Дорнот аймгийн олон пноперүүд ндэвхтэй нээр хийгдэж тавигджээ. гэзгээ самнаж гоёно, хуяг Дорнот аймгийн Б Д гуульд сурдаг. ХУЯГТЫН ЖОЛООЧ -- Нэр хэн бэ? -- Хаячхярваа. -- Жолооч болох сопирхол той тэхүү ын йм. -- "Тэгвэл жолоочийн курс хийх болно доо. Говь-алтай аймаг Тайшир сумын харьяат Хаянхярваа гэ». дэг залуу эр цэргийн албанд ирээд 6 дугаар морьт дивизийн хягт ангид хувиарлагдан удал- түй ит техпин эзэмших 00- лов. Халхын голоор японы са- мурай пар уулгалан довтолсоор байлаа. 1939 оны 5 дугаар са рын 28 хүртэл «Палиа» хуяг» тын жолооч Хаянхярваа саму- рай парыпн эсрэг 90-ээд удаа том жижиг тулалдаанд оролцож хашир дайчны нэг болсон байв. 1939 оны 5 дугаар сарын 28. Энэ өдөр самурай нар урьд урьдахаас илүү их хүчээр дай рав. Эдний эсрэг Хаянхярваа цэргийн тангараг ёсоор зх ор» ныхоо төлөөхүчит техиикээ жо- лоодоп довтолгоонд оров. Дайс- ны гол хүчний зүг 6 хуягт атак лаж байна. Энэ 6 хуягтын эзэд, эх орныхоо газар шороо- тоос самуурай парт төө ч өгөх гүй, дивизээ бүслэлтээс гаргах лболно гэж өөртөө өгүүлээд зориглон тулалдаж байв. Тэр зоригт хөвгүүдийп нэгбол Хаян- хярваа билээ. Хаянхярваа са» мурай нарын тол хүчийг бут цохихоор эргэж зугатсан 2 ма шин самуурайг хөөсөөр төдөл- гүй устгаж санасандаа хүрэв. Энэ удаа олоп самуурай нар ба ривчлагдал хуягтын өмпө гар өргөн алхаж явлаа. -- Нөхөр Ха. ! Та тэднийг цохих хэрэгтэй! гэж ди визийн дарга тушаал өгөв, 50 орчим машин самуурай втарып эсрэг Хаянхярваа бригадынхаа хоёр хулгтыг аваад довтлов. оролцож, хэлбэрээр явуулж байна. Зуслангийн рийн удирдагчийн амьдарл, ажил үйлсийг харуулсан самбарууд ши- Хаянхларваагийн 6 ИХ УДИРДАГЧИЙН ОЙД Хэнтий аймгийн Онон гурван нуурын ннонерийн 1 гийн захиргаа В. И. Лениний мэндэлсний 100 жилийн ойд зо риулсан тусгай ажлыг инонерүүдийн дунд тодорхой төлөвлөгөө тэргүүлж сайшаагджээ. Их удирдагчийн сэдэвт ажилд нэгдү-- тээр ээлжийн дээс 5 онцын ззэй Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын Д. Бадарч, Хэнтий аймгийн Мөнхжаргал, Батмөнх, аймгийн Сумьла зэрэг , инонерийн ажлыг олон арга Зоаи ин Зуслангийн хүүхдүүд голын эрэг дээр нүүр гараа угаана, үс Опон Гурнап нуурын пионерийн зуслангийн аварга бөх Очир-- сумын «Хөдөлмөр» нэгдлийн сур- Ж. ЦЭРЭНПУНЦАГИЙН авсан гэрэл зураг. Халх голын 30 жилийн ойд --Дайраад! гэсэн тушаалаар турван хуягт мөндөр шиг шаав- тих сумны өөдөөс дайрлаа. Дайсны машин техпїик манай хуягтын галт суманд ногдож бөөп хар утаа болно. Ойртож очоод сум шүүр буугаар гал- лав. Дайсан тал бүр тийшээ сандран мэгдэн зугтаж, зарим нь гар өргөв. Гэтэл «Цойлсон сум цохонд» гэгчээр хуягтын нь дотор утаа хярвас үнэртэж хамаг бие нь халуу оргих шиг болтол хажууд нь явсан дарга нь дуугаа хураав. Хаянхярваа- гийп уур омог улам оволзож дайсан руу шүд зуун довтолж заримыг нь хуягтаараа дайрч айв. «Эх оронч» гэж сайхан алдар олсон хошууч Хаянхярваа ар- дын цэргийн албанаа 30-аад жил хүчин зүтгэж буй бөгөөд түүний туулсан зам хүүхэд ба гачууд залуу үеийнхэнд үлгэр дууриалтай билээ. с. гэндэн Зуслангийн тэдээ Сөгнөгөрийн Цагаан тугын Ппонерийн зусланд нийелэлийн нуу удаа гадна Дорноговь элзигэ, Төв аймгууд, Дархан, Сүхбаатар хот, Төмөр замын 600 гаруй шинонер «урагчнд амарч байна. ДАРХАН ХОТЫН НЭГ ӨДӨР дүүдтэй уулзалт зохиож Дархан хотын тухай болон суР ллагын лзалт зохиолоо.Энэчилэн Төв бээгэнаэ, Дорноговь Сэлэнгэ аймгуудын нзг өдрийг явуула- байна. Слэж л байгаа бололтой байпа. Одоо тэ- холшг,Хүн хүндээ нөхөгсуүр Үрекэд тамлагдаж буй улс төрийн хоригдлуудын лаа. 100 хүүхдийг энэ зун өврийнхөө оронд --Жаалаа! Дүү чинь өлсөж цангаад ирж амраач! Бид бүх зардлы нь төлнө, байгаа юм биш эмчлэнэ, сувилана, үерхэе, нөхөрлөе гэ сэн захла Грекийн ерөнхий сайд ноён үриач! Георгиос Пападопулос-д явуулсан бай .--Би мэдэхгүй ютш аа! Тэгээд радно на. Хүй хүндээ нөхөр байхын сайхан гоор зарлуулаад хүлээж байна. жилээ. Энэ юм. --Юу чиний дүү биш юм уу? Тэгтэл тэр сониноос «Нударгандаа ба -Биш эз! Би төөрдөг байшингаар итгэнэ» тэсэн гарчигтайгаар Ангелийн Орж тоглоод халууцаж ам цангаад ком зохиолч Г. Хемблетт, Д. Деверсоп пна- МОД авах гэж дугаарлан зогсож байтал. рын хэвлүүлсэн Питер лэкохи гэдэг эрээн платьтай жаал уйлаад Ааваа! хүүхдийн санаа бодолыг уншлаа. Тэр гээд ийш тийшээ ухасхийж учир жаал ингэж бичжээ. гүй дуу хадаасан юм, Тэгээд аавы нь «Би том гялгар өнгийн товчтой сав шшсЭд шээг лал тараас нь хөтлөөд ын хит дээл өмсөх дуртай. Ийм дээл на- х иш ллүүллажти Элээси2 тайг сүр оруулж улат хүчтэй бяртай Уйлаад байсан. Лав пь ердөө олдохгүй болгох шиг болдог. Би сая шалгалтанд ЮМ. Одоо зарлуулаад хүлээж байна. уналаа. Муу авлаа. Ээж аав намайг зэм шивээ захи Яээцегчүс хант эь олго дөөс нүдээ! ухааны эмнэлэгт өргөн хэрэглэдэг хээр ухаан бодол дутсан болохоор хү- ШЛВадэрк НЯьслеир хөмаг 2 4400 гаруй ургамал Бэргэн билай чин чадлаар үзэх хэрэг! Хулгай зодоон аад жаалаа энд хүүхэд саатуу-фсамбай, ганга, тарваган шийр зэрэг я-с зэ хаггаххан баудхгаж сийжхэа хө, хэр шэнар оруулчихаад өөрөө. ТЭТЭЛ фөвсдөг ургамал, нохойн хушуу, мойл. ичсэн ба м. - 13 . 2 2 айр ав гННХ хөн ротор СЄРХӨНЦ ХҮ “Үгүй! Надаас салахаар улам уйл-ДолООГОНО, чацаргана, үхрийн нүд. «Хүн хүндээ чоно» гэсэн санаа ворт "Эд. ОДОО зав пь нрэх байх! Би өгөөд яв22ННС, нэрс, хад зорог шимс жишсгэ- нь хийж байна. на гэж тун шулуун итгэлтэй хэлэв. нээр янз бүрийд өвчнийг анагаах тө- -- Чин! т Э 1 т. Цэцэрлэгт хүрээлэн цэнгэлээр дүүрэн лонаалтын 209 рел бүрийн эм дотооддоо бэлтгэж бай байлаа. Алсыг харагч, дүүжин даажин, --Пипонер үү? 5 гаагаас гадна хупчир-чихэр өвс зэрэг олон тоглоом дээр их багагүй тоглоно. -Тийш эмийн үнэт ургамлыг энэ исилсэс га Бувххын Концерт тоглож байна. Ста ,гГ, дигн, Чин ТЭ үНгэчЕйу-н даадад нилээд хэмжээгээр гаргахаар дионд найраг, гоплол, цөөхүүл дуучдын |... Ы бэлтгэж байна. тэмцээн явагдаж байл. ЭЭгсүнн гүйлээ хуул” хэсцаа онд Ганцхүү хүрэн хилэн омд дамцтай --Аав Пэрэнлай хэвлэх | үйлднэрт жаал энэ цэнгэлийн аль алиныг амеаж ажилчин, Зэж Цэрэндэжид гэрийн ажил чадалгүй нилээн удлаа. Учир нь гэвэл тай, лүү Энхтуул... гэтэл дүү охин нь (3--4 орчим пасны) уйлаад --Тунгалаг аа! гэх дуунзар өвөө охин єр зогсохгүй байв. Чагнавал Ааваа! аанал! гэж дуу тавин. зэжээ! гээд байгаа бололтой. Жаал хүү | Тэмдэглэл шинь тогслоо. Хүн хүндээ. аргаа барж байв. Тэврэх л юм. зураг мөхөр байдгийн том биш ч гэсэн тодхон хөрөг лэах л юм. навч цэцэг авч ох Я жишээний лг энэ юмт. Манай орон эмийн ургамлаар асар баян бөгөөд ардын болон шинжлэх Түүнчлэн урьд өмнө ардын эмиэ лэгт хөрэглэж байсан зарим ургам- тыг ардууд амьдрал ахуйнхаа ойр зуу рын хэрэгцээнд Өргөн ашиглаж бай- гаа юм. И(Нишээлэхэд царвант шарил жаар идээшмэл бэлтгэж уух. ханд їхийж айпгина. ампы хбидийн эрхтэй Їїгэмтэхэд зайлах зэргээр ашигладаг “У20 3бол хэд хэдэн янзын арц, агь, ганга оо їтэргүүтчийг үнэртинй нэгэн адил уу їгиулж хэрэглэдэг билээ. Эдгээр ур- Їгамлын утаа аятайхан үнэртэй төдий 3гүй элдэв төрлийн цянгийн амьдрах 2чадварыг доройтуулдаг сайц үйлчил- гээтэй юм. Цаашид эмнйн үйлдвэрийн түүхий эдийг дотооддоо бэлтгэж га- даадад гаргах хомжээг ихэсгэхийн нөөц бололцоог түшиг нэгэн. СЭМИЙН УРГАМАЛ ТҮҮШГ2ЭН АНИС Зарим путагт Аянрс ї9х боловч мөйх цогоон цавчтай энэ жижиг сөө. гепцорийг танйхгүй хүн тун ховор. Манай орны гүн их тайгад өргөн т, сан тэхдээ ихэвчилэн уулын ар о| барьж ургадаг чийг сүүдэрт дуртай «хөвчийн ургамал юм.Мимсгэнэ нэт дороос хэд хэдээрээ гарч, гүйцэт бо- ловсорсон нь хүрэй улаан бигийг ол но, Атис ихончилэн 8 дугаар сары сүүлч 9 дүгээр сард гүйцэд боловс- “ропо, Алисны жимс тэр болгон цү- лэнд ил байдаггүй ианч болон бусад ургамалд далдлагдаж байдаг тул гэг дор удаан түүсан хүй богино хугацаанд их жимс олпо. Аинсанд тө рөл бүрийн шитампп нх байдаг уч- раас энэ чанарыг ашиглан эмийн үйлдвэрт яна бүрийн нитамтит Эм хийтэ. Түүсэн жимсийг паалалтай саванд хадгалж хөдөө орон нутагт бол эмийч санд, хотод бол эмийп за вод эмийн ургамлын трестэд шил тєүүлэх хэрэгтэй. БАМБЛН Манай орны ой хөвч бүхий ихэпхи нутагт тархсан. чийглэг хөрсний урга мал юм. Ойн зах, поорхой, шугуй ширэлгэ, чийглэг нугад нэт дор ол ноор ургасал байдаг Бамбайг 8 дугаар сард үрлэн дуусангуут түүний үнэдэслэг ишийг ухаж авах бөгөөл нь цагаал өпй гийц сарвуулж салаалсан махлаг зу заан зүйл болцо. Үндэслог ишийг үр боловсорсиы дараа түүх явдал нэг. талаар уг үрнэлс дахин шинэ ургамал ургах бблолцоог олгож, нөгөө та- лаар хэрэгтэй бүх зүйл үлдсэнд ху. мтлагдах нөхцөлийг хапгана. Хэр Э мэдэрлийн систем тайван бус бай далд өрж. цойр муудах, зүрх хоөрөх ходоод гэдэсний чочмог агшилтын ул маас эвгүй байдалд орвол цайны хал багаар цэг бамбайн жижиглэсэн үйд- соп дээр аяга буцалгасан. ус хийж гүйцэд хөргөөд хоолны халбагаар өдөрт 3-4 удаа уулгаж, "асанд хүр гэгчдийг эмчилдэг, Бамбайп үндсийг ухаж аваад усанд сайтар угааж цэвэр лэсний дараа сүүдэр газарт тавьж атаана. Гүйцэд хатсаны дарла сай- лаж авна Ч. САНЧИР МАНАЙ ШУУДАН ХОРОО Баянхонгор аймгийн Галуут сумын 8 жилийн үсгийг зуруулан тооцоотой ажилладаг байна. дунд сургуульд сурагчдын биеэ даасан олон бай-- Түүнчилэн сургууль дээрээ хэвлэл захиалга явуу гууллага бий. 7 лах, дугтуй, марк худалдах, үдэшлэг уулзалт 30-- "Гүүний нэг нь багш Цэдэвсүрэнгийп удирдсан су- хиох, ханын сонин гаргах, төрөл бүрийн цуваа явуу- УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ БҮЛЭГ й прог- --Бүлгийн ажлыг чанартай лагат чиглүүлж дадлага хийх болж концертын тусга явуулахын тулд сайн бэлтгэл ДУНД сурлагатнуудыг дааж раммтай болжээ. пионер сурагчдын ажлын турш лагыг харилцан «олилцуулах зорилгоор аймаг хотуудын нэг өдрийг явуулж байна. Саяхан Найрамдлын Дархан хотынхны нэг өдөр зохиогдлоо. Элэ өдрөөр Дархан хотын пно иерүүд зуслангийн нийт хүүх- шииииининнииниииишиниишинн ХӨДӨЛМӨР ЗУСЛАН Арав хориороо Анги бүлгээрээ Ажиллаж амрах Аятай сайхан Зуны амралт Зугаатай сайхан Хөдөлмөр зуслан Хөгжөөнтэй сайхан Ашжилт бүтээлээрээ Авьяас чадлї Уралдаж ажиллах Урамтай сайхан . Зуны амралт Зугаатай сайхан Хөдөлмөр зуслан Хөгжөөнтэй сайхан . Ч. АДЬЯА шининници шиний Е дарга өгүүлнэ. тийн ажил явуулжээ. Түүний дотор МАХН, Огторгуйн баяр, төлийн дуу. Дуут жагсаалын сургууль, малчны сайн өдөр зэ рэг сэдэвт ажлууд нь гойд сайн болж сургуулийн хамт олонд үлгэр дууриалал болов.Тэд өөрс дийн зохчосоп ажилдаа эцэг. эх, багш пионер сурагчид, сум орны удирдах хүмүүсийг өргөн оролцуулж ажлаа явуулдагийн зэрэгцээ тэдний өд тутмын туслалцаа дэмжл: байнга авч байдаг юм. Бүлгийн ашлыг хичээл «сур хэрэгтэй байдаг гэж бүлгийн Үнэхээр бэлтгэл «сайн бол, ажил сайн бололгүй яахав.Өөрс дийн нас биений онцлогт тохир сон сонин хэлбэрийн ажлуудад пионер бүр сонирхон оролцдог болсноор ажил таслах, хожим- дөх явдал бүрэн арилав. Баян хонгор аймгийн Галуут сумын 8 жилийн дунд сургууийн Убүл гэмийн П бүлэг улсын тэргүүний бүлэг болтлоо, 1968--69 оны хичээлийн жилд 52 удаа бүл- авах, уралдаж унших зэрэг олон арга хэрэглэн ажиллас- наар 100 хувийн сурлагатай анги болж онц сайны хувийн жил 48,8 хувиар өсчээ. Д. Нацагдоржийн дүртэй тэмд гийн болзол биелүүлэх хөдөл» гөөн өрлуүхж сурагч С. Ган- дэлгэр, Д.Оросоо,Ц.Донж нарын зэрэг 6 сурагч Д. Нацагдорж дүрт тэмдэгтэн, Г. Ганбат, Д. Алгаа, М. Алгаа нар 5 опцын болзол биелүүлсэн байна. Пионер бүр гэрийн номын сантай болсны дээр сумын но- мын санд 7 хопогт 2 удаа тогт мол ном уншдаг ажээ. Уншсан номын тэмдэглэл, бүлгийн ажлын тэмдэглэл зэр- тийг тусгай дэвтэрт хөтлөж,пид лер бүр марк, ил захидал чих рийн цаас, шүдэнзний нүүр, за хианы дугтуй зэрэг төрөл бү- рийн 100 гаруй цуглуулгатай болжээ. Ангиараа дуу хөгжмийн чуулга байгуулан хичээллэж хүүхэд бүр хөгжимчин, дуучны тийг сургах фондод оруулж, өө рийн П бригадын 5 суурьт| очиж, 04 төл бойжуулан, «Улаал”хад» гэдэг газар тохи- лог сайхан хашаа барьж өгчээ. луут сумын 8 жилийн дунд сур туулийн Т. Долгорсүрэн дарга- тай П бүлгийнхний ажиллагаа наас тод харагдаж байна. уудан хороо нь ялгагч, тү- эр ажиллана. аан, албан бичгүүдийг зохих эздэд нь хүлээлгэн өгч хүлзэн авсан хүний гарын хөгөвглөнмамймнлэлдээлөлчллдллөнллэллвмалөлийлэлиээгидөнсмнаж. ОЛЖЭЭ. УЛСЫН ТЭРГҮҮНИЙ ПИОНЕРИЙН БҮЛГИЙН ТЭРГҮҮНИЙ ДУУЧИН, ХӨГЖИМЧИН ЭНЭ ХОЁР ХҮҮХДИЙГ Г. ГАНСУВД, Г. ГАНБАТ ГЭДЭГ. Гэрэл зургийг авсан В. ДАШПУНЦАГ рагч шуудан хороо юм. Тэд захидал, лах зэргээр нарийн төлөвлөгөөтэй ажилладаг юм. Сурагч шуудан хорооныхон сумын харилцаа хол- бооны салбартай тогтмол холбоотой ажиллаж са- намж, зөвлөлгөө авч түүний дагуу ажлаа явуулдаг Ингэснээр хүүхүүд бие дааж ажил явуулах бүрэн Фолоцоотой болж багш, сурагчид хөдөлмөрчдийн та- лархлыг цаг ямагт хүлээж байна. С. ПУНЦАГ, (Галуут сумын 8 жилийн дуйл сургуулийн пионерийн удирдагч) Үгийг Б. АЛТАНГЭРЭЛ Аяыг Б. НАВААНЦЭРЭН “Хөрст, дэлхийгээс хөөрч Хөх тэпгэрт инслээ, Эх дэлхий минь балртай Ээж аав шинь баяртай. Огторгуйн уудамд хүрч Оддын хүрээлэнд орлоо. Хөлөг шинь бат найдвартай Хүүхэд бид зоригтой, Хүрээд очих гариг минь "Хараад эцүүхэлд /с-32х байна Буурал зх дэлхий шинь Буцаад иртэв балртай,