7 дугсар яр ӨМ Янз бүрийн номны эхэнд буюу эцэст ун- йгчдад хандаж бичсэн жижиг өгүүлэл айдаг шүү дээ, Эдгээр нь «Хүндэт ун- иГЧИД аз»,сУдиртгал»,«Зохиогчоос» «Төгс л» гэх мэтийн Тарчгуудтай юмуу, огт арчиггүй өгүүлэл ч бий. Хүүхдүүд ээ! та нар эднийг уншдаг уу? йм өгүүллүүд ихэвчлэн . жижигхэн, ун- ихад хялбар байдаг билээ. Энд юу бич- эг юм бэ? Бид буриадын зохиолч Ж, Балданжабо- ы «Бүргэд» гэдэг туужийн . өмнөх үгийг Ь үзье. Зохиолчоос «Хүндэт уншигчид аа» Тэж гарчиглан «Бүргэд» гэж чухам хэн 00- Тдох тухай, энэ зохиол. дотор ард түмний “дунд өргөнөөр яригддаг түүх домгууд дээр 1/ 1 рутлуес Манай зөвлөлгөө 77 ) НӨХ ҮГ, 9ЦСИЙН ҮГИЙГ УНШИХ ХЭРЭГТЭЙ ЮУ? вы «Ой дотор шөнийн цагаар» їэдэг но- мын өмнө гарчиггүй бий, Энэ өгүүлэлд Зорьяны номноос гэрийн дын амьдралын тухай олон шинэ, сонин “ зүйлүүдийг мэдэж болох бөгөөд хүмүүс ор- 1 очин тойрондоо юу болж байгааг сонирхон С хянамгай ажиглах тухай бичжээ. нь» гэдэг туужинд зохиогчоос «Өмнөх үг» тэж. бичсэн өгүүлэлд зохиол бичнэ. гэгч энэ туужаа тоунаас үндэслэж, хэрхэн бич- сэн зэргээ ярьжээ. Өмнөх өгүүлэлд зохиол- чийн намтрыг Ч бишгүй бичдэг. Одоо бид эцсийн өгүүллийг үзье. Зохиолч эцсийн «Төгсгөл» гэсэн өгүүлэлд зохиолын үйл явдал эцэстээ юу болж тарсныг уншигчдад тайлбарласан билээ, Энэ Мэт- чилэнгийн жижиг лавлагааны өгүүллүүдийг ө Түүнчлэн Ж.Очирын «Эзэдрээ тайлагдсан Ф хичнээн нарийн төвөгтэй ажил болох тухай) Ө Болд гулгуур өсрси Тэж Болд Руйв, Өөөөөөөө тэжээмэл амьт- Өө (Өгүүллэг) ын талбайн нөгөө ГТулгаж явсан хүүхдийн дээлийн х ноос зуурлаа. Эрчээрээ давхиж я Ч. Лодойдамбын «Алтайд» гэдэг туужийнф) гёӨ хүүхэд тэр жаалыг | галруу, ормой, всан нөд чарга мэт чирд| сээр аргсов, рэ8 аль, Би х -- Бадарчаа! Тэшүү Тц ! тоочвол барахгүй. Ямар ч гэсэн ййм «нх, Тавнач одоохон 8158 Тэд Чамд зэ үндэслэн, өөрийнхөө санаанаас авсан уч-| ёГҮүллүүднйг унших. явдал их ашигтай. сэн яриа лАс Кёпид ! алт явдлууда / 6 . Яагаад вэ? гэвэл уншигч чамд зохио ХА 2 рно, ганцхан тойр« р длуудаар баяжуулан баяд, ноёд,| юм. Я д у но Гээд зөндөө 9164 тойрч! давдаа ТУүй! лам бөө нарын дарлал мөлжлийг эсэргүү- дүр байдлыг цэн боссон Аригуун Вүүвэйн гаргах гэж эрмэлзсэнээ бичсэн юм. Мөн иймэрхүү жижиг, лавлагааны чанар- тай өгүүлэл Армяны нэрт зохиолч С.Зорья- Залуурт чаргыг яаж хийх вэ? Ї Хүүхдүүд ээ! Та нарын хэн нь “х гэсэн уулын руу чаргаар хурд лан буух дуртай шүүдээ. Энгийн чаргаар гулгахад гуу жалга, ца- »-, Сан хунгарт. ойчих, хад! чулу,У, Р: мөргөх зэрэг элдэв саад бэрх: са шээл тохиолддог. Харин залуурт а.маргаар гулгах нь маш тохиромж отой байдаг. Залуурт чаргыг мод, төмрийн алинаар ч хийж болно. ““Өнгийн чаргаас зөвхөн жолоодох хэсгээрээ өөр юмаа (зургийг хар) Чарганы их биеийн урт нь 60 см, өргөн нь 40--45 см, өндөр нь 22 см, байна. | Хэтэрхий урт “байх нь жолоодоход хүнд болох “бөгөөд хэтэрхий өндөр. хийвэл “амархан шарваж онхолддог юм. Залуураа Тогтоохын түлд чарга- ны уртаас 25-80 см урт гол ар: лыг бос сэйн модоор хийж чар- гандаа (зурагт зааснаар) нэ. Арлын үзүүрт залуурын лыг бэхлэх нүх гаргана. Д бэхлэ- ТО: араа? лын чадал чансааг таниулж өгөхөөс гадна чиний унших гэсэн ном мөн эсэхийг Ч зохиолчийн намтартай . танилцах ЦУГЛУУЛГА гуулийн пионер, аад оньсого, 200 гаруй үлгэр, 800- аад зүйр цэцэн үг, цуглуулжээ.9 Үүнд 8-0, б-а, ангийн сурагчидФ онц идэвхтэй оролцож анги тус бүр 444-519 оньсого үлгэр цуг: луулж анги нийтээрээ шалгарав. Мөн 7-6 ангийн сурагч Отгон,Ө 8-0-ийн сурагч Ёндон, 5-Д-ийн су-ф рагч Сүхбат, 6-б-ийч Хулан нар тус бүр 105--200 оньсого зүйр цэ? цэн үг цуглуулж нөхдөөсөө түрүү- лэв. 3 Ө Гее/е/се/ое/Лег/Лее/Ле/сг/ Бяцхан тэмээчин Шагдар ө Д. Норовжанчивын авсан судалж бар зураг е Өлаг гэж Болд хэлэн, шийдвэрлэнэ. Мөн зарим өмнөх үг, эцсийн үгнээс болно. Ө дээрэнгүй зан гаргалаа, Ө ерлөө харамлахгүй, эхлээд чи Нийслэлийн 28 дугаар дунд сурф сурагчид 5000-ө ! Нөгөө хүүхэд бяр! үзүүлэн Болдын жижигхэн Гарнаас ВЭ мойгоо угз татан авлаа. --Бадарчаа! Чи яасан их хувиа бо. догЧ вэ? Гэж хашгарсаар х 5 3 8МТ суралца ФфЛ5Г Хорлоо охин ирэв: --Чамд ямар хамаатай юм гэж Бадарч нэ: тэдний дунд маргаан эам Нэг Уны хэд нар жаргаж Орой болсон учир тэд мөсөн гулгуурын | талбайгаас арч гэр гэрийн зүг Явлаа. Бадарч танцаараа хоц- роод: Тэшүүрээрээ ээлжилж цөмӨөр гул-| гаж болох.байж юунд би ганцаараа гуд гав, Эьд ч аргагүй Хувна бодогч болж таархана, Маргаашийн бүтэн сайн өдөр, цөмөөрөө гулгая, би чамаас тэшүүрээ. тоглоорой гэж Болдод хэлэхээр шийдэж, Болдоо! Болдоо! маргааш... гэж дуудсаар Бадарч х 22 / маргааш | ойноос Нь гүйлээ, Н 12 саг “Цай л йл... Ж----“т- нь 50-56 см урт жолоодох улыгф хийж 22 см урт, 12-14 см бүе дуүн голыг уландаа бэхлэж |ар- лын үзүүрт гаргасан нүхэндээ чөӨ лөөтэй эргэлдэж байхаар тохи-ө руулна. 2Колоодох улын гол нь арлаас дээшээ 5-6 см өндөр байд на. Энэ голондоо (Зурагт заас-ф наар)40 см урт 5 см өргөн жолоо дох залуурыг бөх сайнаар бэхлэ- нэ ө Залуур дээрээ хөлөө тавьжф чаргаа хөлөөрөө жолоодоно. Ха- Бин гартаа 60-866 см урт таяг Хүн морио давирсаар гадар ирлээ. Би барьж чаргандаа суусны дарааӨгэрээсээ. --Ээ гялай! Аав ирлээ гээд гүй- таягдан хөдлөх ба хурдлах тэнц: ө? гарсан, аав минь хөөрхөн цагаан иийг вэрээ олоход таягаа хэрэглэнэ. тэврээд морчноосоо бууж харагдана. Ц рдэнэбат.Ө Хав анд яваад амьд амьтан авчрахыг : : 7 57 би хэзээ ч үзээгүй болохоор: (Өгүүллэг) 5 Миний зээр Ч хэвсүн тодоёс 0д улаан аавуу ногттой яваа. Бц Жин хийж гоёж байсан билээ. Жила «089 ирэх хооронд зээр минь йлге багдаалоо. Өндөр уулын бэлд өргөн их го: хаа нэ. гэн газар толгойдоо ногттой ээ9) явмё гэж сураг гарвал надад мэздэгдээсэй. О. Цэндсүрэж / ! 2 -- Ааваа ямар “9 асуулаа. ө.- Ямааны шийг биш зээрийн янзага ф,?22д тэр хөөрхөн амьтныг аав-маань надад ”Т өглөө, Миний аав анчин мөртөө их ухаал- Өгсай хүн шүү. Тэр нялх амьтныг өрөвдөөд алаагүй байжээ. Би урт нарийхан хөлтэй, бүлтгэр хар нүдтэй сэтгэл татам хөөрхөн янзаганд улаан “ямааныхаа хөхийг |хө- "7 хүүлж тэжээв. Бүүр сүүлдээ улаан ямаа “Ф минь хоёр ишигтэй юм. шиг, зэлжлэн үнэр- өг? хөхүүлдэг болов. Ямааны шииг зээ- "рийн янзага хоёр тун эвтэйхэн, намар бо- ““фрлоход янзага шоргор эвэртэй шаргал зүс- соотэй ооно болж, ишиг: эвэргүй боловч сах- “Өлаг үстэй хєх ямаа болжээ. Сэрүүн салхи “ ффсзвэлзсэн намрын нэгэн өдөр хэсэг цагаан зээр давхин өнгөрөхөд зээрийн хүү тэдний! ямаа шшиглээв гэж эвхжээиэээ--игттгт-ттгтттоэ9 : | “фрхойноос давхиад явчихжээ. Би хоёр дугаар " ПИОНЕРИЙН ҮНЭН Ж АС: цэцэрлэгт бэлэглэх | гэж бсан РЭН 5, мж 5 (245) 8