" Хөгсгөл, Түрүүч нь 1 нүүрт үзэсгэлэн, компьютерийн клуб бий. -- Хүүхд төв энд бай- таа гэсэн. Очиж үзье. Орос, монгол хэсэг хүүхэд зураг зурж байлаа. Таван тивийн хүүхдүүд гар тараасаа барин эх дэлхийгээ тойрон бүжиглэж байгааг дүрслэн зурсан хүүтэй уул- зав, -- Намайг Т. Гансүлд гэ- дэг 14 настай гэж өөрийгөө танилцуулав. Түүний хажууд найз Снма Овчаренко зураг зурж байлга. Нүүр дүүрэн инэзмсэглэж томоос том нар зур- жээ, Тэр хоёрын зургийг ажиглаж байхад «Энэ вар үүрд менх мандаж байг» гэ- сэн бидний мэдэх дуу сз- наанд оров. Хүүхдүүдтэй нэгэн хүн их л дотно ярилцаж байхад нь очвол бидний сайн мэдэх «Дэвхрэгэ, «Антошка», Ге- на матрын тухай дуу зохио- сон Зөвлөлтийн хүүхдийн хөгжмийн нэрт зохиолч Вла- димир Шиаинский ажээ. - Монголын хүүхдүүд миний олон дууг мэддэг. дуу- лах дуртай байдагт нь их баярлалаа. Танай орон надад их таалагдлаа гэж ярив. -- Батаа тэр эгчийг хар даа. Якутийн залуучуудыг тө- лөөлөн их наадамд оролцож байгаа. Хоёулаа очиж уул- зья гэж Саша хэлэв. Мотя Матвеева 20 настай, саальчин. - Би хүүхдэд маш хайр- тай. Энд тоглож байгаа хүүх дүүд миний дүү нартай их адилхан юм гэлээ. Хоёр их хурал, нэг зорилт --Өвнөөдөр эвлэл, комсо- молын ажилтнууд их чухал яриа хийнэ гэж (Саша өглөө талаар КН-ын ХХУП их хурлуудаас дэвшүүлсэн зорилтуудыг хэ рэгжүүлэх асуудлаар дугуй ЗУРАГ ДЭЭР: Их наадмынхүндэт зочин В. ЮШаннекий,хөгжмийн зохиолч Г. Пүрэвдорж, Б. Шарав нарын хамт. ширээний ярилцлага хийв. «...Эрдэнэт хотын хүүхэд. залуучуудын бахархал болсон. спортын иж бүрэн цогцолборт биеийн тамирын нөхөрсөг уулзалт болов. Саша, Бат хоёр их наадмын төлөөлөгч- дийн шигшээ багт орж га? бөмбог, сатсан бөмбөг, ШЕ- рзэний теннис, шатрын тєрөлд оролцов. Гэтэл сансрын нг сэгч В. П. Савиных их иаад- мын төлөөлөгчдийн бүрэлдэ- хүүнд орж сагсан бөмбөг тог лов. -- Би спортоор хичээллэх дуртай. Сансрын нисэгчид байнгын бэлтгэл сургуультай байх хэрэгтэй байдаг. Эрүүл чийрэг байхын тулд биеийн тамираар хичээллээрэй гэж сансрын нисэгч хүүхдүүдэд захив. Бат, Саша хоёр Эрдэнэтэд ирээд 2--3 хонохдоо нэг зүй- лийг их сайн мэдэж авчээ. Тэр нь юу вэ? гэвэл өглөө бүр ини дүүргээс соншммаг” ийн ОН ургах нарта Балавыл: хөврөх «МНР-СССР» тэсэн тод хаяг бүхий олон арван автобусны цуваа, бие биедээ өглөөний мэнд хүргэх баяжуулах комбинатад зочлон ирэв. Олон мянган ажилчин- тай энэ комбинатынхан ажил хөдөлмөрөөрөө хүндэт зочдоо угтлаа. Зөвхөн «Эрдэнэт» комбинат гэхэд хүдэр олбор- лолт, боловсруулалтын эхний долоон сарын төлөвлөгөөг да: вуулан биелүүлжээ. Эрдэнэт бол эрдэнэ агуул- сан газар. Гэвч найрамдал эрдэнээс ч илүү үнэтэй гэж «Эрдэнэт» комбинатынхан ба- хархан ярьдаг. «Эрдэнэт» комбинатад авар- га том, хүчирхэг машин тех- ник дээр ажилч хичээнгүй залуус ажилладаг байна. 400 орчим тонны хүчин чадалтай ЭКГ-8И экскавато- рыг жолоодож байгаа хүнтэй уулзлаа. МАХН-ын ХЇХ их хурлын төлөөлөгч Н. Намжил- дорж гуай 1978 оноос хойш энд ажиллаж байгаа бөгөөд энэ хугацаанд олон багш, олон шавьтай болжээ. - Зөвлөлтийн хүчит тех- никийг ззэмшихэд Галеев багш их тусалсан. Миний жо- лоодож байгаа экскаваторын ган шүдтэй шанага нэг удаа газраас найман шоо метр хү- дэр утган авч асгахад дөчин тонны даацтай аварга «Бел АЗ» машины төмөр тэвш х0- тосхийдэг гэж бахархаж яри- монгол, зөвлөлтийн зуу ЗҮУ! лдаа. эжилчид юм. Мэл энэ хотын ямар ч хүнтэй уулзсан орос хэлээр чөлөөтэй ярьж байна. Их наадмын төлөөлөгчдийн хамт тэд Эрдэнэтийн уулын Бат, Саша хоёр «Бид мон- гол зөвлөлтийн ард түмний хувьсгалт, дайчин, хөдөлмөрч уламжлалд үнэнч» урнан дор болсон ажиллагаанд оролцов. Тэд их наадмын өдрүүдэд маш дотно үерхэн нөхөрлөжээ. Хаашаа л очно үргэлж цуг. Тэд их наадмын төлөөлөгч- дийн хамт Эрдэнэт хот дахь монгол, зөвлөлтийн баатрууд Шетинкин, Чойбалсан, Рокос- совский, Магсаржав нарын дурсгалын чээж барималд цэцэг ергөв, Дараа нь ахмад хувьсгалч- дын дайчин алдрын замаар, хувьсгалын түүх дурсгалт Булган аймгийн нутгаар ая- лав. Булган аймгийн хөдөл- мөрчид, пионер сурагчид их наадмын зочдод эрийн гурван наадам сонирхууллаа. Саша морь унаж зургаа авахуул- лаа. Бат Сашадаа хүчит бө- хийн барилдаан, морины урал- даан, сур харвахыг тайлбар- лаж өгөв. Эрээн асар, тэр дүүрэй ярайсан сайхан хөндий -- их наадмын хотхонд Казахстаны хоньчдын бригадын ахлагч. ЗСБНХУ-ын Дээд Зөвлөлийн депутат, Социалист хөдөлмө- рийн баатар Сайлаубек Тау- шаевтай уулзсан юм. -- Булган нутаг манай ну- тагтай адилгүй юм. Гэхдээ энд амьдарч ажиллаж байгаа хүмүүс нь их адилхан юм. Надад эрийн гурван наадам их таалагдсан. Танай залуу- чууд моринд их эрэмгий юм гэж тэр хоньчин хэлэв. Эргэн уулзах нх наадам баяртай Эрдэнэтийн гудамжаар ал- халж явтал ногоон хувцастай НӨХӨД НАЙРАМДЛЫН ХОТОД хэсэг охинд, хөвгүүд гүйж ирэн тэмдэглэлийн дэвтэр гаргаад гарын үсгээ зурахыг хүслээ. Тэдэнтэй уулзаж ярилцвал Эрдэнэт хотын 8 жилийн Ш сургуулийн сураг: чид ажээ. -- Бид их наадмын үеэр Эрдэнэт хотынхоо зүлэг но- гоог хайрлан хамгаалж, их наадмын зочдын тавтай сай- хан байхад нь бүх боломжийг хангаж өгөх зорилготой но- гоон эргүүлийнхэн гэж О. От- гончимэг найз нараа төлөөлж хэлэв. Их наадмын өдрүүдэд үрР- гэлж хамт явж ижил дасал болсон Саша найзаасаа сала- хыг хүсэхгүй байгаа учир, их наадмын өдрүүд битгий дуусаасай гэж Бат дотроо бод- но. Сашад ч гэсэн таван өдөр найзлан нөхөрлөсөн Батаасаа сална гэдэг бас л хэцүү. «Найрамдал» талбайд их ” наадмын төлөөлөгчдийг үдэ- хээр Эрдэнэтийнхэн бүгдээрээ ирсэн гэлтэй. Тэд гартаа энхийн цэнхэр тагтаатай зурагт хуудас барь- жээ. Саша, Бат хоёр дээр Эрдэ- нэтийн багачууд гүйлдэн ирж: -- Гарын үсгээ зурна уу... хаягаа өгөөч гэнэ. Энэ үг хаа- яагүй сонсогдоно. Эрдэнэтийн их наадам хоёр орны залуусыг улам ойртуу: лан нөхөрлүүлэв. зөвлөлтийн залуучуудын най: рамдлын УШ их наадам зөв- хөн найрамдал, нөхөрлөл, 34а-: луу насны төдийгүй, бас энх тайвны баяр юм. Найрамдлын энэ их наадам манай хоёр ор- ны залуу үеийнхний энх тайв- ны төлөө тэмцлийн түүхэнд нэгэн гайхамшигт шинэ хуу, дас болж орлоо. Их наадмын тугийг зөвлөл- тийн төлөөлөгчид хүндэтгэл- тэйгээр гардан авлаа. Ирэх 1Х их наадам 1990 онд ЗХУ-д болох юм. Дотно сайхан үерхсэн Бат, Саша хоёр ч салан явах бол- лоо. Гагцхүү тэр хөёр ч төдий биш их наадмын Эрдэнэтэд танилцсан зөвлөлт, монголын охид хөвгүүд нутгийн зүг одохдоо: «Алс холын нутаг нутагт адовч Андын маань хаяг дэвтэрт бий Салан одохын нэгэн зам байвч Сайхан учралын түмэн зам Зо бий Баяртай, Банртай» гэж дуулна. Манай тусгай суувалжлагч М. БОЛД шипишишииишиишиииниишиншишиийгишииииниииииинннишишиишиишининиинииишиишиншииш Ши Цэнхэрмандалын Хүүхдүүд илсаг ГОих хурлын шийлвэ! ПИПИЕР БИДНИЙ Сургуулийн системийг боловсронгуй болгох тухай МАХН- ын Төв Хорооны сэдвийн төслийг орон даяар хэлэлцэж, байна. Түүнтэй холбогдуулан ивонер сурагчдын хөдөлмөрийн ули- ралдаа гаргаж буй амжилт бүтээлийн тухай сурвалжлага нийт- яв. 1. Нэгдлийн даргын яриа. - МАХН-ын Төв --15-Охөнй нийт ард түмнээр хэлэлцүүлэ- дээр, нөгөө хэсэт нь аав, зэжиймхээ алгилд туслана. Даага идэвхтэй өрөлцдөг. Сургуулийн захиргаа, тай хамтарч иамар хүн бүрийн ажлыг дүгизж, түрүү- лэгсдийг шагиаж урамшуулдаг. Тухайлбал өнгөрсөи жил амрал- таараа хамгийн их сүү саасан сурагч Г. Отгонд сумын саалийн аварга цол олгосон. Энэ охин ҮШ ангид төгсөөд одоо саальч- наар сайн ажиллаж байна. Ма- най хүүхдүүд тун ажилсаг. Зун, намрын ажлын голыг ых нугалж өгдөг гэж Хэнтий айлм- Цэнхарм, тийн сумын МАХН-ын ХҮХ нх хурдын то ХЇХ их хурлын тоө- 2. Хөдөлмөр амралтын зус- ланд Цэнхэрийн голын хөвөөнд тарь- сан төмсний талбай нэгч зэрлэг ургамалгүй шатрын хөлөг шиг лөєрвөлжлөн цэнхэртэнэ,. ээ ч сайн, энд ажиллаж аа багачууд ч урамтай, «Эмгэн тол: гой»-н энгэрт ижил загварын дөрвөн дүнзэн байшин харагда- на. Тэнд охид ямаа сааж байв. Урд энгэрт нь хоёр охин ишиг хариулж явна. Мал төллүүлэх баазын хашсан бэлчээрийн ха- шааг хөвгүүд засварлаж бай. на. Энэ бод сум нэгдлийн на!- ман жилийн дунд сургуулийн хөдөлмөр амралтын зуслан. Зуслангийн захирал, шионе- рийн ахлах удирдагч Б. Энх- цэцэгтэй уулзахад: -- Одоо хоёрдугаар зэлжийн 25 сурагч ирээд ажиллаж байна. Бид 10 га төмсний талбайг арчлан ургуулж байна. Мон зуун ямаа сааж, 600 литр сүү- таар цагаан идээ боловсруулж, сургуулийн дотуур байрын хэ- рэгцээнд нөөцлөв. Нэгдүгээр зэлжийнхэн 2000 хонь төллүү- лэх баазын хашааны хөрзөн ховхолж, сүрлэн дээвэр хийл дулаалах ажлыг сайн гүйцэтгэ- сэн. Бас ямаа сааж, аарц, ааруул бэлтгэсэн. Ямаа, ишгээ өөрсдөө хариулна. Хүүхдүүд хөдөлтөрийн дадлагатай болж байпа гож ярилаа. ҮЦ ангийн сурагч марсүрэн, Бадамсү- рэн, Энхтөр, Энхбапр, Болор» маа, Саранцэцэг, Баасинхүү, Гансүх гээд ёслон хүүхэд нөх- деө үлгэрлэн сайн ажиллажээ. -- Бид ажлаа ч сайн хийдэг, чөлөөт цагаараа Ч бас сайхан амардаг. Манай хөдөлмөр ам- ралгын зуслан хөгжилтэн гэж тэнд амарч ажиллаж байгаа инопнерүүд ярьж байв. 3. Сүүний тасагт «Нугаар» бригадын Шавартын тасаг дээр очиход саальчид оройн саамандаа гарчээ. -- Манай тасагт Нямдор- жийн Эрдэнзбаяр ксэж санн саальчин охин бин. Эмнэг хан- тал таван гунж биеэ даан ха- рнуцан сааж, сүүгнй нь улсад тушааж байгаа. түүнтэй уул- зуулна гэж тасгнин эрхлэгч Н. Дэлгэр яриад, үнзэний зэл рүү дагуулж одлоо. Дунд їа- лын зэлэн дээр очиж нэгэн охинтой уулзууллаа. -- Чи хэддүгээр анги вэ? -- Энэ намар Ү! ангид дэв- шин суралцана. -»- Үйзэ цомхорч байна уу? -- Айх догшин, биедээ хүй ойртуулдаггүй, мөргөдөг, тийд- дэг, зугтдаг хэцүү байсан. Одоо ч миний гарын дөр орсон. шүү. -- Маш саалнид сургаай, шд, -- Эхлээд барьж уясан, туш- сан, дэлэнд нь иллэг хинсэн. Аль солох өвртөө дасгах, 360- лөн хандах, биеийг нь маажил, дэлэн- хөхөнд илдэр хниндэн.. Үзгээд зугалаар нь нзэлгэж саасан. 1575 Хичнээн литр сүү тушгах -- Мянган литр сүүний 10- лөвлөгөөтэн. Одоогдбөр хагас мангыг өгөөд баяна. Сургууль хунэдээл магад төлөвлөгөөг зантр-эр аах - той гэж эврээ нь риуллаа. -- Сургуулийн боловсрон ун Фөлгөх тухай хиэх шин хүрииэл х р ззэмш ихээхэн анхаарсан байна. Тэр тун чухал зүнл. Тиймэзс ч Он энэ зуйаас охиноо бие даалгай үнээ саалгаж эхэллээ. Багаасаа ажил мэргэжлийн баримжаатай болж банвал өөрт нь хэрэгтэй гэжж эх иь ярьж байлаа. Үйэхээр ч хүүхдүүд ажилсаг юм. Зуны амралтаараа бисийн амрыг Х4- Роад зүгээр сууж байгаа хүүхэд алга х Сэтгүүлч П. жалнчивВ Монгол, Ф, «