ч : с Ж НД су БҮРИЙГ НҮДЛЭН 1ӨРӨР пнонерүүдтэй захидтаар : ) Ж 4 Челүүлэх хаидайс шачдан суралидаг, : “МҮДС гї9 : “рэноА мушист хүмүүжлийн талаар МАХН-ын Төв, Хороо Хавар АР ХОР ТҮтүүхү 7 Горчин, Сүсийн” “шинжлэх 17 ха ЛЦААЛАГЧ/ ВАВЬ зариииалагтүүхэн бислэнс ноос гаргасан тогтоол, шийдвэр, МХЗЭ-ийн Х Да хөгжилт цэцэглэлт, сОШИ3- ухаан, техчїїлийн 0долтоос БНТАУУ : ЭНХ ТАЙЛАН Сорамцилэй хурлаас мопголын бүх пионерүүдэд өгсөн захиа лист бүтээц байгуулалтын! “шинийг сурч мэдэхийл то (БНМАУ-ын “инчиэрийн / ЭЄЭн ЗО даалгаррыг хэрэглсүүлис өсвөрийп Сүхбаатарчуудит ололт амжилт, Улс ардын дєз армелздэг, бие. даа чин эрмэдалээс) 2| НАЙРАМХАА СО мисс Ё дак МАХН-ыи үйл харэгт чип үнэнч, сециалист эх орог, шог ахуй соёлыг хөгтүү- мөдлэгээ. балжуулж | чөдс001-ЇЇ! зэ дЭ1АН Ла андаа» шаапы нэгдлийн цуглаай нитернациойалч үзэлтэй, номмунист ёс суртахуунтай лэх, теливлогоот зорилт, | даг, онцсайн сурах вь эх МОР. соцаал ЕСТт 2 уулзалт, өдорлог захлох, Ч ходөлморт коммуппст ёсоор ханддаг, солиалнст өм- тэр пь “аймаг, хот, сум, орныхоо омнө хүлээсэн ир- тухзд М АХН ын Төв Хоё Эн ЦАЦШЭн са Ч7 5 чийг мүйлэн хамгаалж арвилгуулдаг. ихийг сурч мэ- район, үйлдвэр, ша ахуйш | ганнй үүрэг, 9мдөр ха-|| РОСНЫ лоозон сайт, БЭЛ гСоОаН Е мын г г дэх оргилуун хүсэл тэмүүлэлтэй, ипйгам хамт, олны байгууллага дэзр хэрхэй р лага гэдгээ ухамсар. гуулж, тэднийг ход рилн нээнэ Мэс ка 818 оийо хүлээсэн үүргээ гунагий ухамсарладаг, үү хэл, бааг ул Агалта”. байнга”. лам олшгодог болгод хү... КОММУНИСТ ёссор ханд шалдан үйл хэргийн нэгдэлтэй, соёлын єрөцхий. түвшингээ танилцаж мэддэг байх мүүлсүүлцэ. бусдыл хөдолмөрайг,хүй- Залвын дын 0д6 рӨннүү Ё байнга дээшлүүлдэг, чапд сахилга баттай, эрүүл 57 Нэр ив тодроогүй га- 2. Писиер бүр. вартоө дэтгэї,, хөдөлмөрт чин сат- гЕм Баг элбэр чийрэг, сэргэлэн цовоо иргэд болгон хүмүүжүүлэхэд рьяатай, хүүхэд вхуй їл 0олоц бие биедээ “өндөр - САЛЗЭСЭЭ дуртай байх үз- хил зохионо. оршийа. сандаа эх орпич багтарлаг шаардаага таййн, сурлагын ДҮҮ» ВАср! с ЗиЛбШай ТАЛ хамгьен үс Аар ширэм бүтэж, бий | ҮЕ бэар АГүТЫ | Аилн ЛаанН СНА хас шиний ши АВ, салав, писпер бүр амяалттай аялснаяр пианерийн сургууль Цихдчи ЭЭ шинушЛЫг 22 ҮД оролцон улс, олон “ипї- «ПИОНЕР НЬ ЗХУ, хамт олоц, сургуули, сум, район, аймаг, хот, улсын анкдагчдыг эрэн сурвалж лах, түүх Єоёлын хошсө сайтар азамшний харилдач туслалцах грутт |байгуу- , тийц өмч хөрөлгийг хайр- АХ ДҮҮ СОЦИАЛИСТ БУСАД ОРНЫ БОЛОН «АВЬЯАС БИЛЭГ- тэргүүлгл ба пэрэмеит хамт олов болох зорилтыг ауцан “авч ! лан дүү нартаа болол бө.” “2Н Хамгаалж, соцаалнст ! ! шийлвэрлэж, пипнерийн гишүүд БНМАУ-ын ДА ДАНГЭЛРҮЛЧН агаЬТҮСЛҮҮ/ лын хуримтлалыг аршижуулахад “ДЭЛХИЙН ДЭВШИЛТ УРАН ЧАДВАР» ! рийн! баясгалшгт тангараг, чин эрмалзлээ цэр төрх 0. БНМАУ-ын үйлдсэн Э. Пиопер бүр пом,тогт-. 70дорхой хувь нэмэр оруу- ХӨДӨЛМӨРЧДИЙН ҮЗАЛГАМЖ ҮЕ» АЯНЫГ- р хиилдлийнийний | бас дахил сур!» Ц5Э005 1985--1086 онд МАХН-ын ХїХ вх. хурал МАХН, Ардын хувьсгал, МХЗЭ:ийн 65 жилийн ойд аориулал «Моммуннстуудын үлгэр дууриаллаар сурч хүмүүншицгээе: ” журмыг нарийн чанд ,.4- зїйн, хав журам, сахилга, батын зөрчилгүй тэргүү: хон ташилцаж, цаг үеийн байдалд пиопер бур өөрийн үнзлалт дүгиэлт өгч чад» даг болох. ) «МИНИЙ ЭХ ОРОН-- БНМАУ» ЖИГҮҮРЭЭР /2-. АЛЯЛАХ, Сургуулийн музей, хо- долмор, дайчин алдрын булан, тайхїм (байгуулж ван шатаа болзлыг хангах 4: Орчин үеийн шиплт- лэх ухаан, техилгийнц хөгж: илаахтай! оролцох Б. Өдрийн цагийн. дэг- дэмийг зал зохнон бай» туулт сурах, төрол бүрлїїи сонц, дугуйланд, суралцах ба хүүхлийн хэвлэл, |рйг- лд, телевизийн їэвтрүүл: тийг оргон ашиглаж сурах: «ЭРДМИЙН ДАЛАЙН» ЖИГҮҮРЭЭР суурь, залуучуудыш брягад- тай шефийн холбоо. тог- тоож, тэргүүний хүмүүсийг таалийг мэддэг, ёслон тэм- дэглэдэг байх. 4 .Вайгаль орчлыг тайр- лай хамгаадах ажлыгпи0. перийн гавшгай гүйлс бол- гоц. харггүүлэх: 5, Ппоперийн: бүтээлч ходолмөрайн 5 | жилийл аянд пионерийн бүлгэм, бү- лэг, салаа, гисиер бүр ХҮҮХЭД БАГАЧУУД- блелүүлш, МХЗЭ-д эдсах ба олон хагарна дэл, хууль, бусад хууль тог- мол ховлэлтэй пөхөрлөж, | 225 ЭТЭ шинээр Васотад БИЙЛВрЫ агуулга борил-/ «Момып нохор» пийгэм: Э. Үйлдвэр, хөдөө аж ХАВ НАНРАМДАЛ нӨ- тиг судалж, сурагчийн дүг. Лэгийн гишүүчээр- рлсэя | 8хуйл ходолморийн хамт БУУЛЛын БЭХ- рам, сургуулийн: дотоод «Номын сайц нохор» гур. олон, тасаг, цех, бригад, Э. (ВНМАУ-ыр пиолерийн чин эрмэлалзэс) 1, Пирперийн апхлН тан бат найрамдлын яруу! алдрын (хийг судлуулан ТН.Лсплаай шуман БХПБ-ын болоп ах” дүү социалист орчуудын пио- нєрийд байгууллагын бая- лаг туршлагаас сурах, паЛ- рамдал, нөхөрлал, нягт хамтын ажиллагаагаа улам бэхигүүлэх, норэлинт хамт 22"1883--1985 опд БНМАУ-ыг туяхагласлы 60 ний хамт олон /болох. днйл оньсон. түлхүүр--|) бүлэгтээ зовлох удирдаг- | Шатны байгууллагууд |кь жилийн ой, Халхын голын ялалтын, 40 шижин Зар 7, Нийгэм, улс төрийн . орос хэлийг бага ийспаа! | Чаар ажиллуулах, хамт пионерүүдээр БНМАУ ын! дэлхийн хоёрдугаар дайнд фашиамыг ялсны 9 Олд болон үгы дахины |, саа ахлан шамдан сурах | блны болон эцэг эхийпхээ | гадаад харилцаа, Молгол- лийн ой, МПБ-ын 80 жилийп олд зориулан «Сур, амьдралыг, байнга. сонир- хөдөлгөөнд «пйоїер бүр “ходолцорийд амжилт бү: |Зовлолтийн ард түмлий Пиопер нь сэргэлэн цо- воо, үнэнч шударга, по- хөрсөт, толов даруу ЗАВ- тай, ямагт үлгэр шишээч байна. (БНМАУ-ын ппаперийн чин эрэлзгэлээс) 1. Ппоперийн янхан шатны байгууллагууд 5 ппонерүүдийг нийгам, уР- лагийн сайн сайхлыг Мэ- ажиллуулах, ардын арми, АЛЛАХДАА, оролцож, хөдөлмөрийн то- | Олон болох ходолгоолийг Р хилчдийн залуу х лаа 8ү- Эрдэм мэдлэгийн байн: |дДорхай . даалгавар, бүс. өрцүүлтэ, "Үргэлтслэл нь лэг, орэп сурлалт ЖЛуй! гиш аяпыг тодорхой (үе 06ьенттой болж тазшгай 8, Фадпалист нэхөрлє. 2 П нүүр - х 1ь 1 нүүрт 27777 аилаг-. 2 Тагчгэл, ӨҮРүҮч 381 үүн" Пбигр ив аямад үен: хн , дайЧян, орч улавшлалайс сурилцаж 8ї орь нв батлан хамгаалахад ЗЭРЭЛХЭГ ЗОРНГ-- АВХААЛЖ САМВАА. ЖИГҮҮРЭЭР Ерөнхий сүргууль. понерийл лагсры боловролын Пяопер пь баатарчуу. Ашно дотйй. узирдач байва, (БНМАУ-ын шилерийн чил эрзэлзлээс.) биатартуудыд баа ха», шефлзц 8ёзч в чВайтарчуудтай швиллах зоЁлӨл»-өб2 базтарчуудад шатар, даам, хилагү тог- (| 1 ! урлагийн Д 1. Пиапер нь баата бирж ГНЭлОл Ч ГОАЖ, улс Төрийд (ШИМАУ Ми (шоверИЙН бүхэнд «ОлЧми» Ялуб бай. чуудын УдирдагчИЙа 3 Р, тоглбом хлаж (өгөх, їом бүлэг, салаасы авсал үүрэг ЇЗРЫН нэрэмжит МПБ-ын 1 Нүд 3Э хүмүү? Уус” Гэ ЯрЬ БУргы (хан 7УУлал, (Ага | баймлийн тэднийг сайя сурч, Чөлөөт үлгэр унцидж өгөх, «Зад амлалтыг улирал бүр шаг- Т09 Зөвлөлөөс (тус Суу 17 нэ. Ё-р сайц чуулган, «Алтан на- Ы Багшаа Манан тоглолт, « --ШОЙГ цагад үр ашигтай угвагчийл үзлэг» (Єэдээт гай дүгнэж (ялйїзд Омэ- ШИЛДвэртэчэ. 2, «Пионер бүр цэээрч МЄЛ» Дуу жөгжмийн шав, цагциа гууллагууд церта МПБын яэрээтлт ӨНГӨ! цуглаан, өдөрлөг, өглөөлөт дэзлж байна. Чи 1 р тцоВсрЦ ЛАМ: ТОЙРОЦ бүжга(8) 0. ийп тамнр, спортыг пиїс- үралдаин тэмпээт, эрэг- Рүүлж, баятарчуудын чий 54 гард «Залгамж үе? |аянаар “| байцгалл». уралдаан, ЁО лэг, аман тэхйоло судлах ЗаЛВЫГ Бэ 524548 спортын “Дөлж тоглолт, 46 лан тэригжүүлэхад рцулсан СЭҮТӨ 8 руаалч ШЛАБАоиннү Бааалах , шундгрын! урд, - Ёй шгСсААЛ! үллаг саах, ч 28 со , өл м ажил. НЫ үлэх, хээ аян, уран тнаралүрнал ХИЙГ баенйн замүр г спор Хөхв Бийлэтэнэ шүрнын . 2 Баатарчуудыг 8. 1 Ци 0Хүрц ЭЭН Тэ «Залгамж үеэ алкыгжил Яав аннит таргєсан тэое “Уран аураг, баримал, Гэлэн, ппоёер сурагчдын Там аан наг ТирДвОр ыг, шүүлэг, хяпар, пвал, нам. ЛЕ, с рЫЯ гэрийн танхим байгуулах, бүтгэхтти тайлан согуү. "ТҮГЧЛ ЗҮМТ өлөн, аисле сийлбэр, дуу хөгжин, бүс УРЛМИЙН хамтлагийн тай 00. ДААГАН” авшаалд РЬЧ сйрташад, пес, звс үйл ёмьдрал, МП-нн бн. түргэн бодогч, гөё бичтт- Ч СОНГУУ: сурагтдыг Д.Сүхбаатарын жиг, зүв уран. зохшо ЛАН тоглилт: ЯДЭєт 0ДӨВ- самбаа ЗЭРЫГ ДЭлнч НИЙ байр, Нпйтийн иргст, ЛЭГ тэмдэг, ОНЦДОГ, ёёлоЛ тэй, (хурдан уншигчдыг “уул тАвргэуЙнийөээ нэртиийшт МПб-ын |188 лын бүлгэм, дүгтйлац, єоы. яаг зэрэг”. олон. “төрЗӨШ хай аг орно биглйн чам. ЁИМЛ ЯХЖҮРЬ өр зорлгийн хүндэтгэл, түүх, тайгараг. Шалгаруулах зэрэь хжнл ЗЫХ рэлертаа брєн нутгийн. Зөвлөлинц «Сайн үйлс бүс иєр, ГРлтэллц үлээнэ 7 гаалахад бойхан, Ямар Ч өдөрхвү Хаанл ар уулгала тол, ҮҮиэлзэлтэй | “таний шихүр вм, ХАЛИЛЯ) байгуулаа тлвсиий төаввө болоц ЛБ, юР үүрэх бархшвэлийг дАВаН Туул” бары шил зохицол оо» ЧУулан МПБ-д алсах бэлт- садаа илтгэж байаа. ээг, хүрэл медаль ол Ч, Дэй АЧ үВх 319 даг болгон. хүнүүлгүүлтэ. раг ашил ааяиоца. гэлийг Нь хангуулах. ЯЗАЛГАМЖ ҮЕ» - «ал үйгын рийюерийд дисбИФ 9г болоцо өөрийл орпиы 2. Пиопер, сурагчдын / 9. Баатарчуудад | 6 АЯНЫГ ДҮГНЭХ НЬ АХ-лулу Мн нЕС-й тар то» ч єсєл / «Эфэлхэл за ш-- л ( 0100: 40Ч ма сан үүрэг Амлалтаа баео Өирах сурллга, | 48 БЭУЁЦЭҮ Шолонын 4 | 1 дунд ордын шийв төр. У/ « : талаар | үлгэр тишээ зүүлж, сурлага, хүмүүлил- баярын бизтт, урлаг, бий. 1 ас тавлҮй ханд 4 гайдбол, МШшифут- Фя. улмаар цэцэрАЭ- й 1.24 «аша у . урлаг, 7, Цаж, тайлбарлан | чаддаг Абхаллэх гам 003 бол, Шинихойкей, тон ЖИГҮҮРЭЭР үя Би Гчтэрхс-лнд «Залгамж үеэ яялыг эр- түүхэн син тартасал ТЗр» ийн тамирын медаль, «Заль 5) болох. городкт, бадмнитад г.м БХ: аахэД тулах, хмбц байгуулах. сурталчс үҮЧЭЭ салааг түрэн бү2. гаяль үт» аяны гаюжгалж 2: здэагэрүүлэх,, ХБХН тамд: 5 Яах. дүгнэх (аймаг. хот, кр үйтэй, үлгэ287:, ахай явна, эв 25 3 5. Хүүхдийн Байн дүрь, ТИЙН шормыгГ хайгах. хамт - 404» ШИГҮҮРЭЭР | райгн, сургуулийн “байв. 2ЇМ2Г, мл райөны лисмк- : , 102. ран с СОМЛЧЦүу Орылн оллоор тамирчин болох АЯЛАХДАА: Заг мойнсс кашиланн, Раэл хөвзөл болалын “ААГ н нсөрөн бартуулаг, 3 2 ч ? - үнс д ШЭ2ЦэррӨл ти ЛДэй СЭНГЭ ЖЭД--8 Пнонерайн бүлгэм, бү- 5ат, дурсгалын тууз. хүм капа ЗД вишгпалзар шаг 1 Ч РБүл БУ СгЛшИРНЭ (эт 22 (ивт СҮВМАЭнд трЛгүуЭнд Б-йг тэжтэй РҮүА шнд ЭР улсын --н) бүл- нү слс аалар сам рсАГИЙЛ : БЯЛЫТ гаэфуулдшанан ЦУВ, ---аГЭрдэц -г давна Мо лвггл мэ Үүл явлааР Бэй базбок шайзвтрийг . Д.СҮХВААТАРЫН гуу4л гын ажилд нд оролцуулахс ШиошЕрилц бүлэг баллд бүр их нвгдан ЭШБаэн: Хэм хэовныы Цар НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ! ї їйц бүлэг салал бүр гана төв зөвлөл : 5 э-5-| Р” СУРАГЧДЫН ХӨДӨЛМӨР СОЁЛЫН УЛСЫН П ЧУУЛГАНЫ ӨМНӨ НЭХ Х0ДӨЛИВР АМРАЛТЫН. ТУХАЙ ЯРИД хэгб афалаагэсий Уул тал, ой Модод туг єүмий «Уүала8 элд мөр зүслхд асны рс “рл яаран Шшаргалїёт амар очин ОНЫ хиргах БРГГТЭ цийлвэМЫын зам» НЭГДЛИЙН. | Таа хөгжистэй байхан ён- Бсь банн Байна. болов. Вуйц вйралтаа. тай өрдлцїэ3. Цэрэнханд 100 хай бїорчин 4х эгч пярын Тухтай ангорүүлсїй сүүл, яоийнШ Мйос ХЛргАШ СҮ- ов Яамт бар гаруй бтрый дүүд сургуульдаа ирлээ, мын хүүхдүүдийн (дунд элчээрт хонь оторлаж яал ? 2 Аяги танхим бүрд амрал зарласай | “Цагалы | адт» таргалуулах ажлын арга : тил Тухай, ун) Хийсэн аяны 88аргй болягэа барилааа «аүланнээг “өмццҮеЛ! ї айлд хөдөлмөрийн тухай -- Т.Түмзидэлгэй ДУнД- -- Вүлган аймгийн Сг- ! хөгисйлтд сайхал| Ирий говь Ашгийн Баятжарга, лэнгд ёүмнн Дунд сур 2 | орж хүүхэд бүр а зугы лол сумын дүнд | сургуу гуудлйш сурагч Ц. Болор- 7 ! тухай өгүүлиа: 3 дийн гийн «А» ашид аа, Энэ охин сургуулийн- | ОДоо сургууды Бшойк- сицсайн суралцдаг. Нйх- Мн элсэн | ий бүлгамүүд 4э!р бур// ДИЙЛХВӨ. хайт сурггуянїїн Зүдаглд ами арВсг тар: Ё уулїййхаа хөдөлмөр ам» хөдолйпр ёмрА тын | зуй, ШИЙ ноёро тарьж ургуулах | ралтыт зуслан, ходоо о0т- лалдаа 700 гаруй Хийн ахидз х ийш ээ. Хүнс рип | балчяа р) єяалшїй бйлж 2000 Шахам лут нмЗ ногоог ургалтын (нь ферм, хадлашгийн Талбайл сүү савалгаа. Салсап сүүгээ- хэц РЦн НБТЭН хөн, тариа ногоо ургуулах лх ра "үл НДээ) болбие. арчилж, торддог, зэрлэгийг шийлд дрөлцсой мйнга, рУулч сурсан тухайгай хэрхэн зулгаадгийг . саля вянган пибиер сурагчдын олз охин бахархал вгүүл- сурчээ. Тэгээд ч Болор- хая хөдөлмөр бүтдэл!йп лээ. маа оїин | зуслангийнхаа дүнг гаргах Иж азиЛ 0р- -4 Л Өнирээх зүү мал хорс сийрүүлэлтийн авар- нот байна. Хүүхэд болгос Чин болох Зүсэлтэй га болсон байна 5 ИМ хөдолШЄрийн уйїрлый Билл Өлгий... айигайл 7 Павхан айшгийн Ца ажлыг дүтээ! ходолийр Алтай сумын 8 жилїйш Тайнхайрхан кунын дуйд пАЖ соёлын УУЛГйлДАй хан !в ДУйХ сургуулийн | бурагч сургуулийн 0-гийд «А» ИХ ёмшилт Гайгагыг тод! Өмшрхах | АНГИЙН бурагч (бамбөрчда || руулиа. Їй яс дхїїлд М. Түмэлшаргал 37 бусаг дээр байгаа (8нэ Зэл8н 2 г3а01-12Бүүчэн ныхаа амралтаар «хонь хүүхдүүд Ч хэй яявїїд, Яаж ЁМЛЭ ЯрЬН гүн Ээ салж байкД4а Яалчлы х0 амарсан, ходөлМбрийл їрийн /2мр8186р/, АЗАЛН | тын бийхйл Дүү нартаа 1 лмар обїёнтоД ёжиллан ї7 үл, танаар ьь байбарийч Шашлтоор х амжилт гаргасан тукхаїїгаА Уру Е! Ч Чг603) Я ни чвэл аааж. сургамээ. Эзэ нїїгэй яриаг байна бах АЛ ДЭ 0 охли Є8йсал | бүүгээ | 06- Ї 3 --0 ДороДдо алягийн 10:75 СА Ба лАНААЛ най ловсруулж амттай сайхан Чойбалсан аотет иатмал Са аүраилсуйжгины цагалА ядаа. боловсруулдаг эилїїН сургуулийн | 76 Ё мал гжж ч болсон байил. ГИЙН Ф/6 яїйл. сурагч ХийнҮ6н шд сүргуу- -- Сурагч О. Ганбаатар - М.)Царжияййд Ваяндун Мин Уйраар сайр-э чийн Сүрбалтар аймгийн таталя : урагч Д. Загдсүрэн «Со- тїймай ёлийл нэгдүгээр | С.БОДООШИЙН авсан гэрлл зургу Гэнэтийн Ургуу 1 Л биишш3 2-3 сод поикжс3 ышшил шишис8 ӨИНЖХЖИНЫ ОЭНЛИНЖ-3 ЮИЫ-ш-ш3 шушишш3 сишшиил шииоид сшшиишЛИН ИШЖшиии4 2МНШ : 4уү Дууллад. ван, ирээдүйн байн) сайхны л хїдйлїооц Афринййн Гэ ” ї хайн СТ олллрчэү13 ХЭЛ ДРчын ЭЕ ч явоалилдаг ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙН ! 2 2 байгаа богдод сүүлийн 17. Дийй Дуу хоолой томчуулын | шил ХӨ Өө үүдэд Ангод, Мозамбил, 4 Э жид явга Хүүд --р Зрайхан сагаан шалны цуу. Гаппей Биспу, Мадигасанарт Д ЛГӨӨН гэж ЮУ ВЭ: ых шин х, БйХэ алс -3ХУ, ТВ БСТОНРҮҮРГЛҮ апоперийп байгууллага бий НАШ ТИЙШ бүлжлэл лм учраас, захын 22 Цгүчирүтэ, / хөгжин айнц пин Орой, болж, хүүхдийн энэ тэмц- зорсол турая бүрийд 88: Аалгаөний Дүймлйг - 38” байдаг. Зам иь засмал ба улс орны үр хүүхэ, 2 шил лийг зохиой байгууля байн ТомаШиИн, аятдбус, мбїо- хэгчлэн биелүү 1Ж, ба ээд єрдїйн гэл үндсэн хайр ЧЭЭ шУЛЭЭЬ Д ЦаЙЕЛН. Ойрив доргодын орпуудын ЦйлЬ, ДУГҮЙЧИД, тэлинд Үалж бАЙХ нь) өдөр зүс, ХЭЛТ Хуваагдана. Хөдод тай тэмцэгчид сЫ2 ИДЭВХ-| ппацгерийн болоп хүүхдийн ХӨДӨЛГӨӨНИЙ 20ХНцуулд2г Мын зайлшгүй Ти с3Т гөөд нэ х чадвараар ИЙГ ХЭЭРЛВЭЛЭЙ йллэй. Үү? байгууллагын одоогийн (гол улаан шар, огдан гэрэл, “болжээ хэрэгцээ оРБашон анал раа пивперийн 0040 Мгуулагч (Бо урна нь арабын ард түмний Цагаан Шугам. Энэ бүхэн Замый хөдолгөөнйй (дү. 52 08 хоёр урсгалтай зам 2 байггуллагууд юй. ЗУЕ1) “анлЫ ОО ГАЛЭ хо? суурийг мААйЬ улам ч рэм. Заалтыг бИНЛүүлэх гэж акгаАДАГ -- сүүлийн зйнан ЯВАА АН изгдаар 6 бахагүүлэхэд лиг: Огоо УанХаатай болгод- сурахад їа4Я4л Мэдэж Замын хАдолгоё 5, шиетан, Нипарагуй, Кемпу: ЗАЛ АЖ алан Соон, гийг хэй бүхэл Мэл Эвол, байх зүйлийн пэг НЬ гус ЭОУЛГҮЙ зохион -б Ё 1 ү Т зун, бглоо үдэШ тасралтгүй Дам, Г ворч: Цайынинн Отүрнэ Грей, | Алжир, Маронид, (Греннян саж байдаг эл? төдөлгөөд тнгэЛчилан АлжыгЛЭээ с гн хэр Ёл, явж ронд хяр рийн хүүхлүүд томчуулынхаа адил сөрийн Ийриййл дүрэм, аг Гудамж 5 тааврийп харэгс 0 ГЯОт БмЭ ЛАН ГУУ? | түрвигийлэгчдиЙН зёрэг зов. МЫН (ДАГУУ | ЛпагддАГИЙГ срдаррү ГЕН ЗАЯ ГЭВ Юу БЭ? црд асна байр Аи Ян, ЗЇЕРРЛВИР ханшийн саг 04рНЫ | тэмцэ! байпа. (757, хүүхдүүд: та. Нйр андахгүй яаг БЯрмҮал болон хүцүүс 044 їөндлөП 23 Ч Шилэ зал, х новиа. | ХэДийгвэр чар хүнд. хэцүү АХ) шүү дээ. Тийм Ч учраас гөонийг шаагаад | Зодах рэх гарц зэргийг ас нэ шин хуул урах ПиО-. цохцалд үй” оллоороо ань од эн ҮН бүр... авамд” бивг. ТорнлИГ, аваглаж, | тодор дөр с ТОН БНН за иаеёа алдбйар 08га8 боловч 2 ДүүЛЖ, байе ёстол, бүх далайтай Шаггаай ор ЭС: Нагян хү : : гу виїдвэд хүчїйй . урд тайпач, ОИрлэдүйн сайн ииЇийг аюул осолгүй айр: шиулгүй байдлыг хандтай газраар зүлэг, Мод ГҮЙ 5 в бидоо сайханд итгэлтэй 0аїИа. . чихоД зорчулсан | замын ӨГ байдлыг хангахад Ун “Зүлэг, Мод гиш 22123 Ша25-н2) тиг ходод(оорий дүрэм бай Танаа ӨаВгуулаМ! чуд УУ гавтаралчнь ЭНН Ї Энх тайвны яолоэ танцал | САМАНТЫ Смйт ЗЭМЭЭХ (охиц лаг. ЮМ. Энэ дүриййг (НӨӨ|| Тээврийн зэрэгёлийн ес ЗОЙЗЛӨН Гүйэ гарах о 10 Ч аХУНИшын То Короо рийвчлан судалны |шїи лийн їе 8 3 рїхо ов Ё хөрөлгөтөй йрины | хүүхдүү- х Хорбоны р делтөвнд арриулагдсан 4ш- ҮЛЭМЖ соёлгүй ппдал гэд- дийн дунд ч Ик арчимтай ЭЕ єрөнхай нарийн бячгий дар, ЗАВллү, ичдүүэах ЯВДАЛ ыг зорчих ҮРЛЫ -15-8 гийг хүүхдүүд та нар ыэр 1 иргай бү ї элэ. ЭЭЛ 3 ! нөлг байгааг дафаах (ирлэ- БВЛУЭЛ 153821: 883 мэт шан үүрэг, Түүний голбор цягаан шу- "МАГт Сайаж язаарай! Бас таас үзэж болно, 1 р їрэх тутам төрэлх гам татсан байдгийг хүүх- 2УЛ ОСОЛ-гярах гол нэх «Хүүхдийн тоглбойын тад- | ПЕОНЕРИЙН «Артен» лагерьт хот суурин меань «улам дүүд її пар м цол болдог. Иймэ: байгаас йн дайныг амарсап билээ. Сандита сур: өргөйны тэлсээр байна МА: 1:2:23 маа? давсул їмзэс хүүх, ! Зай: адшллгчийн абуулїйд | хас 2-5 --| Таврийл зарагслййл т00 багийн шугай гайш ТЭХ БҮҮХ ХАЛ БЗовхенЦ Л ОН рїїулахдар аХөрэй би нд шид- ч үлэнш олширч, ГАЗ-24, пий зиєр төлөөр” шсйй ЯаГИЙН буюу ногоон Бэр. 9) 5 с 7Аа: их , р талаа өсрэг. ЭАГЧИЙМ буюу ногоон гэр- Яг 224 БҮгэээг үх зийн ЧОНЫН хУООНЦЫНГ шилэн ялах зйахгыйн хц духигоор Нэвтрэх нь 203 2848) Хи санаатай хүүхэд хурдтай, хүч чадал тон ХоВЛГӨЛЙ гэф35 Эд : хот, Мужуудаар энхийн, ян | "ХүЛЭЛХИЇД Єай Сйнара бий авгангШИН 0Л0Н боллоо. . Мөн аамый байгуулам. дашигаан он үлжилин ЗохИайнээ! Тэр бас ЗАМ рын ТЭЛЭГЖ кэй Ч оргэлзэхгүй. гУулАМ- | дэслэгч | С) ПНОНЕР 441 хийн цөнлйл” пуужинг уүь,.. “Кайиин охнц Саявита. Сипт : гая» | ЯВГАН (алдалд | СОЦЧВЛНамЫН Уугай Лрод, Ву. 5 пдэвхтэ байна... Т2А Их Пейнцай орцны (8 үд -Бкоо түлэн, зүүний өсвөр үеийн |. хан хээ) Ч хүлэг түйг бчёэр үдэв ялдэрхэн “байя таарна. Эк. 08 “Зүүнүүг Ми хавийг хүс. нИПМГ | зохиол ы уна! “Тайгуулж, одой аїйсл газар оюутал 1 МАНДАЛ Эрхлэгчийг її, ДАРИЙМАА ИНДЕКС-14140 ятарыл нэрээлштУлсын хэвлэлийн намбяпатад хзвдав, Р 1) тгтшжтшвэсыгитэгүлсж 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ. 1983 оныг сурагчийн жил болгон ,зарласныг Ховд аймгийн өсвөр үе, нийт хө- дөлмөрчид баяртай хүлээн авч, энэ ажилдаа зоряг тө- гөлдөр ороод амжилт бү- тээл арвинтай явж байна Аймгийн пионерийн зөв- лол, ардын боловсролын хэлтсээс сурагчийн илд сургуулийн захиргаа эцэг вхийн зөвлөл ХЗЭ, пионе- рийн байгууллага, багш сурган хүмүүжүүлэгч, пио- нер сурагчийн гүйцэтгэх үүргийг боловсруулан аж- дын биелэлтийг тухай бүрт нь тооцон ажиллаж байна. Аймгийн бүх сургуулийн бүлгэм бүрт «Сурагчийн жилд пионерүүд цэвэр нямбай байцгаая» аян зар- лаж, долоо хоног тутам «Зад угаагчь-ын . аян явуулж 242 анги, бүлэг, 16751 пионер сурагчийг ха- марсан байна. н Эрдэнэбүрэн, Дуут. Ал” тай. Зэрэг шувнн 8 жилийн 71 «Пионер су- УВБнОЛ аиныг ос хим» байгуулж, сурагчдын “ариун цөвэр, соёлжилтыг шалган, гоо зүйн мэдлэгийг Манай орны еронхийбо-. ловсрольт: дунд сургуу... - лийн эрдмийн алтай гоор 52 мяпга орчим су-. 1 ч ьенн тэжлсгтлилтшэлшиссьагжлоуршллвшсхсаштсл дээшлүүлэх талаар нэлээд ажил зохиожээ. Булган сумын 10 жилийн сур- гууль «Найдвар» нэртэй үндэсний бөхийн секц Мянгад сумын дунд сур- гууль пионерийн «Зал- гамжлагч» театр, төвийн 8 жилийп нэгдүгээр сур гууль аймгийн хөгжимт драмын театрыг түшиглэн «Алтан. зул» бүжгийн хамтлаг шинээр байгуулж тогтмол хичээллүүлж бай на Төвийн 10 жилийн хоёр дугаар сургуулийн лпионе- рийн ХХ бүлгэмийн УГ бүлгийн Наранчимэг ах-, лагчтай «Чийдэн» эргүү- лийн пионерүүд ажлаа тогтмолжуулж олон хэлбэ- рийн ажил зохиож байпа Эргүүлийнхэн үйлдвэр: ал- бан байгууллагуудаар үз лэг хийж зөрчил илрүүлэн нх хэмжээний: цахилгас эрчим хүч үр ашиггүй алдаж: байсныг тооцож арвилан хэмнэлтийн тооцооны хүс нэгтэд тэмдэглэжээ. Мөст сумын дунд сур- гууль, төвийн-10 жилийн нэгдүгээр сургуулийн пно нерүүд «Өөдөс цаас--алт» операци зохиож хаягдал цаас ашиглан ноорог дэв- тэр хийжээ. Хэрэгцээгүй болсон цаасыг аймгийн ма- териал техникийн хангам жийг удирдах газарт шил- жүүлсэн байна. Манхан сумын 10 жас лийн сургуулийн шционер рагч элсэн орлоо. ЗУРАГ ДЭЭР: Нийс- лэлийн дөрөвдүгээр дунд суртуулийн Їсийн |«А», МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН хтиЖЛЖРТ- ОсгётээтбШШШЛШЛШШҮҮУЛС сурагчид .«Талх» оспера- цийг дотуур байр, гэр орон- доо зохиожээ. Тэд дотуур байрын сурагчдын нэг өдД- рийн талхны хаягдалд үз- лэг хийж үзэхэд 97 нг талхны хаягдал илрүүлжээ. Хүүхдүүд нэг талх барихад ямар хэмжтэзийиййн хүч хө- долмөр зарцуулд їг панз нөхөддөө ярьж өгснөөр су рагчид талхаа хаяхаа боль- сон байна. Мөнххайрхан, Алтай су- мын пионерийн бү рагчийн жилд «Сурлага-су- рагчийн гол хөдөлмөр» Хө9- дөлгөөн өрнүүлж онц сур лагатан пионер, лгэм су- зӨВ- лөлгөөн хийж,.98 пионерт чонц сурлагатны үнэмлэх» сурлагын чанараа ахиу н 89 пионерт «Итгэл найд- варын үнэмлэх» гардуул- жээ Дуут сумын пионерийн бүлгэм пионерийп идэвх тэн, пионер сурагч нэг бүрт «сахилга бат хариуцлагын талон» нээж, бүлэг, салага- дад уг талоныг үл цоолуу" лах «Цоойинт дэвтэр» а луулснаар сургачдын дунд гэмт хэрэг хэв журмын зөрчил гараагүй байна Ийнхүү Ховд аймгийн лионер, сурагчид сураг чийн жилдээ сурлага, хөФ дөлмөрийн амжилтаар вин байна. Д.БААТАРЖАВ ар- : 1 4Б» ангийн сурагчид анх-| ны хичээлдээ орж байгаа 1! : Баяэ хөсөр ннзад, бая- сал дүүг 9 дүгээр са рын Урна лоссон гаргтадА хүүхдүүд сургуу өмнө цуг даж эхний рдагийн хичээ- лийн м тш хонхны ДУУГ тэсэж да хүлээнэ. Тэг тэл Ч хонх гарлаа. 3 СУРАГЧДЫН Шүүдэр гялтганжаан намрын өглөө хадлангийн талбайд ажиллаж байгааз нэгэн хүүтэй уулзсан юм Тэр хадсан өвсийг бухал дан том том. нуруу хий о. Энэ ажилдаа Хайраг хүү огт түүртсэн шинскгүй харагдана. Хай- ратбег БаянӨлгий. айм- гийн Дэлүүн сумын дунд сургуульд сурдаг, Хичээл- дээ онц сурдаг ээ хүү ажил хөдөлмөрт ч бусдыг хошуучлан идэвхтэй оролдц- дог. Тэгээд ч найз нөхөд багш нар нь «Ажилсаг Хайратбег» гэж хүндэтгэн нөрлөдэг. - «Нартай уралдан босч, ир сайтай хадуураар өвс хадах ч ёстой сайхан даа. Би энэ зун өвс хё- дах, бухалдах. нуруулдах гээд л хадлангийн бүх ам лыг хийж «сурлаа» гэж ярьж байгаа хүүг И. Бат- сайхан гэдэг. Батсайхан, Булган зймгийн .-Бүрэг- хангай сумын дунд СУР- НУУДЫГ Сурагчид хоолл нийлүүлэн дууалаа Да- газ нь эиги болгонд энх тайвны сэдвээр шөл неж, хүүхэдбүр энхтайв- ны сэдэ8т зохион бичлэг бичи: зураг зурсан юм. Бу аймгийн | Хангал сумын вонер сурагчид «Энх тайвны хичээлээ» ийнхүү сонирхолтой хэл- бэрээр зохион явуулж тус сургуулийн зуу зүун хүү! хэд энх тайвны төлоо тэм- цэЭлд дуу хоолойгоо тэгТ- гэх гарын үсэг зурав, Доөигож саяхал нэгдү гээр ангид орсог бяцхан баатарчууд ч гарын үсгээ зурж, энх тайвны сэдэвт шүлэг зохиосон юм 3-ын «А» ангийн рагч Ц. БАТСАНХАЙ. ХӨДӨЛМӨР СОЁЛЫН УЛСЫН Н ЧУУЛГАНЫ ӨМНӨ туулийн ботийн «А» авж гид сурдаг. ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Н. Батсайхан Сурагч С. Хайралбег. хадлангийн талбайд. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН с авсан гэрэл зургууд | (8 ! хв! би УРВАН ЭУУВАНЫ аз ХАНГАЙ. НУТГИЙН ХАДЛАНЧ Хичээлийн шинэлжил эхлэхийн өмнөхөн билээ. Манай со- цины тусгай сурвалжслагч Архангай аймгаар аялж тэнд ажил- | лвэв: амарт байгаа ционер сурагчдын ажил үйлстэй та- инпцсай юм. Архангай” нутгийн анд нөхөд чинь тал сүрэгтээ өпє тэжээл бэлтгэх, арвин их сүү сайльяпах ажилд амжилттай оролцжээ. Тэр ч байтугай 7Каргалинт сум, Түвшрүүлэхийн сангийн ат ахуй, пионерийн «Та- | мпр» тусланд амарч байсан сурагчид «Пионерийн үлэнэ- хадлайгийц талбай дээр» садавт ажил зохиол, хадлан- гийн бригад байгуулж, нх хэмжээний өвс тэжээлд бэлт- | гэжээ. Тэдгээр бригадын тухай сурвалждагыг нийтэл- аээ. - 2 сонины зөвлөл шт “ НЭТ. Жаргалант сумд ахмад зүтгэлтэн» гэсэн тэм- «Сумын тепд амарч бай- дэг энгэртээ зүүсэн | нэгэн тал писпер сурагчид мар- өвген хүүхдүүдийг удирдай гаай еглөж сургууль дэз- өнс хэрхэн хадах хадуураа рзэ тєгларна уу?» гэсэнзар. яаж барихыг запис зовлоно. лал айлаас айлд, хүүхдээс Архайгай аймаг дахь хүүхдэд дамжин дорхицоо пионерийн «Тамир» зуслан- тархааа. Зарлал сонссон гийн захирал С.Моломжанц хүүхдүүд «лмар учраас бид- - Манай Д. Онхоодой нийг цугдуулах-.- болон?» гуай эх орон далар сураг- гм ёр о гайхсангүй. Дар чийн жилийн их амжил оөр- бүрдээ л сар хадуураа төл байхад бї зүгаар суул: Олттэйс эхэллээ. Арга ч үгүй! чадахгүйг пь гэж | Аймгийн юм сулплн хүүхдүүд памьптт хороогоор |гүйлг0бай- мал бүрЭгтаэ арк Ихо өвс гаад манай (зусланд ирис тэжээл бэлтгэх ажигд байн- ажилласан хүй |Дээ Уг нь га өрөлцол аан, Өгийпуур сумд нөгоочин Өглөө, боллоо. Сэрээ ха- хийш байгаад ондор: иаспы дуураа мєрөп. дээрээ тавд: тэтгэвэрт гавсий юм гэйс сал хүүхдүүд тат бүрээс тэр өвгөнийг танилцуулсай цутларцгаав: Сумын ХЭЗЭ-айн: юм Д. Онхоодой гуайн үүрэн нарийн бичгийн дар- удирдлагаар знд хадлан ги. Д, Лундаа: гийн: нэг бригад ажиллаж -з Энэ жинд (бид сумын байгаа. ом. хэмжээгээр 4000 толц өвс -- Маиай зуслап 100-гаад бэлтгэнэ. Энт өйсийг бэлт- Үхэртэй, бас үржлийн 100 гэх үйл хэрэгт шионер су- ХОнБтой, Тапан жилийн да- . РЗГэд ли гүй Үтгэх үүрэг их раа өорсдийнхоо хэрэгцээг НТ ГЭЭД СулыН говдамарч ёөрсдөө хангах бодолтай бийгаа 3-0 сурагчийн бүрэл- бяйгаа юм. Одоо бид зуслаа дэхүүлтай «Шионерийн үлэн». ГИйнхад туслах 28 зхүй сопины нэрэмшит хадлан- болсон үхэр, хошиндоо өвс гийп бригад аагшлдаа гбара- ТЭЖЭЭЛ бэлтгэх алилд, ойд хад бэлэп болсныг мэдэгд- ӨМарч байгаа пиопер сурагч- дал. дыг оролцуулас байна. Өдөрт ЗЭБ-ЛөВсон : ” нэгээс хоёр цаг ажилладаг. “үүхдүүд машиндаа сууж, Хүүхдүүдэд ходолморийн дайриїїт мехашицоксан дадлага чадвар олгохоо хїи- салаа хадаж байгаа «Ц чээлийн хэлбэр энэ ажльг шрэлВЭнчхахалар ШУУ зохион байгуулсан юм. гэ лалдит одоцгоозо Харицбид пиоперийн ахлах . удирдагч Уг Оригад дээр дөровхоно- Д. Галбаатар ялрьн байпа гийн! дарва асчион юм.БиД- «Пиоцарийн үнзц» сонпиз нийг очиход хүүхдүүд Чий- нэрэмшит хадлангийн бря- гпа ухас: байлаа. гад тус пуслии дээр байгуу- -- Айнл ямар байнадаа? лагдлаа. Хувьсгалт гэмЦ- гэнС шэодон сэрээнийхээ. лүйн ахмад зүтгэлтэн Ш нарвиг удирдлагаар ажилласан эпэ бригад одорт үзүүрийг зарш суусан жавл- хүүгээс асуухад, тэрээр -- Сайн єгэис хариулал. - Мавай хүүхдүүд Онхоодой, ахшад багш Үлмээ мад 1Ї--2 цас ажилладаг боловч сайн ажиллшк байн. Дө НХ зүйд хийнээ, рев хоногт 4100 гаруй 6Уу- -- Хадаангийн бригад хал хийлээ. найман хонар ашиллаа агаар ч сай- Анх амарч байсан хүүхдүү- ура. дийц, хаёрхай. нь гар хадуу- ко байна. Бид хүүхдүүдээ РЗ20 хадалс чилдаг байв, Д. 8518 хүхил Яэалсүүсэй "Опхоодой гуайн азаж. сур- тазаи ригад бодгон хувнар- ЗОЦИГАН Боэ? хиЗЦЭндАЭ 2 Б, аду ! хас сэ77 эшулэмүлээ Милслгарг далс чаддаг боллоо. сэш бригад, сурагчийг су- | Цэцэрлэг хотын нагдүгээр рагчийн дүрэмт хувцас, ХИ- 10 яилийл фургуулийн чеалийн иж бүрэн хэрэгслээр ЯОлдугаар ангийн сурагч Н. шагнахаар төлєвлөж | бай-, Одбаяр, хоёрдугаар 10 ш- гаа. Одоогийн байдлаар (8- ЛИЙн сургуулийл эхлэ ын «Б» ашийц сурагт О. ӨМТИЙН Хурган ын НХОЭЦЭ Хриупаа, 7-гийш «Б» “ан- О.Эрдэносайхан. Ч Тэцээнг тийн сурагч Б. Мөнхжаргал, “НГИЛш сурагч СЗӨРОДДЭГ б-гийн «А» ангийн сурагч ЗАЛЧАГЛЛ50) СГТР ЯЛ Эн Б. Энхтүвшин, Н. Мартбаяр АЛУр бригадыт, ХИЙСЭН шиг 2 7-гийп А» ангийн сурагч, лып т гаргалг -үзэхад Баяртогтох, 6-гийн «Бэ» ави- хиргсэн 15070 ЫЛ: өрс ха» гийн сурагч В. Түвшигигар- дан, бухалдаж, пурууллжс. тал нар. бусдаасаа лүү 492904 кг Өвс хадайс бухалд сайн ажиллаас,байпа тож)Д,. сан ШГ. Дашшид |багштай Ойрдоо , цаг хан, бухал хийхэд ч Лундаа ярив, «Золбоо» бүлэг тэргүүн байр Бид 7-тийд «А» ангийн эзэлж байна. БЧх-н2) 18. Балртогтохтой Мон бухалдагчдын дотроос Тїэцэрлэг хотын 10 жилийн хоёрдутаар сургуулийл 8- -« Би сүүлийн гурван Зай 5 ын «В», 9ийц «А» ангийн япил сум, нэгдлийИХЭЭ (ХАД- сурагт ЯС. Эрдоцачимаг, 2. ажиллаас (байна. тЦаргалсайхыг | нар. сайн гү бухал хийдэг. “Эн ажиллаа гэнс багш Ш.Үлмээ тэггүэай золнс, ах згч нарын» тапилцуулсаш Юм. ашил ед урьдынхаас илүү ЗэрНЭЭл амжилт БУРАВ. Хүнэртүлэхийн арганд кэйс бодол: байнд, 2єпшгийн аас ахуйд 2Д ГОНЭЛ, ЭНЭ їОНДо Су» ийп хил. Би өдөрт60-- дотор тараасан өвсийг баог- ”бухал хийэг байна гуй шүүлж идуруу хийш 0ал- й лаа. Хашууханд нь дөнгөж саяхан боссон су: цон Хэсэг хүн уушим хашаан 111111511111111:411 ЗҮҮНДҮҮД -- Мадай сум, сансийн ав ахуйн хүүздүүд сониныхоо байгуулан ажиллан, до8 хоёр дахь нуруугаа босгож Бнсеыэг Бригад маань 384 сурагчийн | бүрэлдэхүүнтэй. үүхдүүд өдөр бүр өвс түүж орой 17-18 цагийн 100- ронд сид авч ирж тушаж- даг юм. Авч ирсэа өнснйг дэлгэн: хатаагаад дэраа чь нуруулддаг гэж | Түвшрүү- лэх суч, сангийн аж ахуйн ХЗЗ-ийн. хорооны нарийн бичгийн дарга Д. Самбуу ярилаа. Хүүхдүүд хар зэрэг оролцож байна ва? гэж асуу хад, --Их сайн оролцож бай на. Бод д доо. Хоёр хоно- гийн. дотор 6000 кг өкє түүж: тушаасан байна шүү лээ гэж тар хариуллаа. Энд тус сумын 8 жилийн дунд сургуулийц багш Б» Нэргүй, Ц. Дуламсүрэн, С- ИКүгдэрбурїїт нэр ажиллаж хүүхдүүдийн хадаж, түү авт ирсэн єпсчйг хүлээж залдаг байна. Багш Сүг дэрбуршэг, Хүүхдүүд энэ алилд тун сайн орплцол: байна. Оройхоц болахын. хирд л шуудай, саптай алс моринд дүүрслт, лугуйл дээр ачсан үүрсэн хүүхдүүд наашаа цувчихна даа. Тэднийг х2- рахад урамтай байдаг юм. Нийт хүүхдүүдийн дотроос З-Бик «А» ангийн сурагч Г. Єүрэпхорлао, 7-гийн «Вэ» ангийн! сурагч Г. Алтанбат тана 8Фын «Вэ ангийп су» рагч Ч.Анхтуяа, Р.Энхоар гал. нар илүү сайн ажиллаж байца. Сурагч бүр өдөрт 15 иг өпс тушаах ёстой. Эдгээр Хүүхдүүд 0-2 300 кг тал тушаат, лан биелүүлдэг юм лрилаа. Гидтийг интлж байхад дугуйн дээрзэ шуудантай олс ачч нэгэн шаал Давхшж | ирсэн га» Г.Ал чбагана ажээ. Г.Алтаг па цөрт --335 нг хүртэл өвс сар хадуураар хадан дайлаад алч ирдэг га -- Чи. овсонд дугуйгаараа явдаг уу? гэм түүнээс асуу хад тэр, -- Тийм зэ гэж хариулав. -- Дугуйгаа хагар нх вий! гэж. айхгүй байна уу? - Зүгазр зз! Нөхөөд л уначихиа. Түвшрүүлэхийн хүүхдүүд нйм л азжилттай ажиллаж байна. Биднийг өгс хүлзэц авч байгад х2- шаанаас гарч явтал үхэр тэргэй дээр дүүрэн өвс ач- сап хоёр хүү тааралдав, Энэ хоёр б-гийн ї» ё-ын «А» аигид сурдаг ах дүү хоёр гэнэ. -- Дашбатын Дорш, Энх- бат гамс багш нар їНь тапил- цуулаа. Өвсийг Пь Хэмжиж үзлэо. 730 иг болон. -- Та хоёр үүнийг хэдан өдөр хадсан бэ? гэж тэднээс асуухад -- Хоёр өдөрт гон: хариу- лан. Бид тэдэнд баяр хүр- гэш, улах сайп ажиллахыг хүсэлд цааш хэдөлжг билээ. Хүүхэд бүр д хангай пут гийн хадланч найз пар шин- гзЭэ ингэн: ажиллавал хич- нзэН их өвс тэшэзэл (баат- гайс болох нь шэ? Бодоцгоо д одоо! Т. ДАВААДОРЖ ЗУРАГ ДЭЭР: --8-гийн яБ», бгнйш 4А» внгийн (сурагч Б. Моенлларгал, Б. Зихтүзшип нар. --8-ийн «Бө, «А» ангийн сурагч Б. Түзшилтаргал Їартболр -Түшшрүүлэх суш, сангийн алс ахүйн 8 шиэлийн (сургуулийл Зашг «Аз апгийн сурагч Г. Єүрэнхсрлоо гурхз лапогт 277 КС өвс түүжээ. --Ү-гийн «й» ангийн сурагч Г. Алтанбагана --8-ын «Бэ анишїж сурагч Ч. Апхгуаа Р. Эпхлшргал шаргу- рап хошлт 712 кг чзс тух: сопа фэйца. Зохистчийн саезт тэрэл зургуул, шиний! 21114111 маа: 1141171141:11117:111) ац 810111) 1 111 Шил 7 й 111011114112111111131112112:11:12111 ы сэгсрээд унта- ” төлөө Шїсра | ГЭДЭГ ал. хэшис : » Шайг Эв жар- малай Зояд: юухан. банхьс, їэд- юм. гийг мэдэж байлаа. | Ол, Чи васзад уруу ца- лаад, байгаа. юм ба? гэж асуу- тэр, дураагасханзар: мМНД «Онц» авчихлаа учиргүй их гайхаж сг хараад ИТура тасч. чанга инэзлихлээ. Би, ! ЗХУ-ын чадалгүй байтар цолоор: пэхэн шагиа- Бал хачиг сан, юмг. -- Чи чинь онц » дүй авсан- Өтлө зү ДМЦАЫн дугиарт бид даа гутпраа юу? гэж асуусанд Зол остодемьяиссангийн Сон тар дуугүй танпоасний: 80) шилийн ойр Шуа: хээт тохиолдуулйн түүний хэрхэн - Одоов би 7 танд. учрыг нь сурч, хүлгүүлинж ту- тайлбарлаж өгье. їл эрг яадах чинь хай шавь | Тимофеериа Химийн хичээлийг | «онц» ава- “Коаподеллиссаятийн ДҮрдат. хаар мэдээгүй байж том дүн ав- халаас ховэгчлон авч пийгэл» ЧИхсаийаа до тэгэж байгаа 1юж лав. гэй 1Шурагийн дуу үл ойшросон Хэдийгээр зарим хичээл ий- Ө"готэй санагдлаа лээд, хэцүү, боловл. Зол. их сайн... Зол, эрүүгээ алглараа түлж. суралцаж: байлаш. Тоо бодлогт, уйтгартай. бүүжгэр харцаа 111уг физикийн: хичээл уншин зарим-агаас пад! рюу шилжүүллэд дийг шөнө! ДУНД хүргэдэг болопч -- Заа, яахав, си» зонцод» Шурагаас: яшар илгэн зүйл дээр баярлах юм. надад: сровесвө, алга. туслшиин авахыг боддоггүй байв. Би зрагцуулан. бодож. бодож: Шура хилэвлэа хэдийн давтчи- Эцэст нь Вера. Агенсандротния. | х4ап/ Зол: ширэонийхав: ард суу- Дэбр Очоод: «Би таны: хтгчээ! тийг 7Г (сан, хэлээр, байх орон аль ол- «онц» авахаар: тэдэхгүй! байнаа. ” Гпыг тэр гэхав. Тэр хайр: гэсэнд багш» над рту хараал: -- Чи юу хийн: баийта ва? | «Читэгж хэлж байгаа бол цааш- й, -- Алгебраа давтаж байна, даа тмоллэг болно. гэсэн үг. Би, Боллогао, бодоогүй! л байна зинчий апсан «авшыг» урвдсил- -- Гоныр бит заагаад огье гаа: болгож, тавьсан гэж. тооць» пгүй! эв. би өөрөө болио. гэсэн гач Зоя бол сэргэлэн, лүтна хөг Тєатрт их дур- жгүягит" Хаглс цаг бїнгорлөо торлөө. 1Шура эгдүүцэн жееитай! охтєн | -- Бисадоо уштлаа! Энэ бод» тай, хорпа лмар Цаг өтг- нэгэн "ШИНИЙ БОЛГР Ё ын. Дапалгаалан. долснаох лайп эрэгт аатаж шаргал ,»22 ” Соэр тоглош йпадашт хир сүдон ЛБалгар хүүт: Георше Дишит- ропши нэрэлиспт одон улсын шипнерийн «Нарацева» лагерьт " анх танилцсан! юм. "Түүлииг 7 Иїйпт Яїслей Лачсш тэдаг- С0- ” фп холын исгэн дунд |сургуу- лийн долдугаар ацгид сурдаг- “Найз маань арос хэлийг саны модНэЭ, ёЄдозцолобнд хоёрын " хойронд хашууп дохио үерхэл Эхэлсэн шив. “Бидонтай | хамг. 20 гарүй) ориыг 600 орчим ! пионер: ь ашдрсан.. Ларгернїїн “иаань! өдөр/ бүр, хаггнил, балр- 229тай! үй явдиаар дүүрэн бай- 25 даг байлаа. ЯйппээлПэл ЭЛ- т сээр опх тайрны ордон босгох. уралдани. охиогдлоо. Энз 77 хршогдаагт Улчсг бид хаёр То хемгийн сайхан -оцх- тайвны ордон: боггоцс бас хар, шОр,. дагиас арьстён |Хүүхдүүдчиг ? О8тоЇс сайшэын амэдврч үерхэр “шалардог: байгаашзар» дүрслэч 2 урал, авслцион їм-. ЦД- «уа схивгдєй: йдигаа: апмпал ажил шамтран аролцон, їүсерхэн 119! шош Нарлаг Болгар орны зэсгэ- Л Ловт өайхав |! 2 зай дийн дууд энх дайБНЫэн ЭЭ “рьт таптайс сайхаш змарсанаа. авж Ч Л-3 Тхингэнсн цар 3 Э “Нийслэлийг 49 дугаар сур- глил баагар ивхад, чэнь П йгОгж утлийн ПНГИЙН (рытс найдшыг (дуй хоолог сураг, “5.САНХАРБТЛЭГ цэгтээ: байга. Тэлчлї сурсат БНБАУ-ЫН ҮНДЭСНИПНй БЛАЛЯРТ биеэр үзсэв: й, дүрслэлтэй. сэл хидлилтэй српьяс өгнө. ЇН рин гүүн ярьж. байгаж тйл Яв» -налад Шура бид хоё- бусдын үг, бусдын юм шиг болтол: сэй юэ? бүрхє шиг шалны ЦШєра йяд хаёрын элгийг гэв бачсэн байслч. хөштөл инзэлгэдэс байв. ЙГ й!: Ї 1 1 ! : явлаа маа! Зэл, нрсэн асчныг /яЭД Т8- лын гишүүнд элсэхээр бэлтгэж нууц шүү Хэнд ч битгий хэл. Цр- лирвапа Авга ах Сетрёжагаа ч ЮВК УУ. МННИЙ Эгч Олвгаг, зє гээд л бүр сандарч архино. Э5- чид яарч. удалгүй явахад Зал гомддог байсан ч»а Томчуудын ДУНД. байхдаа тун зелдаг хөнгөж шуурхай байлаа -- Зоя-чи юу бинчияг байна 887 3 -- Зүгээр... Энэ бол Золгийн одрийнхва тээждаглэлийг бичишт байгаа ль тэр: Диапууп гадартай, дврвсл- жиш шугжатай зузшир Дэвтэр. Зая: түүнийг хааяа: гаргаж нрээд цөөвторхоп. юм. билнэ. -- Алиж унцва! гэж ЇШурж- гаа гуйхад Зот толгой сэгсэрнэ Хариуд нв, -- За нахаш! Терсєнж дүүдээ үзүүлэхгүй юм. бил, доо? гэнэ Шурагсийн. зил үг тоглосон байдалтай боланч нэзсээ гэг хий Зая, ДҮЗ Дюугүй пбайв Гэждлэ Он х» -- Манай хүүхдүүд Зояг хүн- рну Үг хїлсх хэрэгтэй ба?лаа дэтгэдэгчйг бя. одоо л моних ав- хүнд єр өгдөггүй. хүний мөс сай найдвартай, бүх тзлаараа сайн гиснж тедаржоёлолт Дараа нь асулж. эцост нь тухай санал шүүжилэв гарсан ярилцав. Тэгээд бүгдээрээ, чь 2 нэг хүн шит хэрэг дуугаар: Үнэнч цаалпа үн2-рцгулуун сайн НӨХӨр, олон ний- дсоц шпиж, бас плэр- тийн бул ажлыг биелүүлдэг, Хац- согсодиоо гусалдаг янз бүрийн -- Төрсөн дүү учшаад дара1 саш сэв ярвсан Яиж... нь. инээн: шоолох болио. Би ч- майг мэдэж Сайна гэсизэ лсд рүү- Та уншиж болно сэ алэт- хал тшитнэн Энт бол гї тай тїмлэт- лэл байсаш ю т арианхоёр наста байслаас шал. сө0 томл заа. Зацигадан хэдхац үг сэглэ авс ї стүлгийн морүүд б Бэ енд. Епропьп хүүхдүү-| зэраг: - Эвэ ч ит л ф сгүү шоэ гэж Нигхэт хєёр өд бүж 1 шолрлагдах гэж хэлэв... 2222223081) БИЛСАУ-ЫН ҮНДЭСНИЙ БАЯРҮ--- ийн шигээ Зсоя нэт едөрс - Зужсэ,бн типйслгийн сузв- тчийн үрсэд өерохсоор шийд- Завадро яах схш? -нН тер риатанс байна. Салаптосын гисагрүүд 5 ЗУРАГ ДЭЭР- «Хүүхдүүд лоєг цлгаараж техник. спортыи | физикайн 1. нг 779---2 гийн уралдаанд оролцогчид | ралцаж: билгээ ХЭРХОНЖ | яалт багаж: хэр Эй 124 БАХ н14 байл, оо : 2ншадаш байаа. нь. єгч. асүзлж элшүүлэх эсэх . куцрээж бай. баар баясгасан (түзарсан Би. хєүгүй байж. байж - Читиээд хэражлыг чадах шут2 У-гтсшт ТЭЙ 02 юмуудаа” Чи зинь эрэгтэй ХҮҮ асүүж байх шим. Дарза нь хэт бит шүү дээ гэж халлаа. комсомолын хороо. Зояд. оёр Зоа бооч номынхов таснугчн тэнд очоод жөж л наашаа ширт сэн хэвзэр байна. ы Язгаад чи заавал явах б9- зов? Чамайг дуудсан боа ч оор хэ рэг. гхснд Зол над руу лэха хүрч ирээд сархас минь барьж: - Эюш жичь сонсон бай даа. Би очдээ байж задишгүй нь зэ Огт чашихгүй! квн эрс хэлснээ нажчтухан дүүгэар: - Амвдралдла үнэнч Согоод эрэлхэг 6 хэрэгтэй гэж та ов рээ надад хэлсээ пгүү дээ Дай сан. хажууд маань ирчихээд бай» хэд бит чзтхам нийн байх Сстай сэ? Хэрэв дайснууд цхашаа ороод йт гаргаж: огєэ л дэвж Ирчих юм бол би омьд байхгүй юутүүгж гэлээ хэе- болно шүү дээ. Та нашайг мод нэ. ба сэрэөр насан ч чилахгүй ». .. 200 ЖЭЭД оч хэй) мэднэ, Ц. БҮЛЭГ Натеньна миний дэргэд тэргэйд сууж: явах бөгөөд хоорхон толгойгоо їил- жийлгэн дугуйн доогуур гулсан орох тоост замыг ширтанэ, Би дуугүй л түү: нийг харан, ягаахан царайл чь тодорсон хүүхдэд бай- мааргүй уйтгарт байдлыг. айх харсандаа гайхаж яв- лал -- Ингаэд удахгүй бид Мосива орно. Тар хот ямар гэж чи бодон. байпа? гэм би асуув. -- Мэдэхгүй гэж тєнька дурамжхан лан. -- Гэхдээ Сертуховоос том гэж бодон байна уу. эвснэл бага уу? --0Шу зүгээр л, Аливаа яриаг заан чиг- лүүлдэг,-хүн хүнийхээ бод лыг тайнс») мэдэх | нэгэй уньдаст мэдэрхүй байдаг учир, чухам түүгээрээ На- тсИына. энэхац агшийд на- дад тоомсоргүй хандаж. “шиний талыг гопсойлгов тож мэдээд толгойгоо ӨөнН- дийлгар-нНаДад хандаж: 1 -.оотт ДЭНДМИЙГ зэмэр ЭЭ- шийнд байна гэж танай ван та парт хэлсэн үү? -- Халсээн: эмээ (би- “дэлтэй бүр байя гэж бай На- харну- -- Тэгээд бүгдээрээ танд байх хэрэг үү? Тэгэлгүй яахай, бид давхрын нэг талд, та нар нөгөө талд нь суух болно. Харин аав жигүүрийн бай- Доор эмээгийнд илнэ. -- Татан, эмээг |их ихэмсэг, бас ууртай гэсэн тийм 2) -- Үгүй зэ! Зүгээр эх- лээд л тэгж санагддаг зюм. Ихэмсэг нь ихэмсэг, гэхдээ. огтхон ч ууртай биш, ха. рин Ч их сайхан. зайтай хөгжилтэй шүү. Төрсөн өд» роор иь ямар цангээит бү. иш болсиыг чи харсан Ч болоосой! үл ЭС 78 ст- Гэхдээ л би түүнээс соонэродо айгаад байна. Тэ бид 4-1 юун ЕЖ. тоиуца гэи9т дуугүй олж, дихиад а. бодолд ав- 2 « Оросын алдарт зохиолч Л. Н. Толстой «Бага иаб», «Өсвөр нас», «Идэр нас» гэдэг цуврал гурван туужаа 1851--1857 онуудад бичжээ, Энэ оросын үеийн язгууртан айлын хүү Николенька Ир- тспьсвын төрж өссөн ахуй, түүний үзэл бодлын өсөлт хөгжлийг яруу сайхиаар өгүүлсэл ом. «Өспвөр иас» туужийн гуравдугаар бүлэгт НМиколепька Иртепьепын оюун санаа нь хэрхэн пэг шат ахиж, түүнийг жаал- хүү яаж мэдэрч байгааг өгүүлжээ, Эпэ ном удахгүй уншигч, хүүхдүүд та нарын гар дээр очих гэж байна, шийд орох байх, “Хоолоо. зохиолд хаант з- 10у7 гэж би түгшин- гүй асуув. -- Юу ч гээгүй ээ, зүгээр л. -- Үгүй, чи єхэн мэд из» ГЭЭД НЭГ ЮМ ХЭЛЭХ ГЭ- “сэн шүү дээ, би Чи эмээгийнд хий- сэн цэнгээнт бүжгийн ту- хай ярык байсан шүү дээ Харин тийм, та нар тэнд байгаагүй нь харамсалтай: Зөндөө зочин ирсэн, млян- гаад хүн, хөгжим эгшиг- лээд, генералууд ирчих- сэп тэгээд би ч бас бү- жиглэсэн... гээд би тэр бүжгийг дүрслэн ярьн( байснаа гэнэт үгээ таслан, Натепьна! Чи намайг сон- сохгүй байна аа даа гэж хэлэв. 5 -- Үгүй, сонсож » на, чи бүжиглэж гэж ярьсан. : -- Яагаад чи ийм уйт- гартай байгаа юм бэ? -- Хүн үргэлж хөгжил- тэй байна гэж үгүй шүү дээ, -- Үгүй, биднийг Моск- вагаас ирснээс хойш чи их өөр болсон шүү, Чи үнэ- нээ хэлээч гэснээ би түүн рүү эргэн харснаа: Юундчи нэг л хачин болчихоов? гээс шийдэмгий байдалтай асуув. -- Би хачин гэж үү? гэж. Натенька сортосхий- сэн нь, миний энэ үг С0- нирхлыг нь нэн татсаныг гэрчлэв, Би ердөө ч хачин биш шүү гэж тэрээр Х9- яэв, Үгүй зэ, чи хууч. ныхаасаа өөр болсон, Хуу- чин чи бидэнтэй бүх юманд санаа нэгтэй, бидэнд нх Л элэгтэй, бид чамайг хайр- ладаг шиг чи биднийг хайрладаг байсан, харин одоо бол чи нэг л хянуур, биднээс хөндий болжээ гэв, г-- Огтхон ч үгүй шүү. -- Байз даа, би хэлэх “тэспээ дуусгал л дап-гояс би түүний үгийг таслахад, ха» мар минь хорсож эхэллээ, Энэ бод миний хэдийнээс хэлье гэн хадгали( явсан, юмаал хэлэхэд иүдэн дээр цийлгэнэж ирдэг нулимс» ша дохио мөн билээ. --Чи бай- байсан Бөх - 7-4 1үлал биднээс: хөндийрч, бидний хэрэг чамд падгүй. юм шиг, зөвхөн Мимитай л юм. ярих юм. -- Үргэлц л бахь байл- гаараа. япаад байл болох» гүй. биз дээ? Маг цагт өөр болох хэрэгтэй шүү, Даэ, гэнс. Катеныип. хариулай, "Тарэар хэлэх юмаа ол пдахдаа юмыг паавал тайл- барланс лрьдаг сантай бие л9а. Маг удаа /юбочип түүн- тай хөралдээд, тэнэг охин гэїн. хэлэхэд Нь, бүгдээрээ ч ухаантай байхгүй. шүү дэв, тэїзг ула ч бийх х9- рэгтай шүү дээ, гэл өчил байсныг нь би сааж байсан болопч ийг цагт өөрчлөг- дох хэрэгтой гэсэн эн9 ха- риу үг тпадад нэг Л Ду туу дулимаг «апагдсай учир, би асуунс. шалсаар байн -- Тар чинь тэгээд лмар хэрэгтэй юм бэ? -- Бид хэзээд л үргэлж хамт байхгүйгаэс хойш гэ хэд нь ЮЦатсирнагийн: нүд үл мэдэг улайж, тэрээр Филиппийн нурууг тогтоон ширтэв. Ээлг, танай ээжийн чинь найз болохоор бид та- пайд байлс байлаа, Харин улс амьтны. ууртай ши. рүүн гэж ярих тэр гүй: гийн хатантай зэм таараа ч билүү хэн мэдив: Тэгээд бид хэзээ нэг цагт ааяа- вал ч үгүй салж таарна, Танайх баяп. Петронсное гэдэг эзэмшилтэй, “харин биД яр ээнийД юу. Ч байхгүй. г: Танайх баян- бид ядуу гэсэн үг болоод түүнтэй. холбогдсон. ухагд: хуун нь иадад ер бишийн хачин санагдлаа. Миний төр үед ойлгож байснаар бол зөвхөн. гуйлгачид, та- риачид-л идуу байдаг бө- гөөд ядуу гасэн:ухагдхуу- ныг гуалигхан нуруутай хөөрхөн ЮНатлтай, өөрийн- хөө ухаап санаанд огтхон ч холбоц уялдуулж Ча- дахгүй билээ. Мимн, На- тепьИа. хоёр биднийг хамт амьдарч байсан л бол тэр хэвээрээ үргэлж( Л. хамт байж, бүх л томаа хуваал- цах юм шиг надад санаг- даж байж билээ. Өөрөөр бол байл: боломгүй мэт бодогддогсон. Гэтэл одоо тэдний ганцаардмал байд- лын тухай мянга мянган шинэ бүдэг: бадаг бодол миний тархинд овоорч, бид баян тэд ядуу байгаа ляв- далд санаа минь нчин зов- соп- учир миний лүүр улайж, Натепьна руу эгц- лэн харах зүрх хүрсэнгүй, «Бид баян, харий.. тэд ядуу гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ? Тэгээд яахлаараа үүнээс болж заавал салж хагацах хэрэг гардаг бай. на аа?7 Бид байгаа юмаа хувлалцаад байж. юунд болдоггүй юм вэ7» хөмөэп би бодол болон, Хэдий ийм боловч үүний тухай Иатепьнатай ярни дамий гэж би ойлгож бай- сан богөнд ямарваа хар ухаанаар эндохүү уллдаа бүхий бодлыг пөгайт үгүйс» гээн, тэр охины аоп, тийм учраас түүнд санаагаа тайлбарлах їїцн цагаа олоо- гүй хэрэг гэл, миний до- тор бодогдоп, -- Чи бүр үнэхаар бил: нээс салаад пичих юм уу? “Бид лам хойр тусдаа амьд: 25 мэ Ц1:54М2570:21 75298. 90 МЭНДЭЛСНИЙ НЬ 155 ЖИЛИЙН р “Д. Сүхбаатарын цэрэмлит Улсыи хэвлэлийн кошбицагад хэнлэн. В ид, рах юм ба? -- Яая гахор дэв. Надад ч тасэн шаналгаатай хэ- цүү л байна, Харин, аа- лахад хүрпэл би яахаа мэ- дэн байна, : -- 1Күшигчин болпогбиа дээ? Мон ч тойог. хэрэг шүү? Би тар охиныг жүшиг- чин болохсон гэнс. гүргэлж мороодолс явдгийг мэдэх учир ингэж хэлсэн билээ. -- Үгүй, Би бага байх- даа л тэгк ярьдаг байсан. -- Тэгвэл чи,чах юм бэ дээ? : -- Сүмд очиж суу!а. Тэндээ пмьдариа, тагээд хар өмсгөл, хилэн малгаи- тай. болно гэснээ, Юатсль- наг уйлчихал, Насныхаа тодорхой 19. гэн. үед нүдээр хари бай- сан бүх зүйл чинь урьд өмнө таны зүүдлээ ч үгүй лпспн өөр нэган талаараа эргэсэн. мэт, аливаа. намыг үзэх үзэл чиїь шал он- доо болчихыг уншигч та ашсан уу? Алн аамд явахад маань яг тийм Ёс суртахуулы вөрчлөлт миний сэтгэл са наанд гарсан бөгөөд чухлм- даа тэр үеэс өсвөр иас мипь эхэлсэн гэж би. үз. ДЭГ Зөвхөн бид буюу манай гэр бүл, орчлонд амьдран буй биш ом байна, үвдэл сонирхол бүхэн биднийг гойрч. байдаггүй бөгөөд бидний тухай, биднийг энэ хорпоод бий гэлг төсөөлдөг ч үгүй хүмүүсийн бидпий- хээс огт өөр амьдрал бай даг юм байна гэсэн бодол орой руу минь орох шиг болж билээ. Энэ бүхнийг би урьд өмнө мэдэж бай-ї сан їїн эргэлзээгүй. хэрэг боловч сая ойлгосон шигээ ухамсарлан мэдрээгүй лп- жээ. Алипаа санаа. гагцхүү нэгэн тодорхой замаар үлэ. бодол болон хуви! шилждэг бөгөөд тэр нь бу? сад улсын мөн тар үлзл| бодолд хүрсэн замыг бод- вол машид санаандгүй баг онцгой байх нь бий. Миний: сэтгэлийг айхтар хөндөлг, Натеязкагиан ирээдүйн байдлын хай бодолд автахад хүргэсэн тар охинтой ярьсан яриа, чухамдаа тийм зам болсон гэж би хувьдаа үздээг. Бидний дайран гарч байсан байшин бүрд мапай гэр бүл шиг-л айлууд суу- гаа тосгон болоод хотууд, бидний тэргийг хэсэг зуур сонирхон ширтсээр ард үл- дэн, төдөлгүй нүднээс дал, орш үлдэх хүүхэд, ангай чууд болон, Петровнское- миний харж дассан бидэнд. мэхийн. ёслохгүй4 гээр үл барам бидний зү хялам ч үл хийх. мухла гийн эзэд, тариачин ор чүүдийг хараад би ап удаагаа: Тэд биднийг бод доггүй юм бол юу санаж плдаг улс вэ? хэмээн са наашрахад, өнэ асуултаа салбарлаг, тэд яашс юугаа раа амь зуудаг юм. ба. хүүхдүүдээ хэрхал өсгөл хүмүүшүүлдэг їом, тэдний гоаа тоглуулж, аадуулда юм болов уу, хэрхэн шийт- гэдэг том бол гэсэн бусад олол асуулт гарч ирэв. Орчуулсан Х, МЭРГЭ Хөдөлмөрийн. “талбарт | Адуучин ахындаа /0чоод, Адууг нь хөөнөрлөл тусаллаа Ажлаа амжуулаад тоолоход “Арваад шуудай боллоо Ажилч сайн хүүхдүүд гэж Ах биднийг магтав. Адуучин ахын магтаалд Хүүхдүүд бид ч баясав ” Хөдөлмөрлөх урам бүр ч ЭХ сэргэлээ Хогтил цэнгэлтэй 5 хөдөлмөрийн талбарт Сурагчийц өдрөө баяртай угтлаа. (Дорноговь аймгийн Ховс- гуулийн 6--гийн «А» ан- гийн сурагч) : Б. СУМЬЯАСҮРЭН Эх нутгаа “хайрлах сэтгэл Хурдан хүлгийн Зон дээр : дөрвэлзон давхиж тэнгэрт тулсан угалаан тоосон дунд Хуй салхи шиг хийсгэж янахдаа Алгап дээрээ энхрийлэн тосч авсан Аглаг хээр нутгаа: хайрлах сэтгэл. оргилном Гарыг ганаганд, хөлийг дөрөөнд. хүргэсэн Сайхан ээж аавыгаа хайрлах сэтгэл оргилном. Сурагч Х. БҮРЭНТОГТОХ Хурмаст Говийн байгаль Цаашаа ч наашаа ч хаашаа Ч ( харсан Цэлийсэн алс, цэнхэрлэсэн тал Харганатай хоолой Бударганатай хөндий Хөмүүл, таана хөхрөн. ургасан. Элсэрхэг хөндий 2 Хөх униар суунагласан Цэлгэрхэн- нутаг Шаргал тойром Шавагт цайдам Сүрлэг хайлаас : Зэрэглээт “уулс “Уран зоондоо хээ татсаг “Элсэн толгод 2 Ухаа зээр сүрэглэн яяадса Ээрэм тал сурагч НАЙЗЫН МИНЬ ЦОНХ . ҮРГЭЛЖ ГЭРЭЛТЭЙ БАЙГ “Найзын минь цонх гэрэлтай. байг! Нар мишээн туяаран цацарч байг! | Хонгорхой пайзын минь 3 !.Хайрланхан тарьдаг цэцгүүдэл (Хорвоогийн сайхан наран чи “Хосгүй алтан туяагаа илгээлс ЦРУУЙ байг! Найгын минь цонх үргэлж гэрэлтэй байг! Нар мишээн туларан цацарч байг! “ өурагч Т, АРИУНЖАРГАЛ Чи пссалюлаиилтсүгчлс 223диоуалнЫ3 | Эрхлэгчийг - Н, ДАРИНМАА “Ипдецс--14140” Ы Хийл бүтээснээ эргэн хараад гөл сумын 8 жилийн сур- л ЭРуэллэтээ- 71 (4! їҮ їл Їл (0! й Й! 1) 1 м 0 Ерөнхий боловсролын сургуулийн дэргэдэх эв- лэл, пионерийн байгуулла- га, ургац хураалтад нийт пионер, сурагчдаа идэвх- тэй оролцуулж: «Залгамж үе» алпы «Пионерийн бү- тэөлч үйлс» жигүүрээр зохиох ажлаа өрчимжүүлж, ургацыг хаягдалгүй бүрэн хураан, авах, халгдал гар- гахгүйн тулд талбай үт- рэмд халгдсан тариа но- гоог аохион байгуулалттай түүж ашлглахад пионер, сурагчдын хүчийг читлүү- лэх нь уг операцийн гол зорилго юм. «Ургац» операцид идэвх- тэй сайн оролцож хамгийн їх хаягдал үр тариа, төмс, (хүйсний ногоо түүсэл пио- ер: сурагчдыг шалга- руулл байр эзлүүлнэ. Сургууль, пионерийн бүлгэмүүд хүүхэд бүрийн! түүсэн хаягдал үр тарид, төмс хүнсний ЛоГооны хамжаат гаргаж -хамгийн сайн ажилласан. “эг су- рагчийн тодорхойлолтыг сум, сангийн аж ахуййхаа памын байгууллага, ар- дын хяпал шалгах хороо- той хамтран 1989 оны 11 дүгээр сарын 10-ны дотор «Пиоперийн үгэн» сонины редакцид ирүүлнэ. Редан- цид ирсэн сурагчдын то- дорхойлолтыг үндэслэл дараах байр эзлүүлж шаг- нама. ! Нэгдүгээр байр 2. Олон зулсын пионерийн «Най- рамдал» лагерьт амрах | “урилгаар Хоёрдугаар байр 4, | “Сэлбэ, “ОСПогногор зэрэг пнонерийн зусланд амрах урилгаар 5 | Гуравдугаар байр 10 1 сурагч “тус тус шалта- Ч руулш дэвшин суралцах ангийн сурах бичиг, «Пио- 1 нерийн үнэн» сонины бүтэн хоёр їбич- | яшлийнН. дугаар, ! “байгууллагын баярын с тээр шагнана, Байр эөзлзэгүй боловч өорийл суртууль, хамт ол- рын, дагуу. онь ирсэн | й й ї ший да лс ноос шалгарч зохих заав- тодорхойлолт ї “сурагчдыг хоёр “байгууллагын, баярын би- ж Арвилая хэмнэлтийн алнд Сурагчийн гшилд зориулап сурагчдын хөдөлмөр соё- лын улсын П чуулган, «Пионерийн үнэн» сонины 40 жилийн ойг угтаж: зөвлөлтийн Комсомол, пнонерийн байгууллага, пиопер сурагчдын «3ёрнышко» опера- ди явуулдаг туршлагаар «Пноперийн үнэн» сонины нэрэмжит, хаягдал үр тариа, төмс, хүнсний ногоо түүх «Ургад-83» операцийг МХЗЭ-ийн Төв Хороо, МШПБ-ын төв хэвлэл «Пиоперийн үнэн» сонины редак- ди Хөдөө аж ахуйн Яамтай хамтран 1983 оны 9 дҮү- тээр сарын 10-павс 10 дугаар сарын 10 хүртэл тарна ногооны сангийн ал ахуйнууд болон малын тэжээл төмс хүнсний ногоо тариалдаг сум нэгдлийн нийт сур- гууль ппопер сурагчдын дунд зарлаж байна, (Хоёрдугаар байр 1. 1500 төгрөг. Гуравдугаар байр 1, 1000 төгрөг хоёр байгууллагын днпло- моор шагиана, Сургуулнудыг шалга- руулахдаа тариалсан пийт талбайн 50-нас дээш хувьд үзлэг шалгалт хийж, түү- сэн ургацыг талбайн хэм- жээнд харьцуулж: хэдий хар халгдал ургац авсан байдал, хүүхэд иаг бүрийн түүсэн Ургацын хэмжээг харгалзана. Иймд сургуу- ЛИуД хичнээн хэмжээний ургац авснаа, ман хичнээн сурагч ажилласныг тодор- хой” тоотоор ирүүлнэ үү ХӨДӨӨ АЖ АХУПН ЯАМ «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИНЫ РЕДАКЦИ чиг, дурсгалын зүй лээр шагнана. Түүнчлэн сургууль хамт олоо сайн зохион байгуулж орол- цуулсай сургуулийн за- хирлыг намын байгуулла- гын тодорхойлолтоор, багш, пионерийн удирдагч, эвлэлийн хороон дарга !а- рыг сургуулийн захиргаа, ардын хянан шалгах Ххо- рооны тодорхойлолтыг үндэслэн «Пионерийн үнэн» сонины тусгай шаг- налаар шагнана. Мөн ту- хайн сум, сангийн ажахуй, тэжээлийн аж ахуйн аа- хиргаа АХШХ, ХЗӨЭ-ийн тодорхойлолтыг үндэслэн сургуулиудыг лараах байр эзлүүлис шагиана. Үүнд: Нэгдүгээр байр 1, 2000 төгрөг 1117 7722 Ч 77 УИИЛ 17547 ШТ М 17 "117 6 ШТ ини! йїүчөү!г .ДИПҮГГЛ Ш. СҮРЭНЖАВ (МХЗЭ-ийн нэрээгжит шагналт Буудайн Буурцагт үр Жимсний їїлрийн үр Сонгинын Саёолсон үр Арвайн Алтанхан үр Тариа ногооны Тансагхан үр Намрын Нар тосон ургана. Дэлбээлж гарсан яргуй шшг Даншийн цэнхэр майхнууд Хур зөгнөсөн тогоруу шиг Тариа зөгнөн нэмсээр Үүртээс гарсан Үй олон ажилсаг шоргоолж мэт Үелзэн Үерлэн Үй түмэн хүмүүс ирсээр Арван тийшээ зах алдарсан Арвин тарианы зам алтарсан Хөндий талыг дүүргэн байза Хүн машин хо рын Хүч иийлээд Зүүрмэглэгч тарти түрүүг сэргээн Зүүдлэм шөнийн нам гүмийг , ны Талд буусан од шиг Гал туяа сацруул Давалгаалах ургацын Дадамгай усчип далайд мэт номбай сэлүүрдэж Цорго бүхлээр нь тарнаны урсгал Цаг үргэлш үерлэн-байна “Үтрэмийн талба їД Шинир -уул босч Үйлч уран охид хөвгүүд Үргэлжид түүнийг Наран зүг Маадуулан Самран Сампан Саруул агаарт Алтан будог цацлан, Ариухнаа үлээх Сэвшээ салхинд Сэпрээн, Сэлгэан Шопөжин машин уухиллг, Өлшин хүрз хангинаж, Ажлын арч, Аагтай цай мэт Даргилан Оргилон байнам. Гараараа Тордож суулгасан Сэтгэлээрээ Шимтэж ургуулсан Амни тэлгээл Алтан тариагаа Мөндөрт Цохиулах вий Хяруунд Хайруулах вий “Цасанд яруу найрагч). Даруулах вий Салхинд Дайруулах вий гэж Хамгаалан Хямгадан Шамдан Шимтэн, Буурал Алтайн нуруунаас Буйрын долгно хүртэл Өргөн Сэлэйгийн хөвөөнөөс Өмнийн говийг хүртэл Намрын ажил буцалнам, Тээврийн тэрэгний жолооч пар Гэртээ орох завгүй Зөөврийн унааны нуруу Ердөө амрах завгүй Сурагч оюутнууд Сургуульд тухлах завгүй чСуд цалинтан Ч» | Суудалдаа тавлах алнгүй Алтан намрын Арвин шимийг хураах гэм Албадлагаар бус Сэтгэл зэрээ Арга саамаар бус Зүтгэлээрээ Арагшаа бус Урагшаа явиа, Намрын аяаслын майхиаас Намхан дөрлөлшин сууцїїдас Наргиан цэнгээп ундрана, Їайлын сэтгэл төрио, Тариа будаа Тал бүртээ цүүнэ Зам бүхнээр Зал) ур даган хоөдолпө Домбон асаагуур шиг й элспаторын Долоон данхраар дамжиж Гурил болно Сүрэл болпо, Дарш: болно Дарс болио Хүц ардын Хүнс тэжээл: болж Дэлгүүр бүхний Дээлс болон ярайна. Ургацыл далайг сэлж гатлаад Ургацын ихийг авч гүйцээд Уралдаант ажлын дарцаг дэрвүүлт Ургацын балярал ХИЙНЧ лан, Жил жилийц тариа 1їил жилийн ургац Урсгасан хөлс Дуурсгасан алдар Ирээдүй хэмвэх нэгэн өндөрлөгийн дээр Өнөөдрийн минь үйлс ажлын Үнэ цэнийг зарлан Бидний үеийг төлөөлөн Бидний алдрыг ярин Түг түмэн Туг болон дэрвэж байнам | 2-1-020и5---24и ГЭЭ ӨӨЭЭРЧРЭЭ «Ургац-83» операцитай хол- богдсон зовлолгоог ЇЇ нүүрээс уншина. уу. Ур ашини СУРАГЧДЫН ГАР ТЭЖЭЭЛ БЭЛТГЭХ Пионерийн шугам жаг- саал эхэллээ. (Пионерийн зовлөлийн дарга танаа Сайншанд хотын орон сууц гудамжны нэг, хоёр, дөрөв төмөр замын хорооны пио- нерүүд «Пионерийц үнэн» сонины пэрэмтїйт гар тэ- жээл бэлтгэх иялалд гара- хад бэлэн боллоо. ММэдээл- лийг өгсөн отрлдын ахлагч Б. Энхттаргал, Д. Наран- чимэг, Д. Монхиаргал Н. Болормаа гэсэп пионерүү- дийн цовоо сэргэлэн дуу өглөөний агаарт тодхон сонсогдоно... Пионерийп гал улаан бү- чээ зүүсэн хүүхдүүд гар тэжээл хийх уут саваа үүрч дуугаа дуулан хөдөлмӨ- рийн аялалд гарч байгаа нь энэ билээ. Эртэч богширго ДУУ ДУу- гаа аван жиргэж, анир тай- ван талыг сэрээх нэгэн өг- лөөг ажилсаг їйнөнерүүд ингэнс угтсан юм. Хүүхдүүд явгай алла- лаар явж хотын төвөөс дор- пон км зайтай орших өвс, ургамал жигд ургасан уу- дам хөпдийд хүрэлцэп ир- лээ. Пионерийн ахлах удир- дагч нар нь. хүүхдүүдийг «Хүч», «Ирээдүй», «Сам- баа», «Гавшгайч» гэсэн дөрвөн бүлэг болгон зохион байгуулж, хэсгүүдийн хоо- ронд болзолт уралдаан өр- нүүлсэн пь тэдний ажил- лах урам зоригийг улам бадраасан юм. нмөлөн дарш. бэлтгэх ажлаар уг операци эхэллээ. Энэ хэсэгт «Ирээдүй» бүл- гийн Ц. Оюунбилэг, Ч. Тө- мөртогоо, «Хүч» бүлгийн “Одгариг, Ганбат, «Самбаа» бүлгийн Нямсүрэн, Монх- жаргал парын олон пионер идэвхтэй оролцож, нийт 600 шил хомөлөн дарш бэлтгэв. Уралдаанд оролцсон хэн ч тэсэн сүүлийн бай- ранд орохыг хүсдэггүй шгүү дээ. Тиймээс ч «Зоодой» бэлтгэх хэсэгт ажилласан хүүхдүүд хөмөл бэлтгэж байгаа найв нараасаа 7өё- дийлөн хоцрохгүйг хичээж эЭэлэрэрдэнэгялденггүлэг үл Үцаг ана тар ал аан кЛохулглл Ши Т1111111111111171441111117112 1111: 11 101 215111 10111001110 Манай сонины редакилд гадаадын үе тэнгийнхнээс чинь шил бүр олоп арван захидал ирдэг ом. Тэд мон- гол орны хөшкил, хүн ард, хүүхэд багачуудын ажил, амьдралын тухай сонирхож, монгол найзтай болохыг хүс- дэг тухайгаа захидалдаа бич- “лээ. Тэдний заримынх Нь хаягийг пийтлэв. Апд шайз нартаа сахидал бичээрэй. Үзэсгэлэнт Сайхац Неєва тмсриийй эрэгт орших Ленин- град хотоос мопгол найз изр- таа пионер ёсны халуун баяр “хүргээ! мэндчилье! Намайг Диапа гэдэг. Налы- дугаар ангид сурдаг, Монгол “ хүүхдүүд та. нарыг ЗХУ-ын баатар хот Ленилградын ту- хай сайй мэддэг гэдэгт итгэяс “байна. Эх орны дайны хүнд бэрхийг "чулууг шороо нь “схүртэл амсаж эдэлсэп энэ “гавьяат хотод тӨрлг, Өсөлт байгаадаа өсвөрийн Лелин- “трїдчуул бид баярлац, бахар- “хав байдаг. Төгээд ч пноие хаг АА 1714 97134 5134734:5714 17114271 150 ширхэг зоодой хийлээ. Хөмөл, зоодой бэлтгэх бүлгийнхэнтэй уралдан ппонерийн шугам жагсаал дээр амжилтаа хамгийн тү- рүүнд илтгэхийг чармайн алшллаж байсан хэсэг хүү- хэдтэй бид уулсат ярилц- сан юм. -- Хүүхдүүд эз! Өвсөн мушгиа хийх хэцүү байна уу? Ядарч байна уу? гэж асуухад хийж байгаа зүйл- дээ улайран толгой өндийх завгүй ажиллаж байсан сэргэлэн байрын нэгэн охин: -- Хийж дадаагүй ажил бүхэй анхандаа хэцүү юм шїг санагддаг л даа. Голч хийгээд, хичаэгээДд ирэх- лээр лдрахаа ч мартчих юм. Хамгийп гол нь сүүл- чийц байрг шнд.орчихгүй юм- сан гэжж бид бүгд: ээрээ хї- чээж байгал. Тиймэа. най- сууд аа! гээд нөхдөөсөө асуухад өпсөор мушгиа хийлс гартэмшээл бэлтгэн суусан М. Түмэннасан, Цогтгэрэл, Н. Болормаа зэрэг нөхөд пь-бүгд л лөв- шөөрөн толгой дохил ха- рагдана, Сайн байла хүүхдүүд о2! “Ураг ї1дап аншаллах санаа- чилга гаргазихаад сүүлийн байранд орчихоод урвайж зогсох шиг муухай том хас на байхан. їпонер хүпи сападаг л санаа шүү гэн бид тэдэнтэй санаа йэгдэн өгүүлсэн юм. УРАЛДААНЫГ ДУН ГАР- ЛАА Гар тэжээл бэлтгэх урал- дэаны дүн тарлаа. Өглөоө- хөн, өргөн талд халиуран байсан овс амсилсаг пионе- “ рүүдийн гараар орж. тол, малд өгөх амтат хоол, Хү- чит тэжээл болон хувнрчээ. Дутарит болгон шахсан з00- дон хэдэн зуугаараа эгнэн ярайж, багцлан боосоц Их өвс малчдын: суурийг зори- ход бэлан болсон. харагда- на. Бүрээ, бомборийн дуу ин- тиигиэгн, пиопнерийп шугам яхатсаалд бүгд бэлэн болс- тыг илтгэлээ. «Ппонерийн үнэн» сопины нэрэмжит «Хөмөл», «Зоодой» «Таа- па» операцийн дүнг айм- гийн пионерийн зөвлөлийн дарга 9. Дашцоо танил- цууллаа. Операцид хүүхэд бүр л идэвхтэй оролцож, сайн ажиллажээ. Гэлзэ ч ямар- ваа нэгэн уралдаан тэм- цээн заавал түрүүлэгчтэй байдаг пгүү дээ. Тэр ёсоор 8 жилийн сургуулийн (7- гийн «А» ангийн сурагч Б. Одгариг, олон улсын пио- мерийн «Найрамдал» ла- герьт амрах урилгаар, 190 жилийн сургуулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч М. Тү- маннаст Сэлбийн пионе- рийн лагерьт ампрах урил- гаар, мөн сургуулийн 5-ын «Бэ ангийн сурагч Д. Энх- здаргал, Төмөр замын өр- тоӨний. дунд сургуулийн 8-:ын «Вэ» ангийн сурагч Ч. Гансүх, 8 жилийн сургуу- лийн ТҮетийн «В» сангийн сурагч .М. Цогтгэрэл: дөрөв- дүгээр ангийн сурагч Н. Хадтансайхан” нар түрүүлж «Ппонерийн үнэи» сонины баярын бичгээр: тус тус шагнуулав хөгжилтэй хөл БӨМ БӨГЧИД Пнонерүүд аялалаасаа лдарсан: шинжгүй цовоо сэргэлаи: буцал: ирцгээлээ. -- Энэ удаагийн урал- даанд манайх д түрүүлэх байсан юм. Бид нар эхиий уед яшахан цаг алдсан: боллоо. 8 яахав, д эжилийнхэд заавал түрүү! нэ шүү. Харин одоо. негөө бүлгүүдтэй” хөл. бөмбөгийн тэмцээн хийгээд үзэх үү- ХЭна:удаад ч хожихыг 4 хичзэцгээе гэж «Ирээдүй» бүлгийн хөвгүүд ярилцжээ. Ийнхүү хөл бөмбөгийн төмцээн болох нь тэр. Хөв- гүүд ч ярилцан: шийдсэн ёсоороо хичээн: тоглосны ачаар “«Самбаа» багийнх- ныг хонилс «Хөгжшла тэй хөл бомбогчид» . там- цээний аварга болдоо. Алс лын дараа алжаалаа тайлж тоглох Ч үнэхээр сайхан. Тэгэхдээ. аварга болох бүр ч гаё шүү дээ. Ингэжс саяхан Дорно- говь аймгийн Сайншанд хө- тыш ороп сууц гудамжны хороололд амьдран суудаг пиолперүүдийн дунд “ Пио- нерийп үнэнэ «сонины нэ- рэмжит гар тэжээл бэлтгэх «Зоодой», «Таана», «Хө- мвөл» операцни амжилттай явагдаж зуны амралтаа хөгжилтэй сайхан енгөрвөж байсап 200-гаад хүүхэд оролцсон їюм. Оцерациар 200 кг хөмөлөн дарш, 180 ширхэг зоодой, 25 тон ЗУРАГ ДЭЭР: Олпера- ЦИД амжилттай «ёвролцсон сурагч Б.Одгариг, Ч. Тө- мортогоо, М.Түмэннаст, Ц. Оюунбилэг нар АНД НАЙЗ НАРТАА ЗАХИДАЛ БИЧЭЭРЭЙ бид ахмад үеийнхнийхээ зэх оронч, ицтернациолалч уламисллалаас . сурч, хүмүү: эницгээдэг. Бас бидинй эрхэм нэг хүсэл бол эх дэлхий маань дайн дажингүй зйх амгалан, байж, орон Орны Хүүхдүүд амд найз болцгоох явдал юм. Миний хаяг: СССР, Город Лепинград, улина Маякон- сиого, дом 8, кв 12, Семё- иовой Диане . . . Сайн. байпа уу! Мопгол найз иар аг! Би 13 ястай, долдугаар айгид онц, сайн сурдаг, Том болоод -ОНГОЦ зохион бүтээгч болохыг хүс- дэг. Чолоот цагаараа онгоц- ны 10-аад загвар хийсэн бө- тоөд тэдний зарим нь урал- далнд- шалгарч байр ззалсэн, Мон опгоц, машины холбог- долтой ил захидал, марнийн цуглуулга хийдэг, Мошцол, 137:4412713 К:111:441:1117:141:117:71 хүүхдүүдтэй захидлаар ха рилцахыг хүсч байна, Түгиний хаяг, СССР, Ирнут ская облзсть, тор-д Ашгар- єє 81-32-18, Б.ндарев: ко Аленсей Чехословакийц пионер Мар- тина би мопгол хүүхдүүдтэй тапилцажс үерхэн: нөхөрлө. хийг хүсч байпа, Би долду- гаар ангид сурдаг. Паоне- рийн бүлгийн ндэвхтшээр ажилланд гурваар жил болж байна, Малай бүлгийн сураг- чид Зөвлөлт, Болгар, Герман Хүүхдүүдтэй захидлаар эчизэ тапилцан, тадний заншил үйл- сийн. туршлагаас суралцаж: байна. Бид соцлалїїст орнуудын өсвөр үеийнхийй пмьдралыг харуулсан бяцхац булан бай- туулж бусад анги бүлэгт сур- талчилдаг юм. Эпа-жил ма- най бүлгийнхэн ах дүүгийн Цэн ЭСЭН 7274 РҮҮС06:3771Ү2) найрамдалт монгол орны аз эцаргалант есвөр үеийнхий тухай сурталчилхаар төлөв- дөөд байна. Монгол хүүхдүүд та їїе- раас бидэнтэй найз нөхөд болж, эна анвшлд маань тус- лахьи хүсч байна. Миний ханг, ЧССР, Мартн- на Сыкнорова (у Лексу) Длоуга улица 115, Ириб- рам 3 Миний нэрийг Зслола Билц гэдэг. Одоо 16 настай. Анг- ли, орос хал сайн мэднэ. Хийл хөгжим тоглох, зураг зурах нх дургай, Саяхан Шїїнэ. хичээлийн жилийн изэлтаэр манай сү, “ль «Энх тайван, сургууль д133 дэвт тар пургийн уралдаан болсон юм. Эна ураадаанд миний. зурсан Үүхдүү дайшын хүсэхгүй» зураг 1 арш дипломоар шар шШЕЛШЦЭҮҮҮЛҮСЭҮҮГ 2151 119721 Аэ ЁСОН ҮНЭН» СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ ГАР ТЭЖЭӨЛ БЭЛТГЭХ «ХӨМӨЛ»,с«ТААНА» ,«ЗООДОЙ» ОПЕРАЦИ САЯХАН ДОРНОГОВЬ АЙМГИЙН САЙНШАНД ХОТОД АМЖИЛТТАЙ ЯВАГДЛАА. замд тай талбайд ажиллах Ч урамтай шүү- 1(1111111411111111111111133111111111111113171120111111-1111111011-1117/117 (1 11:4111111111111711111171 өвсөн мушгиа бэлтгэж мал- чин ах, эгч нартаа чин сэт- гэлийн үгсээ бичсэн а484- хидлын хамт илгээсэн юм. Ажиллаж амрах ч үнэ- хээр сайхан шүү. МАНАЛЯ СУРВАЖЛАГЧ Д.САРАНТУЯА -- Пионерүүд аядлын -- Өвс, ургамал єай- яууллаа. Монгол иайл нарай» єва захидал хүлээж байна. Миний хаяг: ЗайдлглЛ 06 ян 6421 2ЭК-14Р /НАМАК П.ШКО 2 бВЕНТЇНЭН НЇкОтмамт тг? ВУЧСУСУЛа НИМСНЕУ” хүнсний ногоо 37,3 мян- “тай тонныг тус тус хурдан авах төлөвлөгөөтЗй. Өо- хэлбэл дээрх хэмжээ- сониЙ ургацыг хураан авч “оаадвал,. дараа хилийн ур гац хүртэл бидний хэрэг- азх гурил, талх, төмс, ио- тоо хангалттай байга гэ “сэн үг. 7 Өиэ бүхнийг ургуулах, “арчлах, хураан -авахад та- “ “рипланч ах, эгч нар маань маш их хөдөлмөр зарцуул- даг. Манай оронд тариал- “даг үр тарнаны ямар ямар “ургамллг хэдийд тариаллг, ” хурааж авдаг талаар тє- тарт зөвлөс, Манайд үр тарианы ур» ”“тамлуудаас буудай, арпай, огвёос, вандуй. бог /0у- "даа, хөх тариаг өргөн та- риалдаг. Улаан буудайг Хамгийн нх хэмжээгээр “тарьдаг. Буудайг хураан "арч гурилын гүйлдвэрт тээ- Сучыы турил. гаргайс ан- Гурилаар та бидний ОСЛЫН иддэг талх, ТөӨ- төл бүрийц боов, бялуу, печень зэрэг бүтээгдэХүү- 11111114 үйлдвэрлэдэгийг хүүхдүүд та иар сайп мэд- лэ. Буудайг тээрэмдэхэд гурилаас гадиа хитэг гар- даг. Хивэг иь мялын гүнэт тэжээл болдог. 100 кт буудайнаас Т0 орчим иг “турил гарна. Арнайг малын тэжээлд “харэглэхээс гадна үйлдрэ- рийн түүхий эдөд өргөн “ ашиглан, байга. Арвай нь Шим. тэшээлийн талаар овьёЁоснооос илүү байдаг учир таван Хошуу мал, “гахай, шувуу. тэнгээхэд тохиромжтой. Арвайг тээ- рэмдэл, арпайп гурил хий Дэг юм. Та нар зуурч иїл- дэг амтат арвайн гурилд дуртай биз дээ! Дэлгүүрт худалддаг хөц будаа гэдэг маань Хальсалсан арвай шүү дээ: - ОвьЁос, гандуй, хөх тариаг гол төлөв малын тэнцээлд зориулан тарнал- 211 талиилгинйн 1 11111111:11121111:111111:1:1111111:2Ц11-11 во Даг. Овьбос нь адуу, Г» рийн тэжээмэл шувуунд сайн хоол болдог байиа. “Манай оронд бог будааг маш эрт дээр үеэс, Т9- хиалж эхэлсэн учир хэрэг “олох арга, боловсруулах баг таж чих дэлгэрчээ. будаа ив хүйс малын тэ” ээлийн гүлэт таримал юм. БХ будааг шар будааны пшинттннэ Ч -- Сургууль, пиоперийн бүлгэмүүд | «Пионерийн үнэн» сонины нэрэмжит ЗУ лжон операцийг гацын талбайд өри Э: тухай бүлгэмийн 15:22 лийн шийдгэр гаргаж сум, сангийн аж ахуй, тэжээ- лийн аж ахуйнхаа АХШХ, ХЗЭ-ийн хороогоор бат- ХАЛ аясиллана. -- Сум, нэгдэл, сан- гийн аж ахуй. тэжээлийн аж ахуйнхаа тариалсан бүх талбайн 50-нас дээш ААВ ЗЭВ илшлиишишиншиншианпииниииииинипиниишишишиинин ини ун ” «УРГАЦ- 83, ОПЕРАЦИАР хувьд 80 хологийн хуга- цаатай хяналт шалгалт хийн: хаягдал үр тарна, төмс хүнсний ногоо, ма- лын тэжээлийн ургамал түүнз. -- Талбайд үзлэг шал- “ галт хийж ангилан хадалт ба шууд хураалтын үед үлдсэн үлдэгдэл, цайруу- аалтын үед дутуу їё- магдсан мөр. талбайн хов- хорт үлдсэн тариаг ил- рүүлж найруулгах ажлыг хийнэ. ААВ,ЭЭЖИЙН АЖЛЫН ГАЗРААР Боол ЛЭ ЭВВИВЭВ иХЭЖЭ ҮР ТАРИА ГЭЖ ЮУ ВЭ? Гоо” тТТТТЛ27 цехэд боловс руулан шар будаа, гурил хийдэг. Мон- гОЛЧУуд эртїїрэс эхлэн гэ- рийц аргаар чангаама л, (болсоп будаа) хийж хүн" иржээ. сэйдээ харэглэал: Үр тариаг яанс тариа даг-вэ? Тарианы болцыни тухай та цар юу мэдэх нэ? Үр тариа тарьс с хойш боловсорч дуу хүртлээ үр хөөж, ургац ахлох соёо» лолт, бутлалт, гол. хат- галт, түрүүлөлт, цэцэглэлт, боловсролт зэ- рэг хөгслийн- хэд хэдэн. үе шатыг давшгдаг юм. Газар суулгасан үр маань хөөж томрон, ургангэхэлсэн иш иь газрьцг гадаргыг нэвтлэн Иядх ногоон. С0Ё0 гарна. Үүнийг соёололт гэнэ. СӨ вололтоос хойш 10--14 хоногийн дараа бутлалтын үе шат явагдана. Бутлал- тын дараа бусад үе Шша- тууд явагдаж, тарьсиаас хойш 85--120 орчим Хо», цогийн дараа бүрэн бална. Тарианы болцыг сүүн бололт, аарцаг, бололт, бү- рэн бололт гэж гуран ан» гилна. Сүүн. болцын үед үр өөрийн халбэр дүрсийг бүрэн өлсон боловч нов үр цутгалт, ногоон . өнгөтэй байна. Үрийг хумсаараа. шахаад үзэхэд сүү шиг цагаан шингэц гардаг. Аарцан бололтын үед үр шаргал өнгөтэй болт, амархан зү Зу Ый Аарцан болц нь 8-411 хоног үргэлжилнэ. Ургамлын иш шарлал, панч иь үхэж эхэлнэ. Ха- рин бүрэн бололтынхоо 19):4:1012:22 үед үр Хатуурч, уурга лын гол хатаа, эхэлдэг. "Тариагр ацгилац ба нгууд хураалтаар хураадгийн учрыг хүүхдүүд та тар мэдэх үү! Ангилан хадал- тыг аарцан бололтынг дунд үед, шууд хураалтыг тв риа 20 хувийн чийгтэй үед хийнэ. Ер нь хураалтыг нийн лан ба шууд гэсэн хоёр аргаар явуулдаг юм. Ном- байпаар хадах, цайруулах амслыг нэг зэрэг хийхийг шууд хураалт гэнэ. Эхлээд комбайнаар тариаг хаданы хэд хоногийн дараа хад. сан тариагаа цайруулахыг авгилап хураалт гэцэ. Ком байнаар хадсан тариаг бол (хамарласан тариа) гэж зэрлэнэ. Жигд болцтой талбайд шууд хураалтыг явуулдаг юм. Ургац хтэй, болц - Тарианы лай, Хомх- »руудсыг түүж шуудайлж савлан тзэвэрлүүлнэ. Хураагдаагүй орхигдсон төмс ногооны бут. хураал- тын явцад гарсан хаягд- лыг илрүүлэн түүх. - Талбайгаас үтрэм. агуулах, агуулахаас үйлд- вэрийп замд үзлэг ХИЙЖ ялангуяа тээврийн маш!- ны тэвш. сав, бүтээлгийг шалгаж, будаа. ногоо 8с- тарч хаягдаж байваз мо- лооч нарт шаардлага та- жигд биш талбайн тарнат ангилан хураалтаар авна. Энэ шилийн хувьД ургац их, урьд їшилийнх влүү арвин ургац авахаар бай- ва. Цаг агаарын онцлогоос шалтгаалж, энэ намрын т9- рид хураалтын үндсэн ар- га нь ангилап хадалт бол- но, Хапар тарьсан нэг шир хэг тарид амар бут Ургамад болл 060 орчнм ширхги г. Тийм ч учраас манай «ширхэг Т ээс 15:14 үр өс аланчид ажиллацгааж байна Гэвч үр тарий янз бү- рийн маар хаягдах Т6 хиолдол їїх байдаг юм- Та ыг та бүхэн мэд Тариа ямар Хаягддаг, хаягдсан наг яаж цуглуулж түүх: болох талзар Ёс, Гүхлүүд за шартаа зөвлс Геарь: шоо хагалин, талбайг тэгшлээгүй тарьё наас ховил далан үлдэж. хураалтын үед тариа хадаг дахгүй үлдэх буюу хотгор газарт унзсан валыг цай руулахад ул үлддэг. Үүнийг цугдууск тэгш газартгар- гээж, намбайнаар дахиж цай- руулах шаардлагатай бай- ДӨГ юм. Тариат хадахдаа (нам- байд тэгш шУЛууд яваа гүйгээе босоо тариа үлд- дэг ба үүнийг дэд далан Тэн тэж ярьдаг юм. Їх хэмжээтэй Дөл, далан үлдээсэй байвач Комбайн- чийг дуудвал: дахип хадуу- лах хэрэгтэй. Хэрэв бага. хан хэмжээтэй үлдсэн бай- вал босоо тарнат зулгаан цуглуулж цайруулах «хө- рэгтэй. элт ерласц за- байгаа. гүлэ 21114812 “ЮУ ХИЙХ ВЭ? внх. дутагдал одантаглвсл ургацын Бомисст албан ЯВЭЫМ мэдэгдэх 02 -- Талбайд пионерийн үл пост гаргаж: мад бэлчих болон т-роо тоо. малын тэжээлийн ур- гамлын зүй бус алдагдаж- тай тэмцэх зэрэг ажлыг зохион байгуулалттай хий- яв. 5 сонины зөвлөл Бомбайны хируулга алдагдсанаас гэл асан сүрэлтэДд хамт бүтэн тү- рүү. цайруулсан тарна хаягдана Сүрлээр тариа байгаа “эсэхийг шалгахдаа бухалдагчаас уйасай сүр- дийг шалгаж, түрүү байгаа зсэхийг үзнэ. Сүрлийн хамгийн доод хас гийн үйрмэгийг дай гэнэ. Энэ лалг салханд хигсгалс үр ханлгдаж байгаа Км34111!) шалгала. Хэрэв сүрэлтэй хамт их хэмжээний түрүү, хаягдаж үе хаягдсан байвал |бух- тыг тарааж Дахїїн ком, байнаар цайруулиа лай бол мелын тэжээлийн чу- хад зүйлийн пэг гэдгийг С түүн саплаас авах сэрагтэй. Ангилал адалт, ШУУД хураалтын тарианы толгой тесарч талбайд хаягдах явдал бий. Эдгээр хаягдсач түрүүг түүж ком- байнаар цайруулах хэрэг- тэй Тариаг тээгэрлэн: бай» тза4 машины тэвшийл дэх зай. занс рын Ш1119:18:5:411114 муу хийспээс буюу өндөр, лөгөө ХИЙГЭЭГҮЙ: ээс их хэмжээний тариа хаягдаж, бүтээлэггүй явсиаас бас тал- байгаас үтрэм. үтрэмээс үйлдвэрийн замд асгарч хаягддаг тал бий. Энэ бүх- нийг иионгрийн эргүүл постууд сайн шалгаж,арга хэмжээ авах хэрэгтэй Үр тарианаас гадна төмс. лууван, сонгино, сармиа зэрэг хүйсний но- гоог хураах явцад бут ур- гамал үлдээх, томс ногаог дутуу авах зэрэг тохиолд" лоор хаягддаг. Энэ бүхнийг та нар сайн шалгаж, энэ намрын ур- гацыг хаягдалгүй хураа- хад ндэнхтэй тусалцгал- таарай! Хөдөө Ас Ахуйн Яам- ны мэргэжилтэн м. ДОоЛЖИН цнцгалзалалтазлазлллгэээлэз зэл шинэлцээээцэазгацзшцинцацизци цишин, шу нил 3 | 3 3 1 : : 28 вл 20 Эх орим дайны хүнд хү: “мир жилүүдэд Зовлолтийн ” баатарлаг улаан армид үзүүлэн байсан зүйл бүрийн “тусламтийн дотор «Монгол ЇАрд» иисэх ОПГОЦНЫ ЭСКаД- риль түүхэйд хүндтэй байр эзлэн үлдсэн юм. 1943 оны эхээр хуралд: сан БНМАУ-ын Бага хур- лын хорин зургадугаар чуул- тан манай засгийн газрын тууштай интернацноналч бодлогыг Дахин илтгэн Ха- руулнсээ. Чуулганаар улаан армид туслах бэлэглэлийн ходолгоөний явц, үр дүн цаашдын зорилтыг тодор- хойлоц заасан юм. Чуулган «..Монголын ходолморчин ард түмний хүслийн соор «Монгол Ард» хэмээх нис сах онгоцны эскадриль бай- гуулахад хөрөнгө хуримт- луулахыг бүх улсын хэм- моээн дээр зохиож, |баатар- лаг улаан армид манай ард түмний бэлэг болгон шил- нсүүлж өгсүгэй!» гэсэн түү- хэн шийдвэрийг санал нэг- тэй баталсан юм, Энэ үеэс зөвлөлтийн улаан армид туслах хөдөлгөөний өрнол- тийн хоёр дахь том үе эхэл- сэн билээ . Эскадриль байгуулах Хө- рөнго хуримтлуулах хөдөл- гөөн улс орон даяар хүн нэг бүрийг хамран эрчимтэй өр- «МОНГОЛ АРД» | “НИСЭХ ОНГОННЫ | ““ ЭСКАДРИЛЬ 2 ул лүд ЯүрусАМСТОХҮСУСАН ХҮЧЭЭ Л ЭЛЛСЛСЭЖСЭӨАЙ БСЖОВЙРЭ НӨ Аг түү ЄӨРЭГЙ нөр, - Бэлэглэлийн тов, орон нутгийн комисс өдөр шөнө- гүй ажилдан улаан армид туслах бэлэглалийн . ОЛОН хэлбэрийн ажлыг чадварлаг зохион байгуулж байлаа. Үйлдвэрийн газрын хамт олон үйлдвэрлэлийн төлөв- лөгөөгөө, фронтод явуулах бэлэглэлийн апахиалгыг хуга- цаад нь ханган биелүүлэ- хийц тулд хоногт 14-16 цагаар ажиллан: байв. Тов. орон нутгийн сопин хэвлэл лсэн асцадриль бол баа- тарлаг улаад армийн агаа- рын цэргийн хүчинд барих манай хамгийн шилдэг 0э- лэг мөн! Фронтод зориулсан байлдааны нисэх .онгоцнуу- дыг хурдан шуурхай бай- гуулья» гэсэн уриалга ний- тэлж, «Монгол Ард» эскад- рильд зориулсан байнгын буланг сонины хуудаснаа нээж тусламжийн Дүр М9- дээг тогтмол мэдээлж 0бай- лаа, Бэлэглэлийн энэ үед Ха- маарагдах олон баримт жи- шээ түүх. архивып сан хөм- рөгт хадгалагдан эдүгээ СУ- далгаа сурталчилгааны Хэ- рэглэгдэхүүн болон ашиг- лагдсаар байдаг юм. Тийм баримт ясшээпээс дурдвал, Хэнтий аймгийн 2 Каргалт- хаап сумын малчин Х. Шаг- дар. 45 шилдэг сайн морь, ! -1500 төгрөг, Булгай айм- гийн Сайхан сумын малчин 2К..- Цэнд 40 адуу, 100 хонь, 500 төгрөг, Улаанбаатар хот дахь Аж үйлдвэрийн комби- натын ажилчин Д. Чимэддэ- лэг, Д. Мядаг нарын олон хүн тус бүр 800--1000 таг- рог болон олон арван хоно- гийн илүү цагийн хөлсийг бэлэглэлийн хөрөнгөнд шууд шилжүүлж байсан зэрэг эх оронч санаачлага бий. Дорноговь аймгийн | Сай- хандулаан сумын анчин 1. Бандихүү 432321 зэвр агнаж түүнийхээ 1000-ыг үнэгүй- гээр фронтод бэлэглэж байв. Энэхүү бэлэглэл хуримтлуу- лах хөдөлгөөнд ПпиИОПер Су- рагч, бүхэн хэр чинээгээрээ гар бие оролцон байв, 7МН- шээ инь Төв аймгийн Баянцогт сумын дупд сургуулийн пио- нер Бат агнасан 20 ятууг захидлын хамт илгээж, Улаанбаатар “хотын Амгалан дахь сургуулийн 14 устай Зэн. “Л: сс 5 Ард» нисэх онгоцны эснад- М, Косолапов, Н.П.Пушкин, риль байгуулах үйл «хэрэгт А.М.Майоров, М. Е.Рябцев туйлын идэвхтэй оролцож зэрэг олон баатарлаг нөхөд 2.6 сая рубль, бусад зүй- төрөн гарсан байна. 1973 лийн хамтаар шилжүүлсэн онд «Мопгол Ард» инйсэх он юм. гоцны эскадрилийн 80 юшн- лийн ОЙ болсон, Уг ойг то- хнолдуулан МАХН-ын Төв Хороо, БНМХКУ-ын Ардын Их .Хурлын. Тэргүүлэгчид, Сайд нарын Зөвлөлөөс ирүүл" сэп баярын бичигт: «..Монгол Ард» нисэх эснадрилийн он- тоцуудыг жолоодсон Зөвлөл- нутгаас фашномын булаан тийн баатарлаг 11:0215:1011 ззлэгчдийг хөөн зайлуулахад атаатан дайсантай ган мэт биетэй хувь нэмэр оруулаад хатууниил зориг гарган ту- зогсоогүй гитлерийн фашиз- лалдаж олноороо баатарлаг мын үүр болж байсан Берлип, гавьяа байгуулан, фашист хотыг чөлөөлж улмаар Еврд- зандалчидтай. хийсэн тулал- цайн салэулых 2252) Монголын ариун цагаан сэтгэлт ард түмний хүч Х0- рөнгө, сэтгэл зоригоор бай- гуулсан «Монгол Ард» нисэх онгоцны зскадрилийг 1943 оны есдүгээр сарын сүүлчээр хүлээлгэн огсӨн түүхтэй. Энэ эснадриль Зөвлөлтийн газар шионер Д.Ичинхорлоо сайн пын бусад улс орнуудыг фа- даанаа Берлин. Прага хүрч дураар гар үйлдвэрт орж шизмын боолчлолоос ангиж- дуусгасан билээ» гэж онцлон бэлэглэлийп хувцас хунар РУулах ариун үйл хэрэгт тэмдэглэжээ. Ийнхүү 40 жилийн тэртээ байгуулагдсан «Монгол Ард» инсэх онгоцны .зскадрилийн идэвхтэй оролцож дайн ту- бэлтгэхэд гарамгай оролцож лалдааны дайчин урт зам «Алтан гадас» одонгоор шаг- 2 нуулж, “Архангай “аймгийн ТУулж, баатарлаг үйлс 0 ! шүвшрүүлээ сумын бага сур тээснийг бид зүй ёсоор 0ба- байгуулсан баатарлаг гавьлаг гуулийн сурагч |Долгогсү- хархаж байдаг юм. эргэн санахад “үнэхээр бах- далтай байпа. 2 : Намын төв архивын ажил. | тан л Дайны жилүүдэд «Мопгол Ард» зскадрилийн дайчдын эгизэнзэс ЗХУ-ын баатар Ё. Ф.Копдрат, А.П.Соболев, Ф. рэн эцэг эхдээ хэлж өөрийн- хамгийн хайртай долоон М0О- рио бэлэглэж байлаа. Манай ард түмэн «Монгол Л, ЦЭРЭНСАМБУУ тстагливтгттээшШлээгэтустгэгжсээсжЖ”ҮГОЛОо76СЖ: 322500) С7 “ц сэутннлниитилиалажннж-сстс---илл-гсүллггсгсл-олсаннаалссслалоажкасаотаоусаст-а 22007 21А, Сүхбайтатыеч мэрэмжиг | тегттэшгээээхжлтүээ 2тсгиажжхслэстээс шулвээтлтллшилтээжшттэлИлїшШоогТТ ТАРЦЫН ШУГАМ ГЭЖ ТОУГ -ХЭЛДЭГ ВЭ? Тээврийн хэрэгслийн хө- дөлгөөн өврийн нарийн Дү: рэм, журамтайн адил явган. дХҮү- рэм, шаарддага бас байд- гийг хүүхдүүд та нар мэд- зорчигчдод зориулсан нэ шүү дээ. Хүүхдүүд ээ! Гудалгж, бүтэн эсэх, дохионы хопх Явган зорчигчдод гу. Зам хөндлөн гарахдаа яарч ажиллаж байгаа үгүйг нь 7 дамж, зам хөндлөн гара- сандарч гүйхгүй, тайвам шалгаж, улсын номер ав-/ хад. зориулж, «Гарц» гэ? "Чөлөөтэй нөж, заавал гар- пин байх хэрэгтэй. 17 Ї ггамт: Па 228 188, 286 28 ын авшлый зорив НГ | Диийгыр зөвлөх юмь 11 4 1 Ь партаа хурдтай байгаа тээр- 17! г татсан байдаг, Гэтэл бидлний дунд яв- зам байсаар байтал автоэгаши» ны замаар явж, тээврпйц хөдөлгөөнд зор- чилд ордог «найзууд» бий чиүү дээ, Ингэснээс: боллг ган хүнд зориудсац со хэрэгслийн саад учруулж, осол этэ Р ЭЭ ЭЭ Х ттҮлэтЛТЭЭВЛЧӨРМЄЛЧЖЛБАЛСЧЗЬ. | ) П0 А ё 2 эь юХ 72 ! 1 ч су, - 1 1 ЁЕР Бан ХҮ ч рэээгчэжэ эвсэн эвнчийн --г-тт5г7с шэг амь нас, эрүүд мэндээ хо- Дугуйчдад зориулсан ?/ хираох явдал ч гардаг. гудамж замд зорчих журам 71 Тийм учраас пионербүр басбий, г| найз цохөд, дүү "артаа Техийкийнхээ. аюулгүй Гарцын шугам гэж юу Є байдлыг хангах иь жолоот байдаг? Ногооп гэрэл, ца- гаан шугамын учрыг сайн тайлПарлаж оговрэй. хүпий үүрэг байдаг. Дугуй- 1? чид ч түүний нэгэй адил Дугуйнхаа тоормос бүрэн пэвтэрч байгаарай! ДУГУЙ УНАХ рийн . хэрэгсэлд ойрхон лвах, дугуйны гарыг | сул ЕЛРСУС ДУРТАЙ ТОУ? тавих, түүний урт, өргөнөөс 7! Хүүхдүүд та нарын со- “илүү гарах том зүйл зоо- 1) нирхдог, дуртай унааны хийг хориглодог Н гэдгийг нэг-уцадаг дугуй. 2Кил ирэх сануулж байгаарай! туташ ло »дугуйгаар аор- чигчдын тоо олширсоор УАТХШБГ-ын ажилтан, байна. дэслэгч С. ПИОНЕР рт ишний 1 ютттэсэтиишшошотишшосилтгжгтолжшгтоэлМ. Эрхлэгчийг Н. ДАРИНМАА “ ИНДЕКС--14140-2 Улсын хэвлэлийн котбишатад” хэвлэв, 07000020 дэвимар 06-Р УГвала Дд 8 аацээгчнулирэл Сурагчийн жилийн зїэ удаагнйн байгаль хамгаалах удамжлалт ажлыг «Байгаль хамгаалал-пионер сурагчдын үйл хэрэг» | сэдвээр явуулза- хайр эх Орон. даяар зохион байгуулж эхэллээ, Байгалиа хамгаалж, -зх.,орноо хайрлах гэдэг бол. дусал ус, ширхэг чулуу хайрлахаас эхлээд тө- рүүж өсгөсөн олгий цутгийн- хаа цэнгэг агаар, тунгалаг ус, шимт хөрс, зүйл бүрийн урга- мал, амьтныг. хайрлан хам- гаална гэсэн үг. Байгалийн нөөц “банлгийг хамгийн үр шшнгтай ашиглаж хамгаалах соёлд суралцахын төлвө ма- най шциспнер сурагчид. хийг хийж бүтээж ирсэн сайхан уламжлалтай. Тийм ч узраас эх болсон байгаль дэлхийгээ Онд хоёрдох зэж гэж зүй ёсоор нэрлэдэг, Өнгөрсөн хнчээлийл килд мацай орны нийт ерөнхий бо- ловсролын сургууль, пионер Сурагчдын дунд «Байгална хамгаалж, хишгий НЬ ,Хүр- гэе», “Сургууль орчноо цэ- цэрлэгжүүлье», «Эх орны ногоон гоёл» зэрэг алн.Цу- раа,» зохиогдож -залуу бай. гальчдын нөхөрлөл 900. ша- хам, клуб: 3700 хион байгуулагдаж, 2000-га- руй «Ногоон», « Цэнхэр», «Шар» эргүүлд 7820.гаруй хүүхэд хамрагдай ажилла- жээ. Энэ шилийн «Байгаль хам- гаалал-инонер сурагчдын үйл “хэрэг»сэдавт 23 дахьуламж- лалт сарын ажлаар хамгийн үр ашнгтай, бүтээлч тодор- хой ажиллахын тулд Дараахь зүйлүүдийг анхаарч ажилдаа тусгаарай. -г- Сургууль пионерийн “байгууллага, аалуу байгадьч- Угмн мөхөрлөл, клубүүд болон ф3йгаль хамгааллын сайн ду- (тын хамтлаг, “өргүүл, пост, дугуйдан, секцүүдийн шинэ- чилсэн зохион байгуулалтыг хийн, “байгаль | хамгаалах “улижлалт сарын ажлын үсэр хичээлийн жилийн туршид “гуйцэтгэх ажлаа иарийвчлан толовлож хэрэгжүүлэх, -- Пиопер- сурагчид, гаа- лүучуудын дунд «Ногоон, «цэнхэр» эргүүлүүд ажиллуулж, "байгаль орчноо хамгаалах, -- Байгалы хамгаалах сэд- ----вээр уран зураг, дуу, шүлэг, үлгэр үйр цэцэн. үг бичих, сурах, мари, тэмдэг цугдуулш спвонер сурагчдын дунд по- хион бичлэгийн уралдаан вар- лаж шалгаруулах, үдэшлэг, гаруй э0-" 1111 олөрлөг явуулах, байгалийн ухааны башц, эрдэмтэд, мэр- гэжилтнүүдтэй уулзалт хийх, -- Пионер сурагчдын дунд «Байгаль бидний нөхөр» 43- дэвт намрын баярыг эх ор- ныхоо үзэсгэлэнт байгаль, цэнгаг ус, цэвэр агайр, шимт хөрс, зүйл зүйлийн ургамал амьтнаа хайрлах аа жарга- лант хүн ардаа магтан дуул- сан дуу, хөгжим, бүжиг, яруу найргийн хэлбэрээр явуулах -- Сургууль пионерийн байгууллага бүр хөдолиөорийн У улирлын дүнг гаргаж, өэл- їиийт хичээлийн илийн ХӨ0- дөлмөр соёлын чуулгандаа тайлагнахын хамт пионер су- рагчдын хийж гүйцэтгэсэн байгалийн өгөөжөөр торөлн- соц үзэсгэлэн сохчон бай- гуулж «нийтэд сурталчлах, байгаль хамгааллын талаар тэргүүний ппонёр: сурагчдыг алдаршуулж, айги бүлэг/ баг аравтуудыг шалтаруулах. -- “Сургууль бүхэн борийн хичээл туршлагын талбай, цэцгийн дулаан байр, амьд амьтны булан, байгиль хам- гааллын булан, танхим био- догийНн. кайннетуулыг үлгэр жишээ тохижуулах, шинээр байгуулах, үүний сацуу. айга бүлэг, байр тасаг бүр овртөө сурагч бухэн гэр “орондао байгаллйн “бичил” булантай болж түүндээ. аквариум, та- салгааны цэцэг, дуучин шу- вууд, шиншг амьтадтай болш түүнийгээ байнга прчилгк су- рах, -- Хот ссуурип,.сургуу- лийн орчин тойрбинг шэцар- лэгжүүлаэх, аигн танхчи, орон бзїраа цэцэгжүүлэх ажлыг ХЗЭ: пионерийн: байгууллага, пионер сурагчид шеєфлан ац энэ ажилд эйлэдийн гишүүд пионер сурагчдын хүчийг бү- рэн чиглүүлж, аймаг, сумын тон, хот суурин газрын тохи- жилт, ногоон байгууламжийг хүүхэд, аплуучуудын нэрэм- эжит болгож, цэцгийн мандал, цэцэрлэгт хүрээлэн, сургуульд элсэгшд, сургууль төгсөгч- дийн цэцэрлэгийг зүлгэр жи- шээ байгуулж! тохижуулан байнгын ажиллагаатай байл гах, -- Сургууль пиолерийн байгууллагууд хэсэг бүлэг, шнонер сурагчдын дунд «Бай» галь хамгаалж, хишгн нь хүртэцгээе» уриан дор байгаа гилийн” дагалт баялаг, бу. сад огөоөннйР" үй дохис.! той ашиглах, төмс хүпе ний ногоо, жимс, жимсгэнэ, түүж хураах атшинлд хүүхэд, залуучуулыг өргөл хүрээтэй хамарч самар бэлтгэх, омийн ургамал, шэг ба олон наст ургамлын үр түүх, ойг цохон “сэргээж! ургуулах, ап.амьтанд” Ус, Өпс,тэнсээл хужир шараа тавьж өгөх ашид аохнож, Жишээ, нь, Зовлолтийн лноперийн байгууллагын туршлагаар тарна ногооны талбайд зохиож байгаа пио- нер сурагчдын «Ургац-92д» операци-д идэвхтэй оролцож, өх орпы омпйн үйлдвэрийн түүхий эд бэлтгэх «Ногоон аптен» цуваа болон 4Булагэ,. «Шоргооли» алныг вохной явуулах, үгс лгстчлилгисангєлллаЧл2сїл2елЖООТЙВЛЖ-1: с ДУНД -- Сургуулийн цомын сан- гаас байгаль хамгаалах аж- лаар хүүхэд, залуучуудын унших номын Магсаадт, но- мын үзэсгэлэн гаргуулах, бай- гашь | хамгааллын. сэдвээр ярилцлага маргаан зохнох, мөн сургуулийн анги бүлэбй, бага, дунд ахлах ангийн су- рагчдын насны онцлог мэдлэг тэй нь холбогдуулж «Цвето- вОДСТВО», «Садоводство», «Юный натурллист», «Науна ШИ Жизнь» “зэрэг зөвлөлтийн тоггмол хэвлэлүүдийг захиа- дуулж ашиглуулах, -- Байгаль хамгааллын аж- лаар тэргүүннй сургууль, бүл- гэм, залуучуудын байгуул- лага, хамт олон, залуучууд, пниопер сурагчдыг шалгаруу- лах уралдааны болзод гар- лал: дүгнэх, тусгай төлөвлө- тоөгөөр сэдэвт өдөрлөг, н9- рэмжит аян цуваа, уламж- далт сар, улирлын ажил 80- хиох, -- ХЭЭ, пнойсриййн анхан. шатвы байгууллага бүр бай- галь хамгаалах, түүний нөөц байлгийг зүй зохистой ашиг- лах 3--5 шилийн төлөвлө- гөөг шинэчлэн боловсруулж, МХЗЭ-ийн ХУШ их хурал, МПБ-ын аалгамнслагч чуулганы шийдвэрт байгаль хамгааллын талаар дэвшүүл- сэн зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чиглүүлж, пийт эвлэлийн ги- шүүд, залуучууд, пнонер су- рагчдын хупийн цогцолбор тэ” дөвлөгөөнд нь намэлт үүрэг авахуулж,. хагас бүтэй жи- азэр дүгнэж байх, -- Аймаг, хотын ХЗЭ, пид- нєрийн байгууллага, салуу байгальчдын нийгэмлэгийн салбар зовлол бүхэн байгаль хамгааллын бааз сбургууль- тай болох, сургууль, бүлгэм бүхэн байгаль хамгааллын бааз ацгя бүлэгтэй болж, түү- нийгээ түшиглэсэн өргөн ар- га хэмжээ зохион байгуулж үзүүлэх -сургууль явуулдаг Ховд аймгийд ХЗЭ-ийн хо- роо,зрдын боловсролын холт- сийн туршлагыг судалан навт- рүүлэх, АЧ) “аймгийн Бул- гая сумын 10 шидийн дунд сургуулийн хичээл туршда- гын талбай, Улааибаатар хо» тын арван шилийн У! сур- гуулийн хөдөлмөр амралтын зусланд ашиллуулдаг туршла- гыг сургууль пионерийп бай- гууллагууд эзэмшиж, оөрийн ажилдаа бүтээлчээр хэрэг- шүүлэх, -- Хүүх залуучуудын дурын «Алтан на- мар», «Алтан загас», «Алаг цэцэг», «Ногоон гоёль-үзэс- гэдэн нлуб, бүлгэм дугуйланг сургууль бүрт зохион бай- туулж хичээллүүлэх «Амьд байгалийн хүрзэлоц», «Амь- чен ургамлын ертөнц», «Бид байгалийн нөхөр», «Хөдөө аж ахуйн хортонтой тэмцэцгаэе», "«Та нар үүнийг мэдэх үү?» гах мэт сэдвээр цахилгаан самбар, бичмэл сэтгүүл, гэ- рэл з сонин гаргаж, биологийн таавар, олимииад явуулах, ын аладийгийн Т хопог», «Ойш өдөр», «Цэцгийп өдөр» «Шувууны балр»-ыг тусгай ”төлөвлөгөөтөйгөөр .болтгэй « тэмдэглүүлах ба намрын улн- ралд мод цэцэг тарих, загас үржүүлэх, зүлэг суулгах ойн" зурвас байгуулах, хөрсний эвдрэлтэй тэмцэх ажлыг пио- нєр сурагчдын дунд зохион байгуулж, багш, сурагчид сургуулийн анги бүлэгт үл- гэр жишээ туршлагын талбай, цэцэг погооны шїїлэн хүлэмж, шилэй дарлага барих тохи- жуулах зэрэг ажлуудыг ха- риуцуулай өгч түүнийгээ тү- шигдэн байгаль: хамгааллын үзүүлэх сургууль зохион бай- гуулах, -- Пионер сурагчид байга- лийг зовхон хамгаалах 19- дийгүй, түүний огоодшг зүй зохистой ашиглаж сурах ялангула самар, жимс, сул- хир, хармаг, мэхээр, гоньд болон алон наст ургамлын үр түүх, тариалангийн “талбай, хүйсний ногооны газар ажил- лах «Бүтээлч бригад», «Алта! їамар» аян цувааг сургууль пиопсрийн байгууллагууд 30- длон байгуулж дүгнэх чуллтан намар», «Намрын баяр», «Цэнхэр замын али», «Миний төрсөн нутагт зарэг| сэдэвтэй аллал, онскурс 40- хион байгуулах, -- Пиоиср сурагчид байга- лийн “цуглуулгаар биологийн булан, набинет байгуулах, үзэсгэлэн гаргах, модїм үр, самрын боргоцой, элдэв дүр- сийн чулуу зэргийг ашиглан дүү нартаа тоглоом хийж өгөх зэрэг олон хэлбэрийн ажил зохиох, байгаль орчныг пнүдлэн хамгаалах, нөхөн сэр- гээх зорилгоор сургуулиудад тодорхой газруудыг хуваарн- лан хариуцуулж, гол “орхи, худаг, уст Цэг, булаг шид, нуур цоормийг тохижуулах, хорс хамгаалах,автомашипь! олоц салаа. зам гарах ялд- лаас урьдчилан сэргийлэх, -- Хүрээлэп байгаа орчин тойрон,» байгалийн үзэгдлийг үнзн-з0в танихын түлд пно- нер сурагчдаар- цаг уурын ажиглалт хийх, байгалийн калеидарь хөтлөх ажлыг эрс сайжруулж, байгаль орчиоо хамгаалах олон талт ажлыг сургууль пионерийн байгуул- лага сургалт хүмүү длийнхээ ажлын салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг болгош, үр ашлгтай хэлбэрээр зохноц байгуулах хэрэгтэй. «Байгаль орчныг хамгаа- лах ажлыг пионер сурагчдын чөлөөт цагийг зөв болопсой өнгөрүүлэх, залуу үеийнх байгальтай харьцах соёл, хү- мүүжлийг төлөвшүүлэхэд «Байгаль хамгаалал-пионер сурагчдын үйл хэрэг» сэдД- вээр явагдах байгаль хамгаа- лах 23 дахь сарын ажлын 19- дөнлогөонд омнө дурдсан бү- тээлч ажлуудыг тусгал хэрэг- жүүлж болохоос гадна сур- тууль, пионерийн байгуулла- гын нөөц бололцоо орол нут- гийн онцлог, байгаль газар зүйн өвөрмөц байдллтай улл- дуулж бүтээлч сайхан ажлыг ХЗЭ, пионерийн байгууллага пиопер сурагч бүр цаашид са- наачлан хийж болох їюм.. Ж. ЦЭРЭННАДМИД 115114 аль 4. нар л 22 “ул гтлэ-тднт СУУЛУУУУУРУРР (УУУУУУЛЛУЛЛУЖУ) 1 сашаршалиданданд үхэн гагцхүү Х6- долмерчйд явц дунд л үзэл суртал, зан сурта- хуун, бие бялдрын хүзүүжид олж манай яруу алдарт ажилчин, шалчин, хөдөлмөрийн сэхээт- ний нэр төртэй халаа ардын аж ахуйн аль болж, улс орныхоо улс хэрэгцээт салбарт гарч ажиллахад хэзээд бэлхэн эрмэлзэлтэй болж чадна. Эх орныхоо сайн сайхны тусын тулд эрнуя "ХӨДӨЛМӨР Со 1-2 Сурагчдын зуны ходол- мөрийн тухай Завхан, Хөвс- гол аймгийн варим сургууж лийн захирал ярьсан нь, Улиастай хотып Элдэв- Очирын изрэшжит арван шил ЭМН сургуулийн хирал Р. МААБАЗАР: -- Хөвсгөл аймгийн Бу» рантогтох сумын дунд сур- гуулийн туршлагаар отор. саалийн нөхөрлөл байгуулж бог малын сүүгээр 283 вт шар тос, 320 ир ааруул хий» лээ. Сүү өөрсдөө машиндам (сургуул: сүүний хоёр ма» шин худалдан авчээ) цагаан идээ боловсруулдаг. Улило» тай хотын захиргааны харь» яа сүү, ногооны хоршоолол түшиглэж сургууль маань 8-га-д байцаа, 2-г4-Д | томс тарнад, ургацаа хураан авч байпа. Ахлах ангийн сураг. чид Тэсийн тэжээлийп аж ахуйп ургац хураалтад тун эрчимтэй ажиллаж байгаа. Дотуур байрны хүүхдүү- Дяйн хоолны төмс, хүнсний ногооны хэрэгцээг “өөрсдөө хангадаг боллоо. Ногооныхоо орлогаооор гахайтай ч болж байна. ЗАХИРАЛ ЯРЬЖ БАЙНА |. Нөмрөг сумын дунд сур- Д. ДОРЖ- НАЛАМН -- Сурагчид зуныхаа ав- ралтаар 500 хоннны сарагч- тай хашаа барьж, арваад ху- даг сэргээн засварлав. Хв. дөлмөр амралтын зуслан- тийн хүүхдүүд 5000 нг хо- ннНы ноос авч, 13000 литр сүү єаалза. Дотуур байрны дийн хоолонд хэрэв. лэх 500 ир өрөм, 600 кг ав руул өөрсдийн хүчээр хий- ЭРЭ. Сургуульдаа тусдах вш ахуйтай болж 1,5 га-д төмс, хүнсний ногоо тарьж хуралс. наас гадна сзалийн хэдэн үнээтэй боллоо, Хөдөө аж ахуй боло барилгад ажилласан сураг. ЯНД мэргэжлийн чиг ба. римжаа олж япдаг сайхан уламжлал тогтож байна.Аж- лын япцад сурагчид зөлхон тухайн дяллыг хийж гүйцэт- тээд зогсохгүй, хөдөлмөрийн соёлд суралцдаг юм. алант сушын Сургуулийн вахи| БАА САНЖАВ, 531 Сурагчийп жилийг тохиол. дуулж манай «Улалп туг» нэгдлийн мал аж ахуйн хоёр дугаар биргадын малчид хө. Дөлмөр амралтын зуслан тийн байшин барьж өгч багш, сурагчдыг баярлуулав, Зусланд мал малласал хүүх- Хүүд маань 880 кг шар тос, кг ааруул, 200 яг ввз- тиЛ, 100 кг өрөм сурагчдын бригад гарч 240 ин» кх- гүнийг тэрэн 200 вг жэрс түүж дарсан Хавар хүүс- ХҮҮЛ Зийгээсэр, вм болдог юм. Бапп Ё. Доржготов өе- рийн саналчилгаар 190 эвнэт түү, савадиид -сургаш (500 житр айраг бэлтгэлээ. Мєн арав гаруй зимнзт үрээ унал- айм. рын бүтээлч бригад сурагз- ДАД ХӨдоЛлморийн хүмүүжил олгоход бодит үлгэр дууриал болж байна, Байгалийн үзэс- толзнт Уст тэдэг газар бтор» саалийн нөхөрлөл байгуулж 25 багш, ажилчин, 105 су- рагч зэлжээр ажиллахдаа 15000 я сүү сааж, 500 иг аяруул 400 ит шар тос 8в- ааа. 12000 хавтгай дөрвөлжин шстр ногоон тажсэлийг хаА- шинж хамгаалав. Сурагчийн ЖиИЛийР ТОхнолдуулж албан байгууллага, мал зж ахуйн бригадуудын сурагчийн ну- сын тулд хийсэн ажлыт бүрт гэн тооцсон хүснэгтийн сам- бар хөтөлж байна БИД АМЬДРАЛД ХАЙРТАЙ Мапай сургуулийн. пиопер, сурагчид ходолмөр соёлын чуулганаа угтаж: дор бүртээ сайхан санаачилга гаргаж байна Хичвэлийн болон до- туур байр, гал зуухны өрвөлд сурагчдын мөрдвөл зохих сургамж, санамжийг оросоор бичиж хадсан. Энэ нь дэр журам сахихад санамж бо. локоос гадна орос хэл сура- хад пеөлое үзүүлдэг юм. Би олон улсын пионерийн «Най рамдал» лагерьт хоёр удаа амрахдаа сурсай дуу, бүж- гээ найз нартаа зааж байна. Монголын пионерийн «Зал- гамжлагч» У чуулганы тө- лөөлөгчийн хувьд чуулганы. хаа шийдвэрийг сурталчлах, ажил амьдралд хэрэгжүүлэх олон хэлбэрийн ажил зохиож байна. Пнонер сурагчдын «Зол. боо» хамтлаг байгууллаа. Отор-саалийн нөхөрлөл бо» лон «Урап дөш» пионерийн зусланд тоглосоп хамтла- тийН маань концерт өндор үнэлэлт авсан, манай «Зол. боо» хамтлагийн хөгшиимчии, онц сурлагатан сурагч М. Жаргалсайхап шиг тэргүү- ний плонер болохын төлөө бид мэрийж ажилладаг. Би шатар, тспїїнисээр олонч улсын пиоперийн «Най рамдал» лагерийн алтан ме- даль хүртсэн Сурагч Л. Вапйданиягмар хол бөмбөг, сагс, бөхөөр «Найрамдал» Т/СсСЭэцалжй Тэлмэн нуур урд цэнхэр- тэж. хөх уул ард хөшил- дөнө. Нуур, уул хоёрын - дундахь их тал нов ногоон ажээ.Завхан аймгийн Нөм- рэг сумын «Их эхлэлт» нэгдлийн тарьсан арвай, овтьёос, хөх тариа хүрэп талыг ногоон өнгөөр чимэн пайгалс байгаа нь знэ бн- лээ. Ургацын талбайд хүн, техинк хоёр нартай урал- дан, намрын Их ажлын цар хүрээ. дүр төрхийг бүрэн илтгэн байв. Хадагч, тармагч, хаман боогч ма- шинууд шил даран цувж, цаг мөч өнгөрөх тоолон яогоОи талбай багасч хад- сац талбай ихсэн, бухал, турууны тоо олшрох ажээ. Нөмрөгийн арван ттїлийп дунд сургуулийн хокёр зуу- Гээд вуүггүүүүй дярвалөгэ ГҮҮЭЭ ЭҮЛЛҮтРҮҮЧЛЛЭӨТТҮХҮХТЭТЛ) шСҮЛИ2Э. 2-5 ах эгч нартаа тусалж, их ажлын нурууг нугалан баяр талархлын үгээр шаг нуулж байгааг сонсоход урамтай сайхан байлаа. Хамгийн сайн ажилла- Сан сурагчид, хамт олныг өдөр бүр байр эзлүүлэн шалгаруулж дарцаг, мөн- төн шагчал олгох болзол гаргажээ. Энэ нь хүчээ шавхан ажиллах урам зо- рїгийг хөгжөөж байв. Хэп гэдэг сурагч, аль анги, хамт олоп уралдаанд ямар байр эзэлж байгааг самбарт өдөр болгон бичиж хаддаг байна. Социалист уралдаа- ны самбарын эхэнд: «Үр ашнг, чанар, арвилан хэм- нэлтийн төлөө» гэсэн ЛОо- дзонт-том үсгээр бизсиж су- регчдын Хэдолцарийн 120- рилгыг, гзодорхойлжээ. 710: лагерийн гурвал алтан шс- даль авсан Өөрөө сурснаа нэхөддоо сургахыг бид гол болгодог. Нөхдөос сурах юм нх бий. Хөдөлмө соёлын чуулганаа угтаж со урла- гийн ажлаас яал. Урлаг соёлын зэдийг хөд ар зохиож "ба! гаа дурд- заримыг анд 4 рг барь 3 Урлаг хүнийг амьл- байна. ралд хайртай болгодог гээ багш маань хэлдэг юм. Бид амьдралд хайртай Ховсгол аймгийн Галт су- кын дуйд сургуулийн инспе. рийц бүлгэмийн зөвлөлийн дарга, онц сурлагатан ! ! | Д. АЛТАНТУЯА | бүлгэжийн Улиастай : (8 їотын Элдэв-Очирын шэрэмжит 10 жилийн гуулийн онц сурлагатан Б. Оюунтуяа сургуулийв. бан түмний ахуйн байцааг тарьж. ургуулж хураахад үз гэр жишээчээр еролдлоо. Тэр, Эрхүү Хотын НиоЗерийд «Рекорд» зусланд амарч байхдаа ганчлцсан Найз өхжн Ф. Оксапа, П. Таня хоёртой хамт авахуулсан гэрэл зургаа хамгийн хүндэтгэлтэйгээр нандигнаж байдаг юм. жгса л. Хоөвсгод аймгийн Галт сумын дунд сургуулийн пионерийн зөвлөлийн дарга Д. Алтантуяа онцсайн сурла- гатан сурагч Ц. Байгалмаа Ч. Наранчимэг, Г. Хишягжар- гал, Д. Цэрмаа нарын хант. ыЇН" ГЦЯ-2320 ТӨВТ їг яг сг сүг сл Уралдааты самбарын эхэнд 2Н. Сандагдорж: багш тай 9-ийн «Аь ангийн су- рагч Д. Батбаяр, Г. Дап- дорж, мөн Г. Довдоонов шогч1 10-ын «А» ан- гийп сурагч Б. Дамдинба. зар, М. Галбаатар нарын нэрийг тодоор бичиж, ард нь улаан тавар хошуу зурсан Сурагчдын хөдөлмөр, соёлын улсын П чуулганд «тодорхой бэлзг барих гэсэн еанза бодол ЭДНИЙ. Хөдөлмөрийг Улам ч шуурхай, идэвхтай бол» гожээ. Сурагчид оройн Хорин цагт Ажлаасаа буух ёстой юм. байна. нэг 8в- тийпхан ажилдаа улайрч байгаад гучин мипут Хо0- жїїгдож, бмушзэ. Тэр гту- 1 чиїл мнуелатаэцаврд тэжээл 3 Р 1 | Ї рН Ї 354123: 2 (МНАВИЙЫ Ь адал АЛ: нлүү хураасац нь мэдээлж, Гэтэл бусад ангийн сураг- ЧИД адилхан цаг ажиллана Хөл хөт- жөөнд автан. мартахын аргагүй баяр баясгалавн- рэх Тэлмэдн Нуур Нэгэн зэрэг хуйлран давалгаалж сэтгэлийн утас хөглөх ажээ. Оройн нар баруун уулын толгой дэрлэх үед сумын ХЗЭ-ийн хорооны нарийн бнчгийн дарга Р, Ялалт, зоотехинкч Л. Зоригт яар -- Хүүхдүүд зэ! цуглаад гэсэн дохно өгөв. Өдрийн ажлынхаа дүнг гаргаж шагналд тердуулах гж байгаа бололтой. Тэр өдөр төлөвлөгөөтөө биелүүлээ” гүй сурауч нэг чбайсаж гүй. Хүүхэд болгоны нү ДҮүүдэд өсч хөгжих тамир Хөвсгөлд аймгаар явсан манай сурвалжлагч ц. элтгэВ-. ер" Саниацав СН ээ 0 П 2,2) н й х, Я П ? - РА! Ч дэрс ссёШо үай Найз охид р Сурагчийн тоодгорхонН Даа- шинс өмсөж, үсэндээ цагаан тууз Тулсал жаалхан охид өглөө бол- тон инїїслэлийн 59 дүгээр сур- туулийг зорьдог, Бяцхан охидыг “Д, Ганчимаг, Н. Гэрэлмаа гэдэг. ЇТэд нэг байранд, нэг орцонд аггыдран суудаг төдийгүй нэг цэ- дцорлэгт, Нэг ангид хүмүүжиж дотио сайхиаар ижилдэн үерх- Жэ. Тэр хоёр бие биедээ то- хиолдсон баяр баясгаланг ху- ваалцаж, цэцэрлэгийн чихрээ ч таллан идэж өссөн билээ. Охидод тоглох дуртай олон янзын тог лоом бий. Элсээр элдэв төрлийн Онгоц, машин хийж, гоё сайхан байшин барилга бүхий хот тос- тон барих бүр ч дуртай, Гэрэл маа охин зураг зурахдаа авьяас- хэд ла б-1р2 816Му-тєлл үлч ЭХ аАтгэвллнА эст, ” тав Тэгээд ч тэр чоно, туулай, хэрэм гэзд Л элдэв ан амьтан зурсан зургийн зузаан цомогтой. Харин Ганчимэг цэцэрлэгт бай- хаасаа дуучин гэж алдаршсан бөгөөд ээжийн тухай дууг эвлэг- хэн нь аргагүй дуулдаг юм. Одоо Ганчимэг, Гэрэлмаа хоёр нийслэлийн 59 дүгээр бага сур- туулийн 1-ийн «А» ангид элсэн орж эрдэм номын алтан хуудсыг эргүүлж байна. Бид тэдэнтэй үсвглэлийн хичээл орж байхад нь уулзсан юм, Охидын өмнө цэ? вэрхэн хаягласан сурагчийн хөх дэвтэр харагдана. Хуудсыг сө- хөж үзвэл дадлага багатай бо- ловч нямбайлан бичсэн «А» үс: гүүд бичигджээ. Энэ бүхнээс би- дэнд «Найз охид маань нямбай хичээнгүй сайн сурагчид болох нь дээ» гэсэн сэтгэгдэл төрсөн юм. М. БОЛД "ЖАВХЛАН ТУЯА Сурагч Ц,. 1 вУРАГ ДЭЭР! Ягавхлантула 11: Нэг удаа 7Кавхлантула охин ном уншиж байхыг өгч нь ха8- раад «Миний дүү, уншиж чад- “даг болчихоо юу» гэж баяртай өгүүлэв. Өгч нь энэ тухай айл, өэлгдээ. халж, тэд бүгд балрлац- гаан, Энэ нь сургуульд орохоос хайр жилийн өмнө болжэ, алу 8. " / ХИЧЭЭЛИЙН ДАРАА Жавхлантуяа охин хөрш айлын- хаа охинтой үй зайгүй үерхдэг. Найзыгаа нэгдүгээр ангийн су. рагч болоход 27Кавхлантуяа 6 настай байв. Тэгээд найзтайгаа хамт хичээллэн, үсэг цээлкилж, үг холбон, уншиж сурчээ, 3 ний анхны уншсан ном нь «Ал» тан залаат азарган тахиа» гэ- дэг орос ардын үлгэр байв. Уншсан номоо ярьш өгөхөд дүү нь маш дуртай сонсоно. Одоо Ц. “авхлантула. нийс, лэлийн 15 дугаар сургуулийн нэгдүгээр ангийн «В» . бүлэгт сурдаг. Сургуульд ороод дандаа онц, сайн дүн авчээ. Түүний ан- гийнхан цэвэр бичигтэн болох уралдаанд бүгд оролцож байна. Кавхлантуяагийн дэвтэр дээр ч гасэн цэвэр бичигтний улаан таван хошуу бий. Түүнийг нөхөд нь ангийн даргаар сонгов. «Ан- гийн дарга бол ДОГ жишэгч сурагч байх ёстой, Ийм учраас би улам сайн сурахыг хичээдэг» гэж, Нїавхлантуяа охин ярив, Д. ОДОНЦЭЦЭГ 9Ф999Ф99ФФФ004Ф2999Ф9Ф9Ф999999Ф9Ф99Ф9ФФ9Ф:0Ф9Ф9099Ф0Ф9Ф9ФФ0Ф90Ф99ФФФ0Ф9Ф99Ф9Ф9Ф9ФФФФ Чебубашка сургуульд 0000 Хүүхдүүд та нар «Чебурап» ка», «Гена матар»-ыг сайн, мэд- нэ шүү дээ. Саяхан “Союа- мульт фильм» кино | бидвэрт сонирхолтой, хөгжилтэй энэ ня- ноны шинэ ангийг бүтээлээ. «-Гена матарыг дотны найз Чебурашна нь угтаж авсангүй. Үнэндээ түүнд буруу байсангүй. Бяцхан Чебурашна цахилгаан хүлээж авсан боловч, уншиж чаддаггүй учраас, найзыгаа хэ» згэ ирэхийг мэдэж чадаагүй юм, Иймээс яайз нөхөд нь Чебурашг наг сургуульд оруулж, бичиг үсэгт сургахаар шийдээ, Говч түүнд таарах сурагчийн дүрэмт хувцас дэлгүүрт байсангүй Харин Шапонлян вмгөн сур гуульд орж муу аангаа орхиж, сайн сурагч болдог байна. Тэр өөрийн үнэнч иайз Ларисна (үхэр хулгана) зай хамтарч сайн үйлс хийна. Өнө бүгдийг та нар хүүхэт дэйн ниноны «Чебурашна сур, гуульд орлоо» гэсод шинэ а гиав үзэх болно, г.ЭСБОВ цайхэлЯ С.ЦАЦРАЛТЫН авсан гэрэл зураз ФФ0Ф9Ф9Ф09999094Ч844402Ф2200090ФФФӨүФФөоФ00ФФ9Ф 50 Анхны, “АНХНЙ.ЭО Го Ямар ч хүн амьдралдаа то» ны баярт явдДт хал аАЖ Ярих дуртай байдаг билээ. Ялангуяа хүүхдүүд маань «мнний анхны багш», «анх сур- гуульд орсон өдөр», «анх удаа авсан дүй» гэж анхныхаа үйл явдлыг баяр хөөр болон ярих лонтав. ЗЛ8) Сэлэнгэ охин нийслэлийн 10 жилийн 23 дугаар тусгай дунд сургуулийн 2-ын «Д», ангид сурдаг юм. --« Би, зуныхаа. амралтаа олон улсын пионерийн «4Н римдал» лагерьт амарлав. Олон найзтай болсон доо, Вас янв бү» рийп дуу сурсан. «Пионерийн марш» дуулах бүр ч дуртай (Хурдхан пионерийн , гишүүнд элсэх юмсан. Вуны даалгавраа амжилттай биелүүллээ, 15 ном уншсан, «Гурван баавгайн үл гэрийг» ямар гоё гэм санана. Аяллаар явж, галын наадамд оролцож байсан тухайгаа найз нартаа ярьж өгсөн. Анхны маань амралт мартагдашгүй сайхан үйл явдлаар дүүрэн байлаа. Зуй интэл хөгжилтөй амарсан боло коор хичээлдэч онц ёурах урам зоригтой байна гэш СПСэлэнгэ охин надад анхныхаа зуны ам- ралтыг хэрхэн өнгөрөөсөн тухай ярьж билээ. М. ЭНХЧИМЭГ !9999999999999999949949446909999999099909999904 ХҮҮХДҮҮД Оля охин тудамд тоглот байв. Гэтэл түүнийг харан суун байсан эмгэн ойртыон нүйн: -- Охин минь, чи хөдөл нас» тай вэ? гэж асуухад, -- Таван настай, Тэгснээ Оля сүүдэр нь бө. рзес нь том байхыг хараад! -- Эмээ, би таван настай, ха- рин миний сүүдэр долоон настай юм гэлээ. аймхай гэн сайана -- Яагаад тэр билээ? 4 «ч - Ээш ээ! Манай эмэ ямар байгааг үл шүү дээ -- Намайт сургуульд мааны хүрт э! огохөөр прахал, машины ИНГЭЖ ЯРЬЖ зам дайрллддаг юм. Тэгээд хөнд- -- Шалны тоосыг цөвэрла- лөн гарах болохоор л миний чихдрдг мөртлөө, өөрийнхөө тоо» тараад шүүрч аппад, ийш тийш сыг цэвэрлэдэггүй ямар хаашаа сандран хардаг юм. юм би, х “) гүйлэн арчиа, : ё» БАЙНА Оля охин таргэнд хэвтэл буй олгийтэї| хүүхдийг харанд: -» Энэ бүх хүмүүс хэзээ наг бүгдээрээ том балох ом ол? 1Наал хүү гартаа иртэл, хөл Гояг бодол, нь шалбарчихсан байн, -»| Чи ойччихоо юу? -- Тийм. - Тэгээд 30! д00 ИХ Уйлсал уу? - Үгүй, тонд. чинь Хїн Ч а. «. з Блиїхан 0хт1 1 г сОо"ӨОГЧ нь чИД0Ө. 10030 болройл бийлїйг. 54 : рллд, й, 99999999999499999994992499499Ф 99999909990999909994944990994 9999964996449000924) 3 4 1 Р вэн тоосыг нь хичээн, 37 Є2ФФФоФЭФ9 9Ф49Ф9Ф9Ф99ФФ99Ф “7,0 П 23 (Ч) 327 (7 НОГООН ГЭРЭЛ, 2272::8::4 2иү2 ҮЛМЭДЭХ, 13РЗЛ 4 7) ! та зар «Веселыг нар- лайн Чөгвөлй зургууд» сэт байдлг мэдэх, , “зугаатайхан хү 4 ( 5 " зугаатай хүмүү 1 4 ! ДС: моМСаН ТУН алас гэдэг шинэ : оЦАу хүн саяхан бнй болоод байна. Гэрэл дохно найз нартаа болож бүх Э11| 1 хан зорчигчдод замын хөдөлгөөний "рүсэм завж байгаа юм. ї 8. Найз нар автобуснаас буугаад үү?” Зам: харахыж, өмнө болгой ын айм хөндлөн тарах боллоо, Автобу- талаас машин ирж яваа эсэхийг хар!) сыг аєвхон ар талаар нь тойрч гарах 5. «Замын дунд ороод зөв тал руу-| готой гэж Гөрэл дохио тайлбарлал Үлмэдэх эсэргүүцэж «Бу 72й гаа харах хэрэгтэй» гаж Гэрял До хно сургамжлав, Үлмэдэх эзнэ-бүх- нийг хагас дутуу сонсоод «Солгой, зөв тал руу гэнэ үү!» гэл хулэнэ. жтай үүс хөл бөмбөг Хччгүн Тэв. тоглоомдоо улайн ї бөмбөгөө хөөсөөр аасмал зам лаар. гарснаа. мэдсэнгүй. Яг энэ үед Гэрэл дохио бий болж «Зогс! дээр. тоглох осолтой!» гэж хөл бам- ШУ Ч :98 2227 руу! Өмнүүр нь гарна!» гэж зүтгэб. “10. Тэгж яввад машин дор орчих-, лоо, Автобусны цаагуур өнгөрч ява8/ машиныг: харсангүй. Машины жо- лооч (нь. амжиж тоормослосоц нь сайн боллоо. Гэвч Үлмэдэх нїиїлээд хүйд байв 6. Үлмэдэх будилж гүйцсэн нь мэдээж, «Зөв талд машин байхгүй хар! ругхан ит саа тгХЭл” “дотар Үлмэдэх эмнэлэгт ЗЄЧ| биеийн тамирын | «Зогс| Энэ чинь «нэг урсгалтай гу- | УЛВан шан Жон ГЖГЭГЭЛ дЫс албай руу » Харин Үлмэдэх| дамж байна. Харж байна уу, том су- | голж ДЭД Ж ын ӨЛГӨРШЛНЛЧДҮРЭМЬ «Гайгүй харгээ| Энд тоглоход НЛДАД| маар тээприйн хэрэгсэл хавшав явд- БЭХ ХИЛИЖийи ЭЭ: «Та нарт цомд твата4 “байна. гийг завсан байна» гэлээ. Ын ДЭКХӨүүү Гэрэл дохиод нх баяр- лалаа. (Одоо би энэ дүрмийг цомийг нь цээжилж, дагав биелүүлїэ» гэж Үлмэдэх нөхөддөө хэллээ. 7. «Намайг л дандаа сургаадбайх! ох юм! Найлаа, хобулаа тусдаа ялж 12 зугаалья. Одоо энэ трамвайг өнгө. рөөгөөд араар нь тойроод гарчихын гэж Үлмэдэх мэдэмхийрлаз. 8 Трамвайн араар тойрч хэрхэвч болохгүй! гэдгийг Улмэдэх мэдсэн- ,: гүй. “доогуур орчихлоо өөрөө, эсэн мэнд үлдД- ёстой» гэж Гэрэл СҮлмгдэхэд хатуухан хэллээ, “Найз хоёр хотоор зугаалахаар явахад Гарэл дохиа «Яаж гулзмж - хөндлөн тардгийг | цэмөсрөэ мэдэх Үлмэдэх: эдгэрч. -Ээмпэлгээс “4: раад олоо бүх зугаатай хүмүүстэй хамт «Гэрэл дохионы ухааны сур. гуульд» сурч байна. хлэгчийг- Ї 23 Н. ДАРИНМЛАА ” А--80293 Д. Сүхбаатарын нэрэмжит Улсын хэвлэлийл нөмбииатад “ИНДЕКС -- (14140 ! НАЙЗ ХОЁР У --1 9НД-ч багийнхан Пид-Онтя 7раар элссэн рБид-та бүхнээс замналтай Вид-тапан хошуу тэмдэгтэй Бид-Дөл багийнхан Бид-дүрэм журамтай Фид-пионер болно Бид-хувьсгалын улаан бүч зүүнэ.. "Монголын пионерийн “«Зал, тамжлагч» У чуулганд: манай орны баатарчуудын төлөөлөгчид ийнхүү баярын: илэрхийлэлт өргөсөн: билээ. Шинэ хичээлийн жилд баатарчууд маань олон Їмянган бяцхан иргэдээр эгнээ- тээг өргөтгөлөө, Улаан бүчтэн ах, зэгч нарынхаа жишээгээр ажиллаж, сурч, ямьдрахаа илэрхийлсэн баатарчуудын ар- мян эрдэм номын-Єртенцөд баяр баясгалан дүүрэн аялж. ирзэ- ДүЙ өөдөө бат,итгэлтэй алхалж байнав. ” Хөвсгөл Аймгийн Жаргалант сумын дунд сургуулийн захи- ал Ц. Баасанжав, хичээлийн 13 эрхлэгч С.Чулуунбат. пионе- : рийн ахлах удирдагч Г. Чойжил- Сүрэн нар гуравдугаар ангийн сурагч С. Бат-Эрдэнэ хүүгийн тухай сурвалжилж өгөхийг бид- Ж нээс хүссэн юм. Тэр зав чөлөө гарвал зураг зурж байдаг али- заа юмыг ажигламтгай хөөрхөн 1 борхүү байлаа. Жо Сургуульд орохоосоо өмлө жи «Хүүхдийн ертөнцөд--80» Ж зургийн уралдаанд «Хүүхдийн Э жүлиг», «Эмээ зэж» .зургаа- Ж раа байр эзэлн, үеийн нөхдийн: хө0 Дунд «зураач» гэдэг хүнд: “7 тэй алдрыг хүртжээ 3 Бид түүнд хуудас цаас огч С. БОДООШИЙН авсан гарэл зурав ( :6Ч046-3:5404301 04:68:46 44-08 848 9642-0 234:334-4:3-4 жжжл»-ЖЦУ0А 2, Уу УДЖЖ ХУВЬСГАЛЫН УЛААН БҮЧ ямар цэг зураг зурахыг хүс. Бат-Эрдэна захирлын . өрөөний урт ширээн дээр цаасаа. тавьж зогсоод тавхан минутад “Хот айл» тэдэг зураг зурав -- Битгий яар, тухтай гэж хэллээ. -- Завсарлагын цаг дуусах гээд байна. Хичээлээс хожимд- вол багш загнана гэж хүүг өгүүлэхэд тэнд байсан багш нар цөм инээлдэв. --!Аав нь юу хийдэг вэ? -- Багш -- Чи хөдөөгийн хот айлыг явж мэддэг болсон юм. бэ? --Би амралтаараа өвөөгийн- дөө очиж хонь хурга хариулж зуссан юм. Тэгээд хөдөө нут- гийн тухай зурах дуртай болсон. -- Олон зураг зурсан уу? -- Гурав, дөрвөн дэвтэр зу- раг бий. : -- Ямар сурдаг вэ? -- Онцсайн. -- Ппонерт хэзээ элсэх вэ? -- Онц сурдаг хүүхдүүдийг удахгүй пионерт элсүүлнэ гэж зур 1683 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САР ЗҮҮНЭ юагш хаасан, -- Чи том болоод ямар м.,- гажилтэй болох вэ? -- Зураач. Хөдөөгийн бай- галь, хөдөөгийн амьдрал зур- даг хүн болохсон гэж боддог. Хөдөө нутаг сайхан юмаа гэж хэлээд Бат-Эрдэнэ-нүдээ аняв- чин бодолхийв. Түүний нүдэнд түмэн са- лаа мөчрөө далласан шинэс мод- түргэн урсгалт Хөнжлийн гол, бэлчээрт налайсан хонь хурга, уяан дээр үүрсэн зогсох морь. малчин эмзэ, өвөө нарнь үзэг- дэх шиг болов уу даа гэж бид тааварлан: байлаа. Бяцхан зураач маань: -- Баярлалаа ахаа! Балртай гээд хичээлдаэ яарч, анги өөдөө гүйв: Бат-Эрдэнийн зурсан баатар- чуудын «Дөл» багийн ханын сонинг бид шохоорхон үзэж «Оролдоод байвал ӨөСНөө» гэж сэтгэлдээ өгүүлсэн билэв. оо »0 Ёё- Ч и Ж Ж/ : : : | : МАНАЙ ЗЭ ж : : : : 1 1:14 МХЗЭ-МИН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН "1:173::1:19711:211131-:1:5:1:1:1:11141 1: мМ68 (1893) 4. 1983 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 21.6 ЛХАГВА Ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ «УРГАЦ-83» ОПЕРАЦИ Төв аймгийн Балнцогт сүм, сангийн аж ахуйн хө- дөлмөрч хамт олон бид 1983 опиг сурагчийп энил болгосон нам, засгийн шийд вэрийг баяртай хүлээн авч тодорхой зорилт тавин ажиллаж байна. Сурагчийн жилийн ажил эрхлэх комиссыг 9 хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулан албан байгууллага, салба рын дарга, эрхлэгч нарт тодорхой ажил хариуцуулан өгч сумын эцэг, эхийн зөв- лөл байгуулав. Сангийн аж ахуйн албан хаагчид сур, гуулийн анги, бүлэг, хичээ: лийн набинетыг шефлэн авч тохижуулах ажил хий- лва. Мөн сурагчдын дотуур байрыг гэрийн нөхцөлд ойр туулах талаар эцэг, эх хө- долмөрчдийн дунд болзолт уралдаан өрнүүлж байна Дупд сургуулийн багш бүр ЗХУ болоп социалист бусад орны сургууль, пионерийн ажлын тэргүүн туршлагыг судалж, айлдаа нэвтрүү ХӨДӨӨ АЖ БАЙНА, ПИОНЕР, СУРАГЧИД, ИДЭВХТЭН БИЧИГЧИД НЭРЭМЖИТ ОПЕРАЦИД ИДЭВХТЭЙ ОРОЛЦОЖ БАЙГАА ПИО- ИЕР, СУРАГЧ, СУРГУУЛЬ, ХАМТ ОЛНЫХОО АМ- ЖИЛТААС СОНИНДОО ЯАРАЛТАЙ МЭДЭЭЛЭЭ. ээ| сониныхоо РЭЙ! АХУЙН ҮНЭН» СОНИНЫ РЕДАКЦИАС ПИОНГР СУРАГЧ- ДЫН ДУНД ЗАРЛАСАН «УРГАЦ--88» ОПЕРАЦИ ОРОН ДАЯАР АМЖИЛТТАЙ ӨРНӨЖ БАЙНА. СУРАГЧИД СУМ, САНГИЙН АЖ АХУЙ, ТЭ- ЖЭЭЛИЙН АЖ АХУЙНХАА УРГАЦЫН ТАЛБАЙД | ҮЗЛЭГ ШАЛГАЛТ ХИЙЖ, ПИОНЕРИЙН ЭРГҮҮЛ Ї ПОСТ ГАРГАН ХАЯГДАЛТАЙ ТЭМЦЭЖ, ҮР ТА. | РИА, ТӨМС, ХҮНСНИЙ НОГОО, МАЛЫН ТЭЖЭЭЛ ХУРААХ ӨНДӨР УРГАЦЫН ИХ АЖИЛД ТУСАЛЖ СУРАГЧИЙН ЖИЛД МАНАЙ Х лэх зорилго тавьснаар 10 гаруй тэргүүн туршлага сургууль бүлгэмүүд дээр хэрэглээ, 8 жилийн сур- гуулийн дэргэдэх эвлэлийн үүр, “Лхамсүрэн багштай 8-Ын «А» анги зэрэг хамт олон аймаг сумын торгүү ний анги, уур болох үүрэг аваад амлилттай ажиллаж байна, Сургалт хүмүүжлийн ажилд намын нөлөөг хүч- тэй болгох зорилгоор сур- гуулийн дэргэд намын хэ- сэг байгуулж ажилласнаар намын гишүүдээс сургууль сурагчдын амьдралд Тус- лах явдал сайшнрсан юм Эцэг, эхчүүдэд сурган хүмүүжүүлэх арга зүйй хи- чээл зааснаар гэр бүл, сур- гүулийн дотоод холбоо эрс дДээшиллээ. Сурагчдын, дунд «Су- рагч бүр ариун цэврийг эр- хэмлэн сахья»?, «Хичээлийн хэрэглэлаэ иандигийн хайр лалс, цэвиорч нямбай эзэм- шье», «Минутын унз дэ ЯАМ, «ПИОНЕРИЙН | «УРГАЦ--83» сонины зөвлөл нийг ойлгож, цагийг ур ашигтай өнгөрүүлье» зэрэг сэдэвт долоо хоногийн аж луудыг зохиолг ажилласан нь мөдэгдэхүйц үр дүйгээ үзүүлж байна. Мөн хэрэг зөрчилд орж болзошгүй хүүхдүүдийн судалгаа гар- ган, сумын удирдах хү. мүүст хариуцуулац өгч тэ- дэлтэй ойр дотно ажиллас- наар сурлага, хүмүүжилд нь ахиц гарч, хэв экурмын зөрчилд нэг ч хүүхэд ор- сопгүй Сурлага, урлаг, спорт, хөдөлмөрийн аварга сурагч дыг шалгаруулш: тэдний алдрыг төмдөгдэх ажил 3о- ХНОЖ ХэВШиВ. Сурагчдын сурлагын урьдчилсан дүнг сар тутам гаргалт, эцэг, эхийнх нь албан газарт мэдээлж түү- ний мөрөөр байгууллагуу даас тодорхой алшил зохио- дог боллоо. Энэ талаар тэ- жээлийн үйлдвэр, хүүхдийн цэцэрлэгийн | комплекс аз? рэг байгууллагууд үр дун- тэй ажиллаж байна. АМТ ОЛОН Сурагч, пионерүүдийн эрүүл ахуй, ариун цэлрийг анхаарч эмнэлэг гэгээрлийн суртал нэвтрүүлгийг тогт- мол хийж, «Зад угаагч» ал ныг сар бүр явуулдаг бол- лоо, Дунд сургуулийн дэргэд хөдөлмөрийн өргөтгөсөн сургалт явуулж сурагчдад ходөлмөрийн хүмүүжил, мэргэшлийн чиг баримжаа ОЛОХОД НЬ Тусгай. мэргэж- лийн хүмүүс биечлэн ту- салж байна. Зуны улиралд сурагчдыг хөдөлмөр,амралтын зусланд хамруулж хүнсний иогоо тарих, сүү. боловаруулах ажилд сурган, тохилог саг- хан амраах нөхцөлөөр хан- галаа. Ийнхүү манай хамт олон сурагчийн /килдээ ам жилттай алсиллаж ур хүүх- дийнхээ «төлөө иж азүйл хийж байна. ! Төв аймгийн Балицогт сангийн алс ахуйн намын хорооны нарийн бичгийн дарга /К, ЦЭНД.АЮУ » Эх ж хангдал 4: тонн төмс, 7 Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумын дунд сургуулийн 7- Борнуур сум. сангийн ам АЯНЫ ЯВЦААС ахуйн 8 жилийн сургуу |70ниц сонгино, 1013. на | тийн 4А» засаа сурагд Б. Баярцогт хөдөлмөрийн У улирал» дийн пионер, сурагчид | байцаа илрүүлэн түүгээд ! дац 16 ямаанаас 120 литр сүү 2НХНГ ямаанаас 7 кг (00- «Пионерийн үнэн» со-|ийдзвхтэй оролцож байна. | байна. | яуур авч нэгдүгээр зэрэгт тушадсан на. , ниныхсо нэрэмжит “«Урїац: Хүүхдүүд ургацын тал: СУРАГ ДЭЭР: Сиураг- | Б С-ннч 100: кє Л 120. (08нн МэчрЭлерЭалн Эрхүэс 83» операцид Төв аймгийн | байд үзлэг, шалгалт хийж !чид. ургацын талбайд. | Эм д . : ятлуулж, ХӨДӨЛМӨР СО Р Ш Ч) 5 81:01:15 ша-С-03 Ё Ё ЧУУЛГАН Нэг одрийн хнчаэл ДУУ: сав. 2Мипгэнэн дуугарах хонхон. дуутай р зарэгцэн анги, танхим. бүрээс хүүх дүүл гарч ирлээ: Амар аа! Чи миний сэрээг ишилж өгөөрэй! хүүе, Энхээ... Хобу- лаа. ИМ бригадад орно шүү. Салхан нам гүм байсан сургуулийн уудам хонгил ийнхүү хүүхэд багатуудын шуугианаар дүүрлээ, Архангай. аймгийн. Хо- тонх сумын 10 илийн сургуулийп хичээлийн зрх- лагч ДА, Эрдэнэбилэг бяи- дэнд хандаж: -- Харш байна уу? Ма- над хүүхдүүд хөдөлмөрт пим л дуртай. Намар ца- гийн хөдөлмөрийн 14 хо- ног эхлэх нь энэ дээ... гэж өгүүлж, билээ Тус сургууль энэ зун хөдөлмөр. зэмралтын гур- 83853385358898:8883883883580:18838888888538 3 СУРАГЧДЫН ХӨДӨЛМӨР, СОЁЛЫН УЛСЫН ! ЧУУЛГАНЫ өмнө ХОТОНТЫН ХҮҮХДҮҮД пан зуслан осайгуулжээ. «Зуслан бүр хоёр ээлжээр ажилласан, Нийтдээ 183 сурагчийг хїмарсан. Хүүх- дүүд зусландаа хонь, ямаа, гүү сааж, цагаан идээ бо- лопсруулах арга технолог- той тапилцлай: Мөн хад- лан, тэїцээл бэлтгэх ажилд оролцсонгюм... Хөдөлмөр, амралтып гурван зуслан маань нийтдээ эззгий 230 кг, бог малын сүү 11408 8, цөцгий 1600 кг, ааруул 189 нг, ором 85 нг, айраг З196 литрийг бэлтгэ «Цацрал» иэгдэлдээ ту- шаасан. Бас багсармал тэ- жээл 21 нг, хөмлөн дарш 150 нг, өсөн мушгиа 4000 ширхагийг бэлтгэ- лээ» гэж Ж. Эрдэнэбилэг ярын байна Их ч ажил, их ч ам- жилт. Энэ бүгдийг зөвхөн хүүхдүүд л хийжээ. Тус сургуулийн багш Р. Эрдэ- нэчимэг: -- Би «Хүйс»-ийн хө- дөлмөр, амралтын зусланг хариуцаж ажилласан юм. Хүүхдүүд маань оглоө эрт босож хонь, гүү саана. Өд- ( «эж Жэ Өсвөрнын Зохицуулагч- дын. бүлэг нь ходөлгөөний бэрэлтгүй биелүүлэх ажилд | туслах, ерөнхий боловсро- лын сургуулийн,сурагчдын З0ХИ УЛАГЧДЫН “БУ. ДҮРЭМ 28666040 60ййсй0й 08080 0СВӨРИЙН АЖХлАХЖАЖАЖХАЖХАЛАХЖАХЖ 2) техинкийн хэргийг шалган сурагчдын бүрэлдэхүүнтэй: тзэр байгуулна. Ү 2. Өсвөрийн зохицуулагч» дын бүлэг бүх гишүүдийн хурлаас олоихийн сапалаар булгийн ахлагч ба тэргүү- ний нЗэг шилийн ( сопгопо. рийн сааль болтол шинэ дуу. шүлэг сурч, хөгжны тоглоно. Зарим нЬ ном ун- шина. Орой нь кино үзэж, галын наадам хийнэ. Ер нь өдрийн 3--4 ца- гийг ажилд зорнулж бус- дад нь амарч, соёл хү- мүүжлийн ажлууд зохио- дог байсан юм. Унаганы ногт зангидах, чагт хийх уралдаанд хүүхдүүд хам- гийн идэвхтэй оролцоно. Нийтдээ 30 ногт, 26 чагт хийсэн. Сурагч Ш. Даваа- сүрэн 537 литр сүү сааж, С. Батмөнх 10320 упага татаж. 50 нг дарш балт- гэж. С. Гантулга 3453 хонь холбож манай зус- лангийп хөдөлмөрийн авар- га болсон юм. Бас сурагч Б. Цэцгээ, О. Аюуш нар сайн ажилласан гэж ярьж байлаа. «Цацатын ам» хэ- мээх газар ажилласан ХӨ” дөлмөр, амралтын зуслан- гийн багш Г. Сэрзэлэн- дорж: -- Хүүхдүүд бүгдээрээ сайн ажилласан. Гэвч он- полж хэлэхэд сурагч Д.Энх- шинэ гишгүүнээр элсүүлэй авч өсвөрийн зохицуулагч гэдэг бүлгийн гипгүүний үнэмлэх, ханцуйны «яйдах таних тэмдэг ажлын зарим багаяс хэрэгслийг олтоно. 86. Өсвөрийн зохицуулагч- дын бүлэг нь сургуулийн захирлын тушаал, ХЗЭ-ийн хорооны товчооны тогтоол, пионерийн бүлгэмийн зов- лөлийп шийдвэрээр батлаг- далсаймаг,хотын автотех- инкиїйн байцаагчаас мэргэж- лийн туслалцаа авч, пно- нєрийн удирдагчид шууд захирагдана. Бүлэгт хам- рагдсан сурагчид тогсвол идэвхтнүүдээс нөхөн эл- сүүлж уг үүргээ биелүүлэн ашиллана. Үйл ажиллагаа: Өсвөрийн зохицуулагч- Дын бүлэг ць өөрийн дүр- мийндагуу МХЗЭ, сургуу- !-лий захиргаа, УАТХШЕБГ- ын өдөр тутмын удирдлага | | дэмшлэг туслалцаанд тү- “їшиглэн үйл ажлаа явуулна. 1. Өсвөрийн зохидуулаг- чийн бүлэг нь ажлаа сахнох.- доо БНМАУ-ын хот суу- “рин, гудамж замын хөдөл: “гөөннй дүрэм, үүнтэй хол- (богдон гарсан ларлиг, тог- стоол,. шийдвэр захирам- “туудыг тайлбарлан тапну- -пах, шалгалт хяналт явуу. лан хот, нийтийн аж ахуй, сулсын ба иргэдийн өмч хв- “рөнгонд зөрчил гаргагчдыг | Босоо явуулж Цлхулгүй. хангах. 3. Бүлгийн гишүүд бага пасны иргэдэд хотын кө- “дөлгөөний дүрмээс хоёрду- таар бүлгийг сайп ойлгуу- олах, ходөлгооц ихтой зам, тайван, Ц. Батнасан нар 22 амнэг сургаж, Ц, Цв- рэнлхам 664 л айраг бэлт- гэж. 6 эмнэг гүү саалинд сургасан Г. Эрдэнэчимэг бог малын 1200 литр сүү сааж хөдөлмөр зуслангийн аварга боллоо. Мөн сурагч Д. Даваажав гар хадуу- раар 4.7 тонн өвс хадаж, амралтын хугацаанд аан тайгаз цуг ажиллаж ком- байн барьж сурсан гэж ярьж байна. Тус сургуулийн хүүх- дүүд. хичээл эхэлснээс хойш 80 кг мөөг. 40 кг гоньд түүж аймгийн Хху- далдаа бэлтгэлийн ангнд тушаажээ. | Одоо сурагч- дын хөдөлмөрийн 5 бригад «Хадлан тэжээл, ногоо ху- раах ажилд амжилт гар- гацгаая!» уриан дор ажил- лаж байгаа ажээ. Ийнхүү Хотонт сумын 10 жилийн сургуулийн пионер, сураг- чид хөдөлмөр, соёлын ул- сын ЇГ чуулганаа амжилт бүтээл арвинтай угтаж байна. Т. ДАВААДОРЖ гудамжаар явахдаа явган дийн бүлэгтэй хамтран өс- хүнд зориулсан замаар явах сам уулзвар гарцыг хөнд- лөн нэвтрэхдээ гэрэл дохио, зохицуулагчийн дохионд за- хирагдах заавал явган хү- ний гарц, гарцын заалттай газраар явуулан сургах зэр гээр гудамж замаар биеэ зев боловсон авч.явдаг бол- гон сургаж хэвшүүлэхэд бү- хий л ажлаа чиглүүлэх 4. Өсвөрийн захицуулаг- чийн бүлгийн бүхий л аж- лыг ХЗЭ-ийн үүр хороодын дарга, хүмүүжлийн эрхлэгч, пнонерийн ахлах удирдагч буюу харнуцсан багш сайн удирдан зохион байгуулах ба өдөр тутмын үйл ажил- дагааг бүлгийн ахлагч ха- риуцан явуулиа. 5, Ппонер сурагчдын до- тор гарч байгаа хэрэг зөрч- лүүдийн нь судлах ялангу- яа хөдөлгөөний талаар зөр- чил гдргагчдын талаар хол- богдох арга хэмжээг ХЗЭ пионсрийн байгууллага шийдвэрлэхэд нь урьдчилан саналаа өгнө, 6. Өсвөрийн зохицуулагч бүлэг нь улирал тутам бүх гишүүдийн зөвлөлгөөнийг Т. Өсвөрийн зохицуулаг.. Чийп бүлгээс бага насны хүүхдүүдэд хөдөлгөөний гаргана. 2 8. Өсвөрийн сэргийлэгч- вөрийн зохицуулагч бүлэг нь сард нэгуддасохнцуу- лагч гэдэг нэртэй ханын со- ини гаргаж байна. Гишүүдийн эрх үүрэг нь 1. Хууль дүрмийг өөрс- дөө сайн судалж хууль ёс, ХЗЭ-ийн ба пнонер сурагч- дын дүрэм, хэв журам, хө. дөлгөөний дэглэм журмыг хаана явсан газартаа үлгэр жишээчээр биелүүдэх. -04. Багш сурган хүмүү- шүүлэгч, айд пайз нөхдөө үргэлж хүндэтгэх соёлч бо- ловсон байж бүх талаар ямагт нөхдийгөө манлайлах. 3: Сургууль дээрээ 30- хиогдож байгаа хүмүүжил, соёл олон түмний ажилд өө- роео идэвхтэй оролцох. 4. Хэрэг зөрчид гарахаас урьдчилан сэргийлэх ажилд идэвхтэй оролцон үдэш оройн цагаар гадуур дэмий сэлгүүцдэг, хөдөлгөөнтэй замд төрөл бүрийн тоглоо- моор тоглодог, гудамж замд биеэ зов боловсон авч нөж чаддаггүй хүүхдүүдтэй онц ЛлОп тодорхой ажиллах. Өсвөрийн зохицуулагчдын ёслолын хувцасны загвар, таннх тэмдэг 1. Өсвөрийн зохицуулагч- рооноос тогтоосон ёслолын хувцас өмсөнө. Уг хувцсыг рлэх зардал, захиа- 1 | ї | | пи 22:11) с 8ЖЛЫН ЯВЦЫГ санж, Завхан аймгийн Их-уул сушын сурлага-хөдөлтор, спортоор тэргүүний су- жаргал, Г. Оюунцэцэг, Т- рагчид: дунд сургуулийн урлаг, Дэмжин ДЭЛГЭРҮҮЛЬЕ! Завхан аймгийн Их-уул сумын : Чөрр МАРТАГДАШГ Үй ДОЛОО ХОНОГ ЗУРАГТ: Н. Алтантуяа, Ш. Бат- Жагьянханд, СОНИН, УНШИГЧХОЁР УУЛЗЛАА Завхан аймгийн Их-уул сумын наймац иилийндДунд сургууль нь хангайн | ну- цууцаас эх авсан Идэрийн сайхан голын эрэг дээр төвхнөєн суурьшжээ. Уул услы үзэсгэлэн бүрдсэн нутгийн энэ сургууль эр- дэм мэдлэгтэй, ажилч хи- чзэнгүй хүмүүсийн олоц үеийг улсэх орондоо болт- гэсэн өгөөмөр баян уламж- лалтай. Тус сургуулийн хамт олон, «Пионерийн үнэн» сонын хоёр кэзээ хэзээний эчнээ таннл юм. Улшигч, сонин хоёр бие биеэ хүсэн “хүлээн байсан мэт халуун алан баяр хөөртэй уулз- («Пионерийн үнэн» 60- ярь» дугаар ХУргХу дын, Ч хоног) уламжлалт “дын гол зорилго нь хөдөл- долоо хоногт Фур- тууль дээр болж су- -далж, бас заримд нь биеч- лэп оролцож, тусалж: байв, та баярлууштай сайхаан өр- нөж байгаа нь цэвэрхэн хувцаслаад өглөө эрт сур- туульдаа ирэх, ярын хөө- рөх, алив нэг ажилд яар- сан шамдсан бүхнээс нил тод харагдаж байлаа. Энэ завсар бид, олон хүүхэдтэй уулзаж чин сэтгэлийн їлэн далангүй яриа. хөөрөө өршүүлсэн юм. -- Намын лоосонг хэЭ- рэгисүүлэхэд чиглэсэн гэк- ЛЫН сонирхолтой олон арга хэлбэрийг бид 4Пио- нерийн үнэн» сошиноосоо сурч, амьдралдаа Бэвт- рүүлж байна, Үүнд «Эх орны шпогооц гоёл» цуваа, «Өсвөрийн толчни» урал- даан, | «Цаас» «Орц», «Хана, хаалга», «Усэү «Чийдэнь операци «Хоёр- догч түүхий эдийн аяч» » «Шар», «Цэн- хэр» эргүүл өрэг шинэ Ө8М- хэлбэрийн ажлыг дурдаж Лав ээлсийя толгой дээр Аюултай бөмбөг унавал Хичээл номоо үзэж Хэцүүднэ шүү бид Хүүхдийн тоглодог Хөөрхөн алаг бөмбөг Хал байхгүй шүү - Хайрлаж яваарай гэж шүлэгт лижээ. Бас нэгдүгээр Чимгээ гэдэг сэргэлэн охин «Ато мын бөмбор унавал пиь рээ сандал эвдэрнэ. Бид юун дээр хичээлзэ хийх юм бэ?» гээд цайлган ца- гаан сэтгэл гэрэлтсайн алаг пүдээ эргэлдүүлэн хүн хүн рүү харж байлаа. Тэр охин авгийн «Нүддэн хам- гаалах штаб»-ын гишүүн ажээ. Нэгэн жижүүрийн турш- лагын санд Аймгийн тэргүүний бүд гэм гөдэг хүндэт гэрчил- гэт хоёр дахь удаагаа аваад байгаа Их-Уул су мын дунд сургуулийн су- рагчид «Аринлач хэмнэл- тийн аянд» арвал тавдахь шилдээ оролцож Пионерийн ахлэх улдар- дагч У. Дэмбэрэлнямбуу сурагчдын арпндан хэм- нэлтийн аяныг арван таван жил хотолж, жил жилийн алты түүх, үр Дүнт сур- гуулийн сан хөмрөгт ХАД- талан үлдээжээ. Тооцоо судалгаанд үндэслэсэн доорхи хэдэн тоо тус Сур- гуулийн сурггчдын хөдөл- мөрийл үр дүнг «өгүүлж байв. Сүүлийн 15 жилийн аянаар 14 тона экимс, 7,2 тонн сонгино, | тонн мөөг, 8.2 багц шүүрний өвс мянган төгрөгийн) бэлтгэж байгалийн баял- Хоя- гаас бүтд 78000 төгрө- боот Улсын агаарын хє дийг, омиМөд Солоптгосын онгоц Америкийн тагиуу- лын үүрэгт гүйцэтгэж нэв- тэрсэй тухай таагүй мэдээ радио долгионоор Дамжин хангинаж байв, Цагаай цаасан Дээр хёр бэх ЛУ- саахын адил йн ца- гаан сэтгэлийг, өнэ мэдээ харлуулсая нь мэдээж. Явуулын реданцийнхан дээр бяцхан бор хүү сал- дарсан, санаа зориурласаж байртай ирт, дөнгөд: сал бичсэн шүлгээ Өвчирч огГ- сөп юм. Гуравдугаар ан- гийн сурагч Б. Баттулгын шүлэг УБ Соёр бөмбөг» пэр- Сурагчдын пдэвхсанаачил-тай ажээ. тийН ашиг сургуульдаа юруулнаа. Мөн !«Улсын төлөвлөгөө биелүүльеїэ нэрэмшит цуваагаар лс 104,5 толц, зурамны арьс 60,9 миянгаж ширхэг, үе, исирхний арьс 1891 шир- хэт, дэс, тууль, хөнгөн цагаан 998 кг бэлтгэн бүх тийтийг хамран сур- гах фондод оруулсан бай- эн лийн турвал жнь лу айдлаар артал 110 машии Ол шаЙД өсгөх (151 хонь хэмпэ- жээ. Энэ-бол «Залгамж үс» аяны «Пионерийн бү- тэзлч үйлсэ шигүүрт ху- римтлуулсасн туршлагын ДэЭэн: юм. Дээрх тоо бь намрын шар өдөр зэл- шилсээр нэг мэдахэд До- лоо хоёотард- өнгөрч,дүн- гээ гаргах цаг болов. Сур- гууль дээр «Хэн юу хийв7», «Амласнаа яаж бвиелүүлэв» гэсэн илтгэх хуудас, ханын сонин, сам- барыш тоо олшгов, «Пяо- нерийн үнэн». сонгтны явуулын редакци, сургуу- лийн пам, захиргаад эвлэл, пноверийн байгууллагад долоо хоногийн ажлын дүн- гийн илтгэх хуудас ирж эхэллээ. «Хувцас» операци 8-ын «В» анги сургууль дээрээ «Хувцас» операци харнуцан «зохиолоо. Опе- рэцийл сөвлөгчөөр багш С. Жаргал ажиллав, Үзлэгт 804 сурагч 23 алгн, бүлэг оржээ. Хүүхдүүд хнчээд эхлэ- хэд бүрэн бүтэн шинэ хувцастай иржээ. Барил- даж, ноцолдох дуртай хүүхдийн хувцас хамгийн түрүүнд оёдлоороо хан- зарч, товч шилбэ нь та- сардгийг үзлэгийнхэн ил- рүүлж анхзаруулсён бай- на. 8-гийн «А», «Бэ», «7- гийн «А», «8-ын «Бэ», З-ын «А», Гийн «Бь ан гГийлхан цэвэр үзэмжтэй хувцасладгаарёа шалгарч, нөхөддөө үлгэр дуурнал үзүүлэв «Зад угаагч» операцни 8-ын «А» өнгийнхая, дотуур байрын охидын 29 тасагт «Зад угаагч» шуур- хай үзлэг зохиов, Опера- ЦИЙН зөвлөгчөөр бугш Н. Цэлдээ ажиллаа, /Ха- на, шал, цонхны цэвэрлэ- гээ тааруухан, шороо тоос» той байсан 9 тасагт нэ» ДЭГДЭХ хҮудас ӨГЧ уг ДУ- тагдлыг бүрэн заслаа. «Зад. угаагч» | операцийн үзлэгээр 14, 16, 23 ду- гаар тасгийг саг» болгоц лаа, иАлгаруул- гаЦонх» операци Суршуулийн хичээлийн болон дотуур байрын нийт 320 цонхонд үзлэгхийхэд 42 цонх «нүд» хагархай байсныг илрүүлэв. Хагар- хай цоплхыг турав хоно- гийн дотор шиллэж дуус- галаа. Зарим цонхыг ар- «Соёлч тё- Эдэ “уншигч хүүхдүүд! чи угаан, сайхан гялаа» Даг болголоо гэж операцЖ удирдсан пнонерийн 11 дүгээр бүлгэмийн дарга ЇЇ Г. Цэрэпнадмид илтгэлээ. | «Ургац» операци Их уулын дучд туульд долсо асынл ссохиож «Пнонерийн үнэн» сонн- ны газар «Ургац-83» опе- рацийп болзол гаргасан байлза : Сурагчийн жилд зорну- лан сурагчдын хөдөлмөр, соёлын улсын Ц чуулган, «Пиоёерийн үйзн» . СоНЫ- ны 40 жилийн ойг угтаж Зөвлөлтийн номсомол, шид нерийн Файгтуллага, пио-| нер сурагчдын «Зёрньиш- ко» Оопераци хийдэг тУРШ- | лагаар- үр тариа, төмс, хүнсний ногооны халгдал түүх. «Пночерийз үйл» сонины нэрэмжит «Ургац- 83» операцийг БНМАУ ын Хөдөө ал, ахуйн яам- тай хамтран 1983 оны есдүгээр сарын (10-паас аравдугаар сарын 10 хүр- тэл сангийн аж ахуйн хөдөө аж ахуйн пэгдлийн дэргэдэх сургуулнуд нийт пионер, сурагчдын ДУНД | зарласан байлаа Их уулын дунд сурхур лийн 7-гийн «А» ацгийн сурагчид төмсний тал- байд «ургац» операци 3 хнолоо, Тэдэ эхинй өдөр 20 м урт, 15 м өргөн тал- байд 35 минут ашиллах- даа 6 кг төмс хаягдсаныг илрүүлэн түүв. /Төмслий уг талбай 0,70 га юм. СУу- рагчид энэ талбайгаас, 1400 кг төмс түүх бо- -- Манай орны пионер сурагчдын олон үеийнх- гий дотнын анд нөхөр ша- дар туслагч, мэргэн зов- лөгч болсон а«Пипснерийн үнэн» сонины долоо хоно. гийн ажил сургуулий, хамт олонд нх тус боллоо, «Пионерийн үнэї» 00- чиныг пионер, сурагчдын амьдралын толь гэж 08- лох юм. Хүүхдүүд маань өпэто- линд гүүр царайгаа хар- | лаа, Алдаа, оноогоо ч үз-(| лээ, Алдсанаа засаж, ам- Бин мапай сургуульд айл- | чилсан долоо хоногийт! бид “хэзээ ч мартахгүй. Соннндоо ихбаярлалаа. дашрамд социныхоо Эд сураг- чийн хилийн мэнд ДЭВ шүүлж сурлага, хөдөль | мөрт ть шинэ ШИНЭ ам- жилт хүсэн ерөол: байгааг минь уламжилж өгнө үү тэж: сургуулийн захирал Г. Дашдорт хэлсэн юм. Та гпарт ч бас их баяр- | лалла. Манал тусгай сурвалж лагч цэ САНЖОКЛТ ! ёК. 1УУЛСАНДАА “БАЯРЛАНАН ( ” рэлгой сүйтгэж ажилгүйдэл урьд 23 -----/-5 ЁЛЭ ) її Чилийн ард түмний хүү Сальвадор Альенде: тэргүү- (тай-ардын нэгдлийн засгийн газрыг харгисаар түлхэн » унагаж, Пиночетийн засаг захиргаа, фашист Дэглэм тогт- соноос хойш мын 10 жил боллоо, Америкийн империалнэ- , зэвсгийн хүч Дэмжлэгт тулгуурлан тогтнож байгаа Пиночетийн харгис дэглэм засгийн эрхээ алдах- гүйн тулд юу ч хийхээс буцахгүй, харгис авирлаж байна. Одоо улс орных нь эдийн засаг балран сүйрч, мөрчдийн амьдралын түвшин хөдөл- хамгийн доод цэгтээ хүр- лээ, Пяпочетийнхэй олон арван мянган хүннй амийг бү- хэмжээнд хүрчээ. : Чили оронд, Пиночстийн өмнө үзэгдээгүй их дэглэмийг нэн даруй огд- руулж, ардчиллыг сэргээн, улс төр эдийн засгийн хям- ралаас гарах арга замыг тодорхойлох, шилжилтийн зас- гийн газар байгуулахыг шаардсан жагсаал, цуглаан болсоор байна. хөдөлмөрчин олны Чилийн ард түмний тэмцлийг дэлхийн шударга хүн төрөлхтөн, монголын ард түмон, түүний дотор манай тэрэлт ирээдүй болсон нэгтгэн дэвжиж байдаг Д багачууд Дуу хоолойгоо илээ. Саяхан алдарт дуучин Дин Рид Сантьягод очсон юм. Аяд нөхөддөө дуулсан түүний дуу, «Чилийн ард түншэн | эрх чөлөөнийхөө тэмцэлд тодоор харуулл аа. Алдарт дуучинр найз нөхөд нь Москвагийп он- гонйы буудал дээр шоно Угтёа аваад, өглөө нь энх тайвтыг хамгаалах | Зоөв- лөМлтийн...хороон. /дэвр. хэв- лэдийн бага хурал хийжээ... Эпа бол. Пипочетийн хар- Бяцхан Алин ёртөнц дээр бүхнээс нлүү цагдаагаас Л андаг байжээ. Гэрийнхэн нь . түүнийг гэлж цагдаагаар айлганл. Үг дууляс өгөхгүй бол: -- За тэр цагдаа ирлээ гэнэ. ,Дүрсгүйтээд л зхлэ- хээр нь дахин, Чамайг цагдаагийн га- зарт хүргэж: өгно Доо гэнэ. “ Нэгэн удаа Алик хүү төөр- чихжээ. Яал иж тоөрсноо ч тэр анзаарсангүй. Алик “хашаандаа. зугаалахаар га- раад л, дараа нь гудам руу гүйн. Гүйгээд л байж, гүй- гээд л байж, гүйсээр -бай- гаад нэг мэдэхэд огт Чинээ түй гсазар ирчихсэн 5 Тар айхдаа-уйлж. гарчээ Хү- мүүс түүнийг тойрди | цуг-" дарч, хаана суудгийг инь асуухад Алин хаана амьдар- дагаа «мэддэггүй ээ. 1 - Энэ хүүхдийг цагдаагийн газар хүргэж өгөх хэрэгтэй, Танд- хүүхдийн хаягийг нь олж магад гэаг хэн шэгэн | "хүн хэлэв. Алин цагдаагийн -Фазар, гэж. соцсон ар улам ч чанга уйлав, Тэгтэл цагдаа ч иржаз. : С сол- Өвгийг чинь хэй гэдэг вэ? гавнс цагдаа тонгойн хуу- гэзс асуув. Алип өидийя, цагдааг харангуутаа л зуга- став. Хүмүүс түүнийг тэр дор нь барьж нчзэ. Харин Алин: со-- Би тагдаагийн - газар - гапцаар биш» гэдгийг яруу гис засагиэрт дуучилгЧи- лээс явахыг шаардсаны дараах анхны хурал бай- лаа: Харип тэр яах гэж Чи- ли-рүү явсан юм бол? Чилп орныг 68 сайн мэдиэ, Тиймээс ч ур- 754758 ЦоХод6 очихыг | хүсэхгүй байна. мэддэг юм. байна шүү дээ Очихгүй! Төөрсөн чигээрээ гэлс тар эмэгтэй хүүг маг- явсан шинь дээр гэж хашгн- тав, Тэгээд, цагдаад- очиж, ран орнлов. Хүмүүс түүнд төөрсөн хүүхэд байж болох- гүй гаж хэллээ, -- Тэгвэл би яаж ийгээд гэрээ олио, т-- Яаж олох юм бэ?Тийм амархан олдохгүй шүү дээ гэж ярилцая: байтал цагдаа дахин ойртон нрав. Алик түүнийг хараад учиргүй чанга хашгирах нь тэр.Наг- даа пргав барахдаа түүнээс колдож, хашайшы Цаана нуугдав. Хүмүүс: 5 834 одоо битгий уйл. Харахгүй юу! Цагдаа алга гэж аргадав. Алин: -- -- гүй, тэр яваагүй, Хя- шааны цаана нуугдсаныг би харсан гэжээ, Гэтэл цагда: -- Иргэд зэ! Та иар наяад хүүхдийнхээ. овгийг ч 00лов мэдээд аваарай. Би цагдаа- гийн газар руу утасдья гэлс хаалганы цайнаас хашгираи. Нэг эмэгтэй, : -- Надад нэг тапил хүү байдаг юм. Тэр овгоо тэдД- эг болохоор: еравсвос Ч твөрч байгаагүй шүү тэж Алидт хэлэхэд, 5 -- Би ч гэсэн сорийнхөөо овгийг мэднэ гэлээ! “отэгвэл хэл л Нузнецой. Харин на- майг бол Александр Иваио- вич гэдэг. 2172 тэкА--ВОДАВ тгүког, эуїлгнД, Сүхбаатарын нэ “ маань дэлхийн түүннй овгийг хэлжээ, -- Сайн эр! Чи бүгдийг - фэмлсит Улсын тэлж хайрлаж, явдаг. Саль- вадор Алвепде, Пабло Неруда, Винтор Хара гээд л олон зуун х оройчид миний найз нөхөд. Фа- шист эргэлт Чилн оронд Ч, миний амьдралд ч эм- гэнэлийн хар үүлийг бий болгосоп юм. Чилийп ард- “чилсай сүзэлттүүдэд 180- риулж би, бүх дэлхийгээр нонцерт зохион Явууллаа. «Дуучий» гэдэг ннног 23 оронд үзүүлэв... Энэ оны 8 ду- таар сарын 11-нд Бєрлинд гэртээ сууж байгаад, Савтьягод агсагчдыг хэр- хэн харгислан дарж буй аймшигт кино зургийг зу- рагт радиогоор харлаа. Энэ болэзигийн номхон ард иргэдийн жмжагсёал байсан юм. Тэднийг цус урсган даришизаэ. Үрэгдэгсдийн до- БЧ хүүхэд багачууд Ч йв. Энэ явдлын дараа: «Би Сантьягод байх “ёстой. Чилийн. ард түмэн эрх чв- лөӨНийХӨӨ төлөө ТОМЦэЛД ганцаараа биш юм гэдгийг харуулмаар байна» гэж эхиэртээ хэллээ. Ингээд л Чили орпыг зорив. Миний “Чили. пөхоөд, наймдугаар сарын 11-нэлэс өмнө:.Сантьяго руу зүр- хэлж, їйэгч алхам Яявл 0о- лохгүй байсан тухай ярь- сан билээ Ранкагуад ирж дуула- юыг хүссэн уурхайчдын урилгыг 8 дугаар сарыг 18-нд хүлээпл авлаа, Тэд хоёр сар ажил хаяж, 800 хүн алслаасаа халагдиээ. Үйлдвэрчний . эвлэлийн театрын байшинг цагдаа яар тойрон “бүсэлж, орж гарч. буй! хүмүүсийн - 08- римт бичгийг шалтаж ард түмнийг сүрдүүлэхийг Химээяс байв. Гэвч таплхпим дүүрэв хүн цугларчээ. Тэд 21 Цаг- даа утасдалд ирэв, -- Энэ хүү тийм ч хол биш амьдардаг зам байна. «Элст» гэдэг гудамжинд сууддг.Хэн хүүг гэрт нь хүргэж туслах вэ? Яагаад ч юм. иадаас айгаад байх юм гэжээ За алнв би хүргэж огье, Надад дассан байх аа хэмээн Аликийц овгийг мэп сэц эмэгтэй хэллээ. Тэр эмэгтэй түүнийг хотлоод гэрт нь хүргэж огохаор яв- лаа. Цагдаа ч тэдний хой- ицоос дагаж одяван,. Алиц тайпширч уйлахаа больсон боловч, хойноосоо дагаж авнаа «цагдааг “эргэн эргэн харсаар явлаа. Е -»- Яагаад-энэ цагдаа хой- нас яваад байгаа ют бэ гэж күү асуув. -» Шар журам сахиулдаг ёстой. юм аа. Түүнээс бүү ай. Чи түүнд овгоо хэлэхийг хүсээгүй шүү дээ. Харий би хэлсэн, | Цагдаагийн газарт бүх хаяг, опог цом байдаг - болохоор тэр цагдаагийн га- аар руу утасдаад чиний гга- рийг амархан ,олсон гэшээ. үнээс хойш Алик-” цагдаа- таас айхаа бүр больсноор барахгүй, тэд дэглэм їкурам тогтоож өгдөг гэдгийг сайн мэддэг болжээ. - Н. АЛТАН орчуулав, хэвлэлийн комбинатад хэвдЭ. үү: 32-18 ЕР- ЦЕРҮЭЧАЛ 111 ЧРЕ 19 (313: орох хөлсөндөө пэг Кки- лограмым идэх юм төлөв, Тэнд цугларагсад хэрчим талх, өндөг, хэдэн ширхэг төмс, атга гоймон авчир- чээ. Намайг дуулах гэж байтал, Чилид Дуулахыг хориглосныг минь сануу- лав. Би жуулчин боло- хоор, зөвхөн тайз нартай дуулна гэж хэлэхэд, ТЭг- вэл гэрт нь очиж л гэж шаардаж байв, ларсан олон руу цагдаа нар дайрч, нанчих болов уу? гэхээс л би айж бай- лаа. Учир нь, тэнд Д, эмэгтэйчүүд их ЯАГ юм. Нууц цагдЗагийнхан, ЭНД дуулахыг хориглож хэлэхэд, танхим Дүү- рэн хүмүүс босч эсэргүү- цэв. «Бидний дайсвууд Ч митий хийж буй зүйл бол, зөвхөн дуулах явдал биш гэдгийг баталж байна. За, тэгж л-.байг-э гэж би хэ- лээд гитараа авлаа. Чилп оронд ирэх сайхан ирээ- дүйч тухай Виктор Хара гийн дуунуудаас цаг га- руй дууллаа. Ингэж Пиночетийл фа- шист дарангуйлал тогтсо- ноос хойш 10 жилийн да- раа Чилийн копцертын танхимд «Венсеремос» гэдэг үг анх удаа цуурайт- лаа. Нууц албатыхан алхам тутамд мить мөрдөж байв. Машины маань Дугуйг хагалах ч явдал гарч бай- лаа, Япз бүрийн газар хо- тоглолоо. Дараагийн ӨД- рийн 13 цагт их сургуу- лийп. оюутпгууд урилаа. Тэнд хоёр мялга гаруй хүн цугларсан байв. Бид бүг- дээрээ хамтрап «Вепсере- мос»-Ыг дуулан - Чили нөхөд маань 8в- майг хоргодуулж байсан газарт -8 дугаар сарын ӨСВӨРИЙН ТЕКНИКЧДЫН ТЭМЦЭЭН 1Кил бүрийн єсдүгээр сарын хоёрдугаар хагаст «Залуу, Э0- хион бүтээгч» сэтгүүлийн: мэ- рэмшит “өсвөрийн тєхиикЧдийн улсын “аварга -шалгаруулах тэм- цээн. болдог уламжлалтайг хүүхдүүд та нар сайн.мэдиэ. Өсвөр. үеийнхний техникийн сэтгэлгээ, зохион бүтзэх азья8- сыг хогжүүлт. улмаар мэдлэг боловсролтой, авьласдаг: инжс- пер, техникийн ажилтайн,ашилч» лыг олж бэлтгэх, тэлний. Х00- ронд туршлага содилцуулж, апьлас “чадварыг сорих зорил» готой энэ томцээн оноо. .жНЛД9- ров дэх удаагаа зохиогдож бай- на Өнгөрсөн ““жнлийн тэмцээнд фото техникийн “төрлөөр Өм- ноговь “аймгийн сурагч М. Са- рантула, Пуужин: загвараар Оворхалгай аймгийн сурагч: ВБ. Мөнхтогтох,инсэх загиарт -Дунд говь. аймгийн “сурагч. Б. -Урга- мал, Хэнтий аймгийн сурагч Б, Батчулуун, Азго загвараар Сүхбаатарын районы” сурагч Г. Амгаланбат, Н. "Гүмэнгчар- гал иар түрүүлж, «Эвлуу зо. хион бүтээгч»-галтан медалийн зазд болсныг сапацгааж |бай- гаа: байх. т ! Тухайлбал, 1981 онд. болсон өсвөрийн. техникчдийн улсын дпарга шалгаруулах тэмцээнд 17 багийн 140 тамирчин.» су- рагч 9 «төрлөөр оролцсон бол өпгөрсөн жилийн тэмцээнд 25 багийн 241 тамирчин сурагч 2 -төрлөөр авхаалж, самбаагаа сорилоо. Одоо, эхэлж байгаа, «Залуу "зохион “бүтлэгч» сэт- түүлийл “нэрэмжит өсвөрийн техпинчдийн-улсын аварга шал- гаруулах, ЮУ тэмцээнд аймаг, хот, раїон, тусгай газруудаас цї үндэсний төлөө түмэлд бүхий л хүч чад- хүмүүжээрэй! Та бүгдийг нөхөрсгөөр тэвэрсэн, талы найз лан бичиж, өгсөн юм! билээ, Тэгэхэд нь би: «Та вар эндээс удахгүй зайлиа, Харин би эргэн ирж, найз нөхөддөө дуулна» гэв, Тэр шөнөдөө намайг машинаар хотоос жертаж,- Перу руу, онгоц Нисэхээс хэдхэн минутын өмнө буу- дал дээр авчирлаав. Гэвч би, Чилийн ард Түмэнд дуулсандаа баяртай байва. Европт пуужипт зэвсэг байрлуулахын эсрэг, Аме- триннин засгийн гезрааа Латин Америкт явуулжшн буй бодлотын эсрэг ДУУЛ- сандаа Өөрийгөө азтайд тооцно. Эрх чөлөөний Бөс лөө тэмцегч шударга хүн төрөлхтөн, Зөвлөлтийн ард түмэнд Чилийн хөдөл” мөрчдийн халууй мэндийт дамжуулж байгаадаа тун баяртай байва. Пипочетийн тогтиох ХУ гацаа цаг мөчөөр тоологт- дох болсон гэдэгт би Юг- гэн байна, Дэлхий дахины э"х тайвны төлөө, өөрийн эх орон, ард түмний төлөө, эрх. чөлөөний тэмцэгч бүх ард лаа зориулдаг хүн болж Дин Гид гэн ун- шигч аноперүүдэд зориу- «Пиоперсиаян -правда» сониноос орчуулсан н. энхчимэй ГЭ 6 баг шалгарсан нер, жолоодлогын нїїсэх зар, - хурдиы болот авто загнар катер, багаар, хийц болон радиог спорт, рын “техник” -гасзн болиог й "Тэмцээний: үеэр аймаг хот, районоос шалгарсан шилдэг та- мирчин -- сурагчид, эрдэмтэд, хөдөлмӨ» хүмүүс» а Залуу «сэтгүүлийн аж ахуйн, цахилтланигуулалт, бага техиикийн шинийг санаачлагч, рийн сайчууд. ахмад ТЭЙ уулзалт: зохиол, зохион- бүтээгч» газраас... зарласан «Хөдөө мехинкжуулалтын “бүтээлийн уралдаанд». бүтээлээр залуу ордов дээр шийп мастерууд» гайнд очиж сурагчдын “жагсаал, варын үзүүлэх “тоглолт, хэрчдийн. буулт, “мотоциклийн байна. Эрхлэгчийг Ц. ЄАНЯОКАВ 111711:| ИИДЕКС-г-14440 /(1:1:1 7 тамирчид пла- заг- аахиомол яхтын усан чимээний фото-техник,сана- төрлүүдгэр ур чадвар, авьяас билгээ сорих ирсэн техникчдийн «Машай ,маргаа- (МММууллс- гэлэн: гаргах “зэрэг олон Чухал амил аохиох юм..Хүүхдүүд та нарыг 9-дүгээр, сарын: 28-ны 15, цагт,.төв. -Цэнгсэлдэх -хүрэа» лэнд бодох нээлтийн "ажилла- авьяас билгээрээ шалгарсан тэргүүний тамирчин нисэх заг» вар, авто картинйг, пуужин ааг- шү- мото спорт, хөдөлгөөнт гүзос, гэлэн үүсэж сонирхохыг урьж Т. БААТАР Д. БАТМӨНХ МХЗЭЛИЙН ТӨВ ХОРОО, Д.СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ-МПБ-ЫН.ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН 40 дэх жилдээ. (1 Төв аймгийп пионер су- рагчид «Пиоперийп үнэн» солины мэрэмшит «Ургац- 83» операцид идэнхтэй оролцож олон арван цент- нер хаягдал үр тариа төмс хүнсний. ногоо илрүүлэн түүж, ургуулсан | бүхнээ хаягдалгүй хураах ажилд тусалж байна. Пионерүүд ургацын талбайн өргүүл постод таран хаягдалгай “тэмцэж тариаланч ах агч ТЕХНИК э888(1895) Өө. ОПЕРАЦИ вартаа сайн тусаллдёа, «/Ургац-83» өперацид идэвхтэй оролцож төхдөө хошуучлан аоиллаж бай- таа сурагчдын нэг вь Б. Сүрэнхорлоо охин. Сүрэн- хорлоо Борнуур «сумын дунд сургуулийн Т--гийн «В» ангид сурдаг. ЗУРАГ ДЭЭР: Сургуу- лийп хөдөлмөрийн аварга пионерийн эргүүл Б. Сү, рэнхорлоо ургацый! төлч байл. МАНАЙ СУРВАЛЖ ЛАГЧИЙН авсан гэрэл “зураг. СПОРТЫН гу ТЭМЦЭЭН «Залуу зохион бүтээгч» єзтгүүлийн нэрэмжит өсвөрийн технинчдийн улсын аварга шалгаруулах техний спортын ТУ тэмцээн Улаанбаатар хотын төл цэнгэлдэх хүрвэланд | зна оны есдүгээр сарын . 28-нд твэгдсэн. билээ. Тэмцээний нэздтийн ашилла- таанд МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөв, зөлийн изгдүгээр орлогч дарга Т. Рагчаа, МАХН-ын Төв Хо- рооны нарийн бичгийн дарга Г. Адьяа, МХЗЭ-ийн Төв ХО- рооны нагдүгээр нарийн бич- гийл дарга Л. Түдэв, “Ардын боловсролын Яамны яэгдүгээр «орлогч сайд Б. Даваасүрэн болоп албаны буснд хүн оролцож, мөн «Залуу зохион бүтээгч» сэтгүүлийн тазраас варласан хөдөө аж ахуйн цахилгаанжуулалт, бага меха- нинжуулалтын шехинкийн бүч тээлийл уралдаанд ирсэн бү- чээлзэр байгуулсан үзэсгэлэнг зүсэж сонирхов. Таван өдрийн турш олон улсын пионерийн «Найрамдал» таагсрьт үргэлжилсэн тэмцээн дуусч, есдүгээр сарын 26-нд Сцортын төв ордонд хаалтын ажиллагаагаа хийж, дүнг тер- тан, 27 багийн 220 тамирчин авьиас чадвар, авхаалж |сам- баагаа сорьсон тус тэмцээнд багнйн. дуүнгаэр: уу тёх- никчдийн ордон (3ТО) 235 апоогоор 1 байр, Дарханы баг 106 зө аг, Хэнтий аймаг 105 оноогоор Шбай- ранд тус тус шалгарчээ, "Тэм- цвэний төрөл тус бүрд хувийн оноогоор, Фото тєхнннийн төрлөөр Завханы Д. Ичинзоряоо, радио хийцээр С. Хангарьд (ЗТОУ. радио техникээр Б. Энхбаяр (3ТО), сансрын технинзэр А. Гэрэлт-Од (ЗТО), цатерийн загвараар Н: Гант (3ТО» яхтын загвараар (Б. Бадрах (ЗТО), хурдны загвараар Дар- ханы Б. Батхүү, дДуурвамал загвараар Дарханы М Гантө- мөр, планерийн бүдүүвч ваг- вараар Д. Энх-Амгалан (ЭТО), тоолсодлогот загвараар.С. "ө- мөр (ЗТО) нар тэргүүн бай- ранд шалгарч, Өсвөрийн тех- нинч, загварчдын алтан медаль диплом, дурсгалын зүйлээр шагнагдлаа. / Тэмцээний шагналыг МХЗЭ- ийн Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга Ц. Буянтогтох, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны | иа- ийн бичгийн дарга. МПБ-ын өв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэ- рэндулам, Ардын боловсролын Яамны нэгдүгээр орлогч сайд Б. Давадрсүрэн, БНМАУ-ын төрийн шагиалт, шинийг са- Д, Даваажав нар Шилдэг загварчнаар Дарха- ны У, Гансуурь, шилдэт тур- шигчаар Дарханы 8. Болд- баатар, шилдэг онолчоор Өм- ноговь аймгийн сурагч 9. Мөнгоцчимэг нар шалгарч «Залуу зохион бүтээгч» Сот- гүүлийн тусгай шагналаар шагнагдав : МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 1983 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 38. !Ө| Залуу цасны чадал хүз, ашил мэргэжлийнхээ авВь- яас чадлыг сорьж ХӨДӨЯ- мөрийн дээд амжилт гар- тах гэсэн залуусын их алс лын |өглө8 урьд урдаас врт ,өхлэв. Энэ: өглөө үйлд- нэрийн цех тасаг, ургацын талбай, сургууль . 8лбая тазар, ёр Чь л хөдөлмө- рийн талбар бүрт хөдөл мөрийн баярын цуглаан болж, мянга мянган пё- луус. бригад, хамт олоп өндөр амлалт үүрэг ав» яал, “ Иям гаригийн эцэ өдөр үйлдвэрт суурь машин яургэлж, өндөр ургацын төлбарт Номбайтууд мөр даран хойно хойноосоо цувн, малчид өвөлжөө, бууц, хашаа хороогоо за- сая, кюөдөлмөрийн шта- бууд цаг тутамд ёмжилт бүтээлийл мэдээ, зуу да8- сан хувьтны нэрс хүлээн авсаар байлаа. Залуучуу- ДЫН ходөлмөрийп алдар тэмдэглэх өдөр нтигэн: хүн бүр” чадах”? бүхнээ! хийл хир! чинээгдэрээ! азишиллаж, э 31ЛУ9Ч9УДЫН АЛДАР ТЭНДЭГЛ өроч далар нх хөдөлмө- рийн өдөр боллоо. Энэ их ажилд пионер сурагчид маань ч хувь вэмрэз оруулав. Хот то- инснуулах вжилд тусла- хаар хүрз мешөвчилсон внонерүүд, хөдөлмөрч ах эгчдээ 8Я Дуугаа бэлэглэ: ЗУРАГ ДЭЭР: Залуу: е ҮНЭ 10 МӨНГӨ. 1ӨДӨЛМӨРИЙН 3С3Н. 0ДОР хзэр гитар үүрсэн охинд хөвгүүд хаамМа л болхаль«а тааралдана. Хүүхдүүд анти бүлгээ- рээ, сургууль бүлгэмзэрээ хийсэн алслынхаа мэдээг манай редакцид ирү БАЙНАЛР дакцид ирүүлсээр (Упгэлжлэл нь 1! нүүрт) ссчуудын хөдөлмөрийн алдар”!!! Ч9РМОО. 131.2, хувь -ОСиелуүлч гє тэмдэглэх! өдөрт! өдрийн сэн оёдолчин Д.НМаргцгэрэд 1 дүүд та нартаа зориулдаг “шүү дээ. Сурагчийн ” дүүддээ» урнан дор эи- дийп ходолморийн алдар “тэмдэглэх энэ өдөр ч мөн нлгаагүй «Бүхнийг хүүх- ХӨ- дөлмөрч ах эгч иар чинь самтат боов, чихэр, сүү та- раг, хоөрхон гутал хув- -дас, ном -дэвтэр үйлдвэр- лэн, сургууль анги танхим тохицсуулж, биеийн тамир “тоглоомын талбай “олтыг барьж өглөө. Хөдөлмөрийн алдар ТЭМДЭГЛЭХ ӨДӨрт малай оройд ажиллаж байгаа повлөлтийнН. мэргэжилтэн, сан төгрөгийн бүтээгдэ- хүүнийг нь хэмїэсэп түлш эрчим хүч, түүхий эд, нөөц бололцоо ашиглаж хийнгээ. 9 173 мянган оюутан, сурагч орон даяар нд өр- нөж байгаа ургац хураах ажилд оролцож, зарим нь ХОТ тохнисуулах ажилд туслав. " Найрамдлын районы пионер сурагчид хоёрдогч түүхий эд цуглуулах ая- наар-840 иг яс, 7000-га- руй-шил цуглуулав. 89, 14, 48, 37 дугаар дунд сургуулнуд шеєф байгуул- лагминхаа- ногоо хураах ажилд тусалж нийт 45 га- гийн ургац хураав. Пио- иер сурагчдын 8 хамтлаг 3 ЗАЛУУЧУУДЫН ХӨДӨЛИВРИЙН эвлэлийн оруулжээ. “ Октябрийн районы 23 сургуулийн 1670 багш Су- рагч 42 мянган төгрөгийн ажид хийж 1028 цонх ЛУ- лаалж: 11,9 мянган таөгрө- гийн нөөц материал ашиг- лажээ. " Налайх хотын 1, п арван жилийн дунд су гуулийн сурагчид 208 шоо мєтр газар шорооны агкил жийв. Уурхайн тогоогы. талбайгаас 18 тонн төмс хурааж, өвс нуруулджээ. “5 Ховд аймгийн төвийн дунд сургуулийн багш Су- рагчид 26,7 мянган төгрө- гийн ажил хийж, төвийн нэгдүгээр 8 жидийн сур- гуулийН сурагчид 25 мян- хуримтлалд. -- МХЗЭ-ийн илгээл- тийн ззэн зуурагч А.Баль- диршаа. -- Барилгын чцэнхартэх нуурыг Танд очтол ЖвСүхбаатар аймг/йц. Наран Кумын дунд сургуулийл пио- тер, сурагчдын шефлэн хам- гаалсан дархай газар» гэсэн бичигтэй тош ёєпамбар нүднээ юуны түрүүн тусав. Бид машинаас ёопирхвол тамээн тэрэгний хаягдал Дугуйгаар хашаал- с бан амралтын гэмээр жижиг со хэц суурин харагдана. Да со бан хаалганы дээц талд хө- “дөлмөр-амралтып: «Өлзийт» ” зусаан тэй, (гобмсгоор бич- ошоф Тэнд сусгаан талтай 2933» “хийцтэй “хэд! хӨДэн” ханизмын рып халуун Довчинбавуу Ё шашин шє-б -- Сүүций үйлдвэрийн КОМСОМОЛЧИД Ч ИДЭВХТЭЙ | ажилчин ах эгч партаа тан ширхэг тоосго звөж, оролцлоо, койцерт тоглон. 10 мялган төгрөгийл ашиг Энэ өдөр хэн юу бүтээв” " Сүхбаатарын районы Оруулисэ Улсын хэмжээгээр 16780 сурагч хот тохи- “ НАТУГ-ын ХЗЭ-ийн 499,4 мянган хүн ажил- уулах “ажилд туслан Гишүүн залуучууд хүүх- лаж, 36,5 сая төгрөгийн нийт 43460 төгрөгийн дийн тоглоомын ин бүрэн южил охийв Үүний (3,3 анил хийж 5898 төгрөг талбай байгуулж дүү !йр- таа бэлэглэлээ: . . Арьс ширинй нэгдлийн гутлын үйлдвэрт. Ул, зс- гүүр гараас гар. Дамжуу- лан хүүхдийн өвөл, зуны хавар, намрын хөөрхөн гу- тал хийнэ. Гутлын үйлдвэ- рийн залуус хүүхдийн 6000 хос гутал 98 хувийн чапарын үзүүлэлттэй үйлд вэрлэлс төлөвлөснөөсөө 800 хосыг илүү хийжээ. Эпэ өдрийн ажлын дүн га- рахад өдрийн пормоо 254 дүгээр тасгийн оёдолчин Нарангэрэл 412 хунь. оё долчин Г. Энхтуяа, 7К.Да- ваажав нар 200--4394 хуть асварын газ- төтмөрчин Д. хошуучлан сүүний цехийн ташинч Д. Монхцэцэг энэ өдөр похдоо -- Нийслэлийн биелүүлж 224 дүгээр тас- гийн эсгүүрчини Р- Өлзий- хутаг хүүхдийн 170 хос гутал хийх матсрнал хэм- нэсэн гээд олон арван 3а- дуусын амшинлт бүтээл тО- дорлоо. Бригадынх пь Б- Эрдэнэчимэг, Д. Долгор- маа нарын төрсөн өдөр х9- дөлмөрийл алдар тэмдэг- лзх энэ өдөртэй давхцаж байгаа болохоор 220, 254 дүгзар тасгийнхны давхар баяр боллоо. Тэд тасгаараа өдрийн давуулан биелүүлсэн жилтаар нөхдийнхөө сон өдөрт бэлэг барив. Талхны үйлдвэрт. Эсгэ- сэн гурил хамар цоөргиж төдөлгүй халуун талхны өег дулаан үнэр хайхална. Талхчин залуус тун ч нх ажилтай. Гурилан гол тас- ралтгүй цуйж ашилсаг охидын “цагаахан гар цу- цалтгүй ажиллаж, экигнүү- рийн бортгонд амтат талх болгоно. МХЗЭ-ийн илгээлтийн эзэн зуурагч А. Бальдир- маа, Б. Өлзийжаргал: нар 2-3 дамжлага дээр ажил- лаж 11200 кг талх ба- рих зуурмагийг чанар сай- Тай бэлтгэлээ- Барилгын машин теха- пнзмын засварын газарт. Ган төмөр улайсгаж бай- гаа залуугийн царай оч үсчин дүрэлзэх галын гэ- рэлд хүрэл шиг туяарна Төмөр улайсч уярах тусам нүүрэнд нь мишээл то- дорч ажилдаа улам шам- дана. Хөдөлмөрийп алдар тэмдэглэх энэ одөр Н.Дов- Чинбавууд ажлын цагийн төр- лийн ажиллав. "ТЗИДЭГЛЭС3Н 8Д шинут бүр үнзтэй байлаа. Залуучуудын чанарын брн- гадын ахлагч, халамжлан. хүмүүжүүлэгч 4. Ойдов- тойгоо хөдөлмөрийн чухал багаж хийж байна. Багш шавь хоёр 800 ширхэг царид хийж өдрийн төлөв- лөгөөгөө 300 хувь бие- дүүлсэн амжилттай ажил- лаа. Тус засварын газрын 14 хамт олон ердийн өдрийн- | хөөс илүү их амжилт гар- гансээ- Сүүннй үйлдвэрт. ..Чихэртэй зайрмаг Цөцгийтэй зайрмаг Е Шоколадтай зайрмаг | | | Би ч дуртай, чи ч дуртай Бүгдээрээ дуртай.. гэж хүүхдүүд та нар дуулдаг- Бид бүхний дуртай энэ амтат зайрмаг, тараг хоор- мог, сүү. зөөхий үйлдвэр- лэдэг сүүний үйлдвэрийн ах эгч нар маань энэ өдөр ердийн өдрийнхөөс 10000 литр сүү нлүү үйлдвэрлэж боловсрууллаа. Энэ сүү- гээр хүүхдүүд та. нартаа тараг, зөөхий, зайрмаг үйлдвэрлэжээ гэсэн үг шүү дээ. Тус үйлдвэрийн | Ц. Ганцэцэг ахлагчтай за-” луучуудын гавшгайч брни- гад нөхдөө хошуучлан. Залуучуудын хөдөлмө- рийн алдар тэмдэглэх өдөр нь ажилчин, малчин, Ссэ- хээтэн, ах эгч нар чинь ямар нхийг үйлдвэрлэл, бүтээж чаддагийн яруу сайхан үлгэр дууриал бол- лоо. Бас пионер сурагчдад хөдөлмөрийн хүмүүжил ол- гох нэгэн том сургууль | болов | Манай сурвалжлагч Я. СУМЬЯА жилийн 53 дугаар сургуу- 8-ын хамт олон хот тохиягуулах ажилд оролцож байгаа нь «Б» ангийн БАЙГАЛЬ, ХҮҮХЭД модон байшин. гурвалжин дэлбэгэр дээвэртэй зуны бүж- гийн талбай, зөөвөрлөхөд зо- химнгтой берзентэн туургатай - байр сууц түүнээс зүүн тийШ нуур хүрэх замд торгон элс- тэй нарлах газар, усанд орох модон тавцан, шүхэр мая- гийн дээвэртэй парны сүүд- рэвч өнгө ялгаран үлгэрийн бяцхан хотхон гэлтэй... Салхины аясаар долгиотох нууранд хун, галуу, нугас шувуу дэгдээхэйгээ дагуулан хөвш, өтгөй ургасан зэгсэн төгөл погоорон халнурч үзэс- тэлэцтэй сайхай харагдана: Нуурын орчин тойронд цэн- гэг ус, ногоон зүлэг, торгоп авла, шигүүртэай шувуудыг Да... хайрлан хамгаалахыг суртал- чилсан самбар, зам хоригло- сон тэмдэг зэргийг босгосон байлаа. Энэ бүхнийг улшаад цааш ходөлтөл ой руу аялах замыг саасан тэмдгүүд дай- ралдлаа. Хайлаас, бургасан бяцхан ой руу ороход энд тэйдгүй шувууд жиргэн, гоёмсог хийцтэй хиймэл үүр- нэосээ хөөрөн буух пь пэн хөгжилтэй Аяллын зам дагуу энэ ой шугуйг хайрлан хамгаалж байгаа пиопер, сурагчдын хийж: бүтээсэн шувууны үүр, амарч, ашиллахад зориулсан ширээ, сандал, тааралдаиа, Бас аалз хэлбэрийп сонип. МОД ӨлсоН . топцгийН орой дахь алсыг харах өндөрлөг, наран шарлагын, амрах, үд- лэх байр зэргийг хичнээн то- хилог, үзэмистэй барьж бай- гуулсныг Ч үзлээ. Энэ ой 1ө- гөл дунд өнгө онгийн цэцэгс, эмийн ба хүнсний ургамал, хорхой шавьж, тзигүүртэн шу- “вуудаас эхлээд ац агвуурын АГ КЭОХХОГ ТУЛ ТҮ її ач холбогдолтой олоц араатан ингүүртэн хүртэл бий. Энэ бүхнийг хүүхдүүд хамгаалалтдаа апч байнга эр- гүүд паст гаргал: сэргийлэп тордож байдаг алжээ. Ийнхүү Сүхблатар айм- гийн Наран сумын хүүхдүүд боЛ-ахь орч рПл2П хам- гаали,, пионер хүний үүргээ: праап Байгаль хамгаалах сард биелүүлж байна. Сопип Ут” шигч хүүхдүүд таар ч лай цохдийнхөө туршлагаар өөр, дийн амьдран суудаг үүт. гийнхаа үзэсгэлэнт байгалы ховор амьтан. ургамлыг шеф лэц авч хамгаалан аргинмсуул лаарай. : Химийп ухаашл эд эр дэмтэн 0) С.4МАТАР! сон, Цог-Өрнөх өө! Түргэн босоорой, цонхоор хараач Манай лагерь битүү цасанд хучигдчихаж. Ямар гоё вэ? гэж бүхнээс зрт боссон Батболд хүү унтаж байсан найзыгаа сэрээв., -»- Мээрэн гэм үү? гэ- саар Цог-Өрнөх итгэл муу” тайхан босч, цонхоор хар- лаа. «Найрамдал» лагерийн уул мод жижигхэн хоорхог зунд байшингууд, ер иь юм. бүхэн. шинэхэн орсон сэвсгэр цагаан цасанд ху- чигдсан їь гойнос ирсэн хоёр хүүгийн сонирхлыг ихэд татїээ. Говийн хүүх- дүүд бороо цасанд их дур- тай шүү гэж багш Д. На цагдорж, цонхоп дээр бөог- торолдон догсож, ам ам булаалдан ярьж буй хүүх- дүүд рүү өхөөрдөнгүй харж өгүүлэн. -- Гадаа салхины орч ”-нмар байгал бол доо? Он- гоц маань цасан дээр га- зардах нь ээ гэж дыг хэлэхэд: -- ҮД гэхэд цас хайл-, чихна-даа. Тэгээд ч онгоц чинь цасан дээр гасардвал сайхал биш үү? Намрын тэр изг өдөр «Найрам Дал» лагерьт эртлэн орсон цасан дээр миний онгоц мөрөө гаргаж: билээ гэж дурсан яриа... -- Тэр ч яахап, даланч нь «хөлдөодД» хугарчихгүй л бол гэж нэг пь аллиала хад хүүхдүүд їирхийтэл инээлдэн Удсан ч үгүй хүсэн хү- лээт байсап тэмцсэн эхэл- лээ. Өчигдөр ополын тэм- цээнд оролцож, оюун ухаа- ныгмэдлагаэ сорьсон тамир чид өнөөдөр ур чадвар тсхинк сэтгэлгээ, авхаалж “самбааны шалгуур болсон дадлагын тэмцээнд хүчээ сорих юм. -- «Залуу зохион 6бү- таэгчь сэтгүүлийн нэрэм жит өсвөрийн техникчдийн улсын аварга шллгаруулах 1У тэмцээнд манай орны 18 аймаг, Дархан, Эрдэ нэт хотууд, нийслэлийн та- ван район, залуу техиинч дийн ордны нийт 27 багийн 220 тамнрчип сурагчид оролцлоо. Тэмцээнийг «Опол», «Дадлага», «Өөрс дийн хийсэн загвар, тох- ний хэрэгслээр явагдах тэм- цээнь гэсэн гурван хэсэг- стэй, 10 торлоор явууллаа. 41 Өнгөрсөн шилийн тэмцээ- нийг бид нийтийл хүртээл Батбол-, зорилготойгоор япуулж байсан удаад «Чанарын лвуулсан юм. Өсвөрийн: техникчдийн зохиож бүтээсэн загвар, бүтээлүүд онго үлэмж, ча- нарын хувьд сайжирч, тэм- цээний явц нил ирэх ту- тамд улам бүр өрсөлдөөн- тэй, сопирхолтой болж бай- ца гэнс, шүүгчдийн зөвлө- лийн нарийн бичгийн лар- га Б. Гомбосүрэн ярин -- Мон энэ удаагийн тэмцээн урьд урьдынхаас ялгагдах томоохой онцлог- той юм. Анх удаагаа хүүх- дүүд маань «сансрын тех- Пинк» төрлөөр оролцлоо. Тэд их зүйлийг урлан бү- тээнс, сайн. бэлтгэсэн нь хийж авчирсан бүтээлээс нь харлгдаж бий, боло энэ төлөө» Зөгиөл моровдлийн да- лайд умбаж байдаг, өснө- рийн техипкчдийн хийж со” хносоп гариг хоорондуур жуулчлагч стапц «Бүрд» эрдэм шиплжилгээний станц «Тэмээхэп», «Монгол» зэ- рэг олон бүтээл нь хэн бүхпий сопирхлыг ихэд та- таж, шүүгчдээс өндөр үнэ- лалт авлаа. Хэнтий айм- гийн төвийн 8 жсилийн дунд сургуулийн 6-гийп «ВБ» ан- гийй сурагч ЧЦ,. Намбар, Дорпоговь аймгийн төвийн 10 жилийн ДУНД сургуу- лийп 7-гийн «А» ацгийн сурагч Б. Одгариг зэрэг олон сурагчийн бүтээлийг ярихад бахтай байна. Бид тамцээний өнз төрлийг с0- хион япвуулснаараа олон улсын тэмцээнд ойртуулах боломжийг инээж байгаа том Техиннчдийн загварын гэж, Залуу ордны туунин лаборцторийп эрхлэгч багш С. Батсуурь ярилаа Хиймал нуурын ус- паа өнгө өнгийн далбаатай жижиг усан онгоцууд уралдан Энд усан загварын тэмцээн явагдаж байна том хавна. “Тэр хэний онгоц тэ? Сайц ягж байпа шүү. -Төпийц хүч нь. тохирч дээ-.гэх зэргээр хүүхдүүҮ- лийн ярилцах нь сонсогло- но. ХаитнИ аймгийн баг га- раанд бэлтгэзрэй| гэж шүүгчийп хэлэхэд, ЧЭа, Батзориг оо! Сал хины зүг, хүч хүндийн төвөө сайц тохируулаарай. Яарч болохгүй шүү “гэж багш Г. Баатарсүх шаньдаа 3а- хина, Бие яшлагттой сэргэлэн байрын хүү онгоцоо тэвэр» сээр, гарааны зүг гүнлээ Хэнтий аймгийн төвийн 8 жилийн дуйд сургуулийн 5-4аа «А» ангийн сурагч Б. Батзориг 19832 оны тэм- цээнд яхтын загвараар оролцож алтан медаль а"- ( 1-44 3355 ) сан ом. Энэ жид Ч амжил» таа алдахгүйл тулд шаг- гүй бэлтгэлтэй иржээ. -- АЛиИнаа уралддан. томцэанд нэг нь түрүүлдэг жамтай, Бид тэмцээнд орохдоо. зөвхөн. түрүүлэх- ийн тулд биш, үе тэнгийн найз нөхдийлхөө бүтээ- лүүдийг үзэн сонирхон, туршлага солилцдог сай- хай уламяглалтай. Тэмцээн бүхэн шинэ санаа, ихийг бүтээх урам зорнгийг тө- рүүлдэг юм гэж Батаориг ярилаа Цас хэдийпээ хайлшїээ, Лагерийн зүүн. хэсэгт орь ших уулын бэлд инсэх заг- пприыпн тэмцээн болон, Улаан, шар, цаглан гээд Л өнгө хосолсоп онгоцууд эзэлислэН. иисэх нь бягд- чуудын дуу шуугиантай хосолно. Өмнөговь аймгийн Цогт- цоций сумын 10 шилийн дунд сургуулийн 8-ын «А» ангийн сурагч Д. Батболд: -- Өсвөрийр технинч- дийн улсын аварга шалга- руулах тэмцээнд анх удаа- гаа оролцож байгаадаа их баяртай байна. Одоо өө- рийн хийсэн планерийп заграрын онгоцлы анхны нислэгээ явуулах гэж бай- на. Таран удаа нисгэж, хугацааны нийлбэрээр эц- сийн дүнг гаргана, онгопоо нисгэн. гээд Анхны инслэг ч.амжилттай боллоо. --Хүндийн төвийг таа- руулис .хөнгөн”.чаларын материалаар нарийн тоо- цоолж хийсэн опгоц сайн нисдэг гэж тэр өгүүлнэ. Радио хийц, радно чи- всаграрын болон тэмцээний. бусад төрлүүд сургуулийн тохилог. анги набинетуудад амжилттай боллоо. мээ. ивто Ингэнс өсвор үсийнхиий чолөот цагийг үр ашигтай өнгөрүүлж тэдний. технии сэтгэлгээ, зохиоц бүтээх апьяас чадварыг хөгзпүү- лан, ажшил мэргэшлийн бл- римжла олж апахад нь тусалж, техинн спортии тл- мирчдын туршлагыг солил- цуулап авхаалж самбай, ур чадварыг дзэшлүүлэхэд чиглэгдсэн тус тэмцээн пь аз шаргалант эх орны маань цог золбоот хүүхэд багя- чуудад ирээдүй рүү итгэл дүүрэн тэмүүлэх хүслийг бадралсан. їргэц том баяр болис өнгөрлөө, Гартаа онгоц, машипы алгаар барьж, зургийн їйп- парат зүүсэн олоп апвын хүүхдүүд «Найрпмдал»! лагерийн цэлмэг тэнгэр дор танилцап пөхөрлөнг байнд, Төд бүгдээрээ л ирээдүйн зохион бүтсоэгчид, Мапай” сурвалжлагч Н, ЭНХЧИМЭГ -- Тэмцээнд оролцогч- дын хийсэн авто машинууд уралдааны гараанд --Сайсрын зогполт станц, бүтээгчдийн тэмцээн эхэл байгаа нь, -- НИнсэх загвар зохиоц бүтээгчид -- Радио чимээпий ши- нэ хийцийн уралдаан -- Хэнтий аймгийн тө- ТЭД-НРЭЭДҮЙН З0ХИОН БҮТЭЭГЧИД вийн 8цилийн дунд СУр- гуулийн 5-ын “А» ангийн сурагч Б. Батзориг, Хэр- лэн сумып 8 жилийн дуйд сургуулийн 5-ын 4«А» ан- гийп сурагч Н, Болдхуяг нар далбаат онгоцоо ГӨ- раапд тавихын омно 8308- лөлдож байгаа нь. С.БОДООШИНН авсап гэрэл зургууд 1 ї | | | 177) БҮТЭЭЛИИН УРАЛДААН «Залуу зохион бүтээгч». “сэтгүүлийн зөвлөлөөс 1982. оны ёсдүгээр сарын цэг- нээс нэг жилийн хугацаал- тай зарлан явуулсан хөдоо аж ахуйн цахилгаанжуу: лалт, бага мехапинжуулал- тый техїйнийн бүтээлийн уралдаан Улаанбаатар хот , ноо амжилттай ДУУСЧ, дүнгээ. гаргалал. Хөдоо аж ахуйн цахил- гаанжуулалт, бага механик жуулалтын техипнийн бү- тээлийн уралдаан нь мал аж ахуй, газар тариалан- гийн үйлдвэрлэл, туслах аж ахуйг хөгжүүлэх (та. лаар МАХН-ын Төв Хо- рооны сүүлчийн бүгд хур- луудын шийдтэрийг ха- рэгжүүлэх үйлсэд тус до- хом болох, цаг үеэ олсо! ЧчУхал арга хэмжээ боллоо. Тус уралдаанд хот, ходоо- тийн. шинийг санаачлагч- даас ирүүлсэл 42 бүтээл оролцсоны 50 шахам хувь нь сурагч, оюутны сапаа- чилсан зүйл байг Хөвсгөл аймгийн төвийн 10 жилийн сургуу- лиїйй 9-ийп «8» ангийл сурагч. П, Напагдэржийн аохиопй. бүтээсэц усны їна- сос тэргүүн байранд шал- гарч, ЗХУ-д жуулчлах урилга «Залуу зохион бү- тээгч» медалиар: П банй- раид ХААДС-ийн эчнээ салбарын оюутан М.Давал- дагип, багш Б.аргалсай- хан нарын бүтээсэ! мото» циклт хадуур, Хөвсгөл айм- гийн Тариалангийн сан- гийп аж ахуйп 10 жилийн дунд сургуулийн 7»гийн «Г» ангийн сурагч М. Эрдэнэ- сайханы аохион бүтээсэн салхины хүчээр ажиллах цахилгаан станц, Шї бай- т Сүхбаатар яймгийн аан сумын лзэотсхайнч М Хүрэлбаатарын санал- чилсан мал эмчилгээний хэрэгсэл, улсын барилгын зургийпр төв институтийн архитекто Н. Буянбад- рх, зохион бүтээгч инже- тєр Р, Бэххуяг, сантехин- нийн нишенер Д, Дагва- сүрэн марын зохиосон оторчиы цахилгаан Хан- гамжтай сууц тус тус шал- тарч «Залуу зохиой бү. таэгє» медаль, мэл о! шаг налаар шагпагдлаа. Хөдөө аж: ахуйн цахилгаанжуулалт, бага механиюжуулалтын техии- нийл бүтээлийн уралдаан нь сурагчдын техникийн хайрт.) эс403.2--80 ши- нэ бүтээл оповч сана- лын Хөдөлгөөнийг оөрхүү- лэхэд зохих хувь нэмэр “оруулсны дээр 1985 онд Моснва хотноо їзэгдэхС0- циалист ориуудын аалуу- зуудын шинжлэх ухаан, Сээр бүтээлийн үзэс- бэлтгэхэд ач ХОз Боголчн Жодлоог мАНАЛ ЦҮгАЛЛНҮЙГ, х) РУРЄҮ яачд бөгчилт хоадагналс нэгэп мүу юм внї хэмээн нх д айн Өчүү- хэн чимээнээс Ч цочин С9- рэмжилж | явах болсон ажээ. Хүний үнэр, анч ио- ход, морьдын мөр, түүн!- лэн хураалттай түлээ, отог бууцаы үнэрээс учиргүй э?- цэн хаа нэгэнтээ хара- д хүмүүс отоод байгаа. т юм. шиг ойн гүнэзс иохол, ч хуцах шиг болно. Тэрээр цэлвэд зонож, нохой. үнэг- ний үнэрийг ч. ялгахаа байн, будилах .болжаэ. а- луу байхдаа.унага даага, тарчлэн био гүйцсэн. хонь пмаппи дээр буудаг байсан бол одоо тэлхэлЛ нь бараг- дан шинэ мах идэх нь Ч цөөрч, хааяа чїэг хаплр цагт золоор тааралдсан туулай юм уу, эспэл чалал түрх гарган малын хашаа руу сэм орж хурга ишиг Сарын, | гэмазил, түүндээ. учиргүй. олзуурхана. Түүний хэвташиаэс Дөгп- шинэл газрын зайтай шуулан тазприйн зам сахь, сан нэгэн өвөлжөө “байдаг юм. Өлвөлжөөнд гапц бие эвгол Игнат л суула. Дал гарсап олгон аогсоо зайгүй хохүүлж хамнах бөгөөд ганцаараа ярын, өдөржин- гоо ганц хараатай муу бүу- гаа үүрээд,туулай дуудл! їсгэрч, ойгоор тэнэнэ. Өйгөй аалуу зандай лїїлх- даа лав жолооч байсан байх гэйс хэп бүхэнд санагдуул- на. Явш байгаад зогсох болгонллоо «Машин минь вогсоорой» гэж өөрөө оор- төө хэлнэ, Тэгсїїзэ «Араад- гаа залгаад» гэнэ. Ямар үүлдэр нь үл мэдэгдэх том хар нохой. өвгөнөөс тїаахан хол гүйгээд ЛИЧИХ- вал «Тоормозлооч» гэл хашгирна. Өвгөн хаала нэг дуулиа л даа. Дуулахдаа бүхий л биеэрээ хоёр тиї- шээ иайгах богөөд хөлийнх нь тамир муудсанаас тог- том чадалгүй унахдаа «Машин аамаасал гарчих- лаа» гай хашгирна. (Харин эмэ үед нь чоно харпал өвгөнийг салхинд л хийсээд унаа гэн! бодно) Нодпиигийн зун, намрын үсэр өвгөний гэрийн ойрол- цоо нэг хуцтай хоёр эм хонь балчдэг байсныг чоно тодхой салах богөод хэзээ ч билээ дээ хөгшин чоныг ополтооний хажуугаар гүйж, өнгөрөхөд хашаанд хурга майлаг байсалй сапаг- Дам, өвөлжөөнд ойртох ту- там арааны шүлс нь асгарч өлсөхийн туйлд хүрч баяй- Бэ Түүний толгойд зөвхөй 485 барих, зооглох бодол зогсоо зайгүй эргэлдэч шүд нь хапирал- даж харанхуйн -дуйд нүд нь зэвүүнээр ёЁлтгонох ажээ. Өлгөийй модон байшин, хавь ойрын хашаа саравч, худаг цөм л гүнзгий хун- гарт дарагдчихсан харагда- на. Тэр орчимд Өчүүхэн ч чимээгүй нам гүм. раппа нохой л саравчиндаа дуг- ширч байгаа бололтой. Чоно хунгазаар дээш авирсаар малын хашаан дээр гарч хошуу сапрайраа эрдэрхий муу дээврийг нь малтаж гарлаа. Дээврийн сүрэл зэу ч үгүй өмхөрсөн түл цөм- роед золтой л уначихсан. гүй. Арай зүу тогтсонд, дороос нь дулаан уур сай- сан отог бууц, хонины сүү- мий иллуун үнэр ханхийн, Дотроос нь хурга зовлон майлахад, чоно доош үсрэн орлоо, Ойчих дамд її, ямар изгэн зөөлөн бүлээн юм цээшин дор тааралдсан иь хонь л байж таариа, Моп яг хажуухан талд нь шилгэй хоолойгоор нэг юм гайгинан х тупам,, хонипууд булапруу: гаа боогиорон. Гайхал чөто арилан, тэрээр сэрэн галзуурсан мэт удаанаар улип опөлжөагөөр изг цуурайтуу- лан, тахиа хашгирсан түгшүүр аарлах адил, Иг- « нат Өвгөн гэрээс гарч: " --«Араагаа аалгаад,» хэ9- мээн амаараа машин шиг хүнгэнэнэ, ТэөгспэӨэ |«чго-го, Г0--Г0--гО» го сүртэй чан- га орилоход цуурай давта- на, “Чимээ аашим аамхарч пам шим болоход, өлөгчин чоно сал сэхээ авч, зууж ляпсан олзоо нэг л шигтай, өөр бо- дохыг мэдсэн. ажээ, уунс лпахад нь яггүй хатуу, хүнд богөөд хургатай огт адил- гүй хачин эвгүй үнэртэн, ОДЭ 77 9ЕХОН тэрбээр аймшигтайгаар орилох нь тэр. Ямар ч л гэсэн олзоо ндэхээр цасан дээр чулуудсанд урдаас нь мөпөөхөн ола ухасхийдэг байгаа: Энэ бол хурга биш томоо гэгчийн | толгойтой, видөр зэгагар хөлтэй Арап- Нагийн ижил тас хар биетай Цагаан духтай гөдөг зогсч байлаа. Харваас болхн эд ажээ: “Үрчийн. сагсайсан ар нуруугаа долоохлоон бол- “од, чонын Өөдөөс сүүлээ шарпан хуцахад чоно 3Зэ- вүүцэй нохой шиг архир- саар холдон, Тэгэхэд харич нөгөө гелог хойноос нь Дй- галаа. Эргэж харап: шүдээ хавнирвал бицхан гөлөг гайхсан. байртай аогтусав Чошилг тоглох тээд байна гэяс бодсон байлгүй яахаа, тэгээд ч өвөлжөө тийшээ учиргүй баяртай чангаар хуцах нь өөрийн эх Аралпиаг «Хамт тоглооч» хэмээн дуудаж буй нь илт. Өтгөн ургасан улиасан оїїг гатлан гарах үед гэгээ орон мод бут тод харагдаш, чоцын сүр сар гүйх гөлөг- ний хуцах чимээгээр хур шупууд нойрноосоо сэрэй ойгоор нэг дэрхийн нисан. «Өөрийгөө л тасвуулах гээгүй юм бол юугаа хирс “дагаад байгаа їом болдоо» хэмээн: чопо гөлгийг запүү- цон бодло. Өлөгчин нүүдийнхээ биш нүхэнд амьдардаг юм- санж. Гурван жилийн өмнө хүчтэй шуурганаар хөгшин иарс үйдэстэйгээ суга үсэрч удмаар өиз үүр бий болжээ. Иүхэнд нь тэл нарсчы шилмүүс, ховд түүнчлэн бэлтрэгнүүдийп нь тоглодог бухын хувхай яс, эвэр байх эээ, Хоорондоо ав адилхан гуршайн бэлтрэг ий хэззэний босчихоод үүр хавьцаагаа оцойн. сууцгааж, холоос ирїг яваа эхээ харан сүүлээ шарнай байв. Бэлтрэгиүү- дийг үзмэгц галөг азогтусач баахан харш байсиаа уурлан хуцаш гарлаа. Балтрэгнүүд эхээ. хоөхөх- ДӨӨ сайраараа хорчгор Ххї0- хийг тү, йшорч, ологчин чо- но адууны хуйхай лс мэрж чоно хамт бэлтрэг- гүнагий хэвтэнэ, Чопын гэдэс айх- ЕЭ олсон. хонхолзош, Да» хангуухан талд нохой зуцад байх ир, тун тэартай гоод тархи толгой. лмгн- цан тэсэх прга блрагдахуй “Д.Сүхбаатарын: нэрэмжих| Улсын хэвдэлнйн. цамбицатад хэвлэв, 111117: 5177 “үед” Арапна| чонын | хуцаа 17,242 (Өгүүдла : 18 урилгагүй зочныг “тасчии авихаин зэхэж (байв. | Хуцаж хуцаж бүүр овцэн, хоолой пь сСоөсон гөлог 99- рийгоо үгүйг мэдээд, шаал намжил бэлтрэгнүүд рүү аяархан С ДӨХӨЖ ОчЛОО. Гэрэлтэйд түүнийг харвал толгой иь цагаан дов бүхий томоо гэгчийн духта дүү л нохойнд байдагсан, Бас тэгээд жижигхэп цэнхэр згүд нь маш гулйигтай харна. Бэлтрэгнүүд рүү бүр тулж очоод: нэгний пь хошуу! дээр сапраа тавин мїїл-мия вга--ига гэж дуугарах нь тун ч өхөөрдмоор. Цаадуул нь юу ч ойлгоо- гүй мөртөө сүүлээ шарпвац- гаав. Гэтэл мань гөлөг нэг бэлтрэгний толгой руу сан- раараа буулгаад авдаг ба!- 1/ Ул ) гаа. Балтрэг хип. Голеог нүдээрээ хялайн харж, сүү- лээ годойлгосиоо гэнаг. ухасхийн өнхрөн хөлдүү ца сан дээр хэд эргэлдлээ, Бэлтрэгнүүд. хойноос нь хөөж, гөлөг өнхрөн хөлөө дээш арвалзуулгхад сайль гурав инхэмсгээр давшлан иряс хазсан нь ер өвдсөн- гүй. Тэд тоглож байлаа. Өндөр парсны орой дээр суучнхаад тэднцдїїг харж байсап.. хэрээний сандарч байгаа гэдӨг хачин "Тэд тун хөгжөөнтэй, шуугиантай харагдана. Хаврын нар зэж, мод модонд Дамжин нисэх гоёхон шувууд байга- лийг чимээд єр бусын са!- хаш байлаа. Өлөгчил чопо олдсон олаоо. бэлтрэгнүүддээ өгч «дасгал сургууль хийлгэх нь олой- таа байдаг. Эпэ удаа ч їа- шир чоно тэдгварийн ноцол- дож буйг хараад «Ганц зөв том болж: байна» гэл: бодолс цог аргүүлэл хөөрхөн шишнг хэвтэнэ. Тоглож тоглож ядарсай бэлтрэгнүүд унта- хаар нүхрүүгээ шургахад, ганцаар хоцорсон гөлөг өлс- сөнөө сая мэдэж нэг хзсэг хуцаж . байгаад нарны ду- лаахан илчэнд өзн тэрийн хэвтэв. Сэрчнхэад дахиад л тоглоцгоон. Чоно урьд шөнө малын хашаанд орсоп, хурга майлж, хонины сүүний иїл- луун үнэр үнэртэж байсныг бодож, хорхойгоо хөдөлгөн арааны шүлсээ асгаруулан нөгөө л хувхай ясаа тавил- гүй мэрж хэвтэхдээ «Очилг, очиис гөлөг байдаг нь ч ду вэ. Хурга барьсансан бол» гэж! уурсана. Бэлтрэгнүүд эхээ хохөцгөөж эхлэхэд гөлөг өлсөнс байгаа болол- той цас үнарлан гүйлг бай- лаа. Чоно гөлгийг идох сЯ- наатай дахин ойртоход ха- рин гөлог урдаас нь олийж хошууг Нь долоон, эрхлан хуцаж, түүйтэй тоглох гэл: байгаа нь нэн хөөрхийлоөл- тай. Моно идэх гээд л ойр- тоход муухай гөлөглөөс анч нохойпы үнэр үнэртээд ер болохгүй болохоор зайлан холдоп. Шөнөдөө: шөлзэд хүйтэр- чаэ. Гөлөг гэрээ санасан тул өвөлжөө рүүгээ лилаа. Балтроэгцүүдээ умтуулчи- хаад Чоно ч гэсэн аид гара- хаар яван, Бас л чимээ анираас цо- чип, харанхуйд бүртэлаэх аримы бутнаас учиргүй айх НАЛХЕ йхрах амьтан анд. сайн юм. Ийм дух тэнвэг-- УДСС гсаАРсУГЭЭ” 2 ТЭ? ямар нэгэн ТБорцЭй чө ДОРО: Чэвхэдэ тэр| Дорго биш Ала гайт, цагаан духт бяцхан | толог сажилж явах нь чоно урагш аван хурдлан. хүчээ. хунгар дамжсаар дээр: гаран: Өчигдрийм бай- сан цоорхойг лавр бөглөн шинэ. сургаагаар тулжээ. Гөлгийг ирэхээс өмнө аям- зиихаар хошуу, савраараа малтан арай хийн цоорхой гаргаас дороос малын үнэр ханхиймэгц нөгөө - гайтай гөлөгийй чанга хуцах чимээ хирдхийлгэв. Цагаан духт ирнєаэ! Төрээр чоиын хой- ноос дөгдөн ирж, дээвэр дээр гаран нөгөө цоорхой- гоор үсрэн орж, хонь ма- лаа үзүүт гэртээ ирсиээ мэ- дэл хаөрч улам” чанга ху- цай. “Тэгэхэд хоточ “Арапка ч чонын үнэр аван саравнч- наасаа гарч улин хуцав Тахиа дуугарч, Игпат опгөн буугаа үүрчихсан довжоон дээрээ нсгэчии аагсох үед чоно хэднїїп зуг- тан холдсон байлаа. Өлгөн гохоо буулган дарсанд буу нь баарав. Дахиад дарав, бас болсонгүй. | Гуравдаты удаагаа буулгасанд бас л хэрэг алга. Чингэтэл” нэлээд том дарь нүхизас нь үсэрч чихний соэнгэрэг хагалам чанга дуу гарав. Мөр лүү нь тун хүчтэй тийрчээ, Өв- гви нэг гартаа буугай, нөгөө гартаа сүхээ барь- саар шуугиан дэгдсэн зуг: учрыг олохоор алхан. Тагс- гээ чимээ чагнан хзсэг зогсов. Дэмий юм шиг болохоор нь гэртээ: буцан орлоо. --Юу болоод байгаа юм бэ7 гэж шөнө хоносон |ба- дарчин соппгетсон.. дуугаар псуух ажаэ. --Юу ч болсон юм алга- Манай иөг новшийн гөлөг л амар азала үзүүлдэггүй. Малын хашааны үүлзэр биш дээврээр гарах гэж-- зүтгээд болдоггүй. Танхай амьтан урьд шөнө дээвэр моолоод гарчихсан байна. билээ. Сал ирчихээд дахиад Л дээвэр цоолоод орчихож. --Ямар танэг цохой ва. --Тийм ээ, бүр тархн нь эргэчихсэн амьтай байгаа юм. Тэнэг амьтныг үхэл тоодоггүй гэж үнэн юм даа, хөөрхий-гэж өвгөн санал алдард хэнтэхээр пийшин даар гаралгаа: --Бурхны ивээлт хүп минь босоход арай эрт. байна. «Унтах араагаа зал- гаал» гэж хэлжээ. Өглөө нь ёөпгөн лухтаа дуудан авчирч «дуулгаваргүй апирласны - Иьэ шанд хэдэйтээ чанга сапдадан шийтгэсэн бөгөөд, «Хаалгаар орж бай» хэмзэн | үглэх болшээ. Орчуулсан Н. МАНДАЛ пагаач 5 гэтан, болгоомж- | тойхон хөсп гүйцвэл нөгөө | та «Дахиад л надад садаа (22 лох иь» | гэж дургүйцэн. Өвөлжөөнд ирлээ. Мон л. хашаан | ноЛтоп сүр- дээврийг Нь. х ЕХЭ йн Т "НЭРЭМЖИТ МПБ-Ы Ч ЗУ-96- / 40 дэх жилдээ, ОР 22 зсвБИХу-ыН ҮНДү- СЭН ХУУЛИЙН ӨДӨР | ОР. ЛАСНЫ “22 шонголзӨөвлӨЛ- БАЙР ын -жилийн ои Чө Оо, (!! (еХ "ХБА А 1 Н ВЛӨЛИЙН СОНИН (5 27869 (1898) ф. 1983 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН! Ф к 1! Эх сайхац дэлхийдээ Ч энх ашгалан аж төрж,осол Яфбоёсцлхоос нлүү эрхэш сай- “хон юм хүүхэд багачуудад Ч үгүй билээ. Гэтэл АНУ 1 | цэргийн хүчээ урьд өшїїө ! | үзэгдээгүй ихээр нэшэг- Ё дүүлж, зэвсэглэлээр улдай- Ес хөөцөлдөж байгал нь ертөнцийн хүүхдийн сэтгэл : ї цасыг хүццүүлж байва. | | лэлийп хүүхэд залуучуудын цон: амжилт гаргасан Өмпө- (2 р 5 манэг д 15 | «Найрамдал» паркад сүйх гопь аймгийн өсвөрийл уран оэгхүүлэхэд НАТО-гийн тӨрөлхтонийг дайны аюуд хийл шинэ дайны эсрэг ша. тэрэ, хийг, тохоштой атан сайханчдын «Тэмүүлэл» хамт, Шорхуудыг татан оролцуулж задалаас авран хамгаалахад най хүүхдүүд чадах бүхиээ й томээд, Олон улсын пиопё- даг МПБ-ын Тов Өөрявлийн Шүүн төролхтол, |түүлнй бүрэп чиглэж байца, хийх болно. Онцсайн 5У- рийн «Найрамдал» | дагерьт , : : | , вх ич, нитериацио- бүрэн Ч) Я 5 урлагийн үзлэгийн «Алтап» | ББВСМН хойч үенинхний Танай нам, төрийн Р оронч, 5, Үрэ хэрэглэлтэй . монгол ї налч үзэд сацаатай, ажилч гэр бэлэглэснийг Манай пийс- МӨдДёллар шагшууллаа. Шоспал учруулж ЗХУКН-ын Төв Хорооны Йеропхий шарийн бичгийй дарга, ӨВнлнрд Тан Дээд | ОЛ 2 дэг8- дийн дарга Юрий БАядро- Ёсорл энэ есдүгээр сарыг 29 .ы өдрийн мэдэгдэлдээ үлос улсын 1 хэрэгт У-ын одоогийн засаг за иргааны баримтлан уулл байгаа чиг шугалд, агт чухал үнэлэлт дүгнэлт . Ан Шлдойлч түрэмгий үйл ажил- Шилгааг тодорхой бариштаар “- рүх талаас нь илрүүлэн 0у- руушлах, ЗХУВН, (Зов- : 79 ф шинэиихэвгээлгчилигчиэ жсгтимгслиагүллгжос сон гнгинцслтэнэ алхониилчаолүлгэ ”“ДАЙНЫГ ХАЗААРЛАН ЗОГСООХЫН | 1 АЛТАН ГОВИЙНХНЫ АЯ ДУУ дотор хүүхэд 0818чуУД баяр бахдал дүүрэн хүлээж 48- сан юм. ТУЛД ЗУРЬЯ, БИЧЬЕ, БҮТЭЭЕ. Өмнөговь ймгийн соёл 10 хомог эх орны маань Нийслэлд амжилттай боллс дууслаа. Д. Нацагдоржийн нэрэм- жит драмын улсын ангдемин театрт тоглосон Алтан го- зийнхны «Говийп 8я ДУУ”? нонцерт нийслэлийнхний Хха- дуун талархал хүлээсэн юм. Соёл урлагийн 10 хоногоор нээгдсэн «Алтан говь» үзэс- гэлэнг нийслэлийн хөдөлмор- чид, хүүхэд багачууд үзэж сонирхлоо. Өмплөговь гймгийч хөдөл- шөрчид Хүүхдийн ТөлэөФоп дод олон мянган төгрөг,Нийс- н ГАГА" | Г.1 231 Ї 1 1 | 4ПА ЛА | Ар 15 Говь нутгийн . авьяаслаг бяцхан багачууд аймгийнхаа соёл урлагийн 10 - хоногт оролцон нийслэл хотын Хөг дөлмөрчид, үе тонгийн найз нөхдийїхөө баяр талархлыг хүлээв: Я1Т Г.3114| «МАНАЙ ЧИГ ШУГАМ ЭНХ ТАЙВНЫГ СА- Ё «Залгамж үеэ аяны «АВь- яас билэг-урац Чадвар» 4 йї- гүүрээр урлагийн хамглаг байгуулан . амшилгттай аллж, гїмгийнхаа сойл урлагийн 10 хоногийн аниллагаанд орол- удирдагч Ю. Цэдэгбад во- хөр Ю.В.Андропопын шэ- лэлийн хөдөлмөрчид, түүлий хичээнгүй иргэд болон өсч хүшүүлжих нь шанай хүүх- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ | дэгдэлд тодорхойлсон үеэ- 2 Ч Хам . дэлт, “Үс ыла над ЦЭВ САВЛЭРТЭЧЫр, эр 1 ТЭ СУРЛАГА” СУРАГЧИЙН ТӨВ ЛНЛЙНИИИЙН СН ын ом Хороо, юм. | А-ОСУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР БНМУ-ын! Засгийн . квЗ- «Ппонерийн: үнзи» С9 | Өлгиөөс илэрхийлж .инны редакциас «ДАЯЧ- | | НЫГ ХАЗААРЛАН.ЗОГ- | СООХЫН ТУЛД ЗУРЬЯ, БИЧЬЕ, БҮТЭЭЕ» хөдөл-| төөц өрпүүлэхчїг орны-бүх пионер сурагч! БЭЛЭхдЭэ: «Нөхөр Ю. 8- ДАидропорын шэдэгдэл нь Зоглолт Холбоот Улс нх тайвпыг чин үнэнцээсрэ ЭР хэмлэн,-энх тайван ПАМЛГ- шал: байдлыг бэхггүүлэх, улс күрчүүдийн өнх тай- вап ,Хаштын ёжнллагааг хөгжүүлэхийн толоо СЭТ- тэл зүрхигэсээ ёйхавогЛ сан тавьж байдгийг да- хин дцотОлЛ00» гэ тЗИДЭГ- ТҮҮН ТГ10111111-117 2 1115 1811211113111| 11331111114148112111: Ї 1 ГҮп1111110 1111: Иг117 Нийслэлийн Октябрийн рано- С. Батсайхай ийр улирэл да- раалан опц суралцаж «Зал- тамж, үе» аяныхаа «Эрджили дад урцилт байна: Дайныг 4 эсэргүүцэж зурсан зураг, зохиосоп ,ДУу, шүлэг, | өгүүллэгээ сониныхоо " ре- данцид нрүүлэхийг хүүх- дүүд та нараас хүсье. Хүү» ї хэд багатуудинхаа шилдэг ( уран бүтээлийг сөннНи эвваД дуртайла нийтлэх болио. Хүүхдүүд ээ! . Алп, ээ:х, нх эгч. нарь-(0 гав залгаййшлан үлдэх кас| зар дэлхийгээ.зих амгай ХЫХ ЭХ ЭЭН баийны | Ёны. 67 дугаар “сургуульд эсрэг Чадах бүхнээ хийц- ЯСУОлог хүмүүжлээрээ зэр- түүний олон сурагч бёйдаг 11117131101119111811111 12283114 111 1ү21туэзӨцитй 01 гэзе. Е далай» жагүүрээр амжалтхай ” 4 Тэдний дундаас 8-ын 4Б»ал-|аплж байпа- у хүүхэд Эх дэлхийд ипань нарап| гийн сурагч Б. Няшбаяр, Б: |: Ч ДҮЙД үүрд мандал, хүүход бал Мидагмаа, ЮЦ., Балрсаяхан, Дд. гомпилын сап ипээл: байх! ! Р. Сэлэлгээ, М. Баасансүрэн, явепц гэрэл зураг гэгээг ттүжгчилчэлвттсүүлгЄлТЧ ы СЭРМТРРЭҮҮНҮ1121212112:11111 112215 өө "їл нутагт намрын улн- рал нь өгөөж баян, пно- пер, сурагчдын амралт нь сурч бүтээсэн аяллын ам- илт бүтээлзэр арпин бай- на. Ходоо цутгийн хөдөл- мөр-амралтын зуслан, хад- лай тариалангийн. талбай, хонин сүргийн бэлчээр, сүү саалийн тасаг, бригад гээд Л хаа очсон газар бүр пио- иср, сурагчдын гавшгай хөдөлмөрийн бригадынхны хийл гүйцэтгэсэн ажлыг амжилт бүтээлийн. тухай сэтгэл хангалуун бахархан ярьж байлаа. Нэг- «Дарьганга» цио- нерийн зуслангийн хөдөл- мөрийн аваргууд Хос хун наадан, галууд ганганаж, нугас нуугисан толин цэнхэр нуурын эрэг омагип цайвартах олон. хэл- бэрийн “сонин барилгууд хэн бүхний хараа булаана. Уул нуруу шиг үргэл- жилсэн улаан шаргал эл- сэн толгодыг хайлаас, бур- гасан ой бүрхжээ. Түүний хойгуур зүлэг ногоорон голын тунгалаг ус мярал- Зан урсана. Биднийг тэнд очиход үдийн амралтын цаг болж байгаа бололтой хүүхдүүд тоглон. наадаж байлаа. Манай зусланд хө- дөлмөр амралтын зуслан- гаас амжилт бүтээлээрээ шалгаран ирсэн 200 гаруй пионер тухтай сайхан амарч байна хэмээн пионерийн ахлах удирдагч 7Кигжидсу- рэн яриагаа эхэллээ. Ма- най бүлгэмийн зөвлөлийн дарга, урлагийн нх наад: мын хошой алтан медальт пионер Отгонбаяр гэж нэ- гэн Жижигхэн ОХИЦЫГ 1а- нилцуулав.- Тар саргэлэї охин анд найз нарынхаа амжилт бү- тээлийг танилцуулан ярьж билээ. Тагаэд --Манат сургуулийн хөлөолмөгт слангийн нэг зэлисийнп гучаал сурагч хөг жилтэн Сассан амрахын зэрэгцээ үнзэ, гүү сааж, цагаан идээ боловсруулан мал маллах эрдэм ухаанаас суралцаж байдаг, Бид “дуу милланс айраг хийж їзэг- дэлдээ тушаадаг, Бас сум нэгдэлдээ туслах чацарын олон ажил сапаачлан хий- сэн. Манад ангийн Ш. Амартайван 12 эмиаг даага эдэлгээнд сургаж нэгдэл- дээ тушаасан гэж нөхдийн- хөө амшилт бүтээлээр ба- хархан ярив. --Энэ пионерийг сааль- Төгс-Эрдэнэ гэдэг. сумын хөдөлмөр чин Наран С ТАЛ НУТГИЙН ” ПИОНЕРҮҮД Ыс зуслангаас шалгарч ирсэн. Эднийх 40 тугалтай үнээ- ний ферм байгуулш, сүү цагаан идээ бэлтгэж: нөг- тэлдээ тушаахын хамт хүнс" ний ногоо тарьж, хадлан өвс бэлтгэн сургуулийнхаа дотуур байрын хэрэгцээг хангасан гаас Отгонбаяр бас ийг охиныг тапилцуу: лай. Хоёр. Өлзийт нуурын ходөлмөр-амралтын зуслан Хөхөмдөг униар татсан аэрэглээт талын дунд хүүх- дүүд тохой өндөр сагсайн ургасан анхилуун агь түүж ачааны машинд ачиж бай- лаа “Сурагчдын шуудай шуудайгаар авчрах цэнхэр агийг хикээл насиыг нэгэн хүн хэмниж шалган авч байла. --Манай захирал цэг эхэлсэн ажлаа вяавал гүй- цээж чанартай хийдгээрээ хүүхдүүддээ ёстой д нэг үлгар дуурнал болдог юм даа гэж тэдний жолооч өгүүллээ. Наран сумын 8 жилийн дунд сургуулийн сахирал Н.Дамдинсүрэн бол пионер сурагчдын ХӨ- дөлмөр амралтын аусланг үлгэр жишээчээр зохион байгуулж сайхан амжилт гаргаж их туршлага ху- римтлуулнс байгаа захирал гэдгийг бид Дарьганга су- манд явахдаа сонсч билээ Тэр: -- Юуны-өмнө- сурагч- дыг тухтай сайхан амруу- лахыг тэргүүн зорилт бол- годог. Тэдний чөлөө Ца- гийг сум нэгдэлд тустай тодорхой хөдөлмөр дээр богино хугацаанд нарийн зохион “байгуулан орол- цуулдаг- Манай сумын хэм- жэаэгээр бүтэн сар үргэл- жилдэг бог малын саалийг сурагчдын хүчээр бид 10 хопогийн дотор багтаан, сүүний төлөрлөгөөг давуу- лан биелүүллээ. Хүүхдүү- дийн хөдөлмөрийг чамлах- гүй зохион байгуулбал их тусыг сум нэгдэлдээ бү- төвлс өгдөг. озУрьд шаргалтан хараг- дах тар элсэн толгод х8- виас өчигдөрхөн .сургуу- лийнхаа хэрэгцээг хангах хэмжээний мангир, зэрлэг сонгино түүн бэлтгэлээ. Одоо нэгдлээс ядарч до- ройтсон 800 бог мал ха- риуцан авч онд эсэн мэнд оруулахын тул өвс тэжээл хурааж яваа минь энэ гээд инээмсэглэлээ. -- Та аймагтаа анхтэр- гүүнд пнопер сурагчдын Сүхбаатар аймгийц Монх хаан сумын 8 жилийн дунд сургуулийн захиргаа, пионерийн бүлгэм, пнонер сурагчдынхаа зуны хөдөл- мөрийц У улирлын ажлыг дүгнэлээ.Хүүхдүүд 26724 литр сүү сааж, 18224 нг ноос хяргаж, 12650 кг өвс хадан түүжээ. Малыц даршилсан тэжээл 412 иг зоодой 218 нг бүгд 12918 төгрөгийн ажил Хийсэц байна. Зуны хөдөлмөрийн Цу- ваанд уралдаантай ашжил- ласан тус сургуулийн 420 гаруй сурагч нэгдэл, бри- ” жишээ амралтын ЗУНЫ АЖЛАА . ДҮГНЭВ бэлтгэн хүчээр отор-саалийн ферм зохион байгуулсан туршла- гаа ярина уу? гаж хүсэхэд захирал: : Ч) -- Хүүхдүүдийн маань 8 л идэвх чармайлт дээ. Бүх сурагчдаа бригад болгож. саалийн 2 ферм байгуулан нэг суу ринд 80--1000 хопь саа- даг: Сурагчид маань нэг суурийн хонийг ердөө л хоёр цагт саачихдаг бай- лаа. Тэгэхдээ цаг хугацаа хэмицэхийн тул холбоо хэ- рэглэхийн оронд хэсэгчлэн Ч 1) юм. Манай саальчин пио-Ү хоногт У сум нэгдэлдээ 6 тонн сүү, ү хаших хэрэглэсэн аргыг нерүүд . аравхан 800 кг цөцгий, 250 нгца- гаан ндээ хийж тушаасан Ийнхүү 20 хоногийн хуга- цаанд ажилласан чид маань нэгдэлдээ 10 мянган. төгрөгийн цэвэр ашиг оруулсан. даа- Танай хөдөлмоөр-ат- ралтын зуслангийн онцлог юу вэ? сайнсан Манай Өлзийт пуурын үзэсгэлэпт ой төгөлтэй элсэн манхан дунд байгуулагдсан юм Бид энэ ховор нандин бай- галийг хариуцан авчдарх- лан хамгаалах, нөгөө та- лаар орон нутагтаа үлгэр зуслан байгуулж байгаа юм. Су- рагчдын амралтыг хөдөл- мөртэй зөв холбохын отор-саалийн ферм, гүүний сүү “боловсруулах ба хүпсний ногооны бри гад ажиллуулж, сургууль, нэгдлийнхээ хэрэгцээг хан- гах зорилготой ажилладаг. Бас пиопер сурагчдын уран сайхан, спорт биеийн тамн- рын уралдаан тэмцээн, ур- лагийц: наадмыг бэлтгэлтэй зохиодог. ГЭЭД “ч манай зуслан хөгжмийн зэмсэг. радио магнитфон, цахилгаан хэ- рэгслэлээр бүрэн хапгагд- сан гэнс ярилаа, Тэнд бид сум нэгдэлдээ 400 литр сүү тушаасан саальчин пионер Одончимэг, цөцгий боловоруулагч | Цэвэлмаа, цагаан идээ бэлтгэгч. Аш- маа, ногоочин Батхуяг, адуучин Батаа, Ганбат, Батбаатар нарын алсилсаг хүүхдүүдтэй уулзаж ам- жилт бүтээлтэй нь танил- цаж билээ. Тал” пугийц пионерүүд сурагчдын хөдөлмөр, соё- лын гулсын ЇГ. чуулганаа сурч бүтээсэн ажлын өр- “ нүүн амшжилтаар угтаж эр- ДЭМ мэдлэгийн гараад: байна. С. ШАТАР нх аяндаа гад, суурнудын | төлөвлө- гоот сорилтыг биелүүлэ- хэд ихээхэц туслалцаа үзүүлшээ, : Анги бүр «Ходолмө рийн арарга» сурагчдыг шалгаруулан. б-гийн «А» «Бьзангийц Ш. мүүл, Ш. Мөнхтуяа, Ч-гийн «А» апгийн сурагч А. Алтанцэ- цэг,!Ї. Банрцогт, 7-гийн 4Б» ангийн (Ч. Энхтула, 8-ын «А» ангийн сурагч “Б. Одонбаатар, А. Энх- жаргал нарын 19 сурагч сургуулийн хөдөлмөрийн аварга боллоо. Ч, ТУНГАЛАГ 1) Ч өндөр амнслтаар угтаж байна. 1 Тус сургуулийн наймдугаар 1) 1 5) Ч тушаажээ. ! 1) Ү хээ олоп талт ажилд тусалж хөдөлмөр, 1) бэлэг барилаа. ) 5 м Ч) х Ч) : 5 5) | 5 5) Ч) 5 5 К! Ё Ч х 1) К 5 Ч 5 К : 1 Хүүхдүүд юуны түрүүнд ! Ч Ч х 1 8 Ч : 5) х х 1 ) ! Сурагчдын Зөдөлмөр, хаяиажлар лг 57 ану, смадУАГС Завхан аймгийн Түдэвтэй сумын 8 жилийн дунд сургуу- лийпхан хөдөлмөр соёдын чуулганаа сурлага, хөдөлмөрийн ангийн сурагч Н. Дарийшаа, 2 тараас) иарыг ангийнхан нь «саальчин “Уйшөлни үрс: зулшийн амралтаар зав, зэждээ 3000 гаруй литр сүү Фермд Таван онцын эззн сурагч Т.Оюунцэцэг, Б.Түвшинжаргал, ч вдугаа лаараа нэгдлийн- С.Сарчмаа нар ходолморийн тавдугаар улэр, ра: Бэлэг охид» гэцгээдэг. Энэ хоёр туслан нэгддийн хонь сааж, Ш, СОДНОМЦЭРЭНГИЙН өэвсан гэрэл. сургуул ХӨДӨЛМӨРИЙН АВАРГУУД Хичээлийн шинэ Жил ралтын хугацаандаа 2 эхлээд нилээд хугацаа ӨН- рагчид хөдөө аж 8Х) горсон боловч зуны ам- үйлдвэрлэл дээр очик хөгжөөнт ӨДРүҮ- сааль саах, эмнэг Ххангад ралтын сургах. хадлан төжээл бэлт гэх зэрэг вкилд гар бие оролцож хүүхэд бүр 10- дорхой зүйл бүтээлээ. Тэдний дундаас сааль сүүний аваргаар 5-ын «А» дийн тухай ярна р сур гуулийн байр, анги, тан- хим бүрт өрнөж байна- улирлаа- хөдөлмөрийн У бүтээснээ юу ХИйж раа багш нар. найз НӨХөддөө ангийн сурагч Ч. Чимгээ, хөөр, баяр болгон өгүүлц- хадлан тэжээлийн 48ар- гээнэ. Дундговь АЙМГИЙН | га 7.гийн 4А» ангийл Дэрэц сумын. 8 жилийн сурагч Ч. Пүрэв, эмнэг улаан бүч- тэн пионер, сурагч бүр хөдөлмөрийн Өндөр ам- жилттайгаар хичээлийн ши нэ жилтэйгээ золгожээ.Тус сургуулийн хамт олон саяхан сурагчдын хөдөл- мөр, соёлын улсын П ЧУул ган угтаж хөдөлмөрийн аварга сурагчдыг шалга- руулж, ходөлмөр соёлын чуулганаа Хийв. Зуцы вм- сургалтын аваргаар 8-ын «А» ангийн сурагч Т.Ган- болд нар шалгарч «Хө дөлмөрийн аварга» сурагч болов. Ийнхүү Дэрэн сумын хүүхдүүд хөдөлмөр, соё- лын улсын ЇЇ чуулганаа хөдөлмөрийн аранин ём- жилтаар угтаж байна. Багш Д. ЧАНЦАЛНЫШН сургуулийн ЗУРАГ ДЭЭР: В-ын «А». ангийн сурагч сургуулийн аварга саальчирд А. Энх- її Ё “хайрлан, гэн: сайхан уламжлалтай. -Уул ус, ур- 11 “амал цэцэг, амьтан /аки- Түүртнээ хайрласан утга- ї! сургамж, зүйр . цэцэн хэллэг, өвөрмөц сонин ярна ИХ байдгийг хүүх- дүүд та пар сайн мэднэ. Эдгээрийн сарнмын утга учрыг та нарт сопирхуулан “ярья. Рашаан булгийн зхэнд очдоггүй юм. Усны эх, ун- дарга орчимд хүн мал хөлхсөнөөс хөрс дагтар- “шинж, ургамал погоо хатаж гандах, ус бохиртонс эрдэс- жих, улмаар рашаапусны хэмжээ багасах явдал бай- даг тул ийнхүү цээрлэнэ. “Үүнээс үүдэн «Эх нь бу- лингартай бол адаг нь бу- “лингартай» гэдэг үг гарчээ. " Газар шороо хамаагүй битгий хөнд! Онцын хэрэг- цээ шаардлагагүйгээр гв- зар онгилж хөрс сийчихэд тэр орчны өвс ногоо арилж, "хөрсний ялзмагт үе давх- раа салхинд хийсэн, чий- гийн горим алдагддаг. Би- чил организм, хорхой шавын тэргүүтэн тав тух “алдаж, улмаар үхэж үрэг- || дэхэд хүрэхийн зэрэгцээ агаарт тоос шороо босох "нь цэн ихэсдэг учир ингэнс хэллэг. Чулуу битгий хөдолго, гурван жил болсон ч бай- “рандав эргэж: ордоггүй юм. 18) Байгальд буй ердийн “нэг чулуу түүний нэг эр- хэс, ургамал хүн амьтнаар жишвэл түүний нэг эрхтэн юм. Тэр чулуу тэрүүхэн орчиндоо өчүүлэн лойокиг “боловч байгалийн өвөрмөц чөхцөл, бусадтай нягт уял- Дагтай эвцал бүрэлдүүлэн үзэгдэл шмсын |байнгын хөдөлгөөн хэлхээ холбоонд -Оролцож, байгальдаа Т0- “Дорхой үүрэг гүйцэтгэдэг. ны дор юмуу нөмөр өө- зэгт төрөл бүрийн шавьж -| хорхой. бичил организы “| Орогпож, сүүдэр тусах ге- || Зарт нь шоөг, хөвд урган байгаль дэлхий намрын нэгэн өглөө йн 45 дугаар сур- 22 222222лЛЛОЛЛЛЛЛЛЛЛЛ ЛД, Ч гэлээ хад чулуу-- БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХ САРД АРДЫН ЦЭЦЭН СУРГААЛЫН АРВИН БАЯ цэцэг ногоо дэлгэрч, яла- магт хөрс бүрэлдэн тогто- хын хамт ус чийгийц кхан- гамж ямагт хэвийн хам- иэзэндээ байна... Нэгэнт өөрчлөгдсөн орчин нөхцөл эргэж, байгалийнхаа бай- далд ороход урт удаан ху- гацаа хэрэгтэйг энд хэл- жээ. Эрдэмтдийн тооцоолс- ноор 18-20 см зузаан хөрс байгальд буй болоход 1400-7000 :кил шаар- Дагддаг байна. Нялх ногоо, анхны цэн- гийг т салдаггүй юм. Дөн- гөнс ургаж буй өвс ногоог таслахад навч ишинд үүсэх шим бодисын хэмжээ буурч түүний өсөлт бие- илт нас бие гүйцсэн тор- ниуп ургамлынхаас хамлдва- гүй түргэн согсдог. Энэ нь алннаа залуу иллх бие, бага насны мал амьтан гад- нын элдэв нөлөөг даахдаа муу байдгийг сануулсан сургамж юм. Иймээс ч бид хурга ишиг, төлөг борлон зэрэг бага насны малып арчилтааг онцгой анхалрч, хүнсний ногоо, техиикийн ургамал, мод сөөгийг тарь- сан даруйд тогтмол торд- дог билээ. Түүнчлэн ургам- лын цэцгийг тасалснаас тэр жилдээ үр жимсээ өгч чадахгүйд хүрнэ. Хаялгана нхтэй газар мдлаа бүү бэлчээ! Хялга- нын төрлийн ургамлыг ма- най малчид цагаалж, мон- гол өвс, шивээт «хялгана, харвуул өвс гэж зүйл зүй- лээр нь сайтар ялгаж тань- даг. Шим сөл сайтай зд- гээр ургамлууд намар орой шивээлж. малын үс ноос буртаглах. амны салст бүрхэвчийг гэмтээх хөнөөлтэй болж ирнэ. Тэрч. лэн мал амьтны арьсанд шивээ шивснээс сүү шь мийг нь татрааж тарга хү- чийг нь бардаг. Нэгэнт тарга тэвээрээ алдсан ма- лыг онд мэнд оруулна гэ- дэг мэдээн хэцүү хэрэт билээ. «Зад»-ын ургамлыг авч болдоггүй юм. Вансэмбэ- рүү. Саадганцэцэг зэрэг эмийн ховор ургамлыг хэй дуртай хүн түүж хонөөхөөс болгоомжлон, тэнгэрт «ха- руулж авбал аянга инргэ- дэт мэтээр нтгүүлж, Ххя- маагүй түүж хэрэглэж бо- лохгүй гэсэн санааг ни8- тэд төрүүлсэн. нь ургам- дын баялгаа хамгаалах нэн өвөрмөц арга юм. Ийнхүү эмч домч зэрэг римынх нь дагуу авдаг байсан нэлээд хэдэн цэцэг. өвс ногоог задын ургамал гаж нэрлэдэг. Удган мод, өнчин хайлаас, хэсэг бусаг шугуй төгөл, ганц нэг бут, цөөл хэдэн амьтныг энэ мэтчилэн ариглан хам- гаалж иржээ. Нэг загас хороовод штлпган амь хохирно. Дэл- хийн сэрүүн бүслүүр дэх нуур усны -аагас “хэдэн зуугаас хэдэп мянга түрс шахдаг. Гэтэл нэг эр загас мөн энэ хэмшээний түр- сийг амилуулж загас бол- гох чадвартай. Энэ утгаар авч үзвэл нэг загас хороо-. ход мянгаар тогтохгүй амь хөнөөгддөг нь тодор- хой байна. Шувууны үүрэнд сүүдрээ бүү тусга, эх нь голдог юм. Шувууны ач тус хичнээн нх болохыг хүүхдүүд нар андахгүй. Шувууд өнд- гөө тодорхой хугацаагаар дарж, дулаан хүйтний хэм- жээг тохируулснаас өндөг- нөөс ангаахай бойжуулж үе удмаа үлдээдэг. Гэтэд шувууны үүрийг сопирхон удаан сахиж зогссоноос Эх нь өндгөө хуваарийн да- гуу дарнс чадахгүйд хүрнэ. Үүнээс болоод Илч дулаан дутагдсан өндөг нь болов- сорч бойжих боломжоо алд- даг. Ийм үед зарим шувуу нэгэнт амьдралгүй болсон өндгөө орхих, эсвэл хагалж хаячихаад явчих тал бий. Түүнчлэн ҮҮР ангаа- хайг оролдож бусннулс- наас элдэв үнэр та нар шингэсэн үр төлөө голох тохиолдол ч гардаг. Харин шувууны өндөг өө- рийн гэх ямарч үнэргүй бөгөөд энэ нь амьтнаас хам гаалах байгалийн ЗзОХИЛД- логоо юм. Энэ бүх учрыг тайлсан ард түмэн маань шуглууд хамгаалах сургам- жаа эх үрийн харьцаа, ба- рилдлагатай шууд уялдуу- та- судалгаа нэг нутгийн хадлайг жил онжөөн хадах зэрэг шинж- лэх ухааны үндэслэл бү- ХИЙ аж.ахуй, зохион бай- гуулалтыя ажлыг ахуй амьдралдаа байнга хзрэг- жүүлдэг билзэ. Нөгөөтэй- гүүр мөлжигч, мөлжигдогч ангийн дарлах. дарлагдах Фсыг ургамал амьтны Хх90- рондох энэхүү харьцаатай жишинс, дарлагдсан анги өөрийн тэмцэл хатуужлаар дарлагч ангийг устган ши- нэ нийгмийг цогцлон бай “туулах тавилантай гзсзн нийгМ ИЙН хөгжлийн. хуу: лийн утгыг энэ хэлбэрээр илэрхийлэх нь бий Атьтан хамаагүй битгий хөгөө! Байгальд нлүүц зүйл, сөр хоорондын уял- даа, учир холбогдолгүй юмс үзэгдэл гэж байдаггүй. Хор- хой шавьж битгий хэл. аг- нуурын амьтныг гэхэд то- дорхой хугацаанд тохирсон аргаар агнахаас бус дур- тай үедээ агнадаггүй пэг учир үүнд оршино. Хэрвээ байгалийн аливаа эрхсийн хэм хэмжээ, тоо толгой, тэдгээрийн байгаль дахь тэнцвэр алдагдахад хүрвэл байгаль өөрийнхөө хуулиар аяндаа зохнцуулдаг учир байгалийн юмс үзэгдлийг сайтар ухаж мэдэлгүйгээр хүн хөндлөнгөөс нь янз бү- рийн замаар гажуудуулж болохгүй юм... /ишээлэхэд бидэнд огт хэрэггүй мэт са нагддаг чоно байгальд цэ- вэрдэгээний үүрэг гүйцэт- гэн, өвчин ЭмГгэгТтэй амьт- ныг устгахаас эхлээд огот- но, хулгана зэрэг бэлчээ- рийн хортноор хооллодог төдийгүй үслэг чухал ан- гийн нэг. Хэт олширвол аюултай нь мэдээж. Гэтэл тухайн нутаг оронд хэдий | тоо хэмжээтэй байлгахыг шинжилгээний үндсэнд я шийднэ. Саяхан болтол ургамалд нэн хөнөөлтэйд тооцогдож байсан ургамлын бөөс түү ний чихрийн солилцоог то- хнруулан, амьдралыг тэт- гэгч болох нь тодорхой бол- жээ. Тарна ногоонд хог УР | гамая үнэхээр хөнөөлтэй | боловч нөгөө талаараа хор- топ шавын устгагч ашиг- тай. Зарим шавьж, хорхойг орогнуулж, тэдгээрийг дайс наас хамгаалах нуувч, амьд рах оромж болдог байна. Юм бүхэн ийнхүү сайн муу талтай хийгээд байгальд болон амьдрал ахуйд огт хэрэггүй эрхэс, юмс үзэг- Дэд байдаггүйг энэхүү хэл- лэг тодорхой тусгажээ. лан тавьжээ. Идсэн эрүү хувхайрч, ндүүлсэн бут ургадаг. Өв- сен тэжээлт ихэнхи амьтны нас олЛод наст өвслөг ур- гамлынхаас богино байд- гийг илэрхийлэхийн зэрэг- цээ бутаар ургадаг өвс ио- гоог малд идүүлэхэд түүний угийн нахна найлзуур сэр- гэж. улам эрчимтэй ургай өтгөн шигүү болдгийг энд тодорхойлжээ. Ургамлын биологийн энэхүү онцло- гийг харгалзан бид зүлэг- ний ногоог ширвэн, мод соөгөө тайрч саглагар-сай- хан болгохын хамт бэлчээ- рийг тодорхой хуваарьтай СЛЛЛЛЛЛЛЛЭДЛЫДЛЛЫЛЛИЛЛИЛЛХЛЖХЛЛЛЛЛЛ2 уншлага номтой хүн ёс го- сэлгэй ашиглах, тухайн Дэд эрд, яЗЄ гуулийн пионер, сурагчид «Алтан намар» сэдэвт ая- лалд тарлаа. Алдлын 30- риаго нь оволжигч шувуу дад тохилог дулаан үүР хийж моданд байрлуулах, намрын ойн өнгө үзэмж анопер, сурагчдын үйл хэ- рэг» уриан дор зохиогдож “Уулын модод налчсаа С алтан тэй танилцах юм. Хүүх- ” дүүд явган аяллаар явсаар Зайсангийн амап дахь уу. “дам хөндийд ирлээ. Тэд юу- оны түрүүн орчиоо цэсэр- лэж элдэв хог хаягдлыг түүн: беөгнүүлэв. эаа. нь банз, мод, даавууны оө- дос ашигланс урласан бяц- хай үүрнүүдээ ойролцоох ойл модонд байрлуулав. Шинэ үүрийн эзэдч удал- үүрдэгсээ гарч, сорон тогд- гонох нь өхөөрдөлтэй хөөр- хөн харагдана. Аяллын төгсгөлд сураг- чид «Намрын ойд» сэдэвт зохиоц бичлэг бичлээ. Үүн- дээ төд памрын байгалийн гоо үзэмж, шузуу- Дын тухай болон эх сайхан байгална хамгаалах үйлсэд байгаа энэ сарын ажлаараа байгаль орчноо хамгаалах олон сайхан ажил санаач- лан зохиож байна. Үүний нэг нь пноперийн зргүүл пост гаргаж хот орчмын гол, торхины эх ундаргыг 00- хирдлоос хамгаалж цэвэр- лэх, галын аюулаас сэрэмж дэх амжслыг хийнс байгаа аж. Мөн «Хүүхэд, байгаль» сэ- дэрт бүлгийн ажил зохиож, 1! 2!) байгалийн сэдэвт уран зу- рэг, зохион бичлэг, шүл- уралдаад зарлаж шалгарууллаа, Э р ажилд 5-ын «А», Т-гийн чБэ, 8-ын «В», Ө-ийп «А» 10:ын «А» ангийц сураг- чнд ндэвх . санаачлагатай оролцож бусад апги бүл- гийг хошуучилж байгаа юм. Одоо хүүхдүүдийн дунд, апги танхнмаа цэдэгжүүлэх вмөдөлгөөн өрнөл цэцгийн баяртаа бэлтгэл: байна. Нийслэлийн 45 дугаар сургуулийн 10-ын «А» ангийн сурагч Мэу) БАТБОЛД Байгаль, Энхгэ хоёр. Үй зайгүй. ис найзалта. Їагэц өдөр Элхээ Байга- лийНд амьсгаадан гүйж ирээд" “Байгаль аа! Би чамд их гоё үр авчирлаа. Хараач, шар өнгөтэй шүү гээд ха- лааснаасаа хэдэн ширхэг гүр гаргаж өгөв. -- Энэ шар үрээр яадаг юм бол? гай: Байгаль шо- хоорхон сонирхоход, -- Манай ах надад 09- лэглэсэн юм.Энэ үүвїйг ХО- ёулаа суулгаж ургуулья. “Тун гоё улаан цэцэг тардаг тэнэ гэхэд, Энэ өдөр бяцхан бүжиг- чид улам ч, баяртай бай- лаа. Арга ч үгүй шүүдээ- "Тоглолт эхлэхээс Хоёрхон цагийн өмнө МПБ-ын Төв Зөвлөлийн урлагийн үзлэ- гийн алтай медалиар Эи- гэрээ мялвасан юм. Төд- НИЙ “тэсэж ядан. хүлэзсэн цаг болж хөшиг алгуур- Хан. ивэгдэйв: 5 Тайзиаа галбын улаан тамзэний. сүрэг ботго тэ- шин таадалС гарч ирлээ. Өнз бол «Тэмүүлэл» хамт- лагийн бяцхан .бүжигчид шүү дээ. Тэдний дундаас цанхэр цэцгэн өнгөт тоод- тор дээл Өмсөж, үсэндээ тал улаан тууз зүүсэн Н9- гэ Өхин ботгоцы 8ал төрх, үйл “хөдөлгсөнийг чадмаг дүрслэн “бүяснэ. Бяцхан охины «Хөдөлгөөн бүрийг: хүүхдүүд даган булж сүрэг бохгоны наа- дан “тоглохыг |дүрсэллэ. » Энэ бүхнийг үзэшс Суугаа хүггүүснин” сэтгэлд цэнхэр зэрэгдээнд умбасан өргөн уудам говийн ширээ бөХ- тай зандай хүрэн тамаэн сүрэг налайн бэлчиж, тҮ- мэп “хөөрхөн ботго нь тоглӨнН таших мэт бодог- додс байсан бизээ. “Гоцлол булцачийлг охипыг бүшиХ бүр түүний уран, налар- хай ХөодөйгоВНИйг. үзэгч алоп өхсөрдөн балсаж, Ол! лад» Зихүу. аймгийцухаа. соёл Урлагийн «Гонвийн-ая дух» концертод “БИМАУ- ый гамьяат ягүжлгчин Дд: Ийгалтдын дэглэсэн 4 Бот- ї "зан оролцо, байгаа хүүх- дууд үзегчдээс өндөр үнзс злг авсан юм. иглэгч Нь. -Даланзад: Г хотын төвийн найман ийн Дунд: сургуулийн ндугавр ангийн сурагч 10) 1 Х-Амгалан, Авьяас- “лаг. эцэ охинтой уулзах фочвттонэ үтгттгыл үвтэтлила үлсстээ рэтэгчхл 0: Өиштэслээ) ЧулХтэвЭ (тГШЧЖЛ Эоглэотатэ (ЖтҮттгэжй БИРТЛНТЭ (ттгэггүт| ботвєстээ) )шгстлт сл бтэттээ! Шисэгэ" гон тоцц22» “бүдрийт б11- Борлон, дэвВхцэнэ- Тэр хоёр үрээ хувааж: аваад тус тусынхаа гэрлүү баяр хөөр болон явцгаалаа. Байгаль шавар вааранд үрээ суулгаж, цолхон ДЭЭ- -- Би Зургаан настай- лаа сургуульд орсон. Одоо гуравдугаар ангидаа онц- сайн сурч байна. Удахгүй найм хүрнэ. Бүжгэнд их дуртай, цэцэрлэгт байхаа- саа бүлиштлэж МПБ-ын Төн Зөвлөлийн урлагийн үзлэгийн тусгай. шагина- лаар шагнагданс | байсай Том болоод бүжигчин бол- НО гэж хэнлүүхэн егүүл- сэн-1 юм, «Тэмүүлэл» хамт лагийн хүүхдүүд төрөлх говь нутгийнхаа /тухай, ганган улаап тэмээ, хөөр- хөн ботгогыхоо тухай дор дороо нэй сонин Сайхныг өгүүлнэ. Хүүхдүүд НийС- лэл хотдоо нрээд их зүйл үзсэн тухайгаа-ч ярилаа. Товь нутгийн бяцхан охид, хөвгүүд. ийнхүү сай- хан бүжиглэлг, алтан говь- доо хүлээж суугаа найз нөхөд, аав-зэш, сургууль багшдаа амжилтын бэлэг-- тэй очлоо? Я. сСумьяал Оюутал: Ц. ОТГОНСҮРЭН : гийнхаа дэргэд цэцэрлэгт суулгажээ. Хурдхан улаан цэцэг гараасай гэж яарсан хоёр найз өдөр бүхэн цэц- гэз усалж, арчлан тордож байв. Хэд хогогийн дараа Байгаль Энхээгийнд иртэл найз нь уйлж суув. Аав - ЗУРАГ ДВЭР: Ө.Монх--Амгалап загал эттүтЭСт- т 1 гэн чБотгоц тэшээг бүлтийшШ хэсгээс 0000) Хас : У: 37 х х 312 лсэн 5 В эн шинж : ло тоох: айхин шанг : Р ! 5 ЕР2АРЭ аа! Үишстги0 11 уйл! Миний цэцэгнээс най- ман вавч гарсан шүү дэ3- “Чи дөрвийг нь, ба вийг баярлан босч ирээд, - Ямар сайн юм бэ? Одоо Энхээ гэртээ нрж, Бай- галнас авсан навчаа НЯМ- байлан хар шороонд Суул- Бумаа зх гав. Тун ч удалгүй тэд- .Машнитайгаа гарлал НЫйЙ соёолсон вазчнаас Ш Хос морьтой хөөрхөн улаан цэцЭг УР- В-- Р. СОЁЛСАЙИХАН ГЦГоцлон 222224 Энхээ! Чи юунд уйлж. - байна вэ? Хэлээч, гээс Бай- толь нх л аргадангуй асуу- | хан пахналж байсан эв. санзна хамвай ЭнхХзэ уйлаг- нан хариулав. Найзаа, чи битгий ёс НАМРЫН АЯН: Улган комбайныхал дэр- нь- гэхэд Энхээ очил авьн гэв. Бусад нь цөм Хөдөөг зорилоо. - Ажлын намар Амжилтын памар Аяны намар аа. С. ДАЯНДОРЖ гс | БИДНИЙ НАЙЗ- ГЭРЛЭН ДОХИО Замын цаацаас найзууд даллалаа. Нааш -нр гээд намайг -5 дуудлаа. | Явган хүннїй гарц руу 3 гүйлдгээ 74 Яг тэгтэл гэрэл солигдлоо: Улаан өнгөөр улалаан аслга. Уулсах найз руугаа дохиод хүлээлээ. Шар өнгөөр дараа нь солнгдлоо «Шалавлаач»ь гэл: найзууд дуудлаа. Цагаан эрээн гарцанд очлоо. Ногоон тэрэл туяарап аслаа, ад чөлөөтой» урьж- Алрылгслїс3 Санаж (хпхолжд байна. гээд Янзтай гоёхноор ёниячиц бүниглэгч сурагч » Сэргийлэгч ах над риргЭгн 2 харгад Сэтгэл дүүрэн-миншаэ байлаа. Эрээн модоороо эвлогхэн ДОХНО, зИйм д байцгаа» гэл: Д Цагаа3 намайг -заалаа. Ч шугам ногООр кЭ Цаг ямагт бидэнд Цүоүл 5 ХЖурдлан өнгөрөх олон “хөлгүүдээс “Хурам бүхэнд хамгаал |. чадна, С. БОДООШИНН. ОРОН” БҮХ ХНИЙ ПРОЛЕТАРИ НАР НЭГДЭГТҮН! МХЗЭ-ИЙН ТӨВ ХОРОО, Д. СҮХБААТАРЫН НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЯН Сонин 40 дэх жилдээ 0 24810 (1897) о 1903 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 9. Ж «ЗАЛГАМЖ ҮЕ» АЯНЫ ШИНЭ ГАРААНД МАХН-ЫН ҮЙЛ ХЭРГИЙН ТӨЛӨӨ ХЭЗЭЭД БЭЛХЭ! “ИХВЭ-н л Тєв Хєроєкм нарийн бичгийн дэрта, МПВ-ын Төв Зєвлэлийн дарга ” Өсвөрийн сүхбавтарчууд, багш, үүлэг- чид, ажил. тав шар ва! 1983-1085 онд тисперийн автаА шатны т байгуулла. Чах 10 дугаар сарын 39д уламжлал Ёссор єхэлж байна. шилд ба. тачуу ГЭУоүр мартаг- чухал явдлууд байна. захиа даалгалаа цлаэ. Элэ дтэй захаа даалгаврыг елүүлэх ха- та варт спогдон байпа. Пиаонерийпн идэдхтүй (00Ш- гуультпууд захиа даалгазрыг пиапер хүргэм хамт олны хурлаар хэлэлцэж, (15- рэгигүүлэх төлөвлөгөө гаргал улирал бүр дүнг гаргалт валр- лийн байгууллагадаа илтгаж байх үүрэгтэй. Я.ханораэх автан | шатпы х ЭцИгуд, МХЗЗЭ-ийл их хурал, Монгольт писперийд 42элгамэчлагч» Ү угтан «МХЗЗ«Лн тойчийг иэр төртэй аялтам- юилья» уриан дор явагдсан 4Залгамт, үз» алнлар сурль- га. тэдвлмэр, урлаг. єпорт, пясптрийн. ажлын (багагүй амлилү гаргаж, валтахцц үс аяны гашшгайч плов”рүүд ол- псор төрөн «Пиоптрийн сайп үйлсийн ксм» бүтээж МХЗЭ- ийн ХУШ ях хуралд ёжлаа рапарталсад юм. Алды хугацаанд штонерүүд ЗСВНХУыт 80 шилиен хєгл: лиЛц түүх, зовлолтийн бүгд 111: улсуудын тухай. Д, бүх а| үйл амьдрал. “Иргарх алиллагаа, МТ ЗЭ айл түүхэн замлалыг уй шиж судлав, ярилцлага ал дал, вкскурс зэрэг олон хэл- бэрийн гишд захион байгуу- лан явуулав. «Бид их Лепипий үйл їг рэгт үлзшч», Хувьсгалын улаан тугийн нампраал дор»: 435д угаагч», “«Блгазууд» зэрэг нийтийг хамврсан цуг- ляаи, аян, цуваа, лЯ ба нэрэмжит хамт олон ходолгоотД Олон лигаЛСИО- мєрийн хамт с”он | сролцсо. рийн бүлтэм, ” гүүний бүлгэм» гэсэа хүндэ: цолыт хүртлээ Малай бпопер, сурагчид «Плоцерийн бүтээлч хэшрл- тарийн таван жилийн прог- рамм»-ын дагуу вх срхмїсо соцлалист бүтээц байгуулал тыл амилд | хувь ивиртэ оруулж, тал хүлээд авч001- жуулах, хадлач тээл бэлт гэх. сүү Цагаад идээболовс- руулах, хот орчисо тохижгуу- лах взрэг хөдолмэрайн алл Цуваа, арьилзи хзмввлтч л йаЛитын ёлц зохион байгуу лан ажиллах, социалист ху- рямтлалд 1740 гзруй иянтїл тө! орууллаа. урлан дор «Эх орпы Еогооз гоёл» цуваанд (170 гаруй мянган пионер сурагч срол- додо «“Нотоон», “«Цашхэр» «Шар» эргүүд ажиллуулж амийн урганал, цалгийн 06о- лал олая нас! ургамлын үр түүх хөдөлгөөнд (оролцож сургууль бүрт сургууль гаг- сагчдийн цэцэрлэг дэл аа:) эгч Опврынхаа тарьсал мод, цэцгийг дүү Нар кькт- лээн азч ерчлєн. хамгаал, «Сургууль орчноо цэпэрлэг- тгүүлье» уралдаалд Пиопе- раїц бүлэг, бүлтэмүүд ндавх- тай оролллоо. Пчонерийн бүх говтим бай- гуулдагууд баеийн тамир, спортыг писперийн гавшта?д үйлс болгох зорил, стазлл дишллав. Иггэслдээр сургууль бүрт баеидн тамир. спортых «Олимп» клуб байгуулагдан лэйллюж, тиспер сурагчид ХБХВ тэмдгийн бүүган бль 22 ааг, аас во- хивс рмсч тын тэрэл 6т! талт тэмцэтл, -. Мєн сурагчдын с»- рэг-есортын «Дал» тоглолт, дуут жагсаалын үзлэг, хузьс- галт газралр тойрон аялад хэв» дурсгал хүндэтгэх зэрэт аж гыг писнерийн бүлгэм бүр ламжлал болгон зохиодог боллоо. Ппоперийн лагерь, хэд мар амралтын ауслангуудад 15 мянга гаруй пионер сурагч сулыьцаал амралтаар тавтай сайхан гмэрлаа. Манад тэр гүүний пионер сурагчдын тө- лӨЭсӨГЧЛД ос0н улсын шлолс- рийн «Найрамдал» лагтрь бс- лон ЗХУ, ах дүү солизляст бусад орлы пискєрийн лагь зудад амарч, ах орныхоо хөгжил) үсапэгдалт, гт рийн байгууллагынхаа үйл алслллагааг сурталчаах 1К- лаар амид захиол, олон ул- гэж үе шэт олод чухал (үйл лвдАХ, амлтис, бүтээлээр дүү. рэл дуусч, мМалАй иозерийн бай ллагын түүхтад үрс- пой хил хуул болж зал сурагчид ав! 1083--1985 онд БНМАУ- ыт тувхагласлыл 60 тєвл, Хал- хын голын ялзлрын 45 жил, дэлхийн хоёрдугзар ЖӨнх гернакы фашизмыг 2 тал, МПБ-ын 60 ЕРЗ ялалт, түүнд тавпелтайл улаан армилл он үү? рзг. дэлхийн П дайнд вюэз- гэлтэйн ард түмвнай ба”гуул- сал түүхэп гавьяа, гүүний Ч холбогдлыг судлан тавллдаАЖ МПБ-ын гүзлгийрүүлээ судалж, ахиад үгийн хувьсгалч, дайчиз хэ- дэлморч уламжлалаас сурал- түүхжа замналыг цах болко. «Залтамсн үе» аяны вчэүсе шатанд болох түүхт оёнуудад торкулан бүлэг. бүлгэнайн цуглаан, шугам залгсаал хийх «Гүй бат мэдлэгийн төлзө» алв, Аркнлза хэмнэлтийн Ч. ЦЭРЭНДУЛАМ «Сур. сур бал дахян сурт» урлан дор явагдах «Залгаян » аяныг Пионерийн бүлэг, лтамд зохиол байгуулахдаа эчэхүү аяны удирдамжийг өөрсдөө шарийвчлан судла. хын зэрэгцээ ппоперүүдээр сайтар судлуулж, глопорийн хамт олисор хэлзлтүүлэй Про- иар бүрээр тооцсотой үүрэг амлалт авахуулж, өөрсдийн тєхцөс, бололцоонд тохируу- лал явлыт чарийн болож тө- дөзлөл бэлтгэл слЙтай зохион байгуулж, тайлант бүлэг бүл- тэмийН цуглалнаар идэтхтац соцгуультан. шулах ангийл сурхлгчдыг |өргөцөөр оролцуулах хэрэгтэй. МХАЭ-ийн ХУШ их кхуг Лалс манай орны нийт тионе- рүүдэд өгсөн пахыа даалгав- рыг тэр төртэй биелүүлж «Залгамж үе» алилараа ам. жоллттай аялж,.сурлага, хэ- далмөр. урлаг соорт. олон нийтийл шклын бахдам 0м- ягилтаар МПВБ-ын 80 шилийн о!тао угтаа гэдэгт ессөрийл сухбаатарчууд та бүхэнд Сүхбалтарын нэрэмшит МП ма "Гоз Зовлал найдал байна. БНМАУ-ыг “тувхагласны 0: штэлийн 08. Д. Сүхїиэтэрын “кэрэмжпп -МПБ-ын 6 тоох БҮЙН ОҮНЕВАТАРЧИНД ПИПНЕРИЙН 5-5: -ВИЙ ДАЛАЙ БЯЛОГ, БЕЛГЭМ ДУӨЛЖБВИ! эии22шшиисилөгссслиолсожслигтшгг--тт----5 з Аяны зорчлго! 1083 олы 10 сарын 0- Монголын | пистарийя | гагчдын уулзалт : Пионерийн салаа, бүлэг, | наас 1085 оны 10 дугаар . аЗалгамшлагү» Ү? чуулга- 33 НӨУыЕ Ї танады яр, сурагчдын хөдөлнө? пноте сарын 2 хүртэл, ны шайдрийн дагуу 819 | чОрос хадций баяр» тө- от БиНАУ-ыг тунхаглас мөн 6 ЕЕ77Л| аялыт шинээр | охлон рел бүрийц хит гүй жы 60 Бїйлийн түүхэн 1. 1983 ояы 10 ху: явуулж байна. олимтцаХ, АСт, үсэн лАмиал, соцувлыст ях ор, газр сарын Зтзм (1984 Зарилтаг тамцээнЕЙГ СИСТЕМТЭЙ зо- эцимхоо хөгжил, пвцэглэл тийн хагвшлтай тєчнлцуу: дах -- Молтол--Зетдөлтийн арл түмндї ган бэт нзї. азмал үеийр (хувьсгалт ОдАЛЧИЛ | ааякы хоёрдугынр шат үр ЯГГТ тилтын тухай хүвийн бо Танөрт балтарлаг тэлжилмэ. үниэичэЭ Мэн! ток олны райлашг улам лэлтаЯ танилцуулах, «Сур, ,сур, ба: дахил | даан. тэмцээнд пибисрийд | ХЭЛЭЛЦЭХ, Харидцэн | хус. 2. «АРВИЛЛН /-хЭм- түүнээс байнга суралцуу- |-сур» уривн дор. ЯвагдАх | Оүлэг, хамт оллыг Мгд 10 трупп, байгуулах |. ЦЭЛТИЙН БАЙНГЫН лах олон талт Авац Бохнох . “ӨЭхлгамж үер АЛИМ ЯШЦЭХ | сОХМИОн байгуулалттай 6,3 Груваарь нөхөр. АЛН» 3. «БААТАРЧУУД-- хуочднслрлы ураны оролцуулах, тэдэнд гтєхїї ҮЛЛСЭРАЛНАТ шүгэ Зорилго! СҮХБААТАРЫН | ОГ- гараа эхэлж шли поп гоо зүй, Тоо 2 бэун Намгас давцгүүлсэн 11 й аах “сайхны / мэдлэг. хүмүү: | шомт ОдНООроо.гоо сайАНЫ | лдоо хзрэгш шүүлэг шк ЦАЙ” ҮЛ оны 10 дугаар Харын 2 хүртэл иИзгдүгвэр ҮР” гэлжилинэ 2. 1984 окы 10 дугаар сарын 2воос 1985 огы 10 лутаар сарын 2 хүртэл таомерийя Шонэн “бүлэг, салаа, бэйтарчуудыл бү: рчуудын баг, тавт, | пионер, Зохиоп: байгуулзлт: лах, олсон -мэдлэгийг батасуу: тарзуу, 17:1:1:13 сургах, й зардлыг ба 5 солин: Ц2 Пионерийн: - бүлгэмийн Дүгвэх тасгах, НЭМЖ шри: гам» Бат оХад хий л охгой баа, зовлөлийд дэргэд 4Гүй 1: тай(”арвлч хямгач | байс | 05 хахорлүүлэх, бив. дээж 4: «ГҮН Тт мэдлээ. бат төлсө» Хччээлийн жллийд ул) далд сургайа цуглаллдА | ХИЙХ, (айлаа шил ТӨЛӨӨ ЭРДЭМ алтыг зохион байгуулаа |) рел бүрийн цаст шад, Зохдох ажил. дүгэх буюу зохиол бай- МЭДЛЭГИЙН БАЙНГЫН шаа ёорийр орпы болон їглубийн улирлын |төлөв- ПШонсрийн | хөг олом, 2 туулах үлэг” зорилгоо лан БҮЧЛЭЛИЙН ЗОХИОЛЫН | хбго8нИЙ Одйгуу зохиосол | пипперс бүр «Аргилые || 888 лдогхолаг сурахад ас сурт 8зїм: | анд! олиылиад тамцэа! хамн: эр». үс то АРХ “Уолт юм тилгоар”, «Нохой, оролцсон байдал. үЕсХЭа ЗҮМСЦҮЙДЫН 3, билгийг хөгшгү МПЕ-д- 2 зулыг Илубэгийг || ном. аль бүлэг лизр байр | сдэглэх | бос гїшүүлээр” элсэх ,балтгз Та хүний бү: эзэлсэн, сурлагын. амисгд Хүүхнд. ад. ихэс ЗИЙр хацгалхад чиглэгдэнэ. ӨЭЛНӨЧЭГ бєл| тыг харгалаан бүлэг: бү- ЦУГЛУулах, л ! Зохиох ашиг: туулан аршвлуулиа, 1Цтад, . рээр еронхид дүнг цэгт «НООё» «ургай», "Тоглоом -авллын Улир “одартыг | бүлгэ2 | гаш гэргана. «0рЦ»7гэ2 мМот 2 оцершии дамжийл. дэгуү баатарчуу тлелийн ини Плпнарийл, бүлэгт пип:. цупганд шаар бүрийг шон 2 “лвинлцо, 21) ээг бүрийг. дүсчїэат оролиуулга, бүлгийн ! 20 улирлаар р азлүүлсээ байт ба Бүтээдч | ходллиорийл смнох туршлагадаа тод рмчирттэй сүрэл: тасай лаилийү плпогрзучын туурлзн ИЛ. ДУНД 3 Ци, 81 амын 54Лц. нө дАгуу хололил|бийг цувгаг хяах хүкүүнлийдаллыт Плопер, сурагчлїая єрєн хий эрдкийл болоп сочгол суралцах тилвэлээр олсол МЭДЛЭТИЙГ батжуулах. ром той байнга нохєрлүүлэх. багёасаа орос халийг шам їйл: зелазшүүлэхэд Ччиг- лэгДвнэ. зиоз байгуулж. (гийпер сурагчдыг жигд рродцуу: лэх -- Сурлагын 11111) ашилгуулш, сурлага, сь. боломсрол | өзэмшицгээш» урнан дор уулдалт, өдөр, лог) цуглаан дохисн лвуу хар»гийн болзол заугалан пионер, сураг Диг сохих дыг эрчимжүүлт пполер, базтарчуудыг багаа2 (8. эдийн Зугуй явуулга, Ї СЕАДАЫ хүрдэн, Хосёрд паа Осгийн тооцоонд Зорилго: Батархуудыын хїчээлзэр тушшш3-3 3 -ныГ шигдэлэарг цалїара, гахай (Үргэдллэд нь П шүүр) “457 7- Өвюсгь ма б088РИЙН СУНЕЯВТАРЧННД,ПИПИЕРИЙН Фин БЯЛВВ,БУЛЕГ, БИТГЭМ ДЭЙ Бй- й -- Ахма, : 7 үй»- - 2: “үргэлжлэл 13 соёлжялтод | үзлэг дагч» зБайгалийд вөхөр» |Дүгнэх ҮЛЭҮ6а ХааЛ ДАЙЧИД, ЗЭР бүлэг бүр ёль хэг ЦОШЭР сүцнгээ-түхад мадээг төв трограмхит суллуулах мэлц Бирулаад ЦЭвхэрэн сюар Угары баатарчуу! гийв двгчшэгтгэлийн Ой лэг, яслийг пиєрлан 831 2 шахаад ны. бгүуль орчин ага өргүүл, тхтмол ” таргал, дын бАГ, Ционерийл бүлэг, цєр. байлдагчидтАй ҮУЛ- кицллы:: ЗА зуныг са раа ааниЕЛан тусгай төлөвлөгөө, урьд тайхямын ерун , цэвэр, бийгалийх гоо үзэсгэлэтт бүлгэмайн хугдаалаар ЗЭ алс зохиож, Едирлаг, кайп, (4: Оршил “суугаа! хус ӨР ҮүҮВ алвЫ” тэргүүний Сор й арнлах түрж, Е амьтах, лэлцэх єройхлїї Зал урлаг , там бага гт авахуул чилсая балтгалтэйгээр 82- соёлжилтсл хязалт шилд ургамал уг, » хулганаар гар цээв, АСТ, «Хэш сайн мь- хүргэ гэ бөгс БуаЧ ношанд. бүлгийг ЭиЦхс3ан 4. Авсан үүрэт амлал. хнсно. тавлх, "Тухайдбалт-- «Бамар-/ -- сурагчдый | дотуур рош аялдл акскурс зохиох ГӨК Б.2үтүн: 236 Т. «БИД-АРДЫН АР. --Цэрхспортын «Дөл» - гамжлагч» сэтгүүлийн ис» лагва зотлож хэрэгжүүлэх 3 Ын Орвоор. үл байранд (тогтмол о үзлэг зйраа:: талахал МИНН ЗАЛУУ ХАЛАА» тоглолтын рөєиший | ко- Зсэнжнү ЭЭД та- Рэмжит шагналаар шагиз ажилд | лвояжр бүрайг Лмьт ЯВАА 5, на. далалгалр, шеоне », иэвэр соёлх: тамлын | єртөгц», |«Зид ЦУ зурчуудь өпєрздийг ю "!- - риїм снооррэх мур сад, засгаас ллыт АЙгалиИД нөхөр», «ХААЖ ТУГ л ЗагдалТОД бэлтгэх сүон байгуулах тов шта- Алхыг дүгжэх нь 5. Пиешезайн” түлж, вүүд буюу маршрутаар 24) -- үйлдвэр, ам ахуйн хортонтой || тэмцэцгээе», чилиүгтүрн быг “Эалгамшлагч» (сэг (1,2. Сүхбаатарын мап- бүлтэцэйн ажилд яньлт хиа тоглоом --аялад ЯВУУЛ! гаураар аялж, ахуйн соёл- “Та мар үүвийг мэдэх оёд пионер су гүүлийн зовлөлгйц дэргэд. дэлсэх Өдрөөр (1084 оны хүхэ групп байгуулы, Хүү, уу Жилтын өргө далайцтай Үү?» гэх мэт сэдвээр бу. ЯДаль // тогэилүыг / аймаг, БАлоэр шэг аймаг, хо хоёрдугаар: Сарын ВА) Сгни бүдгахийй 7 хуухАас багт наадам. хүүванин амил өрнүүлэхэц “туслах / лай, самбар, бичмэл сэт хөт,сузсын / хэмнээд ас: ТЫВ соонерийл Зэвээцийн шїлэркйн: “Сүх, Өглгэнд, 2 эүхэлэхний /дүгжийх театрын тоглолт, того0-0 7) орон сууц, гудамяь гүүл, гэрэл зургийн соннй хион. дэргэд 11-13 хүний бү-хүндэтгалайн цуглаан. їшт- хэсэж ЭЙнөэв5, мын брлөг зохвохоос Хар ар хмаАХ бурол 221 бАрЫЛ ЛА ана гүвгүдндннн| Дүгнэх журая: У сайд. ГэрсгАЧБр Даяар со гам жагсаал хинир Өс бүл молл 1 лч элс єв цїт20) арг: рийн сүхбаатарчууд «: Ч “ху оодахГ 2лура гадаа «Гэрлэн дохно» лог Бузгарссг2 хЯлириах гамжлагч» сэтгүүлийн эрх гамж үе» (алцыхаа (явц, “Залгамж үе? аяны 7 жа лясом, өрх гудамж. хороолол "уулах: 4 онд “ШИЛИЙН ОРИООР, шалгаруулахад туслах -- «Цэцэрээтийн 7 хо- сэм тиювер” сурагчдаас эгч салбар штвбий сар- олблт зижилтаа нам. ХЗЗ-Түүр тус бүрээр уавразар » ТӨМНЭЭД 762 арлун цэвэр, соёл "0г». «ойл өдөр», «“циг ? гаяр аймаг, хотын си- ийн байгууллагад (рапор тэлэвзэнэ. Балтлдаручулн зохнод явуулна. 2 тийл өдөр» | “шул хиүүдэг, хэхэ харж н сан тйлзвлогөэнд Опсхпох мэрэг даүлЭАЙ Бү 5 балрг-ыг тусгай төлөвлө Зорилго: хэврцэжх ШисЛажхууд Хатүргагчалсл хи у ажил, хугацаа хархулах - 2 2.4 "Ч шагсахлын “Чан л. 1-у М.атэстүйнл жүгдэ» ЛВЛЦүүлэг, «Баяр угтаж ГЭРТЭЛГЭЭр балтай тэм- | Плбнер, сурагчдад Гдтож АСТ/ тнцээн Цярас бүлгэн. бүлгийн дэргэд тя- ЛЭ” эхин. явагдах гээр осэр- Тэн үдаа. тэвцсэнн сэдээт | ажил Цаүглэх хоо сЭлы хрхэлд 3 сэн спортыл ““Дөл» “тоглолт МУрчуудын команд. бүлэг Ё үг ЭНД” т3 тодорхой 4. «ЗАД. УГААГЧ» Ду ОО СҮиЄР Ла үүх гн хзргайл “анхны мэдээ. яинж ЯВУУДЖ шээцэн глрэг үйдсэн чиглэх: БУгаар сарын 8и?д) шид (7, Бүлгэмэж: зохиохалг ү , Хичээлийн жэлиїл яр. “Байгалийн хөшиг» тэр. ХҮҮНТЭЙ болгоход ЧИГЛЭГ 66220 хус Ниүртгүнэлэг - А.Н... Гайллрын РАОП саваа. бүлэг, бүлгэмд лыг сургуулийн хүмүүж, пад сёр бүрчїн эцэст | ТЭйгээр зилд 2 удаа дэвэ. Жэн өгч. дүнг гаргына. амьдрал, урал бүтээлийг ХҮВЛЖЦЭЛҮЙН СУРЛААН, ӨОС хийл ажлын төлөвдвгсонд ТоёЛА ЦУВАА "О”ООН 6, БАГАЧУУД» ЦУВАА. Сургууль бүрт «Ардын - 8, “БИД-- ӨСВӨРИЙН булаах, «Тинур 08 ТҮ сүмд үеэ аянд янцыг ЭУУТАСЭН САЛНА. армийн залуу халаа» стря: ТНМУРЧУУД, ОПЕРА- ллй иетэд» зор УЯШИГЧ (стгэн . дуудыг зааврын лэтуу Ци лын бага хүрїд хийх: 1 5 а. («Їїпоаерийн » сОнМ- -- «Гайдарын захиолыч буатарын пэрэжжит МПБ баатруудлас бїд юусурт 2 байлл асуулт, хариул 8Ч ТӨВ К гсч л ай гүйн «Залгамж үе» аяны бо- тын урелдашилг тамурчуу Р ЛОны Шийнсрийн зчндӨлД шон түүний БВЦАД ”ОХКОГ- 1ыип бүлгүүдэд зохиох, ра ХЭЛЛЭГ 2 зох бусад ана, цуваа, спє- -- Тод бойжуулах шу? (3. БНМАУ-ыг тунхаг рацлйг пириерийн, бүлэг. вуу. туулай. загий үржүү- засты (60 жилийн ОЛ бүдгэйд зохион (Явуулах лэх, ца8 тогтсох, сургуу тер (1984 оны 11 Дүгэр дэд эзэхүү удирдамжийг дав туслах эрэг амилл борып 26-нд) | пвонерийн мөрдлөг болгохын |зэрэг- уулын команд, бү. бүх бүлэг. бүлгэмд хүж рээ аємшөх жилүүдэд тар- ны 1982 оны 2980-д бий) зохион байгуулан амил- дуулна: ЕБСнїн ХЗЭ) Ппопс- рийн байгууллагын дэргэд « «Ардын армийн | за луу халаа» | бүлгэм- дутуйлалг байгуулж, |88- ралель айгм. бүрт нт ТҮ! Ё гсалж «Ферч датгалийн шугам жагслал , үгэн , ? -48с гэг тусалж «Фєрч 3 Ч! - сан цувааны улнр- дээшлүүлэх, ТЭДНИЙГ : . Зорилго: ОПиойер бал. бҮлтэмчдугуйлаиг 80-32С «Тал түмжий үйлс» л хийж, «САЛТАМЖ үс» 047 замж, арга зүйн материх- Мун цөвэрч шямбай) | Зорилго. доошгүй плопср, сурагч я тү Ү 4 рга зү фрь Бэрн бо. л» 1 З тарчуудыг бага пасны дүү дар бүрдүүлнэ. Бүлгэм. | лн Шаз. байр», «Сургуу? кы нэгдүсвэр шатны АЖЛЫТ дуудаг оргонфэр вшлглах ловсоя байдалд | Пиопер, сурагчдыг бай. нартаа анхаарал халамжтай » сэ « Моягслын пвойсрихйн амралт», «Шуудан» нэгтгэн дүгнэн, “МАХИ, сургахал чиглэгдэнэ. галь орчвоо хайрлая (яр ханддаг түсчо Жөдөлмөрч, БУГУЙЛАНГ ХЭЭ, “эрдэ Мн «Залгамнлэгч» У туулга, рэг операцийг зохион явуу. МХЗЭ-ийн: байгууллагадаа хиох алгыл- чилж, хамгаалах үүзллэр хаятаф үзлээр хүжүүжүү- шАДИДөгыст удирдлаган ХМ. шивїлвэрийн дагуу вэ 52 7” ёслол тоголдор тайлагналд | Эдгээр удирдамж мите- Пяошер, сурагчдыг «Зад хүзгүүлсүүлэх, байгаль лэх сургууль цэцэрлэг багш, цэргїйн энэ цэг) Он Єрөцийг/ шинээр (явуулж тороо 421984 оны 10 ду. риалууд “Пяонерийн үнэт» й ви. байил. баяр. гаяр сарын 2-ыд ерогхий сонины 1981 оны 964. » ян, чПпонгрүүд хамгаалах, түүний баял-лоли зэрэг хүүхдийн бай тхийн завлолийн идэвхт. 5 Чин цэвэрч, ииямбай, г"Їїг лүй зохистой (ацит- гуллагуудый ажлын хол: ний оролцоотойгоор 55 ҮЙЕЭХ МУУВыН соёлч боловсон байцгаан|» лах телАар гарсан хууль, боог бэхтгүүлэх (Цэцэрлэ. цээдийн бус цагаар, ПРОГ, гоюдийг үг уралдаанд бүрээ хам. тогтоомжийт хэрэгжүүлэ-гийН иёсчы | хүүхдүүдайй раммын дэгуу ЗОХИОН дох, нойанд ё сургуулийн 85, 1982 оны Х562. 79, ХЗЭ. инсшерийн 1983 олы “МЭЗ, 23, 32, тлагын шжлын ШИЙЭ 624 болоно «Плонерлйл - түүх! сйгоор пхмад дайч - дад баяр хүргэх - Ппиол” гд руулж өнзхүү аян урал.Хэд чиглэгдэх. сургуульд орох бэлттэлийг ядуулна. тоор байгуу ” ажлын календарьчилсан зааныг шинэ агуулга, со- Зохиох ажэл: хачгтулахад мяглэгдэгэ. Ажлын үндсэн чиглэл: | 2.Ахмад дайт ДУГААР арга зүй» 3 Жирхолтой хэлбэрийн ая- | -- 43200000 модыг эх Зохипк ажил: -- Програмыд заагдсан дастан, (слопо хүү: 1 дүгээрт шаар баяжуулан (явуулах орочдоо» (МПБп ях (7- --«Бататууд, цувагтайр хичмэлийн сэдвээр (0нбл- айл лэгдсэн. доо бэлэг барих зорилгоор «Дүү нэгад халамжлах дадлагын хичээлийг (бЧет рийл алж Тухайлбал, «Зад үтаагч» пловер бүс изг Модтагит! хумүүлүүлэ:, уриан Хор байдлаар үзүүлэх. длдлага нара: Д. СҮХБААТАРЫН хууна вь тодортой уриан хаан «Швэд». «Хөрс», ппопер, баатартууд (ХАМТ хийлгэх жгүүлах Г2 «ч Шоргоолж» сперапийг оляоороо цэдэрлэг, яслийн -- Цэргийн амги 3-«Д х -- пиар. баатарчууд шїтгээр туулах нэг ийг шЄфлан "Ч гахар, хүвисталь ном дал х ЧвилшьЭнгЫ У122:::28:27:) тов зөвлөл хүчийн ариун ЦЭ -- «Баїсаль хамгаал алиллах гэзр аялал зкскурс зох! Ажилчны районы 41 4Ү гээр сургуулийд М. Уралцэ- цот даргатай 9ийн «В» ая гийнхай хөдөлмөр соёлын чуултайдаа єлдєр амжилт газгаж сургуулийн хоөдөлм8- рийл тэргүүний хамт олон болж «Диплоч»-сор шагиагд- лаа. Гэрэд зургийг С. ЦАЦРАЛТ ЯМИРАНДЛЫН НАРАН Д0Р хүүхдүүд аны зєролүиллн жа» таас 7У078 5: агшилт ишиг иншшишиийшишлшиииИНИгд ЗУР, " ӨЭрдввэл хх- з тмж 10 жилийн шэсд| АЛПЫГ ХАЛААРЛА!: вогсоохын ту. У БҮ ! З жиш 8-ын ой. 55 ДА! Ц! ОХЫН ТУЛД ЗУРЬЯ, БИЧЬЕ, БҮТЭЭЕ 5 «Бэ», 4 өигийл Өө. СХОБ хурах, 11 Ё-2 хүсч байгаа хамгайно харгас тал муухай хорт сайаа хашиг 3 гэйс- лгийн 19 дүгээр, 5 бо Отны тухай бичихийг сан, (ёстой лоомсэгийн ярьдаг 3 сүртүулийн 7 дугаар у- завлөсөн байна. яах аргагүй шангасын хуурамч 3 ша. 8 СПлснерүүд үс зпАГЖүюЖ 5 2 чгу зохиолд ( ЕЗ - т- яиги Нагжсэн Е МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГ- ерєнхийлєгч Расл САНЧИР: - АНУ-т ерох. 3 ЧИЙН явсан гэрэл зураг Тэдгээр х лн бичсэ Хийлэгч малал 2 ” зугаа их са өлтоо гүрэн с соцлалист дэлїн! 3 к дахинд аюул залал учруул даага сургасан шүү дээ Унаж Чэ хвлс бурзайлгасан хөдөл: мын торд боллоо.100 даага- буй мэтээр гүтпл | гүжирдэж ирсэн Хэгэржор нанх чи мөрнйц улирал боллоо доо. ны уралдаанд тийн «А» ЕТ шалы аа 5 чргэгүй СҮРГДСЛТ Буугаа" Бан өрж рхалүү ааг йшисурнгч Д.ЭРлмэл, ЦЭЦСЭВ: ”“ “АНУ-ын” ерөц Уологсллн тэгвэл бараг сёортын МАСТЄ- тыл сургасан хээр даага ай хийлсгЧ Рейгач бол мамнаА сай 1 -- Төгвлгүй яахав Сайхан рын болзлыг хангаж не. рагдясэ, П хай гарыг дээр яах аргагүй АЛНМАА-- АНУ-ын ерөп амарсан шүү! Олон даага лүүлчихсал бейлА шүү дэв, 2 Сургасадн | дайгаа | унаЛд Р ПИ эхээс төрсөл хүний «Нэг» Юм. түйдэгч Рейган бол овгийн ? ИЛД УЛААД сургаж огт завгүй зуйыг ёМ- жилийн хугацаанд ЭМНЭГ сургуульдаа Очсон хүү Д хэлдтээр 25 чанарын хузьд яах аргагүй «СҮГ» юм горөөлөө.Унвга” таташ, давг8 хангал адуу юмуу 70 эмнэг “Эрдэнэбат сүүлийл хоёр илд сургаак, 8дуу маллан бАйтаЛ тамвэ уналга эдэлгээнд ОУР- 904од ямцэг Давга сургаж, СУРГУУЛЬДАА нөг л мэдэхэд сурагчийн жи. гаж, изгдэлдээ хүгээлгэн өг. БНМАУ-ын спортын (Мастс лийн амралт дуусаж. СУР сан бол спортын малэр бол: рын болзол хангасан бахдам | ЖАЛЛАЛ:- АНУ-ын ерол ЗОВШУЛСАН хайлогч Рейгал бол хүн їбролх төмнй хөгжил. ПАГАНБАЛТАР: АНУ хүүхэд багачуу- ший гуульдав ирэх болчихсон бай. дог юм. Найзуудаа! 2ї4най амжилтаараа сумаас АИМАГТ, дын ирээдүйн сайп сайхны тус МЯ)/ Єрөнхийл Рейган бол ё сан шүү! ангиас спортын мастер төр- авмгаас улсад пїїолар сурагч- ХАЙ болох, санаа тлвнх галав, бМЛ бүхэл! Жэ : Зүй чихсөч байна шүү дээ, баяр дын хөдөлвөр соёлын чуул- 15 3() Ц Б Ц) | "22 0» цүйрсэшэВГЫ рмал Хут ) ЇЕ Манай хүүх Цөөн ийг НӨХӨД, гйнД оролцохоор шалгарлаа тарсан” Гитлер шиг түүхэнд 3. 5 “дээ: олом даага ХҮРГЭ түүш 1 : үхэн Бүнэлххин! с хоёр л хүүхэд байна. гар, ЯУрГАА ӨВГӨН) АРЫН Дундговь айжгийл ХЗЭйн 8 цмнтүд, “вх “ХОГ» гм а Иэг иь 87, төгөө нь А1-ийг Элгэн ман шинэ яш-о ХОРбоны хэлтсийн эрхлэгч урамалгараа жаугаар, ЗУР лийр баг, | Е олнж, 9, шуугин пи шїї 1 (7 бич 1 сургажээ. Тад сургуулийн хөг ХӨӨСНИЙ" 100 ч, СОДНОМДОРАС | ана Элхээ Тїйийнн МЭДЭГЧ) адсү үн 4 513 б3ха9 долмерийн аварга болцгоос лийн нээлтийн баяраар 5 со ыг торийч, Адэст, иь «Битетн впэ: Өвхиой “бололтой гэж хөдөлмөрийн У Дааганы уралдаан Жү тэнээ. рүүдгэр хЭРЧ (бичлэг х (ас явх арг шэвсрг Рє түвд уншуулд Е| : 2 їй нь талагр Макгол хүүх 3 хүү. улирлын явсан Чилмар даагаа сойж уралдат ? Л АГ», хүүл хэрхэн тєс, байлтийг 5 даагаа! сургууль Ахлах агч втедг: БЭ? 27 ! “ООШОГ», АХОГ. гжэн 8эхүзагсэн» Ч гэхэх | ярьж байсан. -Өө гоё вэ? Нэг : 5 3 “ангийнхан 5 . имар Бэдедоон үгийг опон 048425 АРИУНАЛ: сн БО Ч Ол (3 двага уралдуулна. 5 ї АНУ-ын 5 ургадуу ї Б.Гийтдээ эдгэро үгийг ашиг ерөнхийлөгч Рс бол амар ч Сургасайн дааганаас минь СУ: Ё лан, орчий үед данй . дэлчаЛЫ сэг023 ФЭШХО ТаЛ-х0» 0 Түүвлрлэж.. тзялэглэсэн 2 уралдаанд зЛрагдвал, Ээихо тайвалд| ааналхийлж, п9- худал ярьж, хүй ёрдаа мучх С.НАДИНД 2 Ер дайн дэгдээхийг улалран руулах їэдэт, цаалаа болаюулүрц алин “хишиг гашиийиншинийлшишШИНШг./ Эрхлэгчийс Ц. САНЖЛГАВ хэШ. Г комбалатад Чо8 888, .. сураад ЯЛ К6--14110 ЖЭ 80 юутай сайтан бэ? 31:21 ШЇГ Ч сургууль цугла. явланиллтсРтлаилтэулгтыЖ | ї 1 1 1! ) Жэ ЭГҮЛЭ Рлтчу ҮХЬ “ОРОН 5 Хүүхдүүд ээ! Одоо манай орон даяар явагдаж байгаа Монгол, Зөвлөлтийн найрамд- лын сар, Октябрийн социалист их хувьсгалын 66 жилийн ойд зормулан «Пионерийн үнэнэ сонины редаици, |Монголын пнонер сурагчдын ордноос я8, М. ЛЕНИНИЙ НЭРЭМЖИТ БҮХ ХОЛБООТЫН ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ТУХАНй ЧИ юу мэдэх Вэ» сэдэвт асүүлт хариултын шуурхай уралдаан зарлаж байна. Хүүхдүүд та нар сонины- хоо нэрэмжит асуулт хармул- тын уралдаанд идэвхтэй орол- цож хариултаа манай редакцид ирүүлээрэй. Та нарын материв- лыг 44 дүгээр сарын 45 бол- тол хүлээн авна. “Асүултад хамгийн оновч- той, зов, сайн хариулсан сү- рагчдын материалыг сонмндоо нийтэлнэ. (Тодорхой сайн ха- риулсан зөвхөн (нэг, | коёр еёсуултын хармуг ч сонгон авч нийтэлнэ), Асуулт хариултын уралдаанд идэвхтэй оролцсон, 8. И. Леймний мэрэмжмт Бүх Холбоотын Пионерийн Бай- гууллагын талаар сайн мэддэг 15 сурагчийг шалгаруулж «Пяо- нерийн үнэн” сонин, Монголын пионер сурагчдын ордны бая- рын бичиг, соёлын бараггаар шагнана. 5 «ПИОНЕРИЙН ҮНЭНЬ, СОНИНЫ РЕДАКЦИ, МОНГОЛЫН ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ОРДОН “зиилиииилллын 51"! 616 1 ! “ВЛЛИНИ НЭРЭМЖИТ БҮ1 101Б001ЫН ПИОНЕРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ТУХЛЧ Ч 109 МЭДЭХ ВЭ? УРАЛДААНЫ АСУУЛТ 1, 8, ИМ. Ленинмй дотно хань, хамтран зүтгэгч, комсомслын болон пионерийн байгууллагыг үндэслэн байгуулагчдын | нэг, Н, КМ Крулская: Зөвлөлүүдийн орны слон пионерүүдтэй 38- хидлаар харилцаж, тэдння со- нмохсон асуултад харну бичдэг байсан юм. Н,К. Крупскаягийм пиоиерүүдэд бичиж байсан ха» Фму закидлууд тусгай ном бол- сон билээ. Энэ ном ямар нэр» тэйгээр хэвлэгдэж гарсан бэ! Н. К. Крупскаягийн: ямар. за- хидлагс та нар уншсан бэ! Нэрлэнэ үү? 2 Зөвлөлтийн хүүхдийн нэрт зохиолч А, П. Гайдар хүү- хэд та бүхний. хайртай зохиол- чийн нэг, Гайдарын ямар зо- хиолыг та нар мэдэх вэ! Түү- ний зохиолын гол баатруудын тухай өөрийн саналаа хэлнэ үү! Ямар зохиолын баатар чамд млүү их таалагдсан бэ? Яа- тавд! 3. Зовлолтийн пионерүүд союийн ооны пионер-- баат- руудаараа бахархдаг юм. Чи өөрийн мэдэх зөвлөлтийн баа- тар-пионерүүдээс нэрлэнэ үү. ЗХУ-ын баатар нэгэн пионерийн тухай орос хэл дээр зохион бичдэг бичнэ. үү. 4, Чухоткийн хойгийн Ана- дырь хотод үзэсгэлэнт сайхан пионерийн ордон сүндэрлэн боссон юм. Энэ ордон зовлогм тмйн пмонерүүдийн 38 нэгдэл, найрамдлын бэлэг тэмдэг том. Энэ ордон” берихад зөвлөл, тийн пионерийн байгууллагаа зохиож байсан операци яма нэртэй явззгдаж байсан бэ! Эм опереци хэдэн жил үргэлжил сэн бэ! 5. Сансрын ийсэгч Ю.А.Га- гарин хүүхэд та бүхний дотны нөхөр, Сансрын нисэгч Ю. А. Гагарин пмонерүүдтэй ажилладаг байсан үу! Бүх Хол- боотын пмонерийн хэд дүгээр чуулганд оролцсон бэ! 6. Анх хэзээ монгол, зөв- лолтийн пионерийн байгуулла- гУуУдын хооронд яарилцаа тогт- сон бэ! Та нар Фбөрийнхоө ажилд хэрэглэдэг зовлөлтийн пионерийн: түршлэгаас бичнэ үү. 7. Зөвлөлтийн пионерийн ямар ямар дууг та мар дуул- даг вэ! Пионерүүдэд зориул- сан:4--5 дууг нэрлэнэ үү. 8. Чи зөвлөлтийн хүүхдийн ямар сонин сэтгүүлийг байнга уншдаг вэ! Энэ сонин сэтгүү- лээс глийг нь илүү сонирхон уншдаг вэ! Яагаад! 9, Хэрэв та нар. зовлолтийн анд найз настайгаа захидлаго харилцдаг бол, үерхэл нөхөр- лөлийнхөө тухай бичиж мрүүл- нэ. үү. НАЙРАМДАЛ-- Төрөлк нийслэл Улванбаатар хот минь милээс жилд ө- 1 Хотын маань дөрвөн зүг найман аовхист олон давхар гоё сайхан орон сууцны барил- га, соёл үйлчилгээний тов, цэ- цэрлэг, ясли ашиглалтад орж хүн ардын хэрэгцээг хангах Оо) “Энэ бухэнд зовлол- богоод тэдний хөдолмороор сүндэрлэн боссон юм. Бидний амьдран сууж байгаа орон сууц, эрдэмд суралцаж байгаа сургуулийн байр гээд л тойрон хүрээлж байгаа бүхэн маань энэ л зөвлөлтийн хү. мүүсийн өгөөмөр сэтгэл, най- рамдлын үр шим, Тиймээс хүү- хэд бид байшин барилгаа хайрлан хамгаалж эдэлгээ ашиглалтын хугацааг нь уртас- гахад апь болохооо хувь нэм- рээ оруулах ёстой гэж би бод- дог. Одоо нийслэлд мазнь гу- оаадугаар нэгдсэн эмнэлэг, сүлжмэлийн үйддвэр, чиргүү- лийн үйлдвэр, !Ї, ЇМ, У хороо- лол зэрэг ЗХУ-ын тусламжаар баригдсан олон барилга, бай- гууламж бий, Энхийн тэнгэр доо найрамдлаа улам зузаат- ган нөхөрлөө найзууд аа! Нийслэлийн тавдугаар | сургүүлийн 7-гийн «Гэ | ангийн сүрагч МӨНХ- ” “АМГАЛАН МОНГОЛ, ЗӨВЛӨЛТИЙН НАЙРАМДЛЫН САРЫГ ТОХИОН- ДУУЛАН ЗӨВЛӨЛТИЙН ЗОХИОЛЧ, НЭРТ СЭТГҮҮЛЧ, «ТЕХНЯ- КА-МОЛОДЕЖИ» СЭТГҮҮЛИЙН ЕРӨНХИЙ ЭРХЛЭГЧ ВАСИ- ЛИЙ ДМИТРИЕВИЧ ЗАХАРЧЕНКО МАНАЙ СОНИНЫ УН- ШИГЧДАД ХАНДАЖ ИНГЭЖ БИЧЖЭЭ. 4 5ү" 2, тэ 5 . с- 7-0) /Гжийшэьл (2- 1 ! 1 --- | | Манай орны хот, хөдөөгийн пионер, сурагчид «Залгамж үе» аяныхаа шинэ удирдам- жийг хүлээн аваад жигүүр, тус ЭРДМИЙН ДАЛАЙ ЖИГҮҮРЭЭР бүрээрээ амжилттай аялж бай» Ж Зураг дээр: Баянхонгор аймгийн Баянлиг, Богд сумын дунд сургуулийн сурагч П. Буямтүшиг, 5. Содончимэг нар онц суралцаж ««Эрдмийт далай» жигүүрээр | амжилттай аялж байна. Л БАЛДАНДОРЖИЙН авсан Фото УРГИДЫН ТАЛБАЙД Манай сургуулиян бүлгэмийн зөвлөл | захиргаа, хамтран “өчиж өвс хадсан газарт Сссотсвунсаййч» С2Д ҮНЭН төлвөз урман дор, сумын үр- гацын талбайд үзлэг шалгалт хийв, Пионерийн зргүүл пост хаягдалтай тэмцэн, мэгдэлч ах, эгч нартаа бүтээлчээр тусал- ааа, Сүрагчид үргацын тал- байд шалгалт хийж, У!Ї бүл- гиян пмонерүүд нсгооны тал- байгаас 8 тонн төмс, 1105 кг сонгино хүургажзэ. Сүрагч С. Наранмандах 580 иг төмс, 137 «уг сонгино түүж, бусдыгаа хошуучлаз. Мон 1, 1У бригадад шал- галт кийж хүүхдүүд хаягдал твсеөр 1486 бухал хийж, пио- нер Д. Дарханбаатар 52 бухал хилээ. Булган аймгийн Могод сумын пионерийн ахлах уднрдагч Д. ДЭЛГЭРМАА ХҮНДЭТ Булган аймгийн Могод су- мын дунд сургуулийн долду- гаар ангийн онц сурлагатан Д. Баярмаа зуны амролтаараа 950 литр сүү сааж 250 кг ноос хєргаж. 40 кг гар тэжээл бэлт- гээж сургуулийн ходолмөрийн аварга боллоо, Н. ХИШИГДОРЖИЙН авсан Фото зураг ТАвнай Багачуудын амьдрал өдөр тутам шинэ зүйлээр баняжион байдаг, Хүүх- дийн жил-1903 оны -эхний ули- ралд ногоон гэрэл, цагаан Шшу- гамын хукай яриа пионер су- рагчдын дунд ихэд өрнөв, Ха- рин аргадугаар Сар гэхэд нод- гоон гэрэл-цагаан шугамын үйл хэрэг хүүхэд бүрийн амьд- ропд хэйшин ёрпхаалж сэргэ- лпэнчүүдийн тэмцээн ч зохиогд- даг боллоо. Саяхан «ногоон гэрэл, цагаан шугам» анхны АСТ-нийг нийслэлийн хүүхэд, залуучуудын соёл амралтын «Найрамдал» парнийн авхир- гаанаас зохион явуулав. Нийс- лэлийн 21, 46 дугаар сургуу- лийпт 54ин «Ал, «Бэ өнгийн су- рагч Ү. Бадраа, Б. Хишигбаяр ахлагчтай «Золбоо», «Зохицуу- лагчэ багийн хооронд болсон эн» тун сонирхолтой хөг- жилтэй “болпоо, Талбайд. Авто тэргэнцрийн талбайд атхвалж сэргэлэнчүү» дийнгээнцээнийг хөгжөөн дэм- сёШь кэдийнэ цугларч «3 «Зохицуулггчиа ба- сгийт “гэтирчэгд замын байралтай |тамилцаж | явлаа. Улаан, тогоон гэрэл зэлэх лэн ӨЕЧ “бяцхан Бэтобуснууд гэрэї 4 хноны-өясаар хүрдлэг бүх-жедөт! хүүхэд Асуулт, хариулт. Багийн 8х- пагчтдранжты билетээ сугалаа, ” Хишитсүрэт “сургууль, кэ- Булган аймгийн Баян-Агт су- мын дунд сургуулийн 6-гийн «Ав» ангийн онц сурлагатан, уран уйшигч Т. Амаржаргал, Пионер сурагчдын урлагийн үзлэгийн алтан медаль. хүрт- жээ, МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН 3 авсан Фото зураг цын аль нь ч үгүй замд эх- лээд зүүн гар тийшээ ажиглан харна. Хавь ойр тээврийн хэ рэгсэл байхгүй бол зам хөнд- лөн гарахаар явна. Замын голд очоод баруун гар тийшээ хар- на. Зам чөлөөтэй байвал шуүд гарча гэв, «Зохицуулагч» багийн ахлагч Ү. Бадраа улван, шар, иогсон гэрлийн, учрыг тайлбарлах боллоо, -- Улаан гэрэл нь бүх тоэр- лийн “Жедолгвөнийг хориглож шар гэрэл анхавруулж. зөвхөн ногоон гэрлээр чөлөөтэй журамтай болохыг ярилав, Хүүхэд бүрийн үүрэг. «Зол- боо» багийнхан автобусанд сууяс үйлчлүүлэх хүүхдийн үүр- гийг тайлбарлав. явах -- Хүүхэд бур дарааллын журмыг хатүү барилталж апв- тобусны хойд хаалгаар орох үүрэгтэй. Ахиад настан, бяц- хан дүү пнаравз хүндэлж суу- далд суулгах, тосож | буулгах, автобусны цонх, сандлыг цэвэр үзэмэїтэй байлгах үүрэг бас бий гэж ярилаа. «Зохицуулагч» багийнхам -- 14-өвс дээш насны хүүхэд дугуй унах эрхтэй. Гэхдээ хо- тын замын хөдөлгөөний дүр», ийг сайн судалсан байх ёс- тойг тайлбарлав, Уран жолоодлого, АСТ-ний олон төрлийн тог- Болт дотроос хамгийн сонир- ЖОЛТОЙ ть уран жалосодлогын хэсэг боллоо. Хоёр багийнхан бяцхан. автобус жолоодон лон замын уулзаараар хэрхэн зорчихыг үзүүллээ. Хэний “ч тусламжгүйгээр улаан, шар, мо- РООН гэрэл дохиогоор дурмийн дегуу автобусаа жолоодсон-бат тус бүрт хамгийн дээд ёноог вглөө, Тэмцээний “дүн. Нийслэлийн 21 дугээр сургуулийн «Зол» »--Өнгө япгам зүрсэм зурагт үзүүлэн дээр эх орныхсо бгй- галийн баялгийн нөец. байрш- вын. тухай тодоохойлон ярих охины цовоо цолгин дуу сЄн- согчдын анхаарлыг ихэд татна. Бооз баг 14, 46 дугаар сүргуу- пмйн «Зохицуулагч» баг 13 вноогоор нэт, хоёрдугаар байрт орж «Ногоон гэрэл, ца- гаан шугамэ анхны АСТ-ний дёоцаг диплом аллаа. Ийнхүү гтхаалт, анхаарал шаврдсан тэмцээнд хүүхдүүд амокитттай оролцлоо, ЗУРАГ уран ДЭЭР: Тэмцээний жолоодлогын хэсэг, -- Зураг дээр байгаа унадаг дугуйтай энэ хүүхдүүд, дүрэм зөрчсөн үчир зохицуулагч зог- асож байна. Манай: сурвалжлагч С. БоОДООШ амьтан, ашигт Малтмаль авчээ. Мєн эх ОР- АВХААЛЖ АНХААРАЛ СОРЬСОН ТЭМЦЭЭН БАЙГАЛЬ -- БИДНИЙ НӨХӨР нь сурагчдын идэвхийг сон тазин модүүлэх ач Жхолбог. долтой еммл болсон баяна. Энэ үеэр 7-гийн-«Ав ангид нь. гэн сонирхолтсй сайхан үзмэр бүхий бяцхан байгалийн булан бия баллсо. Энд элдэв кэлбэрү чулуу, модны үндэснээс эхлээд хүүхдүүдийн өөрсдийн уравса, сийлбэр, ён амьтан ч тавитд- сам байлаа. Тус амгийнхан «Байгаль-бидний нөхөр» сэдзэт ажлаар сумын тевийн орчны гел гоохи, Онод цэцэрлэгийг камгаалалдаа 8ёвч бохирдлоос хамгаалж, тохижуулах. ажил хийсэн нь багш сурагчдын үд- пархлыг хүнээсэч юм. Сүрагч-Д. ДЭЛГЭРМАА сс ДАНА» 4) ) үуль! зарднг, тогтоол, дү» журмыг нийгмийн тодор- харалцааг зохицуулах зо- оор эрх бүхмй байгуулла. с гаргадаг. Хууль тогтоом» Ошид звхнрагдам даган биолүү- ЕЭ “нь иргэн бүрмйн үүрэг бай- їй юм. БНМАУ-ын Үндсэн к 5 а«5НМАУ-ын | үндсэн ГЙХАГ| 7 хуулийг нарийн чанд сахиж, ! ” зууль дүрмийг ёсчлон бие- түүлж, хөдөлмөрийн свхмлгыг түү сакнм, хамтын өм байд- | лын социалист хэв журмыг да» | нь. нийгмийн Ёс дэглэмд харш “аливаа үзэгдэлтэй | идэвхтэй явдал. манаЯя улсын “иргэн бүрнйн үүрэг гэм заз- Ч “сан нь Өмонер сурагчдад нэгэн 1| хийл хамаарна. "Өнөөдрийн сүрэгч үз (мэр "бол євцмалчзм, номмунизмын | Бүтээн байгуулагчид, Ирээдүйд Самар хүн болох чинь сурэгч Совкуй үембн сурлага, хүмүүж- 7 нээс Өївэхэн шалтгаална. Ма- “най ардын зүйр цэцэн үгэнд “яХүн болох багаасаа, (хүлэг “болох үнаганаасавэ гэж багв- ” дав ёлсон күмүүтил хүний зпн ““тававшилд хэрхэн нелөөлд- ” тийг цэцнээр омож хэлсэн бай- Ёл “Сүрагчийн дүрэм бол сурагч “шүний шаввал дагаж биелүүл- . Тэд сурлага, хөдөлмортоо тарган «Залгамж |үе” саялш байна. аварга . сүрагч (САРТАЙ СА ХИЛГА ХУНИЙГ ЗАХИРЧ, Ю. ЦЭДЭНБАЛ уРАГЧИЙН ДҮРЭМ-ЧИНИЙ бэл зохих мөрийн хөтөлбөр, хүүль, үүрэг мөн. Хүүхдүүд та мэрыг сахилгатай, мэдлэг бо- попсролгтой, үнэнч шударга ир- гэн болж хүмүүнихэд чинь сү- рагчийн дүрмийн шаардлагыг ягштал биелүүлж амьдралдаа хэвшүүлэх явдал чухал вч кол- богдолтой юм. Ус дүрэм 1-1 їУ-УШ, ЇХ--Х ангийнх гэж | ялгаатай байдаг нь та нарын бие бэл- дар өсч, мэдлэг, ухамсар чинь дээшлэхийн хамт нийгмийн зү- тээс тёвмх шаардлага өндөр- мимж байна гэсэн үг, Сурагчийн дүрмийн зүйл бүрийг ширхэгь- дэн цээжлэхдээ гол нь биш хр- рин ягштал зэв мөрдөж, на- рийн чанд биелүүлэх ёстой, Сүрэгч бүр хичээлд чармайлттай оролцон, мдэвх гэрийн даалгаврыг бие даан гүйцэтгэж өөртөө болон нөхөддөө шаард- лагатай сүралцах нь онц сур- давгын үндэс мон. «Мүү» дүн бол сурвгч жүний цээрлэж 8- бал зохик зүйл бөгөөд дүнд дүн ч гэсэн үг сурагч сураг- чийн дүрмээр хүлээсэн үүргээ дүтүүу дулмамат биелүүлж байЯ- тавгийн гэрч гэж үзэж өөртөө дүгнэлт хийх хэрэгтэй, Манай вихны сурагчийн мэг Зохиолч Ц. Дамдинсүрэн гуай дурсамж- даа: 9..бид сүл дү! авахыг Шуүд цээрлэм, тэр ч бүү хэл. дучд үнэлэлт авбал өөрийн анхаа- рал мэрийлт дутсаных гэж гэмшдэгсэн» гэм. бичсэн байна, Сүрагчийн дүрэм ёсоор су- рогч бүр нийгмийн тустай хө- дөлмөрг оролцох үүрэгтэй. Иймээс Ч Авнай хүүхдүүд зуны амралтаар хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэл дээр ажиллаж хо- долмер-амралтын зусланд ём- юан мал маллах, хадлан 1тэ- жээл бэлтгэх, барилга бтрих зэргээр ходолмерийн хүмүүжил олж авдаг сайхан заншилтай. Тухайлбал энэ жилийн зуны амралтагоаа Эрдэнэт . хотын 10 жилийн сургуулийн 200 га» руй сурагч сурагчдын гавшгай бригадад оролцон барилга дээр өндөр бүтээлтэй ажилло- сан бол аймгийн Цогт-Овоо сумын дунд “СуУр- гүулийн сурагч Д. Чулуунчимэг нэгдэлдээ ямаа сааж хагас мянган литр сүү тушааж, мон сүргүүлийн сурагч Г, Гансүх 500 гаруй хонь хариулж, от- роор таргалуулжээ. Эд бол су- рагчдын дүрмээ биелүүлж бай» гав пмонерүүдийн цэгэн жи» шээ Иймээс ямар ч ажлыг хар Өмнөговь бор, хүнд хүчир гэм голж ш»- пэлгүй үнэн санаанаасаа хөдөл- мөрлөхийн хамт ажлаас хойш сүүж, цагийг дэмнЯ өмгөрүү- тэх япдалтай сурагч бүр тэм- Цэн байвал зохино. / Аж ахуйч, арвич хямгач байж, имбгмийн өмчийг нүдний цөцгий мэт хайрлан хамгаалах нь сурагчдын дүрмийн бас нэг гол шавардлага юм. Ажс ахуйч, арвич хямгач байх нь өөрс- дийн дэвтэр, номоо ёрнг там- тай эдэлж хэрэглэх, хувцас, гутлаа. цэвэр нямбай өмсөх, сургууль, ангийнхаа эд хөрөн- гөнд миний юм, бидїйя юм гэдэг үзлээр хандахаас л эхэл- нэ шүү дээ, Гэтэл сууж байгаа ширээ, сандлаа эвдэмс хэмхлэх, орон сууц, барилгын хэчэ гуургац дээр злдвийн | зүйл эрээчин зурах, зүлэг, мод гэм- тээх. автобус, кмно теваїрын сандлын азөөлөвчийг сэвзтүүлэх зэргээр нийгмийн өмч хөрөн- гонд хойш, айш ханддаг сурагч мэр, сэр байгаа нь харамсал- твя Сургуулийн хананд хадсан «Шуугиж болохгүй», “Цаас хаяж болохгүй», «Хичээлээс бүү хожимдо зэрэг сануулга нь та бүхэнд иИмйгэм, Хамт олноос чинь тавьж байгаа шаардлага гэдгийг цаг Ямагт Сусагчийн дүрмийг биелүүлж гэвшихэд найз нөхөддөө, бие биедээ алдаа дутагдлыг дор бүр нь ойлгуулж зарчимт шаардлага тавьж нохөр нь түүнийг урмглгахмаар хүлзэн авч биелүүлж занших хэрэгтэй. Сурагчийн дүсмийн биелэл- тэд хяналт тавих үүрэг сурагч- дын зөвлөл, ангм, бүлэг, сё- дарга, идэвхтэн, залуу суульчдын болон- ёсворийн сэргийлэгчдмян бүлэгт омогд- ог богөод эдгээр ажилд Ссу- паяны сагчдыг өргөнөөр татан ооол- цуулах нь сургуулийн захир- гаа, пмонер, ХЗЭ-ийн анхан шатны байгууллага, тэдгээрийн сонгуультны үүрэг мен” Манай мамаас 1983 сурагчийн мил болгон зарлаж, аав, зэж, ах, эгч нар чинь та нарын төлаө их зүйл хийж баяна. Нам засаг, эцэг, эхмйн- хээ хайр хаплзмжийн -хермуд еиги, бүлэг, сургуулмарая єсү- рагчийн дүрмийн аорчилгүй хамт спон» болох хөдөлгсо! өрнүүлж сурлагын онц дүнгээр бэлэг бариарай: сныг Шүүх Яамны . хэлгсийн дарга Р. МАМЬЯНЧОЯ- жил ЦЭ. БЭ Миний: дүү Одмаа цэцэрлэ- гийн бэлтгэл бүлэгт хүмүүждэг. Сургууль минь холгүй байдаг болохоор би дүүгээ өглөө бү- Жэн хүргэж, оройд иь авдөг юм. Одмаа бид хоёр замдаа ам хуурай явна гэж єр үгүй. Харсан зүйлийнхээ тухай үр- гэлж л ярниа, Дүү минь асуу- сан юмныхаа учрыг заазал олж байж санаа нь амардаг хүүхэл. -- Энэ бяцхан болжморүү- дын гэр нь хёанз байдаг юм бэ! Өвсө яагаад хагшин, бя вагаад хүүхэд байгаа юм бэ гээд л тумэн зүйлийн юм шал» гаана. Миний хариулахад хкэ- цүү, од гариг, дэлждий еёртан- цийн нууц машин техникийн учрыг хүртэл асууна. Би дүү- “НОГООН ГЭРЭЛ, ЦАГААН ШУГАМ» ТҮҮДЭЭ ЮУ ГЭЖ. | ХАРИУЛАЯ ДАА дээ чодах ядахаараа тайлбар лаж учрыг хэлж, огно, Зарим- доа ааа зэмсээс асуух удаа ч байдаг л даа, Тэгээд ч Одмеаа минь цэцэрлэгийн хүүхэд гэхэд спон зүйлийг-Ммэддэг болсон юм. Нэгэн орой би дүүгээ хот лөод харьж явлаа. Сүлжилдэн зөрөх машин тэрэгний марчийг нэрлэм, замын тэмдгүүдийн учрыг дүүгээсээ. асуулаа. Бид энэ тухай үргэлж ярьдаг боло- хоор Одмаа улаан, ногоон, шар тэрлийн учрыг андахгүй мэднэ. Бидний өмнө ногоон гэрэл асна. Төдөлгүй шар, зэгс- нээ улаан гэрлээр солигдов. Бид хоёр зогслоо. Гэтэл нэг өндөр маал хоёр тийш харс- наа ойр хавьд машин үгүйд улаан бүчээ дуїовүүлэн гүйв. -- Хүүе ах аз! «Улаан гэрэл» гэм Одмаа сандран хойноос нь хашгарав, Тэр хүү дуулаа- гүй ч юу үү, эргээм ч харсан- гүй замын цаана гараа Дүү минь сандарсандаа гараас чан- га зүүрчээ. Улаан сэрэл асч байхад. гэж амандаа гомдол- той нь аргагүй бүвтнана. -- Энэ ах үдааа гэрэл асч байхад яагаад хүлээхгүй бай- гаа юм бэ! Том хүүхэд байж мэддэггүй юм. үү! гээд по эїг- даас асуун гарлаа, Биг -- Їзр маал гэрлийн учрыг мэддэггүй байх гэж хэлье үү гэснээ арай болмооргүй санаг- цаад: -- Анзоараагүй баях п дза гэв. -- Анзаараагүй гэж үү, 98- гаад! Гарцаар гарахдаа омнох гэрлээ заавал харм байх ёстой шүү дээ. Би бэс араас нь хашгирч хэлсэн, гээд имүдээ том болгов. Би дүүдээ юу гаж хэлзхээ мэдэхгүй түгдрэв. Үнэндээ надад харму олпдсон- гүй. Найзууд минь тэр жаал хүү улаан гэрэл асч байхад ялгаад зам хондлон гарсан юм бол оо! Яарч явлаа гэж үзэж болох үү! Бүгд л яаруу ажилтай яв- сан шүү дээ. Айхтар зоригтой жаал тэх үү! Тэгвэл ногоон гэрэл засахыг. хүлээж | зогсоо энэ-олон хүмүүс чинь чхулчта- сүүдэ болж таарах нь уу! Хаанаас даж Сайхь маалын тухай дүүдээ тайлбарлаж өгөхөд минь тус- лана үү! Сэтгүүлч Я, СУМЬАА санаарай, МӨРИЙН ХӨТӨЛБӨРТ | | зэ аль. Нө аврим, что пүлвЯ сборвана жизны Гайдар ш нам присийчет сквозь ветер н" ночь, В беде не сставит, сумеет помочь, “будет лесенка! Раз словечно, даа словечко -- будет песенкг Чтобы солнышко светило, Чгаб ив асєк ёгө хватнло, Мто5 ва целом белом євөтө Спать могии спокойна детм, Спать моглн спонойно двты. Хүүхдүүд ЭЭ! Одоо манай орон даяар монгол, зөвлөл- үлвмэнлалт найрамдлын сарын ажил зохиогдож байна. р3 бас Октябрийн социалист ик хувьсгапын 66 милийн тийн Припетт 8 небесах зарн полоска болно. | 5 н зайслошется Прмпев: Энэ үеэр пнонерийн салаа, бүлэг, бүлгэмд зовлолтийн Раз березка, даа березиа -- Пуать песня пробита осхолко, Пэнпезн дүү сурах хөдөлгөөн өрнөж, Зөвлөлтийн дуу ДҮүү- бүдет рошомаца! свмнца -- лаачдын уралдаан болдог. Хүүхдүүд та нар зөвлөлтийн анд Раз дошечка, дав дошечка - Мы тесню Гайдара слоем мөхдийнхөө дүулдаг олон дүүг мэдэх боловч, дахин дахин бүдет песенка! до конца. шинэ дүү сурахыг хүсч, бидэнд захидал ирүүлдэг, Энэ хү- сэлтийг чинь бид баяртай хүлээн авч, енөөдрийнхөө дугаарт зазлалтийн Үе тэмгийнхимй чинь дуулах дуртай дүүнаас нийя- э. Р Раз словечко, Два словечно -- Звенеть ей над полем, над будет песеныа! Ё чистой зодой | Под знаменем вечнын, под ковсной звездой! Припев: Нам счастливую тропинку вьбрать надобно. Раз дождинка, два домждинка -- будет радута! Раз дошечха, даа дошёчил -- бүдет лесенкэй Раз сповечйо, два словечко -- бүдет песениа! сонины зөвлөл. саллстлиочээт? газ, два, трн! Скольно девочон тут! Сколько всгретипось нас, Сколько зстротилось нас! Раз, даа, трм, Повтори! Он зеленый и пестрый, . Круглый шар наш земной! Бсе мы бовтья н сестры На планете одной! Если мы соберемся, Вместе все рассмевмся, Станет мир словпа сад золотой Ранней ваесной, овнней весной! Сколько нас! Сколько нас! Припев: Так пускай нашу песню И вблизи и вдали Припегт Слова М. САДОВСКОГО Мүзына О. ХРОМУШИНА ПЕСНЯ ГОРНА Песней торна Начингается рассвет, Это голос Пионерскик звонкик пет. Снова горном Обьявлявтся подьем, С песней горна Мы в счастливый дєнь идвм! Слова С. ФУРИНА Музына Н. ПЕСКОВА ЧТОБЫ СОЛНЫШКО СВЕТИЛО Запоют с мами вместе Чтобы солнышко светило, үвнлөвг, 6-2 Все ребята земли. Чтоб на всех вго хватило, вусорьсуг БЭРТ 5 Из долин африканскнх, На бой, Блопз ЛсБУКЛИНА Музынз О. ХРОМУШИНА.. "Ж! СкОолЛьКО нас Из-эв гор єёлниканскик Ж нам летит тамолот, С өстровов оневисчих К. нам пльтет аяроход Коогбли, семолеты, Всем зам хеатит работы, 2-4 по трапал өвходит нерєд, ный народ, дружный нара Сколько нас! Сколько мас! Припев: Сколько аальчиков түт! Раз, два, трм! Сколько девочен тут! Раз, дав, тры! Скопько встротилось нас! Раз, двэ, зом! Наш запев, наш припев Повторяй! Скопьке мальчиков туг! Яр--отэ ягээлхл С островов окванских, Чтобы всюду мк слышать могли, Слышать могли, сльшать могли! Сколько нас! Скольио -»-? Припев: Слова М. МАТУСОВСКОГО Мүзына 8, ШАМНСКОГО БВБМЕСТЕ ВЕСЕЛО ШАГАТЬ Припев: Вместе весело шагагь по простоовм, По просторам, по просторвм! И конечно, припевать лүчше хором, Лучше хором, лучше хором! Споё-на с нами, перепелка -- перепелочка! Раз иголка, дав иголка--бүдет елочка! Раз дошечкв, див дошечиа-- Стихм М. ПЛЯЦКОВСКОГО Мүзына Е. КРЫЛАТОВА ГАЙДАРУ САЛЮТ! (Песия из кинофильма «Остаюсь с вами.») Лихие тачанки граждансной зойны Врыпаютса яихрем в мальчишечьи сны. Сгучат пулеметы в степпой тишине, И мчится Гайдао яв горячем хоне Прмпев: «Гайдару сапют!Ї»--это трубы трубят. «Гайдару салютЇэ--это клятаа ребат. Улыбка Гайдара светла, : молода. Дла нас комиссаром он будет всегда! Над травами коршун агАри, нө нружись! Чгоб цаели п лугах цагты, Что6 друмили ям ты, Что6 дружили я и ты, Припев: 3в руки вазьмемся, астанем 8 круг- Каждын человек человеку друг! За руки возьмемся, пусть пойдет По земле огромный хорозод! За руки возьнмемся, пусть поЯдет По земле огромный хоровод! Чтобы солнышко светило, Что5 на зсех ёго хаатило, Чтобы пели утрам птицы, Чтоб сияли счастьем лица, Чтоб сияли счастьем лица, Припев: Чтобы солнышко саетило Чтоб на асех еёго хаатмло Чтобы не было грозы, Чтобы не было бедь, Чтобы не было тойны! Припев: На праздник Пионеры с песней горна шля. Песня горниа, Р Песня сердца, Песня солнечной земли! Песней горна ? Начинаем все дела, Этот голос Горчну Родина дала! На учебу, И на отдых, и на тоуд Год за годом Горны -авонкие азовут! Припев: Песня горна Шире степи, выше гор, С неой мы гордо Обойдом родной простор. Отнликайся н 1 » | а ананомый светлый зов, р Раздавайса Няш ответ: «Всетда готов!» Припев: Бэлтгэсэн Н. ЭНХЧИМЭГ Федор АБРАМОВ (Зовлолтийн зокмолч| ТФАНДСИЙ, АЛИВ ЮЭГ Зуны орой, Тосгоны зэмгэд байшингийн дэргэд цугларчээ. Хажуугаар нь цовоолог дэг- дэлзэн, замын тоос манарга- саар тосгоны зартай худалч АфФанвсий гүйж явна гийн цавгуур далд оров, гэнэ. Алив, хурдлан. гүйлдэн ирцгээгээд: -- Шинэ загас авчирсан Амьсгаадсан хүмүүс дэлгүүрт -- Таисья, бид шинэ загас -- Афзиасий, апив нэг хуу- раадхаач! гэж эмгэд хойноос нь хашгиралдана. ю- Зав алга. Дэлгүүрт шмнэ- кэн загас гарч байна, авах гэж яарч явна. авах гэж ирлээ гэцгээв, -- Шинэ загас авах ийТ--гэж худалдагч гайхаад, Би чинь одоо та мартаа хазнаас шинэ загас олж өгдөг билээ! гэв. -- Афоня жэлсэн шүу дээ- БОД, ОРОЛД, БҮТЭЭ! ЗАВТАЙЯ ЦАГТАА нЗЫДУМЫВАЙ, ПРОБУЙ, ТВОРИ!» 221211 | Зүргаан ХУУРААЧ БЯЦХАН ӨГҮҮЛЛЭГ квадратыг гүрвая квадрат болго. 17 ширхэг шү- дэнэний модоор 6 квадрат байгуулжээ. Эдгээр каадратыг 2 дахин бага болгохын тулд 5 шүдэнзний модыг аваарай. Бэлтгэсэн М. ДАВАА- САМБУУ (Завхан айн- Өө муу худалч золиг, тэр бид- нийг хуурчихса: байна шүү -- Юу гэнэв, цеадах чинь гэж эмгэдийг гайхширч дуусаг- түй байхад АФвнасиЯ байшин- Эх ХО/Х2О 2 222 Ї Цох хаашаа Явж байяа. Ер- дөө гурван шүдэнзний модны байрыг өөрчилж урагшаа яаж байсан цохыг хойш нь явуулах вэ! гийн Баячхайрхан сумын 9 яаж дунд сургуулийн хїмчээ- | смйН эрхлэгч). - » Эдгээр дүрсүүдийг харандаа- ман дээр дахин зуры болохгуй шүү. давхарлаж гаа цааснаас салгахгүйгээр зу- ё, «Твое сасбоднов аремяо 3 4 рахыг хнчээ, Гэхдээ нэг шуга- номоос аззав. -| Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОН -Ю. ФРРЭЭЭ1! 1 ёогггалсс Мйдрцог-14140. П схав утга санзанд дан:өөр! юуг ч үл анхаар- “40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ бө 674 (1901) Ө Ах дүүгийн барилдла- -оатай "улс гүрэн, най- самдалт хотууд гэж бай- аг шиг манай гэрийнхэн Борис ахынхантай сайхан нөхөрлөлийн холбоотой. Эднийхэн их сайн хү- мүүс. Тэд Зөвлөлт Уиран- ны Очаков хотод суудаг. Борис ах, гэргий Вален- тина, охин Иннагийнхаа хамт амьдардаг. Манайх ам бүл дөрвүүл: айв, зэж. -ах/ хамгийн | бэга нь би. 0 МнинЯ аав, Борис ах- тай багш шавийн холбоо: той. Борис ах Хангальдыев) ЗХУ-ын бүх холбоотын эрдэм шинжилгээний институтэд ажилладаг. хууль зүйн ухааны доктор, .профес- сор хүн юм. Аав Борис ахтай захидлаар харнл- цан, түүний ажлын вни их ар- туршлагаас- су- Борис- ралцдаг юм. Борис ахыг аав их хүндэтгэж, түү. ний хүнлэг сайхап зан чанараар нь бахархдаг юм. Миний эзэн Балентнна эгчтэй. би охинтой нь за» хндлаар харилцаж, эгч дүүгээс өөрцгүй дотно сайн андууд болцгоосон, Валя эгч мөн инйгмийн ухааны институтийн |ор- дэм шинжилгээннй амшил- тан. Ээж,Валл эгч хоёр ахуй амьдралынхаа та- лаар байнга зөвлөж,санал бодлоо солилцдог нь тэ- ДЭНД ИХ Тус дэм болдог гэж ээж минь ярьдаг юм. Миний найз Ипна 9 дүгээр ангид сайн сур- даг. Бид хоёр 1981 1 ! "УЛ ГЗТГЭЛ ЗҮРХЭНД” гай ГУляААЖИНЛ- оноос эхлэп захидлаар харилцан, сайц андууд болцгоосон юм. Бид за- хидалдаа анги, сургуу- лийн ажил үйлс, амьдра- лынхаа сониноос байнга бичдэг. Би саяхан төрөлх Улаанбаатар хотынход тухай, ЗХУ-ын туслам- шаар баригдсан орчин үеийн шинэ хороололд улам өргөжин тэлш бай- гаа тухай бичсэн. Манай гэрийнхэн сайхан нөхөр- лөлөөрөө үргэлж . бахар- хах болно. НАЙРАМДЛЛЫН.САРААР------------ 01042 БИДНИЙ ДУРТАЙ ДУУ-НАЙРАМДЛЫН ДУУ Сургуулинн хөгжмийн с танхимаас дуу хогжны хангинанг, багачуудын охөл үд тасарва. Тэнд орж - тарах хүүхдүүд гартал “ нэрэн хэмнсээниИй ! барьж, онгэртээ :ЭНКИЙН | ЦЭГЭЭй Тагтааны дүрс бүхий тэмдэг зүүсэн. харагдана. "Танхимаас ихэвчлэн найрамдал и9- “ хөрлөл, энх тайвны сэдэвт цоглог дуу хангинаж бай- "гаа нь бидний анхаарлыг аргагүй тэр зүгт татлаа. Тасалгааны голд байр- луулсан төгөлдөр хуур “хөршшмийг тойрон дДуулн байгаа хүүхдүүд дууны- автаг- на. Булган айм- тийн Магсармав саягийн ЗАХИДЛААР НӨХӨРЛӨСӨН Н аж ахуйл дунд сургуулийн хөгжишнйн энэ бяцхан тан- химаас хүүхдүүд иай- рамдал нөхөрлөлийн ту- хай изгэн шинэ дуу сурч тардаг юм. Тус сургуу- лийц захиргаанаас Мон- гол--Зөвлөлтийн най- рамдлын уламжлалт са- рын -ажлаар олон хэлбэ- ийн ажил. зохиож байна. үний нэг нь найрамд- лын сэдэвт дуу, шүлэг су- рах долоо хоног юм. Энэ үеэр сурагчид «Россия ц Монголил», . «Найрамд- лын вадьс» гээд л олон дуу. шүлэг сурчээ, Бас Зөвлөлтийн дуу дуулаач -Дын уралдаан зохиосон нь хүүхдүүдийн єонирхЬ лыг татсан сайхан ажил боллоо. Мөн анги бүл АЙЗУУД Зовж гүүдэд « Найрамдал-- Энх тайван- Хүүхэд» сэдэвт пионерийн бүлгийн ажлууд зохиогдож энэ сэдвээр сурагчдын өөрс ДИЙНХ нь бичсэл зохион бичлэг, шүлэг, “зурсан зургийг тавьсан үзэсгэ- лэн “гаргасан- байна. Эд- гээргажилд 6--гийн «ЛА», Т--гийн «А», «Бэ, 9-- «А» ангийн- сурагч С.От- гон--1Каргал, С. Эрдэнэ- билэг, Н: Энхмаа, Ц.Гап- баатар: нар идэвхтэй сайн оролцов. Ипгэж хүүхэд бид най- рамдал, нохөрлөлөө | ба- хархан дуулж байна. Сурагч М, МИНЖБАДГАР судалбар (3: аг шлцллл- ! Ясногорск, ) 1983 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 19. о ЛХАГВА Өө 1983 оны 10 дугаар сарын 1-ций өдөр. Ардын -армийн зэлуу халаа өсвөрийн Сүхбаа- тарчууд аа! 1982 оны 8 тоот ту шаалын дагуу аймаг, хот, сум, райоц, ерөнхий “0бо- ловсролын 8, 10 жилийп сургуулиуд 1982-1983 оны хнчээлийн жилд цэ- рэг--спортын тоглолт явуулах зохион байгуу- алтаа зөв хийж, цэрэг Эх оронч хүмүүжлийн “ажлыг системтэй зохиож, 4«Дөл-83» тоглолт ам- шкилттай явуулсныг тэм дэглэж, тоглолтыг сохион байгуулахад ндэвхтэй оролцсон улс, олон ний- тиЙйн байгууллага, идэвх- тан. нийт пинопер сурагч- Дад дайчин цогтой ха- луун баяр хүргэе, 1983-1984 оны хи- чээлийнН шинэ жилд эв- лэл, пионерийн байгуул- латаас зохиох хүмүүж- дийн ажлын изэлтийг тохиолдуулан пнопер сурагчдын цэрэг--спор- тын «Дөл» тоглолтын аймаг, хотын командлаг- чид, бүх-шатны штабян дарга нарт ТУШААХ нь: ҮНЭ 10 МӨНГӨ ПИОНЕР СУРАГЧДЫН ЦЭРЭГ СПОРТЫН «ДӨЛ» тоглолтын ЕРӨНХИЙ КОМАНДЛАГЧИЙН ТУШААЛ 165 Улаанбаатар хот туцхагласны 00 аилинн онц иэрэмжит арга хэм- жээ болгон явуулсугам. 2. Улсын аварга шал: гаруулах «дол--44» тэмцээнд амжилттай оэзлт гэхийн тулд 1983 оны:10 дугаар сарын 1 тоот албан даалгаврыг бие- лүүлэх анслыг чанартай сзохиоп байгуулсугай: 8. Улсын аварга шал- гаруулах цэрэг спортын «Дол-84» тэмцээний зааврыг энэ оны Х сард багтаад, боловсруулахыг пионер сурагчдын цэрэг спортын «Дол» тоглол тын -төв-штабын дарга хурацдаа Дд, Рийпэнд үүрэг болгосугай. 4. Улсын аварга. шалт гаруулах- цэрэг--спортын «Дол» тоглолтыг явууч лах болсонтой холбогч дуулж материал--тосов хөрөнгийн тооцоог урьд- чилан гаргаж нийт пно нер сурагчдыг өргөн хїе марч оролцуулахыг «Дөл» тоглолтын бүх шатны штабт үүрэг бол- госугай. Пнонер сурагчдын цаэ- 1, 1983-1984 онд эг--спортын 4Дөлэ- пионер сурагчдын цэрэг- нхалгын Ягаад спортын «Дөол--84» ул- командлагч хошууч сын “аварга шалгаруулах генерал | тэмцээнийг БНМАУ-ыг Г. МАХБАВИАД тэфэ-ээээшшшэшээшшээшшшшэиээжшилтх-ш-лиииєший Намайг Юля гэдэг, 15 настай. Би хөгжмийн ур- лагт их дуртай. Тэгээд ч гэрээрээ хөгжмийн хиг чээл. заалгадаг. Төгөлдөр 1! Хуур, хийл, хөгжмөөр | Сайн тоглож чадна. Бас | чөлөөт цагтаа уран гул- | галтаар хичээллэж бай- өвөө 1939 онд | на.Миний | Халх голын дайнд орол- ( цож явсан. Түүнд БНМА | У-ын медаль бий. Өнөө Ц.минь хүнд. бэрх цагт мон- 1: Гол, зөвлөлтийн Дд Дайчид хэрхэн 1 байсан. тухай | ДУрсдаг - юм. со Миний хаяг: !Тульскал: область, армийн нөхөрлөж бахархан СССР, город улница .Ком- дом 10: ” сомольская, : 12.. Сучковая каартнра їэсьла ад Би Берсзиники тээдэг жижиг хотод амьдардав, Манай хото єкижигхэн боловч үзэсгэлэнтэй” ай, хан. Тэгээд ч бид/хотро улам гоё болгохынотулд жил бүр олон арван мод суулгадад. Манай сур тууль амьтны хүрээдант гийн ойролцоо байдаг. Тэнд олон янзын араатан жигүүртэн | байдаг юм, Монголын тэмээ Ч байдар юм. Би ан амьтан, хїїг гүүртэн шувуудад их хайртай. Гэртээ дууч шу- вууд, тоть тэжээн: арчилт даг. ! Миний халг: СССР 618416 Пержскал 06-- ласть, город Берсоаники, ул. Юбилейнал, дом” 68, кпартираг 18 Голопач в Сергей. ПИОНЕРҮҮД Завхан аймгийн Түдэв- тэй сумын дунд сургуу- лийн пионер, сурагчид х9- дөлмөрийн У улирлаа хийж. бүтээсэн ажлын өндөр амжилтаар үдэж «Залгамж үе» аяныхаа «Пионерийн бүтээлч үйлс» шигүүрээр аялж . байна. Зураг дээрх эдгээр хүүх- дүүд олон литр сүү сааж, цагаан идээ боловсруулан, эмнэг хангал сургаж сур- туулийнхаа хөдөлмөрийн аварга болжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Сааль- чин охид М. ШУлоннл рэн, Н. Оюунгэрэл, 5 Оюунчимэг, Г. Нямда- ваа, Ж. Ганцэцэг иар. -- Сурагч Д. Нансал- ням, Р. Одонтунгалаг, А. Доржжүгдэр, Д.Отгонжар- тал, М. Байгалмаа иар. Ш. СОДНОМЦЭРЭН- ГИЙН апсан фото Нийслэлийн 45 дугаар сургуулийн дөрөвдүгээр алгийн сурагч Д. Бямбаа ходолмерийн У улирлаа- раа Говьалтай аймгийн Тайшир сумын «Сүхбаата- рын зам» нэгдлийн На- бригадын малчин Доржийп суурьт очиж 60 таруй саалийн ямаа сааж, хонь хариулан малчин ах, эгч нартаа туслав. ЗЖЛУ. ГОМБЫН авсап фото. "-Хорнод оны хүүхэд бид өөрсдийгөө тун азтай гэж үздэг билээ. Учир нь ар- ДЫН хувьшалын ачаар амар тайван өсөп бойжиж, сурч боловсрох ариун зам бидэнд нээгдсэн юм. |Гэ- тэл наяад оны хүүхдүүд ххоарадол үрг агаа жар- галт: хүүхдүүд байна. Улс ороц маань улам улам эрч хүч аван хөгжин (Ц9- цэглэж, залгамл: хойч үе та нарын эрүүл энх өсөн бойжиж эрдэм мэдлэг олох боломж нэмэгдсээр бай- ва. Хүүхэд та нарын 1в- глөө санаа тавьж асрамж лац халамжлахгүй хүн, байгууллага гэж манай оронд хаана ч үгүй. Сай- хан эх орныхоо зарим нутгаар явах зуур та ий8-, рын төлөө хичнээн их зүйл хийж бүтээснийг Түзэж, харсцаа хайрт хүүх- сонин Уууы 214144-6401:)х54 “ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ ХИЙЛС» ЖИГҮҮРЭЭР. Та нарын төлөө халамж хад «Арцат» зуслан -- сэн шинэ пэр чих дэалсыг. Зуслаигт зорий очвол Би- лүүтийн ампы эх Богд уулын тулах суганд їкирэл зэн урсах тунгалаг гор- хийн хөвөөндөх битүү нарсан ойн дунд үлгэрийн хот шиг үзэсгэлэнт нэгэн хотхон бий болжээ. Аглаг ӨнНэ нутагт Өнөө хаврыг хүртэл юу ч барьж бай- гуулаагүй байсан билээ. Та парын найз нөхдийн чинь аав, ээж, хүч хөдөл- мөрөө нэгтгэн ажиллан ийм сайкан зусланг бай- гуулшаэ. Өөрөөр хэлбэл Зүүн, “Баруун хараагийн сангийн аж ахуй, спирт бал бурмын үйлдвэр, тө- мөр замын байгууллагууд, Түнхэлийн мод боловсруу- лах үйлдвэрийн нам, 43а- хиргааны байгууллагын хөдөлмөрчид хүч хөрөн» төө нийлүүлж, иэган С8- наагаар ажиллаж сураг- чийн жилд бэлэг болго- жээ. Энэ тохилог сайхан зусланд тэр ажилсаг, аав, зэжийн хүүхдүүд тавтай сайхан амарч байлаа. Зус- ланг барын ашиглалтад оруулахад дээр өгүүлсэн байгууллага, хамт олоп хагас сая орчим төгрог зарцуулсан юм. Эрчимийн пурууны , наг :Х үзэсгэлэнт аманд авсаар- Аан молорч,.. туй. тохилог нэгэн зусланд Очиш (үз лээ. Энэ бол Хөвсгөл айм- гийн тээврийг удирдах газ рын хамт олон хүүхдүүд- дээ зориулж байгуулсан зуслацн юм. Нэг эзэлжши- дээ 25 хүүхдийг тохь тух- тай амруулах боломжтой ажээ. Хари ошцц сурлага- тан тэргүүний сурагчид үнэ төлбөргүй шагналыт журмаар амардаг гэнэ. Толин цэнхэр “Хөвсгөд нуурын зрэг, үзэсгэлэнт ойн захад бас нэг зуслап бий болшээ. Өнз бод Хат- галын нефть бааз, дамжла га бараа бааз, авго тазв- рийц 24-дүгээр баазын байгуулсан пноперийн зуслан юм. Агаарын ариу- хан, усны тунгалаг, бай- галийн сайхан газар нут- гийг шилэн сонгож үнэз- хээр гараа гаргаж барь- жээ. Энэ бүхэп нам, 44- саг, ард түмэп маань хүү- хэд та бүхэнд хичизэн их халамж | хайртайн илэр- хийлэл билээ. Хайрт хүүхдүүд минь нам, эх орныхоо энэ Ха- дуун хайр халамжийг сур- лагын хариулаарай! Зөхиөлч 19:56) ..Д, НАВААНСҮРЭН. өндөр амжилтаар: Одоо өргөн уудам эх орны маань знд тэндгүй орших сургуулнудад зун, намрын их ажлаа дүгнэж хөдөлмөрийн аварга анга хант олон, сурагчдаа шал- гаруулах ажил ид өрнөж, хөдөлмөр, соёлын чуулга- наа хийж байна. Энэ удаа манай сонины редавцид ирсэн захидлуу- дад ч зун, Бамрын ажилд анги хамт олноо хошууч- дан оролцсон анд найз нарынхаа ажлын амжилт, сургууль бүлгэмийнхээ слон талт ажил амьдралын тухай өгүүлжээ. Тэдгээ- рээс нийтлэв Говь-Алтай аймгийн Тонхил сумын дуНД СУР- гуулийн сурагчид хөдөл- мөр, соёлын чуулганаа хийж, 8--гийн «Бэ, 8-ын «Б» ангийн сурагч Д Алтаптууд, Д. Балдорж нарыг сургуулийн хөдөл- мөрийн аварга сурагчаар шалгаруулсан тухай багш С. Нямсрай,Увс аймгийн Нарамбулаг сумын 8 жн- лийн сургуулийн хамт олон Улаанбулагийн хад- лангийн талбайд очиж ажиллан 80 гаруй тон хадлан, тэжээл | бэлтгэс- нээ багд Б. Цэрэн, Тзс сумын дунд сургуулиас сурагч Д. Болормаа: Сур- у «Сүрэг хам лөл»-ийн Ги- сумын тэ- эгий тусалж, 240 хавтгай дс вөлжин мєтр талбайн хёр зон цэвэрлэн «Пиюперий бүтээлч үйлс» жигүүрээ, аялж байгаагаа, Хаптий аймгийн Биндэр сумын дунд сургуулийн 120 су- рагч хөдолмөр--амралтын зусланд ажиллаж олон мянган литр сүү, цөцгийн тос боловсруулжээ. Энэ ажилд сурагч Алдармаа, Шүрэнцэцэг: нар идэвхтэй оролцсон тухай багш Л. Нямаа, Баян-өлгий аймгийн Алтанцөгц сумын Дунд сургуулийн сурагчид туршлагын ногооны 1 га талбайд томс тарьж ур- гуулснаа хураан авч до- туур байрын хэрэгцээнд шилжүүлжээ. Ногоо ху- раах ажилд -8-ын «А», «Б», Т-гийн «А», «Вэ ан- гийн сурагчид идэвхтэй оролцсон тухай. сурагч Х. Алтантула, Євниэн аймгийн Сант сумын 9,10 дугаар ангийн сурагчид «Ургац-83» үлсгиглэг Орхонтуул сангийн ан ахуйн төмс хүнсний ногоо хураах ажилд оролцож 25 тойн хүнсний ногоо ху- рааз.. Сургагч Д. Болор- маа, Б. Эрдэнэчимэг, Її. Даваа, Д. Гантулга, Дд. Батболд парын олон /су- рагч өдрийн нормоо 110- 150 хувиар биелүүлж хамт олоо хошуучилсан тухай тус сангийн аж ахуйн Үйддвэрчний хороон дарга: Батмөнк, мөн аймгийн Хүдэр сумын ДУНД сургуулийн паймду- хаар ангийн сурагчид урга” ахлагчтай салаатыхан ндэвхтэй оролцсоноо пно- нє удирдагч Э. Эрдэ- хэлэнд мөн аймгийн Уг- таалын сангийн аж ахуйн дунд сургуулийн 120 су- рагч зуны амралтаараа 14 га ногооны талбайд төмс тарык арчлан ургуулж, нх ургац хүлээн авсан тухай багш О. Сундуй, Сүхбаа- тар аймгийн Наран сумын 8 жилийн сургуулийн хамт олон «Бүтээлч хө9- дөлмөрийн ням гарнг» хө- дөлмөрийн аян зохиож 10 гаруй тонн шимт тэжээл сэлтгэж малчдын суурьт илгээсэн тухай пионерийн улрирдагч (Л. Хүрэлбаа- тар, Дундговь аймгийн хэмжээгээр байгуулагд- сац 18 ходолмөр-амрал- тын сусланд энэ зуй. 983 пионер сурагч ажиллаж, амран олон мянган литр сүү. сааж, цагаап идээ болососруулсан ажлын он- дөр амжилтаар аймгийн ходолмор соёлын чуулга- паа угтсан тухай аймгийн ардын болопсролын хэлт- сийн ажилтан Д. Ганхулг, Дорнод аймгийн Чойбал- сай сумын дунд сургуу лайн багш Д. Цэдэндамба: Тус сургуулийн сурагчдын дунд биеийн тамирын өдөрлөг болж авхаалж самбаагаа сорьсноос ГЖ Долгорсүрэн, 9. Хишигт богштай 4-ын «Ар», 6-гийн «Б» ангиуд шалгарч өдөр- логипп аварга анги хамт олоп болсон тухай, Нийс- лэлийн 19 дүгээр сургуу» лийн хадлайч хүүхдүүд Сопгинын аман дахь хөн- ДИЙД очиж 12 топн хадлан хаджээ. Хадланч хүүхдүүл дийн дотор “ЮМ. Батбэх, С. Амарсанаа, Б. Чулуун- хүү, Б. Цогтсайхан, ЮРу Ичинхорлоо нарын олон сурагч бусдыгаа хошууч- лан ажилласныг багш Г. Чойбаатар илр тус тус мэдээлжээ. Аймлг, сур- тууль хамт олныхсо аяв лын амжилтын тухай ийнхүү бичсэн идэвхтэн бичигчдэд сурлага, хөдөл, мөрийн өндөр амжилт хүсье! бичигчдийн Идэвхтэн анхааралд Сонинд явуулсан мөс дээ материал чниь нийт- лэгдээгүйн учир нь цаг үе Хожимдсон, тоо баримт нэр овог тодорхой буб, байдгаас, Иймээс идэвхтэц бичигч та бүхэн 1. Цаг хугацааг Нь алдагдуулахгүйн тулд бол- сон үйл явдлыг тэр Дор нь маш шуурхай, мэдсэлж байх. 3. Тоо баримт, нэр ов гийг гаргацтай зөв тодорч хой бичих. ”-8. Бичигчийн хаяг ТӨч дорхой байх зэргийг ав. хааралрай. 2 УТГА ЗОХИОЛЫН РГГГ гс АЖИЛТАН 21717 БОЛЬЁО 1383)... МАХН-ЫН ТӨВ ХОРООНЫ У! БҮГД ХУРАЛ БОЛОЛЦООГ ДАЙЧЛАН ХЭЛЭЛЦЭЖ МАЛЧДЫН ЗАЛУУ ХАЛААГ БЭЛТГЭХЭД ИХЭЭХЭН (АН- МАЛ ӨСГӨХ НӨӨ АШИГЛАХ ТУ ХААРСАН БИЛЭЭ. ХҮҮХДҮҮД АВАРГА ЗОЧНООР УРИЛАА. Наргиантай атлаа ухаантай эхлэл Хүүхдүүд минь та нар ахтангаа цагаан цаасан дээр уулвсанаас цастай таад уулзсан бол илүү сайн байсан юм. Цаасай даар зөвхоп ярьсныг бич- нэ. Цагаан талд бол мал яах маллахыг үзнэ, сонсо» но, бас мал маллал ч бол- но. Гэвч хойр зуу шахам мялгай хүүхэдтэй (сопцин захиалсан хүүхдийн тоог хэлж байна) яаж цастай талд уулзах (нэ дээ, Нэг суурь бүү хэл, цэг нэгдД- дийн хониноос ч хэд дахин олон хүүхэд цугларах хэрэгтэй болох нь. Ингээд бодохоор сониныхоо хуул- сан дээр хүүхдүүлтэйгээ уулзана гэдэг зөв юмаа... Бидний уулзалт мар- типнтай атлаа ухаантай яриагаар зхдэх нь энэ ажээ. Ё Малыг ном шиг уншиж болно ” бол хашаан “гаргаад -ДВэ халж байгаа сануулга ТА НАРЫГ МАЛ МАЛЛАХ УХААНД СУРАЛЦАХАД ЗОРИУЛЖ БНМАУ- ЫН ГАВЬЯАТ НЭГДЭЛЧИН, УЛСЫН ХОШОЙ МАЛЧИН Б, НИРХОЛТОЙ УУЛЗАЛТ» ГАЛИНДАВЫГ «СО- БУЛАНДАА ХҮНДЭТ дээ. Хөгжим шиг сайхан аялгуутай дуугарахыг яа- на. гэрт хүн чанга дууга- рахад улай дээр морь үүрсдэг ЧИНЬ «намайг мартаагүй биз аргамжаад (чөдөрлөөд,тушаад) өгөвч! Өлсөж байна, өлс ногоо зулгаах шишь? гэн: хэлж байгаа хэрэг. Ам нь цанга- сай хонь гол, горхи руу толгойгоо харуулаад 2оГ- сож байдаг юм. Эзэн иь гол руу эс туу- вал өөрсдөө цувиа. Эргэж” буцаахаар хургаж зогсоод явахгүй, бод мал бол зуга- таагаад ус руу давхидаг шүү дээ. Мал гэдэг өөрийнхөө аяс дураар байх учиртай амьтан. Төр аясыг нь эс дагавал тамир тэнхээ суух ч үгүй, та хүчээ базаах ч гүгүй. арай дараад л гундаж гхэлнэ. Тэгэхээр би хүүхдүүд- двэ малыг дандаа ажиглаж бай гэж хэлмээр байна. Малчин болно гэдэг чинь шжвигч болно гэсэн үг. Ажигч болно гэдэг чинь ажилсаг болно гэсэн үг. Ажилсаг байвал . «авар- гаг-Д хүрэх зам холгүй. Эхлээд өөрийгээ ажиг- ла! Би малчин болж (ча- дах нь уу, үгүй юу гэ. Малчин болж чадах хүн наад зах нь өглөө эрт босно. Үдэш орой унтана, Малаа дандаа хайрлан явна. /Өөрийнхээ аясыг Обиш шалынхаа аясыг Да- гана. Малшихаа тулд ӨлЛ- сож, цангаж, ядрахыг даа- даг, тэвчдаг болио. Ма- даа караад баярлаж бай Малынхаа дэргэд жаргаж сур, Мад өдрөөс өдөрт хүнд укаай зааж, сургаж байдаг амьтан, Малыг ха- раад малчин хүй яг ом пин байгаа юм шиг ойлгодог тийм эрдэмд су- : « “ээшсиахиагсиихианииссаикоксиасасаосссссолсссаиас аосллсссаиссллоссокоесЛил сислоосллоллоласгтлосолсссолло лссоескижснаасссссссооас-иоссссассслилнжсисалиилсагстнаслиөсил оглслгхосслолииаскскоессссомимлиииоолслсгийис-иийссииасс-сссхаж,| рах учиртай. Тэгээд л ма- лынхаа дундыг нь дүүр- гэж, дутуугий пь гүйцээх ган хүн малчин болдог, Байгалийн араншин Малчин хүн өглөө бо- соод гадаа гарахдаа. яаж хонож ва гэж. малаа хар- даг. Тэгээд яах вэ гэж тэн- гэр хангайгаа. . хардаг, Тэнгэр нүүр царай, байр байцаараа. малаа. яахыг чинь заагаад өгнө. Бороо цастай бол уулаа бараад, сан. иь дээр. Хоргодох нөмөр нөөлөг, ихтэй. Эр газар дороос нь, эр урга- мал дотроос бүлээцүүлж өгдөт, Хүчтэй шуурга бол цагаат талд малыг уруу- дуулаад хэдэн өртөөний цаана ч аваачиж мэднэ. Тэнгэр цөлмгг байлаа ч-бороо, цас орох нь ан- дашгүй, Хонь моргөлдөн: тоглолс байвал хур тундас буух иь гэж бод. Үс ноос нь хөвсийгээд чийг .Дааж байвал үүлших нь гэжс с4- на. Гарз хохиролгүй. давж чадвал бороо, цас малд муу “нөлөөтэй биш шүү дээ. Амьд байгалийр 13- ээн тэтгэх гэж хур тун- дас унадаг. Энэ бол бай- галь эхээс зохицуулан 38- яасан хайр ивээл,-Цасгүй жил” хар зуд болдог аюуд- тай. БОрог өвс байлаа ч модорч шим шүүсгүй бол- но, Тэшээлийг малд дэв- тээж өгдөг шүү дээ. Төгээд д цас өвс ургамлыг чийг- лэ, зоолрүүллс ӨГДӨГ юм. Борооны ач тусыг бол хүүхдүүд та нар надаар хэлүүлэх юу байк вэ? Ху- рын шимээр л цэцэг ио- гоо дэлгэрдэг. Ургамал тодийгүй малын үс ноос Ч борооны усанд цэвэр- шиж, өнгө зүсээ олно, Байгальд илүү юм байх- гүйтэй адил дутуу юм байх учиргүй.Тэр тэнцвэ- рийг алдвал аюултай, Байгалийн ааш арацшииинг таний мэдэж түүнд зохн- цуулан бэлчээрийн мал малладаг учиртай, Хүний ааш арацшинг таньж, бай- вал адиваа йжид сайн бүтдэг шүү дээ. Түүнтэй адил малчин хүн байга. дийн араиншийг таньж ииилиллуїн АЖИЛ, МӨЭРГЭЖЛИЙН/АБИЖАРЯР! байж малаа маллалня. Хүн, мял цөм байгалийн бүтээгдэхүүн, тэгэхээр өөрсдийгээ бий болгосон байгальд догшин хэрцгий хайдвал шийтгэл хүлээнэ. Хүн, мал хобулаа хохир- но. Таньж . мэдэт, учир ухаантай хандахгүй бол байгалийг захирна гэж сайшаал зоргоор авирлаж болдоггүй юм. - Хайрлаж хамгаалж хайр хишгий. нь хүртвэл байгаль шиг баян тансаг юм хаана “ч үгүй. Хүй, мал хоёрыг жаргаах ганд- хан. орчлон юм шүү дэз. Тааруухан малчны шинж Хот нь шавхайтай. Аргал, түдээ нь гэртээ ойрхон. “.Моришы аргам- жаа. нь богицохон, Чөдөр ногт нь залгаа, зангилаа олонтой. ФЭмээлээ гадаа хоцуулна. “Уяа нь ганхсан, намхан, |Малаа хариулаг хаасаа залах нь их. Хий- хэзсээ-ярих-нь их. Нүүх- ДЭЭ. дуулиантай, суухдаа дуртай. «Уулзсан хүнээ муу хэлнэ. Саахалт айлаа ад үзнэ, Цайсаг, махсаг, Морил дээр гарахаараа давирамтгай, |Хар, улаан хараал «хэлэмтгий, Ухаа- наасаа уур нь түрүүлдэг. Малаа хайрлахаасаа тойв шаах нь их. Хашаа хороо нь нурш унасас, бачуу яйжгий. Гэр, хотоо той- роод хог новштой, Мал нь гутруу гупдуу, Өөрөө ч санаа сэтгэл дулнихан. Унасап морь нь жилбэн- тай, барьсан ташуур нь бяцархай...гээд хэлэх, хэлэхээргүй олон муу шинж тааруухан малчинд байдаг юм, Тааруухан малчны шинжийг дурда- хын учир бол падад ийм шинж байна. уу, үгүй юу ганг өөрийгөө шинилнсилис яв гэсэн санаа л даа. Ма- най багш Очир гуай (БНМ АУ-ын хөдөлмөрийн баа- тар, алдарт хопьчин аг- сан) «Муу малчин надад сайн багш болдог. Түүнд байгаа бүтэлгүй юм бол- голыг би бөрөөсөө зай- сдуулах гэж хнчээдэг... гэл ярьдаг сан. “Бодоол байхад зөв юм билээ. С.їїй малчиыг дуу- руухан доо томоотой байхыг чээнэ. Энэ чинь ань, суралцах ухаан »эжбий. ДЭЭ. | Малчны жаргал | Сайн д маллаж чадвал мал тэдөг амьтан дандаа баярлуулж,,..ар- гаанс байдаг юм. Малчин хүнд нутаг ус шиг үзвсгаа лэнтэй сайхан, үнэ нэт тэй юм байхгүй.Фсөхөвсвөсг, аваад өдий жар карт хонио хариулсан О нуурын хөвөө (Завхан айм- гийн Түдэвтэй ч Бадрал», нэгдлийн ну» таг) мал шаллах ухаанд суралцах миний а«хичээ- линн танхим» шүү дээ. Өлзий буянаа хайрласан энэ д нуурынхаа хөвөө- нөөс би Ардын Их Хурлын чуулган, | Нэгдэлчдийн их хурал, улс орны хэмжээ- ний. уулзалт,: ид оролцохоор мөн ч флон удаа алиы замд мор/ ээ. Энэ л нуурынхаа хөвөө- нөөс коммунизмын ууган эх орон, ах дүү социалист орнуудьш 11:11 8) 91171174 зорьяс байлаа. Суурь цаг гаан хонь минь надад ийн- хүү алсын алсыг -зорих, апд цөхөдтэйгээ учрай золгох хүчирхэг жигүүр бэлэглэжээ. «Мал дага- вал ам тосдопо» гэсэн мэргэн үг бий. Малын буяп их шүү. Хүн Ардаа хооллож, хувцаслах хүлд- тэй албанд хүчин зүтгэж яваа малчдыг нам, төр маань хайрлаж хүндэлж байдаг юм. Илгээлтийн эзэл ах, эгч иар чинь“ «Мал маллах сайхан шүү, Малчин бид- ний жаргал шүү» гэж дуулах дуртай. Мал маллах үнэхээр сайхан. Хүүхдүүд Та на- рыг малчин больёо гэвэл ах, эгч нар чинь баяртай угтах болно. Унах сайн морь, учрах сайхан ирээдүй хөдөө ну-. тагт чинь хүлээн: байна. Яриаг тэмдэглэсэн сэт- түүлч Ц. САНЖЖАВ хүүхдийг Золраат | онц сурах гэлс боддо.. Фэ» | -хилгагүй хүүхдэд: 00228 сумын, | 19) 3 зигчилиллллилигнЖ уЭрлэл Эн Хог 06 Ё Учрыг цыга Л биз», Хариш хэдэн нас миилжчын ЗӨВЛӨЛТ ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ нь тайлбарлан: болдоггүй олон үзэгдлийн алн- бичиж эхэллээ. төхөв, Охин шгүлЭГ шастайдар бичсэнийг нь бод л «За лахав бичээ охин сургуу: ороо ч үгүй, ёр үсэг гэж юу ТОН ГО ТЭР шүлэг бичжээ, Бяцхап пайрагчийн нэрийг Нина "Сурбинд. гэнэ, ЗХУ-ын Ялта шэгэн дунд сургуулийн нэгдүгээр ангийг энэ жил хугнира Одоо ТАЙИВН” настай. Нипагийн шүлгийг уншсан зохиолч, яруу Найрагч, эрдэмтэд цом л нэгэн дуугаар «Ёстой гайхамшига гаж: хэлдэг ажээ, Манай сонин өнөөд. рийк дугаартаа Инка Турбинагийн тухай «Комсомольскал правда» сонины сурвалжлагч Валентныд Николасвнагийн бичсэнийг нийтэлж байна, Инкахай танилцана уу? сонины Нэгэн үдэш -Ника байх, суух байраа олж ядан хол- хїїїкээ Орой бөлж бүгд уитав, Гэтэл шөнө дунд охиП сүїїоосоо үсрэн бо- со гэж минь ээ, бичээ- рэй” бичээрэй гэж тэвдэн хашгирчээ, Ээж нь хїї. рандаа цаас яаран олж, охиныхоо. хэлсэн шүлгийг арайхийн . гүйцэж, . бич- эшэз. Инка шүлгээ огтхон ч “түгдрэлгүй, бараг нэг амьсгаагаар хэлчихээд л буцаад .унтаад өгч. Энэ явдал дахин. олон. удаа давтагджээ. Үүнээс хойш зэм нь унтахынхаа өмнө үзэг, дэвтрээ бэлэн байгаа эсэхийг заавал шалгадаг болжээ. Нина зэнсийгээ сэрэсгээд зөвхөн. «Хур- дан бичихийг» л гуйдаг гэнэ Сурагчийн жид, Монгол, Зовлолтийн найрамдлын уламжлалт сард зориулсан «Пионерийн үнэй» сонины нэрэмжит Фсворийн дугуйч- дын уралдаан 10 дугаар с8» рын 16-нд Зайсан толгой дахь Зовлөлтийн дайчдын хошөоний дэргэд боллоо, Уралдаанд нийслэлийн ерой- хий бойоссролын сургуулийн 70 шахам тамирчин гурван зайд спортын ур чадвар, ав», хаалж | самбаагаа сорилоо, 10-413 насны хөвгүүдийн 1 нм--ийн зайн уралдаанд нийслэлийн 65 дугаар сургуу- лийн сурагч-Л. Бибаатар, Д, Дүвржир, 42 дугаар сургууч дийн сурагч Л, Алтанзолбоо нар түрүүлж алт молгө хү. рэлфмедалийн зөэд болов. "1414-4140: насны хөвгүүдийн 5 инм-ийн уралдаанд 48 ду. А--89443 . зөвлөл ЕР БУСЫН АВЬЯАС Би Никагийнд очиж тэдгээр дэвтрүүдийг үз: лээ. Маш олон дэвтэр шү- Ээж нь лэг «бичжээ», нойрмоглон, . яарч сан- дарснаасаа болж хазгай, муруй бичсэн өгүүлбэрүүд тэр дэвтрүүд дээр хараг- дана. Дарж, зассан үг өгүүлбэр тэнд ер алга. Никагийн шүлгүүдийг ер нь тоолж, дугаарладаггүй гэнэ. Энэ шүлгүүдийг ун- ших завшаан таарсан хэнд ч болов «Найман настай хүүхэд үүнийг бичлээ гэн үү?» гэж итгэж ядах сэт- гэл өөрийн эрхгүй төрөх билээ, . Хамгийн гол нь сэтгэл хөдлөлийн хурц илрэл, уран яруу хэллэг, оновчтой үг сонголт охи- ны шүлгэнд-яаж бий бол- дог нь хэний ч гайхшийг төрүүлэх билээ. - Никуша маань бие султай төрсөн юм. Төр- сөн анхны өдрөөс нь л эх» лээд түүннй эрүүл мэн- дийн талаар санаа тавих хэрэгтэй боллоо. Тиймээс ч охин минь сургуулиас цэцэрлэг, ясли өмнөх зарэг хүүхдийн .Оайгуул- лагуудын тухай ер мэд- дэггүй юм, Зөвхөн том- чуудын даргэд л гэртээ оссоп дөө гэж бяцхан лруу найрагчийн зэл нь ярьж байна. Охины өссөн орчин гнэхээр гайхамшигтай өгжим, яруу найраг, гоо сайхны ертөнц л гэмээр, Эргэн. тойрон дандаа цом: Эмээ иь завтай цагтал тө- гөлдөр хуурын ард сууж, ач охиныхоо шүлгэнд ая зохиож, хамт дуулдаг ажээ: Ээж нь ч, эмээ нь ч яруу найргийг ихэд үнэл- дэг богоод олон. арван шү- лэг цээжээр мэддэг гэнэ. Ницагийн өвөө Анайто- лий. Ницалорким ч Крым нутагтаа аддартай ао: хиолч, Мэдээж өнэ бүхэн охинд нөлөөлсөн хөрэг. Нинатай уулзахаар очиж байхдаа би тун ч болгоомигтой байснаа хэ- лэх хэрэгтэй юм, «Түүнтэй юун тухай ярилцдаг би- лээ? Амьдралын “учир ут- га, их яруу найрагчдын амжилт ололтын (тухай ярих уу? эсвэл жирийн л хүүхэдтэй ярьдаг шиг ца- гаан толгой, хичээлийн дэвтэр дээрх дүй, хөрш айлынх нь муурны тухай ярих уу» гэл би зам турш бодож билээ, Ника цамайг тун их сонирхов. Богино- хон юбканыхаа хормойг дэрвүүли, ээжийнхээ гэ- рийн шаахайнд золтой л тээглэчихэлгүй гүйн гарч ирж билээ. Ээж, эмээ хоёр нь гал зуухны өрөөнд цай бэлт- гэн, завгүй байсан учир Нинад «ЗОЧНОО зугаа- цуулж бай» гэж хэлжээ, Ника эхлээд орон дөороо- соО төм яст мэлхий гаргаяс ирээд. “миний алган дээр тавих гэлээ. Би ч айчихап. Со-- Яав аа Та!.гэж Ника өгүүлснэд: -- Манай Катл (мэл- хийний нэр) их сайхан сэтгэлтэй. Харж байна уу? Та! Түүний иүд нь их энх- ринй зөөлөн. Харин нэг нь нөгөөгөөсөө арай л жиж- гэвтэр. Бид түүнтэй хамт айлд очсон чинь Пирвт нэртэй нэг муур урчихсан юм. Ви Катядаа их хайр- тай гэж билээ. Яагаад? - МАНАЙ СОНИНЫ НЭРЭМЖИТ УРАЛДААН гээр сургуулийн сурагч 4, анлайбаатар, сурч гуулийн сурагч Л АСХ3Х дорж, 65 дугаар сургуулийн сурагч Б. Бат-эрдэнэ нар өх» ний гурван байрт оров, 17-- 18 насны хөвгүүдийн 10 нм- ийн зайд 42 дугаар су, - дийн сурагч З. Нэргүй, 24 лүгээр сургуулийн . сурагч Батбаяр, 79 дугаар! сур- туулийн сурагч Г. Болд нар түрүүлж алт, мөнгө, хүрэд меєдалийн эзэд боллоо, Байгууллагын дүнгээр 8 жилийн сургуулнас Б. Гїе тов, С. Гонгор, Г. Єгнжяона8 дасгалжуулагчтад 65, 9,4 дүгээр сургууль, 10 жилийн, сургуулиас Ч. Нлпмаа, Ж, Пүрэвсүрэн, -Л. Дамдип..даса талжуулагчтай 42, 24721 лх, гээр сургуулийн багууд эх. ний байранд шалтарлаа. Ү4Й, тув бүрт, лэргүүй. байр “зүртсон “өсвөрийн Ду« авсан фото, д 22317:7177727:122252798 | 2УУУЛЛУЛЛИУУУУУУУУУУУУУУУУУУЛ. март -5"Юу ч гон хэлэх” би лзэ дээ... Мэлхий хэдий- газр амьтан боловч би түүнийг хүн шиг хайрла- даг юм шүү..гэн: Нина өгүүлж билээ. Дараагийп өдөр нь Нина зочид буудалд над дөэр ир- Лөэ, “Бид бие. биенийхээ оөдөөс харис байж, ярил- цахаар урьдчилай тохи- ролцсон юм, Нина ч үү. нийг балртай хүлээн ай- лав. Никагийн взэж нь, 3у- гаалж, бид хоёр ярья эхэллээ Нина «За лруу найргаас эхэлье. Асууг- тун» гэж хэлж билээ -- Ми яруу найрагчдын шүлгээс цээшоэр мэдэх үү? -- Үгүй. Би шүлэг цээнслэх дургүй. Тэдиийг зөвхөн уншаад, бодож, ойлгох нь л чухал, Залвал цээжлэх нь алба биш. Хү- нийг ер инь шүлэг цээжил гэяс албадах нь буруу.Хэр- вээ албадвал яруу найр- гийн сайхан нь наранд хайлах мМос мэт алга болж, шүлэг бнш болчихпо шүү дээ! - -- Чи шүлэг яаж 30- хиодог вэ? -- Шүлгээ би ер зо- хиодоггүй. Тэд өөрсдөө л ирдэг юм. Хэрэв би 0ө- рийнхөө санаанд мэдрэгд- сэнийг л гаргаж хэлэхгүй бол толгой минь шал тэнэг болчихдог юм. Ингэхлээр д уйлах хэрэг гарна даа. -- Чи шүлэгтээ өөртөө тохиолдсон болгоноо л бичдэг үү? -- Үгүй--ээ| Би їа- дагш гараад бүх л амьд- рал шүлэг юм. гэдгийг мэдэрдэг юм. Байгаль, өнгө будаг, хүн болгон, бүр муу хүн ч гэсэн шү- дэг шүү дээ! Би лав 150 шил амьдрах байх Яаа гэж бодогддог. Хэрэв хүн ямар нэг зүйлийг л мэдэрч байна гэдгээ ойлгох л юм бол тэр үед шүлэг сэтгэл дотор нь цэцэг шиг ургаж байдаг юм. Ямар нэг иш суулгаад л тэр нь ургаж байгаа юм шиг... -- Няка, чи сургууль ёээрээ шүлгээ ушшидаг ЗУ? Найз: охиддоо... »--.Сургууль бол надад гт өөр орчин: Тэнд би өө- рийнхөө хийх бстой ажлаа у эжайҮЧ 5 үрээтмэнч ХИЙД9Г.. ЯГГЛ”ЭЭЛС” Шїгэвх Та ч гэсэн: өөрийнхөө “аж” лыг хийхээр л энд нрээ биз дээ. Хүп ажилгүй бол: амьдралгүй л гөсэп үг... ё Никнагийн багш, эмэгтэй, «Тэр хичнээн их баяр, баясгалантай гэж санана. | Никагаас түүний сайхан | сэтгэл, юм бүхнийг сопирх- Дог хөөрхөн ааш нь байн- га ажиглагддаг юм» гэж ярьж билээ, Би Никагаас «Өөрийнхөө тоорогноос хэдийг дурсгал болгож өгөөч» ГЭЖ гуйсан юм. Тэдгээр пооргон дээр тоо, | | үсэг, нохой зэргийг сараа- чиж, зурсцаас гадна нэг-| дүгээр апгийн сурагчийн | эв дүй муутай хэвээр: «.Бичиг үсэг мипь ижил | “ оч үг нь оцдоо | Бидэн хоёр өөр өөр хэлээр | яринам | нэгэн бай- шинд суудаг ч гэлээ Хол, хол өөр арал дээр амьдарнам...гээн бич- | жээ. Ээж нь ч гэсэн эдгээр морүүдийг анх удаа үзэж | байгаа ажээ. Бид бие бие рүүгээ дуугүй л гайхан харцгайж билээ. Хоёулаа бас НИКА ТУРБИНАГИЙН шүлгээс ! Гэрэлт өдөр шөнөөр со- ЛлигдДОЖ Гудамж бү:лээрээ бороон: “дунд зүүрмэглэнэ. Ї1 || | | | 1 | | | | | | | Бүүдгэр харанхуй. бай- | шинг ноёлж, Бүдэг бадагхан ширээ л! мэдрэгдэнэ Өрөө тасалгаа огтхон ч... булангүй | Өндөр сандлууд л нойрон / дунд-дүнсийнэг Ширүүн бороонд тэд Н. тухгүйтэн 1 1 Ширээний дэргэд зогсох- 2 доо гуниглана! Ї! Хайртай бяцхан гөлөг” | минь чи Харин: юунд унтахгүй т байна-вэ? | Хажууд чинь “би хүрч - очьё Харанхуй шөнийг харцнаа: саа хөөс: Тэгээд хоёулаа гэрэлт 2 аа, ӨДӨр Тунгалаг нарыг хамтдаа » дурсын! . Орчуулсан Т. Даваадорж Эрхлэгч: СМирколэАдад0 :020Ц/ ДАШДОНДОВ. ТТ -40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ Өө 16151902) Ф 4 1983 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 24. 0. ДАВАА ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ мл т»т---212, 5 : хүүхдийн байгууллагуудыг " БН цэцэрлэгжүүлэх, шимс |! 2 жимсний модны цэцэрлэгт , луу байгальчдын яагерь Дараа нь МХЗЭ-ийн Төв лал болгоц зохиож байна. | ХҮРЭЭЛЭН байгуулах зэрэгт | ажиллаж, цэцэгжгүүлэх, цэ- Хорооны їнйрийн бичгийн Байгаль орчныг хайрлан онголын байгаль орчныг цэрлэржүүлэх дугуйлан. дарга, Д. Сүхбаатарын нэ- хамгаалах, арвиоюкуулах Хамгаалах нийгэмлэгийн тууд ажиллалаа. Тэдний рэмжит МПБ-ын Төв Зөв? ажлыг пионер сурагчдын Төв Зөвлөл, Хүүхдийн тө- 9! хийсэн олон зүйлийг өн8 лөлийн дарга Ч. Цэрэнду- гавшгай үйлс болгон өр. 299 Фондын Төв комисс гүн тФ(/ үзэсгэлэнд тавьжээ. Эна дам үг хэлэхдээ: нүүлж жил бүр «Эх орны ТУслалцаа үзүүлж залуу | бүхэн биднийг баярлуулж ногоон гоёл», «Олон наст 08йгальчдын хөдөлгөөнийг байна. Энд залуу байгальч- -- Манай на, засгааеё ургамлын үр түүх» цуваа, (0ҮХ талаар дэмжиж бай- дын ажиллах улсын хэм. өсвөр үеийнхний сайн | «СургуульорФЮо цэцэрлэг Лёгт эвлэлийн гишүүд пио- жээний төв бий болно. Эна сайхны төлөө цаг ямагт үүлве» уралдаан зохион | МЄР СУРАГЧДЫН нэрийн өм- үзэсгэлэнд Ховд аймгийн байнгын анхаарал халамж | байгуулж, сургууль төг- ЭӨЧ хбаярхладархлан илэр- «Залуу байг -8 Үзэсгэлэнгийн нээлтэд «Хүүхал байгалььн Ч МАХН-ын Төв Хорооны нэртэй үзэсгэлэн. шийслэ- Улс төрийн. Товчооны ги- лийн Залуу байгальчдын шүүн, БНМАУ-ын Сайд станцад нээгдэв. Өнгө өн- нарын Зөвлөлийн нэгдүтээр ГИЙН ЦЭЦЭГС-АЛИМ ЯсНМСНИЙ Т Рагчаа, ДҮүсүлслүйд анхилам : Ё “ын Тө УВагэлнийн хайгна “хал Э1340 анин М. Даш, ихтэй байлаа. «Залуу байг арга : 2244 , гальч-83» үзэсгэлэнгийн үз- МАХН-ын Төв Хорооны | мэрт пионер сурагчдын хэлтсийн эрхлэгч Г. Бизьяа, бүтээлч хөдөлмөр, уйгагүй МХЗЭ-ийн Төв Хорооны ажиллагаагаар тарьж ур- нэгдүгээр харийн банан гуулсан цэцэг, мод, жимс, дарга дэв, ,-албаны жимсгэнэ, хүнсний ногоо, бусад хүн оролцлоо. шагэагшэр Үалисан, Уусаатээ Ховд аймгийн Булган дэхүүнийг тавьжээ. Ховд | сумын 10 жилийн дунд аймгийн Булган сумын 10 сургуулийн хичээл туршла- ншлийн дунд сургуулийн гын талбайн «Хүүхэд, бай- хичээл туршлагын талбайд галь» үзэсгэлэнг зохион яд : н Д байгуулж, залуу байгальч- залуу альч-анопер су дын хөдөлгөөнийт сургууль ааа 147 БҮйХ ургуулсай дээрээ өрнүүлэхэд идэвх зүйл сортын ур- зүтгэл гаргажс амжилттай тамлын дээлийг дэлгэн апишлласан зарим тэргүү: үзүүллээ. ний залуу байгальч, багш, Үзэсгэлэнгийн нээлт сурган хүмүүжүүлэгчид, дзэр БНМАУ-ын Хүүхдийн эвлэлийн «ишүүд залуу: төлөө фондын Төв комис, чууд, пионер сурагчдыг сын дарга. БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фонд, соёлын гавьяат зүтгэлтон, Залуу байгальч-88», «Хүүхэд, байгаль» үзэсгэлэнгийн нээлт дээр. МХЗЭ-ийн-. Төв .Хороо, төрийн болон МХЗЭ-ийн С. БОДООШИЙН авсан Фото зураг МПБ-ын Төв зөвлөлийн шагналт А. И. Цэдэнбал шагналаар шагнав. ! Филатова үг хэлэв. сурагчид оролцож байгааг тавьж байна. Үүний нэг єөгчдийн цоцэрлэг байгуу- «МХЗЭ-нїи тэргүүний А. И. ЦэдэнбалФиль тэмдэглэн хэлэхэд талтай тод жишээ нь хүүхдийц хү: лах, эх орноо судлах хол, амилтан» цол, тэмдгээр това гувї хэлэхдээ: байна. мүүнслийг бүх шийтийн хэ? ойрын аялал, экскурс хийх, БНМАУ-ын гавьяат багш гон д 24 їинлийц өмнө бай. РЭГ болгон дэвшүүлж, ком- байгаль хамгаалах сарын !Х-. Бадамсэд, «Залуу үеийг ле э 2 8:а8Хагжнн ураг- гуулсан туршлагын талбай мунист хүмүүжлийн тодор- ажил зохиох, пионер, сү- Халамжлан хүмүүнсүүлэгч йг ссэгүрэй, ХОЛ ТАХНС дээр тэд идэвхтэй ХӨДӨЛ: хой асуудлаар дэс дараа- рагчдын «Ногоол», «Цэн- тэргүүлий ажинлтан» тэмд: ын ХУШ нх хурлын онц- Мөрлөл тордож ургуулсан тай олон чухал арга ХЭМ: хэр», «Шар» эргүүлийг ГЭЭР ТУС суртуулийн захн- лош! тэмдэглэсэцчлэнгээр байгалийн өгөөмөр балт, жээ авч хэрэгжүүлж бай. сургууль пионерийн бүлгэм рал 7. Жадамбаа, хү»! . - олон янзын хишнг, ялан: "ё3 ЯВДал юм. бүрийн дэргэд ажиллуулах |мүүллийн эрхлэгч Т. Дорж, |! байгаль орчиыг хамгаалах удна сайхац алимыг оноо- 1982 онд МАХН-ын зэрэг бүтээлч ажлуудыг «МХЗЭ-ийн Тэргүүний: сэ. явдал үнэхээр бүх ард түм: дөр бидэнд үзүүлж байна. ТӨВ Хороопоос «Байгаль уламжлал болгон явуулис хээтэн залуу» алтан меда- ний уйл хэрэг болох ёстой. Энэ сургуулийн туршлага ОРчНыг хамгаалан түүний байна. янар химн биологийн багш Мн автан залуу бай- бусдад жишээ болох ёстой. "ӨӨЦ баялгийг зүй зохис: ТКалл, аТэргүүнийгсу- Д галр хөдөлгөөнийг Ай" БНМАУ-ходөо аж ахуйсаж ТО! ашитлах талаар хүүхэд Хүүхэд, сзалуучуудый ригч» салтан “медалиар 10 шид хӨпкүүлэх тухай Н4- үйлдвэрийн орон юм. Тийм Залуучуудын дунд зохнох..АУНД залуу байгальчдын дугаар. ангийн: сурагч мын Төв Хорооны тогтоол 5 алуу байгальч- ӨВЛЫГ цаашид сайжруу- хөдөлгөөн эрчимтэй өрнөс: | . Чулуундаш, МПБ-ын нь залуу үсийг байгальд БЭЛ хара ВУИАЛХ гэрүэээ лах тухай» чухал тогтоол” НИЙ дүнд одоо залуу бай-/ рд ЗоВЛӨЛИЙН ЛЛҮН хайр гамтай хандаж, санаа Бич хал агтисүгүйн хүүх. САРГАСАн НЬ хүүхэд, залуус гальчдын нөхөрлөл (900, , Ч ” монго, хүрэл “медалиар тавьж байдаг, торсөн нут? дэд хөдөө аж ахуйн хөдөл: УУЛЬТ байгаль орчнид: гаруй, клуб 3700 гаруй р раду рболдь” Г.“Батзо: | гийнхаа баялгийг өсгөн арч морийг хүндэтгэж УСЫГ хайр гамтай хандах үзлээр аилланс салуу байгальч- 8. Б ЖЭТ Ч Аар | Внжуудахад ндэрх социр, иг төлөвшүүлэх нь сүй. ХҮМҮҮЖҮҮЛЖ, тэдэнд бай? дын иийгэмлэгнйн гишүүнд: УР! шүүБүЭл БУ Чдар | холтой оролцдог болгой хү: тэр . Залуу байгальчид, ТӨЛИЙН | сайхныг "ойлгох 180 гаруй мянгад охид Брүээш дол лө оОйлта 1) мүүжүүлэх үйлсэд,Оиднийг огооН эргүүлийн отридь 199 зүйн үзэл, байгалийн. хөвгүүд элслээ. сурасч шагнагдав? урнали: байна. «Эх орны иологийн багш нарт хан- "09Ц баялгийг зүй зохис- панел ургалт бай! Шагналыг БНМАУ-ын Ё ногоон гоёл» гэсэп цувааг аж с 076 байга. ТОйЙ ашиглах дадал чадвар у « Хүүхдийн Төлөө фондын л ургуу. үрт . галь хамгаалах «ногоон», | пионерүүд явуулж, аврав” ийн залуу сайц нохдийн ОЛГОХОД программын чанар ЭЦэнхэрэ шара 000718) Төв комиссын дарга А.И.. | дугаар ангийн сурагчид дугуйлан ажиллуулж, айги тай мөрийн хөтөлбөр болж руй эргүүлд ҮЭ ГүЛүйн Цэдвибал:Филатова, мхзэ- мод суулгадаг өх оронч бүрт алаг цэцгүүд бидинї байна. Энэ тогтоолыг хэрэг- бо ийн Төв Хорооны” нарийн | сайхан уламл(лал тогтлоо. “амьдралыг ҮЛ ҮД мэглээ!... ЗКҮҮЛЭХ: талаар МХЗЭ-ийн хүүхэд хамрагдаж байна. бичгийн дарга, Монголын. 1 Монголын пшонерийн бай- сур гэн хүсч байна. Төв Хороо, . Сүхбаата- айгаль орчныг хамгаа: адуу байгальчдын Нийгэм"! ! гууллагын 60 жилийн ойг рын пэрэмжит МПВ-ын Төв... лах түүний-нөөц-баялгийг- дэгийн Төв-Зөвлөлийн дар- Л угтал гурвал зуун мянган Залуу байгальчдын төв Зөвлөл, Ардын боловсро- зүй зохистой ашиглах та- га. Бадраа нар гардуул: | мод, бут, сөөг тарьж ур! станц ашигтай бүх санаа- Лыц Яам хүүхэд залуучуул лаар хүүхэд салуучууДын лаа, “Й гуулах ходолгөон пионер чилгыг зохион байгуулагч дын дуйд олоц талтай арга. Дунд зохиох ажлын агуул- МАНАЙ ! 5 | сурагчдын дунд өрнөж нь болох Сстой гэл: онцлой хэмжээнүүдийг холбогдох га. хэлбэрийг боловсронгуй СУРВАЛЖЛАГЧ | (5 “Ер Энд: зуны, ЕБҮ 831 10:45:14 44,4:4.3: 4:5-4-2- хэлуудууй,хрэолт лат, «Чучь, «Оргрүїц :9е 12:42:28 :1:1:1 4,2 2172-3121 14 рЕ2АТТ 7 ын ана лсэнийлнгачдын 1 с ОЛД таж Зөвлөлтийн Бомсомол даш тэдэг. Тэр Ховд айм- “ийн Булган 0 АРВИН ТЭЖЭЭЛ, ИХ ТУС Хүүхдүүд тариа ногоо ху- раан авах их ажилд жил жилийН намар тусалдаг сайхан: заншилтай. Тарьж ургуулсан бүхнийг хаягдал- гүй хураах гэж зав, ээж, ах, эгч нарынхаа хамт уг- гацын талбайд шамдан ашиллаж байсан цаг саяхай билээ. Энэ их ажилд хүү- хэд бүр гар хумхилгүй орол цох тариаланч ах эгчдээ ихээхэн тус боллоо. Энэ жил манай сум пэг- дэл 140 га-д төмс, 40 га-д хүнсний ногоо болон 900 та талбайд малын тэжээ- лийн ургамал тариалж ар- вин ургац хурааж авлаа. Биднийг ургацын талбайд очихоор бэлтгэж байсан тэр одрүүдэд «Пионерийн үнэн» сонин, Хөдөө аж ахуйн Яам- паас пионер сурагчдын дунд сонины нэрэмжит «Ургац: 83» операци зарласан нь хүүхэд багачуудын урмыг улам Ч сэргээв. нэ төмс, хүнсний ногоо түүх «Пионерийн үнэн» сонины рээгжит «Ургац-883» операцийг тарна ногооны сангийн аж ахуйнууд болон малын тэжээл, төмс, хүнс пин ногоо тариалдаг нэгд- Манай сургуулийн 22 алги бүлгийн 640 сурагч «Ургац--88» операци явуу лах тухай цуглаан хийж: уралдааны болзлыг тусгай буланд хадаж операцийн явцыг мэдээлж, хүүхэд бү- рийп илрүүлсэн халгдлый хэмжээг тодорхойлж бай- лаа. 2 Сургууль маань жил бүр Хэрлэн баян нэгдэлтэй шеє- ЧФийн гэрээтэй алиллаж ма лын тэжээлд зориулан 83- 40 мянган: шуудай тариа- ны лай түүл: өгдөг уламж- лалтай. Харин энэ намрын «Ургац-83» операциар хүүхдүүд маань 50 мянган шуудай лай түүлээ. Сургуулийнхаа ходөлмөр амралтын зусланд 155 су- рагч гурван ээлжээр ажил- лаж 20 га талбайд төмс, байцаа, сонгино, лууван та- риалж арчилж тордож ур- гууллаа. «Ургац-83» опе рацяар 40 га талбайгаас 79 тонн хүнсний ногоо хураав- Ахлах ангийн сурагчид 15 тонн өвс хадан 10 тонн ний ногоо, малын ургамал түүсэн иионер су рагчдаа шалгаруулж хий- сэн ажлынхаа дүнг манай редакцид ирүүлсээр байна. дарш бэлтгэлэз. Манай сур- гуулийн хамт олоп 60 га- руй мянган төгрөгийн ашил хийж «Ургац--83» опера- цийг амжилттай явууллаа. "Талбайд пионерийн эргүүл хяналт шалгалт хийж хаяг- далгүй газарт улаан дарцаг хатгадаг байв « Ирэх шилийн «Ургад” операцийн балтгэл болго: эргүүлийн тэмдэг, хаягдал- гүй талбайн улаан дарцгаа хүүхдүүд маапь пандигнан хадгаллаа. Нэг л мэдэхэд дараачийн намар болно. Тов Баяндэлгэр сутын Д. Нацагдоржийн нэрэмжит Улсын тэргүү- ний 8 жилийн дунд сур- дийн захирал Н.МАЖИГСҮРЭН «УРГАЦ-83» ОПЕРАЦИАР Мапай сумын 8 шилийн сургуулийн ппонер сураг- чид «Пионерийц үнэн» С0- нипьхоо нэрэмжит «Ургац» 83» операцнд . идэвхтэй оролцов. оролцсон юум. Ногоон тэжээлээр 60 тонны хоёр нуруу хийх, СУ- рагчнд өдөрт 3000..нг ёвс түүж, 30 тонны НУруу нэ- гийг хийж малчин ах ЗгЧ нартаа хүлээлгэн өгдөө. Пионер сурагчид маань 2894 кг тарваны хаягдал лай түүш тэжээлийн тал- байд хүр өгөв пост тариаланг: идэвхтэй сайн ажиллаж тал- байн хаягдал,дутуу хамагд- сан мөрийн тарваг илрүү- лэн түүж, тариан талбай, үтрэм, агуулах, тээврайн замд үзлэг шалгалт хийж н дарцаг, дохно санамж 7 Тээврийн пны тэвш, чигжээс, бү- тийг. шалгаж дутагдал илэрвэл тїр уср нь урга- цын комисст мэдээлж: шуур- ха! арга хэмжээ авч 0ай- даа Ингээх хүүхдүүд маань ум, сангийн аж ахуйнхаа озс, тэжээл бэлтгэх, үр т3- риа, төмс, хүнсний ногоо хураах ажилд сайхан тус далцаа үзүүлэвз. самар түүсэн байна. Шеф «Сүхбазтарын зам» нэгд- дийнхээ 300 гаруй га 80- тэжээлийн талбайг тоон хашиж хамгаалах жилд оролцож, 2000. шонгийн нүх ухан. «Ургац-88»- сасрацнар 330 тойн төмс хурааж, 40 тонн хадлан “бэлтгэж, 1,3 тонн сочгино түүснээс гадна 101.5 та талбайг услах Суваг. шуудуу 19 вэрлаж, сайжруулсан -ТУ- хайгаа Улаангом хотын 10 жилийн Бэгдүгээр дунд сургуулийн иноперүүд баяр хөөр болон -ярьцгаа- даа. Малчин сумын 8 ж4н- лийн сургуулийн ияснер сурагчид «ЛАрзин ИХ урга- цын төлөө» аянаар хөдөл- мөрийн 28. брибад ажил- ,.180-га талбайн өвс 12 тонн төмс, хүвсинй ногоо Хураажээ. Түргэн сумын 8 жилийн сургуулийн ппонерийн ах- вах удирдагч Г. Япжин- шоровтой уулзахад: -- Манай сургуулийн 112 пионер сурагч 115 га тадбайн хаягдал тариа түүж, 10 тонн хадлан бэлтгэж нэгдэлдээ тушаа- лэа гэж Ярив. Увс айм- гийн пионерүүд “Ургац: 83» сперацид амжилттай оролцлоо. Т. БЯМБАЖАВ з “Энэ охиныг И. Чулуун- сумын үрийг хаанаас авч яан: ур- туулдаг тухай асууж бай- лаа. шинээр тарьж: зүйлийнхээ тухай захидал арим ургамал 11611(411:1)! Найз нөхөд маань ургуулсал Одоо сургууль пионерийн | шионерийн байгууллага, пнО фбүлгэмүүд | «Ургад-0839 Б.Брлээхлинг- шахан, нєр сурагчдын «ЗЄрнышко» операцийн дүнгээ гаргаж тийн 2 тємс 954 центнє- гоцой, самар түүх УРад | операци явуулдаг туршла сцс " хн хаягдал “15240 тегро- даан зарлаж явуулснаар гаар хаягдал үр тарна, оролцож хамгийн нх хаяг гийн ашигтай ав. Опеё- 150 кг боргоцой. 248 нг инлийн сургуулийн 10-ын «Б» ангид сурдаг. Залуу зайгалчдын -станц дээр чээгдсэн «Задуу байгальч- 83», «Хүүхэд. байгаль» үзэсгэланг үзсэн олон хүү, хэд өнэ охнныг танина. Гөрөлх сургуулийнхаа Хн- чэзл туршлагын талбайд нөхдийнхөө тарьж үзмэр гүйлэн тайлбарлах байс- цыг санаж байгаа биз. И. Чулуундан охин Хи чээл туршлагын талбайн зөвлөлийн даргаар ажилла- даг гэнэ. Тэр: -- Би энэ үзэсгэлаигийг -анхимд Олоц хүүхэдтэй ашилцлаа. Тэд цөмөөрөө танай талбайн зөвлөлийн галгийг авч, сургууль, тэр зороодолдоо. хоё сайхан цэцэг, амтат жимсний бут ургуулах . тухай, бас росллээт итали чиилиллилнэ Баянхонгор аймгийн Богд сумын 10 ч ишлийн сургуулийн 7-гийн «А» сурїгч Д. Амгалан зуны амралтаараа 26 даага сургаж «Эзнэг сургалтын сургуу- лийн аварга» болжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Сурагч Д. Амгалан. хрхсгАНХУЛГИЙН авсан фото зураг бичнэ ч тэж амалсал гаж энэ Хо- алтан медалиар сандаа туйлын байна. (7:гийн «А» ангийн су- ї.. Баатарболд Хүү МПБ-ын Төв Зөвлөлийн алтаа медалиар«шагнагдав- Сургуулийнхаа талбайн зөвлөлийн гишүүн Рпэ хүү нийслэлийн пайз нөхөддөө зүйл зүйлийн цэцэг жимс, чариа ургуулдаг туршлагаасаа..нэлээд зүйл. ярьж: өгчээ. Ё. Баатарболд байгальд хайртай, урга“ мал ногод тарьж ургуу? дах сонирхолтой олон хүүхдийн хаягтай /Хов- дын Булган сумандаа буцлаля. т балртай МАНАЙ СУРВАЛЯГЛАГЧИЙН авсан фото зурарР ангийн (115 со на. Кил бүр БИЙ) ““хүүхэд 9 эзэлжээр ажил- --лаж, 20 гаруй хүүхэд їй-.. “Анхаар, туршлага -о- Байгаль эхзз хайр- плаж л чадвал газар шо- роо минь бидонд юугаа Ч харамлахгүй. Хаварт суул гасан ширхэг үр намарт өч точноөн болон ургад- тийг шэдэхгүй хэн байх билээ. ” Хот, тосгон, сургууль орчиоо цэцэрлэгжүүлэн, ой төгөл байгуулах, хүйс- ний ногоо тариалах, шо- роонд суулгасан ганц на- хиаг ч бол арчилж тордож ургуулиа гэдэг чинь бай- таль дэлхийгээ хайрлаж л байна гэсэн үг пүү дээ, Тэгэхээр хүүхдүүд та на- рыг, ер хэнийг ч бол бан- гальд хэр зэрэг хайртай, дуртайг мэдэхэд амархан, Чиний ажиллаж сурч бай- гаа өрөө, авти | танхим, амьдарч байгаа гэр хороол лоор чинь ороход л бүх юм харагдана гэж БИМ- АУ-ын гавьяат багш Х. Бадатсэд өгүүлнэ. “- Нийслэл хот дахь 834- луу байгальчдын тов стан- цад нээгдсэн байгаль», - үзэсгэлэнгийн танхимд цугласан хүүх- дүүд Х.Бадамсэд багшийн яриаг анхааралтай | Ссон- сож, шавь нарынх нь тарьж ургуулсан апхнламш Ццэ- цэгс, амтат гуа, алим жимс, хүнсний ногоо, үр тарна эмийн ургамлын дээжсийг үзэж эпэ бүх- нийг өөрсдөө тарын сур- гууль, гэртээ, ургуулах- сан гэсэн хүсэл бодол өвөрлөн харьсан бизээ. ч«МИпшнит Булганы Ба- дамсэд» гэж алдаршсан байгальд хайртай, хөдөл- мөрт дуртай энэ хүнтэй уулзаш ярилцлаа. Ховд аймшгийн Булган сумын дунд сургуульд ажилла- даг БНМАУ-ын гавьяат багш Х.Бадамсэд бидний асуултад харинулн, өөрийг нь төрөлх, нутгийг нь Ч алдаршуулсан хөдөлмӨ- рийн үр шим--хинчээл туршлагын талбайнхаа аж ингэж талаар сонирхож байна. -- БЕронхий | боловсро- лын сургуулийн гол -ЧЧу- хал материаллаг бааз нь хичээл туршлагын талбай юм. Энэ нь сурагчид бнио- логийн хичээлээр үзсэн ополын мэдлэгээ улам ба- татган дадлага, чадвар ззэмших гол талбар бол- “дог. Туршлагын талбай зөвхөн биологийн хичээлд амжилттай сургахаас гЗдД- на бусад хичээлүүдэд Ч амжилттай сургах, СУ: рагчдад гүн бат мэдлэг тэднийг бай- хайртай чухал нөлөө үзүүлдэг юм. Эдийн засгийн ч ихээхэн үр ашигтайг хэлэхэд ялүү дэхгүй биз. - Манай хичээл туршла- тын талбай 24 жилийн түүхтэй. Анх 0,5 га-д шав тавьсан энэ талбай одоо 18 га болон өргөжлөө. “Гадбайд минь 150 зүйл сортын ургамал ургаж бай орчим зар. тариалангийн апхны шЭВНЭүү 27 эзэмшиж «Хүүхэд, - «Хүүхэд, залуучуудыг галь хамгаалах ухамсар, зүй зохистой ашиглах да, | чиглэл мөн», байгаль орчинд хайр байгалийн сайхныг дал, чадвар олгох нь гамтай хандах үзлээр хүмүүжүүлж, тэдэнд бая- ойлгох гоо зүйн үзэл, байгалийн нөөц баялгийг ХЗЭ, пионерийн (МАХН-ын Төв байгууллагын ажлын нэг чухал Хорооны 1982 оны тогтсолоос) " БАЙГАЛЬ 3133 ХАЙРЛАЖ ЧИДВАЛ... хураан авч, улсдаа 20.0 -26,0 мяпган төгрөгийн орлоготой анилладаг юм. Сургууль бүхэн ийм хн- чээл туршлагын талбайтай байвал тун зүгээрсэн. - Хичээл туршлагын талбай байгуулахад Чу халчлан анхаарах зүйл юу вэ? Сургуульдаа ойр- хон, аль болох үржил шим сайтай хөрсийг сонгон ав- бал нэн сайн. Тэр сангоц авсан газартаа 0.5 га-гаас дээш хэмжээний талбан- тай бол. Тариалалтын тал- бай маань жилээс илд улам тэлж өснө гэдгийг бодох хэрэгтэй. Тэгээд л хөрсөө боловсруулж тал- байнхаа тариалалтын схемийг сайн бодож 00- ловсруулсны үндсэн дээр цаасан дээр зохион зурж буулгана. (Зураг төлөвлө- гөө гаргана) “Тариалалтаа яг энэ зураг схемийпхээ дагуу хийх нь чухал. Ай- маг хотод бол хооропдоо Ойрхон байдаг сургуулнуд «Сургууль дундын хичээл туршлагын талбай» байгуул- сан ч болох юм. Мөп хи- чээл туршлагын талбайн зөвлөл байгуулах хэрэг- тэй. Талбайн зөвлөлийн ажлаас хичээл туршла- гын талбайн үр ашиг, ач холбогдол йхээхэн шалт- гаалдаг юм. Зөвлөл аж- лаа улирал, хагас жилээр төлөвлөж, ямар байгуул- лага хүмүүстэй Холбоо тогтоож, тэндээс ямар дэмжлэг тусламж авах сурагчдыг ажиллах амрах боломжоор хангахад юу хэрэгтэй зэргийг онцгой анхаарч ажиллана. Манай сургуулийн хувьд хичээл туршлагын “талбай маань нэгэнт хөл дээрээ зогссон учир талбайн зовлөлд дан сурагчид ажилладаг юм. Талбайн зөвлөл ппонер сурагчдын байгаль сонир- хох хүслийг улам ёр- нүүлжс, чөлөст цагаа үр ашигтай енгөрүүлэхэд нь тусалж сурагчдып хөдөл- мэр: гоо зүйн хүмүүжилд сайхан. нөлөө үзүүлж байна - Тариалалтаа чухам ямар ургамлаас эхэлбэл ашигтай вэ? --Эхлээд орон нутгийн хаа хөрс, цаг уурын нох- цөлд зохицсон ургамлыг тариалбал зүгээр. 5-6 дугаар ангийн ургамал судлалын хичээлийн гол үзүүлэн матернал болох Ургамлыг сопгон авч та- рналах хэрэгтэй юм. Үүнд: | жимс, жимсгэнэ, хүнсний ногоо, үр тарна гоёл чимэглэлийн ургам- лууд ордог шүү Лээ. Эд тээр ургамлын. төрлөөс шалтгаалж хичээл турш- дагын талбайгаа: УКимс жимсгэний, -- ,Хүнсний ногооны, Үр тарианы Гоёл чимэглэлийн ургамлын -- ага ангийн-, Цуглуулгын. | тал- бай гэсэн хэд хэдэн ХЭ- сэгт , хуваана. Үүнээс- гадна цэцгийн дулаан - заборатаритсй болох хЭ- рэгтэй. Марайд «Цэцэг- хан» нэртэй хижиг лабо- ратори бий. Бид орон нут- , ҮР гийнхаа хөрс ургаялын байлгийг суддах сорилт туршилт хийх, эрдэм шин жнлгэзний ажилтнуудтай холбоо тогтоож ажиллах, шинжилгээ, судалгааны анхны арга барил зззм- ших, сурагчдад мэргэж- лийн чиг баримжаа олто- ход туслах зорилготой ажиллуулж байна. Бид лабораторийн туршилтын үр дүнд царван, соегөн хунчир, таван салаа зэ- рэг змийн ургамал ца- хилдаг, хонин нүд, яргуй зэрэг хээрийн цэцгийг та- салгаапы болтой тарнямал жууллаа Мон улиас улнангарыг үрээр мөч- рөөр, байгалийн аясаар ургуулах, гамтсэн иш мөч- рийг нөхөн ургуулж эдгэ- рүүлэх туршилт хийдэг болсон нь үр ашгаа өгч байна -- Хичээл туршлагын талбайд ппонер сурагчдыг ажиллуулах талаар --Хүүхдүүлдийг хичээлийн үед ч, зуны амралтанр нь ч ажиллуулдаг Хичээ- лийн: үед сургалтын прог- раммып дагуу хүүхэд бүр талбайн ажилд оролцдог Харин зун талбайд ажил- лах сурагчдыг хагас тн- дийн өмнөөс сонгон .28Ч хэн, аль зэлжийнд, ямар хугацаатай кил чу” хам аль талбайд ямар ур- гамал. дээр т шилт хийхийг ари ловлож хуваарь гарг багш нарын влөлг хурлаар хэлэл гуулт пионерийн 6 мийн албан даалта нөхдийнх нь өмнө тардуу! даг юм. Туршлагын хүүхдийг ажиллуулаха гадна амралт, челоёот ца- гийг нь зөв боловсон ен- гөрүүлэх талаар онцгой анхаарах хэрэгтэй Бид туршлагын талбайн ам- ралтын байрыг 14 нэр төрлийн спорт тоглоомоор хангаж, 250 номтой но- мын саптай болгосон 35-24 ангийн сурагчид өдөрт нэг Цаг ажиллаж цаг 30 мипут амарч тоөг- лово. 5--7 дугаар” ан- гийн сурагчид өдөрт цаг 30 минут ажиллаж изг цаг 30 мипут, 8--9 -ан- гийн сурагчид 3 цаг ажиллаж 41 цаг 30 милпут амарч тоглохоор төлөв- дөн ажилладаг юм Ер нь хичээл туршла- гын талбайн ажил болгон нарийн төлөвлөгөөтай байх шаардлагатай. Туршлагын талбайн тв- довлогооний тухай? -- Туршлагын тал- байн төлөвлөгөө нь НЭГ талаас багшийн . сургалт практикийн ажлыг удир- даж нөгөө талаас сурагч- хийн . гүйцэтгэх. 4. Ажилд шаардагдах бор- үе гэсэн хуваадаг. Туршлагын талбайд алнзаа ажлыг гүйцэтгэ- хийн өмнө түүний го, ач холбогдол юунаас нь Зхлэх нарийн тоо хэрэгтэй Сурагчид чухам юугий нь хийх, хичээлзэр олсон ямар мэдлэгийг бататгах. шинзэр ямар мэдлэг, ч: вар олгох, ажлын амижжил- танд нөлөөлөх НӨӨЦ бс- долцоог ашиглах Т їр нарийн төлөвлөн -Талбайд сурагчид ЧУ- хам ямар сорилт, ТУР шилт хийх вэ? --Хүүхдүүд мань хам- ил- чухам зэргийг гийн урьдаар залуу бай- гальчдын өдрийн тэмдэт- тэл ба үзэгдэл 3 йн ажиг- далт хөтлөх хэрэгтэй юм. Тэд ургамлын амьдралд гарах өөрчл чны иөлеолел арга хэ зэртийг ё« 3, хот н в тэм хэ лолт Ю жимс сонирхолтой тэр овсорч гүйцтэлх 3 шүү дээ. Хүүхдүүд нигэж тө- рол бүрийн ургамлын өсолт хөгжилтөд үзэгдэл зүйн тэмдэглэл хөтдөхдөө их зүйл оллж мэддэг юм. Талбайн төрөл тус бүр дээр тэмдэглэлийг өөр өөрөөр хөтөлдөг. Учир нь талбай бүр онцдогтой. Хөрсний бүтэц байдал, өмнөх жил нь ямар урга- мал тарналж байсан, ха- галгааны гүн, бордоо х2- рэглэсэн, үр суулгасан байдал зэрэг олон асуул- тад залуу байгальчид маань Өөрсдөө хариулт өгөх болно. 3-4 дүгээр ангийн сурагчид бага ангийн тал- байд, 5--7 дугаар ан- гийн сурагчид хүнсний ногоо үр тарна, гоёл чи- мэглэлийн ургамлын тал- байд, -8--10 дугаар Су- рагчид жимс, жимсгэнэ, техийнийн ургамлын ба ! йн талбайд С0- Тур- ршилт байр, шилэн дарлага,, байг уурын тал! ашиллавзл дэвшилтэт аззэмшүүлж агротехинкнйа арга барилыг сургах 8-10 дугар нгийн сурагчдад Олс дзасан сорилт туршилт сний үндсэн дээр Эг аяс м шинжилгээний лын сихны мэдэгдэхүү!. м зэоилайн чиг баримтк А олгох зорилготой хичээл туршлагыми кимс мимсг торинуц аа давжаа алнм мс жимсгэ шй бүгд 2100 шир бут үржүүлэн торииуи алим давжаа алимны Т амтат үр жимсээ Даржаа алим сортын 1 кг жимс Ху раан анч байгааг бодоод үз. Слизэ,. митсор үхэр нүд, чацаргана. гүзээ Таг» прз зэргийг үр, . мочроор нь үржүүлж ургуулж 9 сорт хэр мод ургуулж ны 5 сорт өгч ны нь байна. лалетина Г модноос 80 байна Байгальд хайртай УР- гачал цэцэгсийг сонир- хогч хүүхэд багачуулад юу гэж хэлэх вэ? Тарьж ургуулсан мал цэцэг бүхэнд хөдөлмөр хайр баяр балсгалан шийгасэн байдаг юм. Суулгасай үр соёолох. цэцэг ДдэлЛбээлэх, мочир нэмэгдэх эвэ бүхг! хүүхдүүдэд минь бЕнО баясгалан, урам, итгэл авчирдгийг би олж мэдД- сэн. Бас талбайд суулга- сан бут бүхэн түүхтэй, цэцэг болгой нарийн учиртай, өөрийн нууцтай байдаг юм шүү Хүүхдүүд минь! Урга- мал цэцэгст улам дотио хандаж тарьж, ургушрлах уйгагүй нх ходолморт улам бүр шамдан сурал! Тэр цагт чамд энэ бүхэ! урга хүний халамж, нууцаа Өөрөө нээж, бай- галь ертөнцийн тухай чи их зүйлийг олж мэдэх болио. Танд нх баярлалаа. Ярилцсан Я. СУУГЬЯА хзэ, БАЙГУУЛЛА ГЫН АЖИЛТАН, ИДЭВХТЭН, СОНГУУЛЬТАН НАР АА! Энд нийтлэгдсэп турш- лагын дагуу-хичээл турш- лагын талбай байгуулж, залуу байгальчдын дугуй- лан ажиллуулж, улмаар өөрсдийн сургуульдаа ор- чин тойрон, айгн танхи- маа цэцэгшүүлэх ходол- говп ерпүүлцгээс! 1 | Зеплолтийн. хүүхдийн шилдэг зохиолчдын бүтээлээс ! «Хоёулаа найзлах уу» гэж бидний хэц маань эхэлж хэлснийг үл мэднэ. Їр нь тэгис хэлсэн ч юм уу, үгүй ч юм уу бүү мэд, Гэхдэз-л хэсэг зуур Воля бид хоёр хагацашгүй ан- дүуд болчихсон билээ. Бид хэзээд хамт явах тул хэрвээ хоц нэг нь ган- цаараа явж байхыг үзвэл хүмүүс тайхацгааж, -- Воля чинь хаячаав?7 гэж надаас асууцгаадаг- “сан, Тэр үед би, нээрээ тэр хаачваа? Ямар нэг юм бо- лоогүй байгаа? хэмээш сэт- “гэл түгшин бодно. Өглөө бүр найзтайгаа хурдхан уулаахсан гэж сур- гууль руугаа яарна, Багш нар зөвшөөрдөггүй |боло- хоор бид хоёр хамт нэг ши- рээнд суудаггүй ч гэсэн завсарлагаанаар хэзээд хамт байдаг байлаа. Бид хоёр заясарлагаа болохоор г хамт гарч хонгилоор хол: - хип, шатаар гулган бууж, ахлах апгийнхпыг иууцгай- гаар тамхи татахыг нь үзэх гэж дөрвөн давхар руу харайлгана. Бид хоёрын сэтгэлд таалагдах зүйл Ч ижил, үзэн ядах юм ч адил байнсээ Бидний тэр «нөхөрлөл хязгааргүй сайхан байлаа. Намайг дөнгөж гэртээ гочмогц л харилцуурын с утас жингэпан, -Мэид хүргэе! Ажил : бүтэмжтэй 10у? Солнпн юу байна? хэмээн Воля ярык байна. ЇБид: хоёр саяхан цуг явж байгаад салсан "болохоор кагас цагийн До- Гэвч би, --Замдаа .. Шеглатай «Үүрийн 314 А--80877-- 5452-2255 тула»-д жинхэнэ алдартай кино гарах гэнэ! гэн баяр- тай мэдэгдэнэ. Төр, - Ёстой догь| Ални явья! гэж хэлэх нь дуул- дана, -- Намайг явуулахгүй... хичээл, хэмээн намайг са- наа алдап хэлэхэл Тэр: - Яагаад явуулахгүй гэн| Яалаа гэж тэр вэ... Чи дуугараач... гэнэ, Тэ гоэд тэр надад юу гэж хэ- лэхээ жаал бодолхийлснээ гэрээсээ мултран гарах есөн шидийн шалтгаан тоо- чин хэлж өгнө... Цагийн дараа гэхэд бид хоёр хамтдаа нөгөө нино- гоо ч мартчихаад зөөлөв- чит вандан дээр зэрэгцэл суугаад элдвийг хүүрцэн байдаг сан,. Бид хоёр пэг байрандаа удаан тогтон сууж эс чад: ня. Үл үзэгдэх нэгэн зүйл биднийг нэгээс пөгөө рүү үргэлж, хөтлөц аваачдаг билээ, -- Хоёудаа .Норешкаг хашраагаад өгье!. хэмээн Волл их л лайниц маягтай хэлээд, --. Өнөөдөр, миний малгайг булааж аваад са- равчны дээвэр дээр шид- чихсэн, гэлээ, -- Хашраагаад өгье! гэнс би пөхөртэйгөө санал нэгдэн, -- Гэвч тэр биеэр том бяралхуу даа гэв. Миний нөхөр хэсэг “зуур бодол- хийлснээ тэр дороо ухаан зарав. Тэр: -- Одоо. жаахан: хүлээс. 7Нилийн дараа бид хоёр өсч, бас хүч чадал сууна галээ. -- Бид өсч хүч чадал, суух нь сууна гэж би зөв- шөөрөн. гэвч Тэр... Кореш- на мөн Л өсч хүч чадал сууна шүү дээггэлээ. Самбо бөхийн сск- цэд орьё, гэж. Воля дуу алдан “хэлэн - Бидлийг авахгүй..: « Насаар “минь голно.. гэж би санааг алдан хэлэв.-Ин- гээд л. мухардах нь тэр, Гэвч үлгүзэгдэх зүйл маань биднийг бүр үзэр яддаг байсан: Норешиагаас.сал- ган» хүсэл татсан уулын цанын тухай бодолд оруу: лав: 1 2 т-- Тийм-цана чинь төМ-” рөөр бүрсэл,...шаахайг нь” си линӨрөжж 222 | байх, 7” Д, Сүхбаатарын нэрэмжит бэхэлсэн, байдаг юм. Ёс- той хүчтэй! гэж нөхөр маань хэлэхэд хөгжилтэй. хүрэн нүдэнд нь морөөд- лийн оч гялалзана. -- Гэхдээ тэр чинь би- со дэнд хүнддэнэ... Томчуулд тохирох байх даа- -- За яахав дээ! гэж тайз маань санал зөрөн, -- Одоо хүүхдүүдэд 30- нулж жинхэнэ хоккейны төхөөрөмж: хийж байгаа гэнэ лээ, Бас цана ч хийж байгаа юм байх гэв. - Тийм цана ч хийж байгаа байхаа гэж би дорх- ноо зөвшөөрөн, - Гагцхүү үнэ ихтэй Тэгэхээр хаанаас мөнгө олох вэ? галээ. Гэвч Воля ямар ч томпнаас мулт- ран гарах аргыг олох тул, -- Эцэг маань залуудаа шөнийн цагаар пагон ячинс мөнгө олдог байсан гэпэ лээ гэв. Тэр дороо бид хоёр ойрын өдрүүдэд ба- раа агуулахын газар очинс, шөнө ажил хийн уулын цана худалдан авах мөнгө олохоор шийдэв. Гэтэл үл үзэгдэх далдын ид шидэт тэр хүч биднийг өөр зүйл рүү хөтлөн аваачина. Орой болоход мөн л утас хан- гипак, -- Чи унтсан уу? гэж Воля асууж байна. -- Унтаагүй, гэж хэдий: гээр би унтаад сэрсэн Ч хариулна. Би ч мөн адил, гэж түүнийг хэлэхэд, эвшээх ДУУ нь сонсогдох боловч, маргааш болтол баяртай гэнэ. Хариуд нь би мөн л, -- Маргааш болтол баяртай! гэнэ, Бидний эн» эв нөхөрлөлийн тухай бо” дохоор, надад салаа мөч- рөө сэрчигнүүлэн хөгжил- тэйеэ шуугих мөнх цогоонН мод. үзэгддэг сэн. Би түү- нийг нарны . алтлаг туяа, зүс борооны бүлээн цацрал дороос ч олж харнам. Эв нөхөрлөлийн мөнх ногоон мод маань цас бо- роо, ган халуун, хахир хүйтний алинд нь Ч гундаж үзсэпгүй. Гэвч яваандаа бидний нөхөрлөлд ямар нэг үл ойлгогдох ан цав гарах нь тэр. Завсарлах- хонх дуу- гармагц л, Воля байрнал- саа- ухасхийн намайг ч хү- лээлгүй ухаангүй гүйн од- дог-боллоо. Би, Воля чинь хаачаав? гэж асуувал.,юу гэж хариулахаа үл мэдэн, завсарлагаанаар ганцаа- раа дэмий.л холхино. Воля ангид багшийг орж ирснээс хойш «хичээл -эхлэх гэж байхад л сая орж, ирнэ. Тэр: -- Уучлаарац, аахайн хоцорчиклоо, гэж амандаа бувтнасаар, ширээ рүүгэз дохНӨ Нэгэн удаа би тэссэнгүй. нөхрийнхөө: араас гүйлээ: Түүнийг хүртэл гүйхэд би араас-нь дагав” Шатаар дээш өгсө- хөд иь ч хоцорсонгүй, Да- раа-нь би-түүнийг ахлах ангийн. сурагчдын- ДУИД ороод явчихыг нь үзэв. Тэр тэдэнтэй хийг хиЧчвэхиЙйН чацуу, нүүр рүү нь царайчлангуй ширтэнэ. Төд. түүний. дал. мөрийг найзархагаар алгад- Шл Би юу Воляг бодохоор надад, яа-: 17 хүсөэхшихиниалаалилтжгвэьсласдлсасслалдамагуйлхгллгхлланслхлахинилалин ХЭНГИЛЫН :МУХЧар... 7ди эн: зөрэгцэ-, ч ойлгосонгүй, гаад ч юм харамсалтай са- нагдшн, өрөө өөртөө Ч гомдмоор байлаа. Би эр- гэж доош уруудан гүйв. -- Чиний Воля хаачаав?7 гэж нэгэн удаа |Шегол егөөдөнгүй асуув. Би мөр хавчин эргэсэн. -- Воля чинь ахлах ан- гийнхантай жорлонд тамхи. татаж байгаа гэнэ. !Шеєгол ялац дийлсэн дүг” її хэлэ- хэд ер гүрх иньь шимшрэх шит бсл: со. Гэвч би бууж өгсөнгүй. Ямар ч гэсэн Волятай уулаал: учраа оло- хоор шийдэв. Бидний хоо- ронд ямар нэг үл ойлгог- дох маргаан гарсан бол учир нь олдоно биз гэж санасан хэрэг. Нэгэн удаа би Воллгийн ханцуйнаас татаж: -- Хүлээж бай| Ярих юм байна гэлээ. -о Одоо зав алга гэж нөхөр маань сатааруулан, Би чам руу утасдана гэчи- хээд дөрвөн давхар руу алга болов. Ямар ажилтай юм болоо?7 Тэр яагаад тийм завгүй болчихов 007 гэж би тархиа дүүртэл бодоод, өдөржни утас дуугарахыг хүлээлээ. Гэвч дуугарсан- гүй. Би өвдөж хэвтэрт оров. Гуннгт бодол намайг хүнд ачаа мэт дарна. -- Воля яагаад вэ? Яа- гаад эргэж ирэхгүй байна? гэж зэж байн байн асууна. Тэгэхэд нь би, -- Өвчин халдахаас айгаа биз гэж итгэлгүйхэн хэллээ. Чиний. өвчин халд- варгүй шүү дээ. -- Халдгваргүй тэдгийг тэр мэдэхгүй шүү дээ гэж би нохрөо өмтөөлөн хэлэв. Эв нөхөрлөлийн мөнх но- гоон мод: маань юу болсон гээч? Тэр маапь гундан хор- ЧИЙВ ... Хавар хаяанд иржээ. Мо- дод гөлөглөп нахиалав, Га- зар дэлхийгээс шинэ амьд- ралын анхилам үнэр сэнгэ- нэнэ. Гэтал бидний эв нө- хөрлөлийн . мөнх - погоон модны нахиа хумнгдан шар- лажээ. Найз мааль падаас улам холдов. Түүнийг би бусдад алдаж, бидинй хамт- даа өпгөрүүлж: байсан баяр баясгалант мөч ингээд дуу- сав. Магад ч үгүй, тэр нэг л өдөр мяиай ангид ч оря: ирэхээ болин, тэр дөрвөн давхарт ахлах ангид ОХҮрд. үлдэх ч юм бил үүе хочгэав- | дэх билээ. Тэгээд зэр на». майг мартаж, бүр танихай болино... ) Нэгэн удаа харья: явах , замдаа Волятой тааралдав, | Тэр яагаад ч юм үл яарна. Тэгээд бид мөр зэрэгцэн | алхав. Тэр анх түрүүн ам- нээж -- Ямар янзтай байна даа, пайз минь7 гэлээ. Воля бид хоёр нилээд удаан ицө- хөрлөсөн боловч хэзээ ч на- майг «Найз» гэж байгаагүй билээ. Ийм болохоор энэ үг өнгөрсөн тэр үе буцаж ярэ- хийг одоо зөгнөж Ч байгаа юм уу хэн мэдэх вэ? -- Зүгээр! гэж бЯ гомд- лоо нуухыг оролдон хариу- лаад, Хүүхдийн биеийн та- мирын сургуульд самбо бө- хийн секцэд хүүхэд авч бай- ца гэнэ. Чи явах уу? гэлээ. -- Сайн л бодох хэрэг- тэй юм гэж Воля залхуу» тайяд харнулав. - -- Бодох юу байсан юм бэ! гэж би сэтгэлээр унан, -- Чи чинь өөрөө орь гээд байсан шүү дээ: Хоёбу- лаа орьё л доо| гээд Воляг харав- 3 Тэр, «За, тэгье» хэмээн зөвшөөрч, бид хоёулаа урь дын адил хамтдаа, биеийн тамирын сургууль руу очих юм шиг надад санагдсан. Гэтэл энэ үед гудамжны вс- рэг талаас шүгэлдэх дуун сонсогдов, Воля толгойгоо огцом эргүүлэн-харахад нүд нь гялалзаж байлаа. Тэнд явж буй ахлах ангийн су- рагчнд дуудсан аяс. Бид- ний эргэц. нөхөрлөх гүүр болсон нимгэхэн мөс ан цав гаран хагарав. -- За баяртай-гэж Воля над руу харц шидэн, харну ч сонсолгүй ахлах ангийн» хан руу гүйв, Тэд чанга чанга ярилцан явах бөгөөд Боля хоцрохгүйг хичзэц нүүрийг нь өлийц ширтэл, бөн бөц шогшино. Түүнээс хойш олон жил онгөрсөн ч одоо тэр нөхөр- лөлөө санахаар мөнх ногоон мод байнга үзэгддэг.. Тэр модны мөчир хяруу унасан юм шиг цайран харагданл, Ийм болохоор: ер нь бүх хүмүүст хандан, эв нөхөр- лолийн мөнх пцогоон модоо хайрлан дээдэлнс, ариглап хамгаалнс яваарай хэмээц захимаар санагддаг юм. Орчуулсан Д. ГОНГОР | том п 5 ЖҮҮХДҮҮД ЭНХ ТАЙВНЫГ ХҮСЧ БАЙНА, СЭДЭВТ ГАР ЗУРГИЙН УРАЛДААНЫ БОЛЗОЛ ХҮҮХДҮҮД ЭНХ ТАЙВНЫГ ХҮСЧ БАЙНА Найрамдлын сард зориул- сан «Хүүхдүүд энх тайвныг лаар дэлгэрэнгүй ярив. ЗСБНХУ-ын Элчин сайдын | Яамны дэргэдэх цэрэг, агаач! рын цэргийн атташе, ЛА. 0. хүсч байна» Сэдэвт монгол зөвлөлтийн хүүхдүүдийн баяр Улаанбаатар дахь зөвлөлтийн ЗХУ тэргүүтэй социалист дааны комисс) гэсэн баатар, хошууч генерал А, Ф, хамтын нөхөрлөлийн ор. Хаягаар хүлээж авна. шинжлэх ухаан соёлын ор- Логинов, БНМАУ-ын Сангийн нуудын нэгдмэл тэмцэл, Бүтээлийнхээ ар талд|ДОнД боллоо. Энэ баярт мон- Яампы нэгдүгээр орлогч сайд,| энх тайвныг хүсэгч олон бүтээлийн нэр, өөрийн | ГОЛ, зөвлөлтийн улаан бүчтэй Монголын эмэгтэйчүүдийн хоч үндэстний хүүхэд, бага- Овог нэр, нас, эрэгтэй, пнонер: сурагчид, хоёр орпы рооны тэргүүлэгч Баг эд? Эйх тайван, найрамдал, уудын хүсэл. мөрөөдлийг Эмэгтэй, аль сургуулийн багш сурган хүмүүжүүлэгч, Б. Долгормаа нар үг хэлэв. , нөхөрлөлийн: төлөө, цөс илэрхийлсэн, . хүмүүсийг хэддүгээр ангид сурдгаа эмэгтэйчүүд, залуучууд хөгжс- «Хүүхдүүд , энх тайвныг | мийн дайны эсрэг, хүүхэд, багачуудын тэмцэл, хүсэл тэмүүллийг уран зургаар илэрхийлэхийн тулд тар зургийн уралдааныг нийт пиопер. сурагчдын дунд Хүүхдийн төлөө Фондын Төв Комисс, Д. Сүхбаата- рын нэрэмжит .МПБ-ын Төв Зөвлөл, Монголын Урчуудын эвлэлийн хо- роо, Ардын боловсролын Яам, МРТУХ хамтран «Хүүхдүүд энх тайвныг хүсч байна» сэдвээр зар- даж байна. Уралдааныг: гурван үе шаттайгаар зохион явуул- “на. 1 үе шат:-0Сум, районд 1983 опы 10 дугаар са- рын 25--наас 11 дүгээр сарын -20-ны дотор -1 үе шат:- Аймаг, /Ххо- тод 1983 оны 11 дүгээр сарын .20-ноос 12 дугаар сарын 20-ны дотор, ПГ үе шат- Улсын хэмжээнд 1984 оны нэг- дүгээр сарын 15--ны До тор явагдаж тус тус ДҮүГ- нэгдэнэ. Уралдааны үе шат бол- тонд ирүүлсэн | бүтээлүү- дээр үзэсгэлэн гаргаж ний- тэд сурталчилна. Уралдаанд ирүүлэх бүтээл нь: Энх тайвны төлөө 8у- “цалтгүй тэмцэж байгаа БоР"Э сэг үй олноор нь устгах айм- шигт. зэвсгийн хор хөнөө- лийг “харуулсан, тэдгээ- рийг “хорогдуулах, бүрмө- сөн устгахыг уриалсан, энх. тайван дайпыг хэзээд ялна гэсэн итгэл үнэмшил бүхий энх тайван, най. рамдал, нөхөрлөлийн сэд- вээр зурагдсан байла. Түүнчлэн зэвсэглэлээр ухаан. жолоогүй хөөцөл- дөж, дайны -хэнэ» туссан АНУ болон НАТО-гийн орнууд, хүүхдүүдэд 80- риулбал зохих хөрөнгө мөнгийг цэрэг, дайны зар- далд зарцуулж 43 жарга- лант хүүхэд ахуй нас, түүний ирээдүйг аймшигт сүйрэл рүү түлхэж байгаа хөрөнгөтнүүдийн үнэн дүр төрхийг илчилж, шоглон зурсан байж болно. Уралдаанд оролцох су- рагчид ирүүлэх бүтээлээ 30х40. см-гэс багагүй хэмжээтэй цаасан |дээр гуашь, тушь,. ус, тосон бу- даг, өнгийн харандаа, нүүрс болон бусад зүй» лээр зураарай. Аймаг, хотоос. шалгар- сан 20-оос доошгүй 6бү- тээлийг аймаг, хотын Ко- мисс 1983 оны 11 дүгээр сарын 15--ныг хүртэл хугацаанд (МПБ-ийн Төв Зөвлөл «Хүүхдүүд энх тайвныг хүсч байна» урал- -165-2226 т -2-5 Эд: Эс тодорхой бичихээ мартав. Уралдаанд ирүүлсэн бү тээлүүдийг | шалгаруулж, бага, дунд, ахлах ангиар нь байр эзлүүлэн дүгнэнэ. Үүнд: 1 байр 8. Тус бүрийг Хүүхдийн - төлоө фондын Төв Комиссыы Диплом, олон улсын .нонерийн «Найрамдал», лагерьт ам- рах урилгаар, Ц байр 6. Тус бүрийг Хүүхдийн. төлөө фондын Төв Комиссын диплом, соёлын бараагаар, ПИ байр 12. Тус бүрийг Хүүхдийн төлөө фондын Төв Комиссын диплом, соёлын бараагаар тус тус шагнана. Уралдаанд 119:5):544:)1) оролцсон 30 хүүхдийг Ар- дын "боловсролын Яам, Монголын Урчуудын Эв- лэлийн Хорооны тусгай шагналаар шагнана. Урал- даанд ирүүлсэн бүтээлүү- дээр тусгай үзэсгэлэн гар- гаж, шалгарсан бүтээлүү- дийг сонинд хэвлэл, радио телевизээр сурталчилна. Пионер сурагчид аа! , «Хүүхдүүд энх тайвныг хүсч байна» . уралдаанд идэвхтэй оролцохыг урналж байна. УРАЛДААНЫГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ комисс мий! зохиолч дуучдын төлөө- лөгч олон хүн цугларав, Тэд энх тайвныг эрхэмлэн хүсч, дайн түрэмгийллийн: эсрэг тэмцэж байгаагаа илэрхийл- сэн урина, зурагт хуудас, мон- гол зөвлөлтийн ард түмний ях дүүгийн найрамдлыг би- лэгдэн ерөөсөн лоозон барь- сан байв, БНМАУ-ын гавьяат багш профессор, зохиолч Д. Цэ- шчэгмэд хүүхдүүдэд хандаж эх орныхоо хөгжил) цэцэглэлт, монгол вевлөлтийн ард түм: ний ган бат найрамдлын та- | ! ! д: 4 3 ЗУРАГ ДЭЭР: «Хүүхдүүдэнх тайвныг хүсч байна» баярт оролцсон монгол, зөвлөлтийн | пионер сурагчид «Дайн бидэнд хэг! рэггүй!». «ЭнхХ тайван, 43 жаргал бидэнд хэрэгтэй!» гэж санал нэгтэй илэрхийлэв. Баярт МХЗЭ-ийн Тов Хог рооны иарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ-ын Төн Зөвлөлийн дар» га. Ч. Цэрэндулам, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны пионерийн ат! лын зөвлөх А.Г. Зүев нар. хүн | болон албаны бусад оролцлоо» Ш МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ хүсч байна» мон» гол, зөвлөлтийн пионер сурагчдын баярын хэсгээс 1 Д. НОРОВДОРЖИЙН д-28, фото зураг Баянхонгор аймгийн Баян” ляг сумын 8 жилийн сургуулийн Т-гийн «Бэ» ангийн сурагч С. Танболд зуны амралтаараа 1500 хонь хариуцан 3 свр отор хийж таргалуулсан амжилтаар аймгийн пионер сурагчдын Г2) долморийп” аварга. болжээ. Мөн “аймгийн төвийп, 10 ян лийн хоёрдугазр дунд сургуу лийн 8--ын «Гэ» өнгийн сурагч “Л, Лхагвасүрэн хоёрдогч "Үү. хий? эд цуглуулах ажилд оролцож: 10 кг яс, шил цуглуулж нөхдөө хошуучлав. Заг є н 8 шилийн сур, туулийн 8 дугаар ангийн сурагч Ч” Батцэцэг, зуны ажлаар 19 үнзэнээс олон мянгал Л СҮҮ сааш саалийн аварга болсон Сайна, Б. ДАМБААГИЙН 7 | авсан фото сургуудс- ажил хийв. Гантөмөр багштай 9-- ийн «Д» ангийн сурагчид 10 тонн төмс хурааж, 700 хавтгай дөрвөлжин нт» 22 багш Ч. Талбай цэвэрлэж, кэЛС Чигүэнээн 2Е ширхэг баглаа евс буул- рын удирдсан 8--ын «А», Гаж, 6000 иг өвс цуглуу- 6-гийн «Б» айгиуд сайн Яав. ажиллаж сангийн аж д-ийн («А», «Б», ахуйн хуралын БуЧоЭгс «В», «Г» хад 43 нм БЖ | шагнал авав. Хаягдал т зам цэвэрлэж, 5--7 дугаар түүх ажилд б--гийн «А» ангийн ШИННЕР: сурагчид апгийн сурагч Д. Сайжмаа. |9 тонн төмс ялган сорт- «УРГАЦ--83» Манай Сонины пэрэмжит ХӨВСГӨЛ аймгийн Тарла- дан сумАн 10 жилийн сургуу- лийн 300 гаруй пионер сурагч зуны амралтаараа «Ганга буу- рал» дахь сургууль дундын хөдөлмөр амралтын зусланд зэлжээр амарсан байна. Амрах хугацаандаа “отор саадийн нНӨ- байгуулан ажиллаж аш, -Ө42ны) 7--гийн «Б», 6--гийн «А» ангийн пионер сурагчид сайн ажиллаа. Намрын ургац хураах ажилд оролцож 507 кг боргоцой түүж, 36 тойп евс ачиж, 24 га-гаас ТВ.5 тойн төмс хураан авсан байна. Ургац хураах ажилд 8--ын «А» ангийн сурагч зох ажил хийж, намрын Б. Нарантуяа нар нөхдөө ажилд идэвхтэй оролцлоо. хошуучлан ажиллаа. 6--гийн «А», «Б», «В» Пионерийн ахлах уднр- ангнуд Чандганы сангийн очиж хаягдал й, ! ОПЕРАЦИ дагч | Д.ДАГИЙМАА 70 ЕСОЁр төмс, хүнсний Дагвасүтбэрэл, (Д, “үггахэнд УГ, ймгтий» Ё! ногоо түүх оисраци зохион мхоглигл шин (10--ын Ба хэнтийн адуу. Намрын ургац сайгуулж, пионер сурагч- Бь: 9 ни: 3БЬ. 10: «А», чууд сангийн аж ахуйн дын эргүүл цост гарган 6--гийн «Г» ангийн пионер су- жилийн сургуулийн су. ажиллуулж аравнлан хэм- рагч идэвхтэй оролцлоо. рагчид «Пионерийн үнэн» хураалт пнэлтийн байнгын аяндаа 10:ын «Б» ангийн сурагч соннпоос зарласан «Ур- тац--33» операцид идэвх- тэй оролцож, анги, бүлгээ- рээ уралдаантай ажил- лал Сурагчид 8,7 тонн хаяг- Д. ЭРДЭНЭБАЯР ДОРНОД айтгийл Чойбалсайл сумын 8 шилийн сургуулийн хамт олоп хөдөлмөрийн У улнр- лаараа хийсэн ажлаа дүгнэн Тус сургуулийн 250 ппонср Хэнтий аймгийн төвийн 2М2Жилттай оролцдоо. Хамт С мөрийн 10 жилийн сургуулийн ёЛНЫХОО аВДан пионер, сурагчид намрын ЗМЖинлтаар бид бахархаж ургац хураах ажилд идэвх- байна. тэй оролцлоо. Хэнтий аймгийн төвийн багштай дал томс түүж Сангийн | Лхагвасүрэн 3 агч 104 шлнган төгрогийн аж ахуйн ногооны зооринд 10--ын «А» ангийн су- 10 Жилийн дунд сургуу знгай ажил хийж, Хэрлэн хүлзэлгэн өглөө. Энэ рагчид 8 тонн төмс ху- лийн 9-ийн «А» аш сангийн аж ахуйн төлөвлөгоот ажилд Ардын гэгээрлийн рааж, 251 тонн төмс ачиж гийн сурагч зорилтыг биелүүлэхэд их тус- лалцаа үзүүлжээ, Ш. Мангаа багштай 8--ын «А» анги сургуулийн хөдөлмө- рийн аварга апгиар, 1250 литр сүү саасан 8--ын «Бэ» ангийн сурагч М. Гандолгор, 847 иг ноос хяргасан 8-ын “«А» ан- гийп сурагч 5Б. Лхагвадорж, 0,6 га--гаас 1,5 тони төмс, 2 га талбайн малын тэжээлийн ургамал түүсэн 8--ын «А» ан- тийн сурагч Ц, Эрдэнзбулаг багш буулган, 20 тонн сармис тэргүүний ажилтан сүлжиж, 3861 төгрөгийн Ц. Дарьсүрэнгийн удирд- СУРЛАГА-СУРАГЧИЙН ГОЛ ХӨДӨЛМӨР Говь-алтай аймгийн гаа тэргүүний сурагчийн Бугат сумын 8 жилийн нэг юм. МПБ-ын Төв Зөнв- сургуулийн 8--ын «Б» ан- лолийн алтан медальт ана гийн сурагч Б. Нэргүй зу- охин «Залгамж үеэ аяны гавшгайч болжээ Ж. ТӨГСЯСАРГАЛ. ны амралтаараа хөдөө Бнг очиж 45 хоногт 1091 ЗУРАГ ДЭЭР: 8-ын нэ 28212207) хихгаруаж, Бувгий суулгалт ч ахай РУВд 4Б» ангийн сурагч Б. Багш Д. ЦЭДЭНДАМБА хонины ноос хяргаж, сур- Нэргүй. 2 бєхьг гуулийн хөдөлмөрийн авар- Онц сурлагатан Б. Буд- 5 Зиа сүнэн Г.ЧНУҮӨб эрхт Эүлг3эсгэдэ гамаа нар, гуулийн 8--ын «А» ангийп Ссу- рагч Ч. Өлзийбаяр зуны амрал- таараа 15 эшнэг сургаж, эдэл- гээнд сруулж, сургуулийн эз- нэг сургалтын аварга болон. 8-- ын 4Б» ангийп сурагч Н. Дам- ба аав, зэжшийнхэ3 хамт Хөх гол, Тамчийн гол, Хайраны га- рам зэрэг газруудаар хоёр сар гаруй хугацаагаар 600 шасач хонь оторлуулшоэ, Тэр бале даан 300--гаад хонь хлргасан байца. Тус сургуулийн бүлгэ- мийн зөвлөлийн дарга В. Булгамаа 28 улирал да- раалап онц суралцаж: бай- Р. АЛТАНГЭРЭЛ, Ж. БАЯНДЭЛГЭР нарын авсан Фото зураг Багш Б. БАТТОГОО ӨМШӨГОВЬ аймгийн Булган сушын 8 жилийн дунд сургуу- лийн пноперүүд «Сурагч бид- ний улсдаа оруулах хупь нэ- мэр» сэдззт опдор бүтзэлийц 4 хопогийн уралдаацт глслаар 15 тонц хүмүүл, 56 тони хад- дан тэжээл бэлтгэх осузнынхаа худалдаа бэлтголпйн аигнд ту- шаалаа. Энэ ажилд Санлоилтан багштай 8--ын «А», Рэпцэи- шлдаг багштай 8--ын «Бэ», Бямбажав багштай 7--гийц 4А», Цэрэнханд багштай 7-- гийц «Бө» ашийнхай идэпхтэй оролцдоо. Пионерийн алжлах удирдагч Н.САРАНТУЯА ДОРИОГОВЬ аймгийн Хосс- гол сумын (8 шилийн сургуу- дийн сансрын цписэгч Бикзор Горбатцогийн нэрэлгкнт бүлгэ- туулийн сурагчид «Зал- мийн пМопер сурагчид ходол- Бамж үс» аяны «Эрдмийн мөрийн У улирлаар 4335 баг литр сүү сааж, ааруул цагаац жигүүрээр идээ болопсруулж, 10254 шир- хог 300Дой бэлтгэж, хашаа ху- Г-Фрэу Бо тоо жилгэс даг 22--ыг засч сэлбай, 144 үн 2Энутло БОЛЭТ-2 Ег хаягдад ноос түүсэн байша. ї : Сурагчид 126 даага сургажээ. 2 1983 оны хөдолшорийц авар- 2 анг 5лсгӨвж гаар 7--ггийв «Л» ашгийн су- рагч Д. Цэнджав, хөдөлморняц аварга ангиар 1їпргад багштай 3--ын ч4Б» ангийн С. Санициан- гийн нэрэмжит бүдэг шалгарав. Бүлгэмийн зөвлөлийн дарга Ц цэнзмлАА аймгийн | Тасси- жимс, исог бэлтгэк ажилд гарч үхрийн нүд, улаалз- ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ ҮЙЛС эх ориоо Танда шодэж одаар Туул : зохион явуулав. Аялах хуга. цаандаа 40 гаруй пэр тєрлайц эмийн ургамал, малын тздсээ. лийн ургамал, модлог бутлаг ургамал цуглуулан авчирч сур- гуулийн биологийн кабинстаа балжуулсан байна. Сургуульдаа шүүрийн «євс түүж, өвсөн шүүр 15 ширхэг, Базнхс том шүүр 45 ширхэг эдтгэж өгчээ. Энэ гҮгтс сурагч Ж. Алтан- Б. Бай -. Эг, ГЭүгээлсеєэ, таа, Д. Уранчимэг, Далаа- дорж нарын олон пнонер сурагч идэвхтэй оролцжээ. Бапп Ш, НҮРЗЭД БАЯН--ӨЛГИЙ аймгийн Алтанцөгц сумын 8 жилийн сургууль байгаль хамгаалах са- раар-«Эх орны ногооп гоёл» цуваа гарган ажиллаж, 20 шир- хэг цэцэг шинзэр тарьж, олон наст ургамлын үр 100 кг түүж, памрын ажлаар 70 тонн томс хурааж шэтдэлдээ тушаа- сан байна. Энэ ажилд 7--гийн «А» 8-- ыл «А», «В»,5--ын 4Б»,4--ийн чзА», 6--гийн «В» ангиуд шал- гарсан байна. Пионерийн ахлах удирлагч Ч. ОЮУНЧИМЭГ ӨМНӨГОВЬ аймгийн Цогт- овоо сумын 8 жилийн дунд сур- гуулийн 271 сурагч зуны аш- ралтаараа 43232 лнїр сүү сааж, 281 эмпэг сургаж, 177 хашаа хороо засч сэлбэп, 15167 ширхэг сорс хийж, 11,2 иг олон наст ургамлын үр түүж, 187 буйд зорш, 135 иогт хийжээ. Сурагч Ө. Бямбаа, Чулуун- чимэг, Гапбаатар нар сайн оролцож сургуулийн хөдөлшө- рийн аварга болжээ. Сэврэй сумын дунд сургуу- лийн 406 сурагч ходолшорийн У улирлаараа 25417 литр сүү сааж, 4555 литр айраг бэлтгэж аймгийнхаа соёл урдагийц 10 хоцогоор Улаапбаатар хотын ходолморчдөд илгээв. Мон 445 иг хурууд, 43 нг шар тос, 71 пг ором, 218 иг азэзгий бэзлтгэш цэгдэлдээ ту- шаажгээ. Аймгийн. ХЗЭ-ийн хорооны үзэл суртлын хэлтсийн эрх- лэгч Т. АЛГАА ХЭНТНИ аймгийд Норопдин сумын 8 жилийн сургуулийн 62 иноцер сурагч зуны ашралтал- рга «Улз» ходолдор азнралтын зуслалд амарч, 3845 литр сүү сааш, 197 кг цөцгий, 30 цг аа- руул хийсэн амжилттай ашжил- аатээ. -- «Ноос-алтэ ходолмо- рпйн бригад ажиллаж сураг- чид 1520 иг иоос хяргалгээ. Энэ ажилд сурагч Ё. Арну- наа, Д. Уранчимэг, Ч. Алтан- цэцэг, Б. Монхбат нар сайн амилан сургуулийп ходолмо- рийн аварга боллоо, Вагш Г. ИЧИНХОРЛОО ГОБЬ-АЛТАЙ аймгийн Шарга сумын 8 хилийн сургуулийн 8 дугаар аницаын сурач Б. Ьпт- шөнх зуны амралтаараа 10 үнээ хариуцан апч шиллац 4000 антр сүү сааш, сургуулийн саадниц ашарга болсоц банйа. Ажлндч хичзэнгүц, найз ио- ходдоо тусархаг цэ хүү сур- Хууль хант олноо толооджя аиш- гийихаа ходолмор соёлын чЧууле ганд твлоологчдор оролцжээ, эз, САНДАГ БУЛГАН аймгийн Гурванбу- даг сутыал 8 жилийн сургуус лийн БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, сансрын инсэгч 4. Гүррагчаа- гийч нэрэмжит бүлгэмийн 280 гаруй пионер сурагч хавар зуц, цалрын алсааар 12503 тол бой- жуулш, 11738 адарч доройтсон мад тэжээн тэвхрүүджээ 280 тойч огог бууц зоон цэвэрлэж, 37 цүнз засаж дудаалдц, тэ- жээдийц 900 гируй цэгт овьёос соож, 55870 гаруй толгой ша- лыг сар гаруй хугацаанд харну- цан малласан байна. Ходолморийн Ү улирлын аж- лаар 7--гийн «Бе ангийн сурагч Д. Отгонтуяа, 6--гийн «Б» ап- гийн сурагч (С, Гоёцэцаг, 7-- ангийн сурагч Б. Монхцэцаг, 7--гийн «А» ацгийн МГ ОНбРМАА “(Нлэрхтэй) оролцож, юуг ши- тээр сурч мэдсэй тухайгаа, алс “льнхаа туршлагын талаар өорс- или соныц, сэтгүүл, лгийн уланд бичиж, сурталчилж байгааг харгалзан үзнэ. “Тоглоом--аяллын явцад баа- Дүн, баатарчуудын сурлага, хү- мүүжлийн тухай хувийн болон схамт олны тайланг баатарчуу- цуглавнаар хэлэлцэх нь Жү “1 Пионерийн бүлгэмийн зөв- шєл, тоглоом--аялалд идэвхтэй Диплом, “Сүү н зүйлийг ашиглаж болио. Д.СУХБААТАРЫН : РЭМЖИТ МПБ-ЫН "ТӨВ ЗӨВЛӨЛ. 22) со 8«БААТАРЧУУД - СҮХБААТАРЫН ОРНООР» ТОГЛООМ--АЯЛАЛЫГ ДҮГНЭХ ХУГАЦАА 1. Октябрийн баярын өдрөөр (11 дүгэвр сарын 7) пионерийн бүлгам бүр «Оч» баг зохион байгуулах цуглаан, шугам жагсаал хийж, баатарчууд тог. лоом--аяллынхаа явц, үр дүн, цаашдын зорилтыг тодорхойл- но. 2. Д. Сүхбаатарын мэдэл, сэн өдрөөр (хоёрдугаар сарын 2) пионерийн бүх бүлгэмд п!0- нерийп бүлэг «шинээр байгуу- лах, баатарчуудыг пионерт эл- сүүлэх хүндэтгэлийн .цуглаал, шугам жагсаал зохиож, тоглоом. аяллын явцад олсон ололт 8м- жилт бүхнээ Ням, ХЗӨ9, Пиноне- рийн “байгууллагад рапортлана. 8. Сансрын илнсөгчдийн өдөр (дөрөвдүгээр сарын 12) “пионе- рийн бүлэг, салааны тайлан сонгуулийн цуглаан хийж, тог- лоом-аллдын явцыг Дүгнэж, таргүүннй баатарууудыг Пи0- иерт өлсүүлэх «ажил вохион байгуулив. 4, Д. Сүхбаатарын иэрэм: жит. МПБ--ын байгуулагдсан өдөр (5 дугаар сарыл 8) гионе рийтг бүх бүлгэмд баатарчуудын багийн, тайлан сонгуулийн цуг лаан, хүндэтгэлийн шугам ягг- саал хийж «БаатарчууД--Сүх, баатарын. өрноор» тоглоом-- айллын явцыг нэгтгэн дүгиэж, Сурлага, хүмүүжлийн онцгой амжилтаа Д. Сүхбаатарын: !9- рэмишт МПБ--ыл Төв. Зөвлєл, аймаг, хогын “пионерийн 4ов- лөлд рапортлана. Эулул? “ БҮЖИГЧИН. 2 Энэ охинтой танилцуулья. Болор» ша охин Налгйх хотын 10 жилийп П дупд сургуулийн 1--ийн «Б» авгид онц сурдаг, Ангийн дарга, бүлгийн | дугуйланд суралцдаг. Үнйгэ. чадверлаг хөсрхон бүжиг лэдэг болов, «Бүжиг зааж 0г00Ч» со сал Болормаа ззшэзсээ үргалж гуйна, Тагзэд баруун малгол, х0- тон, цазах зэрэг шолголын олон ястны бүждг |аавлгаж авьяаслаг энэ охид одоо 20 шахам бүгтийг “20 чвдварлаг бүжиглэдэг болжээ. -1Ш. НҮРЗЭДИЙН авсан фото ““Уншигч хүүхдүүд Үй Яарьгаа УРАН ЗОХИОЛЫН ВААТРУУДЫН МӨРӨӨР Пиноккио-Буратино нэрт модон хүний тухай «Үхэшгүй мөнхийн Пипок- кио-д дөрвовс далан настай ун. ШигчдДаас нь» гэсэн үгс сийлсэн хөшөө талийн Ноллоди гэдэг багахан хотод байдаг юм. Энэ бол бидний «Буратино» гэж мэддэг модон хүнд зориулагд: сан. дурсгал ажээ. Энэхүү Мо: ДОН хүний тухай тууж 1881 оны долдугаар сарын 7-ид Рим хо- тын нэгэн саргүүлд анх нийт- лэгдїкээ. Дээрх сэтгүүлээс хүүх- дэд зорпулсан ямар нэг Юм би- чиж огөхийг хүссэн редакторын гуйлтаар, уг туужийг тар үеийн алдартай зохиолч, сэтгүүлч Нар- ло Ноллоди ердөө гТайцхан 1868- нийн дотор" бичжээ, Хүүхэд | багачуудын сэтгэл зүрхийг туужийн, баатар Ихэд татаж, | тэр даруй гайхамшигт амжилтыг олсон байна. Цэнхэр үст охин, ярьдаг. Хүрэлэгэпэ хүү, ялдамхан мортлоө 3Заль- жин, зөрүүд тэнзгхэл. атлаа эмзэгхэн, аминч Модон хүн-- Пиноккно нараас хүүхдүүд А8- гацахыг хүссэлгүй, Хүүхдүүд тэр ч байтугай том- чуудаас ирүүлсэн захидлууд сэтгүүлийн газрыг дарж, Туу- жийн . үргэлжлэлийг нэхэн “шаардаж байв, Ингээд «Пиноккион адал яв- дал»ь--ын 86 бүлэг бараг хоёр эвилийн туршид уг сэтгүүлд ү!”- гэлжлэн: нийтлэгдсэн байна. 1888 оны хоёрдугаар сард Флорений хотын - хэвлэлийн үйллвэрийн эзэн Феличе Пад- жи, бүх 30 бүлгийг эмхтгэн «Ууухллло8ц түех буюу Пинок- кинон адал явдал» гэдэг нэртэй- гээр 8000 хувь хэплэнээ, « ЕНУҮҮН Пипокино: «Модон хүн байх үедээ бц ямар ицээд- тэй байсан бэ! Харил одоо жил- хэнз жаал хүү болсондоо баяр- тай байна» тэж хэлжээ. Зохиогчийн жинхэнэ нэр нь Нарло Лоренцийн гэдэг богөөд тэр 1826 оны 11 сарыл 24-нд Флоренцэд лөрнээ, Коллоди тга- дэг нь түүний” уран зохиолын тууц нор ба өхийнх, Нь төрсөн газар, борийлх нь хүүхэд насаа өнгөрөөсөн нутгийн нар юм Пипокицогийл: ургийг анх Флоренцийн ниженер Энрико Мапцони: зурсан байна. Түүнээс хойш -200 гаруй зураач «Мо- дон хүнийг». вөр өөрийнхөөрөө дүрслэл зурлгээ. Уран зохиолын дүр. байсан «Пицонкио» кино: ны баатар боллоо. Пипокнион тухай анхны ниног 1912 онд Италийн найруулагч Жулио Чезаре Антомаро бүтээж, .мо- дон хүнд тар үеийн алдартай алиалагч тоглосон байна, Айрхны хүүхэлдэйн киног 19835 оид Италийн Рауль Вер- диин хийжээ. 1972 онд нэртэй ниио найруулагч Луижи Номен- чинн «Пинонкиоп адал,лрдал» гэдэг уран сайхны кино хийсэн байна. : Энэхүү туужвас санаа авч, зовлөлтийн зохиолч |Аленсей Толстой. Буратино нарт модон, жаалын тухай «Алтан түлхүүр» туужийг зохиожээ, ! М. АМГАЛАНБААТАР. олч Г. Лов ожилд нэгдүгээр ЭЗЭЛЖ 4 Эгнэгт хэрэг й, 77221 Энэ дэлхийн Яйгрос Эгэл түмэн с таг Энхийн төлөө / 12603041 ї Эрс тэмцэлтэй АЛДУУРСАН АВИА ЛО2 золжмйн ҮСЭГ БОЛГОН | гж, Гэсч (249 ын за, Шог ҮҮРЭГТЭЙ | яоё.03 ? Ху, 2-4 222 ыг Э--чэх Лша, 27 хтад, 839 « |ЄСГЭГЖ, 25 / 1 Ч 7 Адуу гөхөд А орно А--г хэлэхэд Авиа тарна А авна Амнаас алдуурч Ангийн самбарт | Анхны том | “Үсэг болж Нар Үзэгдэв Намар “Үгэнд орж Энэ үгст Бинигдэв Н орно 1 Адуу гэхэд Харвээ Н--ийг ! кгЛ А орно Харгавр хасвал кожяМү ЕШ А--г бичихэд Үгийн утга ял Ч Үсэг болно Үгүй болно Яргуй хөвсөн 0 ЧУтс7, Цар онШ, Ямаагаа эргүүлэв Намар биш : Харх ЫН Ядмаа! лан ЭХ ОРОНД ЮУ Амар болно Яргай їи ДЭН хигнн “Үг болгон ї ҮРЭЭ р | ХЭРЭГТЭЙ ВЭ? Үсгаас” бүтиа ямцыг БЕҮЙ ээс 105 БОЛЦО -- Яамай! (уцаардана) | үсэг дүтййл 5 Яп ХаДЦЫ 0, (202402 227751 Үг хувирна Янгирыг хараа, 020020 ! Үг хувирвал Яасан сүртэй вэ? 00 Утга гажина -- Яах юм! (уйлна) 7 Амар биш ! ОЯдмаа їпиг зантай! 006 2-р Намар Ярдаг хүүхэд байвал Ар биш ” Явсан муухай вэ? 00 Нар, : Ё ей ЮУ БОЛОВ? ыг Чйвэн уйлаан аар цахүүсланхүнг лус | Я буйдлэа / вэлгэж Ссдая 1 Э үсгэнд -- Хөөс, хөөс ( 2 Х залгалаа И майллаа у ЕС боллоо Эхий нь одгоё | -- Зу --зуу, (өугзуу 1 БоВОу чу Ч ориллоо жил гэ, | Эрүүл өсгөхийг 2-0 311 Цэ ! Эрхэмлэнэ 10у буйлав? Эх орон Юу майлав? : , | Өх үрсийн Юу орилов? г9 єл : ЇНОРОЛС шилэн хүзүүнээс өргөж, танил р: -- Та хоёр хаана, юу хийж яваа чинь энэ вэ? гэх нь тэр. Гайхан харвад миний аав байв. Валерка бид хоёр хэн нь хамгийн |эеслдэгээ шалгахаар блцхан тэмцээн явуулсан юм. Тоо ёс, есийн | харьцаатайгаар тэнцээд байна гэж бид аалдаа тайлбарлав. -- Валеркагийн эцэг нь түүн- тэй ярилцаг| Харин чи бид ё 08 20 АС! ХҮҮХДҮҮ "л Х Ё Баруун--урт хотын 8 жилийн «Б» ангийн сурагч | Д.Сүхбаатарын ийг, 142 шэрэнжит Улсын хэвлвлийн комбинатад хэвлэв. хоёр өнөөдөр орой тооцоотой шүү гэж аав хэллээ, Валерка дуугүй л алхалиа, Харин би ааваасаа уучлалт, өр- шөөл гуйв. Тэгээд арав дахь хуруугаа дарлаа. Сүүлчийнх шүү! Яг энэ үеэр бид булайгийн гэцэст хүрсэн байлаа. “| Илгээд л би хамгийн элэгсэг, . зелдэг хүүхэд болчихлоо, «Весёлые картинкн» СЭТ- гүүлээс орчуулсан Н. ЭНХЧИМЭГ, НЫГ ХАЗААРЛАН ЗОГСООХБГНЧ ТУЛД ЗУРЖ, БИЧИЖ, БҮТЭЭЖ БАЙНА. «БИДЭНД АТОМЫН БӨМБӨГ ХЭРЭГГҮЙ» хоёрдугаар сургуулийн 6--гийн Д.СҮХЧУЛУУНЫ зурсан зур 41 | энээ... лмшдонд Эрхлэтч Ц. ДАШДОНДОВ Индекс-14140 ШОШ ШИШ рэн ншиииний ХИМИ «Ваатарчууд--Сүхбаатарын ШУ БНМАУ-ыг тунхагласны бо- лон Д. Сүхбаатарын нэрэмжит МПБ--ын 60 жилийн ой угтаж «Пионерүүдийн үлгэр жишээ- гээр сурч, хүмүүжицгээе!» уриан. дор явагдах «Баатар- чууд--Сүхбаатарын ороор» тоглоом-аяллын шинэ тараа эхэлж байна. Бяцхан баатарчууд-т1а нзр энэхүү тоглоом, аяллын явцад төрөлх хайрт эх ориыхоо түүхэн хөгжилтэй танилцаж, Д. Сүх- баатарын нэрэмжнт МПБ-ын түүхэл замнал, үйл ажиллагааг судалж, МПБ-д гишүүнээр эл- сах бэлтгэлээ хангах болно. Тоглоом--аяллын гараа эх. лэхийн өмнө пионерийн бүлгэ- мийн болон базтарчуудтай ажиллах нөхдийн зөвлөлөөс баа- тарчуудын тавт, тогдоом--ая- лал, сурлага, ариун цэвэр, ха- нын сонин, эрэн сурвалжлаг- чийн групп, хвсшийг шинэчлэл байгуулж, баг тавтын ахлагч дДЫГ Сонгоно. Баатарчуудын анги, нас, сэт- гэхүйн онцлогт тохируулан баз- тарчуудын баг бүрт дараах сэд- орноор» тоглоом--аялад үргэлжилж байна, БАЛТАРЧУУДЫН БИТИЙН УДИРДАМ,... ДХ НӨХДИЙН ЗӨВЛӨЛИЙН ТЙШҮҮД, БҮШИЙН. ИОНЕ,| БИИР УУЛ вүүдээр тоглоом-аяллыг 30» хиоп явуулна, Хүнд: 1 анги. Аяллын «сэдвүүд: «Төрөлх сургуулнараа аялцгаая!»,«Эзж, аав, ах, эгч нарын ажлын газ- раар», «Орон нутгийн байгаль, түүх, дурсгалын | газраар», «Баатарчууд--В. И. Ленин, Д. Сүхбаатарын тухай юу мэдэх вэ?», «Баатарчууд--тоглоомын орноор», «Баатарчууд-- үлгэ- рийн ертөнцөөр», «Баатарчуу- дын орноор аялцгаая», «Хүч тэнхээтэй цовоо сэргэлэн болц- Г00Ё1», «Хилийн чанд дахь анд нөхөдтэйгээ танялцацгаая!», «Пионерийн танхимаар», «Пио- нєрийн зуслантай таннлцахад» гах мэт. Ц аяга. Аяллын сэдвүүд: «Сум, орон нутгийнхаа түүхтэй танилцац- гаая!», «Өөрийн бүлгэмийн түүхтэй танилцацгааа!», «Баад- тарчууд-номын ормоор», «Баа- тарчууД-хөгжмийн орноор». «Манай гаригийн хүүхдүүд зах амгалан аж төрөх ёстой», «Түү- хийн дурсгалт газраар», «Д, 11 ТУУЛЖ - БА! Сүхбаатарын нэрэмжит газ. раар», «Бадтарчууд--пнонерийн орноор», «ОктабрьчууД-- бид- ИИЙ анд найзууд», «Найрамдч дын орноор», «Халхын гол, Шивээ хиагт, Орхон-Сэлэн- гийн нутгаар», «Мартагдаш гүй уулзалт», Өнөөдөр, манай гариг дээрэ, «Пионерайн бүч лэг, салаадын ажилтай танил, Алалын сэдвүүд: «Аймаг, хот, районыхоо түүх хийн дурсгалт газруудаар аялц- гаая!», «Лєнннч ёсоор сурч, хүмүүжицгэде!», «Сүхбаатарын төрсөн нутгаар», «Бид хамтран тоглож, сурч хөдөлмөрлөж байз нд», Олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагєриар, «Баай» тарчууд--пнонерийн үүхэн замналаар»ь, «МПБ-ын тухай хэн сайн мэдэх вэ?», «Пионер ах, эгч нарын жигээсээр», «Базтарчууд--тимурчуудын ор» нсор» тэх мэт. 74 Тоглоом--аяллыг зохиой явуулахдаа аяллын сэдэв.марша жэ------- 02 тгнтэжо слвлтх сэлэиэвтнэ Үргэлжлэл нь П нүүр: 0-0 ятгах тэ ОРОН БҮХНИЙ ФРОЛПЕТАРИ НАРАНЭГДЭГТҮН! МАХН-ын “УЙЛ “ХЭРГИЙН: | төлөө хэзээд ЭЛХЭН БАЙГТУН! МХЗЭ-ИЙН ТӨВ“ХОРОО: Д.СҮХБААТАРЫН-НЭРЭМЖИТ МПБ-ЫН ТӨВ-ЗӨВЛӨЛИЙН СОНИН,227, : “40 дЭхХ ЖИЛДЭЭ. Бонн ГЭГ гүйдэг Ү20) 20626077 (1904) 19883 оны травдугаар - сарын 80. Эх орны маань зурх нь болсон нийслал хотын төв дэх их жанжин Сүхбаатарын талбай. Энд ер бусын их хөл хөдөл- “ төөнтэй байлаа. Манай аз 2каргалант хүүхэд багачуудад энх тайвнаас өөр эрхэм зүйл. байхгүй гэяс энхийн тэм” гцэлд дуу хоолойгоо ний- лүүлсэн, «Хүүхдүүд энх тайвныг хүсч байна» сз- дэвт цардмал зам дээрх гар.зургийн уралдаан эхэл- дзэ. Гартаа өнгө өнгийн шохой барьсан цэцэрлэ- гийн бяцхайи иргэд, сур- “туулийн сурагчид тал -та- лаас гүйлдэн гарч ирягс дор бүрнээ зураг зурна. Хүүхдүүдийн бяцхан га- раар зурагдсан тэр олон зургаас тэдний чин хүсэл бодол, энх тайван, үерхэл нөхөрлөл, цэлмэг тэнгэр, алтан нар, тэнгэрт эрх ду: раараа нисч буй цэгээн тагтаа, нэг үгээр хэлэхэд хүүхдийн ертөнц тар чи. гээрээ харагдаж байсан юм. Өсвөрийн. зураачидтай -уулзаж, зурсан зургийг нь тайлбарлуулахад, тэдпий бяцхан оюунд хичлээ! их зүйл багтаж байдаг нь илт. Зурис байгаа зурагтаа бүр улайрч, ихэд бодла- гошрон суугаа нэгэн хүү: тэй уулзахлд: --Миний нэрийг Чин ” зориг гэдог, ЇБин үеийн олон найз партайгаа хамт Ццэ- зцэрлэгт хүмүүждэг. Манай цэцэрлэгт янз бүрийн гоё тоглоом, бий. Бид иар Үр- тэлж дуулж, хөгжинмдөлжс, бүжиглэдэг гэйс Эрх жар- 1983 ОНЬ! АРАВ ДУГААР. САРЫН 81. НЭГЭН ХҮСЭЛ-300 ЗУРАГТ галант амьдралынхаа ТУ. хай ярилаа. Ч. Чинзориг хүү ёх болсон дэлхийгээ зуржээ. Дээр нь хар, шар, цагаан арьст хүүхэд Цө- мийп пуужинг дэлхийгээс зайлуулж байгааг дүрсэл- сэн байн. Долоохоп пастай хүүгийн санаанд чухам юуны учир ийм бодол, энэ пуужин орж, ингэж гүц утгатай зураг зурш урлах болсныг бодоод үз д дээ? энэ Түүнтэй зэрэгцэн сууж зураг зурж байгаад охин- той уулалаа. --Би нийслэлийн 1Тдунд сургуулийн 3-ын «В» ан- тид онц дүнтэй сурдаг. Би- дэнд тохилог Сайхан сур- гууль, эрдэмтэн олон багш нар, авв ээж, ах эгч гээд до юм бүхэл бий. Гэтэл дэлхийн зарим хэсэгт би- дэн шиг хүүхдүүд өнчрөл хагацал, өлсгөлөн зо810їїЦ нэрвэгдэн, уй гаслангийн пулимс урсгаж байна.Энэ дэлхийн хүүхдүүд бүгдээ- рээ жаргалтай амьдрах ёс- той гаас ярилаа. Түүпий сурсан зурагт хөөрхөн олон дэгдвэхэйгээр хүүх- дүүдийг төлөөлүүлэн түү- ний дэргэд эх нь атомын зэвсгийг хугалж байгда- гаар зуржээ. Эргэн той- ронд нь цэцэг навч дэл- гэрч тэрэлт иар мишээнэ. “Хэн ч харсан энэ зургаас ихийг ойлгож болох юм Унс аймгийн Тэс сумын 10 энилийн сургуулийн В-ын «Г» ангийн сурагч Б. Чойшилсүрэй: --Би үе тэнгийп най нөхөдтэйгээ -олон улсын пиоперийн «Найрамдал» лагерьт амарч, хичээллэж, байна. Дэлхий. дахины байдал хурцадмал байгаа -энэ үед пионер сурагчид бидний сэтгэл маш их түгшин... цөмийн аюулт дайныг эсрэг цуцалтгүй тэмцэл байгаа. ЗХУ хүчинтай чин арнун Хү- ДАВАЖ Б.л2/12:7-15:5.2-4-2-285 ҮНЭ 10 МӨНГӨ -| Арвай айлийн Ш сургуулийн Т-гийн «А» ангийн су- тэр- Рагч Д. Гэрэлт-Од «Эв изгдлийн таван дэлбээ» сэдэвт зу- “гүүтэй энхийг өрхэмлэгч Раг зурж байгаа нь, -- Нийслэлийп 21 дүгээр сургуулийн З-ын «А» ангийн “сэл, зориг эв санааны нэг- сурагч Ч. Хатанбаата Дэлтэй байгаагаа өнөөдөр зураг зурж байна. тайвпыг хүсч байна» сэдэвт цардмал талбай дээрх улс төрийн зур-- гийн уралдаан болж өнгөрлөө. Д. Сүхбаатарын нэр МПБ-ын Төв Зөвлөл, БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө Фондын Төв Комисс, Монь- голын Урчуудын Эвлэлийн Хорооноос хамтран зохносон энэ удаа. гийн гар зургийн уралдаанд 18 аймаг, Дархан, Эрдэнэт, Улаацбаатар, хотын єрөнхнй боловсролын сургуулнудын пионер сурагч, Бур лийн дөрвөн районы цэцэрлэгээс 300 гаруй хүүхэд оролцлоо. даанд оролцсон освөрийн-зураачнд зих тайвны тухай өөрийн бодол. хүслээ зургаар илэрхийлж энх тайвны сэдэвт дуу дуулж хөегжиздөж, шүлэг уншив. рксс. Зурсан зургаараа шалгарсан нийслэлийп 61, 27 дугаар цэцэрлэ- гийн Б. Солонго, Д. Эрдэнэтуул, 23 дугаар сургуулийл сурагч . Гарьд, 31 дүгээр сургуулийн сурагч Б. Амраа, 14 дүгээр сургуулийн З-ын «А» ангийн сурагч Ж. Оюунтуяа 33 дугаар сургуулийн 4-нйн «Б» ангийн сурагч ЖЖ. Чулуунцэцэг, 11 дүгзэр сургуулийн Т-гийн «4В» апгийн сурагч Г. Баттогтох парын олон арван сурагч хүүхдэд Хүүхдийн төлвө фонлын төв комиссын дарга А.И.Цэдэнбал-Филато- ва дурсгалын бэлэг гардуулан. - о55 Хүүхэд багачуудын улс төрийн зургийн уралдааныг МАХН- Төв Хорсоны тарийн бичгийн дарга Г. Адьяа, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Д. Цэвэгийд, Намын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч Г. Дашзэвэг, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Л. Түдэв МХЗЭ-ийн Тев Хорооны нарийн бичгийн дарга, Д. Сүхбаатарын нэрэмжит “МПБ-ын Төв Зөвлөлийн дарга Ч. Цэрэндулам, албаны бусад хүн үзэж сонирхов. - МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ Уран зургаар илэрхийлж байна Аюулт хар дайны үүл алтан нарыг хаах ёсгүй госэц утга. санаагаар 0Ц энэ зургаа зурсан гэв. Бид- ний ярианд Дундговь айм" гийн Эрдэнэдалай сумын 10 жилийн сургуулийн 8:ын «Б» ангийн сурагч Л. Одсүрэн оролцож, --Би ч бас «Найрам- дал, лагерьт амарч байна- Магай лагерьт «Энх тайв- ны төлөө» уриан дор олон - төрлийн. ажил зохиогдсон. Түүний нэг нь гар зургийн уралдаан юм. Энэ урал- даанд би нэгдүгээр бай- ранд шалгарлаа. /Өнөөд- рийн уралдаанд би энэ зургийг зурлаа. гээд тайл- барлав. Л. Одсүрэл хүү .АВУ тэргүүтэй имперчалстууд цөмийн пуужингаа СОЦИа- лист орнуудын зүг чиг- лүүлж байхад нь, энэ, дэл- хийн дэвшилт хүн лөрөлх- төпий хүсэл бодлыг илэр» хийлсэн энхийн тагтаа пуу- жинг нь тас татанс байгаа- гаар зуржээ. Зургийн зу- раас бүхэн нарийн учир- тай. Уран зургийг ойлгойж чадвал түүнээс . ихийг ухаарч ихийг уншдаг юм гэнс Одсүрэн ярив- 2 Тиймээ! 300 гаруй охид хөвгүүдийн энэ олон зур- гаас би зөвхөн «Энх тай- ван, эрх чөлөө, найрам- “дал» гэсэн пэг л санаа, нэг л хүслийг уншсан юм. Энэ бүхнийг. харж, сэт- гэл хөдлөн согсоход: Хүн ардаа! Наана чинь хүүхэд тоглож байна» гэсэн нэгэп нруу найрагчийн шүлгийн мөр өөрийн эрхгүй санаг- дал: билээ. р «Нар ба хүүхэд үүрд шөнх» сэдэвт » Н. ЭНХЧИМЭГ | ЭНХ ТАЙВАН-ЭРХЭМ ҮЙЛС. 110 дугаар сарын 30. Д. Сүхбаатарын талбайд «Хүүхдүүд ЗНХ шин иш Ши 1. Одоогоос: 65 жилийн з Өмнө 1918 оны аравду- таар сарын 29-нд Бүх Оросын ажилчий тарна- чин, залуучуудын аихдДу- “таар их хурлаас комсомол байгуулагдсаныг тунхагла- жээ. Анхны комсомолчид нь ердөө 22 мянга эг зуун охид, хөвгүүд байсан байна. Эдний цээтшипд ер- топцийг шинэчлэн өөрч- лөх агуу их үзэл санаа, хувьсгалаар зориглїсон гал цогтой зүрх цохилж байлаа. Комсомолын их хурлын дараахан Намын "Төв Хорооноос орон внут- тийн намын байгууллагад бичсэн захидалдаа: «ЭЗа- луус бол, бидний үнэнч туслагч, бидний ирээдүйп найдвар мон. Оросын коммунист залуучуудын эвлэл бол ухамсартай 34- БХЛКЗЭ-ийн 65 жилийн ойд “ЗАЛУУ “ШуУу/ нарыг бэлтгэгч сургууль мөн.» "гэн: заансэ. Энэхүү итгэл, хайр ха- ламжаар нэвтэрхий үгийг комсомол өөрийн бүх намтар түүхээр батлан.ха- руулсан юм. Эдүгээ БХЛКЗЭ нь эг- нээндээ 41,7 сая охид хөвгүүдийг нэгтгэж буйн дзэр комсомолоор дам- жин зөвлслтийн 160 сая хүн коммунист хүзгүү- лийн сургуулийг ззэмш- жээ. Оргилсон хүсэл, идэвх санаачилгатай знэ сая, сая залуус аж “үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн үйлдвэр- лэлд ажиллаж, улс ардын аж ахуйн чухал барилга “байгууламжуудыг барьж байгаагийл. 135 нь Бүх Холбоотын комсомолын гавшгай барилга байгуу- ламас гэж нэрлэгджээ. Жөдоод дөрвөн сая та- ван зуун млягтапй комсо- номсомолчдын 55 мяпга гаруй хамт олон «Номсомолч ёсоор гавш- гай ажиллаж, тогтвортой өндөр ургац авья!» хөдөл оролцож байгаа тоонд аясээ. Номсомол байгуулагд- сан өдрийг энэ зууны нх барилга болсон Байгал-- Амарын томөр замыг та- вигчид Хөдөлмөрийн гай- хам бэлгээр угтдаг уламж дал үргэлжилсээр байна. Зөвлөлтийн хүнсний программыг | биелүүлэх, улс орны хөдөө аж ахуйг цаашид ернүүлэхэд гар- дан оролцох нь Лениний номсомолын амин чухал үйлс билээ. БХЛНЗЭ-ийн бүх бү- рэлдэхүүний 97,9 хувь нь улс ардын аж ахуйд ажиллаж байгаа ба тэд- гээрийн 47,3 хувь нь шууд матсриаллаг үйлдвэрлэ- лийн салбарт ажилладаг ХЇ таван шилд тэд арви- лан хэмнэх, арвич хямгач “байх Бүх Холбоотын Ком- сомолын тооцооны данс нэзжээ. Комсомолын бай- гууллага шинжлэх ухаан тєхнинийн улсын 170 цог- долбор программ зохион шинэ техник нэвтрүүлэх төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэ- хэд оролцож байна. Номссмол нь намын удирдлагаас, ахмад үеийнх нийхээ байнгын анхаарал халамжаас зрч хүчээ сэл- бан авч байдаг. Иймээс Ч нкомсомолын сонгуульт идэЕхтнүүдийн дотор 1.5 сал номмунист ажилладаг юм. Завлвлтийн БОМСОМОЛЧ залууст төр, олон нийтийц хол нь БХЛКЗЭ-ийн гм- шүүд байна. Одоо комсомолч, 38 дуучууд «ХЇ таван жилд залуус гавшгай хөдөлмөр- длеж, эрдэм мэдлэг ззэм- | шин, идэнх санаачилгатай бүтээлчээр ажиллацгааа!» гэдэг уриан дор ажиллаж байгаа юм. Лсниний комСомол ах дүү социалист орнуудын залуучуудын эвлэл, залуу чуудын давшилт хөӨдөл- гөөнтэй тогтоосон тал бү- рийн хамтын ажиллагаа, найрамдлаа бэхжүүлж, бат бэх энх тайвны төлөө, дайны аюулын эсрэг тэм- цэлд дэлхий дахины за- луусын хүчин чармайлтыг пэгтгэж байна. М. ШАТАР аашишииилитигцгииигтигигиИИИШиИШИШИНИИГ 111111111111111111111111111111:111111 11111111 111111 11) Манай сонины нэрэмжэг «УРГАЦ--883» 111 11 10110111 111 0 1 эй 11111111!!! ї "Гууварчин ах баярлав » Баатарсүрэн хүү хичээл тараад талх, сүү захаар : дэлгүүр рүү Гүйж Явяаа. | Гэтэл зам дээр нэгэн боо- Долтой зүйл харагдав. Хэн "нэг нь 10маа гээж дээ тож бодоод гэртээ очиж эгч Чу- луунчимэгтайгээ вадалт үзэхэд «Н. Оросоо» гэсэп "иргэний шаспорт, шал хүс лээц авах акт сумын УП спартакиадын урилга, 880 тогрег бүхий түрийвч бай- шаа. ь, Эгч дүү хоёр олсон боо- долтой зүйлээ сэргийлэхийн ижишцүүрт авчирч өгчээ, Хүүхдүүд сэргийлэгч ахын вөвлөслөөр мах комбииат дээр мал тушваж байгаа хүмүүс дээр очин, 2 к- Оросоо гэж хүн байна уу, ахаа? тэсэп хүүхдийн цовоо дуу.бүхийнй анхаарлыг “Цэнхэр дэмэц й -- Мангй Ганцацэсийн авсай Фото зураг алтайхан гарчээ -гэж сурагч МНансалмааг хэлэхэд, Ганболдын усан йаграр ч гэсэн догь байна шүү гэл: намхан бор Охии магтана. Энэ бол Увс айм гийн Хяргас сумын 8 жшлийн сургуулийн! «Цэ дэлгэц» нэртэй сурагчдын техийнийн лугуйлангийнхан: Дутуйлангийн багшаар сумын овипо механикч -Б. Эрдэнэтог- тод ансїаладаг, Техийпийн ду- туйлалгийп шинэ. хичэалийп эвилийд ашхил ахолж, «Цэнхэр ДЭЛГоЦ?-Ээ нээж байгаа нь зиэ.. Архангай аймгийн |Ха- шаат сумын 8 жилийн сур- гуулийн 500 пионер сурагч ургац хураалтаар 21640 төгрөгийн ажил хийлээ. Хүүхдүүд ногоой тэжээл хураах ажлыг хариуцанавч «чИх-эхлэлт» нэгдлийлхээ 323 га талбайн ногоог ху» раан авчээ. Пиопер сурагч бүр «Ургац-4803» осперацид оролцож тарианы . халгдал түрүү 70 тонп, төмс 65 тониыг хураав. Сурагчдын зарим хэсэг тарианы үтрэмд ажиллаж 20 тонп будааг сортолж:, ял- тан -ачууллаа, Тарна ногоо | Хураах, хаягдал цутлуулах ажилд 8-ын «Бэ, «В»,б- Пионерийн сайн үйлс татав. “Түусарчин | Оросоо гуай: -- Би байпа гэсээр 0ч- воЛ хоёр хүүхэд зогсон байлаа. Тэд: -- Тапы паспортын |Ауз гаар хэд вэ? Одоо байла уу! гэсэн асуултад хэлэх үгээ олж ядан байтал, Та гээсэн зүйлээ сэргийлэхийн лапкүүрээс очиж аваарай гэж: охын хэлэв. - Ийпхүү үйпзйч шударга хүүхдүүдийн ачаар Н. Оро- с00 гуай хаян, гээсзи чухал бичиг баримт, тогрогво олж: - Ах нь та хоёрыц тусыг мартахгүй, сайн хүүхдүүд байна даа гэв: боопц баяр.бо- дов. Сэргийлэх байгууллагаас шударга эгч дүү хосрыг ир- гэний зүүргээ үнэнчээр бие- лүүлсэн явдалд балр хүргаж шагназ, Ипйгэж тууварчип ахдаа тус. болж пионер хү- ний: эрхэм үүргээ | бислүүл- сэд Ц. Баатарсүрэн, Д. Чу- лууцчимэг иар Дорпод айм- Бид Эрдаэнэтогтохтой уулалла. -- Манай дугуйланд өнгөр- сон хицээлайц яшлд 10 сурагч хичээлдэлээ. Сурагчдын апьяас. сопнирхлаг заргалзай їашо тсх- НИК, фото тєхинк, радно техник усгн аагнар гэсэн торлоөр хи- чээллэдэг, (8 экнлийн сургуу- лийн багш Д, Аришжих, шино- всрийн ахлах улирдагч Г,-Пүр- шоэ нар манай дугуйлангийн гэкнад сайн тусалдаг, Сурагчид маань фото мэдээ гаргалт, ухуулга, радиоциэптрүүлэгхийх зэрэг олӨн хэлбарийн “ажил зохиодог юм, Өшгөрсөп онд 8- ын «Б» авгиш сурагч Я, Бат- гийц «А» ангийн сурагчид идэвхтай оролцож олон зуун шуудай томс хурааж саллав. Тариан талбайд хаягдал- тай тэмцэх писпеєр сурагч- дын эргүүл пост ажиллаж 50 тоип тогоон тэжээл ИЛ- рүүлж түүв.Энэ ажилд найм Дугаар ангийн сурагч Ц,. Алтанхуяг, М. Балдан, Д. Болдбаатар, Ц.Цэнд, Ч.Мөтх цэгмнд, долдугаар апгийн сурагч О. Пүрэвдорж, Б. Гаптулга, С. Батбаяр, Б. Дайрийхүү, М. Батбилэг, Ч. Оюунхайд, зургадугаар ангийн сурагч Г. Саруул- болд, Ц. Хандармаа, Д. Да- вазсүрэн, Б. Ариунжаргал нарын 50 гаруй сурагч ндэвхтэй оролцож сум нэг- ДЭЛ, сургууль бүлгэмийнхээ гийн Чойбалсан хотын П 10 жилийл дунд сургуулийн 3-ын «А», В-ын «А» гигнд сурдаг юм. Дорнод аймгийн прокуро- рын ажилтан М. ЧУЛУУН Сурагчийн жилд мөнх, 7-гийн «Ав», «Б» апгийц сурагч Г. 7Камсрандорж, Э: Гансүх, Л, Напсалмаа пар ки техипкаэзр, 5-ын «Н» ангийн Э, Ганцзцэг, 8-ын «Бэ ангийп су- рагч “С.Балиманх, О.Даваалсап, нар фото зургаар хичаэллгишц, амжилттай сайн суралцлаа гэв, «Цэнхэр дэлгэц» дугуйлап эцэ хичээлийн шилд сурагчдад техїйнийд анхал їпатины мэдлэг пазмшүүлж: гэрчилгээ, олгох, сурагчийн жилд зориулан «Су- рагчийп амьдрал» сэдэвт үзэс- лэлэп гаргах зорилттой ажил- лаг байна, 229 ..Б, мөнхөө .. 5 сайшаал талархлыг хүлээ- сэн байна. - Багш П, ГАРМАА ч . Уудам дэлгэр зх орчы маань бицөег булан бүрт намрын ургац хураах нүр- газнт нХ ажил амжилттай дууслаа. Хот хөдөсгийц пио- шєр сурагчид ч тариаланч ах эгч нартаа өөрийн чадах бүхнээр тусалт, знз ажилд оролцдог сайхан уламжлал- тай билээ, Ховд аймгийн Ховд сумын 8 жилийп сургуулийнхай хө- долмор соёлын чуултанза хийж, зун, намрын ажлаа дүгнэн, аваргаа шалгаруул- ть 1 га газрын төмс, 1,5 га улаан лоолийн талбайг арч- лан хамгаалж, ногоог Ху раалцаж, аавдаа тусалсан бяцхан хүү | С. Мєрсксй аймгийн хөдөлмөр соёлын чуулганд шалгарав. : - Манай Мерскей бие шижнгтэй боловч аавынхаа амилд их тусалдаг хөдөл- морч хүү шүү гэж анд нө- хөд, багш нар нь бахархан яряна. Мөн тус сургуулийн сурагчид сургуулийнхаа НО- гооны талбай дахь төмсийг богино хугадаанд чапартай хураан авчээ. Хурааж ассан 17 тони төм- Сийг дотуур байрны сурагч- дын хоол хүнсанд хэрэглэх вээ Х, ШИЛДЕБАЙ їшиииишииШииШиииИЛииИи Э лш Авьяас билэг, уран чадва р Банихсшгор гидснйд тӨВИЙН 10 жилийн дунд сургуулийн 9- ийн «Б» аигийп онц сурлагатай Н. Март юмхнаар юм хийхдээ авьяаслаг охинд Н, Март даа- суу утас, савхины өөдөс ашиг- лаж дүү партаа хоорхой | тог- доом, найз иеходдоо дурсгалын зүйд хийж бэлэглэдэг юм. -- Н. Март цахилдаг өвсөөр уран гоё зангилгаа Хийж бай- гаа нь. Дориогопь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийн 10- ын «Во айгийн сурагч «Зал- газип үс» алпы гавшгайч Д. Цэнгэл зөвлөлтийн хүүХїдийн дуу дуулаачдын аймгийн авар- га болжэ. Д. Цалгэл дүү нартаа перлол тийн хүүхднип дуунаас сааж тэдний талархлыг хүлээдэг юм. МАНАЙ СУРВАЛ2ЛАГЧИЙН ассан фото зураг Энэ асуудал олон хүүз- дийп сэтгэл санааг догд- луулж » Хүүхдүүд та цар энэ өгүүллийг ун. шаад Дээрх асуултад ха- рну болох зүйлийг олж “ава гэдэгт бид о итгэ байна. у Эхлээд та нарт олон хэл сурсап хүмүүсийн ту- хай товч тапилцуулья. Шинжлэх ухааны ком- муинамын ололыг зүндэс- дэгч К.Маркс дэлхийн 20 хэлзэр чөлөөтэй уншиж, бичиж чаддаг байжээ. Н. Маркс 50 настайдаа орос хэлийг эхлэл судалт 6 сарын догор ном апо- хиол уншиж, чаддаг бол- “соп байна. Ф, Өнгельс эгчдээ бич- сэн нэг захидалдаа 25 хэл дээр уншилн чадпа тэж тоглоом болгон мэдэгдсэл байдаг. Тэрээр зарим үед, герман, англи, италн, испани, португаль, франц, голланд хэлээр «олон хэлний захидлууд» анд нөхөддөө бичдэг бай- жаэ. В. И. Ленип хэцүү бэрх байдалд суралцаж ЦӨЛӨГДӨН Хувьсгалт ажил хийх, марисизмын |дайс- нуудтай тэмцэх, |Онтлб- рийн хуньсгалын бэлтгэ. дийг ханган: удирдах.» зэргээр туйлын зав че- лоогүй ажиллаж амьдарч байсан. Тийм нөхцөлд В. И, Ленин 11 хэл су- далж чөлөөтэй эзэмшэнээ. В. И. Лепин гадаад хэл эзэмшихэд судалж байгаа хэлнээс орос хэл рүү ор- муулж түүнийг буцааж орчуулах. аргыг их ач холбогдолтой тэж үздэг байжээ. Мөн пянавпы бич олог сонсох аргыг маш чу- халчилдаг байв. Ажлын сав чөлөөгөөр төрөл бү- рийп толь бичиг их үздэг байв. В, И. Лепин Шушинс сууринд цөллөгөйд байх хугацаандаа англи хэд эхлэн судалж пом унци дасгал даалгавар гүйцэтэ тэж англи хэлээс орос хэл рүү, орос хэлнээс диглН хал орчуулга ХИЙДЭГ айлаа! ТӨВҮДСҮЭ Ли халциН | үгийг яаж Дууддагийг мэдвхгүй байв, “Иймээс ч Влади- мир Ильич . Лондонд очоод эхний , үед англи хүмүүсийн яриаг,. Лепиг ний ярпаг англи хүмүүс ойлгохгүй байжзэ. Англи хэлээр ярын сурахьшц тулд Владимир |Ильич, түүний гэргий | Надежда Копстантиновна Юрулская. цар олон нийтийн хурал, цуглаанд суух тсатрт юм үзэл, хүмүүсийн ярнаг сонсот, оөорсдөө- Лопдо- ны оршинз суугчидтай ирилидаг байжээ, Ийм байдлаар В, И Ленин англи хэлийг тайхамшиг- тай сайн ззэмшжээЭ, " В. И. Леинп гадаадын хүмүүстэй үндэсний нь хэл дДзэг ихэвчлэн ярилц- даг байнсэ. Лепинийг 1920 онд БКомиптерины П их хурал дээр .- герман, франц” хөлээр үг хэлэхэд нь гадаадынхан ихэд гай» хам байжээ, Гадаад хэл судлах нь төрөлх хэлээ. рээ зөв яруу сайхал яри- хад нь хүмүүст тусалдаг гэж В.И. Лейин үздэг Олон хэд мэддэг хүп цөөнгүй. Львов хотын их сургуулийн профессор: Анджей Гавронсиий 140 хал, анадемич -Н. Марр 100 орчим хэл, Унранны пэрт эрдэмтэн, зохиолч Ирымсний 60 гаруй хэл, Тартугийн их Суруулийн профессор Пауль Арисло, Моснвагийн их | сургуу- лийп багш Андрей За- лизпяк нар 40 гаруй хэл мэддэг байнл, Олоп хэл мэддэг болох хэцүү юу? «Тайм ч хэцүү биш» тээж инженер В,Г. Седов үзэж байпа. Төрзэр ерөн хий боловсролын сур- гуульд суралцаж байхдаа герман хэл судалж өдөр бүр дэвтэртээ шинз үг бичиж: тогтоож толь би- чиг ашиглан орчуулга их хийдэг байжээ. Үүний үр Дүнд нэг жил өнгөрсний Дараа сонин, сэтгүүл ун- шиж нилээд Сайн ярьж чаддаг болжээ. Дунд сур- тууль төгсгөөд цахил» гаанчнаар аишллахдаа! Франц, нталн хэл бне даан сурах бичиг өл анч Ссу- далсан байна. 1976 онд В. Г Седоп англи, франп, испапп, швед, полыл, чех, хятад болон бусад хэд хэдэн хэл дээр чөлөсөтэй уншдаг болсоц байна. Дурдсан жишээ барим- тууд юуг харуулж байна вэ? “Залуучууд, өллор настангуудын хэн нь ч гэсэн олон хэл судал ззомшиж болохыг нотолїк байна. Олод хэл мэддэг хүмүү- сийп олонхи нь ерөнхий боловсрольнт сургуульд суралцаш байхдаа гадаад хэлийг сопирхон хичээллэ- сэн байна. “Иїншээлбэл, Таллин хотын нэг ДУНД сургуулийн єурагч Рейп Рауд 10 настай байхдаа астон хэлтэй маш ойрол- цоо төстэй фин хэлний су- рах бичиг олж авчээ. Түү- нийг удалгүй фин хэлээр ярихыг-сонссон эцэг эх нь маш ихээр гайхисэ. Рейн фин хэл сурч эзэмшсэпий- хэз дараа хэл бол зрдэм мэдлэгийц түлхүүр гэдгийг гүнгсий юйлговээ. Хэрэв алив тадаад хэл. сайн эзэмшвэл тар орпьг урлаг утга зохиолыг уншинц гүнз- тпїй тапилцах үүд хаалга шээгдэнЭэ гэастэр үздэг. Рейд ерөнхий болопсролыгн дунд сургуульд суралцаж байхдал апгли, орос хэлийг хичээлээр судлахьпг зэрэгч цээ гадаад хэл ззэмших гэсэн хусэл Солирхолдоо автагдан бие даап швед”хэг дийг судалжээ. Тэр жаал хүү гадаад хэлийг яухац- тай судлан.эзэмших өөрийн арга барилтай болжээ. Газ даад хэлийг сайн эзэмш түүнийг мартахгүйн тул хамгийн гол нь тэр хэлзэр ярих явдал гэж үздэг 1м. -- Гадаад хэлийг маш богино хугацаанд «судлан ззэмшиж болно. Хамгийн тол нь хүсэл сонирхолтой. байх хэрэгтэй. “Алдаатай ярьж, | бичихээс: айхгүй байх нь чухал, Алдаа бол аймшигтай зүйл биш ээ! Манай ангийн сурагчид нэг удаа Вильнюс хот руу экскурсээр явсан юм, Галт “Тэгэхэд би тэргээр бүтэн өдөр аялсан. хэлний сурах бичиг авч замдаа судлаад орой тийшээ эн- гийд өгүүлбэрээр Фжрьдаг болсон гэж Рейн ярьсан байла. Рейн 16 настайдаа вс- тон хэлний сурах бичиг зохиож төрөлх хэлийг нь ззомших гэсэн хүмүүст өөрийн сурах бичгээр хи- чэзл заажээ. Гадаад хэл судалж эзэм- шихэд олон жил зарцуу- лахын хэрэггүй гэж Рейп үздэг. Рейн 1980 єнд Ленпн- град хотын нх сургуульд элссэн бөгөөд одоо дорио дахины ард түмнүүдийн хэлийг судалж байна. Рей- ны авьяасыг та нар гай- хаж зарим хүмүүс нтгэх- гүй байж ч магадгүй. Тэг- вэл тийм биш эз. Олон хэл мэддэг хүмүүс «хүн хэл сурах инх бололцоог ашиглахгүй байна. Наг өдөрт 300 үг тогтоов бол- но» гэж үздэг. Рейп ч гэ- сэн энэ тоонд хүрэхийг эр- мэлзэн ансиллаж байна. Олон хэд мэддэг хү- мүүс гадаад хэл яаж су- далдаг аргыг нь мэдэх с0- инрхол хон бүхэнд бий. Эрдэмтэн А. Зализияк сургуульд суралцаж байтх- даа олон орны шуудлигийн марк санирхон цуглуулж улмаар цуглуулсан марк дээрх бичгийг уйшнхсан кгож ихэд хүсэх болш анг- лн, франц, испани, итали халний толь бичгийг ашиг- лаж эхэлжээ. Марк сопир- хогч хүүхдүүд цуглуулгаа авчирч дээрх Ончгүүдийг нь Залиаияк хүүгээр ор- чуулууддаг болжээ. А. За- лизнян ерөнхий болоквсро- лын дунд сургууль төгсгөх үедээ гадаадын 10 хэл эзэмшсэн байв. Гадаад хэл сурдаг түүний арга гэнэл, эхлээд маш нх анхаарал тай удаанаар толь бичиг уншиж үг ийг бүрийн утга учрыг илгї чямбай бодож тар үгэз тогтоол: (бяцхан толь бичиг хотолсний дараа ном хэвлэл улшлж, ярих дасгалд шилждэг байна. Хүүхдүүд ээ, та иар га- даад хэл судалж эзэмших талаар баялаг туршлага хуримтлуулсан хүмүүстэй танилцлаа. Одоо та пар га- даад хэл заадаг мэргэжилт- дүүд юу гэл: зовлөдог ту- хай сонирхоно уу?. -0 Нэг удаа «Пшиопсрскал правда» сопины газар ла раахь захидлыг хүлээн ав. чээ. «Нэг сарын дотор гадаад хэл сурч болох уү? Мїипий пайз-охпн 1500 үг мэдэж авсан цагт гадаад хэлийг нэг сард багтаан ззэм- тий: болло гэж ярьдаг юм. Цагт 60 үг, овөрөөр хэлбэл, минутад нэг үг тогтоогоод байвал сард хэрэгцээтэй бүх үгээ тогтоочихио гэж лрьдаг. Би итали хэлний багш болохыг хүсдэг. Тэ- гэхээр бн өнө хэлийг сай- тар эзэмших хэрэгтэй бай- на Олл Саврицнал» Профессор Зол Михай- лювна Цисткова Олн охиид дараахь хариут өгчээ. --Гадаад хэл сурахын тулд зовхоц үг цээжлээд зогсохгүй. Хэл зүйн дүрэм, нийлмэл үгүүдийг мэдэж авах хэрэгтэй. Хэрэв чи цагт 80 үг тогтоох юм бол маргазш нь бүгдийг шорт- сап байх болно гэж би бо- дож байна. Бид цаг үргэлж үгийг совсоод, хэлээд, х4- раад, бичээд байвал сайн гтоож хэрэгтэй үедээ сэргээл: санаж чадна. Гэр- тэз хэрхэн гадаад хэл суд- лах вэ? гэвэд арзз орчим минут пянз. соронзон хальсны бичлэг сонсож, хорь орчим минут уг хол дээр гарсан хялбархан ном ундс Өдөр бүр заад зах нь арваад мөр унш. Дарза нь сурч буй хэлнээс орос хэл рүү. орос хэлнээс сурч буй хэл рүү орчуулга хин. В. И. Ленин гадзад хэлийг - ингэж д судалдаг байсал. Хардаа, чи 10 минут сон- саж 30 мпнут унших. 30 минут / орчуулга хийлээ. Энэ чннь нэг цагийн Ху- гацаа. Өдөр бүр пэг цаг хичээллэх хэрэгтэй». Өдөр бүр гадаад хэлээр хичээллэх нэг цагийг яаж гаргах вэ? Хүүхдүүд зө, орос хэ- лийг бяе даан хэрхэн сул- аах талаар нэгдсэн дүг- нэлт хийяг үзье. 1. Өдөр бүр тогтмол ху- гацаагаар хичээллэх нь чу" хал. Тэгэхээр орос хэлний хичгэл ордоггүй едрүүдэд гэртээ бие даан заавал хичээллэх хэрэгтэй. 2. Ой, тогтоолтоо сайяг- руулах хэрэгтой. Хүүхэд бүр юмыг янз бүр тог- тоож авдгийг та пар ажигласан байж таарна Ийм учраас ой тогтоолтоо хөгжүүлэх нь чухал байгаа юм. Багшийн хэлсэн болон бичлэг сонсоод чангаар давтан хэлэх, уншаад дэв тэртээ бичих, ярих зэрэг олон аргаар салангид ба нийлэмж үгийг тогтсол: авцгаа 3. Хүн хоорондоо хол- боогүй салангид үгээр биш бүхэл бүтэн ёгүүл- бэргэр ярьдаг. Ийм ут раас үгийг гапц нэгээр биш, уг үг хэллог орсон өгүүлбэр тогтоох нь чухал. Друг, участвовать, сореб- нованиг тэх мэт үг тог: хэрэгтэй бол Я 8 этом реє .М0й друг тол эх мэт огүүл- бэрүүд тогтоох нь зүйтэй. Хэл зүйн линз бүрийн дүрмийг хийсвэр байдлаар цээлслэхийн оронд плаж хэ- рэглэдгийг мэдэх хэрэгтэй, 4. Гадаад х судлан мшшик хүн юу- ны урьд хэл аүйн талаар тодорхой ойлголт авах нь чухал. Өөрөөр хэлбэл, үг бүтэх ёс, өгүүлбэрийн дДо- торх үгс хоорондоо хэрхэн холбогддог тухай, ганц ба олон тоо, одоо, өнгөрсопц, нрээдүй цагийн. утга, нөх- цел шалтгаа илэрхийлэх, асуулл тавих гэх мэт, олоп зүйлийг сайл мэддэг болох хэрэгтэй. Хамгийн чухал Нь хэлийг бүтээн: байгаа злементүүд цөөп бөгөөд дахин даптагддаг учир тэд- гээрийг тогтоож авах Яй- дал харьцангуйгаар тийм ч бэрхшээлтай биш гэдгийг санацгаа. эз байгаа 5. Оршин суудаг орчинд чинь олон хэл дээр өдөр тутам ярилцах нөхцөл бо- ломтигүй бол панз, магшт- тофоны бичлэг, радно, тє- левизийн пэвтрүүлэг тогт- мол сонсох хэрэгтэй. Мон- гол хүмүүст, эсвэл гадаа- дын хүмүүст зорчулсан комплект пянз сойсох ИХ ач холбогдолтой. 6. Орос хэл дээр хэв лэгдсэн ном, түүлийг нх уны! «чГадаа- дын хүний яриа сонсохыг гагцхүү ном л орлож чад- на» гэж үздэг нь тохиолд- лын зүйл биш гүү. Учир нь гадаадын хүн яаж ярь- дагийг та йар эзвхөн но- моос лоолж мэдэх болно. Эхний үед сурагчдад 26 рнулсал унших бичигт («Киига для чтения»-д) байгаа хялбар өгүүллүү- дийг, дараа нь сургуулийн насныханд зориулсан бяц- хан номууд.уншнх нь зүй- тэй. Ийм гомыг аль ч дэл- гүүрээс худалдан авч бо- лохоос гадна номын сан- гуудад сууж унших таатай нөхцөл бий. Харилцан ярна бүхий зд- хнол (ярнан жүжиг)ййг бүхэлд нь буюу хялбархан хэсгийг унших их ашигтай байдаг. Т. Хичээлд дээр үзсэн зүйлээ гэртээ чангаар уй ших, хэлэх зэргээр давтах хэрэгтэй У.Тогто осон зүй- дийг 20 минут болоод 8 цаг болоод, 24 цаг өнгөрс- ний дараа заавал давтаж байхыг сэтгэлд зүйчид зоөв- дөдөг. В8. Гарийн даалгаврыг тогтмол нэг цагт, изг суу- дал дээр хийдэг байх хэ- рэгтэй. Эхлээд тэр одрийн хичээл дээр үзсэн мате- риалыг сайн давтаж эЗомш- сэний дараа түүнд тул- гуурлан дараачийн өдрийн хичээлийн бэлтгэлийг хан- гапа. 9. Цээжлэх байдлаар тогтоон авч байгаа зү лийг эхлээд утга төгссөц”" хэсгүүдэд хуваан хэд,” дэн удаа уншиж, дараа яв хааяа, сурах бичиг, давт” рээсээ харж дахнн дахин давтан: хэлэх нь зүйтэй. Ямар ч алдаагүй цээжээр уншин чадаж байвал тэр нь уг зүйлийг бүрэн тог тоож авсныг гарчилдас, Аливаа зүйлийг мартах» гүйгээр тогтоож авахын тулд огт алдаагүй єэргээй сапалг чаддаг болтлоо давт- сан тоог түүний 50 ху- ар мжэмэгдүүлж дахин даптах хэрэгтэй, 17Кишээд- бэл нэг шүлгийг 2 удаа утшаад огт алдаагүйгээр», сэргээн сага чадсан гэляс үзвэл уг шүлгийг огт мар» тахааргүйгээр хоногшуу- лан бататгахын тулд Дат хиц 93 удаа уншина гэсэн үг. Сурагч, пионерүүд эд! Дэлхийн” хөдөлмөрчдийт их «багш В.И. Лепиний хал, дэлхийн тэргүүний шитжлэх ухаан, уран 36- хиолын хэл, та бидний мэд- лэгээ арвижуулах, чухал: хэрэгсэл болсон орос х” лийг хичээнгүйлэт судалжс сайн ззэмшнхийг хүсэн ерөөе Сурган хумүүжүүлэт- ухааны хүрээлэ мэргэжилтэн В. ШОДОРОВА, Орос хэлний багш Д: СУХТОГОО їїладимир шиИлЮютЕНКО (АЙН) АЛЬ Ч ОРНЫ ХҮҮХЭДАМ т ЇЇ х 14 эн 4 ШУ: Э : -Хүүрн - 5 ЮРОШПШ» «Шу Ша (ХУ : а (01) 01Р 4 Р) ЭР: РАМ, /0Х "110 28 08 || 17)/(501) : 1 (асч 1 3 1) » ) Ї » 21їїг | (11119 20 РД! Їё ШУЛЖ 7 (93, /миц р С лПуйстэМП (11 чу 0 /02Х4 00 (МНЇР п». ЦОМ 40:7) 00 6 | 111491 1 УУЛ ММ Т ТЕ ё.Ш02172 08 29000440 ИЛЬ. 040! эн, Шї2 ШЭ-. : Х? , ХЭД, “ХҮҮ ДИЙН ХҮСЭЛ, БОДОЛ, ТЭМҮҮЛЭЛ Хориоогийн түг “түмэн хүүхдүүд цэлмэг. тэнгэр, гэрэлт нарны дор аз жар- байна. Одоо дэлхий. дээр нэг минутад 223 хүүхэд торж байна, Тэд 4,5 мил- лиард хүнтай оно дэлхий ний эдэлбэл зохих орх чд- хүүхдийн экил-19Т9 онд цапиталистуудад ашил- лам, хүч хөдөлмөрөө ху- “далдаж байна. Гэтэл на» питалист ертөнцийн зэй- хичнээн олон сургууль, хүн ардад хүртдэггүй хө. дэн сая тонн үр тариа бо- будаа, хэдэн дэлхийн ХҮҮХЭД бүр энх тайван, эв найрамдлыг яармагийн шагиал хүртсэн луулж, доромжлуулж бай- гаад харамсан, сэтгэл зор» сон мөрүүд ч бий. Гэсэн ч энх тайван, 98 «Би дэлхий дээр юу юу- наас чухал” эв найрамдлыг хүсч байна. Эв пайрамдал гэц, хайрлах ёстой, Хэрвээ «Би хүн нэг Ч очоогүй пий соёл урлагийг дахин сэргээж,биеэ даасан өөрс- ДИЙНХӨӨ хөгжлийн - замаа сопгож авахад НЬ ЦУЦалт- оройд телевизийн станц байгуулаад дэлхий. дээр хэнд ямар тусламж-хэрэг- тэй байгааг өдөр бүр ажиг- мөнгө Өгч сайхан үгээр дөг: Тэгвэл би усан доо Улсын хооронд цөмийн дайн га. 4 “рах-вий гэдэгт сэтгэл түг- 4 ши байгаагаа бичиж 705 авсан билээ. Зовлөлт Холбоот Ш гол дүүрэн инээмсэглэж, : ЇЇ гар, гараасаа хотөлцөцо сэглэлээр хооцолдөгчдийн. найрамдал, ирээдүйн сайн гүй туслахсан» Дорха анир ХАЙ аригийн 1 үсрхэж нбхордохийг хүсч үйлдвэрлэж байгаа шинэ. сайханд итгасан.захидлиї 14 настай Кейт (Англи) Энэ нь ман л Р ЛҮВЭ 1 пуунингийн систем бүр нь. мөрүүд олопхи нь юм. «Би Гималайн нурууны хүүхэд бүр ирээдү төлөө сэтгэл санаа тавьж байгаагийн бодит гэрч би- лээ, А! эрх баригчид болон “Аме- | ї | дээр сайн сайхан ажстөрж, лон цагаа нь хүнд цэрэг, дайны үүСл - игч д буйг амьдрахын тулд тор-. миллиард номын үнээр. гэн бий. болгосон ад лаж: мэдэж, байхсан. Тэг- рик орны хүй ард, ВААР 4 дог билээ. “бий,болж байна вэ? Энэ. ндалтыг мартахад тусалийг “ал орой болгол хэцүү багачууд энх тайвнаар 1: раны нь гайхмаар зүйл юм. Хор-.. Хаана: гэсэн хүн бүр өө- хүнд амьдралтай сурагч-. рэгцэн оршин «Бүх ДҮР ї т Гэтэл хүүхэд болгой Хү- роо рийгоо ч бусдыг Ч хүндэт- дад цом, хувцас болон хий дээр эв нэгдэлтэй амь- дарья» гэсэн хүн ардын хамгийн нандин санал бод , гэл захидал бичин Саман« төлөө- НУ-ын Мэн-мужийн . т| , 2 исаргалтай амьдралыг хүсч байна, Яагаад гэвэл бид бүгд ийгэж үздэг бай- тгэлийг нь тэтгэж ӨгиӨ. ф эдэлж чаддаггүй юм. 330 энх тайван, үерхэл иөхөр- сай бол дэлхий Лү сай» ЗИВОД болон Өмнөд “бү? лыг хөндож, орчин үеийн Б.Гувлст аРЦУУЛАХ хүүХ- долл тэдэнд аз жаргалант: хан болох бол оо» сүүдийг. сайхан. цэцэг, Олон улсын түгшүүртэй , Я дийг эх. орны ирээдүй амьдралыг авчирч огох иь 15 иастай Л АНУ) цэнгэг уст голтой, олон” байдлыг итгэл. найдварын .: 8 хойч үеэ гэж үзэн тэдний їИСэ наа ( : эрэлтүүлж, Зөв-.! “УАЛБОЧДРН ОХИН хаг огоолс «Би дайн битгий болоо» ви. амьташ бүхий. үржилт очоор э ин дагчтай | й ламлаа) зориулж, байдаг Саяхан Барууп Герма- сой: гэл хүсч байна. -Дайш сайхан . хязгаар нутаг лөлт төрийн ХА ШЯДНЙ: 3 “8 бол капиталист орнуудад ны нэгэн хэвлэлийн газ- хэрэггүй, Хэрвээ бөмбөг болгохыг хүсч байна». бусдын шин Өоцоларин 4 Ї хүүхдийн хувь заяа үн- рын эзэн Франц Шнайдер дэлбэрч, сууцнууд шатаж 13 настай . Веруна үнэн зүрхїй ХӨЛӨР энэ || й сайд хаягдсан апала. ммӨт 20851 ХҮН ёр бусын сопни. эхэлбэл идуучууд, бүр ч (Шри Ланка) хийсний нь Т ЭЛЧ ТШ рОЖ ї! Ё 1 дД Мом хэвлэн гаргажээ. хоосорио шүү дээ. Тэгээд «Дэлхий ертөнц дээр хүн охинд талархал хүргэсэн с| рВацадн шиуЛ Тэр ном хөд дахин хэв- тэд хэзээч сайхай амь бүхэн жаргаж сайн сайхан билээ. ЗХУ-д зочлох бол- Ч | ”Орхигджээ. Дөрвөн М- | дөгдэж | Франк-Фурте-на дарч чадахгүй» амьдарч байгаасай гэж би сонд !Ь Америкийн үе. | лийп омно олол| улсын Майне хотын олоп улсын (12 настай Сюзаниа (Дани) хамгаас их хүсч мөрөөд: тэнгийнхэн ньЧ баяр хүр- | Ї | | “байдгийг торсон 122 сая хүүхдийн 12 сая нь пас баржээ, Энэ нь дэлхийн олон пийтийн баримт но- толж байна. Липан, Чили, Прагвайн: айшлчдын" хүүх- дүүдийн бага нас лмар хэ- цүү бэрх амьдралын дунд өпгөрч байгааг дэлхий ний тээр мэдэж байна. Ольс- - тер, Сальвадор, Гиптемалд байгаа тэдний үе тэнгийн- охэп бичнг үсэгт сурахаа- 7 саа өмнө үхэл, цус гэдэг сойлгох болжсар байпа. Дэлхийп 48 орны 2400 хүүхдийй захидлаас бүрдсэн тус номыг «Би хэвлэлийн газрын эзэн бичихдээ: «Аав,ээж 18- рынх нь цэг өдрийн аж- лын хөлстэй тэнцэх үнэ. бүхий марк наасан. дуг- туйтай олон захидал энэ номд бий» гэсэн байна. Номд байгаа хүүхдүү- дийн зүрх сэтгэлээсээ бич- сэн захидлуудыг уншихад зовж, түгшнэг б орхой . Д ” жилтэй болоод инднанчуу- газарт очих дуртай. Хаана ч юм бэ дээ дэлхийн бом- борцгийн -иэг захад жар- (Иорданн.) «Хэрвээ миний хүсэл биелдэг бол -бүх дэлхийн хүмүүсийн хамгийн чухал зорилго биелэх билээ. Тэгс нээрээ хүн бүхэн бие биеэ ойлгож, вэл сайн сайхан аж бай. дал гэдэг нь дайны төлөө бус амгалан тайван оршин байхын тулд зориулагдсан “«Би улс төрийн мэргэ- Гер- дын төлөө эрэлхэгээр тэм “цэхсэн.. Тэгвэл тэдний бу- ас лалгдсан газар путгийг нь , буцаан авч өгөхийн тулд еринийн засгийн газар-. хайрлахсан. Төг-. | юу нэ? гэдгийг сай “дэлхийн улс төрийн хур- гаж ойлгохсон» буу барин босч байна. Ё Ойд тав, - уРТТ” “цадмал байдалд тэд сэтгэл 12 настай Тошиукн (Япон) |Ирээдүйн хувь зала нь гуур явдаг завиар гадаад далайн гүнд шинжилгээ судалгаа хийж түүнийхээ байна. “Хүүхдийн чин хү- сэл нь энх тайван, эв най- рамдал билээ. Бидний. үед дүүд эрт ухаажиж, Парижын: хамгаалалтын бяцхан Гаврошийн дүр тэд ний дуртай баатар нь бол- жээ. Дэлхий.дээр хүүх- дүүд эрх чөлөө, аз жарга- лын төлөө аавтайгаа хамт шийдэх гэж байгаа энэ мө- чид тэд дуугүй амаа хам- хин суухыг хүсэхгүй байе на гэжээ. "АНУ-ын Манчестер хо- тын (Мэн муж улс) 10 настай охин Саманта Смит “-та-г өөрсдийнхөө лөгчөө гэж үзсэн юм. , Багачууд хүүхдийг зол | 5| 1 сэтгэлийг түгшээсэн нх өн жаргалтай сурч, амьдрах ) үүлэн дээгүүр нисэх дур-. галын арал -олох дуртай. (үр дүнг хүн төрөлхтөнд р Ь | тоо юм. Дэлхий дээр болж тай» гэж Голландын-есөн Тэгвэл түүнийгээ бүх дэл» зорнулахсан». бүх боломжоор хангасан 1 байгаа аливаа үйл явдал цастай Ренатї охипы хийн хүүдүүдийн шарга- 19 настай Свеп (БНАГУ). Зовлөлт Холбоот Улсыг й бүхэн хүүхдийн балчирхан үгээр нэрлэжээ: лын “орой болгохсон» Дэлхийн хүүхэд бага- дэлхий сая Эй хүрэл ЇЙ зүрх сэтгэлийг до глэн . : : 10 настай Александр чуудын хүсэл бодол, моО- " Саманта охий “шиг 1 | | 100) догдлуу Номын оршил хэсэгт роодолийм үгүүдээр илэрч найдвартайгаар харж бай- 1 на тс» (7 1 ЗХУНН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн- одарга Юрий Андроповт “захидал ирүүлж: АНУ, Жоол лэлцээ хийнэ. Ий» тохойноос минь гайгүй!» гэдэг Б-Э20Н05 20200202 хөтөлдөг Эднүүс нийлээд иэг шинэ х амьдрал сала Ах цамайг бугуйнаас минь -- “ ертөнц болдог Энх тайван Миний с2Ж “онч “хөтөлдө! Энэ бол надтай ихэр ї тэнгэр! “намайг хуруунаас минь 1 1 ТҮ 1753, СЭэн, аав шиг минь 4 хор см мэйндэлсэц Нар иамайг өдөржин хөтөлдөг Эрхэм цандиц миний их 54 ХН лаисуүллэх йцоос. |... Хйхсаано таваг аз Сар намайг шөнөжин сахил . аар 1 32051 “ой лдаг “Өргөн, ондор болгодог Од намайг «ТОвлоЁЛЛДаОХ Хал Энх, тайван-Миний 3) таж дууддаг. ) 1! : Эл САР тэнгэр! Эх орон намайг хөрсөн | 2102 МЭНДЭЛСЭН "Аав намайг баатар бохоорон : 2 дээрээ КООлс Ї ш.оминий | ОВЛт 2 3) гэдэг Ээж, аав намайг алган ТОЛЛА эж цамайг өмч болоорой дээрээ. дэрвүүлдэг ) гэдэг 9 нүүс пи : “оруулдаг “Ах намайг тракторчин сн ЖгалГ УЛЦоО НИМВӨ-,-1 болоорой гэдэг тайгар! Эгч иамайг Ч ф Энэ бол надтай ихэр | тамирчин (-0- мэндэлсэй жДЭэрнв. болоорой гэдэг Эрхэм ипандин ХН нх өргөдөг Дүү ипмайг дуучин. 2 л 154 ла 5-8 болоорой гэдэг ог Эдцүүс нийлээд изг- шэн ЦэЭ - оо ертөнц болдог. 2-Эна бол цадтай ихэр- 24 УБЛМН мэндөлсэй ЗҮ: рлЭс го» Эрхэм цандин миний их. Ү111311111 111111 16л 111 111131 11111 СуРЭРы - аа Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ.. - Эх орон шиг минь “ житүүр- гүлдэг Энх ӨЛАНУИНЛЭГ 1421 тэнгэр! 2 Мидекс--14140 -40 дЭХ ЖИЛДЭЭ 905) НАЙРАМДЛЛ гэдэг пам- дин үг юм. Энэ үс | Өнөөдөр уудам монгол ориш өнцөг булан бүрт маш сүрлэг хүчтэй | бөгөөд асар лруу тод цуу- райтан байна. Монгол, Зөглөлтийн иай- рамдал ямар их ачтай,хич- нээн нх хүчтэйг хараад ма» най хүн ерд, хүүхэд /бага- чууд туйлаас бахдан баяр- гаж байна. Хоёр орны вайрамдлын байлаг түүх сайхан гэрэлт шинэ, шинэ хуудсаар баяжиж тэр хууд- санд мартагдаш- гүй үйл явдлын тухай Өгүүл , чухал бүлгүүд Эрдэнэтийн энэ. то83) с:222 7Л соёлын ордон, Оспо (всат Чр:) гөшн төв зэрэг хүй ард, хүү- -» ЗАЛУУЧУУД, ОЮУТАН, СУРАГЧДЫН УХААН ТЕХНИКИЙН -- ДОЛОО ХОНОГ. 3 -- ОКТЯБРИЙН СО ИХ ХУВЬСГАЛЫН 868 ЖИЛИЙН ОН, ХА22.хл лог ань жан ааййлйЯаад:. х ЭЕ ХАВЖ дарааллан. 4 2-2 7:1220122|) ПИОНЕР,СУРАГЧ,ОЮУТАН НАР АА! 2 “Шуунйн ХЙЛ Хэгийн чөлөө ХЭЗЭЭД: БЭЛХЭН МӨРИЙН ӨНДӨР АМЖИЛТ ГАРГАГТУН! Д.СҮХБААТАРЫН ВҮсоНИН Бах 473 1983 ОНЫ. АРВАННЭГДҮГЭЭР, 5 САРЫН 5, ҮНЭ 10 МӨНГӨ “ИРАН ИВЭЭЛТ НАЙРАМДАЛ Хүүхдүүд зэ! Монгод, зөв- лолтийп инайрамдлыц тухай Цэнэ удаагийн яриагаа үүгээр дуусган: боломгүй. байна. Яагаад гэвэл нэг чухал явд- х3Д багачуудад юу хэрэгтэй |: байла, тэр бүхэн цем бий. Монг гол, Зөвлөлтийн хамтарсан уу- | баяшуулах «Эрдэлэт» | комбинатын нэ бүрэн цог-| ЭРДМИЙН НӨХӨР НЬ БОЛОХ АН. - - э---- ту------------- Цүйл явдал болж байна. нэгдүгээр сарын ид «Эрдэнэт» комбицатыг "Мтослийд бүрэн хүч нь хүлээн авах ёслол Эрдэ- нэт хотод болсон бол | өдөр тутамд гайхамшигтай! . ! авах баяр ёслол хувьсгалын 66 жилийн ой,мон- гол, зөвлөлтийн найрамдлын уламжлалт 33 дахь сарын ажилд аориудсан орос хэлций баяр зовлөлтийн шинжлэх ухаан, совлын ордонд болон. «Бид энх тайвныг хүснэ» уриан дор МХЗЭ-ийн Төв Хороо, Ар дын боловсролын Нам, Монгол, зовлөлтийн найрамдлын | ний- гэмлэг, Пушийний нэрэмжит оросхэлний институтийн Улаан баатар хот дахь салбараас хамт ран зохион байгуулсан уламж- яалт энэ баярт нийслэлийн районуудаас шалгарсан 2, 33, 40, 82 дугаар сургуулиуд 0о- лон орос хэлний тусгай | сур- галттай 18, 23 дугаар сургуу- лийл багууд үзүүлэх тоглолт хийлээ. Эдгээр үйл лвдлын тухай мэдээлсэн сонинг аав, чинь уншиж байгааг хүүх- дүүд танар ажигласан уу! Хэрэв ашигласан бол ма- най нам засгийн тов хэрлэл Нуриев нар үг хэллээ, .Цэдэнбал дарга хэлсэн дэнэт комбинатад .Х0- рийн дээд зэргийн 80-| байгуу. болсоц интериацно- шигээ лээж авсан пч бригад «Найрамдгал- л1 тухай бичихдээ: «ЭРДЭНЭТ /|-| МӨНХ “НАЙРАМДЛЫН “(БЭЛЭГ ТЭМДЭГ», байшин үйлдвэрлэх номбипат ашяг- Їлалтад орсоп тухай бичлих- ЫН ҮР ШИМ» гэш хг- “боловсруулах хүчин ча- зовлөӨлтийдц уран сохнолын шилдэг бүтээлүүдээс театрчил- сан тоглолт хийц, орос хэл эн, | ЦШип үйлдвэрлэх шинэ мом- /БИЙДХай оумаань (нх идэпхтэй ЇЇїй Ї - БНМАУ--ЫГ ТУН- ХАГЛАСАН ӨДӨР. . эээ СУРАГЧИЙН ЖИЛД СУРЛАГА, ХӨДӨЛ- ! ! ! 1 ! НАМ, АРД ТҮМНИЙ ҮЙЛ ХЭРЭГ, МОНГОЛ, | ЗӨВЛӨЛТИЙН ЯРУУ АЛДАРТ НАЙРАМДАЛ 1 СОЦИАЛИСТ ИНТЕРНАЦИОНАЛИЗМЫН | АРИУН ҮЗЭЛ САНААНД ЯМАГТ ЧИН | ҮНЭНЧ БАЙГТУН! 1 МАХН-ын Тоё Хофооноос аузаа их Октлбрийн. социалист хубьсїалын 06 (| жилийн ойд зофмулан тарзасан Урманаас |! Ю. ЦЭДЭНБАЛ: : С МАНАН ХӨВГҮҮД ОХИД ОРОС ХЭЛ СУРАХ ГЭЖС ЭР- МЭЛЗЭЖ БАЙГААД НАМЫН ТӨНБ ХОРОО ХАЛУУН АВНА. ОРОС ХЭЛТЭДЭНД ҮНДЭСНИНХЭЭ ХЭЛНИЙНЭГ АДИЛ БЭВАЙсинцаллд ХҮРЭХ ЗАМЫГ ЗААГЧ, ҮНЭНЧ ЦЕНТРАЛЬНЫН КОМИТЕТ ПАРТИИ ГОРЛЧО ПРН- в ВУЕТ СТРЕМЛЕНИЕ 1ОНОШЕИ НИ ДЕВУШЕС К ОВЛАДЕНИЮ РУССКИМ ЯЗЫКОМ., ПУСТь ОН ПОСЛУ- ЖИТ НМ, БАК Н НАШ РОДНОЙ ЯЗЫК, ВЕРНЫМ СПУТ- НИКОМ И ПУТЕВОДИТЕЛЕМ В МИРЕ ЗНАНИЙ. ЭРОС ХЭЛНИЙ БАЯР Саяхан Октябрийн социглист 5 Орос хэлций баярын ажил- апгааны хэсгээс, Пионер сурагчид маань орос дээр дуу дуулж, шүдэг уншиж оролцдог, Надад орос хэл-су- монгол завлолтийн найрамдлын | РаХЕД эгтїїх тусалдаг юм гэв. түүх, ЗХУ-ын энх тайпанч чнг Орос хэлний балрт шалга- бодлогыг сурталчиллаа. Орос ран оролцсой. дээрх багийн хэлний баярыг үзэж суусал хамт олон, сурагчдад АБЯ, пэгэн хүүтэй уулзахад: МПБ-ын Төн Зөглол, хотын бо- ШООЛОН ловсролын хэлтэс, хотын эплэ- п дугаар лийй хороо, зөвлїлтийн шию- сургуулийн 5 ын «Г» ангид сур лэх ухаан соёлын. ордоц, Пуш- даг, Бид орос хэлийг 2 дахь ниний пэрэм1шнт орос хэлний їкилдВэ. үзэн байна. Манай ниститутийн Улаанбаатар хот -|| орос хэлний багш Сувдаа, хи- дахь салбарын бэлэг дурсгалын “| чээлийг их сонирхолтой хэлбаэ- зүйл гардууллаа || .рээр: явуулдаг. болохоор ан- МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ 1 ХҮҮХДҮҮД НАЙРАМДЛЫН ТУХАЙ БИЧИЖ БАЙНА. сайн таглоно. Эднийх олон номтой. Тиймээс би дуртай номоо «| авч уншдаг. Харин найг- 2) даа хүсэдтийнх НЬ ДЗГҮУ хоёр Дахь 14 ткилдээ хамт сурч байна. 82 Шинэ ангийн хант маань тун ч вайрсаг, 8В- сэг хүүхдүүд. Миний найз НАЙРАМДАЛ--МАНАЙ АНГИД. 14ЕХ ЦҮНҮУУ : уетС ”Урнь АААНАЙ ГУРГУУЛЬЛ-АААНАЙ ГУД ЯЛАЖИНЛ-БИЯС маш | Найрамдлын зотын хүүхдүүд мэВГЭЭГГЭ этэ түллжэиэ гэ) 5 ЭР ШИНЭ ХОТЫН ЦЭЦЭГ Хүүхдүүд хичээлдээ вр сал зэрээдөл, чин сСзтгэ- | лбээ шинг үгс билээ. Тус Єургу, хэвгүүд тал хичзэлийн эрхлэгч Г, М | хєгжэ , шНЗэД -с-ояж эвь ар АСоЧгн найрамдлын «Эрдэнэт хотын 10. жилийн Монгол, Овек Ч нэгдүгээр дунд “ургууль» тарсан уулын жээ гзсшн хаяг байшин тэд «Эрдэнэт» : 3 ний “хоёрдогч ТӨВ, эрдэш тацааннаС БнЬ Өмнө : шимийг хүртэгч ашиглалтад Өгч. Хүчил хэнтэй ч лыг нь бүрэн Э нөхөр- сэн баярыг тэмдэг: ухваны ордон билэз. Энд глзсан найрамдал Согуээ ЭТугдаөрм 38 шинэ. хот, сургууль. гаад бид баяртай байп найз нөхөд, сурлага хөдөл- | «Эрдэнэт» Бомбин:т йн шє Удаанбаатар хот дахь зон лөлтийн турандугаар дунд сургуулийн 6--гийн «Б» ангийп сурагчидтай сал- хан уулзсан юм. ГПионе- рийц ахлах удирдагч Н.А. Сидорова бидпийг тун Ч уриалгахан хүлээн авч, "тус ангид орохыг уриад, -- Бид өнөөдөр мон- тол, зөвлөлтийн найрамд- лын сарын үеэр 6--гийн «Б» амгийн зохиосон ажил, түүний үр дүнгийн зохиож, «БНМАУ-ыг хэн сайн мэдэх вэ?» сэдэнТт асуулт хариултын сонир- холтой тэмцээн явууллаа. Зохиогдсон ажлууд пио- нер сурагчдын чөлөөт ца- гийг гүр дүнтэй өнгөрөөх, тэднийг монголын сай- хан орны тухай улам нх зүйл мэддэг болгоход тус дөхөм болоод зогсохгүй “бяе биеэ таньж, нэгэн ха- луун ам бүлийн үерхэл, төхөрлөлийг улам батат- Г. Барсболд хөд беюбот сайн -тоглоно. Найрамдлын сарын сүезр зохиогдсон хөл бөмбөгийн тэмцээнд манай баг түрүүллээ. Үүнд багийн ахлагч Барс- болд ик үүрэг гүйцэтгэсэн. Сүүлийн үед Барсболд бид хоёр тэрийн даалгав- раа үргэлж хамт хийдэг боллоо. Ийшвас ч би тос ны хичээлд сайжирч, ка- рип найз маань англи хэл ний хичээлд дандаа онц, на» тэж мөрийнхөө амжилтын тухай най сургуул! сэтгэл хэдлен ярьж 041 байна. «Манай хо- бахаркан ярина. ангийн сурагч пионер, Сурзгчид тын хүнсний Зогосны |: Бид зөвлөлтийн талаар ярилцах учиртай. Энэ ангийн сурагчид сур- туулийн хэмнээнд «сурла» га, хүмүүжил, олон ний- тийн ажилд оролцох идэвх санаачилга, хамт олонч хүмүүжлээр тэргүүлдэг юм. Найрамдлыт сарын хугацаншнд хотын |түүх дурсгалын газруудаар явж, музей, үзэсгэлэн үзэн, биеийн тамирын тэмцээн, үдэшлэг уулзалт тахад зохих сүр нөлөө үзүүллээ гэж бахархан Фчгүүлсэн билзэ. Сурагч Д. Туул: Миний найзыг Филиппова гэдэг. хоёр нэг ширээнд “ууж, хичээлээ давтдаг юм. Катя надад олон шинэ дуу зааж өгдө- төөс гадна төгөлдөр хуу- рын хичээл зааж байна. Тэр өөрөө тун чадварлаг сайн авах болсон. Энэ бү- хэн бидний зүерхэл төхөр- лӨЛИиЙН 48Ч тус, Манай хоёр орны ард түмний найрамдлын үр шиш гэв. Ингэж тжайгол, зөвлөл- тийн хүүхдүүд нэг сур- гуульд, нэг ангид, эг зинрээний ард үерхэн нө- хөрлөж, бие биедээ тусалж байгаа жть үнэхээр тай- рамдлын тод илрэл нэм. н. ЭГ. Натя Бид 20 3? Нр орагч Д. Туул, тайз| --86--гиайн «Б» апгийн охии Филнипповпгаас | сурагч. Т. Барсболд, Ар- цаээжлүүлсэн топгал зүгэв|тур “Овакемпн, ТИнхайл дээд сургуульд Би зг- . Эгч минь за-| хидэл болгондоо сурч байгаа сургууль, хотынхоо тухай олон сайхан сураг, ил захидал ирүүлнэ. Сая- хан миний найгаас Фото " зураг нь ирлаа. Энэ бүхэн зураг шиг хүндэтгэн хайр- лах олон зүйл тарт минь нэмэгдсээр л байна. Баянх 1 “Видчий эгч, ЗХУ-д “Свердлов жотын Шолитех- -МАНАЙ ГУДАМЖИНД чууд олон бий. Тиймээс Ч таргаж, зөвлөлтийн найрлмдлын хот тэж нэрлэ пионерүүдтай захидлаар хз- дэг. Аав шаань инженер. Би рилцах хөдөлгөөн “ервнүүлэл ч том болоод инженер болж Мэргэжилтэн | багш Г.! ахлах апгийн хүтхлуүдэна хэм пэр өгчээ. даан япагдаж байна. Хүүх- -- Би гуравдугаар ангид дүүд Эрдэнэт хот, «омбии2- сурдаг. Ээж маань уулын тынхаа сэдэвтэй олоп зураг баяжуулах комбипатад Жо- зурлаа гаж ярьж байна. лооч. Эзжтэйгээ цуг «Эрдэ- “Тиймээ. Найрамдлын (Х0- нэт» комбинатыг үзсэв. М3- тын хүүхдүүд тайрамдлаа най ах, эгч нар совлөлтийн магтан дуулж байна. Саяхан ах, эгч нартай хамт ажиллаж газрын зураг дээр байгаагүй байгааг нь хараад хурдхан эпэ хотыг одоо мэдэхгүй том болж тэнд ажиллахсан хунгүй, тэнд цэцэг шиг төж бодсон. Тэнд их юм мэд- хүүхэд, батачууд ДЭГ, Өндөр мэргэжилтэй хү- олон бойначл байна. | Энэ мүүс ажилладаг байхаа. Би цэцэгс ирээдүйд төрөлх хо- тэгээд Ч олц сурч байна гэж тоо улам |гоё болгоц чимэх ярнвлаа Энэ нь Эрдэнэт ХО- биллэ. тын хүүхэд, багачуудын хү- С. ДУЛАМХАНД. ГОЁЛ 1 Бид ажлын байрандаа ч. гэр лздаг. Наамал: хатгамал, ЗУ- раг фаримлын хичзал хийж хүүхэлдэй шсүүжиг Фалтгэж хэд хэдэн удаа тоглосон нь бяцхан Үзэгчдийн залархал арондоо ч завлөлтийн хүжүү- сзэс байнга суралцаж: байдаг таж Эрдэнэт хотын залуучууд ярих дуртай. мдэрлай” босч бай. бидний эрхэм үүрэг би “бид туйлын лзэ. Бидэнд олон сайхан барилга барын «өгсөн ах. "эгч тар болон зөвлөлтийн. анд тайз тартайгаа дай- Уулын балнгуулах «Эрдэтэт» ддвэриЕйн арга зүйн зугаач - Хүралбаатартай уудвахал: -- Зөвлөлтийн | маргажилт- түүд хүүхдээ хүхүүжүүлэхэл чөлөөт цаг бүхноа зориулдаг сайхан туршлагвтай хүмүүс. и хэл хэдэр байрын дүнд "гутал хүлээн. “Дугуйлангийн жүүхлүүд. “үү халдлайц апүжгийн хувцасны зургийг өөрсдөө тарган: (79! зургийнхаа лаГуу двал, шалтай заргийг хийв | байнз Энэ нь хүүхлийн сэтгэн боло" чалпарыг хөгжүүлж, хөдөлу! Пийн хүмүүвсил олгоход (8Нх2? хэц тустай юм гэлээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Шагш Ч ХҮ трэлбиатар сурагч Бинртнэ, Л. “Отгопцэцэт тар. С. БОДООТЛИИНН завсан Фото зур?! ши. 23 Фотеуижлулолт за шилээ ОКТЯБРИЙН ОРЛЇНОКЧУУЛ Хөдөлмөр баатарлагийн сайхан уламжлалтай тан- саг Кубань путаг. Хар далайн торгон влст алтан шар эрэг, Чухам энэ л газарт «Зөвлөлт рны тө- дийгүй манай таригийн хүүхэд багачуудын сайц мэдэх, тэдний хүсэл (мө- рбөдлийн хотхон /пионе- рийн «Орлбнок» лагерь байдаг юм. Алс тэртээх иргэний дайнд амь үрэгдсон айм- чпиггүй чин зоригт залуу хөвгүүний тухай |(«Орлё- шок» гэдаг дууг хүүхдүүд та нар сайн мэднэ. Энэ шуу, энэ дууны баатрын эрэлхаг зориг зөвлөлтийн өсвөр үеийнхний зүрх сэт- галд хувьсгалын тухай хэ- звө Ч үл мартагдах гэрэлт болсон внэ дууны нь эрээр нөрлэсэн нь санамсаргүй йл биш за. ЭНД амрахаар очсан хүүхад бүр «Орлёнокчууд» .нзыд хүндтай сайхан нэ- Эр «овоглодог. Хүүхдүүд Орлёнокчуудын нэр ЛэЖ дийг насан туршаа хүндат- ТЗН хадгалж | явах нэгэн эрхэм чухал үүрэг хүлээ- ДЭГ уламжлалтай. Энэ зун Волгоград му- жийн жиясиг хот Киквид- зЄйн хөгжмийн сургуу- лийн үлээвэр згайрал хөгж- мийн хүүхдүүд Орлёнок- чууд гадэт Эрхэм сайхан нөрийг хүлээжээ. Бид энэ хүүхдүүдтай Орлётпок лагерьт уулзсан юм. Тэд Сталинградын баятарлаг хамгаалалтын 40 жилийн ОЙД зориулсан бүх ард түмний хогжмийн их наа- дДӨМДд Фролцож олон арван сүрлэг тарш, дууны ая ТОГЛОЖ чадварлаг, авь- яаслаг хамтлаг болохоо харуулжээ. Тэгээд тэд Бүх зээл пннөэнн | бамбар болон үлдсэн юм. "Тэгээд ч 20 таруй жилийн тэртээ Жар далайн эрэгт байгуулагдсан Бүх “ал | “боотын тионерийн лаге- рийг иргэний дайны баа- | хөвгүүдийн дурсгал тар ОҮЛЛЛҮҮҮҮЛҮТТЕТ ЭЛ (7128 1173171111111: 118 147Е112211112 11231:35533111 11 11331111 | 1 өсвөрийн лЕНИНЧҮҮД “Зөвлөлтийн үе БҮХ НИЙТИЙН тэнгийнхиавсээ «суралцья. | жоммунист .4Ийвзгэн удаа би Алма- СУББОТНИНООР ААта хотын 27 дугаар дунд «йштернацио- БО ТЖОСКВА. (10 ДУГААР | шаль» | Жлубийн хуралд харын 1 алийн оролцсон юм. Зүүхдүүд Мпна ЗВолошины уншиж байгаа захидлыг анхаарал- гай сонсож суув. Уг захи- далд: ч Номсомольска: прав- да» сонипоор дамжуулал, «1Нижиг ад» гаригийг суд- дагч зөвлөлтийн эрдам- лэн, шинжаэчдэд хандаж, юглоргуйн гуудам- дахь шаг таригийг Лєннипий комсо- молын.. тишүүн, ЗХУ-ын баатар Зол Мосмодемьяис- жийн изрээр царлаж ёг0- хийг хүссэн юм». Ийнхүү түүний хүсэлтээр астроно- мын онолын институтийн эрдэм шинжилгээний ажил- аж нэг хүүхэд думджаар | 10 кг «цагаан алт» шуглуул- жав- ! ї байна. Энэ захидал эх ор- ды дайны жилүүдад Балт хавийн тулалдаанд орол- цож байсан 125 тҮЛГүй буудлагын дивизийн 5 дагч Олег Минолаенич Норотцеваас ирсэн бай- | тан Ташира | Михайловина | рутд шод суулгаж, сҮйаагж | Стирпона 1798 номерийн сургуулыв сцавар (8 жижиг гаригийг «Зол» | «байлгах, хавгдал цаас, М6- тэж шэрлэх санал гаргасан | Холбоотын пианерийп Ор- пёнок лагерьт амрах урилгаар зивгнагдав. Тус хамтлагийг үндэслэгч, Никвидзе хотын |хөгж- мийн сургуулийн захирал, хөгжмийн зохиолч Ален- сандр Мванович Джевало: -- Манан хамтлагт 9-- 17 пасны 32 ,авьяаслаг хүү хичээллэдэг. Хамтла- гийн урын «санд пнонер, номсомол, нам эх орны сэдавт баатарлаг дайчин олон арван дуу бий. Урын сангийн маань хамгийн хүндтэй дууны нэг «Ор пёнон» юм. Бяцхан. хаг- жимчнд маань ах орныхоо өнцөг булан бүрзэс ирсэн үе тэнгийн найз нөхөдтэй- гээ амарч. ОрлЁёнокчуудын нэр хүндийг насан туршаа хүлээх болсондоо баяртай байна гэнс ярьж билээ. Хамтлагийн хамгийн бяц- хан хөгжимчин Игорь 9 тастай. Игорьтой бид орой түүдгийн дэргэд суулна- хаар тохиролцсон “билээ. Харуй бүрнй болж бул- түүдийн түүдгийн гал ойн чөлөөнд дүрвлзаэн саслза Тойрон суусан хүүхдүү- хо ОРНЫ ӨСВӨР ҮЕ дийн бодлогаширсон царай галын гэрэлд туларна. Твнд юун тухай цуглаа вэ? Өнөөдөр бүлэгт зохиогд- сон ажил. тохиолдсон явд- лаа "нэгд нэгэнгүй тунгаан бадно. Мартагдашгүй сай- хаян юу болов? Хан ямар амжилт гаргаж бахарх- мавр сайхан шоу бүтээв? Харин сатгал ганвсайлгох, ямар нэг юм болоогүй биз? Найс төхчд, хэн НэЭ- гийгээ ялихгүй ч төсан зүйл дэзр гамдоосон. хүү” жэд байв уу? Хүүхдүүд энэ л бадож байгаа зүйлээ илэн далав- гүй чин сэтгаэдаасаэ яр хаар түүдгийн дэргэд цуг- лажэз. Энэ нь Орлёнок- чуудын сайхан уламжла- лын нэг. Игорь найз Андрейтай- гаа зэрэгцэн суужээ. Түүд: тийн дэргэдэх яриаг чухам хэн нээх нмм бол? Гэтэл Махачкила хотөвс ирсэн Света хип хи нээв: Би Игорь, Андрей хоёрт их баярлалаа. Та пар ч гэсэн баярласан тшүү дээ Тийм зүү хүүхдүүд зэ тэ хад бүлгийнхэн нь нэгэн ї: Бу вэрэг дэмтжил: баяр сүргэ- лааз. Чухам юуны учир Игопь, Андрей хоёр нөх- дөвсөө талархал хүсээх болов? Тад өпөөдөр хүүх дүүдад хөгийн хиззал заашэа. Игорь - Бүлэгт шаань |хөг- жимд дуртай хүүхэд слон байгаа -нь сайн р хгазг Тийм ч учраас бид бүлэгт ирсэн анхны мөчөссөө л дотво нөхөд Өбөлцгоолоо Бидний хинзаэд улам (ам шилттай Сайн болно гэ дэгт итгэж байна гаж яриа гаа эхэлсэн юм. Харин Андрей цаашнд яаж хи чээллэх тухай вахдийнхоо саналыг авлаа. Ийнхүү бяцхан Орле нокчууд бүхний тухай чин сэтгэлээсээ ярилцаж дарга нь бүлгээрээ хамгийн ДУР” тай дуугаа духлсан юм .Ёсть на свете такая сторонка ТГде х зшорн н солиечных свал В тикт селету трмбою БьЁтся сердцє Орлён ча Парснька, что лєгсндою стал Орлбёнок, Орлбнок! Наш терный зовариш ТМы звиавы, зто ты хасасл Сегодня ты нам спос мужество дарь Дая вовых нєкєидзйных дєл. тэвж дуул би гаа хүүхдүүдийн дуу ас лайн хүрхрэх давалгостаа хослон цуурайтаж бойлас Октябрн хурысголюн ойн баярын зизе өдөр ЇснК тттдэс Ххотьн бяцхан Ор лЄпокчууд торалх хє хоо баярын эквгсааад тирлат шаршийт Сүрлэг ал төглож, “Орлбиокийн сэт гэлд дотпо уяйгалаг цог- той аялгууг Ч дуурсгаж яваа ЗУРАГ ДЭЭР: Кикпид: Сэтгүүлч Я. СУКТ-ЛА. ЗҮГЖТҮҮТҮҮТЛЭ 1 1ЕГТҮГТГҮҮҮТ ҮЭ ТҮҮҮҮЕҮЛЖЭ1 1111111833111111151111 4 ТБЕРЧРЭЛДЭН 4 Бааалда1 131133 “ НАЙЗААС ИРСЭН ЗАХИДАЛ "Тус хлубийц пионерүүд Лонииградын тшансрүү- дийн туслашнгтайгаар Олег ТЛїнколивевичтай тамилцсан зээ. їИппа Волашина зүргэлж- түүлэн: «..Лэгч, дүү хоёр үр талж хамт, (автай сайхан амьдарч байлаа. Тийм ч учраас тэдний нэр сансар аогторгуйн уудамд хамт байг» тэж уншлаа. Тама- ра Зйнхайловна Смирпова ЗХУ-ын баатар твирдийн ахлах дэслэгч Алексацдр Ашатольевич Космоде- ашнннсгайн дурсгалд (30. риулж 1977 мшомерийн ясинжиг гаригт «ура» нэр өгч огторгуйн удамд мөнхжүүлсэн -юм» гэздД захидлаа дуусган, Ахшадууд хүүхдүүдийн ажсаан гол чигийг Ойлгож “чаддят, тэднийг халажэжжлан туслалцаа үзүүлдэг байвал иитєрнацианал шайрамдал клубийн ажил нь улам гүй гүйнзрий агуулгатай болдог юм. Ийм хүний нэг нь 27 Ддугиар Сургуулийн пиноне- тийн ахлах удирдагч Ра- : хүүхдүүдийг өөртөө татаж, тадпий тул гамдсан асуултад ямагт харну өгч чадна. Тиймээс ч түүний удирдсан клу- ЧСийн өхнд, хөнгүүд ямар сайхан хайын сонин гар- гаж. ямар сонирхолтой цуглаан сохнодог таж (са цаа! Рада Ефимовнагийн клубийн хүүхдүүд Сүү- лийн цуглаанаа «Хэн гр мий шихэр вэ?» сэдвээр явуулжээ. Лена БВдопина боодолтой злхидэл, Полта ын тухай ном ивч ирсэн байца. Тэрээр: -о«Би дөрөвдүгзэр ан ГгИД байхдаа өвдєл «урил- ослын тазир явсш юмэ».. тэж яриагаа зхэдлээ. Ан- хаарацтай сойсон: суусан хүүхдүүд удалгүй учрыг айлгав. Лена сувиллын га- зар Танл Акименцо, Ирв МележЖ хоёртой тапилц экэз. Түүнээс хойш Форо эинлапград: хот, Полтавын Лашавский сангийн асож ахуй: Алма--Ата гурвын хооронд байнга захидлаар харилцдаг болов. Укранны тайзууд чь Леннгаас Алма- Атагийн тухай, атар гаа« рыт тухай, олон сопит зүйл мэдэж түүний тус- дамжгайнгаар Чтазахстаны тухай Фүлгийн сэдэвт ажил зохиосон байна. Тад ний усрхлийг зцаг, эх ть сайн мэддэг болсон юм. Мөн Олн сохни аэстөн охян Марн Леппиктэй түсрхдэг. Охидууд эхний захиандаа цаг агаар, инах мэл, тоёмсог зүсний хав- чаар гээд л єрийн л юм бичдаг байн Гэтэл нэг удаагийн захиандаа Ма- ри. «Ээж маань хүнд өвчнөөр өвчилж эмнэлэгт хэптэх гэж байгаа» гаш бичсэн байв Оля санаа гт зонюис «Ямлр нэг ам хэрэгтэй юу?» тэсэн цохил гаан явуулсан байна. Ма- ри удтал хариу бичсэнгүй Түүний азэж нь хагалгаа хийлгэжээ. Дараа нь Оля нпйпаасаа хадууй дотно үгтэй захидал авлаа. Ээж ть эдгэрч, Мари 8 дугаар зтиөгиа төгсөөд анаётаах ухааны дунд сургуульд орохоор шийдсэнээ бич- сэн байв Элхндал.. Асуулт, ха- рцулт. бодол сайаа--анэ бүхөн чиний найздаа гэх итгэд їшүү дза Ч, энхтҮүвШИиН чрчуулав. Игт- Ойд шуурга исгарч, ондор пмарс мод хугарах шахам ионыг ганхана, Модпы алтан паргал гол иахилаан салхи- ны арчинд үл дийлдэнэ, Ойд дээгүүр бїтүү хар д түргэц түргэн хопорно, їаста/ салхи. сороп лвиа, раа ханцуйдаа далдалсан өгөөд хөл дор нь цас чах- ї зүрх нь тодхоноор сэт- гэл түгшүүлэн цохино, Тэр арван тав орчим иас- тай, био иг хөнгөхөн үчир салхинд бараг хийсчих- зэр, үс нь цагариглан, айж оморсон нүд рүү нь унжиж, Офлчуурын нь ирмэгээр цай Яо сэрсэлзэнэ, ртадсан даашина нь олд нь орооцолдоно, Ээ- ийнх нь богино. цээжилч хүний дүр торх үл то- лэх ажээ. Нэг үгээр бицхан охиноос Өриеодор: Финлиидийн галт мгний буудал Дээр шэгэн оо, «Охин минь, Ислскийц “Юргон: чөлөөнд лаж яйж хү- рэхийг халж туслаач!» гэж їас Ь Насти том хүн шиг тайл- барлахад өвгөн баярласнаа илэрхийлж, «оким минь, эрүүд знх яваарай» гэж (| ерөөв, Мастл охин дагтаршсан, цасанд -дарагд» "сан самаар алхалж явснаа 1 «урдаг нохойтой» гэсэн бие чигтэй хашааг санаандаа Ч тэмдэглэв. Санааг нь таасан мэт хашааны цаанаас том гөлөг дүүллээ, 1. Настл, юу ч болоо а8Ж “тээд гудамншї! нөгөө талд / тарлаа, Миханл Степанович: ” цаахац нь хоёр цонх нь ГУ? їдамж руу харсан 3 - гийн улаан байшин байгаа у | тэндээс «паа» хүртэл хол- “гүй гэв заажээ, Олон өнгийн шил зүүсэн тагттай шовх дээвэр үзэгдэр, Бай- шин тойрон өндөр саглагар багахан” Арай түршууүл биш биа! хэ. маан Гастл” өохиц... чарганы хойноос. нүд салгалгүй. шир» тэл бодох ба холдох тутам сатгад ць. тайвширна,. Одоо ч “байшинд орж боло гаж бодоод, хабр-ч алхан ахаа гүй. байтад. хашааны лпган хаалгаар цагаацц өсгий гутал» тай өмагтой, араас її». хар осгий. гуталтай эрэгтай хү! хоёр гарч ирлаа, Хуй салхи аргалдан, тэднийг дайрахад эмэгтэй. нь цүүрээ буруулан далдалж, өорэгтай нь пальто« имхоо. захыг босгон. ойртож, өлэгсэгээр сугадан, цас туу- чин ой руу шууд чиглэлээ. Настл/ охин. бохийж, шаа- хайныхаа суларсас оосрыг чангалж байгаа Дүр үзүү- лэп, Тэднийг ойд далд ор- могц, эргэн тойрноо 0ол- гоомжлоц харснаа ипган хаалгаар орж, цааш гүйн байшинд дөхөп очлоо, р- таашаа өргөн нүхтэй банзан хаалга түлхэхэд олгойр, Үүдний өрөөнд эсгий ха даж дулаалсан хаалга бай- на, Эсгий хадаж тогтоосон урт модыг цохиход харлу алга. Бариулаас нь чангаа- тал цоожтой ажээ, «Эд пар зугаалахаар гарч дээ, Хо» жимдоно: гэж болгоомжлоод эрт ларан гарсан. Одоо лал гэхэв хүлээж л таарна даа!» тэж Настл охин бодлоо, Настя хөл дээрээ дэвхцэн зогсоно, ЯИпган хаалганы түгжээ чард дуугарлаа, Аш- гүй дорхцоо буцаад ирлээ! гаж | бодсон,--Настл охин «Та илйрт хатсан алим хэрэг- тэй юу», гэсэн үгээ амандаа шивэгнэн, «Үнэ гай» гүй бсл хоёр фуйнд авна» хэмээн | өөртөө хариулиа. Охин хаалганы їгүхээр харс- наа цочин огцом ухарлаа, Хоёр хажуугаар нь цас овоолж, хана босгосоц 04» маар дээд сахал иь цайтсан, юүдэн малгайтай ондор хүй алхаж айсуй, «Ногоөдох а89- зүүн харцтай хүй... харж амигжоэ.... мөрдөөд ирлээ», Настл хаалганаас холдон ухарсаар том авдранд тул- лаа, Тагийг нь онгойлготол ёроолд нь эмхлэн хураасан түлэзнээс Өөр зүйл алга, Бодож сэтгэх ч хугацаа бай» сангүй, Авдранд үсрэн орж тагийг сэмээрхэц буулгалаа, Аятайхан байрлахыг " оролдтол, өнөөх хүн үүдний орооцд орж ирэв, тирч хэйртсэн охин дорхиоо Ха. дууцар. Цогоо хүн хаалга ЦОХИОД, хойш урагш алхаж, авдрайд дөхөсноо зогслоо, Настл охИ- ны амьсгаа нь далрчдан, зүрх нь хүчтэй цохилно, «Одоо онгойлгоно... Үсэрч босоод... Тлж сэй! Би гэж амьтай хурууг таараа ч намхан, оюун у. наар ч хомсхой юм. Кавханд орсон Л хулгана ШИГ тын Тэр сандарч тэвдээд намайг тар дор нь. барьж авч амжихгүй, Сахээ орж учрыг ойлгох зуүр Ойн Эс» рэг зүг хамаг хурдаараа гүйн. холдтб, хөсж гүйцвэл пана!. Яахав: дээ. лмар ч га» сэц. энз. байшинд гай-тари», хайс өмнө холдуульйи» гэн бодсон охиц айж цочтол нь чанга. хашгирахаар, гүйн ур» агч таар амьсгай пцах, энэ шийд хаалга чахран дуугарч, -- Сайн байна. уу, Наден- Копстантипоппа!:. Амар да Пладимир Ильич! манд ҮҮ? Нладимир Ильич, Лепип гэнэ ээ! Арай ташаа сонсоогүй биз| 1Оүдэн- гэх сонсогдлоо. тэй өпз хүн туршуул биш манай хүн байх ээ! -- Та удаан хүлээв үү? хэмээн Надснда ЮКонстанти- повиа асууладл. -- Хориод л минут бол- лоо, Шуудан апчирлаа. -- Энд эртхэн ирсэн маань сайн болж, тэгээгүй бол ийм хүйтэнд бээрчихнэ шүү... Владимир Ильичийн ЛУУ яг мөн шүү. Яг мөн! Миханл Степанович бол» гоомжлохыг тэгж айхтар 04- хисны учрыг одоо л гүйцэд ойлголоо. -- За ориц дулаац! гэж Владимир Ильнч ахин дуу” хуЛр 2 : -- Зүгээр, зүгээр, би ларч явна, Танай Үг байшинг н ойролцоо нэт бицхан охин сэжигтэй эргэлдээд шууд ир- сэнгүй, тосгоны бүүр нөгөө сах гартал яваад, тэнд мо- рио Фрхисой. Сайн сууж байгаарай! Їх баярлалаа, Баяр- тай. Замдаа сайн явж хүрээ- рэй, Цоожны энд түл- хүүр хяхпав, астя охин хүчээ шавхан: -«- Хатсан (алим... та парт хатсан алим хэрэгтэй юу? гаж хөөрхийлөлтэй бү- дэг дуугарав. Энэ агшинд авдрын таг олгойн, Владимир Ильичийн гайхаж эмээсэн харц өхинд үзэгдэв. Түүний онийсон нүд нь авдрын доторхийг хариа. --2 Владимир |Ильич... хатсан алим... гээд Настл охин мэгший уйлчихав, -- Надюша, май үүнийг барын бай даа, гэж Бладн» мир Ильнч өгүүлээд, охи- пыг тэврэн авдраас оргоп аваад за, битгий уйл, бүү уйл! Үнэ гайгүй бол хоёр фунд авна. Хатсан длїїм Ч их үйзтэй олдлоо доо гэр, Наденда Константиповна хаалга яаран нээв, Владимир Ильич охиныг тасалгаанд оруулж, диван дээр суулгаад гарыг нь харсиаа: -- Ай яа, 8й ла, хатсан алим маань бүр боэрч оРр- хиж хэмээн өгүүлнэ. -- Одоохон халуун цай бэлтгэе гээд Надежда Копс» тайтицовна пальто, малгай- гал ч тайлсангүй цоргнО зуух асаахаар очлоо. Тод- сонгүй дайнхны “дороос хөх тула улалаап эхлэй.. Надсенда. Констайтийовна пальтогоо түргэй авч, эсгий гутлаа тайлан пийшиид наал» дуулац тавиад, охины өсгий гутлыг чангаан тайллаа. Владимир Ильнч халаас» инаасаа ноосон бээлий гар гаад Настл охины гарыг үр» цо, Охин їг дуугарч үл чад- иа, Тэд ийм тийм юм асууж шалгаасайгүй, "Гүүний : лимс даарч бээрснээс биш, нчин аовоп өөртөө гомдсо« “над хацрыг нь даган урса- 18 Надомда. Копотацтиповна Мастн охины хоёр холиЦс. циатад хэвлэв, “22 ЗОВЛӨЛТИЙН ХҮҮХДИЙН шилдэг зохиолчдын вутээлээсС БУ йл 2---Эгыннс чанга үрж, толгойгоо сэгсрэн: -- Ахиад жаахан удсан бол бүр ч. эвгүй болох байж. Одоо зүгзэр гэлээ, Гарын хуруунууд її» ха- луун зүү мэт хатгаж, ЧНГ- чий хуруу Нь хавдаж том» роп чинэргэ, Владимир Ильич босож: -- Ямар учартай тэр авд- рапд орсон їом бэ? гэж асу? Настл бүглийг дэс лаа. раагаар нь ярилаа, Владич- мир Ильич сопсон, ггүдэндээ нулимс гүйлгэнэтэл хөхро- ход Настл охин ч мөп тэс- гэлгүй инарв, - Манай яггүй нууц ажил явуулагч хүнээс л айл: л дээ! Сэжигтэй хүн зуслан- гийн хажуугаар эргэлдээд гэж ярьсан юм хоэмзэц ЁВла- димир Нльич инээн хөгжил- тэй өгүүлнэ. «Хүн гэнэ шүү! Тэнэг охиноос цаашгүй» гэж Нас- тя охин дотроо өөрийгөө зэмлэнэ, Владимир Ильнч цулимсанд норж, хүйтнээс хавдсан ахины нүүрийг шир- тэ! -- ИМигэхэд хэдэн настай билээ? -- Арвай найман насал- даа явна гэнс Настл охин нт- гэл муутай өгүүлээд нүүр нь минчийн улайр -- Бараг л таал: дээ. Бладимир Ильнч юу гэж хэлэх гэснийг Настл охня бодоод олсонгүй. -- «Пролстарн» сонинд тавнх миний өгүүллийг ава- хаар ирсэн үү? Тийм биз? -- Тийм, тийм, /Миханл Степапович үдэш гэхэд ав- чирсан байгаарай гэсэн, Би ларалтай буцна, Одод лявнс чадиа, г--. Өгүүллээ бичиж адрай л дуусан амжаагүй хэмээн Владимир Ильич | буруугаа хүлээж буй мэт өгүүлээд, лаад зах нь хоёр гурпан ца- гийн ажил үлдсэн, Надюша чи юу гэж бодомж байна? гэлээ, Надежда Колстантийорна охины бээрч хохорсон хө- лийг харжс -- Миний бодоход, лав гурван цагийн дишиүн гэв, - Уу дуусан амжаагүй тэн, Михаил | Степанопич очиход чинь бэлэн байгаа тэсэн шүү дээ хэмээн Настл охиц итгэж үл ядан дуугар- хугацаанаас -- Санамсаргүй шалтгаан гараад гэжс| Владимир Ильич мөрөө халчсанаа, , -- Удаашраад., хэт сал» хилаад,.. намайг бичиж дуус» тал унтаж амар, Бага ч ату- гай дуг хийх хэрэгтэй, би« чин дуусгаад л шууд Сэ. рэанэ гэв. Наденда. Константиповна Эрхлэгч Бо иииий охиныг цайгаар дайлаг Вла- димнр Ильїч хангуу ороойд орлоо. 3 «Үнэхээр амшаагүй бай- жээ» Хэмээн Настл охии бодлоо. Хайлсан цасанд мор- сон үс нь духан дээр нь Ц- гираглац багцал!, Инзалсан үснийх Ив хавчаар сугарч, морон дээр пь хоёр богино сүлжээ унжина. Настл охин Иадевсда Цонстаптиповна- гийн зөөлөп дэрэн дээр дуул- галартай. Пь аргагүй толгой- гоо тавья, дулаац бүтээлэг дотор хөлөө жийхэд бие иь тавигдап тэр дороо унтчи- хав. Владимир Нльич охиныг сэрээж: -- Одоо явах уу? Хөл чинь 20-43 үү? гэхэд: -- Зүгээр, зүгээр хэмээн Настл охин ӨНДИЙН ХӨНЖ- лоос сугаран бослоо, -- Дашрамд хэлэхэд өнөө өгүүллийг дуусаад, дахиад нэг маш чухал огүүлэл бич- лээ, хэмээн Владимир Ильнч хэллээ. Наста охин гудамжаар алхалпа. Салхци нуруу руу нь үлээш, урагш хөөх ин2- тай ба цагаан дулаан эсгий гутал нь цас чахруулан дуу- гаргана. Владимир Ильичийн гарыг нь үрж байсан ноосон 0э?о- лийг зүүсэн хуруунууд Шь хүйтнээс биш, дулаанаас хорсож өвдөнө. Харин ба руун гарын чигчий хуруу нь боолттой боловч хөндүүр- дэнэ. цаанаас том гөлөг үсчин хуцах авт, одоо бол айхгүй, -- Хүүс охип минь, бүү ай навдах чинь хазаж: ур- даггүй “хэмээн хашааны цаа- наас нэг хүн хашгиран, -- Айж эмээсэн юм алга хэмээн Настл охлиц харну- лав, Урдаас Нь фин чарга- тай хүү давхин айсуй. Нэг хөлөөрөө сам дээр түлхэлт авац нөгөө хөлөөрөө чарга- ны урт да дээр тавнп дална. ц тСэйг Инээд хүрэм юм. 1Маал хүү хуучин танид мэт тол- гой дохив. Настя харну мэн- дэлшэ. Настн охинд айн эмээх юу Ч алга, Төмөр за- мын бяцхан хайрцаг барьсан хүн өөдөөс нь явна. «Ээл- экээсээ. тараад яваг байгаа бнз, Өөрийн ажнл төрлөө бүтээгээд явж байгаа байх, би ч мөн үүргээ гүйцэтгэл: байна, Ертөнц дээр хүн бол- гон ямар туршуул биш, Сайн хүмүүс хавьгүй олон», Ильичийн Большевикуудын «Пролетарнь сонинд зорну- лан бичсэн өгүүлэл Настл охины цээшийнд цэмбэн цээ- жилч дотроо байгаа шүү дээ. 2 май Орчуулсан ", Ч Д. ӨЛГИПСАЛХАН Ц. ДАШДОНДОВ Инденс--14140 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ фө 2179(1907) р 1983 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 12. ф БЯМБА , ҮНЭ 10 МӨНГӨ шиш Ши 1 6 1 1 1 1 1 111111 001 0 0100 0 0 1 000 10 001 01110111 Ирэх оны дөрөвдүгээр сард болох «Пионерийн үнэн» ша 2 | сонины 40 жилийн ойг уг- - Ї | 1 СЇЕЛН | |, тал уншигчдын дунд «Най- -| »”| эь 3 рамдал-манай су гльд : Ё й эс ” -манай ЧарА-. БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө » Эс : гуд Дд Фондын төв комиссын урилгаар 4 25 -манай гэрт ыднай оропд зочилсон БНАА ї» 2! -бидний сэтгэл фгУ-ын Асрамжийн сургуу- 5. Ж? зүрхэнд» сэдвээр зохион бич дийг удирдах ерөнхий газрын З М5олэгийН уралдаан зарласан || дарга,-Афганистаны ардчилсан ш шд 8) билээ. Манай редакцид өдөр змэгтойчүүдийн байгууллагын "0 Хо ! .с бүр олон арван зохион бич- ын зөвлөлийн гишүүн Махбуба ) : хлиатОл6л . лэг ирсээр байна. Тэдгээрийн Харилль.дагалдан лваа хүмүүс- / Н .ГУРГУУЛЬА-М 11:37:41 ихэд ла оУг тэйгээ Улаанбаатар хотод зарны ал НАЙРАМДАЛ--МАНАЙ | СУРГУУЛЬД | «Найрамдал-Дружбз», Энэ | бод бидний хамгийн их хүн- й дэлдэг дотпо сайхан үг. Най- | рамдлын тухай жишээ хэлнэ... 4 үү гэвэл: Найрамдлын га- | раар сүндэрлэн боссон Дар- хан, Эрдэлэт, Багануур хот, найрамдлаар жигүүрлэн сан- сарт монгол хүн ниссан гээд ад тоочиж үл барна Харин Я би найрамдлын гараар сүн- | дэрлэн боссап сургуулийн | сурагч болсон тухайгаа ярья, | гал Даланзадгад: хот, | сургууль, бүр шинэ найзиө- 1) хөдцїїлхоө тухай хүртэл бо- -8-дож байлаа. Гэтэл намайг Зовлолтийн ах эгч нарын заримаас нийтэллээ. орос хэл анх үзэж эхэлсэн бий.Перизат юм. Манай сургуулийн хүү- ерөнхийлөгчээр ажилладаг, хэд бүр сургуульдаа туп Энэ клуб сургууль дээрээ хайртай. Би очсоп тэрөд- монгол хүүхдүүдтэй (захнд- рөөсөө л сургуулиа хайр- лаар Харилцах хөдөлгөөн даж, сургууль дэзрээ 00- 15287: Тэїчанн орны по- хиогддог төрөл бүрийн аж- "РН шимМЭлшн-г Сл3Д: лаас найрамдлын тухай улам хай сурталчлах олон ажил ЭНэ клубийн ихийг ойлгох болсон юм. ЗаЗИЛУЛДАВ Г-3-кн, “Тэр Даданзадгад хотын 10 Жи- захидал болгойдоо . өөрийн лийн сургуулийн (4-нйн аиги, сургууль. клуб, «Г» ангийн сургач найз нөхөд, гэрийнхнийхээ М.АЛТАНТУЛГА тухай өгүүлсэн байдаг юм. Пернзатаас ирэх захидлыг НАЙРАМДАЛ -- МАНАЙ аав, зэж бид бүгдээрээ хү- ГЭРТ 5 лээдэг, Аав зэж минь ч бас Би эх орныхоо алс баруун бид хоёрын захидлаар танил хязгаарын Өлгий хотод амь- болсон юм, дардаг. Манай гэрт тєленнз Перизатын аав Аскар Бай- радио, аав ээж (идпий з8- телпен төрөлх Тоөртөкөл тос- хиалсап сонин, сэтгүүл, мн- гоныхоо дунд сургуулийн ний унших дуртай олонсай- хүмүүжил эрхэлсэн орлогч хай пом бий, Энэ бүхпээсби сахирад юм. Найз минь тун зөвлөлтийн үе таигийнхнпй- салхан бичсэн захидалдаа: хээ ажилд амьдралыг мэдэж, --Найз мннь! Чи зуныхаа найрамдлын тухай улам амралтаар ризатын хаягийг сонїпоос бичээд «Хамгийн гол нь даян авч түүнд захидал бичин бид дэлхийд энх амгалан байгав- сайн найзууд болсон. Миний сай| гэж төгсгөсоп байлаа. манай Төртөкөл . ихийг ойлгож авдаг юм.ЇПе- тосгонд зочлон ирээрэй гэж | | ! үйллвэр, соёлын газар, хүүхдийн цэцэрлэг, ясли, эмнэлэг, олон улсын пионерийн «Найрамдал» лагсрийг үзэж сонирхов. Мон Төв аймгийн Алтанбулаг (Су- | ) “найз Перпизат Байтелисва | Тийм ээ, Эйх тайван! Энэ | --Элэ иж бүрэн 10 жн- Казахстаны Чимкепт мужид бол Хамгийн чухал зүйл. | лийн | ийг завлолтийн ЗХУ-ын баатар Карсыйай | Баял-олгий аймгийн Өл- | 5 ом. єв: 9 дунд -гий хотын 110 жилийн даг. “Түүний сургуулийн 4-ийн «Д» ан- баатарын гийн сурагч ӨЛрНӨг Ш.АРДАБЕК х у ы Дд шүс Шинжлэх ухаан, техник, н долоо хоног ДОлбо” дарга, Шинжлэх ухаан, “техник, үйлдвэрлэлийн до- Н- бо доо хоногийг зохион бай- “ туулах төв комиссын дар- -оота Ц. Буянтогтох хэвлэ- 8 2 : Л ї Олок сопийн бага хурал дээр мэ- : 205 яхдд ин, ходөлмӨ- дэгдэр. » сон ХУЛр “Өнгөрсөн жилийн долоо хоногоор ХЗЭ-ийн гишүүд, “ залуучуудын санаачилгаар со воссын шоо, моптессорын 5 ” жааз болон хүүхдийн оюун 2» ( тоглоом олон -У ЗУРАГ ДЭЭР: үйлдвэрлэлий Кармаль пар. 3- : Ч Ё 3 БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын төв комис- сын урилгаар манай оронд зочилсон БНААфгУ-ын Асрамжийн сургуулийг удирдах ерөнхий газрын дарга, Афганистаны ард- чилсан эмэгтэйчүүдийн, “байгууллагын төв зөвлө” лийн гишүүн | Махбуба Кармаль дагалдан яваа хүмүүстэйгээ эх орондоо буцав. | Буянт-Ухаагийн нисэх “ онгоцны буудлаас Махбу- | | | | Өө) ч БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө МАХБУБА КАРИАЛЬ МАНДИГ ОРОНД манд зочилж, дотуур байртай сургуулийн ажил байдал, сум нэгдлийн болон хөдөоний мал- чин хэдөлмөрчдийн амьдралтай танилиаз. Тэд мянай оронд байхдаа аугад их Октябрийн социалист хупьсгалын 66 жи-(| лийн ойн баяр ёслолд оролцлоо. | Нөхөр Махбуба БКармаль, да- | галдан яваа хүмүүстэйгээ най нам, төрийг үндэслэн бай- ма- гуулагч Д. Сүхбаатар Х. Чой- балсангийн бунханд цэцэг өр- гөв. МОНЦАМЭ фондын тов комиссын дарга А.ҮЇИ. Цэдэнбал-Фплатовз, БНААфгУ-ын Ас- рамжийп сургуулийг удирдахеронхий газрын дарга Махбуба С. БОДООШИПН авсан фото сураг, 31 0РОНДО0 БУЦАВ ба Нармалийг БНМАУ-ын Хүүхдийн төлөө фондын төв комиссын дарга А. И. Цэдэнбал-Филатова, |Мон- толын эмэгтэйчүүдийн хо-. рооны дарга Л. Пагмаду- лам, МХЗЭ-ийн Төв Хо- рооны хоёрдугаар иарийн бичгийн дарга, Хүүхдийн төлөө фондын тов комис- сып нэгдүгээр орлогч дар- га Д. Дашдопдон, албаны бусад хүн үдэл! мордуулар. МОНЦАМЭ “к "АНХААР ТУРШЛАГА! Шударга үйлсийн хяхлрвслилллыолцэгжсэртий лээХВлЭэн ПИОНЕРИЙН БҮТЭЭЛЧ ҮЙЛС Дучдгонь раа 1025 тєпп шєс-2Н эрс, ху- Сүх нар зймгийн гисвер вансайхан сумын шуЕэ лит сааж. сургуу- раалаа гийн «Вэ» ан- сурагчдын хөдөлмөрийн Нэн н бухын 8 СА үэхгийн аварга бол- гийн С. Бат--Өллий (2Х- аваргаар шалгарлаа. Айлгийн ко- пэгдэлдээ 143 змнэг сур- ан, 43 хёшал хороо сал- бэж, 10 гаруй. худаг засч УУ 1) 43077 литр сүү сааж, 6205 нг ноос авч, 8040 лоо. Ажилч хичээнгүй энэ охин гуравдугаар ангиа- саа эклэн жил бүр тнэгд- лийн 6 үнзэг бие даая саа- даг болсо! юм. 7--гийн «Бэ» ангийн лагчтай бригад төмс Хху- раалтын аваргаар шалга- пионер Сурагчид сураг- рооны ажилтан Ц. ЖИГЖИДСҮРЭН Балихонгор аймгийн Баянбулаг сумын 8 жи- дийн сургуулийн Т--гийн ШИШ дэвтэр ширхэг” сорс зоодой, нийт сурагч Ш. БОЛОРТУЯА. «чийп жил-1983 онд шоо хиүчих Буган ЁА5а 24037 төгрөгийн ашигтай Хэнтий аймгийн Би8- 16 хөдөлмөр--аыралтын " Занцалдулан үүгүрэн Сургууль дээр хэсэг охид ажил хийсэн “амжилтаар дэр сумын (10 жилийн зуслан. 27 отор--саалийн ОРЯЙЧ У улирлаараа цөс хавгүүд нэгэн зүйл двэр боог- ходолмөрийн улирлаа дүг- Сургуулийн сурагчид Х9- нахорлөл, хөдөлшөрийн Хариуцан сааж, 1895 ДА авчран Батцилгэртан эмт нэлээ. - дөлмөр амралтын зуслан-| түр бригадад хамрагдан “2ЙТР СҮҮ УЗСад тушааж, ХҮНЭЭ) ховч Лүснан сам зэр-. Багш Н. АЛТАН. даа 53813 литр сүү С43Ж, ажлллаж, .-198,3 мянган Ш.2ОВАЛГУэ Эл эрраррйй тйп 5 гийг түгээт байгаа бицхан хүү- ,, Өвөрхангай аймгийн . Батширээт, Баянхутаг, төл бойжуулж. 29,2 мяв- | дВарга ЗӨөллөн. Би “гээс учрыг иь лавлахад мапай Арвайхаэр хотын 10 ши- Биндэр, Дадал сумын В. ган ядарч доройтсон мал 5--ын «А» ангийн су- бүлгэмийн Зорлөл «Шударга лийн 1 дунд сургуулийн 10 жилийп сургуулийн ясзэт твсрүүж гэн, 2923.6 рагч С, МАЙДАР үйлсийн дэвтэр» ажиллуулдаг. 10--ын «Гэ, 9--ийн Сурагчид 13228 кг ноос мянга тр Сүү сзак, Ховд аймгийн /Хогпд Хэн нзгний гээсэн зүйлийг ол- «Вэ» ангийн багш, сураг- авч, 139423 төгрөгийн 1161 змна ЯГ хангал - сумын 8 жидийн сург: сон сурага їтонерийп тапхимын чид Цацрал» тэгдлийн ажил хийсэн сайхан ам- газ, 31 хашаа бар Э лийн сурагчид хөдө. деїсурт өгөөд энэ дэвтэрт би- малчин ах: эгч нартаа өв- Жилтаар хөдөлмөрийн /У Моп 306,2 тонн євс хад- айн У улирлынхал 3 чүүлдэг зом, Тайхимын делсур лийн бэлтгэлээ хангахад Улирлын ажлаа дүгиэлээ. | дан бэлтэж. (27936 кг лыг дүгнэж, аваргуудаа уОЧЦЭРГАНр Зиа ЛЬ туслав. 4,5 тонн Төмс Багш Л. НЯМАА. цоос авч, з831 БГОХАЯГ-| шалгаруулав. “Сурагч хол хурааш, 8 та газрын тно- Улс аймгийн Хяргас Дал ноос түүсэн байна. С. Мерене зуныхаа ахм- СРВУраВАН Блувлан хүлэг тоон “тэжээл бэлтгэжээ. сумын 8 жилийн сургуу- сумын - “дунд. ралтаар 3 га газарт улзан бүтаэсэн сурагчийн опог пэр, Зэ? хамах алсн Д. лийп 5--ын «А» ангайн у сурагч Л. лооль тарьж, 40 товчыг бүтээсэн үйлсийн пь нэр, олсон Нямдасаа, Ч. Хатамбаа- сурагч С. Баттулга 9 шцас- цэг. Банндэлгэр су- хурзан авч, ургац хураал- зүйлийн үнэ, талархал зэргийг тар, Ц. Сүхбаатар, (Ї. тайгаасаа эхлэн үнээ сааж мыгн дунд сургуулийн су- тын аварга болжээ бичжээ. 4үлгамийн зөвлөлийн Одончимэг, Т. Наранзул, сурчээ. Баттулга хүү Су- рагч Б. Эрдэнэбат, Мөнх- Мөн 8--ын «А» ав УЛАА Л ӨУглнлалч охин: ЭуаБагдо Ван пар пөхдөө рагчийп жилд 3200 литр хаан сумын дунд сур- гийн сурагч Х. Ибатолда, --Манай бүлгэмийн зарлал уучлав. сүү сааш, сургуулайн саа- гуулий лрагч Ч 2 -гийн «А» ангї 4 энэ дэвтрийг, ших 1979 оны 10 Багш С. ЦЭРЭНДОНДОВ. ШИН аварга ТЫй-ЕЧ 58 шичсэн ми ы-8 хлЬх-ү Хининых 7 гийн сард нээсэн, Одоо 428 шударга Хэнтий аймгийн Норов- Мөн сургуулийн сураг- ийп сурагч Ц. Хү- «А» ангийн сурагч С. Ха- үйлс бичигдээд байна гэлээ. лин сумын 8 жилийн сур- чид «Хяргас нуур» цэгд- ралбаатар, Баруун--урт днша нар анги бүлгүү- ханцанариүансайр Син хан туулийн 7--гийн «Б» ан» лийнхээ ногооны талбайд хотын (10 жилийн Сур- дийп лвзрга болов В татам ажээ, Шударга сайн тийн сурагч Ё. Ариунаа 3 хопог ажиллаж, 75 гуулийн сурагч Р. ЗУДАЛ х Багн з БАЗИХАН э ГЭЛЛГГТЛҮТТТҮТТТТТТҮТ7717777777777717712227 хүүхдүүдэд баярласан олдл хүн талархлаа бичжээ, Тус сургуу- лийн хүүхэд бүр шуларга үйл- сийп эзэд болохыг хүснэ. Эйэ- хүү шударга үйлсийн давтрий лзэд нь Говь-алтай аймгийт ЇБу- гат сумын 8 жилийн сургуу- лийц шиопср шэхых том. 5 » “БАЯНДЭЛГЭ: Нэг ангийнхан Нийслэлийн 15 дугаар сур- гууль дээр тавдугаар ангийн сурагчдын Фрос хэлний баяр болн: байлаа. 5-ын «Бэ» япгийн сурагчид опьсого твалгах том- цээн явуулж байна. Сурагч Д. Батцэнгэл: 7 “типпппппппппппппппппппптпиппппаншишиййнниннишшинишшшинптаништтийн ПИН» Баянхонгор аймгийн Башнца-| түрүүлж «Соёлч сурагч» таван сумын 8 жилийн сургуу-| цаг хүлээн авла, н ангийн. сурагч Д, “л Баргетч ийн тандугаар иигийн эгдүгээр П.Дуламжав чПноперийн үнзн» сонины | Чичгээ, ЮШ.Баянжаргал. О.Дун- Л. БАЛДАНДОРЖИНН тэргүүний уншнгч шалгаруулах | жидмаа ир алдаагүй Зєв би- авсан Фото зураг, дар- уралдаанд түрүүлсэн 6-гийн «Б»(| чиж түргэч уншиж сурсан бая- ангийн сурагч С.Энхжаргал. рашр Октябрийн хуньсгалын ийп 3 Д.Тзатцэнгэл,Д, Батиенх: Б.Отговчимэг, Д.Нян- “дорж, М.Очир шарын сурлага, сахилга батаараа тэргүүлий су- й Одуур дугуйлал -оодаг юм. Н.Цогтдэлгэр лийн дараа хотын спорт | Хал олод жад хүргэв. доно, Энд тиопер сурагч- “дын ходөлмор соёлын хо- тын чуулганы төлөөлөгчид иржээ. Соёлын төвийй үзэсгэ- явнгийн танхимд сурагч- дын У улиралд хийсэн ажил, хүүхдийн цөнгээлтт амьдралыг харуулсан фо- то зургийн үзэсгэлэн гар- гасан байна, ХАВАЛНЫ эхэллээ. Хо- “Ардын боловсролын Шар га Б. Бямба- дорж 1943 оп-сурагчийн энйлд сургууль хүүхдийн төлөө байнга анхаарал Бонн) тавьсан үйлдвжэр, албан газрын төлөөлөгч- цэцгийн мандал байгуулж, 4500 гаруй тасалгааны цэцэг тарьж ургуулжээ. Нийгмийн тустай хөдөл- мөрт оролцсон анги, бүлэг, багш сурагчдыг хөдөлмнө- рийн аваргаар шалгаруу- лав. 1983 оны хотын х9- дөлмөрийн аварга сургуу- тиар 10 жилийп нэгдү- гээр сургууль, ходолмӨ- рийн аварга апгиар 8 ткп- лийн 3 дугаар сургуулийн Ц. Нямаа багштай 8-ын «Б» апги,. хөдөлмөрийн. аварга багшаар Каргалант хорооны. 8 иагдийп |Сур- туулийп багш Д. Нямхүү, аварга сурагчаар Хялга- натын 10 жилийп сургуу. лийн 10 дугаар ангийн сурагч Н. Батжаргал пар шшалтарлаа, "Чуулганы дараа пнонер сурагчид зуны “амралтаар сурсан дуу, шүлэг, бүж- тзэрээ концерт тоглов. Б., ПЭРЭНЛЭЙ ЭРДЭНЭТИЙН ХҮҮХДҮҮД Би "Аривилан байнгын аяныг өрнүүлж, хоёрдагч түүхий эд цуг- луулах ажилд Мөрөн хо-, хэмнэлтийн тын 8 ижилийн Ш сур- гуулийн пионер сурагчид идэвхтэй оролцлоо. ХУУДАС ЦААСНЫ УЧИР «Хуудас цаас» аяныг «Үнэт түүхий эд--цаасыг хэмнэцгээе» уриан дор явуулсан юм. Үүний үр дүнд манай сүргуулийн сурагчид дэдтрийнхээ хуудсыг бүрэн яшиглаж сурсан. Ман хэвлэлийн хаягдал цаас, боодлын цаас. саван болон печепий цаас зэргийг үдэж дэв- тэрлэн ноорог цаас хийж ашиглаж байна. таграг, жилд б000 таруй төгрот, 140 квт цаг эрчим | хүч ҮШилллїлү1этүтүэтүлэл түүүҮтЛҮҮҮҮҮЛЭ 1 ТҮРҮҮЛЛҮҮТҮ 1ТҮТТҮҮЛ ҮЛ 11111171 11 ҮЗЭЛ ҮҮҮҮЛЭЛ ҮҮҮЭЛТ1111111111111131111115 11131111 8 1ЕйЗї!1» АРВИЧ ХЯМГАЧ ХҮҮХДҮҮД хэмнэлээ» -- Энэ бол сурагчдын «цахилгаан хэмнэх дВалгаврын» бие» лэлт шүү дээ. Сургууль дээр «Чий- дэп» операцийг явуулах зорилготой «Өсвөрийн цог хилгаанчинэ дугуйлан байгуулсан юм. Дутув- лангийнхай маань сургуу. лийн цахилгаан хэрэглэж байгаа бүх газрын зураг- лал гаргаж, сүзлэг шал- галт хийж, йүддэн хам- гаалдаг юм. ЦЭВЭР ЦЭМЦГЭР “ БАЙХ НЬ ЧУХАЛ Шад өнгөлөг, ширээ бэхгүй, шил тунгалаг, хє- на тоосгүй уриан дор «Шал», «Цонх», «Ши- рээ», «Хана» операцийг явууллаа. Хэний ангийн хана, шал, цонх илүү сай- хан бэ? уралдаан зарла. жээ- БАЙГАЛЬ-БИДНИЙ НӨХӨР 2 «Сургууль орчноо цэг цэрлэгнгүүлж, анги тан» химза цэцэгжүүлье» уриан дор «Мод», «Зү? лэг», «Цэцэг» онерациу дыг зохиоп явуулсан юм- Үүний үр дүнд сургууль” даа бид 1000 ширхэг мод 680 ширхаг цацаг тарьж өглөө, Л. ЧУЛУУНБААТАР, ї,! 104. !: / ь ” ЮЮ. ЦЭДЭНБАЛЬ | «У: хүтийг захирч, Уулирдана» той» -- - швн---- Банн СУРЛАГА... ц. Манай балсгаламт таал арвин, хийсэн ажил ирээдүй-- хүүхэд, багдл- нь үр дүн сайтай байдаг чууд тармарыг үй тагш шүү дээ. Саяхан нийслэ- ) лигүүмсийтгэй. түн бат лийн 8 доглийп 68 дугаар мэдлэгтэй, СОЁЛ. боловс-- Дунд сургууль дээр ралтой, ухамсартай иргэн- «Ухамсартай сахилга сахилга гэсэп журмыг газар сай- гүй удирдлага болгох ёс- ! | хийхгүй очвол анги хамт олонд маань ямар хор ур- шиг болох билзэ» гадгийг ямагт бодож, сапаа зовдог байх хэрэгтэй. 6--тийн «В» ангийн сурагч Х. Баярсайхан: Цагийн хуваарийг парийн баримталж сурах нь сурлага хөдөлмөрт сайнаар төлөөлдөг. Цаг биднийг хүлээхгүй. Тиймээс тагтай урал- дан, ямаркьаа зүйлийг сурцгаая. цагт иь. хийж Ойлтгоогүй буню? ямар нэг шалтгаанаар хоцорвол цаг тухайд нь хийж сурах хэрэгтэй. гэн: найз нөхоөд- доо зөвлө! 2 ТЧ--гиайп «А» апгийн болгол хүмүүжүүлэхэд хүнийг захирч удирдана» сурагч Ц. Монхжаргал: нам опсаг маань» голо ан- сэдэвт “пПпонер сурагчдын 2242 Онц сайп сурах са хаарлаа чиглүүлдэг, Тий- боплөлгөөп болсоп юм. жан 5 ОВОРГН” Хүнээ мээс ч 1983 оныг сураг- Энэ зөвлөлгөөнөөр юу боддог: Хичээлээс хожим- чийн жил болгосоп ЮМ. юу ярилцав? Дох, эсвэл тасалбал | СУ- Нам ЭЛэЭдЛэвгж уол 1, Нэг нь нийтийн тө? аг! хүй Өбрөө хохирдог- хайрлалаа илт ХҮҮХ-|лоо, тийт нь нэгийпхээ тө- | ИЙлзэс би хичээлээс 0- үл шунал до ААр ХӨё-о| доо, 8--ын «Б» ангийн | Жимдохгүй, хичээлийн риуЛах ёстой вэ сурагч Б. Энхсайхан: минут бүрийг үр апигтай Сурагч хүний ариун үү- -- Ойц сайп суралца- Ө"гөрүүлэхийг » ХНЧЗЭДЭГ. рэг, гол хөдөлмөр болсон хад о гэрийн даалгаврыг Нэг хүүхэд хичээл үй- онцсайн сурлага, ухам- чанартай хийх явдал чу- “Мүүлэхэд, бусдынх нь ан- сартай сахилгаар хариул- хал байдаг. Даалганар |Хаарал бас сартиидаг. Ин- на. Онц сайн суралцахад хийхдээ аав ээ», яхо оэг- ГЭ тохөддоо саад болох- их Ба Лы хатуужил, хө- чаэрээ шлардуулахгүй. ГҮйЙн тулд дэглэм журмыг рэгтай. вчээртэй. таСс- өөрөө оорийгөө | захирч Сайн сахих жэрэгтай. зор хатуулшлтай “байна хийж сурвал сайн гэж 8--ын «Б» апгийлн СУ- гэдэг. маань сахилгатай би боддог. Энэ бол сахил- рагч Ч. Баттулга - Би байна гэсэн үг. та бат шүү дээ. Хамгийн хичээлийн цагаар хичээл Олхилгатай хүний бү- тол ть «Би даалгавраа хийхгүй, өөр зүйлд 8н». лиуд тялалзаиа, Тэрээр сурагч шинонер бүр онц- үндэсний олоп хөгжмийг «сайн, сайн сурлагын дүн чадварлаг «сайн тоглож, “үзүүлбэл захино» таж ! тун хөөрхөн дуулдаг жэм. хэлсэн тэр үгийг би цаг Бяцхан хүүгийн Өгүү- ямагт саная явдаг Би Авьяаслаг түү Эх ориы нийслэлд бол- | ст. Өмнөговь аймгийл соёл Уу "ко- шогоор нээгдсэн . «Алтан товь» гүзэсгэлэнгийн нэг чухал үзмэр нь хэн бүх- ний талархлыг хүлээсэи “үндэсний бүрэн тавилгатай монгол тэр байлаа. Гэрийн унь, тооно, багана нь Үүн- дэсний гоёмсог хвэ угалв- тай, дотоод тавилга,бүр ль үндэсний уран тарийн Чухам л үзэгч олны нэр- лэснавр үзэсгэлэн дотордн «үзэсгэлэн» болжэ: Энэ тэрт нэгэн “бяцхан охүү тавь тутгийм Дугуй цартай товшуур хөгимөөӨ ын бариад: Ц,. лэх ть: “Малай сургуульд хөгжимийн дугуйлан ажил- ладаг. Түүнийг сумын клубийн эрхлэгч, соёлын тэргүүний ажилтан 1. Мягмар ах удирддаг. Ма- най дугуйлангийнхан ам- БалгаЛ ан нлубийн эрх- лагч Ч. 7Мягмар, номын санч | Ц..Амбаа нартай хамт галбын улаан тэмээ- гээ унаад, ухуулах бри- гадаар явж малчдад УР- лаг, соёлоор үйлчилж, ха- шаа хороо «элбэх, төл бойжуулахад тусалдаг. Пионер «сурагч бидний “ амьдрал өдөр тутам баярт - мөч, олон дурсгалт үйл явдлаар дүүрэн байдаг. Түүний дотроос миний єэтгэлд 1983 юны хавар хамгийн сайхан дурсгалт үе болж зүлдсэн билээ. Би үеийн олон о нөх- “дийнхөө хамт гуравдугаар лагерьт амарч. сард олон энэ үгийг найз нөхөд, ат- гийнхандаа үргэлж халж ярьдаг гэв Бяцхан хүүгийн “баяр үүгээр дууссангүй. "Айм- тийнхаа соёл урлагийн 10 хопогоор байгуулсан үзэс- гэлэнд алтан гопно аал- гуулан магтаж байхад нам, засгийн удирдагчид үзээд баяр жүргэсэн нь түүний урам зоригийг бүр Ч сэргээжээ. Ийнхүү Өм- нэгопь аймгийн | Ханбегд сумын найман жилийн Дунд сургуулийн 7--гийн - «Бэ» ангийн сурагч, - онц сурлагатан 2. Мөнхбат сурагчийн жилд нам, зас- гийн удирдагчтайгаа хоёр удаагаа нүүр учран уулз- сан зо завшаандаа бахархан баярлаж сурла- та, урлаг, «порт, хөдол- мөрийн их амжилт гарга- хаар х57:287 байна. бий тээ хүүхдүүд лах дуртай. Ээж, авч өгдөг гутал хичнээн ях хоө- дөлмөрөөр, хичиээн олон дамж- хаарлаа хандуулж, шаас гүргэлж азмлэл ав- даг байсал. “Энэ нь пөх- ДИЙНХӨӨ апхаарлыг сар- нипл, хичээл айлгахгүй өлгөрөөхөд ч хүргэдэг байв. Үүндээ би их гэмш- дэг. Хичзэлийн 45 шину- тыг ур дүнтэй енгөрөөвөл бидний сурлага сайжириа тэсэн үг. Би шпахдийнхоө амно энэ дутагдлаа засах түрэг амлалт авч байна тэж ярилаа. Тийм зэ! Энэ. бүхэлд сахилга хэрэгтэй. Нзг нь нийтийн телөө, нийт нь нэгийнхээ телеө байж гэ- мээж нь ачги. бүлэг, СУ- рагч бүхний сурлага дээ- шилнз. Сакилга сахиж байж өөртэйгээ ажиллаж нөхөддөө үлгэр Дуурнал үзүүлж чадна. 2. Бидний урналга МАХН, МХЗЭ, МПБ- аас тшонеёр сурагчид билд- чий дунд олон чухал ар- та хэшиБоэ (авч явуулж, бидний Сурлага хүмүү- жилд гүн анхаарал тавьж байдат билзэ. Энэ анхал- рал, халамжийн хариуд бид: 1, «Пионер бүхэн суг- лата, хөдөлмөр, хүмүүж- дийн үлгэр жишээ үзүүлд- сурцгаая! сап дүүд та нар хүлээн авч, ажил үйлсдээ тусган рэгжүүлээрэй! ухамсартай сахилгаараа л лаолонг хэрэгжүүлэх аж- лыг эрчимжүүлж! сурах бичиг, кичэзэлийн хэрэг- лэл, суудаг сандал ШН- | рзэндээ эзний ёсоор ХхаМ- даж ажиллацгаая! З. Хичээлийн 45 мину- | тыт зүр дүнтэй өнгөрүүл. гэрийн даллгаврыг тогт- мол занартай хийцгээе! 4. Дүү нартаа халамж | анхадрал тавьж, сайп та- лзар үлгэрлэж, халам жилцгаая! 5. Өөрийнхөө дутагдД- лыг өөрөө илрүүлж засаж 6. Сурагч бүх3а хууль дүрэм, сурагчдын дүрт | шит- т ногоон ан шугам, цэл- ногоон эргүүл 1Д идэкхтЭй | О гэж урнчалж «Ухамсартай сахилга хүнийг захирч удирдана» сэдэзт зовлөлгөөнд Оорол- цогчдоос үе тэнгийн анд нөхөддөө хандаж | гарга- энэ урналгыг хүүх- хэ- Онц сайн сурлага. гээс» уриан дор Эрдэм та нар нам засгийнхаа (4 млдлэгийн эх булаг НОМ- хайр халамжийг харну- тай нөхөрлөж хичээнгүй- дах ёстой. 1 лэн суралцацгаая! Э, Намаас дэвшүүлсэн Манай сурвалжлагч ГВЗРЯНР СЭТГЭЛ шингэсэн БҮТЭЭЛ .» Ээжийн авч бгсен гутлын Энэ л сургуулийн хашазнд тв нар дуу- аавын чинь нага дамжиж гардгийг мэдэх үү 7... Савхин гуглын П үйлдвэрийн 250 дугаар оёдлын цех. Суурь та нар заашины сүрлэг чимээ. Цэнхэр өнгийн халаад, улаан малгай өмссөн бүсгүйчүүд үг ярих зан- » гүй, зогсоо. зайгүй үйл урлана. “Энд 420 таруй эмэгтэї ажил- лана. Энэслоп «ээл» нарын чинь гаралр, тэдпий нөр иххо- дөлмөрөөр л та бидиий өмсдөг хөөрхөн, дулаахан гутал бий болдог юм. Оёдлын цехээс гад- на эсгэх цех, гүйцэтгэх цех дам-- жиж байж, сая гутал болно шүү дээ. Нэг хос гутал хийхэд маш олон хүний гар дамжипл, Зөвхөн оёдлын цех гэхэд л 420 таруй хүн ... --Улс маань бидэнд ловакийн тоног төхөөрөмжтэй, “өндөр хүчил чадалтай, шиїлэ үйлдвэр барьж өглөө. їмээс Чехос- с чанар сайтай өнгө үзэмжтэй гу- тал оёж, хүүхдүүд та нартаа 1 өгөхсөн гэж бид их марийдэг. Мапай цехийнхаи чань бүгдээ» зэ эмэгтэйчүүд. Хүн болгонд ддээ сэтгэлээ иингээхийЙт хүсдэг. Тадний цагтай нь танил- цуульля! гэж тус цехийн тєхно- логич Д. Бямбасүрэн өгүүллээ. Ярайтал эгисц сууж, үйл урч даж буй бүсгүйчүүдшїг оёдлын мминыы даргадүүр Конбейрээр тэдний урласан бүтээл урсана, Улаан, ногоой, цэнхэр онгийн гэрийл шаагай, төрөл бүрийн гутлын түрүү ... Тасралтгүй ур- сах энэ бүтээлүүд тун улахгүй хүүхдүүд та нарын хэрэгцээнд очно. Тэд та н4рт бүтээглэхүү- пээ түргэн хүргэх тэж И!їлхүү тилидан яжиллана. Ч Д.Бямбасүран мастер бидпийг залуучуудын чанарын гайшгайч бригадын ахлагч Н.Нипатай . туулгуулсан юм. Няна гутлын үйлдвэртэ!! хувь завагаа холбосоор 15 ижил болж байгаа юм. Багаасар л сйджэм чин болно гэж ярьдаг байлгаж, --Би Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын хүп л дээ. Оёдолчин б0« лох хүсэлдээ хөтлөгдөл ЭШ үйлдвэрт ирсэн. Ажилдаа ЭЖ сонирхолтой, Манай маргэжил тун сайхан, Хүссэн мэргэи(Л99д үйлдвэрээсээ олсон доо. Одоо хүүхдүүлэд зориулан өнгийн хилэнгээр гэрийн шалхай оёш байна. Би хүү, охин хоё, Миний хүү, схна хоёр олон мянган хүүхдэд оёсон гум тад маань тавлагдаасай гэж цэр "үргэлж мэрийдэг, Ээшийн сэт4 гэлзэ д хийсэн бүтээлдээ шини гээж чадах хэрэгтэй гэж бол” дог хэмээн Н.Шина ярьсан юм, Элж, авнын чинь авч өгсөн гуч тал оор олоц «эзжсийн» гараар бүтэж, |«эзлийн» сэтгэлээр бий болдог учраас л тийм Ду лаахан байгаа юм. Олон арван ээжийн «сэтгэл, хөдөлмөр шин гэсэн бүтээл «гутлаа» хайрлаж сүрвал, төчгөөн олон хүний бүтээлцйг хүндэтгэж агаа НЫ тар шүү. 1 “Манай сурвалжлагч 1 П С.СУВДАЛ ХҮҮХДҮҮД энх ТАЙВАН НАЙРАМДЛЫН ТУХАЙ БИЧИЖ БАЙНА ЧЛМЛАЛДЭХ ЛА лэл Лас л лыг цоог ыидөлнв ллиж вэ ссчнлн ханилан гинж Са Үзд зэ? Би хоё) нафтай Өөрөө би-нэг нартай Өөр нар байж боломгүй Төнгэрт хоёр пар байдаг гахэд Та-ердоо үнэмшихгүй биа Гэхдээ би хоёр партай Газарт нэг нар минь байдаг юм. Ачит зөвлөлтийн ах параа би Алтан наранд тооцож явна Сэтгэл “харамгүй тусламж - үзүүлдэг Сайхан сэтгэлт ах нараа Сэгвгүй цагаан сэтгэлийн- хээ їэг нар гэж Сүүнийхээ дээжийг өргөж явна Зүйл бүрээр тусламж ё үзүүлж Үйлдвэрийн ажилчин зүүдэллээ гаж үү! Үгүй ээ! Зүүд биш ээ Үнэхээр дайн иртш явсан юм Бид эдпийг уриагүй Бид эднийг дуудаагүй Яах гэж бид урих: юм, бэ? Яах гэл бид дуудах юм бэ? Өнөр жаргалтай гэр. бүлийг Өнчрөл хагацлаар С0- лих гэж тэр үү? Өлгийндээ: байгаа жаал - хүүг Үхлийн замд аваачих гэж” тэр үү? Үгүй ээ! Хэзээ ч бид тэ- гэхгүй Хэрхэлч бид хүсэхгүй Баатарлаг зөвлөлтийн улаан арми Бат өмнө чинь зогсож байна Фашистууд та нар бу- цацгаа! Бузар савраа татацгаа! Үр хүүхдээ санацгаа Өөрсдийн нэрээ бодоц- гоо! Ард түмэн та нарыг Аймшигтайгаар зэвүү- цэж байна. Зүрх сэтгэлээр холбогдсон Гэсэн Ч! Фашистууд дайр» ах нараа Газрынхаа нарыг гэж эрхэмлэн Гайхамшигт зөвлөлт нөхдөөр бахархаж явна. Нийслэлийн 10 жилийн- 21 дүгээр дунд сургуу- лийп сурагч Д. БАТБААТАР. Дайны бид хүсэхтүй Мянга есөн зуун дөчин нэгэн опыг санацгаа” Түнэр харайхуйн дун- Түм түмээрээ жагссан Гитлерийн: Фашистуу- "ОДЫГ санацгаа Тийм ээ! Тэр иэгэн шөнийн дуур- "Түлэр, харанхуйп дун-. : саар байсан юм. Гэмгүй ардыг хядсяаар явсан юм Баатарлаг зөвлөлтийн улаан арми ард түмпээ- рээ хүрээлэгдэж Зовсон арддаа жаргалыг авчрахаар Зориг шийдмэг тулал- Ё даж байсан юм. Алхам бүртээ тэд Ариун тангарагтаа ! үнэнчээр Атга шороогоо тэд Амиараа солья байсан Бат итгэлт : юм. Баатарлаг . Ленипград- чуудын хамгаалалтыг санацгаа! Баатар Москвагийн дэр- тэдэх тулалдааныг санацгаа! Эх дэлхий минь чи хэлж өгөөч! Энэ үгий минь түгээж НРЛЭЭРЭРРЭРЧ өгөөч Элэ дэлхийн хүн бүрийг ” Эвийн эгизэнд нэгтгээч! " Энэ дэлхийн улс бүрийг Энх тайвны замаар 2 176777 7 хөгжүүлээч! хүс- нэм! Бууны ам цаашаа! Бузар дайн цаашаа! Дайныг бид хүсээгүй Дайныг бид мөрөөдөв- гүй Ард түмэн эрх чөлөөг ? хүснэм! Алагхан үрс нь аз жар- галыг хүснэм! Нийслэлийн 5 дугаар сургуулийн 10-ын «Б» аигийн сурагч Д. АВИРМЭД, ини мжиын Бидний Дайн гэж юу юм бэ? Дайсан гэж хэн юм бэ? Бид нүдээрээ үзээгүй Бид биеэрээ оролцоогүй Гэхдээ дайн гэж: Уулыг тал болгодог Талыг там болгодог Хотол олиыг өнчрөлд ” учруулдаг Хорвоо дахиныг нулим- й санд живүүлдэг Аюул заналт үхэл гаж 2 мэднэ Аймшиг зовлонт хагацал гэж мэднэ Дайсан гэлс Гэмгүй олныг түйвээн: Гэр байшинг шатаан: Булбарай дүүг минь сүүнээс нь салгїж Буурал өвөөг минь үрээс нь хагацуулж Сүндэрлэсэн хотыг цурам болгож Сүн далайг хороор цалги- луулдаг Хүний үнэргүй араатан ГЭДГИЙГ Хүүхэд бид сайн мэднэ. Гэлээ ч гэсэн Гэрэлт энэ ертөнцөд Халуун хүйтэн дайныг, Хамгийг залгих дайсныг Харвах пуужин Тэсрэх бөмбөгийг Зогсоон дарах хүч бий Зорьсондоо хүрэх итгэл бий. Дайпыг бид эсэргүүцнэ Даяар анхийг хүснэ Энх тайван хэрэгтэй! Энэ үг хүүхдийн үг Энэ үг хүп төрөлхтөний Элэ үг хүслийн үг Энэ үг итгэлийн үг ээ? Хэнтий аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийн 9-ийн «А» ангийл сурагч Ж. ТӨГСЖАРГАЛ ” ДҮҮД ТА НАР - | ДУГААР САРЫН 1-НИЙ ӨМНӨ ” «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» СОНИН, ” «ЗАЛГАМЖЛАГЧр», ИРДАГЧ». СЭТГҮҮЛЭЭ ИЙН ҮНЭН» сонин” АМЕРИКИЙН ДАЙНЧДЫГ ГРЕНАДААС ЗАЙЛАХЫГ ШААРДАЖ БАЙНА Бид Гфенадчуудтай. хамш Хүн ард аа! Хүүхэд багачууд аз Хүсэл зорилго пзгтэй Хувьсгалт Гренадыг Хөнөөлт дайны аюул нөмөрлөө. Хүч нэгдэн аюулыг зайлуулгьй!| Хорт дайныг таслан зогсооё! Тэнд, Миний найз шиг хүүхдүүд бий Миний- ээж шиг эхчүүд бий Миний аав шиг аавууд бий “Миний өвөө шит настап бий Миний ах шиг ах иар бий Миний эгч шиг эгч нар бий. Эрх чөлөөт арлаас савраа тат Энэ дэлхийн хүн ард шаардаж байна. Тэнд, ББүлтгэр хеорхян хүүхдүүд бий Бидний ижил сурагчид бий Бидний багш шиг багш нар бий Бидний анги шиг апгиуд бий Бидний сургууль шиг сургуу- лид бий Бүү сунга хорт саяраа гэж Бүх хүүхэд, шаардаж байна Тэнд, Алиа хөөрхөн үрсүүд бий Алтан нарны хүүхдүүд бий Ажилд дуртай ажилчид бий Оюун билэгт хүмүүс бий Оюутан залуучууд Сүгд бий Залуу Гренадаас савраа тат : гэн Зандалчлаас бид шаардах « байна. Тэнд, Тэнүүн жаргалт хүүхлүүд бий ЦПзнхэр тэнгэр, алтан нар Цэггэн тагтаа бүгд бий Тэнгэрт намирах улаан туг Тэпэгэр сэтгэлт аод түмэп бий. Бид- бүглийн Гренадыг орхи Бүзар савраа тэндээс тат! Хүп арлаа Хүүхэд багачуудаа Хүсэл зорилго нэгтэй Хувьсгалт Грепадыг Хөнөөлт дайны аюул нөмөрлөө Хүч нэгдэн Гренадыг хамгаалья Хортон. дайсныг тэнлзэс .-2 зайлуулья. 52 дугаар сургуулийн 8--ын «А» ангийп сурагч 5, БАЯРЦЭЦЭГ. ПИОНЕР СУРАГЧИД АА! “22 ЛИЙН ЗАХИАЛГА ОРОН ДА- “20 ЯАР ЯВАГДАЖ БАЙНА. ХҮҮХ- 1983 ОНЫ 12 «ПИОНЕ-- ТӨГРӨГ ээ ая) ДУГААР т 7 , чпиРДЯГЧ ААЛРЫН ТЕННИСНИЙ 1ЗНШ33Н БОЛНО «Пионерийн удирдагч» сэтгүүлийн нэрэмжит агаарын теннисний (бал-. минтон) тэмцээн сургууль" район, хотын аварга шал« гаруулах гурван үе шат- тайгаар нийслэлийн |сур- гуулнудын 5--6, Т-8 дугаар ангийн- сурагчдын дупд явагдана. Хөвгүүд, охидын баг Тус бүр хоёр тоглогчоос бүрдэнэ. Сур гуулиудын аварга шалга- руулах тэмцээнийг 11 дүгээр сарын 20--ны дотор, районы аварга шалгаруулах тэмцээнийг 11 дүгээр сарын 2Т-ны дотор зохион явуулна. Районы аварга шалгаруу- лах тэмцээнд оролцож, эхинй гурван байр эзэл- сэн хоёр насны зургаан багийг хотын аварга шал- гаруулах тэмцээид орол- цуулна. Улаанбаатар хо-” тын аварга шалгаруулах тус сэтгүүлийн нарамжит агаарын тенийсний тэм. цээн хасагдах системээр 13 дугаар сарын 8,4--пий өдрүүдэд нийслэлийн 10 жилийн нэгдүгээр дунд сургуулийн биеийн тами- рын зааланд болно. . Пионер сурагчид аа! Сэтгүүлийнхээ нэрэмжит тэмцээнд идэвхтэй бэлт- гэж, амжилттай оролцоо- рой. «ПИОНЕРИЙН УДИРДАГЧ» СЭТГҮҮЛИЙН зөвлөл. “ахчингижлллжигльеЕ 1 211лШ-Ш2БҮтл хэвлэгдэнэ. ЗАХИАЛГЫН ҮНЭ 5 ТӨГРӨГ. 25 “«ЗАЛГАМЖЛАГЧь СЭТГҮҮЛ БҮТЭН ЖИЛЭЭР 6 ДУГААР, «ПИОНЕРИЙН УДИРДАГЧ» СЭТ- ГҮҮЛ БҮТЭН ЖИЛЭЭР 4 ДУГААР ЗАХИАЛГЫН ҮНЭ ТУС БҮР 8 Г.Эндгтдашдондов : Ц., ДАШДОНДОВ- 5 зо « Ирдекс-14140 5 57 67- Ч 40 ДЭХ ЖИЛДЭЭ э 76: 80 (1907) Ф 750 тавалигг22) 23» ТЭ, НИ Пиопер сурагчид аа! Энэ оны 11 дүгээр сарын 16--цаас «Хүүхдийн и0о- мын 10 хоног» эхэллээ. Энэ 10 хоногийн үеэр хот, хөдөөгийн сургууль, инонерийн бүлгэм «но- мын сайн. нөхөд»--өө шалгаруулж, уншигч, зо- хиолчдын уулзалт зох иох, Хүүхдийн номын арав тоног ном эмчилж аизгаах |(к8в- дөлгөөй өрнүүлэх зэрэг олон сайхан ажил зохио- дог. “Сургууль, номын сангуудад хүүхдийн зо0- хнолчнд, хүүхдийн номын зураач, орчуулагч, но- мын санч, номын худал- дааны ажилтнуудтай уул- залт зохиож, та-лар ун- ших дуртай номынхоо та- лаар сапал, бодлоФ ёо- яилцоно 4, Зарим сургуулийн хүүхдүүд уншсан помын- хоо тухай «Миний хайр- Сурагчийн жилд | дөлмөрийн социалист Ёхилгыг эрхэмлэн сахиж, Ш хичээлийн цагийг зөв 80- Ё хистой ашиглах талаар й Баян--Өлгий аймгийн ! Баяннуурын 8 жилийн Ї сургуулийн хамт олон үр дүнтэй ажиллаж байна. Ё Уншиж, бичих, бодох чад- Ё вараар сулавтар 800-- фгаад сурагчийн судалгааг гаргаж, «сурагч нэг бүртэй й ажилласны жилд хот, еийн тамир слортын олой өөр, хичээллэж аяркилт үр дүйд сур- ЗУРАГ ДЭЭР: Спортын х эь тай баатарж |сэрэтт зур- тийн үзэсгэлэн гаргаж уран улшлагын тэжцээШ, багт наадам зохионо. Хүүхдүүд та аар но- мын 1Ю хоногоор анги, сургууль, бүлгэмдээ з0- хиогдсон ажилд ядэвхтэй оролцож, өөрөө чухам юу хийж бүтээн, ямар со- нирхолтой сайхан ном уншсанаа сопнндоо би- чээрэй! МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧ. Р) БАЯННУУРЫН СУРГУУЛЬ лагын чанарт ахнц гарга- лаа. Өнгөрсөн хичээлийн жилд 45 минутын үнэ цэнийг сурагчдад ойлгуу- лан сурагч нэг бүртэй ажилласнаар багш К. Ха- най, М. Баядхан, А. Да- лелхан, Ж. Ахмадн парын 27 багш даасан ангиа, А. Хабдеп, С. Хадиша, Н. Мунтай, Х. Серикбер- ген зэрэг 31 багш заасац хичээлээрээ, 100 ь сургаж, багш М. Де 5 хан сумын аварга багш, М. Баядхан аймгийн авар- га багш болжээ. Тус сур- гуулийн хамт олон өнгөр- сөн хичээлийн жилд сур- лагын 99,2 хувь, чанарын 46 хувийн амжилт үзүүлж аймагтаа түрүүлэн, сур- гууль завсардалтыг сүү- лийн 4 жилд бүрэн арил- “гимпастикийн: БНМАУ-ын спортын мастер, нийслэлийн 18,1, 75 дугаар сургуулийн 5-ын «П», 8- зА» 8--ын «Н» ангийн Э. Цапрал, Л. Уянга, Чулуунплпаг, 7. Энучимэт, сурагч гаж, гэмт хэрэг, хэв жур» мын зөрчилгүй кямт өдой болж чадлаа. Сургуулийн ба галтын материаллаг бааз улам бохжиж, сургуулийн туслах аж ахуйн 8 га туршлагын талбайд төмс, байцаа ногоон тэжээл тарьж арвин ик ургац ху- раан авч дотуур бдуйрны хүүхдийн хүнсний хэрэг. цээг хангах ногоог ы 24 дийн хүчээр бэлтгэв, Хө- дөлмөр амралтын зуслан ажиллуулж дотуур бай- рыг гэр орны нөхцөлд ойртуулан, дотуур бай. рын сурагчдыг цагаан идээгээр хангахад тус сур- гуулийн хамт олон ихээ- хэн зүтгэлтэй ажилла. лаа. М. ЕЛЕУХАН. нэгдүгээ| чин У «Б» аигийн сурагч Д. Одон- “тунгалаг иар, Б, зөдрошинн | р зэргийн тамир- сургуулийн 5--ын | Її | той үйл явдал | “Греладад тусалж Ю.ЦЭДЭНБАЛ: ч-ГРЕНАДА УЛСЫН ЭСРЭГ АНУ-ЫН ҮЙЛ. ДЭЖ БУЙ ТҮРЭМГИЯЙЛЛИЙГ МОНГОЛЫН ХӨ- ДӨЛМӨРЧИД ДЭЛХИЙН БҮХ ОЛОН НИЙТИЙН АДИЛ ОЛОН УЛСЫН ЯРГАЛАЛ ГЭЖ ҮЗЭЖ ШИЙДВЭРТЭЙ БУРУУШААН, БУЛААН ЭЗЛЭГЧ- ДИЙГ ТУС ОРНООС НЭН ДАРУМ ШААРДАЖ БАЙНА». («Эрдэвэт» хомбииатыг ГАРГАХЫГ төслийн бүрэн хүч чадлаа нь хүлээн авахад зориулсан цуглаан дээр хэлсэн үгээс Далхийн өлөн нийтийн сэт- гэлийг сэрд хийтэл цочоож, үлэмжийн эгдүүцэл, .дДур- гүйцдийг нь төрүүлсэй ноц- ертөпцийн хагаст болялоо гаруй сая хүнтэй ба 200 хамгийн харгис том |гүрэн- АНУ--аас 110 мянган хүнтэй жиннгхэн улс-- Гренадад маш балмадаар түрэмгийлэн халдаж ихээ- хэн гаслан совлон, үхэл гамшиг тарилаа. Гренадын хүн ардын эрх чөлөө, энх амьдрал, эрдэм соёл, эд бал- лаг зэрэг сайн сайхан, арнун нандин юм бүхэн нь аюулд учирч устгагдаж Америкийн Нэгдсэн Ул- саас Гренадын эсрэг байл- дааны 11 хөлөг онгоц. шү- дээ хүртэл өвч зэвсэглэсэн байна. 15 мянган цэрэг, офицер, олон тооны танк, пуужин | онилж турхирлаа Одоо | долоон гренада хүн тутамд нэг түрэмгийлэгч оногдож | байна. Халдан Грепадад түрэмгийлэгчид энгийн номхой | хүн ардыг хядаж байна. Намын идэвхтнүүдийг нь | мошгин мөрдөж баривчилж буудан алж байна. Амери- кийн байлдааны хөлөг он- (гоцноос больниц руу улайн цайм онилж буудахад тэнд өмчлүүлж байсан 50--аад хүн алагдлаа, Хүч тэнцвэргүй тулал- даанд олон зуун гренада хүн амь насаа алдсан бөгөөд тэдгээрийн тоо одоо хүртэл бүрэн тогтоогдоогүй байна. иптерниа- биелүүлж багш, хүн ционалч ргээ айсан убын эмч, барплгачин зэрэг олон ас амь үрэгдлээ. Социалист орнуудын (Дипломат ажилтан, мэргэ- Тнадаас гарах хэрэгтэй їїдэж байна. Хэплэлийн илтнүүд арга буюу | Гре- бо- їлов. | Ийнхүү америкчууд ны ташуун зовлон төрөлхтөний ын хүнд гэмт хэрэг гал тарьж үйл- .М0- дээнээс үзэхэд Америк өмнө туй- МАНАЙ ТАЙЛБАР ЇРЕНАДАДЮУ БОЛЖ БАЙНА ВЭ? гаарах Сүүлийн эрх мэдэл чууд улам улангасч толовтэй | байна. үед америкийн дүхий хүмүүсийн амнаав сав л хийвэл «Дайрна» 4довтолиО», «ЦОХИЛТ ӨГНӨ» гэх мэт дайнч, балмад үг олонтаа гарах боллоо, ЭКишээ ны: “Америнийн ерөнхийлөгч Р, Рейгап сая- хан хэвлэлийн бага хурад дээр үг хэлэхдээ: Грепадад тавьсан «зорилгодоо хүрлээ» гэж сайрхаад «Хэрэв салынх шиг нөхцөл тохиолдвол» АНУ -өөр улсын талаарч мон иймэрхүү ажиллагаа явуулна“ гэж улайн цайшм мэдэгдэв. Америкийн Ват- лан хамгаалах Яамны сайд К. Уайпбергер: америкийн засаг захиргааны хувьд «Дайны хувилбар» бол «Хамгийн шилдэг арга» болно. гэж ярьсан байх юм. Мон ч хачин юм ярьж бай- на шүү! Тэрчлэн тагнуулынх нь төв газрын дарга Кейси: «Хувьсгалт өөрчлөн бай- гуулалт нь америкийн ашиг сонирхолд үл нийцэж бай- гаа, аливаа ,хөгжиж буй оронд Довхлон орох чиг шу- гамыг АНУ одооноос ба- римтлах ёстой» гэж хэлж байна. Цаашилбал америнийн томоохойп сонины нэг «Ва- шингтон пост» сойни. Гре- надын эсрэг түрэмгийлэл бол «Никарагуйд халдан довтолж орохын жанжий шалгуур мөн» гэж бичсэн байх юм. Гренадад үхэл гамшиг тарьсан тэнгисийн явган цэргээ америнийн «жинхэнэ баатрууд» гэ Рейган нэрлэснийг гадаады!! эгдүүцэн бичиж эрх баригчид, хичлээ! харгис түрэмгий болохыг дэлхий нийтийн түдний өмнө ил тод гэрчилж өгч байна. Өлөөдөр манай гаригийн сайн санаат хүн бүхэй Амс- рикийн Нэгдсэн Улсын адал балмад бодлогыг үнэп голоо- соо жигшин зэвүүцэж Эрс шийїдвэртэй. эсэргүүцэн бай на. лс, "Мацай! сурвалжлагч 22222242 222 22222202 г 2 МсцссЖИ000171-25Ц7 Жү Г Төв аймгийн Баяндэл- гэр сумын улсын тэргүү- ний сургуулийн 7--гийн «Б» аймгийн сурагч Сер- тайн Жамбал нь сургуу- лийн тэргүүний сурагч- дын нзг юм. Түүний эцэг ах нь алс холын Баян-- өлгий аймгаас тус Баян- дэлгэр сумын Хэрлэн- баян нэгдэлд илгээлтээр ирээд 10 шахам жил мал маллаж | байгаа хоньчин. Гэртээ ам бүл олуулаа-- 13 хүүхэдтэй айл. Сурагч С. Жамбал жилд бүр, ха- вар, зун, намрын улиралд олон зуун хонь хариулах, мал тэжээх, тол хүлээн авч бойжуулах, хадлан өвс бэлтгэх, хашаа үнэ дулаалах, хөрзон ховхлох зэрэг ажилд дүү нартай- гаа хамт ажилладаг сай- хан уламжлалтай. Малчин Сертайн суурь ажилсаг хүүхдүүдийнхээ тусламж, дэмжлэгээр сүүлийн 5 жил дараалан төл бой- жуулалт, ноос |хяргал- таар бригад болон нэгдэл- дээ шалгарч 3 удаа сумын аварга алдар цол хүртэж байжээ. С. Жамбал 1983 ойд сурагчийн жилийн хө- дөлмөр соёлын чуулган- даа Өндөр амжилтаар бө- лэг барилаа. Сурагч Жамбал «Пио- терийн үнэн» сонины нэ- рэмжит, хаягдал үр тариа, төмс хүнсний ногоо «УРГАЦ--83» ЦИД ндэвхтэй 12 Бо 7-гийн «Гэ ангийнхан су- рагчийн жилд сурлагын ча- нараа дээшлүүлж олон ши- нэ зүйл сурах үүрэг агав, сурлагатнууд амжилтаа бататгана,зарим нь дупйдтай хичээлээ цөөрүүлиэ, дугуй- дан, сенцэд суралцана,олон ном уншина гэх мэтээр хүүх- дүүд бичицгээнэ. Бүлгийн рга Ц. Түмэнцогт «би А товскийн «Бүслэлтэд» шо- мыг уншиж дуусгана. сонирхолтой пом, Энэ жил мен л алгебрь физипийн жил зовхоп сурлагаас л болоод чэрэмжит бүлэг болж чадаа- түй шүү дээ» гэж бодов. Хүүхдүүд бүлгийн даргадаа, Жил: болий ! дагуу хүнсний цӨРӨӨны 7 хоног бүр очиж ажиллан 359 кг төмс, мапжип, лууван түүж. үр тарианы талбай- гаас малын тажзэлд 848 шуудай таримны ЛАЙ хамж шуудайлан хөдөл- мөрийн сайхай амжилт ” таргалаа. 8-ын «А» айгийн сурагч Чулуунбаатарын Батчулуун 8 жил дараа. лан сайн суралцаж, сур- гуулиайн урлаг спортын аварга болж бүсийл болон аймгийн аварга шалгаруу- лах тэмцээнд амжс оролцож байсан төдийгүй «УРГАЦ--83» ОПЕРАЦИАР нийгмийн тустай хөдөл- мөрт идэвхтэй сайн орол- цож, ангн болон сургуу- лийн аварга болж байсан тэргүүний сурагчдын нэг “юм. Түүний эцэг эх нь 9 жил дараалан үхэр мал- лаж байгаа малчин айл юм. 5 Наймдугаар сард хэсгийн хадланд эцгийн- хээ хамт ялж, морин ба гар хадуураар 19 тонн овс хадаж 8381 бухал хийж, оволжөө хавар- жаандаа татан хивэг, ху- жир овсний хольцИийГ усаар зуурч 2160--аад зоодой хийж | бригаддаа тушаасан байна. ар Ч. Батчулуун нь «Пионерийн үнэнэ со- инны нэрэмжит халгдал үр тариа, төмс хүнсний ногоо түүх «Ургац-83» операцид идэвхтэй орол- цож болзлын дагуу хупс- ний погоо хураасап тал- байд пионерийн пост, ургац операцийг зохион гуулан ажиллуулахад 1198 «кг төмс, манжин, лууванг илрүүлэн, үр та- рнаны талбайгаас малын тэжээлд 848 шуудай та- ряаны лай хамж шуудайл- сан зэрэг амжилт тарга, «ЗАЛГАМЖ ҮЕ», АЯНААР БИ СУРАГЧИЙН ЖИЛД . үүрэг бичсэн хуудсуудаа ав- чирч хураалгав, Энэ өдрөөс хойш хүүхдүүд шамдан хи- чээллэж, гэрийн даалгавар хийсэн байдал, хичээлд орол- цох идэнхийг баллаар дүгнэ- , дэг болов. Өөрийн буруу» таас болж, ангийнхаа бал- лаас хасуулах нь хүүхдүү- Дэд ичгэвтэр байв, Жилийн оцэст сурлагын чанар 50 хуван хүрч удалгүй ПНМА тын баатар С.Аюушийн вэ- рэмжит бүлэг болов. Пионе- рүүд Аюуш баатрын үйл амьдралтай танилцал, түү- ний хороон дарга Өнөр хо- шууч Дүүдэй гуа уул» залт хо 40-вөд зар сургуулийн «Ургац-- 83» опёрацийн аваргууд 77 -. Сэлэнгэ шисачыдг Ца- гаан нуур сумын жи лийн дунд сургуулийн пионер сурагчид саниньы- хоо изрэмжит «Ургац-83» операцид иданхтэй орол- цож шєеф «Найрамдал» сангийн аж ахуйн ургац хураалтад тусаллаа. Пио- нер сурагчид сангийн аж ахуйн ногооны бригадын Т та газраас төмс, хүнс- ний ногоө ху байцаа 15 тонн, манжин 10 тонн, төмс 201 тонныг гараар хурааж 191 тонн төмс цэвэрлэж зооринд хийлзэ. Шинзэр өргөтгөсөн үт- рэмийн 5 га га- зар пионерийн эргүүл пост ажиллаж 500 метр газарт хамгаалалтын ха- шаа барьж туслав. Үт- рэмд буулгасан будаапаас 5000 тонныг гараар ачиж улсад тушаав. Багш, су- рагчид «Найрамдал» сан- гийн аж ахуйн үр тариа- ны 6 бригадад хаягдал- урлагийн бригад үйлчил- сан нь тариаланчдын та- лархлыг хүлээв. Тус сур- гуулийн пиопер сурагчдын нүдлэНн хамгаалах штэ бын эргүүл пост 200 тонн будааны халгдлыг ил- рүүлжээ. «Ургаг--83» операциар тус с ль 102963 зиринды авав. тай ажил хийж сангийн аж ахуйн ургац хураал- тад сайн тусаллаа. пионерийп «Найрамдал» гєрьт амарч ирээд сурлагатан, жил, хөдөлмөр, урлаг ондор амжилт гаргаж гүй хамт олон» болох тоо амжилттай биелүү. байна. Д. ЭНХТӨРИЙН авсан фото зураг, явсан эрэлхэг баатар хөнгүү» дийн тухай яриаг нь сонслоо, Сурагчийн жилд энэ ан- гийн хүүхэд бүр сурлагын чанараа дээшлүүлж пиопе- рийн бүлэгтээ шинэ ажил санаачлан хийжээ. Нийслэлийн 22 дугаар сур- гуулийн пиФфийн 11Л Т--гийн «В» ангитай хашт. рап сагс, теннисний тэм. цээн, «Хөн хувьсгалын сэ- ДЭВТ ОЛОН Дуу МЭДЭХ ВЭ?» олимпиад зэрэг сопирхолтой ажил явуулжээ. Энэ хүүж Дүүд одоо нийслэлийн 23 | үзмэр, «Зад угаагч» операцийг сайн зохион байгуулж байна. гаж 6-гийн «А» ангийн иис- нерийн бүлгийн дарга онц алны гавшгайч О. Санаа пноперийн бүлгийн ажлыг олон хэлбэрээр зохион явуулж бай- 2222-52-20 СУРГАЛТ, ҮЙЛДВЭРЛЭЛ ПИОНЕР СУРАГЧИД жа олгох чиглэлзэр байгуу- лагджээ Үзэсгэлэнд 250-300 100 гаруй фотозур- гийн бүтээл тавигджээ. Үзэсгэлэнгийн -эзхний хэз- сэт 6Є Н | сургуулиудын | 1У-у1й ав- гийн хөдөлмөрийн | хичээлзэр олж азсїн мэдлэ байна. лийн 25 дугаар сургуулийн бүрийн багаж, багачуудад зориулж модны өөдөс, хаягдлаар тоглоом, бэ- зүйл, жижиг үзэгчдийн жи- дийн 1,2 дугаар сургуу. лайн 9-10 дугаар су- | Рагчид мод, хивс, гар урлал, | оёдол хүчсчай - | Ний брагад, цєхэд ажиллаж | олон: сайхан хийлээ С. Жамбал 6 4 сангийн 8-10 дугаар ангийн дээр ходолморийн өргөтгө- сөн сургалтад оролцож тран- «Д» Энх- жаргалын хийсэн гэрийн унь Гавь- хоёрдугаар дийн 15 дугаар сэргуулийн сурагчид олон еөшгийн даа- вууны өөдөс ашиглан (хий- сэн сандлын зүймэл бүтээ. лэг, Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын. сургуулийн зур- гадугаар ангийн сурагч Ба: дорж заг модоор ан амьтлал дүрсэн сийлбэр хийсэн сор Сурагчид сургууль, орчноо тус үзэсгэлэнгээс олж харш солто. Сүхбаатарын рейоны сур- гууль дундын сургалт-үйлд- дын туслах аж ахуйн тал- байд та асан жимс жимсгэнэ, змийн ургамлын төгрөгийн ашиг хуримтлал улсад оруулсан байна. Моптолын залуу байгальт- хал байгааг «Пиопсер сураг- чид- байгаль хамгаалалд» улс нийгэмд оруулж байгаа Хувь нэмэр тэдний ажил үйлсийн амжилтыг харуул- сан эйэ үзэсгэлэт үзэгч өл- ны талархлыг татсап билээ Манай сурвалжлагч М. БОЛД. сургуулиудын МАНАЙ СУРВАЛЖЛАГЧИЙН сурагчид авсан Фото зураг. 11111101 01110111 ШИ ШИЛ / ууд бол срөнхий зохион бүтээгч Олег Антоновын юм. Энэ л бид ярилцаж 1924 оны хавар 18 настай Олег Антонов Са- ратов хотоос Крым оро» хоор морджээ. Одоо. ийм аялалд хэрхэн явж байна вэ? Аяны цүнх, үүргэв- чөэ зэхэж, билет анч өр тоцОНДд Суучихад вл болоо, Тэр өдрөө л нөгөө хүн еодыт 47 4алтнвнн усанд злумбаж шүү дзэ/ Харин тэр сүед Нрымд наж хүрдэг байв? ТАнтоимов 18 өдрийн турш задгай заговзоор аялжээ. «Тагтаа» тэвж энкрийлан зэрлэсэн өе- рийнх нь бүтээл болох хиймэл онгоц хажууд нь байлаа. Фаниерап далавч- тай «тагтаа»--г нь бороо, салхи шнүдсээр байгаад аяллын төегсголд норсон тахиатай адил болгочих- эээ. Гөвч тэр гялалзсан самжилт гаргаагүй ч тэсэн тэмцээнд оролцож | бай- сан юм. Энэ л «Тагтаа» Антоновын анхны алтан хараацай болжээ. Хоёр жилийп дараа Лепипградын политехын- дээд сургуулийн оюутан Олег Антопов ам- ралтаараа Саратов руугаа «АН» очи түрүүчийнхаэсээ арай илүү, шинэ загва хийгээ. Түүнийгээ «ОКНА- 2» гэйс иэрлэв. Олег КНонстантинович Антонов тэсэн нэрээ шифрлэсэн хэ- рэг шүү дээ. Гавч тэр үед энэ «ОКА» тэдэт тэрийг анзаардаггүй байв, р оролддог “байсан энэ д сонирхол нь Анто- новт их писэх хүчинд кү- рэх замыг нь нззн: өгчээ. Дээд сургуулиа төгссө- НИЙ дараах анхны жилүү- дэд тэрээр онгоцны гүйлт вэрт ажиллаж байгаад, Удалгүй тэндхийн ерөнхий зохион бүтээгч болжээ. Энэ үедээ дєпгөж 25 хүрч байлаа. Эх дайны гүеэр Олег Ковстан- тинович ачааны, тээврийн, деєсантийн янз бүрийн он- гоцууд зохион бүтээж, хийж байлаа. 1943 өнд тэр Зөвлөлтийн нисэх онгоц зохион бүтээгч алдарт Александр Яков- левийн нэгдүгээр орлаг- чоор Дайн зохион толгойлох болсон юм. Антоповын дДаланчит чхүүхдүүд» өөр хоорон- Доо төдий л адил биш, Гадаад байдлаараа !«Хаэ- лим» гэн | хочлогдсон «АН--8В», «Зөгий» гэж нэрлэгддэт «АН--14»-ч тэй ч юм уу,- дэлхийд хамгийн том. опгоцны тоонд ордог «АН--22э- той яаж (ч адил байх вэ дээ. Гэвч тэдгээр онго- цуудаас «АН»-ын хэв маягт, Антоповын барил заавал ажиглагддаг юм. "Үнэл хэрэгтээ бүгдээрээ л агаараар явагчид. д- ний ихэнх нь хөөрөх буюу буух үедээ заавал бетонд- сон талбай шаарддаггүй. Жирийн газар, тэр ч бит- гий хэл хагалсан талбай, их цаснаас ч айдаггүй би- тээ. Магадгүй, ийм боло- хоор л «АН»--ууд ЗХУ- дуусмагц өөрийн ын улс ардын аяс бусад Фнгоцноос илүү нх хэрэглэгддэг байж болох орчимд онгоц, үйлчилж бүх зорчигчийн 35 хувь. ачааны тэн хагасаас илүүг нь хүргэж байна, Харин хөдвө аж хичнээн «АН» ажиллаж байна вэ? Тэнд зөвхөн виэ опгоц л ажиллаж ахэллаав. . бүтээх товчоогоо, нийдвэрлэх үүрээ гүй нэтгэж байдаг юм. “Спбирийн Өовгоцны буудлуудад боёрон дээрвэ гэсэн тэмдэг бүхий еёнгоцноов вксцаватор, бульдозер. нефть хий дам- шуулах төшөр хоолой, цэ- хилгаан станц зэргийг буулгаж байгааг бишгүй хара: болно. «АН»--уу- ДЫН бас нэг «Давуу тал» нь тэмналтэт (ча чарт байдаг билээ. Олст Константинонич өсрөө мэргэжлийн эдийн засагч биш ч тэлээ сүү лийн ниилүүдэд эдийн заст гийн асуудлаар ярьдаг ШИЛДЭГ ОНОЛЧДЫН ТООНД ордог болсон юм. Энэ нь товийн хэвлэлүүдэд мар- гаантай боловч нэп чухал асуудлыг хөндсөн хэд хэдэн өгүүлэл бичсэгээр эхалжээ. Дараа нь Айто- нов «Өөртөө болон бүгдэд зориулж...» гэдэг нэртэй нэгэн ном бичсэн нум. Үүн- ДЭЭ онгоцны үйлдвэрлэ- удирдахад чухал нөлөө бүхий хурц зсууд- үдшийн дуусгасан тэвнэ мика» хэвлэлийн газраас уг томыг 16 мжянгал у- ниар хэвлэн гаргасан бє- ЛОВЧ уншигчдын икзих хувьд хүрсэнгүй, дорхиоо дуусжээ. "Антонов ачааны өөрийн өртгийг бууруулдаг, шэ- тахуун бага зарцуулдаг. дунд зэргийн хэмжээтэй буудалд шаарддаг, нивсэх буух үедээ бага шгуугнаа гаргадаг опгоцууд л давуу талтай гэж үздэг юм. Сүү- лийн жилүүдэд зчэ талзар ЗХУ-д ик зүйл хийж бай- «Жуляны». нэртэй їиисэх буудлаас АН--28 хоорч буух үед түүний лууг ойр орчмын гудамж, - Ерөнхий зохион “тазгчийп үр бүтээлт амьд- ралд тохиолдсон | нэгэн Дурсгалт учрал бий. Элэ я аварга том «АН-- 7 22»--ийг бүтээж байх “үед тохиолджээ. Энэ он- тоцонд пзг л їюм нь єр болио өгөхгүй байв. Гэ- тэл нэг шөпө Айтопов ун- тах, сэрэх хоёрын хооронд " хэвтэж | байгаад саргүй түүнийг лэжээ. “Тэр, ширээн дээ- ямар пэг вм бүтээе тэсэн | будэгтэй хүсэл байвал тэр нь кү- нийг үргалж дагаж нида байна. Иймээс ч санаанд гүЯ нээлтүүд гардаг нгүү дээ. Ийм нээлт үргэлж биш ч гэсэн бас цөөн биш удаа тохиолддог гэж Азе тонов ярьж байна. Зо хнон бүтээх товчооны ажилтнуудаас «сєрөнхий» хэрхэн ажиллаж байгаат всуувал: - Зохион тай 6байгуулалт- -- Эрчимтэй ю- Оновчтой гэсэн бе- раг-л нэг маягийн хариулт ӨГЧ байлаа. ГҮҮүлийг нь илүү зүйл огт үгүй түү- дазр д мэдчнхэж болно. "Антоновнын ажил дзэр ямр нэг чухал асуудлыг судалж, шийдвэрлэхэд зо- риулсан «нам гүм үе» гэж бий Хэрэв «ерөнхий» ажил тай я байх юм бол бүх тєлєфонуудыт салгаж, түүний өрөө рүү хэн Ч ердөггүй байна. Ерөнхий зохион бүтээгч гэдэг энэ ажил тун Ч гай- халтай санагдана. Энз ажил эрдэмтний шэдлэг, мэргэжил, эсжшэл зохион байгуулах авюьяж:, сорим- даа юмьн үргэлж урьд- чилж харах чадварыг нх хэмжээгээр шаардана. -- Бид чинь ганц ч хүүх дээ мартах эрхгүй олол, анхаарал ш.аар- дана. бас ахмад хүүхдүү- дийг халамжлах хэрэгтэй. болно. Ингэж байж л тэд- нийг чинь хүмүүсийн дунд оруулна шүү дээ. Одцго- биднээс яг л гэж Антоноз өгүүлж бай- на. нович ажлаасаа юу хийдэг вэ? ширээний таапаас босож, нөхөдтэйгээ салах ёс гүй- цэтгээд, жирийн шатаар бууна. Туп ч хөпгон, ша- ламтай алхална. Түүнийг хараад хэй ч Ү7 тастай гэж хэлэхгүй. Туполев, Ильюшин, Яквовлев нар хэззэ ч там- хи татаж байгаагүй. Ав тонов ч ижилхэн, Тэр хүү- ХЭД байхавсаа зхлээд л спортоор хичээллэжээ- Одоо ч гэсэн усанд салж, цанаар гулган, аялал зу- орж ирээд зургийн самбар дээр нэгэн төвөгтэй дүрс байхыг үзэж билээ. ---Энд юу дүрсэлснийг та мэдэж байна уу? гаж түүний эхнэр | Эльвира Навловна надаас |инзэм- сэглэнН еёсуулаа. Би гайх- ширлаа. «Тэнд ч бага юм дүрслээ гэж гүү? Ямар ч гэсэн би ерөнхий зохион бүтээгчийн өрөөнд байл шүү дэзэ гэж бодов. -- Энэ чинь миний шн- нэ даашинзны загвар бай- тал юм..Бнид инзэлдлээ О. Аятонов цэцэрлэг арчлах туйлын дуртай ажээ. Өөрөө зургий нь гаргаад ширээ сандал хийчихнэ. Уран зураг зу- рах дуртай. «АН--232» онгоцыг Парижид гүзүүлж байхад барууны сэтгүүл- чид туршин нисэгч Юрий Курлинаас: -- Энэ онгоцыг Сбүтээ- сэн Антонов ер нь ямар хүн бэ? Түүний зан байд- лын онцлог юу вэ? гэж асууцгаажээ. Юрий ЮКур- лин: -- Маш орчин үеийн хүн..гэн шууд харнул- жээ. О. КК. Айтонов ийм п хүн дээ. Т. ДАВАЛДОРЖ, орчуулав, дуртай спорт нь теиннс. Унрайны нийслал Киев ШиИциИиШИШЦШИЦиИшШИи ШИ Ши 111111 1 0 0 разсээ харандаа шүүрч аваад, гэрлээ ч асаалгүй, нхуй дунд санаанд шитиишппптииии МПБ-ЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛД мЖиИг НЕРМЙН УДИРДАГЧ» СЭТГҮҮЛ Япсын илла ТЭР. БОЛОН З3ХУ-ЫН ХҮҮХДИЙН ГҮҮЛЭГЧДИЙН ХУРЛААР САЯ-ТОГТМОЛ хЭвЛЭЛҮҮДИЙГ ХАН «ПИОНЕРМЙН АЖЛЫН АР. БАГШ СУРГАН ХҮМ 5 ГА ЗҮЙН НО, ХҮҮХДИЙН ЛЭГЧ, ХЗЭ, ПИОНЕРИМЯН «эрүчй ТОГТМОЙ ХЭЗЛЭЛИЙН АШЫГ- ТАН, ИДЭВХТНИЙ ГАРЫН А 2 ЛАЛТЫГ САЙЖРУУЛАХ ТУХАЙ» ЛАГА БОЛГОН АШИГЛУУЛАХ, АСУУДАЛ ХЭЛЭЛШЭНС ТОГ- Хээр усэл ХЭЛЭ ЭүАй Баздүгцэлс нээ АШИГЛАЛТЫГ “САЙЖРУУЛАХ УГ ТОГТООЛД «ПМОНЕРИЙН ТАЛААР С.ЛӨРСЭЖН ЭРИЙН КАЛЕНДАРЧИЛСАН АРГА ЗҮЙ». ХИОХЫГ АЙМАГ Өдөн НОМ, «ПМОНЕРИЙН ҮНЭН» СО- НЕРийн ЗӨВЛӨЛД д " НИН, «ЗАЛГАМЖЛАГЧ», «ПМО- БОЛГОЖЭЭ. ах үүүүр/ 2 УЛААНБААТАР ХОТЫН ОКТЯБРИЙН РАЙОНЫ 10 ЖИЛИЙН 28 ДУГААР СУРГУУЛИЙН ПИОНЕРИЙН БҮЛГЭМИЙН ЗӨВЛӨЛӨӨС МАНАЙ ОРНЫ НИЙТ ПИОНЕР | “Ї СУРАГЧДАД ХАНДАЖ ГАРГАСАН УРИАЛГА | МАНАЙ АНКЕТ АСУУЛГА ) рос) Мамын «бодлогыг өсвөр мира) зэргийг зохиож эпэ” сопиноор- анх алдарш- (оп : үенйихэйДд таниулах, тэД- байнд с0и гавьяат күмүүсийн нийг коммупист хүмүүж- 4. «Пионерийн үнэн» тухай эрэг сурвалжлах їна? . Соннид дээр хүмүүжүүлэх, ПИО- сопяпны Шинэ дугаар бү- хэсэг байгуулж ажилла- санагдаж 58) хайнархаыт 4 цээж Ё нийтлэгдсэн 4 нєр-сурагч иөг бүрт озэм: рийг сургууль, пионерийн ид зөгийн халын сурлага хү- мүүжнлдээ хархан тусгай авч байна пэ? 6. Төнай сургууль пис- чадвар, Дадлагыг улам лалтын самбарт тогтмол: дийг сайн ашигладаг өө- бур хэвшүүлэхэд ДОТПЫ хадаж сурталчлан улмаар рийн сургуудийп багш | туслагч, мэргэн. зөвлөгч «Манай сургууль хэвл9- Ц Бимбажатын турш- | шүүлбэл зохих ,модлэг, отанхимд тусгай зориу- 11, Хүүхдийн | лэвлэ- | ! болдог «Пионерийн үнэн» лэлийн хуудаснаа» аль- Лагыг сопины хуудсаар ! нерийн ЗаЖсуулаан 1983 сойниыхоо 40 жилийн бом бий болгож хөтлөх, дамжуулан нийтэд | сур- Явр ЭН лагииглгүй энэ со- Ойг угтаж, нийслэлийп (хэвлэлд нэр зааж сайшаан талчилна. | ! ОЯДУн Час аслаай үү? Чи 10 жилийп 28 Дугаар. “бичигдсэн буюу материал 12 Пионерийн хэв- | хаган ТЄВАХЛЭЭ бичдэг үү? сургуулийн бүлгэмийн Пь “нийтлэгдсэн пнонер лолд нийтлэгдсэн мате- 1984 ойы дөрөвдүгээр Бичсэн зүйд чинь ховлагдлц пионер баатарчууд бид. сурагчдад хамт олны Нь ридлаа үзүүлэн. тапиу- “Хүүхдийн тогтмол хэвл9Э- Өмнө банр хүргэж, ДУрс- лах 00, “тарааж өгөх сарын :4--нд болох «Пно- єддид уу? лийп тараалт ашиглал- лын гэрчилгээ хадгалуу- материал 400 тус тус | нерийн үнэн» сонины 40 ) жил: айтой холбогдуулж Т, «Пиоперийн үнэл» тыг улам-сайжруулах та- лах, (сониц, сэтгүүлийн хийж | пнонерийй ажилд тус сопины редакци да- сонин шан ЧЛАВА2 лаар манай орны .ерөн- тухайн дугаарыг дурсгал. хэрэглэнэ... разхн дсуултыг “санх ДАА Ж огэндассар дугаар аваад хий боловсролын. сургуу? болгох: зэрэг ажлиг өр- 13. Хүүхдийн тогтмол тСЧЛаЛаа нү ЧОүгэнж балаа? Ер нв танай) ур лиудын нийт пионер Ссу- гөп ХЭМЖЭЭТЭЙ ЗОХИОН хэвлэлийн тараалт, ашиг- йХ ХЭЭ гууль дээр хэплэлийн та- рагчдыг уриалан доорхн явуулна. - лалтын байдалд .пиопе- 1, Чи 1984 онд поне- раалт ашиглалт имар (ба(- рийн соннн, сэтгүүлээ 38- ий гэж чи боддог вэ? Энэ хиалсан уу? тухай санал, дүгнэлтээ бич- үүргийг авч байна. Үүнд: рийн зөвлөлөөс тогтмол 5. Багш нар, пионе- 1, «Пиоперийн үнэн» рийн ндэвхтэн сонгууль- ҮЗЛЭГ шалгалт хийж. дүнг Э нэ үү? сонин, «Залгамнслагч», тан хүүхдийн хэвлэлээс | ИЙТЭД мэдээлж хурал 3. Ирэх онд сониниоосоо «Пионерийн удирдагч», танан харсЫн ажилдаа чоӨХэй авч хэлэл- хи, ус уншихыг хүсч 2415 8. “Танай гэрт «Пионеь сэ н өргөн с Ч- Э Г: р наг Хэнээр уулы 3 рийн үнэн» сопипыг чамаас тгүүлийг өргөн суртал! нэвтрүүлэх бүтээлч дпал -114. Пионерийн тогт- бичүүлмээр байна?. сөр хүн упшдвг уу? Хэрэв хЭлан,ӨВд онд тнэг/ ШВОне-/ гавар/ өгч) “ТОгтмЕнс лал. “рийн гарт даарх хөвлалийг Брєг журамтай болно. БУВЦЛЭЦИНЫГ ХӨВ лан давхардуулахгүйгээр ва- Цан , ргүүн зур 2)Р ҮН: 8. Пионерийн хэвлэ. лага, арга зүйн | мате- юмсгуогыылд лийг сурталчилж, шалган риалыг ЭВЛЭЛ--ПИОНе- 2. Хүүхдийн - хэвлэл" туслах хэсгийг байгуулан рийн ажилтан, идэвхтэн, | ашиглалтын талаар 30- ажиллуулж, “ХЭВЛЭЛИЙН | сонгуультан, багш, сур- 1| хпож байгаа бүлэг бүрт ган хүмүүжүүлэгчдээар ? зохион байгуулалттай судлуулж, шалгалт шүү- уншдаг бол чиний аайп ээн, З. Ирэх онд болох сонн- эгчийн чухам аль нь болох? ныхоо 40 жилийн ойг угтаж ЧИ Чухам юуг санаачлан 9, Танай сургууль “аигп, хийж, ямар шинэ зүйл сурч танхимд «Пионерийн үпан» Ээ? єрла ярхйл ХАВН таргас 4203 сониныг хир зэрэг сонирхоп байна? -Энэ талаар юу бо. УНШижЖ | байна вэ? Ёр-нь ДОЖ, - төлөвлөж | байгаагаа “Ппонерийп үнэн» | сонин бичпэ үү? к- чамд ямар санагдаж бийнл? Энэ түхай сэтгэгдлээ тО- лэг авдаг журмыг . тог- 4. Социалист өмчийг тооно. ? хайрлан . хамгаалж, ариун Дорхой бичиэ үү? ОЙГ 05 Манай орны! ппопер,- : цагаан хөдөлмөрийг биш- рэн хүйлэтгэх тухай намаас Эдгээр асуултад цомд дэвшүүлсэн: лоозон, | уриаг нь эсвэл паримд нь ч х4-. биелүүлэх талаар чи ЮУ ринулж болно. хий байна вэ? : Хариуг знэ оны 19 ду- МПБ--ып Төв Зөплөлөөс : гаа арын 20 хүртэл хү- зарласан арвилан | хэмнэл. "оё» С8РЫН Үү Ү тийн байнгын аяп, «Пинонс-. ЛЭЭЖ авиа. рийн үгэн» соИипоос зохиож ХАЯ 7 : байгаа «Талхны тухай ЧОЛАЭ 1 л (Аймаг, яриа», «Цаас» гэсэй хэлэл- ХОт, сум (район) сургууль, цүүлэг, «Ус», «Чийдан», аигн! 5 «Ургац» зэрэг операци, ан- ЦИ, хоёрдогч түүхнї эд ОВОГ НЭР цуглуулах аян танай сур- гууль, илонерийн байгуул- лага дээ хэрхэн өрнөл . байна вэ? Н тҮүЛЭнэГ Ирүүлэх . айхидлынхаа оролцдог ва? дугтуйн баруун дээд талд Чөмд |арвилан хэмнэл- «Ппоперийп үнэн», |анкст, тийн хүвийн тооцооны ДэВ- Ё "бичээ. “төр бий юу? Дэвтэртэй бол "ОУУЛГЫН харну-гож би түүнйгэл, явш хөтөлдөг пэ? рэй|. сурагчид аа! Бидний 5: «Чийнд төлөө яриа», Ё : ч Сопирхалтай” уулаалт». «ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» її тухай - (71:15 ЕДА зараг булан, “18: сон Е ХЭН, 2 глэнс байгаа үйлийг ЧИ УНШИЖ, байна Уу? Энд їиЙТЛэглЛэг материал ямар Эрхлэгч -. Ц. ДАШДОНДОВ.- Бэр 3 Индецс-14140. Ё-н НОМ, НОМ УНШААРАЙ НОМЫН НӨХӨР БОЛООРОЙ НОМ-БИДНИЙ БИШ | Сурагчийн илийн по- мын баярын д БНМ «Би ном уйших дуртай. Сайхан | рэн. Тэнд зохиолчилтой ол биел АУ-ын тєрийн шагналт 6 цом уншихаар уулзан үүлсэн сурагчдыг - агна: /ХНИЙГ ма : : х Е ЇЕ ,: -1 ар. с ганин л ЭМодиэшоэн баат- | олоо В Нацагдоржийн нэрзмжиг 4 «Ном Р Бннсидэ Дд ээ зуруулж, сайхан ном зо- хиолын тухай ярилцлагад яарах цонх мон» т ГОРЬКИ ролцом байна. Сургууль » й д-2н Р! 1- бүрт «Ном бидинй дотны руудлар амьдрах шиг бол- боль 5 дэх ажиллагааг үзэж Тт8 шагналт зохпсолч 29) ртөнцийг ивлцаж байгаа хүүхдүүд- мад, МХЗЭ-ийн Талын Го тэй хаа л бол хаа таарал-|шагийлт зохиолч ЇЇ Хоөр- даж болно. Ном апагаах лоо, Д. Содномдорж С Мөн сургуулийн б-гнкєМ «В» апгийн сурагч төхөр, мэргэн зөвлөгч», нөхөрлөлийнхөн энэ (ӨД-| Надмид, хүүхдийн со): Б. Гэрэлт-Од Манай ХЭВнхн ннхона ла дсЛЭэ үс РҮҮДЭХ Цаан багатай ТӨХ Л: Цаг сэг лийр зцаэх - | ай эх ороп даяар бүлэг салааны ханын со- хуучил ном, сурах бнч-| цож, номын сайтанд |тэ- « / хүүхдийн и уламж- ын гаргаж, «Номынсайк гийг засал сэлбэх САЙН үүлэн (явдаг хүүхд Эн «Үлгэр их ушидаг. Үя- ! заалт 10 хопог бай- вөхөр» үнэмлэхтиий (бол- үйлс олныг бүтээж байна. | та нарт зориулсан шүлэг ТЭРХЙМ баатрууд шиг мд хэн нь мапай шинэ тайраглалаасаа Жэн) шидтэй болчихвол би эх 3127 утга зохиолыг үн- сургамж зөвлөлгөө далхийгээ мөнх нартай Ї дэслэгч Д. Нацагдоржийн МОчЭэтиС алах ТӨВ. болгоно». 1 төрсон өдөр эхэлдэг нь 1 узиртай. Чухамдаа ардын Ї хувьсгалын ач үрээр өс- вөр үсийнхэн маань сртон- цийг харах цонх-номтой нөхөрлөх сайхан боломж- 56 | " / -. 2-5 | - «Номын ач тус гэдэг хязгааргүй их зэ. Номоор багшаа, нөхрөө хийж, но моор эрдэм мэдлэгзэ ар- вижуулан баяжуулж, түү- Нийслэлийн 6 дугаар сургуулийн 5-ын «Б» ан гийн сурагч П. Монхбосатар нзоэс амьдрал, байгаль Ч. Бамбадорж гүйн: бОахдан 4 той болж, түүн йг, Болно дэлхийн | гоо сайхныг ийн. На- мэдэрч, аринаглах! мэднэ «Ном ушшихгүй бол хиолч Дашдорж а го: гийп ах булагундраа нь 9 агдорж билээ. цаг хугацаа өнгөрч өгөх- Ч Ё 5 болсон номын сайхшаар гүй байх шиг самагддаг. Дд. Нацагдоржийн шил- жаргаж явах учиртай» Б 225: м оо дэг сайхан зохиол манай гэв: ахмад зохиолч П. Хор- л “олус “таараа ЕЭ д орны олоп үен й -нү- доо гуай та нарт зөвлөж | 5 ВУРТаЛ» гэж тэ) ри- дийг нээ”, Оюуныг тэлсэн байпа мэн юм. Иймээс пх зохиолчийн дурсгалыг хүндэтгэж,түү- ний торсон , өдрөөр хүүх- дийн номын 10 хоногийг зохиодог билээ. Энэ удаа- тийн номын баяр сураг- чийн жилд болж байгва- Зохиолчдын хорооны үлгэрийн танхим, Дорио- говь аймгийн Хөвсгөл суз мын 8 шилийн сургуу тийн хүүхэлдэйн хамтла- гийн тоглолт номын ач ту" Бид нар С. МаршанА Гайдар, А. Барто, Н. Но- сов зэрэг зөвлөлтийн бо- лон олон орны хүүхдийн нэрт зохиолчдын туурвч- сан бүтээлтэй танилцаж, сыг улам нагий ойл хаараа бүр ч онцлог. Мв- Эс Э24лалудлү- гэж сууллаа, 21 най орны ёсвор үсийнхэн алдаршсан ардын аман сурагчийн Т зохиол үлгэр домгийн С СУВДАА жилд авса хязгааргүй далайд хөлөө үүрэгтээ олоп ном уншиж, Бин Ї түүнд байгаа сайн сайхан 22-297 3 | Ї Фүхинийг өөртөө олон хамт Номын тухай хүүхдүүд | олныхоо шиалН шэЭрОЭВЭ ярихдаа: ! тусгана гэсэн бнлээ. талаар хэн юу хийснийгээ Ё хот ходөөгүй ярилцаж бай- - : Чүжээгээлр 45 хусан 7 ї яа. Ойрын өдрүүдэд НИйС- ЗУРАГ ДЭЭР: Номын10 хоногоор їнїслэлайл Анд ын -2р мэт | 1 лэд хотын номын ДЭЛГүҮРр, (0 жилийн | сургуулийнсурагчид хүүхдийп төв нө 1 1 Ч, с.номын санд хүүхдүүд ХҮҮ” мын сангийн уншлагын Танхимд д. Түвшинжаргал 4 Шог Бэнисийгэиэиихалд мын : - СадО СУРАГЧИЙН ЖИЛД танхим бий болно. Энз бол хэсгийг Сурагчдын | байрыт мянай сумын захиргаад, тохижуулж байр бү ХҮҮХДИЙН ТӨЛӨӨ Б-тЭ 2 ос СИ : олноос сурагчдад зориулах шүүгээ, номын сан, радиа, БНМАУ-ын сум, хороо, хүмүүжлийг улач сайжруу- бодит туслалцааны ахлал толь хєгжим нНнНДҮҮ зэраг! райан, орон нутгийн хотын |Лах, тэдний амралт чөлөө өдөр тутмын хэрэгцээт зүй» АДХ-ын гүйцэтгэх захнр- цагийг зөв зохистой нгө- ши хангалаа гааны дарга нарын улсын рүүлэх залаар ямар ажил Огооны чиглэлээр ходозн зөвлөлгөөнд оролцсон сум, (зохиож байгаа, түүний үр мөр амралтын зуслан бай» мэгдлийн зарим дарга нар- (дүн, цаашдын зорилтын ту- гуулсанаа улам тохижуули тай, сурагчийн жилийг то- хай манай сурвалжлагч Малай сумын албан хнолдуулан өөрийн сумын С, Бодоошийн хийсэн гууллага бүр сурагчдын пнонер сурагчдын сурлага !ярилцлага: хуур байрын нэг Таст Б. Саранцацэс- нарьш олол пїнанер сурагч шалгарч хамт олиоо манлайлсан юм шєфлан авч дотоод бололцоогоо ашиглан тохижуулж байна. Цаашид сурагчдын хичээ. яийн байрыг кабинетийп нөөл сайн Цаашид мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийг түшнглан сарл шилжүүлж до г.Даг: 5 0 4 5 їрыг, нэгэн. жигд то: сургуудий. “дух маториадлах: боль жуулахын хамт хөдөлм лгий болохын тулд бригод, » с сур- эцэг” шөфлэн авч. Нь -| ферм бүхэнд сурагчдын хө- дөлмөр дадлагын баа8 бай- гуулж байна. | Сургуулийн төсвийг | нэгдлийн үйлдвэр лын тасаг байгуулсан. Удах- й тоосго шавардлагын Говь-алтай аймгийн Баян сумын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны дарга Т, Сумьяа чийн дотуур байрыг бүрэн тийн телөплөгөөнд тусгвсал юм. Энэ хөрөнгийн эхний амралтын эзуслангаа ул бэхжсүүлж: түүнд амрагчд тоог чэмэгдүүлэх болно ярилаа ” дотуур байранд халуун. ус -- Сумын захиргаа, чэгд- х. Услөрлыг 5 барих хөдөлмөр. анралтыт | Яийн аввлөлөөс сурагчийн || наас үзэхэд” орог мутга “зуслан байгуулах, хөрөнгө жилийг тохиолдуулан сураг- Чаэх вам, захиргааны байгуул, га нэгдэлчин түмнээс ман санхүүгийн телөвлөгөөйд тохижуулах, тасаг “бүрийт Мо) 2 | тусгаж байна. Хичээлийн гэрийн нөхцөлд: ойртуулах шоээР 5 цргнэчийн лал, Сявцйд хөдөлмөрийн дадлага зорилгоор төгрөг сайн, сайхны “төлөө нх” зү олгох мужаап. дархан, оёл- нэгдлийн үйлдвэр | санхүү санаачлан хийж байна. МАНАЙ СУРВАЛЖЛАРЧ АМДАЛ, НӨХӨРЛӨЛ 38 НАЙР уулзаж ярилцсан юм. «Нэ- Жэ гэц. тариачин эр Ленин багшид манай тосгонд ха даас байхгүй зул барил- Опорхацгай аймгийн гын ашил удааширч байгаа Арвайхээр хотын 10 жи тухайгаа дурсчэз. Ууллал- лийн нэгдүгээр сургуулийн таас 15 хоногийн дараа нопцертын танхимд улаан тосгонд хадаас, харин та ” бүчтэн пионсрүүдийн ая риачин ард эсгий гутал дуу хөгжмийн эгшиг уян- - ирсэн тухай»...соний түү- галиа, Зөвлөлтийн Дуу: 1 хийг айгийц багш “рьсан дуулаачдын тэргүүний 011ЯБРЬЧУУДЫН їь хүүхдүүдийн анхалрлыг| Хамт олиыг шалгаруулж нх татсий байна. Дараа пь байгаа иньэнэ билээ. Энэ. с хүүхдүүд хэд хэдэн хэсэгт тэмцээнд апги бүр Октяб- ТОЙРОН ХЯЛАЛ хуваагдаж, нэг хэсэг пь| Рийн орны өсвөр үеийн аз гишүү мод, цуглуулан: и0- ншргалант амьдрал, 8211 гоо хэсэг нь үдийн цайгаа үйдс,тэдиий хүсэл нэвс Мосива хотын ойролцоо. “айах ажилд орлоо хайс сАХНЫНЫ Бүжгэн: оршдог Сходия хотын гу- Бяцхан аялагчид бай- СБН ЮМ үлзгч “олны таларх- ! рапдугаар суогуулийн гу-о галийн -элдэв сонин дүрс Ха) хүлээв. Анги бүлэг 2 гуу АМ данх хэлбэртэй гишүү мөчир,| бүр Зовлолтийн Бүгд Най түүх ХЭДЭН газар, бай- боргоцой, цэцэг навч цуг- рамдах Улс бүрийн хөг- галь | орчинтой тайнлцах | ОУУЛАМ,баяр хөөртэйгээр| шил, цэцэглэлтийг харуул- хоршиар «Октабрьчууд- “УРГУУЛЬ руугаа буцлаа. ШОУгНЭ Бовин л ан, їктибрийн ориоор» тойрой Маргааш нь октябрьчууд БҮҮЛҮЭ аяллыг (зохиодог уламж- цуглуулсан зүйлээ ашиг- Эулдэнчхынн 5 диланЬ лалтай, Энэ уламжлал (лай амьтны дүрс. тоглоом уран зургийн уралда ёсоор тус сургуулийн Ш. эвлүүлэн хийж, өөрсдийн Зарлан уЛЛДА аЛЕрЭ СУЛ ангийп октлбрьчууд айх- бүтээлээр үзэсгэлэй бай- рагчид идэвхтэй оролц ны аяллаа. Сепастополь гуулж, аяллын дүнг ба лоо. хотыг хамгаалах »тулал- гийн цуглаанаар хэлэлцэн Монгол, зөвлөлтийн даанд баатарлагаар ТӨМ- | дараагийн аяллын сэдэв, дуу дуулаачдын тэмцээнд цэн: яваад амь эрсэдсэй маршрутыг сопгосон бай- 5-ын «Б» ангийн сурагч « зоригт нисэгч ЗХУ-ын баа- на. “Төд «Ариилац хэм- Болормаа, Эрдэнэчимэг,С- тар Владимир Тюковын нэлтийн үзлэг» ҮТЧЦЭН Санчир, 8-гийн «Д» ан- гудамжаар эхэлж, түүний Прма 3 Ч ТЫ| гийн сурагч Зулхүү, 7- дурсгалын хөшөөнд цэцэг Ү!РМэг», «Цонхны тав- тийн «Г» ангийн сурагч Уудынг монхийн гавьяат цайгаа. цэцэрлэгжүүлье!» Цогзолмаа 8:ын «А» ан- їлстэй иь тамнлцэкКээ. зэрэг сэдвээр эчнээ аялал гийн су агч Соронзонболд, зохиохоор төлөвлөжээ. Аялал үргэлжилсээр... Баатарчууд аа! Алд нөх- Эи 1 о Ч гыл ОЛЖЭЭ . «1їйїннэ. ПоДолино» тостой дийпхбо. туршлагаа, ор- Сүнхансласнни 5 агч 83 өнгөрч, иэгэй ойн цоор шин р ! апгийн сурагч |Эрдэнэчи- хойд орших «Мцыри» хэ- с асуутаж ХОТГЧЗУуРНВ, мэг, 10-ын «Б» ангийн й тэгх амралт суянлалын умынхаа түүх.дурсгалын сурагч Б.Төмөрхуяг нар газар ирцгэав. Эй» газар ГО РУУДТай танилцах ая-! шалгарлаа. 1919 оны өвөл В, И. Ле- шоээыйд Багш С. ЦЭРЭНДОНДОВ | шин 5 хопог байхдаа цуг- Б. НАСАН-ОЧИР Баян-Өлгий аймгийн гинп: хүмүүс, хүүхдүүдтэн Г. ДАВААДЭЛГЭР Ногооннуур сумын 8 жи- “ | лийн сургуульд «Орос | | Хилийн чанад дахь чиний үе тэнгийнхэн | -. 2 | В., ГУСЕ | | РОТ ФРОНТ, ВИКТОРИЯ Ш | Дугтуйн дээрээ ССантьнго- шишээлсэл өм ухуулах хуу- | Чилн гэсэн буцах халгїйй за- Дас нааж, кошмунис- | хидал 0лсо мниь байна. Ис- туудын сонийг далайц соомт Пани х-лзэр бичсэн энэ захид- болон заводад хүргэдэг, | лын тогс:йлдо улайн ӨПГИЙЙ |05)0 цивий х рҮрЛЕ . харайдс2дар ёРот фронт, эд | мөрөөддөг зүйл юу Викторил» гэж оросоор бИч- ьэ7 | ..Би зикхориатай БНАГУ- ын Ф (4 (оержнискийн нпэрал- | жит олон лсын залуучуудын -- Энх тайван байгаасай, торолх хотын шаань гудам- жаар буутай цэргүүд бүү яваасай. Нарт долхий дээр хүүхэд бүхэн эн». найрамдалт лагсрьт байсан шиг аз жар- галтай байгаасай гэж тороод- дог... Автобус. хүрч ирэв. Вик- торил бид салж явах боло- ход тэр зангидсан гараа 0р- гөвж «Рот фронт, (улаан фронт) цахөд шины» гэлээ. Пиоцерүүд зүүнд «Рот фраит, номпаньеро!» гэж . харнул- ааа. лагсрьт їапнлцсан юм. Бид шоппорт тоглож Чилийп эх оропчдол зорпулсай дууг дуулцгиысан билээ, Түүний | дараад билэнд буржгар хар үс- тэй, єллаласан хир нүдэнд нь пулилс гүйлэгнэсэн 11 пвс- | тай охыл. цайвар үстэй ор- | Зуудагч түү хоёр ойртож ир- дээ. "72772277 Нийслэлийн внөсөн сүр уу- лийй хашаанд сурагчийн ДХҮ- рэмт хувцсаа Өмсөж, үсэпдээ онгӨө өнгийн тууз цэцэг алил зангидаж, номтой цүйхээ дааж ядан барьсан хэсэг охид нэг л зүйлийг амппчлан ярилцанг бай гаа бололтой бөөгийн зогсоно, "Тэднээс: -- Миний дүү нар хэддүгээр аигид сурдаг вэ? гэхэд, -- Энэ жил сургуульд орсон юм, Бид.1-ийн «А» ацгийнхан гэе ам амандаг өхөөрдмөөр шулгацалдав. -- «Цагаан толгойгоо» үзэж дууссай уу? 5 -- Дуусаагүй л дээ, Тэгэкх- дээ бүх үсгээ сайн мэдиэ зэ гайс сэргэлэн байрын нэгэн охин бусдаас урьтан хариулав, --Чи тэгвэл, «Э» үсгээр эхэлсэн үг хэл дээ? | -- «Ээж, «Энх тайван». «Эрх чөлөө» Энэ бүхэн хүүхдийн гэнэн цагаан хариулт боловч, чухам “даа тэлний эрхэм дээд эрмэлзэл хүсэл юм, Биднийг ийнхүү. “прилпан байтал, бусдаас плга ран дуугүй зогсож байсан Єягхан охиМ | 5 | | хойш би «Сантьягын ажил- чид ажил хаяж байна», «Ла- Сереинйн эх сүрт жагсаал», «Үндэсний одор» тэх зэрэг Чилнд болж байгаа ХҮҮХДҮҮД НАЙРАМДЛЫН. ТУХАЙ БАЙНА --4-Эрдам мэдлэгийн онь- сон түлхүүр» сэдэвт бүл- гийн ажил зохиосон нь сонирхолтой боллоо. Манай аймагт ажлаар очсон ЗХУ-ын Элчин сай- дын Яныны Хоёрдугаар на рийн бичтийн дарга Вла- димнр Петроничтой пно- нер сурагчид уулзан ком- мунизм байгуулж байгаа зөвлөлтийн ард түмний ажил амьдралаас яриулж, их зүйл мэдэж авлаа. БтнХүс Баян-Өлгий айм- гийн Ногооннуур сумын 8 жилийн сургуулийн пно- нєр сурагчид зөвлөлтийн анд нөхдөөсөө суралцаж «залгамж үе» аяны «Най- рамдал нөхөрлөл» жигүү- рээр амжшилттай аялж бай- на. Пиоперийн ахлах удлнр- дагч Х.БАТЗИМЕ Увс аймгийн Улаангом хотын 8 жилийн нэгдүгээр сургуулийн ХЗЭ-ийн үүр. пионерийн бүлгэмийн зөв- лөлөөс «Ганбат найрам- дал» урнан дор пионер су- рагчдын дунд зөвлөлтийн эвлэл,пнонерийн байгуул- лагын баялаг туршлагаас суралцах, шинээр зөвлөл- тийн хүүхдийн дуу, шү. лэг, бүжиг сурах хөдөл- гөөн өрнүүлжээ. Мон «3С БНА Бурнад Улсыг хэ сайн мэдэх вэ?» асуулт хариултын уралдаан ино- нер сурагчдын дунд 30- хион явуулсан нь соннир- холтой ажил боллоо. Тус Ё ””7УУРЖРИРРУЖ БИДНИЙ ХҮСЭЛ--ЭНХ ТАЙВАН --Энх авсан гэдэг бол очигдрийп Бадамхатан эгчийн ярьсан яриа. гэхэд бусад охид цээрээ л тийм шүү гэсэн байс тай толгой дохио, Ийгээд бид їийслэлийц 31 дүгээр сургуулийн 9-ийн «А» апгийн сурагч, сургуулийн бүл- гэмїїйц поплолийн дарга Г. Ба- дамхатантай.- уулзлаа. --Эх орныхоо олон мянган пионер сурагчдыг . толөөлшс, бидний 24 хүүхэд Бүх Холбоо- тын пионерийн Артек лагерьт амарсан билээ. Далхийн онцог булан бүрээс ирсэн 43 орны үе тэпгийнхэнтэйгээ най 111) хөрлөлийн алтан олгийД най- залж, хэлээч мартагдахааргүй сайхан үйд япдал, дурсгалт мө чоор дүүпзл эргэн, ирсэн юм. Энэ бүх дурсгалт өдроос минии: СЭТГЭЛД ТОДХОН ҮЛДСЭН цэгэн зүйлийн тухай лрья| Энэ бол Артек даяар зо- хиогдсон «Эйх тайвны | долоо хопог»-ийн ашлл юм. Тэнд ам- рагч бүх хүүхдүүд энх тайвны төлөө эрхэм үгс, өөрслийн Хү- сол бодлоо битээд «Энх тайв- нм» шүуланд хчїїц, Хар да « хамт олон ДУУЛЖ «АР авга «Анд нөхдийн бахдам амжилт» сэдвээр зурагт булай гаргаж 60 | гаруй пионер сурагч ЗХу- ын пиаснерүүдтэй захид алар харилцаж байна. Багш Г. ЧИМЭД Сүхбаатар вїмгийн Монххаан сумын 8 жилийн сургуулийн пнонер сураг- чид ЗХУ-ын цомму низм байгуулж байгаа ололт амжилтыг харуул- сан самбар, ханын сонин гаргаж, «Энх тайван пай- рамдал» сэдэвт цуглаан | зохиолоо. Сургуулийн пионерийн бүлгэмээс орос хэлний сургуулийн 4 набинеттай хамтарч «Орос | хэдийг бүх нийтээр эзэм- шье» хөдөлгөөнд бүх пио- | нер сурагчдыг идэвхтэй оролцуулж байна. Анги бүлгүүдийн хоо | ронд орос хэлний хичээ- лээр шинэ дуу, шүлэг, су рах, орос хэлзэр авхаалж сэрэглэнчүүдийн тэмцээн зохион явууллаа. Энэ ажилд 4-ийн «А» ангийн | сурагч Т. Монхцэцэг, Д Алтансувд 4-ийн «Б» ан- -тийн сурагч Ц. Нарантулл, 5-ый «А» ангийн сурагч Л. Баясгалан, 5-ын «Б» ангийн сурагч Т. Эрдэнэ- цогт, 7-гийн «А» ангийн сурагч Х. Оюунчимэг, 7 гийн «Б» ангийн сурагч Ө. Оюунсүрэн нарын пио- нер сурагч идэвхтэй орол цов, Пионерийн ахлах уднр- дагч Ч. ТУНГАЛАГ ! хүүхдүүд уулллагцаа сургуу- лийн хаяг, гэрийн утсан солил- | найзууд болцгоодог. нилуу С. БОДООШИЙН алсан фото Эрдэцэт хотын тшопгол орос цож, маргааш гэхэд д анд сайп ЗУРАГ ДЭЭР: О. Миша, Н. Баасандорж нар шинэ та- айгаа. зураг даанн усМаа хөвүүд, билээ, Мон ороц бүхний ерөнхийлэгч- ДЭД захидал бичив | илгээлээ, Зөвлөлтийн Таян, Уигарын Магдлина, Кубын Мория гээд л миций олон найз нөхөд АНУ ын есрөнхийлэогч Рейганд, дай- ныг хазаарлац зогсоох нь юу юунаас нлүү чухал гэдгэз бич сэн. Дорноговь аймгийн Зүүн- баяц хотын 10 жилийн сургуу лийн 9-ийд «А» ангийн сурагч Ц. Энхмаа бид хоёр хамтарч: Хоноолт дайн хэрэггүй Хүүхдийн инээд хэрэгтэй Далд дэлхийд энх тайван ! хэрэгтэй Ээж нарт маань инээд баясал гэсэн. шүлэг гаа аарцыг АНУ-ын єрөнхийлэгч Рейганд илгээсэн юм, Бидний бичсэн энэ захидал манай уудам эх орны млнга мяпган өсвөрийн сүхбалтарчуудын дайныг эсэр- гүүцэж, энхийг эрхэмлэсэн нэгд мэл пэгэн хүслэн билээ гэв. н. зихчимэг 12-49... Г, РИНЧИНДОРЖ Улсын авхо-техцинийн хэргийг шал- (11) хурандаа Хайрт хүүхдүүд ээ! ХХ зууны цийгмийн доэв- шил, шиюитлэх ухаац тсхии- нийн хөгжлийн | томоохоп Мж цэг үү шоЛЭид үүсч хогжсов ал юм. Ма- най дэлхий даэр ашхны айвто- машин буй болсноос хойш бараг 1 жал болох гэж байна. Эпэ Хусацаанд авто- машиц хүн нийгмийн хогж- ямйн уваа хосгийн гол үүр- гийг гүйцэтгэж, тоо члипрт нь үрьд үгс, -эгүй их өсөлт, оорчлолт гараад байна. Өнөо- “Банн гариг доэр явж торол бүрийн автома- шин 400 саяас давж зарим згашии цагт 1000 кт- зэс ч дээт хурдалж, 200 топп гаруй ачав даах чадвартай болоод байна. Антомшпип олширч, сам харилцаа хөгжиж, топлорсон хох суурны газруудад замын хөдөлгөөн ихээхэн нягтарч хүн-техїикийн харьцаа туй- яийн нарийсч байгаа еноо үед замын |ходолгооний дүрэм, журмыг биелүүлж хэвших явдал бидний өдөр тутмын амьдралын хэрэгцаа, їшаард- дага ЯХУ болон ах дүү социа- ацст Фриуудад замын хөдөл- гооний дүрзийг, хүүхэд бү- хэв заавал зээмшсэн байвал зохих «Цагаан тол- хогжлийн хэм хэмжээ, шаард- таагын дагуу биеэ чеч явж ГУДАМЖ ЗАМЫН ХӨД (ИЕКОТОРЫЕ СЛОВвВЛ 4 (МОНГОЛ-ОРОСООР) | 1, УЛИЧНОЁ ДОИЖЕНИЕ | (данжелие ца улнцах) | 0мжаша хөдөлгөой, 4 2, Погоп автомобилсй | Авто хөсгийн урсгал (ЦУ-| байцаах газрын дарга, сурах хялбар бус ажлыг за- З хололговний хүрэн жэр. ч Ю эхлэх тод 224 мамшихээн, Улс эх ороц маань улам хурдан хөгжил орчны цагийн том хөт, суурин газрууд ол- моор байгуулагдаж гудамж замын хөдөлгөөн яхсав бай- гаа одоогийн иөхцолд нийт иргэд, ялангуяа шиоцер су- рагч та бүхэп замын ходол- гооний дүрмийг маш сайн судалж түүний ааалт шаард- лагын дагуу явж сурах нь Ган! чухаа байна. Одоо бүх үргуулиуд дээр дөлгоөший дүрэм судалзт бие- дүүлэх ашил «Ногоон гэрэл- цагаан | шугам-3» | гэсэн уриан до 9 /байна. р рчимтой өрцолж Нийслэлийн ерөнхий боловс- ролын 9, 16, 20, 21, 486 ду- гаар сургуулиуд дээр өсво- рийн зохицуулагчдын. бүлэг байгуулан, пиопер сурагчдад ходолгооний дүрэм аааж сур- гах, холбогдох байгууллага- Ор хамтран хотын дүрмээр СТ, гарц уулзвараар мэвт- рэх журмаар үзүүлэх ажил зохиосон пь похнх үр дүнд хүрч ходолзорчдоос зүй ёс- ны талархал хүлээш байна. Моп 15, 24, 77 дугаа ? туулийн Сурхгчил тсургуула доа очих, хичээд тараад ха- рих чиглэлийн дагуу цугларч жагсаад цувааны өмнө, хой- но нь дарцаг барыж хамгаа- аан машины хөдөлгөөн ихтэй замыг тогооп гэрэл, цагаан шугамаар гарч байгаа сайхан туршлагаас хот суурин газарт амьдарч байгаа сурагчид су- ралцаох нь чухал байна, Түүнчлэн нийслэд хотын гол судамж затуудад Өсворийн тохицуулагч олон хүүхэд 30- хицуулагч ах нарынхаа хамт ходолгоов зохицуулж, эргүүл постод гарч ажиллаж байна, Олонхи хүүхэд ийв байд- лаар эцэг эх. багш сурган хүмүүжүүлэгч, зохицуулагч- тын аавсан хїчвэл сургахж зөвлөлгөөнийг яв цав бис- дүүлж гудамж замаар зор- чих дүрэз журмыг сайтар дагаж юшөрдөн сахнлга соёл э| тсурамтай ивж байгаа нь чэн сайшаалтай хэрэг. Гэтэл зарим хүүхэд өврийн бол- гоомж анхааралгүй, эсвэл са- хилгагүйгээс болж погоон гэрэл цагаан шугамгүй газ- раар гарах, түүгээр ч барах- гүй явахыг хориглож зориуд НОГООН ГЭРЭД ЦАГААН хийсэн хаалт саадыг давж зүлэг штодон ДунДУур гүйх, эсвэл зогсож байгаа автобус, ташины омпүүр сам хондлон гарах, ташинцы зам дээр тог- аах, мод чудуу Өрш з8м хаах, замыпл чзмдэг заалтыг хагалж эвдэх зэргээр дүрс- гүйтэж ходолгоонд саад УЧ- руулж түүгээр ч барахгүй шашинд дайрагдай: ссолд орох тохиолдол ч гарч байна. Соципы зиз дугаарыг ун- шиж суугаа та ййрын анин бүлгээс ч осолд өртогдож ань нас, эрүүл тэндээ харам- салтайгаар бусипулсан хүү- хэд санаанд чинь орж болох юм. Улаанбаатар хотод авто- ташаа. осолд орсон явган зорчигчдын эалээд хувийг сургуулийн. У«сны хүүхэд эзэлї, бийпа Ппонер сурагчид та бүхэн бол танай ирзэдүйн айшд- чин, малчин багш отч, ни еЄ- пср техинич, зохион бүтээг- чид, эх орцоо сэргийлэн хам- галлагчид болох учраас ба- гаасаа торийн хууль дүрэм, эрх үүргээ хүндэтгэй бие- лүүлдэг иргэд болж хүтүү- жихийн тулд аавын хөдөл- гоонд өндөр соёлтой, парийн дэг журамтай оролцож су- рах ажлыг сурагч йхуй ца- гаасан зхлэй дадал сшшиинл болгож тогтоох явдал чухал юм. Бидний залуу халаа, Ос- зорийн иргэд та бүхэн хо- тын гудамж замаар өндөр соёлтой, зөв боловсол 2ор- чиж сурахын тулд юуны өш- нө дор дурдсаа шаардлагыг хэв- 1. Хотын гудамж зазаар зорчихдоо зөвхөн явгап хүнд зориулагдсан замдар яв! (Зу- раг 1), ШУГАМ 2, Гудамж аамаар хөнддон нэвтрэхдээ тарцын шугам, тэмдэгтэй газраар ногоол гэ- рэл зохицуулагтийн Дахно- гоор извтэрнэ| (Зураг 25-10) 3, Тээврийн хэрэгслээр зорчихдоо аёвто0ус, таксийн зориулалттай зогсоол буудал дээр, зашын хашлагын гэл: на талд дарааллын урт! баримталж байгаарай. (3у- раг ММ 3) 4. Айто хосгэзс буугаад зовхон араар нь тойрч аль ойр байгаа гарцаар гарч хэвш| (Зураг 794). аамын ёсоор 16 нас хүрээд уцада! дугуйгашр явш болно, Тэгэх- дээ замын м-ээс илүүгүй зайтай. явж, замын уулзварыг шэшэрахдэа аайвал дугуйиаасаа бууз гар- цын шугамтай гасраар хө- төлж гараарай! мийн энэ б зүйлийг сурагч бүхэн сайтар тэдэж түүнийг ямагт биелүүлж хэшшинхнйй хамт, шашины зам сэг бүлгээрээ тоглох, сүлжил- лэн гүйх, ялавгула автсбүсиаас буугаад урдуур нь гэнэт ог- цот гарч заш хөндлөн гүйх, унадаг дугуйн дээр сунллах, хэд хэдглэрээ зэрэгцсн таар явахыг хэрэгтэй. Ийя зөрчил Ду- тагддыг ихэвчлэн “хүнгүүжвл | султай айх хэлж, шаардлага тавьж хайш яайш дагчгүй сая уулзварыг иаат- рэхдээ. хүртэл зүүн гар талва, тэнх- лэгээс цашш баруун гар та- лаа сайн ашиж авто хосгоос болгоомтыл! (Зураг 790), замын гол отэнхдэг 6, Пясиср сурагчид та нар хөдөлгөөций дүрэм хашлаганаас 1 Замын хөдөлгөөвий дүр- дзэр хэ- сэлгүүцэх, хооцоллож за- хатуу цээрлэх сахилга хүүхэд гаргаж байгааг анхаарч, тэ- айх нь зүйтэй, Авто хосгинйн ховгуур ҮР- дуур саш хоцдлой гунд, зєр- чихыг хориглосон залгын хаалт хашлага давх а.ал- гагүй, соёлгүй, эрүүд тэнд ань насанд осолтон мвашаг-р "явж болохгүйг сануулья. Хүүхдүүд ээ! Та бүхэн хот суурин газрын гудамж, замын хөдөлгөөний дүрэм, тпсуртыг цаг ямагт үр 258 шээчээр нарийн чанд сахин биелүүлж яваарай! РЕДАКЦИАС: Нийт багш, сүргаа хүмүү» “хүүлэгчид, сургуулшна дэр- дэх ХЗЭ, шиоверинц оан- гууллагын ажилтан, идээхгэй сопгуультан нараа! Эцд цийт- дэгдсэн зөвлөмж өгүүллийг пповер сурагчдаар уншуулж, «Ногоош гэрэл, цагаан Шу- гая» сэдэвт ажлыг пноперийн бүлэг, салаа, бүлгээд зохио- гоорой! 9, Улица с иитейспопын (0- шеходнын двиленпет Япган зорчигч нхтэй дам 10. Места оливдесниого дон зкеийя Хөл хөдөлгөөнтэй газруул 11. Дипженнс автомобиляь уславилх ограниченцой. ви- димости Зам муу харагдах (юм бүр- хаг, бүдэг үзэгдэх) үсийн авто хөсгийн хөдөлгөөц, 12, Бсаопасиость Ддвижеинл Ходөлгооций аюулгүй бай су- дал. 13. Осношпае условня 0 опасности динжепия : Хөдөлгөөний аюулгүй Сбанд лын 14, Правила уличиого (до Гудамж, замын ходолгоо- сна дорогах ВЫРА НИЛ, ӨЛГӨӨНТЭЙ ХОЛБОГДОХ ЗАРИМ ЦАСАЮШИс.л аэг2 20. Спгиалы регулировшиг:а Зохицуулагчийц. дохио, » По шанопегшо йїсзла регулировшика затирагют нлМ начилают дөнжсенне каваль- пады машин, Зохицуулагчийн залүцс Ддо- хих алсаар лүй. олон машни- ны нүсэр бүлийн ходолгоон намших буюу ахэлнэ 22, ЖЕСТ Дохио, зсайгай (23, Жест регулирошцика | Зохицуулагчийн дохио зам гаа, 24. Разрешаюший ёст рс- гулировшина данаспая Хөдөлгөөн зохицуу- лагчийн зөвшөөрөх дохно, (25: Зипретительшай | (з2П-| “ решашший) зшест рсгулиров- Ошдинд двнженил Ї Хөдөлгөөн лаглийн хорг, дохно. 28. ОР (сигналь- ный электричеспий фопарь со краснынн, авлёиынн 48 жфлтынн стйкламн дая рс- Я/ но зохицуу- : зохи. погоон, шар, . гай зориулалтын "чи уличного 4 Загсох дохио 31, Звукосой снгиал | Дууй дохио (зхицгэтүүр дохио) Ї 32. Спгиал Фопарь-малчок| Сод гэрэл дохно, (Толгойн гэрэл дохио) (Сэргийлэх, гал команд түргаал тусламж зэрэг тус машин, ийм тэрэл дохио бий.) 33. Сигиалы пешеходвого табло Лпган гарцын гэрэл хионы самбар 54. Предупредигельтшалй снг- нал Урьдчилан ДОХИО. 35, Тйнгаюшнс огны Машины ашивчих, асчуйт рак гэрлүүд. 7 36, Смена сагиалов свстофо- ра Гэрлэн дохионы солигдол 87, Следнть за Световой и авундавой снгиаднзацией Гэрлэц болон ДУун дохиог алигх, айхзарах 28. ДОРОЖИЇМЕ ЗНАКИ (разтетки) Замын тэмдгүүд. 89, Предупрелтдаюшне 3иа- кн до- анхааруулах Урьдчилсан айхааруулах “тамдэг 40, Запрепцалошис сцайн Хориглох тэмдэг, 41, шшаницие. зианн Зөвшөөрөх тамдэг ( , Предипсышаюшцис апанл Урьдчилан сануулж | бн- тавьсан тэмлэг, 43.Липин разтстси шроез- | ҮГ ХЭЛЛЭГ ДОРОЖИНОГО ДВИЖЕНИЯ) явах хэсгийн) хуваарьт томд гийн шугам. 44. Спетишиесл знакн йн угазателн Замын гэрлэн ззалт 45, ЮШїлагбаум (Замын) хондлолч хаалт 46. Берегнсь автолобилл дорожийлс тэмдэг, Автомашинаас болгоом шил. АТ. Соёлюдать правила уличиого (дорожвого) димже пння 3 - Гудамж, (Замын) хөдөл- гоөний дүрэм мөрдөх, 48. Точио ичетко ВыьтпоЛ- нять правнла дорожиого (уличного) данжснил Гудамж: (замын) хөдөлгоо- ний дүрмийг явцар ёсчлон биелүүлэх. Ч 49. Ходить соблюдай о0со- бую осторожность Онц болгоомжтой лах. 50. Ходи1ь шо обочииаж Замын хашуу (хажлагаар) шах 51. Пересекать:./ (перейти) дорогу - Зам хөндлөн (огтолт) арах. 52. Пересецать проезжую асть Замын зорчих хэсгийг апто Хосог Явак хэсгийг) атлах, 53. Вьуходить из аптобуса /только при его полпой оста- топке Автобусыг гүйцэд зогссон хойно нь түүнээс гарах(буух) ишлэл лллтиилинэчий (Үргэлтслэд нь дөравчийн дугаарт! ЗҮ МС-, :, Өглөө явахдла ч хобулаа Хайлж ширгэж хийсэн Ь багшдаа үнсүүлдэт : л 4 . | ЖҮҮХЭД, УРАН ЗОХИОЛ Бэнцол 2” шахшарэйл В хамт Хатан сүйхийн үрсийг ЗээлэЛчүтБрэл-н 8-3, : ) - 7 й, борхоп Дєр харихдаа ч хоёулаа Алгийй хамт олон ЧГайвангу л. Т АН й! ШУУ бамбарууш хамт Ариун сзтгэлийн дурсгал Зишилчэх ээж Халмэсгэйэж 4 Улаан үнэг, утсан хөгжим “Тоогоо бодохдоо ч хоёулаа гэж Хөдлөх дөхло єгєхєд 5 й Ноадам тоглоом жирчйтэл хамт Бэзлэзг болгон барьж Хөл хедөлгєєн ч ыхсэв. ТАЙВАН өрөөтэй Тоглох паадахдаа ч хобулаа Биелгээ бүжиг хийв. Галт тэрэгмий шснхсор Насаараа тоглосон ч уйдах хамт Эрдэнэт уулын хөрсєн взэр Гараа гирсгэн далласан “ ХОЁР юэ! Өмссөп хувцас нь Ч ижилхэн Эгнээд ургасан цэлэг шиг Олсн хүвэй С.дуНДаас Балчир пасны пь сайхал гэдрг нь Орос монгол хүүхдүүд Орос охын Тэзнзгийн 1. Цэцэ, сис орчип Өндөр нам нь ч адилхан Ойр дотно үерхдэг юм. --Мөдхөв уулзана гэх хуу 5 Цэцэрлэгийн хобр: Бахдах сэтгэлээс салах гэдэг Нь 4. Тавя буцав Мөнген хєнх тєг живгэмхж Тансагхап Эрдэнэтийн тохилог цэцэрлэгт эв Тайван охин одоржин ёсгүй Ангийн багш нь низг удаа Андуурч байсан нь ч аргагүй Эрдэиэт үйлдвэринг Сүндэрлүүлэх, баав. Хос замыг дагаж тоглоно шүү дээ. Эрхэм үйлсэд томилогдсон Холдож байгаа цуёшаны Ээж, аар нь торомгор 5 Ачит найрамдлын хүчээр Таня охины зав, зэж Хойносс иь дагалж гүйсэн ) охиноо сүндэрлэсэн “Таван шил зид ажилласан Хонгор жаахан Тайван Эрвээхэй пүдэн» гэн: ямагг он Арашинп азсний хотод минь юм. -Заавал би очкс гэж өлөөрдөнө. Зевлолт монголын олсп Танл єхиных буцах болов. Залгуулж хашгирах совслоа. Дон доп дуутай Допдогмаа хүүхэд Тайван охины ёэтгэл - Мөнх найрашдалт улсыа “Деөш инь харуулахад моссэн, Ёосо євтгэлээрээ нигэж ., догджов. Зиррин би дЭН шОҮЕ эж ирлэг юм. ананах Бум булигл ) улзапа тэж Хоөржон дөолтай алхдаг З. Төрсөн яарийн шадиг г таур усыаг ц Эрвээхэй күдэвгийн зав, зов хүүхэлдэй Найрамдлын сарын хоринд Буудлын талбайд тэр хоёр шьлал сайн лүллугүт ЭГ Хөтлөөд явахад жинд Найз Тапл нь төрсөн юм. Їорсмгор вүдэндзэ АДдАМЦЭЦ даг юм. “Далд учир нь хаа байгааг Дандаа олох гэх тэрээр Эхийн хэвлээс мэндэлсэн Эрхэм тэр өдрийг нь Лав зэл нь ч, анд найз нь ч нулимстай Дотор сэтгэлдээ гүннгтай ч Тсхсй эсрүүлэн гар барьж : оролдоно, Ангийн нөхөд нь ч Толгой нийлүүлэв ярилцана. Цэлгэр цонхтой тэр ээ тэмдэглэхээр --Ярья тэвэл утас бэлэн цэцэрлэ! Айхтар их хєл болов. Явья гэвэл унаа бэлэн Цэнхэр мүдтэй Тайя явдаг Анх учирсан цагаас хойш, 2. Нэг ангийн Зэр Хамгийн түрүүнд Тайван Хайрт найздаа зориулж Салж хагацах амаргүй ч Їйнд найс болсон юм төр Цэцэрлэг” юугаа баяртай гээД Эн найрамдлын Сайхан г хүүхэд Ё хоёр Цэлгэр сургуулийн хаалгыг Хүүхияах Дуу Хав. рдЕЭ» минь. : Маша гэдэг орос “ татав. Эпхийн тагтгааны дүрстэй Урилга би тулна хүмүүжүүлэгч Арнун эрдмийп үсгийг Хөөрхөн тэмдэг баллсанн. Удахгүй та яах очно гэж "Манай хоёрт их хайртай нүдлээД Найрамдлын Эрдэнэт хотын -Танягийн зав Петр гуай Жөёр найз ч өглөө бүхэл Ахин дэвших замдаа оров. Нарап шаргал зэсээр Таййан охннд хандаж хэлнэ. Хүүхлийн номын 10 хоногт ХҮҮХДИЙН НОМЫН ОРДОН «ЗАЛГАМЖЛАГЧ» СЭТГҮҮЛИЙН НЭРЭМЖИТ ТЭМЦЭЭН к редакци нь хэвлэлийн мэр- майайд байдаг юм. Энэ тосвэээээгэ р гээилтэйг бэлтгэдэг юм. набинетаас хүүхдэд 3с- ! Мапайх 100 орчим редак- риулсай номын тодорхой Райсц тус бүрээс шалгарсан цитай, Мапай ажилтнууд сэдвээр тойм зовломт: гар- хөвгүүдийн (2, өзхадын 13 3 ї уран зохиол уншиж, суд: гаж байна. Шишээлбэл:Ёс шаннг знӨэгтээ багийг сэтгүүхийн шэрэвжллт ! лах. шүүмж бичих зэрэг суртахууны хүмүүжил, во- шин “үрсин жисэн х дуулна уэрүилнө2 “стр . олон хэлбэрийн 2. 8ЖИЛ мын уран сайхан гэх мэт гаар нийслэлийн сургуулну- Зиа сэтгүүлнлэн 3 хийл | баййа. Хүүхдийн Бид-шинэ номын тойм дын дунд зохион явуулна. вэрэчжит гаядболын шигшээ уран зохиолын асуудлаар бэлтгэдэг учир сонирхол- Нэг багт талбайн тоглогч тэмцээн 12 дугаар сарын ЗХУ-ын томоохоп хэр. бага хурал зохиол (30? той нэг Ч ном | уншигч- 6, хаалгач 2, бүгд 8 тамир- (17, 18-ны өдрүүдэд нийслэ лэлийп газруудын изг нь |Хиолч, эрдэмтэй сэтгэл дын дэргэдүүр зүгээр өв- чин. 1 дасгалжуулагчийн хийн 10 жилийн тавдугаар «Детсиая литература» юм. Энэ хэвлэлийн газар жилд Хүүхдийн помын ордон болсон эцэ хэвлэлийн га- зүйч,иомын санчдыг урьж оролцуулдаг юм. 7ишээл- сэн: бага хурал зохиолоо. Түүнд олон зохиолч, эр- гөрдөггүй юм.Бид яар но- мын ёанчидтай холбоостой уншиж уулзалт зохиодог. Тухайлбал саяхан орчин «Залагамжлагч» сэтгүүлчал вэрэмжиү өсзэрийн гаяд- бүрэлдэхүүнтэй орслцоно, » Рийоны аварга їэсгэруу- лж Яявуттаа. УнаРЫНДЦВН У30 уа: Хэссэнхийгу хулан, ажилладаг. Ордонд лекто тєнзэр 12 дүгар «арын к--03, гандболчдын (тэм- улс ї увьсга рууд тогтмол ажиллаж 10-ны дотор райсны ХА33- цээнд идэвхтэй 6 төр, түүх, оросын болоц лын эрин үе дэх хүүхдийн байдаг. ийн хөрөо, швснерйн зөвлөл ижилтэй . оролц зэлэн хилийн чанадын сопгодог ӨСӨЛТ хөгжилт ба номын Сард хоёр удаа энгийл, Явхын Есавүрсж: ТЭЛГЖ- |бүхэнд уржалж байны 076 “бүтээлүүдийг хэнлэдэг юм. ТӨНМН мэдүүлэх үүрэг» гэ- сонирхолтой сэдвээр лекц жин звлсүл чи 803--д Ї зар зөвхөн хүүхдийн пом дагийп | хэвлэдэг болсоор дэмтэн ,сэтгэд зүйч, О- мын санч оролцлоо. Одоо үед шинжлэх ухаан технн- үеийп хилийн чанад дахь хүүхдэд зорнулсан тран зохиолын тухай уулзалт жншуилЛсЖсТаНШ ВЛА117 ас 00--7-1103 дюаспг-н 7ЛШСЭг“жсоайлтЬ.ЛЛШЛЯВЬьДА.Б.иөасиннчыииечиины БОД, СРОЛД, БҮТЭЭ! 30 тшл болжээ. роо ийн дэвшил нь залуу боллоо. Үүнд утга зохис- (выдумывлАН, ПРОБУЙ, ТВОРИ"!) «Детскаяа литература» үеийг өсөж хегжнход НК лын судлагч, орчуулагчид (хүүхдийн утга зохиол) хэв... 8ӨЛӨӨ үзүүлж байна. оролцов. Хүүхдүүдийн 20 | Лэлийн (газрын (эрхлэгч -- Набинетийн захид- уран зохиолын түүхэн лын тасаг яаж хничээллэ- сэдвээр үдэшлэг зохиодсг. Хий . дэг вэ? 4 Эцэ набинст зөвлөлтийн 7 р , Манай хэвлэлийн газар хүүхдийн уран зохиолын Нина яиүрээт хэиүхихн эх орны өнцөг булан бүс анхны момоос өхлээд инс- на аг Н га) рээс жилд 40 мянга орчим мын санд (их ховордсон. 9 Горь- аахидал хүлэаж авдаг. сүүлийн жилүүдэд хам: эж ав- үд зудал Өс Эвь Хүүхдүүд номын агуул- га, зураг, хэвлэсэн байд- лын талаар үнзлэлт дүг- “нэлт өссөн байдаг юм. Тэд “сөөрсдийнхөө сургуулийн “тухай, гарийн ажил хэрхэн охин ба гийн их олон хувиар хэв- лэгдсэп | номьн үзэсгэлэн гаргадаг юм. Манай орд- ны номын сан 250 мяйган боть номтой. Орон даяар "хүүхдийн номын цуглуул га зохиодог. Ордноос нэлээд хэдэн жял хүүхдийн уран зохио- лын дугуйлан хичээл- лүүлнс байна. Үүнд мэ двэж авьяастай хүүхдийг сонгож авдаг. Тэд нх ам- жилттай суралцдаг юм. Тэд нар хэдэн сар хи- “чээллэсний дараа шүлэг. өгүүллэг зохиож: сөөрсдєө “гар бичмэл сэтгүүл гарга- “даг. Ингэж ирээдүйн 30- ” хнолчдыг бэлтгэхийн Зз- зохиолын Ухаан садлах энэ тоглоол 8 хэсэг тэгш өнцөгт хэлбэр- тай дүрсээс бүтнэ. (Зураг 1) А--үсгээр тэмдэгдэсэн нь зурагт үзүүлсэн 32 өөр төр- пэйн хайж. зу Г-д үзүүлснээр угсрахад о8- гоц болно. Дархан “хотын 14 дүгэтт сүргуулийн багш . Ц. Мэцэндэлгээ Эрхдэгч Ц, дАШДОНДОВ. Ипдекс--14140 счэн-энининилити 40 дэх жилдээ ө 60211909) Ө Бүгд Найрамдах үлд бол төрийн мөн БНМАУ--ыг тунхагласны ойг тохиолдуулан териалыг пнонерийн бүлэг, салааны ажилд ТӨРИЙН Мон- Ард Улсын төрийл ча эр, улс түмний найрамд- н үзлийг илэрхийлэн, орны үндэсний болон СҮЛД цэнхэр өнгийн туузаар ороож зангидсан байна, , Сүлдийн товд БНМАУ- ын хангай, говь, тал хо- солсон нутгаар мандах коммунизмын нараий өөд хурдалж яваа морь уил- сай хөдөлмөрчин хүн зур- сан байна. їрөөлсөн дугуй хэлбэртэй Сүлдийн магнайд та- Юайнд, Тарианы ишийг риан түрүүний хоёр үзүү- Дд араагаар холбож, рийн хооронд дундаа дгээрийг «БНМАУ» гэ- алтан соёмбо үсэг бүхий Ёсэн үсэг бүхий улаан, таван хошуу байна. ГОСУДАРСТВРЕННЫНИ ГЕРБ Государственный герб с пнадписью «МНРь», оигольской Народной В центре круге-симао- Бреспублики отражает | Лическая Фигура трудл- Ёушность государства Ян дею -дружбы пародор, по- азывает нацнональные экономические фоости страны. ! Герб МНР состонт. Ёкруга, фиреплены ТАААНАЙ Г Г.УРГУУЛЬА: МАНАЙ ГУДАМЖИНА- ой таш тус сонины редакцнае шаонср, сурагчдын дунд НАЙРАМДАЛ ШБЛХүүт сургуульд -- Манай гудамжинд -- Манай гэрт -- Бидний сэтгэл зүрхэнд сэдвээр зохпоп бичлэгийн уралдаан зарласан билээ, Энэ уралдаанд хот, х9- дөоргийн пионер сурагчид ндэвхтэй оролцол, олон зуун хүүхэд бичлэгээ ирүүлсний заримаас ний- с тэлж ирлээ, Уг уралдааны дүн да. дугаарт гарна. особен- шегося человека, стреми- тельно скачушего верхом на Ффоне харантсериого длА МНР релвефа местностл (горы. лесо-степь, гоби) навстречу солнцу»комму- из иизму, В центре верхней 1 обрамленного ко- осьями, стебли которык зубчатым к0- лесом. Все они перевязл- красно-голубой лентой чЧасти круга, на” месте смыкания концов КолоО- сьев, изображеиа пяти- конечиая авеада со зїпа- ком «Собмбо» винутри иее. ОО! уншигчдын хүсэлтээр торийн сүлд ашиглахад зориулж оөсос монгол хэлээр нийтэлж 1983 ОНЫ АРВАН НЭГДҮГЭЭР САРЫН 26. ф БЯМБА ө ҮНЭ 10 МӨНГӨ н, ниииийнгээ ТӨРИЙН Бүгд Найрамдах Мон- гол Ард Улсын торийн далбааг улсын сүлдийг үндэслэн хийнэ. БНМАУ-ын төрийн дал бааг улаан, цэнхэр өнгийя эдээр үйлдэх бөгөөд тэ- гэхдээ гурав хуваасны нэ- гийн хэмжээтэй, дунд тал нь цэнхэр огторгуйн оч- гөтэй байх ба түүний хоёр далбаа, соёмбын тухай ма- байна. ДАЛБАА. хажуу пь улаан өнгөтэй байна. Ишинд уях талын улаан дэвсгэрийн дээд хэсэгт алтан таван хошуу. ТҮ тий дор мөн алтан соёмбо үсэг байна. Далбааны өр- гөн урт хоёр, 1:2-ын харь цаатай байна. ТОСУДАРСТВЕННЫН ФЛАГ Государствейный флаг Монгольсной Народной Республики исходит из государственного герба н состонт из красного и гэ- лубого полотинша, причем средиюю часть флага раз- мером 8 одпу треть аани- мает полоса пебеспо-голу- бого цвета, а две другие части, расположенные по га яДа -Їл| шэн ЁЭВ СЗТГЗЛ ЗҮРХЭН НИЙРАИДЛЛ- МАНАЙ ГЭРТ Манайх гэртээ «Най- рамдлын сэдэвт» ханын сонип гаргалаа. Бас зоп- лөлтийн дуу шүлэг сурах, оросоор ярих, үг огүүлбэр цээжлэх ажил захиолоо, Энэ ажлыг аав зэс минь санаачилсан юм. Дүү бид тун их идэвхтэй оролцсон, . Ер нь гэртээ ийм ажил зохиох их сонирхолтой, сайхан санагдлаа. сониндоо өдөрт цээжлэх ХҮҮХДҮҮД МӨНХ нявгАад ын ТУХАЙ БИЧИЖ БАННА -----э үг, өгүүлбэрээ орос мои- толоор, бичиж хаддаг юм. Өвөө минь ч бас идэвх- тэй оролцож хэй нь илүү болохыг шалгаж, бидпийг дүгнэдэг. Миний өвөө: -- Бид хүүхэд байхдал өөхөн дэнгийн сүүмгэо гэрэлд үнс түрхсэн модон самбарт үсэг бичиж үг холбон: сурч байлаа. Одоо миний үр хүүхэд та нарт юм болгон бэлэн, нам засгаас та нарыг сур- гах гэн: хичнээн их анхаа- рал халамж тальж байна. Ёстой азтай улс, Энэ бү- ХЭН агуу их найрамдлын үр шим гэдгийг сайц С4- наж яваарай хүүхдүүд минь гэж сургадаг їм. “«Архангай аймгийн Ок- тябрийн социалист хувьс- галын 60 жилийн ой нэрэмжит 10 жилийн ЗА Бэчд 8-ын «А» ангийн с: Б, л САРАНТУЯА обєнпм сторонам,краспогд цвета. В верхней части крас- ного полотна, прикреп- ленпого к древку лага, имеется золотистого цвета-. пятиконечиая авезда, под ноторой находится также “золотистого цвета нан «Соёмбо». Отношенпне ши рины к длине 1:2 өдөрт БНМАУ-ыг тунхагласан 3 ээ. л л! Г” , СОЁМБО 1 1924 онд хуралдсал “ Улсын Анхдугаар их хур- лаас Монгол улсыг ардын эрхт бүгд найрамдах үлс хэмээн тунхаглаж, «Соём- бо» тэмдгийг улсын, үй- , дэсний сүлд тэмдгээр ба- . талжээ. Ардын хувьсга- лын ялалт, шичэ амьдорт- лыг байгуулах их үйлсийг билэгдэн Соёмбын дээд талд тавап хоптууг нэмсэл байна. Соёмбо тэмдэг нь өнө эртнээс үндэсний эрх чо- доо, тусгаар тогтнолын бэлэг тэмдэг болсоор ир- сэн юм. Соёмбо нь хэд хэ- дэн хэсгээс (дүрсээс) бүр- дэх бөгөөд, эдгээр нь бү- хэлдээ дээрх утга санааг илэрхийлнэ. (8191:5:1:131 Первый БВеликий Нэ- родный Хурал, состояйв- шийся в 1924 году про возгласнв Монголию иа- родной республикой. ут- тердил «Соёмбо» инпцио- нальтым гербом страны. Взиак победы народной революцин ин стронтельст- ва новой жиани Соёмбо был упенчай пятинонеч- пой авеадой. Идеограмма «Соёмбо» сглубокой древпости яв- ляется нациопальной эмб- лемой свободы и йневави- симости, Она состонт из отдельных элементов, ин торые в своей совокупнов ти зыражают эту мысль. 28 НАЙРАМДАЛ-БИДНИЙ СЭТГЭЛ Би пайрамдлын тухай дуу шүлэг олныг мэднэ, (Энэ жилийн найрамдлын сараар ахлах аигийн ах эгч нар маань бидэнд зөвлөлтийн хүүхдийн дуунаас зааж (өг- лоө. Манай ангийнхан омно «нь аяыг нь тэлдэг байсан олоп дууны үгийг цээжилж, зов сайн дуулдаг боллоо. Бас ах эгч иар маань орос хэл дээр сонирхолтой олоп хэлбэрийн алсил зохиож байна. Бид дөрөвдүгээрал , гид орж орос хэл үзэх: бай гаа болохоор эпэ бүх ажилд идэвхтэй оролцдог боллоо. Саяхан мапай сургуулийн Т-тийн «А» ангийп нонс- рүүд «Бид энхийг хүснэ» сэдэвт үзүүлэх ажлыг орос хэл дээр зохиов. Тун (С0- нирхолтой сайхай болдоо «Чи юу хүсч байга?» агту/т хариултын тїшцоэн бүр ч ЗҮРХЭНД сонирхолтой болсоп ют. Бү хүүхэд юу зүсч байгаагаа оросоор хэлж байв. Хэрпээ би орос хэл сайн тэддэг, оросоор чөлөөтэй ярья чаддагсан бол: -- Би пайрамллыг эрхэм лэн хүндэлдэг, Орос хэл сайн сурч зөвлөлтийн хүүх- дэд захидал бичиж, сайн найзтай болно гэж хэлэхсэн гэж өөрийн эрхгүй. бодож суулаа, Би орос хэлийг одоохон, бүр одоохонН сурах юмсан гэж тун-их хүсч байна. Би оросоор ярьж бичиж сурна, Заавал сурпа, Өвөрхалгай аймгийн Ху- жирт соимп 8 жилиїт сургуулийн 4-ийн «А» ан- гийн сураг” Ж, ГАРШАА «ЇЇЕИЙНЧ СОР СЭРЧ, ХӨДӨЛМӨРЛӨЖ АМЬДАРДГАЙЯ» УРЛЛДААНЫ.. ДҮН Сурагчийн . жилийг Ттө- нолдуулж, өсвөр үенйнх- нийг дэлхийн хөдөлмөрч- дийн их багш В. И. Ле- шиний үйл амьдралтай гүнзгий танилцуулах 30- рилгоор «Ленинч ёсоор сурч, хөдөлмөрлөж, амь дарцгаая» сэдэвт асуулт, хариултын уралдаан В.И. Ленппий музей, МЗИН, Улсын номын худалдаапы тазраас нийслэлийд ПиО- ер сурагчдын дунд зар- аж, санхан дүгнэлаа. шицэнйалшиг Уралдаанд нийслэлийн ,10 жилийн сургуулийн олон зуун пионер сурагч оролцож уралдааны КО- сс 1-43,4-7, 8-10 дар ангийн 110. сураг- чийн бүтээлийг | шалга- уулав. Уралдааны 3 ан- гиллын тэргүүн байранд гуравдугаар байранд 40, 14, 47, 5, 8 дугаар сур- гуулийн сурагч Э, Ган» 2, 1,3, 51 дүгээр сургуу- хулг, Є. Төгсдэлгэр, Де лийн суран Д. Лхагва- Батчимэг, Б. Мөлхзул, үрэн, П. Батчимэг Ш. Л. Түмэндэмбэрэл, 4. Тэмүүжин иар шалгарч гурван байгууллагын шаг» нал авлаа. Уралдаанд нийслэлийн 40, 3, 54, 383- гшиг, ЧЦ,. Арнунтайван, Г. Болдчимэг пар, хоёр- р байрапд Терхура- хын дунд сургууль, 0, 23, 1,14 дүгээр сургуу- дугаар сургуулийн хамт түВАРЧХаХ Д. Ч-үлн олон, | Дундговь, . Өмнө» ргалдаЁ: "оо говь, Ховд, | Балнхонгор Н. Ганзориг, Э. Ам- амгийн Баянжаргалан, ан, Ж. Батжаргал нар, Хапхонгор, Цэцэг, Шинэ: жинст сумын Анд сур. гуулийн сурагч 11 Амар» санаа, Ц, Зулгэрэл, Ц. Мопхцэцэг, Д. Байгал- маа, М. Мөнхцэцэг нар идэвхтэй оролцож Дип- ломоор шагнуулав, Шйаг- “2 палыг Лениний музейн 2 захирал Жэ Роозон гар» ? дуулж баяр хүргэлээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Асуулт хариултын урал- дааны тэргүүн байранд шалгарсай нийслэлийн тавдугаар сургуулийн 8- ын «А» апгийн .сурагч, | П, БАТЧИМЭГ. -- “Асуулт хариултын уралдаанд нрүүлсэн 34- рим материал. С.БОДООШИЯЙН авсан фото зураг Д. Нямаа, зохиолч С. Надмид нартай уулзалт хийв. Мөн аохиолч М. “ Пүрэвийн зохиолуудаар уншигчдын бага хурал явуулсан нь сурагчдын “ сон| их татжээ. | | Пионер сурагчид .Ж. ЗУЛ «Зүрхний Хи- , «Ундрах инженер», р бороо», «Мянган зэрэг зохиолоор сопирхсон харнулт ЯВД- М2 БНАЛАУ--ЫГ ТУНХАГЛАСАН ЛАОСЫН 1975 оны арван хоёр- дугаар сарын 2-1 БНАЛАУ тусгаар тогтио- лдоо парлан ту ихаглаж, єоцналист хөгжлийн шинэ замд орсон билээ. Лаа ёроп 236 мянган хавтгай дөрвөлжин милометр га- зар нутагтай, 4 сая орчим хүн амтай юм. Нийслэл Вьентьянд 200 мянга га- руй хүп амьдран суудаг. Лассып өсвөр үе тохилог сайхап сургуульд сурч, мэргэжил боловсрол ззэм- шиж байна. Мөн ах Дүү социалист орнуудын их, ДЭЭД, ДУНД, тусгай мар- «гэжлийн сургуулиудад ам- жилттай сурдаг. Улаанбаатар хот дахь БНМАУ-ын гавьяат ЖҮ- жигчин 78. Радиаабазарыл нэрэмжит цирнийн |Сур- туульд сурдаг, лаосын бяцхагп циркчид, Гашжай. "Амфейван, Номпелип, Тон- лид, Сонни нартай бид уулзаж ярилцлаа. -- Бид 1981 онд Мон- гол оронд ирж, циркчин болох хүслээрээ тус сур- туульд элсэн орсон билээ. ӨДӨРТ БЯЦХАН Одоо ЇШ курст амшилттай сурч байна. Монголд |Хх2- лээр чөлөөтэй ярын, энэ сайхан орны юм бүхэн ижил дасал болжээ -- Би тапай оронд анх ирээд д олоп сонин зүйл үзэж, мэддэг болсон ШҮҮ Түүний нэг вь цас. Анх Хараад хичнээп их гайхаж байсан гэш сапана. Тэгээд бүр шүлэг бичсэн юм Эхний үед Өвөл их даар- даг байлаа. Өнгөрсөн зун амралтаараа Ласст очоод, пайз нөхөд гэрийнхэндэр өвлийн улирал, цас мосС- НИЙ тухай ярьж өгөхөд тэд иар єр нь итгэхгүй байсан шүү. Харин одоо би цана.. тэшүүрээр гул- гаж сурсан. Даарахаа Ч байсан. Яагаад гэвэл, зр- гэн тойрон сайхан сэтгэл- тэй монгол найз нар, Дот- ны хүмүүс хамт амьдарч байгаа болохоор өөрийн- хөө оронд байгаагаас өөрцгүй байна. Бид нийслэлийн 10 жи- лийн П сургуульд Сурч, ерөнхий эрдмийл хїїчээд үздэг. Өдөрт 6 цаг Ццир- нийп сургууль дээрээ ЦИРКЧИЛ мэргэжлийн хї " нз. Цирнийн бүх тө, хичээллэдэг Монгол багт пар: заасан бүхнийг 1 гүйлэч сурч, сайн чин болохсоп гиш (6 байна. Эпэ жилэх тайзан дээр тоглолт хийнэ. Мэ дийн том шалтуур 6 энэ тоглолтод амжилт дүн үзүүлэхээр одох бэлтгэж байна -- Би өөрийгөө их тайД тооцдог. Ясг 1 вэл, бид сургуулна с сөод зх орондоо счиж Лаосын үйдэсний цирхийн ах суурийг тавнлцана шүү дээ. Нїмээс эх орондоо хэрэгтэй авьяаслаг цир| чин болж өочихсон бие ї Нигэн манай оронд мэргэжил эззэвшиох буй та нарын үес тэлгийнхэн ярьж байна. Лаосын бяц хан циркчиддээ, | мочго- лын өсвөр үеийнхний см нөөс баяр хүргэж, ургс! бүтээлийн өндөр амжилт хүсэн ерөөе! Манай лжлагч, Н. ЭНХЧИМЭГ, ЗУРАГ ДЭЭР, Псосын ицхап циркчид Улаангом хотын 8 жилийн нэгдүгээр сургуу- лийн пионерийн бүлгэм, монгол хэлний багш на. -рын салбараас эрхлэн номын 10 хоногийн бая- раар «Ном бол ертөнцийг харах цонх мөп» сэдэвт өдөрлөг зохиож монголын уран зохиолын үүсэл хөгжил, монголын шинэ үеийн уран зохиолыг үй- дэслэгч Д. Нацагдоржийн түүх намтар, зохиол Бу» тээлээс уншиж ярилцлаа. Сургуулийн хэмжээ- гээр «Номын сайн пеөхөр» үнэмлэхтэн болох хөдөл- гөөн өрнож 20 гаруй сурагч номын сайп нөхөр тэмдэгтний болзол бие- лүүллээ. Анги бүлэг бүр помын баяраар «Сонин хэрлэлза зөв ашиглацгаал» сэдэвт “бүлгийн цуглаан зохиож, ангидаа блцхан нам, аль- “бом хийж номын булан байгуулж ажилласан Нь Онх үр дүнтэй боллоо. 2 : ахлах удир- дагч 1 Б. БАДАМСҮРЭН оржийн мзидэлс» байтар хотод Д.. пий Т7 жилийн ойг 9 хислдуулан зохиож бай- гаа номын 10 хоногийн баярт 500 гаруй шоэлэ» Алтангэрэл, Я. Авирмэд, Ч. Лувсангомбо нар орол- цож уран бүтээлээсээ уй. шиж сонирхуулав. Баярын үеэр Г. Бум- цэндийн нэрэмжит төвийн 10 жилийн сургуулийн улс төрийн дууны хамт- лаг нопцерт тоглож, нээл- тийн ажиллагааны дараа пнонер сурагчдад «Чи ин- ВОНД тоглох уу» нипо сонирхуулав. Аймгийн пионерийн “ зөвлөлийн зайларлагч 3 3. ЦОГЦАГААН. Говь-алтай аймгийн Бугат сумын 8 жилийн сургуулийн захиргаа, бүл- гэмийН зөвлөлөөс Ххамт- ран номын (10 хоногоор Д. Нацагдоржийн зохио- доор уран үгсийн чуул- “УкЧэал-иэачэос дугаар вПгпудын -дуйд эрдэм мэдлэгийн урал» даан зарлан дүгиэв. Номын баярт "илт багш, |пнопер сурагчид идэвхтэй Оо оо. Бү. зөвлөлийн да Б. БУЛГАМАА. Даланзадгад хотын ерөнхий боловсролын сур. туулиудын номын баярын нээлтийн ажиллагаа айм- гийн соёлын өордоид бол- лоо. Нээлтийн ажиллагаалд МХЗЭ--ийн шагналт, зохиолч (Ө. Баасанжав, аймгийн утга зохиолын нэгдлийн эрхлэгч, Яруу найрагч 9. Хархүү нар оролцож сонирхолтой яриа хийж уран бүтээлээ- сээ уншив. Намын баяраар пионер зог мөртөө оцдөр амжилт “каргахаа: илэрхийлэл. Багш Д. НИНА, БЭРСЭН | кг 20:/РА1с0 5757Р,, 216:00,,30 6,400 шү гэуеть еєтадА 597287 ЄөдӨц9 БАД? ФЕВЕ 8йМ/АҮ5 ВЕ 50МЗМИЕТ -“зӨВЛӨЛТИЙН УДИРДЛАГА БҮХНИЙГ ХИЙХ БОЛНО ГЭД ГЭЭ МЭДЭГДЭЖ БАЙНА. | АР ТҮМНИНХЭЭ ХҮСЭЛ З0- (ЗХУКН-ын Төв ЗАЙЛУУЛЖ, хий нарийн Төв Хорооны єрөн- тАЯВНЫГ САХИН ХАМГАА- ЛАХ МЯТАРШГҮИЙ ЗОРИГ 5 хий нарийн бичгийн дарга, БН ШИНДВЭР ТӨГС БАНГААГ МАУ-ын Ардын Их Хурлын НӨХӨР Ю. В. АНДРОПОВ МЭ- Тэргүүлэгчдийн дарга Ю. ЦЭ- ДЭГДЭЛДЭЭ ИЛЭРХИЙЛЖЭЭ дэнБАЛЫН МЭДЭГДЛЭЭС рэмжлэн ОДОО БОЛОН ХОНЯЧ ҮЕИЙНХ- ТУСЫН ТУЛД ЭНХ ТАЙВНЫГ САХИН ХАМГАА- ЛАХ ЗОРИЛГООР ХОЙШНИД Ч ригийг БИЕЛҮҮЛЭН, ДАЙН- Я бичгийн дарга. эхлэн Дээд Зөвлөлийн гүүлэгчдийл дарга ЮРИЙ андгроцоныгн ЭлЛЭГД- лэЭС) мэдэгд, (МАХН-ын Төв Хорооны ерөт- манай Улаангом хотод дайныг эсэргүүцсэн бүх пийтийн жагсаал бол- яоо. УНагсаалд нэгдүгээр д, наян, настай буур- ч оролцсон юм. дийн хар дайн сөнөтүгэй», «Энх тайван мандтугай», «Наран үүрд мандаг» гэ- сэн урна лоозон, плакат “| зураг барьсан хүмүүс энх тайвны урна лан алхалж байна. Хүү- мэднэ, Аав ээж ах эгч-- ер нь хүн болгон хүүхэд бидэнд хичнэги -нх хайр- тай билээ. Гэззл АНУ-ын ерөнхийлөгч Рейган таад хүүхэд биднийг, хүн йг хайрлахгүй. заналхийлж байгаа юм бэ? Тзр өврөө хүүхэд байгаа- гүй юм гэж үү?! Улаангом хотын 10 жи- дийн сургуулийн 9-ийн Сургууль дээр дайныг зогсоохын Тө- лэө «Дуу хоолойгоо нэгт- сэдэвт цуглаан лоо. Пионер сурагч «Дайныт өдөөгч нмперниа- лнзм сөнөтүгэй!», «Даян дэлхийд знх тайван манд- тугай» гэсэн зурагт ХУУ- дас, Уриа лоозон барьжээ. Цуглаан дээр сурагч, багш олон хүн үг хэлж, бид энх тайвны сэ, Хироснм, Нагасанф хо- тын эмгэнэлт явдал хүн төрөлхтөний түүхэнд дав- тагдах Ёсгүй. Цөмийн дэл- бэрзлтийн дараахн пурам болсон хот, шатаж түлэгд сэн хүмүүсийн аймшигт дүрсийг би баримтат ки- ноноос сэтгэл түгшин хар- сан. Ийм аймшигт зүйл- сээс ашиг хонжоо гардаг гэж үү? АНУ-ын ерөн- хийлөгч Рейган юу гэж хариулах бол? Баянхонгор аймгийн Баянбулаг сумын 8 жи- лийн сургуулийн 5-ын «А» ангийн сурагч С. МАЙДАР Бид олон улсын байд- лын тухай мэдээг ихэд анхааран уншиж, сонсо бүгдийг ойлгонс байна. Юрий Андропов гуайн удаа дараагийн чухал мэ- дэгдлийн учир утгыг Ч сайн ойлгож талархан дэмжиж байна. Багш яар маань ч тодорхой тайл- барлан өгдөг. Рейган тэр- гүүтэй, дайны хэнээтнүү- дийг пионер Сурагч бид шийдвэртэй эсэргүүцэж: байна. Хүүхдүүд бидэнд энх тайван хэрэгтэй. На» ран -үүрд мандаг! Дорнод аймгийн төвийн ЗХУ-ын баатар инсэгч Н. Ф. Гастеллогийн нЭ- рэмжит 10 жилийн 1 -- Самаита охины тухай бид сайн мэднэ. Чи ид шидтэйсэн. бол юу хийх вэ? гэж хэн нэг нь надаас асуувал Ё -- Тэсрэх бомбөгнүү- дийг тэр аяар нь устга- чихна гэж танта охн- ны хариулсан шиг би яг тэгж хариулна. Ингэснээ- хүн бүрийн зүрх сэтгэлээс зайлуулна шүү дээ. - Ангид болсон Энх тайвны сэдэвт зохион бичлэгтээ би ингэж бичсэн юм. Хөвсгөл аймгийн (Та- рналан сумын 10 жк- «Б» ангийн сурагч Г. БЭРЦЭЦЭГ Найрамдлын Эрдэнэт хотынхон дайны эсрэг энх тайвны тэмцэлд дуу ХОО- лойгоо нэгтгэн тэмцэж байна. Эрдэнэт хотын 8 ислийн ГУ сургуулиар оро- ход БНМАУ-ын гавьяат багш Г. Рэнцэндорж бал- чирхан шавь нараа тойруу- лан зогсоод «Бидэнд ДАЙН хэрэггүй. Энх тайван х9- рэгтэй: “Зөвлөлтийн ард түмний энх тайванч бод- логыг тууштай дэмжиж байна» гаж сэтгэлийн үнэй үгээ ярьяс байлаа Зөвлөлтийн 19 дүгээр сургуулийн захирал Алекн- сандр Федорович Дубовск: шєф монгол 10 жилийн нэгдүгээр сургуультай хамтран зохиох ажлын тө- лөвлөгөөгөө үзүүллээ. Хоёр сургуулийн нэгээс аравдугаар ангийн бүх СУ- рагчдыг анги бүлгээр нь хуваарилж энх тайван, найрамдлын сэдэвт дайныг эсэргүүцсэн өглөөлөг, өдөр” лөг 20 гаруй удаа зохио- жээ « Бидэнд дайн хэрэггүй» сэдэвт Монгол, зөвлөлтийн хүүхдүүлийн гар зургийн үзэсгэлэн, «Эв найрамд- лын дуу. бүжиг» урлагийн наадам гээд д олон сай- хан ажил зохиосон гэж захирал Александр Федо- рович ярилаа. Эрдэнэт хотын хоёрду- гаар цэцэрлэгийн эрхлэгч Ч, Цэндсүрэн, Зөвлөлтийн лэгч Рыбяна Нина Алек- сандровна нар нялх бал- чир үрс маань данны аюулд өртөлгүй Өсч том болоосой. Даян дэлхий энх амгалан, дандаа тайван байгаасай гэж сурган Хү- мүүжүүлэгч, эх хүний нинжин сэтгэлийнхээ угаас ярьж байна. Эрдэнэт хот дахь Зөв- лөлтийн 16 дугзар тайвны долоо нээлтийн цуглаан дээр ин- тернационал вайрамдлын «Бамбар» клубийн багш Светлана Бладимировна Нолбинцова Эрдэнэт ХО- тын монгол, совл пионер сурагчдаас дэлхийн хүүхэд багачуудад хандаж гаргасан «Цөмийн дайнаас сэрэмжлэе!» гэсэн уриал- гыг уншиж «Пиоверснай правда» соннид илгээх ту- хай ярив. Сурагч Наташа Гопчарова, А.. Бадамдорж, Сардарова Римма парын олон хүүхэд үг халж энх тайвны тэмцэлд сурлага хөдөлмөрөөр бэлэг барих үүрэгт авлаа Энх тайван. найрамд- лын наран дор сүндэрлэ- сэн Эрдэнэтийн хүүхдүүд «Энх тайвны төлөө бүх орны хүүүхдүүд пэгдэй тэмцэцгээе!» гэж дуу НИйЙ- лүүлэн уриалж байна Б. ПЭРЭНЛЭН, (Эрдэнэт хотын Ардын боловсролын хэлтсийн ажилтан) Дорноговь аймгийн Ха- танбулаг сумын 8 жилийн дунд сургуулийн їпїнонер сурагчид. багш сурган хү- мүүжүүлэгчид «Хүүхдүүд бидэнд дайн хэрэггүй» гэ- сэн эсэргүүцлийн цуглаан зохиолоо, Цуглааныг сур- мөрмөнх нээж: -- Олон улсын байда сүүлийн үед улам ё АНУ- ерөнхийлөгч Рейганаа толгойлуулсан цагаан ор. ныхон цөмийн зэвсгээр улайран хөөцөлдөж Европт дунд зайны тусгалтай пуу- жинг байрлуулж зхэлдээ Тэд дэлхийн соцналист системийн эсрэг хүйтэн дайны үйл ажиллагааг, улам шатлан өргөжүүлж хүн төрөлхтөн, хүүхэд ба- гачууд бидэнд асар нх, аюул заналыг учруулж байна. Нөхөр Ю. Андрово- вын гаргасан гүн гүнзгий агуулга бүхий удаа дараг- гийн мэдэгдлийг пионер баатарчууд, багш сургач хүмүүжүүлэгчид бид туй. лын баяртайгаар хүлээн авч байгаагаа илэрхийлж, байна гэлээ. Мөн 6-гийн «Б» ангийн сурагч Ш.Энх- туяа..8-ын «А» ангийн су- рагч онц сурлагатан С.Үл- олдох, сурагч Хүрэлмаа нар хэлсэн үгэндээ хүү хэд бидэнд дайн хэзээ ч хэрэггүй. Дайн сөнотүгой Даян дэлхийд энх тайван мандтугай! гэсэн үг хэлж өөрслийн сурлага хүмүү” жилдээ амжилт гаргах үүс рэг амлалт авлал Мөн цуглаанд б-гийн «Б» ал- гийп сурагч У. Бүжлхам «Америк цэрэг чи сонсч бай» гэсэн шүлэг уншлаа Цуглаанд оролцсон сураг- чид «Бидэнд дайн хэрэг- гүй. Бид энхийг хүснэ! Империализм сөнөтүгэй», «Рейганы төлөвлөгөө буг- ран унаг!» гэсэн лооавон- гууд барьсан байлдаа, Пионер сурагчид «Бөм- бөг дэлбэрвэл аюултай»ж дууг дууллаа. Хичээлийн эрхлэгч гэсэн наган э би дайн ПҮРЭВ 5 ТУХЭС2 рэг тшүүрт бодлыг дэлхийн ицэгдүгээр цэцэрлэгийн эрх- !Гуулцшїн захирал ЖЭ. То- Д. ца ыг АГ үүтүртэу 5) 1.Ф. КАГАРОВ (ЗХУ) 2, «МОСКОУ нь 0С» сониноос З. ХЕРЛУФ БИДСТРУП (Данп) 4.155Н ЭФФЕЛ (ФРАНЦ) 5.КУКРЫНИКСЫ (ЗХУ) Монголын сэтгүүлчдийн ) ЭВант эрхлэн фото сэт- зүлч М. Цэрэнжамцын (урац. бүтээлийн тайлан гаэсгэлэнг саяхан гаргалаа, Ш 25 жилийп өмнө «Пио- Шорийц үйэнэ сонинд алх- ЗррД фото зургийг гаргал файсал М, Цэрэнжамц эдү- Бээ манай улсын пэрт фо: Ёс-сэтгүүлч болтлоо өссөн файна, Манай орны аз жарга- рант өсвөр үеийнхтий олон Ёсалт үйл амьдрал түүний ран бүтээлийн нэг тухал дэн пь юм Пионер сурагчид та їїй- | ып сайп танил фотосэт- лч М. Цэрэнжамцыгн Бүах бүтээлийн тайлан үзэсгэлэнд тавигдсан зур- Їїраавс заримыг тпийтлэв. Фото зурагчин С. БОДООШ -- Сайн дүү -- Цаначин иРВсЭВэн ГУДАМЖ ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНТЭЙ ХОЛБОГДОХ ЗАРИМ ҮГ ХЭЛЛЭГ 4 ! (ИЕКОТОРЫЕ СЛОВА И ВЫРАЖЕНИЯ, КАСАЮШИЕСЯ”ГУЛИЧНОГО И ДОРОЖНОГО. ДВИЖЕНИЯ.) Ганц хүчий суудалт унадаг 73. Перекрёстки улиц ї 85, Предельцая разрешен- дугуй Дээр хоёрлож (сув- дорог с большим движением. ная скорость Төгсгөл. Түрүүч нь “далж) ви болохгүй Хөдөлгөөн нхтай тудамж, Хурдны зөвшөөрөгдсөн Хв:81-д (Орос монголоор) ЧОЭВБүдт (0СНОВНАЙ) М8- | аамын уулзсар, (Зөрлөг) хязтаар гистраль (дорога) 74. ПерекрЁсток четырех 54. Пешеходы ходит только Гол зам. углав. ын 88.- Дингатьсн є повьппев- по тротуйпам, придерживалсь 81. ОтветвлЁниая дорога Дөрвөн замын уулзвар. пой скоростыю прппой стороны, (боковая дорога) 75. Трапспортныг средства Хүрд хэтрүүлэх Хүмүүс азөпхөн явган хү- Салал злм. (Хашуу талын Тээврийн хэрэгсэл. 87. Обогнать впереди иду- ний самаар баруул мөрний зам) 78. Транспорт обшего ШУЮю Машину чиг барья (зов талаараа бу- 62. Тротуар пользовання (обшественный Өмнөх машинаа -у2н тралспорт) түрүүлэх. садтай азөрн) яппа. Явган хүний авам 88. Превысить скорость 50. Во шромп движения н6- 63. Пешекоднал дорожка Нийтийн тээвэр дьпл стоять впузове, сидеть Явгац хүний зам. (жим) ТҮ. Спепиальныг автом0- шүу-лэаээ. Т, ив бортах 64. Скользкая дорога: 06- били: пошарные, «Скорая өдөлгөөний хурд хэтрүү- помошь», тяилицейские, дэх. Ачааны машингар явахдаа босоо согсох юмуу тэвшлий хажуу хашлага(ирмэг) дээр уул: болохгүй, 58. Нельзл прнцепитьсяк двтсушейсл грузовсй машице Явис байгаа. машинаас зүүг- леденевший асфальт Хальтаргаат зам: местсон аам 65. Пешехолный типа «зебра». Япган хүнлї гарцын цагаан шугам: переход Тусгай зориулалтын. азто машин: Гал иомандын, «Түр- тэн тусламжийн», сэргийлэ- хийн Т8Ө. Мастерстпво вогсдепня Машин барих ур чадлиар. (жолоолох ур чалвар) 89. Соблюлать определен-| ноё расстояине-интерталы между рядамн автомобилей. Машинууд зэрэгцэж явах үед эгнээ хоорондын тодор- хой зай хэмжээ баримтлах 90. По длнпе улицы Ммєж- дэж үл болн Б7.Нельзя перебегать(пе- 66. Пешеходы 79. Ратьехатьсл (рааипт- думашинамн ныдєржилвается ребежеть) проезлгую часгь Япгай зорчигчид нуться) положенное расстояние--днс- бдорогу) перед ндушимп 67. Переход (Машил) зорох цявннэн ярлислпортиынн средс-валп Гарц 80. Данжепне задним х0- Машинууд гудамжаар Цу- Ирж яваа авто хөсгийн өм- ц зам огтлон шууд дайрч зүлЖ гарч болохгүй. 58,Нельзая ёадить На ве- яоснпеде дєржась за руль өдной рукой али вообше не дєржлсь за. него Улалаг дугуйгаар явахдаа өрөөсөн гараараа руль залах 68. Пешеходный переход Япган хүний гарц. 69. Подлемные топпели Хонгил гарц, далд гард. ТО.Проезтая часть улицы. Гудамж замын зорчих хэсэг (авто хөсөт явах хэсэг). 71, Перекрёстєи улиц Н дорог дом (Машин) ухрах 81. СКОРОСТЬ Хүрл 82. Радиолокаппониые н3- тернтелц скоростп Хурлын раднолонап тгүүр, 83. Устапоглепиая скорость хэм- зарч явах үед тогтоосон зай хэмжээ баримталлаг 91. Нельзя отвлекать вО- дителя разговоразти во єремя движения автолобиля Авто хөсгийн хөдөлгөө- НИЙ үед жолоочтой ярья анхаарлыг нь сарниулж үл болно. юмуу эсвэл огт руль барих- Гулама(, замын уулзвар. "Тогтоосон хурд. яулсахж болохгүй. ТЭ.Перекрёстки дорог (рас- 84. Диптатьсл (ехать) с Бэлтгэсэн 59,Не татайтесь вдвоеём на ) высокой (больтей) скоростью Ц. ДАШДОНДОВ эгпоместиот вёлосипеде Замын уулзвар. аг Өнлөр (их) хурдтай явах, Г. РИНЧИНДОРЖ Д Сүхбаатарын пэрэмжит улсын хэвлэлийд комбинатэд Эрхлэгч Ц. ДАШДОНДОВ ИНДЕКС-14140 40 дэх жилдээ 26:83 (1910) МАХН-ын Төв Хорооны зэлжнт УП бүгд хурал 1988 оны арван хофрду- гаар сарын 6-нд болов. МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгч- дийп дарга нөхөр Ю.Цэ- --дэнбал бүгд хурлыг нээж үг хэлэн, Бүгд хурал «БНМАУ-ын улс ардын аж ахуй, соёлыг 1984 онд хөгжүүлэх ул- сын толовлогооний тос- лийп тухай»? БНМАУ-ын Сайд нарын Зовлолийн ор- логч дарга, Улсын толов- лөгөөний компссын дарга нөхөр Д.Содпомтын илтгэл, «БНМАУ-ын 1982 оны ул- 1904 311 --ЇЕрөнхий боловсролын суралцагчдын сургуульд тоо 402,6 мянга хүрнэ. 1983 ОНЫ АРВАН ХОГР ДУГААР САРЫН 10. сын төсвийн гүйцэтгэл, 1984 оны улсын төсвийн төслийн тухай» БНМА У-ын Сангийн Яампы сайд нөхөр Э.Бямбажавын илт. гэлийг тус тус сонсож хэ- лэлцэв. Эдгээр илтгэлтэй холбог- дуулан Эрдэнэт хотын на- мын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга нө- хөр Ж.Банзрагч, Баян-Өл- ГИЙ аймгийн намын хороо- ны нэгдүгээр нарийн бич- гийн дарга нөхөр Б.Хур- метбен, МАХН-ын Төв Хо- рооны хэлтсийн эрхлэгч нө- хөр Г.Бизьяа нарын олон хүн үг хэлэв. Бүгд хурал хэлэлцсэн асуудлаар тогтоол гаргав. БЯМБА, ҮНЭ 19 МӨНГӨ МАХИ-ын Төв Хорооны бүгд хурал зохион байгуу- лалтын асуудал хэлэлцлээ. : Бүгд хурал МАХН-ын Тов Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүнээр нө- хөр Бугын Дэжидийгсон- гов. Бүгд хурал МАХН-ын Төв Хорооны пиарпйп бич- гийп даргаар нөхөр Цэрэн- дашийн Намсрайг сонгов. Бүгд хурал Сашпилын »Жалап -Аажапыг МАХ Н-ын Төв Хороопы бүрэл- дэхүүнээс гаргалаа. МАХН-ын Төв Хороо- пы бүгд хурал үүгээр аж- лаа дуусгав. Ээ Ю.ЦЭДЭНБАЛ: СУРАГЧИЙН ЖИЛИЙГ ӨНГӨРҮҮЛЭХ ТАЛААР ЗОХИО- МАХН-ын сургуульд Өдөр 819 бүлэг, үүний дотор 24 лийн болон орон ажиллаж, цоог нэмэгдүүлэхийн ТУЛД 4 сангийн аж Ч2РЭ дэргэ- Хот, аймгийн төвийн 97 сургуульд биеийн Тамир, спортын 69 бүлэг ажижалуул- на. Төлөвлөгөөт өнд ерөнхий боловсролын суртуулийн 14.8 мянган суудал бүхий 36 хичээлийп байрыг ёшиг- лалтад оруулна. Хөдөлмөрчдийн ерөнхий боловсролын сургуулийн системээр 8 мянган ажил- чин, малчин залуучуудад бүрэн, бүрэн бус дунд бо- лопсрол эзэмшгүүлэх болно. Сангийн вж ахуй, авай аж ахуйд ажиллагчи “тэдгээрийн хүүхдийг нутагтаа тогтвортой суралцах болол- дунд өнжүүлэх | ! ЗХУНН-ыпл Төв Хорооптл ! ерөнхий нарийн бичгийл дар- 1 га, ЗСБНХУ-ын Дээд Зөв- 1 лөлийн Тэргүүлэгчдийд дар | та Юрий Алндролпогын мэ- | дэгдэл, дэлхийн Залуучуул, | оюутны ХИ нх цаадмыг 1 1985 онд Маоспва хотноо || хийх талаар | БХЛКЗЭ-лпйн | сачаачилгыг ДЭМЖСЭН (НИЙс- | лэлпйн аалуучуудын цуг | лавн саяхан болов. | Цуглаанд МАХН-ын Тов 1 Хорооны хэлтсийн орлогч- | эрхлэгч Ч. Даваадаш, МХ 1 ЗЭ-ийн Төв Хорооны нэг- дүгээр йнарийн бичгийн лар та Л. Түдэв, хоёрдугаар Онарийп . бичгийн дарга Д. | Дашдордон, МХЗЭ-ийн Тов | Хорооны нарийн бичгийп | дарга 94. Бадрав, Ц. Буян- | тогтох, Д. Дашжамц, Ч. Цо- 1 лам 21) оролцлоо, Мон ЗСБНХ -аас БНМАУ-д “суугаа Элчин сайлын | Яамны .дэргэдэх комсомо., лын хорооны зарим 8МЯЛ- тан оролцов. - МХЗЭ-ийн Төв Хопоо- онш хоёрдугаар нарийн бич» тийн “дарга Д. цуглааныг шээв, ц ийн Е Харвоны бичгийн ТҮ. Дэв тусд. 7) |) нӨХӨ| Ш. 4 ан 3 : эр Л, "үдэв хэлэхдээ? : Нохор БУ Дэшдовдон: түүпий всасаг төрийн 9р- хийг барын байгаад Рейганы бүлгийн мунхаг балмад ажиллагааны уршгаар ма- пай дэлхийн Хүн ардын шюулгүй байдалд илэрхий бодитой заналхийлэл бий бол- лоо. Социализм, мын эсрэг аяп дайн» рикийн НАТО-гийн тайгаа хүнийг үй устгах цөмийн зэвсгээр улайран хөөцөлдөж дДэл- хийн Эгэл їирийн сал с3Я хүпий толгой Дээр дайны сэлэм далайж мапай гарн- гийн өнцөг булан бүрт цэр- гийн бааа байгуулан Улам улманр гаарч өпөөдөр Ёї- роп тивд хэдэн зуун пуу- жин байрлуулж эхлээд бай на. Хүн төрөлхтөнийг НЭЛД нь нөмөрч болох цөмиїя дайны аюул запалын Өсрэг Аугаа их ЗХУ энхийг ЭР- хэмлэгч бүх хүчний ман- лайд явн: байна, Энхийг эр- хэмлэгч зөвлөлтийн ард түм- ний хүсэл зориг її» ЗХУНН- коммупиз- зарласан аме- имперналистууд. хамсаатнууд- олсоор ын Төв Хороопы ерөнхий нарийн бичгийн дарга, 8СБ НХУ-ын Даэд Зоплолийн Тэргүүлэгчдийн дарга похор 10рий Бладимиравнч Анд- роповын энэ оны йрпйн нэг дүгээр сарын 24-ний мэ. лэглэлд яруу тодорхой тус» галаа олжээ. Дүүхин ач холбогдолтой өэпэ мэдагД«. лийн утга санааг | Монго- “одын аалуучууд ард түмний- хамт хээ тууштад, дэмшин сайшааж байна, лашдын ||. Америкийн нэгдсэп Улв, «Звгалмайтны - СОН АЖИЛ НЬ СУРГАЛТ ХҮМҮҮЖЛИЙН АЖЛЫН МА- ТЕРИАЛЛАГ БААЗЫГ БЭХЖҮҮЛЭХ, ӨСВӨР ҮЕИЙГ ХҮ- МҮҮЖҮҮЛЭХЭД ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАМТ ОЛОН, ГЭ- ГЭЭРЛИЙН БАЙГУУЛЛАГА, ЭЦЭГ, ЭХЧҮҮДИЙН РОЛИЙГ ДЭЭШЛҮҮЛЭХЭД БАГАГҮЙ ТУС ДӨХӨМ ҮЗҮҮЛСНИЙГ ТЭМДЭГЛЭЖ БАЙНА. ЭНЭ ЧИГЛЭЛЭЭР ЗОХИОЖ БАЙ- ГАА АЖЛАА УЛАМ ЭРЧИМЖҮҮЛЭХИЙГ МАНАЙ НАМ, УЛС, ОЛОН НИЙТ, АЖ АХУЙ, СОЁЧ" ГЭГЭЭРЛИЙН БАЙ- ГУУЛЛАГА, ЭХ ЭЦЭГ НАРТ НАМЫН ТӨВ ХОРОО УРИАЛЖ БАЙНА. (МАХН-ын Төв Хорооны УТ! бүгд хурал дээр хэлсэн үгээс) МАНАЙ ТАНИЛЦУУЛГА Төв Хорооны Товчооны гн- “ ЁНБЕЯ: МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга нөхөр ЦЭРЭНДАШИЙН НАМСРАЙ МОНГОЛЫН ЗАЛУУЧУУД ЭНХИЙН ТӨЛӨӨ тТЭМЦЭЛД НИЙСЛЭЛД БОЛСОН ЦУГЛААН төнц хүн төрөлдхтөний-На3- рийн өмнөөс цөмийн Дайны аюудыг хазаарлан зогсоож, улс түмний аюулгүй байд- лыг хангах эрмэлзэд төгс байгааг пехөр Юрий Анд- роповын мэдэгдлийг ДЭМ- жин фаргасан. МАХН-ын Төл Хорооны ерөнхий На- рийп бичгийн дарга, БН МАУ-ыг Ардын Их Хур лын Тэргүүлэгчдийн дарга нөхөр Ю. Цэдэнбалын мэ- Дэгдэлд Тодорхой Өгүүллээ. Манай ахмад үсийп хувьс галч, баатарлаг, хололмөрч эх оронч, иитерпационалч уламжлалд мопголын 38- луучууд бид хэзээ ямагт үпэнч байна. Тэр арнун дээд уламжлал ёсоор мон- голын залуус энх тайвны толоо шаргуу тэмцэж бай- ла Энэ өдрүүдэд монголын залуучууд бас тэгэн баярт мэдээ сонслоо БХЛНЗЭ, Дэлхийй залуучууд оюут- ны Хи нх наадмыг бас шивзмыг ялсан | ялалтын 40 дэх жилийн Ойн ял 1985 опд |Моснаа Хотиоо явуулах тухай саняачил- вээ. : Олоп улсын Залуучуудын жил 1985 онд Мосивл хот- тоо Дэлхийн залуучууд, оюутиы ХЦ их наадмыг Хү- лаан авахаар БХЛИНЗЭ-ийн гаргасан санаачилгад Мон- толыц залуучууд .МХЗЭ гүнээ талархац ЧИн сэтгЭ- лийп “баяр хүргэл: байла, «Их наадамд ходолмор, сурлага, урлаг спортын уриан дор орон Даяар 08» луучуудын Дунд социалист уралдаан өрнөх болно. Энэ уралдаанд хошуучлахыг МХЗЭ-ийн Төв Хороо, ХЗЭ ийп гишүүд, нийт хөлгүүд, охид, залуучуудад Урналж байпа тэлээ. Тус цуглаан Дээр ВИ МАУ-ын соёлын гГапвлат зүтгэлтэн П. Дагпаламн, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар, Б. Цогоо, МХЗЭ- ийн Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч Л. ЖКамбалсанжкид, ажилчин ззлуу Ц. Батгэрэл иар уг хэлэв. Цуглааны төгсгөлд ЗХУ НН-ын Төп Хорооны ёрөн» хий яарийн бичгийн дарга, ЗСБНХУ-ын Дээд Зоөпло- лийн Торгүүлэгчдийн дарга ТО. Андроповыг мэдэгдэл, Дэлхийн залуучууд, оюутны - ХЇЇ их наадмыг 1985 онд Москта: хотод хийх. төлаар БХЛКЗЭ-ийн санаачилгыг лэмжтис МХЗЭ-ийн Төв Хо- роо, Монголын оюутны хол- бооноос таргасац МэдэгД- лийг МХЗЭ-ийн ТӨв |Хо- рооны царийн бичгийн Лэр- га.Д. Даппиамц УПШий. Нийслэлд болсон энэ ЦУГ- лаап нь МАХН-ын энх тай- занч, талаад бодлогод ЧИН үнэнч МХЗЭ-ийн гишүүд, манай. орны пийт залуу үеийнхэп далн дэлхийн ЗИХ тайвны толоо ард түмний- хээ хамт Өөрс тууштай тэм- .| пэгэи ,: цэж байдгийн бас яруу тод илрэл боллоо. | | Манад сургууль нийслэлийн Ажилчны районы төнд оло арван том үйлдвэрийп газар соёл үйлчилгээний төт, оро сууцны хороолол дунд орш- дог юм. 1247 сурагчтай. Су- рагчдийн маань 96,6 хувь нь ажилчдын хүүхэд., Бид хэд хэдэн зүйлдвэрийн газартай шефФийп холбоотой ажилладаг «ХҮН эхлэн т ХЯМГАЧ, ШИРХЭГ шэн нүд/ тон», БҮР БАГА, СОЦИАЛИСТ ӨМЧИНИ (МАХИ-ын Төв Хөрөотоос дэвшүүлсэн доозон) БАЛЧРААСАА УИЛЫН АЖ АХУЙЧ, АРВИЧ БҮРИНГ АЛХАМ ТУТАМДАА ХАМГААЛАГЧ, ХӨДӨЛМӨ. РИЙГ БИШРЭН ШҮТЭГЧ БАНХ ЕС- эс ЦОРКИМ ОКОМ НА 8АЖДОМ ОБЕРЕГАТЬ К пицУу СОЦИАЛИС икниости, тАТЬ ТРУД» иИиРКнчлОНЕНЦО жисЛүНДҮЛЭННЭ «кАЖДЫН СЫЗМАЛЬСТНЕА ДОЛЖЕН СтАТЬ СКРУПУЛЕЗНО ЭКОНОМНЫМ рАЧИТЕЛЬНЫМ БЕРЕЖКЛИНЫМ, ШАГУ УЮ КЛЕТНУ И КРУ- ЇЧЕСКОН СОБСт. пөчи. н “«ПИОНЕРИЙН ҮНЭН» НИЙСЛЭЛИЙН 8 ЖИЛИЙН 15 ДУГААР СУРГУУЛЬД 7 ХОНОГ Сурагчийн жилд манал хамт олны гол зорилт-сургалтын чапарыг сайлсруулт, сургуу- лийн материаллаг балзыг бак- жүүлэхэд агхаарлаа чиглүү- лэн ажиллан їйлээд Амжил- тад хүрлээ Багш гарын заах арга барил сайжирч сурагч- дын сурлагад чапарын ахиц гарав, Улаанбаатар хот дахь Зөплөлтийн ссдүгтэр сургүу- лийн бага апгийн багш нарын зайх аргын нэгдлийн ажлын туршлага, орос хэлний сур- галттад 18 дугаар сургуульд аисиллал, байгаа ондор мэргэ мшлїэй багш нарын туршла- гаар ажилласны үр дүйд бага ангийп сурагчдын сурлагын хувь 98.3 хувь. чанар 64.6 хувьд хүрлээ Энэ хичээлийн жилд Ардын гэгээрлийн тэргүүний ажил- тан Д.Мандахцацаг, ппонс- рийн тэргүүний ахлах удир- дагч Э: Сэлэнгэ, районы тэр- АЖИГЧ, ГЯРХАГ ХҮҮХДҮҮД Анги бүрт нүдлэнй хамгал- лах штаб бий. Тэд ангийн- хаа эд хогшлыг пэг бүрчлэн андахгүй сайп мэддэг. Тус сургуулийн нүдлэн хамгаа- лах штабынхны хурц хараа- наас далдуур өнгөрөх түйл туй ховор. Хэний ширээ сандал гэмтэж, ан цав гарс- ныг андахгүй. Илэрсэн Ду- тагдлыг дөр нь арилгана. Сургуулийл пүдлаи хамгал- лах їитабын гишгүүн 8-ын. «Г» ангийн сурагч Б. Эрдэ- иабат: Бид 7 хопог бүр анги таа- жимд -үзлэг шалгалт хийж засаж сэлбэх шаардлагатай ширээ сандал, эд хогшлыг тэр дор нь засуулдаг. Хэний ширээ цэвэрхэн. аль анги эмх цэгцтэй байнал гэдгийг өнөогоор дүгнэдэг. Тийм учраас бид энэ 7 хо- “ногт анги, тайхнмаа нэмж тахижуулах, ширзэ сандлал будах ажил хийлээ. Манал сургуулийн аль ч ангид эв- цэвэр сайхан хувцасладаг боллоо. «Зад угаагчид» үйлчлэгч агч нартаа тусалж, | сургуу лийнхаа цонх, хайыг цэвэрлэн. 8-ын «Б» ангийн сурагч Д Хатантуул, 6-гийн «Б» ай. гийп сурагч Х. Сэлэигэ, 5- ын «Бэ» ангийн Сурагч Г. Хандмаа Нарын олоп охид сургуулийнхаа «Зад угаагч» операцид идэгхтэй ажиллаж байтга. 5 ЦААС-ХОГ БИШ Энз долоо хоногт хоёрдогч! түүхий эд цуглуулах «Їїиопс- рийн үнэн» соннны нэрэмжит «Ариилан хэмнэлтийн айн» 40- хисж сурагч, анги бүр идэвхтэй оролцлоо. «Цаас-хог О0иш», «Бохийл са- шаг ашиглаж болцо» ходолгосн ориүүлжг суригчид, цаас 4 төнц, бэхийн сав 676 ширхэг, таар 200 нг, нонсервийн ллаз 1002 ширрхэт цуглуулж тушзалаа Ц. Цэгмид багштай 6б-гий! «Б», Б. Баттомөр, Р. Оюун багштай 4-ийн «Г», «Д» ангиуд арвилан хэмнэлтийн аянаар бус- амтаа хошуучлав. ДУСЛААС 776 ЛИТР "оо цанхэр эргүүлийн пиоперүүл туп нймбай ажиллаа. Тэд з0!- шид ёсоор сургуульдаа ёглоо бүр эрт ирпэ. Үзлэг шалгал- таар усцы болгоныг үзэн, үр ашиггүй алдагдаж баягац "40 а, эн бог Манай хамт 0ло!! сүфралчийн жилд (Захирал А. Жайлап ирьж байна). гүүний багш М.Цэрэнханд, Г.Сэраэтэр, Ш.Лхагилсүрэн, Л.Бадамханд парын ходолмо. рийн сайчууд олноор торлоо. 19 багш тэргүүн туршлага ззэмшагч гэрчилгээ авч райо- тыг тэргүүний! бүлэг 4. цэрэм- яст бүлэг 6, гэмт хэрэг, хэй урмын зөрчилгүй хамт олон 21 боллоо. Шеф поосны үйлд- вэрийц нэгдлийн хамт олоп бидэпд 200-230 сурагч амарч ажиллах ходолтор-амралтын тохилог сайхан зуслан барьж байгуул өглөө, Тонд багш, сурагчид хэд хадан. зэлнгсэар амарч ажиллаж томс, хүнсїгий нөгөө тарьж ургуулж байх юм Энэ памар: бид ходолмаор-ам- ралтын ауслангийнхаа шинэ ургацын дээжийг хураан ав- сан, Манай бас пэг шєф То- Їус сургуулийн хүүхэд Сүр зой хой сургууль дээрээ Ч биш гар орой хаа лвсан, газраа усыг арвилан. хомилэн. цойгэг. ариун байлгах ган: хичлэдэг боллоо АЖИЛЧ ХИЧЭЭНГҮЙ ХҮҮХДҮҮД Угавсносс ород болтол хө долмөрийн набицстад хөрөө, харуулын дуу үл тасарва. Энд С. (Онгарии багштай «Уран гартан» дугуйлан хичээллэдэг Хаа угалд,апч цацгаэр чим- сай бэлэг дурсгалын гоёмсог хайрцаг, охидын зүү утасгы сав, зүргийн жааз, чихрийн таваг. Энэ бүхнийг дугуйлан- гийн. уран гартнууд урласан юм. Тэд юмхиаар їом хийхдээ туп айьласлаг хүүхдүүд Мод ны өөдөс, сүрэл, холтос, цаа саар шүд булаам хоорхон зүйл урлана, Дугуйлан байгуулагдаад жил гаруйхан боли: байгаа ч хүүх Дүүдийн маань урлан бүтээх апьяас чадвар өсч юухиаар ч бал хэрэгтэй юм хийж чаддаг боллоо. Хүүхдэд хөдөлмөрийн хү мүүжил олгох, аднваа юманд арвич, хямгач хандах үзлээр хүмүүжүүлэх голоо зорилго маань биелэгдэж: байгаад бид баяртай байпд гэв: С. Юнгэрэй багш лүыж байлаа. Уран гарт- пууд «Пионерийн үнэн» ..ДУ- гаар сургуульд 7 хоног ажилд идэйхтэй оролцож азжилт гар- тасан найз нөхөд, анги хамт олопдоо Өгөх дурсгалын зүйл алиныг хийжээ. ххх 515млЦ5 2 1 ҮХ мөр, бетов заводын хамт олоп 40 шянган төгрөгийн үнэ бү- хий биеийн тамирын иж бүрэн талбай, багш сурагчдад ха- дуун засол, хөнгөн зуушаар үйлчлэх цайны гззар бай- гуулж өглөө. Одоо мапай сургууль су- рагчий! жилийн ажлаар рлїондоо шалгараад байна. Сурагчийн шилийн. ажлын барийн. даэр «Иноцерийн үгэн» сонян сургуульд маань Хүрэндэн ирж «Пиоперийп үнэн»... дугаар. сургуульд 7 хоног» сэдэлт ажил зохиож, байгаа иь. бид бүхний. баяр дээр баяр эмэн Энэ долоо хоцогт пионер сурагчид багш парын дунд сургалт хүмүүж- лийп олоц халбарийн ажил лпагдаж социалист өмчийг хайрлан хамгаалж хөдөлмг. рийг бишрэн хүндэтгэх талилр тодорхой үр дүнтэй ажил зю. хиолоо. чУс», «Чийдэн», «Цаас» опсраци, арвилан | хэмнэл. тийн аянаар сургуулиараа 2673 төгрөгийн ашигтай ашиллав. тэр- гүүний хүмүүс. эцэг ахчүүд хүүхдийй азохиолчидтой уул- зах, уулзалт, өдөрлөг, өглөө. лөг 10, наалттай үзүүлэх хи- чээл 8, бүлгийнл үзүүлэх алил 2, хичээлээс гадуурх дугуй. лай бүлгэм 29 удаа хичээллэгс энэ хугацаанд «Онц сайп дүл- гийц төлөө» хөодолгоон өрнөв. Ингэж манай «Пионерийн үнэн» сонины... дугаар сургуульд долоо хо. пог» сэдопт ашил амжллгтай явагдаж пионер, сурагчид багш сурган хүмүүжүүлэгчид їїдэнхтэй сайн оролцлоо сургуульд аг-шлхиллсололлигттожж.оегжшжшото2-1-0-- ЛВЖЛГЛХЛЭХЛШЭЖЭ 2242 салс БИД--НОМЫН НӨХӨР 9 Сойнта норомжмнт долоо хоногийн ажлын үсэр «Ном бод бидний Дотиы охор» сэ» дэвт зохиолч уншигчдын уул залт боллоо. Уулцалтад хүүх дийв зохиолч Д. Давааням, Д Содпомдоүтч, ахмад зохиолч Ц, Цадиншан пар бролцсоож но- мин тухай сопирхолт Л яриа хийж, уран бүтээлээсээ уут, сурагчдын сонирхсон асуултад хариулал, Пионер баатарчууд у!йшсан зохиолын балтруудаар Олцхан пом, альбом ХИЙЖ нО- мып булан байгуулжээ. " Сурагчид сурах бичгээ бүгдийг авчрав. «Ном анагаах» группийп үзлэгт орж байгаа нь энэ. «Нам анагаах» груп- пийнхэн хүүхдүүдийн сурах би- чиг бүрийг шалган бохний ДУ- сая, үзгээр зурсан бичсэн, бү- рийг арилгаж урагдсан хуудас болгоныг эмчилж өгсв. Сурах Ончгээ цэвэр нямбай одэлдэг сайн сурагч озон байна. Сургуулиїїлхаа номын сан- гийн 4170 помыг саябан засвар лаж нийт 1500 гаруй нам ана- гаав. Энэ ажилд Ө. Батнасан багштай 5-ын «Б», Я. Найдан багштай 1-айн «А», Б. Батто- мОор багштай 4-ийн «Гэ, Д. Цэгмэд багштай 6б-гайн «Б» ангиуд идэвхтэй сайн оролцо: пэ ангийц сурагч бүр сурах бичгээ. цэзаэр гамтай эдэлждүү нартаа шилжүүлэн бгөх болио зэихниг ХҮССЭН ДУУ, ШҮЛЭГ, ЗУРАГ "Тандугаар апигиуд зах в:н мМайрамдал, сэдпэр бүл- гийн ацал зохиол яяүууллаа Пүлгийд ажлаар пийнср сурлг- чид «Энх тайван, аз зиргалант амьдралын» тухай Дуу дуулж, шүлэг унш. Цөмийн дайныг жигшин аэвүүцсэн хүүхдийг цовоо сэргэлэн Дуу тайхим дүү- рэн цуурайтна.Тэд өөрсдөө 30- хиосон «Энх тайвны сэдэвт» тан- шүлгээ уншив. 5-ын «А» ан- гийн сурагч Б. Баярцогт: --! Атом нєйїїтроц, цөмийн зансгийг Алтан дэлхийгээс үүрд зайлуулын Амгадаи- оихийн дуугад дуулж Аз таргалтай амьдарцгаал... гож уншихад НӨХӨД Нь алга ияжигнүүлэн ташиж баяр хүр- гэв. Бүлгэмнйн зоплад «Бид эн» хийн толоо зурш байна» Ссэ- давт зургийп үсэсгэлан гарган, Үзэсгэлэпд їиэзгээс паймдугаар ангийн олон арван сурагч бү- тээлзэ тавьжээ. «Нар», «Дэл- хий»,«Тагтай», «Ийнээамсэаглал», «Ээж», «Хүүхэд», «Үерхал» Фнэ бүхэн үзэсгэлэйд тавигд- сан бүтээлүүдийг төр, эрхэм чухал содэп ть болжээ. ЗУРАГ ДЭЭР: Пноперийн тэргүүний ахлах удирдагч Э. Сэлэнгэ бүлгэмийн зөвлөлийн идэвхтэн ТАГЧ Я, СУМ Танхимыг шинэ шилийн бая- рын байдалтайгаар ййсаж (Чн- мэглэсэв байна. Ияонер сурагч- дын амгалан энхийг эрхэмлэх хүсэл бодлыг илэрхийлсэн 02У- хуулас, шинэ. жилийг зернулсан бүлэг, бүл! тийн ханын сонин, |нөхөрсөг Бх расхль ян лалар шөг зураг, Фото бїоллетень гир- нэ СиГЭ-2С, сан байаа. 2 Хөдөлмөрийн аварга , . .- төржөө гол: хэлнэ Орох хаалганы гадна талд (Дагалдан Яваа баатруудын өвлийн өнгоцый багт наадмын хамт байраа эзэлж суусан (9П- цєх ажиллаж байх бөгөөд тэнд дийн Өстөн пионер сурагчдад янз бүрийн ан амьтад, “АрДЫН хандаж-) -- Сур сур бас дахин үлгэр домог, уран зохиолын сур! баатруудын баг хийж, байрт хүрэлцэн ирсэн пнеовер сурагч- дад өгнө. Хөгжичд хүүхдүүдийн хам- гийн дуртай дуунаас тоглоход инїйтээр дагаж дуулан бүжиг хийнэ. Эрдмийн аянд дөрөөлж Аягн хамт олноороо 1983 ОН--Өвгөн аав тянь та хараач Суут Лениний гэгээн үгэсж яовдаа билгүйж, Үү 1 гүлж 2 явахын Өлзийтэй єрөол донигүүлье гэнэ. (Пионер сурагчид ялга та- ) ЯЭГДҮГЭЭР САР--Удирдагч (Эпэ үед гадиаас сурагтийн ын тэргэн бодлого ЖєиД--19883 өн орж ирс) Нэшшнүйн ийг хайрлах -- Ариуп эрдэмд шамдан Улс нийтийн өнг! ууллага суралцагч | драилан хамналтийн байнгын аянаа Айлд найзууд минпь сайн 5 байна Уу? гана Арван чиглэлээр зарлаж явууллаа гэнд. Сүүуллаа эзэлсэн пионер Ссу- т рагчид тнэгэц азрэг: (Сургууль хуга: хэмнэсэн -- Сайн, сайн гэж хариулна. дүнгээ топч ярина (Эрэгтэй зургаа. эмэгтэй зур- Өвлийн ӨВГӨН 077 гай 213 гаан ттонер тус бүр нэг нэг “ чинь сар болт тоглото). Дуртай болохоор шөл Хөгжимд ал дуу эгшиглэн Та зарынхаа сурсан зох 58 сансрын хөлгийн чимээ гарч ул- 5 ЯУ- 55 -5 маар зоөлөп буух нь сонсогдоно Тавтай суул: ХаЭ8, иж” 15 1983 ОН--Хүүхдүүд ээ! Өвгөн - 3 "ү Ч а Ү й 1 аав ирлээ. ССургуулийн урлагийн дугу лангийн пионер сурагчнд тог- Холгийнх нь дууг та инр лолтоосоо үзүүлнэ) сонсов уу? ХОЁРДУГААР САР--Аугаа Хүндэт зочин өвгөн айв аа Онтнорийн дуудаагаар Хөөр баяртай угтаж авцгаая. Агт мориндоо дөрөөлж |) (Гаднаас өвлийн өвгөн ууттай янаньсол чиг нэр УАЯРАСАН бэлгээ үүрсээр цасан охидто!- ! гоо орж ирнэ, Цасан охид сүлд 1Канжин Сүхбаатарын мод тойрон уран хөдөлгоөпт дөрсинд бүжиг кийцгээнэ) 1983 ОН--Амар сайн байна уу? Аян замдаа алишаалгүй ирэв үү? ӨВЛИЙН ӨВГӨН--Саруул сайхан оропд чинь Сааталгүй явж ирлзэ Алаг хонгор үрс мннь дуулна.) Амархан сайн байна ми ЫГ “ГУРАВДУГААР САР--Намын гэж нэг: рэ! Эруудонэ Гурван архуүннэн хэ эган зэрэг хариу Наяын үр- 1983 ОН--Өвөө! (Сүлд модны: ССо-- уулу ИРСЭН жоо наадмыг одоо эхлэх үү? Өв- гуулийн улаан бүчтэний лийн өтгөн үүрч язаа бэлгээ. өргөжиж .,. баатарчууд газар тазьн:) пиоперт элсүүллээ. ФЭнз «ард -- Хүүхдүүдээс асуу, хүү шалай хайрт удирдагч, хүүхэл минь биднийг халамжлан хүлтгүүжүү - Хүрэлцэп ирж гүйцэв үү? гэхэд : Ерэн жилийп ОЙД Алдраа нэрээр нь овоглосон Аранзал бүчтэн х237) нд «Улаан тугийн намнраан дөр» нэртэй Утга төгөлдөр цуваа зөхнолоо. (Д. Сүхбаатарын тухай дуу нийт гнонер сурагчид эгнээ лэгч ЮЮ. Цэдэнбал дарга пио- нєр сурагчдын төлөвлөгчднйг хүлзэн анч, элзгсэг дотио ярил- 1883 оН- нрсэд үү Цахдаа «Ихийг сурч тэдэхийл тэж |асууна. ПИОНЕР мал номтой СОЇГЭж3 дуцалт- СУРАГЧИД: --Бүгдаэрээ ирсэн "Гүй уншиж, орос шамда! й 123 р сурах» захиа даалгавар өгсөн УЛхОрхелы 20009Ж “ӨВЛИЙН ӨВГӨН -- Хөөрхөн | (Энэ захиа даалгаврыг бие- лыар ажил зохиосноо "00 өвөн хүүхдүүд мннь лүүлж Х321 , ЭХ 57:27 .,326 с ярина. “Орос монгол хэл дээр Хөдөлмөр сурлагын СУМО шүлэг ушиниа.) шиЛТГЭЛ 22-95 1983 ОН--Эрна зууны маань сод хүн Их Лениний төрсөн сар, 2 23 “ “ДӨРӨВДҮГЭЭР САР--Сай 2» аваа гэнэ. д үйлсийн мон 222 эхэлье ий нь. хүрэл “хүүл Төв Хаоровны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, ЗСБНХУ-ын Дээд Зөвлөлийч Тэргүүлэгчдийн дарга Юрин Владимироннч Анд- : ропен гуай ашернкийн Манчес- тєр хотын суртгч Самантагийн захидалд харну өгсөн юм. Ю. В. Авндропов зарта «Бид зих тайв- ныг хүсч байна. Тариа торьн уртуулах, барьж байгуулах, шя- нийт бүтээх, ноз зохиол бичих, сансарт инсэх гэзд од бидэнд хийх зүйл тзуундахгүй олон бай- ча “Өөрсдийнхөө хүүхдийн тв- лоо, Сашанта чиний төлөө ч зих тайвныг хүсч байнаг гэж бич- сэн юм гэж хариулна. 1983 ОН --Зих тайчны сздзст гар зургийн. уралдаан нийтийн дуВДд зарлана Цацаг чишгээ зүүсэн сүлд яёдоо тойрон бү- жиг хийцгээнэ. ТАВДУГААР САР--Алдар гавьяаны зургаан одон Аранзал улаан туганд нь гялалзсан Ард түмний өлгийдөж бойжуулсан хүү Ачнт намын өсгөж хүмүүжүүлсэн дүү Залуучуудын эвлэлийн ХУШ нх хуралд Валгамж үеийнхээ нэрийн өмноос Сайп үйлсийн 23 ном бүтээснийхээ дээлийг Өсвөрийп Сүхбпатарчууд бид барилаа Авьяас чадвараа тал бүрзэр хогягүүлж Авхаалж эрдмээ зүйл бүрээр дэтжүүлж сэргэлэн цовоо ажилд дүйтэй Сайн хүн болж чадахаа Сайтар бид батлан илэрхийллээ. (МХЗЭ-ийн ХУШ нх хурлын үеэр зохиогдсон урлагийн үзлэ- гийн алт, мөнтө, хүрэл медальт пионер сурагчид дуугаа дуул- па). 1983 ОН--Хүүхдийн баяр, бүгдийн баяр Хүн төрөлхтоний эрхэм баяр Аюулт зэвсгийг үүрд тонилгох баяр Ая дууг мөнход дээдлэх баяр гэж уплшина. (Бүрээчид «Бүгдээрээ (ан- хаар» дохно егө. Бөмбөрчдийн тоглолт болио. ЗУРГАДУГААР САР--«Ургах нариы цацраг атган авч Тугаа цацаглаад Улаан галын Ддөлийг таслан авч Эрүүл чийрэг, Эрдэмд хичээнгүй, Хүзүүндээ зангидаад Алтан бүрзэний шингэн 5 дуугаар Жигдрэн жагсаад Алаг бөмбөрийн жигдхэн цохилтоор Яралзтал алхсан Багачуудын арын Бид бол пиопер Өргөн түмний үрс Өөрсдөө бид ард түзэн» «Залгамжлагч» У чуулган- даа сурлага, хөдөлмөр, урлаг, спортын шинэ шинэ амжилтаар бэлэг барьж «Залгамж үеэ ая- ныхаа шинэ удирдамжийг 0а- таллаа. Эх дэлхийн хүүхэд бүрт хандаж. Энх тайвны уриалгаа Батлан илэрхийллээ. отэж уншина. Пионер сурагчдын урлагайн наадмын алт, мөнгө, т хамтлаг. цөө у бүшгээ хийцгээнэ, 2 (Үргэлжлэл нь ТУ зүүРТ уу Халжиг голд мэх унаж 27 туү ал! (Тогсгол. Түрүүч нь Ш нүүрт) ДОЛДУГААР САР -- Зуны улирал Зугаатай Зуслангийн хүүхэд Наргийнтай Манай сургуулийн сааль сүү» ний нөхөрлөл .2лнтр сүү сааж | 20.8Г ааруул, ером, бэлтгэж дотуур байрын сурагч | зэйд шилжүүллээ. өдөлмөр амралтын зусланд... пнопер сурагч ажиллаж, га талбайд хүнсний ногоо тарн- лав. Зупы, амралтаараа уналга, эдэлгээнд .. даага сургасныг хэлнэ. Ходолмор амралтын ауслан, лагерьт амарсан ппонер сурагчид шинээр сурсан дуу бүлгээ. хийж, шүлэг уншина. Пионерийн лагерь, зуслангийн ДУУ Лпүүлцгаана. НАНМДУГААР САР. --Аригн цагаан хөдөлмөр Хүүхэд бидний шүтээц Ахмадын үлгэр дууриал Бидний дагах замнал, Цэлгэр талд Тарналанч болцгооно. Цэцэгт нугад Малчин болно. “йлдвэрийн цехэд Суурь машип эзэмшинэ. (Ходолмөрийн сэдэвт дуу дуулц» таана). Монгоп хонхны дуу цан- гИиНанН танхимд цуурайтах: 983 Он: хэ -- Номхол даагаа унаад Номтой цүнхэз үүрээд Ээждээ үнсүүлж аавыг дагаад Эрдэм сурахаар явлаа лал гэж: дуулна, ЕСЛҮГЭЭР САР -- Энэ жилийн эхний хичээл Эпх тайпны хичээл байсан ют. Энх тайпны хичээл дээр бид Дайн бидэнд хэрэггүй гэж Дармал үсгээр сийлэн бичсэн юм. Эпхийп харуул төнхийн өмөг түшиг Этийн холбоо, бат пайдвар ЗХУ-ын сайхап сапаачилтад Зүрх сэтгэлийн угаас баярладгаа бичсэн юм. ӨВЛИЙН ӨВГӨН: --Октябрийн хувьсгалын 1 ОлГиЙ нутаг Олоп үндэстпий эвийн бат холбоо дамжуулсиыг Өвлийн Өвсөн би өргөн дэвшүүлье. (алга ташина) Гариг эрхсийн нууцыг тайлах «Востон» хөлгийг Яагххах Газарт мөнхөрсөн ган бат найрамдлыг Сансарт гагнаж мөрөөдөл биелүүлсэн Зовлолтийн хүн-ах иар нь Одонд хүрэх дараагийн нислэгт Одооноос та нарыг бэлтгэж бай гэж захиж байна. (Нийтээр алга ташина) Пнопер сурагчид пийтээр АХ. Батсүрэнгийн үг «Ахан дүү- сийн дуу» дуулцгаана, АРАНДУГААР САР Найрамдлын сараар ма- най сургуулийн пиопер сураг- чид зөвлөлтийн хүүхдийн олон сайхан дуу шүлэг сурлаа. Та бүхэнд .. дугаар ангийн су- рагч ... шинээр сурсан дуугаа дуулж сонирхуулна гэж зарла. на, 1983 оныг -- «Хэрвээ сай- хан амьдарч байрал» гэж дуулж үхэлмэгц. нийтээр дагаж дуул- “. Энхийн сэдэлт зургийн салдааныг дүгиэнэ М. Матусовсиийн үг, В, Шайнскийн хөгпким |«Бместе весело шагать» ДУуг Дуулцгаа на. Энхбазарыл хогжим, «Ээ- жийн бүүвэйтэй хорвоо» ДУУГ пионер сурагчлын хэсэг дуул- на АРВАН НЭГДҮГЭЭР САР -- Аврорын бууны сүрт нүргээн сүрлэг уухай Өвлийг ордныг чиглэн цуурайлж Өргөц дэлхийг нойрноос сэрээсэп юм. Шинэ эрпний өрхийг татахаар Шинсльтэй цэрэг, бошинз- той ажилчид Шивээлсэн жад, буу саадагтай Ширүүн тэмцэлд жагсаалаа- раа орсон юм. Улаан туг урихнаа памиран Урагшаа давших урмыг сэргээж: Утаан дундаас, гал дотроос Улаан Октлбрь пар шиг мандсан юм гэж уншина. Урлагийн дугуйлангийн Су- Лупсаншаравын хөг Ажилчид тариачны жим «Леппи багш» Дууг дуул- МЭНДЧИЛГЭЭГ ив, “Үеийн пайз та паргал (:3:3)171:1:08:7:14:111 УНШИГЧДЫН САНАЛ, БО ирүүлсээр оаииа. заритавс нийтэллээ, «Пионерийн үнэн» "Түүний сонины ” аннет асуулгад оролцож: байгаа- даа баяртай байна. Би жил бүр сониноо захиалдаг. Тус сонины «Сонирхолтой уулзалт», «Ашил : мэргэжлийн тухай яриа», «Чи- Ч “ний толоо яриа» зэрэг буланд -23 “ вийтлэгддэР материал надад 84 сурагч С.Гэ- Н.Отгон- “лэлцүүлэг, -- Номын сайн нөхөд минь Надад нэг сапал байга Дагалдан яваа баатрууд минь Дараа дараагаараа зогсоцгоо! ганэ. Ардын улгэр домог уран захиолын баатрууд эзгилн зог- соно, Ташуур барьсан цамцтай жаал хүү- -- Цоохор даага жирийхаэ- рээ жирийнэ ган? хэлээд урал- дааны. морь унаж япааг дүрс- лэн бүжинэ. Өвлийц өвгөн хэ Ний, ямар зохиол болохыг асууна. Сагс барьсан -хоёр хүүхэд гарч ирнэ, Наг нь том, нөгөө нь жижиг сагс барьсан байна Жижиг сагстай хүүхдийн |ха- мар ам жимспай улаал хүрэн шүүс болжэа. Тэр хоёр жимс түүж ярааг дүрслэй бүжиглэ- из. Хэний зохиол, хэн хал бо- лохыг үзэгч ппонспүүд пзрлэ- нэ Уран зохиолын баатруудыг таах уралдаапыг өвлийн өлгөн оорөө удирдана Гэтэл чоно гарч ирээд он роосоо үйлзгэн лоовууз гарган омсөно. Үггүй хөдөлгөөн хийнэ, Чоно-Би хэний ямар зохио- лын байтар вэ? гэн: хүүхдүү: дээс асуун: ийш тийш маадгар- хан алхалил, Энэ үед туулай гарч ирээд, дэгээдэж, унаган оплий опго- Ний ард орж нуугдахал шалан лзэр уласан чола. «Ну! по, по,.. гэж хашгирна. Ханий ямар зохиол болохыг Хүүхдүүд хэл- ца! Улаан малгайтай охин, гу- талт муур, толгойдоо бяцхан оройпч омссонН чоно гурал гарч ирээд -- Бид гурант хэн ийм хув- цас өмсүүлсэц бэ? гэж асуу- па. (Шарль Перро) Өндөр биетэй сэргийлэгч малгайтай эр, бяцхан хүү хоёр уулзаад согсол: байна. Хүү--Таныг чинь хэн гэдэг билээ? гаж асуухад, -- Харин хэн гэдэг билээ! гэж, бүхнээс асууна, Сеогей Михалкопын «Стдпа ах» Энэ мэтээр үлгэр домог, уран зохиолын баатруудыг та- НИх, ХЭНИЙ Ямар зохиол боло- хыг таах таавар лвуулина АРВАН ХОЁРДУГААР САР: --Уншсан ном цүнх дүүрэн Урлагийн тайзнаа Дуу Хуур Уралдаан тэмцээнд аварга олоп Урагшаа тэмүүлэх хүсэл рагч бүрт ашгийн эд хогшлыг даалгай огч, цүдлэн хамгаалаг- мийн карт байнга хотлүүлж байна. Сонипы нэрэмжит хоёр- догч түүхий эд цуглуулах алинд манай ангийнхан ер нь сургуу лиараа амжилттай оролцсой гэг: бодож байна. «Ппонерийп үнэн» сопип жилд Дугаар гардагийг мэднэ. Гэвч гарсан дугаар бүрийг бү- рэн авч чадахгүй байна. Нийслэлийн Онтябрийн райо.. ны 22дугаар сургуулийн 5-ын «А» зангийн сурагч Л.АЛТАНЦЭЦЭГ “Манай сургуулийн хамт олон «Пионерийн үнэн» сопиноос зд- хцот байгаа «Талх, цалс» (хэ «Ус», «Чийдэн» оргилуун Амлалт үүрэг нь ажид хэрэг болсон Ажил бүхэнд нь арвин туршлага хуримталсай Ахин дэвших өндөр зорилт хүлээсэн Амгалац энхийд елзийт ерөөл бүрдсэн Арван хоёрдугаар саргэж уншина. 1983 он--Өвөө! Та бэлгээ мартав уу? Өгмөөр хүүхэд олоц бий шүү өвлийн өвгөн: -- Та шарын дуулсан ДУУ хуурыг сонсоод Дахиад би залуужих шиг боллоо гэнэ. 1983 он онц сурлагатан пио- нєр сурагчдын нэрсийг Дууд- на, Өвлийн өвгөн бэлгээ гар- дуулна. Бэлэг гардуулж дуус- магц, хогжим эгшиглэн морин төвөргөөн сонсогдоно. Танхимд шинэ он орж ирлээ. Ппонер су- рагчид алга ташиж угтана 1983 он: --Өнгөрч байгаа ов би Өдийд ноднин ирсэн билээ. Эгоөмөр хөгжлийн түүх болж Өнөөдөр тэгээд буцах цаг боллоо, 1984 он: -- Халаагаа өгч байгаа он таны Ханагар амжилтыг залгамжлан Авшжилт бүтээл арвин байхаа Аямлаж хэлэхийг хүсч байна. Эрдэм соёлоор үзтагш иргэн болж Энхрий намынхаа ачийг хариулья. Эвлэлийн ик хурлын захиа даалгаварыг биелүүлж Ирээдүй тийш урамтай алхацгаая, (Алга ташина! (:):311151:48:1:14:1:9 -- Жаргалтай монгол орны Жавхлап тогс хүүхдүүд минь «Эрхийг сурахаар бэрхийг сур» Эцэг өвгөдийн чинь сургаал энэ Ачит намынхаа мэргэн жолоодлогоор Ах эвлэлийнхээ дайчид замналаар Эрдэм помд хичээнгүйлэн з Ирээдүйд одооноос бяеэ бэлтгэж Ахмад үеэсээ байпга суралцаж Ажил хөдөлмөрт багаасаа үүрэг авч байна. Манай сур- гуулийн «Сурагч» шуудан хороо сайп ажилладаг. Харин захиал- сан хэвлэлээ упшиж |ашиглах талаар тааруу байна гэж би боддог. Шинэ онд төрийп шаг- налт зохиолч С.Эрдэнэ гуай. гаар сонинд шүлэг асохнолоо нрүүлэх бүх хүүхдэд зөвлол- гоо өгүүлнэ үү? Говь-алтай аймгийп төвийн 10 жилийн сургуулийн 5 рагч Б.ГАЛААРИД ху Би сониндоо үе үе захидал бичдэг. Бичсэг зүйл маань хэвлэгдсэнд маш их балрлаж яваа, Манай сургуулийн хэллэл тараалт сайн гэл: би бодож бай- па. Харин зарим дугаар ДУТУУ ирдэг. Манай гэрийнхэн бүг- дээрээ «Пионерийп үпэн» со- ийн уншдаг. Сурагч бидний ДОТНЫ зовлогч болсоп «Пио- нерийп үнэл» сопиноо маш их хүндэлдэг. 1984 онд хөронгот ертөпцийн хүүхдүүд ялангула У.ыр х үүд хэрханамь- дарч нийгмийн амьдралд хэр- хэн оролцдог тухайлбал анги. сургууль гэсэн хамт олон бай. ча уу? Байдаг.бол сургуулиас зохиож байгаа ашилд ТЭД яаж оролцдог тухай . уншмаар бай. на. Сониныхоо 40 эилийн ойг угтаж өөрийн сургууль хамт цөн шамдаж Эх орон, эцэг эхийнхээ Эрхэм ачийг сурлага хүмүүжлээрээ хариулж Нам засаг, ард түмнийхээ Найдвар нтгэлийг бүтээлаэ- рээ биелүүлэхийн Өлзийтэй сайхан ерөөлийг Өвгөн буурал аав нь Өргөн барьж дэвшүүлье. (Алга ташина) -- Өлгий болсон зх дэлхийд Өнөөдөр бас тайван бус байна. Эзэрхэг дайны хар утаа Энхийн тэнгэрт дэгдсээр байна. Далавчит пуужин, першийг байрлуулж Дайны хэнэзэтнүүд өндөлз» сөөр байна. Рейганы засаг цэргийн зардлаа Энэ жил бүр их нэмэгдүүл- лээ, Гэтэл тэнд олон хүүхэд Гэлэс цатгах хоолгүй язиа. Сургуульд орох дуртай байлаа ч Суралцах хөлсий нь дийлэхгүй байна. Эргэх бөмбөрцгийн охид хөвгүүд Эрхэм та нарын анд нөхөд Энхийн талд Мэгдэн жагсаж Энхийн төлөө тэмцлийн манлайд Үїльнчийн нам, зөвлөлт түмэн явж байна. Эвээр зохицож, найрсаг амьдрах Итгэл төгс санаачилга гаргасаар байпа. (Алга ташина) Номрөх дайны сүүдэр цаашаа Нөхөрлөл тайрамдлын Дуу паатаа Төмийн дайны оюул арилаг Цомоөрөө жаргалтай амтл- лац амьдраг! (Зогсолт) Эпхийп сайхац монгол орны Эвийн сайхан багачууд минь Баяр паадмаа үргэллглүү- лээрай Буурал пап инь явья баяртай. ХҮҮХДҮҮД -- Аян замдаа сайн явал- рай, баяртай гэнэ. Өллийл өвгөн 1983 олг хамт танхимаас гарч їтил, Сүлд модны наадмыг ПжЖиЛ- лагаа цааш үрголжилнг, багт наадам шалгаруулах тэмцээтт ахална МПБ-ыЫН ТӨВ ЗӨВЛӨЛИЙН АРГА ЗҮЙН СГКТОР ДОЛ, СЭТГЭГДЭЛ . олны амжилт ололтын талаар байнга бичиж мэдээлэх үүрэг авч байна. Дотны шөхаөр но. перийн үнзп» сонийоор дам» зцнуулах нэг чухал хүсэлт байна. Юу гэвэл сүүлийн үед хүүхдэд зориулсан кипо лагаад цоөхон байна вэ? «Нэг ангийн хойр» «Зуслалгийн | найпууд» эрэг сайхап кино бий. Одоо шинэ ки» цо үзмээр байна. Бидний энэ хүч сэлтийг кино бичдэг похиолч, кино найруулагч нарт Дам жуулж тодорхой хариу арч со» нипдоо нийтлаэрэй, , Улс аймгийн төвийн П 10 эжшилийн сургуулийн 9-ийн «А» апгийн сурагч Л. АРИУНЧИМЭГ Манай сургуулийн «Сурагч» шуудан хороо сайн. ашилладаг, Манай гэрийпхнээс эж маяны миний захиалсан. «Пиоперийн үнэп» сонийг тогтмол ушидаг, Ирэх онд болох сониныхоо 40 жилийп ойг угтаж бид дуу бүз жиг шинээр сурч сурлага хо» Долмор, урлаг спортоор шинэ амтилтал хүрэхээ амлая байна. Дорноговь аймгийн талийл 8 жилийн сургуулийн 5-ын «Б» ангийн сурагч ї Л.МӨНХ--ЕРТӨНЦ вввэээлвээчвнээввэээвээвээжээээлэээжэнэиэээнэ Эрхлэгч 21 ДАШДОНДОВ Индекс-- 14140.